Β οἱ ὀφθαλμοί, ὅτι βλέπουσι, καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν, ὅτι ἀκούουσιν. » Οὐκ ὀκνητέον δ᾽ οὖν ὅμως πρὸς τὴν ἐγχείρησιν· ἀλλ᾽ ἐπ' αὐτῷ τὴν ἐλπίδα τιθέμενοι τῷ Χριστῷ, καὶ τῶν ὑπὲρ δύναμιν ἀψόμεθα πόνων, ὅτι συμπαρέσται καὶ χειραγωγήσει ταῖς τοῦ πνεύματος δαδουχίαις ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας εὕρεσιν ἀνενδοιά- στως πιστεύοντες. Σκοπός γὰρ εἰπεῖν ὅτι Κύριος Ἰησοῦς. Ἐροῦμεν δὲ πάντως ὅτι ἐν ἁγίῳ Πνεύματι· οὕτω γὰρ ὁ Παῦλός φησιν· « Οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν ὅτι Κύριος Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. ο Επειδὴ γάρ τινες ἐν Βεελζεβούλ οὐκ αἰσχύνονται λέγειν ἀνάθεμα Ἰησοῦν, τὰς μὲν θείας, πρὸς ὅπερ ἂν αὐτοῖς δόξειε, παρατρέποντας Γραφάς, τῶν δὲ τοῦ Πνεύματος λογίων, τὸ ἐξ οἰκείων θελημάτων προτάτ τοντες κίνημα, καὶ τὸν ἀγοράσαντα αὐτοὺς Δεσπότην αρνούμενοι, καθὰ γέγραπται· ἀναγκαῖον ὁμοῦ χρή σιμόν τε καὶ πρέπον ἐλογισάμεθα κατὰ τὴν σὴν ὑπόμνησίν τε καὶ προτροπὴν, ἀδελφὲ, τοῖς τῆς Ἐκ κλησίας τέκνοις, τῆς εἰς τὸ μέλλον ὠφελείας ὑπόθεσιν ἐξυφῆναι τὸν λόγον· καὶ εἰς ἕκαστα τῶν παρ' ἐκεί νοις ζητουμένων τε καὶ κεκινημένων κεφαλαιωδώς ἐξειπεῖν, ἅπερ οἶμαι πρὸς λυσιτελείας ἔσεσθαι τοῖς εντευξομένοις οὐ μικρᾶς. Πολυσχιδής μὲν γὰρ καὶ πολυπρόσωπος, ἵν᾿ οὕτως εἴπωμεν, ἡ τῶν Ἀρείου καὶ Εὐνομίου δογμάτων ἐστὶ πλάνη, καὶ ποικίλως τὸ τῆς ἀληθείας πλάττεται σχῆμα. Ωσπερ γὰρ τὰ ἐν τοῖς γυναίοις ἑταιριζόμενα, τὸ ἐκ τοῦ πράγματος αἶσχος ταῖς ἐξ ἐπινοίας ἀφανίζειν οἰόμενα τέχναις, ὡραΐζεταί τε καὶ χρισιάζεται, καὶ ταῖς ἄλλαις τοῦ κόσμου προσθήκαις εὐπρεπεστάτην τοῖς ὁρῶσιν ἐπι- δεικνύει τὴν ἀπώλειαν· τὸν αὐτὸν οἶμαι τρόπον καὶ τὰς ὀλεθρίους τῶν ἑτεροδοξούντων φωνὰς τὸ τῆς εὐ σεβείας σχηματίζεσθαι κάλλος, καὶ τοῖς τῆς ἀλη θείας πειράσθαι περιανθίζεσθαι λόγοις· οὐδαμοῦ μὲν ὠδῖνον τὴν ἀλήθειαν, ἔσωθεν δὲ κεκρυμμένην ἔχον τὴν ἀπὸ τοῦ ψεύδους θεοστυγεστάτην ἀσέβειαν. 'Αλλ' οἱ νήψει τῇ κατ' εντρέχειαν λογικὴν τὴν οἰκεῖον ἀνα- τειχίζοντες νοῦν, τοῖς μὲν παρ' ἐκείνων οὐχ ἁλίσκον ται λόγοις, τῆς δὲ ὄντως ὑγιοῦς ἀπρὶς ἐχόμενοι πίν στεως, ἐφ' ἑαυτοῖς ἀναμέλπουσι λέγοντες· « Εὐλο γητός Κύριος ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ἰδοῦσιν αὐτῶν. ὁ Ἔδοξε τοίνυν ἡμῖν τὰ ἐκ φιλομπ θείας συνενεγκεῖν εὑρήματα, καὶ συγκεχυμένον μὲν οὐδαμῶς συνθεῖναι τὸν λόγον, εὐκρινεστέραν δὲ μᾶλ λον εἰς ἕκαστον τῶν κεφαλαίων τὴν βάσανον ἔχοντα διεξαγαγεῖν· οὕτω γὰρ ἂν εὐσύνοπτός τε καὶ εἰλικρι νεστέρα τοῖς φιλακροάμοσιν ἡ τῶν ἐγκειμένων γέ- νοιτο γνῶσις. Θησαυρὸς δὲ τῷ βιβλίῳ ὄνομα, πολλὴν ἔχοντι τῶν θείων θεωρημάτων τεθησαυρισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν πληθύν· εἰ καὶ μέτριοι τινες ἐς λόγους ἡμεῖς, καὶ πρὸς τὸ δύνασθαί τι νοεῖν οὐ σφόδρα γορ- γοί. Ανακείσθω δὲ χάρις τῷ πάντα πᾶσι πλουσίως χορηγοῦντι Χριστῷ. Εἰδέναι δὲ χρὴ τοὺς ἐντευξομε νους, ὅτι συντέθειται μὲν, κατὰ τὴν ὑποτεταγμένην προγραφήν, τὰ ἐν τῷ βιβλίῳ κεφάλαια. Περιέχεται δὲ ἑκάστῳ πολλὰ πρὸς τὸν αὐτὸν συντείνοντα τῶν θεωρημάτων σκοπὸν, καὶ διὰ κύκλου καὶ περιδρομής • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEΡ. B res vestra, quis audiunt '. » Neque tamen, conatus A detrectandus nobis est; sed in ipso Christo̟ spem collocantes, labores etiam viribus nosthisiajores aggrediemur, certissima ftucji plecti, illum nobis adfuturum et Spiritus sancti prælustratione ad ve- ritatis inventioner dacturum. Scopus enim nostræ orationis est dicere quod Jesus sit Dominus. Di- demius autem id omnino in Spiritu sancto; ka enim Paulus ait : « Nemo potest dicere, quia Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ³. › Cum enim nonnulli non vereantur in Beelzebul dicere anathema Jesumn, Scripturam sacram, quo ipsis libitum est, distor- quentes, et sua ipsorum placita Spiritus sancti ora- culis anteponentes, ac Dominum qui ipsos redenit abnegantes, ut Scriptura loquitur : : necessarium plane utileque et conveniens censuimus, tuo con- silio atque hortatu, mi frater, banc dissertationen, quæ magnæ in posterum utilitatis occasio Ecclesiæ futura est, contexere, et ad singula quæ ab eis quæruntur et objiciuntur, summatim ac per capita respondere. Quæ quidem lectoribus non parvæ uti- litati fore existimo. Multiplex enim ac multiformis, ut ita dicam, est in Arii et Eunomii dogmatibus error, variisque modis veritatis forniam fucant at- que adulterant. Quemadmodum enim meretriculæ rei ipsius turpitudinem arte industriaque occuliare putantes, ornant sese, fucoque oblinunt, aliisque id genus ornamentis allibitis, speciosum interitum cernentium oculis objiciunt : eadem plane ratione hæreticorum sermones exitiosos fucatam pietatis formam præ se ferre judico, quam quidem veritatis verbis exornare conantur, cum nullo modo verila tem proferant, sed exosam Deo impietatem menda- cii plenam in pectore gerant. Cæterum qui solerti rationis industria mentem communiunt, nequaquain illorum sermonibus capiuntur, sed vera sincera- que fidei mordicus adhærentes, de seipsis conci- nunt, dicentes : « Benedictus Dominus qui non de- Git nos in captionem dentibus eorum*. › Visuın ita- que nobis est quæ magno studio comparavimus, congerere, neque vero ulla ratione sermonem con- ſundere, sed potius distinctas in singula capita pro- bationes continentem exponere. Ita enim fiet, ut eorum qum in hoc opere tractantur, cognitio magis perspicua manifestaque studioso auditori sit futu- ra. Titulus vero hujus operis est, Thesaurus, quod ingentem in se divinarum contemplationum thesau- rum complectatur: tametsi ego et doctrinam me- diocrem et ingenium ad contemplandum non ad- modum acre in me agnoscam. Gratiæ vero agendæ sunt Christo, qui omnia oïnnibus abunde suppedi- tat. Monendi autem sunt lectores, capita libri ad normam hujus tabulæ sive indicis, qui subjicitur, esse composita. Complectuntur vero singula quæ- que capita etiam ea quæ ad eumdem contemplatio nis scopuîn pertinent, et per circuitus atque anfra- ctus ad eumdem tituli, sub quo comprehensa sunt, C D Matth. xiii, 16. ¹1 Cor. xit, 3. • Petr. 1, 4. * Peal, cxxi, 6.

Β οἱ ὀφθαλμοί, ὅτι βλέπουσι, καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν, ὅτι ἀκούουσιν. » Οὐκ ὀκνητέον δ᾽ οὖν ὅμως πρὸς τὴν ἐγχείρησιν· ἀλλ᾽ ἐπ' αὐτῷ τὴν ἐλπίδα τιθέμενοι τῷ Χριστῷ, καὶ τῶν ὑπὲρ δύναμιν ἀψόμεθα πόνων, ὅτι συμπαρέσται καὶ χειραγωγήσει ταῖς τοῦ πνεύματος δαδουχίαις ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας εὕρεσιν ἀνενδοιά- στως πιστεύοντες. Σκοπός γὰρ εἰπεῖν ὅτι Κύριος Ἰησοῦς. Ἐροῦμεν δὲ πάντως ὅτι ἐν ἁγίῳ Πνεύματι· οὕτω γὰρ ὁ Παῦλός φησιν· « Οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν ὅτι Κύριος Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. ο Επειδὴ γάρ τινες ἐν Βεελζεβούλ οὐκ αἰσχύνονται λέγειν ἀνάθεμα Ἰησοῦν, τὰς μὲν θείας, πρὸς ὅπερ ἂν αὐτοῖς δόξειε, παρατρέποντας Γραφάς, τῶν δὲ τοῦ Πνεύματος λογίων, τὸ ἐξ οἰκείων θελημάτων προτάτ τοντες κίνημα, καὶ τὸν ἀγοράσαντα αὐτοὺς Δεσπότην αρνούμενοι, καθὰ γέγραπται· ἀναγκαῖον ὁμοῦ χρή σιμόν τε καὶ πρέπον ἐλογισάμεθα κατὰ τὴν σὴν ὑπόμνησίν τε καὶ προτροπὴν, ἀδελφὲ, τοῖς τῆς Ἐκ κλησίας τέκνοις, τῆς εἰς τὸ μέλλον ὠφελείας ὑπόθεσιν ἐξυφῆναι τὸν λόγον· καὶ εἰς ἕκαστα τῶν παρ' ἐκεί νοις ζητουμένων τε καὶ κεκινημένων κεφαλαιωδώς ἐξειπεῖν, ἅπερ οἶμαι πρὸς λυσιτελείας ἔσεσθαι τοῖς εντευξομένοις οὐ μικρᾶς. Πολυσχιδής μὲν γὰρ καὶ πολυπρόσωπος, ἵν᾿ οὕτως εἴπωμεν, ἡ τῶν Ἀρείου καὶ Εὐνομίου δογμάτων ἐστὶ πλάνη, καὶ ποικίλως τὸ τῆς ἀληθείας πλάττεται σχῆμα. Ωσπερ γὰρ τὰ ἐν τοῖς γυναίοις ἑταιριζόμενα, τὸ ἐκ τοῦ πράγματος αἶσχος ταῖς ἐξ ἐπινοίας ἀφανίζειν οἰόμενα τέχναις, ὡραΐζεταί τε καὶ χρισιάζεται, καὶ ταῖς ἄλλαις τοῦ κόσμου προσθήκαις εὐπρεπεστάτην τοῖς ὁρῶσιν ἐπι- δεικνύει τὴν ἀπώλειαν· τὸν αὐτὸν οἶμαι τρόπον καὶ τὰς ὀλεθρίους τῶν ἑτεροδοξούντων φωνὰς τὸ τῆς εὐ σεβείας σχηματίζεσθαι κάλλος, καὶ τοῖς τῆς ἀλη θείας πειράσθαι περιανθίζεσθαι λόγοις· οὐδαμοῦ μὲν ὠδῖνον τὴν ἀλήθειαν, ἔσωθεν δὲ κεκρυμμένην ἔχον τὴν ἀπὸ τοῦ ψεύδους θεοστυγεστάτην ἀσέβειαν. 'Αλλ' οἱ νήψει τῇ κατ' εντρέχειαν λογικὴν τὴν οἰκεῖον ἀνα- τειχίζοντες νοῦν, τοῖς μὲν παρ' ἐκείνων οὐχ ἁλίσκον ται λόγοις, τῆς δὲ ὄντως ὑγιοῦς ἀπρὶς ἐχόμενοι πίν στεως, ἐφ' ἑαυτοῖς ἀναμέλπουσι λέγοντες· « Εὐλο γητός Κύριος ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ἰδοῦσιν αὐτῶν. ὁ Ἔδοξε τοίνυν ἡμῖν τὰ ἐκ φιλομπ θείας συνενεγκεῖν εὑρήματα, καὶ συγκεχυμένον μὲν οὐδαμῶς συνθεῖναι τὸν λόγον, εὐκρινεστέραν δὲ μᾶλ λον εἰς ἕκαστον τῶν κεφαλαίων τὴν βάσανον ἔχοντα διεξαγαγεῖν· οὕτω γὰρ ἂν εὐσύνοπτός τε καὶ εἰλικρι νεστέρα τοῖς φιλακροάμοσιν ἡ τῶν ἐγκειμένων γέ- νοιτο γνῶσις. Θησαυρὸς δὲ τῷ βιβλίῳ ὄνομα, πολλὴν ἔχοντι τῶν θείων θεωρημάτων τεθησαυρισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν πληθύν· εἰ καὶ μέτριοι τινες ἐς λόγους ἡμεῖς, καὶ πρὸς τὸ δύνασθαί τι νοεῖν οὐ σφόδρα γορ- γοί. Ανακείσθω δὲ χάρις τῷ πάντα πᾶσι πλουσίως χορηγοῦντι Χριστῷ. Εἰδέναι δὲ χρὴ τοὺς ἐντευξομε νους, ὅτι συντέθειται μὲν, κατὰ τὴν ὑποτεταγμένην προγραφήν, τὰ ἐν τῷ βιβλίῳ κεφάλαια. Περιέχεται δὲ ἑκάστῳ πολλὰ πρὸς τὸν αὐτὸν συντείνοντα τῶν θεωρημάτων σκοπὸν, καὶ διὰ κύκλου καὶ περιδρομής • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEΡ. B res vestra, quis audiunt '. » Neque tamen, conatus A detrectandus nobis est; sed in ipso Christo̟ spem collocantes, labores etiam viribus nosthisiajores aggrediemur, certissima ftucji plecti, illum nobis adfuturum et Spiritus sancti prælustratione ad ve- ritatis inventioner dacturum. Scopus enim nostræ orationis est dicere quod Jesus sit Dominus. Di- demius autem id omnino in Spiritu sancto; ka enim Paulus ait : « Nemo potest dicere, quia Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ³. › Cum enim nonnulli non vereantur in Beelzebul dicere anathema Jesumn, Scripturam sacram, quo ipsis libitum est, distor- quentes, et sua ipsorum placita Spiritus sancti ora- culis anteponentes, ac Dominum qui ipsos redenit abnegantes, ut Scriptura loquitur : : necessarium plane utileque et conveniens censuimus, tuo con- silio atque hortatu, mi frater, banc dissertationen, quæ magnæ in posterum utilitatis occasio Ecclesiæ futura est, contexere, et ad singula quæ ab eis quæruntur et objiciuntur, summatim ac per capita respondere. Quæ quidem lectoribus non parvæ uti- litati fore existimo. Multiplex enim ac multiformis, ut ita dicam, est in Arii et Eunomii dogmatibus error, variisque modis veritatis forniam fucant at- que adulterant. Quemadmodum enim meretriculæ rei ipsius turpitudinem arte industriaque occuliare putantes, ornant sese, fucoque oblinunt, aliisque id genus ornamentis allibitis, speciosum interitum cernentium oculis objiciunt : eadem plane ratione hæreticorum sermones exitiosos fucatam pietatis formam præ se ferre judico, quam quidem veritatis verbis exornare conantur, cum nullo modo verila tem proferant, sed exosam Deo impietatem menda- cii plenam in pectore gerant. Cæterum qui solerti rationis industria mentem communiunt, nequaquain illorum sermonibus capiuntur, sed vera sincera- que fidei mordicus adhærentes, de seipsis conci- nunt, dicentes : « Benedictus Dominus qui non de- Git nos in captionem dentibus eorum*. › Visuın ita- que nobis est quæ magno studio comparavimus, congerere, neque vero ulla ratione sermonem con- ſundere, sed potius distinctas in singula capita pro- bationes continentem exponere. Ita enim fiet, ut eorum qum in hoc opere tractantur, cognitio magis perspicua manifestaque studioso auditori sit futu- ra. Titulus vero hujus operis est, Thesaurus, quod ingentem in se divinarum contemplationum thesau- rum complectatur: tametsi ego et doctrinam me- diocrem et ingenium ad contemplandum non ad- modum acre in me agnoscam. Gratiæ vero agendæ sunt Christo, qui omnia oïnnibus abunde suppedi- tat. Monendi autem sunt lectores, capita libri ad normam hujus tabulæ sive indicis, qui subjicitur, esse composita. Complectuntur vero singula quæ- que capita etiam ea quæ ad eumdem contemplatio nis scopuîn pertinent, et per circuitus atque anfra- ctus ad eumdem tituli, sub quo comprehensa sunt, C D Matth. xiii, 16. ¹1 Cor. xit, 3. • Petr. 1, 4. * Peal, cxxi, 6.

Β οἱ ὀφθαλμοί, ὅτι βλέπουσι, καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν, ὅτι ἀκούουσιν. » Οὐκ ὀκνητέον δ᾽ οὖν ὅμως πρὸς τὴν ἐγχείρησιν· ἀλλ᾽ ἐπ' αὐτῷ τὴν ἐλπίδα τιθέμενοι τῷ Χριστῷ, καὶ τῶν ὑπὲρ δύναμιν ἀψόμεθα πόνων, ὅτι συμπαρέσται καὶ χειραγωγήσει ταῖς τοῦ πνεύματος δαδουχίαις ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας εὕρεσιν ἀνενδοιά- στως πιστεύοντες. Σκοπός γὰρ εἰπεῖν ὅτι Κύριος Ἰησοῦς. Ἐροῦμεν δὲ πάντως ὅτι ἐν ἁγίῳ Πνεύματι· οὕτω γὰρ ὁ Παῦλός φησιν· « Οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν ὅτι Κύριος Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. ο Επειδὴ γάρ τινες ἐν Βεελζεβούλ οὐκ αἰσχύνονται λέγειν ἀνάθεμα Ἰησοῦν, τὰς μὲν θείας, πρὸς ὅπερ ἂν αὐτοῖς δόξειε, παρατρέποντας Γραφάς, τῶν δὲ τοῦ Πνεύματος λογίων, τὸ ἐξ οἰκείων θελημάτων προτάτ τοντες κίνημα, καὶ τὸν ἀγοράσαντα αὐτοὺς Δεσπότην αρνούμενοι, καθὰ γέγραπται· ἀναγκαῖον ὁμοῦ χρή σιμόν τε καὶ πρέπον ἐλογισάμεθα κατὰ τὴν σὴν ὑπόμνησίν τε καὶ προτροπὴν, ἀδελφὲ, τοῖς τῆς Ἐκ κλησίας τέκνοις, τῆς εἰς τὸ μέλλον ὠφελείας ὑπόθεσιν ἐξυφῆναι τὸν λόγον· καὶ εἰς ἕκαστα τῶν παρ' ἐκεί νοις ζητουμένων τε καὶ κεκινημένων κεφαλαιωδώς ἐξειπεῖν, ἅπερ οἶμαι πρὸς λυσιτελείας ἔσεσθαι τοῖς εντευξομένοις οὐ μικρᾶς. Πολυσχιδής μὲν γὰρ καὶ πολυπρόσωπος, ἵν᾿ οὕτως εἴπωμεν, ἡ τῶν Ἀρείου καὶ Εὐνομίου δογμάτων ἐστὶ πλάνη, καὶ ποικίλως τὸ τῆς ἀληθείας πλάττεται σχῆμα. Ωσπερ γὰρ τὰ ἐν τοῖς γυναίοις ἑταιριζόμενα, τὸ ἐκ τοῦ πράγματος αἶσχος ταῖς ἐξ ἐπινοίας ἀφανίζειν οἰόμενα τέχναις, ὡραΐζεταί τε καὶ χρισιάζεται, καὶ ταῖς ἄλλαις τοῦ κόσμου προσθήκαις εὐπρεπεστάτην τοῖς ὁρῶσιν ἐπι- δεικνύει τὴν ἀπώλειαν· τὸν αὐτὸν οἶμαι τρόπον καὶ τὰς ὀλεθρίους τῶν ἑτεροδοξούντων φωνὰς τὸ τῆς εὐ σεβείας σχηματίζεσθαι κάλλος, καὶ τοῖς τῆς ἀλη θείας πειράσθαι περιανθίζεσθαι λόγοις· οὐδαμοῦ μὲν ὠδῖνον τὴν ἀλήθειαν, ἔσωθεν δὲ κεκρυμμένην ἔχον τὴν ἀπὸ τοῦ ψεύδους θεοστυγεστάτην ἀσέβειαν. 'Αλλ' οἱ νήψει τῇ κατ' εντρέχειαν λογικὴν τὴν οἰκεῖον ἀνα- τειχίζοντες νοῦν, τοῖς μὲν παρ' ἐκείνων οὐχ ἁλίσκον ται λόγοις, τῆς δὲ ὄντως ὑγιοῦς ἀπρὶς ἐχόμενοι πίν στεως, ἐφ' ἑαυτοῖς ἀναμέλπουσι λέγοντες· « Εὐλο γητός Κύριος ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ἰδοῦσιν αὐτῶν. ὁ Ἔδοξε τοίνυν ἡμῖν τὰ ἐκ φιλομπ θείας συνενεγκεῖν εὑρήματα, καὶ συγκεχυμένον μὲν οὐδαμῶς συνθεῖναι τὸν λόγον, εὐκρινεστέραν δὲ μᾶλ λον εἰς ἕκαστον τῶν κεφαλαίων τὴν βάσανον ἔχοντα διεξαγαγεῖν· οὕτω γὰρ ἂν εὐσύνοπτός τε καὶ εἰλικρι νεστέρα τοῖς φιλακροάμοσιν ἡ τῶν ἐγκειμένων γέ- νοιτο γνῶσις. Θησαυρὸς δὲ τῷ βιβλίῳ ὄνομα, πολλὴν ἔχοντι τῶν θείων θεωρημάτων τεθησαυρισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν πληθύν· εἰ καὶ μέτριοι τινες ἐς λόγους ἡμεῖς, καὶ πρὸς τὸ δύνασθαί τι νοεῖν οὐ σφόδρα γορ- γοί. Ανακείσθω δὲ χάρις τῷ πάντα πᾶσι πλουσίως χορηγοῦντι Χριστῷ. Εἰδέναι δὲ χρὴ τοὺς ἐντευξομε νους, ὅτι συντέθειται μὲν, κατὰ τὴν ὑποτεταγμένην προγραφήν, τὰ ἐν τῷ βιβλίῳ κεφάλαια. Περιέχεται δὲ ἑκάστῳ πολλὰ πρὸς τὸν αὐτὸν συντείνοντα τῶν θεωρημάτων σκοπὸν, καὶ διὰ κύκλου καὶ περιδρομής • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEΡ. B res vestra, quis audiunt '. » Neque tamen, conatus A detrectandus nobis est; sed in ipso Christo̟ spem collocantes, labores etiam viribus nosthisiajores aggrediemur, certissima ftucji plecti, illum nobis adfuturum et Spiritus sancti prælustratione ad ve- ritatis inventioner dacturum. Scopus enim nostræ orationis est dicere quod Jesus sit Dominus. Di- demius autem id omnino in Spiritu sancto; ka enim Paulus ait : « Nemo potest dicere, quia Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ³. › Cum enim nonnulli non vereantur in Beelzebul dicere anathema Jesumn, Scripturam sacram, quo ipsis libitum est, distor- quentes, et sua ipsorum placita Spiritus sancti ora- culis anteponentes, ac Dominum qui ipsos redenit abnegantes, ut Scriptura loquitur : : necessarium plane utileque et conveniens censuimus, tuo con- silio atque hortatu, mi frater, banc dissertationen, quæ magnæ in posterum utilitatis occasio Ecclesiæ futura est, contexere, et ad singula quæ ab eis quæruntur et objiciuntur, summatim ac per capita respondere. Quæ quidem lectoribus non parvæ uti- litati fore existimo. Multiplex enim ac multiformis, ut ita dicam, est in Arii et Eunomii dogmatibus error, variisque modis veritatis forniam fucant at- que adulterant. Quemadmodum enim meretriculæ rei ipsius turpitudinem arte industriaque occuliare putantes, ornant sese, fucoque oblinunt, aliisque id genus ornamentis allibitis, speciosum interitum cernentium oculis objiciunt : eadem plane ratione hæreticorum sermones exitiosos fucatam pietatis formam præ se ferre judico, quam quidem veritatis verbis exornare conantur, cum nullo modo verila tem proferant, sed exosam Deo impietatem menda- cii plenam in pectore gerant. Cæterum qui solerti rationis industria mentem communiunt, nequaquain illorum sermonibus capiuntur, sed vera sincera- que fidei mordicus adhærentes, de seipsis conci- nunt, dicentes : « Benedictus Dominus qui non de- Git nos in captionem dentibus eorum*. › Visuın ita- que nobis est quæ magno studio comparavimus, congerere, neque vero ulla ratione sermonem con- ſundere, sed potius distinctas in singula capita pro- bationes continentem exponere. Ita enim fiet, ut eorum qum in hoc opere tractantur, cognitio magis perspicua manifestaque studioso auditori sit futu- ra. Titulus vero hujus operis est, Thesaurus, quod ingentem in se divinarum contemplationum thesau- rum complectatur: tametsi ego et doctrinam me- diocrem et ingenium ad contemplandum non ad- modum acre in me agnoscam. Gratiæ vero agendæ sunt Christo, qui omnia oïnnibus abunde suppedi- tat. Monendi autem sunt lectores, capita libri ad normam hujus tabulæ sive indicis, qui subjicitur, esse composita. Complectuntur vero singula quæ- que capita etiam ea quæ ad eumdem contemplatio nis scopuîn pertinent, et per circuitus atque anfra- ctus ad eumdem tituli, sub quo comprehensa sunt, C D Matth. xiii, 16. ¹1 Cor. xit, 3. • Petr. 1, 4. * Peal, cxxi, 6.

εἰς τὸν τοῦ περιέχοντος ἀναβαίνοντα νοῦν. Παραπέπηγε δὲ μόνοις τοῖς τῶν κεφαλαίων περιεκτικοῖς, τῶν ἀρι- θμῶν ἡ τάξις· τὰ δὲ παρεπόμενα τούτοις, στοιχηδόν μὲν ἐντέτακται ταῖς ὑπογραφαῖς, ἀριθμοὺς δὲ οὐκ ἔχει, ὡς τῇ τῶν περιεκτικῶν διανοία χρεωστούμενα, καὶ εἰς τὸν ἐκείνων τρέχοντα σκοπόν. ΤΑΔΕ ΕΝΕΣΤΙΝ ΕΝ ΤΩΔΕ ΤΩ ΒΙΒΛΙΟ. ΛΟΓΟΣ Α'. Περὶ ἀγενή του καὶ γενητοῦ, ἐν ᾧ, ὅτι κρειττόν ἔστι καὶ ἀξιολογώτερον Πατέρα καλεῖσθαι τὸν Θεόν, ἢ ἀγένητον. ΛΟΓ. Β'. Οτι τὸ ἀγένητον οὐκ οὐσία, ἀλλ' οὐσίας ση μαντικόν. ΛΟΓ. Γ'. Ὅτι μὴ τὸ ἀγένητον οὐσία, μόνον δὲ τοῦ μὴ γεγονέναι τὸν Θεὸν σημαντικόν. ΛΟΓ. Δ'. Πρὸς τοὺς τολμώντας λέγειν, ὅτι « Ην ποτε, ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός. » Εκλογα συλλογισμῶν καὶ νοημάτων κατασκευαὶ σὺν μαρτυρίαις· τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ πάντων, ὅτι ἀἴδιος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Εἰς τὸ αὐτὸ κατασκευή πιθανή, ὅτι τὸ ῥητὸν τὸ λέγον· «Τὰ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κό σμου, τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται· ἢ τε αΐδιος αὐτοῦ δύναμις και θειότης, τον Υιόν σημαίνει. Ἕτεραι μαρτυρίαι, ὅτι ἀἴδιος ο Υιός. Αποδείξεις διὰ μαρτυριῶν, ἔτι αἱ θεῖαι Γρα- ζω, τὸ « ἦν, » καὶ τὸ ‹ ὁ ὢν, » καὶ τὸ ὑπάρχων, καὶ τὸ « ἤμην, » καὶ τὸ « εἰμὶ, » καὶ τὸ « ἔστιν, ο ἐπὶ τοῦ λόγου τιθέασι μόνον, ἐπὶ δὲ τῶν γενη τῶν οὐκέτι, ἀλλὰ μᾶλλον τὸ ι ποτέ, καὶ τὸ ι πρίν, ο καὶ τὸ « πρὸ τοῦ, καὶ τὸ « γέγονεν καὶ ὅσα τούτοις όμοια. Έτι περὶ τοῦ ἀΐδιον εἶναι τὸν Υἱόν, ὡς ἐξ ἀν τιθέσεως, κατασκευή. Ετι περὶ ἀιδιότητος συλλογισμός, μετά τινος ἐπαπορήσεως πεπλεγμένος, καὶ συνάγων εἰς ὁμολογίαν τοῦ δεῖν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, οὐκ ἔξωθεν ἐπιγεγονότα τὸν Υἱὸν ὑπολαμβά- σειν· εἰ δὲ τοῦτο, δῆλον ὅτι καὶ τῷ Πατρὶ συν αΐδιον. Έτι, περὶ ἀιδιότητος Υἱοῦ. THESAURUS. " A sensum pertingunt. lis autem capitibus solis, que alia ejusdem argumenti sub se continent, numero- rum ordo est adjectus. Quæ vero primis illis ac præcipuis capitibus sive titulis annexa sunt, et ex iis dependent, suis etiam notis ordinatim distinguun- tur : numeros tamen ascriptos non habent, quippe quæ ab eorum titulorum sub quibus continentur sensu dependeant, et ad eumdem scopum pertineant. INDEX EORUM QUÆ IN HOC LIBRO CONTINENTUR. - ASSERTIO 1. De genito et ingenito, et quod melius sit atque dignius Deum Patrem vocari, quam ingenitum. ASSERT. 11. Quod ingenitum non sit substantia, sed substantiæ significativum. ASSERT. III. Quod ingenitum non sit substantia, sed tantum significet Deum genitum non esse. ASSERT. IV. Adversus eos qui dicere non verentur, ‹ Erat ali- quando, cum non erat Filius.› Afferuntur syllogismi et argumentorum probationes cum testimoniis Scri- pturæ ex quibus omnibus efficitur quod Verbum Dei sil æternum. Ejusdem rei probatio veritati consentanea, quod dictum illud, ‹ Invisibilia ejus a creatione mundi per ea quae facta sunt intellecta, conspiciuntur, sempiterna quoque ejus virtus et divinitas, › Filium significat. Alia testimonia, quod æternus sit Filius. Demonstrationes per testimonia, quod sacræ Scriptu- ræ voces has, ‹ erat, exsistens, ens, eram, sum et cest, de Verto-solum dicunt; de creaturis vero non ilem, sed ‹ olim,› sive caliquando, pridem, ante, fuit » alia- que kis similia. Amplius, quod æternus sit Filius: cum solutione objectionum. Aliud, de æternitate, syllogismus cum quadam quæstione connexus, unde colligitur confitendum esse, Filium ex essentia Patris esse, et non extrinsecus accessisse : si autem ita est, coæternum etiam Patri 2886. Aliud, de aternitate Filii.

εἰς τὸν τοῦ περιέχοντος ἀναβαίνοντα νοῦν. Παραπέπηγε δὲ μόνοις τοῖς τῶν κεφαλαίων περιεκτικοῖς, τῶν ἀρι- θμῶν ἡ τάξις· τὰ δὲ παρεπόμενα τούτοις, στοιχηδόν μὲν ἐντέτακται ταῖς ὑπογραφαῖς, ἀριθμοὺς δὲ οὐκ ἔχει, ὡς τῇ τῶν περιεκτικῶν διανοία χρεωστούμενα, καὶ εἰς τὸν ἐκείνων τρέχοντα σκοπόν. ΤΑΔΕ ΕΝΕΣΤΙΝ ΕΝ ΤΩΔΕ ΤΩ ΒΙΒΛΙΟ. ΛΟΓΟΣ Α'. Περὶ ἀγενή του καὶ γενητοῦ, ἐν ᾧ, ὅτι κρειττόν ἔστι καὶ ἀξιολογώτερον Πατέρα καλεῖσθαι τὸν Θεόν, ἢ ἀγένητον. ΛΟΓ. Β'. Οτι τὸ ἀγένητον οὐκ οὐσία, ἀλλ' οὐσίας ση μαντικόν. ΛΟΓ. Γ'. Ὅτι μὴ τὸ ἀγένητον οὐσία, μόνον δὲ τοῦ μὴ γεγονέναι τὸν Θεὸν σημαντικόν. ΛΟΓ. Δ'. Πρὸς τοὺς τολμώντας λέγειν, ὅτι « Ην ποτε, ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός. » Εκλογα συλλογισμῶν καὶ νοημάτων κατασκευαὶ σὺν μαρτυρίαις· τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ πάντων, ὅτι ἀἴδιος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Εἰς τὸ αὐτὸ κατασκευή πιθανή, ὅτι τὸ ῥητὸν τὸ λέγον· «Τὰ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κό σμου, τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται· ἢ τε αΐδιος αὐτοῦ δύναμις και θειότης, τον Υιόν σημαίνει. Ἕτεραι μαρτυρίαι, ὅτι ἀἴδιος ο Υιός. Αποδείξεις διὰ μαρτυριῶν, ἔτι αἱ θεῖαι Γρα- ζω, τὸ « ἦν, » καὶ τὸ ‹ ὁ ὢν, » καὶ τὸ ὑπάρχων, καὶ τὸ « ἤμην, » καὶ τὸ « εἰμὶ, » καὶ τὸ « ἔστιν, ο ἐπὶ τοῦ λόγου τιθέασι μόνον, ἐπὶ δὲ τῶν γενη τῶν οὐκέτι, ἀλλὰ μᾶλλον τὸ ι ποτέ, καὶ τὸ ι πρίν, ο καὶ τὸ « πρὸ τοῦ, καὶ τὸ « γέγονεν καὶ ὅσα τούτοις όμοια. Έτι περὶ τοῦ ἀΐδιον εἶναι τὸν Υἱόν, ὡς ἐξ ἀν τιθέσεως, κατασκευή. Ετι περὶ ἀιδιότητος συλλογισμός, μετά τινος ἐπαπορήσεως πεπλεγμένος, καὶ συνάγων εἰς ὁμολογίαν τοῦ δεῖν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, οὐκ ἔξωθεν ἐπιγεγονότα τὸν Υἱὸν ὑπολαμβά- σειν· εἰ δὲ τοῦτο, δῆλον ὅτι καὶ τῷ Πατρὶ συν αΐδιον. Έτι, περὶ ἀιδιότητος Υἱοῦ. THESAURUS. " A sensum pertingunt. lis autem capitibus solis, que alia ejusdem argumenti sub se continent, numero- rum ordo est adjectus. Quæ vero primis illis ac præcipuis capitibus sive titulis annexa sunt, et ex iis dependent, suis etiam notis ordinatim distinguun- tur : numeros tamen ascriptos non habent, quippe quæ ab eorum titulorum sub quibus continentur sensu dependeant, et ad eumdem scopum pertineant. INDEX EORUM QUÆ IN HOC LIBRO CONTINENTUR. - ASSERTIO 1. De genito et ingenito, et quod melius sit atque dignius Deum Patrem vocari, quam ingenitum. ASSERT. 11. Quod ingenitum non sit substantia, sed substantiæ significativum. ASSERT. III. Quod ingenitum non sit substantia, sed tantum significet Deum genitum non esse. ASSERT. IV. Adversus eos qui dicere non verentur, ‹ Erat ali- quando, cum non erat Filius.› Afferuntur syllogismi et argumentorum probationes cum testimoniis Scri- pturæ ex quibus omnibus efficitur quod Verbum Dei sil æternum. Ejusdem rei probatio veritati consentanea, quod dictum illud, ‹ Invisibilia ejus a creatione mundi per ea quae facta sunt intellecta, conspiciuntur, sempiterna quoque ejus virtus et divinitas, › Filium significat. Alia testimonia, quod æternus sit Filius. Demonstrationes per testimonia, quod sacræ Scriptu- ræ voces has, ‹ erat, exsistens, ens, eram, sum et cest, de Verto-solum dicunt; de creaturis vero non ilem, sed ‹ olim,› sive caliquando, pridem, ante, fuit » alia- que kis similia. Amplius, quod æternus sit Filius: cum solutione objectionum. Aliud, de æternitate, syllogismus cum quadam quæstione connexus, unde colligitur confitendum esse, Filium ex essentia Patris esse, et non extrinsecus accessisse : si autem ita est, coæternum etiam Patri 2886. Aliud, de aternitate Filii.

ο Ο ΧΠ. Ερώτησις Ἀρειανῶν ἀτοπίας μεστή· πρὸς ἦν ἀντεπερώτησις ἀτοπωτέρα, ὅτι χρὴ μὴ ἀπαιδεύ τως ἐρωτᾷν ἐκδιδάσκουσα. Πρὸς τοὺς ἐρωτῶντας, « Εἰεἶχες Υιόν πρὶν τέ κῃς ; » καὶ λέγοντας, « Οὕτω καὶ ὁ Θεὸς οὐκ εἶ- χεν Υιόν πριν γεννήσει. ΛΟΓ. Ε'. Ὅτι οὐ προϋπάρχει τοῦ Υἱοῦ ὁ Πατήρ, καν ἀγέννητος · ἀλλ᾽ ἦν αὐτῷ συναΐδιος ὁ Υἱός ο γεννητός. ΛΟΓ. Γ. *Οτι ὁ Πατὴρ ἀμερίστως καὶ ἀρεύστως ἐγένν σεν ἐξ αὐτοῦ τὸν Υἱόν. ΛΟΓ. Ζ'. Πρὸς τοὺς προτείνοντας το, Αβουλήτως ἢ κατὰ βούλησιν ἐγέννησε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ ; » ΛΟΓ. Η'. Πρὸς τοὺς λέγοντας ὅτι οὐ τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ τῇ βουλήσει αὐτοῦ, ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱός. ΛΟΓ. Θ'. *Οτι ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός, παρατεθέντων καὶ τῶν ῥητῶν, ο Τί με λέγεις ἀγαθόν; Οὐδεὶς ἀγαθὸς, εἰ μὴ εἰς ὁ Θεός· καὶ τοῦ, « Πορεύο μαι πρὸς τὸν Πατέρα μου, καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν· ν καὶ ὁμοίως, «Ὁ Παν τὴρ μείζων μου ἐστιν.» ΛΟΓ. Ι'. Ὅτι ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός· ἐν ᾧ ἀπολο για πιθανὴ πρὸς τὸν ἐρωτήσαντα, « Τί με λέγεις ἀγαθόν; ν καὶ ἐξήγησις τοῦ ῥητοῦ. ΛΟΓ. ΙΔ'. "Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητού, «'Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν.» Αλλο, διδάσκον ὅτι προκειμένου τοῦ μείζονες καὶ τοῦ ἐλάττονος, ἀπαιδεύτως τὸ ἀνόμοιον εἰσ- φέρεται, ἑτερογενὲς ὅν κατὰ τὴν ᾿Αριστοτέλους τέχνην. Αλλο ἀπόδειξιν ἔχον, ὅτι διὰ τοῦ λέγεσθαι μείζονα τὸν Πατέρα, συνεισφέρεται μὲν πάντως ὁ Υἱός. "Εστι δὲ οὐκ ἐλάττων αὐτοῦ. Αλλο, ὅτι ἶσος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ, «Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν μεν νητοῖς γυναικῶν μείζων Ιωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς. ΛΟΓ. ΙΒ'. Εἰς τὸ «Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατήρ ἐμοί· › καὶ, «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν· ἡ ἐν ᾧ ἀπόδειξις ἐφεξῆς, ὅτι ὁ Θεὸς ἦν ὁ βυόμενος ἐκ πάντων κακῶν τὸν πατριάρχην 'Ιακώβ. Αλλο ἀποδεικτικὸν, ὅτι ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, τὸ εἶδος αὐτοῦ ἐστιν. Αλλο, σημαίνον ὅτι εἶδος Θεοῦ καλεῖται ὁ λόγος. Αλλο μετά γοργῆς ἀποδείξεως διδάσκον, ὅτι τὰ ἐξομοιούμενα τισιν, οὐ πάντως καὶ κατὰ φύσιν οἷς ἔνεστιν ἐξομοιοῦται· ἀλλ' ὥσπερ τινὲς εἰκό- τες τὰ φύσει προσόντα εισι γίνονται τῶν κατὰ προαίρεσιν ἡμῶν κινημάτων. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Interrogatio Arianorum absurditatis plena; cui alia non absimilis interrogatio opponitur, docens non esse aliquid stulte interrogandum. Adversus interrogantes, ‹ An habuisli filium ante- quam gigneres ? › et dicentes, ‹ Ita neque Deus habuit Filium priusquam eum gignerel. » ASSERT. V. Quod Pater non exstitit ante Filium, tametsi inge- nitus sit, sed coalernus ipsi fuit Filius geni- tus. ASSERT. VΙ. Quod Pater citra divisionem et citra corruptionem ex seipso genuerit Filium. ASSERT. VII. Adversus eos qui objiciunt, ‹ Pater utrum fortuito genuit Filium, an voluntate?» ASSERT. VIII. Adversus dicentes, non Patri, sed voluntati ejus similem esse Filium. ASSERT. IX. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dictis, «Quid me dicis bonum? Nemo bonus nisi unus Deus.» Et, ‹ Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, et Deum meum et Deum vestrum. » Item, Pater major me est. ASSERT. X. Quod consubstantialis Patri sit Filius. Defensio illius dicii, e Cur me dicis bonum ? . et illius expo- sitio. ASSERT. XI. Quod Filius sit Putri consubstantiulis, ex dicto, • Paler meus major me est. » Aliud docens, quod proposito majore et minore, im- perite admodum inæqualitas inferatur : quod, juxta Aristotelis disciplinam, alterius sit generis. Aliud demonstrans per id quod dicitur Pater major, simul etiam inferri Filium. Est autem non minor ipso. Quod Filius similis sit Patri, proposito dicto Il- lo, « Amen dico vobis, non surrexit inter nalos nu- lierum major Joanne Raptista, » etc. ASSERT. In illud, ‹Ego in Patre, et Pater in me; › et, ‹Ego el Pater unum sumus; ubi deinceps demonstratur Deum fuisse qui liberavit patriarcham Jacob ex om- nibus malis. Demonstratur, quod Verbum Dei species ipsiue sit : quod Verbum vocetur species Dei. Vehemens demonstratio docens quod quæ aliqui- bus assimilantur, non in universum et naturaliter in- sunt iis quibus assimilantur: sed quæ naturaliter aliquibus insunt, velut imagines quædam sunt eorum ad quæ nostra voluntas impellitur.

THESAURUS. Άλλο δεικνύον, ὅτι τὸ ἐν τῷ Θεῷ γίνεσθαί τι, οὐ φύσεως σημαίνει μεταβολὴν, ἀλλ' ὅτι δι' αυ τοῦ, ἢ παρ' αὐτοῦ. Αλλο, δι' οὗ μανθάνομεν όπως προσήκει νοεῖν τὸ ῥητὸν, τουτέστιν, "Ινα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἔν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν· ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοί· ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς Άλλο δεικνύον ἀκριβῶς, ὅτιπερ οὐ τὴν ἑαυτῶν ἀμέντες φύσιν πρὸς τὴν θείαν μεταποιούμεθα, ὅταν ἐν γίνεσθαι πρὸς Θεὸν λεγώμεθα, ἀλλ' ὅτι μέτοχοι γεγονότες αὐτοῦ τοῦτο καλούμεθα. ΛΟΓ. ΙΓ΄. Περὶ ὁμοιότητος τῆς Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ὅτι οὐκ ἔστι τρεπτῆς φύσεως ὁ Υἱὸς, ἢ ἔξω- θεν υποστάς· ἀλλ' ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελ- θών ὡς Υἱός. Αλλο ὅτι οὐκ ἐξ ἀλλοιώσεως τῆς ἀπὸ τοῦ χεί- ρονος ἐπὶ τὸ ἄμεινον ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πα- τρί, ἀλλὰ φυσικώς. Αλλο, σημαίνον ὅτι ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἔξωθεν, καθάπερ οἱ Χρι- στομάχοι φασίν· ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔξωθεν, ὅμοιος. άρα. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτιπερ ἐκ μετοχῆς τῆς πρὸς τὸ θεῖον κατ' εἰκόνα τὴν πρὸς αὐτὸ μορφούμεθα. Οὐ γὰρ ἐξήρκεσε τῇ τοῦ ἀν- Ηρώπου κατασκευῇ πρὸς τὸ φαίνεσθαι καὶ εἶναι εἰκόνα τοῦ πεποιηκότος, τὸ ἐν μόναις ἐννοίαις τὸν περὶ αὐτοῦ κεῖσθαι λόγον τοιοῦτον. ΛΟΓ. ΙΔ'. Έτι, περὶ ὁμοιότητος, προκειμένου ῥητοῦ, «Οσπερ γὰρ ὁ Πατήρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ· ν τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ τῶν συλλογισμῶν, ὅτι ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὺς, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. ΛΟΓ. ΙΕ'. Εἰς τὸ ἐν ταῖς. Παροιμίαις, ο Κύριος έκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, εἰς ἔργα αὐτοῦ·, ὅτι τὸ, · ἔκτισεν, ν οὐ κατὰ τῆς οὐσίας τοῦ Λόγου κεῖ ται, οὐδὲ κτίσμα ή ποίημα ό Υιός. Απόδειξις ἐξ ἐπιτηρήσεων Γραφικῶν, ὅτι ὡς Θεὸς οὐδὲν προσκυνεῖται τῶν κτισμάτων· οὔτε μην προσκυνούμενα ἀνέχεται προσκυνεῖσθαι ἢ δοξολογεῖσθαι. Αντίθεσις ἀπὸ τῶν ᾿Αρείου δογμάτων, αἰτίαν ἔχουσα τοῦ πεποιῆσθαι τὸν Υἱὸν, ὡς αὐτοὶ νομί- ζουσιν, ἀληθῆ, καὶ λύσις ἐφεξῆς μετὰ πιθανότη· εις συλλογισμών. "Ετι εἰς τὸ, ο Κύριος έκτισέ με. » "Οτι οὐ κτίσμα Ο Υιός. Αλλο τῶν ὀρθοδόξων λεγόντων, « Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, πῶς ἔχει κατὰ φύσιν τὸ εἶναι δη μιουργός ; Οὐ γὰρ ἴδιον τῶν κτισμάτων τοῦτό γε. Ανθυπήνεγκαν οἱ αἱρετικοὶ τὰ ὑποτεταγμένα, ὧν αἱ λύσεις εἰσὶν ἐφεξῆς. Επιτήρησις ομοίως, ἐξ ἧς μανθάνομεν ὅτι καὶ ἀγγέλοις καὶ ἁγίοις προφήταις ἔθος ἐστὶν ἐπι- ομάδ. Er.) Fieri aliquid in Deo, non naturæ immutationem significat, sed per ipsum, vet ab ipso. Quo pacto intelligendum sit dictum illud, ‹ Ut quemadmodum ego et tu unum sumus, ita et ipsi in nobis unum sint; ego in ipsis et tu in me, ut sint perfecti in wnum. Aliud ostendens accurate, quod nos propria nostra natura non amissa in divinam naturam transmula- mur, quando unum cum Deo effici dicimur, sed quod participes ipsius facti, ita vocamur. ASSERT. XIII. De similitudine Filii cum Patre, et quod non est naturæ mutabilis Filius, aut extrinsecus subsistens, sed ex ejus essentia procedens, ut Filius. Quod non per alterationem a deteriore statu in præstantiorem similis sit Patri Filius, sed nalu- raliter. Alind declarans Filium esse ex substantia Patris, el non extrinsecus productum, quemadmodum hostes Christi contendunt; et, quoniam extrinsecus produ clus non est, similis illi est. Demonstratio ex sacra Scriptura, quod per parti- εἰμationem divinitatis ad imaginem ipsius (ormemur. Neque enim satis fuit ad id ut videretur et fierel homo imago Creataris, solam cogitationem ex- primi. ASSERT. XIV, De similitudine Patris et Filii, proposito dicto hoc, ‹ Sicut enim Pater habet vitam in seipso, ita et Filio dedit vitam habere in seipso.» Ex quo infertur syllogistice Filium esse naturaliter vitam, sicut et Pater. ASSERT. XV. In illud quod in lib. Proverb. dicitur, c. Dominus creavit me principium viarum suarum, in opera suM.), Quod verbum illud, ‹ creavit, » non de essentia Verbi dicatur, el quod Filius non sit creatura vel Demonstratur auctoritatibus sacræ Scriptura, quod nulla creaturarum adoretur quasi Deus, quod que ea quæ adorant, adorari aut glorificari nou sus- Lineant. sit Objectio ex dogmatibus Arii, quæ veram, ut ipsi putant, causam continet, propter quam factus Filius, et ejusdem per solidos syllogismos refuta- lio. Aliud in illud, «Deus formavit, me, s etc. Et quod Filius non sit creatura. Aliud orthodoxorum, «Si creatura est Filius, quo- modo natura Creator esse palest? Non enim hoc creaturarum proprium est. Cui subjiciuntur hæreti- corum objectiones et refutationes. Observatio, ex qua discimus angelis et sanctis pro- phetis consuetudinem esse jusșis a Deo etiam inter-

THESAURUS. Άλλο δεικνύον, ὅτι τὸ ἐν τῷ Θεῷ γίνεσθαί τι, οὐ φύσεως σημαίνει μεταβολὴν, ἀλλ' ὅτι δι' αυ τοῦ, ἢ παρ' αὐτοῦ. Αλλο, δι' οὗ μανθάνομεν όπως προσήκει νοεῖν τὸ ῥητὸν, τουτέστιν, "Ινα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἔν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν· ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοί· ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς Άλλο δεικνύον ἀκριβῶς, ὅτιπερ οὐ τὴν ἑαυτῶν ἀμέντες φύσιν πρὸς τὴν θείαν μεταποιούμεθα, ὅταν ἐν γίνεσθαι πρὸς Θεὸν λεγώμεθα, ἀλλ' ὅτι μέτοχοι γεγονότες αὐτοῦ τοῦτο καλούμεθα. ΛΟΓ. ΙΓ΄. Περὶ ὁμοιότητος τῆς Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ὅτι οὐκ ἔστι τρεπτῆς φύσεως ὁ Υἱὸς, ἢ ἔξω- θεν υποστάς· ἀλλ' ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελ- θών ὡς Υἱός. Αλλο ὅτι οὐκ ἐξ ἀλλοιώσεως τῆς ἀπὸ τοῦ χεί- ρονος ἐπὶ τὸ ἄμεινον ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πα- τρί, ἀλλὰ φυσικώς. Αλλο, σημαίνον ὅτι ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἔξωθεν, καθάπερ οἱ Χρι- στομάχοι φασίν· ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔξωθεν, ὅμοιος. άρα. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτιπερ ἐκ μετοχῆς τῆς πρὸς τὸ θεῖον κατ' εἰκόνα τὴν πρὸς αὐτὸ μορφούμεθα. Οὐ γὰρ ἐξήρκεσε τῇ τοῦ ἀν- Ηρώπου κατασκευῇ πρὸς τὸ φαίνεσθαι καὶ εἶναι εἰκόνα τοῦ πεποιηκότος, τὸ ἐν μόναις ἐννοίαις τὸν περὶ αὐτοῦ κεῖσθαι λόγον τοιοῦτον. ΛΟΓ. ΙΔ'. Έτι, περὶ ὁμοιότητος, προκειμένου ῥητοῦ, «Οσπερ γὰρ ὁ Πατήρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ· ν τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ τῶν συλλογισμῶν, ὅτι ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὺς, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. ΛΟΓ. ΙΕ'. Εἰς τὸ ἐν ταῖς. Παροιμίαις, ο Κύριος έκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, εἰς ἔργα αὐτοῦ·, ὅτι τὸ, · ἔκτισεν, ν οὐ κατὰ τῆς οὐσίας τοῦ Λόγου κεῖ ται, οὐδὲ κτίσμα ή ποίημα ό Υιός. Απόδειξις ἐξ ἐπιτηρήσεων Γραφικῶν, ὅτι ὡς Θεὸς οὐδὲν προσκυνεῖται τῶν κτισμάτων· οὔτε μην προσκυνούμενα ἀνέχεται προσκυνεῖσθαι ἢ δοξολογεῖσθαι. Αντίθεσις ἀπὸ τῶν ᾿Αρείου δογμάτων, αἰτίαν ἔχουσα τοῦ πεποιῆσθαι τὸν Υἱὸν, ὡς αὐτοὶ νομί- ζουσιν, ἀληθῆ, καὶ λύσις ἐφεξῆς μετὰ πιθανότη· εις συλλογισμών. "Ετι εἰς τὸ, ο Κύριος έκτισέ με. » "Οτι οὐ κτίσμα Ο Υιός. Αλλο τῶν ὀρθοδόξων λεγόντων, « Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, πῶς ἔχει κατὰ φύσιν τὸ εἶναι δη μιουργός ; Οὐ γὰρ ἴδιον τῶν κτισμάτων τοῦτό γε. Ανθυπήνεγκαν οἱ αἱρετικοὶ τὰ ὑποτεταγμένα, ὧν αἱ λύσεις εἰσὶν ἐφεξῆς. Επιτήρησις ομοίως, ἐξ ἧς μανθάνομεν ὅτι καὶ ἀγγέλοις καὶ ἁγίοις προφήταις ἔθος ἐστὶν ἐπι- ομάδ. Er.) Fieri aliquid in Deo, non naturæ immutationem significat, sed per ipsum, vet ab ipso. Quo pacto intelligendum sit dictum illud, ‹ Ut quemadmodum ego et tu unum sumus, ita et ipsi in nobis unum sint; ego in ipsis et tu in me, ut sint perfecti in wnum. Aliud ostendens accurate, quod nos propria nostra natura non amissa in divinam naturam transmula- mur, quando unum cum Deo effici dicimur, sed quod participes ipsius facti, ita vocamur. ASSERT. XIII. De similitudine Filii cum Patre, et quod non est naturæ mutabilis Filius, aut extrinsecus subsistens, sed ex ejus essentia procedens, ut Filius. Quod non per alterationem a deteriore statu in præstantiorem similis sit Patri Filius, sed nalu- raliter. Alind declarans Filium esse ex substantia Patris, el non extrinsecus productum, quemadmodum hostes Christi contendunt; et, quoniam extrinsecus produ clus non est, similis illi est. Demonstratio ex sacra Scriptura, quod per parti- εἰμationem divinitatis ad imaginem ipsius (ormemur. Neque enim satis fuit ad id ut videretur et fierel homo imago Creataris, solam cogitationem ex- primi. ASSERT. XIV, De similitudine Patris et Filii, proposito dicto hoc, ‹ Sicut enim Pater habet vitam in seipso, ita et Filio dedit vitam habere in seipso.» Ex quo infertur syllogistice Filium esse naturaliter vitam, sicut et Pater. ASSERT. XV. In illud quod in lib. Proverb. dicitur, c. Dominus creavit me principium viarum suarum, in opera suM.), Quod verbum illud, ‹ creavit, » non de essentia Verbi dicatur, el quod Filius non sit creatura vel Demonstratur auctoritatibus sacræ Scriptura, quod nulla creaturarum adoretur quasi Deus, quod que ea quæ adorant, adorari aut glorificari nou sus- Lineant. sit Objectio ex dogmatibus Arii, quæ veram, ut ipsi putant, causam continet, propter quam factus Filius, et ejusdem per solidos syllogismos refuta- lio. Aliud in illud, «Deus formavit, me, s etc. Et quod Filius non sit creatura. Aliud orthodoxorum, «Si creatura est Filius, quo- modo natura Creator esse palest? Non enim hoc creaturarum proprium est. Cui subjiciuntur hæreti- corum objectiones et refutationes. Observatio, ex qua discimus angelis et sanctis pro- phetis consuetudinem esse jusșis a Deo etiam inter-

THESAURUS. Άλλο δεικνύον, ὅτι τὸ ἐν τῷ Θεῷ γίνεσθαί τι, οὐ φύσεως σημαίνει μεταβολὴν, ἀλλ' ὅτι δι' αυ τοῦ, ἢ παρ' αὐτοῦ. Αλλο, δι' οὗ μανθάνομεν όπως προσήκει νοεῖν τὸ ῥητὸν, τουτέστιν, "Ινα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἔν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν· ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοί· ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς Άλλο δεικνύον ἀκριβῶς, ὅτιπερ οὐ τὴν ἑαυτῶν ἀμέντες φύσιν πρὸς τὴν θείαν μεταποιούμεθα, ὅταν ἐν γίνεσθαι πρὸς Θεὸν λεγώμεθα, ἀλλ' ὅτι μέτοχοι γεγονότες αὐτοῦ τοῦτο καλούμεθα. ΛΟΓ. ΙΓ΄. Περὶ ὁμοιότητος τῆς Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ὅτι οὐκ ἔστι τρεπτῆς φύσεως ὁ Υἱὸς, ἢ ἔξω- θεν υποστάς· ἀλλ' ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελ- θών ὡς Υἱός. Αλλο ὅτι οὐκ ἐξ ἀλλοιώσεως τῆς ἀπὸ τοῦ χεί- ρονος ἐπὶ τὸ ἄμεινον ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πα- τρί, ἀλλὰ φυσικώς. Αλλο, σημαίνον ὅτι ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἔξωθεν, καθάπερ οἱ Χρι- στομάχοι φασίν· ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔξωθεν, ὅμοιος. άρα. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτιπερ ἐκ μετοχῆς τῆς πρὸς τὸ θεῖον κατ' εἰκόνα τὴν πρὸς αὐτὸ μορφούμεθα. Οὐ γὰρ ἐξήρκεσε τῇ τοῦ ἀν- Ηρώπου κατασκευῇ πρὸς τὸ φαίνεσθαι καὶ εἶναι εἰκόνα τοῦ πεποιηκότος, τὸ ἐν μόναις ἐννοίαις τὸν περὶ αὐτοῦ κεῖσθαι λόγον τοιοῦτον. ΛΟΓ. ΙΔ'. Έτι, περὶ ὁμοιότητος, προκειμένου ῥητοῦ, «Οσπερ γὰρ ὁ Πατήρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ· ν τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ τῶν συλλογισμῶν, ὅτι ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὺς, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. ΛΟΓ. ΙΕ'. Εἰς τὸ ἐν ταῖς. Παροιμίαις, ο Κύριος έκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, εἰς ἔργα αὐτοῦ·, ὅτι τὸ, · ἔκτισεν, ν οὐ κατὰ τῆς οὐσίας τοῦ Λόγου κεῖ ται, οὐδὲ κτίσμα ή ποίημα ό Υιός. Απόδειξις ἐξ ἐπιτηρήσεων Γραφικῶν, ὅτι ὡς Θεὸς οὐδὲν προσκυνεῖται τῶν κτισμάτων· οὔτε μην προσκυνούμενα ἀνέχεται προσκυνεῖσθαι ἢ δοξολογεῖσθαι. Αντίθεσις ἀπὸ τῶν ᾿Αρείου δογμάτων, αἰτίαν ἔχουσα τοῦ πεποιῆσθαι τὸν Υἱὸν, ὡς αὐτοὶ νομί- ζουσιν, ἀληθῆ, καὶ λύσις ἐφεξῆς μετὰ πιθανότη· εις συλλογισμών. "Ετι εἰς τὸ, ο Κύριος έκτισέ με. » "Οτι οὐ κτίσμα Ο Υιός. Αλλο τῶν ὀρθοδόξων λεγόντων, « Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, πῶς ἔχει κατὰ φύσιν τὸ εἶναι δη μιουργός ; Οὐ γὰρ ἴδιον τῶν κτισμάτων τοῦτό γε. Ανθυπήνεγκαν οἱ αἱρετικοὶ τὰ ὑποτεταγμένα, ὧν αἱ λύσεις εἰσὶν ἐφεξῆς. Επιτήρησις ομοίως, ἐξ ἧς μανθάνομεν ὅτι καὶ ἀγγέλοις καὶ ἁγίοις προφήταις ἔθος ἐστὶν ἐπι- ομάδ. Er.) Fieri aliquid in Deo, non naturæ immutationem significat, sed per ipsum, vet ab ipso. Quo pacto intelligendum sit dictum illud, ‹ Ut quemadmodum ego et tu unum sumus, ita et ipsi in nobis unum sint; ego in ipsis et tu in me, ut sint perfecti in wnum. Aliud ostendens accurate, quod nos propria nostra natura non amissa in divinam naturam transmula- mur, quando unum cum Deo effici dicimur, sed quod participes ipsius facti, ita vocamur. ASSERT. XIII. De similitudine Filii cum Patre, et quod non est naturæ mutabilis Filius, aut extrinsecus subsistens, sed ex ejus essentia procedens, ut Filius. Quod non per alterationem a deteriore statu in præstantiorem similis sit Patri Filius, sed nalu- raliter. Alind declarans Filium esse ex substantia Patris, el non extrinsecus productum, quemadmodum hostes Christi contendunt; et, quoniam extrinsecus produ clus non est, similis illi est. Demonstratio ex sacra Scriptura, quod per parti- εἰμationem divinitatis ad imaginem ipsius (ormemur. Neque enim satis fuit ad id ut videretur et fierel homo imago Creataris, solam cogitationem ex- primi. ASSERT. XIV, De similitudine Patris et Filii, proposito dicto hoc, ‹ Sicut enim Pater habet vitam in seipso, ita et Filio dedit vitam habere in seipso.» Ex quo infertur syllogistice Filium esse naturaliter vitam, sicut et Pater. ASSERT. XV. In illud quod in lib. Proverb. dicitur, c. Dominus creavit me principium viarum suarum, in opera suM.), Quod verbum illud, ‹ creavit, » non de essentia Verbi dicatur, el quod Filius non sit creatura vel Demonstratur auctoritatibus sacræ Scriptura, quod nulla creaturarum adoretur quasi Deus, quod que ea quæ adorant, adorari aut glorificari nou sus- Lineant. sit Objectio ex dogmatibus Arii, quæ veram, ut ipsi putant, causam continet, propter quam factus Filius, et ejusdem per solidos syllogismos refuta- lio. Aliud in illud, «Deus formavit, me, s etc. Et quod Filius non sit creatura. Aliud orthodoxorum, «Si creatura est Filius, quo- modo natura Creator esse palest? Non enim hoc creaturarum proprium est. Cui subjiciuntur hæreti- corum objectiones et refutationes. Observatio, ex qua discimus angelis et sanctis pro- phetis consuetudinem esse jusșis a Deo etiam inter-

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ΧΙΧ. ο ΧΧΙ. ΧΧΙΙΙ. ταττομένοις παρὰ Θεοῦ, καὶ ἐρωτήσεις προσάγειν ἀγνοοῦσιν ἔσθ' ὅτε τὸ ἐπιταττόμενον. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ λόγος οὐχ οὕτως ἐδείχθη ποιῶν. Αλλο εἰς τὸ « Ηνίκα ητοίμαζε τὸν οὐρανὸν, συμπαρήμην αὐτῷ. ΛΟΓ. ΙΕ'. Περὶ ἀιδιότητος Υἱοῦ, καὶ ὅτι ἀμερίστως προ- ἦλθεν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός. ΛΟΓ. ΙΖ'. Οτι τῶν τῇ κτίσει προσόντων οὐδὲν τῷ Υἱῷ πρόσεστι· διόπερ οὐ κτίσμα ὁ Υἱός. ΛΟΓ. ΙΗ'. Οτι μὴ ταυτόν κτίσμα καὶ γέννημα, μηδὲ τὸ κτίζειν καὶ τὸ γεννᾶν ἐπὶ Θεοῦ. ΛΟΓ. ΙΘ'. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι ὁ γιὸς οὐκ ἔστιν ἀλη θινός Λόγος τοῦ Πατρὸς, ἀλλ᾽ ἕτερός τις παρ' αὐτὸν τῇ φύσει καὶ ξένες. Τὸ δὲ ἐντεῦθεν συν αγόμενον, ὅτι καὶ ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ, καὶ οὐκ ἔξωθεν, ἀλλ' ἐκ τῆς οὐσίας ἐστὶν αὐτοῦ. ΛΟΓ. Κ'. Εἰς τύ, Υπέμεινε σταυρὸν, αἰσχύνης κατατρο νήσας· δὲ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ έχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὅνομα· ν ἐν ᾧ σχόλια περί σαρκώσεως, τὸν αὐτὸν ἔχοντα τοῦν. Εἰς τὸ, « Ἐχαρίσατο αὐτῷ, » και « Υπερύψω σεν αὐτὸν, » καὶ ὅσα τοιαῦτα λέγεται περὶ Χρι στοῦ. Εἰς τὸ ἀποστολικὸν ῥητὸν τὸ λέγον, « Ἑκάθε ισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, τοσ- ούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων. » Παράθεσις ῥητών σημαίνουσα, ὅτι τὸ, « κρείτ των, » ἡ θεία Γραφὴ ἐπὶ τῶν πολύ διεστηκότων ἢ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, ἢ κατὰ τὴν ἀξίαν τίθησιν, ἢ κατὰ τὸ μέτρον τῆς χάριτος. *Αλλο διηγηματικὴν, ὅτι τὸ, ο Κρείττων γενό- μενος τῶν ἀγγέλων, ν οὐκ οὐσιῶν εἰσφέρει σύγ κρισιν, ἀλλὰ μᾶλλον διακονιών. Είρηται δὲ καὶ άλλως. Παράθεσις ζητῶν περὶ ἀνθρωπότητος Χριστοῦ, καὶ λύσις ἐφεξῆς. Αλλο ἐκ τῶν αὐτῶν, ὅτι καλὴ καὶ χρησιμωτάτη τῶν διακονιῶν ἡ σύγκρισις, τῆς τε τῶν ἀγγέλων καὶ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ κρείττονος τὴν δύναμιν έρ μηνεύουσα· πῶς γὰρ κρείττων ἀγγέλων ἐστι, καὶ πόσον, ἐξ αὐτῶν γνωσόμεθα. ΛΟΓ. ΚΑ'. Εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ ᾿Αποστόλου, « Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Το δὲ συναγόμενον, ὅτι οὐ ποίημα οὐδὲ κτίσμα ό Υιός. ΛΟΓ. ΚΒ. Εἰς τὸ, «Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας ἐκείνης οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρα νῶν, οὐδὲ ὁ Υἱός, εἰ μὴ ὁ Πατήρ μόνος. » ΛΟΓ. ΚΓ. Εἰς τὸ, «Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, καὶ πάντα rogationes proferre, ignorantibus interdum id quod jussum est. Verbum autem Dei non ita facere repe- ritur. Aliud in illud, Quando præparabat cœlum, ei aderam.> ASSERT. XVI. De æternitate Filii, et quod inseparabiliter ex sub- stantia Patris procedit. ASSERT. XVII. Quod eorum quæ creaturæ insunt nihil Filio in- sit, ac proinde creaturam non esse. ASSERT. XVIII. Quod non sit idem creatum et genitum, neque in Deo creare et gignere. ASSERT. Adversus dicentes, quod Filius non sit Verbum Patris, sed diversus ab ipso et extraneus. Ex quo concluditur quod consubstantialis sit Putri, et non extrinsecus, sed ex ipsius essentia. ASSERT. XX. In illud, ‹ Sustinuit crucem ignominia contempla. Idcirco et Deus exaltavit ipsum, et dedit ei nomen quod est super omne nomen, : ubi annotationes aliquot de incarnatione eodem pertinentes. In illud, ‹ Dedit illi, › etc., et ‹ Superexaltavit ip- sum, › aliaque hujusmodi quæ de Christo dicuntur. In dictum illud Pauli, « Sedet in dextera magni- tudinis in excelsis, tanto melior factus ange- lis. Exempla, quibus declaratur vocem hanc, ‹ melior,» in sacra Scriptura etiam de iis quæ multum inter se distant, aut ratione natura, aut dignitatis, aut se- cundum mensuram gratiæ, usurpari. Quod illud, Helior factus est angelis, o non ad differentiam substantiarum, sed administrationum referendum sit. Quod aliter etiam dictum est. Appendix dictorum de humanitate Christi, ac præ- terea solutio. Quod bona sit utilissimaque administrationum com- paratio, angelorum scilicet et Filii, vim vocis, « me· lior, explanans : quo pacto enim melior angelis sit, et quanto, ex iis intelligemus. ASSERT. In dictum illud Apostoli, Considerate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis factus est ei qui fecit ipsum. › Ex quo infertur quod Filius non sit opus vel creatura. ASSERT. XXII. In illud, De die et hora illa nemo norit, nee anyeli cælorum, neque Filius, nisi Paler 80- lus. > ASSERT. In illud, Pater amat Filium, et omnia dedit

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ΧΙΧ. ο ΧΧΙ. ΧΧΙΙΙ. ταττομένοις παρὰ Θεοῦ, καὶ ἐρωτήσεις προσάγειν ἀγνοοῦσιν ἔσθ' ὅτε τὸ ἐπιταττόμενον. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ λόγος οὐχ οὕτως ἐδείχθη ποιῶν. Αλλο εἰς τὸ « Ηνίκα ητοίμαζε τὸν οὐρανὸν, συμπαρήμην αὐτῷ. ΛΟΓ. ΙΕ'. Περὶ ἀιδιότητος Υἱοῦ, καὶ ὅτι ἀμερίστως προ- ἦλθεν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός. ΛΟΓ. ΙΖ'. Οτι τῶν τῇ κτίσει προσόντων οὐδὲν τῷ Υἱῷ πρόσεστι· διόπερ οὐ κτίσμα ὁ Υἱός. ΛΟΓ. ΙΗ'. Οτι μὴ ταυτόν κτίσμα καὶ γέννημα, μηδὲ τὸ κτίζειν καὶ τὸ γεννᾶν ἐπὶ Θεοῦ. ΛΟΓ. ΙΘ'. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι ὁ γιὸς οὐκ ἔστιν ἀλη θινός Λόγος τοῦ Πατρὸς, ἀλλ᾽ ἕτερός τις παρ' αὐτὸν τῇ φύσει καὶ ξένες. Τὸ δὲ ἐντεῦθεν συν αγόμενον, ὅτι καὶ ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ, καὶ οὐκ ἔξωθεν, ἀλλ' ἐκ τῆς οὐσίας ἐστὶν αὐτοῦ. ΛΟΓ. Κ'. Εἰς τύ, Υπέμεινε σταυρὸν, αἰσχύνης κατατρο νήσας· δὲ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ έχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὅνομα· ν ἐν ᾧ σχόλια περί σαρκώσεως, τὸν αὐτὸν ἔχοντα τοῦν. Εἰς τὸ, « Ἐχαρίσατο αὐτῷ, » και « Υπερύψω σεν αὐτὸν, » καὶ ὅσα τοιαῦτα λέγεται περὶ Χρι στοῦ. Εἰς τὸ ἀποστολικὸν ῥητὸν τὸ λέγον, « Ἑκάθε ισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, τοσ- ούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων. » Παράθεσις ῥητών σημαίνουσα, ὅτι τὸ, « κρείτ των, » ἡ θεία Γραφὴ ἐπὶ τῶν πολύ διεστηκότων ἢ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, ἢ κατὰ τὴν ἀξίαν τίθησιν, ἢ κατὰ τὸ μέτρον τῆς χάριτος. *Αλλο διηγηματικὴν, ὅτι τὸ, ο Κρείττων γενό- μενος τῶν ἀγγέλων, ν οὐκ οὐσιῶν εἰσφέρει σύγ κρισιν, ἀλλὰ μᾶλλον διακονιών. Είρηται δὲ καὶ άλλως. Παράθεσις ζητῶν περὶ ἀνθρωπότητος Χριστοῦ, καὶ λύσις ἐφεξῆς. Αλλο ἐκ τῶν αὐτῶν, ὅτι καλὴ καὶ χρησιμωτάτη τῶν διακονιῶν ἡ σύγκρισις, τῆς τε τῶν ἀγγέλων καὶ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ κρείττονος τὴν δύναμιν έρ μηνεύουσα· πῶς γὰρ κρείττων ἀγγέλων ἐστι, καὶ πόσον, ἐξ αὐτῶν γνωσόμεθα. ΛΟΓ. ΚΑ'. Εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ ᾿Αποστόλου, « Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Το δὲ συναγόμενον, ὅτι οὐ ποίημα οὐδὲ κτίσμα ό Υιός. ΛΟΓ. ΚΒ. Εἰς τὸ, «Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας ἐκείνης οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρα νῶν, οὐδὲ ὁ Υἱός, εἰ μὴ ὁ Πατήρ μόνος. » ΛΟΓ. ΚΓ. Εἰς τὸ, «Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, καὶ πάντα rogationes proferre, ignorantibus interdum id quod jussum est. Verbum autem Dei non ita facere repe- ritur. Aliud in illud, Quando præparabat cœlum, ei aderam.> ASSERT. XVI. De æternitate Filii, et quod inseparabiliter ex sub- stantia Patris procedit. ASSERT. XVII. Quod eorum quæ creaturæ insunt nihil Filio in- sit, ac proinde creaturam non esse. ASSERT. XVIII. Quod non sit idem creatum et genitum, neque in Deo creare et gignere. ASSERT. Adversus dicentes, quod Filius non sit Verbum Patris, sed diversus ab ipso et extraneus. Ex quo concluditur quod consubstantialis sit Putri, et non extrinsecus, sed ex ipsius essentia. ASSERT. XX. In illud, ‹ Sustinuit crucem ignominia contempla. Idcirco et Deus exaltavit ipsum, et dedit ei nomen quod est super omne nomen, : ubi annotationes aliquot de incarnatione eodem pertinentes. In illud, ‹ Dedit illi, › etc., et ‹ Superexaltavit ip- sum, › aliaque hujusmodi quæ de Christo dicuntur. In dictum illud Pauli, « Sedet in dextera magni- tudinis in excelsis, tanto melior factus ange- lis. Exempla, quibus declaratur vocem hanc, ‹ melior,» in sacra Scriptura etiam de iis quæ multum inter se distant, aut ratione natura, aut dignitatis, aut se- cundum mensuram gratiæ, usurpari. Quod illud, Helior factus est angelis, o non ad differentiam substantiarum, sed administrationum referendum sit. Quod aliter etiam dictum est. Appendix dictorum de humanitate Christi, ac præ- terea solutio. Quod bona sit utilissimaque administrationum com- paratio, angelorum scilicet et Filii, vim vocis, « me· lior, explanans : quo pacto enim melior angelis sit, et quanto, ex iis intelligemus. ASSERT. In dictum illud Apostoli, Considerate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis factus est ei qui fecit ipsum. › Ex quo infertur quod Filius non sit opus vel creatura. ASSERT. XXII. In illud, De die et hora illa nemo norit, nee anyeli cælorum, neque Filius, nisi Paler 80- lus. > ASSERT. In illud, Pater amat Filium, et omnia dedit

δέδωκε ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ· ν καὶ εἰς τό, « Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου · καὶ εἰς τὸ, • Οὐ δύναμαι ἐγὼ ἀπ' ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδὲν, ἀλλὰ καθὼς ἀκούω, κρίνω· ν· καὶ ὅσα τούτοις ὅμοιά. έστι ρητά. ΛΟΓ. ΚΑ'. Εἰς τὰ λεγόμενα· περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀνθρωπί πως παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς, εἰς τύ, «Εκλαυ σε, » καὶ εἰς τὸ, « Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ εἰς τὸ, « Εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, » καὶ εἰς τὸ, « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου, » καὶ ὅσα τούτοις ὅμοια ρητά. Παρα- θέσεις ἀποδεικτικαὶ ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, καὶ Χριστομάχων ἀποτρέπουσαι τὴν κακόνοιαν. ΛΟΓ. ΚΕ'. Εἰς τὸ, ο Πρωτότοκος πάσης κτίσεως· ν. ὅτι οὐ κτίσμα ὁ Υἱός. ΛΟΓ. Κα': Εἰς τὸ εἰρημένον ἐπὶ τοῖς υἱοῖς Ζεβεδαίου, ο Το καθίσαι ἐκ δεξιῶν· μου, ἢ ἐξ ευωνύμων, οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι. ΛΟΓ. ΚΖ'. Εἰς τὸν Ινα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν θεὸν, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. ΛΟΓ. ΚΗ'. Εἰς τὸ παρὰ τῷ Λουκᾷ κείμενον· «Ἰησοῦς δὲ προέκοπτε σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ καὶ χάριτι παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις. ο ΛΟΓ. ΚΘ'. Εἰς τὸ, «Οταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται [τῷ] ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. ΛΟΓ. Α'. Εἰς τὸ, ο Πάτερ, δόξασόν με τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον ποὺ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί. ΛΟΓ. ΛΑ'. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι ὁ Θεὸς περὶ τῆς ἑαυ τοῦ οὐσίας οὐδὲν ἡμῶν πλέον ἐπίσταται, ἀλλ' ἅπερ ἂν αὐτὸς εἰδείη περὶ ἑαυτοῦ, τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἀπαραλλάκτως. ΛΟΓ. ΛΒ'. Εκλογαί ῥητῶν μετὰ συλλογισμῶν ἐκ τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὅτι θεὸς κατὰ φύσιν ό Υιός. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ ποίημα οὐδὲ κτίσμα ΛΟΓ. ΑΓ'. *Οτι Θεὸς κατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα, καὶ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, δι' Υἱοῦ δὲ τῇ κτίσει χορηγού- μενον. ΛΟΓ. ΑΔ'. Παραθέσεις ῥητῶν ἐφεξῆς, ἐν οἷς ἔστι τὸν ἐπι- τηροῦντα θεωρεῖν, ὅτι Θεὸς, τὸ Πνεῦμα, καὶ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχον τῷ Υἱῷ πανταχοῦ, καὶ οὐκ ἀπεξενωμένον τῆς οὐσίας αὐτοῦ. ῾Ομοῦ δὲ διδά σκουσιν, ότι Θεοῦ λεγομένου κατοικεῖν ἐν ἡμῖν, τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ἐνοικοῦν. ΛΟΓ. ΛΕ'. Μαρτυρίαι ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, δι' ὧν ἔστιν ἰδεῖν, ὅτι γενητὸς ἐκ Πατρίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ εὐχὶ πεποιημένος. ο ΧΧΧ. i THESAURUS. in manu ejus ;› et in illud, Omnia mihi tradita sunt a Patre, » et in illud, ‹ Non possum a me facere quidquam, sed sicut audio, judico; » et in alia dicta his similia. ASSERT. XXIV. In ea quæ humano more dicuntur ab evangelistis de Servatore, nimirum in illud, Flevit, o et in il- lud, « Nunc anima mea turbata est, v el, o Si pos- sibile est, transeat a me calix isle, et, « Tristis est anima mea, o aliaque hujus generis dicta. Auctorita- tes sacræ Scripturæ falsas hæreticorum opiniones subvertentes. ASSERT. XXV. In illud, ‹ Primogenitus omnis creaturæ, ». Quod Filius non sit creatura. ASSERT. XXVI. In illud filiis Zebedæi dictum, ‹ Sedere a dextris. meis. aut a sinistris non est meum dare. . ASSERT. XXVII. In illud, ♦ Ut cognoscant te solum verum Deum,. el·quem misisti Jesum Christum. › ASSERT. XXVIII. In illud Lucæ dictum, Jesus autem proficiebut sapientia et ælale ac gratia apud Deum et homi- nes. ASSERT. XXIX. In illud, Cum vero subjecta ei fuerint omnia.. tunc et ipse quoque Filius subjicietur ei qui sibi cun- cla subjecit. » In illud, ASSERT. Pater, glorifica me illa gloria quam habui apud te, antequam mundus essel. » ASSERT. XXXI. Adversus dicentes, quod Deus nihilo plus sciat de sua essentia, quam nos, sed quidquid ipse scil de seipso, idipsum et nos quoque circa ullam differen Liam scire. se- ASSERT. XXXII. Testimonía ex·Novo Testamento, eorumque exposi- liones, cum syllogismis, quod Filius sit Deus, cundum naturam; ex quo infertur non esse opus vel. creaturam. ASSERT. XXXHI. Quod Spiritus sanctus sit Deus secundum natu- ram et ex essentia Patris. Et quod per Filium crea turis donetur. ASSERT. XXXIV. Testimonia Scripturæ quibus docetur, quod Spi- ritus sit Deus, et eamdem omnino cum Filio operatio- nem habeat, quodque non sit alienus ab ipsius essen- tia. Hoc etiam ex iis docetur, quod cum Deus in no- bis habitare dicitur, Spiritus sit qui inhabitat. ASSERT. XXXV. Testimonia sacræ Scripturæ quibus probatur, quod Filius sit genitus ex Patre, et non 148. crea-

δέδωκε ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ· ν καὶ εἰς τό, « Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου · καὶ εἰς τὸ, • Οὐ δύναμαι ἐγὼ ἀπ' ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδὲν, ἀλλὰ καθὼς ἀκούω, κρίνω· ν· καὶ ὅσα τούτοις ὅμοιά. έστι ρητά. ΛΟΓ. ΚΑ'. Εἰς τὰ λεγόμενα· περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀνθρωπί πως παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς, εἰς τύ, «Εκλαυ σε, » καὶ εἰς τὸ, « Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ εἰς τὸ, « Εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, » καὶ εἰς τὸ, « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου, » καὶ ὅσα τούτοις ὅμοια ρητά. Παρα- θέσεις ἀποδεικτικαὶ ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, καὶ Χριστομάχων ἀποτρέπουσαι τὴν κακόνοιαν. ΛΟΓ. ΚΕ'. Εἰς τὸ, ο Πρωτότοκος πάσης κτίσεως· ν. ὅτι οὐ κτίσμα ὁ Υἱός. ΛΟΓ. Κα': Εἰς τὸ εἰρημένον ἐπὶ τοῖς υἱοῖς Ζεβεδαίου, ο Το καθίσαι ἐκ δεξιῶν· μου, ἢ ἐξ ευωνύμων, οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι. ΛΟΓ. ΚΖ'. Εἰς τὸν Ινα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν θεὸν, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. ΛΟΓ. ΚΗ'. Εἰς τὸ παρὰ τῷ Λουκᾷ κείμενον· «Ἰησοῦς δὲ προέκοπτε σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ καὶ χάριτι παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις. ο ΛΟΓ. ΚΘ'. Εἰς τὸ, «Οταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται [τῷ] ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. ΛΟΓ. Α'. Εἰς τὸ, ο Πάτερ, δόξασόν με τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον ποὺ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί. ΛΟΓ. ΛΑ'. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι ὁ Θεὸς περὶ τῆς ἑαυ τοῦ οὐσίας οὐδὲν ἡμῶν πλέον ἐπίσταται, ἀλλ' ἅπερ ἂν αὐτὸς εἰδείη περὶ ἑαυτοῦ, τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἀπαραλλάκτως. ΛΟΓ. ΛΒ'. Εκλογαί ῥητῶν μετὰ συλλογισμῶν ἐκ τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὅτι θεὸς κατὰ φύσιν ό Υιός. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ ποίημα οὐδὲ κτίσμα ΛΟΓ. ΑΓ'. *Οτι Θεὸς κατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα, καὶ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, δι' Υἱοῦ δὲ τῇ κτίσει χορηγού- μενον. ΛΟΓ. ΑΔ'. Παραθέσεις ῥητῶν ἐφεξῆς, ἐν οἷς ἔστι τὸν ἐπι- τηροῦντα θεωρεῖν, ὅτι Θεὸς, τὸ Πνεῦμα, καὶ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχον τῷ Υἱῷ πανταχοῦ, καὶ οὐκ ἀπεξενωμένον τῆς οὐσίας αὐτοῦ. ῾Ομοῦ δὲ διδά σκουσιν, ότι Θεοῦ λεγομένου κατοικεῖν ἐν ἡμῖν, τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ἐνοικοῦν. ΛΟΓ. ΛΕ'. Μαρτυρίαι ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, δι' ὧν ἔστιν ἰδεῖν, ὅτι γενητὸς ἐκ Πατρίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ εὐχὶ πεποιημένος. ο ΧΧΧ. i THESAURUS. in manu ejus ;› et in illud, Omnia mihi tradita sunt a Patre, » et in illud, ‹ Non possum a me facere quidquam, sed sicut audio, judico; » et in alia dicta his similia. ASSERT. XXIV. In ea quæ humano more dicuntur ab evangelistis de Servatore, nimirum in illud, Flevit, o et in il- lud, « Nunc anima mea turbata est, v el, o Si pos- sibile est, transeat a me calix isle, et, « Tristis est anima mea, o aliaque hujus generis dicta. Auctorita- tes sacræ Scripturæ falsas hæreticorum opiniones subvertentes. ASSERT. XXV. In illud, ‹ Primogenitus omnis creaturæ, ». Quod Filius non sit creatura. ASSERT. XXVI. In illud filiis Zebedæi dictum, ‹ Sedere a dextris. meis. aut a sinistris non est meum dare. . ASSERT. XXVII. In illud, ♦ Ut cognoscant te solum verum Deum,. el·quem misisti Jesum Christum. › ASSERT. XXVIII. In illud Lucæ dictum, Jesus autem proficiebut sapientia et ælale ac gratia apud Deum et homi- nes. ASSERT. XXIX. In illud, Cum vero subjecta ei fuerint omnia.. tunc et ipse quoque Filius subjicietur ei qui sibi cun- cla subjecit. » In illud, ASSERT. Pater, glorifica me illa gloria quam habui apud te, antequam mundus essel. » ASSERT. XXXI. Adversus dicentes, quod Deus nihilo plus sciat de sua essentia, quam nos, sed quidquid ipse scil de seipso, idipsum et nos quoque circa ullam differen Liam scire. se- ASSERT. XXXII. Testimonía ex·Novo Testamento, eorumque exposi- liones, cum syllogismis, quod Filius sit Deus, cundum naturam; ex quo infertur non esse opus vel. creaturam. ASSERT. XXXHI. Quod Spiritus sanctus sit Deus secundum natu- ram et ex essentia Patris. Et quod per Filium crea turis donetur. ASSERT. XXXIV. Testimonia Scripturæ quibus docetur, quod Spi- ritus sit Deus, et eamdem omnino cum Filio operatio- nem habeat, quodque non sit alienus ab ipsius essen- tia. Hoc etiam ex iis docetur, quod cum Deus in no- bis habitare dicitur, Spiritus sit qui inhabitat. ASSERT. XXXV. Testimonia sacræ Scripturæ quibus probatur, quod Filius sit genitus ex Patre, et non 148. crea-

δέδωκε ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ· ν καὶ εἰς τό, « Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου · καὶ εἰς τὸ, • Οὐ δύναμαι ἐγὼ ἀπ' ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδὲν, ἀλλὰ καθὼς ἀκούω, κρίνω· ν· καὶ ὅσα τούτοις ὅμοιά. έστι ρητά. ΛΟΓ. ΚΑ'. Εἰς τὰ λεγόμενα· περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀνθρωπί πως παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς, εἰς τύ, «Εκλαυ σε, » καὶ εἰς τὸ, « Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ εἰς τὸ, « Εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, » καὶ εἰς τὸ, « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου, » καὶ ὅσα τούτοις ὅμοια ρητά. Παρα- θέσεις ἀποδεικτικαὶ ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, καὶ Χριστομάχων ἀποτρέπουσαι τὴν κακόνοιαν. ΛΟΓ. ΚΕ'. Εἰς τὸ, ο Πρωτότοκος πάσης κτίσεως· ν. ὅτι οὐ κτίσμα ὁ Υἱός. ΛΟΓ. Κα': Εἰς τὸ εἰρημένον ἐπὶ τοῖς υἱοῖς Ζεβεδαίου, ο Το καθίσαι ἐκ δεξιῶν· μου, ἢ ἐξ ευωνύμων, οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι. ΛΟΓ. ΚΖ'. Εἰς τὸν Ινα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν θεὸν, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. ΛΟΓ. ΚΗ'. Εἰς τὸ παρὰ τῷ Λουκᾷ κείμενον· «Ἰησοῦς δὲ προέκοπτε σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ καὶ χάριτι παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις. ο ΛΟΓ. ΚΘ'. Εἰς τὸ, «Οταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται [τῷ] ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. ΛΟΓ. Α'. Εἰς τὸ, ο Πάτερ, δόξασόν με τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον ποὺ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί. ΛΟΓ. ΛΑ'. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι ὁ Θεὸς περὶ τῆς ἑαυ τοῦ οὐσίας οὐδὲν ἡμῶν πλέον ἐπίσταται, ἀλλ' ἅπερ ἂν αὐτὸς εἰδείη περὶ ἑαυτοῦ, τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἀπαραλλάκτως. ΛΟΓ. ΛΒ'. Εκλογαί ῥητῶν μετὰ συλλογισμῶν ἐκ τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὅτι θεὸς κατὰ φύσιν ό Υιός. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ ποίημα οὐδὲ κτίσμα ΛΟΓ. ΑΓ'. *Οτι Θεὸς κατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα, καὶ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, δι' Υἱοῦ δὲ τῇ κτίσει χορηγού- μενον. ΛΟΓ. ΑΔ'. Παραθέσεις ῥητῶν ἐφεξῆς, ἐν οἷς ἔστι τὸν ἐπι- τηροῦντα θεωρεῖν, ὅτι Θεὸς, τὸ Πνεῦμα, καὶ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχον τῷ Υἱῷ πανταχοῦ, καὶ οὐκ ἀπεξενωμένον τῆς οὐσίας αὐτοῦ. ῾Ομοῦ δὲ διδά σκουσιν, ότι Θεοῦ λεγομένου κατοικεῖν ἐν ἡμῖν, τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ἐνοικοῦν. ΛΟΓ. ΛΕ'. Μαρτυρίαι ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, δι' ὧν ἔστιν ἰδεῖν, ὅτι γενητὸς ἐκ Πατρίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ εὐχὶ πεποιημένος. ο ΧΧΧ. i THESAURUS. in manu ejus ;› et in illud, Omnia mihi tradita sunt a Patre, » et in illud, ‹ Non possum a me facere quidquam, sed sicut audio, judico; » et in alia dicta his similia. ASSERT. XXIV. In ea quæ humano more dicuntur ab evangelistis de Servatore, nimirum in illud, Flevit, o et in il- lud, « Nunc anima mea turbata est, v el, o Si pos- sibile est, transeat a me calix isle, et, « Tristis est anima mea, o aliaque hujus generis dicta. Auctorita- tes sacræ Scripturæ falsas hæreticorum opiniones subvertentes. ASSERT. XXV. In illud, ‹ Primogenitus omnis creaturæ, ». Quod Filius non sit creatura. ASSERT. XXVI. In illud filiis Zebedæi dictum, ‹ Sedere a dextris. meis. aut a sinistris non est meum dare. . ASSERT. XXVII. In illud, ♦ Ut cognoscant te solum verum Deum,. el·quem misisti Jesum Christum. › ASSERT. XXVIII. In illud Lucæ dictum, Jesus autem proficiebut sapientia et ælale ac gratia apud Deum et homi- nes. ASSERT. XXIX. In illud, Cum vero subjecta ei fuerint omnia.. tunc et ipse quoque Filius subjicietur ei qui sibi cun- cla subjecit. » In illud, ASSERT. Pater, glorifica me illa gloria quam habui apud te, antequam mundus essel. » ASSERT. XXXI. Adversus dicentes, quod Deus nihilo plus sciat de sua essentia, quam nos, sed quidquid ipse scil de seipso, idipsum et nos quoque circa ullam differen Liam scire. se- ASSERT. XXXII. Testimonía ex·Novo Testamento, eorumque exposi- liones, cum syllogismis, quod Filius sit Deus, cundum naturam; ex quo infertur non esse opus vel. creaturam. ASSERT. XXXHI. Quod Spiritus sanctus sit Deus secundum natu- ram et ex essentia Patris. Et quod per Filium crea turis donetur. ASSERT. XXXIV. Testimonia Scripturæ quibus docetur, quod Spi- ritus sit Deus, et eamdem omnino cum Filio operatio- nem habeat, quodque non sit alienus ab ipsius essen- tia. Hoc etiam ex iis docetur, quod cum Deus in no- bis habitare dicitur, Spiritus sit qui inhabitat. ASSERT. XXXV. Testimonia sacræ Scripturæ quibus probatur, quod Filius sit genitus ex Patre, et non 148. crea-

δέδωκε ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ· ν καὶ εἰς τό, « Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου · καὶ εἰς τὸ, • Οὐ δύναμαι ἐγὼ ἀπ' ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδὲν, ἀλλὰ καθὼς ἀκούω, κρίνω· ν· καὶ ὅσα τούτοις ὅμοιά. έστι ρητά. ΛΟΓ. ΚΑ'. Εἰς τὰ λεγόμενα· περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀνθρωπί πως παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς, εἰς τύ, «Εκλαυ σε, » καὶ εἰς τὸ, « Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ εἰς τὸ, « Εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, » καὶ εἰς τὸ, « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου, » καὶ ὅσα τούτοις ὅμοια ρητά. Παρα- θέσεις ἀποδεικτικαὶ ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, καὶ Χριστομάχων ἀποτρέπουσαι τὴν κακόνοιαν. ΛΟΓ. ΚΕ'. Εἰς τὸ, ο Πρωτότοκος πάσης κτίσεως· ν. ὅτι οὐ κτίσμα ὁ Υἱός. ΛΟΓ. Κα': Εἰς τὸ εἰρημένον ἐπὶ τοῖς υἱοῖς Ζεβεδαίου, ο Το καθίσαι ἐκ δεξιῶν· μου, ἢ ἐξ ευωνύμων, οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι. ΛΟΓ. ΚΖ'. Εἰς τὸν Ινα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν θεὸν, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. ΛΟΓ. ΚΗ'. Εἰς τὸ παρὰ τῷ Λουκᾷ κείμενον· «Ἰησοῦς δὲ προέκοπτε σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ καὶ χάριτι παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις. ο ΛΟΓ. ΚΘ'. Εἰς τὸ, «Οταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται [τῷ] ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. ΛΟΓ. Α'. Εἰς τὸ, ο Πάτερ, δόξασόν με τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον ποὺ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί. ΛΟΓ. ΛΑ'. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι ὁ Θεὸς περὶ τῆς ἑαυ τοῦ οὐσίας οὐδὲν ἡμῶν πλέον ἐπίσταται, ἀλλ' ἅπερ ἂν αὐτὸς εἰδείη περὶ ἑαυτοῦ, τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἀπαραλλάκτως. ΛΟΓ. ΛΒ'. Εκλογαί ῥητῶν μετὰ συλλογισμῶν ἐκ τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὅτι θεὸς κατὰ φύσιν ό Υιός. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐ ποίημα οὐδὲ κτίσμα ΛΟΓ. ΑΓ'. *Οτι Θεὸς κατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα, καὶ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, δι' Υἱοῦ δὲ τῇ κτίσει χορηγού- μενον. ΛΟΓ. ΑΔ'. Παραθέσεις ῥητῶν ἐφεξῆς, ἐν οἷς ἔστι τὸν ἐπι- τηροῦντα θεωρεῖν, ὅτι Θεὸς, τὸ Πνεῦμα, καὶ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχον τῷ Υἱῷ πανταχοῦ, καὶ οὐκ ἀπεξενωμένον τῆς οὐσίας αὐτοῦ. ῾Ομοῦ δὲ διδά σκουσιν, ότι Θεοῦ λεγομένου κατοικεῖν ἐν ἡμῖν, τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ἐνοικοῦν. ΛΟΓ. ΛΕ'. Μαρτυρίαι ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, δι' ὧν ἔστιν ἰδεῖν, ὅτι γενητὸς ἐκ Πατρίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ εὐχὶ πεποιημένος. ο ΧΧΧ. i THESAURUS. in manu ejus ;› et in illud, Omnia mihi tradita sunt a Patre, » et in illud, ‹ Non possum a me facere quidquam, sed sicut audio, judico; » et in alia dicta his similia. ASSERT. XXIV. In ea quæ humano more dicuntur ab evangelistis de Servatore, nimirum in illud, Flevit, o et in il- lud, « Nunc anima mea turbata est, v el, o Si pos- sibile est, transeat a me calix isle, et, « Tristis est anima mea, o aliaque hujus generis dicta. Auctorita- tes sacræ Scripturæ falsas hæreticorum opiniones subvertentes. ASSERT. XXV. In illud, ‹ Primogenitus omnis creaturæ, ». Quod Filius non sit creatura. ASSERT. XXVI. In illud filiis Zebedæi dictum, ‹ Sedere a dextris. meis. aut a sinistris non est meum dare. . ASSERT. XXVII. In illud, ♦ Ut cognoscant te solum verum Deum,. el·quem misisti Jesum Christum. › ASSERT. XXVIII. In illud Lucæ dictum, Jesus autem proficiebut sapientia et ælale ac gratia apud Deum et homi- nes. ASSERT. XXIX. In illud, Cum vero subjecta ei fuerint omnia.. tunc et ipse quoque Filius subjicietur ei qui sibi cun- cla subjecit. » In illud, ASSERT. Pater, glorifica me illa gloria quam habui apud te, antequam mundus essel. » ASSERT. XXXI. Adversus dicentes, quod Deus nihilo plus sciat de sua essentia, quam nos, sed quidquid ipse scil de seipso, idipsum et nos quoque circa ullam differen Liam scire. se- ASSERT. XXXII. Testimonía ex·Novo Testamento, eorumque exposi- liones, cum syllogismis, quod Filius sit Deus, cundum naturam; ex quo infertur non esse opus vel. creaturam. ASSERT. XXXHI. Quod Spiritus sanctus sit Deus secundum natu- ram et ex essentia Patris. Et quod per Filium crea turis donetur. ASSERT. XXXIV. Testimonia Scripturæ quibus docetur, quod Spi- ritus sit Deus, et eamdem omnino cum Filio operatio- nem habeat, quodque non sit alienus ab ipsius essen- tia. Hoc etiam ex iis docetur, quod cum Deus in no- bis habitare dicitur, Spiritus sit qui inhabitat. ASSERT. XXXV. Testimonia sacræ Scripturæ quibus probatur, quod Filius sit genitus ex Patre, et non 148. crea-

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Η ΒΙΒΛΟΣ ΤΩΝ ΘΗΣΑΥΡΩΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΟΜΟΟΥΣΙΟΥ ΤΡΙΑΔΟΣ. THESAURUS Β ΛΟΓΟΣ ΠΡΩΤΟΣ. Περί γενητοῦ καὶ ἀγενήτου. Εἰ διερωτὴν ἡμᾶς ἐπιχειροῖεν Αρειανοί, ἂν τὰ ἀγένητον ἢ δύο, ἵνα δῆθεν ἐν εἰπόντες αὐτό, καὶ εἰς τὸν Πατέρα φέροντες, ἐν τοῖς γενητοῖς καταριθμήσω μεν τὸν Υἱόν, ἀποκρίνασθαι χρή τοιῶσδε· πρῶτον. μὲν οὖν ἀμαθὴς καὶ ἀπαίδευτος ἡ ἐρώτησις· κατὰ πολλὰ γὰρ σημαινόμενα τὸ ἀγένητον ἐκλαμβάνεται. Αγένητόν ἐστι τὸ μήπω μὲν γενόμενον, ενδεχόμε νον δὲ γενέσθαι, ὡς ἀπὸ ξύλου σκάφος, ἢ ἐκ χαλκοῦ ἀνδριάς. Καὶ πάλιν ἀγένητον λέγεται τὸ μήτε γενό- μενον πώποτε, μήτε μὴν γενέσθαι δυνάμενον φέρε εἰπεῖν, τὸ τρίγωνον σχῆμα οὐ γέγονέ ποτε τετράγω νον, οὔτ᾽ ἂν γένοιτό ποτε· ἅμα γὰρ ἀφανίζεται τοῦ τριγώνου τὸ σχῆμα, ἕτερόν τι παρ' ὅπερ ἦν γίνεται. Λέγεται πάλιν ἀγένητον, τὸ ὑπάρχον μὲν καὶ ὑφ- εστηκός, μὴ μὴν γεγενημένον ὑπό τινος. Κατὰ πολλοὺς τοιγαροῦν νοουμένου τρόπους τοῦ ἀγενήτου, τί ἄρα σημαίνειν ἐπὶ Θεοῦ βούλονται τὸν ἀγένητον ; 'Αλλ' ἴσως τὸ μὴ γεγενῆσθαι φήσουσιν, ὁμολογήσαντες πρότερον ἀπαιδεύτως πεποιῆσθαι τὴν ἐπερώτησιν. Λεγέσθω τοίνυν καὶ παρ' ἡμῶν ὅτι ἐν τὸ ἀγένητον. Εἰ δὲ πρὸς τοῦτο φαῖεν, Οὐκοῦν ἀνάγκη πᾶσα συν ομολογεῖν γεγενῆσθαι τὸν Υἱόν, ἐπειδὴ τὸ ἀγένητον ἕν, ὅπερ ἐστὶν ὁ Πατήρ, ἀντακούσονται πάλιν· Εἰ σοφία καὶ δύναμις, καὶ λόγος τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ γιός· ἦν δὲ ἀεὶ ἐν Πατρὶ λόγος, καὶ σοφία, καὶ δύο ναμις, οὐκ ἐπιγέγονεν οὖν ὁ Υἱὸς, ὃς ταῦτά ἐστι καὶ καλεῖται. Ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐκ Θεοῦ Θεὸς, καὶ ἐκ φωτός εξέλαμψε φῶς, οὕτω καὶ ἐξ ἀγενήτου ἀγένητος. Δεῖ γὰρ εἶναι τοιοῦτον τὸν λόγον, ὁποῖός ἐστι καὶ ὁ γεν- νήσας αὐτόν. Οὕτω γὰρ ἂν τὸ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γνήσιον ἐπαληθεύοιτο τῷ ἐξ αὐτοῦ γεννωμένῳ. Κα λύει τοίνυν οὐδὲν ἑνὸς ὄντος τοῦ ἀγενή του Πατρός, ἀγένητον εἶναι καὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ Λόγον, ὡς ἕν τι μετὰ Πατρὸς καὶ ἐν Πατρὶ νοούμενον διὰ τὸ τῆς φύσεως ἀπαράλλακτον· ὁ δὲ καὶ αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ φησιν· • Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἂν ἐσμεν, ο διὰ μὲν τοῦ, ἐν, τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας σημαίνων· διὰ δὲ τοῦ, ἐσμέν, DE SANCTA ET CONSUBSTANTIALI TRINITATE. ASSERTIO I. De genito et ingenito. Si Ariani nos aggrediantur, interrogantes utrum unnm sit ingenitum an duo, ut cum unum certe esse dixerimus, ad Patrem id referentes, Filium inter creaturas collocemus : ita respondere oportet frivolam et ineptam interrogationem esse: varias enim signi- Acationes habet ingenitum. Nam ingenitum est quod nondum quidem factum est, et tamen fieri potest : sicut e ligno scapha, et ex ære statua. Rursus in- genitum dicitur, quod nunquam factum est, neque Heri potest : ut, exempli gratia, triangulus nec fuit, uec erit unquam quadrangulus. Simul enim perit trianguli ſigura, alia quædam quam erat, fit. Ad haec ingenitum dicitur, quod quamvis sit et subsi- Mat, nunquam tamen ex aliquo factumn fuit. Cum ergo multis modis ingenitum capiatur, dicant quid velint ingenitum in Deo significars. Ac dicent fortasse, quod nunquam genitum sit : confessi pri- mum sese indocte interrogasse. Statuamnus itaque etiain unum esse ingenitum. Quod si ex hoc inſe- rant, necesse omnino esse ut factum Filium confi- teamur, quoniam. unus solfimmodo ingenitus est, winirum Pater; hæc contra audient : Si sapientia, et virtus, et verbum Patris est Filius; eratque sem- per in Patre Verbum, et sapientia, et virtus : non igitur est posterior ortu Filius, qui hæc ipsa et est et vocatur : sed quemadinodum ex Deo Deus, et de lumine lumen effulsit, sic ex non facto non factus. Tale namque oportet esse Verbum, qualis etiam est qui ipsum genuit. Ita enim id quod Patris substan- tiæ proprium est, vere dicetur in eo esse, qui ex ipso genitus est. Nihil igitur obstat quomiuus cum unus sit Pater non factus, Verbum etiam quod ex ipso est, non sit factum : quippe quod unum cum Patre et in Patre propter naturæ incommutabilita - tem esse intelligitur. Quod quidem etiam ipse de se ait : « Ego et Pater unum sumus *. › Nam per, identitatem substantiæ significavit; per, * Joan. x, 30. A C '

THESAURUS. εἰς δυάδα τέμνον τὸ νοούμενον, καὶ πάλιν εἰς μίαν περισφίγγων θεότητα. ΑΛΛΟ. Εἰ τοῦ Πατρὸς εἰκὼν ἀπαράλλακτός ἐστιν ὁ Υἱός, ὡς ἐκεῖνον ἐν αὐτῷ φαίνεσθαι, κατὰ τὰ «Ο ἑωρα- χὼς ἐμὲ, ἑώρακε καὶ τὸν Πατέρα, ο ἀνάγκη λέγειν, ἀγένητον εἶναι τὸν ἐξ ἀγενήτου προελθόντα Πατρός· ἐπεὶ πῶς ἂν ἐν τῷ γενητῷ ὀφθείη ποτὲ τὸ ἀγένητον ; Εἰ γὰρ τὸ ἀρχέτυπον ἐν τῷ μιμήματι φαίνοιτο, ἔσται πάντως κατὰ τοῦτο κἀκεῖνο. Ὥρα λέγειν οὖν γενητὸν εἶναι καὶ τὸν Πατέρα, καθ᾿ ὃν ἡ εἰκὼν ἐμορφώθη. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἔσται πάντως ἀγενήτου τὸ ἀγένητον εἰκών. ΑΛΛΟ. Ο μακάριος Μωσῆς τὴν τοῦ ἀνθρώπου κατασκευήν Εξηγούμενος, εἰσφέρει λέγοντα Θεόν· ι Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν· ο ἐν δὲ τῷ λέγειν, ἡμετέραν, πάλιν ἡ δυὰς σημαίνε ται· συνόντος δηλονότι καὶ συνθεολογουμένου τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἰ δὲ ἐν ἑνὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἡ αὐτὴ των Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ φαίνεται εἰκὼν, κατ᾽ οὐδὲν ἄρα τῆς πρὸς ἀλλήλους διαλλάττουσιν ὁμοιότητος. Ανόμοιον δὲ γενητῷ τὸ ἀγένητον· οὐκ ἄρα γενητὸς ὁ Υἱός, ἵνα μὴ ἀνόμοιος φαίνηται. ΑΛΛΟ. Λέγεται παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς παντοκράτωρ καὶ Κύριος ὁ Πατήρ· ἀλλ' οὐχ ὡς ἔν τι τῶν κρατου μένων ἢ κυριευομένων νοεῖται καὶ ὁ Υἱός, διὰ τὸ πάντων κρατεῖν τε καὶ κυριεύειν ἐκεῖνον· κρατεῖ γὰρ πάντων καὶ κυριεύει μετὰ Πατρός, παντοκράτωρ καὶ αὐτὸς ὑπάρχων καὶ Κύριος. Ὥσπερ οὖν ἐν τούτοις οὐχ ὡς ἐν τῶν πάντων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ἀλλ' ἐπὶ τὴν τῶν γενητῶν φύσιν ἡ τῶν λέξεων δύναμις φέρεται, οὕτω καὶ ἐπὶ ἀγενήτου, οὐ πρὸς τὸν Υἱόν, ἀλλὰ πρὸς τὴν κτίσιν ἡ σύγκρισις, κἂν ἐν εἶναι λέγηται τὸ ἀγέ- νταν· διὰ τὸ πάντα γεγονέναι παρὲξ Θεοῦ. Ότι κρεϊττόν ἐστι καὶ ἀξιολογώτερον Πατέρα καλεῖσθαι τὸν Θεὸν, ἢ ἀγένητον. Το πατήρ όνομα, τὴν περὶ υἱοῦ πάντως ἔννοιαν ἐν ἑαυτῷ συνεισφέρει· τὰ γὰρ τοιαῦτα δι' ἀλλήλων ση μαίνεται. Τὸ δὲ ἀγένητος ὄνομα, τῷ μὴ γεγενῆσθαι Θεόν, τὴν τῶν γενητῶν ἀντιπαρατίθησι μνήμην. Αναγκαία δὲ τοῖς πιστεύειν ἐθέλουσιν ὀρθῶς, τῆς ἁγίας Τριάδος ή γνῶσις. Εἰ τοίνυν ὁ μὲν Πατέρα λέο γων ὁρᾷ τὸν Υἱὸν δι' ὅν ἐστι Πατήρ· ὁ δὲ ἀγένητον ὀνομάζων αὐτὸν, ὁρᾷ τὰ γενόμενα, οἷς εὐλόγος ὁ μὴ γεγονὼς ἀντιδιαστέλλεται· πολὺ δὴ κρεῖττον, ἀφ᾽ ὧν ἡ περὶ τοῦ Υἱοῦ τίκτεται γνῶσις, σημαίνεσθαι τὸν Θεόν, ἢ ἐξ ὧν ἡ τῶν ποιημάτων ἀναφαίνεται μνήμη, συντελοῦσα πρὸς τὴν γνῶσιν τῆς ἁγίας Τριάδος οὐ δέν. Καὶ ὁ μὲν Πατέρα λέγων, ἀφ᾽ ὧν ἔστι σημαίνει Θεόν· ὁ δὲ ἀγένητον εἰπὼν, ἀφ᾽ ὧν οὐκ ἔστιν· ἔστι μὲν γὰρ Υἱοῦ Πατήρ, γενητὸς δὲ οὐκ ἔστι. Ὅτι δὲ μᾶλλον ἐξ ὧν ἔστιν, ἢ ἐξ ὧν οὐκ ἔστιν, οἰκειότερον σημαίνεται Θεός, ἐκ τοῦδε γένοιτ' ἂν παντί τῳ σαφές. . * A sumus, in duo scindens, il quod intelligitur in um: rursus Deitatem constringit. C D Juan. xiv, 2. Gen. 11, 20. ALIUD. Si Filius est incommutabilis Patris imago, adeo ut Pater in Filio appareat, sicut scriptum est: « Qui videt me, videt et Patrem : necesse omnino fue- rit confiteri, non esse factum eum qui ex non facio Patre procedit. Quo pacto enim in facto appareat id quod factuni non est ? Nam si archetypum in ima- gine appareat, oportet ut hæc similis sit illi. Op- portune itaque dici posset etiam Patrem factum esse, ad quem imago formata est. At cum hoc ab- surðum sit, erit omnino imago non facti similiter non facta. ALIUD. Beatus ille Moyses creationem hominis enarrans inducit Deum dicentem : • Faciamus hominem se- cundum imaginem et similitudinem nostram 7. Cum vero dicit, nostram, rursus dualitas significa- tur : cum alioqui etiam adsit, et deitati amnume- retur Spiritus sanctus. Si ergo in uno homine una atque eadem Patris et Filii imago apparet, in nullo certe inter se dissimiles sunt. Dissimile autem est facto id quod factum non est. Non est ergo ta- ctus Filius, ne dissimilis Patri inveniatur. ALIUD. Pater in sacra Scriptura omnium imperator et Dominus dicitur; sed non ita ut Filius unum quid sit · eorum, quæ ipsius imperio et dominationi subjecta sunt, eam ob causam quod Pater omnibus imperet et dominetur; imperat enim et dominatur omnibus cum Patre, ipseque etiam omnipotens est et Dominus. Quemadmodum igitur in istis non veluti unus ali- quis ex universis censetur Filius, sed horum ver- borum vis tantum res creatas complectitur, ita etiam in non facto, non ad Filium, sed ad creaturas comparatio fertur, tametsi unum dicatur non fa- ctum : quoniam præter unum Deum omnia facta sunt. Quod melius atque dignius sit Deum vocuri Patrem, quam ingenitum. ' Patris nomen notitiam filii necessario secum in- ducit. Nomina enim hujusmodi sese mutuo decla- rant. Ingeniti vero nomen ex eo quod Deus factus non est, nos in eorum quæ facta sunt recordatio- nem vicissim adducit. Necessaria autem est iis qui recta fide præditi esse velint sauctæ Trinitatis co- guitio. Si ergo is qui Patrem nominat respicit Fi- lium per quem Pater est; qui vero ingenitum sive increatum appellat, creata videt, quibus merito in- creatus opponitur: certe multo satius est Patris ap- pellationem indle sumi, unde Filii cognitio gignatur, quam inde, unde creaturarum notitia inducatur quæ ad cognitionem Trinitatis nihil plane con ducit. Et quidem qui Patrem dicit, ex eo quod es. nominat Deum qui vero ingenitum, ab eo quod non est : est enin Pater Filii, creatus vero non est. Quod autem potius ex eo quod est, quam qued nom

THESAURUS. εἰς δυάδα τέμνον τὸ νοούμενον, καὶ πάλιν εἰς μίαν περισφίγγων θεότητα. ΑΛΛΟ. Εἰ τοῦ Πατρὸς εἰκὼν ἀπαράλλακτός ἐστιν ὁ Υἱός, ὡς ἐκεῖνον ἐν αὐτῷ φαίνεσθαι, κατὰ τὰ «Ο ἑωρα- χὼς ἐμὲ, ἑώρακε καὶ τὸν Πατέρα, ο ἀνάγκη λέγειν, ἀγένητον εἶναι τὸν ἐξ ἀγενήτου προελθόντα Πατρός· ἐπεὶ πῶς ἂν ἐν τῷ γενητῷ ὀφθείη ποτὲ τὸ ἀγένητον ; Εἰ γὰρ τὸ ἀρχέτυπον ἐν τῷ μιμήματι φαίνοιτο, ἔσται πάντως κατὰ τοῦτο κἀκεῖνο. Ὥρα λέγειν οὖν γενητὸν εἶναι καὶ τὸν Πατέρα, καθ᾿ ὃν ἡ εἰκὼν ἐμορφώθη. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἔσται πάντως ἀγενήτου τὸ ἀγένητον εἰκών. ΑΛΛΟ. Ο μακάριος Μωσῆς τὴν τοῦ ἀνθρώπου κατασκευήν Εξηγούμενος, εἰσφέρει λέγοντα Θεόν· ι Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν· ο ἐν δὲ τῷ λέγειν, ἡμετέραν, πάλιν ἡ δυὰς σημαίνε ται· συνόντος δηλονότι καὶ συνθεολογουμένου τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἰ δὲ ἐν ἑνὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἡ αὐτὴ των Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ φαίνεται εἰκὼν, κατ᾽ οὐδὲν ἄρα τῆς πρὸς ἀλλήλους διαλλάττουσιν ὁμοιότητος. Ανόμοιον δὲ γενητῷ τὸ ἀγένητον· οὐκ ἄρα γενητὸς ὁ Υἱός, ἵνα μὴ ἀνόμοιος φαίνηται. ΑΛΛΟ. Λέγεται παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς παντοκράτωρ καὶ Κύριος ὁ Πατήρ· ἀλλ' οὐχ ὡς ἔν τι τῶν κρατου μένων ἢ κυριευομένων νοεῖται καὶ ὁ Υἱός, διὰ τὸ πάντων κρατεῖν τε καὶ κυριεύειν ἐκεῖνον· κρατεῖ γὰρ πάντων καὶ κυριεύει μετὰ Πατρός, παντοκράτωρ καὶ αὐτὸς ὑπάρχων καὶ Κύριος. Ὥσπερ οὖν ἐν τούτοις οὐχ ὡς ἐν τῶν πάντων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ἀλλ' ἐπὶ τὴν τῶν γενητῶν φύσιν ἡ τῶν λέξεων δύναμις φέρεται, οὕτω καὶ ἐπὶ ἀγενήτου, οὐ πρὸς τὸν Υἱόν, ἀλλὰ πρὸς τὴν κτίσιν ἡ σύγκρισις, κἂν ἐν εἶναι λέγηται τὸ ἀγέ- νταν· διὰ τὸ πάντα γεγονέναι παρὲξ Θεοῦ. Ότι κρεϊττόν ἐστι καὶ ἀξιολογώτερον Πατέρα καλεῖσθαι τὸν Θεὸν, ἢ ἀγένητον. Το πατήρ όνομα, τὴν περὶ υἱοῦ πάντως ἔννοιαν ἐν ἑαυτῷ συνεισφέρει· τὰ γὰρ τοιαῦτα δι' ἀλλήλων ση μαίνεται. Τὸ δὲ ἀγένητος ὄνομα, τῷ μὴ γεγενῆσθαι Θεόν, τὴν τῶν γενητῶν ἀντιπαρατίθησι μνήμην. Αναγκαία δὲ τοῖς πιστεύειν ἐθέλουσιν ὀρθῶς, τῆς ἁγίας Τριάδος ή γνῶσις. Εἰ τοίνυν ὁ μὲν Πατέρα λέο γων ὁρᾷ τὸν Υἱὸν δι' ὅν ἐστι Πατήρ· ὁ δὲ ἀγένητον ὀνομάζων αὐτὸν, ὁρᾷ τὰ γενόμενα, οἷς εὐλόγος ὁ μὴ γεγονὼς ἀντιδιαστέλλεται· πολὺ δὴ κρεῖττον, ἀφ᾽ ὧν ἡ περὶ τοῦ Υἱοῦ τίκτεται γνῶσις, σημαίνεσθαι τὸν Θεόν, ἢ ἐξ ὧν ἡ τῶν ποιημάτων ἀναφαίνεται μνήμη, συντελοῦσα πρὸς τὴν γνῶσιν τῆς ἁγίας Τριάδος οὐ δέν. Καὶ ὁ μὲν Πατέρα λέγων, ἀφ᾽ ὧν ἔστι σημαίνει Θεόν· ὁ δὲ ἀγένητον εἰπὼν, ἀφ᾽ ὧν οὐκ ἔστιν· ἔστι μὲν γὰρ Υἱοῦ Πατήρ, γενητὸς δὲ οὐκ ἔστι. Ὅτι δὲ μᾶλλον ἐξ ὧν ἔστιν, ἢ ἐξ ὧν οὐκ ἔστιν, οἰκειότερον σημαίνεται Θεός, ἐκ τοῦδε γένοιτ' ἂν παντί τῳ σαφές. . * A sumus, in duo scindens, il quod intelligitur in um: rursus Deitatem constringit. C D Juan. xiv, 2. Gen. 11, 20. ALIUD. Si Filius est incommutabilis Patris imago, adeo ut Pater in Filio appareat, sicut scriptum est: « Qui videt me, videt et Patrem : necesse omnino fue- rit confiteri, non esse factum eum qui ex non facio Patre procedit. Quo pacto enim in facto appareat id quod factuni non est ? Nam si archetypum in ima- gine appareat, oportet ut hæc similis sit illi. Op- portune itaque dici posset etiam Patrem factum esse, ad quem imago formata est. At cum hoc ab- surðum sit, erit omnino imago non facti similiter non facta. ALIUD. Beatus ille Moyses creationem hominis enarrans inducit Deum dicentem : • Faciamus hominem se- cundum imaginem et similitudinem nostram 7. Cum vero dicit, nostram, rursus dualitas significa- tur : cum alioqui etiam adsit, et deitati amnume- retur Spiritus sanctus. Si ergo in uno homine una atque eadem Patris et Filii imago apparet, in nullo certe inter se dissimiles sunt. Dissimile autem est facto id quod factum non est. Non est ergo ta- ctus Filius, ne dissimilis Patri inveniatur. ALIUD. Pater in sacra Scriptura omnium imperator et Dominus dicitur; sed non ita ut Filius unum quid sit · eorum, quæ ipsius imperio et dominationi subjecta sunt, eam ob causam quod Pater omnibus imperet et dominetur; imperat enim et dominatur omnibus cum Patre, ipseque etiam omnipotens est et Dominus. Quemadmodum igitur in istis non veluti unus ali- quis ex universis censetur Filius, sed horum ver- borum vis tantum res creatas complectitur, ita etiam in non facto, non ad Filium, sed ad creaturas comparatio fertur, tametsi unum dicatur non fa- ctum : quoniam præter unum Deum omnia facta sunt. Quod melius atque dignius sit Deum vocuri Patrem, quam ingenitum. ' Patris nomen notitiam filii necessario secum in- ducit. Nomina enim hujusmodi sese mutuo decla- rant. Ingeniti vero nomen ex eo quod Deus factus non est, nos in eorum quæ facta sunt recordatio- nem vicissim adducit. Necessaria autem est iis qui recta fide præditi esse velint sauctæ Trinitatis co- guitio. Si ergo is qui Patrem nominat respicit Fi- lium per quem Pater est; qui vero ingenitum sive increatum appellat, creata videt, quibus merito in- creatus opponitur: certe multo satius est Patris ap- pellationem indle sumi, unde Filii cognitio gignatur, quam inde, unde creaturarum notitia inducatur quæ ad cognitionem Trinitatis nihil plane con ducit. Et quidem qui Patrem dicit, ex eo quod es. nominat Deum qui vero ingenitum, ab eo quod non est : est enin Pater Filii, creatus vero non est. Quod autem potius ex eo quod est, quam qued nom

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. φύσιν καλοίη Θεὸν, ἀφ᾽ ὧν ἔστιν ὀνομάζει καλῶς, καὶ Θεὸν εἰπὼν, πάντως ἐκείνην ἐσήμηνεν· εἰ δέ τις ἀφ᾽ ὧν οὐκ ἔστιν ἐπιχειροίη σημαίνειν αὐτὴν, ἄκακον καὶ ἀπόνηρον λέγων διὰ τὸ μὴ κακίαν ἢ πονηρίαν ἐν αὐτῇ εἶναι, ἀληθεύσει μὲν, ἀλλ᾽ οὐ πάντως μηνύει τὸν Θεόν· εἰσὶ γὰρ καὶ ἐν ἀνθρώποις ἄκακοι καὶ ἀπό. νηροι. Τοιούτους δὲ εἶναι πιστεύομεν καὶ τοὺς ἁγίους ἀγγέλου;. Οὐκοῦν ἀφ᾽ ὧν ἔστιν, ἢ ἀφ᾽ ὧν οὐκ ἔστιν, ἀληθέστερον καὶ οἰκειότερον σημανθήσεται. Α Εἴ τις γὰρ ἐκείνην τὴν ἄφραστον καὶ ἀκατάληπτον ΑΛΛΟ. Ὁ μακάριος Δαβιδ ψάλλει, και φησι πρὸς τὸν Υἱόν - • Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. » Εἰ τοίνυν έτερόν τί ἐστι τὸ μετέχον παρὰ τὸ μετεχόμενον· ἄλλη γὰρ ἐν ἄλλῳ νοεῖσθαι χρή· μετέχει δὲ ἡ κτίσις τοῦ Υιοῦ, ἕτερος ἂν εἴη παρὰ τὴν μετέχουσαν αὐτοῦ κτί- σιν· οὐκοῦν οὐδὲ γενητός. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἕτερος παρ' ἐκείνην ὁ Υἱὸς, καὶ κατὰ φύσιν αὐτῆς διῃρημέ νος, τίς ἡ χρεία τῆς μετοχῆς; ἢ πῶς ἄν τις μετά σχοι τοῦ ὅπερ ἐστὶν αὐτός; ΛΟΓΟΣ Β'. Οτι τὸ ἀγένητον οὐκ οὐσία, ἀλλ' οὐσίας σημαντικόν. Τὸ ἀγένητον ὡς ἀρχὴ καὶ αἴτιον νοεῖται τε καὶ ἔστιν. Οὐδεμία δὲ ἀρχὴ, καθὸ ἀρχὴ ἐστιν, ὅμοιόν τι ἑαυτῇ ἡ ἀνόμοιον σημαίνει. Ἡ δὲ ἀγένητος φωνή σημαίνει τὸ γενητὸν ἀνόμοιον ὑπάρχον αὐτῷ· τοῦτο γὰρ τὸ ἀντικείμενον. Οὐκ ἄρα τὸ ἀγένητον οὐσία, ἀλλὰ τοῦ μὴ τοιῶσδε εἶναι τὴν οὐσίαν, καθ᾽ ἧς ἂν τάττοιτο τὸ σημαντικόν. ΑΛΛΟ. Ὅτι μὲν οὐκ οὐσία τὸ ἀγένητον, ἤδη δέδεικται. 'Αλλ' ἐρεῖ τις τυχὸν, οὐσίαν μὲν οὐκ εἶναι, διαφορὰν δέ· ἀμαθῶς δὲ καὶ τοῦτο λέγων ἐλεγχθήσεται. Εἰ γὰρ πᾶσα διαφορὰ περὶ τὰς οὐσίας γίνεται, ζητεῖν ἀνάγ κης ἂν εἴη τὴν οὐσίαν, ἧς ἔσται διαφορὰ τὸ ἀγένητον. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ὁρίζεται ζῶον τῷ τοιῷδε λόγῳ· Οὐτ σία ἔμψυχος· αἰσθητική. Περὶ ταύτην τὴν οὐσίαν ἡ διαφορὰ γίνεται. Τὸ μὲν γὰρ ἐστι ζῶον λογικόν, θνησ τὴν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, οἷον ὁ ἄνθρωπος· τὸ δὲ ζῶον ἄλογον, οἷον ἵππος. Οὐκοῦν, προϋποκει μέγης τῆς οὐσίας, αἱ διαφοραὶ προσεπινοοῦνται. Ε! τοίνυν διαφορὰ τὸ ἀγένητον, ζητείσθω καὶ ἡ αὐτία, τίνος ἔσται διαφορά· ἀμήχανον γὰρ ουσίας φορέσει λόγον την διαφοράν. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, καὶ οὐ τοῦ μὴ γενηθῆναι σημαντικόν ἐστι, κατὰ τίνα τρόπον ὁ Υἱὸς ἀνόμοιος ἔσται τῷ Πατρὶ, γεννητῶς ὑπάρχων ἐξ αὐτοῦ; Εἰ γὰρ μή τινα διαφορεῖ τὰ ὀνόματα πρὸς ἄλληλα τὴν ἀντι est, Dei appellatio sit sumenda, inde cuivis perspi- cuum fuerit. Si quis enim illam ineffabilem ineom- prehensibilemque naturam vocet Deum, ab eo quod est recte nominat, et cum Deum dixit, illam natu- ram significavit. Si quis vero ab eo quod non est eum nominare voluerit, innocentem vel indepra- vatum eum appellans, eo quod nihil mali vel pravi in ea sit, vere quidem dixerit,sel non omnino Deum significabit. Sunt enim etiam inter homines Ronnulli, mali et pravitatis expertes. Ejusmodi vero etiam sanctos angelos esse credimus. Verius itaque magisque proprie ab iis quæ est, quam ab iis quæ- mon est, significabitur. ALIUD. Bealus David psallit et ad Filium dicit: . Propter- ea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis præ participibus tuis '., Si ergo diversum est quod parti- cipat ab eo quod participatur : aliud enim in alio intelligendum est : particeps autem fit creatura Fi- Hi, diversus profecto fuerit a creatura quæ sui par ticeps fit. Quocirca neque creatus. Si vero non est diversus ab illa Filius, neque secundum naturam ab ea distinctus, quis est usus participationis? vel quomodo quis particeps fiat ejus quod ipsemet est? ASSERTIO II. Quod ingenitum non sit substantia, sed substantiæ significativum. · Ingenitum quasi principium et causa et intelli- B gitur et est. Nullum autem principium, in quantum € principium est, simile aliquid sibiipsi aut dissi- mile significat. At vero vox lzc, ingenitum, signi- ficat id quod creatum est, dissimile sibi esse; est enim hoc ei oppositum. Non est igitur ingenitum substantia, sed substantiam cui opponitur non ita se labere significat. ALIUD. Quod quidem ingenitumn substantia non sit, jam ostensum est. Sed dicet forsitan aliquis, substan- tiam quidem non esse, sed differentiam. Cæterum etiam hoc absurde dicere ostendetur. Si enim om- nis diderentia circa substantias fit, quærenda est substantia, cujus differentia sit ingenitum. Exempli gratia, definias animal hoc pacto: substantia ani- miata sensu prædita. Circa hanc substantiam dile- D rentia ft. Aliud enim animal rationale est, mortale, intelligentiæ et scientiæ capax, ut homo. Aliud animal irrationale, ut equus. Præsupposita itaque substantia, differentiæ postea constituuntur. Si ergo ingenitum differentia est, quæratur etiam substantia, cujus erit differentia. Absurdum enim est differentiam substantiæ rationem obtinere. ALIUD. Si ingenitum substantia est, neque significativum quod id de quo dicitur genitum non sit, quomodo - Filius dissimilis erit Patri, cum ex ipso genitus sit? Nam si hæc nomina nullum inter se discrimen • 'sal. SL1V, 9.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. φύσιν καλοίη Θεὸν, ἀφ᾽ ὧν ἔστιν ὀνομάζει καλῶς, καὶ Θεὸν εἰπὼν, πάντως ἐκείνην ἐσήμηνεν· εἰ δέ τις ἀφ᾽ ὧν οὐκ ἔστιν ἐπιχειροίη σημαίνειν αὐτὴν, ἄκακον καὶ ἀπόνηρον λέγων διὰ τὸ μὴ κακίαν ἢ πονηρίαν ἐν αὐτῇ εἶναι, ἀληθεύσει μὲν, ἀλλ᾽ οὐ πάντως μηνύει τὸν Θεόν· εἰσὶ γὰρ καὶ ἐν ἀνθρώποις ἄκακοι καὶ ἀπό. νηροι. Τοιούτους δὲ εἶναι πιστεύομεν καὶ τοὺς ἁγίους ἀγγέλου;. Οὐκοῦν ἀφ᾽ ὧν ἔστιν, ἢ ἀφ᾽ ὧν οὐκ ἔστιν, ἀληθέστερον καὶ οἰκειότερον σημανθήσεται. Α Εἴ τις γὰρ ἐκείνην τὴν ἄφραστον καὶ ἀκατάληπτον ΑΛΛΟ. Ὁ μακάριος Δαβιδ ψάλλει, και φησι πρὸς τὸν Υἱόν - • Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. » Εἰ τοίνυν έτερόν τί ἐστι τὸ μετέχον παρὰ τὸ μετεχόμενον· ἄλλη γὰρ ἐν ἄλλῳ νοεῖσθαι χρή· μετέχει δὲ ἡ κτίσις τοῦ Υιοῦ, ἕτερος ἂν εἴη παρὰ τὴν μετέχουσαν αὐτοῦ κτί- σιν· οὐκοῦν οὐδὲ γενητός. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἕτερος παρ' ἐκείνην ὁ Υἱὸς, καὶ κατὰ φύσιν αὐτῆς διῃρημέ νος, τίς ἡ χρεία τῆς μετοχῆς; ἢ πῶς ἄν τις μετά σχοι τοῦ ὅπερ ἐστὶν αὐτός; ΛΟΓΟΣ Β'. Οτι τὸ ἀγένητον οὐκ οὐσία, ἀλλ' οὐσίας σημαντικόν. Τὸ ἀγένητον ὡς ἀρχὴ καὶ αἴτιον νοεῖται τε καὶ ἔστιν. Οὐδεμία δὲ ἀρχὴ, καθὸ ἀρχὴ ἐστιν, ὅμοιόν τι ἑαυτῇ ἡ ἀνόμοιον σημαίνει. Ἡ δὲ ἀγένητος φωνή σημαίνει τὸ γενητὸν ἀνόμοιον ὑπάρχον αὐτῷ· τοῦτο γὰρ τὸ ἀντικείμενον. Οὐκ ἄρα τὸ ἀγένητον οὐσία, ἀλλὰ τοῦ μὴ τοιῶσδε εἶναι τὴν οὐσίαν, καθ᾽ ἧς ἂν τάττοιτο τὸ σημαντικόν. ΑΛΛΟ. Ὅτι μὲν οὐκ οὐσία τὸ ἀγένητον, ἤδη δέδεικται. 'Αλλ' ἐρεῖ τις τυχὸν, οὐσίαν μὲν οὐκ εἶναι, διαφορὰν δέ· ἀμαθῶς δὲ καὶ τοῦτο λέγων ἐλεγχθήσεται. Εἰ γὰρ πᾶσα διαφορὰ περὶ τὰς οὐσίας γίνεται, ζητεῖν ἀνάγ κης ἂν εἴη τὴν οὐσίαν, ἧς ἔσται διαφορὰ τὸ ἀγένητον. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ὁρίζεται ζῶον τῷ τοιῷδε λόγῳ· Οὐτ σία ἔμψυχος· αἰσθητική. Περὶ ταύτην τὴν οὐσίαν ἡ διαφορὰ γίνεται. Τὸ μὲν γὰρ ἐστι ζῶον λογικόν, θνησ τὴν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, οἷον ὁ ἄνθρωπος· τὸ δὲ ζῶον ἄλογον, οἷον ἵππος. Οὐκοῦν, προϋποκει μέγης τῆς οὐσίας, αἱ διαφοραὶ προσεπινοοῦνται. Ε! τοίνυν διαφορὰ τὸ ἀγένητον, ζητείσθω καὶ ἡ αὐτία, τίνος ἔσται διαφορά· ἀμήχανον γὰρ ουσίας φορέσει λόγον την διαφοράν. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, καὶ οὐ τοῦ μὴ γενηθῆναι σημαντικόν ἐστι, κατὰ τίνα τρόπον ὁ Υἱὸς ἀνόμοιος ἔσται τῷ Πατρὶ, γεννητῶς ὑπάρχων ἐξ αὐτοῦ; Εἰ γὰρ μή τινα διαφορεῖ τὰ ὀνόματα πρὸς ἄλληλα τὴν ἀντι est, Dei appellatio sit sumenda, inde cuivis perspi- cuum fuerit. Si quis enim illam ineffabilem ineom- prehensibilemque naturam vocet Deum, ab eo quod est recte nominat, et cum Deum dixit, illam natu- ram significavit. Si quis vero ab eo quod non est eum nominare voluerit, innocentem vel indepra- vatum eum appellans, eo quod nihil mali vel pravi in ea sit, vere quidem dixerit,sel non omnino Deum significabit. Sunt enim etiam inter homines Ronnulli, mali et pravitatis expertes. Ejusmodi vero etiam sanctos angelos esse credimus. Verius itaque magisque proprie ab iis quæ est, quam ab iis quæ- mon est, significabitur. ALIUD. Bealus David psallit et ad Filium dicit: . Propter- ea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis præ participibus tuis '., Si ergo diversum est quod parti- cipat ab eo quod participatur : aliud enim in alio intelligendum est : particeps autem fit creatura Fi- Hi, diversus profecto fuerit a creatura quæ sui par ticeps fit. Quocirca neque creatus. Si vero non est diversus ab illa Filius, neque secundum naturam ab ea distinctus, quis est usus participationis? vel quomodo quis particeps fiat ejus quod ipsemet est? ASSERTIO II. Quod ingenitum non sit substantia, sed substantiæ significativum. · Ingenitum quasi principium et causa et intelli- B gitur et est. Nullum autem principium, in quantum € principium est, simile aliquid sibiipsi aut dissi- mile significat. At vero vox lzc, ingenitum, signi- ficat id quod creatum est, dissimile sibi esse; est enim hoc ei oppositum. Non est igitur ingenitum substantia, sed substantiam cui opponitur non ita se labere significat. ALIUD. Quod quidem ingenitumn substantia non sit, jam ostensum est. Sed dicet forsitan aliquis, substan- tiam quidem non esse, sed differentiam. Cæterum etiam hoc absurde dicere ostendetur. Si enim om- nis diderentia circa substantias fit, quærenda est substantia, cujus differentia sit ingenitum. Exempli gratia, definias animal hoc pacto: substantia ani- miata sensu prædita. Circa hanc substantiam dile- D rentia ft. Aliud enim animal rationale est, mortale, intelligentiæ et scientiæ capax, ut homo. Aliud animal irrationale, ut equus. Præsupposita itaque substantia, differentiæ postea constituuntur. Si ergo ingenitum differentia est, quæratur etiam substantia, cujus erit differentia. Absurdum enim est differentiam substantiæ rationem obtinere. ALIUD. Si ingenitum substantia est, neque significativum quod id de quo dicitur genitum non sit, quomodo - Filius dissimilis erit Patri, cum ex ipso genitus sit? Nam si hæc nomina nullum inter se discrimen • 'sal. SL1V, 9.

THESAURUS.. διαστολήν, μηδὲ ἀλλήλοις μάχεται κατὰ τὸ ἐξ ἀμφοῖν Α σημαινόμενον, οὐδὲν κωλύσει κατ' οὐσίαν ὅμοιον εἶναι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱόν· καὶ τοῦ ἀγενήτου εἰς οὐσίαν λαμβανομένου, ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ γενητοῦ. Οὐσία γὰρ ὡς πρὸς οὐσίαν, οὐκ ἔσται ἐναντία, καθὸ οὐσίαι ἀμφότεραι. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν ἀγένητον παντὶ γενητῷ ἀνόμοιον, ἀληθεύ σει τις λέγων, ὅτι καὶ πᾶν γενητὸν παντὶ γεννητῷ ἔμοιον. Γεννητὸς δὲ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, οὐδεμίαν ἔχει τὴν ὁμοιότητα πρὸς τὰ ὄντα γεννητῶς· ἔστι γὰρ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν κτίσιν. Οὐκ ἄρα διὰ τὸ ἀγένητον εἶναι τὸν Πατέρα, ἀνόμοιος έσται κατὰ φύσιν αὐτῷ, γεννητῶς ὑπάρχων ἐξ αὐτοῦ Υἱός. Ὥσπερ γὰρ τὴν πρὸς τὰ γενητὰ γεννητὸς ὑπάρχων ἀναβέβηκεν ὁμοίωσιν· μ οὕτω τῆς πρὸς τὸ ἀγένητον ἐμφερείας οὐ καταβήσε ται, κἂν ὑπάρχῃ γεννητός. Ανθυποφορὰ ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Τὸ ἀγένητον, φασὶν, ἐπὶ Θεοῦ, οὐσίαν εἶναί φαμεν· καὶ ἔσται τὸ ὄνομα ἀρικὸν, ὥσπερ ἂν εἴ τις ὁρίσαιτο καὶ τὴν οὐσίαν τοῦ ἀνθρώπου λέγων· Ζῶον λογικόν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Η Αμαθῶς καὶ τοῦτο προτείνοντες ἐλεγχθήσονται· εἰ γὰρ ὁρικὸν εἶναι βούλεσθε τὸ ἀγένητος όνομα, ἐκ γένους ἔστω καὶ διαφορᾶς, ἤτοι διαφορῶν· χωρίς γὰρ τούτων ὄρος οὐκ ἂν γένοιτό ποτε. Τὸ δὲ τοιοῦτον ἀγένητον, εἰς οὐδὲν οὐσίας ὑπάρχον γένος, ὄρος οὐκ ἂν εἶναι δύναιτο· πρὸς δέ γε τούτῳ, τὰ γένη φιλοσό- φως οριζόμενα παρ' ἐκείνων. ὁρῶμεν, οὐκ ἐν μιᾷ λέξει καὶ μόνῃ, ἀλλ᾽ ἐν πλείοσιν· ὡς τὸ οὐσία ἔμψυ χας αἰσθητική, ἢ ζώον λογικὸν θνητόν. Καὶ εἰ ἑνὸς ὀνόματος ἀπόφασις οὐκ ἐξαρκέσει πρὸς οὐσίας δήλω- «ν, οὐκ ἄρα ὀρικὸν τὸ ἀγέννητος. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶς ὄρος τὸ τί ἐστι κατὰ φύσιν τῶν σημαινομέν των ἕκαστον εἰσφέρει, καὶ οὐχὶ τί οὐκ ἔστιν· ἡ δὲ αγέννητος φωνή, οὐ τί ἐστιν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τί οὐκ ἔστι δηλοί (ότι γὰρ οὐκ ἐγενήθη, διὰ τοῦτο ἀγένητος). οὐκ ἂν εἴη ὄρος τὸ ἀγένητος ὄνομα. ΑΛΛΟ. Τῶν οὐσιῶν τοὺς ὅρους ή φέρε εἰπεῖν τῶν συμβε σηκότων, οἱ περὶ ταῦτα σοφοί, οὐκ ἐκ τῶν ἀντικειμέ των γίνεσθαι βούλονται, ἀλλ' ἐξ ὧν εἰσιν ἐμολογου μένως· οἷον ὥσπερ εἴ τις εἰπεῖν ἀπαιτούμενος τί ἐστι λευκόν, ἀποκρίναιτο τὸ μὴ μέλαν. Τοῦτο γὰρ οὐ τί ἐστι τὸ ὁριζόμενον, ἀλλὰ τί οὐκ ἔστι δηλοῖ. Εἰ τοίνυν ἡ ἀγένητος φωνὴ τὸ μὴ γεγενῆσθαι σημαίνει, ἐκ τῶν ἀντικειμένων ἔχει τὴν δήλωσιν, ὑγιὴς δὲ ὄρος οὐκ ἂν γένοιτο διὰ τῶν τοιούτων. Οὐκ ἄρα ὄρος τὸ ἀγέννητον. ΑΛΛΟ. Ἡ ἀγένητος φωνὴ τῶν πολλαχώς λεγομένων νοοίτο κυρίως, καὶ ἐν τοῖς ὁμωνύμοις εὐλόγως ἂν A habent, neque inter se pugnant, juxta utriusque significationem nibil obstabit quominus sinilis secundum substantiam Patri sit Filius. Et, si inge- ■itum pro substantia capitur, similiter et genitum. Nam substantia, ut ad substantiam collata, non est contraria, in quantum utraque substantia est. ALIUD. Si omne ingenitum omni genito dissimile est, vere quispiam dixerit, etiam omne genitum omni genito simile esse. Cum vero Filius genitus sit, nul lam tamen habet similitudinem cum creatis : est enim omni creatura superior. Non igitur quia in- genitus est Pater, dissimilis ei secundum naturam erit, qui ex ipso genitus est Filius. Quemadmodum enim ipse, genitus cum sit, omnem cum creatis si militudinem excedit: ita etiam non erit expers similitudinis cum ingenito, tametsi genitus sit. Objectio tanquam ex dictis hæreticorum. At ingenitum, inquiunt, in Deo, substantiam esso asserimus. Et erit nomen definitivum; veluti si. quis definiat etiam substantiam hominis dicens : Animal rationale, mortale, intelligentiæ atque scien- tia capas. Solutio. Inepte etiam hoc objicere ostendentur. Nam si vocem hanc, ingenitum, delinitivam esse vultis, ex genere erit atque differentia vel differentiis: neque enim sine his definitio unquam constare potest. C Ingenitum itaque cum in nullo substantiae genere D collocari possit, definitio esse non potest. Ad hac, genera a philosophis non in una ac sola dictione, sed in pluribus definita videmus, ut substantia animata sensitiva, vel animal rationale, mortale. Et si unius nominis negatio non sufficit ad sub- stantiæ explicationem, non erit certe ingeniti no- men definitio. ALIUD. Si omnis definitio cujuscunque vocis quid sit, quod proponitur, non quid non sit, explicat, inge niti autem vox non quid sit Deus, sed quid non sit explicat (quia enim genitus non est, ideo ingenitus dicitur) : ingeniti nomen defnitio esse non potest. ALIUD. Substantiarum atque adeo accidentium definitio- nes philosophi non a contrariis peti volunt, sed ex iis e quibus revera constant : veluti si quis rogalus quid sit album, respondeat, id quod nigrum non est. H enim non quid est, sed quid non est id quod definitur ostendit. Si ergo vox ingeniti, non esse genitum declarat, ex contrariis suam declara- tionem sumit: reeta vero definitio nunquam ex iis constat. Non est ergo nomen ingeniti definitio. ALIUD. Vox ingeniti ex iis est quæ variis modis intel- ligi possunt, meritoque inter æquivocas numerari

THESAURUS.. διαστολήν, μηδὲ ἀλλήλοις μάχεται κατὰ τὸ ἐξ ἀμφοῖν Α σημαινόμενον, οὐδὲν κωλύσει κατ' οὐσίαν ὅμοιον εἶναι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱόν· καὶ τοῦ ἀγενήτου εἰς οὐσίαν λαμβανομένου, ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ γενητοῦ. Οὐσία γὰρ ὡς πρὸς οὐσίαν, οὐκ ἔσται ἐναντία, καθὸ οὐσίαι ἀμφότεραι. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν ἀγένητον παντὶ γενητῷ ἀνόμοιον, ἀληθεύ σει τις λέγων, ὅτι καὶ πᾶν γενητὸν παντὶ γεννητῷ ἔμοιον. Γεννητὸς δὲ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, οὐδεμίαν ἔχει τὴν ὁμοιότητα πρὸς τὰ ὄντα γεννητῶς· ἔστι γὰρ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν κτίσιν. Οὐκ ἄρα διὰ τὸ ἀγένητον εἶναι τὸν Πατέρα, ἀνόμοιος έσται κατὰ φύσιν αὐτῷ, γεννητῶς ὑπάρχων ἐξ αὐτοῦ Υἱός. Ὥσπερ γὰρ τὴν πρὸς τὰ γενητὰ γεννητὸς ὑπάρχων ἀναβέβηκεν ὁμοίωσιν· μ οὕτω τῆς πρὸς τὸ ἀγένητον ἐμφερείας οὐ καταβήσε ται, κἂν ὑπάρχῃ γεννητός. Ανθυποφορὰ ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Τὸ ἀγένητον, φασὶν, ἐπὶ Θεοῦ, οὐσίαν εἶναί φαμεν· καὶ ἔσται τὸ ὄνομα ἀρικὸν, ὥσπερ ἂν εἴ τις ὁρίσαιτο καὶ τὴν οὐσίαν τοῦ ἀνθρώπου λέγων· Ζῶον λογικόν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Η Αμαθῶς καὶ τοῦτο προτείνοντες ἐλεγχθήσονται· εἰ γὰρ ὁρικὸν εἶναι βούλεσθε τὸ ἀγένητος όνομα, ἐκ γένους ἔστω καὶ διαφορᾶς, ἤτοι διαφορῶν· χωρίς γὰρ τούτων ὄρος οὐκ ἂν γένοιτό ποτε. Τὸ δὲ τοιοῦτον ἀγένητον, εἰς οὐδὲν οὐσίας ὑπάρχον γένος, ὄρος οὐκ ἂν εἶναι δύναιτο· πρὸς δέ γε τούτῳ, τὰ γένη φιλοσό- φως οριζόμενα παρ' ἐκείνων. ὁρῶμεν, οὐκ ἐν μιᾷ λέξει καὶ μόνῃ, ἀλλ᾽ ἐν πλείοσιν· ὡς τὸ οὐσία ἔμψυ χας αἰσθητική, ἢ ζώον λογικὸν θνητόν. Καὶ εἰ ἑνὸς ὀνόματος ἀπόφασις οὐκ ἐξαρκέσει πρὸς οὐσίας δήλω- «ν, οὐκ ἄρα ὀρικὸν τὸ ἀγέννητος. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶς ὄρος τὸ τί ἐστι κατὰ φύσιν τῶν σημαινομέν των ἕκαστον εἰσφέρει, καὶ οὐχὶ τί οὐκ ἔστιν· ἡ δὲ αγέννητος φωνή, οὐ τί ἐστιν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τί οὐκ ἔστι δηλοί (ότι γὰρ οὐκ ἐγενήθη, διὰ τοῦτο ἀγένητος). οὐκ ἂν εἴη ὄρος τὸ ἀγένητος ὄνομα. ΑΛΛΟ. Τῶν οὐσιῶν τοὺς ὅρους ή φέρε εἰπεῖν τῶν συμβε σηκότων, οἱ περὶ ταῦτα σοφοί, οὐκ ἐκ τῶν ἀντικειμέ των γίνεσθαι βούλονται, ἀλλ' ἐξ ὧν εἰσιν ἐμολογου μένως· οἷον ὥσπερ εἴ τις εἰπεῖν ἀπαιτούμενος τί ἐστι λευκόν, ἀποκρίναιτο τὸ μὴ μέλαν. Τοῦτο γὰρ οὐ τί ἐστι τὸ ὁριζόμενον, ἀλλὰ τί οὐκ ἔστι δηλοῖ. Εἰ τοίνυν ἡ ἀγένητος φωνὴ τὸ μὴ γεγενῆσθαι σημαίνει, ἐκ τῶν ἀντικειμένων ἔχει τὴν δήλωσιν, ὑγιὴς δὲ ὄρος οὐκ ἂν γένοιτο διὰ τῶν τοιούτων. Οὐκ ἄρα ὄρος τὸ ἀγέννητον. ΑΛΛΟ. Ἡ ἀγένητος φωνὴ τῶν πολλαχώς λεγομένων νοοίτο κυρίως, καὶ ἐν τοῖς ὁμωνύμοις εὐλόγως ἂν A habent, neque inter se pugnant, juxta utriusque significationem nibil obstabit quominus sinilis secundum substantiam Patri sit Filius. Et, si inge- ■itum pro substantia capitur, similiter et genitum. Nam substantia, ut ad substantiam collata, non est contraria, in quantum utraque substantia est. ALIUD. Si omne ingenitum omni genito dissimile est, vere quispiam dixerit, etiam omne genitum omni genito simile esse. Cum vero Filius genitus sit, nul lam tamen habet similitudinem cum creatis : est enim omni creatura superior. Non igitur quia in- genitus est Pater, dissimilis ei secundum naturam erit, qui ex ipso genitus est Filius. Quemadmodum enim ipse, genitus cum sit, omnem cum creatis si militudinem excedit: ita etiam non erit expers similitudinis cum ingenito, tametsi genitus sit. Objectio tanquam ex dictis hæreticorum. At ingenitum, inquiunt, in Deo, substantiam esso asserimus. Et erit nomen definitivum; veluti si. quis definiat etiam substantiam hominis dicens : Animal rationale, mortale, intelligentiæ atque scien- tia capas. Solutio. Inepte etiam hoc objicere ostendentur. Nam si vocem hanc, ingenitum, delinitivam esse vultis, ex genere erit atque differentia vel differentiis: neque enim sine his definitio unquam constare potest. C Ingenitum itaque cum in nullo substantiae genere D collocari possit, definitio esse non potest. Ad hac, genera a philosophis non in una ac sola dictione, sed in pluribus definita videmus, ut substantia animata sensitiva, vel animal rationale, mortale. Et si unius nominis negatio non sufficit ad sub- stantiæ explicationem, non erit certe ingeniti no- men definitio. ALIUD. Si omnis definitio cujuscunque vocis quid sit, quod proponitur, non quid non sit, explicat, inge niti autem vox non quid sit Deus, sed quid non sit explicat (quia enim genitus non est, ideo ingenitus dicitur) : ingeniti nomen defnitio esse non potest. ALIUD. Substantiarum atque adeo accidentium definitio- nes philosophi non a contrariis peti volunt, sed ex iis e quibus revera constant : veluti si quis rogalus quid sit album, respondeat, id quod nigrum non est. H enim non quid est, sed quid non est id quod definitur ostendit. Si ergo vox ingeniti, non esse genitum declarat, ex contrariis suam declara- tionem sumit: reeta vero definitio nunquam ex iis constat. Non est ergo nomen ingeniti definitio. ALIUD. Vox ingeniti ex iis est quæ variis modis intel- ligi possunt, meritoque inter æquivocas numerari

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α κατατάττοιτο. Εἰ τοίνυν οἱ τῶν οὐσιῶν ὅροι οὐκ ἐκ τῶν ὁμωνύμων, οὐδ᾽ ἐκ τῶν πολλαχῶς νοουμένων λαμβάνονται (οὐδὲ γὰρ ἔσται σαφὲς τὸ ὁριζόμενον, εἰ ἐκ τούτων λαμβάνοιτο), ἡ δὲ ἀγένητος φωνή, καθάπερ ήδη προείπομεν, τῶν ὁμωνύμων ἐστὶν, οὐν ἂν εἴη ὄρος τὸ ἀγένητον. ΑΛΛΟ. Εἰ ὅρος ἐστὶ τὸ ἀγέννητος ὄνομα ἤτοι φωνή, δέξε ται δηλονότι κατὰ τὸ τῶν ὅρων σχῆμα τὴν ἀντιστρο- φήν· ὥσπερ εἴ τις τὸν ἄνθρωπον ὁρίζων, ὡς εἴη ζώον λογικόν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, άντιστρέφων πάλιν αὐτὸ λέγοι· Εἴ τις ζῶον λογικὸν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, τοῦτο πάντως καὶ ἄνθρωπος. Εἰ τοίνυν τὸ ἀγένητον, καθάπερ ήδη φήν· εἰ γὰρ τὸ ἀγένητον οὐσία, καὶ ἡ οὐσία ἀγέ νητον· ἀλλ' οὐκ ἀντιστρέφει. Οὐ γὰρ πᾶσα οὐσία πάντως ἐστὶ καὶ ἀγένητος· μένῳ δὲ Θεῷ κατ' ἐξαι ρετον τοῦτό ἐστιν. Ὅρος οὖν οὐκ ἂν εἴη τὸ ἀγένητον· ἀλλ' ὅτι μὴ γεγένηται μόνον σημαίνει. Β προείπομεν, ὄρος ἐστὶ, μὴ παραιτείσθω τὴν ἀντιστρο- ΛΟΓΟΣ Γ. Απολογία αυτολεξεί, ὅτι μὲ τὸ ἀγένητον οὐσία, μόνον δὲ τοῦ μὴ γεγονέναι τὸν Θεὸν, σημαντι κόν. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, τῇ δὲ οὐσία οὐδὲν ἐναντίον, οὐδὲν ἄρα ἔσται τῷ ἀγενήτῳ ἐναντίον. Εἰ δέ ἐστιν ἐναντίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητὸν, τῇ δὲ οὐσίᾳ οὐδὲν ἐναντίον, τὸ ἀγένητον οὐκ ἔσται οὐσία. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, ἐξ ἀνάγκης ἔσται καὶ τὸ γενητὸν οὐσία· εἰ δὲ οὐσία ἑκάτερα, οὐκ ἔσται έναν τίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητόν, ἀλλὰ ταυτόν. Οὐ γὰρ ἐναντίον οὐσία πρὸς οὐσίαν. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσίαν Θεοῦ σημαίνει, ἀλλ᾽ οὐ τὸ μὴ γενέσθαι τὴν οὐσίαν, καὶ τὸ γενητὸν εἰκότως ού σίαν, ἀλλ' οὐ τὸ γενέσθαι. Οὐσίαν δὲ σημαινόντων ἑκατέρων, πόθεν γνῷ τις τὴν μὲν ποιοῦσαν, τὴν δὲ γινομένην, ἅπαξ τῶν ὀνομάτων οὐδὲν δηλούντων, ἀλλ᾽ ἢ μόνον οὐσίαν; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία· ἡ δὲ οὐσία ἐπὶ πάντων συν- ωνύμως λέγεται· τὸ ἀγένητον ἐπὶ πασῶν τῶν οὐ σιῶν λεχθήσεται, ἢ ἐπὶ πάντων τῶν ὑπ' αὐταῖς. Ει δὲ τὸ ἀγένητον ἐπὶ πάντων οὐ κατηγορεῖται, ἡ δὲ οὐσία ἐπὶ πάντων, πῶς ταυτὸν οὐσία καὶ ἀγένητον ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, οὐσία δὲ οὐσίας οὐκ ἔστι μᾶλλον καὶ ἧττον, οὐκ ἔσται κατὰ τοῦτο μᾶλλον τὸ ἀγένητον, ἀλλ' οὐδὲ ἧττόν τι αὐτοῦ. Εἰ δὲ πάντων μὲν ὑπερέχει τὸ ἀγένητον, οὐκέτι δὲ καὶ ἡ οὐσία «lebet. Si ergo substantiarum definitiones non con- stant ex æquivocis, neque ex terminis varias signi- ficationes habentibus (neque enim id quod definitur explicabitur, si ex iis constet), ingeniti vero vor, ut modo diximus, æquivoca est : certe ingenitum definitio esse non potest. ALIUD. Si nonen sive vox ingeniti, definitio est, susci- piet profecto juxta rationem definitionum, conver- sionem. Veluti si quis hominem definiens, dicat esse animal rationale, mortale, intelligentiæ et scien- time capas; poterit hoc ipsum rursus convertere, dicens : Si quod auiinal est rationale, mortale, in- telligentiæ et scientiæ capax, id omnino etiam homo est. Quapropter si ingeuitum ( sicut modo diximus) definitio est, ne recuset conversionem. Si enim ingenitum substantia est : substantia etiam est in- genitum, sed non convertitur. Neque enim omnis substantia in universum etiam ingenita est; soli enim Deo hoc peculiare est. Non est ergo nomen ingeniti definitio: sed tantum non esse genitum significat. ASSERTIO III. Refutatio ad verbum, quod ingenitum non sit sub- stantia, sed tantum significet Deum genitum non esse. Si ingenitum substantia est, et substantiæ nihil est contrarium, nihil erit ingenito contrarium. Si vero contrarium est ingenito genitum, substan- tiæ autem nihil contrarium, ingenitum non erit ɑ substantia. ALIUD. Si ingenitum est substantia, necessario etiam ge- nitum erit substantia : si vero utrumque est sub- stantia, non erit contrarium ingenito genitum, sed idem. Neque enim substantia substantiæ contraria est. ALIUD. Si ingenitum substantiam Dei significat, non vero notat substantiam genitam. non esse, genitum quoque similiter substantiam significabit, nec gc- nitum esse notabit. Cum autem utrumque substan- tiam significet, unde cognoscet quis alteram qui- demi gignentem, alteram genitam, cum nomina nibil significent nisi substantiam ? ALIUD. Si ingenitum substantia est, substantia autem de omnibus univoce dicitur: ingenitum de omnibus substantiis dicetur, aut de omnibus quæ sub ipsis sunt. Si vero ingenitum de omnibus non prædicatur, substantia autem de omnibus, quo pacto unum fue- rint substantia et ingenitum ? ALIUD. Si ingenitum substantia est, in substantia vero non cadit magis et minus, non erit hac ratione magis ingenitum, sed neque minus quid. Si autem omnia excedit ingenitum, nequaquam vero etiam D

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α κατατάττοιτο. Εἰ τοίνυν οἱ τῶν οὐσιῶν ὅροι οὐκ ἐκ τῶν ὁμωνύμων, οὐδ᾽ ἐκ τῶν πολλαχῶς νοουμένων λαμβάνονται (οὐδὲ γὰρ ἔσται σαφὲς τὸ ὁριζόμενον, εἰ ἐκ τούτων λαμβάνοιτο), ἡ δὲ ἀγένητος φωνή, καθάπερ ήδη προείπομεν, τῶν ὁμωνύμων ἐστὶν, οὐν ἂν εἴη ὄρος τὸ ἀγένητον. ΑΛΛΟ. Εἰ ὅρος ἐστὶ τὸ ἀγέννητος ὄνομα ἤτοι φωνή, δέξε ται δηλονότι κατὰ τὸ τῶν ὅρων σχῆμα τὴν ἀντιστρο- φήν· ὥσπερ εἴ τις τὸν ἄνθρωπον ὁρίζων, ὡς εἴη ζώον λογικόν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, άντιστρέφων πάλιν αὐτὸ λέγοι· Εἴ τις ζῶον λογικὸν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, τοῦτο πάντως καὶ ἄνθρωπος. Εἰ τοίνυν τὸ ἀγένητον, καθάπερ ήδη φήν· εἰ γὰρ τὸ ἀγένητον οὐσία, καὶ ἡ οὐσία ἀγέ νητον· ἀλλ' οὐκ ἀντιστρέφει. Οὐ γὰρ πᾶσα οὐσία πάντως ἐστὶ καὶ ἀγένητος· μένῳ δὲ Θεῷ κατ' ἐξαι ρετον τοῦτό ἐστιν. Ὅρος οὖν οὐκ ἂν εἴη τὸ ἀγένητον· ἀλλ' ὅτι μὴ γεγένηται μόνον σημαίνει. Β προείπομεν, ὄρος ἐστὶ, μὴ παραιτείσθω τὴν ἀντιστρο- ΛΟΓΟΣ Γ. Απολογία αυτολεξεί, ὅτι μὲ τὸ ἀγένητον οὐσία, μόνον δὲ τοῦ μὴ γεγονέναι τὸν Θεὸν, σημαντι κόν. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, τῇ δὲ οὐσία οὐδὲν ἐναντίον, οὐδὲν ἄρα ἔσται τῷ ἀγενήτῳ ἐναντίον. Εἰ δέ ἐστιν ἐναντίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητὸν, τῇ δὲ οὐσίᾳ οὐδὲν ἐναντίον, τὸ ἀγένητον οὐκ ἔσται οὐσία. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, ἐξ ἀνάγκης ἔσται καὶ τὸ γενητὸν οὐσία· εἰ δὲ οὐσία ἑκάτερα, οὐκ ἔσται έναν τίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητόν, ἀλλὰ ταυτόν. Οὐ γὰρ ἐναντίον οὐσία πρὸς οὐσίαν. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσίαν Θεοῦ σημαίνει, ἀλλ᾽ οὐ τὸ μὴ γενέσθαι τὴν οὐσίαν, καὶ τὸ γενητὸν εἰκότως ού σίαν, ἀλλ' οὐ τὸ γενέσθαι. Οὐσίαν δὲ σημαινόντων ἑκατέρων, πόθεν γνῷ τις τὴν μὲν ποιοῦσαν, τὴν δὲ γινομένην, ἅπαξ τῶν ὀνομάτων οὐδὲν δηλούντων, ἀλλ᾽ ἢ μόνον οὐσίαν; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία· ἡ δὲ οὐσία ἐπὶ πάντων συν- ωνύμως λέγεται· τὸ ἀγένητον ἐπὶ πασῶν τῶν οὐ σιῶν λεχθήσεται, ἢ ἐπὶ πάντων τῶν ὑπ' αὐταῖς. Ει δὲ τὸ ἀγένητον ἐπὶ πάντων οὐ κατηγορεῖται, ἡ δὲ οὐσία ἐπὶ πάντων, πῶς ταυτὸν οὐσία καὶ ἀγένητον ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, οὐσία δὲ οὐσίας οὐκ ἔστι μᾶλλον καὶ ἧττον, οὐκ ἔσται κατὰ τοῦτο μᾶλλον τὸ ἀγένητον, ἀλλ' οὐδὲ ἧττόν τι αὐτοῦ. Εἰ δὲ πάντων μὲν ὑπερέχει τὸ ἀγένητον, οὐκέτι δὲ καὶ ἡ οὐσία «lebet. Si ergo substantiarum definitiones non con- stant ex æquivocis, neque ex terminis varias signi- ficationes habentibus (neque enim id quod definitur explicabitur, si ex iis constet), ingeniti vero vor, ut modo diximus, æquivoca est : certe ingenitum definitio esse non potest. ALIUD. Si nonen sive vox ingeniti, definitio est, susci- piet profecto juxta rationem definitionum, conver- sionem. Veluti si quis hominem definiens, dicat esse animal rationale, mortale, intelligentiæ et scien- time capas; poterit hoc ipsum rursus convertere, dicens : Si quod auiinal est rationale, mortale, in- telligentiæ et scientiæ capax, id omnino etiam homo est. Quapropter si ingeuitum ( sicut modo diximus) definitio est, ne recuset conversionem. Si enim ingenitum substantia est : substantia etiam est in- genitum, sed non convertitur. Neque enim omnis substantia in universum etiam ingenita est; soli enim Deo hoc peculiare est. Non est ergo nomen ingeniti definitio: sed tantum non esse genitum significat. ASSERTIO III. Refutatio ad verbum, quod ingenitum non sit sub- stantia, sed tantum significet Deum genitum non esse. Si ingenitum substantia est, et substantiæ nihil est contrarium, nihil erit ingenito contrarium. Si vero contrarium est ingenito genitum, substan- tiæ autem nihil contrarium, ingenitum non erit ɑ substantia. ALIUD. Si ingenitum est substantia, necessario etiam ge- nitum erit substantia : si vero utrumque est sub- stantia, non erit contrarium ingenito genitum, sed idem. Neque enim substantia substantiæ contraria est. ALIUD. Si ingenitum substantiam Dei significat, non vero notat substantiam genitam. non esse, genitum quoque similiter substantiam significabit, nec gc- nitum esse notabit. Cum autem utrumque substan- tiam significet, unde cognoscet quis alteram qui- demi gignentem, alteram genitam, cum nomina nibil significent nisi substantiam ? ALIUD. Si ingenitum substantia est, substantia autem de omnibus univoce dicitur: ingenitum de omnibus substantiis dicetur, aut de omnibus quæ sub ipsis sunt. Si vero ingenitum de omnibus non prædicatur, substantia autem de omnibus, quo pacto unum fue- rint substantia et ingenitum ? ALIUD. Si ingenitum substantia est, in substantia vero non cadit magis et minus, non erit hac ratione magis ingenitum, sed neque minus quid. Si autem omnia excedit ingenitum, nequaquam vero etiam D

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α κατατάττοιτο. Εἰ τοίνυν οἱ τῶν οὐσιῶν ὅροι οὐκ ἐκ τῶν ὁμωνύμων, οὐδ᾽ ἐκ τῶν πολλαχῶς νοουμένων λαμβάνονται (οὐδὲ γὰρ ἔσται σαφὲς τὸ ὁριζόμενον, εἰ ἐκ τούτων λαμβάνοιτο), ἡ δὲ ἀγένητος φωνή, καθάπερ ήδη προείπομεν, τῶν ὁμωνύμων ἐστὶν, οὐν ἂν εἴη ὄρος τὸ ἀγένητον. ΑΛΛΟ. Εἰ ὅρος ἐστὶ τὸ ἀγέννητος ὄνομα ἤτοι φωνή, δέξε ται δηλονότι κατὰ τὸ τῶν ὅρων σχῆμα τὴν ἀντιστρο- φήν· ὥσπερ εἴ τις τὸν ἄνθρωπον ὁρίζων, ὡς εἴη ζώον λογικόν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, άντιστρέφων πάλιν αὐτὸ λέγοι· Εἴ τις ζῶον λογικὸν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, τοῦτο πάντως καὶ ἄνθρωπος. Εἰ τοίνυν τὸ ἀγένητον, καθάπερ ήδη φήν· εἰ γὰρ τὸ ἀγένητον οὐσία, καὶ ἡ οὐσία ἀγέ νητον· ἀλλ' οὐκ ἀντιστρέφει. Οὐ γὰρ πᾶσα οὐσία πάντως ἐστὶ καὶ ἀγένητος· μένῳ δὲ Θεῷ κατ' ἐξαι ρετον τοῦτό ἐστιν. Ὅρος οὖν οὐκ ἂν εἴη τὸ ἀγένητον· ἀλλ' ὅτι μὴ γεγένηται μόνον σημαίνει. Β προείπομεν, ὄρος ἐστὶ, μὴ παραιτείσθω τὴν ἀντιστρο- ΛΟΓΟΣ Γ. Απολογία αυτολεξεί, ὅτι μὲ τὸ ἀγένητον οὐσία, μόνον δὲ τοῦ μὴ γεγονέναι τὸν Θεὸν, σημαντι κόν. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, τῇ δὲ οὐσία οὐδὲν ἐναντίον, οὐδὲν ἄρα ἔσται τῷ ἀγενήτῳ ἐναντίον. Εἰ δέ ἐστιν ἐναντίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητὸν, τῇ δὲ οὐσίᾳ οὐδὲν ἐναντίον, τὸ ἀγένητον οὐκ ἔσται οὐσία. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, ἐξ ἀνάγκης ἔσται καὶ τὸ γενητὸν οὐσία· εἰ δὲ οὐσία ἑκάτερα, οὐκ ἔσται έναν τίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητόν, ἀλλὰ ταυτόν. Οὐ γὰρ ἐναντίον οὐσία πρὸς οὐσίαν. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσίαν Θεοῦ σημαίνει, ἀλλ᾽ οὐ τὸ μὴ γενέσθαι τὴν οὐσίαν, καὶ τὸ γενητὸν εἰκότως ού σίαν, ἀλλ' οὐ τὸ γενέσθαι. Οὐσίαν δὲ σημαινόντων ἑκατέρων, πόθεν γνῷ τις τὴν μὲν ποιοῦσαν, τὴν δὲ γινομένην, ἅπαξ τῶν ὀνομάτων οὐδὲν δηλούντων, ἀλλ᾽ ἢ μόνον οὐσίαν; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία· ἡ δὲ οὐσία ἐπὶ πάντων συν- ωνύμως λέγεται· τὸ ἀγένητον ἐπὶ πασῶν τῶν οὐ σιῶν λεχθήσεται, ἢ ἐπὶ πάντων τῶν ὑπ' αὐταῖς. Ει δὲ τὸ ἀγένητον ἐπὶ πάντων οὐ κατηγορεῖται, ἡ δὲ οὐσία ἐπὶ πάντων, πῶς ταυτὸν οὐσία καὶ ἀγένητον ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, οὐσία δὲ οὐσίας οὐκ ἔστι μᾶλλον καὶ ἧττον, οὐκ ἔσται κατὰ τοῦτο μᾶλλον τὸ ἀγένητον, ἀλλ' οὐδὲ ἧττόν τι αὐτοῦ. Εἰ δὲ πάντων μὲν ὑπερέχει τὸ ἀγένητον, οὐκέτι δὲ καὶ ἡ οὐσία «lebet. Si ergo substantiarum definitiones non con- stant ex æquivocis, neque ex terminis varias signi- ficationes habentibus (neque enim id quod definitur explicabitur, si ex iis constet), ingeniti vero vor, ut modo diximus, æquivoca est : certe ingenitum definitio esse non potest. ALIUD. Si nonen sive vox ingeniti, definitio est, susci- piet profecto juxta rationem definitionum, conver- sionem. Veluti si quis hominem definiens, dicat esse animal rationale, mortale, intelligentiæ et scien- time capas; poterit hoc ipsum rursus convertere, dicens : Si quod auiinal est rationale, mortale, in- telligentiæ et scientiæ capax, id omnino etiam homo est. Quapropter si ingeuitum ( sicut modo diximus) definitio est, ne recuset conversionem. Si enim ingenitum substantia est : substantia etiam est in- genitum, sed non convertitur. Neque enim omnis substantia in universum etiam ingenita est; soli enim Deo hoc peculiare est. Non est ergo nomen ingeniti definitio: sed tantum non esse genitum significat. ASSERTIO III. Refutatio ad verbum, quod ingenitum non sit sub- stantia, sed tantum significet Deum genitum non esse. Si ingenitum substantia est, et substantiæ nihil est contrarium, nihil erit ingenito contrarium. Si vero contrarium est ingenito genitum, substan- tiæ autem nihil contrarium, ingenitum non erit ɑ substantia. ALIUD. Si ingenitum est substantia, necessario etiam ge- nitum erit substantia : si vero utrumque est sub- stantia, non erit contrarium ingenito genitum, sed idem. Neque enim substantia substantiæ contraria est. ALIUD. Si ingenitum substantiam Dei significat, non vero notat substantiam genitam. non esse, genitum quoque similiter substantiam significabit, nec gc- nitum esse notabit. Cum autem utrumque substan- tiam significet, unde cognoscet quis alteram qui- demi gignentem, alteram genitam, cum nomina nibil significent nisi substantiam ? ALIUD. Si ingenitum substantia est, substantia autem de omnibus univoce dicitur: ingenitum de omnibus substantiis dicetur, aut de omnibus quæ sub ipsis sunt. Si vero ingenitum de omnibus non prædicatur, substantia autem de omnibus, quo pacto unum fue- rint substantia et ingenitum ? ALIUD. Si ingenitum substantia est, in substantia vero non cadit magis et minus, non erit hac ratione magis ingenitum, sed neque minus quid. Si autem omnia excedit ingenitum, nequaquam vero etiam D

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α κατατάττοιτο. Εἰ τοίνυν οἱ τῶν οὐσιῶν ὅροι οὐκ ἐκ τῶν ὁμωνύμων, οὐδ᾽ ἐκ τῶν πολλαχῶς νοουμένων λαμβάνονται (οὐδὲ γὰρ ἔσται σαφὲς τὸ ὁριζόμενον, εἰ ἐκ τούτων λαμβάνοιτο), ἡ δὲ ἀγένητος φωνή, καθάπερ ήδη προείπομεν, τῶν ὁμωνύμων ἐστὶν, οὐν ἂν εἴη ὄρος τὸ ἀγένητον. ΑΛΛΟ. Εἰ ὅρος ἐστὶ τὸ ἀγέννητος ὄνομα ἤτοι φωνή, δέξε ται δηλονότι κατὰ τὸ τῶν ὅρων σχῆμα τὴν ἀντιστρο- φήν· ὥσπερ εἴ τις τὸν ἄνθρωπον ὁρίζων, ὡς εἴη ζώον λογικόν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, άντιστρέφων πάλιν αὐτὸ λέγοι· Εἴ τις ζῶον λογικὸν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, τοῦτο πάντως καὶ ἄνθρωπος. Εἰ τοίνυν τὸ ἀγένητον, καθάπερ ήδη φήν· εἰ γὰρ τὸ ἀγένητον οὐσία, καὶ ἡ οὐσία ἀγέ νητον· ἀλλ' οὐκ ἀντιστρέφει. Οὐ γὰρ πᾶσα οὐσία πάντως ἐστὶ καὶ ἀγένητος· μένῳ δὲ Θεῷ κατ' ἐξαι ρετον τοῦτό ἐστιν. Ὅρος οὖν οὐκ ἂν εἴη τὸ ἀγένητον· ἀλλ' ὅτι μὴ γεγένηται μόνον σημαίνει. Β προείπομεν, ὄρος ἐστὶ, μὴ παραιτείσθω τὴν ἀντιστρο- ΛΟΓΟΣ Γ. Απολογία αυτολεξεί, ὅτι μὲ τὸ ἀγένητον οὐσία, μόνον δὲ τοῦ μὴ γεγονέναι τὸν Θεὸν, σημαντι κόν. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, τῇ δὲ οὐσία οὐδὲν ἐναντίον, οὐδὲν ἄρα ἔσται τῷ ἀγενήτῳ ἐναντίον. Εἰ δέ ἐστιν ἐναντίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητὸν, τῇ δὲ οὐσίᾳ οὐδὲν ἐναντίον, τὸ ἀγένητον οὐκ ἔσται οὐσία. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, ἐξ ἀνάγκης ἔσται καὶ τὸ γενητὸν οὐσία· εἰ δὲ οὐσία ἑκάτερα, οὐκ ἔσται έναν τίον τῷ ἀγενήτῳ τὸ γενητόν, ἀλλὰ ταυτόν. Οὐ γὰρ ἐναντίον οὐσία πρὸς οὐσίαν. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσίαν Θεοῦ σημαίνει, ἀλλ᾽ οὐ τὸ μὴ γενέσθαι τὴν οὐσίαν, καὶ τὸ γενητὸν εἰκότως ού σίαν, ἀλλ' οὐ τὸ γενέσθαι. Οὐσίαν δὲ σημαινόντων ἑκατέρων, πόθεν γνῷ τις τὴν μὲν ποιοῦσαν, τὴν δὲ γινομένην, ἅπαξ τῶν ὀνομάτων οὐδὲν δηλούντων, ἀλλ᾽ ἢ μόνον οὐσίαν; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία· ἡ δὲ οὐσία ἐπὶ πάντων συν- ωνύμως λέγεται· τὸ ἀγένητον ἐπὶ πασῶν τῶν οὐ σιῶν λεχθήσεται, ἢ ἐπὶ πάντων τῶν ὑπ' αὐταῖς. Ει δὲ τὸ ἀγένητον ἐπὶ πάντων οὐ κατηγορεῖται, ἡ δὲ οὐσία ἐπὶ πάντων, πῶς ταυτὸν οὐσία καὶ ἀγένητον ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσία, οὐσία δὲ οὐσίας οὐκ ἔστι μᾶλλον καὶ ἧττον, οὐκ ἔσται κατὰ τοῦτο μᾶλλον τὸ ἀγένητον, ἀλλ' οὐδὲ ἧττόν τι αὐτοῦ. Εἰ δὲ πάντων μὲν ὑπερέχει τὸ ἀγένητον, οὐκέτι δὲ καὶ ἡ οὐσία «lebet. Si ergo substantiarum definitiones non con- stant ex æquivocis, neque ex terminis varias signi- ficationes habentibus (neque enim id quod definitur explicabitur, si ex iis constet), ingeniti vero vor, ut modo diximus, æquivoca est : certe ingenitum definitio esse non potest. ALIUD. Si nonen sive vox ingeniti, definitio est, susci- piet profecto juxta rationem definitionum, conver- sionem. Veluti si quis hominem definiens, dicat esse animal rationale, mortale, intelligentiæ et scien- time capas; poterit hoc ipsum rursus convertere, dicens : Si quod auiinal est rationale, mortale, in- telligentiæ et scientiæ capax, id omnino etiam homo est. Quapropter si ingeuitum ( sicut modo diximus) definitio est, ne recuset conversionem. Si enim ingenitum substantia est : substantia etiam est in- genitum, sed non convertitur. Neque enim omnis substantia in universum etiam ingenita est; soli enim Deo hoc peculiare est. Non est ergo nomen ingeniti definitio: sed tantum non esse genitum significat. ASSERTIO III. Refutatio ad verbum, quod ingenitum non sit sub- stantia, sed tantum significet Deum genitum non esse. Si ingenitum substantia est, et substantiæ nihil est contrarium, nihil erit ingenito contrarium. Si vero contrarium est ingenito genitum, substan- tiæ autem nihil contrarium, ingenitum non erit ɑ substantia. ALIUD. Si ingenitum est substantia, necessario etiam ge- nitum erit substantia : si vero utrumque est sub- stantia, non erit contrarium ingenito genitum, sed idem. Neque enim substantia substantiæ contraria est. ALIUD. Si ingenitum substantiam Dei significat, non vero notat substantiam genitam. non esse, genitum quoque similiter substantiam significabit, nec gc- nitum esse notabit. Cum autem utrumque substan- tiam significet, unde cognoscet quis alteram qui- demi gignentem, alteram genitam, cum nomina nibil significent nisi substantiam ? ALIUD. Si ingenitum substantia est, substantia autem de omnibus univoce dicitur: ingenitum de omnibus substantiis dicetur, aut de omnibus quæ sub ipsis sunt. Si vero ingenitum de omnibus non prædicatur, substantia autem de omnibus, quo pacto unum fue- rint substantia et ingenitum ? ALIUD. Si ingenitum substantia est, in substantia vero non cadit magis et minus, non erit hac ratione magis ingenitum, sed neque minus quid. Si autem omnia excedit ingenitum, nequaquam vero etiam D

εἰ δὲ μή, πάντα πάντων ὑπερέξει· οὐκ ἄρα ἔσται τὸ ἐγένητον οὐσία. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσίαν Θεοῦ σημαίνει, ἀλλ' οὐ τὸ μὴ γενέσθαι, όνομάτων αὐτῷ ἑτέρων χρεία τῶν δυ- αμένων δεῖξαι, τὸ μὴ ἔκ τινος αιτίου γενέσθαι τὸν Θεόν. Απαξ γὰρ τὸ ἀγένητον τοῦ Θεοῦ οὐδὲν σημαί νει, ἀλλ᾽ ἢ μόνον οὐσίαν Θεοῦ. ΑΛΛΟ. Εἰ ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ ἔν τί ἐστιν, ἀλλ' οὐ πολλὰ τῷ ἀριθμῷ, τὸ δὲ ἀγένητον, καὶ ἀβασίλευτον, καὶ τὰ λοιπά, πολλὰ, ἀλλ᾽ οὐχ ἐν τῷ ἀριθμῷ· οὐκ ἔσται ἄρα ταυτὸν ἡ οὐσία τῷ ἀγενήτῳ καὶ ἀβασιλεύτῳ, ὡς οὐδὲ τὸ ἐν τοῖς πολλοῖς. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον, καὶ τὸ γενητόν, καὶ τὰ λοιπὰ, ούτ σία Θεοῦ, ἕτερα δέ εἰσι ταῦτα ταῖς φωναῖς, ἀνάγκη τὴν οὐσίαν ἐκείνην οὕτω συγκείσθαι κατὰ τὰς διαφό ρους φωνάς· ἵν' οἰκείως αἱ φωναὶ κατ' αὐτῆς λέ γωνται· ἢ μὴ συγκειμένης αὐτῆς, ἀκόλουθον εἶναι ταῦτα τῶν προσόντων τῇ οὐσίᾳ σημαντικά, ἀλλ' οὐ καθ᾿ αὐτὰ οὐσίας. ΑΛΛΟ. Εἰ ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ οὐ διά τι λέγεται γἔστι γὰρ δι' οὐδὲν), ἡ δὲ ἀγένητος φωνή, διὰ τὸ πάντων αὐτὸν εἶναι κρείττω καὶ ὑπερέχειν· οὐκ ἔσται ἄρα ταυτὸν ἢ μὴ διά τι λεγομένη τῷ δι' αἰτίαν λεγομένω. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον πρὸς τὴν ἀγνησίαν ἔχει τὴν ἀνα φοράν, ἡ δὲ οὐσία τοῦ Θεοῦ πρὸς οὐδὲν ἔχει τὴν σχέ σιν, πῶς ταυτὸν ἔσται τὸ πρός τί πως ἔχον τῇ πρὸς μηδὲν ἐχούσῃ οὐσία; ΑΛΛΟ. Εἰ τῇ τοῦ Θεοῦ οὐσίᾳ οὐδὲν ἀντιδιαστέλλεται, τῷ δὲ ἀγενήτῳ ἀντιδιαστέλλεται τὴ γενητόν, πῶς οἷόν τε εἶναι ταυτὸν οὐσίαν καὶ ἀγένητον ; ΑΛΛΟ. Εἰ πάσα ουσία ῥηθεῖσα θατέρα πρὸς θατέραν, οὐ δηλοῖ τὴν ἑαυτῆς ὑπεροχήν, μὴ συμπαραληφθέντος τοῦ τῆς ὑπεροχῆς ὀνόματος, ῥηθὲν δὲ τὸ ἀγένητον εὐθὺς ἐμφαίνει διαφοράν, πῶς οὐχὶ οἱ λέγοντες, Ταυ- τὸν οὐσία καὶ ἀγένητον, ἀφρονέστατοι ; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον ουσία, ἔσται πᾶσα οὐσία ἀγένητον, ὅπερ ἀσεβές. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον ουσία, ἴδιον δὲ οὐσίας τἀναντία δέχεσθαι, τῶν ἐναντίων ἐπιδεκτικὸν ἔσται τὸ ἀγένη- την. Εἰ δὲ ἴδιον μὲν τοῦτο οὐσίας (τῷ γὰρ μὴ δημιουρ γεῖν τὸ δημιουργεῖν ἀντίκειται, οὐκέτι δὲ καὶ τῷ εἰ ἀβασίλευτον ἀγενησίαν, THESAURUS. A substantia: alioqui omnia praestabunt omnibus: certe ingenitum substantia non erit. ALIUD. Si ingenitum substantiam Dei significat,non autem quod genitus non sit, aliis nominibus opus erit quæ habeant vin declarandi Deum ex alia causa sive origine genitum non esse. Ingenitum enim Dei nihil omnino significat, sed tantum substantiamı Dei. ALIUD. Si substantia Dei unum aliquid est, non autem multa numero ; ingenitum vero, (id est, nullius imperio subditum), et alia ejus generis, sunt multa, neque unum numero : non erit utique Bidem substantia cum ingenito et nullius imperio sub- dito, sicut nee unum cum multis. ' ALIUD. Si ingenitum et genitum, et catera, sunt substan- tia Dei, diversa vero sunt hac vocabulis ipsis, ne- cesse est substantiam illam ita compositam esse sc- cundum differentia vocabula, ut proprie de ipsa dici possint: aut si composita ipsa non sit, conse- quens est illa non per se substantiam, sed quæ sub- stantiæ accidunt significare. ALIUD. Si substantia Dei non aliqua ex causa dicitur (ex nulla enim causa est), vox autem ingeriti ea de cau- sa dicitur quod omuibus antecellat et præstet: non Cerit idem id quod nulla ex causa dicitur, cum eo quod aliqua ex causa dicitur. D ALIUD. Si ingenitum relationem habet ad sub- stantia vero Dei nullam ad aliquid relationem sus- cipit : quo pacto idem erit, id quod ad aliquid re- fertur cum substantia in quam relatio ad aliquid non cadit? ALIUD. Si Dei substantiæ nihil opponitur; ingenito autem opponitur genitum : quomodo idem esse possit sub- stantia et ingenitum ? ALIUD. Si omnis substantia nominata altera ad alteranı, suam ipsius præstantiam non declarat, nisi nomen ipsum præstantiæ adjiciatur, ingenitum vero simul atque nominatur differentiam declarat: quo pacto non dementes judicandi sunt, qui idem esse dicunt substantiam et ingenitum? ALIUD. Si ingenitum substantia est, erit etiam omnis substantia ingenitum, quod impium est. ALIUD. Si ingenitum substantia est, proprium antenı sub- stantiæ suscipere contraria, ingenitum etiam con- traria suscipiet. Si vero hoc quidem proprium est substantiæ (creare enim opponitur non creare, non

εἰ δὲ μή, πάντα πάντων ὑπερέξει· οὐκ ἄρα ἔσται τὸ ἐγένητον οὐσία. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐσίαν Θεοῦ σημαίνει, ἀλλ' οὐ τὸ μὴ γενέσθαι, όνομάτων αὐτῷ ἑτέρων χρεία τῶν δυ- αμένων δεῖξαι, τὸ μὴ ἔκ τινος αιτίου γενέσθαι τὸν Θεόν. Απαξ γὰρ τὸ ἀγένητον τοῦ Θεοῦ οὐδὲν σημαί νει, ἀλλ᾽ ἢ μόνον οὐσίαν Θεοῦ. ΑΛΛΟ. Εἰ ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ ἔν τί ἐστιν, ἀλλ' οὐ πολλὰ τῷ ἀριθμῷ, τὸ δὲ ἀγένητον, καὶ ἀβασίλευτον, καὶ τὰ λοιπά, πολλὰ, ἀλλ᾽ οὐχ ἐν τῷ ἀριθμῷ· οὐκ ἔσται ἄρα ταυτὸν ἡ οὐσία τῷ ἀγενήτῳ καὶ ἀβασιλεύτῳ, ὡς οὐδὲ τὸ ἐν τοῖς πολλοῖς. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον, καὶ τὸ γενητόν, καὶ τὰ λοιπὰ, ούτ σία Θεοῦ, ἕτερα δέ εἰσι ταῦτα ταῖς φωναῖς, ἀνάγκη τὴν οὐσίαν ἐκείνην οὕτω συγκείσθαι κατὰ τὰς διαφό ρους φωνάς· ἵν' οἰκείως αἱ φωναὶ κατ' αὐτῆς λέ γωνται· ἢ μὴ συγκειμένης αὐτῆς, ἀκόλουθον εἶναι ταῦτα τῶν προσόντων τῇ οὐσίᾳ σημαντικά, ἀλλ' οὐ καθ᾿ αὐτὰ οὐσίας. ΑΛΛΟ. Εἰ ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ οὐ διά τι λέγεται γἔστι γὰρ δι' οὐδὲν), ἡ δὲ ἀγένητος φωνή, διὰ τὸ πάντων αὐτὸν εἶναι κρείττω καὶ ὑπερέχειν· οὐκ ἔσται ἄρα ταυτὸν ἢ μὴ διά τι λεγομένη τῷ δι' αἰτίαν λεγομένω. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον πρὸς τὴν ἀγνησίαν ἔχει τὴν ἀνα φοράν, ἡ δὲ οὐσία τοῦ Θεοῦ πρὸς οὐδὲν ἔχει τὴν σχέ σιν, πῶς ταυτὸν ἔσται τὸ πρός τί πως ἔχον τῇ πρὸς μηδὲν ἐχούσῃ οὐσία; ΑΛΛΟ. Εἰ τῇ τοῦ Θεοῦ οὐσίᾳ οὐδὲν ἀντιδιαστέλλεται, τῷ δὲ ἀγενήτῳ ἀντιδιαστέλλεται τὴ γενητόν, πῶς οἷόν τε εἶναι ταυτὸν οὐσίαν καὶ ἀγένητον ; ΑΛΛΟ. Εἰ πάσα ουσία ῥηθεῖσα θατέρα πρὸς θατέραν, οὐ δηλοῖ τὴν ἑαυτῆς ὑπεροχήν, μὴ συμπαραληφθέντος τοῦ τῆς ὑπεροχῆς ὀνόματος, ῥηθὲν δὲ τὸ ἀγένητον εὐθὺς ἐμφαίνει διαφοράν, πῶς οὐχὶ οἱ λέγοντες, Ταυ- τὸν οὐσία καὶ ἀγένητον, ἀφρονέστατοι ; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον ουσία, ἔσται πᾶσα οὐσία ἀγένητον, ὅπερ ἀσεβές. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον ουσία, ἴδιον δὲ οὐσίας τἀναντία δέχεσθαι, τῶν ἐναντίων ἐπιδεκτικὸν ἔσται τὸ ἀγένη- την. Εἰ δὲ ἴδιον μὲν τοῦτο οὐσίας (τῷ γὰρ μὴ δημιουρ γεῖν τὸ δημιουργεῖν ἀντίκειται, οὐκέτι δὲ καὶ τῷ εἰ ἀβασίλευτον ἀγενησίαν, THESAURUS. A substantia: alioqui omnia praestabunt omnibus: certe ingenitum substantia non erit. ALIUD. Si ingenitum substantiam Dei significat,non autem quod genitus non sit, aliis nominibus opus erit quæ habeant vin declarandi Deum ex alia causa sive origine genitum non esse. Ingenitum enim Dei nihil omnino significat, sed tantum substantiamı Dei. ALIUD. Si substantia Dei unum aliquid est, non autem multa numero ; ingenitum vero, (id est, nullius imperio subditum), et alia ejus generis, sunt multa, neque unum numero : non erit utique Bidem substantia cum ingenito et nullius imperio sub- dito, sicut nee unum cum multis. ' ALIUD. Si ingenitum et genitum, et catera, sunt substan- tia Dei, diversa vero sunt hac vocabulis ipsis, ne- cesse est substantiam illam ita compositam esse sc- cundum differentia vocabula, ut proprie de ipsa dici possint: aut si composita ipsa non sit, conse- quens est illa non per se substantiam, sed quæ sub- stantiæ accidunt significare. ALIUD. Si substantia Dei non aliqua ex causa dicitur (ex nulla enim causa est), vox autem ingeriti ea de cau- sa dicitur quod omuibus antecellat et præstet: non Cerit idem id quod nulla ex causa dicitur, cum eo quod aliqua ex causa dicitur. D ALIUD. Si ingenitum relationem habet ad sub- stantia vero Dei nullam ad aliquid relationem sus- cipit : quo pacto idem erit, id quod ad aliquid re- fertur cum substantia in quam relatio ad aliquid non cadit? ALIUD. Si Dei substantiæ nihil opponitur; ingenito autem opponitur genitum : quomodo idem esse possit sub- stantia et ingenitum ? ALIUD. Si omnis substantia nominata altera ad alteranı, suam ipsius præstantiam non declarat, nisi nomen ipsum præstantiæ adjiciatur, ingenitum vero simul atque nominatur differentiam declarat: quo pacto non dementes judicandi sunt, qui idem esse dicunt substantiam et ingenitum? ALIUD. Si ingenitum substantia est, erit etiam omnis substantia ingenitum, quod impium est. ALIUD. Si ingenitum substantia est, proprium antenı sub- stantiæ suscipere contraria, ingenitum etiam con- traria suscipiet. Si vero hoc quidem proprium est substantiæ (creare enim opponitur non creare, non

Δ ἀγενήτῳ οὐ γὰρ συνέβη αὐτῷ τὸ γεγονέναι)· οὐκ ἄρα ἔσται οὐσία τὸ ἀγένητον. αβασίλευτον ΑΛΛΟ. Εἰ οὐσίαν λέγοντες ἐπὶ Θεοῦ, τῇ τῶν φιλοσόφων ἔπονται δόξῃ, ἴδιον ἔσται Θεοῦ, τἀναντία δέχεσθαι. Εἰ δὲ εἶναι τὸν Θεὸν σημᾶναι βουλόμενοι, τῷ τῆς οὐσίας, καθὰ καὶ ἡμεῖς, χρῶνται ὀνόματι· ἔστι δὲ ταυτὸν τῇ οὐσίᾳ τὸ ἀγένητον· ὄνομα ἔσται τὸ ἀγέ νητον τοῦ εἶναι τὸν Θεὸν σημαντικὸν, ἀλλ' οὐκ αὐτὸ οὐσία. ΑΛΛΟ Εἰ πᾶν τὸ ὑπὸ γένος καὶ εἶδος χωρὶς τῶν συμβε- δηκότων, τοῦτο οὐσία κυρίως, ὑπ᾽ οὐδὲν δὲ τούτων ἐστὶ Θεὸς, οὐκ ἄρα ουσία κυρίως λέγεται Θεός. Ε δὲ τὸ ἀγένητον κυρίως λέγεται ἐπ' αὐτοῦ οὐ γὰρ για γονεν), οὐκέτι δὲ καὶ ἡ οὐσία, πῶς ταυτὸν ἂν εἴη τῷ καταχρηστικῷ τὸ κύριον; ΑΛΛΟ, Εἰ τὸ κυριώτατον καὶ πρῶτον οὐσία λέλεκται, διὰ τὸ πᾶσι τοῖς συμβεβηκόσιν αὐτὸ ὑποκεῖσθαι· οὐκ ἔστι δὲ συμβεβηκός, ᾧ καθυπόκειται Θεός· οὐδὲ οὐσία ἄρα κυρίως λέγεται ἐπὶ Θεοῦ. "Εστι γὰρ ὑπερ- ούσιος. Εἰ δὲ τὸ ἀγένητον κυρίως λέγεται ἐπ' αὐτ τοῦ (ἔστι γὰρ μὴ γενόμενος), οὐκέτι δὲ καὶ ἡ οὐσία· οὐ ταυτὸν οὐσία καὶ ἀγένητον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον, καὶ ἀβασίλευτον, καὶ τὰ λοιπὰ, ἐκ παραλλήλου οὐσίας σημαίνουσιν, οὐκ εἰσὶ δὲ ταυτὰ τοῖς σημαίνουσι τὰ σημαινόμενα· οὐκ ἔσται ἄρα ταυτὸν οὐσία καὶ ἀγένητον· ὡς οὐδὲ τῷ σημαίνοντα τὸ σημαινόμενον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐ διὰ τὸ μὴ γεγονέναι, ἀλλὰ διὰ τὸ εἶναι οὐσίαν τοῦ Θεοῦ, λέλεκται, καὶ τῶν οὐσιῶν ἑκάστη ἂν εἴη ἀγένητον. Εἰ δὲ εἰσὶ μὲν οὐσίας πολ λαὶ, οὐκέτι δὲ καὶ ἀγένητοι· οὐκ οὐσίαν ἄρα ἐμφαίνει τὸ ἀγένητον, ἀλλὰ τῆς οὐσίας τὴν ὑπεροχήν. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐπὶ Θεοῦ μόνον τὸ ἀγένητον, ὡς φασιν, οὐσία ἐστὶν, εἴη ἂν αὐτῆς καὶ ὄρος, ἧς μόνον ἴδιον τὸ ἀγέ νητον. Εἰ δὲ μηδείς ἐστιν ὄρος ᾧ ὑποβάλλεται οὐσία Θεοῦ, οὐδ' ὄνομα ἄρα κύριόν ἐστιν ἐπὶ Θεοῦ τὸ ἀγέ- νητον, ὡς μηδὲν ἄλλο αὐτὸ ἐμφαίνειν, ἀλλ' ἡ μόνον οὐσίαν Θεοῦ. ΛΟΓΟΣ Δ'. Πρὸς τοὺς τολμώντας λέγειν, ὅτι ἂν ποτε, ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός. Εκλογα συλλογισμῶν, καὶ νοημάτων κατασκευαί, σὺν μαρτυρίαις· τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ πάντων, ὅτι ἀἴδιος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Ανοήτως λέγουσιν οἱ θεομάχοι περὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι S S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINIET. XC autem ingenito, neque enim contigit ei penitum cs- se), certe ingenitum non erit substantia. ALIUD. Si substantiam dicentes de Deo philosophorum sententiam sequuntur, proprium erit Deo contraria suscipere. Si vero esse Deum significare volentes substantiæ vocabulo perinde atque nos utuntur, substantia vero et ingenitum idem sunt: reliquum erit vocem ingeniti essentiam Dei significare, sed non ipsum substantia. ALIUD. Si quidquid est sub genere et specie absque acci- dentibus, hoc proprie substantia est, Deus vero sub nullo boruin est: non igitur proprie Deus substan- tia dicitur. Si autem ingenitum proprie de Deo di- citur (neque enim genitus est), non autem sub- stantia, quo pacto idem fuerit id quod proprie cum eo quod abusive dicitur? ALIUD. Si maxime propria et prima significatione sub- stantia dicta est, quod omnibus accidentibus sub- jecta sit, nullum vero est accidens cui subjectus sit Deus : certe neque substantia proprie dici potest de Deo. Est enim omni substantia superior. Si ve- ro ingenitum proprie de eo dicitur (genitus enim non est), substantia autem nequaquam : non est idem substantia et ingenitum. ALIUD. Si ingenitum, eι (id est, nullius impe- rio subditum), et reliqua, comparative substantias signant atque ostendunt, at vero signans non est idem cum signato : non erit utique idem substantia et ingenitum, quemadmodum neque siguificatum cum signilicante. ALIUD. Si ingenitum non ex eo quod genitum non sit, sed quod sit substantia Dei, dictum est : et unaquæque eliam substantia erit ingenitum. Si vero malta qui- dem sunt substantiæ, ingeniti vero non item: non utique ingenitum significat substantiam, sed sub- stantiæ præstantiam. ALIUD. Si in Deo tantum ingenitum, ut aiunt, substantia est, fuerit etiam definitio ejus, cujus solummodo proprium est ingenitum. Si vero nulla est definitio cui subjiciatur substantia Dei, ne nomen quidem proprium est de Deo ingenitum, ut nihil aliud vox ipsa repræsentet præterquam solam Dei essen- Liam. ASSERTIO IV. Adversus eos qui dicere non verentur: Eral aliquando quando non erat Filius. Afferuntur syllogismi et argumentorum demonstrationes, cum testimoniis Scripturæ ex quibus omnibus efficitur quod Ver- bum Dei sit æternum. Imperite dicunt hostes Dei de Filio, quod erat B C D

Δ ἀγενήτῳ οὐ γὰρ συνέβη αὐτῷ τὸ γεγονέναι)· οὐκ ἄρα ἔσται οὐσία τὸ ἀγένητον. αβασίλευτον ΑΛΛΟ. Εἰ οὐσίαν λέγοντες ἐπὶ Θεοῦ, τῇ τῶν φιλοσόφων ἔπονται δόξῃ, ἴδιον ἔσται Θεοῦ, τἀναντία δέχεσθαι. Εἰ δὲ εἶναι τὸν Θεὸν σημᾶναι βουλόμενοι, τῷ τῆς οὐσίας, καθὰ καὶ ἡμεῖς, χρῶνται ὀνόματι· ἔστι δὲ ταυτὸν τῇ οὐσίᾳ τὸ ἀγένητον· ὄνομα ἔσται τὸ ἀγέ νητον τοῦ εἶναι τὸν Θεὸν σημαντικὸν, ἀλλ' οὐκ αὐτὸ οὐσία. ΑΛΛΟ Εἰ πᾶν τὸ ὑπὸ γένος καὶ εἶδος χωρὶς τῶν συμβε- δηκότων, τοῦτο οὐσία κυρίως, ὑπ᾽ οὐδὲν δὲ τούτων ἐστὶ Θεὸς, οὐκ ἄρα ουσία κυρίως λέγεται Θεός. Ε δὲ τὸ ἀγένητον κυρίως λέγεται ἐπ' αὐτοῦ οὐ γὰρ για γονεν), οὐκέτι δὲ καὶ ἡ οὐσία, πῶς ταυτὸν ἂν εἴη τῷ καταχρηστικῷ τὸ κύριον; ΑΛΛΟ, Εἰ τὸ κυριώτατον καὶ πρῶτον οὐσία λέλεκται, διὰ τὸ πᾶσι τοῖς συμβεβηκόσιν αὐτὸ ὑποκεῖσθαι· οὐκ ἔστι δὲ συμβεβηκός, ᾧ καθυπόκειται Θεός· οὐδὲ οὐσία ἄρα κυρίως λέγεται ἐπὶ Θεοῦ. "Εστι γὰρ ὑπερ- ούσιος. Εἰ δὲ τὸ ἀγένητον κυρίως λέγεται ἐπ' αὐτ τοῦ (ἔστι γὰρ μὴ γενόμενος), οὐκέτι δὲ καὶ ἡ οὐσία· οὐ ταυτὸν οὐσία καὶ ἀγένητον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον, καὶ ἀβασίλευτον, καὶ τὰ λοιπὰ, ἐκ παραλλήλου οὐσίας σημαίνουσιν, οὐκ εἰσὶ δὲ ταυτὰ τοῖς σημαίνουσι τὰ σημαινόμενα· οὐκ ἔσται ἄρα ταυτὸν οὐσία καὶ ἀγένητον· ὡς οὐδὲ τῷ σημαίνοντα τὸ σημαινόμενον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἀγένητον οὐ διὰ τὸ μὴ γεγονέναι, ἀλλὰ διὰ τὸ εἶναι οὐσίαν τοῦ Θεοῦ, λέλεκται, καὶ τῶν οὐσιῶν ἑκάστη ἂν εἴη ἀγένητον. Εἰ δὲ εἰσὶ μὲν οὐσίας πολ λαὶ, οὐκέτι δὲ καὶ ἀγένητοι· οὐκ οὐσίαν ἄρα ἐμφαίνει τὸ ἀγένητον, ἀλλὰ τῆς οὐσίας τὴν ὑπεροχήν. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐπὶ Θεοῦ μόνον τὸ ἀγένητον, ὡς φασιν, οὐσία ἐστὶν, εἴη ἂν αὐτῆς καὶ ὄρος, ἧς μόνον ἴδιον τὸ ἀγέ νητον. Εἰ δὲ μηδείς ἐστιν ὄρος ᾧ ὑποβάλλεται οὐσία Θεοῦ, οὐδ' ὄνομα ἄρα κύριόν ἐστιν ἐπὶ Θεοῦ τὸ ἀγέ- νητον, ὡς μηδὲν ἄλλο αὐτὸ ἐμφαίνειν, ἀλλ' ἡ μόνον οὐσίαν Θεοῦ. ΛΟΓΟΣ Δ'. Πρὸς τοὺς τολμώντας λέγειν, ὅτι ἂν ποτε, ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός. Εκλογα συλλογισμῶν, καὶ νοημάτων κατασκευαί, σὺν μαρτυρίαις· τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ πάντων, ὅτι ἀἴδιος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Ανοήτως λέγουσιν οἱ θεομάχοι περὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι S S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINIET. XC autem ingenito, neque enim contigit ei penitum cs- se), certe ingenitum non erit substantia. ALIUD. Si substantiam dicentes de Deo philosophorum sententiam sequuntur, proprium erit Deo contraria suscipere. Si vero esse Deum significare volentes substantiæ vocabulo perinde atque nos utuntur, substantia vero et ingenitum idem sunt: reliquum erit vocem ingeniti essentiam Dei significare, sed non ipsum substantia. ALIUD. Si quidquid est sub genere et specie absque acci- dentibus, hoc proprie substantia est, Deus vero sub nullo boruin est: non igitur proprie Deus substan- tia dicitur. Si autem ingenitum proprie de Deo di- citur (neque enim genitus est), non autem sub- stantia, quo pacto idem fuerit id quod proprie cum eo quod abusive dicitur? ALIUD. Si maxime propria et prima significatione sub- stantia dicta est, quod omnibus accidentibus sub- jecta sit, nullum vero est accidens cui subjectus sit Deus : certe neque substantia proprie dici potest de Deo. Est enim omni substantia superior. Si ve- ro ingenitum proprie de eo dicitur (genitus enim non est), substantia autem nequaquam : non est idem substantia et ingenitum. ALIUD. Si ingenitum, eι (id est, nullius impe- rio subditum), et reliqua, comparative substantias signant atque ostendunt, at vero signans non est idem cum signato : non erit utique idem substantia et ingenitum, quemadmodum neque siguificatum cum signilicante. ALIUD. Si ingenitum non ex eo quod genitum non sit, sed quod sit substantia Dei, dictum est : et unaquæque eliam substantia erit ingenitum. Si vero malta qui- dem sunt substantiæ, ingeniti vero non item: non utique ingenitum significat substantiam, sed sub- stantiæ præstantiam. ALIUD. Si in Deo tantum ingenitum, ut aiunt, substantia est, fuerit etiam definitio ejus, cujus solummodo proprium est ingenitum. Si vero nulla est definitio cui subjiciatur substantia Dei, ne nomen quidem proprium est de Deo ingenitum, ut nihil aliud vox ipsa repræsentet præterquam solam Dei essen- Liam. ASSERTIO IV. Adversus eos qui dicere non verentur: Eral aliquando quando non erat Filius. Afferuntur syllogismi et argumentorum demonstrationes, cum testimoniis Scripturæ ex quibus omnibus efficitur quod Ver- bum Dei sit æternum. Imperite dicunt hostes Dei de Filio, quod erat B C D

Ην ότε οὐκ ἦν. » Εἰ μὲν γὰρ ἐπ' αὐτοῦ φέροιτο, φασί, τοῦ Λόγου, τὸ Ην, οὐδένα τόπον ἕξει τὸ Οὐκ ἦν. Εἰ δέ τις ἐπὶ χρόνου λαμβάνοι τὸ 'ΗΙν, ἵνα λέγη σαφῶς, ὅτι ἦν χρόνος ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς, ἀμαθὴς ὢν καὶ ἀνόητος ελεγχθήσεται, χρόνον εἶναι λέγων πρὸ τῆς ὑπάρξεως τοῦ Υἱοῦ, δι' οὗ πεποιῆσθαι τοὺς αἰῶνας Παύ κός φησιν. Ότι άΐδιος ὁ τοῦ Θεοῦ Αὐγος, μαρτυρίαι. * Εν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. » Ἐν τῇ Αποκαλύψει τῇ Ἰωάννου τάδε λέγει, « Ο ῶν, ὁ ἦν, ὁ ἐρχόμενος, ο ὅτι ὁ ἐρχόμενος, ὁ Λόγος ἐστί, καθ᾽ οὗ τὸ ῾Ο ῶν, καὶ ὺ ἦν τέτακται. « Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, ἐγὼ ἔρχομαι, καὶ κατασκηνώσω ἐν μέσῳ σου, λέγει Κύριος. » Σαφώς δὲ καὶ ὁ Ἰωάννης ἐπὶ τοῦ Λόγου τίθησι τὸ ἦν· « Ην γάρ, φησὶν, ὁ Λόγος πρὸς τὸν Θεόν. » Προσεἶναι δὲ πάντως δεῖ τὸ ἀΐδιον τῷ καθ᾿ οὗ τὸ ἂν καὶ τὸ ᾿Εν τέτακται. Μαρτυρίας. Ο Παύλος περὶ Ἰουδαίων· ο ἂν οἱ πατέρες, καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα, ὁ ὢν ἐπὶ πάντων Θεό; εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. » Ὁ αὐτὸς περὶ τοῦ Λόγου· . Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτί σεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται· ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις, καὶ θειότης. » Εἰ δὲ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς ἐνεχθείη τὸ ῥητὸν, ἑτέρως εἰς τὸν Υἱὸν περιτραπήσεται. Τίς γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις, δ Παύλος βου· ο Ο Χριστός, Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ στρία. Ο Ψαλμῳδὸς τὸ αὐτό· ο Εντειλαι, ὁ Θεὸς, τῇ δυνάμει σου. Δυνάμωσον, ὁ Θεὸς, τοῦτο δ κατειρ- γάσω ἐν ἡμῖν. » Τίς δὲ ὁ δυναμώσας τοῦτο τὸ κατο αρτισθὲν ἡμῖν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τῆς φθορᾶς ἡμᾶς λυτρω τάμενος τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ ἀναστήσας εἰς ἀφθαρ- τίαν; ΑΛΛΟ. Εἰς τὸ αὐτὸ κατασκευή πιθανή, ὅτι τὸ ῥητὸν τὸ λέγει, « Τὰ ἀέρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως και σμου. τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται· ἦ τε αΐδιος αὐτοῦ δύναμις, καὶ θειότης, ο τὸν Πιόν σημαίνει. Ο δὲ λόγος τῆς κατασκευῆς οὗτος Γέγραπται· « Οὐδεὶς γινώσκει τὸν Πατέρα, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. » Εἰ δὲ μόνῳ τῷ Γιῷ ὁ Πατήρ γινώσκεται, καὶ δι' αὐτοῦ μόνου τοῖς ἄλλοις ἀποκαλύπτεται, οὐ διὰ κτίσεως ἄρα, οὐδὲ τοῖς ποιήμασι νοούμενος ὁ Πατήρ καθορᾶται. 'Αλλ' ἡ μὲν κτίσις τὸν ἑαυτῆς δημιουργὸν τὸν Θεὸν λόγον· ὁ δὲ Λόγος ἐν ἑαυτῷ δεικνύει τὸν Πατέρα. Καὶ γοῦν τῷ Φιλίππῳ λέγοντι, « Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, ο οὐκ ἐκ τῆς τῶν ποιημάτων καλλονῆς ἀναλόγως αὐτὸν θεωρεῖν ἐπιτάττει, ἀλλ' ἑαυτὸν δεικνύει, λέγων. Ο Σωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε καὶ τὸν Πατέρα. » Ἕτεραι μαρτυρίαι, ὅτι ἀίδιος ο Υιός. Ο Ψαλμῳδὸς αὐτὸν καλεῖ, « Ὁ ὑπάρχων πρὸ τῶν ** THESAURUS. A quando non erat. Nam si loc verbum, Erat, refera- Psal. Lxvn, 31. ir Matth. xt, * tehr. 1, 2. ]] Cor. 1, 24. Joan. 1, B C D tur ad Verbum : nullum locum habebit illud, Non erat. Si quis vero illud, Erat, de tempore intelli- gal, ut aperte dicat, fuisse tempus, quando non erat Filius, ejus imperitia ac stultitia arguetur qui lem- pus exstitisse dicat, antequam esset Filius, per quem sæcula condita esse Paulus testa- lur'. Quod æternum sit Verbum Dei, testimonia. • In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum 1. » In Apocalypsi Joannis hæc dicit : « Qui est, qui erat, et qui ventu- rus est ". » Nam qui venturus est, Verbum est, de quo dictum fuit, Qui est, et qui erat. « Ecce cuit, inquit, ego veniam et habitabo in medio tui, dicit Dominus". > Manifeste autem etiam Joannes de Verbo dicit, Erat, ita inquiens : « Erat enim Verbum apud Deum. › Necessarium vero plane est æternitatem inesse ei, de quo dictum est, Qui est, et Eral. Item testimonia. Paulus de Judæis : ‹ Quorum patres et ex quibus Christus secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in sæcula. Amen 13. Idem de Verbo : ◄ Invisibilia enim ejus a creatione mundi creaturis intellecta conspiciuntur, et æterna potentia cjus ac deitas 1, » Si vero dictum hoc in Patren referatur, aliter in Filium convertetur. Quænam enim sit po- tentia Dei, Paulus clamat : « Christus Dei potentia et Dei sapientia 18. » Idem et Psalmnista : • Manda, Deus, potentiæ tuæ. Confirma hoc, Deus, quod ope- ratus es in nobis “. › Quis autem est qui confir- mavit instauratum corpus nostrum, nisi qui ab interitu nos redemit, et incorruptioni restituit Dei Filius ? ALIUD. Ejusdem rei probatio veritati consentanea, quod di- clum illud: Invisibilia ejus a creatura mundi per ea quæ facta sunt intellecta, conspiciuntur: sempiterna quoque ejus virtus et divinitas, › Fi- lium significat. Probatur autem hoc modo : Scriptum est : ‹ Nullus cognoscit Patrem nisi Filius, et cui Filius revelaverit 1, » Si autem soli Filio Pater cognoscitur, et per solum illum aliis re- velatur, certe non per creaturam, neque creaturis intellectus conspicitur. Ceterum creatura Deum Verbum creatorem suum esse clamat : Verbum au- tem in seipso ostendit Patrem. Idcirco Philippo dicenti, Ostende nobis Patrem ", non ex crea- turarum pulchritudine comparatione facta eum con- templari jubet, sed seipsum ostendit, dicens : « Qui vidit me, vidit et Patrem 19. Alia testimonia, quod æternus sit Filius. Psalmista sic eum vocat: Qui exsistit ante Exod. xxv, 8. Rom. 15, 5. s Rom. 1, 20. 27. Joan. st, 1. 11 Apoc. IV, 8. 8. ** ibid. 9.

Ην ότε οὐκ ἦν. » Εἰ μὲν γὰρ ἐπ' αὐτοῦ φέροιτο, φασί, τοῦ Λόγου, τὸ Ην, οὐδένα τόπον ἕξει τὸ Οὐκ ἦν. Εἰ δέ τις ἐπὶ χρόνου λαμβάνοι τὸ 'ΗΙν, ἵνα λέγη σαφῶς, ὅτι ἦν χρόνος ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς, ἀμαθὴς ὢν καὶ ἀνόητος ελεγχθήσεται, χρόνον εἶναι λέγων πρὸ τῆς ὑπάρξεως τοῦ Υἱοῦ, δι' οὗ πεποιῆσθαι τοὺς αἰῶνας Παύ κός φησιν. Ότι άΐδιος ὁ τοῦ Θεοῦ Αὐγος, μαρτυρίαι. * Εν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. » Ἐν τῇ Αποκαλύψει τῇ Ἰωάννου τάδε λέγει, « Ο ῶν, ὁ ἦν, ὁ ἐρχόμενος, ο ὅτι ὁ ἐρχόμενος, ὁ Λόγος ἐστί, καθ᾽ οὗ τὸ ῾Ο ῶν, καὶ ὺ ἦν τέτακται. « Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, ἐγὼ ἔρχομαι, καὶ κατασκηνώσω ἐν μέσῳ σου, λέγει Κύριος. » Σαφώς δὲ καὶ ὁ Ἰωάννης ἐπὶ τοῦ Λόγου τίθησι τὸ ἦν· « Ην γάρ, φησὶν, ὁ Λόγος πρὸς τὸν Θεόν. » Προσεἶναι δὲ πάντως δεῖ τὸ ἀΐδιον τῷ καθ᾿ οὗ τὸ ἂν καὶ τὸ ᾿Εν τέτακται. Μαρτυρίας. Ο Παύλος περὶ Ἰουδαίων· ο ἂν οἱ πατέρες, καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα, ὁ ὢν ἐπὶ πάντων Θεό; εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. » Ὁ αὐτὸς περὶ τοῦ Λόγου· . Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτί σεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται· ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις, καὶ θειότης. » Εἰ δὲ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς ἐνεχθείη τὸ ῥητὸν, ἑτέρως εἰς τὸν Υἱὸν περιτραπήσεται. Τίς γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις, δ Παύλος βου· ο Ο Χριστός, Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ στρία. Ο Ψαλμῳδὸς τὸ αὐτό· ο Εντειλαι, ὁ Θεὸς, τῇ δυνάμει σου. Δυνάμωσον, ὁ Θεὸς, τοῦτο δ κατειρ- γάσω ἐν ἡμῖν. » Τίς δὲ ὁ δυναμώσας τοῦτο τὸ κατο αρτισθὲν ἡμῖν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τῆς φθορᾶς ἡμᾶς λυτρω τάμενος τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ ἀναστήσας εἰς ἀφθαρ- τίαν; ΑΛΛΟ. Εἰς τὸ αὐτὸ κατασκευή πιθανή, ὅτι τὸ ῥητὸν τὸ λέγει, « Τὰ ἀέρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως και σμου. τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται· ἦ τε αΐδιος αὐτοῦ δύναμις, καὶ θειότης, ο τὸν Πιόν σημαίνει. Ο δὲ λόγος τῆς κατασκευῆς οὗτος Γέγραπται· « Οὐδεὶς γινώσκει τὸν Πατέρα, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. » Εἰ δὲ μόνῳ τῷ Γιῷ ὁ Πατήρ γινώσκεται, καὶ δι' αὐτοῦ μόνου τοῖς ἄλλοις ἀποκαλύπτεται, οὐ διὰ κτίσεως ἄρα, οὐδὲ τοῖς ποιήμασι νοούμενος ὁ Πατήρ καθορᾶται. 'Αλλ' ἡ μὲν κτίσις τὸν ἑαυτῆς δημιουργὸν τὸν Θεὸν λόγον· ὁ δὲ Λόγος ἐν ἑαυτῷ δεικνύει τὸν Πατέρα. Καὶ γοῦν τῷ Φιλίππῳ λέγοντι, « Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, ο οὐκ ἐκ τῆς τῶν ποιημάτων καλλονῆς ἀναλόγως αὐτὸν θεωρεῖν ἐπιτάττει, ἀλλ' ἑαυτὸν δεικνύει, λέγων. Ο Σωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε καὶ τὸν Πατέρα. » Ἕτεραι μαρτυρίαι, ὅτι ἀίδιος ο Υιός. Ο Ψαλμῳδὸς αὐτὸν καλεῖ, « Ὁ ὑπάρχων πρὸ τῶν ** THESAURUS. A quando non erat. Nam si loc verbum, Erat, refera- Psal. Lxvn, 31. ir Matth. xt, * tehr. 1, 2. ]] Cor. 1, 24. Joan. 1, B C D tur ad Verbum : nullum locum habebit illud, Non erat. Si quis vero illud, Erat, de tempore intelli- gal, ut aperte dicat, fuisse tempus, quando non erat Filius, ejus imperitia ac stultitia arguetur qui lem- pus exstitisse dicat, antequam esset Filius, per quem sæcula condita esse Paulus testa- lur'. Quod æternum sit Verbum Dei, testimonia. • In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum 1. » In Apocalypsi Joannis hæc dicit : « Qui est, qui erat, et qui ventu- rus est ". » Nam qui venturus est, Verbum est, de quo dictum fuit, Qui est, et qui erat. « Ecce cuit, inquit, ego veniam et habitabo in medio tui, dicit Dominus". > Manifeste autem etiam Joannes de Verbo dicit, Erat, ita inquiens : « Erat enim Verbum apud Deum. › Necessarium vero plane est æternitatem inesse ei, de quo dictum est, Qui est, et Eral. Item testimonia. Paulus de Judæis : ‹ Quorum patres et ex quibus Christus secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in sæcula. Amen 13. Idem de Verbo : ◄ Invisibilia enim ejus a creatione mundi creaturis intellecta conspiciuntur, et æterna potentia cjus ac deitas 1, » Si vero dictum hoc in Patren referatur, aliter in Filium convertetur. Quænam enim sit po- tentia Dei, Paulus clamat : « Christus Dei potentia et Dei sapientia 18. » Idem et Psalmnista : • Manda, Deus, potentiæ tuæ. Confirma hoc, Deus, quod ope- ratus es in nobis “. › Quis autem est qui confir- mavit instauratum corpus nostrum, nisi qui ab interitu nos redemit, et incorruptioni restituit Dei Filius ? ALIUD. Ejusdem rei probatio veritati consentanea, quod di- clum illud: Invisibilia ejus a creatura mundi per ea quæ facta sunt intellecta, conspiciuntur: sempiterna quoque ejus virtus et divinitas, › Fi- lium significat. Probatur autem hoc modo : Scriptum est : ‹ Nullus cognoscit Patrem nisi Filius, et cui Filius revelaverit 1, » Si autem soli Filio Pater cognoscitur, et per solum illum aliis re- velatur, certe non per creaturam, neque creaturis intellectus conspicitur. Ceterum creatura Deum Verbum creatorem suum esse clamat : Verbum au- tem in seipso ostendit Patrem. Idcirco Philippo dicenti, Ostende nobis Patrem ", non ex crea- turarum pulchritudine comparatione facta eum con- templari jubet, sed seipsum ostendit, dicens : « Qui vidit me, vidit et Patrem 19. Alia testimonia, quod æternus sit Filius. Psalmista sic eum vocat: Qui exsistit ante Exod. xxv, 8. Rom. 15, 5. s Rom. 1, 20. 27. Joan. st, 1. 11 Apoc. IV, 8. 8. ** ibid. 9.

Εt Α αἰώνων, οὐχ ὁ γενόμενος· ὁ Ἠσαΐας, ο Θεός αἰώνιος, Θεὸς ᾧ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς. » Εἰ δὲ ὁ Λόγος ἐστὶν ὁ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς, κεῖται δὲ ἐπ' αὐτοῦ τὸ, αἰώνιος, ἦν ἀεὶ δηλονότι, καὶ οὐκ ἐγένετο. ΑΛΛΟ. Γράφει Παῦλος περὶ τοῦ Λόγου· ι Ος ὢν ἀπαύ γασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αύτ τοῦ. » Ψάλλει καὶ Δαβίδ· ι Καὶ ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ' ἡμῶν. » Καὶ πάλιν· • Ἐν τῷ φωτί σου οψόμεθα φῶς. • Πότε οὖν ἦν ὁ Πατὴρ χωρὶς τοῦ ἰδίου ἀπαυγάσματος; πότε δὲ οὐκ ἦν ἐν Θεῷ ἡ λαμπρότης αὐτοῦ; Καὶ πάλιν· Εἰ φῶς ἐστιν ἐκ φωτός τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, πότε οὐκ ἦν ἐν Πατρί τὸ φῶς αὐτοῦ; Ως γὰρ ἀχώριστον τοῦ πυρὸς τὸ φωτίζειν, οὕτω καὶ τοῦ Πατρὸς τὸ ἐξ αὐτοῦ γεννώ μενον φῶς. ΑΛΛΟ. Ψάλλει Δαβίδ· Η βασιλεία σου βασιλεία πάνω των τῶν αἰώνων. » Εἰ δὲ ὁ πᾶς χρόνος ἐν τοῖς αἰῶσι μετρεῖται, βασιλεύει δὲ ἐν αὐτοῖς ὁ Λόγος, οὐκ ἦν ἄρα χρόνος ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Απόδειξις διὰ μαρτυριῶν, ὅτι αἱ θεῖαι Γραφαι, τὸ ἦν, καὶ τὸ ὁ ὢν, καὶ τὸ ὑπάρχων, καὶ τὸ ἤμην, καὶ τὸ εἰμὶ, καὶ τὸ ἔστιν, ἐπὶ τοῦ Λόγου τιθέασι μόνον, ἐπὶ δὲ τῶν γενητῶν οὐκέτι ἀλλὰ μᾶλλον τὸ ποτέ, καὶ τὸ πρὶν, καὶ τὸ πρὸ τοῦ, καὶ τὸ γέγονε, καὶ ὅσα τούτοις όμοια. Ο Σωτὴρ τὸ ἀΐδιον τῆς ἰδίας ὑποστάσεως σημα!- νων ἔλεγεν ο Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· ἐγώ εἰμι τὸ φῶς· ἐγώ εἰμι ὁ ποιμήν. » Καὶ πάλιν πρὸς τοὺς μας θητάς· ι Ὑμεῖς καλεῖτέ με, ὁ Κύριος καὶ ὁ Διδά σκαλος, καὶ καλῶς λέγετε· εἰμὶ γάρ ο καὶ ὁ Ψαλμ. ῳδὸς περὶ αὐτοῦ· › Πρὸ τοῦ ὄρη ἐδρασθῆναι, καὶ πλα σθῆναι τὴν γῆν καὶ τὴν οἰκουμένην· καὶ ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος σὺ εἶ. » Αὐτὸς περὶ ἑαυ τοῦ· « Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός· καὶ ἐγώ εἰμι ἡ θύρα. » Ο Πατὴρ δὲ περὶ αὐτοῦ· « Σὺ εἶ ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπη- τός· κ καὶ πάλιν, ο Κύριος εἶπε πρός με· Υἱός μου εἶ σύ. › Πανταχοῦ τὸ εἶ, καὶ τὸ ἦν, ἐν τούτοις φέρε ται· οὐδαμοῦ δὲ τὸ γέγονεν. Ἐπὶ δὲ τῶν γενητῶν· • Πνεῦμα θεῖον τὸ ποιῆσάν με, ὁ Μωσῆς τὰ περὶ γενέσεως κόσμου διηγούμενος· ι Καὶ πᾶν χλωρόν ἀγροῦ πρὸ τοῦ γενέσθαι ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ πάντα χόρτον ἀγροῦ πρὸ τοῦ ἀνατεῖλαι· οὐ γὰρ ἔβρεξεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἄνθρωπος οὐκ ἦν ἐργάζεσθαι τὴν γῆν. ο Οτι τὸ, ὅτε, χρόνον ἀεὶ σημαίνει. Ἐν τῷ Δευτερονομίῳ, ο "Οτε διεμέριζεν Υγε στος ἔθνη. » 157. το οι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sæcula *, » non qui factus est. Isaias : Deus æternus, Deus qui fundavit extremitates terræ ". Si autem Verbum extremitates terræ fundavit, di- citur autem de eo quod æternus est: erat certe semper, et factum non est. ALIUD. Paulus etiam de Verbo ita scribit : « Qui cum sit splendor gloriæ et character substantiæ ejus ". › David quoque ita psallit : « Et sit splendor Dožini Dei nostri super nos s. » Et rursus : • 1n lumine tuo videbimus lumen ”. • Quando igitur erat Pater absque suo splendore ? aut quando non exstitit in Dco splendor ejus ? Et rursum : Si lumen est ex lumine Patris Fílius, quando non erat in Patre lu- men ejus ? Quemadmodum enim illuminatio ab igne separari non potest, sic neque a Patre lumen quod ex eo gignitur. ALIUD. David canit: ‹ Regnum tuum regnum omnium · sæculorum est”". » Si autem omne tempus omnibus sæculis circumscribitur, Verbum vero omnibus sæ- culis regnat : nullum utique tempus erat, quando non erat Filius. ALIUD. Demonstratio per testimonia quod sacræ Scripturæ voces has, eral, exsistens, ens, erain, sam, et est, de Verbo solum dicunt: de creaturis vero non ilem; sed potius olim sive aliquando, et prident, et ante, et fuit, aliaque his similia. Servator æternitatem propriæ hypostaseos signi- ficans dicit: ‹ Ego sum veritas; ego sum lux; ego sum pastor ”. » Et rursus ad discipulos : « Vos vo- calis me Dominum et magistrum, et recte dicitis, nua • B " C sum etenim ". » Et Psalmista de eo canit: ‹ Ante- quam montes firmarentur et formaretur terra et or- bis, et a sæculo usque ad sæculum tu es ". At Ipse de seipso: ‹ Ego sum via; cet, › ego sum ja- › Pater vero de ipso : ‹ Tu es Filius meus dilectus . . Rursumn : « Dominus dixit ad me : Fi- lius meus es tu ". › In omnibus his, est, et eral, dicitur, nequaquam vero fuit. De creaturis autem, • Spiritus divinus qui fecit me s. » Moses de crea- tione mundi agens :‹ Et omne viride agri, antequam D factum esset in terra, et antequam omne fenum agri ortum esset. Neque enim pluit Deus super terram, neque homo erat ad colendam terram ”. › Quod dictio, quando, semper tempus significet. In Deuteronomio, Leg a , » Psal. Lxxi, 12. CTLIV, 13. ་ Quando divisit Deus gen- SL. 28. Nebr. 1, 3. Joan. xiv, 6; viii, 12; x, 11. Joan. xii, 43. Psal. Lxxxix, 2. * Joan. xiv, 6; x, 9. Deut. sss!, 6. s' Gen. It, 5. * Deut. xxxii, 8. Psal. LXXXIX, 17. s Psal. xxxv, 10, Psal. Marc. 1, 11. P.al. 11, 7.

Εt Α αἰώνων, οὐχ ὁ γενόμενος· ὁ Ἠσαΐας, ο Θεός αἰώνιος, Θεὸς ᾧ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς. » Εἰ δὲ ὁ Λόγος ἐστὶν ὁ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς, κεῖται δὲ ἐπ' αὐτοῦ τὸ, αἰώνιος, ἦν ἀεὶ δηλονότι, καὶ οὐκ ἐγένετο. ΑΛΛΟ. Γράφει Παῦλος περὶ τοῦ Λόγου· ι Ος ὢν ἀπαύ γασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αύτ τοῦ. » Ψάλλει καὶ Δαβίδ· ι Καὶ ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ' ἡμῶν. » Καὶ πάλιν· • Ἐν τῷ φωτί σου οψόμεθα φῶς. • Πότε οὖν ἦν ὁ Πατὴρ χωρὶς τοῦ ἰδίου ἀπαυγάσματος; πότε δὲ οὐκ ἦν ἐν Θεῷ ἡ λαμπρότης αὐτοῦ; Καὶ πάλιν· Εἰ φῶς ἐστιν ἐκ φωτός τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, πότε οὐκ ἦν ἐν Πατρί τὸ φῶς αὐτοῦ; Ως γὰρ ἀχώριστον τοῦ πυρὸς τὸ φωτίζειν, οὕτω καὶ τοῦ Πατρὸς τὸ ἐξ αὐτοῦ γεννώ μενον φῶς. ΑΛΛΟ. Ψάλλει Δαβίδ· Η βασιλεία σου βασιλεία πάνω των τῶν αἰώνων. » Εἰ δὲ ὁ πᾶς χρόνος ἐν τοῖς αἰῶσι μετρεῖται, βασιλεύει δὲ ἐν αὐτοῖς ὁ Λόγος, οὐκ ἦν ἄρα χρόνος ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Απόδειξις διὰ μαρτυριῶν, ὅτι αἱ θεῖαι Γραφαι, τὸ ἦν, καὶ τὸ ὁ ὢν, καὶ τὸ ὑπάρχων, καὶ τὸ ἤμην, καὶ τὸ εἰμὶ, καὶ τὸ ἔστιν, ἐπὶ τοῦ Λόγου τιθέασι μόνον, ἐπὶ δὲ τῶν γενητῶν οὐκέτι ἀλλὰ μᾶλλον τὸ ποτέ, καὶ τὸ πρὶν, καὶ τὸ πρὸ τοῦ, καὶ τὸ γέγονε, καὶ ὅσα τούτοις όμοια. Ο Σωτὴρ τὸ ἀΐδιον τῆς ἰδίας ὑποστάσεως σημα!- νων ἔλεγεν ο Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· ἐγώ εἰμι τὸ φῶς· ἐγώ εἰμι ὁ ποιμήν. » Καὶ πάλιν πρὸς τοὺς μας θητάς· ι Ὑμεῖς καλεῖτέ με, ὁ Κύριος καὶ ὁ Διδά σκαλος, καὶ καλῶς λέγετε· εἰμὶ γάρ ο καὶ ὁ Ψαλμ. ῳδὸς περὶ αὐτοῦ· › Πρὸ τοῦ ὄρη ἐδρασθῆναι, καὶ πλα σθῆναι τὴν γῆν καὶ τὴν οἰκουμένην· καὶ ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος σὺ εἶ. » Αὐτὸς περὶ ἑαυ τοῦ· « Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός· καὶ ἐγώ εἰμι ἡ θύρα. » Ο Πατὴρ δὲ περὶ αὐτοῦ· « Σὺ εἶ ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπη- τός· κ καὶ πάλιν, ο Κύριος εἶπε πρός με· Υἱός μου εἶ σύ. › Πανταχοῦ τὸ εἶ, καὶ τὸ ἦν, ἐν τούτοις φέρε ται· οὐδαμοῦ δὲ τὸ γέγονεν. Ἐπὶ δὲ τῶν γενητῶν· • Πνεῦμα θεῖον τὸ ποιῆσάν με, ὁ Μωσῆς τὰ περὶ γενέσεως κόσμου διηγούμενος· ι Καὶ πᾶν χλωρόν ἀγροῦ πρὸ τοῦ γενέσθαι ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ πάντα χόρτον ἀγροῦ πρὸ τοῦ ἀνατεῖλαι· οὐ γὰρ ἔβρεξεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἄνθρωπος οὐκ ἦν ἐργάζεσθαι τὴν γῆν. ο Οτι τὸ, ὅτε, χρόνον ἀεὶ σημαίνει. Ἐν τῷ Δευτερονομίῳ, ο "Οτε διεμέριζεν Υγε στος ἔθνη. » 157. το οι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sæcula *, » non qui factus est. Isaias : Deus æternus, Deus qui fundavit extremitates terræ ". Si autem Verbum extremitates terræ fundavit, di- citur autem de eo quod æternus est: erat certe semper, et factum non est. ALIUD. Paulus etiam de Verbo ita scribit : « Qui cum sit splendor gloriæ et character substantiæ ejus ". › David quoque ita psallit : « Et sit splendor Dožini Dei nostri super nos s. » Et rursus : • 1n lumine tuo videbimus lumen ”. • Quando igitur erat Pater absque suo splendore ? aut quando non exstitit in Dco splendor ejus ? Et rursum : Si lumen est ex lumine Patris Fílius, quando non erat in Patre lu- men ejus ? Quemadmodum enim illuminatio ab igne separari non potest, sic neque a Patre lumen quod ex eo gignitur. ALIUD. David canit: ‹ Regnum tuum regnum omnium · sæculorum est”". » Si autem omne tempus omnibus sæculis circumscribitur, Verbum vero omnibus sæ- culis regnat : nullum utique tempus erat, quando non erat Filius. ALIUD. Demonstratio per testimonia quod sacræ Scripturæ voces has, eral, exsistens, ens, erain, sam, et est, de Verbo solum dicunt: de creaturis vero non ilem; sed potius olim sive aliquando, et prident, et ante, et fuit, aliaque his similia. Servator æternitatem propriæ hypostaseos signi- ficans dicit: ‹ Ego sum veritas; ego sum lux; ego sum pastor ”. » Et rursus ad discipulos : « Vos vo- calis me Dominum et magistrum, et recte dicitis, nua • B " C sum etenim ". » Et Psalmista de eo canit: ‹ Ante- quam montes firmarentur et formaretur terra et or- bis, et a sæculo usque ad sæculum tu es ". At Ipse de seipso: ‹ Ego sum via; cet, › ego sum ja- › Pater vero de ipso : ‹ Tu es Filius meus dilectus . . Rursumn : « Dominus dixit ad me : Fi- lius meus es tu ". › In omnibus his, est, et eral, dicitur, nequaquam vero fuit. De creaturis autem, • Spiritus divinus qui fecit me s. » Moses de crea- tione mundi agens :‹ Et omne viride agri, antequam D factum esset in terra, et antequam omne fenum agri ortum esset. Neque enim pluit Deus super terram, neque homo erat ad colendam terram ”. › Quod dictio, quando, semper tempus significet. In Deuteronomio, Leg a , » Psal. Lxxi, 12. CTLIV, 13. ་ Quando divisit Deus gen- SL. 28. Nebr. 1, 3. Joan. xiv, 6; viii, 12; x, 11. Joan. xii, 43. Psal. Lxxxix, 2. * Joan. xiv, 6; x, 9. Deut. sss!, 6. s' Gen. It, 5. * Deut. xxxii, 8. Psal. LXXXIX, 17. s Psal. xxxv, 10, Psal. Marc. 1, 11. P.al. 11, 7.

Εt Α αἰώνων, οὐχ ὁ γενόμενος· ὁ Ἠσαΐας, ο Θεός αἰώνιος, Θεὸς ᾧ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς. » Εἰ δὲ ὁ Λόγος ἐστὶν ὁ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς, κεῖται δὲ ἐπ' αὐτοῦ τὸ, αἰώνιος, ἦν ἀεὶ δηλονότι, καὶ οὐκ ἐγένετο. ΑΛΛΟ. Γράφει Παῦλος περὶ τοῦ Λόγου· ι Ος ὢν ἀπαύ γασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αύτ τοῦ. » Ψάλλει καὶ Δαβίδ· ι Καὶ ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ' ἡμῶν. » Καὶ πάλιν· • Ἐν τῷ φωτί σου οψόμεθα φῶς. • Πότε οὖν ἦν ὁ Πατὴρ χωρὶς τοῦ ἰδίου ἀπαυγάσματος; πότε δὲ οὐκ ἦν ἐν Θεῷ ἡ λαμπρότης αὐτοῦ; Καὶ πάλιν· Εἰ φῶς ἐστιν ἐκ φωτός τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, πότε οὐκ ἦν ἐν Πατρί τὸ φῶς αὐτοῦ; Ως γὰρ ἀχώριστον τοῦ πυρὸς τὸ φωτίζειν, οὕτω καὶ τοῦ Πατρὸς τὸ ἐξ αὐτοῦ γεννώ μενον φῶς. ΑΛΛΟ. Ψάλλει Δαβίδ· Η βασιλεία σου βασιλεία πάνω των τῶν αἰώνων. » Εἰ δὲ ὁ πᾶς χρόνος ἐν τοῖς αἰῶσι μετρεῖται, βασιλεύει δὲ ἐν αὐτοῖς ὁ Λόγος, οὐκ ἦν ἄρα χρόνος ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Απόδειξις διὰ μαρτυριῶν, ὅτι αἱ θεῖαι Γραφαι, τὸ ἦν, καὶ τὸ ὁ ὢν, καὶ τὸ ὑπάρχων, καὶ τὸ ἤμην, καὶ τὸ εἰμὶ, καὶ τὸ ἔστιν, ἐπὶ τοῦ Λόγου τιθέασι μόνον, ἐπὶ δὲ τῶν γενητῶν οὐκέτι ἀλλὰ μᾶλλον τὸ ποτέ, καὶ τὸ πρὶν, καὶ τὸ πρὸ τοῦ, καὶ τὸ γέγονε, καὶ ὅσα τούτοις όμοια. Ο Σωτὴρ τὸ ἀΐδιον τῆς ἰδίας ὑποστάσεως σημα!- νων ἔλεγεν ο Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· ἐγώ εἰμι τὸ φῶς· ἐγώ εἰμι ὁ ποιμήν. » Καὶ πάλιν πρὸς τοὺς μας θητάς· ι Ὑμεῖς καλεῖτέ με, ὁ Κύριος καὶ ὁ Διδά σκαλος, καὶ καλῶς λέγετε· εἰμὶ γάρ ο καὶ ὁ Ψαλμ. ῳδὸς περὶ αὐτοῦ· › Πρὸ τοῦ ὄρη ἐδρασθῆναι, καὶ πλα σθῆναι τὴν γῆν καὶ τὴν οἰκουμένην· καὶ ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος σὺ εἶ. » Αὐτὸς περὶ ἑαυ τοῦ· « Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός· καὶ ἐγώ εἰμι ἡ θύρα. » Ο Πατὴρ δὲ περὶ αὐτοῦ· « Σὺ εἶ ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπη- τός· κ καὶ πάλιν, ο Κύριος εἶπε πρός με· Υἱός μου εἶ σύ. › Πανταχοῦ τὸ εἶ, καὶ τὸ ἦν, ἐν τούτοις φέρε ται· οὐδαμοῦ δὲ τὸ γέγονεν. Ἐπὶ δὲ τῶν γενητῶν· • Πνεῦμα θεῖον τὸ ποιῆσάν με, ὁ Μωσῆς τὰ περὶ γενέσεως κόσμου διηγούμενος· ι Καὶ πᾶν χλωρόν ἀγροῦ πρὸ τοῦ γενέσθαι ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ πάντα χόρτον ἀγροῦ πρὸ τοῦ ἀνατεῖλαι· οὐ γὰρ ἔβρεξεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἄνθρωπος οὐκ ἦν ἐργάζεσθαι τὴν γῆν. ο Οτι τὸ, ὅτε, χρόνον ἀεὶ σημαίνει. Ἐν τῷ Δευτερονομίῳ, ο "Οτε διεμέριζεν Υγε στος ἔθνη. » 157. το οι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sæcula *, » non qui factus est. Isaias : Deus æternus, Deus qui fundavit extremitates terræ ". Si autem Verbum extremitates terræ fundavit, di- citur autem de eo quod æternus est: erat certe semper, et factum non est. ALIUD. Paulus etiam de Verbo ita scribit : « Qui cum sit splendor gloriæ et character substantiæ ejus ". › David quoque ita psallit : « Et sit splendor Dožini Dei nostri super nos s. » Et rursus : • 1n lumine tuo videbimus lumen ”. • Quando igitur erat Pater absque suo splendore ? aut quando non exstitit in Dco splendor ejus ? Et rursum : Si lumen est ex lumine Patris Fílius, quando non erat in Patre lu- men ejus ? Quemadmodum enim illuminatio ab igne separari non potest, sic neque a Patre lumen quod ex eo gignitur. ALIUD. David canit: ‹ Regnum tuum regnum omnium · sæculorum est”". » Si autem omne tempus omnibus sæculis circumscribitur, Verbum vero omnibus sæ- culis regnat : nullum utique tempus erat, quando non erat Filius. ALIUD. Demonstratio per testimonia quod sacræ Scripturæ voces has, eral, exsistens, ens, erain, sam, et est, de Verbo solum dicunt: de creaturis vero non ilem; sed potius olim sive aliquando, et prident, et ante, et fuit, aliaque his similia. Servator æternitatem propriæ hypostaseos signi- ficans dicit: ‹ Ego sum veritas; ego sum lux; ego sum pastor ”. » Et rursus ad discipulos : « Vos vo- calis me Dominum et magistrum, et recte dicitis, nua • B " C sum etenim ". » Et Psalmista de eo canit: ‹ Ante- quam montes firmarentur et formaretur terra et or- bis, et a sæculo usque ad sæculum tu es ". At Ipse de seipso: ‹ Ego sum via; cet, › ego sum ja- › Pater vero de ipso : ‹ Tu es Filius meus dilectus . . Rursumn : « Dominus dixit ad me : Fi- lius meus es tu ". › In omnibus his, est, et eral, dicitur, nequaquam vero fuit. De creaturis autem, • Spiritus divinus qui fecit me s. » Moses de crea- tione mundi agens :‹ Et omne viride agri, antequam D factum esset in terra, et antequam omne fenum agri ortum esset. Neque enim pluit Deus super terram, neque homo erat ad colendam terram ”. › Quod dictio, quando, semper tempus significet. In Deuteronomio, Leg a , » Psal. Lxxi, 12. CTLIV, 13. ་ Quando divisit Deus gen- SL. 28. Nebr. 1, 3. Joan. xiv, 6; viii, 12; x, 11. Joan. xii, 43. Psal. Lxxxix, 2. * Joan. xiv, 6; x, 9. Deut. sss!, 6. s' Gen. It, 5. * Deut. xxxii, 8. Psal. LXXXIX, 17. s Psal. xxxv, 10, Psal. Marc. 1, 11. P.al. 11, 7.

Ὅτι τό, πρὸ τοῦ, ἐπὶ τῶν γενητών. Ἐν τῷ Σολομῶνι ἡ Σοφία περὶ ἑαυτῆς· «Πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι· πρὸ τοῦ τὰς ἀδύτσους ποιῆσαι προς τοῦ προελθεῖν τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων· πρὸ τοῦ ὄρη ἱδρασθῆναι, πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννά με. » Ο Σωτήρ' « Αμήν λέγω ὑμῖν, πρὶν Αβραάμ γενέ- σθαι, ἐγώ είμι, ο Πρὸς Ἱερεμίαν ὁ Θεός· . Πρὸ τοῦ με πλάσαι σε ἐν κοιλίᾳ, ἐπίσταμαί σε· καὶ πρὸ τοῦ σε ἐξελθεῖν ἐκ μήτρας, ἡγίακά σε. » Ἐν τῷ Δανιὴλ ή Σωσάννα. Ο Θεός ὁ μέγας καὶ ὁ αἰώνιος, ὁ τῶν κρυπτῶν γνώστης· ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πριν γενέσεως αὐτῶν. Ο Ἔτι περὶ τοῦ ἀΐδιον εἶναι τὸν Υἱὸν, ὡς ἐξ ἀντι- θέσεως κατασκευή. Αντίθεσις ἑτεροδόξων. Εἰ μὴ ἦν ποτε, ὅτε οὐκ ἦν, φησίν, ἀλλ' ἀἰδιός Β ἐστιν ὁ Υἱός, καὶ συνυπάρχει τῷ Πατρὶ, οὐκέτι Υιόν, ἀλλ᾽ ἀδελφὸν εἶναι λέγετε τοῦτον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Συναΐδιον εἶναι λέγοντες, καὶ Υἱὸν εἶναί φαμεν. Εἰ μὲν οὖν ἦν ἁπλῶς συναΐδιος καὶ οὐχ Υιός, χώραν εἶχεν ὑμῶν ἡ ὑπόνοια· ἐπεὶ δὲ πρὸς τῷ ἀἰδίῳ καὶ Υἱὸν ὁμολογοῦμεν, πῶς ὁ Υἱὸς ἀδελφός ἐστι τοῦ γεν νήσαντος; ΑΛΛΟ. Εἰ ἡ πίστις ἡμῶν εἰς Πατέρα καὶ Υἱόν ἐστι, καὶ οὕτω βαπτιζόμεθα, ποία ἀδελφότης ἐν τούτῳ φαίνε- και; ἢ πῶς ὁ Λόγος ἀδελφὸς εἶναι δύναται οὗ ἐστι Λόγος ; ΑΛΛΟ. Οὐκ ἔκ τινος ἀρχῆς προϋπαρχούσης ἐγεννήθησαν ὁ Πατήρ καὶ ὁ Υἱός, ἵνα καὶ ἀδελφοὶ νομισθῶσιν. Αλλ' ὁ Πατὴρ ἀρχὴ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τίκτε· τὸν Υἱὸν, καὶ μένει Πατήρ, καὶ οὐχ Υιός τινος λέγεται· καὶ ὁ Υἱὸς Γιός ἐστι, καὶ ὅπερ ἐστὶ μένει· καὶ οὐκ ἀδελφός τινος κατὰ φύσιν λέγεται. Ποῖον οὖν ἐξει τόπον ἀδελ- φέτης ἐν τούτοις; Ετι περὶ διδιότητος. Εἰ τέλειος ὁ Πατήρ, τέλειον ἔσται καὶ τὸ ἐξ αὐ τοῦ. Καὶ εἰ πρὸς τούτῳ τὸ ἀΐδιον ἔχει, ἀΐδιον ἔσται καὶ τὸ ἐξ ἀϊδίου Πατρὸς οὐκ ἐπισυμβεβηκὸς τῇ τοῦ Γεννήσαντος οὐσίᾳ, ἀλλ᾽ ἀεὶ συνυπάρχον αὐτῇ· καὶ οὐκ ἀτελὲς διὰ τὸ ἐν χρόνῳ γενέσθαι, κατά τινας· ἀλλὰ τέλειον, διὰ τὸ πρὸ παντὸς εἶναι χρόνου. ΑΛΛΟ. Επαπόρησις ετέρα διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγω γῆς, οὕτως. Εἰ οὐκ ἔστιν Υἱὸς ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, ἀλλ' ἐξ οὐκ ἔστων ὡς ποίημα γέγονε, δεικνύτω πρότερον ὁ βου λάμενος. Εἰσ' οὕτω φερέτω λοιπόν κατὰ ποιήματος, » Ην ότε οὐκ ἦν. Εἰ δὲ Υἱὸν αὐτὸν αἱ θεῖαι και λεύει Γραφαί, καὶ οὕτως ὁ Πατήρ ονομάζει, τὸ Υἱὸς όνομα τὴν ἐκ Πατρός γέννησιν σημαίνει· οὐκ ἄρα ποίημα καὶ κτίσμα ἐστίν· οὐ γὰρ ταυτὸν τῷ γεννω- * Ει Εται THESAURUS. A Prov. vill, 23. Joan. viii, 58. s geren. I, PETROL. GR. LXXV. C D 5. Quod, antequam, de creaturis dicatur. Apud Salomonem Sapientia de seipsa ait : ● An- tequam fecisset terram; antequam abyssos fecis set; antequam fontes aquarum prorupissent ; antequam montes formati essent, ante omnes colles genuit me . . Et Servator: & Amen dico vobis, antequam Abraham feret, ego sum . » Deus ad Jeremiam: ‹ Antequam in utero creassen te, cognosco te, et antequam prodires ex utero, sanctificavi te s. . El Susanna apud Danielem : • Deus magnus et ælernus, qui novit occulta, qui novit omnia ante generationem ipsorum ”. › Amplius, quod æternus sit Filius cum solutione ob- jectionum. Objectio hæreticorum. Si non erat tempus, aiunt, quando non erat, sed æternus est Filius, et cum Patre coexsistit, jam illum non Filium, sed fratrem esse dicitis. Solutio objectionis. Cum coæternum dicimus, Filium etiam esse dici. mus. Atqui si simpliciter coæternas esset et non Fi- Mius, locum haberet vestra opinio. Cum vero præter id quod æternus est, Filium etiam esse profitemur, quo pacto Filius fuerit frater sul genitoris! ALIUD. Si fides nostra est in Patrem et Filium, atque ita baptizamur : quaenam fraternitas in hoc apparet? aut quo pacto Verbum frater esse queat ejus enius est Verbum? ALIUD. Pater et Filius non ex aliquo principio prius exsistente orti sunt, ut fratres censeri possint. Se.l Pater principium est Filii, et gignit Filium, ma- netque Pater, neque Filius cujusquam dicitur. Et Filius est Filius, et quod est manet: neque frater cujusquamn secundum naturam dicitur. Quem igitur habebit locum fraternitas in istis? Adhuc de æternitate. Si perfectus est Pater, etiam quod ex ipso est perfectum erit. Et si ad hoc æternitatem habet, æternum etiam erit quod ex æterno Patre est, non ita ut accidat Genitoris essentiæ, sed semper ei coexsistens. Neque imperfectum ideo, quod in tem- pore, juxta quorumdam opinionem, genitum sit; sed perfectum, quod ante omne tempus exsistal. ALIUD. Quæstio cum reductione ad absurdum, hoc pacio. Si non est Filius Verbum Dei, sed e nihilo sicut creatura factus est, hoc prius ostendat qui volet : ac tum demum dicat, veluti de creatura, illud, quando non erat. Sin vero Fitium sacra Scriptura appellat, atque ila Pater nominat; nomen Filius generationem ex Patre significat : non igitur opus et creatura est : neque enim idem est cum genito ** Dan. xii, 42.

Ὅτι τό, πρὸ τοῦ, ἐπὶ τῶν γενητών. Ἐν τῷ Σολομῶνι ἡ Σοφία περὶ ἑαυτῆς· «Πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι· πρὸ τοῦ τὰς ἀδύτσους ποιῆσαι προς τοῦ προελθεῖν τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων· πρὸ τοῦ ὄρη ἱδρασθῆναι, πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννά με. » Ο Σωτήρ' « Αμήν λέγω ὑμῖν, πρὶν Αβραάμ γενέ- σθαι, ἐγώ είμι, ο Πρὸς Ἱερεμίαν ὁ Θεός· . Πρὸ τοῦ με πλάσαι σε ἐν κοιλίᾳ, ἐπίσταμαί σε· καὶ πρὸ τοῦ σε ἐξελθεῖν ἐκ μήτρας, ἡγίακά σε. » Ἐν τῷ Δανιὴλ ή Σωσάννα. Ο Θεός ὁ μέγας καὶ ὁ αἰώνιος, ὁ τῶν κρυπτῶν γνώστης· ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πριν γενέσεως αὐτῶν. Ο Ἔτι περὶ τοῦ ἀΐδιον εἶναι τὸν Υἱὸν, ὡς ἐξ ἀντι- θέσεως κατασκευή. Αντίθεσις ἑτεροδόξων. Εἰ μὴ ἦν ποτε, ὅτε οὐκ ἦν, φησίν, ἀλλ' ἀἰδιός Β ἐστιν ὁ Υἱός, καὶ συνυπάρχει τῷ Πατρὶ, οὐκέτι Υιόν, ἀλλ᾽ ἀδελφὸν εἶναι λέγετε τοῦτον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Συναΐδιον εἶναι λέγοντες, καὶ Υἱὸν εἶναί φαμεν. Εἰ μὲν οὖν ἦν ἁπλῶς συναΐδιος καὶ οὐχ Υιός, χώραν εἶχεν ὑμῶν ἡ ὑπόνοια· ἐπεὶ δὲ πρὸς τῷ ἀἰδίῳ καὶ Υἱὸν ὁμολογοῦμεν, πῶς ὁ Υἱὸς ἀδελφός ἐστι τοῦ γεν νήσαντος; ΑΛΛΟ. Εἰ ἡ πίστις ἡμῶν εἰς Πατέρα καὶ Υἱόν ἐστι, καὶ οὕτω βαπτιζόμεθα, ποία ἀδελφότης ἐν τούτῳ φαίνε- και; ἢ πῶς ὁ Λόγος ἀδελφὸς εἶναι δύναται οὗ ἐστι Λόγος ; ΑΛΛΟ. Οὐκ ἔκ τινος ἀρχῆς προϋπαρχούσης ἐγεννήθησαν ὁ Πατήρ καὶ ὁ Υἱός, ἵνα καὶ ἀδελφοὶ νομισθῶσιν. Αλλ' ὁ Πατὴρ ἀρχὴ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τίκτε· τὸν Υἱὸν, καὶ μένει Πατήρ, καὶ οὐχ Υιός τινος λέγεται· καὶ ὁ Υἱὸς Γιός ἐστι, καὶ ὅπερ ἐστὶ μένει· καὶ οὐκ ἀδελφός τινος κατὰ φύσιν λέγεται. Ποῖον οὖν ἐξει τόπον ἀδελ- φέτης ἐν τούτοις; Ετι περὶ διδιότητος. Εἰ τέλειος ὁ Πατήρ, τέλειον ἔσται καὶ τὸ ἐξ αὐ τοῦ. Καὶ εἰ πρὸς τούτῳ τὸ ἀΐδιον ἔχει, ἀΐδιον ἔσται καὶ τὸ ἐξ ἀϊδίου Πατρὸς οὐκ ἐπισυμβεβηκὸς τῇ τοῦ Γεννήσαντος οὐσίᾳ, ἀλλ᾽ ἀεὶ συνυπάρχον αὐτῇ· καὶ οὐκ ἀτελὲς διὰ τὸ ἐν χρόνῳ γενέσθαι, κατά τινας· ἀλλὰ τέλειον, διὰ τὸ πρὸ παντὸς εἶναι χρόνου. ΑΛΛΟ. Επαπόρησις ετέρα διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγω γῆς, οὕτως. Εἰ οὐκ ἔστιν Υἱὸς ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, ἀλλ' ἐξ οὐκ ἔστων ὡς ποίημα γέγονε, δεικνύτω πρότερον ὁ βου λάμενος. Εἰσ' οὕτω φερέτω λοιπόν κατὰ ποιήματος, » Ην ότε οὐκ ἦν. Εἰ δὲ Υἱὸν αὐτὸν αἱ θεῖαι και λεύει Γραφαί, καὶ οὕτως ὁ Πατήρ ονομάζει, τὸ Υἱὸς όνομα τὴν ἐκ Πατρός γέννησιν σημαίνει· οὐκ ἄρα ποίημα καὶ κτίσμα ἐστίν· οὐ γὰρ ταυτὸν τῷ γεννω- * Ει Εται THESAURUS. A Prov. vill, 23. Joan. viii, 58. s geren. I, PETROL. GR. LXXV. C D 5. Quod, antequam, de creaturis dicatur. Apud Salomonem Sapientia de seipsa ait : ● An- tequam fecisset terram; antequam abyssos fecis set; antequam fontes aquarum prorupissent ; antequam montes formati essent, ante omnes colles genuit me . . Et Servator: & Amen dico vobis, antequam Abraham feret, ego sum . » Deus ad Jeremiam: ‹ Antequam in utero creassen te, cognosco te, et antequam prodires ex utero, sanctificavi te s. . El Susanna apud Danielem : • Deus magnus et ælernus, qui novit occulta, qui novit omnia ante generationem ipsorum ”. › Amplius, quod æternus sit Filius cum solutione ob- jectionum. Objectio hæreticorum. Si non erat tempus, aiunt, quando non erat, sed æternus est Filius, et cum Patre coexsistit, jam illum non Filium, sed fratrem esse dicitis. Solutio objectionis. Cum coæternum dicimus, Filium etiam esse dici. mus. Atqui si simpliciter coæternas esset et non Fi- Mius, locum haberet vestra opinio. Cum vero præter id quod æternus est, Filium etiam esse profitemur, quo pacto Filius fuerit frater sul genitoris! ALIUD. Si fides nostra est in Patrem et Filium, atque ita baptizamur : quaenam fraternitas in hoc apparet? aut quo pacto Verbum frater esse queat ejus enius est Verbum? ALIUD. Pater et Filius non ex aliquo principio prius exsistente orti sunt, ut fratres censeri possint. Se.l Pater principium est Filii, et gignit Filium, ma- netque Pater, neque Filius cujusquam dicitur. Et Filius est Filius, et quod est manet: neque frater cujusquamn secundum naturam dicitur. Quem igitur habebit locum fraternitas in istis? Adhuc de æternitate. Si perfectus est Pater, etiam quod ex ipso est perfectum erit. Et si ad hoc æternitatem habet, æternum etiam erit quod ex æterno Patre est, non ita ut accidat Genitoris essentiæ, sed semper ei coexsistens. Neque imperfectum ideo, quod in tem- pore, juxta quorumdam opinionem, genitum sit; sed perfectum, quod ante omne tempus exsistal. ALIUD. Quæstio cum reductione ad absurdum, hoc pacio. Si non est Filius Verbum Dei, sed e nihilo sicut creatura factus est, hoc prius ostendat qui volet : ac tum demum dicat, veluti de creatura, illud, quando non erat. Sin vero Fitium sacra Scriptura appellat, atque ila Pater nominat; nomen Filius generationem ex Patre significat : non igitur opus et creatura est : neque enim idem est cum genito ** Dan. xii, 42.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. μένῳ τὸ κτιζόμενον. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, οὐχ ἕξει τόπιν τὸ, Οὐκ ἦν, ἐφ' Υἱοῦ, κατά μόνων κτισμάτ των κυρίως τιθέμενον. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐγεννήθη ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὸ δὲ ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθὲν ὁ Λόγος ἐστὶν αὐτοῦ, καὶ ἡ σοφία, καὶ τὸ ἀπαύγασμα, οἱ λέγοντες· Ην ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός, ἄντικρυς λέγουσιν, "Ην ὅτε ἄλογος ἦν καὶ ἄσοφος, καὶ χωρὶς τοῦ ἰδίου ἀπαυγάσματος ὁ Πατήρ. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἀργήσει πάντως ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τὸ, Οὐκ ἦν. Εσται οὖν τῷ Πατρὶ συναΐδιος. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ουκ ἀληθὴς, ἀνατρέπειν δοκοῦσα τοῦ Υἱοῦ τὸ ἀΐδιον. Εἰ τομήν, φησίν, ἡ θεία φύσις οὐκ ἐπιδέχεται, διὰ τὸ μὴ εἶναι πάθους δεκτικὴν οἷς γὰρ τὸ πάσχειν κατὰ φύσιν ὑπάρχει, τούτοι; ἐστὶν οἰκεῖον καὶ τὸ τέμνεσθαι), οὐ χρὴ λέγειν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱόν, ἵνα μή τι πάθος καὶ διαίρεσις περὶ τὴν ἁπλῆν φαίνηται φύσιν. Εἰ γὰρ τὸ ἔκ τινος προ- ελθόν, ἕτερόν τι πάντως τῷ ἀριθμῷ παρ' ἐκεῖνο, ἐξ οὗ καὶ προῆλθε, μερισμός τις καὶ διακοπὴ περὶ τὴν θείαν ὁρᾶται φύσιν, εἰ μὴ ἔξωθεν, ἀλλ᾽ ὄντως ἐξ αὐτ τῆς δοίημεν προελθεῖν τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ ἔξωθέν ἐστιν, επισυμβέβηκεν ἄρα, καὶ οὐκ ἔστι τῷ Πατρὶ συν αΐδιος. Πρὸς τοῦτο λύσις. Κακῶς καὶ ἀπαιδεύτως τὰ σωμάτων ἴδια τῇ ἀσω μάτῳ τινὲς προσάπτουσιν οὐσία. Ἐπὶ σωμάτων μὲν γὰρ ἁρμόσει λέγειν, πάθος γίνεσθαι καὶ τομὴν καὶ διαίρεσιν· ἐπὶ δὲ τῆς ἀσωμάτου φύσεως οὐδέν ἐστι τῶν τοιούτων. Εἰ δὲ ἀσώματος ὁ Θεὸς, τίκτει μή μεριζόμενος, γεννᾷ μὲ τεμνόμενος. Ἐπειδὴ καὶ τὸ πῦρ ἐξ ἑαυτοῦ τίκτει τὸ φῶς, οὐδεμίαν ὑπομένον διαίρεσιν, κἂν τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεσθαι δοκῇ πως αυτ τοῦ τὸ ἐξ αὐτοῦ προελθόν. Εἰ δέ τις ταῖς σωματι- καῖς ἀνάγκαις ὑποβάλλοι τὸ ἀσώματον, αἰτιάσθω τοῦ οἰκείου νοῦ τὴν ἀσθένειαν, οὐ δυναμένου νοεῖν τὰ τῇ ἀσωμάτῳ πρέποντα φύσει. Καὶ πάλιν· εἰ ἀσθενοῦσί τινες περὶ τὸ νοῆσαι τὴν ἐξ ἀϊδίου Πατρὸς ἀΐδιον τοῦ Υἱοῦ γέννησιν, διά τε τοῦτο ταῖς σωματικαῖς ἀκολου θίαις ὑποβάλλουσι τὸ ἀσώματον, ἐπειδὴ καὶ τί ἐστιν, ή ποδαπὸς ὁ Πατὴρ κατὰ τὴν φύσιν οὐχ εὑρίσκουσιν, ἀρνείσθωσαν καὶ αὐτόν. Εἰ δὲ πίστει τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς παραλαμβάνεται, ὑπὲρ ἡμᾶς δὲ καὶ ἡ τοῦ Υἱοῦ γένο νησις· οὐδεὶς γὰρ αὐτοῦ τὴν γενεὰν διηγήσεται, καθά δ ἀργείτω τὸ, Οὐκ ἦν, ἐξ ἀνθρωπίνων λογισμῶν ἀσθε φησιν ὁ προφήτης, πίστει δεχέσθω καὶ τοῦτο, καὶ νῶς εἰσφερόμενον. ΑΛΛΟ. Περὶ ἀιδιότητος. Συλλογισμός μετά τινος ἐπαπορήσεως πεπλε γμένος, καὶ συνάγων εἰς ὁμολογίαν τοῦ δεῖν Ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἔξωθεν ἐπι γεγονότα τὸν Υἱὸν ὑπολαμβάνειν· εἰ δὲ τοῦτο, δῆλον ὅτι καὶ τῷ Πατρὶ συναίδιον. * $3 creatum. Si aulem hoc verum est, non habebit A locum illud, Non erat, de Filio, quod nimirum de solis creaturis proprie dicitur. ALIUD. Si Filius genitus est a Patre : illud vero quod ex Patre genitum est, Verbum ipsius est, et sapientia, et splendor”; qui dicunt: Erat quando non eral Filius, procul dubio asserunt fuisse tempus quando Pater absque Verbo, absque sapientia, denique absque proprio suo splendore exstiterit. Sin vero hoc absurdum est, certe illud, Non erat, de Filio, otiosum erit. Erit itaque Patri coæternus. ALIUD. Objectio non vera, quæ Filii æternitatem subverlere videtur. Si, inquiunt, divina natura divisionem non ad- mittit, eo quod nulla passio in eam cadit (quæ enim passioni obnoxia sunt, iis etiam proprium est di- vidi) non est dicendus Filius ex essentia Patris esse, ne passio aliqua et divisio in simplici natura videatur. Si enim id quod ex aliquo procedit, di- versum plane numero est ab eo unde processit, divisio quædam atque sectio in diviua natura vide- tur, si non extrinsecus, sed revera ex ipsa pro- cessisse Filium statuamus. Si vero extrinsecus est, ergo super accessit, neque est Patri coæternus. Solutio objectionis. Male imperiteque corporum proprietates incor- poreæ essentiæ accommodant. In corporibus euim recte dici potest fieri passionem et sectionem ac divisionem ; at in naturam incorpoream nihil ho- rum cadit. Si vero Deus incorporeus est, gignit citra sui divisionem, generat citra sectionem. Si quidem etiam ignis gignit ex se lumen, nullam ta- men divisionem patitur, tametsi cogitatione separari quodaminodo ab eo videatur id quod ex eo proce- dit. Si quis vero corporeæ necessitati incorpoream naturam subjiciat, mentis suæ imbecillitatem in- cuset, quæ ea intelligere nequit quæ naturæ incor- poreæ conveniunt. Et rursum : Si nonnulli in intel- ligenda æterna Filii ex æterno Patre generatione laborant, atque ideo corporeis rationibus naturam Incorpoream subjiciunt : cum neque quid sit vel qúalis secundum naturam sit Pater non inveniant, Degent etiam fpsum. Si vero ea quæ supra nos sunt, fide apprehenduntur, et Filii generatio supra los est, neno enim ejus generationem narra- bit, ut ait propheta t, etiam hoc fde suscipia- tur, irritumque sit illud, Non erat, ex humani in- tellectus imbecillitate invectum. ALIUD. De æternitale. Syllogismus cum quadam quæstione connexus, unde colligitur confitendum esse: Ex essentia Patris case, non extrinsecus accessisse Filium : si autem ita est, coæternum etiam Patri esse. B C p Cor. 1, 24; llebr. 1, 3. Isa, LIII, 8.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. μένῳ τὸ κτιζόμενον. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, οὐχ ἕξει τόπιν τὸ, Οὐκ ἦν, ἐφ' Υἱοῦ, κατά μόνων κτισμάτ των κυρίως τιθέμενον. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐγεννήθη ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὸ δὲ ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθὲν ὁ Λόγος ἐστὶν αὐτοῦ, καὶ ἡ σοφία, καὶ τὸ ἀπαύγασμα, οἱ λέγοντες· Ην ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός, ἄντικρυς λέγουσιν, "Ην ὅτε ἄλογος ἦν καὶ ἄσοφος, καὶ χωρὶς τοῦ ἰδίου ἀπαυγάσματος ὁ Πατήρ. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἀργήσει πάντως ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τὸ, Οὐκ ἦν. Εσται οὖν τῷ Πατρὶ συναΐδιος. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ουκ ἀληθὴς, ἀνατρέπειν δοκοῦσα τοῦ Υἱοῦ τὸ ἀΐδιον. Εἰ τομήν, φησίν, ἡ θεία φύσις οὐκ ἐπιδέχεται, διὰ τὸ μὴ εἶναι πάθους δεκτικὴν οἷς γὰρ τὸ πάσχειν κατὰ φύσιν ὑπάρχει, τούτοι; ἐστὶν οἰκεῖον καὶ τὸ τέμνεσθαι), οὐ χρὴ λέγειν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱόν, ἵνα μή τι πάθος καὶ διαίρεσις περὶ τὴν ἁπλῆν φαίνηται φύσιν. Εἰ γὰρ τὸ ἔκ τινος προ- ελθόν, ἕτερόν τι πάντως τῷ ἀριθμῷ παρ' ἐκεῖνο, ἐξ οὗ καὶ προῆλθε, μερισμός τις καὶ διακοπὴ περὶ τὴν θείαν ὁρᾶται φύσιν, εἰ μὴ ἔξωθεν, ἀλλ᾽ ὄντως ἐξ αὐτ τῆς δοίημεν προελθεῖν τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ ἔξωθέν ἐστιν, επισυμβέβηκεν ἄρα, καὶ οὐκ ἔστι τῷ Πατρὶ συν αΐδιος. Πρὸς τοῦτο λύσις. Κακῶς καὶ ἀπαιδεύτως τὰ σωμάτων ἴδια τῇ ἀσω μάτῳ τινὲς προσάπτουσιν οὐσία. Ἐπὶ σωμάτων μὲν γὰρ ἁρμόσει λέγειν, πάθος γίνεσθαι καὶ τομὴν καὶ διαίρεσιν· ἐπὶ δὲ τῆς ἀσωμάτου φύσεως οὐδέν ἐστι τῶν τοιούτων. Εἰ δὲ ἀσώματος ὁ Θεὸς, τίκτει μή μεριζόμενος, γεννᾷ μὲ τεμνόμενος. Ἐπειδὴ καὶ τὸ πῦρ ἐξ ἑαυτοῦ τίκτει τὸ φῶς, οὐδεμίαν ὑπομένον διαίρεσιν, κἂν τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεσθαι δοκῇ πως αυτ τοῦ τὸ ἐξ αὐτοῦ προελθόν. Εἰ δέ τις ταῖς σωματι- καῖς ἀνάγκαις ὑποβάλλοι τὸ ἀσώματον, αἰτιάσθω τοῦ οἰκείου νοῦ τὴν ἀσθένειαν, οὐ δυναμένου νοεῖν τὰ τῇ ἀσωμάτῳ πρέποντα φύσει. Καὶ πάλιν· εἰ ἀσθενοῦσί τινες περὶ τὸ νοῆσαι τὴν ἐξ ἀϊδίου Πατρὸς ἀΐδιον τοῦ Υἱοῦ γέννησιν, διά τε τοῦτο ταῖς σωματικαῖς ἀκολου θίαις ὑποβάλλουσι τὸ ἀσώματον, ἐπειδὴ καὶ τί ἐστιν, ή ποδαπὸς ὁ Πατὴρ κατὰ τὴν φύσιν οὐχ εὑρίσκουσιν, ἀρνείσθωσαν καὶ αὐτόν. Εἰ δὲ πίστει τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς παραλαμβάνεται, ὑπὲρ ἡμᾶς δὲ καὶ ἡ τοῦ Υἱοῦ γένο νησις· οὐδεὶς γὰρ αὐτοῦ τὴν γενεὰν διηγήσεται, καθά δ ἀργείτω τὸ, Οὐκ ἦν, ἐξ ἀνθρωπίνων λογισμῶν ἀσθε φησιν ὁ προφήτης, πίστει δεχέσθω καὶ τοῦτο, καὶ νῶς εἰσφερόμενον. ΑΛΛΟ. Περὶ ἀιδιότητος. Συλλογισμός μετά τινος ἐπαπορήσεως πεπλε γμένος, καὶ συνάγων εἰς ὁμολογίαν τοῦ δεῖν Ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἔξωθεν ἐπι γεγονότα τὸν Υἱὸν ὑπολαμβάνειν· εἰ δὲ τοῦτο, δῆλον ὅτι καὶ τῷ Πατρὶ συναίδιον. * $3 creatum. Si aulem hoc verum est, non habebit A locum illud, Non erat, de Filio, quod nimirum de solis creaturis proprie dicitur. ALIUD. Si Filius genitus est a Patre : illud vero quod ex Patre genitum est, Verbum ipsius est, et sapientia, et splendor”; qui dicunt: Erat quando non eral Filius, procul dubio asserunt fuisse tempus quando Pater absque Verbo, absque sapientia, denique absque proprio suo splendore exstiterit. Sin vero hoc absurdum est, certe illud, Non erat, de Filio, otiosum erit. Erit itaque Patri coæternus. ALIUD. Objectio non vera, quæ Filii æternitatem subverlere videtur. Si, inquiunt, divina natura divisionem non ad- mittit, eo quod nulla passio in eam cadit (quæ enim passioni obnoxia sunt, iis etiam proprium est di- vidi) non est dicendus Filius ex essentia Patris esse, ne passio aliqua et divisio in simplici natura videatur. Si enim id quod ex aliquo procedit, di- versum plane numero est ab eo unde processit, divisio quædam atque sectio in diviua natura vide- tur, si non extrinsecus, sed revera ex ipsa pro- cessisse Filium statuamus. Si vero extrinsecus est, ergo super accessit, neque est Patri coæternus. Solutio objectionis. Male imperiteque corporum proprietates incor- poreæ essentiæ accommodant. In corporibus euim recte dici potest fieri passionem et sectionem ac divisionem ; at in naturam incorpoream nihil ho- rum cadit. Si vero Deus incorporeus est, gignit citra sui divisionem, generat citra sectionem. Si quidem etiam ignis gignit ex se lumen, nullam ta- men divisionem patitur, tametsi cogitatione separari quodaminodo ab eo videatur id quod ex eo proce- dit. Si quis vero corporeæ necessitati incorpoream naturam subjiciat, mentis suæ imbecillitatem in- cuset, quæ ea intelligere nequit quæ naturæ incor- poreæ conveniunt. Et rursum : Si nonnulli in intel- ligenda æterna Filii ex æterno Patre generatione laborant, atque ideo corporeis rationibus naturam Incorpoream subjiciunt : cum neque quid sit vel qúalis secundum naturam sit Pater non inveniant, Degent etiam fpsum. Si vero ea quæ supra nos sunt, fide apprehenduntur, et Filii generatio supra los est, neno enim ejus generationem narra- bit, ut ait propheta t, etiam hoc fde suscipia- tur, irritumque sit illud, Non erat, ex humani in- tellectus imbecillitate invectum. ALIUD. De æternitale. Syllogismus cum quadam quæstione connexus, unde colligitur confitendum esse: Ex essentia Patris case, non extrinsecus accessisse Filium : si autem ita est, coæternum etiam Patri esse. B C p Cor. 1, 24; llebr. 1, 3. Isa, LIII, 8.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. μένῳ τὸ κτιζόμενον. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, οὐχ ἕξει τόπιν τὸ, Οὐκ ἦν, ἐφ' Υἱοῦ, κατά μόνων κτισμάτ των κυρίως τιθέμενον. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐγεννήθη ὁ Υἱὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὸ δὲ ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθὲν ὁ Λόγος ἐστὶν αὐτοῦ, καὶ ἡ σοφία, καὶ τὸ ἀπαύγασμα, οἱ λέγοντες· Ην ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός, ἄντικρυς λέγουσιν, "Ην ὅτε ἄλογος ἦν καὶ ἄσοφος, καὶ χωρὶς τοῦ ἰδίου ἀπαυγάσματος ὁ Πατήρ. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἀργήσει πάντως ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τὸ, Οὐκ ἦν. Εσται οὖν τῷ Πατρὶ συναΐδιος. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ουκ ἀληθὴς, ἀνατρέπειν δοκοῦσα τοῦ Υἱοῦ τὸ ἀΐδιον. Εἰ τομήν, φησίν, ἡ θεία φύσις οὐκ ἐπιδέχεται, διὰ τὸ μὴ εἶναι πάθους δεκτικὴν οἷς γὰρ τὸ πάσχειν κατὰ φύσιν ὑπάρχει, τούτοι; ἐστὶν οἰκεῖον καὶ τὸ τέμνεσθαι), οὐ χρὴ λέγειν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱόν, ἵνα μή τι πάθος καὶ διαίρεσις περὶ τὴν ἁπλῆν φαίνηται φύσιν. Εἰ γὰρ τὸ ἔκ τινος προ- ελθόν, ἕτερόν τι πάντως τῷ ἀριθμῷ παρ' ἐκεῖνο, ἐξ οὗ καὶ προῆλθε, μερισμός τις καὶ διακοπὴ περὶ τὴν θείαν ὁρᾶται φύσιν, εἰ μὴ ἔξωθεν, ἀλλ᾽ ὄντως ἐξ αὐτ τῆς δοίημεν προελθεῖν τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ ἔξωθέν ἐστιν, επισυμβέβηκεν ἄρα, καὶ οὐκ ἔστι τῷ Πατρὶ συν αΐδιος. Πρὸς τοῦτο λύσις. Κακῶς καὶ ἀπαιδεύτως τὰ σωμάτων ἴδια τῇ ἀσω μάτῳ τινὲς προσάπτουσιν οὐσία. Ἐπὶ σωμάτων μὲν γὰρ ἁρμόσει λέγειν, πάθος γίνεσθαι καὶ τομὴν καὶ διαίρεσιν· ἐπὶ δὲ τῆς ἀσωμάτου φύσεως οὐδέν ἐστι τῶν τοιούτων. Εἰ δὲ ἀσώματος ὁ Θεὸς, τίκτει μή μεριζόμενος, γεννᾷ μὲ τεμνόμενος. Ἐπειδὴ καὶ τὸ πῦρ ἐξ ἑαυτοῦ τίκτει τὸ φῶς, οὐδεμίαν ὑπομένον διαίρεσιν, κἂν τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεσθαι δοκῇ πως αυτ τοῦ τὸ ἐξ αὐτοῦ προελθόν. Εἰ δέ τις ταῖς σωματι- καῖς ἀνάγκαις ὑποβάλλοι τὸ ἀσώματον, αἰτιάσθω τοῦ οἰκείου νοῦ τὴν ἀσθένειαν, οὐ δυναμένου νοεῖν τὰ τῇ ἀσωμάτῳ πρέποντα φύσει. Καὶ πάλιν· εἰ ἀσθενοῦσί τινες περὶ τὸ νοῆσαι τὴν ἐξ ἀϊδίου Πατρὸς ἀΐδιον τοῦ Υἱοῦ γέννησιν, διά τε τοῦτο ταῖς σωματικαῖς ἀκολου θίαις ὑποβάλλουσι τὸ ἀσώματον, ἐπειδὴ καὶ τί ἐστιν, ή ποδαπὸς ὁ Πατὴρ κατὰ τὴν φύσιν οὐχ εὑρίσκουσιν, ἀρνείσθωσαν καὶ αὐτόν. Εἰ δὲ πίστει τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς παραλαμβάνεται, ὑπὲρ ἡμᾶς δὲ καὶ ἡ τοῦ Υἱοῦ γένο νησις· οὐδεὶς γὰρ αὐτοῦ τὴν γενεὰν διηγήσεται, καθά δ ἀργείτω τὸ, Οὐκ ἦν, ἐξ ἀνθρωπίνων λογισμῶν ἀσθε φησιν ὁ προφήτης, πίστει δεχέσθω καὶ τοῦτο, καὶ νῶς εἰσφερόμενον. ΑΛΛΟ. Περὶ ἀιδιότητος. Συλλογισμός μετά τινος ἐπαπορήσεως πεπλε γμένος, καὶ συνάγων εἰς ὁμολογίαν τοῦ δεῖν Ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἔξωθεν ἐπι γεγονότα τὸν Υἱὸν ὑπολαμβάνειν· εἰ δὲ τοῦτο, δῆλον ὅτι καὶ τῷ Πατρὶ συναίδιον. * $3 creatum. Si aulem hoc verum est, non habebit A locum illud, Non erat, de Filio, quod nimirum de solis creaturis proprie dicitur. ALIUD. Si Filius genitus est a Patre : illud vero quod ex Patre genitum est, Verbum ipsius est, et sapientia, et splendor”; qui dicunt: Erat quando non eral Filius, procul dubio asserunt fuisse tempus quando Pater absque Verbo, absque sapientia, denique absque proprio suo splendore exstiterit. Sin vero hoc absurdum est, certe illud, Non erat, de Filio, otiosum erit. Erit itaque Patri coæternus. ALIUD. Objectio non vera, quæ Filii æternitatem subverlere videtur. Si, inquiunt, divina natura divisionem non ad- mittit, eo quod nulla passio in eam cadit (quæ enim passioni obnoxia sunt, iis etiam proprium est di- vidi) non est dicendus Filius ex essentia Patris esse, ne passio aliqua et divisio in simplici natura videatur. Si enim id quod ex aliquo procedit, di- versum plane numero est ab eo unde processit, divisio quædam atque sectio in diviua natura vide- tur, si non extrinsecus, sed revera ex ipsa pro- cessisse Filium statuamus. Si vero extrinsecus est, ergo super accessit, neque est Patri coæternus. Solutio objectionis. Male imperiteque corporum proprietates incor- poreæ essentiæ accommodant. In corporibus euim recte dici potest fieri passionem et sectionem ac divisionem ; at in naturam incorpoream nihil ho- rum cadit. Si vero Deus incorporeus est, gignit citra sui divisionem, generat citra sectionem. Si quidem etiam ignis gignit ex se lumen, nullam ta- men divisionem patitur, tametsi cogitatione separari quodaminodo ab eo videatur id quod ex eo proce- dit. Si quis vero corporeæ necessitati incorpoream naturam subjiciat, mentis suæ imbecillitatem in- cuset, quæ ea intelligere nequit quæ naturæ incor- poreæ conveniunt. Et rursum : Si nonnulli in intel- ligenda æterna Filii ex æterno Patre generatione laborant, atque ideo corporeis rationibus naturam Incorpoream subjiciunt : cum neque quid sit vel qúalis secundum naturam sit Pater non inveniant, Degent etiam fpsum. Si vero ea quæ supra nos sunt, fide apprehenduntur, et Filii generatio supra los est, neno enim ejus generationem narra- bit, ut ait propheta t, etiam hoc fde suscipia- tur, irritumque sit illud, Non erat, ex humani in- tellectus imbecillitate invectum. ALIUD. De æternitale. Syllogismus cum quadam quæstione connexus, unde colligitur confitendum esse: Ex essentia Patris case, non extrinsecus accessisse Filium : si autem ita est, coæternum etiam Patri esse. B C p Cor. 1, 24; llebr. 1, 3. Isa, LIII, 8.

Εἰ κατὰ τὴν ὑμετέραν ὑπόνοιαν, ὦ θεομάχοι, ἐξ οὐκ ὄντων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ, κατὰ τὸ μετέχειν τοῦ Θεοῦ, δηλονότι καθάπερ τὰ ἄλλα λογικά, καὶ αὐτὸς ἐκλήθη Θεὸς, καὶ Υἱὸς, καὶ Σοφία. Τοῦτο γὰρ ὑπάρχει τοῖς λογικοῖς κτίσμασιν, οἷς οὐ φύσει τὸ τῆς θεότητος ἐπαληθεύεται κάλλος, ἀλλ᾽ ἡ τοῦ διδόντος χάρις προξενεῖ· ὡς ὅταν λέγῃ· • Ἐγὼ εἶπον· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες.» Σχέσει γὰρ τῇ πρὸς Θεὸν υἱοποιηθέντες παρ' αὐτοῦ θεοποιούμεθα. Εἰ τοίνυν Θεοῦ μετασχόντες κατὰ χά- ριν, υἱοὶ Θεοῦ κεκλήμεθα, τίνος ἂν δοίημεν μετέχειν τὸν λόγον, ἵνα γένηται Υἱὸς ἢ Θεός; Ἡμεῖς μὲν γὰρ, τοῦ ἁγίου Πνεύματος· ἐπὶ δὲ τοῦ Λόγου τοῦτο νομί- ζειν, ἀμαθές. Αὐτὸς γάρ φησι περὶ τοῦ Πνεύματος· «Ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει· ε Τίνος οὖν ἄρα μετέχει ; Λείπεται λέγειν, τοῦ Πατρός. Καὶ τίς ἐστιν ὁ τῆς μετουσίας τρόπος; ἢ τί τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξιὸν καὶ ” ἐν τῷ λόγῳ γινόμενον, ἵνα καὶ μετέχηται. Φέρε εί- πεῖν, ὡς ἀπὸ πυρὸς θερμότης ἐν σώματι, ἢ ἔκ τινος ἄνθους εὐωδία· μᾶλλον δὲ ὥσπερ εἰς ἡμῶν τὸ Πνεῦ- μα, περὶ οὗ φησιν ἡ Γραφή· « Ὅτι ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται. » Τί οὖν ἐστι τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξιόν καὶ ἐν τῷ λόγῳ γινόμενον; "Αρ' ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας, ἢ ἔξωθέν ποθεν καὶ τοῦτο τὸ ληφθέν; Εἰ μὲν οὖν ἔξωθέν ἐστιν, οὐδὲ τοῦ Πατρὸς μέτοχός ἐστιν ὁ Υἱός, ἀλλ᾽ ἑτέρου τινὸς μετέχων ἁγιάζεται, ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοῆσαι δυσσεβές. Εἰ δὲ ἐκ τῆς εὐσίας τοῦ Πατρὸς συγχωρεῖτε νοεῖσθαι τὸ τῷ λόγῳ πρὸς μετοχὴν παρ' αὐτοῦ χορηγούμενον, ἢ τομήν τινα καὶ μερισμὸν καὶ πάθος δύνασθαι συμβαίνειν περὶ τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν δεδώκατε, ἢ λέγοντες ἀπα- θῶς καὶ ἀμερίστως ἐν τῷ Θεῷ τὰ τοιαῦτα γίνεσθαι, μάτην ἀνατρέπετε τὴν τοῦ Υἱοῦ γέννησιν, μερισμὸν καὶ πάθος περὶ αὐτὴν εἰσάγοντες. Εἰ δὲ ἀμερίστως τίκτει Θεός, γεννά τε ἀπαθῶς ἐξ ἑαυτοῦ, οὐδὲν κω- λύει τὸ γεννηθὲν ὁμολογεῖσθαι τὴν ζῶντα τοῦ Πατρὸς Λόγον. Ο δὲ ἐξ ἀϊδίου Πατρὸς προελθών, ἔσται πάντως καὶ ἀΐδιος· οὕτω γὰρ ἂν καὶ τὴν πατρώαν εὐγένειαν ἔχων καὶ διασώζων ἐν ἑαυτῷ, ἀληθεύε: λέγων· « Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα. » Ο γὰρ ἐν τῷ γενητῷ τὸ ἄΐδιον φαίνεται ΑΛΛΟ. Εἰ ὁ μετέχων τοῦ Υἱοῦ θείας γίνεται κοινωνός φύλο στους, κατὰ τὴν τοῦ Πέτρου φωνὴν, καὶ εἰ ναοὶ Θεοῦ χρηματίζουσιν οἷς ὁ Λόγος ἐνοικεῖ, ἀνάγκη λέγειν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ τὸν Υἱόν. Καὶ εἰ οὐδὲν ἐπι- γενητὸν ἐν θεῷ (τέλειος γὰρ καὶ ἀπροσδεής), οὐκ ἐπιγέγονεν ὁ Υἱός; ἀλλ᾽ ἦν τῷ Πατρὶ συναίδιος. Έτι, περὶ ἀϊδιότητος τοῦ Υἱοῦ. Πατέρα λέγομεν τὸν Θεὸν, Υἱὸν δὲ τὸν Λόγον καὶ Θεόν, οὐχ ἵνα τὸν μὲν προϋπάρχοντα, τὸν δὲ μετ' αυτήν γεγονότα νοῶμεν, κατὰ τὴν ἐν ἀνθρώποις ** χιν, 9. & THESAURUS. B A C 60° Si juxta vestram, hostes Dei, opinionem, Filius ex nihilo productus est, neque erat priusquam gi- gnerctur, ea ratione qua particeps est Dei, nempe sicut rationales creaturæ, etiam ipse vocatus est Dens, et Filius, et Sapientia. ld enim rationalibus creaturis tribuitur, quibus ipsa deitatis pul- chritudo naturaliter iuesse vere dici non potest; sed gratia dantis hoc eis conciliat: ut cum dicit : ‹ Ego dixi : Dii estis, et filii Excelsi omnes ***. › Re- latione enimn ad Deum adoptati ab ipso deificamur. Si igitur Dei participes facti per gratiam, filii Dei vocati sumus, cujusnam particeps esse statuemus Verbum, ut fiat Filius aut Deus? Nos enim Spiri- tus sancti participatione id consequimur : de Verbo autem ejusmodi aliquid cogitare absurdum est. Ipse enim de Spiritu dicit : c Quoniam de meo ac- cipit ". » Cujusnam igitur particeps est ? Reliquu est ut dicamus Patris. Quænam vero est participa- tionis ratio? aut quid a Patre procedit et in Verbo est, ut illius particeps sit? Exempli gratia, quem- adinodum ex igne calor in corpore, vel ex fore aliquo suavis odor : aut potius sicut in nos Spiri Lus, de quo dicit Scriptura : Quod ex Palre pro- cedit “. › Quidnam igitur est quod a Patre procedit et in Verbo est? An ex substantia Patris, aut extrinsecus est id quod accipitur? Porro si extris- secus est, non est utique Patris particeps Filius, sed alterius alicujus participatione sanctificatur; quod vel cogitare duntaxat, impium est. Sin vero id quod a Patre Filio participandum suppeditatur, ex sub- stantia ejus esse conceditis, aut sectionem ali- quam, divisionem passionemque in Dei natura sta- tui posse censetis, aut dicentes citra ullam passio- nem ac divisionem ejusmodi in Deo fieri, temere Filii generationem subvertitis, divisionem et pas- sionem in ipsam inducentes. Si vero citra divisio - nem gignit Deus, et absque passione ex se generat, nikil obstat quominus, id quod genitum est, vivumı Patris Verbum esse profteamur. Qui autem ex æterno Patre processit, erit omnino etiam æter- nus : ita eniın etiam paternam nobilitatem habens alque in se conservans vere dicit, inquiens: Qui vidit me, vidit et Patrem *. » Neque enim æternum in creatura videtur. Psal. £xxx1, 6. * Joan. xvi, 14. D Joan. XV, ALIUD. Si qui particeps est Filii, divinæ naturæ commu- nicat juxta Petri sententiam, et si templa Dei vo- cantur omnes in quibus Verbum babitat “, necesse omnino est Filium ex substantia Dei esse dicamus. Et si nibil in Deo est accessorium, sive extrin- secus advenicus (perfccius enim est et nullius egcus), non postea accessit Filius, sed erat Patri cox- ternus. Amplius, de æternitate Filii. Patrem dicimus Deum, Filium antem Verbum el Dean, non ut illum prius exstitisse, tunc vero postea factum humano more intelligamus : supe 26. Joan. Cor. ut, 16. .

Εἰ κατὰ τὴν ὑμετέραν ὑπόνοιαν, ὦ θεομάχοι, ἐξ οὐκ ὄντων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ, κατὰ τὸ μετέχειν τοῦ Θεοῦ, δηλονότι καθάπερ τὰ ἄλλα λογικά, καὶ αὐτὸς ἐκλήθη Θεὸς, καὶ Υἱὸς, καὶ Σοφία. Τοῦτο γὰρ ὑπάρχει τοῖς λογικοῖς κτίσμασιν, οἷς οὐ φύσει τὸ τῆς θεότητος ἐπαληθεύεται κάλλος, ἀλλ᾽ ἡ τοῦ διδόντος χάρις προξενεῖ· ὡς ὅταν λέγῃ· • Ἐγὼ εἶπον· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες.» Σχέσει γὰρ τῇ πρὸς Θεὸν υἱοποιηθέντες παρ' αὐτοῦ θεοποιούμεθα. Εἰ τοίνυν Θεοῦ μετασχόντες κατὰ χά- ριν, υἱοὶ Θεοῦ κεκλήμεθα, τίνος ἂν δοίημεν μετέχειν τὸν λόγον, ἵνα γένηται Υἱὸς ἢ Θεός; Ἡμεῖς μὲν γὰρ, τοῦ ἁγίου Πνεύματος· ἐπὶ δὲ τοῦ Λόγου τοῦτο νομί- ζειν, ἀμαθές. Αὐτὸς γάρ φησι περὶ τοῦ Πνεύματος· «Ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει· ε Τίνος οὖν ἄρα μετέχει ; Λείπεται λέγειν, τοῦ Πατρός. Καὶ τίς ἐστιν ὁ τῆς μετουσίας τρόπος; ἢ τί τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξιὸν καὶ ” ἐν τῷ λόγῳ γινόμενον, ἵνα καὶ μετέχηται. Φέρε εί- πεῖν, ὡς ἀπὸ πυρὸς θερμότης ἐν σώματι, ἢ ἔκ τινος ἄνθους εὐωδία· μᾶλλον δὲ ὥσπερ εἰς ἡμῶν τὸ Πνεῦ- μα, περὶ οὗ φησιν ἡ Γραφή· « Ὅτι ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται. » Τί οὖν ἐστι τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξιόν καὶ ἐν τῷ λόγῳ γινόμενον; "Αρ' ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας, ἢ ἔξωθέν ποθεν καὶ τοῦτο τὸ ληφθέν; Εἰ μὲν οὖν ἔξωθέν ἐστιν, οὐδὲ τοῦ Πατρὸς μέτοχός ἐστιν ὁ Υἱός, ἀλλ᾽ ἑτέρου τινὸς μετέχων ἁγιάζεται, ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοῆσαι δυσσεβές. Εἰ δὲ ἐκ τῆς εὐσίας τοῦ Πατρὸς συγχωρεῖτε νοεῖσθαι τὸ τῷ λόγῳ πρὸς μετοχὴν παρ' αὐτοῦ χορηγούμενον, ἢ τομήν τινα καὶ μερισμὸν καὶ πάθος δύνασθαι συμβαίνειν περὶ τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν δεδώκατε, ἢ λέγοντες ἀπα- θῶς καὶ ἀμερίστως ἐν τῷ Θεῷ τὰ τοιαῦτα γίνεσθαι, μάτην ἀνατρέπετε τὴν τοῦ Υἱοῦ γέννησιν, μερισμὸν καὶ πάθος περὶ αὐτὴν εἰσάγοντες. Εἰ δὲ ἀμερίστως τίκτει Θεός, γεννά τε ἀπαθῶς ἐξ ἑαυτοῦ, οὐδὲν κω- λύει τὸ γεννηθὲν ὁμολογεῖσθαι τὴν ζῶντα τοῦ Πατρὸς Λόγον. Ο δὲ ἐξ ἀϊδίου Πατρὸς προελθών, ἔσται πάντως καὶ ἀΐδιος· οὕτω γὰρ ἂν καὶ τὴν πατρώαν εὐγένειαν ἔχων καὶ διασώζων ἐν ἑαυτῷ, ἀληθεύε: λέγων· « Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα. » Ο γὰρ ἐν τῷ γενητῷ τὸ ἄΐδιον φαίνεται ΑΛΛΟ. Εἰ ὁ μετέχων τοῦ Υἱοῦ θείας γίνεται κοινωνός φύλο στους, κατὰ τὴν τοῦ Πέτρου φωνὴν, καὶ εἰ ναοὶ Θεοῦ χρηματίζουσιν οἷς ὁ Λόγος ἐνοικεῖ, ἀνάγκη λέγειν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ τὸν Υἱόν. Καὶ εἰ οὐδὲν ἐπι- γενητὸν ἐν θεῷ (τέλειος γὰρ καὶ ἀπροσδεής), οὐκ ἐπιγέγονεν ὁ Υἱός; ἀλλ᾽ ἦν τῷ Πατρὶ συναίδιος. Έτι, περὶ ἀϊδιότητος τοῦ Υἱοῦ. Πατέρα λέγομεν τὸν Θεὸν, Υἱὸν δὲ τὸν Λόγον καὶ Θεόν, οὐχ ἵνα τὸν μὲν προϋπάρχοντα, τὸν δὲ μετ' αυτήν γεγονότα νοῶμεν, κατὰ τὴν ἐν ἀνθρώποις ** χιν, 9. & THESAURUS. B A C 60° Si juxta vestram, hostes Dei, opinionem, Filius ex nihilo productus est, neque erat priusquam gi- gnerctur, ea ratione qua particeps est Dei, nempe sicut rationales creaturæ, etiam ipse vocatus est Dens, et Filius, et Sapientia. ld enim rationalibus creaturis tribuitur, quibus ipsa deitatis pul- chritudo naturaliter iuesse vere dici non potest; sed gratia dantis hoc eis conciliat: ut cum dicit : ‹ Ego dixi : Dii estis, et filii Excelsi omnes ***. › Re- latione enimn ad Deum adoptati ab ipso deificamur. Si igitur Dei participes facti per gratiam, filii Dei vocati sumus, cujusnam particeps esse statuemus Verbum, ut fiat Filius aut Deus? Nos enim Spiri- tus sancti participatione id consequimur : de Verbo autem ejusmodi aliquid cogitare absurdum est. Ipse enim de Spiritu dicit : c Quoniam de meo ac- cipit ". » Cujusnam igitur particeps est ? Reliquu est ut dicamus Patris. Quænam vero est participa- tionis ratio? aut quid a Patre procedit et in Verbo est, ut illius particeps sit? Exempli gratia, quem- adinodum ex igne calor in corpore, vel ex fore aliquo suavis odor : aut potius sicut in nos Spiri Lus, de quo dicit Scriptura : Quod ex Palre pro- cedit “. › Quidnam igitur est quod a Patre procedit et in Verbo est? An ex substantia Patris, aut extrinsecus est id quod accipitur? Porro si extris- secus est, non est utique Patris particeps Filius, sed alterius alicujus participatione sanctificatur; quod vel cogitare duntaxat, impium est. Sin vero id quod a Patre Filio participandum suppeditatur, ex sub- stantia ejus esse conceditis, aut sectionem ali- quam, divisionem passionemque in Dei natura sta- tui posse censetis, aut dicentes citra ullam passio- nem ac divisionem ejusmodi in Deo fieri, temere Filii generationem subvertitis, divisionem et pas- sionem in ipsam inducentes. Si vero citra divisio - nem gignit Deus, et absque passione ex se generat, nikil obstat quominus, id quod genitum est, vivumı Patris Verbum esse profteamur. Qui autem ex æterno Patre processit, erit omnino etiam æter- nus : ita eniın etiam paternam nobilitatem habens alque in se conservans vere dicit, inquiens: Qui vidit me, vidit et Patrem *. » Neque enim æternum in creatura videtur. Psal. £xxx1, 6. * Joan. xvi, 14. D Joan. XV, ALIUD. Si qui particeps est Filii, divinæ naturæ commu- nicat juxta Petri sententiam, et si templa Dei vo- cantur omnes in quibus Verbum babitat “, necesse omnino est Filium ex substantia Dei esse dicamus. Et si nibil in Deo est accessorium, sive extrin- secus advenicus (perfccius enim est et nullius egcus), non postea accessit Filius, sed erat Patri cox- ternus. Amplius, de æternitate Filii. Patrem dicimus Deum, Filium antem Verbum el Dean, non ut illum prius exstitisse, tunc vero postea factum humano more intelligamus : supe 26. Joan. Cor. ut, 16. .

Εἰ κατὰ τὴν ὑμετέραν ὑπόνοιαν, ὦ θεομάχοι, ἐξ οὐκ ὄντων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῇ, κατὰ τὸ μετέχειν τοῦ Θεοῦ, δηλονότι καθάπερ τὰ ἄλλα λογικά, καὶ αὐτὸς ἐκλήθη Θεὸς, καὶ Υἱὸς, καὶ Σοφία. Τοῦτο γὰρ ὑπάρχει τοῖς λογικοῖς κτίσμασιν, οἷς οὐ φύσει τὸ τῆς θεότητος ἐπαληθεύεται κάλλος, ἀλλ᾽ ἡ τοῦ διδόντος χάρις προξενεῖ· ὡς ὅταν λέγῃ· • Ἐγὼ εἶπον· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες.» Σχέσει γὰρ τῇ πρὸς Θεὸν υἱοποιηθέντες παρ' αὐτοῦ θεοποιούμεθα. Εἰ τοίνυν Θεοῦ μετασχόντες κατὰ χά- ριν, υἱοὶ Θεοῦ κεκλήμεθα, τίνος ἂν δοίημεν μετέχειν τὸν λόγον, ἵνα γένηται Υἱὸς ἢ Θεός; Ἡμεῖς μὲν γὰρ, τοῦ ἁγίου Πνεύματος· ἐπὶ δὲ τοῦ Λόγου τοῦτο νομί- ζειν, ἀμαθές. Αὐτὸς γάρ φησι περὶ τοῦ Πνεύματος· «Ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει· ε Τίνος οὖν ἄρα μετέχει ; Λείπεται λέγειν, τοῦ Πατρός. Καὶ τίς ἐστιν ὁ τῆς μετουσίας τρόπος; ἢ τί τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξιὸν καὶ ” ἐν τῷ λόγῳ γινόμενον, ἵνα καὶ μετέχηται. Φέρε εί- πεῖν, ὡς ἀπὸ πυρὸς θερμότης ἐν σώματι, ἢ ἔκ τινος ἄνθους εὐωδία· μᾶλλον δὲ ὥσπερ εἰς ἡμῶν τὸ Πνεῦ- μα, περὶ οὗ φησιν ἡ Γραφή· « Ὅτι ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται. » Τί οὖν ἐστι τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξιόν καὶ ἐν τῷ λόγῳ γινόμενον; "Αρ' ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας, ἢ ἔξωθέν ποθεν καὶ τοῦτο τὸ ληφθέν; Εἰ μὲν οὖν ἔξωθέν ἐστιν, οὐδὲ τοῦ Πατρὸς μέτοχός ἐστιν ὁ Υἱός, ἀλλ᾽ ἑτέρου τινὸς μετέχων ἁγιάζεται, ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοῆσαι δυσσεβές. Εἰ δὲ ἐκ τῆς εὐσίας τοῦ Πατρὸς συγχωρεῖτε νοεῖσθαι τὸ τῷ λόγῳ πρὸς μετοχὴν παρ' αὐτοῦ χορηγούμενον, ἢ τομήν τινα καὶ μερισμὸν καὶ πάθος δύνασθαι συμβαίνειν περὶ τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν δεδώκατε, ἢ λέγοντες ἀπα- θῶς καὶ ἀμερίστως ἐν τῷ Θεῷ τὰ τοιαῦτα γίνεσθαι, μάτην ἀνατρέπετε τὴν τοῦ Υἱοῦ γέννησιν, μερισμὸν καὶ πάθος περὶ αὐτὴν εἰσάγοντες. Εἰ δὲ ἀμερίστως τίκτει Θεός, γεννά τε ἀπαθῶς ἐξ ἑαυτοῦ, οὐδὲν κω- λύει τὸ γεννηθὲν ὁμολογεῖσθαι τὴν ζῶντα τοῦ Πατρὸς Λόγον. Ο δὲ ἐξ ἀϊδίου Πατρὸς προελθών, ἔσται πάντως καὶ ἀΐδιος· οὕτω γὰρ ἂν καὶ τὴν πατρώαν εὐγένειαν ἔχων καὶ διασώζων ἐν ἑαυτῷ, ἀληθεύε: λέγων· « Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα. » Ο γὰρ ἐν τῷ γενητῷ τὸ ἄΐδιον φαίνεται ΑΛΛΟ. Εἰ ὁ μετέχων τοῦ Υἱοῦ θείας γίνεται κοινωνός φύλο στους, κατὰ τὴν τοῦ Πέτρου φωνὴν, καὶ εἰ ναοὶ Θεοῦ χρηματίζουσιν οἷς ὁ Λόγος ἐνοικεῖ, ἀνάγκη λέγειν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ τὸν Υἱόν. Καὶ εἰ οὐδὲν ἐπι- γενητὸν ἐν θεῷ (τέλειος γὰρ καὶ ἀπροσδεής), οὐκ ἐπιγέγονεν ὁ Υἱός; ἀλλ᾽ ἦν τῷ Πατρὶ συναίδιος. Έτι, περὶ ἀϊδιότητος τοῦ Υἱοῦ. Πατέρα λέγομεν τὸν Θεὸν, Υἱὸν δὲ τὸν Λόγον καὶ Θεόν, οὐχ ἵνα τὸν μὲν προϋπάρχοντα, τὸν δὲ μετ' αυτήν γεγονότα νοῶμεν, κατὰ τὴν ἐν ἀνθρώποις ** χιν, 9. & THESAURUS. B A C 60° Si juxta vestram, hostes Dei, opinionem, Filius ex nihilo productus est, neque erat priusquam gi- gnerctur, ea ratione qua particeps est Dei, nempe sicut rationales creaturæ, etiam ipse vocatus est Dens, et Filius, et Sapientia. ld enim rationalibus creaturis tribuitur, quibus ipsa deitatis pul- chritudo naturaliter iuesse vere dici non potest; sed gratia dantis hoc eis conciliat: ut cum dicit : ‹ Ego dixi : Dii estis, et filii Excelsi omnes ***. › Re- latione enimn ad Deum adoptati ab ipso deificamur. Si igitur Dei participes facti per gratiam, filii Dei vocati sumus, cujusnam particeps esse statuemus Verbum, ut fiat Filius aut Deus? Nos enim Spiri- tus sancti participatione id consequimur : de Verbo autem ejusmodi aliquid cogitare absurdum est. Ipse enim de Spiritu dicit : c Quoniam de meo ac- cipit ". » Cujusnam igitur particeps est ? Reliquu est ut dicamus Patris. Quænam vero est participa- tionis ratio? aut quid a Patre procedit et in Verbo est, ut illius particeps sit? Exempli gratia, quem- adinodum ex igne calor in corpore, vel ex fore aliquo suavis odor : aut potius sicut in nos Spiri Lus, de quo dicit Scriptura : Quod ex Palre pro- cedit “. › Quidnam igitur est quod a Patre procedit et in Verbo est? An ex substantia Patris, aut extrinsecus est id quod accipitur? Porro si extris- secus est, non est utique Patris particeps Filius, sed alterius alicujus participatione sanctificatur; quod vel cogitare duntaxat, impium est. Sin vero id quod a Patre Filio participandum suppeditatur, ex sub- stantia ejus esse conceditis, aut sectionem ali- quam, divisionem passionemque in Dei natura sta- tui posse censetis, aut dicentes citra ullam passio- nem ac divisionem ejusmodi in Deo fieri, temere Filii generationem subvertitis, divisionem et pas- sionem in ipsam inducentes. Si vero citra divisio - nem gignit Deus, et absque passione ex se generat, nikil obstat quominus, id quod genitum est, vivumı Patris Verbum esse profteamur. Qui autem ex æterno Patre processit, erit omnino etiam æter- nus : ita eniın etiam paternam nobilitatem habens alque in se conservans vere dicit, inquiens: Qui vidit me, vidit et Patrem *. » Neque enim æternum in creatura videtur. Psal. £xxx1, 6. * Joan. xvi, 14. D Joan. XV, ALIUD. Si qui particeps est Filii, divinæ naturæ commu- nicat juxta Petri sententiam, et si templa Dei vo- cantur omnes in quibus Verbum babitat “, necesse omnino est Filium ex substantia Dei esse dicamus. Et si nibil in Deo est accessorium, sive extrin- secus advenicus (perfccius enim est et nullius egcus), non postea accessit Filius, sed erat Patri cox- ternus. Amplius, de æternitate Filii. Patrem dicimus Deum, Filium antem Verbum el Dean, non ut illum prius exstitisse, tunc vero postea factum humano more intelligamus : supe 26. Joan. Cor. ut, 16. .

ΑΛΛΟ: Πηγὴ σοφίας καὶ ζωῆς καλεῖται καὶ ἔστιν ὁ Θεός. Α Διὰ μὲν γὰρ Ἱερεμίου φησίν· « Ἐμὲ ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος. » Καὶ πάλιν · Θρόνος δόξης υψωμένος, ἁγίασμα ἡμῶν, ὑπομονὴ Ἰσραήλ, Κύριος. Πάντες οἱ καταλιπόντες σε καταισχυνθήτωσαν, ἀφ εστηκότες ἐπὶ τῆς γῆς. Γραφήτωσαν ὅτι ἐγκατέλιπον, πηγὴν ζωῆς τὸν Κύριον, ο Διὰ δὲ τοῦ Βαρούχα • Εγκατελίπετε τὴν πηγὴν τῆς σοφίας. » Οὕτω τοίς νυν ὄντος τε καὶ καλουμένου τοῦ Θεοῦ, ἀκόλουθόν ἐστι τῇ πηγῇ τῆς σοφίας συνυπάρχειν τὰ ἐξ αὐτ τῆς· ἐπεὶ οὐκ ἂν εἴη πηγή μηδὲν ἀναβλύζουσα. Ούτ κοῦν ἐν τῷ λέγειν· Ην ότε οὐκ ἦν Υἱὸς, ὁ λέ- γων· Ἐγώ εἰμι ἡ ζωὴ, καὶ ἐγὼ ἡ σοφία, κατεσκή· να τα βουλήν, συνομολογεῖν ἔστι σαφῶς ξηράν ποτε καὶ ἄγονον εἶναι τὴν πηγήν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς, ἀεὶ γὰρ καρπογόνος ή θεία φύσις, καὶ οὐδὲν ἐν αὐτῇ τὸ καινόν, ἦν ἄρα τῷ Γεννήσαντι. συναίἴδιος ὁ ἐξ αὐτοῦ γνήσιος Λόγος, ὥσπερ ἀπό τινος πηγῆς τῆς πατρώας ἀναβλύζων οὐσίας. ΑΛΛΟ. Εἰς τὸ αὐτὸ πιθανόν. Επαγγέλλεται ποιήσειν ὁ Θεὸς τοὺς δουλεύοντας αὐτῷ, ὡς πηγὴν ἣν μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ. Οὕτω τε διὰ τοῦ προφήτου φησὶν Ἡσαΐου· ι Καὶ ἐμπλησθήσῃ, καθάπερ ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχή σου, καὶ τὰ ὀστᾶ σου πιαν θήσεται· καὶ ἔσται ὡς κήπος μεθύων, καὶ ὡς πηγὴ ἧς μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ, Ταῦτα τοῦ Θεοῦ ποιήσειν ἐπ' ἀνθρώπων υπισχνουμένου, πῶς οὐ πάσης ἂν εἶεν ἀπεδείας ὑπεύθυνος, οἱ τὴν θείαν ἐκείνην καὶ ἀκή- ρετον πηγὴν ξηράν ποτε γεγενῆσθαι λέγοντες· ἵνα καὶ ἀνθρώπων δεύτερος φαίνηται Θεός ; Εἰ δὲ τοῦτο άτοπον, ἦν ἄρα ἐν τῇ πηγῇ τὸ ὕδωρ τῆς ζωῆς καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς σοφία, τουτέστιν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Γέγραπται· ο Εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι' αὐτοῦ, ἀλλ᾽ εἴ τις τὸν κ' οὗ τὰ πάντα γέγονεν, ἕνα τῶν πάντων εἶναι λέ- γος, τὸ κωλύον οὐδὲν, καὶ τὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα τοῖς αὐτοῖς ὑποβάλλειν συλλογισμοίς. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβές, οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἐν ἔσται τῶν πάντων, δι' οὗ τὰ πάντα γέγονεν, άΐδιος οὖν. Ο γὰρ ὅλως τὸ εἶναι κτίσμα καὶ ποίημα διαπεφευγώς, οὐκ ἐν τοῖς πᾶσιν ῶν, ἀλλ' ὑπὲρ πάντα καὶ ἐπὶ πάντων Θεὸς νοηθήσεται. ΑΛΛΑ ἁπλᾶ και απόλυτα. Εἰ φῶς ἐστιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, ἦν ἀεὶ ἐν αὐτῷ τὰ ἀπαύγασμα αὐτοῦ. Εἰ χαρακτήρ ἐστιν ὁ Υἱὸς τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωτ τήν, λεγέτωσαν οι' ἐπ' αὐτοῦ τὸ, Οὐκ ἦν, τολμῶντες φέρειν, πότε χαρακτῆρος χωρίς ἦν ἡ ὑπόστασις τοῦ Πατρός; Ομοῦ γὰρ τῇ ὑποστάσει καὶ ὁ ταύτης και ρακτήρ συνεισάγεται. Εἰ ἀλήθεια καὶ σοφία ἐστὶν ὁ . Εt Εt ሓ THESAURUS. B G D Jerem. 11, ** Hebr. 1, 3. * Jerem. xv, 12, 13. 13. ALIUD. Fons sapientiæ et vitæ vocatur et est Deus. Nam per Jeremiam ita ait : Reliquerunt me fontem aquæ vivæ“. » Et rursum : ‹ Thronus gloriæ exal- tatus, sanctificatio nostra, exspectatio Israel, Domi- nus. Erubescant omnes qui reliquerunt te, rece- dentes a terra. Scribantur quoniam dereliquerunt fontem vitæ Dominum ". . per Baruch : « Fon- tem sapientiae dereliquistis. Cum itaque ejus- modi sit, et vocetur Deus, consequens est ut una cum fonte exsistant quæ ex eo manant. Neque enim fuerit fons nisi manet. Dicendo igitur : Erat ali- quando quando non erat Filius, qui dicit : Ego sum vita, et ego Sapientia habitavi in consiliis, fa- tendum omnino erit siccum atque infecundum esse fontem. Si vero hoc impium est, fecunda enim et fructifera semper est divina natura, nihilque in ea inane, erat utique coæternum Patri Verbum ex ipso genitum, e paterna essentia veluti fonte promanans. ALIUD, ejusdem rei probatio. Promittit Deus facturum se eos qui ipsi serviunt, velut ſontem, cujus aqua nunquam deficit. Ita enim per Isaiae prophetæ vocem alt : « impleberis sicut anima tua desiderat, et pinguescent ossa tua : et erunt quasi hortus irriguus, et veluti fons cujus aqua non deficit ". Hæc cum Deus in hominibus se præstiturum promittat, quo pacto non extreme im- pii censendi sunt, qui divinum illum atque peren- nem fontem, siccum aliquando fuisse dicunt, ut et secundus quidam hominum Deus esse videatur? At vero si hoc absurdum est, erat utique in ſonte aqua vite et, sapientia quæ inde promanat, hoc est Fi- lius. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Scriptum est : « Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso : ét unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum "; › si quis autem illum per quem omnia facta sunt, unum ex onınibırs esse dicat; nihil oberit quominus etiam eum ex quo omnia, eodem in ordine cum omnibus colloce- mus. Si vero id manifeste impium est, neque Filius unum erit ex omnibus, per quem omnia facta sunt, æternus itaque. A quo enim in universum id alie- num, ut opus aut creatura sit, is non unus ex om- nibus, sed super omnia et in. omnibus Deus esse censebitur. ALIA simplicia et indissolubilia. Si Dens et Pater lumen est, erat semper in ipso lumen ejus. Si Filius est character sive forma sub- stantiæ Patris, juxta Pauli vocem ", dicant il qui hoc, Non erat, de eo dicere audent, quando sub- stantia Patris absque suo charactere exstiterit? Si- mul enim cum substantia etiam character ejus in- ducitur. Si veritas et sapientia est Filius, quando non so Cor. viii, & « Baruch !!!, 12. Isa. LVIII, 11.

ΑΛΛΟ: Πηγὴ σοφίας καὶ ζωῆς καλεῖται καὶ ἔστιν ὁ Θεός. Α Διὰ μὲν γὰρ Ἱερεμίου φησίν· « Ἐμὲ ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος. » Καὶ πάλιν · Θρόνος δόξης υψωμένος, ἁγίασμα ἡμῶν, ὑπομονὴ Ἰσραήλ, Κύριος. Πάντες οἱ καταλιπόντες σε καταισχυνθήτωσαν, ἀφ εστηκότες ἐπὶ τῆς γῆς. Γραφήτωσαν ὅτι ἐγκατέλιπον, πηγὴν ζωῆς τὸν Κύριον, ο Διὰ δὲ τοῦ Βαρούχα • Εγκατελίπετε τὴν πηγὴν τῆς σοφίας. » Οὕτω τοίς νυν ὄντος τε καὶ καλουμένου τοῦ Θεοῦ, ἀκόλουθόν ἐστι τῇ πηγῇ τῆς σοφίας συνυπάρχειν τὰ ἐξ αὐτ τῆς· ἐπεὶ οὐκ ἂν εἴη πηγή μηδὲν ἀναβλύζουσα. Ούτ κοῦν ἐν τῷ λέγειν· Ην ότε οὐκ ἦν Υἱὸς, ὁ λέ- γων· Ἐγώ εἰμι ἡ ζωὴ, καὶ ἐγὼ ἡ σοφία, κατεσκή· να τα βουλήν, συνομολογεῖν ἔστι σαφῶς ξηράν ποτε καὶ ἄγονον εἶναι τὴν πηγήν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς, ἀεὶ γὰρ καρπογόνος ή θεία φύσις, καὶ οὐδὲν ἐν αὐτῇ τὸ καινόν, ἦν ἄρα τῷ Γεννήσαντι. συναίἴδιος ὁ ἐξ αὐτοῦ γνήσιος Λόγος, ὥσπερ ἀπό τινος πηγῆς τῆς πατρώας ἀναβλύζων οὐσίας. ΑΛΛΟ. Εἰς τὸ αὐτὸ πιθανόν. Επαγγέλλεται ποιήσειν ὁ Θεὸς τοὺς δουλεύοντας αὐτῷ, ὡς πηγὴν ἣν μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ. Οὕτω τε διὰ τοῦ προφήτου φησὶν Ἡσαΐου· ι Καὶ ἐμπλησθήσῃ, καθάπερ ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχή σου, καὶ τὰ ὀστᾶ σου πιαν θήσεται· καὶ ἔσται ὡς κήπος μεθύων, καὶ ὡς πηγὴ ἧς μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ, Ταῦτα τοῦ Θεοῦ ποιήσειν ἐπ' ἀνθρώπων υπισχνουμένου, πῶς οὐ πάσης ἂν εἶεν ἀπεδείας ὑπεύθυνος, οἱ τὴν θείαν ἐκείνην καὶ ἀκή- ρετον πηγὴν ξηράν ποτε γεγενῆσθαι λέγοντες· ἵνα καὶ ἀνθρώπων δεύτερος φαίνηται Θεός ; Εἰ δὲ τοῦτο άτοπον, ἦν ἄρα ἐν τῇ πηγῇ τὸ ὕδωρ τῆς ζωῆς καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς σοφία, τουτέστιν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Γέγραπται· ο Εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι' αὐτοῦ, ἀλλ᾽ εἴ τις τὸν κ' οὗ τὰ πάντα γέγονεν, ἕνα τῶν πάντων εἶναι λέ- γος, τὸ κωλύον οὐδὲν, καὶ τὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα τοῖς αὐτοῖς ὑποβάλλειν συλλογισμοίς. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβές, οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἐν ἔσται τῶν πάντων, δι' οὗ τὰ πάντα γέγονεν, άΐδιος οὖν. Ο γὰρ ὅλως τὸ εἶναι κτίσμα καὶ ποίημα διαπεφευγώς, οὐκ ἐν τοῖς πᾶσιν ῶν, ἀλλ' ὑπὲρ πάντα καὶ ἐπὶ πάντων Θεὸς νοηθήσεται. ΑΛΛΑ ἁπλᾶ και απόλυτα. Εἰ φῶς ἐστιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, ἦν ἀεὶ ἐν αὐτῷ τὰ ἀπαύγασμα αὐτοῦ. Εἰ χαρακτήρ ἐστιν ὁ Υἱὸς τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωτ τήν, λεγέτωσαν οι' ἐπ' αὐτοῦ τὸ, Οὐκ ἦν, τολμῶντες φέρειν, πότε χαρακτῆρος χωρίς ἦν ἡ ὑπόστασις τοῦ Πατρός; Ομοῦ γὰρ τῇ ὑποστάσει καὶ ὁ ταύτης και ρακτήρ συνεισάγεται. Εἰ ἀλήθεια καὶ σοφία ἐστὶν ὁ . Εt Εt ሓ THESAURUS. B G D Jerem. 11, ** Hebr. 1, 3. * Jerem. xv, 12, 13. 13. ALIUD. Fons sapientiæ et vitæ vocatur et est Deus. Nam per Jeremiam ita ait : Reliquerunt me fontem aquæ vivæ“. » Et rursum : ‹ Thronus gloriæ exal- tatus, sanctificatio nostra, exspectatio Israel, Domi- nus. Erubescant omnes qui reliquerunt te, rece- dentes a terra. Scribantur quoniam dereliquerunt fontem vitæ Dominum ". . per Baruch : « Fon- tem sapientiae dereliquistis. Cum itaque ejus- modi sit, et vocetur Deus, consequens est ut una cum fonte exsistant quæ ex eo manant. Neque enim fuerit fons nisi manet. Dicendo igitur : Erat ali- quando quando non erat Filius, qui dicit : Ego sum vita, et ego Sapientia habitavi in consiliis, fa- tendum omnino erit siccum atque infecundum esse fontem. Si vero hoc impium est, fecunda enim et fructifera semper est divina natura, nihilque in ea inane, erat utique coæternum Patri Verbum ex ipso genitum, e paterna essentia veluti fonte promanans. ALIUD, ejusdem rei probatio. Promittit Deus facturum se eos qui ipsi serviunt, velut ſontem, cujus aqua nunquam deficit. Ita enim per Isaiae prophetæ vocem alt : « impleberis sicut anima tua desiderat, et pinguescent ossa tua : et erunt quasi hortus irriguus, et veluti fons cujus aqua non deficit ". Hæc cum Deus in hominibus se præstiturum promittat, quo pacto non extreme im- pii censendi sunt, qui divinum illum atque peren- nem fontem, siccum aliquando fuisse dicunt, ut et secundus quidam hominum Deus esse videatur? At vero si hoc absurdum est, erat utique in ſonte aqua vite et, sapientia quæ inde promanat, hoc est Fi- lius. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Scriptum est : « Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso : ét unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum "; › si quis autem illum per quem omnia facta sunt, unum ex onınibırs esse dicat; nihil oberit quominus etiam eum ex quo omnia, eodem in ordine cum omnibus colloce- mus. Si vero id manifeste impium est, neque Filius unum erit ex omnibus, per quem omnia facta sunt, æternus itaque. A quo enim in universum id alie- num, ut opus aut creatura sit, is non unus ex om- nibus, sed super omnia et in. omnibus Deus esse censebitur. ALIA simplicia et indissolubilia. Si Dens et Pater lumen est, erat semper in ipso lumen ejus. Si Filius est character sive forma sub- stantiæ Patris, juxta Pauli vocem ", dicant il qui hoc, Non erat, de eo dicere audent, quando sub- stantia Patris absque suo charactere exstiterit? Si- mul enim cum substantia etiam character ejus in- ducitur. Si veritas et sapientia est Filius, quando non so Cor. viii, & « Baruch !!!, 12. Isa. LVIII, 11.

ΑΛΛΟ: Πηγὴ σοφίας καὶ ζωῆς καλεῖται καὶ ἔστιν ὁ Θεός. Α Διὰ μὲν γὰρ Ἱερεμίου φησίν· « Ἐμὲ ἐγκατέλιπον πηγὴν ὕδατος ζῶντος. » Καὶ πάλιν · Θρόνος δόξης υψωμένος, ἁγίασμα ἡμῶν, ὑπομονὴ Ἰσραήλ, Κύριος. Πάντες οἱ καταλιπόντες σε καταισχυνθήτωσαν, ἀφ εστηκότες ἐπὶ τῆς γῆς. Γραφήτωσαν ὅτι ἐγκατέλιπον, πηγὴν ζωῆς τὸν Κύριον, ο Διὰ δὲ τοῦ Βαρούχα • Εγκατελίπετε τὴν πηγὴν τῆς σοφίας. » Οὕτω τοίς νυν ὄντος τε καὶ καλουμένου τοῦ Θεοῦ, ἀκόλουθόν ἐστι τῇ πηγῇ τῆς σοφίας συνυπάρχειν τὰ ἐξ αὐτ τῆς· ἐπεὶ οὐκ ἂν εἴη πηγή μηδὲν ἀναβλύζουσα. Ούτ κοῦν ἐν τῷ λέγειν· Ην ότε οὐκ ἦν Υἱὸς, ὁ λέ- γων· Ἐγώ εἰμι ἡ ζωὴ, καὶ ἐγὼ ἡ σοφία, κατεσκή· να τα βουλήν, συνομολογεῖν ἔστι σαφῶς ξηράν ποτε καὶ ἄγονον εἶναι τὴν πηγήν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς, ἀεὶ γὰρ καρπογόνος ή θεία φύσις, καὶ οὐδὲν ἐν αὐτῇ τὸ καινόν, ἦν ἄρα τῷ Γεννήσαντι. συναίἴδιος ὁ ἐξ αὐτοῦ γνήσιος Λόγος, ὥσπερ ἀπό τινος πηγῆς τῆς πατρώας ἀναβλύζων οὐσίας. ΑΛΛΟ. Εἰς τὸ αὐτὸ πιθανόν. Επαγγέλλεται ποιήσειν ὁ Θεὸς τοὺς δουλεύοντας αὐτῷ, ὡς πηγὴν ἣν μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ. Οὕτω τε διὰ τοῦ προφήτου φησὶν Ἡσαΐου· ι Καὶ ἐμπλησθήσῃ, καθάπερ ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχή σου, καὶ τὰ ὀστᾶ σου πιαν θήσεται· καὶ ἔσται ὡς κήπος μεθύων, καὶ ὡς πηγὴ ἧς μὴ ἐξέλιπεν ὕδωρ, Ταῦτα τοῦ Θεοῦ ποιήσειν ἐπ' ἀνθρώπων υπισχνουμένου, πῶς οὐ πάσης ἂν εἶεν ἀπεδείας ὑπεύθυνος, οἱ τὴν θείαν ἐκείνην καὶ ἀκή- ρετον πηγὴν ξηράν ποτε γεγενῆσθαι λέγοντες· ἵνα καὶ ἀνθρώπων δεύτερος φαίνηται Θεός ; Εἰ δὲ τοῦτο άτοπον, ἦν ἄρα ἐν τῇ πηγῇ τὸ ὕδωρ τῆς ζωῆς καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς σοφία, τουτέστιν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Γέγραπται· ο Εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι' αὐτοῦ, ἀλλ᾽ εἴ τις τὸν κ' οὗ τὰ πάντα γέγονεν, ἕνα τῶν πάντων εἶναι λέ- γος, τὸ κωλύον οὐδὲν, καὶ τὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα τοῖς αὐτοῖς ὑποβάλλειν συλλογισμοίς. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβές, οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἐν ἔσται τῶν πάντων, δι' οὗ τὰ πάντα γέγονεν, άΐδιος οὖν. Ο γὰρ ὅλως τὸ εἶναι κτίσμα καὶ ποίημα διαπεφευγώς, οὐκ ἐν τοῖς πᾶσιν ῶν, ἀλλ' ὑπὲρ πάντα καὶ ἐπὶ πάντων Θεὸς νοηθήσεται. ΑΛΛΑ ἁπλᾶ και απόλυτα. Εἰ φῶς ἐστιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, ἦν ἀεὶ ἐν αὐτῷ τὰ ἀπαύγασμα αὐτοῦ. Εἰ χαρακτήρ ἐστιν ὁ Υἱὸς τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωτ τήν, λεγέτωσαν οι' ἐπ' αὐτοῦ τὸ, Οὐκ ἦν, τολμῶντες φέρειν, πότε χαρακτῆρος χωρίς ἦν ἡ ὑπόστασις τοῦ Πατρός; Ομοῦ γὰρ τῇ ὑποστάσει καὶ ὁ ταύτης και ρακτήρ συνεισάγεται. Εἰ ἀλήθεια καὶ σοφία ἐστὶν ὁ . Εt Εt ሓ THESAURUS. B G D Jerem. 11, ** Hebr. 1, 3. * Jerem. xv, 12, 13. 13. ALIUD. Fons sapientiæ et vitæ vocatur et est Deus. Nam per Jeremiam ita ait : Reliquerunt me fontem aquæ vivæ“. » Et rursum : ‹ Thronus gloriæ exal- tatus, sanctificatio nostra, exspectatio Israel, Domi- nus. Erubescant omnes qui reliquerunt te, rece- dentes a terra. Scribantur quoniam dereliquerunt fontem vitæ Dominum ". . per Baruch : « Fon- tem sapientiae dereliquistis. Cum itaque ejus- modi sit, et vocetur Deus, consequens est ut una cum fonte exsistant quæ ex eo manant. Neque enim fuerit fons nisi manet. Dicendo igitur : Erat ali- quando quando non erat Filius, qui dicit : Ego sum vita, et ego Sapientia habitavi in consiliis, fa- tendum omnino erit siccum atque infecundum esse fontem. Si vero hoc impium est, fecunda enim et fructifera semper est divina natura, nihilque in ea inane, erat utique coæternum Patri Verbum ex ipso genitum, e paterna essentia veluti fonte promanans. ALIUD, ejusdem rei probatio. Promittit Deus facturum se eos qui ipsi serviunt, velut ſontem, cujus aqua nunquam deficit. Ita enim per Isaiae prophetæ vocem alt : « impleberis sicut anima tua desiderat, et pinguescent ossa tua : et erunt quasi hortus irriguus, et veluti fons cujus aqua non deficit ". Hæc cum Deus in hominibus se præstiturum promittat, quo pacto non extreme im- pii censendi sunt, qui divinum illum atque peren- nem fontem, siccum aliquando fuisse dicunt, ut et secundus quidam hominum Deus esse videatur? At vero si hoc absurdum est, erat utique in ſonte aqua vite et, sapientia quæ inde promanat, hoc est Fi- lius. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Scriptum est : « Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso : ét unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum "; › si quis autem illum per quem omnia facta sunt, unum ex onınibırs esse dicat; nihil oberit quominus etiam eum ex quo omnia, eodem in ordine cum omnibus colloce- mus. Si vero id manifeste impium est, neque Filius unum erit ex omnibus, per quem omnia facta sunt, æternus itaque. A quo enim in universum id alie- num, ut opus aut creatura sit, is non unus ex om- nibus, sed super omnia et in. omnibus Deus esse censebitur. ALIA simplicia et indissolubilia. Si Dens et Pater lumen est, erat semper in ipso lumen ejus. Si Filius est character sive forma sub- stantiæ Patris, juxta Pauli vocem ", dicant il qui hoc, Non erat, de eo dicere audent, quando sub- stantia Patris absque suo charactere exstiterit? Si- mul enim cum substantia etiam character ejus in- ducitur. Si veritas et sapientia est Filius, quando non so Cor. viii, & « Baruch !!!, 12. Isa. LVIII, 11.

Α Υἱὸς, πότε οὐκ ἦν ἐν τῷ Πατρί; 'Δεὶ γὰρ ἀλήθεια καὶ σοφία ἐν Θεῷ καὶ Πατρί. πιν, θα ΑΛΛΟ. Εἰ ἐν Υἱῷ θεωρεῖται ὁ Πατήρ, καὶ εἰκὼν ἐστιν ἀπαράλλακτος τῆς τοῦ Γεννήσαντος οὐσίας, κατὰ τὸ λεγόμενον παρ' αὐτοῦ· . Ο έωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε καὶ τὸν Πατέρα, ο προσείναι πάντως αὐτῷ ἀναγκαίον κατὰ φύσιν ὅσα καὶ τῷ Πατρί. Εσται γὰρ οὕτως ἀκριβῆς ὁ χαρακτήρ. 'Αΐδιος δὲ ὁ Πατήρ, ἀθάνατος, βασιλεύς, κτίστης, παντοκράτωρ, Θεὸς, ποιητής ταῦτα καὶ ὁ Υἱός. Η πῶς ἐν τῷ γενητῷ τὸ ἀΐδιον φαίνεται ; ἢ ἐν τῷ ποτε μὴ ὄντι τὸ τέλειον, ἢ ἐν τῷ ποιήματι ὁ ποιητής; Α' γὰρ εἰκόνες ἀεὶ πρὸς τὰ ἀρχέτυπα τὴν ἐμφέρειαν ἔχουσιν. Ερώτησις αἱρετικῶν ὡς πρὸς ἀνοήτους γυναίκας αὕτη. Εἰ εἶχες, φασίν, υἱὸν πρὶν τέκῃς; Ὥσπερ δὲ οὐκ εἶχες, οὕτω καὶ ὁ Θεός. Οὐκοῦν ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υιός. Τί οὖν πρὸς τοῦτο; Εἰ ἐπ' ἀναιρέσει τῆς ἀιδιότητος τοῦ Υἱοῦ τὰ τῆς ἀνθρωπότητος ίδια τη θεία φύσει περιτιθέντες οὐκ αἰσχύνονται, ἐρωτάτωσαν καὶ τῶν ἀρχιτεκτόνων τινάς, εἰ δύνανται χωρίς ύλης οἰκοδομεῖν. Εἰ δὲ ἀνανεύοιεν, ὁμολογοῦντες τὸ ἀλη θές, ὡς οὐ δύνανται, λεγέτωσαν ὕλης δεδεῆσθαι και Θεὸν εἰς τὴν τῶν ὅλων κατασκευὴν ὡς ἄνθρωπον ἵνα μηκέτι νοῆτα: Ποιητὴς ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι τὰ ὄντα παράγων, ἀλλ' ἔκ τινος ὑποκειμένης ἀρχῆς τε καὶ ὕλης, ὡς ἄνθρωπος, μετασκευαστής μᾶλλον ἢ ποιητὴς εὑρισκόμενος. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον εἶναί φασι, κἀκεῖνο φευγέτωσαν· ἡ λεγέτωσαν τὴν αἰτίαν, δι' ἣν ἐπὶ μὲν τοῦ γενναν οὐδὲν ἀνθρώπου πλέον ἔχειν βούλονται τὸν Θεὸν, ἐπὶ δὲ τοῦ κτίζειν οὐκέτι τὰ ἀνθρώπου προσάπτουσιν αὐτῷ. Εἰ δὲ ποιητής ἔστιν, ὡς πρέπει Θεῷ ἔσται καὶ γεννήτωρ κατὰ τὸν ἴσον τρόπον. Ερώτησις 'Αρειανῶν ἀτοπίας μεστή, πρὸς ἦν ἀντεπερώτησις ἀτοπωτέρα, ὅτι χρὴ μὴ ἀπαι δεύτως ἐρωτᾷν ἐκδιδάσκουσα. Ο ὤν, φασὶν, Θεὸς ὄντα τὸν Υἱὸν ἐποίησεν, ἢ μὴ ὄντα ; Πρὸς τοῦτο λύσις ήτοι ἀνθυποφορά. Ο ὢν Θεὸς, ὧν γέγονεν, ἢ καὶ πρὶν γένηταί ἐστιν ῶν. Καὶ, ἑαυτὸν ἐποίησεν, ἢ ἐξ οὐδενὸς ἔστι; Καὶ μηδενὸς ὄντος πρότερον, ἐξαίφνης αὐτὸς ἐφάνη ; Ἐν τούτοις πᾶσα ἀπόκρισις τὸ δύσφημον ἔχει· χρή τοίνυν τοῖς οὕτως ἐρωτῶσι μὴ ἀποκρίνεσθαι πρὸς τὴν προταθεῖσαν πεῦσιν, ἀλλὰ μᾶλλον εὐσεβῶς λέγω- μεν ὡς ἔστιν ἀἴδιος ὁ Πατήρ. Οντος οὖν ἀϊδίου του Πατρὸς, ὧν ἐστιν ἀΐδιος καὶ ὁ Υἱός. Ως γὰρ οὐκ ἄν ποτε φῶς ὀφθείη τοῦ ἰδίου απαυγάσματος ἔρημον, οὕτως οὐκ ἂν εἴη Πατήρ μὴ ὄντος Υἱοῦ, δι' οὗ καὶ Πατὴρ φαίνεται. "Ην δὲ ἀεὶ Πατὴρ ὁ Θεὸς ἦν ἄρα πάντως οὗ καὶ ἔστι Πατήρ. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. fuit in Patre? Semper enim sapientia et veritas in Deo et Patre fuit. ALIUD. Si in Filio videtur Pater et Filius, et est indiffe- rens imago essentiæ Genitoris, juxta id quod de co dicitur : « Qui vidit me, vidit et Patrem meum ", › necesse omnino est ut ei insint naturaliter omnia que Patri. Ita enim erit perfectus character. Alermus autem est Pater, immortalis, rex, creator, omnipotens, Deus, opifex : hæc ipsa est et Filius. At quo pacto in creatura appareat æternitas? aut in eo qui aliquando non erat, perfectio, aut in opere opifex Imagines enim perpetuo exemplarium simi- litudinem referunt. Interrogatio hæreticorum veluti ad stultas mulieres, hac est. B An babuisti, inquiunt, filium, priusquain pepe- reris? Quemadmodum autem non habuisti, ita ne- que Deus. Erat itaque tempus quando non erat Fi- lius. Quid igitur ad hoc dicemus? Si ad tollendam mternitatem Filii humana naturae proprietates divinæ accommodare non verentur, interrogent etiam architectos, an absque materia ædificare possint. Et si negent, fatentes id quod verum est, non posse dicant etiam Deo ad totius universi creationem materia opus fuisse, perinde atque ho- mini : ita ut non jam censeatur Creator, qui ea quæ in natura rerum exsistunt, e nihilo ad esse tradu- serit, sed ex subjecto aliquo principio et materia, C ut homo, et mutasse potius quam creasse judicetur. Si vero hoc absurdum esse dicunt, etiam illud de- testentur, aut causam afferant, ob quam nihil am- plius in generando Deo tribuant quam homini; in creando autem non item quæ hominis sunt, ei ascri- bant. Si autem creator est, quemadmodum Deo convenit, erit etiam generator eadem ratione. Interrogatio Arianorum plena absurditatís, cui alia similis interrogatio opponitur, docens, non esse aliquid stulte interrogandum. Deus, inquiunt, exsistens, exsistentem Filium fecit, aut non exsistenten? Solutio seu potius subjectio. Denis exsistens, factusne est exsistens, aut prius- D quam fieret exsistebat? Et, fecitne seipsum, aut ex nihilo factus est? An cum prius nihil exsisteret, ipse repente apparuit? Ad hæc responderi citra blasphemian non potest: iis itaque qui ejusmodi quaestiones proponunt respondendum nou est,ino potius pie dicendum Patrem ab æterno exsistere. Cum itaque æteruus sit Pater, ab æterno etiam exsistit Filius. Quemadmodum enim nunquam lumen splendore suo destitutam cernitur, ita neque Pa- ter Filio, per quem Pater videtur. Erat autem semu- per Deus Pater ; erat itaque omnino etiam is cujus est Pater. st Joan. Digilized by Google

Α Υἱὸς, πότε οὐκ ἦν ἐν τῷ Πατρί; 'Δεὶ γὰρ ἀλήθεια καὶ σοφία ἐν Θεῷ καὶ Πατρί. πιν, θα ΑΛΛΟ. Εἰ ἐν Υἱῷ θεωρεῖται ὁ Πατήρ, καὶ εἰκὼν ἐστιν ἀπαράλλακτος τῆς τοῦ Γεννήσαντος οὐσίας, κατὰ τὸ λεγόμενον παρ' αὐτοῦ· . Ο έωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε καὶ τὸν Πατέρα, ο προσείναι πάντως αὐτῷ ἀναγκαίον κατὰ φύσιν ὅσα καὶ τῷ Πατρί. Εσται γὰρ οὕτως ἀκριβῆς ὁ χαρακτήρ. 'Αΐδιος δὲ ὁ Πατήρ, ἀθάνατος, βασιλεύς, κτίστης, παντοκράτωρ, Θεὸς, ποιητής ταῦτα καὶ ὁ Υἱός. Η πῶς ἐν τῷ γενητῷ τὸ ἀΐδιον φαίνεται ; ἢ ἐν τῷ ποτε μὴ ὄντι τὸ τέλειον, ἢ ἐν τῷ ποιήματι ὁ ποιητής; Α' γὰρ εἰκόνες ἀεὶ πρὸς τὰ ἀρχέτυπα τὴν ἐμφέρειαν ἔχουσιν. Ερώτησις αἱρετικῶν ὡς πρὸς ἀνοήτους γυναίκας αὕτη. Εἰ εἶχες, φασίν, υἱὸν πρὶν τέκῃς; Ὥσπερ δὲ οὐκ εἶχες, οὕτω καὶ ὁ Θεός. Οὐκοῦν ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υιός. Τί οὖν πρὸς τοῦτο; Εἰ ἐπ' ἀναιρέσει τῆς ἀιδιότητος τοῦ Υἱοῦ τὰ τῆς ἀνθρωπότητος ίδια τη θεία φύσει περιτιθέντες οὐκ αἰσχύνονται, ἐρωτάτωσαν καὶ τῶν ἀρχιτεκτόνων τινάς, εἰ δύνανται χωρίς ύλης οἰκοδομεῖν. Εἰ δὲ ἀνανεύοιεν, ὁμολογοῦντες τὸ ἀλη θές, ὡς οὐ δύνανται, λεγέτωσαν ὕλης δεδεῆσθαι και Θεὸν εἰς τὴν τῶν ὅλων κατασκευὴν ὡς ἄνθρωπον ἵνα μηκέτι νοῆτα: Ποιητὴς ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι τὰ ὄντα παράγων, ἀλλ' ἔκ τινος ὑποκειμένης ἀρχῆς τε καὶ ὕλης, ὡς ἄνθρωπος, μετασκευαστής μᾶλλον ἢ ποιητὴς εὑρισκόμενος. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον εἶναί φασι, κἀκεῖνο φευγέτωσαν· ἡ λεγέτωσαν τὴν αἰτίαν, δι' ἣν ἐπὶ μὲν τοῦ γενναν οὐδὲν ἀνθρώπου πλέον ἔχειν βούλονται τὸν Θεὸν, ἐπὶ δὲ τοῦ κτίζειν οὐκέτι τὰ ἀνθρώπου προσάπτουσιν αὐτῷ. Εἰ δὲ ποιητής ἔστιν, ὡς πρέπει Θεῷ ἔσται καὶ γεννήτωρ κατὰ τὸν ἴσον τρόπον. Ερώτησις 'Αρειανῶν ἀτοπίας μεστή, πρὸς ἦν ἀντεπερώτησις ἀτοπωτέρα, ὅτι χρὴ μὴ ἀπαι δεύτως ἐρωτᾷν ἐκδιδάσκουσα. Ο ὤν, φασὶν, Θεὸς ὄντα τὸν Υἱὸν ἐποίησεν, ἢ μὴ ὄντα ; Πρὸς τοῦτο λύσις ήτοι ἀνθυποφορά. Ο ὢν Θεὸς, ὧν γέγονεν, ἢ καὶ πρὶν γένηταί ἐστιν ῶν. Καὶ, ἑαυτὸν ἐποίησεν, ἢ ἐξ οὐδενὸς ἔστι; Καὶ μηδενὸς ὄντος πρότερον, ἐξαίφνης αὐτὸς ἐφάνη ; Ἐν τούτοις πᾶσα ἀπόκρισις τὸ δύσφημον ἔχει· χρή τοίνυν τοῖς οὕτως ἐρωτῶσι μὴ ἀποκρίνεσθαι πρὸς τὴν προταθεῖσαν πεῦσιν, ἀλλὰ μᾶλλον εὐσεβῶς λέγω- μεν ὡς ἔστιν ἀἴδιος ὁ Πατήρ. Οντος οὖν ἀϊδίου του Πατρὸς, ὧν ἐστιν ἀΐδιος καὶ ὁ Υἱός. Ως γὰρ οὐκ ἄν ποτε φῶς ὀφθείη τοῦ ἰδίου απαυγάσματος ἔρημον, οὕτως οὐκ ἂν εἴη Πατήρ μὴ ὄντος Υἱοῦ, δι' οὗ καὶ Πατὴρ φαίνεται. "Ην δὲ ἀεὶ Πατὴρ ὁ Θεὸς ἦν ἄρα πάντως οὗ καὶ ἔστι Πατήρ. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. fuit in Patre? Semper enim sapientia et veritas in Deo et Patre fuit. ALIUD. Si in Filio videtur Pater et Filius, et est indiffe- rens imago essentiæ Genitoris, juxta id quod de co dicitur : « Qui vidit me, vidit et Patrem meum ", › necesse omnino est ut ei insint naturaliter omnia que Patri. Ita enim erit perfectus character. Alermus autem est Pater, immortalis, rex, creator, omnipotens, Deus, opifex : hæc ipsa est et Filius. At quo pacto in creatura appareat æternitas? aut in eo qui aliquando non erat, perfectio, aut in opere opifex Imagines enim perpetuo exemplarium simi- litudinem referunt. Interrogatio hæreticorum veluti ad stultas mulieres, hac est. B An babuisti, inquiunt, filium, priusquain pepe- reris? Quemadmodum autem non habuisti, ita ne- que Deus. Erat itaque tempus quando non erat Fi- lius. Quid igitur ad hoc dicemus? Si ad tollendam mternitatem Filii humana naturae proprietates divinæ accommodare non verentur, interrogent etiam architectos, an absque materia ædificare possint. Et si negent, fatentes id quod verum est, non posse dicant etiam Deo ad totius universi creationem materia opus fuisse, perinde atque ho- mini : ita ut non jam censeatur Creator, qui ea quæ in natura rerum exsistunt, e nihilo ad esse tradu- serit, sed ex subjecto aliquo principio et materia, C ut homo, et mutasse potius quam creasse judicetur. Si vero hoc absurdum esse dicunt, etiam illud de- testentur, aut causam afferant, ob quam nihil am- plius in generando Deo tribuant quam homini; in creando autem non item quæ hominis sunt, ei ascri- bant. Si autem creator est, quemadmodum Deo convenit, erit etiam generator eadem ratione. Interrogatio Arianorum plena absurditatís, cui alia similis interrogatio opponitur, docens, non esse aliquid stulte interrogandum. Deus, inquiunt, exsistens, exsistentem Filium fecit, aut non exsistenten? Solutio seu potius subjectio. Denis exsistens, factusne est exsistens, aut prius- D quam fieret exsistebat? Et, fecitne seipsum, aut ex nihilo factus est? An cum prius nihil exsisteret, ipse repente apparuit? Ad hæc responderi citra blasphemian non potest: iis itaque qui ejusmodi quaestiones proponunt respondendum nou est,ino potius pie dicendum Patrem ab æterno exsistere. Cum itaque æteruus sit Pater, ab æterno etiam exsistit Filius. Quemadmodum enim nunquam lumen splendore suo destitutam cernitur, ita neque Pa- ter Filio, per quem Pater videtur. Erat autem semu- per Deus Pater ; erat itaque omnino etiam is cujus est Pater. st Joan. Digilized by Google

THESAURUS. ΑΛΛΟ. Α Εἰ, καθάπερ λέγειν τολμῶσιν ᾿Αρειανοί, όργανον ἢ ἑαυτῷ ὁ Πατὴρ τὸν Υἱὸν κατεσκεύασε, χρησιμεῦσαι δυνάμενον εἰς τὴν τῶν ὄντων δημιουργίαν, διά τε ταύτην τὴν αἰτίαν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος αὐτὸν εἰς τὸ εἶναι παρήγαγε, λεγέτωσαν ἡμῖν εἰ ὁ ὢν τοῦ μὴ ὄντος ἔχρηζε ; Τί οὖν ἄρα ἔσται μείζον; τὸ ἐν χρείᾳ τινὸς καθεστηκός, ἢ τὸ τὴν χρείαν ἀναπληρώσαι δυνάμε τον ; 'Αλλὰ πρόδηλον ὅτι τὸ ἐνδεὲς ἐν ἑκάστῳ δι' ἀμε φοτέρων πληροῦται, καὶ ἑκάτερον ἀτελές ἐστι καθ' ἑαυτό. Εἰ δὲ ἐν χρείᾳ γέγονεν ὁ ἀίδιο; Πατὴρ τοῦ μικρὸν ὕστερον ἐπιγεγονότος Υἱοῦ, κατ' ἐκείνους, πλήρωμα τῆς ἀϊδιότητος τοῦ Πατρὸς ἡ γενητὴ τοῦ Υιος γέγονε φύσις· καὶ λοιπὸν ἐμίχθη τὰ ἄμικτα. Εἰ δὲ τοῦτο λέγειν ἢ φρονεῖν ἀσεβὲς, οὐκ ἐπιγέγονεν ἄρα τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός, δι' οὗ τὰ πάντα ἐποίησεν, ούτ δὲ ὡς ὄργανον κατεσκευάσθη πρὸς τοῦτο· ἀλλ᾽ ἦν αὐτῷ συναΐδιος, δύναμις αὐτοῦ καὶ σοφία ὑπάρχων. Πρὸς τοὺς ἐρωτῶντας· Εἰ εἶχες υἱὸν πρὶν τέκῃς ; καὶ λέγοντας· Οὕτω καὶ ὁ Θεὸς οὐκ εἶχεν Υιόν πριν γεννήσῃ. Οἱ γυναῖκας ἐρωτῶντες· Εἰ εἶχες υἱὸν πρὶν τέκῃς ; ἀπό τε τῆς καθ' ἡμῶν συνηθείας τὰ θειότερα δοκιμά- ζοντες, ἐρωτάτωσαν ὁμοίως πατέρας ή μητέρας" "Αν τέχης υἱὸν, ὅμοιος ἄρα σοὶ κατὰ φύσιν γενήσεται ; ἢ τῆς αὐτῆς σοὶ καὶ αὐτὸς οὐσίας μεθέξει ; ἢ ἑτερού- στις ἔσται καὶ ἀπεξενωμένος; Μανθάνοντες δὲ τὸ ἀληθὲς, οὕτω φρονείτωσαν καὶ περὶ Θεοῦ. Καὶ μὴ τὸν χρόνον μὲν εἰς τὴν ἑαυτῶν δυσσέβειαν ὡς χρήσι- μὲν ἀρπαζέτωσαν· τὸ δὲ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν διαδοχῆς γνήσιων παροράτωσαν. Καὶ πάλιν ὅταν μάθωσι παρὰ τῶν ἐρωτωμένων γονέων, ὅτι δὴ τὰ ἐξ αὐτῶν ἐσόμενα τέχνα πάντως ἔσται τοῖς τοκεῦσι παραπλήσια, καὶ κατ' οὐδὲν αὐτῶν διαλλάττοντα, κατά γε τὸν τῆς οὐ- σας λόγον, διακείσθωσαν οὕτω καὶ περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου. Καὶ λοιπὸν ὁμολογοῦντες ἐκ τῆς οὐσίας αὐτὸν γεγεννήσθαι τοῦ Πατρὸς, περὶ μόνου τοῦ χρόνου ζη- τείτωσαν, καὶ λεγέτωσαν ἡμῖν τί τὸ κωλύον ἀεὶ Πα- τέρα εἶναι τὸν Θεὸν, εἰ μή τις αὐτὸν ταῖς τῆς ἀνθρω πότητος ἀνάγκαις καὶ τοῖς τῆς φύσεως ἡμῶν ὄρεις ὑποκεῖσθαι λέγοι· ὅπερ ἐστὶν ἀσεβέστατον. Περὶ τοῦ χρόνου τοίνυν σκεπτόμενοι, μὴ τὰ ἀνθρώπων ἴδια πολυπραγμονείτωσαν πολὺ γὰρ ταῦτα τῆς θείας ἀπώκισται φύσεως. 'Αλλ' ἐρωτάτωσαν, εἰ βούλονται, τὸν ἥλιον, εἰ τὸ ἐξ αὐτοῦ γεννώμενον φῶς ἦν ἀεὶ σὺν αὐτῷ. Μανθανέτωσαν καὶ παρὰ τοῦ πυρὸς, εξ προσἦν αὐτῷ τὸ θερμαίνειν ἀεί. Εἰ δὲ ἐπὶ τούτων σύνδρομα τε καὶ ἀεὶ συνόντα τὰ ἐξ αὐτῶν φαίνεται, πόσῳ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ ἀϊδίου Θεοῦ ; Εἰ τοίνυν κατά φύσιν ἐκ τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱός, καὶ τὸ ἀναγκάζον οὐδὲν ἐν χρόνῳ τίκτειν τὸν Θεὸν, ἦν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, δι' οὗ τοῖς μὴ οτι γέγονεν ἡ εἰς τὸ εἶναι πάροδος. ΑΛΛΟ. Ειδένα: χρὴ τοὺς νοεῖν ἐθέλοντας καλῶς, ὅτι οὔτε μεριστῶς ἡ ρευστῶς ἐγέννησε Θεὸς, ἵνα τι καὶ πάθος περὶ αὐτὸν γενέσθαι νομίσωμεν· τὴ μὲν γιο τέμνε 5% i B C D ALIUD. Si, quemadmodumn Ariani dicere non verentur, Pater sibi Filium tanquam instrumentum confecit, quo ad totius universi creationem uteretur, eamque ob causam eum e nihilo ad esse traduxit, dicant mihi, an is qui exsistebat, eo qui non exsistebat, indiguerit? Quodnam igitur est majus, id quod al- tero eget, aut id quod alterius egestatem supplet ? Atqui manifestum est defectum qui in singulis est per utrumque suppleri, et utrumque in se imperfe- ctum inveniri. Si vero æternus Pater indiguit Filio, qui paulo post, ut ipsi opinantur, factus est; genita ergo Filii natura Patris æternitatem supplevil; atque ita mista fuerint, quæ nulla ratione misceri possunt. Si vero hoc et dictu et cogitatu inipiumi est, non est ergo posterior Patre Filius, per quem ille omnia fecit, neque veluti instrumentum ad hoc factus est : sed erat ei coæternus, potentia ejus ac sapientia exsistens. Adversus interrogantes : An habuisti filium antequam gigneres? et dicentes: Ita neque Deus habuit Fi- lium, priusquam eum gigneret. Qui mulieres interrogant : flabuistine Alium an- tequam pareres? humano more divinas res estiman- tes, interrogent etiam patres ac matres: Si tibi natus sit filius, eritne is tibi similis secundum na- turam, vel ejusdenne tecum substantiæ particeps erit? an potius alterius substantiæ alienæ a tua ? Veritate itaque agnita, ita etiam de Deo sentiant. Neque tempus quidem ad suam inpietatem tanquam utile abripiant: naturalis vero proprietatis conti - nuationem despiciant. Et rursus, cuin ex parentibus interrogatis didicerint, alios qui ex ipsis nascituri sunt, similes omnino parentibus fore, nulloque nudo, quantum ad substantiae rationem attinet, diversos ab ipsis fore, ita etiam de Dei Verbo sen- tiant. Ac deinceps fatentes Filium ex essentia Patris genitum esse, do tempore solum quærant, et dicant quid prohibeat, quo minus Pater sit semper Deus, nisi quis eum humanæ conditionis et naturæ legibus subjectum esse dicat : quod impium summo- pere est. Tempus itaque considerantes, ne ea quæ hominibus propria sunt, inquirant: longissime enim hæc a divina natura sunt remota. Sed rogent, si velint, solem, an lumen quod ex se gignit, semper secum fuerit. Cognoscant etiam ex igne, an semper ei calor adfuerit. Si vero in his semper concomi- tantur atque insunt qua: ex ipsis gignuntur, quanto magis in æterno Deo? Ergo si naturaliter est ex Pa- tre Filius, nullaque necessitas sit ut Deus in tem- pore gignat : eral itaque coæternum Patri Verbum ex ipso procedens, per quem ea quæ non erant ad esse traducta sunt, ALIUD. Scire oportet eos qui recte sentire velint, Deum non per separationem, aut fluxionem genuisse, ita ut passionem aliquam ei accidisse censeamus :

THESAURUS. ΑΛΛΟ. Α Εἰ, καθάπερ λέγειν τολμῶσιν ᾿Αρειανοί, όργανον ἢ ἑαυτῷ ὁ Πατὴρ τὸν Υἱὸν κατεσκεύασε, χρησιμεῦσαι δυνάμενον εἰς τὴν τῶν ὄντων δημιουργίαν, διά τε ταύτην τὴν αἰτίαν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος αὐτὸν εἰς τὸ εἶναι παρήγαγε, λεγέτωσαν ἡμῖν εἰ ὁ ὢν τοῦ μὴ ὄντος ἔχρηζε ; Τί οὖν ἄρα ἔσται μείζον; τὸ ἐν χρείᾳ τινὸς καθεστηκός, ἢ τὸ τὴν χρείαν ἀναπληρώσαι δυνάμε τον ; 'Αλλὰ πρόδηλον ὅτι τὸ ἐνδεὲς ἐν ἑκάστῳ δι' ἀμε φοτέρων πληροῦται, καὶ ἑκάτερον ἀτελές ἐστι καθ' ἑαυτό. Εἰ δὲ ἐν χρείᾳ γέγονεν ὁ ἀίδιο; Πατὴρ τοῦ μικρὸν ὕστερον ἐπιγεγονότος Υἱοῦ, κατ' ἐκείνους, πλήρωμα τῆς ἀϊδιότητος τοῦ Πατρὸς ἡ γενητὴ τοῦ Υιος γέγονε φύσις· καὶ λοιπὸν ἐμίχθη τὰ ἄμικτα. Εἰ δὲ τοῦτο λέγειν ἢ φρονεῖν ἀσεβὲς, οὐκ ἐπιγέγονεν ἄρα τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός, δι' οὗ τὰ πάντα ἐποίησεν, ούτ δὲ ὡς ὄργανον κατεσκευάσθη πρὸς τοῦτο· ἀλλ᾽ ἦν αὐτῷ συναΐδιος, δύναμις αὐτοῦ καὶ σοφία ὑπάρχων. Πρὸς τοὺς ἐρωτῶντας· Εἰ εἶχες υἱὸν πρὶν τέκῃς ; καὶ λέγοντας· Οὕτω καὶ ὁ Θεὸς οὐκ εἶχεν Υιόν πριν γεννήσῃ. Οἱ γυναῖκας ἐρωτῶντες· Εἰ εἶχες υἱὸν πρὶν τέκῃς ; ἀπό τε τῆς καθ' ἡμῶν συνηθείας τὰ θειότερα δοκιμά- ζοντες, ἐρωτάτωσαν ὁμοίως πατέρας ή μητέρας" "Αν τέχης υἱὸν, ὅμοιος ἄρα σοὶ κατὰ φύσιν γενήσεται ; ἢ τῆς αὐτῆς σοὶ καὶ αὐτὸς οὐσίας μεθέξει ; ἢ ἑτερού- στις ἔσται καὶ ἀπεξενωμένος; Μανθάνοντες δὲ τὸ ἀληθὲς, οὕτω φρονείτωσαν καὶ περὶ Θεοῦ. Καὶ μὴ τὸν χρόνον μὲν εἰς τὴν ἑαυτῶν δυσσέβειαν ὡς χρήσι- μὲν ἀρπαζέτωσαν· τὸ δὲ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν διαδοχῆς γνήσιων παροράτωσαν. Καὶ πάλιν ὅταν μάθωσι παρὰ τῶν ἐρωτωμένων γονέων, ὅτι δὴ τὰ ἐξ αὐτῶν ἐσόμενα τέχνα πάντως ἔσται τοῖς τοκεῦσι παραπλήσια, καὶ κατ' οὐδὲν αὐτῶν διαλλάττοντα, κατά γε τὸν τῆς οὐ- σας λόγον, διακείσθωσαν οὕτω καὶ περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου. Καὶ λοιπὸν ὁμολογοῦντες ἐκ τῆς οὐσίας αὐτὸν γεγεννήσθαι τοῦ Πατρὸς, περὶ μόνου τοῦ χρόνου ζη- τείτωσαν, καὶ λεγέτωσαν ἡμῖν τί τὸ κωλύον ἀεὶ Πα- τέρα εἶναι τὸν Θεὸν, εἰ μή τις αὐτὸν ταῖς τῆς ἀνθρω πότητος ἀνάγκαις καὶ τοῖς τῆς φύσεως ἡμῶν ὄρεις ὑποκεῖσθαι λέγοι· ὅπερ ἐστὶν ἀσεβέστατον. Περὶ τοῦ χρόνου τοίνυν σκεπτόμενοι, μὴ τὰ ἀνθρώπων ἴδια πολυπραγμονείτωσαν πολὺ γὰρ ταῦτα τῆς θείας ἀπώκισται φύσεως. 'Αλλ' ἐρωτάτωσαν, εἰ βούλονται, τὸν ἥλιον, εἰ τὸ ἐξ αὐτοῦ γεννώμενον φῶς ἦν ἀεὶ σὺν αὐτῷ. Μανθανέτωσαν καὶ παρὰ τοῦ πυρὸς, εξ προσἦν αὐτῷ τὸ θερμαίνειν ἀεί. Εἰ δὲ ἐπὶ τούτων σύνδρομα τε καὶ ἀεὶ συνόντα τὰ ἐξ αὐτῶν φαίνεται, πόσῳ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ ἀϊδίου Θεοῦ ; Εἰ τοίνυν κατά φύσιν ἐκ τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱός, καὶ τὸ ἀναγκάζον οὐδὲν ἐν χρόνῳ τίκτειν τὸν Θεὸν, ἦν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, δι' οὗ τοῖς μὴ οτι γέγονεν ἡ εἰς τὸ εἶναι πάροδος. ΑΛΛΟ. Ειδένα: χρὴ τοὺς νοεῖν ἐθέλοντας καλῶς, ὅτι οὔτε μεριστῶς ἡ ρευστῶς ἐγέννησε Θεὸς, ἵνα τι καὶ πάθος περὶ αὐτὸν γενέσθαι νομίσωμεν· τὴ μὲν γιο τέμνε 5% i B C D ALIUD. Si, quemadmodumn Ariani dicere non verentur, Pater sibi Filium tanquam instrumentum confecit, quo ad totius universi creationem uteretur, eamque ob causam eum e nihilo ad esse traduxit, dicant mihi, an is qui exsistebat, eo qui non exsistebat, indiguerit? Quodnam igitur est majus, id quod al- tero eget, aut id quod alterius egestatem supplet ? Atqui manifestum est defectum qui in singulis est per utrumque suppleri, et utrumque in se imperfe- ctum inveniri. Si vero æternus Pater indiguit Filio, qui paulo post, ut ipsi opinantur, factus est; genita ergo Filii natura Patris æternitatem supplevil; atque ita mista fuerint, quæ nulla ratione misceri possunt. Si vero hoc et dictu et cogitatu inipiumi est, non est ergo posterior Patre Filius, per quem ille omnia fecit, neque veluti instrumentum ad hoc factus est : sed erat ei coæternus, potentia ejus ac sapientia exsistens. Adversus interrogantes : An habuisti filium antequam gigneres? et dicentes: Ita neque Deus habuit Fi- lium, priusquam eum gigneret. Qui mulieres interrogant : flabuistine Alium an- tequam pareres? humano more divinas res estiman- tes, interrogent etiam patres ac matres: Si tibi natus sit filius, eritne is tibi similis secundum na- turam, vel ejusdenne tecum substantiæ particeps erit? an potius alterius substantiæ alienæ a tua ? Veritate itaque agnita, ita etiam de Deo sentiant. Neque tempus quidem ad suam inpietatem tanquam utile abripiant: naturalis vero proprietatis conti - nuationem despiciant. Et rursus, cuin ex parentibus interrogatis didicerint, alios qui ex ipsis nascituri sunt, similes omnino parentibus fore, nulloque nudo, quantum ad substantiae rationem attinet, diversos ab ipsis fore, ita etiam de Dei Verbo sen- tiant. Ac deinceps fatentes Filium ex essentia Patris genitum esse, do tempore solum quærant, et dicant quid prohibeat, quo minus Pater sit semper Deus, nisi quis eum humanæ conditionis et naturæ legibus subjectum esse dicat : quod impium summo- pere est. Tempus itaque considerantes, ne ea quæ hominibus propria sunt, inquirant: longissime enim hæc a divina natura sunt remota. Sed rogent, si velint, solem, an lumen quod ex se gignit, semper secum fuerit. Cognoscant etiam ex igne, an semper ei calor adfuerit. Si vero in his semper concomi- tantur atque insunt qua: ex ipsis gignuntur, quanto magis in æterno Deo? Ergo si naturaliter est ex Pa- tre Filius, nullaque necessitas sit ut Deus in tem- pore gignat : eral itaque coæternum Patri Verbum ex ipso procedens, per quem ea quæ non erant ad esse traducta sunt, ALIUD. Scire oportet eos qui recte sentire velint, Deum non per separationem, aut fluxionem genuisse, ita ut passionem aliquam ei accidisse censeamus :

THESAURUS. ΑΛΛΟ. Α Εἰ, καθάπερ λέγειν τολμῶσιν ᾿Αρειανοί, όργανον ἢ ἑαυτῷ ὁ Πατὴρ τὸν Υἱὸν κατεσκεύασε, χρησιμεῦσαι δυνάμενον εἰς τὴν τῶν ὄντων δημιουργίαν, διά τε ταύτην τὴν αἰτίαν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος αὐτὸν εἰς τὸ εἶναι παρήγαγε, λεγέτωσαν ἡμῖν εἰ ὁ ὢν τοῦ μὴ ὄντος ἔχρηζε ; Τί οὖν ἄρα ἔσται μείζον; τὸ ἐν χρείᾳ τινὸς καθεστηκός, ἢ τὸ τὴν χρείαν ἀναπληρώσαι δυνάμε τον ; 'Αλλὰ πρόδηλον ὅτι τὸ ἐνδεὲς ἐν ἑκάστῳ δι' ἀμε φοτέρων πληροῦται, καὶ ἑκάτερον ἀτελές ἐστι καθ' ἑαυτό. Εἰ δὲ ἐν χρείᾳ γέγονεν ὁ ἀίδιο; Πατὴρ τοῦ μικρὸν ὕστερον ἐπιγεγονότος Υἱοῦ, κατ' ἐκείνους, πλήρωμα τῆς ἀϊδιότητος τοῦ Πατρὸς ἡ γενητὴ τοῦ Υιος γέγονε φύσις· καὶ λοιπὸν ἐμίχθη τὰ ἄμικτα. Εἰ δὲ τοῦτο λέγειν ἢ φρονεῖν ἀσεβὲς, οὐκ ἐπιγέγονεν ἄρα τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός, δι' οὗ τὰ πάντα ἐποίησεν, ούτ δὲ ὡς ὄργανον κατεσκευάσθη πρὸς τοῦτο· ἀλλ᾽ ἦν αὐτῷ συναΐδιος, δύναμις αὐτοῦ καὶ σοφία ὑπάρχων. Πρὸς τοὺς ἐρωτῶντας· Εἰ εἶχες υἱὸν πρὶν τέκῃς ; καὶ λέγοντας· Οὕτω καὶ ὁ Θεὸς οὐκ εἶχεν Υιόν πριν γεννήσῃ. Οἱ γυναῖκας ἐρωτῶντες· Εἰ εἶχες υἱὸν πρὶν τέκῃς ; ἀπό τε τῆς καθ' ἡμῶν συνηθείας τὰ θειότερα δοκιμά- ζοντες, ἐρωτάτωσαν ὁμοίως πατέρας ή μητέρας" "Αν τέχης υἱὸν, ὅμοιος ἄρα σοὶ κατὰ φύσιν γενήσεται ; ἢ τῆς αὐτῆς σοὶ καὶ αὐτὸς οὐσίας μεθέξει ; ἢ ἑτερού- στις ἔσται καὶ ἀπεξενωμένος; Μανθάνοντες δὲ τὸ ἀληθὲς, οὕτω φρονείτωσαν καὶ περὶ Θεοῦ. Καὶ μὴ τὸν χρόνον μὲν εἰς τὴν ἑαυτῶν δυσσέβειαν ὡς χρήσι- μὲν ἀρπαζέτωσαν· τὸ δὲ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν διαδοχῆς γνήσιων παροράτωσαν. Καὶ πάλιν ὅταν μάθωσι παρὰ τῶν ἐρωτωμένων γονέων, ὅτι δὴ τὰ ἐξ αὐτῶν ἐσόμενα τέχνα πάντως ἔσται τοῖς τοκεῦσι παραπλήσια, καὶ κατ' οὐδὲν αὐτῶν διαλλάττοντα, κατά γε τὸν τῆς οὐ- σας λόγον, διακείσθωσαν οὕτω καὶ περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου. Καὶ λοιπὸν ὁμολογοῦντες ἐκ τῆς οὐσίας αὐτὸν γεγεννήσθαι τοῦ Πατρὸς, περὶ μόνου τοῦ χρόνου ζη- τείτωσαν, καὶ λεγέτωσαν ἡμῖν τί τὸ κωλύον ἀεὶ Πα- τέρα εἶναι τὸν Θεὸν, εἰ μή τις αὐτὸν ταῖς τῆς ἀνθρω πότητος ἀνάγκαις καὶ τοῖς τῆς φύσεως ἡμῶν ὄρεις ὑποκεῖσθαι λέγοι· ὅπερ ἐστὶν ἀσεβέστατον. Περὶ τοῦ χρόνου τοίνυν σκεπτόμενοι, μὴ τὰ ἀνθρώπων ἴδια πολυπραγμονείτωσαν πολὺ γὰρ ταῦτα τῆς θείας ἀπώκισται φύσεως. 'Αλλ' ἐρωτάτωσαν, εἰ βούλονται, τὸν ἥλιον, εἰ τὸ ἐξ αὐτοῦ γεννώμενον φῶς ἦν ἀεὶ σὺν αὐτῷ. Μανθανέτωσαν καὶ παρὰ τοῦ πυρὸς, εξ προσἦν αὐτῷ τὸ θερμαίνειν ἀεί. Εἰ δὲ ἐπὶ τούτων σύνδρομα τε καὶ ἀεὶ συνόντα τὰ ἐξ αὐτῶν φαίνεται, πόσῳ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ ἀϊδίου Θεοῦ ; Εἰ τοίνυν κατά φύσιν ἐκ τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱός, καὶ τὸ ἀναγκάζον οὐδὲν ἐν χρόνῳ τίκτειν τὸν Θεὸν, ἦν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, δι' οὗ τοῖς μὴ οτι γέγονεν ἡ εἰς τὸ εἶναι πάροδος. ΑΛΛΟ. Ειδένα: χρὴ τοὺς νοεῖν ἐθέλοντας καλῶς, ὅτι οὔτε μεριστῶς ἡ ρευστῶς ἐγέννησε Θεὸς, ἵνα τι καὶ πάθος περὶ αὐτὸν γενέσθαι νομίσωμεν· τὴ μὲν γιο τέμνε 5% i B C D ALIUD. Si, quemadmodumn Ariani dicere non verentur, Pater sibi Filium tanquam instrumentum confecit, quo ad totius universi creationem uteretur, eamque ob causam eum e nihilo ad esse traduxit, dicant mihi, an is qui exsistebat, eo qui non exsistebat, indiguerit? Quodnam igitur est majus, id quod al- tero eget, aut id quod alterius egestatem supplet ? Atqui manifestum est defectum qui in singulis est per utrumque suppleri, et utrumque in se imperfe- ctum inveniri. Si vero æternus Pater indiguit Filio, qui paulo post, ut ipsi opinantur, factus est; genita ergo Filii natura Patris æternitatem supplevil; atque ita mista fuerint, quæ nulla ratione misceri possunt. Si vero hoc et dictu et cogitatu inipiumi est, non est ergo posterior Patre Filius, per quem ille omnia fecit, neque veluti instrumentum ad hoc factus est : sed erat ei coæternus, potentia ejus ac sapientia exsistens. Adversus interrogantes : An habuisti filium antequam gigneres? et dicentes: Ita neque Deus habuit Fi- lium, priusquam eum gigneret. Qui mulieres interrogant : flabuistine Alium an- tequam pareres? humano more divinas res estiman- tes, interrogent etiam patres ac matres: Si tibi natus sit filius, eritne is tibi similis secundum na- turam, vel ejusdenne tecum substantiæ particeps erit? an potius alterius substantiæ alienæ a tua ? Veritate itaque agnita, ita etiam de Deo sentiant. Neque tempus quidem ad suam inpietatem tanquam utile abripiant: naturalis vero proprietatis conti - nuationem despiciant. Et rursus, cuin ex parentibus interrogatis didicerint, alios qui ex ipsis nascituri sunt, similes omnino parentibus fore, nulloque nudo, quantum ad substantiae rationem attinet, diversos ab ipsis fore, ita etiam de Dei Verbo sen- tiant. Ac deinceps fatentes Filium ex essentia Patris genitum esse, do tempore solum quærant, et dicant quid prohibeat, quo minus Pater sit semper Deus, nisi quis eum humanæ conditionis et naturæ legibus subjectum esse dicat : quod impium summo- pere est. Tempus itaque considerantes, ne ea quæ hominibus propria sunt, inquirant: longissime enim hæc a divina natura sunt remota. Sed rogent, si velint, solem, an lumen quod ex se gignit, semper secum fuerit. Cognoscant etiam ex igne, an semper ei calor adfuerit. Si vero in his semper concomi- tantur atque insunt qua: ex ipsis gignuntur, quanto magis in æterno Deo? Ergo si naturaliter est ex Pa- tre Filius, nullaque necessitas sit ut Deus in tem- pore gignat : eral itaque coæternum Patri Verbum ex ipso procedens, per quem ea quæ non erant ad esse traducta sunt, ALIUD. Scire oportet eos qui recte sentire velint, Deum non per separationem, aut fluxionem genuisse, ita ut passionem aliquam ei accidisse censeamus :

Α ἐστι τοῦ ποιοῦντος, ἀλλὰ τέχνης εὕρημα· ἡ δὲ τέχνη φύσις οὐκ ἔστιν, ἀλλ' ἐν τῶν τῇ φύσει προσόντων), πῶς τινες ἐπὶ Θεοῦ ὡς ταυτὸν εἰσφέρουσι ποίημα καὶ γέννημα, Πατέρα δύνασθαι καλεῖν λέγοντες αὐτὸν, καὶ οὐκ ὄντος Υἱοῦ ; Ἐπειδὴ καὶ δημιουργὸς ὑπῆρχε πρὸ τῶν δημιουργημάτων. "Ομοιον γάρ ἐστιν ὡς εἴ τις καὶ τὸν ναυπηγικὴν ἔχοντα τέχνην, Πατέρα και λοίη καὶ μὴ ὄντος Υἱοῦ· ἐπεὶ καὶ ναυπηγός ἐστιν ὅσον εἰς τὴν τέχνην, καὶ τὴν τοῦ δύνασθαι ποιεῖν ἐπι· τηδειότητα έχει, καὶ εἰ μή πω τὸ σκάφος κατεσκεύα- σεν. Αλλ' ὁ τοιοῦτος ναυπηγὸς μὲν ἔσται, καὶ πρὸ τοῦ σκάφους διὰ τὴν τέχνην. Πατὴρ δὲ οὐκέτι μή πω γεγονότος τοῦ δι᾿ ὃν ἔσται πατήρ. Καὶ τὰ μὲν ποιήματα καὶ μὴ γεγονότα οὐκ ἀναιρεῖ τὸ δύνασθαί τινα εἶναι ποιητήν· ὁ δὲ υἱὸς οὔπω γενόμενος, ἀναιρήσει πάν τως τὸ εἶναι πατέρα τινά. Ώστε οὐκ ἂν ἴσον εἴη ποίημα καὶ Υἱός· καὶ ποιητὴς μὲν ἔστιν, ὅσον εἰς τὴν οἰκείαν φύσιν, καὶ πρὸ τῶν ποιημάτων ὁ Θεὸς, Πατὴρ δὲ οὐδαμῶς οὐκ ὄντος Υἱοῦ. η ΛΟΓΟΣ Ε΄. Οτι οὐ προϋπάρχει τοῦ Υἱοῦ ὁ Πατὴρ, κἂν ἀγένητος ᾖ, ἀλλ' ἦν αὐτῷ συναίδιος γεννητὸς Ο Υιός. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Εἰ ἔστιν ἀνάρχως καὶ ἀγενήτως ἀεὶ ὁ Πατήρ, ὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν, ἐγεννήθη δὲ ὁ Υἱός, πῶς οὐκ ἀνάγκη πἆρα τὸ γεννηθὲν ἀρχῇ περιγράφεσθαι; Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐδεὶς ἀναγκάσει λόγος ἀνύπαρκτον είναι πάντως ερὶ τῆς γενήσεως τὸ γενηθέν, ἢ καὶ ἀρχῇ περιγρά σεται, κἂν ὁ γεννῶν ἀγένητος ἦν. Οὐ γὰρ περί τινος τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ὁ λόγος ἡμῖν, ὦ οὗτος, ἵνα δὴ καὶ ἐν χρόνῳ τὸ γεννώμενον φαίνοιτο καὶ καθάπερ ἐκ μὴ ὄντως εἰς τὸ εἶναι βαδίζον, ἀρχῇ περιγράφοιτο· ἀλλὰ περὶ τῆς θείας τε καὶ ἀπερινοήτου φύσεως, ἀῤῥήτως πάντα ποιούσης καὶ θεοπρεπῶς. Οὐκοῦν ὑπερβήσεται την καθ' ἡμᾶς γνῶσιν καὶ ὁ τῆς θείας γεννήσεως τρόπος, καὶ οὐ τοῖς ἀνθρωπίνοις θεσμοῖς ὑπόκειται· ἀλλ᾽ ὅσον τῆς ἐν ἡμῖν σμικροπρεπείας ή θεία φύσις ἀπώπισται, τοσοῦτον ἐν τοῖς καθ' ἑαυτὴν ὑπερέχει τὰ ἡμέτερα. Παυέσθωσαν τοίνυν ἀνάγκῃ καὶ ἀρχῇ περιγράφοντες τὸν ἀνάγκης κρείττονα, καὶ ἀρχὴν μὲν τὴν ἐν χρόνῳ παραιτούμενον· λέγοντα δὲ πρὸς Μωσέα τὸν σοφώτατον· « Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν. » Τῷ δὲ ἀεὶ ὄντι (τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ὧν), ποίαν τις δοίη τὴν τοῦ εἶναι κατὰ χρόνον ἀρχήν; Αλλως τε οὐ -έντος ὅπερ ἂν τοῖς τοῦ γεννήσαντος ιδιώμασιν Εναντίον εἶναι δοκῇ, τοῦτο τῷ γεννηθέντι φαίνεται προσόν. Ως γοῦν ἔστιν ὁ Θεός· τὸ δὲ ἀντιπίπτον τούτῳ καὶ ἀντικείμενον οὐ Θεός. Αλλ' ἔστι Θεὸς καὶ Ο Υιός, καίτοι τοῦ Πατρὸς ὄντος Θεοῦ, βασιλέως το ὄντος ἐμοίως τοῦ Πατρός, βασιλεύς ἐστι καὶ ὁ Υἱός. *ª ע THESAURUS. A lius, simul ac Filius, statim et Pater, neque alterum absque altero intelligi potest. Opus autem etiam post exsistentiam opificis possit videri (neque enita est ex natura opificis, sed artis inventumn : ars au- tem non est natura, sed unum aliquid corum quæ naturæ insunt); quonain pacto nonnulli in Deo tanquam idem statuunt factum et genituin, dicentes posse euin vocari Patrem, etiam non exsistente Fi- lio? Siquidem et opifex exsistit ante opificia. Per- inde enim est ac si quis eum qui arte fabricandi naves præditus sit, patrem vocare voluerit etiam non exsistente filio, quoniam et fabricator navium est quantum attinet ad artem, et facultatem habilita- temque ad fabricandum habet, etiamsi nondum navim 33construxerit. Caeterum ejusmodi aliquis fabricator quidem navis erit, etiam ante factam navim, ob artem qua præditus est. Pater vero nulla ratione, cum nondum factum sit id per quod futurus est pater. Atqui opera quidem, etiamsi nondum facta sint, non B Impediunt quominus quispiam opifex esse possit: filius vero nondum natus plane impedit ut quis sit pater. Non est ergo idem, opus et Filius : atqui opifex quidem est, quantum ad propriam suam na- Luram, etiam ante opera facta, Deus : Pater autem neruaquain, non exsistente Filio. C Exod. 111, 14. ASSERTIO V. Qued Pater non exsistit ante Filium, tametsi ingeni- tus sit, sed erat ei coæternus Filius genitus. Objectio tanquam ex dictis Eunomii. Si absque principio atque ortu semper est Pater, ut revera est, Filius auten genitus est, quo pacto non omnino necesse fuerit, ut id quod genitum est, principio circumscribatur? Solutio objectionis. Nulla plane ratio coget ut id quod genitum est ante generationem non exstiterit, aut ut principio circumscribatur, tametsi genitor ingenitus ait. Neque enim, o bone, de quoquun nostrum sermo est, ut nimirum id quod genitum est, in tempore esse ‹lica- tur, et quasi a non esse ad esse traductum principio circumscribatur; sed de diviua et incomprehensibili natura, quæ ineffabiliter eoque modo qui Deo conve· nit omnia facit. Superat itaque humanum intellectum divinæ generationis modus, neque humanis legibus subjacet : sed quanto divina natura nostra tenuilate est excellentior, tanto etiam ejus actiones nostras superant. Desinant itaque necessitate et principio circumscribere eum qui omni necessitate est supe- rior, et principium in tempore consistens non cogno- scit; quin potius ad sapientissimum Mosen dicit : Ego sum ens ". Ei vero qui semper exsistit (hoc enim significat ens), quodnam exsistendi in tempore prin- cipium quispiam tribuet? Aliter non in universum id quod genitoris proprietatibus contrarium esse censetur, hoc genito tribuetur. Deus itaque est Pater; repugnans vero huic atque oppositum, non Deus. Atqui Deus est etiam Filius, tametsi et Pater sit Deus; et similiter cum rex sit Pater, rex etiam

Α ἐστι τοῦ ποιοῦντος, ἀλλὰ τέχνης εὕρημα· ἡ δὲ τέχνη φύσις οὐκ ἔστιν, ἀλλ' ἐν τῶν τῇ φύσει προσόντων), πῶς τινες ἐπὶ Θεοῦ ὡς ταυτὸν εἰσφέρουσι ποίημα καὶ γέννημα, Πατέρα δύνασθαι καλεῖν λέγοντες αὐτὸν, καὶ οὐκ ὄντος Υἱοῦ ; Ἐπειδὴ καὶ δημιουργὸς ὑπῆρχε πρὸ τῶν δημιουργημάτων. "Ομοιον γάρ ἐστιν ὡς εἴ τις καὶ τὸν ναυπηγικὴν ἔχοντα τέχνην, Πατέρα και λοίη καὶ μὴ ὄντος Υἱοῦ· ἐπεὶ καὶ ναυπηγός ἐστιν ὅσον εἰς τὴν τέχνην, καὶ τὴν τοῦ δύνασθαι ποιεῖν ἐπι· τηδειότητα έχει, καὶ εἰ μή πω τὸ σκάφος κατεσκεύα- σεν. Αλλ' ὁ τοιοῦτος ναυπηγὸς μὲν ἔσται, καὶ πρὸ τοῦ σκάφους διὰ τὴν τέχνην. Πατὴρ δὲ οὐκέτι μή πω γεγονότος τοῦ δι᾿ ὃν ἔσται πατήρ. Καὶ τὰ μὲν ποιήματα καὶ μὴ γεγονότα οὐκ ἀναιρεῖ τὸ δύνασθαί τινα εἶναι ποιητήν· ὁ δὲ υἱὸς οὔπω γενόμενος, ἀναιρήσει πάν τως τὸ εἶναι πατέρα τινά. Ώστε οὐκ ἂν ἴσον εἴη ποίημα καὶ Υἱός· καὶ ποιητὴς μὲν ἔστιν, ὅσον εἰς τὴν οἰκείαν φύσιν, καὶ πρὸ τῶν ποιημάτων ὁ Θεὸς, Πατὴρ δὲ οὐδαμῶς οὐκ ὄντος Υἱοῦ. η ΛΟΓΟΣ Ε΄. Οτι οὐ προϋπάρχει τοῦ Υἱοῦ ὁ Πατὴρ, κἂν ἀγένητος ᾖ, ἀλλ' ἦν αὐτῷ συναίδιος γεννητὸς Ο Υιός. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Εἰ ἔστιν ἀνάρχως καὶ ἀγενήτως ἀεὶ ὁ Πατήρ, ὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν, ἐγεννήθη δὲ ὁ Υἱός, πῶς οὐκ ἀνάγκη πἆρα τὸ γεννηθὲν ἀρχῇ περιγράφεσθαι; Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐδεὶς ἀναγκάσει λόγος ἀνύπαρκτον είναι πάντως ερὶ τῆς γενήσεως τὸ γενηθέν, ἢ καὶ ἀρχῇ περιγρά σεται, κἂν ὁ γεννῶν ἀγένητος ἦν. Οὐ γὰρ περί τινος τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ὁ λόγος ἡμῖν, ὦ οὗτος, ἵνα δὴ καὶ ἐν χρόνῳ τὸ γεννώμενον φαίνοιτο καὶ καθάπερ ἐκ μὴ ὄντως εἰς τὸ εἶναι βαδίζον, ἀρχῇ περιγράφοιτο· ἀλλὰ περὶ τῆς θείας τε καὶ ἀπερινοήτου φύσεως, ἀῤῥήτως πάντα ποιούσης καὶ θεοπρεπῶς. Οὐκοῦν ὑπερβήσεται την καθ' ἡμᾶς γνῶσιν καὶ ὁ τῆς θείας γεννήσεως τρόπος, καὶ οὐ τοῖς ἀνθρωπίνοις θεσμοῖς ὑπόκειται· ἀλλ᾽ ὅσον τῆς ἐν ἡμῖν σμικροπρεπείας ή θεία φύσις ἀπώπισται, τοσοῦτον ἐν τοῖς καθ' ἑαυτὴν ὑπερέχει τὰ ἡμέτερα. Παυέσθωσαν τοίνυν ἀνάγκῃ καὶ ἀρχῇ περιγράφοντες τὸν ἀνάγκης κρείττονα, καὶ ἀρχὴν μὲν τὴν ἐν χρόνῳ παραιτούμενον· λέγοντα δὲ πρὸς Μωσέα τὸν σοφώτατον· « Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν. » Τῷ δὲ ἀεὶ ὄντι (τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ὧν), ποίαν τις δοίη τὴν τοῦ εἶναι κατὰ χρόνον ἀρχήν; Αλλως τε οὐ -έντος ὅπερ ἂν τοῖς τοῦ γεννήσαντος ιδιώμασιν Εναντίον εἶναι δοκῇ, τοῦτο τῷ γεννηθέντι φαίνεται προσόν. Ως γοῦν ἔστιν ὁ Θεός· τὸ δὲ ἀντιπίπτον τούτῳ καὶ ἀντικείμενον οὐ Θεός. Αλλ' ἔστι Θεὸς καὶ Ο Υιός, καίτοι τοῦ Πατρὸς ὄντος Θεοῦ, βασιλέως το ὄντος ἐμοίως τοῦ Πατρός, βασιλεύς ἐστι καὶ ὁ Υἱός. *ª ע THESAURUS. A lius, simul ac Filius, statim et Pater, neque alterum absque altero intelligi potest. Opus autem etiam post exsistentiam opificis possit videri (neque enita est ex natura opificis, sed artis inventumn : ars au- tem non est natura, sed unum aliquid corum quæ naturæ insunt); quonain pacto nonnulli in Deo tanquam idem statuunt factum et genituin, dicentes posse euin vocari Patrem, etiam non exsistente Fi- lio? Siquidem et opifex exsistit ante opificia. Per- inde enim est ac si quis eum qui arte fabricandi naves præditus sit, patrem vocare voluerit etiam non exsistente filio, quoniam et fabricator navium est quantum attinet ad artem, et facultatem habilita- temque ad fabricandum habet, etiamsi nondum navim 33construxerit. Caeterum ejusmodi aliquis fabricator quidem navis erit, etiam ante factam navim, ob artem qua præditus est. Pater vero nulla ratione, cum nondum factum sit id per quod futurus est pater. Atqui opera quidem, etiamsi nondum facta sint, non B Impediunt quominus quispiam opifex esse possit: filius vero nondum natus plane impedit ut quis sit pater. Non est ergo idem, opus et Filius : atqui opifex quidem est, quantum ad propriam suam na- Luram, etiam ante opera facta, Deus : Pater autem neruaquain, non exsistente Filio. C Exod. 111, 14. ASSERTIO V. Qued Pater non exsistit ante Filium, tametsi ingeni- tus sit, sed erat ei coæternus Filius genitus. Objectio tanquam ex dictis Eunomii. Si absque principio atque ortu semper est Pater, ut revera est, Filius auten genitus est, quo pacto non omnino necesse fuerit, ut id quod genitum est, principio circumscribatur? Solutio objectionis. Nulla plane ratio coget ut id quod genitum est ante generationem non exstiterit, aut ut principio circumscribatur, tametsi genitor ingenitus ait. Neque enim, o bone, de quoquun nostrum sermo est, ut nimirum id quod genitum est, in tempore esse ‹lica- tur, et quasi a non esse ad esse traductum principio circumscribatur; sed de diviua et incomprehensibili natura, quæ ineffabiliter eoque modo qui Deo conve· nit omnia facit. Superat itaque humanum intellectum divinæ generationis modus, neque humanis legibus subjacet : sed quanto divina natura nostra tenuilate est excellentior, tanto etiam ejus actiones nostras superant. Desinant itaque necessitate et principio circumscribere eum qui omni necessitate est supe- rior, et principium in tempore consistens non cogno- scit; quin potius ad sapientissimum Mosen dicit : Ego sum ens ". Ei vero qui semper exsistit (hoc enim significat ens), quodnam exsistendi in tempore prin- cipium quispiam tribuet? Aliter non in universum id quod genitoris proprietatibus contrarium esse censetur, hoc genito tribuetur. Deus itaque est Pater; repugnans vero huic atque oppositum, non Deus. Atqui Deus est etiam Filius, tametsi et Pater sit Deus; et similiter cum rex sit Pater, rex etiam

Α Ὁ δὲ αὐτὸς σώζεται λόγος ἐπὶ τε τοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀοράτου, καὶ ἀσωμάτου, καὶ ὅσα τοιαῦτα πρόσεστε τῇ θείᾳ φύσει. Εἰ τοίνυν οὐ πάντως τὰ ἀντικείμενα τοῖς προσεῖναι λεγομένοις τῷ Πατρὶ, πρόσεστι τῷ Υἱῷ, οὐδὲν ἀδικήσει τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἡ γέννη σις, κἂν ἀγέννητος ὁ Πατήρ τυγχάνῃ. Εσται δὴ αὐτῷ συναΐδιος οὐ πάντως ἔχων τὰ ἐναντία τῶν φυ- σικῶν ἰδιωμάτων αὐτοῦ, καθὰ δέδεικται. Απόδειξις ἐφεξῆς. "Οτι τὰ ἀντικείμενα πως πρὸς ἄλληλα κατὰ τὴν ὀνομασίαν, κοινὰ πολ- λάκις ἔχει τινὰ τῶν φυσικῶν. Οὐ πάντως ὅσα κατὰ τὴν πρόχειρον φωνὴν ἤτοι τὸ ἐν λέξει σημαινόμενον ἐναντίως ἔχει πρὸς ἄλληλα, ταῦτα καὶ κατ' οὐδένα τρόπον τῶν ὅσα ταῖς οὐσίαις πρόσεστιν ἀλλήλοις ἐπικοινωνοῦντα φαίνεται. Καὶ γοῦν τὸ ζῶον ἀντίκειται τῷ μὴ ζώῳ· ἀλλ᾽ αύξην ἐπιδέχεται τό τε ζῶον καὶ τὸ μὴ ζῶον, οἷον ὁ ἵππος καὶ τὸ φυτόν. Εἰ δὲ τούτοις καίτοι τὴν διαφορά ὁμοίαν οὐκ ἔχουσι κοινωνία τις περί τι πράγμα γέ γονε, τίς ἀναγκάσει λόγος Θεῷ καὶ Πατρὶ μηδένα κοινότητος εἶναι τόπον πρὸς Υἱὸν καὶ Θεὸν, ἐπειδὴ ὁ μὲν ἔστιν ἀγενήτως, ὁ δὲ γεννητῶς, καὶ τοῖς ὀνο μασιν ἀντιδιαστέλλεσθαί πως δοκεῖ; Οὐδὲ γὰρ τὸ εἶναι τοιῶσδε τὸν Υἱὸν, εἰ καὶ ὁ Πατήρ μὴ οὕτως Εχει, τὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γνήσιον ἀναιρεί. Σημαίνει δὲ μόνον ἡ γέννησις τὸ πῶς ἐστιν, οὐδὲν εἰς ἀϊδιό τητα βλάπτουσα τὸν ἀεὶ ὄντα ἐν τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Ἐκ τοῦ ἀντικειμένου δεικνύον ὅτι ἀναρχος ἐν χρόνῳ ὁ Υἱός. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐκ θνητοῦ καὶ φθαρτοῦ γεννηθείη, τοῦτο πάντως ἔσται τῷ φύσαντι προσεοικός, γενητὸν δηλαδὴ καὶ φθαρτόν, ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸ ἐναντίον, ὅπερ ἂν ἐξ ἀγενή του καὶ ἀφθάρτου γεγέννηται, τοῦτο πάντως ἄφθαρτον εἶναι καὶ ἀγένητον. Εξε, τοιγαρ οὖν οὕτω φύσεως ὁ Υἱὸς ὅπως ἂν ἔχοι καὶ ὁ γεννή σας αὐτόν. Οὐ γέγονεν δὲ ὁ Πατήρ· οὐ γέγονεν ἄρα οὐδὲ ὁ Υἱὸς, ὁ δὲ μὴ γεγονώς, ποίαν ἔχει τοῦ εἶναι τὴν ἀρχήν; 'Ην οὖν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς. Οι ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεσθαι τοῦ γενναν οἰόμενος τὸν Θεὸν, λίαν ἀσεβοῦσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, εύ- δὲν αὐτῷ διδόντες πλέον ἡμῶν. Ἄνθρωπος μὲν γὰρ ἐπειδὴ τοῦ εἶναι ἤρξατο ἀναγκαίως καὶ τοῦ τίκτειν ἄρχεται, καὶ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ γενητὸν ἔχει· ὁ δὲ Θεὸς, ἀγένητος ὤν, οὐκ ἐν χρόνῳ γεννᾷ, οὐδὲ γενητὸν ἔχει τὸν ἐξ ἑαυτοῦ· ἀλλ᾿ ὥσπερ αὐτὸς ἄναρχός ἐστι καὶ ἀγένητος, οὕτω καὶ ὁ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, ἄναρχος, ἄχρονος ἔσται καὶ ἀγένητος ὥσπερ ὁ ἀποκυήσας αὐτόν. Ερώτησις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Λεγέτωσαν ἡμῖν, φασὶν, οἱ τῷ Πατρὶ τὸν Γέν συναΐδιον εἶναι φάσκοντες, ἐπαύσατο τοῦ γενναν δ Πατήρ; Επαύσατο δέ. Ἀρχὴν οὖν ἔχει τοῦ εἶναι ὁ Υἱός, τὴν ἐν τῷ γεννᾷν κατάπαυσιν τοῦ Πατρός. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ παντὸς ἀνωτέρω χρόνου καὶ ἀρχῆς ἢ διαστή S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. est Filius. Eademque ratio est de immortali,et invisi- bili, et incorporeo, aliisque ejusmodi quæ divinæ natura insunt. Si ergo non in universum opposita eorum quæ tribuuntur Patri, insunt Filio, nihil ledet Filii essentiam generatio, etiamsi Pater inge- nitus exsistat. Erit autem ei coæternus non prorsus habens in se contraria naturalium proprietatum ipsius, sicut demonstratum est. Alia demonstratio : Quod quæ inter se opposita quo- dammodo nominis ratione videntur, sæpenumero nonnulla habent communia in naturalibus. Non in universum quæcunque prima voce sive vocis significatione contraria inter se sunt, nullam eorum quæ substantiis insunt convenientiam inter se habent. Siquidem animal oppositum est non animali : sed incrementum suscipit animal et non animal, quemadmodum equus et planta. Si vero lis quamvis similem differentiam non habentibus com- munio quædam circa rem aliquam intercedit, quæ- nam ratio coget ut nihil commune habeat Pater ac Deus cum Filio et Deo, ideo quod ille quidem sit ingenitus, hic vero genitus, et nominibus quodam- modo differre videantur? Neque enim quia hoc modo se habet Filius, Pater non item, substantiæ ejus proprietatem tollit. Generatio siquidem tantum quo- modo sit significat; neque quidquam ejus qui sem- per in Patre exsistit, æternitatem lædit. ALIUD Ex opposito, ostendens quod expers principii tempo- ralis sit Filius. Si quidquid ex genito et mortali genitum fuerit, id omnino genitori simile sit oportet, genitum scili- cet et mortale: necesse etiam est e contrario, ut quidquid ex ingenito atque immortali genitum fuerit, hoc ingenitum sit atque immortale. Ejusdem itaque erit naturæ Filius atque is qui eum genuit. Atqui fater factus non est : neque Filius ergo factus est; qui vero factus non est, quale habet exsistendi principium? Coæternus igitur fuit Patri. ALIUD, ad rei explicationem pertinens. Qui existimant Deum ab aliquo principio gene- rare cœpisse, vehementer in suas ipsorum animas impii sunt, nihil ei amplius quam nobis tribuentes : homo enim cum exsistendi initium habeat, gignendi etiam initium habuerit necesse est, et quod ex se genitum est habet; Deus vero, cum sit ingenitus, non generat in tempore, neque ex se genitum in tempore habet : sed quemadmodum ipse principii atque ortus expers est, ita et Verbum quod ex ipsius substantia processit, principio, tempore atque ortu carebit, perinde atque is qui id genuit. Interrogatio tanquam ex scriptis Eunomii. Dicant nobis, inquiunt, qui Filium Patri coæternumi esse censent, an desierit generare Pater? Enimvero desiit : Ergo illa cessatio Patris a generando est principium exsistentiæ Filii. Solutio. Si essentia Dei omne tempus et principium atque B C D

Α Ὁ δὲ αὐτὸς σώζεται λόγος ἐπὶ τε τοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀοράτου, καὶ ἀσωμάτου, καὶ ὅσα τοιαῦτα πρόσεστε τῇ θείᾳ φύσει. Εἰ τοίνυν οὐ πάντως τὰ ἀντικείμενα τοῖς προσεῖναι λεγομένοις τῷ Πατρὶ, πρόσεστι τῷ Υἱῷ, οὐδὲν ἀδικήσει τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἡ γέννη σις, κἂν ἀγέννητος ὁ Πατήρ τυγχάνῃ. Εσται δὴ αὐτῷ συναΐδιος οὐ πάντως ἔχων τὰ ἐναντία τῶν φυ- σικῶν ἰδιωμάτων αὐτοῦ, καθὰ δέδεικται. Απόδειξις ἐφεξῆς. "Οτι τὰ ἀντικείμενα πως πρὸς ἄλληλα κατὰ τὴν ὀνομασίαν, κοινὰ πολ- λάκις ἔχει τινὰ τῶν φυσικῶν. Οὐ πάντως ὅσα κατὰ τὴν πρόχειρον φωνὴν ἤτοι τὸ ἐν λέξει σημαινόμενον ἐναντίως ἔχει πρὸς ἄλληλα, ταῦτα καὶ κατ' οὐδένα τρόπον τῶν ὅσα ταῖς οὐσίαις πρόσεστιν ἀλλήλοις ἐπικοινωνοῦντα φαίνεται. Καὶ γοῦν τὸ ζῶον ἀντίκειται τῷ μὴ ζώῳ· ἀλλ᾽ αύξην ἐπιδέχεται τό τε ζῶον καὶ τὸ μὴ ζῶον, οἷον ὁ ἵππος καὶ τὸ φυτόν. Εἰ δὲ τούτοις καίτοι τὴν διαφορά ὁμοίαν οὐκ ἔχουσι κοινωνία τις περί τι πράγμα γέ γονε, τίς ἀναγκάσει λόγος Θεῷ καὶ Πατρὶ μηδένα κοινότητος εἶναι τόπον πρὸς Υἱὸν καὶ Θεὸν, ἐπειδὴ ὁ μὲν ἔστιν ἀγενήτως, ὁ δὲ γεννητῶς, καὶ τοῖς ὀνο μασιν ἀντιδιαστέλλεσθαί πως δοκεῖ; Οὐδὲ γὰρ τὸ εἶναι τοιῶσδε τὸν Υἱὸν, εἰ καὶ ὁ Πατήρ μὴ οὕτως Εχει, τὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γνήσιον ἀναιρεί. Σημαίνει δὲ μόνον ἡ γέννησις τὸ πῶς ἐστιν, οὐδὲν εἰς ἀϊδιό τητα βλάπτουσα τὸν ἀεὶ ὄντα ἐν τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Ἐκ τοῦ ἀντικειμένου δεικνύον ὅτι ἀναρχος ἐν χρόνῳ ὁ Υἱός. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐκ θνητοῦ καὶ φθαρτοῦ γεννηθείη, τοῦτο πάντως ἔσται τῷ φύσαντι προσεοικός, γενητὸν δηλαδὴ καὶ φθαρτόν, ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸ ἐναντίον, ὅπερ ἂν ἐξ ἀγενή του καὶ ἀφθάρτου γεγέννηται, τοῦτο πάντως ἄφθαρτον εἶναι καὶ ἀγένητον. Εξε, τοιγαρ οὖν οὕτω φύσεως ὁ Υἱὸς ὅπως ἂν ἔχοι καὶ ὁ γεννή σας αὐτόν. Οὐ γέγονεν δὲ ὁ Πατήρ· οὐ γέγονεν ἄρα οὐδὲ ὁ Υἱὸς, ὁ δὲ μὴ γεγονώς, ποίαν ἔχει τοῦ εἶναι τὴν ἀρχήν; 'Ην οὖν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς. Οι ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεσθαι τοῦ γενναν οἰόμενος τὸν Θεὸν, λίαν ἀσεβοῦσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, εύ- δὲν αὐτῷ διδόντες πλέον ἡμῶν. Ἄνθρωπος μὲν γὰρ ἐπειδὴ τοῦ εἶναι ἤρξατο ἀναγκαίως καὶ τοῦ τίκτειν ἄρχεται, καὶ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ γενητὸν ἔχει· ὁ δὲ Θεὸς, ἀγένητος ὤν, οὐκ ἐν χρόνῳ γεννᾷ, οὐδὲ γενητὸν ἔχει τὸν ἐξ ἑαυτοῦ· ἀλλ᾿ ὥσπερ αὐτὸς ἄναρχός ἐστι καὶ ἀγένητος, οὕτω καὶ ὁ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, ἄναρχος, ἄχρονος ἔσται καὶ ἀγένητος ὥσπερ ὁ ἀποκυήσας αὐτόν. Ερώτησις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Λεγέτωσαν ἡμῖν, φασὶν, οἱ τῷ Πατρὶ τὸν Γέν συναΐδιον εἶναι φάσκοντες, ἐπαύσατο τοῦ γενναν δ Πατήρ; Επαύσατο δέ. Ἀρχὴν οὖν ἔχει τοῦ εἶναι ὁ Υἱός, τὴν ἐν τῷ γεννᾷν κατάπαυσιν τοῦ Πατρός. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ παντὸς ἀνωτέρω χρόνου καὶ ἀρχῆς ἢ διαστή S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. est Filius. Eademque ratio est de immortali,et invisi- bili, et incorporeo, aliisque ejusmodi quæ divinæ natura insunt. Si ergo non in universum opposita eorum quæ tribuuntur Patri, insunt Filio, nihil ledet Filii essentiam generatio, etiamsi Pater inge- nitus exsistat. Erit autem ei coæternus non prorsus habens in se contraria naturalium proprietatum ipsius, sicut demonstratum est. Alia demonstratio : Quod quæ inter se opposita quo- dammodo nominis ratione videntur, sæpenumero nonnulla habent communia in naturalibus. Non in universum quæcunque prima voce sive vocis significatione contraria inter se sunt, nullam eorum quæ substantiis insunt convenientiam inter se habent. Siquidem animal oppositum est non animali : sed incrementum suscipit animal et non animal, quemadmodum equus et planta. Si vero lis quamvis similem differentiam non habentibus com- munio quædam circa rem aliquam intercedit, quæ- nam ratio coget ut nihil commune habeat Pater ac Deus cum Filio et Deo, ideo quod ille quidem sit ingenitus, hic vero genitus, et nominibus quodam- modo differre videantur? Neque enim quia hoc modo se habet Filius, Pater non item, substantiæ ejus proprietatem tollit. Generatio siquidem tantum quo- modo sit significat; neque quidquam ejus qui sem- per in Patre exsistit, æternitatem lædit. ALIUD Ex opposito, ostendens quod expers principii tempo- ralis sit Filius. Si quidquid ex genito et mortali genitum fuerit, id omnino genitori simile sit oportet, genitum scili- cet et mortale: necesse etiam est e contrario, ut quidquid ex ingenito atque immortali genitum fuerit, hoc ingenitum sit atque immortale. Ejusdem itaque erit naturæ Filius atque is qui eum genuit. Atqui fater factus non est : neque Filius ergo factus est; qui vero factus non est, quale habet exsistendi principium? Coæternus igitur fuit Patri. ALIUD, ad rei explicationem pertinens. Qui existimant Deum ab aliquo principio gene- rare cœpisse, vehementer in suas ipsorum animas impii sunt, nihil ei amplius quam nobis tribuentes : homo enim cum exsistendi initium habeat, gignendi etiam initium habuerit necesse est, et quod ex se genitum est habet; Deus vero, cum sit ingenitus, non generat in tempore, neque ex se genitum in tempore habet : sed quemadmodum ipse principii atque ortus expers est, ita et Verbum quod ex ipsius substantia processit, principio, tempore atque ortu carebit, perinde atque is qui id genuit. Interrogatio tanquam ex scriptis Eunomii. Dicant nobis, inquiunt, qui Filium Patri coæternumi esse censent, an desierit generare Pater? Enimvero desiit : Ergo illa cessatio Patris a generando est principium exsistentiæ Filii. Solutio. Si essentia Dei omne tempus et principium atque B C D

Α Ὁ δὲ αὐτὸς σώζεται λόγος ἐπὶ τε τοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀοράτου, καὶ ἀσωμάτου, καὶ ὅσα τοιαῦτα πρόσεστε τῇ θείᾳ φύσει. Εἰ τοίνυν οὐ πάντως τὰ ἀντικείμενα τοῖς προσεῖναι λεγομένοις τῷ Πατρὶ, πρόσεστι τῷ Υἱῷ, οὐδὲν ἀδικήσει τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἡ γέννη σις, κἂν ἀγέννητος ὁ Πατήρ τυγχάνῃ. Εσται δὴ αὐτῷ συναΐδιος οὐ πάντως ἔχων τὰ ἐναντία τῶν φυ- σικῶν ἰδιωμάτων αὐτοῦ, καθὰ δέδεικται. Απόδειξις ἐφεξῆς. "Οτι τὰ ἀντικείμενα πως πρὸς ἄλληλα κατὰ τὴν ὀνομασίαν, κοινὰ πολ- λάκις ἔχει τινὰ τῶν φυσικῶν. Οὐ πάντως ὅσα κατὰ τὴν πρόχειρον φωνὴν ἤτοι τὸ ἐν λέξει σημαινόμενον ἐναντίως ἔχει πρὸς ἄλληλα, ταῦτα καὶ κατ' οὐδένα τρόπον τῶν ὅσα ταῖς οὐσίαις πρόσεστιν ἀλλήλοις ἐπικοινωνοῦντα φαίνεται. Καὶ γοῦν τὸ ζῶον ἀντίκειται τῷ μὴ ζώῳ· ἀλλ᾽ αύξην ἐπιδέχεται τό τε ζῶον καὶ τὸ μὴ ζῶον, οἷον ὁ ἵππος καὶ τὸ φυτόν. Εἰ δὲ τούτοις καίτοι τὴν διαφορά ὁμοίαν οὐκ ἔχουσι κοινωνία τις περί τι πράγμα γέ γονε, τίς ἀναγκάσει λόγος Θεῷ καὶ Πατρὶ μηδένα κοινότητος εἶναι τόπον πρὸς Υἱὸν καὶ Θεὸν, ἐπειδὴ ὁ μὲν ἔστιν ἀγενήτως, ὁ δὲ γεννητῶς, καὶ τοῖς ὀνο μασιν ἀντιδιαστέλλεσθαί πως δοκεῖ; Οὐδὲ γὰρ τὸ εἶναι τοιῶσδε τὸν Υἱὸν, εἰ καὶ ὁ Πατήρ μὴ οὕτως Εχει, τὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γνήσιον ἀναιρεί. Σημαίνει δὲ μόνον ἡ γέννησις τὸ πῶς ἐστιν, οὐδὲν εἰς ἀϊδιό τητα βλάπτουσα τὸν ἀεὶ ὄντα ἐν τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Ἐκ τοῦ ἀντικειμένου δεικνύον ὅτι ἀναρχος ἐν χρόνῳ ὁ Υἱός. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐκ θνητοῦ καὶ φθαρτοῦ γεννηθείη, τοῦτο πάντως ἔσται τῷ φύσαντι προσεοικός, γενητὸν δηλαδὴ καὶ φθαρτόν, ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸ ἐναντίον, ὅπερ ἂν ἐξ ἀγενή του καὶ ἀφθάρτου γεγέννηται, τοῦτο πάντως ἄφθαρτον εἶναι καὶ ἀγένητον. Εξε, τοιγαρ οὖν οὕτω φύσεως ὁ Υἱὸς ὅπως ἂν ἔχοι καὶ ὁ γεννή σας αὐτόν. Οὐ γέγονεν δὲ ὁ Πατήρ· οὐ γέγονεν ἄρα οὐδὲ ὁ Υἱὸς, ὁ δὲ μὴ γεγονώς, ποίαν ἔχει τοῦ εἶναι τὴν ἀρχήν; 'Ην οὖν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς. Οι ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεσθαι τοῦ γενναν οἰόμενος τὸν Θεὸν, λίαν ἀσεβοῦσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, εύ- δὲν αὐτῷ διδόντες πλέον ἡμῶν. Ἄνθρωπος μὲν γὰρ ἐπειδὴ τοῦ εἶναι ἤρξατο ἀναγκαίως καὶ τοῦ τίκτειν ἄρχεται, καὶ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ γενητὸν ἔχει· ὁ δὲ Θεὸς, ἀγένητος ὤν, οὐκ ἐν χρόνῳ γεννᾷ, οὐδὲ γενητὸν ἔχει τὸν ἐξ ἑαυτοῦ· ἀλλ᾿ ὥσπερ αὐτὸς ἄναρχός ἐστι καὶ ἀγένητος, οὕτω καὶ ὁ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, ἄναρχος, ἄχρονος ἔσται καὶ ἀγένητος ὥσπερ ὁ ἀποκυήσας αὐτόν. Ερώτησις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Λεγέτωσαν ἡμῖν, φασὶν, οἱ τῷ Πατρὶ τὸν Γέν συναΐδιον εἶναι φάσκοντες, ἐπαύσατο τοῦ γενναν δ Πατήρ; Επαύσατο δέ. Ἀρχὴν οὖν ἔχει τοῦ εἶναι ὁ Υἱός, τὴν ἐν τῷ γεννᾷν κατάπαυσιν τοῦ Πατρός. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ παντὸς ἀνωτέρω χρόνου καὶ ἀρχῆς ἢ διαστή S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. est Filius. Eademque ratio est de immortali,et invisi- bili, et incorporeo, aliisque ejusmodi quæ divinæ natura insunt. Si ergo non in universum opposita eorum quæ tribuuntur Patri, insunt Filio, nihil ledet Filii essentiam generatio, etiamsi Pater inge- nitus exsistat. Erit autem ei coæternus non prorsus habens in se contraria naturalium proprietatum ipsius, sicut demonstratum est. Alia demonstratio : Quod quæ inter se opposita quo- dammodo nominis ratione videntur, sæpenumero nonnulla habent communia in naturalibus. Non in universum quæcunque prima voce sive vocis significatione contraria inter se sunt, nullam eorum quæ substantiis insunt convenientiam inter se habent. Siquidem animal oppositum est non animali : sed incrementum suscipit animal et non animal, quemadmodum equus et planta. Si vero lis quamvis similem differentiam non habentibus com- munio quædam circa rem aliquam intercedit, quæ- nam ratio coget ut nihil commune habeat Pater ac Deus cum Filio et Deo, ideo quod ille quidem sit ingenitus, hic vero genitus, et nominibus quodam- modo differre videantur? Neque enim quia hoc modo se habet Filius, Pater non item, substantiæ ejus proprietatem tollit. Generatio siquidem tantum quo- modo sit significat; neque quidquam ejus qui sem- per in Patre exsistit, æternitatem lædit. ALIUD Ex opposito, ostendens quod expers principii tempo- ralis sit Filius. Si quidquid ex genito et mortali genitum fuerit, id omnino genitori simile sit oportet, genitum scili- cet et mortale: necesse etiam est e contrario, ut quidquid ex ingenito atque immortali genitum fuerit, hoc ingenitum sit atque immortale. Ejusdem itaque erit naturæ Filius atque is qui eum genuit. Atqui fater factus non est : neque Filius ergo factus est; qui vero factus non est, quale habet exsistendi principium? Coæternus igitur fuit Patri. ALIUD, ad rei explicationem pertinens. Qui existimant Deum ab aliquo principio gene- rare cœpisse, vehementer in suas ipsorum animas impii sunt, nihil ei amplius quam nobis tribuentes : homo enim cum exsistendi initium habeat, gignendi etiam initium habuerit necesse est, et quod ex se genitum est habet; Deus vero, cum sit ingenitus, non generat in tempore, neque ex se genitum in tempore habet : sed quemadmodum ipse principii atque ortus expers est, ita et Verbum quod ex ipsius substantia processit, principio, tempore atque ortu carebit, perinde atque is qui id genuit. Interrogatio tanquam ex scriptis Eunomii. Dicant nobis, inquiunt, qui Filium Patri coæternumi esse censent, an desierit generare Pater? Enimvero desiit : Ergo illa cessatio Patris a generando est principium exsistentiæ Filii. Solutio. Si essentia Dei omne tempus et principium atque B C D

Α Ὁ δὲ αὐτὸς σώζεται λόγος ἐπὶ τε τοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀοράτου, καὶ ἀσωμάτου, καὶ ὅσα τοιαῦτα πρόσεστε τῇ θείᾳ φύσει. Εἰ τοίνυν οὐ πάντως τὰ ἀντικείμενα τοῖς προσεῖναι λεγομένοις τῷ Πατρὶ, πρόσεστι τῷ Υἱῷ, οὐδὲν ἀδικήσει τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἡ γέννη σις, κἂν ἀγέννητος ὁ Πατήρ τυγχάνῃ. Εσται δὴ αὐτῷ συναΐδιος οὐ πάντως ἔχων τὰ ἐναντία τῶν φυ- σικῶν ἰδιωμάτων αὐτοῦ, καθὰ δέδεικται. Απόδειξις ἐφεξῆς. "Οτι τὰ ἀντικείμενα πως πρὸς ἄλληλα κατὰ τὴν ὀνομασίαν, κοινὰ πολ- λάκις ἔχει τινὰ τῶν φυσικῶν. Οὐ πάντως ὅσα κατὰ τὴν πρόχειρον φωνὴν ἤτοι τὸ ἐν λέξει σημαινόμενον ἐναντίως ἔχει πρὸς ἄλληλα, ταῦτα καὶ κατ' οὐδένα τρόπον τῶν ὅσα ταῖς οὐσίαις πρόσεστιν ἀλλήλοις ἐπικοινωνοῦντα φαίνεται. Καὶ γοῦν τὸ ζῶον ἀντίκειται τῷ μὴ ζώῳ· ἀλλ᾽ αύξην ἐπιδέχεται τό τε ζῶον καὶ τὸ μὴ ζῶον, οἷον ὁ ἵππος καὶ τὸ φυτόν. Εἰ δὲ τούτοις καίτοι τὴν διαφορά ὁμοίαν οὐκ ἔχουσι κοινωνία τις περί τι πράγμα γέ γονε, τίς ἀναγκάσει λόγος Θεῷ καὶ Πατρὶ μηδένα κοινότητος εἶναι τόπον πρὸς Υἱὸν καὶ Θεὸν, ἐπειδὴ ὁ μὲν ἔστιν ἀγενήτως, ὁ δὲ γεννητῶς, καὶ τοῖς ὀνο μασιν ἀντιδιαστέλλεσθαί πως δοκεῖ; Οὐδὲ γὰρ τὸ εἶναι τοιῶσδε τὸν Υἱὸν, εἰ καὶ ὁ Πατήρ μὴ οὕτως Εχει, τὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γνήσιον ἀναιρεί. Σημαίνει δὲ μόνον ἡ γέννησις τὸ πῶς ἐστιν, οὐδὲν εἰς ἀϊδιό τητα βλάπτουσα τὸν ἀεὶ ὄντα ἐν τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Ἐκ τοῦ ἀντικειμένου δεικνύον ὅτι ἀναρχος ἐν χρόνῳ ὁ Υἱός. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐκ θνητοῦ καὶ φθαρτοῦ γεννηθείη, τοῦτο πάντως ἔσται τῷ φύσαντι προσεοικός, γενητὸν δηλαδὴ καὶ φθαρτόν, ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸ ἐναντίον, ὅπερ ἂν ἐξ ἀγενή του καὶ ἀφθάρτου γεγέννηται, τοῦτο πάντως ἄφθαρτον εἶναι καὶ ἀγένητον. Εξε, τοιγαρ οὖν οὕτω φύσεως ὁ Υἱὸς ὅπως ἂν ἔχοι καὶ ὁ γεννή σας αὐτόν. Οὐ γέγονεν δὲ ὁ Πατήρ· οὐ γέγονεν ἄρα οὐδὲ ὁ Υἱὸς, ὁ δὲ μὴ γεγονώς, ποίαν ἔχει τοῦ εἶναι τὴν ἀρχήν; 'Ην οὖν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς. Οι ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεσθαι τοῦ γενναν οἰόμενος τὸν Θεὸν, λίαν ἀσεβοῦσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, εύ- δὲν αὐτῷ διδόντες πλέον ἡμῶν. Ἄνθρωπος μὲν γὰρ ἐπειδὴ τοῦ εἶναι ἤρξατο ἀναγκαίως καὶ τοῦ τίκτειν ἄρχεται, καὶ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ γενητὸν ἔχει· ὁ δὲ Θεὸς, ἀγένητος ὤν, οὐκ ἐν χρόνῳ γεννᾷ, οὐδὲ γενητὸν ἔχει τὸν ἐξ ἑαυτοῦ· ἀλλ᾿ ὥσπερ αὐτὸς ἄναρχός ἐστι καὶ ἀγένητος, οὕτω καὶ ὁ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, ἄναρχος, ἄχρονος ἔσται καὶ ἀγένητος ὥσπερ ὁ ἀποκυήσας αὐτόν. Ερώτησις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Λεγέτωσαν ἡμῖν, φασὶν, οἱ τῷ Πατρὶ τὸν Γέν συναΐδιον εἶναι φάσκοντες, ἐπαύσατο τοῦ γενναν δ Πατήρ; Επαύσατο δέ. Ἀρχὴν οὖν ἔχει τοῦ εἶναι ὁ Υἱός, τὴν ἐν τῷ γεννᾷν κατάπαυσιν τοῦ Πατρός. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ παντὸς ἀνωτέρω χρόνου καὶ ἀρχῆς ἢ διαστή S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. est Filius. Eademque ratio est de immortali,et invisi- bili, et incorporeo, aliisque ejusmodi quæ divinæ natura insunt. Si ergo non in universum opposita eorum quæ tribuuntur Patri, insunt Filio, nihil ledet Filii essentiam generatio, etiamsi Pater inge- nitus exsistat. Erit autem ei coæternus non prorsus habens in se contraria naturalium proprietatum ipsius, sicut demonstratum est. Alia demonstratio : Quod quæ inter se opposita quo- dammodo nominis ratione videntur, sæpenumero nonnulla habent communia in naturalibus. Non in universum quæcunque prima voce sive vocis significatione contraria inter se sunt, nullam eorum quæ substantiis insunt convenientiam inter se habent. Siquidem animal oppositum est non animali : sed incrementum suscipit animal et non animal, quemadmodum equus et planta. Si vero lis quamvis similem differentiam non habentibus com- munio quædam circa rem aliquam intercedit, quæ- nam ratio coget ut nihil commune habeat Pater ac Deus cum Filio et Deo, ideo quod ille quidem sit ingenitus, hic vero genitus, et nominibus quodam- modo differre videantur? Neque enim quia hoc modo se habet Filius, Pater non item, substantiæ ejus proprietatem tollit. Generatio siquidem tantum quo- modo sit significat; neque quidquam ejus qui sem- per in Patre exsistit, æternitatem lædit. ALIUD Ex opposito, ostendens quod expers principii tempo- ralis sit Filius. Si quidquid ex genito et mortali genitum fuerit, id omnino genitori simile sit oportet, genitum scili- cet et mortale: necesse etiam est e contrario, ut quidquid ex ingenito atque immortali genitum fuerit, hoc ingenitum sit atque immortale. Ejusdem itaque erit naturæ Filius atque is qui eum genuit. Atqui fater factus non est : neque Filius ergo factus est; qui vero factus non est, quale habet exsistendi principium? Coæternus igitur fuit Patri. ALIUD, ad rei explicationem pertinens. Qui existimant Deum ab aliquo principio gene- rare cœpisse, vehementer in suas ipsorum animas impii sunt, nihil ei amplius quam nobis tribuentes : homo enim cum exsistendi initium habeat, gignendi etiam initium habuerit necesse est, et quod ex se genitum est habet; Deus vero, cum sit ingenitus, non generat in tempore, neque ex se genitum in tempore habet : sed quemadmodum ipse principii atque ortus expers est, ita et Verbum quod ex ipsius substantia processit, principio, tempore atque ortu carebit, perinde atque is qui id genuit. Interrogatio tanquam ex scriptis Eunomii. Dicant nobis, inquiunt, qui Filium Patri coæternumi esse censent, an desierit generare Pater? Enimvero desiit : Ergo illa cessatio Patris a generando est principium exsistentiæ Filii. Solutio. Si essentia Dei omne tempus et principium atque B C D

Α Ὁ δὲ αὐτὸς σώζεται λόγος ἐπὶ τε τοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀοράτου, καὶ ἀσωμάτου, καὶ ὅσα τοιαῦτα πρόσεστε τῇ θείᾳ φύσει. Εἰ τοίνυν οὐ πάντως τὰ ἀντικείμενα τοῖς προσεῖναι λεγομένοις τῷ Πατρὶ, πρόσεστι τῷ Υἱῷ, οὐδὲν ἀδικήσει τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἡ γέννη σις, κἂν ἀγέννητος ὁ Πατήρ τυγχάνῃ. Εσται δὴ αὐτῷ συναΐδιος οὐ πάντως ἔχων τὰ ἐναντία τῶν φυ- σικῶν ἰδιωμάτων αὐτοῦ, καθὰ δέδεικται. Απόδειξις ἐφεξῆς. "Οτι τὰ ἀντικείμενα πως πρὸς ἄλληλα κατὰ τὴν ὀνομασίαν, κοινὰ πολ- λάκις ἔχει τινὰ τῶν φυσικῶν. Οὐ πάντως ὅσα κατὰ τὴν πρόχειρον φωνὴν ἤτοι τὸ ἐν λέξει σημαινόμενον ἐναντίως ἔχει πρὸς ἄλληλα, ταῦτα καὶ κατ' οὐδένα τρόπον τῶν ὅσα ταῖς οὐσίαις πρόσεστιν ἀλλήλοις ἐπικοινωνοῦντα φαίνεται. Καὶ γοῦν τὸ ζῶον ἀντίκειται τῷ μὴ ζώῳ· ἀλλ᾽ αύξην ἐπιδέχεται τό τε ζῶον καὶ τὸ μὴ ζῶον, οἷον ὁ ἵππος καὶ τὸ φυτόν. Εἰ δὲ τούτοις καίτοι τὴν διαφορά ὁμοίαν οὐκ ἔχουσι κοινωνία τις περί τι πράγμα γέ γονε, τίς ἀναγκάσει λόγος Θεῷ καὶ Πατρὶ μηδένα κοινότητος εἶναι τόπον πρὸς Υἱὸν καὶ Θεὸν, ἐπειδὴ ὁ μὲν ἔστιν ἀγενήτως, ὁ δὲ γεννητῶς, καὶ τοῖς ὀνο μασιν ἀντιδιαστέλλεσθαί πως δοκεῖ; Οὐδὲ γὰρ τὸ εἶναι τοιῶσδε τὸν Υἱὸν, εἰ καὶ ὁ Πατήρ μὴ οὕτως Εχει, τὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γνήσιον ἀναιρεί. Σημαίνει δὲ μόνον ἡ γέννησις τὸ πῶς ἐστιν, οὐδὲν εἰς ἀϊδιό τητα βλάπτουσα τὸν ἀεὶ ὄντα ἐν τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Ἐκ τοῦ ἀντικειμένου δεικνύον ὅτι ἀναρχος ἐν χρόνῳ ὁ Υἱός. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐκ θνητοῦ καὶ φθαρτοῦ γεννηθείη, τοῦτο πάντως ἔσται τῷ φύσαντι προσεοικός, γενητὸν δηλαδὴ καὶ φθαρτόν, ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸ ἐναντίον, ὅπερ ἂν ἐξ ἀγενή του καὶ ἀφθάρτου γεγέννηται, τοῦτο πάντως ἄφθαρτον εἶναι καὶ ἀγένητον. Εξε, τοιγαρ οὖν οὕτω φύσεως ὁ Υἱὸς ὅπως ἂν ἔχοι καὶ ὁ γεννή σας αὐτόν. Οὐ γέγονεν δὲ ὁ Πατήρ· οὐ γέγονεν ἄρα οὐδὲ ὁ Υἱὸς, ὁ δὲ μὴ γεγονώς, ποίαν ἔχει τοῦ εἶναι τὴν ἀρχήν; 'Ην οὖν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς. Οι ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεσθαι τοῦ γενναν οἰόμενος τὸν Θεὸν, λίαν ἀσεβοῦσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, εύ- δὲν αὐτῷ διδόντες πλέον ἡμῶν. Ἄνθρωπος μὲν γὰρ ἐπειδὴ τοῦ εἶναι ἤρξατο ἀναγκαίως καὶ τοῦ τίκτειν ἄρχεται, καὶ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ γενητὸν ἔχει· ὁ δὲ Θεὸς, ἀγένητος ὤν, οὐκ ἐν χρόνῳ γεννᾷ, οὐδὲ γενητὸν ἔχει τὸν ἐξ ἑαυτοῦ· ἀλλ᾿ ὥσπερ αὐτὸς ἄναρχός ἐστι καὶ ἀγένητος, οὕτω καὶ ὁ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, ἄναρχος, ἄχρονος ἔσται καὶ ἀγένητος ὥσπερ ὁ ἀποκυήσας αὐτόν. Ερώτησις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Λεγέτωσαν ἡμῖν, φασὶν, οἱ τῷ Πατρὶ τὸν Γέν συναΐδιον εἶναι φάσκοντες, ἐπαύσατο τοῦ γενναν δ Πατήρ; Επαύσατο δέ. Ἀρχὴν οὖν ἔχει τοῦ εἶναι ὁ Υἱός, τὴν ἐν τῷ γεννᾷν κατάπαυσιν τοῦ Πατρός. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ παντὸς ἀνωτέρω χρόνου καὶ ἀρχῆς ἢ διαστή S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. est Filius. Eademque ratio est de immortali,et invisi- bili, et incorporeo, aliisque ejusmodi quæ divinæ natura insunt. Si ergo non in universum opposita eorum quæ tribuuntur Patri, insunt Filio, nihil ledet Filii essentiam generatio, etiamsi Pater inge- nitus exsistat. Erit autem ei coæternus non prorsus habens in se contraria naturalium proprietatum ipsius, sicut demonstratum est. Alia demonstratio : Quod quæ inter se opposita quo- dammodo nominis ratione videntur, sæpenumero nonnulla habent communia in naturalibus. Non in universum quæcunque prima voce sive vocis significatione contraria inter se sunt, nullam eorum quæ substantiis insunt convenientiam inter se habent. Siquidem animal oppositum est non animali : sed incrementum suscipit animal et non animal, quemadmodum equus et planta. Si vero lis quamvis similem differentiam non habentibus com- munio quædam circa rem aliquam intercedit, quæ- nam ratio coget ut nihil commune habeat Pater ac Deus cum Filio et Deo, ideo quod ille quidem sit ingenitus, hic vero genitus, et nominibus quodam- modo differre videantur? Neque enim quia hoc modo se habet Filius, Pater non item, substantiæ ejus proprietatem tollit. Generatio siquidem tantum quo- modo sit significat; neque quidquam ejus qui sem- per in Patre exsistit, æternitatem lædit. ALIUD Ex opposito, ostendens quod expers principii tempo- ralis sit Filius. Si quidquid ex genito et mortali genitum fuerit, id omnino genitori simile sit oportet, genitum scili- cet et mortale: necesse etiam est e contrario, ut quidquid ex ingenito atque immortali genitum fuerit, hoc ingenitum sit atque immortale. Ejusdem itaque erit naturæ Filius atque is qui eum genuit. Atqui fater factus non est : neque Filius ergo factus est; qui vero factus non est, quale habet exsistendi principium? Coæternus igitur fuit Patri. ALIUD, ad rei explicationem pertinens. Qui existimant Deum ab aliquo principio gene- rare cœpisse, vehementer in suas ipsorum animas impii sunt, nihil ei amplius quam nobis tribuentes : homo enim cum exsistendi initium habeat, gignendi etiam initium habuerit necesse est, et quod ex se genitum est habet; Deus vero, cum sit ingenitus, non generat in tempore, neque ex se genitum in tempore habet : sed quemadmodum ipse principii atque ortus expers est, ita et Verbum quod ex ipsius substantia processit, principio, tempore atque ortu carebit, perinde atque is qui id genuit. Interrogatio tanquam ex scriptis Eunomii. Dicant nobis, inquiunt, qui Filium Patri coæternumi esse censent, an desierit generare Pater? Enimvero desiit : Ergo illa cessatio Patris a generando est principium exsistentiæ Filii. Solutio. Si essentia Dei omne tempus et principium atque B C D

Α Ὁ δὲ αὐτὸς σώζεται λόγος ἐπὶ τε τοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀοράτου, καὶ ἀσωμάτου, καὶ ὅσα τοιαῦτα πρόσεστε τῇ θείᾳ φύσει. Εἰ τοίνυν οὐ πάντως τὰ ἀντικείμενα τοῖς προσεῖναι λεγομένοις τῷ Πατρὶ, πρόσεστι τῷ Υἱῷ, οὐδὲν ἀδικήσει τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἡ γέννη σις, κἂν ἀγέννητος ὁ Πατήρ τυγχάνῃ. Εσται δὴ αὐτῷ συναΐδιος οὐ πάντως ἔχων τὰ ἐναντία τῶν φυ- σικῶν ἰδιωμάτων αὐτοῦ, καθὰ δέδεικται. Απόδειξις ἐφεξῆς. "Οτι τὰ ἀντικείμενα πως πρὸς ἄλληλα κατὰ τὴν ὀνομασίαν, κοινὰ πολ- λάκις ἔχει τινὰ τῶν φυσικῶν. Οὐ πάντως ὅσα κατὰ τὴν πρόχειρον φωνὴν ἤτοι τὸ ἐν λέξει σημαινόμενον ἐναντίως ἔχει πρὸς ἄλληλα, ταῦτα καὶ κατ' οὐδένα τρόπον τῶν ὅσα ταῖς οὐσίαις πρόσεστιν ἀλλήλοις ἐπικοινωνοῦντα φαίνεται. Καὶ γοῦν τὸ ζῶον ἀντίκειται τῷ μὴ ζώῳ· ἀλλ᾽ αύξην ἐπιδέχεται τό τε ζῶον καὶ τὸ μὴ ζῶον, οἷον ὁ ἵππος καὶ τὸ φυτόν. Εἰ δὲ τούτοις καίτοι τὴν διαφορά ὁμοίαν οὐκ ἔχουσι κοινωνία τις περί τι πράγμα γέ γονε, τίς ἀναγκάσει λόγος Θεῷ καὶ Πατρὶ μηδένα κοινότητος εἶναι τόπον πρὸς Υἱὸν καὶ Θεὸν, ἐπειδὴ ὁ μὲν ἔστιν ἀγενήτως, ὁ δὲ γεννητῶς, καὶ τοῖς ὀνο μασιν ἀντιδιαστέλλεσθαί πως δοκεῖ; Οὐδὲ γὰρ τὸ εἶναι τοιῶσδε τὸν Υἱὸν, εἰ καὶ ὁ Πατήρ μὴ οὕτως Εχει, τὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γνήσιον ἀναιρεί. Σημαίνει δὲ μόνον ἡ γέννησις τὸ πῶς ἐστιν, οὐδὲν εἰς ἀϊδιό τητα βλάπτουσα τὸν ἀεὶ ὄντα ἐν τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Ἐκ τοῦ ἀντικειμένου δεικνύον ὅτι ἀναρχος ἐν χρόνῳ ὁ Υἱός. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐκ θνητοῦ καὶ φθαρτοῦ γεννηθείη, τοῦτο πάντως ἔσται τῷ φύσαντι προσεοικός, γενητὸν δηλαδὴ καὶ φθαρτόν, ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸ ἐναντίον, ὅπερ ἂν ἐξ ἀγενή του καὶ ἀφθάρτου γεγέννηται, τοῦτο πάντως ἄφθαρτον εἶναι καὶ ἀγένητον. Εξε, τοιγαρ οὖν οὕτω φύσεως ὁ Υἱὸς ὅπως ἂν ἔχοι καὶ ὁ γεννή σας αὐτόν. Οὐ γέγονεν δὲ ὁ Πατήρ· οὐ γέγονεν ἄρα οὐδὲ ὁ Υἱὸς, ὁ δὲ μὴ γεγονώς, ποίαν ἔχει τοῦ εἶναι τὴν ἀρχήν; 'Ην οὖν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς. Οι ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεσθαι τοῦ γενναν οἰόμενος τὸν Θεὸν, λίαν ἀσεβοῦσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, εύ- δὲν αὐτῷ διδόντες πλέον ἡμῶν. Ἄνθρωπος μὲν γὰρ ἐπειδὴ τοῦ εἶναι ἤρξατο ἀναγκαίως καὶ τοῦ τίκτειν ἄρχεται, καὶ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ γενητὸν ἔχει· ὁ δὲ Θεὸς, ἀγένητος ὤν, οὐκ ἐν χρόνῳ γεννᾷ, οὐδὲ γενητὸν ἔχει τὸν ἐξ ἑαυτοῦ· ἀλλ᾿ ὥσπερ αὐτὸς ἄναρχός ἐστι καὶ ἀγένητος, οὕτω καὶ ὁ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, ἄναρχος, ἄχρονος ἔσται καὶ ἀγένητος ὥσπερ ὁ ἀποκυήσας αὐτόν. Ερώτησις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Λεγέτωσαν ἡμῖν, φασὶν, οἱ τῷ Πατρὶ τὸν Γέν συναΐδιον εἶναι φάσκοντες, ἐπαύσατο τοῦ γενναν δ Πατήρ; Επαύσατο δέ. Ἀρχὴν οὖν ἔχει τοῦ εἶναι ὁ Υἱός, τὴν ἐν τῷ γεννᾷν κατάπαυσιν τοῦ Πατρός. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ παντὸς ἀνωτέρω χρόνου καὶ ἀρχῆς ἢ διαστή S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. est Filius. Eademque ratio est de immortali,et invisi- bili, et incorporeo, aliisque ejusmodi quæ divinæ natura insunt. Si ergo non in universum opposita eorum quæ tribuuntur Patri, insunt Filio, nihil ledet Filii essentiam generatio, etiamsi Pater inge- nitus exsistat. Erit autem ei coæternus non prorsus habens in se contraria naturalium proprietatum ipsius, sicut demonstratum est. Alia demonstratio : Quod quæ inter se opposita quo- dammodo nominis ratione videntur, sæpenumero nonnulla habent communia in naturalibus. Non in universum quæcunque prima voce sive vocis significatione contraria inter se sunt, nullam eorum quæ substantiis insunt convenientiam inter se habent. Siquidem animal oppositum est non animali : sed incrementum suscipit animal et non animal, quemadmodum equus et planta. Si vero lis quamvis similem differentiam non habentibus com- munio quædam circa rem aliquam intercedit, quæ- nam ratio coget ut nihil commune habeat Pater ac Deus cum Filio et Deo, ideo quod ille quidem sit ingenitus, hic vero genitus, et nominibus quodam- modo differre videantur? Neque enim quia hoc modo se habet Filius, Pater non item, substantiæ ejus proprietatem tollit. Generatio siquidem tantum quo- modo sit significat; neque quidquam ejus qui sem- per in Patre exsistit, æternitatem lædit. ALIUD Ex opposito, ostendens quod expers principii tempo- ralis sit Filius. Si quidquid ex genito et mortali genitum fuerit, id omnino genitori simile sit oportet, genitum scili- cet et mortale: necesse etiam est e contrario, ut quidquid ex ingenito atque immortali genitum fuerit, hoc ingenitum sit atque immortale. Ejusdem itaque erit naturæ Filius atque is qui eum genuit. Atqui fater factus non est : neque Filius ergo factus est; qui vero factus non est, quale habet exsistendi principium? Coæternus igitur fuit Patri. ALIUD, ad rei explicationem pertinens. Qui existimant Deum ab aliquo principio gene- rare cœpisse, vehementer in suas ipsorum animas impii sunt, nihil ei amplius quam nobis tribuentes : homo enim cum exsistendi initium habeat, gignendi etiam initium habuerit necesse est, et quod ex se genitum est habet; Deus vero, cum sit ingenitus, non generat in tempore, neque ex se genitum in tempore habet : sed quemadmodum ipse principii atque ortus expers est, ita et Verbum quod ex ipsius substantia processit, principio, tempore atque ortu carebit, perinde atque is qui id genuit. Interrogatio tanquam ex scriptis Eunomii. Dicant nobis, inquiunt, qui Filium Patri coæternumi esse censent, an desierit generare Pater? Enimvero desiit : Ergo illa cessatio Patris a generando est principium exsistentiæ Filii. Solutio. Si essentia Dei omne tempus et principium atque B C D

Α Ὁ δὲ αὐτὸς σώζεται λόγος ἐπὶ τε τοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀοράτου, καὶ ἀσωμάτου, καὶ ὅσα τοιαῦτα πρόσεστε τῇ θείᾳ φύσει. Εἰ τοίνυν οὐ πάντως τὰ ἀντικείμενα τοῖς προσεῖναι λεγομένοις τῷ Πατρὶ, πρόσεστι τῷ Υἱῷ, οὐδὲν ἀδικήσει τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἡ γέννη σις, κἂν ἀγέννητος ὁ Πατήρ τυγχάνῃ. Εσται δὴ αὐτῷ συναΐδιος οὐ πάντως ἔχων τὰ ἐναντία τῶν φυ- σικῶν ἰδιωμάτων αὐτοῦ, καθὰ δέδεικται. Απόδειξις ἐφεξῆς. "Οτι τὰ ἀντικείμενα πως πρὸς ἄλληλα κατὰ τὴν ὀνομασίαν, κοινὰ πολ- λάκις ἔχει τινὰ τῶν φυσικῶν. Οὐ πάντως ὅσα κατὰ τὴν πρόχειρον φωνὴν ἤτοι τὸ ἐν λέξει σημαινόμενον ἐναντίως ἔχει πρὸς ἄλληλα, ταῦτα καὶ κατ' οὐδένα τρόπον τῶν ὅσα ταῖς οὐσίαις πρόσεστιν ἀλλήλοις ἐπικοινωνοῦντα φαίνεται. Καὶ γοῦν τὸ ζῶον ἀντίκειται τῷ μὴ ζώῳ· ἀλλ᾽ αύξην ἐπιδέχεται τό τε ζῶον καὶ τὸ μὴ ζῶον, οἷον ὁ ἵππος καὶ τὸ φυτόν. Εἰ δὲ τούτοις καίτοι τὴν διαφορά ὁμοίαν οὐκ ἔχουσι κοινωνία τις περί τι πράγμα γέ γονε, τίς ἀναγκάσει λόγος Θεῷ καὶ Πατρὶ μηδένα κοινότητος εἶναι τόπον πρὸς Υἱὸν καὶ Θεὸν, ἐπειδὴ ὁ μὲν ἔστιν ἀγενήτως, ὁ δὲ γεννητῶς, καὶ τοῖς ὀνο μασιν ἀντιδιαστέλλεσθαί πως δοκεῖ; Οὐδὲ γὰρ τὸ εἶναι τοιῶσδε τὸν Υἱὸν, εἰ καὶ ὁ Πατήρ μὴ οὕτως Εχει, τὸ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γνήσιον ἀναιρεί. Σημαίνει δὲ μόνον ἡ γέννησις τὸ πῶς ἐστιν, οὐδὲν εἰς ἀϊδιό τητα βλάπτουσα τὸν ἀεὶ ὄντα ἐν τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Ἐκ τοῦ ἀντικειμένου δεικνύον ὅτι ἀναρχος ἐν χρόνῳ ὁ Υἱός. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐκ θνητοῦ καὶ φθαρτοῦ γεννηθείη, τοῦτο πάντως ἔσται τῷ φύσαντι προσεοικός, γενητὸν δηλαδὴ καὶ φθαρτόν, ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸ ἐναντίον, ὅπερ ἂν ἐξ ἀγενή του καὶ ἀφθάρτου γεγέννηται, τοῦτο πάντως ἄφθαρτον εἶναι καὶ ἀγένητον. Εξε, τοιγαρ οὖν οὕτω φύσεως ὁ Υἱὸς ὅπως ἂν ἔχοι καὶ ὁ γεννή σας αὐτόν. Οὐ γέγονεν δὲ ὁ Πατήρ· οὐ γέγονεν ἄρα οὐδὲ ὁ Υἱὸς, ὁ δὲ μὴ γεγονώς, ποίαν ἔχει τοῦ εἶναι τὴν ἀρχήν; 'Ην οὖν ἄρα τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς. Οι ἀπό τινος ἀρχῆς ἄρχεσθαι τοῦ γενναν οἰόμενος τὸν Θεὸν, λίαν ἀσεβοῦσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, εύ- δὲν αὐτῷ διδόντες πλέον ἡμῶν. Ἄνθρωπος μὲν γὰρ ἐπειδὴ τοῦ εἶναι ἤρξατο ἀναγκαίως καὶ τοῦ τίκτειν ἄρχεται, καὶ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ γενητὸν ἔχει· ὁ δὲ Θεὸς, ἀγένητος ὤν, οὐκ ἐν χρόνῳ γεννᾷ, οὐδὲ γενητὸν ἔχει τὸν ἐξ ἑαυτοῦ· ἀλλ᾿ ὥσπερ αὐτὸς ἄναρχός ἐστι καὶ ἀγένητος, οὕτω καὶ ὁ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Λόγος, ἄναρχος, ἄχρονος ἔσται καὶ ἀγένητος ὥσπερ ὁ ἀποκυήσας αὐτόν. Ερώτησις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Λεγέτωσαν ἡμῖν, φασὶν, οἱ τῷ Πατρὶ τὸν Γέν συναΐδιον εἶναι φάσκοντες, ἐπαύσατο τοῦ γενναν δ Πατήρ; Επαύσατο δέ. Ἀρχὴν οὖν ἔχει τοῦ εἶναι ὁ Υἱός, τὴν ἐν τῷ γεννᾷν κατάπαυσιν τοῦ Πατρός. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ παντὸς ἀνωτέρω χρόνου καὶ ἀρχῆς ἢ διαστή S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. est Filius. Eademque ratio est de immortali,et invisi- bili, et incorporeo, aliisque ejusmodi quæ divinæ natura insunt. Si ergo non in universum opposita eorum quæ tribuuntur Patri, insunt Filio, nihil ledet Filii essentiam generatio, etiamsi Pater inge- nitus exsistat. Erit autem ei coæternus non prorsus habens in se contraria naturalium proprietatum ipsius, sicut demonstratum est. Alia demonstratio : Quod quæ inter se opposita quo- dammodo nominis ratione videntur, sæpenumero nonnulla habent communia in naturalibus. Non in universum quæcunque prima voce sive vocis significatione contraria inter se sunt, nullam eorum quæ substantiis insunt convenientiam inter se habent. Siquidem animal oppositum est non animali : sed incrementum suscipit animal et non animal, quemadmodum equus et planta. Si vero lis quamvis similem differentiam non habentibus com- munio quædam circa rem aliquam intercedit, quæ- nam ratio coget ut nihil commune habeat Pater ac Deus cum Filio et Deo, ideo quod ille quidem sit ingenitus, hic vero genitus, et nominibus quodam- modo differre videantur? Neque enim quia hoc modo se habet Filius, Pater non item, substantiæ ejus proprietatem tollit. Generatio siquidem tantum quo- modo sit significat; neque quidquam ejus qui sem- per in Patre exsistit, æternitatem lædit. ALIUD Ex opposito, ostendens quod expers principii tempo- ralis sit Filius. Si quidquid ex genito et mortali genitum fuerit, id omnino genitori simile sit oportet, genitum scili- cet et mortale: necesse etiam est e contrario, ut quidquid ex ingenito atque immortali genitum fuerit, hoc ingenitum sit atque immortale. Ejusdem itaque erit naturæ Filius atque is qui eum genuit. Atqui fater factus non est : neque Filius ergo factus est; qui vero factus non est, quale habet exsistendi principium? Coæternus igitur fuit Patri. ALIUD, ad rei explicationem pertinens. Qui existimant Deum ab aliquo principio gene- rare cœpisse, vehementer in suas ipsorum animas impii sunt, nihil ei amplius quam nobis tribuentes : homo enim cum exsistendi initium habeat, gignendi etiam initium habuerit necesse est, et quod ex se genitum est habet; Deus vero, cum sit ingenitus, non generat in tempore, neque ex se genitum in tempore habet : sed quemadmodum ipse principii atque ortus expers est, ita et Verbum quod ex ipsius substantia processit, principio, tempore atque ortu carebit, perinde atque is qui id genuit. Interrogatio tanquam ex scriptis Eunomii. Dicant nobis, inquiunt, qui Filium Patri coæternumi esse censent, an desierit generare Pater? Enimvero desiit : Ergo illa cessatio Patris a generando est principium exsistentiæ Filii. Solutio. Si essentia Dei omne tempus et principium atque B C D

ΑΛΛΟ, διηγηματικώτερον. Εἰ τέλειός ἐστιν ὁ Πατὴρ ἐν τῇ αὐτοῦ μεγαλειότητι Α καν μηδένα καρπὸν ἔχῃ καθ' ὑμᾶς, ἔξωθεν ἄρα καὶ οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γέγονεν ὁ Υἱς, ὥσπερ καὶ τα ποιήματα· περιττὴ δὲ ἴσως καὶ οὐδὲ ὅλως ἀναγ- καία ἡ εἰς τὸ εἶναι πάροδος αὐτοῦ, καθάπερ ἡ ἀνο θρώπων τυχὸν καὶ ἡ τῶν ἄλλων ποιημάτων. Καὶ γὰρ καὶ πρὶν ἡμῶν γενέσθαι, ἦν τοῦτο Θεὸς ὅπερ νῦν ἐστι, καὶ γενομένων ἡμῶν, ἐν ταυτότητι μένει. Οὐδὲν γὰρ αὐτῷ προστίθεμεν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι καλουμενοι· οὔτε μὴν ἀφαιρησόμεθά τι τὴν θείαν φύσιν αὐτοῦ, οὔπω τὸ εἶναι λαχόντες. Ωσπερ οὖν ἐμεῖς, ἐπειδὴ πεποιήμεθα, χάριν ἔχομεν τῷ Δη μιουργῷ, ὁμολογείτω καὶ ὁ Υἱός· καὶ ἔστω πάλιν ἡμῖν κὰν τούτῳ παραπλήσιος, ἔξωθεν καὶ αὐτὸς γε- γονώς, καθάπερ ἡμεῖς. 'Αλλ' ἔστι τοῦτο βυθὸς δυσ- φημίας. Φεύγειν οὖν ἀναγκαῖον αὐτό, καὶ τῷ γεν- νήματα σώζειν τὸ ἐκ τῆς τοῦ γεγεννηκότος οὐσίας ὑπάρχειν· οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ γέννημα. ᾿Αγένητος δὲ ἡ ουσία τοῦ Πατρός· ἀγένητον ἄρα καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς προελθόν, τουτέστιν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ, ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Οὐ πάντως, φησί, διὰ τὸ εἶναι καρπογόνον, τέλειός ἐστιν ὁ Θεός. ᾿Αλλὰ Θεὸς ὢν, καὶ διὰ τοῦτο τέλειος, γέγονε καὶ Πατήρ. Πρὸς τοῦτο λύσις. Είπατε τοιγαροῦν ἡμῖν οἱ προς τοσαύτην ἀσέβειαν ἐκβαίνειν οὐ παραιτούμενοι, εἰ ἐπισυνέβη τῷ Θεῷ τὸ γενέσθαι Πατέρα, τί ἦν ἄρα πρὶν γένηται Πατήρ; Τὸ γὰρ ὅλως ὄν, ἔστι τι πάντως· ἡ γὰρ λέγοντες οὐκ είναι ποτε Πατέρα τὸν Θεόν, μαχόμενοι πάσαις εύ ρεθήσεσθε ταῖς Γραφαῖς· οὐ γὰρ ἴσασι τὸν Θεὸν οὐκ Ενα Πατέρα· ἢ καὶ αὐτοὶ συγχωροῦντες ἐνυπάρχειν ἀεὶ τῷ Θεῷ τὴν τοῦ Πατρὸς ἐπωνυμίαν, ἀναγκαίως αὐτῷ τὸ ἐξ αὐτοῦ συνεισοίσετε. Οὐ γὰρ ἂν λέγοιτο Πατήρ οὐκ ὄντος Υἱοῦ. ΆΛΛΟ. Εἰ μέγα τι χαρίζεσθαι νομίζουσιν οι χριστομάχοι τῷ Θεῷ, Πατέρα μὲν ἐξ ἀρχῆς οὐχ ὁμολογοῦντες αὐτὸν, Θεὸν δὲ εἶναι διδόντες, ἀκουέτωσαν ὅτι λίαν υβρίζουσι, πράγματος ἀξιολογωτέρου τὴν θείαν ἀπο- στερούντες φύσιν. Θεὸς μὲν γὰρ ὡς πρὸς τὰ δοῦλα καὶ τὰ γενητὴν ἔχοντα τὴν οὐσίαν ἔχει τὴν σχέσιν · Πατὴρ δὲ ὡς πρὸς Υιόν. Λέγοντες τοίνυν ὅτι Θεὸς μὲν ἦν ἐξαρχῆς, οὔπω δὲ καὶ Πατήρ, τὴν πρὸς τὰ δούλα σχέσιν προσάπτουσι τῷ Θεῷ, τοῦ μείζονος ἀποστεροῦντες αὐτόν· κρεῖττον γὰρ τὸ Πατέρα γεν- νήματος εἶναι, καὶ τοσοῦτον, ὅσῳ ποιήματος Υἱὸς διαφέρει. Εφ' ἡμῶν μὲν γὰρ λέγεται· . Ἡμεῖς λαὸς νομῆς αὐτοῦ, καὶ πρόβατα χειρὸς αὐτοῦ. » Περὶ δὲ Υἱοῦ· Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπα- γμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· καὶ πάλιν πρὸς αὐτόν· « Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. • Οση τίς οὖν ἐστιν ἡ διαφορὰ ποιήματος καὶ Υἱοῦ, καὶ διὰ τούτων είν Σήμεθα. THESAURUS. B C D ss Peal. scis, 3. *4 Philipp. 11, 7. Psal, cix, 1. ALIUD, explicatius. Si perfectus est Pater in sua majestate etiamsi fecundus non sit, ut vos opinamini, et extrinsecus, non autem ex ejus essentia factus est Filius, sicut et creaturæ: superflua fuerit neque omnino neces- saria ejus ad esse productio, quemadmodum homi- num forte et aliarum creaturarum. Priusquam enim nos crearemur, Deus id ipsum erat quod nunc est, et creatis nobis idem permansit. Nihil enim ei addidimus ex nihilo ad esse traducti; neque quid- quam divinæ ejus naturæ detrahemus nondum consecuti ut simus. Quemadmodum igitur nos gra - tias agimus Creatori, qnod facti sumus, Filius quo- que similiter agat: eademque ratione statuatur etiam nobis similis, nimirum extrinsecus, sicut nos, factus. Cæterum hæc ut summa blasphemia detestanda no- bis est, et genimini hoc tribuendumn est, ut ex Geo nitoris essentia exsistat. Sic enim etiam geni- men fuerit. Non est autem facta essentia Pa- tris; ergo nec id quod ex ea procedit, hoc est Filius. ALIUD, ex objectione hæreticorum. Non in universum, inquiunt, quia fecundus est, perfectus est Deus. Sed Deus cum sit, atque ob id perfectus, factus est etiam Pater. Solutio. Dicite ergo nobis qui in tantam impietatem pro- rumpere non veremini, si hoc postea accessit Deo ut Pater fieret, quid erat priusquam fieret Pater ? Nam id quod est, aliquid omnino sit oportet; aut si non esse Patrem Deum dicatis, omnibus sacris Lit- teris repugnare deprehendemini: neque enim illæ agnoscunt Deum, qui Pater non sit ; aut si vos ipsi conceditis semper inesse Deo Patris appellationem, necessario etiam id quod ex ipso proceit ei tribuetis. Neque enim Pater dici potest non ex- sistentis Filii. ALIUD. Si hæretici magni aliquid sese tribuere Deo existi- mant, quod Patrem ipsum ab initio fuisse negent, Deum interim esse confitentes, imo magna contu. melia sese eum afficere credant, cum divinam na- turam digniore titulo privant. Nam ut Deus relatio- nem habet ad servilia et creatam substantiam ha- bentia ita Pater ad Filium. Cum itaque dicunt Deum quidem ab initio exstitisse, Patrem vero non item, comparationem sive relationem ad servilia Deo accommodant, præstantiore relatione eum pri- vantes : præstantius enim est Patrem geniminis esse et quidem tauto, quanto Filius creatura est excel- lentior. Nam de nobis dicitur: Nos populus pascua cjus, et oves manus suæ *. De Filio autem : « Qui cum esset in forma Dei, non rapinam est arbitratos se esse æqualem Deo" ; ) et rursum ad ipsum : • Sede a dextris meis *. » Quantum igitur in- tersit inter creaturam et Filium, ex his intelli- ginius. . +

ΑΛΛΟ, διηγηματικώτερον. Εἰ τέλειός ἐστιν ὁ Πατὴρ ἐν τῇ αὐτοῦ μεγαλειότητι Α καν μηδένα καρπὸν ἔχῃ καθ' ὑμᾶς, ἔξωθεν ἄρα καὶ οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γέγονεν ὁ Υἱς, ὥσπερ καὶ τα ποιήματα· περιττὴ δὲ ἴσως καὶ οὐδὲ ὅλως ἀναγ- καία ἡ εἰς τὸ εἶναι πάροδος αὐτοῦ, καθάπερ ἡ ἀνο θρώπων τυχὸν καὶ ἡ τῶν ἄλλων ποιημάτων. Καὶ γὰρ καὶ πρὶν ἡμῶν γενέσθαι, ἦν τοῦτο Θεὸς ὅπερ νῦν ἐστι, καὶ γενομένων ἡμῶν, ἐν ταυτότητι μένει. Οὐδὲν γὰρ αὐτῷ προστίθεμεν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι καλουμενοι· οὔτε μὴν ἀφαιρησόμεθά τι τὴν θείαν φύσιν αὐτοῦ, οὔπω τὸ εἶναι λαχόντες. Ωσπερ οὖν ἐμεῖς, ἐπειδὴ πεποιήμεθα, χάριν ἔχομεν τῷ Δη μιουργῷ, ὁμολογείτω καὶ ὁ Υἱός· καὶ ἔστω πάλιν ἡμῖν κὰν τούτῳ παραπλήσιος, ἔξωθεν καὶ αὐτὸς γε- γονώς, καθάπερ ἡμεῖς. 'Αλλ' ἔστι τοῦτο βυθὸς δυσ- φημίας. Φεύγειν οὖν ἀναγκαῖον αὐτό, καὶ τῷ γεν- νήματα σώζειν τὸ ἐκ τῆς τοῦ γεγεννηκότος οὐσίας ὑπάρχειν· οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ γέννημα. ᾿Αγένητος δὲ ἡ ουσία τοῦ Πατρός· ἀγένητον ἄρα καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς προελθόν, τουτέστιν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ, ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Οὐ πάντως, φησί, διὰ τὸ εἶναι καρπογόνον, τέλειός ἐστιν ὁ Θεός. ᾿Αλλὰ Θεὸς ὢν, καὶ διὰ τοῦτο τέλειος, γέγονε καὶ Πατήρ. Πρὸς τοῦτο λύσις. Είπατε τοιγαροῦν ἡμῖν οἱ προς τοσαύτην ἀσέβειαν ἐκβαίνειν οὐ παραιτούμενοι, εἰ ἐπισυνέβη τῷ Θεῷ τὸ γενέσθαι Πατέρα, τί ἦν ἄρα πρὶν γένηται Πατήρ; Τὸ γὰρ ὅλως ὄν, ἔστι τι πάντως· ἡ γὰρ λέγοντες οὐκ είναι ποτε Πατέρα τὸν Θεόν, μαχόμενοι πάσαις εύ ρεθήσεσθε ταῖς Γραφαῖς· οὐ γὰρ ἴσασι τὸν Θεὸν οὐκ Ενα Πατέρα· ἢ καὶ αὐτοὶ συγχωροῦντες ἐνυπάρχειν ἀεὶ τῷ Θεῷ τὴν τοῦ Πατρὸς ἐπωνυμίαν, ἀναγκαίως αὐτῷ τὸ ἐξ αὐτοῦ συνεισοίσετε. Οὐ γὰρ ἂν λέγοιτο Πατήρ οὐκ ὄντος Υἱοῦ. ΆΛΛΟ. Εἰ μέγα τι χαρίζεσθαι νομίζουσιν οι χριστομάχοι τῷ Θεῷ, Πατέρα μὲν ἐξ ἀρχῆς οὐχ ὁμολογοῦντες αὐτὸν, Θεὸν δὲ εἶναι διδόντες, ἀκουέτωσαν ὅτι λίαν υβρίζουσι, πράγματος ἀξιολογωτέρου τὴν θείαν ἀπο- στερούντες φύσιν. Θεὸς μὲν γὰρ ὡς πρὸς τὰ δοῦλα καὶ τὰ γενητὴν ἔχοντα τὴν οὐσίαν ἔχει τὴν σχέσιν · Πατὴρ δὲ ὡς πρὸς Υιόν. Λέγοντες τοίνυν ὅτι Θεὸς μὲν ἦν ἐξαρχῆς, οὔπω δὲ καὶ Πατήρ, τὴν πρὸς τὰ δούλα σχέσιν προσάπτουσι τῷ Θεῷ, τοῦ μείζονος ἀποστεροῦντες αὐτόν· κρεῖττον γὰρ τὸ Πατέρα γεν- νήματος εἶναι, καὶ τοσοῦτον, ὅσῳ ποιήματος Υἱὸς διαφέρει. Εφ' ἡμῶν μὲν γὰρ λέγεται· . Ἡμεῖς λαὸς νομῆς αὐτοῦ, καὶ πρόβατα χειρὸς αὐτοῦ. » Περὶ δὲ Υἱοῦ· Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπα- γμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· καὶ πάλιν πρὸς αὐτόν· « Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. • Οση τίς οὖν ἐστιν ἡ διαφορὰ ποιήματος καὶ Υἱοῦ, καὶ διὰ τούτων είν Σήμεθα. THESAURUS. B C D ss Peal. scis, 3. *4 Philipp. 11, 7. Psal, cix, 1. ALIUD, explicatius. Si perfectus est Pater in sua majestate etiamsi fecundus non sit, ut vos opinamini, et extrinsecus, non autem ex ejus essentia factus est Filius, sicut et creaturæ: superflua fuerit neque omnino neces- saria ejus ad esse productio, quemadmodum homi- num forte et aliarum creaturarum. Priusquam enim nos crearemur, Deus id ipsum erat quod nunc est, et creatis nobis idem permansit. Nihil enim ei addidimus ex nihilo ad esse traducti; neque quid- quam divinæ ejus naturæ detrahemus nondum consecuti ut simus. Quemadmodum igitur nos gra - tias agimus Creatori, qnod facti sumus, Filius quo- que similiter agat: eademque ratione statuatur etiam nobis similis, nimirum extrinsecus, sicut nos, factus. Cæterum hæc ut summa blasphemia detestanda no- bis est, et genimini hoc tribuendumn est, ut ex Geo nitoris essentia exsistat. Sic enim etiam geni- men fuerit. Non est autem facta essentia Pa- tris; ergo nec id quod ex ea procedit, hoc est Filius. ALIUD, ex objectione hæreticorum. Non in universum, inquiunt, quia fecundus est, perfectus est Deus. Sed Deus cum sit, atque ob id perfectus, factus est etiam Pater. Solutio. Dicite ergo nobis qui in tantam impietatem pro- rumpere non veremini, si hoc postea accessit Deo ut Pater fieret, quid erat priusquam fieret Pater ? Nam id quod est, aliquid omnino sit oportet; aut si non esse Patrem Deum dicatis, omnibus sacris Lit- teris repugnare deprehendemini: neque enim illæ agnoscunt Deum, qui Pater non sit ; aut si vos ipsi conceditis semper inesse Deo Patris appellationem, necessario etiam id quod ex ipso proceit ei tribuetis. Neque enim Pater dici potest non ex- sistentis Filii. ALIUD. Si hæretici magni aliquid sese tribuere Deo existi- mant, quod Patrem ipsum ab initio fuisse negent, Deum interim esse confitentes, imo magna contu. melia sese eum afficere credant, cum divinam na- turam digniore titulo privant. Nam ut Deus relatio- nem habet ad servilia et creatam substantiam ha- bentia ita Pater ad Filium. Cum itaque dicunt Deum quidem ab initio exstitisse, Patrem vero non item, comparationem sive relationem ad servilia Deo accommodant, præstantiore relatione eum pri- vantes : præstantius enim est Patrem geniminis esse et quidem tauto, quanto Filius creatura est excel- lentior. Nam de nobis dicitur: Nos populus pascua cjus, et oves manus suæ *. De Filio autem : « Qui cum esset in forma Dei, non rapinam est arbitratos se esse æqualem Deo" ; ) et rursum ad ipsum : • Sede a dextris meis *. » Quantum igitur in- tersit inter creaturam et Filium, ex his intelli- ginius. . +

ΑΛΛΟ. Ὥσπερ τὸ Πατὴρ ὡς πρὸς Υἱὸν λαμβάνεται, οὕτω καὶ Θεὸς ὡς πρὸς τὰ δοῦλα καὶ τὰ μὴ τοιαύτην ἔχοντα τὴν φύσιν ὁποίαν αὐτός. Ανάγκη τοιγαροῦν ὁμοῦ καὶ Θεὸν καὶ Πατέρα νοεῖσθαι τὸν τοῦ Λόγου γεννήτορα· ἢ εἴπερ ἐν χρόνῳ γέγονε Πατήρ, ὕστερον τὸν Υἱὸν ἀπογεννήσας, ἐν χρόνῳ γέγονε καὶ Θεὸς, ὅτε διὰ τοῦ Λόγου πρὸς τὸ εἶναι παρήχθη τὰ πάντα ὧν ἐστι καὶ Θεός. Καὶ εἰ φαίνεται πάντα γεγονότα μετὰ τὸν Υἱὸν (δι' αὐτοῦ γὰρ γέγονε, πρὸ τοῦ εἶναι Θεός, ἕξει τὸ εἶναι Πατὴρ ὁ γεννήσας αὐτόν. Δέ δεικται γὰρ ὅτι μετὰ τὸν Υἱὸν ἡ κτίσις, ἧς ἐστι Θεὸς, καὶ πρὸς ἦν νοεῖται εἰκότως τὸ τῆς θεότητος όνομα. ΑΛΛΟ. Αποδεικτικώς. *Οτι πρεπωδέστερον τὸ Πατέρα μᾶλλον καλεῖν τὸν Θεὸν, ἢ τοῦτο αὐτὸ μόνον Θεόν. Εἰ μὴ τὸ Πατὴρ όνομα κυριώτερόν πώς ἐστι καὶ ἀξιολογώτερον ἐπὶ Θεοῦ ἢ αὐτὸ δὲ τοῦτο τὸ Θεὸς, ὅτου δὴ χάριν ἐπὶ τὸ βαπτίζειν ἀποστέλλων τους ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Σωτὴρ, οὐκ ἐκέλευσε βαπτίζειν τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Θεοῦ, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος, ἀλλὰ τὸ ἀληθέστερον σημαίνων τῆς θείας φύσεως ἀξίωμα· ο Εἰς Πατέρα, φησί, καὶ εἰς Υἱὸν, καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Ο δέ γε Φίλιππος τὴν θείαν, ἵν' οὕτως εἴπω, περιεργαζόμενος φύσιν, ἔφασκε πρὸς αὐτόν· « Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα. » Ορᾷς ὅπως αὐ Θεὸν ὀνομάζει πάλιν, ἀλλὰ Πατέρα καλεῖ ; Καὶ αὐτὸς δὲ πρὸς τοῦτό φησιν ὁ Σωτήρ· « Τοσοῦτον χρόνον μεθ' ὑμῶν εἰμι, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με Φίλιππο; Ο έωρα- κὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα. • Πάλιν οὐκ εἶπεν, Εώρακε τὸν Θεὸν, ἀλλὰ τὸν Πατέρα, τὸ μεῖζον ἀπο- νέμων αὐτῷ, καὶ οὐ τὸ ἔλαττον. Οτε μὲν γὰρ και λεῖται Πατὴρ, ἐκ τοῦ μείζονος καὶ ἀξιολογωτέρου σημαίνεται, τουτέστιν ἐκ τοῦ Υἱοῦ ὅτε δὲ Θεός, ἐκ τῶν ποιημάτων· ὅπερ ἐστὶν ἔλαττον· καὶ τοσοῦτον ὅσον ἐστὶ τὸ μεταξὺ δούλου καὶ δεσπότου, ποιητοῦ καὶ ποιήματος. ΑΛΛΟ. Μετὰ σαςοῦς ἀποδείξεως, ὅτι πρῶτον ἐστι Πατὴρ, εἶτα θεὺς, εἰ καὶ ἅμα ἀμφότερα. Οτε τὴν καθ' ἡμῶν ἀποπληρώσας οἰκονομίαν δ Σωτὴρ ἠπείγετο μετὰ τὸν σταυρὸν εἰς οὐρανοὺς, λέ- γεῖ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « ᾿Αναβαίνω πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Ορᾷς ἐν τούτῳ σαφῆ τὴν τῶν ὀνομάτων διαστολήν; Ορᾷς ὅτι ὁ Πατήρ μὲν ὡ; πρὸς Υἱὸν νοεῖται, Θεὸς δὲ, ὡς πρὸς τὰ δοῦλα καὶ πεποιημένα; Οὐκοῦν εἰ δεύτερα τῆς γεννήσεως τοῦ Υἱοῦ τὰ ποιήματα, πρῶτον ἔχει τὸ εἶναι Πατὴρ, ἐπακολουθοῦν δὲ ἅμα καὶ τὸ εἶναι Θεός. Δειχθήσεται δὲ ἀκριβέστερον ἐντεῦθεν ἡ τοῦ νοήματος δύναμις. Τὸ γὰρ προσὸν αὐτῷ κατὰ φύσιν ἀξίωμα χαριζόμε νος ἡμῖν διὰ πολλὴν φιλανθρωπίαν, προστέθεικε ὅτι, ο καὶ Πατέρα ὑμῶν· ο κεκλήμεθα γὰρ εἰς υἱο 8. . οι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ALIUD. Quemadmodum Pater dicitur respectu Filii, ita A Deus respecta servorum et quæ non eamdem habent naturam atque ipse. Oportet itaque simul et Deum et Patremn intelligi genitorem Verbi : aut si in tein- pore effectus est Pater, genito postmodum Filio, in tempore etiam effectus est Deus, quando per Ver- bom ad esse traducta sunt omnia quorum est el Deus. Et si omnia facta sunt post Filium ( per ip- sum enim facta sunt " ), priusquam esset Deus, boc etiam habebit ut sit Pater qui ipsum genuit. Ostensum enim est esse post Filium creaturam, cu- jns est Deus, et ad quam merito refertur nomen deitatis. ALIUD. Per demonstrationem. Quod convenientius est Patrem vocare Deum quam solum Deum. Nisi nomen, Pater, magis proprium digniusque essel in Deo quam hoc, Deus, quamobrem Servator cum discipulos suos ad baptizandum mitteret, non jussit baptizari gentes in nomine Dei, et Filii, et Spiritus sancti, sed divinæ naturæ dignitatem ve- rius significans, dixit : « in nomme Patris el Filii et Spiritus sancti " ? › Et Philippus divinam naturam curiosius, ut ita dicam, investigans, dixit : ‹ Ostende nobis Patrem *. › Vides quo pacto rur- sus non vocet Deum, sed Patrem? ipse vero Serva- for ad hoc dicit: Tanto tempore vobiscum sum, et non nosti me, Philippe ? Qui vidit me, vidit et Patrem ". Rursus non dixit vidit Deum, sed Pa- Irem, id quod majus, non quod miuus est, ei tri- buens. Cum enim vocatur Pater, ex majore et di- guiore, nimirum Filio, significatur. Quando autem Deus, ex creaturis: quod minus est, et quidein tanto quantum interest inter servam et dominum, opus et opificem. ALIUD. Cum manifesta demonstratione quod primum sit Pater, deinde Deus, tametsi etiam simul utrumque. B C Servator, cum peracta œconomia nostræ salutis, post crucem ascendit ad calos, ita discipulos suos D est allocutus : Ascendo ad Patrem meum, et Pa- trem vestrum, et Deum meum et Deum vestrum ”,ɔ Videsne hic manifestam nominum distinctionem ? Vides quo pacto Pater quidem referatur ad Filium, Deus vero ad servilia et creaturas ? Quocirca si posterior est creatio creaturarum quam genera- tio Filii, primum hoc habet quoul sit Pater, cose- quens vero quod sit Deus. Hinc vero manifestius ostendetur contemplationis hujus ratio. Dignita- tem enim suam quæ ei naturaliter inest, præ im- mensa sua benignitate nobis communicans, addit; • Patrem vestrua: » adoptati enim sumus per ipsum, ** Joan. 1, 5. Matth. xxviii, 19. Joan. Nav ibil. 9. Joan. xx, 17.

ΑΛΛΟ. Ὥσπερ τὸ Πατὴρ ὡς πρὸς Υἱὸν λαμβάνεται, οὕτω καὶ Θεὸς ὡς πρὸς τὰ δοῦλα καὶ τὰ μὴ τοιαύτην ἔχοντα τὴν φύσιν ὁποίαν αὐτός. Ανάγκη τοιγαροῦν ὁμοῦ καὶ Θεὸν καὶ Πατέρα νοεῖσθαι τὸν τοῦ Λόγου γεννήτορα· ἢ εἴπερ ἐν χρόνῳ γέγονε Πατήρ, ὕστερον τὸν Υἱὸν ἀπογεννήσας, ἐν χρόνῳ γέγονε καὶ Θεὸς, ὅτε διὰ τοῦ Λόγου πρὸς τὸ εἶναι παρήχθη τὰ πάντα ὧν ἐστι καὶ Θεός. Καὶ εἰ φαίνεται πάντα γεγονότα μετὰ τὸν Υἱὸν (δι' αὐτοῦ γὰρ γέγονε, πρὸ τοῦ εἶναι Θεός, ἕξει τὸ εἶναι Πατὴρ ὁ γεννήσας αὐτόν. Δέ δεικται γὰρ ὅτι μετὰ τὸν Υἱὸν ἡ κτίσις, ἧς ἐστι Θεὸς, καὶ πρὸς ἦν νοεῖται εἰκότως τὸ τῆς θεότητος όνομα. ΑΛΛΟ. Αποδεικτικώς. *Οτι πρεπωδέστερον τὸ Πατέρα μᾶλλον καλεῖν τὸν Θεὸν, ἢ τοῦτο αὐτὸ μόνον Θεόν. Εἰ μὴ τὸ Πατὴρ όνομα κυριώτερόν πώς ἐστι καὶ ἀξιολογώτερον ἐπὶ Θεοῦ ἢ αὐτὸ δὲ τοῦτο τὸ Θεὸς, ὅτου δὴ χάριν ἐπὶ τὸ βαπτίζειν ἀποστέλλων τους ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Σωτὴρ, οὐκ ἐκέλευσε βαπτίζειν τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Θεοῦ, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος, ἀλλὰ τὸ ἀληθέστερον σημαίνων τῆς θείας φύσεως ἀξίωμα· ο Εἰς Πατέρα, φησί, καὶ εἰς Υἱὸν, καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Ο δέ γε Φίλιππος τὴν θείαν, ἵν' οὕτως εἴπω, περιεργαζόμενος φύσιν, ἔφασκε πρὸς αὐτόν· « Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα. » Ορᾷς ὅπως αὐ Θεὸν ὀνομάζει πάλιν, ἀλλὰ Πατέρα καλεῖ ; Καὶ αὐτὸς δὲ πρὸς τοῦτό φησιν ὁ Σωτήρ· « Τοσοῦτον χρόνον μεθ' ὑμῶν εἰμι, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με Φίλιππο; Ο έωρα- κὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα. • Πάλιν οὐκ εἶπεν, Εώρακε τὸν Θεὸν, ἀλλὰ τὸν Πατέρα, τὸ μεῖζον ἀπο- νέμων αὐτῷ, καὶ οὐ τὸ ἔλαττον. Οτε μὲν γὰρ και λεῖται Πατὴρ, ἐκ τοῦ μείζονος καὶ ἀξιολογωτέρου σημαίνεται, τουτέστιν ἐκ τοῦ Υἱοῦ ὅτε δὲ Θεός, ἐκ τῶν ποιημάτων· ὅπερ ἐστὶν ἔλαττον· καὶ τοσοῦτον ὅσον ἐστὶ τὸ μεταξὺ δούλου καὶ δεσπότου, ποιητοῦ καὶ ποιήματος. ΑΛΛΟ. Μετὰ σαςοῦς ἀποδείξεως, ὅτι πρῶτον ἐστι Πατὴρ, εἶτα θεὺς, εἰ καὶ ἅμα ἀμφότερα. Οτε τὴν καθ' ἡμῶν ἀποπληρώσας οἰκονομίαν δ Σωτὴρ ἠπείγετο μετὰ τὸν σταυρὸν εἰς οὐρανοὺς, λέ- γεῖ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « ᾿Αναβαίνω πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Ορᾷς ἐν τούτῳ σαφῆ τὴν τῶν ὀνομάτων διαστολήν; Ορᾷς ὅτι ὁ Πατήρ μὲν ὡ; πρὸς Υἱὸν νοεῖται, Θεὸς δὲ, ὡς πρὸς τὰ δοῦλα καὶ πεποιημένα; Οὐκοῦν εἰ δεύτερα τῆς γεννήσεως τοῦ Υἱοῦ τὰ ποιήματα, πρῶτον ἔχει τὸ εἶναι Πατὴρ, ἐπακολουθοῦν δὲ ἅμα καὶ τὸ εἶναι Θεός. Δειχθήσεται δὲ ἀκριβέστερον ἐντεῦθεν ἡ τοῦ νοήματος δύναμις. Τὸ γὰρ προσὸν αὐτῷ κατὰ φύσιν ἀξίωμα χαριζόμε νος ἡμῖν διὰ πολλὴν φιλανθρωπίαν, προστέθεικε ὅτι, ο καὶ Πατέρα ὑμῶν· ο κεκλήμεθα γὰρ εἰς υἱο 8. . οι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ALIUD. Quemadmodum Pater dicitur respectu Filii, ita A Deus respecta servorum et quæ non eamdem habent naturam atque ipse. Oportet itaque simul et Deum et Patremn intelligi genitorem Verbi : aut si in tein- pore effectus est Pater, genito postmodum Filio, in tempore etiam effectus est Deus, quando per Ver- bom ad esse traducta sunt omnia quorum est el Deus. Et si omnia facta sunt post Filium ( per ip- sum enim facta sunt " ), priusquam esset Deus, boc etiam habebit ut sit Pater qui ipsum genuit. Ostensum enim est esse post Filium creaturam, cu- jns est Deus, et ad quam merito refertur nomen deitatis. ALIUD. Per demonstrationem. Quod convenientius est Patrem vocare Deum quam solum Deum. Nisi nomen, Pater, magis proprium digniusque essel in Deo quam hoc, Deus, quamobrem Servator cum discipulos suos ad baptizandum mitteret, non jussit baptizari gentes in nomine Dei, et Filii, et Spiritus sancti, sed divinæ naturæ dignitatem ve- rius significans, dixit : « in nomme Patris el Filii et Spiritus sancti " ? › Et Philippus divinam naturam curiosius, ut ita dicam, investigans, dixit : ‹ Ostende nobis Patrem *. › Vides quo pacto rur- sus non vocet Deum, sed Patrem? ipse vero Serva- for ad hoc dicit: Tanto tempore vobiscum sum, et non nosti me, Philippe ? Qui vidit me, vidit et Patrem ". Rursus non dixit vidit Deum, sed Pa- Irem, id quod majus, non quod miuus est, ei tri- buens. Cum enim vocatur Pater, ex majore et di- guiore, nimirum Filio, significatur. Quando autem Deus, ex creaturis: quod minus est, et quidein tanto quantum interest inter servam et dominum, opus et opificem. ALIUD. Cum manifesta demonstratione quod primum sit Pater, deinde Deus, tametsi etiam simul utrumque. B C Servator, cum peracta œconomia nostræ salutis, post crucem ascendit ad calos, ita discipulos suos D est allocutus : Ascendo ad Patrem meum, et Pa- trem vestrum, et Deum meum et Deum vestrum ”,ɔ Videsne hic manifestam nominum distinctionem ? Vides quo pacto Pater quidem referatur ad Filium, Deus vero ad servilia et creaturas ? Quocirca si posterior est creatio creaturarum quam genera- tio Filii, primum hoc habet quoul sit Pater, cose- quens vero quod sit Deus. Hinc vero manifestius ostendetur contemplationis hujus ratio. Dignita- tem enim suam quæ ei naturaliter inest, præ im- mensa sua benignitate nobis communicans, addit; • Patrem vestrua: » adoptati enim sumus per ipsum, ** Joan. 1, 5. Matth. xxviii, 19. Joan. Nav ibil. 9. Joan. xx, 17.

θεσίαν δι' αὐτοῦ, καὶ γέγονεν ἡμῶν κατὰ χάριν Πα- Α τὴρ ὁ αὐτοῦ κατὰ φύσιν. Αναλαμβάνων δὲ εἰς ἑαυτὸν τὰ ἡμῶν, καὶ ὡς τὴν τοῦ δούλου φορέσας μορφὴν τὰ τῶν δούλων οἰκειούμενος, λέγει· ι Καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Οὐκοῦν αὐτοῦ μὲν φύσει Πατήρ, ἡμῶν δὲ Θεός. Καὶ ἐπειδὴ, καθάπερ ἤδη προείπον, δι' Υἱοῦ πεποιήμεθα, πρῶτον ἔσται Πατήρ, εἶθ᾽ οὔ πως Θεός, εἰ καὶ ἅμα καὶ συνημμένως. ΑΛΛΟ, ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Συναΐδιον, φησί, καὶ αὐτοὶ τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ὁμολογοῦμεν εἶναι, καθὸ τὴν τοῦ δύνασθαι τεκεῖν αὐτὸν ἐξουσίαν εἶχεν ἐν ἑαυτῷ καὶ πρὶν αὐτὸν τέχῃ. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ τὸ δύνασθαι γεννᾶν τὸν Πατέρα συναΐδιον αὐτῷ τὸν Υἱὸν εἶναι ποιεῖ, καὶ οὐχ ὅτι συνὴν αὐτῷ γεννη- τῶς, τί κωλύσει λέγειν ἔτιπερ, ἐπειδὴ τὸ δύνασθαι κτίζειν ἦν ἐν θεῷ, ἔσται πάντως αὐτῷ καὶ τὰ ποιή- ματα συναΐδια ; Εἰ γὰρ τὸ δύνασθαι μόνον τὸ ἐν τοῖς πράγμασιν αποτέλεσμα φορεῖ, ἦν ἄρα καὶ πρὶν γέ- νηται τὰ ποιήματα. Ην γὰρ ἐν τῷ Ποιητῇ τὸ δύνα- σθαι ποιεῖν αὐτά. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, καὶ οὐ τὸ δύο νασθαι κτίζειν τὸν Θεὸν τοῦτό ἐστι καὶ γενέσθαι τὰ ποιήματα· οὐκ ἄρα τὸ δύνασθαι τεκεῖν τὸν Πατέρα, τὸ εἶναί ἐστι τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ' ὅτι γεννητῶς καὶ ἐξ αὐτ τοῦ κατὰ φύσιν ἐστὶν ἅμα καὶ συναΐδιος· ὡς ἐκ πυ ρὸς θερμότης, ἢ καὶ ἐξ ἄνθους εὐωδία. ΑΛΛΟ. Το δύνασθαι γενναν οὔπω τὴν ἐπ' αὐτῷ ἐνέργειαν Έχει. Ότε γάρ τις τίκτει, τότε καὶ ἐνεργεῖ. Οὐκοῦν οὐ τὸ δύνασθαι γεννᾶν τὸν Πατέρα τὴ εἶναί ἐστι τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ' ἐκ τοῦ εἶναι Πατέρα τὸν Θεὸν, τὸ ἐξ αὐτοῦ συνεπινοεῖται, διὸ καὶ Πατήρ ἐστιν. Εἰ δὲ ἅμα Πατὴρ καὶ Θεὸς, ἅμα καὶ Υἱός, συντρέχων τῇ τοῦ Πατρὸς ἀιδιότητι καὶ συνεκτεινόμενος, ἵνα σώζηται τῷ γεν- νήσαντι τὸ εἶναι Πατέρα. ΑΛΛΟ. Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Εἰ καθ' ὑμᾶς, φησί, τοὺς ὀρθὰ φρονείν λέγοντας συναΐδιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, οὐδέ ποτε ἄρα γέν γονεν ἐνεργὸς ὁ Πατὴρ περὶ τὸ τίκτειν αὐτὸν, ἀεὶ δὲ ἀργὸς, πῶς οὖν ἐγεννήθη; Εἰ δὲ γέγονεν ἐνεργὸς καὶ ἔπχεν, ἀρχὴν ἕξει πάντως τοῦ εἶναι τὸ γεννηθέν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ μὲν περί τινος τῶν πεποιημένων ὁ λόγος ἦν, ὦ οὗτοι, καλῶς εργάτην ἡμῖν εἰσφέρετε τὸν Θεὸν, καὶ εὐχὶ μᾶλλον γεννήτορα. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἐργασίαν τινὰ γεγενήσθαι παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁμολογοῦμεν εἰς τὸν Γιον (γεγενήσθαι γὰρ αὐτὸν ἐκ τῆς οὐσίας, οὐκ ἔξωθεν πεποιήσθαί φαμεν), πῶς οὐ διαρρήδην βλασφημεῖτε, λέγοντες ἐνεργὸν γεγενῆσθαί ποτε τὸν Πατέρα περὶ τὴν γέννησιν τοῦ Υἱοῦ, τοῦτον οὐκ ἐχούσης τὸν νόμον τῆς γεννήσεως οὐδὲ ἐφ' ἡμῶν; Τὰ μὲν γὰρ ἔξωθεν, Εργαζόμεθα· τίκτομεν δὲ τὰ ἐξ ἑαυτῶν. Οὐκοῦν I THESAURUS. et factus est Pater per gratiam noster, qui per na- B C turam est illius. Nostra vero in se assumens, ac veluti servi formam gestans, quæ servorum sunt sibi accommodans, dicit : Et Deum meum et Deum vestrum. » Naturaliter itaque illius Pater est, noster autem Deus. Et quandoquidem, ut modo dixi, per Filium facti sumus, primum est Pater, ac deinde Deus, quamvis simul et conjunctim. ALIUD. Ex objectione Eunomii. Coæternum, inquit, etiam nos Patri Filium essè fatemur, quatenus facultatem in se habuit gignendi etiam antequam eum gigneret. Solutio. Si facultas generandi qua Pater præditus erat, coæternum ei Filium facit, non autem ipsius geniti præsentia, quid obstabit quominus dicamus, cum facultas creandi fuerit semper in Deo, creaturas ei etiam coæternas esse? Si enim nuda facultas per- fectionem rebus affert, certe creaturæ etiam fue rint priusquam fierent. Erat enim in Creatore fa- cultas eas faciendi. At vero si hoc absurdum est, et posse creare Deum non est creare creaturas: ergo posse gignere Patrem, non est esse Filii, sed quod generative, et ex ipso secundum naturam una cum ipso est et coæternus, sient ex igne calor, aut ex fore suavis odor. ALIUD. Potentia sive facultas generandi nondum exserit efficaciam suam. Quando enim quis gignit, tum actu efficax est. Non igitur potentia gignendi in Patre est substantia Filii, sed ex eo quod Pater est Deus, etiam id quod ex eo est, intelligitur, per quod et Pater est. Si autem simul sunt Pater et Deus, si- mul quoque et Filius, concurrens una cum æterni- tate Patris, unaque productus, ut servetur Geni- tori esse Patrem. ALIUD. Ex objectione Eunomii. Si ex vestra, inquit, qui vos recte sentire dicitis, sententia coæternus est Filius Patri, nunquam vero efficax fuit Pater ad gignendum ipsum,sed semper D otiosus, quo pacto ergo genitus est? Si autem ef- ficax fuit et actu genuit: necesse omnino est, ut auod genitum est exsistendi principium habeat. Solutio. Si de creaturarum aliqua sermo esset, o boni, recte opificem nobis induceretis Deum, et non po- tius genitorem. Cæterum cum non opus quoddam Filium a Patre factum esse profiteamur (genitum enim ipsum ex substantia Patris, non extrinsecus factumn dicinus), quo pacto non manifeste bla- sphemi estis, dicentes operatoren aliquando fa- ctum fuisse Patrem circa generationem Filii, cum generatio etiam in nobis hanc legem non observet? Operamur enim quæ extra nos sunt : gignimus

θεσίαν δι' αὐτοῦ, καὶ γέγονεν ἡμῶν κατὰ χάριν Πα- Α τὴρ ὁ αὐτοῦ κατὰ φύσιν. Αναλαμβάνων δὲ εἰς ἑαυτὸν τὰ ἡμῶν, καὶ ὡς τὴν τοῦ δούλου φορέσας μορφὴν τὰ τῶν δούλων οἰκειούμενος, λέγει· ι Καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Οὐκοῦν αὐτοῦ μὲν φύσει Πατήρ, ἡμῶν δὲ Θεός. Καὶ ἐπειδὴ, καθάπερ ἤδη προείπον, δι' Υἱοῦ πεποιήμεθα, πρῶτον ἔσται Πατήρ, εἶθ᾽ οὔ πως Θεός, εἰ καὶ ἅμα καὶ συνημμένως. ΑΛΛΟ, ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Συναΐδιον, φησί, καὶ αὐτοὶ τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ὁμολογοῦμεν εἶναι, καθὸ τὴν τοῦ δύνασθαι τεκεῖν αὐτὸν ἐξουσίαν εἶχεν ἐν ἑαυτῷ καὶ πρὶν αὐτὸν τέχῃ. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ τὸ δύνασθαι γεννᾶν τὸν Πατέρα συναΐδιον αὐτῷ τὸν Υἱὸν εἶναι ποιεῖ, καὶ οὐχ ὅτι συνὴν αὐτῷ γεννη- τῶς, τί κωλύσει λέγειν ἔτιπερ, ἐπειδὴ τὸ δύνασθαι κτίζειν ἦν ἐν θεῷ, ἔσται πάντως αὐτῷ καὶ τὰ ποιή- ματα συναΐδια ; Εἰ γὰρ τὸ δύνασθαι μόνον τὸ ἐν τοῖς πράγμασιν αποτέλεσμα φορεῖ, ἦν ἄρα καὶ πρὶν γέ- νηται τὰ ποιήματα. Ην γὰρ ἐν τῷ Ποιητῇ τὸ δύνα- σθαι ποιεῖν αὐτά. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, καὶ οὐ τὸ δύο νασθαι κτίζειν τὸν Θεὸν τοῦτό ἐστι καὶ γενέσθαι τὰ ποιήματα· οὐκ ἄρα τὸ δύνασθαι τεκεῖν τὸν Πατέρα, τὸ εἶναί ἐστι τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ' ὅτι γεννητῶς καὶ ἐξ αὐτ τοῦ κατὰ φύσιν ἐστὶν ἅμα καὶ συναΐδιος· ὡς ἐκ πυ ρὸς θερμότης, ἢ καὶ ἐξ ἄνθους εὐωδία. ΑΛΛΟ. Το δύνασθαι γενναν οὔπω τὴν ἐπ' αὐτῷ ἐνέργειαν Έχει. Ότε γάρ τις τίκτει, τότε καὶ ἐνεργεῖ. Οὐκοῦν οὐ τὸ δύνασθαι γεννᾶν τὸν Πατέρα τὴ εἶναί ἐστι τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ' ἐκ τοῦ εἶναι Πατέρα τὸν Θεὸν, τὸ ἐξ αὐτοῦ συνεπινοεῖται, διὸ καὶ Πατήρ ἐστιν. Εἰ δὲ ἅμα Πατὴρ καὶ Θεὸς, ἅμα καὶ Υἱός, συντρέχων τῇ τοῦ Πατρὸς ἀιδιότητι καὶ συνεκτεινόμενος, ἵνα σώζηται τῷ γεν- νήσαντι τὸ εἶναι Πατέρα. ΑΛΛΟ. Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Εἰ καθ' ὑμᾶς, φησί, τοὺς ὀρθὰ φρονείν λέγοντας συναΐδιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, οὐδέ ποτε ἄρα γέν γονεν ἐνεργὸς ὁ Πατὴρ περὶ τὸ τίκτειν αὐτὸν, ἀεὶ δὲ ἀργὸς, πῶς οὖν ἐγεννήθη; Εἰ δὲ γέγονεν ἐνεργὸς καὶ ἔπχεν, ἀρχὴν ἕξει πάντως τοῦ εἶναι τὸ γεννηθέν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ μὲν περί τινος τῶν πεποιημένων ὁ λόγος ἦν, ὦ οὗτοι, καλῶς εργάτην ἡμῖν εἰσφέρετε τὸν Θεὸν, καὶ εὐχὶ μᾶλλον γεννήτορα. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἐργασίαν τινὰ γεγενήσθαι παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁμολογοῦμεν εἰς τὸν Γιον (γεγενήσθαι γὰρ αὐτὸν ἐκ τῆς οὐσίας, οὐκ ἔξωθεν πεποιήσθαί φαμεν), πῶς οὐ διαρρήδην βλασφημεῖτε, λέγοντες ἐνεργὸν γεγενῆσθαί ποτε τὸν Πατέρα περὶ τὴν γέννησιν τοῦ Υἱοῦ, τοῦτον οὐκ ἐχούσης τὸν νόμον τῆς γεννήσεως οὐδὲ ἐφ' ἡμῶν; Τὰ μὲν γὰρ ἔξωθεν, Εργαζόμεθα· τίκτομεν δὲ τὰ ἐξ ἑαυτῶν. Οὐκοῦν I THESAURUS. et factus est Pater per gratiam noster, qui per na- B C turam est illius. Nostra vero in se assumens, ac veluti servi formam gestans, quæ servorum sunt sibi accommodans, dicit : Et Deum meum et Deum vestrum. » Naturaliter itaque illius Pater est, noster autem Deus. Et quandoquidem, ut modo dixi, per Filium facti sumus, primum est Pater, ac deinde Deus, quamvis simul et conjunctim. ALIUD. Ex objectione Eunomii. Coæternum, inquit, etiam nos Patri Filium essè fatemur, quatenus facultatem in se habuit gignendi etiam antequam eum gigneret. Solutio. Si facultas generandi qua Pater præditus erat, coæternum ei Filium facit, non autem ipsius geniti præsentia, quid obstabit quominus dicamus, cum facultas creandi fuerit semper in Deo, creaturas ei etiam coæternas esse? Si enim nuda facultas per- fectionem rebus affert, certe creaturæ etiam fue rint priusquam fierent. Erat enim in Creatore fa- cultas eas faciendi. At vero si hoc absurdum est, et posse creare Deum non est creare creaturas: ergo posse gignere Patrem, non est esse Filii, sed quod generative, et ex ipso secundum naturam una cum ipso est et coæternus, sient ex igne calor, aut ex fore suavis odor. ALIUD. Potentia sive facultas generandi nondum exserit efficaciam suam. Quando enim quis gignit, tum actu efficax est. Non igitur potentia gignendi in Patre est substantia Filii, sed ex eo quod Pater est Deus, etiam id quod ex eo est, intelligitur, per quod et Pater est. Si autem simul sunt Pater et Deus, si- mul quoque et Filius, concurrens una cum æterni- tate Patris, unaque productus, ut servetur Geni- tori esse Patrem. ALIUD. Ex objectione Eunomii. Si ex vestra, inquit, qui vos recte sentire dicitis, sententia coæternus est Filius Patri, nunquam vero efficax fuit Pater ad gignendum ipsum,sed semper D otiosus, quo pacto ergo genitus est? Si autem ef- ficax fuit et actu genuit: necesse omnino est, ut auod genitum est exsistendi principium habeat. Solutio. Si de creaturarum aliqua sermo esset, o boni, recte opificem nobis induceretis Deum, et non po- tius genitorem. Cæterum cum non opus quoddam Filium a Patre factum esse profiteamur (genitum enim ipsum ex substantia Patris, non extrinsecus factumn dicinus), quo pacto non manifeste bla- sphemi estis, dicentes operatoren aliquando fa- ctum fuisse Patrem circa generationem Filii, cum generatio etiam in nobis hanc legem non observet? Operamur enim quæ extra nos sunt : gignimus

θεσίαν δι' αὐτοῦ, καὶ γέγονεν ἡμῶν κατὰ χάριν Πα- Α τὴρ ὁ αὐτοῦ κατὰ φύσιν. Αναλαμβάνων δὲ εἰς ἑαυτὸν τὰ ἡμῶν, καὶ ὡς τὴν τοῦ δούλου φορέσας μορφὴν τὰ τῶν δούλων οἰκειούμενος, λέγει· ι Καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Οὐκοῦν αὐτοῦ μὲν φύσει Πατήρ, ἡμῶν δὲ Θεός. Καὶ ἐπειδὴ, καθάπερ ἤδη προείπον, δι' Υἱοῦ πεποιήμεθα, πρῶτον ἔσται Πατήρ, εἶθ᾽ οὔ πως Θεός, εἰ καὶ ἅμα καὶ συνημμένως. ΑΛΛΟ, ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Συναΐδιον, φησί, καὶ αὐτοὶ τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ὁμολογοῦμεν εἶναι, καθὸ τὴν τοῦ δύνασθαι τεκεῖν αὐτὸν ἐξουσίαν εἶχεν ἐν ἑαυτῷ καὶ πρὶν αὐτὸν τέχῃ. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ τὸ δύνασθαι γεννᾶν τὸν Πατέρα συναΐδιον αὐτῷ τὸν Υἱὸν εἶναι ποιεῖ, καὶ οὐχ ὅτι συνὴν αὐτῷ γεννη- τῶς, τί κωλύσει λέγειν ἔτιπερ, ἐπειδὴ τὸ δύνασθαι κτίζειν ἦν ἐν θεῷ, ἔσται πάντως αὐτῷ καὶ τὰ ποιή- ματα συναΐδια ; Εἰ γὰρ τὸ δύνασθαι μόνον τὸ ἐν τοῖς πράγμασιν αποτέλεσμα φορεῖ, ἦν ἄρα καὶ πρὶν γέ- νηται τὰ ποιήματα. Ην γὰρ ἐν τῷ Ποιητῇ τὸ δύνα- σθαι ποιεῖν αὐτά. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, καὶ οὐ τὸ δύο νασθαι κτίζειν τὸν Θεὸν τοῦτό ἐστι καὶ γενέσθαι τὰ ποιήματα· οὐκ ἄρα τὸ δύνασθαι τεκεῖν τὸν Πατέρα, τὸ εἶναί ἐστι τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ' ὅτι γεννητῶς καὶ ἐξ αὐτ τοῦ κατὰ φύσιν ἐστὶν ἅμα καὶ συναΐδιος· ὡς ἐκ πυ ρὸς θερμότης, ἢ καὶ ἐξ ἄνθους εὐωδία. ΑΛΛΟ. Το δύνασθαι γενναν οὔπω τὴν ἐπ' αὐτῷ ἐνέργειαν Έχει. Ότε γάρ τις τίκτει, τότε καὶ ἐνεργεῖ. Οὐκοῦν οὐ τὸ δύνασθαι γεννᾶν τὸν Πατέρα τὴ εἶναί ἐστι τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ' ἐκ τοῦ εἶναι Πατέρα τὸν Θεὸν, τὸ ἐξ αὐτοῦ συνεπινοεῖται, διὸ καὶ Πατήρ ἐστιν. Εἰ δὲ ἅμα Πατὴρ καὶ Θεὸς, ἅμα καὶ Υἱός, συντρέχων τῇ τοῦ Πατρὸς ἀιδιότητι καὶ συνεκτεινόμενος, ἵνα σώζηται τῷ γεν- νήσαντι τὸ εἶναι Πατέρα. ΑΛΛΟ. Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Εἰ καθ' ὑμᾶς, φησί, τοὺς ὀρθὰ φρονείν λέγοντας συναΐδιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, οὐδέ ποτε ἄρα γέν γονεν ἐνεργὸς ὁ Πατὴρ περὶ τὸ τίκτειν αὐτὸν, ἀεὶ δὲ ἀργὸς, πῶς οὖν ἐγεννήθη; Εἰ δὲ γέγονεν ἐνεργὸς καὶ ἔπχεν, ἀρχὴν ἕξει πάντως τοῦ εἶναι τὸ γεννηθέν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ μὲν περί τινος τῶν πεποιημένων ὁ λόγος ἦν, ὦ οὗτοι, καλῶς εργάτην ἡμῖν εἰσφέρετε τὸν Θεὸν, καὶ εὐχὶ μᾶλλον γεννήτορα. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἐργασίαν τινὰ γεγενήσθαι παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁμολογοῦμεν εἰς τὸν Γιον (γεγενήσθαι γὰρ αὐτὸν ἐκ τῆς οὐσίας, οὐκ ἔξωθεν πεποιήσθαί φαμεν), πῶς οὐ διαρρήδην βλασφημεῖτε, λέγοντες ἐνεργὸν γεγενῆσθαί ποτε τὸν Πατέρα περὶ τὴν γέννησιν τοῦ Υἱοῦ, τοῦτον οὐκ ἐχούσης τὸν νόμον τῆς γεννήσεως οὐδὲ ἐφ' ἡμῶν; Τὰ μὲν γὰρ ἔξωθεν, Εργαζόμεθα· τίκτομεν δὲ τὰ ἐξ ἑαυτῶν. Οὐκοῦν I THESAURUS. et factus est Pater per gratiam noster, qui per na- B C turam est illius. Nostra vero in se assumens, ac veluti servi formam gestans, quæ servorum sunt sibi accommodans, dicit : Et Deum meum et Deum vestrum. » Naturaliter itaque illius Pater est, noster autem Deus. Et quandoquidem, ut modo dixi, per Filium facti sumus, primum est Pater, ac deinde Deus, quamvis simul et conjunctim. ALIUD. Ex objectione Eunomii. Coæternum, inquit, etiam nos Patri Filium essè fatemur, quatenus facultatem in se habuit gignendi etiam antequam eum gigneret. Solutio. Si facultas generandi qua Pater præditus erat, coæternum ei Filium facit, non autem ipsius geniti præsentia, quid obstabit quominus dicamus, cum facultas creandi fuerit semper in Deo, creaturas ei etiam coæternas esse? Si enim nuda facultas per- fectionem rebus affert, certe creaturæ etiam fue rint priusquam fierent. Erat enim in Creatore fa- cultas eas faciendi. At vero si hoc absurdum est, et posse creare Deum non est creare creaturas: ergo posse gignere Patrem, non est esse Filii, sed quod generative, et ex ipso secundum naturam una cum ipso est et coæternus, sient ex igne calor, aut ex fore suavis odor. ALIUD. Potentia sive facultas generandi nondum exserit efficaciam suam. Quando enim quis gignit, tum actu efficax est. Non igitur potentia gignendi in Patre est substantia Filii, sed ex eo quod Pater est Deus, etiam id quod ex eo est, intelligitur, per quod et Pater est. Si autem simul sunt Pater et Deus, si- mul quoque et Filius, concurrens una cum æterni- tate Patris, unaque productus, ut servetur Geni- tori esse Patrem. ALIUD. Ex objectione Eunomii. Si ex vestra, inquit, qui vos recte sentire dicitis, sententia coæternus est Filius Patri, nunquam vero efficax fuit Pater ad gignendum ipsum,sed semper D otiosus, quo pacto ergo genitus est? Si autem ef- ficax fuit et actu genuit: necesse omnino est, ut auod genitum est exsistendi principium habeat. Solutio. Si de creaturarum aliqua sermo esset, o boni, recte opificem nobis induceretis Deum, et non po- tius genitorem. Cæterum cum non opus quoddam Filium a Patre factum esse profiteamur (genitum enim ipsum ex substantia Patris, non extrinsecus factumn dicinus), quo pacto non manifeste bla- sphemi estis, dicentes operatoren aliquando fa- ctum fuisse Patrem circa generationem Filii, cum generatio etiam in nobis hanc legem non observet? Operamur enim quæ extra nos sunt : gignimus

ἐξ αὐτοῦ, ἀλλ' ἔξωθεν, καὶ κατὰ δύναμιν τὴν ἐν βου- Α λήσει μόνῃ τὴν συνύπαρξιν ἔχει. Πρὸς τοῦτο λύσις. Μικρὸν, ὦ βέλτιστε, σαυτὸν ἄνω σωμάτων ἔχε καὶ τῶν περὶ τὰ σώματα παθῶν· περὶ Θεοῦ γὰρ ὁ λόγος. Εἰ γὰρ οίει καθάπερ ἄνθρωπον τίκτοντα τὸν Θεὸν ἐλαττοῦσθαί πως ταῖς ἀποῤῥοίαις, καὶ δίχα τινὸς ζη- μίας μὴ δύνασθαι τοῦτο ποιεῖν, μεριζόμενον ὥσπερ εἰς τὸν ἐξ αὐτοῦ προελθόντα Λόγον, τί κωλύσαι τὴν αὐτὴν ἐπαγαγεῖν βλασφημίαν, καὶ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι τοῖς προσοῦσιν αὐτῷ; Εἰ γὰρ ὡς ἄνθρωπος τίκτει ρευστών, δημιουργήσει καὶ ὡς ἄνθρωπος μετά πόνου. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον (οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός δημιουργεί ), οὐδὲ ὡς ἄνθρωπος ἄρα γεννήσει, Β ἀλλὰ τὴν ἀνθρώπου φύσιν καν τούτῳ πάλιν ἀναβήσε ται, γεννῶν ἀμερίστως. ΑΛΛΟ. Εἰ καθάπερ ἄνθρωπος τίκτει Θεός, ἐργάζεται καὶ ὡς ἄνθρωπος. Καὶ ἐπειδήπερ ἡμεῖς ὕλης παρακειμέ νης τινὸς διὰ κινήσεως χειρῶν ἀποτελοῦμέν τι τῶν ὅσα ποιεῖν βουλόμεθα, οὕτω καὶ Θεός. Εἰ δὲ δίχα χειρῶν καὶ ὅλης ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι τὰ πάντα λόγῳ παράγει, τὴν ἀνθρώπου φύσιν νικῶν, νικήσει πάντως αὐτὴν καὶ περὶ τὸν τοῦ γεννᾶν τρά- ΑΛΛΟ. Τὰ συνέχοντά τινα, οἱονεὶ κύκλῳ περιτετάσθαι πάντως ἀναγκαῖον τῶν ὅσα συνέχει. Τὸ δὲ εἰς κύκλον εκτείνεσθαι σωμάτων ἴδιον. Πῶς οὖν τὰ πάντα συν ἔχει ὁ Θεὸς ἀσώματος ὤν, καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ ἐν τόπῳ νοεῖσθαι δυνάμενος; ᾿Αλλὰ συνέχει τὴν ἐν τού τοῖς ἀκολουθίαν, ὡς Θεὸς, ἀναβαίνων. Οὐκ ἄρα τοῖς σωματικῶν ὑποκείσεται νόμοις· οὐκοῦν οὐδὲ ὡς σῶμα γεννήσει. ΑΛΛΟ. Τὸ ἐν πᾶσιν ὂν καὶ διὰ πάντων διήκον, συμπλέκε- σθαι τοῖς πᾶσιν ἀναγκαῖον. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ ἐν τοᾶσιν. Αλλ' οὐ συμπεπλέχθαι μὲν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ τῇ ποικιλίᾳ τῶν ἐν κόσμῳ σωμάτων ὁμολογήσου μεν· μένει γὰρ ἐφ' ἑαυτῆς καθαρά τε καὶ τῆς πρὸς ἕτερον κοινωνίας, ἀσύμπλοκος φυσικῶς· διήκει δὲ ὁ μὲν διὰ πάντων παραδόξως καὶ ἀῤῥήτως. Οὐκ ἄρα ταῖς σωμάτων ἀκολουθίαις ὑποκείσεται. Διόπερ οὐδὲ κατὰ τὴν τῶν σωμάτων φύσιν γεννήσει. ΑΛΛΟ. Εἱ ἁπλοῦς καὶ ἀσύνθετός ἐστι καὶ νοεῖται Θεός, πως διαφόρους καὶ ποικίλας ἔχει τὰς ἐνεργείας, πολλά ποιημάτων είδη κατὰ καιροὺς ἐργαζόμενος; Εἰ δὲ οὐδὲν εἰς τὸ ἁπλοῦς εἶναι βλαβήσεται διαφόρως ἐν ἑκάστῳ τῶν ὄντων ἐνεργῶν, ἐπεὶ μὴ κατὰ σῶμά ἐστιν, ἄνω σωμάτων καὶ ἐν τῷ γεννάν κείσεται. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Εἰ βούλεσθε, φησί, τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προεληλυθότα λέγειν, ἀνάγκη πρότερον ομολο- THESAURUS. neque ex ipso esse, sed extrinsecus et secundunt C PATROL. GR. LXXV. facultatem sive potentiam quæ in sola voluntate est, coexsistere. Solutio objectionis. Paulo altius, bone vir, supra corpora eorumque affectiones mentem attolle : de Deo eniin fit sermo. Si enim censes Deo perinde atque homini in gene- rando aliquid decedere, neque id facere posse nisi aliquid illi depereat, ita ut quodammodo in Verbum, quod ex ipso procedit, dividatur, quid obstiterit quo- minus eamdem blasphemiam ad reliquas ejus pro- prietates accommodemus ? Si enim per fusum gi- gnit ut homo, creabit etiam ut homo cum labore. At si id absurdum est (neque enim Deus ita ut homo creat ), neque igitur gignet ut homo, sed humanam naturam etiam in hoc superabit, generans citra divisionem. ALIUD. Si Deus gignit eadem ratione qua homo, operatur etiam ut homo. Et cum proposita aliqua materia adminiculo manuum ea quæ volumus perficimus, ita ergo etiam Deus. At si Deus absque manibus et materia ex nihilo cuncta verbo ad esse traducit, humanam naturam longe superans, etiam superabit ipsam in generandi modo. ALIUD. Ea quæ alia in se continent, necesse est ut veluti in orbem circumjecta sint omnibus iis quæ conti- neut. At vero in orbem flecti atque extendi corpo- rum est. Quo pacto igitur omnia continet Deus, cum sit incorporeus, atque ob id ne in loco quidem esse intelligi possit? Sed continet ordinem rerum, ut Deus, transcendens. Non itaque corporels legibus subjacebit ergo neque ut corpus generabit. ALIUD. Id quod in omnibus exsistit cunctaque permeat, connecti omnibus necesse est. Ita enim in omnibus fuerit. Cæterum nequaquam fatebimur Dei substan- tiam variis mundi corporibus connexam esse : manet enim illa in se pura et naturalis, cum altero connexionis expers; permeat tamen omnia admi- D rando quodam atque ineffabili modo. Non igitur corporum connexioni subjectus est. Ergo neque juxta corporum naturam generabit. ALIUD. Si simplex et non compositus est atque intelligitur Deus, quo pacto diversas variasque habet operatio- nes, multas creaturarum species per tempora ope- rans ? Si vero diversa ejus in singulis operatio non impedit quominus simplex sit, cum non secundum corpus exsistat, corporum etiam conditionem in generando superabit. Objectio Eunomii. Si velitis, inquit, Filium ex Patris substantia processisse, fatendum omnino est eum prius in ipso ། ་

ἐξ αὐτοῦ, ἀλλ' ἔξωθεν, καὶ κατὰ δύναμιν τὴν ἐν βου- Α λήσει μόνῃ τὴν συνύπαρξιν ἔχει. Πρὸς τοῦτο λύσις. Μικρὸν, ὦ βέλτιστε, σαυτὸν ἄνω σωμάτων ἔχε καὶ τῶν περὶ τὰ σώματα παθῶν· περὶ Θεοῦ γὰρ ὁ λόγος. Εἰ γὰρ οίει καθάπερ ἄνθρωπον τίκτοντα τὸν Θεὸν ἐλαττοῦσθαί πως ταῖς ἀποῤῥοίαις, καὶ δίχα τινὸς ζη- μίας μὴ δύνασθαι τοῦτο ποιεῖν, μεριζόμενον ὥσπερ εἰς τὸν ἐξ αὐτοῦ προελθόντα Λόγον, τί κωλύσαι τὴν αὐτὴν ἐπαγαγεῖν βλασφημίαν, καὶ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι τοῖς προσοῦσιν αὐτῷ; Εἰ γὰρ ὡς ἄνθρωπος τίκτει ρευστών, δημιουργήσει καὶ ὡς ἄνθρωπος μετά πόνου. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον (οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεός δημιουργεί ), οὐδὲ ὡς ἄνθρωπος ἄρα γεννήσει, Β ἀλλὰ τὴν ἀνθρώπου φύσιν καν τούτῳ πάλιν ἀναβήσε ται, γεννῶν ἀμερίστως. ΑΛΛΟ. Εἰ καθάπερ ἄνθρωπος τίκτει Θεός, ἐργάζεται καὶ ὡς ἄνθρωπος. Καὶ ἐπειδήπερ ἡμεῖς ὕλης παρακειμέ νης τινὸς διὰ κινήσεως χειρῶν ἀποτελοῦμέν τι τῶν ὅσα ποιεῖν βουλόμεθα, οὕτω καὶ Θεός. Εἰ δὲ δίχα χειρῶν καὶ ὅλης ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι τὰ πάντα λόγῳ παράγει, τὴν ἀνθρώπου φύσιν νικῶν, νικήσει πάντως αὐτὴν καὶ περὶ τὸν τοῦ γεννᾶν τρά- ΑΛΛΟ. Τὰ συνέχοντά τινα, οἱονεὶ κύκλῳ περιτετάσθαι πάντως ἀναγκαῖον τῶν ὅσα συνέχει. Τὸ δὲ εἰς κύκλον εκτείνεσθαι σωμάτων ἴδιον. Πῶς οὖν τὰ πάντα συν ἔχει ὁ Θεὸς ἀσώματος ὤν, καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ ἐν τόπῳ νοεῖσθαι δυνάμενος; ᾿Αλλὰ συνέχει τὴν ἐν τού τοῖς ἀκολουθίαν, ὡς Θεὸς, ἀναβαίνων. Οὐκ ἄρα τοῖς σωματικῶν ὑποκείσεται νόμοις· οὐκοῦν οὐδὲ ὡς σῶμα γεννήσει. ΑΛΛΟ. Τὸ ἐν πᾶσιν ὂν καὶ διὰ πάντων διήκον, συμπλέκε- σθαι τοῖς πᾶσιν ἀναγκαῖον. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ ἐν τοᾶσιν. Αλλ' οὐ συμπεπλέχθαι μὲν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ τῇ ποικιλίᾳ τῶν ἐν κόσμῳ σωμάτων ὁμολογήσου μεν· μένει γὰρ ἐφ' ἑαυτῆς καθαρά τε καὶ τῆς πρὸς ἕτερον κοινωνίας, ἀσύμπλοκος φυσικῶς· διήκει δὲ ὁ μὲν διὰ πάντων παραδόξως καὶ ἀῤῥήτως. Οὐκ ἄρα ταῖς σωμάτων ἀκολουθίαις ὑποκείσεται. Διόπερ οὐδὲ κατὰ τὴν τῶν σωμάτων φύσιν γεννήσει. ΑΛΛΟ. Εἱ ἁπλοῦς καὶ ἀσύνθετός ἐστι καὶ νοεῖται Θεός, πως διαφόρους καὶ ποικίλας ἔχει τὰς ἐνεργείας, πολλά ποιημάτων είδη κατὰ καιροὺς ἐργαζόμενος; Εἰ δὲ οὐδὲν εἰς τὸ ἁπλοῦς εἶναι βλαβήσεται διαφόρως ἐν ἑκάστῳ τῶν ὄντων ἐνεργῶν, ἐπεὶ μὴ κατὰ σῶμά ἐστιν, ἄνω σωμάτων καὶ ἐν τῷ γεννάν κείσεται. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Εἰ βούλεσθε, φησί, τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προεληλυθότα λέγειν, ἀνάγκη πρότερον ομολο- THESAURUS. neque ex ipso esse, sed extrinsecus et secundunt C PATROL. GR. LXXV. facultatem sive potentiam quæ in sola voluntate est, coexsistere. Solutio objectionis. Paulo altius, bone vir, supra corpora eorumque affectiones mentem attolle : de Deo eniin fit sermo. Si enim censes Deo perinde atque homini in gene- rando aliquid decedere, neque id facere posse nisi aliquid illi depereat, ita ut quodammodo in Verbum, quod ex ipso procedit, dividatur, quid obstiterit quo- minus eamdem blasphemiam ad reliquas ejus pro- prietates accommodemus ? Si enim per fusum gi- gnit ut homo, creabit etiam ut homo cum labore. At si id absurdum est (neque enim Deus ita ut homo creat ), neque igitur gignet ut homo, sed humanam naturam etiam in hoc superabit, generans citra divisionem. ALIUD. Si Deus gignit eadem ratione qua homo, operatur etiam ut homo. Et cum proposita aliqua materia adminiculo manuum ea quæ volumus perficimus, ita ergo etiam Deus. At si Deus absque manibus et materia ex nihilo cuncta verbo ad esse traducit, humanam naturam longe superans, etiam superabit ipsam in generandi modo. ALIUD. Ea quæ alia in se continent, necesse est ut veluti in orbem circumjecta sint omnibus iis quæ conti- neut. At vero in orbem flecti atque extendi corpo- rum est. Quo pacto igitur omnia continet Deus, cum sit incorporeus, atque ob id ne in loco quidem esse intelligi possit? Sed continet ordinem rerum, ut Deus, transcendens. Non itaque corporels legibus subjacebit ergo neque ut corpus generabit. ALIUD. Id quod in omnibus exsistit cunctaque permeat, connecti omnibus necesse est. Ita enim in omnibus fuerit. Cæterum nequaquam fatebimur Dei substan- tiam variis mundi corporibus connexam esse : manet enim illa in se pura et naturalis, cum altero connexionis expers; permeat tamen omnia admi- D rando quodam atque ineffabili modo. Non igitur corporum connexioni subjectus est. Ergo neque juxta corporum naturam generabit. ALIUD. Si simplex et non compositus est atque intelligitur Deus, quo pacto diversas variasque habet operatio- nes, multas creaturarum species per tempora ope- rans ? Si vero diversa ejus in singulis operatio non impedit quominus simplex sit, cum non secundum corpus exsistat, corporum etiam conditionem in generando superabit. Objectio Eunomii. Si velitis, inquit, Filium ex Patris substantia processisse, fatendum omnino est eum prius in ipso ། ་

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

Αt γεῖν προϋποκεῖσθαι τοῦτον ἐν αὐτῷ. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν φαίνοιτο. Καὶ εἰ τὸν Υἱὸν ἐγένε νησεν ὁ Πατήρ, καὶ ἕτερον ἐπ' αὐτῷ οὐδένα τέξεται (μονογενής γάρ), ἀφῃρῆσθαι καὶ αὐτὸν ἀνάγκη λέγειν τῆς γεννητικῆς δυνάμεως, ἠλαττῶσθαι δὲ καὶ ἐκ μέσ ρους, γεννηθέντος ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ καὶ μηκέτι ὄντος ἐν αὐτῷ καθάπερ καὶ πρότερον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πάλιν τὰ σωμάτων ἴδια τῇ τοῦ Θεοῦ φύσει περιοδι θεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς; Οὐ γὰρ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ κεῖσθαι δίκαιον ἐννοεῖν. Οὐδὲ ὥσπερ τὰ ἐξ ἡμῶν γεννώμενα τῇ τῶν γεννώντων όσους περιέχεσθαι πιστεύειν εὐπρεπές, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος φρονητέον. Εἰ γάρ τις εἰς τοῦτο Β προβαίνει τόλμης ὡς εἰς τὴν τῶν σωμάτων ἀθλιότητα Ο τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ καταφέρειν οὐσίαν, τί κωλύσει λέγειν μηδὲ ὅλως γεγεννηκέναι τὸν Πατέρα; Επει τὸ τίκτειν μητρὶ μᾶλλον ἢ ἀνδρὶ πρεπωδέστερον ; Ἐπειδὴ δὲ οὔτε σῶμα Θεός, οὔτε μὴν τὴν ἐν τοῖς σώμασιν έχει διαφορὰν (ἄρσεν γὰρ καὶ θῆλυ μόνον ἐν τοῖς τῶν σωμάτων ζητείται σχήμασιν), ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀσώματος, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοῦς ὁ πάντων καθαρώτατος, διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν χρῆναι δεῖν τοὺς ὅσοι τὴν ἐπ' αὐτοῦ γέννησιν ἐξετάζειν βού λονται, τὰς ἐκ τοῦ καρποφορίας ζητεῖν, καὶ ταύταις μᾶλλον ἐξομοιοῦν ἐπείγεσθαι τοῦ Λόγου τὴν γέννησιν, καὶ μὴ λέγειν σωμάτων ἀγονώτερον εἶναι Θεὸν, ἐπεὶ μὴ ὡς σῶμα γεννᾷ. Γεννᾷν μὲν γὰρ καὶ τὸν ἀνθρώ πινον νοῦν πάντως ἂν ὁμολογήσαιμεν διαλογισμούς ἀγαθούς. Από γὰρ τῆς καρδίας ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος, καθά φησιν ὁ Σωτὴρ, προφέρει τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν ἀσεβὲς εἰπεῖν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν καρπὸν οὐκ ἔχειν, καὶ τοῦ Κυρίου φάσκοντος καὶ αὐτοῦ δὲ βοῶντος τοῦ πράγματος, πῶς οὐκ ἄτοπον τὸν ὑπὲρ πάντα νοῦν ἄκαρπον εἶναι λέγειν, καὶ τῆς πρεπούσης αὐτῷ καρ- ποφορίας ἀποστερεῖν ; ἢ εἰ λέγονται γεννᾷν, ὑποκεί- σθαι ταῖς τῶν σωμάτων ἀνάγκαις ὑπολαμβάνειν, καὶ οὕτως αὐτὸν ὡς σῶμα γεννᾷν, οὐδὲ τοῦ ἐν ἡμῖν ὑπο ἄρχοντος νοῦ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων γεννώντος νό μον ; Ὁ δὲ ἄνω πάντων ἀναβεβηκὼς καὶ πάντα ὑπερ- κείμενος Θεός, πῶς οὐ γεννήσει καὶ ὑπὲρ νοῦν, οὐκ ἀποβολὴν ἢ ἀπόῤῥοιαν προϋποκειμένου τινὸς ὑπομέ νων, ἀλλ' ἐκλάμψας ἀμερίστως ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, κατὰ τὸν ἄῤῥητόν τε καὶ ἄφραστον τῆς θείας γεννή- σεως τρόπον ; ΑΛΛΟ. Πᾶν ὅπερ ἂν καθ' ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολεί πεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ισότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον. "Αγεται τοίνυν διὰ δυνάμεως Θεοῦ πρὸς καρπογονίαν ή γενητή φύσις, πρὸς ἐκείνην μορφουμένη διὰ χάριτος τὴν ὄντως καὶ ἀληθῶς καρπογόνον. Αρ' οὖν ἀπολειφθήσεται πάντως καὶ τῆς ἐκείνῃ προσούσης ἀληθείας περὶ τὸν τοῦ γενναν τρόπον· καὶ γεννήσει μέν, οὐχ ὡς ἐκεῖνο δὲ, πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωται. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, γεννή- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse. Ita enim ex eo processisse videbitur. si A Filium Pater, nullumque alium post eum genitarus est (unigenitus enim est), necesse est ut dicamus eum generandi potestate privatum esse, atque ex parte imminutum, genito semel Filio, seque amplius in eo ut prius exsistente. Solutio. Rursus ea quæ corporibus propria sunt Dei na- turæ ascribere non erubescis ? Neque enim ut corpus in corpore, ita Filium in Patre contineri cogitandum est. Neque quemadmodum quæ ex nobis gignuntur in parentum lambis jacuisse creduntar, ita de divino genimine sentiendum est. Si quis enim eo audaciæ proruperit ut ad corporum miseriam Ineffabilem Dei essentiam protrudal, quid obstiterit quominus ne generasse quidem Patrem contendat? Quod nimirum parere matri potius quam viro conveniat? Cum vero Deus incorporeus sit, neque differentiis quæ in corpora cadunt obnoxius (masculus enim et femina tantum in formis corporeis quæruntur), sed simplicis incorporeæque naturæ, et mens purissima, eam ob causam, opinor, si quis generationem quæ Deo convenit investigare velit, fecunditatem quæ in anente consistit considerare debet, atque hinc potius Verbi generationem comparare, non autem dicere Deum minus esse fecundum quam sint corpora. Neque enim ut corpus generat, siquidem et humanam mentem gignere dicimus cogitationes bonas. Bonus enim vir, inquit Servator, e corde profert bona ". Si ergo impium est dicere mentem humanam fructum nullum proferre, cum id Dominus ipse téstetur et res ipsa probet, quo pacto non absurdum fuerit dicere supremam omnium mentem infrugiferam esse, et fecunditate quæ ei convenit privare ; aut si dicant, generare, corporeis legibus subjicere atque ita perinde ac corpus generare, cum ne mens quidem quæ in nobis est corporeo modo generet? At vero qui universa transcendit longeque superat Deus, quo pacto non mentem etiam generationis modo supe- rabit, non amissione aut fuxu cujusquam quod ei prius ineral, sed illustratione citra ullam divisionem ex seipso gignens Filium, secundum ineffabilem atque inenarrabilem divinæ generationis modum ? ALIUD. Quidquid ad similitudinem alterius factum est, ab qualitate primi exemplaris recedit, et secundas ab illo partes tenet. Create itaque natura per potentiam Dei effecta est fecunda, et efficta per gratiam ad illam quæ vere ac proprie fecunda est. Deliciet itaque omnino ab illa veritate quæ illi inest in modo gene- randi; et generabit quidem, sed non ita atque illius ad cujus similitudinem efictum est. Quod si ita est, generabit Deus, non ut creatura qua per gratiam Matth. x11, 35. D

καὶ κεχωρισμένως, καὶ διὰ τοῦτο φάσκοντες με με ρίσθαι πάντα τὰ αὐτοῦ, καὶ εἰς ἥμισυ δόξης αὐτὸν ἐλθεῖν διὰ τὸ βεβηκέναι τὸ λεἶπον εἰς τὸν Υἱόν, ἀγνοοῦσιν οἵῳ περιπίπτουσιν ατοπήματι. "Αρα γὰρ ἐπειδήπερ, ὡς αὐτοί φασιν, ἐν μονάδι πρότερον ὧν ὁ Πατήρ, καὶ τὴν δημιουργικήν δύναμιν ἔχων ἐν ἑαυτῷ, προεβάλετο τὸν Υἱὸν, καὶ δι' αὐτοῦ πάντα δημιουργεί, ἔξω τῆς οὐσίας τῆς ἑαυτοῦ τὴν ἐπὶ τῷ δύνασθαι δημιουργείν έπεμψε δύναμιν, καὶ δ μή πρότερον ἦν, τοῦτο γέγονεν ὕστερον, έρημός τε νῦν ἐστιν ἰσχύος δημιουργικῆς· ἀλλὰ τοῦτο φρονεῖν ἢ λέγειν ἄμετρον ἔχει τὴν δυσσέβειαν· « Ο Πατὴρ γὰρ έως ἄρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι, » φησὶν ὁ Χριστός. Ώσπερ οὖν οὐ μεμέρισται τοῦ Πατρὸς τὸ δημιουργικὸν, οὐδὲ ἀτελής ἐστι νῦν ἐν τῇ ουσίᾳ αὐτοῦ, ἔχοντος τελείως τοῦτο καὶ τοῦ Υἱοῦ, οὕτω καὶ τελείαν ἔχει τὴν δόξαν, ἔχοντος πάλιν τοῦ Υἱοῦ καὶ ἐν δόξῃ τὸ τέλειον. Ομοιος γὰρ ἂν κατὰ πάντα τῷ γεννήσαντι, διὰ τοῦτο τελείαν ἔχει τὴν δόξαν, ἐπειδήπερ ἐκ τε λείαν ἔχοντος δόξαν ἐγεννήθη Πατρός.. ΛΟΓΟΣ Ζ. Πρὸς τοὺς προτείνοντας τό Αβουλήτως ἢ κατὰ βούλησιν ἐγέννησε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ; Ερώτησις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Αβουλήτως ἄρα, φασί, καὶ ἀσκέπτως ἐγέννησεν ήτοι πεποίηκε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, ἢ κατὰ βούλησιν οἰκείαν ; Εἰ μὲν οὖν ἀβουλήτως ἐγέννησεν αὐτὸν, πέπονθέ τι τῶν παρὰ γνώμην· εἰ δὲ κατὰ βούλησιν, προϋπάρχειν δὲ τῶν γινομένων ἀνάγκη τὴν περὶ αὐ σε ν τῶν σκέψιν, προῆν ἄρα τοῦ Υἱοῦ ὁ Πατήρ, μεσολα βούσης τὴν γέννησιν τῆς περὶ αὐτοῦ βουλήσεως. Απολογία πρὸς τοῦτο. Πόθεν ὑμεῖς, ὦ οὗτοι, κατὰ βούλησιν ἢ ἀβουλή- τως γεγεννήσθαι λέγειν τὸν Υἱόν, ἢ καὶ ὅλως τοιαύ τας τοῖς ἐντυγχάνουσι τὰς πεύσεις προσάγειν, ἀπὸ ποίας τοῦτο μεμαθήκατε Γραφής; Τίς δὲ τῶν ἁγίων ἢ κατὰ βούλησιν ἢ ἀβουλήτως αὐτὸν ἔφησεν ἐκ τοῦ Πατρὸς προελθεῖν; Παρὰ τίνι δὲ ὠνόμασται τὰ τοῦ αῦτα ῥήματα ; Ὅτι μὲν γὰρ ἦν καὶ ἔστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἔγνωμεν ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς. Τὸ δὲ, ἀβου- λήτως ἢ μή, παρὰ μόνων ὁμῶν ἠκούσαμεν. Απο- καλύπτει μὲν γὰρ τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ ἐξ οὐρανοῦ, καί φησιν· « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός· » καὶ διὰ τοῦ Δαβιδ λέγει· . Εξηρεύξατο ή καρδία μου Λόγον ἀγαθόν· » καὶ ὁ σοφώτατος Ιωάννης" • Ἐν ἀρχῇ ἦν, φησὶν, ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος· » ὁ Ψαλμῳδὸς ὡς πρὸς τὸν Πα- τέρα πάλιν φησί· . Παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, καὶ ἐν τῷ φωτί σου οψόμεθα φως. » Ὁ Παῦλος ἀπαύγασμα, καὶ μορφὴν, καὶ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ ἀοράτου καλεῖ. Καὶ τούτων οὐδεὶς εὑρίσκεται λέγων ἀβουλήτως ἢ κατὰ βούλησιν γεγεννῆσθαι τὸν Υἱόν. 'Αλλὰ τὸς ἦν, εἰπόν τες, καὶ τὸ ἔστιν, οὐδεμίαν ἀρχὴν τὴν ἐν χρόνῳ δεδώκασι τῷ τῶν χρόνων ποιητῇ. Πόθεν οὖν ὑμεῖς τὰ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. paratim, atque ideo divisa esse omnia quæ ejus A sunt contendunt, et ad dimidium gloriæ redactum esse dicunt quod altera medietas in Filium translata sit, non intelligunt in quantam absurditatem prola- bantur. Si quidem, ut ipsi volunt, cum prius in unitate constitutus esset, Pater creandi facultatem habens in se ipso produxit Filium, et per ipsum cuncta creat, omnemquè creandi potestatem ex essentia sua dimisit, et quod antea non erat, post- modum factus est, expers nimirum creativa virtu- tis : sed hoc vel cogitare, vel dicere extreme im- pium est : « Pater enim usquedum operatur, et ego operor, inquit Christus ". Quemadmodum igitur creativa facultas Patris non est divisa, neque imperfecta est in ejus essentla, habente etiam illam perfecte Filio : ita etiam perfectam habet gloriam, cum perfectus etiam in gloria sit Filius. Cum enim similis per omnia sit Genitori suo, ideo perfectam etiam habet gloriam, siquidem ex Patre perfectam gloriam habente gemitus est. ASSERTIO VII. Adversus eos qui objiciunt: Utrum Pater fortuito genuit Filium, an voluntate sua præcedente ! Interrogatio hæreticorum. B " Fortuito, inquiunt, et inconsiderate genuit aut fecit Filium Pater, aut voluntate sua intercedente? Atqui si fortuito genuit, passus est aliquid præter voluntatem ; si autem volens, et necesse sit conei- deratlonem de aliqua re priorem esse quam ipsa C fiat, prior itaque fuit Pater Filio, cum voluntas generationem præcesserit. Refutalio. Unde, obsecro, hunc loquendi morem accepistis dementes, quod aut ex sua voluntate aut citra suain voluntatem genuerit Filium; aut ex quo Scripturæ loco hujuscemodi quæstiones proferre didicistis? Quis vero sanctorum dixit, aut ex voluntate, aut citra voluntatem, Filium ex Patre processisse? Aul quis hujusmodi vocabulis est usus? Quod quidem erat et est Dei Verbum, ex sacra Scriptura cogno- scimus. lillud vero, citra voluntatem aut contra, ex vobis solis audivimus. Ostendit enim Filium Pater ex caelo dicens : . Hic est Filius meus dilectus "; » et per David : « Eructavit cor meum Verbum bo- num "; » et sapientissimus Joannes : • In princi- pio, inquit, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum *. » Et Psalmista rur- sus ad Patrem dicit : c Quoniam apud te est fons vitæ, et in lumine tuo videbimus lumen "., Paulus splendorem, et formam, et imaginem invisibilis Dei vocat ”. Neminem vero horum repereris qui Filium ex voluntate aut citra voluntatem geni- tum dicat. Sed cum dixerint,' erat, et, est, nullum principium in tempore tribuerunt ei qui sæcula con- es Joan. V, 17. Matth. tr, 31, 6; flebr. 1, 2; Coloss. 1, 15. 17. *7 Psal. XLIV, 2. ee Joan. 1, 1. 69 Psal. xxxv, 10. το Philippo

τοιαῦτά φατε ; 'Από καρδίας τῆς ἑαυτῶν λαλοῦντες, καθά φησιν ὁ προφήτης, καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος Κυ ρίου. ΑΛΛΟ. Εἰ βουλήσει γεγεννῆσθαί φατε τὸν Υἱόν, καὶ βιά- ζεσθε τὴν περὶ αὐτοῦ θέλησιν προϋπάρχειν τῆς γεν νήσεως αὐτοῦ, τί μὴ ταῦτά φησιν ἡ Γραφὴ περὶ αὐ. τοῦ, & δὴ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ποιημάτων λέγουσα φαίνεται; Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν γεγονότων παρὰ Θεοῦ, προηγεῖται θέλησις, ὡς ἐν τῷ, ο Ποιήσωμεν ἄνθρω- πον, ο Καὶ ἐν τῷ, ο Πάντα όσα ηθέλησεν, ἐποίησεν.» Ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου οὐδαμοῦ θέλησις ἤτοι βού- νησίς προηγησαμένη φαίνεται. Ἀλλ᾿ ὅτι μόνον ἦν καὶ ἔστιν ἀκούομεν. Καὶ, ἵν᾽ οὕτως είπω, τόπος αὐτῷ φυσικὸς ὁ Πατήρ. Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν κτι- σμάτων ἁπάντων ἔφησεν ἡγεῖσθαι θέλησιν ἡ Γραφή, ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ οὐδὲν τοιοῦτον εὑρήσομεν παρ' αύ- τῆς, οὐκ ἄρα εἷς ἐστι τῶν πάντων, οὐδὲ θελήσει γέ- γονε, καθάπερ τὰ πάντα, ἐκ Πατρὸς προελθὼν καὶ τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας, ὑπάρχων τε άΐδιος. ΑΛΛΟ. Λέγει του Παύλος περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χρισ στοῦ, ὅτι τε Θεοῦ δύναμις εἴη καὶ Θεοῦ σοφία. Εἰ τοίνυν σοφία καὶ δύναμις ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ ἐξ αὐτ τοῦ καὶ ἐν αὐτῷ ὑπάρχων Λόγος, αὐτός ἐστιν ἐν ᾧ βουλεύεται, καὶ δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται. Πῶς οὖν βουλήσει γέγονεν ὁ ἐν ᾧπερ ἡ βούλησίς ἐστι τοῦ Πα- τρός ; "Η γὰρ ἑτέραν ἡμᾶς σοφίαν ἀναπλάττειν ἀνάγκη, ἐν ᾗ βουλευσάμενος πεποίηκε τὸν Υἱόν, καθ ὡς ὑμεῖς φατε, ἢ εἰ ἑτέρα οὐκ ἔστιν, ἀλλ' ἔστι μόνος αὐτὸς ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς, αὐτὸς ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ βού- λησις. Ἐν γὰρ σοφίᾳ πάντως τὸ βούλεσθαι τοῦ Θεοῦ. Καὶ μάταιος ὑμῖν ὁ λόγος, καὶ κενὸν ἐδείχθη τὸ ἐπιχείρημα. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Οὐκ ἐν τοῖς γενομένοις ἡ τοῦ Θεοῦ βούλησις οὐσιω μένη φαίνεται, ἀλλ᾽ ἕτερόν τί ἐστι παρὰ τὰ δι' αὐτ τῆς ποιούμενα. Οἷον, θελήσει φαμὲν γενέσθαι τὸν οὐρανὸν, οὐκ αὐτὸν εἶναι τὴν θέλησιν. Εἰ τοίνυν βου λεύεται μὲν ἐν σοφίᾳ Θεὸς, καὶ ὅτε τὸν Υἱόν, ὡς ὑμεῖς φάτε, ἀπογεννάν ἤθελεν, ἔστι δὲ ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, ἑτέραν τῷ Πατρὶ προσείναι σοφίαν ἀνάγκη, ἐν ᾗ βουλευσάμενος ἀπέτεκε τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τούτο λέγειν ἀσεβὲς (εἷς γὰρ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ δύο, σοφία τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος), αὐτός ἐστιν ὁ δι' οὗ πάντων ἡ βούλησις γίνεται. ΚΑΛΟ Τῶν ἐν χρόνῳ γεγονότων, προηγείται πάντως τὸ βουλεύεσθαι τι περὶ αὐτῶν. Εἰ τοίνυν βουλήσει για γένηται, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, προηγουμένην ἔχει καὶ αὐτὸς τὴν περὶ αὐτοῦ βούλησιν, ὥσπερ καὶ τὰ ποιήματα. Καὶ οὐκ ἦν ποτε. Καὶ ψεύδεται λέγων Ιωάννης περὶ αὐτοῦ· . Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. » ΕΙ γὰρ οὐκ ἦν, καθ' ὑμᾶς, πῶς ὁ εὐαγγελιστὴς ἀληθεύ σει τὸν ἂν αὐτῷ περιτιθείς; Αλλ' οὐχ ὑμῖν, ἐκείνῳ Εt οι THESAURUS. $8 A didit. Unde igitur vos hac depromitis? En corde vestro loquentes, ut inquit propheta, et non ex. ore Domini "1. B C Jerem. xxIII, 16. Gen. 1, 26. D ALIUD. Si ex voluntate Filium genitum dicitis, et conten- ditis voluntatem generandi ipsius generationem præ- cessisse, cur non hæc de eo dicit Scriptura, sicut de aliis creaturis. Nam in iis quae Deus creavit, prae- cessit voluntas, ut in illo : e Faciamus hominem in hoc : • Omnia quae voluit, feeit r. » At in Et Verbo Dei nulla voluntas aut consilium præcessisse legitur. Sed tantum, quod erat, et est audimus. Atque, ut ita dicam, naturalis ejus locus erat Pater. Quare si in omnibus creaturis voluntatem praecessisse Scriptura testatur, de Filio autem nihil ejusmodi in sacris Litteris invenitur : non est ergo unus ex ereals, neque ex voluntate factus est, ut omnes creature, ex Patra procedens atque ex Geniteris essentia, ab æterno exsistens.. ALIUD. Paulus alicubi de Servatore nostro Christo ait quod sit virtus et sapientia Dei. Si ergo est sapientia et potentia Patris Verbum ex ipso et in ipso exsi- stens, ipsum etiam est in quo deliberat, per quod omnia operatur. Quomodo igitur voluntate vel deli- beratione factus est is in quo est deliberatio Patris? Aut enim aliam sapientiam eflingere necesse est, in qua deliberans fecit Filium, ut vos dicitis : aut si alia nulla est, sed ipse est solus saplentia Patris, ipse quoque voluntas ejus est. Nam in sapientia omnino voluntas Dei consistit. Atque ita inanis ac vana esse- vestra ratio frivolumque argumentum ostenditur. ALIUD, de eodem. Voluntas Dei non est in creatis concreta, sed alia est ab iis quæ per eam facta sunt. Exempli gratia, cœlum voluntate factum esse dicimus, non ipsum esse voluntatem. Si ergo in sapientia deliberat Deus, etiam quando Filium, ut vos dicitis, generare voluit, Filius vero est sapientia Patris : necessariu plane est alteram inesse Patri sapientiam, in qua deliberans genuit Filium. At cum id impium dictu sit (unus enim est Filius Dei, non duo, cum sit sapientia Patris Dei Verbum), ipse est per queu omnium deliberatio fit. ALIUD. Quæ in tempore facta sunt, deliberatio de is faciendis omnino præcessit. Si ergo voluntate factus est, ut vos statuitis, Filius, certe etiam de eo, ut de creaturis, deliberatio præcesserit. Atque ita ali- quando non erat. Et mentitur Joannes dicens de eo : « In principio erat Verbum ”. › Si enim, juxta vestram opinionem, non erat, quo pacto evangelista vere dicet, cum hoc, erat, ei tribuat? At non vobis, 7ª Psal. cxxxiv, 6. Cor. 1, 21. Joan. 1, 1.

τοιαῦτά φατε ; 'Από καρδίας τῆς ἑαυτῶν λαλοῦντες, καθά φησιν ὁ προφήτης, καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος Κυ ρίου. ΑΛΛΟ. Εἰ βουλήσει γεγεννῆσθαί φατε τὸν Υἱόν, καὶ βιά- ζεσθε τὴν περὶ αὐτοῦ θέλησιν προϋπάρχειν τῆς γεν νήσεως αὐτοῦ, τί μὴ ταῦτά φησιν ἡ Γραφὴ περὶ αὐ. τοῦ, & δὴ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ποιημάτων λέγουσα φαίνεται; Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν γεγονότων παρὰ Θεοῦ, προηγεῖται θέλησις, ὡς ἐν τῷ, ο Ποιήσωμεν ἄνθρω- πον, ο Καὶ ἐν τῷ, ο Πάντα όσα ηθέλησεν, ἐποίησεν.» Ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου οὐδαμοῦ θέλησις ἤτοι βού- νησίς προηγησαμένη φαίνεται. Ἀλλ᾿ ὅτι μόνον ἦν καὶ ἔστιν ἀκούομεν. Καὶ, ἵν᾽ οὕτως είπω, τόπος αὐτῷ φυσικὸς ὁ Πατήρ. Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν κτι- σμάτων ἁπάντων ἔφησεν ἡγεῖσθαι θέλησιν ἡ Γραφή, ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ οὐδὲν τοιοῦτον εὑρήσομεν παρ' αύ- τῆς, οὐκ ἄρα εἷς ἐστι τῶν πάντων, οὐδὲ θελήσει γέ- γονε, καθάπερ τὰ πάντα, ἐκ Πατρὸς προελθὼν καὶ τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας, ὑπάρχων τε άΐδιος. ΑΛΛΟ. Λέγει του Παύλος περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χρισ στοῦ, ὅτι τε Θεοῦ δύναμις εἴη καὶ Θεοῦ σοφία. Εἰ τοίνυν σοφία καὶ δύναμις ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ ἐξ αὐτ τοῦ καὶ ἐν αὐτῷ ὑπάρχων Λόγος, αὐτός ἐστιν ἐν ᾧ βουλεύεται, καὶ δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται. Πῶς οὖν βουλήσει γέγονεν ὁ ἐν ᾧπερ ἡ βούλησίς ἐστι τοῦ Πα- τρός ; "Η γὰρ ἑτέραν ἡμᾶς σοφίαν ἀναπλάττειν ἀνάγκη, ἐν ᾗ βουλευσάμενος πεποίηκε τὸν Υἱόν, καθ ὡς ὑμεῖς φατε, ἢ εἰ ἑτέρα οὐκ ἔστιν, ἀλλ' ἔστι μόνος αὐτὸς ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς, αὐτὸς ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ βού- λησις. Ἐν γὰρ σοφίᾳ πάντως τὸ βούλεσθαι τοῦ Θεοῦ. Καὶ μάταιος ὑμῖν ὁ λόγος, καὶ κενὸν ἐδείχθη τὸ ἐπιχείρημα. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Οὐκ ἐν τοῖς γενομένοις ἡ τοῦ Θεοῦ βούλησις οὐσιω μένη φαίνεται, ἀλλ᾽ ἕτερόν τί ἐστι παρὰ τὰ δι' αὐτ τῆς ποιούμενα. Οἷον, θελήσει φαμὲν γενέσθαι τὸν οὐρανὸν, οὐκ αὐτὸν εἶναι τὴν θέλησιν. Εἰ τοίνυν βου λεύεται μὲν ἐν σοφίᾳ Θεὸς, καὶ ὅτε τὸν Υἱόν, ὡς ὑμεῖς φάτε, ἀπογεννάν ἤθελεν, ἔστι δὲ ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, ἑτέραν τῷ Πατρὶ προσείναι σοφίαν ἀνάγκη, ἐν ᾗ βουλευσάμενος ἀπέτεκε τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τούτο λέγειν ἀσεβὲς (εἷς γὰρ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ δύο, σοφία τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος), αὐτός ἐστιν ὁ δι' οὗ πάντων ἡ βούλησις γίνεται. ΚΑΛΟ Τῶν ἐν χρόνῳ γεγονότων, προηγείται πάντως τὸ βουλεύεσθαι τι περὶ αὐτῶν. Εἰ τοίνυν βουλήσει για γένηται, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, προηγουμένην ἔχει καὶ αὐτὸς τὴν περὶ αὐτοῦ βούλησιν, ὥσπερ καὶ τὰ ποιήματα. Καὶ οὐκ ἦν ποτε. Καὶ ψεύδεται λέγων Ιωάννης περὶ αὐτοῦ· . Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. » ΕΙ γὰρ οὐκ ἦν, καθ' ὑμᾶς, πῶς ὁ εὐαγγελιστὴς ἀληθεύ σει τὸν ἂν αὐτῷ περιτιθείς; Αλλ' οὐχ ὑμῖν, ἐκείνῳ Εt οι THESAURUS. $8 A didit. Unde igitur vos hac depromitis? En corde vestro loquentes, ut inquit propheta, et non ex. ore Domini "1. B C Jerem. xxIII, 16. Gen. 1, 26. D ALIUD. Si ex voluntate Filium genitum dicitis, et conten- ditis voluntatem generandi ipsius generationem præ- cessisse, cur non hæc de eo dicit Scriptura, sicut de aliis creaturis. Nam in iis quae Deus creavit, prae- cessit voluntas, ut in illo : e Faciamus hominem in hoc : • Omnia quae voluit, feeit r. » At in Et Verbo Dei nulla voluntas aut consilium præcessisse legitur. Sed tantum, quod erat, et est audimus. Atque, ut ita dicam, naturalis ejus locus erat Pater. Quare si in omnibus creaturis voluntatem praecessisse Scriptura testatur, de Filio autem nihil ejusmodi in sacris Litteris invenitur : non est ergo unus ex ereals, neque ex voluntate factus est, ut omnes creature, ex Patra procedens atque ex Geniteris essentia, ab æterno exsistens.. ALIUD. Paulus alicubi de Servatore nostro Christo ait quod sit virtus et sapientia Dei. Si ergo est sapientia et potentia Patris Verbum ex ipso et in ipso exsi- stens, ipsum etiam est in quo deliberat, per quod omnia operatur. Quomodo igitur voluntate vel deli- beratione factus est is in quo est deliberatio Patris? Aut enim aliam sapientiam eflingere necesse est, in qua deliberans fecit Filium, ut vos dicitis : aut si alia nulla est, sed ipse est solus saplentia Patris, ipse quoque voluntas ejus est. Nam in sapientia omnino voluntas Dei consistit. Atque ita inanis ac vana esse- vestra ratio frivolumque argumentum ostenditur. ALIUD, de eodem. Voluntas Dei non est in creatis concreta, sed alia est ab iis quæ per eam facta sunt. Exempli gratia, cœlum voluntate factum esse dicimus, non ipsum esse voluntatem. Si ergo in sapientia deliberat Deus, etiam quando Filium, ut vos dicitis, generare voluit, Filius vero est sapientia Patris : necessariu plane est alteram inesse Patri sapientiam, in qua deliberans genuit Filium. At cum id impium dictu sit (unus enim est Filius Dei, non duo, cum sit sapientia Patris Dei Verbum), ipse est per queu omnium deliberatio fit. ALIUD. Quæ in tempore facta sunt, deliberatio de is faciendis omnino præcessit. Si ergo voluntate factus est, ut vos statuitis, Filius, certe etiam de eo, ut de creaturis, deliberatio præcesserit. Atque ita ali- quando non erat. Et mentitur Joannes dicens de eo : « In principio erat Verbum ”. › Si enim, juxta vestram opinionem, non erat, quo pacto evangelista vere dicet, cum hoc, erat, ei tribuat? At non vobis, 7ª Psal. cxxxiv, 6. Cor. 1, 21. Joan. 1, 1.

τοιαῦτά φατε ; 'Από καρδίας τῆς ἑαυτῶν λαλοῦντες, καθά φησιν ὁ προφήτης, καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος Κυ ρίου. ΑΛΛΟ. Εἰ βουλήσει γεγεννῆσθαί φατε τὸν Υἱόν, καὶ βιά- ζεσθε τὴν περὶ αὐτοῦ θέλησιν προϋπάρχειν τῆς γεν νήσεως αὐτοῦ, τί μὴ ταῦτά φησιν ἡ Γραφὴ περὶ αὐ. τοῦ, & δὴ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ποιημάτων λέγουσα φαίνεται; Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν γεγονότων παρὰ Θεοῦ, προηγεῖται θέλησις, ὡς ἐν τῷ, ο Ποιήσωμεν ἄνθρω- πον, ο Καὶ ἐν τῷ, ο Πάντα όσα ηθέλησεν, ἐποίησεν.» Ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου οὐδαμοῦ θέλησις ἤτοι βού- νησίς προηγησαμένη φαίνεται. Ἀλλ᾿ ὅτι μόνον ἦν καὶ ἔστιν ἀκούομεν. Καὶ, ἵν᾽ οὕτως είπω, τόπος αὐτῷ φυσικὸς ὁ Πατήρ. Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν κτι- σμάτων ἁπάντων ἔφησεν ἡγεῖσθαι θέλησιν ἡ Γραφή, ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ οὐδὲν τοιοῦτον εὑρήσομεν παρ' αύ- τῆς, οὐκ ἄρα εἷς ἐστι τῶν πάντων, οὐδὲ θελήσει γέ- γονε, καθάπερ τὰ πάντα, ἐκ Πατρὸς προελθὼν καὶ τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας, ὑπάρχων τε άΐδιος. ΑΛΛΟ. Λέγει του Παύλος περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χρισ στοῦ, ὅτι τε Θεοῦ δύναμις εἴη καὶ Θεοῦ σοφία. Εἰ τοίνυν σοφία καὶ δύναμις ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ ἐξ αὐτ τοῦ καὶ ἐν αὐτῷ ὑπάρχων Λόγος, αὐτός ἐστιν ἐν ᾧ βουλεύεται, καὶ δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται. Πῶς οὖν βουλήσει γέγονεν ὁ ἐν ᾧπερ ἡ βούλησίς ἐστι τοῦ Πα- τρός ; "Η γὰρ ἑτέραν ἡμᾶς σοφίαν ἀναπλάττειν ἀνάγκη, ἐν ᾗ βουλευσάμενος πεποίηκε τὸν Υἱόν, καθ ὡς ὑμεῖς φατε, ἢ εἰ ἑτέρα οὐκ ἔστιν, ἀλλ' ἔστι μόνος αὐτὸς ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς, αὐτὸς ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ βού- λησις. Ἐν γὰρ σοφίᾳ πάντως τὸ βούλεσθαι τοῦ Θεοῦ. Καὶ μάταιος ὑμῖν ὁ λόγος, καὶ κενὸν ἐδείχθη τὸ ἐπιχείρημα. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Οὐκ ἐν τοῖς γενομένοις ἡ τοῦ Θεοῦ βούλησις οὐσιω μένη φαίνεται, ἀλλ᾽ ἕτερόν τί ἐστι παρὰ τὰ δι' αὐτ τῆς ποιούμενα. Οἷον, θελήσει φαμὲν γενέσθαι τὸν οὐρανὸν, οὐκ αὐτὸν εἶναι τὴν θέλησιν. Εἰ τοίνυν βου λεύεται μὲν ἐν σοφίᾳ Θεὸς, καὶ ὅτε τὸν Υἱόν, ὡς ὑμεῖς φάτε, ἀπογεννάν ἤθελεν, ἔστι δὲ ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, ἑτέραν τῷ Πατρὶ προσείναι σοφίαν ἀνάγκη, ἐν ᾗ βουλευσάμενος ἀπέτεκε τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τούτο λέγειν ἀσεβὲς (εἷς γὰρ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ δύο, σοφία τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος), αὐτός ἐστιν ὁ δι' οὗ πάντων ἡ βούλησις γίνεται. ΚΑΛΟ Τῶν ἐν χρόνῳ γεγονότων, προηγείται πάντως τὸ βουλεύεσθαι τι περὶ αὐτῶν. Εἰ τοίνυν βουλήσει για γένηται, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, προηγουμένην ἔχει καὶ αὐτὸς τὴν περὶ αὐτοῦ βούλησιν, ὥσπερ καὶ τὰ ποιήματα. Καὶ οὐκ ἦν ποτε. Καὶ ψεύδεται λέγων Ιωάννης περὶ αὐτοῦ· . Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. » ΕΙ γὰρ οὐκ ἦν, καθ' ὑμᾶς, πῶς ὁ εὐαγγελιστὴς ἀληθεύ σει τὸν ἂν αὐτῷ περιτιθείς; Αλλ' οὐχ ὑμῖν, ἐκείνῳ Εt οι THESAURUS. $8 A didit. Unde igitur vos hac depromitis? En corde vestro loquentes, ut inquit propheta, et non ex. ore Domini "1. B C Jerem. xxIII, 16. Gen. 1, 26. D ALIUD. Si ex voluntate Filium genitum dicitis, et conten- ditis voluntatem generandi ipsius generationem præ- cessisse, cur non hæc de eo dicit Scriptura, sicut de aliis creaturis. Nam in iis quae Deus creavit, prae- cessit voluntas, ut in illo : e Faciamus hominem in hoc : • Omnia quae voluit, feeit r. » At in Et Verbo Dei nulla voluntas aut consilium præcessisse legitur. Sed tantum, quod erat, et est audimus. Atque, ut ita dicam, naturalis ejus locus erat Pater. Quare si in omnibus creaturis voluntatem praecessisse Scriptura testatur, de Filio autem nihil ejusmodi in sacris Litteris invenitur : non est ergo unus ex ereals, neque ex voluntate factus est, ut omnes creature, ex Patra procedens atque ex Geniteris essentia, ab æterno exsistens.. ALIUD. Paulus alicubi de Servatore nostro Christo ait quod sit virtus et sapientia Dei. Si ergo est sapientia et potentia Patris Verbum ex ipso et in ipso exsi- stens, ipsum etiam est in quo deliberat, per quod omnia operatur. Quomodo igitur voluntate vel deli- beratione factus est is in quo est deliberatio Patris? Aut enim aliam sapientiam eflingere necesse est, in qua deliberans fecit Filium, ut vos dicitis : aut si alia nulla est, sed ipse est solus saplentia Patris, ipse quoque voluntas ejus est. Nam in sapientia omnino voluntas Dei consistit. Atque ita inanis ac vana esse- vestra ratio frivolumque argumentum ostenditur. ALIUD, de eodem. Voluntas Dei non est in creatis concreta, sed alia est ab iis quæ per eam facta sunt. Exempli gratia, cœlum voluntate factum esse dicimus, non ipsum esse voluntatem. Si ergo in sapientia deliberat Deus, etiam quando Filium, ut vos dicitis, generare voluit, Filius vero est sapientia Patris : necessariu plane est alteram inesse Patri sapientiam, in qua deliberans genuit Filium. At cum id impium dictu sit (unus enim est Filius Dei, non duo, cum sit sapientia Patris Dei Verbum), ipse est per queu omnium deliberatio fit. ALIUD. Quæ in tempore facta sunt, deliberatio de is faciendis omnino præcessit. Si ergo voluntate factus est, ut vos statuitis, Filius, certe etiam de eo, ut de creaturis, deliberatio præcesserit. Atque ita ali- quando non erat. Et mentitur Joannes dicens de eo : « In principio erat Verbum ”. › Si enim, juxta vestram opinionem, non erat, quo pacto evangelista vere dicet, cum hoc, erat, ei tribuat? At non vobis, 7ª Psal. cxxxiv, 6. Cor. 1, 21. Joan. 1, 1.

τοιαῦτά φατε ; 'Από καρδίας τῆς ἑαυτῶν λαλοῦντες, καθά φησιν ὁ προφήτης, καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος Κυ ρίου. ΑΛΛΟ. Εἰ βουλήσει γεγεννῆσθαί φατε τὸν Υἱόν, καὶ βιά- ζεσθε τὴν περὶ αὐτοῦ θέλησιν προϋπάρχειν τῆς γεν νήσεως αὐτοῦ, τί μὴ ταῦτά φησιν ἡ Γραφὴ περὶ αὐ. τοῦ, & δὴ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ποιημάτων λέγουσα φαίνεται; Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν γεγονότων παρὰ Θεοῦ, προηγεῖται θέλησις, ὡς ἐν τῷ, ο Ποιήσωμεν ἄνθρω- πον, ο Καὶ ἐν τῷ, ο Πάντα όσα ηθέλησεν, ἐποίησεν.» Ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου οὐδαμοῦ θέλησις ἤτοι βού- νησίς προηγησαμένη φαίνεται. Ἀλλ᾿ ὅτι μόνον ἦν καὶ ἔστιν ἀκούομεν. Καὶ, ἵν᾽ οὕτως είπω, τόπος αὐτῷ φυσικὸς ὁ Πατήρ. Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν κτι- σμάτων ἁπάντων ἔφησεν ἡγεῖσθαι θέλησιν ἡ Γραφή, ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ οὐδὲν τοιοῦτον εὑρήσομεν παρ' αύ- τῆς, οὐκ ἄρα εἷς ἐστι τῶν πάντων, οὐδὲ θελήσει γέ- γονε, καθάπερ τὰ πάντα, ἐκ Πατρὸς προελθὼν καὶ τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας, ὑπάρχων τε άΐδιος. ΑΛΛΟ. Λέγει του Παύλος περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χρισ στοῦ, ὅτι τε Θεοῦ δύναμις εἴη καὶ Θεοῦ σοφία. Εἰ τοίνυν σοφία καὶ δύναμις ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ ἐξ αὐτ τοῦ καὶ ἐν αὐτῷ ὑπάρχων Λόγος, αὐτός ἐστιν ἐν ᾧ βουλεύεται, καὶ δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται. Πῶς οὖν βουλήσει γέγονεν ὁ ἐν ᾧπερ ἡ βούλησίς ἐστι τοῦ Πα- τρός ; "Η γὰρ ἑτέραν ἡμᾶς σοφίαν ἀναπλάττειν ἀνάγκη, ἐν ᾗ βουλευσάμενος πεποίηκε τὸν Υἱόν, καθ ὡς ὑμεῖς φατε, ἢ εἰ ἑτέρα οὐκ ἔστιν, ἀλλ' ἔστι μόνος αὐτὸς ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς, αὐτὸς ἄρα ἐστὶ καὶ ἡ βού- λησις. Ἐν γὰρ σοφίᾳ πάντως τὸ βούλεσθαι τοῦ Θεοῦ. Καὶ μάταιος ὑμῖν ὁ λόγος, καὶ κενὸν ἐδείχθη τὸ ἐπιχείρημα. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Οὐκ ἐν τοῖς γενομένοις ἡ τοῦ Θεοῦ βούλησις οὐσιω μένη φαίνεται, ἀλλ᾽ ἕτερόν τί ἐστι παρὰ τὰ δι' αὐτ τῆς ποιούμενα. Οἷον, θελήσει φαμὲν γενέσθαι τὸν οὐρανὸν, οὐκ αὐτὸν εἶναι τὴν θέλησιν. Εἰ τοίνυν βου λεύεται μὲν ἐν σοφίᾳ Θεὸς, καὶ ὅτε τὸν Υἱόν, ὡς ὑμεῖς φάτε, ἀπογεννάν ἤθελεν, ἔστι δὲ ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, ἑτέραν τῷ Πατρὶ προσείναι σοφίαν ἀνάγκη, ἐν ᾗ βουλευσάμενος ἀπέτεκε τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τούτο λέγειν ἀσεβὲς (εἷς γὰρ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ δύο, σοφία τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος), αὐτός ἐστιν ὁ δι' οὗ πάντων ἡ βούλησις γίνεται. ΚΑΛΟ Τῶν ἐν χρόνῳ γεγονότων, προηγείται πάντως τὸ βουλεύεσθαι τι περὶ αὐτῶν. Εἰ τοίνυν βουλήσει για γένηται, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, προηγουμένην ἔχει καὶ αὐτὸς τὴν περὶ αὐτοῦ βούλησιν, ὥσπερ καὶ τὰ ποιήματα. Καὶ οὐκ ἦν ποτε. Καὶ ψεύδεται λέγων Ιωάννης περὶ αὐτοῦ· . Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. » ΕΙ γὰρ οὐκ ἦν, καθ' ὑμᾶς, πῶς ὁ εὐαγγελιστὴς ἀληθεύ σει τὸν ἂν αὐτῷ περιτιθείς; Αλλ' οὐχ ὑμῖν, ἐκείνῳ Εt οι THESAURUS. $8 A didit. Unde igitur vos hac depromitis? En corde vestro loquentes, ut inquit propheta, et non ex. ore Domini "1. B C Jerem. xxIII, 16. Gen. 1, 26. D ALIUD. Si ex voluntate Filium genitum dicitis, et conten- ditis voluntatem generandi ipsius generationem præ- cessisse, cur non hæc de eo dicit Scriptura, sicut de aliis creaturis. Nam in iis quae Deus creavit, prae- cessit voluntas, ut in illo : e Faciamus hominem in hoc : • Omnia quae voluit, feeit r. » At in Et Verbo Dei nulla voluntas aut consilium præcessisse legitur. Sed tantum, quod erat, et est audimus. Atque, ut ita dicam, naturalis ejus locus erat Pater. Quare si in omnibus creaturis voluntatem praecessisse Scriptura testatur, de Filio autem nihil ejusmodi in sacris Litteris invenitur : non est ergo unus ex ereals, neque ex voluntate factus est, ut omnes creature, ex Patra procedens atque ex Geniteris essentia, ab æterno exsistens.. ALIUD. Paulus alicubi de Servatore nostro Christo ait quod sit virtus et sapientia Dei. Si ergo est sapientia et potentia Patris Verbum ex ipso et in ipso exsi- stens, ipsum etiam est in quo deliberat, per quod omnia operatur. Quomodo igitur voluntate vel deli- beratione factus est is in quo est deliberatio Patris? Aut enim aliam sapientiam eflingere necesse est, in qua deliberans fecit Filium, ut vos dicitis : aut si alia nulla est, sed ipse est solus saplentia Patris, ipse quoque voluntas ejus est. Nam in sapientia omnino voluntas Dei consistit. Atque ita inanis ac vana esse- vestra ratio frivolumque argumentum ostenditur. ALIUD, de eodem. Voluntas Dei non est in creatis concreta, sed alia est ab iis quæ per eam facta sunt. Exempli gratia, cœlum voluntate factum esse dicimus, non ipsum esse voluntatem. Si ergo in sapientia deliberat Deus, etiam quando Filium, ut vos dicitis, generare voluit, Filius vero est sapientia Patris : necessariu plane est alteram inesse Patri sapientiam, in qua deliberans genuit Filium. At cum id impium dictu sit (unus enim est Filius Dei, non duo, cum sit sapientia Patris Dei Verbum), ipse est per queu omnium deliberatio fit. ALIUD. Quæ in tempore facta sunt, deliberatio de is faciendis omnino præcessit. Si ergo voluntate factus est, ut vos statuitis, Filius, certe etiam de eo, ut de creaturis, deliberatio præcesserit. Atque ita ali- quando non erat. Et mentitur Joannes dicens de eo : « In principio erat Verbum ”. › Si enim, juxta vestram opinionem, non erat, quo pacto evangelista vere dicet, cum hoc, erat, ei tribuat? At non vobis, 7ª Psal. cxxxiv, 6. Cor. 1, 21. Joan. 1, 1.

Εἴ τις οὖν λέγοι τυχὸν ἐπί τινος τῶν ἀνθρώπων ὅτι ἡ παρὰ βούλησιν ἔσχεν υἱὸν, μὴ εὐθὺς ἐπὶ τὸ ἐξ ἀνάγκης τρεχέτω· οὐ γὰρ ἔκ τινος ἀνάγκης ἔσχεν· ἀλλ' ὁράτω μᾶλλον ὅτι τῶν ἐκ φύσεως οὐ προηγείται βούλησις. Εκὼν γάρ τις γεννά, οὐδεμιᾶς περὶ τού- του προηγουμένης βουλήσεως. Θελητῶς οὖν ἄρα καὶ ἐβουλήτως υπάρχει καὶ ὁ Λόγος ἐν τῷ Πατρὶ, ὥσπερ ἐστὶν ἐν ἀνθρώπῳ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ παιδίον. ΑΛΛΟ. Εἰ κατὰ φύσιν ἀγαθός ἐστιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, οὐκ ἐκ βουλήσεως, ἵνα μὴ φαίνηται χρόνος, ὅτε οὐκ ἦν τοῦτο, καθ' ἂν ἦν βούλησις, οὐ βουλήσει γεννα τὸν Υἱόν, ἀλλὰ φύσει. Πρέπει γὰρ μᾶλλον τοῦτο αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Ερωτητέον τοὺς χριστομάχους, εἰ αὐτὸς ὁ τοῦ Λόγου Πατὴρ ἐκ βουλήσεως ὑπάρχει, ἢ παρὰ βούλη- σιν ἑαυτοῦ. Εἰ μὲν οὖν ἐκ βουλήσεως, προηγεῖσθαι δὲ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως την βούλησιν, σιωπῶ τὸ δύσφημον· εἰ δὲ παρὰ βούλησιν, ἐξ ἀνάγκης ἄρα τοῦτό ἐστιν, ὅπερ ὑπάρχει. Καὶ τίς ὁ τὴν ἀνάγκην ἐπιθεὶς αὐτῷ; Εἰ δὲ ὑπάρχει μὲν ὁ Πατήρ, οὐκ ἐκ βουλή- σεως δὲ, οὔτε μὴν παρὰ βούλησιν, ὁ αὐτὸς κρατείτω λόγος ἀπεριεργάσεως καὶ ἐφ' Υἱοῦ. Ἐξετάζειν γὰρ τὰ τοιαῦτα ριψοκινδύνως οὐκ ἀκόλουθον. Χρὴ δὲ μᾶλ λον ἀκούοντας περὶ Θεοῦ εἰδέναι, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ ῶν, οὐκ ἀρχήν τινα τοῦ εἶναι λαβών, ἀλλ᾽ αὐτὸς τοῖς ἄλλοις ἀρχὴ τοῦ εἶναι γενόμενος. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ατοπον σφόδρα καὶ ἐπικίνδυνον ἐφ' Υἱοῦ λέγειν τη Βουλήσει ἄρα ἢ παρὰ βούλησιν ἐγεννήθη. Ο γὰρ οὐκ ἐκ βουλήσεως ὑπάρχων Θεός, οὐκ ἐκ βουλήσεως ἔχει τὸν ἐκ τῆς ουσίας αὐτοῦ προελθόντα Λόγον, ἀλλὰ φυσικώς. Εἴη γὰρ καὶ οὕτως εἰκὼν αὐτοῦ καὶ χαρακτήρ οὐ διεψευσμένος. ΑΛΛΟ. Εἰ βούλησις καὶ σκέψις προηγείται τῆς ὑπάρξεως τοῦ Υἱοῦ, ὁ δὲ Υἱός σοφία και Λόγος ἐστὶ τοῦ Πα- τρός, πῶς ἐβούλετο ὁ Θεὸς ἄλογός τε καὶ ἄσοφος ὤν, καθ' ὑμᾶς; Ούπω γὰρ ἦν ὁ Υἱός, ἔτι τῆς περὶ αὐτοῦ γινομένης σκέψεως. Πῶς δὲ οὐκ ἄτοπον εἰσφέρειν περὶ ἑαυτοῦ βουλευόμενον τὸν Πατέρα, πότερόν ποτε χρὴ σοφίαν ἔχειν καὶ Λόγον, ἢ μή; Παραιτεῖσθαι τα γαρούν ἀναγκαῖον τὰς ἀπαιδεύτους τῶν χριστομά- των προτάσεις, οὐ σφόδρα διατείνεσθαι πρὸς τὸ ἀν- τιλέγειν αὐταῖς. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Διὰ πολλῶν ἤδη δέδεικται λόγων ὅτι τῶν ποιημάτ των ηγήσατο βούλησις. Ἐξ ἑνὸς δὲ τὸ πᾶν γνωρισθή σεται. Ἐπὶ γὰρ τῇ τοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ, τὸ, • Ποιήσωμεν ἄνθρωπον, ο καὶ τὸ, ο Γενηθήτω στε ρέωμα, ο καὶ τὸ, Γενηθήτω τίδε καὶ τόδε, βουλής THESAURUS. tasse dicat de aliquo hominum quod præter Hebr. 1, 3. Gen. 1, 6, 26. voluntatem filium habuit, ne statim ad neces- sitatem confugiat : neque enim necessario ha- buit, sed potius intelligat, in naturalibus non præcedere deliberationem. Sponte enim quispian generat, nulla deliberatione præcedente. Sponte igi- tur et citra deliberationem est Verbum in Patre, quemadmodum est in homine ejus proles. ALIUD. Si naturaliter bonus est Deus ac Pater, non ex voluntate, ne videatur aliquod tempus fuisse quando hoc ipsum non erat, in quo fiebat deliberatio, non voluntate generat Filium, sed natura. Hoc enim ei B convenientius est. ALIUD. Interrogandi sunt hostes Christi, num ipse Verbi Pater voluntate exsistat, an præter suam volunta- tem? Nam si ex voluntate, et necesse est volunta- tem priorem fuisse exsistentia, taceo blasphemiam quæ inde sequetur; si præter voluntatem, ex neces- sitate igitur est id quod est. At quis ei necessita- tem imposuit: Si vero exsistit quidemn Pater, neque ex voluntate, neque præter voluntatem, ea- dem sane ratio obtineat etiam in Filio. Neque enim hæc nimis audacter et temerarie inquirenda sunt. Iloc vero potius, cum de Deo agitur, leuendum est, ipsum esse qui est, quique nullum habet exsistendi principium, sed reliquis omnibus essendi initium C dedit. D ALIUD, ad rei explicationem. Absurdum et periculosum est de Filio dicere : Ex voluntate aut præter voluntatem factus est. Qui enim non ex voluntate exsistit Deus, non ex volur.- tate habet Verbum quod ex ejus essentia processit, sed naturaliter. Ita enim imago ejus et character vere fuerit ALIUD. Si voluntas et deliberatio Filii exsistentiam præ- cedit, Filius autem est sapientia et Verbum Patris, quo pacto deliberavit Pater, Verbo et sapientia, juxta vestram sententiam, carens? Neque enim ad- huc erat Filius, cum adhuc de eo deliberaretur. Quo pacto vero non absurdum fuerit inducere Patrem sccum deliberantem, an oporteret aliquando sapien- tiam et Verbum habere, an nou? Rejicienda igitur prorsus sunt indocta hostium Christi argumenta, non autem anxie laborioseque iis contradicen- dum. ALIUD, explicatius. Multis jam verbis ostensum est voluntatem sive deliberationem creaturarum creationem præcedere. Ex uno autem totum intelligetur. Nani in creatione hominis: ‹ Faciamus, inquit, hominem, › et, ‹ Fiat firmamentum”, › atque hoc, Fiathoc et illud, vo-

Εἴ τις οὖν λέγοι τυχὸν ἐπί τινος τῶν ἀνθρώπων ὅτι ἡ παρὰ βούλησιν ἔσχεν υἱὸν, μὴ εὐθὺς ἐπὶ τὸ ἐξ ἀνάγκης τρεχέτω· οὐ γὰρ ἔκ τινος ἀνάγκης ἔσχεν· ἀλλ' ὁράτω μᾶλλον ὅτι τῶν ἐκ φύσεως οὐ προηγείται βούλησις. Εκὼν γάρ τις γεννά, οὐδεμιᾶς περὶ τού- του προηγουμένης βουλήσεως. Θελητῶς οὖν ἄρα καὶ ἐβουλήτως υπάρχει καὶ ὁ Λόγος ἐν τῷ Πατρὶ, ὥσπερ ἐστὶν ἐν ἀνθρώπῳ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ παιδίον. ΑΛΛΟ. Εἰ κατὰ φύσιν ἀγαθός ἐστιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, οὐκ ἐκ βουλήσεως, ἵνα μὴ φαίνηται χρόνος, ὅτε οὐκ ἦν τοῦτο, καθ' ἂν ἦν βούλησις, οὐ βουλήσει γεννα τὸν Υἱόν, ἀλλὰ φύσει. Πρέπει γὰρ μᾶλλον τοῦτο αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Ερωτητέον τοὺς χριστομάχους, εἰ αὐτὸς ὁ τοῦ Λόγου Πατὴρ ἐκ βουλήσεως ὑπάρχει, ἢ παρὰ βούλη- σιν ἑαυτοῦ. Εἰ μὲν οὖν ἐκ βουλήσεως, προηγεῖσθαι δὲ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως την βούλησιν, σιωπῶ τὸ δύσφημον· εἰ δὲ παρὰ βούλησιν, ἐξ ἀνάγκης ἄρα τοῦτό ἐστιν, ὅπερ ὑπάρχει. Καὶ τίς ὁ τὴν ἀνάγκην ἐπιθεὶς αὐτῷ; Εἰ δὲ ὑπάρχει μὲν ὁ Πατήρ, οὐκ ἐκ βουλή- σεως δὲ, οὔτε μὴν παρὰ βούλησιν, ὁ αὐτὸς κρατείτω λόγος ἀπεριεργάσεως καὶ ἐφ' Υἱοῦ. Ἐξετάζειν γὰρ τὰ τοιαῦτα ριψοκινδύνως οὐκ ἀκόλουθον. Χρὴ δὲ μᾶλ λον ἀκούοντας περὶ Θεοῦ εἰδέναι, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ ῶν, οὐκ ἀρχήν τινα τοῦ εἶναι λαβών, ἀλλ᾽ αὐτὸς τοῖς ἄλλοις ἀρχὴ τοῦ εἶναι γενόμενος. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ατοπον σφόδρα καὶ ἐπικίνδυνον ἐφ' Υἱοῦ λέγειν τη Βουλήσει ἄρα ἢ παρὰ βούλησιν ἐγεννήθη. Ο γὰρ οὐκ ἐκ βουλήσεως ὑπάρχων Θεός, οὐκ ἐκ βουλήσεως ἔχει τὸν ἐκ τῆς ουσίας αὐτοῦ προελθόντα Λόγον, ἀλλὰ φυσικώς. Εἴη γὰρ καὶ οὕτως εἰκὼν αὐτοῦ καὶ χαρακτήρ οὐ διεψευσμένος. ΑΛΛΟ. Εἰ βούλησις καὶ σκέψις προηγείται τῆς ὑπάρξεως τοῦ Υἱοῦ, ὁ δὲ Υἱός σοφία και Λόγος ἐστὶ τοῦ Πα- τρός, πῶς ἐβούλετο ὁ Θεὸς ἄλογός τε καὶ ἄσοφος ὤν, καθ' ὑμᾶς; Ούπω γὰρ ἦν ὁ Υἱός, ἔτι τῆς περὶ αὐτοῦ γινομένης σκέψεως. Πῶς δὲ οὐκ ἄτοπον εἰσφέρειν περὶ ἑαυτοῦ βουλευόμενον τὸν Πατέρα, πότερόν ποτε χρὴ σοφίαν ἔχειν καὶ Λόγον, ἢ μή; Παραιτεῖσθαι τα γαρούν ἀναγκαῖον τὰς ἀπαιδεύτους τῶν χριστομά- των προτάσεις, οὐ σφόδρα διατείνεσθαι πρὸς τὸ ἀν- τιλέγειν αὐταῖς. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Διὰ πολλῶν ἤδη δέδεικται λόγων ὅτι τῶν ποιημάτ των ηγήσατο βούλησις. Ἐξ ἑνὸς δὲ τὸ πᾶν γνωρισθή σεται. Ἐπὶ γὰρ τῇ τοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ, τὸ, • Ποιήσωμεν ἄνθρωπον, ο καὶ τὸ, ο Γενηθήτω στε ρέωμα, ο καὶ τὸ, Γενηθήτω τίδε καὶ τόδε, βουλής THESAURUS. tasse dicat de aliquo hominum quod præter Hebr. 1, 3. Gen. 1, 6, 26. voluntatem filium habuit, ne statim ad neces- sitatem confugiat : neque enim necessario ha- buit, sed potius intelligat, in naturalibus non præcedere deliberationem. Sponte enim quispian generat, nulla deliberatione præcedente. Sponte igi- tur et citra deliberationem est Verbum in Patre, quemadmodum est in homine ejus proles. ALIUD. Si naturaliter bonus est Deus ac Pater, non ex voluntate, ne videatur aliquod tempus fuisse quando hoc ipsum non erat, in quo fiebat deliberatio, non voluntate generat Filium, sed natura. Hoc enim ei B convenientius est. ALIUD. Interrogandi sunt hostes Christi, num ipse Verbi Pater voluntate exsistat, an præter suam volunta- tem? Nam si ex voluntate, et necesse est volunta- tem priorem fuisse exsistentia, taceo blasphemiam quæ inde sequetur; si præter voluntatem, ex neces- sitate igitur est id quod est. At quis ei necessita- tem imposuit: Si vero exsistit quidemn Pater, neque ex voluntate, neque præter voluntatem, ea- dem sane ratio obtineat etiam in Filio. Neque enim hæc nimis audacter et temerarie inquirenda sunt. Iloc vero potius, cum de Deo agitur, leuendum est, ipsum esse qui est, quique nullum habet exsistendi principium, sed reliquis omnibus essendi initium C dedit. D ALIUD, ad rei explicationem. Absurdum et periculosum est de Filio dicere : Ex voluntate aut præter voluntatem factus est. Qui enim non ex voluntate exsistit Deus, non ex volur.- tate habet Verbum quod ex ejus essentia processit, sed naturaliter. Ita enim imago ejus et character vere fuerit ALIUD. Si voluntas et deliberatio Filii exsistentiam præ- cedit, Filius autem est sapientia et Verbum Patris, quo pacto deliberavit Pater, Verbo et sapientia, juxta vestram sententiam, carens? Neque enim ad- huc erat Filius, cum adhuc de eo deliberaretur. Quo pacto vero non absurdum fuerit inducere Patrem sccum deliberantem, an oporteret aliquando sapien- tiam et Verbum habere, an nou? Rejicienda igitur prorsus sunt indocta hostium Christi argumenta, non autem anxie laborioseque iis contradicen- dum. ALIUD, explicatius. Multis jam verbis ostensum est voluntatem sive deliberationem creaturarum creationem præcedere. Ex uno autem totum intelligetur. Nani in creatione hominis: ‹ Faciamus, inquit, hominem, › et, ‹ Fiat firmamentum”, › atque hoc, Fiathoc et illud, vo-

Εἴ τις οὖν λέγοι τυχὸν ἐπί τινος τῶν ἀνθρώπων ὅτι ἡ παρὰ βούλησιν ἔσχεν υἱὸν, μὴ εὐθὺς ἐπὶ τὸ ἐξ ἀνάγκης τρεχέτω· οὐ γὰρ ἔκ τινος ἀνάγκης ἔσχεν· ἀλλ' ὁράτω μᾶλλον ὅτι τῶν ἐκ φύσεως οὐ προηγείται βούλησις. Εκὼν γάρ τις γεννά, οὐδεμιᾶς περὶ τού- του προηγουμένης βουλήσεως. Θελητῶς οὖν ἄρα καὶ ἐβουλήτως υπάρχει καὶ ὁ Λόγος ἐν τῷ Πατρὶ, ὥσπερ ἐστὶν ἐν ἀνθρώπῳ τὸ ἐξ ἑαυτοῦ παιδίον. ΑΛΛΟ. Εἰ κατὰ φύσιν ἀγαθός ἐστιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, οὐκ ἐκ βουλήσεως, ἵνα μὴ φαίνηται χρόνος, ὅτε οὐκ ἦν τοῦτο, καθ' ἂν ἦν βούλησις, οὐ βουλήσει γεννα τὸν Υἱόν, ἀλλὰ φύσει. Πρέπει γὰρ μᾶλλον τοῦτο αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Ερωτητέον τοὺς χριστομάχους, εἰ αὐτὸς ὁ τοῦ Λόγου Πατὴρ ἐκ βουλήσεως ὑπάρχει, ἢ παρὰ βούλη- σιν ἑαυτοῦ. Εἰ μὲν οὖν ἐκ βουλήσεως, προηγεῖσθαι δὲ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως την βούλησιν, σιωπῶ τὸ δύσφημον· εἰ δὲ παρὰ βούλησιν, ἐξ ἀνάγκης ἄρα τοῦτό ἐστιν, ὅπερ ὑπάρχει. Καὶ τίς ὁ τὴν ἀνάγκην ἐπιθεὶς αὐτῷ; Εἰ δὲ ὑπάρχει μὲν ὁ Πατήρ, οὐκ ἐκ βουλή- σεως δὲ, οὔτε μὴν παρὰ βούλησιν, ὁ αὐτὸς κρατείτω λόγος ἀπεριεργάσεως καὶ ἐφ' Υἱοῦ. Ἐξετάζειν γὰρ τὰ τοιαῦτα ριψοκινδύνως οὐκ ἀκόλουθον. Χρὴ δὲ μᾶλ λον ἀκούοντας περὶ Θεοῦ εἰδέναι, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ ῶν, οὐκ ἀρχήν τινα τοῦ εἶναι λαβών, ἀλλ᾽ αὐτὸς τοῖς ἄλλοις ἀρχὴ τοῦ εἶναι γενόμενος. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ατοπον σφόδρα καὶ ἐπικίνδυνον ἐφ' Υἱοῦ λέγειν τη Βουλήσει ἄρα ἢ παρὰ βούλησιν ἐγεννήθη. Ο γὰρ οὐκ ἐκ βουλήσεως ὑπάρχων Θεός, οὐκ ἐκ βουλήσεως ἔχει τὸν ἐκ τῆς ουσίας αὐτοῦ προελθόντα Λόγον, ἀλλὰ φυσικώς. Εἴη γὰρ καὶ οὕτως εἰκὼν αὐτοῦ καὶ χαρακτήρ οὐ διεψευσμένος. ΑΛΛΟ. Εἰ βούλησις καὶ σκέψις προηγείται τῆς ὑπάρξεως τοῦ Υἱοῦ, ὁ δὲ Υἱός σοφία και Λόγος ἐστὶ τοῦ Πα- τρός, πῶς ἐβούλετο ὁ Θεὸς ἄλογός τε καὶ ἄσοφος ὤν, καθ' ὑμᾶς; Ούπω γὰρ ἦν ὁ Υἱός, ἔτι τῆς περὶ αὐτοῦ γινομένης σκέψεως. Πῶς δὲ οὐκ ἄτοπον εἰσφέρειν περὶ ἑαυτοῦ βουλευόμενον τὸν Πατέρα, πότερόν ποτε χρὴ σοφίαν ἔχειν καὶ Λόγον, ἢ μή; Παραιτεῖσθαι τα γαρούν ἀναγκαῖον τὰς ἀπαιδεύτους τῶν χριστομά- των προτάσεις, οὐ σφόδρα διατείνεσθαι πρὸς τὸ ἀν- τιλέγειν αὐταῖς. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Διὰ πολλῶν ἤδη δέδεικται λόγων ὅτι τῶν ποιημάτ των ηγήσατο βούλησις. Ἐξ ἑνὸς δὲ τὸ πᾶν γνωρισθή σεται. Ἐπὶ γὰρ τῇ τοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ, τὸ, • Ποιήσωμεν ἄνθρωπον, ο καὶ τὸ, ο Γενηθήτω στε ρέωμα, ο καὶ τὸ, Γενηθήτω τίδε καὶ τόδε, βουλής THESAURUS. tasse dicat de aliquo hominum quod præter Hebr. 1, 3. Gen. 1, 6, 26. voluntatem filium habuit, ne statim ad neces- sitatem confugiat : neque enim necessario ha- buit, sed potius intelligat, in naturalibus non præcedere deliberationem. Sponte enim quispian generat, nulla deliberatione præcedente. Sponte igi- tur et citra deliberationem est Verbum in Patre, quemadmodum est in homine ejus proles. ALIUD. Si naturaliter bonus est Deus ac Pater, non ex voluntate, ne videatur aliquod tempus fuisse quando hoc ipsum non erat, in quo fiebat deliberatio, non voluntate generat Filium, sed natura. Hoc enim ei B convenientius est. ALIUD. Interrogandi sunt hostes Christi, num ipse Verbi Pater voluntate exsistat, an præter suam volunta- tem? Nam si ex voluntate, et necesse est volunta- tem priorem fuisse exsistentia, taceo blasphemiam quæ inde sequetur; si præter voluntatem, ex neces- sitate igitur est id quod est. At quis ei necessita- tem imposuit: Si vero exsistit quidemn Pater, neque ex voluntate, neque præter voluntatem, ea- dem sane ratio obtineat etiam in Filio. Neque enim hæc nimis audacter et temerarie inquirenda sunt. Iloc vero potius, cum de Deo agitur, leuendum est, ipsum esse qui est, quique nullum habet exsistendi principium, sed reliquis omnibus essendi initium C dedit. D ALIUD, ad rei explicationem. Absurdum et periculosum est de Filio dicere : Ex voluntate aut præter voluntatem factus est. Qui enim non ex voluntate exsistit Deus, non ex volur.- tate habet Verbum quod ex ejus essentia processit, sed naturaliter. Ita enim imago ejus et character vere fuerit ALIUD. Si voluntas et deliberatio Filii exsistentiam præ- cedit, Filius autem est sapientia et Verbum Patris, quo pacto deliberavit Pater, Verbo et sapientia, juxta vestram sententiam, carens? Neque enim ad- huc erat Filius, cum adhuc de eo deliberaretur. Quo pacto vero non absurdum fuerit inducere Patrem sccum deliberantem, an oporteret aliquando sapien- tiam et Verbum habere, an nou? Rejicienda igitur prorsus sunt indocta hostium Christi argumenta, non autem anxie laborioseque iis contradicen- dum. ALIUD, explicatius. Multis jam verbis ostensum est voluntatem sive deliberationem creaturarum creationem præcedere. Ex uno autem totum intelligetur. Nani in creatione hominis: ‹ Faciamus, inquit, hominem, › et, ‹ Fiat firmamentum”, › atque hoc, Fiathoc et illud, vo-

φρονεῖ· καὶ πάλιν ὥσπερ ἐξ ἀντιστρέφοντος, ο φρο- Α νεῖ, καὶ βουλεύεται. Ευρίσκεται γοῦν ὡς ἰσοδυνα μοῦντα συνάπτων αὐτὰ καὶ ὁ Σωτὴρ ἐφ' ἑαυτοῦ, καὶ λέγων· Ἐμὴ βουλή, καὶ ἀσφάλεια, ἐμὴ φρόνησις, ἐμὴ δὲ ἰσχύς. Ωσπερ γὰρ ἀσφάλεια καὶ ἰσχὺς ταυτόν ἐστιν, οὕτω καὶ βουλὴ καὶ φρόνησις. Εἰ μὲν οὖν αφρονά ποτε πιστεύουσι γεγενῆσθαι τὸν Πατέρα, ἐρωτάτωσαν εἰ ἐν φρονήσει γεγέννηκε τὸν Υἱόν. Ει δὲ φρίττουσι τοῦτο καὶ μόνον ἀκούοντες, πῶς οὐκ ἀπεβὲς τὸ ἐρωτᾷν καὶ λέγειν ἐφ' Υἱοῦ τοῦ Βουλήσει γεγένηται, ἢ μή; τοσαύτην τοῦ λόγου την δυσφημίαν εἰσφέροντος. ΑΛΛΟ. Ὁ μακάριος Παύλος τὴν ἀπαράλλακτον ὁμοιότητα δεικνύων, ἣν ὁ Υἱὸς ἔχει πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, γράφει περὶ αὐτοῦ· « ὓς ἂν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. » Εἰ τοίνυν χαρακτήρ ἐστι καὶ εἰκὼν τοῦ γεννήσαντος ὁ Υἱός, ἐγεννήθη δὲ, καθ' ὑμᾶς, προηγησαμένης βουλήσεως, ἀνάγκη πάσα καὶ τὸν Πατέρα οὕτως εἶναι, ὥσπερ ή εἰκὼν αὐτοῦ καὶ τὸ ἀπαύγασμα· ὡς καὶ αὐτὸ ἔχειν προηγουμένην αὐτοῦ τὴν βούλησιν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσε δὲς (οὐ γὰρ ἐκ βουλήσεως ἐστιν ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία καὶ ὑπόστασις), ἀνάγκη πᾶσα μηδὲ τὸν Υἱὸν ἐκ βουλήσεως εἶναι, φρονεῖν ἢ λέγειν. ΑΛΛΟ. ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Καὶ πῶς, φησίν, οὐκ ἀνάγκη συνομολογεῖν, ὅτι περ ἀθέλητός ἐστι τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός, ἤτοι ἀβούλητος, εἰ μὴ ἐκ βουλήσεως καὶ θελήσεως γέγονεν ; Πρὸς τοῦτο λύσις. Δυσωπείτω τῶν χριστομάχων τὴν πάντολμον γλῶτα τεν ὁ Σωτὴρ περὶ ἑαυτοῦ λέγων· . Ο Πατὴρ φιλεῖ εάν Υιόν, ο Ωσπερ γὰρ ἤδη προείρηται, τὸ εἶναι ἀγαθός τε καὶ ἐλεήμων, ἔχει μὲν, οὐκ ἐκ βουλήσεως δὲ, ούτε μὴν ἀβουλήτως ταῦτα ἐστι. Θέλει γὰρ εἶναι τοῦτο ὅπερ ἐστὶν ἀεὶ καὶ ἔσται. Οὕτω καὶ εἰ μὴ ἐκ βωλήσεως ἐγέννησε τὸν Υἱόν, ἀλλ' οὐκ ἀβουλήτως αὐτὸν ἔχει. Θέλει γὰρ τὸν Υἱὸν καὶ φιλεῖ, καθώς γέ- γραπται. Και καθάπερ ὁ Πατήρ τῆς ὑποστάσεως τῆς ἑαυτοῦ θελητής ἐστιν, οὐκ ἐκ βουλήσεώς τινος δείτε ὧν ὅπερ ἐστὶν, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς ἐκ τῆς τοῦ Πετρὸς ουσίας προελθών, οὐκ ἀθέλητός ἐστιν αὐτῷ, εἰ καὶ βούλησις οὐδαμοῦ τῆς γεννήσεως προδραμοῦσα τείνεται. ΑΛΛΟ. Εἰ απαύγασμα καὶ χαρακτήρ ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ Υιος, γέγονε δὲ θελήσει, καθ᾽ ὑμᾶς, ἦν ἄρα χρόνος και ουκ ήν, καθ᾽ ἂν ἡ περὶ αὐτοῦ θέλησις ἐκινεῖτο παρὰ τῷ Πατρί. Οὐκοῦν ἦν ποτε ὅτε χωρὶς ἀπαν τίσματος ἦν ὁ θεὸς καὶ δίχα χαρακτῆρος. Καὶ, εἰ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱός, οὐκ ἦν δέ ποτε, καθ' ὑμᾶς, ἴσον ἐστὶ τῷ λέγειν· οὐκ ἦν ενες γεννητική τοῦ Πατρὸς ἡ οὐσία· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἔκ • * Β THESAURUS. idem etiam prudens est : et vice versa, qui prudens {febr. 1, 3. ** Juan. 111, 35. est, idem et deliberat. Atque ita Servator ipse hæc veluti æquipollentia conjungit dicens de se: Meum est consilium et tutela, mea prudentia et po- tentia. Quemadmodum enim tutela et potentia idem sunt; ita etiam deliberatio et prudentia. Si ergo imprudentem aliquando fuisse Patrem existimant, interrogent an in prudentia genuerit Filium. Al si vel id audientes perhorrescant, quo pacto non im- pium fuerit interrogare ac dicere de Filio: An vo- luntate factus sit, necne? cum hoc ad tantam atque illud in Verbum blasphemiam pertineat. ALIUD. Beatus Paulus, similitudinem quam Filius habet cum Patre ostendens, ita scribit : « Qui cum sit splendor gloriæ et character hypostaseos illius f., Si ergo Filius est character et imago Genitoris, ge- nitus autem est, ut vos dicitis, præcedente delibe- ratione, necessarium omnino fuerit Patrem ita se habere, ut imago et splendor ipsius : adeo ut etiam ipsum praecesserit deliberatio. Si vero hoc impium est (neque enim ex deliberatione est Patris essen- tia atque hypostasis), ergo nec Filium ex delibera- tione factum esse vel credere, vel dicere oportet. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. At quo pacto, inquiunt, non fuerit necesse fateri Filium citra voluntatem aut consilium Patri ac- C cessisse, nisi consilio et voluntate præcedente fa- clus est? • Solutio objectionis. ' Retundat impudentem hostium Christi linguam Servator ipse ita de se dicens : • Pater amat Fi- lium › Quemadmodum enim jam dictum est quod bonus sit et misericors, babet id non ex vo- luntate, sed neque absque voluntate hæc sunt. Vult enim esse id quod est semper et erit. Ita etiam, licet non ex voluntate genuerit Filium, non tamen absque voluntate illum habet. Vult enim Filium et amat, sicut scriptum est. Et quemadmodum Pater suam ipsius bypostasim vult, neque tamen ex vo- luntate est id quod est, ita etiam Filius ex essentia D Patris procedens, non ei adest præter ipsius volun tatem, tametsi voluntas sive deliberatio generatio- nem nequaquam præcesserit. ALIUD. Si splendor et character Patris est Filius, factus autem est ex voluntate, ut vestra fert opinio, erat ita - que tempus quando non erat, in quo Pater consi- lium suum de illo agitabat. Fuit igitur etiam ali- quando Deus absque suo splendore et charactere. El, si proprium essentia Patris est Filius, atqui is aliquando non fuit, ut vos dicitis, idem est ac si dicas generativam Patris essentiam aliquando non

φρονεῖ· καὶ πάλιν ὥσπερ ἐξ ἀντιστρέφοντος, ο φρο- Α νεῖ, καὶ βουλεύεται. Ευρίσκεται γοῦν ὡς ἰσοδυνα μοῦντα συνάπτων αὐτὰ καὶ ὁ Σωτὴρ ἐφ' ἑαυτοῦ, καὶ λέγων· Ἐμὴ βουλή, καὶ ἀσφάλεια, ἐμὴ φρόνησις, ἐμὴ δὲ ἰσχύς. Ωσπερ γὰρ ἀσφάλεια καὶ ἰσχὺς ταυτόν ἐστιν, οὕτω καὶ βουλὴ καὶ φρόνησις. Εἰ μὲν οὖν αφρονά ποτε πιστεύουσι γεγενῆσθαι τὸν Πατέρα, ἐρωτάτωσαν εἰ ἐν φρονήσει γεγέννηκε τὸν Υἱόν. Ει δὲ φρίττουσι τοῦτο καὶ μόνον ἀκούοντες, πῶς οὐκ ἀπεβὲς τὸ ἐρωτᾷν καὶ λέγειν ἐφ' Υἱοῦ τοῦ Βουλήσει γεγένηται, ἢ μή; τοσαύτην τοῦ λόγου την δυσφημίαν εἰσφέροντος. ΑΛΛΟ. Ὁ μακάριος Παύλος τὴν ἀπαράλλακτον ὁμοιότητα δεικνύων, ἣν ὁ Υἱὸς ἔχει πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, γράφει περὶ αὐτοῦ· « ὓς ἂν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. » Εἰ τοίνυν χαρακτήρ ἐστι καὶ εἰκὼν τοῦ γεννήσαντος ὁ Υἱός, ἐγεννήθη δὲ, καθ' ὑμᾶς, προηγησαμένης βουλήσεως, ἀνάγκη πάσα καὶ τὸν Πατέρα οὕτως εἶναι, ὥσπερ ή εἰκὼν αὐτοῦ καὶ τὸ ἀπαύγασμα· ὡς καὶ αὐτὸ ἔχειν προηγουμένην αὐτοῦ τὴν βούλησιν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσε δὲς (οὐ γὰρ ἐκ βουλήσεως ἐστιν ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία καὶ ὑπόστασις), ἀνάγκη πᾶσα μηδὲ τὸν Υἱὸν ἐκ βουλήσεως εἶναι, φρονεῖν ἢ λέγειν. ΑΛΛΟ. ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Καὶ πῶς, φησίν, οὐκ ἀνάγκη συνομολογεῖν, ὅτι περ ἀθέλητός ἐστι τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός, ἤτοι ἀβούλητος, εἰ μὴ ἐκ βουλήσεως καὶ θελήσεως γέγονεν ; Πρὸς τοῦτο λύσις. Δυσωπείτω τῶν χριστομάχων τὴν πάντολμον γλῶτα τεν ὁ Σωτὴρ περὶ ἑαυτοῦ λέγων· . Ο Πατὴρ φιλεῖ εάν Υιόν, ο Ωσπερ γὰρ ἤδη προείρηται, τὸ εἶναι ἀγαθός τε καὶ ἐλεήμων, ἔχει μὲν, οὐκ ἐκ βουλήσεως δὲ, ούτε μὴν ἀβουλήτως ταῦτα ἐστι. Θέλει γὰρ εἶναι τοῦτο ὅπερ ἐστὶν ἀεὶ καὶ ἔσται. Οὕτω καὶ εἰ μὴ ἐκ βωλήσεως ἐγέννησε τὸν Υἱόν, ἀλλ' οὐκ ἀβουλήτως αὐτὸν ἔχει. Θέλει γὰρ τὸν Υἱὸν καὶ φιλεῖ, καθώς γέ- γραπται. Και καθάπερ ὁ Πατήρ τῆς ὑποστάσεως τῆς ἑαυτοῦ θελητής ἐστιν, οὐκ ἐκ βουλήσεώς τινος δείτε ὧν ὅπερ ἐστὶν, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς ἐκ τῆς τοῦ Πετρὸς ουσίας προελθών, οὐκ ἀθέλητός ἐστιν αὐτῷ, εἰ καὶ βούλησις οὐδαμοῦ τῆς γεννήσεως προδραμοῦσα τείνεται. ΑΛΛΟ. Εἰ απαύγασμα καὶ χαρακτήρ ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ Υιος, γέγονε δὲ θελήσει, καθ᾽ ὑμᾶς, ἦν ἄρα χρόνος και ουκ ήν, καθ᾽ ἂν ἡ περὶ αὐτοῦ θέλησις ἐκινεῖτο παρὰ τῷ Πατρί. Οὐκοῦν ἦν ποτε ὅτε χωρὶς ἀπαν τίσματος ἦν ὁ θεὸς καὶ δίχα χαρακτῆρος. Καὶ, εἰ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱός, οὐκ ἦν δέ ποτε, καθ' ὑμᾶς, ἴσον ἐστὶ τῷ λέγειν· οὐκ ἦν ενες γεννητική τοῦ Πατρὸς ἡ οὐσία· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἔκ • * Β THESAURUS. idem etiam prudens est : et vice versa, qui prudens {febr. 1, 3. ** Juan. 111, 35. est, idem et deliberat. Atque ita Servator ipse hæc veluti æquipollentia conjungit dicens de se: Meum est consilium et tutela, mea prudentia et po- tentia. Quemadmodum enim tutela et potentia idem sunt; ita etiam deliberatio et prudentia. Si ergo imprudentem aliquando fuisse Patrem existimant, interrogent an in prudentia genuerit Filium. Al si vel id audientes perhorrescant, quo pacto non im- pium fuerit interrogare ac dicere de Filio: An vo- luntate factus sit, necne? cum hoc ad tantam atque illud in Verbum blasphemiam pertineat. ALIUD. Beatus Paulus, similitudinem quam Filius habet cum Patre ostendens, ita scribit : « Qui cum sit splendor gloriæ et character hypostaseos illius f., Si ergo Filius est character et imago Genitoris, ge- nitus autem est, ut vos dicitis, præcedente delibe- ratione, necessarium omnino fuerit Patrem ita se habere, ut imago et splendor ipsius : adeo ut etiam ipsum praecesserit deliberatio. Si vero hoc impium est (neque enim ex deliberatione est Patris essen- tia atque hypostasis), ergo nec Filium ex delibera- tione factum esse vel credere, vel dicere oportet. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. At quo pacto, inquiunt, non fuerit necesse fateri Filium citra voluntatem aut consilium Patri ac- C cessisse, nisi consilio et voluntate præcedente fa- clus est? • Solutio objectionis. ' Retundat impudentem hostium Christi linguam Servator ipse ita de se dicens : • Pater amat Fi- lium › Quemadmodum enim jam dictum est quod bonus sit et misericors, babet id non ex vo- luntate, sed neque absque voluntate hæc sunt. Vult enim esse id quod est semper et erit. Ita etiam, licet non ex voluntate genuerit Filium, non tamen absque voluntate illum habet. Vult enim Filium et amat, sicut scriptum est. Et quemadmodum Pater suam ipsius bypostasim vult, neque tamen ex vo- luntate est id quod est, ita etiam Filius ex essentia D Patris procedens, non ei adest præter ipsius volun tatem, tametsi voluntas sive deliberatio generatio- nem nequaquam præcesserit. ALIUD. Si splendor et character Patris est Filius, factus autem est ex voluntate, ut vestra fert opinio, erat ita - que tempus quando non erat, in quo Pater consi- lium suum de illo agitabat. Fuit igitur etiam ali- quando Deus absque suo splendore et charactere. El, si proprium essentia Patris est Filius, atqui is aliquando non fuit, ut vos dicitis, idem est ac si dicas generativam Patris essentiam aliquando non

Α τινος μεταβολῆς εἰς τοῦτο παρῆλθεν ἀποκυήσασα τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς φρονεῖν τε καὶ λέγειν, μὴ προτεινέτωσάν τινες ἐφ' Υἱοῦ τὸ, Βουλήσει ἢ μή. “Ωσπερ γὰρ ἀγαθὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, οὕτω καὶ γεννητικὸς κατὰ φύσιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Εἰ πᾶσα βούλησις ἡ ἔν τισι γινομένη οὐ δίχα λό- γου γίνεται (λόγος γάρ ἐστιν ἀφανῶς ἐν καρδίᾳ στρε- φόμενος ἡ βούλησις), ἔστι δὲ ὁ Υἱὸς ὁ Λόγος τοῦ Πατρός, αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἡ βούλησις αὐτοῦ. Εἶτα πῶς ἡ βούλησις ἐν βουλήσει γίνεται; ἢ πῶς ὁ Λό γος ἐν λόγῳ ; Πάντα τοίνυν ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί, καὶ βουλὴ καὶ Λόγος, καὶ σοφία· καὶ οὐδέν ἐστιν ἐν Πατρὶ πρὸ αὐτοῦ. ΑΛΛΟ ὅμοιον. Εχει κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος τὸ δύνασθαι τέκνων αὐτὸν γενέσθαι πατέρα· καὶ οὐχ ὥσπερ ἐκ βουλήσεως ἀγαθός ἐστιν ἢ πονηρὸς, οὕτω καὶ πατήρ. Ἀλλὰ τὸ μὲν φύσει, τὸ δὲ βουλήσει ἐστί. Καὶ τοῦ μὲν ἐσμὲν κύριοι· τοῦ δὲ ἡ φύσις ἀπαράβατών ἔχει τὸν νόμον. Ωσπερ οὖν οὐκ ἐκ βουλήσεως ἔχομεν ἡμεῖς τὸ εἶναι πατέρες τῶν ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ φυσικῶς, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ οὐκ ἐκ βουλήσεως Πατήρ ἐστιν, ἀλλὰ φυσικῶς. Καὶ ὥσπερ οἱ ἐξ ἡμῶν τικτόμενοι ὅμοιοι πάντως ἡμῖν κατ' οὐσίαν εἰσὶν, οὕτω καὶ ὁ Υἱός οὐκ ἔξωθεν τῷ Πατρὶ προσγενόμενος, ἀλλ᾽ ὄντως ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν ὅμοιός ἐστὶ κατὰ πάντα τῷ γεγεννηκότι. Καὶ ὥσπερ οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστι Πατὴρ, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστιν, ἀλλὰ κατὰ φύσιν, ἀπαύγασμα καὶ χαρακτὴρ ὑπάρχων τοῦ γεννήσαντος αὐτόν. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Ερωτητέον, φησί, τοὺς ὀρθὰ φρονεῖν ολομένους πότερόν ποτε βουλήσει γεγέννηκε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, ἢ ἀβουλήτως. Εἰ μὲν γὰρ ἐνυπῆρχε τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἕτερος ὢν παρ' αὐτὸν ὁ Υἱός, οὐ προαιρέσει τέτοκεν. Ην γὰρ ἀνάγκη τεκεῖν τὸν ἐν τῇ φύσει κείμενον. Εἰ δὲ οὐκ ἦν ἐν Πατρὶ, ἐγεννήθη δὲ βουλη θέντος τοῦ Πατρός, ἀνάγκη προϋπάρχειν αὐτοῦ τὴν βούλησιν. Οὐκ ἦν οὖν ἄρα τῷ γεννήσαντι συναΐδιος. Πρὸς ταῦτα λύσις. Πρῶτον μὲν ἀποθαυμάζειν ἄξιον τοὺς ἀφυλάκτως εἰς πᾶσαν τρέχοντας δυσφημίαν, πολλήν τε ἀμαθία αὐτοῖς ἐγκαλεῖν. Οὐ γὰρ αἰσχύνονται καὶ αὐτὸν, ἀνάγκαις ὑποτιθέντες τὸν Θεὸν, καὶ καθάπερ ἐπὶ σω μάτων ἀνθρωπίνων ἐμπεριέχεσθαί τι λέγοντες τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἣ ὥσπερ τι σκεῦος ἐν σκεύει κεζ. σθαι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρί. Ἡμεῖς δὲ οἷς ὀρθὰ καὶ δίκαια φρονεῖν ἐσπούδασται, ἄνω μὲν πάσης ἀνάγκης εἶναί φαμεν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ· εἶναι δὲ πάλιν τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ, οὐχ ὡς σῶμα ὑπὸ σώματος περιεχό- μενον, ἀλλ' ὡς ἀχώριστον τῆς οὐσίας αὐτοῦ καὶ ἐξ αὐτῆς προελθόντα κατὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον. Ει δὲ οἴονται σοφόν τι προτείνειν, βουλήσει λέγοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse, sed veluti ex mulatione quadam eo tra- ductam fuisse ut gigneret Filium. Si vero id et co- gitatu et dictu impium est, ne illud, Voluntate, an non, de Filio objiciant. Sicut enim Pater naturaliter est bonus, ita etiam naturaliter generativus. ALIUD, ad explicationem. Si omnis voluntas quæ in quoquam fit non abs- que verbo fit (voluntas enim est verðum occultum quod in corde agitatur), Filius autem est Verbum Patris, idem igitur etiam est voluntas ipsius. Atqui quo pacto voluntas in voluntate fit? aut qui Verbum in Verbo? Omnia igitur hæc est Filius Patri : et vo- luntas et Verbum, et sapientia : nihilque est in Pa- tre ante ipsum. ALIUD simile. Habet sibi homo naturaliter insitam procreandi filios potestatem, et non quemadmodum homo ex voluntate est bonus aut malus, ita etiam ex volun- tate est pater. Sed hoc ex natura, illud ex voluntate habet. Et illius quidem domini sumus; in hoc vero perpetua atque incommutabilis natura lex viget. Sicut igitur nos non ex voluntate, sed natura, ha- bemus ut simus patres filiorum nostrorum, ita etiaın Deus ac Pater non ex voluntate Pater est, sed natu- raliter. Et quemadmodum qui ex nobis gignuntur similes prorsus nobis sunt secundum substantiam, ita etiam Filius non extrinsecus Patri accessit, sed revera ex essentia ipsius procedens per omnia simi- lis est Genitori. Et quemadmodum Pater non ex vo- luntate est Pater, ita et Filius non ex voluntate, sed ex natura est, splendor et character exsistens ejus qui ipsum genuit. ALIUD. Objectio ex Eunomio. Interrogandi sunt, inquit, ii qui se recte sentire existimant, utrum aliquando voluntate genuerit Fi- lium Pater, an citra voluntatem. Si enim exstitit in essentia Patris, alius ab ipso Filius, non voluntarie genuit. Necesse enim erat parere eum qui in natura erat. Si vero non erat in Patre, sed factus est deli- beratione Patris adhibita, necesse est omnino deli- berationem præcessisse. Non erat igitur Patri co- æternus. Solutio objectionis. Primum quidem stupenda res est quo pacto adeo temerarie et portentosa velut imperitia in omnem blasphemiam ruant. Neque enim pudet eos etiam ipsum Deum necessitati subjicere, dicentes perinde atque in humanis corporibus aliquid Patris essentia comprehendi, ac quasi vas in vase, ita Filium in Patre teneri. Nos vero, qui recte ac juste sentire studemus, essentiam Dei omni pecessitate superio- rem esse dicimus; et Filium esse in Patre, non ut corpus in corpore, sed ut inseparabilem ab ejus es- sentia et ab ipso procedentem naturaliter. Si vero existimant se acutum aliquid proponere, dicentes voluntate aut citra voluntatem eum factum esse, vi- B C D

Α τινος μεταβολῆς εἰς τοῦτο παρῆλθεν ἀποκυήσασα τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς φρονεῖν τε καὶ λέγειν, μὴ προτεινέτωσάν τινες ἐφ' Υἱοῦ τὸ, Βουλήσει ἢ μή. “Ωσπερ γὰρ ἀγαθὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, οὕτω καὶ γεννητικὸς κατὰ φύσιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Εἰ πᾶσα βούλησις ἡ ἔν τισι γινομένη οὐ δίχα λό- γου γίνεται (λόγος γάρ ἐστιν ἀφανῶς ἐν καρδίᾳ στρε- φόμενος ἡ βούλησις), ἔστι δὲ ὁ Υἱὸς ὁ Λόγος τοῦ Πατρός, αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἡ βούλησις αὐτοῦ. Εἶτα πῶς ἡ βούλησις ἐν βουλήσει γίνεται; ἢ πῶς ὁ Λό γος ἐν λόγῳ ; Πάντα τοίνυν ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί, καὶ βουλὴ καὶ Λόγος, καὶ σοφία· καὶ οὐδέν ἐστιν ἐν Πατρὶ πρὸ αὐτοῦ. ΑΛΛΟ ὅμοιον. Εχει κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος τὸ δύνασθαι τέκνων αὐτὸν γενέσθαι πατέρα· καὶ οὐχ ὥσπερ ἐκ βουλήσεως ἀγαθός ἐστιν ἢ πονηρὸς, οὕτω καὶ πατήρ. Ἀλλὰ τὸ μὲν φύσει, τὸ δὲ βουλήσει ἐστί. Καὶ τοῦ μὲν ἐσμὲν κύριοι· τοῦ δὲ ἡ φύσις ἀπαράβατών ἔχει τὸν νόμον. Ωσπερ οὖν οὐκ ἐκ βουλήσεως ἔχομεν ἡμεῖς τὸ εἶναι πατέρες τῶν ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ φυσικῶς, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ οὐκ ἐκ βουλήσεως Πατήρ ἐστιν, ἀλλὰ φυσικῶς. Καὶ ὥσπερ οἱ ἐξ ἡμῶν τικτόμενοι ὅμοιοι πάντως ἡμῖν κατ' οὐσίαν εἰσὶν, οὕτω καὶ ὁ Υἱός οὐκ ἔξωθεν τῷ Πατρὶ προσγενόμενος, ἀλλ᾽ ὄντως ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν ὅμοιός ἐστὶ κατὰ πάντα τῷ γεγεννηκότι. Καὶ ὥσπερ οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστι Πατὴρ, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστιν, ἀλλὰ κατὰ φύσιν, ἀπαύγασμα καὶ χαρακτὴρ ὑπάρχων τοῦ γεννήσαντος αὐτόν. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Ερωτητέον, φησί, τοὺς ὀρθὰ φρονεῖν ολομένους πότερόν ποτε βουλήσει γεγέννηκε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, ἢ ἀβουλήτως. Εἰ μὲν γὰρ ἐνυπῆρχε τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἕτερος ὢν παρ' αὐτὸν ὁ Υἱός, οὐ προαιρέσει τέτοκεν. Ην γὰρ ἀνάγκη τεκεῖν τὸν ἐν τῇ φύσει κείμενον. Εἰ δὲ οὐκ ἦν ἐν Πατρὶ, ἐγεννήθη δὲ βουλη θέντος τοῦ Πατρός, ἀνάγκη προϋπάρχειν αὐτοῦ τὴν βούλησιν. Οὐκ ἦν οὖν ἄρα τῷ γεννήσαντι συναΐδιος. Πρὸς ταῦτα λύσις. Πρῶτον μὲν ἀποθαυμάζειν ἄξιον τοὺς ἀφυλάκτως εἰς πᾶσαν τρέχοντας δυσφημίαν, πολλήν τε ἀμαθία αὐτοῖς ἐγκαλεῖν. Οὐ γὰρ αἰσχύνονται καὶ αὐτὸν, ἀνάγκαις ὑποτιθέντες τὸν Θεὸν, καὶ καθάπερ ἐπὶ σω μάτων ἀνθρωπίνων ἐμπεριέχεσθαί τι λέγοντες τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἣ ὥσπερ τι σκεῦος ἐν σκεύει κεζ. σθαι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρί. Ἡμεῖς δὲ οἷς ὀρθὰ καὶ δίκαια φρονεῖν ἐσπούδασται, ἄνω μὲν πάσης ἀνάγκης εἶναί φαμεν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ· εἶναι δὲ πάλιν τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ, οὐχ ὡς σῶμα ὑπὸ σώματος περιεχό- μενον, ἀλλ' ὡς ἀχώριστον τῆς οὐσίας αὐτοῦ καὶ ἐξ αὐτῆς προελθόντα κατὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον. Ει δὲ οἴονται σοφόν τι προτείνειν, βουλήσει λέγοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse, sed veluti ex mulatione quadam eo tra- ductam fuisse ut gigneret Filium. Si vero id et co- gitatu et dictu impium est, ne illud, Voluntate, an non, de Filio objiciant. Sicut enim Pater naturaliter est bonus, ita etiam naturaliter generativus. ALIUD, ad explicationem. Si omnis voluntas quæ in quoquam fit non abs- que verbo fit (voluntas enim est verðum occultum quod in corde agitatur), Filius autem est Verbum Patris, idem igitur etiam est voluntas ipsius. Atqui quo pacto voluntas in voluntate fit? aut qui Verbum in Verbo? Omnia igitur hæc est Filius Patri : et vo- luntas et Verbum, et sapientia : nihilque est in Pa- tre ante ipsum. ALIUD simile. Habet sibi homo naturaliter insitam procreandi filios potestatem, et non quemadmodum homo ex voluntate est bonus aut malus, ita etiam ex volun- tate est pater. Sed hoc ex natura, illud ex voluntate habet. Et illius quidem domini sumus; in hoc vero perpetua atque incommutabilis natura lex viget. Sicut igitur nos non ex voluntate, sed natura, ha- bemus ut simus patres filiorum nostrorum, ita etiaın Deus ac Pater non ex voluntate Pater est, sed natu- raliter. Et quemadmodum qui ex nobis gignuntur similes prorsus nobis sunt secundum substantiam, ita etiam Filius non extrinsecus Patri accessit, sed revera ex essentia ipsius procedens per omnia simi- lis est Genitori. Et quemadmodum Pater non ex vo- luntate est Pater, ita et Filius non ex voluntate, sed ex natura est, splendor et character exsistens ejus qui ipsum genuit. ALIUD. Objectio ex Eunomio. Interrogandi sunt, inquit, ii qui se recte sentire existimant, utrum aliquando voluntate genuerit Fi- lium Pater, an citra voluntatem. Si enim exstitit in essentia Patris, alius ab ipso Filius, non voluntarie genuit. Necesse enim erat parere eum qui in natura erat. Si vero non erat in Patre, sed factus est deli- beratione Patris adhibita, necesse est omnino deli- berationem præcessisse. Non erat igitur Patri co- æternus. Solutio objectionis. Primum quidem stupenda res est quo pacto adeo temerarie et portentosa velut imperitia in omnem blasphemiam ruant. Neque enim pudet eos etiam ipsum Deum necessitati subjicere, dicentes perinde atque in humanis corporibus aliquid Patris essentia comprehendi, ac quasi vas in vase, ita Filium in Patre teneri. Nos vero, qui recte ac juste sentire studemus, essentiam Dei omni pecessitate superio- rem esse dicimus; et Filium esse in Patre, non ut corpus in corpore, sed ut inseparabilem ab ejus es- sentia et ab ipso procedentem naturaliter. Si vero existimant se acutum aliquid proponere, dicentes voluntate aut citra voluntatem eum factum esse, vi- B C D

Α τινος μεταβολῆς εἰς τοῦτο παρῆλθεν ἀποκυήσασα τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς φρονεῖν τε καὶ λέγειν, μὴ προτεινέτωσάν τινες ἐφ' Υἱοῦ τὸ, Βουλήσει ἢ μή. “Ωσπερ γὰρ ἀγαθὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, οὕτω καὶ γεννητικὸς κατὰ φύσιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Εἰ πᾶσα βούλησις ἡ ἔν τισι γινομένη οὐ δίχα λό- γου γίνεται (λόγος γάρ ἐστιν ἀφανῶς ἐν καρδίᾳ στρε- φόμενος ἡ βούλησις), ἔστι δὲ ὁ Υἱὸς ὁ Λόγος τοῦ Πατρός, αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἡ βούλησις αὐτοῦ. Εἶτα πῶς ἡ βούλησις ἐν βουλήσει γίνεται; ἢ πῶς ὁ Λό γος ἐν λόγῳ ; Πάντα τοίνυν ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί, καὶ βουλὴ καὶ Λόγος, καὶ σοφία· καὶ οὐδέν ἐστιν ἐν Πατρὶ πρὸ αὐτοῦ. ΑΛΛΟ ὅμοιον. Εχει κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος τὸ δύνασθαι τέκνων αὐτὸν γενέσθαι πατέρα· καὶ οὐχ ὥσπερ ἐκ βουλήσεως ἀγαθός ἐστιν ἢ πονηρὸς, οὕτω καὶ πατήρ. Ἀλλὰ τὸ μὲν φύσει, τὸ δὲ βουλήσει ἐστί. Καὶ τοῦ μὲν ἐσμὲν κύριοι· τοῦ δὲ ἡ φύσις ἀπαράβατών ἔχει τὸν νόμον. Ωσπερ οὖν οὐκ ἐκ βουλήσεως ἔχομεν ἡμεῖς τὸ εἶναι πατέρες τῶν ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ φυσικῶς, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ οὐκ ἐκ βουλήσεως Πατήρ ἐστιν, ἀλλὰ φυσικῶς. Καὶ ὥσπερ οἱ ἐξ ἡμῶν τικτόμενοι ὅμοιοι πάντως ἡμῖν κατ' οὐσίαν εἰσὶν, οὕτω καὶ ὁ Υἱός οὐκ ἔξωθεν τῷ Πατρὶ προσγενόμενος, ἀλλ᾽ ὄντως ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν ὅμοιός ἐστὶ κατὰ πάντα τῷ γεγεννηκότι. Καὶ ὥσπερ οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστι Πατὴρ, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστιν, ἀλλὰ κατὰ φύσιν, ἀπαύγασμα καὶ χαρακτὴρ ὑπάρχων τοῦ γεννήσαντος αὐτόν. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Ερωτητέον, φησί, τοὺς ὀρθὰ φρονεῖν ολομένους πότερόν ποτε βουλήσει γεγέννηκε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, ἢ ἀβουλήτως. Εἰ μὲν γὰρ ἐνυπῆρχε τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἕτερος ὢν παρ' αὐτὸν ὁ Υἱός, οὐ προαιρέσει τέτοκεν. Ην γὰρ ἀνάγκη τεκεῖν τὸν ἐν τῇ φύσει κείμενον. Εἰ δὲ οὐκ ἦν ἐν Πατρὶ, ἐγεννήθη δὲ βουλη θέντος τοῦ Πατρός, ἀνάγκη προϋπάρχειν αὐτοῦ τὴν βούλησιν. Οὐκ ἦν οὖν ἄρα τῷ γεννήσαντι συναΐδιος. Πρὸς ταῦτα λύσις. Πρῶτον μὲν ἀποθαυμάζειν ἄξιον τοὺς ἀφυλάκτως εἰς πᾶσαν τρέχοντας δυσφημίαν, πολλήν τε ἀμαθία αὐτοῖς ἐγκαλεῖν. Οὐ γὰρ αἰσχύνονται καὶ αὐτὸν, ἀνάγκαις ὑποτιθέντες τὸν Θεὸν, καὶ καθάπερ ἐπὶ σω μάτων ἀνθρωπίνων ἐμπεριέχεσθαί τι λέγοντες τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἣ ὥσπερ τι σκεῦος ἐν σκεύει κεζ. σθαι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρί. Ἡμεῖς δὲ οἷς ὀρθὰ καὶ δίκαια φρονεῖν ἐσπούδασται, ἄνω μὲν πάσης ἀνάγκης εἶναί φαμεν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ· εἶναι δὲ πάλιν τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ, οὐχ ὡς σῶμα ὑπὸ σώματος περιεχό- μενον, ἀλλ' ὡς ἀχώριστον τῆς οὐσίας αὐτοῦ καὶ ἐξ αὐτῆς προελθόντα κατὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον. Ει δὲ οἴονται σοφόν τι προτείνειν, βουλήσει λέγοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse, sed veluti ex mulatione quadam eo tra- ductam fuisse ut gigneret Filium. Si vero id et co- gitatu et dictu impium est, ne illud, Voluntate, an non, de Filio objiciant. Sicut enim Pater naturaliter est bonus, ita etiam naturaliter generativus. ALIUD, ad explicationem. Si omnis voluntas quæ in quoquam fit non abs- que verbo fit (voluntas enim est verðum occultum quod in corde agitatur), Filius autem est Verbum Patris, idem igitur etiam est voluntas ipsius. Atqui quo pacto voluntas in voluntate fit? aut qui Verbum in Verbo? Omnia igitur hæc est Filius Patri : et vo- luntas et Verbum, et sapientia : nihilque est in Pa- tre ante ipsum. ALIUD simile. Habet sibi homo naturaliter insitam procreandi filios potestatem, et non quemadmodum homo ex voluntate est bonus aut malus, ita etiam ex volun- tate est pater. Sed hoc ex natura, illud ex voluntate habet. Et illius quidem domini sumus; in hoc vero perpetua atque incommutabilis natura lex viget. Sicut igitur nos non ex voluntate, sed natura, ha- bemus ut simus patres filiorum nostrorum, ita etiaın Deus ac Pater non ex voluntate Pater est, sed natu- raliter. Et quemadmodum qui ex nobis gignuntur similes prorsus nobis sunt secundum substantiam, ita etiam Filius non extrinsecus Patri accessit, sed revera ex essentia ipsius procedens per omnia simi- lis est Genitori. Et quemadmodum Pater non ex vo- luntate est Pater, ita et Filius non ex voluntate, sed ex natura est, splendor et character exsistens ejus qui ipsum genuit. ALIUD. Objectio ex Eunomio. Interrogandi sunt, inquit, ii qui se recte sentire existimant, utrum aliquando voluntate genuerit Fi- lium Pater, an citra voluntatem. Si enim exstitit in essentia Patris, alius ab ipso Filius, non voluntarie genuit. Necesse enim erat parere eum qui in natura erat. Si vero non erat in Patre, sed factus est deli- beratione Patris adhibita, necesse est omnino deli- berationem præcessisse. Non erat igitur Patri co- æternus. Solutio objectionis. Primum quidem stupenda res est quo pacto adeo temerarie et portentosa velut imperitia in omnem blasphemiam ruant. Neque enim pudet eos etiam ipsum Deum necessitati subjicere, dicentes perinde atque in humanis corporibus aliquid Patris essentia comprehendi, ac quasi vas in vase, ita Filium in Patre teneri. Nos vero, qui recte ac juste sentire studemus, essentiam Dei omni pecessitate superio- rem esse dicimus; et Filium esse in Patre, non ut corpus in corpore, sed ut inseparabilem ab ejus es- sentia et ab ipso procedentem naturaliter. Si vero existimant se acutum aliquid proponere, dicentes voluntate aut citra voluntatem eum factum esse, vi- B C D

Α τινος μεταβολῆς εἰς τοῦτο παρῆλθεν ἀποκυήσασα τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς φρονεῖν τε καὶ λέγειν, μὴ προτεινέτωσάν τινες ἐφ' Υἱοῦ τὸ, Βουλήσει ἢ μή. “Ωσπερ γὰρ ἀγαθὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, οὕτω καὶ γεννητικὸς κατὰ φύσιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Εἰ πᾶσα βούλησις ἡ ἔν τισι γινομένη οὐ δίχα λό- γου γίνεται (λόγος γάρ ἐστιν ἀφανῶς ἐν καρδίᾳ στρε- φόμενος ἡ βούλησις), ἔστι δὲ ὁ Υἱὸς ὁ Λόγος τοῦ Πατρός, αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἡ βούλησις αὐτοῦ. Εἶτα πῶς ἡ βούλησις ἐν βουλήσει γίνεται; ἢ πῶς ὁ Λό γος ἐν λόγῳ ; Πάντα τοίνυν ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί, καὶ βουλὴ καὶ Λόγος, καὶ σοφία· καὶ οὐδέν ἐστιν ἐν Πατρὶ πρὸ αὐτοῦ. ΑΛΛΟ ὅμοιον. Εχει κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος τὸ δύνασθαι τέκνων αὐτὸν γενέσθαι πατέρα· καὶ οὐχ ὥσπερ ἐκ βουλήσεως ἀγαθός ἐστιν ἢ πονηρὸς, οὕτω καὶ πατήρ. Ἀλλὰ τὸ μὲν φύσει, τὸ δὲ βουλήσει ἐστί. Καὶ τοῦ μὲν ἐσμὲν κύριοι· τοῦ δὲ ἡ φύσις ἀπαράβατών ἔχει τὸν νόμον. Ωσπερ οὖν οὐκ ἐκ βουλήσεως ἔχομεν ἡμεῖς τὸ εἶναι πατέρες τῶν ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ φυσικῶς, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ οὐκ ἐκ βουλήσεως Πατήρ ἐστιν, ἀλλὰ φυσικῶς. Καὶ ὥσπερ οἱ ἐξ ἡμῶν τικτόμενοι ὅμοιοι πάντως ἡμῖν κατ' οὐσίαν εἰσὶν, οὕτω καὶ ὁ Υἱός οὐκ ἔξωθεν τῷ Πατρὶ προσγενόμενος, ἀλλ᾽ ὄντως ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν ὅμοιός ἐστὶ κατὰ πάντα τῷ γεγεννηκότι. Καὶ ὥσπερ οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστι Πατὴρ, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστιν, ἀλλὰ κατὰ φύσιν, ἀπαύγασμα καὶ χαρακτὴρ ὑπάρχων τοῦ γεννήσαντος αὐτόν. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Ερωτητέον, φησί, τοὺς ὀρθὰ φρονεῖν ολομένους πότερόν ποτε βουλήσει γεγέννηκε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, ἢ ἀβουλήτως. Εἰ μὲν γὰρ ἐνυπῆρχε τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἕτερος ὢν παρ' αὐτὸν ὁ Υἱός, οὐ προαιρέσει τέτοκεν. Ην γὰρ ἀνάγκη τεκεῖν τὸν ἐν τῇ φύσει κείμενον. Εἰ δὲ οὐκ ἦν ἐν Πατρὶ, ἐγεννήθη δὲ βουλη θέντος τοῦ Πατρός, ἀνάγκη προϋπάρχειν αὐτοῦ τὴν βούλησιν. Οὐκ ἦν οὖν ἄρα τῷ γεννήσαντι συναΐδιος. Πρὸς ταῦτα λύσις. Πρῶτον μὲν ἀποθαυμάζειν ἄξιον τοὺς ἀφυλάκτως εἰς πᾶσαν τρέχοντας δυσφημίαν, πολλήν τε ἀμαθία αὐτοῖς ἐγκαλεῖν. Οὐ γὰρ αἰσχύνονται καὶ αὐτὸν, ἀνάγκαις ὑποτιθέντες τὸν Θεὸν, καὶ καθάπερ ἐπὶ σω μάτων ἀνθρωπίνων ἐμπεριέχεσθαί τι λέγοντες τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἣ ὥσπερ τι σκεῦος ἐν σκεύει κεζ. σθαι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρί. Ἡμεῖς δὲ οἷς ὀρθὰ καὶ δίκαια φρονεῖν ἐσπούδασται, ἄνω μὲν πάσης ἀνάγκης εἶναί φαμεν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ· εἶναι δὲ πάλιν τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ, οὐχ ὡς σῶμα ὑπὸ σώματος περιεχό- μενον, ἀλλ' ὡς ἀχώριστον τῆς οὐσίας αὐτοῦ καὶ ἐξ αὐτῆς προελθόντα κατὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον. Ει δὲ οἴονται σοφόν τι προτείνειν, βουλήσει λέγοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse, sed veluti ex mulatione quadam eo tra- ductam fuisse ut gigneret Filium. Si vero id et co- gitatu et dictu impium est, ne illud, Voluntate, an non, de Filio objiciant. Sicut enim Pater naturaliter est bonus, ita etiam naturaliter generativus. ALIUD, ad explicationem. Si omnis voluntas quæ in quoquam fit non abs- que verbo fit (voluntas enim est verðum occultum quod in corde agitatur), Filius autem est Verbum Patris, idem igitur etiam est voluntas ipsius. Atqui quo pacto voluntas in voluntate fit? aut qui Verbum in Verbo? Omnia igitur hæc est Filius Patri : et vo- luntas et Verbum, et sapientia : nihilque est in Pa- tre ante ipsum. ALIUD simile. Habet sibi homo naturaliter insitam procreandi filios potestatem, et non quemadmodum homo ex voluntate est bonus aut malus, ita etiam ex volun- tate est pater. Sed hoc ex natura, illud ex voluntate habet. Et illius quidem domini sumus; in hoc vero perpetua atque incommutabilis natura lex viget. Sicut igitur nos non ex voluntate, sed natura, ha- bemus ut simus patres filiorum nostrorum, ita etiaın Deus ac Pater non ex voluntate Pater est, sed natu- raliter. Et quemadmodum qui ex nobis gignuntur similes prorsus nobis sunt secundum substantiam, ita etiam Filius non extrinsecus Patri accessit, sed revera ex essentia ipsius procedens per omnia simi- lis est Genitori. Et quemadmodum Pater non ex vo- luntate est Pater, ita et Filius non ex voluntate, sed ex natura est, splendor et character exsistens ejus qui ipsum genuit. ALIUD. Objectio ex Eunomio. Interrogandi sunt, inquit, ii qui se recte sentire existimant, utrum aliquando voluntate genuerit Fi- lium Pater, an citra voluntatem. Si enim exstitit in essentia Patris, alius ab ipso Filius, non voluntarie genuit. Necesse enim erat parere eum qui in natura erat. Si vero non erat in Patre, sed factus est deli- beratione Patris adhibita, necesse est omnino deli- berationem præcessisse. Non erat igitur Patri co- æternus. Solutio objectionis. Primum quidem stupenda res est quo pacto adeo temerarie et portentosa velut imperitia in omnem blasphemiam ruant. Neque enim pudet eos etiam ipsum Deum necessitati subjicere, dicentes perinde atque in humanis corporibus aliquid Patris essentia comprehendi, ac quasi vas in vase, ita Filium in Patre teneri. Nos vero, qui recte ac juste sentire studemus, essentiam Dei omni pecessitate superio- rem esse dicimus; et Filium esse in Patre, non ut corpus in corpore, sed ut inseparabilem ab ejus es- sentia et ab ipso procedentem naturaliter. Si vero existimant se acutum aliquid proponere, dicentes voluntate aut citra voluntatem eum factum esse, vi- B C D

Α τινος μεταβολῆς εἰς τοῦτο παρῆλθεν ἀποκυήσασα τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς φρονεῖν τε καὶ λέγειν, μὴ προτεινέτωσάν τινες ἐφ' Υἱοῦ τὸ, Βουλήσει ἢ μή. “Ωσπερ γὰρ ἀγαθὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, οὕτω καὶ γεννητικὸς κατὰ φύσιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Εἰ πᾶσα βούλησις ἡ ἔν τισι γινομένη οὐ δίχα λό- γου γίνεται (λόγος γάρ ἐστιν ἀφανῶς ἐν καρδίᾳ στρε- φόμενος ἡ βούλησις), ἔστι δὲ ὁ Υἱὸς ὁ Λόγος τοῦ Πατρός, αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἡ βούλησις αὐτοῦ. Εἶτα πῶς ἡ βούλησις ἐν βουλήσει γίνεται; ἢ πῶς ὁ Λό γος ἐν λόγῳ ; Πάντα τοίνυν ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί, καὶ βουλὴ καὶ Λόγος, καὶ σοφία· καὶ οὐδέν ἐστιν ἐν Πατρὶ πρὸ αὐτοῦ. ΑΛΛΟ ὅμοιον. Εχει κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος τὸ δύνασθαι τέκνων αὐτὸν γενέσθαι πατέρα· καὶ οὐχ ὥσπερ ἐκ βουλήσεως ἀγαθός ἐστιν ἢ πονηρὸς, οὕτω καὶ πατήρ. Ἀλλὰ τὸ μὲν φύσει, τὸ δὲ βουλήσει ἐστί. Καὶ τοῦ μὲν ἐσμὲν κύριοι· τοῦ δὲ ἡ φύσις ἀπαράβατών ἔχει τὸν νόμον. Ωσπερ οὖν οὐκ ἐκ βουλήσεως ἔχομεν ἡμεῖς τὸ εἶναι πατέρες τῶν ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ φυσικῶς, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ οὐκ ἐκ βουλήσεως Πατήρ ἐστιν, ἀλλὰ φυσικῶς. Καὶ ὥσπερ οἱ ἐξ ἡμῶν τικτόμενοι ὅμοιοι πάντως ἡμῖν κατ' οὐσίαν εἰσὶν, οὕτω καὶ ὁ Υἱός οὐκ ἔξωθεν τῷ Πατρὶ προσγενόμενος, ἀλλ᾽ ὄντως ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν ὅμοιός ἐστὶ κατὰ πάντα τῷ γεγεννηκότι. Καὶ ὥσπερ οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστι Πατὴρ, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὐκ ἐκ βουλήσεως ἐστιν, ἀλλὰ κατὰ φύσιν, ἀπαύγασμα καὶ χαρακτὴρ ὑπάρχων τοῦ γεννήσαντος αὐτόν. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Ερωτητέον, φησί, τοὺς ὀρθὰ φρονεῖν ολομένους πότερόν ποτε βουλήσει γεγέννηκε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, ἢ ἀβουλήτως. Εἰ μὲν γὰρ ἐνυπῆρχε τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἕτερος ὢν παρ' αὐτὸν ὁ Υἱός, οὐ προαιρέσει τέτοκεν. Ην γὰρ ἀνάγκη τεκεῖν τὸν ἐν τῇ φύσει κείμενον. Εἰ δὲ οὐκ ἦν ἐν Πατρὶ, ἐγεννήθη δὲ βουλη θέντος τοῦ Πατρός, ἀνάγκη προϋπάρχειν αὐτοῦ τὴν βούλησιν. Οὐκ ἦν οὖν ἄρα τῷ γεννήσαντι συναΐδιος. Πρὸς ταῦτα λύσις. Πρῶτον μὲν ἀποθαυμάζειν ἄξιον τοὺς ἀφυλάκτως εἰς πᾶσαν τρέχοντας δυσφημίαν, πολλήν τε ἀμαθία αὐτοῖς ἐγκαλεῖν. Οὐ γὰρ αἰσχύνονται καὶ αὐτὸν, ἀνάγκαις ὑποτιθέντες τὸν Θεὸν, καὶ καθάπερ ἐπὶ σω μάτων ἀνθρωπίνων ἐμπεριέχεσθαί τι λέγοντες τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ, ἣ ὥσπερ τι σκεῦος ἐν σκεύει κεζ. σθαι τὸν Υἱὸν ἐν Πατρί. Ἡμεῖς δὲ οἷς ὀρθὰ καὶ δίκαια φρονεῖν ἐσπούδασται, ἄνω μὲν πάσης ἀνάγκης εἶναί φαμεν τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ· εἶναι δὲ πάλιν τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ, οὐχ ὡς σῶμα ὑπὸ σώματος περιεχό- μενον, ἀλλ' ὡς ἀχώριστον τῆς οὐσίας αὐτοῦ καὶ ἐξ αὐτῆς προελθόντα κατὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον. Ει δὲ οἴονται σοφόν τι προτείνειν, βουλήσει λέγοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitisse, sed veluti ex mulatione quadam eo tra- ductam fuisse ut gigneret Filium. Si vero id et co- gitatu et dictu impium est, ne illud, Voluntate, an non, de Filio objiciant. Sicut enim Pater naturaliter est bonus, ita etiam naturaliter generativus. ALIUD, ad explicationem. Si omnis voluntas quæ in quoquam fit non abs- que verbo fit (voluntas enim est verðum occultum quod in corde agitatur), Filius autem est Verbum Patris, idem igitur etiam est voluntas ipsius. Atqui quo pacto voluntas in voluntate fit? aut qui Verbum in Verbo? Omnia igitur hæc est Filius Patri : et vo- luntas et Verbum, et sapientia : nihilque est in Pa- tre ante ipsum. ALIUD simile. Habet sibi homo naturaliter insitam procreandi filios potestatem, et non quemadmodum homo ex voluntate est bonus aut malus, ita etiam ex volun- tate est pater. Sed hoc ex natura, illud ex voluntate habet. Et illius quidem domini sumus; in hoc vero perpetua atque incommutabilis natura lex viget. Sicut igitur nos non ex voluntate, sed natura, ha- bemus ut simus patres filiorum nostrorum, ita etiaın Deus ac Pater non ex voluntate Pater est, sed natu- raliter. Et quemadmodum qui ex nobis gignuntur similes prorsus nobis sunt secundum substantiam, ita etiam Filius non extrinsecus Patri accessit, sed revera ex essentia ipsius procedens per omnia simi- lis est Genitori. Et quemadmodum Pater non ex vo- luntate est Pater, ita et Filius non ex voluntate, sed ex natura est, splendor et character exsistens ejus qui ipsum genuit. ALIUD. Objectio ex Eunomio. Interrogandi sunt, inquit, ii qui se recte sentire existimant, utrum aliquando voluntate genuerit Fi- lium Pater, an citra voluntatem. Si enim exstitit in essentia Patris, alius ab ipso Filius, non voluntarie genuit. Necesse enim erat parere eum qui in natura erat. Si vero non erat in Patre, sed factus est deli- beratione Patris adhibita, necesse est omnino deli- berationem præcessisse. Non erat igitur Patri co- æternus. Solutio objectionis. Primum quidem stupenda res est quo pacto adeo temerarie et portentosa velut imperitia in omnem blasphemiam ruant. Neque enim pudet eos etiam ipsum Deum necessitati subjicere, dicentes perinde atque in humanis corporibus aliquid Patris essentia comprehendi, ac quasi vas in vase, ita Filium in Patre teneri. Nos vero, qui recte ac juste sentire studemus, essentiam Dei omni pecessitate superio- rem esse dicimus; et Filium esse in Patre, non ut corpus in corpore, sed ut inseparabilem ab ejus es- sentia et ab ipso procedentem naturaliter. Si vero existimant se acutum aliquid proponere, dicentes voluntate aut citra voluntatem eum factum esse, vi- B C D

ἀβουλήτως αὐτὸν γεγενῆσθαι, καὶ παρ' ἡμῶν ἀκουέ- τωσεν· Βουλήσει ἄρα τὸ πῦρ τὴν ἐξ αὐτοῦ θερμότητα γεννα ἢ ἀβουλήτως ; Αλλ' οὐδὲν ἔξουσι πρὸς τοῦτο εἰπεῖν. Τὰ γὰρ ἐκ φύσεως προϊόντα, οὔτε βούλησιν, οὔτε ἀβουλησίαν ἐπιδέχεται. Ἐπὶ δὲ τῶν ἔξωθεν καὶ ὧν ἐσμεν ἐν ἐξουσίᾳ, βούλησις καὶ ἀβουλησία κρατεί. Ὥσπερ οὖν καὶ ἡμᾶς ἐργαζόμεθά τι βουληθέντες, είκτομεν δὲ ἐξ ἑαυτῶν, οὐδένα τόπον ἐχούσης ἐν τούτῳ βουλήσεως ἢ ἀβουλησίας, οὕτω καὶ Θεὸς ἐρ γάζεται μὲν βουλήσει τὰ ἐκτὸς, ἐγέννησε δὲ ἀχρόνως τὸν Υἱὸν ἐξ ἑαυτοῦ, οὐδένα τόπον ἐχούσης ἐν τούτῳ βουλήσεως καὶ ἀβουλησίας, εἰ καὶ οὐκ ἀθέλητός ἐστιν. Ὁ γὰρ Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, ώς γέγραπται. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Εἰ μὴ βουλήσει, φησίν, ἐγέννησε τὸν Υἱὸν ὁ Πα τὴς, ἔχει δὲ αὐτὸν ἐκ φύσεως, δηλονότι καὶ τὴν περὶ αὐτὸν γνῶσιν οὐκ ἔχων αὐτὸς, ἔχει πάλιν αὐτὴν ἀπὸ τῆς φύσεως. Εμαθεν οὖν ὅτι καὶ Υἱὸς αὐτοῦ ἔσται, καὶ συνδημιουργήσει τὰ πάντα· καὶ ἐπισυμβέβηκε τῷ Πατρὶ ἡ περὶ Υἱοῦ γνώσις ἐκ τῆς οἰκείας διδασκο μένη φύσεως. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, βουλήσει ἄρα, εἰδὼς ὅτι ἔσται, προέβαλεν αὐτὸν, καὶ προτρέχει πάντως τῆς γεννήσεως ἡ βούλησις. Πρὸς τοῦτο λύσις. Ὡς ἡμῶν ὁμολογούντων, ὅτι πρῶτον ἐδιδάχθη τίς Επαι ὁ Υἱός, εἶθ' οὕτως γεγέννηκεν αὐτὸν ὁ Πατήρ, κατασκευάσει τὴν πρότασιν ὁ περὶ ταῦτα δεινὸς, οὐκ εἰδὼς ὅτι, διαστήματος οὐδενὸς ὄντος μεταξὺ τοῦ μεταλαβοῦντος τὸ εἶναι τοῦ Πατρὸς καὶ τὴν γέννησιν του Υποῦ, ἡ περὶ αὐτοῦ πρόγνωσις οὐκ ἔχει τόπον. Εἰ γὰρ προεβουλεύσατο, καὶ προςδιδάχθη, ἐν χρόνῳ Ε πάντως ταῦτα ἐγίνετο, κάτω χρόνων ὁ Υἱός. Εἰ δὲ αὐτός ἐστιν ὁ τῶν χρόνων ποιητής, τί μάτην τῆς θείας φύσεως καταφλυαρεί, διδασκομένην αὐτὴν εἰσ φέρουν ἀπὸ τῆς φύσεως, ὡς αὐτός φησι, τὰ ἐσόμε να, καὶ πλέον οὐδὲν ἀνθρώπῳ διδοὺς ἢ τῷ ὑπὲρ πάντας ὄντι θεῷ; Ανω τοίνυν κειμένης αἰώνων καὶ χρόνων τῆς γεννήσεως τοῦ Υἱοῦ, δύσφημόν τε καὶ ἀμαθὲς εἰκότως ἂν εἴη τὸ λέγειν προβουλεύεσθαί τι ή προδιδάσκεσθαι τὸν Πατέρα περὶ αὐτοῦ. Τέλειος γὰρ καὶ ἐν τῷ πάντα εἰδέναι ὁ Πατήρ, καὶ τόπον εὐλένα πρὸ Υἱοῦ ἡ περὶ αὐτοῦ βούλησις ἔχει. ΑΛΛΟ. Εἰ οἶδεν ἑαυτὸν ἀεὶ ὄντα Πατέρα ὁ Πατήρ, ἔχει πάντως καὶ ἐν ἑαυτῷ τοῦ Υἱοῦ τὴν γνῶσιν. Ἐν γὰρ τῷ εἰδέναι ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς, καὶ τῆς υἱότητος τὴν γνώσιν φορεῖ· Πατὴρ γὰρ ὡς πρὸς Υἱὸν ἔστι τε καὶ ονομάζεται. Καὶ πάλιν ἐκ τῶν ἐναντίων· Οἶδεν ὁ Πῶς τὸν Πατέρα, εἰδὼς ὅπερ ἐστὶν αὐτός. Ἀπὸ γὰρ τῆς υἱότητος ή πατρότης νοεῖται· καὶ τὸ ἀντίστρο φοι, ἐκ τῆς πατρότητος ή νιότης· ἦν οὖν ἀεὶ Πατὴρ ὁ Θεὸς ἦν ἄρα καὶ ὁ Υἱός. Δύσφημον δὲ τὸ λέγειν μὴ εἰδέναι τὸν Πατέρα ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, διδά- σκεσθαι δὲ ἀπὸ τῆς φύσεως, ἑκάστου δηλαδὴ ἀφ᾽ ὧν ἔστιν αὐτὸς τὴν τοῦ ἑτέρου γνῶσιν ἔχοντος. Αλλως τὰ ἕτερον οὐκ ἂν εἴη φύσις Θεοῦ παρ' αὐτόν· ἁπλοῦς γὰρ καὶ ἀσύνθετος. THESAURUS. A cissim hoc a nobis audiant : Ergo ignis etiam calo- B C D rem ex se voluntarie gignit aut involuntarie? Sed nihil habebunt quod ad hoc dicant. Nam quæ ex na- tura prodeunt, neque velle, vel non velle admittunt. In rebus vero quæ extra nos et in nostra potestate sunt, aut volumus, aut nolumus. Quemadmodum igi- tur etiam nos operamur aliquid voluntate sive deli- beratione adhibita, gignimus vero ex nobis ipsis, neque ullum in generando locum habet velle aut nolle, ita etiam Deus operatur quidem voluntarie quæ extra ipsum sunt, Filium autem genuit absque tempore ex se, neque ullum ea in re locum habet velle aut nolle, tametsi non est invito Patre genitus. Pater enim, ut Scriptura loquitur, amat Filium. ALIUD. Ex objectione Eunomii. Si non voluntate, inquit, Filium genuit Pater, sed ex natura ipsum habet, manifesto etiam notitianı de eo non habens ipse, eam a natura habet. Didicit itaque quod Filius sous futurus esset, et omnia se- cum creaturus; atque ita notitia Filii accessit Patri a sua natura edocto. Si vero id absurdum est, vo- luntate igitur, sciens quod futurus esset, eum pro- duxit, præceditque omnino generationem voluntaɛ. Solutio objectionis. Perinde ac si consideremus, primum edoctum fuisse Patrem quis esset futurus Filius, atque ita deinceps eum genuisse, ita versutus hic argumen- tum suum astruit, ignarus, cum nihil sit spatii in- ter esse Patris et generationem Filii, prænotionem de eo nullum habere locum. Nam si prius delibera- vit, et prius cognovit, atque hæc in tempore facta fuerint necesse sit, tempori ergo obnoxius est Fi- lius. At cum ipse sit temporum conditor, quid te- mere adversus-divinam naturam deblaterat, edoctam illam esse a natura de rebus futuris fingens, neque quidquam amplius præpotenti Deo quam ho- mini tribuens? Cum itaque generatio Filii sa∙cula ac tempora excedat, absurdum ac blasphemum est di- cere deliberasse, et prius edoctum fuisse de illius generatione Patrem. Perfectus enim est in cogni- tione omnium rerum Pater, nullumque locum babet deliberatio, Filium præcedens. ALIUD. Si Pater semper novit se esse Patrem, habet omnino etiam in se notitiam Filii. Eo enim quod seipsum novit, novit et Filium : Pater enim ra- tione Filii est et dicitur. Et e contrario: Novit Filius Patrem, noscens seipsum. Nam ex filiatione intelligitur paternitas, et reciproce ex paternitate filiatio erat ergo semper Pater Deus; erat utique et Filius. Impium autem dictu est non nosse Pa- trem Filium, qui ex se est, sed doceri a natura, cum uterque ex eo ipso quod est alterius notitiam habeat. Et alioqui natura Dei non sit aliud quam ipse ; simplex enim et incompositus est.

ἀβουλήτως αὐτὸν γεγενῆσθαι, καὶ παρ' ἡμῶν ἀκουέ- τωσεν· Βουλήσει ἄρα τὸ πῦρ τὴν ἐξ αὐτοῦ θερμότητα γεννα ἢ ἀβουλήτως ; Αλλ' οὐδὲν ἔξουσι πρὸς τοῦτο εἰπεῖν. Τὰ γὰρ ἐκ φύσεως προϊόντα, οὔτε βούλησιν, οὔτε ἀβουλησίαν ἐπιδέχεται. Ἐπὶ δὲ τῶν ἔξωθεν καὶ ὧν ἐσμεν ἐν ἐξουσίᾳ, βούλησις καὶ ἀβουλησία κρατεί. Ὥσπερ οὖν καὶ ἡμᾶς ἐργαζόμεθά τι βουληθέντες, είκτομεν δὲ ἐξ ἑαυτῶν, οὐδένα τόπον ἐχούσης ἐν τούτῳ βουλήσεως ἢ ἀβουλησίας, οὕτω καὶ Θεὸς ἐρ γάζεται μὲν βουλήσει τὰ ἐκτὸς, ἐγέννησε δὲ ἀχρόνως τὸν Υἱὸν ἐξ ἑαυτοῦ, οὐδένα τόπον ἐχούσης ἐν τούτῳ βουλήσεως καὶ ἀβουλησίας, εἰ καὶ οὐκ ἀθέλητός ἐστιν. Ὁ γὰρ Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, ώς γέγραπται. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Εἰ μὴ βουλήσει, φησίν, ἐγέννησε τὸν Υἱὸν ὁ Πα τὴς, ἔχει δὲ αὐτὸν ἐκ φύσεως, δηλονότι καὶ τὴν περὶ αὐτὸν γνῶσιν οὐκ ἔχων αὐτὸς, ἔχει πάλιν αὐτὴν ἀπὸ τῆς φύσεως. Εμαθεν οὖν ὅτι καὶ Υἱὸς αὐτοῦ ἔσται, καὶ συνδημιουργήσει τὰ πάντα· καὶ ἐπισυμβέβηκε τῷ Πατρὶ ἡ περὶ Υἱοῦ γνώσις ἐκ τῆς οἰκείας διδασκο μένη φύσεως. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, βουλήσει ἄρα, εἰδὼς ὅτι ἔσται, προέβαλεν αὐτὸν, καὶ προτρέχει πάντως τῆς γεννήσεως ἡ βούλησις. Πρὸς τοῦτο λύσις. Ὡς ἡμῶν ὁμολογούντων, ὅτι πρῶτον ἐδιδάχθη τίς Επαι ὁ Υἱός, εἶθ' οὕτως γεγέννηκεν αὐτὸν ὁ Πατήρ, κατασκευάσει τὴν πρότασιν ὁ περὶ ταῦτα δεινὸς, οὐκ εἰδὼς ὅτι, διαστήματος οὐδενὸς ὄντος μεταξὺ τοῦ μεταλαβοῦντος τὸ εἶναι τοῦ Πατρὸς καὶ τὴν γέννησιν του Υποῦ, ἡ περὶ αὐτοῦ πρόγνωσις οὐκ ἔχει τόπον. Εἰ γὰρ προεβουλεύσατο, καὶ προςδιδάχθη, ἐν χρόνῳ Ε πάντως ταῦτα ἐγίνετο, κάτω χρόνων ὁ Υἱός. Εἰ δὲ αὐτός ἐστιν ὁ τῶν χρόνων ποιητής, τί μάτην τῆς θείας φύσεως καταφλυαρεί, διδασκομένην αὐτὴν εἰσ φέρουν ἀπὸ τῆς φύσεως, ὡς αὐτός φησι, τὰ ἐσόμε να, καὶ πλέον οὐδὲν ἀνθρώπῳ διδοὺς ἢ τῷ ὑπὲρ πάντας ὄντι θεῷ; Ανω τοίνυν κειμένης αἰώνων καὶ χρόνων τῆς γεννήσεως τοῦ Υἱοῦ, δύσφημόν τε καὶ ἀμαθὲς εἰκότως ἂν εἴη τὸ λέγειν προβουλεύεσθαί τι ή προδιδάσκεσθαι τὸν Πατέρα περὶ αὐτοῦ. Τέλειος γὰρ καὶ ἐν τῷ πάντα εἰδέναι ὁ Πατήρ, καὶ τόπον εὐλένα πρὸ Υἱοῦ ἡ περὶ αὐτοῦ βούλησις ἔχει. ΑΛΛΟ. Εἰ οἶδεν ἑαυτὸν ἀεὶ ὄντα Πατέρα ὁ Πατήρ, ἔχει πάντως καὶ ἐν ἑαυτῷ τοῦ Υἱοῦ τὴν γνῶσιν. Ἐν γὰρ τῷ εἰδέναι ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς, καὶ τῆς υἱότητος τὴν γνώσιν φορεῖ· Πατὴρ γὰρ ὡς πρὸς Υἱὸν ἔστι τε καὶ ονομάζεται. Καὶ πάλιν ἐκ τῶν ἐναντίων· Οἶδεν ὁ Πῶς τὸν Πατέρα, εἰδὼς ὅπερ ἐστὶν αὐτός. Ἀπὸ γὰρ τῆς υἱότητος ή πατρότης νοεῖται· καὶ τὸ ἀντίστρο φοι, ἐκ τῆς πατρότητος ή νιότης· ἦν οὖν ἀεὶ Πατὴρ ὁ Θεὸς ἦν ἄρα καὶ ὁ Υἱός. Δύσφημον δὲ τὸ λέγειν μὴ εἰδέναι τὸν Πατέρα ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, διδά- σκεσθαι δὲ ἀπὸ τῆς φύσεως, ἑκάστου δηλαδὴ ἀφ᾽ ὧν ἔστιν αὐτὸς τὴν τοῦ ἑτέρου γνῶσιν ἔχοντος. Αλλως τὰ ἕτερον οὐκ ἂν εἴη φύσις Θεοῦ παρ' αὐτόν· ἁπλοῦς γὰρ καὶ ἀσύνθετος. THESAURUS. A cissim hoc a nobis audiant : Ergo ignis etiam calo- B C D rem ex se voluntarie gignit aut involuntarie? Sed nihil habebunt quod ad hoc dicant. Nam quæ ex na- tura prodeunt, neque velle, vel non velle admittunt. In rebus vero quæ extra nos et in nostra potestate sunt, aut volumus, aut nolumus. Quemadmodum igi- tur etiam nos operamur aliquid voluntate sive deli- beratione adhibita, gignimus vero ex nobis ipsis, neque ullum in generando locum habet velle aut nolle, ita etiam Deus operatur quidem voluntarie quæ extra ipsum sunt, Filium autem genuit absque tempore ex se, neque ullum ea in re locum habet velle aut nolle, tametsi non est invito Patre genitus. Pater enim, ut Scriptura loquitur, amat Filium. ALIUD. Ex objectione Eunomii. Si non voluntate, inquit, Filium genuit Pater, sed ex natura ipsum habet, manifesto etiam notitianı de eo non habens ipse, eam a natura habet. Didicit itaque quod Filius sous futurus esset, et omnia se- cum creaturus; atque ita notitia Filii accessit Patri a sua natura edocto. Si vero id absurdum est, vo- luntate igitur, sciens quod futurus esset, eum pro- duxit, præceditque omnino generationem voluntaɛ. Solutio objectionis. Perinde ac si consideremus, primum edoctum fuisse Patrem quis esset futurus Filius, atque ita deinceps eum genuisse, ita versutus hic argumen- tum suum astruit, ignarus, cum nihil sit spatii in- ter esse Patris et generationem Filii, prænotionem de eo nullum habere locum. Nam si prius delibera- vit, et prius cognovit, atque hæc in tempore facta fuerint necesse sit, tempori ergo obnoxius est Fi- lius. At cum ipse sit temporum conditor, quid te- mere adversus-divinam naturam deblaterat, edoctam illam esse a natura de rebus futuris fingens, neque quidquam amplius præpotenti Deo quam ho- mini tribuens? Cum itaque generatio Filii sa∙cula ac tempora excedat, absurdum ac blasphemum est di- cere deliberasse, et prius edoctum fuisse de illius generatione Patrem. Perfectus enim est in cogni- tione omnium rerum Pater, nullumque locum babet deliberatio, Filium præcedens. ALIUD. Si Pater semper novit se esse Patrem, habet omnino etiam in se notitiam Filii. Eo enim quod seipsum novit, novit et Filium : Pater enim ra- tione Filii est et dicitur. Et e contrario: Novit Filius Patrem, noscens seipsum. Nam ex filiatione intelligitur paternitas, et reciproce ex paternitate filiatio erat ergo semper Pater Deus; erat utique et Filius. Impium autem dictu est non nosse Pa- trem Filium, qui ex se est, sed doceri a natura, cum uterque ex eo ipso quod est alterius notitiam habeat. Et alioqui natura Dei non sit aliud quam ipse ; simplex enim et incompositus est.

ἀβουλήτως αὐτὸν γεγενῆσθαι, καὶ παρ' ἡμῶν ἀκουέ- τωσεν· Βουλήσει ἄρα τὸ πῦρ τὴν ἐξ αὐτοῦ θερμότητα γεννα ἢ ἀβουλήτως ; Αλλ' οὐδὲν ἔξουσι πρὸς τοῦτο εἰπεῖν. Τὰ γὰρ ἐκ φύσεως προϊόντα, οὔτε βούλησιν, οὔτε ἀβουλησίαν ἐπιδέχεται. Ἐπὶ δὲ τῶν ἔξωθεν καὶ ὧν ἐσμεν ἐν ἐξουσίᾳ, βούλησις καὶ ἀβουλησία κρατεί. Ὥσπερ οὖν καὶ ἡμᾶς ἐργαζόμεθά τι βουληθέντες, είκτομεν δὲ ἐξ ἑαυτῶν, οὐδένα τόπον ἐχούσης ἐν τούτῳ βουλήσεως ἢ ἀβουλησίας, οὕτω καὶ Θεὸς ἐρ γάζεται μὲν βουλήσει τὰ ἐκτὸς, ἐγέννησε δὲ ἀχρόνως τὸν Υἱὸν ἐξ ἑαυτοῦ, οὐδένα τόπον ἐχούσης ἐν τούτῳ βουλήσεως καὶ ἀβουλησίας, εἰ καὶ οὐκ ἀθέλητός ἐστιν. Ὁ γὰρ Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, ώς γέγραπται. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Εἰ μὴ βουλήσει, φησίν, ἐγέννησε τὸν Υἱὸν ὁ Πα τὴς, ἔχει δὲ αὐτὸν ἐκ φύσεως, δηλονότι καὶ τὴν περὶ αὐτὸν γνῶσιν οὐκ ἔχων αὐτὸς, ἔχει πάλιν αὐτὴν ἀπὸ τῆς φύσεως. Εμαθεν οὖν ὅτι καὶ Υἱὸς αὐτοῦ ἔσται, καὶ συνδημιουργήσει τὰ πάντα· καὶ ἐπισυμβέβηκε τῷ Πατρὶ ἡ περὶ Υἱοῦ γνώσις ἐκ τῆς οἰκείας διδασκο μένη φύσεως. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, βουλήσει ἄρα, εἰδὼς ὅτι ἔσται, προέβαλεν αὐτὸν, καὶ προτρέχει πάντως τῆς γεννήσεως ἡ βούλησις. Πρὸς τοῦτο λύσις. Ὡς ἡμῶν ὁμολογούντων, ὅτι πρῶτον ἐδιδάχθη τίς Επαι ὁ Υἱός, εἶθ' οὕτως γεγέννηκεν αὐτὸν ὁ Πατήρ, κατασκευάσει τὴν πρότασιν ὁ περὶ ταῦτα δεινὸς, οὐκ εἰδὼς ὅτι, διαστήματος οὐδενὸς ὄντος μεταξὺ τοῦ μεταλαβοῦντος τὸ εἶναι τοῦ Πατρὸς καὶ τὴν γέννησιν του Υποῦ, ἡ περὶ αὐτοῦ πρόγνωσις οὐκ ἔχει τόπον. Εἰ γὰρ προεβουλεύσατο, καὶ προςδιδάχθη, ἐν χρόνῳ Ε πάντως ταῦτα ἐγίνετο, κάτω χρόνων ὁ Υἱός. Εἰ δὲ αὐτός ἐστιν ὁ τῶν χρόνων ποιητής, τί μάτην τῆς θείας φύσεως καταφλυαρεί, διδασκομένην αὐτὴν εἰσ φέρουν ἀπὸ τῆς φύσεως, ὡς αὐτός φησι, τὰ ἐσόμε να, καὶ πλέον οὐδὲν ἀνθρώπῳ διδοὺς ἢ τῷ ὑπὲρ πάντας ὄντι θεῷ; Ανω τοίνυν κειμένης αἰώνων καὶ χρόνων τῆς γεννήσεως τοῦ Υἱοῦ, δύσφημόν τε καὶ ἀμαθὲς εἰκότως ἂν εἴη τὸ λέγειν προβουλεύεσθαί τι ή προδιδάσκεσθαι τὸν Πατέρα περὶ αὐτοῦ. Τέλειος γὰρ καὶ ἐν τῷ πάντα εἰδέναι ὁ Πατήρ, καὶ τόπον εὐλένα πρὸ Υἱοῦ ἡ περὶ αὐτοῦ βούλησις ἔχει. ΑΛΛΟ. Εἰ οἶδεν ἑαυτὸν ἀεὶ ὄντα Πατέρα ὁ Πατήρ, ἔχει πάντως καὶ ἐν ἑαυτῷ τοῦ Υἱοῦ τὴν γνῶσιν. Ἐν γὰρ τῷ εἰδέναι ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς, καὶ τῆς υἱότητος τὴν γνώσιν φορεῖ· Πατὴρ γὰρ ὡς πρὸς Υἱὸν ἔστι τε καὶ ονομάζεται. Καὶ πάλιν ἐκ τῶν ἐναντίων· Οἶδεν ὁ Πῶς τὸν Πατέρα, εἰδὼς ὅπερ ἐστὶν αὐτός. Ἀπὸ γὰρ τῆς υἱότητος ή πατρότης νοεῖται· καὶ τὸ ἀντίστρο φοι, ἐκ τῆς πατρότητος ή νιότης· ἦν οὖν ἀεὶ Πατὴρ ὁ Θεὸς ἦν ἄρα καὶ ὁ Υἱός. Δύσφημον δὲ τὸ λέγειν μὴ εἰδέναι τὸν Πατέρα ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, διδά- σκεσθαι δὲ ἀπὸ τῆς φύσεως, ἑκάστου δηλαδὴ ἀφ᾽ ὧν ἔστιν αὐτὸς τὴν τοῦ ἑτέρου γνῶσιν ἔχοντος. Αλλως τὰ ἕτερον οὐκ ἂν εἴη φύσις Θεοῦ παρ' αὐτόν· ἁπλοῦς γὰρ καὶ ἀσύνθετος. THESAURUS. A cissim hoc a nobis audiant : Ergo ignis etiam calo- B C D rem ex se voluntarie gignit aut involuntarie? Sed nihil habebunt quod ad hoc dicant. Nam quæ ex na- tura prodeunt, neque velle, vel non velle admittunt. In rebus vero quæ extra nos et in nostra potestate sunt, aut volumus, aut nolumus. Quemadmodum igi- tur etiam nos operamur aliquid voluntate sive deli- beratione adhibita, gignimus vero ex nobis ipsis, neque ullum in generando locum habet velle aut nolle, ita etiam Deus operatur quidem voluntarie quæ extra ipsum sunt, Filium autem genuit absque tempore ex se, neque ullum ea in re locum habet velle aut nolle, tametsi non est invito Patre genitus. Pater enim, ut Scriptura loquitur, amat Filium. ALIUD. Ex objectione Eunomii. Si non voluntate, inquit, Filium genuit Pater, sed ex natura ipsum habet, manifesto etiam notitianı de eo non habens ipse, eam a natura habet. Didicit itaque quod Filius sous futurus esset, et omnia se- cum creaturus; atque ita notitia Filii accessit Patri a sua natura edocto. Si vero id absurdum est, vo- luntate igitur, sciens quod futurus esset, eum pro- duxit, præceditque omnino generationem voluntaɛ. Solutio objectionis. Perinde ac si consideremus, primum edoctum fuisse Patrem quis esset futurus Filius, atque ita deinceps eum genuisse, ita versutus hic argumen- tum suum astruit, ignarus, cum nihil sit spatii in- ter esse Patris et generationem Filii, prænotionem de eo nullum habere locum. Nam si prius delibera- vit, et prius cognovit, atque hæc in tempore facta fuerint necesse sit, tempori ergo obnoxius est Fi- lius. At cum ipse sit temporum conditor, quid te- mere adversus-divinam naturam deblaterat, edoctam illam esse a natura de rebus futuris fingens, neque quidquam amplius præpotenti Deo quam ho- mini tribuens? Cum itaque generatio Filii sa∙cula ac tempora excedat, absurdum ac blasphemum est di- cere deliberasse, et prius edoctum fuisse de illius generatione Patrem. Perfectus enim est in cogni- tione omnium rerum Pater, nullumque locum babet deliberatio, Filium præcedens. ALIUD. Si Pater semper novit se esse Patrem, habet omnino etiam in se notitiam Filii. Eo enim quod seipsum novit, novit et Filium : Pater enim ra- tione Filii est et dicitur. Et e contrario: Novit Filius Patrem, noscens seipsum. Nam ex filiatione intelligitur paternitas, et reciproce ex paternitate filiatio erat ergo semper Pater Deus; erat utique et Filius. Impium autem dictu est non nosse Pa- trem Filium, qui ex se est, sed doceri a natura, cum uterque ex eo ipso quod est alterius notitiam habeat. Et alioqui natura Dei non sit aliud quam ipse ; simplex enim et incompositus est.

τον Υιόν, σφραγίδα καὶ εἰκόνα τῆς ἑαυτοῦ φύσεως Α ἀκριβεστάτην. ΛΟΓΟΣ Η'. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι οὐ τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ τῇ βουλήσει αὐτοῦ ὅμοιός εστιν ο Υιός. Πολλὴν ἄν τις εἰκότως ἀβουλίαν τῶν χριστομάχων καταψηφίσαιτο, ἢ λογιεῖται ὀρθῶς μαίνεσθαι, πιο στεύων τοῖς τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιον εἶναι λέγουσι τὸν Υἱόν, οὐκ αὐτῷ τῷ Πατρί· καίτοι τῆς θείας Γραφῆς οὐ τοῦτον ἐκφερούσης περὶ αὐτοῦ τὸν ἔρον, ἀλλ' οὐδὲ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος λέγοντος· Ο έω ραχὼς ἐμὲ, εώρακε την βούλησιν τοῦ Πατρός. Ἐχρῆν δε γε τὸν εἰπόντα Χριστόν· « Εγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια, ο μὴ τῷ Πατρὶ κατὰ φύσιν ἑαυτὸν ἐξομοιοῦν, τῇ βου λήσει δὲ μᾶλλον αὐτοῦ, εἴπερ οὕτως ἔχει, καθάπερ ἐκεῖνοί φασιν. Αλλ' οὐδαμοῦ τὴν βούλησιν όνομάσας, εἰκόνα δὲ τοῦ Πατρὸς ἑαυτὸν προσειπών, δήλος ἂν εἴη τὴν ἐκείνων ὑπόνοιαν ἀναιρῶν. ΑΛΛΟ. Π Ἐρωτητέον τοὺς χριστομάχους. Η βούλησις αύτη τοῦ Πατρὸς, ἧς ὅμοιον εἶναί φατε τὸν Υἱόν, πότερόν τοτε οὐσία εἰς ἐστι, καὶ ὁπέστη αὐτὴ καθ' ἑαυτήν, ἢ οὐχί ; Εἰ μὲν γὰρ οὐσιώδη καὶ ὑποστατικὴν εἶναι δώσετε ταύτην, πῶς ἔτι μονογενῆς ὁ Υἱός, τρίτος ὢν ἐκ Πατρός; Φαίνεται γὰρ μεσολαβοῦσα τὴν γέννησιν αὐτοῦ βούλησίς τις ἐνυπόστατος καὶ ζῶσα, κατὰ τὴν ὑμετέραν πρότασιν. Εἰ δὲ τοῦτο παραιτούμενοι, οὐ παρ' ὑπόστασιν τὴν βούλησιν διακεῖσθαι δώσετε, οὐδὲ εὐσίαν εἶναι ζῶσαν καὶ ὑπάρχουσαν, ὥσπερ τὸν Υἱόν, έπε δεύτως σφόδρα καὶ ἀμαθῶς μὴ δύο παραθέντες νοσίας ὁμοιότητα ζητεῖτε. Πῶς γὰρ ἔσται τὸ ἐνυπό στα τον τῷ μὴ τοιούτῳ προσεοικός; Η πῶς τὸ μὴ εἰς τοτίεν ἐνεχθὲν τῷ ὑφεστηκότι κατὰ τὸν τῆς ἐμφε- ρείας τρόπον ἐντεξετάζοιτο; ΑΛΛΟ. Καὶ τὶς οὐκ ἂν ὁμολογήσειε νοῦν ἔχων ὅτι τῷ ζώῳ πρὸς τὸ ζῶον ἡ ὁμοιότης, καὶ τῷ μὴ ζώῳ πρὸς τὸ μὴ ζῶον ; Τὰ γὰρ ἑτερογενῆ καὶ πάντη τῆς πρὸς Ελληλα σχέσεως φυσικῶς διακεκομμένα, οὐκ ἄν τις εξ φρονῶν ἀντεξετάζοι πρὸς ἄλληλα, οὐδὲ τοῦτο ἐπείνῳ προσεοικός, οὔτε μὴν ἐκεῖνο τούτῳ φήσειεν ἄν. Οταν φέρε εἰπεῖν· "Ανθρωπος προσκείσθω, ἢ-Ετερόν τι τών όντων ὅσα πίπτει πρὸς τὸν ὄρον τοῦ ζώου, κείσθω καὶ ἐπιστήμη, ήτοι σοφία, ήτοι βούλησις, Η Υπερόν τι τῶν ὅσα καθ᾿ ἑαυτὰ οὐκ ἐνυπόστατα μὲν, ενυπάρχει δὲ ὅμως τῶν ὄντων τισὶν, ἀνθρώ της τυχόν ἢ ἀγγέλοις. Αρ' οὖν, εἴ τις τὸν ἄν θρωπον ή Ετερόν τι ζώον τῇ ἐπιστήμη ήτοι τη ταρίας τῇ βουλήσει προσεοικέναι φήσειεν, οὐκ ἂν της μωρίας οφλήσοι γέλωτα, τὰ μηδὲν ἀλλήλοις προτεοικότα δοκιμάζειν τε καὶ ἀντεξετάζειν ἐπιχει μῶν; Οὐκοῦν ἐνυπόστατος ὧν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τῇ ἀνυποστάτη βουλήσει κατ' οὐδὲν ἔσται προσεοικώς. Η γὰρ ἀποτόμως ανόμοιον εἶναι τῷ Πατρὶ λεγέτω THESAURUS. lum et imaginem perfectissimam sue ipsius B ture. ASSERTIO VIII. Adversus dicentes, non Patri, sed voluntati ejus si- milem esse Filium. Merito quis magnam hostium Christi temeritatem damnet, aut rectius insanire judicet eos qui non ipsi Patri, sed voluntati ejus similem esse Filium contendant, cum alioqui sacra Scriptura non ita de ipso definial, sed neque ipse Servator di- cat : Qui vidit me, vidit ct voluntatem Patris mei. oportuit vero Christum dicentem, Ego ‹ sum veritas ª¹, › nequaquam se Patri secundum na- turam comparare, sed potius ejus voluntati, si ita est, ut ipsi volunt. At cum se non veluntatem nominarit, sed adjecerit se esse imaginem Patris, manifeste eorum opinionem subvertit. . ALIUD. Interrogandi sunt hostes Christi : Voluntas hæc Patris, cui similem dicitis esse Filium, estne es- sentia, exstititque ipsa per se, an nou? Nam si essentialem esse dicetis et per se exstitisse, quo pacto deinceps Filius erit unigenitus, cum jam sit tertius ex Patre ? Apparet enim præcessisse ipsius generatiouem voluntatem quamdam revera exmi- stentem et vivam, juxta vestram propositionem. Quod si vero hoc negantes, non in propria hypostasi C subsistere hanc voluntatem dabitis, neque essentiam es Joan. xiv, 6. D esse vivam atque exsistentem, ut Filium, inepte certe non positis duabus essentiis similitudinem quæritis. Quo pacto enim id quod hypostatice ex- sistit, non exsistenti simile dici possit? aut quo pacto id quod nondum ad esse perductum est, ei quod jam est, similitudinis ratione conferri potest? ALIUD. Quis enim sanæ mentis non fateatur animali ad animal similitudinem intercedere, et non animali ad non animal? Nam quæ diversi generis sunt, et ad invicem relata, naturaliter dissident, nemo recte sentiens inter se comparet, neque hoc illi, aut illud huic simile esse dicat. Veluti, exempli gratia, sta- luatur homo, aut alia quæepiam substantia quæ sub definitionem animalis cadit: statuatur etiam scientia, vel sapientia, vel voluntas, vel aliud quid eprum quæ non exsistunt per se, insunt tamen aliis, homi- nibus nimirum vel angelis. Si quis igitur hominem, aut aliud aliquod animal scientiæ, aut sapientiæ, ant voluntati simile esse dixerit, nonne merito stultitiæ nomine rideatur? quippe qui ea quibus nulla inter- cedit convenientia, comparare atque conferre inter se velit. Filias itaque Dei lrypostatice exsistens, voluntati hypostatice non exsistenti nulla ex parte similis est. Aut enim plane dissimilem Patri esse dicant, et aperte blasphemantos delestandi sint ;

τον Υιόν, σφραγίδα καὶ εἰκόνα τῆς ἑαυτοῦ φύσεως Α ἀκριβεστάτην. ΛΟΓΟΣ Η'. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι οὐ τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ τῇ βουλήσει αὐτοῦ ὅμοιός εστιν ο Υιός. Πολλὴν ἄν τις εἰκότως ἀβουλίαν τῶν χριστομάχων καταψηφίσαιτο, ἢ λογιεῖται ὀρθῶς μαίνεσθαι, πιο στεύων τοῖς τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιον εἶναι λέγουσι τὸν Υἱόν, οὐκ αὐτῷ τῷ Πατρί· καίτοι τῆς θείας Γραφῆς οὐ τοῦτον ἐκφερούσης περὶ αὐτοῦ τὸν ἔρον, ἀλλ' οὐδὲ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος λέγοντος· Ο έω ραχὼς ἐμὲ, εώρακε την βούλησιν τοῦ Πατρός. Ἐχρῆν δε γε τὸν εἰπόντα Χριστόν· « Εγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια, ο μὴ τῷ Πατρὶ κατὰ φύσιν ἑαυτὸν ἐξομοιοῦν, τῇ βου λήσει δὲ μᾶλλον αὐτοῦ, εἴπερ οὕτως ἔχει, καθάπερ ἐκεῖνοί φασιν. Αλλ' οὐδαμοῦ τὴν βούλησιν όνομάσας, εἰκόνα δὲ τοῦ Πατρὸς ἑαυτὸν προσειπών, δήλος ἂν εἴη τὴν ἐκείνων ὑπόνοιαν ἀναιρῶν. ΑΛΛΟ. Π Ἐρωτητέον τοὺς χριστομάχους. Η βούλησις αύτη τοῦ Πατρὸς, ἧς ὅμοιον εἶναί φατε τὸν Υἱόν, πότερόν τοτε οὐσία εἰς ἐστι, καὶ ὁπέστη αὐτὴ καθ' ἑαυτήν, ἢ οὐχί ; Εἰ μὲν γὰρ οὐσιώδη καὶ ὑποστατικὴν εἶναι δώσετε ταύτην, πῶς ἔτι μονογενῆς ὁ Υἱός, τρίτος ὢν ἐκ Πατρός; Φαίνεται γὰρ μεσολαβοῦσα τὴν γέννησιν αὐτοῦ βούλησίς τις ἐνυπόστατος καὶ ζῶσα, κατὰ τὴν ὑμετέραν πρότασιν. Εἰ δὲ τοῦτο παραιτούμενοι, οὐ παρ' ὑπόστασιν τὴν βούλησιν διακεῖσθαι δώσετε, οὐδὲ εὐσίαν εἶναι ζῶσαν καὶ ὑπάρχουσαν, ὥσπερ τὸν Υἱόν, έπε δεύτως σφόδρα καὶ ἀμαθῶς μὴ δύο παραθέντες νοσίας ὁμοιότητα ζητεῖτε. Πῶς γὰρ ἔσται τὸ ἐνυπό στα τον τῷ μὴ τοιούτῳ προσεοικός; Η πῶς τὸ μὴ εἰς τοτίεν ἐνεχθὲν τῷ ὑφεστηκότι κατὰ τὸν τῆς ἐμφε- ρείας τρόπον ἐντεξετάζοιτο; ΑΛΛΟ. Καὶ τὶς οὐκ ἂν ὁμολογήσειε νοῦν ἔχων ὅτι τῷ ζώῳ πρὸς τὸ ζῶον ἡ ὁμοιότης, καὶ τῷ μὴ ζώῳ πρὸς τὸ μὴ ζῶον ; Τὰ γὰρ ἑτερογενῆ καὶ πάντη τῆς πρὸς Ελληλα σχέσεως φυσικῶς διακεκομμένα, οὐκ ἄν τις εξ φρονῶν ἀντεξετάζοι πρὸς ἄλληλα, οὐδὲ τοῦτο ἐπείνῳ προσεοικός, οὔτε μὴν ἐκεῖνο τούτῳ φήσειεν ἄν. Οταν φέρε εἰπεῖν· "Ανθρωπος προσκείσθω, ἢ-Ετερόν τι τών όντων ὅσα πίπτει πρὸς τὸν ὄρον τοῦ ζώου, κείσθω καὶ ἐπιστήμη, ήτοι σοφία, ήτοι βούλησις, Η Υπερόν τι τῶν ὅσα καθ᾿ ἑαυτὰ οὐκ ἐνυπόστατα μὲν, ενυπάρχει δὲ ὅμως τῶν ὄντων τισὶν, ἀνθρώ της τυχόν ἢ ἀγγέλοις. Αρ' οὖν, εἴ τις τὸν ἄν θρωπον ή Ετερόν τι ζώον τῇ ἐπιστήμη ήτοι τη ταρίας τῇ βουλήσει προσεοικέναι φήσειεν, οὐκ ἂν της μωρίας οφλήσοι γέλωτα, τὰ μηδὲν ἀλλήλοις προτεοικότα δοκιμάζειν τε καὶ ἀντεξετάζειν ἐπιχει μῶν; Οὐκοῦν ἐνυπόστατος ὧν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τῇ ἀνυποστάτη βουλήσει κατ' οὐδὲν ἔσται προσεοικώς. Η γὰρ ἀποτόμως ανόμοιον εἶναι τῷ Πατρὶ λεγέτω THESAURUS. lum et imaginem perfectissimam sue ipsius B ture. ASSERTIO VIII. Adversus dicentes, non Patri, sed voluntati ejus si- milem esse Filium. Merito quis magnam hostium Christi temeritatem damnet, aut rectius insanire judicet eos qui non ipsi Patri, sed voluntati ejus similem esse Filium contendant, cum alioqui sacra Scriptura non ita de ipso definial, sed neque ipse Servator di- cat : Qui vidit me, vidit ct voluntatem Patris mei. oportuit vero Christum dicentem, Ego ‹ sum veritas ª¹, › nequaquam se Patri secundum na- turam comparare, sed potius ejus voluntati, si ita est, ut ipsi volunt. At cum se non veluntatem nominarit, sed adjecerit se esse imaginem Patris, manifeste eorum opinionem subvertit. . ALIUD. Interrogandi sunt hostes Christi : Voluntas hæc Patris, cui similem dicitis esse Filium, estne es- sentia, exstititque ipsa per se, an nou? Nam si essentialem esse dicetis et per se exstitisse, quo pacto deinceps Filius erit unigenitus, cum jam sit tertius ex Patre ? Apparet enim præcessisse ipsius generatiouem voluntatem quamdam revera exmi- stentem et vivam, juxta vestram propositionem. Quod si vero hoc negantes, non in propria hypostasi C subsistere hanc voluntatem dabitis, neque essentiam es Joan. xiv, 6. D esse vivam atque exsistentem, ut Filium, inepte certe non positis duabus essentiis similitudinem quæritis. Quo pacto enim id quod hypostatice ex- sistit, non exsistenti simile dici possit? aut quo pacto id quod nondum ad esse perductum est, ei quod jam est, similitudinis ratione conferri potest? ALIUD. Quis enim sanæ mentis non fateatur animali ad animal similitudinem intercedere, et non animali ad non animal? Nam quæ diversi generis sunt, et ad invicem relata, naturaliter dissident, nemo recte sentiens inter se comparet, neque hoc illi, aut illud huic simile esse dicat. Veluti, exempli gratia, sta- luatur homo, aut alia quæepiam substantia quæ sub definitionem animalis cadit: statuatur etiam scientia, vel sapientia, vel voluntas, vel aliud quid eprum quæ non exsistunt per se, insunt tamen aliis, homi- nibus nimirum vel angelis. Si quis igitur hominem, aut aliud aliquod animal scientiæ, aut sapientiæ, ant voluntati simile esse dixerit, nonne merito stultitiæ nomine rideatur? quippe qui ea quibus nulla inter- cedit convenientia, comparare atque conferre inter se velit. Filias itaque Dei lrypostatice exsistens, voluntati hypostatice non exsistenti nulla ex parte similis est. Aut enim plane dissimilem Patri esse dicant, et aperte blasphemantos delestandi sint ;

σαν, καὶ φανερῶς δυσφημοῦντες μισείσθωσαν· ἡ Β εἴπερ ἀνάγκη τὴν ὁμοιότητα δοῦναι τῷ Υἱῷ πρὸς τὸν Πατέρα, ἀνάγκη δὴ πᾶσα ὡς οὐκ ἔσται τῆς βουλή- σεως ὅμοιος, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ γεγεννηκότος. Δέσ δειχται γὰρ ὅτι τοῖς ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει πρὸς τὰ ἐνούσιά τε καὶ ἐνυπόστατα ἡ ὁμοιότης ἡ κατὰ τοῦτο σώζεται, οὐ πρὸς τὰ ἑτερογενῆ, καὶ ἐν ἑτέροις ἔχοντα τὸ εἶναι, ὥσπερ ἡ σοφία τυχὸν ἐν τῷ σοφῷ, καὶ ἡ βούλησις ἐν τῷ βουλευομένῳ. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ών, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀνόμοιός ἐστι τῷ γεγεννηκότι, ἀνάγκη πᾶσα τὴν βούλησιν οὐδὲν προσεοικέναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λέγειν, ἧς χαρακτὴρ ὑπάρχων ὁ Υἱός, ἀνόμοιός ἐστι, καθ' ὑμᾶς, τῷ Πατρί. Εσται οὖν καὶ τῇ βουλήσει τῇ ἑαυτοῦ ἀνόμοιος ὁ Πατήρ. Τοῦτο γὰρ ἐκ τοῦ λό- γου συνάγεται τὸ ἀσέβημα. Καὶ εἰ ἐνυπόστατόν τι τὴν βούλησιν εἶναί φατε, ἔστι τι πάντως ἐν τῇ οὐσία τοῦ Θεοῦ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ λόγος προσομολογεῖν ὑμᾶς ἀναγκάσει. Αλλ' ἐνθάδε ζητη τέον τῆς ἀνομοιότητος τὸν τρόπον, ἣν ή βούλησις ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐλάττων αὐτοῦ κατά τι τυγχάνουσα τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἔχει, τὸ προεληλυθὸς ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, χεῖρον αὐτοῦ καὶ ἔλαττον· οὐ γὰρ ἔξωθεν, οὐδὲ ἐπείσακτον ἡ βούλησις, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ. Τὸ δὲ χείρονα τίκτειν, οὐδὲ τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν οἶδε συμβαίνειν. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἕτερόν τι γεννήσει παρ' ὅπερ ἐστὶν αὐτός· ἀλλ' οὐδὲ ἕτερόν τι τῶν ἀλόγων ζώων. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ θεμιτόν λέγειν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἔχειν τι δραμοῦσα τοῦ Πατρὸς ἡ βού λησις αὐτοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀνομοιότητα κατὰ τοῦτο φορεῖ, ὡς πρὸς ἐλάττονα ή κατά τι χείρονα, πῶς οὐκ ἀσεβὲς μεῖζόν τι καὶ κρεῖττον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγειν ; Εἰ δὲ μήτε τοῦτο δώσετε, μήτε ἐκεῖνο, αν υπόστατόν τε τὴν βούλησιν εἶναι ὁμολογήσετε καὶ οὕτω νοουμένην ὥσπερ ἐφ' ἡμῶν, πῶς κανταῦθα θήσετε ἀνόμοιον εἶναι τὴν βούλησιν τῷ Πατρί; Εσται γὰρ, ἂν οὕτως ἔχῃ, τὰ ἑαυτῷ μὴ πρέποντα βουλη- θείς· ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀτοπώτατον. ΑΛΛΟ. Ο λόγος ἀναγκάσει καὶ ἄκοντας ὑμᾶς δοῦναι τῷ γιῷ τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Εδείχθη γὰρ λίαν ατοπώτατον ὂν τὸ πιστεύειν, τὰ μὴ αὐτῷ πρέποντα βεβουλῆσθαι Θεὸν, ὡς ἀνάγκην εἶναι πά σαν ἐοιχεῖαν αὐτῷ τὴν βούλησιν αὐτοῦ λέγειν. Ει τοίνυν ἡ μὲν βούλησις ἔοικε τῷ Πατρὶ, ὁ δὲ Υἱὸς τῇ βουλήσει, ἔσται πάντως ὁ τρίτος τῷ πρώτῳ προσεοι- κώς. Ἡ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ κειμένη βούλησις, τὴν τοῦ τεχόντος αὐτὸν φυσικὴν ἐμφέρειαν ἀναμαξαμένη, δέδωκεν αὐτὴν τῷ Υἱῷ, καθ᾽ ὑμᾶς· οὕτω μὲν οὖν τῷ Πατρὶ προσεοικώς, καὶ μὴ βουλομένων ὑμῶν, ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέν ἐστι τὸ μεταξύ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ἀργήσει μὲν πάντως ὁ περὶ τῆς βουλήσεως λόγος, καὶ οὐδενὸς ἔτι μεσολαβοῦντος προσεχῶς ὁ Υἱὸς ἔσται κατὰ φύσιν ἔμοιος τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Γέγραπται Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. $03 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. 10% aut si necessario similitudinem cum Patre Filio A tribuere debent, necessarium etiam omnino fuerit non esse voluntati similem, sed Genitori. Osten- sum enim est quod iis quæ in essentia et hypostasi exsistunt, ad ea quæ essentialia et hypostatica sunt, similitudo hæc servatur; non ad ea quæ alterius sunt generis, et in aliis suum esse habent : quem- admodum sapientia in sapiente, et voluntas sive consilium in volente vel consultante. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Si voluntati Patris similis exsistens, ex vestra sententia, Filius dissimilis est genitori, necessarium omnino fuerit, neque voluntatem similem esse Deo ac Patri; cujus character, cum sit Filius, dissimilis est, secundum vos, Patri. Erit itaque etiam volun- tate sua dissimilis Pater. Hæc enim impietas ex dicto vestro sequitur. At si voluntatem aliquid hy- postatice exsistens esse dicetis, erit utique in es- sentia Dei aliquid ipsi dissimile. Nam etiam hoc ratio vos confiteri coget. Cæterum hic quærenda est ratio dissimilitudinis quæ voluntati intercedit cum Patre. Si enim ea ratione dissimilis est quod ex aliqua parte sit minor eo id quod processit ex substantia Patris, erit pejus se ac minus : neque euim extrinsecus ascita est voluntas, sed ex ipso et in ipso. Pejora autem ex se gignere, ne iis quidem qui creatam habent naturam, accidere potest. Neque enim homo aliud quid diversum a se generabit : ut nec aliud quodvis animalium ratione carentium. Si vero, quod nefas dictu est, Patris voluntas eo adni- tens ut majus aliquid habeat, dissimilem se sibi facit, utpote jam minor ac pejor se redditus, que pacto non impium fuerit dictu aliquid esse majus et melius Patre? Si vero neque hoc, neque illud concedetis, et voluntatem non per se subsistentem esse dicetis atque ita ut in nobis intellectam, quo pacto etiam bine statuetis dissimilem esse volunta- tem Patri? Nam si ita est, videbitur Pater voluisse quæ sibi minime conveniunt : quod vel sola cogita- tione absurdum est. ALIUD. Ratio ipsa vos coget ut etiam inviti Filio similitu- dinem cum Patre tribuatis. Demonstratum enim est absurdissimum esse, si quis credat Deum voluisse ea quæ sibi nequaquam conveniunt, ita ut necesse omino sit voluntatem suam similem sibi esse. Si ergo voluntas similis est Patri, Filius autem volun- tati : erit necessario tertius similis primo. Nam quæ in medio posita est voluntas, naturalem similitudi- nem ejus qui eam gignit exprimens, dedit eam Filio, juxta vestram sententiam : hac igitur ratione similis Patri Filius, ctiam nolentibus vobis, deprehendetur. Cum vero intermedii nihil sit inter Patrem et Fi- lium, eessabit omnino et supervacanea erit vestra de voluntate ratio : nulloque interveniente Filius erit immediate secundum naturam similis Patri. ALIUD. Christus in Scriptura vocatur potentia et sapien- C D

σαν, καὶ φανερῶς δυσφημοῦντες μισείσθωσαν· ἡ Β εἴπερ ἀνάγκη τὴν ὁμοιότητα δοῦναι τῷ Υἱῷ πρὸς τὸν Πατέρα, ἀνάγκη δὴ πᾶσα ὡς οὐκ ἔσται τῆς βουλή- σεως ὅμοιος, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ γεγεννηκότος. Δέσ δειχται γὰρ ὅτι τοῖς ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει πρὸς τὰ ἐνούσιά τε καὶ ἐνυπόστατα ἡ ὁμοιότης ἡ κατὰ τοῦτο σώζεται, οὐ πρὸς τὰ ἑτερογενῆ, καὶ ἐν ἑτέροις ἔχοντα τὸ εἶναι, ὥσπερ ἡ σοφία τυχὸν ἐν τῷ σοφῷ, καὶ ἡ βούλησις ἐν τῷ βουλευομένῳ. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ών, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀνόμοιός ἐστι τῷ γεγεννηκότι, ἀνάγκη πᾶσα τὴν βούλησιν οὐδὲν προσεοικέναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λέγειν, ἧς χαρακτὴρ ὑπάρχων ὁ Υἱός, ἀνόμοιός ἐστι, καθ' ὑμᾶς, τῷ Πατρί. Εσται οὖν καὶ τῇ βουλήσει τῇ ἑαυτοῦ ἀνόμοιος ὁ Πατήρ. Τοῦτο γὰρ ἐκ τοῦ λό- γου συνάγεται τὸ ἀσέβημα. Καὶ εἰ ἐνυπόστατόν τι τὴν βούλησιν εἶναί φατε, ἔστι τι πάντως ἐν τῇ οὐσία τοῦ Θεοῦ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ λόγος προσομολογεῖν ὑμᾶς ἀναγκάσει. Αλλ' ἐνθάδε ζητη τέον τῆς ἀνομοιότητος τὸν τρόπον, ἣν ή βούλησις ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐλάττων αὐτοῦ κατά τι τυγχάνουσα τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἔχει, τὸ προεληλυθὸς ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, χεῖρον αὐτοῦ καὶ ἔλαττον· οὐ γὰρ ἔξωθεν, οὐδὲ ἐπείσακτον ἡ βούλησις, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ. Τὸ δὲ χείρονα τίκτειν, οὐδὲ τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν οἶδε συμβαίνειν. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἕτερόν τι γεννήσει παρ' ὅπερ ἐστὶν αὐτός· ἀλλ' οὐδὲ ἕτερόν τι τῶν ἀλόγων ζώων. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ θεμιτόν λέγειν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἔχειν τι δραμοῦσα τοῦ Πατρὸς ἡ βού λησις αὐτοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀνομοιότητα κατὰ τοῦτο φορεῖ, ὡς πρὸς ἐλάττονα ή κατά τι χείρονα, πῶς οὐκ ἀσεβὲς μεῖζόν τι καὶ κρεῖττον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγειν ; Εἰ δὲ μήτε τοῦτο δώσετε, μήτε ἐκεῖνο, αν υπόστατόν τε τὴν βούλησιν εἶναι ὁμολογήσετε καὶ οὕτω νοουμένην ὥσπερ ἐφ' ἡμῶν, πῶς κανταῦθα θήσετε ἀνόμοιον εἶναι τὴν βούλησιν τῷ Πατρί; Εσται γὰρ, ἂν οὕτως ἔχῃ, τὰ ἑαυτῷ μὴ πρέποντα βουλη- θείς· ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀτοπώτατον. ΑΛΛΟ. Ο λόγος ἀναγκάσει καὶ ἄκοντας ὑμᾶς δοῦναι τῷ γιῷ τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Εδείχθη γὰρ λίαν ατοπώτατον ὂν τὸ πιστεύειν, τὰ μὴ αὐτῷ πρέποντα βεβουλῆσθαι Θεὸν, ὡς ἀνάγκην εἶναι πά σαν ἐοιχεῖαν αὐτῷ τὴν βούλησιν αὐτοῦ λέγειν. Ει τοίνυν ἡ μὲν βούλησις ἔοικε τῷ Πατρὶ, ὁ δὲ Υἱὸς τῇ βουλήσει, ἔσται πάντως ὁ τρίτος τῷ πρώτῳ προσεοι- κώς. Ἡ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ κειμένη βούλησις, τὴν τοῦ τεχόντος αὐτὸν φυσικὴν ἐμφέρειαν ἀναμαξαμένη, δέδωκεν αὐτὴν τῷ Υἱῷ, καθ᾽ ὑμᾶς· οὕτω μὲν οὖν τῷ Πατρὶ προσεοικώς, καὶ μὴ βουλομένων ὑμῶν, ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέν ἐστι τὸ μεταξύ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ἀργήσει μὲν πάντως ὁ περὶ τῆς βουλήσεως λόγος, καὶ οὐδενὸς ἔτι μεσολαβοῦντος προσεχῶς ὁ Υἱὸς ἔσται κατὰ φύσιν ἔμοιος τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Γέγραπται Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. $03 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. 10% aut si necessario similitudinem cum Patre Filio A tribuere debent, necessarium etiam omnino fuerit non esse voluntati similem, sed Genitori. Osten- sum enim est quod iis quæ in essentia et hypostasi exsistunt, ad ea quæ essentialia et hypostatica sunt, similitudo hæc servatur; non ad ea quæ alterius sunt generis, et in aliis suum esse habent : quem- admodum sapientia in sapiente, et voluntas sive consilium in volente vel consultante. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Si voluntati Patris similis exsistens, ex vestra sententia, Filius dissimilis est genitori, necessarium omnino fuerit, neque voluntatem similem esse Deo ac Patri; cujus character, cum sit Filius, dissimilis est, secundum vos, Patri. Erit itaque etiam volun- tate sua dissimilis Pater. Hæc enim impietas ex dicto vestro sequitur. At si voluntatem aliquid hy- postatice exsistens esse dicetis, erit utique in es- sentia Dei aliquid ipsi dissimile. Nam etiam hoc ratio vos confiteri coget. Cæterum hic quærenda est ratio dissimilitudinis quæ voluntati intercedit cum Patre. Si enim ea ratione dissimilis est quod ex aliqua parte sit minor eo id quod processit ex substantia Patris, erit pejus se ac minus : neque euim extrinsecus ascita est voluntas, sed ex ipso et in ipso. Pejora autem ex se gignere, ne iis quidem qui creatam habent naturam, accidere potest. Neque enim homo aliud quid diversum a se generabit : ut nec aliud quodvis animalium ratione carentium. Si vero, quod nefas dictu est, Patris voluntas eo adni- tens ut majus aliquid habeat, dissimilem se sibi facit, utpote jam minor ac pejor se redditus, que pacto non impium fuerit dictu aliquid esse majus et melius Patre? Si vero neque hoc, neque illud concedetis, et voluntatem non per se subsistentem esse dicetis atque ita ut in nobis intellectam, quo pacto etiam bine statuetis dissimilem esse volunta- tem Patri? Nam si ita est, videbitur Pater voluisse quæ sibi minime conveniunt : quod vel sola cogita- tione absurdum est. ALIUD. Ratio ipsa vos coget ut etiam inviti Filio similitu- dinem cum Patre tribuatis. Demonstratum enim est absurdissimum esse, si quis credat Deum voluisse ea quæ sibi nequaquam conveniunt, ita ut necesse omino sit voluntatem suam similem sibi esse. Si ergo voluntas similis est Patri, Filius autem volun- tati : erit necessario tertius similis primo. Nam quæ in medio posita est voluntas, naturalem similitudi- nem ejus qui eam gignit exprimens, dedit eam Filio, juxta vestram sententiam : hac igitur ratione similis Patri Filius, ctiam nolentibus vobis, deprehendetur. Cum vero intermedii nihil sit inter Patrem et Fi- lium, eessabit omnino et supervacanea erit vestra de voluntate ratio : nulloque interveniente Filius erit immediate secundum naturam similis Patri. ALIUD. Christus in Scriptura vocatur potentia et sapien- C D

σαν, καὶ φανερῶς δυσφημοῦντες μισείσθωσαν· ἡ Β εἴπερ ἀνάγκη τὴν ὁμοιότητα δοῦναι τῷ Υἱῷ πρὸς τὸν Πατέρα, ἀνάγκη δὴ πᾶσα ὡς οὐκ ἔσται τῆς βουλή- σεως ὅμοιος, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ γεγεννηκότος. Δέσ δειχται γὰρ ὅτι τοῖς ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει πρὸς τὰ ἐνούσιά τε καὶ ἐνυπόστατα ἡ ὁμοιότης ἡ κατὰ τοῦτο σώζεται, οὐ πρὸς τὰ ἑτερογενῆ, καὶ ἐν ἑτέροις ἔχοντα τὸ εἶναι, ὥσπερ ἡ σοφία τυχὸν ἐν τῷ σοφῷ, καὶ ἡ βούλησις ἐν τῷ βουλευομένῳ. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ών, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀνόμοιός ἐστι τῷ γεγεννηκότι, ἀνάγκη πᾶσα τὴν βούλησιν οὐδὲν προσεοικέναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λέγειν, ἧς χαρακτὴρ ὑπάρχων ὁ Υἱός, ἀνόμοιός ἐστι, καθ' ὑμᾶς, τῷ Πατρί. Εσται οὖν καὶ τῇ βουλήσει τῇ ἑαυτοῦ ἀνόμοιος ὁ Πατήρ. Τοῦτο γὰρ ἐκ τοῦ λό- γου συνάγεται τὸ ἀσέβημα. Καὶ εἰ ἐνυπόστατόν τι τὴν βούλησιν εἶναί φατε, ἔστι τι πάντως ἐν τῇ οὐσία τοῦ Θεοῦ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ λόγος προσομολογεῖν ὑμᾶς ἀναγκάσει. Αλλ' ἐνθάδε ζητη τέον τῆς ἀνομοιότητος τὸν τρόπον, ἣν ή βούλησις ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐλάττων αὐτοῦ κατά τι τυγχάνουσα τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἔχει, τὸ προεληλυθὸς ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, χεῖρον αὐτοῦ καὶ ἔλαττον· οὐ γὰρ ἔξωθεν, οὐδὲ ἐπείσακτον ἡ βούλησις, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ. Τὸ δὲ χείρονα τίκτειν, οὐδὲ τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν οἶδε συμβαίνειν. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἕτερόν τι γεννήσει παρ' ὅπερ ἐστὶν αὐτός· ἀλλ' οὐδὲ ἕτερόν τι τῶν ἀλόγων ζώων. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ θεμιτόν λέγειν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἔχειν τι δραμοῦσα τοῦ Πατρὸς ἡ βού λησις αὐτοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀνομοιότητα κατὰ τοῦτο φορεῖ, ὡς πρὸς ἐλάττονα ή κατά τι χείρονα, πῶς οὐκ ἀσεβὲς μεῖζόν τι καὶ κρεῖττον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγειν ; Εἰ δὲ μήτε τοῦτο δώσετε, μήτε ἐκεῖνο, αν υπόστατόν τε τὴν βούλησιν εἶναι ὁμολογήσετε καὶ οὕτω νοουμένην ὥσπερ ἐφ' ἡμῶν, πῶς κανταῦθα θήσετε ἀνόμοιον εἶναι τὴν βούλησιν τῷ Πατρί; Εσται γὰρ, ἂν οὕτως ἔχῃ, τὰ ἑαυτῷ μὴ πρέποντα βουλη- θείς· ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀτοπώτατον. ΑΛΛΟ. Ο λόγος ἀναγκάσει καὶ ἄκοντας ὑμᾶς δοῦναι τῷ γιῷ τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Εδείχθη γὰρ λίαν ατοπώτατον ὂν τὸ πιστεύειν, τὰ μὴ αὐτῷ πρέποντα βεβουλῆσθαι Θεὸν, ὡς ἀνάγκην εἶναι πά σαν ἐοιχεῖαν αὐτῷ τὴν βούλησιν αὐτοῦ λέγειν. Ει τοίνυν ἡ μὲν βούλησις ἔοικε τῷ Πατρὶ, ὁ δὲ Υἱὸς τῇ βουλήσει, ἔσται πάντως ὁ τρίτος τῷ πρώτῳ προσεοι- κώς. Ἡ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ κειμένη βούλησις, τὴν τοῦ τεχόντος αὐτὸν φυσικὴν ἐμφέρειαν ἀναμαξαμένη, δέδωκεν αὐτὴν τῷ Υἱῷ, καθ᾽ ὑμᾶς· οὕτω μὲν οὖν τῷ Πατρὶ προσεοικώς, καὶ μὴ βουλομένων ὑμῶν, ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέν ἐστι τὸ μεταξύ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ἀργήσει μὲν πάντως ὁ περὶ τῆς βουλήσεως λόγος, καὶ οὐδενὸς ἔτι μεσολαβοῦντος προσεχῶς ὁ Υἱὸς ἔσται κατὰ φύσιν ἔμοιος τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Γέγραπται Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. $03 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. 10% aut si necessario similitudinem cum Patre Filio A tribuere debent, necessarium etiam omnino fuerit non esse voluntati similem, sed Genitori. Osten- sum enim est quod iis quæ in essentia et hypostasi exsistunt, ad ea quæ essentialia et hypostatica sunt, similitudo hæc servatur; non ad ea quæ alterius sunt generis, et in aliis suum esse habent : quem- admodum sapientia in sapiente, et voluntas sive consilium in volente vel consultante. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Si voluntati Patris similis exsistens, ex vestra sententia, Filius dissimilis est genitori, necessarium omnino fuerit, neque voluntatem similem esse Deo ac Patri; cujus character, cum sit Filius, dissimilis est, secundum vos, Patri. Erit itaque etiam volun- tate sua dissimilis Pater. Hæc enim impietas ex dicto vestro sequitur. At si voluntatem aliquid hy- postatice exsistens esse dicetis, erit utique in es- sentia Dei aliquid ipsi dissimile. Nam etiam hoc ratio vos confiteri coget. Cæterum hic quærenda est ratio dissimilitudinis quæ voluntati intercedit cum Patre. Si enim ea ratione dissimilis est quod ex aliqua parte sit minor eo id quod processit ex substantia Patris, erit pejus se ac minus : neque euim extrinsecus ascita est voluntas, sed ex ipso et in ipso. Pejora autem ex se gignere, ne iis quidem qui creatam habent naturam, accidere potest. Neque enim homo aliud quid diversum a se generabit : ut nec aliud quodvis animalium ratione carentium. Si vero, quod nefas dictu est, Patris voluntas eo adni- tens ut majus aliquid habeat, dissimilem se sibi facit, utpote jam minor ac pejor se redditus, que pacto non impium fuerit dictu aliquid esse majus et melius Patre? Si vero neque hoc, neque illud concedetis, et voluntatem non per se subsistentem esse dicetis atque ita ut in nobis intellectam, quo pacto etiam bine statuetis dissimilem esse volunta- tem Patri? Nam si ita est, videbitur Pater voluisse quæ sibi minime conveniunt : quod vel sola cogita- tione absurdum est. ALIUD. Ratio ipsa vos coget ut etiam inviti Filio similitu- dinem cum Patre tribuatis. Demonstratum enim est absurdissimum esse, si quis credat Deum voluisse ea quæ sibi nequaquam conveniunt, ita ut necesse omino sit voluntatem suam similem sibi esse. Si ergo voluntas similis est Patri, Filius autem volun- tati : erit necessario tertius similis primo. Nam quæ in medio posita est voluntas, naturalem similitudi- nem ejus qui eam gignit exprimens, dedit eam Filio, juxta vestram sententiam : hac igitur ratione similis Patri Filius, ctiam nolentibus vobis, deprehendetur. Cum vero intermedii nihil sit inter Patrem et Fi- lium, eessabit omnino et supervacanea erit vestra de voluntate ratio : nulloque interveniente Filius erit immediate secundum naturam similis Patri. ALIUD. Christus in Scriptura vocatur potentia et sapien- C D

σαν, καὶ φανερῶς δυσφημοῦντες μισείσθωσαν· ἡ Β εἴπερ ἀνάγκη τὴν ὁμοιότητα δοῦναι τῷ Υἱῷ πρὸς τὸν Πατέρα, ἀνάγκη δὴ πᾶσα ὡς οὐκ ἔσται τῆς βουλή- σεως ὅμοιος, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ γεγεννηκότος. Δέσ δειχται γὰρ ὅτι τοῖς ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει πρὸς τὰ ἐνούσιά τε καὶ ἐνυπόστατα ἡ ὁμοιότης ἡ κατὰ τοῦτο σώζεται, οὐ πρὸς τὰ ἑτερογενῆ, καὶ ἐν ἑτέροις ἔχοντα τὸ εἶναι, ὥσπερ ἡ σοφία τυχὸν ἐν τῷ σοφῷ, καὶ ἡ βούλησις ἐν τῷ βουλευομένῳ. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ών, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀνόμοιός ἐστι τῷ γεγεννηκότι, ἀνάγκη πᾶσα τὴν βούλησιν οὐδὲν προσεοικέναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λέγειν, ἧς χαρακτὴρ ὑπάρχων ὁ Υἱός, ἀνόμοιός ἐστι, καθ' ὑμᾶς, τῷ Πατρί. Εσται οὖν καὶ τῇ βουλήσει τῇ ἑαυτοῦ ἀνόμοιος ὁ Πατήρ. Τοῦτο γὰρ ἐκ τοῦ λό- γου συνάγεται τὸ ἀσέβημα. Καὶ εἰ ἐνυπόστατόν τι τὴν βούλησιν εἶναί φατε, ἔστι τι πάντως ἐν τῇ οὐσία τοῦ Θεοῦ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ λόγος προσομολογεῖν ὑμᾶς ἀναγκάσει. Αλλ' ἐνθάδε ζητη τέον τῆς ἀνομοιότητος τὸν τρόπον, ἣν ή βούλησις ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐλάττων αὐτοῦ κατά τι τυγχάνουσα τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἔχει, τὸ προεληλυθὸς ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, χεῖρον αὐτοῦ καὶ ἔλαττον· οὐ γὰρ ἔξωθεν, οὐδὲ ἐπείσακτον ἡ βούλησις, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ. Τὸ δὲ χείρονα τίκτειν, οὐδὲ τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν οἶδε συμβαίνειν. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἕτερόν τι γεννήσει παρ' ὅπερ ἐστὶν αὐτός· ἀλλ' οὐδὲ ἕτερόν τι τῶν ἀλόγων ζώων. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ θεμιτόν λέγειν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἔχειν τι δραμοῦσα τοῦ Πατρὸς ἡ βού λησις αὐτοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀνομοιότητα κατὰ τοῦτο φορεῖ, ὡς πρὸς ἐλάττονα ή κατά τι χείρονα, πῶς οὐκ ἀσεβὲς μεῖζόν τι καὶ κρεῖττον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγειν ; Εἰ δὲ μήτε τοῦτο δώσετε, μήτε ἐκεῖνο, αν υπόστατόν τε τὴν βούλησιν εἶναι ὁμολογήσετε καὶ οὕτω νοουμένην ὥσπερ ἐφ' ἡμῶν, πῶς κανταῦθα θήσετε ἀνόμοιον εἶναι τὴν βούλησιν τῷ Πατρί; Εσται γὰρ, ἂν οὕτως ἔχῃ, τὰ ἑαυτῷ μὴ πρέποντα βουλη- θείς· ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀτοπώτατον. ΑΛΛΟ. Ο λόγος ἀναγκάσει καὶ ἄκοντας ὑμᾶς δοῦναι τῷ γιῷ τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Εδείχθη γὰρ λίαν ατοπώτατον ὂν τὸ πιστεύειν, τὰ μὴ αὐτῷ πρέποντα βεβουλῆσθαι Θεὸν, ὡς ἀνάγκην εἶναι πά σαν ἐοιχεῖαν αὐτῷ τὴν βούλησιν αὐτοῦ λέγειν. Ει τοίνυν ἡ μὲν βούλησις ἔοικε τῷ Πατρὶ, ὁ δὲ Υἱὸς τῇ βουλήσει, ἔσται πάντως ὁ τρίτος τῷ πρώτῳ προσεοι- κώς. Ἡ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ κειμένη βούλησις, τὴν τοῦ τεχόντος αὐτὸν φυσικὴν ἐμφέρειαν ἀναμαξαμένη, δέδωκεν αὐτὴν τῷ Υἱῷ, καθ᾽ ὑμᾶς· οὕτω μὲν οὖν τῷ Πατρὶ προσεοικώς, καὶ μὴ βουλομένων ὑμῶν, ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέν ἐστι τὸ μεταξύ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ἀργήσει μὲν πάντως ὁ περὶ τῆς βουλήσεως λόγος, καὶ οὐδενὸς ἔτι μεσολαβοῦντος προσεχῶς ὁ Υἱὸς ἔσται κατὰ φύσιν ἔμοιος τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Γέγραπται Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. $03 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. 10% aut si necessario similitudinem cum Patre Filio A tribuere debent, necessarium etiam omnino fuerit non esse voluntati similem, sed Genitori. Osten- sum enim est quod iis quæ in essentia et hypostasi exsistunt, ad ea quæ essentialia et hypostatica sunt, similitudo hæc servatur; non ad ea quæ alterius sunt generis, et in aliis suum esse habent : quem- admodum sapientia in sapiente, et voluntas sive consilium in volente vel consultante. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Si voluntati Patris similis exsistens, ex vestra sententia, Filius dissimilis est genitori, necessarium omnino fuerit, neque voluntatem similem esse Deo ac Patri; cujus character, cum sit Filius, dissimilis est, secundum vos, Patri. Erit itaque etiam volun- tate sua dissimilis Pater. Hæc enim impietas ex dicto vestro sequitur. At si voluntatem aliquid hy- postatice exsistens esse dicetis, erit utique in es- sentia Dei aliquid ipsi dissimile. Nam etiam hoc ratio vos confiteri coget. Cæterum hic quærenda est ratio dissimilitudinis quæ voluntati intercedit cum Patre. Si enim ea ratione dissimilis est quod ex aliqua parte sit minor eo id quod processit ex substantia Patris, erit pejus se ac minus : neque euim extrinsecus ascita est voluntas, sed ex ipso et in ipso. Pejora autem ex se gignere, ne iis quidem qui creatam habent naturam, accidere potest. Neque enim homo aliud quid diversum a se generabit : ut nec aliud quodvis animalium ratione carentium. Si vero, quod nefas dictu est, Patris voluntas eo adni- tens ut majus aliquid habeat, dissimilem se sibi facit, utpote jam minor ac pejor se redditus, que pacto non impium fuerit dictu aliquid esse majus et melius Patre? Si vero neque hoc, neque illud concedetis, et voluntatem non per se subsistentem esse dicetis atque ita ut in nobis intellectam, quo pacto etiam bine statuetis dissimilem esse volunta- tem Patri? Nam si ita est, videbitur Pater voluisse quæ sibi minime conveniunt : quod vel sola cogita- tione absurdum est. ALIUD. Ratio ipsa vos coget ut etiam inviti Filio similitu- dinem cum Patre tribuatis. Demonstratum enim est absurdissimum esse, si quis credat Deum voluisse ea quæ sibi nequaquam conveniunt, ita ut necesse omino sit voluntatem suam similem sibi esse. Si ergo voluntas similis est Patri, Filius autem volun- tati : erit necessario tertius similis primo. Nam quæ in medio posita est voluntas, naturalem similitudi- nem ejus qui eam gignit exprimens, dedit eam Filio, juxta vestram sententiam : hac igitur ratione similis Patri Filius, ctiam nolentibus vobis, deprehendetur. Cum vero intermedii nihil sit inter Patrem et Fi- lium, eessabit omnino et supervacanea erit vestra de voluntate ratio : nulloque interveniente Filius erit immediate secundum naturam similis Patri. ALIUD. Christus in Scriptura vocatur potentia et sapien- C D

σαν, καὶ φανερῶς δυσφημοῦντες μισείσθωσαν· ἡ Β εἴπερ ἀνάγκη τὴν ὁμοιότητα δοῦναι τῷ Υἱῷ πρὸς τὸν Πατέρα, ἀνάγκη δὴ πᾶσα ὡς οὐκ ἔσται τῆς βουλή- σεως ὅμοιος, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ γεγεννηκότος. Δέσ δειχται γὰρ ὅτι τοῖς ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει πρὸς τὰ ἐνούσιά τε καὶ ἐνυπόστατα ἡ ὁμοιότης ἡ κατὰ τοῦτο σώζεται, οὐ πρὸς τὰ ἑτερογενῆ, καὶ ἐν ἑτέροις ἔχοντα τὸ εἶναι, ὥσπερ ἡ σοφία τυχὸν ἐν τῷ σοφῷ, καὶ ἡ βούλησις ἐν τῷ βουλευομένῳ. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ών, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀνόμοιός ἐστι τῷ γεγεννηκότι, ἀνάγκη πᾶσα τὴν βούλησιν οὐδὲν προσεοικέναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λέγειν, ἧς χαρακτὴρ ὑπάρχων ὁ Υἱός, ἀνόμοιός ἐστι, καθ' ὑμᾶς, τῷ Πατρί. Εσται οὖν καὶ τῇ βουλήσει τῇ ἑαυτοῦ ἀνόμοιος ὁ Πατήρ. Τοῦτο γὰρ ἐκ τοῦ λό- γου συνάγεται τὸ ἀσέβημα. Καὶ εἰ ἐνυπόστατόν τι τὴν βούλησιν εἶναί φατε, ἔστι τι πάντως ἐν τῇ οὐσία τοῦ Θεοῦ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ λόγος προσομολογεῖν ὑμᾶς ἀναγκάσει. Αλλ' ἐνθάδε ζητη τέον τῆς ἀνομοιότητος τὸν τρόπον, ἣν ή βούλησις ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐλάττων αὐτοῦ κατά τι τυγχάνουσα τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἔχει, τὸ προεληλυθὸς ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, χεῖρον αὐτοῦ καὶ ἔλαττον· οὐ γὰρ ἔξωθεν, οὐδὲ ἐπείσακτον ἡ βούλησις, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ. Τὸ δὲ χείρονα τίκτειν, οὐδὲ τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν οἶδε συμβαίνειν. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἕτερόν τι γεννήσει παρ' ὅπερ ἐστὶν αὐτός· ἀλλ' οὐδὲ ἕτερόν τι τῶν ἀλόγων ζώων. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ θεμιτόν λέγειν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἔχειν τι δραμοῦσα τοῦ Πατρὸς ἡ βού λησις αὐτοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀνομοιότητα κατὰ τοῦτο φορεῖ, ὡς πρὸς ἐλάττονα ή κατά τι χείρονα, πῶς οὐκ ἀσεβὲς μεῖζόν τι καὶ κρεῖττον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγειν ; Εἰ δὲ μήτε τοῦτο δώσετε, μήτε ἐκεῖνο, αν υπόστατόν τε τὴν βούλησιν εἶναι ὁμολογήσετε καὶ οὕτω νοουμένην ὥσπερ ἐφ' ἡμῶν, πῶς κανταῦθα θήσετε ἀνόμοιον εἶναι τὴν βούλησιν τῷ Πατρί; Εσται γὰρ, ἂν οὕτως ἔχῃ, τὰ ἑαυτῷ μὴ πρέποντα βουλη- θείς· ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀτοπώτατον. ΑΛΛΟ. Ο λόγος ἀναγκάσει καὶ ἄκοντας ὑμᾶς δοῦναι τῷ γιῷ τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Εδείχθη γὰρ λίαν ατοπώτατον ὂν τὸ πιστεύειν, τὰ μὴ αὐτῷ πρέποντα βεβουλῆσθαι Θεὸν, ὡς ἀνάγκην εἶναι πά σαν ἐοιχεῖαν αὐτῷ τὴν βούλησιν αὐτοῦ λέγειν. Ει τοίνυν ἡ μὲν βούλησις ἔοικε τῷ Πατρὶ, ὁ δὲ Υἱὸς τῇ βουλήσει, ἔσται πάντως ὁ τρίτος τῷ πρώτῳ προσεοι- κώς. Ἡ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ κειμένη βούλησις, τὴν τοῦ τεχόντος αὐτὸν φυσικὴν ἐμφέρειαν ἀναμαξαμένη, δέδωκεν αὐτὴν τῷ Υἱῷ, καθ᾽ ὑμᾶς· οὕτω μὲν οὖν τῷ Πατρὶ προσεοικώς, καὶ μὴ βουλομένων ὑμῶν, ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέν ἐστι τὸ μεταξύ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ἀργήσει μὲν πάντως ὁ περὶ τῆς βουλήσεως λόγος, καὶ οὐδενὸς ἔτι μεσολαβοῦντος προσεχῶς ὁ Υἱὸς ἔσται κατὰ φύσιν ἔμοιος τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Γέγραπται Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. $03 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. 10% aut si necessario similitudinem cum Patre Filio A tribuere debent, necessarium etiam omnino fuerit non esse voluntati similem, sed Genitori. Osten- sum enim est quod iis quæ in essentia et hypostasi exsistunt, ad ea quæ essentialia et hypostatica sunt, similitudo hæc servatur; non ad ea quæ alterius sunt generis, et in aliis suum esse habent : quem- admodum sapientia in sapiente, et voluntas sive consilium in volente vel consultante. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Si voluntati Patris similis exsistens, ex vestra sententia, Filius dissimilis est genitori, necessarium omnino fuerit, neque voluntatem similem esse Deo ac Patri; cujus character, cum sit Filius, dissimilis est, secundum vos, Patri. Erit itaque etiam volun- tate sua dissimilis Pater. Hæc enim impietas ex dicto vestro sequitur. At si voluntatem aliquid hy- postatice exsistens esse dicetis, erit utique in es- sentia Dei aliquid ipsi dissimile. Nam etiam hoc ratio vos confiteri coget. Cæterum hic quærenda est ratio dissimilitudinis quæ voluntati intercedit cum Patre. Si enim ea ratione dissimilis est quod ex aliqua parte sit minor eo id quod processit ex substantia Patris, erit pejus se ac minus : neque euim extrinsecus ascita est voluntas, sed ex ipso et in ipso. Pejora autem ex se gignere, ne iis quidem qui creatam habent naturam, accidere potest. Neque enim homo aliud quid diversum a se generabit : ut nec aliud quodvis animalium ratione carentium. Si vero, quod nefas dictu est, Patris voluntas eo adni- tens ut majus aliquid habeat, dissimilem se sibi facit, utpote jam minor ac pejor se redditus, que pacto non impium fuerit dictu aliquid esse majus et melius Patre? Si vero neque hoc, neque illud concedetis, et voluntatem non per se subsistentem esse dicetis atque ita ut in nobis intellectam, quo pacto etiam bine statuetis dissimilem esse volunta- tem Patri? Nam si ita est, videbitur Pater voluisse quæ sibi minime conveniunt : quod vel sola cogita- tione absurdum est. ALIUD. Ratio ipsa vos coget ut etiam inviti Filio similitu- dinem cum Patre tribuatis. Demonstratum enim est absurdissimum esse, si quis credat Deum voluisse ea quæ sibi nequaquam conveniunt, ita ut necesse omino sit voluntatem suam similem sibi esse. Si ergo voluntas similis est Patri, Filius autem volun- tati : erit necessario tertius similis primo. Nam quæ in medio posita est voluntas, naturalem similitudi- nem ejus qui eam gignit exprimens, dedit eam Filio, juxta vestram sententiam : hac igitur ratione similis Patri Filius, ctiam nolentibus vobis, deprehendetur. Cum vero intermedii nihil sit inter Patrem et Fi- lium, eessabit omnino et supervacanea erit vestra de voluntate ratio : nulloque interveniente Filius erit immediate secundum naturam similis Patri. ALIUD. Christus in Scriptura vocatur potentia et sapien- C D

σαν, καὶ φανερῶς δυσφημοῦντες μισείσθωσαν· ἡ Β εἴπερ ἀνάγκη τὴν ὁμοιότητα δοῦναι τῷ Υἱῷ πρὸς τὸν Πατέρα, ἀνάγκη δὴ πᾶσα ὡς οὐκ ἔσται τῆς βουλή- σεως ὅμοιος, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ γεγεννηκότος. Δέσ δειχται γὰρ ὅτι τοῖς ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει πρὸς τὰ ἐνούσιά τε καὶ ἐνυπόστατα ἡ ὁμοιότης ἡ κατὰ τοῦτο σώζεται, οὐ πρὸς τὰ ἑτερογενῆ, καὶ ἐν ἑτέροις ἔχοντα τὸ εἶναι, ὥσπερ ἡ σοφία τυχὸν ἐν τῷ σοφῷ, καὶ ἡ βούλησις ἐν τῷ βουλευομένῳ. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ών, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀνόμοιός ἐστι τῷ γεγεννηκότι, ἀνάγκη πᾶσα τὴν βούλησιν οὐδὲν προσεοικέναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λέγειν, ἧς χαρακτὴρ ὑπάρχων ὁ Υἱός, ἀνόμοιός ἐστι, καθ' ὑμᾶς, τῷ Πατρί. Εσται οὖν καὶ τῇ βουλήσει τῇ ἑαυτοῦ ἀνόμοιος ὁ Πατήρ. Τοῦτο γὰρ ἐκ τοῦ λό- γου συνάγεται τὸ ἀσέβημα. Καὶ εἰ ἐνυπόστατόν τι τὴν βούλησιν εἶναί φατε, ἔστι τι πάντως ἐν τῇ οὐσία τοῦ Θεοῦ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ λόγος προσομολογεῖν ὑμᾶς ἀναγκάσει. Αλλ' ἐνθάδε ζητη τέον τῆς ἀνομοιότητος τὸν τρόπον, ἣν ή βούλησις ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐλάττων αὐτοῦ κατά τι τυγχάνουσα τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἔχει, τὸ προεληλυθὸς ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, χεῖρον αὐτοῦ καὶ ἔλαττον· οὐ γὰρ ἔξωθεν, οὐδὲ ἐπείσακτον ἡ βούλησις, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ. Τὸ δὲ χείρονα τίκτειν, οὐδὲ τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν οἶδε συμβαίνειν. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἕτερόν τι γεννήσει παρ' ὅπερ ἐστὶν αὐτός· ἀλλ' οὐδὲ ἕτερόν τι τῶν ἀλόγων ζώων. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ θεμιτόν λέγειν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἔχειν τι δραμοῦσα τοῦ Πατρὸς ἡ βού λησις αὐτοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀνομοιότητα κατὰ τοῦτο φορεῖ, ὡς πρὸς ἐλάττονα ή κατά τι χείρονα, πῶς οὐκ ἀσεβὲς μεῖζόν τι καὶ κρεῖττον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγειν ; Εἰ δὲ μήτε τοῦτο δώσετε, μήτε ἐκεῖνο, αν υπόστατόν τε τὴν βούλησιν εἶναι ὁμολογήσετε καὶ οὕτω νοουμένην ὥσπερ ἐφ' ἡμῶν, πῶς κανταῦθα θήσετε ἀνόμοιον εἶναι τὴν βούλησιν τῷ Πατρί; Εσται γὰρ, ἂν οὕτως ἔχῃ, τὰ ἑαυτῷ μὴ πρέποντα βουλη- θείς· ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀτοπώτατον. ΑΛΛΟ. Ο λόγος ἀναγκάσει καὶ ἄκοντας ὑμᾶς δοῦναι τῷ γιῷ τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Εδείχθη γὰρ λίαν ατοπώτατον ὂν τὸ πιστεύειν, τὰ μὴ αὐτῷ πρέποντα βεβουλῆσθαι Θεὸν, ὡς ἀνάγκην εἶναι πά σαν ἐοιχεῖαν αὐτῷ τὴν βούλησιν αὐτοῦ λέγειν. Ει τοίνυν ἡ μὲν βούλησις ἔοικε τῷ Πατρὶ, ὁ δὲ Υἱὸς τῇ βουλήσει, ἔσται πάντως ὁ τρίτος τῷ πρώτῳ προσεοι- κώς. Ἡ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ κειμένη βούλησις, τὴν τοῦ τεχόντος αὐτὸν φυσικὴν ἐμφέρειαν ἀναμαξαμένη, δέδωκεν αὐτὴν τῷ Υἱῷ, καθ᾽ ὑμᾶς· οὕτω μὲν οὖν τῷ Πατρὶ προσεοικώς, καὶ μὴ βουλομένων ὑμῶν, ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέν ἐστι τὸ μεταξύ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ἀργήσει μὲν πάντως ὁ περὶ τῆς βουλήσεως λόγος, καὶ οὐδενὸς ἔτι μεσολαβοῦντος προσεχῶς ὁ Υἱὸς ἔσται κατὰ φύσιν ἔμοιος τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Γέγραπται Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. $03 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. 10% aut si necessario similitudinem cum Patre Filio A tribuere debent, necessarium etiam omnino fuerit non esse voluntati similem, sed Genitori. Osten- sum enim est quod iis quæ in essentia et hypostasi exsistunt, ad ea quæ essentialia et hypostatica sunt, similitudo hæc servatur; non ad ea quæ alterius sunt generis, et in aliis suum esse habent : quem- admodum sapientia in sapiente, et voluntas sive consilium in volente vel consultante. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Si voluntati Patris similis exsistens, ex vestra sententia, Filius dissimilis est genitori, necessarium omnino fuerit, neque voluntatem similem esse Deo ac Patri; cujus character, cum sit Filius, dissimilis est, secundum vos, Patri. Erit itaque etiam volun- tate sua dissimilis Pater. Hæc enim impietas ex dicto vestro sequitur. At si voluntatem aliquid hy- postatice exsistens esse dicetis, erit utique in es- sentia Dei aliquid ipsi dissimile. Nam etiam hoc ratio vos confiteri coget. Cæterum hic quærenda est ratio dissimilitudinis quæ voluntati intercedit cum Patre. Si enim ea ratione dissimilis est quod ex aliqua parte sit minor eo id quod processit ex substantia Patris, erit pejus se ac minus : neque euim extrinsecus ascita est voluntas, sed ex ipso et in ipso. Pejora autem ex se gignere, ne iis quidem qui creatam habent naturam, accidere potest. Neque enim homo aliud quid diversum a se generabit : ut nec aliud quodvis animalium ratione carentium. Si vero, quod nefas dictu est, Patris voluntas eo adni- tens ut majus aliquid habeat, dissimilem se sibi facit, utpote jam minor ac pejor se redditus, que pacto non impium fuerit dictu aliquid esse majus et melius Patre? Si vero neque hoc, neque illud concedetis, et voluntatem non per se subsistentem esse dicetis atque ita ut in nobis intellectam, quo pacto etiam bine statuetis dissimilem esse volunta- tem Patri? Nam si ita est, videbitur Pater voluisse quæ sibi minime conveniunt : quod vel sola cogita- tione absurdum est. ALIUD. Ratio ipsa vos coget ut etiam inviti Filio similitu- dinem cum Patre tribuatis. Demonstratum enim est absurdissimum esse, si quis credat Deum voluisse ea quæ sibi nequaquam conveniunt, ita ut necesse omino sit voluntatem suam similem sibi esse. Si ergo voluntas similis est Patri, Filius autem volun- tati : erit necessario tertius similis primo. Nam quæ in medio posita est voluntas, naturalem similitudi- nem ejus qui eam gignit exprimens, dedit eam Filio, juxta vestram sententiam : hac igitur ratione similis Patri Filius, ctiam nolentibus vobis, deprehendetur. Cum vero intermedii nihil sit inter Patrem et Fi- lium, eessabit omnino et supervacanea erit vestra de voluntate ratio : nulloque interveniente Filius erit immediate secundum naturam similis Patri. ALIUD. Christus in Scriptura vocatur potentia et sapien- C D

σαν, καὶ φανερῶς δυσφημοῦντες μισείσθωσαν· ἡ Β εἴπερ ἀνάγκη τὴν ὁμοιότητα δοῦναι τῷ Υἱῷ πρὸς τὸν Πατέρα, ἀνάγκη δὴ πᾶσα ὡς οὐκ ἔσται τῆς βουλή- σεως ὅμοιος, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ γεγεννηκότος. Δέσ δειχται γὰρ ὅτι τοῖς ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει πρὸς τὰ ἐνούσιά τε καὶ ἐνυπόστατα ἡ ὁμοιότης ἡ κατὰ τοῦτο σώζεται, οὐ πρὸς τὰ ἑτερογενῆ, καὶ ἐν ἑτέροις ἔχοντα τὸ εἶναι, ὥσπερ ἡ σοφία τυχὸν ἐν τῷ σοφῷ, καὶ ἡ βούλησις ἐν τῷ βουλευομένῳ. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ών, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀνόμοιός ἐστι τῷ γεγεννηκότι, ἀνάγκη πᾶσα τὴν βούλησιν οὐδὲν προσεοικέναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λέγειν, ἧς χαρακτὴρ ὑπάρχων ὁ Υἱός, ἀνόμοιός ἐστι, καθ' ὑμᾶς, τῷ Πατρί. Εσται οὖν καὶ τῇ βουλήσει τῇ ἑαυτοῦ ἀνόμοιος ὁ Πατήρ. Τοῦτο γὰρ ἐκ τοῦ λό- γου συνάγεται τὸ ἀσέβημα. Καὶ εἰ ἐνυπόστατόν τι τὴν βούλησιν εἶναί φατε, ἔστι τι πάντως ἐν τῇ οὐσία τοῦ Θεοῦ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ λόγος προσομολογεῖν ὑμᾶς ἀναγκάσει. Αλλ' ἐνθάδε ζητη τέον τῆς ἀνομοιότητος τὸν τρόπον, ἣν ή βούλησις ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐλάττων αὐτοῦ κατά τι τυγχάνουσα τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἔχει, τὸ προεληλυθὸς ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, χεῖρον αὐτοῦ καὶ ἔλαττον· οὐ γὰρ ἔξωθεν, οὐδὲ ἐπείσακτον ἡ βούλησις, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ. Τὸ δὲ χείρονα τίκτειν, οὐδὲ τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν οἶδε συμβαίνειν. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἕτερόν τι γεννήσει παρ' ὅπερ ἐστὶν αὐτός· ἀλλ' οὐδὲ ἕτερόν τι τῶν ἀλόγων ζώων. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ θεμιτόν λέγειν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἔχειν τι δραμοῦσα τοῦ Πατρὸς ἡ βού λησις αὐτοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀνομοιότητα κατὰ τοῦτο φορεῖ, ὡς πρὸς ἐλάττονα ή κατά τι χείρονα, πῶς οὐκ ἀσεβὲς μεῖζόν τι καὶ κρεῖττον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγειν ; Εἰ δὲ μήτε τοῦτο δώσετε, μήτε ἐκεῖνο, αν υπόστατόν τε τὴν βούλησιν εἶναι ὁμολογήσετε καὶ οὕτω νοουμένην ὥσπερ ἐφ' ἡμῶν, πῶς κανταῦθα θήσετε ἀνόμοιον εἶναι τὴν βούλησιν τῷ Πατρί; Εσται γὰρ, ἂν οὕτως ἔχῃ, τὰ ἑαυτῷ μὴ πρέποντα βουλη- θείς· ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀτοπώτατον. ΑΛΛΟ. Ο λόγος ἀναγκάσει καὶ ἄκοντας ὑμᾶς δοῦναι τῷ γιῷ τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Εδείχθη γὰρ λίαν ατοπώτατον ὂν τὸ πιστεύειν, τὰ μὴ αὐτῷ πρέποντα βεβουλῆσθαι Θεὸν, ὡς ἀνάγκην εἶναι πά σαν ἐοιχεῖαν αὐτῷ τὴν βούλησιν αὐτοῦ λέγειν. Ει τοίνυν ἡ μὲν βούλησις ἔοικε τῷ Πατρὶ, ὁ δὲ Υἱὸς τῇ βουλήσει, ἔσται πάντως ὁ τρίτος τῷ πρώτῳ προσεοι- κώς. Ἡ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ κειμένη βούλησις, τὴν τοῦ τεχόντος αὐτὸν φυσικὴν ἐμφέρειαν ἀναμαξαμένη, δέδωκεν αὐτὴν τῷ Υἱῷ, καθ᾽ ὑμᾶς· οὕτω μὲν οὖν τῷ Πατρὶ προσεοικώς, καὶ μὴ βουλομένων ὑμῶν, ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέν ἐστι τὸ μεταξύ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ἀργήσει μὲν πάντως ὁ περὶ τῆς βουλήσεως λόγος, καὶ οὐδενὸς ἔτι μεσολαβοῦντος προσεχῶς ὁ Υἱὸς ἔσται κατὰ φύσιν ἔμοιος τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Γέγραπται Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. $03 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. 10% aut si necessario similitudinem cum Patre Filio A tribuere debent, necessarium etiam omnino fuerit non esse voluntati similem, sed Genitori. Osten- sum enim est quod iis quæ in essentia et hypostasi exsistunt, ad ea quæ essentialia et hypostatica sunt, similitudo hæc servatur; non ad ea quæ alterius sunt generis, et in aliis suum esse habent : quem- admodum sapientia in sapiente, et voluntas sive consilium in volente vel consultante. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Si voluntati Patris similis exsistens, ex vestra sententia, Filius dissimilis est genitori, necessarium omnino fuerit, neque voluntatem similem esse Deo ac Patri; cujus character, cum sit Filius, dissimilis est, secundum vos, Patri. Erit itaque etiam volun- tate sua dissimilis Pater. Hæc enim impietas ex dicto vestro sequitur. At si voluntatem aliquid hy- postatice exsistens esse dicetis, erit utique in es- sentia Dei aliquid ipsi dissimile. Nam etiam hoc ratio vos confiteri coget. Cæterum hic quærenda est ratio dissimilitudinis quæ voluntati intercedit cum Patre. Si enim ea ratione dissimilis est quod ex aliqua parte sit minor eo id quod processit ex substantia Patris, erit pejus se ac minus : neque euim extrinsecus ascita est voluntas, sed ex ipso et in ipso. Pejora autem ex se gignere, ne iis quidem qui creatam habent naturam, accidere potest. Neque enim homo aliud quid diversum a se generabit : ut nec aliud quodvis animalium ratione carentium. Si vero, quod nefas dictu est, Patris voluntas eo adni- tens ut majus aliquid habeat, dissimilem se sibi facit, utpote jam minor ac pejor se redditus, que pacto non impium fuerit dictu aliquid esse majus et melius Patre? Si vero neque hoc, neque illud concedetis, et voluntatem non per se subsistentem esse dicetis atque ita ut in nobis intellectam, quo pacto etiam bine statuetis dissimilem esse volunta- tem Patri? Nam si ita est, videbitur Pater voluisse quæ sibi minime conveniunt : quod vel sola cogita- tione absurdum est. ALIUD. Ratio ipsa vos coget ut etiam inviti Filio similitu- dinem cum Patre tribuatis. Demonstratum enim est absurdissimum esse, si quis credat Deum voluisse ea quæ sibi nequaquam conveniunt, ita ut necesse omino sit voluntatem suam similem sibi esse. Si ergo voluntas similis est Patri, Filius autem volun- tati : erit necessario tertius similis primo. Nam quæ in medio posita est voluntas, naturalem similitudi- nem ejus qui eam gignit exprimens, dedit eam Filio, juxta vestram sententiam : hac igitur ratione similis Patri Filius, ctiam nolentibus vobis, deprehendetur. Cum vero intermedii nihil sit inter Patrem et Fi- lium, eessabit omnino et supervacanea erit vestra de voluntate ratio : nulloque interveniente Filius erit immediate secundum naturam similis Patri. ALIUD. Christus in Scriptura vocatur potentia et sapien- C D

σαν, καὶ φανερῶς δυσφημοῦντες μισείσθωσαν· ἡ Β εἴπερ ἀνάγκη τὴν ὁμοιότητα δοῦναι τῷ Υἱῷ πρὸς τὸν Πατέρα, ἀνάγκη δὴ πᾶσα ὡς οὐκ ἔσται τῆς βουλή- σεως ὅμοιος, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ γεγεννηκότος. Δέσ δειχται γὰρ ὅτι τοῖς ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει πρὸς τὰ ἐνούσιά τε καὶ ἐνυπόστατα ἡ ὁμοιότης ἡ κατὰ τοῦτο σώζεται, οὐ πρὸς τὰ ἑτερογενῆ, καὶ ἐν ἑτέροις ἔχοντα τὸ εἶναι, ὥσπερ ἡ σοφία τυχὸν ἐν τῷ σοφῷ, καὶ ἡ βούλησις ἐν τῷ βουλευομένῳ. ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ τῆς βουλήσεως τοῦ Πατρὸς ὅμοιος ών, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀνόμοιός ἐστι τῷ γεγεννηκότι, ἀνάγκη πᾶσα τὴν βούλησιν οὐδὲν προσεοικέναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λέγειν, ἧς χαρακτὴρ ὑπάρχων ὁ Υἱός, ἀνόμοιός ἐστι, καθ' ὑμᾶς, τῷ Πατρί. Εσται οὖν καὶ τῇ βουλήσει τῇ ἑαυτοῦ ἀνόμοιος ὁ Πατήρ. Τοῦτο γὰρ ἐκ τοῦ λό- γου συνάγεται τὸ ἀσέβημα. Καὶ εἰ ἐνυπόστατόν τι τὴν βούλησιν εἶναί φατε, ἔστι τι πάντως ἐν τῇ οὐσία τοῦ Θεοῦ τὸ ἀνόμοιον αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ λόγος προσομολογεῖν ὑμᾶς ἀναγκάσει. Αλλ' ἐνθάδε ζητη τέον τῆς ἀνομοιότητος τὸν τρόπον, ἣν ή βούλησις ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἐλάττων αὐτοῦ κατά τι τυγχάνουσα τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἔχει, τὸ προεληλυθὸς ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός, χεῖρον αὐτοῦ καὶ ἔλαττον· οὐ γὰρ ἔξωθεν, οὐδὲ ἐπείσακτον ἡ βούλησις, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ. Τὸ δὲ χείρονα τίκτειν, οὐδὲ τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν οἶδε συμβαίνειν. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπος ἕτερόν τι γεννήσει παρ' ὅπερ ἐστὶν αὐτός· ἀλλ' οὐδὲ ἕτερόν τι τῶν ἀλόγων ζώων. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ θεμιτόν λέγειν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἔχειν τι δραμοῦσα τοῦ Πατρὸς ἡ βού λησις αὐτοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀνομοιότητα κατὰ τοῦτο φορεῖ, ὡς πρὸς ἐλάττονα ή κατά τι χείρονα, πῶς οὐκ ἀσεβὲς μεῖζόν τι καὶ κρεῖττον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγειν ; Εἰ δὲ μήτε τοῦτο δώσετε, μήτε ἐκεῖνο, αν υπόστατόν τε τὴν βούλησιν εἶναι ὁμολογήσετε καὶ οὕτω νοουμένην ὥσπερ ἐφ' ἡμῶν, πῶς κανταῦθα θήσετε ἀνόμοιον εἶναι τὴν βούλησιν τῷ Πατρί; Εσται γὰρ, ἂν οὕτως ἔχῃ, τὰ ἑαυτῷ μὴ πρέποντα βουλη- θείς· ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον ἐννοεῖν ἀτοπώτατον. ΑΛΛΟ. Ο λόγος ἀναγκάσει καὶ ἄκοντας ὑμᾶς δοῦναι τῷ γιῷ τὴν ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Εδείχθη γὰρ λίαν ατοπώτατον ὂν τὸ πιστεύειν, τὰ μὴ αὐτῷ πρέποντα βεβουλῆσθαι Θεὸν, ὡς ἀνάγκην εἶναι πά σαν ἐοιχεῖαν αὐτῷ τὴν βούλησιν αὐτοῦ λέγειν. Ει τοίνυν ἡ μὲν βούλησις ἔοικε τῷ Πατρὶ, ὁ δὲ Υἱὸς τῇ βουλήσει, ἔσται πάντως ὁ τρίτος τῷ πρώτῳ προσεοι- κώς. Ἡ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ κειμένη βούλησις, τὴν τοῦ τεχόντος αὐτὸν φυσικὴν ἐμφέρειαν ἀναμαξαμένη, δέδωκεν αὐτὴν τῷ Υἱῷ, καθ᾽ ὑμᾶς· οὕτω μὲν οὖν τῷ Πατρὶ προσεοικώς, καὶ μὴ βουλομένων ὑμῶν, ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ οὐδέν ἐστι τὸ μεταξύ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ἀργήσει μὲν πάντως ὁ περὶ τῆς βουλήσεως λόγος, καὶ οὐδενὸς ἔτι μεσολαβοῦντος προσεχῶς ὁ Υἱὸς ἔσται κατὰ φύσιν ἔμοιος τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Γέγραπται Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. $03 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. 10% aut si necessario similitudinem cum Patre Filio A tribuere debent, necessarium etiam omnino fuerit non esse voluntati similem, sed Genitori. Osten- sum enim est quod iis quæ in essentia et hypostasi exsistunt, ad ea quæ essentialia et hypostatica sunt, similitudo hæc servatur; non ad ea quæ alterius sunt generis, et in aliis suum esse habent : quem- admodum sapientia in sapiente, et voluntas sive consilium in volente vel consultante. ALIUD, per reductionem ad absurdum. Si voluntati Patris similis exsistens, ex vestra sententia, Filius dissimilis est genitori, necessarium omnino fuerit, neque voluntatem similem esse Deo ac Patri; cujus character, cum sit Filius, dissimilis est, secundum vos, Patri. Erit itaque etiam volun- tate sua dissimilis Pater. Hæc enim impietas ex dicto vestro sequitur. At si voluntatem aliquid hy- postatice exsistens esse dicetis, erit utique in es- sentia Dei aliquid ipsi dissimile. Nam etiam hoc ratio vos confiteri coget. Cæterum hic quærenda est ratio dissimilitudinis quæ voluntati intercedit cum Patre. Si enim ea ratione dissimilis est quod ex aliqua parte sit minor eo id quod processit ex substantia Patris, erit pejus se ac minus : neque euim extrinsecus ascita est voluntas, sed ex ipso et in ipso. Pejora autem ex se gignere, ne iis quidem qui creatam habent naturam, accidere potest. Neque enim homo aliud quid diversum a se generabit : ut nec aliud quodvis animalium ratione carentium. Si vero, quod nefas dictu est, Patris voluntas eo adni- tens ut majus aliquid habeat, dissimilem se sibi facit, utpote jam minor ac pejor se redditus, que pacto non impium fuerit dictu aliquid esse majus et melius Patre? Si vero neque hoc, neque illud concedetis, et voluntatem non per se subsistentem esse dicetis atque ita ut in nobis intellectam, quo pacto etiam bine statuetis dissimilem esse volunta- tem Patri? Nam si ita est, videbitur Pater voluisse quæ sibi minime conveniunt : quod vel sola cogita- tione absurdum est. ALIUD. Ratio ipsa vos coget ut etiam inviti Filio similitu- dinem cum Patre tribuatis. Demonstratum enim est absurdissimum esse, si quis credat Deum voluisse ea quæ sibi nequaquam conveniunt, ita ut necesse omino sit voluntatem suam similem sibi esse. Si ergo voluntas similis est Patri, Filius autem volun- tati : erit necessario tertius similis primo. Nam quæ in medio posita est voluntas, naturalem similitudi- nem ejus qui eam gignit exprimens, dedit eam Filio, juxta vestram sententiam : hac igitur ratione similis Patri Filius, ctiam nolentibus vobis, deprehendetur. Cum vero intermedii nihil sit inter Patrem et Fi- lium, eessabit omnino et supervacanea erit vestra de voluntate ratio : nulloque interveniente Filius erit immediate secundum naturam similis Patri. ALIUD. Christus in Scriptura vocatur potentia et sapien- C D

Πατὴρ πρὸς Υιόν, ὥσπερ ἡ δικαιοσύνη τυχόν. Οὐ γὰρ ἔλαττον έσται Πατὴρ ὁ Πατήρ, οὐδὲ ἔλαττον Επται Υἱὸς ὁ Υἱός, ἵνα τις μέσος γένηται τόπος χω ρῶν τῆς οὐσίας τὴν ὑπόβασιν, ὥσπερ ἐπὶ τῆς δι καιοσύνης καὶ ἀδικίας ἐλέγετο. Οὐδενὸς τοιγαροῦν χωρίζοντος τόπου τῆς πρὸς Θεὸν Πατέρα ὁμοιότητος τὸν Υἱόν, περιττὸν τὸ λέγειν τῇ βουλήσει προσεοικέ- και μᾶλλον αὐτὸν, καὶ οὐκ αὐτῷ τῷ ἐκλάμψαντι αὐτὸν Πατρί. ΑΛΛΟ. τῶν ὁ λόγος ὁ αὐτὸς, ταῦτα πάντως ομοειδῆ τε εἶναι καὶ ἀλλήλοις εοικότα φυσικῶς ἀναγκαῖον. Οἷον φέρε εἰπεῖν· Ο τοῦ ἀνθρώπου λόγος σὕτως ἔχων, ζώον λογικόν, θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν καθ' ὧν δ' ἂν φέροιτο, ταῦτα τῆς αὐτῆς οὐσίας ὄντα, δεικνύει. Καὶ οἷς ἂν ταῦτα ἐπαληθεύηται, τὰ ἐν τῷ ὄρῳ, φημί, ταῦτα πάντως ἀνθρώπους εἶναι δεῖ. ΕΙ γὰρ ζωόν ἐστι λογικὸν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, τί ἂν ἕτερον εἴη λοιπὸν ἢ ἄνθρωπος τὸ ση μαινόμενον ; Εἰ τοίνυν τὸ Θεὸς ὄνομα καὶ Κύριος, καὶ τὸ ἄφθαρτος, καὶ τὸ βασιλεὺς, καὶ εἴ τι ἕτερον πρὸς τούτοις περὶ τοῦ Πατρὸς λέγεται, καὶ ταῦτα καὶ ἐφ' Υἱοῦ φερόμενα επαληθεύεται, καὶ οὐ μέχρι μόνων τῶν ονομάτων τὴν εὐφημίαν ἔχει, ἀλλ᾽ ἔστιν ὄντως οὕτω καὶ κατὰ φύσιν, ποῖος λόγος τῆς πρὸς τὸν Πατέρα φυσικῆς ὁμοιότητος χωριεῖ τὸν Υἱόν; Ένα γὰρ ἔχουσι τῆς οὐσίας τὸν ὅρον, καὶ πάντα όσα πρόσεστι τῷ γεγεννηκότι, καὶ ἐπὶ τοῦ γεννηθέντος ἐπαλη- θεύεται. Εἰ δέ τις αποτολμᾷ ψευδώνυμον Θεὸν εἶναι λέγειν τὸν Υἱόν, καὶ πλέον οὐδὲν ἔχειν τῶν κατὰ χά- ριν εἰς θεότητα καὶ εἰς υἱότητα κεκλημένων, εἰς τὸ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἐμβεβηκώς δόγμα, δικαίως ασύνεται παρ' ἡμῶν· Ἐὰν μὴ πιστεύσητε, οὐδ' εἰ μὴ συνῆτε. ο 'Αμήχανον γὰρ τοὺς μὴ φύσει θεὸν υπάρχειν πιστεύοντας τὸν Υἱὸν, νοῆσαι τὴν ἐμφέ- ρειαν ἦν ἔχει πρὸς τὸν Πατέρα κατὰ φύσιν. Τοιγαροῦν δοικώς τῷ Πατρὶ, οὐκ ἐνυπάρκτου βουλήσεως εικόνα φορεῖ, ὑπάρχων πρὸ τῶν αἰώνων Υιός. ΛΟΓΟΣ Θ'. *Οτι ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς, παρατεθέντων καὶ ῥητῶν, τοῦ, « Τί με λέγεις ἀγαθόν; Ού- δεὶς ἀγαθὸς, εἰ μὴ εἰς ὁ Θεὸς, ὁ καὶ τοῦ, • Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. » ομοίως, « Ο Πατὴρ ὁ πέμψας με μείζων μου έστιν. ο Καὶ Εν ήρξατο τοῦ γεννᾶν τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, καὶ κατὰ έπαυσε, καθάπερ οι Χριστομάχοι φασί, ἐν ὑστέρῳ χρόνῳ προσγέγονεν αὐτῷ. Εν οὖν ἄρα πρὶν γεννη- θῆναι, κατ' ἐκείνους ἐν μονάδι τὸ θεῖον· γέγονε δὲ ὕστερον ἐν δυάδι γεννηθέντος τοῦ Υἱοῦ, καὶ ὥσπερ τις προσθήκη και αύξησις θεότητος ἐξ ἀρχαίας μονάδος εἰς τὴν μετὰ ταῦτα δυάδα. Αποκαμὼν δὲ ὁ Πατήρ ὥσπερ ἐν τῷ εἶναι μόνος, ἐπενόησε τὸν Υἱὸν κοινωνὴν τῆς θεότητος καὶ τῶν ἔργων. Καὶ πολλὰ πρὸς τούτοις δύσφημά τε καὶ πολλῆς γέμοντα τῆς ἀτοπίας ἐκ τοῦ φρονεῖν οὕτω παρενεχθήσεται· ἃ καὶ τοσαύτην τιν, 28. THESAURUS. qui capiat essentiæ imminutionem, sicut de justitia el injustitia dictum est, Cum itaque nullus modus sit, qui Filium a similitudine Patris separet, super- vacaneum atque absurdum est dicere voluntati Patris ipsum potius similem esse, non Patri ipsi e quo effulget. A minus erit Filius, Filius, ut medius aliquis locus sit B C es Joan. xx, 17. es Joan. so Marc. 5, 18, ALIUD. Quorum eadem est ratio, hæc uniformia et natur raliter similia inter se esse necesse est. Ut exempli gratia : hominis ratio ita habens, animal rationale, mortale, intellectus et scientiæ capax, omnes að quos id refertur, ejusdem substantiæ esse ostendit, Et quibus hæc definitio vere competit, homines esse necesse est. Si enim animal fuerit rationale, mortale, intellectus et sapientiæ capax, quidname aliud quam homo significetur? Si ergo nomen hoc, Deus et Dominus, et immortalis, el rex, et si quod præterea aliud de Patre dicitur, etiam de Filio vere dicuntur, neque nominibus solum, sed reipsa et secundum naturam, quænam ratio a naturali cum Patre similitudine Filium separabit? Unam enim habent essentiæ definitionem, et omnia quæ insuuļ Genitori, etiam de Genito vere dicuntur, Si quis vero ausus fuerit dicere Filium falso nominari Deum, neque amplius quidquam habere quam eos qui per gratiam ad divinitatem et fliationem vocati suut, in Pauli Samosateni dogua prolapsus, is merito a nobis audiet : s Nisi credideritis, non intelligetis. » Fieri enim non potest ut qui Filium natura Deum esse non credunt, intelligant naturalem quam cum Patre habet similitudinem. Similis itaque Patri, non autem voluntatis per se exsistentis imaginem gestat, ante omnia secula exsistens Filius, ASSERTIO IX. 8> Quod consubstantialis Patri sit Filius, appositis etiam dictis : « Quid me dicis bomum? Nemo bonus, nisi anus Deus ", . et, . Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, Deum meum et Deum vestrum ** similiter quoque, Pater qui misit me, mujor mé Si Pater aliquando cœpit generare Filium, et postea cessavit, quemadmodum hostes Christi asserunt, posterior tempore Patri accessit. Erat itaque, antea quam fieret Filius, at illi volunt, unica in deitate persona; postea vero duæ, facto Filio; atque ita addi, tamentum aliquod sive incrementuin deitatis factum est ex veteri unitate in posteriorem dualitatem, Cum- que quodammodo læderet Patrem solitudinis, machinatus est Filium, qui divinitatis sum atquo operum socius esset. Multaque hujusmodi blasphema summaque absurditate referta ex bac opinione

Εἰ τοίνυν τὴν ἐν τοῖς εἰρημένοις ατοπίαν παραιτεί σθαι καλόν, πιστεύειν ἀκόλουθον ὡς οὐ προσγέγονεν δ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ συναΐδιος ἐξ αὐτοῦ. Καὶ ὥσπερ, εἰ προσγεγονώς εφαίνετο, οὐκ ἂν ἦν ὁμοού σιος, οὕτως, ἐπεὶ μὴ τοῦτό ἐστιν, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ σὺν αὐτῷ, πάντως ἔσται καὶ ὁμοούσιος. ἔχει τὴν δυσφημίαν, ὡς παντί τω γενέσθαι φευκτά. Εt ΑΛΛΟ. Κἂν ἔχῃ τινὰ διαφορὰν ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καθ᾿ ἣν ὁ μὲν Πατὴρ ἀρχὴ ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς ἐκ τῆς ἀρχῆς, ἀλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο τῆς ταυτότητος καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμοουσιότητος ἐξωσθήσεται. Οὐ γὰρ ἔσται τι συναΐδιον τῷ Πατρὶ, μὴ ὃν ἐξ αὐτοῦ φυσι κῶς· ἵνα μὴ καὶ τοῖς κτίσμασι τοῦτο προσεἶναι λέ- γωμεν, δ μόνῃ πρόσεστι τῇ θείᾳ φύσει. Οὐκοῦν καν ἀρχὴν ὁ Υἱὸς ἔχῃ τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ἀλλὰ καθὸ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἔστι, σύνδρομον αὐτῇ τὸ εἶναι ἔχων, ἀν- όμοιος οὐκ ἔσται κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτῇ. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἐστι, διὰ τοῦτο καὶ ὁμοούσιος τῇ ἀρχῇ. Τὸ δὲ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπιγενητὸν οὐκ ἔστι, ἵνα μὴ τοῦτο ὢν εὑρίσκηται καὶ αὐτός. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Οὐκ ἐπιδέχεται, φησί, γέννησιν ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία· ἐγεννήθη δὲ ὁ Υἱός. Πῶς οὖν ὁ γεγεννημένος ὁμοούσιος ἔσται τῷ Πατρὶ, τῷ μὴ ἐπιδεχομένῳ γένο νησιν; Πρὸς τοῦτο λύσις. Λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ τὰ τοιαῦτα προτείνοντες άμα θῶς, Εἰ διὰ τῆς γεννήσεως αναιρεῖται τὸ ὁμοούσιον, διὰ ποίου σωθήσεται πράγματος; Καὶ πάλιν, εἰ τῷ γεγεννηκότι τὸ γεννηθὲν οὐχ ὁμοούσιον, ποῖον ἔσται τὸ ὁμοούσιον; "Αρα τὸ μὴ γεννηθὲν καὶ ἀλλότριον τῆς οὐσίας, ἢ τὸ ἀπό τινος ληφθὲν τῶν ὅσα ἐστὶ περὶ τὰς οὐσίας· ἀλλὰ τοῦτο ἀδύνατον. Ερεῖς οὖν ὅτι τὸ αγέννητον τῷ ἀγεννήτῳ πάντως ὁμοούσιον, τὸ δὲ αγέννητον τῷ γεννητῷ οὐχ ὅμοιον. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ οὐκ ἐγεννήθη μὲν ὁ Ἀδάμ, ἐγεννήθη δὲ ᾿Αβελ ἐκ γυναικός, οὐκ ἔσται τῷ ᾿Αδάμ ὁμοούσιος. Εἰ δὲ ἐγεν- νήθη μὲν, ἔχει δὲ τῆς φύσεως την ταυτότητα πρὸς τὸν ᾿Αδάμ, καίτοι μὴ γεγεννημένον, τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν ἐξ ἀγεννήτου Πατρὸς ὄντα γεννητὸν εἶναι καὶ ὁμοούσιον ; ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν ἐκ Πατρὸς καὶ οἱ χριστομάτ χο: συνθήσονται· καὶ οὐκ ἄν τις, οἶμαι, πρὸς τοσο αὐτὴν ἐλάσαι κακίαν, ὡς τολμῆσαι καθάπερ καὶ τὰ ποιήματα καὶ αὐτὸν ἔξω κεῖσθαι τῆς θείας ουσίας κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον. Εἰ τοίνυν ἐγέννησεν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, διατί μὴ ὁμοούσιος; Λεγέτω σαν ἡμῖν οἱ τοῦ Θεοῦ Λόγου κατήγοροι. Αδυνατήσας ἆρα τοιοῦτον αὐτὸν γεννᾷ, ἢ μὴ θελήσας; Εἰ μὲν οὖν ἀδυνατήσας λέγουσιν, αἰσχυνέσθωσαν τὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν ὑβρίζοντες, δι' ὧν αὐτῇ προσάπτειν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. accumulant : quæ adeo atrocem blasphemiam in se A continent, ut merito omnibus exsecranda siņt. Si ergo eam quæ in dictis eorum est absurditatem de- testari convenit, consequens est ut credamus non addituin esse Filium Patri, sed semper coæternum ex ipso fuisse. quemadmodum, si additus fuit, non erat consubstantialis: ita etiam, cum additus non fuerit, sed semper cuin ipso exstiterit, omnino etiam cousubstantialis ei est. ALIUD, Tametsi aliquo modo differat Filius a suo Patre, ea nimirum ratione qua Pater principium est, Filius autem ex principio, non tamen idcirco idem cum eo et consubstantialis esse desinet. Neque enim quid- quam fuerit coæternum Patri, quod ex ipso natura- liter non fuerit; we etiamn creaturis hoc inesse dica- mus, quod soli divinæ naturæ inest. Quocirca tam- etsi Filius Patrem suum principium habeat, ea tamen ratione qua ex principio est, unaque cum ipso exsistit, dissimilis ei secundum essentiam esse non potest. Siquidem quia ex principio est, idcirco eliam consubstantialis principio est. Id vero quod consub- stantiale Patri est, ascitilium non est, ne et ipse ejusmodi esse reperiatur. ALIUD. Ex objectione Eunomi. Non recipit, inquit, generationem Patris essentia; genitus autem est Filius. Quo pacto igitur is qui genitus est erit consubstantialis Patri, qui non reci· pit generationem ? Solutio objectionis. Dicant nobis, obsecro, qui hujusmodi stulte pro- ferunt: Si per generationem tollitur consubstantiali- tas, per quam rem conservabitur? Et rursum, si genitum non est consubstantiale genitori, quidnam erit consubstantiale? Certe id quod genitum non est et alienum est ab essentia, aut id quod sumptum est ab aliquo eorum quæ circa essentias sunt : atqui hoc impossibile est. Dices igitur ingemitumn ingenito plane consubstantiale esse, ingenitum autem Renito non item. Quocirca, cum Adam genitus non sit, Abel autem ex muliere genitus, non erit Adamo consub- stantialis. Si vero genitus quidemí est, ejusdem tamien est cum Adanio etiam non genito nature, quid ob. stat quominus Filius ex ingenito Patre genitus ei sit consubstantialis ? ALIUD, explicatius. Genitum esse Filium ex Patre etiam ipsi hostes Christi confitentur; neque quisquam, arbitror, eo nequitia devenit, ut audeat dicere ipsum perinde ac creaturas ratione naturæ extra divinam essentiam esse. Si igitur genuit ex se Pater Filium, cur non erit consubstantialis? Dicant nobis Dei Verbi accu- satores. Nam aut quia non potuit, aut quia noluit, talem ipsum generat. Si dicant quia non potuit, pudrat illos Patris essentiam contumelia aflicere, cum impotentiam illi tribuere audent; si vero alio B C D ป ☐

Εἰ τοίνυν τὴν ἐν τοῖς εἰρημένοις ατοπίαν παραιτεί σθαι καλόν, πιστεύειν ἀκόλουθον ὡς οὐ προσγέγονεν δ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ συναΐδιος ἐξ αὐτοῦ. Καὶ ὥσπερ, εἰ προσγεγονώς εφαίνετο, οὐκ ἂν ἦν ὁμοού σιος, οὕτως, ἐπεὶ μὴ τοῦτό ἐστιν, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ σὺν αὐτῷ, πάντως ἔσται καὶ ὁμοούσιος. ἔχει τὴν δυσφημίαν, ὡς παντί τω γενέσθαι φευκτά. Εt ΑΛΛΟ. Κἂν ἔχῃ τινὰ διαφορὰν ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καθ᾿ ἣν ὁ μὲν Πατὴρ ἀρχὴ ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς ἐκ τῆς ἀρχῆς, ἀλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο τῆς ταυτότητος καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμοουσιότητος ἐξωσθήσεται. Οὐ γὰρ ἔσται τι συναΐδιον τῷ Πατρὶ, μὴ ὃν ἐξ αὐτοῦ φυσι κῶς· ἵνα μὴ καὶ τοῖς κτίσμασι τοῦτο προσεἶναι λέ- γωμεν, δ μόνῃ πρόσεστι τῇ θείᾳ φύσει. Οὐκοῦν καν ἀρχὴν ὁ Υἱὸς ἔχῃ τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ἀλλὰ καθὸ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἔστι, σύνδρομον αὐτῇ τὸ εἶναι ἔχων, ἀν- όμοιος οὐκ ἔσται κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτῇ. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἐστι, διὰ τοῦτο καὶ ὁμοούσιος τῇ ἀρχῇ. Τὸ δὲ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπιγενητὸν οὐκ ἔστι, ἵνα μὴ τοῦτο ὢν εὑρίσκηται καὶ αὐτός. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Οὐκ ἐπιδέχεται, φησί, γέννησιν ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία· ἐγεννήθη δὲ ὁ Υἱός. Πῶς οὖν ὁ γεγεννημένος ὁμοούσιος ἔσται τῷ Πατρὶ, τῷ μὴ ἐπιδεχομένῳ γένο νησιν; Πρὸς τοῦτο λύσις. Λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ τὰ τοιαῦτα προτείνοντες άμα θῶς, Εἰ διὰ τῆς γεννήσεως αναιρεῖται τὸ ὁμοούσιον, διὰ ποίου σωθήσεται πράγματος; Καὶ πάλιν, εἰ τῷ γεγεννηκότι τὸ γεννηθὲν οὐχ ὁμοούσιον, ποῖον ἔσται τὸ ὁμοούσιον; "Αρα τὸ μὴ γεννηθὲν καὶ ἀλλότριον τῆς οὐσίας, ἢ τὸ ἀπό τινος ληφθὲν τῶν ὅσα ἐστὶ περὶ τὰς οὐσίας· ἀλλὰ τοῦτο ἀδύνατον. Ερεῖς οὖν ὅτι τὸ αγέννητον τῷ ἀγεννήτῳ πάντως ὁμοούσιον, τὸ δὲ αγέννητον τῷ γεννητῷ οὐχ ὅμοιον. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ οὐκ ἐγεννήθη μὲν ὁ Ἀδάμ, ἐγεννήθη δὲ ᾿Αβελ ἐκ γυναικός, οὐκ ἔσται τῷ ᾿Αδάμ ὁμοούσιος. Εἰ δὲ ἐγεν- νήθη μὲν, ἔχει δὲ τῆς φύσεως την ταυτότητα πρὸς τὸν ᾿Αδάμ, καίτοι μὴ γεγεννημένον, τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν ἐξ ἀγεννήτου Πατρὸς ὄντα γεννητὸν εἶναι καὶ ὁμοούσιον ; ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν ἐκ Πατρὸς καὶ οἱ χριστομάτ χο: συνθήσονται· καὶ οὐκ ἄν τις, οἶμαι, πρὸς τοσο αὐτὴν ἐλάσαι κακίαν, ὡς τολμῆσαι καθάπερ καὶ τὰ ποιήματα καὶ αὐτὸν ἔξω κεῖσθαι τῆς θείας ουσίας κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον. Εἰ τοίνυν ἐγέννησεν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, διατί μὴ ὁμοούσιος; Λεγέτω σαν ἡμῖν οἱ τοῦ Θεοῦ Λόγου κατήγοροι. Αδυνατήσας ἆρα τοιοῦτον αὐτὸν γεννᾷ, ἢ μὴ θελήσας; Εἰ μὲν οὖν ἀδυνατήσας λέγουσιν, αἰσχυνέσθωσαν τὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν ὑβρίζοντες, δι' ὧν αὐτῇ προσάπτειν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. accumulant : quæ adeo atrocem blasphemiam in se A continent, ut merito omnibus exsecranda siņt. Si ergo eam quæ in dictis eorum est absurditatem de- testari convenit, consequens est ut credamus non addituin esse Filium Patri, sed semper coæternum ex ipso fuisse. quemadmodum, si additus fuit, non erat consubstantialis: ita etiam, cum additus non fuerit, sed semper cuin ipso exstiterit, omnino etiam cousubstantialis ei est. ALIUD, Tametsi aliquo modo differat Filius a suo Patre, ea nimirum ratione qua Pater principium est, Filius autem ex principio, non tamen idcirco idem cum eo et consubstantialis esse desinet. Neque enim quid- quam fuerit coæternum Patri, quod ex ipso natura- liter non fuerit; we etiamn creaturis hoc inesse dica- mus, quod soli divinæ naturæ inest. Quocirca tam- etsi Filius Patrem suum principium habeat, ea tamen ratione qua ex principio est, unaque cum ipso exsistit, dissimilis ei secundum essentiam esse non potest. Siquidem quia ex principio est, idcirco eliam consubstantialis principio est. Id vero quod consub- stantiale Patri est, ascitilium non est, ne et ipse ejusmodi esse reperiatur. ALIUD. Ex objectione Eunomi. Non recipit, inquit, generationem Patris essentia; genitus autem est Filius. Quo pacto igitur is qui genitus est erit consubstantialis Patri, qui non reci· pit generationem ? Solutio objectionis. Dicant nobis, obsecro, qui hujusmodi stulte pro- ferunt: Si per generationem tollitur consubstantiali- tas, per quam rem conservabitur? Et rursum, si genitum non est consubstantiale genitori, quidnam erit consubstantiale? Certe id quod genitum non est et alienum est ab essentia, aut id quod sumptum est ab aliquo eorum quæ circa essentias sunt : atqui hoc impossibile est. Dices igitur ingemitumn ingenito plane consubstantiale esse, ingenitum autem Renito non item. Quocirca, cum Adam genitus non sit, Abel autem ex muliere genitus, non erit Adamo consub- stantialis. Si vero genitus quidemí est, ejusdem tamien est cum Adanio etiam non genito nature, quid ob. stat quominus Filius ex ingenito Patre genitus ei sit consubstantialis ? ALIUD, explicatius. Genitum esse Filium ex Patre etiam ipsi hostes Christi confitentur; neque quisquam, arbitror, eo nequitia devenit, ut audeat dicere ipsum perinde ac creaturas ratione naturæ extra divinam essentiam esse. Si igitur genuit ex se Pater Filium, cur non erit consubstantialis? Dicant nobis Dei Verbi accu- satores. Nam aut quia non potuit, aut quia noluit, talem ipsum generat. Si dicant quia non potuit, pudrat illos Patris essentiam contumelia aflicere, cum impotentiam illi tribuere audent; si vero alio B C D ป ☐

Εἰ τοίνυν τὴν ἐν τοῖς εἰρημένοις ατοπίαν παραιτεί σθαι καλόν, πιστεύειν ἀκόλουθον ὡς οὐ προσγέγονεν δ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ συναΐδιος ἐξ αὐτοῦ. Καὶ ὥσπερ, εἰ προσγεγονώς εφαίνετο, οὐκ ἂν ἦν ὁμοού σιος, οὕτως, ἐπεὶ μὴ τοῦτό ἐστιν, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ σὺν αὐτῷ, πάντως ἔσται καὶ ὁμοούσιος. ἔχει τὴν δυσφημίαν, ὡς παντί τω γενέσθαι φευκτά. Εt ΑΛΛΟ. Κἂν ἔχῃ τινὰ διαφορὰν ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καθ᾿ ἣν ὁ μὲν Πατὴρ ἀρχὴ ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς ἐκ τῆς ἀρχῆς, ἀλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο τῆς ταυτότητος καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμοουσιότητος ἐξωσθήσεται. Οὐ γὰρ ἔσται τι συναΐδιον τῷ Πατρὶ, μὴ ὃν ἐξ αὐτοῦ φυσι κῶς· ἵνα μὴ καὶ τοῖς κτίσμασι τοῦτο προσεἶναι λέ- γωμεν, δ μόνῃ πρόσεστι τῇ θείᾳ φύσει. Οὐκοῦν καν ἀρχὴν ὁ Υἱὸς ἔχῃ τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ἀλλὰ καθὸ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἔστι, σύνδρομον αὐτῇ τὸ εἶναι ἔχων, ἀν- όμοιος οὐκ ἔσται κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτῇ. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκ τῆς ἀρχῆς ἐστι, διὰ τοῦτο καὶ ὁμοούσιος τῇ ἀρχῇ. Τὸ δὲ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπιγενητὸν οὐκ ἔστι, ἵνα μὴ τοῦτο ὢν εὑρίσκηται καὶ αὐτός. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Οὐκ ἐπιδέχεται, φησί, γέννησιν ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία· ἐγεννήθη δὲ ὁ Υἱός. Πῶς οὖν ὁ γεγεννημένος ὁμοούσιος ἔσται τῷ Πατρὶ, τῷ μὴ ἐπιδεχομένῳ γένο νησιν; Πρὸς τοῦτο λύσις. Λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ τὰ τοιαῦτα προτείνοντες άμα θῶς, Εἰ διὰ τῆς γεννήσεως αναιρεῖται τὸ ὁμοούσιον, διὰ ποίου σωθήσεται πράγματος; Καὶ πάλιν, εἰ τῷ γεγεννηκότι τὸ γεννηθὲν οὐχ ὁμοούσιον, ποῖον ἔσται τὸ ὁμοούσιον; "Αρα τὸ μὴ γεννηθὲν καὶ ἀλλότριον τῆς οὐσίας, ἢ τὸ ἀπό τινος ληφθὲν τῶν ὅσα ἐστὶ περὶ τὰς οὐσίας· ἀλλὰ τοῦτο ἀδύνατον. Ερεῖς οὖν ὅτι τὸ αγέννητον τῷ ἀγεννήτῳ πάντως ὁμοούσιον, τὸ δὲ αγέννητον τῷ γεννητῷ οὐχ ὅμοιον. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ οὐκ ἐγεννήθη μὲν ὁ Ἀδάμ, ἐγεννήθη δὲ ᾿Αβελ ἐκ γυναικός, οὐκ ἔσται τῷ ᾿Αδάμ ὁμοούσιος. Εἰ δὲ ἐγεν- νήθη μὲν, ἔχει δὲ τῆς φύσεως την ταυτότητα πρὸς τὸν ᾿Αδάμ, καίτοι μὴ γεγεννημένον, τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν ἐξ ἀγεννήτου Πατρὸς ὄντα γεννητὸν εἶναι καὶ ὁμοούσιον ; ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν ἐκ Πατρὸς καὶ οἱ χριστομάτ χο: συνθήσονται· καὶ οὐκ ἄν τις, οἶμαι, πρὸς τοσο αὐτὴν ἐλάσαι κακίαν, ὡς τολμῆσαι καθάπερ καὶ τὰ ποιήματα καὶ αὐτὸν ἔξω κεῖσθαι τῆς θείας ουσίας κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον. Εἰ τοίνυν ἐγέννησεν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, διατί μὴ ὁμοούσιος; Λεγέτω σαν ἡμῖν οἱ τοῦ Θεοῦ Λόγου κατήγοροι. Αδυνατήσας ἆρα τοιοῦτον αὐτὸν γεννᾷ, ἢ μὴ θελήσας; Εἰ μὲν οὖν ἀδυνατήσας λέγουσιν, αἰσχυνέσθωσαν τὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν ὑβρίζοντες, δι' ὧν αὐτῇ προσάπτειν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. accumulant : quæ adeo atrocem blasphemiam in se A continent, ut merito omnibus exsecranda siņt. Si ergo eam quæ in dictis eorum est absurditatem de- testari convenit, consequens est ut credamus non addituin esse Filium Patri, sed semper coæternum ex ipso fuisse. quemadmodum, si additus fuit, non erat consubstantialis: ita etiam, cum additus non fuerit, sed semper cuin ipso exstiterit, omnino etiam cousubstantialis ei est. ALIUD, Tametsi aliquo modo differat Filius a suo Patre, ea nimirum ratione qua Pater principium est, Filius autem ex principio, non tamen idcirco idem cum eo et consubstantialis esse desinet. Neque enim quid- quam fuerit coæternum Patri, quod ex ipso natura- liter non fuerit; we etiamn creaturis hoc inesse dica- mus, quod soli divinæ naturæ inest. Quocirca tam- etsi Filius Patrem suum principium habeat, ea tamen ratione qua ex principio est, unaque cum ipso exsistit, dissimilis ei secundum essentiam esse non potest. Siquidem quia ex principio est, idcirco eliam consubstantialis principio est. Id vero quod consub- stantiale Patri est, ascitilium non est, ne et ipse ejusmodi esse reperiatur. ALIUD. Ex objectione Eunomi. Non recipit, inquit, generationem Patris essentia; genitus autem est Filius. Quo pacto igitur is qui genitus est erit consubstantialis Patri, qui non reci· pit generationem ? Solutio objectionis. Dicant nobis, obsecro, qui hujusmodi stulte pro- ferunt: Si per generationem tollitur consubstantiali- tas, per quam rem conservabitur? Et rursum, si genitum non est consubstantiale genitori, quidnam erit consubstantiale? Certe id quod genitum non est et alienum est ab essentia, aut id quod sumptum est ab aliquo eorum quæ circa essentias sunt : atqui hoc impossibile est. Dices igitur ingemitumn ingenito plane consubstantiale esse, ingenitum autem Renito non item. Quocirca, cum Adam genitus non sit, Abel autem ex muliere genitus, non erit Adamo consub- stantialis. Si vero genitus quidemí est, ejusdem tamien est cum Adanio etiam non genito nature, quid ob. stat quominus Filius ex ingenito Patre genitus ei sit consubstantialis ? ALIUD, explicatius. Genitum esse Filium ex Patre etiam ipsi hostes Christi confitentur; neque quisquam, arbitror, eo nequitia devenit, ut audeat dicere ipsum perinde ac creaturas ratione naturæ extra divinam essentiam esse. Si igitur genuit ex se Pater Filium, cur non erit consubstantialis? Dicant nobis Dei Verbi accu- satores. Nam aut quia non potuit, aut quia noluit, talem ipsum generat. Si dicant quia non potuit, pudrat illos Patris essentiam contumelia aflicere, cum impotentiam illi tribuere audent; si vero alio B C D ป ☐

ἀσεβῶς ἐλεγχθήσῃ καὶ Κύριον λέγων καὶ προσκυνῶν ὖν οὐ φῆς ὁμοούσιον εἶναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ κτίσματι μᾶλλον ἢ Θεῷ κατὰ φύσιν λατρεύεις. Το γὰρ ἑτέρας ὑπάρχον οὐσίας παρὰ τὸν ὄντα Θεόν, οὐκ ἂν εἴη φύσει Θεός. Καὶ τούτου μάρτυς ἡ θεία λέγουσα Γραφή ο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν, Κύριος εἷς ἐστι· μία γὰρ θεότητος φύσις. Καὶ ὅτι ταύτῃ μόνη δεξ προσκυνεῖν, ἀκούσῃ πάλιν· ο Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. » Εἰ τοί- νυν διὰ τὸ μένον ἀγαθὸν λέγεσθαι τὸν Θεὸν καὶ Πατέ ρα, ἐκπεσείται τοῦ εἶναι ἀγαθὸς ὁ Υἱὸς οὕτως ὡς ὁ Πατὴρ, καὶ διὰ τὸ ἕνα λέγεσθαι Κύριον καὶ Θεὸν τὸν Πατέρα, ἐκπεσεῖται τοῦ εἶναι Κύριος καὶ Θεὸς ὁ Υἱός, κατὰ τὴν τοῦ νοήματος ἀκολουθίαν· πῶς οὖν προσκυνεῖς τῷ μήτε Κυρίῳ μήτε Θεῷ ; Εἰ δὲ Κυ ρίου καὶ Θεοῦ τοῦ Πατρὸς ὄντος, συνεπάγεται καὶ ὁ Υἱὸς τὴν ἐκεῖθεν ιδιότητα ἔχων ὡς ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχων, καὶ ἔστι μετά Πατρός Κύριος καὶ Θεός, ἕξει πάντως καὶ τὸ εἶναι ἀγαθὸς ὡς ὁ Πατήρ, τῆς πατρικῆς ἰδιότητος κἂν τούτῳ πάλιν ὑπαρχούσης ἐν αὐτῷ, καθάπερ καὶ ἐν ἐκείνῳ. Συντεθειμένος δὲ καὶ φάσκων αὐτὸν εἶναι Κύριον, ΑΛΛΟ. Πολλὰ περί τε τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ λέγουσιν απ θεῖαι Γραφαι, καὶ οὐ τὸ τῶν ὀνομάτων διάφορον δια- στέλλει πάντως αὐτοῖς καὶ τῆς οὐσίας τὸν λόγον, ὡς ἀνομοιότητά τινα διὰ τούτων χωρῆσαι μεταξύ. Ἔστι γὰρ μία θεότης Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, κἂν ἑκάτερος τῇ τῶν ὀνομάτων ποικιλία διαφόρως σημαίνηται, οὐχ ὡς ἴδιον ἔχων τι καὶ καθ' ἑαυτὸν, δ μὴ τῷ ἑτέρῳ πρόσω εστιν, ἀλλ' ὡς ἐπ' ἀμφοῖν χωρείν δυναμένου παντός ὅπερ ἂν ἐφ' ἑνὸς λέγοιτο, δίχα μόνης τῆς τοῦ Πατρός καὶ τοῦ Υἱοῦ προσηγορίας τε καὶ πράγματος. Ἔστι γὰρ ὁ Πατήρ ἀεὶ Πατήρ, καὶ Υἱὸς οὐκ ἂν γένοιτό πότε· καὶ ἔστιν ὁ Υἱὸς ἀεὶ Υἱὸς; καὶ Πατὴρ οὐκ ἂν είη ποτέ. Εἰ δέ τις βούλοιτο φάσκειν μὴ δύνασθαι χωρεῖν ἐπ' ἀμφοῖν ὅπερ ἂν ἐφ' ἑνὸς φέροιτο πρόσρη- μα, μεγάλῳ περιπεσείται κακῷ. Τί γὰρ ἂν ποιήσοι, λέγοντος τοῦ Παύλου · « Εἷς ὁ Θεὸς ὁ Πατὴρ ἐξ οὗ τὰ Πάντα· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς δι' οὗ τὰ πάντα. Ὁ Ἰδοὺ γὰρ τῷ Πατρὶ τὸ εἶναι Θεὸν καὶ ἕνα δέδωκε· τῷ δὲ Υἱῷ τὸ εἶναι Κύριον καὶ ἕνα. Αρ' οὖν διὰ τοῦτο Θεὸς μὲν οὐκ ἔσται ὁ Υἱός, ἐπειδὴ Θεὸς καὶ εἷς ὁ Πατὴρ κατωνόμασται ; Κύριος δὲ οὐκ ἔσται ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ Κύριος καὶ εἰς ὁ Υἱὸς ἐκλήθη ; 'Αλλ' οὐκ ἔστι τοῦτο, μη γένοιτο. Θεοῦ γὰρ ὄντος τοῦ Πατ τρός, Θεός ἐστι καὶ ὁ Υἱός· καὶ Κυρίου πάλιν ὄντος τοῦ Υἱοῦ, Κύριός ἐστιν ὁ Πατήρ. Αλλ' εἴπερ ἦν τις οὐσίας διαφορὰ τὴν δυάδα διατειχίζουσα, καὶ οὐκ ἐῶσα μίσγεσθαι φυσικῶς εἰς ταυτότητα, οὐκ ἂν, οι μαι, κυρίως τὸ τοῦ ἑτέρου πρόσρημα τῷ ἑτέρῳ προσ ἦν. Ἐπειδὴ δὲ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ φαίνε- ται, καὶ τὰ τοῦ Υἱοῦ πάλιν ἐν Πατρί, ὡς οὐδενὸς ἔτι τὸν τῆς ταυτότητος διείργοντος λόγον, ἔσται καὶ αὐτ τὸς ἀγαθὸς, ὡς ὁ Πατήρ, καὶ διὰ τοῦτο ὁμοούσιος. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • concesseris dixerisque Dominum esse, impie agere & «teprehenderis, quippe qui Dominum voces et adores eum quein consubstantialem esse Deo ac Patri ne‐ gas, el creaturam potius qnam verum Deum colis. Quod enim alterius naturæ est ab eo qui vere est Deus, id natura Deus esse non potest. Quod etiam ipsa sacra Scriptura testatur, dicens : Dominus Deus noster, Dominus unus est : » una enim est deitatis natura. Quod vero haue solam adorarė oporteat, audies rursum : « Dominum Deum tuum adorabis, et ei soli servies *. › Si igitur quia Deus ac Pater solus dicitur bonus, Filius bonus esse non potest sicut Pater, eademque ratione cum untus Pa- ter dicitur Vominus et Deus, sequitur etiam neces- sario ex eodem argumento Filium neque Dominuın neque Deum esse : quo pacto igitur adoras cum qui B nec Dominus, nec Deus est? Si vero, cum Pater sit Dominus et Deus, simul etiam inducitur Filius, eamdem habens proprietatem, utpote ex ipso natu- raliter procedens, et est cum Patre Dominus ac Deus, necessario etiam bonus erit, ut Pater, cum paterna proprietas etiam hac in parte in ipso exsi- stal, perinde atque in illo. ALIUD. Multa de Patre et Filio sacra Scriptura prædi cat, neque tamen differentia nominum essentiæ rationem in universum distinguit, ita ut inde dis- similitudo quædam eos separet. Una enim est deitas Patris et Filii, etiamsi uterque per varia nomina differenter significetur : non quod alteruter pro- prium aliquid in se habeat, quod alteri non insit, sed quod de utroque dici possit quidquid de uno dicitur, excepta solummodo' Patris et Filii ap→ pellatione ac re. Nam Pater semper est Pater, ne- que unquata fuerit Filius ; Filius contra semper est Filius, neque unquam fuerit Pater. Si quis vero voluerit dicere non posse utrique convenire appellationem quæ uni tribuatur, in maximum ma- Jum incidlet. Quid enim facias, dicente Paulo : • Unus Deus Pater ox quo omnia, et unes Dominus Jesus Christus per quein omnia *7 › Ecce quam aperte Patri tribuat Deum esse et unum esse, Filio autem Dominum esse et unum. Num igitur idcirco Filius non erit Deus, quia Paler vocatur Deus et unus? aut Pater non erit Dominus, quia Filius appellatus est Dominus et unus? Minime vero, ab- sit! Cum enim Pater sit Deus, Filius etiam est Deus : et rursus, cum Douninus sit Pilius, Domi- nus est et Pater. Atqui si quæ esset essentiæ diffe- rentia quæ illos in duo divideret, neque naturali identitate convenire permitteret, unius appellatio alteri proprie tribui non posset. Quocirea cum om. nia que Patris sunt filio insiitt, et contra, quæ Pilii sunt, insint Patri, ita ut nulla ratio identitatem Impedire possit, erit etiam ipse bonus, quemadmo- dum Pater, atque ideo etiam consubstantialis. C p Deut. vi, 4. * Deut. x, 20; Matth. iv, 10. Cor. VII, .

ἀσεβῶς ἐλεγχθήσῃ καὶ Κύριον λέγων καὶ προσκυνῶν ὖν οὐ φῆς ὁμοούσιον εἶναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ κτίσματι μᾶλλον ἢ Θεῷ κατὰ φύσιν λατρεύεις. Το γὰρ ἑτέρας ὑπάρχον οὐσίας παρὰ τὸν ὄντα Θεόν, οὐκ ἂν εἴη φύσει Θεός. Καὶ τούτου μάρτυς ἡ θεία λέγουσα Γραφή ο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν, Κύριος εἷς ἐστι· μία γὰρ θεότητος φύσις. Καὶ ὅτι ταύτῃ μόνη δεξ προσκυνεῖν, ἀκούσῃ πάλιν· ο Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. » Εἰ τοί- νυν διὰ τὸ μένον ἀγαθὸν λέγεσθαι τὸν Θεὸν καὶ Πατέ ρα, ἐκπεσείται τοῦ εἶναι ἀγαθὸς ὁ Υἱὸς οὕτως ὡς ὁ Πατὴρ, καὶ διὰ τὸ ἕνα λέγεσθαι Κύριον καὶ Θεὸν τὸν Πατέρα, ἐκπεσεῖται τοῦ εἶναι Κύριος καὶ Θεὸς ὁ Υἱός, κατὰ τὴν τοῦ νοήματος ἀκολουθίαν· πῶς οὖν προσκυνεῖς τῷ μήτε Κυρίῳ μήτε Θεῷ ; Εἰ δὲ Κυ ρίου καὶ Θεοῦ τοῦ Πατρὸς ὄντος, συνεπάγεται καὶ ὁ Υἱὸς τὴν ἐκεῖθεν ιδιότητα ἔχων ὡς ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχων, καὶ ἔστι μετά Πατρός Κύριος καὶ Θεός, ἕξει πάντως καὶ τὸ εἶναι ἀγαθὸς ὡς ὁ Πατήρ, τῆς πατρικῆς ἰδιότητος κἂν τούτῳ πάλιν ὑπαρχούσης ἐν αὐτῷ, καθάπερ καὶ ἐν ἐκείνῳ. Συντεθειμένος δὲ καὶ φάσκων αὐτὸν εἶναι Κύριον, ΑΛΛΟ. Πολλὰ περί τε τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ λέγουσιν απ θεῖαι Γραφαι, καὶ οὐ τὸ τῶν ὀνομάτων διάφορον δια- στέλλει πάντως αὐτοῖς καὶ τῆς οὐσίας τὸν λόγον, ὡς ἀνομοιότητά τινα διὰ τούτων χωρῆσαι μεταξύ. Ἔστι γὰρ μία θεότης Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, κἂν ἑκάτερος τῇ τῶν ὀνομάτων ποικιλία διαφόρως σημαίνηται, οὐχ ὡς ἴδιον ἔχων τι καὶ καθ' ἑαυτὸν, δ μὴ τῷ ἑτέρῳ πρόσω εστιν, ἀλλ' ὡς ἐπ' ἀμφοῖν χωρείν δυναμένου παντός ὅπερ ἂν ἐφ' ἑνὸς λέγοιτο, δίχα μόνης τῆς τοῦ Πατρός καὶ τοῦ Υἱοῦ προσηγορίας τε καὶ πράγματος. Ἔστι γὰρ ὁ Πατήρ ἀεὶ Πατήρ, καὶ Υἱὸς οὐκ ἂν γένοιτό πότε· καὶ ἔστιν ὁ Υἱὸς ἀεὶ Υἱὸς; καὶ Πατὴρ οὐκ ἂν είη ποτέ. Εἰ δέ τις βούλοιτο φάσκειν μὴ δύνασθαι χωρεῖν ἐπ' ἀμφοῖν ὅπερ ἂν ἐφ' ἑνὸς φέροιτο πρόσρη- μα, μεγάλῳ περιπεσείται κακῷ. Τί γὰρ ἂν ποιήσοι, λέγοντος τοῦ Παύλου · « Εἷς ὁ Θεὸς ὁ Πατὴρ ἐξ οὗ τὰ Πάντα· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς δι' οὗ τὰ πάντα. Ὁ Ἰδοὺ γὰρ τῷ Πατρὶ τὸ εἶναι Θεὸν καὶ ἕνα δέδωκε· τῷ δὲ Υἱῷ τὸ εἶναι Κύριον καὶ ἕνα. Αρ' οὖν διὰ τοῦτο Θεὸς μὲν οὐκ ἔσται ὁ Υἱός, ἐπειδὴ Θεὸς καὶ εἷς ὁ Πατὴρ κατωνόμασται ; Κύριος δὲ οὐκ ἔσται ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ Κύριος καὶ εἰς ὁ Υἱὸς ἐκλήθη ; 'Αλλ' οὐκ ἔστι τοῦτο, μη γένοιτο. Θεοῦ γὰρ ὄντος τοῦ Πατ τρός, Θεός ἐστι καὶ ὁ Υἱός· καὶ Κυρίου πάλιν ὄντος τοῦ Υἱοῦ, Κύριός ἐστιν ὁ Πατήρ. Αλλ' εἴπερ ἦν τις οὐσίας διαφορὰ τὴν δυάδα διατειχίζουσα, καὶ οὐκ ἐῶσα μίσγεσθαι φυσικῶς εἰς ταυτότητα, οὐκ ἂν, οι μαι, κυρίως τὸ τοῦ ἑτέρου πρόσρημα τῷ ἑτέρῳ προσ ἦν. Ἐπειδὴ δὲ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ φαίνε- ται, καὶ τὰ τοῦ Υἱοῦ πάλιν ἐν Πατρί, ὡς οὐδενὸς ἔτι τὸν τῆς ταυτότητος διείργοντος λόγον, ἔσται καὶ αὐτ τὸς ἀγαθὸς, ὡς ὁ Πατήρ, καὶ διὰ τοῦτο ὁμοούσιος. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • concesseris dixerisque Dominum esse, impie agere & «teprehenderis, quippe qui Dominum voces et adores eum quein consubstantialem esse Deo ac Patri ne‐ gas, el creaturam potius qnam verum Deum colis. Quod enim alterius naturæ est ab eo qui vere est Deus, id natura Deus esse non potest. Quod etiam ipsa sacra Scriptura testatur, dicens : Dominus Deus noster, Dominus unus est : » una enim est deitatis natura. Quod vero haue solam adorarė oporteat, audies rursum : « Dominum Deum tuum adorabis, et ei soli servies *. › Si igitur quia Deus ac Pater solus dicitur bonus, Filius bonus esse non potest sicut Pater, eademque ratione cum untus Pa- ter dicitur Vominus et Deus, sequitur etiam neces- sario ex eodem argumento Filium neque Dominuın neque Deum esse : quo pacto igitur adoras cum qui B nec Dominus, nec Deus est? Si vero, cum Pater sit Dominus et Deus, simul etiam inducitur Filius, eamdem habens proprietatem, utpote ex ipso natu- raliter procedens, et est cum Patre Dominus ac Deus, necessario etiam bonus erit, ut Pater, cum paterna proprietas etiam hac in parte in ipso exsi- stal, perinde atque in illo. ALIUD. Multa de Patre et Filio sacra Scriptura prædi cat, neque tamen differentia nominum essentiæ rationem in universum distinguit, ita ut inde dis- similitudo quædam eos separet. Una enim est deitas Patris et Filii, etiamsi uterque per varia nomina differenter significetur : non quod alteruter pro- prium aliquid in se habeat, quod alteri non insit, sed quod de utroque dici possit quidquid de uno dicitur, excepta solummodo' Patris et Filii ap→ pellatione ac re. Nam Pater semper est Pater, ne- que unquata fuerit Filius ; Filius contra semper est Filius, neque unquam fuerit Pater. Si quis vero voluerit dicere non posse utrique convenire appellationem quæ uni tribuatur, in maximum ma- Jum incidlet. Quid enim facias, dicente Paulo : • Unus Deus Pater ox quo omnia, et unes Dominus Jesus Christus per quein omnia *7 › Ecce quam aperte Patri tribuat Deum esse et unum esse, Filio autem Dominum esse et unum. Num igitur idcirco Filius non erit Deus, quia Paler vocatur Deus et unus? aut Pater non erit Dominus, quia Filius appellatus est Dominus et unus? Minime vero, ab- sit! Cum enim Pater sit Deus, Filius etiam est Deus : et rursus, cum Douninus sit Pilius, Domi- nus est et Pater. Atqui si quæ esset essentiæ diffe- rentia quæ illos in duo divideret, neque naturali identitate convenire permitteret, unius appellatio alteri proprie tribui non posset. Quocirea cum om. nia que Patris sunt filio insiitt, et contra, quæ Pilii sunt, insint Patri, ita ut nulla ratio identitatem Impedire possit, erit etiam ipse bonus, quemadmo- dum Pater, atque ideo etiam consubstantialis. C p Deut. vi, 4. * Deut. x, 20; Matth. iv, 10. Cor. VII, .

ἀσεβῶς ἐλεγχθήσῃ καὶ Κύριον λέγων καὶ προσκυνῶν ὖν οὐ φῆς ὁμοούσιον εἶναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ κτίσματι μᾶλλον ἢ Θεῷ κατὰ φύσιν λατρεύεις. Το γὰρ ἑτέρας ὑπάρχον οὐσίας παρὰ τὸν ὄντα Θεόν, οὐκ ἂν εἴη φύσει Θεός. Καὶ τούτου μάρτυς ἡ θεία λέγουσα Γραφή ο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν, Κύριος εἷς ἐστι· μία γὰρ θεότητος φύσις. Καὶ ὅτι ταύτῃ μόνη δεξ προσκυνεῖν, ἀκούσῃ πάλιν· ο Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. » Εἰ τοί- νυν διὰ τὸ μένον ἀγαθὸν λέγεσθαι τὸν Θεὸν καὶ Πατέ ρα, ἐκπεσείται τοῦ εἶναι ἀγαθὸς ὁ Υἱὸς οὕτως ὡς ὁ Πατὴρ, καὶ διὰ τὸ ἕνα λέγεσθαι Κύριον καὶ Θεὸν τὸν Πατέρα, ἐκπεσεῖται τοῦ εἶναι Κύριος καὶ Θεὸς ὁ Υἱός, κατὰ τὴν τοῦ νοήματος ἀκολουθίαν· πῶς οὖν προσκυνεῖς τῷ μήτε Κυρίῳ μήτε Θεῷ ; Εἰ δὲ Κυ ρίου καὶ Θεοῦ τοῦ Πατρὸς ὄντος, συνεπάγεται καὶ ὁ Υἱὸς τὴν ἐκεῖθεν ιδιότητα ἔχων ὡς ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχων, καὶ ἔστι μετά Πατρός Κύριος καὶ Θεός, ἕξει πάντως καὶ τὸ εἶναι ἀγαθὸς ὡς ὁ Πατήρ, τῆς πατρικῆς ἰδιότητος κἂν τούτῳ πάλιν ὑπαρχούσης ἐν αὐτῷ, καθάπερ καὶ ἐν ἐκείνῳ. Συντεθειμένος δὲ καὶ φάσκων αὐτὸν εἶναι Κύριον, ΑΛΛΟ. Πολλὰ περί τε τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ λέγουσιν απ θεῖαι Γραφαι, καὶ οὐ τὸ τῶν ὀνομάτων διάφορον δια- στέλλει πάντως αὐτοῖς καὶ τῆς οὐσίας τὸν λόγον, ὡς ἀνομοιότητά τινα διὰ τούτων χωρῆσαι μεταξύ. Ἔστι γὰρ μία θεότης Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, κἂν ἑκάτερος τῇ τῶν ὀνομάτων ποικιλία διαφόρως σημαίνηται, οὐχ ὡς ἴδιον ἔχων τι καὶ καθ' ἑαυτὸν, δ μὴ τῷ ἑτέρῳ πρόσω εστιν, ἀλλ' ὡς ἐπ' ἀμφοῖν χωρείν δυναμένου παντός ὅπερ ἂν ἐφ' ἑνὸς λέγοιτο, δίχα μόνης τῆς τοῦ Πατρός καὶ τοῦ Υἱοῦ προσηγορίας τε καὶ πράγματος. Ἔστι γὰρ ὁ Πατήρ ἀεὶ Πατήρ, καὶ Υἱὸς οὐκ ἂν γένοιτό πότε· καὶ ἔστιν ὁ Υἱὸς ἀεὶ Υἱὸς; καὶ Πατὴρ οὐκ ἂν είη ποτέ. Εἰ δέ τις βούλοιτο φάσκειν μὴ δύνασθαι χωρεῖν ἐπ' ἀμφοῖν ὅπερ ἂν ἐφ' ἑνὸς φέροιτο πρόσρη- μα, μεγάλῳ περιπεσείται κακῷ. Τί γὰρ ἂν ποιήσοι, λέγοντος τοῦ Παύλου · « Εἷς ὁ Θεὸς ὁ Πατὴρ ἐξ οὗ τὰ Πάντα· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς δι' οὗ τὰ πάντα. Ὁ Ἰδοὺ γὰρ τῷ Πατρὶ τὸ εἶναι Θεὸν καὶ ἕνα δέδωκε· τῷ δὲ Υἱῷ τὸ εἶναι Κύριον καὶ ἕνα. Αρ' οὖν διὰ τοῦτο Θεὸς μὲν οὐκ ἔσται ὁ Υἱός, ἐπειδὴ Θεὸς καὶ εἷς ὁ Πατὴρ κατωνόμασται ; Κύριος δὲ οὐκ ἔσται ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ Κύριος καὶ εἰς ὁ Υἱὸς ἐκλήθη ; 'Αλλ' οὐκ ἔστι τοῦτο, μη γένοιτο. Θεοῦ γὰρ ὄντος τοῦ Πατ τρός, Θεός ἐστι καὶ ὁ Υἱός· καὶ Κυρίου πάλιν ὄντος τοῦ Υἱοῦ, Κύριός ἐστιν ὁ Πατήρ. Αλλ' εἴπερ ἦν τις οὐσίας διαφορὰ τὴν δυάδα διατειχίζουσα, καὶ οὐκ ἐῶσα μίσγεσθαι φυσικῶς εἰς ταυτότητα, οὐκ ἂν, οι μαι, κυρίως τὸ τοῦ ἑτέρου πρόσρημα τῷ ἑτέρῳ προσ ἦν. Ἐπειδὴ δὲ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ φαίνε- ται, καὶ τὰ τοῦ Υἱοῦ πάλιν ἐν Πατρί, ὡς οὐδενὸς ἔτι τὸν τῆς ταυτότητος διείργοντος λόγον, ἔσται καὶ αὐτ τὸς ἀγαθὸς, ὡς ὁ Πατήρ, καὶ διὰ τοῦτο ὁμοούσιος. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • concesseris dixerisque Dominum esse, impie agere & «teprehenderis, quippe qui Dominum voces et adores eum quein consubstantialem esse Deo ac Patri ne‐ gas, el creaturam potius qnam verum Deum colis. Quod enim alterius naturæ est ab eo qui vere est Deus, id natura Deus esse non potest. Quod etiam ipsa sacra Scriptura testatur, dicens : Dominus Deus noster, Dominus unus est : » una enim est deitatis natura. Quod vero haue solam adorarė oporteat, audies rursum : « Dominum Deum tuum adorabis, et ei soli servies *. › Si igitur quia Deus ac Pater solus dicitur bonus, Filius bonus esse non potest sicut Pater, eademque ratione cum untus Pa- ter dicitur Vominus et Deus, sequitur etiam neces- sario ex eodem argumento Filium neque Dominuın neque Deum esse : quo pacto igitur adoras cum qui B nec Dominus, nec Deus est? Si vero, cum Pater sit Dominus et Deus, simul etiam inducitur Filius, eamdem habens proprietatem, utpote ex ipso natu- raliter procedens, et est cum Patre Dominus ac Deus, necessario etiam bonus erit, ut Pater, cum paterna proprietas etiam hac in parte in ipso exsi- stal, perinde atque in illo. ALIUD. Multa de Patre et Filio sacra Scriptura prædi cat, neque tamen differentia nominum essentiæ rationem in universum distinguit, ita ut inde dis- similitudo quædam eos separet. Una enim est deitas Patris et Filii, etiamsi uterque per varia nomina differenter significetur : non quod alteruter pro- prium aliquid in se habeat, quod alteri non insit, sed quod de utroque dici possit quidquid de uno dicitur, excepta solummodo' Patris et Filii ap→ pellatione ac re. Nam Pater semper est Pater, ne- que unquata fuerit Filius ; Filius contra semper est Filius, neque unquam fuerit Pater. Si quis vero voluerit dicere non posse utrique convenire appellationem quæ uni tribuatur, in maximum ma- Jum incidlet. Quid enim facias, dicente Paulo : • Unus Deus Pater ox quo omnia, et unes Dominus Jesus Christus per quein omnia *7 › Ecce quam aperte Patri tribuat Deum esse et unum esse, Filio autem Dominum esse et unum. Num igitur idcirco Filius non erit Deus, quia Paler vocatur Deus et unus? aut Pater non erit Dominus, quia Filius appellatus est Dominus et unus? Minime vero, ab- sit! Cum enim Pater sit Deus, Filius etiam est Deus : et rursus, cum Douninus sit Pilius, Domi- nus est et Pater. Atqui si quæ esset essentiæ diffe- rentia quæ illos in duo divideret, neque naturali identitate convenire permitteret, unius appellatio alteri proprie tribui non posset. Quocirea cum om. nia que Patris sunt filio insiitt, et contra, quæ Pilii sunt, insint Patri, ita ut nulla ratio identitatem Impedire possit, erit etiam ipse bonus, quemadmo- dum Pater, atque ideo etiam consubstantialis. C p Deut. vi, 4. * Deut. x, 20; Matth. iv, 10. Cor. VII, .

ἀσεβῶς ἐλεγχθήσῃ καὶ Κύριον λέγων καὶ προσκυνῶν ὖν οὐ φῆς ὁμοούσιον εἶναι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ κτίσματι μᾶλλον ἢ Θεῷ κατὰ φύσιν λατρεύεις. Το γὰρ ἑτέρας ὑπάρχον οὐσίας παρὰ τὸν ὄντα Θεόν, οὐκ ἂν εἴη φύσει Θεός. Καὶ τούτου μάρτυς ἡ θεία λέγουσα Γραφή ο Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν, Κύριος εἷς ἐστι· μία γὰρ θεότητος φύσις. Καὶ ὅτι ταύτῃ μόνη δεξ προσκυνεῖν, ἀκούσῃ πάλιν· ο Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. » Εἰ τοί- νυν διὰ τὸ μένον ἀγαθὸν λέγεσθαι τὸν Θεὸν καὶ Πατέ ρα, ἐκπεσείται τοῦ εἶναι ἀγαθὸς ὁ Υἱὸς οὕτως ὡς ὁ Πατὴρ, καὶ διὰ τὸ ἕνα λέγεσθαι Κύριον καὶ Θεὸν τὸν Πατέρα, ἐκπεσεῖται τοῦ εἶναι Κύριος καὶ Θεὸς ὁ Υἱός, κατὰ τὴν τοῦ νοήματος ἀκολουθίαν· πῶς οὖν προσκυνεῖς τῷ μήτε Κυρίῳ μήτε Θεῷ ; Εἰ δὲ Κυ ρίου καὶ Θεοῦ τοῦ Πατρὸς ὄντος, συνεπάγεται καὶ ὁ Υἱὸς τὴν ἐκεῖθεν ιδιότητα ἔχων ὡς ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχων, καὶ ἔστι μετά Πατρός Κύριος καὶ Θεός, ἕξει πάντως καὶ τὸ εἶναι ἀγαθὸς ὡς ὁ Πατήρ, τῆς πατρικῆς ἰδιότητος κἂν τούτῳ πάλιν ὑπαρχούσης ἐν αὐτῷ, καθάπερ καὶ ἐν ἐκείνῳ. Συντεθειμένος δὲ καὶ φάσκων αὐτὸν εἶναι Κύριον, ΑΛΛΟ. Πολλὰ περί τε τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ λέγουσιν απ θεῖαι Γραφαι, καὶ οὐ τὸ τῶν ὀνομάτων διάφορον δια- στέλλει πάντως αὐτοῖς καὶ τῆς οὐσίας τὸν λόγον, ὡς ἀνομοιότητά τινα διὰ τούτων χωρῆσαι μεταξύ. Ἔστι γὰρ μία θεότης Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, κἂν ἑκάτερος τῇ τῶν ὀνομάτων ποικιλία διαφόρως σημαίνηται, οὐχ ὡς ἴδιον ἔχων τι καὶ καθ' ἑαυτὸν, δ μὴ τῷ ἑτέρῳ πρόσω εστιν, ἀλλ' ὡς ἐπ' ἀμφοῖν χωρείν δυναμένου παντός ὅπερ ἂν ἐφ' ἑνὸς λέγοιτο, δίχα μόνης τῆς τοῦ Πατρός καὶ τοῦ Υἱοῦ προσηγορίας τε καὶ πράγματος. Ἔστι γὰρ ὁ Πατήρ ἀεὶ Πατήρ, καὶ Υἱὸς οὐκ ἂν γένοιτό πότε· καὶ ἔστιν ὁ Υἱὸς ἀεὶ Υἱὸς; καὶ Πατὴρ οὐκ ἂν είη ποτέ. Εἰ δέ τις βούλοιτο φάσκειν μὴ δύνασθαι χωρεῖν ἐπ' ἀμφοῖν ὅπερ ἂν ἐφ' ἑνὸς φέροιτο πρόσρη- μα, μεγάλῳ περιπεσείται κακῷ. Τί γὰρ ἂν ποιήσοι, λέγοντος τοῦ Παύλου · « Εἷς ὁ Θεὸς ὁ Πατὴρ ἐξ οὗ τὰ Πάντα· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς δι' οὗ τὰ πάντα. Ὁ Ἰδοὺ γὰρ τῷ Πατρὶ τὸ εἶναι Θεὸν καὶ ἕνα δέδωκε· τῷ δὲ Υἱῷ τὸ εἶναι Κύριον καὶ ἕνα. Αρ' οὖν διὰ τοῦτο Θεὸς μὲν οὐκ ἔσται ὁ Υἱός, ἐπειδὴ Θεὸς καὶ εἷς ὁ Πατὴρ κατωνόμασται ; Κύριος δὲ οὐκ ἔσται ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ Κύριος καὶ εἰς ὁ Υἱὸς ἐκλήθη ; 'Αλλ' οὐκ ἔστι τοῦτο, μη γένοιτο. Θεοῦ γὰρ ὄντος τοῦ Πατ τρός, Θεός ἐστι καὶ ὁ Υἱός· καὶ Κυρίου πάλιν ὄντος τοῦ Υἱοῦ, Κύριός ἐστιν ὁ Πατήρ. Αλλ' εἴπερ ἦν τις οὐσίας διαφορὰ τὴν δυάδα διατειχίζουσα, καὶ οὐκ ἐῶσα μίσγεσθαι φυσικῶς εἰς ταυτότητα, οὐκ ἂν, οι μαι, κυρίως τὸ τοῦ ἑτέρου πρόσρημα τῷ ἑτέρῳ προσ ἦν. Ἐπειδὴ δὲ πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ φαίνε- ται, καὶ τὰ τοῦ Υἱοῦ πάλιν ἐν Πατρί, ὡς οὐδενὸς ἔτι τὸν τῆς ταυτότητος διείργοντος λόγον, ἔσται καὶ αὐτ τὸς ἀγαθὸς, ὡς ὁ Πατήρ, καὶ διὰ τοῦτο ὁμοούσιος. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • concesseris dixerisque Dominum esse, impie agere & «teprehenderis, quippe qui Dominum voces et adores eum quein consubstantialem esse Deo ac Patri ne‐ gas, el creaturam potius qnam verum Deum colis. Quod enim alterius naturæ est ab eo qui vere est Deus, id natura Deus esse non potest. Quod etiam ipsa sacra Scriptura testatur, dicens : Dominus Deus noster, Dominus unus est : » una enim est deitatis natura. Quod vero haue solam adorarė oporteat, audies rursum : « Dominum Deum tuum adorabis, et ei soli servies *. › Si igitur quia Deus ac Pater solus dicitur bonus, Filius bonus esse non potest sicut Pater, eademque ratione cum untus Pa- ter dicitur Vominus et Deus, sequitur etiam neces- sario ex eodem argumento Filium neque Dominuın neque Deum esse : quo pacto igitur adoras cum qui B nec Dominus, nec Deus est? Si vero, cum Pater sit Dominus et Deus, simul etiam inducitur Filius, eamdem habens proprietatem, utpote ex ipso natu- raliter procedens, et est cum Patre Dominus ac Deus, necessario etiam bonus erit, ut Pater, cum paterna proprietas etiam hac in parte in ipso exsi- stal, perinde atque in illo. ALIUD. Multa de Patre et Filio sacra Scriptura prædi cat, neque tamen differentia nominum essentiæ rationem in universum distinguit, ita ut inde dis- similitudo quædam eos separet. Una enim est deitas Patris et Filii, etiamsi uterque per varia nomina differenter significetur : non quod alteruter pro- prium aliquid in se habeat, quod alteri non insit, sed quod de utroque dici possit quidquid de uno dicitur, excepta solummodo' Patris et Filii ap→ pellatione ac re. Nam Pater semper est Pater, ne- que unquata fuerit Filius ; Filius contra semper est Filius, neque unquam fuerit Pater. Si quis vero voluerit dicere non posse utrique convenire appellationem quæ uni tribuatur, in maximum ma- Jum incidlet. Quid enim facias, dicente Paulo : • Unus Deus Pater ox quo omnia, et unes Dominus Jesus Christus per quein omnia *7 › Ecce quam aperte Patri tribuat Deum esse et unum esse, Filio autem Dominum esse et unum. Num igitur idcirco Filius non erit Deus, quia Paler vocatur Deus et unus? aut Pater non erit Dominus, quia Filius appellatus est Dominus et unus? Minime vero, ab- sit! Cum enim Pater sit Deus, Filius etiam est Deus : et rursus, cum Douninus sit Pilius, Domi- nus est et Pater. Atqui si quæ esset essentiæ diffe- rentia quæ illos in duo divideret, neque naturali identitate convenire permitteret, unius appellatio alteri proprie tribui non posset. Quocirea cum om. nia que Patris sunt filio insiitt, et contra, quæ Pilii sunt, insint Patri, ita ut nulla ratio identitatem Impedire possit, erit etiam ipse bonus, quemadmo- dum Pater, atque ideo etiam consubstantialis. C p Deut. vi, 4. * Deut. x, 20; Matth. iv, 10. Cor. VII, .

ΑΛΛΟ. Οσα τῆς πρὸς ἄλληλα φυσικής κοινωνίας τε και ταυτότητος ἀπεσχοίνισται, ταῦτα δὴ πάντως καὶ ξε νισμός τις ιδιοτήτων τῆς πρὸς ἄλληλα σχέσεως φυσι τῆς ἀποτέμνει. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἔστω καὶ ἵππος τὰ σημαινόμενα. Ανθρώπῳ μὲν γὰρ ὡς πρὸς τὸν ἵππον ξένα τὰ ἴδια, ἵππῳ δὲ πάλιν ὡς πρὸς ἄνο θρωπον, οὐ ταὐτὰ τὰ ἰδίως προσόντα. Ει τοίνυν φυ σική τις διάστασις εἴργει τὸν Υἱὸν, καὶ ἀλλότριον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὄντα δεικνύει, πῶς τὰ τοῦ Πατρὸς Ένα φαίνεται φορῶν; πῶς δὲ ὁ Πατήρ, εἴπερ ἐστὶν ἀλλότριος κατὰ φύσιν τοῦ Υἱοῦ, τὰ αὐτοῦ ἴδια φορεῖ; Αληθεύει γὰρ λέγων ὁ Σωτὴρ ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, ότι ο Πάντα τὰ ἐμὰ σὰ ἐστι· καὶ πάντα τὰ σὰ ἐμά ἐστιν. » Εἰ τοίνυν πάντα, ἐν δὲ τῶν πάντων ἐστὶ καὶ τὸ ἄκρως ἀγαθόν, ἕξει τοῦτο καὶ ὁ Υἱὸς ἰδίωμα φύσ σεως ὑπάρχον πατρικῆς ὡς ἐξ αὐτοῦ προελθών. Ο δὲ τῆς πατρικῆς οὐσίας ἔχων τὰ ἴδια, εἴη πάντως ἂν καὶ ὁμοούσιος. Ὅτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· . Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου, καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Οτε τὴν τοῦ ἀνθρώπου μορφήν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος περιεβάλετο, καὶ διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν ὑπάρχων ἐν μορφῇ Θεοῦ, καθὰ γέγραπται, τεταπει νωκεν ἑαυτὸν, τότε δὴ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔσθ' ὅτε δια- λέγεται, οὐδὲν ἀδικούμενος εἰς τὴν δόξαν τὴν θεοπρεπή διὰ τούτου. Εἰ γὰρ ὄντως ἄνθρωπος γέγονε, καὶ οὐ διὰ τοῦτο ἀπέστη τοῦ εἶναι Θεός, κἂν ὡς ἄνθρωπος γεγονώς λέγῃ τὰ ἀνθρώπῳ πρέποντα, οὐ διὰ τοῦτο τὸ θεοπρεπές ἀξίωμα ζημιωθήσεται· ἀλλ' ἔσται πάλιν ὁ αυτής, φερομένης ἐπὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς ἐν λόγοις ταπεινότητος. Ὅτι δὲ οἰκονομικῶς ὡς ἄνθρωπος τὰ τα αυτά φησι, καλῶς ὅπερ ἀντίληψε σχήμα λόγῳ τε καὶ ἔργῳ φυλάττων, ἐντεῦθεν εἰσόμεθα. Λέγει γάρ που πρὸς τὴν ἐν τῇ Σαμαρεία γυναῖκα τὸ Ἰουδαϊκὸν υποκρινόμενος πρόσωπον· « Ὑμεῖς προσκυνεῖτε δ αὐτ οἴδατε· ἡμεῖς προσκυνοῦμεν οίδαμεν. » Καίτοι τῶν προσκυνουμένων ὁ Υἱὸς, οὐ τῶν προσκυνούντων, ἔστι. « Προσκυνησάτωσαν γὰρ αὐτῷ, φησί, πάντες ἄγγελοι Θεοῦ. » Καὶ περὶ μὲν ἀγγέλων ἢ ἑτέρας τις τὰς τῆς κατ' αὐτοὺς τάξεως οὐδὲν φέρεται τοιοῦτο παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς. Οὐ γὰρ ἀγγέλοις κελεύε ταί τις προσκυνεῖν, ἀλλὰ μόνῳ Θεῷ. Γέγραπται γάρ• Κύριον τόν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. ο Ωσπερ τοίνυν προσκυνούμενος ὁ Υἱός, προσκυνεῖν φησιν οἰκονομικῶς, ὡς ἄνθρωπος, οὕτως Στην Θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων, Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πα- πέρα καλῇ, πάλιν ὡς ἄνθρωπος οἰκονομικῶς, οὐ διὰ τοῦτο τοῦ εἶναι Θεὸς ἐκβληθήσεται· ἀλλ' ὡς κατὰ φύσιν Υιός, ἔσται δὲ ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εξ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς καὶ ἐν ἰσότητι (που το γὰρ ὁ Παυλός φησι), Θεὸν ἔχει κατὰ φύσιν τὸν Θεόν καὶ Πατέρα, δύναται τούτοις ὑποπίπτειν ἡ θεία ** οι THESAURUS. B C ALIUD. Quæ a naturali inter se convenientia identitate- que aliena sunt, ea etiam proprietatum differentia naturali relatione inter se distinguuntur. Exempli gratia, homo et equus. Homo enim equo collatus, diversas habet proprietates; equum vero si eum homine conferas, non eadem utrique sunt propria. Si ergo naturalis aliqua distantia arcet Filium, et alienum ac diversum ab essentia Patris declarat, quo pacto Patris proprietates gerere deprehendi- tur? quo pacto vero Pater, si diversæ est naturæ a Filio, quæ propria sunt Filio, gestat? Verax enim est Servator, ad Patrem dicens: ‹ Omnia mea tua sunt, el omnia tua sunt mea”. › Si igitur omnia, unum vero omnium est quod summe bonum est, erit etiam hæc essentiæ paternæ proprietas iu Filio qui ex Patre processit. Qui vero paternæ substantia proprietates habet, necessario etiam consubstan- tialis est. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicta : • Vado ad Patrem meum, et Patrem vestrum, et Deum meum, et Deum vestrum ”. Cum Dei Verbum humanam formain assumpsit, et propter nostram omnium salutem exsistens in forma Dei, sicut scriptum est, bumiliavit seipsum”, tum certe etiam ut homo interdum loquitur, nihil tamen eam ob causam divinæ suæ gloriæ detra- hens. Si enim vere factus est homo, non idcirco desiit esse Deus, ac tametsi, ut factus homo, loqui- tur quæ homini conveniunt, nihil tamen divinæ suæ dignitati discedit; sed idem ipse est, humilitate quæ in verbis est ad incarnationem relata. Quod vero ad Incarnationem respiciens hujusmodi ut homo loqui- tur, pulchre formam quáin assumpsit verbo atque opere servans ac præ se ferens, hinc cognosceré poterimus. Alicubi enim ad mulierem Samaritanam Judæi personam) præferens ita loquitur: « Vos adoratis quod nescitis, nos autém adoramus quod scimus”. › Neque enim Filius éx eorum ordine est qui adorant, sed qui adorantur. ‹ Adorent enim eum, inquit Scriptura, omnes angeli Dei **. › Nibil vero ejusmodi aut angelis aut ulli ordini a sacris Litteris defertur. Neque enim quisquam jubetur angelos adorare, sed solum Deum. Scriptum est • • p enim : « Dominum Deum tuum adorabis, et ei soli Joan. xvii, 10. Joan. xx, 17. t, 8. * Deut. vi, 13; Matth. iv, 10. servies › Quemadmodum igitur is cui adoratio debetur, adorare se dicit respectu incarnationis, ut homo ita, quando ipse naturaliter exsistens Dens Patrem Deum suum vocat, iterum ut homo respectu incarnationis loquitur, non idcirco Deus esse desinit, sed ut naturaliter Filius, erit etiam consubstantialis. ALIUD. Si in forma æqualitateque Dei exsistens Filius (ita enim Paulus ait), Deum habet secundum natu- ram ipsum Deum ac Patrem, et divina natura huic vs Philipp. 1, 6, 7. 23 Joan. 1V, 22. " Psal. xcv1, 8; Hebr.

ΑΛΛΟ. Οσα τῆς πρὸς ἄλληλα φυσικής κοινωνίας τε και ταυτότητος ἀπεσχοίνισται, ταῦτα δὴ πάντως καὶ ξε νισμός τις ιδιοτήτων τῆς πρὸς ἄλληλα σχέσεως φυσι τῆς ἀποτέμνει. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἔστω καὶ ἵππος τὰ σημαινόμενα. Ανθρώπῳ μὲν γὰρ ὡς πρὸς τὸν ἵππον ξένα τὰ ἴδια, ἵππῳ δὲ πάλιν ὡς πρὸς ἄνο θρωπον, οὐ ταὐτὰ τὰ ἰδίως προσόντα. Ει τοίνυν φυ σική τις διάστασις εἴργει τὸν Υἱὸν, καὶ ἀλλότριον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὄντα δεικνύει, πῶς τὰ τοῦ Πατρὸς Ένα φαίνεται φορῶν; πῶς δὲ ὁ Πατήρ, εἴπερ ἐστὶν ἀλλότριος κατὰ φύσιν τοῦ Υἱοῦ, τὰ αὐτοῦ ἴδια φορεῖ; Αληθεύει γὰρ λέγων ὁ Σωτὴρ ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, ότι ο Πάντα τὰ ἐμὰ σὰ ἐστι· καὶ πάντα τὰ σὰ ἐμά ἐστιν. » Εἰ τοίνυν πάντα, ἐν δὲ τῶν πάντων ἐστὶ καὶ τὸ ἄκρως ἀγαθόν, ἕξει τοῦτο καὶ ὁ Υἱὸς ἰδίωμα φύσ σεως ὑπάρχον πατρικῆς ὡς ἐξ αὐτοῦ προελθών. Ο δὲ τῆς πατρικῆς οὐσίας ἔχων τὰ ἴδια, εἴη πάντως ἂν καὶ ὁμοούσιος. Ὅτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· . Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου, καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Οτε τὴν τοῦ ἀνθρώπου μορφήν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος περιεβάλετο, καὶ διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν ὑπάρχων ἐν μορφῇ Θεοῦ, καθὰ γέγραπται, τεταπει νωκεν ἑαυτὸν, τότε δὴ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔσθ' ὅτε δια- λέγεται, οὐδὲν ἀδικούμενος εἰς τὴν δόξαν τὴν θεοπρεπή διὰ τούτου. Εἰ γὰρ ὄντως ἄνθρωπος γέγονε, καὶ οὐ διὰ τοῦτο ἀπέστη τοῦ εἶναι Θεός, κἂν ὡς ἄνθρωπος γεγονώς λέγῃ τὰ ἀνθρώπῳ πρέποντα, οὐ διὰ τοῦτο τὸ θεοπρεπές ἀξίωμα ζημιωθήσεται· ἀλλ' ἔσται πάλιν ὁ αυτής, φερομένης ἐπὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς ἐν λόγοις ταπεινότητος. Ὅτι δὲ οἰκονομικῶς ὡς ἄνθρωπος τὰ τα αυτά φησι, καλῶς ὅπερ ἀντίληψε σχήμα λόγῳ τε καὶ ἔργῳ φυλάττων, ἐντεῦθεν εἰσόμεθα. Λέγει γάρ που πρὸς τὴν ἐν τῇ Σαμαρεία γυναῖκα τὸ Ἰουδαϊκὸν υποκρινόμενος πρόσωπον· « Ὑμεῖς προσκυνεῖτε δ αὐτ οἴδατε· ἡμεῖς προσκυνοῦμεν οίδαμεν. » Καίτοι τῶν προσκυνουμένων ὁ Υἱὸς, οὐ τῶν προσκυνούντων, ἔστι. « Προσκυνησάτωσαν γὰρ αὐτῷ, φησί, πάντες ἄγγελοι Θεοῦ. » Καὶ περὶ μὲν ἀγγέλων ἢ ἑτέρας τις τὰς τῆς κατ' αὐτοὺς τάξεως οὐδὲν φέρεται τοιοῦτο παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς. Οὐ γὰρ ἀγγέλοις κελεύε ταί τις προσκυνεῖν, ἀλλὰ μόνῳ Θεῷ. Γέγραπται γάρ• Κύριον τόν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. ο Ωσπερ τοίνυν προσκυνούμενος ὁ Υἱός, προσκυνεῖν φησιν οἰκονομικῶς, ὡς ἄνθρωπος, οὕτως Στην Θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων, Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πα- πέρα καλῇ, πάλιν ὡς ἄνθρωπος οἰκονομικῶς, οὐ διὰ τοῦτο τοῦ εἶναι Θεὸς ἐκβληθήσεται· ἀλλ' ὡς κατὰ φύσιν Υιός, ἔσται δὲ ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εξ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς καὶ ἐν ἰσότητι (που το γὰρ ὁ Παυλός φησι), Θεὸν ἔχει κατὰ φύσιν τὸν Θεόν καὶ Πατέρα, δύναται τούτοις ὑποπίπτειν ἡ θεία ** οι THESAURUS. B C ALIUD. Quæ a naturali inter se convenientia identitate- que aliena sunt, ea etiam proprietatum differentia naturali relatione inter se distinguuntur. Exempli gratia, homo et equus. Homo enim equo collatus, diversas habet proprietates; equum vero si eum homine conferas, non eadem utrique sunt propria. Si ergo naturalis aliqua distantia arcet Filium, et alienum ac diversum ab essentia Patris declarat, quo pacto Patris proprietates gerere deprehendi- tur? quo pacto vero Pater, si diversæ est naturæ a Filio, quæ propria sunt Filio, gestat? Verax enim est Servator, ad Patrem dicens: ‹ Omnia mea tua sunt, el omnia tua sunt mea”. › Si igitur omnia, unum vero omnium est quod summe bonum est, erit etiam hæc essentiæ paternæ proprietas iu Filio qui ex Patre processit. Qui vero paternæ substantia proprietates habet, necessario etiam consubstan- tialis est. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicta : • Vado ad Patrem meum, et Patrem vestrum, et Deum meum, et Deum vestrum ”. Cum Dei Verbum humanam formain assumpsit, et propter nostram omnium salutem exsistens in forma Dei, sicut scriptum est, bumiliavit seipsum”, tum certe etiam ut homo interdum loquitur, nihil tamen eam ob causam divinæ suæ gloriæ detra- hens. Si enim vere factus est homo, non idcirco desiit esse Deus, ac tametsi, ut factus homo, loqui- tur quæ homini conveniunt, nihil tamen divinæ suæ dignitati discedit; sed idem ipse est, humilitate quæ in verbis est ad incarnationem relata. Quod vero ad Incarnationem respiciens hujusmodi ut homo loqui- tur, pulchre formam quáin assumpsit verbo atque opere servans ac præ se ferens, hinc cognosceré poterimus. Alicubi enim ad mulierem Samaritanam Judæi personam) præferens ita loquitur: « Vos adoratis quod nescitis, nos autém adoramus quod scimus”. › Neque enim Filius éx eorum ordine est qui adorant, sed qui adorantur. ‹ Adorent enim eum, inquit Scriptura, omnes angeli Dei **. › Nibil vero ejusmodi aut angelis aut ulli ordini a sacris Litteris defertur. Neque enim quisquam jubetur angelos adorare, sed solum Deum. Scriptum est • • p enim : « Dominum Deum tuum adorabis, et ei soli Joan. xvii, 10. Joan. xx, 17. t, 8. * Deut. vi, 13; Matth. iv, 10. servies › Quemadmodum igitur is cui adoratio debetur, adorare se dicit respectu incarnationis, ut homo ita, quando ipse naturaliter exsistens Dens Patrem Deum suum vocat, iterum ut homo respectu incarnationis loquitur, non idcirco Deus esse desinit, sed ut naturaliter Filius, erit etiam consubstantialis. ALIUD. Si in forma æqualitateque Dei exsistens Filius (ita enim Paulus ait), Deum habet secundum natu- ram ipsum Deum ac Patrem, et divina natura huic vs Philipp. 1, 6, 7. 23 Joan. 1V, 22. " Psal. xcv1, 8; Hebr.

ΑΛΛΟ. Οσα τῆς πρὸς ἄλληλα φυσικής κοινωνίας τε και ταυτότητος ἀπεσχοίνισται, ταῦτα δὴ πάντως καὶ ξε νισμός τις ιδιοτήτων τῆς πρὸς ἄλληλα σχέσεως φυσι τῆς ἀποτέμνει. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἔστω καὶ ἵππος τὰ σημαινόμενα. Ανθρώπῳ μὲν γὰρ ὡς πρὸς τὸν ἵππον ξένα τὰ ἴδια, ἵππῳ δὲ πάλιν ὡς πρὸς ἄνο θρωπον, οὐ ταὐτὰ τὰ ἰδίως προσόντα. Ει τοίνυν φυ σική τις διάστασις εἴργει τὸν Υἱὸν, καὶ ἀλλότριον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὄντα δεικνύει, πῶς τὰ τοῦ Πατρὸς Ένα φαίνεται φορῶν; πῶς δὲ ὁ Πατήρ, εἴπερ ἐστὶν ἀλλότριος κατὰ φύσιν τοῦ Υἱοῦ, τὰ αὐτοῦ ἴδια φορεῖ; Αληθεύει γὰρ λέγων ὁ Σωτὴρ ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, ότι ο Πάντα τὰ ἐμὰ σὰ ἐστι· καὶ πάντα τὰ σὰ ἐμά ἐστιν. » Εἰ τοίνυν πάντα, ἐν δὲ τῶν πάντων ἐστὶ καὶ τὸ ἄκρως ἀγαθόν, ἕξει τοῦτο καὶ ὁ Υἱὸς ἰδίωμα φύσ σεως ὑπάρχον πατρικῆς ὡς ἐξ αὐτοῦ προελθών. Ο δὲ τῆς πατρικῆς οὐσίας ἔχων τὰ ἴδια, εἴη πάντως ἂν καὶ ὁμοούσιος. Ὅτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· . Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου, καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Οτε τὴν τοῦ ἀνθρώπου μορφήν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος περιεβάλετο, καὶ διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν ὑπάρχων ἐν μορφῇ Θεοῦ, καθὰ γέγραπται, τεταπει νωκεν ἑαυτὸν, τότε δὴ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔσθ' ὅτε δια- λέγεται, οὐδὲν ἀδικούμενος εἰς τὴν δόξαν τὴν θεοπρεπή διὰ τούτου. Εἰ γὰρ ὄντως ἄνθρωπος γέγονε, καὶ οὐ διὰ τοῦτο ἀπέστη τοῦ εἶναι Θεός, κἂν ὡς ἄνθρωπος γεγονώς λέγῃ τὰ ἀνθρώπῳ πρέποντα, οὐ διὰ τοῦτο τὸ θεοπρεπές ἀξίωμα ζημιωθήσεται· ἀλλ' ἔσται πάλιν ὁ αυτής, φερομένης ἐπὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς ἐν λόγοις ταπεινότητος. Ὅτι δὲ οἰκονομικῶς ὡς ἄνθρωπος τὰ τα αυτά φησι, καλῶς ὅπερ ἀντίληψε σχήμα λόγῳ τε καὶ ἔργῳ φυλάττων, ἐντεῦθεν εἰσόμεθα. Λέγει γάρ που πρὸς τὴν ἐν τῇ Σαμαρεία γυναῖκα τὸ Ἰουδαϊκὸν υποκρινόμενος πρόσωπον· « Ὑμεῖς προσκυνεῖτε δ αὐτ οἴδατε· ἡμεῖς προσκυνοῦμεν οίδαμεν. » Καίτοι τῶν προσκυνουμένων ὁ Υἱὸς, οὐ τῶν προσκυνούντων, ἔστι. « Προσκυνησάτωσαν γὰρ αὐτῷ, φησί, πάντες ἄγγελοι Θεοῦ. » Καὶ περὶ μὲν ἀγγέλων ἢ ἑτέρας τις τὰς τῆς κατ' αὐτοὺς τάξεως οὐδὲν φέρεται τοιοῦτο παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς. Οὐ γὰρ ἀγγέλοις κελεύε ταί τις προσκυνεῖν, ἀλλὰ μόνῳ Θεῷ. Γέγραπται γάρ• Κύριον τόν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. ο Ωσπερ τοίνυν προσκυνούμενος ὁ Υἱός, προσκυνεῖν φησιν οἰκονομικῶς, ὡς ἄνθρωπος, οὕτως Στην Θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων, Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πα- πέρα καλῇ, πάλιν ὡς ἄνθρωπος οἰκονομικῶς, οὐ διὰ τοῦτο τοῦ εἶναι Θεὸς ἐκβληθήσεται· ἀλλ' ὡς κατὰ φύσιν Υιός, ἔσται δὲ ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εξ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς καὶ ἐν ἰσότητι (που το γὰρ ὁ Παυλός φησι), Θεὸν ἔχει κατὰ φύσιν τὸν Θεόν καὶ Πατέρα, δύναται τούτοις ὑποπίπτειν ἡ θεία ** οι THESAURUS. B C ALIUD. Quæ a naturali inter se convenientia identitate- que aliena sunt, ea etiam proprietatum differentia naturali relatione inter se distinguuntur. Exempli gratia, homo et equus. Homo enim equo collatus, diversas habet proprietates; equum vero si eum homine conferas, non eadem utrique sunt propria. Si ergo naturalis aliqua distantia arcet Filium, et alienum ac diversum ab essentia Patris declarat, quo pacto Patris proprietates gerere deprehendi- tur? quo pacto vero Pater, si diversæ est naturæ a Filio, quæ propria sunt Filio, gestat? Verax enim est Servator, ad Patrem dicens: ‹ Omnia mea tua sunt, el omnia tua sunt mea”. › Si igitur omnia, unum vero omnium est quod summe bonum est, erit etiam hæc essentiæ paternæ proprietas iu Filio qui ex Patre processit. Qui vero paternæ substantia proprietates habet, necessario etiam consubstan- tialis est. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicta : • Vado ad Patrem meum, et Patrem vestrum, et Deum meum, et Deum vestrum ”. Cum Dei Verbum humanam formain assumpsit, et propter nostram omnium salutem exsistens in forma Dei, sicut scriptum est, bumiliavit seipsum”, tum certe etiam ut homo interdum loquitur, nihil tamen eam ob causam divinæ suæ gloriæ detra- hens. Si enim vere factus est homo, non idcirco desiit esse Deus, ac tametsi, ut factus homo, loqui- tur quæ homini conveniunt, nihil tamen divinæ suæ dignitati discedit; sed idem ipse est, humilitate quæ in verbis est ad incarnationem relata. Quod vero ad Incarnationem respiciens hujusmodi ut homo loqui- tur, pulchre formam quáin assumpsit verbo atque opere servans ac præ se ferens, hinc cognosceré poterimus. Alicubi enim ad mulierem Samaritanam Judæi personam) præferens ita loquitur: « Vos adoratis quod nescitis, nos autém adoramus quod scimus”. › Neque enim Filius éx eorum ordine est qui adorant, sed qui adorantur. ‹ Adorent enim eum, inquit Scriptura, omnes angeli Dei **. › Nibil vero ejusmodi aut angelis aut ulli ordini a sacris Litteris defertur. Neque enim quisquam jubetur angelos adorare, sed solum Deum. Scriptum est • • p enim : « Dominum Deum tuum adorabis, et ei soli Joan. xvii, 10. Joan. xx, 17. t, 8. * Deut. vi, 13; Matth. iv, 10. servies › Quemadmodum igitur is cui adoratio debetur, adorare se dicit respectu incarnationis, ut homo ita, quando ipse naturaliter exsistens Dens Patrem Deum suum vocat, iterum ut homo respectu incarnationis loquitur, non idcirco Deus esse desinit, sed ut naturaliter Filius, erit etiam consubstantialis. ALIUD. Si in forma æqualitateque Dei exsistens Filius (ita enim Paulus ait), Deum habet secundum natu- ram ipsum Deum ac Patrem, et divina natura huic vs Philipp. 1, 6, 7. 23 Joan. 1V, 22. " Psal. xcv1, 8; Hebr.

ΑΛΛΟ. Οσα τῆς πρὸς ἄλληλα φυσικής κοινωνίας τε και ταυτότητος ἀπεσχοίνισται, ταῦτα δὴ πάντως καὶ ξε νισμός τις ιδιοτήτων τῆς πρὸς ἄλληλα σχέσεως φυσι τῆς ἀποτέμνει. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἔστω καὶ ἵππος τὰ σημαινόμενα. Ανθρώπῳ μὲν γὰρ ὡς πρὸς τὸν ἵππον ξένα τὰ ἴδια, ἵππῳ δὲ πάλιν ὡς πρὸς ἄνο θρωπον, οὐ ταὐτὰ τὰ ἰδίως προσόντα. Ει τοίνυν φυ σική τις διάστασις εἴργει τὸν Υἱὸν, καὶ ἀλλότριον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὄντα δεικνύει, πῶς τὰ τοῦ Πατρὸς Ένα φαίνεται φορῶν; πῶς δὲ ὁ Πατήρ, εἴπερ ἐστὶν ἀλλότριος κατὰ φύσιν τοῦ Υἱοῦ, τὰ αὐτοῦ ἴδια φορεῖ; Αληθεύει γὰρ λέγων ὁ Σωτὴρ ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, ότι ο Πάντα τὰ ἐμὰ σὰ ἐστι· καὶ πάντα τὰ σὰ ἐμά ἐστιν. » Εἰ τοίνυν πάντα, ἐν δὲ τῶν πάντων ἐστὶ καὶ τὸ ἄκρως ἀγαθόν, ἕξει τοῦτο καὶ ὁ Υἱὸς ἰδίωμα φύσ σεως ὑπάρχον πατρικῆς ὡς ἐξ αὐτοῦ προελθών. Ο δὲ τῆς πατρικῆς οὐσίας ἔχων τὰ ἴδια, εἴη πάντως ἂν καὶ ὁμοούσιος. Ὅτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· . Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου, καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Οτε τὴν τοῦ ἀνθρώπου μορφήν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος περιεβάλετο, καὶ διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν ὑπάρχων ἐν μορφῇ Θεοῦ, καθὰ γέγραπται, τεταπει νωκεν ἑαυτὸν, τότε δὴ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔσθ' ὅτε δια- λέγεται, οὐδὲν ἀδικούμενος εἰς τὴν δόξαν τὴν θεοπρεπή διὰ τούτου. Εἰ γὰρ ὄντως ἄνθρωπος γέγονε, καὶ οὐ διὰ τοῦτο ἀπέστη τοῦ εἶναι Θεός, κἂν ὡς ἄνθρωπος γεγονώς λέγῃ τὰ ἀνθρώπῳ πρέποντα, οὐ διὰ τοῦτο τὸ θεοπρεπές ἀξίωμα ζημιωθήσεται· ἀλλ' ἔσται πάλιν ὁ αυτής, φερομένης ἐπὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς ἐν λόγοις ταπεινότητος. Ὅτι δὲ οἰκονομικῶς ὡς ἄνθρωπος τὰ τα αυτά φησι, καλῶς ὅπερ ἀντίληψε σχήμα λόγῳ τε καὶ ἔργῳ φυλάττων, ἐντεῦθεν εἰσόμεθα. Λέγει γάρ που πρὸς τὴν ἐν τῇ Σαμαρεία γυναῖκα τὸ Ἰουδαϊκὸν υποκρινόμενος πρόσωπον· « Ὑμεῖς προσκυνεῖτε δ αὐτ οἴδατε· ἡμεῖς προσκυνοῦμεν οίδαμεν. » Καίτοι τῶν προσκυνουμένων ὁ Υἱὸς, οὐ τῶν προσκυνούντων, ἔστι. « Προσκυνησάτωσαν γὰρ αὐτῷ, φησί, πάντες ἄγγελοι Θεοῦ. » Καὶ περὶ μὲν ἀγγέλων ἢ ἑτέρας τις τὰς τῆς κατ' αὐτοὺς τάξεως οὐδὲν φέρεται τοιοῦτο παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς. Οὐ γὰρ ἀγγέλοις κελεύε ταί τις προσκυνεῖν, ἀλλὰ μόνῳ Θεῷ. Γέγραπται γάρ• Κύριον τόν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. ο Ωσπερ τοίνυν προσκυνούμενος ὁ Υἱός, προσκυνεῖν φησιν οἰκονομικῶς, ὡς ἄνθρωπος, οὕτως Στην Θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων, Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πα- πέρα καλῇ, πάλιν ὡς ἄνθρωπος οἰκονομικῶς, οὐ διὰ τοῦτο τοῦ εἶναι Θεὸς ἐκβληθήσεται· ἀλλ' ὡς κατὰ φύσιν Υιός, ἔσται δὲ ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εξ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς καὶ ἐν ἰσότητι (που το γὰρ ὁ Παυλός φησι), Θεὸν ἔχει κατὰ φύσιν τὸν Θεόν καὶ Πατέρα, δύναται τούτοις ὑποπίπτειν ἡ θεία ** οι THESAURUS. B C ALIUD. Quæ a naturali inter se convenientia identitate- que aliena sunt, ea etiam proprietatum differentia naturali relatione inter se distinguuntur. Exempli gratia, homo et equus. Homo enim equo collatus, diversas habet proprietates; equum vero si eum homine conferas, non eadem utrique sunt propria. Si ergo naturalis aliqua distantia arcet Filium, et alienum ac diversum ab essentia Patris declarat, quo pacto Patris proprietates gerere deprehendi- tur? quo pacto vero Pater, si diversæ est naturæ a Filio, quæ propria sunt Filio, gestat? Verax enim est Servator, ad Patrem dicens: ‹ Omnia mea tua sunt, el omnia tua sunt mea”. › Si igitur omnia, unum vero omnium est quod summe bonum est, erit etiam hæc essentiæ paternæ proprietas iu Filio qui ex Patre processit. Qui vero paternæ substantia proprietates habet, necessario etiam consubstan- tialis est. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicta : • Vado ad Patrem meum, et Patrem vestrum, et Deum meum, et Deum vestrum ”. Cum Dei Verbum humanam formain assumpsit, et propter nostram omnium salutem exsistens in forma Dei, sicut scriptum est, bumiliavit seipsum”, tum certe etiam ut homo interdum loquitur, nihil tamen eam ob causam divinæ suæ gloriæ detra- hens. Si enim vere factus est homo, non idcirco desiit esse Deus, ac tametsi, ut factus homo, loqui- tur quæ homini conveniunt, nihil tamen divinæ suæ dignitati discedit; sed idem ipse est, humilitate quæ in verbis est ad incarnationem relata. Quod vero ad Incarnationem respiciens hujusmodi ut homo loqui- tur, pulchre formam quáin assumpsit verbo atque opere servans ac præ se ferens, hinc cognosceré poterimus. Alicubi enim ad mulierem Samaritanam Judæi personam) præferens ita loquitur: « Vos adoratis quod nescitis, nos autém adoramus quod scimus”. › Neque enim Filius éx eorum ordine est qui adorant, sed qui adorantur. ‹ Adorent enim eum, inquit Scriptura, omnes angeli Dei **. › Nibil vero ejusmodi aut angelis aut ulli ordini a sacris Litteris defertur. Neque enim quisquam jubetur angelos adorare, sed solum Deum. Scriptum est • • p enim : « Dominum Deum tuum adorabis, et ei soli Joan. xvii, 10. Joan. xx, 17. t, 8. * Deut. vi, 13; Matth. iv, 10. servies › Quemadmodum igitur is cui adoratio debetur, adorare se dicit respectu incarnationis, ut homo ita, quando ipse naturaliter exsistens Dens Patrem Deum suum vocat, iterum ut homo respectu incarnationis loquitur, non idcirco Deus esse desinit, sed ut naturaliter Filius, erit etiam consubstantialis. ALIUD. Si in forma æqualitateque Dei exsistens Filius (ita enim Paulus ait), Deum habet secundum natu- ram ipsum Deum ac Patrem, et divina natura huic vs Philipp. 1, 6, 7. 23 Joan. 1V, 22. " Psal. xcv1, 8; Hebr.

ΑΛΛΟ. Οσα τῆς πρὸς ἄλληλα φυσικής κοινωνίας τε και ταυτότητος ἀπεσχοίνισται, ταῦτα δὴ πάντως καὶ ξε νισμός τις ιδιοτήτων τῆς πρὸς ἄλληλα σχέσεως φυσι τῆς ἀποτέμνει. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἔστω καὶ ἵππος τὰ σημαινόμενα. Ανθρώπῳ μὲν γὰρ ὡς πρὸς τὸν ἵππον ξένα τὰ ἴδια, ἵππῳ δὲ πάλιν ὡς πρὸς ἄνο θρωπον, οὐ ταὐτὰ τὰ ἰδίως προσόντα. Ει τοίνυν φυ σική τις διάστασις εἴργει τὸν Υἱὸν, καὶ ἀλλότριον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὄντα δεικνύει, πῶς τὰ τοῦ Πατρὸς Ένα φαίνεται φορῶν; πῶς δὲ ὁ Πατήρ, εἴπερ ἐστὶν ἀλλότριος κατὰ φύσιν τοῦ Υἱοῦ, τὰ αὐτοῦ ἴδια φορεῖ; Αληθεύει γὰρ λέγων ὁ Σωτὴρ ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, ότι ο Πάντα τὰ ἐμὰ σὰ ἐστι· καὶ πάντα τὰ σὰ ἐμά ἐστιν. » Εἰ τοίνυν πάντα, ἐν δὲ τῶν πάντων ἐστὶ καὶ τὸ ἄκρως ἀγαθόν, ἕξει τοῦτο καὶ ὁ Υἱὸς ἰδίωμα φύσ σεως ὑπάρχον πατρικῆς ὡς ἐξ αὐτοῦ προελθών. Ο δὲ τῆς πατρικῆς οὐσίας ἔχων τὰ ἴδια, εἴη πάντως ἂν καὶ ὁμοούσιος. Ὅτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· . Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου, καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν. » Οτε τὴν τοῦ ἀνθρώπου μορφήν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος περιεβάλετο, καὶ διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν ὑπάρχων ἐν μορφῇ Θεοῦ, καθὰ γέγραπται, τεταπει νωκεν ἑαυτὸν, τότε δὴ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔσθ' ὅτε δια- λέγεται, οὐδὲν ἀδικούμενος εἰς τὴν δόξαν τὴν θεοπρεπή διὰ τούτου. Εἰ γὰρ ὄντως ἄνθρωπος γέγονε, καὶ οὐ διὰ τοῦτο ἀπέστη τοῦ εἶναι Θεός, κἂν ὡς ἄνθρωπος γεγονώς λέγῃ τὰ ἀνθρώπῳ πρέποντα, οὐ διὰ τοῦτο τὸ θεοπρεπές ἀξίωμα ζημιωθήσεται· ἀλλ' ἔσται πάλιν ὁ αυτής, φερομένης ἐπὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς ἐν λόγοις ταπεινότητος. Ὅτι δὲ οἰκονομικῶς ὡς ἄνθρωπος τὰ τα αυτά φησι, καλῶς ὅπερ ἀντίληψε σχήμα λόγῳ τε καὶ ἔργῳ φυλάττων, ἐντεῦθεν εἰσόμεθα. Λέγει γάρ που πρὸς τὴν ἐν τῇ Σαμαρεία γυναῖκα τὸ Ἰουδαϊκὸν υποκρινόμενος πρόσωπον· « Ὑμεῖς προσκυνεῖτε δ αὐτ οἴδατε· ἡμεῖς προσκυνοῦμεν οίδαμεν. » Καίτοι τῶν προσκυνουμένων ὁ Υἱὸς, οὐ τῶν προσκυνούντων, ἔστι. « Προσκυνησάτωσαν γὰρ αὐτῷ, φησί, πάντες ἄγγελοι Θεοῦ. » Καὶ περὶ μὲν ἀγγέλων ἢ ἑτέρας τις τὰς τῆς κατ' αὐτοὺς τάξεως οὐδὲν φέρεται τοιοῦτο παρὰ ταῖς θείαις Γραφαῖς. Οὐ γὰρ ἀγγέλοις κελεύε ταί τις προσκυνεῖν, ἀλλὰ μόνῳ Θεῷ. Γέγραπται γάρ• Κύριον τόν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. ο Ωσπερ τοίνυν προσκυνούμενος ὁ Υἱός, προσκυνεῖν φησιν οἰκονομικῶς, ὡς ἄνθρωπος, οὕτως Στην Θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων, Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πα- πέρα καλῇ, πάλιν ὡς ἄνθρωπος οἰκονομικῶς, οὐ διὰ τοῦτο τοῦ εἶναι Θεὸς ἐκβληθήσεται· ἀλλ' ὡς κατὰ φύσιν Υιός, ἔσται δὲ ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εξ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς καὶ ἐν ἰσότητι (που το γὰρ ὁ Παυλός φησι), Θεὸν ἔχει κατὰ φύσιν τὸν Θεόν καὶ Πατέρα, δύναται τούτοις ὑποπίπτειν ἡ θεία ** οι THESAURUS. B C ALIUD. Quæ a naturali inter se convenientia identitate- que aliena sunt, ea etiam proprietatum differentia naturali relatione inter se distinguuntur. Exempli gratia, homo et equus. Homo enim equo collatus, diversas habet proprietates; equum vero si eum homine conferas, non eadem utrique sunt propria. Si ergo naturalis aliqua distantia arcet Filium, et alienum ac diversum ab essentia Patris declarat, quo pacto Patris proprietates gerere deprehendi- tur? quo pacto vero Pater, si diversæ est naturæ a Filio, quæ propria sunt Filio, gestat? Verax enim est Servator, ad Patrem dicens: ‹ Omnia mea tua sunt, el omnia tua sunt mea”. › Si igitur omnia, unum vero omnium est quod summe bonum est, erit etiam hæc essentiæ paternæ proprietas iu Filio qui ex Patre processit. Qui vero paternæ substantia proprietates habet, necessario etiam consubstan- tialis est. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicta : • Vado ad Patrem meum, et Patrem vestrum, et Deum meum, et Deum vestrum ”. Cum Dei Verbum humanam formain assumpsit, et propter nostram omnium salutem exsistens in forma Dei, sicut scriptum est, bumiliavit seipsum”, tum certe etiam ut homo interdum loquitur, nihil tamen eam ob causam divinæ suæ gloriæ detra- hens. Si enim vere factus est homo, non idcirco desiit esse Deus, ac tametsi, ut factus homo, loqui- tur quæ homini conveniunt, nihil tamen divinæ suæ dignitati discedit; sed idem ipse est, humilitate quæ in verbis est ad incarnationem relata. Quod vero ad Incarnationem respiciens hujusmodi ut homo loqui- tur, pulchre formam quáin assumpsit verbo atque opere servans ac præ se ferens, hinc cognosceré poterimus. Alicubi enim ad mulierem Samaritanam Judæi personam) præferens ita loquitur: « Vos adoratis quod nescitis, nos autém adoramus quod scimus”. › Neque enim Filius éx eorum ordine est qui adorant, sed qui adorantur. ‹ Adorent enim eum, inquit Scriptura, omnes angeli Dei **. › Nibil vero ejusmodi aut angelis aut ulli ordini a sacris Litteris defertur. Neque enim quisquam jubetur angelos adorare, sed solum Deum. Scriptum est • • p enim : « Dominum Deum tuum adorabis, et ei soli Joan. xvii, 10. Joan. xx, 17. t, 8. * Deut. vi, 13; Matth. iv, 10. servies › Quemadmodum igitur is cui adoratio debetur, adorare se dicit respectu incarnationis, ut homo ita, quando ipse naturaliter exsistens Dens Patrem Deum suum vocat, iterum ut homo respectu incarnationis loquitur, non idcirco Deus esse desinit, sed ut naturaliter Filius, erit etiam consubstantialis. ALIUD. Si in forma æqualitateque Dei exsistens Filius (ita enim Paulus ait), Deum habet secundum natu- ram ipsum Deum ac Patrem, et divina natura huic vs Philipp. 1, 6, 7. 23 Joan. 1V, 22. " Psal. xcv1, 8; Hebr.

Α σιν ἀγαθὸν τὸν Θεὸν, ἐκβάλλεται τῆς κατὰ τοῦτο ἐμο φερείας τε καὶ ὁμοιότητος ὁ Υἱὸς τῆς πρὸς τὸν Πα τέρα, φημί, καὶ ἔλαττον ἔσται ἀγαθὸς, διά τε τοῦτο οὐχ ὁμοούσιος, φρασάτω τις ἡμῖν τῶν χριστομαχεῖν εἰωθότων, τί ἄρα ποιήσαι όταν καὶ ἡμεῖς προθῶμεν αὐτοῖς τούτῳ παραπλήσιον ; Λέγει μὲν γάρ που περί Θεοῦ καὶ Πατρός τις τῶν ἁγίων ὅτι ὁ Θεὸς φῶς ἐστι· λέγει δὲ καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι καὶ ἦν τὸ φῶς τὸ ἀλη θινόν. Ἰδοὺ φῶς ὁ Πατήρ, φῶς καὶ ὁ Υἱός. Μόνῳ δὲ τῷ Υἱῷ πρόσκειται τὸ ἀληθινόν. Ἐκβληθήσεται ἄρα τοῦ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν φῶς ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ μόνῳ τοῦτο περιτέθεικε τῷ Υἱῷ ἡ τοῦ Ἰωάννου φωνή. Αλλ' οὐκ ἂν, οἶμαι, τὶς εἰς τοῦτο μανίας ἐλάσαι ποτέ, ὡς τοῦτο παραδέξασθαι τὸ δυσσέβημα. Εἰ τοίνυν κατὰ ἀλήθειαν ὄντος τε καὶ καλουμένου φωτός μόνου τοῦ Υἱοῦ, φῶς κατὰ ἀλήθειάν ἐστι καὶ ὁ Πατήρ, καὶ ἀγα θοῦ κατὰ φύσιν ὄντος τοῦ Πατρὸς καὶ ἐπ' αὐτοῦ κεί- ται τὸ μόνος, ἔσται κατὰ φύσιν ἀγαθὸς καὶ ὁ Υἱός, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. Ὅπου δὲ φύσεως ταυτότης, ἐκεῖ πάντως ἔσται καὶ τὸ ὁμοούσιον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κατά τι διαφέρειν τὸν Υἱὸν ὡς πρὸς τὸν ἑαυ τοῦ Πατέρα, τὴν αὐτὴν οὐκ ἔχειν αὐτῷ δίδωσιν οὐ σίαν, ἀλλ' ἐτερογενῆ καὶ ἔκφυλον ὥσπερ αὐτὸν ἀπερ- γάζεται, τὸ κατὰ μηδὲν διαφέρειν ὁμοούσιον ἀποδει κνύει. Οταν οὖν ἡ θεία λέγῃ Γραφὴ περὶ τοῦ Πατρὸς ὅτι φῶς ἐστιν, ἀποκαλῇ δὲ πάλιν φῶς τὸν υἱὸν, οὐδὲ ενὸς ὄντος ἐνθάδε τοῦ τὴν ὁμοιότητα διατέμνοντος (κεῖται γὰρ ἐπ' ἀμφοῖν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν), τί κω Ο λύει τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρί; ΑΛΛΟ. Εἰ ἑτερούσιος ἐστιν ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, πῶς ὁ Πατὴρ ἐν αὐτῷ φαίνεται, καὶ αὐτὸς ἐν Πατρί ; • Ο εωρακώς γὰρ ἐμέ, φησίν, εώρακε τὸν Πατέρα.» Οὐ γὰρ δή που τὴν ἀνθρώπου μορφὴν ἐν ἵππῳ θεω ρήσομεν· οὐδὲ αὖ πάλιν τὴν ἐκείνου κατόψεται τις άνθρωπείᾳ μορφῇ. Τὸ γὰρ ὅμοιον ἐν ὁμοίῳ φαίνεται· τὰ δὲ ἑτεροειδῆ, καὶ τῆς ἀλλήλων φυσικῆς ὁμοιότητος ἀπεσχοινισμένα, οὐκ ἂν ἐν ἀλλήλοις φαίνοιτό ποτε. Φαίνεται δὲ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, καὶ Πατὴρ ἐν Υἱῷ. Οὐκ ἄρα, καθ' ὑμᾶς ἑτερούσιος, ἀλλ' ὁμοούσιος, ὡς χα- ρακτὴρ καὶ εἰκὼν τοῦ πατρὸς. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· . Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς, φησίν, ὁ Υἱὸς ὁμοούσιος εἶναι δύναται τῷ Πατρὶ, Θεὸν καὶ αὐτὸν ἔχων ; Αὐτοῦ γὰρ φαίνε ται φωνή· ε Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν, καὶ πάλιν· « Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέλιπες ; Εἰ δὲ θεὸς αὐτοῦ ἐστι, πῶς ὁμοούσιος; Τὰ γὰρ τῆς αὐτῆς ὄντα φύσεως οὐκ ἂν εἶεν ἐπ' ἄλληλα κατά φύσιν θεοί· ὡς οὐδὲ ψυχὴ Θεὸς ἂν ἑτέρα γένοιτο ψυχῇ, οὐδὲ ἄγγελος ἀγγέλω. › S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. naturaliter bonus, excluditur hac in parte a simni- litudine cum Patre Filius, et minus bonus est, al- que idcirco non consubstantialis, dicat nobis quis- piam eorum qui Christo bellum indixerunt, quid faciant si etiam nos simile aliquid eis proponamus. Dicit enim alicubi quidam ex sanctis de Dee ac Patre quod Deus sit lumen*; dicit vero idem de Filio, quod sit lumeu verum³. Ecce Pater lumen dicitur, et Filius item lumen. Soli autem Filio tribnitur quød sit verum lumen. Pater itaque nou crit verum lumen, si quidem Joannes id soli Filio ascribit. Atqui neminem arbitror eo insaniæ de- venturum, ut adeo impiam opinionem tueri velit. Si ergo cum Filius solus vere vocetur et sit lumen, vere etiam hoc ipsum est Pater, cum Pater natu- raliter sit bonus, et quidem solus, erit etiam, Filius naturaliter bonus, quemadmodum et Pater. Ubi autem est identitas naturæ, ibi etiam omnino est consubstantialitas, ALIUD. Si ex eo quod aliqua in re differat Filius a Patre, fit ut non eamdem cum en essentiam habere dica· tur, sed alterius generis et quodammodo extraneus sit, certe si in nullo differat, consubstantialis erit. Cum ergo sacra Scriptura dicit de Patre quod sit lumen, et rursus Filium vocet lumen, nihilque hio sit quod similitudinem impediat, aut distinguat (utrique euim verum lumen tribuitur), quid obstat quominus consubstantialis Patri sit Filius? ALIUD. Si Filius diversa essentia est a Patre, quo pacto Pater in ipso apparet, et ipse in Patre? • Qui enim vidit me, inquit, vidit et Patrem meum Neque vero hominis formam in equo cernemus : neque vicissim equi formam in homine. Simile enim in simili ceruitur; quæ vero diverse speciei sunt, et a naturali similitudine inter se discre- pant, nunquam altera alteris inesse ceruentur. Vi- detur autem Pater in Filio, et Filius in Patre. Non ergo, ut vos opinamini, diversæ substantiæ est Fi- lius, sed consubstantialis, ut character et imago Patris ". Quod Filius sit consubstantialis Patri, proposite diclo : • Vado ad Patrem meum et Patrem e- strum, et Deum meum et Deum restrum . Ex objectione Eunomii. At quo pacto, inquit, Filius potest esse consub- stantialis Patri, cum ipsum habeat Deum? Ita emim ipse loquitur : « Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, et Deum meum et Deum ve- strum; › et rursum : « Deus meus, Deus meus, cur me dereliquisti ? › Si vero Deus ipsius est, quo pacto erit consubstantialis ? Nain quæ ejusdem sunt naturæ, non erunt altera alteris secundum natu- ram dii : quemadmodum nec anima alteri animæ Deus esse potest, neque angelus angelo. Joan. 1, 5. B D Jean. 1, 9. * Joan. xiv, 9. * Hebr. 1, 3. . • Juan, xx, 17.

Α σιν ἀγαθὸν τὸν Θεὸν, ἐκβάλλεται τῆς κατὰ τοῦτο ἐμο φερείας τε καὶ ὁμοιότητος ὁ Υἱὸς τῆς πρὸς τὸν Πα τέρα, φημί, καὶ ἔλαττον ἔσται ἀγαθὸς, διά τε τοῦτο οὐχ ὁμοούσιος, φρασάτω τις ἡμῖν τῶν χριστομαχεῖν εἰωθότων, τί ἄρα ποιήσαι όταν καὶ ἡμεῖς προθῶμεν αὐτοῖς τούτῳ παραπλήσιον ; Λέγει μὲν γάρ που περί Θεοῦ καὶ Πατρός τις τῶν ἁγίων ὅτι ὁ Θεὸς φῶς ἐστι· λέγει δὲ καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι καὶ ἦν τὸ φῶς τὸ ἀλη θινόν. Ἰδοὺ φῶς ὁ Πατήρ, φῶς καὶ ὁ Υἱός. Μόνῳ δὲ τῷ Υἱῷ πρόσκειται τὸ ἀληθινόν. Ἐκβληθήσεται ἄρα τοῦ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν φῶς ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ μόνῳ τοῦτο περιτέθεικε τῷ Υἱῷ ἡ τοῦ Ἰωάννου φωνή. Αλλ' οὐκ ἂν, οἶμαι, τὶς εἰς τοῦτο μανίας ἐλάσαι ποτέ, ὡς τοῦτο παραδέξασθαι τὸ δυσσέβημα. Εἰ τοίνυν κατὰ ἀλήθειαν ὄντος τε καὶ καλουμένου φωτός μόνου τοῦ Υἱοῦ, φῶς κατὰ ἀλήθειάν ἐστι καὶ ὁ Πατήρ, καὶ ἀγα θοῦ κατὰ φύσιν ὄντος τοῦ Πατρὸς καὶ ἐπ' αὐτοῦ κεί- ται τὸ μόνος, ἔσται κατὰ φύσιν ἀγαθὸς καὶ ὁ Υἱός, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. Ὅπου δὲ φύσεως ταυτότης, ἐκεῖ πάντως ἔσται καὶ τὸ ὁμοούσιον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κατά τι διαφέρειν τὸν Υἱὸν ὡς πρὸς τὸν ἑαυ τοῦ Πατέρα, τὴν αὐτὴν οὐκ ἔχειν αὐτῷ δίδωσιν οὐ σίαν, ἀλλ' ἐτερογενῆ καὶ ἔκφυλον ὥσπερ αὐτὸν ἀπερ- γάζεται, τὸ κατὰ μηδὲν διαφέρειν ὁμοούσιον ἀποδει κνύει. Οταν οὖν ἡ θεία λέγῃ Γραφὴ περὶ τοῦ Πατρὸς ὅτι φῶς ἐστιν, ἀποκαλῇ δὲ πάλιν φῶς τὸν υἱὸν, οὐδὲ ενὸς ὄντος ἐνθάδε τοῦ τὴν ὁμοιότητα διατέμνοντος (κεῖται γὰρ ἐπ' ἀμφοῖν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν), τί κω Ο λύει τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρί; ΑΛΛΟ. Εἰ ἑτερούσιος ἐστιν ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, πῶς ὁ Πατὴρ ἐν αὐτῷ φαίνεται, καὶ αὐτὸς ἐν Πατρί ; • Ο εωρακώς γὰρ ἐμέ, φησίν, εώρακε τὸν Πατέρα.» Οὐ γὰρ δή που τὴν ἀνθρώπου μορφὴν ἐν ἵππῳ θεω ρήσομεν· οὐδὲ αὖ πάλιν τὴν ἐκείνου κατόψεται τις άνθρωπείᾳ μορφῇ. Τὸ γὰρ ὅμοιον ἐν ὁμοίῳ φαίνεται· τὰ δὲ ἑτεροειδῆ, καὶ τῆς ἀλλήλων φυσικῆς ὁμοιότητος ἀπεσχοινισμένα, οὐκ ἂν ἐν ἀλλήλοις φαίνοιτό ποτε. Φαίνεται δὲ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, καὶ Πατὴρ ἐν Υἱῷ. Οὐκ ἄρα, καθ' ὑμᾶς ἑτερούσιος, ἀλλ' ὁμοούσιος, ὡς χα- ρακτὴρ καὶ εἰκὼν τοῦ πατρὸς. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· . Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς, φησίν, ὁ Υἱὸς ὁμοούσιος εἶναι δύναται τῷ Πατρὶ, Θεὸν καὶ αὐτὸν ἔχων ; Αὐτοῦ γὰρ φαίνε ται φωνή· ε Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν, καὶ πάλιν· « Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέλιπες ; Εἰ δὲ θεὸς αὐτοῦ ἐστι, πῶς ὁμοούσιος; Τὰ γὰρ τῆς αὐτῆς ὄντα φύσεως οὐκ ἂν εἶεν ἐπ' ἄλληλα κατά φύσιν θεοί· ὡς οὐδὲ ψυχὴ Θεὸς ἂν ἑτέρα γένοιτο ψυχῇ, οὐδὲ ἄγγελος ἀγγέλω. › S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. naturaliter bonus, excluditur hac in parte a simni- litudine cum Patre Filius, et minus bonus est, al- que idcirco non consubstantialis, dicat nobis quis- piam eorum qui Christo bellum indixerunt, quid faciant si etiam nos simile aliquid eis proponamus. Dicit enim alicubi quidam ex sanctis de Dee ac Patre quod Deus sit lumen*; dicit vero idem de Filio, quod sit lumeu verum³. Ecce Pater lumen dicitur, et Filius item lumen. Soli autem Filio tribnitur quød sit verum lumen. Pater itaque nou crit verum lumen, si quidem Joannes id soli Filio ascribit. Atqui neminem arbitror eo insaniæ de- venturum, ut adeo impiam opinionem tueri velit. Si ergo cum Filius solus vere vocetur et sit lumen, vere etiam hoc ipsum est Pater, cum Pater natu- raliter sit bonus, et quidem solus, erit etiam, Filius naturaliter bonus, quemadmodum et Pater. Ubi autem est identitas naturæ, ibi etiam omnino est consubstantialitas, ALIUD. Si ex eo quod aliqua in re differat Filius a Patre, fit ut non eamdem cum en essentiam habere dica· tur, sed alterius generis et quodammodo extraneus sit, certe si in nullo differat, consubstantialis erit. Cum ergo sacra Scriptura dicit de Patre quod sit lumen, et rursus Filium vocet lumen, nihilque hio sit quod similitudinem impediat, aut distinguat (utrique euim verum lumen tribuitur), quid obstat quominus consubstantialis Patri sit Filius? ALIUD. Si Filius diversa essentia est a Patre, quo pacto Pater in ipso apparet, et ipse in Patre? • Qui enim vidit me, inquit, vidit et Patrem meum Neque vero hominis formam in equo cernemus : neque vicissim equi formam in homine. Simile enim in simili ceruitur; quæ vero diverse speciei sunt, et a naturali similitudine inter se discre- pant, nunquam altera alteris inesse ceruentur. Vi- detur autem Pater in Filio, et Filius in Patre. Non ergo, ut vos opinamini, diversæ substantiæ est Fi- lius, sed consubstantialis, ut character et imago Patris ". Quod Filius sit consubstantialis Patri, proposite diclo : • Vado ad Patrem meum et Patrem e- strum, et Deum meum et Deum restrum . Ex objectione Eunomii. At quo pacto, inquit, Filius potest esse consub- stantialis Patri, cum ipsum habeat Deum? Ita emim ipse loquitur : « Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, et Deum meum et Deum ve- strum; › et rursum : « Deus meus, Deus meus, cur me dereliquisti ? › Si vero Deus ipsius est, quo pacto erit consubstantialis ? Nain quæ ejusdem sunt naturæ, non erunt altera alteris secundum natu- ram dii : quemadmodum nec anima alteri animæ Deus esse potest, neque angelus angelo. Joan. 1, 5. B D Jean. 1, 9. * Joan. xiv, 9. * Hebr. 1, 3. . • Juan, xx, 17.

Α σιν ἀγαθὸν τὸν Θεὸν, ἐκβάλλεται τῆς κατὰ τοῦτο ἐμο φερείας τε καὶ ὁμοιότητος ὁ Υἱὸς τῆς πρὸς τὸν Πα τέρα, φημί, καὶ ἔλαττον ἔσται ἀγαθὸς, διά τε τοῦτο οὐχ ὁμοούσιος, φρασάτω τις ἡμῖν τῶν χριστομαχεῖν εἰωθότων, τί ἄρα ποιήσαι όταν καὶ ἡμεῖς προθῶμεν αὐτοῖς τούτῳ παραπλήσιον ; Λέγει μὲν γάρ που περί Θεοῦ καὶ Πατρός τις τῶν ἁγίων ὅτι ὁ Θεὸς φῶς ἐστι· λέγει δὲ καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι καὶ ἦν τὸ φῶς τὸ ἀλη θινόν. Ἰδοὺ φῶς ὁ Πατήρ, φῶς καὶ ὁ Υἱός. Μόνῳ δὲ τῷ Υἱῷ πρόσκειται τὸ ἀληθινόν. Ἐκβληθήσεται ἄρα τοῦ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν φῶς ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ μόνῳ τοῦτο περιτέθεικε τῷ Υἱῷ ἡ τοῦ Ἰωάννου φωνή. Αλλ' οὐκ ἂν, οἶμαι, τὶς εἰς τοῦτο μανίας ἐλάσαι ποτέ, ὡς τοῦτο παραδέξασθαι τὸ δυσσέβημα. Εἰ τοίνυν κατὰ ἀλήθειαν ὄντος τε καὶ καλουμένου φωτός μόνου τοῦ Υἱοῦ, φῶς κατὰ ἀλήθειάν ἐστι καὶ ὁ Πατήρ, καὶ ἀγα θοῦ κατὰ φύσιν ὄντος τοῦ Πατρὸς καὶ ἐπ' αὐτοῦ κεί- ται τὸ μόνος, ἔσται κατὰ φύσιν ἀγαθὸς καὶ ὁ Υἱός, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. Ὅπου δὲ φύσεως ταυτότης, ἐκεῖ πάντως ἔσται καὶ τὸ ὁμοούσιον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κατά τι διαφέρειν τὸν Υἱὸν ὡς πρὸς τὸν ἑαυ τοῦ Πατέρα, τὴν αὐτὴν οὐκ ἔχειν αὐτῷ δίδωσιν οὐ σίαν, ἀλλ' ἐτερογενῆ καὶ ἔκφυλον ὥσπερ αὐτὸν ἀπερ- γάζεται, τὸ κατὰ μηδὲν διαφέρειν ὁμοούσιον ἀποδει κνύει. Οταν οὖν ἡ θεία λέγῃ Γραφὴ περὶ τοῦ Πατρὸς ὅτι φῶς ἐστιν, ἀποκαλῇ δὲ πάλιν φῶς τὸν υἱὸν, οὐδὲ ενὸς ὄντος ἐνθάδε τοῦ τὴν ὁμοιότητα διατέμνοντος (κεῖται γὰρ ἐπ' ἀμφοῖν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν), τί κω Ο λύει τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρί; ΑΛΛΟ. Εἰ ἑτερούσιος ἐστιν ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, πῶς ὁ Πατὴρ ἐν αὐτῷ φαίνεται, καὶ αὐτὸς ἐν Πατρί ; • Ο εωρακώς γὰρ ἐμέ, φησίν, εώρακε τὸν Πατέρα.» Οὐ γὰρ δή που τὴν ἀνθρώπου μορφὴν ἐν ἵππῳ θεω ρήσομεν· οὐδὲ αὖ πάλιν τὴν ἐκείνου κατόψεται τις άνθρωπείᾳ μορφῇ. Τὸ γὰρ ὅμοιον ἐν ὁμοίῳ φαίνεται· τὰ δὲ ἑτεροειδῆ, καὶ τῆς ἀλλήλων φυσικῆς ὁμοιότητος ἀπεσχοινισμένα, οὐκ ἂν ἐν ἀλλήλοις φαίνοιτό ποτε. Φαίνεται δὲ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, καὶ Πατὴρ ἐν Υἱῷ. Οὐκ ἄρα, καθ' ὑμᾶς ἑτερούσιος, ἀλλ' ὁμοούσιος, ὡς χα- ρακτὴρ καὶ εἰκὼν τοῦ πατρὸς. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· . Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς, φησίν, ὁ Υἱὸς ὁμοούσιος εἶναι δύναται τῷ Πατρὶ, Θεὸν καὶ αὐτὸν ἔχων ; Αὐτοῦ γὰρ φαίνε ται φωνή· ε Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν, καὶ πάλιν· « Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέλιπες ; Εἰ δὲ θεὸς αὐτοῦ ἐστι, πῶς ὁμοούσιος; Τὰ γὰρ τῆς αὐτῆς ὄντα φύσεως οὐκ ἂν εἶεν ἐπ' ἄλληλα κατά φύσιν θεοί· ὡς οὐδὲ ψυχὴ Θεὸς ἂν ἑτέρα γένοιτο ψυχῇ, οὐδὲ ἄγγελος ἀγγέλω. › S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. naturaliter bonus, excluditur hac in parte a simni- litudine cum Patre Filius, et minus bonus est, al- que idcirco non consubstantialis, dicat nobis quis- piam eorum qui Christo bellum indixerunt, quid faciant si etiam nos simile aliquid eis proponamus. Dicit enim alicubi quidam ex sanctis de Dee ac Patre quod Deus sit lumen*; dicit vero idem de Filio, quod sit lumeu verum³. Ecce Pater lumen dicitur, et Filius item lumen. Soli autem Filio tribnitur quød sit verum lumen. Pater itaque nou crit verum lumen, si quidem Joannes id soli Filio ascribit. Atqui neminem arbitror eo insaniæ de- venturum, ut adeo impiam opinionem tueri velit. Si ergo cum Filius solus vere vocetur et sit lumen, vere etiam hoc ipsum est Pater, cum Pater natu- raliter sit bonus, et quidem solus, erit etiam, Filius naturaliter bonus, quemadmodum et Pater. Ubi autem est identitas naturæ, ibi etiam omnino est consubstantialitas, ALIUD. Si ex eo quod aliqua in re differat Filius a Patre, fit ut non eamdem cum en essentiam habere dica· tur, sed alterius generis et quodammodo extraneus sit, certe si in nullo differat, consubstantialis erit. Cum ergo sacra Scriptura dicit de Patre quod sit lumen, et rursus Filium vocet lumen, nihilque hio sit quod similitudinem impediat, aut distinguat (utrique euim verum lumen tribuitur), quid obstat quominus consubstantialis Patri sit Filius? ALIUD. Si Filius diversa essentia est a Patre, quo pacto Pater in ipso apparet, et ipse in Patre? • Qui enim vidit me, inquit, vidit et Patrem meum Neque vero hominis formam in equo cernemus : neque vicissim equi formam in homine. Simile enim in simili ceruitur; quæ vero diverse speciei sunt, et a naturali similitudine inter se discre- pant, nunquam altera alteris inesse ceruentur. Vi- detur autem Pater in Filio, et Filius in Patre. Non ergo, ut vos opinamini, diversæ substantiæ est Fi- lius, sed consubstantialis, ut character et imago Patris ". Quod Filius sit consubstantialis Patri, proposite diclo : • Vado ad Patrem meum et Patrem e- strum, et Deum meum et Deum restrum . Ex objectione Eunomii. At quo pacto, inquit, Filius potest esse consub- stantialis Patri, cum ipsum habeat Deum? Ita emim ipse loquitur : « Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, et Deum meum et Deum ve- strum; › et rursum : « Deus meus, Deus meus, cur me dereliquisti ? › Si vero Deus ipsius est, quo pacto erit consubstantialis ? Nain quæ ejusdem sunt naturæ, non erunt altera alteris secundum natu- ram dii : quemadmodum nec anima alteri animæ Deus esse potest, neque angelus angelo. Joan. 1, 5. B D Jean. 1, 9. * Joan. xiv, 9. * Hebr. 1, 3. . • Juan, xx, 17.

Α σιν ἀγαθὸν τὸν Θεὸν, ἐκβάλλεται τῆς κατὰ τοῦτο ἐμο φερείας τε καὶ ὁμοιότητος ὁ Υἱὸς τῆς πρὸς τὸν Πα τέρα, φημί, καὶ ἔλαττον ἔσται ἀγαθὸς, διά τε τοῦτο οὐχ ὁμοούσιος, φρασάτω τις ἡμῖν τῶν χριστομαχεῖν εἰωθότων, τί ἄρα ποιήσαι όταν καὶ ἡμεῖς προθῶμεν αὐτοῖς τούτῳ παραπλήσιον ; Λέγει μὲν γάρ που περί Θεοῦ καὶ Πατρός τις τῶν ἁγίων ὅτι ὁ Θεὸς φῶς ἐστι· λέγει δὲ καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι καὶ ἦν τὸ φῶς τὸ ἀλη θινόν. Ἰδοὺ φῶς ὁ Πατήρ, φῶς καὶ ὁ Υἱός. Μόνῳ δὲ τῷ Υἱῷ πρόσκειται τὸ ἀληθινόν. Ἐκβληθήσεται ἄρα τοῦ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν φῶς ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ μόνῳ τοῦτο περιτέθεικε τῷ Υἱῷ ἡ τοῦ Ἰωάννου φωνή. Αλλ' οὐκ ἂν, οἶμαι, τὶς εἰς τοῦτο μανίας ἐλάσαι ποτέ, ὡς τοῦτο παραδέξασθαι τὸ δυσσέβημα. Εἰ τοίνυν κατὰ ἀλήθειαν ὄντος τε καὶ καλουμένου φωτός μόνου τοῦ Υἱοῦ, φῶς κατὰ ἀλήθειάν ἐστι καὶ ὁ Πατήρ, καὶ ἀγα θοῦ κατὰ φύσιν ὄντος τοῦ Πατρὸς καὶ ἐπ' αὐτοῦ κεί- ται τὸ μόνος, ἔσται κατὰ φύσιν ἀγαθὸς καὶ ὁ Υἱός, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. Ὅπου δὲ φύσεως ταυτότης, ἐκεῖ πάντως ἔσται καὶ τὸ ὁμοούσιον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κατά τι διαφέρειν τὸν Υἱὸν ὡς πρὸς τὸν ἑαυ τοῦ Πατέρα, τὴν αὐτὴν οὐκ ἔχειν αὐτῷ δίδωσιν οὐ σίαν, ἀλλ' ἐτερογενῆ καὶ ἔκφυλον ὥσπερ αὐτὸν ἀπερ- γάζεται, τὸ κατὰ μηδὲν διαφέρειν ὁμοούσιον ἀποδει κνύει. Οταν οὖν ἡ θεία λέγῃ Γραφὴ περὶ τοῦ Πατρὸς ὅτι φῶς ἐστιν, ἀποκαλῇ δὲ πάλιν φῶς τὸν υἱὸν, οὐδὲ ενὸς ὄντος ἐνθάδε τοῦ τὴν ὁμοιότητα διατέμνοντος (κεῖται γὰρ ἐπ' ἀμφοῖν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν), τί κω Ο λύει τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρί; ΑΛΛΟ. Εἰ ἑτερούσιος ἐστιν ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, πῶς ὁ Πατὴρ ἐν αὐτῷ φαίνεται, καὶ αὐτὸς ἐν Πατρί ; • Ο εωρακώς γὰρ ἐμέ, φησίν, εώρακε τὸν Πατέρα.» Οὐ γὰρ δή που τὴν ἀνθρώπου μορφὴν ἐν ἵππῳ θεω ρήσομεν· οὐδὲ αὖ πάλιν τὴν ἐκείνου κατόψεται τις άνθρωπείᾳ μορφῇ. Τὸ γὰρ ὅμοιον ἐν ὁμοίῳ φαίνεται· τὰ δὲ ἑτεροειδῆ, καὶ τῆς ἀλλήλων φυσικῆς ὁμοιότητος ἀπεσχοινισμένα, οὐκ ἂν ἐν ἀλλήλοις φαίνοιτό ποτε. Φαίνεται δὲ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, καὶ Πατὴρ ἐν Υἱῷ. Οὐκ ἄρα, καθ' ὑμᾶς ἑτερούσιος, ἀλλ' ὁμοούσιος, ὡς χα- ρακτὴρ καὶ εἰκὼν τοῦ πατρὸς. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· . Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς, φησίν, ὁ Υἱὸς ὁμοούσιος εἶναι δύναται τῷ Πατρὶ, Θεὸν καὶ αὐτὸν ἔχων ; Αὐτοῦ γὰρ φαίνε ται φωνή· ε Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν, καὶ πάλιν· « Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέλιπες ; Εἰ δὲ θεὸς αὐτοῦ ἐστι, πῶς ὁμοούσιος; Τὰ γὰρ τῆς αὐτῆς ὄντα φύσεως οὐκ ἂν εἶεν ἐπ' ἄλληλα κατά φύσιν θεοί· ὡς οὐδὲ ψυχὴ Θεὸς ἂν ἑτέρα γένοιτο ψυχῇ, οὐδὲ ἄγγελος ἀγγέλω. › S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. naturaliter bonus, excluditur hac in parte a simni- litudine cum Patre Filius, et minus bonus est, al- que idcirco non consubstantialis, dicat nobis quis- piam eorum qui Christo bellum indixerunt, quid faciant si etiam nos simile aliquid eis proponamus. Dicit enim alicubi quidam ex sanctis de Dee ac Patre quod Deus sit lumen*; dicit vero idem de Filio, quod sit lumeu verum³. Ecce Pater lumen dicitur, et Filius item lumen. Soli autem Filio tribnitur quød sit verum lumen. Pater itaque nou crit verum lumen, si quidem Joannes id soli Filio ascribit. Atqui neminem arbitror eo insaniæ de- venturum, ut adeo impiam opinionem tueri velit. Si ergo cum Filius solus vere vocetur et sit lumen, vere etiam hoc ipsum est Pater, cum Pater natu- raliter sit bonus, et quidem solus, erit etiam, Filius naturaliter bonus, quemadmodum et Pater. Ubi autem est identitas naturæ, ibi etiam omnino est consubstantialitas, ALIUD. Si ex eo quod aliqua in re differat Filius a Patre, fit ut non eamdem cum en essentiam habere dica· tur, sed alterius generis et quodammodo extraneus sit, certe si in nullo differat, consubstantialis erit. Cum ergo sacra Scriptura dicit de Patre quod sit lumen, et rursus Filium vocet lumen, nihilque hio sit quod similitudinem impediat, aut distinguat (utrique euim verum lumen tribuitur), quid obstat quominus consubstantialis Patri sit Filius? ALIUD. Si Filius diversa essentia est a Patre, quo pacto Pater in ipso apparet, et ipse in Patre? • Qui enim vidit me, inquit, vidit et Patrem meum Neque vero hominis formam in equo cernemus : neque vicissim equi formam in homine. Simile enim in simili ceruitur; quæ vero diverse speciei sunt, et a naturali similitudine inter se discre- pant, nunquam altera alteris inesse ceruentur. Vi- detur autem Pater in Filio, et Filius in Patre. Non ergo, ut vos opinamini, diversæ substantiæ est Fi- lius, sed consubstantialis, ut character et imago Patris ". Quod Filius sit consubstantialis Patri, proposite diclo : • Vado ad Patrem meum et Patrem e- strum, et Deum meum et Deum restrum . Ex objectione Eunomii. At quo pacto, inquit, Filius potest esse consub- stantialis Patri, cum ipsum habeat Deum? Ita emim ipse loquitur : « Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, et Deum meum et Deum ve- strum; › et rursum : « Deus meus, Deus meus, cur me dereliquisti ? › Si vero Deus ipsius est, quo pacto erit consubstantialis ? Nain quæ ejusdem sunt naturæ, non erunt altera alteris secundum natu- ram dii : quemadmodum nec anima alteri animæ Deus esse potest, neque angelus angelo. Joan. 1, 5. B D Jean. 1, 9. * Joan. xiv, 9. * Hebr. 1, 3. . • Juan, xx, 17.

Α γὸν αἴτιον τοῦ εἶναι τῷ Υἱῷ γεγενῆσθαι λέγειν τὸν Πατέρα, ἀλλ' ὡς γεννήτορα φυσικῶς. Κωλύει δὲ οὐκ δὲν, μᾶλλον δὲ ἀνάγκη πᾶσα τὸ ἔκ τινος φυσικῶς προελθὸν, ὅμοιον εἶναι κατ' οὐσίαν αὐτοῦ, κἂν αἴτιον αὐτὸ τοῦ εἶναι ἔχοι, ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐξ αἰτίου τινὸς γένηται, τοῦτο πάνω τως ἔσται πρὸς αὐτὸ καὶ ἀνομοιούσιον (1), πῶς ὁ *Αβελ ἐξ αἰτίου γεννηθεὶς τοῦ ᾿Αδάμ, ὅμοιος ἦν αὐτῷ κατ' οὐσίαν ; Οὐκοῦν ἀνάγκη πᾶσαν ἁπλῶς γεννητι τὴν φύσιν, ὅμοια πάντως αὐτῇ τὰ ἐξ αὐτῆς ἔχειν, κἂν τὸ τίκτον αἴτιον ᾗ φυσικῶς τῷ ἐξ αὐτοῦ τικτο- μένῳ. ΑΛΛΟ. Εἰ διὰ τοῦτο κατ' οὐσίαν ὁ Υἱὸς οὐκ ἔσται τῷ Παν τρὶ προσεοικὼς οὐδὲ ὁμοούσιος, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Παν τὴρ οὐκ ἐξ αἰτίου τινός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς αἴτιον αὐτὸν Έχει, τί κωλύσει λέγειν ὅτι καὶ ὁ Κάϊν οὐκ ἂν εἴη τῷ πατρὶ ὁμοούσιος; Επειδήπερ ὁ μὲν Ἀδὰμ ὑπ᾽ οὐ δενὸς ἐγεννήθη· πρῶτος γὰρ ἦν ἄνθρωπος. Ὁ δὲ Κάϊν αἴτιον ἔσχεν αὐτόν· ἐξ αὐτοῦ γὰρ γέγονεν. Εἰ δὲ ψεύ σεται πάντως ὁ τοῦτο λέγων (ὁμοούσιος γὰρ τῷ Ἀδὰμ ὁ Κάϊν), ἔσται τῷ Πατρὶ πάντως ὁμοούσιος ὁ Υἱός, κἂν αἴτιον αὐτὸν ἔχῃ τοῦ εἶναι, ἐξ αὐτοῦ προελθὼν ἀχρόνως, καὶ ἀϊδίως ὢν σὺν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. ་ Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἔσται, φησί, τὸ ἀγέννητον τῷ γεννητῷ ὁμοούσιον ; Πολλὴ γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ διαφορά. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐκ ἀνατρέψει τὸ σοφὸν τῶν χριστομάχων πρόβλη μα τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, Υἱὸς δὲ γεννητός. Εἰ γὰρ τὸ κατά τι διαφέρειν, πάντως καὶ διάφορον ἐν τοῖς οὖσι τὴν φύσιν ἀπεργάζεται, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας τε και φυσικῆς ὁμοιότητος ἀποτέμνει τὰ γένη διοριζέτωσαν, φέρε εἰπεῖν, καὶ τὸν Παῦλον ἀπὸ τοῦ Πέτρου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, επειδήπερ τινὰ μερικὴν ἔχουσι καὶ ὡς ἐν ἀτόμῳ πρὸς ἀλλήλους την δια φοράν, καθ᾽ ἣν ὁ μὲν ἔστι Πέτρος, ὁ δὲ Παῦλος. Ορῶ μεν δὲ ὅτι πολλάκις καὶ τὰ καθ᾿ ἕτερόν τινα τρόπον τῆς ἀλλήλων ὁμοιότητος πολύ διεστηκότα, κοινωνεῖ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Ὁ μὲν γὰρ μέλας ἄνθρω πος τυχὸν ὡς πρὸς τὸν λευκὸν πολλὴν ἔχει τὴν δια- φορὰν, ἀλλ' οὐ τοῦτο τὴν οὐσίαν αὐτοῖς διατέμνει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν ἡ κατά τι διαφορὰ τὸ εἶναι τῆς αὐτῆς οὐσίας οὐκ ἀνατρέπει, ἧς ἂν εἶεν κἀκεῖνοι πρὸς οὓς ἂν διακρινοίμεθα· τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ, κατὰ τοῦτο διαφέροντα καθ' ὅ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς γεννη τός; Μία γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ θεότης, ἐκ Πατρὸς ἀγεν νήτου τρέχουσα φυσικῶς ἐπὶ τὸ γέννημα. • " S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. creatorem causam exsistendi Filio fuisse dicatis, sed ut genitorem naturaliter. Nihil vero obstal, imo vero necessarium est, ut id quod naturaliter ex aliquo processit, simile ei secundum essentiam sit, tametsi idipsum exsistendi causam habeat. ALIUD. Si quidquid ex causa aliqua fit, id omnino erit dissimilis cum ipso substantiæ, quomodo Abel ex Adanio tanquam ex causa genitus, similis ei secun- dum substantiam fuit ? Necessarium igitur omnino est ut omnis in universum generativa natura, simi- lia sibi ex se producat, tametsi id quod gignit, causa sit naturaliter ei quod ex se gignitur. ALIUD. Si idcirco Filius non est secundum essentiam B similis Patri neque consubstantialis, quia Pater ex nulla causa sive principio est, Filius vero Pa- trem principium habet, quid obstiterit quominus dicamus Cain etiam patri suo consubstantialem non fuisse? Si quidem Adam a nemine generatus fuit : primus enim homiuum fuit. Cain vero ipsum au- ctorem et principium habuit, nam ex ipso genitus est. Atqui si hoc falsum est (consubstantialis euim Adamo est Cain), erit profecto consubstantialis Pa- tri Filius, tametsi illum causam exsistendi habeat, procedens ex ipso absque tempore, et ab æterno cum ipso exsistens. ALIUD. Ex objectione Eunomis. Caterum quomodo, inquit, ingenitum genito con- substantiale erit? Multum enim inter ea est diffe- rentia. Solutio objectionis. C Ardua scilicet hostium Christi objectio non effî- ciet ut Filius non sit consubstantialis Patri, ideo quia Pater ingenitus est, Filius vero genitus. Si enim differre in aliquo facit ut diversa sit in rebus natura, et genera a mutua inter se convenientia na- turalique similitudine separat, distinguant etiam Paulum a Petro ratione essentia, siquidem parti- cularem quamdam habent ac veluti in individuo inter se differentiam, juxta quam hic quidem est Petrus, hic vero Paulus. Videmus aulem saepenu-D mero etiam ea quæ alio modo a mutua inter se similitudine multum dissident, essentiæ ratione convenire. Nain homo niger multum differt ab albo, sed hæc differentia eorum substantiam non facit diversam. Si ergo etiam in nobis ipsis differentia secundum aliquid non immutat esse ipsum sub- stantiæ, ex qua constant illi qui a nobis differunt, quid obstat quominus etiam Filius sit consubstan- tialis Patri, etiamsi in eo inter se differant quod Pater sit ingenitus, Filius autem genitus? Una enim in ipsis est deitas, ex Patre ingenito naturaliter in Filium precedens. (1) Ed., ἀνομοούσιον. Vide Cotelerium in not. ad Monum. Eccl. Gr. p. 551. Επιτ.

Α γὸν αἴτιον τοῦ εἶναι τῷ Υἱῷ γεγενῆσθαι λέγειν τὸν Πατέρα, ἀλλ' ὡς γεννήτορα φυσικῶς. Κωλύει δὲ οὐκ δὲν, μᾶλλον δὲ ἀνάγκη πᾶσα τὸ ἔκ τινος φυσικῶς προελθὸν, ὅμοιον εἶναι κατ' οὐσίαν αὐτοῦ, κἂν αἴτιον αὐτὸ τοῦ εἶναι ἔχοι, ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐξ αἰτίου τινὸς γένηται, τοῦτο πάνω τως ἔσται πρὸς αὐτὸ καὶ ἀνομοιούσιον (1), πῶς ὁ *Αβελ ἐξ αἰτίου γεννηθεὶς τοῦ ᾿Αδάμ, ὅμοιος ἦν αὐτῷ κατ' οὐσίαν ; Οὐκοῦν ἀνάγκη πᾶσαν ἁπλῶς γεννητι τὴν φύσιν, ὅμοια πάντως αὐτῇ τὰ ἐξ αὐτῆς ἔχειν, κἂν τὸ τίκτον αἴτιον ᾗ φυσικῶς τῷ ἐξ αὐτοῦ τικτο- μένῳ. ΑΛΛΟ. Εἰ διὰ τοῦτο κατ' οὐσίαν ὁ Υἱὸς οὐκ ἔσται τῷ Παν τρὶ προσεοικὼς οὐδὲ ὁμοούσιος, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Παν τὴρ οὐκ ἐξ αἰτίου τινός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς αἴτιον αὐτὸν Έχει, τί κωλύσει λέγειν ὅτι καὶ ὁ Κάϊν οὐκ ἂν εἴη τῷ πατρὶ ὁμοούσιος; Επειδήπερ ὁ μὲν Ἀδὰμ ὑπ᾽ οὐ δενὸς ἐγεννήθη· πρῶτος γὰρ ἦν ἄνθρωπος. Ὁ δὲ Κάϊν αἴτιον ἔσχεν αὐτόν· ἐξ αὐτοῦ γὰρ γέγονεν. Εἰ δὲ ψεύ σεται πάντως ὁ τοῦτο λέγων (ὁμοούσιος γὰρ τῷ Ἀδὰμ ὁ Κάϊν), ἔσται τῷ Πατρὶ πάντως ὁμοούσιος ὁ Υἱός, κἂν αἴτιον αὐτὸν ἔχῃ τοῦ εἶναι, ἐξ αὐτοῦ προελθὼν ἀχρόνως, καὶ ἀϊδίως ὢν σὺν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. ་ Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἔσται, φησί, τὸ ἀγέννητον τῷ γεννητῷ ὁμοούσιον ; Πολλὴ γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ διαφορά. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐκ ἀνατρέψει τὸ σοφὸν τῶν χριστομάχων πρόβλη μα τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, Υἱὸς δὲ γεννητός. Εἰ γὰρ τὸ κατά τι διαφέρειν, πάντως καὶ διάφορον ἐν τοῖς οὖσι τὴν φύσιν ἀπεργάζεται, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας τε και φυσικῆς ὁμοιότητος ἀποτέμνει τὰ γένη διοριζέτωσαν, φέρε εἰπεῖν, καὶ τὸν Παῦλον ἀπὸ τοῦ Πέτρου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, επειδήπερ τινὰ μερικὴν ἔχουσι καὶ ὡς ἐν ἀτόμῳ πρὸς ἀλλήλους την δια φοράν, καθ᾽ ἣν ὁ μὲν ἔστι Πέτρος, ὁ δὲ Παῦλος. Ορῶ μεν δὲ ὅτι πολλάκις καὶ τὰ καθ᾿ ἕτερόν τινα τρόπον τῆς ἀλλήλων ὁμοιότητος πολύ διεστηκότα, κοινωνεῖ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Ὁ μὲν γὰρ μέλας ἄνθρω πος τυχὸν ὡς πρὸς τὸν λευκὸν πολλὴν ἔχει τὴν δια- φορὰν, ἀλλ' οὐ τοῦτο τὴν οὐσίαν αὐτοῖς διατέμνει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν ἡ κατά τι διαφορὰ τὸ εἶναι τῆς αὐτῆς οὐσίας οὐκ ἀνατρέπει, ἧς ἂν εἶεν κἀκεῖνοι πρὸς οὓς ἂν διακρινοίμεθα· τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ, κατὰ τοῦτο διαφέροντα καθ' ὅ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς γεννη τός; Μία γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ θεότης, ἐκ Πατρὸς ἀγεν νήτου τρέχουσα φυσικῶς ἐπὶ τὸ γέννημα. • " S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. creatorem causam exsistendi Filio fuisse dicatis, sed ut genitorem naturaliter. Nihil vero obstal, imo vero necessarium est, ut id quod naturaliter ex aliquo processit, simile ei secundum essentiam sit, tametsi idipsum exsistendi causam habeat. ALIUD. Si quidquid ex causa aliqua fit, id omnino erit dissimilis cum ipso substantiæ, quomodo Abel ex Adanio tanquam ex causa genitus, similis ei secun- dum substantiam fuit ? Necessarium igitur omnino est ut omnis in universum generativa natura, simi- lia sibi ex se producat, tametsi id quod gignit, causa sit naturaliter ei quod ex se gignitur. ALIUD. Si idcirco Filius non est secundum essentiam B similis Patri neque consubstantialis, quia Pater ex nulla causa sive principio est, Filius vero Pa- trem principium habet, quid obstiterit quominus dicamus Cain etiam patri suo consubstantialem non fuisse? Si quidem Adam a nemine generatus fuit : primus enim homiuum fuit. Cain vero ipsum au- ctorem et principium habuit, nam ex ipso genitus est. Atqui si hoc falsum est (consubstantialis euim Adamo est Cain), erit profecto consubstantialis Pa- tri Filius, tametsi illum causam exsistendi habeat, procedens ex ipso absque tempore, et ab æterno cum ipso exsistens. ALIUD. Ex objectione Eunomis. Caterum quomodo, inquit, ingenitum genito con- substantiale erit? Multum enim inter ea est diffe- rentia. Solutio objectionis. C Ardua scilicet hostium Christi objectio non effî- ciet ut Filius non sit consubstantialis Patri, ideo quia Pater ingenitus est, Filius vero genitus. Si enim differre in aliquo facit ut diversa sit in rebus natura, et genera a mutua inter se convenientia na- turalique similitudine separat, distinguant etiam Paulum a Petro ratione essentia, siquidem parti- cularem quamdam habent ac veluti in individuo inter se differentiam, juxta quam hic quidem est Petrus, hic vero Paulus. Videmus aulem saepenu-D mero etiam ea quæ alio modo a mutua inter se similitudine multum dissident, essentiæ ratione convenire. Nain homo niger multum differt ab albo, sed hæc differentia eorum substantiam non facit diversam. Si ergo etiam in nobis ipsis differentia secundum aliquid non immutat esse ipsum sub- stantiæ, ex qua constant illi qui a nobis differunt, quid obstat quominus etiam Filius sit consubstan- tialis Patri, etiamsi in eo inter se differant quod Pater sit ingenitus, Filius autem genitus? Una enim in ipsis est deitas, ex Patre ingenito naturaliter in Filium precedens. (1) Ed., ἀνομοούσιον. Vide Cotelerium in not. ad Monum. Eccl. Gr. p. 551. Επιτ.

Α γὸν αἴτιον τοῦ εἶναι τῷ Υἱῷ γεγενῆσθαι λέγειν τὸν Πατέρα, ἀλλ' ὡς γεννήτορα φυσικῶς. Κωλύει δὲ οὐκ δὲν, μᾶλλον δὲ ἀνάγκη πᾶσα τὸ ἔκ τινος φυσικῶς προελθὸν, ὅμοιον εἶναι κατ' οὐσίαν αὐτοῦ, κἂν αἴτιον αὐτὸ τοῦ εἶναι ἔχοι, ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐξ αἰτίου τινὸς γένηται, τοῦτο πάνω τως ἔσται πρὸς αὐτὸ καὶ ἀνομοιούσιον (1), πῶς ὁ *Αβελ ἐξ αἰτίου γεννηθεὶς τοῦ ᾿Αδάμ, ὅμοιος ἦν αὐτῷ κατ' οὐσίαν ; Οὐκοῦν ἀνάγκη πᾶσαν ἁπλῶς γεννητι τὴν φύσιν, ὅμοια πάντως αὐτῇ τὰ ἐξ αὐτῆς ἔχειν, κἂν τὸ τίκτον αἴτιον ᾗ φυσικῶς τῷ ἐξ αὐτοῦ τικτο- μένῳ. ΑΛΛΟ. Εἰ διὰ τοῦτο κατ' οὐσίαν ὁ Υἱὸς οὐκ ἔσται τῷ Παν τρὶ προσεοικὼς οὐδὲ ὁμοούσιος, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Παν τὴρ οὐκ ἐξ αἰτίου τινός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς αἴτιον αὐτὸν Έχει, τί κωλύσει λέγειν ὅτι καὶ ὁ Κάϊν οὐκ ἂν εἴη τῷ πατρὶ ὁμοούσιος; Επειδήπερ ὁ μὲν Ἀδὰμ ὑπ᾽ οὐ δενὸς ἐγεννήθη· πρῶτος γὰρ ἦν ἄνθρωπος. Ὁ δὲ Κάϊν αἴτιον ἔσχεν αὐτόν· ἐξ αὐτοῦ γὰρ γέγονεν. Εἰ δὲ ψεύ σεται πάντως ὁ τοῦτο λέγων (ὁμοούσιος γὰρ τῷ Ἀδὰμ ὁ Κάϊν), ἔσται τῷ Πατρὶ πάντως ὁμοούσιος ὁ Υἱός, κἂν αἴτιον αὐτὸν ἔχῃ τοῦ εἶναι, ἐξ αὐτοῦ προελθὼν ἀχρόνως, καὶ ἀϊδίως ὢν σὺν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. ་ Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἔσται, φησί, τὸ ἀγέννητον τῷ γεννητῷ ὁμοούσιον ; Πολλὴ γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ διαφορά. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐκ ἀνατρέψει τὸ σοφὸν τῶν χριστομάχων πρόβλη μα τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, Υἱὸς δὲ γεννητός. Εἰ γὰρ τὸ κατά τι διαφέρειν, πάντως καὶ διάφορον ἐν τοῖς οὖσι τὴν φύσιν ἀπεργάζεται, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας τε και φυσικῆς ὁμοιότητος ἀποτέμνει τὰ γένη διοριζέτωσαν, φέρε εἰπεῖν, καὶ τὸν Παῦλον ἀπὸ τοῦ Πέτρου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, επειδήπερ τινὰ μερικὴν ἔχουσι καὶ ὡς ἐν ἀτόμῳ πρὸς ἀλλήλους την δια φοράν, καθ᾽ ἣν ὁ μὲν ἔστι Πέτρος, ὁ δὲ Παῦλος. Ορῶ μεν δὲ ὅτι πολλάκις καὶ τὰ καθ᾿ ἕτερόν τινα τρόπον τῆς ἀλλήλων ὁμοιότητος πολύ διεστηκότα, κοινωνεῖ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Ὁ μὲν γὰρ μέλας ἄνθρω πος τυχὸν ὡς πρὸς τὸν λευκὸν πολλὴν ἔχει τὴν δια- φορὰν, ἀλλ' οὐ τοῦτο τὴν οὐσίαν αὐτοῖς διατέμνει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν ἡ κατά τι διαφορὰ τὸ εἶναι τῆς αὐτῆς οὐσίας οὐκ ἀνατρέπει, ἧς ἂν εἶεν κἀκεῖνοι πρὸς οὓς ἂν διακρινοίμεθα· τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ, κατὰ τοῦτο διαφέροντα καθ' ὅ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς γεννη τός; Μία γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ θεότης, ἐκ Πατρὸς ἀγεν νήτου τρέχουσα φυσικῶς ἐπὶ τὸ γέννημα. • " S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. creatorem causam exsistendi Filio fuisse dicatis, sed ut genitorem naturaliter. Nihil vero obstal, imo vero necessarium est, ut id quod naturaliter ex aliquo processit, simile ei secundum essentiam sit, tametsi idipsum exsistendi causam habeat. ALIUD. Si quidquid ex causa aliqua fit, id omnino erit dissimilis cum ipso substantiæ, quomodo Abel ex Adanio tanquam ex causa genitus, similis ei secun- dum substantiam fuit ? Necessarium igitur omnino est ut omnis in universum generativa natura, simi- lia sibi ex se producat, tametsi id quod gignit, causa sit naturaliter ei quod ex se gignitur. ALIUD. Si idcirco Filius non est secundum essentiam B similis Patri neque consubstantialis, quia Pater ex nulla causa sive principio est, Filius vero Pa- trem principium habet, quid obstiterit quominus dicamus Cain etiam patri suo consubstantialem non fuisse? Si quidem Adam a nemine generatus fuit : primus enim homiuum fuit. Cain vero ipsum au- ctorem et principium habuit, nam ex ipso genitus est. Atqui si hoc falsum est (consubstantialis euim Adamo est Cain), erit profecto consubstantialis Pa- tri Filius, tametsi illum causam exsistendi habeat, procedens ex ipso absque tempore, et ab æterno cum ipso exsistens. ALIUD. Ex objectione Eunomis. Caterum quomodo, inquit, ingenitum genito con- substantiale erit? Multum enim inter ea est diffe- rentia. Solutio objectionis. C Ardua scilicet hostium Christi objectio non effî- ciet ut Filius non sit consubstantialis Patri, ideo quia Pater ingenitus est, Filius vero genitus. Si enim differre in aliquo facit ut diversa sit in rebus natura, et genera a mutua inter se convenientia na- turalique similitudine separat, distinguant etiam Paulum a Petro ratione essentia, siquidem parti- cularem quamdam habent ac veluti in individuo inter se differentiam, juxta quam hic quidem est Petrus, hic vero Paulus. Videmus aulem saepenu-D mero etiam ea quæ alio modo a mutua inter se similitudine multum dissident, essentiæ ratione convenire. Nain homo niger multum differt ab albo, sed hæc differentia eorum substantiam non facit diversam. Si ergo etiam in nobis ipsis differentia secundum aliquid non immutat esse ipsum sub- stantiæ, ex qua constant illi qui a nobis differunt, quid obstat quominus etiam Filius sit consubstan- tialis Patri, etiamsi in eo inter se differant quod Pater sit ingenitus, Filius autem genitus? Una enim in ipsis est deitas, ex Patre ingenito naturaliter in Filium precedens. (1) Ed., ἀνομοούσιον. Vide Cotelerium in not. ad Monum. Eccl. Gr. p. 551. Επιτ.

Α γὸν αἴτιον τοῦ εἶναι τῷ Υἱῷ γεγενῆσθαι λέγειν τὸν Πατέρα, ἀλλ' ὡς γεννήτορα φυσικῶς. Κωλύει δὲ οὐκ δὲν, μᾶλλον δὲ ἀνάγκη πᾶσα τὸ ἔκ τινος φυσικῶς προελθὸν, ὅμοιον εἶναι κατ' οὐσίαν αὐτοῦ, κἂν αἴτιον αὐτὸ τοῦ εἶναι ἔχοι, ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐξ αἰτίου τινὸς γένηται, τοῦτο πάνω τως ἔσται πρὸς αὐτὸ καὶ ἀνομοιούσιον (1), πῶς ὁ *Αβελ ἐξ αἰτίου γεννηθεὶς τοῦ ᾿Αδάμ, ὅμοιος ἦν αὐτῷ κατ' οὐσίαν ; Οὐκοῦν ἀνάγκη πᾶσαν ἁπλῶς γεννητι τὴν φύσιν, ὅμοια πάντως αὐτῇ τὰ ἐξ αὐτῆς ἔχειν, κἂν τὸ τίκτον αἴτιον ᾗ φυσικῶς τῷ ἐξ αὐτοῦ τικτο- μένῳ. ΑΛΛΟ. Εἰ διὰ τοῦτο κατ' οὐσίαν ὁ Υἱὸς οὐκ ἔσται τῷ Παν τρὶ προσεοικὼς οὐδὲ ὁμοούσιος, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Παν τὴρ οὐκ ἐξ αἰτίου τινός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς αἴτιον αὐτὸν Έχει, τί κωλύσει λέγειν ὅτι καὶ ὁ Κάϊν οὐκ ἂν εἴη τῷ πατρὶ ὁμοούσιος; Επειδήπερ ὁ μὲν Ἀδὰμ ὑπ᾽ οὐ δενὸς ἐγεννήθη· πρῶτος γὰρ ἦν ἄνθρωπος. Ὁ δὲ Κάϊν αἴτιον ἔσχεν αὐτόν· ἐξ αὐτοῦ γὰρ γέγονεν. Εἰ δὲ ψεύ σεται πάντως ὁ τοῦτο λέγων (ὁμοούσιος γὰρ τῷ Ἀδὰμ ὁ Κάϊν), ἔσται τῷ Πατρὶ πάντως ὁμοούσιος ὁ Υἱός, κἂν αἴτιον αὐτὸν ἔχῃ τοῦ εἶναι, ἐξ αὐτοῦ προελθὼν ἀχρόνως, καὶ ἀϊδίως ὢν σὺν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. ་ Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἔσται, φησί, τὸ ἀγέννητον τῷ γεννητῷ ὁμοούσιον ; Πολλὴ γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ διαφορά. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐκ ἀνατρέψει τὸ σοφὸν τῶν χριστομάχων πρόβλη μα τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, Υἱὸς δὲ γεννητός. Εἰ γὰρ τὸ κατά τι διαφέρειν, πάντως καὶ διάφορον ἐν τοῖς οὖσι τὴν φύσιν ἀπεργάζεται, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας τε και φυσικῆς ὁμοιότητος ἀποτέμνει τὰ γένη διοριζέτωσαν, φέρε εἰπεῖν, καὶ τὸν Παῦλον ἀπὸ τοῦ Πέτρου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, επειδήπερ τινὰ μερικὴν ἔχουσι καὶ ὡς ἐν ἀτόμῳ πρὸς ἀλλήλους την δια φοράν, καθ᾽ ἣν ὁ μὲν ἔστι Πέτρος, ὁ δὲ Παῦλος. Ορῶ μεν δὲ ὅτι πολλάκις καὶ τὰ καθ᾿ ἕτερόν τινα τρόπον τῆς ἀλλήλων ὁμοιότητος πολύ διεστηκότα, κοινωνεῖ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Ὁ μὲν γὰρ μέλας ἄνθρω πος τυχὸν ὡς πρὸς τὸν λευκὸν πολλὴν ἔχει τὴν δια- φορὰν, ἀλλ' οὐ τοῦτο τὴν οὐσίαν αὐτοῖς διατέμνει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν ἡ κατά τι διαφορὰ τὸ εἶναι τῆς αὐτῆς οὐσίας οὐκ ἀνατρέπει, ἧς ἂν εἶεν κἀκεῖνοι πρὸς οὓς ἂν διακρινοίμεθα· τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ, κατὰ τοῦτο διαφέροντα καθ' ὅ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς γεννη τός; Μία γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ θεότης, ἐκ Πατρὸς ἀγεν νήτου τρέχουσα φυσικῶς ἐπὶ τὸ γέννημα. • " S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. creatorem causam exsistendi Filio fuisse dicatis, sed ut genitorem naturaliter. Nihil vero obstal, imo vero necessarium est, ut id quod naturaliter ex aliquo processit, simile ei secundum essentiam sit, tametsi idipsum exsistendi causam habeat. ALIUD. Si quidquid ex causa aliqua fit, id omnino erit dissimilis cum ipso substantiæ, quomodo Abel ex Adanio tanquam ex causa genitus, similis ei secun- dum substantiam fuit ? Necessarium igitur omnino est ut omnis in universum generativa natura, simi- lia sibi ex se producat, tametsi id quod gignit, causa sit naturaliter ei quod ex se gignitur. ALIUD. Si idcirco Filius non est secundum essentiam B similis Patri neque consubstantialis, quia Pater ex nulla causa sive principio est, Filius vero Pa- trem principium habet, quid obstiterit quominus dicamus Cain etiam patri suo consubstantialem non fuisse? Si quidem Adam a nemine generatus fuit : primus enim homiuum fuit. Cain vero ipsum au- ctorem et principium habuit, nam ex ipso genitus est. Atqui si hoc falsum est (consubstantialis euim Adamo est Cain), erit profecto consubstantialis Pa- tri Filius, tametsi illum causam exsistendi habeat, procedens ex ipso absque tempore, et ab æterno cum ipso exsistens. ALIUD. Ex objectione Eunomis. Caterum quomodo, inquit, ingenitum genito con- substantiale erit? Multum enim inter ea est diffe- rentia. Solutio objectionis. C Ardua scilicet hostium Christi objectio non effî- ciet ut Filius non sit consubstantialis Patri, ideo quia Pater ingenitus est, Filius vero genitus. Si enim differre in aliquo facit ut diversa sit in rebus natura, et genera a mutua inter se convenientia na- turalique similitudine separat, distinguant etiam Paulum a Petro ratione essentia, siquidem parti- cularem quamdam habent ac veluti in individuo inter se differentiam, juxta quam hic quidem est Petrus, hic vero Paulus. Videmus aulem saepenu-D mero etiam ea quæ alio modo a mutua inter se similitudine multum dissident, essentiæ ratione convenire. Nain homo niger multum differt ab albo, sed hæc differentia eorum substantiam non facit diversam. Si ergo etiam in nobis ipsis differentia secundum aliquid non immutat esse ipsum sub- stantiæ, ex qua constant illi qui a nobis differunt, quid obstat quominus etiam Filius sit consubstan- tialis Patri, etiamsi in eo inter se differant quod Pater sit ingenitus, Filius autem genitus? Una enim in ipsis est deitas, ex Patre ingenito naturaliter in Filium precedens. (1) Ed., ἀνομοούσιον. Vide Cotelerium in not. ad Monum. Eccl. Gr. p. 551. Επιτ.

Α γὸν αἴτιον τοῦ εἶναι τῷ Υἱῷ γεγενῆσθαι λέγειν τὸν Πατέρα, ἀλλ' ὡς γεννήτορα φυσικῶς. Κωλύει δὲ οὐκ δὲν, μᾶλλον δὲ ἀνάγκη πᾶσα τὸ ἔκ τινος φυσικῶς προελθὸν, ὅμοιον εἶναι κατ' οὐσίαν αὐτοῦ, κἂν αἴτιον αὐτὸ τοῦ εἶναι ἔχοι, ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐξ αἰτίου τινὸς γένηται, τοῦτο πάνω τως ἔσται πρὸς αὐτὸ καὶ ἀνομοιούσιον (1), πῶς ὁ *Αβελ ἐξ αἰτίου γεννηθεὶς τοῦ ᾿Αδάμ, ὅμοιος ἦν αὐτῷ κατ' οὐσίαν ; Οὐκοῦν ἀνάγκη πᾶσαν ἁπλῶς γεννητι τὴν φύσιν, ὅμοια πάντως αὐτῇ τὰ ἐξ αὐτῆς ἔχειν, κἂν τὸ τίκτον αἴτιον ᾗ φυσικῶς τῷ ἐξ αὐτοῦ τικτο- μένῳ. ΑΛΛΟ. Εἰ διὰ τοῦτο κατ' οὐσίαν ὁ Υἱὸς οὐκ ἔσται τῷ Παν τρὶ προσεοικὼς οὐδὲ ὁμοούσιος, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Παν τὴρ οὐκ ἐξ αἰτίου τινός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς αἴτιον αὐτὸν Έχει, τί κωλύσει λέγειν ὅτι καὶ ὁ Κάϊν οὐκ ἂν εἴη τῷ πατρὶ ὁμοούσιος; Επειδήπερ ὁ μὲν Ἀδὰμ ὑπ᾽ οὐ δενὸς ἐγεννήθη· πρῶτος γὰρ ἦν ἄνθρωπος. Ὁ δὲ Κάϊν αἴτιον ἔσχεν αὐτόν· ἐξ αὐτοῦ γὰρ γέγονεν. Εἰ δὲ ψεύ σεται πάντως ὁ τοῦτο λέγων (ὁμοούσιος γὰρ τῷ Ἀδὰμ ὁ Κάϊν), ἔσται τῷ Πατρὶ πάντως ὁμοούσιος ὁ Υἱός, κἂν αἴτιον αὐτὸν ἔχῃ τοῦ εἶναι, ἐξ αὐτοῦ προελθὼν ἀχρόνως, καὶ ἀϊδίως ὢν σὺν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. ་ Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἔσται, φησί, τὸ ἀγέννητον τῷ γεννητῷ ὁμοούσιον ; Πολλὴ γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ διαφορά. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐκ ἀνατρέψει τὸ σοφὸν τῶν χριστομάχων πρόβλη μα τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, Υἱὸς δὲ γεννητός. Εἰ γὰρ τὸ κατά τι διαφέρειν, πάντως καὶ διάφορον ἐν τοῖς οὖσι τὴν φύσιν ἀπεργάζεται, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας τε και φυσικῆς ὁμοιότητος ἀποτέμνει τὰ γένη διοριζέτωσαν, φέρε εἰπεῖν, καὶ τὸν Παῦλον ἀπὸ τοῦ Πέτρου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, επειδήπερ τινὰ μερικὴν ἔχουσι καὶ ὡς ἐν ἀτόμῳ πρὸς ἀλλήλους την δια φοράν, καθ᾽ ἣν ὁ μὲν ἔστι Πέτρος, ὁ δὲ Παῦλος. Ορῶ μεν δὲ ὅτι πολλάκις καὶ τὰ καθ᾿ ἕτερόν τινα τρόπον τῆς ἀλλήλων ὁμοιότητος πολύ διεστηκότα, κοινωνεῖ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Ὁ μὲν γὰρ μέλας ἄνθρω πος τυχὸν ὡς πρὸς τὸν λευκὸν πολλὴν ἔχει τὴν δια- φορὰν, ἀλλ' οὐ τοῦτο τὴν οὐσίαν αὐτοῖς διατέμνει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν ἡ κατά τι διαφορὰ τὸ εἶναι τῆς αὐτῆς οὐσίας οὐκ ἀνατρέπει, ἧς ἂν εἶεν κἀκεῖνοι πρὸς οὓς ἂν διακρινοίμεθα· τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ, κατὰ τοῦτο διαφέροντα καθ' ὅ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς γεννη τός; Μία γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ θεότης, ἐκ Πατρὸς ἀγεν νήτου τρέχουσα φυσικῶς ἐπὶ τὸ γέννημα. • " S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. creatorem causam exsistendi Filio fuisse dicatis, sed ut genitorem naturaliter. Nihil vero obstal, imo vero necessarium est, ut id quod naturaliter ex aliquo processit, simile ei secundum essentiam sit, tametsi idipsum exsistendi causam habeat. ALIUD. Si quidquid ex causa aliqua fit, id omnino erit dissimilis cum ipso substantiæ, quomodo Abel ex Adanio tanquam ex causa genitus, similis ei secun- dum substantiam fuit ? Necessarium igitur omnino est ut omnis in universum generativa natura, simi- lia sibi ex se producat, tametsi id quod gignit, causa sit naturaliter ei quod ex se gignitur. ALIUD. Si idcirco Filius non est secundum essentiam B similis Patri neque consubstantialis, quia Pater ex nulla causa sive principio est, Filius vero Pa- trem principium habet, quid obstiterit quominus dicamus Cain etiam patri suo consubstantialem non fuisse? Si quidem Adam a nemine generatus fuit : primus enim homiuum fuit. Cain vero ipsum au- ctorem et principium habuit, nam ex ipso genitus est. Atqui si hoc falsum est (consubstantialis euim Adamo est Cain), erit profecto consubstantialis Pa- tri Filius, tametsi illum causam exsistendi habeat, procedens ex ipso absque tempore, et ab æterno cum ipso exsistens. ALIUD. Ex objectione Eunomis. Caterum quomodo, inquit, ingenitum genito con- substantiale erit? Multum enim inter ea est diffe- rentia. Solutio objectionis. C Ardua scilicet hostium Christi objectio non effî- ciet ut Filius non sit consubstantialis Patri, ideo quia Pater ingenitus est, Filius vero genitus. Si enim differre in aliquo facit ut diversa sit in rebus natura, et genera a mutua inter se convenientia na- turalique similitudine separat, distinguant etiam Paulum a Petro ratione essentia, siquidem parti- cularem quamdam habent ac veluti in individuo inter se differentiam, juxta quam hic quidem est Petrus, hic vero Paulus. Videmus aulem saepenu-D mero etiam ea quæ alio modo a mutua inter se similitudine multum dissident, essentiæ ratione convenire. Nain homo niger multum differt ab albo, sed hæc differentia eorum substantiam non facit diversam. Si ergo etiam in nobis ipsis differentia secundum aliquid non immutat esse ipsum sub- stantiæ, ex qua constant illi qui a nobis differunt, quid obstat quominus etiam Filius sit consubstan- tialis Patri, etiamsi in eo inter se differant quod Pater sit ingenitus, Filius autem genitus? Una enim in ipsis est deitas, ex Patre ingenito naturaliter in Filium precedens. (1) Ed., ἀνομοούσιον. Vide Cotelerium in not. ad Monum. Eccl. Gr. p. 551. Επιτ.

Α γὸν αἴτιον τοῦ εἶναι τῷ Υἱῷ γεγενῆσθαι λέγειν τὸν Πατέρα, ἀλλ' ὡς γεννήτορα φυσικῶς. Κωλύει δὲ οὐκ δὲν, μᾶλλον δὲ ἀνάγκη πᾶσα τὸ ἔκ τινος φυσικῶς προελθὸν, ὅμοιον εἶναι κατ' οὐσίαν αὐτοῦ, κἂν αἴτιον αὐτὸ τοῦ εἶναι ἔχοι, ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν ἐξ αἰτίου τινὸς γένηται, τοῦτο πάνω τως ἔσται πρὸς αὐτὸ καὶ ἀνομοιούσιον (1), πῶς ὁ *Αβελ ἐξ αἰτίου γεννηθεὶς τοῦ ᾿Αδάμ, ὅμοιος ἦν αὐτῷ κατ' οὐσίαν ; Οὐκοῦν ἀνάγκη πᾶσαν ἁπλῶς γεννητι τὴν φύσιν, ὅμοια πάντως αὐτῇ τὰ ἐξ αὐτῆς ἔχειν, κἂν τὸ τίκτον αἴτιον ᾗ φυσικῶς τῷ ἐξ αὐτοῦ τικτο- μένῳ. ΑΛΛΟ. Εἰ διὰ τοῦτο κατ' οὐσίαν ὁ Υἱὸς οὐκ ἔσται τῷ Παν τρὶ προσεοικὼς οὐδὲ ὁμοούσιος, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Παν τὴρ οὐκ ἐξ αἰτίου τινός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς αἴτιον αὐτὸν Έχει, τί κωλύσει λέγειν ὅτι καὶ ὁ Κάϊν οὐκ ἂν εἴη τῷ πατρὶ ὁμοούσιος; Επειδήπερ ὁ μὲν Ἀδὰμ ὑπ᾽ οὐ δενὸς ἐγεννήθη· πρῶτος γὰρ ἦν ἄνθρωπος. Ὁ δὲ Κάϊν αἴτιον ἔσχεν αὐτόν· ἐξ αὐτοῦ γὰρ γέγονεν. Εἰ δὲ ψεύ σεται πάντως ὁ τοῦτο λέγων (ὁμοούσιος γὰρ τῷ Ἀδὰμ ὁ Κάϊν), ἔσται τῷ Πατρὶ πάντως ὁμοούσιος ὁ Υἱός, κἂν αἴτιον αὐτὸν ἔχῃ τοῦ εἶναι, ἐξ αὐτοῦ προελθὼν ἀχρόνως, καὶ ἀϊδίως ὢν σὺν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. ་ Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἔσται, φησί, τὸ ἀγέννητον τῷ γεννητῷ ὁμοούσιον ; Πολλὴ γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ διαφορά. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐκ ἀνατρέψει τὸ σοφὸν τῶν χριστομάχων πρόβλη μα τὸ εἶναι τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ἐπειδήπερ ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, Υἱὸς δὲ γεννητός. Εἰ γὰρ τὸ κατά τι διαφέρειν, πάντως καὶ διάφορον ἐν τοῖς οὖσι τὴν φύσιν ἀπεργάζεται, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας τε και φυσικῆς ὁμοιότητος ἀποτέμνει τὰ γένη διοριζέτωσαν, φέρε εἰπεῖν, καὶ τὸν Παῦλον ἀπὸ τοῦ Πέτρου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, επειδήπερ τινὰ μερικὴν ἔχουσι καὶ ὡς ἐν ἀτόμῳ πρὸς ἀλλήλους την δια φοράν, καθ᾽ ἣν ὁ μὲν ἔστι Πέτρος, ὁ δὲ Παῦλος. Ορῶ μεν δὲ ὅτι πολλάκις καὶ τὰ καθ᾿ ἕτερόν τινα τρόπον τῆς ἀλλήλων ὁμοιότητος πολύ διεστηκότα, κοινωνεῖ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Ὁ μὲν γὰρ μέλας ἄνθρω πος τυχὸν ὡς πρὸς τὸν λευκὸν πολλὴν ἔχει τὴν δια- φορὰν, ἀλλ' οὐ τοῦτο τὴν οὐσίαν αὐτοῖς διατέμνει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν ἡ κατά τι διαφορὰ τὸ εἶναι τῆς αὐτῆς οὐσίας οὐκ ἀνατρέπει, ἧς ἂν εἶεν κἀκεῖνοι πρὸς οὓς ἂν διακρινοίμεθα· τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον εἶναι τῷ Πατρὶ, κατὰ τοῦτο διαφέροντα καθ' ὅ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστιν, ὁ δὲ Υἱὸς γεννη τός; Μία γὰρ ἐν αὐτοῖς ἡ θεότης, ἐκ Πατρὸς ἀγεν νήτου τρέχουσα φυσικῶς ἐπὶ τὸ γέννημα. • " S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. creatorem causam exsistendi Filio fuisse dicatis, sed ut genitorem naturaliter. Nihil vero obstal, imo vero necessarium est, ut id quod naturaliter ex aliquo processit, simile ei secundum essentiam sit, tametsi idipsum exsistendi causam habeat. ALIUD. Si quidquid ex causa aliqua fit, id omnino erit dissimilis cum ipso substantiæ, quomodo Abel ex Adanio tanquam ex causa genitus, similis ei secun- dum substantiam fuit ? Necessarium igitur omnino est ut omnis in universum generativa natura, simi- lia sibi ex se producat, tametsi id quod gignit, causa sit naturaliter ei quod ex se gignitur. ALIUD. Si idcirco Filius non est secundum essentiam B similis Patri neque consubstantialis, quia Pater ex nulla causa sive principio est, Filius vero Pa- trem principium habet, quid obstiterit quominus dicamus Cain etiam patri suo consubstantialem non fuisse? Si quidem Adam a nemine generatus fuit : primus enim homiuum fuit. Cain vero ipsum au- ctorem et principium habuit, nam ex ipso genitus est. Atqui si hoc falsum est (consubstantialis euim Adamo est Cain), erit profecto consubstantialis Pa- tri Filius, tametsi illum causam exsistendi habeat, procedens ex ipso absque tempore, et ab æterno cum ipso exsistens. ALIUD. Ex objectione Eunomis. Caterum quomodo, inquit, ingenitum genito con- substantiale erit? Multum enim inter ea est diffe- rentia. Solutio objectionis. C Ardua scilicet hostium Christi objectio non effî- ciet ut Filius non sit consubstantialis Patri, ideo quia Pater ingenitus est, Filius vero genitus. Si enim differre in aliquo facit ut diversa sit in rebus natura, et genera a mutua inter se convenientia na- turalique similitudine separat, distinguant etiam Paulum a Petro ratione essentia, siquidem parti- cularem quamdam habent ac veluti in individuo inter se differentiam, juxta quam hic quidem est Petrus, hic vero Paulus. Videmus aulem saepenu-D mero etiam ea quæ alio modo a mutua inter se similitudine multum dissident, essentiæ ratione convenire. Nain homo niger multum differt ab albo, sed hæc differentia eorum substantiam non facit diversam. Si ergo etiam in nobis ipsis differentia secundum aliquid non immutat esse ipsum sub- stantiæ, ex qua constant illi qui a nobis differunt, quid obstat quominus etiam Filius sit consubstan- tialis Patri, etiamsi in eo inter se differant quod Pater sit ingenitus, Filius autem genitus? Una enim in ipsis est deitas, ex Patre ingenito naturaliter in Filium precedens. (1) Ed., ἀνομοούσιον. Vide Cotelerium in not. ad Monum. Eccl. Gr. p. 551. Επιτ.

ἐν ἀρχῇ, προσέλαβεν ὕστερον. Τὸ δὲ προσθήκην ἐπιδε χόμενόν τινα, ἀτελὲς ἂν εἴη, καὶ οὐ τέλειον. Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· τελεία γὰρ ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία. Οὐκ ἄρα προσγέγονεν αὐτῇ τὸ γενναν, ἀλλ᾽ ἦν ἐν αὐτῇ τοῦτο οὐκ ἀρξάμενον. Εἰ δὲ οὐκ ἤρξατο γεννάν, συντ αἴδιος ἄρα ἐστὶ τῷ Πατρὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ γεννηθεὶς Υἱός. Καὶ ὥσπερ εἰ ἀρχὴν ἔσχε τοῦ εἶναι, οὐκ ἂν ἦν ὁμοού σιος, οὕτως ἐπεὶ μὴ ἔσχεν ἀρχὴν τὴν ἐν χρόνῳ, ἔσται πάντως ὁμοούσιος. Α γονεν ἄρα τῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ τοῦτο, καὶ ὅπερ οὐκ εἶχεν Εt ΑΑΑΟ, διηγηματικώς. Ὥσπερ οἱ τῇ ἀληθείᾳ μαχόμενοι, ἀρχὴν καὶ τέλος τῇ τοῦ Υἱοῦ γεννήσει περιτιθέντες, ἐκβάλλουσιν αὐτὸν τῆς ὁμοιότητος τῆς πρὸς τὸν Γέγεννηκότα· οὕτω καὶ ἡμεῖς οὔτε ἀρχὴν, οὔτε τέλος περὶ τὴν τοῦ Υἱοῦ γένο νησιν παραδεχόμενοι, εἰσφέρομεν αὐτὸν εἰς ἀπαράλ λακτον ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Τὸ δὲ ὅμοιον κατὰ πάντα, καὶ ὁμοούσιον. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί. Πρότασις ὡς ἐκ τῶν 'Αετίου. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φησί, ταυτότης οὐσίας ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ σώζεσθαι, εἴ γε ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστι, γεννητὸς δὲ ὁ Υἱός; 'Ανάγκη γάρ πᾶσα λέγειν ἐν οὐδενὶ παραλλάττειν τὸ ἀγέννητον πρὸς τὸ γεννητόν. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐδὲν κωλύσει καὶ τὸν Πατέρα γεννητὸν εἶναι λέγειν καὶ τὸν Υἱὸν ἀγέννη σ' τον, καὶ συγκέχυται τὸ πᾶν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Ο ταῦτα προτείνων ἀμαθῶς, ἀντακούσεται παρ' ἡμῶν· Καὶ πῶς ἂν δύναιτο ταυτότης ουσίας με σώ ζεσθαι ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, εἴ γε τοῦ Πατρὸς εἰχών ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ ἐν ἑαυτῷ δείκνυσι τὸν Πατέ ρα; Εύδηλον γὰρ δή πουθέν ἐστι καὶ πᾶσιν ὁμολο γούμενον, ὡς οὐδεὶς ἐν ἑτέρᾳ φύσει τὴν ἑτέραν δψε και· οὐδ᾽ ἄν τις ἔχοι λέγειν ἵππον έωρακώς, ὅτι δή τινα τῶν ἀνθρώπων τεθέαται. Ἐν γὰρ τοῖς ὁμοφυέσιν ἡ τῶν ὁμοίων ἀπόδειξις, οὐκ ἐν τοῖς ἀλλήλων διεστη χήσι, κατὰ τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον. Εἰ τοίνυν ζητοῦντε τῷ Φιλίππῳ τὸν Πατέρα ἰδεῖν, ἑαυτὸν ἐπιδεικνύει Χριστὸς, λέγων· · Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, θώρακε τὸν Πατ τέρα, ο ἀνάγκη πᾶσα τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι λέγειν τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, ὡς ἀπαράλλακτον εἰκόνα καὶ χατ ρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. ΑΛΛΟ. Ομοούσιον ἑαυτὸν ὄντα τῷ Πατρὶ διδάσκων ὁ Κύ ριος ὁρᾶται πανταχοῦ, καίτοι γεννητὸς ὑπάρχων ἐπεὶ πῶς ἑαυτὸν Υἱὸν εἶναί φησι ; Πρὸς ταῦτα την ἀπὸ τῶν οἰκείων λογισμῶν ἀσθένειαν ἀντεπάγοντες οι χριστομάχοι, μὴ δύνασθαί φασιν, ἐπειδὴ γεννητός ἐστι, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ ἀγεννήτῳ Πατρί. Ἐκεῖνα τοιγαροῦν περὶ ἑαυτοῦ φάσκοντος τοῦ Χρι στοῦ, ταῦτα δὲ τῶν χριστομάχων, τίς εἰς τοῦτο μω ρίας ἐκβήσεται, ὡς οἴεσθαι δεῖν ἀνθρώπῳ μᾶλλον ἢ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. hoc ad essentiam ipsius, et quod initio non labe- bat, postea accepit. Quod vero incrementi alicujus est capax, imperfectum censeri debet, non autemn perfectam. Sed hoc absurdum est: perfecta enim est Patris essentia. Generare igitur non fuit in eo accessorium, sed infuit hoc ei ab æterno, neque unquam esse cœpit. Si autem non cœpit ge- nerare, coæternus ergo est Patri Filius ex ipso ge- nitus. quemadmodum, si initium exsistendi ha- buisset, non esset consubstantialis Patri : ita, quia non habuit initium in tempore, consubstantialis omnino erit, ALIUD, explicatius. Quemadmodum illi qui veritati repugnant, prin- cipium et finem generationi Filii ascribentes, ipsum ab similitudine cum Patre excludunt; ita nos, neque principium neque finem generationis Filii agnoscentes, omnimodam ei similitudinem cum Patre tribuimus. Quod vero per omnia simile est, consubstantiale etiam est. Quod consubstantialis sit Filius Patri, Objectio Aelii, Quo pacto possit servari, inquit, identitas essen tiæ in Patre et Filio, si Pater quidem ingenitus est, Filius autem genitus? Necessarium enim est plane fateri nulla ex parte similia esse ingenitum et genitum. At si similia sunt, nihil obstiterit quo- minus et Patrem genitum, et Filium ingenitum appellemus omniaque confundanius. Solutio objectionis, Qui hæc ita imperite objicit, vicissim a nobis audiet: Quo pacto non possit servari identitas es- sentiæ in Patre et Filio, si Filius est imago Patris, et in seipso ostendit Patrem? Manifestum euim est et ab omnibus admissum, neminem in alia natura aliam cernere; neque quisquam dicere possit se, cum equum viderit, hominum aliquem vidisse. Nam in iis quæ ejusdem naturæ sunt similia etiam cer- nuntur, nou in iis quæ inter se dissident, ratione modi quo exsistunt. Si ergo Philippo cupienti Pa- trem videre Christus seipsum ostendit, dicens: ‹ Qui vidit me, vidit et Patrem ¹ª > Recesse est omnino ut ejusdem essentiæ dicamus esse Filium cum Patre, ut omnimodam imaginem et characte rem suæ hypostaseos. ALIUD. Dominus, etiamsi genitus sit, passim seipsum consubstantialem Patri esse docet: siquidem quo pacto seipsum Filium esse dicit? E diverso, bostes Christi imbecilla sua commenta opponentes, fieri non posse aiunt ut, cum sit genitus, ejusdem essentia sit cum Patre qui est ingenitus. Atqui cum Christus illa de seipso dicat, hæc vero Christi lostes, quisnam, obsecro, eo demnentia pervenit, ut çenseat hominibus potius credendum quam Deo, et Joan. XIV, 9. B D

ἐν ἀρχῇ, προσέλαβεν ὕστερον. Τὸ δὲ προσθήκην ἐπιδε χόμενόν τινα, ἀτελὲς ἂν εἴη, καὶ οὐ τέλειον. Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· τελεία γὰρ ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία. Οὐκ ἄρα προσγέγονεν αὐτῇ τὸ γενναν, ἀλλ᾽ ἦν ἐν αὐτῇ τοῦτο οὐκ ἀρξάμενον. Εἰ δὲ οὐκ ἤρξατο γεννάν, συντ αἴδιος ἄρα ἐστὶ τῷ Πατρὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ γεννηθεὶς Υἱός. Καὶ ὥσπερ εἰ ἀρχὴν ἔσχε τοῦ εἶναι, οὐκ ἂν ἦν ὁμοού σιος, οὕτως ἐπεὶ μὴ ἔσχεν ἀρχὴν τὴν ἐν χρόνῳ, ἔσται πάντως ὁμοούσιος. Α γονεν ἄρα τῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ τοῦτο, καὶ ὅπερ οὐκ εἶχεν Εt ΑΑΑΟ, διηγηματικώς. Ὥσπερ οἱ τῇ ἀληθείᾳ μαχόμενοι, ἀρχὴν καὶ τέλος τῇ τοῦ Υἱοῦ γεννήσει περιτιθέντες, ἐκβάλλουσιν αὐτὸν τῆς ὁμοιότητος τῆς πρὸς τὸν Γέγεννηκότα· οὕτω καὶ ἡμεῖς οὔτε ἀρχὴν, οὔτε τέλος περὶ τὴν τοῦ Υἱοῦ γένο νησιν παραδεχόμενοι, εἰσφέρομεν αὐτὸν εἰς ἀπαράλ λακτον ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Τὸ δὲ ὅμοιον κατὰ πάντα, καὶ ὁμοούσιον. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί. Πρότασις ὡς ἐκ τῶν 'Αετίου. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φησί, ταυτότης οὐσίας ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ σώζεσθαι, εἴ γε ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστι, γεννητὸς δὲ ὁ Υἱός; 'Ανάγκη γάρ πᾶσα λέγειν ἐν οὐδενὶ παραλλάττειν τὸ ἀγέννητον πρὸς τὸ γεννητόν. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐδὲν κωλύσει καὶ τὸν Πατέρα γεννητὸν εἶναι λέγειν καὶ τὸν Υἱὸν ἀγέννη σ' τον, καὶ συγκέχυται τὸ πᾶν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Ο ταῦτα προτείνων ἀμαθῶς, ἀντακούσεται παρ' ἡμῶν· Καὶ πῶς ἂν δύναιτο ταυτότης ουσίας με σώ ζεσθαι ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, εἴ γε τοῦ Πατρὸς εἰχών ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ ἐν ἑαυτῷ δείκνυσι τὸν Πατέ ρα; Εύδηλον γὰρ δή πουθέν ἐστι καὶ πᾶσιν ὁμολο γούμενον, ὡς οὐδεὶς ἐν ἑτέρᾳ φύσει τὴν ἑτέραν δψε και· οὐδ᾽ ἄν τις ἔχοι λέγειν ἵππον έωρακώς, ὅτι δή τινα τῶν ἀνθρώπων τεθέαται. Ἐν γὰρ τοῖς ὁμοφυέσιν ἡ τῶν ὁμοίων ἀπόδειξις, οὐκ ἐν τοῖς ἀλλήλων διεστη χήσι, κατὰ τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον. Εἰ τοίνυν ζητοῦντε τῷ Φιλίππῳ τὸν Πατέρα ἰδεῖν, ἑαυτὸν ἐπιδεικνύει Χριστὸς, λέγων· · Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, θώρακε τὸν Πατ τέρα, ο ἀνάγκη πᾶσα τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι λέγειν τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, ὡς ἀπαράλλακτον εἰκόνα καὶ χατ ρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. ΑΛΛΟ. Ομοούσιον ἑαυτὸν ὄντα τῷ Πατρὶ διδάσκων ὁ Κύ ριος ὁρᾶται πανταχοῦ, καίτοι γεννητὸς ὑπάρχων ἐπεὶ πῶς ἑαυτὸν Υἱὸν εἶναί φησι ; Πρὸς ταῦτα την ἀπὸ τῶν οἰκείων λογισμῶν ἀσθένειαν ἀντεπάγοντες οι χριστομάχοι, μὴ δύνασθαί φασιν, ἐπειδὴ γεννητός ἐστι, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ ἀγεννήτῳ Πατρί. Ἐκεῖνα τοιγαροῦν περὶ ἑαυτοῦ φάσκοντος τοῦ Χρι στοῦ, ταῦτα δὲ τῶν χριστομάχων, τίς εἰς τοῦτο μω ρίας ἐκβήσεται, ὡς οἴεσθαι δεῖν ἀνθρώπῳ μᾶλλον ἢ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. hoc ad essentiam ipsius, et quod initio non labe- bat, postea accepit. Quod vero incrementi alicujus est capax, imperfectum censeri debet, non autemn perfectam. Sed hoc absurdum est: perfecta enim est Patris essentia. Generare igitur non fuit in eo accessorium, sed infuit hoc ei ab æterno, neque unquam esse cœpit. Si autem non cœpit ge- nerare, coæternus ergo est Patri Filius ex ipso ge- nitus. quemadmodum, si initium exsistendi ha- buisset, non esset consubstantialis Patri : ita, quia non habuit initium in tempore, consubstantialis omnino erit, ALIUD, explicatius. Quemadmodum illi qui veritati repugnant, prin- cipium et finem generationi Filii ascribentes, ipsum ab similitudine cum Patre excludunt; ita nos, neque principium neque finem generationis Filii agnoscentes, omnimodam ei similitudinem cum Patre tribuimus. Quod vero per omnia simile est, consubstantiale etiam est. Quod consubstantialis sit Filius Patri, Objectio Aelii, Quo pacto possit servari, inquit, identitas essen tiæ in Patre et Filio, si Pater quidem ingenitus est, Filius autem genitus? Necessarium enim est plane fateri nulla ex parte similia esse ingenitum et genitum. At si similia sunt, nihil obstiterit quo- minus et Patrem genitum, et Filium ingenitum appellemus omniaque confundanius. Solutio objectionis, Qui hæc ita imperite objicit, vicissim a nobis audiet: Quo pacto non possit servari identitas es- sentiæ in Patre et Filio, si Filius est imago Patris, et in seipso ostendit Patrem? Manifestum euim est et ab omnibus admissum, neminem in alia natura aliam cernere; neque quisquam dicere possit se, cum equum viderit, hominum aliquem vidisse. Nam in iis quæ ejusdem naturæ sunt similia etiam cer- nuntur, nou in iis quæ inter se dissident, ratione modi quo exsistunt. Si ergo Philippo cupienti Pa- trem videre Christus seipsum ostendit, dicens: ‹ Qui vidit me, vidit et Patrem ¹ª > Recesse est omnino ut ejusdem essentiæ dicamus esse Filium cum Patre, ut omnimodam imaginem et characte rem suæ hypostaseos. ALIUD. Dominus, etiamsi genitus sit, passim seipsum consubstantialem Patri esse docet: siquidem quo pacto seipsum Filium esse dicit? E diverso, bostes Christi imbecilla sua commenta opponentes, fieri non posse aiunt ut, cum sit genitus, ejusdem essentia sit cum Patre qui est ingenitus. Atqui cum Christus illa de seipso dicat, hæc vero Christi lostes, quisnam, obsecro, eo demnentia pervenit, ut çenseat hominibus potius credendum quam Deo, et Joan. XIV, 9. B D

ἐν ἀρχῇ, προσέλαβεν ὕστερον. Τὸ δὲ προσθήκην ἐπιδε χόμενόν τινα, ἀτελὲς ἂν εἴη, καὶ οὐ τέλειον. Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· τελεία γὰρ ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία. Οὐκ ἄρα προσγέγονεν αὐτῇ τὸ γενναν, ἀλλ᾽ ἦν ἐν αὐτῇ τοῦτο οὐκ ἀρξάμενον. Εἰ δὲ οὐκ ἤρξατο γεννάν, συντ αἴδιος ἄρα ἐστὶ τῷ Πατρὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ γεννηθεὶς Υἱός. Καὶ ὥσπερ εἰ ἀρχὴν ἔσχε τοῦ εἶναι, οὐκ ἂν ἦν ὁμοού σιος, οὕτως ἐπεὶ μὴ ἔσχεν ἀρχὴν τὴν ἐν χρόνῳ, ἔσται πάντως ὁμοούσιος. Α γονεν ἄρα τῇ οὐσίᾳ αὐτοῦ τοῦτο, καὶ ὅπερ οὐκ εἶχεν Εt ΑΑΑΟ, διηγηματικώς. Ὥσπερ οἱ τῇ ἀληθείᾳ μαχόμενοι, ἀρχὴν καὶ τέλος τῇ τοῦ Υἱοῦ γεννήσει περιτιθέντες, ἐκβάλλουσιν αὐτὸν τῆς ὁμοιότητος τῆς πρὸς τὸν Γέγεννηκότα· οὕτω καὶ ἡμεῖς οὔτε ἀρχὴν, οὔτε τέλος περὶ τὴν τοῦ Υἱοῦ γένο νησιν παραδεχόμενοι, εἰσφέρομεν αὐτὸν εἰς ἀπαράλ λακτον ὁμοιότητα τὴν πρὸς τὸν Πατέρα. Τὸ δὲ ὅμοιον κατὰ πάντα, καὶ ὁμοούσιον. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί. Πρότασις ὡς ἐκ τῶν 'Αετίου. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φησί, ταυτότης οὐσίας ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ σώζεσθαι, εἴ γε ὁ μὲν Πατὴρ ἀγέννητός ἐστι, γεννητὸς δὲ ὁ Υἱός; 'Ανάγκη γάρ πᾶσα λέγειν ἐν οὐδενὶ παραλλάττειν τὸ ἀγέννητον πρὸς τὸ γεννητόν. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐδὲν κωλύσει καὶ τὸν Πατέρα γεννητὸν εἶναι λέγειν καὶ τὸν Υἱὸν ἀγέννη σ' τον, καὶ συγκέχυται τὸ πᾶν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Ο ταῦτα προτείνων ἀμαθῶς, ἀντακούσεται παρ' ἡμῶν· Καὶ πῶς ἂν δύναιτο ταυτότης ουσίας με σώ ζεσθαι ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, εἴ γε τοῦ Πατρὸς εἰχών ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ ἐν ἑαυτῷ δείκνυσι τὸν Πατέ ρα; Εύδηλον γὰρ δή πουθέν ἐστι καὶ πᾶσιν ὁμολο γούμενον, ὡς οὐδεὶς ἐν ἑτέρᾳ φύσει τὴν ἑτέραν δψε και· οὐδ᾽ ἄν τις ἔχοι λέγειν ἵππον έωρακώς, ὅτι δή τινα τῶν ἀνθρώπων τεθέαται. Ἐν γὰρ τοῖς ὁμοφυέσιν ἡ τῶν ὁμοίων ἀπόδειξις, οὐκ ἐν τοῖς ἀλλήλων διεστη χήσι, κατὰ τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον. Εἰ τοίνυν ζητοῦντε τῷ Φιλίππῳ τὸν Πατέρα ἰδεῖν, ἑαυτὸν ἐπιδεικνύει Χριστὸς, λέγων· · Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, θώρακε τὸν Πατ τέρα, ο ἀνάγκη πᾶσα τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι λέγειν τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, ὡς ἀπαράλλακτον εἰκόνα καὶ χατ ρακτῆρα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. ΑΛΛΟ. Ομοούσιον ἑαυτὸν ὄντα τῷ Πατρὶ διδάσκων ὁ Κύ ριος ὁρᾶται πανταχοῦ, καίτοι γεννητὸς ὑπάρχων ἐπεὶ πῶς ἑαυτὸν Υἱὸν εἶναί φησι ; Πρὸς ταῦτα την ἀπὸ τῶν οἰκείων λογισμῶν ἀσθένειαν ἀντεπάγοντες οι χριστομάχοι, μὴ δύνασθαί φασιν, ἐπειδὴ γεννητός ἐστι, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ ἀγεννήτῳ Πατρί. Ἐκεῖνα τοιγαροῦν περὶ ἑαυτοῦ φάσκοντος τοῦ Χρι στοῦ, ταῦτα δὲ τῶν χριστομάχων, τίς εἰς τοῦτο μω ρίας ἐκβήσεται, ὡς οἴεσθαι δεῖν ἀνθρώπῳ μᾶλλον ἢ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. hoc ad essentiam ipsius, et quod initio non labe- bat, postea accepit. Quod vero incrementi alicujus est capax, imperfectum censeri debet, non autemn perfectam. Sed hoc absurdum est: perfecta enim est Patris essentia. Generare igitur non fuit in eo accessorium, sed infuit hoc ei ab æterno, neque unquam esse cœpit. Si autem non cœpit ge- nerare, coæternus ergo est Patri Filius ex ipso ge- nitus. quemadmodum, si initium exsistendi ha- buisset, non esset consubstantialis Patri : ita, quia non habuit initium in tempore, consubstantialis omnino erit, ALIUD, explicatius. Quemadmodum illi qui veritati repugnant, prin- cipium et finem generationi Filii ascribentes, ipsum ab similitudine cum Patre excludunt; ita nos, neque principium neque finem generationis Filii agnoscentes, omnimodam ei similitudinem cum Patre tribuimus. Quod vero per omnia simile est, consubstantiale etiam est. Quod consubstantialis sit Filius Patri, Objectio Aelii, Quo pacto possit servari, inquit, identitas essen tiæ in Patre et Filio, si Pater quidem ingenitus est, Filius autem genitus? Necessarium enim est plane fateri nulla ex parte similia esse ingenitum et genitum. At si similia sunt, nihil obstiterit quo- minus et Patrem genitum, et Filium ingenitum appellemus omniaque confundanius. Solutio objectionis, Qui hæc ita imperite objicit, vicissim a nobis audiet: Quo pacto non possit servari identitas es- sentiæ in Patre et Filio, si Filius est imago Patris, et in seipso ostendit Patrem? Manifestum euim est et ab omnibus admissum, neminem in alia natura aliam cernere; neque quisquam dicere possit se, cum equum viderit, hominum aliquem vidisse. Nam in iis quæ ejusdem naturæ sunt similia etiam cer- nuntur, nou in iis quæ inter se dissident, ratione modi quo exsistunt. Si ergo Philippo cupienti Pa- trem videre Christus seipsum ostendit, dicens: ‹ Qui vidit me, vidit et Patrem ¹ª > Recesse est omnino ut ejusdem essentiæ dicamus esse Filium cum Patre, ut omnimodam imaginem et characte rem suæ hypostaseos. ALIUD. Dominus, etiamsi genitus sit, passim seipsum consubstantialem Patri esse docet: siquidem quo pacto seipsum Filium esse dicit? E diverso, bostes Christi imbecilla sua commenta opponentes, fieri non posse aiunt ut, cum sit genitus, ejusdem essentia sit cum Patre qui est ingenitus. Atqui cum Christus illa de seipso dicat, hæc vero Christi lostes, quisnam, obsecro, eo demnentia pervenit, ut çenseat hominibus potius credendum quam Deo, et Joan. XIV, 9. B D

Θεῷ πιστεύειν, καὶ μὴ τὴν καλὴν ἐκείνην τῶν ἀπο- Α στόλων φθέγγεσθαι φωνήν, λέγειν τε πρὸς τοὺς ἀν οσίους αἱρετικούς· « Πειθαρχεῖν δεῖ Θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις ; » Εἰ γὰρ ἀτονοῦσι περὶ τὴν τῆς ἀληθείας κατάληψιν, οὐκ ἀδικήσει τοῦτο προσούσης αὐτοῖς αβουλία;. ΑΛΛΟ, Γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν ἐκ Πατρὸς, καὶ αὐτοὶ πάντ τω; ὁμολογεῖτε· οὐ γὰρ ὡς ἐν τῶν ποιημάτων ἔξω τῆς οὐσίας τοῦ τεχόντος κείσεται. Καὶ πῶς οὐκ ἔσται τῷ τεκόντι πάντως ὁμοούσιος, εἴ γε ὄντως ἐστὶ γέν- νημα, καρπὸς ὥσπερ τις φυσικὸς τοῦ γεννήσαντος ὑπάρχων; Εἰ μὲν οὖν τοῦτον ἔχειν δώσετε τὸν τρό- πον, ἔσται πάντως καὶ ὁμοούσιος· εἰ δὲ μέχρι διακό του φωνῆς καὶ προσηγορίας ψιλῆς γέννημα καλεῖται, λεγέσθω ποίημα παρ' ὑμῶν, ἵνα δὴ καὶ σαφέστερον δυσφημούντες φαίνησθε. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως των Αστίου. Εἰ ἀμέριστός ἐστι, φησί, τὴν οὐσίαν ὁ Θεὸς, οὐκ οὐσίας διαστάσει τὸ γεννηθὲν ἐγεννήθη, ἀλλ' ὑπέστη κατ' ἐξουσίαν. Καὶ πῶς ἂν εἴη τῆς αὐτῆς οὐσίας ἡ ὑποστάσα φύσις πρὸς τὴν ὑποστήσασαν αυτόν; Πρὸς ταῦτα λύσις. Το μέγα τοῦτο καὶ βαθύ, καθάπερ οίονται, σόφι σμα, τὸ μὴ μερίζεσθαι τοῦ Θεοῦ τὴν ουσίαν, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, πῶς οὐκ ἐπι τρέψει παρὰ τοῖς ὀρθῶς δοκιμάζειν εἰωθόσι τὰ πράγ. ματα; Δεγέτωσαν ἡμῖν οἱ δεινοὶ καὶ φιλαίτιοι. Οὐ γὰρ ἐπειδήπερ ἀμέριστός ἐστι τὴν οὐσίαν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦτο καὶ τῆς γεννητικῆς δυνάμεως ἔρημος ἔσται, καθ' ὑμᾶς. Καὶ οὐκ ἀπόδειξιν ἔχει τοῦ μὴ δύνασθεί γεννάν εὐτὸν, τὸ ἀμέριστον εἶναι κατὰ τὴν οὐσίαν. Εἰ δὲ τιμών οίονται τὸν Θεὸν, σώζοντες μὲν αὐτῷ τὸ μερίζεσθαι μηδαμῶς, ἀποστεροῦντες δὲ τοῦ δύνασθαι γεννάν, ὡς διὰ τοῦτο κατ' ἐξουσίαν ὑποστῆσαι τὸν Γιν, ἀκουέτωσαν ότι πολύ μείζον καὶ κάλλιον τῆς κατ' εξουσίαν λαμπρότητος τῆς φυσικῆς ἐνεργείας ἡ χέρις. Αξιολογώτερον γὰρ τὸ ἀμερίστως οἴεσθαι τὸν θεον γεννῖν ἐξ αὐτοῦ ἀῤῥήτῳ τινὶ καὶ ἀκαταλήπτω τρέπω, ἢ διὰ τὸ μὴ μερίζεσθαι, καθ' ὑμᾶς, μηδὲ γεν τὴν ἰσχύειν. ΑΛΛΟ. Εἰ κατ' ἐξουσίαν, ὡς φατε, τὸν Υἱὸν ὑπέστησεν ὁ Πατήρ, περιττώς καλεῖται καὶ Υἱός. Τὸ γὰρ οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς προελθόν, πῶς ἂν λέγοιτο καὶ • Υιός ; Τὸ δὲ ἔκ τινος κατὰ φύσιν προελθὸν, ἐπαλη· Θεσσαν έχει καὶ τὴν τοῦ γεννήματος επωνυμίαν. Στεννήθη τοιγαροῦν ὁ Υἱὸς, ὁμοούσιος ἄρα τῷ Πατ τες και μία γὰρ τοῖς γεννωμένοις πρὸς τὰ γεννώντα φύσης ΑΛΛΟ. Εἰ καθάπερ ὑμεῖς οἴεσθε πλανῶντές τε καὶ πλα - ' THESAURUS. non potius illam apostolicam sententiam exclament, Act. 1, 99. B C D impiisque hæreticia objiciant : Obedire oportet Deo magis quam hominibus ''?, Si enim in com- prehenderula veritate adeo torpent et languescunt, nullam, opinor, injuriam inferri sibi conquerentur, cum tauta mentis cæcitate läborent. ALIUD. Genitum esse Filium ex Patre, vos etiam omnino fatemini : neque enim veluti una creaturarum extra essentiam Genitoris positus erit. Quo pacto autein non erit in universum consubstantialis Genitori, si revera est genimen, ac veluti naturalis quidam fructus Genitoris? Si vero hac ratione illum se ha- bere conceditis, erit profecto etiam consubstantia- lis; at si solum ministerio vocis nudaque appella- tione genimen vocatur, dicatur etiam a vobis crea- tura esse, ut manifestior sit vestra blasphemia. ALIUD. Ex objectione Aetii. Si indivisibilis, inquit, secundum essentiam est Deus, non essentiæ separatione genimen generatun est, sed constitutum est ex voluntate. Quo pacto autem ejusdem essentiæ esse possit natura consti- tuta cum eam constituente ? Solutio objectionis. lugeus hoc ac praeclarum, ut eximimant, so- phisma, quo colligunt ex eo quod separari divina essentia uon possit, ejusdem essentiæ esse Filium cum Patre, quo pacto non concedatur ab iis qui recte de rebus judicant? At dicant nobis contentiosi istl. Non enim quia indivisibilis est secundum es- sentiam Deus, ideo etiam generativa facultate ca- ret, juxta vestram opinionem. Neque rursus quia Indivisibilis est secundum essentiam, declaratur generare non posse. At vero si se Deum honerare existimant, tribuentes illi quod dividi non possit, sed generandi facultate privantes, ut ex hoc inſe- raut Deum ex voluntate constituisse Filium, hoc contra audiant louge majorem præstantioremque splendore voluntatis esse naturalis actionis gra- tiam. Dignius enim est ita sentire, Deum indivise ex se generare, ineffabili quodam et incomprehensibili modo, quam, ut vos opinamíni, quia dividi et sepa- rari non potest, neque generare posse. ALIUD. Si voluntate, ut dicitis, Filium constituit Pater, temere etiam vocatur Filius. Quod enim ex esson- tia Patris non processit, quo pacto vocetur Filius ? Quod vero ex aliquo secundum naturam procedit, veram etiamı geniminis appellationem habet. Geni- tus itaque cum sit Filius, coessentialis etiam Patri est. Una enim est natura gignentium et eorum quæ gignuntur. ALIUD. Si, quemadmodum vos censetis falsi et fallentes,

Θεῷ πιστεύειν, καὶ μὴ τὴν καλὴν ἐκείνην τῶν ἀπο- Α στόλων φθέγγεσθαι φωνήν, λέγειν τε πρὸς τοὺς ἀν οσίους αἱρετικούς· « Πειθαρχεῖν δεῖ Θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις ; » Εἰ γὰρ ἀτονοῦσι περὶ τὴν τῆς ἀληθείας κατάληψιν, οὐκ ἀδικήσει τοῦτο προσούσης αὐτοῖς αβουλία;. ΑΛΛΟ, Γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν ἐκ Πατρὸς, καὶ αὐτοὶ πάντ τω; ὁμολογεῖτε· οὐ γὰρ ὡς ἐν τῶν ποιημάτων ἔξω τῆς οὐσίας τοῦ τεχόντος κείσεται. Καὶ πῶς οὐκ ἔσται τῷ τεκόντι πάντως ὁμοούσιος, εἴ γε ὄντως ἐστὶ γέν- νημα, καρπὸς ὥσπερ τις φυσικὸς τοῦ γεννήσαντος ὑπάρχων; Εἰ μὲν οὖν τοῦτον ἔχειν δώσετε τὸν τρό- πον, ἔσται πάντως καὶ ὁμοούσιος· εἰ δὲ μέχρι διακό του φωνῆς καὶ προσηγορίας ψιλῆς γέννημα καλεῖται, λεγέσθω ποίημα παρ' ὑμῶν, ἵνα δὴ καὶ σαφέστερον δυσφημούντες φαίνησθε. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως των Αστίου. Εἰ ἀμέριστός ἐστι, φησί, τὴν οὐσίαν ὁ Θεὸς, οὐκ οὐσίας διαστάσει τὸ γεννηθὲν ἐγεννήθη, ἀλλ' ὑπέστη κατ' ἐξουσίαν. Καὶ πῶς ἂν εἴη τῆς αὐτῆς οὐσίας ἡ ὑποστάσα φύσις πρὸς τὴν ὑποστήσασαν αυτόν; Πρὸς ταῦτα λύσις. Το μέγα τοῦτο καὶ βαθύ, καθάπερ οίονται, σόφι σμα, τὸ μὴ μερίζεσθαι τοῦ Θεοῦ τὴν ουσίαν, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, πῶς οὐκ ἐπι τρέψει παρὰ τοῖς ὀρθῶς δοκιμάζειν εἰωθόσι τὰ πράγ. ματα; Δεγέτωσαν ἡμῖν οἱ δεινοὶ καὶ φιλαίτιοι. Οὐ γὰρ ἐπειδήπερ ἀμέριστός ἐστι τὴν οὐσίαν ὁ Θεὸς, διὰ τοῦτο καὶ τῆς γεννητικῆς δυνάμεως ἔρημος ἔσται, καθ' ὑμᾶς. Καὶ οὐκ ἀπόδειξιν ἔχει τοῦ μὴ δύνασθεί γεννάν εὐτὸν, τὸ ἀμέριστον εἶναι κατὰ τὴν οὐσίαν. Εἰ δὲ τιμών οίονται τὸν Θεὸν, σώζοντες μὲν αὐτῷ τὸ μερίζεσθαι μηδαμῶς, ἀποστεροῦντες δὲ τοῦ δύνασθαι γεννάν, ὡς διὰ τοῦτο κατ' ἐξουσίαν ὑποστῆσαι τὸν Γιν, ἀκουέτωσαν ότι πολύ μείζον καὶ κάλλιον τῆς κατ' εξουσίαν λαμπρότητος τῆς φυσικῆς ἐνεργείας ἡ χέρις. Αξιολογώτερον γὰρ τὸ ἀμερίστως οἴεσθαι τὸν θεον γεννῖν ἐξ αὐτοῦ ἀῤῥήτῳ τινὶ καὶ ἀκαταλήπτω τρέπω, ἢ διὰ τὸ μὴ μερίζεσθαι, καθ' ὑμᾶς, μηδὲ γεν τὴν ἰσχύειν. ΑΛΛΟ. Εἰ κατ' ἐξουσίαν, ὡς φατε, τὸν Υἱὸν ὑπέστησεν ὁ Πατήρ, περιττώς καλεῖται καὶ Υἱός. Τὸ γὰρ οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς προελθόν, πῶς ἂν λέγοιτο καὶ • Υιός ; Τὸ δὲ ἔκ τινος κατὰ φύσιν προελθὸν, ἐπαλη· Θεσσαν έχει καὶ τὴν τοῦ γεννήματος επωνυμίαν. Στεννήθη τοιγαροῦν ὁ Υἱὸς, ὁμοούσιος ἄρα τῷ Πατ τες και μία γὰρ τοῖς γεννωμένοις πρὸς τὰ γεννώντα φύσης ΑΛΛΟ. Εἰ καθάπερ ὑμεῖς οἴεσθε πλανῶντές τε καὶ πλα - ' THESAURUS. non potius illam apostolicam sententiam exclament, Act. 1, 99. B C D impiisque hæreticia objiciant : Obedire oportet Deo magis quam hominibus ''?, Si enim in com- prehenderula veritate adeo torpent et languescunt, nullam, opinor, injuriam inferri sibi conquerentur, cum tauta mentis cæcitate läborent. ALIUD. Genitum esse Filium ex Patre, vos etiam omnino fatemini : neque enim veluti una creaturarum extra essentiam Genitoris positus erit. Quo pacto autein non erit in universum consubstantialis Genitori, si revera est genimen, ac veluti naturalis quidam fructus Genitoris? Si vero hac ratione illum se ha- bere conceditis, erit profecto etiam consubstantia- lis; at si solum ministerio vocis nudaque appella- tione genimen vocatur, dicatur etiam a vobis crea- tura esse, ut manifestior sit vestra blasphemia. ALIUD. Ex objectione Aetii. Si indivisibilis, inquit, secundum essentiam est Deus, non essentiæ separatione genimen generatun est, sed constitutum est ex voluntate. Quo pacto autem ejusdem essentiæ esse possit natura consti- tuta cum eam constituente ? Solutio objectionis. lugeus hoc ac praeclarum, ut eximimant, so- phisma, quo colligunt ex eo quod separari divina essentia uon possit, ejusdem essentiæ esse Filium cum Patre, quo pacto non concedatur ab iis qui recte de rebus judicant? At dicant nobis contentiosi istl. Non enim quia indivisibilis est secundum es- sentiam Deus, ideo etiam generativa facultate ca- ret, juxta vestram opinionem. Neque rursus quia Indivisibilis est secundum essentiam, declaratur generare non posse. At vero si se Deum honerare existimant, tribuentes illi quod dividi non possit, sed generandi facultate privantes, ut ex hoc inſe- raut Deum ex voluntate constituisse Filium, hoc contra audiant louge majorem præstantioremque splendore voluntatis esse naturalis actionis gra- tiam. Dignius enim est ita sentire, Deum indivise ex se generare, ineffabili quodam et incomprehensibili modo, quam, ut vos opinamíni, quia dividi et sepa- rari non potest, neque generare posse. ALIUD. Si voluntate, ut dicitis, Filium constituit Pater, temere etiam vocatur Filius. Quod enim ex esson- tia Patris non processit, quo pacto vocetur Filius ? Quod vero ex aliquo secundum naturam procedit, veram etiamı geniminis appellationem habet. Geni- tus itaque cum sit Filius, coessentialis etiam Patri est. Una enim est natura gignentium et eorum quæ gignuntur. ALIUD. Si, quemadmodum vos censetis falsi et fallentes,

Α νώμενοι, οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς προῆλθεν ὁ Υἱὸς, ὑπέστη δὲ ἐξουσιαστικῶς, καὶ ἔστιν αὐτὸς ἡ σοφία καὶ δύναμις τοῦ Πατρὸς οὔτε σοφὸς κατὰ φύ σιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, οὔτε μὴν δυνατός. Εἰ δὲ, κατά τὴν ἀμαθεστάτην ὑμῶν πρότασιν, ἔξωθεν ὑπέστησε τὸν Υἱὸν, ὅς ἐστιν αὐτοῦ σοφία καὶ δύναμις, ἀλλ' ἔστι κατὰ φύσιν σοφός τε καὶ δυνατός, ἀνάγκη πάσα καὶ τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας εἶναι λέγειν, εἰ δὲ τοῦτο, καὶ ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Αναγκαῖον ἐρέσθαι τοὺς ὅσοι τὸν Υἱὸν κατ' ἐξω ουσίαν ὑποστῆναι τὴν τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐκ ἐξ αὐτοῦ γεγεννῆσθαί φασι, τί τὸ πεπεικὸς τὸν Πατέρα τὸν Υἱὸν ὑποστῆσαι κατὰ τὸν ὑμῶν ἀμαθῆ λόγον. Αναγ καίως ἄρα τοῦτο πεποίηκεν, ἢ χαρίσασθαι τῷ Υἱῷ βουληθείς, ὅτι δὴ καὶ αὐτὸν εἰς ὑπόστασιν ἄγοι καθά- περ καὶ ἡμᾶς. Εἰ μὲν οὖν ἀναγκαίως ἀνάγκῃ δώ σετε τὸν Θεὸν ὑποκεῖσθαι, εἰ δὲ μὴ τοῦτο, χαρίσα- σθαι δὲ βουληθέντα τῷ Υἱῷ, ἑαυτῷ χαρισάμενος φανεῖται τὸ εἶναι δημιουργὸς καὶ δυνατὸς καὶ σοφές, εἴ γε ἐν γιῷ ταῦτά ἐστι. « Πάντα γὰρ δι' αὐτοῦ ἐγένετο, φησὶν ἡ Γραφή, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. Καὶ πάλιν, ο Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. » ᾿Αλλὰ μὴν οὐχ ἑαυτῷ ταῦτα χαρίζεσθαί φαμεν τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, ἀλλ᾽ εἶναι φυσικῶς σοφών τε καὶ δυνατόν. Οὐκ ἐξουσιαστικῶς ἄρα τὸν Υἱόν ὑπέστησε, καθ' ὑμᾶς, ἀλλὰ τῆς οἰκείας φύσεως έχει καρπόν· ἐπειδὴ δὲ τοῦτο, καὶ ὁμοούσιος. Τὸ γὰρ ἐκ Θεοῦ προελθὸν κατὰ φύσιν, οὐκ ἀλλότριον αὐτοῦ. Οτι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ὁμοούσιος ο Υιός. Εἰ δι' ήν ἔλαβε μορφὴν ὁ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, ὁμοούσιος ἡμῶν ὅτι ἐξ ἡμῶν, ἔστι δὲ μορφὴ Θεοῦ ὁ Υιός, ὁμοούσιος ἄρα ἐκείνῳ, οὗ καὶ ἔστι μορφή; ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς φωτὶ τὸ ἀπαύγασμα αὐτοῦ ἐστιν ὁμοούσιον, ὁ δὲ Υἱὸς τοῦ ἀϊδίου φωτός ἐστιν ἀπαύ γασμα, ὁμοούσιος ἄρα καὶ αὐτὸς τῷ φωτὶ, οὗ καὶ ἔστιν ἀπαύγασμα, τῶν ὑποδειγμάτων κατά τι μέρος τῆς οἰκείας φύσεως εἰς τὸ ὅμοιον παραγομένων. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἴσον ἐν νοητοῖς οὐ ποσότητι μετρητόν, το δ' οὕτως ἴσον, καὶ ὁμότιμον ἐξ ἀνάγκης καὶ ὁμοού- στον, ἔστι δὲ ἴσος καὶ ὁμότιμος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός, κατὰ τὰ θεῖα Λόγια, ἐξ ἀνάγκης ἔσται καὶ ὁμοούσιος· τοῦ ἴσου κατὰ τὸ ποσὸν ἐν ἀσωμάτῳ φύσει μὴ θεω - ρουμένου, ἀλλὰ μᾶλλον ἐν οὐσίας ταυτότητα. ΑΛΛΟ. Εἰ τὰ κατ' ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ οὐ θέσει, γεννώμενα, ὁμοούσια τῶν κατ' ἀλήθειαν γεννώντων ώμολόγηται, ἔστι δὲ τῶν κατ' ἀλήθειαν γεννηθέντων ὁ Υἱὸς ἤπερ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. no: ex essentia Patris processit Filius, sed ex vo- Juntate Patris constitutus est, et est ipse sapientia ac potentia Patris, certe neque sapiens est secun- dum naturamı, neque potens Pater. Si vero (juxta ineptissimam vestram propositionem) extrinsecus constituit Filium, qui quidem ipsius sapientia et po- tentia est, sed est ex sua natura sapiens el potens, necessarium omnino est, etiam Filium ex essentia Patris esse, atque ita etiam consubstantialem, ALIUD. Necesse est ut qui Filium ex voluntate Patris constitutum esse contendunt, non autem ex ipso ge- nitum, dicant quid moverit Patrem ut Filium con- stitueret, ut ipsi inepte loquuntur. Necessario igi- tur hoc fecit : aut Filio id largiri voluit, ut illum ad B esse traduceret perinde ac nos. Si igitur necessario, jam Deum necessitati subjectum esse concedetis ; siu contra Patrem hoc Filio largiri voluisse dicitis, sibiipsi potius id largitus esse videbitur, ut sit creator, et potens ac sapiens: siquidem Filio hæc insunt. ‹ Omnia enim per ipsum facta sunt, inquit Scriptura, et sine ipso factum est nihil ". » Et rur- sum, ‹ Christus Dei potentia et sapientia ***. » Cœ- terum nos non sibi ipsi hæc largitum esse Deum ac Patrem dicimus, sed esse naturaliter sapientein et potentem. Non igitur ex voluntate constitnit Filium, ut vos opinamini, sed veluti naturæ suæ fru- ctus est, quod cum ita sit, etiam consubstantialis est. Quod enim naturaliter ex Deo procedit, alie- num ab eo esse non potest. Quod Deo ac Patri consubstantialis sit Filius. Si propter formam quam accepit, in forma Dei exsistens, consubstantialis nobis est, quia ex nobis est, est autem forma Dei Filius, consubstantialis igitur ei est, cujus est forma. ALIUD. Si nostro lumini splendor ejus consubstantialis est, Filius autem æterni luminis est splendor; con- substantialis igitur etiam ipse est lumini, cujus est splendor, cum exempla parte aliqua suæ naturæ in simile conveniant. ALIUD. Quemadmodum æqualitas in intellectualibus non quantitàte æstimatur, et quod ita æquale est, neces- sario etiam par dignitate ac consubstantiale est, Filius autem est par dignitate Patri, ut sacra Scri- plura testatur; necessario etiam consubstantialis erit : æqualitate nimirum illa, non ratione quanti- tatis in natura incorporea æstimata, sed potius iden- titate essentiæ. ALIUD. Si quæ vere ac naturaliter genita sunt, non au- tem adoptione, dubium non est quin sint consub- stantialia cum iis qui vere ac naturaliter genuerunt, 15* | Cor. 1, 24, ** Joan. 1, 3. C D

τῶν κατὰ θέτον, ὁμοούσιος ἄρα τῷ κατ' ἀλήθειαν αὐτόν, ἀπ' τὰ θέσει, γεγεννηκότι θεῷ. ΑΛΛΟ. Ε τὸ οὐσιωδῶς γεννώμενον κληρονομεῖ τὴν τοῦ γενηκότος οὐσίαν, ἔχον ταύτην ἐν ἑαυτῷ, ἔχει δὲ είπε τὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, οὐσιωδῶς ἄρα γεγέν- ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν μετὰ τὸν Υἱὸν ἐκ μὴ ὄντων οὐσίας ἀρίστησιν, ὑφίστησι δὲ ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα τῶν μετ' αὐτὸν ἔσται συγγενής, ἀλλὰ τῷ ἐκ μὴ ὄντων ὑφο ιστώντι ὁμοούσιος. Τὰ γὰρ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας όντα, καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας ώμολόγηται. ΑΛΛΟ. Εἰ τὰ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας απαραλλάκτως ὑπάρ για, καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας ὡμολόγηνται, ἔστι δὲ * αὐτῆς τῷ Πατρὶ ἐνεργείας ὁ Υἱὸς, πάντα ὅσα εκεῖ καὶ αὐτὸς ὁμοίως ποιῶν, ὁμολογουμένως ἔσται καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας, διὰ τὸ καὶ τῆς αὐτῆς εἶναι Ενεργείας. ΑΛΛΟ. Εἰ φύσει Θεός ἐστιν ὁ Πατήρ, ἀλλ᾽ οὐ μετοχῇ, ἔστι δε φύσει θεὸς καὶ ὁ Υἱός. Εἴπερ τῶν κατὰ μετοχήν υπερέχει, τῆς αὐτῆς ἄρα φύσεως ἔσται τῷ Πατρὶ, Ε ν τοῖς κατὰ μετοχήν. ΑΛΛΟ. Η μετοχή, ἀλλ' οὐ φύσει, θεὸς ὁ Υἱός, πολλοὶ δὲ ε κατά μετοχὴν θεοί, οὐδὲν ἄρα πλεονάζει τῶν πολλῶν εἰς ὑπεροχήν οὐσίας. Εἰ δὲ μὴ ἔσται μετοχῇ, ὅτι τῶν κατὰ μετοχὴν αὐτός ἐστι ποιητής, τῆς αὐτῆς ἄρα φύσεως ἔσται τῷ Πατρὶ, ἀλλ᾽ οὐ τοῖς κατὰ μετοχήν. ΑΛΛΟ. Εἰ πάσα οὐσία λογική, οὐ μόνῳ τῷ θέλειν, ἀλλὰ καὶ τῷ ἐνεργεῖν καὶ πάσχειν δημιουργεί, μόνη δὲ ἡ ἐγέννητος οὐσία τῷ θέλειν καὶ μὴ πάσχειν, θέλων δὲ καὶ μὴ πάσχων δημιουργεῖ ὁ Υἱός, τῆς ἐν θελήσει μόνη δημιουργούσης οὐσίας ἐστὶν, ἀλλ' οὐ τῆς ἐν- εργούσης κατὰ πάθος. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ γεννῆσαν οὐ νόθον, ὁμοούσιον ἑαυτῷ γεγέννηκε, γεγέννηκε δὲ ὁ Θεὸς τὸν Μονογενῆ, οὐκ όντα νόθον, ὁμοούσιον ἄρα ἑαυτῷ γεγέννηκεν. Εἰ δὲ γεννᾷ μὲν, νόθον δὲ γεννήσας οὐ γεγέννηκε. Χείρον γὰρ τὸ παρὰ φύσιν τοῦ μηδόλως γεγεννῆσθαι. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸν Μονογενή γεννήσας ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ κρειττόνως ἡμῶν γεγέννηκε, γεννῶντες δὲ ἡμεῖς τροῦ πάρχομεν τῶν γεγεννημένων, Θεὸς ἄρα γεννῶν σε προϋπάρχει. Εἰ δὲ ὡσαύτως ἡμῖν γεγέννηκεν Αι 15% THESAURUS. A Filius autem est ex iis qui vere geniti sunt, longe - PATROL. GR. LXXV. B C D que præstantior quam qui adoptione; consubstantia- lis itaque est Deo qui eum non adoptione, sed vera ac naturaliter genuit. ALIUD. Si quod substantialiter genitum est, genitoris es- sentiam possidet, habens eam in se : Filius vero pos - sidet omnia quæ Patris sunt; essentialiter ergo ge- nitus est. ALIUD. Si nemo post Filium ex nihilo substantias pro- ducit, producit autem Fillus : non igitur erit ejus- dem generis cum iis qui post ipsum sunt, sed illi qui ex nihilo producit consubstantialis. Quæ enim ejusdem actionis operationisque sunt, ejusdem etiam sunt substantiæ. ALIUD. Si quæ ejusdem prorsus actionis operationisque sunt, ejusdem et substantiæ sunt, et Filius ejusdem est cum Patre actionis, omnia quæ facit Pater simi- liter et ipse faciens, erit certe etiam ejusdem essen- tiae, ideo quod ejusdem sit operationis. ALIUD. Si Pater est naturaliter Deus, non autem partici- patione, est vero etiam Filius naturaliter Deus. si iis qui participatione dii fiunt longe est superior: ejusdem ergo naturæ erit cum Patre, non autem cum iis qui participant. ALIUD. . Si participatione, non autem natura, Deus est Filius, multi vero sunt participatione dii, nibil itaque dignitate essentiæ aliis antecellit. Si vero nou participatione (ipse enim est omnium qui participant creator), ejusdem igitur erit naturæ cum Patre, non cum iis qui participant. ALIUD. Si omnis essentia rationalis, non voluntate sola, sed ɔgendo et patiendo operatur : sola autem inge- nita essentia volendo et non patiendo : volens vero et non patiens operatur Filius; ejus ergo essentia est quæ voluntate sola operatur, non per passio- nem. ALIUD. Si quidquid genuit non spurium, consubstantiale sibi ipsi genuit, Deus autem genuit Unigenitum, non spurium ; ergo consubstantialem sibi genuit. Si qui- dem gignit, sed spurium gignens non genuit. Pejus enim est præter naturam esse, quam in universum genitum non esse. ALIUD. Si cum Deus ac Pater Unigenitum genuit longe praestantiore modo quam nos genuit; nos vero cum generamus priores quam qui ex nobis gignuntur exsislimus; Deus ergo Filium gignens prior ipso non

τῶν κατὰ θέτον, ὁμοούσιος ἄρα τῷ κατ' ἀλήθειαν αὐτόν, ἀπ' τὰ θέσει, γεγεννηκότι θεῷ. ΑΛΛΟ. Ε τὸ οὐσιωδῶς γεννώμενον κληρονομεῖ τὴν τοῦ γενηκότος οὐσίαν, ἔχον ταύτην ἐν ἑαυτῷ, ἔχει δὲ είπε τὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, οὐσιωδῶς ἄρα γεγέν- ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν μετὰ τὸν Υἱὸν ἐκ μὴ ὄντων οὐσίας ἀρίστησιν, ὑφίστησι δὲ ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα τῶν μετ' αὐτὸν ἔσται συγγενής, ἀλλὰ τῷ ἐκ μὴ ὄντων ὑφο ιστώντι ὁμοούσιος. Τὰ γὰρ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας όντα, καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας ώμολόγηται. ΑΛΛΟ. Εἰ τὰ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας απαραλλάκτως ὑπάρ για, καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας ὡμολόγηνται, ἔστι δὲ * αὐτῆς τῷ Πατρὶ ἐνεργείας ὁ Υἱὸς, πάντα ὅσα εκεῖ καὶ αὐτὸς ὁμοίως ποιῶν, ὁμολογουμένως ἔσται καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας, διὰ τὸ καὶ τῆς αὐτῆς εἶναι Ενεργείας. ΑΛΛΟ. Εἰ φύσει Θεός ἐστιν ὁ Πατήρ, ἀλλ᾽ οὐ μετοχῇ, ἔστι δε φύσει θεὸς καὶ ὁ Υἱός. Εἴπερ τῶν κατὰ μετοχήν υπερέχει, τῆς αὐτῆς ἄρα φύσεως ἔσται τῷ Πατρὶ, Ε ν τοῖς κατὰ μετοχήν. ΑΛΛΟ. Η μετοχή, ἀλλ' οὐ φύσει, θεὸς ὁ Υἱός, πολλοὶ δὲ ε κατά μετοχὴν θεοί, οὐδὲν ἄρα πλεονάζει τῶν πολλῶν εἰς ὑπεροχήν οὐσίας. Εἰ δὲ μὴ ἔσται μετοχῇ, ὅτι τῶν κατὰ μετοχὴν αὐτός ἐστι ποιητής, τῆς αὐτῆς ἄρα φύσεως ἔσται τῷ Πατρὶ, ἀλλ᾽ οὐ τοῖς κατὰ μετοχήν. ΑΛΛΟ. Εἰ πάσα οὐσία λογική, οὐ μόνῳ τῷ θέλειν, ἀλλὰ καὶ τῷ ἐνεργεῖν καὶ πάσχειν δημιουργεί, μόνη δὲ ἡ ἐγέννητος οὐσία τῷ θέλειν καὶ μὴ πάσχειν, θέλων δὲ καὶ μὴ πάσχων δημιουργεῖ ὁ Υἱός, τῆς ἐν θελήσει μόνη δημιουργούσης οὐσίας ἐστὶν, ἀλλ' οὐ τῆς ἐν- εργούσης κατὰ πάθος. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ γεννῆσαν οὐ νόθον, ὁμοούσιον ἑαυτῷ γεγέννηκε, γεγέννηκε δὲ ὁ Θεὸς τὸν Μονογενῆ, οὐκ όντα νόθον, ὁμοούσιον ἄρα ἑαυτῷ γεγέννηκεν. Εἰ δὲ γεννᾷ μὲν, νόθον δὲ γεννήσας οὐ γεγέννηκε. Χείρον γὰρ τὸ παρὰ φύσιν τοῦ μηδόλως γεγεννῆσθαι. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸν Μονογενή γεννήσας ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ κρειττόνως ἡμῶν γεγέννηκε, γεννῶντες δὲ ἡμεῖς τροῦ πάρχομεν τῶν γεγεννημένων, Θεὸς ἄρα γεννῶν σε προϋπάρχει. Εἰ δὲ ὡσαύτως ἡμῖν γεγέννηκεν Αι 15% THESAURUS. A Filius autem est ex iis qui vere geniti sunt, longe - PATROL. GR. LXXV. B C D que præstantior quam qui adoptione; consubstantia- lis itaque est Deo qui eum non adoptione, sed vera ac naturaliter genuit. ALIUD. Si quod substantialiter genitum est, genitoris es- sentiam possidet, habens eam in se : Filius vero pos - sidet omnia quæ Patris sunt; essentialiter ergo ge- nitus est. ALIUD. Si nemo post Filium ex nihilo substantias pro- ducit, producit autem Fillus : non igitur erit ejus- dem generis cum iis qui post ipsum sunt, sed illi qui ex nihilo producit consubstantialis. Quæ enim ejusdem actionis operationisque sunt, ejusdem etiam sunt substantiæ. ALIUD. Si quæ ejusdem prorsus actionis operationisque sunt, ejusdem et substantiæ sunt, et Filius ejusdem est cum Patre actionis, omnia quæ facit Pater simi- liter et ipse faciens, erit certe etiam ejusdem essen- tiae, ideo quod ejusdem sit operationis. ALIUD. Si Pater est naturaliter Deus, non autem partici- patione, est vero etiam Filius naturaliter Deus. si iis qui participatione dii fiunt longe est superior: ejusdem ergo naturæ erit cum Patre, non autem cum iis qui participant. ALIUD. . Si participatione, non autem natura, Deus est Filius, multi vero sunt participatione dii, nibil itaque dignitate essentiæ aliis antecellit. Si vero nou participatione (ipse enim est omnium qui participant creator), ejusdem igitur erit naturæ cum Patre, non cum iis qui participant. ALIUD. Si omnis essentia rationalis, non voluntate sola, sed ɔgendo et patiendo operatur : sola autem inge- nita essentia volendo et non patiendo : volens vero et non patiens operatur Filius; ejus ergo essentia est quæ voluntate sola operatur, non per passio- nem. ALIUD. Si quidquid genuit non spurium, consubstantiale sibi ipsi genuit, Deus autem genuit Unigenitum, non spurium ; ergo consubstantialem sibi genuit. Si qui- dem gignit, sed spurium gignens non genuit. Pejus enim est præter naturam esse, quam in universum genitum non esse. ALIUD. Si cum Deus ac Pater Unigenitum genuit longe praestantiore modo quam nos genuit; nos vero cum generamus priores quam qui ex nobis gignuntur exsislimus; Deus ergo Filium gignens prior ipso non

ἐκ τῆς ἑαυτῶν οὐσίας, καὶ Θεὸς ἄρα ἐκ τῆς ἑαυτοῦ γεγέννηκεν οὐσίας. Διόπερ ὁμοούσιον αὐτῷ τὸ ἐξ αὐτοῦ πάντως που καὶ ἀναγκαίως τίθεσθαι χρή. (οὐκ ἂν γὰρ εἴποι τις ήττόνως), γεννῶμεν δ' ἡμεῖς Σιν, 28, ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν γενητῶν ὁ καθόλου κόσμος ὥσπερ τι γένος ἐστί, τοῦ δὲ γένους τὸ κατὰ μέρος εἶδος, ἔστι δὲ γε- νητὸς ὁ Υἱός, εἶδος ἄρα ἐστὶ τοῦ γένους, τουτέστι τοῦ κόσμου. Εἰ δὲ μὴ ἔστιν εἶδος τοῦ κόσμου, διὰ τὸ καὶ προϋπάρχειν αὐτοῦ, τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι προς υπάρχειν τὸ εἶδος τοῦ γένους, οὐδὲ ἐκ τοῦ κόσμου όλως ἐστίν. Εἰ δὲ τοῦτο, τοῦ κοσμοποιοῦ, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ κόσμου, ἐξ ἀνάγκης ἔσται ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν ὄντων τὸ μὲν ἐστὶ Θεὸς, τὸ δὲ κόσμος, ἐξ ἀνάγκης ὁ Υἱὸς ἢ κόσμου ἴδιος ἐστι κατὰ τὴν γένε σιν, ἢ Θεοῦ κατὰ τὴν οὐσίαν. Ἐπειδὴ δὲ μὴ κόσμου ἴδιος τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι τὸ ἴδιον ὑπὸ ἰδίου δημιουρ γεῖσθαί ποτε, τοῦ κοσμοποιοῦ ἄρα Θεοῦ ὁμοούσιος ἐστιν. ΛΟΓΟΣ ΙΑ΄. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· Ὁ Πατὴρ μείζων μου ἐστιν. » Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Τὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν λαχόντα, φησίν, ὁμοφυή τε ὄντα οὐκ ἔχουσι καθ᾿ ἑαυτῶν φυσικῶς τὸ μεῖζον, ἀλλ᾽ οὔτε τὸ ἔλαττον. Οὐ γὰρ μείζων ἄνθρωπος ἀν θρώπου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἱππος ἵππου τυχόν. Εἰ τοίνυν ἑαυτοῦ μείζονα φησιν ὁ Υἱὸς εἶναι τὸν Πατέρα, ὁμοούσιον δὲ ὁμοουσίου οὐκ ἂν εἴη μεῖζον κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, οὐκ ἄρα ὁμοούσιος αὐτῷ ἐστιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εδει τοὺς χριστομάχους πανταχόθεν τὴν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς ἀλήθειαν θηρᾶσθαι σπουδάζειν, τὰ περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάζοντας· οὐ πρὸς τὰς οἰ κείας ἡδονὰς ἑαυτοῖς ἀναπλάττειν συλλογισμούς, καὶ πλοκὰς ἐπινοεῖν νοημάτων διεστραμμένων. Εἰ γὰρ σκανδαλίζονται λέγοντος τοῦ Υἱοῦ· 'Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν, ο ὠφελείσθωσαν ἀκούοντες περὶ αὐτοῦ· οὓς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Ο δὴ τρανότατα καὶ Ιωάννης φησίν· Οτι Πατέρα ίδιον ἔλεγε τὸν Θεόν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων φωνὴν, ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρός ἐστι, πως ἔσται πρὸς αὐτὸν ἑτεροούσιος; Εροῦμεν γὰρ αὐτοῖς καὶ ἡμεῖς ὅτι τὰ ἰσότητι πρὸς ἄλληλα φυσικώς κεί μενα ἔσται πάντως καὶ ὁμοούσια· ὥσπερ ἄνθρωπος ἀνθρώπῳ, καὶ ἵππος ἵππῳ. ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τῶν ἀσωμάτων τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον οὐ μεγέθει κρίνεται, σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτο, ἀλλὰ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitit. Si autom Deus pari ratione qua nos, gignlt A (nemo enim dixerit deteriore modo illum gignere), nos vero ex nostra ipsorum substantia gignimus : Deus itaque etiam ex sua ipsius essentia genuit. Quocirca consubstantiale ei omnino id quod ex ipso genitum est, necessario statuendum est. ALIUD. Si omnium creaturarum mundus universalis vel uti genus est, particularia vero sunt generis spe• cies, factus autem est Filius; species igitur est generis, hoc est mundi. Si vero species mundi non est, quia nimirum ante mundum exstitit, nequo seri potest ut species prius exsistat quam genus, ex mando prorsus non est. Quod si ita est, non mundo, sed creatori mundi consubstantialis erit. ALIUD. -Si-eorum quæ sunt, aliud est Deus, aliud mun- dus, necessario Filius aut mundo secundum ortum suum proprius erit, aut Deo secundum essen - tiam. Cum vero mundo proprius non sit, quia fieri non potest ut proprium a proprio creetur, erit igitur creatori mundi Deo consubstantialis. ASSERTIO XI. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicto. ‹ Pater major me est. » Objectio Eunomii. Quae eadem, inquit, substantia constant et ejus- dem natura sunt, non recipiunt in se naturaliter magis, neque minus. Neque enim homo, ratione substantiæ, magis homo est quam alius, ut nec equus equo. Si ergo Filius dicit Patrem se majorem esse, consubstantiale autem consubstantiali majus esse non potest ratione substantiæ; non est igitur ei consubstantialis. Solutio objectionis. Oportebat sane istos Christi hostes undequaque veritatem sacris Litteris traditam investigare, ea quæ de Patre et Filio dicuntur expendentes; non autem pro sua libidine syllogismos ellingere, atque argumentorum nexus excogitare. Si enim offendun- tur dicente Filio : « Pater major me est " : : ju- ventur audientes de ipso dictum : • Qui cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est se esse equalem Deo . . Quod et Joannes apertissime di- cit : « Quia Patrem suum dicebat Deum, æqualem seipsum faciens Deo ". › Si ergo, juxta sanctorum vocem, æqualis Patri est, quonam pacto erit diver- sæ ab eo substantia? Dicemus enim eis etiam nos quod quæ naturæ æqualitate inter se conveniunt, consubstantialia esse necesse sit, quemadmodum homo homini, et equus equo. ALIUD. In incorporeis majus et minus non quantitate æstimantur, corporum enim id proprium est, sed Joan. Philipp. 11, 6. Joan. V, B D 48.

ἐκ τῆς ἑαυτῶν οὐσίας, καὶ Θεὸς ἄρα ἐκ τῆς ἑαυτοῦ γεγέννηκεν οὐσίας. Διόπερ ὁμοούσιον αὐτῷ τὸ ἐξ αὐτοῦ πάντως που καὶ ἀναγκαίως τίθεσθαι χρή. (οὐκ ἂν γὰρ εἴποι τις ήττόνως), γεννῶμεν δ' ἡμεῖς Σιν, 28, ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν γενητῶν ὁ καθόλου κόσμος ὥσπερ τι γένος ἐστί, τοῦ δὲ γένους τὸ κατὰ μέρος εἶδος, ἔστι δὲ γε- νητὸς ὁ Υἱός, εἶδος ἄρα ἐστὶ τοῦ γένους, τουτέστι τοῦ κόσμου. Εἰ δὲ μὴ ἔστιν εἶδος τοῦ κόσμου, διὰ τὸ καὶ προϋπάρχειν αὐτοῦ, τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι προς υπάρχειν τὸ εἶδος τοῦ γένους, οὐδὲ ἐκ τοῦ κόσμου όλως ἐστίν. Εἰ δὲ τοῦτο, τοῦ κοσμοποιοῦ, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ κόσμου, ἐξ ἀνάγκης ἔσται ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν ὄντων τὸ μὲν ἐστὶ Θεὸς, τὸ δὲ κόσμος, ἐξ ἀνάγκης ὁ Υἱὸς ἢ κόσμου ἴδιος ἐστι κατὰ τὴν γένε σιν, ἢ Θεοῦ κατὰ τὴν οὐσίαν. Ἐπειδὴ δὲ μὴ κόσμου ἴδιος τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι τὸ ἴδιον ὑπὸ ἰδίου δημιουρ γεῖσθαί ποτε, τοῦ κοσμοποιοῦ ἄρα Θεοῦ ὁμοούσιος ἐστιν. ΛΟΓΟΣ ΙΑ΄. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· Ὁ Πατὴρ μείζων μου ἐστιν. » Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Τὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν λαχόντα, φησίν, ὁμοφυή τε ὄντα οὐκ ἔχουσι καθ᾿ ἑαυτῶν φυσικῶς τὸ μεῖζον, ἀλλ᾽ οὔτε τὸ ἔλαττον. Οὐ γὰρ μείζων ἄνθρωπος ἀν θρώπου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἱππος ἵππου τυχόν. Εἰ τοίνυν ἑαυτοῦ μείζονα φησιν ὁ Υἱὸς εἶναι τὸν Πατέρα, ὁμοούσιον δὲ ὁμοουσίου οὐκ ἂν εἴη μεῖζον κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, οὐκ ἄρα ὁμοούσιος αὐτῷ ἐστιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εδει τοὺς χριστομάχους πανταχόθεν τὴν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς ἀλήθειαν θηρᾶσθαι σπουδάζειν, τὰ περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάζοντας· οὐ πρὸς τὰς οἰ κείας ἡδονὰς ἑαυτοῖς ἀναπλάττειν συλλογισμούς, καὶ πλοκὰς ἐπινοεῖν νοημάτων διεστραμμένων. Εἰ γὰρ σκανδαλίζονται λέγοντος τοῦ Υἱοῦ· 'Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν, ο ὠφελείσθωσαν ἀκούοντες περὶ αὐτοῦ· οὓς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Ο δὴ τρανότατα καὶ Ιωάννης φησίν· Οτι Πατέρα ίδιον ἔλεγε τὸν Θεόν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων φωνὴν, ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρός ἐστι, πως ἔσται πρὸς αὐτὸν ἑτεροούσιος; Εροῦμεν γὰρ αὐτοῖς καὶ ἡμεῖς ὅτι τὰ ἰσότητι πρὸς ἄλληλα φυσικώς κεί μενα ἔσται πάντως καὶ ὁμοούσια· ὥσπερ ἄνθρωπος ἀνθρώπῳ, καὶ ἵππος ἵππῳ. ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τῶν ἀσωμάτων τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον οὐ μεγέθει κρίνεται, σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτο, ἀλλὰ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitit. Si autom Deus pari ratione qua nos, gignlt A (nemo enim dixerit deteriore modo illum gignere), nos vero ex nostra ipsorum substantia gignimus : Deus itaque etiam ex sua ipsius essentia genuit. Quocirca consubstantiale ei omnino id quod ex ipso genitum est, necessario statuendum est. ALIUD. Si omnium creaturarum mundus universalis vel uti genus est, particularia vero sunt generis spe• cies, factus autem est Filius; species igitur est generis, hoc est mundi. Si vero species mundi non est, quia nimirum ante mundum exstitit, nequo seri potest ut species prius exsistat quam genus, ex mando prorsus non est. Quod si ita est, non mundo, sed creatori mundi consubstantialis erit. ALIUD. -Si-eorum quæ sunt, aliud est Deus, aliud mun- dus, necessario Filius aut mundo secundum ortum suum proprius erit, aut Deo secundum essen - tiam. Cum vero mundo proprius non sit, quia fieri non potest ut proprium a proprio creetur, erit igitur creatori mundi Deo consubstantialis. ASSERTIO XI. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicto. ‹ Pater major me est. » Objectio Eunomii. Quae eadem, inquit, substantia constant et ejus- dem natura sunt, non recipiunt in se naturaliter magis, neque minus. Neque enim homo, ratione substantiæ, magis homo est quam alius, ut nec equus equo. Si ergo Filius dicit Patrem se majorem esse, consubstantiale autem consubstantiali majus esse non potest ratione substantiæ; non est igitur ei consubstantialis. Solutio objectionis. Oportebat sane istos Christi hostes undequaque veritatem sacris Litteris traditam investigare, ea quæ de Patre et Filio dicuntur expendentes; non autem pro sua libidine syllogismos ellingere, atque argumentorum nexus excogitare. Si enim offendun- tur dicente Filio : « Pater major me est " : : ju- ventur audientes de ipso dictum : • Qui cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est se esse equalem Deo . . Quod et Joannes apertissime di- cit : « Quia Patrem suum dicebat Deum, æqualem seipsum faciens Deo ". › Si ergo, juxta sanctorum vocem, æqualis Patri est, quonam pacto erit diver- sæ ab eo substantia? Dicemus enim eis etiam nos quod quæ naturæ æqualitate inter se conveniunt, consubstantialia esse necesse sit, quemadmodum homo homini, et equus equo. ALIUD. In incorporeis majus et minus non quantitate æstimantur, corporum enim id proprium est, sed Joan. Philipp. 11, 6. Joan. V, B D 48.

ἐκ τῆς ἑαυτῶν οὐσίας, καὶ Θεὸς ἄρα ἐκ τῆς ἑαυτοῦ γεγέννηκεν οὐσίας. Διόπερ ὁμοούσιον αὐτῷ τὸ ἐξ αὐτοῦ πάντως που καὶ ἀναγκαίως τίθεσθαι χρή. (οὐκ ἂν γὰρ εἴποι τις ήττόνως), γεννῶμεν δ' ἡμεῖς Σιν, 28, ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν γενητῶν ὁ καθόλου κόσμος ὥσπερ τι γένος ἐστί, τοῦ δὲ γένους τὸ κατὰ μέρος εἶδος, ἔστι δὲ γε- νητὸς ὁ Υἱός, εἶδος ἄρα ἐστὶ τοῦ γένους, τουτέστι τοῦ κόσμου. Εἰ δὲ μὴ ἔστιν εἶδος τοῦ κόσμου, διὰ τὸ καὶ προϋπάρχειν αὐτοῦ, τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι προς υπάρχειν τὸ εἶδος τοῦ γένους, οὐδὲ ἐκ τοῦ κόσμου όλως ἐστίν. Εἰ δὲ τοῦτο, τοῦ κοσμοποιοῦ, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ κόσμου, ἐξ ἀνάγκης ἔσται ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν ὄντων τὸ μὲν ἐστὶ Θεὸς, τὸ δὲ κόσμος, ἐξ ἀνάγκης ὁ Υἱὸς ἢ κόσμου ἴδιος ἐστι κατὰ τὴν γένε σιν, ἢ Θεοῦ κατὰ τὴν οὐσίαν. Ἐπειδὴ δὲ μὴ κόσμου ἴδιος τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι τὸ ἴδιον ὑπὸ ἰδίου δημιουρ γεῖσθαί ποτε, τοῦ κοσμοποιοῦ ἄρα Θεοῦ ὁμοούσιος ἐστιν. ΛΟΓΟΣ ΙΑ΄. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· Ὁ Πατὴρ μείζων μου ἐστιν. » Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Τὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν λαχόντα, φησίν, ὁμοφυή τε ὄντα οὐκ ἔχουσι καθ᾿ ἑαυτῶν φυσικῶς τὸ μεῖζον, ἀλλ᾽ οὔτε τὸ ἔλαττον. Οὐ γὰρ μείζων ἄνθρωπος ἀν θρώπου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἱππος ἵππου τυχόν. Εἰ τοίνυν ἑαυτοῦ μείζονα φησιν ὁ Υἱὸς εἶναι τὸν Πατέρα, ὁμοούσιον δὲ ὁμοουσίου οὐκ ἂν εἴη μεῖζον κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, οὐκ ἄρα ὁμοούσιος αὐτῷ ἐστιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εδει τοὺς χριστομάχους πανταχόθεν τὴν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς ἀλήθειαν θηρᾶσθαι σπουδάζειν, τὰ περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάζοντας· οὐ πρὸς τὰς οἰ κείας ἡδονὰς ἑαυτοῖς ἀναπλάττειν συλλογισμούς, καὶ πλοκὰς ἐπινοεῖν νοημάτων διεστραμμένων. Εἰ γὰρ σκανδαλίζονται λέγοντος τοῦ Υἱοῦ· 'Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν, ο ὠφελείσθωσαν ἀκούοντες περὶ αὐτοῦ· οὓς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Ο δὴ τρανότατα καὶ Ιωάννης φησίν· Οτι Πατέρα ίδιον ἔλεγε τὸν Θεόν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων φωνὴν, ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρός ἐστι, πως ἔσται πρὸς αὐτὸν ἑτεροούσιος; Εροῦμεν γὰρ αὐτοῖς καὶ ἡμεῖς ὅτι τὰ ἰσότητι πρὸς ἄλληλα φυσικώς κεί μενα ἔσται πάντως καὶ ὁμοούσια· ὥσπερ ἄνθρωπος ἀνθρώπῳ, καὶ ἵππος ἵππῳ. ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τῶν ἀσωμάτων τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον οὐ μεγέθει κρίνεται, σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτο, ἀλλὰ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitit. Si autom Deus pari ratione qua nos, gignlt A (nemo enim dixerit deteriore modo illum gignere), nos vero ex nostra ipsorum substantia gignimus : Deus itaque etiam ex sua ipsius essentia genuit. Quocirca consubstantiale ei omnino id quod ex ipso genitum est, necessario statuendum est. ALIUD. Si omnium creaturarum mundus universalis vel uti genus est, particularia vero sunt generis spe• cies, factus autem est Filius; species igitur est generis, hoc est mundi. Si vero species mundi non est, quia nimirum ante mundum exstitit, nequo seri potest ut species prius exsistat quam genus, ex mando prorsus non est. Quod si ita est, non mundo, sed creatori mundi consubstantialis erit. ALIUD. -Si-eorum quæ sunt, aliud est Deus, aliud mun- dus, necessario Filius aut mundo secundum ortum suum proprius erit, aut Deo secundum essen - tiam. Cum vero mundo proprius non sit, quia fieri non potest ut proprium a proprio creetur, erit igitur creatori mundi Deo consubstantialis. ASSERTIO XI. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicto. ‹ Pater major me est. » Objectio Eunomii. Quae eadem, inquit, substantia constant et ejus- dem natura sunt, non recipiunt in se naturaliter magis, neque minus. Neque enim homo, ratione substantiæ, magis homo est quam alius, ut nec equus equo. Si ergo Filius dicit Patrem se majorem esse, consubstantiale autem consubstantiali majus esse non potest ratione substantiæ; non est igitur ei consubstantialis. Solutio objectionis. Oportebat sane istos Christi hostes undequaque veritatem sacris Litteris traditam investigare, ea quæ de Patre et Filio dicuntur expendentes; non autem pro sua libidine syllogismos ellingere, atque argumentorum nexus excogitare. Si enim offendun- tur dicente Filio : « Pater major me est " : : ju- ventur audientes de ipso dictum : • Qui cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est se esse equalem Deo . . Quod et Joannes apertissime di- cit : « Quia Patrem suum dicebat Deum, æqualem seipsum faciens Deo ". › Si ergo, juxta sanctorum vocem, æqualis Patri est, quonam pacto erit diver- sæ ab eo substantia? Dicemus enim eis etiam nos quod quæ naturæ æqualitate inter se conveniunt, consubstantialia esse necesse sit, quemadmodum homo homini, et equus equo. ALIUD. In incorporeis majus et minus non quantitate æstimantur, corporum enim id proprium est, sed Joan. Philipp. 11, 6. Joan. V, B D 48.

ἐκ τῆς ἑαυτῶν οὐσίας, καὶ Θεὸς ἄρα ἐκ τῆς ἑαυτοῦ γεγέννηκεν οὐσίας. Διόπερ ὁμοούσιον αὐτῷ τὸ ἐξ αὐτοῦ πάντως που καὶ ἀναγκαίως τίθεσθαι χρή. (οὐκ ἂν γὰρ εἴποι τις ήττόνως), γεννῶμεν δ' ἡμεῖς Σιν, 28, ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν γενητῶν ὁ καθόλου κόσμος ὥσπερ τι γένος ἐστί, τοῦ δὲ γένους τὸ κατὰ μέρος εἶδος, ἔστι δὲ γε- νητὸς ὁ Υἱός, εἶδος ἄρα ἐστὶ τοῦ γένους, τουτέστι τοῦ κόσμου. Εἰ δὲ μὴ ἔστιν εἶδος τοῦ κόσμου, διὰ τὸ καὶ προϋπάρχειν αὐτοῦ, τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι προς υπάρχειν τὸ εἶδος τοῦ γένους, οὐδὲ ἐκ τοῦ κόσμου όλως ἐστίν. Εἰ δὲ τοῦτο, τοῦ κοσμοποιοῦ, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ κόσμου, ἐξ ἀνάγκης ἔσται ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν ὄντων τὸ μὲν ἐστὶ Θεὸς, τὸ δὲ κόσμος, ἐξ ἀνάγκης ὁ Υἱὸς ἢ κόσμου ἴδιος ἐστι κατὰ τὴν γένε σιν, ἢ Θεοῦ κατὰ τὴν οὐσίαν. Ἐπειδὴ δὲ μὴ κόσμου ἴδιος τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι τὸ ἴδιον ὑπὸ ἰδίου δημιουρ γεῖσθαί ποτε, τοῦ κοσμοποιοῦ ἄρα Θεοῦ ὁμοούσιος ἐστιν. ΛΟΓΟΣ ΙΑ΄. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· Ὁ Πατὴρ μείζων μου ἐστιν. » Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Τὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν λαχόντα, φησίν, ὁμοφυή τε ὄντα οὐκ ἔχουσι καθ᾿ ἑαυτῶν φυσικῶς τὸ μεῖζον, ἀλλ᾽ οὔτε τὸ ἔλαττον. Οὐ γὰρ μείζων ἄνθρωπος ἀν θρώπου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἱππος ἵππου τυχόν. Εἰ τοίνυν ἑαυτοῦ μείζονα φησιν ὁ Υἱὸς εἶναι τὸν Πατέρα, ὁμοούσιον δὲ ὁμοουσίου οὐκ ἂν εἴη μεῖζον κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, οὐκ ἄρα ὁμοούσιος αὐτῷ ἐστιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εδει τοὺς χριστομάχους πανταχόθεν τὴν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς ἀλήθειαν θηρᾶσθαι σπουδάζειν, τὰ περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάζοντας· οὐ πρὸς τὰς οἰ κείας ἡδονὰς ἑαυτοῖς ἀναπλάττειν συλλογισμούς, καὶ πλοκὰς ἐπινοεῖν νοημάτων διεστραμμένων. Εἰ γὰρ σκανδαλίζονται λέγοντος τοῦ Υἱοῦ· 'Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν, ο ὠφελείσθωσαν ἀκούοντες περὶ αὐτοῦ· οὓς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Ο δὴ τρανότατα καὶ Ιωάννης φησίν· Οτι Πατέρα ίδιον ἔλεγε τὸν Θεόν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων φωνὴν, ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρός ἐστι, πως ἔσται πρὸς αὐτὸν ἑτεροούσιος; Εροῦμεν γὰρ αὐτοῖς καὶ ἡμεῖς ὅτι τὰ ἰσότητι πρὸς ἄλληλα φυσικώς κεί μενα ἔσται πάντως καὶ ὁμοούσια· ὥσπερ ἄνθρωπος ἀνθρώπῳ, καὶ ἵππος ἵππῳ. ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τῶν ἀσωμάτων τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον οὐ μεγέθει κρίνεται, σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτο, ἀλλὰ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitit. Si autom Deus pari ratione qua nos, gignlt A (nemo enim dixerit deteriore modo illum gignere), nos vero ex nostra ipsorum substantia gignimus : Deus itaque etiam ex sua ipsius essentia genuit. Quocirca consubstantiale ei omnino id quod ex ipso genitum est, necessario statuendum est. ALIUD. Si omnium creaturarum mundus universalis vel uti genus est, particularia vero sunt generis spe• cies, factus autem est Filius; species igitur est generis, hoc est mundi. Si vero species mundi non est, quia nimirum ante mundum exstitit, nequo seri potest ut species prius exsistat quam genus, ex mando prorsus non est. Quod si ita est, non mundo, sed creatori mundi consubstantialis erit. ALIUD. -Si-eorum quæ sunt, aliud est Deus, aliud mun- dus, necessario Filius aut mundo secundum ortum suum proprius erit, aut Deo secundum essen - tiam. Cum vero mundo proprius non sit, quia fieri non potest ut proprium a proprio creetur, erit igitur creatori mundi Deo consubstantialis. ASSERTIO XI. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicto. ‹ Pater major me est. » Objectio Eunomii. Quae eadem, inquit, substantia constant et ejus- dem natura sunt, non recipiunt in se naturaliter magis, neque minus. Neque enim homo, ratione substantiæ, magis homo est quam alius, ut nec equus equo. Si ergo Filius dicit Patrem se majorem esse, consubstantiale autem consubstantiali majus esse non potest ratione substantiæ; non est igitur ei consubstantialis. Solutio objectionis. Oportebat sane istos Christi hostes undequaque veritatem sacris Litteris traditam investigare, ea quæ de Patre et Filio dicuntur expendentes; non autem pro sua libidine syllogismos ellingere, atque argumentorum nexus excogitare. Si enim offendun- tur dicente Filio : « Pater major me est " : : ju- ventur audientes de ipso dictum : • Qui cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est se esse equalem Deo . . Quod et Joannes apertissime di- cit : « Quia Patrem suum dicebat Deum, æqualem seipsum faciens Deo ". › Si ergo, juxta sanctorum vocem, æqualis Patri est, quonam pacto erit diver- sæ ab eo substantia? Dicemus enim eis etiam nos quod quæ naturæ æqualitate inter se conveniunt, consubstantialia esse necesse sit, quemadmodum homo homini, et equus equo. ALIUD. In incorporeis majus et minus non quantitate æstimantur, corporum enim id proprium est, sed Joan. Philipp. 11, 6. Joan. V, B D 48.

ἐκ τῆς ἑαυτῶν οὐσίας, καὶ Θεὸς ἄρα ἐκ τῆς ἑαυτοῦ γεγέννηκεν οὐσίας. Διόπερ ὁμοούσιον αὐτῷ τὸ ἐξ αὐτοῦ πάντως που καὶ ἀναγκαίως τίθεσθαι χρή. (οὐκ ἂν γὰρ εἴποι τις ήττόνως), γεννῶμεν δ' ἡμεῖς Σιν, 28, ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν γενητῶν ὁ καθόλου κόσμος ὥσπερ τι γένος ἐστί, τοῦ δὲ γένους τὸ κατὰ μέρος εἶδος, ἔστι δὲ γε- νητὸς ὁ Υἱός, εἶδος ἄρα ἐστὶ τοῦ γένους, τουτέστι τοῦ κόσμου. Εἰ δὲ μὴ ἔστιν εἶδος τοῦ κόσμου, διὰ τὸ καὶ προϋπάρχειν αὐτοῦ, τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι προς υπάρχειν τὸ εἶδος τοῦ γένους, οὐδὲ ἐκ τοῦ κόσμου όλως ἐστίν. Εἰ δὲ τοῦτο, τοῦ κοσμοποιοῦ, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ κόσμου, ἐξ ἀνάγκης ἔσται ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν ὄντων τὸ μὲν ἐστὶ Θεὸς, τὸ δὲ κόσμος, ἐξ ἀνάγκης ὁ Υἱὸς ἢ κόσμου ἴδιος ἐστι κατὰ τὴν γένε σιν, ἢ Θεοῦ κατὰ τὴν οὐσίαν. Ἐπειδὴ δὲ μὴ κόσμου ἴδιος τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι τὸ ἴδιον ὑπὸ ἰδίου δημιουρ γεῖσθαί ποτε, τοῦ κοσμοποιοῦ ἄρα Θεοῦ ὁμοούσιος ἐστιν. ΛΟΓΟΣ ΙΑ΄. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· Ὁ Πατὴρ μείζων μου ἐστιν. » Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Τὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν λαχόντα, φησίν, ὁμοφυή τε ὄντα οὐκ ἔχουσι καθ᾿ ἑαυτῶν φυσικῶς τὸ μεῖζον, ἀλλ᾽ οὔτε τὸ ἔλαττον. Οὐ γὰρ μείζων ἄνθρωπος ἀν θρώπου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἱππος ἵππου τυχόν. Εἰ τοίνυν ἑαυτοῦ μείζονα φησιν ὁ Υἱὸς εἶναι τὸν Πατέρα, ὁμοούσιον δὲ ὁμοουσίου οὐκ ἂν εἴη μεῖζον κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, οὐκ ἄρα ὁμοούσιος αὐτῷ ἐστιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εδει τοὺς χριστομάχους πανταχόθεν τὴν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς ἀλήθειαν θηρᾶσθαι σπουδάζειν, τὰ περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάζοντας· οὐ πρὸς τὰς οἰ κείας ἡδονὰς ἑαυτοῖς ἀναπλάττειν συλλογισμούς, καὶ πλοκὰς ἐπινοεῖν νοημάτων διεστραμμένων. Εἰ γὰρ σκανδαλίζονται λέγοντος τοῦ Υἱοῦ· 'Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν, ο ὠφελείσθωσαν ἀκούοντες περὶ αὐτοῦ· οὓς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Ο δὴ τρανότατα καὶ Ιωάννης φησίν· Οτι Πατέρα ίδιον ἔλεγε τὸν Θεόν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων φωνὴν, ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρός ἐστι, πως ἔσται πρὸς αὐτὸν ἑτεροούσιος; Εροῦμεν γὰρ αὐτοῖς καὶ ἡμεῖς ὅτι τὰ ἰσότητι πρὸς ἄλληλα φυσικώς κεί μενα ἔσται πάντως καὶ ὁμοούσια· ὥσπερ ἄνθρωπος ἀνθρώπῳ, καὶ ἵππος ἵππῳ. ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τῶν ἀσωμάτων τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον οὐ μεγέθει κρίνεται, σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτο, ἀλλὰ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitit. Si autom Deus pari ratione qua nos, gignlt A (nemo enim dixerit deteriore modo illum gignere), nos vero ex nostra ipsorum substantia gignimus : Deus itaque etiam ex sua ipsius essentia genuit. Quocirca consubstantiale ei omnino id quod ex ipso genitum est, necessario statuendum est. ALIUD. Si omnium creaturarum mundus universalis vel uti genus est, particularia vero sunt generis spe• cies, factus autem est Filius; species igitur est generis, hoc est mundi. Si vero species mundi non est, quia nimirum ante mundum exstitit, nequo seri potest ut species prius exsistat quam genus, ex mando prorsus non est. Quod si ita est, non mundo, sed creatori mundi consubstantialis erit. ALIUD. -Si-eorum quæ sunt, aliud est Deus, aliud mun- dus, necessario Filius aut mundo secundum ortum suum proprius erit, aut Deo secundum essen - tiam. Cum vero mundo proprius non sit, quia fieri non potest ut proprium a proprio creetur, erit igitur creatori mundi Deo consubstantialis. ASSERTIO XI. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicto. ‹ Pater major me est. » Objectio Eunomii. Quae eadem, inquit, substantia constant et ejus- dem natura sunt, non recipiunt in se naturaliter magis, neque minus. Neque enim homo, ratione substantiæ, magis homo est quam alius, ut nec equus equo. Si ergo Filius dicit Patrem se majorem esse, consubstantiale autem consubstantiali majus esse non potest ratione substantiæ; non est igitur ei consubstantialis. Solutio objectionis. Oportebat sane istos Christi hostes undequaque veritatem sacris Litteris traditam investigare, ea quæ de Patre et Filio dicuntur expendentes; non autem pro sua libidine syllogismos ellingere, atque argumentorum nexus excogitare. Si enim offendun- tur dicente Filio : « Pater major me est " : : ju- ventur audientes de ipso dictum : • Qui cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est se esse equalem Deo . . Quod et Joannes apertissime di- cit : « Quia Patrem suum dicebat Deum, æqualem seipsum faciens Deo ". › Si ergo, juxta sanctorum vocem, æqualis Patri est, quonam pacto erit diver- sæ ab eo substantia? Dicemus enim eis etiam nos quod quæ naturæ æqualitate inter se conveniunt, consubstantialia esse necesse sit, quemadmodum homo homini, et equus equo. ALIUD. In incorporeis majus et minus non quantitate æstimantur, corporum enim id proprium est, sed Joan. Philipp. 11, 6. Joan. V, B D 48.

ἐκ τῆς ἑαυτῶν οὐσίας, καὶ Θεὸς ἄρα ἐκ τῆς ἑαυτοῦ γεγέννηκεν οὐσίας. Διόπερ ὁμοούσιον αὐτῷ τὸ ἐξ αὐτοῦ πάντως που καὶ ἀναγκαίως τίθεσθαι χρή. (οὐκ ἂν γὰρ εἴποι τις ήττόνως), γεννῶμεν δ' ἡμεῖς Σιν, 28, ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν γενητῶν ὁ καθόλου κόσμος ὥσπερ τι γένος ἐστί, τοῦ δὲ γένους τὸ κατὰ μέρος εἶδος, ἔστι δὲ γε- νητὸς ὁ Υἱός, εἶδος ἄρα ἐστὶ τοῦ γένους, τουτέστι τοῦ κόσμου. Εἰ δὲ μὴ ἔστιν εἶδος τοῦ κόσμου, διὰ τὸ καὶ προϋπάρχειν αὐτοῦ, τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι προς υπάρχειν τὸ εἶδος τοῦ γένους, οὐδὲ ἐκ τοῦ κόσμου όλως ἐστίν. Εἰ δὲ τοῦτο, τοῦ κοσμοποιοῦ, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ κόσμου, ἐξ ἀνάγκης ἔσται ὁμοούσιος. ΑΛΛΟ. Εἰ τῶν ὄντων τὸ μὲν ἐστὶ Θεὸς, τὸ δὲ κόσμος, ἐξ ἀνάγκης ὁ Υἱὸς ἢ κόσμου ἴδιος ἐστι κατὰ τὴν γένε σιν, ἢ Θεοῦ κατὰ τὴν οὐσίαν. Ἐπειδὴ δὲ μὴ κόσμου ἴδιος τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι τὸ ἴδιον ὑπὸ ἰδίου δημιουρ γεῖσθαί ποτε, τοῦ κοσμοποιοῦ ἄρα Θεοῦ ὁμοούσιος ἐστιν. ΛΟΓΟΣ ΙΑ΄. *Οτι ὁμοούσιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, προκειμένου ῥητοῦ· Ὁ Πατὴρ μείζων μου ἐστιν. » Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Τὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν λαχόντα, φησίν, ὁμοφυή τε ὄντα οὐκ ἔχουσι καθ᾿ ἑαυτῶν φυσικῶς τὸ μεῖζον, ἀλλ᾽ οὔτε τὸ ἔλαττον. Οὐ γὰρ μείζων ἄνθρωπος ἀν θρώπου κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἱππος ἵππου τυχόν. Εἰ τοίνυν ἑαυτοῦ μείζονα φησιν ὁ Υἱὸς εἶναι τὸν Πατέρα, ὁμοούσιον δὲ ὁμοουσίου οὐκ ἂν εἴη μεῖζον κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, οὐκ ἄρα ὁμοούσιος αὐτῷ ἐστιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εδει τοὺς χριστομάχους πανταχόθεν τὴν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς ἀλήθειαν θηρᾶσθαι σπουδάζειν, τὰ περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάζοντας· οὐ πρὸς τὰς οἰ κείας ἡδονὰς ἑαυτοῖς ἀναπλάττειν συλλογισμούς, καὶ πλοκὰς ἐπινοεῖν νοημάτων διεστραμμένων. Εἰ γὰρ σκανδαλίζονται λέγοντος τοῦ Υἱοῦ· 'Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν, ο ὠφελείσθωσαν ἀκούοντες περὶ αὐτοῦ· οὓς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Ο δὴ τρανότατα καὶ Ιωάννης φησίν· Οτι Πατέρα ίδιον ἔλεγε τὸν Θεόν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων φωνὴν, ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρός ἐστι, πως ἔσται πρὸς αὐτὸν ἑτεροούσιος; Εροῦμεν γὰρ αὐτοῖς καὶ ἡμεῖς ὅτι τὰ ἰσότητι πρὸς ἄλληλα φυσικώς κεί μενα ἔσται πάντως καὶ ὁμοούσια· ὥσπερ ἄνθρωπος ἀνθρώπῳ, καὶ ἵππος ἵππῳ. ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τῶν ἀσωμάτων τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον οὐ μεγέθει κρίνεται, σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτο, ἀλλὰ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. exstitit. Si autom Deus pari ratione qua nos, gignlt A (nemo enim dixerit deteriore modo illum gignere), nos vero ex nostra ipsorum substantia gignimus : Deus itaque etiam ex sua ipsius essentia genuit. Quocirca consubstantiale ei omnino id quod ex ipso genitum est, necessario statuendum est. ALIUD. Si omnium creaturarum mundus universalis vel uti genus est, particularia vero sunt generis spe• cies, factus autem est Filius; species igitur est generis, hoc est mundi. Si vero species mundi non est, quia nimirum ante mundum exstitit, nequo seri potest ut species prius exsistat quam genus, ex mando prorsus non est. Quod si ita est, non mundo, sed creatori mundi consubstantialis erit. ALIUD. -Si-eorum quæ sunt, aliud est Deus, aliud mun- dus, necessario Filius aut mundo secundum ortum suum proprius erit, aut Deo secundum essen - tiam. Cum vero mundo proprius non sit, quia fieri non potest ut proprium a proprio creetur, erit igitur creatori mundi Deo consubstantialis. ASSERTIO XI. Quod consubstantialis sit Filius Patri, ex dicto. ‹ Pater major me est. » Objectio Eunomii. Quae eadem, inquit, substantia constant et ejus- dem natura sunt, non recipiunt in se naturaliter magis, neque minus. Neque enim homo, ratione substantiæ, magis homo est quam alius, ut nec equus equo. Si ergo Filius dicit Patrem se majorem esse, consubstantiale autem consubstantiali majus esse non potest ratione substantiæ; non est igitur ei consubstantialis. Solutio objectionis. Oportebat sane istos Christi hostes undequaque veritatem sacris Litteris traditam investigare, ea quæ de Patre et Filio dicuntur expendentes; non autem pro sua libidine syllogismos ellingere, atque argumentorum nexus excogitare. Si enim offendun- tur dicente Filio : « Pater major me est " : : ju- ventur audientes de ipso dictum : • Qui cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est se esse equalem Deo . . Quod et Joannes apertissime di- cit : « Quia Patrem suum dicebat Deum, æqualem seipsum faciens Deo ". › Si ergo, juxta sanctorum vocem, æqualis Patri est, quonam pacto erit diver- sæ ab eo substantia? Dicemus enim eis etiam nos quod quæ naturæ æqualitate inter se conveniunt, consubstantialia esse necesse sit, quemadmodum homo homini, et equus equo. ALIUD. In incorporeis majus et minus non quantitate æstimantur, corporum enim id proprium est, sed Joan. Philipp. 11, 6. Joan. V, B D 48.

ΑΛΛΟ. Τὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας ὄντα καὶ φύσεως καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν κυριωτέραν ἐπιδέχεται· τα δὲ μὴ οὕτως ἔχοντα, ετεροφυῆ δὲ ὄντα, καὶ διὰ τοῦτο τεμνόμενα πρὸς ἀλλοτριότητα, οὐκ ἂν ἀλλήλοις συγκρίνοιτο· ἀπαιδευσία γὰρ τοῦτό γε. Οὐ γὰρ ἂν τις εἴποι νοῦν ἔχων, μείζονα τοῦ ἀνθρώπου τὸν βοῦν, τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐρευνῶν· οὐδ᾽ αὖ πάλιν τὴν τοῦ βοὺς ἐκμαθεῖν βούλοιτο, μείζονα τούτου τὸν ἄνθρωπον λέγοι. Τὰ γὰρ ὁμοφυή τε καὶ ὁμοειδή, καθάπερ εί ρηται, τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν ἀκόλουθόν τε καὶ πρέπουσαν ἔχει. Εἰ τοίνυν συγκρίνεται, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ κατὰ τὸ μεῖζον καὶ ἔλαττον, ὁμοούσ στος ἄρα καὶ οὐκ ἀλλότριος αὐτοῦ ἐστιν. Ομοούσιον δὲ ὁμοσυσίου οὐκ ἂν γένοιτο μεῖζον καὶ ἔλαττον κατά τὸν τῆς οὐσίας λόγον· οὐ γὰρ μείζων ἄνθρωπος ἀν θρώπου, καθὸ ἄνθρωπος. Ἴσος ἄρα τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ ὁμοούσιος· οἰκονομικῶς δὲ εἰρῆσθαι πιο στεύομεν ἐπὶ τοῦ Πατρὸς τὸ μεῖζον. Ὅτε γὰρ ἐν ανθρωπήσας φαίνεται, τότε καὶ τοῦτό φησιν ὡς ἄνω θρωπος. ΑΛΛΟ. Οσα τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν κυρίως ἐπι δέχεται, ταῦτα πάντως ἐστὶ καὶ ὁμοούσια· ἄνθρωπος γὰρ ἀνθρώπῳ, καὶ ἵππος ἵππῳ συγκρίνεται. Η δὲ ἐν τοῖς ὁμοειδέσι διαφορὰ περὶ τὰ συμβεβηκότα ἐστί καὶ ταῦτα, ὡς ἐπὶ πλεῖστον, ἐκ πάθους γίνεται, ἢ ἐξ ἑτέρας τινὸς αιτίας, οὐκ ἐν τῷ λόγῳ τῆς οὐσίας κεί- μενα, καθ' οἴπερ ἂν κατηγοροιτό τι τῶν συμβεβη- κότων. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἀνθρώπου μείν ζων, μεγέθει σώματος καὶ ἰσχύϊ, ψυχῆς παραστή ματι, διανοίας οξύτητι· ἀλλ' εἷς μὲν ἅπασιν ὁ τῆς οὐσίας λόγος, καὶ οὐ μεμερισμένως ἐν ἑκάστῳ διά φορος. Τὰ δὲ συμβεβηκότα ρίζαν ἔχει τὸ πάθος· ἐκ πάθους γὰρ ἀσθενὴς ὁ ἀσθενὴς, καὶ ὁ νωθρὸς τὴν διάνοιαν, καὶ ὁ δειλίαν ἔχων ἐν ψυχῇ. Εἰ τοίνυν μία μὲν ἡ φύσις καὶ τῆς οὐσίας ὁ λόγος ὁ αὐτὸς τοῖς τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν κυρίως ἐπιδεχομένοις, τὰ δὲ ὅσα περὶ τὰς οὐσίας εἰσὶν ἐκ πάθους γίνεται ἢ ἐκ τοῦ μὴ παθεῖν, συγκρίνεται δὲ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν Πα τέρα κατὰ τὸ μεῖζον καὶ ἔλαττον εἰσφερομένου τοῦ περὶ αὐτὸν λόγου, καὶ ἔστι πάθους ἐκτὸς ἀπαθὴς γὰρ ὡς Θεός), κατ' οὐδένα τρόπον ὁ Πατὴρ ὑπερέξει τοῦ Υἱοῦ καὶ τὴν αὐτὴν ἔχοντος οὐσίαν καὶ παθεῖν οὐδὲν δυναμένου. Λέγεται δὲ μείζων ὡς ἀρχὴ τοῦ συναϊδίου γεννήματος. Εἰς τὸ, « Ο Πατὴρ ὁ πέμψας με μείζων μου ἐστιν. ᾿Αντίθεσις ἐκ τῶν Εὐνομίου. Αὐτὸς ὁ Σωτὴρ οὐκ ἐπικεκαλυμμένως, τρανότατα δὲ μείζονα ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα φησί, διὰ τοῦ λέγειν - • Ο Πατὴρ ὁ πέμψας με μείζων μου ἐστιν. » Εἰ τοί νυν ἀληθεύειν δώσετε τὴν ἀλήθειαν, ἀλήθεια δὲ ὁ Χριστὸς, μείζονα ἔχει τὸν Πατέρα. Καὶ εἰ τοῦτο, πάντως ἔσται καὶ ἀνόμοιος. Ἐπειδὴ δὲ ἀνόμοιος, οὐδὲ ὁμοούσιος. ALIUD. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Quæ ejusdem substantiæ sunt et naturæ, magis etiam proprie inter se conferri possunt; quæ vero ita sese non habent, sed diversæ naturæ sunt, atque ea de causa diversitate quadam inter se distincta, comparari ɛibi invicem non possunt. Neque enim quisquam nisi judicli inops, hominis naturam inqui- rens dicat, bovem homine majorem esse, aut vicis- sim bovis naturam nosse volens, dicat hominem eo majorem esse. Quæ enim ejusdem naturæ ac spe- ciei sunt, ut dictum est, ea commode apteque inter se conferuntur. Si itaque confertur, secundum vos, Filius cum Patre, ratione majoris et minoris, con- substantialis certe neque diversus ab eo erit. Con- substantiale autem non potest consubstantiali ma- jus aut minus esse ratione substantiæ : neque enim homo homine major est, quatenus homo est. Aqua- lis igitur est et consubstantialis Patri Filius; ra- tione vero incarnationis credimus Patrem majorem a Filio vocatum. Quando enim humanitatem assump- sit, tum etiam ut homo hoc dixit. ALIUD. Quæcunque proprie comparationem inter se ad- mittunt, consubstantialia etiam sunt: homo enim homini, et equus equo confertur. Differentia vero quæ in iis est quæ ejusdem speciei sunt, in acciden- tibus consistit; atque hæc, ut plurimum, ex pas- sione, aut alia quapiam causa fiunt, non in ratione substantiæ sita sunt, de qua prædicetur aliquod ac- cidentium. Ut exempli gratia, hono homine ma- jer est, magnitudine corporis et robore, animi præ- sentia, mentis acumine; sed una omnibus est sub- stantiæ ratio, non vero separatim in singulis diver- sa. Accidentia autem ex passione veluti radi- oriuntur : ex passione enim infirmus qui est infirmus, el Lardus intellectu timidoque animo. Si ergo una est natura eademque substantiæ ratio iis quæ proprie inter se comparari possunt : quæ vero substantiis accidunt ex passione oriuntur aut ex eo quod non patiuntur : comparatur autem Filius Patri ratione majoris et minoris, ipseque ex- tra omnem passionem est (Deus enim pati non po- test), nulla plane ratione superabit Pater Filium, qui ejusdem cum eo essentiæ est, omnisque passionis expers est. Dicitur vero major, ut principium coæterni geniminis. ce In illud, ‹ Pater qui misit me, major me est”. Ex objectione Eunomii, Atqui Servator Ipse non obscure, inquit, aut am- bigue, sed apertissime Patrem majorem se vocat, cum dicit : e later qui misit me, major me est. Si autem veritatem verum dicere fatemini, veritas autem Christus, certe majorem se habet Patrem. Quod si ita est, dissimilis etiamı illi erit. At si dissi- milis, non ergo consubstantialis. * Joan. xiv, 28. A B C D

ΑΛΛΟ. Τὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας ὄντα καὶ φύσεως καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν κυριωτέραν ἐπιδέχεται· τα δὲ μὴ οὕτως ἔχοντα, ετεροφυῆ δὲ ὄντα, καὶ διὰ τοῦτο τεμνόμενα πρὸς ἀλλοτριότητα, οὐκ ἂν ἀλλήλοις συγκρίνοιτο· ἀπαιδευσία γὰρ τοῦτό γε. Οὐ γὰρ ἂν τις εἴποι νοῦν ἔχων, μείζονα τοῦ ἀνθρώπου τὸν βοῦν, τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐρευνῶν· οὐδ᾽ αὖ πάλιν τὴν τοῦ βοὺς ἐκμαθεῖν βούλοιτο, μείζονα τούτου τὸν ἄνθρωπον λέγοι. Τὰ γὰρ ὁμοφυή τε καὶ ὁμοειδή, καθάπερ εί ρηται, τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν ἀκόλουθόν τε καὶ πρέπουσαν ἔχει. Εἰ τοίνυν συγκρίνεται, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ κατὰ τὸ μεῖζον καὶ ἔλαττον, ὁμοούσ στος ἄρα καὶ οὐκ ἀλλότριος αὐτοῦ ἐστιν. Ομοούσιον δὲ ὁμοσυσίου οὐκ ἂν γένοιτο μεῖζον καὶ ἔλαττον κατά τὸν τῆς οὐσίας λόγον· οὐ γὰρ μείζων ἄνθρωπος ἀν θρώπου, καθὸ ἄνθρωπος. Ἴσος ἄρα τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ ὁμοούσιος· οἰκονομικῶς δὲ εἰρῆσθαι πιο στεύομεν ἐπὶ τοῦ Πατρὸς τὸ μεῖζον. Ὅτε γὰρ ἐν ανθρωπήσας φαίνεται, τότε καὶ τοῦτό φησιν ὡς ἄνω θρωπος. ΑΛΛΟ. Οσα τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν κυρίως ἐπι δέχεται, ταῦτα πάντως ἐστὶ καὶ ὁμοούσια· ἄνθρωπος γὰρ ἀνθρώπῳ, καὶ ἵππος ἵππῳ συγκρίνεται. Η δὲ ἐν τοῖς ὁμοειδέσι διαφορὰ περὶ τὰ συμβεβηκότα ἐστί καὶ ταῦτα, ὡς ἐπὶ πλεῖστον, ἐκ πάθους γίνεται, ἢ ἐξ ἑτέρας τινὸς αιτίας, οὐκ ἐν τῷ λόγῳ τῆς οὐσίας κεί- μενα, καθ' οἴπερ ἂν κατηγοροιτό τι τῶν συμβεβη- κότων. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἀνθρώπου μείν ζων, μεγέθει σώματος καὶ ἰσχύϊ, ψυχῆς παραστή ματι, διανοίας οξύτητι· ἀλλ' εἷς μὲν ἅπασιν ὁ τῆς οὐσίας λόγος, καὶ οὐ μεμερισμένως ἐν ἑκάστῳ διά φορος. Τὰ δὲ συμβεβηκότα ρίζαν ἔχει τὸ πάθος· ἐκ πάθους γὰρ ἀσθενὴς ὁ ἀσθενὴς, καὶ ὁ νωθρὸς τὴν διάνοιαν, καὶ ὁ δειλίαν ἔχων ἐν ψυχῇ. Εἰ τοίνυν μία μὲν ἡ φύσις καὶ τῆς οὐσίας ὁ λόγος ὁ αὐτὸς τοῖς τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν κυρίως ἐπιδεχομένοις, τὰ δὲ ὅσα περὶ τὰς οὐσίας εἰσὶν ἐκ πάθους γίνεται ἢ ἐκ τοῦ μὴ παθεῖν, συγκρίνεται δὲ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν Πα τέρα κατὰ τὸ μεῖζον καὶ ἔλαττον εἰσφερομένου τοῦ περὶ αὐτὸν λόγου, καὶ ἔστι πάθους ἐκτὸς ἀπαθὴς γὰρ ὡς Θεός), κατ' οὐδένα τρόπον ὁ Πατὴρ ὑπερέξει τοῦ Υἱοῦ καὶ τὴν αὐτὴν ἔχοντος οὐσίαν καὶ παθεῖν οὐδὲν δυναμένου. Λέγεται δὲ μείζων ὡς ἀρχὴ τοῦ συναϊδίου γεννήματος. Εἰς τὸ, « Ο Πατὴρ ὁ πέμψας με μείζων μου ἐστιν. ᾿Αντίθεσις ἐκ τῶν Εὐνομίου. Αὐτὸς ὁ Σωτὴρ οὐκ ἐπικεκαλυμμένως, τρανότατα δὲ μείζονα ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα φησί, διὰ τοῦ λέγειν - • Ο Πατὴρ ὁ πέμψας με μείζων μου ἐστιν. » Εἰ τοί νυν ἀληθεύειν δώσετε τὴν ἀλήθειαν, ἀλήθεια δὲ ὁ Χριστὸς, μείζονα ἔχει τὸν Πατέρα. Καὶ εἰ τοῦτο, πάντως ἔσται καὶ ἀνόμοιος. Ἐπειδὴ δὲ ἀνόμοιος, οὐδὲ ὁμοούσιος. ALIUD. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Quæ ejusdem substantiæ sunt et naturæ, magis etiam proprie inter se conferri possunt; quæ vero ita sese non habent, sed diversæ naturæ sunt, atque ea de causa diversitate quadam inter se distincta, comparari ɛibi invicem non possunt. Neque enim quisquam nisi judicli inops, hominis naturam inqui- rens dicat, bovem homine majorem esse, aut vicis- sim bovis naturam nosse volens, dicat hominem eo majorem esse. Quæ enim ejusdem naturæ ac spe- ciei sunt, ut dictum est, ea commode apteque inter se conferuntur. Si itaque confertur, secundum vos, Filius cum Patre, ratione majoris et minoris, con- substantialis certe neque diversus ab eo erit. Con- substantiale autem non potest consubstantiali ma- jus aut minus esse ratione substantiæ : neque enim homo homine major est, quatenus homo est. Aqua- lis igitur est et consubstantialis Patri Filius; ra- tione vero incarnationis credimus Patrem majorem a Filio vocatum. Quando enim humanitatem assump- sit, tum etiam ut homo hoc dixit. ALIUD. Quæcunque proprie comparationem inter se ad- mittunt, consubstantialia etiam sunt: homo enim homini, et equus equo confertur. Differentia vero quæ in iis est quæ ejusdem speciei sunt, in acciden- tibus consistit; atque hæc, ut plurimum, ex pas- sione, aut alia quapiam causa fiunt, non in ratione substantiæ sita sunt, de qua prædicetur aliquod ac- cidentium. Ut exempli gratia, hono homine ma- jer est, magnitudine corporis et robore, animi præ- sentia, mentis acumine; sed una omnibus est sub- stantiæ ratio, non vero separatim in singulis diver- sa. Accidentia autem ex passione veluti radi- oriuntur : ex passione enim infirmus qui est infirmus, el Lardus intellectu timidoque animo. Si ergo una est natura eademque substantiæ ratio iis quæ proprie inter se comparari possunt : quæ vero substantiis accidunt ex passione oriuntur aut ex eo quod non patiuntur : comparatur autem Filius Patri ratione majoris et minoris, ipseque ex- tra omnem passionem est (Deus enim pati non po- test), nulla plane ratione superabit Pater Filium, qui ejusdem cum eo essentiæ est, omnisque passionis expers est. Dicitur vero major, ut principium coæterni geniminis. ce In illud, ‹ Pater qui misit me, major me est”. Ex objectione Eunomii, Atqui Servator Ipse non obscure, inquit, aut am- bigue, sed apertissime Patrem majorem se vocat, cum dicit : e later qui misit me, major me est. Si autem veritatem verum dicere fatemini, veritas autem Christus, certe majorem se habet Patrem. Quod si ita est, dissimilis etiamı illi erit. At si dissi- milis, non ergo consubstantialis. * Joan. xiv, 28. A B C D

Πρὸς τοῦτο λύσις. Αναγκαῖον ὑμᾶς, ὦ χριστομάχοι, καὶ νῦν ἐρέσθαι, πότε τοῦ Υἱοῦ μείζων ὁ Πατήρ ἡ γέγονεν ή εὑρέθη, ἢ ὅπερ ἂν βούλοισθε λέγειν. Χρόνον μὲν οὖν οριζόν των ὑμῶν οὐκ ἄν τις ἀνάσχοιτο· χρόνων γὰρ ποιη τῆς ὁ Υἱός, καὶ πρὸ τῶν αἰώνων ἐστὶ, κατὰ τὰς ἀγευ δεῖς τῶν ἁγίων φωνάς. Χρόνου δὲ ἀνῃρημένου, πάντ τως λείπεται λέγειν κατὰ τὴν ὑμῶν πρότασιν ἀεὶ καὶ ἀνάρχως τὸν Πατέρα μείζονα τοῦ Υἱοῦ. Ἀλλ᾽, ὦ βέλ- τιστοί, μικρὸν ἀνανήψαντες ἐκεῖνο καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐν θυμήθητε, ὅτι τὸ διαφέρον τινὸς κατὰ τὸ εἶναι μείζον ἢ λέγεσθαι, παρακείμενον ἔχει καὶ συνεισφερόμενον ἑαυτῷ τὸ ἔλαττον, οὗ καὶ ἐστὶ μείζον. Ὅταν γὰρ τὸ μείζον θελήσωμεν μαθεῖν, ἐπὶ τὴν τοῦ ἐλάττονος δρα- μόντες κατάληψιν, τὴν ἐκείνου βλέπομεν ὑπεροχήν. η Εἰ τοίνυν ἀεὶ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἦν μὲν αὐτ τὰς ἀεί· ἦν δὲ σὺν αὐτῷ καὶ ὁ Υἱός, οὗ καὶ μείζων εἶναι λέγεται, καθ᾽ ὑμᾶς. Τὸ δὲ ἀεὶ ὄν, τῷ ἀεὶ ὄντι πῶς ἀνόμοιον ἔσται; Μείζον δὲ πῶς, συντρεχούσης τῷ γεγεννηκότι τῆς ὑπάρξεως τοῦ γεννήματος, καὶ πάντα έχοντος φυσικώς όσα πρόσεστι τῷ Πατρί; ΑΛΛΟ Ἐκ μαθημάτων ἡμῖν τῶν ᾿Αριτοτέλους όρμώμε ναι, καὶ τῇ δεινότητ: τῆς ἐν κόσμῳ σοφίας ἀποκεχρη- μένοι, κτύπους ἐγείρουσι ῥημάτων κενῶν, οὐκ εἰδό τες ὅτι καὶ πρὸς ταύτην ἀμαθῶς ἔχοντες ἐλεγχθήσον ται. Θαυμάσαι γὰρ ὄντως ἀκόλουθον ὅτι δὴ τὸν περὶ τοῦ μείζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος ἐξετάζοντες λόγον, ἐπὶ τὸν περὶ τοῦ ὁμοίου καὶ ἀνομοίου μεταπεπτώκα- σιν, οὐκ εἰδότες ὅτι, κατὰ τὴν ᾿Αριστοτέλους τέχνην ἐφ' ξ μάλιστα μεγαλοφρονεί, ειώθασιν αὐτοὶ, οὐκ εἰς ταυτὸν κατατάττεται γένος τό τε ὅμοιον καὶ τὸ ἀν όμων, ὡς καὶ τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον. Τὸ μὲν γὰρ μείζον καὶ τὸ ἔλαττον, τῶν πρός τι εχόντων παρ' ἐκείνοις λέγεται. Τὸ δὲ ὅμοιον ἢ καὶ τὸ ἀνόμοιον ἑτέρας ἐστὶ κατηγορίας ήτοι διαιρέσεως. Πόθεν τοί σιν ὑμῖν ἀπὸ τοῦ μείζονος ἐπὶ τὸ ὅμοιον ἡ μετάβασις ; καὶ ἐξ ἐλάττονος ήτοι τοῦ μείζονος τὴν πρότασιν ἐξ- υφαίνοντες, ἑτερογενές εἰσφέρετε το συμπέρασμα, λέγοντες· Εἰ ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱός τοῦ Πατρὸς, ἀν- όμοιος ἄρα· ἐχρὴν γὰρ μᾶλλον εἰπεῖν, οὐκ ἴσος ἄρα, ἢ οὐ τοσοῦτος ἄρα, ἵνα μὴ πάλιν ἀμαθεῖς ὄντες ἐξ- ελεγχθήσησθε τῷ τε μείζονι καὶ τῷ ἐλάττονι τὸ ποσόν ἐπιφέροντες. Οὐ γὰρ τὰ πρός τί τως ἔχοντα, ἀλλὰ τὸ μείζον ἢ ἔλαττον ὑποκεῖσθαι τῷ ποσῷ νενομοθέτηκεν Αριστοτέλους τέχνη. Είδη δὲ αὐτῷ τίθησιν ἑπτὰ, ἀριθμὸν, καὶ λόγον, καὶ γραμμὴν, καὶ ἐπιφάνειαν, καὶ σῶμα, καὶ χρόνον, καὶ τόπον. Μόνων τοιγαροῦν τῶν εἰρημένων δέχεσθαι τὸ ποσὸν πεφυκότων, πόθεν ἐμεῖς, ὦ οὗτοι, τῷ μείζονι καὶ τῷ ἐλάττον: τὸ ποσὸν ἐπιφέρετε, ἑτέρῳ γένει ταῦτα τοῦ ᾿Αριστοτέλους ἀνατεθεικότος; Ἐπειδὴ τοίνυν τὸν περὶ τοῦ μείζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος ἐξετάζοντες λόγον, ἀπαιδεύτως ἐπὶ τὴν τοῦ ὁμοίου καὶ ἀνομοίου παράθεσιν εξεκλί κατε, λέγοντες· Εἰ ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱός τοῦ Πατρός, ἀνόμοιος ἄρα· χαλεπωτέρω δὲ πάλιν ἀπαιδευσίας THESAURUS. B C Solutio objectionis. Interrogandi nobis sunt hostes Christi, quando- nam major Filio Pater aut factus sit aut inventus, aut quomodocunque illud dicant. Tempus enim præ- finientes vos nemo ferat: conditor enim temporum est Filius, et ante secula ipse exsistit, juxta sauclo- rum qui mentiri non possunt verissimum dictum. Sublato autem tempore, superest, ex vestra ipsorum sententia, semper et sine principio Patrem Filio ma- jorem fuisse. At vos, boni viri, nonnihil ad melio- rem mentem redeuntes ita vobiscum cogitate, quod id quod differt ab aliquo ea ratione qua majus est aut dicitur, propinquum sibi habet et collatum sibi minus, quo nimirum majus est. Cum enim id quod majus est cognoscere volumus, ad minoris notitiam confugientes, majoris excellentiam ceruimus. Si ergo Pater semper major est Filio, fuit quidem ipse sem- per : fuit vero etiam cum eo Filius, quo et major esse dicitur, secundum vos. Quod vero semper est, quonamı pacto dissimile erit illi quod etiam semper est? Aut quomodo majus, cum ipsa geniti exsisten- tia cum genitore conveniat omniaque naturaliter. in se Irabeat quæ Patri insunt? ALIUD Ex Aristotelica disciplina nobis insultantes, et mundanæ sapientiæ fastu turgidi, inanes verborum. crepitus excitant, parum sibi persuadentes se Ari- stotelica disciplinæ ignaros ostendi posse. Miran- dim enim est quod, cum rationem majoris el mi- noris excutiant, ad sermonem de simili et dissimili prolabantur, nescientes, juxta Aristotelis placita quo ipsi plurimum sese jactitant, simile et dis- simile non in eodem genere collocari, in quo majus et minus. Si quidem majas et minus relativɔ sive ad aliquid ab iis dicuntur. Simila vero et dissimile alterius ordinis sive prædicamenti sunt. Unde igitur vos ita a majore ad simile transilitis? et ex majore, sive minore propositionem deducentes, diversi ge- neris conclusionem infertis, dicentes : Si minor est Filius Patre, dissimilis igitur ; cum potius ita dicen- dum fuerit : Non ergo æqualis, aut non tantus, ne imperitiam vestram proderetis, ex majore et minore quantitatem inferentes. Neque enim quæ ad aliquid sunt, sed majus et minus, quantitati subjecta esse D Aristotelica disciplina tradit. Species autem illi con- stituit septem : numerum, orationem, lineam, sư- perficiem, corpus, tempus et locum. Cum enim hæc solummodo quaatum recipiant, undenam vos majori et minori quantum tribuitis, cum Aristoteles ilia sub alio genere collocet? Cum igitur vos majoris et minoris rationem investigantes, imperite ad similis et dissimilis comparationem devolvimini, dicentes : Si Filius minor est Patre, ergo etiam dissimilis; gravius statim erratis, majus et minus ad quantita - tein referentes, cum dicitis: Si Filius est minor Patre, ergo non æqualis, neque tantus. Cum vero mens vobis nulla ex parte sana sit, inanis etiam ac vana est vestra propositio.

Πρὸς τοῦτο λύσις. Αναγκαῖον ὑμᾶς, ὦ χριστομάχοι, καὶ νῦν ἐρέσθαι, πότε τοῦ Υἱοῦ μείζων ὁ Πατήρ ἡ γέγονεν ή εὑρέθη, ἢ ὅπερ ἂν βούλοισθε λέγειν. Χρόνον μὲν οὖν οριζόν των ὑμῶν οὐκ ἄν τις ἀνάσχοιτο· χρόνων γὰρ ποιη τῆς ὁ Υἱός, καὶ πρὸ τῶν αἰώνων ἐστὶ, κατὰ τὰς ἀγευ δεῖς τῶν ἁγίων φωνάς. Χρόνου δὲ ἀνῃρημένου, πάντ τως λείπεται λέγειν κατὰ τὴν ὑμῶν πρότασιν ἀεὶ καὶ ἀνάρχως τὸν Πατέρα μείζονα τοῦ Υἱοῦ. Ἀλλ᾽, ὦ βέλ- τιστοί, μικρὸν ἀνανήψαντες ἐκεῖνο καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐν θυμήθητε, ὅτι τὸ διαφέρον τινὸς κατὰ τὸ εἶναι μείζον ἢ λέγεσθαι, παρακείμενον ἔχει καὶ συνεισφερόμενον ἑαυτῷ τὸ ἔλαττον, οὗ καὶ ἐστὶ μείζον. Ὅταν γὰρ τὸ μείζον θελήσωμεν μαθεῖν, ἐπὶ τὴν τοῦ ἐλάττονος δρα- μόντες κατάληψιν, τὴν ἐκείνου βλέπομεν ὑπεροχήν. η Εἰ τοίνυν ἀεὶ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἦν μὲν αὐτ τὰς ἀεί· ἦν δὲ σὺν αὐτῷ καὶ ὁ Υἱός, οὗ καὶ μείζων εἶναι λέγεται, καθ᾽ ὑμᾶς. Τὸ δὲ ἀεὶ ὄν, τῷ ἀεὶ ὄντι πῶς ἀνόμοιον ἔσται; Μείζον δὲ πῶς, συντρεχούσης τῷ γεγεννηκότι τῆς ὑπάρξεως τοῦ γεννήματος, καὶ πάντα έχοντος φυσικώς όσα πρόσεστι τῷ Πατρί; ΑΛΛΟ Ἐκ μαθημάτων ἡμῖν τῶν ᾿Αριτοτέλους όρμώμε ναι, καὶ τῇ δεινότητ: τῆς ἐν κόσμῳ σοφίας ἀποκεχρη- μένοι, κτύπους ἐγείρουσι ῥημάτων κενῶν, οὐκ εἰδό τες ὅτι καὶ πρὸς ταύτην ἀμαθῶς ἔχοντες ἐλεγχθήσον ται. Θαυμάσαι γὰρ ὄντως ἀκόλουθον ὅτι δὴ τὸν περὶ τοῦ μείζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος ἐξετάζοντες λόγον, ἐπὶ τὸν περὶ τοῦ ὁμοίου καὶ ἀνομοίου μεταπεπτώκα- σιν, οὐκ εἰδότες ὅτι, κατὰ τὴν ᾿Αριστοτέλους τέχνην ἐφ' ξ μάλιστα μεγαλοφρονεί, ειώθασιν αὐτοὶ, οὐκ εἰς ταυτὸν κατατάττεται γένος τό τε ὅμοιον καὶ τὸ ἀν όμων, ὡς καὶ τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον. Τὸ μὲν γὰρ μείζον καὶ τὸ ἔλαττον, τῶν πρός τι εχόντων παρ' ἐκείνοις λέγεται. Τὸ δὲ ὅμοιον ἢ καὶ τὸ ἀνόμοιον ἑτέρας ἐστὶ κατηγορίας ήτοι διαιρέσεως. Πόθεν τοί σιν ὑμῖν ἀπὸ τοῦ μείζονος ἐπὶ τὸ ὅμοιον ἡ μετάβασις ; καὶ ἐξ ἐλάττονος ήτοι τοῦ μείζονος τὴν πρότασιν ἐξ- υφαίνοντες, ἑτερογενές εἰσφέρετε το συμπέρασμα, λέγοντες· Εἰ ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱός τοῦ Πατρὸς, ἀν- όμοιος ἄρα· ἐχρὴν γὰρ μᾶλλον εἰπεῖν, οὐκ ἴσος ἄρα, ἢ οὐ τοσοῦτος ἄρα, ἵνα μὴ πάλιν ἀμαθεῖς ὄντες ἐξ- ελεγχθήσησθε τῷ τε μείζονι καὶ τῷ ἐλάττονι τὸ ποσόν ἐπιφέροντες. Οὐ γὰρ τὰ πρός τί τως ἔχοντα, ἀλλὰ τὸ μείζον ἢ ἔλαττον ὑποκεῖσθαι τῷ ποσῷ νενομοθέτηκεν Αριστοτέλους τέχνη. Είδη δὲ αὐτῷ τίθησιν ἑπτὰ, ἀριθμὸν, καὶ λόγον, καὶ γραμμὴν, καὶ ἐπιφάνειαν, καὶ σῶμα, καὶ χρόνον, καὶ τόπον. Μόνων τοιγαροῦν τῶν εἰρημένων δέχεσθαι τὸ ποσὸν πεφυκότων, πόθεν ἐμεῖς, ὦ οὗτοι, τῷ μείζονι καὶ τῷ ἐλάττον: τὸ ποσὸν ἐπιφέρετε, ἑτέρῳ γένει ταῦτα τοῦ ᾿Αριστοτέλους ἀνατεθεικότος; Ἐπειδὴ τοίνυν τὸν περὶ τοῦ μείζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος ἐξετάζοντες λόγον, ἀπαιδεύτως ἐπὶ τὴν τοῦ ὁμοίου καὶ ἀνομοίου παράθεσιν εξεκλί κατε, λέγοντες· Εἰ ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱός τοῦ Πατρός, ἀνόμοιος ἄρα· χαλεπωτέρω δὲ πάλιν ἀπαιδευσίας THESAURUS. B C Solutio objectionis. Interrogandi nobis sunt hostes Christi, quando- nam major Filio Pater aut factus sit aut inventus, aut quomodocunque illud dicant. Tempus enim præ- finientes vos nemo ferat: conditor enim temporum est Filius, et ante secula ipse exsistit, juxta sauclo- rum qui mentiri non possunt verissimum dictum. Sublato autem tempore, superest, ex vestra ipsorum sententia, semper et sine principio Patrem Filio ma- jorem fuisse. At vos, boni viri, nonnihil ad melio- rem mentem redeuntes ita vobiscum cogitate, quod id quod differt ab aliquo ea ratione qua majus est aut dicitur, propinquum sibi habet et collatum sibi minus, quo nimirum majus est. Cum enim id quod majus est cognoscere volumus, ad minoris notitiam confugientes, majoris excellentiam ceruimus. Si ergo Pater semper major est Filio, fuit quidem ipse sem- per : fuit vero etiam cum eo Filius, quo et major esse dicitur, secundum vos. Quod vero semper est, quonamı pacto dissimile erit illi quod etiam semper est? Aut quomodo majus, cum ipsa geniti exsisten- tia cum genitore conveniat omniaque naturaliter. in se Irabeat quæ Patri insunt? ALIUD Ex Aristotelica disciplina nobis insultantes, et mundanæ sapientiæ fastu turgidi, inanes verborum. crepitus excitant, parum sibi persuadentes se Ari- stotelica disciplinæ ignaros ostendi posse. Miran- dim enim est quod, cum rationem majoris el mi- noris excutiant, ad sermonem de simili et dissimili prolabantur, nescientes, juxta Aristotelis placita quo ipsi plurimum sese jactitant, simile et dis- simile non in eodem genere collocari, in quo majus et minus. Si quidem majas et minus relativɔ sive ad aliquid ab iis dicuntur. Simila vero et dissimile alterius ordinis sive prædicamenti sunt. Unde igitur vos ita a majore ad simile transilitis? et ex majore, sive minore propositionem deducentes, diversi ge- neris conclusionem infertis, dicentes : Si minor est Filius Patre, dissimilis igitur ; cum potius ita dicen- dum fuerit : Non ergo æqualis, aut non tantus, ne imperitiam vestram proderetis, ex majore et minore quantitatem inferentes. Neque enim quæ ad aliquid sunt, sed majus et minus, quantitati subjecta esse D Aristotelica disciplina tradit. Species autem illi con- stituit septem : numerum, orationem, lineam, sư- perficiem, corpus, tempus et locum. Cum enim hæc solummodo quaatum recipiant, undenam vos majori et minori quantum tribuitis, cum Aristoteles ilia sub alio genere collocet? Cum igitur vos majoris et minoris rationem investigantes, imperite ad similis et dissimilis comparationem devolvimini, dicentes : Si Filius minor est Patre, ergo etiam dissimilis; gravius statim erratis, majus et minus ad quantita - tein referentes, cum dicitis: Si Filius est minor Patre, ergo non æqualis, neque tantus. Cum vero mens vobis nulla ex parte sana sit, inanis etiam ac vana est vestra propositio.

Πρὸς τοῦτο λύσις. Αναγκαῖον ὑμᾶς, ὦ χριστομάχοι, καὶ νῦν ἐρέσθαι, πότε τοῦ Υἱοῦ μείζων ὁ Πατήρ ἡ γέγονεν ή εὑρέθη, ἢ ὅπερ ἂν βούλοισθε λέγειν. Χρόνον μὲν οὖν οριζόν των ὑμῶν οὐκ ἄν τις ἀνάσχοιτο· χρόνων γὰρ ποιη τῆς ὁ Υἱός, καὶ πρὸ τῶν αἰώνων ἐστὶ, κατὰ τὰς ἀγευ δεῖς τῶν ἁγίων φωνάς. Χρόνου δὲ ἀνῃρημένου, πάντ τως λείπεται λέγειν κατὰ τὴν ὑμῶν πρότασιν ἀεὶ καὶ ἀνάρχως τὸν Πατέρα μείζονα τοῦ Υἱοῦ. Ἀλλ᾽, ὦ βέλ- τιστοί, μικρὸν ἀνανήψαντες ἐκεῖνο καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐν θυμήθητε, ὅτι τὸ διαφέρον τινὸς κατὰ τὸ εἶναι μείζον ἢ λέγεσθαι, παρακείμενον ἔχει καὶ συνεισφερόμενον ἑαυτῷ τὸ ἔλαττον, οὗ καὶ ἐστὶ μείζον. Ὅταν γὰρ τὸ μείζον θελήσωμεν μαθεῖν, ἐπὶ τὴν τοῦ ἐλάττονος δρα- μόντες κατάληψιν, τὴν ἐκείνου βλέπομεν ὑπεροχήν. η Εἰ τοίνυν ἀεὶ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἦν μὲν αὐτ τὰς ἀεί· ἦν δὲ σὺν αὐτῷ καὶ ὁ Υἱός, οὗ καὶ μείζων εἶναι λέγεται, καθ᾽ ὑμᾶς. Τὸ δὲ ἀεὶ ὄν, τῷ ἀεὶ ὄντι πῶς ἀνόμοιον ἔσται; Μείζον δὲ πῶς, συντρεχούσης τῷ γεγεννηκότι τῆς ὑπάρξεως τοῦ γεννήματος, καὶ πάντα έχοντος φυσικώς όσα πρόσεστι τῷ Πατρί; ΑΛΛΟ Ἐκ μαθημάτων ἡμῖν τῶν ᾿Αριτοτέλους όρμώμε ναι, καὶ τῇ δεινότητ: τῆς ἐν κόσμῳ σοφίας ἀποκεχρη- μένοι, κτύπους ἐγείρουσι ῥημάτων κενῶν, οὐκ εἰδό τες ὅτι καὶ πρὸς ταύτην ἀμαθῶς ἔχοντες ἐλεγχθήσον ται. Θαυμάσαι γὰρ ὄντως ἀκόλουθον ὅτι δὴ τὸν περὶ τοῦ μείζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος ἐξετάζοντες λόγον, ἐπὶ τὸν περὶ τοῦ ὁμοίου καὶ ἀνομοίου μεταπεπτώκα- σιν, οὐκ εἰδότες ὅτι, κατὰ τὴν ᾿Αριστοτέλους τέχνην ἐφ' ξ μάλιστα μεγαλοφρονεί, ειώθασιν αὐτοὶ, οὐκ εἰς ταυτὸν κατατάττεται γένος τό τε ὅμοιον καὶ τὸ ἀν όμων, ὡς καὶ τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον. Τὸ μὲν γὰρ μείζον καὶ τὸ ἔλαττον, τῶν πρός τι εχόντων παρ' ἐκείνοις λέγεται. Τὸ δὲ ὅμοιον ἢ καὶ τὸ ἀνόμοιον ἑτέρας ἐστὶ κατηγορίας ήτοι διαιρέσεως. Πόθεν τοί σιν ὑμῖν ἀπὸ τοῦ μείζονος ἐπὶ τὸ ὅμοιον ἡ μετάβασις ; καὶ ἐξ ἐλάττονος ήτοι τοῦ μείζονος τὴν πρότασιν ἐξ- υφαίνοντες, ἑτερογενές εἰσφέρετε το συμπέρασμα, λέγοντες· Εἰ ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱός τοῦ Πατρὸς, ἀν- όμοιος ἄρα· ἐχρὴν γὰρ μᾶλλον εἰπεῖν, οὐκ ἴσος ἄρα, ἢ οὐ τοσοῦτος ἄρα, ἵνα μὴ πάλιν ἀμαθεῖς ὄντες ἐξ- ελεγχθήσησθε τῷ τε μείζονι καὶ τῷ ἐλάττονι τὸ ποσόν ἐπιφέροντες. Οὐ γὰρ τὰ πρός τί τως ἔχοντα, ἀλλὰ τὸ μείζον ἢ ἔλαττον ὑποκεῖσθαι τῷ ποσῷ νενομοθέτηκεν Αριστοτέλους τέχνη. Είδη δὲ αὐτῷ τίθησιν ἑπτὰ, ἀριθμὸν, καὶ λόγον, καὶ γραμμὴν, καὶ ἐπιφάνειαν, καὶ σῶμα, καὶ χρόνον, καὶ τόπον. Μόνων τοιγαροῦν τῶν εἰρημένων δέχεσθαι τὸ ποσὸν πεφυκότων, πόθεν ἐμεῖς, ὦ οὗτοι, τῷ μείζονι καὶ τῷ ἐλάττον: τὸ ποσὸν ἐπιφέρετε, ἑτέρῳ γένει ταῦτα τοῦ ᾿Αριστοτέλους ἀνατεθεικότος; Ἐπειδὴ τοίνυν τὸν περὶ τοῦ μείζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος ἐξετάζοντες λόγον, ἀπαιδεύτως ἐπὶ τὴν τοῦ ὁμοίου καὶ ἀνομοίου παράθεσιν εξεκλί κατε, λέγοντες· Εἰ ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱός τοῦ Πατρός, ἀνόμοιος ἄρα· χαλεπωτέρω δὲ πάλιν ἀπαιδευσίας THESAURUS. B C Solutio objectionis. Interrogandi nobis sunt hostes Christi, quando- nam major Filio Pater aut factus sit aut inventus, aut quomodocunque illud dicant. Tempus enim præ- finientes vos nemo ferat: conditor enim temporum est Filius, et ante secula ipse exsistit, juxta sauclo- rum qui mentiri non possunt verissimum dictum. Sublato autem tempore, superest, ex vestra ipsorum sententia, semper et sine principio Patrem Filio ma- jorem fuisse. At vos, boni viri, nonnihil ad melio- rem mentem redeuntes ita vobiscum cogitate, quod id quod differt ab aliquo ea ratione qua majus est aut dicitur, propinquum sibi habet et collatum sibi minus, quo nimirum majus est. Cum enim id quod majus est cognoscere volumus, ad minoris notitiam confugientes, majoris excellentiam ceruimus. Si ergo Pater semper major est Filio, fuit quidem ipse sem- per : fuit vero etiam cum eo Filius, quo et major esse dicitur, secundum vos. Quod vero semper est, quonamı pacto dissimile erit illi quod etiam semper est? Aut quomodo majus, cum ipsa geniti exsisten- tia cum genitore conveniat omniaque naturaliter. in se Irabeat quæ Patri insunt? ALIUD Ex Aristotelica disciplina nobis insultantes, et mundanæ sapientiæ fastu turgidi, inanes verborum. crepitus excitant, parum sibi persuadentes se Ari- stotelica disciplinæ ignaros ostendi posse. Miran- dim enim est quod, cum rationem majoris el mi- noris excutiant, ad sermonem de simili et dissimili prolabantur, nescientes, juxta Aristotelis placita quo ipsi plurimum sese jactitant, simile et dis- simile non in eodem genere collocari, in quo majus et minus. Si quidem majas et minus relativɔ sive ad aliquid ab iis dicuntur. Simila vero et dissimile alterius ordinis sive prædicamenti sunt. Unde igitur vos ita a majore ad simile transilitis? et ex majore, sive minore propositionem deducentes, diversi ge- neris conclusionem infertis, dicentes : Si minor est Filius Patre, dissimilis igitur ; cum potius ita dicen- dum fuerit : Non ergo æqualis, aut non tantus, ne imperitiam vestram proderetis, ex majore et minore quantitatem inferentes. Neque enim quæ ad aliquid sunt, sed majus et minus, quantitati subjecta esse D Aristotelica disciplina tradit. Species autem illi con- stituit septem : numerum, orationem, lineam, sư- perficiem, corpus, tempus et locum. Cum enim hæc solummodo quaatum recipiant, undenam vos majori et minori quantum tribuitis, cum Aristoteles ilia sub alio genere collocet? Cum igitur vos majoris et minoris rationem investigantes, imperite ad similis et dissimilis comparationem devolvimini, dicentes : Si Filius minor est Patre, ergo etiam dissimilis; gravius statim erratis, majus et minus ad quantita - tein referentes, cum dicitis: Si Filius est minor Patre, ergo non æqualis, neque tantus. Cum vero mens vobis nulla ex parte sana sit, inanis etiam ac vana est vestra propositio.

ἀναιρεθὲν αὐτόν, συναναιρείτω τὸ ἀνόμοιον, καὶ συν- αναιρείσθω πάλιν ἐκείνῳ. Ἀλλ᾿ οὐ συναναιρεῖται, οὐδὲ μὴν ἀναιρεῖ· ὄντος γὰρ τινος ἀνθρώπου, τυχόν ἔσται τι τὸ ἀνόμοιον αὐτῷ· καὶ ἀναιρεθέντος τοῦ ἀν ομοίου, οὐ συναναιρεῖται τὸ ὄν, τουτέστιν ὁ ἄνθρω- τος, οὗ καὶ γέγονεν ἀνόμοιον τὸ ἀναιρεθέν. Οὐκ ἄρα τῶν πρὸς ἄλληλα λεγομένων τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἀγ- όμοιον. ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τοῦ ὁμοίου καὶ τῆς ἀρετῆς καὶ τῶν ἀντικει μένων τούτοις χωρήσει τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον. Ἔστι γὰρ εἰπεῖν οὐ ψευδόμενον τόνδε τινὰ τυχὸν ὅμοιον τῷδε, καὶ ἧττον ἢ μᾶλλον ὅμοιον, καὶ μᾶλλον δίκαιον, καὶ δίκαιον ἧττον. Ἐπὶ μέν τοι τοῦ μείζονος ἢ καὶ τοῦ ἐλάττονος, διπλασίονός τε καὶ ἡμίσεος, οὐκ ἂν εἴποι τις, μᾶλλον μεῖζον ἢ μᾶλλον ἔλαττον, ἢ μᾶλλον διπλάσιον ἢ μᾶλλον ήμισυ. Ανεπίδεκτα γὰρ τοῦ ποσοῦ τὰ τῆς ποιότητος είδη διὰ πολλῶν ἀποδέδεικται. Εἰ τοίνυν τὸ ὅμοιον τοῦ ποσοῦ χωρητικόν ἐστι, καὶ δέχε- ται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἔλαττον, οὐ δεχομένων αὐτὸ τοῦ ἡμίσεως καὶ διπλασίου, οὐχ ὁμογενὲς ἄρα τοῖς πρός τί ἐστιν. ΑΛΛΟ. Το μᾶλλον ἤτοι τὸ μεῖζον ἐπίτασίς ἐστι καὶ ὑπερο βολή τινος πράγματος οιουδηποτοῦν, οὐκ ἀνομοίον τινὸς καὶ ἀντικειμένου δήλωσιν ἔχει. Τὸ δὲ ὅμοιον οὐχ οὕτως. Εἰσφέρει γὰρ τοῦ ἀνομοίου τὴν ἔμφασιν. ᾿Αλλως τε τῷ μὲν ἀνομοίῳ στέρησις ἀκολουθεῖ. Απο βολὴ γὰρ τοῦ ὁμοίου τὸ ἀνόμοιον ἐργάζεται. Τὸ δὲ μᾶλλον καὶ μείζον επίτασις τινος ὄντα, ποίαν ἔξει τὴν ἀποβολὴν, ἢ πῶς ἐπ' αὐτοῦ στέρησις ἔσται, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀνομοίου; 'Αλλ' οὐκ ἂν ἔχοι τις εἰπεῖν. Ετερογενές άρα τῷ ὁμοίῳ τὸ μεῖζον. Αλλυ, ἀπόδειξιν ἔχον ὅτι διὰ τοῦ λέγεσθαι μεί- ζουν τὸν Πατέρα, συνεισφέρεται μὲν πάντως ὁ Πός, ἔστι δὲ οὐκ ἐλάττων αὐτοῦ. Τὸ μεῖζον εἴ τις ὀνομάσαι, συνεισοίσει πάντως καὶ ἀναγκαίως ἑτερόν τι παρ' αὐτὸ οὗ καὶ ἔστι μείζον. Ούτω τοιγαροῦν ἔχοντος τοῦ νοήματος, φέρε κατ' αὐτὸ τὴν θείαν ἐξετάσωμεν γέννησιν, καὶ τὸν περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάσωμεν λόγον. Όταν τοίνυν λέγηται μείζων ὁ Πατήρ, συνεισφέρει μὲν πάντως τὸ ἐν σχέσει τῇ πρὸς αὐτὸν, τὴν Υἱοῦ σημασίαν φημί, καθ᾿ ἧς τὸ ἔλαττον νοοῦσιν οἱ χριστομάχοι. Συνεισ ενεχθέντος τοιγαροῦν ἀναγκαίως τῷ Πατρὶ τοῦ Υἱοῦ, φέρε δοκιμάζωμεν πῶς ἔξει τὸ μεῖζον ὁ Πατήρ. Ει γὰρ φύσει Θεὸς ὁ Υἱὸς, καθάπερ καὶ ὁ Πατήρ, φύσει ἀγαθός, φύσει δημιουργός, φύσει βασιλεύς, ποῖον ἔσται τὸ μεῖζον ἐν Πατρὶ, ἔχοντος αὐτὰ τελείως καὶ τοῦ Υἱοῦ; Εἰ δὲ μὴ ἔχει τελείως, πῶς θεός ἐστι τὸ αι τι τῶν ἀγαθῶν ἐνδεεῖ; Τὸ γὰρ οὔπω τῆς ὀφειλούσης προσεῖναι θεῷ τελειότητος ἐπειλημμένον, οὐκ ἂν εἴη φύσει θεός· φύσει δὲ θεὸς ὁ Υἱός· τέλειος ἄρα καθά παρ καὶ ὁ Πατήρ. Ἐπειδὴ δὲ τέλειος ὁ Πατήρ, οὐκ Ελάττων δηλαδή. Οἰκονομικῶς δέ φησιν ἑαυτοῦ μεία ξονα τὸν Πατέρα, ή καθό γέγονεν ἄνθρωπος, παραχω τῶν τῇ τῆς θεότητος φύσει τὸ ὑπερέχειν τῶν γενητῶν· καὶ τῷ κατὰ φύσιν Κυρίῳ τὸ ἄνω κεῖσθαι διδοὺς τῆς THESAURUS. B – & nominibus quae ad aliquid sunt censetis, sublato si- mili, interit etiam et dissimile, simulque pereant necesse est. Sed neque interimitur, neque in- terimit : cum enim aliquid sit homo, erit etiam ali- quid ei dissimile, et sublato dissimili, non perit si- mul id quod erat, hoc est homo, cui dissimile era quod periit. Simile igitur et dissimile non sunt ad aliquid. ALIUD. De símili et virtute atque horum oppositis dicitur magis et minus. Vere enim dici potest, hunc illi si- milem esse, et minus aut magis similem, et magis aut minus justum. Et de magis duplo et medio dici non potest magis majus, vel magis minus, aut magis duplum, vel magis medium.Qualitatis enim species incapaces esse quantitatis ex multis demon- stratum est. Si ergo simile quantitatis capax eel, recipitque magis et minus, dimidium vero et duplumı id non recipiunt ; non ergo ejusdem generis erit cum iis que sunt ad aliquid. ALIOD. Magis sive majus intentionem atque excellentian alicujus rei siguidcat, non autem dissimile aliquid et oppositum indicat. Simile vero non item : de- monstrat enim id quod dissimile est. Amissio enim similis, dissimile elicit : adde quod dissimile sequί- tur privatio. Magis vero et minus cum sint intensio C alicujus rei, quenam in his amissio, aut privatio statui potest, ut in dissimili? Nulla certe. Diversi igitur generis sunt simile et majus. & ALIUD, demonstrans per id quod dicitur Paler ma- jor, simul etiam inferre Filium, minor autem ipso non est. Si quis nominet majus, necessario etiam inferet aliud quidpiam præter id cujus respectu majus est. Quod eum ita omnino se habeat, age hac etiam ra- tione divinam generationem exploremus, et sermo- nem de Patre et Filio investigemus. Cum igitur di- citur major Pater, infertur omnino etiam id quod relationem ad ipsum habet, nimirum significatio Filii, in qua minus constituunt hostes Christi. Quan- doquidem ergo necessario una cum Patre infertur Filius, age, examinemus quo pacto Pater major sit. Si enim Filius est natura Deas, quemadmodumn et Pater est natura bonus, natura creator, natura réx, qualenam erit majus in Patre, cum et Filius ea perfecte habeat? Si vero perfecte non habet, quo pacto dici potest Deus in cui aliquod bonorum deest? ld enim quod eam que inesse Deo debet perfectio- nem non habet, Deus natura esse non potest; atqui Filius est Deus natura: perfectus igitur quemad- modum et Pater. Cum vero perfectus sit Pater, certe minor non est. Cæterum respectu incarnationis ma- jorem dicit Patrem, sive quatenus factas est home; tribueus hoc natura divinitatis ut creaturis aute

ἀναιρεθὲν αὐτόν, συναναιρείτω τὸ ἀνόμοιον, καὶ συν- αναιρείσθω πάλιν ἐκείνῳ. Ἀλλ᾿ οὐ συναναιρεῖται, οὐδὲ μὴν ἀναιρεῖ· ὄντος γὰρ τινος ἀνθρώπου, τυχόν ἔσται τι τὸ ἀνόμοιον αὐτῷ· καὶ ἀναιρεθέντος τοῦ ἀν ομοίου, οὐ συναναιρεῖται τὸ ὄν, τουτέστιν ὁ ἄνθρω- τος, οὗ καὶ γέγονεν ἀνόμοιον τὸ ἀναιρεθέν. Οὐκ ἄρα τῶν πρὸς ἄλληλα λεγομένων τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἀγ- όμοιον. ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τοῦ ὁμοίου καὶ τῆς ἀρετῆς καὶ τῶν ἀντικει μένων τούτοις χωρήσει τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον. Ἔστι γὰρ εἰπεῖν οὐ ψευδόμενον τόνδε τινὰ τυχὸν ὅμοιον τῷδε, καὶ ἧττον ἢ μᾶλλον ὅμοιον, καὶ μᾶλλον δίκαιον, καὶ δίκαιον ἧττον. Ἐπὶ μέν τοι τοῦ μείζονος ἢ καὶ τοῦ ἐλάττονος, διπλασίονός τε καὶ ἡμίσεος, οὐκ ἂν εἴποι τις, μᾶλλον μεῖζον ἢ μᾶλλον ἔλαττον, ἢ μᾶλλον διπλάσιον ἢ μᾶλλον ήμισυ. Ανεπίδεκτα γὰρ τοῦ ποσοῦ τὰ τῆς ποιότητος είδη διὰ πολλῶν ἀποδέδεικται. Εἰ τοίνυν τὸ ὅμοιον τοῦ ποσοῦ χωρητικόν ἐστι, καὶ δέχε- ται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἔλαττον, οὐ δεχομένων αὐτὸ τοῦ ἡμίσεως καὶ διπλασίου, οὐχ ὁμογενὲς ἄρα τοῖς πρός τί ἐστιν. ΑΛΛΟ. Το μᾶλλον ἤτοι τὸ μεῖζον ἐπίτασίς ἐστι καὶ ὑπερο βολή τινος πράγματος οιουδηποτοῦν, οὐκ ἀνομοίον τινὸς καὶ ἀντικειμένου δήλωσιν ἔχει. Τὸ δὲ ὅμοιον οὐχ οὕτως. Εἰσφέρει γὰρ τοῦ ἀνομοίου τὴν ἔμφασιν. ᾿Αλλως τε τῷ μὲν ἀνομοίῳ στέρησις ἀκολουθεῖ. Απο βολὴ γὰρ τοῦ ὁμοίου τὸ ἀνόμοιον ἐργάζεται. Τὸ δὲ μᾶλλον καὶ μείζον επίτασις τινος ὄντα, ποίαν ἔξει τὴν ἀποβολὴν, ἢ πῶς ἐπ' αὐτοῦ στέρησις ἔσται, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀνομοίου; 'Αλλ' οὐκ ἂν ἔχοι τις εἰπεῖν. Ετερογενές άρα τῷ ὁμοίῳ τὸ μεῖζον. Αλλυ, ἀπόδειξιν ἔχον ὅτι διὰ τοῦ λέγεσθαι μεί- ζουν τὸν Πατέρα, συνεισφέρεται μὲν πάντως ὁ Πός, ἔστι δὲ οὐκ ἐλάττων αὐτοῦ. Τὸ μεῖζον εἴ τις ὀνομάσαι, συνεισοίσει πάντως καὶ ἀναγκαίως ἑτερόν τι παρ' αὐτὸ οὗ καὶ ἔστι μείζον. Ούτω τοιγαροῦν ἔχοντος τοῦ νοήματος, φέρε κατ' αὐτὸ τὴν θείαν ἐξετάσωμεν γέννησιν, καὶ τὸν περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάσωμεν λόγον. Όταν τοίνυν λέγηται μείζων ὁ Πατήρ, συνεισφέρει μὲν πάντως τὸ ἐν σχέσει τῇ πρὸς αὐτὸν, τὴν Υἱοῦ σημασίαν φημί, καθ᾿ ἧς τὸ ἔλαττον νοοῦσιν οἱ χριστομάχοι. Συνεισ ενεχθέντος τοιγαροῦν ἀναγκαίως τῷ Πατρὶ τοῦ Υἱοῦ, φέρε δοκιμάζωμεν πῶς ἔξει τὸ μεῖζον ὁ Πατήρ. Ει γὰρ φύσει Θεὸς ὁ Υἱὸς, καθάπερ καὶ ὁ Πατήρ, φύσει ἀγαθός, φύσει δημιουργός, φύσει βασιλεύς, ποῖον ἔσται τὸ μεῖζον ἐν Πατρὶ, ἔχοντος αὐτὰ τελείως καὶ τοῦ Υἱοῦ; Εἰ δὲ μὴ ἔχει τελείως, πῶς θεός ἐστι τὸ αι τι τῶν ἀγαθῶν ἐνδεεῖ; Τὸ γὰρ οὔπω τῆς ὀφειλούσης προσεῖναι θεῷ τελειότητος ἐπειλημμένον, οὐκ ἂν εἴη φύσει θεός· φύσει δὲ θεὸς ὁ Υἱός· τέλειος ἄρα καθά παρ καὶ ὁ Πατήρ. Ἐπειδὴ δὲ τέλειος ὁ Πατήρ, οὐκ Ελάττων δηλαδή. Οἰκονομικῶς δέ φησιν ἑαυτοῦ μεία ξονα τὸν Πατέρα, ή καθό γέγονεν ἄνθρωπος, παραχω τῶν τῇ τῆς θεότητος φύσει τὸ ὑπερέχειν τῶν γενητῶν· καὶ τῷ κατὰ φύσιν Κυρίῳ τὸ ἄνω κεῖσθαι διδοὺς τῆς THESAURUS. B – & nominibus quae ad aliquid sunt censetis, sublato si- mili, interit etiam et dissimile, simulque pereant necesse est. Sed neque interimitur, neque in- terimit : cum enim aliquid sit homo, erit etiam ali- quid ei dissimile, et sublato dissimili, non perit si- mul id quod erat, hoc est homo, cui dissimile era quod periit. Simile igitur et dissimile non sunt ad aliquid. ALIUD. De símili et virtute atque horum oppositis dicitur magis et minus. Vere enim dici potest, hunc illi si- milem esse, et minus aut magis similem, et magis aut minus justum. Et de magis duplo et medio dici non potest magis majus, vel magis minus, aut magis duplum, vel magis medium.Qualitatis enim species incapaces esse quantitatis ex multis demon- stratum est. Si ergo simile quantitatis capax eel, recipitque magis et minus, dimidium vero et duplumı id non recipiunt ; non ergo ejusdem generis erit cum iis que sunt ad aliquid. ALIOD. Magis sive majus intentionem atque excellentian alicujus rei siguidcat, non autem dissimile aliquid et oppositum indicat. Simile vero non item : de- monstrat enim id quod dissimile est. Amissio enim similis, dissimile elicit : adde quod dissimile sequί- tur privatio. Magis vero et minus cum sint intensio C alicujus rei, quenam in his amissio, aut privatio statui potest, ut in dissimili? Nulla certe. Diversi igitur generis sunt simile et majus. & ALIUD, demonstrans per id quod dicitur Paler ma- jor, simul etiam inferre Filium, minor autem ipso non est. Si quis nominet majus, necessario etiam inferet aliud quidpiam præter id cujus respectu majus est. Quod eum ita omnino se habeat, age hac etiam ra- tione divinam generationem exploremus, et sermo- nem de Patre et Filio investigemus. Cum igitur di- citur major Pater, infertur omnino etiam id quod relationem ad ipsum habet, nimirum significatio Filii, in qua minus constituunt hostes Christi. Quan- doquidem ergo necessario una cum Patre infertur Filius, age, examinemus quo pacto Pater major sit. Si enim Filius est natura Deas, quemadmodumn et Pater est natura bonus, natura creator, natura réx, qualenam erit majus in Patre, cum et Filius ea perfecte habeat? Si vero perfecte non habet, quo pacto dici potest Deus in cui aliquod bonorum deest? ld enim quod eam que inesse Deo debet perfectio- nem non habet, Deus natura esse non potest; atqui Filius est Deus natura: perfectus igitur quemad- modum et Pater. Cum vero perfectus sit Pater, certe minor non est. Cæterum respectu incarnationis ma- jorem dicit Patrem, sive quatenus factas est home; tribueus hoc natura divinitatis ut creaturis aute

ἀναιρεθὲν αὐτόν, συναναιρείτω τὸ ἀνόμοιον, καὶ συν- αναιρείσθω πάλιν ἐκείνῳ. Ἀλλ᾿ οὐ συναναιρεῖται, οὐδὲ μὴν ἀναιρεῖ· ὄντος γὰρ τινος ἀνθρώπου, τυχόν ἔσται τι τὸ ἀνόμοιον αὐτῷ· καὶ ἀναιρεθέντος τοῦ ἀν ομοίου, οὐ συναναιρεῖται τὸ ὄν, τουτέστιν ὁ ἄνθρω- τος, οὗ καὶ γέγονεν ἀνόμοιον τὸ ἀναιρεθέν. Οὐκ ἄρα τῶν πρὸς ἄλληλα λεγομένων τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἀγ- όμοιον. ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τοῦ ὁμοίου καὶ τῆς ἀρετῆς καὶ τῶν ἀντικει μένων τούτοις χωρήσει τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον. Ἔστι γὰρ εἰπεῖν οὐ ψευδόμενον τόνδε τινὰ τυχὸν ὅμοιον τῷδε, καὶ ἧττον ἢ μᾶλλον ὅμοιον, καὶ μᾶλλον δίκαιον, καὶ δίκαιον ἧττον. Ἐπὶ μέν τοι τοῦ μείζονος ἢ καὶ τοῦ ἐλάττονος, διπλασίονός τε καὶ ἡμίσεος, οὐκ ἂν εἴποι τις, μᾶλλον μεῖζον ἢ μᾶλλον ἔλαττον, ἢ μᾶλλον διπλάσιον ἢ μᾶλλον ήμισυ. Ανεπίδεκτα γὰρ τοῦ ποσοῦ τὰ τῆς ποιότητος είδη διὰ πολλῶν ἀποδέδεικται. Εἰ τοίνυν τὸ ὅμοιον τοῦ ποσοῦ χωρητικόν ἐστι, καὶ δέχε- ται τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἔλαττον, οὐ δεχομένων αὐτὸ τοῦ ἡμίσεως καὶ διπλασίου, οὐχ ὁμογενὲς ἄρα τοῖς πρός τί ἐστιν. ΑΛΛΟ. Το μᾶλλον ἤτοι τὸ μεῖζον ἐπίτασίς ἐστι καὶ ὑπερο βολή τινος πράγματος οιουδηποτοῦν, οὐκ ἀνομοίον τινὸς καὶ ἀντικειμένου δήλωσιν ἔχει. Τὸ δὲ ὅμοιον οὐχ οὕτως. Εἰσφέρει γὰρ τοῦ ἀνομοίου τὴν ἔμφασιν. ᾿Αλλως τε τῷ μὲν ἀνομοίῳ στέρησις ἀκολουθεῖ. Απο βολὴ γὰρ τοῦ ὁμοίου τὸ ἀνόμοιον ἐργάζεται. Τὸ δὲ μᾶλλον καὶ μείζον επίτασις τινος ὄντα, ποίαν ἔξει τὴν ἀποβολὴν, ἢ πῶς ἐπ' αὐτοῦ στέρησις ἔσται, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀνομοίου; 'Αλλ' οὐκ ἂν ἔχοι τις εἰπεῖν. Ετερογενές άρα τῷ ὁμοίῳ τὸ μεῖζον. Αλλυ, ἀπόδειξιν ἔχον ὅτι διὰ τοῦ λέγεσθαι μεί- ζουν τὸν Πατέρα, συνεισφέρεται μὲν πάντως ὁ Πός, ἔστι δὲ οὐκ ἐλάττων αὐτοῦ. Τὸ μεῖζον εἴ τις ὀνομάσαι, συνεισοίσει πάντως καὶ ἀναγκαίως ἑτερόν τι παρ' αὐτὸ οὗ καὶ ἔστι μείζον. Ούτω τοιγαροῦν ἔχοντος τοῦ νοήματος, φέρε κατ' αὐτὸ τὴν θείαν ἐξετάσωμεν γέννησιν, καὶ τὸν περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ γυμνάσωμεν λόγον. Όταν τοίνυν λέγηται μείζων ὁ Πατήρ, συνεισφέρει μὲν πάντως τὸ ἐν σχέσει τῇ πρὸς αὐτὸν, τὴν Υἱοῦ σημασίαν φημί, καθ᾿ ἧς τὸ ἔλαττον νοοῦσιν οἱ χριστομάχοι. Συνεισ ενεχθέντος τοιγαροῦν ἀναγκαίως τῷ Πατρὶ τοῦ Υἱοῦ, φέρε δοκιμάζωμεν πῶς ἔξει τὸ μεῖζον ὁ Πατήρ. Ει γὰρ φύσει Θεὸς ὁ Υἱὸς, καθάπερ καὶ ὁ Πατήρ, φύσει ἀγαθός, φύσει δημιουργός, φύσει βασιλεύς, ποῖον ἔσται τὸ μεῖζον ἐν Πατρὶ, ἔχοντος αὐτὰ τελείως καὶ τοῦ Υἱοῦ; Εἰ δὲ μὴ ἔχει τελείως, πῶς θεός ἐστι τὸ αι τι τῶν ἀγαθῶν ἐνδεεῖ; Τὸ γὰρ οὔπω τῆς ὀφειλούσης προσεῖναι θεῷ τελειότητος ἐπειλημμένον, οὐκ ἂν εἴη φύσει θεός· φύσει δὲ θεὸς ὁ Υἱός· τέλειος ἄρα καθά παρ καὶ ὁ Πατήρ. Ἐπειδὴ δὲ τέλειος ὁ Πατήρ, οὐκ Ελάττων δηλαδή. Οἰκονομικῶς δέ φησιν ἑαυτοῦ μεία ξονα τὸν Πατέρα, ή καθό γέγονεν ἄνθρωπος, παραχω τῶν τῇ τῆς θεότητος φύσει τὸ ὑπερέχειν τῶν γενητῶν· καὶ τῷ κατὰ φύσιν Κυρίῳ τὸ ἄνω κεῖσθαι διδοὺς τῆς THESAURUS. B – & nominibus quae ad aliquid sunt censetis, sublato si- mili, interit etiam et dissimile, simulque pereant necesse est. Sed neque interimitur, neque in- terimit : cum enim aliquid sit homo, erit etiam ali- quid ei dissimile, et sublato dissimili, non perit si- mul id quod erat, hoc est homo, cui dissimile era quod periit. Simile igitur et dissimile non sunt ad aliquid. ALIUD. De símili et virtute atque horum oppositis dicitur magis et minus. Vere enim dici potest, hunc illi si- milem esse, et minus aut magis similem, et magis aut minus justum. Et de magis duplo et medio dici non potest magis majus, vel magis minus, aut magis duplum, vel magis medium.Qualitatis enim species incapaces esse quantitatis ex multis demon- stratum est. Si ergo simile quantitatis capax eel, recipitque magis et minus, dimidium vero et duplumı id non recipiunt ; non ergo ejusdem generis erit cum iis que sunt ad aliquid. ALIOD. Magis sive majus intentionem atque excellentian alicujus rei siguidcat, non autem dissimile aliquid et oppositum indicat. Simile vero non item : de- monstrat enim id quod dissimile est. Amissio enim similis, dissimile elicit : adde quod dissimile sequί- tur privatio. Magis vero et minus cum sint intensio C alicujus rei, quenam in his amissio, aut privatio statui potest, ut in dissimili? Nulla certe. Diversi igitur generis sunt simile et majus. & ALIUD, demonstrans per id quod dicitur Paler ma- jor, simul etiam inferre Filium, minor autem ipso non est. Si quis nominet majus, necessario etiam inferet aliud quidpiam præter id cujus respectu majus est. Quod eum ita omnino se habeat, age hac etiam ra- tione divinam generationem exploremus, et sermo- nem de Patre et Filio investigemus. Cum igitur di- citur major Pater, infertur omnino etiam id quod relationem ad ipsum habet, nimirum significatio Filii, in qua minus constituunt hostes Christi. Quan- doquidem ergo necessario una cum Patre infertur Filius, age, examinemus quo pacto Pater major sit. Si enim Filius est natura Deas, quemadmodumn et Pater est natura bonus, natura creator, natura réx, qualenam erit majus in Patre, cum et Filius ea perfecte habeat? Si vero perfecte non habet, quo pacto dici potest Deus in cui aliquod bonorum deest? ld enim quod eam que inesse Deo debet perfectio- nem non habet, Deus natura esse non potest; atqui Filius est Deus natura: perfectus igitur quemad- modum et Pater. Cum vero perfectus sit Pater, certe minor non est. Cæterum respectu incarnationis ma- jorem dicit Patrem, sive quatenus factas est home; tribueus hoc natura divinitatis ut creaturis aute

Α τοῦ δούλου μορφῆς, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα καὶ αὐτὸς κατὰ φύσιν Κύριος, ἢ τὸ μεῖζον παραχωρῶν ὡς Πατρί, οὐδὲν μὲν ἧττον ἔχων αὐτοῦ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λό γον. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ γνήσιον γέννημα καὶ εἰκὼν ὄντως τοῦ γεγεννηκότος, οὐ κατά τι παρακεχαραγμέ νη, ἀλλ' ὁλόκληρον πρὸς αὐτὸν σώζουσα τὴν ἐμφέ. ρειαν· διὰ δὲ μόνον τὸ πρέπον ὡς Υἱὸς τῷ Πατρὶ τιμὴν ἀπονέμων τὴν μείζονα. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υιού. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Ο Πατήρ, φησίν, ἦν ἀε!, οὐκ ἀεὶ δὲ ὁ Υἱός· πῶς οὖν οὐκ ἔσται μείζων ὁ ἀεὶ ὑπάρχων τοῦ μὴ οὕτως Β ὄντος; Πῶς δὲ οὐκ ἐλάττων τοῦ ἀϊδίως ὑπάρχοντος δ μὴ ἀΐδιος ων; Εἰ δὲ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, καὶ ἑτεροούσιος ἄρα πρὸς αὐτόν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Ἐχρῆν, ὦ βέλτιστοι, μὴ λίαν οὕτω κακῶς μηδὲ ἀτέχνως προκεῖσθαι τὸ σοφὸν δὴ τοῦτο τῆς ὑμῖν πρεσ πούσης ἀμαθίας πρόβλημα. Εἰσφέροντες γὰρ ἡμῖν ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τὸ ἑτεροούσιον, ἀπὸ τοῦ μεί ζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος τὴν ἀπόδειξιν ἀμαθῶς ποιεῖ σθαι σπουδάζετε, ὥσπερ ἀναγκαίως ἐχόντων πρὸς ἄλληλα τὴν ἕτεροουσιότητα, τῶν ὅσα τούτων πέφυκεν εἶναι δεκτικά. Καίτοι ξύλῳ μὲν παντὶ πρὸς ξύλον, καὶ λίθῳ πρὸς λίθον, καὶ ἀνθρώπῳ πρὸς ἄνθρωπον, τῆς μὲν οὐσίας ὁ λόγος ὁ αὐτός. Πρόσεστι δὲ ὅμως καὶ τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον· ξύλον γὰρ ξύλου μεί ζον κατά τι, καὶ πάλιν ὁμοίως ἔλαττον φαίνεται. Εμβαίνοντος τοίνυν καὶ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων τοῦ τε μείζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος, περιττῶς ὑμεῖς ἐπὶ Πα τρὸς καὶ Υἱοῦ ταύτην ἀπόδειξιν ποιεῖσθε τοῦ ἑτερο ουσίου· καὶ διὰ τούτων δὲ οὐδὲν ἧττον ληροῦντες εύ ρίσκεσθε.Ἴσος γὰρ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, τὸ ἔλαττον ἐφ' ἑαυτοῦ τίθησιν οἰκονομικῶς, ὡς δέσει· κται. ΑΛΛΟ. Τὰ τῆς πρὸς ἄλληλα φυσικῆς ὁμοιότητος έστερη μένα, καὶ κατὰ τὸν τοῦ πως εἶναι λόγον διεστηκότα, τῷ ὁμοίῳ καὶ τῷ ἀνομοίῳ κρίνεται μᾶλλον, καὶ οὐδὲ που τῷ τε μείζονι καὶ τῷ ἐλάττονι. Εἰ μὲν οὖν ἔν ἐστιν ὁ Πατήρ ὡς πρὸς τὸν Υἱὸν κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ πικροὶ συζητηταί, κατὰ τίνα τρόπον χωρήσει ἐπ' αὐτῶν τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον; Εἰ δὲ πάντη διεστηκὼς καὶ κεχωρισμένος τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὁ Υἱὸς εἰσφέρεται, ἑτέρας τε φύσ σεως ὑπείληπται παρ' ὑμῖν, πῶς τὰ πάντη διεστηκότα κατὰ τὸν τοῦ πως είναι λόγον τὴν πρὸς ἄλληλα σύγ κρισιν ἐπιδέξεται; Οὐ γὰρ δή τις έξω γελοιότητος κείσεται τὰ κατὰ μηδὲν ἀλλήλοις κοινωνοῦντα συγκρί νων, καὶ ἥλιον ξύλου λέγων είναι λαμπρότερον. ΕΙ τοίνυν τὰ ἑτερογενῆ καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν παραιτούμενα φαίνεται, ἀπαίδευτος ή πρότασις τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον ἐπὶ Υἱοῦ καί Πατρὸς εἰσφέ- ρουσα, εἴπερ εἰσὶν οὐ τῆς αὐτῆς οὐσίας, καθ' ὑμᾶς, • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. cellat; et Domino secundum naturam hoc ascri- bens quod servili forma longe superior est, tametsi etiam ipse secundum naturam Dominus sit; atque ita quidem tribuens Patri, ut major sit, ut tamen ipse nihil minus habeat ratione essentiæ. Ita enim erit verum genimen atque imago Genitoris, non ali- qua ex parte expressa, sed omnimodam similitudi- nem cum ipso habens; solius vero decori causa ut Filius majorem honorem Patri tribuit. Adversus dicentes, quod Pater sit major Filia. Objectio hæreticorum. , Pater, inquiunt, semper erat, Filius vero non semper : quo pacto igitur non erit major qui sem- per exsistit eo qui non semper? Aut quo pacto non sit minor eo qui ab æterno exsistit is qui æternus non est? Si vero major est Pater Filio, diverse ctiam essentiæ ab ipso erit. Solutio objectionis. Oportebat sane non ita inepte atque ruditer pro- poni gravem hanc, et imperitiæ vestræ convenien- tem quæstionem. Nam cum diversitatem essentiæ in Patre et Filio urgetis, imperite admodum ex majore et minore id probare studetis: proinde ac si ea quæ horum capacia sunt, necessario inter se substantia differant. Atqui lapidis quidem ad lapidem, ligni ad lignum, hominis ad hominem, substantiæ ratio est eademn. Accidit tamen ipsis et majus et minus. Li- gnum eniın ligno majus secundum aliquid, et vicis- sim minus apparet. Cum igitur etiam iis quæ ejus- dem substantiæ sunt majus et minus accidat, inepte vos ex hoc diversitatem essentiæ in Patre et Filio demonstrare nitimini, vestramque dementiam ni- hilominus per hæc declaratis. Æqualis enim Patri exsistens Filius, minorem se facit ratione incarna- tionis, ut diximus. ALIUD. Quæ naturali inter se similitudine non conjun- guntur, et ratione essentiæ differunt, per simile et dissimile, non vero per majus et minus discernun- tur. Si ergo unum est Pater et Filius ratione natura, dicant nobis acerbi isti disceptatores, quomodo ma- jus et minus eis competere poterit? Si vero alterius plane diversæque a Patre essentiæ Filium esse di- citis, quo pacto ea quæ plane essentiæ ratione inter se dissident, comparari inter se poterunt? Neque enim non ridiculus esse possit, qui quæ nulla ex parte conveniant inter se compararit, quique solem ligno splendidiorem dicere voluerit. Si ergo quæ diversi generis sunt, a mutua inter se comparatione abborrent inepta certe est propositio, quæ majus et minus Patri et Filio accommodat, si modo non ejusdem, juxta vestram opinionem, sunt essentiæ, et quæ eam essentia diversitatem demonstrat, quam nescio unde excogitarint de natura omnium suprema, C D •

Α τοῦ δούλου μορφῆς, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα καὶ αὐτὸς κατὰ φύσιν Κύριος, ἢ τὸ μεῖζον παραχωρῶν ὡς Πατρί, οὐδὲν μὲν ἧττον ἔχων αὐτοῦ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λό γον. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ γνήσιον γέννημα καὶ εἰκὼν ὄντως τοῦ γεγεννηκότος, οὐ κατά τι παρακεχαραγμέ νη, ἀλλ' ὁλόκληρον πρὸς αὐτὸν σώζουσα τὴν ἐμφέ. ρειαν· διὰ δὲ μόνον τὸ πρέπον ὡς Υἱὸς τῷ Πατρὶ τιμὴν ἀπονέμων τὴν μείζονα. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υιού. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Ο Πατήρ, φησίν, ἦν ἀε!, οὐκ ἀεὶ δὲ ὁ Υἱός· πῶς οὖν οὐκ ἔσται μείζων ὁ ἀεὶ ὑπάρχων τοῦ μὴ οὕτως Β ὄντος; Πῶς δὲ οὐκ ἐλάττων τοῦ ἀϊδίως ὑπάρχοντος δ μὴ ἀΐδιος ων; Εἰ δὲ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, καὶ ἑτεροούσιος ἄρα πρὸς αὐτόν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Ἐχρῆν, ὦ βέλτιστοι, μὴ λίαν οὕτω κακῶς μηδὲ ἀτέχνως προκεῖσθαι τὸ σοφὸν δὴ τοῦτο τῆς ὑμῖν πρεσ πούσης ἀμαθίας πρόβλημα. Εἰσφέροντες γὰρ ἡμῖν ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τὸ ἑτεροούσιον, ἀπὸ τοῦ μεί ζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος τὴν ἀπόδειξιν ἀμαθῶς ποιεῖ σθαι σπουδάζετε, ὥσπερ ἀναγκαίως ἐχόντων πρὸς ἄλληλα τὴν ἕτεροουσιότητα, τῶν ὅσα τούτων πέφυκεν εἶναι δεκτικά. Καίτοι ξύλῳ μὲν παντὶ πρὸς ξύλον, καὶ λίθῳ πρὸς λίθον, καὶ ἀνθρώπῳ πρὸς ἄνθρωπον, τῆς μὲν οὐσίας ὁ λόγος ὁ αὐτός. Πρόσεστι δὲ ὅμως καὶ τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον· ξύλον γὰρ ξύλου μεί ζον κατά τι, καὶ πάλιν ὁμοίως ἔλαττον φαίνεται. Εμβαίνοντος τοίνυν καὶ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων τοῦ τε μείζονος καὶ τοῦ ἐλάττονος, περιττῶς ὑμεῖς ἐπὶ Πα τρὸς καὶ Υἱοῦ ταύτην ἀπόδειξιν ποιεῖσθε τοῦ ἑτερο ουσίου· καὶ διὰ τούτων δὲ οὐδὲν ἧττον ληροῦντες εύ ρίσκεσθε.Ἴσος γὰρ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, τὸ ἔλαττον ἐφ' ἑαυτοῦ τίθησιν οἰκονομικῶς, ὡς δέσει· κται. ΑΛΛΟ. Τὰ τῆς πρὸς ἄλληλα φυσικῆς ὁμοιότητος έστερη μένα, καὶ κατὰ τὸν τοῦ πως εἶναι λόγον διεστηκότα, τῷ ὁμοίῳ καὶ τῷ ἀνομοίῳ κρίνεται μᾶλλον, καὶ οὐδὲ που τῷ τε μείζονι καὶ τῷ ἐλάττονι. Εἰ μὲν οὖν ἔν ἐστιν ὁ Πατήρ ὡς πρὸς τὸν Υἱὸν κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ πικροὶ συζητηταί, κατὰ τίνα τρόπον χωρήσει ἐπ' αὐτῶν τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον; Εἰ δὲ πάντη διεστηκὼς καὶ κεχωρισμένος τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὁ Υἱὸς εἰσφέρεται, ἑτέρας τε φύσ σεως ὑπείληπται παρ' ὑμῖν, πῶς τὰ πάντη διεστηκότα κατὰ τὸν τοῦ πως είναι λόγον τὴν πρὸς ἄλληλα σύγ κρισιν ἐπιδέξεται; Οὐ γὰρ δή τις έξω γελοιότητος κείσεται τὰ κατὰ μηδὲν ἀλλήλοις κοινωνοῦντα συγκρί νων, καὶ ἥλιον ξύλου λέγων είναι λαμπρότερον. ΕΙ τοίνυν τὰ ἑτερογενῆ καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα σύγκρισιν παραιτούμενα φαίνεται, ἀπαίδευτος ή πρότασις τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον ἐπὶ Υἱοῦ καί Πατρὸς εἰσφέ- ρουσα, εἴπερ εἰσὶν οὐ τῆς αὐτῆς οὐσίας, καθ' ὑμᾶς, • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. cellat; et Domino secundum naturam hoc ascri- bens quod servili forma longe superior est, tametsi etiam ipse secundum naturam Dominus sit; atque ita quidem tribuens Patri, ut major sit, ut tamen ipse nihil minus habeat ratione essentiæ. Ita enim erit verum genimen atque imago Genitoris, non ali- qua ex parte expressa, sed omnimodam similitudi- nem cum ipso habens; solius vero decori causa ut Filius majorem honorem Patri tribuit. Adversus dicentes, quod Pater sit major Filia. Objectio hæreticorum. , Pater, inquiunt, semper erat, Filius vero non semper : quo pacto igitur non erit major qui sem- per exsistit eo qui non semper? Aut quo pacto non sit minor eo qui ab æterno exsistit is qui æternus non est? Si vero major est Pater Filio, diverse ctiam essentiæ ab ipso erit. Solutio objectionis. Oportebat sane non ita inepte atque ruditer pro- poni gravem hanc, et imperitiæ vestræ convenien- tem quæstionem. Nam cum diversitatem essentiæ in Patre et Filio urgetis, imperite admodum ex majore et minore id probare studetis: proinde ac si ea quæ horum capacia sunt, necessario inter se substantia differant. Atqui lapidis quidem ad lapidem, ligni ad lignum, hominis ad hominem, substantiæ ratio est eademn. Accidit tamen ipsis et majus et minus. Li- gnum eniın ligno majus secundum aliquid, et vicis- sim minus apparet. Cum igitur etiam iis quæ ejus- dem substantiæ sunt majus et minus accidat, inepte vos ex hoc diversitatem essentiæ in Patre et Filio demonstrare nitimini, vestramque dementiam ni- hilominus per hæc declaratis. Æqualis enim Patri exsistens Filius, minorem se facit ratione incarna- tionis, ut diximus. ALIUD. Quæ naturali inter se similitudine non conjun- guntur, et ratione essentiæ differunt, per simile et dissimile, non vero per majus et minus discernun- tur. Si ergo unum est Pater et Filius ratione natura, dicant nobis acerbi isti disceptatores, quomodo ma- jus et minus eis competere poterit? Si vero alterius plane diversæque a Patre essentiæ Filium esse di- citis, quo pacto ea quæ plane essentiæ ratione inter se dissident, comparari inter se poterunt? Neque enim non ridiculus esse possit, qui quæ nulla ex parte conveniant inter se compararit, quique solem ligno splendidiorem dicere voluerit. Si ergo quæ diversi generis sunt, a mutua inter se comparatione abborrent inepta certe est propositio, quæ majus et minus Patri et Filio accommodat, si modo non ejusdem, juxta vestram opinionem, sunt essentiæ, et quæ eam essentia diversitatem demonstrat, quam nescio unde excogitarint de natura omnium suprema, C D •

καὶ ταύτην ἀπόδειξιν ποιουμένη τῆς ἑτεροουσιότη- τος, ἣν οὐκ οἶδα πόθεν ἐπινοοῦσιν ἐπὶ τῆς τὰ πάντα ὑπερκειμένης οὐσίας, καὶ τὸ ἔλαττον οὐδαμόθεν χω- ρεῖν δυναμένης· ἀπαιτούσης δὲ μᾶλλον τὴν αὐτῇ πρέπουσαν τελειότητα, επείπερ οὐδὲν ἔλαττον οὐδὲ ἀτελὲς ἐν τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Μείζονά φασιν οἱ χριστομάχοι τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα οι δυσφημοῦντες ἀφυλάκτως, καὶ μὴ νοοῦντες, καθὰ γέγραπται, μήτε α λέγουσι, μήτε περὶ τίνων διαβε βαιοῦνται. Διὸ δὴ πάλιν ταῖς ἐκείνων μανίαις τὸν ὀρθὸν ἀντιστρατεύοντες λόγον, έρωτήσαμεν αὐτούς· Λέγετε πάλιν ἡμῖν, ὦ οὗτοι, πότερόν ποτε, καθάπερ ὑμεῖς φατε, μείζων ἦν ἀεὶ ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἡ γέ- γονεν ὕστερον; Εἰ μὲν οὖν κατά τινα χρόνον μείζων η ἐφαίνετο τοῦ Υἱοῦ, προσγέγονέ τι τῷ Θεῷ καὶ Πατρί· καὶ δ μὴ πρότερον ὑπῆρχεν αὐτῷ, νῦν ἔχων φαίνεται· πῶς οὖν τέλειος ἦν ὁ τούτου λειπόμενος ἐξ ἀρχῆς; Αλλ᾽ ἦν ἀεὶ τέλειος, οὐκ ἄρα ἐλείπετο τοῦ μείζονος ἦν δὲ ἀεὶ τοῦτο, καθ' ὑμᾶς. Ἀλλ᾽, ὦ βέλτιστοι, συν- οράτε δή που καὶ ὑμεῖς ὅτι διὰ τὸ ἔλαττον καὶ τὸ μείζον ὑμῖν εὐλόγως κινδυνεύσει, καὶ δειχθήσεται λοιπὸν ἕωλος ὑμῶν ἡ πρότασις. Τὸ γὰρ μεῖζόν τινος λεγόμενον, οὐκ ἂν εἴη μεῖζον, μὴ ἑτέρου τινὸς πάν- τως παρακειμένου καὶ ἐλάττονος, πρὸς ὁ δὴ καὶ μετ τρούμενον, μεῖζον ὡς πρὸς αὐτὸ φαίνεται. Εἰ τοίνυν ἀεὶ μείζων ἦν ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἀνάγκη πᾶσα τὸν Υιον συνεισφέρεσθαι τῷ Πατρὶ, πρὸς ὅν ὡς, καθ' Υἱὸν ὑμᾶς, ἐλάττονα ὄντα συγκρινόμενος, μείζων ἐφαίνετο. Εἰ τοίνυν, κατὰ τὴν ὑμετέραν πρότασιν, διὰ τοῦτο μείζων ἐστὶν ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἐπειδήπερ αὐτὸς ἀϊδίως μὲν ἦν, ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ οὕτως, ἐπειδὴ δέδεικται συνὼν ἀεὶ καὶ συνυπάρχων τῷ Πατρὶ, οὐκ ἔσται κατά τι γοῦν ἐλάττων, ἢ ἑτερούσιος αὐτοῦ. "Ω γὰρ λόγῳ μὴ συνὼν ἀπελείπετο τῆς ἰσότητος, τῷ αὐτῷ πάλιν καὶ ἐξ ἀντιστροφῆς λόγῳ, ἐπειδὴ συνυπάρχει, κατ' οὐδένα τρόπον ἀπολειφθήσεται. Ἐπὶ δὲ τῶν ἀλλήλοις κατά πάντα προσεοικότων φυσικῶς, καὶ μεγέθει μὴ μετρουμένων, που χωρήσει τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλατ τον ; ΑΛΛΟ. Εἰ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, κατὰ τὴν ὑμετέραν πρότασιν, ὦ χριστομάχοι, πῶς αὐτῷ τὴν ἰσότητα Παῦλος ἀποδίδωσι, λέγων· «Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπ. ἄρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ · ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ σχή- ματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, εταπείνωσεν ἑαυτόν; ο Εἰ τοίνυν ἡ τῆς ἐνανθρωπήσεως τρόπος τὴν ταπείνω σ.ν ἔχει, καὶ τὴν λεγομένην ἐνθάδε κένωσιν, ἀνάγκη πᾶσα τώζεσθαι τὸ τέλειον τῷ Υἱῷ κατ' ισότητα τὴν πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως. Ἐντεῦθεν γὰρ ἡμῖν φανεῖται καὶ ἡ ταπείνωσις. Εἰ γὰρ ἦν ἐλάττων ἐξ ἑαυτοῦ καὶ πρὸ τῆς ταπεινώσεως, πηῖ δὴ ἄρα καταβεβηκώς ὀφθήσεται, καὶ τίς ἡμῖν ὁ τῆς ταπεινώσεως τρόπος; THESAURUS. quæ potius perfectionem sibi convenientem requi- rit, siquidem nihil minus aut imperfectum est in eo qui naturaliter Deus est, hoc est in Filio. A et in quam minus nulla ratione cadere potest, seul B C st | Timoth. 1, 7. *ª Philipp. 11, 6, 7. ALIUD. Hostes Christi majorem Patre Filium esse dicunt graviter blasphemantes, et non intelligentes, ut scri- ptum est ss, neque ea quæ dicunt, neque quæ asse- verant. Quocirca rursus illorum insaniæ veritatem opponentes, eos interrogabimus. Dicite nobis, bonl viri, Fuite semper major, ut vos loquimini, Filio Pater, an postmodo id factus est? Nam si tempore aliquo major Filio effectus est, accessit igitur aliquid Deo ac Patri et quod antea ei non inerat, nunc habere ceruitur; quomodo igitur perfectus erat, cui id ab initio deerat? Atqui semper erat perfectus : non igitur caruit majore: semper enim id erat juxta vos. Cæterum videtis etiam vos per minus et majus periclitari, vanamque deprehendi vestram proposi- tionem. Quod enim majus aliquo dicitur, non sit majus, nisi aliud quidpiamn quod minus sit appona- tur, ad quod collatum majus eo appareat. Si ergo Pater semper fuit major Filio, necessarium on- nino est ut una cum Patre inferatur Filius, ad quem, secundum vestram opinionem, comparatus, major apparuit. Si ergo, ut vos opinamini, ideo Pater est major Filio, quia ille ab alerno erat, hic vero non item, cum jam ostensum sit eum semper cuin Pa- tre exsistere non erit certe secundum aliquid mi- nor, aut diversæ ab eo essentia. Eadem enim ra- tione qua probatur, si una cum Patre non exsistit, ab æqualitate deficere: eadem etiam ex adverso, quia una cum Patre exsistit, nullo plane modo ab eo dispar erit. In iis vero quæ per omnia inter se naturaliter similia sunt, et magnitudine non men- surantur, quem locum habebit majus et minus? ALIUD. Si Pater major est Filio, secundum vestram, o hostes Christi, propositionem, quo pacto Paulus ei Dequalitatem tribuit, dicens : c Qui in foruna Dei exsistens, non rapinam arbitratus est se esse æqua- lem Deo, sed seipsum exinanivit, formam servi ac- humiliavit cipiens, atque habitu inventus ut homo, seipsum "? › Si ergo incarnationis ratione humi- liatus atque exinanitus dicitur, necesse omnino est ut perfectio Filii retineatur, ratione æqualitatis quæ ei cum Deo et Patre intercedit ante incarnationem. Hinc enim et humiliatio a nobis cognoscetur. Nam si per se minor erat etiam ante incarnationem, quo pacto descendisse cernetur, aut quænam erit humi- liationis ratio?

καὶ ταύτην ἀπόδειξιν ποιουμένη τῆς ἑτεροουσιότη- τος, ἣν οὐκ οἶδα πόθεν ἐπινοοῦσιν ἐπὶ τῆς τὰ πάντα ὑπερκειμένης οὐσίας, καὶ τὸ ἔλαττον οὐδαμόθεν χω- ρεῖν δυναμένης· ἀπαιτούσης δὲ μᾶλλον τὴν αὐτῇ πρέπουσαν τελειότητα, επείπερ οὐδὲν ἔλαττον οὐδὲ ἀτελὲς ἐν τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Μείζονά φασιν οἱ χριστομάχοι τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα οι δυσφημοῦντες ἀφυλάκτως, καὶ μὴ νοοῦντες, καθὰ γέγραπται, μήτε α λέγουσι, μήτε περὶ τίνων διαβε βαιοῦνται. Διὸ δὴ πάλιν ταῖς ἐκείνων μανίαις τὸν ὀρθὸν ἀντιστρατεύοντες λόγον, έρωτήσαμεν αὐτούς· Λέγετε πάλιν ἡμῖν, ὦ οὗτοι, πότερόν ποτε, καθάπερ ὑμεῖς φατε, μείζων ἦν ἀεὶ ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἡ γέ- γονεν ὕστερον; Εἰ μὲν οὖν κατά τινα χρόνον μείζων η ἐφαίνετο τοῦ Υἱοῦ, προσγέγονέ τι τῷ Θεῷ καὶ Πατρί· καὶ δ μὴ πρότερον ὑπῆρχεν αὐτῷ, νῦν ἔχων φαίνεται· πῶς οὖν τέλειος ἦν ὁ τούτου λειπόμενος ἐξ ἀρχῆς; Αλλ᾽ ἦν ἀεὶ τέλειος, οὐκ ἄρα ἐλείπετο τοῦ μείζονος ἦν δὲ ἀεὶ τοῦτο, καθ' ὑμᾶς. Ἀλλ᾽, ὦ βέλτιστοι, συν- οράτε δή που καὶ ὑμεῖς ὅτι διὰ τὸ ἔλαττον καὶ τὸ μείζον ὑμῖν εὐλόγως κινδυνεύσει, καὶ δειχθήσεται λοιπὸν ἕωλος ὑμῶν ἡ πρότασις. Τὸ γὰρ μεῖζόν τινος λεγόμενον, οὐκ ἂν εἴη μεῖζον, μὴ ἑτέρου τινὸς πάν- τως παρακειμένου καὶ ἐλάττονος, πρὸς ὁ δὴ καὶ μετ τρούμενον, μεῖζον ὡς πρὸς αὐτὸ φαίνεται. Εἰ τοίνυν ἀεὶ μείζων ἦν ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἀνάγκη πᾶσα τὸν Υιον συνεισφέρεσθαι τῷ Πατρὶ, πρὸς ὅν ὡς, καθ' Υἱὸν ὑμᾶς, ἐλάττονα ὄντα συγκρινόμενος, μείζων ἐφαίνετο. Εἰ τοίνυν, κατὰ τὴν ὑμετέραν πρότασιν, διὰ τοῦτο μείζων ἐστὶν ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἐπειδήπερ αὐτὸς ἀϊδίως μὲν ἦν, ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ οὕτως, ἐπειδὴ δέδεικται συνὼν ἀεὶ καὶ συνυπάρχων τῷ Πατρὶ, οὐκ ἔσται κατά τι γοῦν ἐλάττων, ἢ ἑτερούσιος αὐτοῦ. "Ω γὰρ λόγῳ μὴ συνὼν ἀπελείπετο τῆς ἰσότητος, τῷ αὐτῷ πάλιν καὶ ἐξ ἀντιστροφῆς λόγῳ, ἐπειδὴ συνυπάρχει, κατ' οὐδένα τρόπον ἀπολειφθήσεται. Ἐπὶ δὲ τῶν ἀλλήλοις κατά πάντα προσεοικότων φυσικῶς, καὶ μεγέθει μὴ μετρουμένων, που χωρήσει τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλατ τον ; ΑΛΛΟ. Εἰ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, κατὰ τὴν ὑμετέραν πρότασιν, ὦ χριστομάχοι, πῶς αὐτῷ τὴν ἰσότητα Παῦλος ἀποδίδωσι, λέγων· «Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπ. ἄρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ · ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ σχή- ματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, εταπείνωσεν ἑαυτόν; ο Εἰ τοίνυν ἡ τῆς ἐνανθρωπήσεως τρόπος τὴν ταπείνω σ.ν ἔχει, καὶ τὴν λεγομένην ἐνθάδε κένωσιν, ἀνάγκη πᾶσα τώζεσθαι τὸ τέλειον τῷ Υἱῷ κατ' ισότητα τὴν πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως. Ἐντεῦθεν γὰρ ἡμῖν φανεῖται καὶ ἡ ταπείνωσις. Εἰ γὰρ ἦν ἐλάττων ἐξ ἑαυτοῦ καὶ πρὸ τῆς ταπεινώσεως, πηῖ δὴ ἄρα καταβεβηκώς ὀφθήσεται, καὶ τίς ἡμῖν ὁ τῆς ταπεινώσεως τρόπος; THESAURUS. quæ potius perfectionem sibi convenientem requi- rit, siquidem nihil minus aut imperfectum est in eo qui naturaliter Deus est, hoc est in Filio. A et in quam minus nulla ratione cadere potest, seul B C st | Timoth. 1, 7. *ª Philipp. 11, 6, 7. ALIUD. Hostes Christi majorem Patre Filium esse dicunt graviter blasphemantes, et non intelligentes, ut scri- ptum est ss, neque ea quæ dicunt, neque quæ asse- verant. Quocirca rursus illorum insaniæ veritatem opponentes, eos interrogabimus. Dicite nobis, bonl viri, Fuite semper major, ut vos loquimini, Filio Pater, an postmodo id factus est? Nam si tempore aliquo major Filio effectus est, accessit igitur aliquid Deo ac Patri et quod antea ei non inerat, nunc habere ceruitur; quomodo igitur perfectus erat, cui id ab initio deerat? Atqui semper erat perfectus : non igitur caruit majore: semper enim id erat juxta vos. Cæterum videtis etiam vos per minus et majus periclitari, vanamque deprehendi vestram proposi- tionem. Quod enim majus aliquo dicitur, non sit majus, nisi aliud quidpiamn quod minus sit appona- tur, ad quod collatum majus eo appareat. Si ergo Pater semper fuit major Filio, necessarium on- nino est ut una cum Patre inferatur Filius, ad quem, secundum vestram opinionem, comparatus, major apparuit. Si ergo, ut vos opinamini, ideo Pater est major Filio, quia ille ab alerno erat, hic vero non item, cum jam ostensum sit eum semper cuin Pa- tre exsistere non erit certe secundum aliquid mi- nor, aut diversæ ab eo essentia. Eadem enim ra- tione qua probatur, si una cum Patre non exsistit, ab æqualitate deficere: eadem etiam ex adverso, quia una cum Patre exsistit, nullo plane modo ab eo dispar erit. In iis vero quæ per omnia inter se naturaliter similia sunt, et magnitudine non men- surantur, quem locum habebit majus et minus? ALIUD. Si Pater major est Filio, secundum vestram, o hostes Christi, propositionem, quo pacto Paulus ei Dequalitatem tribuit, dicens : c Qui in foruna Dei exsistens, non rapinam arbitratus est se esse æqua- lem Deo, sed seipsum exinanivit, formam servi ac- humiliavit cipiens, atque habitu inventus ut homo, seipsum "? › Si ergo incarnationis ratione humi- liatus atque exinanitus dicitur, necesse omnino est ut perfectio Filii retineatur, ratione æqualitatis quæ ei cum Deo et Patre intercedit ante incarnationem. Hinc enim et humiliatio a nobis cognoscetur. Nam si per se minor erat etiam ante incarnationem, quo pacto descendisse cernetur, aut quænam erit humi- liationis ratio?

καὶ ταύτην ἀπόδειξιν ποιουμένη τῆς ἑτεροουσιότη- τος, ἣν οὐκ οἶδα πόθεν ἐπινοοῦσιν ἐπὶ τῆς τὰ πάντα ὑπερκειμένης οὐσίας, καὶ τὸ ἔλαττον οὐδαμόθεν χω- ρεῖν δυναμένης· ἀπαιτούσης δὲ μᾶλλον τὴν αὐτῇ πρέπουσαν τελειότητα, επείπερ οὐδὲν ἔλαττον οὐδὲ ἀτελὲς ἐν τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Μείζονά φασιν οἱ χριστομάχοι τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα οι δυσφημοῦντες ἀφυλάκτως, καὶ μὴ νοοῦντες, καθὰ γέγραπται, μήτε α λέγουσι, μήτε περὶ τίνων διαβε βαιοῦνται. Διὸ δὴ πάλιν ταῖς ἐκείνων μανίαις τὸν ὀρθὸν ἀντιστρατεύοντες λόγον, έρωτήσαμεν αὐτούς· Λέγετε πάλιν ἡμῖν, ὦ οὗτοι, πότερόν ποτε, καθάπερ ὑμεῖς φατε, μείζων ἦν ἀεὶ ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἡ γέ- γονεν ὕστερον; Εἰ μὲν οὖν κατά τινα χρόνον μείζων η ἐφαίνετο τοῦ Υἱοῦ, προσγέγονέ τι τῷ Θεῷ καὶ Πατρί· καὶ δ μὴ πρότερον ὑπῆρχεν αὐτῷ, νῦν ἔχων φαίνεται· πῶς οὖν τέλειος ἦν ὁ τούτου λειπόμενος ἐξ ἀρχῆς; Αλλ᾽ ἦν ἀεὶ τέλειος, οὐκ ἄρα ἐλείπετο τοῦ μείζονος ἦν δὲ ἀεὶ τοῦτο, καθ' ὑμᾶς. Ἀλλ᾽, ὦ βέλτιστοι, συν- οράτε δή που καὶ ὑμεῖς ὅτι διὰ τὸ ἔλαττον καὶ τὸ μείζον ὑμῖν εὐλόγως κινδυνεύσει, καὶ δειχθήσεται λοιπὸν ἕωλος ὑμῶν ἡ πρότασις. Τὸ γὰρ μεῖζόν τινος λεγόμενον, οὐκ ἂν εἴη μεῖζον, μὴ ἑτέρου τινὸς πάν- τως παρακειμένου καὶ ἐλάττονος, πρὸς ὁ δὴ καὶ μετ τρούμενον, μεῖζον ὡς πρὸς αὐτὸ φαίνεται. Εἰ τοίνυν ἀεὶ μείζων ἦν ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἀνάγκη πᾶσα τὸν Υιον συνεισφέρεσθαι τῷ Πατρὶ, πρὸς ὅν ὡς, καθ' Υἱὸν ὑμᾶς, ἐλάττονα ὄντα συγκρινόμενος, μείζων ἐφαίνετο. Εἰ τοίνυν, κατὰ τὴν ὑμετέραν πρότασιν, διὰ τοῦτο μείζων ἐστὶν ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, ἐπειδήπερ αὐτὸς ἀϊδίως μὲν ἦν, ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ οὕτως, ἐπειδὴ δέδεικται συνὼν ἀεὶ καὶ συνυπάρχων τῷ Πατρὶ, οὐκ ἔσται κατά τι γοῦν ἐλάττων, ἢ ἑτερούσιος αὐτοῦ. "Ω γὰρ λόγῳ μὴ συνὼν ἀπελείπετο τῆς ἰσότητος, τῷ αὐτῷ πάλιν καὶ ἐξ ἀντιστροφῆς λόγῳ, ἐπειδὴ συνυπάρχει, κατ' οὐδένα τρόπον ἀπολειφθήσεται. Ἐπὶ δὲ τῶν ἀλλήλοις κατά πάντα προσεοικότων φυσικῶς, καὶ μεγέθει μὴ μετρουμένων, που χωρήσει τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλατ τον ; ΑΛΛΟ. Εἰ μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, κατὰ τὴν ὑμετέραν πρότασιν, ὦ χριστομάχοι, πῶς αὐτῷ τὴν ἰσότητα Παῦλος ἀποδίδωσι, λέγων· «Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπ. ἄρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ · ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ σχή- ματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, εταπείνωσεν ἑαυτόν; ο Εἰ τοίνυν ἡ τῆς ἐνανθρωπήσεως τρόπος τὴν ταπείνω σ.ν ἔχει, καὶ τὴν λεγομένην ἐνθάδε κένωσιν, ἀνάγκη πᾶσα τώζεσθαι τὸ τέλειον τῷ Υἱῷ κατ' ισότητα τὴν πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως. Ἐντεῦθεν γὰρ ἡμῖν φανεῖται καὶ ἡ ταπείνωσις. Εἰ γὰρ ἦν ἐλάττων ἐξ ἑαυτοῦ καὶ πρὸ τῆς ταπεινώσεως, πηῖ δὴ ἄρα καταβεβηκώς ὀφθήσεται, καὶ τίς ἡμῖν ὁ τῆς ταπεινώσεως τρόπος; THESAURUS. quæ potius perfectionem sibi convenientem requi- rit, siquidem nihil minus aut imperfectum est in eo qui naturaliter Deus est, hoc est in Filio. A et in quam minus nulla ratione cadere potest, seul B C st | Timoth. 1, 7. *ª Philipp. 11, 6, 7. ALIUD. Hostes Christi majorem Patre Filium esse dicunt graviter blasphemantes, et non intelligentes, ut scri- ptum est ss, neque ea quæ dicunt, neque quæ asse- verant. Quocirca rursus illorum insaniæ veritatem opponentes, eos interrogabimus. Dicite nobis, bonl viri, Fuite semper major, ut vos loquimini, Filio Pater, an postmodo id factus est? Nam si tempore aliquo major Filio effectus est, accessit igitur aliquid Deo ac Patri et quod antea ei non inerat, nunc habere ceruitur; quomodo igitur perfectus erat, cui id ab initio deerat? Atqui semper erat perfectus : non igitur caruit majore: semper enim id erat juxta vos. Cæterum videtis etiam vos per minus et majus periclitari, vanamque deprehendi vestram proposi- tionem. Quod enim majus aliquo dicitur, non sit majus, nisi aliud quidpiamn quod minus sit appona- tur, ad quod collatum majus eo appareat. Si ergo Pater semper fuit major Filio, necessarium on- nino est ut una cum Patre inferatur Filius, ad quem, secundum vestram opinionem, comparatus, major apparuit. Si ergo, ut vos opinamini, ideo Pater est major Filio, quia ille ab alerno erat, hic vero non item, cum jam ostensum sit eum semper cuin Pa- tre exsistere non erit certe secundum aliquid mi- nor, aut diversæ ab eo essentia. Eadem enim ra- tione qua probatur, si una cum Patre non exsistit, ab æqualitate deficere: eadem etiam ex adverso, quia una cum Patre exsistit, nullo plane modo ab eo dispar erit. In iis vero quæ per omnia inter se naturaliter similia sunt, et magnitudine non men- surantur, quem locum habebit majus et minus? ALIUD. Si Pater major est Filio, secundum vestram, o hostes Christi, propositionem, quo pacto Paulus ei Dequalitatem tribuit, dicens : c Qui in foruna Dei exsistens, non rapinam arbitratus est se esse æqua- lem Deo, sed seipsum exinanivit, formam servi ac- humiliavit cipiens, atque habitu inventus ut homo, seipsum "? › Si ergo incarnationis ratione humi- liatus atque exinanitus dicitur, necesse omnino est ut perfectio Filii retineatur, ratione æqualitatis quæ ei cum Deo et Patre intercedit ante incarnationem. Hinc enim et humiliatio a nobis cognoscetur. Nam si per se minor erat etiam ante incarnationem, quo pacto descendisse cernetur, aut quænam erit humi- liationis ratio?

αὐτοῦ γεγεννημένος ὁ Υἱός. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων φύσεως κατὰ τὸν παρ' ἐκείνων λόγον, πῶς οὐκ ἂν εἴη λοιπὸν ὅμοιός τε καὶ ἴσος κατὰ πάντα τῷ φύσαντι ; Β ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς, ἀνάγον εἰς ομολογίαν, ὅτι κίβδηλον τῶν δι' ἐναντίας τὸ θεώρημα· καὶ ὅτι τὸ οὕτω νοεῖν, ἀμαθές. Φησί του Χριστός· . Οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ· ὁ δὲ μετ κρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μείζων αὐτοῦ ἐστιν. ο 'Αλλ' είπερ ἐνεχθὲν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τὸ μιο κρότερον τὴν ἐν χρόνῳ ποσότητα σημαίνει, καὶ ἐπ᾿ αὐτοῦ κρατήσει τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ τὸ ἴσον ἀναλέ- γως τοῖς θεωρήμασι. Σημαίνει δὲ ὁμοίως τὸν χρόνον τό, ο Οὐκ ἐγήγερται μείζων. » Αλλ' οὐκ ἀληθῆς ἡμῖν ὁ ἐπὶ τούτῳ λεχθήσεται λόγος, ἀντελεγχούσης τρόπον τινὰ τῆς θείας Γραφῆς καὶ βιῶναι λεγούσης τὸν μὲν τοῦ γένους ἡμῶν ἀρχηγέτην Αδὰμ ἐφ' ὅλοις ἔτεσιν ἐννεακοσίοις τὸν ἀριθμὸν καὶ πεντήκοντα· ἑτέρου; δὲ πάλιν ἐκείνῳ τιθείσης εἰς ποσότητα τὴν ἐν χρόνῳ γείτονας, γεννητούς όντας ἐκ γυναικών, κατὰ τὴν τοῦ Σωτήρος φωνήν, καίτοι τοῦ προκηρύττοντος Βαπτι στοῦ κομιδή νέον τὸν καθ᾿ ἡμᾶς ἀναλύσαντος βίου. Οὐκοῦν οὐ τὸν χρόνον ἐπ' αὐτοῦ τὸ μείζων δηλοί, μᾶλλον δὲ τὸν ἐν ἀρετῇ κεκτῆσθαι τὸ ὑψηλὸν, καὶ ἐπ᾿ αὐτοὺς ἀναβῆναι λοιπὸν τῆς ἐνούσης ἀνθρώποις δι καιοσύνης τοὺς ὄρους· τούτοις ἀκολούθως καὶ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ τὸ μικρότερος τῷ μείζονι ἀντιπαρακείμενον οὐ χρόνου δέξεται τι σημαντικόν. Εἴη γὰρ ἂν οὕτως καὶ γέλωτος ἄξιον τὸ ἐν χρόνῳ στόν, τῶν κατὰ ἀρετὴν ὑψωμάτων ἔσεσθαι μείζον ἐννοεῖν. Ποῖα γὰρ ὅλως τὰ τοιαῦτα πρὸς ἄλληλα τὴν σύγκρισιν ἐπιδέξεται; δηλώσει δὲ μᾶλλον ὡς ἐξ ἀν- αγχαίου λόγου τὸ ἐν ἁγιασμῷ μειονέκτημα· ἵνα λοιπὸν καὶ τῆς Ἰωάννου πολιτείας φαίνηται δεύτερος δ Υιός. Εχούσης δὲ οίκοθεν τῆς δυσφημίας τὸν ἔλεγχον, τὸ οὕτω νοεῖν παραιτούμεθα. Ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Τὴν ἁπλῆν, φασί, καὶ ἀπεριεργοτέραν τοῖς παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένοις θεωρίαν επάγοντες, χαριέν τως αὐτὸν εἰρηκέναι πιστεύομεν ότιπερ ὁ μικρότερος ὡς ἐν ποσότητι χρόνου τοῦ κατὰ τὴν γέννησιν τὴν μετὰ σαρκός, ἔσται μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρα νῶν καὶ τοῦ τελείου πρὸς τὴν ἐν ἀνθρώποις ἀρετήν. Οικοῦν τὸ μὲν μικρότερος τὸ Κυριακὸν εἰσοίσε; πρόσ- ωπον ἡμῖν· τὸ δὲ ἐν τελειότητι τῇ κατ' εὐσέβειαν ἀνθρωποπρεπεί κεῖσθαι τὸν ἅγιον Βαπτιστήν, τό, Ἓν γεννητοῖς γυναικῶν μὴ ἡγηγέρθας μείζονα, μαρ τυρεῖ· ἀλλὰ καὶ τὸν οὕτω μέγαν ὑπεραλείται Χρι- στός. Ποῖον ἐν τούτοις τὸ ἄτοπον; Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ μηδὲν ἐν τούτοις τὸ ἄτοπον, οὐχ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀλλὰ ζητεῖν ἀναγκαῖον χρῆναι γὰρ οἶμαι γοργῶς τοῖς θείοις επαγωνίζεσθαι λόγοις, οὐ πάντως τὴν ἐξ απλουστέρων θεωρημάτων ερανίζειν διάγνωσιν, ὅτε Τη μάλιστα πολλὴν ἡμῖν ἐμποιοῦσα τὴν ζημίαν ὁρα ται. Ἵνα γὰρ καὶ νοήσωμεν οὕτως τὸ εἰρημένον, ὡς ὑμεῖς φατε καὶ βουλεύεσθε, σημαινέσθω χαριέντως διὰ τοῦ Μικρότερος ὁ Σωτήρ. Υπερκείσεται τοίνυν THESAURUS. A se naturaliter habet, quo pacto non sit similis per B omnia et æqualis suo Patri? C miam ostendat, merito exsecramur. ALIUD, per reductionem ad absurdum, ostendens falsam esse adversariorum propositionem; et ab- surdum esse ita sentire. Christus alicubi ita ait : • Non surrexit inter na- tos mulierum major Joanne Baptista : minor autem in regno calorum major ipso est. . Caeterum si id quod affertur de Christo minus quantitatem temporis significat, eadem ratione eliam Joannem Baptistain haec comprehendet. Significat autem si- militer tempus, illud : « Non surrexit major. » At- qui hoc verum non est, cum ipsa sacra Scriptura repugnet, et Adamum generis nostri auctorem non- gentos quinquaginta annos vixisse testetur, aliosque recenseat qui longitudine vitæ proxime ad Adamum accesserunt, et ex mulieribus nati, ut Christus lo- quitur, fuerant, cum præcursor Christi Baptista ju- venis admodum e vivis excesserit. Hæc igitur vox, major, non tempus significat, sed potius quod vir- tutis fastigium sit consecutus, et ad ipsain justitiæ quæ in homines cadit metam pervenerit; eadem plane ratione de Servatore nostro Christo minor majori oppositus non tempus significat. Ridiculus enim sit qui id quod temporis quantitatem_habet, virtutis celsitudine majus existimet. Quomodo enim talia inter se comparari possint? At vero potius necessaria ratione minorem sanctitatem significat, ut hoc pacto Christus vitæ sanctimonia Joanne in- ferior judicetur. Quod cum per se suaun blasphe of Luc. vil. 23. Objectio adversariorum. Simplicem, aiunt, minimeque curiosam eorum quæ a Christo dicta sunt interpretationem sequen- les, urbane illum dixisse credimus quod, minor nim mirum quantitate temporis ab ortu secundum car- nem, major ſuturus sit in regno cœlorum, etiam eo qui humans virtutis perfectionem est consecutus. Minor itaque personam Domini nobis signi@eat; il- lud vero non surrexisse majorem inter Hatos miu- D lierum, significat sanctum Baptistam perfectionem pietatis quæ in hominem cadere possit, consecutum fuisse : cæterum hunc quantumvis magnum Chri- stus superabit. Quid hac in re est absurdi ? Solutio objectionis. An nihil in his absurdi sit, non simpliciter dicere, sed inquirere oportet ; magna enim diligentia divina Scripla pervestiganda sunt, neque omnino simplex ac rudis sententia colligenda est. Maximum enim damnum id nobis inferre cernitur. Nam ut nos etianı ita dictum intelligamus, ut vos dicitis et sta- tuitis, denus significari Servatorem per vocem il- lain, Minor. Quanam igitur ratione superabit Bapti-

αὐτοῦ γεγεννημένος ὁ Υἱός. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων φύσεως κατὰ τὸν παρ' ἐκείνων λόγον, πῶς οὐκ ἂν εἴη λοιπὸν ὅμοιός τε καὶ ἴσος κατὰ πάντα τῷ φύσαντι ; Β ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς, ἀνάγον εἰς ομολογίαν, ὅτι κίβδηλον τῶν δι' ἐναντίας τὸ θεώρημα· καὶ ὅτι τὸ οὕτω νοεῖν, ἀμαθές. Φησί του Χριστός· . Οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ· ὁ δὲ μετ κρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μείζων αὐτοῦ ἐστιν. ο 'Αλλ' είπερ ἐνεχθὲν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τὸ μιο κρότερον τὴν ἐν χρόνῳ ποσότητα σημαίνει, καὶ ἐπ᾿ αὐτοῦ κρατήσει τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ τὸ ἴσον ἀναλέ- γως τοῖς θεωρήμασι. Σημαίνει δὲ ὁμοίως τὸν χρόνον τό, ο Οὐκ ἐγήγερται μείζων. » Αλλ' οὐκ ἀληθῆς ἡμῖν ὁ ἐπὶ τούτῳ λεχθήσεται λόγος, ἀντελεγχούσης τρόπον τινὰ τῆς θείας Γραφῆς καὶ βιῶναι λεγούσης τὸν μὲν τοῦ γένους ἡμῶν ἀρχηγέτην Αδὰμ ἐφ' ὅλοις ἔτεσιν ἐννεακοσίοις τὸν ἀριθμὸν καὶ πεντήκοντα· ἑτέρου; δὲ πάλιν ἐκείνῳ τιθείσης εἰς ποσότητα τὴν ἐν χρόνῳ γείτονας, γεννητούς όντας ἐκ γυναικών, κατὰ τὴν τοῦ Σωτήρος φωνήν, καίτοι τοῦ προκηρύττοντος Βαπτι στοῦ κομιδή νέον τὸν καθ᾿ ἡμᾶς ἀναλύσαντος βίου. Οὐκοῦν οὐ τὸν χρόνον ἐπ' αὐτοῦ τὸ μείζων δηλοί, μᾶλλον δὲ τὸν ἐν ἀρετῇ κεκτῆσθαι τὸ ὑψηλὸν, καὶ ἐπ᾿ αὐτοὺς ἀναβῆναι λοιπὸν τῆς ἐνούσης ἀνθρώποις δι καιοσύνης τοὺς ὄρους· τούτοις ἀκολούθως καὶ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ τὸ μικρότερος τῷ μείζονι ἀντιπαρακείμενον οὐ χρόνου δέξεται τι σημαντικόν. Εἴη γὰρ ἂν οὕτως καὶ γέλωτος ἄξιον τὸ ἐν χρόνῳ στόν, τῶν κατὰ ἀρετὴν ὑψωμάτων ἔσεσθαι μείζον ἐννοεῖν. Ποῖα γὰρ ὅλως τὰ τοιαῦτα πρὸς ἄλληλα τὴν σύγκρισιν ἐπιδέξεται; δηλώσει δὲ μᾶλλον ὡς ἐξ ἀν- αγχαίου λόγου τὸ ἐν ἁγιασμῷ μειονέκτημα· ἵνα λοιπὸν καὶ τῆς Ἰωάννου πολιτείας φαίνηται δεύτερος δ Υιός. Εχούσης δὲ οίκοθεν τῆς δυσφημίας τὸν ἔλεγχον, τὸ οὕτω νοεῖν παραιτούμεθα. Ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Τὴν ἁπλῆν, φασί, καὶ ἀπεριεργοτέραν τοῖς παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένοις θεωρίαν επάγοντες, χαριέν τως αὐτὸν εἰρηκέναι πιστεύομεν ότιπερ ὁ μικρότερος ὡς ἐν ποσότητι χρόνου τοῦ κατὰ τὴν γέννησιν τὴν μετὰ σαρκός, ἔσται μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρα νῶν καὶ τοῦ τελείου πρὸς τὴν ἐν ἀνθρώποις ἀρετήν. Οικοῦν τὸ μὲν μικρότερος τὸ Κυριακὸν εἰσοίσε; πρόσ- ωπον ἡμῖν· τὸ δὲ ἐν τελειότητι τῇ κατ' εὐσέβειαν ἀνθρωποπρεπεί κεῖσθαι τὸν ἅγιον Βαπτιστήν, τό, Ἓν γεννητοῖς γυναικῶν μὴ ἡγηγέρθας μείζονα, μαρ τυρεῖ· ἀλλὰ καὶ τὸν οὕτω μέγαν ὑπεραλείται Χρι- στός. Ποῖον ἐν τούτοις τὸ ἄτοπον; Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ μηδὲν ἐν τούτοις τὸ ἄτοπον, οὐχ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀλλὰ ζητεῖν ἀναγκαῖον χρῆναι γὰρ οἶμαι γοργῶς τοῖς θείοις επαγωνίζεσθαι λόγοις, οὐ πάντως τὴν ἐξ απλουστέρων θεωρημάτων ερανίζειν διάγνωσιν, ὅτε Τη μάλιστα πολλὴν ἡμῖν ἐμποιοῦσα τὴν ζημίαν ὁρα ται. Ἵνα γὰρ καὶ νοήσωμεν οὕτως τὸ εἰρημένον, ὡς ὑμεῖς φατε καὶ βουλεύεσθε, σημαινέσθω χαριέντως διὰ τοῦ Μικρότερος ὁ Σωτήρ. Υπερκείσεται τοίνυν THESAURUS. A se naturaliter habet, quo pacto non sit similis per B omnia et æqualis suo Patri? C miam ostendat, merito exsecramur. ALIUD, per reductionem ad absurdum, ostendens falsam esse adversariorum propositionem; et ab- surdum esse ita sentire. Christus alicubi ita ait : • Non surrexit inter na- tos mulierum major Joanne Baptista : minor autem in regno calorum major ipso est. . Caeterum si id quod affertur de Christo minus quantitatem temporis significat, eadem ratione eliam Joannem Baptistain haec comprehendet. Significat autem si- militer tempus, illud : « Non surrexit major. » At- qui hoc verum non est, cum ipsa sacra Scriptura repugnet, et Adamum generis nostri auctorem non- gentos quinquaginta annos vixisse testetur, aliosque recenseat qui longitudine vitæ proxime ad Adamum accesserunt, et ex mulieribus nati, ut Christus lo- quitur, fuerant, cum præcursor Christi Baptista ju- venis admodum e vivis excesserit. Hæc igitur vox, major, non tempus significat, sed potius quod vir- tutis fastigium sit consecutus, et ad ipsain justitiæ quæ in homines cadit metam pervenerit; eadem plane ratione de Servatore nostro Christo minor majori oppositus non tempus significat. Ridiculus enim sit qui id quod temporis quantitatem_habet, virtutis celsitudine majus existimet. Quomodo enim talia inter se comparari possint? At vero potius necessaria ratione minorem sanctitatem significat, ut hoc pacto Christus vitæ sanctimonia Joanne in- ferior judicetur. Quod cum per se suaun blasphe of Luc. vil. 23. Objectio adversariorum. Simplicem, aiunt, minimeque curiosam eorum quæ a Christo dicta sunt interpretationem sequen- les, urbane illum dixisse credimus quod, minor nim mirum quantitate temporis ab ortu secundum car- nem, major ſuturus sit in regno cœlorum, etiam eo qui humans virtutis perfectionem est consecutus. Minor itaque personam Domini nobis signi@eat; il- lud vero non surrexisse majorem inter Hatos miu- D lierum, significat sanctum Baptistam perfectionem pietatis quæ in hominem cadere possit, consecutum fuisse : cæterum hunc quantumvis magnum Chri- stus superabit. Quid hac in re est absurdi ? Solutio objectionis. An nihil in his absurdi sit, non simpliciter dicere, sed inquirere oportet ; magna enim diligentia divina Scripla pervestiganda sunt, neque omnino simplex ac rudis sententia colligenda est. Maximum enim damnum id nobis inferre cernitur. Nam ut nos etianı ita dictum intelligamus, ut vos dicitis et sta- tuitis, denus significari Servatorem per vocem il- lain, Minor. Quanam igitur ratione superabit Bapti-

αὐτοῦ γεγεννημένος ὁ Υἱός. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων φύσεως κατὰ τὸν παρ' ἐκείνων λόγον, πῶς οὐκ ἂν εἴη λοιπὸν ὅμοιός τε καὶ ἴσος κατὰ πάντα τῷ φύσαντι ; Β ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς, ἀνάγον εἰς ομολογίαν, ὅτι κίβδηλον τῶν δι' ἐναντίας τὸ θεώρημα· καὶ ὅτι τὸ οὕτω νοεῖν, ἀμαθές. Φησί του Χριστός· . Οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ· ὁ δὲ μετ κρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μείζων αὐτοῦ ἐστιν. ο 'Αλλ' είπερ ἐνεχθὲν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τὸ μιο κρότερον τὴν ἐν χρόνῳ ποσότητα σημαίνει, καὶ ἐπ᾿ αὐτοῦ κρατήσει τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ τὸ ἴσον ἀναλέ- γως τοῖς θεωρήμασι. Σημαίνει δὲ ὁμοίως τὸν χρόνον τό, ο Οὐκ ἐγήγερται μείζων. » Αλλ' οὐκ ἀληθῆς ἡμῖν ὁ ἐπὶ τούτῳ λεχθήσεται λόγος, ἀντελεγχούσης τρόπον τινὰ τῆς θείας Γραφῆς καὶ βιῶναι λεγούσης τὸν μὲν τοῦ γένους ἡμῶν ἀρχηγέτην Αδὰμ ἐφ' ὅλοις ἔτεσιν ἐννεακοσίοις τὸν ἀριθμὸν καὶ πεντήκοντα· ἑτέρου; δὲ πάλιν ἐκείνῳ τιθείσης εἰς ποσότητα τὴν ἐν χρόνῳ γείτονας, γεννητούς όντας ἐκ γυναικών, κατὰ τὴν τοῦ Σωτήρος φωνήν, καίτοι τοῦ προκηρύττοντος Βαπτι στοῦ κομιδή νέον τὸν καθ᾿ ἡμᾶς ἀναλύσαντος βίου. Οὐκοῦν οὐ τὸν χρόνον ἐπ' αὐτοῦ τὸ μείζων δηλοί, μᾶλλον δὲ τὸν ἐν ἀρετῇ κεκτῆσθαι τὸ ὑψηλὸν, καὶ ἐπ᾿ αὐτοὺς ἀναβῆναι λοιπὸν τῆς ἐνούσης ἀνθρώποις δι καιοσύνης τοὺς ὄρους· τούτοις ἀκολούθως καὶ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ τὸ μικρότερος τῷ μείζονι ἀντιπαρακείμενον οὐ χρόνου δέξεται τι σημαντικόν. Εἴη γὰρ ἂν οὕτως καὶ γέλωτος ἄξιον τὸ ἐν χρόνῳ στόν, τῶν κατὰ ἀρετὴν ὑψωμάτων ἔσεσθαι μείζον ἐννοεῖν. Ποῖα γὰρ ὅλως τὰ τοιαῦτα πρὸς ἄλληλα τὴν σύγκρισιν ἐπιδέξεται; δηλώσει δὲ μᾶλλον ὡς ἐξ ἀν- αγχαίου λόγου τὸ ἐν ἁγιασμῷ μειονέκτημα· ἵνα λοιπὸν καὶ τῆς Ἰωάννου πολιτείας φαίνηται δεύτερος δ Υιός. Εχούσης δὲ οίκοθεν τῆς δυσφημίας τὸν ἔλεγχον, τὸ οὕτω νοεῖν παραιτούμεθα. Ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Τὴν ἁπλῆν, φασί, καὶ ἀπεριεργοτέραν τοῖς παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένοις θεωρίαν επάγοντες, χαριέν τως αὐτὸν εἰρηκέναι πιστεύομεν ότιπερ ὁ μικρότερος ὡς ἐν ποσότητι χρόνου τοῦ κατὰ τὴν γέννησιν τὴν μετὰ σαρκός, ἔσται μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρα νῶν καὶ τοῦ τελείου πρὸς τὴν ἐν ἀνθρώποις ἀρετήν. Οικοῦν τὸ μὲν μικρότερος τὸ Κυριακὸν εἰσοίσε; πρόσ- ωπον ἡμῖν· τὸ δὲ ἐν τελειότητι τῇ κατ' εὐσέβειαν ἀνθρωποπρεπεί κεῖσθαι τὸν ἅγιον Βαπτιστήν, τό, Ἓν γεννητοῖς γυναικῶν μὴ ἡγηγέρθας μείζονα, μαρ τυρεῖ· ἀλλὰ καὶ τὸν οὕτω μέγαν ὑπεραλείται Χρι- στός. Ποῖον ἐν τούτοις τὸ ἄτοπον; Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ μηδὲν ἐν τούτοις τὸ ἄτοπον, οὐχ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀλλὰ ζητεῖν ἀναγκαῖον χρῆναι γὰρ οἶμαι γοργῶς τοῖς θείοις επαγωνίζεσθαι λόγοις, οὐ πάντως τὴν ἐξ απλουστέρων θεωρημάτων ερανίζειν διάγνωσιν, ὅτε Τη μάλιστα πολλὴν ἡμῖν ἐμποιοῦσα τὴν ζημίαν ὁρα ται. Ἵνα γὰρ καὶ νοήσωμεν οὕτως τὸ εἰρημένον, ὡς ὑμεῖς φατε καὶ βουλεύεσθε, σημαινέσθω χαριέντως διὰ τοῦ Μικρότερος ὁ Σωτήρ. Υπερκείσεται τοίνυν THESAURUS. A se naturaliter habet, quo pacto non sit similis per B omnia et æqualis suo Patri? C miam ostendat, merito exsecramur. ALIUD, per reductionem ad absurdum, ostendens falsam esse adversariorum propositionem; et ab- surdum esse ita sentire. Christus alicubi ita ait : • Non surrexit inter na- tos mulierum major Joanne Baptista : minor autem in regno calorum major ipso est. . Caeterum si id quod affertur de Christo minus quantitatem temporis significat, eadem ratione eliam Joannem Baptistain haec comprehendet. Significat autem si- militer tempus, illud : « Non surrexit major. » At- qui hoc verum non est, cum ipsa sacra Scriptura repugnet, et Adamum generis nostri auctorem non- gentos quinquaginta annos vixisse testetur, aliosque recenseat qui longitudine vitæ proxime ad Adamum accesserunt, et ex mulieribus nati, ut Christus lo- quitur, fuerant, cum præcursor Christi Baptista ju- venis admodum e vivis excesserit. Hæc igitur vox, major, non tempus significat, sed potius quod vir- tutis fastigium sit consecutus, et ad ipsain justitiæ quæ in homines cadit metam pervenerit; eadem plane ratione de Servatore nostro Christo minor majori oppositus non tempus significat. Ridiculus enim sit qui id quod temporis quantitatem_habet, virtutis celsitudine majus existimet. Quomodo enim talia inter se comparari possint? At vero potius necessaria ratione minorem sanctitatem significat, ut hoc pacto Christus vitæ sanctimonia Joanne in- ferior judicetur. Quod cum per se suaun blasphe of Luc. vil. 23. Objectio adversariorum. Simplicem, aiunt, minimeque curiosam eorum quæ a Christo dicta sunt interpretationem sequen- les, urbane illum dixisse credimus quod, minor nim mirum quantitate temporis ab ortu secundum car- nem, major ſuturus sit in regno cœlorum, etiam eo qui humans virtutis perfectionem est consecutus. Minor itaque personam Domini nobis signi@eat; il- lud vero non surrexisse majorem inter Hatos miu- D lierum, significat sanctum Baptistam perfectionem pietatis quæ in hominem cadere possit, consecutum fuisse : cæterum hunc quantumvis magnum Chri- stus superabit. Quid hac in re est absurdi ? Solutio objectionis. An nihil in his absurdi sit, non simpliciter dicere, sed inquirere oportet ; magna enim diligentia divina Scripla pervestiganda sunt, neque omnino simplex ac rudis sententia colligenda est. Maximum enim damnum id nobis inferre cernitur. Nam ut nos etianı ita dictum intelligamus, ut vos dicitis et sta- tuitis, denus significari Servatorem per vocem il- lain, Minor. Quanam igitur ratione superabit Bapti-

αὐτοῦ γεγεννημένος ὁ Υἱός. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων φύσεως κατὰ τὸν παρ' ἐκείνων λόγον, πῶς οὐκ ἂν εἴη λοιπὸν ὅμοιός τε καὶ ἴσος κατὰ πάντα τῷ φύσαντι ; Β ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς, ἀνάγον εἰς ομολογίαν, ὅτι κίβδηλον τῶν δι' ἐναντίας τὸ θεώρημα· καὶ ὅτι τὸ οὕτω νοεῖν, ἀμαθές. Φησί του Χριστός· . Οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ· ὁ δὲ μετ κρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μείζων αὐτοῦ ἐστιν. ο 'Αλλ' είπερ ἐνεχθὲν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τὸ μιο κρότερον τὴν ἐν χρόνῳ ποσότητα σημαίνει, καὶ ἐπ᾿ αὐτοῦ κρατήσει τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ τὸ ἴσον ἀναλέ- γως τοῖς θεωρήμασι. Σημαίνει δὲ ὁμοίως τὸν χρόνον τό, ο Οὐκ ἐγήγερται μείζων. » Αλλ' οὐκ ἀληθῆς ἡμῖν ὁ ἐπὶ τούτῳ λεχθήσεται λόγος, ἀντελεγχούσης τρόπον τινὰ τῆς θείας Γραφῆς καὶ βιῶναι λεγούσης τὸν μὲν τοῦ γένους ἡμῶν ἀρχηγέτην Αδὰμ ἐφ' ὅλοις ἔτεσιν ἐννεακοσίοις τὸν ἀριθμὸν καὶ πεντήκοντα· ἑτέρου; δὲ πάλιν ἐκείνῳ τιθείσης εἰς ποσότητα τὴν ἐν χρόνῳ γείτονας, γεννητούς όντας ἐκ γυναικών, κατὰ τὴν τοῦ Σωτήρος φωνήν, καίτοι τοῦ προκηρύττοντος Βαπτι στοῦ κομιδή νέον τὸν καθ᾿ ἡμᾶς ἀναλύσαντος βίου. Οὐκοῦν οὐ τὸν χρόνον ἐπ' αὐτοῦ τὸ μείζων δηλοί, μᾶλλον δὲ τὸν ἐν ἀρετῇ κεκτῆσθαι τὸ ὑψηλὸν, καὶ ἐπ᾿ αὐτοὺς ἀναβῆναι λοιπὸν τῆς ἐνούσης ἀνθρώποις δι καιοσύνης τοὺς ὄρους· τούτοις ἀκολούθως καὶ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ τὸ μικρότερος τῷ μείζονι ἀντιπαρακείμενον οὐ χρόνου δέξεται τι σημαντικόν. Εἴη γὰρ ἂν οὕτως καὶ γέλωτος ἄξιον τὸ ἐν χρόνῳ στόν, τῶν κατὰ ἀρετὴν ὑψωμάτων ἔσεσθαι μείζον ἐννοεῖν. Ποῖα γὰρ ὅλως τὰ τοιαῦτα πρὸς ἄλληλα τὴν σύγκρισιν ἐπιδέξεται; δηλώσει δὲ μᾶλλον ὡς ἐξ ἀν- αγχαίου λόγου τὸ ἐν ἁγιασμῷ μειονέκτημα· ἵνα λοιπὸν καὶ τῆς Ἰωάννου πολιτείας φαίνηται δεύτερος δ Υιός. Εχούσης δὲ οίκοθεν τῆς δυσφημίας τὸν ἔλεγχον, τὸ οὕτω νοεῖν παραιτούμεθα. Ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Τὴν ἁπλῆν, φασί, καὶ ἀπεριεργοτέραν τοῖς παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένοις θεωρίαν επάγοντες, χαριέν τως αὐτὸν εἰρηκέναι πιστεύομεν ότιπερ ὁ μικρότερος ὡς ἐν ποσότητι χρόνου τοῦ κατὰ τὴν γέννησιν τὴν μετὰ σαρκός, ἔσται μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρα νῶν καὶ τοῦ τελείου πρὸς τὴν ἐν ἀνθρώποις ἀρετήν. Οικοῦν τὸ μὲν μικρότερος τὸ Κυριακὸν εἰσοίσε; πρόσ- ωπον ἡμῖν· τὸ δὲ ἐν τελειότητι τῇ κατ' εὐσέβειαν ἀνθρωποπρεπεί κεῖσθαι τὸν ἅγιον Βαπτιστήν, τό, Ἓν γεννητοῖς γυναικῶν μὴ ἡγηγέρθας μείζονα, μαρ τυρεῖ· ἀλλὰ καὶ τὸν οὕτω μέγαν ὑπεραλείται Χρι- στός. Ποῖον ἐν τούτοις τὸ ἄτοπον; Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ μηδὲν ἐν τούτοις τὸ ἄτοπον, οὐχ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀλλὰ ζητεῖν ἀναγκαῖον χρῆναι γὰρ οἶμαι γοργῶς τοῖς θείοις επαγωνίζεσθαι λόγοις, οὐ πάντως τὴν ἐξ απλουστέρων θεωρημάτων ερανίζειν διάγνωσιν, ὅτε Τη μάλιστα πολλὴν ἡμῖν ἐμποιοῦσα τὴν ζημίαν ὁρα ται. Ἵνα γὰρ καὶ νοήσωμεν οὕτως τὸ εἰρημένον, ὡς ὑμεῖς φατε καὶ βουλεύεσθε, σημαινέσθω χαριέντως διὰ τοῦ Μικρότερος ὁ Σωτήρ. Υπερκείσεται τοίνυν THESAURUS. A se naturaliter habet, quo pacto non sit similis per B omnia et æqualis suo Patri? C miam ostendat, merito exsecramur. ALIUD, per reductionem ad absurdum, ostendens falsam esse adversariorum propositionem; et ab- surdum esse ita sentire. Christus alicubi ita ait : • Non surrexit inter na- tos mulierum major Joanne Baptista : minor autem in regno calorum major ipso est. . Caeterum si id quod affertur de Christo minus quantitatem temporis significat, eadem ratione eliam Joannem Baptistain haec comprehendet. Significat autem si- militer tempus, illud : « Non surrexit major. » At- qui hoc verum non est, cum ipsa sacra Scriptura repugnet, et Adamum generis nostri auctorem non- gentos quinquaginta annos vixisse testetur, aliosque recenseat qui longitudine vitæ proxime ad Adamum accesserunt, et ex mulieribus nati, ut Christus lo- quitur, fuerant, cum præcursor Christi Baptista ju- venis admodum e vivis excesserit. Hæc igitur vox, major, non tempus significat, sed potius quod vir- tutis fastigium sit consecutus, et ad ipsain justitiæ quæ in homines cadit metam pervenerit; eadem plane ratione de Servatore nostro Christo minor majori oppositus non tempus significat. Ridiculus enim sit qui id quod temporis quantitatem_habet, virtutis celsitudine majus existimet. Quomodo enim talia inter se comparari possint? At vero potius necessaria ratione minorem sanctitatem significat, ut hoc pacto Christus vitæ sanctimonia Joanne in- ferior judicetur. Quod cum per se suaun blasphe of Luc. vil. 23. Objectio adversariorum. Simplicem, aiunt, minimeque curiosam eorum quæ a Christo dicta sunt interpretationem sequen- les, urbane illum dixisse credimus quod, minor nim mirum quantitate temporis ab ortu secundum car- nem, major ſuturus sit in regno cœlorum, etiam eo qui humans virtutis perfectionem est consecutus. Minor itaque personam Domini nobis signi@eat; il- lud vero non surrexisse majorem inter Hatos miu- D lierum, significat sanctum Baptistam perfectionem pietatis quæ in hominem cadere possit, consecutum fuisse : cæterum hunc quantumvis magnum Chri- stus superabit. Quid hac in re est absurdi ? Solutio objectionis. An nihil in his absurdi sit, non simpliciter dicere, sed inquirere oportet ; magna enim diligentia divina Scripla pervestiganda sunt, neque omnino simplex ac rudis sententia colligenda est. Maximum enim damnum id nobis inferre cernitur. Nam ut nos etianı ita dictum intelligamus, ut vos dicitis et sta- tuitis, denus significari Servatorem per vocem il- lain, Minor. Quanam igitur ratione superabit Bapti-

τσι ΑΛΛΟ. Τὴν διὰ πίστεως ἄφεσιν ὑπισχνούμενος ἡμῖν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, διὰ τοῦ προφήτου φησίν Ησαΐου • Ἐγώ εἰμι ὁ ἐξαλείφων τὰς ἀνομίας σου, καὶ οὐ μὴ μνησθήσομαι. » Ἐπειδὴ δὲ ἤδη παρῆν, καὶ διὰ τῆς ἁγίας ἐγεννήθη Παρθένου, ἐπὶ γῆς τε ὤφθη, καθὰ γέγραπται, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστρέφετο, κατασημαίνει τοῖς ὁρῶσιν αὐτὸν ὁ κήρυξ καὶ πρό δρομος, καὶ δὴ καὶ φησιν μακάριος Βαπτιστής • Τδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. » Είπερ οὖν ἔσται, κατά τινας, μείζων Ἰωάννου Χριστὸς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, καὶ τοῦτο ἐν ἐλπίσιν ἔχει τὸ γέρας, ἦν ἄρα πάντως οὐκ ἐν ἐλαττώσει, ἐν ἰσότητι δὲ, κατὰ τὸ εἰκός. Εἶτα πως τὰ ἐν ἴσῳ μέτρῳ τοσοῦτον δι' ἀλλήλων ἀπολιμπάνε ται, ὡς τὸν μὲν δύνασθαι τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν ἀφαιρεῖν, καὶ τοῦτο ἐνεργεῖν ἐξουσιαστικῶς· τὸν δὲ τοῦ καθαίροντος καὶ ἁγιάζοντος ἐπιδεῖ καθεστάναι ; • Χρείαν γὰρ ἐγώ, φησὶν, ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆ- ναι, ο Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἐν τοῖς τινες δεομένοις, ἀλλ' ἐν τοῖς χορηγοῦσε τὸ μεῖζον ὁρᾶται, καὶ ὁ μὲν, ὡς Θεός, ἀφίησιν ἁμαρτίας, ὁ δὲ δύναται τοῦτο ποιεῖν οὐδαμῶν, οὐκ ἔσος ἄρα τῷ τοσοῦτον ἐξηλλαγμένῳ. ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ἐπιτομῇ καὶ ἁπλότητι. Εἰ μείζων ἔσται τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ, κατά τινας, ὁ Σωτὴρ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, ἢ ἴσος, ἢ ἐν ἐλαττώσει ἐστὶ κατὰ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως χρόνον. Ἐν μὲν οὖν ἐλαττώσει, οὐδαμῶς. Ἐν ισότητι δέ· τοῦ το γάρ πώς ἐστι τὸ πρεπωδέστερον. Αλλ' είπερ ὄντως ἐτῆς ἰσότητος ἐπ' ἀμφοῖν σώζεται λόγος, καλείσθω καὶ Ιωάννης σοφία καὶ δύναμις τοῦ Πατρὸς, χρηματιζέτω δὲ ὁ εἰκὼν καὶ χαρακτήρ, καὶ ἀπαύγασμα τῆς ὑποστά σεως αὐτοῦ. Φερέτω καὶ αὐτὸς τὰ πάντα τῷ ῥήματι της δυνάμεως αὐτοῦ· ἡ ἀκουέτω καὶ αὐτὸς παρὰ τοῦ Πατρός· ο Υιός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε, καί · ι Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου. » Εἰσαγέσθω καὶ αὐτὸς ὡς πρωτότοκος εἰς τὴν οἰκουμένην, προσ κυνείσθω παρὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, λεγέτω δὲ ἀνεγκλήτως περὶ ἑαυτοῦ· . Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν έσμεν. Ο εωρακώς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα · ν καὶ πάλιν· ὁ Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή· ν και· • Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κατα 615, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. » Εἰ δὲ ταῦτα μὲν Έστε πάντα Χριστός, οὐκέτι δὲ καὶ ὁ πρὸς ἰσότητα τὴν πρὸς αὐτὸν καλούμενος ἀμαθῶς, πῶς οὐ λίαν ἀπαίδευτον παντί τῳ φανεῖται λοιπόν, τὸ μείζονά ποτε γενήσεσθαι νομίζειν αὐτοῦ, τὸν ἀεὶ τοῦτο ὑπάρχοντα φυσικώς, ὡς Θεόν ; ΑΛΛΟ. Εἰ ἐν τῷ ποτὲ τὴν Ἰωάννου πλεονεκτήσειν ἀρε τὴν ἀξιάγαστος ὀφθήσεται Χριστὸς, οὐδὲν ἐν αὐτῷ τὸ μέγα· ἐπεὶ καὶ ἄγγελοι κρείττους αὐτοῦ κατά γε τὸν λόγον τῆς οἰκείας φύσεως, καὶ τῆς εἰς Θεὸν εὐσε Γείας τὴν ὑπεροχήν. Εἶτα που ποτε βαδιεῖται Παῦλος Αt TIIESAURUS. A B C D ALIUD. Deus per prophetam Isaiam remissionem pér N- dem promittens : « Ego, inquit, sum qui delco iniquitates tuas, et non recordabor 31. » Cum vero ex sancta Virgine natus est et in terra apparuit, sicut scriptum est, cumque hominibus versatus est, Joannes Baptista ejus præco atque præcursor ostendit dicens; • Ecce Agnus Dei qui tollit pec- cala mundi ss. . Si igitur, ut nonnulli volunt, Christus futurus est major Joanne in regno cœlo- rum, atque hoc præmium se consecuturum sperat, erat igitur, ut verisimile est, non minor, sed æqualis. At vero quæ æqualia sunt, quo pacto tantopere inter se discrepant, ut hic quidem peccata mundi tollere possit, atque hoc ex sua potestate præstet ; alter vero purgante et sanctificante indigeat? ‹ Opus enim est, inquit, ut abs te baptizer ". › Cum vero non is qui aliquo indiget, sed is qui id quo alius eget suppeditare potest, major sit, et Deus quidem remittat peccata, hic vero nullo pacto id præ- stare queat : non est igitur æqualis illi a quo tan- topere superatur. 29, ALIUD, succincte et ruditer. Si Servator, ut nonnulli opinantur, major est Joanne Baptista in regno cœlorum, certe eo temi❤ . pore quo inter homines versatus est, aut æqualis, aut minor eo fuit. Minor autem nulla ratione. Aqua- lis igitur. lloc enim est convenientius. si æqua- At les omnino inter se fuerunt, vocetur etiam Joannes sapientia et potentia Patris "; vocetur etiam d imago et character, ac splendor exsistentiæ ipsius: Portet etiam omnia verbo potentiæ suæ ",, audiat et ipse a Patre : ‹ Filius meus es tu, ego hodie genui te "; » et . Sede a dextris neis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum 3. » Intro- ducatur etiam ipse in orbem terrarum tanquam pri- mogenitus; adoretur a sanctis angelis, recteque de seipso dicat: > Ego et Pater unum sumus. Qui vidit me, vidit et Patrem "; et rursum : «Ego sum resurrectio et vita; › et Ego sum panis vivens qui e caelo descendi, et vitam dans mundo ". Si vero hæc omnia est Christus, non autem ille qui imperite æqualis esse dicitur : quo pacto non ab- surdum dictu censeri debeat, Christum aliquando Joanne mɔjorem futurum, qui suapte natura sein- per major fuit, nimirum Deus ? " ALIUD. Si in futuro sæculo tantum Christus Joannis vir- tutem superaturus est, certe nihil in ipso magnum est cum et angel meliores præstantioresque eo sint propriæ suce naturæ ratione, et pietatis erga Deum excellentia. Deinde quid de sapientissimi illius 3ª Isa, xuin, 23. ss Baruch it1, 38. Joan. 1, ss Matth. st, 14. | Cor. 1, 24. * Hebr. 1, 3. ** l'zal. 11, 7. » Psal. cix, 1. ss Juan. siv, 9. 1º Joan. xt, 25. Joan. vi, 33.

τσι ΑΛΛΟ. Τὴν διὰ πίστεως ἄφεσιν ὑπισχνούμενος ἡμῖν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, διὰ τοῦ προφήτου φησίν Ησαΐου • Ἐγώ εἰμι ὁ ἐξαλείφων τὰς ἀνομίας σου, καὶ οὐ μὴ μνησθήσομαι. » Ἐπειδὴ δὲ ἤδη παρῆν, καὶ διὰ τῆς ἁγίας ἐγεννήθη Παρθένου, ἐπὶ γῆς τε ὤφθη, καθὰ γέγραπται, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστρέφετο, κατασημαίνει τοῖς ὁρῶσιν αὐτὸν ὁ κήρυξ καὶ πρό δρομος, καὶ δὴ καὶ φησιν μακάριος Βαπτιστής • Τδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. » Είπερ οὖν ἔσται, κατά τινας, μείζων Ἰωάννου Χριστὸς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, καὶ τοῦτο ἐν ἐλπίσιν ἔχει τὸ γέρας, ἦν ἄρα πάντως οὐκ ἐν ἐλαττώσει, ἐν ἰσότητι δὲ, κατὰ τὸ εἰκός. Εἶτα πως τὰ ἐν ἴσῳ μέτρῳ τοσοῦτον δι' ἀλλήλων ἀπολιμπάνε ται, ὡς τὸν μὲν δύνασθαι τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν ἀφαιρεῖν, καὶ τοῦτο ἐνεργεῖν ἐξουσιαστικῶς· τὸν δὲ τοῦ καθαίροντος καὶ ἁγιάζοντος ἐπιδεῖ καθεστάναι ; • Χρείαν γὰρ ἐγώ, φησὶν, ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆ- ναι, ο Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἐν τοῖς τινες δεομένοις, ἀλλ' ἐν τοῖς χορηγοῦσε τὸ μεῖζον ὁρᾶται, καὶ ὁ μὲν, ὡς Θεός, ἀφίησιν ἁμαρτίας, ὁ δὲ δύναται τοῦτο ποιεῖν οὐδαμῶν, οὐκ ἔσος ἄρα τῷ τοσοῦτον ἐξηλλαγμένῳ. ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ἐπιτομῇ καὶ ἁπλότητι. Εἰ μείζων ἔσται τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ, κατά τινας, ὁ Σωτὴρ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, ἢ ἴσος, ἢ ἐν ἐλαττώσει ἐστὶ κατὰ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως χρόνον. Ἐν μὲν οὖν ἐλαττώσει, οὐδαμῶς. Ἐν ισότητι δέ· τοῦ το γάρ πώς ἐστι τὸ πρεπωδέστερον. Αλλ' είπερ ὄντως ἐτῆς ἰσότητος ἐπ' ἀμφοῖν σώζεται λόγος, καλείσθω καὶ Ιωάννης σοφία καὶ δύναμις τοῦ Πατρὸς, χρηματιζέτω δὲ ὁ εἰκὼν καὶ χαρακτήρ, καὶ ἀπαύγασμα τῆς ὑποστά σεως αὐτοῦ. Φερέτω καὶ αὐτὸς τὰ πάντα τῷ ῥήματι της δυνάμεως αὐτοῦ· ἡ ἀκουέτω καὶ αὐτὸς παρὰ τοῦ Πατρός· ο Υιός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε, καί · ι Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου. » Εἰσαγέσθω καὶ αὐτὸς ὡς πρωτότοκος εἰς τὴν οἰκουμένην, προσ κυνείσθω παρὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, λεγέτω δὲ ἀνεγκλήτως περὶ ἑαυτοῦ· . Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν έσμεν. Ο εωρακώς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα · ν καὶ πάλιν· ὁ Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή· ν και· • Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κατα 615, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. » Εἰ δὲ ταῦτα μὲν Έστε πάντα Χριστός, οὐκέτι δὲ καὶ ὁ πρὸς ἰσότητα τὴν πρὸς αὐτὸν καλούμενος ἀμαθῶς, πῶς οὐ λίαν ἀπαίδευτον παντί τῳ φανεῖται λοιπόν, τὸ μείζονά ποτε γενήσεσθαι νομίζειν αὐτοῦ, τὸν ἀεὶ τοῦτο ὑπάρχοντα φυσικώς, ὡς Θεόν ; ΑΛΛΟ. Εἰ ἐν τῷ ποτὲ τὴν Ἰωάννου πλεονεκτήσειν ἀρε τὴν ἀξιάγαστος ὀφθήσεται Χριστὸς, οὐδὲν ἐν αὐτῷ τὸ μέγα· ἐπεὶ καὶ ἄγγελοι κρείττους αὐτοῦ κατά γε τὸν λόγον τῆς οἰκείας φύσεως, καὶ τῆς εἰς Θεὸν εὐσε Γείας τὴν ὑπεροχήν. Εἶτα που ποτε βαδιεῖται Παῦλος Αt TIIESAURUS. A B C D ALIUD. Deus per prophetam Isaiam remissionem pér N- dem promittens : « Ego, inquit, sum qui delco iniquitates tuas, et non recordabor 31. » Cum vero ex sancta Virgine natus est et in terra apparuit, sicut scriptum est, cumque hominibus versatus est, Joannes Baptista ejus præco atque præcursor ostendit dicens; • Ecce Agnus Dei qui tollit pec- cala mundi ss. . Si igitur, ut nonnulli volunt, Christus futurus est major Joanne in regno cœlo- rum, atque hoc præmium se consecuturum sperat, erat igitur, ut verisimile est, non minor, sed æqualis. At vero quæ æqualia sunt, quo pacto tantopere inter se discrepant, ut hic quidem peccata mundi tollere possit, atque hoc ex sua potestate præstet ; alter vero purgante et sanctificante indigeat? ‹ Opus enim est, inquit, ut abs te baptizer ". › Cum vero non is qui aliquo indiget, sed is qui id quo alius eget suppeditare potest, major sit, et Deus quidem remittat peccata, hic vero nullo pacto id præ- stare queat : non est igitur æqualis illi a quo tan- topere superatur. 29, ALIUD, succincte et ruditer. Si Servator, ut nonnulli opinantur, major est Joanne Baptista in regno cœlorum, certe eo temi❤ . pore quo inter homines versatus est, aut æqualis, aut minor eo fuit. Minor autem nulla ratione. Aqua- lis igitur. lloc enim est convenientius. si æqua- At les omnino inter se fuerunt, vocetur etiam Joannes sapientia et potentia Patris "; vocetur etiam d imago et character, ac splendor exsistentiæ ipsius: Portet etiam omnia verbo potentiæ suæ ",, audiat et ipse a Patre : ‹ Filius meus es tu, ego hodie genui te "; » et . Sede a dextris neis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum 3. » Intro- ducatur etiam ipse in orbem terrarum tanquam pri- mogenitus; adoretur a sanctis angelis, recteque de seipso dicat: > Ego et Pater unum sumus. Qui vidit me, vidit et Patrem "; et rursum : «Ego sum resurrectio et vita; › et Ego sum panis vivens qui e caelo descendi, et vitam dans mundo ". Si vero hæc omnia est Christus, non autem ille qui imperite æqualis esse dicitur : quo pacto non ab- surdum dictu censeri debeat, Christum aliquando Joanne mɔjorem futurum, qui suapte natura sein- per major fuit, nimirum Deus ? " ALIUD. Si in futuro sæculo tantum Christus Joannis vir- tutem superaturus est, certe nihil in ipso magnum est cum et angel meliores præstantioresque eo sint propriæ suce naturæ ratione, et pietatis erga Deum excellentia. Deinde quid de sapientissimi illius 3ª Isa, xuin, 23. ss Baruch it1, 38. Joan. 1, ss Matth. st, 14. | Cor. 1, 24. * Hebr. 1, 3. ** l'zal. 11, 7. » Psal. cix, 1. ss Juan. siv, 9. 1º Joan. xt, 25. Joan. vi, 33.

ἡμῖν ὁ σοφώτατος τοσοῦτον ἀγγέλων ὑπερτιθεὶς τὸν Β Χριστόν, ὅσον ή θεία φύσις τὴν γενητὴν ὑπερτρέχει. « Τίνι γάρ, εἶπε, ποτὲ τῶν ἀγγέλων, φησί · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου; Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικά πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα ; » Πῶς οὖν ὁ τοσοῦτον τοὺς Ἰωάννου μείζονας ἀγγέλους ἀναβαίνων Υἱός, ὡς καὶ τοῖς τοῦ Πατρὸς ἐνιδρύσθαι θώκοις, ως μέγα τι καὶ ἀξιόπιστον ἐφ' ἑαυτῷ φησιν, ὡς ἔσται μείζων αὐτοῦ κατὰ τὸν τῆς βασιλείας καιρὸν, καίτοι τὸ μεῖζον ἔχων ἀεί; Πῶς γὰρ οὐχ οὕτως ὁ ἐν ἰσότητι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός; ΑΛΛΟ. Εἰ λύχνος ἦν ὁ μακάριος Βαπτιστής, φῶς δὲ δ Χριστός, πῶς ἐν ἰσότητι κείσεται τῇ λύχνῳ τὸ φῶς, καὶ τὸ φωτίζειν πεφυκὸς τῷ φωτὸς δεομένῳ; Τὸ δὲ τοσοῦτον ἀεὶ πλεονεκτοῦν, πῶς ἐν ἐλαττώσει ὂν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἀναβήσεται ; ΑΛΛΟ. Εἰ ὁ ἔχων τὴν νύμφην νυμφίος ἐστί, τουτέστιν ὁ Χριστὸς, ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου ὁ ἐστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, τουτέστιν ὁ μακάριος Βαπτιστής, ἕτερος ἄρα παρ' αὐτόν ἐστιν οὐ μόνον δηλονότι διαστελλόμενος ἀριθμῷ, ἀλλὰ τὸ ἴσον οὐκ ἔχων ἐν ἀξιώματι καὶ τιμῇ. Εἴπερ ὁ μὲν ἐστι πανηγυράρχης ἀληθῶς, ὁ δὲ τῆς ἑτέρου πανηγύρεως μέτοχος, καὶ διὰ τοῦτο λαμπρό τερος. ΑΛΛΟ. Αὐτός πού φησιν ὁ μακάριος Βαπτιστής περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ· . Ὁ ἄνωθεν ερχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστίν. » Εἶτα τὸ οἰκεῖον ἐκκαλύπτων μέτρον· « Ο ὧν ἐκ τῆς γῆς, φησὶν, τὰ τῆς γῆς λα λεῖ. » Είπερ οὖν ἐν ἰσότητι κείσεται τῇ πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτὴρ, ὡς οὔπω τὸ μεῖζον ἀπολαβὼν, οὐδὲν, ὡς εἰ- κός, διακωλύσει καὶ τὸ ἑκατέρῳ κυρίως προσόν με - ταβαίνειν ἐπὶ τὸν ἕτερον· ὡς νοεῖσθαι μὲν, ἄνωθέν τε καὶ ἐπάνω πάντων τὸν ἅγιον Βαπτιστήν, ἀπὸ δὲ τῆς γῆς τὸν Κύριον. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Ὁ μὲν γὰρ, ὡς κατὰ φύσιν ὑπάρχων Θεὸς, ἐπάνω πάντων ἐστίν· ὁ δὲ τῆς κάτω καὶ ὑποκειμένης τῷ Θεῷ κτί- σεως ἐκπεφυκὼς ἐκ τῆς γῆς ἐστιν. Οὐκ ἴσος ἄρα, μᾶλλον δὲ ἀσυγκρίτοις ὑπεροχαίς παραχωρήσει το Ο νικάν τῷ Χριστῷ. Πῶς οὖν ἔσεσθαί ποτε προσδοκη θήσεται μείζων ὁ ἀεὶ τοσοῦτον υπερκείμενος ; ΑΛΛΟ. Μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν ἀνακαινίζων ἐν ἡμῖν ὁ Σωτὴρ τὴν ἀρχαιοτάτην τοῦ Πνεύματος χάριν, ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς λέγων· « Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον. » Καὶ πάλιν αὐτός πού φησι περὶ τοῦ Πνεύ - ματος· « Ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει. ᾿Αλλὰ καὶ Πνεῦμα Χριστοῦ τὸ ἅγιον Πνεῦμα καλείται παρά ταῖς θείαις Γραφαῖς, κατὰ τὸ ἐν ταῖς πράξεσι των ἀποστόλων κείμενον· « Διελθόντες δὲ Ασίαν καὶ τὴν Γαλατικὴν χώραν, ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν ἀπελ * 105. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Pauli testimonio statuent, qui Christum tanto su- A periorem angelis esse testatur, quanto divina na- lura creata antecellit ? . Cui enim, inquit Paulus, angelorum unquam dixit: Sede a dextris meis ? Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in mi- nisterium missi ? . Quo pacto igitur is qui tanto est angelis præstantior Filius, ut et Patris sedili et tabernaculo adjungatur, quasi magnum aliquid et præclarum de se prædicet, majorem Joanne Baptista in regno colorum fore, cum sem- per major sit ? Quomodo enim non sit major, qui Deo ac Patri æqualis est ? ALIUD. Si Joannes Baptista crat lucerna, Christus vero lumen, quo pacto erit æquale cum lucerna lumen ipsum *, aut id quod illuminandi vim habet, cum eo quod illuminatione indiget? Quod vero tanto intervallo superat, quonam pacto minus exsistens, majus fat ? ALIUD. Si is qui habet sponsam, sponsus est, hoc est Christus, amicus autem spousi qui slat et audit ipsum, hoc est beatus Joannes Baptista, diversus ilaque ab ipso est non solum numero distinctus, verum etiam æqualitate dignitatis et honoris de- stitutus. Siquidem hic revera festum diem inchoat,- ille vero alterius festivitatis est particeps, ac proinde illustrior. ALIUD. Joannes Baptista ita alicubi de Servatore nostro dicit : c Qui de sursum venit, super omnes est 4. Deinde suam etiam conditionem explicans : ‹ Qui de terra est, inquit, terrena loquitur **. › Si ergo Servator ei æqualis est, quippe qui nondum majus accepit, nihil, ut verisimile est, obstiterit quominus id quod proprium alterutri est, in al- terum trauseat, ita ut Baptista desursum omnium- que supremus censeatur, Christus vero terrenus. Sed hoc absurdum est. Hic enim, ut naturaliter Deus, super omnes est : ille vero ex inferiore et Deo subjecta creatura terrenus est. Non ergo æqualis, quin potius incomparabili excellentia a Christo su- peratur. Quo pacto igitur censeri potest aliquando futurus major, qui semper tantopere excelluit? ALIUD. Servator post resurrectionem a mortuis instau- ' rans in nobis priscam Spiritus gratiam, inspiravit apostolis, dicens : • Accipite Spiritum sanctum 4, Et rursum ipse de Spiritu ita ait : ‹ Quia de meo accipiet ". › Sed et Spiritus Christi Spiritus san- ctus a sacra Scripturæ appellatur, ut in Actibus apostolorum legitur : « Cum vero transissent Asiam et Galatiæ regionem, tentarunt proficisci in Bi- Lyniam, et non perinisit eos Spiritus Jesu ", C ibid. • Joan. xx, ** Joan. xvi, 14. “ Hebr. 1, 13, 14. "Joan. v, 3-5. * Joan. 111, 51. * Act. xvi, 7. Digitized by 22. Google

ἡμῖν ὁ σοφώτατος τοσοῦτον ἀγγέλων ὑπερτιθεὶς τὸν Β Χριστόν, ὅσον ή θεία φύσις τὴν γενητὴν ὑπερτρέχει. « Τίνι γάρ, εἶπε, ποτὲ τῶν ἀγγέλων, φησί · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου; Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικά πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα ; » Πῶς οὖν ὁ τοσοῦτον τοὺς Ἰωάννου μείζονας ἀγγέλους ἀναβαίνων Υἱός, ὡς καὶ τοῖς τοῦ Πατρὸς ἐνιδρύσθαι θώκοις, ως μέγα τι καὶ ἀξιόπιστον ἐφ' ἑαυτῷ φησιν, ὡς ἔσται μείζων αὐτοῦ κατὰ τὸν τῆς βασιλείας καιρὸν, καίτοι τὸ μεῖζον ἔχων ἀεί; Πῶς γὰρ οὐχ οὕτως ὁ ἐν ἰσότητι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός; ΑΛΛΟ. Εἰ λύχνος ἦν ὁ μακάριος Βαπτιστής, φῶς δὲ δ Χριστός, πῶς ἐν ἰσότητι κείσεται τῇ λύχνῳ τὸ φῶς, καὶ τὸ φωτίζειν πεφυκὸς τῷ φωτὸς δεομένῳ; Τὸ δὲ τοσοῦτον ἀεὶ πλεονεκτοῦν, πῶς ἐν ἐλαττώσει ὂν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἀναβήσεται ; ΑΛΛΟ. Εἰ ὁ ἔχων τὴν νύμφην νυμφίος ἐστί, τουτέστιν ὁ Χριστὸς, ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου ὁ ἐστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, τουτέστιν ὁ μακάριος Βαπτιστής, ἕτερος ἄρα παρ' αὐτόν ἐστιν οὐ μόνον δηλονότι διαστελλόμενος ἀριθμῷ, ἀλλὰ τὸ ἴσον οὐκ ἔχων ἐν ἀξιώματι καὶ τιμῇ. Εἴπερ ὁ μὲν ἐστι πανηγυράρχης ἀληθῶς, ὁ δὲ τῆς ἑτέρου πανηγύρεως μέτοχος, καὶ διὰ τοῦτο λαμπρό τερος. ΑΛΛΟ. Αὐτός πού φησιν ὁ μακάριος Βαπτιστής περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ· . Ὁ ἄνωθεν ερχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστίν. » Εἶτα τὸ οἰκεῖον ἐκκαλύπτων μέτρον· « Ο ὧν ἐκ τῆς γῆς, φησὶν, τὰ τῆς γῆς λα λεῖ. » Είπερ οὖν ἐν ἰσότητι κείσεται τῇ πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτὴρ, ὡς οὔπω τὸ μεῖζον ἀπολαβὼν, οὐδὲν, ὡς εἰ- κός, διακωλύσει καὶ τὸ ἑκατέρῳ κυρίως προσόν με - ταβαίνειν ἐπὶ τὸν ἕτερον· ὡς νοεῖσθαι μὲν, ἄνωθέν τε καὶ ἐπάνω πάντων τὸν ἅγιον Βαπτιστήν, ἀπὸ δὲ τῆς γῆς τὸν Κύριον. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Ὁ μὲν γὰρ, ὡς κατὰ φύσιν ὑπάρχων Θεὸς, ἐπάνω πάντων ἐστίν· ὁ δὲ τῆς κάτω καὶ ὑποκειμένης τῷ Θεῷ κτί- σεως ἐκπεφυκὼς ἐκ τῆς γῆς ἐστιν. Οὐκ ἴσος ἄρα, μᾶλλον δὲ ἀσυγκρίτοις ὑπεροχαίς παραχωρήσει το Ο νικάν τῷ Χριστῷ. Πῶς οὖν ἔσεσθαί ποτε προσδοκη θήσεται μείζων ὁ ἀεὶ τοσοῦτον υπερκείμενος ; ΑΛΛΟ. Μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν ἀνακαινίζων ἐν ἡμῖν ὁ Σωτὴρ τὴν ἀρχαιοτάτην τοῦ Πνεύματος χάριν, ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς λέγων· « Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον. » Καὶ πάλιν αὐτός πού φησι περὶ τοῦ Πνεύ - ματος· « Ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει. ᾿Αλλὰ καὶ Πνεῦμα Χριστοῦ τὸ ἅγιον Πνεῦμα καλείται παρά ταῖς θείαις Γραφαῖς, κατὰ τὸ ἐν ταῖς πράξεσι των ἀποστόλων κείμενον· « Διελθόντες δὲ Ασίαν καὶ τὴν Γαλατικὴν χώραν, ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν ἀπελ * 105. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Pauli testimonio statuent, qui Christum tanto su- A periorem angelis esse testatur, quanto divina na- lura creata antecellit ? . Cui enim, inquit Paulus, angelorum unquam dixit: Sede a dextris meis ? Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in mi- nisterium missi ? . Quo pacto igitur is qui tanto est angelis præstantior Filius, ut et Patris sedili et tabernaculo adjungatur, quasi magnum aliquid et præclarum de se prædicet, majorem Joanne Baptista in regno colorum fore, cum sem- per major sit ? Quomodo enim non sit major, qui Deo ac Patri æqualis est ? ALIUD. Si Joannes Baptista crat lucerna, Christus vero lumen, quo pacto erit æquale cum lucerna lumen ipsum *, aut id quod illuminandi vim habet, cum eo quod illuminatione indiget? Quod vero tanto intervallo superat, quonam pacto minus exsistens, majus fat ? ALIUD. Si is qui habet sponsam, sponsus est, hoc est Christus, amicus autem spousi qui slat et audit ipsum, hoc est beatus Joannes Baptista, diversus ilaque ab ipso est non solum numero distinctus, verum etiam æqualitate dignitatis et honoris de- stitutus. Siquidem hic revera festum diem inchoat,- ille vero alterius festivitatis est particeps, ac proinde illustrior. ALIUD. Joannes Baptista ita alicubi de Servatore nostro dicit : c Qui de sursum venit, super omnes est 4. Deinde suam etiam conditionem explicans : ‹ Qui de terra est, inquit, terrena loquitur **. › Si ergo Servator ei æqualis est, quippe qui nondum majus accepit, nihil, ut verisimile est, obstiterit quominus id quod proprium alterutri est, in al- terum trauseat, ita ut Baptista desursum omnium- que supremus censeatur, Christus vero terrenus. Sed hoc absurdum est. Hic enim, ut naturaliter Deus, super omnes est : ille vero ex inferiore et Deo subjecta creatura terrenus est. Non ergo æqualis, quin potius incomparabili excellentia a Christo su- peratur. Quo pacto igitur censeri potest aliquando futurus major, qui semper tantopere excelluit? ALIUD. Servator post resurrectionem a mortuis instau- ' rans in nobis priscam Spiritus gratiam, inspiravit apostolis, dicens : • Accipite Spiritum sanctum 4, Et rursum ipse de Spiritu ita ait : ‹ Quia de meo accipiet ". › Sed et Spiritus Christi Spiritus san- ctus a sacra Scripturæ appellatur, ut in Actibus apostolorum legitur : « Cum vero transissent Asiam et Galatiæ regionem, tentarunt proficisci in Bi- Lyniam, et non perinisit eos Spiritus Jesu ", C ibid. • Joan. xx, ** Joan. xvi, 14. “ Hebr. 1, 13, 14. "Joan. v, 3-5. * Joan. 111, 51. * Act. xvi, 7. Digitized by 22. Google

θεῖν, καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα Ἰησοῦ. Είπερ οὖν ὡς ἐσόμενος ποτε μείζων Ιωάννου Χρι- στῆς, ἐν ἰσότητι τέως τῇ πρὸς αὐτὸν εὑρεθήσεται, ἀνανεούτω κἀκεῖνος ἐν ἡμῖν τὴν τοῦ Πνεύματος χά ριν, καὶ χορηγείτω καὶ αὐτὸς, ὥσπερ οὖν ἐποίει Χρι στὸς, λεγέσθω δὲ καὶ αὐτοῦ Πνεῦμα τὸ ἐν Θεῷ καὶ Πατρὶ, βοάτω καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ Πνεύματος·. Οτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει. » ᾿Αλλὰ τοῦτο καὶ μόνον ἐνα νοεῖν, ἀσεβές. Οὐκ ἄρα ἴσος ἐστὶ τῷ Χριστῷ, οὐδὲ αψε παραχωρήσει τὸ μεῖζον, ἀεὶ τὸ ἔλαττον ἔχων, καὶ τοσοῦτον ἡττώμενος, ὅσον ἄνθρωπος Θεοῦ. ΑΛΑΟ. Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν ἐπιδεικνύων ἑαυτὸν ὁ Υἱός, ἀντιδιαστέλλει τῇ κτίσει, καί φησιν· « Ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμὶ, ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ. » Οὐκοῦν λεγέτω τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Βαπτιστής, ὡς οὔπω τὸ ἐν μείν ζοσιν εἶναι παραχωρῶν τῷ Χριστῷ, είπερ έσται τοῦτό ποτε, κατὰ τήν τινων ὑπόνοιαν. ᾿Αλλὰ μὴν ἐκ τῆς γῆς εἶναί φησιν ἑαυτὸν, καὶ τὸ οἰκεῖον οὐκ ἠγνόησε μέτρον. Μείζων ἄρα Χριστὸς, οὐκ ἐσόμενος τοῦτο ποτέ, ἀλλ᾽ ἔχων ἀεὶ τὸ πλέον ὡς Θεὸς ἐκ Θεοῦ· τοῦτο γὰρ σημαίνει το, ο Ἐκ τῶν ἄνω εἰμί. ο ΑΛΛΟ. & Ο μακάριος εὐαγγελιστής Ιωάννης τὸ φύσει προσὸν ἀξίωμα τῷ Υἱῷ διερμηνεύων ἀκριβῶς, καὶ τὸ Ἰωάννου μέτρον ὡς οἰκέτου γνησίου παρατιθεὶς, οὕτω φησίν· « Εγένετο άνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης· οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός. Εν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὁ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχό- μενον εἰς τὸν κόσμον. » Ποῖ ποτε οὖν ἄρα προκόψει Χριστὸς τοῖς Ἰωάννου συγκρινόμενος μέτροις; Η πώς εὖ μεῖζον ἀεὶ τὸ φωτίζειν εἰδὸς καὶ δυνάμενον, τοῦ δεομένου φωτίζεσθαι, καὶ τῆς ἀπὸ τοῦ λαμπρύ νοντος χρήζοντος χορηγίας; Πῶς δὲ οὐχὶ πάντως δ προς μόνην μαρτυρίαν παραληφθεὶς καὶ τοῦτο ἔχων ἀξίωμα, παραχωρήσει τὸ μεῖζον ἀεὶ τῷ δι' ὧν ἐστιν ἐξαίρετος ; ΑΛΛΟ. Αναλεγόμενος ποτε τοῖς Ἰουδαίοις ἔφησεν ὁ Χρι στός· « Ὑμεῖς ἀπεστάλκατε πρὸς Ἰωάννην, καὶ με- μαρτύρηκε τῇ ἀληθείᾳ. Ἐγὼ δὲ οὐ παρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω. » Αλλ' εἴπερ ἐστὶ καὶ τῆς Ιωάννου μαρτυρίας κρείττων ὁ Σωτὴρ, οὐκ ἄρα ἴσος, ἀλλὰ μείζων ἀεὶ καὶ ἀξιολογώτερος. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων που ποτε ἄρα προβήσεται, ἢ πρὸς ποῖον ἔτι μείζον ἀναβήσεται ; ΑΛΛΟ. Ο μακάριος Ζαχαρίας ὁ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ, κατὰ σάρκα πατὴρ, ὅτι τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ προσῆγεν εὐχαριστίαν ταῖς ἐκ προφητείας αναμεμιγμένην φωναῖς, ἀπεφθέγγετο· . Και συ, παιδίον, προφήτης ὑψίστου κληθήσῃ· προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου ἑτοιμάσαι αὐτῷ λαόν κατεσκευασμένον. - ναι, 25. σε οι + THESAURUS. A Si ergo Christus ut aliquando futurus major Joanne qualis interea ei fuit, instaurel etiam Joannes in nobis gratiam Spiritus, ducatque etiam ipse nos, ut fecit Christus; dicatur et ipsiusesse Spiritus Dei ac Patris : clamet etiam ipse de Spiritu : « Quia de meo accipiet, › Gæterum hoc vel sola cogitatione impium est. Non est igitur æqualis Christo, neque ia futuro sæculo desimet esse major, cum semper minor fuerit, tauloque iuferior, ut homo De0. ALIUD. Filius Deum se naturaliter esse ostendens, op- ponit se creaturæ dicens : Ego ex supernis sun, vos p ex infernis estis ". » Dicat igitur etiam hoc Joannes Βaptista, ut qui nondum majoritatem, ut ita dicanı, sive excellentiam suam Christo cesserit, cessurus eam in futuro sæculo, ut nonnulli opinantur. Atqui ipse se terrenum esse ait, neque suam conditionem ignorat. Major itaque est Christus, non id aliquan- do futurus, sed semper superior, ut Deus ex Deo hoc enim significat illud, i Ego ex sapernis sum. › C Joan. D ALIUD. Beatus evangelista Joannes dignitatem quæ Filio naturaliter inest, aperte explicans, et Joannis conditionem ut servi fidelis describens, ita ait: Erat home missus a Deo, cui nomen erat Joannes : hic venit in testimonium, ut testimo- nium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per ipsum. Erat lux vera quæ illuminat omnem homi- nem venientem in hunc mundum ". › Quo pacto igitur promovebitur Christus Joanni comparatus ? Aut quomodo non semper major præstantiorque erit qui illuminare novit et potest eo qui illumi- natione indiget? Quomodo vero non omnino is qui solum ad testimonium perhibendum sumptus est, eaque sola dignitate ac munere fungitur, cedat suam excellentiam sive majoritatem illi propter quem electus est? ALIUD. Christus cum Judæis disserens, ita alicubi in- quit: e Vos misistis ad Joannem, et ille testimo nium perhibuit veritati. Ego autem non ab homina testimonium accipio ", » Atqui si testimonio Joannis superior est Serrator, non igitur æqualis, sed major semper et dignior. Qui vero ita se habet, quo pacto pronovebitur, aut ad quale majus evchetur ? ALIUD. Beatus Zacharias, sancti Baptistæ secundum carnem pater, cum gratiarum actionem pro eo of- ferret, ejusmodi vocean prophetico spiritu plenam edidit : ‹ Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis : præibis enim ante faciem Domini ad parandum ei populum instructum ". » Ipse etiam a Judais in. Joan. 1, 6-9. Joan. v, 55, 34. ** Luc. 1, 76. :

θεῖν, καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα Ἰησοῦ. Είπερ οὖν ὡς ἐσόμενος ποτε μείζων Ιωάννου Χρι- στῆς, ἐν ἰσότητι τέως τῇ πρὸς αὐτὸν εὑρεθήσεται, ἀνανεούτω κἀκεῖνος ἐν ἡμῖν τὴν τοῦ Πνεύματος χά ριν, καὶ χορηγείτω καὶ αὐτὸς, ὥσπερ οὖν ἐποίει Χρι στὸς, λεγέσθω δὲ καὶ αὐτοῦ Πνεῦμα τὸ ἐν Θεῷ καὶ Πατρὶ, βοάτω καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ Πνεύματος·. Οτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει. » ᾿Αλλὰ τοῦτο καὶ μόνον ἐνα νοεῖν, ἀσεβές. Οὐκ ἄρα ἴσος ἐστὶ τῷ Χριστῷ, οὐδὲ αψε παραχωρήσει τὸ μεῖζον, ἀεὶ τὸ ἔλαττον ἔχων, καὶ τοσοῦτον ἡττώμενος, ὅσον ἄνθρωπος Θεοῦ. ΑΛΑΟ. Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν ἐπιδεικνύων ἑαυτὸν ὁ Υἱός, ἀντιδιαστέλλει τῇ κτίσει, καί φησιν· « Ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμὶ, ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ. » Οὐκοῦν λεγέτω τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Βαπτιστής, ὡς οὔπω τὸ ἐν μείν ζοσιν εἶναι παραχωρῶν τῷ Χριστῷ, είπερ έσται τοῦτό ποτε, κατὰ τήν τινων ὑπόνοιαν. ᾿Αλλὰ μὴν ἐκ τῆς γῆς εἶναί φησιν ἑαυτὸν, καὶ τὸ οἰκεῖον οὐκ ἠγνόησε μέτρον. Μείζων ἄρα Χριστὸς, οὐκ ἐσόμενος τοῦτο ποτέ, ἀλλ᾽ ἔχων ἀεὶ τὸ πλέον ὡς Θεὸς ἐκ Θεοῦ· τοῦτο γὰρ σημαίνει το, ο Ἐκ τῶν ἄνω εἰμί. ο ΑΛΛΟ. & Ο μακάριος εὐαγγελιστής Ιωάννης τὸ φύσει προσὸν ἀξίωμα τῷ Υἱῷ διερμηνεύων ἀκριβῶς, καὶ τὸ Ἰωάννου μέτρον ὡς οἰκέτου γνησίου παρατιθεὶς, οὕτω φησίν· « Εγένετο άνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης· οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός. Εν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὁ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχό- μενον εἰς τὸν κόσμον. » Ποῖ ποτε οὖν ἄρα προκόψει Χριστὸς τοῖς Ἰωάννου συγκρινόμενος μέτροις; Η πώς εὖ μεῖζον ἀεὶ τὸ φωτίζειν εἰδὸς καὶ δυνάμενον, τοῦ δεομένου φωτίζεσθαι, καὶ τῆς ἀπὸ τοῦ λαμπρύ νοντος χρήζοντος χορηγίας; Πῶς δὲ οὐχὶ πάντως δ προς μόνην μαρτυρίαν παραληφθεὶς καὶ τοῦτο ἔχων ἀξίωμα, παραχωρήσει τὸ μεῖζον ἀεὶ τῷ δι' ὧν ἐστιν ἐξαίρετος ; ΑΛΛΟ. Αναλεγόμενος ποτε τοῖς Ἰουδαίοις ἔφησεν ὁ Χρι στός· « Ὑμεῖς ἀπεστάλκατε πρὸς Ἰωάννην, καὶ με- μαρτύρηκε τῇ ἀληθείᾳ. Ἐγὼ δὲ οὐ παρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω. » Αλλ' εἴπερ ἐστὶ καὶ τῆς Ιωάννου μαρτυρίας κρείττων ὁ Σωτὴρ, οὐκ ἄρα ἴσος, ἀλλὰ μείζων ἀεὶ καὶ ἀξιολογώτερος. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων που ποτε ἄρα προβήσεται, ἢ πρὸς ποῖον ἔτι μείζον ἀναβήσεται ; ΑΛΛΟ. Ο μακάριος Ζαχαρίας ὁ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ, κατὰ σάρκα πατὴρ, ὅτι τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ προσῆγεν εὐχαριστίαν ταῖς ἐκ προφητείας αναμεμιγμένην φωναῖς, ἀπεφθέγγετο· . Και συ, παιδίον, προφήτης ὑψίστου κληθήσῃ· προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου ἑτοιμάσαι αὐτῷ λαόν κατεσκευασμένον. - ναι, 25. σε οι + THESAURUS. A Si ergo Christus ut aliquando futurus major Joanne qualis interea ei fuit, instaurel etiam Joannes in nobis gratiam Spiritus, ducatque etiam ipse nos, ut fecit Christus; dicatur et ipsiusesse Spiritus Dei ac Patris : clamet etiam ipse de Spiritu : « Quia de meo accipiet, › Gæterum hoc vel sola cogitatione impium est. Non est igitur æqualis Christo, neque ia futuro sæculo desimet esse major, cum semper minor fuerit, tauloque iuferior, ut homo De0. ALIUD. Filius Deum se naturaliter esse ostendens, op- ponit se creaturæ dicens : Ego ex supernis sun, vos p ex infernis estis ". » Dicat igitur etiam hoc Joannes Βaptista, ut qui nondum majoritatem, ut ita dicanı, sive excellentiam suam Christo cesserit, cessurus eam in futuro sæculo, ut nonnulli opinantur. Atqui ipse se terrenum esse ait, neque suam conditionem ignorat. Major itaque est Christus, non id aliquan- do futurus, sed semper superior, ut Deus ex Deo hoc enim significat illud, i Ego ex sapernis sum. › C Joan. D ALIUD. Beatus evangelista Joannes dignitatem quæ Filio naturaliter inest, aperte explicans, et Joannis conditionem ut servi fidelis describens, ita ait: Erat home missus a Deo, cui nomen erat Joannes : hic venit in testimonium, ut testimo- nium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per ipsum. Erat lux vera quæ illuminat omnem homi- nem venientem in hunc mundum ". › Quo pacto igitur promovebitur Christus Joanni comparatus ? Aut quomodo non semper major præstantiorque erit qui illuminare novit et potest eo qui illumi- natione indiget? Quomodo vero non omnino is qui solum ad testimonium perhibendum sumptus est, eaque sola dignitate ac munere fungitur, cedat suam excellentiam sive majoritatem illi propter quem electus est? ALIUD. Christus cum Judæis disserens, ita alicubi in- quit: e Vos misistis ad Joannem, et ille testimo nium perhibuit veritati. Ego autem non ab homina testimonium accipio ", » Atqui si testimonio Joannis superior est Serrator, non igitur æqualis, sed major semper et dignior. Qui vero ita se habet, quo pacto pronovebitur, aut ad quale majus evchetur ? ALIUD. Beatus Zacharias, sancti Baptistæ secundum carnem pater, cum gratiarum actionem pro eo of- ferret, ejusmodi vocean prophetico spiritu plenam edidit : ‹ Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis : præibis enim ante faciem Domini ad parandum ei populum instructum ". » Ipse etiam a Judais in. Joan. 1, 6-9. Joan. v, 55, 34. ** Luc. 1, 76. :

θεῖν, καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα Ἰησοῦ. Είπερ οὖν ὡς ἐσόμενος ποτε μείζων Ιωάννου Χρι- στῆς, ἐν ἰσότητι τέως τῇ πρὸς αὐτὸν εὑρεθήσεται, ἀνανεούτω κἀκεῖνος ἐν ἡμῖν τὴν τοῦ Πνεύματος χά ριν, καὶ χορηγείτω καὶ αὐτὸς, ὥσπερ οὖν ἐποίει Χρι στὸς, λεγέσθω δὲ καὶ αὐτοῦ Πνεῦμα τὸ ἐν Θεῷ καὶ Πατρὶ, βοάτω καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ Πνεύματος·. Οτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει. » ᾿Αλλὰ τοῦτο καὶ μόνον ἐνα νοεῖν, ἀσεβές. Οὐκ ἄρα ἴσος ἐστὶ τῷ Χριστῷ, οὐδὲ αψε παραχωρήσει τὸ μεῖζον, ἀεὶ τὸ ἔλαττον ἔχων, καὶ τοσοῦτον ἡττώμενος, ὅσον ἄνθρωπος Θεοῦ. ΑΛΑΟ. Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν ἐπιδεικνύων ἑαυτὸν ὁ Υἱός, ἀντιδιαστέλλει τῇ κτίσει, καί φησιν· « Ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμὶ, ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ. » Οὐκοῦν λεγέτω τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Βαπτιστής, ὡς οὔπω τὸ ἐν μείν ζοσιν εἶναι παραχωρῶν τῷ Χριστῷ, είπερ έσται τοῦτό ποτε, κατὰ τήν τινων ὑπόνοιαν. ᾿Αλλὰ μὴν ἐκ τῆς γῆς εἶναί φησιν ἑαυτὸν, καὶ τὸ οἰκεῖον οὐκ ἠγνόησε μέτρον. Μείζων ἄρα Χριστὸς, οὐκ ἐσόμενος τοῦτο ποτέ, ἀλλ᾽ ἔχων ἀεὶ τὸ πλέον ὡς Θεὸς ἐκ Θεοῦ· τοῦτο γὰρ σημαίνει το, ο Ἐκ τῶν ἄνω εἰμί. ο ΑΛΛΟ. & Ο μακάριος εὐαγγελιστής Ιωάννης τὸ φύσει προσὸν ἀξίωμα τῷ Υἱῷ διερμηνεύων ἀκριβῶς, καὶ τὸ Ἰωάννου μέτρον ὡς οἰκέτου γνησίου παρατιθεὶς, οὕτω φησίν· « Εγένετο άνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης· οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός. Εν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὁ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχό- μενον εἰς τὸν κόσμον. » Ποῖ ποτε οὖν ἄρα προκόψει Χριστὸς τοῖς Ἰωάννου συγκρινόμενος μέτροις; Η πώς εὖ μεῖζον ἀεὶ τὸ φωτίζειν εἰδὸς καὶ δυνάμενον, τοῦ δεομένου φωτίζεσθαι, καὶ τῆς ἀπὸ τοῦ λαμπρύ νοντος χρήζοντος χορηγίας; Πῶς δὲ οὐχὶ πάντως δ προς μόνην μαρτυρίαν παραληφθεὶς καὶ τοῦτο ἔχων ἀξίωμα, παραχωρήσει τὸ μεῖζον ἀεὶ τῷ δι' ὧν ἐστιν ἐξαίρετος ; ΑΛΛΟ. Αναλεγόμενος ποτε τοῖς Ἰουδαίοις ἔφησεν ὁ Χρι στός· « Ὑμεῖς ἀπεστάλκατε πρὸς Ἰωάννην, καὶ με- μαρτύρηκε τῇ ἀληθείᾳ. Ἐγὼ δὲ οὐ παρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω. » Αλλ' εἴπερ ἐστὶ καὶ τῆς Ιωάννου μαρτυρίας κρείττων ὁ Σωτὴρ, οὐκ ἄρα ἴσος, ἀλλὰ μείζων ἀεὶ καὶ ἀξιολογώτερος. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων που ποτε ἄρα προβήσεται, ἢ πρὸς ποῖον ἔτι μείζον ἀναβήσεται ; ΑΛΛΟ. Ο μακάριος Ζαχαρίας ὁ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ, κατὰ σάρκα πατὴρ, ὅτι τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ προσῆγεν εὐχαριστίαν ταῖς ἐκ προφητείας αναμεμιγμένην φωναῖς, ἀπεφθέγγετο· . Και συ, παιδίον, προφήτης ὑψίστου κληθήσῃ· προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου ἑτοιμάσαι αὐτῷ λαόν κατεσκευασμένον. - ναι, 25. σε οι + THESAURUS. A Si ergo Christus ut aliquando futurus major Joanne qualis interea ei fuit, instaurel etiam Joannes in nobis gratiam Spiritus, ducatque etiam ipse nos, ut fecit Christus; dicatur et ipsiusesse Spiritus Dei ac Patris : clamet etiam ipse de Spiritu : « Quia de meo accipiet, › Gæterum hoc vel sola cogitatione impium est. Non est igitur æqualis Christo, neque ia futuro sæculo desimet esse major, cum semper minor fuerit, tauloque iuferior, ut homo De0. ALIUD. Filius Deum se naturaliter esse ostendens, op- ponit se creaturæ dicens : Ego ex supernis sun, vos p ex infernis estis ". » Dicat igitur etiam hoc Joannes Βaptista, ut qui nondum majoritatem, ut ita dicanı, sive excellentiam suam Christo cesserit, cessurus eam in futuro sæculo, ut nonnulli opinantur. Atqui ipse se terrenum esse ait, neque suam conditionem ignorat. Major itaque est Christus, non id aliquan- do futurus, sed semper superior, ut Deus ex Deo hoc enim significat illud, i Ego ex sapernis sum. › C Joan. D ALIUD. Beatus evangelista Joannes dignitatem quæ Filio naturaliter inest, aperte explicans, et Joannis conditionem ut servi fidelis describens, ita ait: Erat home missus a Deo, cui nomen erat Joannes : hic venit in testimonium, ut testimo- nium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per ipsum. Erat lux vera quæ illuminat omnem homi- nem venientem in hunc mundum ". › Quo pacto igitur promovebitur Christus Joanni comparatus ? Aut quomodo non semper major præstantiorque erit qui illuminare novit et potest eo qui illumi- natione indiget? Quomodo vero non omnino is qui solum ad testimonium perhibendum sumptus est, eaque sola dignitate ac munere fungitur, cedat suam excellentiam sive majoritatem illi propter quem electus est? ALIUD. Christus cum Judæis disserens, ita alicubi in- quit: e Vos misistis ad Joannem, et ille testimo nium perhibuit veritati. Ego autem non ab homina testimonium accipio ", » Atqui si testimonio Joannis superior est Serrator, non igitur æqualis, sed major semper et dignior. Qui vero ita se habet, quo pacto pronovebitur, aut ad quale majus evchetur ? ALIUD. Beatus Zacharias, sancti Baptistæ secundum carnem pater, cum gratiarum actionem pro eo of- ferret, ejusmodi vocean prophetico spiritu plenam edidit : ‹ Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis : præibis enim ante faciem Domini ad parandum ei populum instructum ". » Ipse etiam a Judais in. Joan. 1, 6-9. Joan. v, 55, 34. ** Luc. 1, 76. :

θεῖν, καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα Ἰησοῦ. Είπερ οὖν ὡς ἐσόμενος ποτε μείζων Ιωάννου Χρι- στῆς, ἐν ἰσότητι τέως τῇ πρὸς αὐτὸν εὑρεθήσεται, ἀνανεούτω κἀκεῖνος ἐν ἡμῖν τὴν τοῦ Πνεύματος χά ριν, καὶ χορηγείτω καὶ αὐτὸς, ὥσπερ οὖν ἐποίει Χρι στὸς, λεγέσθω δὲ καὶ αὐτοῦ Πνεῦμα τὸ ἐν Θεῷ καὶ Πατρὶ, βοάτω καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ Πνεύματος·. Οτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει. » ᾿Αλλὰ τοῦτο καὶ μόνον ἐνα νοεῖν, ἀσεβές. Οὐκ ἄρα ἴσος ἐστὶ τῷ Χριστῷ, οὐδὲ αψε παραχωρήσει τὸ μεῖζον, ἀεὶ τὸ ἔλαττον ἔχων, καὶ τοσοῦτον ἡττώμενος, ὅσον ἄνθρωπος Θεοῦ. ΑΛΑΟ. Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν ἐπιδεικνύων ἑαυτὸν ὁ Υἱός, ἀντιδιαστέλλει τῇ κτίσει, καί φησιν· « Ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμὶ, ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ. » Οὐκοῦν λεγέτω τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Βαπτιστής, ὡς οὔπω τὸ ἐν μείν ζοσιν εἶναι παραχωρῶν τῷ Χριστῷ, είπερ έσται τοῦτό ποτε, κατὰ τήν τινων ὑπόνοιαν. ᾿Αλλὰ μὴν ἐκ τῆς γῆς εἶναί φησιν ἑαυτὸν, καὶ τὸ οἰκεῖον οὐκ ἠγνόησε μέτρον. Μείζων ἄρα Χριστὸς, οὐκ ἐσόμενος τοῦτο ποτέ, ἀλλ᾽ ἔχων ἀεὶ τὸ πλέον ὡς Θεὸς ἐκ Θεοῦ· τοῦτο γὰρ σημαίνει το, ο Ἐκ τῶν ἄνω εἰμί. ο ΑΛΛΟ. & Ο μακάριος εὐαγγελιστής Ιωάννης τὸ φύσει προσὸν ἀξίωμα τῷ Υἱῷ διερμηνεύων ἀκριβῶς, καὶ τὸ Ἰωάννου μέτρον ὡς οἰκέτου γνησίου παρατιθεὶς, οὕτω φησίν· « Εγένετο άνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης· οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός. Εν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὁ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχό- μενον εἰς τὸν κόσμον. » Ποῖ ποτε οὖν ἄρα προκόψει Χριστὸς τοῖς Ἰωάννου συγκρινόμενος μέτροις; Η πώς εὖ μεῖζον ἀεὶ τὸ φωτίζειν εἰδὸς καὶ δυνάμενον, τοῦ δεομένου φωτίζεσθαι, καὶ τῆς ἀπὸ τοῦ λαμπρύ νοντος χρήζοντος χορηγίας; Πῶς δὲ οὐχὶ πάντως δ προς μόνην μαρτυρίαν παραληφθεὶς καὶ τοῦτο ἔχων ἀξίωμα, παραχωρήσει τὸ μεῖζον ἀεὶ τῷ δι' ὧν ἐστιν ἐξαίρετος ; ΑΛΛΟ. Αναλεγόμενος ποτε τοῖς Ἰουδαίοις ἔφησεν ὁ Χρι στός· « Ὑμεῖς ἀπεστάλκατε πρὸς Ἰωάννην, καὶ με- μαρτύρηκε τῇ ἀληθείᾳ. Ἐγὼ δὲ οὐ παρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω. » Αλλ' εἴπερ ἐστὶ καὶ τῆς Ιωάννου μαρτυρίας κρείττων ὁ Σωτὴρ, οὐκ ἄρα ἴσος, ἀλλὰ μείζων ἀεὶ καὶ ἀξιολογώτερος. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων που ποτε ἄρα προβήσεται, ἢ πρὸς ποῖον ἔτι μείζον ἀναβήσεται ; ΑΛΛΟ. Ο μακάριος Ζαχαρίας ὁ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ, κατὰ σάρκα πατὴρ, ὅτι τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ προσῆγεν εὐχαριστίαν ταῖς ἐκ προφητείας αναμεμιγμένην φωναῖς, ἀπεφθέγγετο· . Και συ, παιδίον, προφήτης ὑψίστου κληθήσῃ· προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου ἑτοιμάσαι αὐτῷ λαόν κατεσκευασμένον. - ναι, 25. σε οι + THESAURUS. A Si ergo Christus ut aliquando futurus major Joanne qualis interea ei fuit, instaurel etiam Joannes in nobis gratiam Spiritus, ducatque etiam ipse nos, ut fecit Christus; dicatur et ipsiusesse Spiritus Dei ac Patris : clamet etiam ipse de Spiritu : « Quia de meo accipiet, › Gæterum hoc vel sola cogitatione impium est. Non est igitur æqualis Christo, neque ia futuro sæculo desimet esse major, cum semper minor fuerit, tauloque iuferior, ut homo De0. ALIUD. Filius Deum se naturaliter esse ostendens, op- ponit se creaturæ dicens : Ego ex supernis sun, vos p ex infernis estis ". » Dicat igitur etiam hoc Joannes Βaptista, ut qui nondum majoritatem, ut ita dicanı, sive excellentiam suam Christo cesserit, cessurus eam in futuro sæculo, ut nonnulli opinantur. Atqui ipse se terrenum esse ait, neque suam conditionem ignorat. Major itaque est Christus, non id aliquan- do futurus, sed semper superior, ut Deus ex Deo hoc enim significat illud, i Ego ex sapernis sum. › C Joan. D ALIUD. Beatus evangelista Joannes dignitatem quæ Filio naturaliter inest, aperte explicans, et Joannis conditionem ut servi fidelis describens, ita ait: Erat home missus a Deo, cui nomen erat Joannes : hic venit in testimonium, ut testimo- nium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per ipsum. Erat lux vera quæ illuminat omnem homi- nem venientem in hunc mundum ". › Quo pacto igitur promovebitur Christus Joanni comparatus ? Aut quomodo non semper major præstantiorque erit qui illuminare novit et potest eo qui illumi- natione indiget? Quomodo vero non omnino is qui solum ad testimonium perhibendum sumptus est, eaque sola dignitate ac munere fungitur, cedat suam excellentiam sive majoritatem illi propter quem electus est? ALIUD. Christus cum Judæis disserens, ita alicubi in- quit: e Vos misistis ad Joannem, et ille testimo nium perhibuit veritati. Ego autem non ab homina testimonium accipio ", » Atqui si testimonio Joannis superior est Serrator, non igitur æqualis, sed major semper et dignior. Qui vero ita se habet, quo pacto pronovebitur, aut ad quale majus evchetur ? ALIUD. Beatus Zacharias, sancti Baptistæ secundum carnem pater, cum gratiarum actionem pro eo of- ferret, ejusmodi vocean prophetico spiritu plenam edidit : ‹ Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis : præibis enim ante faciem Domini ad parandum ei populum instructum ". » Ipse etiam a Judais in. Joan. 1, 6-9. Joan. v, 55, 34. ** Luc. 1, 76. :

θεῖν, καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα Ἰησοῦ. Είπερ οὖν ὡς ἐσόμενος ποτε μείζων Ιωάννου Χρι- στῆς, ἐν ἰσότητι τέως τῇ πρὸς αὐτὸν εὑρεθήσεται, ἀνανεούτω κἀκεῖνος ἐν ἡμῖν τὴν τοῦ Πνεύματος χά ριν, καὶ χορηγείτω καὶ αὐτὸς, ὥσπερ οὖν ἐποίει Χρι στὸς, λεγέσθω δὲ καὶ αὐτοῦ Πνεῦμα τὸ ἐν Θεῷ καὶ Πατρὶ, βοάτω καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ Πνεύματος·. Οτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει. » ᾿Αλλὰ τοῦτο καὶ μόνον ἐνα νοεῖν, ἀσεβές. Οὐκ ἄρα ἴσος ἐστὶ τῷ Χριστῷ, οὐδὲ αψε παραχωρήσει τὸ μεῖζον, ἀεὶ τὸ ἔλαττον ἔχων, καὶ τοσοῦτον ἡττώμενος, ὅσον ἄνθρωπος Θεοῦ. ΑΛΑΟ. Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν ἐπιδεικνύων ἑαυτὸν ὁ Υἱός, ἀντιδιαστέλλει τῇ κτίσει, καί φησιν· « Ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμὶ, ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ. » Οὐκοῦν λεγέτω τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Βαπτιστής, ὡς οὔπω τὸ ἐν μείν ζοσιν εἶναι παραχωρῶν τῷ Χριστῷ, είπερ έσται τοῦτό ποτε, κατὰ τήν τινων ὑπόνοιαν. ᾿Αλλὰ μὴν ἐκ τῆς γῆς εἶναί φησιν ἑαυτὸν, καὶ τὸ οἰκεῖον οὐκ ἠγνόησε μέτρον. Μείζων ἄρα Χριστὸς, οὐκ ἐσόμενος τοῦτο ποτέ, ἀλλ᾽ ἔχων ἀεὶ τὸ πλέον ὡς Θεὸς ἐκ Θεοῦ· τοῦτο γὰρ σημαίνει το, ο Ἐκ τῶν ἄνω εἰμί. ο ΑΛΛΟ. & Ο μακάριος εὐαγγελιστής Ιωάννης τὸ φύσει προσὸν ἀξίωμα τῷ Υἱῷ διερμηνεύων ἀκριβῶς, καὶ τὸ Ἰωάννου μέτρον ὡς οἰκέτου γνησίου παρατιθεὶς, οὕτω φησίν· « Εγένετο άνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης· οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός. Εν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὁ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχό- μενον εἰς τὸν κόσμον. » Ποῖ ποτε οὖν ἄρα προκόψει Χριστὸς τοῖς Ἰωάννου συγκρινόμενος μέτροις; Η πώς εὖ μεῖζον ἀεὶ τὸ φωτίζειν εἰδὸς καὶ δυνάμενον, τοῦ δεομένου φωτίζεσθαι, καὶ τῆς ἀπὸ τοῦ λαμπρύ νοντος χρήζοντος χορηγίας; Πῶς δὲ οὐχὶ πάντως δ προς μόνην μαρτυρίαν παραληφθεὶς καὶ τοῦτο ἔχων ἀξίωμα, παραχωρήσει τὸ μεῖζον ἀεὶ τῷ δι' ὧν ἐστιν ἐξαίρετος ; ΑΛΛΟ. Αναλεγόμενος ποτε τοῖς Ἰουδαίοις ἔφησεν ὁ Χρι στός· « Ὑμεῖς ἀπεστάλκατε πρὸς Ἰωάννην, καὶ με- μαρτύρηκε τῇ ἀληθείᾳ. Ἐγὼ δὲ οὐ παρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω. » Αλλ' εἴπερ ἐστὶ καὶ τῆς Ιωάννου μαρτυρίας κρείττων ὁ Σωτὴρ, οὐκ ἄρα ἴσος, ἀλλὰ μείζων ἀεὶ καὶ ἀξιολογώτερος. Ὁ δὲ οὕτως ἔχων που ποτε ἄρα προβήσεται, ἢ πρὸς ποῖον ἔτι μείζον ἀναβήσεται ; ΑΛΛΟ. Ο μακάριος Ζαχαρίας ὁ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ, κατὰ σάρκα πατὴρ, ὅτι τὴν ὑπὲρ αὐτοῦ προσῆγεν εὐχαριστίαν ταῖς ἐκ προφητείας αναμεμιγμένην φωναῖς, ἀπεφθέγγετο· . Και συ, παιδίον, προφήτης ὑψίστου κληθήσῃ· προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου ἑτοιμάσαι αὐτῷ λαόν κατεσκευασμένον. - ναι, 25. σε οι + THESAURUS. A Si ergo Christus ut aliquando futurus major Joanne qualis interea ei fuit, instaurel etiam Joannes in nobis gratiam Spiritus, ducatque etiam ipse nos, ut fecit Christus; dicatur et ipsiusesse Spiritus Dei ac Patris : clamet etiam ipse de Spiritu : « Quia de meo accipiet, › Gæterum hoc vel sola cogitatione impium est. Non est igitur æqualis Christo, neque ia futuro sæculo desimet esse major, cum semper minor fuerit, tauloque iuferior, ut homo De0. ALIUD. Filius Deum se naturaliter esse ostendens, op- ponit se creaturæ dicens : Ego ex supernis sun, vos p ex infernis estis ". » Dicat igitur etiam hoc Joannes Βaptista, ut qui nondum majoritatem, ut ita dicanı, sive excellentiam suam Christo cesserit, cessurus eam in futuro sæculo, ut nonnulli opinantur. Atqui ipse se terrenum esse ait, neque suam conditionem ignorat. Major itaque est Christus, non id aliquan- do futurus, sed semper superior, ut Deus ex Deo hoc enim significat illud, i Ego ex sapernis sum. › C Joan. D ALIUD. Beatus evangelista Joannes dignitatem quæ Filio naturaliter inest, aperte explicans, et Joannis conditionem ut servi fidelis describens, ita ait: Erat home missus a Deo, cui nomen erat Joannes : hic venit in testimonium, ut testimo- nium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per ipsum. Erat lux vera quæ illuminat omnem homi- nem venientem in hunc mundum ". › Quo pacto igitur promovebitur Christus Joanni comparatus ? Aut quomodo non semper major præstantiorque erit qui illuminare novit et potest eo qui illumi- natione indiget? Quomodo vero non omnino is qui solum ad testimonium perhibendum sumptus est, eaque sola dignitate ac munere fungitur, cedat suam excellentiam sive majoritatem illi propter quem electus est? ALIUD. Christus cum Judæis disserens, ita alicubi in- quit: e Vos misistis ad Joannem, et ille testimo nium perhibuit veritati. Ego autem non ab homina testimonium accipio ", » Atqui si testimonio Joannis superior est Serrator, non igitur æqualis, sed major semper et dignior. Qui vero ita se habet, quo pacto pronovebitur, aut ad quale majus evchetur ? ALIUD. Beatus Zacharias, sancti Baptistæ secundum carnem pater, cum gratiarum actionem pro eo of- ferret, ejusmodi vocean prophetico spiritu plenam edidit : ‹ Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis : præibis enim ante faciem Domini ad parandum ei populum instructum ". » Ipse etiam a Judais in. Joan. 1, 6-9. Joan. v, 55, 34. ** Luc. 1, 76. :

Α μεν, ὥσπερ ἐπὶ σκηνῆς τὸ τῶν ἀγνοούντων προσ- Β ωπεῖον ἑαυτῷ περιθεὶς, πέμπει τῶν οἰκείων μαθη τῶν, οἵπερ ἦσαν συνετώτεροι, καὶ δὴ καὶ ἀναπυν θάνεσθαι κελεύει, καὶ διὰ ζώσης τοῦ Σωτῆρος φωνῆς εκμαθεῖν, εἰ αὐτός ἐστιν προσδοκώμενος. Ἐπειδὴ δὲ ἦχον ἤδη πρὸς τὸν Ἰησοῦν οἱ ἀπεσταλμένοι, τοῦτο συνεὶς, ἅτε δὴ Θεὸς ὑπάρχων ἀληθινὸς, πλουσιω τέραν ἐποιεῖτο τὴν ἐπὶ τοῖς κάμνουσι φιλοτιμίαν, καὶ παραδόξων ηὑρίσκετο ποιητής τότε μᾶλλον ἢ πρόσ τερον· ἐκεῖνα δὲ οἰκονομικῶς εἰργάζετο κατ' ἐκεῖνο μάλιστα καιροῦ, ἅπερ αὐτὸν ἐπιτελέσειν, ὅταν ἤκοι πρὸς ἡμᾶς, οἱ προφῆται διήγγελλον. Ερωτώμενος τοίνυν, οὐκ εὐθὺς ὑπαντᾷ καί φησι τὸ, Ἐγώ εἰμι, ἀλλὰ τοῖς προφητικοῖς κηρύγμασι τὴν ἐν τοῖς ἀποτε λεσθεῖσι παραθεὶς μεγαλουργίαν. Πορευθέντες, φη σίν, ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ & εἴδετε καὶ ἠκούσατε· ἠκούσατε μὲν γὰρ διὰ τῶν προφητῶν, εἴδετε δέ πλη- ρωθέντα δι' ἐμοῦ. Ἀλλὰ τούτων πορευομένων, ὡς αὐτός φησιν ὁ εὐαγγελιστής, ήρξατο ὁ Χριστὸς λέγειν τοῖς ὄχλοις περὶ Ἰωάννου· « Τί ἐξήλθετε ἰδεῖν ; » καὶ τὰ τούτοις ἐφεξῆς κείμενα. Αναγκαῖον δὲ πάλιν καὶ τὸν περὶ τούτου λόγον ἐποιήσατο Χριστός. Επειδή γὰρ ἐμάνθανεν ἡ περιεστῶσα τῶν ἀκροωμένων πλη- θύς, ὡς ἦσαν μὲν τῶν Ἰωάννου μαθητῶν οἱ τὴν πεῦσιν προσάγοντες, ἧκον δὲ οὐκ ἰδίας ὥσπερ ἀγνοίας ζητοῦντες ἀπαλλαγὴν, ἀλλὰ τῆς αὐτοῦ πεπομφότος καὶ διερωτᾷν ἀναπείθοντος, κατενόησεν ἅτε δὴ καὶ καρδίας εἰδὼς, καὶ τὰ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ γιγνώσκων, ὅτι πάντως ἐροῦσί τινες καὶ λογιοῦνται καθ' εαυ- τούς· Εἰ μέχρι σήμερον ἀγνοεῖ τὸν Ἰησοῦν ὁ μα κάριος Ἰωάννης, πῶς ἡμῖν αὐτὸν ἐδείκνυε λέγων· • Ἴδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου; » Καὶ ἦν οὐ μικρὸν ἐντεῦθεν ὑπολαβεί Επεσθαι τοῖς ὄχλοις τὸ βλάδος. Οὐκοῦν τὸ συμβεβηκός αὐτοῖς θεραπεύων πάθος, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σκανδά λου] ζημίαν ἀποῤῥιζῶν, λέγει πρὸς αὐτούς· « Τ ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον ἰδεῖν ; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενον; » Εθαυμάσατε, φησί, τὸν μακάριον Βαπτιστὴν, καὶ δὴ καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀποδημίαν ἐπονίσασθε πολλάκις, τὰς οὕτω μακρὰς τῆς ἐρήμου κατατρίβοντες ὁδοὺς, καὶ ἱδρῶτι πολλῷ τὴν ἐντεῦθεν ὠφέλειαν ὠνούμενοι. Αρ' οὖν εἰκῇ καὶ προχείρως, φησίν, ἐθαυμάζετε, εἴπερ οὕτως αὐτὸν ἐλαφρὸν ἔχειν οἴεσθε τὸν νοῦν, ὡς προσεοικέναι καλάμῳ τῷ λίαν ἑτοίμως ἐφ' ὅπερ ἂν συνωθῇ τὸ πνεῦμα συννεύοντι. Πῶς γὰρ οὐχὶ τοιοῦτος ὢν εὑρεθήσεται, εἴπερ ὅπως, ὃν οἶδεν, ἀγνοεῖν ὁμολογεῖ, ἐκ πολλῆς τινος τοῦτο παθὼν ἐλαφρίας ; Ἀλλ᾽ οὐ κάλαμον μέν· « Τί δὲ ὅμως ἰδεῖν ἐξήλθετε ; "Ανθρωπον ἐν μαλακοῖς ἡμφιεσμένον; Ἰδοὺ οἱ τὰ μαλακὰ φοροῦντες ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλέων εἰσίν, ο Οἷς δὴ καὶ μᾶλλον ἂν εἴη, φησιν, αρμοδιώ τερον τὸ ἐν φρεσὶν ὑπάρχειν ἐλαφραῖς. Πόθεν γὰρ ὁ σύντονος οὕτω περὶ τὴν ἄσκησιν, βεβαιός τε καὶ πολὺς εἰς τὸ καὶ αὐτῶν τῶν τῆς σαρκὸς καταγωνί ζεσθαι παθῶν, εἰς τοσαύτην ἀμαθίαν ἐκβήσεται; Το γὰρ ἐν τοιαύτῃ κείσθαι διανοίας κουφότητι, ψυχής ἂν εἴη, φησίν, οὐ σκληραγωγίαις μᾶλλον, ἀλλὰ ταῖς ་ Σ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. vero li ad Christum venissent, hoc intelligens, quippe qui verus Deus erat, præclariora circa ægro- tos opera miraculaqué edebat, quam antea; ea vero certo consilio per illud tempus præstabat, quæ ipsum, cum ad nos venisset, prophetæ præstitutumn prædixerant. Interrogatus itaque non statim profi tetur se illum esse, sed prophetleis prædictionibus factorum et miraculorum magnitudinem adaptans : ‹ Ite, inquit, et renuntiate Joanni quæ audistis et vidistis ; s audistis enim per prophetas, vidistis. au- tem per me Impleta. Cum itaque hi abiissent, ut evangelista ipse testatur, cepit Christus loqui tur- bis de Joanne : « Quid existis videre?, et quæ deinceps sequuntur. Necessarium vero plane fuit, ut Christus de Joanne sermonem faceret. Cum enim circumfusa auditorum turba cognovisset, discipu- Jos Joannis esse, qui interrogationem illam Christo proposuissent, cumque ipsi non ut sua ipsorum du- bitatione sese liberarent, venissent, sed illum a quo missi erant, quique eis ut id sciscitarentur, in- junxerat; intellexit statim Christus, quippe qui corda et cogitationes hominum novit“, dicturos esse nonnullos, aut alioqui secum cogitaturos : Si in hunc usque diem Joannes Baptista Christum non novit, quo pacto nobis illum ostendit dicens : Ecco Agnus Del, qui tollit peccatum mundi ?. Et quidem verendam crat ne non parum damni inde in tur- bam perveniret. Quamobrem, ut scrupulum illam animis eorum eximeret et scandali ansam præri- peret, ita ad eos ait : « Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam?, Admirati C estis, inquit, Joannem Baptistam, et frequenter longa per solitudinem profectione illum adiistis, multis laboribus utilitatem, quam inde exspectaba- tis, redimentes. Cæterum temerarie profecto nulla- que idonea de causa illum admirati estis, si eum adee levem existimatis, ut arundini comparetur, quae facillime in quamvis partem remo impellitur. Quomodo enim non ejusmodi esse deprehen- datur, si, præ magna animi levitate, quem novit nosce se iniciatur? At non arundinem certe. « Quid tamen existis videre? Hominemne mollibus vesti- mentis indutum? Ecce qui mollibus induuntur, in domibus regum sunt. » Atque iis quidem, inquit, convenientius sit levitate animi haborare. Unde enim qui perpetuis laboribus sese exercet, corporeasque D affectiones assidue reprimit ac domat, in tanlam levitatem labi posset? Nam hujuscemodi levitate mentis laborare est animi, inquit, qui non tam aspera vivendi ratione, quam mundanis deliciis de- lectetur. Si ergo eum admiramini tanquam a molli- tie abhorrentem, tribuite etiam illi firmitatem animi ejusmodi laboriosæ vitæ convenientem. Si vero in optimo vitæ genere nihil amplius statuitis, sed eo- dem ordine habetis eum qui laborat cum eo qui deliciatur, cur, contemptis iis qui sericis vestibus utuntur et in aulis regum versantur, eum qui in Psal. xcul, 11. t ; .

Α μεν, ὥσπερ ἐπὶ σκηνῆς τὸ τῶν ἀγνοούντων προσ- Β ωπεῖον ἑαυτῷ περιθεὶς, πέμπει τῶν οἰκείων μαθη τῶν, οἵπερ ἦσαν συνετώτεροι, καὶ δὴ καὶ ἀναπυν θάνεσθαι κελεύει, καὶ διὰ ζώσης τοῦ Σωτῆρος φωνῆς εκμαθεῖν, εἰ αὐτός ἐστιν προσδοκώμενος. Ἐπειδὴ δὲ ἦχον ἤδη πρὸς τὸν Ἰησοῦν οἱ ἀπεσταλμένοι, τοῦτο συνεὶς, ἅτε δὴ Θεὸς ὑπάρχων ἀληθινὸς, πλουσιω τέραν ἐποιεῖτο τὴν ἐπὶ τοῖς κάμνουσι φιλοτιμίαν, καὶ παραδόξων ηὑρίσκετο ποιητής τότε μᾶλλον ἢ πρόσ τερον· ἐκεῖνα δὲ οἰκονομικῶς εἰργάζετο κατ' ἐκεῖνο μάλιστα καιροῦ, ἅπερ αὐτὸν ἐπιτελέσειν, ὅταν ἤκοι πρὸς ἡμᾶς, οἱ προφῆται διήγγελλον. Ερωτώμενος τοίνυν, οὐκ εὐθὺς ὑπαντᾷ καί φησι τὸ, Ἐγώ εἰμι, ἀλλὰ τοῖς προφητικοῖς κηρύγμασι τὴν ἐν τοῖς ἀποτε λεσθεῖσι παραθεὶς μεγαλουργίαν. Πορευθέντες, φη σίν, ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ & εἴδετε καὶ ἠκούσατε· ἠκούσατε μὲν γὰρ διὰ τῶν προφητῶν, εἴδετε δέ πλη- ρωθέντα δι' ἐμοῦ. Ἀλλὰ τούτων πορευομένων, ὡς αὐτός φησιν ὁ εὐαγγελιστής, ήρξατο ὁ Χριστὸς λέγειν τοῖς ὄχλοις περὶ Ἰωάννου· « Τί ἐξήλθετε ἰδεῖν ; » καὶ τὰ τούτοις ἐφεξῆς κείμενα. Αναγκαῖον δὲ πάλιν καὶ τὸν περὶ τούτου λόγον ἐποιήσατο Χριστός. Επειδή γὰρ ἐμάνθανεν ἡ περιεστῶσα τῶν ἀκροωμένων πλη- θύς, ὡς ἦσαν μὲν τῶν Ἰωάννου μαθητῶν οἱ τὴν πεῦσιν προσάγοντες, ἧκον δὲ οὐκ ἰδίας ὥσπερ ἀγνοίας ζητοῦντες ἀπαλλαγὴν, ἀλλὰ τῆς αὐτοῦ πεπομφότος καὶ διερωτᾷν ἀναπείθοντος, κατενόησεν ἅτε δὴ καὶ καρδίας εἰδὼς, καὶ τὰ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ γιγνώσκων, ὅτι πάντως ἐροῦσί τινες καὶ λογιοῦνται καθ' εαυ- τούς· Εἰ μέχρι σήμερον ἀγνοεῖ τὸν Ἰησοῦν ὁ μα κάριος Ἰωάννης, πῶς ἡμῖν αὐτὸν ἐδείκνυε λέγων· • Ἴδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου; » Καὶ ἦν οὐ μικρὸν ἐντεῦθεν ὑπολαβεί Επεσθαι τοῖς ὄχλοις τὸ βλάδος. Οὐκοῦν τὸ συμβεβηκός αὐτοῖς θεραπεύων πάθος, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σκανδά λου] ζημίαν ἀποῤῥιζῶν, λέγει πρὸς αὐτούς· « Τ ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον ἰδεῖν ; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενον; » Εθαυμάσατε, φησί, τὸν μακάριον Βαπτιστὴν, καὶ δὴ καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀποδημίαν ἐπονίσασθε πολλάκις, τὰς οὕτω μακρὰς τῆς ἐρήμου κατατρίβοντες ὁδοὺς, καὶ ἱδρῶτι πολλῷ τὴν ἐντεῦθεν ὠφέλειαν ὠνούμενοι. Αρ' οὖν εἰκῇ καὶ προχείρως, φησίν, ἐθαυμάζετε, εἴπερ οὕτως αὐτὸν ἐλαφρὸν ἔχειν οἴεσθε τὸν νοῦν, ὡς προσεοικέναι καλάμῳ τῷ λίαν ἑτοίμως ἐφ' ὅπερ ἂν συνωθῇ τὸ πνεῦμα συννεύοντι. Πῶς γὰρ οὐχὶ τοιοῦτος ὢν εὑρεθήσεται, εἴπερ ὅπως, ὃν οἶδεν, ἀγνοεῖν ὁμολογεῖ, ἐκ πολλῆς τινος τοῦτο παθὼν ἐλαφρίας ; Ἀλλ᾽ οὐ κάλαμον μέν· « Τί δὲ ὅμως ἰδεῖν ἐξήλθετε ; "Ανθρωπον ἐν μαλακοῖς ἡμφιεσμένον; Ἰδοὺ οἱ τὰ μαλακὰ φοροῦντες ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλέων εἰσίν, ο Οἷς δὴ καὶ μᾶλλον ἂν εἴη, φησιν, αρμοδιώ τερον τὸ ἐν φρεσὶν ὑπάρχειν ἐλαφραῖς. Πόθεν γὰρ ὁ σύντονος οὕτω περὶ τὴν ἄσκησιν, βεβαιός τε καὶ πολὺς εἰς τὸ καὶ αὐτῶν τῶν τῆς σαρκὸς καταγωνί ζεσθαι παθῶν, εἰς τοσαύτην ἀμαθίαν ἐκβήσεται; Το γὰρ ἐν τοιαύτῃ κείσθαι διανοίας κουφότητι, ψυχής ἂν εἴη, φησίν, οὐ σκληραγωγίαις μᾶλλον, ἀλλὰ ταῖς ་ Σ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. vero li ad Christum venissent, hoc intelligens, quippe qui verus Deus erat, præclariora circa ægro- tos opera miraculaqué edebat, quam antea; ea vero certo consilio per illud tempus præstabat, quæ ipsum, cum ad nos venisset, prophetæ præstitutumn prædixerant. Interrogatus itaque non statim profi tetur se illum esse, sed prophetleis prædictionibus factorum et miraculorum magnitudinem adaptans : ‹ Ite, inquit, et renuntiate Joanni quæ audistis et vidistis ; s audistis enim per prophetas, vidistis. au- tem per me Impleta. Cum itaque hi abiissent, ut evangelista ipse testatur, cepit Christus loqui tur- bis de Joanne : « Quid existis videre?, et quæ deinceps sequuntur. Necessarium vero plane fuit, ut Christus de Joanne sermonem faceret. Cum enim circumfusa auditorum turba cognovisset, discipu- Jos Joannis esse, qui interrogationem illam Christo proposuissent, cumque ipsi non ut sua ipsorum du- bitatione sese liberarent, venissent, sed illum a quo missi erant, quique eis ut id sciscitarentur, in- junxerat; intellexit statim Christus, quippe qui corda et cogitationes hominum novit“, dicturos esse nonnullos, aut alioqui secum cogitaturos : Si in hunc usque diem Joannes Baptista Christum non novit, quo pacto nobis illum ostendit dicens : Ecco Agnus Del, qui tollit peccatum mundi ?. Et quidem verendam crat ne non parum damni inde in tur- bam perveniret. Quamobrem, ut scrupulum illam animis eorum eximeret et scandali ansam præri- peret, ita ad eos ait : « Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam?, Admirati C estis, inquit, Joannem Baptistam, et frequenter longa per solitudinem profectione illum adiistis, multis laboribus utilitatem, quam inde exspectaba- tis, redimentes. Cæterum temerarie profecto nulla- que idonea de causa illum admirati estis, si eum adee levem existimatis, ut arundini comparetur, quae facillime in quamvis partem remo impellitur. Quomodo enim non ejusmodi esse deprehen- datur, si, præ magna animi levitate, quem novit nosce se iniciatur? At non arundinem certe. « Quid tamen existis videre? Hominemne mollibus vesti- mentis indutum? Ecce qui mollibus induuntur, in domibus regum sunt. » Atque iis quidem, inquit, convenientius sit levitate animi haborare. Unde enim qui perpetuis laboribus sese exercet, corporeasque D affectiones assidue reprimit ac domat, in tanlam levitatem labi posset? Nam hujuscemodi levitate mentis laborare est animi, inquit, qui non tam aspera vivendi ratione, quam mundanis deliciis de- lectetur. Si ergo eum admiramini tanquam a molli- tie abhorrentem, tribuite etiam illi firmitatem animi ejusmodi laboriosæ vitæ convenientem. Si vero in optimo vitæ genere nihil amplius statuitis, sed eo- dem ordine habetis eum qui laborat cum eo qui deliciatur, cur, contemptis iis qui sericis vestibus utuntur et in aulis regum versantur, eum qui in Psal. xcul, 11. t ; .

Α μεν, ὥσπερ ἐπὶ σκηνῆς τὸ τῶν ἀγνοούντων προσ- Β ωπεῖον ἑαυτῷ περιθεὶς, πέμπει τῶν οἰκείων μαθη τῶν, οἵπερ ἦσαν συνετώτεροι, καὶ δὴ καὶ ἀναπυν θάνεσθαι κελεύει, καὶ διὰ ζώσης τοῦ Σωτῆρος φωνῆς εκμαθεῖν, εἰ αὐτός ἐστιν προσδοκώμενος. Ἐπειδὴ δὲ ἦχον ἤδη πρὸς τὸν Ἰησοῦν οἱ ἀπεσταλμένοι, τοῦτο συνεὶς, ἅτε δὴ Θεὸς ὑπάρχων ἀληθινὸς, πλουσιω τέραν ἐποιεῖτο τὴν ἐπὶ τοῖς κάμνουσι φιλοτιμίαν, καὶ παραδόξων ηὑρίσκετο ποιητής τότε μᾶλλον ἢ πρόσ τερον· ἐκεῖνα δὲ οἰκονομικῶς εἰργάζετο κατ' ἐκεῖνο μάλιστα καιροῦ, ἅπερ αὐτὸν ἐπιτελέσειν, ὅταν ἤκοι πρὸς ἡμᾶς, οἱ προφῆται διήγγελλον. Ερωτώμενος τοίνυν, οὐκ εὐθὺς ὑπαντᾷ καί φησι τὸ, Ἐγώ εἰμι, ἀλλὰ τοῖς προφητικοῖς κηρύγμασι τὴν ἐν τοῖς ἀποτε λεσθεῖσι παραθεὶς μεγαλουργίαν. Πορευθέντες, φη σίν, ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ & εἴδετε καὶ ἠκούσατε· ἠκούσατε μὲν γὰρ διὰ τῶν προφητῶν, εἴδετε δέ πλη- ρωθέντα δι' ἐμοῦ. Ἀλλὰ τούτων πορευομένων, ὡς αὐτός φησιν ὁ εὐαγγελιστής, ήρξατο ὁ Χριστὸς λέγειν τοῖς ὄχλοις περὶ Ἰωάννου· « Τί ἐξήλθετε ἰδεῖν ; » καὶ τὰ τούτοις ἐφεξῆς κείμενα. Αναγκαῖον δὲ πάλιν καὶ τὸν περὶ τούτου λόγον ἐποιήσατο Χριστός. Επειδή γὰρ ἐμάνθανεν ἡ περιεστῶσα τῶν ἀκροωμένων πλη- θύς, ὡς ἦσαν μὲν τῶν Ἰωάννου μαθητῶν οἱ τὴν πεῦσιν προσάγοντες, ἧκον δὲ οὐκ ἰδίας ὥσπερ ἀγνοίας ζητοῦντες ἀπαλλαγὴν, ἀλλὰ τῆς αὐτοῦ πεπομφότος καὶ διερωτᾷν ἀναπείθοντος, κατενόησεν ἅτε δὴ καὶ καρδίας εἰδὼς, καὶ τὰ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ γιγνώσκων, ὅτι πάντως ἐροῦσί τινες καὶ λογιοῦνται καθ' εαυ- τούς· Εἰ μέχρι σήμερον ἀγνοεῖ τὸν Ἰησοῦν ὁ μα κάριος Ἰωάννης, πῶς ἡμῖν αὐτὸν ἐδείκνυε λέγων· • Ἴδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου; » Καὶ ἦν οὐ μικρὸν ἐντεῦθεν ὑπολαβεί Επεσθαι τοῖς ὄχλοις τὸ βλάδος. Οὐκοῦν τὸ συμβεβηκός αὐτοῖς θεραπεύων πάθος, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σκανδά λου] ζημίαν ἀποῤῥιζῶν, λέγει πρὸς αὐτούς· « Τ ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον ἰδεῖν ; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενον; » Εθαυμάσατε, φησί, τὸν μακάριον Βαπτιστὴν, καὶ δὴ καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀποδημίαν ἐπονίσασθε πολλάκις, τὰς οὕτω μακρὰς τῆς ἐρήμου κατατρίβοντες ὁδοὺς, καὶ ἱδρῶτι πολλῷ τὴν ἐντεῦθεν ὠφέλειαν ὠνούμενοι. Αρ' οὖν εἰκῇ καὶ προχείρως, φησίν, ἐθαυμάζετε, εἴπερ οὕτως αὐτὸν ἐλαφρὸν ἔχειν οἴεσθε τὸν νοῦν, ὡς προσεοικέναι καλάμῳ τῷ λίαν ἑτοίμως ἐφ' ὅπερ ἂν συνωθῇ τὸ πνεῦμα συννεύοντι. Πῶς γὰρ οὐχὶ τοιοῦτος ὢν εὑρεθήσεται, εἴπερ ὅπως, ὃν οἶδεν, ἀγνοεῖν ὁμολογεῖ, ἐκ πολλῆς τινος τοῦτο παθὼν ἐλαφρίας ; Ἀλλ᾽ οὐ κάλαμον μέν· « Τί δὲ ὅμως ἰδεῖν ἐξήλθετε ; "Ανθρωπον ἐν μαλακοῖς ἡμφιεσμένον; Ἰδοὺ οἱ τὰ μαλακὰ φοροῦντες ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλέων εἰσίν, ο Οἷς δὴ καὶ μᾶλλον ἂν εἴη, φησιν, αρμοδιώ τερον τὸ ἐν φρεσὶν ὑπάρχειν ἐλαφραῖς. Πόθεν γὰρ ὁ σύντονος οὕτω περὶ τὴν ἄσκησιν, βεβαιός τε καὶ πολὺς εἰς τὸ καὶ αὐτῶν τῶν τῆς σαρκὸς καταγωνί ζεσθαι παθῶν, εἰς τοσαύτην ἀμαθίαν ἐκβήσεται; Το γὰρ ἐν τοιαύτῃ κείσθαι διανοίας κουφότητι, ψυχής ἂν εἴη, φησίν, οὐ σκληραγωγίαις μᾶλλον, ἀλλὰ ταῖς ་ Σ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. vero li ad Christum venissent, hoc intelligens, quippe qui verus Deus erat, præclariora circa ægro- tos opera miraculaqué edebat, quam antea; ea vero certo consilio per illud tempus præstabat, quæ ipsum, cum ad nos venisset, prophetæ præstitutumn prædixerant. Interrogatus itaque non statim profi tetur se illum esse, sed prophetleis prædictionibus factorum et miraculorum magnitudinem adaptans : ‹ Ite, inquit, et renuntiate Joanni quæ audistis et vidistis ; s audistis enim per prophetas, vidistis. au- tem per me Impleta. Cum itaque hi abiissent, ut evangelista ipse testatur, cepit Christus loqui tur- bis de Joanne : « Quid existis videre?, et quæ deinceps sequuntur. Necessarium vero plane fuit, ut Christus de Joanne sermonem faceret. Cum enim circumfusa auditorum turba cognovisset, discipu- Jos Joannis esse, qui interrogationem illam Christo proposuissent, cumque ipsi non ut sua ipsorum du- bitatione sese liberarent, venissent, sed illum a quo missi erant, quique eis ut id sciscitarentur, in- junxerat; intellexit statim Christus, quippe qui corda et cogitationes hominum novit“, dicturos esse nonnullos, aut alioqui secum cogitaturos : Si in hunc usque diem Joannes Baptista Christum non novit, quo pacto nobis illum ostendit dicens : Ecco Agnus Del, qui tollit peccatum mundi ?. Et quidem verendam crat ne non parum damni inde in tur- bam perveniret. Quamobrem, ut scrupulum illam animis eorum eximeret et scandali ansam præri- peret, ita ad eos ait : « Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam?, Admirati C estis, inquit, Joannem Baptistam, et frequenter longa per solitudinem profectione illum adiistis, multis laboribus utilitatem, quam inde exspectaba- tis, redimentes. Cæterum temerarie profecto nulla- que idonea de causa illum admirati estis, si eum adee levem existimatis, ut arundini comparetur, quae facillime in quamvis partem remo impellitur. Quomodo enim non ejusmodi esse deprehen- datur, si, præ magna animi levitate, quem novit nosce se iniciatur? At non arundinem certe. « Quid tamen existis videre? Hominemne mollibus vesti- mentis indutum? Ecce qui mollibus induuntur, in domibus regum sunt. » Atque iis quidem, inquit, convenientius sit levitate animi haborare. Unde enim qui perpetuis laboribus sese exercet, corporeasque D affectiones assidue reprimit ac domat, in tanlam levitatem labi posset? Nam hujuscemodi levitate mentis laborare est animi, inquit, qui non tam aspera vivendi ratione, quam mundanis deliciis de- lectetur. Si ergo eum admiramini tanquam a molli- tie abhorrentem, tribuite etiam illi firmitatem animi ejusmodi laboriosæ vitæ convenientem. Si vero in optimo vitæ genere nihil amplius statuitis, sed eo- dem ordine habetis eum qui laborat cum eo qui deliciatur, cur, contemptis iis qui sericis vestibus utuntur et in aulis regum versantur, eum qui in Psal. xcul, 11. t ; .

Α μεν, ὥσπερ ἐπὶ σκηνῆς τὸ τῶν ἀγνοούντων προσ- Β ωπεῖον ἑαυτῷ περιθεὶς, πέμπει τῶν οἰκείων μαθη τῶν, οἵπερ ἦσαν συνετώτεροι, καὶ δὴ καὶ ἀναπυν θάνεσθαι κελεύει, καὶ διὰ ζώσης τοῦ Σωτῆρος φωνῆς εκμαθεῖν, εἰ αὐτός ἐστιν προσδοκώμενος. Ἐπειδὴ δὲ ἦχον ἤδη πρὸς τὸν Ἰησοῦν οἱ ἀπεσταλμένοι, τοῦτο συνεὶς, ἅτε δὴ Θεὸς ὑπάρχων ἀληθινὸς, πλουσιω τέραν ἐποιεῖτο τὴν ἐπὶ τοῖς κάμνουσι φιλοτιμίαν, καὶ παραδόξων ηὑρίσκετο ποιητής τότε μᾶλλον ἢ πρόσ τερον· ἐκεῖνα δὲ οἰκονομικῶς εἰργάζετο κατ' ἐκεῖνο μάλιστα καιροῦ, ἅπερ αὐτὸν ἐπιτελέσειν, ὅταν ἤκοι πρὸς ἡμᾶς, οἱ προφῆται διήγγελλον. Ερωτώμενος τοίνυν, οὐκ εὐθὺς ὑπαντᾷ καί φησι τὸ, Ἐγώ εἰμι, ἀλλὰ τοῖς προφητικοῖς κηρύγμασι τὴν ἐν τοῖς ἀποτε λεσθεῖσι παραθεὶς μεγαλουργίαν. Πορευθέντες, φη σίν, ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ & εἴδετε καὶ ἠκούσατε· ἠκούσατε μὲν γὰρ διὰ τῶν προφητῶν, εἴδετε δέ πλη- ρωθέντα δι' ἐμοῦ. Ἀλλὰ τούτων πορευομένων, ὡς αὐτός φησιν ὁ εὐαγγελιστής, ήρξατο ὁ Χριστὸς λέγειν τοῖς ὄχλοις περὶ Ἰωάννου· « Τί ἐξήλθετε ἰδεῖν ; » καὶ τὰ τούτοις ἐφεξῆς κείμενα. Αναγκαῖον δὲ πάλιν καὶ τὸν περὶ τούτου λόγον ἐποιήσατο Χριστός. Επειδή γὰρ ἐμάνθανεν ἡ περιεστῶσα τῶν ἀκροωμένων πλη- θύς, ὡς ἦσαν μὲν τῶν Ἰωάννου μαθητῶν οἱ τὴν πεῦσιν προσάγοντες, ἧκον δὲ οὐκ ἰδίας ὥσπερ ἀγνοίας ζητοῦντες ἀπαλλαγὴν, ἀλλὰ τῆς αὐτοῦ πεπομφότος καὶ διερωτᾷν ἀναπείθοντος, κατενόησεν ἅτε δὴ καὶ καρδίας εἰδὼς, καὶ τὰ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ γιγνώσκων, ὅτι πάντως ἐροῦσί τινες καὶ λογιοῦνται καθ' εαυ- τούς· Εἰ μέχρι σήμερον ἀγνοεῖ τὸν Ἰησοῦν ὁ μα κάριος Ἰωάννης, πῶς ἡμῖν αὐτὸν ἐδείκνυε λέγων· • Ἴδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου; » Καὶ ἦν οὐ μικρὸν ἐντεῦθεν ὑπολαβεί Επεσθαι τοῖς ὄχλοις τὸ βλάδος. Οὐκοῦν τὸ συμβεβηκός αὐτοῖς θεραπεύων πάθος, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σκανδά λου] ζημίαν ἀποῤῥιζῶν, λέγει πρὸς αὐτούς· « Τ ἐξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον ἰδεῖν ; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενον; » Εθαυμάσατε, φησί, τὸν μακάριον Βαπτιστὴν, καὶ δὴ καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀποδημίαν ἐπονίσασθε πολλάκις, τὰς οὕτω μακρὰς τῆς ἐρήμου κατατρίβοντες ὁδοὺς, καὶ ἱδρῶτι πολλῷ τὴν ἐντεῦθεν ὠφέλειαν ὠνούμενοι. Αρ' οὖν εἰκῇ καὶ προχείρως, φησίν, ἐθαυμάζετε, εἴπερ οὕτως αὐτὸν ἐλαφρὸν ἔχειν οἴεσθε τὸν νοῦν, ὡς προσεοικέναι καλάμῳ τῷ λίαν ἑτοίμως ἐφ' ὅπερ ἂν συνωθῇ τὸ πνεῦμα συννεύοντι. Πῶς γὰρ οὐχὶ τοιοῦτος ὢν εὑρεθήσεται, εἴπερ ὅπως, ὃν οἶδεν, ἀγνοεῖν ὁμολογεῖ, ἐκ πολλῆς τινος τοῦτο παθὼν ἐλαφρίας ; Ἀλλ᾽ οὐ κάλαμον μέν· « Τί δὲ ὅμως ἰδεῖν ἐξήλθετε ; "Ανθρωπον ἐν μαλακοῖς ἡμφιεσμένον; Ἰδοὺ οἱ τὰ μαλακὰ φοροῦντες ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλέων εἰσίν, ο Οἷς δὴ καὶ μᾶλλον ἂν εἴη, φησιν, αρμοδιώ τερον τὸ ἐν φρεσὶν ὑπάρχειν ἐλαφραῖς. Πόθεν γὰρ ὁ σύντονος οὕτω περὶ τὴν ἄσκησιν, βεβαιός τε καὶ πολὺς εἰς τὸ καὶ αὐτῶν τῶν τῆς σαρκὸς καταγωνί ζεσθαι παθῶν, εἰς τοσαύτην ἀμαθίαν ἐκβήσεται; Το γὰρ ἐν τοιαύτῃ κείσθαι διανοίας κουφότητι, ψυχής ἂν εἴη, φησίν, οὐ σκληραγωγίαις μᾶλλον, ἀλλὰ ταῖς ་ Σ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. vero li ad Christum venissent, hoc intelligens, quippe qui verus Deus erat, præclariora circa ægro- tos opera miraculaqué edebat, quam antea; ea vero certo consilio per illud tempus præstabat, quæ ipsum, cum ad nos venisset, prophetæ præstitutumn prædixerant. Interrogatus itaque non statim profi tetur se illum esse, sed prophetleis prædictionibus factorum et miraculorum magnitudinem adaptans : ‹ Ite, inquit, et renuntiate Joanni quæ audistis et vidistis ; s audistis enim per prophetas, vidistis. au- tem per me Impleta. Cum itaque hi abiissent, ut evangelista ipse testatur, cepit Christus loqui tur- bis de Joanne : « Quid existis videre?, et quæ deinceps sequuntur. Necessarium vero plane fuit, ut Christus de Joanne sermonem faceret. Cum enim circumfusa auditorum turba cognovisset, discipu- Jos Joannis esse, qui interrogationem illam Christo proposuissent, cumque ipsi non ut sua ipsorum du- bitatione sese liberarent, venissent, sed illum a quo missi erant, quique eis ut id sciscitarentur, in- junxerat; intellexit statim Christus, quippe qui corda et cogitationes hominum novit“, dicturos esse nonnullos, aut alioqui secum cogitaturos : Si in hunc usque diem Joannes Baptista Christum non novit, quo pacto nobis illum ostendit dicens : Ecco Agnus Del, qui tollit peccatum mundi ?. Et quidem verendam crat ne non parum damni inde in tur- bam perveniret. Quamobrem, ut scrupulum illam animis eorum eximeret et scandali ansam præri- peret, ita ad eos ait : « Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam?, Admirati C estis, inquit, Joannem Baptistam, et frequenter longa per solitudinem profectione illum adiistis, multis laboribus utilitatem, quam inde exspectaba- tis, redimentes. Cæterum temerarie profecto nulla- que idonea de causa illum admirati estis, si eum adee levem existimatis, ut arundini comparetur, quae facillime in quamvis partem remo impellitur. Quomodo enim non ejusmodi esse deprehen- datur, si, præ magna animi levitate, quem novit nosce se iniciatur? At non arundinem certe. « Quid tamen existis videre? Hominemne mollibus vesti- mentis indutum? Ecce qui mollibus induuntur, in domibus regum sunt. » Atque iis quidem, inquit, convenientius sit levitate animi haborare. Unde enim qui perpetuis laboribus sese exercet, corporeasque D affectiones assidue reprimit ac domat, in tanlam levitatem labi posset? Nam hujuscemodi levitate mentis laborare est animi, inquit, qui non tam aspera vivendi ratione, quam mundanis deliciis de- lectetur. Si ergo eum admiramini tanquam a molli- tie abhorrentem, tribuite etiam illi firmitatem animi ejusmodi laboriosæ vitæ convenientem. Si vero in optimo vitæ genere nihil amplius statuitis, sed eo- dem ordine habetis eum qui laborat cum eo qui deliciatur, cur, contemptis iis qui sericis vestibus utuntur et in aulis regum versantur, eum qui in Psal. xcul, 11. t ; .

ἐν κόσμῳ τρυφαῖς ἡδομένης. Εἰ μὲν οὖν ὡς οὐκ Α ὄντα ἐν μαλακοῖς θαυμάζετε, δότε τῇ ἀσκήσει τὴν αὐτῇ πρέπουσαν ἀσφάλειαν. Εἰ δὲ ἐν τῷ βιοῦν ἄριστα τὸ πλέον οὐδὲν, ἐν δὲ ἴσῃ τάξει τὸν πονοῦντα τῷ τρυφῶντι θήσετε, τί τὸ σεμνύνειν ἀφέντες τοὺς αἴπερ εἰσὶν ἐν μαλακοῖς ἀμφίοις καὶ ἐν αὐλαῖς βα- σιλέων, τὰς ἐν ἐρήμῳ διατριβάς, καὶ περιβόλαιον εὐτελὲς, μᾶλλον δὲ τὰς ἐκ καμήλων τρίχας θαυμά ζετε; Αλλ' οίμαι δυσωπήσειν ὑμᾶς τὸ ἐν τούτοις ἄτοπον, ἀξιοζήλωτον δὲ ὄντως ἐρεῖτε τὸν μακάριον Βαπτιστήν. "Αρ' οὖν οἴεσθε προφήτην ὑπάρχειν αὐτ τόν; Ναὶ προφήτην, μᾶλλον δὲ καὶ προφήτου πλεον εκτοῦντα τὸ μέτρον. Οἱ μὲν γὰρ ὡς ἥξει προεκήρυτ τον, ούπω παρόντα θεώμενοι· ὁ δὲ τὸ συναμφότερον, - Πανταχόθεν τοιγαροῦν ὁ Σωτὴρ ἀξιάγαστον οὖσαν ἐπι- δεικνύει τὴν ἐπὶ τῷ προδρόμῳ διάληψιν, ἵνα φαίνηται Β. κηρύξας ἀληθῆ· καὶ μαρτυρεῖ μὲν αὐτὸς εἰς ὑψηλὸν ἀναφέρων ἀξίωμα, καὶ προφητικῶν ἐξάλλεσθαι τότ των τὸν ἄνδρα διαβεβαιούμενος. Παρατίθησι δὲ εὐθὺς ὡς τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις ἐποιεῖτο γείτονα τοῦ Πατρὸς τὴν φωνὴν, ἵνα τρόπον τινὰ καὶ ἐκ νομικοῦ δικαιώ ματος ἡ ἐπ' αὐτῷ μαρτυρία σφραγίζηται. • Οὗτος γὰρ ἐστι, φησί, περὶ οὗ γέγραπται· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀπο- στέλλω τὸν ἄγγελόν μου προ προσώπου σου, δς κατα σκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου. Εἶτα τί φησιν ἐπὶ τούτοις περὶ αὐτοῦ; 'Αμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, μείζων αὐτοῦ ἐστιν. » "Ορα δὴ πάλιν ἐν τούτοις ἴσην ἐποιήσατο τὴν οἰκονομίαν ὁ Σωτήρ. Πολὺς αὐτῷ καὶ μακρὸς περὶ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ κεκίνηται λόγος. Τὴν μὲν γὰρ, ὅθεν ἦν εἰκὸς ἀδικη- θήσεσθαί πως αὐτὸν, ἀπεκρούσατο δόξαν. Προφήτου & τι πλέον ἔχειν εἰπὼν, ἀξιοθαύμαστον ἤδη καὶ ἀξιεραστότατον τοῖς ἀκροωμένοις ἐδείκνυεν. Εἶτα πρὸς τούτοις οὐκ ἐγηγέρθαι φησὶν ἐν γεννητοίς γυναικῶν μείζονα. Εικόνα τοιγαροῦν ὥσπερ αὐτὸν ἀναθεὶς τῆς ἐνούσης ἀρετῆς ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ἔχουσαν τὸ ἀκρότατον, ἀντιπαρατίθησιν το μειζόνως ἀγαθόν, τουτέστι, τὸν ἄρτι τῆς βασιλείας αψάμενον, καὶ εἰς υἱὸν ἀναγεννηθέντα Θεοῦ διὰ τοῦ Πνεύματος· ἵν᾿ ἐξ ὧν ἐκεῖνος τὸ ἔλαττον ἔχων θαυμάζεται, ἀξιολογώ στοι φαίνοιντο τῆς βασιλείας οι μέτοχοι, βαδίζοιεν Οι προθύμως τινὲς ἐπὶ τὸ ἁρπάζειν αὐτὴν, ἐκ τῆς Ιωάννου τιμῆς τὸ ὑπερφέρον αὐτῆς ἀναμετρούμενοι κάλλος. Οὐ γὰρ τὸ μικρῷ τινι φιλονεικοῦν εἰς που σύτητα, τὴν τοῦ μεγάλου δόξαν ἀποίσεται, ἀλλ' εἴ τι πρὸς μέγα τὴν σύγκρισιν ἔχοι, τῷ πλείον: μέτρῳ νικῇ καὶ ὑπερτείνεται. Βασιλείαν δὲ οὐρανῶν τὴν τοῦ Πνεύματος δόσιν εἶναί φαμεν, κατὰ τὸ εἰρημένον τερά Χριστοῦ· ι Η βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐντὸς Ομῶν ἐστι. » Μείζων οὖν ἄρα παντός γεννητού γυα ναικὸς ὁ τῇ τοῦ Πνεύματος ἀναγεννήσει τετιμημένος. Οἱ μὲν γὰρ ἔτι τέκνα καλοῦνται σαρκὸς, οἱ δὲ Πα τέρα τὸν τῶν ὅλων ἐπιγραφόμενοι Θεόν, ὡς υἱοὶ προσεύχονται, λέγοντες· σ 'Δόβα, ὁ Πατήρ. Οὐκοῦν εἰ καὶ ἐνυπάρχῃ, φησί, γεννητῷ γυναικὸς τὸ ἐν ἔρω – THESAURUS. melorum induitur, admiramini? Sed puto vos vereri absurditatem hujus rei; Joannem vero Baptistae admiratione dignum esso dicetis. Existimatis ita- que prophetam ipsum esse? Certe propheta est, imo potius prophetarum conditionem longe superet, Propheur enim venturum eum praedixerunt, prae sentem tamen non viderunt : hic vero ntrumque. Ita Christus admirandum omnibus medis Baptista institutum esse ostendit, ut credatur vera prædi care; ac testatur quidem ipse in sublimem cum dignitatem extollens, et prophetas excellere afir- mans. Adjicit vero statim quo pacto suis verbis Pa- tris etiam vox respondeat, ut quodammodo etiam ex legali justitia testimonium de ee consignetur. ma- solitudine degit, vilique restitu seu potius pilis ca- llic euim est, inquit, de quo scriptum est: Ecce C D Luc. ar, 21. *¹ Rom. viii, 15. "II Petr. 1, 4. ego mittam angelum meum ante faciem tuam, qui parabit viam tuam ante te. » Quid vero præterea de eo prædicat? Amen dico vobis, non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista; mi- nor autem in regno cœlorum major eo est, › Hịc vide rursus quanta œconomia usus sit Servalur. Prolixum enim de Baptista habuis sermonem. Opi- nionem enim quæ, ut verisinile est, fraudi ipsi fu- lura erat, repulit. Cumque illum aliquid amplius quam prophetam habere dixisset, admiratione S- que amore dignum auditoribus ostendit, Delude non surrexisse inquit e nolis mulierum - jorem. Cum igitur illum velati imaginem summæ virtutis, quæ in natos e mulieribus caderet, statuis set, majus bonum opponit, hoc est, qui recens re- guum cœlorum consecutus esset, et in flium Dei regeneratus per Spiritum, ut ex quibus ille minus habens, admirationi esset, regni participes admira- Lione dignissimi videantur, utque alii alacriter ad capessendum illud contendant, ex Joannis gloria immensam illius pulchritudinem aestimantes, Ne que enim qui cum parva re contendit, magnam glo- riam consequi potest, sed si cum magno conferatur, majore mensura vincit. Regnum autem cœlorum Spirius donum esse dicinus, juxta illud Christi dictum : ‹ Regnum cœlorum intra vos est *. › Ma- jor itaque omnibus valis e muliere est, qui per Spi- ritum regeneratus est. Illi enim adhuc filii carnis appellantur; hi vero Deum totius universi Patrem vocantes, ut alii eum invocant, dicentes : « Abba, Pater “.› Quocirca tametsi Baptistæ, ut ex mu- liere nato, sumina operum præstantia insit : major tamen eo erit qui ad regnum coelorum vocatus fuerit; quia non amplius vocabitur filius mulieris, sed divinæ naturæ particeps fiet ", et filius Dei vo- cabitur : tametsi minor sit iis qui perfectiore sunt Irabitu, et pusillus infans adbuc recensque natus videatur. Quia vero regeneratio per Spiritum Joan - nis et omnium qui ex mulieribus nati sunt condi- tionem multis intervallis sit superatura, non extra- meus nobis quærendus est testis, sed Joannes ipse ce Joan. 111, 4.

ἐν κόσμῳ τρυφαῖς ἡδομένης. Εἰ μὲν οὖν ὡς οὐκ Α ὄντα ἐν μαλακοῖς θαυμάζετε, δότε τῇ ἀσκήσει τὴν αὐτῇ πρέπουσαν ἀσφάλειαν. Εἰ δὲ ἐν τῷ βιοῦν ἄριστα τὸ πλέον οὐδὲν, ἐν δὲ ἴσῃ τάξει τὸν πονοῦντα τῷ τρυφῶντι θήσετε, τί τὸ σεμνύνειν ἀφέντες τοὺς αἴπερ εἰσὶν ἐν μαλακοῖς ἀμφίοις καὶ ἐν αὐλαῖς βα- σιλέων, τὰς ἐν ἐρήμῳ διατριβάς, καὶ περιβόλαιον εὐτελὲς, μᾶλλον δὲ τὰς ἐκ καμήλων τρίχας θαυμά ζετε; Αλλ' οίμαι δυσωπήσειν ὑμᾶς τὸ ἐν τούτοις ἄτοπον, ἀξιοζήλωτον δὲ ὄντως ἐρεῖτε τὸν μακάριον Βαπτιστήν. "Αρ' οὖν οἴεσθε προφήτην ὑπάρχειν αὐτ τόν; Ναὶ προφήτην, μᾶλλον δὲ καὶ προφήτου πλεον εκτοῦντα τὸ μέτρον. Οἱ μὲν γὰρ ὡς ἥξει προεκήρυτ τον, ούπω παρόντα θεώμενοι· ὁ δὲ τὸ συναμφότερον, - Πανταχόθεν τοιγαροῦν ὁ Σωτὴρ ἀξιάγαστον οὖσαν ἐπι- δεικνύει τὴν ἐπὶ τῷ προδρόμῳ διάληψιν, ἵνα φαίνηται Β. κηρύξας ἀληθῆ· καὶ μαρτυρεῖ μὲν αὐτὸς εἰς ὑψηλὸν ἀναφέρων ἀξίωμα, καὶ προφητικῶν ἐξάλλεσθαι τότ των τὸν ἄνδρα διαβεβαιούμενος. Παρατίθησι δὲ εὐθὺς ὡς τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις ἐποιεῖτο γείτονα τοῦ Πατρὸς τὴν φωνὴν, ἵνα τρόπον τινὰ καὶ ἐκ νομικοῦ δικαιώ ματος ἡ ἐπ' αὐτῷ μαρτυρία σφραγίζηται. • Οὗτος γὰρ ἐστι, φησί, περὶ οὗ γέγραπται· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀπο- στέλλω τὸν ἄγγελόν μου προ προσώπου σου, δς κατα σκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου. Εἶτα τί φησιν ἐπὶ τούτοις περὶ αὐτοῦ; 'Αμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, μείζων αὐτοῦ ἐστιν. » "Ορα δὴ πάλιν ἐν τούτοις ἴσην ἐποιήσατο τὴν οἰκονομίαν ὁ Σωτήρ. Πολὺς αὐτῷ καὶ μακρὸς περὶ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ κεκίνηται λόγος. Τὴν μὲν γὰρ, ὅθεν ἦν εἰκὸς ἀδικη- θήσεσθαί πως αὐτὸν, ἀπεκρούσατο δόξαν. Προφήτου & τι πλέον ἔχειν εἰπὼν, ἀξιοθαύμαστον ἤδη καὶ ἀξιεραστότατον τοῖς ἀκροωμένοις ἐδείκνυεν. Εἶτα πρὸς τούτοις οὐκ ἐγηγέρθαι φησὶν ἐν γεννητοίς γυναικῶν μείζονα. Εικόνα τοιγαροῦν ὥσπερ αὐτὸν ἀναθεὶς τῆς ἐνούσης ἀρετῆς ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ἔχουσαν τὸ ἀκρότατον, ἀντιπαρατίθησιν το μειζόνως ἀγαθόν, τουτέστι, τὸν ἄρτι τῆς βασιλείας αψάμενον, καὶ εἰς υἱὸν ἀναγεννηθέντα Θεοῦ διὰ τοῦ Πνεύματος· ἵν᾿ ἐξ ὧν ἐκεῖνος τὸ ἔλαττον ἔχων θαυμάζεται, ἀξιολογώ στοι φαίνοιντο τῆς βασιλείας οι μέτοχοι, βαδίζοιεν Οι προθύμως τινὲς ἐπὶ τὸ ἁρπάζειν αὐτὴν, ἐκ τῆς Ιωάννου τιμῆς τὸ ὑπερφέρον αὐτῆς ἀναμετρούμενοι κάλλος. Οὐ γὰρ τὸ μικρῷ τινι φιλονεικοῦν εἰς που σύτητα, τὴν τοῦ μεγάλου δόξαν ἀποίσεται, ἀλλ' εἴ τι πρὸς μέγα τὴν σύγκρισιν ἔχοι, τῷ πλείον: μέτρῳ νικῇ καὶ ὑπερτείνεται. Βασιλείαν δὲ οὐρανῶν τὴν τοῦ Πνεύματος δόσιν εἶναί φαμεν, κατὰ τὸ εἰρημένον τερά Χριστοῦ· ι Η βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐντὸς Ομῶν ἐστι. » Μείζων οὖν ἄρα παντός γεννητού γυα ναικὸς ὁ τῇ τοῦ Πνεύματος ἀναγεννήσει τετιμημένος. Οἱ μὲν γὰρ ἔτι τέκνα καλοῦνται σαρκὸς, οἱ δὲ Πα τέρα τὸν τῶν ὅλων ἐπιγραφόμενοι Θεόν, ὡς υἱοὶ προσεύχονται, λέγοντες· σ 'Δόβα, ὁ Πατήρ. Οὐκοῦν εἰ καὶ ἐνυπάρχῃ, φησί, γεννητῷ γυναικὸς τὸ ἐν ἔρω – THESAURUS. melorum induitur, admiramini? Sed puto vos vereri absurditatem hujus rei; Joannem vero Baptistae admiratione dignum esso dicetis. Existimatis ita- que prophetam ipsum esse? Certe propheta est, imo potius prophetarum conditionem longe superet, Propheur enim venturum eum praedixerunt, prae sentem tamen non viderunt : hic vero ntrumque. Ita Christus admirandum omnibus medis Baptista institutum esse ostendit, ut credatur vera prædi care; ac testatur quidem ipse in sublimem cum dignitatem extollens, et prophetas excellere afir- mans. Adjicit vero statim quo pacto suis verbis Pa- tris etiam vox respondeat, ut quodammodo etiam ex legali justitia testimonium de ee consignetur. ma- solitudine degit, vilique restitu seu potius pilis ca- llic euim est, inquit, de quo scriptum est: Ecce C D Luc. ar, 21. *¹ Rom. viii, 15. "II Petr. 1, 4. ego mittam angelum meum ante faciem tuam, qui parabit viam tuam ante te. » Quid vero præterea de eo prædicat? Amen dico vobis, non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista; mi- nor autem in regno cœlorum major eo est, › Hịc vide rursus quanta œconomia usus sit Servalur. Prolixum enim de Baptista habuis sermonem. Opi- nionem enim quæ, ut verisinile est, fraudi ipsi fu- lura erat, repulit. Cumque illum aliquid amplius quam prophetam habere dixisset, admiratione S- que amore dignum auditoribus ostendit, Delude non surrexisse inquit e nolis mulierum - jorem. Cum igitur illum velati imaginem summæ virtutis, quæ in natos e mulieribus caderet, statuis set, majus bonum opponit, hoc est, qui recens re- guum cœlorum consecutus esset, et in flium Dei regeneratus per Spiritum, ut ex quibus ille minus habens, admirationi esset, regni participes admira- Lione dignissimi videantur, utque alii alacriter ad capessendum illud contendant, ex Joannis gloria immensam illius pulchritudinem aestimantes, Ne que enim qui cum parva re contendit, magnam glo- riam consequi potest, sed si cum magno conferatur, majore mensura vincit. Regnum autem cœlorum Spirius donum esse dicinus, juxta illud Christi dictum : ‹ Regnum cœlorum intra vos est *. › Ma- jor itaque omnibus valis e muliere est, qui per Spi- ritum regeneratus est. Illi enim adhuc filii carnis appellantur; hi vero Deum totius universi Patrem vocantes, ut alii eum invocant, dicentes : « Abba, Pater “.› Quocirca tametsi Baptistæ, ut ex mu- liere nato, sumina operum præstantia insit : major tamen eo erit qui ad regnum coelorum vocatus fuerit; quia non amplius vocabitur filius mulieris, sed divinæ naturæ particeps fiet ", et filius Dei vo- cabitur : tametsi minor sit iis qui perfectiore sunt Irabitu, et pusillus infans adbuc recensque natus videatur. Quia vero regeneratio per Spiritum Joan - nis et omnium qui ex mulieribus nati sunt condi- tionem multis intervallis sit superatura, non extra- meus nobis quærendus est testis, sed Joannes ipse ce Joan. 111, 4.

ἐν κόσμῳ τρυφαῖς ἡδομένης. Εἰ μὲν οὖν ὡς οὐκ Α ὄντα ἐν μαλακοῖς θαυμάζετε, δότε τῇ ἀσκήσει τὴν αὐτῇ πρέπουσαν ἀσφάλειαν. Εἰ δὲ ἐν τῷ βιοῦν ἄριστα τὸ πλέον οὐδὲν, ἐν δὲ ἴσῃ τάξει τὸν πονοῦντα τῷ τρυφῶντι θήσετε, τί τὸ σεμνύνειν ἀφέντες τοὺς αἴπερ εἰσὶν ἐν μαλακοῖς ἀμφίοις καὶ ἐν αὐλαῖς βα- σιλέων, τὰς ἐν ἐρήμῳ διατριβάς, καὶ περιβόλαιον εὐτελὲς, μᾶλλον δὲ τὰς ἐκ καμήλων τρίχας θαυμά ζετε; Αλλ' οίμαι δυσωπήσειν ὑμᾶς τὸ ἐν τούτοις ἄτοπον, ἀξιοζήλωτον δὲ ὄντως ἐρεῖτε τὸν μακάριον Βαπτιστήν. "Αρ' οὖν οἴεσθε προφήτην ὑπάρχειν αὐτ τόν; Ναὶ προφήτην, μᾶλλον δὲ καὶ προφήτου πλεον εκτοῦντα τὸ μέτρον. Οἱ μὲν γὰρ ὡς ἥξει προεκήρυτ τον, ούπω παρόντα θεώμενοι· ὁ δὲ τὸ συναμφότερον, - Πανταχόθεν τοιγαροῦν ὁ Σωτὴρ ἀξιάγαστον οὖσαν ἐπι- δεικνύει τὴν ἐπὶ τῷ προδρόμῳ διάληψιν, ἵνα φαίνηται Β. κηρύξας ἀληθῆ· καὶ μαρτυρεῖ μὲν αὐτὸς εἰς ὑψηλὸν ἀναφέρων ἀξίωμα, καὶ προφητικῶν ἐξάλλεσθαι τότ των τὸν ἄνδρα διαβεβαιούμενος. Παρατίθησι δὲ εὐθὺς ὡς τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις ἐποιεῖτο γείτονα τοῦ Πατρὸς τὴν φωνὴν, ἵνα τρόπον τινὰ καὶ ἐκ νομικοῦ δικαιώ ματος ἡ ἐπ' αὐτῷ μαρτυρία σφραγίζηται. • Οὗτος γὰρ ἐστι, φησί, περὶ οὗ γέγραπται· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀπο- στέλλω τὸν ἄγγελόν μου προ προσώπου σου, δς κατα σκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου. Εἶτα τί φησιν ἐπὶ τούτοις περὶ αὐτοῦ; 'Αμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, μείζων αὐτοῦ ἐστιν. » "Ορα δὴ πάλιν ἐν τούτοις ἴσην ἐποιήσατο τὴν οἰκονομίαν ὁ Σωτήρ. Πολὺς αὐτῷ καὶ μακρὸς περὶ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ κεκίνηται λόγος. Τὴν μὲν γὰρ, ὅθεν ἦν εἰκὸς ἀδικη- θήσεσθαί πως αὐτὸν, ἀπεκρούσατο δόξαν. Προφήτου & τι πλέον ἔχειν εἰπὼν, ἀξιοθαύμαστον ἤδη καὶ ἀξιεραστότατον τοῖς ἀκροωμένοις ἐδείκνυεν. Εἶτα πρὸς τούτοις οὐκ ἐγηγέρθαι φησὶν ἐν γεννητοίς γυναικῶν μείζονα. Εικόνα τοιγαροῦν ὥσπερ αὐτὸν ἀναθεὶς τῆς ἐνούσης ἀρετῆς ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ἔχουσαν τὸ ἀκρότατον, ἀντιπαρατίθησιν το μειζόνως ἀγαθόν, τουτέστι, τὸν ἄρτι τῆς βασιλείας αψάμενον, καὶ εἰς υἱὸν ἀναγεννηθέντα Θεοῦ διὰ τοῦ Πνεύματος· ἵν᾿ ἐξ ὧν ἐκεῖνος τὸ ἔλαττον ἔχων θαυμάζεται, ἀξιολογώ στοι φαίνοιντο τῆς βασιλείας οι μέτοχοι, βαδίζοιεν Οι προθύμως τινὲς ἐπὶ τὸ ἁρπάζειν αὐτὴν, ἐκ τῆς Ιωάννου τιμῆς τὸ ὑπερφέρον αὐτῆς ἀναμετρούμενοι κάλλος. Οὐ γὰρ τὸ μικρῷ τινι φιλονεικοῦν εἰς που σύτητα, τὴν τοῦ μεγάλου δόξαν ἀποίσεται, ἀλλ' εἴ τι πρὸς μέγα τὴν σύγκρισιν ἔχοι, τῷ πλείον: μέτρῳ νικῇ καὶ ὑπερτείνεται. Βασιλείαν δὲ οὐρανῶν τὴν τοῦ Πνεύματος δόσιν εἶναί φαμεν, κατὰ τὸ εἰρημένον τερά Χριστοῦ· ι Η βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐντὸς Ομῶν ἐστι. » Μείζων οὖν ἄρα παντός γεννητού γυα ναικὸς ὁ τῇ τοῦ Πνεύματος ἀναγεννήσει τετιμημένος. Οἱ μὲν γὰρ ἔτι τέκνα καλοῦνται σαρκὸς, οἱ δὲ Πα τέρα τὸν τῶν ὅλων ἐπιγραφόμενοι Θεόν, ὡς υἱοὶ προσεύχονται, λέγοντες· σ 'Δόβα, ὁ Πατήρ. Οὐκοῦν εἰ καὶ ἐνυπάρχῃ, φησί, γεννητῷ γυναικὸς τὸ ἐν ἔρω – THESAURUS. melorum induitur, admiramini? Sed puto vos vereri absurditatem hujus rei; Joannem vero Baptistae admiratione dignum esso dicetis. Existimatis ita- que prophetam ipsum esse? Certe propheta est, imo potius prophetarum conditionem longe superet, Propheur enim venturum eum praedixerunt, prae sentem tamen non viderunt : hic vero ntrumque. Ita Christus admirandum omnibus medis Baptista institutum esse ostendit, ut credatur vera prædi care; ac testatur quidem ipse in sublimem cum dignitatem extollens, et prophetas excellere afir- mans. Adjicit vero statim quo pacto suis verbis Pa- tris etiam vox respondeat, ut quodammodo etiam ex legali justitia testimonium de ee consignetur. ma- solitudine degit, vilique restitu seu potius pilis ca- llic euim est, inquit, de quo scriptum est: Ecce C D Luc. ar, 21. *¹ Rom. viii, 15. "II Petr. 1, 4. ego mittam angelum meum ante faciem tuam, qui parabit viam tuam ante te. » Quid vero præterea de eo prædicat? Amen dico vobis, non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista; mi- nor autem in regno cœlorum major eo est, › Hịc vide rursus quanta œconomia usus sit Servalur. Prolixum enim de Baptista habuis sermonem. Opi- nionem enim quæ, ut verisinile est, fraudi ipsi fu- lura erat, repulit. Cumque illum aliquid amplius quam prophetam habere dixisset, admiratione S- que amore dignum auditoribus ostendit, Delude non surrexisse inquit e nolis mulierum - jorem. Cum igitur illum velati imaginem summæ virtutis, quæ in natos e mulieribus caderet, statuis set, majus bonum opponit, hoc est, qui recens re- guum cœlorum consecutus esset, et in flium Dei regeneratus per Spiritum, ut ex quibus ille minus habens, admirationi esset, regni participes admira- Lione dignissimi videantur, utque alii alacriter ad capessendum illud contendant, ex Joannis gloria immensam illius pulchritudinem aestimantes, Ne que enim qui cum parva re contendit, magnam glo- riam consequi potest, sed si cum magno conferatur, majore mensura vincit. Regnum autem cœlorum Spirius donum esse dicinus, juxta illud Christi dictum : ‹ Regnum cœlorum intra vos est *. › Ma- jor itaque omnibus valis e muliere est, qui per Spi- ritum regeneratus est. Illi enim adhuc filii carnis appellantur; hi vero Deum totius universi Patrem vocantes, ut alii eum invocant, dicentes : « Abba, Pater “.› Quocirca tametsi Baptistæ, ut ex mu- liere nato, sumina operum præstantia insit : major tamen eo erit qui ad regnum coelorum vocatus fuerit; quia non amplius vocabitur filius mulieris, sed divinæ naturæ particeps fiet ", et filius Dei vo- cabitur : tametsi minor sit iis qui perfectiore sunt Irabitu, et pusillus infans adbuc recensque natus videatur. Quia vero regeneratio per Spiritum Joan - nis et omnium qui ex mulieribus nati sunt condi- tionem multis intervallis sit superatura, non extra- meus nobis quærendus est testis, sed Joannes ipse ce Joan. 111, 4.

ἐν κόσμῳ τρυφαῖς ἡδομένης. Εἰ μὲν οὖν ὡς οὐκ Α ὄντα ἐν μαλακοῖς θαυμάζετε, δότε τῇ ἀσκήσει τὴν αὐτῇ πρέπουσαν ἀσφάλειαν. Εἰ δὲ ἐν τῷ βιοῦν ἄριστα τὸ πλέον οὐδὲν, ἐν δὲ ἴσῃ τάξει τὸν πονοῦντα τῷ τρυφῶντι θήσετε, τί τὸ σεμνύνειν ἀφέντες τοὺς αἴπερ εἰσὶν ἐν μαλακοῖς ἀμφίοις καὶ ἐν αὐλαῖς βα- σιλέων, τὰς ἐν ἐρήμῳ διατριβάς, καὶ περιβόλαιον εὐτελὲς, μᾶλλον δὲ τὰς ἐκ καμήλων τρίχας θαυμά ζετε; Αλλ' οίμαι δυσωπήσειν ὑμᾶς τὸ ἐν τούτοις ἄτοπον, ἀξιοζήλωτον δὲ ὄντως ἐρεῖτε τὸν μακάριον Βαπτιστήν. "Αρ' οὖν οἴεσθε προφήτην ὑπάρχειν αὐτ τόν; Ναὶ προφήτην, μᾶλλον δὲ καὶ προφήτου πλεον εκτοῦντα τὸ μέτρον. Οἱ μὲν γὰρ ὡς ἥξει προεκήρυτ τον, ούπω παρόντα θεώμενοι· ὁ δὲ τὸ συναμφότερον, - Πανταχόθεν τοιγαροῦν ὁ Σωτὴρ ἀξιάγαστον οὖσαν ἐπι- δεικνύει τὴν ἐπὶ τῷ προδρόμῳ διάληψιν, ἵνα φαίνηται Β. κηρύξας ἀληθῆ· καὶ μαρτυρεῖ μὲν αὐτὸς εἰς ὑψηλὸν ἀναφέρων ἀξίωμα, καὶ προφητικῶν ἐξάλλεσθαι τότ των τὸν ἄνδρα διαβεβαιούμενος. Παρατίθησι δὲ εὐθὺς ὡς τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις ἐποιεῖτο γείτονα τοῦ Πατρὸς τὴν φωνὴν, ἵνα τρόπον τινὰ καὶ ἐκ νομικοῦ δικαιώ ματος ἡ ἐπ' αὐτῷ μαρτυρία σφραγίζηται. • Οὗτος γὰρ ἐστι, φησί, περὶ οὗ γέγραπται· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀπο- στέλλω τὸν ἄγγελόν μου προ προσώπου σου, δς κατα σκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου. Εἶτα τί φησιν ἐπὶ τούτοις περὶ αὐτοῦ; 'Αμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, μείζων αὐτοῦ ἐστιν. » "Ορα δὴ πάλιν ἐν τούτοις ἴσην ἐποιήσατο τὴν οἰκονομίαν ὁ Σωτήρ. Πολὺς αὐτῷ καὶ μακρὸς περὶ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ κεκίνηται λόγος. Τὴν μὲν γὰρ, ὅθεν ἦν εἰκὸς ἀδικη- θήσεσθαί πως αὐτὸν, ἀπεκρούσατο δόξαν. Προφήτου & τι πλέον ἔχειν εἰπὼν, ἀξιοθαύμαστον ἤδη καὶ ἀξιεραστότατον τοῖς ἀκροωμένοις ἐδείκνυεν. Εἶτα πρὸς τούτοις οὐκ ἐγηγέρθαι φησὶν ἐν γεννητοίς γυναικῶν μείζονα. Εικόνα τοιγαροῦν ὥσπερ αὐτὸν ἀναθεὶς τῆς ἐνούσης ἀρετῆς ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ἔχουσαν τὸ ἀκρότατον, ἀντιπαρατίθησιν το μειζόνως ἀγαθόν, τουτέστι, τὸν ἄρτι τῆς βασιλείας αψάμενον, καὶ εἰς υἱὸν ἀναγεννηθέντα Θεοῦ διὰ τοῦ Πνεύματος· ἵν᾿ ἐξ ὧν ἐκεῖνος τὸ ἔλαττον ἔχων θαυμάζεται, ἀξιολογώ στοι φαίνοιντο τῆς βασιλείας οι μέτοχοι, βαδίζοιεν Οι προθύμως τινὲς ἐπὶ τὸ ἁρπάζειν αὐτὴν, ἐκ τῆς Ιωάννου τιμῆς τὸ ὑπερφέρον αὐτῆς ἀναμετρούμενοι κάλλος. Οὐ γὰρ τὸ μικρῷ τινι φιλονεικοῦν εἰς που σύτητα, τὴν τοῦ μεγάλου δόξαν ἀποίσεται, ἀλλ' εἴ τι πρὸς μέγα τὴν σύγκρισιν ἔχοι, τῷ πλείον: μέτρῳ νικῇ καὶ ὑπερτείνεται. Βασιλείαν δὲ οὐρανῶν τὴν τοῦ Πνεύματος δόσιν εἶναί φαμεν, κατὰ τὸ εἰρημένον τερά Χριστοῦ· ι Η βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐντὸς Ομῶν ἐστι. » Μείζων οὖν ἄρα παντός γεννητού γυα ναικὸς ὁ τῇ τοῦ Πνεύματος ἀναγεννήσει τετιμημένος. Οἱ μὲν γὰρ ἔτι τέκνα καλοῦνται σαρκὸς, οἱ δὲ Πα τέρα τὸν τῶν ὅλων ἐπιγραφόμενοι Θεόν, ὡς υἱοὶ προσεύχονται, λέγοντες· σ 'Δόβα, ὁ Πατήρ. Οὐκοῦν εἰ καὶ ἐνυπάρχῃ, φησί, γεννητῷ γυναικὸς τὸ ἐν ἔρω – THESAURUS. melorum induitur, admiramini? Sed puto vos vereri absurditatem hujus rei; Joannem vero Baptistae admiratione dignum esso dicetis. Existimatis ita- que prophetam ipsum esse? Certe propheta est, imo potius prophetarum conditionem longe superet, Propheur enim venturum eum praedixerunt, prae sentem tamen non viderunt : hic vero ntrumque. Ita Christus admirandum omnibus medis Baptista institutum esse ostendit, ut credatur vera prædi care; ac testatur quidem ipse in sublimem cum dignitatem extollens, et prophetas excellere afir- mans. Adjicit vero statim quo pacto suis verbis Pa- tris etiam vox respondeat, ut quodammodo etiam ex legali justitia testimonium de ee consignetur. ma- solitudine degit, vilique restitu seu potius pilis ca- llic euim est, inquit, de quo scriptum est: Ecce C D Luc. ar, 21. *¹ Rom. viii, 15. "II Petr. 1, 4. ego mittam angelum meum ante faciem tuam, qui parabit viam tuam ante te. » Quid vero præterea de eo prædicat? Amen dico vobis, non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista; mi- nor autem in regno cœlorum major eo est, › Hịc vide rursus quanta œconomia usus sit Servalur. Prolixum enim de Baptista habuis sermonem. Opi- nionem enim quæ, ut verisinile est, fraudi ipsi fu- lura erat, repulit. Cumque illum aliquid amplius quam prophetam habere dixisset, admiratione S- que amore dignum auditoribus ostendit, Delude non surrexisse inquit e nolis mulierum - jorem. Cum igitur illum velati imaginem summæ virtutis, quæ in natos e mulieribus caderet, statuis set, majus bonum opponit, hoc est, qui recens re- guum cœlorum consecutus esset, et in flium Dei regeneratus per Spiritum, ut ex quibus ille minus habens, admirationi esset, regni participes admira- Lione dignissimi videantur, utque alii alacriter ad capessendum illud contendant, ex Joannis gloria immensam illius pulchritudinem aestimantes, Ne que enim qui cum parva re contendit, magnam glo- riam consequi potest, sed si cum magno conferatur, majore mensura vincit. Regnum autem cœlorum Spirius donum esse dicinus, juxta illud Christi dictum : ‹ Regnum cœlorum intra vos est *. › Ma- jor itaque omnibus valis e muliere est, qui per Spi- ritum regeneratus est. Illi enim adhuc filii carnis appellantur; hi vero Deum totius universi Patrem vocantes, ut alii eum invocant, dicentes : « Abba, Pater “.› Quocirca tametsi Baptistæ, ut ex mu- liere nato, sumina operum præstantia insit : major tamen eo erit qui ad regnum coelorum vocatus fuerit; quia non amplius vocabitur filius mulieris, sed divinæ naturæ particeps fiet ", et filius Dei vo- cabitur : tametsi minor sit iis qui perfectiore sunt Irabitu, et pusillus infans adbuc recensque natus videatur. Quia vero regeneratio per Spiritum Joan - nis et omnium qui ex mulieribus nati sunt condi- tionem multis intervallis sit superatura, non extra- meus nobis quærendus est testis, sed Joannes ipse ce Joan. 111, 4.

ΛΟΓΟΣ ΙΒ. Εἰς τό, « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ». καὶ, ο Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν. » Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Οὐδὲν, φασί, θαυμαστὸν, εἰ ὁ Πατήρ ἐστιν ἐν Υἱῷ, καὶ ὁ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, ὅπου καὶ περὶ ἡμῶν αἱ θεῖαι λέγουσι Γραφαὶ ὅτι • Ἐν αὐτῷ ζῶμεν καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν. » "Ωσπερ οὖν καὶ ἡμεῖς ἐν αὐτῷ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν, καθάπερ εἴρηται, οὕτω καὶ ὁ Υἱός ἐστιν ἐν Πατρί. Πῶς γὰρ οἷόν τε μείζονα ὄντα τοῦ Υἱοῦ χωρεῖν ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα; "Η πῶς κατὰ πολὺ τοῦ Πατρὸς ἐλαττούμενος ὁ Υἱὸς, ἐν αὐτῷ χωρήσαι δυνήσεται καὶ πληρῶσαι τὸ μεῖζον; Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι χωρεῖν οἴεσθε τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ, εἰκότως ἂν, οἶμαι, καὶ ζητεῖν ἔλοισθε τὸν εἰς ἀλλήλους ἀντεμβιβασμόν. Ἐπὶ μὲν γὰρ σκεύους ἑστρακίνου τυχὸν ἢ ἐξ ἑτέρας τινὸς ὕλης κατεσκευα- σμένου, οὐκ ἄκομψον ἴσως τὸ λέγειν μὴ δύνασθαι τὸ μείζον τῷ ἐλάττονι γενέσθαι χωρητόν, μηδ' αὖ πάλιν τὸ ἔλαττον αναπληροῦν τὸ μεῖζον. Ἐπὶ δὲ τῶν ἀσωμάτων, καὶ ὧν ἡ φύσις τὸ ἔκ τινος ὕλης εἶναι διαπέφευγε, ποῖον ἂν ἔχει λόγον ἡ πρότασις ; Και ταῦτά φαμεν ὡς πρὸς τὸ παρὸν, τὸ παρ' ὑμῖν ἀμα- θῶς ὑπονοούμενον συγχωρήσαντες, καὶ καθάπερ αύτ τον πλανώμενο: πεπιστεύκατε, μείζονα τοῦ Υἱοῦ εἶναι λέγειν τὸν Πατέρα· ὁ δὲ τῆς ἀληθείας λόγος οὐχ οὕτως ἔχει. Εστι γὰρ ἴσος τῷ Πατρὶ κατὰ πάντα. Οἶμαι δ' αὖ οὐκ ἂν ὑμᾶς ὅλως τούτοις χρήσασθαι τοῖς λόγοις, εἴπερ ᾔδείτε τί ἐστιν ἀληθινὸς ὁ Πατήρ, καὶ Σηθινὸς ὁ Υἱὸς, καὶ τί φῶς ἀόρατον καὶ ἀΐδιον, καὶ τὸ ἀπαύγασμα αὐτοῦ, καὶ τί πάλιν ἐστὶν ἀσώ μετος ὑπόστασις καὶ χαρακτὴρ ἀσώματος. Εἰ γὰρ τὰς περὶ τῶν τοιούτων μνήμας κατὰ τὴν ἀκριβῆ κατά λειψιν εἰς νοῦν ἐμφορεῖτε, πάντως ἂν καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν ἐννοήσαντες, οὐκ ἂν ὡς περὶ σωμά- των ἐφαντάζεσθε, ἀλλ᾽ ἀκολούθως τοῖς εἰρημένοις ἀκριβῶς ἐζητεῖτε, πῶς μὲν ὁ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, πῶς δέ ἐστιν ὁ Πατὴρ ἐν Υἱῷ. Ὡς γὰρ χαρακτήρ, καὶ εἰ- κών, καὶ ἀπαύγασμα καὶ ὁμοιότης, οὗτος ἐν ἐκείνῳ κἀκεῖνος ἐν τούτῳ φαίνεται. Ἐπειδὴ δέ φατε μηδὲν εἶναι θαυμαστὸν, εἰ καὶ ὁ Υἱός ἐστιν ἐν Πατρί, διὰ τὸ καὶ ἡμᾶς ἐν αὐτῷ κινεῖσθαι καὶ ζῆν, ἀναγκαῖον ὑμᾶς καὶ τούτῳ πολὺ πλανωμένους ἐπιδεῖξαι καὶ τῆς ἀληθείας ἐκβεβηκότας τὸν ὄρον. Οὐ γὰρ καθάπερ ἐν ἑκάστῳ τῶν ἁγίων γινόμενος ὁ Θεὸς ἁγιάζει τού- τους, οὕτως ἐστὶ καὶ ἐν τῷ Χριστῷ. Αλλ' αὐτὸς ὁ Υἱὸς δύναμίς ἐστι καὶ σοφία τοῦ Πατρὸς, ἁγιάζων πάντα τὰ μετέχοντα αὐτοῦ ἐν Πατρὶ, αὐτὸς δὲ πάλιν εν κατά τινα μετουσίαν ἅγιος ὧν ὥσπερ ἡμεῖς, οὐδὲ κατά χάριν Υἱὸς κεκλημένος, ἀλλὰ γέννημα τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας υπάρχων άΐδιον. Οὐκ ἔστι δὲ πάλιν οὕτως ὁ Υἱὸς ἐν Πατρὶ καθάπερ ἡμεῖς· ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐν Θεῷ ζῶμεν καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν· ὁ δὲ κατὰ φύσιν Υἱός, ὥσπερ ἀπό τινος πηγῆς ἀεὶ ζώσης, το xνι, 28. THESAURUS. ASSERTIO XII. In illud : « Ego in Patre, et Paler in me I el, B C D Ego et Pater unum sumus Objectio hæreticorum. Nihil mirum est, inquiunt, si Pater est in Filio, et Filius iu Patre, cum de nobis etiam sa- cræ Scripturæ dicant, quod In ipso vivimus, et movernor, et sumus”. Quemadmodum igitur etiam nos in ipso vivimus, et movemur, et sumus, sicut scriptum est, ita et Filius est in Patre. Quo pacto enim fieri potest, ut Pater cum major sit Fi- lio, in eo contineatur? Aut quemolo Filius, qui multo minor est, majorem implere possit? Solutio objectionis. Si ut corpus corpore continetur, ita Filium in Patre contineri existimatis, merito fortasse alterius in altero impositionem quæfatis. Nam in vage figulino, aut ex alia aliqua materia conflato, non inepte dixeritis, majus in minore contineri non posse : neque rursus minus posse implere id quod majus est. In incorporeis vero, et quorum natura omnis materiæ expers est, quem locum habeat vestra propositio? Atque hæc quidem in præsentia diximus, aliquid a vobis imperite dictum concedentes, et quemadmodum vos errantes credidistis, Patrem Fi- lio mɔjorem dicendum; veritatis autem ratio non ita se habet : est enim æqualis Patri per omnia. Sed neque vos ejusmodi verbis usuros existimarim, si intelligeretis quid sit verus Pater, quid verus Filius, et quid lumen invisibile, et æternum, et splendor ejus, et quid rursum hypostasis incorporea et cha- racter incorporeus. Nam si hæc in memoriam revo- cantes accuratam perfectamque eorum intelligentiam mente conceperitis, certe intellecta natura Dei, non hæc corporea imaginareniui, sel, ea ratione qual diximus, perfecte inquireretis quo pacto Filius in Patre sit, et quo pacto Pater in Filio. Quemadmodum enim character, et imago, et splendor, atque si- militudo *, hic in illo, et ille in hoc cernitur. Cum vero dicatis nihil mirum esse, si Filius sit in Patre, quia et nos in ipso movemur et vivimus, necessarium omnino declarare quantopere etiam hac in parte a vero aberretis. Neque enim quemadmodum Deus est in unoquoque sanctorum eosque sanctificat, ita etiain est in Christo. Sed ipse Filius est sapientia Patris et potentia, sanctificans omnia participantia ipsi in Spiritu : ipse vero nulla participatione sanctus, ut nos. Sed neque per gratiam est Filius, sicut nos, sed al æterno ex essentia Patris genitus. Neque rursus Fi- lius in Patre est, sicut nos: siquidem nos in Deo vivi- mus, et movemur, et sumus. At vero naturaliter Filius, ex essentia Patris veluti perenni quodam fonte procedens, vita est naturaliter omnia vivificans : nou per participationem vitæ vivificatus sicut nos. Nam alioqui non esset ipse naturalis vita. Quod enim ase Joan. siv, 11, Joan. x. 30. Acl. Hebr. 1, 3. * Cor. 1, 24.

ΛΟΓΟΣ ΙΒ. Εἰς τό, « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ». καὶ, ο Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν. » Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Οὐδὲν, φασί, θαυμαστὸν, εἰ ὁ Πατήρ ἐστιν ἐν Υἱῷ, καὶ ὁ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, ὅπου καὶ περὶ ἡμῶν αἱ θεῖαι λέγουσι Γραφαὶ ὅτι • Ἐν αὐτῷ ζῶμεν καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν. » "Ωσπερ οὖν καὶ ἡμεῖς ἐν αὐτῷ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν, καθάπερ εἴρηται, οὕτω καὶ ὁ Υἱός ἐστιν ἐν Πατρί. Πῶς γὰρ οἷόν τε μείζονα ὄντα τοῦ Υἱοῦ χωρεῖν ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα; "Η πῶς κατὰ πολὺ τοῦ Πατρὸς ἐλαττούμενος ὁ Υἱὸς, ἐν αὐτῷ χωρήσαι δυνήσεται καὶ πληρῶσαι τὸ μεῖζον; Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ καθάπερ σῶμα ἐν σώματι χωρεῖν οἴεσθε τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ, εἰκότως ἂν, οἶμαι, καὶ ζητεῖν ἔλοισθε τὸν εἰς ἀλλήλους ἀντεμβιβασμόν. Ἐπὶ μὲν γὰρ σκεύους ἑστρακίνου τυχὸν ἢ ἐξ ἑτέρας τινὸς ὕλης κατεσκευα- σμένου, οὐκ ἄκομψον ἴσως τὸ λέγειν μὴ δύνασθαι τὸ μείζον τῷ ἐλάττονι γενέσθαι χωρητόν, μηδ' αὖ πάλιν τὸ ἔλαττον αναπληροῦν τὸ μεῖζον. Ἐπὶ δὲ τῶν ἀσωμάτων, καὶ ὧν ἡ φύσις τὸ ἔκ τινος ὕλης εἶναι διαπέφευγε, ποῖον ἂν ἔχει λόγον ἡ πρότασις ; Και ταῦτά φαμεν ὡς πρὸς τὸ παρὸν, τὸ παρ' ὑμῖν ἀμα- θῶς ὑπονοούμενον συγχωρήσαντες, καὶ καθάπερ αύτ τον πλανώμενο: πεπιστεύκατε, μείζονα τοῦ Υἱοῦ εἶναι λέγειν τὸν Πατέρα· ὁ δὲ τῆς ἀληθείας λόγος οὐχ οὕτως ἔχει. Εστι γὰρ ἴσος τῷ Πατρὶ κατὰ πάντα. Οἶμαι δ' αὖ οὐκ ἂν ὑμᾶς ὅλως τούτοις χρήσασθαι τοῖς λόγοις, εἴπερ ᾔδείτε τί ἐστιν ἀληθινὸς ὁ Πατήρ, καὶ Σηθινὸς ὁ Υἱὸς, καὶ τί φῶς ἀόρατον καὶ ἀΐδιον, καὶ τὸ ἀπαύγασμα αὐτοῦ, καὶ τί πάλιν ἐστὶν ἀσώ μετος ὑπόστασις καὶ χαρακτὴρ ἀσώματος. Εἰ γὰρ τὰς περὶ τῶν τοιούτων μνήμας κατὰ τὴν ἀκριβῆ κατά λειψιν εἰς νοῦν ἐμφορεῖτε, πάντως ἂν καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν ἐννοήσαντες, οὐκ ἂν ὡς περὶ σωμά- των ἐφαντάζεσθε, ἀλλ᾽ ἀκολούθως τοῖς εἰρημένοις ἀκριβῶς ἐζητεῖτε, πῶς μὲν ὁ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, πῶς δέ ἐστιν ὁ Πατὴρ ἐν Υἱῷ. Ὡς γὰρ χαρακτήρ, καὶ εἰ- κών, καὶ ἀπαύγασμα καὶ ὁμοιότης, οὗτος ἐν ἐκείνῳ κἀκεῖνος ἐν τούτῳ φαίνεται. Ἐπειδὴ δέ φατε μηδὲν εἶναι θαυμαστὸν, εἰ καὶ ὁ Υἱός ἐστιν ἐν Πατρί, διὰ τὸ καὶ ἡμᾶς ἐν αὐτῷ κινεῖσθαι καὶ ζῆν, ἀναγκαῖον ὑμᾶς καὶ τούτῳ πολὺ πλανωμένους ἐπιδεῖξαι καὶ τῆς ἀληθείας ἐκβεβηκότας τὸν ὄρον. Οὐ γὰρ καθάπερ ἐν ἑκάστῳ τῶν ἁγίων γινόμενος ὁ Θεὸς ἁγιάζει τού- τους, οὕτως ἐστὶ καὶ ἐν τῷ Χριστῷ. Αλλ' αὐτὸς ὁ Υἱὸς δύναμίς ἐστι καὶ σοφία τοῦ Πατρὸς, ἁγιάζων πάντα τὰ μετέχοντα αὐτοῦ ἐν Πατρὶ, αὐτὸς δὲ πάλιν εν κατά τινα μετουσίαν ἅγιος ὧν ὥσπερ ἡμεῖς, οὐδὲ κατά χάριν Υἱὸς κεκλημένος, ἀλλὰ γέννημα τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας υπάρχων άΐδιον. Οὐκ ἔστι δὲ πάλιν οὕτως ὁ Υἱὸς ἐν Πατρὶ καθάπερ ἡμεῖς· ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐν Θεῷ ζῶμεν καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν· ὁ δὲ κατὰ φύσιν Υἱός, ὥσπερ ἀπό τινος πηγῆς ἀεὶ ζώσης, το xνι, 28. THESAURUS. ASSERTIO XII. In illud : « Ego in Patre, et Paler in me I el, B C D Ego et Pater unum sumus Objectio hæreticorum. Nihil mirum est, inquiunt, si Pater est in Filio, et Filius iu Patre, cum de nobis etiam sa- cræ Scripturæ dicant, quod In ipso vivimus, et movernor, et sumus”. Quemadmodum igitur etiam nos in ipso vivimus, et movemur, et sumus, sicut scriptum est, ita et Filius est in Patre. Quo pacto enim fieri potest, ut Pater cum major sit Fi- lio, in eo contineatur? Aut quemolo Filius, qui multo minor est, majorem implere possit? Solutio objectionis. Si ut corpus corpore continetur, ita Filium in Patre contineri existimatis, merito fortasse alterius in altero impositionem quæfatis. Nam in vage figulino, aut ex alia aliqua materia conflato, non inepte dixeritis, majus in minore contineri non posse : neque rursus minus posse implere id quod majus est. In incorporeis vero, et quorum natura omnis materiæ expers est, quem locum habeat vestra propositio? Atque hæc quidem in præsentia diximus, aliquid a vobis imperite dictum concedentes, et quemadmodum vos errantes credidistis, Patrem Fi- lio mɔjorem dicendum; veritatis autem ratio non ita se habet : est enim æqualis Patri per omnia. Sed neque vos ejusmodi verbis usuros existimarim, si intelligeretis quid sit verus Pater, quid verus Filius, et quid lumen invisibile, et æternum, et splendor ejus, et quid rursum hypostasis incorporea et cha- racter incorporeus. Nam si hæc in memoriam revo- cantes accuratam perfectamque eorum intelligentiam mente conceperitis, certe intellecta natura Dei, non hæc corporea imaginareniui, sel, ea ratione qual diximus, perfecte inquireretis quo pacto Filius in Patre sit, et quo pacto Pater in Filio. Quemadmodum enim character, et imago, et splendor, atque si- militudo *, hic in illo, et ille in hoc cernitur. Cum vero dicatis nihil mirum esse, si Filius sit in Patre, quia et nos in ipso movemur et vivimus, necessarium omnino declarare quantopere etiam hac in parte a vero aberretis. Neque enim quemadmodum Deus est in unoquoque sanctorum eosque sanctificat, ita etiain est in Christo. Sed ipse Filius est sapientia Patris et potentia, sanctificans omnia participantia ipsi in Spiritu : ipse vero nulla participatione sanctus, ut nos. Sed neque per gratiam est Filius, sicut nos, sed al æterno ex essentia Patris genitus. Neque rursus Fi- lius in Patre est, sicut nos: siquidem nos in Deo vivi- mus, et movemur, et sumus. At vero naturaliter Filius, ex essentia Patris veluti perenni quodam fonte procedens, vita est naturaliter omnia vivificans : nou per participationem vitæ vivificatus sicut nos. Nam alioqui non esset ipse naturalis vita. Quod enim ase Joan. siv, 11, Joan. x. 30. Acl. Hebr. 1, 3. * Cor. 1, 24.

ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προελθών, ζωὴ κατὰ * φύσιν ἐστὶ, πάντα ζωογονῶν· οὐ κατὰ μετοχὴν ζωῆς • ζωογονούμενος ὥσπερ ἡμεῖς. Η γὰρ ἂν οὐκ ἂν εἴη κατὰ φύσιν ζωή. Τὸ γὰρ ἐπείσακτον καὶ ἔξωθεν προσπορισθέν, οὐκ ἂν νοοῖτο κατὰ φύσιν προσόν τῷ κεκτημένῳ. Λέγει δὲ ὁ Υἱός· « Εγώ εἰμι ἡ ζωή. Οὐκ ἄρα, καθάπερ ἡμεῖς ἐν Θεῷ ζωογονούμεθα, ταυτὸν δὴ καὶ αὐτὸς τὸν τρόπον ζῇ καὶ ἔστιν· ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὅπερ εἶναι φησίν ἑαυτὸν, τουτέστι, ζωήν, καὶ ὧν ἐν Πατρὶ φυσικῶς, ἔν τε ὑπάρχων ὡς πρὸς αὐτὸν διὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας, ἥτις ἐστὶν ἡ θεότης. Β Εt ΑΛΛΟ. . Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Ἑαυτὸν εἶναί φησιν ἐν Πατρὶ, καὶ ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα, διὰ τὸ μήτε τὸν λόγον, ὃν ἐποιεῖτο πρὸς ἅπαντας, μήτε μὴν τὰ ἔργα ἴδια αὐτοῦ εἶναι· ἀλλὰ τοῦ τὰ τοιαῦτα λαλεῖν ἐντειλαμένου Πατρὸς, καὶ τοῦ δεδωκότος τὴν δύναμιν εἰς τὴν τῶν ἔργων συμπλή ρωσιν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Οὐκοῦν ἐξέστω, καθ᾽ ὑμᾶς, ὦ αἱρετικοί, και ἑκάστῳ τῶν ἁγίων τὴν τοιαύτην ἀποφθέγγεσθαι φως νήν· ἐπεὶ καὶ αὐτοὶ θείων γεγόνασι ῥημάτων διά- κονοι, καὶ τὸ δύνασθαι λαβόντες ἄνωθεν, ἔργων πα ραδόξων γεγόνασι ποιηταί. Ὁ μὲν γὰρ μακάριος Δαβίδ, ο 'Ακούσομαι, φησί, τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ Κύ- ριος ὁ Θεός. » Ὁ δὲ σοφώτατος Σολομών· « Οἱ ἐμοὶ λόγοι είρηνται ὑπὸ Θεοῦ. » Καὶ Μωσῆς ὁ μακάριος τῶν τοῦ Θεοῦ ῥημάτων πιστὸς γέγονε διάκονος, καὶ ἀπαξαπλῶς ἔκαστος τῶν προφητῶν οὐ τοῖς ἰδίοις ἐκέχρητο λόγοις, ἀλλὰ, ο Τάδε λέγει Κύριος, ο εἶχεν ἐπὶ γλώττης ἀεί. Εστι μὲν οὖν ἐκ τούτων ἰδεῖν, ὅτι καὶ πολλοί τινες ἕτεροι τοὺς παρὰ Θεοῦ διακονητά - μενοι φαίνονται λόγους εργάζοντο δὲ παράδοξα καὶ αὐτοί, παρὰ Θεοῦ δὲ, καθάπερ εἴρηται, λαβόντες τὸ δύνασθαι. Καὶ γοῦν οἱ τοῦ Σωτῆρος μαθηταὶ πρὸς τοὺς ἀποθαυμάζοντας τὰ παρ' αὐτῶν γινόμενα λέ- γουσιν· ο "Ανδρες ἀδελφοὶ, τί ἡμῖν προσέχετε ως ἰδίᾳ δυνάμει καὶ εὐσεβείᾳ πεποιηκόσι τοῦ περιπα τεῖν τὸν χωλόν. Ἐξέστω τοιγαροῦν καὶ ἑκάστῳ τούτων τῇ τοῦ Κυρίου κεχρῆσθαι φωνῇ καὶ λέγειν· • Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ἡ ἐπειδὴ καὶ αὐτῶν, καθάπερ ήδη προείρηται, ἕκαστος καὶ λόγοις ἐχρήσατο θείοις, καὶ δυνάμεις πεποίηκε παρὰ Ο Θεοῦ τὸ δύνασθαι λαβών. Καὶ οὕτως οὐδὲν ἐξαίρετον ἐν Υἱῷ, ἀλλὰ ἔσται καὶ αὐτὸς τῶν πάντων εἷς, μάτην, ὡς ἔοικε χρηματίζων Υἱὸς, εἰ τὸ περιττὸν οὐ δὲν ἐν αὐτῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον, κρατήσει πάντως τὸ ἕτερον. ΑΛΛΟ. Εἰ πάσιν ἐξῆν τοῖς ἁγίοις ἢ καὶ ὅλως ἑτέρῳ τινὶ κτιστὴν ἔχοντι τὴν φύσιν εἰπεῖν, « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ο εἶπεν ἂν ὁ ἐπιστά- μενος τοῦτο Σωτήρ, εἴπερ ἦν ἀληθές· Κἀγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ δὲ ἐν ἐμοί ἐστιν· ἵνα φαίνηται διδάσκων, ὅτι καθάπερ ἐν ἑτέροις ἐστὶν, οὕτω καὶ ἐν ἐμοί· καὶ ὥσπερ ἄλλοι τινὲς ἐν αὐτῷ εἰσιν, οὗτοι καγώ. Νυνὶ δὲ προσλαβών οὐδένα τῶν ἄλλων, ἑαυτῷ δὲ μόνῳ προσὸν ἐπιστάμενος τοῦτο διὰ τὸ ἐκ τῆς Γ : S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. cititium est et extrinsecus adveniens, naturaliter ei a qui possidet, inesse non dicitur. Dicit vero Filius : Ego sum vita. » Non igitur quemadmodum nos in Deo vivificamur, ita etiam ipse vivit, et est; sed re vera naturaliter est quod seipsum esse dicit, hoc est vita, et naturaliter in Patre exsistens, unum cum eo identitate essentiæ, quæ est deitas. P ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Atqui seipsum in Patre esse ait et Patrem in se, quia neque sermo quo ad omnes ulebatur, neque opera propria ipsius erant, sed Patris qui ejuscemodi loqui jubebat, quique facultatem ei suppeditabat ad ejuscemodi operum impletionem. Solutio objectionis. ▸ Liceat ergo per vos, hæretici, etiam unicuique sanctorum hujusmodi vocem edere ; siquidem et ipsi sunt divinorum verborum ministri, et facultate de- super accepta admiranda opera fecerunt. Beatus enim David : « Audiam, inquit, quid loquatur in me Dominus Deus. sapientissimus ille Salomon : ‹ Verba, inquit, mea a Deo dicta sunt ". » Et beatus Moses Adelis verborum Dei minister fuit, et, ut semel dicam, unusquisque prophetarum non propriis suis verbis est usus, sed hac semper in ore habuerunt: C • llmec dicit Dominus. Ex his igitur satis liquet, multos etiam alios sermonem Dei administrasse, et miracula edidisse, nimirum a Deo, ut dictum est, facultate accepta. Idcirco et discipuli Servatoris ad eos qui ipsorum facta admirabantur, dicunt : « Viri fratres, quid nobis attenditis, quasi propria virtute et pietate id eficiamus, ut claudi ambulent ?, Liceat igitur etiam unicuique horum illo Domini dicto uti et dicere : « Ego in Patre, ct Pater in me;, cum et lii, ut antea dictum est, divinis verbis usi sint, et potestatem edendi miracula a Deo acceperint. Atque ita nihll eximium ac singulare erit in Fillo, sed erit veluti unus ex multis, frustra, ut apparet, se vocans Filium, si nihil excellens ei inest. Sed hoc absur- dum est contrarium igitur omnino verum erit. ALIUD. Si omnibus sanctis atque adeo cuivis alteri crea- tam naturam habenti licuisset licere : « Ego in Patrc, et Pater in me ", » certe Servator hoc non ignorans, si verum crat, dixisset: Ego quoque in Patre sum, et Pater quoque in me est, ut declararet quod, sicut Pater in aliis est, ita etiam in me : et quemadmodum alii in Patre sunt, ita et ego. Nunc vero neminem faliorum sibi ascisoens, sed sibi soli hoc inesse 'sciens, quia nimirum ex ipsa Patris essentia est, * Psal. LXXXIV, Joan. xiv, 11. 9. * Prov. 11, 1. το Δεΐ, 113, 12.

ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προελθών, ζωὴ κατὰ * φύσιν ἐστὶ, πάντα ζωογονῶν· οὐ κατὰ μετοχὴν ζωῆς • ζωογονούμενος ὥσπερ ἡμεῖς. Η γὰρ ἂν οὐκ ἂν εἴη κατὰ φύσιν ζωή. Τὸ γὰρ ἐπείσακτον καὶ ἔξωθεν προσπορισθέν, οὐκ ἂν νοοῖτο κατὰ φύσιν προσόν τῷ κεκτημένῳ. Λέγει δὲ ὁ Υἱός· « Εγώ εἰμι ἡ ζωή. Οὐκ ἄρα, καθάπερ ἡμεῖς ἐν Θεῷ ζωογονούμεθα, ταυτὸν δὴ καὶ αὐτὸς τὸν τρόπον ζῇ καὶ ἔστιν· ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὅπερ εἶναι φησίν ἑαυτὸν, τουτέστι, ζωήν, καὶ ὧν ἐν Πατρὶ φυσικῶς, ἔν τε ὑπάρχων ὡς πρὸς αὐτὸν διὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας, ἥτις ἐστὶν ἡ θεότης. Β Εt ΑΛΛΟ. . Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Ἑαυτὸν εἶναί φησιν ἐν Πατρὶ, καὶ ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα, διὰ τὸ μήτε τὸν λόγον, ὃν ἐποιεῖτο πρὸς ἅπαντας, μήτε μὴν τὰ ἔργα ἴδια αὐτοῦ εἶναι· ἀλλὰ τοῦ τὰ τοιαῦτα λαλεῖν ἐντειλαμένου Πατρὸς, καὶ τοῦ δεδωκότος τὴν δύναμιν εἰς τὴν τῶν ἔργων συμπλή ρωσιν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Οὐκοῦν ἐξέστω, καθ᾽ ὑμᾶς, ὦ αἱρετικοί, και ἑκάστῳ τῶν ἁγίων τὴν τοιαύτην ἀποφθέγγεσθαι φως νήν· ἐπεὶ καὶ αὐτοὶ θείων γεγόνασι ῥημάτων διά- κονοι, καὶ τὸ δύνασθαι λαβόντες ἄνωθεν, ἔργων πα ραδόξων γεγόνασι ποιηταί. Ὁ μὲν γὰρ μακάριος Δαβίδ, ο 'Ακούσομαι, φησί, τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ Κύ- ριος ὁ Θεός. » Ὁ δὲ σοφώτατος Σολομών· « Οἱ ἐμοὶ λόγοι είρηνται ὑπὸ Θεοῦ. » Καὶ Μωσῆς ὁ μακάριος τῶν τοῦ Θεοῦ ῥημάτων πιστὸς γέγονε διάκονος, καὶ ἀπαξαπλῶς ἔκαστος τῶν προφητῶν οὐ τοῖς ἰδίοις ἐκέχρητο λόγοις, ἀλλὰ, ο Τάδε λέγει Κύριος, ο εἶχεν ἐπὶ γλώττης ἀεί. Εστι μὲν οὖν ἐκ τούτων ἰδεῖν, ὅτι καὶ πολλοί τινες ἕτεροι τοὺς παρὰ Θεοῦ διακονητά - μενοι φαίνονται λόγους εργάζοντο δὲ παράδοξα καὶ αὐτοί, παρὰ Θεοῦ δὲ, καθάπερ εἴρηται, λαβόντες τὸ δύνασθαι. Καὶ γοῦν οἱ τοῦ Σωτῆρος μαθηταὶ πρὸς τοὺς ἀποθαυμάζοντας τὰ παρ' αὐτῶν γινόμενα λέ- γουσιν· ο "Ανδρες ἀδελφοὶ, τί ἡμῖν προσέχετε ως ἰδίᾳ δυνάμει καὶ εὐσεβείᾳ πεποιηκόσι τοῦ περιπα τεῖν τὸν χωλόν. Ἐξέστω τοιγαροῦν καὶ ἑκάστῳ τούτων τῇ τοῦ Κυρίου κεχρῆσθαι φωνῇ καὶ λέγειν· • Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ἡ ἐπειδὴ καὶ αὐτῶν, καθάπερ ήδη προείρηται, ἕκαστος καὶ λόγοις ἐχρήσατο θείοις, καὶ δυνάμεις πεποίηκε παρὰ Ο Θεοῦ τὸ δύνασθαι λαβών. Καὶ οὕτως οὐδὲν ἐξαίρετον ἐν Υἱῷ, ἀλλὰ ἔσται καὶ αὐτὸς τῶν πάντων εἷς, μάτην, ὡς ἔοικε χρηματίζων Υἱὸς, εἰ τὸ περιττὸν οὐ δὲν ἐν αὐτῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον, κρατήσει πάντως τὸ ἕτερον. ΑΛΛΟ. Εἰ πάσιν ἐξῆν τοῖς ἁγίοις ἢ καὶ ὅλως ἑτέρῳ τινὶ κτιστὴν ἔχοντι τὴν φύσιν εἰπεῖν, « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ο εἶπεν ἂν ὁ ἐπιστά- μενος τοῦτο Σωτήρ, εἴπερ ἦν ἀληθές· Κἀγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ δὲ ἐν ἐμοί ἐστιν· ἵνα φαίνηται διδάσκων, ὅτι καθάπερ ἐν ἑτέροις ἐστὶν, οὕτω καὶ ἐν ἐμοί· καὶ ὥσπερ ἄλλοι τινὲς ἐν αὐτῷ εἰσιν, οὗτοι καγώ. Νυνὶ δὲ προσλαβών οὐδένα τῶν ἄλλων, ἑαυτῷ δὲ μόνῳ προσὸν ἐπιστάμενος τοῦτο διὰ τὸ ἐκ τῆς Γ : S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. cititium est et extrinsecus adveniens, naturaliter ei a qui possidet, inesse non dicitur. Dicit vero Filius : Ego sum vita. » Non igitur quemadmodum nos in Deo vivificamur, ita etiam ipse vivit, et est; sed re vera naturaliter est quod seipsum esse dicit, hoc est vita, et naturaliter in Patre exsistens, unum cum eo identitate essentiæ, quæ est deitas. P ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Atqui seipsum in Patre esse ait et Patrem in se, quia neque sermo quo ad omnes ulebatur, neque opera propria ipsius erant, sed Patris qui ejuscemodi loqui jubebat, quique facultatem ei suppeditabat ad ejuscemodi operum impletionem. Solutio objectionis. ▸ Liceat ergo per vos, hæretici, etiam unicuique sanctorum hujusmodi vocem edere ; siquidem et ipsi sunt divinorum verborum ministri, et facultate de- super accepta admiranda opera fecerunt. Beatus enim David : « Audiam, inquit, quid loquatur in me Dominus Deus. sapientissimus ille Salomon : ‹ Verba, inquit, mea a Deo dicta sunt ". » Et beatus Moses Adelis verborum Dei minister fuit, et, ut semel dicam, unusquisque prophetarum non propriis suis verbis est usus, sed hac semper in ore habuerunt: C • llmec dicit Dominus. Ex his igitur satis liquet, multos etiam alios sermonem Dei administrasse, et miracula edidisse, nimirum a Deo, ut dictum est, facultate accepta. Idcirco et discipuli Servatoris ad eos qui ipsorum facta admirabantur, dicunt : « Viri fratres, quid nobis attenditis, quasi propria virtute et pietate id eficiamus, ut claudi ambulent ?, Liceat igitur etiam unicuique horum illo Domini dicto uti et dicere : « Ego in Patre, ct Pater in me;, cum et lii, ut antea dictum est, divinis verbis usi sint, et potestatem edendi miracula a Deo acceperint. Atque ita nihll eximium ac singulare erit in Fillo, sed erit veluti unus ex multis, frustra, ut apparet, se vocans Filium, si nihil excellens ei inest. Sed hoc absur- dum est contrarium igitur omnino verum erit. ALIUD. Si omnibus sanctis atque adeo cuivis alteri crea- tam naturam habenti licuisset licere : « Ego in Patrc, et Pater in me ", » certe Servator hoc non ignorans, si verum crat, dixisset: Ego quoque in Patre sum, et Pater quoque in me est, ut declararet quod, sicut Pater in aliis est, ita etiam in me : et quemadmodum alii in Patre sunt, ita et ego. Nunc vero neminem faliorum sibi ascisoens, sed sibi soli hoc inesse 'sciens, quia nimirum ex ipsa Patris essentia est, * Psal. LXXXIV, Joan. xiv, 11. 9. * Prov. 11, 1. το Δεΐ, 113, 12.

αιτίας εἶναι τοῦ Πατρός, μετά πολλής τινος τῆς ἐπι- οι τηρήσεως, ο Εγώ, φησίν, ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατήρ ἐν ἐμοί, οὐκ ἄρα κοινὸν ἔχει μετὰ πάντων τὸ ἀξίωμα, ἀλλ' ἰδιάζον καὶ ἐξαίρετον ὡς Υἱὸς, καὶ λό- γις, καὶ θεός. διδάσκον όπως χρὴ νοεῖν τὸ προκείμενον ῥητόν. Ὁ Υἱός ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ παθήσεται κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον. Ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προῆλθεν ὁ Υἱὸς, οὐ καθάπερ τὰ κτίσ αμπε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρελθών, ή εξωθέν παλιν τὴν τοῦ εἶναι σύστασιν ἔχων, ἀλλ' ἔστι τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας τὸ ἴδιον· ὥσπερ οὖν ἐκ φωτός ἐπαύγασμα, ἢ καὶ ἀπό τινος πηγῆς ἐκβαίνει ποτα- μές. Ἔστιν οὖν τοῖς ὁρῶσι τὸν Υἱόν, τὴν τοῦ Πατρὸς εὐσίαν δρον, καὶ τὸ τοῦ γεννήσαντος ἴδιον ἀπὸ τούτου Β Μεῖν. Ὅτιπερ ἐπειδὴ σύμπαν τὸ εἶναι τοῦ Υἱοῦ ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας πρόεισιν, οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ πάλιν ἐκ τῶν ἐναντίων, ὁ Πατήρ ἐστιν ἐν Υἱῷ, ἐπειδήπερ ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς φύσει, τοῦτο καὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν Θεὸς Λόγος. Φαίνεται δὲ καὶ ἔστιν ὁ Υἱῷ, ὥσπερ οὖν καὶ ἐν τῷ παρ' αὐτοῦ προελθόντι καυγάσματι ὁ ἥλιος, καὶ ἐν τῷ λόγῳ ὁ νοῦς, καὶ ἐν τῷ ποταμῷ ἡ τοῦτον ἀναβλύζουσα πηγή. Τὸ γὰρ Ενον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἐν Υἱῷ κείμενον, καὶ τῆς θεότητος, ἵν' οὕτως εἴπω, τὸ εἶδος δεικνύει εἶπον αὐτὸν ἐν αὐτῷ. Επιτηρῆσαι δὲ χρὴ καὶ ἀναγ- πώς εἰδέναι ότιπερ οὐ τῆς τυχούσης οικονομίας Έχετε τὴν τοιαύτην ὁ Σωτὴρ είρηκε φωνήν. Ἐπειδὴ γέρα την ταυτότητα τῆς φύσεως ἂν ἔχει πρὸς τὸν γεννήσαντα, δείξαι βουληθείς, εἶπεν, ε Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ εν έσμεν; ο ἵνα μή τις τὸν αὐτὸν εἶναι Πατέρα καὶ τῶν ἀπολάβη, μόνοις ονόμασι διαστελλομένους εἰς δυάδα, όντας δὲ οὐχ οὕτως ἐν ὑποστάσει, ἀναγ νείς ἐπεξηγούμενος ὅπερ εἴρηκε, καὶ σαφέστερον τοῖς ἀχρεωμένοις αὐτὸ καθιστῶν, ἐπιφέρει τὸ, « Εγώ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ο ἵνα διὰ μὲν τοῦ, τοῦτον ἐν ἐκείνῳ, κἀκεῖνον ἐν τούτῳ φαίνεσθαι, την ταυτότητα τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας τὴν ἑνό τητα δείξῃ· διὰ δὲ τοῦ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ εἶναι, μή ἔν τι ἂν ἐν ἀριθμῷ νοηθῇ, ὅ ποτὲ μὲν Πατήρ, ποτὲ δὲ Υἱὸς λέγεται · ἀλλ᾽ ὄντως ὑφεστῶτα Πατέρα, καὶ ἀφεστοτε Υἱὸν ἐναργέστερον ἀποδείξῃ. ΑΛΛΟ. Ο Πατήρ καὶ ὁ Υἱὸς ἐν μὲν εἰσι κατὰ φύσιν, δύο δὲ ἐν ἀριθμῷ, οὐχ ὡς ἑνός τινος εἰς δύο καταδιαιρε- θένας μέρη, ὡς εἶναι λοιπὸν τῆς πρὸς ἄλληλα και τωνίας τε καὶ σχέσεως ἀμέτοχα, οὔτε μὴν ὡς τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς διττοῖς ὀνόμασιν ἀποκαλουμένου, είναι ἐν μόνῃ προσηγορία φαίνηται τῆς δυάδος ή δύναμις· οὐδὲ ὡς τοῦ αὐτοῦ ποτὲ μὲν Πατρὸς, ποτὲ δὲ Υἱοῦ λεγομένου, τοῦτο γὰρ Σαβελλίου τὸ δόγμα, ἀλλ' εἰσὶ μὲν ἀριθμῷ δύο· ἔστι γὰρ ὁ Πατὴρ ἀεὶ Πατὴρ, οὐδέ πότε εἰς Υἱόν μεταποιούμενος· καὶ πάλιν, ὁ Υἱός οὐδέποτε εἰ; Πατέρα μεταβαλλόμενος. Οὕτω δὲ ὄντος τοῦ πράγματος, καὶ ἐν δυάδι κειμένου τοῦ ἀριθμοῦ, μία φύσις ἀμφοτέροις καὶ ἡ αὐτὴ θεότης, ἐοικότος ἐπὶ τοῦ γεννήματος τῷ γεγεννηκότι φυσικῶς. Εἰκὼν γάρ ἐστι, καὶ ἀπαύγασμα, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστά THESAURUS. A circumspecte dixit : « Ego in Patre, Pater in me. » Non igitur communem illam habet cum omnibus dignitatem, sed propriam sibi ae peculiarem ut Wi- lius, et Verbum, et Deus. 1110, ALIUD, docens quo pacto dictum istud præfatum intelligendum rit. Filius in Patre, et Pater in Filio esse hac ratione intelligitur. Filius ex essentia Patris processit, non, quemadmodum creaturæ, ex non esse ad esse tra- ductus, aut extrinsecus substitutus; sed est ipsa essentiæ Patris proprietas, sicut ex lumine splendor, aut ex aliquo fonte flumen promanat. Licet igitur lis qui Filium vident, Patris essentiam intueri, el genitoris proprietatem ex hoc cognoscere. Quia enim universum esse Filii ex essentia Patris procedit, ea C ratione est in Patre, et e contrario Pater est in filio, siquidem id quod ipse est natura, hoc etiam est Deus Verbum ex ipso procedens. Apparet antem et est in Filio quemadmodum sol in splendore quem emit- lit ex se, et sicut mens in sermone, et fons in fluvio qui ex se promanat. Proprietas enim essentia Patris in Filio site, et divinitatis, ut ita dicam, species, ipsum in eo esse omnibus ostendit. observandum au- tem est, et necessario sciendum, non vulgari consilio atque dispensatione bane vocem a Servatore pro- latam fuisse. Cum enim, identitatem naturæ quam habet cum Patre ostendere volens, dixit: ‹ Ego et Pater unum sumus, ne quis eumdem esse suspi- caretur Patrem, et Filium, solis tantum nominibus, non liypostasi in duralitatem personarum distinctos: necessario utiliterque expleans id quod dixit, et manifestius auditoribus faeiens, addit loe : « Ego in Patre, et Pater in me; ut per hoe, quod hic quidem in illo, ille vero in hoc appareat, identitatem doitatis et essentiæ unitatem demonstret; uolque per id quod alter in altero sit, non unum` numero esse intelligatur, quod aliquando Pater, aliquando Filius vocetur; sed vere atque hypostatice exsistere Patrem, vere etiam atque hypostatice exsistere Pilium manifestissime ostendat.. ALIUD. Pater et Filius unum quidem sunt secundum na- wram, duo vero numero; neque ita ac si unum aliquod in duas partes divideretur, ut a mutua inter se societate babitudineque sejungantur, neque rursus ita ut unum atque idem duobus nominibus τocetur, ut in una appellatione dualitatis virtus ap- pareal; neque ut idem aliquando Pater, aliquando Filius dicatur, hoc enim Sabellii dogmà est, sed ut sint dao numero ; nam Pater semper est Pater, nun- quam in Filium mutatus ; et Filius semper est Fi- lius, inquam in patrem mutatus. Cumque ita se res habeat, et sit numero dualitas personarum, una utrique est natura, eademque deitas, cum Filius semper sit similis ei qui naturaliter eum genuit. Est enim imago, et splendor, et character hypo-

αιτίας εἶναι τοῦ Πατρός, μετά πολλής τινος τῆς ἐπι- οι τηρήσεως, ο Εγώ, φησίν, ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατήρ ἐν ἐμοί, οὐκ ἄρα κοινὸν ἔχει μετὰ πάντων τὸ ἀξίωμα, ἀλλ' ἰδιάζον καὶ ἐξαίρετον ὡς Υἱὸς, καὶ λό- γις, καὶ θεός. διδάσκον όπως χρὴ νοεῖν τὸ προκείμενον ῥητόν. Ὁ Υἱός ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ παθήσεται κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον. Ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προῆλθεν ὁ Υἱὸς, οὐ καθάπερ τὰ κτίσ αμπε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρελθών, ή εξωθέν παλιν τὴν τοῦ εἶναι σύστασιν ἔχων, ἀλλ' ἔστι τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας τὸ ἴδιον· ὥσπερ οὖν ἐκ φωτός ἐπαύγασμα, ἢ καὶ ἀπό τινος πηγῆς ἐκβαίνει ποτα- μές. Ἔστιν οὖν τοῖς ὁρῶσι τὸν Υἱόν, τὴν τοῦ Πατρὸς εὐσίαν δρον, καὶ τὸ τοῦ γεννήσαντος ἴδιον ἀπὸ τούτου Β Μεῖν. Ὅτιπερ ἐπειδὴ σύμπαν τὸ εἶναι τοῦ Υἱοῦ ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας πρόεισιν, οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ πάλιν ἐκ τῶν ἐναντίων, ὁ Πατήρ ἐστιν ἐν Υἱῷ, ἐπειδήπερ ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς φύσει, τοῦτο καὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν Θεὸς Λόγος. Φαίνεται δὲ καὶ ἔστιν ὁ Υἱῷ, ὥσπερ οὖν καὶ ἐν τῷ παρ' αὐτοῦ προελθόντι καυγάσματι ὁ ἥλιος, καὶ ἐν τῷ λόγῳ ὁ νοῦς, καὶ ἐν τῷ ποταμῷ ἡ τοῦτον ἀναβλύζουσα πηγή. Τὸ γὰρ Ενον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἐν Υἱῷ κείμενον, καὶ τῆς θεότητος, ἵν' οὕτως εἴπω, τὸ εἶδος δεικνύει εἶπον αὐτὸν ἐν αὐτῷ. Επιτηρῆσαι δὲ χρὴ καὶ ἀναγ- πώς εἰδέναι ότιπερ οὐ τῆς τυχούσης οικονομίας Έχετε τὴν τοιαύτην ὁ Σωτὴρ είρηκε φωνήν. Ἐπειδὴ γέρα την ταυτότητα τῆς φύσεως ἂν ἔχει πρὸς τὸν γεννήσαντα, δείξαι βουληθείς, εἶπεν, ε Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ εν έσμεν; ο ἵνα μή τις τὸν αὐτὸν εἶναι Πατέρα καὶ τῶν ἀπολάβη, μόνοις ονόμασι διαστελλομένους εἰς δυάδα, όντας δὲ οὐχ οὕτως ἐν ὑποστάσει, ἀναγ νείς ἐπεξηγούμενος ὅπερ εἴρηκε, καὶ σαφέστερον τοῖς ἀχρεωμένοις αὐτὸ καθιστῶν, ἐπιφέρει τὸ, « Εγώ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ο ἵνα διὰ μὲν τοῦ, τοῦτον ἐν ἐκείνῳ, κἀκεῖνον ἐν τούτῳ φαίνεσθαι, την ταυτότητα τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας τὴν ἑνό τητα δείξῃ· διὰ δὲ τοῦ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ εἶναι, μή ἔν τι ἂν ἐν ἀριθμῷ νοηθῇ, ὅ ποτὲ μὲν Πατήρ, ποτὲ δὲ Υἱὸς λέγεται · ἀλλ᾽ ὄντως ὑφεστῶτα Πατέρα, καὶ ἀφεστοτε Υἱὸν ἐναργέστερον ἀποδείξῃ. ΑΛΛΟ. Ο Πατήρ καὶ ὁ Υἱὸς ἐν μὲν εἰσι κατὰ φύσιν, δύο δὲ ἐν ἀριθμῷ, οὐχ ὡς ἑνός τινος εἰς δύο καταδιαιρε- θένας μέρη, ὡς εἶναι λοιπὸν τῆς πρὸς ἄλληλα και τωνίας τε καὶ σχέσεως ἀμέτοχα, οὔτε μὴν ὡς τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς διττοῖς ὀνόμασιν ἀποκαλουμένου, είναι ἐν μόνῃ προσηγορία φαίνηται τῆς δυάδος ή δύναμις· οὐδὲ ὡς τοῦ αὐτοῦ ποτὲ μὲν Πατρὸς, ποτὲ δὲ Υἱοῦ λεγομένου, τοῦτο γὰρ Σαβελλίου τὸ δόγμα, ἀλλ' εἰσὶ μὲν ἀριθμῷ δύο· ἔστι γὰρ ὁ Πατὴρ ἀεὶ Πατὴρ, οὐδέ πότε εἰς Υἱόν μεταποιούμενος· καὶ πάλιν, ὁ Υἱός οὐδέποτε εἰ; Πατέρα μεταβαλλόμενος. Οὕτω δὲ ὄντος τοῦ πράγματος, καὶ ἐν δυάδι κειμένου τοῦ ἀριθμοῦ, μία φύσις ἀμφοτέροις καὶ ἡ αὐτὴ θεότης, ἐοικότος ἐπὶ τοῦ γεννήματος τῷ γεγεννηκότι φυσικῶς. Εἰκὼν γάρ ἐστι, καὶ ἀπαύγασμα, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστά THESAURUS. A circumspecte dixit : « Ego in Patre, Pater in me. » Non igitur communem illam habet cum omnibus dignitatem, sed propriam sibi ae peculiarem ut Wi- lius, et Verbum, et Deus. 1110, ALIUD, docens quo pacto dictum istud præfatum intelligendum rit. Filius in Patre, et Pater in Filio esse hac ratione intelligitur. Filius ex essentia Patris processit, non, quemadmodum creaturæ, ex non esse ad esse tra- ductus, aut extrinsecus substitutus; sed est ipsa essentiæ Patris proprietas, sicut ex lumine splendor, aut ex aliquo fonte flumen promanat. Licet igitur lis qui Filium vident, Patris essentiam intueri, el genitoris proprietatem ex hoc cognoscere. Quia enim universum esse Filii ex essentia Patris procedit, ea C ratione est in Patre, et e contrario Pater est in filio, siquidem id quod ipse est natura, hoc etiam est Deus Verbum ex ipso procedens. Apparet antem et est in Filio quemadmodum sol in splendore quem emit- lit ex se, et sicut mens in sermone, et fons in fluvio qui ex se promanat. Proprietas enim essentia Patris in Filio site, et divinitatis, ut ita dicam, species, ipsum in eo esse omnibus ostendit. observandum au- tem est, et necessario sciendum, non vulgari consilio atque dispensatione bane vocem a Servatore pro- latam fuisse. Cum enim, identitatem naturæ quam habet cum Patre ostendere volens, dixit: ‹ Ego et Pater unum sumus, ne quis eumdem esse suspi- caretur Patrem, et Filium, solis tantum nominibus, non liypostasi in duralitatem personarum distinctos: necessario utiliterque expleans id quod dixit, et manifestius auditoribus faeiens, addit loe : « Ego in Patre, et Pater in me; ut per hoe, quod hic quidem in illo, ille vero in hoc appareat, identitatem doitatis et essentiæ unitatem demonstret; uolque per id quod alter in altero sit, non unum` numero esse intelligatur, quod aliquando Pater, aliquando Filius vocetur; sed vere atque hypostatice exsistere Patrem, vere etiam atque hypostatice exsistere Pilium manifestissime ostendat.. ALIUD. Pater et Filius unum quidem sunt secundum na- wram, duo vero numero; neque ita ac si unum aliquod in duas partes divideretur, ut a mutua inter se societate babitudineque sejungantur, neque rursus ita ut unum atque idem duobus nominibus τocetur, ut in una appellatione dualitatis virtus ap- pareal; neque ut idem aliquando Pater, aliquando Filius dicatur, hoc enim Sabellii dogmà est, sed ut sint dao numero ; nam Pater semper est Pater, nun- quam in Filium mutatus ; et Filius semper est Fi- lius, inquam in patrem mutatus. Cumque ita se res habeat, et sit numero dualitas personarum, una utrique est natura, eademque deitas, cum Filius semper sit similis ei qui naturaliter eum genuit. Est enim imago, et splendor, et character hypo-

αιτίας εἶναι τοῦ Πατρός, μετά πολλής τινος τῆς ἐπι- οι τηρήσεως, ο Εγώ, φησίν, ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατήρ ἐν ἐμοί, οὐκ ἄρα κοινὸν ἔχει μετὰ πάντων τὸ ἀξίωμα, ἀλλ' ἰδιάζον καὶ ἐξαίρετον ὡς Υἱὸς, καὶ λό- γις, καὶ θεός. διδάσκον όπως χρὴ νοεῖν τὸ προκείμενον ῥητόν. Ὁ Υἱός ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ παθήσεται κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον. Ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προῆλθεν ὁ Υἱὸς, οὐ καθάπερ τὰ κτίσ αμπε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρελθών, ή εξωθέν παλιν τὴν τοῦ εἶναι σύστασιν ἔχων, ἀλλ' ἔστι τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας τὸ ἴδιον· ὥσπερ οὖν ἐκ φωτός ἐπαύγασμα, ἢ καὶ ἀπό τινος πηγῆς ἐκβαίνει ποτα- μές. Ἔστιν οὖν τοῖς ὁρῶσι τὸν Υἱόν, τὴν τοῦ Πατρὸς εὐσίαν δρον, καὶ τὸ τοῦ γεννήσαντος ἴδιον ἀπὸ τούτου Β Μεῖν. Ὅτιπερ ἐπειδὴ σύμπαν τὸ εἶναι τοῦ Υἱοῦ ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας πρόεισιν, οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ πάλιν ἐκ τῶν ἐναντίων, ὁ Πατήρ ἐστιν ἐν Υἱῷ, ἐπειδήπερ ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς φύσει, τοῦτο καὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν Θεὸς Λόγος. Φαίνεται δὲ καὶ ἔστιν ὁ Υἱῷ, ὥσπερ οὖν καὶ ἐν τῷ παρ' αὐτοῦ προελθόντι καυγάσματι ὁ ἥλιος, καὶ ἐν τῷ λόγῳ ὁ νοῦς, καὶ ἐν τῷ ποταμῷ ἡ τοῦτον ἀναβλύζουσα πηγή. Τὸ γὰρ Ενον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἐν Υἱῷ κείμενον, καὶ τῆς θεότητος, ἵν' οὕτως εἴπω, τὸ εἶδος δεικνύει εἶπον αὐτὸν ἐν αὐτῷ. Επιτηρῆσαι δὲ χρὴ καὶ ἀναγ- πώς εἰδέναι ότιπερ οὐ τῆς τυχούσης οικονομίας Έχετε τὴν τοιαύτην ὁ Σωτὴρ είρηκε φωνήν. Ἐπειδὴ γέρα την ταυτότητα τῆς φύσεως ἂν ἔχει πρὸς τὸν γεννήσαντα, δείξαι βουληθείς, εἶπεν, ε Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ εν έσμεν; ο ἵνα μή τις τὸν αὐτὸν εἶναι Πατέρα καὶ τῶν ἀπολάβη, μόνοις ονόμασι διαστελλομένους εἰς δυάδα, όντας δὲ οὐχ οὕτως ἐν ὑποστάσει, ἀναγ νείς ἐπεξηγούμενος ὅπερ εἴρηκε, καὶ σαφέστερον τοῖς ἀχρεωμένοις αὐτὸ καθιστῶν, ἐπιφέρει τὸ, « Εγώ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ο ἵνα διὰ μὲν τοῦ, τοῦτον ἐν ἐκείνῳ, κἀκεῖνον ἐν τούτῳ φαίνεσθαι, την ταυτότητα τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας τὴν ἑνό τητα δείξῃ· διὰ δὲ τοῦ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ εἶναι, μή ἔν τι ἂν ἐν ἀριθμῷ νοηθῇ, ὅ ποτὲ μὲν Πατήρ, ποτὲ δὲ Υἱὸς λέγεται · ἀλλ᾽ ὄντως ὑφεστῶτα Πατέρα, καὶ ἀφεστοτε Υἱὸν ἐναργέστερον ἀποδείξῃ. ΑΛΛΟ. Ο Πατήρ καὶ ὁ Υἱὸς ἐν μὲν εἰσι κατὰ φύσιν, δύο δὲ ἐν ἀριθμῷ, οὐχ ὡς ἑνός τινος εἰς δύο καταδιαιρε- θένας μέρη, ὡς εἶναι λοιπὸν τῆς πρὸς ἄλληλα και τωνίας τε καὶ σχέσεως ἀμέτοχα, οὔτε μὴν ὡς τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς διττοῖς ὀνόμασιν ἀποκαλουμένου, είναι ἐν μόνῃ προσηγορία φαίνηται τῆς δυάδος ή δύναμις· οὐδὲ ὡς τοῦ αὐτοῦ ποτὲ μὲν Πατρὸς, ποτὲ δὲ Υἱοῦ λεγομένου, τοῦτο γὰρ Σαβελλίου τὸ δόγμα, ἀλλ' εἰσὶ μὲν ἀριθμῷ δύο· ἔστι γὰρ ὁ Πατὴρ ἀεὶ Πατὴρ, οὐδέ πότε εἰς Υἱόν μεταποιούμενος· καὶ πάλιν, ὁ Υἱός οὐδέποτε εἰ; Πατέρα μεταβαλλόμενος. Οὕτω δὲ ὄντος τοῦ πράγματος, καὶ ἐν δυάδι κειμένου τοῦ ἀριθμοῦ, μία φύσις ἀμφοτέροις καὶ ἡ αὐτὴ θεότης, ἐοικότος ἐπὶ τοῦ γεννήματος τῷ γεγεννηκότι φυσικῶς. Εἰκὼν γάρ ἐστι, καὶ ἀπαύγασμα, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστά THESAURUS. A circumspecte dixit : « Ego in Patre, Pater in me. » Non igitur communem illam habet cum omnibus dignitatem, sed propriam sibi ae peculiarem ut Wi- lius, et Verbum, et Deus. 1110, ALIUD, docens quo pacto dictum istud præfatum intelligendum rit. Filius in Patre, et Pater in Filio esse hac ratione intelligitur. Filius ex essentia Patris processit, non, quemadmodum creaturæ, ex non esse ad esse tra- ductus, aut extrinsecus substitutus; sed est ipsa essentiæ Patris proprietas, sicut ex lumine splendor, aut ex aliquo fonte flumen promanat. Licet igitur lis qui Filium vident, Patris essentiam intueri, el genitoris proprietatem ex hoc cognoscere. Quia enim universum esse Filii ex essentia Patris procedit, ea C ratione est in Patre, et e contrario Pater est in filio, siquidem id quod ipse est natura, hoc etiam est Deus Verbum ex ipso procedens. Apparet antem et est in Filio quemadmodum sol in splendore quem emit- lit ex se, et sicut mens in sermone, et fons in fluvio qui ex se promanat. Proprietas enim essentia Patris in Filio site, et divinitatis, ut ita dicam, species, ipsum in eo esse omnibus ostendit. observandum au- tem est, et necessario sciendum, non vulgari consilio atque dispensatione bane vocem a Servatore pro- latam fuisse. Cum enim, identitatem naturæ quam habet cum Patre ostendere volens, dixit: ‹ Ego et Pater unum sumus, ne quis eumdem esse suspi- caretur Patrem, et Filium, solis tantum nominibus, non liypostasi in duralitatem personarum distinctos: necessario utiliterque expleans id quod dixit, et manifestius auditoribus faeiens, addit loe : « Ego in Patre, et Pater in me; ut per hoe, quod hic quidem in illo, ille vero in hoc appareat, identitatem doitatis et essentiæ unitatem demonstret; uolque per id quod alter in altero sit, non unum` numero esse intelligatur, quod aliquando Pater, aliquando Filius vocetur; sed vere atque hypostatice exsistere Patrem, vere etiam atque hypostatice exsistere Pilium manifestissime ostendat.. ALIUD. Pater et Filius unum quidem sunt secundum na- wram, duo vero numero; neque ita ac si unum aliquod in duas partes divideretur, ut a mutua inter se societate babitudineque sejungantur, neque rursus ita ut unum atque idem duobus nominibus τocetur, ut in una appellatione dualitatis virtus ap- pareal; neque ut idem aliquando Pater, aliquando Filius dicatur, hoc enim Sabellii dogmà est, sed ut sint dao numero ; nam Pater semper est Pater, nun- quam in Filium mutatus ; et Filius semper est Fi- lius, inquam in patrem mutatus. Cumque ita se res habeat, et sit numero dualitas personarum, una utrique est natura, eademque deitas, cum Filius semper sit similis ei qui naturaliter eum genuit. Est enim imago, et splendor, et character hypo-

αιτίας εἶναι τοῦ Πατρός, μετά πολλής τινος τῆς ἐπι- οι τηρήσεως, ο Εγώ, φησίν, ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατήρ ἐν ἐμοί, οὐκ ἄρα κοινὸν ἔχει μετὰ πάντων τὸ ἀξίωμα, ἀλλ' ἰδιάζον καὶ ἐξαίρετον ὡς Υἱὸς, καὶ λό- γις, καὶ θεός. διδάσκον όπως χρὴ νοεῖν τὸ προκείμενον ῥητόν. Ὁ Υἱός ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ παθήσεται κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον. Ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προῆλθεν ὁ Υἱὸς, οὐ καθάπερ τὰ κτίσ αμπε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρελθών, ή εξωθέν παλιν τὴν τοῦ εἶναι σύστασιν ἔχων, ἀλλ' ἔστι τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας τὸ ἴδιον· ὥσπερ οὖν ἐκ φωτός ἐπαύγασμα, ἢ καὶ ἀπό τινος πηγῆς ἐκβαίνει ποτα- μές. Ἔστιν οὖν τοῖς ὁρῶσι τὸν Υἱόν, τὴν τοῦ Πατρὸς εὐσίαν δρον, καὶ τὸ τοῦ γεννήσαντος ἴδιον ἀπὸ τούτου Β Μεῖν. Ὅτιπερ ἐπειδὴ σύμπαν τὸ εἶναι τοῦ Υἱοῦ ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας πρόεισιν, οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ πάλιν ἐκ τῶν ἐναντίων, ὁ Πατήρ ἐστιν ἐν Υἱῷ, ἐπειδήπερ ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς φύσει, τοῦτο καὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν Θεὸς Λόγος. Φαίνεται δὲ καὶ ἔστιν ὁ Υἱῷ, ὥσπερ οὖν καὶ ἐν τῷ παρ' αὐτοῦ προελθόντι καυγάσματι ὁ ἥλιος, καὶ ἐν τῷ λόγῳ ὁ νοῦς, καὶ ἐν τῷ ποταμῷ ἡ τοῦτον ἀναβλύζουσα πηγή. Τὸ γὰρ Ενον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἐν Υἱῷ κείμενον, καὶ τῆς θεότητος, ἵν' οὕτως εἴπω, τὸ εἶδος δεικνύει εἶπον αὐτὸν ἐν αὐτῷ. Επιτηρῆσαι δὲ χρὴ καὶ ἀναγ- πώς εἰδέναι ότιπερ οὐ τῆς τυχούσης οικονομίας Έχετε τὴν τοιαύτην ὁ Σωτὴρ είρηκε φωνήν. Ἐπειδὴ γέρα την ταυτότητα τῆς φύσεως ἂν ἔχει πρὸς τὸν γεννήσαντα, δείξαι βουληθείς, εἶπεν, ε Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ εν έσμεν; ο ἵνα μή τις τὸν αὐτὸν εἶναι Πατέρα καὶ τῶν ἀπολάβη, μόνοις ονόμασι διαστελλομένους εἰς δυάδα, όντας δὲ οὐχ οὕτως ἐν ὑποστάσει, ἀναγ νείς ἐπεξηγούμενος ὅπερ εἴρηκε, καὶ σαφέστερον τοῖς ἀχρεωμένοις αὐτὸ καθιστῶν, ἐπιφέρει τὸ, « Εγώ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ο ἵνα διὰ μὲν τοῦ, τοῦτον ἐν ἐκείνῳ, κἀκεῖνον ἐν τούτῳ φαίνεσθαι, την ταυτότητα τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας τὴν ἑνό τητα δείξῃ· διὰ δὲ τοῦ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ εἶναι, μή ἔν τι ἂν ἐν ἀριθμῷ νοηθῇ, ὅ ποτὲ μὲν Πατήρ, ποτὲ δὲ Υἱὸς λέγεται · ἀλλ᾽ ὄντως ὑφεστῶτα Πατέρα, καὶ ἀφεστοτε Υἱὸν ἐναργέστερον ἀποδείξῃ. ΑΛΛΟ. Ο Πατήρ καὶ ὁ Υἱὸς ἐν μὲν εἰσι κατὰ φύσιν, δύο δὲ ἐν ἀριθμῷ, οὐχ ὡς ἑνός τινος εἰς δύο καταδιαιρε- θένας μέρη, ὡς εἶναι λοιπὸν τῆς πρὸς ἄλληλα και τωνίας τε καὶ σχέσεως ἀμέτοχα, οὔτε μὴν ὡς τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς διττοῖς ὀνόμασιν ἀποκαλουμένου, είναι ἐν μόνῃ προσηγορία φαίνηται τῆς δυάδος ή δύναμις· οὐδὲ ὡς τοῦ αὐτοῦ ποτὲ μὲν Πατρὸς, ποτὲ δὲ Υἱοῦ λεγομένου, τοῦτο γὰρ Σαβελλίου τὸ δόγμα, ἀλλ' εἰσὶ μὲν ἀριθμῷ δύο· ἔστι γὰρ ὁ Πατὴρ ἀεὶ Πατὴρ, οὐδέ πότε εἰς Υἱόν μεταποιούμενος· καὶ πάλιν, ὁ Υἱός οὐδέποτε εἰ; Πατέρα μεταβαλλόμενος. Οὕτω δὲ ὄντος τοῦ πράγματος, καὶ ἐν δυάδι κειμένου τοῦ ἀριθμοῦ, μία φύσις ἀμφοτέροις καὶ ἡ αὐτὴ θεότης, ἐοικότος ἐπὶ τοῦ γεννήματος τῷ γεγεννηκότι φυσικῶς. Εἰκὼν γάρ ἐστι, καὶ ἀπαύγασμα, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστά THESAURUS. A circumspecte dixit : « Ego in Patre, Pater in me. » Non igitur communem illam habet cum omnibus dignitatem, sed propriam sibi ae peculiarem ut Wi- lius, et Verbum, et Deus. 1110, ALIUD, docens quo pacto dictum istud præfatum intelligendum rit. Filius in Patre, et Pater in Filio esse hac ratione intelligitur. Filius ex essentia Patris processit, non, quemadmodum creaturæ, ex non esse ad esse tra- ductus, aut extrinsecus substitutus; sed est ipsa essentiæ Patris proprietas, sicut ex lumine splendor, aut ex aliquo fonte flumen promanat. Licet igitur lis qui Filium vident, Patris essentiam intueri, el genitoris proprietatem ex hoc cognoscere. Quia enim universum esse Filii ex essentia Patris procedit, ea C ratione est in Patre, et e contrario Pater est in filio, siquidem id quod ipse est natura, hoc etiam est Deus Verbum ex ipso procedens. Apparet antem et est in Filio quemadmodum sol in splendore quem emit- lit ex se, et sicut mens in sermone, et fons in fluvio qui ex se promanat. Proprietas enim essentia Patris in Filio site, et divinitatis, ut ita dicam, species, ipsum in eo esse omnibus ostendit. observandum au- tem est, et necessario sciendum, non vulgari consilio atque dispensatione bane vocem a Servatore pro- latam fuisse. Cum enim, identitatem naturæ quam habet cum Patre ostendere volens, dixit: ‹ Ego et Pater unum sumus, ne quis eumdem esse suspi- caretur Patrem, et Filium, solis tantum nominibus, non liypostasi in duralitatem personarum distinctos: necessario utiliterque expleans id quod dixit, et manifestius auditoribus faeiens, addit loe : « Ego in Patre, et Pater in me; ut per hoe, quod hic quidem in illo, ille vero in hoc appareat, identitatem doitatis et essentiæ unitatem demonstret; uolque per id quod alter in altero sit, non unum` numero esse intelligatur, quod aliquando Pater, aliquando Filius vocetur; sed vere atque hypostatice exsistere Patrem, vere etiam atque hypostatice exsistere Pilium manifestissime ostendat.. ALIUD. Pater et Filius unum quidem sunt secundum na- wram, duo vero numero; neque ita ac si unum aliquod in duas partes divideretur, ut a mutua inter se societate babitudineque sejungantur, neque rursus ita ut unum atque idem duobus nominibus τocetur, ut in una appellatione dualitatis virtus ap- pareal; neque ut idem aliquando Pater, aliquando Filius dicatur, hoc enim Sabellii dogmà est, sed ut sint dao numero ; nam Pater semper est Pater, nun- quam in Filium mutatus ; et Filius semper est Fi- lius, inquam in patrem mutatus. Cumque ita se res habeat, et sit numero dualitas personarum, una utrique est natura, eademque deitas, cum Filius semper sit similis ei qui naturaliter eum genuit. Est enim imago, et splendor, et character hypo-

σεως τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὁ Υἱός. Οὕτω γὰρ ἕνα Β Ει φαμὲν εἶναι Θεὸν διὰ τὴν ταυτότητα τῆς φύσεως Παρ τρὸς πρὸς Υἱὸν, καὶ Υἱοῦ πρὸς Πατέρα. ΑΛΛΟ. Ὥσπερ τὸ ἐκ τοῦ ἡλίου πεμπόμενον απαύγασμα οὐκ ἄν τις εἴποι κατὰ φύσιν ἕτερον εἶναι φῶς παρ' ἐκεῖνον, ἢ κατὰ μετουσίαν τινὰ καὶ σχέσιν τὴν ἐξ αὐτοῦ τοιοῦτο γίνεσθαι, ἀλλ᾽ ὄντως φύσει προϊόν ἐξ αὐτοῦ, καὶ δύο μὲν ταῦτα φώτα κατ' ἐπίνοιαν ὁρᾶται, ἓν δέ εἰσι κατὰ φύσιν· οὕτως οὐκ ἄν τις εὐλόγως, εξ καὶ εἰς δυάδα τέμνοιτο Πατρός τε καὶ Υἱοῦ ὁ ἀρι θμός, ἕτερόν τι παρὰ τὸν Πατέρα ἐρεῖ τὸν Υἱὸν, ὅσον εἰς τὴν θεότητα καὶ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας. Αλλ' ὥσπερ ὁ ἥλιος ἐν τῷ ἀπαυγάσματί ἐστι τῷ ἐξ αὐτοῦ προελθόντι, καὶ τὸ ἀπαύγασμα ἐν τῷ ἡλίῳ ἀφ᾽ οὗ καὶ ἐξῆλθεν, οὕτως ἐστὶ Πατὴρ ἐν Υἱῷ, καὶ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, ἀριθμῷ μὲν εἰς δυάδα τεμνόμενοι, καὶ ὄντες οὕτως ἐν ὑποστάσει, τῇ δὲ ταυτότητι τῆς φύσεως εἰς μίαν σφιγγόμενοι θεότητα. ΑΛΛΟ. Εἴ τις ἀκριβῶς ἐξετάσαι τὴν θείαν Γραφήν, εύ ρήσει τοσούτοις ὀνόμασιν ἀποκαλούμενον τὸν Υἱόν, ὅσοισπερ ἂν ἴδοι καὶ τὸν Πατέρα, δίχα μόνον τοῦ λέ- γεσθαι Πατέρα· καὶ πάλιν ἐπὶ Πατρὸς τὴν ἴσην ἀν τιστροφήν, τοσούτοις ὀνόμασιν ἀποκαλούμενον αὐτὸν, ὅσοις καὶ ὁ Υἱὸς, δίχα μόνον τοῦ λέγεσθαι Υιόν. Ηξει δὲ ἡμῖν καὶ δι' ἐναργῶν ἀποδείξεων ὁ λόγος. Παντο κράτωρ ὁ Πατὴρ, φέρεται καὶ ἐφ' Υἱοῦ· « Τάδε λέγει ὁ ἦν, ὁ ἐρχόμενος, ὁ παντοκράτωρ. ο Κύριος ὁ Πα τήρ, καὶ ο Εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. » Φῶς ὁ Πατὴρ, λέγει καὶ ὁ Υἱός· Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου. » Ο Πατὴρ ἀφίησιν ἁμαρτίας· ποιεῖ τοῦτο καὶ ὁ Υἱός· ο Ἵνα γάρ, φησίν, εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρ τίας. » Επειδή τοίνυν πάντα πρόσεστι τῷ Υἱῷ ὅσα καὶ ἐν τῷ Πατρὶ, ἀληθεύων λέγει· « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι. ο Καὶ πάλιν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα τους λόγους ποιούμενος φάσκει· . Τὰ ἐμπ πάντα σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά. Εἰ τοίνυν ὅσα πρός εστι τῷ Πατρί, ταῦτα καὶ τῷ Υἱῷ· καὶ πάλιν, ὅσα πρόσεστι τῷ Υἱῷ, ταῦτα καὶ τῷ Πατρὶ, οὐ ψεύδεται λέγων· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ο τῆς τῶν προσόντων ταυτότητος ἐν τῇ δυάδι φαινο μένης ἀπαραλλάκτως. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, ἴδιον ἂν εἴη γέννημα τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός· οὐ γὰρ ἂν ἐφό ρεσε κατὰ φύσιν τὰ τοῦ γεννήσαντος, οὐκ ἂν ἐξ αὐ τοῦ, οὐδ' αὖ προσῆν τῷ Πατρὶ τὰ τοῦ γεννήματος, σὲ μὴ τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἴδιον ὑπῆρχε τὸ γεννηθέν. "Αλλως ὡς ἐξ ὑποδείγματος. "Ωσπερ ἂν εἴ τις εἰς εἰκόνα διαγεγραμμένην ἄριστα βλέποι, καὶ ἀποθαυμάζοι μὲν τὸ τοῦ βασιλέως σχῆμα, καὶ ὅσαπερ ἐν ἐκείνῳ φαίνεται, ταῦτα καὶ ἐν τῇ γραφῇ δυνάμενός τε καὶ ἔχων ὁρᾷν, εἰς ἐπιθυμίαν ἔλθοι τοῦ καὶ αὐτὸν ἰδεῖν τὸν βασιλέα· εἴποι δ' ἂν εἰκότως πρὸς αὐτὸν ἡ γραφή· Ο ἑωρακώς ἐμὲ, επ ρακε τὴν βασιλέα, καὶ πάλιν· Ἐγὼ καὶ ὁ βασιλεὺς S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. staseus essentia Patris Filius. Nam hac ratione unum A dieimus esse Deum, ob identitatem naturæ Patris cum Filio, et Filii cum Patre. ALIUD. Quemadmoduni nemo dixerit splendorem quem sol ex se emittit, aliud et diversum natura lumen ab illo esse, neque participatione quadam atque habi- tudine ex ipso sole illud fieri judicabit, sed na- turaliter ex ipso emitti; et duo quidem lumina esse ratione percipiet, unum tamen natura : ita etiam nemo recte censuerit, tametsi Pater et Filius sint numero duo, diversum esse Filium a Patre ratione deitatis et identitatis essentie. Sed sicut sol est in plendore quem ex se emittit, et splendor in sole a quo exit : ita etiam Pater in Filio, et Filius in Patre; numero quidem in duas personas distincti, atque ita bypostatice exsistentes, identitate vero naturæ in unam deitatein redacti, ALIUD. C Si quis divinam Scripturam accurate perscrutetur, inveniet iisdem nominibus vocatum Filium, quibus et Pater, excepto quod non dicatur Pater; idque vice versa Patrem comperiet iisdem nominibus vo- cari Patrem, quibus Filius, eo excepto quod nọn dicatur Filius : quod quidem manifestis exemplis probari potest. Omnipotens Pater, dicitur et de Filio : • Hæc dicit qui erat, qui venturus est, omnipotens **. › Dominus Pater; et Unus Dominus Jesus Christus.» Lumen Pater : dicit et Filius : « Ego sum lux mun- di ". » Pater remittit peccata : remittit et Filius : ‹ Ut sciatis enim, inquit, quod Filius hominis habet potestatein in terra remittendi peccata • Quoniam igitur omnia insunt Filio, quæ Palri, vere dicit : ‹ Omnia quæ habet Pater, mea sunt ". • rursus ad Patrem suum loquens, dicit: Omnia mea sunt tua, et tua sunt mea **. » Si ergo omnia quæ insunt Patri, insunt et Filio, et e contrario, quæcunque insunt Filio, insunt et Patri, non menti- tur cum dicit: ‹ Ego in Patre, et Pater in me, › cuin eorum quæ insunt identitas in dualitate perso- narum absque ulla differentia appareat. Quod cum verum omnino sit; proprium certe genimen Patris cst Filius: neque enim gestavit secundum naturam ea quæ Genitoris sunt, nisi ex ipso est; neque insunt D Patri ea quæ Filii sunt, nisi id quod genitum est, proprium essentiæ suæ esset. ALIUD, per exemplum. Quemadmodum, si quis imaginem optime depi- ctam videat atque admiretur, regis item vultum et quæcunque in illo cernuntur intueri in tabella possit, cupiditas illum incessat regem ipsum videndi : at labella merito illi dicere possit : Vidisti me, vidisti el regem ; et rursum : Ego el rex unum sumus, ¡ quantum ad perfectam similitudinem attinet; et rur- · Apoc. IV, 9. et Joan, vult, 12. ss Luc. V, 24. Joan. xvi, 15. Joan. xvi, 10.

σεως τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὁ Υἱός. Οὕτω γὰρ ἕνα Β Ει φαμὲν εἶναι Θεὸν διὰ τὴν ταυτότητα τῆς φύσεως Παρ τρὸς πρὸς Υἱὸν, καὶ Υἱοῦ πρὸς Πατέρα. ΑΛΛΟ. Ὥσπερ τὸ ἐκ τοῦ ἡλίου πεμπόμενον απαύγασμα οὐκ ἄν τις εἴποι κατὰ φύσιν ἕτερον εἶναι φῶς παρ' ἐκεῖνον, ἢ κατὰ μετουσίαν τινὰ καὶ σχέσιν τὴν ἐξ αὐτοῦ τοιοῦτο γίνεσθαι, ἀλλ᾽ ὄντως φύσει προϊόν ἐξ αὐτοῦ, καὶ δύο μὲν ταῦτα φώτα κατ' ἐπίνοιαν ὁρᾶται, ἓν δέ εἰσι κατὰ φύσιν· οὕτως οὐκ ἄν τις εὐλόγως, εξ καὶ εἰς δυάδα τέμνοιτο Πατρός τε καὶ Υἱοῦ ὁ ἀρι θμός, ἕτερόν τι παρὰ τὸν Πατέρα ἐρεῖ τὸν Υἱὸν, ὅσον εἰς τὴν θεότητα καὶ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας. Αλλ' ὥσπερ ὁ ἥλιος ἐν τῷ ἀπαυγάσματί ἐστι τῷ ἐξ αὐτοῦ προελθόντι, καὶ τὸ ἀπαύγασμα ἐν τῷ ἡλίῳ ἀφ᾽ οὗ καὶ ἐξῆλθεν, οὕτως ἐστὶ Πατὴρ ἐν Υἱῷ, καὶ Υἱὸς ἐν Πατρὶ, ἀριθμῷ μὲν εἰς δυάδα τεμνόμενοι, καὶ ὄντες οὕτως ἐν ὑποστάσει, τῇ δὲ ταυτότητι τῆς φύσεως εἰς μίαν σφιγγόμενοι θεότητα. ΑΛΛΟ. Εἴ τις ἀκριβῶς ἐξετάσαι τὴν θείαν Γραφήν, εύ ρήσει τοσούτοις ὀνόμασιν ἀποκαλούμενον τὸν Υἱόν, ὅσοισπερ ἂν ἴδοι καὶ τὸν Πατέρα, δίχα μόνον τοῦ λέ- γεσθαι Πατέρα· καὶ πάλιν ἐπὶ Πατρὸς τὴν ἴσην ἀν τιστροφήν, τοσούτοις ὀνόμασιν ἀποκαλούμενον αὐτὸν, ὅσοις καὶ ὁ Υἱὸς, δίχα μόνον τοῦ λέγεσθαι Υιόν. Ηξει δὲ ἡμῖν καὶ δι' ἐναργῶν ἀποδείξεων ὁ λόγος. Παντο κράτωρ ὁ Πατὴρ, φέρεται καὶ ἐφ' Υἱοῦ· « Τάδε λέγει ὁ ἦν, ὁ ἐρχόμενος, ὁ παντοκράτωρ. ο Κύριος ὁ Πα τήρ, καὶ ο Εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. » Φῶς ὁ Πατὴρ, λέγει καὶ ὁ Υἱός· Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου. » Ο Πατὴρ ἀφίησιν ἁμαρτίας· ποιεῖ τοῦτο καὶ ὁ Υἱός· ο Ἵνα γάρ, φησίν, εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρ τίας. » Επειδή τοίνυν πάντα πρόσεστι τῷ Υἱῷ ὅσα καὶ ἐν τῷ Πατρὶ, ἀληθεύων λέγει· « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι. ο Καὶ πάλιν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα τους λόγους ποιούμενος φάσκει· . Τὰ ἐμπ πάντα σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά. Εἰ τοίνυν ὅσα πρός εστι τῷ Πατρί, ταῦτα καὶ τῷ Υἱῷ· καὶ πάλιν, ὅσα πρόσεστι τῷ Υἱῷ, ταῦτα καὶ τῷ Πατρὶ, οὐ ψεύδεται λέγων· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ο τῆς τῶν προσόντων ταυτότητος ἐν τῇ δυάδι φαινο μένης ἀπαραλλάκτως. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, ἴδιον ἂν εἴη γέννημα τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός· οὐ γὰρ ἂν ἐφό ρεσε κατὰ φύσιν τὰ τοῦ γεννήσαντος, οὐκ ἂν ἐξ αὐ τοῦ, οὐδ' αὖ προσῆν τῷ Πατρὶ τὰ τοῦ γεννήματος, σὲ μὴ τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἴδιον ὑπῆρχε τὸ γεννηθέν. "Αλλως ὡς ἐξ ὑποδείγματος. "Ωσπερ ἂν εἴ τις εἰς εἰκόνα διαγεγραμμένην ἄριστα βλέποι, καὶ ἀποθαυμάζοι μὲν τὸ τοῦ βασιλέως σχῆμα, καὶ ὅσαπερ ἐν ἐκείνῳ φαίνεται, ταῦτα καὶ ἐν τῇ γραφῇ δυνάμενός τε καὶ ἔχων ὁρᾷν, εἰς ἐπιθυμίαν ἔλθοι τοῦ καὶ αὐτὸν ἰδεῖν τὸν βασιλέα· εἴποι δ' ἂν εἰκότως πρὸς αὐτὸν ἡ γραφή· Ο ἑωρακώς ἐμὲ, επ ρακε τὴν βασιλέα, καὶ πάλιν· Ἐγὼ καὶ ὁ βασιλεὺς S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. staseus essentia Patris Filius. Nam hac ratione unum A dieimus esse Deum, ob identitatem naturæ Patris cum Filio, et Filii cum Patre. ALIUD. Quemadmoduni nemo dixerit splendorem quem sol ex se emittit, aliud et diversum natura lumen ab illo esse, neque participatione quadam atque habi- tudine ex ipso sole illud fieri judicabit, sed na- turaliter ex ipso emitti; et duo quidem lumina esse ratione percipiet, unum tamen natura : ita etiam nemo recte censuerit, tametsi Pater et Filius sint numero duo, diversum esse Filium a Patre ratione deitatis et identitatis essentie. Sed sicut sol est in plendore quem ex se emittit, et splendor in sole a quo exit : ita etiam Pater in Filio, et Filius in Patre; numero quidem in duas personas distincti, atque ita bypostatice exsistentes, identitate vero naturæ in unam deitatein redacti, ALIUD. C Si quis divinam Scripturam accurate perscrutetur, inveniet iisdem nominibus vocatum Filium, quibus et Pater, excepto quod non dicatur Pater; idque vice versa Patrem comperiet iisdem nominibus vo- cari Patrem, quibus Filius, eo excepto quod nọn dicatur Filius : quod quidem manifestis exemplis probari potest. Omnipotens Pater, dicitur et de Filio : • Hæc dicit qui erat, qui venturus est, omnipotens **. › Dominus Pater; et Unus Dominus Jesus Christus.» Lumen Pater : dicit et Filius : « Ego sum lux mun- di ". » Pater remittit peccata : remittit et Filius : ‹ Ut sciatis enim, inquit, quod Filius hominis habet potestatein in terra remittendi peccata • Quoniam igitur omnia insunt Filio, quæ Palri, vere dicit : ‹ Omnia quæ habet Pater, mea sunt ". • rursus ad Patrem suum loquens, dicit: Omnia mea sunt tua, et tua sunt mea **. » Si ergo omnia quæ insunt Patri, insunt et Filio, et e contrario, quæcunque insunt Filio, insunt et Patri, non menti- tur cum dicit: ‹ Ego in Patre, et Pater in me, › cuin eorum quæ insunt identitas in dualitate perso- narum absque ulla differentia appareat. Quod cum verum omnino sit; proprium certe genimen Patris cst Filius: neque enim gestavit secundum naturam ea quæ Genitoris sunt, nisi ex ipso est; neque insunt D Patri ea quæ Filii sunt, nisi id quod genitum est, proprium essentiæ suæ esset. ALIUD, per exemplum. Quemadmodum, si quis imaginem optime depi- ctam videat atque admiretur, regis item vultum et quæcunque in illo cernuntur intueri in tabella possit, cupiditas illum incessat regem ipsum videndi : at labella merito illi dicere possit : Vidisti me, vidisti el regem ; et rursum : Ego el rex unum sumus, ¡ quantum ad perfectam similitudinem attinet; et rur- · Apoc. IV, 9. et Joan, vult, 12. ss Luc. V, 24. Joan. xvi, 15. Joan. xvi, 10.

ἐν ἐσμεν, ὅσον εἰς ὁμοιότητα καὶ ἀκριβεστάτην ἐμ- φέρειαν, καὶ πάλιν· Ἐγὼ ἐν τῷ βασιλεῖ, καὶ ὁ βα- σιλεὺς ἐν ἐμοὶ, κατὰ τὸ τῆς μορφῆς σχῆμα (τὸ γὰρ εἶδος τὸ ἐκείνου πάντως φορεῖ ἡ γραφὴ, καὶ τὸ τῆς γραφῆς εἶδος ἐν ἐκείνῳ πάντως σώζεται)· οὕτως ἐστὶ καὶ ὁ Υἱὸς λέγων· . Ο έωρακώς ἐμέ, ἑώρακε τὸν Πατέρα. Κἀγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. » Τὸ γὰρ ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἀπαραλλάκτως ἔχων ὁ Υἱός, είν χών ἔστι τοῦ Πατρὸς ἀκριβὴς, καὶ μορφὴ τοῦ γεν- νήσαντος, ὅλον ἐν ἑαυτῇ δεικνύουσα τὸν γεγεννη- κότα. Οὕτω γὰρ νοήσεις καὶ τὸ παρὰ τῷ Παύλῳ κείμενον· « Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἀρ παγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Ισος γὰρ ἦν τῷ 6:ῷ ὅλος ὢν Θεός, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ· οὕτως ἦν ἐν Χριστῷ κόσμον ἑαυτῷ καταλλάττων ὁ Θεός· οὔ- Β τως ἅπερ ἐργάζεται ὁ Υἱὸς, τοῦ Πατρός ἐστιν ἔργα. Οὐδεμιᾶς γὰρ ἐν αὐτοῖς οὔσης διαφορᾶς ὅσον εἰς θεό τητα καὶ φύσιν, τὸ κωλύον οὐδὲν ἔργα τοῦ Πατρὸς λέγεσθαι τὰ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τὸ ἀντικείμενον. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα ὅσα πρόσεστιν ἐξαίρετα τῷ Πατρὶ, ταῦτα προϊόντα καὶ τῷ Υἱῷ φαίνεται, οὐ κατὰ χάριν ἐπι- γεγονότα, οὐδὲ κατά τινα μετοχήν, ἀλλὰ φυσικῶς, ὥσπερ καὶ τῷ γεγεννηκότι, καὶ τὸ μεσολαβοῦν οὐ δέν, ἢ τὸ μερίζον εἰς ἀνομοιότητα, δῆλον ἂν εἴη καὶ παντί τω σαφές, ότιπερ αὐτὸ τῆς πατρικῆς οὐσίας τὸ Γιν ὑπάρχων Υἱός, ὅλον ἐν ἑαυτῷ φορεῖ τὸν Πα- τέρα· καὶ ὅλος ἐστὶν ἐν Πατρὶ κατὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας· καὶ διά τοι τοῦτο καλῶς τε καὶ ἀκολού θως ἐρεῖ· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. » Και, ε Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν. » Διὰ γὰρ τοῦ μηδὲν αὐτῷ παραλελείφθαι τῶν ὅσα πρόσεστι τῷ Πα- τεί, τοιοῦτος ἔσται πάντως ὁποῖος ἂν εἴη καὶ ὁ γεν- νήσας αὐτόν. ΑΛΛΟ. Πατήρ καλεῖται Θεός, συνεισφερομένης αὐτῷ πάν τως τῆς ὑπάρξεως τοῦ Υἱοῦ· οὐ γὰρ ἂν εἴη Πατήρ, τκ ἔχων τὸν ἐξ ἑαυτοῦ προελθόντα Λόγον. Καὶ πάλιν ἡ τοῦ Υἱοῦ προσηγορία συνεισάγει πάντως τὴν τοῦ Πατρὸς ὕπαρξιν. Τοῦτο γὰρ ὡς πρὸς ἐκεῖνο σημαί νται. Εἰ τοίνυν ἀναγκαίως θάτερόν ἐστιν ἐν θατέρῳ, καὶ Πατήρ μὲν σημαίνεται μετὰ τοῦ ἰδίου γεννήμα της Υἱὸς δὲ πάντως μετὰ τοῦ γεννήσαντος αὐτὸν, προσαληθεύει, λέγων· . Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. ο ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶς ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν, εἰς τὸν Πατέρα πιστεύει, καὶ ὁ τιμῶν τὸν Υἱόν, τιμᾷ τὸν Πατέρα, καὶ πάλιν, ὁ προσκυνῶν τῷ Πατρὶ, προσκυνεῖ τῷ γι, πῶς οὐχ οὗτος ἐν ἐκείνῳ, κἀκεῖνος ὢν ἐν τούτῳ επιχθήσεται κατὰ τὸ τῆς οὐσίας ἀπαράλλακτον; Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ μία προσκύνησις ἡ ἐν Υἱῷ καὶ Πατρί γινομένη σὺν ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ εἷς Θεὸς παρὰ πάν των ὁμολογεῖται, καὶ ἔστιν, ὡς οὐδεμιᾶς μεταξὺ κει- μένης διαφορᾶς Πατρός τε καὶ Υἱοῦ, ἀλλ᾽ ἐν ταυτό ** THESAURUS. ciem (nam illius formam tabella plane refert, et forma tabellæ sive picturæ in ipso etiam est); ita et Filius dicit : « Qui vidit me, vidit et Patrem **; › et, ‹ Ego et Pater unnm sumus *. Ego in Patre, et Pater in me r. » Filius enim habens proprietatem essentiæ Patris citra ullam differentiam, est perfecta imago Patris et forma genitoris, totum in se geni- torem referens atque exprimens. Ita enim etiam illud Pauli intelliges : Qui cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est se esse æqualem Deo **…., A sum : Ego in rege, et rex in me, juxta formae spe G qualis enim erat Deo totus exsistens Deus, sicut et Pater ita erat in Christo mundum sibi conci- lians Deus : ita quæcunque operatur Filius, Patris opera sunt. Cum enim nulla inter eos sit differentia quantum ad deitatem et naturam, nihil obstat quo- minus opera Filii dicantur opera Patris, et e con- trario ALIUD. Si quæcunque eximia sunt in Patre, ea et Filio adesse cognoscuntur, non per gratiam adjecta aut per participationen, sed naturaliter, sicut et Patri, nullumque omnino est discrimen, aut dissimilitudo; manifestum etiam cuivis fuerit quod Filius cum sit ipsamet proprietas essentiæ Patris, totum in se Pa- trem gestat, et totus est in Patre secundum identi- tatem essentia. Recte igitur et convenienter dicit : < Ego in Patre, et Pater in me;, et, • Ego et Pater unum sumus. » Quia enim nihil in eo de- sideratur eorum quæ Patri insunt, talis omnino est qualis est is qui eum genuit. ALIUD. Pater vocatur Deus, intellecta simul cum eo ex- sistentia Filii, neque enim esset Pater, non habens Verbum ex se procedens. Et vicissim appellatio Filii necessario etiam statuit exsistentiam Patris. Iloc enim respectu illius dicitur. Si ergo necessario alterum est in altero, et Pater quidem significatur cum proprio suo Filio, et Filius cum suo Patre, vere profecto dicit e ‹ Ego in Patre, et Pater in D me. Jan. xiv, 9. "Juan. v, 30. Jouth, NY, 11, ALIUD. Si omnis qui credit in Fillum, credit etiam in Patrem, et qui colit Filium, colit et Patrem; et contra, qui adorat Patrem, adorat et Filium : quo pacto non sit hic in illo, et ille in hoc, omnimoda essentiæ similitudine? Idcirco unica est adoratio quæ Filio et Patri cum Spiritu sancto praestatur, et unus Deus ab omnibus, et prædicatur, et est; quod nimirum nulla differentia disjungat Patrem et Fi- lium, sed identitate essentiæ præditi sint; nihilque Philipp. 11, 6.

ἐν ἐσμεν, ὅσον εἰς ὁμοιότητα καὶ ἀκριβεστάτην ἐμ- φέρειαν, καὶ πάλιν· Ἐγὼ ἐν τῷ βασιλεῖ, καὶ ὁ βα- σιλεὺς ἐν ἐμοὶ, κατὰ τὸ τῆς μορφῆς σχῆμα (τὸ γὰρ εἶδος τὸ ἐκείνου πάντως φορεῖ ἡ γραφὴ, καὶ τὸ τῆς γραφῆς εἶδος ἐν ἐκείνῳ πάντως σώζεται)· οὕτως ἐστὶ καὶ ὁ Υἱὸς λέγων· . Ο έωρακώς ἐμέ, ἑώρακε τὸν Πατέρα. Κἀγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. » Τὸ γὰρ ἴδιον τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἀπαραλλάκτως ἔχων ὁ Υἱός, είν χών ἔστι τοῦ Πατρὸς ἀκριβὴς, καὶ μορφὴ τοῦ γεν- νήσαντος, ὅλον ἐν ἑαυτῇ δεικνύουσα τὸν γεγεννη- κότα. Οὕτω γὰρ νοήσεις καὶ τὸ παρὰ τῷ Παύλῳ κείμενον· « Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἀρ παγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. » Ισος γὰρ ἦν τῷ 6:ῷ ὅλος ὢν Θεός, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ· οὕτως ἦν ἐν Χριστῷ κόσμον ἑαυτῷ καταλλάττων ὁ Θεός· οὔ- Β τως ἅπερ ἐργάζεται ὁ Υἱὸς, τοῦ Πατρός ἐστιν ἔργα. Οὐδεμιᾶς γὰρ ἐν αὐτοῖς οὔσης διαφορᾶς ὅσον εἰς θεό τητα καὶ φύσιν, τὸ κωλύον οὐδὲν ἔργα τοῦ Πατρὸς λέγεσθαι τὰ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τὸ ἀντικείμενον. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα ὅσα πρόσεστιν ἐξαίρετα τῷ Πατρὶ, ταῦτα προϊόντα καὶ τῷ Υἱῷ φαίνεται, οὐ κατὰ χάριν ἐπι- γεγονότα, οὐδὲ κατά τινα μετοχήν, ἀλλὰ φυσικῶς, ὥσπερ καὶ τῷ γεγεννηκότι, καὶ τὸ μεσολαβοῦν οὐ δέν, ἢ τὸ μερίζον εἰς ἀνομοιότητα, δῆλον ἂν εἴη καὶ παντί τω σαφές, ότιπερ αὐτὸ τῆς πατρικῆς οὐσίας τὸ Γιν ὑπάρχων Υἱός, ὅλον ἐν ἑαυτῷ φορεῖ τὸν Πα- τέρα· καὶ ὅλος ἐστὶν ἐν Πατρὶ κατὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας· καὶ διά τοι τοῦτο καλῶς τε καὶ ἀκολού θως ἐρεῖ· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. » Και, ε Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν. » Διὰ γὰρ τοῦ μηδὲν αὐτῷ παραλελείφθαι τῶν ὅσα πρόσεστι τῷ Πα- τεί, τοιοῦτος ἔσται πάντως ὁποῖος ἂν εἴη καὶ ὁ γεν- νήσας αὐτόν. ΑΛΛΟ. Πατήρ καλεῖται Θεός, συνεισφερομένης αὐτῷ πάν τως τῆς ὑπάρξεως τοῦ Υἱοῦ· οὐ γὰρ ἂν εἴη Πατήρ, τκ ἔχων τὸν ἐξ ἑαυτοῦ προελθόντα Λόγον. Καὶ πάλιν ἡ τοῦ Υἱοῦ προσηγορία συνεισάγει πάντως τὴν τοῦ Πατρὸς ὕπαρξιν. Τοῦτο γὰρ ὡς πρὸς ἐκεῖνο σημαί νται. Εἰ τοίνυν ἀναγκαίως θάτερόν ἐστιν ἐν θατέρῳ, καὶ Πατήρ μὲν σημαίνεται μετὰ τοῦ ἰδίου γεννήμα της Υἱὸς δὲ πάντως μετὰ τοῦ γεννήσαντος αὐτὸν, προσαληθεύει, λέγων· . Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. ο ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶς ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν, εἰς τὸν Πατέρα πιστεύει, καὶ ὁ τιμῶν τὸν Υἱόν, τιμᾷ τὸν Πατέρα, καὶ πάλιν, ὁ προσκυνῶν τῷ Πατρὶ, προσκυνεῖ τῷ γι, πῶς οὐχ οὗτος ἐν ἐκείνῳ, κἀκεῖνος ὢν ἐν τούτῳ επιχθήσεται κατὰ τὸ τῆς οὐσίας ἀπαράλλακτον; Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ μία προσκύνησις ἡ ἐν Υἱῷ καὶ Πατρί γινομένη σὺν ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ εἷς Θεὸς παρὰ πάν των ὁμολογεῖται, καὶ ἔστιν, ὡς οὐδεμιᾶς μεταξὺ κει- μένης διαφορᾶς Πατρός τε καὶ Υἱοῦ, ἀλλ᾽ ἐν ταυτό ** THESAURUS. ciem (nam illius formam tabella plane refert, et forma tabellæ sive picturæ in ipso etiam est); ita et Filius dicit : « Qui vidit me, vidit et Patrem **; › et, ‹ Ego et Pater unnm sumus *. Ego in Patre, et Pater in me r. » Filius enim habens proprietatem essentiæ Patris citra ullam differentiam, est perfecta imago Patris et forma genitoris, totum in se geni- torem referens atque exprimens. Ita enim etiam illud Pauli intelliges : Qui cum esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est se esse æqualem Deo **…., A sum : Ego in rege, et rex in me, juxta formae spe G qualis enim erat Deo totus exsistens Deus, sicut et Pater ita erat in Christo mundum sibi conci- lians Deus : ita quæcunque operatur Filius, Patris opera sunt. Cum enim nulla inter eos sit differentia quantum ad deitatem et naturam, nihil obstat quo- minus opera Filii dicantur opera Patris, et e con- trario ALIUD. Si quæcunque eximia sunt in Patre, ea et Filio adesse cognoscuntur, non per gratiam adjecta aut per participationen, sed naturaliter, sicut et Patri, nullumque omnino est discrimen, aut dissimilitudo; manifestum etiam cuivis fuerit quod Filius cum sit ipsamet proprietas essentiæ Patris, totum in se Pa- trem gestat, et totus est in Patre secundum identi- tatem essentia. Recte igitur et convenienter dicit : < Ego in Patre, et Pater in me;, et, • Ego et Pater unum sumus. » Quia enim nihil in eo de- sideratur eorum quæ Patri insunt, talis omnino est qualis est is qui eum genuit. ALIUD. Pater vocatur Deus, intellecta simul cum eo ex- sistentia Filii, neque enim esset Pater, non habens Verbum ex se procedens. Et vicissim appellatio Filii necessario etiam statuit exsistentiam Patris. Iloc enim respectu illius dicitur. Si ergo necessario alterum est in altero, et Pater quidem significatur cum proprio suo Filio, et Filius cum suo Patre, vere profecto dicit e ‹ Ego in Patre, et Pater in D me. Jan. xiv, 9. "Juan. v, 30. Jouth, NY, 11, ALIUD. Si omnis qui credit in Fillum, credit etiam in Patrem, et qui colit Filium, colit et Patrem; et contra, qui adorat Patrem, adorat et Filium : quo pacto non sit hic in illo, et ille in hoc, omnimoda essentiæ similitudine? Idcirco unica est adoratio quæ Filio et Patri cum Spiritu sancto praestatur, et unus Deus ab omnibus, et prædicatur, et est; quod nimirum nulla differentia disjungat Patrem et Fi- lium, sed identitate essentiæ præditi sint; nihilque Philipp. 11, 6.

Α τητι τῆς οὐσίας ὄντων καὶ οὐδὲν ἐχόντων τῆς φυ- και. σικῆς ιδιότητος ἀποτέμνει τὸν ἕτερον. ΑΛΛΟ. Δόγμα, ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν χριστομάχων. Ο Πατήρ, φασίν, ἐν τῷ Υἱῷ, καὶ ὁ Υἱός ἐστιν ἐν τῷ Πατρὶ, κατὰ τόδε τὸ σχῆμα. Ἐπειδὴ γὰρ κατ' οὐδένα τρόπον διαφωνοῦσιν ἐν τοῖς κρίμασιν, ἢ ἐν τοῖς νοήμασιν, ἀλλ' ἅπερ ἂν ὁ Πατήρ βούληται, καὶ ὁ Υἱὸς ταῦτα, καὶ πάλιν ἅπερ ἂν ὁ Υἱὸς ἐθελήσῃ, ταῦτα καὶ ὁ Πατήρ, καὶ συμφωνία τις καὶ ταυτότης θελημάτων καὶ γνώμης ἐν αὐτοῖς φαίνεται, κατά τοῦτο Πατὴρ ἐν Υἱῷ, καὶ Υἱός ἐστιν ἐν Πατρί. Πρὸς τοῦτο λύσις. Αρ' οὖν ἐξέσται καὶ ἀγγέλοις ἢ καὶ ἄλλαις λογι- καῖς δυνάμεσι, περὶ ὧν ἐν Ψαλμοῖς εἴρηται· « Εὐλο γεῖτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, λειτουργοί αὐτοῦ ποιοῦντες τὸ θέλημα αὐτοῦ, » ταῖς τοῦ Σω τῆρος κεχρῆσθαι φωναῖς, ὡς ἕκαστον εἰπεῖν· ο Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί, ο καὶ . Ο έω ρακὼς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα. Καίτοι παντί τῳ δῆλον, ὅτι πάντα ὅσα βούλεται Θεός, ταῦτα πάντως καὶ ᾿Αγγελοι βούλονται, καὶ 'Αρχάγγελοι, καὶ θρόνοι, καὶ Κυριότητες, καὶ Ἐξουσίαι, καὶ τούτων οὐδὲν διαφωνούν εὑρίσκεται πρὸς τὴν θείαν βούλησιν. Οὐ γὰρ ἂν ἔμεινεν ἐν τῇ οἰκείᾳ τάξει, μὴ τοῦτον ἔχοντα τὸν σκοπόν. Ο γὰρ ἕτερόν τι παρὰ τὸ τοῦ Θεοῦ θέσ λημα ζητήσας, ήκουσε· Νῦν δὲ εἰς ᾅδην καταβήσῃ, καὶ εἰς τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Εἰ τοίνυν ἕκαστον τῶν εἰρημένων θέλει μὲν ὅσα βούλεται Θεός, ἔστηκε δ' ἐν τούτῳ, καὶ σώζει τὴν οἰκείαν ἀρχὴν, καὶ οὐδαμοῦ φαίνεται ταῖς τοῦ Υἱοῦ κεχρημένον φωναῖς, οὐχὶ συμφωνία τῆς γνώμης, οὐδὲ τὸ βούλεσθαι τὰ αὐτὰ, δεικνύει τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ καὶ τὸν Πατέρα πάλιν ἐν Γιῷ, ἀλλ' ἡ τῆς οὐσίας ἀπαράλλακτος ὁμοιότης, καὶ ἡ ταυτότης τῆς κατὰ φύσιν ἰδιότητος. ΑΛΛΟ. Ἐπειδὴ μένουσιν ἀκλόνητον ἔχοντες τὴν στάσιν καὶ σώζοντες τὴν οἰκείαν ἀρχὴν "Αγγελοί τε καὶ Αρχάγγελοι, καὶ αἱ τούτων ἀνωτέρω λογικαὶ δυνά- μεις, πρόδηλον, δήπουθεν ὡς οὐ στασιάζουσι κατὰ τῶν τοῦ Θεοῦ θελημάτων, ἀλλ᾽ εἴκουσί τε καὶ ὑπο- τάσσονται τοῖς τοῦ πεποιηκότος νόμοις, καὶ σύμφω νον ἔχουσι πρὸς Θεὸν τὴν γνώμην, ὡς πάντα βούλε σθαί τε καὶ ποιεῖν ὅσαπερ αὐτῷ δοκεῖ. Οὕτω τοίνυν ἔχοντος τοῦδε, καὶ συνομολογουμένου παρὰ πᾶσιν, ὅτου δὴ χάριν μόνος ὁ Υἱὸς Μονογενής, καὶ Λόγος καὶ σοφία ἐστίν; Εδει γάρ, εἴπερ ὄντως τὸ θέλειν ὅσα καὶ ὁ Πατήρ βούλεται, Μονογενή καλείσθαι ποιεῖ, καὶ σοφίαν, καὶ Λόγον, καὶ τοῖς ἄλλοις λογι κοῖς κτίσμασι ταῦτα ὑπάρχειν, καὶ τοσούτοις ὀνόμα σιν ἀποκαλεῖσθαι καὶ αὐτὰ, ὅσοισπερ ἂν καὶ ὁ Υἱός. Εἰ δὲ τούτων οὐδὲν, οὔτε Μονογενής ἐστιν Υἱός, οὔτε Λόγος, οὔτε σοφία, οὔτε φῶς, οὔτε ἀπαύγασμα, οὔτε μορφή, οὔτε εἰκὼν τοῦ Πατρὸς, ἀναγκαῖον εἰδέναι λοιπόν, ὅτι περ οὐ τὸ βούλεσθαι τὰ αὐτὰ τῷ Πατρὶ, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 18h habeant quod a naturali proprietate eos sejun- ALIUD. Dogma veluti ex objectione hæreticorum. Pater, inquiunt, est in Filio, et Filius in Patre, secundum habitum. Cum enim nullo modo dissen- tiant in judiciis, vel cogitationibus, sed quæcunque vult Pater, ea vult et Filius, et vicissim quæcunque vult Filius, vult et Pater, et consensus quidem atque identitas voluntatum in eis deprehenditur, atque ea ratione Pater est in Filio, et Filius in Patre. Solutio objectionis. Licebit igitur etiam angelis, aut aliis rationalibus potestatibus, de quibus Psalmista ait : « Benedicite B Dominum, omues angeli ejus, ministri ejus facientes voluntatem ejus ", Servatoris ipsa voce uti, singulique eorum dicere poterunt: . Ego in Patre, et Pater in me. › — ‹ Qui vidit me, vidit et Patrem.» Nemini enim dubium est, quin omnia quæ vult Pater, velint etiam Angeli et Archangeli, et Throni, et Dominationes, et Potestates; neque quidquam ho- rum dissentit a voluntate Dei. Neque enim manerent in suo ordine, nisi hunc scopum sibi popositum haberent 113. Nam is qui aliud quam Dei voluntatem quærebat, audivit : Nunc autem ad inferos descendes, et ad fundamenta terra. Si ergo unumquodque eorum quæ dicta sunt, vult quæcunque Deus vult, firmumque in co manet, suamque dignitatem reti- net, nullaque ratione bis Filii verbis aluntur; non C consensus animorum, identitasque voluntatum de- clarat Filium in patre esse, et Patrem in Filio, sed omnimoda essentiæ similitudo, et naturalis proprie tatis identitas. ALIUD. Cum immotum et inconcussum statum habeant, saumque principatum servent angeli, atque archan- geli, aliæque his superiores rationales potestates, manifestum sane est eos voluntati Dei nequaquam repugnare, sed creatoris imperio ac legibus morem gerere, snamque voluntatem ad divinam aggregare, ut omnia et velint et faciant quæ illi placent. Quod cum ita sit, neque ullus omnino iuficietur, quam- obrem solus Filius Unigenitus,et Verbum ac sapien- D tia est? Oportebat enim profecto, si ob id dicitur Unigenitus, et sapientia, et Verbum, quia omnia quæ vult Pater, vult et ipse, reliquas etiam ratio- males creaturas idem esse, iisdemque nominibus illas appellari, quibus Filius. Si vero nulla ex iis, aut Unigenitus est Filius, aut Verbum, neque sapien- Lia, neque lumen, neque splendor, neque forma, neque imago Patris, necessarium plane est ut sentiamus,Filium non eam ob causam dixisse : «Ego ii Patre, et Pater in me;, et rursum : « Ego et Pa- • Psal, cult, 20.

Α τητι τῆς οὐσίας ὄντων καὶ οὐδὲν ἐχόντων τῆς φυ- και. σικῆς ιδιότητος ἀποτέμνει τὸν ἕτερον. ΑΛΛΟ. Δόγμα, ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν χριστομάχων. Ο Πατήρ, φασίν, ἐν τῷ Υἱῷ, καὶ ὁ Υἱός ἐστιν ἐν τῷ Πατρὶ, κατὰ τόδε τὸ σχῆμα. Ἐπειδὴ γὰρ κατ' οὐδένα τρόπον διαφωνοῦσιν ἐν τοῖς κρίμασιν, ἢ ἐν τοῖς νοήμασιν, ἀλλ' ἅπερ ἂν ὁ Πατήρ βούληται, καὶ ὁ Υἱὸς ταῦτα, καὶ πάλιν ἅπερ ἂν ὁ Υἱὸς ἐθελήσῃ, ταῦτα καὶ ὁ Πατήρ, καὶ συμφωνία τις καὶ ταυτότης θελημάτων καὶ γνώμης ἐν αὐτοῖς φαίνεται, κατά τοῦτο Πατὴρ ἐν Υἱῷ, καὶ Υἱός ἐστιν ἐν Πατρί. Πρὸς τοῦτο λύσις. Αρ' οὖν ἐξέσται καὶ ἀγγέλοις ἢ καὶ ἄλλαις λογι- καῖς δυνάμεσι, περὶ ὧν ἐν Ψαλμοῖς εἴρηται· « Εὐλο γεῖτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, λειτουργοί αὐτοῦ ποιοῦντες τὸ θέλημα αὐτοῦ, » ταῖς τοῦ Σω τῆρος κεχρῆσθαι φωναῖς, ὡς ἕκαστον εἰπεῖν· ο Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί, ο καὶ . Ο έω ρακὼς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα. Καίτοι παντί τῳ δῆλον, ὅτι πάντα ὅσα βούλεται Θεός, ταῦτα πάντως καὶ ᾿Αγγελοι βούλονται, καὶ 'Αρχάγγελοι, καὶ θρόνοι, καὶ Κυριότητες, καὶ Ἐξουσίαι, καὶ τούτων οὐδὲν διαφωνούν εὑρίσκεται πρὸς τὴν θείαν βούλησιν. Οὐ γὰρ ἂν ἔμεινεν ἐν τῇ οἰκείᾳ τάξει, μὴ τοῦτον ἔχοντα τὸν σκοπόν. Ο γὰρ ἕτερόν τι παρὰ τὸ τοῦ Θεοῦ θέσ λημα ζητήσας, ήκουσε· Νῦν δὲ εἰς ᾅδην καταβήσῃ, καὶ εἰς τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Εἰ τοίνυν ἕκαστον τῶν εἰρημένων θέλει μὲν ὅσα βούλεται Θεός, ἔστηκε δ' ἐν τούτῳ, καὶ σώζει τὴν οἰκείαν ἀρχὴν, καὶ οὐδαμοῦ φαίνεται ταῖς τοῦ Υἱοῦ κεχρημένον φωναῖς, οὐχὶ συμφωνία τῆς γνώμης, οὐδὲ τὸ βούλεσθαι τὰ αὐτὰ, δεικνύει τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ καὶ τὸν Πατέρα πάλιν ἐν Γιῷ, ἀλλ' ἡ τῆς οὐσίας ἀπαράλλακτος ὁμοιότης, καὶ ἡ ταυτότης τῆς κατὰ φύσιν ἰδιότητος. ΑΛΛΟ. Ἐπειδὴ μένουσιν ἀκλόνητον ἔχοντες τὴν στάσιν καὶ σώζοντες τὴν οἰκείαν ἀρχὴν "Αγγελοί τε καὶ Αρχάγγελοι, καὶ αἱ τούτων ἀνωτέρω λογικαὶ δυνά- μεις, πρόδηλον, δήπουθεν ὡς οὐ στασιάζουσι κατὰ τῶν τοῦ Θεοῦ θελημάτων, ἀλλ᾽ εἴκουσί τε καὶ ὑπο- τάσσονται τοῖς τοῦ πεποιηκότος νόμοις, καὶ σύμφω νον ἔχουσι πρὸς Θεὸν τὴν γνώμην, ὡς πάντα βούλε σθαί τε καὶ ποιεῖν ὅσαπερ αὐτῷ δοκεῖ. Οὕτω τοίνυν ἔχοντος τοῦδε, καὶ συνομολογουμένου παρὰ πᾶσιν, ὅτου δὴ χάριν μόνος ὁ Υἱὸς Μονογενής, καὶ Λόγος καὶ σοφία ἐστίν; Εδει γάρ, εἴπερ ὄντως τὸ θέλειν ὅσα καὶ ὁ Πατήρ βούλεται, Μονογενή καλείσθαι ποιεῖ, καὶ σοφίαν, καὶ Λόγον, καὶ τοῖς ἄλλοις λογι κοῖς κτίσμασι ταῦτα ὑπάρχειν, καὶ τοσούτοις ὀνόμα σιν ἀποκαλεῖσθαι καὶ αὐτὰ, ὅσοισπερ ἂν καὶ ὁ Υἱός. Εἰ δὲ τούτων οὐδὲν, οὔτε Μονογενής ἐστιν Υἱός, οὔτε Λόγος, οὔτε σοφία, οὔτε φῶς, οὔτε ἀπαύγασμα, οὔτε μορφή, οὔτε εἰκὼν τοῦ Πατρὸς, ἀναγκαῖον εἰδέναι λοιπόν, ὅτι περ οὐ τὸ βούλεσθαι τὰ αὐτὰ τῷ Πατρὶ, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 18h habeant quod a naturali proprietate eos sejun- ALIUD. Dogma veluti ex objectione hæreticorum. Pater, inquiunt, est in Filio, et Filius in Patre, secundum habitum. Cum enim nullo modo dissen- tiant in judiciis, vel cogitationibus, sed quæcunque vult Pater, ea vult et Filius, et vicissim quæcunque vult Filius, vult et Pater, et consensus quidem atque identitas voluntatum in eis deprehenditur, atque ea ratione Pater est in Filio, et Filius in Patre. Solutio objectionis. Licebit igitur etiam angelis, aut aliis rationalibus potestatibus, de quibus Psalmista ait : « Benedicite B Dominum, omues angeli ejus, ministri ejus facientes voluntatem ejus ", Servatoris ipsa voce uti, singulique eorum dicere poterunt: . Ego in Patre, et Pater in me. › — ‹ Qui vidit me, vidit et Patrem.» Nemini enim dubium est, quin omnia quæ vult Pater, velint etiam Angeli et Archangeli, et Throni, et Dominationes, et Potestates; neque quidquam ho- rum dissentit a voluntate Dei. Neque enim manerent in suo ordine, nisi hunc scopum sibi popositum haberent 113. Nam is qui aliud quam Dei voluntatem quærebat, audivit : Nunc autem ad inferos descendes, et ad fundamenta terra. Si ergo unumquodque eorum quæ dicta sunt, vult quæcunque Deus vult, firmumque in co manet, suamque dignitatem reti- net, nullaque ratione bis Filii verbis aluntur; non C consensus animorum, identitasque voluntatum de- clarat Filium in patre esse, et Patrem in Filio, sed omnimoda essentiæ similitudo, et naturalis proprie tatis identitas. ALIUD. Cum immotum et inconcussum statum habeant, saumque principatum servent angeli, atque archan- geli, aliæque his superiores rationales potestates, manifestum sane est eos voluntati Dei nequaquam repugnare, sed creatoris imperio ac legibus morem gerere, snamque voluntatem ad divinam aggregare, ut omnia et velint et faciant quæ illi placent. Quod cum ita sit, neque ullus omnino iuficietur, quam- obrem solus Filius Unigenitus,et Verbum ac sapien- D tia est? Oportebat enim profecto, si ob id dicitur Unigenitus, et sapientia, et Verbum, quia omnia quæ vult Pater, vult et ipse, reliquas etiam ratio- males creaturas idem esse, iisdemque nominibus illas appellari, quibus Filius. Si vero nulla ex iis, aut Unigenitus est Filius, aut Verbum, neque sapien- Lia, neque lumen, neque splendor, neque forma, neque imago Patris, necessarium plane est ut sentiamus,Filium non eam ob causam dixisse : «Ego ii Patre, et Pater in me;, et rursum : « Ego et Pa- • Psal, cult, 20.

οὐδὲ τὸ μίαν ἔχειν πρὸς αὐτὸν τὴν γνώμην παρα- σκευάζει λέγειν τὸν Υἱόν· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί, » καὶ πάλιν· . Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἐν ἐσμεν·, ἀλλ' ὅτι, τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γνήσιον ὑπάρχων γέννημα, φέρει μὲν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, φαίνεται δὲ καὶ αὐτὸς ἐν Πατρί. Κρατοίη δ' ἂν ὁ αὐτὸς οὗτος λόγος καὶ ἐπ' ἀνθρώπων ἁγίων, οἷς τὸ ἀκολουθεῖν τοῖς θείοις θελήμασι σκοπός, καὶ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν· Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί, ο ΑΛΛΟ. ὓς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Εἰ τὸ καλεῖσθαι, φασίν, Υιόν καὶ εἰκόνα τοῦ Πατ τρὸς, ἵνα αὐτῷ κατὰ φύσιν ἐργάζεται τὸν τοιούτοις ὀνόμασιν ἀποσεμνυνόμενον, τί κωλύσει καὶ ἡμᾶς ἀνθρώπους ὄντας, ἐπειδήπερ καὶ υἱοὶ κεκλήμεθα, καὶ κατ' εἰκόνα γεγόναμεν Θεοῦ, ὁμοίους εἶναι κατ' οὐσίαν αὐτῷ; Πρὸς τοῦτο λύσις. 'Αλλ' ἡμῖν μὲν, ὦ βέλτιστοι, κατά χάριν· τῷ δὲ Θεοῦ Λόγῳ κατὰ φύσιν τοῦτο ὑπάρχει. Καὶ περὶ μὲν ἐκείνου λέγεται· ι Τίς ὁμοιός σοι ἐν θεοῖς, Κύριε; ν ὡς οὐκ ἐπείσακτον ἔχοντος, ἀλλὰ φυσικὸν τὸ ἀξίωμα. Περὶ δὲ ἡμῶν· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί έστε, καὶ Υἱοὶ Υψίστου πάντες. » Ὑμεῖς δὲ δὴ ὡς ἄνθρωποι ἀπο- θνήσκετε, καὶ ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων πίπτετε. Ως εἰ μὴ πᾶσαν ποιησαίμεθα σπουδὴν εἰς τὸ παραιτεῖσθαι τὸ φαῦλον, ῥᾳδίως ἐξ ὧν ειλήφαμεν ἀποπεσεῖν δυνά μεθα. Ειλήφαμεν δὲ κατὰ χάριν τὸ καλεῖσθαι καὶ υἱοὶ καὶ θεοὶ, ἃ δὴ φυσικῶς πρόσεστι τῷ Υἱῷ. Εἰκὼν δε πάλιν χρηματίζομεν Θεοῦ, ἐπειδήπερ τὴν ἀληθι τὴν εἰκόνα τὸν Λόγον αὐτοῦ ἐδεξάμεθα, καὶ ᾤκησεν ἐν ἡμῖν, ἢ καὶ ἐν τελευταίοις καιροῖς ἐνηνθρώπησε διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν. Πολλή τις οὖν καὶ ἄμε προς ή διαφορά, μεταξύ τε ἡμῶν τῶν κατὰ χάριν Σεκλημένων υἱῶν, καὶ τοῦ κατὰ φύσιν ὄντος καὶ ἀληθινῶς. Καὶ φλυαρία μᾶλλον ὑμῶν ἡ πρότασις ἢ νόημα χρήσιμον δέδεικται. ΑΛΛΟ. Εἰ ταύτης ἕνεκα καὶ μόνης τῆς αἰτίας ὅμοιον εἶναι τῷ Πατρί φατε τὸν Υἱόν, ὦ χριστομάχοι, ὅτι δὴ πάνθ' ὅσα βούλεται ὁ Πατήρ, ταῦτα καὶ αὐτὸς, οὐκ Επται τῷ Πατρὶ μᾶλλον προσεοικώς, ἀλλὰ τοῖς τοῦ Πατρός θελήμασι. Καὶ ὁ μὲν Πατὴρ, καθ' ὑμᾶς, ὀνόματι μόνον τοῦτό ἐστιν· ὁ δὲ Γιός, οὔτε υἱὸς, ούτε ἀπαράλλακτος τοῦ γεννήσαντος εἰκών, ἀλλὰ μόνων τῶν θελημάτων αὐτοῦ μιμητής. Ἐπεὶ καὶ ὁ Παῦλος μιμητής υπάρχων τοῦ Χριστοῦ καὶ προσεοικὼς αὐτῷ κατά τε τὸ βούλεσθαι πάνθ' ὅσα καὶ αὐτὸς ἐβούλετο, καὶ κατὰ τὸν τῆς διδασκαλίας λόγον, ἔχει μὲν εἰκόνα τῶν θελημάτων αὐτοῦ, οὐκ ἔστι δὲ κατὰ φύσιν ὁ αὐτὸς τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον ὁμοῦ καὶ ἀσεβές, ἀνάγκη φέρειν τὴν ὁμοιότητα κατά μέσ της τῆς οὐσίας καὶ τοὺς τῆς φύσεως χαρακτῆρας. Οὕτω γὰρ ὄντως ἀληθέστερον εἰκὼν τοῦ Πατρὸς ὁ Οι THESAURUS. A ter unum sumus : » quia eadem vult quae pater,eam- B C Psal. 24331, D demque habet cum Patre animi sententiam; sed quia, cum sit verum ac genuinum essentiæ Patris germen, ipse in se Patrem gestat, ipseque vicissim in Patre cernitur. Porro eadem quoque ratio obti- neat in sanetis hominibus, quorum scopus atque in- stitutum cum sit divinæ voluntati obedire, de seip- sis tamen dicere non possunt : « Ego in Patre, et Pater in me. › ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Si, inquiunt, quia vocatur Filius et inago Patri?, unum cum ipso naturaliter facit eum qui ejuscemo- di nominibus insignitus est, quid obstiterit quomi nus etiam nos bomines qui filii vocamur 8, et ad imaginem Dei facti sumus, similes ei secundum es sentiam simus ? Solutio objectionis. At nobis, o boni, per gratiam : Verbo autem Der id naturaliter inest. Ac de illo quidem dicitur : • Quis similis tibi in diis, Domine"? › quique qui non ascititia, sed naturali dignitate præditus sit. De nobis vero : . Ego dixi : Dii estis, et flii Excelsi omnes. Vos autem sicut homines moriemi- ni, et sicut unus principum cadetis "., Nisi enim summo studio vitium fugiamus, facile iis quæ acce- pimus excidemus. Accepimus autem gratiam, ut vocemur filii et dii : quæ quidem naturaliter Filio insunt. Vocamur autem etiam imago Dei, siquidem veram imaginem Verbum ipsius suscepimus,et babi- tavit in nobis, et ultimis temporibus factus est homo propter nostram salutem. Magna igitur at- que immensa est differentia inter nos per gra- tiam vocatos filios, et eum qui vere ac naturaliter est Filius. Frivola igitur atque inanis plane est ve- stra objectio. ALIUD. Si eam et quidem solam ob causam, vos, Christi hostes, Filium Patri similem esse dicitis, quia om- nia quæ vult Pater, vult et ipse, non erit tam Patri similis, quam voluntati Patris. Et Pater quidem juxta vos, nomine solum hoc est, Filius autem ne que filius, neque omnimoda Patris imago, sed solum voluntatis ejus imitator. Siquidem et Paulus imita- tor exsistens Christi ", et similis ei in co quod vellet omnia quæ ipse, et ratione doctrina, babet quidem imaginem ipsins voluntatis, nou est autem naturaliter idem cum Filio Dei. Quod cum ita sit, absurdum simul et impium est, in alia re con- stituere similitudinem Filii cum Patre, præterquam in sola essentia, et in characteribus natura. Ita enim profecto verius imago Patris Filius esse osten- ditur, adeo ut dicere possit: . Ego in Patre, ct Pa- 6. 8› Psal. £xxxv, 6. ns Psal. Lxxxi, 8. 35 Joan. 1, 14. *7 1 Cor. iv, 16.

οὐδὲ τὸ μίαν ἔχειν πρὸς αὐτὸν τὴν γνώμην παρα- σκευάζει λέγειν τὸν Υἱόν· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί, » καὶ πάλιν· . Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἐν ἐσμεν·, ἀλλ' ὅτι, τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γνήσιον ὑπάρχων γέννημα, φέρει μὲν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, φαίνεται δὲ καὶ αὐτὸς ἐν Πατρί. Κρατοίη δ' ἂν ὁ αὐτὸς οὗτος λόγος καὶ ἐπ' ἀνθρώπων ἁγίων, οἷς τὸ ἀκολουθεῖν τοῖς θείοις θελήμασι σκοπός, καὶ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν· Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί, ο ΑΛΛΟ. ὓς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Εἰ τὸ καλεῖσθαι, φασίν, Υιόν καὶ εἰκόνα τοῦ Πατ τρὸς, ἵνα αὐτῷ κατὰ φύσιν ἐργάζεται τὸν τοιούτοις ὀνόμασιν ἀποσεμνυνόμενον, τί κωλύσει καὶ ἡμᾶς ἀνθρώπους ὄντας, ἐπειδήπερ καὶ υἱοὶ κεκλήμεθα, καὶ κατ' εἰκόνα γεγόναμεν Θεοῦ, ὁμοίους εἶναι κατ' οὐσίαν αὐτῷ; Πρὸς τοῦτο λύσις. 'Αλλ' ἡμῖν μὲν, ὦ βέλτιστοι, κατά χάριν· τῷ δὲ Θεοῦ Λόγῳ κατὰ φύσιν τοῦτο ὑπάρχει. Καὶ περὶ μὲν ἐκείνου λέγεται· ι Τίς ὁμοιός σοι ἐν θεοῖς, Κύριε; ν ὡς οὐκ ἐπείσακτον ἔχοντος, ἀλλὰ φυσικὸν τὸ ἀξίωμα. Περὶ δὲ ἡμῶν· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί έστε, καὶ Υἱοὶ Υψίστου πάντες. » Ὑμεῖς δὲ δὴ ὡς ἄνθρωποι ἀπο- θνήσκετε, καὶ ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων πίπτετε. Ως εἰ μὴ πᾶσαν ποιησαίμεθα σπουδὴν εἰς τὸ παραιτεῖσθαι τὸ φαῦλον, ῥᾳδίως ἐξ ὧν ειλήφαμεν ἀποπεσεῖν δυνά μεθα. Ειλήφαμεν δὲ κατὰ χάριν τὸ καλεῖσθαι καὶ υἱοὶ καὶ θεοὶ, ἃ δὴ φυσικῶς πρόσεστι τῷ Υἱῷ. Εἰκὼν δε πάλιν χρηματίζομεν Θεοῦ, ἐπειδήπερ τὴν ἀληθι τὴν εἰκόνα τὸν Λόγον αὐτοῦ ἐδεξάμεθα, καὶ ᾤκησεν ἐν ἡμῖν, ἢ καὶ ἐν τελευταίοις καιροῖς ἐνηνθρώπησε διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν. Πολλή τις οὖν καὶ ἄμε προς ή διαφορά, μεταξύ τε ἡμῶν τῶν κατὰ χάριν Σεκλημένων υἱῶν, καὶ τοῦ κατὰ φύσιν ὄντος καὶ ἀληθινῶς. Καὶ φλυαρία μᾶλλον ὑμῶν ἡ πρότασις ἢ νόημα χρήσιμον δέδεικται. ΑΛΛΟ. Εἰ ταύτης ἕνεκα καὶ μόνης τῆς αἰτίας ὅμοιον εἶναι τῷ Πατρί φατε τὸν Υἱόν, ὦ χριστομάχοι, ὅτι δὴ πάνθ' ὅσα βούλεται ὁ Πατήρ, ταῦτα καὶ αὐτὸς, οὐκ Επται τῷ Πατρὶ μᾶλλον προσεοικώς, ἀλλὰ τοῖς τοῦ Πατρός θελήμασι. Καὶ ὁ μὲν Πατὴρ, καθ' ὑμᾶς, ὀνόματι μόνον τοῦτό ἐστιν· ὁ δὲ Γιός, οὔτε υἱὸς, ούτε ἀπαράλλακτος τοῦ γεννήσαντος εἰκών, ἀλλὰ μόνων τῶν θελημάτων αὐτοῦ μιμητής. Ἐπεὶ καὶ ὁ Παῦλος μιμητής υπάρχων τοῦ Χριστοῦ καὶ προσεοικὼς αὐτῷ κατά τε τὸ βούλεσθαι πάνθ' ὅσα καὶ αὐτὸς ἐβούλετο, καὶ κατὰ τὸν τῆς διδασκαλίας λόγον, ἔχει μὲν εἰκόνα τῶν θελημάτων αὐτοῦ, οὐκ ἔστι δὲ κατὰ φύσιν ὁ αὐτὸς τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον ὁμοῦ καὶ ἀσεβές, ἀνάγκη φέρειν τὴν ὁμοιότητα κατά μέσ της τῆς οὐσίας καὶ τοὺς τῆς φύσεως χαρακτῆρας. Οὕτω γὰρ ὄντως ἀληθέστερον εἰκὼν τοῦ Πατρὸς ὁ Οι THESAURUS. A ter unum sumus : » quia eadem vult quae pater,eam- B C Psal. 24331, D demque habet cum Patre animi sententiam; sed quia, cum sit verum ac genuinum essentiæ Patris germen, ipse in se Patrem gestat, ipseque vicissim in Patre cernitur. Porro eadem quoque ratio obti- neat in sanetis hominibus, quorum scopus atque in- stitutum cum sit divinæ voluntati obedire, de seip- sis tamen dicere non possunt : « Ego in Patre, et Pater in me. › ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Si, inquiunt, quia vocatur Filius et inago Patri?, unum cum ipso naturaliter facit eum qui ejuscemo- di nominibus insignitus est, quid obstiterit quomi nus etiam nos bomines qui filii vocamur 8, et ad imaginem Dei facti sumus, similes ei secundum es sentiam simus ? Solutio objectionis. At nobis, o boni, per gratiam : Verbo autem Der id naturaliter inest. Ac de illo quidem dicitur : • Quis similis tibi in diis, Domine"? › quique qui non ascititia, sed naturali dignitate præditus sit. De nobis vero : . Ego dixi : Dii estis, et flii Excelsi omnes. Vos autem sicut homines moriemi- ni, et sicut unus principum cadetis "., Nisi enim summo studio vitium fugiamus, facile iis quæ acce- pimus excidemus. Accepimus autem gratiam, ut vocemur filii et dii : quæ quidem naturaliter Filio insunt. Vocamur autem etiam imago Dei, siquidem veram imaginem Verbum ipsius suscepimus,et babi- tavit in nobis, et ultimis temporibus factus est homo propter nostram salutem. Magna igitur at- que immensa est differentia inter nos per gra- tiam vocatos filios, et eum qui vere ac naturaliter est Filius. Frivola igitur atque inanis plane est ve- stra objectio. ALIUD. Si eam et quidem solam ob causam, vos, Christi hostes, Filium Patri similem esse dicitis, quia om- nia quæ vult Pater, vult et ipse, non erit tam Patri similis, quam voluntati Patris. Et Pater quidem juxta vos, nomine solum hoc est, Filius autem ne que filius, neque omnimoda Patris imago, sed solum voluntatis ejus imitator. Siquidem et Paulus imita- tor exsistens Christi ", et similis ei in co quod vellet omnia quæ ipse, et ratione doctrina, babet quidem imaginem ipsins voluntatis, nou est autem naturaliter idem cum Filio Dei. Quod cum ita sit, absurdum simul et impium est, in alia re con- stituere similitudinem Filii cum Patre, præterquam in sola essentia, et in characteribus natura. Ita enim profecto verius imago Patris Filius esse osten- ditur, adeo ut dicere possit: . Ego in Patre, ct Pa- 6. 8› Psal. £xxxv, 6. ns Psal. Lxxxi, 8. 35 Joan. 1, 14. *7 1 Cor. iv, 16.

Υἱὸς ἀναδειχθήσεται, ὡς καὶ δύνασθαι λέγειν· ὁ Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ο καὶ πάλιν· ι ( ἑωρακὼς ἐμὲ, εώρακε τον Πατέρα. ΑΛΛΟ, τρόπῳ διηγηματική. Οὕτως ἕν εἰσιν ὁ Πατήρ καὶ ὁ Υἱὸς, καὶ κατὰ τόνδε τὸν τρόπον ἐμφερής ἐστιν αὐτῷ, ὡς ἂν ἐφ' ἡμῶν νοηθείη υἱὸς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ πατέρα κατά γε τὸν τῆς οὐσίας λόγον, καὶ ὡς ἂν ἴδοι τις πρὸς τὸν ἥλιον τὸ ἐξ αὐτοῦ προϊὸν ἀπαύγασμα. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ διὰ τὸ οὕτως ἔχειν τὸν Υἱὸν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πα- τέρα, εργαζομένου τοῦ Υἱοῦ, ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, καὶ πρὸς τοὺς ἁγίους ἐρχομένου πάλιν αὐτοῦ, ὁ Πα- τὴρ ἐστιν ὁ ἐρχόμενος, ὡς αὐτὸς ἔφησεν· « Ελευ σόμεθα, ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ, καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ ποιήσομεν. » Πάντα γάρ, καθάπερ ήδη προείρηται, Β παρὰ Πατρός δι' Υἱοῦ γίγνεται· καὶ γοῦν εί ποτέ • Εt ὡς ἰδίᾳ μὲν τοῦ Πατρὸς, ἰδίᾳ δὲ χορηγοῦντος τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ' ὡς Πατρός δι' Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι ἐκ τῆς μιᾶς θεότητος πεμπομένων τῶν χαρισμάτων εἰς τοὺς ἁγίους. τισιν ἁγίοις δέδοται χάρις, ταύτην ὁ Πατήρ δι' Υἱοῦ χορηγήσας φαίνεται. Καὶ μάρτυς ὁ Παῦλος γράφων πρός τινας· ο Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πα τρὸς καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. › Πάλιν ὁ αὐτὸς ἑτέροις ἐπιστέλλων· . Αὐτὸς δὲ ὁ Πατὴρ καὶ Θεὸς ἡμῶν, καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός κατευθύ ναι τὴν ὁδὸν ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς. » Αλλ' εἰ μή τις ἦν ἑνότης Πατρὶ πρὸς Υϊόν, εἶπεν ἄν, Κατευθύνοιεν τὴν ὁδὸν ἡμῶν, ἵνα τοὺς δύο σημάνῃ. Νυνὶ δὲ τοῦτο μὲν οὐ ποιεῖ· τὴν δὲ ἑνότητα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ της ρήσας σαφῶς, τὸ κατευθύναι τέθεικεν ἐνικῶς· οὐχ ΑΛΛΟ. Εἰ κεχώριστο κατὰ φύσιν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας δ Υἱὸς, καὶ εἰ μή τις ενότης ἀδιάστατος ἦν ἐν αὐτοῖς ὁποίαν ἔχει τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸν ἥλιον, ἐξήρκει καὶ μόνον τὸν Πατέρα τοῖς ἁγίοις ἐπιδιδόναι τὰ χα- ρίσματα, μὴ συμπαραλαμβανομένου πρὸς τοῦτο καὶ τοῦ Υἱοῦ. Εἰ γὰρ κτιστῆς ἐστιν οὐσίας, καὶ ἕτερόν τι παρὰ τὸν Θεὸν, ποῖον ἔχει λόγον οὐδενὸς τῶν ἄλλων κτισμάτων ἐπικοινωνοῦντος Θεῷ πρὸς τὴν δόσιν τῶν θείων χαρισμάτων, μόνον αὐτὸν παραλαμβάνεσθαι; Οὐ γὰρ ἀνέξεται τις λέγοντός τινος· Δοίη σοι τὰ αἰτήματά σου Θεὸς τυχὸν ὁ Πατὴρ καὶ ἡ ἄγγελος - ἀλλ' οὐδὲ εἴ τι μεῖζον ὀνομάσειεν ἀγγέλου. Μόνῳ γὰρ τὸ διδόναι πρέπει Θεῷ. Εἰ δὲ δίδωσιν, οὐ μετά τινος ἑτέρου τῶν κτισμάτων, ἀλλὰ μόνῳ σὺν Υἱῷ καὶ δι Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι, δῆλον ἐντεῦθεν ἂν εἴη καὶ παντί τω γνώριμον, ότιπερ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς ίδιόν ἐστι γέννημα, καὶ τὴν Πατέρα ἔχων ἐν ἑαυτῷ, αὐτός τε ὁμοίως ὑπάρχων ἐν τῷ Πατρὶ, πάντα ένερ γεῖ καὶ ἐργάζεται καὶ χορηγεί τοῖς ἁγίοις τὰς δω ρεάς. Καὶ μάρτυς ὁ Παῦλος λέγων· « Εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ μου πάντοτε περὶ ὑμῶν ἐπὶ τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ τῇ δοθείσῃ ὑμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. » ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικών. Εἰρήκατε, φασί, μηδὲν τῶν κτισμάτων συμπαρα S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ter in me; » et rursum : • Qui vidit me, vidit et A Patrem. ALIUD, modo explicativo. Ita est unum Pater et Filius, eaque ratione simi- lis ipsi est, quemadmodum in nobis Filius ratione es- sentiae similis esse Patri intelligitur,et quemadmodum splendor ex sole procedens.Idcirco, cum ita se habeat Filius ad Patrem, operante Filio operatur et Pater : eoque rursum ad sanctos veniente venit etiam Pa- ter, sicut ipse ait: Veniemus, ego et Pater, et mansionem apud ipsum faciemus ". › Omnia enim, ut modo dictum est, a Patre per Filium fiunt : id- circo si quibus unquam sanctis gratia data est, eam Paier per Filium largitus fuisse cernitur. Cu- jus rei Paulus testis est, ad quosdam scribens : Gratia vobis et pax a Deo Patre et Domino Jesu Christo ". . ipse rursum alibi : e Ipse Paler et Deus noster et Dominus noster Jesus Christus dirigat viam nostram ad vos ". At si non esset unitas Patris cum Filio, dixisset profecto, Dirigant viam nostram, ut duos significaret. Nunc vero id non facit : unitatem autem Patris et Filii manifeste observans, singulariter dixit, dirigat, non quasi seorsim Pater, et seorsim Filius suppeditet gra- tiam, sed tanquam Pater per Filium in Spi- ritu sancto ex una deitate dona sua sanctis conferat. ALIUD. C Si separatus esset secundum naturam ab es- sentia Patris Filius, et nisi inter eos inseparabilis quædam unitas intercederet, qualis est inter splen- dorem et solemn, sufficeret solum Patrem sanctis do- nia conferre, non admisso simul ad hoc Filio. Nam si creatæ naturæ est, et diversum quid a Deo, quam ob causam cum nulla ex omnibus creaturis Deo com- municet ad divinorum donorum largitionem, solus ipse admittatur? Nemo enim ferat aliquem dicen- tem : Det tibi petitiones cordis tui Deus Pater et angelus; sed neque si quid majus angelo nominet. Soli enim Deo convenit hoc, dare. Si vero dat non cum ulla ex creaturis, sed cum solo Filio et per Filium in Spiritu sancto, manifestum satis hinc fuerit illum naturaliter ex essentia Patris genitum esse, Patremque in se habere: ipsumque vicissim exsistentem in Patre omnia efficere atque operari,et D dona sanctis conferre. Quod et Paulus testatur di- cens : ‹ Gratias ago Deo meo semper de vobis pro- pter gratiam Dei quæ data vobis in Christo Je- " ' ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Dixistis, aiunt, nullam creaturarum Deo commu- ** Joan. xiv, 23. * Rom 1, 7. Thes. 111, 11. " Cor. 1, 4, ་

Υἱὸς ἀναδειχθήσεται, ὡς καὶ δύνασθαι λέγειν· ὁ Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ο καὶ πάλιν· ι ( ἑωρακὼς ἐμὲ, εώρακε τον Πατέρα. ΑΛΛΟ, τρόπῳ διηγηματική. Οὕτως ἕν εἰσιν ὁ Πατήρ καὶ ὁ Υἱὸς, καὶ κατὰ τόνδε τὸν τρόπον ἐμφερής ἐστιν αὐτῷ, ὡς ἂν ἐφ' ἡμῶν νοηθείη υἱὸς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ πατέρα κατά γε τὸν τῆς οὐσίας λόγον, καὶ ὡς ἂν ἴδοι τις πρὸς τὸν ἥλιον τὸ ἐξ αὐτοῦ προϊὸν ἀπαύγασμα. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ διὰ τὸ οὕτως ἔχειν τὸν Υἱὸν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πα- τέρα, εργαζομένου τοῦ Υἱοῦ, ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, καὶ πρὸς τοὺς ἁγίους ἐρχομένου πάλιν αὐτοῦ, ὁ Πα- τὴρ ἐστιν ὁ ἐρχόμενος, ὡς αὐτὸς ἔφησεν· « Ελευ σόμεθα, ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ, καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ ποιήσομεν. » Πάντα γάρ, καθάπερ ήδη προείρηται, Β παρὰ Πατρός δι' Υἱοῦ γίγνεται· καὶ γοῦν εί ποτέ • Εt ὡς ἰδίᾳ μὲν τοῦ Πατρὸς, ἰδίᾳ δὲ χορηγοῦντος τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ' ὡς Πατρός δι' Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι ἐκ τῆς μιᾶς θεότητος πεμπομένων τῶν χαρισμάτων εἰς τοὺς ἁγίους. τισιν ἁγίοις δέδοται χάρις, ταύτην ὁ Πατήρ δι' Υἱοῦ χορηγήσας φαίνεται. Καὶ μάρτυς ὁ Παῦλος γράφων πρός τινας· ο Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πα τρὸς καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. › Πάλιν ὁ αὐτὸς ἑτέροις ἐπιστέλλων· . Αὐτὸς δὲ ὁ Πατὴρ καὶ Θεὸς ἡμῶν, καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός κατευθύ ναι τὴν ὁδὸν ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς. » Αλλ' εἰ μή τις ἦν ἑνότης Πατρὶ πρὸς Υϊόν, εἶπεν ἄν, Κατευθύνοιεν τὴν ὁδὸν ἡμῶν, ἵνα τοὺς δύο σημάνῃ. Νυνὶ δὲ τοῦτο μὲν οὐ ποιεῖ· τὴν δὲ ἑνότητα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ της ρήσας σαφῶς, τὸ κατευθύναι τέθεικεν ἐνικῶς· οὐχ ΑΛΛΟ. Εἰ κεχώριστο κατὰ φύσιν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας δ Υἱὸς, καὶ εἰ μή τις ενότης ἀδιάστατος ἦν ἐν αὐτοῖς ὁποίαν ἔχει τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸν ἥλιον, ἐξήρκει καὶ μόνον τὸν Πατέρα τοῖς ἁγίοις ἐπιδιδόναι τὰ χα- ρίσματα, μὴ συμπαραλαμβανομένου πρὸς τοῦτο καὶ τοῦ Υἱοῦ. Εἰ γὰρ κτιστῆς ἐστιν οὐσίας, καὶ ἕτερόν τι παρὰ τὸν Θεὸν, ποῖον ἔχει λόγον οὐδενὸς τῶν ἄλλων κτισμάτων ἐπικοινωνοῦντος Θεῷ πρὸς τὴν δόσιν τῶν θείων χαρισμάτων, μόνον αὐτὸν παραλαμβάνεσθαι; Οὐ γὰρ ἀνέξεται τις λέγοντός τινος· Δοίη σοι τὰ αἰτήματά σου Θεὸς τυχὸν ὁ Πατὴρ καὶ ἡ ἄγγελος - ἀλλ' οὐδὲ εἴ τι μεῖζον ὀνομάσειεν ἀγγέλου. Μόνῳ γὰρ τὸ διδόναι πρέπει Θεῷ. Εἰ δὲ δίδωσιν, οὐ μετά τινος ἑτέρου τῶν κτισμάτων, ἀλλὰ μόνῳ σὺν Υἱῷ καὶ δι Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι, δῆλον ἐντεῦθεν ἂν εἴη καὶ παντί τω γνώριμον, ότιπερ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς ίδιόν ἐστι γέννημα, καὶ τὴν Πατέρα ἔχων ἐν ἑαυτῷ, αὐτός τε ὁμοίως ὑπάρχων ἐν τῷ Πατρὶ, πάντα ένερ γεῖ καὶ ἐργάζεται καὶ χορηγεί τοῖς ἁγίοις τὰς δω ρεάς. Καὶ μάρτυς ὁ Παῦλος λέγων· « Εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ μου πάντοτε περὶ ὑμῶν ἐπὶ τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ τῇ δοθείσῃ ὑμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. » ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικών. Εἰρήκατε, φασί, μηδὲν τῶν κτισμάτων συμπαρα S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ter in me; » et rursum : • Qui vidit me, vidit et A Patrem. ALIUD, modo explicativo. Ita est unum Pater et Filius, eaque ratione simi- lis ipsi est, quemadmodum in nobis Filius ratione es- sentiae similis esse Patri intelligitur,et quemadmodum splendor ex sole procedens.Idcirco, cum ita se habeat Filius ad Patrem, operante Filio operatur et Pater : eoque rursum ad sanctos veniente venit etiam Pa- ter, sicut ipse ait: Veniemus, ego et Pater, et mansionem apud ipsum faciemus ". › Omnia enim, ut modo dictum est, a Patre per Filium fiunt : id- circo si quibus unquam sanctis gratia data est, eam Paier per Filium largitus fuisse cernitur. Cu- jus rei Paulus testis est, ad quosdam scribens : Gratia vobis et pax a Deo Patre et Domino Jesu Christo ". . ipse rursum alibi : e Ipse Paler et Deus noster et Dominus noster Jesus Christus dirigat viam nostram ad vos ". At si non esset unitas Patris cum Filio, dixisset profecto, Dirigant viam nostram, ut duos significaret. Nunc vero id non facit : unitatem autem Patris et Filii manifeste observans, singulariter dixit, dirigat, non quasi seorsim Pater, et seorsim Filius suppeditet gra- tiam, sed tanquam Pater per Filium in Spi- ritu sancto ex una deitate dona sua sanctis conferat. ALIUD. C Si separatus esset secundum naturam ab es- sentia Patris Filius, et nisi inter eos inseparabilis quædam unitas intercederet, qualis est inter splen- dorem et solemn, sufficeret solum Patrem sanctis do- nia conferre, non admisso simul ad hoc Filio. Nam si creatæ naturæ est, et diversum quid a Deo, quam ob causam cum nulla ex omnibus creaturis Deo com- municet ad divinorum donorum largitionem, solus ipse admittatur? Nemo enim ferat aliquem dicen- tem : Det tibi petitiones cordis tui Deus Pater et angelus; sed neque si quid majus angelo nominet. Soli enim Deo convenit hoc, dare. Si vero dat non cum ulla ex creaturis, sed cum solo Filio et per Filium in Spiritu sancto, manifestum satis hinc fuerit illum naturaliter ex essentia Patris genitum esse, Patremque in se habere: ipsumque vicissim exsistentem in Patre omnia efficere atque operari,et D dona sanctis conferre. Quod et Paulus testatur di- cens : ‹ Gratias ago Deo meo semper de vobis pro- pter gratiam Dei quæ data vobis in Christo Je- " ' ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Dixistis, aiunt, nullam creaturarum Deo commu- ** Joan. xiv, 23. * Rom 1, 7. Thes. 111, 11. " Cor. 1, 4, ་

Υἱὸς ἀναδειχθήσεται, ὡς καὶ δύνασθαι λέγειν· ὁ Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, ο καὶ πάλιν· ι ( ἑωρακὼς ἐμὲ, εώρακε τον Πατέρα. ΑΛΛΟ, τρόπῳ διηγηματική. Οὕτως ἕν εἰσιν ὁ Πατήρ καὶ ὁ Υἱὸς, καὶ κατὰ τόνδε τὸν τρόπον ἐμφερής ἐστιν αὐτῷ, ὡς ἂν ἐφ' ἡμῶν νοηθείη υἱὸς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ πατέρα κατά γε τὸν τῆς οὐσίας λόγον, καὶ ὡς ἂν ἴδοι τις πρὸς τὸν ἥλιον τὸ ἐξ αὐτοῦ προϊὸν ἀπαύγασμα. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ διὰ τὸ οὕτως ἔχειν τὸν Υἱὸν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πα- τέρα, εργαζομένου τοῦ Υἱοῦ, ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, καὶ πρὸς τοὺς ἁγίους ἐρχομένου πάλιν αὐτοῦ, ὁ Πα- τὴρ ἐστιν ὁ ἐρχόμενος, ὡς αὐτὸς ἔφησεν· « Ελευ σόμεθα, ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ, καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ ποιήσομεν. » Πάντα γάρ, καθάπερ ήδη προείρηται, Β παρὰ Πατρός δι' Υἱοῦ γίγνεται· καὶ γοῦν εί ποτέ • Εt ὡς ἰδίᾳ μὲν τοῦ Πατρὸς, ἰδίᾳ δὲ χορηγοῦντος τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ' ὡς Πατρός δι' Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι ἐκ τῆς μιᾶς θεότητος πεμπομένων τῶν χαρισμάτων εἰς τοὺς ἁγίους. τισιν ἁγίοις δέδοται χάρις, ταύτην ὁ Πατήρ δι' Υἱοῦ χορηγήσας φαίνεται. Καὶ μάρτυς ὁ Παῦλος γράφων πρός τινας· ο Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πα τρὸς καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. › Πάλιν ὁ αὐτὸς ἑτέροις ἐπιστέλλων· . Αὐτὸς δὲ ὁ Πατὴρ καὶ Θεὸς ἡμῶν, καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός κατευθύ ναι τὴν ὁδὸν ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς. » Αλλ' εἰ μή τις ἦν ἑνότης Πατρὶ πρὸς Υϊόν, εἶπεν ἄν, Κατευθύνοιεν τὴν ὁδὸν ἡμῶν, ἵνα τοὺς δύο σημάνῃ. Νυνὶ δὲ τοῦτο μὲν οὐ ποιεῖ· τὴν δὲ ἑνότητα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ της ρήσας σαφῶς, τὸ κατευθύναι τέθεικεν ἐνικῶς· οὐχ ΑΛΛΟ. Εἰ κεχώριστο κατὰ φύσιν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας δ Υἱὸς, καὶ εἰ μή τις ενότης ἀδιάστατος ἦν ἐν αὐτοῖς ὁποίαν ἔχει τὸ ἀπαύγασμα πρὸς τὸν ἥλιον, ἐξήρκει καὶ μόνον τὸν Πατέρα τοῖς ἁγίοις ἐπιδιδόναι τὰ χα- ρίσματα, μὴ συμπαραλαμβανομένου πρὸς τοῦτο καὶ τοῦ Υἱοῦ. Εἰ γὰρ κτιστῆς ἐστιν οὐσίας, καὶ ἕτερόν τι παρὰ τὸν Θεὸν, ποῖον ἔχει λόγον οὐδενὸς τῶν ἄλλων κτισμάτων ἐπικοινωνοῦντος Θεῷ πρὸς τὴν δόσιν τῶν θείων χαρισμάτων, μόνον αὐτὸν παραλαμβάνεσθαι; Οὐ γὰρ ἀνέξεται τις λέγοντός τινος· Δοίη σοι τὰ αἰτήματά σου Θεὸς τυχὸν ὁ Πατὴρ καὶ ἡ ἄγγελος - ἀλλ' οὐδὲ εἴ τι μεῖζον ὀνομάσειεν ἀγγέλου. Μόνῳ γὰρ τὸ διδόναι πρέπει Θεῷ. Εἰ δὲ δίδωσιν, οὐ μετά τινος ἑτέρου τῶν κτισμάτων, ἀλλὰ μόνῳ σὺν Υἱῷ καὶ δι Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι, δῆλον ἐντεῦθεν ἂν εἴη καὶ παντί τω γνώριμον, ότιπερ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς ίδιόν ἐστι γέννημα, καὶ τὴν Πατέρα ἔχων ἐν ἑαυτῷ, αὐτός τε ὁμοίως ὑπάρχων ἐν τῷ Πατρὶ, πάντα ένερ γεῖ καὶ ἐργάζεται καὶ χορηγεί τοῖς ἁγίοις τὰς δω ρεάς. Καὶ μάρτυς ὁ Παῦλος λέγων· « Εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ μου πάντοτε περὶ ὑμῶν ἐπὶ τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ τῇ δοθείσῃ ὑμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. » ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικών. Εἰρήκατε, φασί, μηδὲν τῶν κτισμάτων συμπαρα S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ter in me; » et rursum : • Qui vidit me, vidit et A Patrem. ALIUD, modo explicativo. Ita est unum Pater et Filius, eaque ratione simi- lis ipsi est, quemadmodum in nobis Filius ratione es- sentiae similis esse Patri intelligitur,et quemadmodum splendor ex sole procedens.Idcirco, cum ita se habeat Filius ad Patrem, operante Filio operatur et Pater : eoque rursum ad sanctos veniente venit etiam Pa- ter, sicut ipse ait: Veniemus, ego et Pater, et mansionem apud ipsum faciemus ". › Omnia enim, ut modo dictum est, a Patre per Filium fiunt : id- circo si quibus unquam sanctis gratia data est, eam Paier per Filium largitus fuisse cernitur. Cu- jus rei Paulus testis est, ad quosdam scribens : Gratia vobis et pax a Deo Patre et Domino Jesu Christo ". . ipse rursum alibi : e Ipse Paler et Deus noster et Dominus noster Jesus Christus dirigat viam nostram ad vos ". At si non esset unitas Patris cum Filio, dixisset profecto, Dirigant viam nostram, ut duos significaret. Nunc vero id non facit : unitatem autem Patris et Filii manifeste observans, singulariter dixit, dirigat, non quasi seorsim Pater, et seorsim Filius suppeditet gra- tiam, sed tanquam Pater per Filium in Spi- ritu sancto ex una deitate dona sua sanctis conferat. ALIUD. C Si separatus esset secundum naturam ab es- sentia Patris Filius, et nisi inter eos inseparabilis quædam unitas intercederet, qualis est inter splen- dorem et solemn, sufficeret solum Patrem sanctis do- nia conferre, non admisso simul ad hoc Filio. Nam si creatæ naturæ est, et diversum quid a Deo, quam ob causam cum nulla ex omnibus creaturis Deo com- municet ad divinorum donorum largitionem, solus ipse admittatur? Nemo enim ferat aliquem dicen- tem : Det tibi petitiones cordis tui Deus Pater et angelus; sed neque si quid majus angelo nominet. Soli enim Deo convenit hoc, dare. Si vero dat non cum ulla ex creaturis, sed cum solo Filio et per Filium in Spiritu sancto, manifestum satis hinc fuerit illum naturaliter ex essentia Patris genitum esse, Patremque in se habere: ipsumque vicissim exsistentem in Patre omnia efficere atque operari,et D dona sanctis conferre. Quod et Paulus testatur di- cens : ‹ Gratias ago Deo meo semper de vobis pro- pter gratiam Dei quæ data vobis in Christo Je- " ' ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Dixistis, aiunt, nullam creaturarum Deo commu- ** Joan. xiv, 23. * Rom 1, 7. Thes. 111, 11. " Cor. 1, 4, ་

λαμβάνεσθαι τῷ Θεῷ ἐν ταῖς τῶν χαρισμάτων ἐπι- Α Αt δόσεσι. Τί οὖν ἄρα ποιήσετε τὸν πατριάρχην Ἰακὼδ εὑρίσκοντες ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς τοὺς ἐξ Ἰωσήφ εὐλογοῦντα τόν τε Εφραίμ δηλονότι καὶ τὸν Μα νασσῆ, καὶ λέγοντα· . Ὁ Θεὸς ὁ τρέφων με ἐκ νεότητός μου ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης, καὶ ὁ ἄγγε- λος ὁ βυόμενος με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου, εὐω λογήσαι τὰ παιδία ταῦτα; » Ιδού, φησίν, ὀνομάσας Θεόν, προστέθεικε καὶ τὸν ἄγγελον, ὡς εὐλογεῖν σὺν αὐτῷ δυνάμενον. Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ προφητικὸν ἐνυπάρχειν πνεῦμα τῷ τὰ τοιαῦτα λέγοντι ἐνομολογοῦσιν οἱ χριστομάχοι, καὶ πιστεύου- σιν ὄντως ἅγιον ἄνδρα γεγενῆσθαι τὸν Ἰακώβ, ὅτου τὴ χάριν τοσαύτην αὐτῷ περιτιθέντες πλάνην, οὐκ Β αἰσχύνονται ὡς ἄγγελον συνάπτειν τῷ πάντων Θεῷ, καὶ δύνασθαι συνευλογεῖν τῷ πεποιηκότι τὸ δι' αὐτοῦ γενόμενον νομίζειν; Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἀκουέτω σαν καὶ παρ' ἡμῶν. Εἰ μὲν ἅγιον ὄντως πιστεύετε γεγενῆσθαι τὸν Ἰακώβ, παύσασθε δυσφημοῦντες αὐτόν· ζητεῖτε δὲ μᾶλλον τῶν εἰρημένων παρ' αὐτοῦ τὴν ἀληθῆ διάνοιαν. Εἰ δὲ οὐκ ἦν ἅγιος, πρὸς δὲ τοῖς ἄλλοις ἅπασι καὶ τοῦτο λέγειν τολμᾶτε, τί πρὸς ἀνατροπήν, ώς οἴεσθε, τῶν τοσούτων καὶ τηλικούτων, ἀνδρὸς οὐχ ἁγίου φέρετε φωνήν; Παρελθόντες του γαροῦν τὰς ὑμῶν ἀμαθίας, ἑρμηνεύσομεν καθ' όν δεῖ τρόπον τοῦ πατριάρχου τοὺς λόγους. Ὡς γὰρ ἀνὴρ ἅγιος καὶ Πνεύματι θείῳ πρὸς τὴν γνῶσιν τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων παιδαγωγούμενος, πρῶτον μὲν ἔφησεν· Ὁ Θεὸς ὁ τρέφων με ἐκ νεότητός Ο μου, εὐλογήσαι τὰ παιδία ταῦτα. Εἶτά φησι· Καὶ ὁ Αγγελος ὁ βυόμενός με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου· ἵνα διὰ μὲν τοῦ λέγειν, Ο Θεός, σημαίνῃ τὸν Πατέρα · διὰ δὲ τοῦ λέγειν, Ὁ ἄγγελος, τὴν ἐξ αὐτοῦ Λόγον. Ηδει γὰρ ὅτι καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ, μεγάλης βουλῆς ᾿Αγγελος. Ὅτι δὲ τὸν Υἱὸν ἐνθάδε φησὶ, καὶ οὐ τοιοῦτον ἄγγελον, ὁποῖον ἡ συνήθεια δίδωσι νοεῖν, ἐντεῦθεν ἔσται καταφανές. Εἰρηκώς γάρ, Ὁ ἄγγελος, οὐχ ίστησι μέχρι τούτου τὸν λόγον, ἀλλὰ προστέ θεικεν· ο Ο βυόμενος με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου. » Ιδωμεν τοίνυν ἐκ τῶν αὐτοῦ ῥημάτων, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἦν ὁ ρυόμενος αὐτὸν, ἀλλά τις τῶν γενητῶν ἀγγέλων. Ει Απόδειξις ἐφεξῆς, ὅτι θεὸς ἦν ὁ βυόμενος ἐκ πάντων τῶν κακῶν τὸν πατριάρχην Ἰακώβ. Λέγεται παλαῖσαι πρὸς τὸν πατριάρχην Ἰακώβ ἄγγελος, καὶ τοῦτο κεῖται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ. ᾿Αλλὰ συσχὼν αὐτὸν ὁ ἅγιος ἔφασκεν· « Οὐ μή σε ἀνῶ, ἐὰν μή με ευλογήσης. ο 'Ην δὲ οὗτος ὁ Θεός. Αὐτοῦ τε τοῦ πατριάρχου φέρεται φωνή· . Εἶδον Θεόν πρόσωπον πρὸς πρόσωπον. » Τοῦτον τὸν ὡς ἄγγελον αὐτῷ ὀφθέντα παρεκάλει τοῖς ἐκγόνοις ἐπιπέμψαι τὴν εὐλογίαν. ΑΛΛΟ, ἐκ τῶν αὐτῶν. Ωφθη τῷ πατριάρχη Κύριος ὁ Θεός, ὡς γέγρα σται, καὶ εἶπεν αὐτῷ· . Ἰδοὺ ἐγὼ μετὰ σοῦ, δια . THESAURUS. : nicare, in donorum largitionibus. quid statuetis de patriarcha Jacob, cum in sacris Scripturis inve- nietis eum posteris Joseph benedicentem,et Ephraim et Manassi, et dicentem: < Deus qui me nutrit a juventute mea usque ad hunc diem, et angelus qui liberat me ex omnibus malis meis, benedical pueris istis". Ecce, inquiunt, cum nominasset Deumn, adjecit etiam angelum, utpote qui una cum ipso benedicere posset. Solutio objectionis. Si hostes Christi fatentur prophetico spiritu afla- tum fuisse Jacob, cum ejusmodi diceret, neque dif- fitentur illum revera sanctum virum fuisse, quam- obrem eos tantum errorem ei ascribere non pudet, quantus est, angelum Deo totius universi conjun- gere et putare creaturam simul cum eo a quo creata est benedicere posse? Si vero hoc absurdum est, audiant a nobis. Si sanctum omnino fuisse virum Jacob persuasum habetis, desinite ejusmodi contu- melia eum onerare: at potius eorum quæ dixit ve- ram sententiam investigate. Si autem sanctus non fuit, et præter alia hoc etiamn dicere audetis, cur ad subvertendas res tanti momenti auctoritate viri non sancti utimini? Cæterum nos omissis vestris deliramentis, patriarchæ verba quomodo intelligen- da sint, explicabimus. Nam ut vir sanctus et a Spi- ritu divino ad notitiam dogmatum pietatis ductus, primum quidem dixit : Deus qui nutrit me a juven- tute mea, benedicat pueris hisce. Deinde ait : angelus qui liberat me ab omnibus malis meis, ut cum nominat Deun, intelligat Patrem : cum ange- lum, Verbum ex Patre significet. Sciebat enim vocari nomen ejus, magni consilii Angelus”. Quod vero Jacob ibi Filium significare voluerit, non autem talem angelum, qualem consuetudo est vocare an- gelum, inde manifestum est. Cum enim, angelus, dixit, non sistit in eo sermonem, sed addit: • Qui liberat me ex omnibus malis meis. Videamus itaque ex ipsius verbis, an non sit Deus qui eum liberat ex omnibus malis suis, sed aliquis ex ange- lis creatis. cham Jacob ex omnibus malis. D Demonstratur Deum fuisse qui liberavit patriar- Angelus luctatus esse dicitur cum patriarcha Ja- cob, idque divina Scriptura testatur. At sanctus re- tinens eum, dixit : « Non dimittam te, nisi mihi be- nedicas”. › Erat autem is Deus. Quod et ipsius patriarchæ verba ostendunt dicentis : Vidi Deum fa- cie ad faciem "., Hune itaque qui ut angelus ipsi visus est, rogat ut pueris benedicat. • ALIUD, ex iisdem. Visus est patriarchæ Dominus Deus, ut scriptum ´est, et dixit ei: ‹ Ecce ego tecum sum, cu- * Gen. xlviii, 16. • Isa. ix, sec. LXX. * Gen. xxx11, 21-26. on Ibid. 50.

λαμβάνεσθαι τῷ Θεῷ ἐν ταῖς τῶν χαρισμάτων ἐπι- Α Αt δόσεσι. Τί οὖν ἄρα ποιήσετε τὸν πατριάρχην Ἰακὼδ εὑρίσκοντες ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς τοὺς ἐξ Ἰωσήφ εὐλογοῦντα τόν τε Εφραίμ δηλονότι καὶ τὸν Μα νασσῆ, καὶ λέγοντα· . Ὁ Θεὸς ὁ τρέφων με ἐκ νεότητός μου ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης, καὶ ὁ ἄγγε- λος ὁ βυόμενος με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου, εὐω λογήσαι τὰ παιδία ταῦτα; » Ιδού, φησίν, ὀνομάσας Θεόν, προστέθεικε καὶ τὸν ἄγγελον, ὡς εὐλογεῖν σὺν αὐτῷ δυνάμενον. Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ προφητικὸν ἐνυπάρχειν πνεῦμα τῷ τὰ τοιαῦτα λέγοντι ἐνομολογοῦσιν οἱ χριστομάχοι, καὶ πιστεύου- σιν ὄντως ἅγιον ἄνδρα γεγενῆσθαι τὸν Ἰακώβ, ὅτου τὴ χάριν τοσαύτην αὐτῷ περιτιθέντες πλάνην, οὐκ Β αἰσχύνονται ὡς ἄγγελον συνάπτειν τῷ πάντων Θεῷ, καὶ δύνασθαι συνευλογεῖν τῷ πεποιηκότι τὸ δι' αὐτοῦ γενόμενον νομίζειν; Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἀκουέτω σαν καὶ παρ' ἡμῶν. Εἰ μὲν ἅγιον ὄντως πιστεύετε γεγενῆσθαι τὸν Ἰακώβ, παύσασθε δυσφημοῦντες αὐτόν· ζητεῖτε δὲ μᾶλλον τῶν εἰρημένων παρ' αὐτοῦ τὴν ἀληθῆ διάνοιαν. Εἰ δὲ οὐκ ἦν ἅγιος, πρὸς δὲ τοῖς ἄλλοις ἅπασι καὶ τοῦτο λέγειν τολμᾶτε, τί πρὸς ἀνατροπήν, ώς οἴεσθε, τῶν τοσούτων καὶ τηλικούτων, ἀνδρὸς οὐχ ἁγίου φέρετε φωνήν; Παρελθόντες του γαροῦν τὰς ὑμῶν ἀμαθίας, ἑρμηνεύσομεν καθ' όν δεῖ τρόπον τοῦ πατριάρχου τοὺς λόγους. Ὡς γὰρ ἀνὴρ ἅγιος καὶ Πνεύματι θείῳ πρὸς τὴν γνῶσιν τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων παιδαγωγούμενος, πρῶτον μὲν ἔφησεν· Ὁ Θεὸς ὁ τρέφων με ἐκ νεότητός Ο μου, εὐλογήσαι τὰ παιδία ταῦτα. Εἶτά φησι· Καὶ ὁ Αγγελος ὁ βυόμενός με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου· ἵνα διὰ μὲν τοῦ λέγειν, Ο Θεός, σημαίνῃ τὸν Πατέρα · διὰ δὲ τοῦ λέγειν, Ὁ ἄγγελος, τὴν ἐξ αὐτοῦ Λόγον. Ηδει γὰρ ὅτι καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ, μεγάλης βουλῆς ᾿Αγγελος. Ὅτι δὲ τὸν Υἱὸν ἐνθάδε φησὶ, καὶ οὐ τοιοῦτον ἄγγελον, ὁποῖον ἡ συνήθεια δίδωσι νοεῖν, ἐντεῦθεν ἔσται καταφανές. Εἰρηκώς γάρ, Ὁ ἄγγελος, οὐχ ίστησι μέχρι τούτου τὸν λόγον, ἀλλὰ προστέ θεικεν· ο Ο βυόμενος με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου. » Ιδωμεν τοίνυν ἐκ τῶν αὐτοῦ ῥημάτων, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἦν ὁ ρυόμενος αὐτὸν, ἀλλά τις τῶν γενητῶν ἀγγέλων. Ει Απόδειξις ἐφεξῆς, ὅτι θεὸς ἦν ὁ βυόμενος ἐκ πάντων τῶν κακῶν τὸν πατριάρχην Ἰακώβ. Λέγεται παλαῖσαι πρὸς τὸν πατριάρχην Ἰακώβ ἄγγελος, καὶ τοῦτο κεῖται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ. ᾿Αλλὰ συσχὼν αὐτὸν ὁ ἅγιος ἔφασκεν· « Οὐ μή σε ἀνῶ, ἐὰν μή με ευλογήσης. ο 'Ην δὲ οὗτος ὁ Θεός. Αὐτοῦ τε τοῦ πατριάρχου φέρεται φωνή· . Εἶδον Θεόν πρόσωπον πρὸς πρόσωπον. » Τοῦτον τὸν ὡς ἄγγελον αὐτῷ ὀφθέντα παρεκάλει τοῖς ἐκγόνοις ἐπιπέμψαι τὴν εὐλογίαν. ΑΛΛΟ, ἐκ τῶν αὐτῶν. Ωφθη τῷ πατριάρχη Κύριος ὁ Θεός, ὡς γέγρα σται, καὶ εἶπεν αὐτῷ· . Ἰδοὺ ἐγὼ μετὰ σοῦ, δια . THESAURUS. : nicare, in donorum largitionibus. quid statuetis de patriarcha Jacob, cum in sacris Scripturis inve- nietis eum posteris Joseph benedicentem,et Ephraim et Manassi, et dicentem: < Deus qui me nutrit a juventute mea usque ad hunc diem, et angelus qui liberat me ex omnibus malis meis, benedical pueris istis". Ecce, inquiunt, cum nominasset Deumn, adjecit etiam angelum, utpote qui una cum ipso benedicere posset. Solutio objectionis. Si hostes Christi fatentur prophetico spiritu afla- tum fuisse Jacob, cum ejusmodi diceret, neque dif- fitentur illum revera sanctum virum fuisse, quam- obrem eos tantum errorem ei ascribere non pudet, quantus est, angelum Deo totius universi conjun- gere et putare creaturam simul cum eo a quo creata est benedicere posse? Si vero hoc absurdum est, audiant a nobis. Si sanctum omnino fuisse virum Jacob persuasum habetis, desinite ejusmodi contu- melia eum onerare: at potius eorum quæ dixit ve- ram sententiam investigate. Si autem sanctus non fuit, et præter alia hoc etiamn dicere audetis, cur ad subvertendas res tanti momenti auctoritate viri non sancti utimini? Cæterum nos omissis vestris deliramentis, patriarchæ verba quomodo intelligen- da sint, explicabimus. Nam ut vir sanctus et a Spi- ritu divino ad notitiam dogmatum pietatis ductus, primum quidem dixit : Deus qui nutrit me a juven- tute mea, benedicat pueris hisce. Deinde ait : angelus qui liberat me ab omnibus malis meis, ut cum nominat Deun, intelligat Patrem : cum ange- lum, Verbum ex Patre significet. Sciebat enim vocari nomen ejus, magni consilii Angelus”. Quod vero Jacob ibi Filium significare voluerit, non autem talem angelum, qualem consuetudo est vocare an- gelum, inde manifestum est. Cum enim, angelus, dixit, non sistit in eo sermonem, sed addit: • Qui liberat me ex omnibus malis meis. Videamus itaque ex ipsius verbis, an non sit Deus qui eum liberat ex omnibus malis suis, sed aliquis ex ange- lis creatis. cham Jacob ex omnibus malis. D Demonstratur Deum fuisse qui liberavit patriar- Angelus luctatus esse dicitur cum patriarcha Ja- cob, idque divina Scriptura testatur. At sanctus re- tinens eum, dixit : « Non dimittam te, nisi mihi be- nedicas”. › Erat autem is Deus. Quod et ipsius patriarchæ verba ostendunt dicentis : Vidi Deum fa- cie ad faciem "., Hune itaque qui ut angelus ipsi visus est, rogat ut pueris benedicat. • ALIUD, ex iisdem. Visus est patriarchæ Dominus Deus, ut scriptum ´est, et dixit ei: ‹ Ecce ego tecum sum, cu- * Gen. xlviii, 16. • Isa. ix, sec. LXX. * Gen. xxx11, 21-26. on Ibid. 50.

λαμβάνεσθαι τῷ Θεῷ ἐν ταῖς τῶν χαρισμάτων ἐπι- Α Αt δόσεσι. Τί οὖν ἄρα ποιήσετε τὸν πατριάρχην Ἰακὼδ εὑρίσκοντες ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς τοὺς ἐξ Ἰωσήφ εὐλογοῦντα τόν τε Εφραίμ δηλονότι καὶ τὸν Μα νασσῆ, καὶ λέγοντα· . Ὁ Θεὸς ὁ τρέφων με ἐκ νεότητός μου ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης, καὶ ὁ ἄγγε- λος ὁ βυόμενος με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου, εὐω λογήσαι τὰ παιδία ταῦτα; » Ιδού, φησίν, ὀνομάσας Θεόν, προστέθεικε καὶ τὸν ἄγγελον, ὡς εὐλογεῖν σὺν αὐτῷ δυνάμενον. Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ προφητικὸν ἐνυπάρχειν πνεῦμα τῷ τὰ τοιαῦτα λέγοντι ἐνομολογοῦσιν οἱ χριστομάχοι, καὶ πιστεύου- σιν ὄντως ἅγιον ἄνδρα γεγενῆσθαι τὸν Ἰακώβ, ὅτου τὴ χάριν τοσαύτην αὐτῷ περιτιθέντες πλάνην, οὐκ Β αἰσχύνονται ὡς ἄγγελον συνάπτειν τῷ πάντων Θεῷ, καὶ δύνασθαι συνευλογεῖν τῷ πεποιηκότι τὸ δι' αὐτοῦ γενόμενον νομίζειν; Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἀκουέτω σαν καὶ παρ' ἡμῶν. Εἰ μὲν ἅγιον ὄντως πιστεύετε γεγενῆσθαι τὸν Ἰακώβ, παύσασθε δυσφημοῦντες αὐτόν· ζητεῖτε δὲ μᾶλλον τῶν εἰρημένων παρ' αὐτοῦ τὴν ἀληθῆ διάνοιαν. Εἰ δὲ οὐκ ἦν ἅγιος, πρὸς δὲ τοῖς ἄλλοις ἅπασι καὶ τοῦτο λέγειν τολμᾶτε, τί πρὸς ἀνατροπήν, ώς οἴεσθε, τῶν τοσούτων καὶ τηλικούτων, ἀνδρὸς οὐχ ἁγίου φέρετε φωνήν; Παρελθόντες του γαροῦν τὰς ὑμῶν ἀμαθίας, ἑρμηνεύσομεν καθ' όν δεῖ τρόπον τοῦ πατριάρχου τοὺς λόγους. Ὡς γὰρ ἀνὴρ ἅγιος καὶ Πνεύματι θείῳ πρὸς τὴν γνῶσιν τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων παιδαγωγούμενος, πρῶτον μὲν ἔφησεν· Ὁ Θεὸς ὁ τρέφων με ἐκ νεότητός Ο μου, εὐλογήσαι τὰ παιδία ταῦτα. Εἶτά φησι· Καὶ ὁ Αγγελος ὁ βυόμενός με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου· ἵνα διὰ μὲν τοῦ λέγειν, Ο Θεός, σημαίνῃ τὸν Πατέρα · διὰ δὲ τοῦ λέγειν, Ὁ ἄγγελος, τὴν ἐξ αὐτοῦ Λόγον. Ηδει γὰρ ὅτι καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ, μεγάλης βουλῆς ᾿Αγγελος. Ὅτι δὲ τὸν Υἱὸν ἐνθάδε φησὶ, καὶ οὐ τοιοῦτον ἄγγελον, ὁποῖον ἡ συνήθεια δίδωσι νοεῖν, ἐντεῦθεν ἔσται καταφανές. Εἰρηκώς γάρ, Ὁ ἄγγελος, οὐχ ίστησι μέχρι τούτου τὸν λόγον, ἀλλὰ προστέ θεικεν· ο Ο βυόμενος με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου. » Ιδωμεν τοίνυν ἐκ τῶν αὐτοῦ ῥημάτων, εἰ μὴ ὁ Θεὸς ἦν ὁ ρυόμενος αὐτὸν, ἀλλά τις τῶν γενητῶν ἀγγέλων. Ει Απόδειξις ἐφεξῆς, ὅτι θεὸς ἦν ὁ βυόμενος ἐκ πάντων τῶν κακῶν τὸν πατριάρχην Ἰακώβ. Λέγεται παλαῖσαι πρὸς τὸν πατριάρχην Ἰακώβ ἄγγελος, καὶ τοῦτο κεῖται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ. ᾿Αλλὰ συσχὼν αὐτὸν ὁ ἅγιος ἔφασκεν· « Οὐ μή σε ἀνῶ, ἐὰν μή με ευλογήσης. ο 'Ην δὲ οὗτος ὁ Θεός. Αὐτοῦ τε τοῦ πατριάρχου φέρεται φωνή· . Εἶδον Θεόν πρόσωπον πρὸς πρόσωπον. » Τοῦτον τὸν ὡς ἄγγελον αὐτῷ ὀφθέντα παρεκάλει τοῖς ἐκγόνοις ἐπιπέμψαι τὴν εὐλογίαν. ΑΛΛΟ, ἐκ τῶν αὐτῶν. Ωφθη τῷ πατριάρχη Κύριος ὁ Θεός, ὡς γέγρα σται, καὶ εἶπεν αὐτῷ· . Ἰδοὺ ἐγὼ μετὰ σοῦ, δια . THESAURUS. : nicare, in donorum largitionibus. quid statuetis de patriarcha Jacob, cum in sacris Scripturis inve- nietis eum posteris Joseph benedicentem,et Ephraim et Manassi, et dicentem: < Deus qui me nutrit a juventute mea usque ad hunc diem, et angelus qui liberat me ex omnibus malis meis, benedical pueris istis". Ecce, inquiunt, cum nominasset Deumn, adjecit etiam angelum, utpote qui una cum ipso benedicere posset. Solutio objectionis. Si hostes Christi fatentur prophetico spiritu afla- tum fuisse Jacob, cum ejusmodi diceret, neque dif- fitentur illum revera sanctum virum fuisse, quam- obrem eos tantum errorem ei ascribere non pudet, quantus est, angelum Deo totius universi conjun- gere et putare creaturam simul cum eo a quo creata est benedicere posse? Si vero hoc absurdum est, audiant a nobis. Si sanctum omnino fuisse virum Jacob persuasum habetis, desinite ejusmodi contu- melia eum onerare: at potius eorum quæ dixit ve- ram sententiam investigate. Si autem sanctus non fuit, et præter alia hoc etiamn dicere audetis, cur ad subvertendas res tanti momenti auctoritate viri non sancti utimini? Cæterum nos omissis vestris deliramentis, patriarchæ verba quomodo intelligen- da sint, explicabimus. Nam ut vir sanctus et a Spi- ritu divino ad notitiam dogmatum pietatis ductus, primum quidem dixit : Deus qui nutrit me a juven- tute mea, benedicat pueris hisce. Deinde ait : angelus qui liberat me ab omnibus malis meis, ut cum nominat Deun, intelligat Patrem : cum ange- lum, Verbum ex Patre significet. Sciebat enim vocari nomen ejus, magni consilii Angelus”. Quod vero Jacob ibi Filium significare voluerit, non autem talem angelum, qualem consuetudo est vocare an- gelum, inde manifestum est. Cum enim, angelus, dixit, non sistit in eo sermonem, sed addit: • Qui liberat me ex omnibus malis meis. Videamus itaque ex ipsius verbis, an non sit Deus qui eum liberat ex omnibus malis suis, sed aliquis ex ange- lis creatis. cham Jacob ex omnibus malis. D Demonstratur Deum fuisse qui liberavit patriar- Angelus luctatus esse dicitur cum patriarcha Ja- cob, idque divina Scriptura testatur. At sanctus re- tinens eum, dixit : « Non dimittam te, nisi mihi be- nedicas”. › Erat autem is Deus. Quod et ipsius patriarchæ verba ostendunt dicentis : Vidi Deum fa- cie ad faciem "., Hune itaque qui ut angelus ipsi visus est, rogat ut pueris benedicat. • ALIUD, ex iisdem. Visus est patriarchæ Dominus Deus, ut scriptum ´est, et dixit ei: ‹ Ecce ego tecum sum, cu- * Gen. xlviii, 16. • Isa. ix, sec. LXX. * Gen. xxx11, 21-26. on Ibid. 50.

φυλάσσων σε ἐν τῇ ὁδῷ οὗ ἐὰν πορευθῇς. » Οὐκοῦν Εt Χιν, 11. Θεὸς ἦν ὁ ρυόμενος, καὶ οὐκ ἄγγελος. Καὶ πάλιν, ὅτε Λάβαν κατεδίωξε τὸν Ἰακὼν καὶ κατέλαβε, τότε πάλιν Θεὸς κεκώλυκε τὴν ἐπήρειαν, οὐ συγχωρήσας λαλῆσαι ῥήματα πρὸς τὸν Ἰακώβ. Οτι δὲ Θεὸς αὐτῷ καὶ τοῦτο ἐξήνυσεν, αὐτὸς ἔσται μάρτυς λέγων πρὸς τὰς ἑαυτοῦ γυναῖκας· « Οὐκ ἔδωκεν ὁ Θεὸς τῷ Λά σαν κακοποιῆσαι με. › Καὶ πάλιν ἐπιβουλευόμενος παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ Ἡσαῦ, οὐκ ἄγγελον ἐπεκαλεῖτο, ἀλλὰ Θεὸν παρεκάλει βοῶν· ι Εξελοῦ με, Κύριε, ἐκ χειρὸς τοῦ ἀδελφοῦ μου Ησαῦ, ὅτι φοβοῦμαι αὐτόν. ο ΑΛΛΟ, ἀποδεικτικῶς, ὅτι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, τὸ εἶδος αὐτοῦ ἐστιν. Λέγει που πρὸς Ἰουδαίους λίαν ἀπειθοῦντας δ Σωτήρ· ο Ο πέμψας με Πατὴρ, ἐκεῖνος μεμαρτύρηκε εἶδος αὐτοῦ ἑωράκατε, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ἔχετε περὶ ἐμοῦ, οὔτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε πώποτε, οὔτε ἐν ὑμῖν μένοντα, ὅτι ὅν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος, τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε. » Τοίνυν ὅτι μὴ πεπιστεύκασι τῷ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀποσταλέντι Λόγῳ, οὔτε τῆς φω νῆς ἀκηκοέναι λέγοντας τοῦ Θεοῦ, οὔτε μὴν τὸ εἶδος αὐτοῦ τεθεῖσθαι πώποτε, ἀλλ᾽ οὔτε ἔχειν ἐν αὐτοῖς ἐνοικοῦντα τὸν λόγον. Εστι δὴ λοιπὸν ἅπασι σαφές καὶ εὐσύνοπτον, ἔτιπερ, εἰ ἐδέξαντο τὸν ἀπεσταλμέ νον, ἤκουσαν ἂν καὶ τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ εἶ δος ἐθεάσαντο αὐτοῦ, καὶ εἶχον ἐνοικοῦντα τὸν λόγου. Ταῦτα τοίνυν πάντα ἐστὶν ὁ Υἱός, φωνὴ καὶ εἶδος, καὶ εἰκὼν καὶ χαρακτήρ. Ἔχων οὖν ὡς χαρακτήρ καὶ Λόγος τοῦ Πατρός. Εἰ δὲ εἶδος ἐστι, δῆλον ὅτι κατὰ φύσιν ἐν ἑαυτῷ τὸ πρωτότυπον, οὗ καὶ ἔστε χαρακτήρ, ἀληθεύσει λέγων· Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ο και, ο Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν έσμεν. » . ΑΛΛΟ, σημαίνον ὅτι εἶδος Θεοῦ καλεῖται ὁ Λόγος. Ὁ πατριάρχης Ιακώβ μετωνομάσθη παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ κέκληται κατά τινα χρόνον Ισραήλ, ὅτε, καθά φησιν ἡ θεία Γραφή, ο 'Ανέτειλεν αὐτῷ ὁ ἥλιος, ἡνίκα παρῆλθε τὸ εἶδος τοῦ Θεοῦ. » Εἶδος δὲ Θεοῦ τί ἂν ἕτερον εἴη, εἰ μὴ πάντως ὁ μετά τα μησίας βοῶν· . Ο έωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε τον Πατέρα. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ο καὶ, • Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν ; » ᾿Αντίθεσις ὡς ἀπὸ τῶν χριστομάχων, ἀσεβείας μεστή. Εὑρίσκεται, φασίν, αὐτὸς ὁ Σωτὴρ τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα παρακαλῶν ὑπέρ τε τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν, καὶ ὑπὲρ πάντων τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευκότων, καὶ οὕτω λέγων· ο Πάτερ άγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, οὓς δέδωκάς μοι, ἵνα ὦσιν ἐν καθώς καὶ ἡμεῖς. » Καὶ μεθ᾽ ἕτερα· · Οὐ περὶ τούτων δὲ μόνων ἐρωτῶ, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πιστευόντων διὰ τοῦ λόγου αὐτῶν εἰς ἐμέ· ἵνα πάντες ἐν ὦσι, καθώς σύ, Πατήρ, ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν σοὶ, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν * Η S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. stodiens te in via quocunque ieris ". . Deus igitur A erat qui liberavit, non angelus. rursus : quando Laban persecutus est Jacob et comprehendit, lunc quoque Deus prohibuit violentiam, non permittens alloqui Jacob. Quod autem Deus hæc illi præstite rit, ipsemet testatur uxoribus suis dicens: ‹ Non dedit Deus potestatein Laban maleſaciendi mihi ”.» Rursus cum frater Esau ipsi insidiaretur, non invo- cavit angelum, sed Deum, dicens: « Eripe me, Do- mine, de manu fratris mei Esau, quia timeo ip- Sun ALIUD, per demonstrationem, quod Verbum Dei, species ipsius est. nec vos unquam Servator alicubi ad Judæos admodum refractarios B dicit: c Qui me misit Pater, ille testimonium per- hibuit de me, cujus vocem audistis, neque speciem ejus vidistis, et verbum ejus non habetis manens in vobis: quia quem ille mi- sit, huic vos non creditis. Quia igitur non cre- diderunt Verbo ex Patre misso, dicuntur neque vo- cem Dei audisse, neque speciem ejus unquam vi- disse,sed neque habere inhabitans in ipsis verbum. Atqui manifestum hoc omnibusque perspicuum esse potest, si recepissent eum qui missus cras, vocem quoque Dei audissent, et speciem ejus vidis- sent, et habuissent inhabitans in ipsis Verbum. llæc igitur omnia est Filius: nimirum vox, species, el Verbum Patris. Si autem species est, certe et ima- go, et character est '. Habens itaque ut character C in se naturaliter archetypum, sive exemplar ejus cujus est character, vere dicit : « Ego in Patre, et Pater in me ; et, ‹ Ego et Pater unuin su- mus ³. ALIUD, ostendens quod Verbum vocetur species Dei. Patriarcha Jacob cognominatus fuit aliquando a Deo Israel. « Nam, ut inquit Scriptura, exortus est ei sol quando transivit species Dei *. › Species au- tem Dei quidnam aliud sit, quanı is qui libere cla- mat : « Qui vidit me, vidit et Patrem *. Ego in Pa‐ tre, et Pater in me; › et, ‹ Ego et Pater unum sa- nius ? Objectiones hostium Christi plenæ impietale. Servator, inquiunt, ipse Patrem suum pro disci- pulis suis, proque universis qui in ipsum cre- dant, orat, ita dicens : « Pater sancte, custodi cos in nomine tuo quos dedisti miki, ut sint aHum sicut et nos *. » Et paulo post : « Nec pro istis so- lis rogo, sed etiam pro credentibus per sermonem eorum in me : ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint ; ut mundus credat quod tu me mnisisti. Et ego glo- * Gen. xxvii, 25. • Juan, x, 30. D Gen. XXXI, 7. * Gen. xxxi, 11. * Gen. xxxi, 31. • Joan. xiv, 9. ” Joan. v, 57, 58. • Joan. xvii, 11. Digitized by ' febr. 1, 3. • Joan. Google

φυλάσσων σε ἐν τῇ ὁδῷ οὗ ἐὰν πορευθῇς. » Οὐκοῦν Εt Χιν, 11. Θεὸς ἦν ὁ ρυόμενος, καὶ οὐκ ἄγγελος. Καὶ πάλιν, ὅτε Λάβαν κατεδίωξε τὸν Ἰακὼν καὶ κατέλαβε, τότε πάλιν Θεὸς κεκώλυκε τὴν ἐπήρειαν, οὐ συγχωρήσας λαλῆσαι ῥήματα πρὸς τὸν Ἰακώβ. Οτι δὲ Θεὸς αὐτῷ καὶ τοῦτο ἐξήνυσεν, αὐτὸς ἔσται μάρτυς λέγων πρὸς τὰς ἑαυτοῦ γυναῖκας· « Οὐκ ἔδωκεν ὁ Θεὸς τῷ Λά σαν κακοποιῆσαι με. › Καὶ πάλιν ἐπιβουλευόμενος παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ Ἡσαῦ, οὐκ ἄγγελον ἐπεκαλεῖτο, ἀλλὰ Θεὸν παρεκάλει βοῶν· ι Εξελοῦ με, Κύριε, ἐκ χειρὸς τοῦ ἀδελφοῦ μου Ησαῦ, ὅτι φοβοῦμαι αὐτόν. ο ΑΛΛΟ, ἀποδεικτικῶς, ὅτι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, τὸ εἶδος αὐτοῦ ἐστιν. Λέγει που πρὸς Ἰουδαίους λίαν ἀπειθοῦντας δ Σωτήρ· ο Ο πέμψας με Πατὴρ, ἐκεῖνος μεμαρτύρηκε εἶδος αὐτοῦ ἑωράκατε, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ἔχετε περὶ ἐμοῦ, οὔτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε πώποτε, οὔτε ἐν ὑμῖν μένοντα, ὅτι ὅν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος, τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε. » Τοίνυν ὅτι μὴ πεπιστεύκασι τῷ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀποσταλέντι Λόγῳ, οὔτε τῆς φω νῆς ἀκηκοέναι λέγοντας τοῦ Θεοῦ, οὔτε μὴν τὸ εἶδος αὐτοῦ τεθεῖσθαι πώποτε, ἀλλ᾽ οὔτε ἔχειν ἐν αὐτοῖς ἐνοικοῦντα τὸν λόγον. Εστι δὴ λοιπὸν ἅπασι σαφές καὶ εὐσύνοπτον, ἔτιπερ, εἰ ἐδέξαντο τὸν ἀπεσταλμέ νον, ἤκουσαν ἂν καὶ τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ εἶ δος ἐθεάσαντο αὐτοῦ, καὶ εἶχον ἐνοικοῦντα τὸν λόγου. Ταῦτα τοίνυν πάντα ἐστὶν ὁ Υἱός, φωνὴ καὶ εἶδος, καὶ εἰκὼν καὶ χαρακτήρ. Ἔχων οὖν ὡς χαρακτήρ καὶ Λόγος τοῦ Πατρός. Εἰ δὲ εἶδος ἐστι, δῆλον ὅτι κατὰ φύσιν ἐν ἑαυτῷ τὸ πρωτότυπον, οὗ καὶ ἔστε χαρακτήρ, ἀληθεύσει λέγων· Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ο και, ο Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν έσμεν. » . ΑΛΛΟ, σημαίνον ὅτι εἶδος Θεοῦ καλεῖται ὁ Λόγος. Ὁ πατριάρχης Ιακώβ μετωνομάσθη παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ κέκληται κατά τινα χρόνον Ισραήλ, ὅτε, καθά φησιν ἡ θεία Γραφή, ο 'Ανέτειλεν αὐτῷ ὁ ἥλιος, ἡνίκα παρῆλθε τὸ εἶδος τοῦ Θεοῦ. » Εἶδος δὲ Θεοῦ τί ἂν ἕτερον εἴη, εἰ μὴ πάντως ὁ μετά τα μησίας βοῶν· . Ο έωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε τον Πατέρα. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ο καὶ, • Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν ; » ᾿Αντίθεσις ὡς ἀπὸ τῶν χριστομάχων, ἀσεβείας μεστή. Εὑρίσκεται, φασίν, αὐτὸς ὁ Σωτὴρ τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα παρακαλῶν ὑπέρ τε τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν, καὶ ὑπὲρ πάντων τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευκότων, καὶ οὕτω λέγων· ο Πάτερ άγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, οὓς δέδωκάς μοι, ἵνα ὦσιν ἐν καθώς καὶ ἡμεῖς. » Καὶ μεθ᾽ ἕτερα· · Οὐ περὶ τούτων δὲ μόνων ἐρωτῶ, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πιστευόντων διὰ τοῦ λόγου αὐτῶν εἰς ἐμέ· ἵνα πάντες ἐν ὦσι, καθώς σύ, Πατήρ, ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν σοὶ, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν * Η S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. stodiens te in via quocunque ieris ". . Deus igitur A erat qui liberavit, non angelus. rursus : quando Laban persecutus est Jacob et comprehendit, lunc quoque Deus prohibuit violentiam, non permittens alloqui Jacob. Quod autem Deus hæc illi præstite rit, ipsemet testatur uxoribus suis dicens: ‹ Non dedit Deus potestatein Laban maleſaciendi mihi ”.» Rursus cum frater Esau ipsi insidiaretur, non invo- cavit angelum, sed Deum, dicens: « Eripe me, Do- mine, de manu fratris mei Esau, quia timeo ip- Sun ALIUD, per demonstrationem, quod Verbum Dei, species ipsius est. nec vos unquam Servator alicubi ad Judæos admodum refractarios B dicit: c Qui me misit Pater, ille testimonium per- hibuit de me, cujus vocem audistis, neque speciem ejus vidistis, et verbum ejus non habetis manens in vobis: quia quem ille mi- sit, huic vos non creditis. Quia igitur non cre- diderunt Verbo ex Patre misso, dicuntur neque vo- cem Dei audisse, neque speciem ejus unquam vi- disse,sed neque habere inhabitans in ipsis verbum. Atqui manifestum hoc omnibusque perspicuum esse potest, si recepissent eum qui missus cras, vocem quoque Dei audissent, et speciem ejus vidis- sent, et habuissent inhabitans in ipsis Verbum. llæc igitur omnia est Filius: nimirum vox, species, el Verbum Patris. Si autem species est, certe et ima- go, et character est '. Habens itaque ut character C in se naturaliter archetypum, sive exemplar ejus cujus est character, vere dicit : « Ego in Patre, et Pater in me ; et, ‹ Ego et Pater unuin su- mus ³. ALIUD, ostendens quod Verbum vocetur species Dei. Patriarcha Jacob cognominatus fuit aliquando a Deo Israel. « Nam, ut inquit Scriptura, exortus est ei sol quando transivit species Dei *. › Species au- tem Dei quidnam aliud sit, quanı is qui libere cla- mat : « Qui vidit me, vidit et Patrem *. Ego in Pa‐ tre, et Pater in me; › et, ‹ Ego et Pater unum sa- nius ? Objectiones hostium Christi plenæ impietale. Servator, inquiunt, ipse Patrem suum pro disci- pulis suis, proque universis qui in ipsum cre- dant, orat, ita dicens : « Pater sancte, custodi cos in nomine tuo quos dedisti miki, ut sint aHum sicut et nos *. » Et paulo post : « Nec pro istis so- lis rogo, sed etiam pro credentibus per sermonem eorum in me : ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint ; ut mundus credat quod tu me mnisisti. Et ego glo- * Gen. xxvii, 25. • Juan, x, 30. D Gen. XXXI, 7. * Gen. xxxi, 11. * Gen. xxxi, 31. • Joan. xiv, 9. ” Joan. v, 57, 58. • Joan. xvii, 11. Digitized by ' febr. 1, 3. • Joan. Google

ἡμῖν ἐν ὦσιν· ἵνα ὁ κόσμος πιστεύσῃ ὅτι σύ με ἀπ- έστειλας. Κἀγὼ τὴν δόξαν ἣν δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἐν καθὼς ἡμεῖς ἐν. Ἐγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς ἕν ἵνα γινώσκη ὁ κόσμος ὅτι σύ με απέσταλκας. » Οὐκοῦν ὥσπερ ἄνθρωποι τὴν φύσιν ὄντες ἡμεῖς ἐν τῷ Πατρὶ γινό μεθα, οὕτω καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ἐν ἐστι πρὸς τὸν Πα- τέρα. Καὶ αὐτὸς δὲ πάλιν ὁ Πατήρ, οὕτως ἔν ἐστι πρὸς τὸν Υἱόν, καθάπερ καὶ πρὸς ἡμᾶς. Καὶ ὥσπερ οὐδεὶς ἀναγκάζει λόγος ὁμοίους ἡμᾶς εἶναι κατὰ φύσ σιν τῷ Πατρὶ, ὅτι δὴ καὶ πρὸς αὐτὸν ἐν γίνεσθαι λε- γόμεθα, οὕτως οὐκ ἀνάγκη πᾶσα λέγειν ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν, ἐπειδήπερ φησίν· . Εγώ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. ο ὡς γὰρ προ- λαβόντες εἰρήκαμεν, οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρί, καθὰ καὶ ἡμεῖς. Η τοίνυν καὶ ἡμᾶς ἀκόλουθον ὁμολογεῖν Β ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Πατρός, διὰ τὸ ἐν γίνεσθαι πρὸς θεὸν, ἢ εἰ μένομεν ἄνθρωποι, κἂν ἐν γενώ μεθα πρὸς τὸν Πατέρα, δίκαιον καὶ ἐφ' Υἱοῦ τοῦτο φρονεῖν. Μένει γὰρ ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ φύσεως, οὐκ ὑπάρχειν λέγηται πρὸς αὐτόν. Δύσις ἐφεξῆς. Ταῦτα καὶ ὁ τῶν χριστομάχων πατὴρ καὶ τῆς φλυαρίας αὐτῶν χορηγὸς διάβολος εἰρηκώς ήκουσε • Νῦν δὲ εἰς ᾅδην καταβήσῃ καὶ εἰς τὰ θεμέλια τῆς γῆς, ὁ ὡς γὰρ τετόλμηκεν εἰπεῖν ἐκεῖνος· Ἀνα βήσομαι ἐπάνω τῶν νεφελῶν, καὶ ἔσομαι ὅμοιος τῷ Υψίστῳ· ο τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ οὗτοι, πολὺ τῆς ανθρώπων φύσεως τοὺς ὅρους ὑπερβαινόμενοι καὶ τῆς οὐσίας ἀναβάντες τὸ μέτρον, οὐ φοβοῦνται λέ- τοντες· Εσόμεθα ὅμοιοι τῷ ὑψίστῳ. Ωσπερ οὖν ἀληθεύει ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος βοῶν, ὅτι ο Ἐγὼ καὶ ὁ Πετὶς ἐν ἐσμεν, ο διὰ τὸ τῆς οὐσίας ἀπαράλλακτον, οὕτω καὶ οἱ χριστομάχοι εἴποιεν ἂν ἀληθεύοντες· Ἡμεῖς καὶ ὁ πατὴρ ἡμῶν ὁ διάβολος ἐν ἐσμεν, διὰ τὸ τῆς γνώμης ἀπαράλλακτον. Εἰς τοῦτο δὲ ἤδη μωρίας ἐλαύνουσιν ώς οἴεσθαι κατὰ χάριν ἔχοντας τὸ καλεί σθαι θεούς, ὁμοίους είναι δύνασθαι κατὰ τὴν φύσιν τοῦ τὴν χάριν ἐπιδεδωκότος. Καὶ υἱοὶ κεκλημένοι, καθ' ομοιότητα τοῦ κατὰ φύσιν Υἱοῦ, ἴσους ἑαυτοὺς είναι πιστεύουσι τοῦ πρὸς υἱοθεσίαν ἀναγαγόντος, καὶ τὸ ἴδιον αὐτοῦ κατὰ φύσιν ἀξίωμα, κατὰ χάριν αὐτοῖς ἐπιθέντος διά πολλήν φιλανθρωπίαν. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Κἂν λέγῃ, φασὶν, ὁ Υἱός, Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἴσμεν, οὐ πάντως ἔσται τῆς αὐτῆς οὐσίας τῷ Πατρί, ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς ἄνθρωποι κατὰ φύσιν ὄντες, ἂν ὡς πρὸς τὸν θεὸν γινόμεθα· καὶ μάρτυς αὐτὸς λέγων δ Υιός το θέλω, Πάτερ, ἵνα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἐν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ οὕτως εἰσὶν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς ἕν, ὡς καὶ ἡμεῖς πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ὁ Πατὴρ πρὸς ἡμᾶς, οὐδὲν ἄρα τὸ μεταξὺ τοῦ Θεοῦ Λόγου καὶ ἡμῶν, ἀλλ' ἔσται κατὰ φύσιν ἡμῖν ὁ αὐτὸς, διοίσει δὲ μόνον τῷ * ἀναβαίνων εἰς τὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν, κἂν ὡς ἐν . THESAURUS. el nos unum sumus. Ego in ipsis, et tu in me; ut sint perfecti in unum; ut cognoscat mundus quod tu me misisti *. › Quemadmodum igitur nos qui homines sumus, in patre sumus : ita etiam Filius unum est cum Patre. Et vicissim, Pater ipse ita est unum cum Filio, sicut et nobiscum. Et quemadmo- dum nulla ratio cogit, ut nos secundum naturam si- miles simus Patri, qui unum cum ipso fieri dicimur: ita non prorsus necesse est ut Filius sit ex essentia Patris, quoniam ait : « Ego in Patre, et Pater in me. › Nam, ut ante diximus, ita est in Patre, sicut et nos. Aut ergo necesse est fateri etiam nos ex essentia Patris esse, quia unum facti sumus cum Deo, aut si homines manemus etiamsi unum liamus cum Deo, æquum est, ut idem de Filio cen- seamus. Manet enim in sua natura, non sublatus in essentiam Patris, tametsi unum cum ipse esse dicatur. A riam quam dedisti mihi dedi eis, ut sint unum sicut C Joan. xvii, 20-22. • Isa. xiv, 19. ' lhid. 14. Solutio objectionis. Hæc ipsa diabolus etiam, hostium Christi pater, et illorum nugacitatis antesignanus, dixit, alque ideo, audivit : • Nunc ad inferos descendes et in fun- damenta terræ. › Quemadmodum enim ille ausus est dicere : ‹ Ascendam super nubes, et ero similis Al- tissimo : : eadem ratione etiam isti humanæ na- turæ limites longe transilientes, et substantiæ suæ modulum transcendentes, non verentur dicere : Erimus similes Altissimo. Sicut igitur vere dicit Verbum Dei, clamans : «Ego et Pater unum sumus,, propter identitatem essentiæ : ita etiam hostes Chri- sti dicant vere: Nos et pater noster diabolus unum sumus, propter voluntatum similitudinem. Eo enim jam demnentia venerunt, ut cum per gratiam id consecuti sint ut dii vocentur, existiment se simi- les esse posse secundum naturam ei qui ipsis illam gratiam largitus est. Cumque vocentur filii, ad simi- litudinem ejus qui naturaliter est Filius, æquales se putant ei qui eos adoptavit, quique digni- tatem qnæ sibi naturaliter propria est, per gratiam D pro ingenti sua benignitate eis concessit. Objectio kæreticorum. Tametsi, inquiunt, Filius dicat : Ego et Pater unum sumus, non tames erit ejusdem prorsus cum co essentim, siquidem et nos cum natura simus ho- mines, unum cum Deo efficimur: cujus rei testis est ipse Flies dicens ‹ Volo, Pater, ut sicut ego et tu unum sumus, ita et ipsi in nobis unum sint ". › Solutio objectionis. Si Pater et Filius ita sunt unum, sient et nos cum Patre, et Pater nobiscum : nulla igitur erit differentia inter Del Verbum et nos; sed erit natu- raliter idem nobiscum, et tempore tantum differet, 1º Joan. xvii,

ἡμῖν ἐν ὦσιν· ἵνα ὁ κόσμος πιστεύσῃ ὅτι σύ με ἀπ- έστειλας. Κἀγὼ τὴν δόξαν ἣν δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἐν καθὼς ἡμεῖς ἐν. Ἐγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς ἕν ἵνα γινώσκη ὁ κόσμος ὅτι σύ με απέσταλκας. » Οὐκοῦν ὥσπερ ἄνθρωποι τὴν φύσιν ὄντες ἡμεῖς ἐν τῷ Πατρὶ γινό μεθα, οὕτω καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ἐν ἐστι πρὸς τὸν Πα- τέρα. Καὶ αὐτὸς δὲ πάλιν ὁ Πατήρ, οὕτως ἔν ἐστι πρὸς τὸν Υἱόν, καθάπερ καὶ πρὸς ἡμᾶς. Καὶ ὥσπερ οὐδεὶς ἀναγκάζει λόγος ὁμοίους ἡμᾶς εἶναι κατὰ φύσ σιν τῷ Πατρὶ, ὅτι δὴ καὶ πρὸς αὐτὸν ἐν γίνεσθαι λε- γόμεθα, οὕτως οὐκ ἀνάγκη πᾶσα λέγειν ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν, ἐπειδήπερ φησίν· . Εγώ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. ο ὡς γὰρ προ- λαβόντες εἰρήκαμεν, οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρί, καθὰ καὶ ἡμεῖς. Η τοίνυν καὶ ἡμᾶς ἀκόλουθον ὁμολογεῖν Β ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Πατρός, διὰ τὸ ἐν γίνεσθαι πρὸς θεὸν, ἢ εἰ μένομεν ἄνθρωποι, κἂν ἐν γενώ μεθα πρὸς τὸν Πατέρα, δίκαιον καὶ ἐφ' Υἱοῦ τοῦτο φρονεῖν. Μένει γὰρ ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ φύσεως, οὐκ ὑπάρχειν λέγηται πρὸς αὐτόν. Δύσις ἐφεξῆς. Ταῦτα καὶ ὁ τῶν χριστομάχων πατὴρ καὶ τῆς φλυαρίας αὐτῶν χορηγὸς διάβολος εἰρηκώς ήκουσε • Νῦν δὲ εἰς ᾅδην καταβήσῃ καὶ εἰς τὰ θεμέλια τῆς γῆς, ὁ ὡς γὰρ τετόλμηκεν εἰπεῖν ἐκεῖνος· Ἀνα βήσομαι ἐπάνω τῶν νεφελῶν, καὶ ἔσομαι ὅμοιος τῷ Υψίστῳ· ο τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ οὗτοι, πολὺ τῆς ανθρώπων φύσεως τοὺς ὅρους ὑπερβαινόμενοι καὶ τῆς οὐσίας ἀναβάντες τὸ μέτρον, οὐ φοβοῦνται λέ- τοντες· Εσόμεθα ὅμοιοι τῷ ὑψίστῳ. Ωσπερ οὖν ἀληθεύει ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος βοῶν, ὅτι ο Ἐγὼ καὶ ὁ Πετὶς ἐν ἐσμεν, ο διὰ τὸ τῆς οὐσίας ἀπαράλλακτον, οὕτω καὶ οἱ χριστομάχοι εἴποιεν ἂν ἀληθεύοντες· Ἡμεῖς καὶ ὁ πατὴρ ἡμῶν ὁ διάβολος ἐν ἐσμεν, διὰ τὸ τῆς γνώμης ἀπαράλλακτον. Εἰς τοῦτο δὲ ἤδη μωρίας ἐλαύνουσιν ώς οἴεσθαι κατὰ χάριν ἔχοντας τὸ καλεί σθαι θεούς, ὁμοίους είναι δύνασθαι κατὰ τὴν φύσιν τοῦ τὴν χάριν ἐπιδεδωκότος. Καὶ υἱοὶ κεκλημένοι, καθ' ομοιότητα τοῦ κατὰ φύσιν Υἱοῦ, ἴσους ἑαυτοὺς είναι πιστεύουσι τοῦ πρὸς υἱοθεσίαν ἀναγαγόντος, καὶ τὸ ἴδιον αὐτοῦ κατὰ φύσιν ἀξίωμα, κατὰ χάριν αὐτοῖς ἐπιθέντος διά πολλήν φιλανθρωπίαν. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Κἂν λέγῃ, φασὶν, ὁ Υἱός, Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἴσμεν, οὐ πάντως ἔσται τῆς αὐτῆς οὐσίας τῷ Πατρί, ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς ἄνθρωποι κατὰ φύσιν ὄντες, ἂν ὡς πρὸς τὸν θεὸν γινόμεθα· καὶ μάρτυς αὐτὸς λέγων δ Υιός το θέλω, Πάτερ, ἵνα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἐν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ οὕτως εἰσὶν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς ἕν, ὡς καὶ ἡμεῖς πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ὁ Πατὴρ πρὸς ἡμᾶς, οὐδὲν ἄρα τὸ μεταξὺ τοῦ Θεοῦ Λόγου καὶ ἡμῶν, ἀλλ' ἔσται κατὰ φύσιν ἡμῖν ὁ αὐτὸς, διοίσει δὲ μόνον τῷ * ἀναβαίνων εἰς τὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν, κἂν ὡς ἐν . THESAURUS. el nos unum sumus. Ego in ipsis, et tu in me; ut sint perfecti in unum; ut cognoscat mundus quod tu me misisti *. › Quemadmodum igitur nos qui homines sumus, in patre sumus : ita etiam Filius unum est cum Patre. Et vicissim, Pater ipse ita est unum cum Filio, sicut et nobiscum. Et quemadmo- dum nulla ratio cogit, ut nos secundum naturam si- miles simus Patri, qui unum cum ipso fieri dicimur: ita non prorsus necesse est ut Filius sit ex essentia Patris, quoniam ait : « Ego in Patre, et Pater in me. › Nam, ut ante diximus, ita est in Patre, sicut et nos. Aut ergo necesse est fateri etiam nos ex essentia Patris esse, quia unum facti sumus cum Deo, aut si homines manemus etiamsi unum liamus cum Deo, æquum est, ut idem de Filio cen- seamus. Manet enim in sua natura, non sublatus in essentiam Patris, tametsi unum cum ipse esse dicatur. A riam quam dedisti mihi dedi eis, ut sint unum sicut C Joan. xvii, 20-22. • Isa. xiv, 19. ' lhid. 14. Solutio objectionis. Hæc ipsa diabolus etiam, hostium Christi pater, et illorum nugacitatis antesignanus, dixit, alque ideo, audivit : • Nunc ad inferos descendes et in fun- damenta terræ. › Quemadmodum enim ille ausus est dicere : ‹ Ascendam super nubes, et ero similis Al- tissimo : : eadem ratione etiam isti humanæ na- turæ limites longe transilientes, et substantiæ suæ modulum transcendentes, non verentur dicere : Erimus similes Altissimo. Sicut igitur vere dicit Verbum Dei, clamans : «Ego et Pater unum sumus,, propter identitatem essentiæ : ita etiam hostes Chri- sti dicant vere: Nos et pater noster diabolus unum sumus, propter voluntatum similitudinem. Eo enim jam demnentia venerunt, ut cum per gratiam id consecuti sint ut dii vocentur, existiment se simi- les esse posse secundum naturam ei qui ipsis illam gratiam largitus est. Cumque vocentur filii, ad simi- litudinem ejus qui naturaliter est Filius, æquales se putant ei qui eos adoptavit, quique digni- tatem qnæ sibi naturaliter propria est, per gratiam D pro ingenti sua benignitate eis concessit. Objectio kæreticorum. Tametsi, inquiunt, Filius dicat : Ego et Pater unum sumus, non tames erit ejusdem prorsus cum co essentim, siquidem et nos cum natura simus ho- mines, unum cum Deo efficimur: cujus rei testis est ipse Flies dicens ‹ Volo, Pater, ut sicut ego et tu unum sumus, ita et ipsi in nobis unum sint ". › Solutio objectionis. Si Pater et Filius ita sunt unum, sient et nos cum Patre, et Pater nobiscum : nulla igitur erit differentia inter Del Verbum et nos; sed erit natu- raliter idem nobiscum, et tempore tantum differet, 1º Joan. xvii,

χρόνῳ, ἐπεὶ καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων· ἀλλὰ καν Β ἔχῃ τὸ προτερεύειν κατὰ τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν ἡμῖν κατ' οὐσίαν ὁ αὐτός. Τί γὰρ κωλύσει τον Αδάμ εἰς τὸ εἶναι κατὰ φύσιν ὅμοιον τῷ Παύλῳ τυχον, η ἑτέρῳ τινὶ τῶν μετ' αὐτὸν γεγονότων, τὸ πρὸ πάντων αὐτὸν πεποιῆσθαι παρὰ Θεοῦ; Εἰ τοίνυν οὐδὲν ἐν τούτοις ὁ χρόνος ὠφελεῖ, τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν πρὸ ἡμῶν γεγονότα, τῆς αὐτῆς οὐσίας ἡμῖν ὑπάρχειν, εἰ μηδὲν ἔστιν ἕτερον τὸ μεταξὺ ἡμῶν τε καὶ αὐτοῦ; Καὶ εἰ τοῦτο καθ' ὑμᾶς ἐστιν ἀληθὲς, ὅτου δὴ χάριν αὐτὸς μόνος καλεῖται Ποιητής, ἡμῶν οὐκ ἐχόντων τοῦτο ; Καὶ ἡμεῖς μὲν δι' αὐτοῦ γεγόναμεν, αὐτὸς δὲ τὴν τοῦ Δημιουργοῦ δόξαν φέρει. "Ην δὲ ὄντως ἀκό- λουθον εἰ ταυτόν ἐσμεν κατὰ φύσιν αὐτῷ, τὴν αὐτὴν ἐκείνῳ χώραν ἐπέχειν παρὰ τῷ Πατρὶ καὶ ἡμᾶς, καὶ ἕκαστον ἡμῶν καλεῖσθα: καὶ Μονογενῆ, καὶ Λόγον. καὶ σοφίαν τοῦ Πατρός. Ων γὰρ ἡ φύσις μία, τούς τοις ἔσται καὶ τὸ ὄνομα κοινόν· καὶ ὅπερ ἑνὶ κατὰ φύσιν ὑπάρχει, τοῦτο πάντως ἐγκείσεται καὶ τοῖς τῆς αὐτῆς μετέχουσιν οὐσίας. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, καὶ οὔτε δημιουργοί ἐσμεν ἢ κεκλήμεθα, οὔτε μὴν σοφία, ἢ Λόγος, ἢ ἀπαύγασμα· μόνος δὲ ταῦτά ἐστιν ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα κατὰ φύσιν ἔσται πρὸς ἡμᾶς ὁ αὐτὸς, ἀλλ᾿ ἰδιάζουσαν ἐκ τοῦ Πατρὸς ἔχει τὴν γέννησιν, καὶ οὕτως ἐστὶν ἓν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, οὐ και θάπερ ἡμεῖς τῇ πρὸς αὐτὸν σχέσει τὴν ἑνότητα κερ- δαίνοντες μετοχικῶς τε καὶ μεταληπτικῶς, ὥσπερ ἂν εἰ καὶ σίδηρος πυρὶ ὁμιλήσας περιθερμαίνοιτο παρ' αὐτοῦ. ΑΛΛΟ, μετά γοργῆς ἀποδείξεως διδάσκον ὅτι τὰ Εξομοιούμενὰ τισιν, οὐ πάντως καὶ κατὰ φύσιν Ενεισιν οἷς ἐξομοιοῦνται, ἀλλ' ὥσπερ τινές εικόνες τὰ φύσει προσόντα τισὶ γίνονται τῶν κατὰ προαίρεσιν ἡμῶν κινημάτων. Λέγει πρός τινας ή θεία Γραφή. Μὴ γίνεσθε ως ἵππος καὶ ἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις. » Καὶ πάλιν περὶ ἑτέρων· ο Άνθρωπος ἐν τιμῇ ὧν οὐ συνῆκε, παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις, καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς. » Καὶ πάλιν· ο Ιπποι θηλυμανείς ἐγενήθησαν. » Ο δέ γε Σωτήρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ ματ θητὰς τρανότερον λέγει· « Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί. » Καὶ πάλιν· • Γίνεσθε οἰκτίρμονες καθὼς ὁ Πατὴρ ὑμῶν ἡ οὐρά νιος οἰκτίρμων ἐστίν. › Εἰ μὲν οὖν τὸ τοῖς ἀλόγοις ζώοις ἐξομοιοῦσθαί τινας, ὅτι τὴν αὐτὴν ἐκείνοις ἐνόσησαν ἀβουλίαν, καὶ κατὰ φύσιν εἶναι τοῦτο ποιεῖ ὅπερ ἐστὶν ἐκεῖνα· καὶ πάλιν, εἰ τὸ μιμεῖσθαι τους μαθητὰς τὸ τοῦ ὄφεως φρόνιμον, καὶ τὸ τῆς περι- στερᾶς ἀκέραιον, καὶ τὸ τοῦ Πατρὸς τοῦ ἐν τοῖς οὐσ ρανοῖς πρόχειρον περὶ τὸ πάντας ἑλεῖν, καὶ ὄφεις αυτ τοὺς καὶ περιστερὰς καὶ κατὰ φύσιν ὁμοίους γίνεσθαι παρασκευάζει τῷ Θεῷ· ὅταν λεγώμεθα γίνεσθαι προς Κύριον ἔν, οὐδὲν κωλύει λέγειν, ὅτι δὴ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον ἐν γεγόναμεν πρὸς τὸν Θεὸν, ὥσπερ ἐστὶ καὶ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα. Εἰ δὲ μέχρι μέσα νης ἐννοίας ἢ πράξεως ή ομοιότης ἡμῖν πρὸς τὰ ἀντιπαραβαλλόμενα πέφυκε γίνεσθαι, οὐκ ἐσμὲν ἄρτ ±1 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. siquidem et ipse ante omnes exsistit ; at lanetsi A tempore prior sit, idem tatuen nobiscum erit ra- tione essentiæ. Quid enim obstiterit quominus Adam secundum naturam sit Paulo similis, aut alicui al- teri post se nato, tametsi ante omnes ipse a Deo creatus fuerit? Si ergo in bis tempus nihil juvat, quid prohibet quominus et Filius ante nos genitus ejusdem essentiæ nobiscum sit, si nihil aliud est discriminis inter nos et ipsum? Atqui si hoc ex vestra sententia verum est, quam ob causam ipse solus vocatur creator, cum mulli nostrum id nomen competat? Et nos quidem per ipsum creati sumus, ipse vero creatoris gloriam sibi ascribit. Et æquum erat, si idem natura cum ipso sumus, eumdem etiam cum illo apud Patrem locum obtinere, et unumquemque nostrum etiam vocari Unigenitum, et Verbum, et sapientiam Patris. Quorum enim na- tura una atque cadem est, iis commune etiam inter se nomen est : et quod uni naturaliter inest, id ca- teris quoque qui ejusdem naturæ sunt inest. At ve- ro si hoc absurdum est, et neque creatores sumus aut vocamur, neque sapientia, aut Verbum, aul splendor, solus autem hæc est Filius; non igitur naturaliter idem nobiscum [est, sed peculiarem ac propriam ex Patre generationem habet, atque ita est unum cum suo Patre, non sicut nos qui ad ip- sum relati, per participationem communicationem- que unitatem consecuti sumus: quemadmodum ferrum igni admotum, ab eo calefit. ALIUD, cum evidenti demonstratione docens, quod quæ aliquibus similia sunt non in universum el naturaliter insunt iis quibus similia sunt; sed ea quæ naturaliter aliquibus insunt, veluti imagi- nes quædam fiunt motionum nostræ voluntatis. , G Scriptura sacra ita ad nonnullos loquitur : ‹ No- lite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus ; et rursum de aliis‹ Homo cum in honore esset non intellexit, comparatus est bru- tis insipientibus, et similis factus est eis". › Et iterum : e Equi furentes in equas facti sunt 48. Servator autem ad discipulos suos manifestius di- cit : « Estote prudentes sicut serpentes, et simpli- ces sicut columbæ ". › Et rursum: Estote mise- ricordes sicut et Pater vester cœlestis misericors est 4., Si ergo brutis animantibus similes facti D sunt nonnulli, quod eadem cum illis mentis inopia laborarint, facilque hoc ut naturaliter sint id quod illa; et rursus, si discipuli imitantes prudentiam serpentum, et simplicitatem columbarum, et Patris coelestis ad misericordiam propensionem amulantes, serpentes et columbæ funt, atque adeo ipsi Deo na- turaliter similes evadunt, nihil obstiterit quoui- nus, quando dicimur unum fieri cum Domino, unum cum Deo ratione assentiæ fiamus, quemadmodum Filius cum Patre. Si vero sola cogitationis, vel ac- tionis similitudine ea quibus comparamur fieri di- cimur, non sumus igitur secundum essentiam idem Psal. xxx1, 9. Psal. xlvi, 13. Jerem. 1, 8. ** Matth. x, 16. 1* Luc. vi, 36.

χρόνῳ, ἐπεὶ καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων· ἀλλὰ καν Β ἔχῃ τὸ προτερεύειν κατὰ τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν ἡμῖν κατ' οὐσίαν ὁ αὐτός. Τί γὰρ κωλύσει τον Αδάμ εἰς τὸ εἶναι κατὰ φύσιν ὅμοιον τῷ Παύλῳ τυχον, η ἑτέρῳ τινὶ τῶν μετ' αὐτὸν γεγονότων, τὸ πρὸ πάντων αὐτὸν πεποιῆσθαι παρὰ Θεοῦ; Εἰ τοίνυν οὐδὲν ἐν τούτοις ὁ χρόνος ὠφελεῖ, τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν πρὸ ἡμῶν γεγονότα, τῆς αὐτῆς οὐσίας ἡμῖν ὑπάρχειν, εἰ μηδὲν ἔστιν ἕτερον τὸ μεταξὺ ἡμῶν τε καὶ αὐτοῦ; Καὶ εἰ τοῦτο καθ' ὑμᾶς ἐστιν ἀληθὲς, ὅτου δὴ χάριν αὐτὸς μόνος καλεῖται Ποιητής, ἡμῶν οὐκ ἐχόντων τοῦτο ; Καὶ ἡμεῖς μὲν δι' αὐτοῦ γεγόναμεν, αὐτὸς δὲ τὴν τοῦ Δημιουργοῦ δόξαν φέρει. "Ην δὲ ὄντως ἀκό- λουθον εἰ ταυτόν ἐσμεν κατὰ φύσιν αὐτῷ, τὴν αὐτὴν ἐκείνῳ χώραν ἐπέχειν παρὰ τῷ Πατρὶ καὶ ἡμᾶς, καὶ ἕκαστον ἡμῶν καλεῖσθα: καὶ Μονογενῆ, καὶ Λόγον. καὶ σοφίαν τοῦ Πατρός. Ων γὰρ ἡ φύσις μία, τούς τοις ἔσται καὶ τὸ ὄνομα κοινόν· καὶ ὅπερ ἑνὶ κατὰ φύσιν ὑπάρχει, τοῦτο πάντως ἐγκείσεται καὶ τοῖς τῆς αὐτῆς μετέχουσιν οὐσίας. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, καὶ οὔτε δημιουργοί ἐσμεν ἢ κεκλήμεθα, οὔτε μὴν σοφία, ἢ Λόγος, ἢ ἀπαύγασμα· μόνος δὲ ταῦτά ἐστιν ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα κατὰ φύσιν ἔσται πρὸς ἡμᾶς ὁ αὐτὸς, ἀλλ᾿ ἰδιάζουσαν ἐκ τοῦ Πατρὸς ἔχει τὴν γέννησιν, καὶ οὕτως ἐστὶν ἓν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, οὐ και θάπερ ἡμεῖς τῇ πρὸς αὐτὸν σχέσει τὴν ἑνότητα κερ- δαίνοντες μετοχικῶς τε καὶ μεταληπτικῶς, ὥσπερ ἂν εἰ καὶ σίδηρος πυρὶ ὁμιλήσας περιθερμαίνοιτο παρ' αὐτοῦ. ΑΛΛΟ, μετά γοργῆς ἀποδείξεως διδάσκον ὅτι τὰ Εξομοιούμενὰ τισιν, οὐ πάντως καὶ κατὰ φύσιν Ενεισιν οἷς ἐξομοιοῦνται, ἀλλ' ὥσπερ τινές εικόνες τὰ φύσει προσόντα τισὶ γίνονται τῶν κατὰ προαίρεσιν ἡμῶν κινημάτων. Λέγει πρός τινας ή θεία Γραφή. Μὴ γίνεσθε ως ἵππος καὶ ἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις. » Καὶ πάλιν περὶ ἑτέρων· ο Άνθρωπος ἐν τιμῇ ὧν οὐ συνῆκε, παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις, καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς. » Καὶ πάλιν· ο Ιπποι θηλυμανείς ἐγενήθησαν. » Ο δέ γε Σωτήρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ ματ θητὰς τρανότερον λέγει· « Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί. » Καὶ πάλιν· • Γίνεσθε οἰκτίρμονες καθὼς ὁ Πατὴρ ὑμῶν ἡ οὐρά νιος οἰκτίρμων ἐστίν. › Εἰ μὲν οὖν τὸ τοῖς ἀλόγοις ζώοις ἐξομοιοῦσθαί τινας, ὅτι τὴν αὐτὴν ἐκείνοις ἐνόσησαν ἀβουλίαν, καὶ κατὰ φύσιν εἶναι τοῦτο ποιεῖ ὅπερ ἐστὶν ἐκεῖνα· καὶ πάλιν, εἰ τὸ μιμεῖσθαι τους μαθητὰς τὸ τοῦ ὄφεως φρόνιμον, καὶ τὸ τῆς περι- στερᾶς ἀκέραιον, καὶ τὸ τοῦ Πατρὸς τοῦ ἐν τοῖς οὐσ ρανοῖς πρόχειρον περὶ τὸ πάντας ἑλεῖν, καὶ ὄφεις αυτ τοὺς καὶ περιστερὰς καὶ κατὰ φύσιν ὁμοίους γίνεσθαι παρασκευάζει τῷ Θεῷ· ὅταν λεγώμεθα γίνεσθαι προς Κύριον ἔν, οὐδὲν κωλύει λέγειν, ὅτι δὴ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον ἐν γεγόναμεν πρὸς τὸν Θεὸν, ὥσπερ ἐστὶ καὶ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα. Εἰ δὲ μέχρι μέσα νης ἐννοίας ἢ πράξεως ή ομοιότης ἡμῖν πρὸς τὰ ἀντιπαραβαλλόμενα πέφυκε γίνεσθαι, οὐκ ἐσμὲν ἄρτ ±1 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. siquidem et ipse ante omnes exsistit ; at lanetsi A tempore prior sit, idem tatuen nobiscum erit ra- tione essentiæ. Quid enim obstiterit quominus Adam secundum naturam sit Paulo similis, aut alicui al- teri post se nato, tametsi ante omnes ipse a Deo creatus fuerit? Si ergo in bis tempus nihil juvat, quid prohibet quominus et Filius ante nos genitus ejusdem essentiæ nobiscum sit, si nihil aliud est discriminis inter nos et ipsum? Atqui si hoc ex vestra sententia verum est, quam ob causam ipse solus vocatur creator, cum mulli nostrum id nomen competat? Et nos quidem per ipsum creati sumus, ipse vero creatoris gloriam sibi ascribit. Et æquum erat, si idem natura cum ipso sumus, eumdem etiam cum illo apud Patrem locum obtinere, et unumquemque nostrum etiam vocari Unigenitum, et Verbum, et sapientiam Patris. Quorum enim na- tura una atque cadem est, iis commune etiam inter se nomen est : et quod uni naturaliter inest, id ca- teris quoque qui ejusdem naturæ sunt inest. At ve- ro si hoc absurdum est, et neque creatores sumus aut vocamur, neque sapientia, aut Verbum, aul splendor, solus autem hæc est Filius; non igitur naturaliter idem nobiscum [est, sed peculiarem ac propriam ex Patre generationem habet, atque ita est unum cum suo Patre, non sicut nos qui ad ip- sum relati, per participationem communicationem- que unitatem consecuti sumus: quemadmodum ferrum igni admotum, ab eo calefit. ALIUD, cum evidenti demonstratione docens, quod quæ aliquibus similia sunt non in universum el naturaliter insunt iis quibus similia sunt; sed ea quæ naturaliter aliquibus insunt, veluti imagi- nes quædam fiunt motionum nostræ voluntatis. , G Scriptura sacra ita ad nonnullos loquitur : ‹ No- lite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus ; et rursum de aliis‹ Homo cum in honore esset non intellexit, comparatus est bru- tis insipientibus, et similis factus est eis". › Et iterum : e Equi furentes in equas facti sunt 48. Servator autem ad discipulos suos manifestius di- cit : « Estote prudentes sicut serpentes, et simpli- ces sicut columbæ ". › Et rursum: Estote mise- ricordes sicut et Pater vester cœlestis misericors est 4., Si ergo brutis animantibus similes facti D sunt nonnulli, quod eadem cum illis mentis inopia laborarint, facilque hoc ut naturaliter sint id quod illa; et rursus, si discipuli imitantes prudentiam serpentum, et simplicitatem columbarum, et Patris coelestis ad misericordiam propensionem amulantes, serpentes et columbæ funt, atque adeo ipsi Deo na- turaliter similes evadunt, nihil obstiterit quoui- nus, quando dicimur unum fieri cum Domino, unum cum Deo ratione assentiæ fiamus, quemadmodum Filius cum Patre. Si vero sola cogitationis, vel ac- tionis similitudine ea quibus comparamur fieri di- cimur, non sumus igitur secundum essentiam idem Psal. xxx1, 9. Psal. xlvi, 13. Jerem. 1, 8. ** Matth. x, 16. 1* Luc. vi, 36.

χρόνῳ, ἐπεὶ καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων· ἀλλὰ καν Β ἔχῃ τὸ προτερεύειν κατὰ τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν ἡμῖν κατ' οὐσίαν ὁ αὐτός. Τί γὰρ κωλύσει τον Αδάμ εἰς τὸ εἶναι κατὰ φύσιν ὅμοιον τῷ Παύλῳ τυχον, η ἑτέρῳ τινὶ τῶν μετ' αὐτὸν γεγονότων, τὸ πρὸ πάντων αὐτὸν πεποιῆσθαι παρὰ Θεοῦ; Εἰ τοίνυν οὐδὲν ἐν τούτοις ὁ χρόνος ὠφελεῖ, τί κωλύει καὶ τὸν Υἱὸν πρὸ ἡμῶν γεγονότα, τῆς αὐτῆς οὐσίας ἡμῖν ὑπάρχειν, εἰ μηδὲν ἔστιν ἕτερον τὸ μεταξὺ ἡμῶν τε καὶ αὐτοῦ; Καὶ εἰ τοῦτο καθ' ὑμᾶς ἐστιν ἀληθὲς, ὅτου δὴ χάριν αὐτὸς μόνος καλεῖται Ποιητής, ἡμῶν οὐκ ἐχόντων τοῦτο ; Καὶ ἡμεῖς μὲν δι' αὐτοῦ γεγόναμεν, αὐτὸς δὲ τὴν τοῦ Δημιουργοῦ δόξαν φέρει. "Ην δὲ ὄντως ἀκό- λουθον εἰ ταυτόν ἐσμεν κατὰ φύσιν αὐτῷ, τὴν αὐτὴν ἐκείνῳ χώραν ἐπέχειν παρὰ τῷ Πατρὶ καὶ ἡμᾶς, καὶ ἕκαστον ἡμῶν καλεῖσθα: καὶ Μονογενῆ, καὶ Λόγον. καὶ σοφίαν τοῦ Πατρός. Ων γὰρ ἡ φύσις μία, τούς τοις ἔσται καὶ τὸ ὄνομα κοινόν· καὶ ὅπερ ἑνὶ κατὰ φύσιν ὑπάρχει, τοῦτο πάντως ἐγκείσεται καὶ τοῖς τῆς αὐτῆς μετέχουσιν οὐσίας. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, καὶ οὔτε δημιουργοί ἐσμεν ἢ κεκλήμεθα, οὔτε μὴν σοφία, ἢ Λόγος, ἢ ἀπαύγασμα· μόνος δὲ ταῦτά ἐστιν ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα κατὰ φύσιν ἔσται πρὸς ἡμᾶς ὁ αὐτὸς, ἀλλ᾿ ἰδιάζουσαν ἐκ τοῦ Πατρὸς ἔχει τὴν γέννησιν, καὶ οὕτως ἐστὶν ἓν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, οὐ και θάπερ ἡμεῖς τῇ πρὸς αὐτὸν σχέσει τὴν ἑνότητα κερ- δαίνοντες μετοχικῶς τε καὶ μεταληπτικῶς, ὥσπερ ἂν εἰ καὶ σίδηρος πυρὶ ὁμιλήσας περιθερμαίνοιτο παρ' αὐτοῦ. ΑΛΛΟ, μετά γοργῆς ἀποδείξεως διδάσκον ὅτι τὰ Εξομοιούμενὰ τισιν, οὐ πάντως καὶ κατὰ φύσιν Ενεισιν οἷς ἐξομοιοῦνται, ἀλλ' ὥσπερ τινές εικόνες τὰ φύσει προσόντα τισὶ γίνονται τῶν κατὰ προαίρεσιν ἡμῶν κινημάτων. Λέγει πρός τινας ή θεία Γραφή. Μὴ γίνεσθε ως ἵππος καὶ ἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις. » Καὶ πάλιν περὶ ἑτέρων· ο Άνθρωπος ἐν τιμῇ ὧν οὐ συνῆκε, παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις, καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς. » Καὶ πάλιν· ο Ιπποι θηλυμανείς ἐγενήθησαν. » Ο δέ γε Σωτήρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ ματ θητὰς τρανότερον λέγει· « Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί. » Καὶ πάλιν· • Γίνεσθε οἰκτίρμονες καθὼς ὁ Πατὴρ ὑμῶν ἡ οὐρά νιος οἰκτίρμων ἐστίν. › Εἰ μὲν οὖν τὸ τοῖς ἀλόγοις ζώοις ἐξομοιοῦσθαί τινας, ὅτι τὴν αὐτὴν ἐκείνοις ἐνόσησαν ἀβουλίαν, καὶ κατὰ φύσιν εἶναι τοῦτο ποιεῖ ὅπερ ἐστὶν ἐκεῖνα· καὶ πάλιν, εἰ τὸ μιμεῖσθαι τους μαθητὰς τὸ τοῦ ὄφεως φρόνιμον, καὶ τὸ τῆς περι- στερᾶς ἀκέραιον, καὶ τὸ τοῦ Πατρὸς τοῦ ἐν τοῖς οὐσ ρανοῖς πρόχειρον περὶ τὸ πάντας ἑλεῖν, καὶ ὄφεις αυτ τοὺς καὶ περιστερὰς καὶ κατὰ φύσιν ὁμοίους γίνεσθαι παρασκευάζει τῷ Θεῷ· ὅταν λεγώμεθα γίνεσθαι προς Κύριον ἔν, οὐδὲν κωλύει λέγειν, ὅτι δὴ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον ἐν γεγόναμεν πρὸς τὸν Θεὸν, ὥσπερ ἐστὶ καὶ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα. Εἰ δὲ μέχρι μέσα νης ἐννοίας ἢ πράξεως ή ομοιότης ἡμῖν πρὸς τὰ ἀντιπαραβαλλόμενα πέφυκε γίνεσθαι, οὐκ ἐσμὲν ἄρτ ±1 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. siquidem et ipse ante omnes exsistit ; at lanetsi A tempore prior sit, idem tatuen nobiscum erit ra- tione essentiæ. Quid enim obstiterit quominus Adam secundum naturam sit Paulo similis, aut alicui al- teri post se nato, tametsi ante omnes ipse a Deo creatus fuerit? Si ergo in bis tempus nihil juvat, quid prohibet quominus et Filius ante nos genitus ejusdem essentiæ nobiscum sit, si nihil aliud est discriminis inter nos et ipsum? Atqui si hoc ex vestra sententia verum est, quam ob causam ipse solus vocatur creator, cum mulli nostrum id nomen competat? Et nos quidem per ipsum creati sumus, ipse vero creatoris gloriam sibi ascribit. Et æquum erat, si idem natura cum ipso sumus, eumdem etiam cum illo apud Patrem locum obtinere, et unumquemque nostrum etiam vocari Unigenitum, et Verbum, et sapientiam Patris. Quorum enim na- tura una atque cadem est, iis commune etiam inter se nomen est : et quod uni naturaliter inest, id ca- teris quoque qui ejusdem naturæ sunt inest. At ve- ro si hoc absurdum est, et neque creatores sumus aut vocamur, neque sapientia, aut Verbum, aul splendor, solus autem hæc est Filius; non igitur naturaliter idem nobiscum [est, sed peculiarem ac propriam ex Patre generationem habet, atque ita est unum cum suo Patre, non sicut nos qui ad ip- sum relati, per participationem communicationem- que unitatem consecuti sumus: quemadmodum ferrum igni admotum, ab eo calefit. ALIUD, cum evidenti demonstratione docens, quod quæ aliquibus similia sunt non in universum el naturaliter insunt iis quibus similia sunt; sed ea quæ naturaliter aliquibus insunt, veluti imagi- nes quædam fiunt motionum nostræ voluntatis. , G Scriptura sacra ita ad nonnullos loquitur : ‹ No- lite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus ; et rursum de aliis‹ Homo cum in honore esset non intellexit, comparatus est bru- tis insipientibus, et similis factus est eis". › Et iterum : e Equi furentes in equas facti sunt 48. Servator autem ad discipulos suos manifestius di- cit : « Estote prudentes sicut serpentes, et simpli- ces sicut columbæ ". › Et rursum: Estote mise- ricordes sicut et Pater vester cœlestis misericors est 4., Si ergo brutis animantibus similes facti D sunt nonnulli, quod eadem cum illis mentis inopia laborarint, facilque hoc ut naturaliter sint id quod illa; et rursus, si discipuli imitantes prudentiam serpentum, et simplicitatem columbarum, et Patris coelestis ad misericordiam propensionem amulantes, serpentes et columbæ funt, atque adeo ipsi Deo na- turaliter similes evadunt, nihil obstiterit quoui- nus, quando dicimur unum fieri cum Domino, unum cum Deo ratione assentiæ fiamus, quemadmodum Filius cum Patre. Si vero sola cogitationis, vel ac- tionis similitudine ea quibus comparamur fieri di- cimur, non sumus igitur secundum essentiam idem Psal. xxx1, 9. Psal. xlvi, 13. Jerem. 1, 8. ** Matth. x, 16. 1* Luc. vi, 36.

THESAURUS. κατ' ουσίαν οἱ αὐτοὶ πρὸς τὸν Θεὸν, ὅταν ἐν πρὸς αὐτὸν γίνεσθαι λεγώμεθα. Αλλ' ὥσπερ αὐτὸς ἔν ἐστι ρίσει πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Λόγον, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν ὡς πρὸς ἀλλήλους γινόμεθα τῇ τε γνώμῃ, καὶ ὁμονοίᾳ, καὶ τῷ κατὰ μηδένα τρόπο, στασιάζειν πρὸς ἀλλή τους, ἀλλ' ἐνὶ δεσμῷ τῆς ἁγίας ἀγάπης ὥσπερ εἰς ταυτότητα περισφίγγεσθαι. ΑΛΛΟ. Έθος τῷ Σωτῆρι Χριστῷ τὰ κατά φύσιν αὐτῷ προσόντα ἀγαθὰ προφέρειν ἀεὶ, καὶ τούτοις ἐξ- ομοιοῦσθαι κελεύειν, ὡς πρὸς τὴν θείαν ἡμᾶς ἀνα- πλάττων εἰκόνα, καθ᾽ ἦν καὶ πεποιήμεθα. Ὅτε γοῦν πράους καὶ ἡμᾶς διδάξαι βούλεται, λέγει· Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ ὅτι προς εἰμι, καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. Καὶ οὐχ ὅταν ἐξ αὐτοῦ μαθόντες γενώμεθα πράοι, β πάντως ἐξομοιούμεθα κατά φύσιν αὐτῷ, ἀλλὰ μόνον κατὰ τὸ τῆς πραότητος σχῆμα. Οὐκοῦν ὅταν λέγῃ περὶ ἡμῶν, « ἵνα ὦσιν ἐν, καθὼς ἡμεῖς ἐν ἐσμεν, ο ἐξ ἑαυτοῦ λαβὼν τὸ παράδειγμα, οὐ πάντως ἵνα κατά φύσιν ἐν ὡς πρὸς τὸν Θεὸν γενώμεθα τούτό φησιν, ἀλλ᾽ ἵνα ὥσπερ φυσικῶς ἐν ἐστιν αὐτὸς πρὸς τὸν Πατέρα, οὕτω καὶ ἡμεῖς τῇ ὁμοψυχία καὶ τὰ αὐτὰ φρονεῖν εἰς ἀλλήλους ἐν γενώμεθα, τὴν φυσικὴν ταυ τότητα τοῦ Πατρὸς πρὸς τὸν Υἱὸν εἰκόνα λαμβάνον- τες τῆς ἀδιαστάτου γνώμης· ὥσπερ ἐν ἡμᾶς σῶμα καὶ μίαν ψυχὴν δυναμένης ἀποτελεῖν. Οὕτω γὰρ περὶ τῶν πιστευσάντων γέγραπται, ὅτι « Τοῦ πλήθους τῶν πιστευσάντων ἦν ἡ καρδία καὶ ψυχὴ μία. ΑΛΛΟ. . ΓΙ Τα φύσει προσόντα τισὶν ὥσπερ εἰκόνες ἀμετά- Πατρα γίνονται τοῖς πρὸς αὐτὰ τὴν οἰκείαν προσ!- με τον διαπλάττειν βουλομένοις· ὁποῖόν ἐστι τὸ, νεσθε ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ὡς αἱ περιστεραί. » Οὐκοῦν εικόνα τινά υπογραμμὸν τῆς ὀφειλούσης ἐν ἡμῖν ἑνό τητας γίνεσθαι προαιρετικώς, προτείνει καὶ νῦν ὁ γιός, ήν έχει πρὸς τὸν Πατέρα φυσικήν ταυτότητα. Όταν οὖν λέγῃ περὶ ἡμῶν· ο Ινα καὶ αὐτοὶ ἐν ὦσι, καθὼς καὶ ἡμεῖς ἓν ἐσμεν, ο οὐχ ἵνα τὴν φύσιν ἀφέντες τὴν ἑαυτῶν, εἰς τὴν τοῦ Υἱοῦ μεταποιηθῶ- μεν, τοῦτό φησιν (ἀδύνατον γάρ), ἀλλ᾽ ἵνα καθάπερ μη προείρηται, τοῦτο κατά γνώμην ὡς πρὸς ἀλλή τους γενώμεθα ὅπερ ἐστὶ κατὰ φύσιν αὐτὸς πρὸς τὸν Πατέρα· ἐν δηλαδή. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν εἰκὼν καὶ ὑπό- δειγμα τὸ λεγόμενον, ἀλλὰ πάντως φυσικὴν ἔσεσθαί τινα μεταβολὴν οἴεταί τις, ἑαυτὸν ἐξαπατᾷ τὸ ἀλη- θὰς οὐχ ὁρῶν. Εἰ γὰρ ἐβούλετο γενέσθαι κατά φύσιν ἡμᾶς ὁ Υἱὸς ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς πρὸς τὸν Πατέρα, ἐχρὴν εἰπεῖν· ἵνα δὴ, ὥσπερ ἐγὼ πρὸς σέ, Πάτερ, ἐν είμε, οὕτω καὶ αὐτοῦ. Νυνὶ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ εἰ. τῶν, τῷ δὲ πληθυντικών χρησάμενος ἀριθμῷ, καὶ λέγων· ο Ἵνα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἓν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὡσι, ο διδάσκει σαφῶς ὅτιπερ ούτε εἰς τὴν τῆς θεότητας φύσιν μεταποιηθῆναι βού τας τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας (ἀπέθανον γάρ), ἀλλ᾽ εἰκόνα τῆς κατὰ προαίρεσιν ἑνότητας λαβόντας * A rum Deo, quando tum cum ipse feri dicimur. C Sed quemadmodum ipse est unum natura cum suo Verbo, ita et nos inter ños unum efficimur mentis atque voluntatis consensu atque concordia, quando nullo inter uos dissentimus, sed uno sanctæ chari- tatis vinculo veluti in identitatem quamdam coa- lescimus. • ALIUD. Christus Servator noster bona quæ naturaliter sibi insunt nobis proponere solet, et ad eorum imi- tationem similitudinemque nos bortari, ad divinam imaginem ad quam facti suinus ea ratione quo- dammodɔ nos reformans. Quando nos ut mites si- mus hortatur, dicit : • Discite a me quis mitis sum ct humilis corde " » Nec tamen cum ipsum iui- tati mites facti fuerimus, prorsus ei similes secun- dum naturam crimus; sed solo mansuetudinis ha- bitu. Quocirca cum de nobis dicat, ‹ Ut sint unum, sicut nos unum suinus ", ab seipso sumpto exem- plo, non ut prorsus unum natura cum Deo eflicia- mur, hoc ait, sed quemadmodum ipse unum natu- raliter est cum Patre, ita etiam nos consen- sione animorum et voluntatum unuin fiamus, natu- ralem identitatem Patris cum Filio, imaginem alque exemplar nobis proponentes, indivulse inter uos cmcordi, quæ nos veluti unum corpus unumque animum efficere valeat. Ita enim de iis qui credi- derunt scriptum est: ‹ Multiladinis credentium erat cor unum, et anima una 18. ALIUD. Que naturaliter aliquibus insunt, veluti imagi- nes quædam imutabiles sunt iis qui ad ea volume tatem suam conformare volunt : quale est hoc : D ipse naturaliter est cum Patre, unum scilicet. Si Matth. x1, 29. sr Joan. xel, 11. PATROL. GA. LXXV. ** Act. IV, Estole sicut serpentes, et sicut colun.bæ "., Fi- lius itaque identitatem naturalem quam cum Patre habet, veluti exemplar quoddam ad imitandum no- bis proponit, ad quod mutuam inter nos arctissi- mamque voluntatum unitatem efformemus. Cum ergo de nobis dicit : « Ut et ipsi unam sint, quem- admodum et nos unum sumus, › non ut abjecta natura nostra in Filii naturam transmutemur, hoe dicit (feri enim non potest), sed, ut dictum est, il- lud inter nos animorum consensione fainus, quod vero id quod dicitur non est imago atque exemplar, sed omnino naturalem aliquam immutatiouem fa- turam imaginatur, seipsum decipit verum non cer- mens. Nam si Filius voluisset nos secundum natu- ram fieri id quod ipse est cum Patre, dixisset pro- fecto : Ut, quemadmodum tecum ego unum sum, ita et ipsi. Nunc vero non ita dicit, sed plurali un- mero utens, et dicens : « Ut, quemadurodum ego et tu anum samas, ita et ipsi in nobis unum sint, » docet aperte, non hoc velle se, ut qui crediderint in eum transmutentur in naturam deitatis (hoc enim fieri non potest), sed ut proponentos nobis exemplar 32. 12 Matth. x, 16.

THESAURUS. κατ' ουσίαν οἱ αὐτοὶ πρὸς τὸν Θεὸν, ὅταν ἐν πρὸς αὐτὸν γίνεσθαι λεγώμεθα. Αλλ' ὥσπερ αὐτὸς ἔν ἐστι ρίσει πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Λόγον, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν ὡς πρὸς ἀλλήλους γινόμεθα τῇ τε γνώμῃ, καὶ ὁμονοίᾳ, καὶ τῷ κατὰ μηδένα τρόπο, στασιάζειν πρὸς ἀλλή τους, ἀλλ' ἐνὶ δεσμῷ τῆς ἁγίας ἀγάπης ὥσπερ εἰς ταυτότητα περισφίγγεσθαι. ΑΛΛΟ. Έθος τῷ Σωτῆρι Χριστῷ τὰ κατά φύσιν αὐτῷ προσόντα ἀγαθὰ προφέρειν ἀεὶ, καὶ τούτοις ἐξ- ομοιοῦσθαι κελεύειν, ὡς πρὸς τὴν θείαν ἡμᾶς ἀνα- πλάττων εἰκόνα, καθ᾽ ἦν καὶ πεποιήμεθα. Ὅτε γοῦν πράους καὶ ἡμᾶς διδάξαι βούλεται, λέγει· Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ ὅτι προς εἰμι, καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. Καὶ οὐχ ὅταν ἐξ αὐτοῦ μαθόντες γενώμεθα πράοι, β πάντως ἐξομοιούμεθα κατά φύσιν αὐτῷ, ἀλλὰ μόνον κατὰ τὸ τῆς πραότητος σχῆμα. Οὐκοῦν ὅταν λέγῃ περὶ ἡμῶν, « ἵνα ὦσιν ἐν, καθὼς ἡμεῖς ἐν ἐσμεν, ο ἐξ ἑαυτοῦ λαβὼν τὸ παράδειγμα, οὐ πάντως ἵνα κατά φύσιν ἐν ὡς πρὸς τὸν Θεὸν γενώμεθα τούτό φησιν, ἀλλ᾽ ἵνα ὥσπερ φυσικῶς ἐν ἐστιν αὐτὸς πρὸς τὸν Πατέρα, οὕτω καὶ ἡμεῖς τῇ ὁμοψυχία καὶ τὰ αὐτὰ φρονεῖν εἰς ἀλλήλους ἐν γενώμεθα, τὴν φυσικὴν ταυ τότητα τοῦ Πατρὸς πρὸς τὸν Υἱὸν εἰκόνα λαμβάνον- τες τῆς ἀδιαστάτου γνώμης· ὥσπερ ἐν ἡμᾶς σῶμα καὶ μίαν ψυχὴν δυναμένης ἀποτελεῖν. Οὕτω γὰρ περὶ τῶν πιστευσάντων γέγραπται, ὅτι « Τοῦ πλήθους τῶν πιστευσάντων ἦν ἡ καρδία καὶ ψυχὴ μία. ΑΛΛΟ. . ΓΙ Τα φύσει προσόντα τισὶν ὥσπερ εἰκόνες ἀμετά- Πατρα γίνονται τοῖς πρὸς αὐτὰ τὴν οἰκείαν προσ!- με τον διαπλάττειν βουλομένοις· ὁποῖόν ἐστι τὸ, νεσθε ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ὡς αἱ περιστεραί. » Οὐκοῦν εικόνα τινά υπογραμμὸν τῆς ὀφειλούσης ἐν ἡμῖν ἑνό τητας γίνεσθαι προαιρετικώς, προτείνει καὶ νῦν ὁ γιός, ήν έχει πρὸς τὸν Πατέρα φυσικήν ταυτότητα. Όταν οὖν λέγῃ περὶ ἡμῶν· ο Ινα καὶ αὐτοὶ ἐν ὦσι, καθὼς καὶ ἡμεῖς ἓν ἐσμεν, ο οὐχ ἵνα τὴν φύσιν ἀφέντες τὴν ἑαυτῶν, εἰς τὴν τοῦ Υἱοῦ μεταποιηθῶ- μεν, τοῦτό φησιν (ἀδύνατον γάρ), ἀλλ᾽ ἵνα καθάπερ μη προείρηται, τοῦτο κατά γνώμην ὡς πρὸς ἀλλή τους γενώμεθα ὅπερ ἐστὶ κατὰ φύσιν αὐτὸς πρὸς τὸν Πατέρα· ἐν δηλαδή. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν εἰκὼν καὶ ὑπό- δειγμα τὸ λεγόμενον, ἀλλὰ πάντως φυσικὴν ἔσεσθαί τινα μεταβολὴν οἴεταί τις, ἑαυτὸν ἐξαπατᾷ τὸ ἀλη- θὰς οὐχ ὁρῶν. Εἰ γὰρ ἐβούλετο γενέσθαι κατά φύσιν ἡμᾶς ὁ Υἱὸς ὅπερ ἐστὶν αὐτὸς πρὸς τὸν Πατέρα, ἐχρὴν εἰπεῖν· ἵνα δὴ, ὥσπερ ἐγὼ πρὸς σέ, Πάτερ, ἐν είμε, οὕτω καὶ αὐτοῦ. Νυνὶ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ εἰ. τῶν, τῷ δὲ πληθυντικών χρησάμενος ἀριθμῷ, καὶ λέγων· ο Ἵνα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἓν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὡσι, ο διδάσκει σαφῶς ὅτιπερ ούτε εἰς τὴν τῆς θεότητας φύσιν μεταποιηθῆναι βού τας τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας (ἀπέθανον γάρ), ἀλλ᾽ εἰκόνα τῆς κατὰ προαίρεσιν ἑνότητας λαβόντας * A rum Deo, quando tum cum ipse feri dicimur. C Sed quemadmodum ipse est unum natura cum suo Verbo, ita et nos inter ños unum efficimur mentis atque voluntatis consensu atque concordia, quando nullo inter uos dissentimus, sed uno sanctæ chari- tatis vinculo veluti in identitatem quamdam coa- lescimus. • ALIUD. Christus Servator noster bona quæ naturaliter sibi insunt nobis proponere solet, et ad eorum imi- tationem similitudinemque nos bortari, ad divinam imaginem ad quam facti suinus ea ratione quo- dammodɔ nos reformans. Quando nos ut mites si- mus hortatur, dicit : • Discite a me quis mitis sum ct humilis corde " » Nec tamen cum ipsum iui- tati mites facti fuerimus, prorsus ei similes secun- dum naturam crimus; sed solo mansuetudinis ha- bitu. Quocirca cum de nobis dicat, ‹ Ut sint unum, sicut nos unum suinus ", ab seipso sumpto exem- plo, non ut prorsus unum natura cum Deo eflicia- mur, hoc ait, sed quemadmodum ipse unum natu- raliter est cum Patre, ita etiam nos consen- sione animorum et voluntatum unuin fiamus, natu- ralem identitatem Patris cum Filio, imaginem alque exemplar nobis proponentes, indivulse inter uos cmcordi, quæ nos veluti unum corpus unumque animum efficere valeat. Ita enim de iis qui credi- derunt scriptum est: ‹ Multiladinis credentium erat cor unum, et anima una 18. ALIUD. Que naturaliter aliquibus insunt, veluti imagi- nes quædam imutabiles sunt iis qui ad ea volume tatem suam conformare volunt : quale est hoc : D ipse naturaliter est cum Patre, unum scilicet. Si Matth. x1, 29. sr Joan. xel, 11. PATROL. GA. LXXV. ** Act. IV, Estole sicut serpentes, et sicut colun.bæ "., Fi- lius itaque identitatem naturalem quam cum Patre habet, veluti exemplar quoddam ad imitandum no- bis proponit, ad quod mutuam inter nos arctissi- mamque voluntatum unitatem efformemus. Cum ergo de nobis dicit : « Ut et ipsi unam sint, quem- admodum et nos unum sumus, › non ut abjecta natura nostra in Filii naturam transmutemur, hoe dicit (feri enim non potest), sed, ut dictum est, il- lud inter nos animorum consensione fainus, quod vero id quod dicitur non est imago atque exemplar, sed omnino naturalem aliquam immutatiouem fa- turam imaginatur, seipsum decipit verum non cer- mens. Nam si Filius voluisset nos secundum natu- ram fieri id quod ipse est cum Patre, dixisset pro- fecto : Ut, quemadmodum tecum ego unum sum, ita et ipsi. Nunc vero non ita dicit, sed plurali un- mero utens, et dicens : « Ut, quemadurodum ego et tu anum samas, ita et ipsi in nobis unum sint, » docet aperte, non hoc velle se, ut qui crediderint in eum transmutentur in naturam deitatis (hoc enim fieri non potest), sed ut proponentos nobis exemplar 32. 12 Matth. x, 16.

Α τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ, τοῦτο εἶναι κατά γνώμην ἐπείγεσθαι, ὅ ἐστιν αὐτὸς φυσικῶς πρὸς τὸν γεννή σαντα. ΑΛΛΟ, δεικνύον ὅτι τὸ ἐν Θεῷ γίνεσθαι, οὐ φύ σεως σημαίνει μεταβολὴν, ἀλλ' ὅτι δι' αὐτοῦ ἢ παρ' αὐτοῦ. Ευρίσκεται που λέγων ή Ψαλμωδός· « Ἐν σοὶ τοὺς Εt ἐχθροὺς ἡμῶν κερατούμεν. » Καὶ πάλιν. Ἐν τῷ Θεῷ μου υπερβήσομαι τεῖχος. » Αλλ' ἔστι δῆλον ὅτιπερ οὐκ ἐν τῷ Θεῷ γενόμενος φυσικῶς καὶ τεῖχος ὑπερβήσεσθαι καὶ κερατιεῖν, ἀλλ' ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Θεοῦ καὶ ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ τοῦτο ποιήσει. Οὐκοῦν ὅταν ὁ Υἱὸς λέγῃ· ο Ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν, ο οὐχ ἵνα κατὰ φύσιν ἓν γένωνται πρὸς τὴν Θεὸν οἱ πιστεύοντες, τοῦτό φησιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐν ὀνό Η ματι Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, μίαν ἔχοιεν εἰς ἀλλήλους τὴν γνώμην, καὶ εἰς φιλίας ἑνότητα περισφίγγωνται. Ἐπειδὴ δὲ προστίθησι τὸ, ο καθὼς ἡμεῖς ἓν ἐσμεν, ο δῆλός ἐστιν οὐ φυσικὴν τοῖς πιστεύουσι χαριζόμενος μεταβολήν, ἀλλ' ὡς εἰκόνα καὶ ὑπόδειγμα τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ τιθεὶς τῆς προαιρετικῆς ἡμῶν ἑνότη της. Τὸ γὰρ, καθώς, οὐ πάντως ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ ὁμοίωσίν τινα παραδηλοί. ΑΛΛΟ, δι' οὗ μανθάνομεν όπως προσήκει νοεῖν τὸ ῥητόν, τουτέστιν, ο "Ινα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἔν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ώσιν ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, ἵνα ώσι τετε λειωμένοι εἰς ἕν. » Μεγάλην τινὰ καὶ ὑπερφυῇ τῷ γένει τῶν ἀνθρώ των καταθέσθαι χάριν βουλόμενος ὁ τοῦ Θεοῦ λόγο;, ἕλκει σύμπαντας ὡς πρὸς ἑνότητα τὴν πρὸς ἑαυτόν. Φορέσας μὲν γὰρ τὸ σῶμα τὸ ἀνθρώπινον, γέγονεν ἐν ἡμῖν. Εχει δὲ ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, ὡς λόγος αὐτοῦ καὶ ἀπαύγασμα. Ωσπερ οὖν, φησίν, ἐγώ εἰμι ἐν αὐ τοῖς, διὰ τὸ τὴν αὐτὴν αὐτοῖς φορέσαι σάρκα, καὶ σύ, Πάτερ, ἐν ἐμο, διὰ τὸ εἶναί με τῆς σῆς οὐσίας τὸ ἴδιον, οὕτω βούλομαι ἵνα καὶ αὐτοὶ εἰς ἑνότητά τινα συν να [θ]έντες ἀλλήλοις ἀνακραθῶσι, καὶ ὥσπερ ἐν σῶμα γενόμενοι ἐν ἐμοὶ πάντες ὦσιν ὡς πάντας φοροῦντι διὰ τοῦ ἑνὸς ἀναληφθέντος ναοῦ, οὕτω τε εἶεν καὶ φαίνοιντο τετελειωμένοι. Καὶ γὰρ ἐγὼ τέλειος είμε καὶ ἄνθρωπος γεγονώς. ΑΛΛΟ, δεικνύον ἀκριβῶς ὅτι περ οὐ τὴν ἑαυτῶν ἀφέντες φύσιν, πρὸς τὴν θείαν μεταποιού μεθα, ὅταν ἐν γίνεσθαι πρὸς τὸν Θεὸν λεγώ μεθα, ἀλλ' ὅτι μέτοχοι γεγονότες αὐτοῦ, τοῦτο καλούμεθα. Ο μακάριος Ιωάννης φησίν· « Ἐν τούτῳ γινώ σκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν, καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἡμῖν. » Εἰ τοίνυν διὰ τὸ μετέχειν τοῦ Πνεύματος ἐν γινόμεθα πρὸς Θεόν, καὶ ἡμεῖς μὲν ἐν αὐτῷ, αὐτὸς δὲ ἐν ἡμῖν εἶναι λέγεται· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ λόγος οὐκ ἔστι τῶν μετεχόν των τὸ Πνεῦμα, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ Πνεύματος χορ ηγός, πρόδηλον ἂν εἴη ότιπερ οὐχ ὡς αὐτός ἐστιν ἐν Θεῷ καὶ Πατρί, οὕτω καὶ ἡμεῖς. 'Αλλ' αὐτὸς μὲν ἐν τῇ φύσει τοῦ γεγεννηκότος ἐστὶν, ὡς λόγος αὐτοῦ *1 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCILEP. unilatis voluntatum, id quod ipsi naturaliter inest, id esse inter nos consensione animorum nitamur, ¿quod ipse est naturaliter cum Patre. ALIUD, ostendens Neri in Deo, non naturæ immuta- tionem significare, sed per ipsum vel ab ipso. Psalmista alicubi ita ait : « In te inimicos ne- siros cornu peteinus s. . rursuin In Deo meo transgrediar muruin ". . Atqui perspicuum est quod now in Deo naturaliter versatus muros transcendat, aut cornu petat, sed in nomine Dei et in virtute ipsius id præstiturus sit. Cum igitur Filius dicat : ‹ Ut et ipsi in nobis unum sint, » non hoc dicit, ut credentes unum naturaliter cum Deo sint, sed ut in nomine Patris et Filii, una inter se volun- tate conjungantur, et in amicitiæ charitatisque uni- tatem coalescant. Cum vero addit hoc, e quemad- " nedum nos unuin sumus, manifestum est illud von naturalem immutationem credentibus largiri, sed veluti imaginem atque cxemplar, nobis propo- mere id quod naturaliter sibi inest, ad unitatem vo- Juntatum in nobis efformandam. Vox enim quemad- modum non rem ipsam, sed similitudinem quamdamn significat. ALIUD, per quod discimus quo pacto intelligendum sit dictum illud: Ut quemadmodum ego et tul unum sumus, ita et ipsi unum sint ; ego in ipais, et tu in me, ut sint perfecti in unum 3. Deus Verbum magnam, imo vero immensai quamdam gratiam humano generi præstare volens, trahit omnes veluti ad unitatem quamdam secum. Cum enim gestarit corpus humanum, versatus est in nobis. Habet autem in seipso Patrem, utpote Verbum ipsius et splendor. Quemadmodum igitur, ait, ego sum in eis, quia eamdem cuin eis carnein gesto, et tu Pater in me, quia ego sum proprietas tuæ essentiæ : ita volo ut et ipsi unitate quadam coalescant inter se, et veluti unum corpus effecti in me omnes sint, quippe qui omnes gesto propter unum templum humanitatis quam assumpsi; atque ita et erunt et cernentur perfecti. Nam et ego per- fectus sum, tametsi homo factus sim. ALIUD, ostendens manifeste, quod non propria no- sira natura amissa in divinam naturam transmu- tamur, quando unum cum Deo effici dicimur, sed quod participes ipsius effecti, hvc vocamur. cognoscimus ● In hoc, » inquit beatus Joannes, quod in ipso manemus, et ipse in nobis, quia ex Spirit suo dedit nobis s. Si ergo per participa- tionem Spiritus unum eflicimur cum Deo, el nos quidem in ipso, ipseque in nobis esse dicitur; Ver- bum autem Dei non est ex corum numero qui par- ticipes Spiritus saneti fiunt, sed ipse potius Spiri- tum largitur : manifestum certe erit, non ita nos in Deo ac Patre esse, quemadnioðumi ipse est. Sed ipse in natura ipsa genitoris sui est, utpote Verbum, ** Psal. xɩm, 6. B C D Psal. xvii, 30. ” Joan. xvn, 25. "1 Juan. iv, 13.

Α τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ, τοῦτο εἶναι κατά γνώμην ἐπείγεσθαι, ὅ ἐστιν αὐτὸς φυσικῶς πρὸς τὸν γεννή σαντα. ΑΛΛΟ, δεικνύον ὅτι τὸ ἐν Θεῷ γίνεσθαι, οὐ φύ σεως σημαίνει μεταβολὴν, ἀλλ' ὅτι δι' αὐτοῦ ἢ παρ' αὐτοῦ. Ευρίσκεται που λέγων ή Ψαλμωδός· « Ἐν σοὶ τοὺς Εt ἐχθροὺς ἡμῶν κερατούμεν. » Καὶ πάλιν. Ἐν τῷ Θεῷ μου υπερβήσομαι τεῖχος. » Αλλ' ἔστι δῆλον ὅτιπερ οὐκ ἐν τῷ Θεῷ γενόμενος φυσικῶς καὶ τεῖχος ὑπερβήσεσθαι καὶ κερατιεῖν, ἀλλ' ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Θεοῦ καὶ ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ τοῦτο ποιήσει. Οὐκοῦν ὅταν ὁ Υἱὸς λέγῃ· ο Ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν, ο οὐχ ἵνα κατὰ φύσιν ἓν γένωνται πρὸς τὴν Θεὸν οἱ πιστεύοντες, τοῦτό φησιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐν ὀνό Η ματι Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, μίαν ἔχοιεν εἰς ἀλλήλους τὴν γνώμην, καὶ εἰς φιλίας ἑνότητα περισφίγγωνται. Ἐπειδὴ δὲ προστίθησι τὸ, ο καθὼς ἡμεῖς ἓν ἐσμεν, ο δῆλός ἐστιν οὐ φυσικὴν τοῖς πιστεύουσι χαριζόμενος μεταβολήν, ἀλλ' ὡς εἰκόνα καὶ ὑπόδειγμα τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ τιθεὶς τῆς προαιρετικῆς ἡμῶν ἑνότη της. Τὸ γὰρ, καθώς, οὐ πάντως ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ ὁμοίωσίν τινα παραδηλοί. ΑΛΛΟ, δι' οὗ μανθάνομεν όπως προσήκει νοεῖν τὸ ῥητόν, τουτέστιν, ο "Ινα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἔν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ώσιν ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, ἵνα ώσι τετε λειωμένοι εἰς ἕν. » Μεγάλην τινὰ καὶ ὑπερφυῇ τῷ γένει τῶν ἀνθρώ των καταθέσθαι χάριν βουλόμενος ὁ τοῦ Θεοῦ λόγο;, ἕλκει σύμπαντας ὡς πρὸς ἑνότητα τὴν πρὸς ἑαυτόν. Φορέσας μὲν γὰρ τὸ σῶμα τὸ ἀνθρώπινον, γέγονεν ἐν ἡμῖν. Εχει δὲ ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, ὡς λόγος αὐτοῦ καὶ ἀπαύγασμα. Ωσπερ οὖν, φησίν, ἐγώ εἰμι ἐν αὐ τοῖς, διὰ τὸ τὴν αὐτὴν αὐτοῖς φορέσαι σάρκα, καὶ σύ, Πάτερ, ἐν ἐμο, διὰ τὸ εἶναί με τῆς σῆς οὐσίας τὸ ἴδιον, οὕτω βούλομαι ἵνα καὶ αὐτοὶ εἰς ἑνότητά τινα συν να [θ]έντες ἀλλήλοις ἀνακραθῶσι, καὶ ὥσπερ ἐν σῶμα γενόμενοι ἐν ἐμοὶ πάντες ὦσιν ὡς πάντας φοροῦντι διὰ τοῦ ἑνὸς ἀναληφθέντος ναοῦ, οὕτω τε εἶεν καὶ φαίνοιντο τετελειωμένοι. Καὶ γὰρ ἐγὼ τέλειος είμε καὶ ἄνθρωπος γεγονώς. ΑΛΛΟ, δεικνύον ἀκριβῶς ὅτι περ οὐ τὴν ἑαυτῶν ἀφέντες φύσιν, πρὸς τὴν θείαν μεταποιού μεθα, ὅταν ἐν γίνεσθαι πρὸς τὸν Θεὸν λεγώ μεθα, ἀλλ' ὅτι μέτοχοι γεγονότες αὐτοῦ, τοῦτο καλούμεθα. Ο μακάριος Ιωάννης φησίν· « Ἐν τούτῳ γινώ σκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν, καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἡμῖν. » Εἰ τοίνυν διὰ τὸ μετέχειν τοῦ Πνεύματος ἐν γινόμεθα πρὸς Θεόν, καὶ ἡμεῖς μὲν ἐν αὐτῷ, αὐτὸς δὲ ἐν ἡμῖν εἶναι λέγεται· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ λόγος οὐκ ἔστι τῶν μετεχόν των τὸ Πνεῦμα, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ Πνεύματος χορ ηγός, πρόδηλον ἂν εἴη ότιπερ οὐχ ὡς αὐτός ἐστιν ἐν Θεῷ καὶ Πατρί, οὕτω καὶ ἡμεῖς. 'Αλλ' αὐτὸς μὲν ἐν τῇ φύσει τοῦ γεγεννηκότος ἐστὶν, ὡς λόγος αὐτοῦ *1 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCILEP. unilatis voluntatum, id quod ipsi naturaliter inest, id esse inter nos consensione animorum nitamur, ¿quod ipse est naturaliter cum Patre. ALIUD, ostendens Neri in Deo, non naturæ immuta- tionem significare, sed per ipsum vel ab ipso. Psalmista alicubi ita ait : « In te inimicos ne- siros cornu peteinus s. . rursuin In Deo meo transgrediar muruin ". . Atqui perspicuum est quod now in Deo naturaliter versatus muros transcendat, aut cornu petat, sed in nomine Dei et in virtute ipsius id præstiturus sit. Cum igitur Filius dicat : ‹ Ut et ipsi in nobis unum sint, » non hoc dicit, ut credentes unum naturaliter cum Deo sint, sed ut in nomine Patris et Filii, una inter se volun- tate conjungantur, et in amicitiæ charitatisque uni- tatem coalescant. Cum vero addit hoc, e quemad- " nedum nos unuin sumus, manifestum est illud von naturalem immutationem credentibus largiri, sed veluti imaginem atque cxemplar, nobis propo- mere id quod naturaliter sibi inest, ad unitatem vo- Juntatum in nobis efformandam. Vox enim quemad- modum non rem ipsam, sed similitudinem quamdamn significat. ALIUD, per quod discimus quo pacto intelligendum sit dictum illud: Ut quemadmodum ego et tul unum sumus, ita et ipsi unum sint ; ego in ipais, et tu in me, ut sint perfecti in unum 3. Deus Verbum magnam, imo vero immensai quamdam gratiam humano generi præstare volens, trahit omnes veluti ad unitatem quamdam secum. Cum enim gestarit corpus humanum, versatus est in nobis. Habet autem in seipso Patrem, utpote Verbum ipsius et splendor. Quemadmodum igitur, ait, ego sum in eis, quia eamdem cuin eis carnein gesto, et tu Pater in me, quia ego sum proprietas tuæ essentiæ : ita volo ut et ipsi unitate quadam coalescant inter se, et veluti unum corpus effecti in me omnes sint, quippe qui omnes gesto propter unum templum humanitatis quam assumpsi; atque ita et erunt et cernentur perfecti. Nam et ego per- fectus sum, tametsi homo factus sim. ALIUD, ostendens manifeste, quod non propria no- sira natura amissa in divinam naturam transmu- tamur, quando unum cum Deo effici dicimur, sed quod participes ipsius effecti, hvc vocamur. cognoscimus ● In hoc, » inquit beatus Joannes, quod in ipso manemus, et ipse in nobis, quia ex Spirit suo dedit nobis s. Si ergo per participa- tionem Spiritus unum eflicimur cum Deo, el nos quidem in ipso, ipseque in nobis esse dicitur; Ver- bum autem Dei non est ex corum numero qui par- ticipes Spiritus saneti fiunt, sed ipse potius Spiri- tum largitur : manifestum certe erit, non ita nos in Deo ac Patre esse, quemadnioðumi ipse est. Sed ipse in natura ipsa genitoris sui est, utpote Verbum, ** Psal. xɩm, 6. B C D Psal. xvii, 30. ” Joan. xvn, 25. "1 Juan. iv, 13.

Α τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ, τοῦτο εἶναι κατά γνώμην ἐπείγεσθαι, ὅ ἐστιν αὐτὸς φυσικῶς πρὸς τὸν γεννή σαντα. ΑΛΛΟ, δεικνύον ὅτι τὸ ἐν Θεῷ γίνεσθαι, οὐ φύ σεως σημαίνει μεταβολὴν, ἀλλ' ὅτι δι' αὐτοῦ ἢ παρ' αὐτοῦ. Ευρίσκεται που λέγων ή Ψαλμωδός· « Ἐν σοὶ τοὺς Εt ἐχθροὺς ἡμῶν κερατούμεν. » Καὶ πάλιν. Ἐν τῷ Θεῷ μου υπερβήσομαι τεῖχος. » Αλλ' ἔστι δῆλον ὅτιπερ οὐκ ἐν τῷ Θεῷ γενόμενος φυσικῶς καὶ τεῖχος ὑπερβήσεσθαι καὶ κερατιεῖν, ἀλλ' ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Θεοῦ καὶ ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ τοῦτο ποιήσει. Οὐκοῦν ὅταν ὁ Υἱὸς λέγῃ· ο Ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν, ο οὐχ ἵνα κατὰ φύσιν ἓν γένωνται πρὸς τὴν Θεὸν οἱ πιστεύοντες, τοῦτό φησιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐν ὀνό Η ματι Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, μίαν ἔχοιεν εἰς ἀλλήλους τὴν γνώμην, καὶ εἰς φιλίας ἑνότητα περισφίγγωνται. Ἐπειδὴ δὲ προστίθησι τὸ, ο καθὼς ἡμεῖς ἓν ἐσμεν, ο δῆλός ἐστιν οὐ φυσικὴν τοῖς πιστεύουσι χαριζόμενος μεταβολήν, ἀλλ' ὡς εἰκόνα καὶ ὑπόδειγμα τὸ φύσει προσὸν αὐτῷ τιθεὶς τῆς προαιρετικῆς ἡμῶν ἑνότη της. Τὸ γὰρ, καθώς, οὐ πάντως ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ ὁμοίωσίν τινα παραδηλοί. ΑΛΛΟ, δι' οὗ μανθάνομεν όπως προσήκει νοεῖν τὸ ῥητόν, τουτέστιν, ο "Ινα ὥσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἔν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ώσιν ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, ἵνα ώσι τετε λειωμένοι εἰς ἕν. » Μεγάλην τινὰ καὶ ὑπερφυῇ τῷ γένει τῶν ἀνθρώ των καταθέσθαι χάριν βουλόμενος ὁ τοῦ Θεοῦ λόγο;, ἕλκει σύμπαντας ὡς πρὸς ἑνότητα τὴν πρὸς ἑαυτόν. Φορέσας μὲν γὰρ τὸ σῶμα τὸ ἀνθρώπινον, γέγονεν ἐν ἡμῖν. Εχει δὲ ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, ὡς λόγος αὐτοῦ καὶ ἀπαύγασμα. Ωσπερ οὖν, φησίν, ἐγώ εἰμι ἐν αὐ τοῖς, διὰ τὸ τὴν αὐτὴν αὐτοῖς φορέσαι σάρκα, καὶ σύ, Πάτερ, ἐν ἐμο, διὰ τὸ εἶναί με τῆς σῆς οὐσίας τὸ ἴδιον, οὕτω βούλομαι ἵνα καὶ αὐτοὶ εἰς ἑνότητά τινα συν να [θ]έντες ἀλλήλοις ἀνακραθῶσι, καὶ ὥσπερ ἐν σῶμα γενόμενοι ἐν ἐμοὶ πάντες ὦσιν ὡς πάντας φοροῦντι διὰ τοῦ ἑνὸς ἀναληφθέντος ναοῦ, οὕτω τε εἶεν καὶ φαίνοιντο τετελειωμένοι. Καὶ γὰρ ἐγὼ τέλειος είμε καὶ ἄνθρωπος γεγονώς. ΑΛΛΟ, δεικνύον ἀκριβῶς ὅτι περ οὐ τὴν ἑαυτῶν ἀφέντες φύσιν, πρὸς τὴν θείαν μεταποιού μεθα, ὅταν ἐν γίνεσθαι πρὸς τὸν Θεὸν λεγώ μεθα, ἀλλ' ὅτι μέτοχοι γεγονότες αὐτοῦ, τοῦτο καλούμεθα. Ο μακάριος Ιωάννης φησίν· « Ἐν τούτῳ γινώ σκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν, καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἡμῖν. » Εἰ τοίνυν διὰ τὸ μετέχειν τοῦ Πνεύματος ἐν γινόμεθα πρὸς Θεόν, καὶ ἡμεῖς μὲν ἐν αὐτῷ, αὐτὸς δὲ ἐν ἡμῖν εἶναι λέγεται· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ λόγος οὐκ ἔστι τῶν μετεχόν των τὸ Πνεῦμα, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ Πνεύματος χορ ηγός, πρόδηλον ἂν εἴη ότιπερ οὐχ ὡς αὐτός ἐστιν ἐν Θεῷ καὶ Πατρί, οὕτω καὶ ἡμεῖς. 'Αλλ' αὐτὸς μὲν ἐν τῇ φύσει τοῦ γεγεννηκότος ἐστὶν, ὡς λόγος αὐτοῦ *1 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCILEP. unilatis voluntatum, id quod ipsi naturaliter inest, id esse inter nos consensione animorum nitamur, ¿quod ipse est naturaliter cum Patre. ALIUD, ostendens Neri in Deo, non naturæ immuta- tionem significare, sed per ipsum vel ab ipso. Psalmista alicubi ita ait : « In te inimicos ne- siros cornu peteinus s. . rursuin In Deo meo transgrediar muruin ". . Atqui perspicuum est quod now in Deo naturaliter versatus muros transcendat, aut cornu petat, sed in nomine Dei et in virtute ipsius id præstiturus sit. Cum igitur Filius dicat : ‹ Ut et ipsi in nobis unum sint, » non hoc dicit, ut credentes unum naturaliter cum Deo sint, sed ut in nomine Patris et Filii, una inter se volun- tate conjungantur, et in amicitiæ charitatisque uni- tatem coalescant. Cum vero addit hoc, e quemad- " nedum nos unuin sumus, manifestum est illud von naturalem immutationem credentibus largiri, sed veluti imaginem atque cxemplar, nobis propo- mere id quod naturaliter sibi inest, ad unitatem vo- Juntatum in nobis efformandam. Vox enim quemad- modum non rem ipsam, sed similitudinem quamdamn significat. ALIUD, per quod discimus quo pacto intelligendum sit dictum illud: Ut quemadmodum ego et tul unum sumus, ita et ipsi unum sint ; ego in ipais, et tu in me, ut sint perfecti in unum 3. Deus Verbum magnam, imo vero immensai quamdam gratiam humano generi præstare volens, trahit omnes veluti ad unitatem quamdam secum. Cum enim gestarit corpus humanum, versatus est in nobis. Habet autem in seipso Patrem, utpote Verbum ipsius et splendor. Quemadmodum igitur, ait, ego sum in eis, quia eamdem cuin eis carnein gesto, et tu Pater in me, quia ego sum proprietas tuæ essentiæ : ita volo ut et ipsi unitate quadam coalescant inter se, et veluti unum corpus effecti in me omnes sint, quippe qui omnes gesto propter unum templum humanitatis quam assumpsi; atque ita et erunt et cernentur perfecti. Nam et ego per- fectus sum, tametsi homo factus sim. ALIUD, ostendens manifeste, quod non propria no- sira natura amissa in divinam naturam transmu- tamur, quando unum cum Deo effici dicimur, sed quod participes ipsius effecti, hvc vocamur. cognoscimus ● In hoc, » inquit beatus Joannes, quod in ipso manemus, et ipse in nobis, quia ex Spirit suo dedit nobis s. Si ergo per participa- tionem Spiritus unum eflicimur cum Deo, el nos quidem in ipso, ipseque in nobis esse dicitur; Ver- bum autem Dei non est ex corum numero qui par- ticipes Spiritus saneti fiunt, sed ipse potius Spiri- tum largitur : manifestum certe erit, non ita nos in Deo ac Patre esse, quemadnioðumi ipse est. Sed ipse in natura ipsa genitoris sui est, utpote Verbum, ** Psal. xɩm, 6. B C D Psal. xvii, 30. ” Joan. xvn, 25. "1 Juan. iv, 13.

καὶ ἀπαύγασμα. Ἡμεῖς δὲ δι' αὐτοῦ τῆς τοῦ Πνεύ- Α ματος μετοχῆς ἀξιούμενοι, ἐν ὡς πρὸς Θεὸν γίνει σθαι λεγόμεθα. ΑΛΛΟ, τὴν αὐτὴν ἔχον διάνοιαν. Λέγει που πάλιν ὁ μακάριος Ιωάννης· ' Ος ἂν ὁμολογήσῃ ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ μένει, καὶ αὐτὸς ἐν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν ὁμολογοῦντες, ὅτιπερ Υἱός ἐστιν Ἰησοῦς τοῦ Θεοῦ, ἐν θεῷ γινόμεθα, καὶ αὐτὸς ὁμοίως ἐν ἡμῖν· ὁ δὲ Τις οὐχ οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρὶ, οὐ γὰρ δώρον όμο λογίας ἔχει τὸ εἶναι ἐν αὐτῷ, δηλόν ἐστι καὶ πᾶσιν ευσύνοπτον ότιπερ ἄνθρωποι μὲν καλοῦνται χάριτι πρὸς ἐνότητα τὴν εἰς Θεόν, καὶ γέρας ὁμολογίας καὶ πίστεως ἔχουσι τοῦτο. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ λόγος δίχα τι νός τοιούτου φυσικῶς ἐστιν ἐν Πατρὶ, καὶ ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα φέρει, καὶ ὄντως ἐν ἐστι πρὸς αὐτόν. ΑΛΛΟ. Κατὰ τὴν Ἰωάννου φωνήν, ὁ ὁμολογήσας ὅτι Ἰησ τοὺς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἔχει τὸν Θεὸν ἐν ἑαυτῷ μένοντα, καὶ αὐτὸς δὲ ἐν τῷ Θεῷ γίνεται. ὡμολό γησέ τις, ὑποκείσθω γὰρ τοῦτο τῷ λόγῳ, καὶ λαβὼν Πνεῦμα τῆς ὁμολογίας δώρον, ἐδέξατο μὲν Θεὸν ἐν ἑαυτῷ, γέγονε δὲ καὶ αὐτὸς ἐν Θεῷ. ᾿Αλλὰ τὸν οὕτω διατιθέντα, συμβέβηκεν ἐκ τινος διαβολικῆς ἐπηρείας μετάγνωσιν τῶν ὀρθῶς βεβουλευμένων ἐλθεῖν, ἀπὸ έστη τε τῆς ὁμολογίας, καὶ διὰ τοῦτο τὴν χάριν ἀποδέβληκε, καὶ τοῦ θείου Πνεύματος Ερημος γεγονώς οὐ γὰρ ἐν τοῖς δυσφημοῦσι τὸν Υἱὸν κατοικεῖ. Απ- ώλεσε καὶ τὸ εἶναι ἐν Θεῷ, καὶ τὸ ἔχειν αὐτὸν ἐν ἑαυτῷ. Ανθρωπος δὲ ἦν καὶ ὁμολογήσας, καὶ ἔτε τῆς ὁμο λογίας ἀπέστη. Οὐκ ἄρα φύσει πρὸς τὴν θείαν οὐσίαν μεταποιούμεθα, ἐν ὡς πρὸς τὸν Θεὸν γίνεσθαι λε γόμενα, ἀλλὰ χάρις ἡμᾶς, καὶ ἀρετὴ συνάπτει, καὶ κακία πάλιν ἀφίστησε· καὶ εἰ ὁμολογοῦντες ὅτι Ίη- τοῖς ἐστιν ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ἐν Θεῷ γινόμεθα, άρ- νούμενοι δὲ πάντως ἀλλοτριούμεθα. Φαίνεται δὲ οὐ δώρον ἀρετῆς τοῦτο ἔχων ὁ Υἱός. Οὐκ ἄρα οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρὶ ὥσπερ ἡμεῖς, ἀλλ' αὐτὸς μὲν φυσικῶς καὶ ἀμεταπτώτως ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος, ἡμεῖς δὲ χάριτι καὶ μετοχή. Ὥσπερ οὖν αὐτοῦ κατὰ φύσιν Εντος Υἱοῦ καὶ Θεοῦ, οὕτω καὶ ἡμεῖς καθ᾽ ὁμοιότητα αὐτῷ καὶ υἱοὶ καὶ θεοὶ χρηματίζομεν. ΛΟΓΟΣ ΙΓ΄. Περὶ ὁμοιότητος τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα και, ὅτι οὐκ ἔστι τρεπτῆς φύσεως ὁ Υἱός, ἢ ἔξωθεν ὑποστὰς, ἀλλ' ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθών, ὡς Υἱὸς καὶ γέννημα. Αντίθεσις· ὡς ἐκ τῶν θεομάχων. Εἰ ἀπαράλλακτος, φασίν, εἰκών ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρός, καὶ ὅμοιός έστι κατά πάντα τῷ γεγεννηκότι, γεννάται καὶ αὐτὸς, καὶ Υἱοῦ γενέσθω Πατήρ· οὕτω γὰρ αὐτὸν ἀκριβώς μιμήσεται. Εἰ δὲ οὐ γεννᾷ, πῶς ἐν τῷ μὴ τίπτοντι τὸ τίχτον φαίνεται; Ανόμοιος γὰρ Ξεται κατὰ τοῦτο τῷ Πατρί. 3* | Β αι THESAURUS. : et splendor ipsius : nos vero per ipsum participa - tione Spiritus sancti, digni effecti unum cum Deo fieri dicimur. Joan. 1º, 13. ALIUD, in eumdem sensum. Beatas Joannes alibi inquit : « Quicunque confite- bitor quod Jesus sit Filius Dei, Deus in ipso manet, et ipse in Deo s. . Si ergo confl:entes Jesunt esse Fi- lium Dei, in Deo sumus, et ipse vicissim in nobis, Fílius autem non ita est in Patre: neque enim est donum confessionis suæ quod sit in ipso; mnniſe- stum est omnibusque conspicuum homines per gra- tiam vocari ad unitatem cum Deo, atque hoc vel- uti præmium ac donum suæ confessionis et fidei accipere. Verbum autem Dei absque dono naturali- ter est in Patre, et in seipso Patrem gestat, et re- vera unum cuni ipso est. C D ALIUD. Juxta dictum Joannis, qui confitetur Jesum Fi· lium Dei, habet Deum in seipso manentem, ipseque in Deo est. Ergo exempli causa confersus est ali- quis, et accepto Spiritu in donum suæ confessionis suscepit Doum in seipso, et vicissim susceptus est in Deo. Cæterum hunc ita affectum contigit ex ali- qua diaboli suggestione mutare sententiam et de- sciscere a confessione, idcoque a gratia excidere, divinoque Spiritu destitui, neque enim ifte in blas- phemantibus Filiun: habitat. Desiit itaque esse in Deo, et Deum in se habere. Atqui is homo erat et cum confessionem edidit, et cum a confessione descivit. Natura igitur nostra in divinam non trans- mutatur, tametsi anum cum Den fieri dicamur : sed gratia et virtus nos ei conjungit, vitium contra disjungit. Porro si nos profitentes Jesum esse Fi· lium Dei, in Deo sumus; negantes vero aljeni prorsus ab eo efficimur. Et manifestum est non ut præmium virtutis hoc Filio inesse, Non igitur tali ratione ac modo est in Patre quali nos, sed ipse quidem naturaliter et incommutabiliter ex ipso ge- nlius, nos vero gratia et participatione. Quare sicut ipse secundum naturamn est Filius et Deus : ita nos per similitudinem ipsius, et Alii et dil vocamur. ASSERTIO XIII. sil mutabilis natura Filius, neque extrinsecus subsistens, sed et essentia ipsius procedens, Filius et genimen. Objectio hareticurum. Si Filius, inquiunt, est omnimoda imago Patris, et per omnia similis est suo Genitori ; gignat etiam ipse, et fiat Pater Filii: ita enim ipsum perfecte imita - bitur. Si vero non gignit, quo pacto is qui gignit, in eo qui non gignit cernitur ? Dissimilis enim erit bac ratione Patri. 124. De similitudine Filii cum Palre, et quod non

καὶ ἀπαύγασμα. Ἡμεῖς δὲ δι' αὐτοῦ τῆς τοῦ Πνεύ- Α ματος μετοχῆς ἀξιούμενοι, ἐν ὡς πρὸς Θεὸν γίνει σθαι λεγόμεθα. ΑΛΛΟ, τὴν αὐτὴν ἔχον διάνοιαν. Λέγει που πάλιν ὁ μακάριος Ιωάννης· ' Ος ἂν ὁμολογήσῃ ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ μένει, καὶ αὐτὸς ἐν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν ὁμολογοῦντες, ὅτιπερ Υἱός ἐστιν Ἰησοῦς τοῦ Θεοῦ, ἐν θεῷ γινόμεθα, καὶ αὐτὸς ὁμοίως ἐν ἡμῖν· ὁ δὲ Τις οὐχ οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρὶ, οὐ γὰρ δώρον όμο λογίας ἔχει τὸ εἶναι ἐν αὐτῷ, δηλόν ἐστι καὶ πᾶσιν ευσύνοπτον ότιπερ ἄνθρωποι μὲν καλοῦνται χάριτι πρὸς ἐνότητα τὴν εἰς Θεόν, καὶ γέρας ὁμολογίας καὶ πίστεως ἔχουσι τοῦτο. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ λόγος δίχα τι νός τοιούτου φυσικῶς ἐστιν ἐν Πατρὶ, καὶ ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα φέρει, καὶ ὄντως ἐν ἐστι πρὸς αὐτόν. ΑΛΛΟ. Κατὰ τὴν Ἰωάννου φωνήν, ὁ ὁμολογήσας ὅτι Ἰησ τοὺς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἔχει τὸν Θεὸν ἐν ἑαυτῷ μένοντα, καὶ αὐτὸς δὲ ἐν τῷ Θεῷ γίνεται. ὡμολό γησέ τις, ὑποκείσθω γὰρ τοῦτο τῷ λόγῳ, καὶ λαβὼν Πνεῦμα τῆς ὁμολογίας δώρον, ἐδέξατο μὲν Θεὸν ἐν ἑαυτῷ, γέγονε δὲ καὶ αὐτὸς ἐν Θεῷ. ᾿Αλλὰ τὸν οὕτω διατιθέντα, συμβέβηκεν ἐκ τινος διαβολικῆς ἐπηρείας μετάγνωσιν τῶν ὀρθῶς βεβουλευμένων ἐλθεῖν, ἀπὸ έστη τε τῆς ὁμολογίας, καὶ διὰ τοῦτο τὴν χάριν ἀποδέβληκε, καὶ τοῦ θείου Πνεύματος Ερημος γεγονώς οὐ γὰρ ἐν τοῖς δυσφημοῦσι τὸν Υἱὸν κατοικεῖ. Απ- ώλεσε καὶ τὸ εἶναι ἐν Θεῷ, καὶ τὸ ἔχειν αὐτὸν ἐν ἑαυτῷ. Ανθρωπος δὲ ἦν καὶ ὁμολογήσας, καὶ ἔτε τῆς ὁμο λογίας ἀπέστη. Οὐκ ἄρα φύσει πρὸς τὴν θείαν οὐσίαν μεταποιούμεθα, ἐν ὡς πρὸς τὸν Θεὸν γίνεσθαι λε γόμενα, ἀλλὰ χάρις ἡμᾶς, καὶ ἀρετὴ συνάπτει, καὶ κακία πάλιν ἀφίστησε· καὶ εἰ ὁμολογοῦντες ὅτι Ίη- τοῖς ἐστιν ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ἐν Θεῷ γινόμεθα, άρ- νούμενοι δὲ πάντως ἀλλοτριούμεθα. Φαίνεται δὲ οὐ δώρον ἀρετῆς τοῦτο ἔχων ὁ Υἱός. Οὐκ ἄρα οὕτως ἐστὶν ἐν Πατρὶ ὥσπερ ἡμεῖς, ἀλλ' αὐτὸς μὲν φυσικῶς καὶ ἀμεταπτώτως ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένος, ἡμεῖς δὲ χάριτι καὶ μετοχή. Ὥσπερ οὖν αὐτοῦ κατὰ φύσιν Εντος Υἱοῦ καὶ Θεοῦ, οὕτω καὶ ἡμεῖς καθ᾽ ὁμοιότητα αὐτῷ καὶ υἱοὶ καὶ θεοὶ χρηματίζομεν. ΛΟΓΟΣ ΙΓ΄. Περὶ ὁμοιότητος τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα και, ὅτι οὐκ ἔστι τρεπτῆς φύσεως ὁ Υἱός, ἢ ἔξωθεν ὑποστὰς, ἀλλ' ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθών, ὡς Υἱὸς καὶ γέννημα. Αντίθεσις· ὡς ἐκ τῶν θεομάχων. Εἰ ἀπαράλλακτος, φασίν, εἰκών ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρός, καὶ ὅμοιός έστι κατά πάντα τῷ γεγεννηκότι, γεννάται καὶ αὐτὸς, καὶ Υἱοῦ γενέσθω Πατήρ· οὕτω γὰρ αὐτὸν ἀκριβώς μιμήσεται. Εἰ δὲ οὐ γεννᾷ, πῶς ἐν τῷ μὴ τίπτοντι τὸ τίχτον φαίνεται; Ανόμοιος γὰρ Ξεται κατὰ τοῦτο τῷ Πατρί. 3* | Β αι THESAURUS. : et splendor ipsius : nos vero per ipsum participa - tione Spiritus sancti, digni effecti unum cum Deo fieri dicimur. Joan. 1º, 13. ALIUD, in eumdem sensum. Beatas Joannes alibi inquit : « Quicunque confite- bitor quod Jesus sit Filius Dei, Deus in ipso manet, et ipse in Deo s. . Si ergo confl:entes Jesunt esse Fi- lium Dei, in Deo sumus, et ipse vicissim in nobis, Fílius autem non ita est in Patre: neque enim est donum confessionis suæ quod sit in ipso; mnniſe- stum est omnibusque conspicuum homines per gra- tiam vocari ad unitatem cum Deo, atque hoc vel- uti præmium ac donum suæ confessionis et fidei accipere. Verbum autem Dei absque dono naturali- ter est in Patre, et in seipso Patrem gestat, et re- vera unum cuni ipso est. C D ALIUD. Juxta dictum Joannis, qui confitetur Jesum Fi· lium Dei, habet Deum in seipso manentem, ipseque in Deo est. Ergo exempli causa confersus est ali- quis, et accepto Spiritu in donum suæ confessionis suscepit Doum in seipso, et vicissim susceptus est in Deo. Cæterum hunc ita affectum contigit ex ali- qua diaboli suggestione mutare sententiam et de- sciscere a confessione, idcoque a gratia excidere, divinoque Spiritu destitui, neque enim ifte in blas- phemantibus Filiun: habitat. Desiit itaque esse in Deo, et Deum in se habere. Atqui is homo erat et cum confessionem edidit, et cum a confessione descivit. Natura igitur nostra in divinam non trans- mutatur, tametsi anum cum Den fieri dicamur : sed gratia et virtus nos ei conjungit, vitium contra disjungit. Porro si nos profitentes Jesum esse Fi· lium Dei, in Deo sumus; negantes vero aljeni prorsus ab eo efficimur. Et manifestum est non ut præmium virtutis hoc Filio inesse, Non igitur tali ratione ac modo est in Patre quali nos, sed ipse quidem naturaliter et incommutabiliter ex ipso ge- nlius, nos vero gratia et participatione. Quare sicut ipse secundum naturamn est Filius et Deus : ita nos per similitudinem ipsius, et Alii et dil vocamur. ASSERTIO XIII. sil mutabilis natura Filius, neque extrinsecus subsistens, sed et essentia ipsius procedens, Filius et genimen. Objectio hareticurum. Si Filius, inquiunt, est omnimoda imago Patris, et per omnia similis est suo Genitori ; gignat etiam ipse, et fiat Pater Filii: ita enim ipsum perfecte imita - bitur. Si vero non gignit, quo pacto is qui gignit, in eo qui non gignit cernitur ? Dissimilis enim erit bac ratione Patri. 124. De similitudine Filii cum Palre, et quod non

Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ τὸ παραλλάττον οὐδὲν ἐν Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, ἀπαιτείσθω τὸ γεννᾶν καὶ οὕτως ώ; ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ἐξαίρετος ἡ Θεοῦ φύσις, ἔσται πάντως καὶ τῆς καθ' ἡμᾶς ἀνάγκης Ελευθέρα. Οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ἐγένε να σε Θεὸς, ἵνα καὶ ὁ τεχθεὶς ταῖς φυσικαῖς ἡμῶν Επόμενο; ἀκολουθίαις τέχῃ, ἀλλὰ θείαν τινὰ καὶ ἄρ ῥητὸν ἐκ Πατρὸς ἔχει τὴν γέννησιν. Εἰ δὲ ἀνάγκη τὸν γεννηθέντα γενναν διὰ τὴν παρ' ἡμῖν φυσικὴν συνήθειαν, καὶ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος νόμοις υπου πίπτει τὰ τῆς θεότητος ίδια· τί τὸ κωλύον πατέρα δοῦναι της Πατρί; Οὕτω γὰρ οἱ παρ' ἡμῖν. Εἰ δὲ ἔστιν οὐκ ἔκ τινος ἀρχῆς ὁ Πατήρ, καὶ τὴν καθ᾽ ἡμᾶς ἀναβαίνει συνήθειαν ὡς Θεός, οὐδεὶς ἀναγκάσει λόγος τίκτειν τὸν Υἱόν. Εσται γὰρ καὶ οὕτω μᾶλλον τῷ Πατρὶ παραπλήσιος, ἄνω πάσης ἀνάγκης υπάρ χων, ὡς Θεός. ΑΛΛΟ. Οὐκ ἄν τις εἴποι νοῦν ἔχων, ἀνόμοιον φαίνεσθαι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, ἐπεὶ μὴ καὶ αὐτὸς ἐγέννησε, μηδὲ υἱοῦ γέγονε πατήρ. Ἀλλὰ μᾶλλον καὶ διὰ τοῦτο θαυμαστήν τινα καὶ ἀκριβεστάτην έψεται τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ τὴν εἰκόνα. Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ Στρεπτό; τε καὶ ἀναλλοίωτος ὤν, ἀεὶ μένε: Πατήρ, καὶ εἰς Υἱόν οὐ μεταβάλλεται, οὕτως ὁ ἐξ αὐτοῦ Λόγος Υιός προ ελθών, μένει τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ, τοῦ Πατρὸς τὸ ἀναλ λοίωτον καὶ διὰ τούτου δεικνύων ἐν ἑαυτῷ. Ὅμοιος οὖν καὶ κατὰ τοῦτο Πατρί. Ερώτησις Ἀρειανῶν, δι' ἧς, ὡς οἴονται, δεικνύοι σιν ἀνόμοιον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱόν. Αὐτεξούσιος, φασὶν, ἐστὶν ὁ Υἱός, ἢ οὐκ ἐστ ν. ΕΙ μὲν οὖν αὐτεξούσιός ἐστι, προαιρέσει φαίνοιτ' ἂν εἰδ κάτω; καλός. Τὸ δὲ προαιρέσει καὶ οὐ φύσει περί τι κρατούμενον, δύναιτ' ἂν ἐφ᾿ ἕτερα μεταβάλλεσθαι, καὶ ἐφ' ὅπερ ἂν ἡ τῆς προαιρέσεως γένοιτο ροπή, ἐκεῖ πάντως ἔσται τὸ προαιρέσει διοικούμενον. Τροπὴ δὲ τοῦτο καὶ πάθος. Ὁ δὲ τροπὴν ὑπομένων καὶ πάθος, πῶς ἂν εἴη τοῦ ἀτρέπτου καὶ ἀπαθοῦς εἰκὼν καὶ ὁμοιότης ; Εἰ δὲ ἄτρεπτός ἐστιν, εἰς οὐδὲν ἕτερον παρενεχθήναι δυνάμενος, ἀλλ' ὅπερ ἐστὶ μένων ἀε!, ὡς λίθος ἄρα ή ξύλον ἔστηκεν ἐφ' ἑαυτῷ φυσικῷ τινι καὶ ἀῤῥήκτῳ δεσμῷ, εἰς τοῦθ' ὅπερ ἐστὶ κρατούμε νος, καὶ τὸ αὐτεξούσιον οὐκ ἔχων. Πρὸς ταῦτα λύσις. Εδει μὲν ταῖς οὕτως ἀπαιδεύτως προσφερομένει; ερωτήσεσι μηδόλως ἀποκρίνεσθαι. Ενθα γὰρ ἡ ἀπό κρισις πανταχοῦ τὸ δύσφημον ἔχει, ἐκεῖ κρείττων ἢ σιωπή. Αν μὲν γὰρ αὐτεξούσιον εἴπω τὸν Υἱόν, εὐ Οὺς ἡ τῆς αὐτεξουσιότητος συνεισάγεται μεταβολή. ᾿Ακολουθεῖ γὰρ τῷ αὐτεξουσίῳ τὸ ἐπιδέχεσθαι μετα βολὴν, εἰ καὶ μήπω πεπονθός εἴη τοῦτο διὰ τὸ μὴ ἐθελῆσαι παθεῖν. Ἐὰν δὲ τοῦτο ἀφεὶς, τὸ ἕτερον εξ πω, τουτέστιν, "Ατρεπτος ὁ Λόγος ἐστὶν, εὐθὺς ἡμῖν τοῦ ξύλου τὴν ἀκινησία, προτείνοντες, οὐκ αἰσθά S. CYRILLI ALEXANDRIM ARCHIEP. Solutio objectionis. A Si nullum esset discrimen inter Deum et homi- nes, exigatur ut gignat ita ut homo. Si vero eximia est Dei natura, erit etiam ab humanis legibus li- bera. Neque enim ut homo genuit Deus, ut etiam is qui genitus est, naturæ nostre conditionem sc- quens, gignat, sed divino atque ineffabili modo ex Palre genitus est. Si autem necesse est ut is qui genuit gignat, propter naturalem nostram consuetu- dinem, et ea quæ deitatis propria sunt, humanis legibus subjecta sunt, quid obstiterit quominus Patri etiam patrem constituamus? Ita enim nostra consuetudo fert. At vero si Pater ex nullo principio est, nostrasque leges et morein longe snperat, ut Deus, nulla ratio coget Filium gignere. Erit enim hoc pacto Patri similis, ut omni necessitate superior ” exsistens, ut Deus. ALIUD. Nemo mentis compos dixerit, dissimilem Patri Filium videri, eam ob causam, quod ipse etiam non genuit, neque filii pater factus sit. Imo vero per hoc potius admirabilem quamdam et perfectissimam cernet Patris in Filio imaginem. Quemadmodum euim Pater mutationis alterationisque expers sem- per manet Pater, neque in Filium transmutatur : ita Verbum ex ipso Filius procedens, manet id quod est, Patris immutabilitatem etiam per hoc in sese ostendens. Similis igitur juxta hoc quoque est Patri. Interrogatio Arianorum, per quam, ut ipsi quidem putant, ostendunt Filium Patri inæqualem esse. B C Filius, inquiunt, aut est liberi arbitrii, aut non est. Si est, certe electione voluntatis bonus est. Quod vero electione et non natura circa aliquid tenetur, potest eliam in alia immutari : et in quam partem electionis impetus feratur, illic omnino erit id quod electione administratur. Id autem mutatio et passio est. Qui vero niutationi et passioni obnoxius est, quonam pacto sit ejus qui immutabilis et impatibilis est imago et similitudo? Sin autem immutabilis est, neque in aliud ferri potest, sed id quod est semper manet, certe ut lapis vel lignum semper in seipso subsistit, naturali quodam et indissolubili vinculo D ad id quod est devinctus, libertatemque arbitrii non babet. Sulutio objectionis. Oportet sane adeo ineptis interrogationibus quas proponunt in universum non respondere. Quando enim responsio undequaque cum blasphemia con- juncta est, silentium præstare satius est. Si enim libertate arbitrii præditum esse Filium dicam, statim etiam mutatio liberi arbitrii simul inducitur. An- nexum est enim libertati arbitrii mutationem susci- pere, tametsi cam passionem voluntas nondum subierit. Sin vero hoc prætermisso alterum dixero, nimirum immutabilem esse Filium, statim nobis

Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ τὸ παραλλάττον οὐδὲν ἐν Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, ἀπαιτείσθω τὸ γεννᾶν καὶ οὕτως ώ; ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ἐξαίρετος ἡ Θεοῦ φύσις, ἔσται πάντως καὶ τῆς καθ' ἡμᾶς ἀνάγκης Ελευθέρα. Οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ἐγένε να σε Θεὸς, ἵνα καὶ ὁ τεχθεὶς ταῖς φυσικαῖς ἡμῶν Επόμενο; ἀκολουθίαις τέχῃ, ἀλλὰ θείαν τινὰ καὶ ἄρ ῥητὸν ἐκ Πατρὸς ἔχει τὴν γέννησιν. Εἰ δὲ ἀνάγκη τὸν γεννηθέντα γενναν διὰ τὴν παρ' ἡμῖν φυσικὴν συνήθειαν, καὶ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος νόμοις υπου πίπτει τὰ τῆς θεότητος ίδια· τί τὸ κωλύον πατέρα δοῦναι της Πατρί; Οὕτω γὰρ οἱ παρ' ἡμῖν. Εἰ δὲ ἔστιν οὐκ ἔκ τινος ἀρχῆς ὁ Πατήρ, καὶ τὴν καθ᾽ ἡμᾶς ἀναβαίνει συνήθειαν ὡς Θεός, οὐδεὶς ἀναγκάσει λόγος τίκτειν τὸν Υἱόν. Εσται γὰρ καὶ οὕτω μᾶλλον τῷ Πατρὶ παραπλήσιος, ἄνω πάσης ἀνάγκης υπάρ χων, ὡς Θεός. ΑΛΛΟ. Οὐκ ἄν τις εἴποι νοῦν ἔχων, ἀνόμοιον φαίνεσθαι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, ἐπεὶ μὴ καὶ αὐτὸς ἐγέννησε, μηδὲ υἱοῦ γέγονε πατήρ. Ἀλλὰ μᾶλλον καὶ διὰ τοῦτο θαυμαστήν τινα καὶ ἀκριβεστάτην έψεται τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ τὴν εἰκόνα. Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ Στρεπτό; τε καὶ ἀναλλοίωτος ὤν, ἀεὶ μένε: Πατήρ, καὶ εἰς Υἱόν οὐ μεταβάλλεται, οὕτως ὁ ἐξ αὐτοῦ Λόγος Υιός προ ελθών, μένει τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ, τοῦ Πατρὸς τὸ ἀναλ λοίωτον καὶ διὰ τούτου δεικνύων ἐν ἑαυτῷ. Ὅμοιος οὖν καὶ κατὰ τοῦτο Πατρί. Ερώτησις Ἀρειανῶν, δι' ἧς, ὡς οἴονται, δεικνύοι σιν ἀνόμοιον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱόν. Αὐτεξούσιος, φασὶν, ἐστὶν ὁ Υἱός, ἢ οὐκ ἐστ ν. ΕΙ μὲν οὖν αὐτεξούσιός ἐστι, προαιρέσει φαίνοιτ' ἂν εἰδ κάτω; καλός. Τὸ δὲ προαιρέσει καὶ οὐ φύσει περί τι κρατούμενον, δύναιτ' ἂν ἐφ᾿ ἕτερα μεταβάλλεσθαι, καὶ ἐφ' ὅπερ ἂν ἡ τῆς προαιρέσεως γένοιτο ροπή, ἐκεῖ πάντως ἔσται τὸ προαιρέσει διοικούμενον. Τροπὴ δὲ τοῦτο καὶ πάθος. Ὁ δὲ τροπὴν ὑπομένων καὶ πάθος, πῶς ἂν εἴη τοῦ ἀτρέπτου καὶ ἀπαθοῦς εἰκὼν καὶ ὁμοιότης ; Εἰ δὲ ἄτρεπτός ἐστιν, εἰς οὐδὲν ἕτερον παρενεχθήναι δυνάμενος, ἀλλ' ὅπερ ἐστὶ μένων ἀε!, ὡς λίθος ἄρα ή ξύλον ἔστηκεν ἐφ' ἑαυτῷ φυσικῷ τινι καὶ ἀῤῥήκτῳ δεσμῷ, εἰς τοῦθ' ὅπερ ἐστὶ κρατούμε νος, καὶ τὸ αὐτεξούσιον οὐκ ἔχων. Πρὸς ταῦτα λύσις. Εδει μὲν ταῖς οὕτως ἀπαιδεύτως προσφερομένει; ερωτήσεσι μηδόλως ἀποκρίνεσθαι. Ενθα γὰρ ἡ ἀπό κρισις πανταχοῦ τὸ δύσφημον ἔχει, ἐκεῖ κρείττων ἢ σιωπή. Αν μὲν γὰρ αὐτεξούσιον εἴπω τὸν Υἱόν, εὐ Οὺς ἡ τῆς αὐτεξουσιότητος συνεισάγεται μεταβολή. ᾿Ακολουθεῖ γὰρ τῷ αὐτεξουσίῳ τὸ ἐπιδέχεσθαι μετα βολὴν, εἰ καὶ μήπω πεπονθός εἴη τοῦτο διὰ τὸ μὴ ἐθελῆσαι παθεῖν. Ἐὰν δὲ τοῦτο ἀφεὶς, τὸ ἕτερον εξ πω, τουτέστιν, "Ατρεπτος ὁ Λόγος ἐστὶν, εὐθὺς ἡμῖν τοῦ ξύλου τὴν ἀκινησία, προτείνοντες, οὐκ αἰσθά S. CYRILLI ALEXANDRIM ARCHIEP. Solutio objectionis. A Si nullum esset discrimen inter Deum et homi- nes, exigatur ut gignat ita ut homo. Si vero eximia est Dei natura, erit etiam ab humanis legibus li- bera. Neque enim ut homo genuit Deus, ut etiam is qui genitus est, naturæ nostre conditionem sc- quens, gignat, sed divino atque ineffabili modo ex Palre genitus est. Si autem necesse est ut is qui genuit gignat, propter naturalem nostram consuetu- dinem, et ea quæ deitatis propria sunt, humanis legibus subjecta sunt, quid obstiterit quominus Patri etiam patrem constituamus? Ita enim nostra consuetudo fert. At vero si Pater ex nullo principio est, nostrasque leges et morein longe snperat, ut Deus, nulla ratio coget Filium gignere. Erit enim hoc pacto Patri similis, ut omni necessitate superior ” exsistens, ut Deus. ALIUD. Nemo mentis compos dixerit, dissimilem Patri Filium videri, eam ob causam, quod ipse etiam non genuit, neque filii pater factus sit. Imo vero per hoc potius admirabilem quamdam et perfectissimam cernet Patris in Filio imaginem. Quemadmodum euim Pater mutationis alterationisque expers sem- per manet Pater, neque in Filium transmutatur : ita Verbum ex ipso Filius procedens, manet id quod est, Patris immutabilitatem etiam per hoc in sese ostendens. Similis igitur juxta hoc quoque est Patri. Interrogatio Arianorum, per quam, ut ipsi quidem putant, ostendunt Filium Patri inæqualem esse. B C Filius, inquiunt, aut est liberi arbitrii, aut non est. Si est, certe electione voluntatis bonus est. Quod vero electione et non natura circa aliquid tenetur, potest eliam in alia immutari : et in quam partem electionis impetus feratur, illic omnino erit id quod electione administratur. Id autem mutatio et passio est. Qui vero niutationi et passioni obnoxius est, quonam pacto sit ejus qui immutabilis et impatibilis est imago et similitudo? Sin autem immutabilis est, neque in aliud ferri potest, sed id quod est semper manet, certe ut lapis vel lignum semper in seipso subsistit, naturali quodam et indissolubili vinculo D ad id quod est devinctus, libertatemque arbitrii non babet. Sulutio objectionis. Oportet sane adeo ineptis interrogationibus quas proponunt in universum non respondere. Quando enim responsio undequaque cum blasphemia con- juncta est, silentium præstare satius est. Si enim libertate arbitrii præditum esse Filium dicam, statim etiam mutatio liberi arbitrii simul inducitur. An- nexum est enim libertati arbitrii mutationem susci- pere, tametsi cam passionem voluntas nondum subierit. Sin vero hoc prætermisso alterum dixero, nimirum immutabilem esse Filium, statim nobis

Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ τὸ παραλλάττον οὐδὲν ἐν Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, ἀπαιτείσθω τὸ γεννᾶν καὶ οὕτως ώ; ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ἐξαίρετος ἡ Θεοῦ φύσις, ἔσται πάντως καὶ τῆς καθ' ἡμᾶς ἀνάγκης Ελευθέρα. Οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ἐγένε να σε Θεὸς, ἵνα καὶ ὁ τεχθεὶς ταῖς φυσικαῖς ἡμῶν Επόμενο; ἀκολουθίαις τέχῃ, ἀλλὰ θείαν τινὰ καὶ ἄρ ῥητὸν ἐκ Πατρὸς ἔχει τὴν γέννησιν. Εἰ δὲ ἀνάγκη τὸν γεννηθέντα γενναν διὰ τὴν παρ' ἡμῖν φυσικὴν συνήθειαν, καὶ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος νόμοις υπου πίπτει τὰ τῆς θεότητος ίδια· τί τὸ κωλύον πατέρα δοῦναι της Πατρί; Οὕτω γὰρ οἱ παρ' ἡμῖν. Εἰ δὲ ἔστιν οὐκ ἔκ τινος ἀρχῆς ὁ Πατήρ, καὶ τὴν καθ᾽ ἡμᾶς ἀναβαίνει συνήθειαν ὡς Θεός, οὐδεὶς ἀναγκάσει λόγος τίκτειν τὸν Υἱόν. Εσται γὰρ καὶ οὕτω μᾶλλον τῷ Πατρὶ παραπλήσιος, ἄνω πάσης ἀνάγκης υπάρ χων, ὡς Θεός. ΑΛΛΟ. Οὐκ ἄν τις εἴποι νοῦν ἔχων, ἀνόμοιον φαίνεσθαι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, ἐπεὶ μὴ καὶ αὐτὸς ἐγέννησε, μηδὲ υἱοῦ γέγονε πατήρ. Ἀλλὰ μᾶλλον καὶ διὰ τοῦτο θαυμαστήν τινα καὶ ἀκριβεστάτην έψεται τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ τὴν εἰκόνα. Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ Στρεπτό; τε καὶ ἀναλλοίωτος ὤν, ἀεὶ μένε: Πατήρ, καὶ εἰς Υἱόν οὐ μεταβάλλεται, οὕτως ὁ ἐξ αὐτοῦ Λόγος Υιός προ ελθών, μένει τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ, τοῦ Πατρὸς τὸ ἀναλ λοίωτον καὶ διὰ τούτου δεικνύων ἐν ἑαυτῷ. Ὅμοιος οὖν καὶ κατὰ τοῦτο Πατρί. Ερώτησις Ἀρειανῶν, δι' ἧς, ὡς οἴονται, δεικνύοι σιν ἀνόμοιον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱόν. Αὐτεξούσιος, φασὶν, ἐστὶν ὁ Υἱός, ἢ οὐκ ἐστ ν. ΕΙ μὲν οὖν αὐτεξούσιός ἐστι, προαιρέσει φαίνοιτ' ἂν εἰδ κάτω; καλός. Τὸ δὲ προαιρέσει καὶ οὐ φύσει περί τι κρατούμενον, δύναιτ' ἂν ἐφ᾿ ἕτερα μεταβάλλεσθαι, καὶ ἐφ' ὅπερ ἂν ἡ τῆς προαιρέσεως γένοιτο ροπή, ἐκεῖ πάντως ἔσται τὸ προαιρέσει διοικούμενον. Τροπὴ δὲ τοῦτο καὶ πάθος. Ὁ δὲ τροπὴν ὑπομένων καὶ πάθος, πῶς ἂν εἴη τοῦ ἀτρέπτου καὶ ἀπαθοῦς εἰκὼν καὶ ὁμοιότης ; Εἰ δὲ ἄτρεπτός ἐστιν, εἰς οὐδὲν ἕτερον παρενεχθήναι δυνάμενος, ἀλλ' ὅπερ ἐστὶ μένων ἀε!, ὡς λίθος ἄρα ή ξύλον ἔστηκεν ἐφ' ἑαυτῷ φυσικῷ τινι καὶ ἀῤῥήκτῳ δεσμῷ, εἰς τοῦθ' ὅπερ ἐστὶ κρατούμε νος, καὶ τὸ αὐτεξούσιον οὐκ ἔχων. Πρὸς ταῦτα λύσις. Εδει μὲν ταῖς οὕτως ἀπαιδεύτως προσφερομένει; ερωτήσεσι μηδόλως ἀποκρίνεσθαι. Ενθα γὰρ ἡ ἀπό κρισις πανταχοῦ τὸ δύσφημον ἔχει, ἐκεῖ κρείττων ἢ σιωπή. Αν μὲν γὰρ αὐτεξούσιον εἴπω τὸν Υἱόν, εὐ Οὺς ἡ τῆς αὐτεξουσιότητος συνεισάγεται μεταβολή. ᾿Ακολουθεῖ γὰρ τῷ αὐτεξουσίῳ τὸ ἐπιδέχεσθαι μετα βολὴν, εἰ καὶ μήπω πεπονθός εἴη τοῦτο διὰ τὸ μὴ ἐθελῆσαι παθεῖν. Ἐὰν δὲ τοῦτο ἀφεὶς, τὸ ἕτερον εξ πω, τουτέστιν, "Ατρεπτος ὁ Λόγος ἐστὶν, εὐθὺς ἡμῖν τοῦ ξύλου τὴν ἀκινησία, προτείνοντες, οὐκ αἰσθά S. CYRILLI ALEXANDRIM ARCHIEP. Solutio objectionis. A Si nullum esset discrimen inter Deum et homi- nes, exigatur ut gignat ita ut homo. Si vero eximia est Dei natura, erit etiam ab humanis legibus li- bera. Neque enim ut homo genuit Deus, ut etiam is qui genitus est, naturæ nostre conditionem sc- quens, gignat, sed divino atque ineffabili modo ex Palre genitus est. Si autem necesse est ut is qui genuit gignat, propter naturalem nostram consuetu- dinem, et ea quæ deitatis propria sunt, humanis legibus subjecta sunt, quid obstiterit quominus Patri etiam patrem constituamus? Ita enim nostra consuetudo fert. At vero si Pater ex nullo principio est, nostrasque leges et morein longe snperat, ut Deus, nulla ratio coget Filium gignere. Erit enim hoc pacto Patri similis, ut omni necessitate superior ” exsistens, ut Deus. ALIUD. Nemo mentis compos dixerit, dissimilem Patri Filium videri, eam ob causam, quod ipse etiam non genuit, neque filii pater factus sit. Imo vero per hoc potius admirabilem quamdam et perfectissimam cernet Patris in Filio imaginem. Quemadmodum euim Pater mutationis alterationisque expers sem- per manet Pater, neque in Filium transmutatur : ita Verbum ex ipso Filius procedens, manet id quod est, Patris immutabilitatem etiam per hoc in sese ostendens. Similis igitur juxta hoc quoque est Patri. Interrogatio Arianorum, per quam, ut ipsi quidem putant, ostendunt Filium Patri inæqualem esse. B C Filius, inquiunt, aut est liberi arbitrii, aut non est. Si est, certe electione voluntatis bonus est. Quod vero electione et non natura circa aliquid tenetur, potest eliam in alia immutari : et in quam partem electionis impetus feratur, illic omnino erit id quod electione administratur. Id autem mutatio et passio est. Qui vero niutationi et passioni obnoxius est, quonam pacto sit ejus qui immutabilis et impatibilis est imago et similitudo? Sin autem immutabilis est, neque in aliud ferri potest, sed id quod est semper manet, certe ut lapis vel lignum semper in seipso subsistit, naturali quodam et indissolubili vinculo D ad id quod est devinctus, libertatemque arbitrii non babet. Sulutio objectionis. Oportet sane adeo ineptis interrogationibus quas proponunt in universum non respondere. Quando enim responsio undequaque cum blasphemia con- juncta est, silentium præstare satius est. Si enim libertate arbitrii præditum esse Filium dicam, statim etiam mutatio liberi arbitrii simul inducitur. An- nexum est enim libertati arbitrii mutationem susci- pere, tametsi cam passionem voluntas nondum subierit. Sin vero hoc prætermisso alterum dixero, nimirum immutabilem esse Filium, statim nobis

νονται τολμῶντες λέγειν, & καὶ μόνον ἦν ἐνθυμεῖσθαι Α κινδύνου μεστά. Τί γὰρ ἂν εἴποιεν οἱ πάντα τολο μῶντες ῥᾳδίως, εἴ τις αὐτοῖς περὶ τοῦ Πατρὸς πεί- σιν προσάγοι τὴν αὐτήν; 'Αρα τὸν ἴσον ἡμῖν φοβη- θήσονται φόδον, καὶ τὴν ἐπὶ τούτοις ἐπαινέσουσι σιωπήν; Η τί ποτε ἄρα πρὸς ταῦτα ἐροῦσιν; Εγώ μὲν οὐκ ἔχω λέγειν, καλὸν δὲ καὶ χρήσιμον εἰ μηδὲ ἐνενόησαν οὗτοι. Οτι δὲ ἄτρεπτος ὢν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ὥσπερ ὁ γεννήσας αὐτὸν, ὅμοιός ἐστι κατά πάντα τῷ Πατρὶ, γένοιτ' ἂν διὰ τούτου σαφές. Εἰ ἀπαράλλακτός ἐστιν εἰκὼν τοῦ Πατρὸς, καὶ ἀληθεύει, λέγων· « Ο εωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα, καλ πάλιν· « Εγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, ο ἔσται πάντως ἄτρεπτος καὶ ἀναλλοίωτος ὡς ὁ Πατήρ. Ἐπεὶ πῶς ἂν γένοιτο εἰκὼν τοῦ ἀεὶ καὶ ὡσαύτως ἔχοντος, τὸ τρο τὴν ἐπιδεχόμενον; Η πῶς ἂν εἴποιεν, Εν ἐσμεν, τὰ Β τοσοῦτον ἀλλήλων διεστηκότα, καὶ μακρὰν οὕτω φέ- ροντα τὴν ἀνομοιότητα; Ἐπειδὴ δὲ ἀμήχανον ψεύ- δεσθαι τὴν ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν Υἱόν, ὅμοιον απ τὸν εἶναι λέγοντα τοῦ Πατρὸς, ἀνάγκη πᾶσα τοῦθ' ἵπερ ἐστὶν ὁ Πατήρ εἶναι πιστεύειν κατὰ φύσιν καὶ τὸν Γιόν. Ατρεπτος οὖν, ὡς ἐκεῖνος, καὶ κατὰ πάντα αὐτῷ προσενικώς. "Αλλως τὸ αὐτό. Εἰ τρεπτῆς ὢν φύσεως ὁ Υἱός, αὐτοπροαίρετός τε καὶ αὐτεξούσιος, κατ' ἐκείνους, ὑπάρχων, ἐφέσει τῇ περὶ τὸ ἀγαθὸν εἰς τοῦτο γέγονε καταστάσεως, ὡς μηδεμίαν ἔχειν πρὸς τὸν Πατέρα διαφοράν, ἀλλὰ λοιπόν δύνασθαι λέγειν· . Ο έωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο οὐδὲν ἐν Θεῷ μέγα, εἰ καὶ τοῖς τρε στὴν ἔχουσι τὴν φύσιν ἔξεστι βουλομένοις εἶναι τούτο κατά φύσιν, ὅπερ ἐκεῖνός ἐστιν. Εἰ δὲ ἄβατα παντελῶς ἐστιν ετέρα φύσει τὰ τῆς θεότητος ἴδια, πάντα δὲ ταῦτα φυσικῶς ἐν Υἱῷ φαίνεται, ὅμοιος ἄρα ἐστὶ κατὰ πάντα τοῦ Πατρός· οὐκ ἔκ τινος προ- αυτῆς ἢ ἀλλοιώσεως τῆς εἰς τὸ ἀγαθὸν ἐκ τοῦ μὴ τοσούτου ὅπερ ἐστὶν ὑπάρχων, ἀλλὰ τέλειος ἐκ τε- λείου, καὶ ἄτρεπτος ἐξ ἀτρέπτου Πατρὸς προελθών. Πῶς γὰρ οὐ τέλειος ὁ οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγησάμενος τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ; Πῶς δὲ οὐκ ἄτρεπτος ὁ μετὰ τοῦ Πατρὸς ἐν ὧν, καθά φησιν αὐτός; ΑΛΛΟ. Εἰ ἐκ τοῦ καρποῦ τὸ δένδρον γινώσκεται, καρπὸς δὲ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν λό της, τουτέστιν ὁ Υἱός· ἡ ποιείτωσαν καὶ τὸ δένδρον σαπρόν, τρεπτῆς αὐτὸ φύσεως εἶναι λέγοντες οὕτω τέρ βούλονται τὸν καρπὸν), ἢ εἰ καλὸν ποιοῦσι τὸ δενδρον, τοιοῦτον εἶναι πιστευέτωσαν καὶ τὸν ἐξ αὐτ του προελθόντα καρπόν, οὐ τῆς ἀλλοιουμένης, ἀλλὰ τῆς ἀτρέπτου φύσεως είναι λογιζόμενοι, καθὰ καὶ τὸ Σύνδρον. ΑΛΛΟ. Ερωτώντι Φιλίππῳ καὶ λέγοντι· ε Δεῖξον ἡμῖν τον Πατέρα, ο Χριστὸς ἀποκρίνεται· . Τοσούτῳ * i THESAURUS. iinmobiliutcm ligni objicientes, non sentiunt se di cere ea que vel uula cogitatione concipere pericu- losissimum est. Atquid. dicant isti, qui quidvis audent, si quis eis eandem do Patre interrogationem proponat? anne eodem quo dos setu percellentur, et silentium hac in re laudabunt? aut quid tandem ad hoc respondebunt? Equidem non habeo.qaid dre cam, pulchrumque certe et utile esset si el işti cam cogitationem deponerent: Quod vero immuta- bile exsistens Verbum Dei, quemadmodum is qui illud genuit, simile per omnia sit Patri, ex hoc con- stare potest. Si est omnimoda et indifferens imago Patris, vereque dicit : « Qui vidit me, vidit et Pa- trem ¦» et rursum : ‹ Ego et Pater unum sumius erit omnino mutationis alterationisque expers sicut et Paler. Quomodo enim sit imago ejus qui semper alque eodem modo se habet, in quod nulatione:n suscipit ? Aut quomodo dicant, Uuum sumus, que tantopere inter se dissident, tantaque dissimilitudine disjunguntur? Cum vero fieri nulla ratione possit ut veritas, hoc est Filius, mentiatur, qui se similenı Patri esse dicit, necessariumn plane est ut credamus Filium idem prorsus natura esse quod Pater, Immutabilis igitur est, sicut ille, et per omnia ei similis. Idem aliter explicatum. ' Si Filius, mutabilis naturæ exsistens, libero, siiQ arbitrio et voluntate fertur, secundum illos, desi- derio tantum boni eo provectus est, ut a Patre non differret, sed deinceps dicere posset, Qui vidit me, C ‹ vidit et Patrem ɔ nihil in eo magni ac præclari est, si etiam iis qui mutabilis naturæ sunt integrum est, cum velint, idem natura fieri quod ille est. At vero si quæ deitati sunt propria, alteri cuivis naturæ inaccessa prorsus sunt : omnia autem hæc natura- liter in Filio apparent; similis itaque est per omnia Patri non ex aliqua progressione sive promotione alterationeque in bonum ex eo quod non erat, sed perfectus ex perfecto, et immutabilis ex iminutabili Patre procedens. Quomodo enim non sit perfectus, qui non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo s! Aut quomodo non sit immutabilis, qui cum Patre unum est, ut ipse dicit? Joan. 111, 9. "Joan. x, 30. Philipp. ", 6. D ALIUD. . Si ex fructu arbor cognoscitur fructus autem essentiæ Patris est procedens ex ipso Verbum, hoc est, Filius: aut arborem putrem esse statuant, mu- tabilis illam naturæ esse dicentes (ita enim volunt fructum esse), ant si bonam arborem esse censent, talem etiain esse credant fructum qui ex ea profer- tur non immutatæ, sed immutabilis naturæ esse censentes, sicut arborem ipsam. ALIUD. Interroganti Philippo et dicenti, ‹ Ostende nobis Patrem, Christus respondet : • Tauto tempore 3ª Luc. vi, $1.

νονται τολμῶντες λέγειν, & καὶ μόνον ἦν ἐνθυμεῖσθαι Α κινδύνου μεστά. Τί γὰρ ἂν εἴποιεν οἱ πάντα τολο μῶντες ῥᾳδίως, εἴ τις αὐτοῖς περὶ τοῦ Πατρὸς πεί- σιν προσάγοι τὴν αὐτήν; 'Αρα τὸν ἴσον ἡμῖν φοβη- θήσονται φόδον, καὶ τὴν ἐπὶ τούτοις ἐπαινέσουσι σιωπήν; Η τί ποτε ἄρα πρὸς ταῦτα ἐροῦσιν; Εγώ μὲν οὐκ ἔχω λέγειν, καλὸν δὲ καὶ χρήσιμον εἰ μηδὲ ἐνενόησαν οὗτοι. Οτι δὲ ἄτρεπτος ὢν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ὥσπερ ὁ γεννήσας αὐτὸν, ὅμοιός ἐστι κατά πάντα τῷ Πατρὶ, γένοιτ' ἂν διὰ τούτου σαφές. Εἰ ἀπαράλλακτός ἐστιν εἰκὼν τοῦ Πατρὸς, καὶ ἀληθεύει, λέγων· « Ο εωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα, καλ πάλιν· « Εγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, ο ἔσται πάντως ἄτρεπτος καὶ ἀναλλοίωτος ὡς ὁ Πατήρ. Ἐπεὶ πῶς ἂν γένοιτο εἰκὼν τοῦ ἀεὶ καὶ ὡσαύτως ἔχοντος, τὸ τρο τὴν ἐπιδεχόμενον; Η πῶς ἂν εἴποιεν, Εν ἐσμεν, τὰ Β τοσοῦτον ἀλλήλων διεστηκότα, καὶ μακρὰν οὕτω φέ- ροντα τὴν ἀνομοιότητα; Ἐπειδὴ δὲ ἀμήχανον ψεύ- δεσθαι τὴν ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν Υἱόν, ὅμοιον απ τὸν εἶναι λέγοντα τοῦ Πατρὸς, ἀνάγκη πᾶσα τοῦθ' ἵπερ ἐστὶν ὁ Πατήρ εἶναι πιστεύειν κατὰ φύσιν καὶ τὸν Γιόν. Ατρεπτος οὖν, ὡς ἐκεῖνος, καὶ κατὰ πάντα αὐτῷ προσενικώς. "Αλλως τὸ αὐτό. Εἰ τρεπτῆς ὢν φύσεως ὁ Υἱός, αὐτοπροαίρετός τε καὶ αὐτεξούσιος, κατ' ἐκείνους, ὑπάρχων, ἐφέσει τῇ περὶ τὸ ἀγαθὸν εἰς τοῦτο γέγονε καταστάσεως, ὡς μηδεμίαν ἔχειν πρὸς τὸν Πατέρα διαφοράν, ἀλλὰ λοιπόν δύνασθαι λέγειν· . Ο έωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο οὐδὲν ἐν Θεῷ μέγα, εἰ καὶ τοῖς τρε στὴν ἔχουσι τὴν φύσιν ἔξεστι βουλομένοις εἶναι τούτο κατά φύσιν, ὅπερ ἐκεῖνός ἐστιν. Εἰ δὲ ἄβατα παντελῶς ἐστιν ετέρα φύσει τὰ τῆς θεότητος ἴδια, πάντα δὲ ταῦτα φυσικῶς ἐν Υἱῷ φαίνεται, ὅμοιος ἄρα ἐστὶ κατὰ πάντα τοῦ Πατρός· οὐκ ἔκ τινος προ- αυτῆς ἢ ἀλλοιώσεως τῆς εἰς τὸ ἀγαθὸν ἐκ τοῦ μὴ τοσούτου ὅπερ ἐστὶν ὑπάρχων, ἀλλὰ τέλειος ἐκ τε- λείου, καὶ ἄτρεπτος ἐξ ἀτρέπτου Πατρὸς προελθών. Πῶς γὰρ οὐ τέλειος ὁ οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγησάμενος τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ; Πῶς δὲ οὐκ ἄτρεπτος ὁ μετὰ τοῦ Πατρὸς ἐν ὧν, καθά φησιν αὐτός; ΑΛΛΟ. Εἰ ἐκ τοῦ καρποῦ τὸ δένδρον γινώσκεται, καρπὸς δὲ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν λό της, τουτέστιν ὁ Υἱός· ἡ ποιείτωσαν καὶ τὸ δένδρον σαπρόν, τρεπτῆς αὐτὸ φύσεως εἶναι λέγοντες οὕτω τέρ βούλονται τὸν καρπὸν), ἢ εἰ καλὸν ποιοῦσι τὸ δενδρον, τοιοῦτον εἶναι πιστευέτωσαν καὶ τὸν ἐξ αὐτ του προελθόντα καρπόν, οὐ τῆς ἀλλοιουμένης, ἀλλὰ τῆς ἀτρέπτου φύσεως είναι λογιζόμενοι, καθὰ καὶ τὸ Σύνδρον. ΑΛΛΟ. Ερωτώντι Φιλίππῳ καὶ λέγοντι· ε Δεῖξον ἡμῖν τον Πατέρα, ο Χριστὸς ἀποκρίνεται· . Τοσούτῳ * i THESAURUS. iinmobiliutcm ligni objicientes, non sentiunt se di cere ea que vel uula cogitatione concipere pericu- losissimum est. Atquid. dicant isti, qui quidvis audent, si quis eis eandem do Patre interrogationem proponat? anne eodem quo dos setu percellentur, et silentium hac in re laudabunt? aut quid tandem ad hoc respondebunt? Equidem non habeo.qaid dre cam, pulchrumque certe et utile esset si el işti cam cogitationem deponerent: Quod vero immuta- bile exsistens Verbum Dei, quemadmodum is qui illud genuit, simile per omnia sit Patri, ex hoc con- stare potest. Si est omnimoda et indifferens imago Patris, vereque dicit : « Qui vidit me, vidit et Pa- trem ¦» et rursum : ‹ Ego et Pater unum sumius erit omnino mutationis alterationisque expers sicut et Paler. Quomodo enim sit imago ejus qui semper alque eodem modo se habet, in quod nulatione:n suscipit ? Aut quomodo dicant, Uuum sumus, que tantopere inter se dissident, tantaque dissimilitudine disjunguntur? Cum vero fieri nulla ratione possit ut veritas, hoc est Filius, mentiatur, qui se similenı Patri esse dicit, necessariumn plane est ut credamus Filium idem prorsus natura esse quod Pater, Immutabilis igitur est, sicut ille, et per omnia ei similis. Idem aliter explicatum. ' Si Filius, mutabilis naturæ exsistens, libero, siiQ arbitrio et voluntate fertur, secundum illos, desi- derio tantum boni eo provectus est, ut a Patre non differret, sed deinceps dicere posset, Qui vidit me, C ‹ vidit et Patrem ɔ nihil in eo magni ac præclari est, si etiam iis qui mutabilis naturæ sunt integrum est, cum velint, idem natura fieri quod ille est. At vero si quæ deitati sunt propria, alteri cuivis naturæ inaccessa prorsus sunt : omnia autem hæc natura- liter in Filio apparent; similis itaque est per omnia Patri non ex aliqua progressione sive promotione alterationeque in bonum ex eo quod non erat, sed perfectus ex perfecto, et immutabilis ex iminutabili Patre procedens. Quomodo enim non sit perfectus, qui non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo s! Aut quomodo non sit immutabilis, qui cum Patre unum est, ut ipse dicit? Joan. 111, 9. "Joan. x, 30. Philipp. ", 6. D ALIUD. . Si ex fructu arbor cognoscitur fructus autem essentiæ Patris est procedens ex ipso Verbum, hoc est, Filius: aut arborem putrem esse statuant, mu- tabilis illam naturæ esse dicentes (ita enim volunt fructum esse), ant si bonam arborem esse censent, talem etiain esse credant fructum qui ex ea profer- tur non immutatæ, sed immutabilis naturæ esse censentes, sicut arborem ipsam. ALIUD. Interroganti Philippo et dicenti, ‹ Ostende nobis Patrem, Christus respondet : • Tauto tempore 3ª Luc. vi, $1.

Α χρόνῳ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με, Φίλιππε; Ο έωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα. » Εἰ τοίνυν ή περὶ τοῦ Υἱοῦ γνῶσις, γνωσίς ἐστι τοῦ Πατρός, ἀνάγκη πᾶσα τοιοῦτον εἶναι πιστεύειν τὸν Υἱόν, ὁποῖος ἐστιν ὁ Πατήρ. Εἰ δὲ τοῦτο, άτρεπτος δὲ ὁ Πατήρ, ἔσται τοῦτο πάντως καὶ ὁ Υἱός. Οὕτω γὰρ ἂν ἐν αὐτῷ γνωσθείη καὶ φαίνοιτο. Ει Μαρτυρίαι ἀπὸ τῆς Γραφῆς, ὅτι άτρεπτος ὁ Υἱός, καὶ ἐξ αὐτῶν συλλογισμὸς εἰς τοῦτο περιτρέ των. Ο Παύλος λέγει· ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σή μερον, ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. » Ο Ψαλμωδός· • Σὺ καταρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σοῦ εἰσιν οἱ οὐρανοί· αὐτοὶ ἀπο λοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται· καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἐλίξεις αὐτοὺς καὶ ἀλλαγήσονται, σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσιν. » Ο Σωτὴρ περὶ ἑαυτοῦ· Ιδετέ με, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι. » Ο Ἱε ρεμίας· « Ότι σὺ καθήμενος τὸν αἰῶνα, καὶ ἡμεῖς ἀπολλύμενοι τὸν αἰῶνα. » Ενταῦθα γὰρ τὸ ἱδρυμένον καὶ ἀμετάθετον, καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον τῆς θείας φύσ σεως ὁ προφήτης σημαίνων φησί· . Σὺ καθήμενος τὴν αἰῶνα·, τὴν δὲ ἐν παντὶ χρόνῳ τῶν γενητών μεταβολὴν ἐξηγούμενος, ἐπιφέρει· « Καὶ ἡμεῖς ἀπολλύμενοι τὸν αἰῶνα. » Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν γε νητῶν τροπήν, καὶ ἀλλοίωσιν, καὶ ἀπώλειαν, καὶ ἐξαλλαγὴν ἡ θεία λέγουσα Γραφή, τῆς πρὸς ταῦτα κοινωνίας ὑπεξαιρεῖ τὸν Υἱόν, « Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, ο λέγουσα, οὐκ ἄρα τρεπτῆς φύσεως ἐστιν. Οὐδὲ γὰρ ἂν ὁ αὐτὸς εἴη, ἐφ' ἑτερόν τι παρ' ὅπερ ἐπὶ μετα- τρέπεσθαι δυνάμενος. ΑΛΛΟ. Εἰ κατὰ φύσιν οὐκ ἔστιν άτρεπτος ὁ Υἱός, συνέβη δὲ αὐτῷ τὸ εἶναι τοῦτο ὅπερ ἐστί, καὶ ἐπίκτητον έχει τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ὁμοιότητα, ἦν ἄρα χρόνος ὅτε ἦν μὲν ὁ Υἱός, ἀνόμοιος δὲ τῷ Πατρί; Καὶ πῶς Υἱὸς ἔτι νοηθήσεται ὁ μὴ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ὁμοιό τητος μαρτυρούμενος ; Η πῶς ἐν βεβαίῳ τῆς μακα- ριότητος στήσεται, ὁ ἐπισυμβεβηκὸς τοῦτο ἔχων; ΕΙ γὰρ συνέβη, καὶ ἀποσυμβῆναι τοῦτο δυνήσεται. Εἰ & ἐν ταυτότητι μένειν τὸν Υἱὸν ἡ θεία λέγει Γραφή, πάντα ἐν αὐτῷ κατὰ φύσιν ἐστὶ τὰ τῆς θεότητος ίδια, ἀλλότριον δὲ ταύτης ἡ τροπή, άτρεπτος ἄρα ἐστὶ καὶ ἀναλλοίωτος. ΑΛΛΟ. Τὸ τρεπόμενον καὶ ἀλλοιωθῆναι δυνάμενον, οὐκ ἂν λέγοι περὶ ἑαυτοῦ· « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. » Εἰ γὰρ ποτὲ μὲν τόδε ἐστὶν, ποτὲ δὲ οὐκ ἔστι, ψεύδεται πρὸς ἑαυτόν. Ὁ δὲ Υἱὸς περὶ ἑαυτοῦ λέγει· . Εγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. ο Οὐκ ἄρα τῶν ἀλλοιουμένων, ή τρε πομένων ἐστὶν, ἀλλ' ὅμοιος τῷ Πατρί, άτρεπτός τε καὶ ἀναλλοίωτος ὤν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ενα τῶν ἀλλοιουμένων σπουδάζοντες δεῖξαι τὸν * πιν, 8, 9. " Σ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. vobiscum sum, et non cognovisti Qui vidit me vidit et Patrem ”, : Si ergo Cognitio Filii est cognitio Patris, necessariphu plane est ut talem credamus esse Fifilm; qualis est Pater. Quod si ita est, įmmuɲakitis-žutėm Pater, erit hoc omuino et Filius. Il enim'iñ ipso cognoscitur et apparet, Philippe ? Testimonia sacra Scripturæ, quod immutabilis sit Filius et ex iis syllogismus eodem pertineus. Paulus ait: Jesus Christus heri et hodie, ipse quoque in sæcula ". › Psalmista • Tu ab initio, Domine, terram fundasti, et opera manuum tuarum sunt cœli; ipsi peribunt, tu antem permanes et omnes quasi vestimentum veterascent; et sicut opertorium mutabis cos et mutabuntur, tu B autem idem ipse es et anni tui non deficient ª¸ Servator ipse de se: Videte me, videte quia ego sun, et non mutor s : : Jeremias : • Quia tu insidens saeculum, et nos perdentes sæculum s. Illic enim stabilitatem atque immutabilitatem di- vinæ naturæ, quodque semper eodem modo se ha- beat significans propheta, dicit : « Tu insidens s- culum; › creaturarum vero in omni tempore mula- tionem significans, infert : e Nos autem perlonies sæculum. › Si ergo sacra Scriptura creaturis tan- tum mutationem, alterationem et interitum agnoscit, et ab horum societate Filium eximit, dicens : ‹-Tu autem idem ipse es : » non igitur mutabilis naturæ est. Neque enim idem sit, si în aliud quidpiam quam est mutari posset, ALIUD. C Si secundum naturam immutabilis non est Filius, sed accidens ei est, ut sit id quod est, adscititiam- que habet cum Patre similitudinem : aliquo igitur tempore fuerit quidem Filius, sed dissimilis Patri ? At quomodo Filius censeri posset, quem non natu- į ralis similitudo eum esse declarat? Aut quo pacto firma ac stabilis beatitudo in illo erit, qui per ac- cidens eam habet? Nam si illi accidit, potest etiam non accidere. Si vero sacra Scriptura Filium in identitate manere dicit, omnia quæ divinitatis pro- pria sunt, naturaliter in ipso exsistuni: aliena au- tem est a deitate mutatio; mutationis itaque et al. D terationis expers est. ALIUD. kl quod mutari et alterari potest non dixerit de seipso : . Ego sum veritas. » Nam quod modo sic est, modo nou est, repugnantia sibi ipsi dicit. Filius autem de seipso dicit : ‹ Ego sum veritas. › Non est igitur ex iis quæ mutantur atque alterantur, sed si- milis Patri, mutationis et alterationis expers. ALIUD, explicatius. Hæretici conantes ostendere Filium ex corum Joan. Hebr. x1, 8. as Psal. ci, 40-28. * Luc. xxiv, 59; Malach. 11, 6. Baruch 1, 5. "

Α χρόνῳ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με, Φίλιππε; Ο έωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα. » Εἰ τοίνυν ή περὶ τοῦ Υἱοῦ γνῶσις, γνωσίς ἐστι τοῦ Πατρός, ἀνάγκη πᾶσα τοιοῦτον εἶναι πιστεύειν τὸν Υἱόν, ὁποῖος ἐστιν ὁ Πατήρ. Εἰ δὲ τοῦτο, άτρεπτος δὲ ὁ Πατήρ, ἔσται τοῦτο πάντως καὶ ὁ Υἱός. Οὕτω γὰρ ἂν ἐν αὐτῷ γνωσθείη καὶ φαίνοιτο. Ει Μαρτυρίαι ἀπὸ τῆς Γραφῆς, ὅτι άτρεπτος ὁ Υἱός, καὶ ἐξ αὐτῶν συλλογισμὸς εἰς τοῦτο περιτρέ των. Ο Παύλος λέγει· ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σή μερον, ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. » Ο Ψαλμωδός· • Σὺ καταρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σοῦ εἰσιν οἱ οὐρανοί· αὐτοὶ ἀπο λοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται· καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἐλίξεις αὐτοὺς καὶ ἀλλαγήσονται, σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσιν. » Ο Σωτὴρ περὶ ἑαυτοῦ· Ιδετέ με, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι. » Ο Ἱε ρεμίας· « Ότι σὺ καθήμενος τὸν αἰῶνα, καὶ ἡμεῖς ἀπολλύμενοι τὸν αἰῶνα. » Ενταῦθα γὰρ τὸ ἱδρυμένον καὶ ἀμετάθετον, καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον τῆς θείας φύσ σεως ὁ προφήτης σημαίνων φησί· . Σὺ καθήμενος τὴν αἰῶνα·, τὴν δὲ ἐν παντὶ χρόνῳ τῶν γενητών μεταβολὴν ἐξηγούμενος, ἐπιφέρει· « Καὶ ἡμεῖς ἀπολλύμενοι τὸν αἰῶνα. » Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν γε νητῶν τροπήν, καὶ ἀλλοίωσιν, καὶ ἀπώλειαν, καὶ ἐξαλλαγὴν ἡ θεία λέγουσα Γραφή, τῆς πρὸς ταῦτα κοινωνίας ὑπεξαιρεῖ τὸν Υἱόν, « Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, ο λέγουσα, οὐκ ἄρα τρεπτῆς φύσεως ἐστιν. Οὐδὲ γὰρ ἂν ὁ αὐτὸς εἴη, ἐφ' ἑτερόν τι παρ' ὅπερ ἐπὶ μετα- τρέπεσθαι δυνάμενος. ΑΛΛΟ. Εἰ κατὰ φύσιν οὐκ ἔστιν άτρεπτος ὁ Υἱός, συνέβη δὲ αὐτῷ τὸ εἶναι τοῦτο ὅπερ ἐστί, καὶ ἐπίκτητον έχει τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ὁμοιότητα, ἦν ἄρα χρόνος ὅτε ἦν μὲν ὁ Υἱός, ἀνόμοιος δὲ τῷ Πατρί; Καὶ πῶς Υἱὸς ἔτι νοηθήσεται ὁ μὴ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ὁμοιό τητος μαρτυρούμενος ; Η πῶς ἐν βεβαίῳ τῆς μακα- ριότητος στήσεται, ὁ ἐπισυμβεβηκὸς τοῦτο ἔχων; ΕΙ γὰρ συνέβη, καὶ ἀποσυμβῆναι τοῦτο δυνήσεται. Εἰ & ἐν ταυτότητι μένειν τὸν Υἱὸν ἡ θεία λέγει Γραφή, πάντα ἐν αὐτῷ κατὰ φύσιν ἐστὶ τὰ τῆς θεότητος ίδια, ἀλλότριον δὲ ταύτης ἡ τροπή, άτρεπτος ἄρα ἐστὶ καὶ ἀναλλοίωτος. ΑΛΛΟ. Τὸ τρεπόμενον καὶ ἀλλοιωθῆναι δυνάμενον, οὐκ ἂν λέγοι περὶ ἑαυτοῦ· « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. » Εἰ γὰρ ποτὲ μὲν τόδε ἐστὶν, ποτὲ δὲ οὐκ ἔστι, ψεύδεται πρὸς ἑαυτόν. Ὁ δὲ Υἱὸς περὶ ἑαυτοῦ λέγει· . Εγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. ο Οὐκ ἄρα τῶν ἀλλοιουμένων, ή τρε πομένων ἐστὶν, ἀλλ' ὅμοιος τῷ Πατρί, άτρεπτός τε καὶ ἀναλλοίωτος ὤν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ενα τῶν ἀλλοιουμένων σπουδάζοντες δεῖξαι τὸν * πιν, 8, 9. " Σ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. vobiscum sum, et non cognovisti Qui vidit me vidit et Patrem ”, : Si ergo Cognitio Filii est cognitio Patris, necessariphu plane est ut talem credamus esse Fifilm; qualis est Pater. Quod si ita est, įmmuɲakitis-žutėm Pater, erit hoc omuino et Filius. Il enim'iñ ipso cognoscitur et apparet, Philippe ? Testimonia sacra Scripturæ, quod immutabilis sit Filius et ex iis syllogismus eodem pertineus. Paulus ait: Jesus Christus heri et hodie, ipse quoque in sæcula ". › Psalmista • Tu ab initio, Domine, terram fundasti, et opera manuum tuarum sunt cœli; ipsi peribunt, tu antem permanes et omnes quasi vestimentum veterascent; et sicut opertorium mutabis cos et mutabuntur, tu B autem idem ipse es et anni tui non deficient ª¸ Servator ipse de se: Videte me, videte quia ego sun, et non mutor s : : Jeremias : • Quia tu insidens saeculum, et nos perdentes sæculum s. Illic enim stabilitatem atque immutabilitatem di- vinæ naturæ, quodque semper eodem modo se ha- beat significans propheta, dicit : « Tu insidens s- culum; › creaturarum vero in omni tempore mula- tionem significans, infert : e Nos autem perlonies sæculum. › Si ergo sacra Scriptura creaturis tan- tum mutationem, alterationem et interitum agnoscit, et ab horum societate Filium eximit, dicens : ‹-Tu autem idem ipse es : » non igitur mutabilis naturæ est. Neque enim idem sit, si în aliud quidpiam quam est mutari posset, ALIUD. C Si secundum naturam immutabilis non est Filius, sed accidens ei est, ut sit id quod est, adscititiam- que habet cum Patre similitudinem : aliquo igitur tempore fuerit quidem Filius, sed dissimilis Patri ? At quomodo Filius censeri posset, quem non natu- į ralis similitudo eum esse declarat? Aut quo pacto firma ac stabilis beatitudo in illo erit, qui per ac- cidens eam habet? Nam si illi accidit, potest etiam non accidere. Si vero sacra Scriptura Filium in identitate manere dicit, omnia quæ divinitatis pro- pria sunt, naturaliter in ipso exsistuni: aliena au- tem est a deitate mutatio; mutationis itaque et al. D terationis expers est. ALIUD. kl quod mutari et alterari potest non dixerit de seipso : . Ego sum veritas. » Nam quod modo sic est, modo nou est, repugnantia sibi ipsi dicit. Filius autem de seipso dicit : ‹ Ego sum veritas. › Non est igitur ex iis quæ mutantur atque alterantur, sed si- milis Patri, mutationis et alterationis expers. ALIUD, explicatius. Hæretici conantes ostendere Filium ex corum Joan. Hebr. x1, 8. as Psal. ci, 40-28. * Luc. xxiv, 59; Malach. 11, 6. Baruch 1, 5. "

γιόν, ἵνα ἐκ τούτου νομίζηται εἶναι καὶ γενητὸς, καὶ λοιπὸν ἀνόμοιος τῷ Πατρὶ, εἰς ἀπόδειξιν τῆς ἑαυτῶν μανίας προφέρουσί τινα τῶν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς· καί φασι τὸν ᾿Απόστολον εἰπεῖν· · Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτ τὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ την όνομα· ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψη, ο Παρὰ δὲ τῷ Ψαλμῳδῷ γέγραπται πάλιν· • Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ο Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. Εἶτα λέγουσι τα βήματα σοριζόμενοι, ὅτι τὸν διέ, καὶ διὰ τοῦτο, αἰτίαν τινὰ σημαίνει, δι᾿ ἣν ὑπερυψώθη, καὶ ἐχαρία σθη αὐτῷ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, καὶ ἐχρίσθη τῷ ἐλπίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως. Εἰ δὲ αἰτία τις τούτων αὐτῷ γέγονε πρόξενος, Αλλοιώθη δηλονότι και μετα- βέβληται, τοῦτο γεγονός ὅπερ οὐκ ἦν πρὸ τούτου· καὶ εἰ δοτὸν ἐν αὐτῷ τὸ ἀξίωμα, ἔσται καὶ ἀφαιρε- τόν. Τὸ δὲ ἐν τοιαύτῃ καταστάσει τυγχάνον, πῶς ἂν εἴη κατά φύσιν τῷ ἀτρέπτῳ ὅμοιον, καὶ τοῦ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντος εἰκών ; Ποὶς ταῦτα λύσις. Εἰ καθ' ὑμᾶς γέγονέ τις αἰτία δι' ἣν ὑπερυψώθη, καὶ τοῦ ὀνόματος ἔτυχεν, ἐχρίσθη σε τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως, οὐκ ἂν ἦν τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ νῦν, τῆς αἰ τίας οὐ γενομένης. Οὐκοῦν οὐ φύσει Θεὸς ὁ Υἱὸς, εἰ ἐξ αἰτίας κατὰ χάριν Θεός· οὐδὲ φύσει Υἱὸς, εἰ ἐξ αἰτίας κατά χάριν Υἱὸς, καὶ μισθὸς ὡς ἔοικεν ἀρετῆς ἡ υἱότης αὐτῷ, καὶ τὸ τῆς θεότητος ὄνομα, ὥσπερ καὶ ἐφ' ἡμῶν. Οὐδὲν οὖν ἔσται τὸ αὐτοῦ τε καὶ ἡμῶν μεταξύ. Έξεστι γάρ διά βίου σεμνότητος τῶν ἴσων τυχεῖν, εἴ γε καλούμεθα καὶ θεοὶ καὶ υἱοὶ, καὶ χριόμεθα τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως, τούτων ἀξίους ἑαυτούς παραστή σαντες. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον καὶ νοεῖν καὶ λέγειν, ὑπὲρ ἡμᾶς ἔσται καὶ οὐχ ὡς ἡμεῖς ὁ Υἱός. Ὁ μὲν τὰρ ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων, Υἱός ἐστιν ἀληθενός, ὡς ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου, καὶ Θεός ἐστιν ἐκ Θεοῦ γεννηθείς. Ἡμεῖς δὲ οἷς ταῦτα κατὰ φύσιν εν πρόσεστι, τὴν ἀπὸ τοῦ λαβεῖν χάριν, ἀντὶ τοῦ κατὰ ἀλήθειαν εσχήκαμεν, υἱοὶ καὶ θεοὶ διὰ τὴν τοῦ δεδωκότος φιλανθρωπίαν χρηματίζοντες· μέχρι γὰρ μόνου τοῦ ὀνόματος ἐφ' ἡμῶν ἡ κτῆσις τῶν ὑπὲρ ἡμᾶς, ἔτι δὲ τοῦ Υἱοῦ, φυσική τε καὶ οὐσιώδης. ΑΛΛΟ. Ἡ θεῖος ᾿Απόστολός που φησι περὶ τοῦ Υἱοῦ· Ος Ο ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφήν δούλου λαβών, ο καὶ τὸ ἑξῆς· « Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερ- ύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν όνομα, ο Οτε τοίνυν ἐνηνθρώπησε τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀναλαβών, ἐχαρίσθη αὐτῷ τὸ ὄνομα, καὶ ὑπερυψώθη. Οὐκοῦν πρὸ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας καὶ τῆς τοῦ δούλου μορφής, ούτε εἶχε τὸ ὄνομα, οὔτε Εν υψηλότερος κατὰ τὸν τῶν ᾿Αρειανών λόγον. Εἰ γὰρ ἦν ταῦτα καὶ πρὸ τῆς ἐπιδημίας, περιττός που πάντως ἐστὶν ὁ τοῦ εἰληφέναι τι λόγος. Εἰ δὲ οὐκ εἶχεν, ὅπερ οὐκ ἦν ἐγένετο. Τί οὖν ἦν πρὶν ταύτης * t 2:T THESAURLS. A B Philipp. 11, 9, 10. 4s Psal. ALIV, 8. & maro esse quæ mutantur, ut ex lioc etiam censea- tur esse creatus, atque ita dissimilis Patri, ad compro- bandam suam insaniam nonnulla ex Scripturis sacris proferunt, aiuntque Apostolum dicere: ‹ Idcirco Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omine nomen, ut in nomine Jesu omne genu flecta- tur ". Et a Psalmista rursus scriptum est : « Propter ea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis præ participibus tuis "., Deinde verba cavillantes, dicunt, idcirco et propterea causam quandam signifi- care, propter quam exaltatus sit, et propter quam donatum ei sit nomen, quod est super omne nomen, et unctus sit oleo exsultationis. Si ergo causa aliqua hoc ei conciliavit, certe mutationem aliquam subiit, factus nimirum id quod antea non erat; et si dignitas in illo donatitia est, auferri etiam potest. Quod vero ita comparatum est, talique statu præditum, quo- modo possit naturaliter immutabili simile esse, aut imago ejus quod semper eodem modo se habet? Solutio objectionis. est Si, juxta vestram opinionem, aliqua- causa propter quam exaltatus est, et nomen consecutus est, et oleo exsultationis unctus est, certe non erat id quod nunc est, cuin causa non esset. Non igitur natura Deus est Filius, si ex causa aliqua per gra- tiam Deus est; neque natura Filius, si ex causa per gratiam Filius est, et tanquam merces quad. virtutis filiatio ei et deitatis nomen datum est, per- inde atque nobis. Nihil igitur erit discriminis inter illum et nos. Licet enim nobis per vitæ integritatem quilia consequi, siquidem vocamur et dii, et filii, et ungimur olea exsultationis, dignos nos iis denis præstantes. Si vero id et cogitatione et dietu absur- dum est, superior longe erit, neque nobis æqualis Filius. Nam ex Patre naturaliter exsistens Filius verus est, ut homo ex homine, et Deus est ex Deo genitus. Nos autem quibus hæc naturaliter non in - sunt, non vere, sed per gratiam filii et dii, ex. illius qui id nobis largitus est benignitate vocamur : Fi- lius autem naturaliter atque essentialiter hoe est. ALIUD. Divinus Apostolus de Filio alicubi ita ait : « Qui in forma Dei exsistens non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed exinanivit seipsum, formam servi accipiens "; » et deinceps : : Propterea Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super owne nomen ”. › Quando igitur factus est homo, forma servi accepta, donatum ei est nomen, et exal- latus est. Ergo ante incarnationem, et aute formam servi acceptam, neque nomen habuit, neque magis excelsus fuit, secunduin Ariauos. Si enim hæc eral ante inearuationem, supervacancum certe est dicere illum postea id accepisse. Si vero non habuit, factus est id quod non erat. Quid igitur erat secundum ibid. 9. f'hilipp. 11, 6, 7.

γιόν, ἵνα ἐκ τούτου νομίζηται εἶναι καὶ γενητὸς, καὶ λοιπὸν ἀνόμοιος τῷ Πατρὶ, εἰς ἀπόδειξιν τῆς ἑαυτῶν μανίας προφέρουσί τινα τῶν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς· καί φασι τὸν ᾿Απόστολον εἰπεῖν· · Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτ τὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ την όνομα· ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψη, ο Παρὰ δὲ τῷ Ψαλμῳδῷ γέγραπται πάλιν· • Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ο Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. Εἶτα λέγουσι τα βήματα σοριζόμενοι, ὅτι τὸν διέ, καὶ διὰ τοῦτο, αἰτίαν τινὰ σημαίνει, δι᾿ ἣν ὑπερυψώθη, καὶ ἐχαρία σθη αὐτῷ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, καὶ ἐχρίσθη τῷ ἐλπίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως. Εἰ δὲ αἰτία τις τούτων αὐτῷ γέγονε πρόξενος, Αλλοιώθη δηλονότι και μετα- βέβληται, τοῦτο γεγονός ὅπερ οὐκ ἦν πρὸ τούτου· καὶ εἰ δοτὸν ἐν αὐτῷ τὸ ἀξίωμα, ἔσται καὶ ἀφαιρε- τόν. Τὸ δὲ ἐν τοιαύτῃ καταστάσει τυγχάνον, πῶς ἂν εἴη κατά φύσιν τῷ ἀτρέπτῳ ὅμοιον, καὶ τοῦ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντος εἰκών ; Ποὶς ταῦτα λύσις. Εἰ καθ' ὑμᾶς γέγονέ τις αἰτία δι' ἣν ὑπερυψώθη, καὶ τοῦ ὀνόματος ἔτυχεν, ἐχρίσθη σε τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως, οὐκ ἂν ἦν τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ νῦν, τῆς αἰ τίας οὐ γενομένης. Οὐκοῦν οὐ φύσει Θεὸς ὁ Υἱὸς, εἰ ἐξ αἰτίας κατὰ χάριν Θεός· οὐδὲ φύσει Υἱὸς, εἰ ἐξ αἰτίας κατά χάριν Υἱὸς, καὶ μισθὸς ὡς ἔοικεν ἀρετῆς ἡ υἱότης αὐτῷ, καὶ τὸ τῆς θεότητος ὄνομα, ὥσπερ καὶ ἐφ' ἡμῶν. Οὐδὲν οὖν ἔσται τὸ αὐτοῦ τε καὶ ἡμῶν μεταξύ. Έξεστι γάρ διά βίου σεμνότητος τῶν ἴσων τυχεῖν, εἴ γε καλούμεθα καὶ θεοὶ καὶ υἱοὶ, καὶ χριόμεθα τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως, τούτων ἀξίους ἑαυτούς παραστή σαντες. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον καὶ νοεῖν καὶ λέγειν, ὑπὲρ ἡμᾶς ἔσται καὶ οὐχ ὡς ἡμεῖς ὁ Υἱός. Ὁ μὲν τὰρ ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων, Υἱός ἐστιν ἀληθενός, ὡς ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου, καὶ Θεός ἐστιν ἐκ Θεοῦ γεννηθείς. Ἡμεῖς δὲ οἷς ταῦτα κατὰ φύσιν εν πρόσεστι, τὴν ἀπὸ τοῦ λαβεῖν χάριν, ἀντὶ τοῦ κατὰ ἀλήθειαν εσχήκαμεν, υἱοὶ καὶ θεοὶ διὰ τὴν τοῦ δεδωκότος φιλανθρωπίαν χρηματίζοντες· μέχρι γὰρ μόνου τοῦ ὀνόματος ἐφ' ἡμῶν ἡ κτῆσις τῶν ὑπὲρ ἡμᾶς, ἔτι δὲ τοῦ Υἱοῦ, φυσική τε καὶ οὐσιώδης. ΑΛΛΟ. Ἡ θεῖος ᾿Απόστολός που φησι περὶ τοῦ Υἱοῦ· Ος Ο ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφήν δούλου λαβών, ο καὶ τὸ ἑξῆς· « Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερ- ύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν όνομα, ο Οτε τοίνυν ἐνηνθρώπησε τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀναλαβών, ἐχαρίσθη αὐτῷ τὸ ὄνομα, καὶ ὑπερυψώθη. Οὐκοῦν πρὸ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας καὶ τῆς τοῦ δούλου μορφής, ούτε εἶχε τὸ ὄνομα, οὔτε Εν υψηλότερος κατὰ τὸν τῶν ᾿Αρειανών λόγον. Εἰ γὰρ ἦν ταῦτα καὶ πρὸ τῆς ἐπιδημίας, περιττός που πάντως ἐστὶν ὁ τοῦ εἰληφέναι τι λόγος. Εἰ δὲ οὐκ εἶχεν, ὅπερ οὐκ ἦν ἐγένετο. Τί οὖν ἦν πρὶν ταύτης * t 2:T THESAURLS. A B Philipp. 11, 9, 10. 4s Psal. ALIV, 8. & maro esse quæ mutantur, ut ex lioc etiam censea- tur esse creatus, atque ita dissimilis Patri, ad compro- bandam suam insaniam nonnulla ex Scripturis sacris proferunt, aiuntque Apostolum dicere: ‹ Idcirco Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omine nomen, ut in nomine Jesu omne genu flecta- tur ". Et a Psalmista rursus scriptum est : « Propter ea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis præ participibus tuis "., Deinde verba cavillantes, dicunt, idcirco et propterea causam quandam signifi- care, propter quam exaltatus sit, et propter quam donatum ei sit nomen, quod est super omne nomen, et unctus sit oleo exsultationis. Si ergo causa aliqua hoc ei conciliavit, certe mutationem aliquam subiit, factus nimirum id quod antea non erat; et si dignitas in illo donatitia est, auferri etiam potest. Quod vero ita comparatum est, talique statu præditum, quo- modo possit naturaliter immutabili simile esse, aut imago ejus quod semper eodem modo se habet? Solutio objectionis. est Si, juxta vestram opinionem, aliqua- causa propter quam exaltatus est, et nomen consecutus est, et oleo exsultationis unctus est, certe non erat id quod nunc est, cuin causa non esset. Non igitur natura Deus est Filius, si ex causa aliqua per gra- tiam Deus est; neque natura Filius, si ex causa per gratiam Filius est, et tanquam merces quad. virtutis filiatio ei et deitatis nomen datum est, per- inde atque nobis. Nihil igitur erit discriminis inter illum et nos. Licet enim nobis per vitæ integritatem quilia consequi, siquidem vocamur et dii, et filii, et ungimur olea exsultationis, dignos nos iis denis præstantes. Si vero id et cogitatione et dietu absur- dum est, superior longe erit, neque nobis æqualis Filius. Nam ex Patre naturaliter exsistens Filius verus est, ut homo ex homine, et Deus est ex Deo genitus. Nos autem quibus hæc naturaliter non in - sunt, non vere, sed per gratiam filii et dii, ex. illius qui id nobis largitus est benignitate vocamur : Fi- lius autem naturaliter atque essentialiter hoe est. ALIUD. Divinus Apostolus de Filio alicubi ita ait : « Qui in forma Dei exsistens non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed exinanivit seipsum, formam servi accipiens "; » et deinceps : : Propterea Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super owne nomen ”. › Quando igitur factus est homo, forma servi accepta, donatum ei est nomen, et exal- latus est. Ergo ante incarnationem, et aute formam servi acceptam, neque nomen habuit, neque magis excelsus fuit, secunduin Ariauos. Si enim hæc eral ante inearuationem, supervacancum certe est dicere illum postea id accepisse. Si vero non habuit, factus est id quod non erat. Quid igitur erat secundum ibid. 9. f'hilipp. 11, 6, 7.

γιόν, ἵνα ἐκ τούτου νομίζηται εἶναι καὶ γενητὸς, καὶ λοιπὸν ἀνόμοιος τῷ Πατρὶ, εἰς ἀπόδειξιν τῆς ἑαυτῶν μανίας προφέρουσί τινα τῶν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς· καί φασι τὸν ᾿Απόστολον εἰπεῖν· · Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτ τὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ την όνομα· ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψη, ο Παρὰ δὲ τῷ Ψαλμῳδῷ γέγραπται πάλιν· • Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ο Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. Εἶτα λέγουσι τα βήματα σοριζόμενοι, ὅτι τὸν διέ, καὶ διὰ τοῦτο, αἰτίαν τινὰ σημαίνει, δι᾿ ἣν ὑπερυψώθη, καὶ ἐχαρία σθη αὐτῷ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, καὶ ἐχρίσθη τῷ ἐλπίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως. Εἰ δὲ αἰτία τις τούτων αὐτῷ γέγονε πρόξενος, Αλλοιώθη δηλονότι και μετα- βέβληται, τοῦτο γεγονός ὅπερ οὐκ ἦν πρὸ τούτου· καὶ εἰ δοτὸν ἐν αὐτῷ τὸ ἀξίωμα, ἔσται καὶ ἀφαιρε- τόν. Τὸ δὲ ἐν τοιαύτῃ καταστάσει τυγχάνον, πῶς ἂν εἴη κατά φύσιν τῷ ἀτρέπτῳ ὅμοιον, καὶ τοῦ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντος εἰκών ; Ποὶς ταῦτα λύσις. Εἰ καθ' ὑμᾶς γέγονέ τις αἰτία δι' ἣν ὑπερυψώθη, καὶ τοῦ ὀνόματος ἔτυχεν, ἐχρίσθη σε τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως, οὐκ ἂν ἦν τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ νῦν, τῆς αἰ τίας οὐ γενομένης. Οὐκοῦν οὐ φύσει Θεὸς ὁ Υἱὸς, εἰ ἐξ αἰτίας κατὰ χάριν Θεός· οὐδὲ φύσει Υἱὸς, εἰ ἐξ αἰτίας κατά χάριν Υἱὸς, καὶ μισθὸς ὡς ἔοικεν ἀρετῆς ἡ υἱότης αὐτῷ, καὶ τὸ τῆς θεότητος ὄνομα, ὥσπερ καὶ ἐφ' ἡμῶν. Οὐδὲν οὖν ἔσται τὸ αὐτοῦ τε καὶ ἡμῶν μεταξύ. Έξεστι γάρ διά βίου σεμνότητος τῶν ἴσων τυχεῖν, εἴ γε καλούμεθα καὶ θεοὶ καὶ υἱοὶ, καὶ χριόμεθα τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως, τούτων ἀξίους ἑαυτούς παραστή σαντες. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον καὶ νοεῖν καὶ λέγειν, ὑπὲρ ἡμᾶς ἔσται καὶ οὐχ ὡς ἡμεῖς ὁ Υἱός. Ὁ μὲν τὰρ ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων, Υἱός ἐστιν ἀληθενός, ὡς ἄνθρωπος ἐξ ἀνθρώπου, καὶ Θεός ἐστιν ἐκ Θεοῦ γεννηθείς. Ἡμεῖς δὲ οἷς ταῦτα κατὰ φύσιν εν πρόσεστι, τὴν ἀπὸ τοῦ λαβεῖν χάριν, ἀντὶ τοῦ κατὰ ἀλήθειαν εσχήκαμεν, υἱοὶ καὶ θεοὶ διὰ τὴν τοῦ δεδωκότος φιλανθρωπίαν χρηματίζοντες· μέχρι γὰρ μόνου τοῦ ὀνόματος ἐφ' ἡμῶν ἡ κτῆσις τῶν ὑπὲρ ἡμᾶς, ἔτι δὲ τοῦ Υἱοῦ, φυσική τε καὶ οὐσιώδης. ΑΛΛΟ. Ἡ θεῖος ᾿Απόστολός που φησι περὶ τοῦ Υἱοῦ· Ος Ο ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφήν δούλου λαβών, ο καὶ τὸ ἑξῆς· « Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερ- ύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν όνομα, ο Οτε τοίνυν ἐνηνθρώπησε τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀναλαβών, ἐχαρίσθη αὐτῷ τὸ ὄνομα, καὶ ὑπερυψώθη. Οὐκοῦν πρὸ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας καὶ τῆς τοῦ δούλου μορφής, ούτε εἶχε τὸ ὄνομα, οὔτε Εν υψηλότερος κατὰ τὸν τῶν ᾿Αρειανών λόγον. Εἰ γὰρ ἦν ταῦτα καὶ πρὸ τῆς ἐπιδημίας, περιττός που πάντως ἐστὶν ὁ τοῦ εἰληφέναι τι λόγος. Εἰ δὲ οὐκ εἶχεν, ὅπερ οὐκ ἦν ἐγένετο. Τί οὖν ἦν πρὶν ταύτης * t 2:T THESAURLS. A B Philipp. 11, 9, 10. 4s Psal. ALIV, 8. & maro esse quæ mutantur, ut ex lioc etiam censea- tur esse creatus, atque ita dissimilis Patri, ad compro- bandam suam insaniam nonnulla ex Scripturis sacris proferunt, aiuntque Apostolum dicere: ‹ Idcirco Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omine nomen, ut in nomine Jesu omne genu flecta- tur ". Et a Psalmista rursus scriptum est : « Propter ea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis præ participibus tuis "., Deinde verba cavillantes, dicunt, idcirco et propterea causam quandam signifi- care, propter quam exaltatus sit, et propter quam donatum ei sit nomen, quod est super omne nomen, et unctus sit oleo exsultationis. Si ergo causa aliqua hoc ei conciliavit, certe mutationem aliquam subiit, factus nimirum id quod antea non erat; et si dignitas in illo donatitia est, auferri etiam potest. Quod vero ita comparatum est, talique statu præditum, quo- modo possit naturaliter immutabili simile esse, aut imago ejus quod semper eodem modo se habet? Solutio objectionis. est Si, juxta vestram opinionem, aliqua- causa propter quam exaltatus est, et nomen consecutus est, et oleo exsultationis unctus est, certe non erat id quod nunc est, cuin causa non esset. Non igitur natura Deus est Filius, si ex causa aliqua per gra- tiam Deus est; neque natura Filius, si ex causa per gratiam Filius est, et tanquam merces quad. virtutis filiatio ei et deitatis nomen datum est, per- inde atque nobis. Nihil igitur erit discriminis inter illum et nos. Licet enim nobis per vitæ integritatem quilia consequi, siquidem vocamur et dii, et filii, et ungimur olea exsultationis, dignos nos iis denis præstantes. Si vero id et cogitatione et dietu absur- dum est, superior longe erit, neque nobis æqualis Filius. Nam ex Patre naturaliter exsistens Filius verus est, ut homo ex homine, et Deus est ex Deo genitus. Nos autem quibus hæc naturaliter non in - sunt, non vere, sed per gratiam filii et dii, ex. illius qui id nobis largitus est benignitate vocamur : Fi- lius autem naturaliter atque essentialiter hoe est. ALIUD. Divinus Apostolus de Filio alicubi ita ait : « Qui in forma Dei exsistens non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed exinanivit seipsum, formam servi accipiens "; » et deinceps : : Propterea Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super owne nomen ”. › Quando igitur factus est homo, forma servi accepta, donatum ei est nomen, et exal- latus est. Ergo ante incarnationem, et aute formam servi acceptam, neque nomen habuit, neque magis excelsus fuit, secunduin Ariauos. Si enim hæc eral ante inearuationem, supervacancum certe est dicere illum postea id accepisse. Si vero non habuit, factus est id quod non erat. Quid igitur erat secundum ibid. 9. f'hilipp. 11, 6, 7.

Β δέξασθαι καθ' ὑμᾶς; Καὶ πάλιν· Εἰ ὅτε ἐταπείνωσε» ἑαυτὸν εἰληφώς ταῦτα φαίνεται ἐν οἷς νῦν ἐστιν, ἔστι δὲ λόγος, σοφία, δύναμις, ἀλήθεια, φῶς, ζωή, ἀνάστασις, εἰκὼν τοῦ Πατρὸς, τούτων οὐδὲν ἦν πρὸ τῆς ταπεινώσεως. Σκοπείτωσαν τοίνυν εἰς ὅσον αὐτοῖς δυσφημίας βάραθρον ὁ λόγος χωρεῖ· εἰ γὰρ ἄθλον ὥσπερ καὶ μισθὸν τῆς ταπεινώσεως ταῦτ' ἔχει παρά Πατρός, φαίνεται δὲ οὐκ ἐν ἄλλῳ χρόνῳ ταπεινώσας ἑαυτόν, ἀλλ' ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, ανεστραμμένην ὁρῶμεν τῶν πραγμάτων τὴν τάξιν. Δὲ μὲν γὰρ θεῖαν Γραφαὶ τὴν ἐπιδημίαν τοῦ Θεοῦ Λόγου γεγενήσθα: λέγουσιν ἐπὶ βελτιώσει τῆς σαρκὸς, καὶ ὅλης τῆς ἀν- θρώπου φύσεως. Εἰ δὲ Θεὸς, καὶ Υἱὸς, καὶ Ὑψηλός γέγονεν ἐν τῷ καιρῷ τῆς σαρκός, βελτιωθέντα μάλ λον ὁρῶμεν ή βελτιώσαντα· ὠφεληθέντα μᾶλλον ἢ Β ὠφελήσαντα. Οὐκοῦν οὐδὲ δι' ἡμᾶς ἐπεδήμησεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀλλὰ δι᾿ ἑαυτὸν· οὐδὲ τῆς ἡμετέρας ἕνεκα σωτηρίας τὴν σάρκα περιεβάλετο, ἀλλ' ίνα βελτιωθῇ. Πῶς οὖν οἱ προφῆται καὶ ἀπόστολοι Σω τῆρα καλοῦσιν αὐτόν; Είδες γὰρ μᾶλλον βελτιωτήν ἑαυτοῦ ὀνομάζειν ἢ τοῦτο. Πῶς δὲ ὑπὲρ ἡμῶν ἀπο έθανεν, ὁ τούτου μισθὸν τὸ εἶναι Θεὸς καὶ Υἱὸς είλη φέναι λεγόμενος; Εἰ δὲ τοῦτο φρονεῖν δυσσεβέστατον, οὐδὲν ἐξ ἀλλοιώσεως και τροπῆς προσγέγονεν ἄρα τῷ Υἱῷ, ἀλλ᾽ ἔστι τοῦτο φυσικῶς ὡς Υἱός, ὅπερ ἂν εἴη καὶ ὁ Πατήρ· διὸ δὴ καὶ ὅμοιας. ΑΛΛΟ. Εἰ κατ' ἐκείνους οὐκ ἦν ὁ Υἱός, ἢ ἦν μέν, βελ τιώθη δὲ ὕστερον τροπὴν ὑπομείνας τὴν εἰς τὸ ἄμει νον, ὅτε καὶ μορφὴν δούλου λαβὼν ἑαυτὸν ἐταπείνωσε (διὰ τοῦτο γὰρ αὐτὸν ὁ Θεὸς ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρί σατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν όνομα), γέγονε δὲ τοῦτο ἐν ὑστέροις τοῦ αἰῶνος καιροίς, ὅτε καὶ ἡ ἐν σαρκὶ παρουσία· πῶς δι' αὐτοῦ γέγονε τὰ πάντα, πῶς δὲ ὁ Πατήρ έχαιρεν ἐπ' αὐτῷ, οὔπω τὸ τέλειον ἔχοντι; Τὸ γὰρ προσθήκης ἔτι δεόμενον ἀτελές. Πῶς δὲ πάλιν ἐν ὑστέροις καιροῖς ἔλαβε τὸ προσκυνεῖσθαι, καὶ ἐξ ἀρχῆς τοῦτο ἔχων ἐφαίνετο ; Προσκυνεῖ γὰρ αὐτὸν Αβραὰμ ἐπὶ τῇ δρυΐ τῇ Μαμβρή, προσκυνεῖ καὶ Μωσῆς ἐν τῇ βάτῳ λέγοντα· « Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν, » Πῶς δὲ, καθά φησιν ὁ Δανιήλ, « Μύριαι μυριάδες ἐλειτούργουν αὐτῷ; » Πῶς δὲ πάλιν ἐπὶ θρόνου ὑψη λοῦ καὶ ἐπηρμένου καθήμενος φαίνεται, καὶ ὑπὸ τῶν Σεραφίμ δορυφορούμενος καὶ δοξολογούμενος; Πως δὲ πάλιν αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς δυνάμεις διὰ τοῦ Πνεύ- μετος ἀκούουσαι· ο Άρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, » καὶ λέγουσαι· . Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; ο Αντήκουον· ο Κύριος τῶν δυνάμεων αὐτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. Ούχ οὗτος γέγονε Κύριος τῶν δυνάμεων, ἀλλ' οὗτός ἐστιν ὁ πάλαι Κύ ριος τῶν δυνάμεων. Εἰ δὲ τοῦτο ὢν φαίνεται δ δὴ καὶ νῦν ἐστι καὶ πρὸ τοῦ τῆς ἐπιδημίας καιρού, περιττόν ἂν εἴη λέγειν, μᾶλλον δὲ κινδύνου μεστόν, τροπῆς δεκτικὸν ὑπάρχειν τὸν Υἱόν· ἢ προαιρέσεως ἀγαθῆς * Γ. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. vos priusquam id acciperet? Rursus : Si quaudο humiliavit seipsum, acceptis his apparet is qui nune est; est autem Verbnni, sapientia, potestas, veritas, lumen, vita, resurrectio, imago Patris; nihil horum erat ante humiliationem. Considerent ergo in quantum blasphcinia barathrum ruant. Si enim velnti mercedem quamdam ac præmium bu- miliationis hæc habet a Patre ; neque is alio tempore sese humiliasse cernitur, quam cum factus est homo : universum rerum ordinem confusum vile- mus. Nam sacræ Scripturæ incarnationem Verbi Aretam esse aiunt ad emendationem, atque in- staurationem carnis, universæque naturæ huma- na. Si autem Deus, et Filius, et Excelsus factus est teinpore incarnationis, ipse certe metior effe- ctus, non autem nos ineliores effecisse videbitur, et commodo affectus potius, quan commodo affe- cisse. Non igitur propter nos, sed propier se adve- uit Dei Verbum, neque nostræ salutis causa carnem assumpsit, sed ut sua conditio melior efficeretur. Quomodo ergo prophetæ et apostoli ipsum Serva. torem appellant? Oportebat enim illum potius sui stalus „ emendatorem vocare. Quomodo autem pro nobis mortuus est, qui hujus mercedem eam acce- pit, at Dems et Filius vocetur? At si hoc impietatem meram spirat, nihil ex unutatione et alteratione Filio accessit, sed naturaliter id est quod Pater: atque ideo ei persimilis. ALIUD. Si juxta illorum opinionem non erat Filius, ant, c erat quidem, sed postmodum melior praestantiorque effectus est, mutationem in melius subiens, quando forma servi aecepta se untiliavit (propter hoc enim Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen super omne nemen *), factus autem id fuit in ulti- mis sæculi temporibus, quando in carnem advenit : quomodo per enim facta surt omnia ”, aut quomodo Pater gavisus est de illo qui perfectionem nondu consecutus erat ? Quod enim adhuc augmento egel, imperfectum est. Aut quo pacto rursus in ukimis temporibus adorari cœpit, cum ab initio adoratus fuisse reperiatur? Adorat enim ipsum Abraham ad quercum Mambre "; adorat et Moses in rubo, di- centem : e Ego sum qui sunt . . Quomodo autem, ut inquit Daniel, « Millies centen: naillia servieruut D ei ? » Quomodo rursus in throno excelso et sii- blimi sedens cernitur, circumstantibus eum et glo- rificantibus Seraphim *? Aut quomodo rursus po- testates quæ in cœlo sunt, audita per Spiritum hac voce : « Tollite portas, principes, vestras, et cum dixissent : c Quis est iste Rex gloria?, audiverunt : ‹ Dominus virtutum ipse est Rex gloriæ “. › Non hic factus est Dominus virtutum, sel hic est al eterno Dominus virtutuin. Si autem hoc exsistens apparet ante adventus sni tempus, quod etiam nune est, supervacaneum certe fucrit dicere, imo peri- R Philipp. 11, 7-9. * Psal. xx111, 7-10. ** Joan. 1, 2. Gen. XVIH, 2. Exod. 1, " 11. * Dan. vi, 10. “lia. vi, 1-3.

Β δέξασθαι καθ' ὑμᾶς; Καὶ πάλιν· Εἰ ὅτε ἐταπείνωσε» ἑαυτὸν εἰληφώς ταῦτα φαίνεται ἐν οἷς νῦν ἐστιν, ἔστι δὲ λόγος, σοφία, δύναμις, ἀλήθεια, φῶς, ζωή, ἀνάστασις, εἰκὼν τοῦ Πατρὸς, τούτων οὐδὲν ἦν πρὸ τῆς ταπεινώσεως. Σκοπείτωσαν τοίνυν εἰς ὅσον αὐτοῖς δυσφημίας βάραθρον ὁ λόγος χωρεῖ· εἰ γὰρ ἄθλον ὥσπερ καὶ μισθὸν τῆς ταπεινώσεως ταῦτ' ἔχει παρά Πατρός, φαίνεται δὲ οὐκ ἐν ἄλλῳ χρόνῳ ταπεινώσας ἑαυτόν, ἀλλ' ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, ανεστραμμένην ὁρῶμεν τῶν πραγμάτων τὴν τάξιν. Δὲ μὲν γὰρ θεῖαν Γραφαὶ τὴν ἐπιδημίαν τοῦ Θεοῦ Λόγου γεγενήσθα: λέγουσιν ἐπὶ βελτιώσει τῆς σαρκὸς, καὶ ὅλης τῆς ἀν- θρώπου φύσεως. Εἰ δὲ Θεὸς, καὶ Υἱὸς, καὶ Ὑψηλός γέγονεν ἐν τῷ καιρῷ τῆς σαρκός, βελτιωθέντα μάλ λον ὁρῶμεν ή βελτιώσαντα· ὠφεληθέντα μᾶλλον ἢ Β ὠφελήσαντα. Οὐκοῦν οὐδὲ δι' ἡμᾶς ἐπεδήμησεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀλλὰ δι᾿ ἑαυτὸν· οὐδὲ τῆς ἡμετέρας ἕνεκα σωτηρίας τὴν σάρκα περιεβάλετο, ἀλλ' ίνα βελτιωθῇ. Πῶς οὖν οἱ προφῆται καὶ ἀπόστολοι Σω τῆρα καλοῦσιν αὐτόν; Είδες γὰρ μᾶλλον βελτιωτήν ἑαυτοῦ ὀνομάζειν ἢ τοῦτο. Πῶς δὲ ὑπὲρ ἡμῶν ἀπο έθανεν, ὁ τούτου μισθὸν τὸ εἶναι Θεὸς καὶ Υἱὸς είλη φέναι λεγόμενος; Εἰ δὲ τοῦτο φρονεῖν δυσσεβέστατον, οὐδὲν ἐξ ἀλλοιώσεως και τροπῆς προσγέγονεν ἄρα τῷ Υἱῷ, ἀλλ᾽ ἔστι τοῦτο φυσικῶς ὡς Υἱός, ὅπερ ἂν εἴη καὶ ὁ Πατήρ· διὸ δὴ καὶ ὅμοιας. ΑΛΛΟ. Εἰ κατ' ἐκείνους οὐκ ἦν ὁ Υἱός, ἢ ἦν μέν, βελ τιώθη δὲ ὕστερον τροπὴν ὑπομείνας τὴν εἰς τὸ ἄμει νον, ὅτε καὶ μορφὴν δούλου λαβὼν ἑαυτὸν ἐταπείνωσε (διὰ τοῦτο γὰρ αὐτὸν ὁ Θεὸς ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρί σατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν όνομα), γέγονε δὲ τοῦτο ἐν ὑστέροις τοῦ αἰῶνος καιροίς, ὅτε καὶ ἡ ἐν σαρκὶ παρουσία· πῶς δι' αὐτοῦ γέγονε τὰ πάντα, πῶς δὲ ὁ Πατήρ έχαιρεν ἐπ' αὐτῷ, οὔπω τὸ τέλειον ἔχοντι; Τὸ γὰρ προσθήκης ἔτι δεόμενον ἀτελές. Πῶς δὲ πάλιν ἐν ὑστέροις καιροῖς ἔλαβε τὸ προσκυνεῖσθαι, καὶ ἐξ ἀρχῆς τοῦτο ἔχων ἐφαίνετο ; Προσκυνεῖ γὰρ αὐτὸν Αβραὰμ ἐπὶ τῇ δρυΐ τῇ Μαμβρή, προσκυνεῖ καὶ Μωσῆς ἐν τῇ βάτῳ λέγοντα· « Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν, » Πῶς δὲ, καθά φησιν ὁ Δανιήλ, « Μύριαι μυριάδες ἐλειτούργουν αὐτῷ; » Πῶς δὲ πάλιν ἐπὶ θρόνου ὑψη λοῦ καὶ ἐπηρμένου καθήμενος φαίνεται, καὶ ὑπὸ τῶν Σεραφίμ δορυφορούμενος καὶ δοξολογούμενος; Πως δὲ πάλιν αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς δυνάμεις διὰ τοῦ Πνεύ- μετος ἀκούουσαι· ο Άρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, » καὶ λέγουσαι· . Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; ο Αντήκουον· ο Κύριος τῶν δυνάμεων αὐτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. Ούχ οὗτος γέγονε Κύριος τῶν δυνάμεων, ἀλλ' οὗτός ἐστιν ὁ πάλαι Κύ ριος τῶν δυνάμεων. Εἰ δὲ τοῦτο ὢν φαίνεται δ δὴ καὶ νῦν ἐστι καὶ πρὸ τοῦ τῆς ἐπιδημίας καιρού, περιττόν ἂν εἴη λέγειν, μᾶλλον δὲ κινδύνου μεστόν, τροπῆς δεκτικὸν ὑπάρχειν τὸν Υἱόν· ἢ προαιρέσεως ἀγαθῆς * Γ. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. vos priusquam id acciperet? Rursus : Si quaudο humiliavit seipsum, acceptis his apparet is qui nune est; est autem Verbnni, sapientia, potestas, veritas, lumen, vita, resurrectio, imago Patris; nihil horum erat ante humiliationem. Considerent ergo in quantum blasphcinia barathrum ruant. Si enim velnti mercedem quamdam ac præmium bu- miliationis hæc habet a Patre ; neque is alio tempore sese humiliasse cernitur, quam cum factus est homo : universum rerum ordinem confusum vile- mus. Nam sacræ Scripturæ incarnationem Verbi Aretam esse aiunt ad emendationem, atque in- staurationem carnis, universæque naturæ huma- na. Si autem Deus, et Filius, et Excelsus factus est teinpore incarnationis, ipse certe metior effe- ctus, non autem nos ineliores effecisse videbitur, et commodo affectus potius, quan commodo affe- cisse. Non igitur propter nos, sed propier se adve- uit Dei Verbum, neque nostræ salutis causa carnem assumpsit, sed ut sua conditio melior efficeretur. Quomodo ergo prophetæ et apostoli ipsum Serva. torem appellant? Oportebat enim illum potius sui stalus „ emendatorem vocare. Quomodo autem pro nobis mortuus est, qui hujus mercedem eam acce- pit, at Dems et Filius vocetur? At si hoc impietatem meram spirat, nihil ex unutatione et alteratione Filio accessit, sed naturaliter id est quod Pater: atque ideo ei persimilis. ALIUD. Si juxta illorum opinionem non erat Filius, ant, c erat quidem, sed postmodum melior praestantiorque effectus est, mutationem in melius subiens, quando forma servi aecepta se untiliavit (propter hoc enim Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen super omne nemen *), factus autem id fuit in ulti- mis sæculi temporibus, quando in carnem advenit : quomodo per enim facta surt omnia ”, aut quomodo Pater gavisus est de illo qui perfectionem nondu consecutus erat ? Quod enim adhuc augmento egel, imperfectum est. Aut quo pacto rursus in ukimis temporibus adorari cœpit, cum ab initio adoratus fuisse reperiatur? Adorat enim ipsum Abraham ad quercum Mambre "; adorat et Moses in rubo, di- centem : e Ego sum qui sunt . . Quomodo autem, ut inquit Daniel, « Millies centen: naillia servieruut D ei ? » Quomodo rursus in throno excelso et sii- blimi sedens cernitur, circumstantibus eum et glo- rificantibus Seraphim *? Aut quomodo rursus po- testates quæ in cœlo sunt, audita per Spiritum hac voce : « Tollite portas, principes, vestras, et cum dixissent : c Quis est iste Rex gloria?, audiverunt : ‹ Dominus virtutum ipse est Rex gloriæ “. › Non hic factus est Dominus virtutum, sel hic est al eterno Dominus virtutuin. Si autem hoc exsistens apparet ante adventus sni tempus, quod etiam nune est, supervacaneum certe fucrit dicere, imo peri- R Philipp. 11, 7-9. * Psal. xx111, 7-10. ** Joan. 1, 2. Gen. XVIH, 2. Exod. 1, " 11. * Dan. vi, 10. “lia. vi, 1-3.

ἐσχηκένα, μισθόν τήν υἱότητα, καὶ τὸ εἶνα: σοψίαν, Α καὶ Λόγον, καὶ Θεόν. "Ατρεπτος γὰρ καὶ ἀναλλοίωτος εν, ὅμοιός ἐστι κατὰ πάντα τῷ γεγεννηκότι. ΑΛΛΟ, ὅτι οὐκ ἐξ ἀλλοιώσεως τῆς ἀπὸ τοῦ χεί- ρονος ἐπὶ τὸ ἄμεινον, ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ φυσικώς. Εἰ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν Σκύλου λαβών, τοσοῦτον ἂν δόξεις τῆς κατὰ φύσιν αξία; ὑποβεβηκέναι, ὅπερ ἂν ὀφθείη κεῖσθαι μεταξύ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Οὐ γὰρ ἦν μὲν πρότερον ἄνθρω πος, γέγονε δὲ ὕστερον ὁ Θεὸς, ἀλλὰ Θεὸς ὢν γέγο- νεν ἄνθρωπος· ἔχει τοίνυν οὐδὲν εἰς βελτίωσιν ἐκ τούτων ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος. Εἰ δὲ ὑψοῦσθαι λέγεται, καὶ ἐν τάξει χαρίσματος τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα δέχεσθαι, εἰς ἐκεῖνο δηλονότι μετὰ σαρκὸς ἐπανάγεται, εἰς ὅπερ ἦν καὶ δίχα σαρκός. Καὶ αὐτὸς δέ πού φησι· «Πάτερ, δόξασόν με τη δόξῃ ᾖ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρά σοί. » Ποία δὲ ἦν ἡ πρὸ τοῦ κόσμου δόξα τοῦ Υἱοῦ; Τὸ ἐν μορφῇ τοῦ Πατρὸς ὑπάρχειν. Οὐδὲν ἄρα ἐστὶ τὸ ἐξ ἀλλοιώσεως καὶ τροπῆς τῆς ἐπὶ τὸ ἄμεινον προστεθἐν τῷ Υἱῷ, ἀλλ' ἡ ἐν χαρίσματος τάξει νῦν αὐτῷ διδομένη δόξα καὶ ὕψωσις, λύσις ἐστὶ τῆς μετά σαρχὸς ἀδοξίας, τὴν ἀπὸ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς ἀτι- μίαν ἐξαφανίζουσα. Λέγεται δὲ δίδοσθαι ταῦτα παρὰ Πατρός. Θεῷ γὰρ πάντα τὰ ὑπὲρ ἀνθρωπότητα διοι κεῖν εἰκειότερον, οὐκ ἔξω τῆς τούτων οικονομίας υπάρχοντος τοῦ Υἱοῦ κατὰ τὴν τῆς θεότητος ἑνότητα, ει και ιδιαζόντως Υἱός ἐστιν ὡς πρὸς Πατέρα. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Εἰ καθ' ὑμᾶς, ὅτε ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, ὑπερ- υψώθη, διὰ τοῦτο καὶ ἐχαρίσθη αὐτῷ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ τῶν ὄνομα, τουτέστι, κέκλητα: Θεός, καὶ διὰ τοῦτο ἐχρίσθη καὶ Υἱὸς ὠνομάσθη, πρὸ τῆς ταπει- νώσεως ἀνάγκη λέγειν οὐκ εἶναι ταῦτα τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγων· οὐδὲ γὰρ ἂν δέξαιτό τις ὅπερ ἔχει καὶ μὴ λαβών. Καὶ εἰ πρὸ τῶν τῆς ταπεινώσεως χρόνων εὑρίσκεται λέγων πρός τινας Θεός· « Ἐγὼ εἶπε· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου, ο πολλοὶ πρὸ αὐτοῦ φαίνονται γεγονότες υἱοὶ καὶ θεοί. Πῶς οὖν ἀληθὲς ὅτι πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο; Πῶς δὲ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων πολλοὺς ἔχων πρὸ αὐτοῦ; Πῶς δὲ καὶ πρω τότοκος πάσης κτίσεως; Καὶ εἰ πρὸς μίμησιν τοῦ κατά φύσιν Υἱοῦ τίθενται καὶ οἱ κατὰ χάριν, πῶς οὗται πρὸ τοῦ κατὰ φύσιν; Καὶ εἰ τοῦ Υἱοῦ μετέχον τες υἱοποιούμεθα δι' αὐτοῦ, πῶς τὸ μετέχον πρῶτον ἔσται τοῦ μετεχομένου καὶ δι' οὗ γίνεται; Πῶς δὲ οὐ κρείττων ὁ πρῶτος τούτου τυχὼν τοῦ πολλαῖς ὕστε την γενεαίς; ᾿Αλλὰ πολλὴν ἔχει ταῦτα τὴν ἀτοπίαν. Οὐκοῦν ἔτρεπτό; τε καὶ ἀναλλοίωτος ὁ Υἱὸς, οὐ κατὰ χάριν, οὐδὲ ἐκ προσθήκης ἔχων τὴν πρὸς τὸν Πατέρα αρχαιότητα, ἀλλ' οὐσιωδῶς τε καὶ φυσικῶς. THESAURUS. culusissimum Filium mutationis capacem esse, aut B eam bonæ voluntatis suæ mercedem accepisse quod sit Filius, et sapientia, et Verbum et Deus. Ouris eulun mutationis alterationisque expers, similis per omnia est suo Genitori. ALIUD, quod non per alterationem a deteriori statu in præstantiorem similis sit Patri Filius, sed natu- raliter. Si in forma Dei exsistens seipsum exinanivit for- mam servi accipiens, tantum videri possit a naturali dignitate recessisse, quantumn discriminis est inter Deum et hominem. Neque enim erat prins home, posteaque factus est Deus ; sed Deus cum esset, fa- ctus est homio ; nihil ítaque majoris præstantie ex hac re Verbo accessit. Si vero exaltatus esse dici- tur, et iustar doui nomen super omne women ac- cepisse, in illul procul dubio evehitur cum carne quod erat absque carue. Ipse vero etiam alibi inquit : ‹ Pater, glorifica me gloria illa quam habui apud te antequam mundus esset ".› Quænam autem erat gloria Filii ante creationem mundi? Profecto esse in forma Patris. Nihil igitur est quod ex mutatione in melius Filio accessit : sed gloria et exaltatio quæ illi instar doni nunc collata est, vilitatis quæ car- nem comitabatur abolitio est, contemptum ob servi formam assumptam delens. Dicuntur autem hæc data a Patre, quia convenientius est magisque proprium ca quæ supra humanitatem sunt a Deo administrari, non excluso tainen secundum unitatem C deitatis ab hac administratione Filio, tametsi pe- culiariter exsistat Filius ad Patrem relatus. D ALIUD, in eamdem sententiam. Si, juxta vestram opinionem, quando seipsum humiliavit superexaltatus est, et propterea dona - tum ei est nomen super omne nomen, hoc est, Deus vocatus est, et propterea etiam unctus est dictusque Filius; necessarium plane est ut dicamus Verbum Dei aute humilationem hoc non fuisse: neque enim acceperit quis id quod habet etiam cum mou acce- perit. Et si ante humiliationis tempora reperitur Deus alibi ita dicens : « Ego dixi : Dii estis, et filii Excelsi omnes *, > multi certe ante ipsum ap- parent facti esse filii et dii. Quomodo igitur verum est, omnia per ipsum facta esse? Aut quomodo ipse sit ante omnia, cum nulli illo priores sint ? Aut quo modo erit primogenitus omnis creaturæ & ? Præterea si ad imitationem veri et naturalis Filii statuuntur etiam ii qui per gratiam sunt, quomoda erunt hi priores eo qui naturaliter est Filius? Item, si participatione Filii per ipsum adoptamur, quomodo id quod particeps fit prius erit eo quod participem facit ? Quomodo autem non sit præstantior is qui primus id consecutus est, quam multæ generationes subsecutæ ? Cæterum bæc absurditate plenissima sunt. Immutabilis itaque est Filius, non per gratiam, neque ex additione sive accessione aliqua si- masžitudinemi cum Patre nactus, sed essentialiter et naturaliter. ** Joan. xvii, 5. * Psal. LxxxI,. 6. * Coloss. 1, 15.

ἐσχηκένα, μισθόν τήν υἱότητα, καὶ τὸ εἶνα: σοψίαν, Α καὶ Λόγον, καὶ Θεόν. "Ατρεπτος γὰρ καὶ ἀναλλοίωτος εν, ὅμοιός ἐστι κατὰ πάντα τῷ γεγεννηκότι. ΑΛΛΟ, ὅτι οὐκ ἐξ ἀλλοιώσεως τῆς ἀπὸ τοῦ χεί- ρονος ἐπὶ τὸ ἄμεινον, ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ φυσικώς. Εἰ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν Σκύλου λαβών, τοσοῦτον ἂν δόξεις τῆς κατὰ φύσιν αξία; ὑποβεβηκέναι, ὅπερ ἂν ὀφθείη κεῖσθαι μεταξύ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Οὐ γὰρ ἦν μὲν πρότερον ἄνθρω πος, γέγονε δὲ ὕστερον ὁ Θεὸς, ἀλλὰ Θεὸς ὢν γέγο- νεν ἄνθρωπος· ἔχει τοίνυν οὐδὲν εἰς βελτίωσιν ἐκ τούτων ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος. Εἰ δὲ ὑψοῦσθαι λέγεται, καὶ ἐν τάξει χαρίσματος τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα δέχεσθαι, εἰς ἐκεῖνο δηλονότι μετὰ σαρκὸς ἐπανάγεται, εἰς ὅπερ ἦν καὶ δίχα σαρκός. Καὶ αὐτὸς δέ πού φησι· «Πάτερ, δόξασόν με τη δόξῃ ᾖ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρά σοί. » Ποία δὲ ἦν ἡ πρὸ τοῦ κόσμου δόξα τοῦ Υἱοῦ; Τὸ ἐν μορφῇ τοῦ Πατρὸς ὑπάρχειν. Οὐδὲν ἄρα ἐστὶ τὸ ἐξ ἀλλοιώσεως καὶ τροπῆς τῆς ἐπὶ τὸ ἄμεινον προστεθἐν τῷ Υἱῷ, ἀλλ' ἡ ἐν χαρίσματος τάξει νῦν αὐτῷ διδομένη δόξα καὶ ὕψωσις, λύσις ἐστὶ τῆς μετά σαρχὸς ἀδοξίας, τὴν ἀπὸ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς ἀτι- μίαν ἐξαφανίζουσα. Λέγεται δὲ δίδοσθαι ταῦτα παρὰ Πατρός. Θεῷ γὰρ πάντα τὰ ὑπὲρ ἀνθρωπότητα διοι κεῖν εἰκειότερον, οὐκ ἔξω τῆς τούτων οικονομίας υπάρχοντος τοῦ Υἱοῦ κατὰ τὴν τῆς θεότητος ἑνότητα, ει και ιδιαζόντως Υἱός ἐστιν ὡς πρὸς Πατέρα. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Εἰ καθ' ὑμᾶς, ὅτε ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, ὑπερ- υψώθη, διὰ τοῦτο καὶ ἐχαρίσθη αὐτῷ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ τῶν ὄνομα, τουτέστι, κέκλητα: Θεός, καὶ διὰ τοῦτο ἐχρίσθη καὶ Υἱὸς ὠνομάσθη, πρὸ τῆς ταπει- νώσεως ἀνάγκη λέγειν οὐκ εἶναι ταῦτα τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγων· οὐδὲ γὰρ ἂν δέξαιτό τις ὅπερ ἔχει καὶ μὴ λαβών. Καὶ εἰ πρὸ τῶν τῆς ταπεινώσεως χρόνων εὑρίσκεται λέγων πρός τινας Θεός· « Ἐγὼ εἶπε· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου, ο πολλοὶ πρὸ αὐτοῦ φαίνονται γεγονότες υἱοὶ καὶ θεοί. Πῶς οὖν ἀληθὲς ὅτι πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο; Πῶς δὲ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων πολλοὺς ἔχων πρὸ αὐτοῦ; Πῶς δὲ καὶ πρω τότοκος πάσης κτίσεως; Καὶ εἰ πρὸς μίμησιν τοῦ κατά φύσιν Υἱοῦ τίθενται καὶ οἱ κατὰ χάριν, πῶς οὗται πρὸ τοῦ κατὰ φύσιν; Καὶ εἰ τοῦ Υἱοῦ μετέχον τες υἱοποιούμεθα δι' αὐτοῦ, πῶς τὸ μετέχον πρῶτον ἔσται τοῦ μετεχομένου καὶ δι' οὗ γίνεται; Πῶς δὲ οὐ κρείττων ὁ πρῶτος τούτου τυχὼν τοῦ πολλαῖς ὕστε την γενεαίς; ᾿Αλλὰ πολλὴν ἔχει ταῦτα τὴν ἀτοπίαν. Οὐκοῦν ἔτρεπτό; τε καὶ ἀναλλοίωτος ὁ Υἱὸς, οὐ κατὰ χάριν, οὐδὲ ἐκ προσθήκης ἔχων τὴν πρὸς τὸν Πατέρα αρχαιότητα, ἀλλ' οὐσιωδῶς τε καὶ φυσικῶς. THESAURUS. culusissimum Filium mutationis capacem esse, aut B eam bonæ voluntatis suæ mercedem accepisse quod sit Filius, et sapientia, et Verbum et Deus. Ouris eulun mutationis alterationisque expers, similis per omnia est suo Genitori. ALIUD, quod non per alterationem a deteriori statu in præstantiorem similis sit Patri Filius, sed natu- raliter. Si in forma Dei exsistens seipsum exinanivit for- mam servi accipiens, tantum videri possit a naturali dignitate recessisse, quantumn discriminis est inter Deum et hominem. Neque enim erat prins home, posteaque factus est Deus ; sed Deus cum esset, fa- ctus est homio ; nihil ítaque majoris præstantie ex hac re Verbo accessit. Si vero exaltatus esse dici- tur, et iustar doui nomen super omne women ac- cepisse, in illul procul dubio evehitur cum carne quod erat absque carue. Ipse vero etiam alibi inquit : ‹ Pater, glorifica me gloria illa quam habui apud te antequam mundus esset ".› Quænam autem erat gloria Filii ante creationem mundi? Profecto esse in forma Patris. Nihil igitur est quod ex mutatione in melius Filio accessit : sed gloria et exaltatio quæ illi instar doni nunc collata est, vilitatis quæ car- nem comitabatur abolitio est, contemptum ob servi formam assumptam delens. Dicuntur autem hæc data a Patre, quia convenientius est magisque proprium ca quæ supra humanitatem sunt a Deo administrari, non excluso tainen secundum unitatem C deitatis ab hac administratione Filio, tametsi pe- culiariter exsistat Filius ad Patrem relatus. D ALIUD, in eamdem sententiam. Si, juxta vestram opinionem, quando seipsum humiliavit superexaltatus est, et propterea dona - tum ei est nomen super omne nomen, hoc est, Deus vocatus est, et propterea etiam unctus est dictusque Filius; necessarium plane est ut dicamus Verbum Dei aute humilationem hoc non fuisse: neque enim acceperit quis id quod habet etiam cum mou acce- perit. Et si ante humiliationis tempora reperitur Deus alibi ita dicens : « Ego dixi : Dii estis, et filii Excelsi omnes *, > multi certe ante ipsum ap- parent facti esse filii et dii. Quomodo igitur verum est, omnia per ipsum facta esse? Aut quomodo ipse sit ante omnia, cum nulli illo priores sint ? Aut quo modo erit primogenitus omnis creaturæ & ? Præterea si ad imitationem veri et naturalis Filii statuuntur etiam ii qui per gratiam sunt, quomoda erunt hi priores eo qui naturaliter est Filius? Item, si participatione Filii per ipsum adoptamur, quomodo id quod particeps fit prius erit eo quod participem facit ? Quomodo autem non sit præstantior is qui primus id consecutus est, quam multæ generationes subsecutæ ? Cæterum bæc absurditate plenissima sunt. Immutabilis itaque est Filius, non per gratiam, neque ex additione sive accessione aliqua si- masžitudinemi cum Patre nactus, sed essentialiter et naturaliter. ** Joan. xvii, 5. * Psal. LxxxI,. 6. * Coloss. 1, 15.

β ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Εἰ καθάπερ τινὰ μισθὸν ἀρετῆς ἢ ταπεινώσε ὑπακοῆς ἔχει τὸ εἶναι Υἱὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, είνα τρόπον πρὸ τῶν τῆς ταπεινώσεως χρόνω εγίνωσκών τινες τὸν Πατέρα; λέγοντος του · Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν Πατέρα, εἰ μὴ ὁ Τίος, ο ἂν Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Μὴ ὄντος γὰρ κατ' ἐκείνου ἀποκαλύπτοντος Υἱοῦ, πῶς ἐπιγνωσθείη παρά τι Πατήρ, εἰ δὲ ἀεὶ Πατὴρ γνωρίζεται, ἦν ἄρα καὶ ὁ ἀποκαλύπτων Υἱός. Οὐκοῦν οὐκ ἐκ μεταβολῆς τ οὐδὲ ἐν προσθήκης μέρει φαίνεται λαβὼν τοῦθ᾽ ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ τοῦτο φυσικῶς, ὅμοιος ὢν κατὰ τὸ ἀπροσδιές τε καὶ τέλειον καὶ ἄτρεπτο Πατρί. ΑΛΛΟ, σημαίνον ὅτι ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πα ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἔξωθεν, καθάπερ οι στομάχοι φασίν. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔξωθεν, ὄχι ἄρα. Πρότασις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Καὶ τί τὸ πλέον, φασὶν, ἐν Θεῷ; Πῶς δὲ οὐκ ἔ καθ᾿ ἡμᾶς, εἰ καὶ αὐτὸς ἐκ τῆς οὐσίας τῆς ἑαι τίκτει τὸν Υἱόν, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς; Επειδὴ δὲ τῆς ἀνθρωπείας φύσεως τοσοῦτόν ἐστιν, ὅσον γενητῶν ὑπερέχει, οὐ τὰ ἡμῶν μιμήσεται· ὥσπερ τις τῶν καθ' ἡμᾶς ἐκ τῆς οὐσίας τῆς ἐα: προβαλεῖ τὸν Υἱόν, ἀλλ' ἔξωθεν ὑποστήσει. Εἰ δὲ το καὶ ἀνόμοιος ἄρα. Πρὸς ταῦτα λύσις. Ἐροίμην ἂν δικαίως τους χριστομάχους, εἰ παν πασὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν παραιτείται θ καὶ κατ' οὐδένα τρόπον τὰ ἀνθρώπῳ προσήκο φορέσει. Εἰ μὲν γὰρ ἐροῦσι μὴ πάντη τῶν ἡμετέ ἀποφοιτᾷν τὴν θείαν οὐσίαν, ἕωλος αὐτοῖς ἡ πρό σις εὑρεθήσεται, λύσιν ἔχουσα τὴν αὐτῶν ὁμολογί Εἰ δὲ ἐπιμένουσιν ἀμαθῶς οἷς προτείνουσιν ἐνισ μενοι, λεγέτωσαν ἡμῖν, εἰ μὴ ὁ ἄνθρωπος οὐσία εσ Καὶ πάλιν ἐπειδήπερ λογικὸς ὁ ἄνθρωπος, έστω θ κατ' ἐκείνους ἄλογος, ἵνα παραιτῆται τὰ ἀνθρώπι Εἰ δὲ ἐν τούτοις ὄντων ἡμῶν, ἐν αὐτοῖς ἐστι καὶ θε οὐ παραιτήσεται γεννᾶν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, ἐπειδ περ οὕτω τίκτομεν ἡμεῖς. Έδει γὰρ μᾶλλον ἐννο ὅτι κατά μίμησιν τῆς θείας φύσεως οἱ κατ' εἶχε γεγονότες αὐτῆς, καὶ τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων κεκι μεθα. Ἐπειδὴ δὲ τέτοχεν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, καὶ ο έξωθεν ὑπεστήσατο, ἀνάγκη δοῦναι τὸ ὅμοιον αὐτ ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν χριστομάχων. Ἡμεῖς, φασὶν, ὥσπερ ὕλῃ τινὶ ταῖς ἐκ τῆς σωμ τικῆς φύσεως χορηγίαις ἀποπεχρημένοι, τίκτομεν ἑαυτῶν τὰ γεννήματα· κάν τι τῶν ἔξωθεν κατασκευ ζειν ἐθελήσωμεν, ὕλην λαβόντες τοῦτο ποιοῦμε Θεὸς δὲ παντελῶς ἀσώματος ὤν, ὕλης μέν τινος ἑαυτοῦ χορηγίαν οὐκ ἔχει, ἵνα τέκῃ τὸν Υἱόν, δ μιουργεῖ δὲ ἐξ οὐκ ὄντων. Οὐκοῦν πάντα τὰ και ἡμᾶς παραιτούμενος, οὔτε ἐξ ἑαυτοῦ προβάλλει τ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ALIUD, in idipsum. A Si velati mercedem quamdam virtutis, vel hiu- miliationis, aut obedientiae consecutum esset Ver- bum Dei quod sit Filius, quonam modo etiam ante bumiliationis tempora nonnulli cognoverunt Patrem? cum Filius dicat *7*: « Nemo cognoscit Patrení nísi Filius, et cui Filius revelaverit. »Non exsistente enim Filio qui revelat, quo pacto Pater ab aliquo cogno- scatur? Si vero Pater semper cognoscitur, semper itaque etiam exstitit Filius, ipsum revelans. Non igitur ex mutatione aliqua vel adjectione consecu- tns est id quod est, sed semper hoc quod est exsti- tit naturaliter, Patri suo, nullius rei indigenti», perfectione atque immutabilitate similis exsistens. ALIUD, declarans Filium esse et essentia Patris, et non extrinsecus productum, quemadmodum ho- stes Christi volunt. Et quoniam extrinsecus produ- clus non est, similis illi est. Argumentum hæreti- corum. Quid, inquiunt, est præstantius in Deo? Aut quo pacto non erit nostri similis, si etiam ipse ex sua substantia gignit Filium, perinde atque nos? Cum vero tantum humanam naturam excedat, quantuin creaturas, nequaquam nos imitabitur, neque sicut aliquis nostrum ex essentia sua producet Filium, sed extrinsecus constituet. Quod si ita est, dissi:i- lis certe erit. Solutio objectionis. Dixerim equidem merito istis hostibns Christi : si in universuin Deus omnem similitudinem nobiscum C respuit, nulla etiam ratione quæ homini conveniurt gestabit. Si enim dicent divinam essentiam non om- nino a nostra discedere, inanis illorum propositio esse deprehendetur, quæque confessioni ipsi refu- tationem conjunctam habeat. Si autem in iis quæ nobis objiciunt imperite pertinaciterque hærent, dicant nobis, anne homo substantia sit, cur non ne- gant Deum substantiam esse? Et rursus cum homo rationalis sit, faciant illi Deum irrationalem, ut humana respuat. Si vero cum nos hæc simus, Deus etiam hoc est : non erit alienus a gignendo ex se Filium, siquidem ita nos gignimus. Al vero potius intelligendum erat quod qui ad imitationem divinæ naturæ juxta imaginem illius facti sumus,hoc etiam praeter alia consecuti sumus. Cum autem ge. D nuerit ex se Filium, et non extrinsecus eum constituerit, necessarium plane ut illum similem constituamus. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. At nos, inquiunt, veluti materia quadam quæ a corporea natura suppeditatur utentes, prolem ex nobis gignimus; quemadmodum quando aliquid extra nos construere volumus, accepta materia id facimus. Dens vero cum sit plane incorporeus, nul- tam ex se materiæ afluentiam habet ut gignat Fi- lium: sed ex nihilo creat. Omnibus itaque iis quæ nostræ consuetudinis sunt rejectis, non ex se pro- 67° Matth. x1, 27.

β ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Εἰ καθάπερ τινὰ μισθὸν ἀρετῆς ἢ ταπεινώσε ὑπακοῆς ἔχει τὸ εἶναι Υἱὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, είνα τρόπον πρὸ τῶν τῆς ταπεινώσεως χρόνω εγίνωσκών τινες τὸν Πατέρα; λέγοντος του · Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν Πατέρα, εἰ μὴ ὁ Τίος, ο ἂν Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Μὴ ὄντος γὰρ κατ' ἐκείνου ἀποκαλύπτοντος Υἱοῦ, πῶς ἐπιγνωσθείη παρά τι Πατήρ, εἰ δὲ ἀεὶ Πατὴρ γνωρίζεται, ἦν ἄρα καὶ ὁ ἀποκαλύπτων Υἱός. Οὐκοῦν οὐκ ἐκ μεταβολῆς τ οὐδὲ ἐν προσθήκης μέρει φαίνεται λαβὼν τοῦθ᾽ ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ τοῦτο φυσικῶς, ὅμοιος ὢν κατὰ τὸ ἀπροσδιές τε καὶ τέλειον καὶ ἄτρεπτο Πατρί. ΑΛΛΟ, σημαίνον ὅτι ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πα ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἔξωθεν, καθάπερ οι στομάχοι φασίν. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἔξωθεν, ὄχι ἄρα. Πρότασις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Καὶ τί τὸ πλέον, φασὶν, ἐν Θεῷ; Πῶς δὲ οὐκ ἔ καθ᾿ ἡμᾶς, εἰ καὶ αὐτὸς ἐκ τῆς οὐσίας τῆς ἑαι τίκτει τὸν Υἱόν, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς; Επειδὴ δὲ τῆς ἀνθρωπείας φύσεως τοσοῦτόν ἐστιν, ὅσον γενητῶν ὑπερέχει, οὐ τὰ ἡμῶν μιμήσεται· ὥσπερ τις τῶν καθ' ἡμᾶς ἐκ τῆς οὐσίας τῆς ἐα: προβαλεῖ τὸν Υἱόν, ἀλλ' ἔξωθεν ὑποστήσει. Εἰ δὲ το καὶ ἀνόμοιος ἄρα. Πρὸς ταῦτα λύσις. Ἐροίμην ἂν δικαίως τους χριστομάχους, εἰ παν πασὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν παραιτείται θ καὶ κατ' οὐδένα τρόπον τὰ ἀνθρώπῳ προσήκο φορέσει. Εἰ μὲν γὰρ ἐροῦσι μὴ πάντη τῶν ἡμετέ ἀποφοιτᾷν τὴν θείαν οὐσίαν, ἕωλος αὐτοῖς ἡ πρό σις εὑρεθήσεται, λύσιν ἔχουσα τὴν αὐτῶν ὁμολογί Εἰ δὲ ἐπιμένουσιν ἀμαθῶς οἷς προτείνουσιν ἐνισ μενοι, λεγέτωσαν ἡμῖν, εἰ μὴ ὁ ἄνθρωπος οὐσία εσ Καὶ πάλιν ἐπειδήπερ λογικὸς ὁ ἄνθρωπος, έστω θ κατ' ἐκείνους ἄλογος, ἵνα παραιτῆται τὰ ἀνθρώπι Εἰ δὲ ἐν τούτοις ὄντων ἡμῶν, ἐν αὐτοῖς ἐστι καὶ θε οὐ παραιτήσεται γεννᾶν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, ἐπειδ περ οὕτω τίκτομεν ἡμεῖς. Έδει γὰρ μᾶλλον ἐννο ὅτι κατά μίμησιν τῆς θείας φύσεως οἱ κατ' εἶχε γεγονότες αὐτῆς, καὶ τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων κεκι μεθα. Ἐπειδὴ δὲ τέτοχεν ἐξ ἑαυτοῦ τὸν Υἱόν, καὶ ο έξωθεν ὑπεστήσατο, ἀνάγκη δοῦναι τὸ ὅμοιον αὐτ ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν χριστομάχων. Ἡμεῖς, φασὶν, ὥσπερ ὕλῃ τινὶ ταῖς ἐκ τῆς σωμ τικῆς φύσεως χορηγίαις ἀποπεχρημένοι, τίκτομεν ἑαυτῶν τὰ γεννήματα· κάν τι τῶν ἔξωθεν κατασκευ ζειν ἐθελήσωμεν, ὕλην λαβόντες τοῦτο ποιοῦμε Θεὸς δὲ παντελῶς ἀσώματος ὤν, ὕλης μέν τινος ἑαυτοῦ χορηγίαν οὐκ ἔχει, ἵνα τέκῃ τὸν Υἱόν, δ μιουργεῖ δὲ ἐξ οὐκ ὄντων. Οὐκοῦν πάντα τὰ και ἡμᾶς παραιτούμενος, οὔτε ἐξ ἑαυτοῦ προβάλλει τ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ALIUD, in idipsum. A Si velati mercedem quamdam virtutis, vel hiu- miliationis, aut obedientiae consecutum esset Ver- bum Dei quod sit Filius, quonam modo etiam ante bumiliationis tempora nonnulli cognoverunt Patrem? cum Filius dicat *7*: « Nemo cognoscit Patrení nísi Filius, et cui Filius revelaverit. »Non exsistente enim Filio qui revelat, quo pacto Pater ab aliquo cogno- scatur? Si vero Pater semper cognoscitur, semper itaque etiam exstitit Filius, ipsum revelans. Non igitur ex mutatione aliqua vel adjectione consecu- tns est id quod est, sed semper hoc quod est exsti- tit naturaliter, Patri suo, nullius rei indigenti», perfectione atque immutabilitate similis exsistens. ALIUD, declarans Filium esse et essentia Patris, et non extrinsecus productum, quemadmodum ho- stes Christi volunt. Et quoniam extrinsecus produ- clus non est, similis illi est. Argumentum hæreti- corum. Quid, inquiunt, est præstantius in Deo? Aut quo pacto non erit nostri similis, si etiam ipse ex sua substantia gignit Filium, perinde atque nos? Cum vero tantum humanam naturam excedat, quantuin creaturas, nequaquam nos imitabitur, neque sicut aliquis nostrum ex essentia sua producet Filium, sed extrinsecus constituet. Quod si ita est, dissi:i- lis certe erit. Solutio objectionis. Dixerim equidem merito istis hostibns Christi : si in universuin Deus omnem similitudinem nobiscum C respuit, nulla etiam ratione quæ homini conveniurt gestabit. Si enim dicent divinam essentiam non om- nino a nostra discedere, inanis illorum propositio esse deprehendetur, quæque confessioni ipsi refu- tationem conjunctam habeat. Si autem in iis quæ nobis objiciunt imperite pertinaciterque hærent, dicant nobis, anne homo substantia sit, cur non ne- gant Deum substantiam esse? Et rursus cum homo rationalis sit, faciant illi Deum irrationalem, ut humana respuat. Si vero cum nos hæc simus, Deus etiam hoc est : non erit alienus a gignendo ex se Filium, siquidem ita nos gignimus. Al vero potius intelligendum erat quod qui ad imitationem divinæ naturæ juxta imaginem illius facti sumus,hoc etiam praeter alia consecuti sumus. Cum autem ge. D nuerit ex se Filium, et non extrinsecus eum constituerit, necessarium plane ut illum similem constituamus. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. At nos, inquiunt, veluti materia quadam quæ a corporea natura suppeditatur utentes, prolem ex nobis gignimus; quemadmodum quando aliquid extra nos construere volumus, accepta materia id facimus. Dens vero cum sit plane incorporeus, nul- tam ex se materiæ afluentiam habet ut gignat Fi- lium: sed ex nihilo creat. Omnibus itaque iis quæ nostræ consuetudinis sunt rejectis, non ex se pro- 67° Matth. x1, 27.

Υιόν, οὔτε ἐξ ὕλης προϋποκειμένης ἐργάζεται τι τῶν έναν ἀλλ' ἔξωθεν τὰ πάντα πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ σὺν Υψώ. Εἰ δὲ τοῦτο, καὶ ἀνόμοιος ἄρα. Πρὸς τοῦτο λύσις, Καὶ πῶς ἡμῖν, ὦ γενναίος, μονογενής ὁ Υἱὸς εὐρε θήσεται, εἰ καὶ αὐτὸς ἔξωθεν ὥσπερ τὰ πάντα ἐστί ; Πως δὲ δίως Υιός ὁ μὴ ἐκ τῆς οὐσίας ὑπάρχων τοῦ γεγεννηκότος ; Εἰ μὲν οὖν ἐνδέχεται καὶ τὰ ἐξ οὐκ έντων ήτος ἔξωθεν γεγονότα καλεῖσθαι καὶ εἶναι κατὰ φύσιν υἱοὺς, οὐδὲν, ὡς ἔοικε, χωλύσει πάντα τὰ πε- ποιημένα καλεῖσθαι γεννήματα. Καὶ οὐκέτι μονογε τῆς ὁ Υἱός, πολλοὺς ἔχων τοὺς ἀδελφοὺς κατά φύσιν. Εἰ δὲ οὐκ ἐνδέχεται, μόνος δέ έστι μονογενῆς, ἐξηλ λεγμένην ἄρα πάντη τὴν ὕπαρξιν ἔχει, οὐχ ὥσπερ β ἐκεῖνα πρὸς τὸ εἶναι κεκλημένος, ἀλλ' ὡς Υἱὸς ἐκ Πατρὸς προελθὼν φυσικῶς, καὶ διὰ τοῦτο ὅμοιος. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα ἐξ οὐκ ὄντων ἐπὶ, καὶ μετὰ πάντων ὁ Γιός, διὰ ποίαν αἰτίαν ὁ μὲν φύσει Κύριος, τὰ δὲ φύ- πει δοῦλα; Η γὰρ τὰ πάντα κυριότητι τῇ κατὰ φύσιν τιμάσθαι δίκαιον τὴν αὐτὴν ἔχοντα γένεσιν τῷ Υἱῷ, ἢ καὶ αὐτὸν μετὰ πάντων ὡς δοῦλον εἶναί τε καὶ λέ- γεσθαι. Νῦν δὲ οὐχ ὁρῶμεν τοῦτο κηρύττουσαν την θείαν Γραφήν. Ἀλλὰ Κύριον μὲν κατὰ φύσιν οἶδε τὸν Πιόν, δοῦλα δὲ τὰ ποιήματα, λέγουσα, ὅτι « Τὰ σύμ παντα δοῦλα τά. » Καὶ πάλιν, μετὰ Πατρὸς ὑμνούμε και καὶ σπουδαζόμενον αὐτῷ τὸν Υἱὸν εἰσφέρει, τὴν κτίσιν δὲ δοξολογοῦσαν. Οὐκ ἄρα τοῖς πᾶσιν ἴσος ἐστὶν, οὐδὲ ἔξωθεν, ὥσπερ ἐκεῖνα, ἀλλ' ὁ μὲν γϊός κατὰ φύσιν, τὰ δὲ δοῦλα καὶ ποιήματα. Οὕτω δὲ ἔχοντα τὸν Υἱόν, τί τὸ κωλύον ὅμοιον εἶναι τῷ Πατ τρί ; ΑΛΛΟ. Για Ει Αγνοούσιν, ὡς ἔοικεν, οἱ λογισμοῖς ἀσυνέτοις ἐπο εμειθόμενοι, καὶ ψόφι διακένων ρημάτων ἢ ταῖς ἀκρι- βείαις τῶν θεωρημάτων ἐπικομπάζοντες, ὅτι τὸ ὄντως δν καὶ κατ' οὐσίαν τίχτειν δυνάμενον, τὸ θεῖόν ἐστιν. Αὐτὸ γὰρ δὴ περὶ ἑαυτοῦ φησιν· Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν, ὡς τῶν ἄλλων ἀπάντων, οὐκ ὄντων μὲν πρὶν γενέ- σθαι, βουλήσει δὲ θείᾳ πρὸς τὸ εἶναι παρενεχθέντων. Οὐκοῦν τὸ ὄντως ἐν ᾧ καὶ τὸ εἶναι κυριώτατον όνομα, αὐτὸ δὴ καὶ μόνον κατ' ουσίαν γεννήσει. Τὰ γὰρ ἄλλα ποιήματα, άνθρωποι τυχόν, βουλήσει μᾶλλον Θεοῦ πρὸς τὸ δύνασθαι τίκτειν ἐκλήθησαν, ή κατ' ἰδίαν οὐσίαν τοῦτο ποιοῦσι. θεῖος γάρ τις αναγκάζει νόμος τίκτειν καὶ τὸ μὴ τίκτειν πεφυκός. Επειδὴ γὰρ οὕτως ἠθέλησεν ὁ Δημιουργός, οὕτω καὶ γέγονεν. Εἰ γὰρ κατ' ουσίαν ἰδίως τε καὶ κυρίως ἔχει τὸ τίκτειν τὰ ποιήματα, διατί μὴ πάντα δύναται τίκτειν; Επειδή δε τίκτει τινά, δηλονότι τὰ κεκελευσμένα, πρόδηλον δήπουθεν ὡς οὐ κατά φύσιν τοσοῦτον τοῖς ποιήμασιν ! THESAURUS A ducit Filium; neque quillquam eorum quae sunt, C ex præsubjecta materia operatur; sed extrinsecus omnia adl esse vocal, unaque et Filium. Quod si ita est, dissimilis igitur est. Solutio objectionis. At quonam pacto, boni viri, unigenitus erit Fi- lius, si etiain ipse extrinsecus, ut reliqua omnia, fa- ctus est? Aut quo pacto in universum Filius est, si ex ipsa genitoris substantia non exsistit? Si enim ea quæ ex nihilo, sive extrinsecus creala suul, f. lii etiam vocari et esse possunt, nihil certe, ut appu- ret, obstiterit quominus omnia creata filii vocentur. Nec jam amplius dici poterit unigenitus Filius, mul- tos secundum naturam habens fratres. At si id fieri non potest, sed solus est unigenitus, peculiarem igitur omnino exsistentiam habet; non quemad- modum alia ad esse vocatus, sed ut Filius na- turaliter ex Patre procedens, atque idcirco simi- lis. ALIUD. Si omnia ex nihilo producta sunt, unaque cum omnibus etiam Filius, quam ob causam hic quidem est natura Dominus, illa vero natura serva? Aut enim dominationis titulum naturalem reliquis etiam deferri par est, utpote quæ eumdem cnm Filio or- tum habeant; aut ipsum una cum reliquis servum esse et dici. At vero nusplain id sacram Scripturam de eo prædicare comperiemus. Sed Dominam quidemi secundum naturam agnoscit Filium, creaturas au- tem servas, dicens : « Ournia serviunt tibi os., rursus Filium una cum Patre celebratum el con- glorilicatum inducit, creaturas vero laudes ac gloriam Filii celebrantes. Non igitur omnibus similis est, neque extrinsecus ut ille factus: sed ipse qui- dem Filius secundum naturam, hæ vero serve. Cum autem ita sese habeat Filius, quid prohibeat illum Patri similem esse? ALIUD. Ignoramt, ut apparet, isti iueptis ratiocinationi- bus innitentes, et inani verborum strepitu potius quam veris speculationibus sese jactitantes, id quod vere exsistit et ex propria sua essentia gignit, Deum esse. Hoc enim de seipso inquit : Ego sum ex- D sistens, cum reliqua omnia non exsistant, prius. ce Psal. cxviis, 91. quam fiant: voluntate vero divina educta siut in ortunt. Quod igitur vere est (cui et maxime pro- prium est nomen esse), boc et quidem solum secun- dum essentiam gignit. Reliquæ omnes creatura, ut, verbi gratia, homines, potius voluntate Dei gignen- di facultate donatæ sunt, aut secunduin propriam essentiam hoc faciunt: divina enim quædam tex cogit gignere etiam id quod gignere non solet. Quandoquidem enim Dens ita vohnt, ita et factun est. Nam si ex sua substantia proprie ac pecaliari- ter creaturæ gignendi facultatem haberent, cur non omnes possunt gignere? Cum vero nonnullæ gi-

Υιόν, οὔτε ἐξ ὕλης προϋποκειμένης ἐργάζεται τι τῶν έναν ἀλλ' ἔξωθεν τὰ πάντα πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ σὺν Υψώ. Εἰ δὲ τοῦτο, καὶ ἀνόμοιος ἄρα. Πρὸς τοῦτο λύσις, Καὶ πῶς ἡμῖν, ὦ γενναίος, μονογενής ὁ Υἱὸς εὐρε θήσεται, εἰ καὶ αὐτὸς ἔξωθεν ὥσπερ τὰ πάντα ἐστί ; Πως δὲ δίως Υιός ὁ μὴ ἐκ τῆς οὐσίας ὑπάρχων τοῦ γεγεννηκότος ; Εἰ μὲν οὖν ἐνδέχεται καὶ τὰ ἐξ οὐκ έντων ήτος ἔξωθεν γεγονότα καλεῖσθαι καὶ εἶναι κατὰ φύσιν υἱοὺς, οὐδὲν, ὡς ἔοικε, χωλύσει πάντα τὰ πε- ποιημένα καλεῖσθαι γεννήματα. Καὶ οὐκέτι μονογε τῆς ὁ Υἱός, πολλοὺς ἔχων τοὺς ἀδελφοὺς κατά φύσιν. Εἰ δὲ οὐκ ἐνδέχεται, μόνος δέ έστι μονογενῆς, ἐξηλ λεγμένην ἄρα πάντη τὴν ὕπαρξιν ἔχει, οὐχ ὥσπερ β ἐκεῖνα πρὸς τὸ εἶναι κεκλημένος, ἀλλ' ὡς Υἱὸς ἐκ Πατρὸς προελθὼν φυσικῶς, καὶ διὰ τοῦτο ὅμοιος. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα ἐξ οὐκ ὄντων ἐπὶ, καὶ μετὰ πάντων ὁ Γιός, διὰ ποίαν αἰτίαν ὁ μὲν φύσει Κύριος, τὰ δὲ φύ- πει δοῦλα; Η γὰρ τὰ πάντα κυριότητι τῇ κατὰ φύσιν τιμάσθαι δίκαιον τὴν αὐτὴν ἔχοντα γένεσιν τῷ Υἱῷ, ἢ καὶ αὐτὸν μετὰ πάντων ὡς δοῦλον εἶναί τε καὶ λέ- γεσθαι. Νῦν δὲ οὐχ ὁρῶμεν τοῦτο κηρύττουσαν την θείαν Γραφήν. Ἀλλὰ Κύριον μὲν κατὰ φύσιν οἶδε τὸν Πιόν, δοῦλα δὲ τὰ ποιήματα, λέγουσα, ὅτι « Τὰ σύμ παντα δοῦλα τά. » Καὶ πάλιν, μετὰ Πατρὸς ὑμνούμε και καὶ σπουδαζόμενον αὐτῷ τὸν Υἱὸν εἰσφέρει, τὴν κτίσιν δὲ δοξολογοῦσαν. Οὐκ ἄρα τοῖς πᾶσιν ἴσος ἐστὶν, οὐδὲ ἔξωθεν, ὥσπερ ἐκεῖνα, ἀλλ' ὁ μὲν γϊός κατὰ φύσιν, τὰ δὲ δοῦλα καὶ ποιήματα. Οὕτω δὲ ἔχοντα τὸν Υἱόν, τί τὸ κωλύον ὅμοιον εἶναι τῷ Πατ τρί ; ΑΛΛΟ. Για Ει Αγνοούσιν, ὡς ἔοικεν, οἱ λογισμοῖς ἀσυνέτοις ἐπο εμειθόμενοι, καὶ ψόφι διακένων ρημάτων ἢ ταῖς ἀκρι- βείαις τῶν θεωρημάτων ἐπικομπάζοντες, ὅτι τὸ ὄντως δν καὶ κατ' οὐσίαν τίχτειν δυνάμενον, τὸ θεῖόν ἐστιν. Αὐτὸ γὰρ δὴ περὶ ἑαυτοῦ φησιν· Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν, ὡς τῶν ἄλλων ἀπάντων, οὐκ ὄντων μὲν πρὶν γενέ- σθαι, βουλήσει δὲ θείᾳ πρὸς τὸ εἶναι παρενεχθέντων. Οὐκοῦν τὸ ὄντως ἐν ᾧ καὶ τὸ εἶναι κυριώτατον όνομα, αὐτὸ δὴ καὶ μόνον κατ' ουσίαν γεννήσει. Τὰ γὰρ ἄλλα ποιήματα, άνθρωποι τυχόν, βουλήσει μᾶλλον Θεοῦ πρὸς τὸ δύνασθαι τίκτειν ἐκλήθησαν, ή κατ' ἰδίαν οὐσίαν τοῦτο ποιοῦσι. θεῖος γάρ τις αναγκάζει νόμος τίκτειν καὶ τὸ μὴ τίκτειν πεφυκός. Επειδὴ γὰρ οὕτως ἠθέλησεν ὁ Δημιουργός, οὕτω καὶ γέγονεν. Εἰ γὰρ κατ' ουσίαν ἰδίως τε καὶ κυρίως ἔχει τὸ τίκτειν τὰ ποιήματα, διατί μὴ πάντα δύναται τίκτειν; Επειδή δε τίκτει τινά, δηλονότι τὰ κεκελευσμένα, πρόδηλον δήπουθεν ὡς οὐ κατά φύσιν τοσοῦτον τοῖς ποιήμασιν ! THESAURUS A ducit Filium; neque quillquam eorum quae sunt, C ex præsubjecta materia operatur; sed extrinsecus omnia adl esse vocal, unaque et Filium. Quod si ita est, dissimilis igitur est. Solutio objectionis. At quonam pacto, boni viri, unigenitus erit Fi- lius, si etiain ipse extrinsecus, ut reliqua omnia, fa- ctus est? Aut quo pacto in universum Filius est, si ex ipsa genitoris substantia non exsistit? Si enim ea quæ ex nihilo, sive extrinsecus creala suul, f. lii etiam vocari et esse possunt, nihil certe, ut appu- ret, obstiterit quominus omnia creata filii vocentur. Nec jam amplius dici poterit unigenitus Filius, mul- tos secundum naturam habens fratres. At si id fieri non potest, sed solus est unigenitus, peculiarem igitur omnino exsistentiam habet; non quemad- modum alia ad esse vocatus, sed ut Filius na- turaliter ex Patre procedens, atque idcirco simi- lis. ALIUD. Si omnia ex nihilo producta sunt, unaque cum omnibus etiam Filius, quam ob causam hic quidem est natura Dominus, illa vero natura serva? Aut enim dominationis titulum naturalem reliquis etiam deferri par est, utpote quæ eumdem cnm Filio or- tum habeant; aut ipsum una cum reliquis servum esse et dici. At vero nusplain id sacram Scripturam de eo prædicare comperiemus. Sed Dominam quidemi secundum naturam agnoscit Filium, creaturas au- tem servas, dicens : « Ournia serviunt tibi os., rursus Filium una cum Patre celebratum el con- glorilicatum inducit, creaturas vero laudes ac gloriam Filii celebrantes. Non igitur omnibus similis est, neque extrinsecus ut ille factus: sed ipse qui- dem Filius secundum naturam, hæ vero serve. Cum autem ita sese habeat Filius, quid prohibeat illum Patri similem esse? ALIUD. Ignoramt, ut apparet, isti iueptis ratiocinationi- bus innitentes, et inani verborum strepitu potius quam veris speculationibus sese jactitantes, id quod vere exsistit et ex propria sua essentia gignit, Deum esse. Hoc enim de seipso inquit : Ego sum ex- D sistens, cum reliqua omnia non exsistant, prius. ce Psal. cxviis, 91. quam fiant: voluntate vero divina educta siut in ortunt. Quod igitur vere est (cui et maxime pro- prium est nomen esse), boc et quidem solum secun- dum essentiam gignit. Reliquæ omnes creatura, ut, verbi gratia, homines, potius voluntate Dei gignen- di facultate donatæ sunt, aut secunduin propriam essentiam hoc faciunt: divina enim quædam tex cogit gignere etiam id quod gignere non solet. Quandoquidem enim Dens ita vohnt, ita et factun est. Nam si ex sua substantia proprie ac pecaliari- ter creaturæ gignendi facultatem haberent, cur non omnes possunt gignere? Cum vero nonnullæ gi-

Υιόν, οὔτε ἐξ ὕλης προϋποκειμένης ἐργάζεται τι τῶν έναν ἀλλ' ἔξωθεν τὰ πάντα πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ σὺν Υψώ. Εἰ δὲ τοῦτο, καὶ ἀνόμοιος ἄρα. Πρὸς τοῦτο λύσις, Καὶ πῶς ἡμῖν, ὦ γενναίος, μονογενής ὁ Υἱὸς εὐρε θήσεται, εἰ καὶ αὐτὸς ἔξωθεν ὥσπερ τὰ πάντα ἐστί ; Πως δὲ δίως Υιός ὁ μὴ ἐκ τῆς οὐσίας ὑπάρχων τοῦ γεγεννηκότος ; Εἰ μὲν οὖν ἐνδέχεται καὶ τὰ ἐξ οὐκ έντων ήτος ἔξωθεν γεγονότα καλεῖσθαι καὶ εἶναι κατὰ φύσιν υἱοὺς, οὐδὲν, ὡς ἔοικε, χωλύσει πάντα τὰ πε- ποιημένα καλεῖσθαι γεννήματα. Καὶ οὐκέτι μονογε τῆς ὁ Υἱός, πολλοὺς ἔχων τοὺς ἀδελφοὺς κατά φύσιν. Εἰ δὲ οὐκ ἐνδέχεται, μόνος δέ έστι μονογενῆς, ἐξηλ λεγμένην ἄρα πάντη τὴν ὕπαρξιν ἔχει, οὐχ ὥσπερ β ἐκεῖνα πρὸς τὸ εἶναι κεκλημένος, ἀλλ' ὡς Υἱὸς ἐκ Πατρὸς προελθὼν φυσικῶς, καὶ διὰ τοῦτο ὅμοιος. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα ἐξ οὐκ ὄντων ἐπὶ, καὶ μετὰ πάντων ὁ Γιός, διὰ ποίαν αἰτίαν ὁ μὲν φύσει Κύριος, τὰ δὲ φύ- πει δοῦλα; Η γὰρ τὰ πάντα κυριότητι τῇ κατὰ φύσιν τιμάσθαι δίκαιον τὴν αὐτὴν ἔχοντα γένεσιν τῷ Υἱῷ, ἢ καὶ αὐτὸν μετὰ πάντων ὡς δοῦλον εἶναί τε καὶ λέ- γεσθαι. Νῦν δὲ οὐχ ὁρῶμεν τοῦτο κηρύττουσαν την θείαν Γραφήν. Ἀλλὰ Κύριον μὲν κατὰ φύσιν οἶδε τὸν Πιόν, δοῦλα δὲ τὰ ποιήματα, λέγουσα, ὅτι « Τὰ σύμ παντα δοῦλα τά. » Καὶ πάλιν, μετὰ Πατρὸς ὑμνούμε και καὶ σπουδαζόμενον αὐτῷ τὸν Υἱὸν εἰσφέρει, τὴν κτίσιν δὲ δοξολογοῦσαν. Οὐκ ἄρα τοῖς πᾶσιν ἴσος ἐστὶν, οὐδὲ ἔξωθεν, ὥσπερ ἐκεῖνα, ἀλλ' ὁ μὲν γϊός κατὰ φύσιν, τὰ δὲ δοῦλα καὶ ποιήματα. Οὕτω δὲ ἔχοντα τὸν Υἱόν, τί τὸ κωλύον ὅμοιον εἶναι τῷ Πατ τρί ; ΑΛΛΟ. Για Ει Αγνοούσιν, ὡς ἔοικεν, οἱ λογισμοῖς ἀσυνέτοις ἐπο εμειθόμενοι, καὶ ψόφι διακένων ρημάτων ἢ ταῖς ἀκρι- βείαις τῶν θεωρημάτων ἐπικομπάζοντες, ὅτι τὸ ὄντως δν καὶ κατ' οὐσίαν τίχτειν δυνάμενον, τὸ θεῖόν ἐστιν. Αὐτὸ γὰρ δὴ περὶ ἑαυτοῦ φησιν· Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν, ὡς τῶν ἄλλων ἀπάντων, οὐκ ὄντων μὲν πρὶν γενέ- σθαι, βουλήσει δὲ θείᾳ πρὸς τὸ εἶναι παρενεχθέντων. Οὐκοῦν τὸ ὄντως ἐν ᾧ καὶ τὸ εἶναι κυριώτατον όνομα, αὐτὸ δὴ καὶ μόνον κατ' ουσίαν γεννήσει. Τὰ γὰρ ἄλλα ποιήματα, άνθρωποι τυχόν, βουλήσει μᾶλλον Θεοῦ πρὸς τὸ δύνασθαι τίκτειν ἐκλήθησαν, ή κατ' ἰδίαν οὐσίαν τοῦτο ποιοῦσι. θεῖος γάρ τις αναγκάζει νόμος τίκτειν καὶ τὸ μὴ τίκτειν πεφυκός. Επειδὴ γὰρ οὕτως ἠθέλησεν ὁ Δημιουργός, οὕτω καὶ γέγονεν. Εἰ γὰρ κατ' ουσίαν ἰδίως τε καὶ κυρίως ἔχει τὸ τίκτειν τὰ ποιήματα, διατί μὴ πάντα δύναται τίκτειν; Επειδή δε τίκτει τινά, δηλονότι τὰ κεκελευσμένα, πρόδηλον δήπουθεν ὡς οὐ κατά φύσιν τοσοῦτον τοῖς ποιήμασιν ! THESAURUS A ducit Filium; neque quillquam eorum quae sunt, C ex præsubjecta materia operatur; sed extrinsecus omnia adl esse vocal, unaque et Filium. Quod si ita est, dissimilis igitur est. Solutio objectionis. At quonam pacto, boni viri, unigenitus erit Fi- lius, si etiain ipse extrinsecus, ut reliqua omnia, fa- ctus est? Aut quo pacto in universum Filius est, si ex ipsa genitoris substantia non exsistit? Si enim ea quæ ex nihilo, sive extrinsecus creala suul, f. lii etiam vocari et esse possunt, nihil certe, ut appu- ret, obstiterit quominus omnia creata filii vocentur. Nec jam amplius dici poterit unigenitus Filius, mul- tos secundum naturam habens fratres. At si id fieri non potest, sed solus est unigenitus, peculiarem igitur omnino exsistentiam habet; non quemad- modum alia ad esse vocatus, sed ut Filius na- turaliter ex Patre procedens, atque idcirco simi- lis. ALIUD. Si omnia ex nihilo producta sunt, unaque cum omnibus etiam Filius, quam ob causam hic quidem est natura Dominus, illa vero natura serva? Aut enim dominationis titulum naturalem reliquis etiam deferri par est, utpote quæ eumdem cnm Filio or- tum habeant; aut ipsum una cum reliquis servum esse et dici. At vero nusplain id sacram Scripturam de eo prædicare comperiemus. Sed Dominam quidemi secundum naturam agnoscit Filium, creaturas au- tem servas, dicens : « Ournia serviunt tibi os., rursus Filium una cum Patre celebratum el con- glorilicatum inducit, creaturas vero laudes ac gloriam Filii celebrantes. Non igitur omnibus similis est, neque extrinsecus ut ille factus: sed ipse qui- dem Filius secundum naturam, hæ vero serve. Cum autem ita sese habeat Filius, quid prohibeat illum Patri similem esse? ALIUD. Ignoramt, ut apparet, isti iueptis ratiocinationi- bus innitentes, et inani verborum strepitu potius quam veris speculationibus sese jactitantes, id quod vere exsistit et ex propria sua essentia gignit, Deum esse. Hoc enim de seipso inquit : Ego sum ex- D sistens, cum reliqua omnia non exsistant, prius. ce Psal. cxviis, 91. quam fiant: voluntate vero divina educta siut in ortunt. Quod igitur vere est (cui et maxime pro- prium est nomen esse), boc et quidem solum secun- dum essentiam gignit. Reliquæ omnes creatura, ut, verbi gratia, homines, potius voluntate Dei gignen- di facultate donatæ sunt, aut secunduin propriam essentiam hoc faciunt: divina enim quædam tex cogit gignere etiam id quod gignere non solet. Quandoquidem enim Dens ita vohnt, ita et factun est. Nam si ex sua substantia proprie ac pecaliari- ter creaturæ gignendi facultatem haberent, cur non omnes possunt gignere? Cum vero nonnullæ gi-

ἀναγκάζοντος νόμου, ὃν ἑκάστῳ τῶν ὄντων ἐπ ὁ Δημιουργός. Οὐκοῦν τὸ κυρίως τίκτον ἐξ ἑαυ Θεῖόν ἐστιν· ἡμεῖς δὲ κατὰ μίμησιν τὴν ἐν Εἶτα πῶς οὐκ ἄτοπον τὸ μὲν κατὰ μίμησιν τίκη ἑαυτοῦ, τὸ δὲ ἀρχέτυπον πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωτ ἐξ ἑαυτοῦ μᾶλλον, ἀλλ' ἔξωθεν ἔχειν τὸ γεννᾶν νεράς τοιγαροῦν ἐντεῦθεν τῆς ἀληθείας γεγενημ οὐδὲν τὸν Πατέρα κωλύσει γεννᾶν τὸν Υἱὸν ἐξ ἑα Εἰ δὲ τοῦτο, καὶ ὅμοιος ἔνται κατὰ πάντα αὐτῷ τοῦ Πατρὸς ἰδιότητας φυσικώς τρεχούσης ἐπὶ Α ἐνυπάρχειν τὸ γεννᾷν, ὅσον ἐκ τοῦ κελεύοντ ΑΛΛΟ, περὶ ὁμοιότητος τῆς τοῦ Υἱοῦ πρὸς Πατέρα. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Εἰ οὐδεὶς, φασίν, ἀγαθὸς, εἰ μὴ εἷς ὁ Θεὸς, κ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος φωνήν, φαίνεται δὲ κα οἰκεῖον πρόσωπον τῆς κατὰ φύσιν ἀγαθότητος τιθείς, « Τί γάρ με φή; ἀγαθόν; » πρὸς τὸν Γρα ματέα λέγει, κατά τίνα τρόπον ὅμοιος ἔσται τῷ κα φύσιν ἀγαθῷ Πατρὶ ὁ μὴ τοιοῦτος Υιός ; Πρὸς ταῦτα λύσις. Ανόμοιον εἶναί φασιν οι χριστομάχοι τὸν 178ν· Πατρὶ, τὸν ἐπηρτημένον τῷ λόγῳ κίνδυνον μηδόλι θεωροῦντες, ή θεωροῦντες μὲν, ἐν δὲ τοῖς οὕτω με γάλοις πράγμασι παίζοντες μᾶλλον ἢ τῆς ἀληθεί ὄντες ἐξετασταί. Εἰ γὰρ ἀνόμοιος, κατ' ἐκείνου; ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, λεγέτωσαν ἡμῖν τίνα που ἐροῦσι τὸν ἀγαθὸν κατὰ φύσιν· τὸν Πατέρα ἢ τὸ Υἱόν; Εἰ μὲν οὖν τῷ Πατρὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ ψῆφε ἀπονέμουσιν, ἀνάγκη πᾶσα μὴ εἶναι ἀγαθὸν τὸν τι Πατρὶ μὴ προσεοικότα. Εἰ δὲ τοῦτο μὲν παραιτήσον ται λέγειν, μεταθήσουσι δὲ ἐπὶ τὸν Υἱὸν τὸ οὐσιωδῶ ἀγαθόν, ἐξ ἀνάγκης πάλιν συνελαθήσονται πρὸς τὸ χρῆναι λέγειν οὐκ εἶναι τὸν Πατέρα ἀγαθόν, εἴ γε τῆς πρὸς τὸν Υἱὸν ὁμοιότητος ἀποφοιτᾷ. Ἐπειδὴ δὲ λία ἐστὶν ἀτοπώτατον ἢ κατὰ τοῦ Πατρὸς ἢ κατὰ το Υἱοῦ τὴν τοιαύτην φθέγξασθαι δυσφημίαν (ἀγαθοῖ γὰρ ὄντος τοῦ Πατρὸς, ἀγαθὸς ἔσται πάντως καὶ ὁ ἐν τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Υἱός), οὐκ ἔσται κατά τι γοῦν ἀνόμοιος τῷ Πατρὶ, εἴπερ τὸ ἀγαθὸν προσεοικέ ναι πάντως ἀνάγκη τῷ ἀγαθῷ. Ανθυποφορὰ ὡς ἐκ τῶν χριστομάχων. Κατὰ τοῦτο, φασὶν, ὁμολογοῦμεν ὅμοιον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, οὐχ ὅτι πάντως τὴν οὐσιώδη καὶ φυ- σικὴν ἔχει πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητα, ἀλλ' ὅτι διὰ τὸ θε λῆσαι μόνον τὸν Πατέρα τοιοῦτον ὑποστῆσαι τὸν Υἱὸν ὁποῖος ἐστιν αὐτὸς, τὴν πρὸς αὐτὸν ὁμοίωσιν ἔχει. Ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ οἶκος εἰς εἶδός τι καὶ σχῆμα μεταπεποιημένος ὥσπερ εἰκὼν ἐστι τῆς τοῦ δημιουρ γήσαντος ἐννοίας· διὰ μὲν τὴν ὕλην ἕτερος ὧν ὡς πρὸς αὐτὸν, διὰ δὲ τὸ οὕτω πεποιῆσθαι ὡς ἐπενόησε προσεοικὼς αὐτοῦ τῇ διανοίᾳ. Πρὸς ταῦτα λύσις. Γέλωτος ἀξία, μᾶλλον δὲ ὀδυρμῶν ἡ τοῦ λόγου και S. CYRILLE ALEXANDRINI ARCHIEP: guant, nimirum ilfe quibus id imperatum est ; ua- nifestum est gignendi facultatem non tam, secundum naturam creaturis inesse, quam jubente et cogente lage quam unicuique creaturarum imposuit Creator. Quocirca id quod proprie ex se gignit, Deus est : nos vero ad illius imitationem. Quomodo auteni non ab- surdum fuerit hominem secundum imitationem ex seipso gignere, archetypum autem, sive exemplar ad quod formatus est, non ex se potius, sed extrin- secus gignere? Cum itaque veritas hujus rei satis declarata sit, nihil erit quod obstet quominus Pater Filium ex seipso gignat. Quol si ita est, similis etiam per omnia illi erit, cum proprietas ejus natu̸- raliter in Filium concurrat. ALIUD,de similitudine Filii cum Patre. Objectio ud- versariorum. Si nemo, inquiunt, est bonus, nisi solus Deus, juxta ipsius Servatoris vocem `, cumque ipse suam personam a naturali bonitate excipiat, dicens ad Scribam : « Cur me dicis bonum: quonam modo similis erit Patri naturaliter bono Filius non lis? 12- B 2:66% Solutio objectionis. Hostes Christi inæqualem esse Patri Filium sta- tuunt, quantumn periculi ac damni ex eorum verbis sequatur nequaquam contemplantes, aut silentes quidem, sed in hujusmodi magnis rebus ludentes potius, quam veritatem inquirentes. Si enim dissi- milis, juxta illos, est Filius Patri, dicant 0- bis quem tandem naturaliter bonum esse statuant, C Patremne an Filium? Si ergo Patri hoc tribuant, necessarium est omnino non esse bonum cum qui Patri similis non sit. At si hoc dicere verebuntur, transferuntque in Filium essentialem bonitatem: necessario rursus eo revolventur, ut dicant Patrem non esse bonum, siquidem a similitudine cum Filio abhorret. Cum vero summopere absurdum sit, vel contra Patrem, vel contra Filium bujusmodi blas- phemiam proferre (nam cum bonus sit Pater, bo- nus etiam omnino erit qui ex essentia ipsius proce- dit Filius), non erit certe ulla in re dissimilis Patri bonum enim bono simile esse plane est ne- cesse. Objectio hostium Christi. In hoc, inquiunt, fatemur similem esse Filium Patri, non quod essentialem omnino ac naturalem cum illo similitudineın habeat; sed, quod voluerit Lantum Pater eum talem constituere, qualis ipse est, cum illo similitudinem habet. Quemadmodum forte etiam domus in certam formain constructa, est veluti imago exemplaris, quod is qui ædificavil meute conceperat: ac ratione quidem materiæ di- versa ab eo est; quatenus vero ita facta est, ut ani- mo agitarat, similis. Solutio objectionis. Risu, imo potius lacrymis digna oratio. Quis enim » Luc. xviii, 19. D

ἀναγκάζοντος νόμου, ὃν ἑκάστῳ τῶν ὄντων ἐπ ὁ Δημιουργός. Οὐκοῦν τὸ κυρίως τίκτον ἐξ ἑαυ Θεῖόν ἐστιν· ἡμεῖς δὲ κατὰ μίμησιν τὴν ἐν Εἶτα πῶς οὐκ ἄτοπον τὸ μὲν κατὰ μίμησιν τίκη ἑαυτοῦ, τὸ δὲ ἀρχέτυπον πρὸς ὁ καὶ μεμόρφωτ ἐξ ἑαυτοῦ μᾶλλον, ἀλλ' ἔξωθεν ἔχειν τὸ γεννᾶν νεράς τοιγαροῦν ἐντεῦθεν τῆς ἀληθείας γεγενημ οὐδὲν τὸν Πατέρα κωλύσει γεννᾶν τὸν Υἱὸν ἐξ ἑα Εἰ δὲ τοῦτο, καὶ ὅμοιος ἔνται κατὰ πάντα αὐτῷ τοῦ Πατρὸς ἰδιότητας φυσικώς τρεχούσης ἐπὶ Α ἐνυπάρχειν τὸ γεννᾷν, ὅσον ἐκ τοῦ κελεύοντ ΑΛΛΟ, περὶ ὁμοιότητος τῆς τοῦ Υἱοῦ πρὸς Πατέρα. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Εἰ οὐδεὶς, φασίν, ἀγαθὸς, εἰ μὴ εἷς ὁ Θεὸς, κ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος φωνήν, φαίνεται δὲ κα οἰκεῖον πρόσωπον τῆς κατὰ φύσιν ἀγαθότητος τιθείς, « Τί γάρ με φή; ἀγαθόν; » πρὸς τὸν Γρα ματέα λέγει, κατά τίνα τρόπον ὅμοιος ἔσται τῷ κα φύσιν ἀγαθῷ Πατρὶ ὁ μὴ τοιοῦτος Υιός ; Πρὸς ταῦτα λύσις. Ανόμοιον εἶναί φασιν οι χριστομάχοι τὸν 178ν· Πατρὶ, τὸν ἐπηρτημένον τῷ λόγῳ κίνδυνον μηδόλι θεωροῦντες, ή θεωροῦντες μὲν, ἐν δὲ τοῖς οὕτω με γάλοις πράγμασι παίζοντες μᾶλλον ἢ τῆς ἀληθεί ὄντες ἐξετασταί. Εἰ γὰρ ἀνόμοιος, κατ' ἐκείνου; ἐστὶν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, λεγέτωσαν ἡμῖν τίνα που ἐροῦσι τὸν ἀγαθὸν κατὰ φύσιν· τὸν Πατέρα ἢ τὸ Υἱόν; Εἰ μὲν οὖν τῷ Πατρὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ ψῆφε ἀπονέμουσιν, ἀνάγκη πᾶσα μὴ εἶναι ἀγαθὸν τὸν τι Πατρὶ μὴ προσεοικότα. Εἰ δὲ τοῦτο μὲν παραιτήσον ται λέγειν, μεταθήσουσι δὲ ἐπὶ τὸν Υἱὸν τὸ οὐσιωδῶ ἀγαθόν, ἐξ ἀνάγκης πάλιν συνελαθήσονται πρὸς τὸ χρῆναι λέγειν οὐκ εἶναι τὸν Πατέρα ἀγαθόν, εἴ γε τῆς πρὸς τὸν Υἱὸν ὁμοιότητος ἀποφοιτᾷ. Ἐπειδὴ δὲ λία ἐστὶν ἀτοπώτατον ἢ κατὰ τοῦ Πατρὸς ἢ κατὰ το Υἱοῦ τὴν τοιαύτην φθέγξασθαι δυσφημίαν (ἀγαθοῖ γὰρ ὄντος τοῦ Πατρὸς, ἀγαθὸς ἔσται πάντως καὶ ὁ ἐν τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθὼν Υἱός), οὐκ ἔσται κατά τι γοῦν ἀνόμοιος τῷ Πατρὶ, εἴπερ τὸ ἀγαθὸν προσεοικέ ναι πάντως ἀνάγκη τῷ ἀγαθῷ. Ανθυποφορὰ ὡς ἐκ τῶν χριστομάχων. Κατὰ τοῦτο, φασὶν, ὁμολογοῦμεν ὅμοιον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, οὐχ ὅτι πάντως τὴν οὐσιώδη καὶ φυ- σικὴν ἔχει πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητα, ἀλλ' ὅτι διὰ τὸ θε λῆσαι μόνον τὸν Πατέρα τοιοῦτον ὑποστῆσαι τὸν Υἱὸν ὁποῖος ἐστιν αὐτὸς, τὴν πρὸς αὐτὸν ὁμοίωσιν ἔχει. Ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ οἶκος εἰς εἶδός τι καὶ σχῆμα μεταπεποιημένος ὥσπερ εἰκὼν ἐστι τῆς τοῦ δημιουρ γήσαντος ἐννοίας· διὰ μὲν τὴν ὕλην ἕτερος ὧν ὡς πρὸς αὐτὸν, διὰ δὲ τὸ οὕτω πεποιῆσθαι ὡς ἐπενόησε προσεοικὼς αὐτοῦ τῇ διανοίᾳ. Πρὸς ταῦτα λύσις. Γέλωτος ἀξία, μᾶλλον δὲ ὀδυρμῶν ἡ τοῦ λόγου και S. CYRILLE ALEXANDRINI ARCHIEP: guant, nimirum ilfe quibus id imperatum est ; ua- nifestum est gignendi facultatem non tam, secundum naturam creaturis inesse, quam jubente et cogente lage quam unicuique creaturarum imposuit Creator. Quocirca id quod proprie ex se gignit, Deus est : nos vero ad illius imitationem. Quomodo auteni non ab- surdum fuerit hominem secundum imitationem ex seipso gignere, archetypum autem, sive exemplar ad quod formatus est, non ex se potius, sed extrin- secus gignere? Cum itaque veritas hujus rei satis declarata sit, nihil erit quod obstet quominus Pater Filium ex seipso gignat. Quol si ita est, similis etiam per omnia illi erit, cum proprietas ejus natu̸- raliter in Filium concurrat. ALIUD,de similitudine Filii cum Patre. Objectio ud- versariorum. Si nemo, inquiunt, est bonus, nisi solus Deus, juxta ipsius Servatoris vocem `, cumque ipse suam personam a naturali bonitate excipiat, dicens ad Scribam : « Cur me dicis bonum: quonam modo similis erit Patri naturaliter bono Filius non lis? 12- B 2:66% Solutio objectionis. Hostes Christi inæqualem esse Patri Filium sta- tuunt, quantumn periculi ac damni ex eorum verbis sequatur nequaquam contemplantes, aut silentes quidem, sed in hujusmodi magnis rebus ludentes potius, quam veritatem inquirentes. Si enim dissi- milis, juxta illos, est Filius Patri, dicant 0- bis quem tandem naturaliter bonum esse statuant, C Patremne an Filium? Si ergo Patri hoc tribuant, necessarium est omnino non esse bonum cum qui Patri similis non sit. At si hoc dicere verebuntur, transferuntque in Filium essentialem bonitatem: necessario rursus eo revolventur, ut dicant Patrem non esse bonum, siquidem a similitudine cum Filio abhorret. Cum vero summopere absurdum sit, vel contra Patrem, vel contra Filium bujusmodi blas- phemiam proferre (nam cum bonus sit Pater, bo- nus etiam omnino erit qui ex essentia ipsius proce- dit Filius), non erit certe ulla in re dissimilis Patri bonum enim bono simile esse plane est ne- cesse. Objectio hostium Christi. In hoc, inquiunt, fatemur similem esse Filium Patri, non quod essentialem omnino ac naturalem cum illo similitudineın habeat; sed, quod voluerit Lantum Pater eum talem constituere, qualis ipse est, cum illo similitudinem habet. Quemadmodum forte etiam domus in certam formain constructa, est veluti imago exemplaris, quod is qui ædificavil meute conceperat: ac ratione quidem materiæ di- versa ab eo est; quatenus vero ita facta est, ut ani- mo agitarat, similis. Solutio objectionis. Risu, imo potius lacrymis digna oratio. Quis enim » Luc. xviii, 19. D

τασκευή. Τίς γὰρ τῶν εὖ φρονούντων οὐκ ἂν εἰκότως ἐπιστυγνάσαι τοῖς εἰς τοσαύτην εμπεπτωκόσιν ἁμα θίαν; Τίς δὲ οὐ θρηνήσαι τοὺς εἰς τοσαύτην ὀλισθή - σαντας ἀβουλίαν; Εἰ γὰρ ἀνόμοιός ἐστι κατ' οὐσίαν ἡ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ὅμοιος δὲ κατὰ τὸ εἶδος, πρῶτον μὲν ἀνάγκη λέγειν ἐκ διαφόρων συγκεῖσθαι τὸν Υἱὸν, καὶ τοῦτο, ἀλλήλοις πολὺ μαχομένων καὶ ἐναντίως ἐχόν των, τοῦ ὁμοίον, φημί, καὶ τοῦ ἀνομοίου· ἅπερ ἀλ λήλοις καθ' ἔν τι τὸ ὑποκείμενον ἄμικτά τέ ἐστι καὶ ἀσύμβατα. Καὶ εἰ κατά τι προσεοικώς, οὐχ ὅλος ἐστὶ τῶς, ἀλλ' οὐδὲ ὅλος ἀλήθεια, οὐδὲ φύσει Θεός. Εἶτα πρὸς τούτῳ καὶ εἰς αὐτὸν διαβήσεται τὸν γεγεννηκότα τῆς δυσφημίας τὸ βάρος. Εσται γὰρ ἡμῖν σύνθετος καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ ἐκ τε οὐσίας καὶ νοήματος, εἴπερ κατὰ μὲν τὸν τῆς οὐσίας λόγον ἀνόμοιός ἐστι τῷ Υἱῷ, ὅμοιος δὲ κατὰ τὴν ἔννοιαν. Πῶς οὖν ὁ Πατήρ εύρε- Β θήσετα: τῶν πάντων ἀρχὴ, σύνθετος ὢν καθ᾽ ὑμᾶς καὶ οὐχ ἁπλοῦς; Καίτοι τῆς ἀρχῆς οὐδὲν προεπι νοεῖσθαι δύναται. Μηδενὸς δὲ προεπινοουμένου τῆς ἀρχῆς, οὐδαμόθεν αὐτῇ τὸ σύνθετον προσγενήσεται. Ἐπείπερ τὰ σύνθετα συνοδός τις τῶν ἁπλῶν ἐργάζε ται. Πανταχόθεν τοιγαροῦν ὁρωμένης τῆς ἐν τούτοις ἀτοπίας, σαθροτάτη μὲν ἔσται τοῖς χριστομάχοις ή πρότασις. Αναιρεθείσης δὲ τῆς ἐν τούτοις δυσφημίας, ὅμοιος ἔσται κατ᾽ οὐσίαν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, οὐδαμόθεν τῆς πρὸς αὐτὸν φυσικῆς ὁμοιότητος ἐξωθούμενος. ΑΛΛΟ. Αt Εἰ μὴ κατ' ουσίαν ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱός τῷ Πατρί, μόνης δὲ τῆς ἐννοίας αὐτοῦ χαρακτήρ ὥσπερ τις καὶ εἰκών, τελείαν ἔχειν πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητα οὐ δύνα- και· ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς κατ' εἰκόνα γεγονότες τοῦ Δη- μιουργού, τότε μάλιστα τοῦτο φαινόμεθα σώζοντες, ετε τῆς θειότητος αὐτοῦ μέτοχοι γινόμενοι διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος ἡμῖν ἁγίου Πνεύματος, πρὸς τὴν θείαν μορφούμεθα φύσιν. Καὶ γοῦν οἱ μήπω μετασχόντες αὐτοῦ, ούπω σύμμορφοι καθεστήκασι τῆς εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Εἰ τοίνυν φυσικὴ μὲν ὁμοιότης οὐδεμία τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ, μόνοι δὲ τῆς ἐννοίας οἱ χαρακτῆ- ρες ἐμφαίνονται, οὐχ ἕξει τὸ τελείως ὅμοιον, ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον, ἐννοεῖν ἀπέθανον. Πῶς γάρ ἐστιν ίσα Θεῷ; Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, κρατήσει ἄρα τὸ ἕτερον, ὅπερ ἐστὶ καὶ ἀληθέστερον· ὅτι τῆς τοῦ Πατρὸς οὐ- σία; αὐτὸ δὴ τὸ ἴδιον ὑπάρχων ὁ Υἱός, ὅμοιος ἔσται καὶ κατ' οὐσίαν αὐτῷ. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτιπερ ἐκ μετα οχῆς τῆς πρὸς τὸ θεῖον, κατ' εἰκόνα τὴν πρὸς αὐτὸν μορφούμεθα. Οὐ γὰρ ἐξήρκεσε τῇ αὐτοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ, πρὸς τὸ φαίνεσθαι καὶ γενέσθαι εἰκόνα τοῦ πεποιηκότος, τὸ ἐν μόναις ἐγνοίαις, τὴν περὶ αὐτοῦ κεῖσθαι λόγων. Λέγει του Παύλος· Εἰ δέ τις πνεῦμα Χριστοῦ οὐχ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. Ἀλλ᾽ εἴπερ εξήρκει καὶ Είχα τῆς τοῦ Πνεύματος μετοχής κατ' εἰκόνα φαίνς- * Αt THESAURUS. tam dementiam devenisse ? Quis non lamentetur cos in tantam ingenii caliginem cecidisse? Nam si F¡- lius dissimilis est secundum essentiam, Patri, simi- lis vero secundum formam: primum quidem neces- sarium est, ut dicamus Filium ex diversis compo- situm esse, atque iis quidem multum inter se pugnantibus, et contrariis, simili nimirum et dis- simili; quæ quidem inter se in eodem subjecto mi- sceri simulque congredi non possunt. Et si aliqua lantom ex parte est similis, men tolus erit lux, neque totus veritas, neque natura Deus. Propterea blsphemiae hujus magnitudo ad Patrem etiam per- tiuget. Compositus enim erit eliam ipse Pater ex essentia et cogitatione: siquidem essentiæ ratione A recte sentiens non ingemiscal ac duleat, eos in tan- dissimilis ei est Filius ; similis vero cogitatione. C Quo pacto igitur Pater censebitur esse omnium principium, cum sit compositus secundum vos et non simplex. Atqui principio nihil prius intelligi potest. Cum vero nihil prius principio intelligi possit, nulla certe ratione compositus dici potest. Siqui- dein congressus quidam simplicium compositum elli- cit. Cum itaque istorum absurditas omni ex parte sese prodat, fœdissima sane Christi hostium pro- positio censenda est. Sublatis vero hisce blasphc- miis, similis erit secundum essentiam Filius Patri, nulla ratione a naturali cum ipso similitudine excla- SUS. ALIUD. Si Filius non est secundum essentiam similis Patri, sed tantum character quidam atque imago ipsius cogitationis, perfectam cum ipso similitudi- nem habere non potest; siquidem etiam nos ad imaginem Creatoris facti, tune maxime ea con- servare cernimur, quando divinitatis suæ participes effecti, habitante in nobis Spiritu sancto ad divi- nam naturam efformamur. Idcirco qui nondum ejus participes sunt effecti, nondum conformes facti sunt imagini Filii ipsius. Si ergo nulla est naturalis similitudo Patris in Filio, sed nudt cogitationis characteres in ipso apparent, certe similis non erit, quod vel sola cogitatione absurdum est. Quo- modo ergo non rapinam arbitratus est esse se æqua · lem Deo s ? si hoc absurdum est, alterum igitur D illud tenendum est, quod et veritati consentaneum Philipp. 11, 6. Rom. vill, 9. est, quod Filius cum sit ipsa proprietas essentie Patris, similis etiam ei omnino sit secundumi essen- tiam. Demonstrațio ex sacra Scripturn, quod per partici- pationem divinitatis ad imaginem ipsius forme- mur. Neque enim satis fuit ad id ut videre.ur ct fieret homo imago creatoris, solam de ipso in in- tellecto cogitationem exprimi. Paulus alicubi inquit : « Si quis spiritum Christi non habet, hic ipsius non est . . si etiam abs- que participatione Spiritus, homo ad imaginem

τασκευή. Τίς γὰρ τῶν εὖ φρονούντων οὐκ ἂν εἰκότως ἐπιστυγνάσαι τοῖς εἰς τοσαύτην εμπεπτωκόσιν ἁμα θίαν; Τίς δὲ οὐ θρηνήσαι τοὺς εἰς τοσαύτην ὀλισθή - σαντας ἀβουλίαν; Εἰ γὰρ ἀνόμοιός ἐστι κατ' οὐσίαν ἡ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ὅμοιος δὲ κατὰ τὸ εἶδος, πρῶτον μὲν ἀνάγκη λέγειν ἐκ διαφόρων συγκεῖσθαι τὸν Υἱὸν, καὶ τοῦτο, ἀλλήλοις πολὺ μαχομένων καὶ ἐναντίως ἐχόν των, τοῦ ὁμοίον, φημί, καὶ τοῦ ἀνομοίου· ἅπερ ἀλ λήλοις καθ' ἔν τι τὸ ὑποκείμενον ἄμικτά τέ ἐστι καὶ ἀσύμβατα. Καὶ εἰ κατά τι προσεοικώς, οὐχ ὅλος ἐστὶ τῶς, ἀλλ' οὐδὲ ὅλος ἀλήθεια, οὐδὲ φύσει Θεός. Εἶτα πρὸς τούτῳ καὶ εἰς αὐτὸν διαβήσεται τὸν γεγεννηκότα τῆς δυσφημίας τὸ βάρος. Εσται γὰρ ἡμῖν σύνθετος καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ ἐκ τε οὐσίας καὶ νοήματος, εἴπερ κατὰ μὲν τὸν τῆς οὐσίας λόγον ἀνόμοιός ἐστι τῷ Υἱῷ, ὅμοιος δὲ κατὰ τὴν ἔννοιαν. Πῶς οὖν ὁ Πατήρ εύρε- Β θήσετα: τῶν πάντων ἀρχὴ, σύνθετος ὢν καθ᾽ ὑμᾶς καὶ οὐχ ἁπλοῦς; Καίτοι τῆς ἀρχῆς οὐδὲν προεπι νοεῖσθαι δύναται. Μηδενὸς δὲ προεπινοουμένου τῆς ἀρχῆς, οὐδαμόθεν αὐτῇ τὸ σύνθετον προσγενήσεται. Ἐπείπερ τὰ σύνθετα συνοδός τις τῶν ἁπλῶν ἐργάζε ται. Πανταχόθεν τοιγαροῦν ὁρωμένης τῆς ἐν τούτοις ἀτοπίας, σαθροτάτη μὲν ἔσται τοῖς χριστομάχοις ή πρότασις. Αναιρεθείσης δὲ τῆς ἐν τούτοις δυσφημίας, ὅμοιος ἔσται κατ᾽ οὐσίαν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, οὐδαμόθεν τῆς πρὸς αὐτὸν φυσικῆς ὁμοιότητος ἐξωθούμενος. ΑΛΛΟ. Αt Εἰ μὴ κατ' ουσίαν ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱός τῷ Πατρί, μόνης δὲ τῆς ἐννοίας αὐτοῦ χαρακτήρ ὥσπερ τις καὶ εἰκών, τελείαν ἔχειν πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητα οὐ δύνα- και· ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς κατ' εἰκόνα γεγονότες τοῦ Δη- μιουργού, τότε μάλιστα τοῦτο φαινόμεθα σώζοντες, ετε τῆς θειότητος αὐτοῦ μέτοχοι γινόμενοι διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος ἡμῖν ἁγίου Πνεύματος, πρὸς τὴν θείαν μορφούμεθα φύσιν. Καὶ γοῦν οἱ μήπω μετασχόντες αὐτοῦ, ούπω σύμμορφοι καθεστήκασι τῆς εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Εἰ τοίνυν φυσικὴ μὲν ὁμοιότης οὐδεμία τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ, μόνοι δὲ τῆς ἐννοίας οἱ χαρακτῆ- ρες ἐμφαίνονται, οὐχ ἕξει τὸ τελείως ὅμοιον, ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον, ἐννοεῖν ἀπέθανον. Πῶς γάρ ἐστιν ίσα Θεῷ; Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, κρατήσει ἄρα τὸ ἕτερον, ὅπερ ἐστὶ καὶ ἀληθέστερον· ὅτι τῆς τοῦ Πατρὸς οὐ- σία; αὐτὸ δὴ τὸ ἴδιον ὑπάρχων ὁ Υἱός, ὅμοιος ἔσται καὶ κατ' οὐσίαν αὐτῷ. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτιπερ ἐκ μετα οχῆς τῆς πρὸς τὸ θεῖον, κατ' εἰκόνα τὴν πρὸς αὐτὸν μορφούμεθα. Οὐ γὰρ ἐξήρκεσε τῇ αὐτοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ, πρὸς τὸ φαίνεσθαι καὶ γενέσθαι εἰκόνα τοῦ πεποιηκότος, τὸ ἐν μόναις ἐγνοίαις, τὴν περὶ αὐτοῦ κεῖσθαι λόγων. Λέγει του Παύλος· Εἰ δέ τις πνεῦμα Χριστοῦ οὐχ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. Ἀλλ᾽ εἴπερ εξήρκει καὶ Είχα τῆς τοῦ Πνεύματος μετοχής κατ' εἰκόνα φαίνς- * Αt THESAURUS. tam dementiam devenisse ? Quis non lamentetur cos in tantam ingenii caliginem cecidisse? Nam si F¡- lius dissimilis est secundum essentiam, Patri, simi- lis vero secundum formam: primum quidem neces- sarium est, ut dicamus Filium ex diversis compo- situm esse, atque iis quidem multum inter se pugnantibus, et contrariis, simili nimirum et dis- simili; quæ quidem inter se in eodem subjecto mi- sceri simulque congredi non possunt. Et si aliqua lantom ex parte est similis, men tolus erit lux, neque totus veritas, neque natura Deus. Propterea blsphemiae hujus magnitudo ad Patrem etiam per- tiuget. Compositus enim erit eliam ipse Pater ex essentia et cogitatione: siquidem essentiæ ratione A recte sentiens non ingemiscal ac duleat, eos in tan- dissimilis ei est Filius ; similis vero cogitatione. C Quo pacto igitur Pater censebitur esse omnium principium, cum sit compositus secundum vos et non simplex. Atqui principio nihil prius intelligi potest. Cum vero nihil prius principio intelligi possit, nulla certe ratione compositus dici potest. Siqui- dein congressus quidam simplicium compositum elli- cit. Cum itaque istorum absurditas omni ex parte sese prodat, fœdissima sane Christi hostium pro- positio censenda est. Sublatis vero hisce blasphc- miis, similis erit secundum essentiam Filius Patri, nulla ratione a naturali cum ipso similitudine excla- SUS. ALIUD. Si Filius non est secundum essentiam similis Patri, sed tantum character quidam atque imago ipsius cogitationis, perfectam cum ipso similitudi- nem habere non potest; siquidem etiam nos ad imaginem Creatoris facti, tune maxime ea con- servare cernimur, quando divinitatis suæ participes effecti, habitante in nobis Spiritu sancto ad divi- nam naturam efformamur. Idcirco qui nondum ejus participes sunt effecti, nondum conformes facti sunt imagini Filii ipsius. Si ergo nulla est naturalis similitudo Patris in Filio, sed nudt cogitationis characteres in ipso apparent, certe similis non erit, quod vel sola cogitatione absurdum est. Quo- modo ergo non rapinam arbitratus est esse se æqua · lem Deo s ? si hoc absurdum est, alterum igitur D illud tenendum est, quod et veritati consentaneum Philipp. 11, 6. Rom. vill, 9. est, quod Filius cum sit ipsa proprietas essentie Patris, similis etiam ei omnino sit secundumi essen- tiam. Demonstrațio ex sacra Scripturn, quod per partici- pationem divinitatis ad imaginem ipsius forme- mur. Neque enim satis fuit ad id ut videre.ur ct fieret homo imago creatoris, solam de ipso in in- tellecto cogitationem exprimi. Paulus alicubi inquit : « Si quis spiritum Christi non habet, hic ipsius non est . . si etiam abs- que participatione Spiritus, homo ad imaginem

τασκευή. Τίς γὰρ τῶν εὖ φρονούντων οὐκ ἂν εἰκότως ἐπιστυγνάσαι τοῖς εἰς τοσαύτην εμπεπτωκόσιν ἁμα θίαν; Τίς δὲ οὐ θρηνήσαι τοὺς εἰς τοσαύτην ὀλισθή - σαντας ἀβουλίαν; Εἰ γὰρ ἀνόμοιός ἐστι κατ' οὐσίαν ἡ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ὅμοιος δὲ κατὰ τὸ εἶδος, πρῶτον μὲν ἀνάγκη λέγειν ἐκ διαφόρων συγκεῖσθαι τὸν Υἱὸν, καὶ τοῦτο, ἀλλήλοις πολὺ μαχομένων καὶ ἐναντίως ἐχόν των, τοῦ ὁμοίον, φημί, καὶ τοῦ ἀνομοίου· ἅπερ ἀλ λήλοις καθ' ἔν τι τὸ ὑποκείμενον ἄμικτά τέ ἐστι καὶ ἀσύμβατα. Καὶ εἰ κατά τι προσεοικώς, οὐχ ὅλος ἐστὶ τῶς, ἀλλ' οὐδὲ ὅλος ἀλήθεια, οὐδὲ φύσει Θεός. Εἶτα πρὸς τούτῳ καὶ εἰς αὐτὸν διαβήσεται τὸν γεγεννηκότα τῆς δυσφημίας τὸ βάρος. Εσται γὰρ ἡμῖν σύνθετος καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ ἐκ τε οὐσίας καὶ νοήματος, εἴπερ κατὰ μὲν τὸν τῆς οὐσίας λόγον ἀνόμοιός ἐστι τῷ Υἱῷ, ὅμοιος δὲ κατὰ τὴν ἔννοιαν. Πῶς οὖν ὁ Πατήρ εύρε- Β θήσετα: τῶν πάντων ἀρχὴ, σύνθετος ὢν καθ᾽ ὑμᾶς καὶ οὐχ ἁπλοῦς; Καίτοι τῆς ἀρχῆς οὐδὲν προεπι νοεῖσθαι δύναται. Μηδενὸς δὲ προεπινοουμένου τῆς ἀρχῆς, οὐδαμόθεν αὐτῇ τὸ σύνθετον προσγενήσεται. Ἐπείπερ τὰ σύνθετα συνοδός τις τῶν ἁπλῶν ἐργάζε ται. Πανταχόθεν τοιγαροῦν ὁρωμένης τῆς ἐν τούτοις ἀτοπίας, σαθροτάτη μὲν ἔσται τοῖς χριστομάχοις ή πρότασις. Αναιρεθείσης δὲ τῆς ἐν τούτοις δυσφημίας, ὅμοιος ἔσται κατ᾽ οὐσίαν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, οὐδαμόθεν τῆς πρὸς αὐτὸν φυσικῆς ὁμοιότητος ἐξωθούμενος. ΑΛΛΟ. Αt Εἰ μὴ κατ' ουσίαν ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱός τῷ Πατρί, μόνης δὲ τῆς ἐννοίας αὐτοῦ χαρακτήρ ὥσπερ τις καὶ εἰκών, τελείαν ἔχειν πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητα οὐ δύνα- και· ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς κατ' εἰκόνα γεγονότες τοῦ Δη- μιουργού, τότε μάλιστα τοῦτο φαινόμεθα σώζοντες, ετε τῆς θειότητος αὐτοῦ μέτοχοι γινόμενοι διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος ἡμῖν ἁγίου Πνεύματος, πρὸς τὴν θείαν μορφούμεθα φύσιν. Καὶ γοῦν οἱ μήπω μετασχόντες αὐτοῦ, ούπω σύμμορφοι καθεστήκασι τῆς εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Εἰ τοίνυν φυσικὴ μὲν ὁμοιότης οὐδεμία τοῦ Πατρὸς ἐν Υἱῷ, μόνοι δὲ τῆς ἐννοίας οἱ χαρακτῆ- ρες ἐμφαίνονται, οὐχ ἕξει τὸ τελείως ὅμοιον, ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον, ἐννοεῖν ἀπέθανον. Πῶς γάρ ἐστιν ίσα Θεῷ; Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, κρατήσει ἄρα τὸ ἕτερον, ὅπερ ἐστὶ καὶ ἀληθέστερον· ὅτι τῆς τοῦ Πατρὸς οὐ- σία; αὐτὸ δὴ τὸ ἴδιον ὑπάρχων ὁ Υἱός, ὅμοιος ἔσται καὶ κατ' οὐσίαν αὐτῷ. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτιπερ ἐκ μετα οχῆς τῆς πρὸς τὸ θεῖον, κατ' εἰκόνα τὴν πρὸς αὐτὸν μορφούμεθα. Οὐ γὰρ ἐξήρκεσε τῇ αὐτοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ, πρὸς τὸ φαίνεσθαι καὶ γενέσθαι εἰκόνα τοῦ πεποιηκότος, τὸ ἐν μόναις ἐγνοίαις, τὴν περὶ αὐτοῦ κεῖσθαι λόγων. Λέγει του Παύλος· Εἰ δέ τις πνεῦμα Χριστοῦ οὐχ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. Ἀλλ᾽ εἴπερ εξήρκει καὶ Είχα τῆς τοῦ Πνεύματος μετοχής κατ' εἰκόνα φαίνς- * Αt THESAURUS. tam dementiam devenisse ? Quis non lamentetur cos in tantam ingenii caliginem cecidisse? Nam si F¡- lius dissimilis est secundum essentiam, Patri, simi- lis vero secundum formam: primum quidem neces- sarium est, ut dicamus Filium ex diversis compo- situm esse, atque iis quidem multum inter se pugnantibus, et contrariis, simili nimirum et dis- simili; quæ quidem inter se in eodem subjecto mi- sceri simulque congredi non possunt. Et si aliqua lantom ex parte est similis, men tolus erit lux, neque totus veritas, neque natura Deus. Propterea blsphemiae hujus magnitudo ad Patrem etiam per- tiuget. Compositus enim erit eliam ipse Pater ex essentia et cogitatione: siquidem essentiæ ratione A recte sentiens non ingemiscal ac duleat, eos in tan- dissimilis ei est Filius ; similis vero cogitatione. C Quo pacto igitur Pater censebitur esse omnium principium, cum sit compositus secundum vos et non simplex. Atqui principio nihil prius intelligi potest. Cum vero nihil prius principio intelligi possit, nulla certe ratione compositus dici potest. Siqui- dein congressus quidam simplicium compositum elli- cit. Cum itaque istorum absurditas omni ex parte sese prodat, fœdissima sane Christi hostium pro- positio censenda est. Sublatis vero hisce blasphc- miis, similis erit secundum essentiam Filius Patri, nulla ratione a naturali cum ipso similitudine excla- SUS. ALIUD. Si Filius non est secundum essentiam similis Patri, sed tantum character quidam atque imago ipsius cogitationis, perfectam cum ipso similitudi- nem habere non potest; siquidem etiam nos ad imaginem Creatoris facti, tune maxime ea con- servare cernimur, quando divinitatis suæ participes effecti, habitante in nobis Spiritu sancto ad divi- nam naturam efformamur. Idcirco qui nondum ejus participes sunt effecti, nondum conformes facti sunt imagini Filii ipsius. Si ergo nulla est naturalis similitudo Patris in Filio, sed nudt cogitationis characteres in ipso apparent, certe similis non erit, quod vel sola cogitatione absurdum est. Quo- modo ergo non rapinam arbitratus est esse se æqua · lem Deo s ? si hoc absurdum est, alterum igitur D illud tenendum est, quod et veritati consentaneum Philipp. 11, 6. Rom. vill, 9. est, quod Filius cum sit ipsa proprietas essentie Patris, similis etiam ei omnino sit secundumi essen- tiam. Demonstrațio ex sacra Scripturn, quod per partici- pationem divinitatis ad imaginem ipsius forme- mur. Neque enim satis fuit ad id ut videre.ur ct fieret homo imago creatoris, solam de ipso in in- tellecto cogitationem exprimi. Paulus alicubi inquit : « Si quis spiritum Christi non habet, hic ipsius non est . . si etiam abs- que participatione Spiritus, homo ad imaginem

καὶ Πνεύματος ὄντες ἀμέτοχοι. Φησί που πάλιν ἐ μακάριος Ιωάννης· «Ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ἐν αὐτῷ μένει. καὶ αὐτός ἐν αὐτῷ. Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι μένει ἐν ἡμῖν ἐκ τοῦ Πνεύματος οὗ ἔδωκεν ἡμῖν. » Οὐκοῦν εἰ τὸ φυλάττειν τὴν δοθεῖσαν ἐντολὴν πρόξενον ἡμῖν τῆς τοῦ Πνεύματος μετουσίας εὑρίσκεται, μέτοχοι δὲ γεγονότες τοῦ Πνεύματος, πρὸς τὴν τοῦ πεποιηκότος εἰκόνα μορφούμεθα, πρώ δηλον δήπουθεν ὅτι τὴν πρὸς Θεὸν ὁμοίωσιν ἔχειν ἀδύνατον τὸν μὴ μετέχοντά πως τῆς αὐτοῦ φύσεως. Καὶ πάλιν ἀνανεῶν εἰς τὸ κατ' εἰκόνα τὴν ἄνθρωπον ὁ Σωτὴρ, ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς λέγων· ο Λάβετε νεῦμα ἄγιον. » Οπερ οὖν ἡ ἀνακαίνησις ἔχει, τοῦτο κεκτῆσθαι πάντως καὶ τὴν ἀρχαιότητα προσήκει νοεῖν. Οὐκοῦν τελείωσιν ἐξεικονισμοῦ πρὸς τὴν θείαν οὐσίαν ἡ τοῦ Πνεύματος μετοχὴ τῷ ἀνθρώπῳ χαρίζει ται, οὐχ ἁπλῶς τὸ ἐν μόναις ἐννοίαις Θεοῦ διαπλα- σθῆναι τοιοῦτον ὁποῖος ἐστιν αὐτός. Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ λαμβάνοντες πρὸς Θεὸν μορφούμεθα, πώς ἀνόμοιος ἔσται τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς ὁ τὸ μορφοῦσθαι πρὸς ἐκεῖνον καὶ ἡμῖν δι᾿ ἑαυτοῦ δωρούμενος ; σθαι Θεοῦ τὴν ἄνθρωπον, πάντες ἂν ἦμεν Χριστού, Πρότασις ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Ακοινώνητος, φασί, καὶ οὐ μεθεκτὸς ἡμῖν ὁ Πατήρ δι' ἑαυτοῦ, διὰ τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν ἄκραν ὥσπερ καὶ ἀχώρητον τῇ ἀνθρωπεία φύσει τῆς θεότητος μετάληψιν. Χωρεῖται δὲ καὶ ἐν ἡμῖν γίνεται δι' Υἱοῦ, ὡς δι᾽ ἐλάττονος δηλαδή. Πῶς οὖν ὅμοιος ἔσται τῷ Πατρί, χωρητὸς ὢν ἐν ἡμῖν τοῖς ἐκεῖνον οὐ δυναμένοις χωρεῖν; Πρὸς τοῦτο ἀνθυποφορὰ ἤτοι λύσις. Μεθύουσι πάλιν ταῖς ἀβουλίαις οι θεομάχοι, μὴ εἰδότες, ὡς φαίνεται, μήτε & λέγουσι, μήτε περί τί νων διαβεβαιούνται. Εἰ γὰρ, καθάπερ ὑμεῖς φατε, πάντα μεγάλα καὶ ὑπερφυὴ τὰ ἐν τῷ Πατρὶ, ἀνάγκη δοῦναι τοιαύτην καὶ τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτῷ ἀγαθό τητα. Πῶς οὖν ὁ εἰς ἄκρον ἀγαθὸς, ἀχώρητος ἔσται τοῖς ἀγαθότητας δεομένοις; Πῶς δὲ ὅλως ἀγαθὸς ὁ ταῖς ὑπὲρ τὴν κτίσιν ὑπερβολαῖς ἀποκλείων ἅπασι τὸ μετασχεῖν αὐτοῦ; Χρὴ γὰρ δήπουθεν, ὃ δὴ καὶ ἀλη- θὲς ἐν φαίνεται, τὸν ἅπαξ ἀγαθόν, ἀναλογούσαν αὐτοῦ τοῖς πᾶσι προθεῖναι τὴν ἀγαθότητα, καὶ εἰς ἀπόλαυσιν τοῖς αὐτῆς δεομένοις ἑτοίμην ἐξαπλοῦν. Αλλ' ἤδη καὶ τοῦτο ποιῶν φαίνεται, δι' ὧν καὶ ἐνοικήσειν ἐν ἡμῖν ἐπαγγέλλεται καὶ ἐμπεριπατήσειν, καὶ υἱοὺς ἀπο δεικνύει. Οὐκοῦν ἕωλος τοῖς ἀθέοις ἡ πρότασις. Φαί νεται γὰρ οὐ δι' ὑπερβολὴν καὶ μεγαλοφυΐαν, εἰς ἀγριότητα Θεὸς ἀποκλίνων· ἀλλὰ μᾶλλον τοσούτος ὑπάρχων εἰς ἡμερότητα ὅσιν μεγάλα τὰ αὐτοῦ. Δὲν ἐν δὲ τὸ κάλλιστόν ἐστιν ἡ ἀγαθότης, φθάνουσα δι' Υἱοῦ, καθά φησιν αὐτὸς, ἐπὶ πονηρούς τε καὶ ἀγαθοὺς, καὶ μηδενὶ τὸ παράπαν ἀποκλείουσα τὸ μετασχεῖν αὐτῆς. Μετοχὴ δὲ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι κυρίως τε : S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEF. Dei factus esse videri potuisset, omnes essemus A Christi, etiamsi Spiritus sancti participes effecti non essemus. Beatus etiam Joanues alicubi ait : • Qui mandata ejus servat in ipso manet, et ipse in eo. Et in hoc cognoscimus quod ipse manet in nobis, ex Spiritu quem dedit nobis ". › Quocirca si observantia mandatorum quæ nobis dedit, Spi- ritus participationem nobis conciliat; cum vero Spiritus participes effecti sanius, ad imaginem Creatoris formati sumus: manifestum igitur est, similitudinem cum Deo obtinere non posse eum qui naturæ ipsius aliquo modo particeps non fuerit, Et rursus Servator renovans hominem ad imaginem quam perdiderat, insulavit discipulis, di- cens : Accipite Spiritum sanctum " . ld igitur quod hæc renovatio atque instauratio habet, hoc etiam primum hominis statum habuisse credendum est. Ut igimr imago illa essentiæ divinæ perfectior sit, Spiritus participatio honini tribuit, non simpli- citer in cogitatione ac mente Del formatuin esse ta- Tem qualis ipse est. Si vero accepto Spiritu Filii formam Dei accipimus, quomodo erit inæqualis Patri Filius, qui, ut illi conformemur, etiam nobis per seipsum donat? Objectio adversariorum. • Incommunicabilis, aiunt, est Pater, neque per seipsum a nobis participari potest, ob summam il- lam excellentiam, atque eminentiam deitatis, quæ ab humana natura percipi non potest. Percipitur autem, et in nobis est per Filium, nimirum tan. quam per minorem. Quomodo igitur similis erit Pa- irt, cum a nobis percipi possit Filius, Pater vero mi - aime? B C Ad hæc exceptio, sire solutio, Temulentis similes hostes Dei, ut apparet, igno- rant quid dicant, aut de quibus contendant. Si enim, ut vos dicitis, omuia sunt magna et supernaturalia in Patre, necesse est ut cjusdem quoque conditio- nis esse fateamur bonitatem quæ in ipso est. Quo pacto igitur is qui summe bonus est percipi non po:erit ab iis qui bonitate indigent? Aut quo pacto in universum bonus censendus sit, qui excellentia quadam creaturas superante omnes a sui participa- tione excludat ? Oportet enim, quod verissimum esse D deprehenditur, eum qui omnino bonus est, bonita- tem fuam omnibus proponere, facilemque fruitio- cem iis qui ejus indigent, explicare. Quod quidem ipse facere cernitur, cum se in nobis babitaturum elque ambulaturum promittit, et filios suos decla- rat. Vana itaque est impiorum propositio. Neque enim per excellentiam suam et naturæ eminentiam ad ferocitatem vergit : sed potius, tantus cum sil, summam benignitatem prae se fert. Es omnibus vero quæ ei insunt pulcherrima res est bonitas ejus, quæ per Filium, ut ait Scriptura, in malus juxta ac bo- wos commeat; nullumque omnino a sui participatione ss Joan. 113, 21. ** Hebr. v1, 4. ss Joan. 35, 22. A i

καὶ Πνεύματος ὄντες ἀμέτοχοι. Φησί που πάλιν ἐ μακάριος Ιωάννης· «Ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ἐν αὐτῷ μένει. καὶ αὐτός ἐν αὐτῷ. Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι μένει ἐν ἡμῖν ἐκ τοῦ Πνεύματος οὗ ἔδωκεν ἡμῖν. » Οὐκοῦν εἰ τὸ φυλάττειν τὴν δοθεῖσαν ἐντολὴν πρόξενον ἡμῖν τῆς τοῦ Πνεύματος μετουσίας εὑρίσκεται, μέτοχοι δὲ γεγονότες τοῦ Πνεύματος, πρὸς τὴν τοῦ πεποιηκότος εἰκόνα μορφούμεθα, πρώ δηλον δήπουθεν ὅτι τὴν πρὸς Θεὸν ὁμοίωσιν ἔχειν ἀδύνατον τὸν μὴ μετέχοντά πως τῆς αὐτοῦ φύσεως. Καὶ πάλιν ἀνανεῶν εἰς τὸ κατ' εἰκόνα τὴν ἄνθρωπον ὁ Σωτὴρ, ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς λέγων· ο Λάβετε νεῦμα ἄγιον. » Οπερ οὖν ἡ ἀνακαίνησις ἔχει, τοῦτο κεκτῆσθαι πάντως καὶ τὴν ἀρχαιότητα προσήκει νοεῖν. Οὐκοῦν τελείωσιν ἐξεικονισμοῦ πρὸς τὴν θείαν οὐσίαν ἡ τοῦ Πνεύματος μετοχὴ τῷ ἀνθρώπῳ χαρίζει ται, οὐχ ἁπλῶς τὸ ἐν μόναις ἐννοίαις Θεοῦ διαπλα- σθῆναι τοιοῦτον ὁποῖος ἐστιν αὐτός. Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ λαμβάνοντες πρὸς Θεὸν μορφούμεθα, πώς ἀνόμοιος ἔσται τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς ὁ τὸ μορφοῦσθαι πρὸς ἐκεῖνον καὶ ἡμῖν δι᾿ ἑαυτοῦ δωρούμενος ; σθαι Θεοῦ τὴν ἄνθρωπον, πάντες ἂν ἦμεν Χριστού, Πρότασις ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Ακοινώνητος, φασί, καὶ οὐ μεθεκτὸς ἡμῖν ὁ Πατήρ δι' ἑαυτοῦ, διὰ τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν ἄκραν ὥσπερ καὶ ἀχώρητον τῇ ἀνθρωπεία φύσει τῆς θεότητος μετάληψιν. Χωρεῖται δὲ καὶ ἐν ἡμῖν γίνεται δι' Υἱοῦ, ὡς δι᾽ ἐλάττονος δηλαδή. Πῶς οὖν ὅμοιος ἔσται τῷ Πατρί, χωρητὸς ὢν ἐν ἡμῖν τοῖς ἐκεῖνον οὐ δυναμένοις χωρεῖν; Πρὸς τοῦτο ἀνθυποφορὰ ἤτοι λύσις. Μεθύουσι πάλιν ταῖς ἀβουλίαις οι θεομάχοι, μὴ εἰδότες, ὡς φαίνεται, μήτε & λέγουσι, μήτε περί τί νων διαβεβαιούνται. Εἰ γὰρ, καθάπερ ὑμεῖς φατε, πάντα μεγάλα καὶ ὑπερφυὴ τὰ ἐν τῷ Πατρὶ, ἀνάγκη δοῦναι τοιαύτην καὶ τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτῷ ἀγαθό τητα. Πῶς οὖν ὁ εἰς ἄκρον ἀγαθὸς, ἀχώρητος ἔσται τοῖς ἀγαθότητας δεομένοις; Πῶς δὲ ὅλως ἀγαθὸς ὁ ταῖς ὑπὲρ τὴν κτίσιν ὑπερβολαῖς ἀποκλείων ἅπασι τὸ μετασχεῖν αὐτοῦ; Χρὴ γὰρ δήπουθεν, ὃ δὴ καὶ ἀλη- θὲς ἐν φαίνεται, τὸν ἅπαξ ἀγαθόν, ἀναλογούσαν αὐτοῦ τοῖς πᾶσι προθεῖναι τὴν ἀγαθότητα, καὶ εἰς ἀπόλαυσιν τοῖς αὐτῆς δεομένοις ἑτοίμην ἐξαπλοῦν. Αλλ' ἤδη καὶ τοῦτο ποιῶν φαίνεται, δι' ὧν καὶ ἐνοικήσειν ἐν ἡμῖν ἐπαγγέλλεται καὶ ἐμπεριπατήσειν, καὶ υἱοὺς ἀπο δεικνύει. Οὐκοῦν ἕωλος τοῖς ἀθέοις ἡ πρότασις. Φαί νεται γὰρ οὐ δι' ὑπερβολὴν καὶ μεγαλοφυΐαν, εἰς ἀγριότητα Θεὸς ἀποκλίνων· ἀλλὰ μᾶλλον τοσούτος ὑπάρχων εἰς ἡμερότητα ὅσιν μεγάλα τὰ αὐτοῦ. Δὲν ἐν δὲ τὸ κάλλιστόν ἐστιν ἡ ἀγαθότης, φθάνουσα δι' Υἱοῦ, καθά φησιν αὐτὸς, ἐπὶ πονηρούς τε καὶ ἀγαθοὺς, καὶ μηδενὶ τὸ παράπαν ἀποκλείουσα τὸ μετασχεῖν αὐτῆς. Μετοχὴ δὲ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι κυρίως τε : S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEF. Dei factus esse videri potuisset, omnes essemus A Christi, etiamsi Spiritus sancti participes effecti non essemus. Beatus etiam Joanues alicubi ait : • Qui mandata ejus servat in ipso manet, et ipse in eo. Et in hoc cognoscimus quod ipse manet in nobis, ex Spiritu quem dedit nobis ". › Quocirca si observantia mandatorum quæ nobis dedit, Spi- ritus participationem nobis conciliat; cum vero Spiritus participes effecti sanius, ad imaginem Creatoris formati sumus: manifestum igitur est, similitudinem cum Deo obtinere non posse eum qui naturæ ipsius aliquo modo particeps non fuerit, Et rursus Servator renovans hominem ad imaginem quam perdiderat, insulavit discipulis, di- cens : Accipite Spiritum sanctum " . ld igitur quod hæc renovatio atque instauratio habet, hoc etiam primum hominis statum habuisse credendum est. Ut igimr imago illa essentiæ divinæ perfectior sit, Spiritus participatio honini tribuit, non simpli- citer in cogitatione ac mente Del formatuin esse ta- Tem qualis ipse est. Si vero accepto Spiritu Filii formam Dei accipimus, quomodo erit inæqualis Patri Filius, qui, ut illi conformemur, etiam nobis per seipsum donat? Objectio adversariorum. • Incommunicabilis, aiunt, est Pater, neque per seipsum a nobis participari potest, ob summam il- lam excellentiam, atque eminentiam deitatis, quæ ab humana natura percipi non potest. Percipitur autem, et in nobis est per Filium, nimirum tan. quam per minorem. Quomodo igitur similis erit Pa- irt, cum a nobis percipi possit Filius, Pater vero mi - aime? B C Ad hæc exceptio, sire solutio, Temulentis similes hostes Dei, ut apparet, igno- rant quid dicant, aut de quibus contendant. Si enim, ut vos dicitis, omuia sunt magna et supernaturalia in Patre, necesse est ut cjusdem quoque conditio- nis esse fateamur bonitatem quæ in ipso est. Quo pacto igitur is qui summe bonus est percipi non po:erit ab iis qui bonitate indigent? Aut quo pacto in universum bonus censendus sit, qui excellentia quadam creaturas superante omnes a sui participa- tione excludat ? Oportet enim, quod verissimum esse D deprehenditur, eum qui omnino bonus est, bonita- tem fuam omnibus proponere, facilemque fruitio- cem iis qui ejus indigent, explicare. Quod quidem ipse facere cernitur, cum se in nobis babitaturum elque ambulaturum promittit, et filios suos decla- rat. Vana itaque est impiorum propositio. Neque enim per excellentiam suam et naturæ eminentiam ad ferocitatem vergit : sed potius, tantus cum sil, summam benignitatem prae se fert. Es omnibus vero quæ ei insunt pulcherrima res est bonitas ejus, quæ per Filium, ut ait Scriptura, in malus juxta ac bo- wos commeat; nullumque omnino a sui participatione ss Joan. 113, 21. ** Hebr. v1, 4. ss Joan. 35, 22. A i

καὶ Πνεύματος ὄντες ἀμέτοχοι. Φησί που πάλιν ἐ μακάριος Ιωάννης· «Ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ἐν αὐτῷ μένει. καὶ αὐτός ἐν αὐτῷ. Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι μένει ἐν ἡμῖν ἐκ τοῦ Πνεύματος οὗ ἔδωκεν ἡμῖν. » Οὐκοῦν εἰ τὸ φυλάττειν τὴν δοθεῖσαν ἐντολὴν πρόξενον ἡμῖν τῆς τοῦ Πνεύματος μετουσίας εὑρίσκεται, μέτοχοι δὲ γεγονότες τοῦ Πνεύματος, πρὸς τὴν τοῦ πεποιηκότος εἰκόνα μορφούμεθα, πρώ δηλον δήπουθεν ὅτι τὴν πρὸς Θεὸν ὁμοίωσιν ἔχειν ἀδύνατον τὸν μὴ μετέχοντά πως τῆς αὐτοῦ φύσεως. Καὶ πάλιν ἀνανεῶν εἰς τὸ κατ' εἰκόνα τὴν ἄνθρωπον ὁ Σωτὴρ, ἐνεφύσησε τοῖς μαθηταῖς λέγων· ο Λάβετε νεῦμα ἄγιον. » Οπερ οὖν ἡ ἀνακαίνησις ἔχει, τοῦτο κεκτῆσθαι πάντως καὶ τὴν ἀρχαιότητα προσήκει νοεῖν. Οὐκοῦν τελείωσιν ἐξεικονισμοῦ πρὸς τὴν θείαν οὐσίαν ἡ τοῦ Πνεύματος μετοχὴ τῷ ἀνθρώπῳ χαρίζει ται, οὐχ ἁπλῶς τὸ ἐν μόναις ἐννοίαις Θεοῦ διαπλα- σθῆναι τοιοῦτον ὁποῖος ἐστιν αὐτός. Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ λαμβάνοντες πρὸς Θεὸν μορφούμεθα, πώς ἀνόμοιος ἔσται τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς ὁ τὸ μορφοῦσθαι πρὸς ἐκεῖνον καὶ ἡμῖν δι᾿ ἑαυτοῦ δωρούμενος ; σθαι Θεοῦ τὴν ἄνθρωπον, πάντες ἂν ἦμεν Χριστού, Πρότασις ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Ακοινώνητος, φασί, καὶ οὐ μεθεκτὸς ἡμῖν ὁ Πατήρ δι' ἑαυτοῦ, διὰ τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν ἄκραν ὥσπερ καὶ ἀχώρητον τῇ ἀνθρωπεία φύσει τῆς θεότητος μετάληψιν. Χωρεῖται δὲ καὶ ἐν ἡμῖν γίνεται δι' Υἱοῦ, ὡς δι᾽ ἐλάττονος δηλαδή. Πῶς οὖν ὅμοιος ἔσται τῷ Πατρί, χωρητὸς ὢν ἐν ἡμῖν τοῖς ἐκεῖνον οὐ δυναμένοις χωρεῖν; Πρὸς τοῦτο ἀνθυποφορὰ ἤτοι λύσις. Μεθύουσι πάλιν ταῖς ἀβουλίαις οι θεομάχοι, μὴ εἰδότες, ὡς φαίνεται, μήτε & λέγουσι, μήτε περί τί νων διαβεβαιούνται. Εἰ γὰρ, καθάπερ ὑμεῖς φατε, πάντα μεγάλα καὶ ὑπερφυὴ τὰ ἐν τῷ Πατρὶ, ἀνάγκη δοῦναι τοιαύτην καὶ τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτῷ ἀγαθό τητα. Πῶς οὖν ὁ εἰς ἄκρον ἀγαθὸς, ἀχώρητος ἔσται τοῖς ἀγαθότητας δεομένοις; Πῶς δὲ ὅλως ἀγαθὸς ὁ ταῖς ὑπὲρ τὴν κτίσιν ὑπερβολαῖς ἀποκλείων ἅπασι τὸ μετασχεῖν αὐτοῦ; Χρὴ γὰρ δήπουθεν, ὃ δὴ καὶ ἀλη- θὲς ἐν φαίνεται, τὸν ἅπαξ ἀγαθόν, ἀναλογούσαν αὐτοῦ τοῖς πᾶσι προθεῖναι τὴν ἀγαθότητα, καὶ εἰς ἀπόλαυσιν τοῖς αὐτῆς δεομένοις ἑτοίμην ἐξαπλοῦν. Αλλ' ἤδη καὶ τοῦτο ποιῶν φαίνεται, δι' ὧν καὶ ἐνοικήσειν ἐν ἡμῖν ἐπαγγέλλεται καὶ ἐμπεριπατήσειν, καὶ υἱοὺς ἀπο δεικνύει. Οὐκοῦν ἕωλος τοῖς ἀθέοις ἡ πρότασις. Φαί νεται γὰρ οὐ δι' ὑπερβολὴν καὶ μεγαλοφυΐαν, εἰς ἀγριότητα Θεὸς ἀποκλίνων· ἀλλὰ μᾶλλον τοσούτος ὑπάρχων εἰς ἡμερότητα ὅσιν μεγάλα τὰ αὐτοῦ. Δὲν ἐν δὲ τὸ κάλλιστόν ἐστιν ἡ ἀγαθότης, φθάνουσα δι' Υἱοῦ, καθά φησιν αὐτὸς, ἐπὶ πονηρούς τε καὶ ἀγαθοὺς, καὶ μηδενὶ τὸ παράπαν ἀποκλείουσα τὸ μετασχεῖν αὐτῆς. Μετοχὴ δὲ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι κυρίως τε : S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEF. Dei factus esse videri potuisset, omnes essemus A Christi, etiamsi Spiritus sancti participes effecti non essemus. Beatus etiam Joanues alicubi ait : • Qui mandata ejus servat in ipso manet, et ipse in eo. Et in hoc cognoscimus quod ipse manet in nobis, ex Spiritu quem dedit nobis ". › Quocirca si observantia mandatorum quæ nobis dedit, Spi- ritus participationem nobis conciliat; cum vero Spiritus participes effecti sanius, ad imaginem Creatoris formati sumus: manifestum igitur est, similitudinem cum Deo obtinere non posse eum qui naturæ ipsius aliquo modo particeps non fuerit, Et rursus Servator renovans hominem ad imaginem quam perdiderat, insulavit discipulis, di- cens : Accipite Spiritum sanctum " . ld igitur quod hæc renovatio atque instauratio habet, hoc etiam primum hominis statum habuisse credendum est. Ut igimr imago illa essentiæ divinæ perfectior sit, Spiritus participatio honini tribuit, non simpli- citer in cogitatione ac mente Del formatuin esse ta- Tem qualis ipse est. Si vero accepto Spiritu Filii formam Dei accipimus, quomodo erit inæqualis Patri Filius, qui, ut illi conformemur, etiam nobis per seipsum donat? Objectio adversariorum. • Incommunicabilis, aiunt, est Pater, neque per seipsum a nobis participari potest, ob summam il- lam excellentiam, atque eminentiam deitatis, quæ ab humana natura percipi non potest. Percipitur autem, et in nobis est per Filium, nimirum tan. quam per minorem. Quomodo igitur similis erit Pa- irt, cum a nobis percipi possit Filius, Pater vero mi - aime? B C Ad hæc exceptio, sire solutio, Temulentis similes hostes Dei, ut apparet, igno- rant quid dicant, aut de quibus contendant. Si enim, ut vos dicitis, omuia sunt magna et supernaturalia in Patre, necesse est ut cjusdem quoque conditio- nis esse fateamur bonitatem quæ in ipso est. Quo pacto igitur is qui summe bonus est percipi non po:erit ab iis qui bonitate indigent? Aut quo pacto in universum bonus censendus sit, qui excellentia quadam creaturas superante omnes a sui participa- tione excludat ? Oportet enim, quod verissimum esse D deprehenditur, eum qui omnino bonus est, bonita- tem fuam omnibus proponere, facilemque fruitio- cem iis qui ejus indigent, explicare. Quod quidem ipse facere cernitur, cum se in nobis babitaturum elque ambulaturum promittit, et filios suos decla- rat. Vana itaque est impiorum propositio. Neque enim per excellentiam suam et naturæ eminentiam ad ferocitatem vergit : sed potius, tantus cum sil, summam benignitatem prae se fert. Es omnibus vero quæ ei insunt pulcherrima res est bonitas ejus, quæ per Filium, ut ait Scriptura, in malus juxta ac bo- wos commeat; nullumque omnino a sui participatione ss Joan. 113, 21. ** Hebr. v1, 4. ss Joan. 35, 22. A i

καὶ πρεπόντως ἂν γένοιτο. Ωσπερ οὖν καὶ ἡλίου μετέχομεν διὰ τῆς ἐξ αὐτοῦ τικτομένης αὐγῆς, οὐ δίχα θερμότητος ἢ τῆς τοῦ Πνεύματος ενεργείας εἰ- κάνα φέρει. Ωσπερ οὖν τῷ ἡλίῳ οὐκ ἄν τις ἀνόμοιον εἶναι λέγοι τὸ ἐξ αὐτοῦ πεμπόμενον φῶς ἤτοι τὴν θερμότητα, διὰ τὸ μετὰ τούτων εἶναι μεθεκτόν, οὕτως οὐδὲν ἀναγκάσει τὸν Υἱὸν ἀνόμοιον εἶναι τῷ Πατρὶ τὸ δι' αὐτοῦ μετέχεσθαι τὸν Πατέρα. Μάλλον δὲ ὅμοιον ὄντα κατὰ πάντα δεικνύει. Όπου γὰρ Υἱοῦ μετέχον- τες, τῆς τοῦ Πατρὸς μετουσίας οὐκ ἐστερήμεθα, πῶς οὐκ ἔσται ταυτότης ουσίας Πατρὸς καὶ Υἱοῦ; υπου δὲ οὐσίας ταυτότης, ποῖον ἔξει τόπον ἡ ἀνομοιότης ; Λεγέτωσαν οι χριστομάχοι. 'Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Καὶ πῶς ἂν εἴη, φασί, κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον ὅμοιος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς, ός γε τοσοῦτον ἐλάττων φαίνεται, ὡς μηδὲ ὁρᾶν αὐτόν; Καὶ τοῦτο γὰρ αὐτός που διαμαρτύρεται λέγων· « Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώ ποτε· ὁ μονογενής θεὸς, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πα- τρός, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο. » Εἰ τοίνυν ἀθεώρητον τοῖς πᾶσι τὸν Πατέρα φησὶν ὁ Υἱός, ἐν δὲ τοῖς πᾶσι καὶ αὐτὸν, πῶς ἂν εἴη κατὰ τὴν οὐσίαν ὅμοιος ὁ τοσοῦτον ἡττώμενος; Πρὸς τοῦτο λύσις. Καὶ πῶς οὐκ ἄντικρυς αὐτῇ μαχόμενοι τῇ ἀληθείᾳ φανεῖσθε, καὶ πάσαις ὁμοῦ ταῖς θείαις Γραφαῖς ἀνα τιπίπτοντες, μηδὲ αὐτῷ λέγοντες ὁρᾶσθαι τῷ Υἱῷ τὸν Πατέρα, κεκρύφθαι δὲ τὴν τοῦ Μονογενούς αυτοπρόσc ωπον θέαν ; καίτοι καὶ αὐτοῦ διαρρήδην βοῶντος ούχ ὅτι τὸν Πατέρα εώρακε τις, εἰ μὴ ὁ ὢν παρὰ τοῦ Θεοῦ, ατος ἑώρακε τὸν Πατέρα. Πῶς δὲ εἰ μὴ καταληπτός ἐστιν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ, καὶ ἡμῖν αὐτὸν ἐπιδεικνύει, λέγων· . Ο έωραπῶς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα ; ο Πῶς ἂν τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ πάντα ἐπίσταται καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ, καθάπερ καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώ που τὰ ἐν αὐτῷ; Πῶς δὲ πάλιν οἱ κατ' οὐρανὸν ἄγ- γελοι ὡς τὸ τούτου πρόσωπον θεωροῦντες ἀνεγράφη- σαν, εἰ μηδὲ τῷ Υἱῷ τοῦτο ὑπάρχει, καθ' ὑμᾶς ; Η πῶς οὐκ ἀληθεύσει, λέγων· : Καθώς γινώσκει με ή Πατήρ, καγώ γινώσκω τον Πατέρα; » Καὶ πάλιν· • Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν Υἱὸν, εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, οὐδὲ τὸν Πατέρα τις ἐπιγινώσκει, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ δεν βούληται ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψαι;» Ο τοίνυν μή μόνον εἰδὼ;, ἀλλὰ καὶ ἀποκαλύπτειν ἑτέροις τὸν Πα- τέρα δυνάμενος, πῶς αὐτὸν οὐχ ὁρᾷ ; Πῶς δὲ οὐκ οἶ- δεν ὁ ἐξ ὧν ἐστιν αὐτὸς εἰδὼς τὸν Πατέρα, καὶ λέγων πρὸς αὐτόν· « Τὰ ἐμὰ πάντα σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά; • Ωσπερ οὖν, εἴπερ ἦν ἀθεώρητος αὐτῷ, καθ' ὑμᾶς, ὁ Πατήρ, οὐκ ἂν ἦν αὐτῷ κατ᾽ οὐσίαν ὅμοιος, οὕτως ἐπειδήπερ ὁρᾷ καὶ γινώσκει τὸν Πατέρα, ἔσται πάντως αὐτῷ κατὰ πάντα προσεοικώς, καὶ διαψεύ σεται πάλιν τῆς παρ' ὑμῶν συκοφαντίας ὁ λόγος. Ανθυποφορὰ ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Κατὰ τοῦτο, φασί, μόνον ὅμοιον εἶναι δώσομεν τὸν THESAURUS. A excludit. Patris autem participatio per Filium in Spiritu proprie et convenienter ft. Quemadmodum igitur et sulis participes elicimur per splendorem quem ex se gignit, non citra calorem qui imago quædam est operationis Spiritus : nemo vero dixe- rit lumen sive caliditatem quæ ex sole emittitur dissimilem soli esse, quia cum his sol parti- cipatur : ita nihil est quod cogat ideo dissimilem dici Filium a Patre, quia per ipsum Patris partic- pes efficimur. Imo vero hoc ipsum similem ei per omnia esse ipsum ostendit. Cum enim Filii partici- pes effecti, Patris communicatione non privamur, quo pacto non sit eadem essentia Patris et Filii? Übi vero est identitas essentiæ, quem locum habebit dissimilitudo? Respondeant nobis hostes Christi. B Objectio hæreticorum. At quo pacto, aiunt, sit similis Patri Filius ra- tione essentiæ, qui tanto minor esse cernitur, ut ne videat quidem ipsum? Quod quidem ipse alibi testa- tur, inquiens : c Deum nemo vidit unquam : unige- nitus Filius Dei, qui est in sinu Patris, ille expo- suit . Si ergo Filius Patrem omnibus invisibilem esse dicit, et significatione omnium ipse etiam comprehenditur, quomodo sit similis secundam es- sentiam, qui tanto inferior est? , Solutio objectionis. At vero quomodo non aperte vos cum omnibus Scripturis sacris et veritate pugnare censeamini, qui ne ab ipso quidem Filio visum esse Patrem con- tenditis, et coram intuendi Patris facultatem Uni- genito adimitis, cum ipse aperte clanet, quod ne mo viderit Patrem nisi qui ex Deo est, ipse vidit Patrem ? Quomodo autem nisi a Filio percipi potest Pater, nobis etiam ipsum ostendit, dicens : c Qui vidit me, vidit et Patrem ” ? › Quomodo etiam Spi- ritus ejus omnia novit, etiam abolita Dei, sicut spi rilus hominis quæ in ipso sunt * ? Quomodo rursus angeli coelestes tanquam faciem ejus conten plantes descripti sunt, si ne Fillo quidem hoc conceditur? Aut quomodo mentiatur, dicens: ‹ Sicut cognoscit me Pater, et ego cognosco Patrem **?, Et rursus : ‹ Nemo cognoscit Filium nisi Pater, nec Patrem ul- lus cognoscit nisi Filius, et cui voluerit Filius revc- etiam lare ? » Qui ergo non solum novit, verum D aliis revelare Paireni potest, quomodo ipsum non videt? Aut quomodo non cognovit qui ex quo est ipse novit Patrem, quique ad Patrem dicit : • Omnia mea tua sunt, et tua mea ? . Quemad- m:oʻlum igitur, si a Filio videri non posset, ut vos opinamini, similis essentiæ cum eo non esset: ita cum videat el cognoscat Patrem, similis etiam per omnia illi fuerit, mendacissimaque crit vestra ca- lumnia. et Joan. 1, 18. Cor. 11, 11. ** Joait. XIV, 9. Objectio replicans hæreticorum. Eo tantum modo, inquiunt, sinillem esse Filinm ss Joan. x, 15. ** Matth. xi, 27. “ Joan. xvii, 10.

Α Υ{ν τῷ Πατρὶ, καθὰ πλουσίως αὐτοῦ μετεσχηκώς, Β πεποίηται τρόπον τινά και με μόρφωται πρὸς αὐτόν. "Ωσπερ οὖν καὶ ἡμεῖς, κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἀνθρώποις. κοινωνοί τῆς θείας γενόμενοι φύσεως, καθώς γέν γραπται, τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου λαμβάνομεν, καὶ πρὸς τοὺς θείους ὥσπερ χαρακτήρας μορφού μεθα. Πρὸς ταῦτα λύσις. Καὶ τίς ἄν, εἰπέ μοι, τῶν τὰς θείας ἀνεγνωκότων Γραφάς, τῆς τοσαύτης ὑμῶν φλυαρίας ανάσχοιτο ; Οἱ μὲν γὰρ θεῖοι κηρύττουσι λόγοι πρόσφατον οὐκ εἶναι Θεὸν ἐν ἡμῖν, ὑμεῖς δὲ τοῖς ἀπὸ τοῦ Πνεύματος λαλουμένοις ριψοκινδύνως ἀντιτείνοντες, πρόσφατον ἡμῖν, καὶ ἵν' οὕτως εἴπωμεν, αρτιγενῆ Θεὸν εἰσφέ ροντες τὸν Υἱὸν οὐκ αἰσχύνεσθε. Τὸ γὰρ ἐκ μετοχῆς καὶ μεταλήψεως τῆς περὶ τὸ θεῖον ὡς πρὸς αὐτὸν πεποιημένον τε καὶ μεμορφωμένον, ἐπίκτητον ἔχει καὶ προσγεγονὸς τοῦθ᾽ ὅπερ ἂν αὐτῷ διὰ τῆς μετα οχῆς ἐνυπάρξαι. Τὸ δέ τι προσειληφῆς, ἀνάγκη συν ομολογεῖν, ἐκ τοῦ μὴ οὕτως ἔχοντος ἐξ ἀρχῆς, εἰς ἕτερόν τι μεταχωρεῖν. Τοῦτο δέ ἐστι συμβεβηκός. Καὶ πῶς οὐ ῥᾴδιον ἀποβαλεῖν, ὅπερ ἄν τις προσλά βοι; Τὸ γὰρ ὅλως δοτὸν, καὶ ἀφαιρετόν· καὶ τὸ ἐπίκτητον, ἔσται δηλαδὴ καὶ ἀπόβλητον. Η τοίνυν λεγέτωσαν δύνασθαι μεταπίπτειν τὸν Υἱὸν ἔκ τε τοῦ εἶναι Θεὸν, καὶ Κύριον, καὶ Υἱόν· ἡ εἰ τοῦτο ἀπο· ναρκήσουσιν εἰπεῖν, συγχωρήσουσι δὲ μᾶλλον ἐν ἀδιαπτώτῳ μακαριότητι τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἐστά ναι, παραιτείσθωσαν καὶ τὸ ἐκ μετοχῆς τῆς πρὸς τὸν Πατέρα με μορφώσθαι νομίζειν αὐτόν· φυσικὴν δὲ μᾶλλον καὶ οὐσιώδη τὴν ὁμοίωσιν ἀποσωζέτωσαν τῷ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς προελθόντι Λόγω. ΑΛΛΟ. Τὰ ἐκ μετοχῆς τοῦ ἁγιάζειν περυκότος Θεοῦ πρὸς ἁγιασμὸν κεκλημένα, σώζει μὲν διὰ νήψεως ἐν ἑαυ τοῖς τὸ δοθὲν, ἕτερον δὲ μεταδοῦναι τῆς ἐντεθείσης αὐτοῖς ἁγιότητος, οὐ δύναται. Οὐδεὶς γὰρ ἀνθρώπων ἐκ μετοχῆς τὸ Πνεῦμα λαβών, ἑτέρῳ τοῦτο χορηγή σει πώποτε, ἐπεὶ καὶ αὐτὸς κεκόμισται παρά Θεοῦ· μόνῃ δὲ ἁρμόσει τῇ τῆς ἁγιότητος πηγῇ, χορηγεῖν ἐξ ἑαυτῆς οἷς ἂν βούληται τὸν ἁγιασμόν. Καὶ γοῦν οἱ κατ' οὐρανὸν ὄντες ἄγγελοι, ἅγιοι μέν εἰσιν ἐκ μετα οχῆς καὶ μεταλήψεως τῆς τοῦ ἁγίου Θεοῦ· ἁγιότητα δὲ δεδωκότες ἀνθρώποι; οὐ φανοῦνται πώποτε. Ομοίως καὶ ὁ μακάριος Μωσης προβληθέντων ἐδο· μήκοντα πρεσβυτέρων διὰ τὰς ἀπαραιτήτους χρείας τῆς συναγωγῆς, οὐκ αὐτὸς ἐδίδου τὸ Πνεῦμα, ἀλλά Θεὸς ἀφῃρεῖτο, καθά γέγραπται, ἀπὸ τοῦ ὄντος ἐν αὐτῷ, καὶ ἐνετίθει της προκεχειρισμένοις. Ούκουν τοῖς ἐκ μετοχῆς ἁγίοις, φορεῖν μὲν ἔξεστι τὴν δη θεῖσαν ἀπὸ Θεοῦ χάριν· διδόναι δὲ ἑτέροις, οὐδαμῶ 'Ο δὲ Υἱὸς, οὐχ οὕτως· ὡς γὰρ ἁγιότητος υπάρχων πηγή τους μαθητὰς ἁγιάζει, λέγων· ο Λάβετε Πνεύμα ἅγιον. » Τοῦτο δὲ ποιῶν καὶ ὁ Πατήρ φαίνεται· ὁ δὲ τὴν ἴσην ἔχων τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν τοῦ ἁγιάζειν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. latri concedimus, quatenus fatim ipsius particeps effectus est quodammodo et foruatus ad ipsum. Quemadmodum et nos, quantum possibile est ho- minibus, diving natura participes electi, sicut scri- ptum est ", imaginem cœlestis accepimus ", et ad divinos quodammodo characteres formainur, solutio onjectionis. At quisnam, obsecro, qui sacras Scripturas le- gerit, tantam vestram nugacitatem ferat? Divina cnim Scripta prædicant non esse recenter Deum in nobis; ros autem iis qui e Spiritu loquuntur teme- rarie olductantes, recentem nobis, atque, ut ita di- cam, nuper factum Deum nobis proponentes non erubescitis. Quut enim communicatione et partici- patione deitatis, ad illam quodammodo effingitur at- que formatur, adventitium atque acquisitum habet id quod ei per participationem inest. Quod vero ali- quid accepit, necesse est fateri, ex eo quod ab initio non ita erat, ad alind quidpiam transferri. Hoc au- tem accidens est. At quomodo non sit facilius amit- tere id quod quis accepit? Nam quod datum est, adimi etiam potest : et quod acquisitum est, polest quoque amitti. Aut igitur dicant Filium posse ex- cidere ex eo quod sit Deus, et Dominus, et Filius: aut si id dicere verentur, potiusque fatebuntur Filii essentiæ nullam felicitatis immutationem accidere posse, deponant etiam illam opinionem quod ex par- ticipatione Patris sit conformatus: et naturalem alque essentialem similitudinem Verbo quod ex cs. sentia Patris processit, tribuant. ALIUD. C Qui participatione sanctificantis Dei ad sanctita- km vocati sunt, sobrietate id quod ipsis datum est in sese conservant; participes vero alios sanctita- tis quæ ipsis indita est, efficere nequeunt. Nemo enim mortalium qui Spiritum ex participatione ac- cepit, aliis illum suppeditare potest, siquidem el ipse accepit a Deo; soli autem hoc convenit san- etitatis fonti, sanctitatem iis quibus voluerit con- ferre. Quocirca angeli etiam cœlestes sancti quidem sunt, et communione, et participatione sancti Dei, sanctitatem vero conferre hominibus nunquam visi D soul. Similiter et Moses septuaginta seniori- bus præpositis ob inevitabilem necessitatem con- gregationis, non dedit ipse Spiritum : sed Deus abs- tulit, ut scriptum est ", ab co qui in Mose erat, et indidit eum electis. Quocirca qui ex participatione sancti sunt, gratia quæ ipsis data est frui possunt, aliis quidem largiri nulla ratione possunt. Filii au- tem longe alia ratio est : nam ipse ut sanctitatis fous discipulos sanctificavit, liceus : Accipite Spiritum ‹ Sanctum es › Idipsum porro Pater etiam præstare invenitur. Qui vero eamdem cum Patre la- . **al Petr. 1, 4. "1 Cor. xv, 49. "Num. x1, 25. * Juan. xv, 22.

Α Υ{ν τῷ Πατρὶ, καθὰ πλουσίως αὐτοῦ μετεσχηκώς, Β πεποίηται τρόπον τινά και με μόρφωται πρὸς αὐτόν. "Ωσπερ οὖν καὶ ἡμεῖς, κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἀνθρώποις. κοινωνοί τῆς θείας γενόμενοι φύσεως, καθώς γέν γραπται, τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου λαμβάνομεν, καὶ πρὸς τοὺς θείους ὥσπερ χαρακτήρας μορφού μεθα. Πρὸς ταῦτα λύσις. Καὶ τίς ἄν, εἰπέ μοι, τῶν τὰς θείας ἀνεγνωκότων Γραφάς, τῆς τοσαύτης ὑμῶν φλυαρίας ανάσχοιτο ; Οἱ μὲν γὰρ θεῖοι κηρύττουσι λόγοι πρόσφατον οὐκ εἶναι Θεὸν ἐν ἡμῖν, ὑμεῖς δὲ τοῖς ἀπὸ τοῦ Πνεύματος λαλουμένοις ριψοκινδύνως ἀντιτείνοντες, πρόσφατον ἡμῖν, καὶ ἵν' οὕτως εἴπωμεν, αρτιγενῆ Θεὸν εἰσφέ ροντες τὸν Υἱὸν οὐκ αἰσχύνεσθε. Τὸ γὰρ ἐκ μετοχῆς καὶ μεταλήψεως τῆς περὶ τὸ θεῖον ὡς πρὸς αὐτὸν πεποιημένον τε καὶ μεμορφωμένον, ἐπίκτητον ἔχει καὶ προσγεγονὸς τοῦθ᾽ ὅπερ ἂν αὐτῷ διὰ τῆς μετα οχῆς ἐνυπάρξαι. Τὸ δέ τι προσειληφῆς, ἀνάγκη συν ομολογεῖν, ἐκ τοῦ μὴ οὕτως ἔχοντος ἐξ ἀρχῆς, εἰς ἕτερόν τι μεταχωρεῖν. Τοῦτο δέ ἐστι συμβεβηκός. Καὶ πῶς οὐ ῥᾴδιον ἀποβαλεῖν, ὅπερ ἄν τις προσλά βοι; Τὸ γὰρ ὅλως δοτὸν, καὶ ἀφαιρετόν· καὶ τὸ ἐπίκτητον, ἔσται δηλαδὴ καὶ ἀπόβλητον. Η τοίνυν λεγέτωσαν δύνασθαι μεταπίπτειν τὸν Υἱὸν ἔκ τε τοῦ εἶναι Θεὸν, καὶ Κύριον, καὶ Υἱόν· ἡ εἰ τοῦτο ἀπο· ναρκήσουσιν εἰπεῖν, συγχωρήσουσι δὲ μᾶλλον ἐν ἀδιαπτώτῳ μακαριότητι τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἐστά ναι, παραιτείσθωσαν καὶ τὸ ἐκ μετοχῆς τῆς πρὸς τὸν Πατέρα με μορφώσθαι νομίζειν αὐτόν· φυσικὴν δὲ μᾶλλον καὶ οὐσιώδη τὴν ὁμοίωσιν ἀποσωζέτωσαν τῷ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς προελθόντι Λόγω. ΑΛΛΟ. Τὰ ἐκ μετοχῆς τοῦ ἁγιάζειν περυκότος Θεοῦ πρὸς ἁγιασμὸν κεκλημένα, σώζει μὲν διὰ νήψεως ἐν ἑαυ τοῖς τὸ δοθὲν, ἕτερον δὲ μεταδοῦναι τῆς ἐντεθείσης αὐτοῖς ἁγιότητος, οὐ δύναται. Οὐδεὶς γὰρ ἀνθρώπων ἐκ μετοχῆς τὸ Πνεῦμα λαβών, ἑτέρῳ τοῦτο χορηγή σει πώποτε, ἐπεὶ καὶ αὐτὸς κεκόμισται παρά Θεοῦ· μόνῃ δὲ ἁρμόσει τῇ τῆς ἁγιότητος πηγῇ, χορηγεῖν ἐξ ἑαυτῆς οἷς ἂν βούληται τὸν ἁγιασμόν. Καὶ γοῦν οἱ κατ' οὐρανὸν ὄντες ἄγγελοι, ἅγιοι μέν εἰσιν ἐκ μετα οχῆς καὶ μεταλήψεως τῆς τοῦ ἁγίου Θεοῦ· ἁγιότητα δὲ δεδωκότες ἀνθρώποι; οὐ φανοῦνται πώποτε. Ομοίως καὶ ὁ μακάριος Μωσης προβληθέντων ἐδο· μήκοντα πρεσβυτέρων διὰ τὰς ἀπαραιτήτους χρείας τῆς συναγωγῆς, οὐκ αὐτὸς ἐδίδου τὸ Πνεῦμα, ἀλλά Θεὸς ἀφῃρεῖτο, καθά γέγραπται, ἀπὸ τοῦ ὄντος ἐν αὐτῷ, καὶ ἐνετίθει της προκεχειρισμένοις. Ούκουν τοῖς ἐκ μετοχῆς ἁγίοις, φορεῖν μὲν ἔξεστι τὴν δη θεῖσαν ἀπὸ Θεοῦ χάριν· διδόναι δὲ ἑτέροις, οὐδαμῶ 'Ο δὲ Υἱὸς, οὐχ οὕτως· ὡς γὰρ ἁγιότητος υπάρχων πηγή τους μαθητὰς ἁγιάζει, λέγων· ο Λάβετε Πνεύμα ἅγιον. » Τοῦτο δὲ ποιῶν καὶ ὁ Πατήρ φαίνεται· ὁ δὲ τὴν ἴσην ἔχων τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν τοῦ ἁγιάζειν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. latri concedimus, quatenus fatim ipsius particeps effectus est quodammodo et foruatus ad ipsum. Quemadmodum et nos, quantum possibile est ho- minibus, diving natura participes electi, sicut scri- ptum est ", imaginem cœlestis accepimus ", et ad divinos quodammodo characteres formainur, solutio onjectionis. At quisnam, obsecro, qui sacras Scripturas le- gerit, tantam vestram nugacitatem ferat? Divina cnim Scripta prædicant non esse recenter Deum in nobis; ros autem iis qui e Spiritu loquuntur teme- rarie olductantes, recentem nobis, atque, ut ita di- cam, nuper factum Deum nobis proponentes non erubescitis. Quut enim communicatione et partici- patione deitatis, ad illam quodammodo effingitur at- que formatur, adventitium atque acquisitum habet id quod ei per participationem inest. Quod vero ali- quid accepit, necesse est fateri, ex eo quod ab initio non ita erat, ad alind quidpiam transferri. Hoc au- tem accidens est. At quomodo non sit facilius amit- tere id quod quis accepit? Nam quod datum est, adimi etiam potest : et quod acquisitum est, polest quoque amitti. Aut igitur dicant Filium posse ex- cidere ex eo quod sit Deus, et Dominus, et Filius: aut si id dicere verentur, potiusque fatebuntur Filii essentiæ nullam felicitatis immutationem accidere posse, deponant etiam illam opinionem quod ex par- ticipatione Patris sit conformatus: et naturalem alque essentialem similitudinem Verbo quod ex cs. sentia Patris processit, tribuant. ALIUD. C Qui participatione sanctificantis Dei ad sanctita- km vocati sunt, sobrietate id quod ipsis datum est in sese conservant; participes vero alios sanctita- tis quæ ipsis indita est, efficere nequeunt. Nemo enim mortalium qui Spiritum ex participatione ac- cepit, aliis illum suppeditare potest, siquidem el ipse accepit a Deo; soli autem hoc convenit san- etitatis fonti, sanctitatem iis quibus voluerit con- ferre. Quocirca angeli etiam cœlestes sancti quidem sunt, et communione, et participatione sancti Dei, sanctitatem vero conferre hominibus nunquam visi D soul. Similiter et Moses septuaginta seniori- bus præpositis ob inevitabilem necessitatem con- gregationis, non dedit ipse Spiritum : sed Deus abs- tulit, ut scriptum est ", ab co qui in Mose erat, et indidit eum electis. Quocirca qui ex participatione sancti sunt, gratia quæ ipsis data est frui possunt, aliis quidem largiri nulla ratione possunt. Filii au- tem longe alia ratio est : nam ipse ut sanctitatis fous discipulos sanctificavit, liceus : Accipite Spiritum ‹ Sanctum es › Idipsum porro Pater etiam præstare invenitur. Qui vero eamdem cum Patre la- . **al Petr. 1, 4. "1 Cor. xv, 49. "Num. x1, 25. * Juan. xv, 22.

Α Υ{ν τῷ Πατρὶ, καθὰ πλουσίως αὐτοῦ μετεσχηκώς, Β πεποίηται τρόπον τινά και με μόρφωται πρὸς αὐτόν. "Ωσπερ οὖν καὶ ἡμεῖς, κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἀνθρώποις. κοινωνοί τῆς θείας γενόμενοι φύσεως, καθώς γέν γραπται, τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου λαμβάνομεν, καὶ πρὸς τοὺς θείους ὥσπερ χαρακτήρας μορφού μεθα. Πρὸς ταῦτα λύσις. Καὶ τίς ἄν, εἰπέ μοι, τῶν τὰς θείας ἀνεγνωκότων Γραφάς, τῆς τοσαύτης ὑμῶν φλυαρίας ανάσχοιτο ; Οἱ μὲν γὰρ θεῖοι κηρύττουσι λόγοι πρόσφατον οὐκ εἶναι Θεὸν ἐν ἡμῖν, ὑμεῖς δὲ τοῖς ἀπὸ τοῦ Πνεύματος λαλουμένοις ριψοκινδύνως ἀντιτείνοντες, πρόσφατον ἡμῖν, καὶ ἵν' οὕτως εἴπωμεν, αρτιγενῆ Θεὸν εἰσφέ ροντες τὸν Υἱὸν οὐκ αἰσχύνεσθε. Τὸ γὰρ ἐκ μετοχῆς καὶ μεταλήψεως τῆς περὶ τὸ θεῖον ὡς πρὸς αὐτὸν πεποιημένον τε καὶ μεμορφωμένον, ἐπίκτητον ἔχει καὶ προσγεγονὸς τοῦθ᾽ ὅπερ ἂν αὐτῷ διὰ τῆς μετα οχῆς ἐνυπάρξαι. Τὸ δέ τι προσειληφῆς, ἀνάγκη συν ομολογεῖν, ἐκ τοῦ μὴ οὕτως ἔχοντος ἐξ ἀρχῆς, εἰς ἕτερόν τι μεταχωρεῖν. Τοῦτο δέ ἐστι συμβεβηκός. Καὶ πῶς οὐ ῥᾴδιον ἀποβαλεῖν, ὅπερ ἄν τις προσλά βοι; Τὸ γὰρ ὅλως δοτὸν, καὶ ἀφαιρετόν· καὶ τὸ ἐπίκτητον, ἔσται δηλαδὴ καὶ ἀπόβλητον. Η τοίνυν λεγέτωσαν δύνασθαι μεταπίπτειν τὸν Υἱὸν ἔκ τε τοῦ εἶναι Θεὸν, καὶ Κύριον, καὶ Υἱόν· ἡ εἰ τοῦτο ἀπο· ναρκήσουσιν εἰπεῖν, συγχωρήσουσι δὲ μᾶλλον ἐν ἀδιαπτώτῳ μακαριότητι τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν ἐστά ναι, παραιτείσθωσαν καὶ τὸ ἐκ μετοχῆς τῆς πρὸς τὸν Πατέρα με μορφώσθαι νομίζειν αὐτόν· φυσικὴν δὲ μᾶλλον καὶ οὐσιώδη τὴν ὁμοίωσιν ἀποσωζέτωσαν τῷ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς προελθόντι Λόγω. ΑΛΛΟ. Τὰ ἐκ μετοχῆς τοῦ ἁγιάζειν περυκότος Θεοῦ πρὸς ἁγιασμὸν κεκλημένα, σώζει μὲν διὰ νήψεως ἐν ἑαυ τοῖς τὸ δοθὲν, ἕτερον δὲ μεταδοῦναι τῆς ἐντεθείσης αὐτοῖς ἁγιότητος, οὐ δύναται. Οὐδεὶς γὰρ ἀνθρώπων ἐκ μετοχῆς τὸ Πνεῦμα λαβών, ἑτέρῳ τοῦτο χορηγή σει πώποτε, ἐπεὶ καὶ αὐτὸς κεκόμισται παρά Θεοῦ· μόνῃ δὲ ἁρμόσει τῇ τῆς ἁγιότητος πηγῇ, χορηγεῖν ἐξ ἑαυτῆς οἷς ἂν βούληται τὸν ἁγιασμόν. Καὶ γοῦν οἱ κατ' οὐρανὸν ὄντες ἄγγελοι, ἅγιοι μέν εἰσιν ἐκ μετα οχῆς καὶ μεταλήψεως τῆς τοῦ ἁγίου Θεοῦ· ἁγιότητα δὲ δεδωκότες ἀνθρώποι; οὐ φανοῦνται πώποτε. Ομοίως καὶ ὁ μακάριος Μωσης προβληθέντων ἐδο· μήκοντα πρεσβυτέρων διὰ τὰς ἀπαραιτήτους χρείας τῆς συναγωγῆς, οὐκ αὐτὸς ἐδίδου τὸ Πνεῦμα, ἀλλά Θεὸς ἀφῃρεῖτο, καθά γέγραπται, ἀπὸ τοῦ ὄντος ἐν αὐτῷ, καὶ ἐνετίθει της προκεχειρισμένοις. Ούκουν τοῖς ἐκ μετοχῆς ἁγίοις, φορεῖν μὲν ἔξεστι τὴν δη θεῖσαν ἀπὸ Θεοῦ χάριν· διδόναι δὲ ἑτέροις, οὐδαμῶ 'Ο δὲ Υἱὸς, οὐχ οὕτως· ὡς γὰρ ἁγιότητος υπάρχων πηγή τους μαθητὰς ἁγιάζει, λέγων· ο Λάβετε Πνεύμα ἅγιον. » Τοῦτο δὲ ποιῶν καὶ ὁ Πατήρ φαίνεται· ὁ δὲ τὴν ἴσην ἔχων τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν τοῦ ἁγιάζειν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. latri concedimus, quatenus fatim ipsius particeps effectus est quodammodo et foruatus ad ipsum. Quemadmodum et nos, quantum possibile est ho- minibus, diving natura participes electi, sicut scri- ptum est ", imaginem cœlestis accepimus ", et ad divinos quodammodo characteres formainur, solutio onjectionis. At quisnam, obsecro, qui sacras Scripturas le- gerit, tantam vestram nugacitatem ferat? Divina cnim Scripta prædicant non esse recenter Deum in nobis; ros autem iis qui e Spiritu loquuntur teme- rarie olductantes, recentem nobis, atque, ut ita di- cam, nuper factum Deum nobis proponentes non erubescitis. Quut enim communicatione et partici- patione deitatis, ad illam quodammodo effingitur at- que formatur, adventitium atque acquisitum habet id quod ei per participationem inest. Quod vero ali- quid accepit, necesse est fateri, ex eo quod ab initio non ita erat, ad alind quidpiam transferri. Hoc au- tem accidens est. At quomodo non sit facilius amit- tere id quod quis accepit? Nam quod datum est, adimi etiam potest : et quod acquisitum est, polest quoque amitti. Aut igitur dicant Filium posse ex- cidere ex eo quod sit Deus, et Dominus, et Filius: aut si id dicere verentur, potiusque fatebuntur Filii essentiæ nullam felicitatis immutationem accidere posse, deponant etiam illam opinionem quod ex par- ticipatione Patris sit conformatus: et naturalem alque essentialem similitudinem Verbo quod ex cs. sentia Patris processit, tribuant. ALIUD. C Qui participatione sanctificantis Dei ad sanctita- km vocati sunt, sobrietate id quod ipsis datum est in sese conservant; participes vero alios sanctita- tis quæ ipsis indita est, efficere nequeunt. Nemo enim mortalium qui Spiritum ex participatione ac- cepit, aliis illum suppeditare potest, siquidem el ipse accepit a Deo; soli autem hoc convenit san- etitatis fonti, sanctitatem iis quibus voluerit con- ferre. Quocirca angeli etiam cœlestes sancti quidem sunt, et communione, et participatione sancti Dei, sanctitatem vero conferre hominibus nunquam visi D soul. Similiter et Moses septuaginta seniori- bus præpositis ob inevitabilem necessitatem con- gregationis, non dedit ipse Spiritum : sed Deus abs- tulit, ut scriptum est ", ab co qui in Mose erat, et indidit eum electis. Quocirca qui ex participatione sancti sunt, gratia quæ ipsis data est frui possunt, aliis quidem largiri nulla ratione possunt. Filii au- tem longe alia ratio est : nam ipse ut sanctitatis fous discipulos sanctificavit, liceus : Accipite Spiritum ‹ Sanctum es › Idipsum porro Pater etiam præstare invenitur. Qui vero eamdem cum Patre la- . **al Petr. 1, 4. "1 Cor. xv, 49. "Num. x1, 25. * Juan. xv, 22.

ἐξουσίαν τε καὶ δύναμιν, πῶς οὐκ ἀληθινὴν ἔχει τὴν Α πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητα ; ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Τει περὶ ὁμοιότητος, προκειμένου ῥητού Ασπερ ὁ Πατήρ ζωὴν ἔχει ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Πῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ. » Τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ τῶν συλλογισμών, ότι ζωή κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱός, ὥσπερ καὶ ὁ Πατὴρ, καὶ διὰ τοῦτο ὅμοιος. Πρότασις ὡς ἐκ τῶν Ἀρειανών. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασί, κατ' ουσίαν ὅμοιος είναι τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός; Η πῶς οὐκ ἔσται μετ᾿ αὐτ τὸν ὁ ἐξ αὐτοῦ δεχόμενός τι, καθά φησιν αὐτός· « Ωστ περ γὰρ ὁ Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Β Τῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ;» Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐδὲν, ὦ βέλτιστος, τὴν οὐσίαν ἀδικήσει τοῦ Δό- του, τὸ δέχεσθαί τι παρὰ τοῦ Πατρός. Οὐ γὰρ ἐν τῷ δέχεσθαι τὸ εἶναι ἔχει, ἀλλὰ ὢν καὶ ὑπάρχων πρότε- ρον, δέχεται τι. Καὶ καθὸ ἐκ Πατρὸς φυσικῶς γε- γεννημένος, ἐπάγεται πάντα τὰ ίδια τοῦ Πατρός. Ὥσπερ ἂν εἰ καὶ τὸ φῶς ἐξ ἡλίου προελθόν, δέχεσθαί τι λέγοντο παρ' αὐτοῦ, ἐπειδήπερ πᾶν ὅπερ ἐστὶν ἐν αὐτῷ, τοῦτο φαίνεται τοῦ τεχόντος ἡλίου, καὶ οὐ βή που τον ήλιον πρὸ τοῦ ἀπαυγάσματος είναι κατα αναγκάσει, τὸ τὴν ἐξ αὐτοῦ προϊοῦσαν ἔκλαμψιν ἀμε ρίστως ὥσπερ ἐξ αὐτοῦ προελθοῦσαν, τὰ αὐτῷ προσ- ένας φορούν φυσικῶς. Οὐκοῦν οὐ τὰ λαβεῖν τι παρὰ τοῦ Πατρὸς ἀναγκάσει πάντως δεύτερον εἶναι τῷ χρόνῳ τον Υιόν. Τῷ γὰρ ὄντι καὶ ὑφεστῶτε δώσει τι, οὐ τῷ μήδντι καὶ μή πω γενομένῳ. ΣΑΛΟ. Εἰ ἐν τῷ δέχεσθαί τι τὸ εἶναι τοῖς οὖσιν ὁριούμεθα, καὶ ἀρχεῖ τοῦτο προς δήλωσιν οὐσίας κατά τινος κατα ηγορούμενον, τί κωλύει καὶ δυσφημοῦντας εἰπεῖν, τότε τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν ἔχειν τὸν Πατέρα, ὅτε δέ- χεσθαί τι λέγεται παρ' ἡμῶν; Εξεστι γὰρ ἐπακροβ- σθαι τοῦ Ψαλμωδοῦ λέγοντος· « Δότε δόξαν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν οὐκ ἐν τῷ δέχεσθαι παρ' ἡμᾶς τὴν δόξαν ἔχει τὸ εἶναι ὁ Πατὴρ (ῶν γὰρ καὶ ὑπάρχων ὡς παρ' οἰκετῶν τὴν δοξολογίαν κομίζεται), οὐκ ἔσται τοῦτο τοῦ Υἱοῦ τὸ εἶναι, ἐν τῷ λαβεῖν τι παρὰ τοῦ Πατρός. ἂν γὰρ καὶ ὑπάρχων ἀνάρχως καὶ ἀϊδίως ἐξ αὐτοῦ προελθών, λαμβάνειν λέγεται τὰ προσόντα αὐτῷ φυσικῶς· ὥσπερ ἂν εἰ καὶ ἐξ ἀνθρώπων προελ- δεν υἱός, πάντα φαίνοιτο φορῶν τὰ τοῦ γεγεννηκότος, μετὰ πάντων τῶν αὐτοῦ, ἐξ αὐτοῦ καὶ τὸ εἶναι ἔχων. Υπερκείσθω δὲ πάλιν ἡ θεία καὶ ἄῤῥητος γέννησις, τὴν τοῦ παροισθέντος ἡμῖν ὑποδείγματος δύναμιν, καὶ νοείσθω τὸ πράγμα θεοπρεπώς. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν χριστομάχων. Ὅτι μὲν, φασί, τοῖς οὖσιν ἤδη καὶ ὑφεστηκόσιν, ** THESAURUS. i bed sanctificandi potestatem, quo pacto non veram cum ipso similitudinem habere censebitur? ASSERTIO XIV. De similitudine Patris et Piki, proposite dicto : Sic ut enim Pater vitam habet in seipso, ita et Filio dedit vitam habera in seipso **,, Infertur autem ex syllogismis, quod vita secundum naturam est Filius sicut et Pater, atque ob id similis. Objectio Arianorum. At quomodo, inquiunt, possit Filius similis esse Patri secundum essentiam? Aut quomodo non erit posterior illo is qui ex ipso aliquid accepit, quem- admodum ipse inquit : Sicut enim Pater habet Joan. v, 26. « Psal. Lxvil, 35. PATROL. GR. LXXV. C D - vitam in seipso, ita et Filio dedit habere vilam in seipso? . Solutio objectionis. Nihil, o boni viri, lædit essentiam Verbi, aliquid a Patre accipere.Neque enim in accipiendo esse suum habet, sed cum prius esset alque subsisteret, susci- pit aliquid. Atque ea ipsa ratione qua ex Patre na- turaditer geuitus est, simul etiam habet omnia quæ Patri propria sunt. Quemadmodum tametsi lumen ex sole procedens aliquid ab ipso accipere dicatur, siquidem quidquid in ipso est, idipsum apparet esse gignentis solis, neque coget ut sol ante splendorem exsistat, quia splender qui ex ipso procedit, insepa rabiliter ex ipso procedens, ea quæ soli insunt naturaliter habet. Non igitur quia Filius aliquid a Patre accipit, necessarium omnino est posteriorem illum tempore esse. Dat enim aliquid ei qui est at- que subsistit, non ei qui non exsistit, neque adhuc factus est. ALIUD. Si ea quæ exsistunt, inde definimus quod ali quid accipiant, sufficitque ad significationem sub- stantiæ si id de aliquo prædicetur: quid obstiterit quominus dicamus Patrem tum exsistentiæ suæ principium habuisse, quando aliquid a nobis susci- pere dicitur? Licet enim audire Psalmistam dicen- tem : ‹ Date gloriam Deo “. › Si igitur Pater esse dicitur (nam in sua essentia subsistens tanquam a servis gloriam accipit), certe Filii essentia in eo non consistet, quod aliquid a Patre accipiat. Cum enim sit atque subsistal absque principio, ab elerno ex ipso procedens dicitur accipere quæ naturaliter ei insunt; quemadmodum et ex homine procedens filius omnia habere videtur quæ patris sui sunt, una cum omnibus, quæ illius sunt, etiam esse ex ipso habens. Cæterum divina atque ineffabilis generatio exempli a nobis allati radionem longe excellat, et res divino modo intelligatur. Objectio hæreticorum. Quod, inquiunt, iis quæ jam sunt atque subsi- ↓

ἐξουσίαν τε καὶ δύναμιν, πῶς οὐκ ἀληθινὴν ἔχει τὴν Α πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητα ; ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Τει περὶ ὁμοιότητος, προκειμένου ῥητού Ασπερ ὁ Πατήρ ζωὴν ἔχει ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Πῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ. » Τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ τῶν συλλογισμών, ότι ζωή κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱός, ὥσπερ καὶ ὁ Πατὴρ, καὶ διὰ τοῦτο ὅμοιος. Πρότασις ὡς ἐκ τῶν Ἀρειανών. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασί, κατ' ουσίαν ὅμοιος είναι τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός; Η πῶς οὐκ ἔσται μετ᾿ αὐτ τὸν ὁ ἐξ αὐτοῦ δεχόμενός τι, καθά φησιν αὐτός· « Ωστ περ γὰρ ὁ Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Β Τῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ;» Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐδὲν, ὦ βέλτιστος, τὴν οὐσίαν ἀδικήσει τοῦ Δό- του, τὸ δέχεσθαί τι παρὰ τοῦ Πατρός. Οὐ γὰρ ἐν τῷ δέχεσθαι τὸ εἶναι ἔχει, ἀλλὰ ὢν καὶ ὑπάρχων πρότε- ρον, δέχεται τι. Καὶ καθὸ ἐκ Πατρὸς φυσικῶς γε- γεννημένος, ἐπάγεται πάντα τὰ ίδια τοῦ Πατρός. Ὥσπερ ἂν εἰ καὶ τὸ φῶς ἐξ ἡλίου προελθόν, δέχεσθαί τι λέγοντο παρ' αὐτοῦ, ἐπειδήπερ πᾶν ὅπερ ἐστὶν ἐν αὐτῷ, τοῦτο φαίνεται τοῦ τεχόντος ἡλίου, καὶ οὐ βή που τον ήλιον πρὸ τοῦ ἀπαυγάσματος είναι κατα αναγκάσει, τὸ τὴν ἐξ αὐτοῦ προϊοῦσαν ἔκλαμψιν ἀμε ρίστως ὥσπερ ἐξ αὐτοῦ προελθοῦσαν, τὰ αὐτῷ προσ- ένας φορούν φυσικῶς. Οὐκοῦν οὐ τὰ λαβεῖν τι παρὰ τοῦ Πατρὸς ἀναγκάσει πάντως δεύτερον εἶναι τῷ χρόνῳ τον Υιόν. Τῷ γὰρ ὄντι καὶ ὑφεστῶτε δώσει τι, οὐ τῷ μήδντι καὶ μή πω γενομένῳ. ΣΑΛΟ. Εἰ ἐν τῷ δέχεσθαί τι τὸ εἶναι τοῖς οὖσιν ὁριούμεθα, καὶ ἀρχεῖ τοῦτο προς δήλωσιν οὐσίας κατά τινος κατα ηγορούμενον, τί κωλύει καὶ δυσφημοῦντας εἰπεῖν, τότε τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν ἔχειν τὸν Πατέρα, ὅτε δέ- χεσθαί τι λέγεται παρ' ἡμῶν; Εξεστι γὰρ ἐπακροβ- σθαι τοῦ Ψαλμωδοῦ λέγοντος· « Δότε δόξαν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν οὐκ ἐν τῷ δέχεσθαι παρ' ἡμᾶς τὴν δόξαν ἔχει τὸ εἶναι ὁ Πατὴρ (ῶν γὰρ καὶ ὑπάρχων ὡς παρ' οἰκετῶν τὴν δοξολογίαν κομίζεται), οὐκ ἔσται τοῦτο τοῦ Υἱοῦ τὸ εἶναι, ἐν τῷ λαβεῖν τι παρὰ τοῦ Πατρός. ἂν γὰρ καὶ ὑπάρχων ἀνάρχως καὶ ἀϊδίως ἐξ αὐτοῦ προελθών, λαμβάνειν λέγεται τὰ προσόντα αὐτῷ φυσικῶς· ὥσπερ ἂν εἰ καὶ ἐξ ἀνθρώπων προελ- δεν υἱός, πάντα φαίνοιτο φορῶν τὰ τοῦ γεγεννηκότος, μετὰ πάντων τῶν αὐτοῦ, ἐξ αὐτοῦ καὶ τὸ εἶναι ἔχων. Υπερκείσθω δὲ πάλιν ἡ θεία καὶ ἄῤῥητος γέννησις, τὴν τοῦ παροισθέντος ἡμῖν ὑποδείγματος δύναμιν, καὶ νοείσθω τὸ πράγμα θεοπρεπώς. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν χριστομάχων. Ὅτι μὲν, φασί, τοῖς οὖσιν ἤδη καὶ ὑφεστηκόσιν, ** THESAURUS. i bed sanctificandi potestatem, quo pacto non veram cum ipso similitudinem habere censebitur? ASSERTIO XIV. De similitudine Patris et Piki, proposite dicto : Sic ut enim Pater vitam habet in seipso, ita et Filio dedit vitam habera in seipso **,, Infertur autem ex syllogismis, quod vita secundum naturam est Filius sicut et Pater, atque ob id similis. Objectio Arianorum. At quomodo, inquiunt, possit Filius similis esse Patri secundum essentiam? Aut quomodo non erit posterior illo is qui ex ipso aliquid accepit, quem- admodum ipse inquit : Sicut enim Pater habet Joan. v, 26. « Psal. Lxvil, 35. PATROL. GR. LXXV. C D - vitam in seipso, ita et Filio dedit habere vilam in seipso? . Solutio objectionis. Nihil, o boni viri, lædit essentiam Verbi, aliquid a Patre accipere.Neque enim in accipiendo esse suum habet, sed cum prius esset alque subsisteret, susci- pit aliquid. Atque ea ipsa ratione qua ex Patre na- turaditer geuitus est, simul etiam habet omnia quæ Patri propria sunt. Quemadmodum tametsi lumen ex sole procedens aliquid ab ipso accipere dicatur, siquidem quidquid in ipso est, idipsum apparet esse gignentis solis, neque coget ut sol ante splendorem exsistat, quia splender qui ex ipso procedit, insepa rabiliter ex ipso procedens, ea quæ soli insunt naturaliter habet. Non igitur quia Filius aliquid a Patre accipit, necessarium omnino est posteriorem illum tempore esse. Dat enim aliquid ei qui est at- que subsistit, non ei qui non exsistit, neque adhuc factus est. ALIUD. Si ea quæ exsistunt, inde definimus quod ali quid accipiant, sufficitque ad significationem sub- stantiæ si id de aliquo prædicetur: quid obstiterit quominus dicamus Patrem tum exsistentiæ suæ principium habuisse, quando aliquid a nobis susci- pere dicitur? Licet enim audire Psalmistam dicen- tem : ‹ Date gloriam Deo “. › Si igitur Pater esse dicitur (nam in sua essentia subsistens tanquam a servis gloriam accipit), certe Filii essentia in eo non consistet, quod aliquid a Patre accipiat. Cum enim sit atque subsistal absque principio, ab elerno ex ipso procedens dicitur accipere quæ naturaliter ei insunt; quemadmodum et ex homine procedens filius omnia habere videtur quæ patris sui sunt, una cum omnibus, quæ illius sunt, etiam esse ex ipso habens. Cæterum divina atque ineffabilis generatio exempli a nobis allati radionem longe excellat, et res divino modo intelligatur. Objectio hæreticorum. Quod, inquiunt, iis quæ jam sunt atque subsi- ↓

ἐξουσίαν τε καὶ δύναμιν, πῶς οὐκ ἀληθινὴν ἔχει τὴν Α πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητα ; ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Τει περὶ ὁμοιότητος, προκειμένου ῥητού Ασπερ ὁ Πατήρ ζωὴν ἔχει ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Πῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ. » Τὸ δὲ συναγόμενον ἐκ τῶν συλλογισμών, ότι ζωή κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱός, ὥσπερ καὶ ὁ Πατὴρ, καὶ διὰ τοῦτο ὅμοιος. Πρότασις ὡς ἐκ τῶν Ἀρειανών. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασί, κατ' ουσίαν ὅμοιος είναι τῷ Πατρὶ ὁ Υἱός; Η πῶς οὐκ ἔσται μετ᾿ αὐτ τὸν ὁ ἐξ αὐτοῦ δεχόμενός τι, καθά φησιν αὐτός· « Ωστ περ γὰρ ὁ Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Β Τῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ;» Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐδὲν, ὦ βέλτιστος, τὴν οὐσίαν ἀδικήσει τοῦ Δό- του, τὸ δέχεσθαί τι παρὰ τοῦ Πατρός. Οὐ γὰρ ἐν τῷ δέχεσθαι τὸ εἶναι ἔχει, ἀλλὰ ὢν καὶ ὑπάρχων πρότε- ρον, δέχεται τι. Καὶ καθὸ ἐκ Πατρὸς φυσικῶς γε- γεννημένος, ἐπάγεται πάντα τὰ ίδια τοῦ Πατρός. Ὥσπερ ἂν εἰ καὶ τὸ φῶς ἐξ ἡλίου προελθόν, δέχεσθαί τι λέγοντο παρ' αὐτοῦ, ἐπειδήπερ πᾶν ὅπερ ἐστὶν ἐν αὐτῷ, τοῦτο φαίνεται τοῦ τεχόντος ἡλίου, καὶ οὐ βή που τον ήλιον πρὸ τοῦ ἀπαυγάσματος είναι κατα αναγκάσει, τὸ τὴν ἐξ αὐτοῦ προϊοῦσαν ἔκλαμψιν ἀμε ρίστως ὥσπερ ἐξ αὐτοῦ προελθοῦσαν, τὰ αὐτῷ προσ- ένας φορούν φυσικῶς. Οὐκοῦν οὐ τὰ λαβεῖν τι παρὰ τοῦ Πατρὸς ἀναγκάσει πάντως δεύτερον εἶναι τῷ χρόνῳ τον Υιόν. Τῷ γὰρ ὄντι καὶ ὑφεστῶτε δώσει τι, οὐ τῷ μήδντι καὶ μή πω γενομένῳ. ΣΑΛΟ. Εἰ ἐν τῷ δέχεσθαί τι τὸ εἶναι τοῖς οὖσιν ὁριούμεθα, καὶ ἀρχεῖ τοῦτο προς δήλωσιν οὐσίας κατά τινος κατα ηγορούμενον, τί κωλύει καὶ δυσφημοῦντας εἰπεῖν, τότε τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν ἔχειν τὸν Πατέρα, ὅτε δέ- χεσθαί τι λέγεται παρ' ἡμῶν; Εξεστι γὰρ ἐπακροβ- σθαι τοῦ Ψαλμωδοῦ λέγοντος· « Δότε δόξαν τῷ Θεῷ. » Εἰ τοίνυν οὐκ ἐν τῷ δέχεσθαι παρ' ἡμᾶς τὴν δόξαν ἔχει τὸ εἶναι ὁ Πατὴρ (ῶν γὰρ καὶ ὑπάρχων ὡς παρ' οἰκετῶν τὴν δοξολογίαν κομίζεται), οὐκ ἔσται τοῦτο τοῦ Υἱοῦ τὸ εἶναι, ἐν τῷ λαβεῖν τι παρὰ τοῦ Πατρός. ἂν γὰρ καὶ ὑπάρχων ἀνάρχως καὶ ἀϊδίως ἐξ αὐτοῦ προελθών, λαμβάνειν λέγεται τὰ προσόντα αὐτῷ φυσικῶς· ὥσπερ ἂν εἰ καὶ ἐξ ἀνθρώπων προελ- δεν υἱός, πάντα φαίνοιτο φορῶν τὰ τοῦ γεγεννηκότος, μετὰ πάντων τῶν αὐτοῦ, ἐξ αὐτοῦ καὶ τὸ εἶναι ἔχων. Υπερκείσθω δὲ πάλιν ἡ θεία καὶ ἄῤῥητος γέννησις, τὴν τοῦ παροισθέντος ἡμῖν ὑποδείγματος δύναμιν, καὶ νοείσθω τὸ πράγμα θεοπρεπώς. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν χριστομάχων. Ὅτι μὲν, φασί, τοῖς οὖσιν ἤδη καὶ ὑφεστηκόσιν, ** THESAURUS. i bed sanctificandi potestatem, quo pacto non veram cum ipso similitudinem habere censebitur? ASSERTIO XIV. De similitudine Patris et Piki, proposite dicto : Sic ut enim Pater vitam habet in seipso, ita et Filio dedit vitam habera in seipso **,, Infertur autem ex syllogismis, quod vita secundum naturam est Filius sicut et Pater, atque ob id similis. Objectio Arianorum. At quomodo, inquiunt, possit Filius similis esse Patri secundum essentiam? Aut quomodo non erit posterior illo is qui ex ipso aliquid accepit, quem- admodum ipse inquit : Sicut enim Pater habet Joan. v, 26. « Psal. Lxvil, 35. PATROL. GR. LXXV. C D - vitam in seipso, ita et Filio dedit habere vilam in seipso? . Solutio objectionis. Nihil, o boni viri, lædit essentiam Verbi, aliquid a Patre accipere.Neque enim in accipiendo esse suum habet, sed cum prius esset alque subsisteret, susci- pit aliquid. Atque ea ipsa ratione qua ex Patre na- turaditer geuitus est, simul etiam habet omnia quæ Patri propria sunt. Quemadmodum tametsi lumen ex sole procedens aliquid ab ipso accipere dicatur, siquidem quidquid in ipso est, idipsum apparet esse gignentis solis, neque coget ut sol ante splendorem exsistat, quia splender qui ex ipso procedit, insepa rabiliter ex ipso procedens, ea quæ soli insunt naturaliter habet. Non igitur quia Filius aliquid a Patre accipit, necessarium omnino est posteriorem illum tempore esse. Dat enim aliquid ei qui est at- que subsistit, non ei qui non exsistit, neque adhuc factus est. ALIUD. Si ea quæ exsistunt, inde definimus quod ali quid accipiant, sufficitque ad significationem sub- stantiæ si id de aliquo prædicetur: quid obstiterit quominus dicamus Patrem tum exsistentiæ suæ principium habuisse, quando aliquid a nobis susci- pere dicitur? Licet enim audire Psalmistam dicen- tem : ‹ Date gloriam Deo “. › Si igitur Pater esse dicitur (nam in sua essentia subsistens tanquam a servis gloriam accipit), certe Filii essentia in eo non consistet, quod aliquid a Patre accipiat. Cum enim sit atque subsistal absque principio, ab elerno ex ipso procedens dicitur accipere quæ naturaliter ei insunt; quemadmodum et ex homine procedens filius omnia habere videtur quæ patris sui sunt, una cum omnibus, quæ illius sunt, etiam esse ex ipso habens. Cæterum divina atque ineffabilis generatio exempli a nobis allati radionem longe excellat, et res divino modo intelligatur. Objectio hæreticorum. Quod, inquiunt, iis quæ jam sunt atque subsi- ↓

σόμεθα καὶ αὐτοί. 'Αλλ' ἐκεῖνο νῦν ἀναγκαῖον εἰπεῖν, ὅτι τὸ δεχόμενόν τι παρά τινος, ὡς οὐκ ἔχον λαμβά- νει. Εἰ τοίνυν ἔχει μὲν ὁ Πατήρ τὸ εἶναι ζωὴ κατ' οὐσίαν, δίδωσι δὲ τοῦτο τῷ Υἱῷ ὡς οὐκ ἔχοντι δηλα δὴ, πῶς οὖν ἔσται κατ' οὐσίαν ὅμοιος αὐτῷ παρ' αὐ τοῦ δεχόμενος ὅπερ αὐτὸς οὐκ ἔχει ; Α οὐ τοῖς μὴ οὖσι δέχεσθαί τι πρεπωδέστερον, συνθη σε Πρὸς τοῦτο λύσις. Εξεταστέον ἀκριβῶς, ὦ βέλτιστος, τοῦ προτεθέν- τος ῥητοῦ τὴν διάνοιαν, καὶ τότε τοῦ λόγου τὴν δύνα μιν οψόμεθα. Αντακούσεσθε γὰρ παρ' ἡμῶν, εἰ οὔ τως ἔχει τὴν ζωὴν ὁ Υἱὸς ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ, του τέστιν, ἐν ἑαυτῷ, δι' οὗ τὸ οὐσιωδῶς σημαίνεται, τί Β κωλύσει τὰ ὁμοίως ἔχοντα, τῆς αὐτῆς εἶναι καὶ οὐ σίας; Εἰ γὰρ ὁ Πατήρ ἔχει τὴν ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, έχει δὲ πάλιν αὐτὴν ὁ Υἱὸς ἐν ἑαυτῷ, οὐκ ἐν προσ- θήκης μέρει, καθάπερ ὑμεῖς φατε, ἔσται καὶ τῷ Πα- τρὶ κατ' ουσίαν ἴσος, ὁ ὡσαύτως ἔχων τὴν ζωὴν ἐκείνῳ, καὶ οὐχ ἑτέρως. - ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱός, πῶς ἐπαλη θεύσει λέγων· « Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἔχει ζωὴν αἰώ νιον ; » Καὶ πάλιν· . Τὰ πρόβατα τὰ ἐμὰ τῆς ἐμῆς ἀκούει φωνῆς. — Καγώ δίδωμι αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον. » Καὶ πάλιν· ο Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ μὴ γεύσηται θανάτου εἰς τὸν αἰῶνα. » Εδει γὰρ λέγειν· Ο πιο στεύων εἰς ἐμὲ λήψεται παρ' ἐμοῦ ζωήν, ἣν δέδωκε μοι ὁ Πατήρ. Καὶ πάλιν· Τὸν εἰς ἐμὲ πιστεύοντα οὐ συγχωρήσει ὁ Πατήρ γεύσασθαι θανάτου. Εἰ δὲ τοῦτο μὲν εἰρηκώς οὐ φαίνεται, ὡς δὲ φύσει προσού σαν ἑαυτῷ τὴν ζωὴν, καὶ ὡς οὐσιωδῶς ὑπάρχουσαν ἐν ἑαυτῷ, δώσειν τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν ἐπαγ γέλλεται, πῶς ἐνδέχεται νοεῖν οὐκ ἔχοντα τὸν Υἱὸν εἰληφέναι ταύτην παρὰ τοῦ Πατρός; Καὶ γὰρ ἂν εἴη πάσης ἐπέκεινα δυσφημίας τοῦτό γε. 'Αλλ', ὥσπερ ἤδη προείρηται, προελθὼν ἐκ Πατρός, πάντα τὰ αὐ- τοῦ κατὰ φύσιν ἐπάγεται, καὶ ὡς εἰληφώς, κατά τοῦτο νοεῖται, καὶ ἀπαύγασμα καὶ εἰκὼν ὑπάρχων αὐτοῦ. Ἐν δὲ τῶν προσόντων τῷ Πατρὶ καὶ ἡ ζωή. ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ ζωῆς μέτοχος, καθάπερ οι χριστομάχοι φασίν, ἔτε- ρόν τί ἐστι κατ' οὐσίαν αὐτὸς παρὰ τὸ μετεχόμενον ὑπ' αὐτοῦ. Πῶς οὖν ἡμῖν αὐτὸς εἰς μέσον ἔρχεται λέγων· « Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ και ταβάς. Εάν τις φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα; ο Εδει γὰρ οὕτως εἰπεῖν, εἴπερ οὐχ ἦν κατὰ φύσιν αὐτὸς ἡ ζωή· Εν ἐμοὶ ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς. Και, άν τις φάγῃ ἐκ τοῦ ἄρ του τοῦ ἐν ἐμοὶ, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. Νυνὶ δὲ λέ- γων τὴν Ἐγώ εἰμι, ἑαυτὸν ὁρίζει, καὶ οὐχ ἔν τι τῶν προσγεγονότων ήτοι προσόντων αὐτῷ. Εἰ τοίνυν απ το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. stunt, non autem iis quæ non exsistunt magis conveniat aliquid accipere, nos etiam concedimus. Cæterum illud nunc necesse est dicere, quod id quod accipit aliquid ab alio, tanquam non habens acci- pit. Si ergo Pater quidem habet hoc, ut sit vita secundum essentiam, dat vero id Filio, uimirum ut non habenti : quo pacto igitur erit ratione essen- tiæ similis ei, ab eo accipiens quod ipsemet non ha- bet? Solutio objectionis. Inquirenda est accurate dicti ipsius de quo agi- mus, o boni, sententia, ac tum rationis vim videbi- mus. A nobis enim contra audietis. Si sic habet vi- tam Filius quemadmodum et Pater, hoc est, in seipso, per quod significatur essentialiter, quid ob- stabit quominus quæ similiter se habent, ejusdem quoque sint substantiæ? Si enim Pater habet vitam in seipso, et Filius vicissim vitam in seipso habet, non per adjectionem, ut vos opinamini, erit etiam Patri secundum essentiam æqualis, qui eodem mo- do vitam habet atque ille, et non aliter. ALIUD. Si Filius non est vita secundum naturam, quo pacto vere dicit : • Qui credit in me, babet vi- tam æternam 7? Et rursus: ‹ Oves meæ vocem meam audiunt "; » et : . Ego do ipsis vitam æter- nam; » et rursus : • Qui credit in me, non gusta- bit mortem in æternum "., Oportebat enim dice- re : Qui credit in me, accipiet vitam, quam dedit mihi Pater. Item: Eum qui crediderit in me, non sinet Pater gustare mortem. Si vero id non dixisse cernitur, sed promittit se daturum iis qui cre- dunt in ipsum vitam quæ naturaliter et essentialiter sibi ipsi inest, quomodo intelligi potest Filium vi- tam non habentem eam a Patre accepisse? Hoc enim quavis blasphemia gravius est. Sed, ut modo dictum est,procedens ex Patre, oinnia quæ illius sunt simul secundum naturam secum affert, et ea ratione qua accepit, dicitur splendor et imago ipsius. Unum autem eorum quæ Patri insunt etiam est vita. ALIUD. Ego Si Filius Dei non est naturaliter vita, sed tantum vitæ particeps, quemadmodum hostes Christi opi- nantur, aliud quidpiam est secundum essentiam quam illud quod ab eo participatur. Quomodo igi- tur ipse in nedfum prodit, nobis dicens: • Ego sum panis qui de cœlo descendi. Si quis comederit ex hoc pane, vivet in æternum ”?, Oportebat enim sic potius dicere, si modo ipse non erat secundum naturam vita ipsa : In me est panis qui de cœlo de- scendit; et, Si quis comederit ex pane qui in me est, vivet in æternum. At vero cum dicit, Ego sum, seipsum designat, non autem aliquid eorum quæ goat. vi, 47. * Joan. x, 27. * Joan. viii, 52. C D Joan. vi, 51.

σόμεθα καὶ αὐτοί. 'Αλλ' ἐκεῖνο νῦν ἀναγκαῖον εἰπεῖν, ὅτι τὸ δεχόμενόν τι παρά τινος, ὡς οὐκ ἔχον λαμβά- νει. Εἰ τοίνυν ἔχει μὲν ὁ Πατήρ τὸ εἶναι ζωὴ κατ' οὐσίαν, δίδωσι δὲ τοῦτο τῷ Υἱῷ ὡς οὐκ ἔχοντι δηλα δὴ, πῶς οὖν ἔσται κατ' οὐσίαν ὅμοιος αὐτῷ παρ' αὐ τοῦ δεχόμενος ὅπερ αὐτὸς οὐκ ἔχει ; Α οὐ τοῖς μὴ οὖσι δέχεσθαί τι πρεπωδέστερον, συνθη σε Πρὸς τοῦτο λύσις. Εξεταστέον ἀκριβῶς, ὦ βέλτιστος, τοῦ προτεθέν- τος ῥητοῦ τὴν διάνοιαν, καὶ τότε τοῦ λόγου τὴν δύνα μιν οψόμεθα. Αντακούσεσθε γὰρ παρ' ἡμῶν, εἰ οὔ τως ἔχει τὴν ζωὴν ὁ Υἱὸς ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ, του τέστιν, ἐν ἑαυτῷ, δι' οὗ τὸ οὐσιωδῶς σημαίνεται, τί Β κωλύσει τὰ ὁμοίως ἔχοντα, τῆς αὐτῆς εἶναι καὶ οὐ σίας; Εἰ γὰρ ὁ Πατήρ ἔχει τὴν ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, έχει δὲ πάλιν αὐτὴν ὁ Υἱὸς ἐν ἑαυτῷ, οὐκ ἐν προσ- θήκης μέρει, καθάπερ ὑμεῖς φατε, ἔσται καὶ τῷ Πα- τρὶ κατ' ουσίαν ἴσος, ὁ ὡσαύτως ἔχων τὴν ζωὴν ἐκείνῳ, καὶ οὐχ ἑτέρως. - ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱός, πῶς ἐπαλη θεύσει λέγων· « Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἔχει ζωὴν αἰώ νιον ; » Καὶ πάλιν· . Τὰ πρόβατα τὰ ἐμὰ τῆς ἐμῆς ἀκούει φωνῆς. — Καγώ δίδωμι αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον. » Καὶ πάλιν· ο Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ μὴ γεύσηται θανάτου εἰς τὸν αἰῶνα. » Εδει γὰρ λέγειν· Ο πιο στεύων εἰς ἐμὲ λήψεται παρ' ἐμοῦ ζωήν, ἣν δέδωκε μοι ὁ Πατήρ. Καὶ πάλιν· Τὸν εἰς ἐμὲ πιστεύοντα οὐ συγχωρήσει ὁ Πατήρ γεύσασθαι θανάτου. Εἰ δὲ τοῦτο μὲν εἰρηκώς οὐ φαίνεται, ὡς δὲ φύσει προσού σαν ἑαυτῷ τὴν ζωὴν, καὶ ὡς οὐσιωδῶς ὑπάρχουσαν ἐν ἑαυτῷ, δώσειν τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν ἐπαγ γέλλεται, πῶς ἐνδέχεται νοεῖν οὐκ ἔχοντα τὸν Υἱὸν εἰληφέναι ταύτην παρὰ τοῦ Πατρός; Καὶ γὰρ ἂν εἴη πάσης ἐπέκεινα δυσφημίας τοῦτό γε. 'Αλλ', ὥσπερ ἤδη προείρηται, προελθὼν ἐκ Πατρός, πάντα τὰ αὐ- τοῦ κατὰ φύσιν ἐπάγεται, καὶ ὡς εἰληφώς, κατά τοῦτο νοεῖται, καὶ ἀπαύγασμα καὶ εἰκὼν ὑπάρχων αὐτοῦ. Ἐν δὲ τῶν προσόντων τῷ Πατρὶ καὶ ἡ ζωή. ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ ζωῆς μέτοχος, καθάπερ οι χριστομάχοι φασίν, ἔτε- ρόν τί ἐστι κατ' οὐσίαν αὐτὸς παρὰ τὸ μετεχόμενον ὑπ' αὐτοῦ. Πῶς οὖν ἡμῖν αὐτὸς εἰς μέσον ἔρχεται λέγων· « Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ και ταβάς. Εάν τις φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα; ο Εδει γὰρ οὕτως εἰπεῖν, εἴπερ οὐχ ἦν κατὰ φύσιν αὐτὸς ἡ ζωή· Εν ἐμοὶ ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς. Και, άν τις φάγῃ ἐκ τοῦ ἄρ του τοῦ ἐν ἐμοὶ, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. Νυνὶ δὲ λέ- γων τὴν Ἐγώ εἰμι, ἑαυτὸν ὁρίζει, καὶ οὐχ ἔν τι τῶν προσγεγονότων ήτοι προσόντων αὐτῷ. Εἰ τοίνυν απ το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. stunt, non autem iis quæ non exsistunt magis conveniat aliquid accipere, nos etiam concedimus. Cæterum illud nunc necesse est dicere, quod id quod accipit aliquid ab alio, tanquam non habens acci- pit. Si ergo Pater quidem habet hoc, ut sit vita secundum essentiam, dat vero id Filio, uimirum ut non habenti : quo pacto igitur erit ratione essen- tiæ similis ei, ab eo accipiens quod ipsemet non ha- bet? Solutio objectionis. Inquirenda est accurate dicti ipsius de quo agi- mus, o boni, sententia, ac tum rationis vim videbi- mus. A nobis enim contra audietis. Si sic habet vi- tam Filius quemadmodum et Pater, hoc est, in seipso, per quod significatur essentialiter, quid ob- stabit quominus quæ similiter se habent, ejusdem quoque sint substantiæ? Si enim Pater habet vitam in seipso, et Filius vicissim vitam in seipso habet, non per adjectionem, ut vos opinamini, erit etiam Patri secundum essentiam æqualis, qui eodem mo- do vitam habet atque ille, et non aliter. ALIUD. Si Filius non est vita secundum naturam, quo pacto vere dicit : • Qui credit in me, babet vi- tam æternam 7? Et rursus: ‹ Oves meæ vocem meam audiunt "; » et : . Ego do ipsis vitam æter- nam; » et rursus : • Qui credit in me, non gusta- bit mortem in æternum "., Oportebat enim dice- re : Qui credit in me, accipiet vitam, quam dedit mihi Pater. Item: Eum qui crediderit in me, non sinet Pater gustare mortem. Si vero id non dixisse cernitur, sed promittit se daturum iis qui cre- dunt in ipsum vitam quæ naturaliter et essentialiter sibi ipsi inest, quomodo intelligi potest Filium vi- tam non habentem eam a Patre accepisse? Hoc enim quavis blasphemia gravius est. Sed, ut modo dictum est,procedens ex Patre, oinnia quæ illius sunt simul secundum naturam secum affert, et ea ratione qua accepit, dicitur splendor et imago ipsius. Unum autem eorum quæ Patri insunt etiam est vita. ALIUD. Ego Si Filius Dei non est naturaliter vita, sed tantum vitæ particeps, quemadmodum hostes Christi opi- nantur, aliud quidpiam est secundum essentiam quam illud quod ab eo participatur. Quomodo igi- tur ipse in nedfum prodit, nobis dicens: • Ego sum panis qui de cœlo descendi. Si quis comederit ex hoc pane, vivet in æternum ”?, Oportebat enim sic potius dicere, si modo ipse non erat secundum naturam vita ipsa : In me est panis qui de cœlo de- scendit; et, Si quis comederit ex pane qui in me est, vivet in æternum. At vero cum dicit, Ego sum, seipsum designat, non autem aliquid eorum quæ goat. vi, 47. * Joan. x, 27. * Joan. viii, 52. C D Joan. vi, 51.

τῆς ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ τους μετέχοντας απαθανατίζει» Α δυνάμενος, οὐκ ἔξωθεν οὐδὲ ἐπίκτητον ἔχει τὸ ζωο- ποιεῖν, ἀλλ᾽ ἂν κατὰ φύσιν ζωή, τους μετέχοντας αὐτοῦ ζωοποιήσειν ἀληθῶς ἐπαγγέλλεται. ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ κατὰ φύσιν ἔχει τὸ εἶναι ζωὴ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἐπείσακτον δὲ, ὡς ὑμεῖς φατε, κεκτημένος αὐτὸ, ζωοποιεῖν δύναται, τί κωλύσει λέγειν καὶ ἀγο γέλους τοὺς ἀληθῶς μετόχους γεγονότας ζωῆς δυνα- σθαι ζωοποιεῖν ; ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν οὐκ ἐνδέχεται μόν νος γὰρ ὁ Υἱὸς ζωοποιεῖν δύναται, καθάπερ καὶ ὁ Πατήρ. Οὐκοῦν οὐκ ἐπείσακτος ἐν Υἱῷ ἡ ζωοποιός δύναμις, ἀλλὰ κατὰ φύσιν αὐτῷ προσοῦσα καὶ οὐ- Β σιωδῶς ὥσπερ καὶ τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Λέγων ὁ Υἱὸς τὸ, ο Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκεν ἔχειν ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, ο τὴν ἀπαράλλακτον ὁμοιότητα δεικνύει σαφῶς, ἣν ἔχει πρὸς τὸν γεννήσαντα. Ἔχει γὰρ οὕτω τὴν ζωὴν, ὥσπερ καὶ ὁ Πατὴρ, φυσικήν δηλον- ότι καὶ οὐσιώδη. Τὸ δὲ, δέδωκε, προσθεὶς, τὴν ἐξ αὐτοῦ φυσικήν τε καὶ οὐσιώδη σημαίνει πρόοδον. Οὐ γὰρ δή που δέδωκεν ὁ Πατήρ, ὥσπερ τι τῶν αὐτῷ προσόντων ἀφελόμενος, καὶ οὐκ ἔχοντι προστεθει- κὡς τῷ Υἱῷ, κατὰ σωματικὴν ἀποτομὴν ἢ διά στασιν τὴν ἐκ τινος ἑτέρου πρὸς ἕτερον, ἢ τοπικῶς ἢ διαιρετικώς νοουμένην. Ἀλλ᾿ ὥσπερ δίδωσι τὸ Αλλ' αυτὸν τῷ ἐξ αὐτοῦ προελθόντι καρπῷ τὴν αὐτῷ κατὰ φύσιν προσοῦσαν ποιότητα φορεῖν, οὕτως ὁ Υἱὸς εκλημέναι παρὰ Πατρὸς τὰ αὐτῷ προσόντα νοεῖται, πάντα ὢν ὅσα καὶ ὁ Πατὴρ, δίχα μόνου τοῦ εἶναι Πατήρ. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν χριστομάχων. Ε' ζωή, φασί, κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱός, ὡς ὑμεῖς φιλονεικότερον ενιστάμενοι λέγετε, πῶς ἀληθεύσει λέγων ὁ Παῦλος περὶ τοῦ Πατρός· « Ο μόνος ἔχων ἀθανασίαν;» Εἰ γὰρ ἔχει καὶ ὁ Υἱός, οὐ μόνος ἔχει ὁ Πατήρ· εἰ δὲ μόνος ἔχει, οὐχ ἕξει δηλαδὴ καὶ ὁ Τις. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πολλὰ προσεἶναι λέγεται μόνῳ τῷ Πατρὶ, καὶ εἰ τούτων ἔσται πάντων οὐκ ἔρημος ὁ Υἱός. Επειδή γέγραπται, Μόνος ἀληθινὸς Θεὸς ὁ Πατήρ, ἔστω μὴ ἀληθινὸς ὁ Υἱός, νόθος δὲ ὥσπερ τις καὶ ψευδώνυμος Επίκτητον ἔχων τὸ εἶναι Θεός. Καὶ πῶς ὡς τοῦτο κατὰ φύσιν ὢν προσκυνεῖται παρά τε ἡμῶν καὶ ἀγ γέλων, τοῦ θείου νόμου διαβρήδην λέγοντος· « Κύριον τον Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύ- σεις ; › Πῶς δὲ φυλάξομεν τό, « Οὐκ ἔσται ἐν σοὶ Θεός πρόσφατος ; » Εἰ γὰρ μόνος κατὰ φύσιν Θεὸς ὁ Πατήρ, καὶ διὰ τὸ οὕτω λέγεσθαι τοῦ εἶναι φύσει ς ! THESAURUS. illi adjecta sunt, vel insunt. Si ergo ipse est pants, Joan. V, 20. D qui ejus participes a morte vindicandi vim habet, non extrinsecus, aut ascititiam vel acquisitam ba- bet vivificandi potestatem : sed vita secundum natu- ram exsistens, participes ipsius vere se vivificatu- rum pollicetur. ALIUD. Si Verbum Dei ex sua natura non habet quod sit vila, sed extrinsecus, ut vos opinamini, hoc illi accessit, ut vivificare possit: quid obstabit quomi- nus dicamus etiam angelos, qui vere participes facti sunt vitæ, vivificare posse? Sed hoc quidem feri nullo modo potest: solus enim Filius vivificare po- test, sicut et Pater. Non est igitur accessoria in Fi- lio vivifcandi facultas, sed naturaliter atque essen- theliter ipsi inest ut Patri. ALIUD. Cum Filius dicit, Sicut enim Pater habet vi- tam in seipso, ita etiam Filio dedit babere vitam in seipso ', . aperte omnimodam similitudi- nem ostendit, quam habet cum Patre. Habet enim ita vitam, sicut et Pater, naturalem nimirum et es- sentialem. Cum autem additillud, dedit, naturalem atque essentialem) progressum significat. Non enim dedit Pater, tanquam aliquid ex iis quæ sibi insunt, adimens, et non habent Filio adjiciens, quemad- modum in sectionibus ac distantiis corporeis fit, localiter divisum aliquid ab alio in aliud transfertur: sed sicut planta in fructum, qui ex se procedit, na- turalem suam qualitatem propagat, ita et Filius a Patre accepisse quæ ipsi insunt intelligitur, omnia exsistens quæ et Pater, præter id solum quod sit Pater. ALIUD. Objectio hostium Christi. el Si Filius, inquiunt, est naturaliter vila, quemad- modum vos contentiosius urgentes dicitis, quo pa- eto verum erit quod Paulus de Patre dicit : • Qui solus habet immortalitatem *?, Si enim etiam Filius habet, non itaque solus Pater eam habet; si vero Pater solus habet, certe non habebit eam Filius. Solutio objectionis. Multa dicuntur inesse soli Patri, tametsi Filius iis omnibus non careat. Siquidem scriptum est, so- lus verax Deus Pater: igitur non verax Filius, spurium vero ac falsum nomen gerens, ascititium- que Dei titulum. Quomodo autem tanquam natura- liter id exsistens adoratur a nobis atque angelis, divina lege aperte dicente: « Dominum Deum tuma adorabis, et illi soli servies *?, Quomodo etiain observabimus illud: Non erit in te Deus re- cens ”? › Si enim solus Pater est naturaliter Deus, atque ea ipsa ratione Filium inde excludit ut sit ” Timoth. vi, 16. ” Deut. vi, 13; Matth. iv, 10. * Psal. LXIX, 9.

τῆς ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ τους μετέχοντας απαθανατίζει» Α δυνάμενος, οὐκ ἔξωθεν οὐδὲ ἐπίκτητον ἔχει τὸ ζωο- ποιεῖν, ἀλλ᾽ ἂν κατὰ φύσιν ζωή, τους μετέχοντας αὐτοῦ ζωοποιήσειν ἀληθῶς ἐπαγγέλλεται. ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ κατὰ φύσιν ἔχει τὸ εἶναι ζωὴ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἐπείσακτον δὲ, ὡς ὑμεῖς φατε, κεκτημένος αὐτὸ, ζωοποιεῖν δύναται, τί κωλύσει λέγειν καὶ ἀγο γέλους τοὺς ἀληθῶς μετόχους γεγονότας ζωῆς δυνα- σθαι ζωοποιεῖν ; ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν οὐκ ἐνδέχεται μόν νος γὰρ ὁ Υἱὸς ζωοποιεῖν δύναται, καθάπερ καὶ ὁ Πατήρ. Οὐκοῦν οὐκ ἐπείσακτος ἐν Υἱῷ ἡ ζωοποιός δύναμις, ἀλλὰ κατὰ φύσιν αὐτῷ προσοῦσα καὶ οὐ- Β σιωδῶς ὥσπερ καὶ τῷ Πατρί. ΑΛΛΟ. Λέγων ὁ Υἱὸς τὸ, ο Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκεν ἔχειν ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, ο τὴν ἀπαράλλακτον ὁμοιότητα δεικνύει σαφῶς, ἣν ἔχει πρὸς τὸν γεννήσαντα. Ἔχει γὰρ οὕτω τὴν ζωὴν, ὥσπερ καὶ ὁ Πατὴρ, φυσικήν δηλον- ότι καὶ οὐσιώδη. Τὸ δὲ, δέδωκε, προσθεὶς, τὴν ἐξ αὐτοῦ φυσικήν τε καὶ οὐσιώδη σημαίνει πρόοδον. Οὐ γὰρ δή που δέδωκεν ὁ Πατήρ, ὥσπερ τι τῶν αὐτῷ προσόντων ἀφελόμενος, καὶ οὐκ ἔχοντι προστεθει- κὡς τῷ Υἱῷ, κατὰ σωματικὴν ἀποτομὴν ἢ διά στασιν τὴν ἐκ τινος ἑτέρου πρὸς ἕτερον, ἢ τοπικῶς ἢ διαιρετικώς νοουμένην. Ἀλλ᾿ ὥσπερ δίδωσι τὸ Αλλ' αυτὸν τῷ ἐξ αὐτοῦ προελθόντι καρπῷ τὴν αὐτῷ κατὰ φύσιν προσοῦσαν ποιότητα φορεῖν, οὕτως ὁ Υἱὸς εκλημέναι παρὰ Πατρὸς τὰ αὐτῷ προσόντα νοεῖται, πάντα ὢν ὅσα καὶ ὁ Πατὴρ, δίχα μόνου τοῦ εἶναι Πατήρ. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν χριστομάχων. Ε' ζωή, φασί, κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱός, ὡς ὑμεῖς φιλονεικότερον ενιστάμενοι λέγετε, πῶς ἀληθεύσει λέγων ὁ Παῦλος περὶ τοῦ Πατρός· « Ο μόνος ἔχων ἀθανασίαν;» Εἰ γὰρ ἔχει καὶ ὁ Υἱός, οὐ μόνος ἔχει ὁ Πατήρ· εἰ δὲ μόνος ἔχει, οὐχ ἕξει δηλαδὴ καὶ ὁ Τις. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πολλὰ προσεἶναι λέγεται μόνῳ τῷ Πατρὶ, καὶ εἰ τούτων ἔσται πάντων οὐκ ἔρημος ὁ Υἱός. Επειδή γέγραπται, Μόνος ἀληθινὸς Θεὸς ὁ Πατήρ, ἔστω μὴ ἀληθινὸς ὁ Υἱός, νόθος δὲ ὥσπερ τις καὶ ψευδώνυμος Επίκτητον ἔχων τὸ εἶναι Θεός. Καὶ πῶς ὡς τοῦτο κατὰ φύσιν ὢν προσκυνεῖται παρά τε ἡμῶν καὶ ἀγ γέλων, τοῦ θείου νόμου διαβρήδην λέγοντος· « Κύριον τον Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύ- σεις ; › Πῶς δὲ φυλάξομεν τό, « Οὐκ ἔσται ἐν σοὶ Θεός πρόσφατος ; » Εἰ γὰρ μόνος κατὰ φύσιν Θεὸς ὁ Πατήρ, καὶ διὰ τὸ οὕτω λέγεσθαι τοῦ εἶναι φύσει ς ! THESAURUS. illi adjecta sunt, vel insunt. Si ergo ipse est pants, Joan. V, 20. D qui ejus participes a morte vindicandi vim habet, non extrinsecus, aut ascititiam vel acquisitam ba- bet vivificandi potestatem : sed vita secundum natu- ram exsistens, participes ipsius vere se vivificatu- rum pollicetur. ALIUD. Si Verbum Dei ex sua natura non habet quod sit vila, sed extrinsecus, ut vos opinamini, hoc illi accessit, ut vivificare possit: quid obstabit quomi- nus dicamus etiam angelos, qui vere participes facti sunt vitæ, vivificare posse? Sed hoc quidem feri nullo modo potest: solus enim Filius vivificare po- test, sicut et Pater. Non est igitur accessoria in Fi- lio vivifcandi facultas, sed naturaliter atque essen- theliter ipsi inest ut Patri. ALIUD. Cum Filius dicit, Sicut enim Pater habet vi- tam in seipso, ita etiam Filio dedit babere vitam in seipso ', . aperte omnimodam similitudi- nem ostendit, quam habet cum Patre. Habet enim ita vitam, sicut et Pater, naturalem nimirum et es- sentialem. Cum autem additillud, dedit, naturalem atque essentialem) progressum significat. Non enim dedit Pater, tanquam aliquid ex iis quæ sibi insunt, adimens, et non habent Filio adjiciens, quemad- modum in sectionibus ac distantiis corporeis fit, localiter divisum aliquid ab alio in aliud transfertur: sed sicut planta in fructum, qui ex se procedit, na- turalem suam qualitatem propagat, ita et Filius a Patre accepisse quæ ipsi insunt intelligitur, omnia exsistens quæ et Pater, præter id solum quod sit Pater. ALIUD. Objectio hostium Christi. el Si Filius, inquiunt, est naturaliter vila, quemad- modum vos contentiosius urgentes dicitis, quo pa- eto verum erit quod Paulus de Patre dicit : • Qui solus habet immortalitatem *?, Si enim etiam Filius habet, non itaque solus Pater eam habet; si vero Pater solus habet, certe non habebit eam Filius. Solutio objectionis. Multa dicuntur inesse soli Patri, tametsi Filius iis omnibus non careat. Siquidem scriptum est, so- lus verax Deus Pater: igitur non verax Filius, spurium vero ac falsum nomen gerens, ascititium- que Dei titulum. Quomodo autem tanquam natura- liter id exsistens adoratur a nobis atque angelis, divina lege aperte dicente: « Dominum Deum tuma adorabis, et illi soli servies *?, Quomodo etiain observabimus illud: Non erit in te Deus re- cens ”? › Si enim solus Pater est naturaliter Deus, atque ea ipsa ratione Filium inde excludit ut sit ” Timoth. vi, 16. ” Deut. vi, 13; Matth. iv, 10. * Psal. LXIX, 9.

Λ Θεὸν ἐκβάλλει τὸν Υἱόν, πρόσφατος ἄρα καὶ ὥσπερ ἐπεισαχθήσεται παρὰ τὸν ὄντα ἐξ ἀρ κατὰ φύσιν. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Οὐκοῦν λέγεσθαι μόνον ἀθανασίαν ἔχειν τὴν Πατέ ἐναντίων ἔσται δεκτικὸς ὁ Υἱός, ἀλλ' ὡς τι εἰς τὸ γέννημα φυσικῶς τῆς πατρικῆς τοῦτο καὶ αὐτὸς ὑπάρχων κατ' οὐσίαν νοη ὅπερ ἂν εἴη καὶ ὁ γεννήσας αὐτόν. ΑΛΛΟ. Πολλὰ προσεῖναι λέγεται τῷ Πατρὶ πλευνες Αλλ' εἰ τούτων ἔσται γυμνὸς ὁ Υἱός, λέγε Παύλος, ο 'Αφιάρτῳ, ἀοράτῳ, μόνῳ σοφῷ οὔτ᾽ ἄφθαρτος, οὔτε ἀόρατος, οὔτε σοφὸς ἔσ' ὑμᾶς. Ἀλλ' ἔχει τὴν ἀσέβειαν ἄμετρόν τινα νοεῖν. Πῶς γὰρ ἔστων φθαρτὸς ὁ τῆς ἀφθαρσ γός; Η πῶς ὁραθήσεται Θεοῦ φύσις ; "Η πα εἶναι νομιοῦμεν τὸν Υἱόν, περὶ οὗ γέγραπτ • Θεού δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία ἐστίν; » λέγειν ἄσοφον εἶναι τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἀποστερήσει τὸν Υἱὸν τὸ εἶναι ταῦτα φυσικ ἂν λέγοιτο καὶ ὁ Πατὴρ, εἰ καὶ ἐπ' αὐτοῦ μ τοιτο. Φθάσει γὰρ πάλιν ἐπὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ πρ Λόγον, πάντα τὰ αὐτῷ προσόντα φυσικῶ ἀναγκαίως. ΑΛΛΟ. Εἰ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, ὥσπε ἔστιν, ἔχει πάντως τοῦτο καὶ ὁ Υἱός. 'Αλη λέγων· « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστ ΑΛΛΟ, τὸ αὐτὸ ἐκ τοῦ ἐναντίον Εἰ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατὴρ, ὁ δὲ οὕτως, πῶς ἀληθεύσει λέγων· ι Πάντα ὅς Πατὴρ, ἐμά ἐστιν ; » 'Αλλ' οὐκ ἂν ψεύσαι θεια, ἔσται δηλονότι ζωὴ κατὰ φύσιν ὁ Υἱὲ καὶ ὁ Πατήρ. "Αλλως τὸ αὐτό. Εἰ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, ὁ δὲ οὕτως, ἀλλ' ἐπείσακτον ἔχει τὸ εἶναι τι ἀληθεύσει λέγων πρὸς τὸν Πατέρα, ὅτι ἐμὰ σὰ ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά; ν Η γὰρ ἕξε σιν τὸ εἶναι ζωὴ καὶ αὐτὸς, ὅπερ ἐστι το Β "Η εἰ μὴ τοῦτο, τοῦ δὲ Πατρός ἐστι τα α μὴ κατὰ φύσιν ἐστὶ ζωὴ ὁ Υἱὸς, οὐκ ἔσται ὁ Πατήρ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Φύσει γὰ ζωή, ἔσται τοῦτο καὶ ὁ Υἱὸς, ἵνα μὴ ψει ὁμοίωσιν. ΑΛΛΟ. Εἰ χαρακτὴρ ἀπαράλλακτος τῆς τοῦ Π στάσεως ἐστιν ὁ Υἱός, φορέσει φυσικῶς κ ζωή, ἵνα μὴ παραχαράττηται τοῦ Πατ ρακτήρ ΑΛΛΟ. Φησί που Χριστὸς πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP naturaliter Deus, ergo recens ac novus aliquis quo- dammodo præter eum qui ab initio et naturaliter erat, inducetur. Atqui hoe absurdum est. Non igi- tur idcirco, quia Pater diciur babere immortalita- tem, Filius contrariorum capax erit, sed, veluti concurrente in Filium naturaliter paterna proprie- tate, id ipsum essentialiter esse censebſtur quod est is qui ipsum genuit. ALIUD. Multa dicuntur inesse Patri præclara ac veluti peculiaria. At vero si Filius iis carere dicatur, et Paulus alicubi dicit: Immortali, invisibili, sell sapienti Deo ”; › Filios ergo neque erit immorta- lis, neque invisibilis, neque sapiens, juxta vestram opinionem. Atqui hoc vel cogitatione sola impium valde est. Quomodo enim erit corruptibilis, auctor ipse et largitor incorruptionis? Aut quomodo natura Dei oculis cerni possit? Aut quo pacto insi- pientem censebimus Filium, de quo scriptum est, quod sit ‹ potentia et sapientia Dei "?, Restat enim dicere, sapientiam Dei insipientem sive sapientiæ expertem esse. Filius itaque nihilominus erit natu- raliter eadem quæ Pater, tametsi nonnulla de eo so- lum praedicentur. Omnia enim quæ Patri insunt, na- turaliter ac necessario in Verbum, quod ex ipso pro- cedit, transeunt. ALIUD. Si Pater est naturaliter vita, quemadmodum re- vera est, habet omnino học etiam Filius. Vere enim dicit cum ait: Omnia quæ habet Pater, mea C sunt . . ALIUD, idem ex contrario, Si Pater est vita naturaliter, Filius vero non item, quo pacto vere dicit: ‹ Omnia quæ habet Pater niea sunt ? » Atqui non mentitur veritas. Est igitur re- vera naturaliter vita Filius, quemadmodum et Pa- ter. Idem aliter. NOR Si Pater est naturaliter vita, Filius autem item, sed accessoriam atque ascititiam vitam ha- bet, quo pacto vere ad Patrem dicit : ‹ Omnia mea tua sunt, et lua mea "*? » Aut enim habet naturali- ter quod sit vita etiam ipse quod quidem Patris est ; aut si non hoc, sed quæ sua sunt Patris sunt, cum non sit naturaliter vita Filius, ne Pater quidem naturaliter vita erit: quod est absurdum. Pater enim naturaliter est vita : erit autem hoc ipsam Filius, ne a similitudine cum Patre recedat. ALIUD. Si Filius est omnimodus planeque indifferens character hypostaseos Patris, naturaliter etiam hoc habebit, quod sit vita, ne obliteretur ac depravetur character Patris. ALIUD. Christus alicubi ad discipulos suos ita ait : « Qui * Timoth. 1, 17. Cor. 1, 26. Joan. xvi, 15. Joan. xvii, 10.

Λ Θεὸν ἐκβάλλει τὸν Υἱόν, πρόσφατος ἄρα καὶ ὥσπερ ἐπεισαχθήσεται παρὰ τὸν ὄντα ἐξ ἀρ κατὰ φύσιν. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Οὐκοῦν λέγεσθαι μόνον ἀθανασίαν ἔχειν τὴν Πατέ ἐναντίων ἔσται δεκτικὸς ὁ Υἱός, ἀλλ' ὡς τι εἰς τὸ γέννημα φυσικῶς τῆς πατρικῆς τοῦτο καὶ αὐτὸς ὑπάρχων κατ' οὐσίαν νοη ὅπερ ἂν εἴη καὶ ὁ γεννήσας αὐτόν. ΑΛΛΟ. Πολλὰ προσεῖναι λέγεται τῷ Πατρὶ πλευνες Αλλ' εἰ τούτων ἔσται γυμνὸς ὁ Υἱός, λέγε Παύλος, ο 'Αφιάρτῳ, ἀοράτῳ, μόνῳ σοφῷ οὔτ᾽ ἄφθαρτος, οὔτε ἀόρατος, οὔτε σοφὸς ἔσ' ὑμᾶς. Ἀλλ' ἔχει τὴν ἀσέβειαν ἄμετρόν τινα νοεῖν. Πῶς γὰρ ἔστων φθαρτὸς ὁ τῆς ἀφθαρσ γός; Η πῶς ὁραθήσεται Θεοῦ φύσις ; "Η πα εἶναι νομιοῦμεν τὸν Υἱόν, περὶ οὗ γέγραπτ • Θεού δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία ἐστίν; » λέγειν ἄσοφον εἶναι τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἀποστερήσει τὸν Υἱὸν τὸ εἶναι ταῦτα φυσικ ἂν λέγοιτο καὶ ὁ Πατὴρ, εἰ καὶ ἐπ' αὐτοῦ μ τοιτο. Φθάσει γὰρ πάλιν ἐπὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ πρ Λόγον, πάντα τὰ αὐτῷ προσόντα φυσικῶ ἀναγκαίως. ΑΛΛΟ. Εἰ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, ὥσπε ἔστιν, ἔχει πάντως τοῦτο καὶ ὁ Υἱός. 'Αλη λέγων· « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστ ΑΛΛΟ, τὸ αὐτὸ ἐκ τοῦ ἐναντίον Εἰ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατὴρ, ὁ δὲ οὕτως, πῶς ἀληθεύσει λέγων· ι Πάντα ὅς Πατὴρ, ἐμά ἐστιν ; » 'Αλλ' οὐκ ἂν ψεύσαι θεια, ἔσται δηλονότι ζωὴ κατὰ φύσιν ὁ Υἱὲ καὶ ὁ Πατήρ. "Αλλως τὸ αὐτό. Εἰ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Πατήρ, ὁ δὲ οὕτως, ἀλλ' ἐπείσακτον ἔχει τὸ εἶναι τι ἀληθεύσει λέγων πρὸς τὸν Πατέρα, ὅτι ἐμὰ σὰ ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά; ν Η γὰρ ἕξε σιν τὸ εἶναι ζωὴ καὶ αὐτὸς, ὅπερ ἐστι το Β "Η εἰ μὴ τοῦτο, τοῦ δὲ Πατρός ἐστι τα α μὴ κατὰ φύσιν ἐστὶ ζωὴ ὁ Υἱὸς, οὐκ ἔσται ὁ Πατήρ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Φύσει γὰ ζωή, ἔσται τοῦτο καὶ ὁ Υἱὸς, ἵνα μὴ ψει ὁμοίωσιν. ΑΛΛΟ. Εἰ χαρακτὴρ ἀπαράλλακτος τῆς τοῦ Π στάσεως ἐστιν ὁ Υἱός, φορέσει φυσικῶς κ ζωή, ἵνα μὴ παραχαράττηται τοῦ Πατ ρακτήρ ΑΛΛΟ. Φησί που Χριστὸς πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP naturaliter Deus, ergo recens ac novus aliquis quo- dammodo præter eum qui ab initio et naturaliter erat, inducetur. Atqui hoe absurdum est. Non igi- tur idcirco, quia Pater diciur babere immortalita- tem, Filius contrariorum capax erit, sed, veluti concurrente in Filium naturaliter paterna proprie- tate, id ipsum essentialiter esse censebſtur quod est is qui ipsum genuit. ALIUD. Multa dicuntur inesse Patri præclara ac veluti peculiaria. At vero si Filius iis carere dicatur, et Paulus alicubi dicit: Immortali, invisibili, sell sapienti Deo ”; › Filios ergo neque erit immorta- lis, neque invisibilis, neque sapiens, juxta vestram opinionem. Atqui hoc vel cogitatione sola impium valde est. Quomodo enim erit corruptibilis, auctor ipse et largitor incorruptionis? Aut quomodo natura Dei oculis cerni possit? Aut quo pacto insi- pientem censebimus Filium, de quo scriptum est, quod sit ‹ potentia et sapientia Dei "?, Restat enim dicere, sapientiam Dei insipientem sive sapientiæ expertem esse. Filius itaque nihilominus erit natu- raliter eadem quæ Pater, tametsi nonnulla de eo so- lum praedicentur. Omnia enim quæ Patri insunt, na- turaliter ac necessario in Verbum, quod ex ipso pro- cedit, transeunt. ALIUD. Si Pater est naturaliter vita, quemadmodum re- vera est, habet omnino học etiam Filius. Vere enim dicit cum ait: Omnia quæ habet Pater, mea C sunt . . ALIUD, idem ex contrario, Si Pater est vita naturaliter, Filius vero non item, quo pacto vere dicit: ‹ Omnia quæ habet Pater niea sunt ? » Atqui non mentitur veritas. Est igitur re- vera naturaliter vita Filius, quemadmodum et Pa- ter. Idem aliter. NOR Si Pater est naturaliter vita, Filius autem item, sed accessoriam atque ascititiam vitam ha- bet, quo pacto vere ad Patrem dicit : ‹ Omnia mea tua sunt, et lua mea "*? » Aut enim habet naturali- ter quod sit vita etiam ipse quod quidem Patris est ; aut si non hoc, sed quæ sua sunt Patris sunt, cum non sit naturaliter vita Filius, ne Pater quidem naturaliter vita erit: quod est absurdum. Pater enim naturaliter est vita : erit autem hoc ipsam Filius, ne a similitudine cum Patre recedat. ALIUD. Si Filius est omnimodus planeque indifferens character hypostaseos Patris, naturaliter etiam hoc habebit, quod sit vita, ne obliteretur ac depravetur character Patris. ALIUD. Christus alicubi ad discipulos suos ita ait : « Qui * Timoth. 1, 17. Cor. 1, 26. Joan. xvi, 15. Joan. xvii, 10.

ΣΗ Εωρακώς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα. » Εἰ τοίνυν ὁ Πα- τὴρ ἐν Υἱῷ φαίνεται ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων, ἔσται τοῦτο καὶ ὁ Υἱός, ἵνα μὴ ψεύδηται τὴν ὁμοίωσιν. ΑΛΛΟ, ἐκ τῶν αὐτῶν διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απ αγωγής. Φησί που Χριστός· . Ο έωρακώς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα, ο Εἰ τοίνυν ἐπείσακτον ἤτοι κατὰ μετοχήν, καὶ οὐκ οὐσιῶδες ἔχει τὸ εἶναι ζωή, ἔσται τοῦτο καὶ ὁ Πατήρ. Φυγὼν δὲ τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν, ἐξ ἀνάγ- της ομολογήσεις τὸ ἕτερον· ζωὴ γὰρ κατὰ φύσιν & Υιός. ΑΛΛΟ. Εἰ τοῦ Πατρὸς τὴν οὐσίαν ὁ Υἱὸς ἀπαραλλάκτως χαρακτηρίζειν λέγεται, ἔστι δὲ οὐ κατὰ φύσιν ζωή, ἀλλ' ἐν προσθήκης μέρει τοῦτο λαμβάνει, τοῦτο καὶ Β ὁ Πατήρ νοηθήσεται. Τὸ δὲ ἐν τούτοις ἄτοπον, παρ- εισοίσει τὸ ἐναντίον, ὅπερ ἐστὶ καὶ ἀληθές. ΑΛΛΟ. Τα ετερογενή τε καὶ ἑτεροφυῆ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχειν, οὐκ ἄν τις δῴη σωφρονῶν. Οὐδὲ γὰρ ἂν ὕδατι πῦρ εν τι καὶ ταυτὸν ἐνεργήσειεν, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀπ εσχοινισμένον ἔχουσι τῆς οὐσίας ήτοι τῆς ποιότητος τὸν λόγον, οὕτω καὶ διάφορον ἀποδώσουσι τὴν ἐνέρ- γειαν. Εἰ τοίνυν ζωῆς ὄντος κατὰ φύσιν τοῦ Πατρός, οὐκ ἔστι τοῦτο κατ' οὐσίαν ὁ Υἱὸς, ὥσπερ τοῖς χρι στομάχοις δοκεῖ, πῶς τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν φορέσει τῷ Πατρί ; Φησί γάρ που Χριστός, ὅτι Ωσπερ ὁ Πατήρ οὓς θέλει ζωοποιεί, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὓς θέλει ζωο- ποιεί. Οὐ γὰρ δή που ζωοποιεῖσθαι μὲν ἑτέρως ἐροῦσι τοὺς ὅσοι παρὰ τοῦ Πατρὸς τοῦτο λαμβάνουσι, ζωο ποιεῖσθαι δὲ πάλιν καθ' ἕτερον τρόπον τοὺς παρὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦτο δεχομένους. Οὕτω γὰρ ἔφησε ζωο- ποιεῖν τὸν Πατέρα, ὡς ἂν ζωοποιήσειεν ὁ Υἱός, παντ ταχοῦ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχοντα τῷ Πατρὶ ἑαυτὸν οριζόμενος. Οὐκοῦν οὐκ ἀνόμοιος ἔσται πρὸς τὸν γε- γεννηκότα· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐκεῖνος φύσει ζωὴ λέγεται καὶ ἔστιν, οὕτω καὶ ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὴν ἀλήθειαν ταῖς Ἰωάννου φωναῖς ἐπιψηφιού μεθα, πάντα δώσομεν εργάζεσθαι δι' Υἱοῦ τὸν Παν τέρα. Εἰ δὲ τοῦτο, ἐν δὲ τῶν ἔργων τοῦ Πατρὸς καὶ τὸ ζωοποιεῖν τινας, ἔσται ζωὴ κατὰ φύσιν ὁ Υἱός, δι' οἱ τὰ πάντα ζωοποιεί, ἵνα μὴ νόθος μεσίτης παρ- επαγόμενος, ἀμέτοχον δείξῃ Θεοῦ τὸ τῇ πρὸς αὐτὸν σχέσει ζωοποιούμενον. ΑΛΛΟ. Εἰ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ὥστ περ εἰς ἑνότητα φυσικήν συνάπτων τὰ ἄκρα· ἀναγ παῖον εἰπεῖν ὅτι, ὥσπερ ἀνθρώποις συνήφθη φυσι πώς άνθρωπος γεγονώς, οὕτω καὶ τῆς θείας φύσεως ήρτηται θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων. Εἰ δὲ τοῦτο, ἐπεὶ οὐσίαν καὶ οὐκ ἔξωθεν ἔχει τὸ εἶναι ζωὴ ὁ Πα- τὴς, ἔσται τοιοῦτος καὶ ὁ προσεχὴς αὐτῷ καὶ ἐξ αὐτ τοῦ κατὰ φύσιν Υιός. το ειν, θ. η THESAURUS. A vidit me, vidit et Patrema ". Si igitur Pater in C Loup, Joan. v, 21. Filio apparet vita naturaliter exsistens, erit hoc etiam Filius, ne falsa sit similitudo. ALIUB, ex iisdem cum reductione ad absurdum. Christus alicubi inquit: « Qui vidit me, vidit et Patrem. Si ergo accessorium hoc illi est, sive per participationem, et non essentiale, quod sit vita, erit hoc etiam Pater. Cujus dicti absurditatem fugiens, necessario faleberis centrarium : vita enim est naturaliter Filius. ALIUD. Si Filius Patris essentiam omnimoda simi- liudine exprimere dieitur, estque ipse non natura- liter vita, sed per adjectionem illud accipit, Paler quoque hoc esse censebitur. Hoc vero absurdum, necessario infert contrarium, quod et verum est. ALIUD. Quæ diversi sunt generis et naturæ, nemo com- pos mentis eamdem operationem habere dicet; ne- que enim ignis et aqua idem efficient: sed quem- admodum diversam habent essentia sive qualita- tis rationem, ita etiam diversam operationem edent. Si ergo cum Pater sit naturaliter vita, Filius id na- turaliter non est, quemadmodum hostes Christi opinantur, quo pacto eamdem cum Patre operationem habebit? inquit enim alicubi Christus quod Sic- ut Pater quos vult vivificat, ita et Filius quos vult vivifcal ". » Neque enim vividcari dicuntur quotquot a Deo hoc accipiunt : aliter vero qui a Filio hoc ac- cipiunt. Nam eadem ratione dixit Patrem vividicare qua vivificat Filius, declarans se omni ex parte eamdem cum Patre operationem habere. Quocirca non dissimilis est a Patre; sed sicut ille naturaliter vita dicitur et est, ita et Filius. ALIUD. Si Joannis verbis fidem adhibemus, concedemus Patrem omnia operari per Filium ª¹. Quod quidem si verum est, unum vero ex operibus Patris est nonnullos vivificure, certe naturaliter vita erit Fi- lius, per quem omnia vivifcat, ne spurius mediator introductus expers participationis Dei ostendat id quod respectu ipsius vivificatum est. ALIUD. Si Filius mediator est Dei et hominum *, qui extrema veluti in pnitatem copulavit : necessarium est ut, quemadmodum hominibus naturaliter copu- latus est, cum factus est homo, ita etiam divinæ naturæ unitus sit, Deus vere exsistens. Si autem hoc verum est, cum essentialiter et non extrinse- cus id habeat Pater quod sit vita: crit etiam om- nino talis qui ei coujunetus est, et naturaliter ex ipso est Filius. *Juan. 111, 35. "I Timoth. 11, 5. +

ΣΗ Εωρακώς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα. » Εἰ τοίνυν ὁ Πα- τὴρ ἐν Υἱῷ φαίνεται ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων, ἔσται τοῦτο καὶ ὁ Υἱός, ἵνα μὴ ψεύδηται τὴν ὁμοίωσιν. ΑΛΛΟ, ἐκ τῶν αὐτῶν διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απ αγωγής. Φησί που Χριστός· . Ο έωρακώς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα, ο Εἰ τοίνυν ἐπείσακτον ἤτοι κατὰ μετοχήν, καὶ οὐκ οὐσιῶδες ἔχει τὸ εἶναι ζωή, ἔσται τοῦτο καὶ ὁ Πατήρ. Φυγὼν δὲ τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν, ἐξ ἀνάγ- της ομολογήσεις τὸ ἕτερον· ζωὴ γὰρ κατὰ φύσιν & Υιός. ΑΛΛΟ. Εἰ τοῦ Πατρὸς τὴν οὐσίαν ὁ Υἱὸς ἀπαραλλάκτως χαρακτηρίζειν λέγεται, ἔστι δὲ οὐ κατὰ φύσιν ζωή, ἀλλ' ἐν προσθήκης μέρει τοῦτο λαμβάνει, τοῦτο καὶ Β ὁ Πατήρ νοηθήσεται. Τὸ δὲ ἐν τούτοις ἄτοπον, παρ- εισοίσει τὸ ἐναντίον, ὅπερ ἐστὶ καὶ ἀληθές. ΑΛΛΟ. Τα ετερογενή τε καὶ ἑτεροφυῆ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχειν, οὐκ ἄν τις δῴη σωφρονῶν. Οὐδὲ γὰρ ἂν ὕδατι πῦρ εν τι καὶ ταυτὸν ἐνεργήσειεν, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀπ εσχοινισμένον ἔχουσι τῆς οὐσίας ήτοι τῆς ποιότητος τὸν λόγον, οὕτω καὶ διάφορον ἀποδώσουσι τὴν ἐνέρ- γειαν. Εἰ τοίνυν ζωῆς ὄντος κατὰ φύσιν τοῦ Πατρός, οὐκ ἔστι τοῦτο κατ' οὐσίαν ὁ Υἱὸς, ὥσπερ τοῖς χρι στομάχοις δοκεῖ, πῶς τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν φορέσει τῷ Πατρί ; Φησί γάρ που Χριστός, ὅτι Ωσπερ ὁ Πατήρ οὓς θέλει ζωοποιεί, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὓς θέλει ζωο- ποιεί. Οὐ γὰρ δή που ζωοποιεῖσθαι μὲν ἑτέρως ἐροῦσι τοὺς ὅσοι παρὰ τοῦ Πατρὸς τοῦτο λαμβάνουσι, ζωο ποιεῖσθαι δὲ πάλιν καθ' ἕτερον τρόπον τοὺς παρὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦτο δεχομένους. Οὕτω γὰρ ἔφησε ζωο- ποιεῖν τὸν Πατέρα, ὡς ἂν ζωοποιήσειεν ὁ Υἱός, παντ ταχοῦ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχοντα τῷ Πατρὶ ἑαυτὸν οριζόμενος. Οὐκοῦν οὐκ ἀνόμοιος ἔσται πρὸς τὸν γε- γεννηκότα· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐκεῖνος φύσει ζωὴ λέγεται καὶ ἔστιν, οὕτω καὶ ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὴν ἀλήθειαν ταῖς Ἰωάννου φωναῖς ἐπιψηφιού μεθα, πάντα δώσομεν εργάζεσθαι δι' Υἱοῦ τὸν Παν τέρα. Εἰ δὲ τοῦτο, ἐν δὲ τῶν ἔργων τοῦ Πατρὸς καὶ τὸ ζωοποιεῖν τινας, ἔσται ζωὴ κατὰ φύσιν ὁ Υἱός, δι' οἱ τὰ πάντα ζωοποιεί, ἵνα μὴ νόθος μεσίτης παρ- επαγόμενος, ἀμέτοχον δείξῃ Θεοῦ τὸ τῇ πρὸς αὐτὸν σχέσει ζωοποιούμενον. ΑΛΛΟ. Εἰ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ὥστ περ εἰς ἑνότητα φυσικήν συνάπτων τὰ ἄκρα· ἀναγ παῖον εἰπεῖν ὅτι, ὥσπερ ἀνθρώποις συνήφθη φυσι πώς άνθρωπος γεγονώς, οὕτω καὶ τῆς θείας φύσεως ήρτηται θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων. Εἰ δὲ τοῦτο, ἐπεὶ οὐσίαν καὶ οὐκ ἔξωθεν ἔχει τὸ εἶναι ζωὴ ὁ Πα- τὴς, ἔσται τοιοῦτος καὶ ὁ προσεχὴς αὐτῷ καὶ ἐξ αὐτ τοῦ κατὰ φύσιν Υιός. το ειν, θ. η THESAURUS. A vidit me, vidit et Patrema ". Si igitur Pater in C Loup, Joan. v, 21. Filio apparet vita naturaliter exsistens, erit hoc etiam Filius, ne falsa sit similitudo. ALIUB, ex iisdem cum reductione ad absurdum. Christus alicubi inquit: « Qui vidit me, vidit et Patrem. Si ergo accessorium hoc illi est, sive per participationem, et non essentiale, quod sit vita, erit hoc etiam Pater. Cujus dicti absurditatem fugiens, necessario faleberis centrarium : vita enim est naturaliter Filius. ALIUD. Si Filius Patris essentiam omnimoda simi- liudine exprimere dieitur, estque ipse non natura- liter vita, sed per adjectionem illud accipit, Paler quoque hoc esse censebitur. Hoc vero absurdum, necessario infert contrarium, quod et verum est. ALIUD. Quæ diversi sunt generis et naturæ, nemo com- pos mentis eamdem operationem habere dicet; ne- que enim ignis et aqua idem efficient: sed quem- admodum diversam habent essentia sive qualita- tis rationem, ita etiam diversam operationem edent. Si ergo cum Pater sit naturaliter vita, Filius id na- turaliter non est, quemadmodum hostes Christi opinantur, quo pacto eamdem cum Patre operationem habebit? inquit enim alicubi Christus quod Sic- ut Pater quos vult vivificat, ita et Filius quos vult vivifcal ". » Neque enim vividcari dicuntur quotquot a Deo hoc accipiunt : aliter vero qui a Filio hoc ac- cipiunt. Nam eadem ratione dixit Patrem vividicare qua vivificat Filius, declarans se omni ex parte eamdem cum Patre operationem habere. Quocirca non dissimilis est a Patre; sed sicut ille naturaliter vita dicitur et est, ita et Filius. ALIUD. Si Joannis verbis fidem adhibemus, concedemus Patrem omnia operari per Filium ª¹. Quod quidem si verum est, unum vero ex operibus Patris est nonnullos vivificure, certe naturaliter vita erit Fi- lius, per quem omnia vivifcat, ne spurius mediator introductus expers participationis Dei ostendat id quod respectu ipsius vivificatum est. ALIUD. Si Filius mediator est Dei et hominum *, qui extrema veluti in pnitatem copulavit : necessarium est ut, quemadmodum hominibus naturaliter copu- latus est, cum factus est homo, ita etiam divinæ naturæ unitus sit, Deus vere exsistens. Si autem hoc verum est, cum essentialiter et non extrinse- cus id habeat Pater quod sit vita: crit etiam om- nino talis qui ei coujunetus est, et naturaliter ex ipso est Filius. *Juan. 111, 35. "I Timoth. 11, 5. +

ΑΛΛΟ. Πανταχοῦ τὸν Υἱὸν αἱ θεῖαι Γραφαὶ καλοῦσιν 'Αλή θειαν, καὶ αὐτὸς δὲ περὶ ἑαυτοῦ τοῦτό φησιν· « Εγώ εἰμι, λέγων, ἡ ἀλήθεια. » Εἰ τοίνυν διεψευσμένον ἐν αὐτῷ τὸ τῆς ζωῆς πρᾶγμα, καὶ οὐκ οὐσιῶδες, οὐδὲ ἀληθινὸν, πῶς οὐ ψεύσεται λέγων ἑαυτὸν εἶναι τὴν ἀλήθειαν; ᾿Αλλὰ μὴν οὐ ψεύδεται· τοῦτο γὰρ ἀσε βὲς καὶ μόνον ἐννοεῖν· ἀλήθεια δέ ἐστιν. Οὐκ ἄρα διεψευσμένον ἔχει τὸ εἶναι ζωή. ΑΛΛΟ. Εἰ ζωοποιεῖ τοῦ Πατρός ἡ γνῶσις τοὺς ἔχοντας αυτ τήν, ζωοποιεῖ δὲ ὁμοίως καὶ ἡ τοῦ Υἱοῦ, πῶς οὐκ ἔσται κατ' οὐσίαν ὁ αὐτὸς, ὁ ταῖς τοῦ Πατρὸς ἰδιότη σιν οὕτω διαπρέπων, ὡς ἂν εἰ καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ ; ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. ' • Ωσπερ ὁ Πατήρ, φησίν, ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωχε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ· . Ἐνταῦθα τοῖς οὐκ ἐθέλουσι νοεῖν ὀρθῶς, εἰς πολλὴν ὁ λόγος κινδυνεύσει δυσφημίαν ἐκπεσεῖν. Εἰ γὰρ ἔχειν ἐν ἑαυτῷ λέγεται ζωὴν ὁ Πατήρ, ἕτερόν τί ἐστιν αὐτὸς παρὰ τὴν ἐν αὐτῷ ζωήν. Εἰ δὲ τοῦτο διπλόη τις ὥσπερ καὶ σύνθεσις περὶ αὐτὸν νοηθήσεται, πῶς οὖν ἁπλοῦς καὶ σύνθετος κατ' ουσίαν ὁ Θεός; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Ἡ ζωὴ ἄρα ἢ ἔχει ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, οὐχ ἑτέρα τίς ἐστι παρὰ τὸν Υἱόν· καὶ πάλιν ἡ ἐν Υἱῷ ζωή, οὐχ ἑτέρα τίς ἐστι παρὰ τὸν Πατέρα, καὶ ἀλη θεύει λέγων· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν Ο ἐμοί, ο ῃ Σ1, 6. & ΑΛΛΟ. Τὰ προσόντα τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ φυσικὰ τε καὶ οὐ σιώδη λέγων ἰδιώματα, φησί που Παῦλος· ι Ο μέσ νος ἔχων ἀθανασίαν. » Εἰ τοίνυν οὐδὲν ἕτερόν τις δριεῖται λέγων τὴν ἀθανασίαν παρὰ τὴν ζωήν, αὕτη δέ ἐστιν ὁ Υἱὸς ὁ λέγων· Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή, ὁ Παν τὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, τὸν Υἱὸν δηλονότι, καὶ οὐχ έτερόν τι παρ' αὐτόν. Αὐτός τε ὁμοίως ὑπάρχων ζωὴν δέδωκεν ἑαυτὸν τῷ Υἱῷ· οὐχ ὡς σῶμα χωρήσας ἐν σώματι, οὐδ᾽ ὡς τῷ Υἱῷ παραχωρήσας τὴν ἰδίαν ὑπό στασιν, καὶ ἐν αὐτῷ λοιπὸν τὸ εἶναι ἔχων· ἀλλ' ὑπάρ χων μὲν τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν ἀεὶ Ματὴρ καὶ Θεός. Τῇ δὲ τῆς οὐσίας ταυτότητι καὶ τῇ τῆς φύσεως ενότητε πρὸς τὸν ἐξ αὐτοῦ προελθόντα Λόγον ἀπορρήτως συν δούμενος. ΑΛΛΟ. . Όσα προσείναι λέγεται τῷ ατρὶ φυσικῶς τε καὶ οὐσιωδῶς, ταῦτα πάντα ἐστὶν ὁ Υἱός. Μόνος ἀληθινὸς λέγεται Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ μόνος έχει τον Υιόν τὸν λέγοντα· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. Σοφός και δυνατὸς ὁμοίως, ἐπεὶ Χριστὸς Θεοῦ δύναμις, καὶ Θεοῦ σοφία. Μόνος λέγεται φῶς οἰκεῖν ἀπρόσιτον· ἔχει γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν λέγοντα· Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς. Μόνος έχειν ἀθανασίαν λέγεται· ἔχει γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν λέ γοντα Υιόν· Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή. Εἰ τοίνυν σύμπαν τὰ τοῦ Πατρὸς ἴδιον, τοῦτό ἐστιν ὁ Υἱός, ὅταν λέγηται νι, 16. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ALIUD. Scripturæ passim Filium vocant Veritatem, et apse alicubi de seipso ait: « Ego sum veritas 62, Si ergo fictitia in ipso vita est, non autem essentia- liter ac vere, quo pacto non mentietur dicens seip- sum esse veritatem ? Atqui non mentitur: impium enim hoc vel sola cogitatione fuerit: veritas autem est. Vere igitur vita est. ALIUD. Si notitia Patris vivificat eos qui illam habent, vivificat vero similiter etiam notitia Filii : quo pa- cto non fuerit naturaliter idem, qui Patris proprie- tates adeo excellentes habet in se atque ipse Pa- ler ? ALIUD, per reductionem ad absurdum. • Quemadmodum Pater, inquit Scriptura, babet vitam in seipso, ita et Filio dedit habere vitam in seipso. » Hic qui recte sentire nolunt, summum blasphemiæ periculum incurrunt. Nam si Pater di- citur habere in seipso vitam, diversum quid est a vita quæ in se est. Si autem hoc duplicitatem quamdam et compositionem inferre videtur, quo pacto igitur simplex et non compositus secundum essentiam est Deus? Sed hoc absurdum est. Vita igitur quam habet Pater in seipso, non est alia et diversa quaedam a Filio : et vicissim, vita quæ in Filio est non est, diversa a Patre, et vere dicit : • Ego in Patre, et Pater in me *. › ALIUD. B Quæ Deo ac Patri insunt, naturales et essentiales proprietates vocans Paulus, alicubi ita ait : • Qui solus habet immortalitatem *., Si vero quispiam dicens immortalitatem, nihil aliud per id intelligat quam vitam, vita autem est Filius dicens: Ego sum vita "; ergo Pater babet in seipso vitam, nimirum Filium : neque diversum quid a se. Ipse etiam si- militer exsistens vita, dedit seipsum Filio; non tan- quam corpus corpori committens, neque tanquam cedens Filio suam hypostasim, et deinceps esse suum ¡n Filio habens; sed exsistens id quod semper est Pater ac Deus. Essentiæ vero identitate, et natura unitate ineffabiliter cum Verbo quod ex se processit copulatus. ALIUD. Quæcunque naturaliter ac essentialiter Patri in- esse dicuntur, illa omnia est Filius. Solus Pater ve- rus Deus est, quia solus habet Filium dicentem : Ego sum veritas ". Sapiens ac potens similiter, quia Christus Dei potentia, et Dei sapientia. Solus dicitur inhabitare lucem inaccessibilem : habet enim in selpso dicentem: Ego sum lux. Solus im- mortalitatein habere dicitur, quia habet in se Filium dicentem : Ego sum vita. Si ergo quidquid Patri proprium est, hoc ipsum est Filius : cum Pater di- ts Joan. ibid. 10. ** ] Timoth. vi, 16. o Joan. XIV, 6. Digitized by er Ibid. | Timoth. Google

ΑΛΛΟ. Πανταχοῦ τὸν Υἱὸν αἱ θεῖαι Γραφαὶ καλοῦσιν 'Αλή θειαν, καὶ αὐτὸς δὲ περὶ ἑαυτοῦ τοῦτό φησιν· « Εγώ εἰμι, λέγων, ἡ ἀλήθεια. » Εἰ τοίνυν διεψευσμένον ἐν αὐτῷ τὸ τῆς ζωῆς πρᾶγμα, καὶ οὐκ οὐσιῶδες, οὐδὲ ἀληθινὸν, πῶς οὐ ψεύσεται λέγων ἑαυτὸν εἶναι τὴν ἀλήθειαν; ᾿Αλλὰ μὴν οὐ ψεύδεται· τοῦτο γὰρ ἀσε βὲς καὶ μόνον ἐννοεῖν· ἀλήθεια δέ ἐστιν. Οὐκ ἄρα διεψευσμένον ἔχει τὸ εἶναι ζωή. ΑΛΛΟ. Εἰ ζωοποιεῖ τοῦ Πατρός ἡ γνῶσις τοὺς ἔχοντας αυτ τήν, ζωοποιεῖ δὲ ὁμοίως καὶ ἡ τοῦ Υἱοῦ, πῶς οὐκ ἔσται κατ' οὐσίαν ὁ αὐτὸς, ὁ ταῖς τοῦ Πατρὸς ἰδιότη σιν οὕτω διαπρέπων, ὡς ἂν εἰ καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ ; ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. ' • Ωσπερ ὁ Πατήρ, φησίν, ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωχε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ· . Ἐνταῦθα τοῖς οὐκ ἐθέλουσι νοεῖν ὀρθῶς, εἰς πολλὴν ὁ λόγος κινδυνεύσει δυσφημίαν ἐκπεσεῖν. Εἰ γὰρ ἔχειν ἐν ἑαυτῷ λέγεται ζωὴν ὁ Πατήρ, ἕτερόν τί ἐστιν αὐτὸς παρὰ τὴν ἐν αὐτῷ ζωήν. Εἰ δὲ τοῦτο διπλόη τις ὥσπερ καὶ σύνθεσις περὶ αὐτὸν νοηθήσεται, πῶς οὖν ἁπλοῦς καὶ σύνθετος κατ' ουσίαν ὁ Θεός; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Ἡ ζωὴ ἄρα ἢ ἔχει ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, οὐχ ἑτέρα τίς ἐστι παρὰ τὸν Υἱόν· καὶ πάλιν ἡ ἐν Υἱῷ ζωή, οὐχ ἑτέρα τίς ἐστι παρὰ τὸν Πατέρα, καὶ ἀλη θεύει λέγων· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν Ο ἐμοί, ο ῃ Σ1, 6. & ΑΛΛΟ. Τὰ προσόντα τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ φυσικὰ τε καὶ οὐ σιώδη λέγων ἰδιώματα, φησί που Παῦλος· ι Ο μέσ νος ἔχων ἀθανασίαν. » Εἰ τοίνυν οὐδὲν ἕτερόν τις δριεῖται λέγων τὴν ἀθανασίαν παρὰ τὴν ζωήν, αὕτη δέ ἐστιν ὁ Υἱὸς ὁ λέγων· Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή, ὁ Παν τὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, τὸν Υἱὸν δηλονότι, καὶ οὐχ έτερόν τι παρ' αὐτόν. Αὐτός τε ὁμοίως ὑπάρχων ζωὴν δέδωκεν ἑαυτὸν τῷ Υἱῷ· οὐχ ὡς σῶμα χωρήσας ἐν σώματι, οὐδ᾽ ὡς τῷ Υἱῷ παραχωρήσας τὴν ἰδίαν ὑπό στασιν, καὶ ἐν αὐτῷ λοιπὸν τὸ εἶναι ἔχων· ἀλλ' ὑπάρ χων μὲν τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν ἀεὶ Ματὴρ καὶ Θεός. Τῇ δὲ τῆς οὐσίας ταυτότητι καὶ τῇ τῆς φύσεως ενότητε πρὸς τὸν ἐξ αὐτοῦ προελθόντα Λόγον ἀπορρήτως συν δούμενος. ΑΛΛΟ. . Όσα προσείναι λέγεται τῷ ατρὶ φυσικῶς τε καὶ οὐσιωδῶς, ταῦτα πάντα ἐστὶν ὁ Υἱός. Μόνος ἀληθινὸς λέγεται Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ μόνος έχει τον Υιόν τὸν λέγοντα· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. Σοφός και δυνατὸς ὁμοίως, ἐπεὶ Χριστὸς Θεοῦ δύναμις, καὶ Θεοῦ σοφία. Μόνος λέγεται φῶς οἰκεῖν ἀπρόσιτον· ἔχει γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν λέγοντα· Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς. Μόνος έχειν ἀθανασίαν λέγεται· ἔχει γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν λέ γοντα Υιόν· Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή. Εἰ τοίνυν σύμπαν τὰ τοῦ Πατρὸς ἴδιον, τοῦτό ἐστιν ὁ Υἱός, ὅταν λέγηται νι, 16. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ALIUD. Scripturæ passim Filium vocant Veritatem, et apse alicubi de seipso ait: « Ego sum veritas 62, Si ergo fictitia in ipso vita est, non autem essentia- liter ac vere, quo pacto non mentietur dicens seip- sum esse veritatem ? Atqui non mentitur: impium enim hoc vel sola cogitatione fuerit: veritas autem est. Vere igitur vita est. ALIUD. Si notitia Patris vivificat eos qui illam habent, vivificat vero similiter etiam notitia Filii : quo pa- cto non fuerit naturaliter idem, qui Patris proprie- tates adeo excellentes habet in se atque ipse Pa- ler ? ALIUD, per reductionem ad absurdum. • Quemadmodum Pater, inquit Scriptura, babet vitam in seipso, ita et Filio dedit habere vitam in seipso. » Hic qui recte sentire nolunt, summum blasphemiæ periculum incurrunt. Nam si Pater di- citur habere in seipso vitam, diversum quid est a vita quæ in se est. Si autem hoc duplicitatem quamdam et compositionem inferre videtur, quo pacto igitur simplex et non compositus secundum essentiam est Deus? Sed hoc absurdum est. Vita igitur quam habet Pater in seipso, non est alia et diversa quaedam a Filio : et vicissim, vita quæ in Filio est non est, diversa a Patre, et vere dicit : • Ego in Patre, et Pater in me *. › ALIUD. B Quæ Deo ac Patri insunt, naturales et essentiales proprietates vocans Paulus, alicubi ita ait : • Qui solus habet immortalitatem *., Si vero quispiam dicens immortalitatem, nihil aliud per id intelligat quam vitam, vita autem est Filius dicens: Ego sum vita "; ergo Pater babet in seipso vitam, nimirum Filium : neque diversum quid a se. Ipse etiam si- militer exsistens vita, dedit seipsum Filio; non tan- quam corpus corpori committens, neque tanquam cedens Filio suam hypostasim, et deinceps esse suum ¡n Filio habens; sed exsistens id quod semper est Pater ac Deus. Essentiæ vero identitate, et natura unitate ineffabiliter cum Verbo quod ex se processit copulatus. ALIUD. Quæcunque naturaliter ac essentialiter Patri in- esse dicuntur, illa omnia est Filius. Solus Pater ve- rus Deus est, quia solus habet Filium dicentem : Ego sum veritas ". Sapiens ac potens similiter, quia Christus Dei potentia, et Dei sapientia. Solus dicitur inhabitare lucem inaccessibilem : habet enim in selpso dicentem: Ego sum lux. Solus im- mortalitatein habere dicitur, quia habet in se Filium dicentem : Ego sum vita. Si ergo quidquid Patri proprium est, hoc ipsum est Filius : cum Pater di- ts Joan. ibid. 10. ** ] Timoth. vi, 16. o Joan. XIV, 6. Digitized by er Ibid. | Timoth. Google

ΑΛΛΟ. Πανταχοῦ τὸν Υἱὸν αἱ θεῖαι Γραφαὶ καλοῦσιν 'Αλή θειαν, καὶ αὐτὸς δὲ περὶ ἑαυτοῦ τοῦτό φησιν· « Εγώ εἰμι, λέγων, ἡ ἀλήθεια. » Εἰ τοίνυν διεψευσμένον ἐν αὐτῷ τὸ τῆς ζωῆς πρᾶγμα, καὶ οὐκ οὐσιῶδες, οὐδὲ ἀληθινὸν, πῶς οὐ ψεύσεται λέγων ἑαυτὸν εἶναι τὴν ἀλήθειαν; ᾿Αλλὰ μὴν οὐ ψεύδεται· τοῦτο γὰρ ἀσε βὲς καὶ μόνον ἐννοεῖν· ἀλήθεια δέ ἐστιν. Οὐκ ἄρα διεψευσμένον ἔχει τὸ εἶναι ζωή. ΑΛΛΟ. Εἰ ζωοποιεῖ τοῦ Πατρός ἡ γνῶσις τοὺς ἔχοντας αυτ τήν, ζωοποιεῖ δὲ ὁμοίως καὶ ἡ τοῦ Υἱοῦ, πῶς οὐκ ἔσται κατ' οὐσίαν ὁ αὐτὸς, ὁ ταῖς τοῦ Πατρὸς ἰδιότη σιν οὕτω διαπρέπων, ὡς ἂν εἰ καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ ; ΑΛΛΟ, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. ' • Ωσπερ ὁ Πατήρ, φησίν, ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωχε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ· . Ἐνταῦθα τοῖς οὐκ ἐθέλουσι νοεῖν ὀρθῶς, εἰς πολλὴν ὁ λόγος κινδυνεύσει δυσφημίαν ἐκπεσεῖν. Εἰ γὰρ ἔχειν ἐν ἑαυτῷ λέγεται ζωὴν ὁ Πατήρ, ἕτερόν τί ἐστιν αὐτὸς παρὰ τὴν ἐν αὐτῷ ζωήν. Εἰ δὲ τοῦτο διπλόη τις ὥσπερ καὶ σύνθεσις περὶ αὐτὸν νοηθήσεται, πῶς οὖν ἁπλοῦς καὶ σύνθετος κατ' ουσίαν ὁ Θεός; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Ἡ ζωὴ ἄρα ἢ ἔχει ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, οὐχ ἑτέρα τίς ἐστι παρὰ τὸν Υἱόν· καὶ πάλιν ἡ ἐν Υἱῷ ζωή, οὐχ ἑτέρα τίς ἐστι παρὰ τὸν Πατέρα, καὶ ἀλη θεύει λέγων· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν Ο ἐμοί, ο ῃ Σ1, 6. & ΑΛΛΟ. Τὰ προσόντα τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ φυσικὰ τε καὶ οὐ σιώδη λέγων ἰδιώματα, φησί που Παῦλος· ι Ο μέσ νος ἔχων ἀθανασίαν. » Εἰ τοίνυν οὐδὲν ἕτερόν τις δριεῖται λέγων τὴν ἀθανασίαν παρὰ τὴν ζωήν, αὕτη δέ ἐστιν ὁ Υἱὸς ὁ λέγων· Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή, ὁ Παν τὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, τὸν Υἱὸν δηλονότι, καὶ οὐχ έτερόν τι παρ' αὐτόν. Αὐτός τε ὁμοίως ὑπάρχων ζωὴν δέδωκεν ἑαυτὸν τῷ Υἱῷ· οὐχ ὡς σῶμα χωρήσας ἐν σώματι, οὐδ᾽ ὡς τῷ Υἱῷ παραχωρήσας τὴν ἰδίαν ὑπό στασιν, καὶ ἐν αὐτῷ λοιπὸν τὸ εἶναι ἔχων· ἀλλ' ὑπάρ χων μὲν τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν ἀεὶ Ματὴρ καὶ Θεός. Τῇ δὲ τῆς οὐσίας ταυτότητι καὶ τῇ τῆς φύσεως ενότητε πρὸς τὸν ἐξ αὐτοῦ προελθόντα Λόγον ἀπορρήτως συν δούμενος. ΑΛΛΟ. . Όσα προσείναι λέγεται τῷ ατρὶ φυσικῶς τε καὶ οὐσιωδῶς, ταῦτα πάντα ἐστὶν ὁ Υἱός. Μόνος ἀληθινὸς λέγεται Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐπειδὴ μόνος έχει τον Υιόν τὸν λέγοντα· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. Σοφός και δυνατὸς ὁμοίως, ἐπεὶ Χριστὸς Θεοῦ δύναμις, καὶ Θεοῦ σοφία. Μόνος λέγεται φῶς οἰκεῖν ἀπρόσιτον· ἔχει γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν λέγοντα· Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς. Μόνος έχειν ἀθανασίαν λέγεται· ἔχει γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν λέ γοντα Υιόν· Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή. Εἰ τοίνυν σύμπαν τὰ τοῦ Πατρὸς ἴδιον, τοῦτό ἐστιν ὁ Υἱός, ὅταν λέγηται νι, 16. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ALIUD. Scripturæ passim Filium vocant Veritatem, et apse alicubi de seipso ait: « Ego sum veritas 62, Si ergo fictitia in ipso vita est, non autem essentia- liter ac vere, quo pacto non mentietur dicens seip- sum esse veritatem ? Atqui non mentitur: impium enim hoc vel sola cogitatione fuerit: veritas autem est. Vere igitur vita est. ALIUD. Si notitia Patris vivificat eos qui illam habent, vivificat vero similiter etiam notitia Filii : quo pa- cto non fuerit naturaliter idem, qui Patris proprie- tates adeo excellentes habet in se atque ipse Pa- ler ? ALIUD, per reductionem ad absurdum. • Quemadmodum Pater, inquit Scriptura, babet vitam in seipso, ita et Filio dedit habere vitam in seipso. » Hic qui recte sentire nolunt, summum blasphemiæ periculum incurrunt. Nam si Pater di- citur habere in seipso vitam, diversum quid est a vita quæ in se est. Si autem hoc duplicitatem quamdam et compositionem inferre videtur, quo pacto igitur simplex et non compositus secundum essentiam est Deus? Sed hoc absurdum est. Vita igitur quam habet Pater in seipso, non est alia et diversa quaedam a Filio : et vicissim, vita quæ in Filio est non est, diversa a Patre, et vere dicit : • Ego in Patre, et Pater in me *. › ALIUD. B Quæ Deo ac Patri insunt, naturales et essentiales proprietates vocans Paulus, alicubi ita ait : • Qui solus habet immortalitatem *., Si vero quispiam dicens immortalitatem, nihil aliud per id intelligat quam vitam, vita autem est Filius dicens: Ego sum vita "; ergo Pater babet in seipso vitam, nimirum Filium : neque diversum quid a se. Ipse etiam si- militer exsistens vita, dedit seipsum Filio; non tan- quam corpus corpori committens, neque tanquam cedens Filio suam hypostasim, et deinceps esse suum ¡n Filio habens; sed exsistens id quod semper est Pater ac Deus. Essentiæ vero identitate, et natura unitate ineffabiliter cum Verbo quod ex se processit copulatus. ALIUD. Quæcunque naturaliter ac essentialiter Patri in- esse dicuntur, illa omnia est Filius. Solus Pater ve- rus Deus est, quia solus habet Filium dicentem : Ego sum veritas ". Sapiens ac potens similiter, quia Christus Dei potentia, et Dei sapientia. Solus dicitur inhabitare lucem inaccessibilem : habet enim in selpso dicentem: Ego sum lux. Solus im- mortalitatein habere dicitur, quia habet in se Filium dicentem : Ego sum vita. Si ergo quidquid Patri proprium est, hoc ipsum est Filius : cum Pater di- ts Joan. ibid. 10. ** ] Timoth. vi, 16. o Joan. XIV, 6. Digitized by er Ibid. | Timoth. Google

ζωὴν ἔχειν ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, τὸν Υἱόν σημαίνει, καὶ Δ οὐχ έτερόν τι παρ' αὐτόν. Ὑπάρχων δὲ καὶ αὐτὸς ἐν Υἱῷ κατὰ τὸ τῆς οὐσίας ἀπαράλλακτον. καὶ ζωὴ κατὰ φύσιν ὤν, δέδωκεν ἑαυτὸν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, δέχεσθαι παρά τοῦ Πατρὸς ταύτην φησίν, οὐχ ᾗ Λόγος ἐστὶν ἢ απαύγασμα φυσικῶς ἔχει τὰ τοῦ Πατρὸς ἴδια, ἀλλὰ καθό γέγονεν ἄνθρωπος, ᾧ πάντα θεόσδοτα. Κατα- στήσει δὲ τοῦτο σαφὲς ἐν τοῖς ἐφεξῆς, τοῦ δεδόσθαι τὴν αἰτίαν ἐξηγούμενος. Εξουσίαν γάρ, φησὶν, ἔδω κεν αὐτῷ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστίν. Ει δὲ ἐπειδήπερ Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί, τὴν ἐπὶ τῷ κρίσ νεῖν ἐξουσίαν εἰληφέναι λέγεται, τὸν αὐτὸν ἀνακυ- κλώσαντες λόγον ἐροῦμεν· Ἐπειδὴ Υἱὸς ἀνθρώπου γέγονε, τὴν ὁμοιότητα φορέσας τῶν παρὰ Θεοῦ δέχε σθαι τὰ πάντα πεφυκότων, καὶ ζωὴν εἰληφέναι λέ- γεται, μόνῃ καὶ γυμνῇ τῇ θείᾳ φύσει τηρῶν, καὶ τὸ μετοχῆς τινος ἀνεπίδεκτον καὶ τὸ δύνασθαι τοῖς πᾶσι τὰ πάντα χορηγείν ΛΟΓΟΣ ΙΕ΄. Εἰς τὸ ἐν ταῖς Παροιμίαις, ο Κύριος έκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. "Οτι τὸ, ἔκτισεν, οὐ κατὰ τῆς οὐσίας τοῦ Λόγου κεῖται· οὐδὲ κτίσμα ἢ ποίημα ὁ Υἱός. Οἱ τῆς ᾿Αρείου μανίας προστάται τὴν ἑαυτῶν ἀσέ- βειαν πιθανοῖς, ὡς οἴονται, καλλωπίζοντες ρήμασι, λέγουσι· Κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, ἀλλ' οὐχ ὡς ἐν τῶν κτισμάτων· ποίημά ἐστιν, ἀλλ' οὐχ ὡς ἂν τῶν ποιη- μάτων· γέννημά έστιν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς ἐν τῶν γεννη- μάτων. Πρὸς ταῦτα λύσεις ἐφεξῆς διάφοροι. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, πῶς οὐχ ἓν τῶν ποιημά των; καὶ εἰ ὅλως κτίσμα, πῶς οὐχ ἐν τῶν κτισμά- των ; Έστι γάρ τοῦτο φρονεῖν γελοιότατον. Εἰ γὰρ ὅλως κτίσμασιν ἢ ποιήμασιν οὐκ ἔστιν ἐναρίθμιος ὁ Υιός, οὔτε κτίσμα ἂν εἴη οὔτε ποίημα. Εἰ δὲ ἐκτίσθη καθ' ὑμᾶς καὶ πεποίηται, πῶς οὐκ ἀναγκαίως ὡς ἐν ἔπα: τῶν γενομένων ; ΑΛΛΟ. Φασὶν ὅτι ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, ἀλλ' οὐχ ὡς ἐν τῶν ποιημάτων. Καὶ νομίζουσι μὲν, ἐξαίρετόν τινα διὰ τούτων προσάγειν αὐτῷ τὴν τιμὴν, ἐπειδήπερ ποίημα μὲν εἶναι, οὐ μὴν ὡς ἄν τι τῶν ποιημάτων ὁμολογοῦ σιν αὐτόν. Αλλ' οὐδὲν ἐν τούτῳ τὸ ἐξαίρετον· ἀλλ' ἐν τι καὶ αὐτὸς τῶν ἄλλων φανεῖται. Ἕως γὰρ ἂν ἐπ' αὐτοῦ τὸ πεποιῆσθαι κρατῇ, καὶ εἶναι κτίσμα πιο στεύηται, οὐδέν τι τῶν ἄλλων κατὰ τοῦτο διοίσει, κἂν διαλλάττῃ κατὰ τὴν φύσιν, ἢ κατά τινα τρόπον έτε μου. Οὕτω γὰρ ἄν τις ἔχοντα βλέποι τὰ πεποιημένα παρά Θεού συγκρίνων πρὸς ἄλληλα. Ευρήσει γάρ ❤ το Ρτυν. νιιι, 22. Β THESAURUS. catur habere vitam in seipso, Filium significat, non Joan. ♥, 22. C D aliquid a se diversum. Exsistens vero etiam ipse in Filio propter omnimodam essentiæ si- militudinem, cum etiam naturaliter sit vita, dedit illi seipsum. ALIUD. Filius vita naturaliter exsistens, cam se a Patre accipere dicit, non quatenus Verbum est,aut splen- dor naturaliter habens quæ Patris propria sunt, sed quatenus factus est homo, cui omnia a Deo data sunt. Quod ipsum in sequentibus aperte declarat, causam cur data sit explicans. Potestatem enim, inquit, dedit ei judicium facere, quia Filius bominis est ". Si vero quia Filius hominis est, potestatem judicandi accepisse dicitur, eodem modo repelenues dicemus : Quia Filius hominis factus est, similitu- dinem gerens eorum qui quidquid habent, a Deo ac- cipiunt, vitam quoque accepisse dicitur; soli ac nudæ divinæ naturæ id reservans, quod nullius par- ticipationis capax sit, quodque omnia omnibus lar- giatur atque suppeditet. ASSERTIO XV. În illud quod in libro Proverbiorum dicitur, ‹Do- minus creavit me principium viarum suarum in opera sua". Quod verbum illud, creavit, non de essentia Verbi dicatur; quodque Filius non sit creatura vel opus. Qui insaniam Arii sectantur ac tuentur, verisimili in speciem oratione impietatem suam fucantes, ita dicunt: Filius est creatura, sed non tanquam una creaturarum; opus est, sed non veluti unum ex operibus; germen est, sed non quasi unum ex ger- minibus. Variæ hujus operations confutationes. Si Filius est opus, quo pacto non erit unum ex operibus? et si omnino creatura est, quomodo non erit una ex creaturis? Est enim hoc vehementer ridiculum cogitatu. Nam si in universum creaturis aut operibus non annumeretur, certe neque crea- tura, neque opus fuerit. Si vero juxta vestram opi- nionem creatus et factus est, quomodo non fuerit necessario tanquam unum aliquid ex numero eorum quæ facta et creata sunt? ALIUD. Filium opus esse aiunt, sed non tanquanı unum ex operibus. Et quidem existimant se hac ratione eximium quemdam honorem illi deferre, quod creaturam quidem illum esse dicant, non tamen vel- uti unam e numero creaturarum. Caterum nihil in hoc est exinium ; sed unum aliquid inter alia.creata apparebit. Quandiu enim de eo dici po- terit factum esse, et creatura esse credetur: nibil ab iis hac in parte differet, tametsi ratione naturæ, aut alio aliquo modo sit præstantior. Ita enim vide- re est habere se quæ a Deo creata sunt, si quis ea

S. CYRILLI ALEXANDRIN: ARCHIEP. καὶ ταῖς φύσεσιν ἐξηλλαγμένα, ὡς δύνασθα γειν ἐφ' ἑκάστου τε ἐκείνων, ποίημά ἐστιν ὡς ἐν τῶν ποιημάτων. Ο ήλιος τυχόν πο οὐχ ὡς ἐν δὲ τῶν ποιημάτων· οὐ γὰρ ἔσ ἥλιος. Η σελήνη ὁμοίως, ὁ οὐρανὸς, οἱ ἱ γῆ· πάντα γὰρ ταῦτα ποιήματα, καὶ ἔκαστ οὐχ ὡς ἐν τῶν ποιημάτων. Μόνον γὰρ τὸ κοινὸν ἔχει τα κτίσματα· τὸ δὲ σχῆμα καὶ ἕκαστον ιδιάζουσαν. Οὐδὲν οὖν τὸ πλέον ἐ ποιῆσθαι λεγομένῳ, κἂν ἕτερόν τι μέγα κ τον ὑπάρχη παρὰ τὰ ἄλλα ποιήματα. Τί γ σει τὸν ἥλιον εἰς τὸ μὴ εἶναι ποίημα, τὸ ἀστέρων ὑπερέχειν ; Ὁ δὲ αὐτὸς οὗτος κρ γος καὶ ἐπὶ τῶν ἐν οὐρανῷ λογικών δυν πάλιν τὸ μὲν πεποιῆσθαι κοινόν ἐστιν. ἕκαστον εἴη λόγος, ἐξηλλαγμένος, Α αὐτὰ καὶ ταῖς ὑπεροχαῖς νικώντα πολλάκις Β οι ΑΛΛΟ. Εἰ ποιημά ἐστι, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, και ἔχει τὸ δύνασθαι κτίζειν, διὰ τὸ μὴ ὡς ἓ τῶν ἄλλων ποιημάτων, έστω ποιητικά και κτίσματα, διὰ τὸ ποικίλην ἐν αὐτοῖς εἶναι καὶ ἕκαστον αὐτῶν εἶναι ποίημα μὲν, οὐ τῶν ἄλλων. Εἷς γὰρ ὁ οὐρανός, ἥλιος εξ λήνη, φύσις ἀστέρων μία, μία τε γῆ, εἷς ὅσον εἰς οὐσίαν· καὶ τούτων οὐδὲν ἀλλήλ νωνεῖ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, εἰ καὶ τ ποιῆσθαι κοινόν. Ἀλλ᾽ οὐδὲν ἐν τοῖς κτίσμ και δημιουργοῦ, ἀλλὰ μᾶλλον προσκυνεῖ τί γὸν τοῦ Θεοῦ λόγον, καὶ τοῦ ποιητοῦ τὴν βου· « Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα.» Κα ὁ Εσδρας φησί· « Πᾶσα ἡ γῆ τὴν ἀλήθε καὶ ὁ οὐρανὸς αὐτὴν προσκυνεῖ, καὶ πάνε αὐτὴν σείεται καὶ τρέμει. . 'Ο δὲ Υἱὸς π φησιν· « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. » Οὐκ ἄ ἐστιν, οὐδὲ κτίσμα διὰ τοῦτο κτίζειν δυν μὴ ὡς ἔν ἐστι τῶν ποιημάτων, ἀλλ' ὅτι τ τρὸς οὐσίας ἴδιον ὑπάρχων γέννημα, ὅλον δεικνύων αὐτὸν, ἔχει καὶ τὸ δύνασθαι κ Πατήρ. 6. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, προσκυνεῖται ἡ ἄλλων κτισμάτων, διὰ τὸ ἕτερόν τι ὑπά αὐτὰ, καὶ εἶναι μὴ ὡς ἐν τῶν κτισμάτω κεῖνα προσκυνεῖσθαι παρ' ἀλλήλων, διὰ γμένην ἔχειν τὴν φύσιν πρὸς ἄλληλα. Πα τοῖς ποιήμασιν ἡ διαφορά· καὶ ἔστιν ἕκασ Ιδιαζούσῃ φύσει ἤτοι ποιότητι, καὶ οὐγ πάντως τὸ ἕτερον. Αλλ᾽ οὐδὲν ἐν αὐτοῖς ται, πάντα δὲ τὸν δημιουργὸν τοῦ Θεοῦ κυνεῖ. Οὐκ ἄρα ἓν ἐξ αὐτῶν ὁ Υἱός, οἱ καθ' ὑμᾶς. Εσται γὰρ κατὰ τίνα τρ C inter se conferat. Inveniet enim illa excellentia quadam sæpenumero aliis præstare, et naturis dif- ferre, ita ut quispiam dicere possit de singulis eo- rum : Creatura est, sed non tanquam una ex crea- turis. Exempli gratia, sol opus est, non tamen unum ex operibus : neque enim est alius sol. Simili ra- tione etiam luna, cœlum, stellæ, terra: omnia enim hæc opera sunt, et singula eorum, non nɩ nnum ex operibus. Creaturæ enim hoc solum commune ka- bent, quod facts sint. Permam vero, speciem, at- que naturam singulæ peculiarem nacta sunt. Nihil igitur amplius est in Fiño, si factus esse dicatur; etiamsi aliud aliquid magnum atque eximium præ reliquis creatur's exsistat : neque enim mol ob pre- stantiam suam qua reliqua astra longe superat, opus esse desinel. Eadem vero ratio est, etiam earum quæ in cœlo sunt rationalium potestatum, quibus quidem omnibus commune est factas esse. Ratio autem qua quid quæque earum sit, diversa est. ALIUD. Si Filius, juxta vestram opinionem, est creatura, atque, id cum sit, potestatem habet creandi, quia pon est ut una reliquarum creaturarum : cor cæ- teræ quoque creaturæ creandi facultatem non ha- beant, quia varia est ac diversa in eis natura, et unaquæque earum creatura est, non tamen veluti unum aliquid reliquorum ? Unum enim est coelum, unus sol, una luna, natura stellarum una, et terra una, unus homo quantum ad substantiam attinet : atque his quidem nihil inter se ratione nature commune est, tametsi omnibus id commune sit, quod facta sint. Nihil tamen creatoris in creaturis cernitur, sed potius creatorem Verbum Dei adorant, et factoris gloriam extollunt. Cœli enim enarrant gloriam Dei, et firmamentum enuntiat opera manuum ejus ". » Et quemadmodum Esdras ait : c Omnis terra veritatem vocat, et cœlum ipsum adorat, et omnes creaturæ ipsain tremiscunt ". Filius autem de seipso ait : e Ego sum veritas . Non ergo opus est, neque creatura ob id creandi facultatem habens, quia non veluti una creaturarum est: sed quia cum sit proprium germen essentiæ Patris, to- tum illum in seipso ostendens, habet quoque creandi potestatem ul Pater. ALIUD. Si Filius est creatura, et adoratur a reliquis crea- turis, quia diversum quid ab iis exsistit, neque est velut una creaturarum, oportebat etiam illas a se invicem adorari, quia diversa inter se natura præ- ditæ sunt. Magna enim est in creaturis differentia : et unaquæque peculiarem suam naturam sive qua- litatem habet,neque id ipsum est omnino quod alia. Nulla tamen ex iis adoratur, quin potius omnes creatorem Verbum Dei adorant. Non igitur unus ex creaturis est Filius, neque creatura, ut vos opina- mini. Quo pacto enim is qui adoratur, in numero Psal. XIII, 2. III Esdr. 18, 36. ss Juan. xiv, C D

S. CYRILLI ALEXANDRIN: ARCHIEP. καὶ ταῖς φύσεσιν ἐξηλλαγμένα, ὡς δύνασθα γειν ἐφ' ἑκάστου τε ἐκείνων, ποίημά ἐστιν ὡς ἐν τῶν ποιημάτων. Ο ήλιος τυχόν πο οὐχ ὡς ἐν δὲ τῶν ποιημάτων· οὐ γὰρ ἔσ ἥλιος. Η σελήνη ὁμοίως, ὁ οὐρανὸς, οἱ ἱ γῆ· πάντα γὰρ ταῦτα ποιήματα, καὶ ἔκαστ οὐχ ὡς ἐν τῶν ποιημάτων. Μόνον γὰρ τὸ κοινὸν ἔχει τα κτίσματα· τὸ δὲ σχῆμα καὶ ἕκαστον ιδιάζουσαν. Οὐδὲν οὖν τὸ πλέον ἐ ποιῆσθαι λεγομένῳ, κἂν ἕτερόν τι μέγα κ τον ὑπάρχη παρὰ τὰ ἄλλα ποιήματα. Τί γ σει τὸν ἥλιον εἰς τὸ μὴ εἶναι ποίημα, τὸ ἀστέρων ὑπερέχειν ; Ὁ δὲ αὐτὸς οὗτος κρ γος καὶ ἐπὶ τῶν ἐν οὐρανῷ λογικών δυν πάλιν τὸ μὲν πεποιῆσθαι κοινόν ἐστιν. ἕκαστον εἴη λόγος, ἐξηλλαγμένος, Α αὐτὰ καὶ ταῖς ὑπεροχαῖς νικώντα πολλάκις Β οι ΑΛΛΟ. Εἰ ποιημά ἐστι, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, και ἔχει τὸ δύνασθαι κτίζειν, διὰ τὸ μὴ ὡς ἓ τῶν ἄλλων ποιημάτων, έστω ποιητικά και κτίσματα, διὰ τὸ ποικίλην ἐν αὐτοῖς εἶναι καὶ ἕκαστον αὐτῶν εἶναι ποίημα μὲν, οὐ τῶν ἄλλων. Εἷς γὰρ ὁ οὐρανός, ἥλιος εξ λήνη, φύσις ἀστέρων μία, μία τε γῆ, εἷς ὅσον εἰς οὐσίαν· καὶ τούτων οὐδὲν ἀλλήλ νωνεῖ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, εἰ καὶ τ ποιῆσθαι κοινόν. Ἀλλ᾽ οὐδὲν ἐν τοῖς κτίσμ και δημιουργοῦ, ἀλλὰ μᾶλλον προσκυνεῖ τί γὸν τοῦ Θεοῦ λόγον, καὶ τοῦ ποιητοῦ τὴν βου· « Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα.» Κα ὁ Εσδρας φησί· « Πᾶσα ἡ γῆ τὴν ἀλήθε καὶ ὁ οὐρανὸς αὐτὴν προσκυνεῖ, καὶ πάνε αὐτὴν σείεται καὶ τρέμει. . 'Ο δὲ Υἱὸς π φησιν· « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. » Οὐκ ἄ ἐστιν, οὐδὲ κτίσμα διὰ τοῦτο κτίζειν δυν μὴ ὡς ἔν ἐστι τῶν ποιημάτων, ἀλλ' ὅτι τ τρὸς οὐσίας ἴδιον ὑπάρχων γέννημα, ὅλον δεικνύων αὐτὸν, ἔχει καὶ τὸ δύνασθαι κ Πατήρ. 6. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, προσκυνεῖται ἡ ἄλλων κτισμάτων, διὰ τὸ ἕτερόν τι ὑπά αὐτὰ, καὶ εἶναι μὴ ὡς ἐν τῶν κτισμάτω κεῖνα προσκυνεῖσθαι παρ' ἀλλήλων, διὰ γμένην ἔχειν τὴν φύσιν πρὸς ἄλληλα. Πα τοῖς ποιήμασιν ἡ διαφορά· καὶ ἔστιν ἕκασ Ιδιαζούσῃ φύσει ἤτοι ποιότητι, καὶ οὐγ πάντως τὸ ἕτερον. Αλλ᾽ οὐδὲν ἐν αὐτοῖς ται, πάντα δὲ τὸν δημιουργὸν τοῦ Θεοῦ κυνεῖ. Οὐκ ἄρα ἓν ἐξ αὐτῶν ὁ Υἱός, οἱ καθ' ὑμᾶς. Εσται γὰρ κατὰ τίνα τρ C inter se conferat. Inveniet enim illa excellentia quadam sæpenumero aliis præstare, et naturis dif- ferre, ita ut quispiam dicere possit de singulis eo- rum : Creatura est, sed non tanquam una ex crea- turis. Exempli gratia, sol opus est, non tamen unum ex operibus : neque enim est alius sol. Simili ra- tione etiam luna, cœlum, stellæ, terra: omnia enim hæc opera sunt, et singula eorum, non nɩ nnum ex operibus. Creaturæ enim hoc solum commune ka- bent, quod facts sint. Permam vero, speciem, at- que naturam singulæ peculiarem nacta sunt. Nihil igitur amplius est in Fiño, si factus esse dicatur; etiamsi aliud aliquid magnum atque eximium præ reliquis creatur's exsistat : neque enim mol ob pre- stantiam suam qua reliqua astra longe superat, opus esse desinel. Eadem vero ratio est, etiam earum quæ in cœlo sunt rationalium potestatum, quibus quidem omnibus commune est factas esse. Ratio autem qua quid quæque earum sit, diversa est. ALIUD. Si Filius, juxta vestram opinionem, est creatura, atque, id cum sit, potestatem habet creandi, quia pon est ut una reliquarum creaturarum : cor cæ- teræ quoque creaturæ creandi facultatem non ha- beant, quia varia est ac diversa in eis natura, et unaquæque earum creatura est, non tamen veluti unum aliquid reliquorum ? Unum enim est coelum, unus sol, una luna, natura stellarum una, et terra una, unus homo quantum ad substantiam attinet : atque his quidem nihil inter se ratione nature commune est, tametsi omnibus id commune sit, quod facta sint. Nihil tamen creatoris in creaturis cernitur, sed potius creatorem Verbum Dei adorant, et factoris gloriam extollunt. Cœli enim enarrant gloriam Dei, et firmamentum enuntiat opera manuum ejus ". » Et quemadmodum Esdras ait : c Omnis terra veritatem vocat, et cœlum ipsum adorat, et omnes creaturæ ipsain tremiscunt ". Filius autem de seipso ait : e Ego sum veritas . Non ergo opus est, neque creatura ob id creandi facultatem habens, quia non veluti una creaturarum est: sed quia cum sit proprium germen essentiæ Patris, to- tum illum in seipso ostendens, habet quoque creandi potestatem ul Pater. ALIUD. Si Filius est creatura, et adoratur a reliquis crea- turis, quia diversum quid ab iis exsistit, neque est velut una creaturarum, oportebat etiam illas a se invicem adorari, quia diversa inter se natura præ- ditæ sunt. Magna enim est in creaturis differentia : et unaquæque peculiarem suam naturam sive qua- litatem habet,neque id ipsum est omnino quod alia. Nulla tamen ex iis adoratur, quin potius omnes creatorem Verbum Dei adorant. Non igitur unus ex creaturis est Filius, neque creatura, ut vos opina- mini. Quo pacto enim is qui adoratur, in numero Psal. XIII, 2. III Esdr. 18, 36. ss Juan. xiv, C D

S. CYRILLI ALEXANDRIN: ARCHIEP. καὶ ταῖς φύσεσιν ἐξηλλαγμένα, ὡς δύνασθα γειν ἐφ' ἑκάστου τε ἐκείνων, ποίημά ἐστιν ὡς ἐν τῶν ποιημάτων. Ο ήλιος τυχόν πο οὐχ ὡς ἐν δὲ τῶν ποιημάτων· οὐ γὰρ ἔσ ἥλιος. Η σελήνη ὁμοίως, ὁ οὐρανὸς, οἱ ἱ γῆ· πάντα γὰρ ταῦτα ποιήματα, καὶ ἔκαστ οὐχ ὡς ἐν τῶν ποιημάτων. Μόνον γὰρ τὸ κοινὸν ἔχει τα κτίσματα· τὸ δὲ σχῆμα καὶ ἕκαστον ιδιάζουσαν. Οὐδὲν οὖν τὸ πλέον ἐ ποιῆσθαι λεγομένῳ, κἂν ἕτερόν τι μέγα κ τον ὑπάρχη παρὰ τὰ ἄλλα ποιήματα. Τί γ σει τὸν ἥλιον εἰς τὸ μὴ εἶναι ποίημα, τὸ ἀστέρων ὑπερέχειν ; Ὁ δὲ αὐτὸς οὗτος κρ γος καὶ ἐπὶ τῶν ἐν οὐρανῷ λογικών δυν πάλιν τὸ μὲν πεποιῆσθαι κοινόν ἐστιν. ἕκαστον εἴη λόγος, ἐξηλλαγμένος, Α αὐτὰ καὶ ταῖς ὑπεροχαῖς νικώντα πολλάκις Β οι ΑΛΛΟ. Εἰ ποιημά ἐστι, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, και ἔχει τὸ δύνασθαι κτίζειν, διὰ τὸ μὴ ὡς ἓ τῶν ἄλλων ποιημάτων, έστω ποιητικά και κτίσματα, διὰ τὸ ποικίλην ἐν αὐτοῖς εἶναι καὶ ἕκαστον αὐτῶν εἶναι ποίημα μὲν, οὐ τῶν ἄλλων. Εἷς γὰρ ὁ οὐρανός, ἥλιος εξ λήνη, φύσις ἀστέρων μία, μία τε γῆ, εἷς ὅσον εἰς οὐσίαν· καὶ τούτων οὐδὲν ἀλλήλ νωνεῖ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, εἰ καὶ τ ποιῆσθαι κοινόν. Ἀλλ᾽ οὐδὲν ἐν τοῖς κτίσμ και δημιουργοῦ, ἀλλὰ μᾶλλον προσκυνεῖ τί γὸν τοῦ Θεοῦ λόγον, καὶ τοῦ ποιητοῦ τὴν βου· « Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα.» Κα ὁ Εσδρας φησί· « Πᾶσα ἡ γῆ τὴν ἀλήθε καὶ ὁ οὐρανὸς αὐτὴν προσκυνεῖ, καὶ πάνε αὐτὴν σείεται καὶ τρέμει. . 'Ο δὲ Υἱὸς π φησιν· « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. » Οὐκ ἄ ἐστιν, οὐδὲ κτίσμα διὰ τοῦτο κτίζειν δυν μὴ ὡς ἔν ἐστι τῶν ποιημάτων, ἀλλ' ὅτι τ τρὸς οὐσίας ἴδιον ὑπάρχων γέννημα, ὅλον δεικνύων αὐτὸν, ἔχει καὶ τὸ δύνασθαι κ Πατήρ. 6. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, προσκυνεῖται ἡ ἄλλων κτισμάτων, διὰ τὸ ἕτερόν τι ὑπά αὐτὰ, καὶ εἶναι μὴ ὡς ἐν τῶν κτισμάτω κεῖνα προσκυνεῖσθαι παρ' ἀλλήλων, διὰ γμένην ἔχειν τὴν φύσιν πρὸς ἄλληλα. Πα τοῖς ποιήμασιν ἡ διαφορά· καὶ ἔστιν ἕκασ Ιδιαζούσῃ φύσει ἤτοι ποιότητι, καὶ οὐγ πάντως τὸ ἕτερον. Αλλ᾽ οὐδὲν ἐν αὐτοῖς ται, πάντα δὲ τὸν δημιουργὸν τοῦ Θεοῦ κυνεῖ. Οὐκ ἄρα ἓν ἐξ αὐτῶν ὁ Υἱός, οἱ καθ' ὑμᾶς. Εσται γὰρ κατὰ τίνα τρ C inter se conferat. Inveniet enim illa excellentia quadam sæpenumero aliis præstare, et naturis dif- ferre, ita ut quispiam dicere possit de singulis eo- rum : Creatura est, sed non tanquam una ex crea- turis. Exempli gratia, sol opus est, non tamen unum ex operibus : neque enim est alius sol. Simili ra- tione etiam luna, cœlum, stellæ, terra: omnia enim hæc opera sunt, et singula eorum, non nɩ nnum ex operibus. Creaturæ enim hoc solum commune ka- bent, quod facts sint. Permam vero, speciem, at- que naturam singulæ peculiarem nacta sunt. Nihil igitur amplius est in Fiño, si factus esse dicatur; etiamsi aliud aliquid magnum atque eximium præ reliquis creatur's exsistat : neque enim mol ob pre- stantiam suam qua reliqua astra longe superat, opus esse desinel. Eadem vero ratio est, etiam earum quæ in cœlo sunt rationalium potestatum, quibus quidem omnibus commune est factas esse. Ratio autem qua quid quæque earum sit, diversa est. ALIUD. Si Filius, juxta vestram opinionem, est creatura, atque, id cum sit, potestatem habet creandi, quia pon est ut una reliquarum creaturarum : cor cæ- teræ quoque creaturæ creandi facultatem non ha- beant, quia varia est ac diversa in eis natura, et unaquæque earum creatura est, non tamen veluti unum aliquid reliquorum ? Unum enim est coelum, unus sol, una luna, natura stellarum una, et terra una, unus homo quantum ad substantiam attinet : atque his quidem nihil inter se ratione nature commune est, tametsi omnibus id commune sit, quod facta sint. Nihil tamen creatoris in creaturis cernitur, sed potius creatorem Verbum Dei adorant, et factoris gloriam extollunt. Cœli enim enarrant gloriam Dei, et firmamentum enuntiat opera manuum ejus ". » Et quemadmodum Esdras ait : c Omnis terra veritatem vocat, et cœlum ipsum adorat, et omnes creaturæ ipsain tremiscunt ". Filius autem de seipso ait : e Ego sum veritas . Non ergo opus est, neque creatura ob id creandi facultatem habens, quia non veluti una creaturarum est: sed quia cum sit proprium germen essentiæ Patris, to- tum illum in seipso ostendens, habet quoque creandi potestatem ul Pater. ALIUD. Si Filius est creatura, et adoratur a reliquis crea- turis, quia diversum quid ab iis exsistit, neque est velut una creaturarum, oportebat etiam illas a se invicem adorari, quia diversa inter se natura præ- ditæ sunt. Magna enim est in creaturis differentia : et unaquæque peculiarem suam naturam sive qua- litatem habet,neque id ipsum est omnino quod alia. Nulla tamen ex iis adoratur, quin potius omnes creatorem Verbum Dei adorant. Non igitur unus ex creaturis est Filius, neque creatura, ut vos opina- mini. Quo pacto enim is qui adoratur, in numero Psal. XIII, 2. III Esdr. 18, 36. ss Juan. xiv, C D

S. CYRILLI ALEXANDRIN: ARCHIEP. καὶ ταῖς φύσεσιν ἐξηλλαγμένα, ὡς δύνασθα γειν ἐφ' ἑκάστου τε ἐκείνων, ποίημά ἐστιν ὡς ἐν τῶν ποιημάτων. Ο ήλιος τυχόν πο οὐχ ὡς ἐν δὲ τῶν ποιημάτων· οὐ γὰρ ἔσ ἥλιος. Η σελήνη ὁμοίως, ὁ οὐρανὸς, οἱ ἱ γῆ· πάντα γὰρ ταῦτα ποιήματα, καὶ ἔκαστ οὐχ ὡς ἐν τῶν ποιημάτων. Μόνον γὰρ τὸ κοινὸν ἔχει τα κτίσματα· τὸ δὲ σχῆμα καὶ ἕκαστον ιδιάζουσαν. Οὐδὲν οὖν τὸ πλέον ἐ ποιῆσθαι λεγομένῳ, κἂν ἕτερόν τι μέγα κ τον ὑπάρχη παρὰ τὰ ἄλλα ποιήματα. Τί γ σει τὸν ἥλιον εἰς τὸ μὴ εἶναι ποίημα, τὸ ἀστέρων ὑπερέχειν ; Ὁ δὲ αὐτὸς οὗτος κρ γος καὶ ἐπὶ τῶν ἐν οὐρανῷ λογικών δυν πάλιν τὸ μὲν πεποιῆσθαι κοινόν ἐστιν. ἕκαστον εἴη λόγος, ἐξηλλαγμένος, Α αὐτὰ καὶ ταῖς ὑπεροχαῖς νικώντα πολλάκις Β οι ΑΛΛΟ. Εἰ ποιημά ἐστι, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, και ἔχει τὸ δύνασθαι κτίζειν, διὰ τὸ μὴ ὡς ἓ τῶν ἄλλων ποιημάτων, έστω ποιητικά και κτίσματα, διὰ τὸ ποικίλην ἐν αὐτοῖς εἶναι καὶ ἕκαστον αὐτῶν εἶναι ποίημα μὲν, οὐ τῶν ἄλλων. Εἷς γὰρ ὁ οὐρανός, ἥλιος εξ λήνη, φύσις ἀστέρων μία, μία τε γῆ, εἷς ὅσον εἰς οὐσίαν· καὶ τούτων οὐδὲν ἀλλήλ νωνεῖ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, εἰ καὶ τ ποιῆσθαι κοινόν. Ἀλλ᾽ οὐδὲν ἐν τοῖς κτίσμ και δημιουργοῦ, ἀλλὰ μᾶλλον προσκυνεῖ τί γὸν τοῦ Θεοῦ λόγον, καὶ τοῦ ποιητοῦ τὴν βου· « Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα.» Κα ὁ Εσδρας φησί· « Πᾶσα ἡ γῆ τὴν ἀλήθε καὶ ὁ οὐρανὸς αὐτὴν προσκυνεῖ, καὶ πάνε αὐτὴν σείεται καὶ τρέμει. . 'Ο δὲ Υἱὸς π φησιν· « Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια. » Οὐκ ἄ ἐστιν, οὐδὲ κτίσμα διὰ τοῦτο κτίζειν δυν μὴ ὡς ἔν ἐστι τῶν ποιημάτων, ἀλλ' ὅτι τ τρὸς οὐσίας ἴδιον ὑπάρχων γέννημα, ὅλον δεικνύων αὐτὸν, ἔχει καὶ τὸ δύνασθαι κ Πατήρ. 6. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, προσκυνεῖται ἡ ἄλλων κτισμάτων, διὰ τὸ ἕτερόν τι ὑπά αὐτὰ, καὶ εἶναι μὴ ὡς ἐν τῶν κτισμάτω κεῖνα προσκυνεῖσθαι παρ' ἀλλήλων, διὰ γμένην ἔχειν τὴν φύσιν πρὸς ἄλληλα. Πα τοῖς ποιήμασιν ἡ διαφορά· καὶ ἔστιν ἕκασ Ιδιαζούσῃ φύσει ἤτοι ποιότητι, καὶ οὐγ πάντως τὸ ἕτερον. Αλλ᾽ οὐδὲν ἐν αὐτοῖς ται, πάντα δὲ τὸν δημιουργὸν τοῦ Θεοῦ κυνεῖ. Οὐκ ἄρα ἓν ἐξ αὐτῶν ὁ Υἱός, οἱ καθ' ὑμᾶς. Εσται γὰρ κατὰ τίνα τρ C inter se conferat. Inveniet enim illa excellentia quadam sæpenumero aliis præstare, et naturis dif- ferre, ita ut quispiam dicere possit de singulis eo- rum : Creatura est, sed non tanquam una ex crea- turis. Exempli gratia, sol opus est, non tamen unum ex operibus : neque enim est alius sol. Simili ra- tione etiam luna, cœlum, stellæ, terra: omnia enim hæc opera sunt, et singula eorum, non nɩ nnum ex operibus. Creaturæ enim hoc solum commune ka- bent, quod facts sint. Permam vero, speciem, at- que naturam singulæ peculiarem nacta sunt. Nihil igitur amplius est in Fiño, si factus esse dicatur; etiamsi aliud aliquid magnum atque eximium præ reliquis creatur's exsistat : neque enim mol ob pre- stantiam suam qua reliqua astra longe superat, opus esse desinel. Eadem vero ratio est, etiam earum quæ in cœlo sunt rationalium potestatum, quibus quidem omnibus commune est factas esse. Ratio autem qua quid quæque earum sit, diversa est. ALIUD. Si Filius, juxta vestram opinionem, est creatura, atque, id cum sit, potestatem habet creandi, quia pon est ut una reliquarum creaturarum : cor cæ- teræ quoque creaturæ creandi facultatem non ha- beant, quia varia est ac diversa in eis natura, et unaquæque earum creatura est, non tamen veluti unum aliquid reliquorum ? Unum enim est coelum, unus sol, una luna, natura stellarum una, et terra una, unus homo quantum ad substantiam attinet : atque his quidem nihil inter se ratione nature commune est, tametsi omnibus id commune sit, quod facta sint. Nihil tamen creatoris in creaturis cernitur, sed potius creatorem Verbum Dei adorant, et factoris gloriam extollunt. Cœli enim enarrant gloriam Dei, et firmamentum enuntiat opera manuum ejus ". » Et quemadmodum Esdras ait : c Omnis terra veritatem vocat, et cœlum ipsum adorat, et omnes creaturæ ipsain tremiscunt ". Filius autem de seipso ait : e Ego sum veritas . Non ergo opus est, neque creatura ob id creandi facultatem habens, quia non veluti una creaturarum est: sed quia cum sit proprium germen essentiæ Patris, to- tum illum in seipso ostendens, habet quoque creandi potestatem ul Pater. ALIUD. Si Filius est creatura, et adoratur a reliquis crea- turis, quia diversum quid ab iis exsistit, neque est velut una creaturarum, oportebat etiam illas a se invicem adorari, quia diversa inter se natura præ- ditæ sunt. Magna enim est in creaturis differentia : et unaquæque peculiarem suam naturam sive qua- litatem habet,neque id ipsum est omnino quod alia. Nulla tamen ex iis adoratur, quin potius omnes creatorem Verbum Dei adorant. Non igitur unus ex creaturis est Filius, neque creatura, ut vos opina- mini. Quo pacto enim is qui adoratur, in numero Psal. XIII, 2. III Esdr. 18, 36. ss Juan. xiv, C D

προσκυνοῦσιν ὁ προσκυνούμενος, ἐν τοῖς δοξολογοῦ- σιν ὁ δοξολογούμενος; Πολὺ γὰρ ἐν τούτῳ τὸ μεταξύ καὶ διάφορον, καὶ τὸ ἑκάστῳ πρέπον διορίζον σαφώς. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, πάντα δὲ ὁ Πατὴρ ἐργάζε ται δι' αὐτοῦ, αὐτὸς ἑαυτὸν ἄρα ποιεῖ καὶ κτίζει· ἀλλ' ἔστι τοῦτο νοεῖν τῶν ἀτοπωτάτων. Πῶς γὰρ τὸ μήπω, καθ' ὑμᾶς, δν, ἑαυτὸ ποιήσει; Οὐκοῦν οὐ κτίσμα ἐστὶν, οὐδὲ ποίημα, ἀλλὰ μᾶλλον τῆς τοῦ Παν τρὸς οὐσίας καρπός, ἔχων ὡς Θεὸς τὸ δύνασθαι κτί ζειν καὶ ποιεῖν. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, πῶς ἐν αὐτῷ κείσεται τὸ δύνασθαι χτίζειν, καὶ εἰς τὸ εἶναι παράγειν ἐξ οὐκ Β όντων τὰ ποιήματα; Εἰ γὰρ ὅλως ἐνδέχεται φύσιν γενητὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παράγειν, ἔσται δυνάμει δημιουργὰ καὶ τὰ ἄλλα ποιήματα, καὶ εἰ μήπω τοῦτο διὰ τῆς ἐνεργείας ὁρᾶται· ὥσπερ ἀμέ- λει καὶ ὁ παῖς ὁ βραχεῖαν ἄγων ὅτι τὴν ἡλικίαν, δυο νάμει μὲν σπερματιστής, καθὸ καὶ ἀνήρ ἐστιν, οὕτω δὲ τῇ ἐνεργεία. Τὸ δὲ ἔχον τι πεφυκός, οὐκ ἂν λέ- γοιτο μὴ ἔχειν, εἰ καὶ μήπω τοῦτο φαίνεται κρυπτο- μένης ἔτι τῆς φυσικῆς ἐνεργείας, διά τινα πρόφασιν, ἢ διὰ τὸν χρόνον. Οὐκοῦν ἔσται δημιουργὰ καὶ τὰ ἄλλα ποιήματα, καὶ τὸ περιττὸν οὐδὲν ἐν Θεῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Οὐδὲν γὰρ τῶν ποιημάτων δημιουργεί. Οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱὸς, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγέ νετο, ἵνα μὴ τὸ αὐτὸ φαίνηται ποιοῦν καὶ ποιούμε νον, κτίζον καὶ κτιζόμενον· Θεὸς δὲ μᾶλλον ὡς ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρός. ΣΑΛΟ, μετά συμπλοκῆς ἑτέρου συλλογισμού. Κι αντίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, πῶς αὐτὸς μόνος ἀποκα λύπτει τὸν Πατέρα, τῶν ἄλλων κτισμάτων οὐκ ἐχόν των ταῦτο ποιεῖν; Πῶς δὲ μόνος ὁ Υἱός γινώσει τὸν Πατέρα, τῶν ἄλλων ποιημάτων οὐκ εἰδότων ὅπερ ἐστίν; « Οὐδεὶς γὰρ, φησί, γινώσκει τίς ἐστιν ὁ Πα- τὴρ εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Πῶς δὲ θεὸν μηδενὸς ἑωρακότος πώποτε, καθά φησιν ὁ εὐαγγελιστής, βλέπει μόνος ὁ Υἱός; Γέγραπται γὰρ οὐχ ὅτι τὸν Πατέρα τις ἑώρακεν, εἰ μὴ ὁ ὢν παρὰ τοῦ Πατρός ; Οὐκοῦν εἰ μόνος ὁ Υἱὸς ὁρᾷ καὶ γινώσκει τὸν Πατέρα, καὶ ἀποκαλύπτει αὐτὸν, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἴδιος αὐτοῦ λόγος, ὅπερ ἐστὶν αὐ τὸς κατὰ φύσιν· τοῦτο ὑπάρχειν εἰδὼς καὶ τὸν ὅθεν ἐβλάστησε, Πατέρα, καὶ ἐν ἑαυτῷ δεικνύων αὐτὸν, καίτοι τῶν ἄλλων κτισμάτων οὐ δυναμένων τοῦτο ποιεῖν. Οὐ γὰρ ἐν τοῖς ποιήμασιν ἡ τοῦ ποιοῦντος ὁμοιότης σώζεται, οὐδὲ ἐν τοῖς γενητοῖς ὁ ἀγέννητος, οὐδὲ ἐν τοῖς ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρηγμέ νοις ὁ ἀεὶ καὶ ὡσαύτως ἂν ὁραθήσεται. Φαίνεται δὲ ἐν Υἱῷ· ἔστι γὰρ εἰκὼν ἀπαράλλακτος αὐτοῦ. Ὅμοιος οὖν κατ' ουσίαν ἐστὶ τοῦ Πατρός, οὐ κτίσμα καὶ ποίημα. Επειδή τούτων οὐδέν ἐστιν ὁ Πατήρ, πρὸς ἂν καὶ μεμόρφωται. THESAURUS. A eorum ponatur qui adorant, aut qui glorificatur sit C D "Matth. x1, 27. ** Juan. 1, 18. • Joan. vi, 46. ex iis qui glorificant? Maxima enim inter los est differentia, manifeste id qwod cuique convenit dis- tinguens. ALIUD. Si Filius est creatura, et Pater omnia per ipsum operatur, ergo sui ipsius est factor et creator: sed hoc vel sola cogitatione absurdissimum est. Quo- modo enim id quod nondum, juxta vos,exsistit, seip- sum creare possit? Quocirca non creatura, neque ha- opus est, sed potius fructus essentiæ Patris, bens, ut Deus, facultatem creandi et faciendi. ALIUD. Si Filtos est creatura, quonam paeto eraandi fa- cultate praditus erit, aut creaturas ex nihilo ad esse traducere poterit? Si enimi omnino Aeri potest ut natura creata ex nihilo ad esse traducat, erunt. etfam reliquæ oresturæ poléntia creatrices, tametsi id nondum actu esse conspiciatur : quemadmodum fere puer in tenera adbuc ætate, potentia quidem seminosus est, utpote qui mas est, actu vero non- dum. Quod autem aliquid insitum sibi habet, non dicitur non habere, tametsi id nondum appareat, latente adbuc naturali operatione propter aliquam occasionem, vel propter tempus. Erunt igitur crea- trices etiam reliquæ creaturæ, nihilque excellens est in Deo. Cæterum absurdum hoc est. Nulla enim creaturarum creandi facultatem habet. Filius ergo creatura non est, per quem omnia facta sunt, ne idem esse videatur, faciens et factum, creaus et creatum : at potius Deus, utpote ex Deo et Pa- tre. ALIUD, cum connexione allerius syllogismi. . , Si Filius est creatura, quomodo ipse solus reve- lat Patrem, quod cæteræ creaturæ facere nequeunt ? Aut quomodo solus Filius cognoscit Patrem, cum reliquæ creaturæ nesciant quis sit? Nemo enim, inquit, novit Patrem nisi Filius, et cui Fi- lius revelaverit *. » Quo pacto vero, cum Deum ne- mo viderit unquam, sicut ait evangelista ”, solus Filius videt? Nonne enim scriptum est • Patrem nemo vidit unquam,nisì qui est ex Patre ? › Quocirca si solus Filius videt et cognoscit Patrem, ipsumque revelat : non igitur eremura est, sed proprium ip- sius Verbum, quod quidem est ipse naturaliter : hoc etiam exsisters sciens cum a que procedit Pa- trem, et in seipso cum ostendens,cum cæteræ crea- turæ id præstare non possint. Neque enim in crea - turis creatoris símilitudo servatur, neque factoris in iis quæ facta sunt: neque in és quæ ex nihilo ad esse traducta sunt, is qui semper eodemque modo exsistit, cernitur. Cernitur autem in Filio : est enim omnimoda ipsius imago. Similis itaque secundam essentiam est Patri, non opus aut creatura. Si- quidem nihil horum est Pater. cujus imaginem re- fert.

προσκυνοῦσιν ὁ προσκυνούμενος, ἐν τοῖς δοξολογοῦ- σιν ὁ δοξολογούμενος; Πολὺ γὰρ ἐν τούτῳ τὸ μεταξύ καὶ διάφορον, καὶ τὸ ἑκάστῳ πρέπον διορίζον σαφώς. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, πάντα δὲ ὁ Πατὴρ ἐργάζε ται δι' αὐτοῦ, αὐτὸς ἑαυτὸν ἄρα ποιεῖ καὶ κτίζει· ἀλλ' ἔστι τοῦτο νοεῖν τῶν ἀτοπωτάτων. Πῶς γὰρ τὸ μήπω, καθ' ὑμᾶς, δν, ἑαυτὸ ποιήσει; Οὐκοῦν οὐ κτίσμα ἐστὶν, οὐδὲ ποίημα, ἀλλὰ μᾶλλον τῆς τοῦ Παν τρὸς οὐσίας καρπός, ἔχων ὡς Θεὸς τὸ δύνασθαι κτί ζειν καὶ ποιεῖν. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, πῶς ἐν αὐτῷ κείσεται τὸ δύνασθαι χτίζειν, καὶ εἰς τὸ εἶναι παράγειν ἐξ οὐκ Β όντων τὰ ποιήματα; Εἰ γὰρ ὅλως ἐνδέχεται φύσιν γενητὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παράγειν, ἔσται δυνάμει δημιουργὰ καὶ τὰ ἄλλα ποιήματα, καὶ εἰ μήπω τοῦτο διὰ τῆς ἐνεργείας ὁρᾶται· ὥσπερ ἀμέ- λει καὶ ὁ παῖς ὁ βραχεῖαν ἄγων ὅτι τὴν ἡλικίαν, δυο νάμει μὲν σπερματιστής, καθὸ καὶ ἀνήρ ἐστιν, οὕτω δὲ τῇ ἐνεργεία. Τὸ δὲ ἔχον τι πεφυκός, οὐκ ἂν λέ- γοιτο μὴ ἔχειν, εἰ καὶ μήπω τοῦτο φαίνεται κρυπτο- μένης ἔτι τῆς φυσικῆς ἐνεργείας, διά τινα πρόφασιν, ἢ διὰ τὸν χρόνον. Οὐκοῦν ἔσται δημιουργὰ καὶ τὰ ἄλλα ποιήματα, καὶ τὸ περιττὸν οὐδὲν ἐν Θεῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Οὐδὲν γὰρ τῶν ποιημάτων δημιουργεί. Οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν ὁ Υἱὸς, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγέ νετο, ἵνα μὴ τὸ αὐτὸ φαίνηται ποιοῦν καὶ ποιούμε νον, κτίζον καὶ κτιζόμενον· Θεὸς δὲ μᾶλλον ὡς ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρός. ΣΑΛΟ, μετά συμπλοκῆς ἑτέρου συλλογισμού. Κι αντίσμα ἐστὶν ὁ Υἱός, πῶς αὐτὸς μόνος ἀποκα λύπτει τὸν Πατέρα, τῶν ἄλλων κτισμάτων οὐκ ἐχόν των ταῦτο ποιεῖν; Πῶς δὲ μόνος ὁ Υἱός γινώσει τὸν Πατέρα, τῶν ἄλλων ποιημάτων οὐκ εἰδότων ὅπερ ἐστίν; « Οὐδεὶς γὰρ, φησί, γινώσκει τίς ἐστιν ὁ Πα- τὴρ εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Πῶς δὲ θεὸν μηδενὸς ἑωρακότος πώποτε, καθά φησιν ὁ εὐαγγελιστής, βλέπει μόνος ὁ Υἱός; Γέγραπται γὰρ οὐχ ὅτι τὸν Πατέρα τις ἑώρακεν, εἰ μὴ ὁ ὢν παρὰ τοῦ Πατρός ; Οὐκοῦν εἰ μόνος ὁ Υἱὸς ὁρᾷ καὶ γινώσκει τὸν Πατέρα, καὶ ἀποκαλύπτει αὐτὸν, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἴδιος αὐτοῦ λόγος, ὅπερ ἐστὶν αὐ τὸς κατὰ φύσιν· τοῦτο ὑπάρχειν εἰδὼς καὶ τὸν ὅθεν ἐβλάστησε, Πατέρα, καὶ ἐν ἑαυτῷ δεικνύων αὐτὸν, καίτοι τῶν ἄλλων κτισμάτων οὐ δυναμένων τοῦτο ποιεῖν. Οὐ γὰρ ἐν τοῖς ποιήμασιν ἡ τοῦ ποιοῦντος ὁμοιότης σώζεται, οὐδὲ ἐν τοῖς γενητοῖς ὁ ἀγέννητος, οὐδὲ ἐν τοῖς ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρηγμέ νοις ὁ ἀεὶ καὶ ὡσαύτως ἂν ὁραθήσεται. Φαίνεται δὲ ἐν Υἱῷ· ἔστι γὰρ εἰκὼν ἀπαράλλακτος αὐτοῦ. Ὅμοιος οὖν κατ' ουσίαν ἐστὶ τοῦ Πατρός, οὐ κτίσμα καὶ ποίημα. Επειδή τούτων οὐδέν ἐστιν ὁ Πατήρ, πρὸς ἂν καὶ μεμόρφωται. THESAURUS. A eorum ponatur qui adorant, aut qui glorificatur sit C D "Matth. x1, 27. ** Juan. 1, 18. • Joan. vi, 46. ex iis qui glorificant? Maxima enim inter los est differentia, manifeste id qwod cuique convenit dis- tinguens. ALIUD. Si Filius est creatura, et Pater omnia per ipsum operatur, ergo sui ipsius est factor et creator: sed hoc vel sola cogitatione absurdissimum est. Quo- modo enim id quod nondum, juxta vos,exsistit, seip- sum creare possit? Quocirca non creatura, neque ha- opus est, sed potius fructus essentiæ Patris, bens, ut Deus, facultatem creandi et faciendi. ALIUD. Si Filtos est creatura, quonam paeto eraandi fa- cultate praditus erit, aut creaturas ex nihilo ad esse traducere poterit? Si enimi omnino Aeri potest ut natura creata ex nihilo ad esse traducat, erunt. etfam reliquæ oresturæ poléntia creatrices, tametsi id nondum actu esse conspiciatur : quemadmodum fere puer in tenera adbuc ætate, potentia quidem seminosus est, utpote qui mas est, actu vero non- dum. Quod autem aliquid insitum sibi habet, non dicitur non habere, tametsi id nondum appareat, latente adbuc naturali operatione propter aliquam occasionem, vel propter tempus. Erunt igitur crea- trices etiam reliquæ creaturæ, nihilque excellens est in Deo. Cæterum absurdum hoc est. Nulla enim creaturarum creandi facultatem habet. Filius ergo creatura non est, per quem omnia facta sunt, ne idem esse videatur, faciens et factum, creaus et creatum : at potius Deus, utpote ex Deo et Pa- tre. ALIUD, cum connexione allerius syllogismi. . , Si Filius est creatura, quomodo ipse solus reve- lat Patrem, quod cæteræ creaturæ facere nequeunt ? Aut quomodo solus Filius cognoscit Patrem, cum reliquæ creaturæ nesciant quis sit? Nemo enim, inquit, novit Patrem nisi Filius, et cui Fi- lius revelaverit *. » Quo pacto vero, cum Deum ne- mo viderit unquam, sicut ait evangelista ”, solus Filius videt? Nonne enim scriptum est • Patrem nemo vidit unquam,nisì qui est ex Patre ? › Quocirca si solus Filius videt et cognoscit Patrem, ipsumque revelat : non igitur eremura est, sed proprium ip- sius Verbum, quod quidem est ipse naturaliter : hoc etiam exsisters sciens cum a que procedit Pa- trem, et in seipso cum ostendens,cum cæteræ crea- turæ id præstare non possint. Neque enim in crea - turis creatoris símilitudo servatur, neque factoris in iis quæ facta sunt: neque in és quæ ex nihilo ad esse traducta sunt, is qui semper eodemque modo exsistit, cernitur. Cernitur autem in Filio : est enim omnimoda ipsius imago. Similis itaque secundam essentiam est Patri, non opus aut creatura. Si- quidem nihil horum est Pater. cujus imaginem re- fert.

Αt η Απόδειξις ἐξ ἐπιτηρήσεων γραφικών, ὅτι ὡς οὔτε οὐδὲν τῶν κτισμάτων προσκυνεῖται προσκυνούμενα ἀνέχεται προσκυνεῖσθα δοξολογεῖσθαι. Ο μακάριος Πέτρος προσκυνοῦντα τὸν Κορνή διακωλύει λέγων· « Μὴ ποίει· καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρω εἰμι. » Εκώλυσεν ἄγγελος προσκυνοῦνται τὸν Ἰωά ἐν τῇ αὐτοῦ Ἀποκαλύψει, λέγων· ι "Ορα μή σύνδο σου εἰμὶ, καὶ τῶν ἀδελφῶν σου τῶν προφητῶν, τῶν φυλασσόντων τοὺς λόγους τοῦ βιβλίου τούτο Τὸν Μανωὲ τοῦ Σαμψὼν τὸν πατέρα θυσίαν πι άγοντα, κεκώλυκεν ὁ ἄγγελος λέγων· « Καὶ ποιήσῃς έριφον, Κυρίῳ ποιήσεις αὐτόν. » Περὶ τοῦ Υἱοῦ γέγραπται· « Προσκυνησάτωσαν αὐτῷ π τες ἄγγελος Θεοῦ. Ἐν τῷ Ησαΐα γέγραπται πάλ • Καὶ ἐν σοὶ προσκυνήσουσι, καὶ ἐν σοὶ προσεύξε ται. Σὺ γὰρ εἶ ὁ Θεὸς, καὶ οὐκ ᾔδειμεν· ὁ Θεὸς Ισραήλ Σωτήρ. » Είη δ' ἂν εἰκότως τῶν ἐξ ἐθν κεκλημένων ή τοιαύτη φωνὴ λοιπὸν ἐπεγνωκότι Θεόν. Εἰ δὲ τὸν Υἱὸν ἐπιγνόντες, Θεὸν ἐπέγνωσα καὶ ὡς Θεῷ προσκυνοῦσιν, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶ ἵνα μὴ πάλιν κτίσματι λατρεύῃ τὰ ἔθνη παρὰ τ κτίσαντα. ΑΛΛΟ. Λέγει πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς ὁ Χριστός «Ὑμεῖς καλεῖτέ με, ὁ Κύριος καὶ ὁ Διδάσκαλος, κα καλῶς λέγετε· εἰμὶ γάρ. » Εἶτα λέγει πρὸς αὐτὸν Θωμᾶς· « Ο Κύριός μου, καὶ ὁ Θεός μου, » καὶ οὐκ ἀπεκώλυσε ταῦτα λέγοντα τὸν μαθητὴν ὡς οἱ ἄγγελο τοὺς ἁγίους. Καὶ ὁ Ψαλμωδός . Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Αλλ' εἴπερ ἦν κτίσμα καὶ αὐτὸς, οὐκ ἂν προσεχυνήθη, οὐκ ἂν ἐκλήθη Κύριος, οὐκ ἂν ἠνέσχετο ἀκούων τινὸς λέ- γοντος· Σὺ εἶ ὁ Θεός μου. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ φύσιν ταῦτά ἐστιν, ἔχων τὰ τοῦ Πατρὸς ὡς Υἱὸς καὶ γυνή στον γέννημα, καὶ ἀποδέχεται τοὺς τὰ τοιαῦτα λέγον τας, ὡς ὁμολογοῦντας τὸ ἀληθές. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ἀπὸ τῶν ᾿Αρείου δογμάτων, αἰτίαν ἔχουσα τοῦ πεποιῆσθαι τὸν Υἱόν, ὡς αὐτοὶ νομίζουσιν ἀληθῆ, καὶ λύσις ἐφεξῆς μετὰ πι θανότητος συλλογισμών. Βουλόμενος, φασίν, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τὴν τῶν γε. νητῶν ὑποστῆσαι φύσιν, ἐπεὶ μὴ ἠδύνατο χωρεῖν αὕτη τὴν ἄκρατον αὐτοῦ δύναμιν, κτίζει πρῶτον τὸν Υιόν, δν καὶ Λόγον ὠνόμασεν· ἵνα δι' αὐτοῦ τἆλλα γένηται μέσου γενομένου χωρεῖν ἰσχύοντα τὴν αὐτοῦ μόλις δύναμιν. "Αλλως τε ἦν ἄτοπον τὴν ἄφατον τοῦ Θεοῦ δύναμιν μέχρι τῶν οὕτως ἐλαχίστων φθάσαι, καὶ ἀσχολεῖσθαι καὶ περὶ τὰ οὕτω μικρά. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ ἀφόρητος ἦν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις τῇ τῶν γενη- τῶν φύσει, πῶς αὐτὴν ἤνεγκεν ὁ Υἱός, γενητὸς ὢν καὶ αὐτὸς καὶ ἐξ οὐκ ὄντων, καθ' ὑμᾶς; Πῶς δὲ ὑπὸ έμεινε τὴν ἄκρατον αὐτουργίαν τοῦ Πατρὸς κτίσμα ὑπάρχων, ὥς φατε· Ανάγκη γάρ ἢ τούτου δυνηθέν • πιυ, 13. **11, 5.” S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Demonstratur per observationes ex sacra Scriptura & petitas, quod nulla creaturarum adoretur quasi Deus: quodque ea quæ adorant adorari aut glori- ficari non sustineant. • Petrus Cornelium adorantem se prohibet atque arcet, dicens: Ne facias; nam et ego sum homo ***.) Angelus etiam in Apocalypsi Joannem adorantem se increpat, dicens : c Cave ne facias, conservus enim tuus sum, et fratrum tuorum prophetarum, et eorum qui custodiunt verba libri hujus ”. › Manoe quoque patrem Sampsonis, sacrificium offerentein, angelus probibuit, dicens : « Si sacrificabis hæðum, Domino sacrificabis eum » De Filio autem scri- ptum est : ‹ Adorent eum onines angeli Dei ", › In Isaia scriptum est : « In te adorabunt, et in te vola ſacient. Tu enim es Deus, et nescivimus, Deus Is- rael Servator 4., Fuerit autem verisimiliter hæc vox eorum qui ex gentibus vocati sunt, qui Deum deinceps cognoverunt. Si vero Filium cognoscentes Deum cognoverunt, et tanquam Deum adorant, non igitur creatura est, ne gentes creaturam potius quam Creatorem colere videantur ALIUD. B Christus ad discipulos suos ita ait : « Vos vocatis me, Dominus, et Magister, et recte dicitis : sum enim '. . Deinde Thomas ita ad ipsum dicit : « Do- minus meus, et Deus meus ³; › neque tamen pro- hibuit, ne discipulus id diceret, quemadmodum angeli sanctis. Psalmista etiam : « Thronus tuus, Deus, Deus, in sæculum sæculi *. » si erat G creatura etiam ipse, non fuisset adoratus, neque vocatus Dominus, neque tulisset quemquam dicen- tem: Tu es Deus meus. Cum vero naturaliter hæc sit, habens ea quæ Patris sunt, ut Filius et veruin ipsius germen, admittit etiam eos qui talia de se prædicant, ut verum profitentes. ALIUD. Objectio ex dogmatibus Arii, quæ veram, ut ipsi putant, causam continet, propter quam factus sil Filius, et ejus per solidos syllogismos refutatio. · Cum, inquiunt, Deus velict creaturarum naturam constituere, cum illa immeusam ipsius vim ac virtu- tem capere non posset, primam creavit Filium, quem et Verbum nominavit, ut per ilium quasi medium reliquæ creaturæ tantæ virtutis capaces efficerentur. Erat enim alioqui absurdum ineffabilem Dei virtutem ad bæc minima perveuire, et circa adeo exilia laborare. Solutio objectionis. Si virtutem ac potentiam Dei natura creaturarum capere et ferre non potest, quo pacto eam tulit Fi- lius, cum sit et ipse creatus factusque e nihilo, ull vus ceuseis? Aut quo pacto sustinuit ingentem illam Patris operationem, cum sit, ut dicitis, crea- ***Act. x, 26. * Joan. xx. 28. Apo Ps" Joan. Psal. xcvi, 7. ' Isa. xLv, 14.

Αt η Απόδειξις ἐξ ἐπιτηρήσεων γραφικών, ὅτι ὡς οὔτε οὐδὲν τῶν κτισμάτων προσκυνεῖται προσκυνούμενα ἀνέχεται προσκυνεῖσθα δοξολογεῖσθαι. Ο μακάριος Πέτρος προσκυνοῦντα τὸν Κορνή διακωλύει λέγων· « Μὴ ποίει· καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρω εἰμι. » Εκώλυσεν ἄγγελος προσκυνοῦνται τὸν Ἰωά ἐν τῇ αὐτοῦ Ἀποκαλύψει, λέγων· ι "Ορα μή σύνδο σου εἰμὶ, καὶ τῶν ἀδελφῶν σου τῶν προφητῶν, τῶν φυλασσόντων τοὺς λόγους τοῦ βιβλίου τούτο Τὸν Μανωὲ τοῦ Σαμψὼν τὸν πατέρα θυσίαν πι άγοντα, κεκώλυκεν ὁ ἄγγελος λέγων· « Καὶ ποιήσῃς έριφον, Κυρίῳ ποιήσεις αὐτόν. » Περὶ τοῦ Υἱοῦ γέγραπται· « Προσκυνησάτωσαν αὐτῷ π τες ἄγγελος Θεοῦ. Ἐν τῷ Ησαΐα γέγραπται πάλ • Καὶ ἐν σοὶ προσκυνήσουσι, καὶ ἐν σοὶ προσεύξε ται. Σὺ γὰρ εἶ ὁ Θεὸς, καὶ οὐκ ᾔδειμεν· ὁ Θεὸς Ισραήλ Σωτήρ. » Είη δ' ἂν εἰκότως τῶν ἐξ ἐθν κεκλημένων ή τοιαύτη φωνὴ λοιπὸν ἐπεγνωκότι Θεόν. Εἰ δὲ τὸν Υἱὸν ἐπιγνόντες, Θεὸν ἐπέγνωσα καὶ ὡς Θεῷ προσκυνοῦσιν, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶ ἵνα μὴ πάλιν κτίσματι λατρεύῃ τὰ ἔθνη παρὰ τ κτίσαντα. ΑΛΛΟ. Λέγει πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς ὁ Χριστός «Ὑμεῖς καλεῖτέ με, ὁ Κύριος καὶ ὁ Διδάσκαλος, κα καλῶς λέγετε· εἰμὶ γάρ. » Εἶτα λέγει πρὸς αὐτὸν Θωμᾶς· « Ο Κύριός μου, καὶ ὁ Θεός μου, » καὶ οὐκ ἀπεκώλυσε ταῦτα λέγοντα τὸν μαθητὴν ὡς οἱ ἄγγελο τοὺς ἁγίους. Καὶ ὁ Ψαλμωδός . Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Αλλ' εἴπερ ἦν κτίσμα καὶ αὐτὸς, οὐκ ἂν προσεχυνήθη, οὐκ ἂν ἐκλήθη Κύριος, οὐκ ἂν ἠνέσχετο ἀκούων τινὸς λέ- γοντος· Σὺ εἶ ὁ Θεός μου. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ φύσιν ταῦτά ἐστιν, ἔχων τὰ τοῦ Πατρὸς ὡς Υἱὸς καὶ γυνή στον γέννημα, καὶ ἀποδέχεται τοὺς τὰ τοιαῦτα λέγον τας, ὡς ὁμολογοῦντας τὸ ἀληθές. ΑΛΛΟ. Αντίθεσις ἀπὸ τῶν ᾿Αρείου δογμάτων, αἰτίαν ἔχουσα τοῦ πεποιῆσθαι τὸν Υἱόν, ὡς αὐτοὶ νομίζουσιν ἀληθῆ, καὶ λύσις ἐφεξῆς μετὰ πι θανότητος συλλογισμών. Βουλόμενος, φασίν, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τὴν τῶν γε. νητῶν ὑποστῆσαι φύσιν, ἐπεὶ μὴ ἠδύνατο χωρεῖν αὕτη τὴν ἄκρατον αὐτοῦ δύναμιν, κτίζει πρῶτον τὸν Υιόν, δν καὶ Λόγον ὠνόμασεν· ἵνα δι' αὐτοῦ τἆλλα γένηται μέσου γενομένου χωρεῖν ἰσχύοντα τὴν αὐτοῦ μόλις δύναμιν. "Αλλως τε ἦν ἄτοπον τὴν ἄφατον τοῦ Θεοῦ δύναμιν μέχρι τῶν οὕτως ἐλαχίστων φθάσαι, καὶ ἀσχολεῖσθαι καὶ περὶ τὰ οὕτω μικρά. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ ἀφόρητος ἦν ἡ τοῦ Θεοῦ δύναμις τῇ τῶν γενη- τῶν φύσει, πῶς αὐτὴν ἤνεγκεν ὁ Υἱός, γενητὸς ὢν καὶ αὐτὸς καὶ ἐξ οὐκ ὄντων, καθ' ὑμᾶς; Πῶς δὲ ὑπὸ έμεινε τὴν ἄκρατον αὐτουργίαν τοῦ Πατρὸς κτίσμα ὑπάρχων, ὥς φατε· Ανάγκη γάρ ἢ τούτου δυνηθέν • πιυ, 13. **11, 5.” S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Demonstratur per observationes ex sacra Scriptura & petitas, quod nulla creaturarum adoretur quasi Deus: quodque ea quæ adorant adorari aut glori- ficari non sustineant. • Petrus Cornelium adorantem se prohibet atque arcet, dicens: Ne facias; nam et ego sum homo ***.) Angelus etiam in Apocalypsi Joannem adorantem se increpat, dicens : c Cave ne facias, conservus enim tuus sum, et fratrum tuorum prophetarum, et eorum qui custodiunt verba libri hujus ”. › Manoe quoque patrem Sampsonis, sacrificium offerentein, angelus probibuit, dicens : « Si sacrificabis hæðum, Domino sacrificabis eum » De Filio autem scri- ptum est : ‹ Adorent eum onines angeli Dei ", › In Isaia scriptum est : « In te adorabunt, et in te vola ſacient. Tu enim es Deus, et nescivimus, Deus Is- rael Servator 4., Fuerit autem verisimiliter hæc vox eorum qui ex gentibus vocati sunt, qui Deum deinceps cognoverunt. Si vero Filium cognoscentes Deum cognoverunt, et tanquam Deum adorant, non igitur creatura est, ne gentes creaturam potius quam Creatorem colere videantur ALIUD. B Christus ad discipulos suos ita ait : « Vos vocatis me, Dominus, et Magister, et recte dicitis : sum enim '. . Deinde Thomas ita ad ipsum dicit : « Do- minus meus, et Deus meus ³; › neque tamen pro- hibuit, ne discipulus id diceret, quemadmodum angeli sanctis. Psalmista etiam : « Thronus tuus, Deus, Deus, in sæculum sæculi *. » si erat G creatura etiam ipse, non fuisset adoratus, neque vocatus Dominus, neque tulisset quemquam dicen- tem: Tu es Deus meus. Cum vero naturaliter hæc sit, habens ea quæ Patris sunt, ut Filius et veruin ipsius germen, admittit etiam eos qui talia de se prædicant, ut verum profitentes. ALIUD. Objectio ex dogmatibus Arii, quæ veram, ut ipsi putant, causam continet, propter quam factus sil Filius, et ejus per solidos syllogismos refutatio. · Cum, inquiunt, Deus velict creaturarum naturam constituere, cum illa immeusam ipsius vim ac virtu- tem capere non posset, primam creavit Filium, quem et Verbum nominavit, ut per ilium quasi medium reliquæ creaturæ tantæ virtutis capaces efficerentur. Erat enim alioqui absurdum ineffabilem Dei virtutem ad bæc minima perveuire, et circa adeo exilia laborare. Solutio objectionis. Si virtutem ac potentiam Dei natura creaturarum capere et ferre non potest, quo pacto eam tulit Fi- lius, cum sit et ipse creatus factusque e nihilo, ull vus ceuseis? Aut quo pacto sustinuit ingentem illam Patris operationem, cum sit, ut dicitis, crea- ***Act. x, 26. * Joan. xx. 28. Apo Ps" Joan. Psal. xcvi, 7. ' Isa. xLv, 14.

τος, πᾶσαν δύνασθαι τὴν κτίσιν· ἢ τῆς ἄλλης ἀτο- νούσης κτίσεως, συνασθενεῖν καὶ αὐτὸν ὡς κτιστῆς ὄντα φύσεως. Εἰ δὲ ἐχώρησεν ὁ Υἱὸς κτίσμα, καθ' ἡμᾶς, ὑπάρχων τὴν τοῦ Πατρὸς αὐτουργίαν, χωρήσει καὶ τἄλλα κτίσματα, καὶ περιττὴ φανεῖται λοιπὸν ἡ τοῦ Υἱοῦ γένεσις ἦτοι ποίησις, ἵνα τὰ ἄλλα κτισθῇ, ἀπονήσει δὲ καὶ τὸ ὑβρίζον σόφισμα τὸ κρείττον ἐν Η ποιήμασιν ἀπονέμον τῷ Υἱῷ· καὶ δι᾽ ὧν ὑπονοοῦσι τιμάν, ὑβρισταὶ μᾶλλον ἁλώσονται. Τὸ γὰρ ὅλως ἐν ποιήμασι καταριθμούμενον, γενητῆς ἂν εἴη φύσεως, κἂν ἀμέτροις ὑπεροχαῖς τῶν ἄλλων φαίνηται κρείτω τον. Εἰ δὲ ἄτοπον εἶναί φασι τὸ μέχρι τῶν ἐλαχίστων φθάσαι τὴν ἄφατον τοῦ Θεοῦ δύναμιν, δυσωπείσθωσαν ἀκούοντες λέγοντος τοῦ Χριστοῦ· « Οὐχὶ δύο στρουθία ἐσσαρίου πωλεῖται, καὶ ἐν ἐξ αὐτῶν οὐ πεσεῖται ἐπὶ τὴν γῆν ἄνευ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ; » Καὶ πάλιν· « Ἐκολέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐδὲ θερίζουσι, καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά. • Καὶ πάλιν· . Εἰ δὲ τὸν χόρτον τοῦ ἀγροῦ σήμερον ὄντα καὶ αὔριον˙ εἰς κλί- βανον βαλλόμενον, ὁ Θεὸς οὕτως ἀμφιέννυσι, πῶς οὐχὶ μᾶλλον ὑμᾶς; Τί δ' ἂν γένοιτο χόρτου και στρου- θίων εὐτελέστερον, ὧν ἐξ ἀγαθότητος ὁ Θεὸς προνοεῖ; Εἶτα πῶς τὸ εἶναι ποιητὴς οὐκ ἂν ἀξιώσειεν, ὧν οὐ παραιτεῖται τὴν πρόνοιαν; Αλλ' οὗτοι τύφον οὐκ εἰδότες προσάπτουσι τῷ Θεῷ, λέγοντες αὐτὸν οὐκ ἀξιοῦν τῶν ἐλαχίστων εἶναι ποιητήν. Εἰ τοίνυν πάνω των ἐστὶ ποιητής, φθάνει δὲ καὶ μέχρι τῶν ἐλαχίστων διὰ φιλανθρωπίαν τοῖς πᾶσι χωρούμενος, περιττή τῶν αἱρετικῶν ἡ πρόφασις διὰ τὰ μικρὰ τῶν κτισμά- των προβεβλήσθαι λεγόντων τὸν Υἱόν. Επι εἰς τὸ ο Κύριος ἔκτισέ με, ὅτι οὐ κτίσμα Ο Υιός. . Εἰ καθ᾽ ὑμᾶς, ὦ θεομάχοι, διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὴν τῶν γενητῶν φύσιν χωρῆσαι τὴν ἄκρατον αυτουργίαν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, μεσίτου χρεία γέγονε, καὶ οὕ τως ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, πῶς ὁ Υἱὸς γενητὸς ὢν, καθ' ὑμᾶς, ἐχώρησε τοῦ Πατρὸς τὴν δύναμιν; 'Αν- ἄγκη γὰρ καὶ αὐτῷ δοῦναι τὸν μεσιτεύοντα· ἀλλὰ κἀκεῖνος, εἰ ὑπάρχοι γενητὸς, δεῖται πάλιν τοῦ μετ σιτεύοντος, καὶ οὕτως εἰς ἄπειρον μεσιτῶν ὄχλον ὁ λόγος ἐκβήσεται. Εἰκαῖον οὖν ἄρα τὸ περὶ τούτου σό- φισμα, πᾶσαν ὁμοῦ τὴν δημιουργίαν ἀνατρέπον. Οὐχ εὑρισκομένου γὰρ, μᾶλλον δὲ μὴ ζητουμένου μεσι τεύοντος, οὐκ ἂν ὑπέστη τα γενητά. ΑΛΛΟ. Τῶν ὀρθοδόξων λεγόντων. Ει κτίσμα δ Υιός, πῶς ἔχει κατὰ φύσιν τὸ εἶναι δημιουργός ; Οὐ γὰρ ἴδιον των κτισμάτων τοῦτό γε· ἀνθυπ ήνεγκαν οι αἱρετικοὶ τὰ ὑποτεταγμένα, ὧν αἱ λύσεις εἰσὶν ἐφεξῆς. Ανθυποφορὰ ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Πείσμα, φασίν, ἔστιν ὁ Υἱός, καὶ τῶν γενητῶν εἰς ὑπάρχει· τὸ δὲ κτίζειν ὡς παρὰ διδασκάλου μαθών ἢ τεχνίτου, ὑπηρέτησε πρὸς τὴν τῶν ἔργων χρείαν τῷ διδάξαντι θεῷ. THESAURUS. - A tura? Necessarium enim est, ut cum ipse illius capax sit, capaces etiam sint reliquæ creatura : aul si imbecillior sit creaturarum natura, quam ut ejus capax esse possit, eadem imbecillitate etiam ipsum laborare, quippe qui creatæ sit nature. Si vero Fi- lius cum sit creatura, ut vos opinamini, capax ſuit paternæ virtutis: capaces erunt et cæteræ creaturæ; atque ita supervacanea fuerit Filii generatio, sive formatio ad alia creandum : et imbecillum plane atque inane erit contumeliosum illud inventum ac cavillum, quod praestantiam inter creaturas Filio tribuit : et eo ipso quo illum honore aficere sese existimant, contumeliosi potius esse cernentur. Quod enim omnino creaturis annumeratur facLe natura sit oportet, tametsi immenso intervallo reli- B quis præstantius sit. Si vero absurdum esse censent ad minimam etiam Dei potentiam ac virtutem pene- trare, erubescant, cum Christum ipsum dicentem audiant : « Nonne duo passerculi asse væneunt, et unus ex eis non cadet in terram absque Patre vestro qui in cœlis est *. » Et rursus: ‹ Respicite volatilia coli, quod non serunt neque metunt, et Pater vester coelestis nutrit illa '. . Et rursum : « Si fenum agri quod hodie est et cras in clibanum mit- titur, Deus sic vestit, quanto magis vos '? » Quid autem feno et passerculis vilius est, quibus Deus pro sua bonitate providet? Aut quomodo non dignetur esse creator eorum, quorum providentiam non detrectat? At isti ignorantes superbiam Deo impingunt, dicentes eum dedignari mipinorum C creatorem esse. Si ergo omnium est creator, et pro sua benignitate etiam ad minima permeat, omnesque sui capaces facit, inanis est hæreticorum pro- positio dicentium, propter minores creaturas productum esse Filium. In illud, ‹ Deus formavit me : : quod Filius non sit creatura. Si juxta vestram, Dei hostes, opinionem idcirco opus fuit mediatore, quia creaturarum natura im- mensam Dei virtutem capere in se non poterat, ideo- que Pater Filium creavit : quo pacto Filius, qui ut vos dicitis, creatus est, Dei virtutem capere potuit? Necesse enim fuerit etiam illi mediatorem aliquem dare: cæterum etiam ille, si creatus est, indiget mediatore; atque ita turba mediatorum in infinitum crescet. Frivolum itaque est vestrum commentum, D universam simul creationem subvertens. Nam non invento aut potius non quæsito mediatore, creata nou substiterunt. ALIUD. Cum orthodoxi dicunt: Si Filius est creatura, quo pacto hoc ei naturale est, ut sit creator? neque enim creaturarum proprium est; hæretici contra objiciunt quæ sequuntur, quorum solutiones etiaw adjicientur. Objectio hæreticorum. Fikus, inquiunt, creatura unusque est ex iis quæ facta sunt : creandi vero facultatem a magistro aut artidice didicit, et Deo qui ipsum docuit, in operibus suis ministravit. • Matth. x, 29. * Matth. vi. 26. * Ibid. 30. • Prov. vult, 23.

τος, πᾶσαν δύνασθαι τὴν κτίσιν· ἢ τῆς ἄλλης ἀτο- νούσης κτίσεως, συνασθενεῖν καὶ αὐτὸν ὡς κτιστῆς ὄντα φύσεως. Εἰ δὲ ἐχώρησεν ὁ Υἱὸς κτίσμα, καθ' ἡμᾶς, ὑπάρχων τὴν τοῦ Πατρὸς αὐτουργίαν, χωρήσει καὶ τἄλλα κτίσματα, καὶ περιττὴ φανεῖται λοιπὸν ἡ τοῦ Υἱοῦ γένεσις ἦτοι ποίησις, ἵνα τὰ ἄλλα κτισθῇ, ἀπονήσει δὲ καὶ τὸ ὑβρίζον σόφισμα τὸ κρείττον ἐν Η ποιήμασιν ἀπονέμον τῷ Υἱῷ· καὶ δι᾽ ὧν ὑπονοοῦσι τιμάν, ὑβρισταὶ μᾶλλον ἁλώσονται. Τὸ γὰρ ὅλως ἐν ποιήμασι καταριθμούμενον, γενητῆς ἂν εἴη φύσεως, κἂν ἀμέτροις ὑπεροχαῖς τῶν ἄλλων φαίνηται κρείτω τον. Εἰ δὲ ἄτοπον εἶναί φασι τὸ μέχρι τῶν ἐλαχίστων φθάσαι τὴν ἄφατον τοῦ Θεοῦ δύναμιν, δυσωπείσθωσαν ἀκούοντες λέγοντος τοῦ Χριστοῦ· « Οὐχὶ δύο στρουθία ἐσσαρίου πωλεῖται, καὶ ἐν ἐξ αὐτῶν οὐ πεσεῖται ἐπὶ τὴν γῆν ἄνευ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ; » Καὶ πάλιν· « Ἐκολέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐδὲ θερίζουσι, καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά. • Καὶ πάλιν· . Εἰ δὲ τὸν χόρτον τοῦ ἀγροῦ σήμερον ὄντα καὶ αὔριον˙ εἰς κλί- βανον βαλλόμενον, ὁ Θεὸς οὕτως ἀμφιέννυσι, πῶς οὐχὶ μᾶλλον ὑμᾶς; Τί δ' ἂν γένοιτο χόρτου και στρου- θίων εὐτελέστερον, ὧν ἐξ ἀγαθότητος ὁ Θεὸς προνοεῖ; Εἶτα πῶς τὸ εἶναι ποιητὴς οὐκ ἂν ἀξιώσειεν, ὧν οὐ παραιτεῖται τὴν πρόνοιαν; Αλλ' οὗτοι τύφον οὐκ εἰδότες προσάπτουσι τῷ Θεῷ, λέγοντες αὐτὸν οὐκ ἀξιοῦν τῶν ἐλαχίστων εἶναι ποιητήν. Εἰ τοίνυν πάνω των ἐστὶ ποιητής, φθάνει δὲ καὶ μέχρι τῶν ἐλαχίστων διὰ φιλανθρωπίαν τοῖς πᾶσι χωρούμενος, περιττή τῶν αἱρετικῶν ἡ πρόφασις διὰ τὰ μικρὰ τῶν κτισμά- των προβεβλήσθαι λεγόντων τὸν Υἱόν. Επι εἰς τὸ ο Κύριος ἔκτισέ με, ὅτι οὐ κτίσμα Ο Υιός. . Εἰ καθ᾽ ὑμᾶς, ὦ θεομάχοι, διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὴν τῶν γενητῶν φύσιν χωρῆσαι τὴν ἄκρατον αυτουργίαν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, μεσίτου χρεία γέγονε, καὶ οὕ τως ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, πῶς ὁ Υἱὸς γενητὸς ὢν, καθ' ὑμᾶς, ἐχώρησε τοῦ Πατρὸς τὴν δύναμιν; 'Αν- ἄγκη γὰρ καὶ αὐτῷ δοῦναι τὸν μεσιτεύοντα· ἀλλὰ κἀκεῖνος, εἰ ὑπάρχοι γενητὸς, δεῖται πάλιν τοῦ μετ σιτεύοντος, καὶ οὕτως εἰς ἄπειρον μεσιτῶν ὄχλον ὁ λόγος ἐκβήσεται. Εἰκαῖον οὖν ἄρα τὸ περὶ τούτου σό- φισμα, πᾶσαν ὁμοῦ τὴν δημιουργίαν ἀνατρέπον. Οὐχ εὑρισκομένου γὰρ, μᾶλλον δὲ μὴ ζητουμένου μεσι τεύοντος, οὐκ ἂν ὑπέστη τα γενητά. ΑΛΛΟ. Τῶν ὀρθοδόξων λεγόντων. Ει κτίσμα δ Υιός, πῶς ἔχει κατὰ φύσιν τὸ εἶναι δημιουργός ; Οὐ γὰρ ἴδιον των κτισμάτων τοῦτό γε· ἀνθυπ ήνεγκαν οι αἱρετικοὶ τὰ ὑποτεταγμένα, ὧν αἱ λύσεις εἰσὶν ἐφεξῆς. Ανθυποφορὰ ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Πείσμα, φασίν, ἔστιν ὁ Υἱός, καὶ τῶν γενητῶν εἰς ὑπάρχει· τὸ δὲ κτίζειν ὡς παρὰ διδασκάλου μαθών ἢ τεχνίτου, ὑπηρέτησε πρὸς τὴν τῶν ἔργων χρείαν τῷ διδάξαντι θεῷ. THESAURUS. - A tura? Necessarium enim est, ut cum ipse illius capax sit, capaces etiam sint reliquæ creatura : aul si imbecillior sit creaturarum natura, quam ut ejus capax esse possit, eadem imbecillitate etiam ipsum laborare, quippe qui creatæ sit nature. Si vero Fi- lius cum sit creatura, ut vos opinamini, capax ſuit paternæ virtutis: capaces erunt et cæteræ creaturæ; atque ita supervacanea fuerit Filii generatio, sive formatio ad alia creandum : et imbecillum plane atque inane erit contumeliosum illud inventum ac cavillum, quod praestantiam inter creaturas Filio tribuit : et eo ipso quo illum honore aficere sese existimant, contumeliosi potius esse cernentur. Quod enim omnino creaturis annumeratur facLe natura sit oportet, tametsi immenso intervallo reli- B quis præstantius sit. Si vero absurdum esse censent ad minimam etiam Dei potentiam ac virtutem pene- trare, erubescant, cum Christum ipsum dicentem audiant : « Nonne duo passerculi asse væneunt, et unus ex eis non cadet in terram absque Patre vestro qui in cœlis est *. » Et rursus: ‹ Respicite volatilia coli, quod non serunt neque metunt, et Pater vester coelestis nutrit illa '. . Et rursum : « Si fenum agri quod hodie est et cras in clibanum mit- titur, Deus sic vestit, quanto magis vos '? » Quid autem feno et passerculis vilius est, quibus Deus pro sua bonitate providet? Aut quomodo non dignetur esse creator eorum, quorum providentiam non detrectat? At isti ignorantes superbiam Deo impingunt, dicentes eum dedignari mipinorum C creatorem esse. Si ergo omnium est creator, et pro sua benignitate etiam ad minima permeat, omnesque sui capaces facit, inanis est hæreticorum pro- positio dicentium, propter minores creaturas productum esse Filium. In illud, ‹ Deus formavit me : : quod Filius non sit creatura. Si juxta vestram, Dei hostes, opinionem idcirco opus fuit mediatore, quia creaturarum natura im- mensam Dei virtutem capere in se non poterat, ideo- que Pater Filium creavit : quo pacto Filius, qui ut vos dicitis, creatus est, Dei virtutem capere potuit? Necesse enim fuerit etiam illi mediatorem aliquem dare: cæterum etiam ille, si creatus est, indiget mediatore; atque ita turba mediatorum in infinitum crescet. Frivolum itaque est vestrum commentum, D universam simul creationem subvertens. Nam non invento aut potius non quæsito mediatore, creata nou substiterunt. ALIUD. Cum orthodoxi dicunt: Si Filius est creatura, quo pacto hoc ei naturale est, ut sit creator? neque enim creaturarum proprium est; hæretici contra objiciunt quæ sequuntur, quorum solutiones etiaw adjicientur. Objectio hæreticorum. Fikus, inquiunt, creatura unusque est ex iis quæ facta sunt : creandi vero facultatem a magistro aut artidice didicit, et Deo qui ipsum docuit, in operibus suis ministravit. • Matth. x, 29. * Matth. vi. 26. * Ibid. 30. • Prov. vult, 23.

Λύσις ἐφεξῆς. Εἰ πᾶν ὅπερ ἄν τινι φαίνοιτο συμβεβηκός, καὶ οὐκ ἐν τῇ φύσει κείμενον, ἐπικτηθὲν δέ πως κατά τινα τρόπον, τοῦτο καὶ ἀποσυμβῆναι δύναταί ποτε, οὕτω φύσεως ἔχοντος ἀεὶ τοῦ συμβεβηκότος, ἀποσυμβήσε ταί ποτε τοῦ Υἱοῦ τὸ εἶναι δημιουργόν. Καὶ ἔσται τοῦ ἀξιώματος ἔρημος, ἀποβαλὼν ὅπερ ἔμαθεν. Ο γὰρ ὅλως ἐκ τοῦ μὴ εἰδέναι τι πρὸς τὸ εἰδέναι κεκλημέ νος, δέξεται ποτε καὶ τῆς λήθης τὸ πάθος. ΑΛΛΟ Τὸ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παράγειν τὰ κτίσ σματα, οὐ τέχνης ἔργον ἐστὶν, ἀλλὰ δυνάμεως δη μιουργικῆς. Τέχνη μὲν γὰρ τὰ ὄντα πρὸς ἕτερόν τι Η μετασκευάζει· δημιουργικὴ δὲ δύναμις τὰ μὴ ὄντα Αt πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ. Εἰ τοίνυν ἀπὸ τέχνης καὶ μα θήσεως εἶναι δύναται δημιουργὸς ὁ Υἱὸς, ὁράτωσαν τί ποτε ἄρα καὶ περὶ τοῦ Πατρὸς ἐροῦσιν, εἴ τις καὶ ἐπ' αὐτοῦ ταῦτα λέγοι· Ἀλλ᾽ ἐρεῖς, ὅτι φύσει μὲν ὁ Πατὴρ, διδακτὸς δὲ ὁ Υἱός.. Εξεστιν οὖν διδακτῶς κτήσασθαί τινα τὴν φυσικὴν ἐνέργειαν τοῦ Θεοῦ, καὶ μαθόντα κτίζειν γενέσθαι τοῦτο ὅπερ ἐστὶ κατὰ φύσιν αὐτός. Οὐδὲν οὖν ἄρα τὸ μεταξὺ Θεοῦ καὶ κτισμάτων, εἰ μὴ γνῶσις περιττή, καὶ φύσει μὲν πρὸς αὐτὸν οὐ διῃρήμεθα, μόνῃ δὲ τῇ γνώσει λειπόμεθα· ἧς προσ τεθείσης, ἐσόμεθα πάντες κατὰ φύσιν θεοί. Πῶς οὖν εἷς Θεός, εἰ ἐν μόνῳ τῷ μαθεῖν κεῖται τὸ γενέσθαι θεούς; Εἰ δὲ πολλή τίς ἐστιν ἐν τούτοις ἡ τῶν λογι σμῶν ἀτοπία, φυσικῶς ἄρα δημιουργὸς ὁ Χίος, οὐ διδακτῶς, καθ' ὑμᾶς. ΑΛΛΟ. Ετερόν τί ἐστι σοφία, καὶ ἕτερον ὁ σοφός· ἡ μὲν γὰρ σοφία αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ σοφοῦν ἐστιν, ὁ δὲ σοφὸς ὁ τοῦ σοφοῦντος δεκτικός. Εἰ τοίνυν σοφίαν ἑαυτὸν εἶναί φησιν ὁ Υἱός, πῶς ἐσοφοῦτο; Εἰ γὰρ ὅλως ἐδεῖτο μαθήσεως, οὐκ ἦν σοφία. Καὶ εἰ συμβέβηκεν αὐτῷ τὸ σοφόν, ἔσται ποτὲ καὶ οὐ τοιοῦτος, τοῦ συμ- βεβηκότος καὶ ἀποσυμβῆναι δυναμένου. Τί οὖν ἦν άρα πρὸ τούτου; σοφία γὰρ οὐκ ἦν, λειπόμενος φρονήσεως. Ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ σοφία ὁ Υἱός. Τοῦτο γὰρ κηρύττουσιν αἱ θεῖαι Γραφαί. Διεψευσμένον ἄρα καὶ ἀμαθὲς τὸ ἐκ μαθήσεώς τι προσγεγονέναι λέγειν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ διδακτόν ἐστι τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν, καὶ οὕτω γέγονε δημιουργὸς ὁ Υἱός, φθόνου πάθος εἰσάγουσι γεγονὸς πρὸς τὸν Πατέρα, εἴ γε πολλούς διδάξαι δυ νάμενος, ἕνα μόνον ἐδίδαξε. Τί γὰρ ἐλύπει πολλούς περὶ αὐτὸν εἶναι δημιουργούς, ώσπερ οὖν καὶ πολλούς ἀρχαγγέλους καὶ ἀγγέλους ἔχει; Νῦν δὲ μόνος ὁ Υἱός τὰ τοῦ Πατρὸς ἐργάζεται, Φυσικόν οὖν ἄρα καὶ τὰ διδακτὸν ἐν αὐτῷ τὸ δημιουργεῖν, ἵνα καὶ φθόνου φαίνηται κρείττων Πατὴρ, οὐ διδάξας μᾶλλον, ἀλλὰ γεννήσας ἐξ ἑαυτοῦ τὸν ἕνα δημιουργόν, δι᾿ οὗ τὰ πάντα εργάζεται. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Solutiones objectionis. Si quidquid non naturaliter alicui insitum est, sed tantum accidentarie inest, et quodammodo ac- quisitam est, fieri potest ut aliquando non accidat (ea enim est accidentium natura) accidens illud per quod Filius creator est, aliquando in eo evane- scere poterit. Atque ita dignitate sua privabitur, amnitiens id quod didicerat. Nam is qui aliquando quod nesciebat didicit, potest etiam ejusdem obli- visci. ALIUD. Creaturas a nihilo ad esse traducere, non est opus artis, sed facultatis sive potentiæ creative. Ars enim ea quæ exsistunt in aliud quid mutat : crea- trix autem facultas, ea quæ non exsistunt facit ut exsistant. Si ergo ab arte aut doctrina potest esse creator Filius, videant quid de Patre statuere velint, si quis etiam de illo hac dicat. dices, Patrem quidem natura esse, Filium vero edoctum : fieri itaque potest ut quis consequatur doctrina na- turalem operationem Dei, usque edoctus creare, idem naturaliter sit quod ipse. Nullum igitur discri- men erit inter Deum et creaturam, præterquam scientiæ disparitas : natura autem ab ipso non differemus, seul sola scientia inferiores illo erimus : quæ ubi adjecta nobis fuerit, erimus omnes natura dii. Quomodo igitur unus est Deus, si per solar doctrinam quam consequimur, dii efficimur? At sÅ ipsa se harum ratiocinationum absurditas prodit, naturaliter itaque creator est Filius, non per do- ctrinam, ut vos opinamini. ALIUD. Aliud quidpiam est sapientia, aliud sapiens : sa- pientia enim est res quæ sapere facit; sapiens vero qui rem quæ sapere facit, suscipit. Si ergo Filius seipsum sapientiam esse dicit, quomodo sapiens effectus est? Nam si ommino doctrina indigebat, non erat sapientia. Et si sapientia accidentalis in eo est, poterit aliquando talis non esse, cum id quod accidit possit etiam non accidere. Quidnam igitur erat ante hoc ? sapientia enim non erat, cum sapien- tia indigeret. At semper fuit sapientia Filios. Hoc enim sacra Scriptura de ipso prædicat. Venum ita- que et absurdum est dicere, Filio aliquid doctrina accidisse. ALIUD. Si facultas creandi Filio per doctrinam accessit, atque ita factus est creator Filius, invidiæ vitio Pa- trem onerant, si cum multos docere posset, unum tantum docuit. Quid enim nocuisset, multos circa ipsum creatores versari, quemadmodum multos ar- changelos atque angelos habet? Nunc vero soluς Filius operatur quæ Pater. Naturaliter itaque ci ineita, non doctrina acquisita est creandi facultas, ne Pater invidia laborasse censeatur : quippe qui non docuit, sed ex sc genuit unum creatorem, per quem omnia operatur. C D

Λύσις ἐφεξῆς. Εἰ πᾶν ὅπερ ἄν τινι φαίνοιτο συμβεβηκός, καὶ οὐκ ἐν τῇ φύσει κείμενον, ἐπικτηθὲν δέ πως κατά τινα τρόπον, τοῦτο καὶ ἀποσυμβῆναι δύναταί ποτε, οὕτω φύσεως ἔχοντος ἀεὶ τοῦ συμβεβηκότος, ἀποσυμβήσε ταί ποτε τοῦ Υἱοῦ τὸ εἶναι δημιουργόν. Καὶ ἔσται τοῦ ἀξιώματος ἔρημος, ἀποβαλὼν ὅπερ ἔμαθεν. Ο γὰρ ὅλως ἐκ τοῦ μὴ εἰδέναι τι πρὸς τὸ εἰδέναι κεκλημέ νος, δέξεται ποτε καὶ τῆς λήθης τὸ πάθος. ΑΛΛΟ Τὸ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παράγειν τὰ κτίσ σματα, οὐ τέχνης ἔργον ἐστὶν, ἀλλὰ δυνάμεως δη μιουργικῆς. Τέχνη μὲν γὰρ τὰ ὄντα πρὸς ἕτερόν τι Η μετασκευάζει· δημιουργικὴ δὲ δύναμις τὰ μὴ ὄντα Αt πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ. Εἰ τοίνυν ἀπὸ τέχνης καὶ μα θήσεως εἶναι δύναται δημιουργὸς ὁ Υἱὸς, ὁράτωσαν τί ποτε ἄρα καὶ περὶ τοῦ Πατρὸς ἐροῦσιν, εἴ τις καὶ ἐπ' αὐτοῦ ταῦτα λέγοι· Ἀλλ᾽ ἐρεῖς, ὅτι φύσει μὲν ὁ Πατὴρ, διδακτὸς δὲ ὁ Υἱός.. Εξεστιν οὖν διδακτῶς κτήσασθαί τινα τὴν φυσικὴν ἐνέργειαν τοῦ Θεοῦ, καὶ μαθόντα κτίζειν γενέσθαι τοῦτο ὅπερ ἐστὶ κατὰ φύσιν αὐτός. Οὐδὲν οὖν ἄρα τὸ μεταξὺ Θεοῦ καὶ κτισμάτων, εἰ μὴ γνῶσις περιττή, καὶ φύσει μὲν πρὸς αὐτὸν οὐ διῃρήμεθα, μόνῃ δὲ τῇ γνώσει λειπόμεθα· ἧς προσ τεθείσης, ἐσόμεθα πάντες κατὰ φύσιν θεοί. Πῶς οὖν εἷς Θεός, εἰ ἐν μόνῳ τῷ μαθεῖν κεῖται τὸ γενέσθαι θεούς; Εἰ δὲ πολλή τίς ἐστιν ἐν τούτοις ἡ τῶν λογι σμῶν ἀτοπία, φυσικῶς ἄρα δημιουργὸς ὁ Χίος, οὐ διδακτῶς, καθ' ὑμᾶς. ΑΛΛΟ. Ετερόν τί ἐστι σοφία, καὶ ἕτερον ὁ σοφός· ἡ μὲν γὰρ σοφία αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ σοφοῦν ἐστιν, ὁ δὲ σοφὸς ὁ τοῦ σοφοῦντος δεκτικός. Εἰ τοίνυν σοφίαν ἑαυτὸν εἶναί φησιν ὁ Υἱός, πῶς ἐσοφοῦτο; Εἰ γὰρ ὅλως ἐδεῖτο μαθήσεως, οὐκ ἦν σοφία. Καὶ εἰ συμβέβηκεν αὐτῷ τὸ σοφόν, ἔσται ποτὲ καὶ οὐ τοιοῦτος, τοῦ συμ- βεβηκότος καὶ ἀποσυμβῆναι δυναμένου. Τί οὖν ἦν άρα πρὸ τούτου; σοφία γὰρ οὐκ ἦν, λειπόμενος φρονήσεως. Ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ σοφία ὁ Υἱός. Τοῦτο γὰρ κηρύττουσιν αἱ θεῖαι Γραφαί. Διεψευσμένον ἄρα καὶ ἀμαθὲς τὸ ἐκ μαθήσεώς τι προσγεγονέναι λέγειν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ διδακτόν ἐστι τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν, καὶ οὕτω γέγονε δημιουργὸς ὁ Υἱός, φθόνου πάθος εἰσάγουσι γεγονὸς πρὸς τὸν Πατέρα, εἴ γε πολλούς διδάξαι δυ νάμενος, ἕνα μόνον ἐδίδαξε. Τί γὰρ ἐλύπει πολλούς περὶ αὐτὸν εἶναι δημιουργούς, ώσπερ οὖν καὶ πολλούς ἀρχαγγέλους καὶ ἀγγέλους ἔχει; Νῦν δὲ μόνος ὁ Υἱός τὰ τοῦ Πατρὸς ἐργάζεται, Φυσικόν οὖν ἄρα καὶ τὰ διδακτὸν ἐν αὐτῷ τὸ δημιουργεῖν, ἵνα καὶ φθόνου φαίνηται κρείττων Πατὴρ, οὐ διδάξας μᾶλλον, ἀλλὰ γεννήσας ἐξ ἑαυτοῦ τὸν ἕνα δημιουργόν, δι᾿ οὗ τὰ πάντα εργάζεται. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Solutiones objectionis. Si quidquid non naturaliter alicui insitum est, sed tantum accidentarie inest, et quodammodo ac- quisitam est, fieri potest ut aliquando non accidat (ea enim est accidentium natura) accidens illud per quod Filius creator est, aliquando in eo evane- scere poterit. Atque ita dignitate sua privabitur, amnitiens id quod didicerat. Nam is qui aliquando quod nesciebat didicit, potest etiam ejusdem obli- visci. ALIUD. Creaturas a nihilo ad esse traducere, non est opus artis, sed facultatis sive potentiæ creative. Ars enim ea quæ exsistunt in aliud quid mutat : crea- trix autem facultas, ea quæ non exsistunt facit ut exsistant. Si ergo ab arte aut doctrina potest esse creator Filius, videant quid de Patre statuere velint, si quis etiam de illo hac dicat. dices, Patrem quidem natura esse, Filium vero edoctum : fieri itaque potest ut quis consequatur doctrina na- turalem operationem Dei, usque edoctus creare, idem naturaliter sit quod ipse. Nullum igitur discri- men erit inter Deum et creaturam, præterquam scientiæ disparitas : natura autem ab ipso non differemus, seul sola scientia inferiores illo erimus : quæ ubi adjecta nobis fuerit, erimus omnes natura dii. Quomodo igitur unus est Deus, si per solar doctrinam quam consequimur, dii efficimur? At sÅ ipsa se harum ratiocinationum absurditas prodit, naturaliter itaque creator est Filius, non per do- ctrinam, ut vos opinamini. ALIUD. Aliud quidpiam est sapientia, aliud sapiens : sa- pientia enim est res quæ sapere facit; sapiens vero qui rem quæ sapere facit, suscipit. Si ergo Filius seipsum sapientiam esse dicit, quomodo sapiens effectus est? Nam si ommino doctrina indigebat, non erat sapientia. Et si sapientia accidentalis in eo est, poterit aliquando talis non esse, cum id quod accidit possit etiam non accidere. Quidnam igitur erat ante hoc ? sapientia enim non erat, cum sapien- tia indigeret. At semper fuit sapientia Filios. Hoc enim sacra Scriptura de ipso prædicat. Venum ita- que et absurdum est dicere, Filio aliquid doctrina accidisse. ALIUD. Si facultas creandi Filio per doctrinam accessit, atque ita factus est creator Filius, invidiæ vitio Pa- trem onerant, si cum multos docere posset, unum tantum docuit. Quid enim nocuisset, multos circa ipsum creatores versari, quemadmodum multos ar- changelos atque angelos habet? Nunc vero soluς Filius operatur quæ Pater. Naturaliter itaque ci ineita, non doctrina acquisita est creandi facultas, ne Pater invidia laborasse censeatur : quippe qui non docuit, sed ex sc genuit unum creatorem, per quem omnia operatur. C D

ΑΛΛΟ, πιθανὸν ἔχον τὸ σχῆμα. Εἰ διὰ τοῦτο, καθ' ὑμᾶς, τὸν Υἱὸν ἔκτισεν ὁ Πατήρ, ἵνα τῆς γενητής φύσεως εὑρεθῇ ποιητής, ἐχρῆν αύ τὸν ἀργῆσαι λοιπὸν ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ γενομένου. Πῶς οὖν ἐργάζεται καὶ μετὰ τὸν Υἱόν; Αὐτὸς γὰρ που τοῦτό φησιν ὁ Σωτήρ· . Ὁ Πατήρ μου έως άρτι έρ γάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι. » Εἰ τοίνυν ἐργάζεται καὶ μετὰ τὸν Υἱόν, περιττὸς ἂν εἴη καθ' ὑμᾶς ὁ Υἱός. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον φρονεῖν τε καὶ λέγειν. Οὐκ ἄρα παρήχθη πρὸς τὸ εἶναι γενητὸς ὁ Υἱός, ἵνα τῶν ἄλλων γένηται ποιητής, ἀλλ᾽ ἐκ τῆς ἀρρήτου τοῦ Πατρὸς οὐσίας προελθών, ὡς Υἱὸς, πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς μετὰ τοῦ Πατρὸς ἐργάζεται, φυσικῶς ὑπάρχων τοῦθ' ὅπερ ἐστί, Θεὸς δηλονότι, καὶ διὰ τοῦτο δημιουρ- γός. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ θείῳ βουλήματι, κατὰ τὴν θείαν Γραφήν, ἀνθέστηκεν οὐδεὶς, ἀλλ' ἐξαρκεῖ τοῦτο καὶ μόνον, πρὸς τὴν τῶν ὅλων σύστασιν· ἅμα γὰρ ἠθέλησέ τι, παραχρῆμα γίνεται, κατὰ τὸν λέγοντα Ψαλμῳδόν· • Πάντα όσα ἠθέλησεν ἐποίησε, ο τίς ἦν ἡ τοῦ μεσι- τεύοντος χρεία ; Περιττῶς ἄρα γέγονεν ὁ Υἱός. 'Αλλά τοῦτο λέγειν τῶν ἀτοπωτάτων. Αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἡ ἐνούσιος καὶ ζῶσα τοῦ Πατρὸς βούλησις, δι' ἧς τὰ πάντα πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ. Εἶτα πῶς αὕτη πεποίη- ται; Πῶς δὲ ὅλως οὐκ ἦν ἐκείνων εἰπεῖν ; ΑΛΛΟ, καὶ δριμύ. Εἰ διὰ τοῦτό φασιν ἐκτίσθαι τὸν Υἱόν, ἵν᾿ ἡμᾶς δημιουργήσῃ Θεὸς δι' αὐτοῦ, ὁράτωσαν εἰς ὅσην ἀσέ- Γειαν αὐτοῖς ὁ λόγος ἐκβήσεται. Φαίνεται γὰρ αὐτὸς δι' ἡμᾶς γεγονώς, καὶ οὐχ ἡμεῖς δι' αὐτόν. Καὶ ἡμεῖς μὲν ποίημα, αὐτὸς δὲ ποιήσεως ὄργανον. Οὐκοῦν ὁμολογείτω μὲν αὐτὸς καὶ χάριν ἡμῖν· ὑπέστη γὰρ δι' ἡμᾶς. Εσται δὲ ἡμῶν καὶ δόξα, ὥσπερ καὶ ἡ γυνή τοῦ ἀνδρός· « Ἡ γὰρ γυνή, φησί, δόξα ἀνδρός ἐστι· ο καὶ γείτονα τίθησι τὴν αἰτίαν, λέγων· « Οὐ γὰρ ἐκτί- σθη ἀνὴρ διὰ τὴν γυναῖκα, ἀλλὰ γυνὴ διὰ τὸν ἄν δρα. » Εἰ τοίνυν δι᾿ ἡμᾶς γέγονεν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐχ ἡμεῖς δι' αὐτὸν, ἐσόμεθα πάντως αὐτοῦ τελειότεροι, ὥσπερ οὖν καὶ ᾿Αδάμ τῆς γυναικὸς τῆς δι' αὐτὸν γενομένης. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν ὁ πώς, οὐδὲ γέγονε δι' ἡμᾶς· ἀλλὰ φύσει Θεὸς ὑπὸ ἄρχων, ὡς ὁ Πατήρ, τῇ οἰκείᾳ δυνάμει καὶ ἡμᾶς εἰς τὸ εἶναι παρήγαγεν. ΑΛΛΟ, καὶ δριμύ. Εἰ γέγονεν ὁ Υἱὸς δι' ἡμᾶς, καθάπερ ἐκεῖνοί φασιν, οὐκ ἔστιν οὐδὲ πρῶτος ἡμῶν παρὰ Θεῷ· οὐ γὰρ ἐκεῖνον ἔχων εἰς νοῦν, ἡμᾶς ὕστερον ἐργάζεται δι αὐτόν, ἀλλὰ τὰ περὶ ἡμῶν ἐννοήσας, ἐκεῖνον ἐργά ζεται δι' ἡμᾶς. ΑΛΛΟ. Εἰ δι' ἡμᾶς ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, οὐ πάντως ἐκ προαιρέσεως τοῦτο ποιεῖ, ἀλλ' ὡς ἐξ ἀνάγκης δι' Ει THESAURUS. b Joan. v, 17. Psal. cx111, 3. "I Cor. x1, 7, A B D ALIUD, ut videtur probabile. Si propterea, ut vos opinamini, Filium ereavit Pater, ut creatæ naturæ factor esse cerneretur, necessarium omnino est ut creato Filio cessaverit. Quomodo igitur operatur post Filium? Ipse enim Servator hoc ait : • Pater meus usque mune opera- tur, et ego operor ³. › Si ergo operatur etiam post Filium, supervacaneus igitur fuerit, secundum vos, Filius. Ceterum hoc et dicta et cogitu aberdum est. Non est ergo creatus Filius, ut ipse reliquorum creator deret : sed ex ineftabili Patris essentia procedens, ut Filius, omnia quæ Patris sunt cum Patre operatur, naturaliter id exsistens quod est, nimirum Deus, ac propterea creator. ALIUD. Si voluntati divinæ, ut Scriptura sacra testatur, nemo restitit, sed hoc et quidem solum sufficit ad universorum constitutionem, simul enim atque vo- luit, confestim facta sunt, juxta Psalmistæ vocem : • Omnia quæcunque voluit, fecit "; » quis igitur erat usus mediatoris? Frustra ergo factus est Filius : at hoc absurdissimum dictu est. Ipse igitur est inexsi- stens ac viva Patris voluntas, per quam omnia ad esse traducit. Quomodo itaque hæc ipsa facta est ? Aut quomodo in universum non erat, ut isti vo- lunt ? ALIUD, idque aculum. Si propterea creatum esse Filium dicant, ut nos Deus per ipsum crearet, videant in quantam impic- tatem labantur. Videtur enim hoc pacto ipse pro- pter nos, non vero uos propter ipsum facti esse. nos quidem opus, ipse vero operis instrumentum. Hoc igitur nobis acceptum ferat, quod sit constitutus propter nos. Eritque ipse gloria nostra, quemad- modum mulier est viri. « Mulier enim, ut ait Scri- plura, gloria viri est '', » causamque addit dicens : ● Non enim vir creatus est propter mulierem, sed mulier propter virum “. » Si ergo propter nos crea- tus est Filius, non autem nos propter ſpsum : erimus profecto nos illo præstantiores, quemadmodum Adam muliere propter ipsum facta. Sed hoc absur- dum est. filius itaque creatura non est, neque pro- pler nos factus est : sed cum sit naturaliter Dens, sient Pater, propria sua virtute etiam nos ad esse traduxit. ALIUD, eliam aculum. Si Filius propter nos factus est, ut illi dicunt, wo erit ille primus nostrum apud Deum : neque enim ¡llum mente concipiens, nos postea propter ipsum creavit, sed de nostra creations cogitans, illum propter nos creavit. ALIUD. Si Pater Filium nostra causa creavit, non omnino ex voluntate hoc fecit sed es necessitate propter se Ibid. 9.

ΑΛΛΟ, πιθανὸν ἔχον τὸ σχῆμα. Εἰ διὰ τοῦτο, καθ' ὑμᾶς, τὸν Υἱὸν ἔκτισεν ὁ Πατήρ, ἵνα τῆς γενητής φύσεως εὑρεθῇ ποιητής, ἐχρῆν αύ τὸν ἀργῆσαι λοιπὸν ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ γενομένου. Πῶς οὖν ἐργάζεται καὶ μετὰ τὸν Υἱόν; Αὐτὸς γὰρ που τοῦτό φησιν ὁ Σωτήρ· . Ὁ Πατήρ μου έως άρτι έρ γάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι. » Εἰ τοίνυν ἐργάζεται καὶ μετὰ τὸν Υἱόν, περιττὸς ἂν εἴη καθ' ὑμᾶς ὁ Υἱός. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον φρονεῖν τε καὶ λέγειν. Οὐκ ἄρα παρήχθη πρὸς τὸ εἶναι γενητὸς ὁ Υἱός, ἵνα τῶν ἄλλων γένηται ποιητής, ἀλλ᾽ ἐκ τῆς ἀρρήτου τοῦ Πατρὸς οὐσίας προελθών, ὡς Υἱὸς, πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς μετὰ τοῦ Πατρὸς ἐργάζεται, φυσικῶς ὑπάρχων τοῦθ' ὅπερ ἐστί, Θεὸς δηλονότι, καὶ διὰ τοῦτο δημιουρ- γός. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ θείῳ βουλήματι, κατὰ τὴν θείαν Γραφήν, ἀνθέστηκεν οὐδεὶς, ἀλλ' ἐξαρκεῖ τοῦτο καὶ μόνον, πρὸς τὴν τῶν ὅλων σύστασιν· ἅμα γὰρ ἠθέλησέ τι, παραχρῆμα γίνεται, κατὰ τὸν λέγοντα Ψαλμῳδόν· • Πάντα όσα ἠθέλησεν ἐποίησε, ο τίς ἦν ἡ τοῦ μεσι- τεύοντος χρεία ; Περιττῶς ἄρα γέγονεν ὁ Υἱός. 'Αλλά τοῦτο λέγειν τῶν ἀτοπωτάτων. Αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἡ ἐνούσιος καὶ ζῶσα τοῦ Πατρὸς βούλησις, δι' ἧς τὰ πάντα πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ. Εἶτα πῶς αὕτη πεποίη- ται; Πῶς δὲ ὅλως οὐκ ἦν ἐκείνων εἰπεῖν ; ΑΛΛΟ, καὶ δριμύ. Εἰ διὰ τοῦτό φασιν ἐκτίσθαι τὸν Υἱόν, ἵν᾿ ἡμᾶς δημιουργήσῃ Θεὸς δι' αὐτοῦ, ὁράτωσαν εἰς ὅσην ἀσέ- Γειαν αὐτοῖς ὁ λόγος ἐκβήσεται. Φαίνεται γὰρ αὐτὸς δι' ἡμᾶς γεγονώς, καὶ οὐχ ἡμεῖς δι' αὐτόν. Καὶ ἡμεῖς μὲν ποίημα, αὐτὸς δὲ ποιήσεως ὄργανον. Οὐκοῦν ὁμολογείτω μὲν αὐτὸς καὶ χάριν ἡμῖν· ὑπέστη γὰρ δι' ἡμᾶς. Εσται δὲ ἡμῶν καὶ δόξα, ὥσπερ καὶ ἡ γυνή τοῦ ἀνδρός· « Ἡ γὰρ γυνή, φησί, δόξα ἀνδρός ἐστι· ο καὶ γείτονα τίθησι τὴν αἰτίαν, λέγων· « Οὐ γὰρ ἐκτί- σθη ἀνὴρ διὰ τὴν γυναῖκα, ἀλλὰ γυνὴ διὰ τὸν ἄν δρα. » Εἰ τοίνυν δι᾿ ἡμᾶς γέγονεν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐχ ἡμεῖς δι' αὐτὸν, ἐσόμεθα πάντως αὐτοῦ τελειότεροι, ὥσπερ οὖν καὶ ᾿Αδάμ τῆς γυναικὸς τῆς δι' αὐτὸν γενομένης. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν ὁ πώς, οὐδὲ γέγονε δι' ἡμᾶς· ἀλλὰ φύσει Θεὸς ὑπὸ ἄρχων, ὡς ὁ Πατήρ, τῇ οἰκείᾳ δυνάμει καὶ ἡμᾶς εἰς τὸ εἶναι παρήγαγεν. ΑΛΛΟ, καὶ δριμύ. Εἰ γέγονεν ὁ Υἱὸς δι' ἡμᾶς, καθάπερ ἐκεῖνοί φασιν, οὐκ ἔστιν οὐδὲ πρῶτος ἡμῶν παρὰ Θεῷ· οὐ γὰρ ἐκεῖνον ἔχων εἰς νοῦν, ἡμᾶς ὕστερον ἐργάζεται δι αὐτόν, ἀλλὰ τὰ περὶ ἡμῶν ἐννοήσας, ἐκεῖνον ἐργά ζεται δι' ἡμᾶς. ΑΛΛΟ. Εἰ δι' ἡμᾶς ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, οὐ πάντως ἐκ προαιρέσεως τοῦτο ποιεῖ, ἀλλ' ὡς ἐξ ἀνάγκης δι' Ει THESAURUS. b Joan. v, 17. Psal. cx111, 3. "I Cor. x1, 7, A B D ALIUD, ut videtur probabile. Si propterea, ut vos opinamini, Filium ereavit Pater, ut creatæ naturæ factor esse cerneretur, necessarium omnino est ut creato Filio cessaverit. Quomodo igitur operatur post Filium? Ipse enim Servator hoc ait : • Pater meus usque mune opera- tur, et ego operor ³. › Si ergo operatur etiam post Filium, supervacaneus igitur fuerit, secundum vos, Filius. Ceterum hoc et dicta et cogitu aberdum est. Non est ergo creatus Filius, ut ipse reliquorum creator deret : sed ex ineftabili Patris essentia procedens, ut Filius, omnia quæ Patris sunt cum Patre operatur, naturaliter id exsistens quod est, nimirum Deus, ac propterea creator. ALIUD. Si voluntati divinæ, ut Scriptura sacra testatur, nemo restitit, sed hoc et quidem solum sufficit ad universorum constitutionem, simul enim atque vo- luit, confestim facta sunt, juxta Psalmistæ vocem : • Omnia quæcunque voluit, fecit "; » quis igitur erat usus mediatoris? Frustra ergo factus est Filius : at hoc absurdissimum dictu est. Ipse igitur est inexsi- stens ac viva Patris voluntas, per quam omnia ad esse traducit. Quomodo itaque hæc ipsa facta est ? Aut quomodo in universum non erat, ut isti vo- lunt ? ALIUD, idque aculum. Si propterea creatum esse Filium dicant, ut nos Deus per ipsum crearet, videant in quantam impic- tatem labantur. Videtur enim hoc pacto ipse pro- pter nos, non vero uos propter ipsum facti esse. nos quidem opus, ipse vero operis instrumentum. Hoc igitur nobis acceptum ferat, quod sit constitutus propter nos. Eritque ipse gloria nostra, quemad- modum mulier est viri. « Mulier enim, ut ait Scri- plura, gloria viri est '', » causamque addit dicens : ● Non enim vir creatus est propter mulierem, sed mulier propter virum “. » Si ergo propter nos crea- tus est Filius, non autem nos propter ſpsum : erimus profecto nos illo præstantiores, quemadmodum Adam muliere propter ipsum facta. Sed hoc absur- dum est. filius itaque creatura non est, neque pro- pler nos factus est : sed cum sit naturaliter Dens, sient Pater, propria sua virtute etiam nos ad esse traduxit. ALIUD, eliam aculum. Si Filius propter nos factus est, ut illi dicunt, wo erit ille primus nostrum apud Deum : neque enim ¡llum mente concipiens, nos postea propter ipsum creavit, sed de nostra creations cogitans, illum propter nos creavit. ALIUD. Si Pater Filium nostra causa creavit, non omnino ex voluntate hoc fecit sed es necessitate propter se Ibid. 9.

ΑΛΛΟ, πιθανὸν ἔχον τὸ σχῆμα. Εἰ διὰ τοῦτο, καθ' ὑμᾶς, τὸν Υἱὸν ἔκτισεν ὁ Πατήρ, ἵνα τῆς γενητής φύσεως εὑρεθῇ ποιητής, ἐχρῆν αύ τὸν ἀργῆσαι λοιπὸν ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ γενομένου. Πῶς οὖν ἐργάζεται καὶ μετὰ τὸν Υἱόν; Αὐτὸς γὰρ που τοῦτό φησιν ὁ Σωτήρ· . Ὁ Πατήρ μου έως άρτι έρ γάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι. » Εἰ τοίνυν ἐργάζεται καὶ μετὰ τὸν Υἱόν, περιττὸς ἂν εἴη καθ' ὑμᾶς ὁ Υἱός. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον φρονεῖν τε καὶ λέγειν. Οὐκ ἄρα παρήχθη πρὸς τὸ εἶναι γενητὸς ὁ Υἱός, ἵνα τῶν ἄλλων γένηται ποιητής, ἀλλ᾽ ἐκ τῆς ἀρρήτου τοῦ Πατρὸς οὐσίας προελθών, ὡς Υἱὸς, πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς μετὰ τοῦ Πατρὸς ἐργάζεται, φυσικῶς ὑπάρχων τοῦθ' ὅπερ ἐστί, Θεὸς δηλονότι, καὶ διὰ τοῦτο δημιουρ- γός. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ θείῳ βουλήματι, κατὰ τὴν θείαν Γραφήν, ἀνθέστηκεν οὐδεὶς, ἀλλ' ἐξαρκεῖ τοῦτο καὶ μόνον, πρὸς τὴν τῶν ὅλων σύστασιν· ἅμα γὰρ ἠθέλησέ τι, παραχρῆμα γίνεται, κατὰ τὸν λέγοντα Ψαλμῳδόν· • Πάντα όσα ἠθέλησεν ἐποίησε, ο τίς ἦν ἡ τοῦ μεσι- τεύοντος χρεία ; Περιττῶς ἄρα γέγονεν ὁ Υἱός. 'Αλλά τοῦτο λέγειν τῶν ἀτοπωτάτων. Αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἡ ἐνούσιος καὶ ζῶσα τοῦ Πατρὸς βούλησις, δι' ἧς τὰ πάντα πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ. Εἶτα πῶς αὕτη πεποίη- ται; Πῶς δὲ ὅλως οὐκ ἦν ἐκείνων εἰπεῖν ; ΑΛΛΟ, καὶ δριμύ. Εἰ διὰ τοῦτό φασιν ἐκτίσθαι τὸν Υἱόν, ἵν᾿ ἡμᾶς δημιουργήσῃ Θεὸς δι' αὐτοῦ, ὁράτωσαν εἰς ὅσην ἀσέ- Γειαν αὐτοῖς ὁ λόγος ἐκβήσεται. Φαίνεται γὰρ αὐτὸς δι' ἡμᾶς γεγονώς, καὶ οὐχ ἡμεῖς δι' αὐτόν. Καὶ ἡμεῖς μὲν ποίημα, αὐτὸς δὲ ποιήσεως ὄργανον. Οὐκοῦν ὁμολογείτω μὲν αὐτὸς καὶ χάριν ἡμῖν· ὑπέστη γὰρ δι' ἡμᾶς. Εσται δὲ ἡμῶν καὶ δόξα, ὥσπερ καὶ ἡ γυνή τοῦ ἀνδρός· « Ἡ γὰρ γυνή, φησί, δόξα ἀνδρός ἐστι· ο καὶ γείτονα τίθησι τὴν αἰτίαν, λέγων· « Οὐ γὰρ ἐκτί- σθη ἀνὴρ διὰ τὴν γυναῖκα, ἀλλὰ γυνὴ διὰ τὸν ἄν δρα. » Εἰ τοίνυν δι᾿ ἡμᾶς γέγονεν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐχ ἡμεῖς δι' αὐτὸν, ἐσόμεθα πάντως αὐτοῦ τελειότεροι, ὥσπερ οὖν καὶ ᾿Αδάμ τῆς γυναικὸς τῆς δι' αὐτὸν γενομένης. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν ὁ πώς, οὐδὲ γέγονε δι' ἡμᾶς· ἀλλὰ φύσει Θεὸς ὑπὸ ἄρχων, ὡς ὁ Πατήρ, τῇ οἰκείᾳ δυνάμει καὶ ἡμᾶς εἰς τὸ εἶναι παρήγαγεν. ΑΛΛΟ, καὶ δριμύ. Εἰ γέγονεν ὁ Υἱὸς δι' ἡμᾶς, καθάπερ ἐκεῖνοί φασιν, οὐκ ἔστιν οὐδὲ πρῶτος ἡμῶν παρὰ Θεῷ· οὐ γὰρ ἐκεῖνον ἔχων εἰς νοῦν, ἡμᾶς ὕστερον ἐργάζεται δι αὐτόν, ἀλλὰ τὰ περὶ ἡμῶν ἐννοήσας, ἐκεῖνον ἐργά ζεται δι' ἡμᾶς. ΑΛΛΟ. Εἰ δι' ἡμᾶς ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, οὐ πάντως ἐκ προαιρέσεως τοῦτο ποιεῖ, ἀλλ' ὡς ἐξ ἀνάγκης δι' Ει THESAURUS. b Joan. v, 17. Psal. cx111, 3. "I Cor. x1, 7, A B D ALIUD, ut videtur probabile. Si propterea, ut vos opinamini, Filium ereavit Pater, ut creatæ naturæ factor esse cerneretur, necessarium omnino est ut creato Filio cessaverit. Quomodo igitur operatur post Filium? Ipse enim Servator hoc ait : • Pater meus usque mune opera- tur, et ego operor ³. › Si ergo operatur etiam post Filium, supervacaneus igitur fuerit, secundum vos, Filius. Ceterum hoc et dicta et cogitu aberdum est. Non est ergo creatus Filius, ut ipse reliquorum creator deret : sed ex ineftabili Patris essentia procedens, ut Filius, omnia quæ Patris sunt cum Patre operatur, naturaliter id exsistens quod est, nimirum Deus, ac propterea creator. ALIUD. Si voluntati divinæ, ut Scriptura sacra testatur, nemo restitit, sed hoc et quidem solum sufficit ad universorum constitutionem, simul enim atque vo- luit, confestim facta sunt, juxta Psalmistæ vocem : • Omnia quæcunque voluit, fecit "; » quis igitur erat usus mediatoris? Frustra ergo factus est Filius : at hoc absurdissimum dictu est. Ipse igitur est inexsi- stens ac viva Patris voluntas, per quam omnia ad esse traducit. Quomodo itaque hæc ipsa facta est ? Aut quomodo in universum non erat, ut isti vo- lunt ? ALIUD, idque aculum. Si propterea creatum esse Filium dicant, ut nos Deus per ipsum crearet, videant in quantam impic- tatem labantur. Videtur enim hoc pacto ipse pro- pter nos, non vero uos propter ipsum facti esse. nos quidem opus, ipse vero operis instrumentum. Hoc igitur nobis acceptum ferat, quod sit constitutus propter nos. Eritque ipse gloria nostra, quemad- modum mulier est viri. « Mulier enim, ut ait Scri- plura, gloria viri est '', » causamque addit dicens : ● Non enim vir creatus est propter mulierem, sed mulier propter virum “. » Si ergo propter nos crea- tus est Filius, non autem nos propter ſpsum : erimus profecto nos illo præstantiores, quemadmodum Adam muliere propter ipsum facta. Sed hoc absur- dum est. filius itaque creatura non est, neque pro- pler nos factus est : sed cum sit naturaliter Dens, sient Pater, propria sua virtute etiam nos ad esse traduxit. ALIUD, eliam aculum. Si Filius propter nos factus est, ut illi dicunt, wo erit ille primus nostrum apud Deum : neque enim ¡llum mente concipiens, nos postea propter ipsum creavit, sed de nostra creations cogitans, illum propter nos creavit. ALIUD. Si Pater Filium nostra causa creavit, non omnino ex voluntate hoc fecit sed es necessitate propter se Ibid. 9.

ΑΛΛΟ, πιθανὸν ἔχον τὸ σχῆμα. Εἰ διὰ τοῦτο, καθ' ὑμᾶς, τὸν Υἱὸν ἔκτισεν ὁ Πατήρ, ἵνα τῆς γενητής φύσεως εὑρεθῇ ποιητής, ἐχρῆν αύ τὸν ἀργῆσαι λοιπὸν ἅπαξ τοῦ Υἱοῦ γενομένου. Πῶς οὖν ἐργάζεται καὶ μετὰ τὸν Υἱόν; Αὐτὸς γὰρ που τοῦτό φησιν ὁ Σωτήρ· . Ὁ Πατήρ μου έως άρτι έρ γάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι. » Εἰ τοίνυν ἐργάζεται καὶ μετὰ τὸν Υἱόν, περιττὸς ἂν εἴη καθ' ὑμᾶς ὁ Υἱός. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον φρονεῖν τε καὶ λέγειν. Οὐκ ἄρα παρήχθη πρὸς τὸ εἶναι γενητὸς ὁ Υἱός, ἵνα τῶν ἄλλων γένηται ποιητής, ἀλλ᾽ ἐκ τῆς ἀρρήτου τοῦ Πατρὸς οὐσίας προελθών, ὡς Υἱὸς, πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς μετὰ τοῦ Πατρὸς ἐργάζεται, φυσικῶς ὑπάρχων τοῦθ' ὅπερ ἐστί, Θεὸς δηλονότι, καὶ διὰ τοῦτο δημιουρ- γός. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ θείῳ βουλήματι, κατὰ τὴν θείαν Γραφήν, ἀνθέστηκεν οὐδεὶς, ἀλλ' ἐξαρκεῖ τοῦτο καὶ μόνον, πρὸς τὴν τῶν ὅλων σύστασιν· ἅμα γὰρ ἠθέλησέ τι, παραχρῆμα γίνεται, κατὰ τὸν λέγοντα Ψαλμῳδόν· • Πάντα όσα ἠθέλησεν ἐποίησε, ο τίς ἦν ἡ τοῦ μεσι- τεύοντος χρεία ; Περιττῶς ἄρα γέγονεν ὁ Υἱός. 'Αλλά τοῦτο λέγειν τῶν ἀτοπωτάτων. Αὐτὸς ἄρα ἐστὶν ἡ ἐνούσιος καὶ ζῶσα τοῦ Πατρὸς βούλησις, δι' ἧς τὰ πάντα πρὸς τὸ εἶναι καλεῖ. Εἶτα πῶς αὕτη πεποίη- ται; Πῶς δὲ ὅλως οὐκ ἦν ἐκείνων εἰπεῖν ; ΑΛΛΟ, καὶ δριμύ. Εἰ διὰ τοῦτό φασιν ἐκτίσθαι τὸν Υἱόν, ἵν᾿ ἡμᾶς δημιουργήσῃ Θεὸς δι' αὐτοῦ, ὁράτωσαν εἰς ὅσην ἀσέ- Γειαν αὐτοῖς ὁ λόγος ἐκβήσεται. Φαίνεται γὰρ αὐτὸς δι' ἡμᾶς γεγονώς, καὶ οὐχ ἡμεῖς δι' αὐτόν. Καὶ ἡμεῖς μὲν ποίημα, αὐτὸς δὲ ποιήσεως ὄργανον. Οὐκοῦν ὁμολογείτω μὲν αὐτὸς καὶ χάριν ἡμῖν· ὑπέστη γὰρ δι' ἡμᾶς. Εσται δὲ ἡμῶν καὶ δόξα, ὥσπερ καὶ ἡ γυνή τοῦ ἀνδρός· « Ἡ γὰρ γυνή, φησί, δόξα ἀνδρός ἐστι· ο καὶ γείτονα τίθησι τὴν αἰτίαν, λέγων· « Οὐ γὰρ ἐκτί- σθη ἀνὴρ διὰ τὴν γυναῖκα, ἀλλὰ γυνὴ διὰ τὸν ἄν δρα. » Εἰ τοίνυν δι᾿ ἡμᾶς γέγονεν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐχ ἡμεῖς δι' αὐτὸν, ἐσόμεθα πάντως αὐτοῦ τελειότεροι, ὥσπερ οὖν καὶ ᾿Αδάμ τῆς γυναικὸς τῆς δι' αὐτὸν γενομένης. Ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν ὁ πώς, οὐδὲ γέγονε δι' ἡμᾶς· ἀλλὰ φύσει Θεὸς ὑπὸ ἄρχων, ὡς ὁ Πατήρ, τῇ οἰκείᾳ δυνάμει καὶ ἡμᾶς εἰς τὸ εἶναι παρήγαγεν. ΑΛΛΟ, καὶ δριμύ. Εἰ γέγονεν ὁ Υἱὸς δι' ἡμᾶς, καθάπερ ἐκεῖνοί φασιν, οὐκ ἔστιν οὐδὲ πρῶτος ἡμῶν παρὰ Θεῷ· οὐ γὰρ ἐκεῖνον ἔχων εἰς νοῦν, ἡμᾶς ὕστερον ἐργάζεται δι αὐτόν, ἀλλὰ τὰ περὶ ἡμῶν ἐννοήσας, ἐκεῖνον ἐργά ζεται δι' ἡμᾶς. ΑΛΛΟ. Εἰ δι' ἡμᾶς ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, οὐ πάντως ἐκ προαιρέσεως τοῦτο ποιεῖ, ἀλλ' ὡς ἐξ ἀνάγκης δι' Ει THESAURUS. b Joan. v, 17. Psal. cx111, 3. "I Cor. x1, 7, A B D ALIUD, ut videtur probabile. Si propterea, ut vos opinamini, Filium ereavit Pater, ut creatæ naturæ factor esse cerneretur, necessarium omnino est ut creato Filio cessaverit. Quomodo igitur operatur post Filium? Ipse enim Servator hoc ait : • Pater meus usque mune opera- tur, et ego operor ³. › Si ergo operatur etiam post Filium, supervacaneus igitur fuerit, secundum vos, Filius. Ceterum hoc et dicta et cogitu aberdum est. Non est ergo creatus Filius, ut ipse reliquorum creator deret : sed ex ineftabili Patris essentia procedens, ut Filius, omnia quæ Patris sunt cum Patre operatur, naturaliter id exsistens quod est, nimirum Deus, ac propterea creator. ALIUD. Si voluntati divinæ, ut Scriptura sacra testatur, nemo restitit, sed hoc et quidem solum sufficit ad universorum constitutionem, simul enim atque vo- luit, confestim facta sunt, juxta Psalmistæ vocem : • Omnia quæcunque voluit, fecit "; » quis igitur erat usus mediatoris? Frustra ergo factus est Filius : at hoc absurdissimum dictu est. Ipse igitur est inexsi- stens ac viva Patris voluntas, per quam omnia ad esse traducit. Quomodo itaque hæc ipsa facta est ? Aut quomodo in universum non erat, ut isti vo- lunt ? ALIUD, idque aculum. Si propterea creatum esse Filium dicant, ut nos Deus per ipsum crearet, videant in quantam impic- tatem labantur. Videtur enim hoc pacto ipse pro- pter nos, non vero uos propter ipsum facti esse. nos quidem opus, ipse vero operis instrumentum. Hoc igitur nobis acceptum ferat, quod sit constitutus propter nos. Eritque ipse gloria nostra, quemad- modum mulier est viri. « Mulier enim, ut ait Scri- plura, gloria viri est '', » causamque addit dicens : ● Non enim vir creatus est propter mulierem, sed mulier propter virum “. » Si ergo propter nos crea- tus est Filius, non autem nos propter ſpsum : erimus profecto nos illo præstantiores, quemadmodum Adam muliere propter ipsum facta. Sed hoc absur- dum est. filius itaque creatura non est, neque pro- pler nos factus est : sed cum sit naturaliter Dens, sient Pater, propria sua virtute etiam nos ad esse traduxit. ALIUD, eliam aculum. Si Filius propter nos factus est, ut illi dicunt, wo erit ille primus nostrum apud Deum : neque enim ¡llum mente concipiens, nos postea propter ipsum creavit, sed de nostra creations cogitans, illum propter nos creavit. ALIUD. Si Pater Filium nostra causa creavit, non omnino ex voluntate hoc fecit sed es necessitate propter se Ibid. 9.

Δ ἡμᾶς. Οὐκ ἂν οὖν ὅλα ; ὁ Υἱὸς ὑπέστη τῆς καθ' ἡμᾶς ἀπούσης αἰτίας, καὶ τάχα οὐδὲ κτίζειν ἤθελε την Υἱὸν ὁ Πατὴρ, ἀλλὰ μόλις αὐτὸν εἰς τὸ ἐθελῆσαι προ ήγαγεν ἡ χρεία, καὶ γέγονε, κατ' ἐκείνους, καὶ ὑπὲ ἀνάγκην Θεός. Φεύγε τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν. ΑΛΛΟ. Εἰ δι' ἡμᾶς ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, γέγονε δε και πεπλήρωται τὸ ἔργον δι' δ καὶ ἐκτίσθη, περιττὸς λο: - τὸν ὁ Υἱός, ὡς ὄργανον τῆς δι᾿ ἣν προβέβληται χρείας ἀποτελεσθείσης, *Αλα πιθανὰ θεωρήματα. Εἰ δι' ἡμᾶς ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, περὶ πρώτ των ἡμῶν βεβούλευται. Εἰ δὲ περὶ πρώτων ἡμῶν ἡ σκέψις ἐγγέγονε τῷ Πατρὶ, διατί πρὸ ἡμῶν ἐκεῖνος κτίζεται ὁ ἐν βουλαῖς τελευταῖος ; Διατί δὲ πρῶτον αὐτὸν κτίσας, οὐ περὶ πρώτου καὶ ἐβουλεύετο ; διατί δὲ πάλιν πρώτους ἡμᾶς ἔχων ἐν σκέψει, ἐκεῖνον μὲν Υἱὸν καὶ κληρονόμον ἀποκαλεῖ, ἡμᾶς δὲ δούλους καὶ κλῆρον τοῦ δι' ἡμᾶς γενομένου ; Εδει γὰρ ἐκ τῶν ἐναντίων, ἡμᾶς μὲν Υἱοὺς καὶ κληρονόμους ὑπάρ χειν· τὸ δὲ τῆς ποιήσεως ἡμῶν ὄργανον, δ καὶ γέγονε δι' ἡμᾶς, δοῦλον εἶναι καὶ ὑποκείμενον, Φεῦγε τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν. Εξήγησις λοιπὸν τῆς ὀρθῆς πίστεως. Οὐ δι' ἡμᾶς γέγονεν ὁ Υἱός, ἀλλ' οὐδὲ γέγονεν ὅλως. Καὶ γὰρ καὶ εἰ μὴ δόξαν ἦν τῷ Πατρὶ ποιῆσαι τὰ γενητά, εἦν ὁ Λόγος ἐν αὐτῷ, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, ο ὡς γέγραπται. Τὰ μέν τοι κτιζόμενα πάνε τως ἔδει γενέσθαι δι' αὐτοῦ. Ονπερ γὰρ τρόπον οὐκ ἂν ἑτέρως φωτίσαι τὸ φῶς, εἰ μὴ διὰ τοῦ ἰδίου ἀπαυ γάσματος· οὕτως οὐκ ἄν τι τῶν ὄντων ἐργάσαιτο Πα- τὴρ, εἰ μὴ διὰ τοῦ οἰκείου Λόγου. • Πάντα γάρ, φησί, δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. » Διὰ τοῦτο καὶ « δεξιὰ καὶ βραχίων » όνομά ζεται Θεοῦ. Πάντα γὰρ δι' αὐτοῦ, ὡς διὰ χειρός, έρ γάζεται, Επιτήρησις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, καλὴ καὶ επωφελής. Εἶπε, φησίν, ὁ Θεός· Γενηθήτω φως, γενηθήτω στερέωμα, γενηθήτωσαν φωστήρες· καὶ ἐγένετο οὕτως. Εἶπε· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον· καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον. Ἀλλ᾽ ἐν τούτοις ἅπασιν οὐδαμοῦ φαίνεται λόγος ὡς ἐξ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα μανθά- νειν ἐθέλοντος ὁποῖα τινα χρή γενέσθαι τὰ κτιζόμενα· ἀλλ' ἡ φωνὴ τὸ ἔργον γίνεται. Εἰ δὲ λόγῳ τὰ ἔργα γίνεται κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ Πατρὸς, ὁ Λόγος ἄρα ἐστὶν ἡ βουλὴ τοῦ Πατρὸς ἡ ζῶσα καὶ ἐνούσιος, αὐτῇ τε οὖσα ἐν Πατρί, καὶ ἔχουσα αὐτὸν ἐν αὐτῇ Επιτήρησις ὁμοίως, ἐξ ἧς μανθάνομεν ὅτι καὶ ἀγγέλοις καὶ ἁγίοις προφήταις ἔθος ἐστὶν ἐπι ταττομένοις, παρὰ Θεοῦ, καὶ ἐρωτήσεις ἀγνού- σιν ἔσθ' ὅτε τὸ ἐπιταττόμενον. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐχ οὕτως ἐδείχθη ποιών. Τῷ ᾽Αβραὰμ υἱὸν ἐπηγγέλλετο ὁ Θεὸς, καὶ αὐτὸς S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. nos. Non igitur omnino factus fuisset Filius, nisi nostri causa; sed neque voluit quidem Pater ereare Filium, sed necessitas ipsa illum, ut vellet, coegit : atque ita ex illorum opinione, Deus ipse ne- cessitati subjectus fuit. Apagesis istam ratiocina- tionis absurditatem ! ALIUD. Si propter nos Filium creavit Pater, eum jam factum sit atque absolutum opus cujos causa creatus est, supervacaneus deinceps est Filius, utpote "in- strumentum illlus operis jam absoluti, cujus causa factus erat. Alia probabilia theoremata. Si Pater propter nos Filium creavit, de nobis primis deliberavit. Si vero ejus deliberatio circa nos primnos versata est, quamobrem ille ante uos crea- tur, qui in consilio et deliberatione erat ultimus ? Aut cur, cum illum primum creavit, non etiam pri- mo de illo deliberavit? quare etiam cum de nobis primum cogitarit, illum quidem Filium et bæredem vocal, nos autem servos, et hareditatem illius qui propter nos factus est ? oportebat enim e contrario, mos quidem filios et hæredes esse, instrumentum vero nostræ facturæ, quod quoque propter nos fa- ctum est, servum esse nobisque inferiorem. Facessat absurda ejusmodi ratio! Expositio rectæ sententiæ et fidei. Filius nequaquam propter nos factus est, sed ne factus quidem omnino est. Nam etiamsi creaturas producere Pater noluisset, erat Verbum in ipso, G et Deus erat Verbum, quemadmodum scriptum est". Ea tamen quæ creata sunt, omnino per ipsum fleri oportebat. Nam sicut fumen aliter illuminare aron potest, nisi per suum splendorem: ita nihil ærum quæ sunt operatur Pater, uisi per suum Verbum. c omnia enim, inquit Scriptura, per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ". » Idcirco, et dextera, et brachium Dei vocatur. Omnia enim per ipsum, veluti per manum, operatur. Observatio quædam sacræ Scripturæ pulchra atque utilis. Dixit Deus, inquit Scriptura "**: Fiat lux, flat firma- nentum, fiant luminaria : et factum est ita. Dixit : Faciamus hominem : et fecit Deus hominem. At in D his omnibus nusquam est videre Filium alloqui Pa- trem, quasi volentem discere qualianam esse opor- tet quæ creanda erant, sed vox ipsa opus est : si autein Verbo opera flunt juxta voluntatem Patris, Verbum itaque est voluntas Potris vivens atque ei iuexsisteus, quæ simul in ipso est, et vicissim ipsum in so habet. Alia observatio, ex qua discimus angelis et sanctis prophetis consuetudinem esse jussis a Deo etiam interrogationes proferre, ignorantibus inter- dum id quod jussum est. Verbum autem non ita facere reperitur. Deus promisit Abrahæ filium, et ipse interroga vit : Juan. 1, 4. • Ibid. 1. Gen. 1.

Δ ἡμᾶς. Οὐκ ἂν οὖν ὅλα ; ὁ Υἱὸς ὑπέστη τῆς καθ' ἡμᾶς ἀπούσης αἰτίας, καὶ τάχα οὐδὲ κτίζειν ἤθελε την Υἱὸν ὁ Πατὴρ, ἀλλὰ μόλις αὐτὸν εἰς τὸ ἐθελῆσαι προ ήγαγεν ἡ χρεία, καὶ γέγονε, κατ' ἐκείνους, καὶ ὑπὲ ἀνάγκην Θεός. Φεύγε τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν. ΑΛΛΟ. Εἰ δι' ἡμᾶς ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, γέγονε δε και πεπλήρωται τὸ ἔργον δι' δ καὶ ἐκτίσθη, περιττὸς λο: - τὸν ὁ Υἱός, ὡς ὄργανον τῆς δι᾿ ἣν προβέβληται χρείας ἀποτελεσθείσης, *Αλα πιθανὰ θεωρήματα. Εἰ δι' ἡμᾶς ἔκτισε τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ, περὶ πρώτ των ἡμῶν βεβούλευται. Εἰ δὲ περὶ πρώτων ἡμῶν ἡ σκέψις ἐγγέγονε τῷ Πατρὶ, διατί πρὸ ἡμῶν ἐκεῖνος κτίζεται ὁ ἐν βουλαῖς τελευταῖος ; Διατί δὲ πρῶτον αὐτὸν κτίσας, οὐ περὶ πρώτου καὶ ἐβουλεύετο ; διατί δὲ πάλιν πρώτους ἡμᾶς ἔχων ἐν σκέψει, ἐκεῖνον μὲν Υἱὸν καὶ κληρονόμον ἀποκαλεῖ, ἡμᾶς δὲ δούλους καὶ κλῆρον τοῦ δι' ἡμᾶς γενομένου ; Εδει γὰρ ἐκ τῶν ἐναντίων, ἡμᾶς μὲν Υἱοὺς καὶ κληρονόμους ὑπάρ χειν· τὸ δὲ τῆς ποιήσεως ἡμῶν ὄργανον, δ καὶ γέγονε δι' ἡμᾶς, δοῦλον εἶναι καὶ ὑποκείμενον, Φεῦγε τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν. Εξήγησις λοιπὸν τῆς ὀρθῆς πίστεως. Οὐ δι' ἡμᾶς γέγονεν ὁ Υἱός, ἀλλ' οὐδὲ γέγονεν ὅλως. Καὶ γὰρ καὶ εἰ μὴ δόξαν ἦν τῷ Πατρὶ ποιῆσαι τὰ γενητά, εἦν ὁ Λόγος ἐν αὐτῷ, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, ο ὡς γέγραπται. Τὰ μέν τοι κτιζόμενα πάνε τως ἔδει γενέσθαι δι' αὐτοῦ. Ονπερ γὰρ τρόπον οὐκ ἂν ἑτέρως φωτίσαι τὸ φῶς, εἰ μὴ διὰ τοῦ ἰδίου ἀπαυ γάσματος· οὕτως οὐκ ἄν τι τῶν ὄντων ἐργάσαιτο Πα- τὴρ, εἰ μὴ διὰ τοῦ οἰκείου Λόγου. • Πάντα γάρ, φησί, δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. » Διὰ τοῦτο καὶ « δεξιὰ καὶ βραχίων » όνομά ζεται Θεοῦ. Πάντα γὰρ δι' αὐτοῦ, ὡς διὰ χειρός, έρ γάζεται, Επιτήρησις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, καλὴ καὶ επωφελής. Εἶπε, φησίν, ὁ Θεός· Γενηθήτω φως, γενηθήτω στερέωμα, γενηθήτωσαν φωστήρες· καὶ ἐγένετο οὕτως. Εἶπε· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον· καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον. Ἀλλ᾽ ἐν τούτοις ἅπασιν οὐδαμοῦ φαίνεται λόγος ὡς ἐξ Υἱοῦ πρὸς τὸν Πατέρα μανθά- νειν ἐθέλοντος ὁποῖα τινα χρή γενέσθαι τὰ κτιζόμενα· ἀλλ' ἡ φωνὴ τὸ ἔργον γίνεται. Εἰ δὲ λόγῳ τὰ ἔργα γίνεται κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ Πατρὸς, ὁ Λόγος ἄρα ἐστὶν ἡ βουλὴ τοῦ Πατρὸς ἡ ζῶσα καὶ ἐνούσιος, αὐτῇ τε οὖσα ἐν Πατρί, καὶ ἔχουσα αὐτὸν ἐν αὐτῇ Επιτήρησις ὁμοίως, ἐξ ἧς μανθάνομεν ὅτι καὶ ἀγγέλοις καὶ ἁγίοις προφήταις ἔθος ἐστὶν ἐπι ταττομένοις, παρὰ Θεοῦ, καὶ ἐρωτήσεις ἀγνού- σιν ἔσθ' ὅτε τὸ ἐπιταττόμενον. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐχ οὕτως ἐδείχθη ποιών. Τῷ ᾽Αβραὰμ υἱὸν ἐπηγγέλλετο ὁ Θεὸς, καὶ αὐτὸς S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. nos. Non igitur omnino factus fuisset Filius, nisi nostri causa; sed neque voluit quidem Pater ereare Filium, sed necessitas ipsa illum, ut vellet, coegit : atque ita ex illorum opinione, Deus ipse ne- cessitati subjectus fuit. Apagesis istam ratiocina- tionis absurditatem ! ALIUD. Si propter nos Filium creavit Pater, eum jam factum sit atque absolutum opus cujos causa creatus est, supervacaneus deinceps est Filius, utpote "in- strumentum illlus operis jam absoluti, cujus causa factus erat. Alia probabilia theoremata. Si Pater propter nos Filium creavit, de nobis primis deliberavit. Si vero ejus deliberatio circa nos primnos versata est, quamobrem ille ante uos crea- tur, qui in consilio et deliberatione erat ultimus ? Aut cur, cum illum primum creavit, non etiam pri- mo de illo deliberavit? quare etiam cum de nobis primum cogitarit, illum quidem Filium et bæredem vocal, nos autem servos, et hareditatem illius qui propter nos factus est ? oportebat enim e contrario, mos quidem filios et hæredes esse, instrumentum vero nostræ facturæ, quod quoque propter nos fa- ctum est, servum esse nobisque inferiorem. Facessat absurda ejusmodi ratio! Expositio rectæ sententiæ et fidei. Filius nequaquam propter nos factus est, sed ne factus quidem omnino est. Nam etiamsi creaturas producere Pater noluisset, erat Verbum in ipso, G et Deus erat Verbum, quemadmodum scriptum est". Ea tamen quæ creata sunt, omnino per ipsum fleri oportebat. Nam sicut fumen aliter illuminare aron potest, nisi per suum splendorem: ita nihil ærum quæ sunt operatur Pater, uisi per suum Verbum. c omnia enim, inquit Scriptura, per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ". » Idcirco, et dextera, et brachium Dei vocatur. Omnia enim per ipsum, veluti per manum, operatur. Observatio quædam sacræ Scripturæ pulchra atque utilis. Dixit Deus, inquit Scriptura "**: Fiat lux, flat firma- nentum, fiant luminaria : et factum est ita. Dixit : Faciamus hominem : et fecit Deus hominem. At in D his omnibus nusquam est videre Filium alloqui Pa- trem, quasi volentem discere qualianam esse opor- tet quæ creanda erant, sed vox ipsa opus est : si autein Verbo opera flunt juxta voluntatem Patris, Verbum itaque est voluntas Potris vivens atque ei iuexsisteus, quæ simul in ipso est, et vicissim ipsum in so habet. Alia observatio, ex qua discimus angelis et sanctis prophetis consuetudinem esse jussis a Deo etiam interrogationes proferre, ignorantibus inter- dum id quod jussum est. Verbum autem non ita facere reperitur. Deus promisit Abrahæ filium, et ipse interroga vit : Juan. 1, 4. • Ibid. 1. Gen. 1.

ἔφασκε· « Κατὰ τί γνώσομαι τοῦτο; ο 'Απεστέλλετο Α. Μωσής καί φησιν· . Ἐὰν ἐρωτήσωσί με, Τί όνομα αὐτῷ; τί ἐρῶ πρὸς αὐτούς; » Καὶ ὁ ἄγγελος δὲ ὁ ἐν τῷ Ζαχαρία διηρώτα Θεόν, λέγων· ο Κύριε παντο κράτωρ, έως τίνος οὐ μὴ ἐλεήσῃς τὴν Ἱερουσαλήμ ; » Καὶ πάλιν ἐκδέχεται ἄχρις ἂν ἀκούσῃ λόγους καλούς καὶ παρακλητικούς. Καὶ ὁ ᾿Αββακούμ δέ φησιν· • Ἐπὶ τῆς φυλακής μου στήσομαι, καὶ ἐπιβήσομαι ἐπὶ πέτραν, καὶ ἀποσκοπεύσω τοῦ ἰδεῖν τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ ὁ Θεός. » Ταῦτα γὰρ ὡς δοῦλα καὶ ποιήματα, καὶ τῆς τοῦ λόγου μεσιτείας δεόμενα, ἠξίου παρ' αὐτοῦ διδάσκεσθαι τὴν βουλὴν τοῦ Πατρός. Ὁ δὲ γιας μανθάνειν οὐκ ἐπιζητεῖ Λόγος ὢν τοῦ Πατρὸς καὶ ἐνούσιος βούλησις. Οὐκ ἄρα ἐκ μαθήσεως έχει τὸ εἶναι δημιουργός, ἀλλ' οὐσιωδῶς τε καὶ φυσικῶς. Τει εἰς τὸ, ο Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτ τοῦ. » ῞Οτι οὐ κτίσμα ὁ Υἱὸς, ἀλλὰ τῷ Πατρὶ συναΐδιος. Οπως δὲ χρὴ νοεῖν τὸ, ο Κύριος ἔκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, ἐκ τῶν ἐφεξῆς κειμένων εἰσόμεθα. Πρῶτον μὲν ἐκεῖνο χρή λέγειν, ὅτι τὰ παροιμιω έως λεγόμενα δοκεῖ μέν τι σημαίνειν κατὰ τὸν πρόχειρον νοῦν, ἔχει δὲ οὐχ οὕτως ὡς λέγεται, ἀλλ' ἱτέραν ὠδίνει διάνοιαν. Καὶ γοῦν ἔφασκεν ὁ Σωτὴρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « Ταῦτα ἐν παροιμίαις λελάληκα ὑμῖν· ἔρχεται δὲ ὥρα ὅτε οὐκέτι ἐν παροι- μίαις λαλήσω ὑμῖν, ἀλλὰ παρρησίᾳ, » ὡς τῆς παροι- μίας οὐκ ἐχούσης τὴν παρρησίαν. Τὸ τοίνυν « ἔκτισέ με, ο ή σοφία γυμνότερον λέγουσα, τίθησι πάλιν τοιαύτην τινὰ φωνήν. Η σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ εἶχον. » Εἰ τοίνυν ἡ σοφία μὲν ἔστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἑαυτῇ δὲ τὸν οἶκον οἰκοδομεί, ποῦ τὸ « ἔκτισέ με ο χωρήσει, πιθανῶς ζητητέον. Ἔστι τοίνυν ὁ τούτο λέγων Χριστός, ὡς ἤδη τεχθεὶς καὶ γενόμενος ἄνθρωπος· ἐφ᾽ οὗ τὸ, ι ἔκτισέ με, ο ἀδυσφημήτως κείσεται, καθὸ ἄνθρωπος. Γέγονε δὲ τῆς σοφίας οἶκος ὑπ' αὐτῆς κατεσκευασμένος τὸ σῶμα τοῦτο τὸ κοινὸν τὸ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου τεχθέν, ἐν ᾧ εὐτ δόκησε κατοικήσαι πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικώς, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, τίθησι περὶ αὐτοῦ τόν «Εκτισέ με, » ή θεία Γραφή, καθὰ γέγονε σάρξ· καὶ οὕτως νοείσθαι χρὴ τὸ λεγόμενον. ΑΛΛΟ, Οτι τό, ι ἔκτισε με, ν μόνον κείμενον, εὐ πάντως τὴν αἰτίαν σημαίνει, ἀλλὰ τὴν ἀπό τινος ήτοι κατασκευῆς ἢ πράγματος εἰς ἕτερον τι μετάστασιν. Εστω δὲ, εἰ βούλει, τὸ, ο ἔκτι σεν, ἡ ἀδιορίστως ἐπὶ Χριστοῦ. • Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ· ν εἴ τις ἀκριβῶς ἐθέλοι τὸ γεγραμμένον νοεῖν, εὑρήσει τὸ, • Έκτισεν, ο ἐνθάδε οὐ τοῦ Λόγου τὴν οὐσίαν σημαί τον ὡς πεποιημένην, ἀλλ᾽ ἑτέραν τινὰ διάνοιαν όρο θῆν. Λέγεται γὰρ κτίζεσθαι καὶ τὰ ὄντα τε ἤδη, καὶ τὰ μήπω γενόμενα. Τὸ δὲ ὑπάρχον ἤδη, πῶς ἂν λέγοιτο κτίζεσθαι, καὶ ἀρχὴν ἑτέραν λαμβάνειν, ἀκόλουθον ἰδεῖν. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν οὔπω γεγονότων εἰ τεθείη τὸ, ο ἔκτισεν, ο ευλόγως ἂν τὴν ἐκ τοῦ . οι μον. 15, 1. ο THESAURUS. Quw signo cognoscam hoc 18?, Mitebatur Moses, B C D Gen. 3, 8. * Erod. 111, 13. “1 Zachar. 1, 12. st- Coloss. 11, 9. et dixit : « Si interrogant me : Quod est nomen ejus qui te misit? quid dicam eis? › Angelus etiam apad Zachariam a Deo quærebat, dicens : « Do- mine omnipotens, usquequo von misereberis Jeru- sateni " ? › Et exspectabat quousque verba bona et consolatoria audiret. Et Habacuc inquit : câm mea custodia stabo, et ascendam in petram, et con- siderabo quid loquatur in me Deus s. » Hi enim omnes ut servi et creaturæ, verbi meditatione in- digentes, voluntatem et consilium Patris ab eo discere cupiebant. Filius vero cum sit Verbum Pa- tris, et voluntas ipsi inexsistens, non quærit discere. Non igitur per doctrinam hoc consecutus est ut sit creator, sed essentialiter et naturaliter hoc habet. Adhuc in illud, ‹Dominus creavit me initium vía- TUM SHArum • Quod Filius non sit creatura, sed coæternus Patri, Quomodo autem intelligere oporteat illud, Dominus creavit me initium via- rum suarum, › ex consequentibus intelligetur. • Primum illud dicendum est, quando quæ prover- bialiter dicuntur, videntur significare aliquid se- cundum obvium sensuin: non tamen ita ut dicuntur sese habent, aliumque reconditum sensum babent. Idcirco Servator ad discipulos suos dixit : « llæc in parabolis locutus sum vobis, sed veniet hora quando non in proverbiis loquar vobis, sed palam ";» quippe quod in proverbiis res ipsa non palam aper- teque explicetur. Cum itaque nudius dixisset Sa- pientia, e creavit me, » ejusmodi quidpiam addit : « Sapientia ædificavit sibi domum s. » Si ergo Sa- pientia est Verbum Dei, ædificatque sibi ipsi do- mum, quonam illud, « creavit me, » pertineat, me- rito quæri potest. Christus itaque est qui hoc dicit, utpote jam natus et homo factus : de quo ut homine illud, « creavit me, citra blasphemiam dici potest. » Facta est autem domus sapientiæ a se constructa commune hoc corpus ex sancta Virgine natum, in quo dignata est habitare plenitudo divinitatis corporaliter, juxta Pauli vocem ª¹º. Cum igitur Ver- bum caro factum sit, de ipso dicit sacra Scriptura illud, c creavit me, o quatenus factus est caro . itaque hoc dictum intelligi debet. ALIUD, Quod hoc solum positum, e creavit me, » non in universum causam significat, sed ex aliqua constitutione vel re translationem in aliam. Sit vero, si voles, illud, ‹ creavit me, indefinite de Christo dictum. › ‹ Dominus creavit me initium viarum suarum, › si quis exacte intelligere velit, inveniet, e creavit, hic non Verbi essentiam significare, ut factam, sed allum quemdam rectum sensum. Dicuntur enim creari, et quæ jam exsistunt, et quae nondum facta sunt. Id vero quod jam exsistit, quomodo dicatur creari, aliudque initium nancisci, videndum est. Nam si de iis quæ nondum facta sunt dicatur, ‹ creavit, › ea cum antea non essent, jam ad esse ** Joan. XVI, Habac. 11, 1. « Prov. viii, 20.

ἔφασκε· « Κατὰ τί γνώσομαι τοῦτο; ο 'Απεστέλλετο Α. Μωσής καί φησιν· . Ἐὰν ἐρωτήσωσί με, Τί όνομα αὐτῷ; τί ἐρῶ πρὸς αὐτούς; » Καὶ ὁ ἄγγελος δὲ ὁ ἐν τῷ Ζαχαρία διηρώτα Θεόν, λέγων· ο Κύριε παντο κράτωρ, έως τίνος οὐ μὴ ἐλεήσῃς τὴν Ἱερουσαλήμ ; » Καὶ πάλιν ἐκδέχεται ἄχρις ἂν ἀκούσῃ λόγους καλούς καὶ παρακλητικούς. Καὶ ὁ ᾿Αββακούμ δέ φησιν· • Ἐπὶ τῆς φυλακής μου στήσομαι, καὶ ἐπιβήσομαι ἐπὶ πέτραν, καὶ ἀποσκοπεύσω τοῦ ἰδεῖν τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ ὁ Θεός. » Ταῦτα γὰρ ὡς δοῦλα καὶ ποιήματα, καὶ τῆς τοῦ λόγου μεσιτείας δεόμενα, ἠξίου παρ' αὐτοῦ διδάσκεσθαι τὴν βουλὴν τοῦ Πατρός. Ὁ δὲ γιας μανθάνειν οὐκ ἐπιζητεῖ Λόγος ὢν τοῦ Πατρὸς καὶ ἐνούσιος βούλησις. Οὐκ ἄρα ἐκ μαθήσεως έχει τὸ εἶναι δημιουργός, ἀλλ' οὐσιωδῶς τε καὶ φυσικῶς. Τει εἰς τὸ, ο Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτ τοῦ. » ῞Οτι οὐ κτίσμα ὁ Υἱὸς, ἀλλὰ τῷ Πατρὶ συναΐδιος. Οπως δὲ χρὴ νοεῖν τὸ, ο Κύριος ἔκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, ἐκ τῶν ἐφεξῆς κειμένων εἰσόμεθα. Πρῶτον μὲν ἐκεῖνο χρή λέγειν, ὅτι τὰ παροιμιω έως λεγόμενα δοκεῖ μέν τι σημαίνειν κατὰ τὸν πρόχειρον νοῦν, ἔχει δὲ οὐχ οὕτως ὡς λέγεται, ἀλλ' ἱτέραν ὠδίνει διάνοιαν. Καὶ γοῦν ἔφασκεν ὁ Σωτὴρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « Ταῦτα ἐν παροιμίαις λελάληκα ὑμῖν· ἔρχεται δὲ ὥρα ὅτε οὐκέτι ἐν παροι- μίαις λαλήσω ὑμῖν, ἀλλὰ παρρησίᾳ, » ὡς τῆς παροι- μίας οὐκ ἐχούσης τὴν παρρησίαν. Τὸ τοίνυν « ἔκτισέ με, ο ή σοφία γυμνότερον λέγουσα, τίθησι πάλιν τοιαύτην τινὰ φωνήν. Η σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ εἶχον. » Εἰ τοίνυν ἡ σοφία μὲν ἔστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἑαυτῇ δὲ τὸν οἶκον οἰκοδομεί, ποῦ τὸ « ἔκτισέ με ο χωρήσει, πιθανῶς ζητητέον. Ἔστι τοίνυν ὁ τούτο λέγων Χριστός, ὡς ἤδη τεχθεὶς καὶ γενόμενος ἄνθρωπος· ἐφ᾽ οὗ τὸ, ι ἔκτισέ με, ο ἀδυσφημήτως κείσεται, καθὸ ἄνθρωπος. Γέγονε δὲ τῆς σοφίας οἶκος ὑπ' αὐτῆς κατεσκευασμένος τὸ σῶμα τοῦτο τὸ κοινὸν τὸ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου τεχθέν, ἐν ᾧ εὐτ δόκησε κατοικήσαι πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικώς, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, τίθησι περὶ αὐτοῦ τόν «Εκτισέ με, » ή θεία Γραφή, καθὰ γέγονε σάρξ· καὶ οὕτως νοείσθαι χρὴ τὸ λεγόμενον. ΑΛΛΟ, Οτι τό, ι ἔκτισε με, ν μόνον κείμενον, εὐ πάντως τὴν αἰτίαν σημαίνει, ἀλλὰ τὴν ἀπό τινος ήτοι κατασκευῆς ἢ πράγματος εἰς ἕτερον τι μετάστασιν. Εστω δὲ, εἰ βούλει, τὸ, ο ἔκτι σεν, ἡ ἀδιορίστως ἐπὶ Χριστοῦ. • Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ· ν εἴ τις ἀκριβῶς ἐθέλοι τὸ γεγραμμένον νοεῖν, εὑρήσει τὸ, • Έκτισεν, ο ἐνθάδε οὐ τοῦ Λόγου τὴν οὐσίαν σημαί τον ὡς πεποιημένην, ἀλλ᾽ ἑτέραν τινὰ διάνοιαν όρο θῆν. Λέγεται γὰρ κτίζεσθαι καὶ τὰ ὄντα τε ἤδη, καὶ τὰ μήπω γενόμενα. Τὸ δὲ ὑπάρχον ἤδη, πῶς ἂν λέγοιτο κτίζεσθαι, καὶ ἀρχὴν ἑτέραν λαμβάνειν, ἀκόλουθον ἰδεῖν. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν οὔπω γεγονότων εἰ τεθείη τὸ, ο ἔκτισεν, ο ευλόγως ἂν τὴν ἐκ τοῦ . οι μον. 15, 1. ο THESAURUS. Quw signo cognoscam hoc 18?, Mitebatur Moses, B C D Gen. 3, 8. * Erod. 111, 13. “1 Zachar. 1, 12. st- Coloss. 11, 9. et dixit : « Si interrogant me : Quod est nomen ejus qui te misit? quid dicam eis? › Angelus etiam apad Zachariam a Deo quærebat, dicens : « Do- mine omnipotens, usquequo von misereberis Jeru- sateni " ? › Et exspectabat quousque verba bona et consolatoria audiret. Et Habacuc inquit : câm mea custodia stabo, et ascendam in petram, et con- siderabo quid loquatur in me Deus s. » Hi enim omnes ut servi et creaturæ, verbi meditatione in- digentes, voluntatem et consilium Patris ab eo discere cupiebant. Filius vero cum sit Verbum Pa- tris, et voluntas ipsi inexsistens, non quærit discere. Non igitur per doctrinam hoc consecutus est ut sit creator, sed essentialiter et naturaliter hoc habet. Adhuc in illud, ‹Dominus creavit me initium vía- TUM SHArum • Quod Filius non sit creatura, sed coæternus Patri, Quomodo autem intelligere oporteat illud, Dominus creavit me initium via- rum suarum, › ex consequentibus intelligetur. • Primum illud dicendum est, quando quæ prover- bialiter dicuntur, videntur significare aliquid se- cundum obvium sensuin: non tamen ita ut dicuntur sese habent, aliumque reconditum sensum babent. Idcirco Servator ad discipulos suos dixit : « llæc in parabolis locutus sum vobis, sed veniet hora quando non in proverbiis loquar vobis, sed palam ";» quippe quod in proverbiis res ipsa non palam aper- teque explicetur. Cum itaque nudius dixisset Sa- pientia, e creavit me, » ejusmodi quidpiam addit : « Sapientia ædificavit sibi domum s. » Si ergo Sa- pientia est Verbum Dei, ædificatque sibi ipsi do- mum, quonam illud, « creavit me, » pertineat, me- rito quæri potest. Christus itaque est qui hoc dicit, utpote jam natus et homo factus : de quo ut homine illud, « creavit me, citra blasphemiam dici potest. » Facta est autem domus sapientiæ a se constructa commune hoc corpus ex sancta Virgine natum, in quo dignata est habitare plenitudo divinitatis corporaliter, juxta Pauli vocem ª¹º. Cum igitur Ver- bum caro factum sit, de ipso dicit sacra Scriptura illud, c creavit me, o quatenus factus est caro . itaque hoc dictum intelligi debet. ALIUD, Quod hoc solum positum, e creavit me, » non in universum causam significat, sed ex aliqua constitutione vel re translationem in aliam. Sit vero, si voles, illud, ‹ creavit me, indefinite de Christo dictum. › ‹ Dominus creavit me initium viarum suarum, › si quis exacte intelligere velit, inveniet, e creavit, hic non Verbi essentiam significare, ut factam, sed allum quemdam rectum sensum. Dicuntur enim creari, et quæ jam exsistunt, et quae nondum facta sunt. Id vero quod jam exsistit, quomodo dicatur creari, aliudque initium nancisci, videndum est. Nam si de iis quæ nondum facta sunt dicatur, ‹ creavit, › ea cum antea non essent, jam ad esse ** Joan. XVI, Habac. 11, 1. « Prov. viii, 20.

Α μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι σημαίνει παραγωγὴν· ἐπ Εt Ρa- Β εὐαγγελικὸς ἀνέλαμψε βίος. ἐντολὰς, ἀναφθέγγεται· . Τὰς ὁδούς σου, Κύριε, ΣΣΙν, 4. τῶν ὄντων ἤδη καὶ τῶν κτίζεσθαι κατὰ τὸ εἶνα δεομένων, οὐκέτι τὴν οὐσίαν σημαίνει, ἀλλὰ τὴ τινος ἑτέρου πρὸς ἕτερόν τι μετάστασιν. Ὡς λέγῃ Δαβίδ · ι Καὶ λαὸς ὁ κτιζόμενος, αἰνέσει Κύριον. » Καὶ πάλιν· • Καρδίαν καθαράν κτ ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. » Ὁ δὲ Παῦλός φησί που περὶ στοῦ· . Τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καται σας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα κα άνθρωπον. ο Καὶ πάλιν· ο Ενδύσασθε τὸν ἄνθρωπον τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα ἐν δικαιοσ καὶ ὁσιότητι τῆς ἀληθείας. » Καὶ οὐ δή που λ μέν τινα κατ' ουσίαν κτιζόμενον ἐσήμαινεν ὁ Δαβ ἀλλὰ τὸν ἐκ πλάνης εἰς ἐπίγνωσιν Θεού μετατι μενον λέγει. Εν ἑαυτῷ δὲ κτίζεσθαι καρδίαν ἑτέραν παρ' ἣν εἶχεν ἠξίου, ἀλλ᾽ εἰς καθαρότη αὐτὴν μεταποιεῖσθαι παρεκάλει. Ο δέ γε σοφώ τος Παῦλος, οὐ δύο τινὰς ἀνθρώπους εἰς ἑνότη φυσικὴν ἀνακτίζεσθαι λέγει διὰ Χριστοῦ, ὡς ἀρχ τοῦ εἶναι λαμβάνοντας· ἀλλὰ τούς τε ἐξ Ἰσραὴλ κ τοὺς ἐξ ἐθνῶν εἰς καινότητα γνώμης μεταποιηθήσ σθαι λέγει· τοὺς μὲν κατὰ νόμον λατρείας, τοὺς τῆς συντρόφου πλάνης ἐπιλαθομένους. Καὶ πάλ ἐνδύσασθαι πᾶσιν ἡμῖν ἐπιτάττει τὸν καινὸν ἄνθρω πον τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα. Καὶ δηλόν ἐστιν α οὐκ ἄνθρωπόν τινα κατ' ουσίαν γεγονότα σημαίνε ὃν ἐνδύσασθαι χρή, ἀλλὰ τὸν κατ' ἀρετὴν βίον κα τὸν τῆς προαιρέσεως ἀνακαινισμόν. Εἰ τοίνυν τ κτίζεσθαι οὐ πάντως τὴν οὐσίαν δηλοί, ποῖον ἂν ἔχει λόγον, ἢ πῶς οὐκ ἀνόητον ἐπὶ μὲν τῶν ὄντως κτι σμάτων ὀρθῶς τὸ γεγραμμένον ἐκδέχεσθαι, ἐπὶ ε τοῦ Θεοῦ Λόγου, ἐφ᾽ ᾧ δή μάλιστα τοῦτο φυλάττε σθαι χρή, σαθρά νοοῦντας εὑρίσκεσθαι, ο Κύριος γὰρ φησίν, ἔκτισε με· κ καὶ οὐ μέχρι τοῦ, « ἔκτισέ με, τοῦ λόγου τὴν δύναμιν ίστησιν, ἀλλὰ προστίθησιν, ὅτι ο ἀρχὴν ἐδῶν αὐτοῦ, εἰς ἔργα αὐτοῦ ἔκτισε, καὶ οὐκ εἰς τὸ εἶναι παραγαγών, ἀλλ' ἔκτισεν ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ· ὅπερ οὕτω νοήσεις. Η κατά νόμον πολιτεία ετετίμητο μὲν παρὰ τοῖς Ἰου δαίοις, παρὰ δὲ τοῖς ἔθνεσιν οὐδ᾽ ὅλως ὁ κατὰ διο καιοσύνην βίος έγινώσκετα. Γέγονε τοίνυν, ὗτοι ἐκτί- σθη, σὰρξ ὁ τοῦ Θεοῦ Αὐγος, τουτέστιν άνθρωπος, ἵνα καὶ ἀρχὴ τῶν ὁδῶν τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἔργων αὐτοῦ πᾶσιν εὑρεθῇ. Ἐν γὰρ πρώτῳ Χριστῷ ὁ Οδοὺς δὲ καὶ ἔργα Κυ ρίου, τί χρὴ νοεῖν ἕτερον, ἢ πάντως τὰς ἐντολὰς αὐτ τοῦ ; ἄσπερ ἐπιτελοῦντες καὶ ἐργαζόμενοι, ὥσπερ διὰ πολλῶν καὶ ποικίλης ὁδοῦ βαδίζομεν πρὸς αὐτόν. Ὅτι δὲ τὰ ἔργα τὸν ἐξαίρετον σημαίνει βίον, καὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, ἄκουε τί φησιν ἡ θεία Γραφή. Οὐαὶ οἱ ποιοῦντες τὰ ἔργα Κυρίου ἀμε λῶς. » 'Ο δὲ μακάριος Δαβίδ, ὁδοὺς εἶναι λέγων τάς γνώρισόν μοι, καὶ τὰς τρίβους σου δίδαξόν με. ο "Αλλως τὸ αὐτό. • Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Τό, ο ἔκτισεν, ο οὐ κατὰ τῆς οὐσίας του S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • traducta siguifcanner : de iis vero quas jata exsi- stunt, neque creations, ut sint, indigent, non jam creare essentiam significat, sed ex alio quodam in aliud translationem. Ut eum David dicit : « Et po- pulus qui ereabitur laudabit Dominum "., Et rur- sus : « Cor mundum crea in me, Deus » lus alicubi de Christo ait : « Legem mandatorum decretis evacuans, ut dues crent in scipso unum novum hominem *. » Et rursum ; ‹ Induamini no- vam hominem creatum secundam Deum in justitia et sanctitate veritatis". Certe David non popu» lam quemdam secundem essentiam creamdem signi ficavit, sed ex errore ad cognitionem Det transla- tum. Neque etiam aliud prator id quod habet, cer creari in se petit, sed ad puritatem cordis trans- ferri cupit. Sapientissimus autem Paulus, non duos & homines in unitatem naturalem per Christum creari dicit, ita ut exsistendi principium acciperent, sed populum Israeliticum et gentes in novitatem men- tis traductos dicit, atque illos quidem a legali cultu, hos vero ab usitato et familiari ipsis errore abductos. Et rursus omnes indui jubet hominem novum, qui secundum Deum creatus est. Atqui ma- nifestum est, illum non hominem aliquem secun- dum essentiam factum significare, quem induere oporteat, sed vitam juxta virtutis normam insti- tui, et voluntatem instaurari atque innovari. Si ergo creari non semper essentiam significat, quam rationem habet, aut quomodo non stultum fuerit, de iis quidem qui revera creaturæ sunt recte id quod scriptum est accipere, de Verbo au- tem Dei, in quo præcipue id observari oportet, si- vistre hoc interpretari ? • Dominus enim, inquit, creavit me, o neque in hoc verbo, « creavit, o dicti vim sistit, sed addit, & initium viarum suarum in opera ejus › creavit, et non ad esse traducens, sed creavit initium viarum suarum in opera ejus; quod ita intelliges Vita legalis a Judæis colebatur, a gentibus vero vita secunduin justitiam nullo modu cognoscebatur. Verbum itaque Dei factum est, sive creatum est, caro, hoc est homo, ut initium 'via- rum Domini et operum ejus omnibus inveniatur. In primo enim Christo evangelica vita effulsit. Vizs autem et opera Domini, quid aliud esse censea- mus, quam præcepta ejus? quæ præstantes atque exsequentes veluti multis ac variis viis ad ipsum procedimus. Quod vero opera eximiam et rectam vitam significent, et præcepta Dei, audi quid sacra Scriptura dicat : c Yæ qui faciunt opera Dei negli- genter 16. D Bealus autem David præcepta Dei ap- pellans vias, ita exclamat : e Vias tuas, Domine, notas fac mibi, et semitas tuas doce me". ) Idem aliter. ● Dominus creavit me initium viarum suarum in opera ipsius. › Verbum hoc, ‹ creavit, » non es- Psal. ct, 19. " Psal. L., 12. " Ephes. 11, 15. C "Ephes. iv, 24. 28° Jerem. xlviii, 10. “ Psal.

Α μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι σημαίνει παραγωγὴν· ἐπ Εt Ρa- Β εὐαγγελικὸς ἀνέλαμψε βίος. ἐντολὰς, ἀναφθέγγεται· . Τὰς ὁδούς σου, Κύριε, ΣΣΙν, 4. τῶν ὄντων ἤδη καὶ τῶν κτίζεσθαι κατὰ τὸ εἶνα δεομένων, οὐκέτι τὴν οὐσίαν σημαίνει, ἀλλὰ τὴ τινος ἑτέρου πρὸς ἕτερόν τι μετάστασιν. Ὡς λέγῃ Δαβίδ · ι Καὶ λαὸς ὁ κτιζόμενος, αἰνέσει Κύριον. » Καὶ πάλιν· • Καρδίαν καθαράν κτ ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. » Ὁ δὲ Παῦλός φησί που περὶ στοῦ· . Τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καται σας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα κα άνθρωπον. ο Καὶ πάλιν· ο Ενδύσασθε τὸν ἄνθρωπον τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα ἐν δικαιοσ καὶ ὁσιότητι τῆς ἀληθείας. » Καὶ οὐ δή που λ μέν τινα κατ' ουσίαν κτιζόμενον ἐσήμαινεν ὁ Δαβ ἀλλὰ τὸν ἐκ πλάνης εἰς ἐπίγνωσιν Θεού μετατι μενον λέγει. Εν ἑαυτῷ δὲ κτίζεσθαι καρδίαν ἑτέραν παρ' ἣν εἶχεν ἠξίου, ἀλλ᾽ εἰς καθαρότη αὐτὴν μεταποιεῖσθαι παρεκάλει. Ο δέ γε σοφώ τος Παῦλος, οὐ δύο τινὰς ἀνθρώπους εἰς ἑνότη φυσικὴν ἀνακτίζεσθαι λέγει διὰ Χριστοῦ, ὡς ἀρχ τοῦ εἶναι λαμβάνοντας· ἀλλὰ τούς τε ἐξ Ἰσραὴλ κ τοὺς ἐξ ἐθνῶν εἰς καινότητα γνώμης μεταποιηθήσ σθαι λέγει· τοὺς μὲν κατὰ νόμον λατρείας, τοὺς τῆς συντρόφου πλάνης ἐπιλαθομένους. Καὶ πάλ ἐνδύσασθαι πᾶσιν ἡμῖν ἐπιτάττει τὸν καινὸν ἄνθρω πον τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα. Καὶ δηλόν ἐστιν α οὐκ ἄνθρωπόν τινα κατ' ουσίαν γεγονότα σημαίνε ὃν ἐνδύσασθαι χρή, ἀλλὰ τὸν κατ' ἀρετὴν βίον κα τὸν τῆς προαιρέσεως ἀνακαινισμόν. Εἰ τοίνυν τ κτίζεσθαι οὐ πάντως τὴν οὐσίαν δηλοί, ποῖον ἂν ἔχει λόγον, ἢ πῶς οὐκ ἀνόητον ἐπὶ μὲν τῶν ὄντως κτι σμάτων ὀρθῶς τὸ γεγραμμένον ἐκδέχεσθαι, ἐπὶ ε τοῦ Θεοῦ Λόγου, ἐφ᾽ ᾧ δή μάλιστα τοῦτο φυλάττε σθαι χρή, σαθρά νοοῦντας εὑρίσκεσθαι, ο Κύριος γὰρ φησίν, ἔκτισε με· κ καὶ οὐ μέχρι τοῦ, « ἔκτισέ με, τοῦ λόγου τὴν δύναμιν ίστησιν, ἀλλὰ προστίθησιν, ὅτι ο ἀρχὴν ἐδῶν αὐτοῦ, εἰς ἔργα αὐτοῦ ἔκτισε, καὶ οὐκ εἰς τὸ εἶναι παραγαγών, ἀλλ' ἔκτισεν ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ· ὅπερ οὕτω νοήσεις. Η κατά νόμον πολιτεία ετετίμητο μὲν παρὰ τοῖς Ἰου δαίοις, παρὰ δὲ τοῖς ἔθνεσιν οὐδ᾽ ὅλως ὁ κατὰ διο καιοσύνην βίος έγινώσκετα. Γέγονε τοίνυν, ὗτοι ἐκτί- σθη, σὰρξ ὁ τοῦ Θεοῦ Αὐγος, τουτέστιν άνθρωπος, ἵνα καὶ ἀρχὴ τῶν ὁδῶν τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἔργων αὐτοῦ πᾶσιν εὑρεθῇ. Ἐν γὰρ πρώτῳ Χριστῷ ὁ Οδοὺς δὲ καὶ ἔργα Κυ ρίου, τί χρὴ νοεῖν ἕτερον, ἢ πάντως τὰς ἐντολὰς αὐτ τοῦ ; ἄσπερ ἐπιτελοῦντες καὶ ἐργαζόμενοι, ὥσπερ διὰ πολλῶν καὶ ποικίλης ὁδοῦ βαδίζομεν πρὸς αὐτόν. Ὅτι δὲ τὰ ἔργα τὸν ἐξαίρετον σημαίνει βίον, καὶ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, ἄκουε τί φησιν ἡ θεία Γραφή. Οὐαὶ οἱ ποιοῦντες τὰ ἔργα Κυρίου ἀμε λῶς. » 'Ο δὲ μακάριος Δαβίδ, ὁδοὺς εἶναι λέγων τάς γνώρισόν μοι, καὶ τὰς τρίβους σου δίδαξόν με. ο "Αλλως τὸ αὐτό. • Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Τό, ο ἔκτισεν, ο οὐ κατὰ τῆς οὐσίας του S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • traducta siguifcanner : de iis vero quas jata exsi- stunt, neque creations, ut sint, indigent, non jam creare essentiam significat, sed ex alio quodam in aliud translationem. Ut eum David dicit : « Et po- pulus qui ereabitur laudabit Dominum "., Et rur- sus : « Cor mundum crea in me, Deus » lus alicubi de Christo ait : « Legem mandatorum decretis evacuans, ut dues crent in scipso unum novum hominem *. » Et rursum ; ‹ Induamini no- vam hominem creatum secundam Deum in justitia et sanctitate veritatis". Certe David non popu» lam quemdam secundem essentiam creamdem signi ficavit, sed ex errore ad cognitionem Det transla- tum. Neque etiam aliud prator id quod habet, cer creari in se petit, sed ad puritatem cordis trans- ferri cupit. Sapientissimus autem Paulus, non duos & homines in unitatem naturalem per Christum creari dicit, ita ut exsistendi principium acciperent, sed populum Israeliticum et gentes in novitatem men- tis traductos dicit, atque illos quidem a legali cultu, hos vero ab usitato et familiari ipsis errore abductos. Et rursus omnes indui jubet hominem novum, qui secundum Deum creatus est. Atqui ma- nifestum est, illum non hominem aliquem secun- dum essentiam factum significare, quem induere oporteat, sed vitam juxta virtutis normam insti- tui, et voluntatem instaurari atque innovari. Si ergo creari non semper essentiam significat, quam rationem habet, aut quomodo non stultum fuerit, de iis quidem qui revera creaturæ sunt recte id quod scriptum est accipere, de Verbo au- tem Dei, in quo præcipue id observari oportet, si- vistre hoc interpretari ? • Dominus enim, inquit, creavit me, o neque in hoc verbo, « creavit, o dicti vim sistit, sed addit, & initium viarum suarum in opera ejus › creavit, et non ad esse traducens, sed creavit initium viarum suarum in opera ejus; quod ita intelliges Vita legalis a Judæis colebatur, a gentibus vero vita secunduin justitiam nullo modu cognoscebatur. Verbum itaque Dei factum est, sive creatum est, caro, hoc est homo, ut initium 'via- rum Domini et operum ejus omnibus inveniatur. In primo enim Christo evangelica vita effulsit. Vizs autem et opera Domini, quid aliud esse censea- mus, quam præcepta ejus? quæ præstantes atque exsequentes veluti multis ac variis viis ad ipsum procedimus. Quod vero opera eximiam et rectam vitam significent, et præcepta Dei, audi quid sacra Scriptura dicat : c Yæ qui faciunt opera Dei negli- genter 16. D Bealus autem David præcepta Dei ap- pellans vias, ita exclamat : e Vias tuas, Domine, notas fac mibi, et semitas tuas doce me". ) Idem aliter. ● Dominus creavit me initium viarum suarum in opera ipsius. › Verbum hoc, ‹ creavit, » non es- Psal. ct, 19. " Psal. L., 12. " Ephes. 11, 15. C "Ephes. iv, 24. 28° Jerem. xlviii, 10. “ Psal.

Λόγου θετέον· δύσφημον γὰρ ὄντως καὶ ἀσεβές, τὸν ἀεὶ καὶ ὡσαύτως ὄντα μετά Πατρός, νῦν ἐκτίσθαι λέγειν Νοήσεις δὲ οὕτω πιθανώτερον· • Εκτισέ με, φησὶν, ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ. » Οδοὺς ἐνθάδε φησί, εάν τε νομοθέτην Μωσέα καὶ τοὺς προφήτας, ἐφ' οὓς ἀρχή τις ὥσπερ καὶ ἐξουσία τέτακται Χριστός μετ τασκευάζων εἰς τὴν τῶν εὐαγγελικῶν κηρυγμάτων καινότητα τὰ παρ' ἐκείνων εἰρημένα, καὶ τοῦτο εξουσιαστικῶς. Ο μὲν γὰρ νόμος φησίν· › Οὐ πορ- νεύσεις, ν ὁ δὲ Χριστός· « Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν· Οὐκ ἐπι- θυμήσεις. » Οδοὺς δὲ τοὺς ἁγίους ἐκάλεσεν ὡς δυνα- μένους ἀποφέρειν διὰ νουθεσίας πρὸς Θεόν. Οὕτω νοήσεις τὸ παρὰ τῷ Ἱερεμίᾳ κείμενον· « Στῆτε ἐπὶ ταῖς ὁδοῖς, καὶ ἐρωτήσετε τρίβους Κυρίου αιωνίους, καὶ μάθετε ποία ἐστὶν ἡ ὁδὸς ἡ ἀγαθὴ, καὶ βαδίζετε ἐν αὐτῇ, καὶ εὑρήσετε ἀγνισμὸν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν. » Καὶ ἔστι δῆλον ὡς οὐ περὶ τούτων φησὶ τῶν ὁδῶν τῶν κατὰ συνήθειαν νοουμένων. Πῶς γὰρ ἂν τις αὐτὲς ἑρωτήσειε ; Πῶς δὲ παρ' ἐκείνων μαθήσεται ; Εἰ δέ τις ἐπὶ τοὺς ἁγίους ἀγάγοι τὸν λόγον, εὑρήσει τὸ ἐκ τοῦ νοήματος χρήσιμον. Εἰ γάρ τις ὥσπερ τισὶν ὁδείαις, τοῖς ἁγίοις προφήταις ἐπιστῆσαι τὸν νοῦν, μὴ παρατρεχόντως αὐτοῖς ὁμιλῶν, ἀλλ' ἐξάγων ἀκριβῶς τῶν γεγραμμένων ἐν αὐτοῖς τὴν διάνοιαν, μαθήσεται τὴν ὁδὸν τὴν ἀγαθήν, τουτέστι, τὸν λέ- γοντα Χριστόν Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός. » Δι' αὐτῆς ἁγνι σθήσεται τῶν ἁμαρτιῶν τὴν ἄφεσιν κακιζόμενος. Έκτισεν οὖν με, φησί, τουτέστι, πεποίηκεν ἐπὶ νόμον καὶ προφήτας ἀρχὴν ἤτοι ἐξουσίαν, οὐ τὰ ἐκείνων πάντως ἱστῶντα ῥήματα τυπικά, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα αὐτοῦ νομοθετοῦντα τὰ βελτίονα. "Οτι δὲ τὸ, • ἔκτισεν, ο οὐ πάντως τὴν οὐσίαν δηλοῖ, ἀρκούντως ξετ, προείρηται. "Αλλως τὸ αὐτό. Κύριος Εκτισέ με, ο ὅμοιον ὥσπερ ἂν εἰ καὶ λέγει· Ο Πατήρ μοι σώμα κατηρτίσατο, καὶ οἷον Εθρωτών με έκτισεν ὑπὲρ τῆς ἀνθρώπων σωτηρίας. Ὥσπερ γὰρ Ιωάννου μὲν λέγοντος· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο, ο Παύλου δὲ γράφοντος περὶ Χριστοῦ· . Ὅτι γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, ο καὶ πάλιν· • Τον μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν, ο οὔτε τὸν Λόγον εἰς σάρκα μεταπεποιή- σθαι πιστεύομεν, οὔτε μὴν αὐτὸ κατάραν ἢ ἁμαρ- των όντως φαμεν γενέσθαι Χριστὸν, ἀλλ', οὕτω λε- γούσης τῆς θείας Γραφῆς, νοοῦμεν εὐσεβῶς· τὸν αὐτὸν δη τρόπων, εἰ λέγοι περὶ ἑαυτοῦ τὸ, «Εκτισέ με, » & τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀντὶ τοῦ, Ανθρωπον ἐποίησε, νοητέον, καὶ μὴ κατὰ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸ εἰρημένον Επδεχώμεθα. ΑΛΛΟ, ὅτι οὐ κτίσμα ὁ Θεὸς λόγος. Εἰ γέννημά έστι τοῦ Πατρὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ οὕτω καλεῖται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ, πῶς ἂν εἴη καὶ κτίσμα; Ανάγκη γὰρ αὐτὸν δυοῖν εἶναι θάτε · Τα γὰρ γέννημα ὑπάρχων, τὸ εἶναι κτίσμα δια 4, 15. - ! i THESAURUS. A sentiam Verbi significat : blasphemum enim in B via ejus bona, et ambulate in ipsa, et invenietis C • p Esol. xx. 14. ** Matth. v, 28. * Cor. v, 21. PATROL. GR. LXXV. piunque hoc esset, eum qai semper codemque modo cum Patre exsistit, creatum dicere. Ita vero facilius intelliges: Greavit me, inquit, initium viarum suarum. Vias hic nominat legislatorem Mosen et prophetas, quibus velut principium quod- dam ac caput et potestas constitutus est Christus; quæ ab illis dicta sunt ad evangelicæ prædicationis novitatem traducens, idque cum proprietate absoluta. Lex enim dicit : < Non mechaberis "; » Christus vero : e Ego autem dico vobis : Non concupisces 1.9 Vias autem sanctos vocavit, quippe qui suis aduo- nitionibus ad Deum ducere possint. Ita intelliges illud Jeremis dictum : State in viis, et quærite seinitas Domini sempiternas, et discite qualis sit munditiam animabus vestris ". › Manifestum vero est eum non de viis vulgari significatione ita dictis loqui. Quomodo enim quispiam illas interroget ? Aut quonrodo ab iis discat? Si quis autem sermo- nem ad sanctos referat, sententiæ utilitatem percipiet. Nam si quis, tanquam viis quibusdam, sanctis prophetis mentem applicet, non leviter illos percurrens, sed accurate illorum sententiam eruens, discet viam bonam, hoc est, Christum dicentem : «Ego sum via ",, per hanc mundabitur, remissionem peccatorun consequens. Creavit igitur me, inquit, hoc est, constituit me principatum atque pietatem habentem super legem et prophetas, non illorum dicta typica in universum statuentem, sed in opera ipsius meliora legem transferentem. Quod vero il- lud, e creavit, » non omnino essentiam significet, abunde satis antea dictum est. Idem aliter. • Dominus creavit me, i perinde est ac si dicat : Pater mihi corpus constituit, et veluti hominem me creavit, pro salute hominum. Quemadmodum enim cum Joannes dicit: Verbum caro factum est " ; ' et Paulus de Christo : • Quod factus est pro nobis maledictio”; › et rursus: ‹ Eunz qui non novit peccatum, pro nobis peccatum fe- cit ; neque Verbum in carnem mutatum esse credimus, neque Christum ipsam maledictionem aut peccatum revera factum fuisse, sed cum sacra Scriptura ita loquatur, pie intelligimus : eadem ratione si dicit de seipso Verbum Dei, Creavit me, › ita intelligendum est, Hominem me fecit, non vero de essentia ipsius dicenum interpretandum est. ALIUD, quod Verbum Dei non sit creatura. Si Verbum Dei est genimen Patris, `atque ita a divina Scriptura vocatur, quomodo sit et creatura ? Necesse euini est ipsum e duobus his alterum esse. ‹ Aut enim, cum sit genitus a Patre, creatura non 3º Joan. xiv, 6. Joan. 1, 14. ss Galat. Jerem. vi, 16.

Λόγου θετέον· δύσφημον γὰρ ὄντως καὶ ἀσεβές, τὸν ἀεὶ καὶ ὡσαύτως ὄντα μετά Πατρός, νῦν ἐκτίσθαι λέγειν Νοήσεις δὲ οὕτω πιθανώτερον· • Εκτισέ με, φησὶν, ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ. » Οδοὺς ἐνθάδε φησί, εάν τε νομοθέτην Μωσέα καὶ τοὺς προφήτας, ἐφ' οὓς ἀρχή τις ὥσπερ καὶ ἐξουσία τέτακται Χριστός μετ τασκευάζων εἰς τὴν τῶν εὐαγγελικῶν κηρυγμάτων καινότητα τὰ παρ' ἐκείνων εἰρημένα, καὶ τοῦτο εξουσιαστικῶς. Ο μὲν γὰρ νόμος φησίν· › Οὐ πορ- νεύσεις, ν ὁ δὲ Χριστός· « Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν· Οὐκ ἐπι- θυμήσεις. » Οδοὺς δὲ τοὺς ἁγίους ἐκάλεσεν ὡς δυνα- μένους ἀποφέρειν διὰ νουθεσίας πρὸς Θεόν. Οὕτω νοήσεις τὸ παρὰ τῷ Ἱερεμίᾳ κείμενον· « Στῆτε ἐπὶ ταῖς ὁδοῖς, καὶ ἐρωτήσετε τρίβους Κυρίου αιωνίους, καὶ μάθετε ποία ἐστὶν ἡ ὁδὸς ἡ ἀγαθὴ, καὶ βαδίζετε ἐν αὐτῇ, καὶ εὑρήσετε ἀγνισμὸν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν. » Καὶ ἔστι δῆλον ὡς οὐ περὶ τούτων φησὶ τῶν ὁδῶν τῶν κατὰ συνήθειαν νοουμένων. Πῶς γὰρ ἂν τις αὐτὲς ἑρωτήσειε ; Πῶς δὲ παρ' ἐκείνων μαθήσεται ; Εἰ δέ τις ἐπὶ τοὺς ἁγίους ἀγάγοι τὸν λόγον, εὑρήσει τὸ ἐκ τοῦ νοήματος χρήσιμον. Εἰ γάρ τις ὥσπερ τισὶν ὁδείαις, τοῖς ἁγίοις προφήταις ἐπιστῆσαι τὸν νοῦν, μὴ παρατρεχόντως αὐτοῖς ὁμιλῶν, ἀλλ' ἐξάγων ἀκριβῶς τῶν γεγραμμένων ἐν αὐτοῖς τὴν διάνοιαν, μαθήσεται τὴν ὁδὸν τὴν ἀγαθήν, τουτέστι, τὸν λέ- γοντα Χριστόν Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός. » Δι' αὐτῆς ἁγνι σθήσεται τῶν ἁμαρτιῶν τὴν ἄφεσιν κακιζόμενος. Έκτισεν οὖν με, φησί, τουτέστι, πεποίηκεν ἐπὶ νόμον καὶ προφήτας ἀρχὴν ἤτοι ἐξουσίαν, οὐ τὰ ἐκείνων πάντως ἱστῶντα ῥήματα τυπικά, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα αὐτοῦ νομοθετοῦντα τὰ βελτίονα. "Οτι δὲ τὸ, • ἔκτισεν, ο οὐ πάντως τὴν οὐσίαν δηλοῖ, ἀρκούντως ξετ, προείρηται. "Αλλως τὸ αὐτό. Κύριος Εκτισέ με, ο ὅμοιον ὥσπερ ἂν εἰ καὶ λέγει· Ο Πατήρ μοι σώμα κατηρτίσατο, καὶ οἷον Εθρωτών με έκτισεν ὑπὲρ τῆς ἀνθρώπων σωτηρίας. Ὥσπερ γὰρ Ιωάννου μὲν λέγοντος· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο, ο Παύλου δὲ γράφοντος περὶ Χριστοῦ· . Ὅτι γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, ο καὶ πάλιν· • Τον μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν, ο οὔτε τὸν Λόγον εἰς σάρκα μεταπεποιή- σθαι πιστεύομεν, οὔτε μὴν αὐτὸ κατάραν ἢ ἁμαρ- των όντως φαμεν γενέσθαι Χριστὸν, ἀλλ', οὕτω λε- γούσης τῆς θείας Γραφῆς, νοοῦμεν εὐσεβῶς· τὸν αὐτὸν δη τρόπων, εἰ λέγοι περὶ ἑαυτοῦ τὸ, «Εκτισέ με, » & τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀντὶ τοῦ, Ανθρωπον ἐποίησε, νοητέον, καὶ μὴ κατὰ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸ εἰρημένον Επδεχώμεθα. ΑΛΛΟ, ὅτι οὐ κτίσμα ὁ Θεὸς λόγος. Εἰ γέννημά έστι τοῦ Πατρὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ οὕτω καλεῖται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ, πῶς ἂν εἴη καὶ κτίσμα; Ανάγκη γὰρ αὐτὸν δυοῖν εἶναι θάτε · Τα γὰρ γέννημα ὑπάρχων, τὸ εἶναι κτίσμα δια 4, 15. - ! i THESAURUS. A sentiam Verbi significat : blasphemum enim in B via ejus bona, et ambulate in ipsa, et invenietis C • p Esol. xx. 14. ** Matth. v, 28. * Cor. v, 21. PATROL. GR. LXXV. piunque hoc esset, eum qai semper codemque modo cum Patre exsistit, creatum dicere. Ita vero facilius intelliges: Greavit me, inquit, initium viarum suarum. Vias hic nominat legislatorem Mosen et prophetas, quibus velut principium quod- dam ac caput et potestas constitutus est Christus; quæ ab illis dicta sunt ad evangelicæ prædicationis novitatem traducens, idque cum proprietate absoluta. Lex enim dicit : < Non mechaberis "; » Christus vero : e Ego autem dico vobis : Non concupisces 1.9 Vias autem sanctos vocavit, quippe qui suis aduo- nitionibus ad Deum ducere possint. Ita intelliges illud Jeremis dictum : State in viis, et quærite seinitas Domini sempiternas, et discite qualis sit munditiam animabus vestris ". › Manifestum vero est eum non de viis vulgari significatione ita dictis loqui. Quomodo enim quispiam illas interroget ? Aut quonrodo ab iis discat? Si quis autem sermo- nem ad sanctos referat, sententiæ utilitatem percipiet. Nam si quis, tanquam viis quibusdam, sanctis prophetis mentem applicet, non leviter illos percurrens, sed accurate illorum sententiam eruens, discet viam bonam, hoc est, Christum dicentem : «Ego sum via ",, per hanc mundabitur, remissionem peccatorun consequens. Creavit igitur me, inquit, hoc est, constituit me principatum atque pietatem habentem super legem et prophetas, non illorum dicta typica in universum statuentem, sed in opera ipsius meliora legem transferentem. Quod vero il- lud, e creavit, » non omnino essentiam significet, abunde satis antea dictum est. Idem aliter. • Dominus creavit me, i perinde est ac si dicat : Pater mihi corpus constituit, et veluti hominem me creavit, pro salute hominum. Quemadmodum enim cum Joannes dicit: Verbum caro factum est " ; ' et Paulus de Christo : • Quod factus est pro nobis maledictio”; › et rursus: ‹ Eunz qui non novit peccatum, pro nobis peccatum fe- cit ; neque Verbum in carnem mutatum esse credimus, neque Christum ipsam maledictionem aut peccatum revera factum fuisse, sed cum sacra Scriptura ita loquatur, pie intelligimus : eadem ratione si dicit de seipso Verbum Dei, Creavit me, › ita intelligendum est, Hominem me fecit, non vero de essentia ipsius dicenum interpretandum est. ALIUD, quod Verbum Dei non sit creatura. Si Verbum Dei est genimen Patris, `atque ita a divina Scriptura vocatur, quomodo sit et creatura ? Necesse euini est ipsum e duobus his alterum esse. ‹ Aut enim, cum sit genitus a Patre, creatura non 3º Joan. xiv, 6. Joan. 1, 14. ss Galat. Jerem. vi, 16.

Α φεύξεται, ἢ ποίημα καὶ κτίσμα καθ' ὑμᾶς ῶν, οὐκ qιιο- ἂν εἴη γέννημα. Οὐδεὶς γὰρ πώποτε τὸ ἑαυτού ποίημα γέννημα καὶ υἱὸν ἀποκαλεῖ. Ἐπειδὴ δὲ γέν νημά ἐστιν, Υἱὸς ἄρα καὶ οὐ ποίημα νοηθήσεται. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Μονογενῆ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον αἱ θεῖαι καλοῦσε Γραφαί. Εἰ τοίνυν τοῦτό ἐστι, πῶς ἂν νοοῖτο κτίσε σθαι κατ' οὐσίαν εἰς ἑτέρων ἀρχὴν, ἃς ὁδοὺς ἐκάλε σεν ὁ Παροιμιαστής; Εἰ γὰρ ὅλως ἑτέροις συντέτα κται καί τινών ἐστιν ἀρχὴ, μέρος ἂν εἴη; τοῦ παντός σώματος, καὶ οὐκ ἔσται μονογενής, ὁ πολλοὺς ἔχων τοὺς ἐφεξῆς, ὧν ἑαυτὸν καὶ ἀρχὴν ἐκτίσθαι φησίν. Εἰ γὰρ καὶ πρῶτος ἐκτίσθη τῶν ἄλλων, ἀλλ' οὐκ ἔσται διὰ τοῦτο μόνος. Η γάρ τινος ἀρχὴ, καν προ- τερεύῃ τῶν μεθ' ἑαυτὴν διὰ τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν αὐτοῖς ἐναρίθμιός τε καὶ συγγενής. Γέγονε γοῦν ὁ Ρουβὶμ ἀρχὴ τέκνων Ἰακώβ, ἀλλ' οὐ διὰ τοῦτο μου νογενής, οὐδὲ τῆς τῶν μεθ᾿ ἑαυτὸν οὐσίας ἀλλότριος. Εἰ τοίνυν ἀρχή τινων ὁ Λόγος ἐκτίσθη, οὔτ' ἂν εἴη μονογενής, οὔτε μὴν κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον ἐκείνων ἀπεξενωμένος ὧν ἐστιν ἀρχὴ, οὕτω τε τοῖς κτίσμασι συνταχθήσεται. Καὶ ψεύσεται μὲν ὁ Πατὴρ Υἱὸν αὐτὸν ἀποκαλῶν· ψεύσεται δὲ καὶ ὁ μακάριος Ιωάννης, λέγων· · Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. » Πῶς γὰρ ἦν, εἰ γέγονε ; Πῶς δὲ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, εἰ κτίσ ζεται; Πῶς δ' ἂν εἴη καὶ Κύριος ὁ μετὰ τῶν ἄλλων ὡς δοῦλος πεποιημένος, καὶ μέρος ὢν τῆς πάσης κτίσεως ; Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· τὸ ι ἔκτισεν, άρα κατὰ τῆς οὐσίας οὐ κείσεται. ΑΛΛΟ. Εἰ κατ' οὐσίαν ἐκτίσθη, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀρχὴ τῶν ἐφεξῆς ὑπάρχων, ὡς γέγραπται, πῶς ἔχει τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν, πῶς δὲ τῶν ἄλλων γέγονε ποιητής; Ανάγκη γὰρ τήν τινος ὑπάρχουσαν ἀρ χὴν τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ παντὶ, οὗ καὶ ἔστιν ἀρχή. Εἰ τοίνυν κτίσμα ὢν ὁ Υἱὸς ἔχει καὶ δύναμιν δημιουργικὴν, ἕξει τοῦτο καὶ τὰ ἄλλα κτίσματα, εἰ καὶ γέγονε δι' Υἱοῦ, καὶ αὐτὰ φύσιν ἔχοντα δημιουρ γικήν. Οὐδὲν οὖν ἐν Θεῷ τὸ πλέον παρὰ τὰ κτίσματα. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἀρχὴ τῶν ἄλλων κτισμάτων ώς ποίημα καὶ αὐτός· Υἱὸς ἄρα καὶ μονογενής ἐστιν. ΑΛΛΟ, τὸ αὐτὸ διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. • Κύριος Εκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Εἴ τις φιλονεικότερον ἐξετάζειν ἐθελήσαι τὸ εἰρημένον, κακοτρόπως ἐρεῖ· Εἰ πρῶτος ἐκτίσθη, καὶ ἀρχὴ γέγονε καθ' ὑμᾶς, πως εἰς τὰ ἔργα κτέ- ζεται; Οὐ γὰρ εἴρηκεν· Εκτισέ με Κύριος, ἵνα ποιήσω τὰ ἔργα αὐτοῦ, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ὡς γὰρ ἤδη συνεστώτων τῶν ἔργων, ἐκτίσθαι φη- σὶν εἰς αὐτά. Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς ὅτι πρῶτος ἐστιν ὁ μετ' ἐκεῖνα δεύτερος; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη τῶν ἄλλων ἀρχὴ ὁ ἐπ' αὐτοῖς γεγενημένος; Πῶς δὲ πάντα δι' S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. erit : aut si opus et creatura est, juxta vos, geni- tus a Patre non erit. Nemo enim unquam opus suum genimen et filium vocal. Cum vero geniuen sit, Filius ergo et non creatura censebitur. ALIUD, in eandem sententiam. " Sacra Scriptura vocat Verbum Dei, Unigenitum. Si ergo hoc est, quomodo censeri possit creatus esse secundum essentiam in principium aliorum, quos auctor Proverbiorum vocat vias? Nam si om- nino aliis annumeratur, atque aliquorum princi- pium est, certe pars totius corporis fuerit, et non erit unigenitus, cum multos præterea habeat rum principium creatum se esse dicit. Si enim pri- mus aliorum est, non erit idcirco solus. Principium enim alicujus, tametsi iis quæ post ipsum sunt tem- pore prius sit, erit tamen ex corum numero, atque adeo ipsis cognatuın. Atqui Ruben factus est principium filiorum Jacob, sed non idcirco unigeni- tus, neque ab eorum qui posteriores erant, sub- stantia alienus. Si ergo Verbum principium aliquo- rum creatum est, neque unigenitus fuerit, neque ratione natura ab iis quorum est principium di- versus, atque ita creaturis annumerabitur. Et men- tietur quidem Pater Filium ipsum vocans; inentie- tur etiam beatus Joannes dicens : < ln principio erat Verbum. Quomodo enim erat, si factum est? Aut quomodo Deus erat Verbum, si creatum est? Aut quomodo sit Dominus, qui una cum aliis nt servus - factus est et pars universæ creationis? Sed hoc absurdum est. lllud itaque, creavit, o ad essentiam referendum non est. ALIUD. Si, per vos, Filius secundum essentiam creatus est, principium reliquorum exsistens, ut scriptuin est, quomodo præditus est facultate creandi, aut quomodo aliorum creator factus est? Necesse enim est, ut id quod alicujus principium est, ejusdem substantiæ sit cum toto cujus principium est. Si ergo Filius, cum sit creatura, creandi facultatem habet, habebunt hoc et reliqua creaturæ, tametsi per Filium factæ sint, et natura creatrice præditæ erunt. Nihil itaque amplius erit in Deo quam in creaturis. Si vero non est principium reliquaruin creaturarum, ut creatura etiam ipse : Filius itaque est unigenitus. ALIUD, per reductionem ad absurdum. ‹ Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. › Si quis contentiosius dictum in- quirere velit, malitiose dicet: Si primus creatus est, factusque est principium, ut vos opinamini, quomodo in opera creatur? Non enim dixit: Crea- vit me Daminus, ut faciam opera ipsius, sed, ‹ in opera ipsius. › Nam quasi jam constitutis operibus, creatum se dicit in ea. Quod si ita est, quoniodo adhuc primus est, secundus pust illa factus? Aut quomodo sit principium aliorum, qui post ea factus st Joan. 1, 1. B C D

Α φεύξεται, ἢ ποίημα καὶ κτίσμα καθ' ὑμᾶς ῶν, οὐκ qιιο- ἂν εἴη γέννημα. Οὐδεὶς γὰρ πώποτε τὸ ἑαυτού ποίημα γέννημα καὶ υἱὸν ἀποκαλεῖ. Ἐπειδὴ δὲ γέν νημά ἐστιν, Υἱὸς ἄρα καὶ οὐ ποίημα νοηθήσεται. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Μονογενῆ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον αἱ θεῖαι καλοῦσε Γραφαί. Εἰ τοίνυν τοῦτό ἐστι, πῶς ἂν νοοῖτο κτίσε σθαι κατ' οὐσίαν εἰς ἑτέρων ἀρχὴν, ἃς ὁδοὺς ἐκάλε σεν ὁ Παροιμιαστής; Εἰ γὰρ ὅλως ἑτέροις συντέτα κται καί τινών ἐστιν ἀρχὴ, μέρος ἂν εἴη; τοῦ παντός σώματος, καὶ οὐκ ἔσται μονογενής, ὁ πολλοὺς ἔχων τοὺς ἐφεξῆς, ὧν ἑαυτὸν καὶ ἀρχὴν ἐκτίσθαι φησίν. Εἰ γὰρ καὶ πρῶτος ἐκτίσθη τῶν ἄλλων, ἀλλ' οὐκ ἔσται διὰ τοῦτο μόνος. Η γάρ τινος ἀρχὴ, καν προ- τερεύῃ τῶν μεθ' ἑαυτὴν διὰ τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν αὐτοῖς ἐναρίθμιός τε καὶ συγγενής. Γέγονε γοῦν ὁ Ρουβὶμ ἀρχὴ τέκνων Ἰακώβ, ἀλλ' οὐ διὰ τοῦτο μου νογενής, οὐδὲ τῆς τῶν μεθ᾿ ἑαυτὸν οὐσίας ἀλλότριος. Εἰ τοίνυν ἀρχή τινων ὁ Λόγος ἐκτίσθη, οὔτ' ἂν εἴη μονογενής, οὔτε μὴν κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον ἐκείνων ἀπεξενωμένος ὧν ἐστιν ἀρχὴ, οὕτω τε τοῖς κτίσμασι συνταχθήσεται. Καὶ ψεύσεται μὲν ὁ Πατὴρ Υἱὸν αὐτὸν ἀποκαλῶν· ψεύσεται δὲ καὶ ὁ μακάριος Ιωάννης, λέγων· · Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. » Πῶς γὰρ ἦν, εἰ γέγονε ; Πῶς δὲ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, εἰ κτίσ ζεται; Πῶς δ' ἂν εἴη καὶ Κύριος ὁ μετὰ τῶν ἄλλων ὡς δοῦλος πεποιημένος, καὶ μέρος ὢν τῆς πάσης κτίσεως ; Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· τὸ ι ἔκτισεν, άρα κατὰ τῆς οὐσίας οὐ κείσεται. ΑΛΛΟ. Εἰ κατ' οὐσίαν ἐκτίσθη, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀρχὴ τῶν ἐφεξῆς ὑπάρχων, ὡς γέγραπται, πῶς ἔχει τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν, πῶς δὲ τῶν ἄλλων γέγονε ποιητής; Ανάγκη γὰρ τήν τινος ὑπάρχουσαν ἀρ χὴν τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ παντὶ, οὗ καὶ ἔστιν ἀρχή. Εἰ τοίνυν κτίσμα ὢν ὁ Υἱὸς ἔχει καὶ δύναμιν δημιουργικὴν, ἕξει τοῦτο καὶ τὰ ἄλλα κτίσματα, εἰ καὶ γέγονε δι' Υἱοῦ, καὶ αὐτὰ φύσιν ἔχοντα δημιουρ γικήν. Οὐδὲν οὖν ἐν Θεῷ τὸ πλέον παρὰ τὰ κτίσματα. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἀρχὴ τῶν ἄλλων κτισμάτων ώς ποίημα καὶ αὐτός· Υἱὸς ἄρα καὶ μονογενής ἐστιν. ΑΛΛΟ, τὸ αὐτὸ διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. • Κύριος Εκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Εἴ τις φιλονεικότερον ἐξετάζειν ἐθελήσαι τὸ εἰρημένον, κακοτρόπως ἐρεῖ· Εἰ πρῶτος ἐκτίσθη, καὶ ἀρχὴ γέγονε καθ' ὑμᾶς, πως εἰς τὰ ἔργα κτέ- ζεται; Οὐ γὰρ εἴρηκεν· Εκτισέ με Κύριος, ἵνα ποιήσω τὰ ἔργα αὐτοῦ, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ὡς γὰρ ἤδη συνεστώτων τῶν ἔργων, ἐκτίσθαι φη- σὶν εἰς αὐτά. Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς ὅτι πρῶτος ἐστιν ὁ μετ' ἐκεῖνα δεύτερος; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη τῶν ἄλλων ἀρχὴ ὁ ἐπ' αὐτοῖς γεγενημένος; Πῶς δὲ πάντα δι' S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. erit : aut si opus et creatura est, juxta vos, geni- tus a Patre non erit. Nemo enim unquam opus suum genimen et filium vocal. Cum vero geniuen sit, Filius ergo et non creatura censebitur. ALIUD, in eandem sententiam. " Sacra Scriptura vocat Verbum Dei, Unigenitum. Si ergo hoc est, quomodo censeri possit creatus esse secundum essentiam in principium aliorum, quos auctor Proverbiorum vocat vias? Nam si om- nino aliis annumeratur, atque aliquorum princi- pium est, certe pars totius corporis fuerit, et non erit unigenitus, cum multos præterea habeat rum principium creatum se esse dicit. Si enim pri- mus aliorum est, non erit idcirco solus. Principium enim alicujus, tametsi iis quæ post ipsum sunt tem- pore prius sit, erit tamen ex corum numero, atque adeo ipsis cognatuın. Atqui Ruben factus est principium filiorum Jacob, sed non idcirco unigeni- tus, neque ab eorum qui posteriores erant, sub- stantia alienus. Si ergo Verbum principium aliquo- rum creatum est, neque unigenitus fuerit, neque ratione natura ab iis quorum est principium di- versus, atque ita creaturis annumerabitur. Et men- tietur quidem Pater Filium ipsum vocans; inentie- tur etiam beatus Joannes dicens : < ln principio erat Verbum. Quomodo enim erat, si factum est? Aut quomodo Deus erat Verbum, si creatum est? Aut quomodo sit Dominus, qui una cum aliis nt servus - factus est et pars universæ creationis? Sed hoc absurdum est. lllud itaque, creavit, o ad essentiam referendum non est. ALIUD. Si, per vos, Filius secundum essentiam creatus est, principium reliquorum exsistens, ut scriptuin est, quomodo præditus est facultate creandi, aut quomodo aliorum creator factus est? Necesse enim est, ut id quod alicujus principium est, ejusdem substantiæ sit cum toto cujus principium est. Si ergo Filius, cum sit creatura, creandi facultatem habet, habebunt hoc et reliqua creaturæ, tametsi per Filium factæ sint, et natura creatrice præditæ erunt. Nihil itaque amplius erit in Deo quam in creaturis. Si vero non est principium reliquaruin creaturarum, ut creatura etiam ipse : Filius itaque est unigenitus. ALIUD, per reductionem ad absurdum. ‹ Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. › Si quis contentiosius dictum in- quirere velit, malitiose dicet: Si primus creatus est, factusque est principium, ut vos opinamini, quomodo in opera creatur? Non enim dixit: Crea- vit me Daminus, ut faciam opera ipsius, sed, ‹ in opera ipsius. › Nam quasi jam constitutis operibus, creatum se dicit in ea. Quod si ita est, quoniodo adhuc primus est, secundus pust illa factus? Aut quomodo sit principium aliorum, qui post ea factus st Joan. 1, 1. B C D

Α φεύξεται, ἢ ποίημα καὶ κτίσμα καθ' ὑμᾶς ῶν, οὐκ qιιο- ἂν εἴη γέννημα. Οὐδεὶς γὰρ πώποτε τὸ ἑαυτού ποίημα γέννημα καὶ υἱὸν ἀποκαλεῖ. Ἐπειδὴ δὲ γέν νημά ἐστιν, Υἱὸς ἄρα καὶ οὐ ποίημα νοηθήσεται. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Μονογενῆ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον αἱ θεῖαι καλοῦσε Γραφαί. Εἰ τοίνυν τοῦτό ἐστι, πῶς ἂν νοοῖτο κτίσε σθαι κατ' οὐσίαν εἰς ἑτέρων ἀρχὴν, ἃς ὁδοὺς ἐκάλε σεν ὁ Παροιμιαστής; Εἰ γὰρ ὅλως ἑτέροις συντέτα κται καί τινών ἐστιν ἀρχὴ, μέρος ἂν εἴη; τοῦ παντός σώματος, καὶ οὐκ ἔσται μονογενής, ὁ πολλοὺς ἔχων τοὺς ἐφεξῆς, ὧν ἑαυτὸν καὶ ἀρχὴν ἐκτίσθαι φησίν. Εἰ γὰρ καὶ πρῶτος ἐκτίσθη τῶν ἄλλων, ἀλλ' οὐκ ἔσται διὰ τοῦτο μόνος. Η γάρ τινος ἀρχὴ, καν προ- τερεύῃ τῶν μεθ' ἑαυτὴν διὰ τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν αὐτοῖς ἐναρίθμιός τε καὶ συγγενής. Γέγονε γοῦν ὁ Ρουβὶμ ἀρχὴ τέκνων Ἰακώβ, ἀλλ' οὐ διὰ τοῦτο μου νογενής, οὐδὲ τῆς τῶν μεθ᾿ ἑαυτὸν οὐσίας ἀλλότριος. Εἰ τοίνυν ἀρχή τινων ὁ Λόγος ἐκτίσθη, οὔτ' ἂν εἴη μονογενής, οὔτε μὴν κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον ἐκείνων ἀπεξενωμένος ὧν ἐστιν ἀρχὴ, οὕτω τε τοῖς κτίσμασι συνταχθήσεται. Καὶ ψεύσεται μὲν ὁ Πατὴρ Υἱὸν αὐτὸν ἀποκαλῶν· ψεύσεται δὲ καὶ ὁ μακάριος Ιωάννης, λέγων· · Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. » Πῶς γὰρ ἦν, εἰ γέγονε ; Πῶς δὲ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, εἰ κτίσ ζεται; Πῶς δ' ἂν εἴη καὶ Κύριος ὁ μετὰ τῶν ἄλλων ὡς δοῦλος πεποιημένος, καὶ μέρος ὢν τῆς πάσης κτίσεως ; Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· τὸ ι ἔκτισεν, άρα κατὰ τῆς οὐσίας οὐ κείσεται. ΑΛΛΟ. Εἰ κατ' οὐσίαν ἐκτίσθη, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀρχὴ τῶν ἐφεξῆς ὑπάρχων, ὡς γέγραπται, πῶς ἔχει τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν, πῶς δὲ τῶν ἄλλων γέγονε ποιητής; Ανάγκη γὰρ τήν τινος ὑπάρχουσαν ἀρ χὴν τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ παντὶ, οὗ καὶ ἔστιν ἀρχή. Εἰ τοίνυν κτίσμα ὢν ὁ Υἱὸς ἔχει καὶ δύναμιν δημιουργικὴν, ἕξει τοῦτο καὶ τὰ ἄλλα κτίσματα, εἰ καὶ γέγονε δι' Υἱοῦ, καὶ αὐτὰ φύσιν ἔχοντα δημιουρ γικήν. Οὐδὲν οὖν ἐν Θεῷ τὸ πλέον παρὰ τὰ κτίσματα. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἀρχὴ τῶν ἄλλων κτισμάτων ώς ποίημα καὶ αὐτός· Υἱὸς ἄρα καὶ μονογενής ἐστιν. ΑΛΛΟ, τὸ αὐτὸ διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. • Κύριος Εκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Εἴ τις φιλονεικότερον ἐξετάζειν ἐθελήσαι τὸ εἰρημένον, κακοτρόπως ἐρεῖ· Εἰ πρῶτος ἐκτίσθη, καὶ ἀρχὴ γέγονε καθ' ὑμᾶς, πως εἰς τὰ ἔργα κτέ- ζεται; Οὐ γὰρ εἴρηκεν· Εκτισέ με Κύριος, ἵνα ποιήσω τὰ ἔργα αὐτοῦ, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ὡς γὰρ ἤδη συνεστώτων τῶν ἔργων, ἐκτίσθαι φη- σὶν εἰς αὐτά. Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς ὅτι πρῶτος ἐστιν ὁ μετ' ἐκεῖνα δεύτερος; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη τῶν ἄλλων ἀρχὴ ὁ ἐπ' αὐτοῖς γεγενημένος; Πῶς δὲ πάντα δι' S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. erit : aut si opus et creatura est, juxta vos, geni- tus a Patre non erit. Nemo enim unquam opus suum genimen et filium vocal. Cum vero geniuen sit, Filius ergo et non creatura censebitur. ALIUD, in eandem sententiam. " Sacra Scriptura vocat Verbum Dei, Unigenitum. Si ergo hoc est, quomodo censeri possit creatus esse secundum essentiam in principium aliorum, quos auctor Proverbiorum vocat vias? Nam si om- nino aliis annumeratur, atque aliquorum princi- pium est, certe pars totius corporis fuerit, et non erit unigenitus, cum multos præterea habeat rum principium creatum se esse dicit. Si enim pri- mus aliorum est, non erit idcirco solus. Principium enim alicujus, tametsi iis quæ post ipsum sunt tem- pore prius sit, erit tamen ex corum numero, atque adeo ipsis cognatuın. Atqui Ruben factus est principium filiorum Jacob, sed non idcirco unigeni- tus, neque ab eorum qui posteriores erant, sub- stantia alienus. Si ergo Verbum principium aliquo- rum creatum est, neque unigenitus fuerit, neque ratione natura ab iis quorum est principium di- versus, atque ita creaturis annumerabitur. Et men- tietur quidem Pater Filium ipsum vocans; inentie- tur etiam beatus Joannes dicens : < ln principio erat Verbum. Quomodo enim erat, si factum est? Aut quomodo Deus erat Verbum, si creatum est? Aut quomodo sit Dominus, qui una cum aliis nt servus - factus est et pars universæ creationis? Sed hoc absurdum est. lllud itaque, creavit, o ad essentiam referendum non est. ALIUD. Si, per vos, Filius secundum essentiam creatus est, principium reliquorum exsistens, ut scriptuin est, quomodo præditus est facultate creandi, aut quomodo aliorum creator factus est? Necesse enim est, ut id quod alicujus principium est, ejusdem substantiæ sit cum toto cujus principium est. Si ergo Filius, cum sit creatura, creandi facultatem habet, habebunt hoc et reliqua creaturæ, tametsi per Filium factæ sint, et natura creatrice præditæ erunt. Nihil itaque amplius erit in Deo quam in creaturis. Si vero non est principium reliquaruin creaturarum, ut creatura etiam ipse : Filius itaque est unigenitus. ALIUD, per reductionem ad absurdum. ‹ Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. › Si quis contentiosius dictum in- quirere velit, malitiose dicet: Si primus creatus est, factusque est principium, ut vos opinamini, quomodo in opera creatur? Non enim dixit: Crea- vit me Daminus, ut faciam opera ipsius, sed, ‹ in opera ipsius. › Nam quasi jam constitutis operibus, creatum se dicit in ea. Quod si ita est, quoniodo adhuc primus est, secundus pust illa factus? Aut quomodo sit principium aliorum, qui post ea factus st Joan. 1, 1. B C D

Α φεύξεται, ἢ ποίημα καὶ κτίσμα καθ' ὑμᾶς ῶν, οὐκ qιιο- ἂν εἴη γέννημα. Οὐδεὶς γὰρ πώποτε τὸ ἑαυτού ποίημα γέννημα καὶ υἱὸν ἀποκαλεῖ. Ἐπειδὴ δὲ γέν νημά ἐστιν, Υἱὸς ἄρα καὶ οὐ ποίημα νοηθήσεται. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Μονογενῆ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον αἱ θεῖαι καλοῦσε Γραφαί. Εἰ τοίνυν τοῦτό ἐστι, πῶς ἂν νοοῖτο κτίσε σθαι κατ' οὐσίαν εἰς ἑτέρων ἀρχὴν, ἃς ὁδοὺς ἐκάλε σεν ὁ Παροιμιαστής; Εἰ γὰρ ὅλως ἑτέροις συντέτα κται καί τινών ἐστιν ἀρχὴ, μέρος ἂν εἴη; τοῦ παντός σώματος, καὶ οὐκ ἔσται μονογενής, ὁ πολλοὺς ἔχων τοὺς ἐφεξῆς, ὧν ἑαυτὸν καὶ ἀρχὴν ἐκτίσθαι φησίν. Εἰ γὰρ καὶ πρῶτος ἐκτίσθη τῶν ἄλλων, ἀλλ' οὐκ ἔσται διὰ τοῦτο μόνος. Η γάρ τινος ἀρχὴ, καν προ- τερεύῃ τῶν μεθ' ἑαυτὴν διὰ τὸν χρόνον, ἔσται πάλιν αὐτοῖς ἐναρίθμιός τε καὶ συγγενής. Γέγονε γοῦν ὁ Ρουβὶμ ἀρχὴ τέκνων Ἰακώβ, ἀλλ' οὐ διὰ τοῦτο μου νογενής, οὐδὲ τῆς τῶν μεθ᾿ ἑαυτὸν οὐσίας ἀλλότριος. Εἰ τοίνυν ἀρχή τινων ὁ Λόγος ἐκτίσθη, οὔτ' ἂν εἴη μονογενής, οὔτε μὴν κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον ἐκείνων ἀπεξενωμένος ὧν ἐστιν ἀρχὴ, οὕτω τε τοῖς κτίσμασι συνταχθήσεται. Καὶ ψεύσεται μὲν ὁ Πατὴρ Υἱὸν αὐτὸν ἀποκαλῶν· ψεύσεται δὲ καὶ ὁ μακάριος Ιωάννης, λέγων· · Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. » Πῶς γὰρ ἦν, εἰ γέγονε ; Πῶς δὲ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, εἰ κτίσ ζεται; Πῶς δ' ἂν εἴη καὶ Κύριος ὁ μετὰ τῶν ἄλλων ὡς δοῦλος πεποιημένος, καὶ μέρος ὢν τῆς πάσης κτίσεως ; Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· τὸ ι ἔκτισεν, άρα κατὰ τῆς οὐσίας οὐ κείσεται. ΑΛΛΟ. Εἰ κατ' οὐσίαν ἐκτίσθη, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἀρχὴ τῶν ἐφεξῆς ὑπάρχων, ὡς γέγραπται, πῶς ἔχει τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν, πῶς δὲ τῶν ἄλλων γέγονε ποιητής; Ανάγκη γὰρ τήν τινος ὑπάρχουσαν ἀρ χὴν τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τῷ παντὶ, οὗ καὶ ἔστιν ἀρχή. Εἰ τοίνυν κτίσμα ὢν ὁ Υἱὸς ἔχει καὶ δύναμιν δημιουργικὴν, ἕξει τοῦτο καὶ τὰ ἄλλα κτίσματα, εἰ καὶ γέγονε δι' Υἱοῦ, καὶ αὐτὰ φύσιν ἔχοντα δημιουρ γικήν. Οὐδὲν οὖν ἐν Θεῷ τὸ πλέον παρὰ τὰ κτίσματα. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἀρχὴ τῶν ἄλλων κτισμάτων ώς ποίημα καὶ αὐτός· Υἱὸς ἄρα καὶ μονογενής ἐστιν. ΑΛΛΟ, τὸ αὐτὸ διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. • Κύριος Εκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Εἴ τις φιλονεικότερον ἐξετάζειν ἐθελήσαι τὸ εἰρημένον, κακοτρόπως ἐρεῖ· Εἰ πρῶτος ἐκτίσθη, καὶ ἀρχὴ γέγονε καθ' ὑμᾶς, πως εἰς τὰ ἔργα κτέ- ζεται; Οὐ γὰρ εἴρηκεν· Εκτισέ με Κύριος, ἵνα ποιήσω τὰ ἔργα αὐτοῦ, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ὡς γὰρ ἤδη συνεστώτων τῶν ἔργων, ἐκτίσθαι φη- σὶν εἰς αὐτά. Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς ὅτι πρῶτος ἐστιν ὁ μετ' ἐκεῖνα δεύτερος; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη τῶν ἄλλων ἀρχὴ ὁ ἐπ' αὐτοῖς γεγενημένος; Πῶς δὲ πάντα δι' S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. erit : aut si opus et creatura est, juxta vos, geni- tus a Patre non erit. Nemo enim unquam opus suum genimen et filium vocal. Cum vero geniuen sit, Filius ergo et non creatura censebitur. ALIUD, in eandem sententiam. " Sacra Scriptura vocat Verbum Dei, Unigenitum. Si ergo hoc est, quomodo censeri possit creatus esse secundum essentiam in principium aliorum, quos auctor Proverbiorum vocat vias? Nam si om- nino aliis annumeratur, atque aliquorum princi- pium est, certe pars totius corporis fuerit, et non erit unigenitus, cum multos præterea habeat rum principium creatum se esse dicit. Si enim pri- mus aliorum est, non erit idcirco solus. Principium enim alicujus, tametsi iis quæ post ipsum sunt tem- pore prius sit, erit tamen ex corum numero, atque adeo ipsis cognatuın. Atqui Ruben factus est principium filiorum Jacob, sed non idcirco unigeni- tus, neque ab eorum qui posteriores erant, sub- stantia alienus. Si ergo Verbum principium aliquo- rum creatum est, neque unigenitus fuerit, neque ratione natura ab iis quorum est principium di- versus, atque ita creaturis annumerabitur. Et men- tietur quidem Pater Filium ipsum vocans; inentie- tur etiam beatus Joannes dicens : < ln principio erat Verbum. Quomodo enim erat, si factum est? Aut quomodo Deus erat Verbum, si creatum est? Aut quomodo sit Dominus, qui una cum aliis nt servus - factus est et pars universæ creationis? Sed hoc absurdum est. lllud itaque, creavit, o ad essentiam referendum non est. ALIUD. Si, per vos, Filius secundum essentiam creatus est, principium reliquorum exsistens, ut scriptuin est, quomodo præditus est facultate creandi, aut quomodo aliorum creator factus est? Necesse enim est, ut id quod alicujus principium est, ejusdem substantiæ sit cum toto cujus principium est. Si ergo Filius, cum sit creatura, creandi facultatem habet, habebunt hoc et reliqua creaturæ, tametsi per Filium factæ sint, et natura creatrice præditæ erunt. Nihil itaque amplius erit in Deo quam in creaturis. Si vero non est principium reliquaruin creaturarum, ut creatura etiam ipse : Filius itaque est unigenitus. ALIUD, per reductionem ad absurdum. ‹ Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. › Si quis contentiosius dictum in- quirere velit, malitiose dicet: Si primus creatus est, factusque est principium, ut vos opinamini, quomodo in opera creatur? Non enim dixit: Crea- vit me Daminus, ut faciam opera ipsius, sed, ‹ in opera ipsius. › Nam quasi jam constitutis operibus, creatum se dicit in ea. Quod si ita est, quoniodo adhuc primus est, secundus pust illa factus? Aut quomodo sit principium aliorum, qui post ea factus st Joan. 1, 1. B C D

αὐτοῦ ἐγένετο, εἰ αὐτὸς μετ' ἐκεῖνά ἐστιν; Εἰ δὴ τοῦτο νοεῖν οὐ θέμις, τὸ ' ἔκτισεν, οὐ κατὰ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ Λόγου τεθήσεται, ἀλλ᾽ εὐσεβῶς νοη- θήσεται παρ' ἡμῶν, εἰς τὸν περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγον ἀνατρέχοντος τοῦ νοήματος. ΑΛΛΟ. Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικών. Κύριον, φασί, τὸν Πατέρα καλεῖ· οὕτως οἶδεν ἑαυ τὸν κτιστῆς ὄντα φύσεως. Πάντα γὰρ τὰ γενητά, δοῦλα τοῦ ποιήσαντος Θεοῦ. Πρὸς τοῦτο λύσις. 'Αλλ' ώσπερ Κύριον, οὕτω καὶ Πατέρα καλεῖ. Καὶ εἰ δι' ἐκεῖνο δοῦλον οἶδεν ἑαυτὸν, οἶδεν ἄρα καὶ διὰ τοῦτο Υιόν. Εἰ δὲ Υιός, οὐ κτίσμα τοῦ γεννώντος εἰκότως ἂν λέγοιτο, ἀλλ' ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προ- ελθὼν ὁμολογεῖται. Οὐκοῦν ἔστι μὲν Υἱὸς κατὰ φύσ σιν· ὅτε δὲ δι' ἡμᾶς τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ὑποδὺς γέγονεν ἄνθρωπος, τότε καὶ Κύριον τὸν Πατέρα και λεῖ. Ωσπερ γὰρ Υἱὸς ὢν κατὰ φύσιν ἀληθεύει Πα- τέρα καλῶν τὸν Θεὸν, οὕτως ὅτε τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀναλαβεῖν οὐ παρητήσατο, πρεπόντως καὶ καλῶς ἀποκαλεῖ Κύριον τὸν Πατέρα. Καὶ ταύτην οἶδεν αὐτὸς τὴν διαφοράν, λέγων· « Εξομολογοῦμαι του, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς. Ὁ Ἰδοὺ Πατέρα μὲν ἑαυτοῦ φησιν εἶναι τὸν Θεὸν, Κύριον δὲ τῶν τε ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς. Ἀλλ' εἴπερ ἦν καὶ αὐτὸς ὥσπερ ἐκεῖνα γενητός, οὐκ ἂν ἑαυτῷ κλῆρον ὥσπερ ἐξαίρετον τὴν τοῦ Υἱοῦ τάξιν ἐτήρησε, πάντα τὰ ἄλλα τῷ ζυγῷ τῆς δουλείας ὑπο- θείς. Ἐν γὰρ τῷ λέγειν· « Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ο οὐδὲν ἀφῆκεν ἐλεύθερον, εἰ μὴ μόνον ἐπαντὸν ὡς Υἱὸς Πατέρα καλέσας τὸν Θεόν. ΑΛΛΟ. ὺς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αὐτῶν. Κύριον, φασίν, ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα καλεῖ. 'Αλλ' εἴπερ ἦν Υἱὸς κατὰ φύσιν, οὐκ ἂν εἶπε Κύριον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πῶς οὖν ἡμεῖς δοῦλοι κατὰ φύσιν ὄντες (άνθρωποι σέρ), Πατέρα καλούμεν τὸν Θεόν; Εἰ γὰρ διὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν Κύριον, οὐκ ἔσται γέννημα, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, οὐδὲ ἡμεῖς ἐσόμεθα κατὰ φύσιν ποιήματα, η Πατέρα καλοῦντες τὴν ποιητήν. Εἰ δὲ ἡμᾶς οὐκ ἔξω τοῦ πεποιῆσθαι τίθησιν ἡ χάρις ἐπιτρέπουσα Πατέρα καλεῖν τὸν Δεσπότην, οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἀποπεσείται του εἶναι κατὰ φύσιν Υἱός, διὰ τὴν χρείαν καὶ τὸ πρέπον τῇ καθ' ἡμᾶς οἰκονομία Κύριον ἀποκαλῶν τὸν γεν- νήσαντα. Ἐπεδήμησε γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἵνα εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβὼν τὰ ἀνθρώπινα, τὰ ἑαυτοῦ τῇ φύσει χαρίσηται. Καὶ τοῦτο δεικνύει λέγων· Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. ο Δίδωσι μὲν γὰρ τῇ ἀνθρώπου φύσει τὸ ἑαυτοῦ, Πατέρα καλεῖν ἐπιτρέπων αὐτῇ τὸν Θεόν. Αναλαμβάνει δὲ αὐτὸς τὰ τῆς ἀνθρωπότητος Πώς, Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα καλῶν. Ἀλλ᾽ οὔτε THESAURUS. A est? Aut quomodo sint omnia per ipsum facta, cum B C D ipse pusterior iis factus sit? Si vero hoc cogitare nefas est, creavit » non de essentia Verbi Dei interpretandum est, sed pie a nobis explicandum, atque ad incarnationis rationem referendum, ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Dominum, inquiunt, Patrem appellat, nimirum creatæ suæ naturæ conscius. Omnia enim creata serva sunt creantis Dei. Solutio objectionis. Atqui sicut Dominum, ita et Patrem appellat. Et si propter hoc servum se agnoscit, novit etiam se Filium esse. Si autem Filius, non ergo recte crea- tura Genitoris dicatur, sed ex essentia ipsius pro- cessisse. Est igitur Filius quidem secundum natu- ram. Cum vero propter nos forma servi accepta factus est homio, tum Patrem Dominun vocat. Quemadmodum enim cum sit natura Filius, vere Patrem vocat Deum : ita cum servi formam acci- pere dedignatus non est ", convenienter Dominum Patrem vocat. Atque hanc quidem diferentiam ipse agnoscit, dicens : « Confleur tibi, Pater, Domine cœli et terræ *. » Ecce Patrem quidem Deum esse prædicat : Dominum vero omnium quæ in cœlis et quæ in terris sunt. Cæterum, si etiam ipse ut illa creatus esset, nequaquam veluti eximiam quam- dam hæreditatem Filii titulum sibi arrogasset, re- liqua omnia servitutis jugo subjiciens. Cum enim dicit: ‹ Domine cœll et terræ, nihil a servitute exiuit, præter se nimirum, ut Filius Patrem Deum vocans. ALIUD. Ex objectione eorumdem. Dominum, inquiunt, Patrem suum vocat. Atqui si erat Filius secundum naturam, nou dixisset Do- minum. Solutio objectionis. Quomodo igitur nos, cum simus natura servi (homines enim sumus), Patrem Deum vocamus? Si enim, quia Dominum ipsum vocat, ideo non erit, ut vos opinamini, genitus ex Patre Pilius : ne nos quidem erimus secundum naturam creaturæ, Pa- trem vocantes creatoren). Quemadinodum enini gratia quæ nobis concessa est, ut vocemus Patrem eum qui noster est Dominus, non efficit ut non si- mus creatura, ita et Filius non desinet esse natura Filius, etiamsi respectu incarnationis convenienter Patrem suuin vocet Dominum. Incarnatum enim est Verbum Dei, ut assumptis in se humanæ carnis proprietatibus, suas proprietates naturæ humanæ largiretur atque communicaret. Quod quidem ipse ostendit, dicens : ‹ Vado ad Patrem meum et Pa- trem vestrum, et Deum meum et Deum ve strum ". » Largitur enim humana natura quo 17. Philipp. 11, 6, 7. » Matth. x1, 25. sf Juan. xx,

αὐτοῦ ἐγένετο, εἰ αὐτὸς μετ' ἐκεῖνά ἐστιν; Εἰ δὴ τοῦτο νοεῖν οὐ θέμις, τὸ ' ἔκτισεν, οὐ κατὰ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ Λόγου τεθήσεται, ἀλλ᾽ εὐσεβῶς νοη- θήσεται παρ' ἡμῶν, εἰς τὸν περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγον ἀνατρέχοντος τοῦ νοήματος. ΑΛΛΟ. Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικών. Κύριον, φασί, τὸν Πατέρα καλεῖ· οὕτως οἶδεν ἑαυ τὸν κτιστῆς ὄντα φύσεως. Πάντα γὰρ τὰ γενητά, δοῦλα τοῦ ποιήσαντος Θεοῦ. Πρὸς τοῦτο λύσις. 'Αλλ' ώσπερ Κύριον, οὕτω καὶ Πατέρα καλεῖ. Καὶ εἰ δι' ἐκεῖνο δοῦλον οἶδεν ἑαυτὸν, οἶδεν ἄρα καὶ διὰ τοῦτο Υιόν. Εἰ δὲ Υιός, οὐ κτίσμα τοῦ γεννώντος εἰκότως ἂν λέγοιτο, ἀλλ' ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προ- ελθὼν ὁμολογεῖται. Οὐκοῦν ἔστι μὲν Υἱὸς κατὰ φύσ σιν· ὅτε δὲ δι' ἡμᾶς τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ὑποδὺς γέγονεν ἄνθρωπος, τότε καὶ Κύριον τὸν Πατέρα και λεῖ. Ωσπερ γὰρ Υἱὸς ὢν κατὰ φύσιν ἀληθεύει Πα- τέρα καλῶν τὸν Θεὸν, οὕτως ὅτε τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀναλαβεῖν οὐ παρητήσατο, πρεπόντως καὶ καλῶς ἀποκαλεῖ Κύριον τὸν Πατέρα. Καὶ ταύτην οἶδεν αὐτὸς τὴν διαφοράν, λέγων· « Εξομολογοῦμαι του, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς. Ὁ Ἰδοὺ Πατέρα μὲν ἑαυτοῦ φησιν εἶναι τὸν Θεὸν, Κύριον δὲ τῶν τε ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς. Ἀλλ' εἴπερ ἦν καὶ αὐτὸς ὥσπερ ἐκεῖνα γενητός, οὐκ ἂν ἑαυτῷ κλῆρον ὥσπερ ἐξαίρετον τὴν τοῦ Υἱοῦ τάξιν ἐτήρησε, πάντα τὰ ἄλλα τῷ ζυγῷ τῆς δουλείας ὑπο- θείς. Ἐν γὰρ τῷ λέγειν· « Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ο οὐδὲν ἀφῆκεν ἐλεύθερον, εἰ μὴ μόνον ἐπαντὸν ὡς Υἱὸς Πατέρα καλέσας τὸν Θεόν. ΑΛΛΟ. ὺς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αὐτῶν. Κύριον, φασίν, ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα καλεῖ. 'Αλλ' εἴπερ ἦν Υἱὸς κατὰ φύσιν, οὐκ ἂν εἶπε Κύριον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πῶς οὖν ἡμεῖς δοῦλοι κατὰ φύσιν ὄντες (άνθρωποι σέρ), Πατέρα καλούμεν τὸν Θεόν; Εἰ γὰρ διὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν Κύριον, οὐκ ἔσται γέννημα, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱός, οὐδὲ ἡμεῖς ἐσόμεθα κατὰ φύσιν ποιήματα, η Πατέρα καλοῦντες τὴν ποιητήν. Εἰ δὲ ἡμᾶς οὐκ ἔξω τοῦ πεποιῆσθαι τίθησιν ἡ χάρις ἐπιτρέπουσα Πατέρα καλεῖν τὸν Δεσπότην, οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἀποπεσείται του εἶναι κατὰ φύσιν Υἱός, διὰ τὴν χρείαν καὶ τὸ πρέπον τῇ καθ' ἡμᾶς οἰκονομία Κύριον ἀποκαλῶν τὸν γεν- νήσαντα. Ἐπεδήμησε γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἵνα εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβὼν τὰ ἀνθρώπινα, τὰ ἑαυτοῦ τῇ φύσει χαρίσηται. Καὶ τοῦτο δεικνύει λέγων· Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. ο Δίδωσι μὲν γὰρ τῇ ἀνθρώπου φύσει τὸ ἑαυτοῦ, Πατέρα καλεῖν ἐπιτρέπων αὐτῇ τὸν Θεόν. Αναλαμβάνει δὲ αὐτὸς τὰ τῆς ἀνθρωπότητος Πώς, Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα καλῶν. Ἀλλ᾽ οὔτε THESAURUS. A est? Aut quomodo sint omnia per ipsum facta, cum B C D ipse pusterior iis factus sit? Si vero hoc cogitare nefas est, creavit » non de essentia Verbi Dei interpretandum est, sed pie a nobis explicandum, atque ad incarnationis rationem referendum, ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Dominum, inquiunt, Patrem appellat, nimirum creatæ suæ naturæ conscius. Omnia enim creata serva sunt creantis Dei. Solutio objectionis. Atqui sicut Dominum, ita et Patrem appellat. Et si propter hoc servum se agnoscit, novit etiam se Filium esse. Si autem Filius, non ergo recte crea- tura Genitoris dicatur, sed ex essentia ipsius pro- cessisse. Est igitur Filius quidem secundum natu- ram. Cum vero propter nos forma servi accepta factus est homio, tum Patrem Dominun vocat. Quemadmodum enim cum sit natura Filius, vere Patrem vocat Deum : ita cum servi formam acci- pere dedignatus non est ", convenienter Dominum Patrem vocat. Atque hanc quidem diferentiam ipse agnoscit, dicens : « Confleur tibi, Pater, Domine cœli et terræ *. » Ecce Patrem quidem Deum esse prædicat : Dominum vero omnium quæ in cœlis et quæ in terris sunt. Cæterum, si etiam ipse ut illa creatus esset, nequaquam veluti eximiam quam- dam hæreditatem Filii titulum sibi arrogasset, re- liqua omnia servitutis jugo subjiciens. Cum enim dicit: ‹ Domine cœll et terræ, nihil a servitute exiuit, præter se nimirum, ut Filius Patrem Deum vocans. ALIUD. Ex objectione eorumdem. Dominum, inquiunt, Patrem suum vocat. Atqui si erat Filius secundum naturam, nou dixisset Do- minum. Solutio objectionis. Quomodo igitur nos, cum simus natura servi (homines enim sumus), Patrem Deum vocamus? Si enim, quia Dominum ipsum vocat, ideo non erit, ut vos opinamini, genitus ex Patre Pilius : ne nos quidem erimus secundum naturam creaturæ, Pa- trem vocantes creatoren). Quemadinodum enini gratia quæ nobis concessa est, ut vocemus Patrem eum qui noster est Dominus, non efficit ut non si- mus creatura, ita et Filius non desinet esse natura Filius, etiamsi respectu incarnationis convenienter Patrem suuin vocet Dominum. Incarnatum enim est Verbum Dei, ut assumptis in se humanæ carnis proprietatibus, suas proprietates naturæ humanæ largiretur atque communicaret. Quod quidem ipse ostendit, dicens : ‹ Vado ad Patrem meum et Pa- trem vestrum, et Deum meum et Deum ve strum ". » Largitur enim humana natura quo 17. Philipp. 11, 6, 7. » Matth. x1, 25. sf Juan. xx,

καλοῦντες τὸν Θεόν, οὔτε μὴν ὁ Υἱὸς ἀπολέσει τὸ κατὰ φύσιν ἀξίωμα, ἡμῖν ἑαυτὸν διὰ τὸ χρήσιμον ἐξομοιῶν. Α ἡμεῖς ἀρνησόμεθα τὴν κατὰ φύσιν δουλείαν Πατέρα ΑΛΛΟ. • Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Οὐ διὰ τοῦτο κτιστῆς ἔσται φύσεως ὁ Υἱὸς, οὐδὲ ποίημα κατ' ουσίαν νοηθήσεται· οὐ γὰρ ἁπλῶς ἐκτίσθαι φησὶν, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα καὶ εἰς ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ. Προκειμένης δὲ τῆς αἰτίας, δι᾿ ἣν ἐκτίσθαι φησί, πρόδηλον ἂν εἴη ὡς οὐ τὴν ἐκ τοῦ μὴ ἔντος εἰς τὸ εἶναι κίνησιν αὐτοῦ σημαίνει, ἀλλὰ τὴν ἀπό τινος εἰς ἕτερόν τι μετάστασιν. Ην μὲν γὰρ ἐν ἀρχῇ ὁ Λόγος, γεγονὼς δὲ σὰρξ, κατὰ τὴν Ἰωάννου φωνὴν, ἀρχή πάσης ὁδοῦ γέγονεν ἡμῖν ἀγαθῆς. ἂν οὖν ὁ Λόγος ἀεὶ, καθό γέγονεν ἄνθρωπος, ἐκτίσθαι φησὶν ἑαυτὸν εἰς τὰ ἔργα τοῦ Πατρός. Επιτηρήσεις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι ὅτε την ἐκ Πατρὸς γέννησιν ἑαυτοῦ σημαίνει ὁ Υἱός, ή ἕτερός τις τῶν ἁγίων περὶ αὐτοῦ, οὐ προστί θησιν αἰτίαν. Οὐ γὰρ διατί Θεὸς ὑπάρχει, ἢ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη. "Οτε δὲ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν αὐτοῦ σημαίνουσιν αἱ Γραφαὶ καὶ τὴν διὰ τῆς Παρθένου γέννησιν, εὐθὺς καὶ τὴν αι τίαν συνάπτουσιν, ἵνα μάθωμεν ότιπερ ὁ ὢν ἀεὶ τοῦ Θεοῦ Λόγος, διὰ τίνα χρείαν γέγονεν ἄνθρωπος, οὐκ ἀρχὴν τοῦ εἶναι τότε λαβών, ἀλλ᾽ εἰς τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ὅσον εἰς τὸ σχήμα μεταποιούμενος, καὶ κατὰ τοῦτο πε ποιῆσθαί τε καὶ ἐκτίσθαι νοούμενος. • Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, οὐκ ἔχει τὴν αἰτίαν . καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, οὐκ ἔχει τὴν αἰτίαν· • καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, ο οὐκ ἔχει τὴν αἰτίαν. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πα- τέρα. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς. Ἐγώ εἰμι ἀλήθεια. "Ος ὧν ἀπαύγασμα καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ· ταῦτα πάντα τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν σημαίνοντα, τὴν αἰτίαν οὐκ ἔχει δι' ἣν ταῦτά ἐστιν. Ἐπὶ δὲ τῆς ἐνα σάρχου γενέσεως, συμπεπλεγμένας ἡ Γραφὴ τὰς αἰ- τίας εἰσφέρει. Λέγει γοῦν αὐτὸς ὁ Σωτήρ· « Καταδέ βηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ η ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός. ο Καὶ πάλιν· « Ἐγὼ φῶς, εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, ἐν τῇ σκοτίᾳ μὴ μείνῃ. ο Καὶ πάλιν· • Ἐγὼ εἰς τοῦτο γεγένημαι, καὶ εἰς τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον, ἵνα μαρτυρήσω τη ἀληθείᾳ. » Ο δέ γε μακάριος Παῦλος τὴν αἰτίαν τῆς πρὸς ἡμᾶς ἀφίξεως αὐτοῦ σαφέστατα λέγων, ἐπιστέλ λει· «Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκεν αἷματο; καὶ σαρκὸς, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτ τῶν. » Καὶ πάλιν· Ἐπειδὴ γὰρ δι' ἀνθρώπου θά - νατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἀνάστασις νεκρών. » Και πάλιν· « Τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ νόμου, ἐν ᾧ ἡσθένει . sιν, 9. * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sibi proprium est, concedens ei ut Deum possit vo- care Patrem. Ipse vero humanitatis proprietates in se suscipit, Deum suum Patrem vocans. At ne- que nos naturalem servitutem rejicinius cum Patrem vocamus Deum : neque Filius naturalem suam di- gnitatem amittit, ‘similem seipsum nobis faciens. ALIUD. • Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. › Neque vero idcirco creatæ naturæ erit Filius, neque factura secundum es- sentiam censebitur; neque enim simpliciter crea- tum se dicit, sed in opera et in principium viarum suarum. Proposita igitur causa propter quam creatum se dicit, manifestum fuerit non significare ipsum motum, sive productionem a non esse ad esse, sed translationem ex alio in alind. Erat enim in principio Verbum. Cum vero caro factum est, ut Joannes loquitur, initium omnis bonæ viæ nobis factum est. Verbum igitur semper exsistens, ea ra- tione qua homo factum est, creatum se esse dicit in opera Patris. Observationes ex sacra Scriptura, quod quando Fi- lius genitum se ex Patre significat, aut álius quie- piam sanctorum id de ipso dicit, causam non ad- dit. Non enim propter aliquid Deus ersistit, aut ex Patre genitus est. Cum vero sacræ Scripturæ simi- litudinem illius nobiscum significare volunt, vel quod natus sit ex Virgine, statim etiam causam subjiciunt, ut cognoscamus quam ob rem Verbum Dei semper exsistens homo factum sit, non prin- cipium exsistendi tunc accipiens, sed in formam servi, quantum ad habitum attinet, mutatus. Atque hac ratione factus et creatus esse dicitur. : ) da principio erat Verbum,, causa non additur : a et Verbum erat apud Deum, › causam non habet : • et Deus erat Verbum ", » neque hic causa adjici- tur. e Ego sum in Putre, et Pater in ine s. Ego et Pater unum sumus ". Qui vidit me, vidit et Pa- tremi M. Ego sum lux s. Ego sum veritas ". Qui cum sit splendor et character substantiæ ejus *** hæç omnia Fili essentiam significant, cansam vero quare hæc est, non addunt. Cum autem de incarua- tione loquitur Scriptura, causas simul commemo- rat. Servator itaque ipse ait : • Descendi de coelo, non ut voluntatem meam faciam, sed voluntatem Patris qui misit me ". » Et rursus : « Ego suun lus, in hunc mundum veni, ut omnis qui credit in me, non maneat in tenebris. Et rursum : «Ego in học natus sum, et ad hoc veni in hunc mundum, ut testimonium perhibeam veritati“. Beatus vero Paulus causam adventus ejus ad nos manifestissime explicans, ait Quoniam igitur pueri sanguinem et carnem communicaut, et ipse similiter iisdem participavil ". » Et rursus : • Nam quoniam fer hominem mors: etiam per hominem resur- rectio mortuorum **. » Item : « Quod enim impossi- bile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus Joan. 1, 1. *** Hebr. 1, 3. » Joan. xtv, 11. * Joan. vi, 38. ** Joan. x, 30. ** Jʊan. xii, 46. B us Joan. Joan. viii, 12. s Joan. xvii, 37. *7 Hebr. 11, 14. “ Joan. xiv, 6. ** Cor. xv.

καλοῦντες τὸν Θεόν, οὔτε μὴν ὁ Υἱὸς ἀπολέσει τὸ κατὰ φύσιν ἀξίωμα, ἡμῖν ἑαυτὸν διὰ τὸ χρήσιμον ἐξομοιῶν. Α ἡμεῖς ἀρνησόμεθα τὴν κατὰ φύσιν δουλείαν Πατέρα ΑΛΛΟ. • Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Οὐ διὰ τοῦτο κτιστῆς ἔσται φύσεως ὁ Υἱὸς, οὐδὲ ποίημα κατ' ουσίαν νοηθήσεται· οὐ γὰρ ἁπλῶς ἐκτίσθαι φησὶν, ἀλλ᾽ εἰς ἔργα καὶ εἰς ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ. Προκειμένης δὲ τῆς αἰτίας, δι᾿ ἣν ἐκτίσθαι φησί, πρόδηλον ἂν εἴη ὡς οὐ τὴν ἐκ τοῦ μὴ ἔντος εἰς τὸ εἶναι κίνησιν αὐτοῦ σημαίνει, ἀλλὰ τὴν ἀπό τινος εἰς ἕτερόν τι μετάστασιν. Ην μὲν γὰρ ἐν ἀρχῇ ὁ Λόγος, γεγονὼς δὲ σὰρξ, κατὰ τὴν Ἰωάννου φωνὴν, ἀρχή πάσης ὁδοῦ γέγονεν ἡμῖν ἀγαθῆς. ἂν οὖν ὁ Λόγος ἀεὶ, καθό γέγονεν ἄνθρωπος, ἐκτίσθαι φησὶν ἑαυτὸν εἰς τὰ ἔργα τοῦ Πατρός. Επιτηρήσεις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι ὅτε την ἐκ Πατρὸς γέννησιν ἑαυτοῦ σημαίνει ὁ Υἱός, ή ἕτερός τις τῶν ἁγίων περὶ αὐτοῦ, οὐ προστί θησιν αἰτίαν. Οὐ γὰρ διατί Θεὸς ὑπάρχει, ἢ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη. "Οτε δὲ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν αὐτοῦ σημαίνουσιν αἱ Γραφαὶ καὶ τὴν διὰ τῆς Παρθένου γέννησιν, εὐθὺς καὶ τὴν αι τίαν συνάπτουσιν, ἵνα μάθωμεν ότιπερ ὁ ὢν ἀεὶ τοῦ Θεοῦ Λόγος, διὰ τίνα χρείαν γέγονεν ἄνθρωπος, οὐκ ἀρχὴν τοῦ εἶναι τότε λαβών, ἀλλ᾽ εἰς τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ὅσον εἰς τὸ σχήμα μεταποιούμενος, καὶ κατὰ τοῦτο πε ποιῆσθαί τε καὶ ἐκτίσθαι νοούμενος. • Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, οὐκ ἔχει τὴν αἰτίαν . καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, οὐκ ἔχει τὴν αἰτίαν· • καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, ο οὐκ ἔχει τὴν αἰτίαν. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πα- τέρα. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς. Ἐγώ εἰμι ἀλήθεια. "Ος ὧν ἀπαύγασμα καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ· ταῦτα πάντα τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν σημαίνοντα, τὴν αἰτίαν οὐκ ἔχει δι' ἣν ταῦτά ἐστιν. Ἐπὶ δὲ τῆς ἐνα σάρχου γενέσεως, συμπεπλεγμένας ἡ Γραφὴ τὰς αἰ- τίας εἰσφέρει. Λέγει γοῦν αὐτὸς ὁ Σωτήρ· « Καταδέ βηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ η ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός. ο Καὶ πάλιν· « Ἐγὼ φῶς, εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, ἐν τῇ σκοτίᾳ μὴ μείνῃ. ο Καὶ πάλιν· • Ἐγὼ εἰς τοῦτο γεγένημαι, καὶ εἰς τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον, ἵνα μαρτυρήσω τη ἀληθείᾳ. » Ο δέ γε μακάριος Παῦλος τὴν αἰτίαν τῆς πρὸς ἡμᾶς ἀφίξεως αὐτοῦ σαφέστατα λέγων, ἐπιστέλ λει· «Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκεν αἷματο; καὶ σαρκὸς, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτ τῶν. » Καὶ πάλιν· Ἐπειδὴ γὰρ δι' ἀνθρώπου θά - νατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἀνάστασις νεκρών. » Και πάλιν· « Τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ νόμου, ἐν ᾧ ἡσθένει . sιν, 9. * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sibi proprium est, concedens ei ut Deum possit vo- care Patrem. Ipse vero humanitatis proprietates in se suscipit, Deum suum Patrem vocans. At ne- que nos naturalem servitutem rejicinius cum Patrem vocamus Deum : neque Filius naturalem suam di- gnitatem amittit, ‘similem seipsum nobis faciens. ALIUD. • Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. › Neque vero idcirco creatæ naturæ erit Filius, neque factura secundum es- sentiam censebitur; neque enim simpliciter crea- tum se dicit, sed in opera et in principium viarum suarum. Proposita igitur causa propter quam creatum se dicit, manifestum fuerit non significare ipsum motum, sive productionem a non esse ad esse, sed translationem ex alio in alind. Erat enim in principio Verbum. Cum vero caro factum est, ut Joannes loquitur, initium omnis bonæ viæ nobis factum est. Verbum igitur semper exsistens, ea ra- tione qua homo factum est, creatum se esse dicit in opera Patris. Observationes ex sacra Scriptura, quod quando Fi- lius genitum se ex Patre significat, aut álius quie- piam sanctorum id de ipso dicit, causam non ad- dit. Non enim propter aliquid Deus ersistit, aut ex Patre genitus est. Cum vero sacræ Scripturæ simi- litudinem illius nobiscum significare volunt, vel quod natus sit ex Virgine, statim etiam causam subjiciunt, ut cognoscamus quam ob rem Verbum Dei semper exsistens homo factum sit, non prin- cipium exsistendi tunc accipiens, sed in formam servi, quantum ad habitum attinet, mutatus. Atque hac ratione factus et creatus esse dicitur. : ) da principio erat Verbum,, causa non additur : a et Verbum erat apud Deum, › causam non habet : • et Deus erat Verbum ", » neque hic causa adjici- tur. e Ego sum in Putre, et Pater in ine s. Ego et Pater unum sumus ". Qui vidit me, vidit et Pa- tremi M. Ego sum lux s. Ego sum veritas ". Qui cum sit splendor et character substantiæ ejus *** hæç omnia Fili essentiam significant, cansam vero quare hæc est, non addunt. Cum autem de incarua- tione loquitur Scriptura, causas simul commemo- rat. Servator itaque ipse ait : • Descendi de coelo, non ut voluntatem meam faciam, sed voluntatem Patris qui misit me ". » Et rursus : « Ego suun lus, in hunc mundum veni, ut omnis qui credit in me, non maneat in tenebris. Et rursum : «Ego in học natus sum, et ad hoc veni in hunc mundum, ut testimonium perhibeam veritati“. Beatus vero Paulus causam adventus ejus ad nos manifestissime explicans, ait Quoniam igitur pueri sanguinem et carnem communicaut, et ipse similiter iisdem participavil ". » Et rursus : • Nam quoniam fer hominem mors: etiam per hominem resur- rectio mortuorum **. » Item : « Quod enim impossi- bile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus Joan. 1, 1. *** Hebr. 1, 3. » Joan. xtv, 11. * Joan. vi, 38. ** Joan. x, 30. ** Jʊan. xii, 46. B us Joan. Joan. viii, 12. s Joan. xvii, 37. *7 Hebr. 11, 14. “ Joan. xiv, 6. ** Cor. xv.

διὰ τῆς σαρκὸς, ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν ογκώματι σαρκὸς ἁμαρτίας, καὶ περὶ ἁμαρτίας κατά έκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί, ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν, τοῖς μὴ κατὰ σάρκα Ξεμποιούσιν, ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα. » Καὶ πάλιν· · Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν εἰς τὸν κόσ τών, ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δ κ' αὐτοῦ. » Καὶ πάλιν ὁ Σωτὴρ περὶ ἑαυτοῦ· . Εἰς κρίσιν ἐγὼ εἰς τὸν κόσμον τοῦτον ἦλθον, ἵνα οἱ μὴ βλέ- ποντες βλέπωσι, καὶ οἱ βλέποντες τυφλοί γένωνται.» Ὅτε τοίνυν γέγονεν ἄνθρωπος ἵνα ταῦτα πληρώσῃ τὰ ἔργα, καὶ ἀρχὴ γένητα: τῶν τοιούτων ὁδῶν, εἰσ κότως ἂν λέγοι περὶ ἑαυτοῦ· ο Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ὁ Οὐκ ἐκτίσθη γὰρ εἰς τὸ εἶναι παρενεχθεὶς, ἀλλ' ὢν ἀεὶ καὶ ὑπὸ άρχων, ἐκτίσθη σὰρξ διὰ τὰς προκειμένας αἰτίας. Ετι εἰς τὸ, ο Κύριος ἔκτισέ με, ὅτι οὐ κτίσμα Ο Υιός. Φησί που Παῦλος περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ· • Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τὴν ἔχθραν ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ, τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καταργήσας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον, ο Εἰ τοίνυν τὸ καὶ δύο κτίζει Χριστὸς ἐν ἑαυτῷ, καὶ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον ἀναμορφοι, τουτέστιν, εἰς τὸν κατὰ ἀρετὴν βίον· ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐν αὐτῷ πτιζόμενος, καθὸ τῆς πρὸς ἡμᾶς ὁμοιώσεως ἐπελά- δέτο, καὶ ἐν αὐτῷ πρώτῳ τῆς ἀρεσκούσης Θεῷ πολι τείας ἐσχήκαμεν τὰς ἀρχὰς εἰς ἀμείνονα βίον ἀνακτι- ζόμενος· εἰκότως ἂν λέγοι καὶ νῦν ὡς ὑπὲρ ἡμῶν εἰς τὸν ἕνα χτιζόμενος ἄνθρωπον· ο Κύριος έκτισέ με. », ΑΛΛΟ. - Γέγραπτα που περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ· • Ὅτι περ αὐτὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν αἴρει. » Καὶ πάλιν· ο Γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα. » Καὶ πάλιν· • Τον μή γνόντα ἁμαρτίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν. Ώσπερ οὖν ἡσθενηκέναι λέγεται, καίτοι μὴ ἀσθενήσας πώποτε (δύναμις γὰρ Θεοῦ ἐστιν), ὅτι τὰς ἡμῶν ἀσθενείας ἐβάστασε· γεγενῆσθαί τε αὐτὸν κατάραν ή θεία φησὶ Γραφή, οὐκ αὐτὸ δὴ τοῦτο εἰς κατάραν μεταπεποιῆσθαι σημαίνουσα, ἀλλ' ὅτι τὴν ὑπὲρ ἡμῶν κατάραν ὑπήνεγκε· καὶ πάλιν ἁμαρτία γεγενήσθαι λέγεται, οὐ τῆς οἰκείας φύσεως ἐπιλελη· σμένος, οὐδὲ εἰς ἁμαρτίαν μετενεχθείς, ὁ ταύτην οὐχ εἰδὼς, ἀλλ' ὅτι τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀνήνεγκε, καθά γέγραπται, ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ξύλου· οὕτως ὅταν ἡμεῖς ἐν αὐτῷ κτιζώμεθα εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρω τον, ὡς καὶ αὐτὸς κτιζόμενος λέγεται. Καὶ διὰ τοῦτό φησι· ο Κύριος ἔκτισέ με, ο κτίσμα μὲν αὐτὸς οὐκ ῶν, τῆς δὲ τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἴδιον γέννημα. ΑΛΛΟ. Βί, καθ' ὑμᾶς, αὐτὸς καθ' ἑαυτὸν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος κτιστῆς οὐσίας ἐστὶ, καὶ περὶ ἑαυτοῦ φησι· ο Κύριος έχτισε με · οὐ γέγονεν ἄρα δι' ἡμᾶς ἄνθρωπος ὁ 17. Η THESAURUS. cati, de peccato damnavit peccatum in carne, ul justificatio legis impleretur in nobis, qui non secum- dum carnem ambulamus, sed secundum spiritum*, › Et alicubi : ‹ Non enim misit Deus Filium in mun- dum, ut judicet mundum, sed ut mundus salvetur per eum 50. › Rursum Servator de seipso : ‹hr judicium ego in hunc mumdum veni, ut qui non vi dent, videant, et qui vident, exci fant *., Cum igi- tur factus est homo, ut hæe opera impleat, et prin- cipium fiat hujusmodi viarum, merito de se dicit : • Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. > Neque enim ita creatus est, ut að esse traductus sit, sed cum semper sit atque sub- sistat, creatus est caro ob causas jam dictas. A Filium suum milleus in similitudinem carins per B Aliud in idem, « Dominus crearit me; » quod Filius C non sit creuiora. Paulus alicubi de Servatore nostro Christo ita ait : ‹ Ipse enim est pax nostra, meditin parietem macerie solvens, inimicitias in carne sua, legem mandatorum in decretis evacuans, ut duos creet in seipso in unum novum hominem ”. › Si ergo duos creat Christus in seipso, et in unum novum homi- nein transformat, hoc est, in vitam secundum virtu- tem : nos euim sumus in ipso creati, quatenus si- militudinem nostram assumpsit, et in ipso primo consecuti suinus initia conversationis quæ Deo acce- pta sit, in meliorem vitam reformați: merito dicere potest, cun pro nobis in unum hominem creatus sit, • Dominus creavit me. > ALIUD. Scriptum est alicubi de Servatore nostro Christo : ‹ Quia ipse infirmitates nostras tollit ³. › Et rur- sus : ‹ Factus est pro nobis maledictio". » Hem : ‹ Eum qui non novit peceatum, pro nobis peccatum fecit. Quemadmodum igitur infirmitates · ha- buisse dicitur, qui nulla unquam infirmitate laboravit (virtus enim ac potentia Dei est), quia infirmitates nostras tulit: factum etiam maledictionem sacra D wr, non quod sua natura cxulus in peccatum niu- Scriptura dicit : non quod illum in maledictionem mutatum significet, sed quod maledictionem pro nobis tulerit; et rursus peccatum factus esse dici- tatus sit, qui peccatum non movil, sed quod peccata nostra tulit, ut scriptum est ", in corpore suo, ligno crucis affixus : ita cum nos in ipso crea- mur in unum novum hominem, etiam ipse creatus dicitur. Atque ideo dicit, ‹ Dominus creavit me, cum ipse nequaquam sit ercatura, sed proprie ex esscutia Patris genitus. ALIUD. Si, ut vos opinamini, Verbum Dei in se crea!e natur est, et de seipso dicit : • Dominus creavit me; » non est igitur pro nobis factus homo, qui “ Roid. viii, 3, 4. se Joan. 111, *1 Joan. 1x, 39. * Ephes. 11, 14, 15. STI, 13. . Cor. v, 21. Isa. L. ; Petr. ri, 24. 51. LIII, 1. Bs ti lat.

διὰ τῆς σαρκὸς, ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν ογκώματι σαρκὸς ἁμαρτίας, καὶ περὶ ἁμαρτίας κατά έκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί, ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν, τοῖς μὴ κατὰ σάρκα Ξεμποιούσιν, ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα. » Καὶ πάλιν· · Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν εἰς τὸν κόσ τών, ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δ κ' αὐτοῦ. » Καὶ πάλιν ὁ Σωτὴρ περὶ ἑαυτοῦ· . Εἰς κρίσιν ἐγὼ εἰς τὸν κόσμον τοῦτον ἦλθον, ἵνα οἱ μὴ βλέ- ποντες βλέπωσι, καὶ οἱ βλέποντες τυφλοί γένωνται.» Ὅτε τοίνυν γέγονεν ἄνθρωπος ἵνα ταῦτα πληρώσῃ τὰ ἔργα, καὶ ἀρχὴ γένητα: τῶν τοιούτων ὁδῶν, εἰσ κότως ἂν λέγοι περὶ ἑαυτοῦ· ο Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ὁ Οὐκ ἐκτίσθη γὰρ εἰς τὸ εἶναι παρενεχθεὶς, ἀλλ' ὢν ἀεὶ καὶ ὑπὸ άρχων, ἐκτίσθη σὰρξ διὰ τὰς προκειμένας αἰτίας. Ετι εἰς τὸ, ο Κύριος ἔκτισέ με, ὅτι οὐ κτίσμα Ο Υιός. Φησί που Παῦλος περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ· • Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τὴν ἔχθραν ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ, τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καταργήσας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον, ο Εἰ τοίνυν τὸ καὶ δύο κτίζει Χριστὸς ἐν ἑαυτῷ, καὶ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον ἀναμορφοι, τουτέστιν, εἰς τὸν κατὰ ἀρετὴν βίον· ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐν αὐτῷ πτιζόμενος, καθὸ τῆς πρὸς ἡμᾶς ὁμοιώσεως ἐπελά- δέτο, καὶ ἐν αὐτῷ πρώτῳ τῆς ἀρεσκούσης Θεῷ πολι τείας ἐσχήκαμεν τὰς ἀρχὰς εἰς ἀμείνονα βίον ἀνακτι- ζόμενος· εἰκότως ἂν λέγοι καὶ νῦν ὡς ὑπὲρ ἡμῶν εἰς τὸν ἕνα χτιζόμενος ἄνθρωπον· ο Κύριος έκτισέ με. », ΑΛΛΟ. - Γέγραπτα που περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ· • Ὅτι περ αὐτὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν αἴρει. » Καὶ πάλιν· ο Γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα. » Καὶ πάλιν· • Τον μή γνόντα ἁμαρτίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν. Ώσπερ οὖν ἡσθενηκέναι λέγεται, καίτοι μὴ ἀσθενήσας πώποτε (δύναμις γὰρ Θεοῦ ἐστιν), ὅτι τὰς ἡμῶν ἀσθενείας ἐβάστασε· γεγενῆσθαί τε αὐτὸν κατάραν ή θεία φησὶ Γραφή, οὐκ αὐτὸ δὴ τοῦτο εἰς κατάραν μεταπεποιῆσθαι σημαίνουσα, ἀλλ' ὅτι τὴν ὑπὲρ ἡμῶν κατάραν ὑπήνεγκε· καὶ πάλιν ἁμαρτία γεγενήσθαι λέγεται, οὐ τῆς οἰκείας φύσεως ἐπιλελη· σμένος, οὐδὲ εἰς ἁμαρτίαν μετενεχθείς, ὁ ταύτην οὐχ εἰδὼς, ἀλλ' ὅτι τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀνήνεγκε, καθά γέγραπται, ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ξύλου· οὕτως ὅταν ἡμεῖς ἐν αὐτῷ κτιζώμεθα εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρω τον, ὡς καὶ αὐτὸς κτιζόμενος λέγεται. Καὶ διὰ τοῦτό φησι· ο Κύριος ἔκτισέ με, ο κτίσμα μὲν αὐτὸς οὐκ ῶν, τῆς δὲ τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἴδιον γέννημα. ΑΛΛΟ. Βί, καθ' ὑμᾶς, αὐτὸς καθ' ἑαυτὸν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος κτιστῆς οὐσίας ἐστὶ, καὶ περὶ ἑαυτοῦ φησι· ο Κύριος έχτισε με · οὐ γέγονεν ἄρα δι' ἡμᾶς ἄνθρωπος ὁ 17. Η THESAURUS. cati, de peccato damnavit peccatum in carne, ul justificatio legis impleretur in nobis, qui non secum- dum carnem ambulamus, sed secundum spiritum*, › Et alicubi : ‹ Non enim misit Deus Filium in mun- dum, ut judicet mundum, sed ut mundus salvetur per eum 50. › Rursum Servator de seipso : ‹hr judicium ego in hunc mumdum veni, ut qui non vi dent, videant, et qui vident, exci fant *., Cum igi- tur factus est homo, ut hæe opera impleat, et prin- cipium fiat hujusmodi viarum, merito de se dicit : • Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. > Neque enim ita creatus est, ut að esse traductus sit, sed cum semper sit atque sub- sistat, creatus est caro ob causas jam dictas. A Filium suum milleus in similitudinem carins per B Aliud in idem, « Dominus crearit me; » quod Filius C non sit creuiora. Paulus alicubi de Servatore nostro Christo ita ait : ‹ Ipse enim est pax nostra, meditin parietem macerie solvens, inimicitias in carne sua, legem mandatorum in decretis evacuans, ut duos creet in seipso in unum novum hominem ”. › Si ergo duos creat Christus in seipso, et in unum novum homi- nein transformat, hoc est, in vitam secundum virtu- tem : nos euim sumus in ipso creati, quatenus si- militudinem nostram assumpsit, et in ipso primo consecuti suinus initia conversationis quæ Deo acce- pta sit, in meliorem vitam reformați: merito dicere potest, cun pro nobis in unum hominem creatus sit, • Dominus creavit me. > ALIUD. Scriptum est alicubi de Servatore nostro Christo : ‹ Quia ipse infirmitates nostras tollit ³. › Et rur- sus : ‹ Factus est pro nobis maledictio". » Hem : ‹ Eum qui non novit peceatum, pro nobis peccatum fecit. Quemadmodum igitur infirmitates · ha- buisse dicitur, qui nulla unquam infirmitate laboravit (virtus enim ac potentia Dei est), quia infirmitates nostras tulit: factum etiam maledictionem sacra D wr, non quod sua natura cxulus in peccatum niu- Scriptura dicit : non quod illum in maledictionem mutatum significet, sed quod maledictionem pro nobis tulerit; et rursus peccatum factus esse dici- tatus sit, qui peccatum non movil, sed quod peccata nostra tulit, ut scriptum est ", in corpore suo, ligno crucis affixus : ita cum nos in ipso crea- mur in unum novum hominem, etiam ipse creatus dicitur. Atque ideo dicit, ‹ Dominus creavit me, cum ipse nequaquam sit ercatura, sed proprie ex esscutia Patris genitus. ALIUD. Si, ut vos opinamini, Verbum Dei in se crea!e natur est, et de seipso dicit : • Dominus creavit me; » non est igitur pro nobis factus homo, qui “ Roid. viii, 3, 4. se Joan. 111, *1 Joan. 1x, 39. * Ephes. 11, 14, 15. STI, 13. . Cor. v, 21. Isa. L. ; Petr. ri, 24. 51. LIII, 1. Bs ti lat.

Α πολὺ πρὸ ἡμῶν. Εἰ δέ τις τοῦτο δοίη κρατεῖν, οὔτε Β Εt το • . * ἡμεῖς ἐκτίσθημεν ἐν αὐτῷ, οὔτε αὐτὸς εἶχεν ἡμᾶς ἐν ἑαυτῷ, πῶς οὖν εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ κτιζόμεθα ; Δυσωπήσει γὰρ ὑμᾶς, κἂν μὴ βούλησθε, λέγων ὁ Παῦλος· Αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημα, κτι σθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Εἰ δὲ ἐκτίσθημεν ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα κτιστῆς οὐσίας ἐστὶν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. 'Αλλ' ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, ἐν αὐτῷ κτιζό μεθα, καὶ αὐτός ἐστι τρόπον τινὰ δι' ἡμῶν ὁ λέγων· • Κύριος έκτισέ με. » Οὐ γὰρ ᾗ Λόγος ἐστὶν, ἁρμόσ σει λέγειν αὐτῷ τὴν τοιαύτην φωνήν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, καίτοι κτίστης ων, γέγονεν ἐν σαρκί, ἵνα ἡμᾶς ἐν ἑαυτῷ χτιζομένους ἔχων εἴπῃ • Κύριος έκτισέ με. ι Καὶ ὥσπερ τὴν ἄΐδιον αὐτοῦ καὶ μετὰ Πατρὸς ἐξηγούμενος ὑπαρξιν λέγει· « Εγώ ήμην ή προσέχαιρε, καθ' ἡμέραν δὲ εὐφραινόμην ἐν προσώπῳ αὐτοῦ· ν καὶ πάλιν· « Πρὸ δὲ πάντων βου νῶν γεννᾷ με· . οὕτως ὅτε διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν τὴν ἀνθρώπου μορφὴν ἐνεδύσατο, εἰκότως ὡς ἄνθρωπος λέγει ο Κύριος έκτισέ με. » ΑΛΛΟ. Εἰ ἄνθρωπος ὄντως γεγενῆσθαι πιστεύεται Χρι- στὸς, πῶς οὐκ ἀναγκαῖον τὰ ἀνθρώπῳ πρέποντα λα λεῖν ; Εδει γὰρ εἰπεῖν· Οὐκ ἐν ἀρχῇ ή την άνθρωπος, μόνῃ πρέπει τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ τηρῆσαι τὸ ἀρ μόζον τῇ τῶν γενητῶν οὐσία. Γενητὸς δὲ ὁ ἄνθρωπος διὰ τοῦτό φησι· ο Κύριος έκτισέ με, ο δτι γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα τὸ ἀεὶ ἀνάρχως εἶναι μόνῳ σώζηται Θεῷ. ΑΛΛΟ. • Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ. » Εἰ διά ταύτην οἴεσθε τὴν φωνὴν, κτιστὴν εἶναι πάντως τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν, ὅταν ἐφεξῆς φαίνηται λέγων· ο Πρό δὲ πάντων βουνῶν γεννα με, » διαφευγέτω τοῦ κεκτί- σθαι τὸ ἔγκλημα, γεγεννήσθαι φάσκων ἑαυτόν. Ετε- ρον γάρ τί ἐστι παρὰ τὸ κτίσμα το γέννημα. Τὸ μὲν γὰρ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ γεννώντος πρόεισι φυσικῶς· τὸ δὲ ἔξωθέν ἐστιν, ὡς ἀλλότριον. Εἰ τοίνυν Θεὸς ὢν ὁ Λόγος γέγονεν ἄνθρωπος, λεγέτω μεν ὡς ἄνθρωπος· • Κύριος Εκτισέ με. » Τὴν δὲ προαιώνιον ὑπαρξιν αὐτοῦ σημαινέτω, βοῶν· . Πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννά με. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Οὐ πάντως, φασί, τὸ ' ἐγέννησεν ν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς ὄντα δεικνύει τὸν Υἱόν. Αδιαφορεί γάρ περὶ τὰς λέξεις ή θεία Γραφή. Καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν ὄντως κτισμάτων καὶ ἀντιλογίαν οὐκ ἐχόντων εἰς τοῦτο τίθησι τὸ, ο ἐγέννησεν, ὡς ὅταν λέγῃ· Υιούς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα. » Καὶ πάλιν· « Θεὸν τὸν γεννή σαντά σε εγκατέλιπες. ο Και, « Τίς ἐστιν ὁ τετυχώς βώλους δρόσου ;» Οὐ γὰρ δή που και δρόσου γενέσθαι ** οι ΙΧΩΤΗ, 38. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. longe ante nos fuit. Quod si vero quis hoc conce- dat, neque uos creati sumus in ipso, neque ipse nos in se habuit, quomodo igitur in unum novum hominem in Christo creamur? Atqui pudorem vobis eliam nolentibus incutiet Paulus, dicens : • Ipsius enim creatura sumus, creati in Christo Jesu ". › Si antem creati sumus in Christo, Verbum igitur Dei creatæ essentiæ non est. Sed quando factus est homo, in ipso creamur, et ipse quodammodo pro- per nos dicit : • Dominus creavit me. » Nam qua- tenus est Verbum, hæc vox nequaquam ei convenit, sed propter nostram salutem, cum alioqui sit crea- tor, incarnatus est, ut nos in seipso creatos ha- bens, dicat: Dominus creavit me. » Ac sicut æter- nam suam cum Patre exsistentiam declarans ait : • Ego eram qua gaudebat, et quotidie letabar in facie ipsius "; » el rursus : . Aute omnes colles genuit me”; › ita quando propter omnium nostruín salutem humanam formam induit, recte ut homo dicit . c Dominus creavit me. ALIUD. Si Christus vere homo factus esse creditur, quo- modo non necessarium fuerit ut homini etiam cou- venientia loquatur? Oportebat enim dicere: Non in principio eram homo, quod soli divinæ naturæ con- venit, sed quod creatæ substantiæ congruit obser- vare, Creatus autem est homo : idcirco inquit : • Dominus creavit me : › quia factus est homo, ut semper et absque principio exsistere voli Deo ser- vetur. ALIUD. C Dominus creavit me principium viarum sua- rum. › Si idcirco creatam omnino Filii essentiam existimatis, cum deinceps illud dicentem audiatis : «Ante omnes colles genuit me, irrita ac vana pror- sus fuerit vestra accusatio, qua creatum illum dicitis, cum ille genitum se esse dicat. Aliud enim est crea- twra, aliud genimen. Nec enim ex substantia ejus qui gignit naturaliter procedit : illud extra positum est, tanquam alienum. Cum igitur Deus exsistens Verbum, homo factum est, censeatur ut homo dicere: Dominus creavit me. Cum vero exclamat : Ante omnes colles genuit me, » æternamn swam ante omnia sæcula exsistentiam signißcare in- D dicetur. Objectio adversariorum. Atqui, inquiunt, verbum hoc, genuit, » non om- nino Filium ex essentia Patris esse ostendit. Indif- ferenter enim utitur verbis sacra Scriptura. Nam et de creaturis de quibus nulla controversia est, voce • Genuit » utitur, ut cum dicit : ‹ Filios genui atque exaltavi . . rursus : e Deum qui le genuit de- reliquisti › Item : ‹ Quis est qui genuit glebas roris"? › Neque enim per hoc Deum roris patrem Ephes. 11, 10. " Prov. vill, 31. * Ibid. 25. Isa. 1. 2. tid. 4. * Job

Α πολὺ πρὸ ἡμῶν. Εἰ δέ τις τοῦτο δοίη κρατεῖν, οὔτε Β Εt το • . * ἡμεῖς ἐκτίσθημεν ἐν αὐτῷ, οὔτε αὐτὸς εἶχεν ἡμᾶς ἐν ἑαυτῷ, πῶς οὖν εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ κτιζόμεθα ; Δυσωπήσει γὰρ ὑμᾶς, κἂν μὴ βούλησθε, λέγων ὁ Παῦλος· Αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημα, κτι σθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Εἰ δὲ ἐκτίσθημεν ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα κτιστῆς οὐσίας ἐστὶν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. 'Αλλ' ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, ἐν αὐτῷ κτιζό μεθα, καὶ αὐτός ἐστι τρόπον τινὰ δι' ἡμῶν ὁ λέγων· • Κύριος έκτισέ με. » Οὐ γὰρ ᾗ Λόγος ἐστὶν, ἁρμόσ σει λέγειν αὐτῷ τὴν τοιαύτην φωνήν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, καίτοι κτίστης ων, γέγονεν ἐν σαρκί, ἵνα ἡμᾶς ἐν ἑαυτῷ χτιζομένους ἔχων εἴπῃ • Κύριος έκτισέ με. ι Καὶ ὥσπερ τὴν ἄΐδιον αὐτοῦ καὶ μετὰ Πατρὸς ἐξηγούμενος ὑπαρξιν λέγει· « Εγώ ήμην ή προσέχαιρε, καθ' ἡμέραν δὲ εὐφραινόμην ἐν προσώπῳ αὐτοῦ· ν καὶ πάλιν· « Πρὸ δὲ πάντων βου νῶν γεννᾷ με· . οὕτως ὅτε διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν τὴν ἀνθρώπου μορφὴν ἐνεδύσατο, εἰκότως ὡς ἄνθρωπος λέγει ο Κύριος έκτισέ με. » ΑΛΛΟ. Εἰ ἄνθρωπος ὄντως γεγενῆσθαι πιστεύεται Χρι- στὸς, πῶς οὐκ ἀναγκαῖον τὰ ἀνθρώπῳ πρέποντα λα λεῖν ; Εδει γὰρ εἰπεῖν· Οὐκ ἐν ἀρχῇ ή την άνθρωπος, μόνῃ πρέπει τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ τηρῆσαι τὸ ἀρ μόζον τῇ τῶν γενητῶν οὐσία. Γενητὸς δὲ ὁ ἄνθρωπος διὰ τοῦτό φησι· ο Κύριος έκτισέ με, ο δτι γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα τὸ ἀεὶ ἀνάρχως εἶναι μόνῳ σώζηται Θεῷ. ΑΛΛΟ. • Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ. » Εἰ διά ταύτην οἴεσθε τὴν φωνὴν, κτιστὴν εἶναι πάντως τοῦ Υἱοῦ τὴν οὐσίαν, ὅταν ἐφεξῆς φαίνηται λέγων· ο Πρό δὲ πάντων βουνῶν γεννα με, » διαφευγέτω τοῦ κεκτί- σθαι τὸ ἔγκλημα, γεγεννήσθαι φάσκων ἑαυτόν. Ετε- ρον γάρ τί ἐστι παρὰ τὸ κτίσμα το γέννημα. Τὸ μὲν γὰρ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ γεννώντος πρόεισι φυσικῶς· τὸ δὲ ἔξωθέν ἐστιν, ὡς ἀλλότριον. Εἰ τοίνυν Θεὸς ὢν ὁ Λόγος γέγονεν ἄνθρωπος, λεγέτω μεν ὡς ἄνθρωπος· • Κύριος Εκτισέ με. » Τὴν δὲ προαιώνιον ὑπαρξιν αὐτοῦ σημαινέτω, βοῶν· . Πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννά με. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν δι' ἐναντίας. Οὐ πάντως, φασί, τὸ ' ἐγέννησεν ν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς ὄντα δεικνύει τὸν Υἱόν. Αδιαφορεί γάρ περὶ τὰς λέξεις ή θεία Γραφή. Καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν ὄντως κτισμάτων καὶ ἀντιλογίαν οὐκ ἐχόντων εἰς τοῦτο τίθησι τὸ, ο ἐγέννησεν, ὡς ὅταν λέγῃ· Υιούς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα. » Καὶ πάλιν· « Θεὸν τὸν γεννή σαντά σε εγκατέλιπες. ο Και, « Τίς ἐστιν ὁ τετυχώς βώλους δρόσου ;» Οὐ γὰρ δή που και δρόσου γενέσθαι ** οι ΙΧΩΤΗ, 38. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. longe ante nos fuit. Quod si vero quis hoc conce- dat, neque uos creati sumus in ipso, neque ipse nos in se habuit, quomodo igitur in unum novum hominem in Christo creamur? Atqui pudorem vobis eliam nolentibus incutiet Paulus, dicens : • Ipsius enim creatura sumus, creati in Christo Jesu ". › Si antem creati sumus in Christo, Verbum igitur Dei creatæ essentiæ non est. Sed quando factus est homo, in ipso creamur, et ipse quodammodo pro- per nos dicit : • Dominus creavit me. » Nam qua- tenus est Verbum, hæc vox nequaquam ei convenit, sed propter nostram salutem, cum alioqui sit crea- tor, incarnatus est, ut nos in seipso creatos ha- bens, dicat: Dominus creavit me. » Ac sicut æter- nam suam cum Patre exsistentiam declarans ait : • Ego eram qua gaudebat, et quotidie letabar in facie ipsius "; » el rursus : . Aute omnes colles genuit me”; › ita quando propter omnium nostruín salutem humanam formam induit, recte ut homo dicit . c Dominus creavit me. ALIUD. Si Christus vere homo factus esse creditur, quo- modo non necessarium fuerit ut homini etiam cou- venientia loquatur? Oportebat enim dicere: Non in principio eram homo, quod soli divinæ naturæ con- venit, sed quod creatæ substantiæ congruit obser- vare, Creatus autem est homo : idcirco inquit : • Dominus creavit me : › quia factus est homo, ut semper et absque principio exsistere voli Deo ser- vetur. ALIUD. C Dominus creavit me principium viarum sua- rum. › Si idcirco creatam omnino Filii essentiam existimatis, cum deinceps illud dicentem audiatis : «Ante omnes colles genuit me, irrita ac vana pror- sus fuerit vestra accusatio, qua creatum illum dicitis, cum ille genitum se esse dicat. Aliud enim est crea- twra, aliud genimen. Nec enim ex substantia ejus qui gignit naturaliter procedit : illud extra positum est, tanquam alienum. Cum igitur Deus exsistens Verbum, homo factum est, censeatur ut homo dicere: Dominus creavit me. Cum vero exclamat : Ante omnes colles genuit me, » æternamn swam ante omnia sæcula exsistentiam signißcare in- D dicetur. Objectio adversariorum. Atqui, inquiunt, verbum hoc, genuit, » non om- nino Filium ex essentia Patris esse ostendit. Indif- ferenter enim utitur verbis sacra Scriptura. Nam et de creaturis de quibus nulla controversia est, voce • Genuit » utitur, ut cum dicit : ‹ Filios genui atque exaltavi . . rursus : e Deum qui le genuit de- reliquisti › Item : ‹ Quis est qui genuit glebas roris"? › Neque enim per hoc Deum roris patrem Ephes. 11, 10. " Prov. vill, 31. * Ibid. 25. Isa. 1. 2. tid. 4. * Job

πατέρα φυσικῶς ἐροῦμεν τὸν Θεὸν διὰ τοῦτο. Εν τοιγαροῦν ἔσται καὶ τὸ αὐτὸ τῷ ἔκτισε τὸ ἐγέννησε, καὶ ἐφ' Υἱοῦ ταττόμενον. Λύσις ἐφεξῆς. - η ο Τὴν μὲν θείαν Γραφὴν ἀδιαφοροῦσαν περὶ τὰς λέ ξεις πολλάκις εὑρήσομεν, οὐ μὴν ἀγνοοῦσαν τὴν ἑκά- στης δύναμιν, καταχρηστικῶς δὲ ἔσθ' ὅτε δεχομένην αὐτάς. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ποιημάτων ὅτε κτιστής οὐσίας αὐτὰ δεικνύειν βούλεται, λέγει· . Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον. » Οὐκ ἐγέννησεν, ἀλλ' ἐποίησε. Τὴν δὲ τοῦ οἰκείου Λόγου γέννησιν ὁ Θεὸς ἐξηγούμενος· « Ἐξηρεύξατο, φησίν, ἡ καρδία μου Λόγον ἀγαθόν, ο Καὶ τοῖς μὲν κτίσμασιν ὁρίζουσα τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν, λέγει πάλιν ἡ θεία Γραφή· Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν·, ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος » Τοῖς μὲν οὖν κτίσμασιν ὁ χρόνος ἐστὶν ἡ ἀρχὴ, ὁ δὲ πρὸ τῶν αἰώνων ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀρχὴν ἔχει μόνον τὸν ἄναρχον Πατέρα, ἀϊδίως ὢν ἐν αὐτῷ. Ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν ὄντως κτισμάτων ὅτε τὸ ἐγέννησε κείται, καταχρηστικῶς καὶ οὐ φυσ σικῶς νοητέον, οὕτως ὅταν ἐπὶ τοῦ ὄντως γεννήματος τῇ, ἔκτισεν, ἢ ἐποίησε φέρεται, καταχρηστικῶς νοητέον, σωζομένης αὐτῷ τῆς φυσικῶς γνησιότητος. Τοῖς μὲν γὰρ κτίσμασιν ἡ χάρις τὸ ἐγέννησε προ- ξενεῖ· τῷ δὲ ἀγεννήτῳ καὶ ἀκτίστῳ λόγῳ τοῦ Πατρός, ἢ τῆς ἀνθρωπότητος χρεία τὸ λέγειν ἑαυτὸν ἐκτίσθαι δίδωσι. Καὶ τὰ μὲν κτίσματα λόγῳ καὶ βουλήσει Θεοῦ καλεῖται πρὸς υἱοθεσίαν. . Ἐγὼ γὰρ εἶπα, φησίν, Οὐκ ἐγέννησα. » Ὁ δὲ Υἱὸς τὴν ἄῤῥητον ἑαυτοῦ καὶ φυσικὴν ἐκ Πατρός γέννησιν καταμηνύων ἔλεγεν· • Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω. » Καὶ πάλιν Έτερον ἑαυτὸν παρὰ τὴν τῶν γενητῶν φύσιν ὄντα δει· ανύων, φησίν· ο Ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ, ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί, ο Οὸ γὰρ δή τις ἐρεῖ σωφρονῶν τοπι- τοῖς καὶ διαστηματικοῖς ὑψώμασιν ἀποσεμνύνεσθαι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον· ἀλλὰ τὸ μὲν ταπεινὸν τῆς κτι- στῆς οὐσίας διὰ τοῦ κάτω σημαίνεται, τὸ δὲ ὕψος τῆς θείας καὶ πάντα ὑπεραιρούσης φύσεως διὰ τοῦ ἄνω νοεῖται. Τοσαύτης τοιγαροῦν μεταξύ κειμένης διαφορᾶς κτιζομένου καὶ γεννήματος, αδιαφορείτε σαν αἱ λέξεις, ὅτε βλάβος οὐδὲν κατὰ τῶν σημαινομέ- νων γίνεται. ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς, εἰς τὸν ο Κύριος έκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, » καὶ ἐφεξῆς· « Πρὸ δὲ πάντων βουνών γεννά με. » Εἰ πρὸ πάντων ἑαυτὸν γεγεννῆσθαί φησιν, οὐκ ἂν εἴη τῶν πάντων εἷς, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' αὐτά. Τὰ μὲν γὰρ πάντα ἐν ἑαυτοῖς ἔχει καὶ τὴν οἰκείαν ἀρχήν· οὐκ ἂν γὰρ εἴη πάντα εἴ τι τῶν ἐν αὐτοῖς ἔξω μένον εὑρίσκοιτο. Εἰ οὖν πρὸ πάντων ὁ Υἱὸς ἐγεννήθη, ἐν ἰδίῳ μὲν ἀριθμῷ τὰ πάντα κείσεται· ἔξω δὲ αὐτῶν ἡ τοῦ Υἱοῦ νοηθήσεται γέννησις. Ὁ δὲ τοῖς γενητοῖς ἀσύντακτος, ἑτέρας ἂν εἴη φύσεως παρ' αὐτά. Ἐγεν νήθη τοιγαρούν, καθὸ Λόγος ἐστίν, ἐκ Πατρός· ἐκτί- σθη δὲ, καθὸ ἄνθρωπος, καὶ γέγονεν ἀρχὴ ὁδῶν. ὥσπερ οὖν ἡμεῖς, ὅτι τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον ἐν ἑαυτοῖς • THESAURUS. A naturaliter esse dicimus. Idem itaque est genni, B quod crearit, cum de Filio dicitur. - Solutio objectionis. Sæpenumero quidem sacram Scripturam promi- scue atque indifferenter vocibus uti reperiemus, non quod vim singularum perspectam non habeat, ser quod abusive nonnunquam eas accipiat. Nam de operibus, cum illa creatæ natura esse ostendere vult, ita ait : c in principio fecit Deus colum et ter- ram. Et fecit Deus hominem. » Non genuit, sed fecit. Deus autem Verbi generationem declarans : ‹ Eructavit, inquit, cor mein Verbum bonum “. Rursus sacra Scriptura, cum creaturis exsistendi Principium definit, ita loquitur : c lu principio fecit, at de Dei Verbo loquens : ‹ In principio erat Ver- bum. › Creaturis itaque tempus est principium; sed Dei Verbuin ante sæcula exsistens solum Patrem principii expertem principium habet, ab ælerno in ipso exsistens. Quemadmodum igitur cum de iis qua vere creatura sunt, dicitur, genuit, abusive, non maturaliter intelligendum est : ita quandocun - que de eo qui vere genimen est, dicitur,creavit, vel fecit, abusive sumendum est, servata ipsi naturali sua proprietate. Gratia enim hoc creaturis largitar, ut de iis dicatur, genuit. Increato autem atque æterno Dei Verbo, incarnationis ratione hoc tribuitur ut creatum dicatur. Et creaturæ quidem verbo ac ve- Juntate Dei vocantur in adoptionem filiorum, ‹ Ego C enim dixi, inquit : Non genui "., Filius vero ineffa- Psal. XLIV, 2. • Isa. xxiii, 4. “Joan. xvi, 28. bilem suam et naturalem ex Patre generationem declarans, inquit : « Ego ex Patre exivi et venio *,, Et rursus alium esse se a creaturis ostendens, ait : • Vos de deorsum estis, ego ex supernis sum “. › Neque enim quisquam sanæ mentis dixe- rit, locali, quæque spatiorum intervallis constet, als titudine Dei Verbum gloriari, sed humilitatem creatæ substantiæ per deorsum significari : celsitudinem vero divinæ omniaque transcendentis naturæ per superua. Cum igitur tantum sit discrimen inter creatum et genitum, verba indifferenter capiantur, quando nullum iis quæ significantur damnum in- fertur. ALIUD explicatius, in hoc ipsum : « Dominus crearit me initium viarum suarum. » Et deinde : ‹ Ante omnes colles genuit me. » Si ante omnia se genitum esse inquit, certe non erit unus ex omnibus, sed diversus ab aliis. Cætera enim omnia in seipsis habent suum principium ; neque enim essent omnia, si quid in ipsis extra manens reperiretur. Si ergo ante omnia genitus est Filius, proprio suo numero omnia comprehen- duntur : extra vero illa Filii generatio intelligitur. di- Qui autem generatis annumerari non potest, versæ ab ipsis naturæ sit oportet. Genitus itaque est quatenus est Verbum ex Patre; creatus vero, quatenus homo, et factus est principium viarum. 23. * Joan. VIII,

πατέρα φυσικῶς ἐροῦμεν τὸν Θεὸν διὰ τοῦτο. Εν τοιγαροῦν ἔσται καὶ τὸ αὐτὸ τῷ ἔκτισε τὸ ἐγέννησε, καὶ ἐφ' Υἱοῦ ταττόμενον. Λύσις ἐφεξῆς. - η ο Τὴν μὲν θείαν Γραφὴν ἀδιαφοροῦσαν περὶ τὰς λέ ξεις πολλάκις εὑρήσομεν, οὐ μὴν ἀγνοοῦσαν τὴν ἑκά- στης δύναμιν, καταχρηστικῶς δὲ ἔσθ' ὅτε δεχομένην αὐτάς. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ποιημάτων ὅτε κτιστής οὐσίας αὐτὰ δεικνύειν βούλεται, λέγει· . Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον. » Οὐκ ἐγέννησεν, ἀλλ' ἐποίησε. Τὴν δὲ τοῦ οἰκείου Λόγου γέννησιν ὁ Θεὸς ἐξηγούμενος· « Ἐξηρεύξατο, φησίν, ἡ καρδία μου Λόγον ἀγαθόν, ο Καὶ τοῖς μὲν κτίσμασιν ὁρίζουσα τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν, λέγει πάλιν ἡ θεία Γραφή· Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν·, ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος » Τοῖς μὲν οὖν κτίσμασιν ὁ χρόνος ἐστὶν ἡ ἀρχὴ, ὁ δὲ πρὸ τῶν αἰώνων ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀρχὴν ἔχει μόνον τὸν ἄναρχον Πατέρα, ἀϊδίως ὢν ἐν αὐτῷ. Ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν ὄντως κτισμάτων ὅτε τὸ ἐγέννησε κείται, καταχρηστικῶς καὶ οὐ φυσ σικῶς νοητέον, οὕτως ὅταν ἐπὶ τοῦ ὄντως γεννήματος τῇ, ἔκτισεν, ἢ ἐποίησε φέρεται, καταχρηστικῶς νοητέον, σωζομένης αὐτῷ τῆς φυσικῶς γνησιότητος. Τοῖς μὲν γὰρ κτίσμασιν ἡ χάρις τὸ ἐγέννησε προ- ξενεῖ· τῷ δὲ ἀγεννήτῳ καὶ ἀκτίστῳ λόγῳ τοῦ Πατρός, ἢ τῆς ἀνθρωπότητος χρεία τὸ λέγειν ἑαυτὸν ἐκτίσθαι δίδωσι. Καὶ τὰ μὲν κτίσματα λόγῳ καὶ βουλήσει Θεοῦ καλεῖται πρὸς υἱοθεσίαν. . Ἐγὼ γὰρ εἶπα, φησίν, Οὐκ ἐγέννησα. » Ὁ δὲ Υἱὸς τὴν ἄῤῥητον ἑαυτοῦ καὶ φυσικὴν ἐκ Πατρός γέννησιν καταμηνύων ἔλεγεν· • Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω. » Καὶ πάλιν Έτερον ἑαυτὸν παρὰ τὴν τῶν γενητῶν φύσιν ὄντα δει· ανύων, φησίν· ο Ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ, ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί, ο Οὸ γὰρ δή τις ἐρεῖ σωφρονῶν τοπι- τοῖς καὶ διαστηματικοῖς ὑψώμασιν ἀποσεμνύνεσθαι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον· ἀλλὰ τὸ μὲν ταπεινὸν τῆς κτι- στῆς οὐσίας διὰ τοῦ κάτω σημαίνεται, τὸ δὲ ὕψος τῆς θείας καὶ πάντα ὑπεραιρούσης φύσεως διὰ τοῦ ἄνω νοεῖται. Τοσαύτης τοιγαροῦν μεταξύ κειμένης διαφορᾶς κτιζομένου καὶ γεννήματος, αδιαφορείτε σαν αἱ λέξεις, ὅτε βλάβος οὐδὲν κατὰ τῶν σημαινομέ- νων γίνεται. ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς, εἰς τὸν ο Κύριος έκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, » καὶ ἐφεξῆς· « Πρὸ δὲ πάντων βουνών γεννά με. » Εἰ πρὸ πάντων ἑαυτὸν γεγεννῆσθαί φησιν, οὐκ ἂν εἴη τῶν πάντων εἷς, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' αὐτά. Τὰ μὲν γὰρ πάντα ἐν ἑαυτοῖς ἔχει καὶ τὴν οἰκείαν ἀρχήν· οὐκ ἂν γὰρ εἴη πάντα εἴ τι τῶν ἐν αὐτοῖς ἔξω μένον εὑρίσκοιτο. Εἰ οὖν πρὸ πάντων ὁ Υἱὸς ἐγεννήθη, ἐν ἰδίῳ μὲν ἀριθμῷ τὰ πάντα κείσεται· ἔξω δὲ αὐτῶν ἡ τοῦ Υἱοῦ νοηθήσεται γέννησις. Ὁ δὲ τοῖς γενητοῖς ἀσύντακτος, ἑτέρας ἂν εἴη φύσεως παρ' αὐτά. Ἐγεν νήθη τοιγαρούν, καθὸ Λόγος ἐστίν, ἐκ Πατρός· ἐκτί- σθη δὲ, καθὸ ἄνθρωπος, καὶ γέγονεν ἀρχὴ ὁδῶν. ὥσπερ οὖν ἡμεῖς, ὅτι τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον ἐν ἑαυτοῖς • THESAURUS. A naturaliter esse dicimus. Idem itaque est genni, B quod crearit, cum de Filio dicitur. - Solutio objectionis. Sæpenumero quidem sacram Scripturam promi- scue atque indifferenter vocibus uti reperiemus, non quod vim singularum perspectam non habeat, ser quod abusive nonnunquam eas accipiat. Nam de operibus, cum illa creatæ natura esse ostendere vult, ita ait : c in principio fecit Deus colum et ter- ram. Et fecit Deus hominem. » Non genuit, sed fecit. Deus autem Verbi generationem declarans : ‹ Eructavit, inquit, cor mein Verbum bonum “. Rursus sacra Scriptura, cum creaturis exsistendi Principium definit, ita loquitur : c lu principio fecit, at de Dei Verbo loquens : ‹ In principio erat Ver- bum. › Creaturis itaque tempus est principium; sed Dei Verbuin ante sæcula exsistens solum Patrem principii expertem principium habet, ab ælerno in ipso exsistens. Quemadmodum igitur cum de iis qua vere creatura sunt, dicitur, genuit, abusive, non maturaliter intelligendum est : ita quandocun - que de eo qui vere genimen est, dicitur,creavit, vel fecit, abusive sumendum est, servata ipsi naturali sua proprietate. Gratia enim hoc creaturis largitar, ut de iis dicatur, genuit. Increato autem atque æterno Dei Verbo, incarnationis ratione hoc tribuitur ut creatum dicatur. Et creaturæ quidem verbo ac ve- Juntate Dei vocantur in adoptionem filiorum, ‹ Ego C enim dixi, inquit : Non genui "., Filius vero ineffa- Psal. XLIV, 2. • Isa. xxiii, 4. “Joan. xvi, 28. bilem suam et naturalem ex Patre generationem declarans, inquit : « Ego ex Patre exivi et venio *,, Et rursus alium esse se a creaturis ostendens, ait : • Vos de deorsum estis, ego ex supernis sum “. › Neque enim quisquam sanæ mentis dixe- rit, locali, quæque spatiorum intervallis constet, als titudine Dei Verbum gloriari, sed humilitatem creatæ substantiæ per deorsum significari : celsitudinem vero divinæ omniaque transcendentis naturæ per superua. Cum igitur tantum sit discrimen inter creatum et genitum, verba indifferenter capiantur, quando nullum iis quæ significantur damnum in- fertur. ALIUD explicatius, in hoc ipsum : « Dominus crearit me initium viarum suarum. » Et deinde : ‹ Ante omnes colles genuit me. » Si ante omnia se genitum esse inquit, certe non erit unus ex omnibus, sed diversus ab aliis. Cætera enim omnia in seipsis habent suum principium ; neque enim essent omnia, si quid in ipsis extra manens reperiretur. Si ergo ante omnia genitus est Filius, proprio suo numero omnia comprehen- duntur : extra vero illa Filii generatio intelligitur. di- Qui autem generatis annumerari non potest, versæ ab ipsis naturæ sit oportet. Genitus itaque est quatenus est Verbum ex Patre; creatus vero, quatenus homo, et factus est principium viarum. 23. * Joan. VIII,

πατέρα φυσικῶς ἐροῦμεν τὸν Θεὸν διὰ τοῦτο. Εν τοιγαροῦν ἔσται καὶ τὸ αὐτὸ τῷ ἔκτισε τὸ ἐγέννησε, καὶ ἐφ' Υἱοῦ ταττόμενον. Λύσις ἐφεξῆς. - η ο Τὴν μὲν θείαν Γραφὴν ἀδιαφοροῦσαν περὶ τὰς λέ ξεις πολλάκις εὑρήσομεν, οὐ μὴν ἀγνοοῦσαν τὴν ἑκά- στης δύναμιν, καταχρηστικῶς δὲ ἔσθ' ὅτε δεχομένην αὐτάς. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ποιημάτων ὅτε κτιστής οὐσίας αὐτὰ δεικνύειν βούλεται, λέγει· . Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον. » Οὐκ ἐγέννησεν, ἀλλ' ἐποίησε. Τὴν δὲ τοῦ οἰκείου Λόγου γέννησιν ὁ Θεὸς ἐξηγούμενος· « Ἐξηρεύξατο, φησίν, ἡ καρδία μου Λόγον ἀγαθόν, ο Καὶ τοῖς μὲν κτίσμασιν ὁρίζουσα τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν, λέγει πάλιν ἡ θεία Γραφή· Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν·, ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος » Τοῖς μὲν οὖν κτίσμασιν ὁ χρόνος ἐστὶν ἡ ἀρχὴ, ὁ δὲ πρὸ τῶν αἰώνων ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀρχὴν ἔχει μόνον τὸν ἄναρχον Πατέρα, ἀϊδίως ὢν ἐν αὐτῷ. Ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν ὄντως κτισμάτων ὅτε τὸ ἐγέννησε κείται, καταχρηστικῶς καὶ οὐ φυσ σικῶς νοητέον, οὕτως ὅταν ἐπὶ τοῦ ὄντως γεννήματος τῇ, ἔκτισεν, ἢ ἐποίησε φέρεται, καταχρηστικῶς νοητέον, σωζομένης αὐτῷ τῆς φυσικῶς γνησιότητος. Τοῖς μὲν γὰρ κτίσμασιν ἡ χάρις τὸ ἐγέννησε προ- ξενεῖ· τῷ δὲ ἀγεννήτῳ καὶ ἀκτίστῳ λόγῳ τοῦ Πατρός, ἢ τῆς ἀνθρωπότητος χρεία τὸ λέγειν ἑαυτὸν ἐκτίσθαι δίδωσι. Καὶ τὰ μὲν κτίσματα λόγῳ καὶ βουλήσει Θεοῦ καλεῖται πρὸς υἱοθεσίαν. . Ἐγὼ γὰρ εἶπα, φησίν, Οὐκ ἐγέννησα. » Ὁ δὲ Υἱὸς τὴν ἄῤῥητον ἑαυτοῦ καὶ φυσικὴν ἐκ Πατρός γέννησιν καταμηνύων ἔλεγεν· • Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω. » Καὶ πάλιν Έτερον ἑαυτὸν παρὰ τὴν τῶν γενητῶν φύσιν ὄντα δει· ανύων, φησίν· ο Ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ, ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί, ο Οὸ γὰρ δή τις ἐρεῖ σωφρονῶν τοπι- τοῖς καὶ διαστηματικοῖς ὑψώμασιν ἀποσεμνύνεσθαι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον· ἀλλὰ τὸ μὲν ταπεινὸν τῆς κτι- στῆς οὐσίας διὰ τοῦ κάτω σημαίνεται, τὸ δὲ ὕψος τῆς θείας καὶ πάντα ὑπεραιρούσης φύσεως διὰ τοῦ ἄνω νοεῖται. Τοσαύτης τοιγαροῦν μεταξύ κειμένης διαφορᾶς κτιζομένου καὶ γεννήματος, αδιαφορείτε σαν αἱ λέξεις, ὅτε βλάβος οὐδὲν κατὰ τῶν σημαινομέ- νων γίνεται. ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς, εἰς τὸν ο Κύριος έκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, » καὶ ἐφεξῆς· « Πρὸ δὲ πάντων βουνών γεννά με. » Εἰ πρὸ πάντων ἑαυτὸν γεγεννῆσθαί φησιν, οὐκ ἂν εἴη τῶν πάντων εἷς, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' αὐτά. Τὰ μὲν γὰρ πάντα ἐν ἑαυτοῖς ἔχει καὶ τὴν οἰκείαν ἀρχήν· οὐκ ἂν γὰρ εἴη πάντα εἴ τι τῶν ἐν αὐτοῖς ἔξω μένον εὑρίσκοιτο. Εἰ οὖν πρὸ πάντων ὁ Υἱὸς ἐγεννήθη, ἐν ἰδίῳ μὲν ἀριθμῷ τὰ πάντα κείσεται· ἔξω δὲ αὐτῶν ἡ τοῦ Υἱοῦ νοηθήσεται γέννησις. Ὁ δὲ τοῖς γενητοῖς ἀσύντακτος, ἑτέρας ἂν εἴη φύσεως παρ' αὐτά. Ἐγεν νήθη τοιγαρούν, καθὸ Λόγος ἐστίν, ἐκ Πατρός· ἐκτί- σθη δὲ, καθὸ ἄνθρωπος, καὶ γέγονεν ἀρχὴ ὁδῶν. ὥσπερ οὖν ἡμεῖς, ὅτι τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον ἐν ἑαυτοῖς • THESAURUS. A naturaliter esse dicimus. Idem itaque est genni, B quod crearit, cum de Filio dicitur. - Solutio objectionis. Sæpenumero quidem sacram Scripturam promi- scue atque indifferenter vocibus uti reperiemus, non quod vim singularum perspectam non habeat, ser quod abusive nonnunquam eas accipiat. Nam de operibus, cum illa creatæ natura esse ostendere vult, ita ait : c in principio fecit Deus colum et ter- ram. Et fecit Deus hominem. » Non genuit, sed fecit. Deus autem Verbi generationem declarans : ‹ Eructavit, inquit, cor mein Verbum bonum “. Rursus sacra Scriptura, cum creaturis exsistendi Principium definit, ita loquitur : c lu principio fecit, at de Dei Verbo loquens : ‹ In principio erat Ver- bum. › Creaturis itaque tempus est principium; sed Dei Verbuin ante sæcula exsistens solum Patrem principii expertem principium habet, ab ælerno in ipso exsistens. Quemadmodum igitur cum de iis qua vere creatura sunt, dicitur, genuit, abusive, non maturaliter intelligendum est : ita quandocun - que de eo qui vere genimen est, dicitur,creavit, vel fecit, abusive sumendum est, servata ipsi naturali sua proprietate. Gratia enim hoc creaturis largitar, ut de iis dicatur, genuit. Increato autem atque æterno Dei Verbo, incarnationis ratione hoc tribuitur ut creatum dicatur. Et creaturæ quidem verbo ac ve- Juntate Dei vocantur in adoptionem filiorum, ‹ Ego C enim dixi, inquit : Non genui "., Filius vero ineffa- Psal. XLIV, 2. • Isa. xxiii, 4. “Joan. xvi, 28. bilem suam et naturalem ex Patre generationem declarans, inquit : « Ego ex Patre exivi et venio *,, Et rursus alium esse se a creaturis ostendens, ait : • Vos de deorsum estis, ego ex supernis sum “. › Neque enim quisquam sanæ mentis dixe- rit, locali, quæque spatiorum intervallis constet, als titudine Dei Verbum gloriari, sed humilitatem creatæ substantiæ per deorsum significari : celsitudinem vero divinæ omniaque transcendentis naturæ per superua. Cum igitur tantum sit discrimen inter creatum et genitum, verba indifferenter capiantur, quando nullum iis quæ significantur damnum in- fertur. ALIUD explicatius, in hoc ipsum : « Dominus crearit me initium viarum suarum. » Et deinde : ‹ Ante omnes colles genuit me. » Si ante omnia se genitum esse inquit, certe non erit unus ex omnibus, sed diversus ab aliis. Cætera enim omnia in seipsis habent suum principium ; neque enim essent omnia, si quid in ipsis extra manens reperiretur. Si ergo ante omnia genitus est Filius, proprio suo numero omnia comprehen- duntur : extra vero illa Filii generatio intelligitur. di- Qui autem generatis annumerari non potest, versæ ab ipsis naturæ sit oportet. Genitus itaque est quatenus est Verbum ex Patre; creatus vero, quatenus homo, et factus est principium viarum. 23. * Joan. VIII,

Α δεχόμεθα, δι' αὐτὸν υἱοὶ καλούμεθα τοῦ Θεοῦ, κατά φύσιν ὄντες ποιήματα, οὕτω καὶ αὐτὸς ὅτε τὴν ἡμῶν σάρκα λαμβάνει, κτίσμα καλεῖται καὶ ποίημα, κατά φύσιν ὑπάρχων Υἱός. Καὶ πάλιν, ὥσπερ ἡμῶν ποιη τῆς ὢν ὁ Θεὸς γίνεται καὶ Πατὴρ, οὕτω καὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου Πατὴρ κατὰ φύσιν ὑπάρχων γίνεται καὶ κτί- στης, ὅτε δι᾿ ἡμᾶς ἐξομοιοῦται τοῖς κτίσμασιν. Εἰ μὲν οὖν ἡμεῖς κατὰ φύσιν ἐσμὲν υἱοὶ, ἔσται καὶ αὐ τὸς κατὰ φύσιν κτίσμα καὶ ποίημα. Εἰ δὲ ἡμεῖς θέσ σει καὶ χάριτι πρὸς υἱότητα καλούμεθα, καὶ αὐτὸς θέσει κτίσμα διὰ τὴν καθ᾽ ὑμᾶς οἰκονομίαν, τὸ ἐκ φύσεως οὐκ ἀπολλύων ἀξίωμα. ΑΛΛΟ, διδασκαλία σωτὴς, ὅπως χρὴ νοεῖν εὐσε βῶς τὸ, ο Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτ τοῦ. » Γέγονεν ὁ πρῶτος άνθρωπο; 'Αδάμ, καὶ ὁδὸς αὐτῷ σωτηρίας δέδοται παρὰ Θεοῦ. Ταύτην ἀπώλεσε, τὴν θείαν ἐντολὴν παραβεβηκώς, πέπτωκεν εἰς φθοράν, ἠνέχθη πρὸς ἁμαρτίαν, καταβέβηκεν εἰς θάνατον. Εδει πάλιν ἡμῖν ὁδὸν ἑτέραν ἀναδειχθῆναι, δι' ἧς την ἀρχαίαν κατάστασιν ἐκείνην ἀναβῆναι δυνησόμεθα. Ἐπειδὴ δὲ ἀνθρώπων οὐδεὶς ἱκανὸς ὢν εἰς τοῦτο κατεφαίνετο, ἀναγκαίως αὐτὸς ὁ φιλάνθρωπος τοῦ Θεοῦ Λάγος, ἄκτιστος ἂν τὴν φύσιν, ἄνθρωπος κτίσ ζεται δι' ἡμᾶς, βουλήσει τοῦ Πατρὸς τὴν ἡμῶν σάρκα περιβαλόμενος· ἵνα, καθάπερ ὁ Παῦλός φησιν, εδιν ἡμῖν ἐγκαινίσῃ πρόσφατον καὶ μένουσαν, καὶ πλη ρώσῃ τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, ἀνανεῶν μὲν εἰς ἀφθαρ σίαν τὸ σῶμα, τὸν δ' ἐξ ἁμαρτίας κρατήσαντα θάνα τον ἀναιρῶν, καὶ αὐτὴν κατακρίνων τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα ποιῶν ὅσα τῇ φύσει γέγονεν ἀγαθὰ δι' αὐτοῦ. Εἰ τοίνυν γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα καὶ ὁδὸς ἡμῖν γένηται τῶν ἀγαθῶν, καὶ τὰ ἔργα ταῦτα πλη ρώσῃ, ἃ δὲ παρὰ Πατρὸς δι' αὐτοῦ γίνεται, εἰκότως ἂν λέγοι· ο Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Εξῆς δὲ πάλιν τὴν προαιώνιον υπαρ ξιν ἑαυτοῦ σημαίνων, φησί · « Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμε λίωσέ με. › Εἰ δὲ καὶ γεννᾶται καὶ κτίζεται, ἀμφο τέροις ἀποδώσει τὸ πρέπον. Γεννᾶται μὲν γὰρ ὡς Λόγος παρὰ Πατρὸς πρὸ τῶν αἰώνων, καθάπερ φησί, κτίζεται δὲ ὡς ἄνθρωπος, ὅτε δι' ἡμᾶς γέγονε σάρξο οὕτως φησὶν ὁ εὐαγγελιστής. . ΑΛΛΟ. Φησί που περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου Δαβίδ· Ὁ ὑπάρ χων πρὸ τῶν αἰώνων. » Εἰ τοίνυν ὁ μὲν Υἱὸς πρὸ τῶν αἰώνων ὑπάρχει, κτίζεσθαι δέ φησιν ἑαυτὸν εἰς τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, ἀνάγκη πᾶσα συνεστώτων ἤδη των ἔργων κτίζεσθαι νοεῖν αὐτόν. Μετὰ γὰρ τὴν τῶν ποιη- μάτων εἰς τὸ εἶναι παροδον, ἐν τελευταίοις τοῦ αἰών νος καιροῖς γέγονεν, ἄνθρωπος, ὅτε δὴ πρεπόντως τε καὶ λίαν εὐκαίρως τή, ο ἔκτισέ με, » φησί. Πῶς οὖν αὐτὸς ἂν ὑπάρχῃ τούτων ὁ ποιητὴς, εἰ μετ' ἐκεῖνα κτίζεται ; Εἰ δὲ πρὸ τῶν ἔργων ἐστὶν ὁ τούτων ποιη S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Quemadmodum igitur nos, cum Verbum Dei in no- bis suscipimus, per ipsum, vocamur filii Dei 7, cem natura simus creature, ita etiam ipse, quando carnein nostram assumit, vocatur creatura et opus, etun natura sit Filius. Et rursus: sicut Deus, cum sit noster creator, Pater, item noster, sic etiamn ruin Verbi Dei Pater secundum naturam exsistal, ejus quoque creator efficitur; cumn nimirum pro- pter nos fit similis creaturis. Si ergo nos natura, klii sumus, erit etiam, ipse naturaliter creatura et opus. At vero si nos dispositione et gratia vo- camur Glii, erit etiam ipse dispositione creatura, naturalem, suam dignitatem ob incarnationem non, amittens. ALIUD, qua perspicue ostenditur quo pacto pie intelligi oportegt illud, ‹Dominus creavit me prin, B cipium viarum suarum. › Adam primus homo factus est, dataque illi est a. Beo via salutis : quam quidem, divinum mandatum transgressus, anisit, lapsusque est in interitum, provolutus in peccatum, descendit in mortem. Aliam igitur viam. nobis præmonstrari opus erat, : qua ad pristinam statum conscenderemus. Cui qui- dem præmonstrandæ cum nullus. hominum par esset, ipsum Verbum Dei, cum sit natura increa tum, propter nos creatur bówio, voluntate Patris carnem nostram assumens, ut, quemadmodum in- quit: Paulus, viam nobis instauret recentem sc mauentem, operaque Patris impleat, corpore quidem nostro ad incorruptionem reformato, et morte, quæ per peccatum imperium abtinuerat, sublata, ipsoque peccato.condemnato, ceterisque bonis quæ contulit, per ipsum naturæ humanæ præstitis. Si ergo factus est homo, ut nobis etiam bonorum via fiat, eaque opera perficiat, quæ a Ratre per ipsum ful, merit certe.dicat: Domi- uns creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. › Deinceps vero rursus, exsistentiam suam ante omnia sæcula significans, ait : • Ante sæcula fundavit me. »Si vero et gignitur, et creatur, utramque decenter convenienterque fieri dicatur. Gignitur enim ut Verbum ex Patre ante sæcula productum, ut ipsemet testatur : creatur vero, ut homo, quando propter nos factus est caro: ita ait evangelista "; ALIUD. Psalmista alicubi de Verbo Dei ita ait : « Qui est aude sacula ": . Si ergo Filius ante sæcula exsi- stit, creatum vero dicit se esse in opera Patris : necessarium plane est constitutis jam operibus illum creatum fuisse. Postquam enim creaturæ ad esse traductæ essent, novissimis temporibus homio factus est : quo quidem tempore convenienter op. portuneque dicit, Dominus creavit me. Quo- miodo igitur possit esse eorum creator, si post illa creatus est ? Si autem ante opera est Verbum I loan. I, 1. ** Philipp. 11, 21; Hehr. 11, " G x, 20. * Joan. 1. ** Psal. uxxiii, 12.

Α δεχόμεθα, δι' αὐτὸν υἱοὶ καλούμεθα τοῦ Θεοῦ, κατά φύσιν ὄντες ποιήματα, οὕτω καὶ αὐτὸς ὅτε τὴν ἡμῶν σάρκα λαμβάνει, κτίσμα καλεῖται καὶ ποίημα, κατά φύσιν ὑπάρχων Υἱός. Καὶ πάλιν, ὥσπερ ἡμῶν ποιη τῆς ὢν ὁ Θεὸς γίνεται καὶ Πατὴρ, οὕτω καὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου Πατὴρ κατὰ φύσιν ὑπάρχων γίνεται καὶ κτί- στης, ὅτε δι᾿ ἡμᾶς ἐξομοιοῦται τοῖς κτίσμασιν. Εἰ μὲν οὖν ἡμεῖς κατὰ φύσιν ἐσμὲν υἱοὶ, ἔσται καὶ αὐ τὸς κατὰ φύσιν κτίσμα καὶ ποίημα. Εἰ δὲ ἡμεῖς θέσ σει καὶ χάριτι πρὸς υἱότητα καλούμεθα, καὶ αὐτὸς θέσει κτίσμα διὰ τὴν καθ᾽ ὑμᾶς οἰκονομίαν, τὸ ἐκ φύσεως οὐκ ἀπολλύων ἀξίωμα. ΑΛΛΟ, διδασκαλία σωτὴς, ὅπως χρὴ νοεῖν εὐσε βῶς τὸ, ο Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτ τοῦ. » Γέγονεν ὁ πρῶτος άνθρωπο; 'Αδάμ, καὶ ὁδὸς αὐτῷ σωτηρίας δέδοται παρὰ Θεοῦ. Ταύτην ἀπώλεσε, τὴν θείαν ἐντολὴν παραβεβηκώς, πέπτωκεν εἰς φθοράν, ἠνέχθη πρὸς ἁμαρτίαν, καταβέβηκεν εἰς θάνατον. Εδει πάλιν ἡμῖν ὁδὸν ἑτέραν ἀναδειχθῆναι, δι' ἧς την ἀρχαίαν κατάστασιν ἐκείνην ἀναβῆναι δυνησόμεθα. Ἐπειδὴ δὲ ἀνθρώπων οὐδεὶς ἱκανὸς ὢν εἰς τοῦτο κατεφαίνετο, ἀναγκαίως αὐτὸς ὁ φιλάνθρωπος τοῦ Θεοῦ Λάγος, ἄκτιστος ἂν τὴν φύσιν, ἄνθρωπος κτίσ ζεται δι' ἡμᾶς, βουλήσει τοῦ Πατρὸς τὴν ἡμῶν σάρκα περιβαλόμενος· ἵνα, καθάπερ ὁ Παῦλός φησιν, εδιν ἡμῖν ἐγκαινίσῃ πρόσφατον καὶ μένουσαν, καὶ πλη ρώσῃ τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, ἀνανεῶν μὲν εἰς ἀφθαρ σίαν τὸ σῶμα, τὸν δ' ἐξ ἁμαρτίας κρατήσαντα θάνα τον ἀναιρῶν, καὶ αὐτὴν κατακρίνων τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα ποιῶν ὅσα τῇ φύσει γέγονεν ἀγαθὰ δι' αὐτοῦ. Εἰ τοίνυν γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα καὶ ὁδὸς ἡμῖν γένηται τῶν ἀγαθῶν, καὶ τὰ ἔργα ταῦτα πλη ρώσῃ, ἃ δὲ παρὰ Πατρὸς δι' αὐτοῦ γίνεται, εἰκότως ἂν λέγοι· ο Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Εξῆς δὲ πάλιν τὴν προαιώνιον υπαρ ξιν ἑαυτοῦ σημαίνων, φησί · « Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμε λίωσέ με. › Εἰ δὲ καὶ γεννᾶται καὶ κτίζεται, ἀμφο τέροις ἀποδώσει τὸ πρέπον. Γεννᾶται μὲν γὰρ ὡς Λόγος παρὰ Πατρὸς πρὸ τῶν αἰώνων, καθάπερ φησί, κτίζεται δὲ ὡς ἄνθρωπος, ὅτε δι' ἡμᾶς γέγονε σάρξο οὕτως φησὶν ὁ εὐαγγελιστής. . ΑΛΛΟ. Φησί που περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου Δαβίδ· Ὁ ὑπάρ χων πρὸ τῶν αἰώνων. » Εἰ τοίνυν ὁ μὲν Υἱὸς πρὸ τῶν αἰώνων ὑπάρχει, κτίζεσθαι δέ φησιν ἑαυτὸν εἰς τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, ἀνάγκη πᾶσα συνεστώτων ἤδη των ἔργων κτίζεσθαι νοεῖν αὐτόν. Μετὰ γὰρ τὴν τῶν ποιη- μάτων εἰς τὸ εἶναι παροδον, ἐν τελευταίοις τοῦ αἰών νος καιροῖς γέγονεν, ἄνθρωπος, ὅτε δὴ πρεπόντως τε καὶ λίαν εὐκαίρως τή, ο ἔκτισέ με, » φησί. Πῶς οὖν αὐτὸς ἂν ὑπάρχῃ τούτων ὁ ποιητὴς, εἰ μετ' ἐκεῖνα κτίζεται ; Εἰ δὲ πρὸ τῶν ἔργων ἐστὶν ὁ τούτων ποιη S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Quemadmodum igitur nos, cum Verbum Dei in no- bis suscipimus, per ipsum, vocamur filii Dei 7, cem natura simus creature, ita etiam ipse, quando carnein nostram assumit, vocatur creatura et opus, etun natura sit Filius. Et rursus: sicut Deus, cum sit noster creator, Pater, item noster, sic etiamn ruin Verbi Dei Pater secundum naturam exsistal, ejus quoque creator efficitur; cumn nimirum pro- pter nos fit similis creaturis. Si ergo nos natura, klii sumus, erit etiam, ipse naturaliter creatura et opus. At vero si nos dispositione et gratia vo- camur Glii, erit etiam ipse dispositione creatura, naturalem, suam dignitatem ob incarnationem non, amittens. ALIUD, qua perspicue ostenditur quo pacto pie intelligi oportegt illud, ‹Dominus creavit me prin, B cipium viarum suarum. › Adam primus homo factus est, dataque illi est a. Beo via salutis : quam quidem, divinum mandatum transgressus, anisit, lapsusque est in interitum, provolutus in peccatum, descendit in mortem. Aliam igitur viam. nobis præmonstrari opus erat, : qua ad pristinam statum conscenderemus. Cui qui- dem præmonstrandæ cum nullus. hominum par esset, ipsum Verbum Dei, cum sit natura increa tum, propter nos creatur bówio, voluntate Patris carnem nostram assumens, ut, quemadmodum in- quit: Paulus, viam nobis instauret recentem sc mauentem, operaque Patris impleat, corpore quidem nostro ad incorruptionem reformato, et morte, quæ per peccatum imperium abtinuerat, sublata, ipsoque peccato.condemnato, ceterisque bonis quæ contulit, per ipsum naturæ humanæ præstitis. Si ergo factus est homo, ut nobis etiam bonorum via fiat, eaque opera perficiat, quæ a Ratre per ipsum ful, merit certe.dicat: Domi- uns creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. › Deinceps vero rursus, exsistentiam suam ante omnia sæcula significans, ait : • Ante sæcula fundavit me. »Si vero et gignitur, et creatur, utramque decenter convenienterque fieri dicatur. Gignitur enim ut Verbum ex Patre ante sæcula productum, ut ipsemet testatur : creatur vero, ut homo, quando propter nos factus est caro: ita ait evangelista "; ALIUD. Psalmista alicubi de Verbo Dei ita ait : « Qui est aude sacula ": . Si ergo Filius ante sæcula exsi- stit, creatum vero dicit se esse in opera Patris : necessarium plane est constitutis jam operibus illum creatum fuisse. Postquam enim creaturæ ad esse traductæ essent, novissimis temporibus homio factus est : quo quidem tempore convenienter op. portuneque dicit, Dominus creavit me. Quo- miodo igitur possit esse eorum creator, si post illa creatus est ? Si autem ante opera est Verbum I loan. I, 1. ** Philipp. 11, 21; Hehr. 11, " G x, 20. * Joan. 1. ** Psal. uxxiii, 12.

Α δεχόμεθα, δι' αὐτὸν υἱοὶ καλούμεθα τοῦ Θεοῦ, κατά φύσιν ὄντες ποιήματα, οὕτω καὶ αὐτὸς ὅτε τὴν ἡμῶν σάρκα λαμβάνει, κτίσμα καλεῖται καὶ ποίημα, κατά φύσιν ὑπάρχων Υἱός. Καὶ πάλιν, ὥσπερ ἡμῶν ποιη τῆς ὢν ὁ Θεὸς γίνεται καὶ Πατὴρ, οὕτω καὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου Πατὴρ κατὰ φύσιν ὑπάρχων γίνεται καὶ κτί- στης, ὅτε δι᾿ ἡμᾶς ἐξομοιοῦται τοῖς κτίσμασιν. Εἰ μὲν οὖν ἡμεῖς κατὰ φύσιν ἐσμὲν υἱοὶ, ἔσται καὶ αὐ τὸς κατὰ φύσιν κτίσμα καὶ ποίημα. Εἰ δὲ ἡμεῖς θέσ σει καὶ χάριτι πρὸς υἱότητα καλούμεθα, καὶ αὐτὸς θέσει κτίσμα διὰ τὴν καθ᾽ ὑμᾶς οἰκονομίαν, τὸ ἐκ φύσεως οὐκ ἀπολλύων ἀξίωμα. ΑΛΛΟ, διδασκαλία σωτὴς, ὅπως χρὴ νοεῖν εὐσε βῶς τὸ, ο Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτ τοῦ. » Γέγονεν ὁ πρῶτος άνθρωπο; 'Αδάμ, καὶ ὁδὸς αὐτῷ σωτηρίας δέδοται παρὰ Θεοῦ. Ταύτην ἀπώλεσε, τὴν θείαν ἐντολὴν παραβεβηκώς, πέπτωκεν εἰς φθοράν, ἠνέχθη πρὸς ἁμαρτίαν, καταβέβηκεν εἰς θάνατον. Εδει πάλιν ἡμῖν ὁδὸν ἑτέραν ἀναδειχθῆναι, δι' ἧς την ἀρχαίαν κατάστασιν ἐκείνην ἀναβῆναι δυνησόμεθα. Ἐπειδὴ δὲ ἀνθρώπων οὐδεὶς ἱκανὸς ὢν εἰς τοῦτο κατεφαίνετο, ἀναγκαίως αὐτὸς ὁ φιλάνθρωπος τοῦ Θεοῦ Λάγος, ἄκτιστος ἂν τὴν φύσιν, ἄνθρωπος κτίσ ζεται δι' ἡμᾶς, βουλήσει τοῦ Πατρὸς τὴν ἡμῶν σάρκα περιβαλόμενος· ἵνα, καθάπερ ὁ Παῦλός φησιν, εδιν ἡμῖν ἐγκαινίσῃ πρόσφατον καὶ μένουσαν, καὶ πλη ρώσῃ τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, ἀνανεῶν μὲν εἰς ἀφθαρ σίαν τὸ σῶμα, τὸν δ' ἐξ ἁμαρτίας κρατήσαντα θάνα τον ἀναιρῶν, καὶ αὐτὴν κατακρίνων τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα ποιῶν ὅσα τῇ φύσει γέγονεν ἀγαθὰ δι' αὐτοῦ. Εἰ τοίνυν γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα καὶ ὁδὸς ἡμῖν γένηται τῶν ἀγαθῶν, καὶ τὰ ἔργα ταῦτα πλη ρώσῃ, ἃ δὲ παρὰ Πατρὸς δι' αὐτοῦ γίνεται, εἰκότως ἂν λέγοι· ο Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Εξῆς δὲ πάλιν τὴν προαιώνιον υπαρ ξιν ἑαυτοῦ σημαίνων, φησί · « Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμε λίωσέ με. › Εἰ δὲ καὶ γεννᾶται καὶ κτίζεται, ἀμφο τέροις ἀποδώσει τὸ πρέπον. Γεννᾶται μὲν γὰρ ὡς Λόγος παρὰ Πατρὸς πρὸ τῶν αἰώνων, καθάπερ φησί, κτίζεται δὲ ὡς ἄνθρωπος, ὅτε δι' ἡμᾶς γέγονε σάρξο οὕτως φησὶν ὁ εὐαγγελιστής. . ΑΛΛΟ. Φησί που περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου Δαβίδ· Ὁ ὑπάρ χων πρὸ τῶν αἰώνων. » Εἰ τοίνυν ὁ μὲν Υἱὸς πρὸ τῶν αἰώνων ὑπάρχει, κτίζεσθαι δέ φησιν ἑαυτὸν εἰς τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, ἀνάγκη πᾶσα συνεστώτων ἤδη των ἔργων κτίζεσθαι νοεῖν αὐτόν. Μετὰ γὰρ τὴν τῶν ποιη- μάτων εἰς τὸ εἶναι παροδον, ἐν τελευταίοις τοῦ αἰών νος καιροῖς γέγονεν, ἄνθρωπος, ὅτε δὴ πρεπόντως τε καὶ λίαν εὐκαίρως τή, ο ἔκτισέ με, » φησί. Πῶς οὖν αὐτὸς ἂν ὑπάρχῃ τούτων ὁ ποιητὴς, εἰ μετ' ἐκεῖνα κτίζεται ; Εἰ δὲ πρὸ τῶν ἔργων ἐστὶν ὁ τούτων ποιη S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Quemadmodum igitur nos, cum Verbum Dei in no- bis suscipimus, per ipsum, vocamur filii Dei 7, cem natura simus creature, ita etiam ipse, quando carnein nostram assumit, vocatur creatura et opus, etun natura sit Filius. Et rursus: sicut Deus, cum sit noster creator, Pater, item noster, sic etiamn ruin Verbi Dei Pater secundum naturam exsistal, ejus quoque creator efficitur; cumn nimirum pro- pter nos fit similis creaturis. Si ergo nos natura, klii sumus, erit etiam, ipse naturaliter creatura et opus. At vero si nos dispositione et gratia vo- camur Glii, erit etiam ipse dispositione creatura, naturalem, suam dignitatem ob incarnationem non, amittens. ALIUD, qua perspicue ostenditur quo pacto pie intelligi oportegt illud, ‹Dominus creavit me prin, B cipium viarum suarum. › Adam primus homo factus est, dataque illi est a. Beo via salutis : quam quidem, divinum mandatum transgressus, anisit, lapsusque est in interitum, provolutus in peccatum, descendit in mortem. Aliam igitur viam. nobis præmonstrari opus erat, : qua ad pristinam statum conscenderemus. Cui qui- dem præmonstrandæ cum nullus. hominum par esset, ipsum Verbum Dei, cum sit natura increa tum, propter nos creatur bówio, voluntate Patris carnem nostram assumens, ut, quemadmodum in- quit: Paulus, viam nobis instauret recentem sc mauentem, operaque Patris impleat, corpore quidem nostro ad incorruptionem reformato, et morte, quæ per peccatum imperium abtinuerat, sublata, ipsoque peccato.condemnato, ceterisque bonis quæ contulit, per ipsum naturæ humanæ præstitis. Si ergo factus est homo, ut nobis etiam bonorum via fiat, eaque opera perficiat, quæ a Ratre per ipsum ful, merit certe.dicat: Domi- uns creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. › Deinceps vero rursus, exsistentiam suam ante omnia sæcula significans, ait : • Ante sæcula fundavit me. »Si vero et gignitur, et creatur, utramque decenter convenienterque fieri dicatur. Gignitur enim ut Verbum ex Patre ante sæcula productum, ut ipsemet testatur : creatur vero, ut homo, quando propter nos factus est caro: ita ait evangelista "; ALIUD. Psalmista alicubi de Verbo Dei ita ait : « Qui est aude sacula ": . Si ergo Filius ante sæcula exsi- stit, creatum vero dicit se esse in opera Patris : necessarium plane est constitutis jam operibus illum creatum fuisse. Postquam enim creaturæ ad esse traductæ essent, novissimis temporibus homio factus est : quo quidem tempore convenienter op. portuneque dicit, Dominus creavit me. Quo- miodo igitur possit esse eorum creator, si post illa creatus est ? Si autem ante opera est Verbum I loan. I, 1. ** Philipp. 11, 21; Hehr. 11, " G x, 20. * Joan. 1. ** Psal. uxxiii, 12.

τοῦ Θεοῦ Λόγος, κτίζεται δὲ εἰς αὐτά, οὗ τῆς Α εσίες αὐτοῦ δηλωτικὸν ἂν εἴη τὸ ἔκτισε· ο σημαί και δ' ἂν εἰκότως τὴν ἐνανθρώπησιν ὅτε πρὸς ἐπανόρ θωσιν τῶν ἔργων τοῦ Πατρὸς γέγονε σάρξ. Καὶ διὰ τούτό φησι· ο Κύριος ἔκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ἐπιτομῇ. Ἐκτίσθαι φησὶν ἑαυτὸν εἰς ἀρχὴν ὁδῶν. Καὶ ποίων δρα, μαθήσῃ διὰ τῶν ἐφεξῆς. Πρῶτον μὲν τὰς ἀρε τὰς ἐξαριθμούμενος, ἂς πρώτος ποιήσας ἐδίδαξε καὶ {μα; «Γίνεσθε γάρ, φησίν, οικτίρμονες» και, « Εάν εις σε ραπίσῃ εἰς τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην. Ἀπὸ τοῦ αἵροντος τὰ σὰ, μὴ ἀπαίτει. ν -. Ὁ νόμο; φησίν· Οὐ μοιχεύσεις. Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν· Οὐκ ἐπιθυμήσεις, ο καὶ ὅσα πρὸς τούτοις ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς κείται κηρύγμασι. Ταῦτα γὰρ ηρ ξατο μὲν ἐν πρώτῳ Χριστῷ, τρέχει δὲ ἐφεξῆς εἰς ἡμᾶς. Διὰ τοῦτό φησιν· . Εγώ εἰμι ἡ θύρα, Εγώ εἶμ: ἡ ὁδός. » Αρχή τοιγαροῦν τῶν τοιούτων ἡμῖν έργων γενόμενος, ὅτε διὰ τοῦτο τὴν ἡμῶν σάρκα πι μεθάλετο, καὶ γέγονεν ἄνθρωπος, εἰκότως ἂν λέγοι· «Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Τὸν αὐτὸν δὲ τοῦτον ἐφαρμόσεις λόγον καὶ τῇ ἐκ νε- τῶν ἀναστάσει, καὶ τῇ εἰς ἀφθαρσίαν τῆς σαρκὸς μεταβολῇ, καὶ τῇ ἀνάδῳ τῇ εἰς οὐρανούς. Καὶ τούτων γὰρ ἡμῖν γέγονεν ἀρχὴ, καὶ διὰ ταῦτα κτίζεται. ΑΛΛΟ. ᾿Απέθανε δι' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστός. Ως- τερον τεθνηκότος τοῦ σώματος αὐτὸς τοῦτο λέγεται παθείν, καίτοι τὴν φύσιν ἀθάνατος ὤν, οὕτω κτιζο μέσω του σώματος, αὐτὸς ἑαυτὸν κτίζεσθαι λέγει, Στείλει τὴν οὐσίαν ἄκτιστος ων. Αὐτοῦ γὰρ οὔσης καὶ οὐχ ἑτέρου τινὸς τῆς σαρκὸς, ἰδιοποιείται τὰ εἰς αὐτ την συμβαίνοντα. ΑΛΛΟ. Ἔργον τῶν ἐπὶ τῆς γῆς τὸ κάλλιστον ἄνθρωπος, ἐς δὴ τέλειος γεγονώς, ἀτελής εὑρέθη διὰ τὴν παρά- βασιν, πεσὼν μὲν ἐξ ἀθανασίας εἰς θάνατον, ἐξ ἀφθαρ- σίας δὲ εἰς φθοράν. Ἐπεὶ τοίνυν ἔν τι τῶν ἀτου πωτάτων εφαίνετο, καὶ ἦν ὄντως αἰσχρὸν μέχρι παντὸς ἀτελὲς διαμεἶναι τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ, ἀναγ καίως ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ τέλειος τὸν ἀτελῆ ἄνθρω τον περιεβάλετο καὶ διὰ τοῦτό φησιν εἰς τὰ ἔργα πτίζεσθαι, ἵνα τελειώσῃ αὐτά, ἵνα πάλιν αὐτοῖς τὴν τελειότητα περιθήσῃ, τὸ λείπον τῷ ἀνθρώπων πλη- ρώτας δι' ἑαυτοῦ. Καὶ γοῦν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φησί πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα· « Εγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς τῆς, τὸ ἔργον τελειώσας δ δέδωκάς μοι ἵνα ποιήσω.» Καὶ πάλιν· « Τὰ ἔργα & δέδωκέ μοι ὁ Πατὴρ, ἵνα τελειώσω αὐτὰ, αὐτὰ τὰ ἔργα μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ. Εἰ τοίνυν ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε τὰ ἔργα τε ἱειῖ, καὶ εἰς αὐτὰ κτίζεται, πρόδηλον δήπουθεν ὅτι προὐ τῆς οὐσίας τοῦ Λόγου σημαντικὸν ἂν εἴη τὸν ᾗ Τ. 50. . • THESAURUS. Dei quod illa creavit, creator vero in ium : certe verbum hoc ‹ creavit, » essentiam ejus nequaqiram significat, sed potius incarnationem quando ni- mirum ad reparationem operum Patris factus est caro. Atque ideo dicit : « Dominus creavit me prin- cipium viarum suarum in opera ipsius. › B E D ALIUD, compendiosius. T◎ ' • Creatum se dicit in principium viarum. Qua- Itum autem viarum, disces ex reliquis. Primum quidem virtutes recensens quas ipse primus exer- cuit, nos etiam docuit : Estote enim, inquit, misericordes "; › et, ‹ Si quis percusserit te in dex- teram maxiHam, præbe illi et alteram. Ab eo qui abstulerit quæ tua sunt, ue reposeas " - « Les jubet : Non maeliaberis. Ego autem dico vobis: Non concupisces › aliaque quæ in evangelicis præconiis habentur. Haec enim capta sunt in primo Christo, deinceps autem in nos propagantur. Ideirco inquit : ‹ Ego sum janna ”, Ego sum via”. › Hujusmodi itaque operum prineipium no- bis factus, quando nimirum propter hoc carnem nostram assumpsit, factusque est bomo, merito dixerit : « Dominus creavit me principiuîn viarum suarum in opera ipsius. › Eadem porro ratio est etiam resurrectionis e mortuis, mutationisque in earnis incorruptionem et ascensionis in cœlos. Nam et horum principium nobis factus est, et propter hæc creatus. ALIUD. Christus propter nos el pro nobis mortuus eSL. Quemadmodum igitur, mortuo corpore, ipse loc passus esse dicitur, tametsi immortalis naturæ sit : ita creato corpore, ipse seipsum creari dicit, cum tamen increatæ essentiæ sit. Cum enim ipsius sit, et non alterius caro, quæ illi accidunt propria illius lunt. ALIUD. Pulcherrimum ac præstantissimum opus omnium quæ in terra fiunt est homo: qui cum esset factus perfectus, per pravaricationem inventus est imper- fertus, ex immortalitate in mortem lapsus, ex incorruptione iu corruptionem. Cum itaque defore missimum quid esset, turpeque revera videretur opus Dei imperfectum remanere, necessario Ver- bum Dei perfectum imperfectum hominem induit ; atque idcirco dicit se in opera creatum esse, ut nimirum illa perficeret, utque rursus homini pri- stinam perfectionem restitueret, id quod in homine deerat, per se implens atqne compensans. Ideoque in Evangeliis ad Patrem sumin ita dicit : Ego te glorificavi in terra, perfecto opere quod dedisti mihi ut faciam ". » El rursus : • Opera quæ dedit mihi Pater, ut perficiain, illa testimonium perhi- bent de me . . Si ergo cum factus est homo, tunc opera perficit, et in ipsa creatur; manifestum est Jan. x, 9. 7* Joan. xiv, 6. Luc. VI, 36. 7* ibid. 29, 30. * Matth. v, 28. Juan. Digitized by Joan, xvII, Google

τοῦ Θεοῦ Λόγος, κτίζεται δὲ εἰς αὐτά, οὗ τῆς Α εσίες αὐτοῦ δηλωτικὸν ἂν εἴη τὸ ἔκτισε· ο σημαί και δ' ἂν εἰκότως τὴν ἐνανθρώπησιν ὅτε πρὸς ἐπανόρ θωσιν τῶν ἔργων τοῦ Πατρὸς γέγονε σάρξ. Καὶ διὰ τούτό φησι· ο Κύριος ἔκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ἐπιτομῇ. Ἐκτίσθαι φησὶν ἑαυτὸν εἰς ἀρχὴν ὁδῶν. Καὶ ποίων δρα, μαθήσῃ διὰ τῶν ἐφεξῆς. Πρῶτον μὲν τὰς ἀρε τὰς ἐξαριθμούμενος, ἂς πρώτος ποιήσας ἐδίδαξε καὶ {μα; «Γίνεσθε γάρ, φησίν, οικτίρμονες» και, « Εάν εις σε ραπίσῃ εἰς τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην. Ἀπὸ τοῦ αἵροντος τὰ σὰ, μὴ ἀπαίτει. ν -. Ὁ νόμο; φησίν· Οὐ μοιχεύσεις. Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν· Οὐκ ἐπιθυμήσεις, ο καὶ ὅσα πρὸς τούτοις ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς κείται κηρύγμασι. Ταῦτα γὰρ ηρ ξατο μὲν ἐν πρώτῳ Χριστῷ, τρέχει δὲ ἐφεξῆς εἰς ἡμᾶς. Διὰ τοῦτό φησιν· . Εγώ εἰμι ἡ θύρα, Εγώ εἶμ: ἡ ὁδός. » Αρχή τοιγαροῦν τῶν τοιούτων ἡμῖν έργων γενόμενος, ὅτε διὰ τοῦτο τὴν ἡμῶν σάρκα πι μεθάλετο, καὶ γέγονεν ἄνθρωπος, εἰκότως ἂν λέγοι· «Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. » Τὸν αὐτὸν δὲ τοῦτον ἐφαρμόσεις λόγον καὶ τῇ ἐκ νε- τῶν ἀναστάσει, καὶ τῇ εἰς ἀφθαρσίαν τῆς σαρκὸς μεταβολῇ, καὶ τῇ ἀνάδῳ τῇ εἰς οὐρανούς. Καὶ τούτων γὰρ ἡμῖν γέγονεν ἀρχὴ, καὶ διὰ ταῦτα κτίζεται. ΑΛΛΟ. ᾿Απέθανε δι' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστός. Ως- τερον τεθνηκότος τοῦ σώματος αὐτὸς τοῦτο λέγεται παθείν, καίτοι τὴν φύσιν ἀθάνατος ὤν, οὕτω κτιζο μέσω του σώματος, αὐτὸς ἑαυτὸν κτίζεσθαι λέγει, Στείλει τὴν οὐσίαν ἄκτιστος ων. Αὐτοῦ γὰρ οὔσης καὶ οὐχ ἑτέρου τινὸς τῆς σαρκὸς, ἰδιοποιείται τὰ εἰς αὐτ την συμβαίνοντα. ΑΛΛΟ. Ἔργον τῶν ἐπὶ τῆς γῆς τὸ κάλλιστον ἄνθρωπος, ἐς δὴ τέλειος γεγονώς, ἀτελής εὑρέθη διὰ τὴν παρά- βασιν, πεσὼν μὲν ἐξ ἀθανασίας εἰς θάνατον, ἐξ ἀφθαρ- σίας δὲ εἰς φθοράν. Ἐπεὶ τοίνυν ἔν τι τῶν ἀτου πωτάτων εφαίνετο, καὶ ἦν ὄντως αἰσχρὸν μέχρι παντὸς ἀτελὲς διαμεἶναι τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ, ἀναγ καίως ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ τέλειος τὸν ἀτελῆ ἄνθρω τον περιεβάλετο καὶ διὰ τοῦτό φησιν εἰς τὰ ἔργα πτίζεσθαι, ἵνα τελειώσῃ αὐτά, ἵνα πάλιν αὐτοῖς τὴν τελειότητα περιθήσῃ, τὸ λείπον τῷ ἀνθρώπων πλη- ρώτας δι' ἑαυτοῦ. Καὶ γοῦν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φησί πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα· « Εγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς τῆς, τὸ ἔργον τελειώσας δ δέδωκάς μοι ἵνα ποιήσω.» Καὶ πάλιν· « Τὰ ἔργα & δέδωκέ μοι ὁ Πατὴρ, ἵνα τελειώσω αὐτὰ, αὐτὰ τὰ ἔργα μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ. Εἰ τοίνυν ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε τὰ ἔργα τε ἱειῖ, καὶ εἰς αὐτὰ κτίζεται, πρόδηλον δήπουθεν ὅτι προὐ τῆς οὐσίας τοῦ Λόγου σημαντικὸν ἂν εἴη τὸν ᾗ Τ. 50. . • THESAURUS. Dei quod illa creavit, creator vero in ium : certe verbum hoc ‹ creavit, » essentiam ejus nequaqiram significat, sed potius incarnationem quando ni- mirum ad reparationem operum Patris factus est caro. Atque ideo dicit : « Dominus creavit me prin- cipium viarum suarum in opera ipsius. › B E D ALIUD, compendiosius. T◎ ' • Creatum se dicit in principium viarum. Qua- Itum autem viarum, disces ex reliquis. Primum quidem virtutes recensens quas ipse primus exer- cuit, nos etiam docuit : Estote enim, inquit, misericordes "; › et, ‹ Si quis percusserit te in dex- teram maxiHam, præbe illi et alteram. Ab eo qui abstulerit quæ tua sunt, ue reposeas " - « Les jubet : Non maeliaberis. Ego autem dico vobis: Non concupisces › aliaque quæ in evangelicis præconiis habentur. Haec enim capta sunt in primo Christo, deinceps autem in nos propagantur. Ideirco inquit : ‹ Ego sum janna ”, Ego sum via”. › Hujusmodi itaque operum prineipium no- bis factus, quando nimirum propter hoc carnem nostram assumpsit, factusque est bomo, merito dixerit : « Dominus creavit me principiuîn viarum suarum in opera ipsius. › Eadem porro ratio est etiam resurrectionis e mortuis, mutationisque in earnis incorruptionem et ascensionis in cœlos. Nam et horum principium nobis factus est, et propter hæc creatus. ALIUD. Christus propter nos el pro nobis mortuus eSL. Quemadmodum igitur, mortuo corpore, ipse loc passus esse dicitur, tametsi immortalis naturæ sit : ita creato corpore, ipse seipsum creari dicit, cum tamen increatæ essentiæ sit. Cum enim ipsius sit, et non alterius caro, quæ illi accidunt propria illius lunt. ALIUD. Pulcherrimum ac præstantissimum opus omnium quæ in terra fiunt est homo: qui cum esset factus perfectus, per pravaricationem inventus est imper- fertus, ex immortalitate in mortem lapsus, ex incorruptione iu corruptionem. Cum itaque defore missimum quid esset, turpeque revera videretur opus Dei imperfectum remanere, necessario Ver- bum Dei perfectum imperfectum hominem induit ; atque idcirco dicit se in opera creatum esse, ut nimirum illa perficeret, utque rursus homini pri- stinam perfectionem restitueret, id quod in homine deerat, per se implens atqne compensans. Ideoque in Evangeliis ad Patrem sumin ita dicit : Ego te glorificavi in terra, perfecto opere quod dedisti mihi ut faciam ". » El rursus : • Opera quæ dedit mihi Pater, ut perficiain, illa testimonium perhi- bent de me . . Si ergo cum factus est homo, tunc opera perficit, et in ipsa creatur; manifestum est Jan. x, 9. 7* Joan. xiv, 6. Luc. VI, 36. 7* ibid. 29, 30. * Matth. v, 28. Juan. Digitized by Joan, xvII, Google

δηλοῖ δὲ μᾶλλον τὸν τῆς ἐπιδημίας ρόν, καθὸ σὰρξ γεγονώς, ἐκτίσθαι λέγεται. Τότ καὶ ὁλόκληρα ποιήσας τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς ἀποκαταστήσας εἰς τὸ ἀρχαῖον τὴν ἀνθρώπους παρέστησεν ἑαυτῷ τὴν Ἐκκλησίαν μὴ ἔχουσα λον ἢ ρυτίδα, ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ᾽ ἁγία ἄμωμον· καὶ γεγόναμεν ἐν αὐτῷ καινή κτίσις, ο φοροῦσα τὸ ἀτελὲς διὰ τὴν παράβασιν καὶ τὴν ἐ ἁμαρτίας νέκρωσιν, ἀλλὰ λοιπὸν ἀπολαβοῦσα λειον διὰ τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν ἐ κρῶν ἀνάστασιν. Οὐκοῦν ἄνθρωπος διὰ ταῦτα μενος, εἰκότως ἂν λέγοι τὸ, ο Κύριος έκτισέ μ χὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ο η ΑΛΛΟ, εἰς τὸ, ο Κύριος έκτισέ με, · ὅτι οὐ ΠΟΛ το σμα, οὐδὲ ποίημα ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Καὶ εἰ · Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με. Εἰ κτίσμα ἐστί, καθ᾽ ὑμᾶς, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγο πάσης ἀσεβείας εὑρεται, πῶς Θεῷ κολλώμεθα θεοποιούμεθα συναφθέντες αὐτῷ; Πῶς δὲ με ἐστὶ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ὁ Χριστός; Απτεται γὰρ ἡμῶν, καθό γέγονεν ἄνθρωπος. Εἰ δὲ κι ἐστὶ καὶ οὐ Θεὸς, πῶς ἄψεται Θεοῦ; Ποιος ε ἐκείνῳ συνάψει τρόπος; Τὰ γὰρ ἀνόμοια κατὰ τὴ σίαν οὐκ ἂν ἀλλήλοις φυσικῶς συναφθείη ποτέ. δέ, εἰ κτίσμα ἐστὶ, δι' αὐτοῦ σεσώσμεθα, τῆς Γ λεγούσης Γραφῆς· « Οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν αὐτούς; » Πῶς δὲ εἰς α πιστεύοντες δικαιούμεθα, εἴπερ κτίσμα ἐστί ; Πε τό, « Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, ο λύεται δι' ού Οὐ γὰρ ἦν ἔργον κτίσματι πρέπον, ἀνατρέπειν παρὰ Θεοῦ δοθεῖσαν ἀπόφασιν. Πῶς δὲ πάλιν κτίσμα ἐστὶν, ἀναιρεῖ τὴν ἁμαρτίαν, λέγοντος προφήτου περὶ αὐτοῦ· Τίς Θεὸς ὥσπερ σύ, ἐξαι ἀνομίας καὶ ὑπερβαίνων ἀδικίας, ο Πῶς δὲ εἰ κτί ἐστὶν, ἠδύνατο λέγειν. Ἐὰν μὴ ὁ Υἱὸς ὑμᾶς ἐλει ρώσῃ ; » καὶ γοῦν ἠλευθέρωσεν ὡς τοῦ Πατρὸς κλι νόμος, καὶ οὐ ποίημα ὑπάρχων, κατὰ τὴν τῶν Γ μάχων μανίαν. ΑΛΛΟ. Εἰ κατά μίμησιν τοῦ κατὰ φύσιν Υἱοῦ καὶ οἱ κ θέσιν υἱοὶ καλοῦνται, ἀνάγκη πᾶσα τὸν κατὰ τ ἕτερον εἶναι παρ' αὐτοὺς καὶ κατὰ τὴν οὐσίαν ηλλαγμένον. Εἰ τοίνυν οἱ κατὰ θέσιν υἱοὶ κτίσμα ὁ κατὰ φύσιν οὐκ ἔσται κτίσμα ἢ ποίημα, ἵνα αὐτὸς ὑπάρχῃ τοῖς κατὰ θέσιν. ΑΛΛΟ. Εἰ, καθ' ὑμᾶς, ὦ Αρειανοί, κτίσμα ἐστὶν ὁ τοῦ Θεοῦ, ἐν ποία γέγονεν ἄρα σοφίᾳ ; ποία δὲ ἡ καὶ αὐτὸν μετὰ τῶν ἄλλων δημιουργήσασα ; γραπται γάρ, ὅτι « Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας. » αὐτὸς δὲ πού φησιν ὁ Θεός· . Ἡ χείρ μου ἐποί ταῦτα πάντα. » Καὶ εἰ πάντα ἐν σοφίᾳ καὶ χειρὶ γονε Θεοῦ, αἱ δὲ θεῖαι Γραφαὶ περὶ τοῦ Θεοῦ Λό βοῶσιν, ότι ο Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς . S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. verbum illud, ‹ creavit, » non significare essentiam A ‹ Extios Verbi, sed potius tempus incarnationis suae, qua- tenus caro factus, creatus dicitur. Tunc enim per- fectis operibus Patris, humanaque natura in pri- stinum statum restituta, adjunxit sibi Ecelesiam omnis maculæ et rugæ expertem, sanctam et mun- dam et facti sumus in ipso nova creatura ” non amplius imperfectione illa, quam per prævari- calionem contraxeramus laborans, neque peccato morula, sed perfectionen consecuta per obedien- tiam Christi ejusque resurrectionem a mortuis. llas igitur ob causas homo factus, merito dixerit Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. » ' B • ALIUD, in illud, Dominus creavit me, quod Filius Dei non sit opus, vel creatura. Et in id, • Ante secula fundavit me. » Si Verbum Dei est creatura, ut vos opinamiui, omnis impietatis inventores, quomodo Deo con- glutinati et dii effecti sumus, uniti ipsi ? Quo pacto vero Christus mediator Dei et hominum ** ? Unitur enim nobis, quatenus factus est homo. Si autem creatura est, et non Deus, quomodo unitur Deo? Aut quis modus ac ratio ipsum illi uniet ? Qua: euius dissimilia sunt secundum essentiam, utique naturaliter invicem uniuntur. Aut quomodo, si creatura est, per ipsum salvati sumus cum Scriptura dicat : • Non legatus, non angelus, sed ipse Dominus salvavit eos "¹?, Quomodo antem cre- dentes in eum justificainur, si est creatura? Quomodo vero illud, Terra es, et in terram reverteris **, ▸ per ipsum solvitur? Neque enim est opus quod crea- turæ conveniat sententiamn a Deo dalam subvertere. Quomodo etiam si creatuṛa est, peccatum delere potest, cum propheta de ipso dicat: « Quis Deus sicut tn, tollens iniquitates et præteriens injusti- tias * ? Quo pacto vero, si creatura est, potuit di- cere : « Nisi Filius vos lilerarit ? » liberavit autem ut Patris hæres, non autem creatura, ut insani hacretici opinantur. ALIUD. c Si ad imitationem naturalis Filii, etiam ado- ptitii vocantur filii, necessarium plane est ul naturalis Filius alius sit ab iis, et essentia diver- suis. Si ergo filii adoptitii sunt creatura, naturalis D certe creatura aut opus non erit : nam alioqui Idem erit cum adoptitiis. ALIUD. Si juxta vos, o Ariani, Filius Dei est creatura, in qua igitur sapientia factus est ? aut quænam manus ipsum post alia creavit? Scriptum est enim : ‹ Omnia in sapientia fecisti *. » Et Deus ipse alicubi ait : « Manus mea fecit omnia luc s Atqui, si omnia in sapientia et manu Dei facta sunt, et sacra Scriptura de Dei Verbo passim prædicat, quod ‹ Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso Epies. v, 27. * Joan. vi, 36. s es Mich. vtt, " II Cor. v, 17. | Tim. 11, 5. Isa. Lault, 9. Psal. cili, 24. ** Isa. LXVI, 2. * Gen. ut, 19.

δηλοῖ δὲ μᾶλλον τὸν τῆς ἐπιδημίας ρόν, καθὸ σὰρξ γεγονώς, ἐκτίσθαι λέγεται. Τότ καὶ ὁλόκληρα ποιήσας τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς ἀποκαταστήσας εἰς τὸ ἀρχαῖον τὴν ἀνθρώπους παρέστησεν ἑαυτῷ τὴν Ἐκκλησίαν μὴ ἔχουσα λον ἢ ρυτίδα, ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ᾽ ἁγία ἄμωμον· καὶ γεγόναμεν ἐν αὐτῷ καινή κτίσις, ο φοροῦσα τὸ ἀτελὲς διὰ τὴν παράβασιν καὶ τὴν ἐ ἁμαρτίας νέκρωσιν, ἀλλὰ λοιπὸν ἀπολαβοῦσα λειον διὰ τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν ἐ κρῶν ἀνάστασιν. Οὐκοῦν ἄνθρωπος διὰ ταῦτα μενος, εἰκότως ἂν λέγοι τὸ, ο Κύριος έκτισέ μ χὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. ο η ΑΛΛΟ, εἰς τὸ, ο Κύριος έκτισέ με, · ὅτι οὐ ΠΟΛ το σμα, οὐδὲ ποίημα ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Καὶ εἰ · Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με. Εἰ κτίσμα ἐστί, καθ᾽ ὑμᾶς, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγο πάσης ἀσεβείας εὑρεται, πῶς Θεῷ κολλώμεθα θεοποιούμεθα συναφθέντες αὐτῷ; Πῶς δὲ με ἐστὶ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ὁ Χριστός; Απτεται γὰρ ἡμῶν, καθό γέγονεν ἄνθρωπος. Εἰ δὲ κι ἐστὶ καὶ οὐ Θεὸς, πῶς ἄψεται Θεοῦ; Ποιος ε ἐκείνῳ συνάψει τρόπος; Τὰ γὰρ ἀνόμοια κατὰ τὴ σίαν οὐκ ἂν ἀλλήλοις φυσικῶς συναφθείη ποτέ. δέ, εἰ κτίσμα ἐστὶ, δι' αὐτοῦ σεσώσμεθα, τῆς Γ λεγούσης Γραφῆς· « Οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν αὐτούς; » Πῶς δὲ εἰς α πιστεύοντες δικαιούμεθα, εἴπερ κτίσμα ἐστί ; Πε τό, « Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, ο λύεται δι' ού Οὐ γὰρ ἦν ἔργον κτίσματι πρέπον, ἀνατρέπειν παρὰ Θεοῦ δοθεῖσαν ἀπόφασιν. Πῶς δὲ πάλιν κτίσμα ἐστὶν, ἀναιρεῖ τὴν ἁμαρτίαν, λέγοντος προφήτου περὶ αὐτοῦ· Τίς Θεὸς ὥσπερ σύ, ἐξαι ἀνομίας καὶ ὑπερβαίνων ἀδικίας, ο Πῶς δὲ εἰ κτί ἐστὶν, ἠδύνατο λέγειν. Ἐὰν μὴ ὁ Υἱὸς ὑμᾶς ἐλει ρώσῃ ; » καὶ γοῦν ἠλευθέρωσεν ὡς τοῦ Πατρὸς κλι νόμος, καὶ οὐ ποίημα ὑπάρχων, κατὰ τὴν τῶν Γ μάχων μανίαν. ΑΛΛΟ. Εἰ κατά μίμησιν τοῦ κατὰ φύσιν Υἱοῦ καὶ οἱ κ θέσιν υἱοὶ καλοῦνται, ἀνάγκη πᾶσα τὸν κατὰ τ ἕτερον εἶναι παρ' αὐτοὺς καὶ κατὰ τὴν οὐσίαν ηλλαγμένον. Εἰ τοίνυν οἱ κατὰ θέσιν υἱοὶ κτίσμα ὁ κατὰ φύσιν οὐκ ἔσται κτίσμα ἢ ποίημα, ἵνα αὐτὸς ὑπάρχῃ τοῖς κατὰ θέσιν. ΑΛΛΟ. Εἰ, καθ' ὑμᾶς, ὦ Αρειανοί, κτίσμα ἐστὶν ὁ τοῦ Θεοῦ, ἐν ποία γέγονεν ἄρα σοφίᾳ ; ποία δὲ ἡ καὶ αὐτὸν μετὰ τῶν ἄλλων δημιουργήσασα ; γραπται γάρ, ὅτι « Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας. » αὐτὸς δὲ πού φησιν ὁ Θεός· . Ἡ χείρ μου ἐποί ταῦτα πάντα. » Καὶ εἰ πάντα ἐν σοφίᾳ καὶ χειρὶ γονε Θεοῦ, αἱ δὲ θεῖαι Γραφαὶ περὶ τοῦ Θεοῦ Λό βοῶσιν, ότι ο Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς . S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. verbum illud, ‹ creavit, » non significare essentiam A ‹ Extios Verbi, sed potius tempus incarnationis suae, qua- tenus caro factus, creatus dicitur. Tunc enim per- fectis operibus Patris, humanaque natura in pri- stinum statum restituta, adjunxit sibi Ecelesiam omnis maculæ et rugæ expertem, sanctam et mun- dam et facti sumus in ipso nova creatura ” non amplius imperfectione illa, quam per prævari- calionem contraxeramus laborans, neque peccato morula, sed perfectionen consecuta per obedien- tiam Christi ejusque resurrectionem a mortuis. llas igitur ob causas homo factus, merito dixerit Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius. » ' B • ALIUD, in illud, Dominus creavit me, quod Filius Dei non sit opus, vel creatura. Et in id, • Ante secula fundavit me. » Si Verbum Dei est creatura, ut vos opinamiui, omnis impietatis inventores, quomodo Deo con- glutinati et dii effecti sumus, uniti ipsi ? Quo pacto vero Christus mediator Dei et hominum ** ? Unitur enim nobis, quatenus factus est homo. Si autem creatura est, et non Deus, quomodo unitur Deo? Aut quis modus ac ratio ipsum illi uniet ? Qua: euius dissimilia sunt secundum essentiam, utique naturaliter invicem uniuntur. Aut quomodo, si creatura est, per ipsum salvati sumus cum Scriptura dicat : • Non legatus, non angelus, sed ipse Dominus salvavit eos "¹?, Quomodo antem cre- dentes in eum justificainur, si est creatura? Quomodo vero illud, Terra es, et in terram reverteris **, ▸ per ipsum solvitur? Neque enim est opus quod crea- turæ conveniat sententiamn a Deo dalam subvertere. Quomodo etiam si creatuṛa est, peccatum delere potest, cum propheta de ipso dicat: « Quis Deus sicut tn, tollens iniquitates et præteriens injusti- tias * ? Quo pacto vero, si creatura est, potuit di- cere : « Nisi Filius vos lilerarit ? » liberavit autem ut Patris hæres, non autem creatura, ut insani hacretici opinantur. ALIUD. c Si ad imitationem naturalis Filii, etiam ado- ptitii vocantur filii, necessarium plane est ul naturalis Filius alius sit ab iis, et essentia diver- suis. Si ergo filii adoptitii sunt creatura, naturalis D certe creatura aut opus non erit : nam alioqui Idem erit cum adoptitiis. ALIUD. Si juxta vos, o Ariani, Filius Dei est creatura, in qua igitur sapientia factus est ? aut quænam manus ipsum post alia creavit? Scriptum est enim : ‹ Omnia in sapientia fecisti *. » Et Deus ipse alicubi ait : « Manus mea fecit omnia luc s Atqui, si omnia in sapientia et manu Dei facta sunt, et sacra Scriptura de Dei Verbo passim prædicat, quod ‹ Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso Epies. v, 27. * Joan. vi, 36. s es Mich. vtt, " II Cor. v, 17. | Tim. 11, 5. Isa. Lault, 9. Psal. cili, 24. ** Isa. LXVI, 2. * Gen. ut, 19.

THESAURUS, τοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἔν· οὐκ ἂν εἴη τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας ἔργον ὁ τῆς· ἀλλὰ μᾶλλον αὐτός ἐστιν ἡ σοφία καὶ ἡ χεὶρ, δ' ἧς τὰ πάντα θεὸς ἐργάζεται. Οὐκοῦν οὐ κτίσμα, απὲ ποίημά ἐστιν. Σεκινήσεις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι οὐχ εἰς των πισμάτων ὁ Υἱός, ἀλλὰ μᾶλλον ποιητής αὐτῶν λέγεται καὶ ἔστιν. Οἱ ἐν Βαβυλώνι νεανίαι πᾶσαν, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τὴν ατόπιν ἐξαριθμούμενοι, τά τε ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς καταλέγοντες, καὶ παρὰ πάντων ὑμνεῖσθα: δεῖν φάσκοντες τὸν Θεὸν, οὐδαμοῦ τὸν Υἱὸν ἐν τοῖς εὐλογεῖν ὀφείλουσι κατατάττουσιν, οὐδὲ εἰρή κασιν· Εὐλογείτω ὁ Λόγος ἢ ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ τὸν Κύριον. Αλλ' ειδότες ότι μετὰ Πατρὸς τὴν προσ κύνησιν ἔχει, πάντων ὁμοῦ τῶν κτισμάτων ποιησά- μενος μνήμην, σιωπῶσιν αὐτὸν ὡς Δεσπότην καὶ ὡς ὑμνύμενον. Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ ὁ μακάριος Ψαλμ μας πολλάκις ὑμνεῖσθαι κελεύων τὸν Θεὸν, καὶ πᾶ- τον ονομάζων τὴν κτίσιν, λειτουργούς τε καὶ ἀγγέ λους, καὶ δυνάμεις,καὶ οὐρανοὺς οὐρανῶν, καὶ σελήνην παὶ ἥλιον, ὡς δοῦλα τῇ τοῦ Θεοῦ προσκυνήσει χρῆναι δεῖν ὑποκεῖσθαι λέγων, οὐδαμοῦ μὲν ἐν τούτοις κατα εντες τὸν Υἱόν, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἐναντίων καὶ προσ- κυνεῖσθαι κελεύει βοῶν· . Καὶ προσκυνησάτωσαν αντας πάντες άγγελοι Θεοῦ. » Εἰ δὲ πᾶσα ἡ κτίσις προσενεί, προσκυνεῖται δὲ ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐσιν, ἀλλὰ Υἱὸς ἀληθινὸς μετὰ τοῦ Πατρὸς προς- ευνούμενος. ΑΑΛΟ. Οτι ἑτερός ἐστι παρὰ τὰ κτίσματα ὁ Υἱός, καὶ οὐχ εἰς τῶν πάντων. Πάντα διὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου πεποιῆσθαι σημαίνουσα και η θεία Γραφή, οὕτω φησί· . Πάντα δι' αὐτοῦ Εγένεται ο Καὶ πάλιν· • Εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, Κ' ε εἰ πάντα, ο Ό δέ γε Παῦλος τρανότατα τῶν είναι αὐτὸν διαστέλλων, λέγει· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ θεοῦ καὶ ἐνεργής, και τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μά- χειραν δίστομον, καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον επι· πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ. • Εἰ τοίνυν πάντων ἐστὶ ποιητής, καὶ πάντα ἐνώπιον αὐτοῦ τετραχήλιστα:, οὐκ ἂν εἴη τῶν πάντων εἰς ἡ τούτων ποιητής. Καὶ ᾧ τὰ πάντα γυμνά καὶ τετραχηλισμένα ἐστὶν, οὐκ ἂν εὐλόγως ὑπάρχειν νοοίτο των τετραχηλισμένων. Ἐν τῷ γὰρ λέγειν τὰ πάντα, οὐδὲν ἀφῆκεν ἐκτός· καὶ εἰ ἐν μόνοις τοῖς κτίσμασι πληρούται τὰ πάντα, ἕτερος ἂν εἴη παρ' αὐτὰ, ὁ μὴ ἐν αὐτοῖς ἀριθμούμενος. Οὕτω καὶ ὁ μακάριος Παῦλος τοῦ πάντα νοεῖ τὴν δύναμιν. Ερμηνεύων γὰρ τὸ, ο Πάντα υπέταξας ὑπὸ τοὺς πόδες αὐτοῦ, ὁ ἐπιφέρει σαφῶς· Ἐν δὲ τῷ λέγειν τὰ πάντα, οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότακτον. Εἰ τοίνυν * πάντα τῶν ὅλων ἐστὶ περιεκτικὸν, πάντα δὲ δ Υἱὸς ποιεῖ, καὶ τὰ πάντα αὐτῷ τετραχήλισται, οὐκ ἂν εἴη τῶν πάντων εἷς, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' αὐτά. ΑΛΛΟ. Γέγραπται, ὅτι « Ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψει επουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων. » Ει A factum est nihil B C D Joan. 1, 3. sa Psal. xcvi, 7. Joan. 1, 3. ” Philipp. 11, 10. : » certe Filius non erit opus sa- pientiæ Dei, sed ipse potius est sapientia, et manus per quam Deus omnia operatur. Non est ergo crea- tura, vel opus. Observationes ex sacra Scriptura, quod Filius non sit unus ex creaturis, sed potius ipse illarum creator dicitur et est. omnes pro- Adolescentes illi Babylonici, cum pemodum creaturas recenserent, omnia quæ in cœlis et in terra sunt enumerantes, Deumque ab omnibus celebrari oportere dicentes, nusquam Fi- lium inter ea collocant quæ Deum benedicere debent : neque dixerunt: Benedicat Verbum aut sapientia Dei Dominum. Sed cum scirent quod cum Patre adoretur, omnium simul creaturarum mentione fa- cta, ipsum silentio prætereunt, ut Dominum cui benedictio et laus debeatur. Nihilo antem secius beatus Psalmista sæpenumero laudari Deum jubens, omnes creaturas vocans, ministros, et angelos, ae potestates, et coelos coelorum, et lunant ac solem, dicens debere ut servos adorationem Deo deferre, nullum inter creata locuin statuit Filio, sei e con- trario adorari etiam jubet clamans : « Et adorent eum omnes angeli Dei **. » Si vero omnis creatura adorat, Filius autem adoratur, non igitur creatura est, sed verus Filius simul cum Patre adoratus. ALIUD. Quod diversus sit a creaturis Filius, el non unus omnium. Divina etiam Scriptura cum omnia per Verbum Dei facta esse significat, ita ait : «Omnia per ipsum facta sunt "., Et rursus: Unus Dominus Jesus Christus, per quem oninia ". › Paulus autem aper- tissime illum ab omnibus separans, dicit; « Vivom cuim est, atque efficax verbum Dei, et penetrabilins omni gladio ancipiti : et non est ulla creatura invio sibilis in conspectu ejus, omnia autem nuda et aperia sunt oculis ejus "., Si ergo omnium creator est, et omnia sunt nuda in oculis ejus, certe non erit unus omnium, qui omnium creator est. cui omn nia nuda atque aperta sunt, non erit unus de nudis atque apertis. Nam cum dicit omnia, nihil extra omisit atqui si sole creaturæ efficiunt omnia, certe diversus erit ab iis quibus non ammuneratur. Ita et beatus Paulus vim vocis omnia accipit. Ex- plicans enim illud : ‹ Omnia subjecisti sub pedibus illius, o subjungit : . Cum vero dicit, omnia, nikit omisit quod ei subjectum non sit ”. . Si ergo haec vos, omnia, comprehendit universa, Filius vero omnia facit omniaque ei sunt aperta, non crit itaque unus omnium, sed ab iis diversus. ALIUD. Scriptum est quod in nomine Jesu omne genu flectetur, celestium, terrestrium et infernorum 3. » Cor. vii, 6. * Hebr. iv, 12, 13. » | Cor. xv. 35. 27.

THESAURUS, τοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἔν· οὐκ ἂν εἴη τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας ἔργον ὁ τῆς· ἀλλὰ μᾶλλον αὐτός ἐστιν ἡ σοφία καὶ ἡ χεὶρ, δ' ἧς τὰ πάντα θεὸς ἐργάζεται. Οὐκοῦν οὐ κτίσμα, απὲ ποίημά ἐστιν. Σεκινήσεις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι οὐχ εἰς των πισμάτων ὁ Υἱός, ἀλλὰ μᾶλλον ποιητής αὐτῶν λέγεται καὶ ἔστιν. Οἱ ἐν Βαβυλώνι νεανίαι πᾶσαν, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τὴν ατόπιν ἐξαριθμούμενοι, τά τε ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς καταλέγοντες, καὶ παρὰ πάντων ὑμνεῖσθα: δεῖν φάσκοντες τὸν Θεὸν, οὐδαμοῦ τὸν Υἱὸν ἐν τοῖς εὐλογεῖν ὀφείλουσι κατατάττουσιν, οὐδὲ εἰρή κασιν· Εὐλογείτω ὁ Λόγος ἢ ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ τὸν Κύριον. Αλλ' ειδότες ότι μετὰ Πατρὸς τὴν προσ κύνησιν ἔχει, πάντων ὁμοῦ τῶν κτισμάτων ποιησά- μενος μνήμην, σιωπῶσιν αὐτὸν ὡς Δεσπότην καὶ ὡς ὑμνύμενον. Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ ὁ μακάριος Ψαλμ μας πολλάκις ὑμνεῖσθαι κελεύων τὸν Θεὸν, καὶ πᾶ- τον ονομάζων τὴν κτίσιν, λειτουργούς τε καὶ ἀγγέ λους, καὶ δυνάμεις,καὶ οὐρανοὺς οὐρανῶν, καὶ σελήνην παὶ ἥλιον, ὡς δοῦλα τῇ τοῦ Θεοῦ προσκυνήσει χρῆναι δεῖν ὑποκεῖσθαι λέγων, οὐδαμοῦ μὲν ἐν τούτοις κατα εντες τὸν Υἱόν, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἐναντίων καὶ προσ- κυνεῖσθαι κελεύει βοῶν· . Καὶ προσκυνησάτωσαν αντας πάντες άγγελοι Θεοῦ. » Εἰ δὲ πᾶσα ἡ κτίσις προσενεί, προσκυνεῖται δὲ ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐσιν, ἀλλὰ Υἱὸς ἀληθινὸς μετὰ τοῦ Πατρὸς προς- ευνούμενος. ΑΑΛΟ. Οτι ἑτερός ἐστι παρὰ τὰ κτίσματα ὁ Υἱός, καὶ οὐχ εἰς τῶν πάντων. Πάντα διὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου πεποιῆσθαι σημαίνουσα και η θεία Γραφή, οὕτω φησί· . Πάντα δι' αὐτοῦ Εγένεται ο Καὶ πάλιν· • Εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, Κ' ε εἰ πάντα, ο Ό δέ γε Παῦλος τρανότατα τῶν είναι αὐτὸν διαστέλλων, λέγει· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ θεοῦ καὶ ἐνεργής, και τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μά- χειραν δίστομον, καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον επι· πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ. • Εἰ τοίνυν πάντων ἐστὶ ποιητής, καὶ πάντα ἐνώπιον αὐτοῦ τετραχήλιστα:, οὐκ ἂν εἴη τῶν πάντων εἰς ἡ τούτων ποιητής. Καὶ ᾧ τὰ πάντα γυμνά καὶ τετραχηλισμένα ἐστὶν, οὐκ ἂν εὐλόγως ὑπάρχειν νοοίτο των τετραχηλισμένων. Ἐν τῷ γὰρ λέγειν τὰ πάντα, οὐδὲν ἀφῆκεν ἐκτός· καὶ εἰ ἐν μόνοις τοῖς κτίσμασι πληρούται τὰ πάντα, ἕτερος ἂν εἴη παρ' αὐτὰ, ὁ μὴ ἐν αὐτοῖς ἀριθμούμενος. Οὕτω καὶ ὁ μακάριος Παῦλος τοῦ πάντα νοεῖ τὴν δύναμιν. Ερμηνεύων γὰρ τὸ, ο Πάντα υπέταξας ὑπὸ τοὺς πόδες αὐτοῦ, ὁ ἐπιφέρει σαφῶς· Ἐν δὲ τῷ λέγειν τὰ πάντα, οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότακτον. Εἰ τοίνυν * πάντα τῶν ὅλων ἐστὶ περιεκτικὸν, πάντα δὲ δ Υἱὸς ποιεῖ, καὶ τὰ πάντα αὐτῷ τετραχήλισται, οὐκ ἂν εἴη τῶν πάντων εἷς, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' αὐτά. ΑΛΛΟ. Γέγραπται, ὅτι « Ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψει επουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων. » Ει A factum est nihil B C D Joan. 1, 3. sa Psal. xcvi, 7. Joan. 1, 3. ” Philipp. 11, 10. : » certe Filius non erit opus sa- pientiæ Dei, sed ipse potius est sapientia, et manus per quam Deus omnia operatur. Non est ergo crea- tura, vel opus. Observationes ex sacra Scriptura, quod Filius non sit unus ex creaturis, sed potius ipse illarum creator dicitur et est. omnes pro- Adolescentes illi Babylonici, cum pemodum creaturas recenserent, omnia quæ in cœlis et in terra sunt enumerantes, Deumque ab omnibus celebrari oportere dicentes, nusquam Fi- lium inter ea collocant quæ Deum benedicere debent : neque dixerunt: Benedicat Verbum aut sapientia Dei Dominum. Sed cum scirent quod cum Patre adoretur, omnium simul creaturarum mentione fa- cta, ipsum silentio prætereunt, ut Dominum cui benedictio et laus debeatur. Nihilo antem secius beatus Psalmista sæpenumero laudari Deum jubens, omnes creaturas vocans, ministros, et angelos, ae potestates, et coelos coelorum, et lunant ac solem, dicens debere ut servos adorationem Deo deferre, nullum inter creata locuin statuit Filio, sei e con- trario adorari etiam jubet clamans : « Et adorent eum omnes angeli Dei **. » Si vero omnis creatura adorat, Filius autem adoratur, non igitur creatura est, sed verus Filius simul cum Patre adoratus. ALIUD. Quod diversus sit a creaturis Filius, el non unus omnium. Divina etiam Scriptura cum omnia per Verbum Dei facta esse significat, ita ait : «Omnia per ipsum facta sunt "., Et rursus: Unus Dominus Jesus Christus, per quem oninia ". › Paulus autem aper- tissime illum ab omnibus separans, dicit; « Vivom cuim est, atque efficax verbum Dei, et penetrabilins omni gladio ancipiti : et non est ulla creatura invio sibilis in conspectu ejus, omnia autem nuda et aperia sunt oculis ejus "., Si ergo omnium creator est, et omnia sunt nuda in oculis ejus, certe non erit unus omnium, qui omnium creator est. cui omn nia nuda atque aperta sunt, non erit unus de nudis atque apertis. Nam cum dicit omnia, nihil extra omisit atqui si sole creaturæ efficiunt omnia, certe diversus erit ab iis quibus non ammuneratur. Ita et beatus Paulus vim vocis omnia accipit. Ex- plicans enim illud : ‹ Omnia subjecisti sub pedibus illius, o subjungit : . Cum vero dicit, omnia, nikit omisit quod ei subjectum non sit ”. . Si ergo haec vos, omnia, comprehendit universa, Filius vero omnia facit omniaque ei sunt aperta, non crit itaque unus omnium, sed ab iis diversus. ALIUD. Scriptum est quod in nomine Jesu omne genu flectetur, celestium, terrestrium et infernorum 3. » Cor. vii, 6. * Hebr. iv, 12, 13. » | Cor. xv. 35. 27.

Εἰ δὲ τῷ Υἱῷ κάμπτει πᾶν γόνυ, οὐκ ἂν καμπτόντων εἷς, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' αὐτά. Κα γέγραπται· « "Οτι πᾶσα ἡ κτίσις συστενά συνωδίνει ἄχει τοῦ νῦν, ἀπεκδεχομένη τὴν πρωσιν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ στενάζε κτίσις, καὶ ἀπεκδέχεται τὴν ἀπολύτρωσιν : ἐλευθερίαν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ, οὔτε δὲ στεν Υιδ; φαίνεται, οὔτε τὴν υἱοποιῖαν ἐκδέχετα ἐλευθερίαν, ἀλλ᾽ αὐτός ἐστιν ὁ τὴν ἐλπίδα τ σεως ἀποπληρῶν, καὶ εἰς υἱοθεσίαν τοὺς στεν καλῶν, καὶ ὁ τῆς ἐλευθερίας δοτήρ· οὐκ ἄρα πᾶσιν ἐστιν, οὐδὲ ἐν τῇ κτίσει καταριθμηθε ἀλλ᾽ ἕτερός ἐστι παρ' αὐτὴν, καθὰ μὲν ὠ σματα στενάζει τοῦ βοηθοῦντος δεόμενα· ὁ Υἱός, ἐλευθεροῦ πάντα τῷ τῆς δουλείας δεσμι εχόμενα. . Εἰς τύ, ο Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με Γέγραπται· . Ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίω γῆν. » Εἰ τοίνυν θεμελιοί μὲν ἡ σοφία τὴν γῆν, δέ ἐστιν ἡ πάντων ἀσφάλεια (μένει γὰρ έδρα αὐτὴν), κατὰ τίνα τρόπον ἡ θεμελιοῦσα θεμελι παρὰ Θεοῦ, ζητητέον. Είρηται τοίνυν καὶ τοῦτο τὸν ταῖς παροιμίαις πρέποντα τύπον, πλαγίως δηλούμενον, καὶ κεκρυμμένην ἔχον ἐν ἑαυτῷ ἀληθεστέραν διάνοιαν· τοιοῦτο γὰρ ἀεὶ τῆς παρο τὸ σχῆμα. Θεμελιοῦται τοίνυν ἡ σοφία, τουτέσ Υἱός τοῦ Θεοῦ, οὐ καθό Λόγος ἐστὶν ἀρχὴν τοῦ δεχόμενος, ἀλλὰ καθὸ γεγονὸς ἄνθρωπος καὶ πρὸς ἡμᾶς φορέσας ὁμοίωσιν, ἀρχὴ καὶ θεμ Ο ἡμῖν γίνεται, οἰκοδομουμένοις εἰς εὐσέβειαν διὰ εἰς αὐτὸν πίστεως, καὶ εἰς τὴν καινὴν κτίσιν μορφουμένοις, καθώς γέγραπται. Λέγει γοῦν ἁπλῶς, Ὁ Θεὸς λόγον ἢ Υιόν με πεποίηκεν, ἵνα με τοῖς ἑτεροδοξοῦσιν ὑπάρχοι παρείσδυσις τοῦ κι ψεύδεσθαι τῆς οὐσίας αὐτοῦ ὡς πεπνημένης, ἀπολελυμένως, « Εθεμελίωσέ με. ο Ο γάρ έφα: ἐν τοῖς ἀνωτέρω, Κύριος έκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν τοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ, τοῦτο καὶ διὰ τοῦτο σημαίνει Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἀρχὴν ὁδῶν ἑαυτὸν πεποιῆσθαί φη ἐνταῦθα δὲ θεμέλιον ἐποικοδομουμένων ἐπ' α καταβεβλήσθαι διισχυρίζεται, πολυτρόπως τα α λέγων, καὶ διὰ τῶν αὐτῶν νοημάτων ανακυκλώ τὸν λόγον. Ἴσον γάρ ἐστιν εἰπεῖν ἀρχὴν καὶ θε λιον. ὡς γὰρ ἐν ἐκείνοις ἀρχὴ, οὕτω καὶ ἐντα θεμέλιος τῶν ἐποικοδομουμένων ἐπ' αὐτὸν διὰ πίστεως γίνεται. ΑΛΛΟ. Λέγει του Παῦλος ἐπιστέλλων ὁ σοφώτατος ο μέλιον ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεἶναι παρὰ τὸν κείμ νον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός. » Εἰ τοίνυν κεῖται μ θεμέλιος ὁ Χριστὸς, δεῖ δὲ τὰ ἐποικοδομούμενα πο: τως εἶναι τοιαῦτα, ὁποῖον περ ἂν ὑπάρχει τὸ ὑπ κείμενον (οὕτω γὰρ ἂν καὶ ἡ οἰκοδομὴ συναρμολ γουμένη, καθὰ γέγραπται, πληρωθήσεται εἰς να * χχιν, 14. ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Si vero Filio genua lectuntur, non erit ipse ex eorum A numero qui genna flectunt, sed ab iis diversos. Rursus scriptum est quod Omnis creatura in- gemíscit, el parturit usque nunc, exspectans re- demptionem et libertatem filiorum Dei ". Si vero iugemiscit omnis creatura, et exspectat redemptίο nem et libertatem filiorum Dei, at Filius neque in- gemiseere deprehenditur, neque adoptionem aut li- berationem exspectare, sed ipse est qui creaturarum spem adimplet, et ingemiscentes adoptat, liberta- temque largitur : non igitur unus omnium erit, ne- que creaturis annumerabitur, sed diversus ab eis erit, quatenus, ut creature, ingemiscunt auxiliatoris ope indigentes, ipse vero, ut Filius, servitutis jugo pressos in libertatem asserit. In illud, ‹ Ante sæcula ſundavit me ** Scriptum est Deus sapientia terram funda- vit ”. Si engo sapientia terram fundat, et ipse est firmitas et stabilimentum omnium (per ipsam enim terra stabilis manet), diligenter investigandum est quo pacto sapientia quæ terram fundat a Deo fun- datur. Dictum igitur etiam hor proverbiali modo, oblique quodammodo significans, et latentem in se habens veriorem intelligentiam : hoc enim plerum- que proverbiis propriam est. Fundatur itaque sa- pientia, hoc est Filius Dei, con quod, quatenus est Verbum, principium exsistendi acceperit, sed qua- tenus factus est homo, nostramque similitudinem induit, principium ac fundamentum nobis factus est, ædificatis nimirum ad pietatem per Adem in ipsm», et in novam, ut scriptum est º7, creaturam refor- malis. Atqui non simpliciter dixit, Deus Verbum ant Filium me fecit, ne qua hæreticis occasio præbere- tur calumniandi ipsius essentiam tanquamı factam, sed absolute, ‹ fundavit me. › Quod enim in supe- rioribus dixit, ‹Dominus creavit me, principium viarum suarum in opera ipsius, › hoc etiam per hoc significatur. Illic enim factum esse se principium viarum suarum dicit; hic vero se fundamentum jactum esse eorum qui supermalifi- eantur affirmat, diversis modis idem plane dicens, aliisque verbis camdem rationem explicans. Perinde enim est sive dicas principium, sive fundamentum. Quemadmodum enim in illis principium, ita etiam hic fundamentum At his qui ipsi per fideni superædiffcantur. ALIUD. Sapientissimus Paulus ita alicubi scribit : ‹ Fun- damentum illud nemo potest ponere, præter id quod positum est, quod est Christus Jesus 98. Si ergo Christus fondamentum jactus est, oportet autem ea quæ superædificantur omnino sint talia, quale est subjectum fundamentum (ita enimn structura conve- niens, ut scriptum est ", implebitur in templum B D Rom. viu, 19,22. • Eccli. Prov. 111, 19. || Cor. v, 17. ** Cor. i, 11. ” Ibi 12-16.

Εἰ δὲ τῷ Υἱῷ κάμπτει πᾶν γόνυ, οὐκ ἂν καμπτόντων εἷς, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' αὐτά. Κα γέγραπται· « "Οτι πᾶσα ἡ κτίσις συστενά συνωδίνει ἄχει τοῦ νῦν, ἀπεκδεχομένη τὴν πρωσιν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ στενάζε κτίσις, καὶ ἀπεκδέχεται τὴν ἀπολύτρωσιν : ἐλευθερίαν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ, οὔτε δὲ στεν Υιδ; φαίνεται, οὔτε τὴν υἱοποιῖαν ἐκδέχετα ἐλευθερίαν, ἀλλ᾽ αὐτός ἐστιν ὁ τὴν ἐλπίδα τ σεως ἀποπληρῶν, καὶ εἰς υἱοθεσίαν τοὺς στεν καλῶν, καὶ ὁ τῆς ἐλευθερίας δοτήρ· οὐκ ἄρα πᾶσιν ἐστιν, οὐδὲ ἐν τῇ κτίσει καταριθμηθε ἀλλ᾽ ἕτερός ἐστι παρ' αὐτὴν, καθὰ μὲν ὠ σματα στενάζει τοῦ βοηθοῦντος δεόμενα· ὁ Υἱός, ἐλευθεροῦ πάντα τῷ τῆς δουλείας δεσμι εχόμενα. . Εἰς τύ, ο Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με Γέγραπται· . Ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίω γῆν. » Εἰ τοίνυν θεμελιοί μὲν ἡ σοφία τὴν γῆν, δέ ἐστιν ἡ πάντων ἀσφάλεια (μένει γὰρ έδρα αὐτὴν), κατὰ τίνα τρόπον ἡ θεμελιοῦσα θεμελι παρὰ Θεοῦ, ζητητέον. Είρηται τοίνυν καὶ τοῦτο τὸν ταῖς παροιμίαις πρέποντα τύπον, πλαγίως δηλούμενον, καὶ κεκρυμμένην ἔχον ἐν ἑαυτῷ ἀληθεστέραν διάνοιαν· τοιοῦτο γὰρ ἀεὶ τῆς παρο τὸ σχῆμα. Θεμελιοῦται τοίνυν ἡ σοφία, τουτέσ Υἱός τοῦ Θεοῦ, οὐ καθό Λόγος ἐστὶν ἀρχὴν τοῦ δεχόμενος, ἀλλὰ καθὸ γεγονὸς ἄνθρωπος καὶ πρὸς ἡμᾶς φορέσας ὁμοίωσιν, ἀρχὴ καὶ θεμ Ο ἡμῖν γίνεται, οἰκοδομουμένοις εἰς εὐσέβειαν διὰ εἰς αὐτὸν πίστεως, καὶ εἰς τὴν καινὴν κτίσιν μορφουμένοις, καθώς γέγραπται. Λέγει γοῦν ἁπλῶς, Ὁ Θεὸς λόγον ἢ Υιόν με πεποίηκεν, ἵνα με τοῖς ἑτεροδοξοῦσιν ὑπάρχοι παρείσδυσις τοῦ κι ψεύδεσθαι τῆς οὐσίας αὐτοῦ ὡς πεπνημένης, ἀπολελυμένως, « Εθεμελίωσέ με. ο Ο γάρ έφα: ἐν τοῖς ἀνωτέρω, Κύριος έκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν τοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ, τοῦτο καὶ διὰ τοῦτο σημαίνει Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἀρχὴν ὁδῶν ἑαυτὸν πεποιῆσθαί φη ἐνταῦθα δὲ θεμέλιον ἐποικοδομουμένων ἐπ' α καταβεβλήσθαι διισχυρίζεται, πολυτρόπως τα α λέγων, καὶ διὰ τῶν αὐτῶν νοημάτων ανακυκλώ τὸν λόγον. Ἴσον γάρ ἐστιν εἰπεῖν ἀρχὴν καὶ θε λιον. ὡς γὰρ ἐν ἐκείνοις ἀρχὴ, οὕτω καὶ ἐντα θεμέλιος τῶν ἐποικοδομουμένων ἐπ' αὐτὸν διὰ πίστεως γίνεται. ΑΛΛΟ. Λέγει του Παῦλος ἐπιστέλλων ὁ σοφώτατος ο μέλιον ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεἶναι παρὰ τὸν κείμ νον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός. » Εἰ τοίνυν κεῖται μ θεμέλιος ὁ Χριστὸς, δεῖ δὲ τὰ ἐποικοδομούμενα πο: τως εἶναι τοιαῦτα, ὁποῖον περ ἂν ὑπάρχει τὸ ὑπ κείμενον (οὕτω γὰρ ἂν καὶ ἡ οἰκοδομὴ συναρμολ γουμένη, καθὰ γέγραπται, πληρωθήσεται εἰς να * χχιν, 14. ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Si vero Filio genua lectuntur, non erit ipse ex eorum A numero qui genna flectunt, sed ab iis diversos. Rursus scriptum est quod Omnis creatura in- gemíscit, el parturit usque nunc, exspectans re- demptionem et libertatem filiorum Dei ". Si vero iugemiscit omnis creatura, et exspectat redemptίο nem et libertatem filiorum Dei, at Filius neque in- gemiseere deprehenditur, neque adoptionem aut li- berationem exspectare, sed ipse est qui creaturarum spem adimplet, et ingemiscentes adoptat, liberta- temque largitur : non igitur unus omnium erit, ne- que creaturis annumerabitur, sed diversus ab eis erit, quatenus, ut creature, ingemiscunt auxiliatoris ope indigentes, ipse vero, ut Filius, servitutis jugo pressos in libertatem asserit. In illud, ‹ Ante sæcula ſundavit me ** Scriptum est Deus sapientia terram funda- vit ”. Si engo sapientia terram fundat, et ipse est firmitas et stabilimentum omnium (per ipsam enim terra stabilis manet), diligenter investigandum est quo pacto sapientia quæ terram fundat a Deo fun- datur. Dictum igitur etiam hor proverbiali modo, oblique quodammodo significans, et latentem in se habens veriorem intelligentiam : hoc enim plerum- que proverbiis propriam est. Fundatur itaque sa- pientia, hoc est Filius Dei, con quod, quatenus est Verbum, principium exsistendi acceperit, sed qua- tenus factus est homo, nostramque similitudinem induit, principium ac fundamentum nobis factus est, ædificatis nimirum ad pietatem per Adem in ipsm», et in novam, ut scriptum est º7, creaturam refor- malis. Atqui non simpliciter dixit, Deus Verbum ant Filium me fecit, ne qua hæreticis occasio præbere- tur calumniandi ipsius essentiam tanquamı factam, sed absolute, ‹ fundavit me. › Quod enim in supe- rioribus dixit, ‹Dominus creavit me, principium viarum suarum in opera ipsius, › hoc etiam per hoc significatur. Illic enim factum esse se principium viarum suarum dicit; hic vero se fundamentum jactum esse eorum qui supermalifi- eantur affirmat, diversis modis idem plane dicens, aliisque verbis camdem rationem explicans. Perinde enim est sive dicas principium, sive fundamentum. Quemadmodum enim in illis principium, ita etiam hic fundamentum At his qui ipsi per fideni superædiffcantur. ALIUD. Sapientissimus Paulus ita alicubi scribit : ‹ Fun- damentum illud nemo potest ponere, præter id quod positum est, quod est Christus Jesus 98. Si ergo Christus fondamentum jactus est, oportet autem ea quæ superædificantur omnino sint talia, quale est subjectum fundamentum (ita enimn structura conve- niens, ut scriptum est ", implebitur in templum B D Rom. viu, 19,22. • Eccli. Prov. 111, 19. || Cor. v, 17. ** Cor. i, 11. ” Ibi 12-16.

Αγιον, εξήλον δήπουθεν ότιπερ οὐ καθό Λόγος ἐστὶν, εαυτὸν τεθεμελιῶσθαί φησιν· οὐδὲν γάρ ἐστι κατά φύπν τῷ λόγῳ προσποικός, οὐδ' ἂν ἁρμοσθείη τι των όντων πρὸς ἐκεῖνον φυσικῶς· ὁ μὲν γὰρ πατής, τὰ δὲ κτίσματα· ἀλλὰ καθὴ γέγονεν ἄνθρω- τις καὶ ὅμοιος ἡμῶν κατὰ πάντα, χωρὶς ἁμαρτίας, Αμάν ἑαυτὸν καταβεβλήσθαί φησι τῶν ἐποικοδο μουμένων ἐπ' αὐτῷ, δυναμένων αὐτῷ συναρμολογεί σθαι καθε γὰρ καὶ αὐτὸς γέγονεν ἄνθρωπος, πολλὴν έχει τοὺς ἡμᾶς τὴν συγγένειαν διὰ τὴν τῆς σαρκὸς φύπν. Οὐκοῦν ἐπὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἐνανθρώπησιν και αν το παρενεκτέον, ἵνα τὸ δύσφημον διαφύγωμεν, γεγενήσθαι φάσκοντες, καὶ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμβά- σαν τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ. Ονπερ γὰρ τρόπον ἑτέ ρας άμπελον μὲν ἑαυτὸν εἶναί φησιν, ἡμᾶς δὲ τὰ κλήματα, οὐ ξένα δεικνύων, οὐδὲ ἑτερογενῆ τῆς Β ἀμπέλου τὰ κλήματα, ἀλλ' ἐξ ἐκείνης ὄντα κατά φύσιν, οὕτως ἐνταῦθα θεμέλιον ἡμῶν ἑαυτὸν εἶναί φησιν, ἵνα τῶν ἐποικοδομουμένων ἐπ' αὐτῷ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐπιδείξῃ συγγένειαν φυσικήν, ὅτε γέγονεν ἄν θρωπος. Τότε γὰρ καὶ κατὰ φύσιν αὐτῷ συναπτό μεθα, καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμογενείας ἐξηρτημένοι ώσπερ τῆς ἀμπέλου τὰ κλήματα, καρποφοροῦμεν τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν. Κεῖται τοιγαροῦν θεμέλιος μὲν ἐνανθρωπήσας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· ἡμεῖς δὲ ἐπ' αὐτῷ καθάπερ τινὲς ἅγιοι λίθοι ἐποικοδομούμεθα, ἵνα καὶ ναὸς τοῦ ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν ἁγίου Πνεύμα- τας χρηματίσωμεν. ΑΛΛΟ. Πολ του αιώνος ἐθεμελίωσέ με. » Εύλογον οἶμαι καὶ ἀναγκαῖον αὐτῶν φαινομένων παραδειγμάτων τάς ἀνήτοις τῶν αἱρετικῶν ἀνακόπτειν κακοδοξίας· είχε καν ούτω δυσωπηθέντες τὴν ἀλήθειαν, πρὸς τὰς Ετημίες αποναρκήσωσι. Τὸ θεμελιούμενον τοίνυν, καὶ εἰς τοιαύτην τινὰ λαμβανόμενον χρείαν, οὐ πάν πως τότε τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν ἔχον φαίνεται, ὅτε καὶ εἰς θεμέλιον πέμπεται. Φέρε γὰρ εἰπεῖν, ἔστω λίθος ή καταπεμπόμενον καὶ ἐν τῇ γῇ κρυπτόμενον· δεῖ πρῶτον αὐτὸν ἀπό τινος πέτρας ἢ ἐξ ὅρους ἀποτμη· Μέντα, πρὸς τὴν τοιαύτην λαμβάνεσθαι χρείαν· καὶ ερπερόν γε ἔστιν, εἶθ' οὕτω θεμέλιος γίνεται εἰς βάθος τῆς καταχωννύμενος. Αλλ' είπερ τις τῷ κατα- βηθέντι λίθῳ δοίη φωνὴν, καὶ τὸν ἀνθρώπῳ πρέ- ποντα χορηγήσειε νοῦν, εἴποι ἂν τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν ἐξ- ηγούμενος, ὅτι Λίθος μὲν ἤμην εἰς πέτραν κείμενος ἢ ἐν δρει· νυνὶ δὲ γέγονα θεμέλιος, την συνέχουσαν με την περιβεβλημένος. Ούτω πως νοήσεις εὐσεβῶς καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας, τουτέστι, τοῦ Υἱοῦ· ἦν μὲν γὰρ ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν, καθά γέγραπται. Ότε δὲ καθάπερ τις λίθος ἄνευ χειρῶν ἐξ ὅρους ἀποτμηθείς, τουτέστιν, ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός προελθών, καθάπερ τινὰ γῆν τὴν ἡμετέραν σάρκα περιεβάλετο, τότε καὶ τεθεμελιώσθαι φησιν ἑαυτόν, μονονουχί λέγων· Λόγον μὲ ὄντα καὶ Υἱὸν ἀλη θενὸν ὁ Πατὴρ γηίνῳ περιβέβληκε σώματι, ἵνα θεμέ ίος γένωμαι καὶ ἀρχὴ τῶν ἐποικοδομουμένων εἰς • THESAURUS. A saucium) : manifestum certe est quod non quate- ' mus est Verbum, fundatum se oicat: nihil enim est secundum naturam Verbo simile, neque quidquam eorum quæ exsistunt naturaliter cum ea construi possit : nam ipse creator est, uae vero creatura: sed quatenus factus est homo, et similis nobis in omnibus, excepto peccate, fundamentum se jactum esse dicit is qni superædificantur ipsi, nt in unam cuin ipse structuram concinnari possint. Nam ea ratione qua etiam ipse factus est homo, magnam nobiscum convenientiam et cognationem habet ob carnis naturam. Quocirca etiam ad incarnationem ipsius referendum est, ut blasphemiam erilenius, quam incurreremus si diceremus illum factum esse, et sapientiam Dei principimin exsistendi accepisse. Quemadmodum enim aliis vitem seipsum esse dicit, B C • D Joan. xv, nos autem vitis palmites ', qui naturaliter ex illa sint, ita hic fundamentum nostrum seipsum esse aflirmat, ut eorum qui ipsi superaedificantur natu- ralem secum cognationem declaret, quando factus est homo. Tunc enim secundum naturam ei copu- Iamur, eademque conjunctione qua palmites viti ipsi inserti, pietatis in Deum fructus edimus. Ver- bum itaque Dei fundamentum nostrum positum est, cum humanitatein assumpsit : nos vero ei veluti sancti quidam lapides superædificamur, nt et tem- plum inhabitantis in nobis Spiritus sancti voceinnr. ALIUD. • Ante sæcula fundavit me. » Operæ pretium existimarium evidentibus exemplis usannas lereti- corum opiniones "confutare: fleri enim potest ut ita ad veritatis cognitionem erubescentes a blasphe- mſis abstineant. Quod igitur fundatur et in illura usum sumitur, non omnino tunc exsistendi initium habere cernitur, quando in fundamentum mittitur. Nain exempli gratin, saxain in terram fuία menti loco jactum, necesse est ut primum ex petra vel rupe excisum ad ejusmodi usum accommodetur : atqui prius exsistit, deinde fundamenti loco alte in terram demittitur. At si quis saxo in terram misso vocem et intellectum homini congruentem tribuat, id de seipso ita dicere possit:Saxum quidem eram, in rupe vel monte jacens : nunc vero factus sum fu damentum, terræ quæ continet obrutus. Ita etiam pie de_sapientia Dei, lioc est Pilio, judicare possis : erat enim in principio apud Deum, et Deus erat, sient scriptum est *. Quando autem veluti lapis qui- dain, nulla manuum opera e monte excisus, hoc est, ex essentia Patris procedens, carne nostra vekili terra quadam obrutus est, tune fundamentuin se dicit, quasi dicat: Pater me, cum sim Verbum ac verus Filias, terreno corpore involvit, ut fiam fun- damentum et principium eorum qui super me æliſt- cabuntur per Adem, nt corporeus cum eis effectus suscipiam eos in unam mecum structuram concin- • 5. • Joan. 1, 1, 29.

Αγιον, εξήλον δήπουθεν ότιπερ οὐ καθό Λόγος ἐστὶν, εαυτὸν τεθεμελιῶσθαί φησιν· οὐδὲν γάρ ἐστι κατά φύπν τῷ λόγῳ προσποικός, οὐδ' ἂν ἁρμοσθείη τι των όντων πρὸς ἐκεῖνον φυσικῶς· ὁ μὲν γὰρ πατής, τὰ δὲ κτίσματα· ἀλλὰ καθὴ γέγονεν ἄνθρω- τις καὶ ὅμοιος ἡμῶν κατὰ πάντα, χωρὶς ἁμαρτίας, Αμάν ἑαυτὸν καταβεβλήσθαί φησι τῶν ἐποικοδο μουμένων ἐπ' αὐτῷ, δυναμένων αὐτῷ συναρμολογεί σθαι καθε γὰρ καὶ αὐτὸς γέγονεν ἄνθρωπος, πολλὴν έχει τοὺς ἡμᾶς τὴν συγγένειαν διὰ τὴν τῆς σαρκὸς φύπν. Οὐκοῦν ἐπὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἐνανθρώπησιν και αν το παρενεκτέον, ἵνα τὸ δύσφημον διαφύγωμεν, γεγενήσθαι φάσκοντες, καὶ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμβά- σαν τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ. Ονπερ γὰρ τρόπον ἑτέ ρας άμπελον μὲν ἑαυτὸν εἶναί φησιν, ἡμᾶς δὲ τὰ κλήματα, οὐ ξένα δεικνύων, οὐδὲ ἑτερογενῆ τῆς Β ἀμπέλου τὰ κλήματα, ἀλλ' ἐξ ἐκείνης ὄντα κατά φύσιν, οὕτως ἐνταῦθα θεμέλιον ἡμῶν ἑαυτὸν εἶναί φησιν, ἵνα τῶν ἐποικοδομουμένων ἐπ' αὐτῷ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐπιδείξῃ συγγένειαν φυσικήν, ὅτε γέγονεν ἄν θρωπος. Τότε γὰρ καὶ κατὰ φύσιν αὐτῷ συναπτό μεθα, καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμογενείας ἐξηρτημένοι ώσπερ τῆς ἀμπέλου τὰ κλήματα, καρποφοροῦμεν τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν. Κεῖται τοιγαροῦν θεμέλιος μὲν ἐνανθρωπήσας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· ἡμεῖς δὲ ἐπ' αὐτῷ καθάπερ τινὲς ἅγιοι λίθοι ἐποικοδομούμεθα, ἵνα καὶ ναὸς τοῦ ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν ἁγίου Πνεύμα- τας χρηματίσωμεν. ΑΛΛΟ. Πολ του αιώνος ἐθεμελίωσέ με. » Εύλογον οἶμαι καὶ ἀναγκαῖον αὐτῶν φαινομένων παραδειγμάτων τάς ἀνήτοις τῶν αἱρετικῶν ἀνακόπτειν κακοδοξίας· είχε καν ούτω δυσωπηθέντες τὴν ἀλήθειαν, πρὸς τὰς Ετημίες αποναρκήσωσι. Τὸ θεμελιούμενον τοίνυν, καὶ εἰς τοιαύτην τινὰ λαμβανόμενον χρείαν, οὐ πάν πως τότε τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν ἔχον φαίνεται, ὅτε καὶ εἰς θεμέλιον πέμπεται. Φέρε γὰρ εἰπεῖν, ἔστω λίθος ή καταπεμπόμενον καὶ ἐν τῇ γῇ κρυπτόμενον· δεῖ πρῶτον αὐτὸν ἀπό τινος πέτρας ἢ ἐξ ὅρους ἀποτμη· Μέντα, πρὸς τὴν τοιαύτην λαμβάνεσθαι χρείαν· καὶ ερπερόν γε ἔστιν, εἶθ' οὕτω θεμέλιος γίνεται εἰς βάθος τῆς καταχωννύμενος. Αλλ' είπερ τις τῷ κατα- βηθέντι λίθῳ δοίη φωνὴν, καὶ τὸν ἀνθρώπῳ πρέ- ποντα χορηγήσειε νοῦν, εἴποι ἂν τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν ἐξ- ηγούμενος, ὅτι Λίθος μὲν ἤμην εἰς πέτραν κείμενος ἢ ἐν δρει· νυνὶ δὲ γέγονα θεμέλιος, την συνέχουσαν με την περιβεβλημένος. Ούτω πως νοήσεις εὐσεβῶς καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας, τουτέστι, τοῦ Υἱοῦ· ἦν μὲν γὰρ ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν, καθά γέγραπται. Ότε δὲ καθάπερ τις λίθος ἄνευ χειρῶν ἐξ ὅρους ἀποτμηθείς, τουτέστιν, ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός προελθών, καθάπερ τινὰ γῆν τὴν ἡμετέραν σάρκα περιεβάλετο, τότε καὶ τεθεμελιώσθαι φησιν ἑαυτόν, μονονουχί λέγων· Λόγον μὲ ὄντα καὶ Υἱὸν ἀλη θενὸν ὁ Πατὴρ γηίνῳ περιβέβληκε σώματι, ἵνα θεμέ ίος γένωμαι καὶ ἀρχὴ τῶν ἐποικοδομουμένων εἰς • THESAURUS. A saucium) : manifestum certe est quod non quate- ' mus est Verbum, fundatum se oicat: nihil enim est secundum naturam Verbo simile, neque quidquam eorum quæ exsistunt naturaliter cum ea construi possit : nam ipse creator est, uae vero creatura: sed quatenus factus est homo, et similis nobis in omnibus, excepto peccate, fundamentum se jactum esse dicit is qni superædificantur ipsi, nt in unam cuin ipse structuram concinnari possint. Nam ea ratione qua etiam ipse factus est homo, magnam nobiscum convenientiam et cognationem habet ob carnis naturam. Quocirca etiam ad incarnationem ipsius referendum est, ut blasphemiam erilenius, quam incurreremus si diceremus illum factum esse, et sapientiam Dei principimin exsistendi accepisse. Quemadmodum enim aliis vitem seipsum esse dicit, B C • D Joan. xv, nos autem vitis palmites ', qui naturaliter ex illa sint, ita hic fundamentum nostrum seipsum esse aflirmat, ut eorum qui ipsi superaedificantur natu- ralem secum cognationem declaret, quando factus est homo. Tunc enim secundum naturam ei copu- Iamur, eademque conjunctione qua palmites viti ipsi inserti, pietatis in Deum fructus edimus. Ver- bum itaque Dei fundamentum nostrum positum est, cum humanitatein assumpsit : nos vero ei veluti sancti quidam lapides superædificamur, nt et tem- plum inhabitantis in nobis Spiritus sancti voceinnr. ALIUD. • Ante sæcula fundavit me. » Operæ pretium existimarium evidentibus exemplis usannas lereti- corum opiniones "confutare: fleri enim potest ut ita ad veritatis cognitionem erubescentes a blasphe- mſis abstineant. Quod igitur fundatur et in illura usum sumitur, non omnino tunc exsistendi initium habere cernitur, quando in fundamentum mittitur. Nain exempli gratin, saxain in terram fuία menti loco jactum, necesse est ut primum ex petra vel rupe excisum ad ejusmodi usum accommodetur : atqui prius exsistit, deinde fundamenti loco alte in terram demittitur. At si quis saxo in terram misso vocem et intellectum homini congruentem tribuat, id de seipso ita dicere possit:Saxum quidem eram, in rupe vel monte jacens : nunc vero factus sum fu damentum, terræ quæ continet obrutus. Ita etiam pie de_sapientia Dei, lioc est Pilio, judicare possis : erat enim in principio apud Deum, et Deus erat, sient scriptum est *. Quando autem veluti lapis qui- dain, nulla manuum opera e monte excisus, hoc est, ex essentia Patris procedens, carne nostra vekili terra quadam obrutus est, tune fundamentuin se dicit, quasi dicat: Pater me, cum sim Verbum ac verus Filias, terreno corpore involvit, ut fiam fun- damentum et principium eorum qui super me æliſt- cabuntur per Adem, nt corporeus cum eis effectus suscipiam eos in unam mecum structuram concin- • 5. • Joan. 1, 1, 29.

Αγιον, εξήλον δήπουθεν ότιπερ οὐ καθό Λόγος ἐστὶν, εαυτὸν τεθεμελιῶσθαί φησιν· οὐδὲν γάρ ἐστι κατά φύπν τῷ λόγῳ προσποικός, οὐδ' ἂν ἁρμοσθείη τι των όντων πρὸς ἐκεῖνον φυσικῶς· ὁ μὲν γὰρ πατής, τὰ δὲ κτίσματα· ἀλλὰ καθὴ γέγονεν ἄνθρω- τις καὶ ὅμοιος ἡμῶν κατὰ πάντα, χωρὶς ἁμαρτίας, Αμάν ἑαυτὸν καταβεβλήσθαί φησι τῶν ἐποικοδο μουμένων ἐπ' αὐτῷ, δυναμένων αὐτῷ συναρμολογεί σθαι καθε γὰρ καὶ αὐτὸς γέγονεν ἄνθρωπος, πολλὴν έχει τοὺς ἡμᾶς τὴν συγγένειαν διὰ τὴν τῆς σαρκὸς φύπν. Οὐκοῦν ἐπὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἐνανθρώπησιν και αν το παρενεκτέον, ἵνα τὸ δύσφημον διαφύγωμεν, γεγενήσθαι φάσκοντες, καὶ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμβά- σαν τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ. Ονπερ γὰρ τρόπον ἑτέ ρας άμπελον μὲν ἑαυτὸν εἶναί φησιν, ἡμᾶς δὲ τὰ κλήματα, οὐ ξένα δεικνύων, οὐδὲ ἑτερογενῆ τῆς Β ἀμπέλου τὰ κλήματα, ἀλλ' ἐξ ἐκείνης ὄντα κατά φύσιν, οὕτως ἐνταῦθα θεμέλιον ἡμῶν ἑαυτὸν εἶναί φησιν, ἵνα τῶν ἐποικοδομουμένων ἐπ' αὐτῷ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐπιδείξῃ συγγένειαν φυσικήν, ὅτε γέγονεν ἄν θρωπος. Τότε γὰρ καὶ κατὰ φύσιν αὐτῷ συναπτό μεθα, καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμογενείας ἐξηρτημένοι ώσπερ τῆς ἀμπέλου τὰ κλήματα, καρποφοροῦμεν τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν. Κεῖται τοιγαροῦν θεμέλιος μὲν ἐνανθρωπήσας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· ἡμεῖς δὲ ἐπ' αὐτῷ καθάπερ τινὲς ἅγιοι λίθοι ἐποικοδομούμεθα, ἵνα καὶ ναὸς τοῦ ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν ἁγίου Πνεύμα- τας χρηματίσωμεν. ΑΛΛΟ. Πολ του αιώνος ἐθεμελίωσέ με. » Εύλογον οἶμαι καὶ ἀναγκαῖον αὐτῶν φαινομένων παραδειγμάτων τάς ἀνήτοις τῶν αἱρετικῶν ἀνακόπτειν κακοδοξίας· είχε καν ούτω δυσωπηθέντες τὴν ἀλήθειαν, πρὸς τὰς Ετημίες αποναρκήσωσι. Τὸ θεμελιούμενον τοίνυν, καὶ εἰς τοιαύτην τινὰ λαμβανόμενον χρείαν, οὐ πάν πως τότε τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν ἔχον φαίνεται, ὅτε καὶ εἰς θεμέλιον πέμπεται. Φέρε γὰρ εἰπεῖν, ἔστω λίθος ή καταπεμπόμενον καὶ ἐν τῇ γῇ κρυπτόμενον· δεῖ πρῶτον αὐτὸν ἀπό τινος πέτρας ἢ ἐξ ὅρους ἀποτμη· Μέντα, πρὸς τὴν τοιαύτην λαμβάνεσθαι χρείαν· καὶ ερπερόν γε ἔστιν, εἶθ' οὕτω θεμέλιος γίνεται εἰς βάθος τῆς καταχωννύμενος. Αλλ' είπερ τις τῷ κατα- βηθέντι λίθῳ δοίη φωνὴν, καὶ τὸν ἀνθρώπῳ πρέ- ποντα χορηγήσειε νοῦν, εἴποι ἂν τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν ἐξ- ηγούμενος, ὅτι Λίθος μὲν ἤμην εἰς πέτραν κείμενος ἢ ἐν δρει· νυνὶ δὲ γέγονα θεμέλιος, την συνέχουσαν με την περιβεβλημένος. Ούτω πως νοήσεις εὐσεβῶς καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας, τουτέστι, τοῦ Υἱοῦ· ἦν μὲν γὰρ ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν, καθά γέγραπται. Ότε δὲ καθάπερ τις λίθος ἄνευ χειρῶν ἐξ ὅρους ἀποτμηθείς, τουτέστιν, ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός προελθών, καθάπερ τινὰ γῆν τὴν ἡμετέραν σάρκα περιεβάλετο, τότε καὶ τεθεμελιώσθαι φησιν ἑαυτόν, μονονουχί λέγων· Λόγον μὲ ὄντα καὶ Υἱὸν ἀλη θενὸν ὁ Πατὴρ γηίνῳ περιβέβληκε σώματι, ἵνα θεμέ ίος γένωμαι καὶ ἀρχὴ τῶν ἐποικοδομουμένων εἰς • THESAURUS. A saucium) : manifestum certe est quod non quate- ' mus est Verbum, fundatum se oicat: nihil enim est secundum naturam Verbo simile, neque quidquam eorum quæ exsistunt naturaliter cum ea construi possit : nam ipse creator est, uae vero creatura: sed quatenus factus est homo, et similis nobis in omnibus, excepto peccate, fundamentum se jactum esse dicit is qni superædificantur ipsi, nt in unam cuin ipse structuram concinnari possint. Nam ea ratione qua etiam ipse factus est homo, magnam nobiscum convenientiam et cognationem habet ob carnis naturam. Quocirca etiam ad incarnationem ipsius referendum est, ut blasphemiam erilenius, quam incurreremus si diceremus illum factum esse, et sapientiam Dei principimin exsistendi accepisse. Quemadmodum enim aliis vitem seipsum esse dicit, B C • D Joan. xv, nos autem vitis palmites ', qui naturaliter ex illa sint, ita hic fundamentum nostrum seipsum esse aflirmat, ut eorum qui ipsi superaedificantur natu- ralem secum cognationem declaret, quando factus est homo. Tunc enim secundum naturam ei copu- Iamur, eademque conjunctione qua palmites viti ipsi inserti, pietatis in Deum fructus edimus. Ver- bum itaque Dei fundamentum nostrum positum est, cum humanitatein assumpsit : nos vero ei veluti sancti quidam lapides superædificamur, nt et tem- plum inhabitantis in nobis Spiritus sancti voceinnr. ALIUD. • Ante sæcula fundavit me. » Operæ pretium existimarium evidentibus exemplis usannas lereti- corum opiniones "confutare: fleri enim potest ut ita ad veritatis cognitionem erubescentes a blasphe- mſis abstineant. Quod igitur fundatur et in illura usum sumitur, non omnino tunc exsistendi initium habere cernitur, quando in fundamentum mittitur. Nain exempli gratin, saxain in terram fuία menti loco jactum, necesse est ut primum ex petra vel rupe excisum ad ejusmodi usum accommodetur : atqui prius exsistit, deinde fundamenti loco alte in terram demittitur. At si quis saxo in terram misso vocem et intellectum homini congruentem tribuat, id de seipso ita dicere possit:Saxum quidem eram, in rupe vel monte jacens : nunc vero factus sum fu damentum, terræ quæ continet obrutus. Ita etiam pie de_sapientia Dei, lioc est Pilio, judicare possis : erat enim in principio apud Deum, et Deus erat, sient scriptum est *. Quando autem veluti lapis qui- dain, nulla manuum opera e monte excisus, hoc est, ex essentia Patris procedens, carne nostra vekili terra quadam obrutus est, tune fundamentuin se dicit, quasi dicat: Pater me, cum sim Verbum ac verus Filias, terreno corpore involvit, ut fiam fun- damentum et principium eorum qui super me æliſt- cabuntur per Adem, nt corporeus cum eis effectus suscipiam eos in unam mecum structuram concin- • 5. • Joan. 1, 1, 29.

Αγιον, εξήλον δήπουθεν ότιπερ οὐ καθό Λόγος ἐστὶν, εαυτὸν τεθεμελιῶσθαί φησιν· οὐδὲν γάρ ἐστι κατά φύπν τῷ λόγῳ προσποικός, οὐδ' ἂν ἁρμοσθείη τι των όντων πρὸς ἐκεῖνον φυσικῶς· ὁ μὲν γὰρ πατής, τὰ δὲ κτίσματα· ἀλλὰ καθὴ γέγονεν ἄνθρω- τις καὶ ὅμοιος ἡμῶν κατὰ πάντα, χωρὶς ἁμαρτίας, Αμάν ἑαυτὸν καταβεβλήσθαί φησι τῶν ἐποικοδο μουμένων ἐπ' αὐτῷ, δυναμένων αὐτῷ συναρμολογεί σθαι καθε γὰρ καὶ αὐτὸς γέγονεν ἄνθρωπος, πολλὴν έχει τοὺς ἡμᾶς τὴν συγγένειαν διὰ τὴν τῆς σαρκὸς φύπν. Οὐκοῦν ἐπὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἐνανθρώπησιν και αν το παρενεκτέον, ἵνα τὸ δύσφημον διαφύγωμεν, γεγενήσθαι φάσκοντες, καὶ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμβά- σαν τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ. Ονπερ γὰρ τρόπον ἑτέ ρας άμπελον μὲν ἑαυτὸν εἶναί φησιν, ἡμᾶς δὲ τὰ κλήματα, οὐ ξένα δεικνύων, οὐδὲ ἑτερογενῆ τῆς Β ἀμπέλου τὰ κλήματα, ἀλλ' ἐξ ἐκείνης ὄντα κατά φύσιν, οὕτως ἐνταῦθα θεμέλιον ἡμῶν ἑαυτὸν εἶναί φησιν, ἵνα τῶν ἐποικοδομουμένων ἐπ' αὐτῷ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐπιδείξῃ συγγένειαν φυσικήν, ὅτε γέγονεν ἄν θρωπος. Τότε γὰρ καὶ κατὰ φύσιν αὐτῷ συναπτό μεθα, καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμογενείας ἐξηρτημένοι ώσπερ τῆς ἀμπέλου τὰ κλήματα, καρποφοροῦμεν τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν. Κεῖται τοιγαροῦν θεμέλιος μὲν ἐνανθρωπήσας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· ἡμεῖς δὲ ἐπ' αὐτῷ καθάπερ τινὲς ἅγιοι λίθοι ἐποικοδομούμεθα, ἵνα καὶ ναὸς τοῦ ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν ἁγίου Πνεύμα- τας χρηματίσωμεν. ΑΛΛΟ. Πολ του αιώνος ἐθεμελίωσέ με. » Εύλογον οἶμαι καὶ ἀναγκαῖον αὐτῶν φαινομένων παραδειγμάτων τάς ἀνήτοις τῶν αἱρετικῶν ἀνακόπτειν κακοδοξίας· είχε καν ούτω δυσωπηθέντες τὴν ἀλήθειαν, πρὸς τὰς Ετημίες αποναρκήσωσι. Τὸ θεμελιούμενον τοίνυν, καὶ εἰς τοιαύτην τινὰ λαμβανόμενον χρείαν, οὐ πάν πως τότε τοῦ εἶναι τὴν ἀρχὴν ἔχον φαίνεται, ὅτε καὶ εἰς θεμέλιον πέμπεται. Φέρε γὰρ εἰπεῖν, ἔστω λίθος ή καταπεμπόμενον καὶ ἐν τῇ γῇ κρυπτόμενον· δεῖ πρῶτον αὐτὸν ἀπό τινος πέτρας ἢ ἐξ ὅρους ἀποτμη· Μέντα, πρὸς τὴν τοιαύτην λαμβάνεσθαι χρείαν· καὶ ερπερόν γε ἔστιν, εἶθ' οὕτω θεμέλιος γίνεται εἰς βάθος τῆς καταχωννύμενος. Αλλ' είπερ τις τῷ κατα- βηθέντι λίθῳ δοίη φωνὴν, καὶ τὸν ἀνθρώπῳ πρέ- ποντα χορηγήσειε νοῦν, εἴποι ἂν τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν ἐξ- ηγούμενος, ὅτι Λίθος μὲν ἤμην εἰς πέτραν κείμενος ἢ ἐν δρει· νυνὶ δὲ γέγονα θεμέλιος, την συνέχουσαν με την περιβεβλημένος. Ούτω πως νοήσεις εὐσεβῶς καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας, τουτέστι, τοῦ Υἱοῦ· ἦν μὲν γὰρ ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν, καθά γέγραπται. Ότε δὲ καθάπερ τις λίθος ἄνευ χειρῶν ἐξ ὅρους ἀποτμηθείς, τουτέστιν, ἀπὸ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός προελθών, καθάπερ τινὰ γῆν τὴν ἡμετέραν σάρκα περιεβάλετο, τότε καὶ τεθεμελιώσθαι φησιν ἑαυτόν, μονονουχί λέγων· Λόγον μὲ ὄντα καὶ Υἱὸν ἀλη θενὸν ὁ Πατὴρ γηίνῳ περιβέβληκε σώματι, ἵνα θεμέ ίος γένωμαι καὶ ἀρχὴ τῶν ἐποικοδομουμένων εἰς • THESAURUS. A saucium) : manifestum certe est quod non quate- ' mus est Verbum, fundatum se oicat: nihil enim est secundum naturam Verbo simile, neque quidquam eorum quæ exsistunt naturaliter cum ea construi possit : nam ipse creator est, uae vero creatura: sed quatenus factus est homo, et similis nobis in omnibus, excepto peccate, fundamentum se jactum esse dicit is qni superædificantur ipsi, nt in unam cuin ipse structuram concinnari possint. Nam ea ratione qua etiam ipse factus est homo, magnam nobiscum convenientiam et cognationem habet ob carnis naturam. Quocirca etiam ad incarnationem ipsius referendum est, ut blasphemiam erilenius, quam incurreremus si diceremus illum factum esse, et sapientiam Dei principimin exsistendi accepisse. Quemadmodum enim aliis vitem seipsum esse dicit, B C • D Joan. xv, nos autem vitis palmites ', qui naturaliter ex illa sint, ita hic fundamentum nostrum seipsum esse aflirmat, ut eorum qui ipsi superaedificantur natu- ralem secum cognationem declaret, quando factus est homo. Tunc enim secundum naturam ei copu- Iamur, eademque conjunctione qua palmites viti ipsi inserti, pietatis in Deum fructus edimus. Ver- bum itaque Dei fundamentum nostrum positum est, cum humanitatein assumpsit : nos vero ei veluti sancti quidam lapides superædificamur, nt et tem- plum inhabitantis in nobis Spiritus sancti voceinnr. ALIUD. • Ante sæcula fundavit me. » Operæ pretium existimarium evidentibus exemplis usannas lereti- corum opiniones "confutare: fleri enim potest ut ita ad veritatis cognitionem erubescentes a blasphe- mſis abstineant. Quod igitur fundatur et in illura usum sumitur, non omnino tunc exsistendi initium habere cernitur, quando in fundamentum mittitur. Nain exempli gratin, saxain in terram fuία menti loco jactum, necesse est ut primum ex petra vel rupe excisum ad ejusmodi usum accommodetur : atqui prius exsistit, deinde fundamenti loco alte in terram demittitur. At si quis saxo in terram misso vocem et intellectum homini congruentem tribuat, id de seipso ita dicere possit:Saxum quidem eram, in rupe vel monte jacens : nunc vero factus sum fu damentum, terræ quæ continet obrutus. Ita etiam pie de_sapientia Dei, lioc est Pilio, judicare possis : erat enim in principio apud Deum, et Deus erat, sient scriptum est *. Quando autem veluti lapis qui- dain, nulla manuum opera e monte excisus, hoc est, ex essentia Patris procedens, carne nostra vekili terra quadam obrutus est, tune fundamentuin se dicit, quasi dicat: Pater me, cum sim Verbum ac verus Filias, terreno corpore involvit, ut fiam fun- damentum et principium eorum qui super me æliſt- cabuntur per Adem, nt corporeus cum eis effectus suscipiam eos in unam mecum structuram concin- • 5. • Joan. 1, 1, 29.

Α ἐμὲ διὰ τῆς πίστεως· καὶ σύσσωμο; τούτα δειχθείς, δέξωμα: συναρμολογουμένους φυσικῶς καὶ συνδεσμουμένους πρὸς ἐμὲ διὰ τὴν κατὰ σάρ γένειαν. ΑΛΛΟ. ῾Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασί, τὸ « ἐθεμελίω εἰς τὴν μετὰ σαρκὸς ἐκλαμβάνεσθαι τοῦ Λόγ ουσίαν, ὅπου φησὶν αὐτὸς πρὸ τοῦ αἰῶνος ἡδ πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι, πρὸ τοῦ ὄρη ἑδρα Εὔδηλον γὰρ ὡς πολλοῖς ὕστερον χρόνοις μετά νέσθαι τόδε τὸ σύμπαν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, γέγονι σαρχος οικονομία τοῦ Λόγου. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πρὸς δὴ τὰ τοιαῦτα τῶν αἱρετικῶν προβλ δυσχερὲς μὲν οὐδὲν ἀντιλέγειν· χρεία δὲ ὄμ β τῶν ἀκροωμένων εὐλαβείας. Ὅτι μὲν γὰρ ἐπ τοῦ παρόντος αἰῶνος ή μετὰ σαρκὸς τοῦ Λόγου παρουσία, οὐκ ἂν, οἶμαι, τὶς τῶν εὖ φρονούντ νήσαιτο. Φανερὰ γὰρ τὰ ἐν ταῖς θείαις βε Γραφαῖς. Αλλ' ὁ γινώσκων τὰ ἐσόμενα Θεὸς ὅτε γίνεται τὰ πράγματα, καὶ πρὸ τῆς τοῦ καταβολῆς ᾔδει τὰ ἐν ἐσχάτοις συμβησόμενα κι Διὸ δὴ τὰ ἑαυτῷ πρέποντα πράττων, οὐχ ὅτε γ μεν, τότε πρῶτον περὶ ἡμῶν βουλεύεται, ἀλλ πρὶν γενέσθαι τὴν γῆν καὶ τοὺς αἰῶνας, ἔσ ἑαυτῷ τῶν καθ' ἡμᾶς τὴν γνῶσιν· καὶ προς λίωσε τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν ὅσον εἰς τὴν οἰκείαν γνωσιν, ἵνα ἡμεῖς ἐποικοδομηθέντες αὐτῷ, ἀναστῶμεν εἰς ἀφθαρσίαν οἱ πεσόντες εἰς φθορ τὴν παράβασιν. Ηδει γὰρ ὅτι νεκροὶ μὲν ἐσ διὰ τὴν ἁμαρτίαν· κεισόμεθα δὲ ἐν γῆς χώ καθὰ γέγραπται, διὰ τὴν ἑαυτῶν ἀπείθειαν, ἀκ τες· › Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. » Έπει χρηστὰ περὶ ἡμῶν καὶ πάλαι προεβουλεύετο ὁ των ἡμῶν ποιητής τε καὶ δημιουργός, προέθε καὶ προώριζε τὸν δι' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἐσύ ἄνθρωπον, τουτέστι, τὸν ἑαυτοῦ Λόγον, ἵνα καὶ ἐδῶν καὶ θεμέλιος εὑρεθῇ, ἀνακαινιζομένης ἀφθαρσίαν τῆς ἀνθρώπου φύσεως ἐν αὐτῷ, καὶ ματίσῃ πρωτότοκος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς, καὶ ἀν τῶν κεκοιμημένων ἀπαρχή. "Οπερ γὰρ ὁ πάνε Σολομῶν ἐν ταῖς Παροιμίαις φησί· «Πρὸ τοῦ αἱ ἐθεμελίωσέ με, » καὶ τὰ τούτοις ἐφεξῆς· τοῦτο ὁ Παῦλος σαφηνίζει προς Τιμόθεον τὸν ἑαυτοῦ θητὴν ἐπιστέλλων ὧδε· . Συγκακοπάθησον τῷ αγγελίῳ κατὰ δύναμιν Θεοῦ τοῦ σώσαντος ἡμᾶς καλέσαντος κλήσει ἁγίᾳ, οὐ κατὰ τὰ ἔργα τ ἀλλὰ κατὰ ἰδίαν πρόθεσιν καὶ χάριν τὴν δοθε ἡμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ πρὸ χρόνων αιωνίων, φ ρωθεῖσάν τε νῦν διὰ τῆς ἐπιφανείας τοῦ Σωτ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καταργήσαντος μὲν τὸν θ τον, φωτίσαντος δὲ ζωὴν καὶ ἀφθαρσίαν. » Εἰ το καὶ πρὸ τοῦ αἰῶνος, οὔπω γεγονότες δηλαδή, κλι ἁγίᾳ κεκλήμεθα κατὰ χάριν καὶ πρόθεσιν τοῦ πό προειδότος Θεοῦ, κεκλήμεθα δὲ ἐν Χριστῷ Ἰης • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. natos, atque compactos per cognationem carnalem. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. At quo pacto, inquiunt, possit illud, « fundavit me, de incarnatione Verbi intelligi, cum ipse dicat se ante sæcula fundatum, antequam terra fieret ³, et antequam montes stabilirentur? Manifestum enim est, multis postea temporibus, quam totum universum et quidquid in eo est, fieret, incarnationem Verbi factam esse. Solutio objectionis. Nequaquam difficile est ad ejusmodi hæreticorum objectionės respondere; necessaria tamen est audi- C torum prudentia et pietas. Quod enim sub finem præsentis sæculi Christi adventus per carnem fackis sit, nemo, ut arbitror, eorum qui recte sentiunt ne- gabit. Manifesta enim sunt quæ sacra Scriptura proclaniat. At Deus qui futura omnia novit, non quando res ipsæ eveniunt, etiam ante constitutionema mundi povit, quæ ultimis temporibus eventura essent. Idcirco quæ ipsum decent, faciens, quando nos facti sumus, tunc primum de nobis de- liberat, verum eliam antequam fieret terra, et ante sæcula rerum nostraruin successus et eventus præ- novit : et ante sæcula fundavit Filium suum, quan- tum ad suam prænotionem attinet, ut nos super cuin medificati, resurgamus in iucorruptionem, qui alioquin per prevaricationem in interitum et corruptionem incideramus. Scicbat cuiny nos per peccatum morituros, et propter inobedientiam in sepulcro terræ, ut scriptum est, cubituros, atque audituros : « Terra es, et iu terram reverteris. » Cum autem quæ ex re nostra erant, etiam ab æterno præcogitarit omnium nostrum conditor et creator, prævidit atque præfiuivit eum qui propter nos el pro nobis homo futurus esset, hoc est, Verbum suum, ut initium viarum et fundamentum reperiatur instaurata in ipso humanae nature ad incorruptio- nem, utque vocetur primogenitus in multis fratri- bus*, et resurgat primitia eorum qui dormierunt ^. Quod enim sapientissimus Salomon in Proverbis inquit : « Ante sæcula fundavit me, › et que dein- ceps sequuntur, hoc ipsum explicat Paulus ad Ti- motheum discipulum suum scribens : • Collabora D in Evangelio secundum virtutem Dei, qui nos libe- ravit, et vocavit vocatione sua sancta, non secun- dum opera nostra, sed secundum propositum suum et gratiam quæ data est nobis in Christo Jesu ante tempora sæcularia, manifestata est autem nunc per illuminationem Salvatoris nostri Jesu Christi, qui destruxit quidem mortem, illuminavit autem vitam et incorruptionem”. Si ergo ante sæcula, nimirum: cum nondum facti essemus, vocatione sancta vocati Ρrov. vult, 23-25. * Cor. xv, 33. * Rom. viii, 29. 'I Cor. xv, 20. ' Tim. 1, 8-10.

Α ἐμὲ διὰ τῆς πίστεως· καὶ σύσσωμο; τούτα δειχθείς, δέξωμα: συναρμολογουμένους φυσικῶς καὶ συνδεσμουμένους πρὸς ἐμὲ διὰ τὴν κατὰ σάρ γένειαν. ΑΛΛΟ. ῾Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασί, τὸ « ἐθεμελίω εἰς τὴν μετὰ σαρκὸς ἐκλαμβάνεσθαι τοῦ Λόγ ουσίαν, ὅπου φησὶν αὐτὸς πρὸ τοῦ αἰῶνος ἡδ πρὸ τοῦ τὴν γῆν ποιῆσαι, πρὸ τοῦ ὄρη ἑδρα Εὔδηλον γὰρ ὡς πολλοῖς ὕστερον χρόνοις μετά νέσθαι τόδε τὸ σύμπαν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, γέγονι σαρχος οικονομία τοῦ Λόγου. Πρὸς τοῦτο λύσις. Πρὸς δὴ τὰ τοιαῦτα τῶν αἱρετικῶν προβλ δυσχερὲς μὲν οὐδὲν ἀντιλέγειν· χρεία δὲ ὄμ β τῶν ἀκροωμένων εὐλαβείας. Ὅτι μὲν γὰρ ἐπ τοῦ παρόντος αἰῶνος ή μετὰ σαρκὸς τοῦ Λόγου παρουσία, οὐκ ἂν, οἶμαι, τὶς τῶν εὖ φρονούντ νήσαιτο. Φανερὰ γὰρ τὰ ἐν ταῖς θείαις βε Γραφαῖς. Αλλ' ὁ γινώσκων τὰ ἐσόμενα Θεὸς ὅτε γίνεται τὰ πράγματα, καὶ πρὸ τῆς τοῦ καταβολῆς ᾔδει τὰ ἐν ἐσχάτοις συμβησόμενα κι Διὸ δὴ τὰ ἑαυτῷ πρέποντα πράττων, οὐχ ὅτε γ μεν, τότε πρῶτον περὶ ἡμῶν βουλεύεται, ἀλλ πρὶν γενέσθαι τὴν γῆν καὶ τοὺς αἰῶνας, ἔσ ἑαυτῷ τῶν καθ' ἡμᾶς τὴν γνῶσιν· καὶ προς λίωσε τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν ὅσον εἰς τὴν οἰκείαν γνωσιν, ἵνα ἡμεῖς ἐποικοδομηθέντες αὐτῷ, ἀναστῶμεν εἰς ἀφθαρσίαν οἱ πεσόντες εἰς φθορ τὴν παράβασιν. Ηδει γὰρ ὅτι νεκροὶ μὲν ἐσ διὰ τὴν ἁμαρτίαν· κεισόμεθα δὲ ἐν γῆς χώ καθὰ γέγραπται, διὰ τὴν ἑαυτῶν ἀπείθειαν, ἀκ τες· › Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. » Έπει χρηστὰ περὶ ἡμῶν καὶ πάλαι προεβουλεύετο ὁ των ἡμῶν ποιητής τε καὶ δημιουργός, προέθε καὶ προώριζε τὸν δι' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἐσύ ἄνθρωπον, τουτέστι, τὸν ἑαυτοῦ Λόγον, ἵνα καὶ ἐδῶν καὶ θεμέλιος εὑρεθῇ, ἀνακαινιζομένης ἀφθαρσίαν τῆς ἀνθρώπου φύσεως ἐν αὐτῷ, καὶ ματίσῃ πρωτότοκος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς, καὶ ἀν τῶν κεκοιμημένων ἀπαρχή. "Οπερ γὰρ ὁ πάνε Σολομῶν ἐν ταῖς Παροιμίαις φησί· «Πρὸ τοῦ αἱ ἐθεμελίωσέ με, » καὶ τὰ τούτοις ἐφεξῆς· τοῦτο ὁ Παῦλος σαφηνίζει προς Τιμόθεον τὸν ἑαυτοῦ θητὴν ἐπιστέλλων ὧδε· . Συγκακοπάθησον τῷ αγγελίῳ κατὰ δύναμιν Θεοῦ τοῦ σώσαντος ἡμᾶς καλέσαντος κλήσει ἁγίᾳ, οὐ κατὰ τὰ ἔργα τ ἀλλὰ κατὰ ἰδίαν πρόθεσιν καὶ χάριν τὴν δοθε ἡμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ πρὸ χρόνων αιωνίων, φ ρωθεῖσάν τε νῦν διὰ τῆς ἐπιφανείας τοῦ Σωτ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καταργήσαντος μὲν τὸν θ τον, φωτίσαντος δὲ ζωὴν καὶ ἀφθαρσίαν. » Εἰ το καὶ πρὸ τοῦ αἰῶνος, οὔπω γεγονότες δηλαδή, κλι ἁγίᾳ κεκλήμεθα κατὰ χάριν καὶ πρόθεσιν τοῦ πό προειδότος Θεοῦ, κεκλήμεθα δὲ ἐν Χριστῷ Ἰης • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. natos, atque compactos per cognationem carnalem. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. At quo pacto, inquiunt, possit illud, « fundavit me, de incarnatione Verbi intelligi, cum ipse dicat se ante sæcula fundatum, antequam terra fieret ³, et antequam montes stabilirentur? Manifestum enim est, multis postea temporibus, quam totum universum et quidquid in eo est, fieret, incarnationem Verbi factam esse. Solutio objectionis. Nequaquam difficile est ad ejusmodi hæreticorum objectionės respondere; necessaria tamen est audi- C torum prudentia et pietas. Quod enim sub finem præsentis sæculi Christi adventus per carnem fackis sit, nemo, ut arbitror, eorum qui recte sentiunt ne- gabit. Manifesta enim sunt quæ sacra Scriptura proclaniat. At Deus qui futura omnia novit, non quando res ipsæ eveniunt, etiam ante constitutionema mundi povit, quæ ultimis temporibus eventura essent. Idcirco quæ ipsum decent, faciens, quando nos facti sumus, tunc primum de nobis de- liberat, verum eliam antequam fieret terra, et ante sæcula rerum nostraruin successus et eventus præ- novit : et ante sæcula fundavit Filium suum, quan- tum ad suam prænotionem attinet, ut nos super cuin medificati, resurgamus in iucorruptionem, qui alioquin per prevaricationem in interitum et corruptionem incideramus. Scicbat cuiny nos per peccatum morituros, et propter inobedientiam in sepulcro terræ, ut scriptum est, cubituros, atque audituros : « Terra es, et iu terram reverteris. » Cum autem quæ ex re nostra erant, etiam ab æterno præcogitarit omnium nostrum conditor et creator, prævidit atque præfiuivit eum qui propter nos el pro nobis homo futurus esset, hoc est, Verbum suum, ut initium viarum et fundamentum reperiatur instaurata in ipso humanae nature ad incorruptio- nem, utque vocetur primogenitus in multis fratri- bus*, et resurgat primitia eorum qui dormierunt ^. Quod enim sapientissimus Salomon in Proverbis inquit : « Ante sæcula fundavit me, › et que dein- ceps sequuntur, hoc ipsum explicat Paulus ad Ti- motheum discipulum suum scribens : • Collabora D in Evangelio secundum virtutem Dei, qui nos libe- ravit, et vocavit vocatione sua sancta, non secun- dum opera nostra, sed secundum propositum suum et gratiam quæ data est nobis in Christo Jesu ante tempora sæcularia, manifestata est autem nunc per illuminationem Salvatoris nostri Jesu Christi, qui destruxit quidem mortem, illuminavit autem vitam et incorruptionem”. Si ergo ante sæcula, nimirum: cum nondum facti essemus, vocatione sancta vocati Ρrov. vult, 23-25. * Cor. xv, 33. * Rom. viii, 29. 'I Cor. xv, 20. ' Tim. 1, 8-10.

δῆλον ἂν εἴη καὶ παντί τῳ σαφές, ὅτι περ οὐχ ότε τεθεμελίωτες, τότε καὶ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμβάνει ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος· ἀλλὰ τὴν ἔνσαρκον ἑαυτοῦ παρου στην ερμηνεύει διὰ τούτων, καὶ πρὸ τοῦ αἰῶνος διασθεί φησι καὶ πρὸ πάντων τῶν κτισμάτων, ὅσον εἰς την πρόγνωσιν τοῦ Πατρός. ΛΑΔΟ. Ετι εἰς τὸν ο Κύριος έκτισέ με, » καὶ εἰς τὸ, ο Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με. Λέγει του Παύλος Εφεσίοις ἐπιστέλλων· « Εὐλο πρὸς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ εὐλογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευ- ματικῇ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ· καθὼς ἐξελέ- ξαν ἡμᾶς ἐν αὐτῷ πρὸ καταβολής κόσμου εἶναι ἡμᾶς ἁγίους καὶ ἀμώμους κατενώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγάπῃ, προορίσας ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτόν. » Εἰ τοίνυν ούπω γεγονότες, εἰς υἱοθεσία, προοριζόμεθα διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτὸν, καὶ εὐ- λογίαις πνευματικαῖς εὐλογούμεθα ἐν τοῖς ἐπουρα νέοις, πῶς οὐκ ἄν τις ἀκοῦσας λέγοντος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, « Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με, ο ὅσον εἰς τὴν πρόγνωσιν τοῦ Πατρὸς τὰ τοιαῦτα λέγειν αὐτὸν ὑπολαμβάνοι, καθ᾽ ἣν προγνωσθέντες ἐν αὐτῇ κεκλή- μεθα, καὶ πάσης εὐλογίας ἀπολαύομεν, οὔπω πρὸς ύπαρξιν ἐνεχθέντες ὅλως, ἀλλὰ πολλοῖς ὕστερον γε- γονότες καιροῖς; Αὐτὸ δὲ δὴ τοῦτο σαφέστατα διδά- στων ἡμᾶς, αὐτὸς ὁ Κύριος λέγει· . Δεῦτε, οἱ εὐλο γημένος τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμα- σμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολής κόσμου. » Ε δὲ ἐνάμεστο καὶ ἡ βασιλεία παρὰ τοῦ Πατρὸς τοῖς είπα γεγονότι, καὶ πρὸ τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς, ετοίμασαν δὲ πάντως ἐν Χριστῷ, εἰκότως ἂν λέγοι περὶ ἑαυτοῦ· ο Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με, πρὸ τοῦ ὄρη ἐδρασθῆναι, πρὸ τοῦ προελθεῖν τὰς πιο γὰς τῶν ὑδάτων. Ταῦτα γὰρ πάντα τῆς κτίσεως ση μαίνει τὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι πάροδον. ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς, δι' οὗ τὴν αἰτίαν ὥσπερ μανθάνομεν τοῦ προωρίσθαι ἐν Χριστῷ, καὶ εἰς υιοθεσίαν ἡμᾶς κατατετάχθαι ἐξ ἀγάπης Θεοῦ καὶ Πατρός, Τα συμφέροντα τῇ ἀνθρώπου φύσει προνοήσας δ θεὸς καὶ Πατὴρ, καὶ γινώσκων μὲν ὅτι πετεῖται πάντως εἰς φθοράν, τρόπον δὲ αὐτῇ ζητήσας ἀνανεώ σεως καὶ τῆς εἰς ἀφθαρσίαν ἐπανόδου, ρίζας ὥσπερ αὐτῇ τῆς τοιαύτης ἐλπίδος ἐν τῷ ἰδίῳ κατεβάλετο γεννήματι, καὶ εἰς υἱοθεσίαν ἡμᾶς προορίζει δι' αὐ- τοῦ, καὶ πάσης ευλογίας πνευματικῆς ἀξιοῖ, καίτοι οὔπω γενομένους· ἵν᾿ ὅταν συμβῇ πεσεῖν εἰς θάνα- τον διὰ τὴν παράβασιν, ὥσπερ ἐξ ἀρχαίας ῥίζης πάλιν εἰς ζωὴν ἀναβλαστήσῃ, καὶ ὡς ήδη προευλογηθεῖσα, μὴ παντελῶς ὑπὸ τὴν κατάραν γένηται, ὅταν ἀκού- σῃ· « Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. » Προθεμελιοῦται τοίνυν ἡμῶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἐν αὐτῷ πάντες ἡμεῖς ἐποικοδομούμεθα, καὶ τοῦτο πρὸ καταβολής κόσμου κατά πρόγνωσιν τοῦ πάντα εἰδότος Θεοῦ· ἶνα, καθά- περ ήδη προείπομεν, ἀρχαιοτέραν ἔχωμεν τῆς κατά- THESAURUS. A sunus secundum gratiam et propositum præscientis B " C D * Ephes. 1, 3-5. • Matth. xxv, 34. Gen. 111, 19. omnia Dei, vocati antem sumus in Christo Jesu: manifestum profecto cuivis fuerit quod, non quando fundatum fuit, tum exsistendi initium nactum est Verbum Dei sed per hæc adventum suum in carne declarat, et ante sæcula firmatum ait, atque ante omnes creaturas, quantum ad prænotionem Patris attinet. . ALIUD. In illud, Dominus creavit me, et in illud, • Ante sacula fundavit me. » Paulus ad Ephesios scribens ita ait : ‹ Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi, qui bene- dixit nos in omni benedictione spiritali in cœlestibus in Christo : sicut elegit nos in ipso ante mundi con- stitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in claritate, prædestinavit nos iu adoptione filioruun per Jesum Christum in ipsum . Si ergo, cum nondum facti essemus, in adoptioneni electi sumus per Christum in ipsum, et benedictio- nibus spiritalibus in ca:lestibus benedicimur: cur non cum quis audiat dicentein Filium Dei, ● Ante sæcula fundavit me, › censeat illum ejusmodi dicere respectu prænotionis Dei, qua prænoti in ipsa vocati sumus, omnique benedictione fruinur, cum nondum omnino facti essemus, sed multis postea sæculis esse consecuti simus? Atqui hoc ipsum manifestissinie nos docens ipse Dominus, di- cit : « Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum quod paratum est vobis ante constitutionem mundi ., Si vero etiam¸regnum paratum est a Patre nondum factis, atque ante creationem mundi, præparatum autem omnino est in Christo, merito de se ipso di- cat : ‹ Ante sæcula fundavit nie priusquam nion- tes stabilirentur, priusquam erumperent fontes aquaruin : › hæc enim nihil aliud significant quanı creaturæ ex nihilo ad esse traductionem. ALIUD, explicatus, ex quo causam quodammodo co- gnoscimus, cur prædestinati sumus in Christo, et adoptati in filios ex charitate Dei ac Patris. Deus ac Pater præsciens quæ humanæ naturæ conducibilia forent, neque ignorans quod omnino in corruptionem prolapsura esset, rationem vero ac modum instaurationis reductionisque ad incorru- ptionein ei quærens, veluti radices ei quasdamı ejusmodi spei egit in Filio suo, et in aluptionem nos prædestinat per ipsum, omnique benedictione spiritali dignatur, etiam nondum factos : ut, quando contingeret in mortem labi per prævaricationein, veluti ex prisca illa radice rursus in vita natura repullularet, et tanquam jam ante benedicta, non in universum maledictioni obnoxia fieret, cum au- diret : ‹ Terra es, et in terram reverteris 10. » Antea itaque nobis fundamenti loco ponitur Christus, atque in Ipso nos omnes superædificamur, et quidem ante creationem mundi juxta prænotionem Dei om-

δῆλον ἂν εἴη καὶ παντί τῳ σαφές, ὅτι περ οὐχ ότε τεθεμελίωτες, τότε καὶ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμβάνει ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος· ἀλλὰ τὴν ἔνσαρκον ἑαυτοῦ παρου στην ερμηνεύει διὰ τούτων, καὶ πρὸ τοῦ αἰῶνος διασθεί φησι καὶ πρὸ πάντων τῶν κτισμάτων, ὅσον εἰς την πρόγνωσιν τοῦ Πατρός. ΛΑΔΟ. Ετι εἰς τὸν ο Κύριος έκτισέ με, » καὶ εἰς τὸ, ο Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με. Λέγει του Παύλος Εφεσίοις ἐπιστέλλων· « Εὐλο πρὸς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ εὐλογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευ- ματικῇ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ· καθὼς ἐξελέ- ξαν ἡμᾶς ἐν αὐτῷ πρὸ καταβολής κόσμου εἶναι ἡμᾶς ἁγίους καὶ ἀμώμους κατενώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγάπῃ, προορίσας ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτόν. » Εἰ τοίνυν ούπω γεγονότες, εἰς υἱοθεσία, προοριζόμεθα διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτὸν, καὶ εὐ- λογίαις πνευματικαῖς εὐλογούμεθα ἐν τοῖς ἐπουρα νέοις, πῶς οὐκ ἄν τις ἀκοῦσας λέγοντος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, « Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με, ο ὅσον εἰς τὴν πρόγνωσιν τοῦ Πατρὸς τὰ τοιαῦτα λέγειν αὐτὸν ὑπολαμβάνοι, καθ᾽ ἣν προγνωσθέντες ἐν αὐτῇ κεκλή- μεθα, καὶ πάσης εὐλογίας ἀπολαύομεν, οὔπω πρὸς ύπαρξιν ἐνεχθέντες ὅλως, ἀλλὰ πολλοῖς ὕστερον γε- γονότες καιροῖς; Αὐτὸ δὲ δὴ τοῦτο σαφέστατα διδά- στων ἡμᾶς, αὐτὸς ὁ Κύριος λέγει· . Δεῦτε, οἱ εὐλο γημένος τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμα- σμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολής κόσμου. » Ε δὲ ἐνάμεστο καὶ ἡ βασιλεία παρὰ τοῦ Πατρὸς τοῖς είπα γεγονότι, καὶ πρὸ τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς, ετοίμασαν δὲ πάντως ἐν Χριστῷ, εἰκότως ἂν λέγοι περὶ ἑαυτοῦ· ο Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με, πρὸ τοῦ ὄρη ἐδρασθῆναι, πρὸ τοῦ προελθεῖν τὰς πιο γὰς τῶν ὑδάτων. Ταῦτα γὰρ πάντα τῆς κτίσεως ση μαίνει τὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι πάροδον. ΑΛΛΟ, διηγηματικῶς, δι' οὗ τὴν αἰτίαν ὥσπερ μανθάνομεν τοῦ προωρίσθαι ἐν Χριστῷ, καὶ εἰς υιοθεσίαν ἡμᾶς κατατετάχθαι ἐξ ἀγάπης Θεοῦ καὶ Πατρός, Τα συμφέροντα τῇ ἀνθρώπου φύσει προνοήσας δ θεὸς καὶ Πατὴρ, καὶ γινώσκων μὲν ὅτι πετεῖται πάντως εἰς φθοράν, τρόπον δὲ αὐτῇ ζητήσας ἀνανεώ σεως καὶ τῆς εἰς ἀφθαρσίαν ἐπανόδου, ρίζας ὥσπερ αὐτῇ τῆς τοιαύτης ἐλπίδος ἐν τῷ ἰδίῳ κατεβάλετο γεννήματι, καὶ εἰς υἱοθεσίαν ἡμᾶς προορίζει δι' αὐ- τοῦ, καὶ πάσης ευλογίας πνευματικῆς ἀξιοῖ, καίτοι οὔπω γενομένους· ἵν᾿ ὅταν συμβῇ πεσεῖν εἰς θάνα- τον διὰ τὴν παράβασιν, ὥσπερ ἐξ ἀρχαίας ῥίζης πάλιν εἰς ζωὴν ἀναβλαστήσῃ, καὶ ὡς ήδη προευλογηθεῖσα, μὴ παντελῶς ὑπὸ τὴν κατάραν γένηται, ὅταν ἀκού- σῃ· « Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. » Προθεμελιοῦται τοίνυν ἡμῶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἐν αὐτῷ πάντες ἡμεῖς ἐποικοδομούμεθα, καὶ τοῦτο πρὸ καταβολής κόσμου κατά πρόγνωσιν τοῦ πάντα εἰδότος Θεοῦ· ἶνα, καθά- περ ήδη προείπομεν, ἀρχαιοτέραν ἔχωμεν τῆς κατά- THESAURUS. A sunus secundum gratiam et propositum præscientis B " C D * Ephes. 1, 3-5. • Matth. xxv, 34. Gen. 111, 19. omnia Dei, vocati antem sumus in Christo Jesu: manifestum profecto cuivis fuerit quod, non quando fundatum fuit, tum exsistendi initium nactum est Verbum Dei sed per hæc adventum suum in carne declarat, et ante sæcula firmatum ait, atque ante omnes creaturas, quantum ad prænotionem Patris attinet. . ALIUD. In illud, Dominus creavit me, et in illud, • Ante sacula fundavit me. » Paulus ad Ephesios scribens ita ait : ‹ Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi, qui bene- dixit nos in omni benedictione spiritali in cœlestibus in Christo : sicut elegit nos in ipso ante mundi con- stitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in claritate, prædestinavit nos iu adoptione filioruun per Jesum Christum in ipsum . Si ergo, cum nondum facti essemus, in adoptioneni electi sumus per Christum in ipsum, et benedictio- nibus spiritalibus in ca:lestibus benedicimur: cur non cum quis audiat dicentein Filium Dei, ● Ante sæcula fundavit me, › censeat illum ejusmodi dicere respectu prænotionis Dei, qua prænoti in ipsa vocati sumus, omnique benedictione fruinur, cum nondum omnino facti essemus, sed multis postea sæculis esse consecuti simus? Atqui hoc ipsum manifestissinie nos docens ipse Dominus, di- cit : « Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum quod paratum est vobis ante constitutionem mundi ., Si vero etiam¸regnum paratum est a Patre nondum factis, atque ante creationem mundi, præparatum autem omnino est in Christo, merito de se ipso di- cat : ‹ Ante sæcula fundavit nie priusquam nion- tes stabilirentur, priusquam erumperent fontes aquaruin : › hæc enim nihil aliud significant quanı creaturæ ex nihilo ad esse traductionem. ALIUD, explicatus, ex quo causam quodammodo co- gnoscimus, cur prædestinati sumus in Christo, et adoptati in filios ex charitate Dei ac Patris. Deus ac Pater præsciens quæ humanæ naturæ conducibilia forent, neque ignorans quod omnino in corruptionem prolapsura esset, rationem vero ac modum instaurationis reductionisque ad incorru- ptionein ei quærens, veluti radices ei quasdamı ejusmodi spei egit in Filio suo, et in aluptionem nos prædestinat per ipsum, omnique benedictione spiritali dignatur, etiam nondum factos : ut, quando contingeret in mortem labi per prævaricationein, veluti ex prisca illa radice rursus in vita natura repullularet, et tanquam jam ante benedicta, non in universum maledictioni obnoxia fieret, cum au- diret : ‹ Terra es, et in terram reverteris 10. » Antea itaque nobis fundamenti loco ponitur Christus, atque in Ipso nos omnes superædificamur, et quidem ante creationem mundi juxta prænotionem Dei om-

τὴν εἰς ζωὴν ὑπόσχεσιν, καὶ τῆς ἐκ τοῦ διαβόλου δουλείας, τῆς υἱοθεσίας τὴν ἐλευθερίαν. Ανατρέχει δὲ ἡ φύσις εἰς τὸ ἀρχαῖον, τὰ μεταξύ συμβεβηκότα νι κήσασα, διὰ τὴν χάριν τοῦ θεμελιώσαντος αὐτὴν ἐν ἀγαθοῖς ἐν Χριστῷ, καὶ πάλιν ἐκεῖνο γίνεται ὅπερ ἦν ἐν προγνώσει τοῦ Θεοῦ, ἐξ ἀγάπης προοριζομένη πρὸς πάντα τὰ κάλλιστα δι' Υἱοῦ. Α ρας τὴν εὐλογίαν, καὶ τῆς εἰς τὸν θάνατον καταδίκης, ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ὑποδείγματι. Πῶς ἡμῖν προθεμελιοῦται ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία πρὸ τοῦ αἰῶνος, ἀναγκαῖον ἰδεῖν. Ὥσπερ εἴ τις ἀρχιτέκτων σοφός οἴκου κατασκευῆς ἀρχόμενος, ἐννοήσας τε, κατά τὸ εἰκὸς, μή τι ἄρα καὶ πάθει, προϊόντος τοῦ χρόνου, τῶν ὅσα πέφυκε γίνεσθαι περὶ τὰς τῶν οἰκοδομημάτ των κατασκευάς, θεμέλιον ἀῤῥαγῆ καταβάλλεται, καὶ ρίζαν ὥσπερ ἀκλόνητον τοῖς ἔργοις ἐπινοεῖ, ἵν' εἴ τι καὶ πάθοι σωζομένην ἔχοντα τὴν ἀρχὴν, αὖθις ἐπ' αὐτῇ καὶ ἀναστῆναι δυνηθῇ· τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ὁ πάντων δημιουργός, τῆς ἡμετέρας σωτηρίας προ εθεμελίωσε τὸν Χριστὸν, καὶ πρὸ τῆς τοῦ κόσμου και τασκευῆς, ἵν' ἐπειδήπερ συμβῇ πεσεῖν διὰ τὴν παρά βασιν, αὖθις ἀνακτισθῶμεν ἐπ' αὐτῷ. Ὅσον μὲν οὖν εἰς βουλήν τε καὶ πρόθεσιν τοῦ Πατρὸς, καὶ πρὸ τοῦ αἰῶνος θεμελιοῦται Χριστός· τὸ δέ γε ἔργον οἰκεία γέγονε καιρῷ, οὕτως ἀπαιτούσης τῆς χρείας τοῦ πράγματος. Ανανεούμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιρὸν, οἱ καὶ πάλαι τῆς σωτηρίας αὐτὸν θεμέλιον ἔχοντες. ΛΟΓΟΣ 14. Περὶ ἀϊδιότητος Υἱοῦ, καὶ ὅτι ἀμερίστως προῆλ- θεν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός. Αντίθεσις 'Αρειανῶν· πρὸς ἦν αἱ λύσεις ἐφεξῆς. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασίν, ἀΐδιος εἶναι ὁ Υἱός ; πῶς δὲ προελθὼν ἐκ Πατρὸς, οὐ πάντως αὐτοῦ καὶ μεμέρισται; Τὸ γὰρ ἔκ τινος προελθέν, μέρος ἂν εἴη τῆς οὐσίας, ἀφ᾿ ἧς καὶ προελήλυθε. Τὸ δὲ ἅπαξ ἀπο- μερισθέν, οὐκ ἂν ὁλόκληρον εἶναι νοεῖτο. Ἐξ ὑποδείγματος ἡ λύσις. Τί οὖν ἄρα φήσουσι συμβαίνειν περὶ τὸν ἥλιον. ὅταν ἐκπέμπῃ τὸ ἴδιον απαύγασμα; Τί δὲ περὶ τὸ πῦρ νομίζουσι γίνεσθαι, ὅταν ἐξ ἑαυτοῦ τὴν θερμα- σίαν ἐκπέμπῃ; Μερισμούς ἄρα καὶ ἀποκοπὰς ἐν ταῖς τοιαύταις οὐσίαις ὑπολαμβάνουσι γίνεσθαι; Καὶ μὴ λάμπει μὲν ὁ ἥλιος κατ' οὐδένα τρόπον ἐλαττούμενος ; Διέλοι δ᾽ ἂν οὐδεὶς τοπικῶς τὸ ἀπαύγασμα ἀπ' αὐ τοῦ. Ἀπὸ δέ γε τοῦ πυρὸς, οὐ μεμερισμένως ὁρῶμεν τὴν θερμασίαν ἐκτρέχουσαν, ἀλλ' ἔστι τῆς τοῦ πυρός οὐσίας καρπὸς ἀμερίστως ἐξ αὐτῆς προϊών, ὥσπερ καὶ τὸ ἀπαύγασμα τοῦ φωτός. Καὶ οὐκ ἂν εἴη τὸ φῶς ποτε χωρὶς ἀπαυγάσματος, οὐδὲ τὸ πῦρ χωρίς του θερμαίνειν. Αεὶ γὰρ παραπέφυκε ταῖς τοιαύταις θάνα S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHEΡ. His praescientis, ut, quemadmodum modo diximus, antiquior in nobis sit benedictio quam maledictio, antiquior promissio ad vitam quam condemnatio ad mortem, antiquior adoptatio in libertatem quam diabolica servitus. Realit autem natura in pristinum statum, superatis quæ deinceps ei acciderunt, gratia sc beneficio illius qui eam fundavit in bouis in Christo, rursumque fit id ipsum quod erat in præ- notione Dei, ex charitate prædestinata ad omnia optima per Filium. ALIUD, per similitudinem et exemplum. Cæterum necesse est ut accuratius investigemns quo pacto nobis sapientia Dei ante sæcula præ- fundata fuerit. Quemadmodum si quis architectus, 60- mus ædificationem incipiens, cogitans secum, ut par est, ne domius successi temporis aliquod vitium accipiat eorum quæ domibus accidere solent, fir- missimum fundamentum jacit, ac veluti radicem inconcussam operibus excogitat, ut, si vitium faciat, cum principium sive fundamentum salvum sit, aliam rursus domum ei superstruere possit: eadem ra- tione omnium creator Christum salutis nostræ fun÷ damentum etiam ante creationem mundi jecit, ut cum eam per peccatum labefactari contigerit, ite- rum in ipso instauremur. Quantum igitur attinet ad consilium et propositum Patris, etiam ante sæcula fundatur Christus; opus vero ipsum suo tempore e- fectum est, ita exigente rei necessitate. Instaurati enim sumus in Christo, adventus sui in carnem tempore, ab æterno salutis nostræ fundamentum ip- sum habentes. ASSERTIO XVI. De aternitate Filii, et quod inseparabiliter ex sub- stantia Patris emanat. Objectio Arianorum; quam sua sequuntur solu- liones. At quo pacto, inquiunt, possit esse æternus Fi- lius? Aut quomodo, cum ex Patre procedat, non om- nino ab ipso separetur? Nam quod ex aliquo procedit, necesse est ut sit pars essentiæ ex qua processit. Quod autem separatura est ac di- visum, omnibus suis partibus integrum esse nequit. Solutio per exemplum. Quid igitur dicent accidere soli, quando splendo- rem summ ex se emittit? Quid igni, ex quo calor procedit? Separationesne ac divisiones in ejusce modi substantiis fieri censent? At vero sol nonne ita splendet ut nulla ratione imminuatur? Neque enim quisquam splendorem localiter ab eo secer- nere possit. Ex igne vero non separatim calorem procedentem videmus : sed est ipsius essentiæ ignis fructus, inseparabiliter ex ipso procedens, sicut et splendor e luce. Neque enim lumen subsi- stere potest absque splendore; neque ignis absque vi calefaciendi. Semper enim adhærescunt et adnata sunt ipsis substantiis quæ ex iis gignuntur. Ita B C D

τὴν εἰς ζωὴν ὑπόσχεσιν, καὶ τῆς ἐκ τοῦ διαβόλου δουλείας, τῆς υἱοθεσίας τὴν ἐλευθερίαν. Ανατρέχει δὲ ἡ φύσις εἰς τὸ ἀρχαῖον, τὰ μεταξύ συμβεβηκότα νι κήσασα, διὰ τὴν χάριν τοῦ θεμελιώσαντος αὐτὴν ἐν ἀγαθοῖς ἐν Χριστῷ, καὶ πάλιν ἐκεῖνο γίνεται ὅπερ ἦν ἐν προγνώσει τοῦ Θεοῦ, ἐξ ἀγάπης προοριζομένη πρὸς πάντα τὰ κάλλιστα δι' Υἱοῦ. Α ρας τὴν εὐλογίαν, καὶ τῆς εἰς τὸν θάνατον καταδίκης, ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ὑποδείγματι. Πῶς ἡμῖν προθεμελιοῦται ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία πρὸ τοῦ αἰῶνος, ἀναγκαῖον ἰδεῖν. Ὥσπερ εἴ τις ἀρχιτέκτων σοφός οἴκου κατασκευῆς ἀρχόμενος, ἐννοήσας τε, κατά τὸ εἰκὸς, μή τι ἄρα καὶ πάθει, προϊόντος τοῦ χρόνου, τῶν ὅσα πέφυκε γίνεσθαι περὶ τὰς τῶν οἰκοδομημάτ των κατασκευάς, θεμέλιον ἀῤῥαγῆ καταβάλλεται, καὶ ρίζαν ὥσπερ ἀκλόνητον τοῖς ἔργοις ἐπινοεῖ, ἵν' εἴ τι καὶ πάθοι σωζομένην ἔχοντα τὴν ἀρχὴν, αὖθις ἐπ' αὐτῇ καὶ ἀναστῆναι δυνηθῇ· τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ὁ πάντων δημιουργός, τῆς ἡμετέρας σωτηρίας προ εθεμελίωσε τὸν Χριστὸν, καὶ πρὸ τῆς τοῦ κόσμου και τασκευῆς, ἵν' ἐπειδήπερ συμβῇ πεσεῖν διὰ τὴν παρά βασιν, αὖθις ἀνακτισθῶμεν ἐπ' αὐτῷ. Ὅσον μὲν οὖν εἰς βουλήν τε καὶ πρόθεσιν τοῦ Πατρὸς, καὶ πρὸ τοῦ αἰῶνος θεμελιοῦται Χριστός· τὸ δέ γε ἔργον οἰκεία γέγονε καιρῷ, οὕτως ἀπαιτούσης τῆς χρείας τοῦ πράγματος. Ανανεούμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιρὸν, οἱ καὶ πάλαι τῆς σωτηρίας αὐτὸν θεμέλιον ἔχοντες. ΛΟΓΟΣ 14. Περὶ ἀϊδιότητος Υἱοῦ, καὶ ὅτι ἀμερίστως προῆλ- θεν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός. Αντίθεσις 'Αρειανῶν· πρὸς ἦν αἱ λύσεις ἐφεξῆς. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασίν, ἀΐδιος εἶναι ὁ Υἱός ; πῶς δὲ προελθὼν ἐκ Πατρὸς, οὐ πάντως αὐτοῦ καὶ μεμέρισται; Τὸ γὰρ ἔκ τινος προελθέν, μέρος ἂν εἴη τῆς οὐσίας, ἀφ᾿ ἧς καὶ προελήλυθε. Τὸ δὲ ἅπαξ ἀπο- μερισθέν, οὐκ ἂν ὁλόκληρον εἶναι νοεῖτο. Ἐξ ὑποδείγματος ἡ λύσις. Τί οὖν ἄρα φήσουσι συμβαίνειν περὶ τὸν ἥλιον. ὅταν ἐκπέμπῃ τὸ ἴδιον απαύγασμα; Τί δὲ περὶ τὸ πῦρ νομίζουσι γίνεσθαι, ὅταν ἐξ ἑαυτοῦ τὴν θερμα- σίαν ἐκπέμπῃ; Μερισμούς ἄρα καὶ ἀποκοπὰς ἐν ταῖς τοιαύταις οὐσίαις ὑπολαμβάνουσι γίνεσθαι; Καὶ μὴ λάμπει μὲν ὁ ἥλιος κατ' οὐδένα τρόπον ἐλαττούμενος ; Διέλοι δ᾽ ἂν οὐδεὶς τοπικῶς τὸ ἀπαύγασμα ἀπ' αὐ τοῦ. Ἀπὸ δέ γε τοῦ πυρὸς, οὐ μεμερισμένως ὁρῶμεν τὴν θερμασίαν ἐκτρέχουσαν, ἀλλ' ἔστι τῆς τοῦ πυρός οὐσίας καρπὸς ἀμερίστως ἐξ αὐτῆς προϊών, ὥσπερ καὶ τὸ ἀπαύγασμα τοῦ φωτός. Καὶ οὐκ ἂν εἴη τὸ φῶς ποτε χωρὶς ἀπαυγάσματος, οὐδὲ τὸ πῦρ χωρίς του θερμαίνειν. Αεὶ γὰρ παραπέφυκε ταῖς τοιαύταις θάνα S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHEΡ. His praescientis, ut, quemadmodum modo diximus, antiquior in nobis sit benedictio quam maledictio, antiquior promissio ad vitam quam condemnatio ad mortem, antiquior adoptatio in libertatem quam diabolica servitus. Realit autem natura in pristinum statum, superatis quæ deinceps ei acciderunt, gratia sc beneficio illius qui eam fundavit in bouis in Christo, rursumque fit id ipsum quod erat in præ- notione Dei, ex charitate prædestinata ad omnia optima per Filium. ALIUD, per similitudinem et exemplum. Cæterum necesse est ut accuratius investigemns quo pacto nobis sapientia Dei ante sæcula præ- fundata fuerit. Quemadmodum si quis architectus, 60- mus ædificationem incipiens, cogitans secum, ut par est, ne domius successi temporis aliquod vitium accipiat eorum quæ domibus accidere solent, fir- missimum fundamentum jacit, ac veluti radicem inconcussam operibus excogitat, ut, si vitium faciat, cum principium sive fundamentum salvum sit, aliam rursus domum ei superstruere possit: eadem ra- tione omnium creator Christum salutis nostræ fun÷ damentum etiam ante creationem mundi jecit, ut cum eam per peccatum labefactari contigerit, ite- rum in ipso instauremur. Quantum igitur attinet ad consilium et propositum Patris, etiam ante sæcula fundatur Christus; opus vero ipsum suo tempore e- fectum est, ita exigente rei necessitate. Instaurati enim sumus in Christo, adventus sui in carnem tempore, ab æterno salutis nostræ fundamentum ip- sum habentes. ASSERTIO XVI. De aternitate Filii, et quod inseparabiliter ex sub- stantia Patris emanat. Objectio Arianorum; quam sua sequuntur solu- liones. At quo pacto, inquiunt, possit esse æternus Fi- lius? Aut quomodo, cum ex Patre procedat, non om- nino ab ipso separetur? Nam quod ex aliquo procedit, necesse est ut sit pars essentiæ ex qua processit. Quod autem separatura est ac di- visum, omnibus suis partibus integrum esse nequit. Solutio per exemplum. Quid igitur dicent accidere soli, quando splendo- rem summ ex se emittit? Quid igni, ex quo calor procedit? Separationesne ac divisiones in ejusce modi substantiis fieri censent? At vero sol nonne ita splendet ut nulla ratione imminuatur? Neque enim quisquam splendorem localiter ab eo secer- nere possit. Ex igne vero non separatim calorem procedentem videmus : sed est ipsius essentiæ ignis fructus, inseparabiliter ex ipso procedens, sicut et splendor e luce. Neque enim lumen subsi- stere potest absque splendore; neque ignis absque vi calefaciendi. Semper enim adhærescunt et adnata sunt ipsis substantiis quæ ex iis gignuntur. Ita B C D

τὴν εἰς ζωὴν ὑπόσχεσιν, καὶ τῆς ἐκ τοῦ διαβόλου δουλείας, τῆς υἱοθεσίας τὴν ἐλευθερίαν. Ανατρέχει δὲ ἡ φύσις εἰς τὸ ἀρχαῖον, τὰ μεταξύ συμβεβηκότα νι κήσασα, διὰ τὴν χάριν τοῦ θεμελιώσαντος αὐτὴν ἐν ἀγαθοῖς ἐν Χριστῷ, καὶ πάλιν ἐκεῖνο γίνεται ὅπερ ἦν ἐν προγνώσει τοῦ Θεοῦ, ἐξ ἀγάπης προοριζομένη πρὸς πάντα τὰ κάλλιστα δι' Υἱοῦ. Α ρας τὴν εὐλογίαν, καὶ τῆς εἰς τὸν θάνατον καταδίκης, ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ὑποδείγματι. Πῶς ἡμῖν προθεμελιοῦται ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία πρὸ τοῦ αἰῶνος, ἀναγκαῖον ἰδεῖν. Ὥσπερ εἴ τις ἀρχιτέκτων σοφός οἴκου κατασκευῆς ἀρχόμενος, ἐννοήσας τε, κατά τὸ εἰκὸς, μή τι ἄρα καὶ πάθει, προϊόντος τοῦ χρόνου, τῶν ὅσα πέφυκε γίνεσθαι περὶ τὰς τῶν οἰκοδομημάτ των κατασκευάς, θεμέλιον ἀῤῥαγῆ καταβάλλεται, καὶ ρίζαν ὥσπερ ἀκλόνητον τοῖς ἔργοις ἐπινοεῖ, ἵν' εἴ τι καὶ πάθοι σωζομένην ἔχοντα τὴν ἀρχὴν, αὖθις ἐπ' αὐτῇ καὶ ἀναστῆναι δυνηθῇ· τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ὁ πάντων δημιουργός, τῆς ἡμετέρας σωτηρίας προ εθεμελίωσε τὸν Χριστὸν, καὶ πρὸ τῆς τοῦ κόσμου και τασκευῆς, ἵν' ἐπειδήπερ συμβῇ πεσεῖν διὰ τὴν παρά βασιν, αὖθις ἀνακτισθῶμεν ἐπ' αὐτῷ. Ὅσον μὲν οὖν εἰς βουλήν τε καὶ πρόθεσιν τοῦ Πατρὸς, καὶ πρὸ τοῦ αἰῶνος θεμελιοῦται Χριστός· τὸ δέ γε ἔργον οἰκεία γέγονε καιρῷ, οὕτως ἀπαιτούσης τῆς χρείας τοῦ πράγματος. Ανανεούμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιρὸν, οἱ καὶ πάλαι τῆς σωτηρίας αὐτὸν θεμέλιον ἔχοντες. ΛΟΓΟΣ 14. Περὶ ἀϊδιότητος Υἱοῦ, καὶ ὅτι ἀμερίστως προῆλ- θεν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός. Αντίθεσις 'Αρειανῶν· πρὸς ἦν αἱ λύσεις ἐφεξῆς. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασίν, ἀΐδιος εἶναι ὁ Υἱός ; πῶς δὲ προελθὼν ἐκ Πατρὸς, οὐ πάντως αὐτοῦ καὶ μεμέρισται; Τὸ γὰρ ἔκ τινος προελθέν, μέρος ἂν εἴη τῆς οὐσίας, ἀφ᾿ ἧς καὶ προελήλυθε. Τὸ δὲ ἅπαξ ἀπο- μερισθέν, οὐκ ἂν ὁλόκληρον εἶναι νοεῖτο. Ἐξ ὑποδείγματος ἡ λύσις. Τί οὖν ἄρα φήσουσι συμβαίνειν περὶ τὸν ἥλιον. ὅταν ἐκπέμπῃ τὸ ἴδιον απαύγασμα; Τί δὲ περὶ τὸ πῦρ νομίζουσι γίνεσθαι, ὅταν ἐξ ἑαυτοῦ τὴν θερμα- σίαν ἐκπέμπῃ; Μερισμούς ἄρα καὶ ἀποκοπὰς ἐν ταῖς τοιαύταις οὐσίαις ὑπολαμβάνουσι γίνεσθαι; Καὶ μὴ λάμπει μὲν ὁ ἥλιος κατ' οὐδένα τρόπον ἐλαττούμενος ; Διέλοι δ᾽ ἂν οὐδεὶς τοπικῶς τὸ ἀπαύγασμα ἀπ' αὐ τοῦ. Ἀπὸ δέ γε τοῦ πυρὸς, οὐ μεμερισμένως ὁρῶμεν τὴν θερμασίαν ἐκτρέχουσαν, ἀλλ' ἔστι τῆς τοῦ πυρός οὐσίας καρπὸς ἀμερίστως ἐξ αὐτῆς προϊών, ὥσπερ καὶ τὸ ἀπαύγασμα τοῦ φωτός. Καὶ οὐκ ἂν εἴη τὸ φῶς ποτε χωρὶς ἀπαυγάσματος, οὐδὲ τὸ πῦρ χωρίς του θερμαίνειν. Αεὶ γὰρ παραπέφυκε ταῖς τοιαύταις θάνα S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHEΡ. His praescientis, ut, quemadmodum modo diximus, antiquior in nobis sit benedictio quam maledictio, antiquior promissio ad vitam quam condemnatio ad mortem, antiquior adoptatio in libertatem quam diabolica servitus. Realit autem natura in pristinum statum, superatis quæ deinceps ei acciderunt, gratia sc beneficio illius qui eam fundavit in bouis in Christo, rursumque fit id ipsum quod erat in præ- notione Dei, ex charitate prædestinata ad omnia optima per Filium. ALIUD, per similitudinem et exemplum. Cæterum necesse est ut accuratius investigemns quo pacto nobis sapientia Dei ante sæcula præ- fundata fuerit. Quemadmodum si quis architectus, 60- mus ædificationem incipiens, cogitans secum, ut par est, ne domius successi temporis aliquod vitium accipiat eorum quæ domibus accidere solent, fir- missimum fundamentum jacit, ac veluti radicem inconcussam operibus excogitat, ut, si vitium faciat, cum principium sive fundamentum salvum sit, aliam rursus domum ei superstruere possit: eadem ra- tione omnium creator Christum salutis nostræ fun÷ damentum etiam ante creationem mundi jecit, ut cum eam per peccatum labefactari contigerit, ite- rum in ipso instauremur. Quantum igitur attinet ad consilium et propositum Patris, etiam ante sæcula fundatur Christus; opus vero ipsum suo tempore e- fectum est, ita exigente rei necessitate. Instaurati enim sumus in Christo, adventus sui in carnem tempore, ab æterno salutis nostræ fundamentum ip- sum habentes. ASSERTIO XVI. De aternitate Filii, et quod inseparabiliter ex sub- stantia Patris emanat. Objectio Arianorum; quam sua sequuntur solu- liones. At quo pacto, inquiunt, possit esse æternus Fi- lius? Aut quomodo, cum ex Patre procedat, non om- nino ab ipso separetur? Nam quod ex aliquo procedit, necesse est ut sit pars essentiæ ex qua processit. Quod autem separatura est ac di- visum, omnibus suis partibus integrum esse nequit. Solutio per exemplum. Quid igitur dicent accidere soli, quando splendo- rem summ ex se emittit? Quid igni, ex quo calor procedit? Separationesne ac divisiones in ejusce modi substantiis fieri censent? At vero sol nonne ita splendet ut nulla ratione imminuatur? Neque enim quisquam splendorem localiter ab eo secer- nere possit. Ex igne vero non separatim calorem procedentem videmus : sed est ipsius essentiæ ignis fructus, inseparabiliter ex ipso procedens, sicut et splendor e luce. Neque enim lumen subsi- stere potest absque splendore; neque ignis absque vi calefaciendi. Semper enim adhærescunt et adnata sunt ipsis substantiis quæ ex iis gignuntur. Ita B C D

σίαις τὰ ἐξ αὐτῶν τικτόμενα. Οὕτω μοι νόει τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προερχόμενον, ἀϊδίως τε ὄντα ἐν αὐτῷ, καὶ ἐν ἰδίᾳ νοούμενον ὑποστάσει, καὶ κατ' εδένα τρόπον ἐλαττοῦντα τὴν τοῦ Πατρὸς οὐ είεν, ἢ αὐτὸν ταύτης ἀπομεριζόμενον· ἀλλ᾽ εἶναί τε αὐτὸν ἐν Πατρὶ, καὶ ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, ὡς καὶ ἀληθεύειν λέγοντα· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·, καὶ διὰ τὸ τῆς οὐσίας απαράλλα των, αὐτόν τε ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ἐν αὐτῷ φαίνεσθαι τὸν Πατέρα, οὕτω τε δύνασθαι λέγειν· . Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν· Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τον Πα- τέρα. ο ΑΛΛΟ. Οἱ λέγοντες ἀποκεκόφθαι τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας τὸν Υἱόν, διὰ τὸ ἐξ αὐτῆς προελθεῖν, καὶ εἶναι μέρος Β λοιπὸν οὐχ ὁλόκληρον, λεγέτωσαν ἀποκεκόφθαι καὶ τοῦ φωτὸς τὸ ἀπαύγασμα, καὶ τοῦ πυρὸς τὴν ἐξ αὐτ τοῦ προϊοῦσαν θερμασίαν, καὶ τοῦ νοῦ τὸν λόγον· καὶ δεικνύτωσαν ότι μέρη ταῦτα διῃρημένως ἐπὶ τῶν οὐσιῶν, ἐξ ὧν καὶ προέρχονται, ἢ ὅτι χωρὶς μὲν ἀπαυγάσματος ἦν ποτε τὸ φῶς, χωρὶς δὲ θερμασίας τὸ πῦρ, ἄλογος δὲ ὁ νοῦς. Καὶ τότε φανταζέσθωσαν τοιαῦτά τινα καὶ περὶ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον. Εἰ δὲ ταῦτα σύνεστι μὲν ἀεὶ ταῖς οὐσίαις, ἀφ' ὧν καὶ προέρχονται, ἀμερίστως δὲ τοῦτο ποιοῦσι, καὶ οὐ κεχωρισμένως (οὐ γὰρ πάθη καὶ ἀποκοπὰς ἐμπακοῦσιν αὐταῖς), πῶς οὐ πάσης εἰσὶν ἀσεβείας ἐπέκεινα ταῦτα τῇ θείᾳ φύσει προσάπτοντες, & μηδὲ περὶ τὴν τῶν γενητῶν φύσιν γενέσθαι δοίη τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχοι καὶ φρονοίη καλώς ; ΑΛΛΟ. ὓς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικών. Καὶ πῶς, φασί, δύναται ὁ Υἱὸς ἀΐδιο; εἶναι μετὰ Πατρός; Καὶ γὰρ οἱ τῶν ἀνθρώπων υἱοὶ τίκτονται μετὰ τοὺς πατέρας, καὶ χρόνοις ὕστερον γίνονται πολλοῖς, οὐκ ὄντες πριν γεννηθῆναι. Πῶς δὲ πάλιν ὁ Υιός Λόγος εἶναι δύναται, ἢ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ ; Καὶ γὰρ ὁ τῶν ἀνθρώπων λόγος οὔτε ἐνυπόστατός ἐστιν, οὔτε μετὰ τὸ ῥηθῆναι σώζεται· ἀλλ᾽ εὐθὺς εἰς τὸ μὴ ὂν ἀναλύεται, σημήνας τὸ κατὰ διάνοιαν τῷ λαλοῦντι κείμενον, καὶ τὰ ἐν τῷ βάθει τῆς καρδίας φανερο- ποιήσας νοήματα, Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ μὲν ὡς ἄνθρωπος οὕτως ἐπὶ καὶ Θεὸς, καὶ πλέον τῶν ἐν ἡμῖν οὐδὲν ἐν αὐτῷ, κρατείτω καὶ ἐπ' αὐτοῦ τὰ ἀνθρώπινα· καὶ προϋπαρχέτω τοῦ ἰδίου γεννήματος ὥσπερ καὶ ἡμεῖς· καὶ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος. ἔστω τὸ ἐξ αὐτοῦ προελθόν. Εἰ δὲ πολὺ τῶν ἡμετέ- ρων τὸ θεῖον ἀπῴκισται, καὶ οὐδὲν αὐτῷ κοινὸν πρὸς ἡμᾶς, ὅσον εἰς τὸν τῆς οὐσίας λόγον, πῶς αὐτὸ τοῖς ἀνθρωπίνοις καταδεσμοῦσι κακοῖς, καὶ ταῖς ἡμετέ ραις ἀνάγκαις ὑποτιθέντες οὐκ αἰσχύνονται ; Οσ γὰρ ἂν τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐξάλληται, τοσοῦτον, εἶμαι, καὶ τῶν παρ' ἡμῖν ἐθῶν τε καὶ νόμων φυσικῶν ἔσται καὶ ἀμείνων. Οὐκοῦν φθαρτοὶ μὲν ἡμεῖς, ἀφθαρ Σιν, 11. Χ, 30. ¹ª Αt THESAURUS. Lem, ab æterno in ipso exsistere, tametsi in propria bypostasi subsistat, nullaque ratione Patris essen. tiam imminuere, aut ab illa separari: sed essc ipsum in Patre, et vicissim Patrem in se habere; adeo ut vere dicat: Ego in Patre, et Pater in me : » et propter omnimodam essentiæ similitu- dinem ipsum in Patre, et Patrem in ipso cerni, at- que ita posse dicere: : Ego et Pater unam su- mus : Qui vidit ne, vidit et Patrem 18. A etiam statuas Filium ex essentia Patris proceden- ALIUD. Qui dicunt resectum atque divisum esse ab es- sentia Patris Filium, quia ex ipso procedit, atque ideo partem esse, non vero integrum : dicant etiam splendorem separatum esse a lumine, et calidita - tem ab igne, e quo procedit, et verbum a mente : ostendantque hæc esse separatim partes substan- tiarum, e quibus procedunt; aut probent lumeu aliquando fuisse absque splendore, aut ignem abs- que caliditate, et mentem absque verbo. Ac tum demum cum hoc probarint, imaginentur etiam tale quidpiam de Verbo Dei. Si vero hæc insunt semper substantiis e quibus procedunt, citraque ullam se- parationem hoc præstant (neque enim allam pas- sionem aut sectionem in eis efficiunt), quomodo nom sint censendi vehementer impii, qui divinæ naturæ illa tribuunt, quæ nemo sanæ mentis ne creatura- C rum quidem naturæ accidere possc fateatur? ALIUD. D Joan. Joan. Joan. xiv, 9. PATROL. GR. LXXV. Ex objectione hæreticorum. Sed quomodo, inquiunt, potest Filius æternus esse cum Patre? Nam filii hominum nascuntur post suos parentes, multoque post tempore fiunt, non exsistentes priusquam fiant. Aut quo paeto Filius possit esse Verbum, aut imago Dei? Nam verbum quod ab hominibus profertur, neque per se subsi- stil, neque postquam prolatum est manet, sed sta- tim in nibilum evanescit, cum explicarit quod lo- quens mente conceperat, cumque cogitationes animi patefecerit. Solutio objectionis. Si Deus perinde est atque homo, nihilque amplius in eo est quam in nobis: humana etiam in ipso locum habeant, et ipse quoque prior exsi - stat Filio suo, ut nos, et ex nihilo sit, quod ex ipso procedit. vero si Deitas longe a nostra natura dif- fert, nihilque ei nobiscum commune est, quantum ad rationem substantiæ attinet : quo pacto eam hu- manis incommodis et malis astringunt, et nostræ necessitati subjicere non verentur ? Quantum enim humanam naturam excellit, tantum etiam nostea consuetudine et naturalibus legibus est superior. Nos itaque corruptibiles : Deus autem incorruptibi-

σίαις τὰ ἐξ αὐτῶν τικτόμενα. Οὕτω μοι νόει τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προερχόμενον, ἀϊδίως τε ὄντα ἐν αὐτῷ, καὶ ἐν ἰδίᾳ νοούμενον ὑποστάσει, καὶ κατ' εδένα τρόπον ἐλαττοῦντα τὴν τοῦ Πατρὸς οὐ είεν, ἢ αὐτὸν ταύτης ἀπομεριζόμενον· ἀλλ᾽ εἶναί τε αὐτὸν ἐν Πατρὶ, καὶ ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, ὡς καὶ ἀληθεύειν λέγοντα· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·, καὶ διὰ τὸ τῆς οὐσίας απαράλλα των, αὐτόν τε ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ἐν αὐτῷ φαίνεσθαι τὸν Πατέρα, οὕτω τε δύνασθαι λέγειν· . Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν· Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τον Πα- τέρα. ο ΑΛΛΟ. Οἱ λέγοντες ἀποκεκόφθαι τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας τὸν Υἱόν, διὰ τὸ ἐξ αὐτῆς προελθεῖν, καὶ εἶναι μέρος Β λοιπὸν οὐχ ὁλόκληρον, λεγέτωσαν ἀποκεκόφθαι καὶ τοῦ φωτὸς τὸ ἀπαύγασμα, καὶ τοῦ πυρὸς τὴν ἐξ αὐτ τοῦ προϊοῦσαν θερμασίαν, καὶ τοῦ νοῦ τὸν λόγον· καὶ δεικνύτωσαν ότι μέρη ταῦτα διῃρημένως ἐπὶ τῶν οὐσιῶν, ἐξ ὧν καὶ προέρχονται, ἢ ὅτι χωρὶς μὲν ἀπαυγάσματος ἦν ποτε τὸ φῶς, χωρὶς δὲ θερμασίας τὸ πῦρ, ἄλογος δὲ ὁ νοῦς. Καὶ τότε φανταζέσθωσαν τοιαῦτά τινα καὶ περὶ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον. Εἰ δὲ ταῦτα σύνεστι μὲν ἀεὶ ταῖς οὐσίαις, ἀφ' ὧν καὶ προέρχονται, ἀμερίστως δὲ τοῦτο ποιοῦσι, καὶ οὐ κεχωρισμένως (οὐ γὰρ πάθη καὶ ἀποκοπὰς ἐμπακοῦσιν αὐταῖς), πῶς οὐ πάσης εἰσὶν ἀσεβείας ἐπέκεινα ταῦτα τῇ θείᾳ φύσει προσάπτοντες, & μηδὲ περὶ τὴν τῶν γενητῶν φύσιν γενέσθαι δοίη τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχοι καὶ φρονοίη καλώς ; ΑΛΛΟ. ὓς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικών. Καὶ πῶς, φασί, δύναται ὁ Υἱὸς ἀΐδιο; εἶναι μετὰ Πατρός; Καὶ γὰρ οἱ τῶν ἀνθρώπων υἱοὶ τίκτονται μετὰ τοὺς πατέρας, καὶ χρόνοις ὕστερον γίνονται πολλοῖς, οὐκ ὄντες πριν γεννηθῆναι. Πῶς δὲ πάλιν ὁ Υιός Λόγος εἶναι δύναται, ἢ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ ; Καὶ γὰρ ὁ τῶν ἀνθρώπων λόγος οὔτε ἐνυπόστατός ἐστιν, οὔτε μετὰ τὸ ῥηθῆναι σώζεται· ἀλλ᾽ εὐθὺς εἰς τὸ μὴ ὂν ἀναλύεται, σημήνας τὸ κατὰ διάνοιαν τῷ λαλοῦντι κείμενον, καὶ τὰ ἐν τῷ βάθει τῆς καρδίας φανερο- ποιήσας νοήματα, Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ μὲν ὡς ἄνθρωπος οὕτως ἐπὶ καὶ Θεὸς, καὶ πλέον τῶν ἐν ἡμῖν οὐδὲν ἐν αὐτῷ, κρατείτω καὶ ἐπ' αὐτοῦ τὰ ἀνθρώπινα· καὶ προϋπαρχέτω τοῦ ἰδίου γεννήματος ὥσπερ καὶ ἡμεῖς· καὶ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος. ἔστω τὸ ἐξ αὐτοῦ προελθόν. Εἰ δὲ πολὺ τῶν ἡμετέ- ρων τὸ θεῖον ἀπῴκισται, καὶ οὐδὲν αὐτῷ κοινὸν πρὸς ἡμᾶς, ὅσον εἰς τὸν τῆς οὐσίας λόγον, πῶς αὐτὸ τοῖς ἀνθρωπίνοις καταδεσμοῦσι κακοῖς, καὶ ταῖς ἡμετέ ραις ἀνάγκαις ὑποτιθέντες οὐκ αἰσχύνονται ; Οσ γὰρ ἂν τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐξάλληται, τοσοῦτον, εἶμαι, καὶ τῶν παρ' ἡμῖν ἐθῶν τε καὶ νόμων φυσικῶν ἔσται καὶ ἀμείνων. Οὐκοῦν φθαρτοὶ μὲν ἡμεῖς, ἀφθαρ Σιν, 11. Χ, 30. ¹ª Αt THESAURUS. Lem, ab æterno in ipso exsistere, tametsi in propria bypostasi subsistat, nullaque ratione Patris essen. tiam imminuere, aut ab illa separari: sed essc ipsum in Patre, et vicissim Patrem in se habere; adeo ut vere dicat: Ego in Patre, et Pater in me : » et propter omnimodam essentiæ similitu- dinem ipsum in Patre, et Patrem in ipso cerni, at- que ita posse dicere: : Ego et Pater unam su- mus : Qui vidit ne, vidit et Patrem 18. A etiam statuas Filium ex essentia Patris proceden- ALIUD. Qui dicunt resectum atque divisum esse ab es- sentia Patris Filium, quia ex ipso procedit, atque ideo partem esse, non vero integrum : dicant etiam splendorem separatum esse a lumine, et calidita - tem ab igne, e quo procedit, et verbum a mente : ostendantque hæc esse separatim partes substan- tiarum, e quibus procedunt; aut probent lumeu aliquando fuisse absque splendore, aut ignem abs- que caliditate, et mentem absque verbo. Ac tum demum cum hoc probarint, imaginentur etiam tale quidpiam de Verbo Dei. Si vero hæc insunt semper substantiis e quibus procedunt, citraque ullam se- parationem hoc præstant (neque enim allam pas- sionem aut sectionem in eis efficiunt), quomodo nom sint censendi vehementer impii, qui divinæ naturæ illa tribuunt, quæ nemo sanæ mentis ne creatura- C rum quidem naturæ accidere possc fateatur? ALIUD. D Joan. Joan. Joan. xiv, 9. PATROL. GR. LXXV. Ex objectione hæreticorum. Sed quomodo, inquiunt, potest Filius æternus esse cum Patre? Nam filii hominum nascuntur post suos parentes, multoque post tempore fiunt, non exsistentes priusquam fiant. Aut quo paeto Filius possit esse Verbum, aut imago Dei? Nam verbum quod ab hominibus profertur, neque per se subsi- stil, neque postquam prolatum est manet, sed sta- tim in nibilum evanescit, cum explicarit quod lo- quens mente conceperat, cumque cogitationes animi patefecerit. Solutio objectionis. Si Deus perinde est atque homo, nihilque amplius in eo est quam in nobis: humana etiam in ipso locum habeant, et ipse quoque prior exsi - stat Filio suo, ut nos, et ex nihilo sit, quod ex ipso procedit. vero si Deitas longe a nostra natura dif- fert, nihilque ei nobiscum commune est, quantum ad rationem substantiæ attinet : quo pacto eam hu- manis incommodis et malis astringunt, et nostræ necessitati subjicere non verentur ? Quantum enim humanam naturam excellit, tantum etiam nostea consuetudine et naturalibus legibus est superior. Nos itaque corruptibiles : Deus autem incorruptibi-

Α τος δὲ ὁ Θεός. Ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήχθη Εt μεν· ἀεὶ δὲ ἦν καὶ ἔσται Θεός. Ὁποῖος δ᾽ ἂν ὁ τίκτων υπάρχῃ, τοιοῦτον εἶναι χρὴ καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ τικτό- μενον. Αΐδιος δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, άΐδιον ἄρα καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ φῶς ἦν καὶ ἔστι. Συνὴν ἄρα τῷ φωτὶ τὸ ἀπαύγασμα. Καὶ ὁ μὲν ἐξ ἀνθρώπου προερχόμενος λόγος, εἰς τὸ μὴ ἦν ἀναλύεται, καὶ οὔτε ζῶν ἐστιν, οὔτε ἐνεργής. Καὶ γὰρ καὶ ὁ τοῦτον γεννήσας ἄνθρω πος, ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἐστὶ καὶ ὑπόκειται φθορά. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος ζῶν ἐστι· καὶ ἐκ ζῶντος προελθών, ἦν ἀεὶ καὶ ἔστιν. Οὐ γὰρ ἦν, οὐδὲ ἔσται ποτέ, χωρὶς Λόγου Θεός. Καὶ γοῦν ὁ Παῦλός φησι περὶ αὐτοῦ, ὅτι • Ζῶν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. ο Δημιουργός γοῦν ἐστι, καὶ πάντα γέγονε δι' αὐτοῦ, καὶ χωρὶς αὐτ τοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. ΑΛΛΟ. Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Οὐκ ἔστι, φασίν, ὁ Χριστὸς ἡ ἔμφυτος καὶ ἐνυπο άρχουσα τῷ Θεῷ δύναμις καὶ σοφία, ἀλλ᾽ ἑτέρα μὲν ἐκείνη περὶ ἧς καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θεότης· ἕτερος δὲ παρ᾽ ἐκείνην ὁ Χρισ στὸς, καὶ ἕτεραι πολλαὶ σὺν αὐτῷ δυνάμεις τε καὶ σοφίας καλούμεναι. Καὶ ἡ μὲν ἔμφυτος ὄντως καὶ ἀληθὴς τοῦ Θεοῦ δύναμις, ποιητικὴ τῶν ὅλων ἐστίν· αἱ δὲ γεγόνασι παρ' αὐτῆς, εἰ καί τις ἐξαίρετος του Θεοῦ δύναμις παρὰ τὰς ἄλλας ὑπάρχει Χριστός, εἰς τοῦτο γενομένη, ἵνα δυναμώσῃ τὰ δυνάμεως χρήζοντα ἵνα σοφώσῃ τὰ δεόμενα συρισμοῦ, ἵνα δικαιώσῃ τα δικαιοσύνην οὐκ ἔχοντα. Ἔστιν οὖν, φησίν, ἡ μὲν έμφυτος τοῦ Θεοῦ δύναμις ἄναρχός τε καὶ ἀγένητος, ἀϊδίως ἐν Πατρί. Γέγονε δὲ ὁ Χριστὸς ἐπὶ ταῖς εἰρη μέναις αἰτίαις. Εἰ δὲ νομίζουσί τινες αὐτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν τὴν ἔμφυτον τοῦ Θεοῦ δύναμιν διὰ τὸ γε- γράφθαι παρὰ Παύλῳ· « Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία, ο τί ἄρα ἐροῦσιν ἀκούοντες τοῦ Θεοῦ λέγοντος περὶ τῆς κάμπης· «Ἡ δύναμίς μου ή με γάλη; » Τί δὲ ποιήσουσι πολλὰς Θεοῦ δυνάμεις ση μαίνοντος τοῦ Ψαλμωδού, δι' ὧν φησιν· « Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ; » Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ διὰ τοῦτο γέγονεν ὁ Χριστός, ἵνα δικαιώσῃ τὰ δικαιοσύνης δεόμενα, ἵνα σοφώσῃ τὰ δεόμενα σοφια σμοῦ, ἵνα δυναμώσῃ τὰ δυνάμεως χρήζοντα, ἡμεῖς ἄρα αὐτῷ γεγόναμεν τοῦ εἶναι αἴτιοι, καὶ οὐδ᾽ ἂν ἐγένετο καθ' ἡμᾶς, εἰ μὴ Θεὸς ἐβουλεύσατο δημιουρ γῆσαι τὰ γενητά. Καὶ εἰ τῆς ἡμῶν ἕνεκα χρείας ταῦτά ἐστιν, ὄργανον ἄρα τῆς ἡμῶν δημιουργίας ἐστὶν, οὐκ ἐξ ἑαυτοῦ τοιοῦτος ὑπάρχων, ἀλλ' οὕτω γεγονώς δι' ἡμᾶς. Αρ' οὖν ὥσπερ χαλεῖται δύναμις διὰ τὰ δυναμούμενα, καὶ σοφία διὰ τὰ σοφούμενα, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς διὰ τὰ υλοποιούμενα, καὶ οὐδέν ἐστι κυρίως δι' ἑαυτὸν, πάντα δὲ ταῦτα δι' ἡμᾶς. Πῶς οὖν σωθήσεται τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀδόμενον· ὁ Αὐτὸς ἐποίησε ἡμᾶς, καὶ οὐχ ἡμεῖς, ο εἴπερ ἡμεῖς αὐτῷ δεδώκαμεν τοῦ εἶναι τὰς αἰτίας; Εἰ γὰρ καὶ αὐτὸς φαίνοιτο τῆς S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. lis. Nos ex nihilo ad esse traducti sumus : Deus vero semper et erat, et erit. Qualis vero est is qui gignit, talem etiam esse oportet qui ex eo gigni- tur. Æternus autem est Deus ac Pater, æternum itaque etiam quod ex ipso procedit lumen, et erat, et est. Aderat igitur lumini splendor. Præterea verbum quod ex homine procedit, in nihilum eva- nescit, et neque vivum est, neque emicax. Nam qui illud gignit homo ex nihilo est, et corruptioni ob- noxius. Verbum autem Dei vivum est, et ex vivo procedens, erat et est semper. Neque enim Deus unquam aut erat, aut erit absque Verbo. Idcirco Paulus de ipso inquit: ‹ Vivum est Verbum Dei at- que efficax ". » Creator itaque est, et omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil "*. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Non est, inquiunt, Christus innata atque inexsi- stens Deo potentia ac sapientia, sed diversa quidem est illa, de qua Paulus inquit '', Æterna ejus po- tentia et deitas : alius vero ab hac est Christus, aliæque multæ cum ipso potestates et sapientiæ appellate. Atqui innata ac vera Dei potentia est creatrix universorum; hæ vero ab ipsa factæ sunt, tametsi eximia quædam Dei potentia supra reli- quas sit Christus, idcirco facta ut virtutem ac po- tentiam tribuat iis qui ea egent : et sapientiam det ea egentibus, utque justa efficiat que justitia ·ca- rent. Est itaque, aiunt, innata Dei potentia princi- pio carens et non facta, ab æterno in Patre. Facius est autem Christus dictis de causis. Si vero non - nulli existimant Christum ipsum esse innatam Dei potentiam, quia Paulus scribit : c Christus potentia Dei, et sapientia Dei '' : » quid dicent audientes Deum dicentem de eruca : c Potentia nea magna ? » Aut quid facient, cum Psalmista mul- tas Dei virtutes ac potentias statuat, dicens : « Be- modicite Deum, omnes potentiæ ejus " ? › Solutio objectionis. B – Si idcirco factus est Christus, ut justitiam, sa- pientiam, virtutem sive potentiam largiatur iis qui indigent : nos ergo causa sumus cur ipse factus sit; neque factus fuisset nostri similis, nisi Deus D primum de producendis creaturis cogitasset. si hæc ipsa est nostri usus causa, ergo instrumentum est nostrae creatiouis, non ex seipso talis exsistens, sed ita factus propter nos. Quemadmodum igitur vocatur potentia, propter ea quibus potentia datur, et sapientia, propter ea quibus sapientia confer- tur : ita etiam filius vocabitur, propter eos qui Bunt filii : nihilque erit proprie per se, sed omnia hæc propter nos. Quo pacto igitur constabit illud quod in Psalmis canitur, Ipse fecit nos, et non ipsi nos si nos illi sumus auctores et causa | Cor. 1, 24. Hebr. 19, 18. XCIX, 3. Joan. 1, 3. er Ibid. Joel 11, 23. Psal. cxlviii, 2. Psal.

Α τος δὲ ὁ Θεός. Ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήχθη Εt μεν· ἀεὶ δὲ ἦν καὶ ἔσται Θεός. Ὁποῖος δ᾽ ἂν ὁ τίκτων υπάρχῃ, τοιοῦτον εἶναι χρὴ καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ τικτό- μενον. Αΐδιος δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, άΐδιον ἄρα καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ φῶς ἦν καὶ ἔστι. Συνὴν ἄρα τῷ φωτὶ τὸ ἀπαύγασμα. Καὶ ὁ μὲν ἐξ ἀνθρώπου προερχόμενος λόγος, εἰς τὸ μὴ ἦν ἀναλύεται, καὶ οὔτε ζῶν ἐστιν, οὔτε ἐνεργής. Καὶ γὰρ καὶ ὁ τοῦτον γεννήσας ἄνθρω πος, ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἐστὶ καὶ ὑπόκειται φθορά. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος ζῶν ἐστι· καὶ ἐκ ζῶντος προελθών, ἦν ἀεὶ καὶ ἔστιν. Οὐ γὰρ ἦν, οὐδὲ ἔσται ποτέ, χωρὶς Λόγου Θεός. Καὶ γοῦν ὁ Παῦλός φησι περὶ αὐτοῦ, ὅτι • Ζῶν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. ο Δημιουργός γοῦν ἐστι, καὶ πάντα γέγονε δι' αὐτοῦ, καὶ χωρὶς αὐτ τοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. ΑΛΛΟ. Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Οὐκ ἔστι, φασίν, ὁ Χριστὸς ἡ ἔμφυτος καὶ ἐνυπο άρχουσα τῷ Θεῷ δύναμις καὶ σοφία, ἀλλ᾽ ἑτέρα μὲν ἐκείνη περὶ ἧς καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θεότης· ἕτερος δὲ παρ᾽ ἐκείνην ὁ Χρισ στὸς, καὶ ἕτεραι πολλαὶ σὺν αὐτῷ δυνάμεις τε καὶ σοφίας καλούμεναι. Καὶ ἡ μὲν ἔμφυτος ὄντως καὶ ἀληθὴς τοῦ Θεοῦ δύναμις, ποιητικὴ τῶν ὅλων ἐστίν· αἱ δὲ γεγόνασι παρ' αὐτῆς, εἰ καί τις ἐξαίρετος του Θεοῦ δύναμις παρὰ τὰς ἄλλας ὑπάρχει Χριστός, εἰς τοῦτο γενομένη, ἵνα δυναμώσῃ τὰ δυνάμεως χρήζοντα ἵνα σοφώσῃ τὰ δεόμενα συρισμοῦ, ἵνα δικαιώσῃ τα δικαιοσύνην οὐκ ἔχοντα. Ἔστιν οὖν, φησίν, ἡ μὲν έμφυτος τοῦ Θεοῦ δύναμις ἄναρχός τε καὶ ἀγένητος, ἀϊδίως ἐν Πατρί. Γέγονε δὲ ὁ Χριστὸς ἐπὶ ταῖς εἰρη μέναις αἰτίαις. Εἰ δὲ νομίζουσί τινες αὐτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν τὴν ἔμφυτον τοῦ Θεοῦ δύναμιν διὰ τὸ γε- γράφθαι παρὰ Παύλῳ· « Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία, ο τί ἄρα ἐροῦσιν ἀκούοντες τοῦ Θεοῦ λέγοντος περὶ τῆς κάμπης· «Ἡ δύναμίς μου ή με γάλη; » Τί δὲ ποιήσουσι πολλὰς Θεοῦ δυνάμεις ση μαίνοντος τοῦ Ψαλμωδού, δι' ὧν φησιν· « Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ; » Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ διὰ τοῦτο γέγονεν ὁ Χριστός, ἵνα δικαιώσῃ τὰ δικαιοσύνης δεόμενα, ἵνα σοφώσῃ τὰ δεόμενα σοφια σμοῦ, ἵνα δυναμώσῃ τὰ δυνάμεως χρήζοντα, ἡμεῖς ἄρα αὐτῷ γεγόναμεν τοῦ εἶναι αἴτιοι, καὶ οὐδ᾽ ἂν ἐγένετο καθ' ἡμᾶς, εἰ μὴ Θεὸς ἐβουλεύσατο δημιουρ γῆσαι τὰ γενητά. Καὶ εἰ τῆς ἡμῶν ἕνεκα χρείας ταῦτά ἐστιν, ὄργανον ἄρα τῆς ἡμῶν δημιουργίας ἐστὶν, οὐκ ἐξ ἑαυτοῦ τοιοῦτος ὑπάρχων, ἀλλ' οὕτω γεγονώς δι' ἡμᾶς. Αρ' οὖν ὥσπερ χαλεῖται δύναμις διὰ τὰ δυναμούμενα, καὶ σοφία διὰ τὰ σοφούμενα, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς διὰ τὰ υλοποιούμενα, καὶ οὐδέν ἐστι κυρίως δι' ἑαυτὸν, πάντα δὲ ταῦτα δι' ἡμᾶς. Πῶς οὖν σωθήσεται τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀδόμενον· ὁ Αὐτὸς ἐποίησε ἡμᾶς, καὶ οὐχ ἡμεῖς, ο εἴπερ ἡμεῖς αὐτῷ δεδώκαμεν τοῦ εἶναι τὰς αἰτίας; Εἰ γὰρ καὶ αὐτὸς φαίνοιτο τῆς S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. lis. Nos ex nihilo ad esse traducti sumus : Deus vero semper et erat, et erit. Qualis vero est is qui gignit, talem etiam esse oportet qui ex eo gigni- tur. Æternus autem est Deus ac Pater, æternum itaque etiam quod ex ipso procedit lumen, et erat, et est. Aderat igitur lumini splendor. Præterea verbum quod ex homine procedit, in nihilum eva- nescit, et neque vivum est, neque emicax. Nam qui illud gignit homo ex nihilo est, et corruptioni ob- noxius. Verbum autem Dei vivum est, et ex vivo procedens, erat et est semper. Neque enim Deus unquam aut erat, aut erit absque Verbo. Idcirco Paulus de ipso inquit: ‹ Vivum est Verbum Dei at- que efficax ". » Creator itaque est, et omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil "*. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Non est, inquiunt, Christus innata atque inexsi- stens Deo potentia ac sapientia, sed diversa quidem est illa, de qua Paulus inquit '', Æterna ejus po- tentia et deitas : alius vero ab hac est Christus, aliæque multæ cum ipso potestates et sapientiæ appellate. Atqui innata ac vera Dei potentia est creatrix universorum; hæ vero ab ipsa factæ sunt, tametsi eximia quædam Dei potentia supra reli- quas sit Christus, idcirco facta ut virtutem ac po- tentiam tribuat iis qui ea egent : et sapientiam det ea egentibus, utque justa efficiat que justitia ·ca- rent. Est itaque, aiunt, innata Dei potentia princi- pio carens et non facta, ab æterno in Patre. Facius est autem Christus dictis de causis. Si vero non - nulli existimant Christum ipsum esse innatam Dei potentiam, quia Paulus scribit : c Christus potentia Dei, et sapientia Dei '' : » quid dicent audientes Deum dicentem de eruca : c Potentia nea magna ? » Aut quid facient, cum Psalmista mul- tas Dei virtutes ac potentias statuat, dicens : « Be- modicite Deum, omnes potentiæ ejus " ? › Solutio objectionis. B – Si idcirco factus est Christus, ut justitiam, sa- pientiam, virtutem sive potentiam largiatur iis qui indigent : nos ergo causa sumus cur ipse factus sit; neque factus fuisset nostri similis, nisi Deus D primum de producendis creaturis cogitasset. si hæc ipsa est nostri usus causa, ergo instrumentum est nostrae creatiouis, non ex seipso talis exsistens, sed ita factus propter nos. Quemadmodum igitur vocatur potentia, propter ea quibus potentia datur, et sapientia, propter ea quibus sapientia confer- tur : ita etiam filius vocabitur, propter eos qui Bunt filii : nihilque erit proprie per se, sed omnia hæc propter nos. Quo pacto igitur constabit illud quod in Psalmis canitur, Ipse fecit nos, et non ipsi nos si nos illi sumus auctores et causa | Cor. 1, 24. Hebr. 19, 18. XCIX, 3. Joan. 1, 3. er Ibid. Joel 11, 23. Psal. cxlviii, 2. Psal.

Α τος δὲ ὁ Θεός. Ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήχθη Εt μεν· ἀεὶ δὲ ἦν καὶ ἔσται Θεός. Ὁποῖος δ᾽ ἂν ὁ τίκτων υπάρχῃ, τοιοῦτον εἶναι χρὴ καὶ τὴν ἐξ αὐτοῦ τικτό- μενον. Αΐδιος δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, άΐδιον ἄρα καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ φῶς ἦν καὶ ἔστι. Συνὴν ἄρα τῷ φωτὶ τὸ ἀπαύγασμα. Καὶ ὁ μὲν ἐξ ἀνθρώπου προερχόμενος λόγος, εἰς τὸ μὴ ἦν ἀναλύεται, καὶ οὔτε ζῶν ἐστιν, οὔτε ἐνεργής. Καὶ γὰρ καὶ ὁ τοῦτον γεννήσας ἄνθρω πος, ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἐστὶ καὶ ὑπόκειται φθορά. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος ζῶν ἐστι· καὶ ἐκ ζῶντος προελθών, ἦν ἀεὶ καὶ ἔστιν. Οὐ γὰρ ἦν, οὐδὲ ἔσται ποτέ, χωρὶς Λόγου Θεός. Καὶ γοῦν ὁ Παῦλός φησι περὶ αὐτοῦ, ὅτι • Ζῶν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. ο Δημιουργός γοῦν ἐστι, καὶ πάντα γέγονε δι' αὐτοῦ, καὶ χωρὶς αὐτ τοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. ΑΛΛΟ. Ως ἐξ ἀντιθέσεως τῶν αἱρετικῶν. Οὐκ ἔστι, φασίν, ὁ Χριστὸς ἡ ἔμφυτος καὶ ἐνυπο άρχουσα τῷ Θεῷ δύναμις καὶ σοφία, ἀλλ᾽ ἑτέρα μὲν ἐκείνη περὶ ἧς καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θεότης· ἕτερος δὲ παρ᾽ ἐκείνην ὁ Χρισ στὸς, καὶ ἕτεραι πολλαὶ σὺν αὐτῷ δυνάμεις τε καὶ σοφίας καλούμεναι. Καὶ ἡ μὲν ἔμφυτος ὄντως καὶ ἀληθὴς τοῦ Θεοῦ δύναμις, ποιητικὴ τῶν ὅλων ἐστίν· αἱ δὲ γεγόνασι παρ' αὐτῆς, εἰ καί τις ἐξαίρετος του Θεοῦ δύναμις παρὰ τὰς ἄλλας ὑπάρχει Χριστός, εἰς τοῦτο γενομένη, ἵνα δυναμώσῃ τὰ δυνάμεως χρήζοντα ἵνα σοφώσῃ τὰ δεόμενα συρισμοῦ, ἵνα δικαιώσῃ τα δικαιοσύνην οὐκ ἔχοντα. Ἔστιν οὖν, φησίν, ἡ μὲν έμφυτος τοῦ Θεοῦ δύναμις ἄναρχός τε καὶ ἀγένητος, ἀϊδίως ἐν Πατρί. Γέγονε δὲ ὁ Χριστὸς ἐπὶ ταῖς εἰρη μέναις αἰτίαις. Εἰ δὲ νομίζουσί τινες αὐτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν τὴν ἔμφυτον τοῦ Θεοῦ δύναμιν διὰ τὸ γε- γράφθαι παρὰ Παύλῳ· « Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία, ο τί ἄρα ἐροῦσιν ἀκούοντες τοῦ Θεοῦ λέγοντος περὶ τῆς κάμπης· «Ἡ δύναμίς μου ή με γάλη; » Τί δὲ ποιήσουσι πολλὰς Θεοῦ δυνάμεις ση μαίνοντος τοῦ Ψαλμωδού, δι' ὧν φησιν· « Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ; » Πρὸς ταῦτα λύσις. Εἰ διὰ τοῦτο γέγονεν ὁ Χριστός, ἵνα δικαιώσῃ τὰ δικαιοσύνης δεόμενα, ἵνα σοφώσῃ τὰ δεόμενα σοφια σμοῦ, ἵνα δυναμώσῃ τὰ δυνάμεως χρήζοντα, ἡμεῖς ἄρα αὐτῷ γεγόναμεν τοῦ εἶναι αἴτιοι, καὶ οὐδ᾽ ἂν ἐγένετο καθ' ἡμᾶς, εἰ μὴ Θεὸς ἐβουλεύσατο δημιουρ γῆσαι τὰ γενητά. Καὶ εἰ τῆς ἡμῶν ἕνεκα χρείας ταῦτά ἐστιν, ὄργανον ἄρα τῆς ἡμῶν δημιουργίας ἐστὶν, οὐκ ἐξ ἑαυτοῦ τοιοῦτος ὑπάρχων, ἀλλ' οὕτω γεγονώς δι' ἡμᾶς. Αρ' οὖν ὥσπερ χαλεῖται δύναμις διὰ τὰ δυναμούμενα, καὶ σοφία διὰ τὰ σοφούμενα, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς διὰ τὰ υλοποιούμενα, καὶ οὐδέν ἐστι κυρίως δι' ἑαυτὸν, πάντα δὲ ταῦτα δι' ἡμᾶς. Πῶς οὖν σωθήσεται τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀδόμενον· ὁ Αὐτὸς ἐποίησε ἡμᾶς, καὶ οὐχ ἡμεῖς, ο εἴπερ ἡμεῖς αὐτῷ δεδώκαμεν τοῦ εἶναι τὰς αἰτίας; Εἰ γὰρ καὶ αὐτὸς φαίνοιτο τῆς S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. lis. Nos ex nihilo ad esse traducti sumus : Deus vero semper et erat, et erit. Qualis vero est is qui gignit, talem etiam esse oportet qui ex eo gigni- tur. Æternus autem est Deus ac Pater, æternum itaque etiam quod ex ipso procedit lumen, et erat, et est. Aderat igitur lumini splendor. Præterea verbum quod ex homine procedit, in nihilum eva- nescit, et neque vivum est, neque emicax. Nam qui illud gignit homo ex nihilo est, et corruptioni ob- noxius. Verbum autem Dei vivum est, et ex vivo procedens, erat et est semper. Neque enim Deus unquam aut erat, aut erit absque Verbo. Idcirco Paulus de ipso inquit: ‹ Vivum est Verbum Dei at- que efficax ". » Creator itaque est, et omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil "*. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Non est, inquiunt, Christus innata atque inexsi- stens Deo potentia ac sapientia, sed diversa quidem est illa, de qua Paulus inquit '', Æterna ejus po- tentia et deitas : alius vero ab hac est Christus, aliæque multæ cum ipso potestates et sapientiæ appellate. Atqui innata ac vera Dei potentia est creatrix universorum; hæ vero ab ipsa factæ sunt, tametsi eximia quædam Dei potentia supra reli- quas sit Christus, idcirco facta ut virtutem ac po- tentiam tribuat iis qui ea egent : et sapientiam det ea egentibus, utque justa efficiat que justitia ·ca- rent. Est itaque, aiunt, innata Dei potentia princi- pio carens et non facta, ab æterno in Patre. Facius est autem Christus dictis de causis. Si vero non - nulli existimant Christum ipsum esse innatam Dei potentiam, quia Paulus scribit : c Christus potentia Dei, et sapientia Dei '' : » quid dicent audientes Deum dicentem de eruca : c Potentia nea magna ? » Aut quid facient, cum Psalmista mul- tas Dei virtutes ac potentias statuat, dicens : « Be- modicite Deum, omnes potentiæ ejus " ? › Solutio objectionis. B – Si idcirco factus est Christus, ut justitiam, sa- pientiam, virtutem sive potentiam largiatur iis qui indigent : nos ergo causa sumus cur ipse factus sit; neque factus fuisset nostri similis, nisi Deus D primum de producendis creaturis cogitasset. si hæc ipsa est nostri usus causa, ergo instrumentum est nostrae creatiouis, non ex seipso talis exsistens, sed ita factus propter nos. Quemadmodum igitur vocatur potentia, propter ea quibus potentia datur, et sapientia, propter ea quibus sapientia confer- tur : ita etiam filius vocabitur, propter eos qui Bunt filii : nihilque erit proprie per se, sed omnia hæc propter nos. Quo pacto igitur constabit illud quod in Psalmis canitur, Ipse fecit nos, et non ipsi nos si nos illi sumus auctores et causa | Cor. 1, 24. Hebr. 19, 18. XCIX, 3. Joan. 1, 3. er Ibid. Joel 11, 23. Psal. cxlviii, 2. Psal.

ποιήσεως ἡμῶν αὐτουργός, ἀλλ' ἡμεῖς αὐτῷ γεγόνα- Α μὲν τοῦ εἶναι τὰ σπέρματα, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν χρείαν ἐκτίσθη, καθ' ὑμᾶς. Ὥσπερ ἀμέλει καὶ ὁ οὐ ρανός, ἵνα καλύπτῃ τοὺς ἐπὶ γῆς, καὶ ὁ ἥλιος ἵνα φαίης της φωτὸς δεομένοις· καὶ ἡ γῆ δὲ ὁμοίως ἵνα τρίτη τὰ τροφῆς δεόμενα. Καὶ τὸ περιττὸν οὐδὲν ἐν Τῷ καὶ κτίσμασιν, εἴ γε καὶ αὐτὸς ὡς ἐκεῖνα τάξιν ἔχει τὴν ὑπουργικήν φεύγε τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν. ΑΛΛΟ, ἐκ τῶν αὐτῶν. Ομολογεῖς καὶ ἄκων, αἱρετικὲς τὴν ἔμφυτον τοῦ Θεοῦ σοφίαν καὶ δύναμιν, ἀγενήτως ἐνυπάρχειν αὐτ τῷ· ὅταν οὖν ἀκούσῃς ἀγένητον τὸν Υἱόν, μὴ πάλιν λέγε· Δύο οὖν ἀγένητα. Αὐτὴν δὲ ταύτην τὴν ἐν Θεῷ Β σοφίαν καὶ δύναμιν ἀγενήτως τε καὶ ἀχρόνως ὑπάρε χουσαν πιστεύομεν εἶναι τὸν Υἱόν, ὃς καὶ πάντα δεδη μιούργησε, καὶ δι' ἡμᾶς γέγονε σαρξ, κατὰ τὴν Ἰωάν και φωνήν. ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ἐρωτήσεως σχήματι, ἀποδεικτικὴν ἔχον δύναμιν. Διατί τα πάντα ὁ Πατὴρ ἐργάζεται δι' Υἱοῦ; ἢ διατί πάλιν ἐν τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι καὶ ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί συγκατονομάζεται ; Διατί δὲ γενητῆς ὑπάρ χων φύσεως, καθ' ὑμᾶς, συναριθμεῖται τῷ κτίσαντι ; Τίς δὲ χρεία τοῦ πεποιημένου εἰς τὴν τῶν πάντων τελείωσιν καὶ ἁγιασμόν; Πῶς δὲ βοηθὸν αὐτὸν ἐπι καλούμεθα ; Καίτοι πολλὰ μὲν καὶ ἕτερα κτίσματα γεγονότα φαίνεται, ἀλλὰ τούτων οὐδὲν εἰς τὴν τῶν εἰρημένων χρείαν παραλαμβάνεται· μόνος δὲ ὁ Υιός ἀεὶ συνυπάρχων τῷ Πατρί. Ποῖον γὰρ ἔχει λόγον, εἰ. μὴ θεὸς ὑπάρχοι καὶ αὐτὸς, εἰς κτίστην καὶ κτίσμα τὴν πίστιν κυρήττεσθαι; Διατί δὲ καὶ δημιουργός ὀνομάζεται, εἰ μὴ τοῦτό ἐστι κατὰ φύσιν ὅπερ καὶ ὁ Πατήρ; Καὶ μὴν αὐτὸς ἔφησεν ὁ Υἱός· « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστι. Εχει δὲ ὁ Πατὴρ τὸ δύνα- σθαι δημιουργεῖν, τοῦτο καὶ ἐν Υἱῷ σώζεται. Ομοίως τὸ ἁγιάζειν, τὸ σώζειν, καὶ ὅσα πρέπει Θεῷ, πάντα δι' Υἱοῦ. Σύνεστι γὰρ ἀεὶ τῷ Πατρὶ, ὡς τῷ φωτὶ τὸ απαύγασμα. Θεὸς ἄρα Υἱός, οὐ πεποιημένος, καθά περ ἐκεῖναι ψευδόμενοι λέγουσιν, ἀλλ' ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προελθὼν γνήσιον γέννημα. ΛΟΓΟΣ ΙΖ΄. "Οτι τῶν προσόντων τῷ Υἱῷ, οὐδὲν τῇ κτίσει πρόσεστι φυσικῶς· πάντα δὲ ἐκ μετοχῆς ἢ καθ' ομοίωσιν τὴν πρὸς τὸν διδόντα φορεῖ· ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ οὕτως. Διόπερ ἔτερος παρ' αυτήν. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστίν. Απολογία αυτολεξεί. Εἰ πᾶσα ἡ κτίσις ἐν ἀγνοίς καθέστηκε τῇ περὶ τὸν Πατέρα, οὐδεὶς γὰρ οἶδε τίς ἐστιν ὁ Πατήρ, οἶδε δὲ μόνος ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα κτίσμα τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν γεγονότων ἐστὶ φύσει Θεός, φύσει δὲ θεὸς ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα τῶν γεγονότων ἐστίν. Ην οι THESAURUS. exsistendi? Etsi enim videatur creationis nostra esse opifex, nos tamen sumus causa et quasi se- mina ipsius exsistentiæ, et in nostrum usum crea- uis est, ut vos vultis. Quemadmodum fortasse cœ- lum ut tegat eos qui in terris sunt, et sol ut luceat jis qui lumine egent, et terra ut nutriat ea quæ nutrimento indigent. Atque ita nihil amplius in Fi- lio, quam in creaturis; siquidem et ipse perinde atque illæ ministrandi munus habet : quod in pri- mis absurdum est. ALIUD, ex iisdem. Fateris etiam invitus, hæretice, innatam Dei sa- pientiam ac potentiam increatam in ipso exsistere : cum igitur audies ingenitum esse Filium, ne rur- sum dicas : Duo igitur sunt ingenita. Hanc enim ipsam in Deo sapientiam et potentiam increatam, atque ab æterno ipsi inexsistenten Filium esse credimus, qui omnia creavit, et propter nos, juxta Joannis vocem factus est caro. ▸ ALIUD, per interrogationem, demonstrationis vim C D habens. Quamobrem Pater omnia per Filium operatur? aut quare in sancto baptismate etiam Filius cum Patre nominatur? Qua de causa etiam, cum sil creatæ naturæ, ut vos opinamini, connumeratur creatori? Quæ vero necessitas erat creaturæ ad omnium perfectionem et sanctificationem? Aut cur auxiliatorem nostrum invocamus? Atqui mulla etiam alia creaturæ facta apparent : sed nulla harum ad prædictos usus accommodatur, sed solus Filius semper coexsistens Patri. Quænam igitur ra- tio est, si ipse non sit Deus, in creatorem et crea- turam credere? Aut quare creator vocatur, si non est natura id quod Pater? At vero Filius ait: ‹ Om- nia quæ habet Pater mea sunt "., Pater autem habet facultatem creandi, habet ergo et Filius. Si- militer et sanctificare, et servare, et quæcunque Dco conveniunt, omnia per Filium. Semper enim una cum Patre exsistit, quemadmodum splendor cuin lumine. Deus itaque est Filius, non factus, sicut illi mentientes asserunt, sed naturaliter ex essentia Patris genimen procedens. ASSERTIO XVII. Quod eorum quæ Filio insunt, nihil creaturis na- turaliter insit, sed ea per participationem vel se- cundum similitudinem ejus qui dat habeant : Fi- lius autem non ita. Atque idcirco ab iis diversus. Quod cum ita sit, Filium creaturam non esse. Defensio simplex ex puris syllogismis. Si omnis creatura constituta est in ignoratione Patris, nemo enim uovit quis sit Pater, novit au- tem solus Filius: non est ergo creatura. ALIUD. Si nihil eorum quæ facta sunt, est natura Deus, Filius autem est natura Deus : non est igitur ex iis Joan. 1, 14. ** Joan. xvi, 15.

ποιήσεως ἡμῶν αὐτουργός, ἀλλ' ἡμεῖς αὐτῷ γεγόνα- Α μὲν τοῦ εἶναι τὰ σπέρματα, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν χρείαν ἐκτίσθη, καθ' ὑμᾶς. Ὥσπερ ἀμέλει καὶ ὁ οὐ ρανός, ἵνα καλύπτῃ τοὺς ἐπὶ γῆς, καὶ ὁ ἥλιος ἵνα φαίης της φωτὸς δεομένοις· καὶ ἡ γῆ δὲ ὁμοίως ἵνα τρίτη τὰ τροφῆς δεόμενα. Καὶ τὸ περιττὸν οὐδὲν ἐν Τῷ καὶ κτίσμασιν, εἴ γε καὶ αὐτὸς ὡς ἐκεῖνα τάξιν ἔχει τὴν ὑπουργικήν φεύγε τοῦ λόγου τὴν ἀτοπίαν. ΑΛΛΟ, ἐκ τῶν αὐτῶν. Ομολογεῖς καὶ ἄκων, αἱρετικὲς τὴν ἔμφυτον τοῦ Θεοῦ σοφίαν καὶ δύναμιν, ἀγενήτως ἐνυπάρχειν αὐτ τῷ· ὅταν οὖν ἀκούσῃς ἀγένητον τὸν Υἱόν, μὴ πάλιν λέγε· Δύο οὖν ἀγένητα. Αὐτὴν δὲ ταύτην τὴν ἐν Θεῷ Β σοφίαν καὶ δύναμιν ἀγενήτως τε καὶ ἀχρόνως ὑπάρε χουσαν πιστεύομεν εἶναι τὸν Υἱόν, ὃς καὶ πάντα δεδη μιούργησε, καὶ δι' ἡμᾶς γέγονε σαρξ, κατὰ τὴν Ἰωάν και φωνήν. ΑΛΛΟ, ὡς ἐν ἐρωτήσεως σχήματι, ἀποδεικτικὴν ἔχον δύναμιν. Διατί τα πάντα ὁ Πατὴρ ἐργάζεται δι' Υἱοῦ; ἢ διατί πάλιν ἐν τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι καὶ ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί συγκατονομάζεται ; Διατί δὲ γενητῆς ὑπάρ χων φύσεως, καθ' ὑμᾶς, συναριθμεῖται τῷ κτίσαντι ; Τίς δὲ χρεία τοῦ πεποιημένου εἰς τὴν τῶν πάντων τελείωσιν καὶ ἁγιασμόν; Πῶς δὲ βοηθὸν αὐτὸν ἐπι καλούμεθα ; Καίτοι πολλὰ μὲν καὶ ἕτερα κτίσματα γεγονότα φαίνεται, ἀλλὰ τούτων οὐδὲν εἰς τὴν τῶν εἰρημένων χρείαν παραλαμβάνεται· μόνος δὲ ὁ Υιός ἀεὶ συνυπάρχων τῷ Πατρί. Ποῖον γὰρ ἔχει λόγον, εἰ. μὴ θεὸς ὑπάρχοι καὶ αὐτὸς, εἰς κτίστην καὶ κτίσμα τὴν πίστιν κυρήττεσθαι; Διατί δὲ καὶ δημιουργός ὀνομάζεται, εἰ μὴ τοῦτό ἐστι κατὰ φύσιν ὅπερ καὶ ὁ Πατήρ; Καὶ μὴν αὐτὸς ἔφησεν ὁ Υἱός· « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστι. Εχει δὲ ὁ Πατὴρ τὸ δύνα- σθαι δημιουργεῖν, τοῦτο καὶ ἐν Υἱῷ σώζεται. Ομοίως τὸ ἁγιάζειν, τὸ σώζειν, καὶ ὅσα πρέπει Θεῷ, πάντα δι' Υἱοῦ. Σύνεστι γὰρ ἀεὶ τῷ Πατρὶ, ὡς τῷ φωτὶ τὸ απαύγασμα. Θεὸς ἄρα Υἱός, οὐ πεποιημένος, καθά περ ἐκεῖναι ψευδόμενοι λέγουσιν, ἀλλ' ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας προελθὼν γνήσιον γέννημα. ΛΟΓΟΣ ΙΖ΄. "Οτι τῶν προσόντων τῷ Υἱῷ, οὐδὲν τῇ κτίσει πρόσεστι φυσικῶς· πάντα δὲ ἐκ μετοχῆς ἢ καθ' ομοίωσιν τὴν πρὸς τὸν διδόντα φορεῖ· ὁ δὲ Υἱὸς οὐχ οὕτως. Διόπερ ἔτερος παρ' αυτήν. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστίν. Απολογία αυτολεξεί. Εἰ πᾶσα ἡ κτίσις ἐν ἀγνοίς καθέστηκε τῇ περὶ τὸν Πατέρα, οὐδεὶς γὰρ οἶδε τίς ἐστιν ὁ Πατήρ, οἶδε δὲ μόνος ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα κτίσμα τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν γεγονότων ἐστὶ φύσει Θεός, φύσει δὲ θεὸς ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα τῶν γεγονότων ἐστίν. Ην οι THESAURUS. exsistendi? Etsi enim videatur creationis nostra esse opifex, nos tamen sumus causa et quasi se- mina ipsius exsistentiæ, et in nostrum usum crea- uis est, ut vos vultis. Quemadmodum fortasse cœ- lum ut tegat eos qui in terris sunt, et sol ut luceat jis qui lumine egent, et terra ut nutriat ea quæ nutrimento indigent. Atque ita nihil amplius in Fi- lio, quam in creaturis; siquidem et ipse perinde atque illæ ministrandi munus habet : quod in pri- mis absurdum est. ALIUD, ex iisdem. Fateris etiam invitus, hæretice, innatam Dei sa- pientiam ac potentiam increatam in ipso exsistere : cum igitur audies ingenitum esse Filium, ne rur- sum dicas : Duo igitur sunt ingenita. Hanc enim ipsam in Deo sapientiam et potentiam increatam, atque ab æterno ipsi inexsistenten Filium esse credimus, qui omnia creavit, et propter nos, juxta Joannis vocem factus est caro. ▸ ALIUD, per interrogationem, demonstrationis vim C D habens. Quamobrem Pater omnia per Filium operatur? aut quare in sancto baptismate etiam Filius cum Patre nominatur? Qua de causa etiam, cum sil creatæ naturæ, ut vos opinamini, connumeratur creatori? Quæ vero necessitas erat creaturæ ad omnium perfectionem et sanctificationem? Aut cur auxiliatorem nostrum invocamus? Atqui mulla etiam alia creaturæ facta apparent : sed nulla harum ad prædictos usus accommodatur, sed solus Filius semper coexsistens Patri. Quænam igitur ra- tio est, si ipse non sit Deus, in creatorem et crea- turam credere? Aut quare creator vocatur, si non est natura id quod Pater? At vero Filius ait: ‹ Om- nia quæ habet Pater mea sunt "., Pater autem habet facultatem creandi, habet ergo et Filius. Si- militer et sanctificare, et servare, et quæcunque Dco conveniunt, omnia per Filium. Semper enim una cum Patre exsistit, quemadmodum splendor cuin lumine. Deus itaque est Filius, non factus, sicut illi mentientes asserunt, sed naturaliter ex essentia Patris genimen procedens. ASSERTIO XVII. Quod eorum quæ Filio insunt, nihil creaturis na- turaliter insit, sed ea per participationem vel se- cundum similitudinem ejus qui dat habeant : Fi- lius autem non ita. Atque idcirco ab iis diversus. Quod cum ita sit, Filium creaturam non esse. Defensio simplex ex puris syllogismis. Si omnis creatura constituta est in ignoratione Patris, nemo enim uovit quis sit Pater, novit au- tem solus Filius: non est ergo creatura. ALIUD. Si nihil eorum quæ facta sunt, est natura Deus, Filius autem est natura Deus : non est igitur ex iis Joan. 1, 14. ** Joan. xvi, 15.

δ' ἡμῶν καταγέλαστος ὁ πρότερος βίος, ὅτι μὴ ουσι Β φύσει θεοῖς ἐδουλεύσαμεν, πολλῷ μᾶλλον νῦν ἐσμεν ἀθλιώτεροι, τῷ μὴ φύσει θεῷ προσάγοντες τὴν λα- τρείαν· φεῦγε τὸ ἄτοπον. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ γενητὸν ἕτερόν ἐστι πάντη τοῦ ἀγενήτου κατὰ τὴν φύσιν, οὐ δύναται τῆς ἐκείνου δόξης ἰσομέ- τρως κοινωνεῖν, « Τὴν γὰρ δόξαν μου, φησὶν ὁ Θεὸς, ἑτέρῳ οὐ δώσω. » Εἰ δὲ κοινωνεῖ ὁ Υἱὸς ἐρχόμενος ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν ὁ τὴν τοῦ ἀκτίστου δόξαν ημφιεσμένος. ΑΛΛΟ. Θεὸν ἀληθινὸν ἀποκαλοῦσιν αἱ θεῖαι Γραφαὶ τὸν Υἱὸν, καὶ οὕτω πιστεύομεν. Εἰ δὲ πᾶν τὸ γενόμενον πρόσφατόν ἐστιν ὡς πρὸς τὸ ἀγένητον· οὐχ ὅσιον δὲ εἶναι Θεὸν πρόσφατον ἐν ἡμῖν, οὐκ ἔσται ἄρα Θεὸς πρόσφατος ὁ Υἱός, ὅπερ ἐστὶ τὸ ἀγένητον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γενητὸν καθόλου έτερόν ἐστι τοῦ ἀγενήτου, οὐ δεῖ αὐτῷ προσκυνείν. 'Απηγόρευσε γὰρ τοῦτο τὸ θεῖον λόγιον. Εἰ δὲ τῷ Υἱῷ προστασσόμεθα προσ κυνεῖν, οὐκ ἔτι δὲ καὶ ἑτέρῳ Θεῷ, ὅπερ ἐστὶ τὸ γε- νητόν· οὐ γενητὸς ἄρα ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ γενόμενον δοῦλόν ἐστι τοῦ πεποιηκότος, ἀδυνάτως ἄρα ἔχει ἑτέρῳ τὴν ἐλευθερίαν ὀρέγειν, ἧς αὐτὸ οὐκ ἔτυχεν. Εἰ δὲ παρέχει ὁ Υἱός, οὐχ ὡς δοῦλος δηλονότι, Κύριος δὲ μᾶλλον καὶ Θεός. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶσα ἡ κτίσις ὑπὸ φύσιν οὖσα τῇ φύσει δου λεύει ὑφ᾽ ἦν καὶ πεποίηται, ἐλεύθερον δὲ πάντη τὸ θεῖον καὶ κρεῖττον ἀνάγκης φυσικῆς, δῆλον ὡς οὐ δεδούλωται φύσει Θεός. Ἐπεὶ δὲ Θεὸς ὁ Υἱὸς, οὐκ ἔσται ἄρα ὑπὸ φύσιν, ὅπερ τῶν γεγονότων ἐστὶν οἱ κεῖον. Ὁ δὲ τῆς πρὸς τὴν κτίσιν ὁμογενείας φυσικῶς ἀπῳκισμένος, πῶς οὐκ ἂν εἴη παρ' αὐτὴν ἑτερο. φυής τε καὶ ξένος ; ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν ἐν τῇ κτίσει φυσικῶς ἀπηκρίβωται πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁμοιότητα, όμοιος δὲ ὁ Υἱός, ὡς τὸν ὁρῶντα αὐτὸν, τὸν Πατέρα ὁρᾷν, οὐκ ἄρα κτίσμα ὁ τὴν ἐκείνου ἀπηκριβωμένως φέρων ὁμοιότητα. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα τὰ κτίσματα δοῦλα τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' οὐ κύ ρια τῆς δόξης, οὐκέτι δὲ ὁ Υἱός· τῆς γὰρ δόξης Κύ ριος· οὐκ ἄρα κτίσμα τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρενεχθέν, αὖθις ἐνδέχεται καὶ εἰς τὸ μὴ ὂν χωρῆσαι, οὐκ ἔστι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 30% quae facta sunt. Atqui si ridicula fuit prior nostra A vita, quod diis qui natura non exstant, servieri- mos; certe nunc multo miseriores censeri debere- mus, quod eum qui natura deus non sit, colamus : quod absurdum est. ALIUD. Si quod factum est, diversum est omnino natura ab eo quod factum non est, non potest æqualiter illius gloriæ particeps esse. Gloriam enim meam, inquit, alteri non dabo '. . Si vero qualiter par- ticeps est Filius veniens in gloria Patris: non est igitur creatura, qui increati gloriam indutus est. ALIUD. Sacræ Scripturæ Filium verum Deum vocant : atque ita credimus. Si vero quidquid factum est, recens est respectu increati ; neque par est ut Deum recentem ac novumi colamus: non est igitur Fi- lius Deus recens, quippe qui est id quod creatum non est. ALIUD. Si quod creatum est, diversum plane est ab in- creato, adorari non debet. Divino enim præcepto boc vetitum est. Si vero Filiamı jubemur adorare, non autem alium deum, qui sit creatus: increatus igitur est Filius. ALIUD. Si quidquid factum est, servum est ejus, a quo factum est : impossibile igitur illi est libertatem al- teri conferre quam non habet. Si autem eam con- fert Filius, servus itaque non est, sed potius Douni- nus et Deus. ALIUD. Si omnis creatura sub natura consistens naturæ illi, sub qua est et facta est, servit, deitas autem libera est, omuique naturali necessitate superior : manifestum est Deum non servire naturæ. Cum vero Filius sit Deus, certe naturæ subjectus non erit, quod creaturis proprium est. At qui cogna- tione naturali a creatura difert, quo pacto non sit diversæ ab ea uaturæ? ALIUD. Si nulla creatura naturaliter perfecteque Deo ac Patri similis est, similis autem est Filius, adeo ut qui eum videat, Patrem videat: non est igitur creatura, qui perfectam absolutamque Patris simi- litudinem gestat. ALIUD. Si omnes creaturæ Deo serviunt, non autem sunt domina gloriæ, Filius vero non ita, sed Do- muibus gloriæ " : non est igitur creatura. ALIUD. Si quidquid ex nihilo ad esse traductum est, fieri potest ut iterum in nihilum redigatur, hoc vero in Isa. XLII, 8. Cor. 11, 8. C D

δ' ἡμῶν καταγέλαστος ὁ πρότερος βίος, ὅτι μὴ ουσι Β φύσει θεοῖς ἐδουλεύσαμεν, πολλῷ μᾶλλον νῦν ἐσμεν ἀθλιώτεροι, τῷ μὴ φύσει θεῷ προσάγοντες τὴν λα- τρείαν· φεῦγε τὸ ἄτοπον. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ γενητὸν ἕτερόν ἐστι πάντη τοῦ ἀγενήτου κατὰ τὴν φύσιν, οὐ δύναται τῆς ἐκείνου δόξης ἰσομέ- τρως κοινωνεῖν, « Τὴν γὰρ δόξαν μου, φησὶν ὁ Θεὸς, ἑτέρῳ οὐ δώσω. » Εἰ δὲ κοινωνεῖ ὁ Υἱὸς ἐρχόμενος ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἄρα κτίσμα ἐστὶν ὁ τὴν τοῦ ἀκτίστου δόξαν ημφιεσμένος. ΑΛΛΟ. Θεὸν ἀληθινὸν ἀποκαλοῦσιν αἱ θεῖαι Γραφαὶ τὸν Υἱὸν, καὶ οὕτω πιστεύομεν. Εἰ δὲ πᾶν τὸ γενόμενον πρόσφατόν ἐστιν ὡς πρὸς τὸ ἀγένητον· οὐχ ὅσιον δὲ εἶναι Θεὸν πρόσφατον ἐν ἡμῖν, οὐκ ἔσται ἄρα Θεὸς πρόσφατος ὁ Υἱός, ὅπερ ἐστὶ τὸ ἀγένητον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γενητὸν καθόλου έτερόν ἐστι τοῦ ἀγενήτου, οὐ δεῖ αὐτῷ προσκυνείν. 'Απηγόρευσε γὰρ τοῦτο τὸ θεῖον λόγιον. Εἰ δὲ τῷ Υἱῷ προστασσόμεθα προσ κυνεῖν, οὐκ ἔτι δὲ καὶ ἑτέρῳ Θεῷ, ὅπερ ἐστὶ τὸ γε- νητόν· οὐ γενητὸς ἄρα ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ γενόμενον δοῦλόν ἐστι τοῦ πεποιηκότος, ἀδυνάτως ἄρα ἔχει ἑτέρῳ τὴν ἐλευθερίαν ὀρέγειν, ἧς αὐτὸ οὐκ ἔτυχεν. Εἰ δὲ παρέχει ὁ Υἱός, οὐχ ὡς δοῦλος δηλονότι, Κύριος δὲ μᾶλλον καὶ Θεός. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶσα ἡ κτίσις ὑπὸ φύσιν οὖσα τῇ φύσει δου λεύει ὑφ᾽ ἦν καὶ πεποίηται, ἐλεύθερον δὲ πάντη τὸ θεῖον καὶ κρεῖττον ἀνάγκης φυσικῆς, δῆλον ὡς οὐ δεδούλωται φύσει Θεός. Ἐπεὶ δὲ Θεὸς ὁ Υἱὸς, οὐκ ἔσται ἄρα ὑπὸ φύσιν, ὅπερ τῶν γεγονότων ἐστὶν οἱ κεῖον. Ὁ δὲ τῆς πρὸς τὴν κτίσιν ὁμογενείας φυσικῶς ἀπῳκισμένος, πῶς οὐκ ἂν εἴη παρ' αὐτὴν ἑτερο. φυής τε καὶ ξένος ; ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν ἐν τῇ κτίσει φυσικῶς ἀπηκρίβωται πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁμοιότητα, όμοιος δὲ ὁ Υἱός, ὡς τὸν ὁρῶντα αὐτὸν, τὸν Πατέρα ὁρᾷν, οὐκ ἄρα κτίσμα ὁ τὴν ἐκείνου ἀπηκριβωμένως φέρων ὁμοιότητα. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα τὰ κτίσματα δοῦλα τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' οὐ κύ ρια τῆς δόξης, οὐκέτι δὲ ὁ Υἱός· τῆς γὰρ δόξης Κύ ριος· οὐκ ἄρα κτίσμα τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρενεχθέν, αὖθις ἐνδέχεται καὶ εἰς τὸ μὴ ὂν χωρῆσαι, οὐκ ἔστι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 30% quae facta sunt. Atqui si ridicula fuit prior nostra A vita, quod diis qui natura non exstant, servieri- mos; certe nunc multo miseriores censeri debere- mus, quod eum qui natura deus non sit, colamus : quod absurdum est. ALIUD. Si quod factum est, diversum est omnino natura ab eo quod factum non est, non potest æqualiter illius gloriæ particeps esse. Gloriam enim meam, inquit, alteri non dabo '. . Si vero qualiter par- ticeps est Filius veniens in gloria Patris: non est igitur creatura, qui increati gloriam indutus est. ALIUD. Sacræ Scripturæ Filium verum Deum vocant : atque ita credimus. Si vero quidquid factum est, recens est respectu increati ; neque par est ut Deum recentem ac novumi colamus: non est igitur Fi- lius Deus recens, quippe qui est id quod creatum non est. ALIUD. Si quod creatum est, diversum plane est ab in- creato, adorari non debet. Divino enim præcepto boc vetitum est. Si vero Filiamı jubemur adorare, non autem alium deum, qui sit creatus: increatus igitur est Filius. ALIUD. Si quidquid factum est, servum est ejus, a quo factum est : impossibile igitur illi est libertatem al- teri conferre quam non habet. Si autem eam con- fert Filius, servus itaque non est, sed potius Douni- nus et Deus. ALIUD. Si omnis creatura sub natura consistens naturæ illi, sub qua est et facta est, servit, deitas autem libera est, omuique naturali necessitate superior : manifestum est Deum non servire naturæ. Cum vero Filius sit Deus, certe naturæ subjectus non erit, quod creaturis proprium est. At qui cogna- tione naturali a creatura difert, quo pacto non sit diversæ ab ea uaturæ? ALIUD. Si nulla creatura naturaliter perfecteque Deo ac Patri similis est, similis autem est Filius, adeo ut qui eum videat, Patrem videat: non est igitur creatura, qui perfectam absolutamque Patris simi- litudinem gestat. ALIUD. Si omnes creaturæ Deo serviunt, non autem sunt domina gloriæ, Filius vero non ita, sed Do- muibus gloriæ " : non est igitur creatura. ALIUD. Si quidquid ex nihilo ad esse traductum est, fieri potest ut iterum in nihilum redigatur, hoc vero in Isa. XLII, 8. Cor. 11, 8. C D

δὲ τοῦτο ἐνδεχόμενον ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ, εἴπερ ἐστι θεός, οὐκ ἄρα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ὁ Υἱὸς, τοῦ ὄντως Πατρὸς γενητός. ΑΛΛΟ. ἀληθῶς ἀλλ' ἐκ Η κτισμάτων ίδιον τὸ δύνασθαι ἁμαρτάνειν, οὐκ ἔτι δὲ καὶ τοῦ Υἱοῦ, οὐκ ἄρα κτίσμα τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν γεγονότων ἀνεδείχθη ποτὲ ἐκ μὴ ὄντων ποιοῦν οὐσίας, ποιεῖ δὲ ὁ Υἱός, πῶς τῶν γε- γονότων ἐστίν; ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ γενητὸν ὅμοιον ὡς πρὸς ἑαυτὸ κατὰ τὸν τοῦ πεποιῆσθαι λόγον, καὶ οὐδὲν οὐδενὸς διαφέρει καθὸ γέγονεν ἕκαστον· ἔστι δὲ γενητὸς καὶ ὁ Υἱὸς, οὐδενὸς ἄρα ἔσται διαφέρων ᾗ καὶ αὐτὸς γέγονεν. Εἰ δὲ πάντων τῶν γενητῶν κατὰ πάντα διαφέρει, δῆλον ὅτι καὶ κατὰ τὸν τῆς γενέσεως τρόπον, ὅπερ ἐστὶ τὸ μή γενέσθαι. Οὕτω γὰρ διοίσει τῶν γεγονότων. Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς οὐ Θεός ; ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶσα ἡ κτίσις ἐν διαστήματι ήταν χρόνῳ γέγο νεν, οὐδὲν δὲ τούτων προλαμβάνει τὴν Υἱοῦ γέννησιν, οὐκ ἄρα γέγονεν αὐτός. Εἰ δὲ προλαμβάνεται διαστή ματι χρονικῷ τε καὶ γενητῷ, πῶς πάντων ἐστὶ δη- μιουργός, διαστήματι προλαμβανόμενος γενητῷ; ΕΙ δ' ἀγένητον εἴη τοῦτο τὸ διάστημα, συνάμιλλον εὑρή- σαι Θεὸς τῆς ἑαυτοῦ ἀγενησίας τὸ διάστημα. Εἰ δὲ μήτε ροπή, μήτε διάστημα, μήτε ἄλλο τί ἐστι πρὸ τοῦ Υἱοῦ, πόθεν προϋπάρχειν λέγουσι τὸν Πατέρα, τούτο προϋπάρχειν σημαίνοντος οὐχ εὑρισκομένου; ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν γενομένων λέλεκταί τε καὶ ἔστιν ἐπὶ πάντων θεός, ἔστι δὲ ἐπὶ πάντων Θεὸς ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα τῶν γενομένων ἐστίν. Εἰ δὲ Θεὸς ἐπὶ πάν των ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, καὶ γενητός ἐστιν, ἔστι δὲ ἐπὶ πάντων Θεὸς καὶ ὁ Πατήρ, γενητὸς ἔσται κατ' απο τοὺς, ὅπερ ἀσεβὲς ἐννοεῖν. ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν γενομένων τὰ αὐτὰ δύναται ποιεῖν τῷ Θεῷ, πάντα δὲ & ποιεῖ ὁ Πατὴρ, ὁμοίως καὶ ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα τῶν γενομένων ἐστίν. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα τὰ γενητὰ ἐξ ἑτέρου τὸ εἶναι ἔχει, πολύ λῷ μᾶλλον τὸ λέγεσθαι αὐτοὺς θεούς. Εἰ δὲ μετοχῇ ἔχουσι τὸ εἶναι θεοί (οὐ φύσει δηλονότι θεοὶ τὰ γενη- τὰ), τοῖς δ᾽ οὐ φύσει θεοῖς προσκυνεῖν ἀπαγορευ- τέον. Εἰ δὲ τούτοις μὲν ἀπαγορευτέον, οὐκέτι δὲ καὶ τῷ Υἱῷ, οὐχ ὡς μὴ φύσει ἄρα Θεῷ ὅπερ ἐστὶ τὰ γεννητά. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸν ἐκ μὴ ὄντων ὑφιστῶντα οὐσίας ἐνεδέχετο ** | ' THESAURUS. A Filium cadere non potest, siquidem vere est Deus : non igitur ex nihilo factus est Filius, sed ex vero Patre genitus. B C ALIUD. Si proprium creaturis est peccare, Filii autem nequaquam : non igitur est creatura. ALIUD. Si nihil ex iis quæ facta sunt, substantiam ex nihilo creare possit, potest autem Filius : quo pacto ex eorum numero erit, quæ facta sunt? ALIUD. Si omnia creata similia sibi sunt in eo quod creata sunt, nullaque creatura ab alia differt ea ra- tione qua factæ sunt, factus autem est et Filius : in nulla itaque re differet, quia et ipse factus est. Si vero ab omnibus creatis per omnia differt : certe etiam generationis modo, nimirum quod factus non sit. Ita enim differet a creatis. Quod si ita est: quomodo non sit Deus ? ALIUD. Si omnis creatura in spatio sive tempore facta est, nihil vero horum Filii generationem præcessit: factus itaque non est. Si vero illum spatium ali- quod temporarium vel factum præcessit, quomodo est omnium creator, quem spatium-creatum præces- sit? At si spatium illud sive duratio increala sit, erit aliquod spatium sive duratio divioæ æternitati par. Si vero nullum momentum vel spatium tem- poris, neque aliud quidquam Filium præcessit, quomodo aiunt Patrem prius exstitisse, cum id quod prius exstare significet, non inve- piant? ALIUD Si nihil eorum quæ facta sunt, dicitur aut est universorum Deus, Filius autem est omnium Deus: non est igitur ex iis quæ facta sunt. Si vero Filius cum sit omnium Deus, factus etiam est, Pater autem etiam omnium Deus est : certe erit factus, secundum illos, quod impium cogitatı est. ALIUD. Si nihil eorum quæ facta sunt eadem potest præ- D stare quæ Deus, omnia vero quæ præstal Paler, præstat et Filius : non est igitur factus. Petr. 11, 22. ALIUD. Si quæcunque facta sunt ab alio esse suum ha- bent, multo magis deorum appellationem. Si veru per participationem sunt dii (neque enim creaturæ natura sunt dii), et qui natura dii non sunt, ad- orari prohibentur, Filius autem adorari jubetur, ut- pote natura Deus, quod creaturæ non sunt: aliud igitur est quam creatura. ALIUD. Si possibile esset, ut is qui ex nihilo substantias

δὲ τοῦτο ἐνδεχόμενον ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ, εἴπερ ἐστι θεός, οὐκ ἄρα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ὁ Υἱὸς, τοῦ ὄντως Πατρὸς γενητός. ΑΛΛΟ. ἀληθῶς ἀλλ' ἐκ Η κτισμάτων ίδιον τὸ δύνασθαι ἁμαρτάνειν, οὐκ ἔτι δὲ καὶ τοῦ Υἱοῦ, οὐκ ἄρα κτίσμα τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν γεγονότων ἀνεδείχθη ποτὲ ἐκ μὴ ὄντων ποιοῦν οὐσίας, ποιεῖ δὲ ὁ Υἱός, πῶς τῶν γε- γονότων ἐστίν; ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶν τὸ γενητὸν ὅμοιον ὡς πρὸς ἑαυτὸ κατὰ τὸν τοῦ πεποιῆσθαι λόγον, καὶ οὐδὲν οὐδενὸς διαφέρει καθὸ γέγονεν ἕκαστον· ἔστι δὲ γενητὸς καὶ ὁ Υἱὸς, οὐδενὸς ἄρα ἔσται διαφέρων ᾗ καὶ αὐτὸς γέγονεν. Εἰ δὲ πάντων τῶν γενητῶν κατὰ πάντα διαφέρει, δῆλον ὅτι καὶ κατὰ τὸν τῆς γενέσεως τρόπον, ὅπερ ἐστὶ τὸ μή γενέσθαι. Οὕτω γὰρ διοίσει τῶν γεγονότων. Εἰ δὲ τοῦτο, πῶς οὐ Θεός ; ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶσα ἡ κτίσις ἐν διαστήματι ήταν χρόνῳ γέγο νεν, οὐδὲν δὲ τούτων προλαμβάνει τὴν Υἱοῦ γέννησιν, οὐκ ἄρα γέγονεν αὐτός. Εἰ δὲ προλαμβάνεται διαστή ματι χρονικῷ τε καὶ γενητῷ, πῶς πάντων ἐστὶ δη- μιουργός, διαστήματι προλαμβανόμενος γενητῷ; ΕΙ δ' ἀγένητον εἴη τοῦτο τὸ διάστημα, συνάμιλλον εὑρή- σαι Θεὸς τῆς ἑαυτοῦ ἀγενησίας τὸ διάστημα. Εἰ δὲ μήτε ροπή, μήτε διάστημα, μήτε ἄλλο τί ἐστι πρὸ τοῦ Υἱοῦ, πόθεν προϋπάρχειν λέγουσι τὸν Πατέρα, τούτο προϋπάρχειν σημαίνοντος οὐχ εὑρισκομένου; ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν γενομένων λέλεκταί τε καὶ ἔστιν ἐπὶ πάντων θεός, ἔστι δὲ ἐπὶ πάντων Θεὸς ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα τῶν γενομένων ἐστίν. Εἰ δὲ Θεὸς ἐπὶ πάν των ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, καὶ γενητός ἐστιν, ἔστι δὲ ἐπὶ πάντων Θεὸς καὶ ὁ Πατήρ, γενητὸς ἔσται κατ' απο τοὺς, ὅπερ ἀσεβὲς ἐννοεῖν. ΑΛΛΟ. Εἰ μηδὲν τῶν γενομένων τὰ αὐτὰ δύναται ποιεῖν τῷ Θεῷ, πάντα δὲ & ποιεῖ ὁ Πατὴρ, ὁμοίως καὶ ὁ Υἱός, οὐκ ἄρα τῶν γενομένων ἐστίν. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα τὰ γενητὰ ἐξ ἑτέρου τὸ εἶναι ἔχει, πολύ λῷ μᾶλλον τὸ λέγεσθαι αὐτοὺς θεούς. Εἰ δὲ μετοχῇ ἔχουσι τὸ εἶναι θεοί (οὐ φύσει δηλονότι θεοὶ τὰ γενη- τὰ), τοῖς δ᾽ οὐ φύσει θεοῖς προσκυνεῖν ἀπαγορευ- τέον. Εἰ δὲ τούτοις μὲν ἀπαγορευτέον, οὐκέτι δὲ καὶ τῷ Υἱῷ, οὐχ ὡς μὴ φύσει ἄρα Θεῷ ὅπερ ἐστὶ τὰ γεννητά. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸν ἐκ μὴ ὄντων ὑφιστῶντα οὐσίας ἐνεδέχετο ** | ' THESAURUS. A Filium cadere non potest, siquidem vere est Deus : non igitur ex nihilo factus est Filius, sed ex vero Patre genitus. B C ALIUD. Si proprium creaturis est peccare, Filii autem nequaquam : non igitur est creatura. ALIUD. Si nihil ex iis quæ facta sunt, substantiam ex nihilo creare possit, potest autem Filius : quo pacto ex eorum numero erit, quæ facta sunt? ALIUD. Si omnia creata similia sibi sunt in eo quod creata sunt, nullaque creatura ab alia differt ea ra- tione qua factæ sunt, factus autem est et Filius : in nulla itaque re differet, quia et ipse factus est. Si vero ab omnibus creatis per omnia differt : certe etiam generationis modo, nimirum quod factus non sit. Ita enim differet a creatis. Quod si ita est: quomodo non sit Deus ? ALIUD. Si omnis creatura in spatio sive tempore facta est, nihil vero horum Filii generationem præcessit: factus itaque non est. Si vero illum spatium ali- quod temporarium vel factum præcessit, quomodo est omnium creator, quem spatium-creatum præces- sit? At si spatium illud sive duratio increala sit, erit aliquod spatium sive duratio divioæ æternitati par. Si vero nullum momentum vel spatium tem- poris, neque aliud quidquam Filium præcessit, quomodo aiunt Patrem prius exstitisse, cum id quod prius exstare significet, non inve- piant? ALIUD Si nihil eorum quæ facta sunt, dicitur aut est universorum Deus, Filius autem est omnium Deus: non est igitur ex iis quæ facta sunt. Si vero Filius cum sit omnium Deus, factus etiam est, Pater autem etiam omnium Deus est : certe erit factus, secundum illos, quod impium cogitatı est. ALIUD. Si nihil eorum quæ facta sunt eadem potest præ- D stare quæ Deus, omnia vero quæ præstal Paler, præstat et Filius : non est igitur factus. Petr. 11, 22. ALIUD. Si quæcunque facta sunt ab alio esse suum ha- bent, multo magis deorum appellationem. Si veru per participationem sunt dii (neque enim creaturæ natura sunt dii), et qui natura dii non sunt, ad- orari prohibentur, Filius autem adorari jubetur, ut- pote natura Deus, quod creaturæ non sunt: aliud igitur est quam creatura. ALIUD. Si possibile esset, ut is qui ex nihilo substantias

ἐνδέχεται ἄρα αὐτὸν, κατ' αὐτοὺς, ἐκ μὴ ὄντων γ νέναι. Εἰ δὲ ἀπρεπὲς καὶ ἀδύνατον ἑτέρων φύ δημιουργὸν ἐννοεῖν ὑφ' ἑτέρας ἐκτίσθαι φύσ ἀτοπώτερον ἄρα, τὸν ἁπάσης φύσεως αυτουργόν ἑτέρας δημιουργεῖσθαι φύσεως ὑπολαμβάνειν. γὰρ ἂν τὸ ποιοῦν ἐγίνετο καὶ τὸ γινόμενον ἐπο εἴπερ ὁ Υἱὸς γινόμενος εποίει, κατ' ἐκείνους, ὅ ἐστὶν ἀτοπώτατον· εἴ γε μόνῃ προσήκει τηρεῖς τῇ θείᾳ φύσει τὰ αὐτῆς ἐξαίρετα, ὧν ἂν καὶ π τον ὑπάρχει τὸ ἐκ μὴ ὄντων δύνασθαι δημιουργ ὑφ' ἑτέρου γενέσθαι, ποιεῖ δὲ ἐκ μὴ ὄντων ὁ Πα ΛΟΓΟΣ ΙΗ'. "Οτι μὴ ταυτόν κτίσμα καὶ γέννημα, μηδὲ κτίζειν τὸ γεννᾷν ἐπὶ Θεοῦ· καὶ ἄλλα διὰ τ εἰς ἄτοπον απαγωγῆς ἔχοντα τὸ συμπ ρασμαι. Απολογία αυτολεξεί. Εἰ τὸ γέννημα τῷ κτίσματι ταυτὸν ἦν παρὰ Θε οὐκ ἂν ἐπὶ τὸν Μονογενῆ εφέρετο φωνή· «Οὗτός ἐπι ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἅτε δὴ καὶ τῶν ἀψύχι κατὰ φύσιν υἱῶν ὄντων Θεοῦ, εἴπερ τὸ κτίσμα τα τὸν τῷ γεννήματι τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ ὥσπερ τὸ κτίσμα κυρίως λέγεται ἐφ' ἡμῶν οὕτως καὶ τὸ γέννημα, ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ Υἱοί οὐδὲν ἡμῶν ἕξει πλέον εἰς ὑπεροχήν κτίσμα κα Ο γέννημα κυρίως ων. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γέννημα καὶ τὸ κτίσμα ταυτὸν τυγχάνει ἔστι δὲ κτίσμα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, κατ' αὐτοὺς, δῆλον ὅτι καὶ γέννημα. Εἰ δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα γέν νημα, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ γέννημα, καὶ τὰ πάντα γεννήματα, πῶς μονογενῆς ὁ Υἱὸς ὁ μετὰ πολλῶν ἀδελφῶν εἰσαγόμενος ; ΑΛΛΟ. Εἰ, εἴ τι κτίσμα Θεοῦ, τοῦτο καὶ γέννημα, οὐδὲν τῶν γεγονότων λείπεται τῆς υἱοθεσίας. Εἰ δὲ τοῦτο, μάτην ἡμῖν υἱοθεσίαν ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς, ἅτε δὴ καὶ τῶν ἀψύχως ἐχόντων τοῦτο κατὰ φύσιν, είπερ, εἴ τι κτίσμα, τοῦτο καὶ γέννημα κυρίως ἐστίν. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γέννημα καὶ τὸ κτίσμα ταυτόν ἐστιν, ἔστι δὲ τὸ γενόμενον Θεοῦ κτίσμα φύσει, κτίσμα Θεοῦ δηλον ότι καὶ φύσει γέννημα Θεοῦ τὸ αὐτό. Εἰ δὲ τὸ φύ σει, ἀλλ' οὐ θέσει γεννώμενον, ὁμοούσιον τῷ Θεῷ, πᾶν τὸ γενόμενον εὑρεθήσεται φύσει, εἴπερ τὸ κτίσμα φύσει καὶ γέννημα τυγχάνει, καὶ οὐ μετοχή. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κτίσμα τοῦτο καὶ γέννημα κυρίως ἦν, πολλῷ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. producit atque constituit, fieret sive crearetur ab alio, A Pater vero ex nihilo creat: fieri itaque potest, ex il- lorum sententia, ut et Pater ex nihilo fiat. At si hoc inconveniens, atque adeo impossibile est, ut qui alias naturas creal, ab alia natura creatus sit : longe profecto absurdius est, universa nalu- ræ opificem ab alia natura creatum esse existimare. Nam quod creat creatum esset, et quod creatum est crearet, si Filius cum sit factus, ut ipsi opinantur, faceret, quod est absurdissimum : siquidem soli naturæ divinæ tribuenda et relinquenda sunt, quæ ipsius sunt propria et peculiaria, quorum unum ac præcipuum est, ex nihilo creare posse. ASSERTIO XVIII. Quod non sit idem creatura et filius: neque in Deo creare el gignere: aliaque conclusionem inferentia per reductionem ad impossibile. Defensio simplex ex nudis argumentis. Si gignere et creare idem esset in Deo, non fuis- set lata in Unigenitum vox illa, Hic est Filius meus dilectus ** : › cum etiam ea quæ natura inanimata sunt, filii Dei sint, si idem est creatura et geni- men. ALIUD. Si, quemadmodum creatura proprie dicitur de nobis, ita etiam genimen, ac perinde de Filio: nihil amplius quam nos habebit, cum sit proprie creatura el genimen. ALIUD. Si genimen et creatura sunt idem, est vero etiam Spiritus sanctus, ut isti volunt, creatura: certe et geminen. Si autem et Spiritus sanctus est genimen, et Filius Dei est genimen, omniaque sunt geni- mina quomodo unigenitus dicitur Filius in multis fratribus "? ALIUD. B Si quidquid creatura Dei est, genimen quoque est nihil eorum quæ facta sunt, ab adoptione in filios est alienum. Quod si verum est, frustra no- bis adoptionem annuntiat Deus, cum et inanimata naturaliter eam consequantur : siquidem quid- quid est, genimen quoque sive filius proprie D Cal. ALIUD. Si genimen et creatura idem sunt, quod vero ge- nitum a Deo est, creatura naturaliter est : ergo creatura Dei et naturale genimen Dei idem sunt. Si vero id quod natura, non autem quod adoptione ge- nitum est, consubstantiale Deo est: omne quod factum est, natura tale invenietur : siquidem creatura genimen quoque natura est, et non partici- patione. ALIUD. Si creatura etiam genimen proprie est, certe ** Matth. 111, 17; xvii, 5. Rom. viii, 29.

ἐνδέχεται ἄρα αὐτὸν, κατ' αὐτοὺς, ἐκ μὴ ὄντων γ νέναι. Εἰ δὲ ἀπρεπὲς καὶ ἀδύνατον ἑτέρων φύ δημιουργὸν ἐννοεῖν ὑφ' ἑτέρας ἐκτίσθαι φύσ ἀτοπώτερον ἄρα, τὸν ἁπάσης φύσεως αυτουργόν ἑτέρας δημιουργεῖσθαι φύσεως ὑπολαμβάνειν. γὰρ ἂν τὸ ποιοῦν ἐγίνετο καὶ τὸ γινόμενον ἐπο εἴπερ ὁ Υἱὸς γινόμενος εποίει, κατ' ἐκείνους, ὅ ἐστὶν ἀτοπώτατον· εἴ γε μόνῃ προσήκει τηρεῖς τῇ θείᾳ φύσει τὰ αὐτῆς ἐξαίρετα, ὧν ἂν καὶ π τον ὑπάρχει τὸ ἐκ μὴ ὄντων δύνασθαι δημιουργ ὑφ' ἑτέρου γενέσθαι, ποιεῖ δὲ ἐκ μὴ ὄντων ὁ Πα ΛΟΓΟΣ ΙΗ'. "Οτι μὴ ταυτόν κτίσμα καὶ γέννημα, μηδὲ κτίζειν τὸ γεννᾷν ἐπὶ Θεοῦ· καὶ ἄλλα διὰ τ εἰς ἄτοπον απαγωγῆς ἔχοντα τὸ συμπ ρασμαι. Απολογία αυτολεξεί. Εἰ τὸ γέννημα τῷ κτίσματι ταυτὸν ἦν παρὰ Θε οὐκ ἂν ἐπὶ τὸν Μονογενῆ εφέρετο φωνή· «Οὗτός ἐπι ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἅτε δὴ καὶ τῶν ἀψύχι κατὰ φύσιν υἱῶν ὄντων Θεοῦ, εἴπερ τὸ κτίσμα τα τὸν τῷ γεννήματι τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ ὥσπερ τὸ κτίσμα κυρίως λέγεται ἐφ' ἡμῶν οὕτως καὶ τὸ γέννημα, ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ Υἱοί οὐδὲν ἡμῶν ἕξει πλέον εἰς ὑπεροχήν κτίσμα κα Ο γέννημα κυρίως ων. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γέννημα καὶ τὸ κτίσμα ταυτὸν τυγχάνει ἔστι δὲ κτίσμα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, κατ' αὐτοὺς, δῆλον ὅτι καὶ γέννημα. Εἰ δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα γέν νημα, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ γέννημα, καὶ τὰ πάντα γεννήματα, πῶς μονογενῆς ὁ Υἱὸς ὁ μετὰ πολλῶν ἀδελφῶν εἰσαγόμενος ; ΑΛΛΟ. Εἰ, εἴ τι κτίσμα Θεοῦ, τοῦτο καὶ γέννημα, οὐδὲν τῶν γεγονότων λείπεται τῆς υἱοθεσίας. Εἰ δὲ τοῦτο, μάτην ἡμῖν υἱοθεσίαν ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς, ἅτε δὴ καὶ τῶν ἀψύχως ἐχόντων τοῦτο κατὰ φύσιν, είπερ, εἴ τι κτίσμα, τοῦτο καὶ γέννημα κυρίως ἐστίν. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γέννημα καὶ τὸ κτίσμα ταυτόν ἐστιν, ἔστι δὲ τὸ γενόμενον Θεοῦ κτίσμα φύσει, κτίσμα Θεοῦ δηλον ότι καὶ φύσει γέννημα Θεοῦ τὸ αὐτό. Εἰ δὲ τὸ φύ σει, ἀλλ' οὐ θέσει γεννώμενον, ὁμοούσιον τῷ Θεῷ, πᾶν τὸ γενόμενον εὑρεθήσεται φύσει, εἴπερ τὸ κτίσμα φύσει καὶ γέννημα τυγχάνει, καὶ οὐ μετοχή. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κτίσμα τοῦτο καὶ γέννημα κυρίως ἦν, πολλῷ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. producit atque constituit, fieret sive crearetur ab alio, A Pater vero ex nihilo creat: fieri itaque potest, ex il- lorum sententia, ut et Pater ex nihilo fiat. At si hoc inconveniens, atque adeo impossibile est, ut qui alias naturas creal, ab alia natura creatus sit : longe profecto absurdius est, universa nalu- ræ opificem ab alia natura creatum esse existimare. Nam quod creat creatum esset, et quod creatum est crearet, si Filius cum sit factus, ut ipsi opinantur, faceret, quod est absurdissimum : siquidem soli naturæ divinæ tribuenda et relinquenda sunt, quæ ipsius sunt propria et peculiaria, quorum unum ac præcipuum est, ex nihilo creare posse. ASSERTIO XVIII. Quod non sit idem creatura et filius: neque in Deo creare el gignere: aliaque conclusionem inferentia per reductionem ad impossibile. Defensio simplex ex nudis argumentis. Si gignere et creare idem esset in Deo, non fuis- set lata in Unigenitum vox illa, Hic est Filius meus dilectus ** : › cum etiam ea quæ natura inanimata sunt, filii Dei sint, si idem est creatura et geni- men. ALIUD. Si, quemadmodum creatura proprie dicitur de nobis, ita etiam genimen, ac perinde de Filio: nihil amplius quam nos habebit, cum sit proprie creatura el genimen. ALIUD. Si genimen et creatura sunt idem, est vero etiam Spiritus sanctus, ut isti volunt, creatura: certe et geminen. Si autem et Spiritus sanctus est genimen, et Filius Dei est genimen, omniaque sunt geni- mina quomodo unigenitus dicitur Filius in multis fratribus "? ALIUD. B Si quidquid creatura Dei est, genimen quoque est nihil eorum quæ facta sunt, ab adoptione in filios est alienum. Quod si verum est, frustra no- bis adoptionem annuntiat Deus, cum et inanimata naturaliter eam consequantur : siquidem quid- quid est, genimen quoque sive filius proprie D Cal. ALIUD. Si genimen et creatura idem sunt, quod vero ge- nitum a Deo est, creatura naturaliter est : ergo creatura Dei et naturale genimen Dei idem sunt. Si vero id quod natura, non autem quod adoptione ge- nitum est, consubstantiale Deo est: omne quod factum est, natura tale invenietur : siquidem creatura genimen quoque natura est, et non partici- patione. ALIUD. Si creatura etiam genimen proprie est, certe ** Matth. 111, 17; xvii, 5. Rom. viii, 29.

μᾶλλον ὑπὲρ τὰ ἄλλα ἦσαν οἱ ἄγγελοι κυρίως υἱοί. Εἰ δὲ τὰ πολλῷ κρείττονα μέτρῳ κυρίως οὐκ εἰσὶν υἱοὶ (οὐδενὶ γάρ ποτε τῶν ἀγγέλων εἶπεν· Υἱός μου εἶ σὺ ), οὐκ ἔσται ἄρα τὸ κτίσμα τοῦτο καὶ γέννημα κυρίως. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα καὶ γέννημα ταυτόν ἐστιν, ὁ κτίζων ἔσται καὶ Πατήρ. Εἰ δὲ κτίζει ὁ Υἱὸς, ἔσται ὁ αὐτὸς καὶ Πατήρ. Εἰ δὲ τοῦτο, ἔσται Πατρός Πατήρ ὁ ἀγένητος, οὐδὲν πλέον ἔχων τῆς καθ' ἡμᾶς πραγματ τείας ἐν τῇ ἑαυτοῦ θεογονία, είπερ τὸ γέννημα τοῦτο ὁ καὶ κτίσμα τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κτίσμα ἐστὶν ἀληθῶς καὶ γέννημα, καθάπερ ὁ Υἱός, ἔσται τῶν πάντων ἀδελφὸς ὁ Υἱός, οὐ μὴν Κύ- ριος ὁ Θεός. Εἰ δὲ ἔστι Κύριος καὶ Θεὸς, οὐκ ἄρα ἀδελφός. Εἰ τοίνυν τῷ Υἱῷ ὄντι μονογενεῖ οὐδὲν τῶν ὄντων ἐστὶν ἀδελφὸν, οὐδὲ γεννήματα κυρίως εἰσὶ τὰ λοιπὰ, εἰσὶ δὲ κτίσματα κυρίως· πῶς ἄρα ταυτὸν χτίσμα καὶ γέννημα ; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ποίημα ἔσται καὶ γέννημα, ὁ ποιῶν ἔσται καὶ γεννήτωρ. Καὶ προάγων μὲν τὸ πᾶν ἐξ ἑαυτοῦ ὡς γεννήτωρ, ἔξωθεν δὲ τὸ αὐτὸ ποιῶν ὡς δημιουργός. Εἰ δὲ ἔξωθεν τοῦτο ποιεῖ καὶ τίκτειν ἐξ ἑαυτοῦ δύο νεται, ἑνὸς ὄντος ἤδη τοῦ ἐπ' ἀμφοῖν τρόπου, πῶς τὸ ἐν ἑνὶ πράγματι συναχθέν, δύο πραγμάτων ἂν ἔχοι προσηγορίας, εἰ μὴ ἄρα θατέρα αὐτῶν εἴη δι- εψευσμένη ; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κτίσμα τοῦτο καὶ γέννημα, κτίσμα δέ, ὡς ρασί, τὸ Πνεῦμα, δῆλον ὅτι καὶ γέννημα. Αλλ' εἰ μὲν Πατρός, οὐκέτι μονογενῆς ὁ Υἱός. Εἰ δὲ Υἱοῦ, ἔσται Υις Υἱοῦ, εἴπερ τὸ κτίσμα τοῦτο καὶ γέννημα τυγχάνει. Ὅτι μὴ τῷ κτίζειν τὸ γεννᾷν ταυτόν ἐστιν ἐπὶ Θεοῦ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ ποιεῖν ταυτόν ἐστι παρὰ Θεῷ, γεννᾷ δὲ τὸν Υἱὸν ἀμεσιτεύτως, δῆλον ὅτι καὶ πάντα γεννᾷ ἡ ποιεῖ ἀμεσιτεύτως. Εἰ δὲ γεννᾷ μὲν οὐ διά τινος, οὐκέτι δὲ καὶ τὰ πάντα ποιεῖ ἀμεσιτεύτως, πῶς τὸ γενναν ταυτόν ἐστι τῷ ποιεῖν παρὰ Θεῷ ; Ποιεῖ δὲ σεισμὸν, λοιμόν, κατακλυσμόν, ταῦτα ἔσται γενών & ποιεῖ, εἴπερ τῷ ποιεῖν τὸ γεννᾷν ταυτόν ἐστι παρ' αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ ὅθεν γεννᾷ Θεὸς, ἐκεῖθεν καὶ κτίζει, οὐδὲν ἀράχνου διοίσει, κατ' αὐτούς, τοῦ τὸ κτίζειν παρὰ τὸ γεννάν οὐκ ἄλλως ἔχοντος. Αλλ' οὗτος μὲν νόμῳ φύ- σεως ἀγόμενος, ὅθεν γεννᾷ, ἐκεῖθεν καὶ κτίζει. Θεὸς δὲ, οὐκ ἂν ὑπὸ φύσιν, ὡς ἀνάγκῃ φύσεως ὑποκείμενος παρ' αὐτῶν ἀτιμάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐπεὶ ἀσύνθετον τὸ θεῖον, ὡσαύτως ἔχει τῷ γεν THESAURUS. A multo magis proprie præ reliquis angeli erunt (If. B C Si vero quæ præstantiora multo sunt, non sunt Aki (nemini enim unquam angelorum dixit Deus : Fi- lius meus es tu) : non erit itaque creatura proprie gemimen. ALIUD. Si creatura et genimen sunt idem, qui creat erit Pater. Si autern creat Filius, erit ipse etiam Pater. Quod si verum est, erit Patris Pater ingenitus, nihil amplius habens quam nos in sua divina generatio- ne, siquidem genimen et creatura idem est. ALIUD. Si creatura vere etiam est genimen, sicut F¡- lius erit certe Filius omnium frater, non autem Dominus Deus. Si vero est Dominus et Deus, non igitur frater. Si ergo Filio, cum sit unigenitus, ni- hil ex iis quæ exsistunt possit dici frater, proſe- cto reliqua genimina proprie non erunt, sed proprie creaturæ. Quomodo ergo idem sint creatura el go- nimen? ALIUD. Si opus et genimen sunt idem, opifex etiam et genitor idem erunt. Et producens quidenı omnia ex se ut genitor, extrinsecus vero hoc faciens ut crea- tor. Si vero extrinsecus idem facit, quod et gignere ex se potest, cum una eademque sit in utroque ra- tio, quomodo quod in unam rem collatum est, dua- rum rerum appellationem habeat, nisi alterutrum eorum sit falsum? ALIUD. Si creatura et genimen idem sunt, creatura qu- tem est, ut aiunt illi, Spiritus sanctus, certe et ge- nimen erit. Atqui si Patris genimen est, jam non erit unigenitus Filius : si vero Filii, erit Fi- lius Filii, siquidem creatura et genimen idem sunt. Quod creare et gignere non sunt idem in Deo. Si gignere et creare idem est in Deo, generat au- tem Filium immediate per se: certe etiam omnia immediate per se generat vel facit. Si autem gene- D rat non per aliquem, at non omnia facit immediate per se, quomodo idem erit generare et facere in Deo? Facit vero terra motum, pestem, diluvium : ergo et generat quæ facit, si modo generare et fa- cere idem in ipso est. ALIUD. Si unde generat Deus, inde etiain creat, nihil ab araneo differet, juxta illos, qui non alia ratione ge- nerat, quam facit. Sed hic quidem lege nature du- clus, unde general, inde et creat. Deus autem cum non sit naturæ subjectus, tanquam naturæ legibus subditus ab ipsis contemnitur. ALIUD. Si quoniam Divinitas composita non est, eaɗem

μᾶλλον ὑπὲρ τὰ ἄλλα ἦσαν οἱ ἄγγελοι κυρίως υἱοί. Εἰ δὲ τὰ πολλῷ κρείττονα μέτρῳ κυρίως οὐκ εἰσὶν υἱοὶ (οὐδενὶ γάρ ποτε τῶν ἀγγέλων εἶπεν· Υἱός μου εἶ σὺ ), οὐκ ἔσται ἄρα τὸ κτίσμα τοῦτο καὶ γέννημα κυρίως. ΑΛΛΟ. Εἰ κτίσμα καὶ γέννημα ταυτόν ἐστιν, ὁ κτίζων ἔσται καὶ Πατήρ. Εἰ δὲ κτίζει ὁ Υἱὸς, ἔσται ὁ αὐτὸς καὶ Πατήρ. Εἰ δὲ τοῦτο, ἔσται Πατρός Πατήρ ὁ ἀγένητος, οὐδὲν πλέον ἔχων τῆς καθ' ἡμᾶς πραγματ τείας ἐν τῇ ἑαυτοῦ θεογονία, είπερ τὸ γέννημα τοῦτο ὁ καὶ κτίσμα τυγχάνει. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κτίσμα ἐστὶν ἀληθῶς καὶ γέννημα, καθάπερ ὁ Υἱός, ἔσται τῶν πάντων ἀδελφὸς ὁ Υἱός, οὐ μὴν Κύ- ριος ὁ Θεός. Εἰ δὲ ἔστι Κύριος καὶ Θεὸς, οὐκ ἄρα ἀδελφός. Εἰ τοίνυν τῷ Υἱῷ ὄντι μονογενεῖ οὐδὲν τῶν ὄντων ἐστὶν ἀδελφὸν, οὐδὲ γεννήματα κυρίως εἰσὶ τὰ λοιπὰ, εἰσὶ δὲ κτίσματα κυρίως· πῶς ἄρα ταυτὸν χτίσμα καὶ γέννημα ; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ποίημα ἔσται καὶ γέννημα, ὁ ποιῶν ἔσται καὶ γεννήτωρ. Καὶ προάγων μὲν τὸ πᾶν ἐξ ἑαυτοῦ ὡς γεννήτωρ, ἔξωθεν δὲ τὸ αὐτὸ ποιῶν ὡς δημιουργός. Εἰ δὲ ἔξωθεν τοῦτο ποιεῖ καὶ τίκτειν ἐξ ἑαυτοῦ δύο νεται, ἑνὸς ὄντος ἤδη τοῦ ἐπ' ἀμφοῖν τρόπου, πῶς τὸ ἐν ἑνὶ πράγματι συναχθέν, δύο πραγμάτων ἂν ἔχοι προσηγορίας, εἰ μὴ ἄρα θατέρα αὐτῶν εἴη δι- εψευσμένη ; ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ κτίσμα τοῦτο καὶ γέννημα, κτίσμα δέ, ὡς ρασί, τὸ Πνεῦμα, δῆλον ὅτι καὶ γέννημα. Αλλ' εἰ μὲν Πατρός, οὐκέτι μονογενῆς ὁ Υἱός. Εἰ δὲ Υἱοῦ, ἔσται Υις Υἱοῦ, εἴπερ τὸ κτίσμα τοῦτο καὶ γέννημα τυγχάνει. Ὅτι μὴ τῷ κτίζειν τὸ γεννᾷν ταυτόν ἐστιν ἐπὶ Θεοῦ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ ποιεῖν ταυτόν ἐστι παρὰ Θεῷ, γεννᾷ δὲ τὸν Υἱὸν ἀμεσιτεύτως, δῆλον ὅτι καὶ πάντα γεννᾷ ἡ ποιεῖ ἀμεσιτεύτως. Εἰ δὲ γεννᾷ μὲν οὐ διά τινος, οὐκέτι δὲ καὶ τὰ πάντα ποιεῖ ἀμεσιτεύτως, πῶς τὸ γενναν ταυτόν ἐστι τῷ ποιεῖν παρὰ Θεῷ ; Ποιεῖ δὲ σεισμὸν, λοιμόν, κατακλυσμόν, ταῦτα ἔσται γενών & ποιεῖ, εἴπερ τῷ ποιεῖν τὸ γεννᾷν ταυτόν ἐστι παρ' αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ ὅθεν γεννᾷ Θεὸς, ἐκεῖθεν καὶ κτίζει, οὐδὲν ἀράχνου διοίσει, κατ' αὐτούς, τοῦ τὸ κτίζειν παρὰ τὸ γεννάν οὐκ ἄλλως ἔχοντος. Αλλ' οὗτος μὲν νόμῳ φύ- σεως ἀγόμενος, ὅθεν γεννᾷ, ἐκεῖθεν καὶ κτίζει. Θεὸς δὲ, οὐκ ἂν ὑπὸ φύσιν, ὡς ἀνάγκῃ φύσεως ὑποκείμενος παρ' αὐτῶν ἀτιμάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐπεὶ ἀσύνθετον τὸ θεῖον, ὡσαύτως ἔχει τῷ γεν THESAURUS. A multo magis proprie præ reliquis angeli erunt (If. B C Si vero quæ præstantiora multo sunt, non sunt Aki (nemini enim unquam angelorum dixit Deus : Fi- lius meus es tu) : non erit itaque creatura proprie gemimen. ALIUD. Si creatura et genimen sunt idem, qui creat erit Pater. Si autern creat Filius, erit ipse etiam Pater. Quod si verum est, erit Patris Pater ingenitus, nihil amplius habens quam nos in sua divina generatio- ne, siquidem genimen et creatura idem est. ALIUD. Si creatura vere etiam est genimen, sicut F¡- lius erit certe Filius omnium frater, non autem Dominus Deus. Si vero est Dominus et Deus, non igitur frater. Si ergo Filio, cum sit unigenitus, ni- hil ex iis quæ exsistunt possit dici frater, proſe- cto reliqua genimina proprie non erunt, sed proprie creaturæ. Quomodo ergo idem sint creatura el go- nimen? ALIUD. Si opus et genimen sunt idem, opifex etiam et genitor idem erunt. Et producens quidenı omnia ex se ut genitor, extrinsecus vero hoc faciens ut crea- tor. Si vero extrinsecus idem facit, quod et gignere ex se potest, cum una eademque sit in utroque ra- tio, quomodo quod in unam rem collatum est, dua- rum rerum appellationem habeat, nisi alterutrum eorum sit falsum? ALIUD. Si creatura et genimen idem sunt, creatura qu- tem est, ut aiunt illi, Spiritus sanctus, certe et ge- nimen erit. Atqui si Patris genimen est, jam non erit unigenitus Filius : si vero Filii, erit Fi- lius Filii, siquidem creatura et genimen idem sunt. Quod creare et gignere non sunt idem in Deo. Si gignere et creare idem est in Deo, generat au- tem Filium immediate per se: certe etiam omnia immediate per se generat vel facit. Si autem gene- D rat non per aliquem, at non omnia facit immediate per se, quomodo idem erit generare et facere in Deo? Facit vero terra motum, pestem, diluvium : ergo et generat quæ facit, si modo generare et fa- cere idem in ipso est. ALIUD. Si unde generat Deus, inde etiain creat, nihil ab araneo differet, juxta illos, qui non alia ratione ge- nerat, quam facit. Sed hic quidem lege nature du- clus, unde general, inde et creat. Deus autem cum non sit naturæ subjectus, tanquam naturæ legibus subditus ab ipsis contemnitur. ALIUD. Si quoniam Divinitas composita non est, eaɗem

Α ναν τὸ ποιεῖν, ὡσαύτως ἕξει καὶ τὸ προγινώ τῷ ποιεῖν, ἵνα καὶ ταύτῃ ᾗ ἀσύνθετον. Εἰ δὲ τ ἔσται ποιῶν ἃ προγινώσκει κακά, εἴπερ ταυτὸν τ παρ' αὐτῷ, ὅτι δὴ καὶ ἀσύνθετον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν ὡσαύτως έχει θ ἐπειδὴ ἀσύνθετος, καὶ τὸ ὁρᾷν τῷ γεννᾶν ταυτό εἴη παρ' αὐτῷ, ἵνα πάντη ἐν αὐτῷ τὸ ἀσύνθετο Εἰ δὲ μὴ ὄντα παρ' αὐτῷ ταῦτα ἀδιάφορα (οὐ ὅπερ ὁρᾷ, τοῦτο πάντως καὶ τίκτει), τὸ ἁπλοῦν αι οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὸ γεννᾶν δηλονότι αὐτὸν ἑτέ καὶ κτίζειν ἄλλως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέ Β εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ παρ' οἷς τοῦ γεννᾶν τὸ κτίζειν ἕτερον, τα τούτοις τὸ ἐξ ἑαυτῶν γεννάν, ἔξωθεν δὲ κτίζειν ὑπ χει, παρ' ᾧ δὲ τὸ γεννᾷν τῷ κτίζειν ταυτὸν, τὸ ἐξ θεν κτίζειν οὐχ ὑπάρχει, ὡς οὐδὲ τὸ οἴκοθεν γενν Εἰ δὲ τὸ ἔξωθεν μόνον αὐτῷ συγχωροῦσιν, ὅ ἐστι μ ποιεῖν, γεννᾶν δὲ οὐ θέλουσι, θέσει ἔσται πατὴρ κατὰ φύσιν δημιουργός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν παρὰ Θεῷ, ἐπει ἀσύνθετος, ταυτόν ἐστιν, οὐκέτι δὲ καὶ παρ' ἡμῖν ἐπεὶ μὴ τοιοῦτοι, ἔσται ταυτὸν παρ' αὐτῷ τὸ προνοεί τῷ γεννᾷν. Οὐ γὰρ ταυτό τούτο παρ' ἡμῖν, ὅτι σύνθε τοι· εἰ δὲ τὸ ἁπλοῦν αὐτοῦ καὶ ἀσύνθετον τὴν παρ ἡμῖν διαφορὰν οὐκ ἀλλοῖαν εἶναι παρ' αὐτῷ ἐξεδιά σατο, οὐδὲ τὸ γεννᾶν αὐτὸν ἄλλως, καὶ κτίζειν ἑτέρως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέτου εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ γεννᾶν ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν, ὁ 'γεννῶν ἔσται ποιῶν τὸ γεννώμενον, καὶ γεννῶν τὸ ποιούμενον. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν ποιεῖν, ἐνεργείας ἐστὶ, φύσεως δὲ τὸ γεννᾶν. Φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν· οὐκ ἄρα τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν ἔσται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ ποιεῖν δημιουργός τίς ἐστί, τῷ δὲ γεννᾷν πα- τὴρ, οὐκ ἂν εἴη ταυτὸν τὸ ποιεῖν τῷ γεννᾶν, εἴπερ ἕτερον μὲν ἔστι πατήρ, δημιουργὸς δὲ ὁμοίως ἕτερον. Εἰ δὲ τῷ ποιεῖν ταυτόν ἐστι τὸ γεννᾷν, ὁ ποιῶν ἔσται καὶ πατήρ. Εἰ δὲ ἔστι ποιητὴς ὁ υἱὸς ἅμα τῷ πα τρί, ὁ δὲ ποιῶν ἔστι καὶ πατὴρ, ἔσται καὶ αὐτὸς πατήρ, ὅπερ ἄτοπον. ΑΛΛΟ. Εἰ ταυτόν έστι πατὴρ καὶ δημιουργός, ἐπεὶ καὶ τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν, ἔστι δὲ ἐνεργείας όνομα δ δημιουργὸς, καὶ τὸ πατὴρ εἰκότως ἐνεργείας, ἀλλ' οὐ σχέσεως ἂν εἴη· εἰ δὲ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ἐνεργείας ἐστί, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔσται γεννῶν καὶ ποιῶν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. radione general, qua creat : eadem etiam ratione prænoscet, qua faciet, ut nimirum etiam hac ratione sit non composita. Quod si ita est, erit omnino etiam faciens mala quæ prænoscit, si modo idem sunt hæc in ipso, quod quidem est non esse composi- Lum. ALIUD. Si Deus eadem ratione general et creat, quia com- positus non est : videre et generare idem etiam in ipso fuerit, ut in universum non sit compositus. Si vero hæc non sunt in eo indifferentia, atque eadem (neque enim quod videt, hoc et generat) simplicitas ejus non læditur: ne id quidem quod aliter generet, aliter creet, efficiel ut sit com- positus. . ALIUD. Si in quibus generare et creare diversa sunt, ii generant ex seipsis, creant vero extrinsecus: in quibus vero generare et creare idem est, in iis crea - re extrinsecus non exsistit, quemadmodum neque ex sese generare. Si vero extrinsecus tantum illi concedunt, quod quidem est facere, generare vero son item : adoptione erit pater, qui naturalis crea- for est. ALIUD. Si generare et creare in Deo, quia compositus non est, idem sunt, non autem etiam in nobis, quia tales non sumus: idem erit in illo prænoscere et ge- nerare. Non enim hoc in nobis idem est, quia com- G positi sumus. Si vero simplex illius natura et com- positionis expers, eam quæ in nobis est, differen- tiam, non diversam ab eo esse coegit : ne hoc qui- dem quod aliter generet, aliter creet, efficiet ut sit compositus. ALIUD. Si generare idem est quod creare, generans erit creans id quod generatum est, et generans id quod creatum est. At vero facere sive creare est operationis, generare vero naturæ. Natura autem et operatio non sunt idem : generare igitur et creare non sunt idem. ALIUD. Si qui aliquid facit opifex est, qui vero generat D pater, certe non sunt idem facere et generare: si- quidem aliud quidem est pater, et vicissim opifex aliud. Si vero facere idem est quod generare, opifex erit et pater. Si autem filius est factor una cum patre, qui vero factor est, est etiam pater : filius etiam ipse erit pater, quod absurdum est. ALIUD, Si idem sunt pater et creator, siquidem generare et facere idem sunt, et creator est nomen operatio- nis : pater quoque merito operationis, non relatio- nis nomen fuerit. Si vero et hoc et iilud operatio- nis nomen est : certe uno atque codem tempore

Α ναν τὸ ποιεῖν, ὡσαύτως ἕξει καὶ τὸ προγινώ τῷ ποιεῖν, ἵνα καὶ ταύτῃ ᾗ ἀσύνθετον. Εἰ δὲ τ ἔσται ποιῶν ἃ προγινώσκει κακά, εἴπερ ταυτὸν τ παρ' αὐτῷ, ὅτι δὴ καὶ ἀσύνθετον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν ὡσαύτως έχει θ ἐπειδὴ ἀσύνθετος, καὶ τὸ ὁρᾷν τῷ γεννᾶν ταυτό εἴη παρ' αὐτῷ, ἵνα πάντη ἐν αὐτῷ τὸ ἀσύνθετο Εἰ δὲ μὴ ὄντα παρ' αὐτῷ ταῦτα ἀδιάφορα (οὐ ὅπερ ὁρᾷ, τοῦτο πάντως καὶ τίκτει), τὸ ἁπλοῦν αι οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὸ γεννᾶν δηλονότι αὐτὸν ἑτέ καὶ κτίζειν ἄλλως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέ Β εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ παρ' οἷς τοῦ γεννᾶν τὸ κτίζειν ἕτερον, τα τούτοις τὸ ἐξ ἑαυτῶν γεννάν, ἔξωθεν δὲ κτίζειν ὑπ χει, παρ' ᾧ δὲ τὸ γεννᾷν τῷ κτίζειν ταυτὸν, τὸ ἐξ θεν κτίζειν οὐχ ὑπάρχει, ὡς οὐδὲ τὸ οἴκοθεν γενν Εἰ δὲ τὸ ἔξωθεν μόνον αὐτῷ συγχωροῦσιν, ὅ ἐστι μ ποιεῖν, γεννᾶν δὲ οὐ θέλουσι, θέσει ἔσται πατὴρ κατὰ φύσιν δημιουργός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν παρὰ Θεῷ, ἐπει ἀσύνθετος, ταυτόν ἐστιν, οὐκέτι δὲ καὶ παρ' ἡμῖν ἐπεὶ μὴ τοιοῦτοι, ἔσται ταυτὸν παρ' αὐτῷ τὸ προνοεί τῷ γεννᾷν. Οὐ γὰρ ταυτό τούτο παρ' ἡμῖν, ὅτι σύνθε τοι· εἰ δὲ τὸ ἁπλοῦν αὐτοῦ καὶ ἀσύνθετον τὴν παρ ἡμῖν διαφορὰν οὐκ ἀλλοῖαν εἶναι παρ' αὐτῷ ἐξεδιά σατο, οὐδὲ τὸ γεννᾶν αὐτὸν ἄλλως, καὶ κτίζειν ἑτέρως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέτου εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ γεννᾶν ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν, ὁ 'γεννῶν ἔσται ποιῶν τὸ γεννώμενον, καὶ γεννῶν τὸ ποιούμενον. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν ποιεῖν, ἐνεργείας ἐστὶ, φύσεως δὲ τὸ γεννᾶν. Φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν· οὐκ ἄρα τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν ἔσται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ ποιεῖν δημιουργός τίς ἐστί, τῷ δὲ γεννᾷν πα- τὴρ, οὐκ ἂν εἴη ταυτὸν τὸ ποιεῖν τῷ γεννᾶν, εἴπερ ἕτερον μὲν ἔστι πατήρ, δημιουργὸς δὲ ὁμοίως ἕτερον. Εἰ δὲ τῷ ποιεῖν ταυτόν ἐστι τὸ γεννᾷν, ὁ ποιῶν ἔσται καὶ πατήρ. Εἰ δὲ ἔστι ποιητὴς ὁ υἱὸς ἅμα τῷ πα τρί, ὁ δὲ ποιῶν ἔστι καὶ πατὴρ, ἔσται καὶ αὐτὸς πατήρ, ὅπερ ἄτοπον. ΑΛΛΟ. Εἰ ταυτόν έστι πατὴρ καὶ δημιουργός, ἐπεὶ καὶ τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν, ἔστι δὲ ἐνεργείας όνομα δ δημιουργὸς, καὶ τὸ πατὴρ εἰκότως ἐνεργείας, ἀλλ' οὐ σχέσεως ἂν εἴη· εἰ δὲ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ἐνεργείας ἐστί, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔσται γεννῶν καὶ ποιῶν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. radione general, qua creat : eadem etiam ratione prænoscet, qua faciet, ut nimirum etiam hac ratione sit non composita. Quod si ita est, erit omnino etiam faciens mala quæ prænoscit, si modo idem sunt hæc in ipso, quod quidem est non esse composi- Lum. ALIUD. Si Deus eadem ratione general et creat, quia com- positus non est : videre et generare idem etiam in ipso fuerit, ut in universum non sit compositus. Si vero hæc non sunt in eo indifferentia, atque eadem (neque enim quod videt, hoc et generat) simplicitas ejus non læditur: ne id quidem quod aliter generet, aliter creet, efficiel ut sit com- positus. . ALIUD. Si in quibus generare et creare diversa sunt, ii generant ex seipsis, creant vero extrinsecus: in quibus vero generare et creare idem est, in iis crea - re extrinsecus non exsistit, quemadmodum neque ex sese generare. Si vero extrinsecus tantum illi concedunt, quod quidem est facere, generare vero son item : adoptione erit pater, qui naturalis crea- for est. ALIUD. Si generare et creare in Deo, quia compositus non est, idem sunt, non autem etiam in nobis, quia tales non sumus: idem erit in illo prænoscere et ge- nerare. Non enim hoc in nobis idem est, quia com- G positi sumus. Si vero simplex illius natura et com- positionis expers, eam quæ in nobis est, differen- tiam, non diversam ab eo esse coegit : ne hoc qui- dem quod aliter generet, aliter creet, efficiet ut sit compositus. ALIUD. Si generare idem est quod creare, generans erit creans id quod generatum est, et generans id quod creatum est. At vero facere sive creare est operationis, generare vero naturæ. Natura autem et operatio non sunt idem : generare igitur et creare non sunt idem. ALIUD. Si qui aliquid facit opifex est, qui vero generat D pater, certe non sunt idem facere et generare: si- quidem aliud quidem est pater, et vicissim opifex aliud. Si vero facere idem est quod generare, opifex erit et pater. Si autem filius est factor una cum patre, qui vero factor est, est etiam pater : filius etiam ipse erit pater, quod absurdum est. ALIUD, Si idem sunt pater et creator, siquidem generare et facere idem sunt, et creator est nomen operatio- nis : pater quoque merito operationis, non relatio- nis nomen fuerit. Si vero et hoc et iilud operatio- nis nomen est : certe uno atque codem tempore

Α ναν τὸ ποιεῖν, ὡσαύτως ἕξει καὶ τὸ προγινώ τῷ ποιεῖν, ἵνα καὶ ταύτῃ ᾗ ἀσύνθετον. Εἰ δὲ τ ἔσται ποιῶν ἃ προγινώσκει κακά, εἴπερ ταυτὸν τ παρ' αὐτῷ, ὅτι δὴ καὶ ἀσύνθετον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν ὡσαύτως έχει θ ἐπειδὴ ἀσύνθετος, καὶ τὸ ὁρᾷν τῷ γεννᾶν ταυτό εἴη παρ' αὐτῷ, ἵνα πάντη ἐν αὐτῷ τὸ ἀσύνθετο Εἰ δὲ μὴ ὄντα παρ' αὐτῷ ταῦτα ἀδιάφορα (οὐ ὅπερ ὁρᾷ, τοῦτο πάντως καὶ τίκτει), τὸ ἁπλοῦν αι οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὸ γεννᾶν δηλονότι αὐτὸν ἑτέ καὶ κτίζειν ἄλλως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέ Β εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ παρ' οἷς τοῦ γεννᾶν τὸ κτίζειν ἕτερον, τα τούτοις τὸ ἐξ ἑαυτῶν γεννάν, ἔξωθεν δὲ κτίζειν ὑπ χει, παρ' ᾧ δὲ τὸ γεννᾷν τῷ κτίζειν ταυτὸν, τὸ ἐξ θεν κτίζειν οὐχ ὑπάρχει, ὡς οὐδὲ τὸ οἴκοθεν γενν Εἰ δὲ τὸ ἔξωθεν μόνον αὐτῷ συγχωροῦσιν, ὅ ἐστι μ ποιεῖν, γεννᾶν δὲ οὐ θέλουσι, θέσει ἔσται πατὴρ κατὰ φύσιν δημιουργός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν παρὰ Θεῷ, ἐπει ἀσύνθετος, ταυτόν ἐστιν, οὐκέτι δὲ καὶ παρ' ἡμῖν ἐπεὶ μὴ τοιοῦτοι, ἔσται ταυτὸν παρ' αὐτῷ τὸ προνοεί τῷ γεννᾷν. Οὐ γὰρ ταυτό τούτο παρ' ἡμῖν, ὅτι σύνθε τοι· εἰ δὲ τὸ ἁπλοῦν αὐτοῦ καὶ ἀσύνθετον τὴν παρ ἡμῖν διαφορὰν οὐκ ἀλλοῖαν εἶναι παρ' αὐτῷ ἐξεδιά σατο, οὐδὲ τὸ γεννᾶν αὐτὸν ἄλλως, καὶ κτίζειν ἑτέρως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέτου εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ γεννᾶν ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν, ὁ 'γεννῶν ἔσται ποιῶν τὸ γεννώμενον, καὶ γεννῶν τὸ ποιούμενον. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν ποιεῖν, ἐνεργείας ἐστὶ, φύσεως δὲ τὸ γεννᾶν. Φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν· οὐκ ἄρα τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν ἔσται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ ποιεῖν δημιουργός τίς ἐστί, τῷ δὲ γεννᾷν πα- τὴρ, οὐκ ἂν εἴη ταυτὸν τὸ ποιεῖν τῷ γεννᾶν, εἴπερ ἕτερον μὲν ἔστι πατήρ, δημιουργὸς δὲ ὁμοίως ἕτερον. Εἰ δὲ τῷ ποιεῖν ταυτόν ἐστι τὸ γεννᾷν, ὁ ποιῶν ἔσται καὶ πατήρ. Εἰ δὲ ἔστι ποιητὴς ὁ υἱὸς ἅμα τῷ πα τρί, ὁ δὲ ποιῶν ἔστι καὶ πατὴρ, ἔσται καὶ αὐτὸς πατήρ, ὅπερ ἄτοπον. ΑΛΛΟ. Εἰ ταυτόν έστι πατὴρ καὶ δημιουργός, ἐπεὶ καὶ τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν, ἔστι δὲ ἐνεργείας όνομα δ δημιουργὸς, καὶ τὸ πατὴρ εἰκότως ἐνεργείας, ἀλλ' οὐ σχέσεως ἂν εἴη· εἰ δὲ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ἐνεργείας ἐστί, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔσται γεννῶν καὶ ποιῶν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. radione general, qua creat : eadem etiam ratione prænoscet, qua faciet, ut nimirum etiam hac ratione sit non composita. Quod si ita est, erit omnino etiam faciens mala quæ prænoscit, si modo idem sunt hæc in ipso, quod quidem est non esse composi- Lum. ALIUD. Si Deus eadem ratione general et creat, quia com- positus non est : videre et generare idem etiam in ipso fuerit, ut in universum non sit compositus. Si vero hæc non sunt in eo indifferentia, atque eadem (neque enim quod videt, hoc et generat) simplicitas ejus non læditur: ne id quidem quod aliter generet, aliter creet, efficiel ut sit com- positus. . ALIUD. Si in quibus generare et creare diversa sunt, ii generant ex seipsis, creant vero extrinsecus: in quibus vero generare et creare idem est, in iis crea - re extrinsecus non exsistit, quemadmodum neque ex sese generare. Si vero extrinsecus tantum illi concedunt, quod quidem est facere, generare vero son item : adoptione erit pater, qui naturalis crea- for est. ALIUD. Si generare et creare in Deo, quia compositus non est, idem sunt, non autem etiam in nobis, quia tales non sumus: idem erit in illo prænoscere et ge- nerare. Non enim hoc in nobis idem est, quia com- G positi sumus. Si vero simplex illius natura et com- positionis expers, eam quæ in nobis est, differen- tiam, non diversam ab eo esse coegit : ne hoc qui- dem quod aliter generet, aliter creet, efficiet ut sit compositus. ALIUD. Si generare idem est quod creare, generans erit creans id quod generatum est, et generans id quod creatum est. At vero facere sive creare est operationis, generare vero naturæ. Natura autem et operatio non sunt idem : generare igitur et creare non sunt idem. ALIUD. Si qui aliquid facit opifex est, qui vero generat D pater, certe non sunt idem facere et generare: si- quidem aliud quidem est pater, et vicissim opifex aliud. Si vero facere idem est quod generare, opifex erit et pater. Si autem filius est factor una cum patre, qui vero factor est, est etiam pater : filius etiam ipse erit pater, quod absurdum est. ALIUD, Si idem sunt pater et creator, siquidem generare et facere idem sunt, et creator est nomen operatio- nis : pater quoque merito operationis, non relatio- nis nomen fuerit. Si vero et hoc et iilud operatio- nis nomen est : certe uno atque codem tempore

Α ναν τὸ ποιεῖν, ὡσαύτως ἕξει καὶ τὸ προγινώ τῷ ποιεῖν, ἵνα καὶ ταύτῃ ᾗ ἀσύνθετον. Εἰ δὲ τ ἔσται ποιῶν ἃ προγινώσκει κακά, εἴπερ ταυτὸν τ παρ' αὐτῷ, ὅτι δὴ καὶ ἀσύνθετον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν ὡσαύτως έχει θ ἐπειδὴ ἀσύνθετος, καὶ τὸ ὁρᾷν τῷ γεννᾶν ταυτό εἴη παρ' αὐτῷ, ἵνα πάντη ἐν αὐτῷ τὸ ἀσύνθετο Εἰ δὲ μὴ ὄντα παρ' αὐτῷ ταῦτα ἀδιάφορα (οὐ ὅπερ ὁρᾷ, τοῦτο πάντως καὶ τίκτει), τὸ ἁπλοῦν αι οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὸ γεννᾶν δηλονότι αὐτὸν ἑτέ καὶ κτίζειν ἄλλως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέ Β εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ παρ' οἷς τοῦ γεννᾶν τὸ κτίζειν ἕτερον, τα τούτοις τὸ ἐξ ἑαυτῶν γεννάν, ἔξωθεν δὲ κτίζειν ὑπ χει, παρ' ᾧ δὲ τὸ γεννᾷν τῷ κτίζειν ταυτὸν, τὸ ἐξ θεν κτίζειν οὐχ ὑπάρχει, ὡς οὐδὲ τὸ οἴκοθεν γενν Εἰ δὲ τὸ ἔξωθεν μόνον αὐτῷ συγχωροῦσιν, ὅ ἐστι μ ποιεῖν, γεννᾶν δὲ οὐ θέλουσι, θέσει ἔσται πατὴρ κατὰ φύσιν δημιουργός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν παρὰ Θεῷ, ἐπει ἀσύνθετος, ταυτόν ἐστιν, οὐκέτι δὲ καὶ παρ' ἡμῖν ἐπεὶ μὴ τοιοῦτοι, ἔσται ταυτὸν παρ' αὐτῷ τὸ προνοεί τῷ γεννᾷν. Οὐ γὰρ ταυτό τούτο παρ' ἡμῖν, ὅτι σύνθε τοι· εἰ δὲ τὸ ἁπλοῦν αὐτοῦ καὶ ἀσύνθετον τὴν παρ ἡμῖν διαφορὰν οὐκ ἀλλοῖαν εἶναι παρ' αὐτῷ ἐξεδιά σατο, οὐδὲ τὸ γεννᾶν αὐτὸν ἄλλως, καὶ κτίζειν ἑτέρως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέτου εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ γεννᾶν ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν, ὁ 'γεννῶν ἔσται ποιῶν τὸ γεννώμενον, καὶ γεννῶν τὸ ποιούμενον. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν ποιεῖν, ἐνεργείας ἐστὶ, φύσεως δὲ τὸ γεννᾶν. Φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν· οὐκ ἄρα τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν ἔσται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ ποιεῖν δημιουργός τίς ἐστί, τῷ δὲ γεννᾷν πα- τὴρ, οὐκ ἂν εἴη ταυτὸν τὸ ποιεῖν τῷ γεννᾶν, εἴπερ ἕτερον μὲν ἔστι πατήρ, δημιουργὸς δὲ ὁμοίως ἕτερον. Εἰ δὲ τῷ ποιεῖν ταυτόν ἐστι τὸ γεννᾷν, ὁ ποιῶν ἔσται καὶ πατήρ. Εἰ δὲ ἔστι ποιητὴς ὁ υἱὸς ἅμα τῷ πα τρί, ὁ δὲ ποιῶν ἔστι καὶ πατὴρ, ἔσται καὶ αὐτὸς πατήρ, ὅπερ ἄτοπον. ΑΛΛΟ. Εἰ ταυτόν έστι πατὴρ καὶ δημιουργός, ἐπεὶ καὶ τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν, ἔστι δὲ ἐνεργείας όνομα δ δημιουργὸς, καὶ τὸ πατὴρ εἰκότως ἐνεργείας, ἀλλ' οὐ σχέσεως ἂν εἴη· εἰ δὲ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ἐνεργείας ἐστί, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔσται γεννῶν καὶ ποιῶν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. radione general, qua creat : eadem etiam ratione prænoscet, qua faciet, ut nimirum etiam hac ratione sit non composita. Quod si ita est, erit omnino etiam faciens mala quæ prænoscit, si modo idem sunt hæc in ipso, quod quidem est non esse composi- Lum. ALIUD. Si Deus eadem ratione general et creat, quia com- positus non est : videre et generare idem etiam in ipso fuerit, ut in universum non sit compositus. Si vero hæc non sunt in eo indifferentia, atque eadem (neque enim quod videt, hoc et generat) simplicitas ejus non læditur: ne id quidem quod aliter generet, aliter creet, efficiel ut sit com- positus. . ALIUD. Si in quibus generare et creare diversa sunt, ii generant ex seipsis, creant vero extrinsecus: in quibus vero generare et creare idem est, in iis crea - re extrinsecus non exsistit, quemadmodum neque ex sese generare. Si vero extrinsecus tantum illi concedunt, quod quidem est facere, generare vero son item : adoptione erit pater, qui naturalis crea- for est. ALIUD. Si generare et creare in Deo, quia compositus non est, idem sunt, non autem etiam in nobis, quia tales non sumus: idem erit in illo prænoscere et ge- nerare. Non enim hoc in nobis idem est, quia com- G positi sumus. Si vero simplex illius natura et com- positionis expers, eam quæ in nobis est, differen- tiam, non diversam ab eo esse coegit : ne hoc qui- dem quod aliter generet, aliter creet, efficiet ut sit compositus. ALIUD. Si generare idem est quod creare, generans erit creans id quod generatum est, et generans id quod creatum est. At vero facere sive creare est operationis, generare vero naturæ. Natura autem et operatio non sunt idem : generare igitur et creare non sunt idem. ALIUD. Si qui aliquid facit opifex est, qui vero generat D pater, certe non sunt idem facere et generare: si- quidem aliud quidem est pater, et vicissim opifex aliud. Si vero facere idem est quod generare, opifex erit et pater. Si autem filius est factor una cum patre, qui vero factor est, est etiam pater : filius etiam ipse erit pater, quod absurdum est. ALIUD, Si idem sunt pater et creator, siquidem generare et facere idem sunt, et creator est nomen operatio- nis : pater quoque merito operationis, non relatio- nis nomen fuerit. Si vero et hoc et iilud operatio- nis nomen est : certe uno atque codem tempore

Α ναν τὸ ποιεῖν, ὡσαύτως ἕξει καὶ τὸ προγινώ τῷ ποιεῖν, ἵνα καὶ ταύτῃ ᾗ ἀσύνθετον. Εἰ δὲ τ ἔσται ποιῶν ἃ προγινώσκει κακά, εἴπερ ταυτὸν τ παρ' αὐτῷ, ὅτι δὴ καὶ ἀσύνθετον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν ὡσαύτως έχει θ ἐπειδὴ ἀσύνθετος, καὶ τὸ ὁρᾷν τῷ γεννᾶν ταυτό εἴη παρ' αὐτῷ, ἵνα πάντη ἐν αὐτῷ τὸ ἀσύνθετο Εἰ δὲ μὴ ὄντα παρ' αὐτῷ ταῦτα ἀδιάφορα (οὐ ὅπερ ὁρᾷ, τοῦτο πάντως καὶ τίκτει), τὸ ἁπλοῦν αι οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὸ γεννᾶν δηλονότι αὐτὸν ἑτέ καὶ κτίζειν ἄλλως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέ Β εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ παρ' οἷς τοῦ γεννᾶν τὸ κτίζειν ἕτερον, τα τούτοις τὸ ἐξ ἑαυτῶν γεννάν, ἔξωθεν δὲ κτίζειν ὑπ χει, παρ' ᾧ δὲ τὸ γεννᾷν τῷ κτίζειν ταυτὸν, τὸ ἐξ θεν κτίζειν οὐχ ὑπάρχει, ὡς οὐδὲ τὸ οἴκοθεν γενν Εἰ δὲ τὸ ἔξωθεν μόνον αὐτῷ συγχωροῦσιν, ὅ ἐστι μ ποιεῖν, γεννᾶν δὲ οὐ θέλουσι, θέσει ἔσται πατὴρ κατὰ φύσιν δημιουργός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν παρὰ Θεῷ, ἐπει ἀσύνθετος, ταυτόν ἐστιν, οὐκέτι δὲ καὶ παρ' ἡμῖν ἐπεὶ μὴ τοιοῦτοι, ἔσται ταυτὸν παρ' αὐτῷ τὸ προνοεί τῷ γεννᾷν. Οὐ γὰρ ταυτό τούτο παρ' ἡμῖν, ὅτι σύνθε τοι· εἰ δὲ τὸ ἁπλοῦν αὐτοῦ καὶ ἀσύνθετον τὴν παρ ἡμῖν διαφορὰν οὐκ ἀλλοῖαν εἶναι παρ' αὐτῷ ἐξεδιά σατο, οὐδὲ τὸ γεννᾶν αὐτὸν ἄλλως, καὶ κτίζειν ἑτέρως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέτου εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ γεννᾶν ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν, ὁ 'γεννῶν ἔσται ποιῶν τὸ γεννώμενον, καὶ γεννῶν τὸ ποιούμενον. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν ποιεῖν, ἐνεργείας ἐστὶ, φύσεως δὲ τὸ γεννᾶν. Φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν· οὐκ ἄρα τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν ἔσται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ ποιεῖν δημιουργός τίς ἐστί, τῷ δὲ γεννᾷν πα- τὴρ, οὐκ ἂν εἴη ταυτὸν τὸ ποιεῖν τῷ γεννᾶν, εἴπερ ἕτερον μὲν ἔστι πατήρ, δημιουργὸς δὲ ὁμοίως ἕτερον. Εἰ δὲ τῷ ποιεῖν ταυτόν ἐστι τὸ γεννᾷν, ὁ ποιῶν ἔσται καὶ πατήρ. Εἰ δὲ ἔστι ποιητὴς ὁ υἱὸς ἅμα τῷ πα τρί, ὁ δὲ ποιῶν ἔστι καὶ πατὴρ, ἔσται καὶ αὐτὸς πατήρ, ὅπερ ἄτοπον. ΑΛΛΟ. Εἰ ταυτόν έστι πατὴρ καὶ δημιουργός, ἐπεὶ καὶ τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν, ἔστι δὲ ἐνεργείας όνομα δ δημιουργὸς, καὶ τὸ πατὴρ εἰκότως ἐνεργείας, ἀλλ' οὐ σχέσεως ἂν εἴη· εἰ δὲ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ἐνεργείας ἐστί, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔσται γεννῶν καὶ ποιῶν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. radione general, qua creat : eadem etiam ratione prænoscet, qua faciet, ut nimirum etiam hac ratione sit non composita. Quod si ita est, erit omnino etiam faciens mala quæ prænoscit, si modo idem sunt hæc in ipso, quod quidem est non esse composi- Lum. ALIUD. Si Deus eadem ratione general et creat, quia com- positus non est : videre et generare idem etiam in ipso fuerit, ut in universum non sit compositus. Si vero hæc non sunt in eo indifferentia, atque eadem (neque enim quod videt, hoc et generat) simplicitas ejus non læditur: ne id quidem quod aliter generet, aliter creet, efficiel ut sit com- positus. . ALIUD. Si in quibus generare et creare diversa sunt, ii generant ex seipsis, creant vero extrinsecus: in quibus vero generare et creare idem est, in iis crea - re extrinsecus non exsistit, quemadmodum neque ex sese generare. Si vero extrinsecus tantum illi concedunt, quod quidem est facere, generare vero son item : adoptione erit pater, qui naturalis crea- for est. ALIUD. Si generare et creare in Deo, quia compositus non est, idem sunt, non autem etiam in nobis, quia tales non sumus: idem erit in illo prænoscere et ge- nerare. Non enim hoc in nobis idem est, quia com- G positi sumus. Si vero simplex illius natura et com- positionis expers, eam quæ in nobis est, differen- tiam, non diversam ab eo esse coegit : ne hoc qui- dem quod aliter generet, aliter creet, efficiet ut sit compositus. ALIUD. Si generare idem est quod creare, generans erit creans id quod generatum est, et generans id quod creatum est. At vero facere sive creare est operationis, generare vero naturæ. Natura autem et operatio non sunt idem : generare igitur et creare non sunt idem. ALIUD. Si qui aliquid facit opifex est, qui vero generat D pater, certe non sunt idem facere et generare: si- quidem aliud quidem est pater, et vicissim opifex aliud. Si vero facere idem est quod generare, opifex erit et pater. Si autem filius est factor una cum patre, qui vero factor est, est etiam pater : filius etiam ipse erit pater, quod absurdum est. ALIUD, Si idem sunt pater et creator, siquidem generare et facere idem sunt, et creator est nomen operatio- nis : pater quoque merito operationis, non relatio- nis nomen fuerit. Si vero et hoc et iilud operatio- nis nomen est : certe uno atque codem tempore

Α ναν τὸ ποιεῖν, ὡσαύτως ἕξει καὶ τὸ προγινώ τῷ ποιεῖν, ἵνα καὶ ταύτῃ ᾗ ἀσύνθετον. Εἰ δὲ τ ἔσται ποιῶν ἃ προγινώσκει κακά, εἴπερ ταυτὸν τ παρ' αὐτῷ, ὅτι δὴ καὶ ἀσύνθετον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν ὡσαύτως έχει θ ἐπειδὴ ἀσύνθετος, καὶ τὸ ὁρᾷν τῷ γεννᾶν ταυτό εἴη παρ' αὐτῷ, ἵνα πάντη ἐν αὐτῷ τὸ ἀσύνθετο Εἰ δὲ μὴ ὄντα παρ' αὐτῷ ταῦτα ἀδιάφορα (οὐ ὅπερ ὁρᾷ, τοῦτο πάντως καὶ τίκτει), τὸ ἁπλοῦν αι οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὸ γεννᾶν δηλονότι αὐτὸν ἑτέ καὶ κτίζειν ἄλλως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέ Β εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ παρ' οἷς τοῦ γεννᾶν τὸ κτίζειν ἕτερον, τα τούτοις τὸ ἐξ ἑαυτῶν γεννάν, ἔξωθεν δὲ κτίζειν ὑπ χει, παρ' ᾧ δὲ τὸ γεννᾷν τῷ κτίζειν ταυτὸν, τὸ ἐξ θεν κτίζειν οὐχ ὑπάρχει, ὡς οὐδὲ τὸ οἴκοθεν γενν Εἰ δὲ τὸ ἔξωθεν μόνον αὐτῷ συγχωροῦσιν, ὅ ἐστι μ ποιεῖν, γεννᾶν δὲ οὐ θέλουσι, θέσει ἔσται πατὴρ κατὰ φύσιν δημιουργός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν παρὰ Θεῷ, ἐπει ἀσύνθετος, ταυτόν ἐστιν, οὐκέτι δὲ καὶ παρ' ἡμῖν ἐπεὶ μὴ τοιοῦτοι, ἔσται ταυτὸν παρ' αὐτῷ τὸ προνοεί τῷ γεννᾷν. Οὐ γὰρ ταυτό τούτο παρ' ἡμῖν, ὅτι σύνθε τοι· εἰ δὲ τὸ ἁπλοῦν αὐτοῦ καὶ ἀσύνθετον τὴν παρ ἡμῖν διαφορὰν οὐκ ἀλλοῖαν εἶναι παρ' αὐτῷ ἐξεδιά σατο, οὐδὲ τὸ γεννᾶν αὐτὸν ἄλλως, καὶ κτίζειν ἑτέρως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέτου εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ γεννᾶν ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν, ὁ 'γεννῶν ἔσται ποιῶν τὸ γεννώμενον, καὶ γεννῶν τὸ ποιούμενον. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν ποιεῖν, ἐνεργείας ἐστὶ, φύσεως δὲ τὸ γεννᾶν. Φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν· οὐκ ἄρα τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν ἔσται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ ποιεῖν δημιουργός τίς ἐστί, τῷ δὲ γεννᾷν πα- τὴρ, οὐκ ἂν εἴη ταυτὸν τὸ ποιεῖν τῷ γεννᾶν, εἴπερ ἕτερον μὲν ἔστι πατήρ, δημιουργὸς δὲ ὁμοίως ἕτερον. Εἰ δὲ τῷ ποιεῖν ταυτόν ἐστι τὸ γεννᾷν, ὁ ποιῶν ἔσται καὶ πατήρ. Εἰ δὲ ἔστι ποιητὴς ὁ υἱὸς ἅμα τῷ πα τρί, ὁ δὲ ποιῶν ἔστι καὶ πατὴρ, ἔσται καὶ αὐτὸς πατήρ, ὅπερ ἄτοπον. ΑΛΛΟ. Εἰ ταυτόν έστι πατὴρ καὶ δημιουργός, ἐπεὶ καὶ τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν, ἔστι δὲ ἐνεργείας όνομα δ δημιουργὸς, καὶ τὸ πατὴρ εἰκότως ἐνεργείας, ἀλλ' οὐ σχέσεως ἂν εἴη· εἰ δὲ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ἐνεργείας ἐστί, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔσται γεννῶν καὶ ποιῶν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. radione general, qua creat : eadem etiam ratione prænoscet, qua faciet, ut nimirum etiam hac ratione sit non composita. Quod si ita est, erit omnino etiam faciens mala quæ prænoscit, si modo idem sunt hæc in ipso, quod quidem est non esse composi- Lum. ALIUD. Si Deus eadem ratione general et creat, quia com- positus non est : videre et generare idem etiam in ipso fuerit, ut in universum non sit compositus. Si vero hæc non sunt in eo indifferentia, atque eadem (neque enim quod videt, hoc et generat) simplicitas ejus non læditur: ne id quidem quod aliter generet, aliter creet, efficiel ut sit com- positus. . ALIUD. Si in quibus generare et creare diversa sunt, ii generant ex seipsis, creant vero extrinsecus: in quibus vero generare et creare idem est, in iis crea - re extrinsecus non exsistit, quemadmodum neque ex sese generare. Si vero extrinsecus tantum illi concedunt, quod quidem est facere, generare vero son item : adoptione erit pater, qui naturalis crea- for est. ALIUD. Si generare et creare in Deo, quia compositus non est, idem sunt, non autem etiam in nobis, quia tales non sumus: idem erit in illo prænoscere et ge- nerare. Non enim hoc in nobis idem est, quia com- G positi sumus. Si vero simplex illius natura et com- positionis expers, eam quæ in nobis est, differen- tiam, non diversam ab eo esse coegit : ne hoc qui- dem quod aliter generet, aliter creet, efficiet ut sit compositus. ALIUD. Si generare idem est quod creare, generans erit creans id quod generatum est, et generans id quod creatum est. At vero facere sive creare est operationis, generare vero naturæ. Natura autem et operatio non sunt idem : generare igitur et creare non sunt idem. ALIUD. Si qui aliquid facit opifex est, qui vero generat D pater, certe non sunt idem facere et generare: si- quidem aliud quidem est pater, et vicissim opifex aliud. Si vero facere idem est quod generare, opifex erit et pater. Si autem filius est factor una cum patre, qui vero factor est, est etiam pater : filius etiam ipse erit pater, quod absurdum est. ALIUD, Si idem sunt pater et creator, siquidem generare et facere idem sunt, et creator est nomen operatio- nis : pater quoque merito operationis, non relatio- nis nomen fuerit. Si vero et hoc et iilud operatio- nis nomen est : certe uno atque codem tempore

Α ναν τὸ ποιεῖν, ὡσαύτως ἕξει καὶ τὸ προγινώ τῷ ποιεῖν, ἵνα καὶ ταύτῃ ᾗ ἀσύνθετον. Εἰ δὲ τ ἔσται ποιῶν ἃ προγινώσκει κακά, εἴπερ ταυτὸν τ παρ' αὐτῷ, ὅτι δὴ καὶ ἀσύνθετον. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν ὡσαύτως έχει θ ἐπειδὴ ἀσύνθετος, καὶ τὸ ὁρᾷν τῷ γεννᾶν ταυτό εἴη παρ' αὐτῷ, ἵνα πάντη ἐν αὐτῷ τὸ ἀσύνθετο Εἰ δὲ μὴ ὄντα παρ' αὐτῷ ταῦτα ἀδιάφορα (οὐ ὅπερ ὁρᾷ, τοῦτο πάντως καὶ τίκτει), τὸ ἁπλοῦν αι οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὸ γεννᾶν δηλονότι αὐτὸν ἑτέ καὶ κτίζειν ἄλλως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέ Β εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ παρ' οἷς τοῦ γεννᾶν τὸ κτίζειν ἕτερον, τα τούτοις τὸ ἐξ ἑαυτῶν γεννάν, ἔξωθεν δὲ κτίζειν ὑπ χει, παρ' ᾧ δὲ τὸ γεννᾷν τῷ κτίζειν ταυτὸν, τὸ ἐξ θεν κτίζειν οὐχ ὑπάρχει, ὡς οὐδὲ τὸ οἴκοθεν γενν Εἰ δὲ τὸ ἔξωθεν μόνον αὐτῷ συγχωροῦσιν, ὅ ἐστι μ ποιεῖν, γεννᾶν δὲ οὐ θέλουσι, θέσει ἔσται πατὴρ κατὰ φύσιν δημιουργός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ γεννᾶν καὶ τὸ κτίζειν παρὰ Θεῷ, ἐπει ἀσύνθετος, ταυτόν ἐστιν, οὐκέτι δὲ καὶ παρ' ἡμῖν ἐπεὶ μὴ τοιοῦτοι, ἔσται ταυτὸν παρ' αὐτῷ τὸ προνοεί τῷ γεννᾷν. Οὐ γὰρ ταυτό τούτο παρ' ἡμῖν, ὅτι σύνθε τοι· εἰ δὲ τὸ ἁπλοῦν αὐτοῦ καὶ ἀσύνθετον τὴν παρ ἡμῖν διαφορὰν οὐκ ἀλλοῖαν εἶναι παρ' αὐτῷ ἐξεδιά σατο, οὐδὲ τὸ γεννᾶν αὐτὸν ἄλλως, καὶ κτίζειν ἑτέρως, στέρησιν αὐτῷ τοῦ ἀσυνθέτου εργάζεται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ γεννᾶν ταυτόν ἐστι τὸ ποιεῖν, ὁ 'γεννῶν ἔσται ποιῶν τὸ γεννώμενον, καὶ γεννῶν τὸ ποιούμενον. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν ποιεῖν, ἐνεργείας ἐστὶ, φύσεως δὲ τὸ γεννᾶν. Φύσις δὲ καὶ ἐνέργεια οὐ ταυτόν· οὐκ ἄρα τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν ἔσται. ΑΛΛΟ. Εἰ τῷ ποιεῖν δημιουργός τίς ἐστί, τῷ δὲ γεννᾷν πα- τὴρ, οὐκ ἂν εἴη ταυτὸν τὸ ποιεῖν τῷ γεννᾶν, εἴπερ ἕτερον μὲν ἔστι πατήρ, δημιουργὸς δὲ ὁμοίως ἕτερον. Εἰ δὲ τῷ ποιεῖν ταυτόν ἐστι τὸ γεννᾷν, ὁ ποιῶν ἔσται καὶ πατήρ. Εἰ δὲ ἔστι ποιητὴς ὁ υἱὸς ἅμα τῷ πα τρί, ὁ δὲ ποιῶν ἔστι καὶ πατὴρ, ἔσται καὶ αὐτὸς πατήρ, ὅπερ ἄτοπον. ΑΛΛΟ. Εἰ ταυτόν έστι πατὴρ καὶ δημιουργός, ἐπεὶ καὶ τῷ γεννᾶν τὸ ποιεῖν ταυτὸν, ἔστι δὲ ἐνεργείας όνομα δ δημιουργὸς, καὶ τὸ πατὴρ εἰκότως ἐνεργείας, ἀλλ' οὐ σχέσεως ἂν εἴη· εἰ δὲ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ἐνεργείας ἐστί, κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔσται γεννῶν καὶ ποιῶν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. radione general, qua creat : eadem etiam ratione prænoscet, qua faciet, ut nimirum etiam hac ratione sit non composita. Quod si ita est, erit omnino etiam faciens mala quæ prænoscit, si modo idem sunt hæc in ipso, quod quidem est non esse composi- Lum. ALIUD. Si Deus eadem ratione general et creat, quia com- positus non est : videre et generare idem etiam in ipso fuerit, ut in universum non sit compositus. Si vero hæc non sunt in eo indifferentia, atque eadem (neque enim quod videt, hoc et generat) simplicitas ejus non læditur: ne id quidem quod aliter generet, aliter creet, efficiel ut sit com- positus. . ALIUD. Si in quibus generare et creare diversa sunt, ii generant ex seipsis, creant vero extrinsecus: in quibus vero generare et creare idem est, in iis crea - re extrinsecus non exsistit, quemadmodum neque ex sese generare. Si vero extrinsecus tantum illi concedunt, quod quidem est facere, generare vero son item : adoptione erit pater, qui naturalis crea- for est. ALIUD. Si generare et creare in Deo, quia compositus non est, idem sunt, non autem etiam in nobis, quia tales non sumus: idem erit in illo prænoscere et ge- nerare. Non enim hoc in nobis idem est, quia com- G positi sumus. Si vero simplex illius natura et com- positionis expers, eam quæ in nobis est, differen- tiam, non diversam ab eo esse coegit : ne hoc qui- dem quod aliter generet, aliter creet, efficiet ut sit compositus. ALIUD. Si generare idem est quod creare, generans erit creans id quod generatum est, et generans id quod creatum est. At vero facere sive creare est operationis, generare vero naturæ. Natura autem et operatio non sunt idem : generare igitur et creare non sunt idem. ALIUD. Si qui aliquid facit opifex est, qui vero generat D pater, certe non sunt idem facere et generare: si- quidem aliud quidem est pater, et vicissim opifex aliud. Si vero facere idem est quod generare, opifex erit et pater. Si autem filius est factor una cum patre, qui vero factor est, est etiam pater : filius etiam ipse erit pater, quod absurdum est. ALIUD, Si idem sunt pater et creator, siquidem generare et facere idem sunt, et creator est nomen operatio- nis : pater quoque merito operationis, non relatio- nis nomen fuerit. Si vero et hoc et iilud operatio- nis nomen est : certe uno atque codem tempore

Εἰ γὰρ ἐθελήσεις ἀποσώζειν τῇ ἀσωμάτῳ φύσει τὸν αὐτῇ κατάλληλον λόγον (1), οὐ τοιαύτην εἶναι νομιεῖς τοῦ Πατρὸς τὴν φωνὴν, ὡς εἰς ἀκοὴν φέρεσθαι σωματ τικώς. Οὐ γὰρ μόνος ὁ Κύριος ηκροάσατο τοῦ Πατρὸς λέγοντος· « Καὶ ἐδόξασα, καὶ πάλιν δοξάσω, ἀλλὰ τὰς καὶ οἱ συνόντες αὐτῷ. Διδάσκων δὲ σαφῶς ὁ Χρι στις, ὅτι κυρίως καὶ φυσικῶς οὐκ ἐκείνη τοῦ Πατρὸς ξ, ή φωνή, ἀλλά τις κτύπος φωνῇ προσεοικώς εξήγ γελλε τοῦ Πατρὸς τὴν ἐφ' Υἱῷ βούλησιν. Καὶ ὅτιπερ εἰς τίμιος παρ' αὐτῷ. λέγει πρὸς τοὺς ἀκροωμένους· ε Ού δ' ἐμὲ ἡ φωνὴ αὕτη γέγονεν, ἀλλὰ δι' ὑμᾶς. ο Πρόσχες γὰρ ἀκριβῶς ὡς οὐκ ἔφησεν, Οὐ δι' ἐμὲ λελά ηταν ὁ Πατήρ, ἢ ἐβόησεν, ἢ ἕτερόν τι τοιοῦτον, ἀλλ' ότι ο Οὐ δι' ἐμὲ γέγονεν ἡ φωνὴ, ἀλλὰ δι' ὑμᾶς. » Ε: τοίνυν διά τινος θείας ενεργείας γέγονεν ἡ φωνή, οὐ διὰ Χριστὸν, ὡς αὐτός φησιν, ἀλλὰ διὰ τοὺς συν- ὄντας αὐτῷ, ἀμήχανον δὲ ἦν ἀνθρώπους ὄντας ἑτέ ρως δύνασθαι μαθεῖν τοῦ Πατρὸς τὴν βούλησιν, εἰ μὴ ἐνθρωπεία πρὸς αὐτοὺς ἐγένετο φωνή· τί μάτην τὰ οικονομικῶς γεγονότα καὶ ἀνθρωπίνως διοικούμενα δ' ἐμᾶς πάλιν ἀναφέρεις ἐπὶ τὴν ἀσώματον οὐσίαν, κινδύνως τὰ τῇ γενητῇ πρέποντα φύσει καὶ ἐπὶ τὴν ἀγένητον ἀνατιθείς; ΑΛΛΟ. • Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Φαίνεται που λέγων, φασὶν, ὁ Πατὴρ πρὸς τὸν Υιόν ο Ποιήσωμεν ἄνθρωπον. » Καὶ αὐτὸς δὲ πάλιν Ο Σωτήρ της Ἰουδαίους διαλεγόμενος λέγει· 'Απ' ἐμπντοῦ οὐ λαλῶ, ἀλλ' ὅσα ἤκουσα παρὰ τοῦ Πατρὸς, ταῦτα ἀπαγγέλλω ὑμῖν. » "Αρ' οὖν εἴ τις ὑμᾶς ἔροιτο τοὺς ἐπὶ δογμάτων ὀρθότητι μεγαλαυχουμένους, πότ τεμόν ποτε ὡς πρὸς εἰδότα τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ ὅπερ ἔμελλεν ἐρεῖν διαλέγεται, ἢ ὡς πρὸς μὴ εἰδότα, τί ἂν ἀποκρίνοισθε ; Εἰ μὲν οὖν οὐκ οἶδε, μανθάνει δὲ τότε ὅταν ὁ τοῦ Πατρός λόγος πρὸς αὐτὸν γένηται πρί τινος, ἕτερός ἐστι παρὰ τὸν ὄντα φύσει· εἰ δὲ εἶε, πῶς οὐκ ἀμαθὲς καὶ ἀνόητον τὸ πρὸς εἰδότα λέγειν ὥσπερ οὐκ εἰδότα ; Καὶ ἐπ᾽ ἀνθρώπων γὰρ ούτε έξω λόγου τὸ τοιοῦτον κείσεται. Εἰ δὲ ἄτοπον σκούτῳ τινὶ περιπίπτειν φάναι τὸν Θεὸν, δῆλον ὅτι ὡς πρὸς οὐκ εἰδότα λέγει. Ούτε οὖν αὐτός ἐστιν ὁ ἐνδιάθετος λόγος, οὔτε μὴν οἶδεν ἅπερ βούλεται ὁ θεὸς καὶ Πατὴρ, εἰ μὴ γένοιτο πρὸς αὐτὸν ὁ παρ' τατου λόγος. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐδὲν οὖν διοίσει προφητῶν ὁ ἐν προφήταις λαλῶν τοῦ Θεοῦ λόγος, καὶ τὰ ἐσόμενα προμηνύων αὐτοῖς · εὐ γὰρ εἶχον ἐξ ἑαυτῶν τὸ εἰδέναι ταῦτα· μόνῳ δὲ ἀρμόζει θεῷ ἐσομένων ἡ πρόγνωσις. Καὶ τί ποιήσω μεν, τοῦ Κυρίου σαφῶς ἑαυτὸν τῆς πρὸς ἐκείνους ισότητος ἀποδιορίζοντος ; δι' ὧν οὕτω φησίν· « ΕΙ πίνους εἶπε θεούς, πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγέ THESAURUS. A sit. Nam si velis servare incorporeæ natura con- C venientem ei rationem, non talem esse censebis Patris vocem, ut in auditum corporaliter fera- tur. Neque enim solus Dominus audivit Pa- trem dicentem : « Et glorificavi, et iterum glori- ficabo, » sed etiam qui Domino aderant. Christus autem manifeste docens quod proprie ac natura- liter non erat Patris illa vox, sed sonus quidam voci similis enuntiavit Patris de Filio voluntatem. Quod autem non ad se facta fuerit, ad eos qui eum sonum audierant, ita ait : • Non propter me vox ista facta est, sed propter vos ". » Anim- adverte enim diligenter, quo pacto non dixerit : Non propter me locutus est Pater, aut clamavit, aut aliquid ejuscemodi, sed, «Non propter me facta est hæc vos, sed propter vos. » Si ergo divina qua- dam efficacia vox illa facta non propter Christum, ut ipsemet testatur, sed propter cos qui ei ad- erant, impossibile vero erat, cum homines essent, ut voluntatem Patris alia ratione discerent, nisi humana voce docerentur: quid frustra quæ ratio- ne incarnationis et humano more administrata sunt nostri causa, ad incorpoream essentiam refers, temerarie admodum quæ creatæ naturæ conveniunt, increatæ tribuens ? ALIUD. Objectio Eunomii. D nisi sermo Patris ad ipsum labitus fuisset. - Invenitur alicubi, inquiunt, Pater ad Filium di- cens : • Faciamus hominem ". . Et ipse rursum Servator Judæos alloquens, dicit : « Ego a me ipso non loquor, sed quæ audivi a Patre, hæc nuntio vobis ”. › Si quis igitur interroget vos, qui dogma- tum rectitudine gloriamini, utrum ad scientem Fi- lium Pater quod dicturus erat, an vero ad nescien- tem locutus sit, quidnam respondeatis? Nam si nescivit, ac tum primum didicit, quando Patris sermo quapiam de re ad illum habitus est, diver- sus erit ab eo qui natura exsistit : si vero scivit, quomodo non fuerit absurdum ad scientem loqui, tanquam non scientem ? Atqui etiam inter homines hoc ridiculum fuerit. Cum igitur absurdum sit hoc Deo tribuere, manifestum est, ad non scientem locutum fuisse. Non est igitur ipse Verbum Patri insitum, neque scivisset que vult Deus ac Pater, at Joan. x11, 30. Gen. 1, 26. ss Joan. s11, 49. Solutio objectionis. Nihil igitur differet a prophetis Verbum Dei in prophetis loquens et futura eis prædicens: neque enim ex seipsis horum notitiam habebant: soli namque Deo convenit futurorum prænotio. Quid vero faciemus, cum Dominus manifeste se ab illo- rum similitudine eximat? ita dicens : « Si illos dixit deos ad quos sermo Dei factus est, et non po- orporca fieri velis mutuum hunc sermonem. Edit. (1) Sic Coteler. in Monum. E. G. 11, 591. Edit. Aub., τὸν αὐτὸν κατ' ἄλληλον λόγον. Nam si in natura in-

Εἰ γὰρ ἐθελήσεις ἀποσώζειν τῇ ἀσωμάτῳ φύσει τὸν αὐτῇ κατάλληλον λόγον (1), οὐ τοιαύτην εἶναι νομιεῖς τοῦ Πατρὸς τὴν φωνὴν, ὡς εἰς ἀκοὴν φέρεσθαι σωματ τικώς. Οὐ γὰρ μόνος ὁ Κύριος ηκροάσατο τοῦ Πατρὸς λέγοντος· « Καὶ ἐδόξασα, καὶ πάλιν δοξάσω, ἀλλὰ τὰς καὶ οἱ συνόντες αὐτῷ. Διδάσκων δὲ σαφῶς ὁ Χρι στις, ὅτι κυρίως καὶ φυσικῶς οὐκ ἐκείνη τοῦ Πατρὸς ξ, ή φωνή, ἀλλά τις κτύπος φωνῇ προσεοικώς εξήγ γελλε τοῦ Πατρὸς τὴν ἐφ' Υἱῷ βούλησιν. Καὶ ὅτιπερ εἰς τίμιος παρ' αὐτῷ. λέγει πρὸς τοὺς ἀκροωμένους· ε Ού δ' ἐμὲ ἡ φωνὴ αὕτη γέγονεν, ἀλλὰ δι' ὑμᾶς. ο Πρόσχες γὰρ ἀκριβῶς ὡς οὐκ ἔφησεν, Οὐ δι' ἐμὲ λελά ηταν ὁ Πατήρ, ἢ ἐβόησεν, ἢ ἕτερόν τι τοιοῦτον, ἀλλ' ότι ο Οὐ δι' ἐμὲ γέγονεν ἡ φωνὴ, ἀλλὰ δι' ὑμᾶς. » Ε: τοίνυν διά τινος θείας ενεργείας γέγονεν ἡ φωνή, οὐ διὰ Χριστὸν, ὡς αὐτός φησιν, ἀλλὰ διὰ τοὺς συν- ὄντας αὐτῷ, ἀμήχανον δὲ ἦν ἀνθρώπους ὄντας ἑτέ ρως δύνασθαι μαθεῖν τοῦ Πατρὸς τὴν βούλησιν, εἰ μὴ ἐνθρωπεία πρὸς αὐτοὺς ἐγένετο φωνή· τί μάτην τὰ οικονομικῶς γεγονότα καὶ ἀνθρωπίνως διοικούμενα δ' ἐμᾶς πάλιν ἀναφέρεις ἐπὶ τὴν ἀσώματον οὐσίαν, κινδύνως τὰ τῇ γενητῇ πρέποντα φύσει καὶ ἐπὶ τὴν ἀγένητον ἀνατιθείς; ΑΛΛΟ. • Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Φαίνεται που λέγων, φασὶν, ὁ Πατὴρ πρὸς τὸν Υιόν ο Ποιήσωμεν ἄνθρωπον. » Καὶ αὐτὸς δὲ πάλιν Ο Σωτήρ της Ἰουδαίους διαλεγόμενος λέγει· 'Απ' ἐμπντοῦ οὐ λαλῶ, ἀλλ' ὅσα ἤκουσα παρὰ τοῦ Πατρὸς, ταῦτα ἀπαγγέλλω ὑμῖν. » "Αρ' οὖν εἴ τις ὑμᾶς ἔροιτο τοὺς ἐπὶ δογμάτων ὀρθότητι μεγαλαυχουμένους, πότ τεμόν ποτε ὡς πρὸς εἰδότα τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ ὅπερ ἔμελλεν ἐρεῖν διαλέγεται, ἢ ὡς πρὸς μὴ εἰδότα, τί ἂν ἀποκρίνοισθε ; Εἰ μὲν οὖν οὐκ οἶδε, μανθάνει δὲ τότε ὅταν ὁ τοῦ Πατρός λόγος πρὸς αὐτὸν γένηται πρί τινος, ἕτερός ἐστι παρὰ τὸν ὄντα φύσει· εἰ δὲ εἶε, πῶς οὐκ ἀμαθὲς καὶ ἀνόητον τὸ πρὸς εἰδότα λέγειν ὥσπερ οὐκ εἰδότα ; Καὶ ἐπ᾽ ἀνθρώπων γὰρ ούτε έξω λόγου τὸ τοιοῦτον κείσεται. Εἰ δὲ ἄτοπον σκούτῳ τινὶ περιπίπτειν φάναι τὸν Θεὸν, δῆλον ὅτι ὡς πρὸς οὐκ εἰδότα λέγει. Ούτε οὖν αὐτός ἐστιν ὁ ἐνδιάθετος λόγος, οὔτε μὴν οἶδεν ἅπερ βούλεται ὁ θεὸς καὶ Πατὴρ, εἰ μὴ γένοιτο πρὸς αὐτὸν ὁ παρ' τατου λόγος. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οὐδὲν οὖν διοίσει προφητῶν ὁ ἐν προφήταις λαλῶν τοῦ Θεοῦ λόγος, καὶ τὰ ἐσόμενα προμηνύων αὐτοῖς · εὐ γὰρ εἶχον ἐξ ἑαυτῶν τὸ εἰδέναι ταῦτα· μόνῳ δὲ ἀρμόζει θεῷ ἐσομένων ἡ πρόγνωσις. Καὶ τί ποιήσω μεν, τοῦ Κυρίου σαφῶς ἑαυτὸν τῆς πρὸς ἐκείνους ισότητος ἀποδιορίζοντος ; δι' ὧν οὕτω φησίν· « ΕΙ πίνους εἶπε θεούς, πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγέ THESAURUS. A sit. Nam si velis servare incorporeæ natura con- C venientem ei rationem, non talem esse censebis Patris vocem, ut in auditum corporaliter fera- tur. Neque enim solus Dominus audivit Pa- trem dicentem : « Et glorificavi, et iterum glori- ficabo, » sed etiam qui Domino aderant. Christus autem manifeste docens quod proprie ac natura- liter non erat Patris illa vox, sed sonus quidam voci similis enuntiavit Patris de Filio voluntatem. Quod autem non ad se facta fuerit, ad eos qui eum sonum audierant, ita ait : • Non propter me vox ista facta est, sed propter vos ". » Anim- adverte enim diligenter, quo pacto non dixerit : Non propter me locutus est Pater, aut clamavit, aut aliquid ejuscemodi, sed, «Non propter me facta est hæc vos, sed propter vos. » Si ergo divina qua- dam efficacia vox illa facta non propter Christum, ut ipsemet testatur, sed propter cos qui ei ad- erant, impossibile vero erat, cum homines essent, ut voluntatem Patris alia ratione discerent, nisi humana voce docerentur: quid frustra quæ ratio- ne incarnationis et humano more administrata sunt nostri causa, ad incorpoream essentiam refers, temerarie admodum quæ creatæ naturæ conveniunt, increatæ tribuens ? ALIUD. Objectio Eunomii. D nisi sermo Patris ad ipsum labitus fuisset. - Invenitur alicubi, inquiunt, Pater ad Filium di- cens : • Faciamus hominem ". . Et ipse rursum Servator Judæos alloquens, dicit : « Ego a me ipso non loquor, sed quæ audivi a Patre, hæc nuntio vobis ”. › Si quis igitur interroget vos, qui dogma- tum rectitudine gloriamini, utrum ad scientem Fi- lium Pater quod dicturus erat, an vero ad nescien- tem locutus sit, quidnam respondeatis? Nam si nescivit, ac tum primum didicit, quando Patris sermo quapiam de re ad illum habitus est, diver- sus erit ab eo qui natura exsistit : si vero scivit, quomodo non fuerit absurdum ad scientem loqui, tanquam non scientem ? Atqui etiam inter homines hoc ridiculum fuerit. Cum igitur absurdum sit hoc Deo tribuere, manifestum est, ad non scientem locutum fuisse. Non est igitur ipse Verbum Patri insitum, neque scivisset que vult Deus ac Pater, at Joan. x11, 30. Gen. 1, 26. ss Joan. s11, 49. Solutio objectionis. Nihil igitur differet a prophetis Verbum Dei in prophetis loquens et futura eis prædicens: neque enim ex seipsis horum notitiam habebant: soli namque Deo convenit futurorum prænotio. Quid vero faciemus, cum Dominus manifeste se ab illo- rum similitudine eximat? ita dicens : « Si illos dixit deos ad quos sermo Dei factus est, et non po- orporca fieri velis mutuum hunc sermonem. Edit. (1) Sic Coteler. in Monum. E. G. 11, 591. Edit. Aub., τὸν αὐτὸν κατ' ἄλληλον λόγον. Nam si in natura in-

Α νετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ Γραφή, ἂν ὁ Θεὸς ἡγίασε καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον· Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἰμι.» Και γὰρ εἰ τὴν πρὸς τοὺς προφήτας εἶχεν ισότητα φυσι κήν, οὐκ ἂν ὡς ἐκ τοῦ ἐλάττονος τῶν καθ' ἑαυτὸν ἐποιεῖτο τὴν σύγκρισιν, τὰ ἐκείνων λαμβάνων εἰς παραδείγματος δύναμιν. Λέγων γάρ, « Εἰ ἐκείνους εἶπε θεοὺς, πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, ο σα φῶς ἀποδείκνυσιν οὐ λόγον γεγενῆσθαι Θεοῦ πρὸς αὐτ τὸν, ὥσπερ καὶ πρὸς ἐκείνους, ἀλλ' ὅτιπερ αὐτὸς εἴη τοῦ Πατρὸς ὁ λόγος ο πρὸς τοὺς προφήτας λεγόμενος. Πῶς οὖν ὁ τοσοῦτον τῶν προφητῶν ἀπεσχοινισμένος καὶ ἄνω που κείμενος, οὐδὲν ἕξει πλέον αὐτῶν κατά τὴν σὴν, ὦ βλάσφημε, τόλμαν ; ΑΛΛΟ. Εἰ οὐκ οἶδεν ὁ Υἱὸς τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν, ἐκδί χεται δὲ, καθάπερ οι χριστομάχοι νομίζουσι, τὸν παρ' αὐτοῦ λόγον, ἵνα δή ποτε καὶ μάθοι, καὶ ὥσπερ πρός τινα τῶν προφητῶν ὁ Πατὴρ διαλέγεται πρὸς αὐτὸν, ἴσος ἄρα προφήταις ἐστί. Ποῖ δ οὖν ἄρα χωρήσει πάλιν ἡμῖν ὁ ἅγιος Ψαλμῳδὸς ἐν Πνεύματι λέγων, ὅτι « Τίς ἐν νεφέλαις ἐσωθήσεται τῷ Κυρίῳ ; καὶ τίς ὁμοιωθήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν υἱοῖς Θεοῦ; : Ἰδοὺ γὰρ ἐνθάδε σαφῶς οὐδένα φησὶν οὔτε ἐν προφήταις, οἷς καὶ νεφέλας τροπικώτερον λέγει, οὔτε μὴν τοῖς εἰς υἱότητα Θεοῦ καταταττομένοις διὰ τῆς χάριτος, ἴσον ἔσεσθαι τῷ κατὰ φύσιν Υἱῷ. Πῶς οὖν ἀληθεύσει Δαβὶδ ὁ ἐν Πνεύματι τὰ τοιαῦτα λέγων, εἴπερ καὶ λόγος τοῦ Πατρὸς πρὸς αὐτὸν γίνεται, καθάπερ πρὸς τοὺς ἁγίους, καὶ οὐκ οἶδε τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν καθά- περ ἐκεῖνοι, ἀλλ᾽ ἐκδέχεται τὴν ἀποκάλυψιν αὐτῆς διὰ τῆς ἀκροάσεως; Εἰ δὲ δύσφημον τὸ ψεύδεσθαι τὸ Πνεῦμα λέγειν, δύσφημον δὲ πάντως, καὶ οὐχ ἑτέρως ἔχον, ὑπερέξει προφητῶν ὁ Κύριος ἀσυγκρί τοῖς ὑπεροχαῖς, αὐτὸς ὢν ὁ ἀληθινὸς λόγος καὶ ἡ τοῦ Πατρὸς βούλησις καὶ σοφία. ΑΛΛΟ. Εἰ ἑτερός ἐστιν ὁ ἐνυπάρχων τῷ Πατρὶ κατὰ φύσιν Θεός Λόγος παρὰ τὸν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς σημαι νόμενον, καὶ κείται μέν τις ἐν Πατρὶ κεκρυμμένος καὶ ἐνδιάθετος· ἕτερος δέ τίς ἐστιν ἐξαγγελτικὸς τῶν παρ' αὐτοῦ λαλουμένων, ἂν καὶ Ἰωάννης Θεόν Λόγον εἶναι φησί, πῶς ἔτι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσύνθετον σωθήσεται; Είπερ ἀναγκαίως ὁ κεκρυμ- μένον τι καὶ ἐμφανὲς ἔχων, ἁπλοῦς οὐκ ἂν εἴη, σύν θετος δὲ μᾶλλον καὶ ἐκ δύο συγκείμενος. Ἔστι δὲ ἁπλοῦς κατὰ φύσιν ὁ Θεὸς, καὶ οὐδὲν ἐν αὐτῷ συν θετον. Εἷς ἄρα Λόγος ἐν αὐτῷ φυσικός τε καὶ ἐνδιά θετος ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Εἰ, καθάπερ οἱ χριστομάχοι τολμώσι λέγειν, έτερος ῶν παρὰ τὸν ἐνυπάρχοντα φύσει Θεὸν λόγος ὁ διὰ τῶν Εὐαγγελίων ἡμῖν κηρυττόμενος, οὐκ οἶδε τὰ κε- κρυμμένα τοῦ Πατρὸς, μανθάνει δὲ ὅτε πρὸς αὐτὸν διαλέγεται· ἐξ ἁγνωτίας ἄρα εἰς γνῶσιν ἔρχεται, καὶ ἐξ ἀνοίας εἰς νόησιν. Καὶ πῶς ἀληθεύσει λέγων S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. test solvi Scriptura; quem Deus sanctificavit, et misit in mundum, vos dicitis quia Blasphemas, quia dixi : Filius Dei sum ", » Si enim naturalem cum prophetis similitudinem habuisset, non utique veluti a minoribus se comparationem fecis- set. Nam cum dixit, c Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, inanifeste ostendit Dei ser- monem ad se factum non esse, sicut ad illos: sed quod ipse sit sermo Patris ad prophetas dictus. Quomodo igitur is, qui tanto intervallo prophetas superat, nihil habet amplius quam prophetæ, ut tv, blaspheme, impudentissime asseris? ALIUD. B Si nescivit Filius voluntatem Patris, sed, quen- admodum hostes Christi asserunt, sermonem ab ipso suscipit, ut ita discat, et perinde ac prophetarum aliquem Pater ipsum alloquitur: æqualis igitur est prophetis. Quid igitur rursum statuent de Psalmi- sta, in Spiritu dicente : ‹ Quis in nubibus exæqua- bitur Domino? et quis similis erit Domino in filiis hominum ?, Viden' quo pacto aperte neminem inquit in prophetis, quos figurate nubes vocat, neque in iis, qui per gratiam in filios Dei adoptati sunt, æqualem fore Filio naturali? Quomodo igitur cen- sendus est vere loqui David, qui talia in Spiritu di- cit, si sermo Patris etiam ad ipsum fit, sicut ad sanctos, et non novit voluntatem Patris perinde at- que illi, et per auditum revelationem illius suscipit ? c At si blasphemum est dicere, Spiritum mentiri, ut omnino est blasphemum, neque aliter se res habel: certe Deus incomparabili excellentia prophetis su- perior erit, quippe qui verus sermo, et voluntas ac sapientia Patris. ALIUD. Si Verbum Patri naturaliter inexsistens aliud est ab eo quod sacræ Scripturæ nobis proponunt, ut sit quoddam occultum et latens in Patre, aliud ve- ro quod enuntiat quæ Pater loquitur, quem e Joannes Deum esse dicit: quomodo igitur simplex et compositionis expers esse censebitur? Siquidem necessario qui aliquid occultum et aliquid appa- rens habet, non simplex, sed potius compositus est et ex duobus constans. Atqui Deus est natura sua simplex, nihilque in se habet compositum. Unus itaque in ipso est naturalis et insitus Filius. ALIUD. Si, quemadmodum hostes Christi audent dicere, Verbum quod in Evangelio nobis prædica- tur, diversum est ab eo quod Patri natura inexsi- stil, neque novit arcana Patris, sed discit quando cum alloquitur : ergo ex ignorantia ad scientiam traducitur. Atqui quo pacto vere dicit: « Ego et 7. * Joan. x, 35, 36. » Psal. LxxxvIII, C D

Α νετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ Γραφή, ἂν ὁ Θεὸς ἡγίασε καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον· Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἰμι.» Και γὰρ εἰ τὴν πρὸς τοὺς προφήτας εἶχεν ισότητα φυσι κήν, οὐκ ἂν ὡς ἐκ τοῦ ἐλάττονος τῶν καθ' ἑαυτὸν ἐποιεῖτο τὴν σύγκρισιν, τὰ ἐκείνων λαμβάνων εἰς παραδείγματος δύναμιν. Λέγων γάρ, « Εἰ ἐκείνους εἶπε θεοὺς, πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, ο σα φῶς ἀποδείκνυσιν οὐ λόγον γεγενῆσθαι Θεοῦ πρὸς αὐτ τὸν, ὥσπερ καὶ πρὸς ἐκείνους, ἀλλ' ὅτιπερ αὐτὸς εἴη τοῦ Πατρὸς ὁ λόγος ο πρὸς τοὺς προφήτας λεγόμενος. Πῶς οὖν ὁ τοσοῦτον τῶν προφητῶν ἀπεσχοινισμένος καὶ ἄνω που κείμενος, οὐδὲν ἕξει πλέον αὐτῶν κατά τὴν σὴν, ὦ βλάσφημε, τόλμαν ; ΑΛΛΟ. Εἰ οὐκ οἶδεν ὁ Υἱὸς τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν, ἐκδί χεται δὲ, καθάπερ οι χριστομάχοι νομίζουσι, τὸν παρ' αὐτοῦ λόγον, ἵνα δή ποτε καὶ μάθοι, καὶ ὥσπερ πρός τινα τῶν προφητῶν ὁ Πατὴρ διαλέγεται πρὸς αὐτὸν, ἴσος ἄρα προφήταις ἐστί. Ποῖ δ οὖν ἄρα χωρήσει πάλιν ἡμῖν ὁ ἅγιος Ψαλμῳδὸς ἐν Πνεύματι λέγων, ὅτι « Τίς ἐν νεφέλαις ἐσωθήσεται τῷ Κυρίῳ ; καὶ τίς ὁμοιωθήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν υἱοῖς Θεοῦ; : Ἰδοὺ γὰρ ἐνθάδε σαφῶς οὐδένα φησὶν οὔτε ἐν προφήταις, οἷς καὶ νεφέλας τροπικώτερον λέγει, οὔτε μὴν τοῖς εἰς υἱότητα Θεοῦ καταταττομένοις διὰ τῆς χάριτος, ἴσον ἔσεσθαι τῷ κατὰ φύσιν Υἱῷ. Πῶς οὖν ἀληθεύσει Δαβὶδ ὁ ἐν Πνεύματι τὰ τοιαῦτα λέγων, εἴπερ καὶ λόγος τοῦ Πατρὸς πρὸς αὐτὸν γίνεται, καθάπερ πρὸς τοὺς ἁγίους, καὶ οὐκ οἶδε τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν καθά- περ ἐκεῖνοι, ἀλλ᾽ ἐκδέχεται τὴν ἀποκάλυψιν αὐτῆς διὰ τῆς ἀκροάσεως; Εἰ δὲ δύσφημον τὸ ψεύδεσθαι τὸ Πνεῦμα λέγειν, δύσφημον δὲ πάντως, καὶ οὐχ ἑτέρως ἔχον, ὑπερέξει προφητῶν ὁ Κύριος ἀσυγκρί τοῖς ὑπεροχαῖς, αὐτὸς ὢν ὁ ἀληθινὸς λόγος καὶ ἡ τοῦ Πατρὸς βούλησις καὶ σοφία. ΑΛΛΟ. Εἰ ἑτερός ἐστιν ὁ ἐνυπάρχων τῷ Πατρὶ κατὰ φύσιν Θεός Λόγος παρὰ τὸν ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς σημαι νόμενον, καὶ κείται μέν τις ἐν Πατρὶ κεκρυμμένος καὶ ἐνδιάθετος· ἕτερος δέ τίς ἐστιν ἐξαγγελτικὸς τῶν παρ' αὐτοῦ λαλουμένων, ἂν καὶ Ἰωάννης Θεόν Λόγον εἶναι φησί, πῶς ἔτι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσύνθετον σωθήσεται; Είπερ ἀναγκαίως ὁ κεκρυμ- μένον τι καὶ ἐμφανὲς ἔχων, ἁπλοῦς οὐκ ἂν εἴη, σύν θετος δὲ μᾶλλον καὶ ἐκ δύο συγκείμενος. Ἔστι δὲ ἁπλοῦς κατὰ φύσιν ὁ Θεὸς, καὶ οὐδὲν ἐν αὐτῷ συν θετον. Εἷς ἄρα Λόγος ἐν αὐτῷ φυσικός τε καὶ ἐνδιά θετος ὁ Υἱός. ΑΛΛΟ. Εἰ, καθάπερ οἱ χριστομάχοι τολμώσι λέγειν, έτερος ῶν παρὰ τὸν ἐνυπάρχοντα φύσει Θεὸν λόγος ὁ διὰ τῶν Εὐαγγελίων ἡμῖν κηρυττόμενος, οὐκ οἶδε τὰ κε- κρυμμένα τοῦ Πατρὸς, μανθάνει δὲ ὅτε πρὸς αὐτὸν διαλέγεται· ἐξ ἁγνωτίας ἄρα εἰς γνῶσιν ἔρχεται, καὶ ἐξ ἀνοίας εἰς νόησιν. Καὶ πῶς ἀληθεύσει λέγων S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. test solvi Scriptura; quem Deus sanctificavit, et misit in mundum, vos dicitis quia Blasphemas, quia dixi : Filius Dei sum ", » Si enim naturalem cum prophetis similitudinem habuisset, non utique veluti a minoribus se comparationem fecis- set. Nam cum dixit, c Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, inanifeste ostendit Dei ser- monem ad se factum non esse, sicut ad illos: sed quod ipse sit sermo Patris ad prophetas dictus. Quomodo igitur is, qui tanto intervallo prophetas superat, nihil habet amplius quam prophetæ, ut tv, blaspheme, impudentissime asseris? ALIUD. B Si nescivit Filius voluntatem Patris, sed, quen- admodum hostes Christi asserunt, sermonem ab ipso suscipit, ut ita discat, et perinde ac prophetarum aliquem Pater ipsum alloquitur: æqualis igitur est prophetis. Quid igitur rursum statuent de Psalmi- sta, in Spiritu dicente : ‹ Quis in nubibus exæqua- bitur Domino? et quis similis erit Domino in filiis hominum ?, Viden' quo pacto aperte neminem inquit in prophetis, quos figurate nubes vocat, neque in iis, qui per gratiam in filios Dei adoptati sunt, æqualem fore Filio naturali? Quomodo igitur cen- sendus est vere loqui David, qui talia in Spiritu di- cit, si sermo Patris etiam ad ipsum fit, sicut ad sanctos, et non novit voluntatem Patris perinde at- que illi, et per auditum revelationem illius suscipit ? c At si blasphemum est dicere, Spiritum mentiri, ut omnino est blasphemum, neque aliter se res habel: certe Deus incomparabili excellentia prophetis su- perior erit, quippe qui verus sermo, et voluntas ac sapientia Patris. ALIUD. Si Verbum Patri naturaliter inexsistens aliud est ab eo quod sacræ Scripturæ nobis proponunt, ut sit quoddam occultum et latens in Patre, aliud ve- ro quod enuntiat quæ Pater loquitur, quem e Joannes Deum esse dicit: quomodo igitur simplex et compositionis expers esse censebitur? Siquidem necessario qui aliquid occultum et aliquid appa- rens habet, non simplex, sed potius compositus est et ex duobus constans. Atqui Deus est natura sua simplex, nihilque in se habet compositum. Unus itaque in ipso est naturalis et insitus Filius. ALIUD. Si, quemadmodum hostes Christi audent dicere, Verbum quod in Evangelio nobis prædica- tur, diversum est ab eo quod Patri natura inexsi- stil, neque novit arcana Patris, sed discit quando cum alloquitur : ergo ex ignorantia ad scientiam traducitur. Atqui quo pacto vere dicit: « Ego et 7. * Joan. x, 35, 36. » Psal. LxxxvIII, C D

Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. › Πῶς δὲ ἀπαράλλα- κτος εἰκὼν ἔσται τοῦ γεγεννηκότος, εἰ καθάπερ ἄν- θρωπος ἀγνοίᾳ κρατεῖται ; Χρὴ γὰρ πάντως ἢ καὶ τὸν Πατέρα λέγειν τι τῶν ἐσομένων ἀγνοεῖν, ἢ εἰ πάντα γινώσκει, καὶ εἰκόνα τῆς ἰδίας ἀϊδιότητος (4) ἔχει τὸν Υῶν, ἀδύνατον μὴ τοιαύτην ἔχειν αὐτὸν τὴν γνῶσιν, ὁποίαν καὶ ὁ Πατήρ, οὗ καὶ ἔστι χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν ἀπαράλλακτος. Αντίθεσις ὡς ἐκ τοῦ Εὐνομίου. Καὶ τίς ούτω, φησίν, ἀμαθῆς ὡς τολμήσαι λέγειν τὰ ὀνόματα κατὰ πραγμάτων κείμενα, μὴ ἕτερα εἶναι παρ' αυτά; Ἰδοὺ γὰρ, ὁ μὲν οὐρανὸς, ἔργον οὕτω μέγα καὶ ἐξαίρετον Θεοῦ· τὸ δὲ ὄνομα, δι' οὗ σημαίνεται, ἑτερόν ἐστι παρ' αὐτόν· καὶ γνωσόμεθα τοῦτο ἐντεῦθεν. Ὁ μὲν γὰρ οὐρανό; πρᾶγμά ἐστιν ὁρατόν, τὸ δὲ ἐπ' αὐτῷ κείμενον ὄνομα οὐ ταῖς ὄψεσιν ὑποπίπτει, ἀλλ᾽ ἔστι μόνον ἀκουστόν. Οὐκ οὖν διὰ τὸ λέγεσθαι Λόγος ὁ Υἱός, πάντως ἐστὶ τοῦτο ὅ νοοῦσί τινες, ἀλλὰ καλεῖται μὲν Λόγος, ἔστι δὲ ἕτερόν τι κατά φύσιν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Σιωπᾶν ἔδει, καὶ μηδὲν ἀποκρίνεσθαι πρὸς τὴν οὕτως ἀνόητον τοῦ λόγου κατασκευήν. Ομως δ᾽ οὖν ἐρωτητέον τοὺς ὅσοι τὰ τοιαῦτά φασιν, εἰ μὴ τὰ ὀνό ματα κυρίως κατὰ πραγμάτων κείμενα, τὰς οὐσίας αὐτῶν σημαίνει, κἂν ἕτερα παρὰ ταῦτα τυγχάνῃ. Καὶ γοῦν τὸ ἄνθρωπος όνομα, σημαίνει μὲν τοῦ ἀνθρώπου τὴν φύσιν, ἕτερον δέ τῷ ἐστι παρ' αὐτόν. Ὁ μὲν γὰρ άνθρωπος πράγμα ὁρατὴν, τὸ δὲ ἐπ' αὐτῷ ὄνομα μόν τὸν ἀκουστόν. Οὐκοῦν εἴ τις ἄνθρωπον ὀνομάσαι, ἐπειδὴ μὴ τοῦτό ἐστι πάντως σημαίνει τούνομα, κατὰ τὸν ἐκείνων συλλογισμόν, ἕτερόν τι νοείτω, καὶ μὴ πάντως τοῦτο δ σημαίνει τούνομα. Εἰ δὲ μανίας ἀνάμεστον τοῦτό γε, οὐκ ἀποβλητέον τὰς τῶν ὀνομά των κυριολογίας, οὐδὲ ἕτερόν τι παρὰ τὸ σημαινόμε- ναν δι' αὐτῶν νοητέον· ἀργήσει γὰρ οὕτω τῶν αἱρε- τικῶν ἡ μανία. Δεικνύτω δὲ ἡμῖν ὁ δεινὸς εἰς λογι σμούς ότι μὴ κύριον όνομα τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ τὸ Λ6- τ, καὶ ἀντιταττέσθω ταῖς θείαις Γραφαῖς, καὶ τῷ μακαρίας εὐαγγελιστῇ Ἰωάννῃ, πρεπωδεστάτην καὶ κυριακάτην εἰδότε τοῦ Υἱοῦ τὴν προσηγορίαν διὰ τοῦ καλεῖσθαι λόγον· . Ἐν ἀρχῇ γὰρ, φησὶν, ἦν ὁ Λόγος. ο ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φησί, λόγος εἶναι τοῦ Πατρὸς καὶ σοφία ὁ Υἱός, εἴπερ ἡ μὲν σοφία ἐπιστήμη ἐστὶν, ὁ δὲ λόγος βήματος ἀργή προφορά ; Επιστήμη δὲ οὐκ ἐνυπόστατόν τί ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ζῶον καὶ λόγος Εγείας. Ο δὲ Υἱὸς ζῶόν ἐστιν· οὐκ ἄρα ἐπιστήμη, είναι σοφία, οὐδὲ λόγος. Εἶτα πρὸς τούτῳ, πῶς ἂν · έκθετο λόγος ἐν λόγῳ, ἀδυνάτου παντάπασιν ὄντος τῶν τὸ ὅμοιον ἐν ὁμοίῳ γίνεσθαι; οὐδὲ γὰρ ἂν γένοιτο χρώμα ἐν χρώματι. Είπερ οὖν ἦν ὁ λόγος ὄντως ὁ Σ, 30. ἐν τῇ ἰδίᾳ ιδιότητι, ἰδίας ιδιότητος. THESAURUS. • A Pater unum sumus s? Aul quo pacto erit omni- Joan. Hebr. 1, 3. Joan. 1, 1. Lou proprietatis habet Filium. Sic infra, p. 60, B C D moda similitudo Patris, si perinde atque homio igno- rantia laborat? Necessarium enim est, ut aut Pa- trem aliquid futurorum ignorare dicamus: aut si omnia novit, et imaginem æternitatis suæ habet Filium, fieri non potest, quin eadem præditus sit notitia qua Pater, cujus character est, et omnimo- da similitudo ". Objectio Eunomii. Atqui quisnam adeo imperitus fuerit, ait, ut au- deat dicere, nomina quæ rebus imposita sunt, non esse diversa a rebus ipsis? Nam cœlum, magnum illud atque eximium Dei opus, aliud est a nomine quo significatur, quod quidem inde cognoscemus. Nam cœlum res est visibilis, nomen vero illi indi- tum in aspectum non cadit, sed tantum audita per- cipi potest. Filius itaque, non idcirco quia vocatur Verbum, est in universum id quod quidam existi- mant, sed vocatur quidem Verbum, est vero aliud quid secundum naturam. Solutio objectionis. Tacendum est, nihilque ad hujusmodi ineptias respondendum. Rogandi tamen sunt, qui ejusmodi effutiunt, annon nomina quæ proprie rebus imposita sunt, substantiam earum significent, tametsi diversa ab iis sint. Nomen enim, hono, significat hominis naturam : est tamen diversum quid ab ipso. Nani homo est res visibilis, nomen vero ei imposituni auditu tantum percipi potest. Quocirca si quis ho- minem nominet, quandoquidem non idipsum quod est nomen hominis significat, ut illi argumentantur, aliud igitur aliquid esse censeatur, et non plane id quod nomen significat. At si hoc insaniae plennm est : non sunt igitur rejiciendæ propriæ nominum significationes, neque aliud quidquam præter id quod significatur per ipsa intelligendum est; atque ita hæreticorum insania reprimetur. Ostendat vero nobis gravis iste disputator, Verbum non esse pro- prium Filii Dei nomen: repugnetque sacris Scri- pturis ac beato Joanni evangelistæ, qui convenientis- simam maximeque propriam Filii appellationein novit, cum vocet Verbum : • In principio enim, in quit, erat Verbun , ° Alia objectio Eunomii. At quo pacto, inquit, possit Filius esse sermo et sapientis Patris, cuun sapientia sit scientia, sermo autem nuda verbi prolatio? Scientia vero non est aliquid hypostatice inexsistens, sed ne animal qui- dem ; eadem vero ratio est et sermonis. Filius au- tem est animal : non igitur scientia, neque sapien - tia, neque sermo. Deinde quomodo sit sermo in sermone, cum impossibile prorsus sit ut simile sit in simili? neque enim fuerit color in colore. Si er- et dialogo vu de Trinitate, p. 64, COTELER. Eccl. Gr. Monum. I, 556. (1) Lege ιδιότητος, et verte, imaginem sua pecu-

Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. › Πῶς δὲ ἀπαράλλα- κτος εἰκὼν ἔσται τοῦ γεγεννηκότος, εἰ καθάπερ ἄν- θρωπος ἀγνοίᾳ κρατεῖται ; Χρὴ γὰρ πάντως ἢ καὶ τὸν Πατέρα λέγειν τι τῶν ἐσομένων ἀγνοεῖν, ἢ εἰ πάντα γινώσκει, καὶ εἰκόνα τῆς ἰδίας ἀϊδιότητος (4) ἔχει τὸν Υῶν, ἀδύνατον μὴ τοιαύτην ἔχειν αὐτὸν τὴν γνῶσιν, ὁποίαν καὶ ὁ Πατήρ, οὗ καὶ ἔστι χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν ἀπαράλλακτος. Αντίθεσις ὡς ἐκ τοῦ Εὐνομίου. Καὶ τίς ούτω, φησίν, ἀμαθῆς ὡς τολμήσαι λέγειν τὰ ὀνόματα κατὰ πραγμάτων κείμενα, μὴ ἕτερα εἶναι παρ' αυτά; Ἰδοὺ γὰρ, ὁ μὲν οὐρανὸς, ἔργον οὕτω μέγα καὶ ἐξαίρετον Θεοῦ· τὸ δὲ ὄνομα, δι' οὗ σημαίνεται, ἑτερόν ἐστι παρ' αὐτόν· καὶ γνωσόμεθα τοῦτο ἐντεῦθεν. Ὁ μὲν γὰρ οὐρανό; πρᾶγμά ἐστιν ὁρατόν, τὸ δὲ ἐπ' αὐτῷ κείμενον ὄνομα οὐ ταῖς ὄψεσιν ὑποπίπτει, ἀλλ᾽ ἔστι μόνον ἀκουστόν. Οὐκ οὖν διὰ τὸ λέγεσθαι Λόγος ὁ Υἱός, πάντως ἐστὶ τοῦτο ὅ νοοῦσί τινες, ἀλλὰ καλεῖται μὲν Λόγος, ἔστι δὲ ἕτερόν τι κατά φύσιν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Σιωπᾶν ἔδει, καὶ μηδὲν ἀποκρίνεσθαι πρὸς τὴν οὕτως ἀνόητον τοῦ λόγου κατασκευήν. Ομως δ᾽ οὖν ἐρωτητέον τοὺς ὅσοι τὰ τοιαῦτά φασιν, εἰ μὴ τὰ ὀνό ματα κυρίως κατὰ πραγμάτων κείμενα, τὰς οὐσίας αὐτῶν σημαίνει, κἂν ἕτερα παρὰ ταῦτα τυγχάνῃ. Καὶ γοῦν τὸ ἄνθρωπος όνομα, σημαίνει μὲν τοῦ ἀνθρώπου τὴν φύσιν, ἕτερον δέ τῷ ἐστι παρ' αὐτόν. Ὁ μὲν γὰρ άνθρωπος πράγμα ὁρατὴν, τὸ δὲ ἐπ' αὐτῷ ὄνομα μόν τὸν ἀκουστόν. Οὐκοῦν εἴ τις ἄνθρωπον ὀνομάσαι, ἐπειδὴ μὴ τοῦτό ἐστι πάντως σημαίνει τούνομα, κατὰ τὸν ἐκείνων συλλογισμόν, ἕτερόν τι νοείτω, καὶ μὴ πάντως τοῦτο δ σημαίνει τούνομα. Εἰ δὲ μανίας ἀνάμεστον τοῦτό γε, οὐκ ἀποβλητέον τὰς τῶν ὀνομά των κυριολογίας, οὐδὲ ἕτερόν τι παρὰ τὸ σημαινόμε- ναν δι' αὐτῶν νοητέον· ἀργήσει γὰρ οὕτω τῶν αἱρε- τικῶν ἡ μανία. Δεικνύτω δὲ ἡμῖν ὁ δεινὸς εἰς λογι σμούς ότι μὴ κύριον όνομα τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ τὸ Λ6- τ, καὶ ἀντιταττέσθω ταῖς θείαις Γραφαῖς, καὶ τῷ μακαρίας εὐαγγελιστῇ Ἰωάννῃ, πρεπωδεστάτην καὶ κυριακάτην εἰδότε τοῦ Υἱοῦ τὴν προσηγορίαν διὰ τοῦ καλεῖσθαι λόγον· . Ἐν ἀρχῇ γὰρ, φησὶν, ἦν ὁ Λόγος. ο ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φησί, λόγος εἶναι τοῦ Πατρὸς καὶ σοφία ὁ Υἱός, εἴπερ ἡ μὲν σοφία ἐπιστήμη ἐστὶν, ὁ δὲ λόγος βήματος ἀργή προφορά ; Επιστήμη δὲ οὐκ ἐνυπόστατόν τί ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ζῶον καὶ λόγος Εγείας. Ο δὲ Υἱὸς ζῶόν ἐστιν· οὐκ ἄρα ἐπιστήμη, είναι σοφία, οὐδὲ λόγος. Εἶτα πρὸς τούτῳ, πῶς ἂν · έκθετο λόγος ἐν λόγῳ, ἀδυνάτου παντάπασιν ὄντος τῶν τὸ ὅμοιον ἐν ὁμοίῳ γίνεσθαι; οὐδὲ γὰρ ἂν γένοιτο χρώμα ἐν χρώματι. Είπερ οὖν ἦν ὁ λόγος ὄντως ὁ Σ, 30. ἐν τῇ ἰδίᾳ ιδιότητι, ἰδίας ιδιότητος. THESAURUS. • A Pater unum sumus s? Aul quo pacto erit omni- Joan. Hebr. 1, 3. Joan. 1, 1. Lou proprietatis habet Filium. Sic infra, p. 60, B C D moda similitudo Patris, si perinde atque homio igno- rantia laborat? Necessarium enim est, ut aut Pa- trem aliquid futurorum ignorare dicamus: aut si omnia novit, et imaginem æternitatis suæ habet Filium, fieri non potest, quin eadem præditus sit notitia qua Pater, cujus character est, et omnimo- da similitudo ". Objectio Eunomii. Atqui quisnam adeo imperitus fuerit, ait, ut au- deat dicere, nomina quæ rebus imposita sunt, non esse diversa a rebus ipsis? Nam cœlum, magnum illud atque eximium Dei opus, aliud est a nomine quo significatur, quod quidem inde cognoscemus. Nam cœlum res est visibilis, nomen vero illi indi- tum in aspectum non cadit, sed tantum audita per- cipi potest. Filius itaque, non idcirco quia vocatur Verbum, est in universum id quod quidam existi- mant, sed vocatur quidem Verbum, est vero aliud quid secundum naturam. Solutio objectionis. Tacendum est, nihilque ad hujusmodi ineptias respondendum. Rogandi tamen sunt, qui ejusmodi effutiunt, annon nomina quæ proprie rebus imposita sunt, substantiam earum significent, tametsi diversa ab iis sint. Nomen enim, hono, significat hominis naturam : est tamen diversum quid ab ipso. Nani homo est res visibilis, nomen vero ei imposituni auditu tantum percipi potest. Quocirca si quis ho- minem nominet, quandoquidem non idipsum quod est nomen hominis significat, ut illi argumentantur, aliud igitur aliquid esse censeatur, et non plane id quod nomen significat. At si hoc insaniae plennm est : non sunt igitur rejiciendæ propriæ nominum significationes, neque aliud quidquam præter id quod significatur per ipsa intelligendum est; atque ita hæreticorum insania reprimetur. Ostendat vero nobis gravis iste disputator, Verbum non esse pro- prium Filii Dei nomen: repugnetque sacris Scri- pturis ac beato Joanni evangelistæ, qui convenientis- simam maximeque propriam Filii appellationein novit, cum vocet Verbum : • In principio enim, in quit, erat Verbun , ° Alia objectio Eunomii. At quo pacto, inquit, possit Filius esse sermo et sapientis Patris, cuun sapientia sit scientia, sermo autem nuda verbi prolatio? Scientia vero non est aliquid hypostatice inexsistens, sed ne animal qui- dem ; eadem vero ratio est et sermonis. Filius au- tem est animal : non igitur scientia, neque sapien - tia, neque sermo. Deinde quomodo sit sermo in sermone, cum impossibile prorsus sit ut simile sit in simili? neque enim fuerit color in colore. Si er- et dialogo vu de Trinitate, p. 64, COTELER. Eccl. Gr. Monum. I, 556. (1) Lege ιδιότητος, et verte, imaginem sua pecu-

Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. › Πῶς δὲ ἀπαράλλα- κτος εἰκὼν ἔσται τοῦ γεγεννηκότος, εἰ καθάπερ ἄν- θρωπος ἀγνοίᾳ κρατεῖται ; Χρὴ γὰρ πάντως ἢ καὶ τὸν Πατέρα λέγειν τι τῶν ἐσομένων ἀγνοεῖν, ἢ εἰ πάντα γινώσκει, καὶ εἰκόνα τῆς ἰδίας ἀϊδιότητος (4) ἔχει τὸν Υῶν, ἀδύνατον μὴ τοιαύτην ἔχειν αὐτὸν τὴν γνῶσιν, ὁποίαν καὶ ὁ Πατήρ, οὗ καὶ ἔστι χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν ἀπαράλλακτος. Αντίθεσις ὡς ἐκ τοῦ Εὐνομίου. Καὶ τίς ούτω, φησίν, ἀμαθῆς ὡς τολμήσαι λέγειν τὰ ὀνόματα κατὰ πραγμάτων κείμενα, μὴ ἕτερα εἶναι παρ' αυτά; Ἰδοὺ γὰρ, ὁ μὲν οὐρανὸς, ἔργον οὕτω μέγα καὶ ἐξαίρετον Θεοῦ· τὸ δὲ ὄνομα, δι' οὗ σημαίνεται, ἑτερόν ἐστι παρ' αὐτόν· καὶ γνωσόμεθα τοῦτο ἐντεῦθεν. Ὁ μὲν γὰρ οὐρανό; πρᾶγμά ἐστιν ὁρατόν, τὸ δὲ ἐπ' αὐτῷ κείμενον ὄνομα οὐ ταῖς ὄψεσιν ὑποπίπτει, ἀλλ᾽ ἔστι μόνον ἀκουστόν. Οὐκ οὖν διὰ τὸ λέγεσθαι Λόγος ὁ Υἱός, πάντως ἐστὶ τοῦτο ὅ νοοῦσί τινες, ἀλλὰ καλεῖται μὲν Λόγος, ἔστι δὲ ἕτερόν τι κατά φύσιν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Σιωπᾶν ἔδει, καὶ μηδὲν ἀποκρίνεσθαι πρὸς τὴν οὕτως ἀνόητον τοῦ λόγου κατασκευήν. Ομως δ᾽ οὖν ἐρωτητέον τοὺς ὅσοι τὰ τοιαῦτά φασιν, εἰ μὴ τὰ ὀνό ματα κυρίως κατὰ πραγμάτων κείμενα, τὰς οὐσίας αὐτῶν σημαίνει, κἂν ἕτερα παρὰ ταῦτα τυγχάνῃ. Καὶ γοῦν τὸ ἄνθρωπος όνομα, σημαίνει μὲν τοῦ ἀνθρώπου τὴν φύσιν, ἕτερον δέ τῷ ἐστι παρ' αὐτόν. Ὁ μὲν γὰρ άνθρωπος πράγμα ὁρατὴν, τὸ δὲ ἐπ' αὐτῷ ὄνομα μόν τὸν ἀκουστόν. Οὐκοῦν εἴ τις ἄνθρωπον ὀνομάσαι, ἐπειδὴ μὴ τοῦτό ἐστι πάντως σημαίνει τούνομα, κατὰ τὸν ἐκείνων συλλογισμόν, ἕτερόν τι νοείτω, καὶ μὴ πάντως τοῦτο δ σημαίνει τούνομα. Εἰ δὲ μανίας ἀνάμεστον τοῦτό γε, οὐκ ἀποβλητέον τὰς τῶν ὀνομά των κυριολογίας, οὐδὲ ἕτερόν τι παρὰ τὸ σημαινόμε- ναν δι' αὐτῶν νοητέον· ἀργήσει γὰρ οὕτω τῶν αἱρε- τικῶν ἡ μανία. Δεικνύτω δὲ ἡμῖν ὁ δεινὸς εἰς λογι σμούς ότι μὴ κύριον όνομα τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ τὸ Λ6- τ, καὶ ἀντιταττέσθω ταῖς θείαις Γραφαῖς, καὶ τῷ μακαρίας εὐαγγελιστῇ Ἰωάννῃ, πρεπωδεστάτην καὶ κυριακάτην εἰδότε τοῦ Υἱοῦ τὴν προσηγορίαν διὰ τοῦ καλεῖσθαι λόγον· . Ἐν ἀρχῇ γὰρ, φησὶν, ἦν ὁ Λόγος. ο ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φησί, λόγος εἶναι τοῦ Πατρὸς καὶ σοφία ὁ Υἱός, εἴπερ ἡ μὲν σοφία ἐπιστήμη ἐστὶν, ὁ δὲ λόγος βήματος ἀργή προφορά ; Επιστήμη δὲ οὐκ ἐνυπόστατόν τί ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ζῶον καὶ λόγος Εγείας. Ο δὲ Υἱὸς ζῶόν ἐστιν· οὐκ ἄρα ἐπιστήμη, είναι σοφία, οὐδὲ λόγος. Εἶτα πρὸς τούτῳ, πῶς ἂν · έκθετο λόγος ἐν λόγῳ, ἀδυνάτου παντάπασιν ὄντος τῶν τὸ ὅμοιον ἐν ὁμοίῳ γίνεσθαι; οὐδὲ γὰρ ἂν γένοιτο χρώμα ἐν χρώματι. Είπερ οὖν ἦν ὁ λόγος ὄντως ὁ Σ, 30. ἐν τῇ ἰδίᾳ ιδιότητι, ἰδίας ιδιότητος. THESAURUS. • A Pater unum sumus s? Aul quo pacto erit omni- Joan. Hebr. 1, 3. Joan. 1, 1. Lou proprietatis habet Filium. Sic infra, p. 60, B C D moda similitudo Patris, si perinde atque homio igno- rantia laborat? Necessarium enim est, ut aut Pa- trem aliquid futurorum ignorare dicamus: aut si omnia novit, et imaginem æternitatis suæ habet Filium, fieri non potest, quin eadem præditus sit notitia qua Pater, cujus character est, et omnimo- da similitudo ". Objectio Eunomii. Atqui quisnam adeo imperitus fuerit, ait, ut au- deat dicere, nomina quæ rebus imposita sunt, non esse diversa a rebus ipsis? Nam cœlum, magnum illud atque eximium Dei opus, aliud est a nomine quo significatur, quod quidem inde cognoscemus. Nam cœlum res est visibilis, nomen vero illi indi- tum in aspectum non cadit, sed tantum audita per- cipi potest. Filius itaque, non idcirco quia vocatur Verbum, est in universum id quod quidam existi- mant, sed vocatur quidem Verbum, est vero aliud quid secundum naturam. Solutio objectionis. Tacendum est, nihilque ad hujusmodi ineptias respondendum. Rogandi tamen sunt, qui ejusmodi effutiunt, annon nomina quæ proprie rebus imposita sunt, substantiam earum significent, tametsi diversa ab iis sint. Nomen enim, hono, significat hominis naturam : est tamen diversum quid ab ipso. Nani homo est res visibilis, nomen vero ei imposituni auditu tantum percipi potest. Quocirca si quis ho- minem nominet, quandoquidem non idipsum quod est nomen hominis significat, ut illi argumentantur, aliud igitur aliquid esse censeatur, et non plane id quod nomen significat. At si hoc insaniae plennm est : non sunt igitur rejiciendæ propriæ nominum significationes, neque aliud quidquam præter id quod significatur per ipsa intelligendum est; atque ita hæreticorum insania reprimetur. Ostendat vero nobis gravis iste disputator, Verbum non esse pro- prium Filii Dei nomen: repugnetque sacris Scri- pturis ac beato Joanni evangelistæ, qui convenientis- simam maximeque propriam Filii appellationein novit, cum vocet Verbum : • In principio enim, in quit, erat Verbun , ° Alia objectio Eunomii. At quo pacto, inquit, possit Filius esse sermo et sapientis Patris, cuun sapientia sit scientia, sermo autem nuda verbi prolatio? Scientia vero non est aliquid hypostatice inexsistens, sed ne animal qui- dem ; eadem vero ratio est et sermonis. Filius au- tem est animal : non igitur scientia, neque sapien - tia, neque sermo. Deinde quomodo sit sermo in sermone, cum impossibile prorsus sit ut simile sit in simili? neque enim fuerit color in colore. Si er- et dialogo vu de Trinitate, p. 64, COTELER. Eccl. Gr. Monum. I, 556. (1) Lege ιδιότητος, et verte, imaginem sua pecu-

Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. › Πῶς δὲ ἀπαράλλα- κτος εἰκὼν ἔσται τοῦ γεγεννηκότος, εἰ καθάπερ ἄν- θρωπος ἀγνοίᾳ κρατεῖται ; Χρὴ γὰρ πάντως ἢ καὶ τὸν Πατέρα λέγειν τι τῶν ἐσομένων ἀγνοεῖν, ἢ εἰ πάντα γινώσκει, καὶ εἰκόνα τῆς ἰδίας ἀϊδιότητος (4) ἔχει τὸν Υῶν, ἀδύνατον μὴ τοιαύτην ἔχειν αὐτὸν τὴν γνῶσιν, ὁποίαν καὶ ὁ Πατήρ, οὗ καὶ ἔστι χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν ἀπαράλλακτος. Αντίθεσις ὡς ἐκ τοῦ Εὐνομίου. Καὶ τίς ούτω, φησίν, ἀμαθῆς ὡς τολμήσαι λέγειν τὰ ὀνόματα κατὰ πραγμάτων κείμενα, μὴ ἕτερα εἶναι παρ' αυτά; Ἰδοὺ γὰρ, ὁ μὲν οὐρανὸς, ἔργον οὕτω μέγα καὶ ἐξαίρετον Θεοῦ· τὸ δὲ ὄνομα, δι' οὗ σημαίνεται, ἑτερόν ἐστι παρ' αὐτόν· καὶ γνωσόμεθα τοῦτο ἐντεῦθεν. Ὁ μὲν γὰρ οὐρανό; πρᾶγμά ἐστιν ὁρατόν, τὸ δὲ ἐπ' αὐτῷ κείμενον ὄνομα οὐ ταῖς ὄψεσιν ὑποπίπτει, ἀλλ᾽ ἔστι μόνον ἀκουστόν. Οὐκ οὖν διὰ τὸ λέγεσθαι Λόγος ὁ Υἱός, πάντως ἐστὶ τοῦτο ὅ νοοῦσί τινες, ἀλλὰ καλεῖται μὲν Λόγος, ἔστι δὲ ἕτερόν τι κατά φύσιν. Πρὸς ταῦτα λύσις. Σιωπᾶν ἔδει, καὶ μηδὲν ἀποκρίνεσθαι πρὸς τὴν οὕτως ἀνόητον τοῦ λόγου κατασκευήν. Ομως δ᾽ οὖν ἐρωτητέον τοὺς ὅσοι τὰ τοιαῦτά φασιν, εἰ μὴ τὰ ὀνό ματα κυρίως κατὰ πραγμάτων κείμενα, τὰς οὐσίας αὐτῶν σημαίνει, κἂν ἕτερα παρὰ ταῦτα τυγχάνῃ. Καὶ γοῦν τὸ ἄνθρωπος όνομα, σημαίνει μὲν τοῦ ἀνθρώπου τὴν φύσιν, ἕτερον δέ τῷ ἐστι παρ' αὐτόν. Ὁ μὲν γὰρ άνθρωπος πράγμα ὁρατὴν, τὸ δὲ ἐπ' αὐτῷ ὄνομα μόν τὸν ἀκουστόν. Οὐκοῦν εἴ τις ἄνθρωπον ὀνομάσαι, ἐπειδὴ μὴ τοῦτό ἐστι πάντως σημαίνει τούνομα, κατὰ τὸν ἐκείνων συλλογισμόν, ἕτερόν τι νοείτω, καὶ μὴ πάντως τοῦτο δ σημαίνει τούνομα. Εἰ δὲ μανίας ἀνάμεστον τοῦτό γε, οὐκ ἀποβλητέον τὰς τῶν ὀνομά των κυριολογίας, οὐδὲ ἕτερόν τι παρὰ τὸ σημαινόμε- ναν δι' αὐτῶν νοητέον· ἀργήσει γὰρ οὕτω τῶν αἱρε- τικῶν ἡ μανία. Δεικνύτω δὲ ἡμῖν ὁ δεινὸς εἰς λογι σμούς ότι μὴ κύριον όνομα τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ τὸ Λ6- τ, καὶ ἀντιταττέσθω ταῖς θείαις Γραφαῖς, καὶ τῷ μακαρίας εὐαγγελιστῇ Ἰωάννῃ, πρεπωδεστάτην καὶ κυριακάτην εἰδότε τοῦ Υἱοῦ τὴν προσηγορίαν διὰ τοῦ καλεῖσθαι λόγον· . Ἐν ἀρχῇ γὰρ, φησὶν, ἦν ὁ Λόγος. ο ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εὐνομίου. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φησί, λόγος εἶναι τοῦ Πατρὸς καὶ σοφία ὁ Υἱός, εἴπερ ἡ μὲν σοφία ἐπιστήμη ἐστὶν, ὁ δὲ λόγος βήματος ἀργή προφορά ; Επιστήμη δὲ οὐκ ἐνυπόστατόν τί ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ζῶον καὶ λόγος Εγείας. Ο δὲ Υἱὸς ζῶόν ἐστιν· οὐκ ἄρα ἐπιστήμη, είναι σοφία, οὐδὲ λόγος. Εἶτα πρὸς τούτῳ, πῶς ἂν · έκθετο λόγος ἐν λόγῳ, ἀδυνάτου παντάπασιν ὄντος τῶν τὸ ὅμοιον ἐν ὁμοίῳ γίνεσθαι; οὐδὲ γὰρ ἂν γένοιτο χρώμα ἐν χρώματι. Είπερ οὖν ἦν ὁ λόγος ὄντως ὁ Σ, 30. ἐν τῇ ἰδίᾳ ιδιότητι, ἰδίας ιδιότητος. THESAURUS. • A Pater unum sumus s? Aul quo pacto erit omni- Joan. Hebr. 1, 3. Joan. 1, 1. Lou proprietatis habet Filium. Sic infra, p. 60, B C D moda similitudo Patris, si perinde atque homio igno- rantia laborat? Necessarium enim est, ut aut Pa- trem aliquid futurorum ignorare dicamus: aut si omnia novit, et imaginem æternitatis suæ habet Filium, fieri non potest, quin eadem præditus sit notitia qua Pater, cujus character est, et omnimo- da similitudo ". Objectio Eunomii. Atqui quisnam adeo imperitus fuerit, ait, ut au- deat dicere, nomina quæ rebus imposita sunt, non esse diversa a rebus ipsis? Nam cœlum, magnum illud atque eximium Dei opus, aliud est a nomine quo significatur, quod quidem inde cognoscemus. Nam cœlum res est visibilis, nomen vero illi indi- tum in aspectum non cadit, sed tantum audita per- cipi potest. Filius itaque, non idcirco quia vocatur Verbum, est in universum id quod quidam existi- mant, sed vocatur quidem Verbum, est vero aliud quid secundum naturam. Solutio objectionis. Tacendum est, nihilque ad hujusmodi ineptias respondendum. Rogandi tamen sunt, qui ejusmodi effutiunt, annon nomina quæ proprie rebus imposita sunt, substantiam earum significent, tametsi diversa ab iis sint. Nomen enim, hono, significat hominis naturam : est tamen diversum quid ab ipso. Nani homo est res visibilis, nomen vero ei imposituni auditu tantum percipi potest. Quocirca si quis ho- minem nominet, quandoquidem non idipsum quod est nomen hominis significat, ut illi argumentantur, aliud igitur aliquid esse censeatur, et non plane id quod nomen significat. At si hoc insaniae plennm est : non sunt igitur rejiciendæ propriæ nominum significationes, neque aliud quidquam præter id quod significatur per ipsa intelligendum est; atque ita hæreticorum insania reprimetur. Ostendat vero nobis gravis iste disputator, Verbum non esse pro- prium Filii Dei nomen: repugnetque sacris Scri- pturis ac beato Joanni evangelistæ, qui convenientis- simam maximeque propriam Filii appellationein novit, cum vocet Verbum : • In principio enim, in quit, erat Verbun , ° Alia objectio Eunomii. At quo pacto, inquit, possit Filius esse sermo et sapientis Patris, cuun sapientia sit scientia, sermo autem nuda verbi prolatio? Scientia vero non est aliquid hypostatice inexsistens, sed ne animal qui- dem ; eadem vero ratio est et sermonis. Filius au- tem est animal : non igitur scientia, neque sapien - tia, neque sermo. Deinde quomodo sit sermo in sermone, cum impossibile prorsus sit ut simile sit in simili? neque enim fuerit color in colore. Si er- et dialogo vu de Trinitate, p. 64, COTELER. Eccl. Gr. Monum. I, 556. (1) Lege ιδιότητος, et verte, imaginem sua pecu-

φύσει τοῦ Πατρὸς Υιός, πῶς ἂν πρὸς αὐτὸν ἐγένετο λόγος, φέρε εἰπεῖν, ἐν τῷ, « Ποιήσωμεν άνθρω που ; Πρὸς τοῦτο λύσις. Σκανδαλίζῃ πάλιν οὐκ ἀναβαίνων τὰ ἀνθρώπινα ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπιλελησμένος ότι σοι περὶ τῆς θείας ούτ σίας ὁ λόγος ἐστὶν, ἐκ τῶν καθ' ἡμᾶς ὁρίζῃ τὰ ἐκείνῃ προσόντα. Η οὐκ οἶσθα ὅτι τοῖς καθ' ἡμᾶς ὀνόματι τὸ θεῖον ἀποκαλεῖται, πάντα δὲ ἑτέρως ἐστὶν ἢ καθά περ ἡμεῖς; Οὐ γὰρ ἐπειδήπερ ὁ μὲν ἀνθρώπου λόγος ἀνυπόστατος καὶ γλώττης ἐξήχημα πρὸς ἀέρα πεμπό μενον, διὰ τοῦτο καὶ ὁ θεῖος ὡσαύτως ἕξει λόγος, ἀλλὰ ζῶν ἐκ ζῶντος, καὶ ὑφεστηκὼς ἐξ ὑφεστηκότος ἐστί. Καὶ πάλιν, οὐκ ἐπειδήπερ ἡ ἐν ἡμῖν σοφία και Β ἐπιστήμη οὐκ ἐν ὑποστάσει κεῖται καθ᾿ ἑαυτὴν, διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἐνυπάρχουσα τῷ Θεῷ σοφία τὸ ἐνυπό στατος εἶναι καθ' ἑαυτὴν ζημιωθήσεται. Αλλ' εἶπερ ὁμολογεῖς μὴ καθ' ἡμᾶς εἶναι τὸν Θεὸν, ὁμολογεῖς δηλονότι και πως τὰ αὐτοῦ μὴ εἶναι τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμᾶς τοσοῦτον, ὅσον καὶ κατὰ τὸν τῆς οὐ- σίας λόγον διέστηκεν. ΑΛΛΟ, πρὸς τὸ αὐτό. Ηγνόησεν ὁ σοφὸς, ὡς οἴεται, καὶ ὀξὺς εἰς τὸ νοεῖν ἀμέτρῳ περιπεσών δυσφημίᾳ· ζῶον γὰρ ονομάζει τὸν Κύριον, οὐκ εἰδὼς ὅτι τὸ ζῶον ἕτερόν ἐστι παρά τὴν ζωὴν, ὥσπερ ἡ ἐπιστήμη παρὰ τὸν ἐπιστήμονα. Ζωὴν μὲν γὰρ εἴ τις λέγοι, αὐτὸ σημαίνει τὸ πρᾶγμα τὸ ἔν τισι γινόμενον καὶ ζωοποιοῦν αὐτά· ζῶον δὲ λέγων, τὸ μετέχον τοῦ ζωοποιοῦντό; φησιν. Αλλ' ουχ οὕτως ἑαυτὸν ὁ Κύριος ἐνομάζων φαίνεται, ζωὴν δὲ μᾶλλον ἀποκαλεῖ. Εἰ δὲ ζωὴ ὑπάρχων καὶ ζῶόν ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνου φρενοβλάβειαν, λεγέσθω καὶ ὁ Πα τὴρ ζῶον, ἐπειδήπερ φαίνεται λέγων· ο Ζῶ ἐγώ, λέ γει Κύριος. ο 'Αλλὰ ταῖς ἐκείνου φλυαρίαις ἐῤῥῶσθαι φράσαντες, καὶ τὸ ἀποστολικὴν ἐκεῖνο προσθέντες· « Τὰ νοήματά σου σὺν σοὶ εἴη εἰς ἀπώλειαν, ο ἐπὶ τὴν ὀρθότητα τῶν δογμάτων δραμούμεθα, καὶ οὐ ζῶον κατ' ἐκείνους, ἀλλὰ ζωὴν ἐροῦμεν τὸν Κύριον, ζωο γονοῦσαν τὰ πάντα ὡς ἐν αὐτῷ κινεῖσθαι καὶ εἶναι, κατὰ τὴν Παύλου φωνήν. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Λόγον ἡ θεία Γραφὴ τὸν Υἱὸν ὀνομάζειν, καὶ προ φορὰν ῥημάτων τοιούτων ὁποῖα ἐστι τὰ ἀνθρώπινα, φαντάζεται πάλιν ὁ γοργὸς εἰς ἀβουλίαν καὶ νεανικός εἰς τὸ μὴ νοεῖν ὀρθῶς τὰ θεῖα μυστήρια· οὐκ εἰδὼς ὅτι κατὰ μὲν τὴν ἡμετέραν συνήθειαν οὕτως αὐτὸν αἱ θεῖαι κηρύττουσι Γραφαί. Διαλέγεται δὲ ἀῤῥήτως Πατὴρ πρὸς Υἱόν, ἔχοντος αὐτοῦ φυσικῶς τοῦ εἰδέναι τοῦ τεχόντος τὴν βούλησιν, οὐ λόγον ἐκφαίνειν δυνα μενον τὰ κεκρυμμένα περιμένοντος, ἐπεὶ καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Λόγος. Ὅτε τοίνυν ἐπὶ Θεοῦ τι λέγεται τῶν ὅσα μᾶλλον ἀνθρώποις ἐστὶ πρεπωδέστερα, ἀναβαι νέτω τὰ καθ' ἡμᾶς ὁ ἀκροώμενος, καὶ ἐπὶ τὴν Η S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. go qui Filius Dei natura est, erat revera sermo, A quomodo factus est ad illum sermo, cum dixit dixit Deus, « Faciamus hominem 3?, Solutio objectionis. Rursus impingis, non attollens te ultra buma- nas cogitationes, ac veluti oblitus quod de divina essentia sermonem habeas, ex iis quæ nobis pro- pria sunt, illam metiris. An ignoras Divinitatem nominibus nobis usitatis appellari, omnia vero Jonge aliter quam nostra se habere? Non enim quia verbum sive sermo hominis hypostatice non subsi- stit, et sonitus quidam linguæ est in aerem emis- sus: ideo divinus etiam seruo ita se habet; sed vivens ex vivo, atque hypostatice exsistens ex hy- postatice exsistente procedit. Rursus, non quia sa- pientia et scientia quæ in nobis est, hypostaticam per se exsistentiam non habet : idcirco sapientia quæ in Deo est non erit hypostatica. At vero si fa- teris Deum non esse nobis similem, fateberis etiam omnia ipsius non esse nostra, sed tanto esse excel- lentiora nostris, quanto ipse etiam essentiæ ratione est praestantior. ALIUD, in idem. Non animadvertit præclarus iste argumentator, in quam ingentem blasphemiam ruat : Dominum enim appellat animal, non intelligens aliud esse animal quam vitam, quemadmodum scientia aliud est quam sciens. Nam si quis dicat vitam, significat rem illam quæ si alicui insit, vivum ut sit efficit: animal vero est id quod ejus rei quæ vivificat, particeps est. Atqui Dominus non ita seipsum vocat, sed potius vitam. Si vero, cum sit vila, est etiam animal, juxta illius insaniam, dicatur etiam Pater esse animal, cum ipse de se dicat: Vivo ego, dicit Dominus**. › Sed valere jussis perditi hominis nugis, et aposto- licum illud ei dicentes: < Cogitationes sint tibi in perditionem “,, ad veritatem doctrinm nos conferamus, et Dominum non animal, ut illi, sed vitam ipsam esse dicamus, quæ omnia vivificat”, quippe quæ in ipso, juxta Pauli sententiam, et mo- veantur, et sint *. ALIUD, in eamdem sententiam. ' Sacram Scripturam Filium vocare Verbum “ hoc est, prolationem ejusmodi verborum qualia sunt humana, temerarius iste ac præclarus scilicet arcanorum Dei interpres imaginatur: non intelli- gens quod sacræ Litteræ illum ita ex nostro more appellent. Loquitur enim Pater arcane atque inef- fabiliter ad Filium, cui naturaliter voluntas Patris cognita est, neque exspectat serinonem, qui occul- tam illius voluntatem explicet. Quando igitur de Deo dicitur sive prædicatur aliquid eorum quæ bo- minibus potius conveniunt, auditor ultra humanum morein cogitationem suam erigat, et ad spiritua- C D ôn ! Tim. vi, 15. Acl. x 11, 28. Joan. * Gen. 1, 26. * Ezech. xxxi, 11. “Act. viii, 20. 1, seqq.

φύσει τοῦ Πατρὸς Υιός, πῶς ἂν πρὸς αὐτὸν ἐγένετο λόγος, φέρε εἰπεῖν, ἐν τῷ, « Ποιήσωμεν άνθρω που ; Πρὸς τοῦτο λύσις. Σκανδαλίζῃ πάλιν οὐκ ἀναβαίνων τὰ ἀνθρώπινα ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπιλελησμένος ότι σοι περὶ τῆς θείας ούτ σίας ὁ λόγος ἐστὶν, ἐκ τῶν καθ' ἡμᾶς ὁρίζῃ τὰ ἐκείνῃ προσόντα. Η οὐκ οἶσθα ὅτι τοῖς καθ' ἡμᾶς ὀνόματι τὸ θεῖον ἀποκαλεῖται, πάντα δὲ ἑτέρως ἐστὶν ἢ καθά περ ἡμεῖς; Οὐ γὰρ ἐπειδήπερ ὁ μὲν ἀνθρώπου λόγος ἀνυπόστατος καὶ γλώττης ἐξήχημα πρὸς ἀέρα πεμπό μενον, διὰ τοῦτο καὶ ὁ θεῖος ὡσαύτως ἕξει λόγος, ἀλλὰ ζῶν ἐκ ζῶντος, καὶ ὑφεστηκὼς ἐξ ὑφεστηκότος ἐστί. Καὶ πάλιν, οὐκ ἐπειδήπερ ἡ ἐν ἡμῖν σοφία και Β ἐπιστήμη οὐκ ἐν ὑποστάσει κεῖται καθ᾿ ἑαυτὴν, διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἐνυπάρχουσα τῷ Θεῷ σοφία τὸ ἐνυπό στατος εἶναι καθ' ἑαυτὴν ζημιωθήσεται. Αλλ' εἶπερ ὁμολογεῖς μὴ καθ' ἡμᾶς εἶναι τὸν Θεὸν, ὁμολογεῖς δηλονότι και πως τὰ αὐτοῦ μὴ εἶναι τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμᾶς τοσοῦτον, ὅσον καὶ κατὰ τὸν τῆς οὐ- σίας λόγον διέστηκεν. ΑΛΛΟ, πρὸς τὸ αὐτό. Ηγνόησεν ὁ σοφὸς, ὡς οἴεται, καὶ ὀξὺς εἰς τὸ νοεῖν ἀμέτρῳ περιπεσών δυσφημίᾳ· ζῶον γὰρ ονομάζει τὸν Κύριον, οὐκ εἰδὼς ὅτι τὸ ζῶον ἕτερόν ἐστι παρά τὴν ζωὴν, ὥσπερ ἡ ἐπιστήμη παρὰ τὸν ἐπιστήμονα. Ζωὴν μὲν γὰρ εἴ τις λέγοι, αὐτὸ σημαίνει τὸ πρᾶγμα τὸ ἔν τισι γινόμενον καὶ ζωοποιοῦν αὐτά· ζῶον δὲ λέγων, τὸ μετέχον τοῦ ζωοποιοῦντό; φησιν. Αλλ' ουχ οὕτως ἑαυτὸν ὁ Κύριος ἐνομάζων φαίνεται, ζωὴν δὲ μᾶλλον ἀποκαλεῖ. Εἰ δὲ ζωὴ ὑπάρχων καὶ ζῶόν ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνου φρενοβλάβειαν, λεγέσθω καὶ ὁ Πα τὴρ ζῶον, ἐπειδήπερ φαίνεται λέγων· ο Ζῶ ἐγώ, λέ γει Κύριος. ο 'Αλλὰ ταῖς ἐκείνου φλυαρίαις ἐῤῥῶσθαι φράσαντες, καὶ τὸ ἀποστολικὴν ἐκεῖνο προσθέντες· « Τὰ νοήματά σου σὺν σοὶ εἴη εἰς ἀπώλειαν, ο ἐπὶ τὴν ὀρθότητα τῶν δογμάτων δραμούμεθα, καὶ οὐ ζῶον κατ' ἐκείνους, ἀλλὰ ζωὴν ἐροῦμεν τὸν Κύριον, ζωο γονοῦσαν τὰ πάντα ὡς ἐν αὐτῷ κινεῖσθαι καὶ εἶναι, κατὰ τὴν Παύλου φωνήν. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Λόγον ἡ θεία Γραφὴ τὸν Υἱὸν ὀνομάζειν, καὶ προ φορὰν ῥημάτων τοιούτων ὁποῖα ἐστι τὰ ἀνθρώπινα, φαντάζεται πάλιν ὁ γοργὸς εἰς ἀβουλίαν καὶ νεανικός εἰς τὸ μὴ νοεῖν ὀρθῶς τὰ θεῖα μυστήρια· οὐκ εἰδὼς ὅτι κατὰ μὲν τὴν ἡμετέραν συνήθειαν οὕτως αὐτὸν αἱ θεῖαι κηρύττουσι Γραφαί. Διαλέγεται δὲ ἀῤῥήτως Πατὴρ πρὸς Υἱόν, ἔχοντος αὐτοῦ φυσικῶς τοῦ εἰδέναι τοῦ τεχόντος τὴν βούλησιν, οὐ λόγον ἐκφαίνειν δυνα μενον τὰ κεκρυμμένα περιμένοντος, ἐπεὶ καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Λόγος. Ὅτε τοίνυν ἐπὶ Θεοῦ τι λέγεται τῶν ὅσα μᾶλλον ἀνθρώποις ἐστὶ πρεπωδέστερα, ἀναβαι νέτω τὰ καθ' ἡμᾶς ὁ ἀκροώμενος, καὶ ἐπὶ τὴν Η S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. go qui Filius Dei natura est, erat revera sermo, A quomodo factus est ad illum sermo, cum dixit dixit Deus, « Faciamus hominem 3?, Solutio objectionis. Rursus impingis, non attollens te ultra buma- nas cogitationes, ac veluti oblitus quod de divina essentia sermonem habeas, ex iis quæ nobis pro- pria sunt, illam metiris. An ignoras Divinitatem nominibus nobis usitatis appellari, omnia vero Jonge aliter quam nostra se habere? Non enim quia verbum sive sermo hominis hypostatice non subsi- stit, et sonitus quidam linguæ est in aerem emis- sus: ideo divinus etiam seruo ita se habet; sed vivens ex vivo, atque hypostatice exsistens ex hy- postatice exsistente procedit. Rursus, non quia sa- pientia et scientia quæ in nobis est, hypostaticam per se exsistentiam non habet : idcirco sapientia quæ in Deo est non erit hypostatica. At vero si fa- teris Deum non esse nobis similem, fateberis etiam omnia ipsius non esse nostra, sed tanto esse excel- lentiora nostris, quanto ipse etiam essentiæ ratione est praestantior. ALIUD, in idem. Non animadvertit præclarus iste argumentator, in quam ingentem blasphemiam ruat : Dominum enim appellat animal, non intelligens aliud esse animal quam vitam, quemadmodum scientia aliud est quam sciens. Nam si quis dicat vitam, significat rem illam quæ si alicui insit, vivum ut sit efficit: animal vero est id quod ejus rei quæ vivificat, particeps est. Atqui Dominus non ita seipsum vocat, sed potius vitam. Si vero, cum sit vila, est etiam animal, juxta illius insaniam, dicatur etiam Pater esse animal, cum ipse de se dicat: Vivo ego, dicit Dominus**. › Sed valere jussis perditi hominis nugis, et aposto- licum illud ei dicentes: < Cogitationes sint tibi in perditionem “,, ad veritatem doctrinm nos conferamus, et Dominum non animal, ut illi, sed vitam ipsam esse dicamus, quæ omnia vivificat”, quippe quæ in ipso, juxta Pauli sententiam, et mo- veantur, et sint *. ALIUD, in eamdem sententiam. ' Sacram Scripturam Filium vocare Verbum “ hoc est, prolationem ejusmodi verborum qualia sunt humana, temerarius iste ac præclarus scilicet arcanorum Dei interpres imaginatur: non intelli- gens quod sacræ Litteræ illum ita ex nostro more appellent. Loquitur enim Pater arcane atque inef- fabiliter ad Filium, cui naturaliter voluntas Patris cognita est, neque exspectat serinonem, qui occul- tam illius voluntatem explicet. Quando igitur de Deo dicitur sive prædicatur aliquid eorum quæ bo- minibus potius conveniunt, auditor ultra humanum morein cogitationem suam erigat, et ad spiritua- C D ôn ! Tim. vi, 15. Acl. x 11, 28. Joan. * Gen. 1, 26. * Ezech. xxxi, 11. “Act. viii, 20. 1, seqq.

φύσει τοῦ Πατρὸς Υιός, πῶς ἂν πρὸς αὐτὸν ἐγένετο λόγος, φέρε εἰπεῖν, ἐν τῷ, « Ποιήσωμεν άνθρω που ; Πρὸς τοῦτο λύσις. Σκανδαλίζῃ πάλιν οὐκ ἀναβαίνων τὰ ἀνθρώπινα ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπιλελησμένος ότι σοι περὶ τῆς θείας ούτ σίας ὁ λόγος ἐστὶν, ἐκ τῶν καθ' ἡμᾶς ὁρίζῃ τὰ ἐκείνῃ προσόντα. Η οὐκ οἶσθα ὅτι τοῖς καθ' ἡμᾶς ὀνόματι τὸ θεῖον ἀποκαλεῖται, πάντα δὲ ἑτέρως ἐστὶν ἢ καθά περ ἡμεῖς; Οὐ γὰρ ἐπειδήπερ ὁ μὲν ἀνθρώπου λόγος ἀνυπόστατος καὶ γλώττης ἐξήχημα πρὸς ἀέρα πεμπό μενον, διὰ τοῦτο καὶ ὁ θεῖος ὡσαύτως ἕξει λόγος, ἀλλὰ ζῶν ἐκ ζῶντος, καὶ ὑφεστηκὼς ἐξ ὑφεστηκότος ἐστί. Καὶ πάλιν, οὐκ ἐπειδήπερ ἡ ἐν ἡμῖν σοφία και Β ἐπιστήμη οὐκ ἐν ὑποστάσει κεῖται καθ᾿ ἑαυτὴν, διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἐνυπάρχουσα τῷ Θεῷ σοφία τὸ ἐνυπό στατος εἶναι καθ' ἑαυτὴν ζημιωθήσεται. Αλλ' εἶπερ ὁμολογεῖς μὴ καθ' ἡμᾶς εἶναι τὸν Θεὸν, ὁμολογεῖς δηλονότι και πως τὰ αὐτοῦ μὴ εἶναι τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμᾶς τοσοῦτον, ὅσον καὶ κατὰ τὸν τῆς οὐ- σίας λόγον διέστηκεν. ΑΛΛΟ, πρὸς τὸ αὐτό. Ηγνόησεν ὁ σοφὸς, ὡς οἴεται, καὶ ὀξὺς εἰς τὸ νοεῖν ἀμέτρῳ περιπεσών δυσφημίᾳ· ζῶον γὰρ ονομάζει τὸν Κύριον, οὐκ εἰδὼς ὅτι τὸ ζῶον ἕτερόν ἐστι παρά τὴν ζωὴν, ὥσπερ ἡ ἐπιστήμη παρὰ τὸν ἐπιστήμονα. Ζωὴν μὲν γὰρ εἴ τις λέγοι, αὐτὸ σημαίνει τὸ πρᾶγμα τὸ ἔν τισι γινόμενον καὶ ζωοποιοῦν αὐτά· ζῶον δὲ λέγων, τὸ μετέχον τοῦ ζωοποιοῦντό; φησιν. Αλλ' ουχ οὕτως ἑαυτὸν ὁ Κύριος ἐνομάζων φαίνεται, ζωὴν δὲ μᾶλλον ἀποκαλεῖ. Εἰ δὲ ζωὴ ὑπάρχων καὶ ζῶόν ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνου φρενοβλάβειαν, λεγέσθω καὶ ὁ Πα τὴρ ζῶον, ἐπειδήπερ φαίνεται λέγων· ο Ζῶ ἐγώ, λέ γει Κύριος. ο 'Αλλὰ ταῖς ἐκείνου φλυαρίαις ἐῤῥῶσθαι φράσαντες, καὶ τὸ ἀποστολικὴν ἐκεῖνο προσθέντες· « Τὰ νοήματά σου σὺν σοὶ εἴη εἰς ἀπώλειαν, ο ἐπὶ τὴν ὀρθότητα τῶν δογμάτων δραμούμεθα, καὶ οὐ ζῶον κατ' ἐκείνους, ἀλλὰ ζωὴν ἐροῦμεν τὸν Κύριον, ζωο γονοῦσαν τὰ πάντα ὡς ἐν αὐτῷ κινεῖσθαι καὶ εἶναι, κατὰ τὴν Παύλου φωνήν. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Λόγον ἡ θεία Γραφὴ τὸν Υἱὸν ὀνομάζειν, καὶ προ φορὰν ῥημάτων τοιούτων ὁποῖα ἐστι τὰ ἀνθρώπινα, φαντάζεται πάλιν ὁ γοργὸς εἰς ἀβουλίαν καὶ νεανικός εἰς τὸ μὴ νοεῖν ὀρθῶς τὰ θεῖα μυστήρια· οὐκ εἰδὼς ὅτι κατὰ μὲν τὴν ἡμετέραν συνήθειαν οὕτως αὐτὸν αἱ θεῖαι κηρύττουσι Γραφαί. Διαλέγεται δὲ ἀῤῥήτως Πατὴρ πρὸς Υἱόν, ἔχοντος αὐτοῦ φυσικῶς τοῦ εἰδέναι τοῦ τεχόντος τὴν βούλησιν, οὐ λόγον ἐκφαίνειν δυνα μενον τὰ κεκρυμμένα περιμένοντος, ἐπεὶ καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Λόγος. Ὅτε τοίνυν ἐπὶ Θεοῦ τι λέγεται τῶν ὅσα μᾶλλον ἀνθρώποις ἐστὶ πρεπωδέστερα, ἀναβαι νέτω τὰ καθ' ἡμᾶς ὁ ἀκροώμενος, καὶ ἐπὶ τὴν Η S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. go qui Filius Dei natura est, erat revera sermo, A quomodo factus est ad illum sermo, cum dixit dixit Deus, « Faciamus hominem 3?, Solutio objectionis. Rursus impingis, non attollens te ultra buma- nas cogitationes, ac veluti oblitus quod de divina essentia sermonem habeas, ex iis quæ nobis pro- pria sunt, illam metiris. An ignoras Divinitatem nominibus nobis usitatis appellari, omnia vero Jonge aliter quam nostra se habere? Non enim quia verbum sive sermo hominis hypostatice non subsi- stit, et sonitus quidam linguæ est in aerem emis- sus: ideo divinus etiam seruo ita se habet; sed vivens ex vivo, atque hypostatice exsistens ex hy- postatice exsistente procedit. Rursus, non quia sa- pientia et scientia quæ in nobis est, hypostaticam per se exsistentiam non habet : idcirco sapientia quæ in Deo est non erit hypostatica. At vero si fa- teris Deum non esse nobis similem, fateberis etiam omnia ipsius non esse nostra, sed tanto esse excel- lentiora nostris, quanto ipse etiam essentiæ ratione est praestantior. ALIUD, in idem. Non animadvertit præclarus iste argumentator, in quam ingentem blasphemiam ruat : Dominum enim appellat animal, non intelligens aliud esse animal quam vitam, quemadmodum scientia aliud est quam sciens. Nam si quis dicat vitam, significat rem illam quæ si alicui insit, vivum ut sit efficit: animal vero est id quod ejus rei quæ vivificat, particeps est. Atqui Dominus non ita seipsum vocat, sed potius vitam. Si vero, cum sit vila, est etiam animal, juxta illius insaniam, dicatur etiam Pater esse animal, cum ipse de se dicat: Vivo ego, dicit Dominus**. › Sed valere jussis perditi hominis nugis, et aposto- licum illud ei dicentes: < Cogitationes sint tibi in perditionem “,, ad veritatem doctrinm nos conferamus, et Dominum non animal, ut illi, sed vitam ipsam esse dicamus, quæ omnia vivificat”, quippe quæ in ipso, juxta Pauli sententiam, et mo- veantur, et sint *. ALIUD, in eamdem sententiam. ' Sacram Scripturam Filium vocare Verbum “ hoc est, prolationem ejusmodi verborum qualia sunt humana, temerarius iste ac præclarus scilicet arcanorum Dei interpres imaginatur: non intelli- gens quod sacræ Litteræ illum ita ex nostro more appellent. Loquitur enim Pater arcane atque inef- fabiliter ad Filium, cui naturaliter voluntas Patris cognita est, neque exspectat serinonem, qui occul- tam illius voluntatem explicet. Quando igitur de Deo dicitur sive prædicatur aliquid eorum quæ bo- minibus potius conveniunt, auditor ultra humanum morein cogitationem suam erigat, et ad spiritua- C D ôn ! Tim. vi, 15. Acl. x 11, 28. Joan. * Gen. 1, 26. * Ezech. xxxi, 11. “Act. viii, 20. 1, seqq.

φύσει τοῦ Πατρὸς Υιός, πῶς ἂν πρὸς αὐτὸν ἐγένετο λόγος, φέρε εἰπεῖν, ἐν τῷ, « Ποιήσωμεν άνθρω που ; Πρὸς τοῦτο λύσις. Σκανδαλίζῃ πάλιν οὐκ ἀναβαίνων τὰ ἀνθρώπινα ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπιλελησμένος ότι σοι περὶ τῆς θείας ούτ σίας ὁ λόγος ἐστὶν, ἐκ τῶν καθ' ἡμᾶς ὁρίζῃ τὰ ἐκείνῃ προσόντα. Η οὐκ οἶσθα ὅτι τοῖς καθ' ἡμᾶς ὀνόματι τὸ θεῖον ἀποκαλεῖται, πάντα δὲ ἑτέρως ἐστὶν ἢ καθά περ ἡμεῖς; Οὐ γὰρ ἐπειδήπερ ὁ μὲν ἀνθρώπου λόγος ἀνυπόστατος καὶ γλώττης ἐξήχημα πρὸς ἀέρα πεμπό μενον, διὰ τοῦτο καὶ ὁ θεῖος ὡσαύτως ἕξει λόγος, ἀλλὰ ζῶν ἐκ ζῶντος, καὶ ὑφεστηκὼς ἐξ ὑφεστηκότος ἐστί. Καὶ πάλιν, οὐκ ἐπειδήπερ ἡ ἐν ἡμῖν σοφία και Β ἐπιστήμη οὐκ ἐν ὑποστάσει κεῖται καθ᾿ ἑαυτὴν, διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἐνυπάρχουσα τῷ Θεῷ σοφία τὸ ἐνυπό στατος εἶναι καθ' ἑαυτὴν ζημιωθήσεται. Αλλ' εἶπερ ὁμολογεῖς μὴ καθ' ἡμᾶς εἶναι τὸν Θεὸν, ὁμολογεῖς δηλονότι και πως τὰ αὐτοῦ μὴ εἶναι τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμᾶς τοσοῦτον, ὅσον καὶ κατὰ τὸν τῆς οὐ- σίας λόγον διέστηκεν. ΑΛΛΟ, πρὸς τὸ αὐτό. Ηγνόησεν ὁ σοφὸς, ὡς οἴεται, καὶ ὀξὺς εἰς τὸ νοεῖν ἀμέτρῳ περιπεσών δυσφημίᾳ· ζῶον γὰρ ονομάζει τὸν Κύριον, οὐκ εἰδὼς ὅτι τὸ ζῶον ἕτερόν ἐστι παρά τὴν ζωὴν, ὥσπερ ἡ ἐπιστήμη παρὰ τὸν ἐπιστήμονα. Ζωὴν μὲν γὰρ εἴ τις λέγοι, αὐτὸ σημαίνει τὸ πρᾶγμα τὸ ἔν τισι γινόμενον καὶ ζωοποιοῦν αὐτά· ζῶον δὲ λέγων, τὸ μετέχον τοῦ ζωοποιοῦντό; φησιν. Αλλ' ουχ οὕτως ἑαυτὸν ὁ Κύριος ἐνομάζων φαίνεται, ζωὴν δὲ μᾶλλον ἀποκαλεῖ. Εἰ δὲ ζωὴ ὑπάρχων καὶ ζῶόν ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνου φρενοβλάβειαν, λεγέσθω καὶ ὁ Πα τὴρ ζῶον, ἐπειδήπερ φαίνεται λέγων· ο Ζῶ ἐγώ, λέ γει Κύριος. ο 'Αλλὰ ταῖς ἐκείνου φλυαρίαις ἐῤῥῶσθαι φράσαντες, καὶ τὸ ἀποστολικὴν ἐκεῖνο προσθέντες· « Τὰ νοήματά σου σὺν σοὶ εἴη εἰς ἀπώλειαν, ο ἐπὶ τὴν ὀρθότητα τῶν δογμάτων δραμούμεθα, καὶ οὐ ζῶον κατ' ἐκείνους, ἀλλὰ ζωὴν ἐροῦμεν τὸν Κύριον, ζωο γονοῦσαν τὰ πάντα ὡς ἐν αὐτῷ κινεῖσθαι καὶ εἶναι, κατὰ τὴν Παύλου φωνήν. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Λόγον ἡ θεία Γραφὴ τὸν Υἱὸν ὀνομάζειν, καὶ προ φορὰν ῥημάτων τοιούτων ὁποῖα ἐστι τὰ ἀνθρώπινα, φαντάζεται πάλιν ὁ γοργὸς εἰς ἀβουλίαν καὶ νεανικός εἰς τὸ μὴ νοεῖν ὀρθῶς τὰ θεῖα μυστήρια· οὐκ εἰδὼς ὅτι κατὰ μὲν τὴν ἡμετέραν συνήθειαν οὕτως αὐτὸν αἱ θεῖαι κηρύττουσι Γραφαί. Διαλέγεται δὲ ἀῤῥήτως Πατὴρ πρὸς Υἱόν, ἔχοντος αὐτοῦ φυσικῶς τοῦ εἰδέναι τοῦ τεχόντος τὴν βούλησιν, οὐ λόγον ἐκφαίνειν δυνα μενον τὰ κεκρυμμένα περιμένοντος, ἐπεὶ καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Λόγος. Ὅτε τοίνυν ἐπὶ Θεοῦ τι λέγεται τῶν ὅσα μᾶλλον ἀνθρώποις ἐστὶ πρεπωδέστερα, ἀναβαι νέτω τὰ καθ' ἡμᾶς ὁ ἀκροώμενος, καὶ ἐπὶ τὴν Η S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. go qui Filius Dei natura est, erat revera sermo, A quomodo factus est ad illum sermo, cum dixit dixit Deus, « Faciamus hominem 3?, Solutio objectionis. Rursus impingis, non attollens te ultra buma- nas cogitationes, ac veluti oblitus quod de divina essentia sermonem habeas, ex iis quæ nobis pro- pria sunt, illam metiris. An ignoras Divinitatem nominibus nobis usitatis appellari, omnia vero Jonge aliter quam nostra se habere? Non enim quia verbum sive sermo hominis hypostatice non subsi- stit, et sonitus quidam linguæ est in aerem emis- sus: ideo divinus etiam seruo ita se habet; sed vivens ex vivo, atque hypostatice exsistens ex hy- postatice exsistente procedit. Rursus, non quia sa- pientia et scientia quæ in nobis est, hypostaticam per se exsistentiam non habet : idcirco sapientia quæ in Deo est non erit hypostatica. At vero si fa- teris Deum non esse nobis similem, fateberis etiam omnia ipsius non esse nostra, sed tanto esse excel- lentiora nostris, quanto ipse etiam essentiæ ratione est praestantior. ALIUD, in idem. Non animadvertit præclarus iste argumentator, in quam ingentem blasphemiam ruat : Dominum enim appellat animal, non intelligens aliud esse animal quam vitam, quemadmodum scientia aliud est quam sciens. Nam si quis dicat vitam, significat rem illam quæ si alicui insit, vivum ut sit efficit: animal vero est id quod ejus rei quæ vivificat, particeps est. Atqui Dominus non ita seipsum vocat, sed potius vitam. Si vero, cum sit vila, est etiam animal, juxta illius insaniam, dicatur etiam Pater esse animal, cum ipse de se dicat: Vivo ego, dicit Dominus**. › Sed valere jussis perditi hominis nugis, et aposto- licum illud ei dicentes: < Cogitationes sint tibi in perditionem “,, ad veritatem doctrinm nos conferamus, et Dominum non animal, ut illi, sed vitam ipsam esse dicamus, quæ omnia vivificat”, quippe quæ in ipso, juxta Pauli sententiam, et mo- veantur, et sint *. ALIUD, in eamdem sententiam. ' Sacram Scripturam Filium vocare Verbum “ hoc est, prolationem ejusmodi verborum qualia sunt humana, temerarius iste ac præclarus scilicet arcanorum Dei interpres imaginatur: non intelli- gens quod sacræ Litteræ illum ita ex nostro more appellent. Loquitur enim Pater arcane atque inef- fabiliter ad Filium, cui naturaliter voluntas Patris cognita est, neque exspectat serinonem, qui occul- tam illius voluntatem explicet. Quando igitur de Deo dicitur sive prædicatur aliquid eorum quæ bo- minibus potius conveniunt, auditor ultra humanum morein cogitationem suam erigat, et ad spiritua- C D ôn ! Tim. vi, 15. Acl. x 11, 28. Joan. * Gen. 1, 26. * Ezech. xxxi, 11. “Act. viii, 20. 1, seqq.

ἄρχων γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα ποῖον εὕρῃ μισθόν ; πῶς ἐδοξάσθη ὁ ἀπὸ δόξης εἰς ἀτιμίαν καταβεβηκώς ; Πῶς δὲ γέγονεν ὑψηλὸς ὁ τῆς θεότητος τὸ ἀξίωμα ὑπεριδών, καὶ εἰς ἀνθρωπότητα κατελθών; Πῶς ὁ κατελθών, γέγονεν ἄνω; Ποίαν ἔχει βελτίωσιν ὁ ἐν ἐλάττοσι γεγονὼς ἐξ ἀμεινόνων; Εἰ Θεὸς ὢν ὕψιστος καὶ ἐν ὑψηλοῖς κατοικῶν ὑψοῦσθαι λέγεται, ποῖ δὲ ὅτι μετὰ τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν ἀναβήσεται τὸ ὑψούμε νον; Πῶς δὲ ἦν ταπεινὸς ὁ ἐν κόλποις ὢν τοῦ ὑψηλο- τάτου Πατρός ; Ποίας προσθήκης ἐδεῖτο Θεός; Εἰ διά τοῦτο καταβέβηκεν, ἵνα καὶ ὑψωθῇ, τίς ἦν ἡ χρεία τῆς καταβάσεως; Εἰ διὰ τοῦτο ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, ἵνα καὶ δοξασθῇ, τίς ἦν ἡ χρεία τῆς ταπεινώσεως; Πῶς δὲ οὐκ ἄσοφος ὁ μετὰ πόνου ζητῶν, ὃ καὶ δίχα πόνων ἔχειν ἐδύνατο; Πῶς ἔλαβε τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα ὁ διαπαντὸς ἐν αὐτῷ προσκυνούμενος; Ρητά, ὅτι θεὸς ὁ Υἱός. « Ο Θεὸς ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με, και, «Προσο κυνησάτωσαν τῷ ὀνόματί σου, Κύριε, τῷ μεγάλῳ. Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Δότε δόξαν ὀνόματι αὐτοῦ. Οὗτοι ἐν ἅρμασι καὶ οὗτο: ἐν ἵπποις, ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν μεγα λυνθησόμεθα. Πῶς οὖν ἔλαβεν, ὅπερ ἔχων ἀεὶ φαίνεται ; Λύσις ἑτέρα. Εἰ « ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, καὶ ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, ο ὕστερον δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἑταπείνωσεν ἑαυτὸν, διά τε τοῦτο ὑψοῦσθαι λέγεται, πῶς οὐκ ἔσται παντί τῳ σαφές, ὅτι περ οὐ περὶ τὴν τοῦ Λόγου φύσιν τοῦτο γίνεσθαι συμβαίνει, ἀλλ' εἰς τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μυστήριον; Ο γὰρ ἁρμόσει τὸ ταπεινόν, τούτῳ καὶ τὸ ὑψοῦσθαι πρέπειν ἀκολουθεῖ. Ταπεινὸν δὲ χρῆμα ἡ ἀνθρωπό- της, περὶ αὐτὴν ἄρα καὶ τὸ ὑψοῦσθαι νοηθήσεται. Ο πρότερον δὲ περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου τοιοῦτόν τι λέ- τουσαν ευρήσομεν τὴν Γραφήν, εἰ μὴ, « Σάρξ γέγονε, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. › Εἰ τοίνυν περὶ τὴν πρόσο δημον τῆς σαρκὸς ἡ ταπείνωσις γεγενῆσθαι λέγεται, δι' αὐτὴν ἔσται καὶ περὶ αὐτὴν ἡ ὕψωσις. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Ὁ Παῦλος ἐπιστέλλων φησίν, ὅτι ο Πρόδρομος ὑπὲρ ἡμῶν εἰσῆλθεν Ἰησοῦς, οὐκ εἰς ἀντίτυπα τῶν ἀληθι νῶν, ἀλλ' εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπων τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν. » Ὥσπερ οὖν ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ ἐν προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων ἀεὶ, νῦν ὑπὲρ ἡμῶν εἰσέρχεται μὲν εἰς τὸν οὐρανὸν, εμφανίζεται δὲ τῷ Πατρί· οὕτω πάλιν καὶ νῦν ὑπὲρ ἡμῶν ὑψοῦται καὶ δοξάζεται, καὶ λαμβάνει τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα· ο ἵν᾿ ὥσπερ ἐν αὐτῷ καὶ εἰς τὸν οὐρανὸν εἰσερχόμεθα καὶ ἐμφανιζόμεθα τῷ Πατρὶ, οὕτω πάλιν ἐν αὐτῷ δοξαζόμενοι, καὶ ὑψούμενοι, καὶ υἱοῦ Θεοῦ χρηματίζωμεν. THESAURUS. "H A Deus exsistens factus est homo, qualemme merce lemn accepturus? Aut quomodo glorificatus est qui e gloria ad contemptibilem statum descendit? Aut quomodo exaltatus, qui e divinitatis fastigio ad bumanitatem se demisit? Quomodo autem qui de- scendit, evectus est? Aut quo pacto melior illius conditio est effecta, qui veluti e majoribus et præ- stantioribus ad minora devenit ? Si Deus cum sit altissimus, et in excelsis habitans, exaltari dicitur, quonam ultra Dei naturam id quod exaltatur con- scendet? Aut quomodo humilis erat, in sinu excel- sissimi Patris exsistens? Aut qua accessione sive incremento indigebat Deus? Si ideirco descendit ut exaltaretur, quid erat opus descensu ? Si ideo se- ipsum humiliavit, ut glorificaretur, quidl erat B opus humiliatione? aut quomodo non sit censendus insipiens qui id magno cum labore quærit, quod citra laborem habere potest? At quomodo accepit uo- men quod est super onine nomen, qui semper in ipso est adoratus? C D Auctoritates quod Filius sit Deus. Deus, in nomine tuo salvum me fac "; et, cAdo- rent nomen tuum, Domine, magnum s. Ante solemn permanet nomen ejus *. Date glorianı nomini ejus “. Hi in curribus et hi in equis, nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur ". » Quomodo igitur accepit quod semper habuisse cernitur? Alia solutio. . Si Verbum erat in principio, et Deus erat Verbum, et erat in principio apud Deum ",, ultimis vero temporibus propter nostram salutem humiliavit se - ipsum ", atque idcirco humiliatus esse lieitur : qu0 pacto non fuerit cuivis manifestum, non circa Verbi naturam, sed circa humanitatis mysterium hoc ac- cidisse? Nam cui humilitas congruit, ei etiam exaltari conveniet : atqui humanitas humilis res est: huic igitur exaltatio tribuenda est. Neque erim sacram Scripturam prius tale quidpiam de Verbo dixisse comperies,quam quatenus, Caro factum est, et habitavit in nobis *. » Si ergo secundum assum- ptionem carnis humiliatio facta esse dicitur, propter banc et circa hanc etiam exaltatio facta fuerit. ALIUD, in idem. Paulus ad Hebræos scribens, ita ait : ‹ Præcursor pro nobis introivit Jesus, non in exemplaria vero- rum, sed in ipsmin cœlum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis "., Quemadmodum igitur semper in cœlis, et coram facie Patris exsistens, nunc pro nobis ingreditur, et apparet coram Patre : ita sim cissim nunc exaltatur pro nobis et glorificatur, acci- pitque «nomen quod est super one nomen : quemadmodum in ipso etiam in cœlum ingredimur, et apparemus coram Patre, ita etiam in ipso glorifi- cati et exaltati, filii Dei quoque vocemur ". 21. ss Psal. Lxv, 2. ** Psal. uxxı, 17. » Hebr. 15, 24. ** Phi-ipp. 11, 9. Psal LIII, 3. Psal. LXXIII, • Philipp. 11, 7. * Joan. 1, 14. PATROL. GR. LXXV. Psal. xix, 8. et | Juan. 111, 1. Jo. 1, 1. 2.

ἄρχων γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα ποῖον εὕρῃ μισθόν ; πῶς ἐδοξάσθη ὁ ἀπὸ δόξης εἰς ἀτιμίαν καταβεβηκώς ; Πῶς δὲ γέγονεν ὑψηλὸς ὁ τῆς θεότητος τὸ ἀξίωμα ὑπεριδών, καὶ εἰς ἀνθρωπότητα κατελθών; Πῶς ὁ κατελθών, γέγονεν ἄνω; Ποίαν ἔχει βελτίωσιν ὁ ἐν ἐλάττοσι γεγονὼς ἐξ ἀμεινόνων; Εἰ Θεὸς ὢν ὕψιστος καὶ ἐν ὑψηλοῖς κατοικῶν ὑψοῦσθαι λέγεται, ποῖ δὲ ὅτι μετὰ τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν ἀναβήσεται τὸ ὑψούμε νον; Πῶς δὲ ἦν ταπεινὸς ὁ ἐν κόλποις ὢν τοῦ ὑψηλο- τάτου Πατρός ; Ποίας προσθήκης ἐδεῖτο Θεός; Εἰ διά τοῦτο καταβέβηκεν, ἵνα καὶ ὑψωθῇ, τίς ἦν ἡ χρεία τῆς καταβάσεως; Εἰ διὰ τοῦτο ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, ἵνα καὶ δοξασθῇ, τίς ἦν ἡ χρεία τῆς ταπεινώσεως; Πῶς δὲ οὐκ ἄσοφος ὁ μετὰ πόνου ζητῶν, ὃ καὶ δίχα πόνων ἔχειν ἐδύνατο; Πῶς ἔλαβε τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα ὁ διαπαντὸς ἐν αὐτῷ προσκυνούμενος; Ρητά, ὅτι θεὸς ὁ Υἱός. « Ο Θεὸς ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με, και, «Προσο κυνησάτωσαν τῷ ὀνόματί σου, Κύριε, τῷ μεγάλῳ. Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Δότε δόξαν ὀνόματι αὐτοῦ. Οὗτοι ἐν ἅρμασι καὶ οὗτο: ἐν ἵπποις, ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν μεγα λυνθησόμεθα. Πῶς οὖν ἔλαβεν, ὅπερ ἔχων ἀεὶ φαίνεται ; Λύσις ἑτέρα. Εἰ « ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, καὶ ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, ο ὕστερον δὲ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἑταπείνωσεν ἑαυτὸν, διά τε τοῦτο ὑψοῦσθαι λέγεται, πῶς οὐκ ἔσται παντί τῳ σαφές, ὅτι περ οὐ περὶ τὴν τοῦ Λόγου φύσιν τοῦτο γίνεσθαι συμβαίνει, ἀλλ' εἰς τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μυστήριον; Ο γὰρ ἁρμόσει τὸ ταπεινόν, τούτῳ καὶ τὸ ὑψοῦσθαι πρέπειν ἀκολουθεῖ. Ταπεινὸν δὲ χρῆμα ἡ ἀνθρωπό- της, περὶ αὐτὴν ἄρα καὶ τὸ ὑψοῦσθαι νοηθήσεται. Ο πρότερον δὲ περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου τοιοῦτόν τι λέ- τουσαν ευρήσομεν τὴν Γραφήν, εἰ μὴ, « Σάρξ γέγονε, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. › Εἰ τοίνυν περὶ τὴν πρόσο δημον τῆς σαρκὸς ἡ ταπείνωσις γεγενῆσθαι λέγεται, δι' αὐτὴν ἔσται καὶ περὶ αὐτὴν ἡ ὕψωσις. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Ὁ Παῦλος ἐπιστέλλων φησίν, ὅτι ο Πρόδρομος ὑπὲρ ἡμῶν εἰσῆλθεν Ἰησοῦς, οὐκ εἰς ἀντίτυπα τῶν ἀληθι νῶν, ἀλλ' εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπων τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν. » Ὥσπερ οὖν ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ ἐν προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων ἀεὶ, νῦν ὑπὲρ ἡμῶν εἰσέρχεται μὲν εἰς τὸν οὐρανὸν, εμφανίζεται δὲ τῷ Πατρί· οὕτω πάλιν καὶ νῦν ὑπὲρ ἡμῶν ὑψοῦται καὶ δοξάζεται, καὶ λαμβάνει τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα· ο ἵν᾿ ὥσπερ ἐν αὐτῷ καὶ εἰς τὸν οὐρανὸν εἰσερχόμεθα καὶ ἐμφανιζόμεθα τῷ Πατρὶ, οὕτω πάλιν ἐν αὐτῷ δοξαζόμενοι, καὶ ὑψούμενοι, καὶ υἱοῦ Θεοῦ χρηματίζωμεν. THESAURUS. "H A Deus exsistens factus est homo, qualemme merce lemn accepturus? Aut quomodo glorificatus est qui e gloria ad contemptibilem statum descendit? Aut quomodo exaltatus, qui e divinitatis fastigio ad bumanitatem se demisit? Quomodo autem qui de- scendit, evectus est? Aut quo pacto melior illius conditio est effecta, qui veluti e majoribus et præ- stantioribus ad minora devenit ? Si Deus cum sit altissimus, et in excelsis habitans, exaltari dicitur, quonam ultra Dei naturam id quod exaltatur con- scendet? Aut quomodo humilis erat, in sinu excel- sissimi Patris exsistens? Aut qua accessione sive incremento indigebat Deus? Si ideirco descendit ut exaltaretur, quid erat opus descensu ? Si ideo se- ipsum humiliavit, ut glorificaretur, quidl erat B opus humiliatione? aut quomodo non sit censendus insipiens qui id magno cum labore quærit, quod citra laborem habere potest? At quomodo accepit uo- men quod est super onine nomen, qui semper in ipso est adoratus? C D Auctoritates quod Filius sit Deus. Deus, in nomine tuo salvum me fac "; et, cAdo- rent nomen tuum, Domine, magnum s. Ante solemn permanet nomen ejus *. Date glorianı nomini ejus “. Hi in curribus et hi in equis, nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur ". » Quomodo igitur accepit quod semper habuisse cernitur? Alia solutio. . Si Verbum erat in principio, et Deus erat Verbum, et erat in principio apud Deum ",, ultimis vero temporibus propter nostram salutem humiliavit se - ipsum ", atque idcirco humiliatus esse lieitur : qu0 pacto non fuerit cuivis manifestum, non circa Verbi naturam, sed circa humanitatis mysterium hoc ac- cidisse? Nam cui humilitas congruit, ei etiam exaltari conveniet : atqui humanitas humilis res est: huic igitur exaltatio tribuenda est. Neque erim sacram Scripturam prius tale quidpiam de Verbo dixisse comperies,quam quatenus, Caro factum est, et habitavit in nobis *. » Si ergo secundum assum- ptionem carnis humiliatio facta esse dicitur, propter banc et circa hanc etiam exaltatio facta fuerit. ALIUD, in idem. Paulus ad Hebræos scribens, ita ait : ‹ Præcursor pro nobis introivit Jesus, non in exemplaria vero- rum, sed in ipsmin cœlum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis "., Quemadmodum igitur semper in cœlis, et coram facie Patris exsistens, nunc pro nobis ingreditur, et apparet coram Patre : ita sim cissim nunc exaltatur pro nobis et glorificatur, acci- pitque «nomen quod est super one nomen : quemadmodum in ipso etiam in cœlum ingredimur, et apparemus coram Patre, ita etiam in ipso glorifi- cati et exaltati, filii Dei quoque vocemur ". 21. ss Psal. Lxv, 2. ** Psal. uxxı, 17. » Hebr. 15, 24. ** Phi-ipp. 11, 9. Psal LIII, 3. Psal. LXXIII, • Philipp. 11, 7. * Joan. 1, 14. PATROL. GR. LXXV. Psal. xix, 8. et | Juan. 111, 1. Jo. 1, 1. 2.

ο κι ΑΛΛΟ. Τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν ὁ Ψαλμῳδὸς ἐξηγούμενος διὰ τοῦ Πνεύματος λέγει· "Αρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. » Ἐνταῦθα γὰρ ταῖς ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπιτάττει τὸ Πνεῦμα τὰς πύλας ἀνοίγειν εἰσερχομένῳ Χριστῷ. Αλλ' ἦν καὶ πρὸ τῆς ἀναλήψεως εἴσω τε τῶν πυλῶν καὶ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ὡς Θεός. Τί οὖν ἔδει τῶν τοιούτων τοῦ Πνεύματος προσταγμάτων; Η πῶς ὁ ἔνδον ὢν εἰσέρχεσθαι λέγεται; Ὥσπερ οὖν οὐ καθό Θεός ἐστιν, ἀλλὰ καθὸ ἄνθρωπος, δι' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν τὰς τῶν οὐρανῶν εἰσέρχεται πύλας, ἡμᾶς ἐν αὐταῖς εἰσάγων δι᾿ ἑαυτοῦ, καὶ ταύτην δι' ἡμᾶς ἐνεκαίνισε τὴν ὁδόν· οὕτω καὶ ὕψιστος τυγχάνων, ὑψοῦται δι' ἡμᾶς, ὡς ἄνθρωπος, ἵν᾿ ἡμεῖς ὑψωθῶμεν ἐν αὐτῷ φοροῦντι τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν, καὶ οὕτως ἀναμορφώσῃ πρὸς ἑαυτὸν εἰς τὸ κατ' εἰκόνα τοῦ κτίσαντος, ἀνακαινίζων τὴν φύσιν ὥσπερ ἦν ἐξ ἀρχῆς. Σχόλια, περὶ σαρκώσεως τὸν αὐτὸν ἔχοντα τοῦν. Εἰς τὸ, « Ἐχαρίσατο αὐτῷ. καὶ, ο Υπερ- ύψωσεν αὐτόν· · καὶ ὅσα τοιαῦτα λέγεται περὶ Χριστοῦ. Ὕψιστος ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος ἀεὶ, καθὸ Θεός· ὑψοῦ. ται δὲ ὡς ἄνθρωπος· ἀνενδεής ὢν ὡς Θεός, λαμβά- νειν ὡς ἄνθρωπος λέγεται· προσεκυνεῖτο παρά πάν- ί των ὡς Θεός, δέχεται νῦν τὴν προσκύνησιν ὡς ἄν θρωπος. Εἰ ὡς ἄνθρωπος ἀπέθανε, καὶ ψόγον οὐδένα τῷ Θεῷ λόγῳ τοῦτο προστρίβεται, οὐδὲν ἀδικήσει καὶ τὸ λέγεσθαι λαβεῖν· ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνο περὶ τὴν ἀνθρωπότητα γέγονεν, οὕτω καὶ ταῦτα ὁμοίως. Ει ἀθάνατος ὢν Θεός, λέγεται τεθνάναι ὡς ἄνθρωπος. Ὕψιστος ῶν ὡς Θεός, ὑψοῦσθαι λέγεται, ὡς ἄν θρωπος. Πῶς Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ὅτι διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως τὸ ἀπολωλὸς ἀν εσώθη· τὸ συντετριμμένον κατεδεσμεύθη, τὸ πλανώ - μενον ἐπεστράφη· συντείνει δὲ ταῦτα εἰς δόξαν του Θεοῦ καὶ Πατρός. ΑΛΛΟ. Εἰ Θεὸς ὢν γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ ἔργῳ τοῦτο πα θεῖν ὑπέμεινε, σκανδαλιζέσθω μηδείς, εἰ τὰ τῇ ἀν θρωπότητι πρέποντα καὶ τῷ σχήματι τῷ οἰκετικῶ φέρεται καὶ ἐπ' αὐτοῦ· ὡς γὰρ ἄνθρωπος καὶ λαμ- βάνειν καὶ ὑψοῦσθαι λέγεται. Ὁ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα αὐτὴν ὑπομείνας, οὐκ ἂν εὐλόγως ψέγοιτο, καὶ τὰ τῆς ἀνθρωπότητος ίδια φορέσαι μὴ παραιτούμενος Ἴδιον δὲ ἀνθρώπου φύσεως τὸ λαμβάνειν παρὰ θεοῦ, κατὰ τὸ ῥητὸν τὸ λέγον· . Τί γὰρ ἔχεις δ οὐκ έλα- βες; » Είληφεν ἄρα ὡς ἄνθρωπος κατὰ χάριν, ἅπερ εἶχεν ὡς Θεὸς φυσικῶς. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα δι' Υἱοῦ ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, χωρίς τε αὐτοῦ γέγονεν οὐδὲν, ἀναγκαῖον εἰπεῖν, ότιπερ αὐτὸς ἦν ἑαυτῷ καὶ τὸ ὑψοῦσθαι διδούς, καὶ τὴν παρὰ σs. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. A ALIUD. Servatoris nostri in cœlum assumptionem Psal- mista declarans per Spiritum, ita ait : « Tollite por- Las, principes, vestras, et elevamini, portæ æternales, et introibit rex gloriæ ". Hic enim sanctis cœlo- rum virtutibus Spiritus imperat, ut ingredienti Christo portas aperiant. Atqui erat etiam ante as- sumptionem intra portas, et in coelis, ut Deus. Quid igitur opus fuit ejusmodi mandato Spi- ritus ? Aut quomodo qui intus est, introire dicitur ? Quemadmodum igitur non quatenus est Deus, sed quatenus homo, propter nos et pro nobis portas colorum ingreditur, nos in eas per se introducens, eamque propter nos viam instauravit : ita etiam cum sit altissimus, exaltatur propter nos, ut homo, ut nos exallemur in ipso gestante similitudinem nostri, utque ita reformaret nos in seipsum ad imaginen Creatoris, instaurans naturam, pristinoque statui restituens. Annotationes aliquot de incarnatione eodem perhi- nentes. In illud, Dedit illi, » etc., et • Super- exaltavit ipsum, › aliaque ejusmodi quæ de Christo dicuntur . €3 B Verbum Dei semper est altissimum ut Deus; exal- tatur autem ut homo: cumque sit nullius indigus, Deus, dicitur accipere, ut homo; adorabatur semper, ut Deus : nunc adorationem suscipit, ut homo. Si ut homo mortuus est, hoc tamen nihil dignitati Dei Verbi detrabit; ita etiam nulla est c contumelia, si dicatur accepisse aliquid : quemad- modum enim illud humanitati accidit, ita etiam hæc. Si cum immortalis sit, ut Deus, mortuus esse dicitur ut bono, altissimus cum sit, ut Deus, exal- tatus dicitur, ut homo. Quomodo Jesus Christus sit in gloria Patrie. Quia per humanitatis assumptionem quod perdi- tum erat recuperatum est, quod contritum instau- ratum est, quod errabat conversum ac reductum : quæ omnia spectant ad gloriam Dei ac Patris. ALIUD. Si, Deus cum esset, homo factus est, atque hoc re ipsa subire voluit, nemo offendatur si quæ humani - tali et servili conditioni conveniunt, etiam in se D gestavit; nam, ut homo, et accipere et exaltari di- citur. Qui vero humanitatem ipsam subiit, certe reprehendi non possit, si etiam ea quæ humanitati propria sunt subire non recuset : proprium autem humanæ naturæ est a Deo accipere, juxta illud di- ctum : « Quid enim habes quod non accepisti "? Accepit igitur ut bomo per gratiam, quæ ut Deus babuit naturaliter. ALIUD. Si Pater omnia operatur per Filium **, et absque ipso factum est nihil ", necessario dicendum est ipsum sibi ipsi exaltationem dedisse, gratiamque a * Psal. xxiii, 7. * Philipp. 11, 9. « Cor. 19, 7. Joan. v, 17. * Joan. 1, 5.

ο κι ΑΛΛΟ. Τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν ὁ Ψαλμῳδὸς ἐξηγούμενος διὰ τοῦ Πνεύματος λέγει· "Αρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. » Ἐνταῦθα γὰρ ταῖς ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁγίαις δυνάμεσιν ἐπιτάττει τὸ Πνεῦμα τὰς πύλας ἀνοίγειν εἰσερχομένῳ Χριστῷ. Αλλ' ἦν καὶ πρὸ τῆς ἀναλήψεως εἴσω τε τῶν πυλῶν καὶ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ὡς Θεός. Τί οὖν ἔδει τῶν τοιούτων τοῦ Πνεύματος προσταγμάτων; Η πῶς ὁ ἔνδον ὢν εἰσέρχεσθαι λέγεται; Ὥσπερ οὖν οὐ καθό Θεός ἐστιν, ἀλλὰ καθὸ ἄνθρωπος, δι' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν τὰς τῶν οὐρανῶν εἰσέρχεται πύλας, ἡμᾶς ἐν αὐταῖς εἰσάγων δι᾿ ἑαυτοῦ, καὶ ταύτην δι' ἡμᾶς ἐνεκαίνισε τὴν ὁδόν· οὕτω καὶ ὕψιστος τυγχάνων, ὑψοῦται δι' ἡμᾶς, ὡς ἄνθρωπος, ἵν᾿ ἡμεῖς ὑψωθῶμεν ἐν αὐτῷ φοροῦντι τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν, καὶ οὕτως ἀναμορφώσῃ πρὸς ἑαυτὸν εἰς τὸ κατ' εἰκόνα τοῦ κτίσαντος, ἀνακαινίζων τὴν φύσιν ὥσπερ ἦν ἐξ ἀρχῆς. Σχόλια, περὶ σαρκώσεως τὸν αὐτὸν ἔχοντα τοῦν. Εἰς τὸ, « Ἐχαρίσατο αὐτῷ. καὶ, ο Υπερ- ύψωσεν αὐτόν· · καὶ ὅσα τοιαῦτα λέγεται περὶ Χριστοῦ. Ὕψιστος ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος ἀεὶ, καθὸ Θεός· ὑψοῦ. ται δὲ ὡς ἄνθρωπος· ἀνενδεής ὢν ὡς Θεός, λαμβά- νειν ὡς ἄνθρωπος λέγεται· προσεκυνεῖτο παρά πάν- ί των ὡς Θεός, δέχεται νῦν τὴν προσκύνησιν ὡς ἄν θρωπος. Εἰ ὡς ἄνθρωπος ἀπέθανε, καὶ ψόγον οὐδένα τῷ Θεῷ λόγῳ τοῦτο προστρίβεται, οὐδὲν ἀδικήσει καὶ τὸ λέγεσθαι λαβεῖν· ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνο περὶ τὴν ἀνθρωπότητα γέγονεν, οὕτω καὶ ταῦτα ὁμοίως. Ει ἀθάνατος ὢν Θεός, λέγεται τεθνάναι ὡς ἄνθρωπος. Ὕψιστος ῶν ὡς Θεός, ὑψοῦσθαι λέγεται, ὡς ἄν θρωπος. Πῶς Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ὅτι διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως τὸ ἀπολωλὸς ἀν εσώθη· τὸ συντετριμμένον κατεδεσμεύθη, τὸ πλανώ - μενον ἐπεστράφη· συντείνει δὲ ταῦτα εἰς δόξαν του Θεοῦ καὶ Πατρός. ΑΛΛΟ. Εἰ Θεὸς ὢν γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ ἔργῳ τοῦτο πα θεῖν ὑπέμεινε, σκανδαλιζέσθω μηδείς, εἰ τὰ τῇ ἀν θρωπότητι πρέποντα καὶ τῷ σχήματι τῷ οἰκετικῶ φέρεται καὶ ἐπ' αὐτοῦ· ὡς γὰρ ἄνθρωπος καὶ λαμ- βάνειν καὶ ὑψοῦσθαι λέγεται. Ὁ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα αὐτὴν ὑπομείνας, οὐκ ἂν εὐλόγως ψέγοιτο, καὶ τὰ τῆς ἀνθρωπότητος ίδια φορέσαι μὴ παραιτούμενος Ἴδιον δὲ ἀνθρώπου φύσεως τὸ λαμβάνειν παρὰ θεοῦ, κατὰ τὸ ῥητὸν τὸ λέγον· . Τί γὰρ ἔχεις δ οὐκ έλα- βες; » Είληφεν ἄρα ὡς ἄνθρωπος κατὰ χάριν, ἅπερ εἶχεν ὡς Θεὸς φυσικῶς. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα δι' Υἱοῦ ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, χωρίς τε αὐτοῦ γέγονεν οὐδὲν, ἀναγκαῖον εἰπεῖν, ότιπερ αὐτὸς ἦν ἑαυτῷ καὶ τὸ ὑψοῦσθαι διδούς, καὶ τὴν παρὰ σs. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. A ALIUD. Servatoris nostri in cœlum assumptionem Psal- mista declarans per Spiritum, ita ait : « Tollite por- Las, principes, vestras, et elevamini, portæ æternales, et introibit rex gloriæ ". Hic enim sanctis cœlo- rum virtutibus Spiritus imperat, ut ingredienti Christo portas aperiant. Atqui erat etiam ante as- sumptionem intra portas, et in coelis, ut Deus. Quid igitur opus fuit ejusmodi mandato Spi- ritus ? Aut quomodo qui intus est, introire dicitur ? Quemadmodum igitur non quatenus est Deus, sed quatenus homo, propter nos et pro nobis portas colorum ingreditur, nos in eas per se introducens, eamque propter nos viam instauravit : ita etiam cum sit altissimus, exaltatur propter nos, ut homo, ut nos exallemur in ipso gestante similitudinem nostri, utque ita reformaret nos in seipsum ad imaginen Creatoris, instaurans naturam, pristinoque statui restituens. Annotationes aliquot de incarnatione eodem perhi- nentes. In illud, Dedit illi, » etc., et • Super- exaltavit ipsum, › aliaque ejusmodi quæ de Christo dicuntur . €3 B Verbum Dei semper est altissimum ut Deus; exal- tatur autem ut homo: cumque sit nullius indigus, Deus, dicitur accipere, ut homo; adorabatur semper, ut Deus : nunc adorationem suscipit, ut homo. Si ut homo mortuus est, hoc tamen nihil dignitati Dei Verbi detrabit; ita etiam nulla est c contumelia, si dicatur accepisse aliquid : quemad- modum enim illud humanitati accidit, ita etiam hæc. Si cum immortalis sit, ut Deus, mortuus esse dicitur ut bono, altissimus cum sit, ut Deus, exal- tatus dicitur, ut homo. Quomodo Jesus Christus sit in gloria Patrie. Quia per humanitatis assumptionem quod perdi- tum erat recuperatum est, quod contritum instau- ratum est, quod errabat conversum ac reductum : quæ omnia spectant ad gloriam Dei ac Patris. ALIUD. Si, Deus cum esset, homo factus est, atque hoc re ipsa subire voluit, nemo offendatur si quæ humani - tali et servili conditioni conveniunt, etiam in se D gestavit; nam, ut homo, et accipere et exaltari di- citur. Qui vero humanitatem ipsam subiit, certe reprehendi non possit, si etiam ea quæ humanitati propria sunt subire non recuset : proprium autem humanæ naturæ est a Deo accipere, juxta illud di- ctum : « Quid enim habes quod non accepisti "? Accepit igitur ut bomo per gratiam, quæ ut Deus babuit naturaliter. ALIUD. Si Pater omnia operatur per Filium **, et absque ipso factum est nihil ", necessario dicendum est ipsum sibi ipsi exaltationem dedisse, gratiamque a * Psal. xxiii, 7. * Philipp. 11, 9. « Cor. 19, 7. Joan. v, 17. * Joan. 1, 5.

Πατρὸς χάριν διακονούμενος. Εδέχετο μὲν γὰρ θεο- παιουμένου τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ, καὶ ἦν φύσει Θεός λόγος ἂν τοῦ Πατρός· ὑψοῦτο δὲ πάλιν καθ καὶ ἄνθρωπος γεγονώς, καὶ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ φαινόμενος προσεκυνεῖτο, καὶ πάλαι τοῦτο ἔχων μετά Πατρός. Έσται τοίνυν περὶ τὴν ἀνθρωπότητα ἡ χάρις καὶ ἡ ὕψωσις, εἰς ἑαυτὸν οἰκειουμένου του Θεοῦ Λόγου τὰ περὶ τὸν ἴδιον αὐτοῦ ναὸν συμβαί- οντα. Οὐ γὰρ ἑτέρου τινὸς, ἀλλ' αὐτοῦ τὸ σῶμα, διδ καὶ ὡς αὐτὸς λελόγισται. Εἰς γὰρ ὁ Χριστὸς ἔκ τε ἀνθρωπότητος καὶ Θεοῦ Λόγου κεκερασμένος, οὐκ ἐκ τοῦ τετράφθαι πρὸς ὅπερ οὐκ ἦν, ἀλλ' ἐκ τοῦ προσλαβεῖν τὸν ἐκ Παρθένου ναόν. . ΑΛΛΟ. Καὶ Ψάλλει που Δαβίδ· « Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. • Επτά φησι • Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως. ἦν ὁ Λόγος καὶ πρὸ τῆς κρίσεως βασιλεύων μετά Πατρός. Πῶς οὖν εἰς βασιλέα χρίεται καὶ ἁγιάζεται ὁ ἀεὶ βασιλεύων καὶ ἅγιος ὤν; Ὥσπερ τοίνυν ἀεὶ τοῦτο ὤν, ἐν ἐσχάτοις καιροίς βεβασιλευκέναι λέγεται· οὕτω καὶ ὕψιστος ων, ὑψοῦσθαι λέγεται διὰ τὴν Ενσαρκον οἰκονομίαν. Ὑψοῦται δὲ καὶ χρίεται καὶ ἁγιάζεται δι' ἡμᾶς, ἵνα δι' αὐτοῦ τρέχῃ λοιπὸν εἰς πάντας ἡ χάρις, ὡς ἤδη δοθεῖσα τῇ φύσει, καὶ λοιπὸν όλες σωζομένη τῷ γένει. Οὕτω καὶ ὁ Σωτὴρ ἔλεγεν ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ· «Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν, ἵνα ὦσι καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι. ο Ὅσα γὰρ ἐν Χριστῷ, ταῦτα καὶ εἰς ἡμᾶς. Οὐχ ἑαυτῷ δεχομένου τὸν ἁγιασμὸν αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ ἁγιάζων), ἀλλ᾽ ἵνα τοῦτον τῇ φύσει δι' ἑαυτοῦ προξενίσῃ, ὁδὸς ὥσπερ καὶ ἀρχὴ τῶν εἰς ἡμᾶς ἀγαθῶν γινόμενος. Διδ δὴ καὶ φησιν ο Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός· » δι' ἧς ὥσπερ πρὸς έμε, ἡ θεία καταβέβηκε χάρις, ὑψοῦσα καὶ ἁγιά ζοντα καὶ δοξάζουσα, καὶ θεοποιοῦσα τὴν φύσιν ἐν πρώτη Χριστῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ θεὸς ὢν ἄνθρωπος γέγονε, καὶ οὐκ ἄνθρωπος ὧν γέγονε Θεός, χρίεται δὲ ὡς ἄνθρωπος, ἵνα ἐξασθῇ, δῆλον ὅτι περὶ τὴν ἀνθρωπότητα ή χάρη. ΑΛΛΟ. Εἰ αὐτὸς ὢν τοῦ Πνεύματος χορηγός, κατὰ τὸ περὶ αὐτοῦ λεγόμενον· ο Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον, τὸ Πνεῦ με λαμβάνειν λέγεται περὶ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ ἡ ὥσις καὶ τὸ λαμβάνειν ὁμοίως. ΑΛΛΟ. Φησί που Χριστὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα διαλεγό μενος· ο Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν. » Ὁ δὲ ἑαυτὸν ἁγιάσαι δυνάμενος, καὶ μὴ παρ' ἑτέρου τοῦτο ζητῶν, κύριος τοῦ ἁγιάζειν ἐστίν. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἐν χρεία, περὶ τὸ χρῇζον ὁ ἁγιασμός ἀποτελεῖται. Αγιάζεται δὲ ἡ ἀνθρώπου φύσις. Καὶ τοῦτο ἦν ἄρα • 6ο THESAURUS. quod assumpsit, eratque natura Deus Verbum exsi- stens Patris exaltatus autem est, quatenus factus homo, et in forma servi apparens adoratus est, ab æterno hoc habens cum Patre. Gratia itaque et exaltatio circa hominem facta est, adoptante ad seipsum Filio Verbo ea quæ templo suo, quod as- sumpserat, accedebant : neque enim alterius cujus- piam, sed suum corpus erat; ideoque ut ipse censetur. Unus enim Christus ex humanitate et Deo Verbo niistus est, non per mutationem in id quod non erat, sed per assumptionein templi ex Virgine. A Patre suppeditasse. Suscepit enim deificato templo B ALIUD. David aliculi ita canit : Sedes tua, Deus, in sæculum sæculi. › Deinde ait : « Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis præ participibus tuis “. » Atqui erat Verbum etiam ante unctionem regnans cum Patre. Quomodo igitur in regein ungi. tur et sanctificatur, qui semper regnat sanctusque exsistit ? Quemadmodum igitur cum semper id sit, altimis tamen temporibus regnasse dicitur : ita cum sit altissimus, exaltains esse dicitur, propter incarnationem. Exaltatur autem, et ungitur, et san- ¿tificatur propter nos, ut per ipsum gratia in omnes derivetur, ut jam natura collata tolique generi largita. Sic enim Servator ipse in Evangelio Joannis ait : ‹ Pro ipsis ego sanctifico meipsum, at sint et ipsi sanctifcati ". Quæcunque enim Christo insuut, C eadem in nos derivantur. Quippe qui sanctificationeni non sibiipsi accepit (ipse enim erat sanctificans), sed ut per se eam humanæ naturæ conciliaret : via quodammodo et principium bonorum qua iu nos Chuaerunt effectus. Idcirco eliam ait : e Ego sumn via ", per quam divina gratia quodammodo in nos descell- dit, exaltans et sanctificans et glorificans, atque adeo deificans naturam humanam in primo Christo. D ALIUD. Si, Deus cum esset, factus est homo, non autem homo exsistens factus est Deus; ungitur autem sicut homo, ut glorificeur : perspicuum est in hominem gratiam conferri. ALIUD. Si, cna ipse sit largitor Spiritus, juxta illud de ipso dictum : ‹ Accipite Spiritum sanctum * 2: certe de humanitate dicitur et dare et accipere Spi- ritum. ALIUD. Christus alicubi ad Patrem loquens, ita ait : « Pro ipsis ego sanctifico meipsum. › Qui vero seipsum sanctificare potest, neque id aliunde petit, certo sanctificationis ipsius dominus est. At si ipse sanctificatione non eget, indigenti itaque confertur. Sanctificatur autein humana natura. Atque hoc erat Joal: xx, 22. Joan. xvII, 19. es Joan. siv, 6. Psal. xLIV, 7, 8.

Πατρὸς χάριν διακονούμενος. Εδέχετο μὲν γὰρ θεο- παιουμένου τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ, καὶ ἦν φύσει Θεός λόγος ἂν τοῦ Πατρός· ὑψοῦτο δὲ πάλιν καθ καὶ ἄνθρωπος γεγονώς, καὶ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ φαινόμενος προσεκυνεῖτο, καὶ πάλαι τοῦτο ἔχων μετά Πατρός. Έσται τοίνυν περὶ τὴν ἀνθρωπότητα ἡ χάρις καὶ ἡ ὕψωσις, εἰς ἑαυτὸν οἰκειουμένου του Θεοῦ Λόγου τὰ περὶ τὸν ἴδιον αὐτοῦ ναὸν συμβαί- οντα. Οὐ γὰρ ἑτέρου τινὸς, ἀλλ' αὐτοῦ τὸ σῶμα, διδ καὶ ὡς αὐτὸς λελόγισται. Εἰς γὰρ ὁ Χριστὸς ἔκ τε ἀνθρωπότητος καὶ Θεοῦ Λόγου κεκερασμένος, οὐκ ἐκ τοῦ τετράφθαι πρὸς ὅπερ οὐκ ἦν, ἀλλ' ἐκ τοῦ προσλαβεῖν τὸν ἐκ Παρθένου ναόν. . ΑΛΛΟ. Καὶ Ψάλλει που Δαβίδ· « Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. • Επτά φησι • Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως. ἦν ὁ Λόγος καὶ πρὸ τῆς κρίσεως βασιλεύων μετά Πατρός. Πῶς οὖν εἰς βασιλέα χρίεται καὶ ἁγιάζεται ὁ ἀεὶ βασιλεύων καὶ ἅγιος ὤν; Ὥσπερ τοίνυν ἀεὶ τοῦτο ὤν, ἐν ἐσχάτοις καιροίς βεβασιλευκέναι λέγεται· οὕτω καὶ ὕψιστος ων, ὑψοῦσθαι λέγεται διὰ τὴν Ενσαρκον οἰκονομίαν. Ὑψοῦται δὲ καὶ χρίεται καὶ ἁγιάζεται δι' ἡμᾶς, ἵνα δι' αὐτοῦ τρέχῃ λοιπὸν εἰς πάντας ἡ χάρις, ὡς ἤδη δοθεῖσα τῇ φύσει, καὶ λοιπὸν όλες σωζομένη τῷ γένει. Οὕτω καὶ ὁ Σωτὴρ ἔλεγεν ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ· «Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν, ἵνα ὦσι καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι. ο Ὅσα γὰρ ἐν Χριστῷ, ταῦτα καὶ εἰς ἡμᾶς. Οὐχ ἑαυτῷ δεχομένου τὸν ἁγιασμὸν αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ ἁγιάζων), ἀλλ᾽ ἵνα τοῦτον τῇ φύσει δι' ἑαυτοῦ προξενίσῃ, ὁδὸς ὥσπερ καὶ ἀρχὴ τῶν εἰς ἡμᾶς ἀγαθῶν γινόμενος. Διδ δὴ καὶ φησιν ο Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός· » δι' ἧς ὥσπερ πρὸς έμε, ἡ θεία καταβέβηκε χάρις, ὑψοῦσα καὶ ἁγιά ζοντα καὶ δοξάζουσα, καὶ θεοποιοῦσα τὴν φύσιν ἐν πρώτη Χριστῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ θεὸς ὢν ἄνθρωπος γέγονε, καὶ οὐκ ἄνθρωπος ὧν γέγονε Θεός, χρίεται δὲ ὡς ἄνθρωπος, ἵνα ἐξασθῇ, δῆλον ὅτι περὶ τὴν ἀνθρωπότητα ή χάρη. ΑΛΛΟ. Εἰ αὐτὸς ὢν τοῦ Πνεύματος χορηγός, κατὰ τὸ περὶ αὐτοῦ λεγόμενον· ο Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον, τὸ Πνεῦ με λαμβάνειν λέγεται περὶ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ ἡ ὥσις καὶ τὸ λαμβάνειν ὁμοίως. ΑΛΛΟ. Φησί που Χριστὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα διαλεγό μενος· ο Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν. » Ὁ δὲ ἑαυτὸν ἁγιάσαι δυνάμενος, καὶ μὴ παρ' ἑτέρου τοῦτο ζητῶν, κύριος τοῦ ἁγιάζειν ἐστίν. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἐν χρεία, περὶ τὸ χρῇζον ὁ ἁγιασμός ἀποτελεῖται. Αγιάζεται δὲ ἡ ἀνθρώπου φύσις. Καὶ τοῦτο ἦν ἄρα • 6ο THESAURUS. quod assumpsit, eratque natura Deus Verbum exsi- stens Patris exaltatus autem est, quatenus factus homo, et in forma servi apparens adoratus est, ab æterno hoc habens cum Patre. Gratia itaque et exaltatio circa hominem facta est, adoptante ad seipsum Filio Verbo ea quæ templo suo, quod as- sumpserat, accedebant : neque enim alterius cujus- piam, sed suum corpus erat; ideoque ut ipse censetur. Unus enim Christus ex humanitate et Deo Verbo niistus est, non per mutationem in id quod non erat, sed per assumptionein templi ex Virgine. A Patre suppeditasse. Suscepit enim deificato templo B ALIUD. David aliculi ita canit : Sedes tua, Deus, in sæculum sæculi. › Deinde ait : « Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis præ participibus tuis “. » Atqui erat Verbum etiam ante unctionem regnans cum Patre. Quomodo igitur in regein ungi. tur et sanctificatur, qui semper regnat sanctusque exsistit ? Quemadmodum igitur cum semper id sit, altimis tamen temporibus regnasse dicitur : ita cum sit altissimus, exaltains esse dicitur, propter incarnationem. Exaltatur autem, et ungitur, et san- ¿tificatur propter nos, ut per ipsum gratia in omnes derivetur, ut jam natura collata tolique generi largita. Sic enim Servator ipse in Evangelio Joannis ait : ‹ Pro ipsis ego sanctifico meipsum, at sint et ipsi sanctifcati ". Quæcunque enim Christo insuut, C eadem in nos derivantur. Quippe qui sanctificationeni non sibiipsi accepit (ipse enim erat sanctificans), sed ut per se eam humanæ naturæ conciliaret : via quodammodo et principium bonorum qua iu nos Chuaerunt effectus. Idcirco eliam ait : e Ego sumn via ", per quam divina gratia quodammodo in nos descell- dit, exaltans et sanctificans et glorificans, atque adeo deificans naturam humanam in primo Christo. D ALIUD. Si, Deus cum esset, factus est homo, non autem homo exsistens factus est Deus; ungitur autem sicut homo, ut glorificeur : perspicuum est in hominem gratiam conferri. ALIUD. Si, cna ipse sit largitor Spiritus, juxta illud de ipso dictum : ‹ Accipite Spiritum sanctum * 2: certe de humanitate dicitur et dare et accipere Spi- ritum. ALIUD. Christus alicubi ad Patrem loquens, ita ait : « Pro ipsis ego sanctifico meipsum. › Qui vero seipsum sanctificare potest, neque id aliunde petit, certo sanctificationis ipsius dominus est. At si ipse sanctificatione non eget, indigenti itaque confertur. Sanctificatur autein humana natura. Atque hoc erat Joal: xx, 22. Joan. xvII, 19. es Joan. siv, 6. Psal. xLIV, 7, 8.

Πατρὸς χάριν διακονούμενος. Εδέχετο μὲν γὰρ θεο- παιουμένου τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ, καὶ ἦν φύσει Θεός λόγος ἂν τοῦ Πατρός· ὑψοῦτο δὲ πάλιν καθ καὶ ἄνθρωπος γεγονώς, καὶ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ φαινόμενος προσεκυνεῖτο, καὶ πάλαι τοῦτο ἔχων μετά Πατρός. Έσται τοίνυν περὶ τὴν ἀνθρωπότητα ἡ χάρις καὶ ἡ ὕψωσις, εἰς ἑαυτὸν οἰκειουμένου του Θεοῦ Λόγου τὰ περὶ τὸν ἴδιον αὐτοῦ ναὸν συμβαί- οντα. Οὐ γὰρ ἑτέρου τινὸς, ἀλλ' αὐτοῦ τὸ σῶμα, διδ καὶ ὡς αὐτὸς λελόγισται. Εἰς γὰρ ὁ Χριστὸς ἔκ τε ἀνθρωπότητος καὶ Θεοῦ Λόγου κεκερασμένος, οὐκ ἐκ τοῦ τετράφθαι πρὸς ὅπερ οὐκ ἦν, ἀλλ' ἐκ τοῦ προσλαβεῖν τὸν ἐκ Παρθένου ναόν. . ΑΛΛΟ. Καὶ Ψάλλει που Δαβίδ· « Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. • Επτά φησι • Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως. ἦν ὁ Λόγος καὶ πρὸ τῆς κρίσεως βασιλεύων μετά Πατρός. Πῶς οὖν εἰς βασιλέα χρίεται καὶ ἁγιάζεται ὁ ἀεὶ βασιλεύων καὶ ἅγιος ὤν; Ὥσπερ τοίνυν ἀεὶ τοῦτο ὤν, ἐν ἐσχάτοις καιροίς βεβασιλευκέναι λέγεται· οὕτω καὶ ὕψιστος ων, ὑψοῦσθαι λέγεται διὰ τὴν Ενσαρκον οἰκονομίαν. Ὑψοῦται δὲ καὶ χρίεται καὶ ἁγιάζεται δι' ἡμᾶς, ἵνα δι' αὐτοῦ τρέχῃ λοιπὸν εἰς πάντας ἡ χάρις, ὡς ἤδη δοθεῖσα τῇ φύσει, καὶ λοιπὸν όλες σωζομένη τῷ γένει. Οὕτω καὶ ὁ Σωτὴρ ἔλεγεν ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ· «Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν, ἵνα ὦσι καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι. ο Ὅσα γὰρ ἐν Χριστῷ, ταῦτα καὶ εἰς ἡμᾶς. Οὐχ ἑαυτῷ δεχομένου τὸν ἁγιασμὸν αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ ἁγιάζων), ἀλλ᾽ ἵνα τοῦτον τῇ φύσει δι' ἑαυτοῦ προξενίσῃ, ὁδὸς ὥσπερ καὶ ἀρχὴ τῶν εἰς ἡμᾶς ἀγαθῶν γινόμενος. Διδ δὴ καὶ φησιν ο Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός· » δι' ἧς ὥσπερ πρὸς έμε, ἡ θεία καταβέβηκε χάρις, ὑψοῦσα καὶ ἁγιά ζοντα καὶ δοξάζουσα, καὶ θεοποιοῦσα τὴν φύσιν ἐν πρώτη Χριστῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ θεὸς ὢν ἄνθρωπος γέγονε, καὶ οὐκ ἄνθρωπος ὧν γέγονε Θεός, χρίεται δὲ ὡς ἄνθρωπος, ἵνα ἐξασθῇ, δῆλον ὅτι περὶ τὴν ἀνθρωπότητα ή χάρη. ΑΛΛΟ. Εἰ αὐτὸς ὢν τοῦ Πνεύματος χορηγός, κατὰ τὸ περὶ αὐτοῦ λεγόμενον· ο Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον, τὸ Πνεῦ με λαμβάνειν λέγεται περὶ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ ἡ ὥσις καὶ τὸ λαμβάνειν ὁμοίως. ΑΛΛΟ. Φησί που Χριστὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα διαλεγό μενος· ο Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν. » Ὁ δὲ ἑαυτὸν ἁγιάσαι δυνάμενος, καὶ μὴ παρ' ἑτέρου τοῦτο ζητῶν, κύριος τοῦ ἁγιάζειν ἐστίν. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἐν χρεία, περὶ τὸ χρῇζον ὁ ἁγιασμός ἀποτελεῖται. Αγιάζεται δὲ ἡ ἀνθρώπου φύσις. Καὶ τοῦτο ἦν ἄρα • 6ο THESAURUS. quod assumpsit, eratque natura Deus Verbum exsi- stens Patris exaltatus autem est, quatenus factus homo, et in forma servi apparens adoratus est, ab æterno hoc habens cum Patre. Gratia itaque et exaltatio circa hominem facta est, adoptante ad seipsum Filio Verbo ea quæ templo suo, quod as- sumpserat, accedebant : neque enim alterius cujus- piam, sed suum corpus erat; ideoque ut ipse censetur. Unus enim Christus ex humanitate et Deo Verbo niistus est, non per mutationem in id quod non erat, sed per assumptionein templi ex Virgine. A Patre suppeditasse. Suscepit enim deificato templo B ALIUD. David aliculi ita canit : Sedes tua, Deus, in sæculum sæculi. › Deinde ait : « Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis præ participibus tuis “. » Atqui erat Verbum etiam ante unctionem regnans cum Patre. Quomodo igitur in regein ungi. tur et sanctificatur, qui semper regnat sanctusque exsistit ? Quemadmodum igitur cum semper id sit, altimis tamen temporibus regnasse dicitur : ita cum sit altissimus, exaltains esse dicitur, propter incarnationem. Exaltatur autem, et ungitur, et san- ¿tificatur propter nos, ut per ipsum gratia in omnes derivetur, ut jam natura collata tolique generi largita. Sic enim Servator ipse in Evangelio Joannis ait : ‹ Pro ipsis ego sanctifico meipsum, at sint et ipsi sanctifcati ". Quæcunque enim Christo insuut, C eadem in nos derivantur. Quippe qui sanctificationeni non sibiipsi accepit (ipse enim erat sanctificans), sed ut per se eam humanæ naturæ conciliaret : via quodammodo et principium bonorum qua iu nos Chuaerunt effectus. Idcirco eliam ait : e Ego sumn via ", per quam divina gratia quodammodo in nos descell- dit, exaltans et sanctificans et glorificans, atque adeo deificans naturam humanam in primo Christo. D ALIUD. Si, Deus cum esset, factus est homo, non autem homo exsistens factus est Deus; ungitur autem sicut homo, ut glorificeur : perspicuum est in hominem gratiam conferri. ALIUD. Si, cna ipse sit largitor Spiritus, juxta illud de ipso dictum : ‹ Accipite Spiritum sanctum * 2: certe de humanitate dicitur et dare et accipere Spi- ritum. ALIUD. Christus alicubi ad Patrem loquens, ita ait : « Pro ipsis ego sanctifico meipsum. › Qui vero seipsum sanctificare potest, neque id aliunde petit, certo sanctificationis ipsius dominus est. At si ipse sanctificatione non eget, indigenti itaque confertur. Sanctificatur autein humana natura. Atque hoc erat Joal: xx, 22. Joan. xvII, 19. es Joan. siv, 6. Psal. xLIV, 7, 8.

Πατρὸς χάριν διακονούμενος. Εδέχετο μὲν γὰρ θεο- παιουμένου τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ, καὶ ἦν φύσει Θεός λόγος ἂν τοῦ Πατρός· ὑψοῦτο δὲ πάλιν καθ καὶ ἄνθρωπος γεγονώς, καὶ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ φαινόμενος προσεκυνεῖτο, καὶ πάλαι τοῦτο ἔχων μετά Πατρός. Έσται τοίνυν περὶ τὴν ἀνθρωπότητα ἡ χάρις καὶ ἡ ὕψωσις, εἰς ἑαυτὸν οἰκειουμένου του Θεοῦ Λόγου τὰ περὶ τὸν ἴδιον αὐτοῦ ναὸν συμβαί- οντα. Οὐ γὰρ ἑτέρου τινὸς, ἀλλ' αὐτοῦ τὸ σῶμα, διδ καὶ ὡς αὐτὸς λελόγισται. Εἰς γὰρ ὁ Χριστὸς ἔκ τε ἀνθρωπότητος καὶ Θεοῦ Λόγου κεκερασμένος, οὐκ ἐκ τοῦ τετράφθαι πρὸς ὅπερ οὐκ ἦν, ἀλλ' ἐκ τοῦ προσλαβεῖν τὸν ἐκ Παρθένου ναόν. . ΑΛΛΟ. Καὶ Ψάλλει που Δαβίδ· « Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. • Επτά φησι • Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως. ἦν ὁ Λόγος καὶ πρὸ τῆς κρίσεως βασιλεύων μετά Πατρός. Πῶς οὖν εἰς βασιλέα χρίεται καὶ ἁγιάζεται ὁ ἀεὶ βασιλεύων καὶ ἅγιος ὤν; Ὥσπερ τοίνυν ἀεὶ τοῦτο ὤν, ἐν ἐσχάτοις καιροίς βεβασιλευκέναι λέγεται· οὕτω καὶ ὕψιστος ων, ὑψοῦσθαι λέγεται διὰ τὴν Ενσαρκον οἰκονομίαν. Ὑψοῦται δὲ καὶ χρίεται καὶ ἁγιάζεται δι' ἡμᾶς, ἵνα δι' αὐτοῦ τρέχῃ λοιπὸν εἰς πάντας ἡ χάρις, ὡς ἤδη δοθεῖσα τῇ φύσει, καὶ λοιπὸν όλες σωζομένη τῷ γένει. Οὕτω καὶ ὁ Σωτὴρ ἔλεγεν ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ· «Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν, ἵνα ὦσι καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι. ο Ὅσα γὰρ ἐν Χριστῷ, ταῦτα καὶ εἰς ἡμᾶς. Οὐχ ἑαυτῷ δεχομένου τὸν ἁγιασμὸν αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ ἁγιάζων), ἀλλ᾽ ἵνα τοῦτον τῇ φύσει δι' ἑαυτοῦ προξενίσῃ, ὁδὸς ὥσπερ καὶ ἀρχὴ τῶν εἰς ἡμᾶς ἀγαθῶν γινόμενος. Διδ δὴ καὶ φησιν ο Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός· » δι' ἧς ὥσπερ πρὸς έμε, ἡ θεία καταβέβηκε χάρις, ὑψοῦσα καὶ ἁγιά ζοντα καὶ δοξάζουσα, καὶ θεοποιοῦσα τὴν φύσιν ἐν πρώτη Χριστῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ θεὸς ὢν ἄνθρωπος γέγονε, καὶ οὐκ ἄνθρωπος ὧν γέγονε Θεός, χρίεται δὲ ὡς ἄνθρωπος, ἵνα ἐξασθῇ, δῆλον ὅτι περὶ τὴν ἀνθρωπότητα ή χάρη. ΑΛΛΟ. Εἰ αὐτὸς ὢν τοῦ Πνεύματος χορηγός, κατὰ τὸ περὶ αὐτοῦ λεγόμενον· ο Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον, τὸ Πνεῦ με λαμβάνειν λέγεται περὶ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ ἡ ὥσις καὶ τὸ λαμβάνειν ὁμοίως. ΑΛΛΟ. Φησί που Χριστὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα διαλεγό μενος· ο Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν. » Ὁ δὲ ἑαυτὸν ἁγιάσαι δυνάμενος, καὶ μὴ παρ' ἑτέρου τοῦτο ζητῶν, κύριος τοῦ ἁγιάζειν ἐστίν. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἐν χρεία, περὶ τὸ χρῇζον ὁ ἁγιασμός ἀποτελεῖται. Αγιάζεται δὲ ἡ ἀνθρώπου φύσις. Καὶ τοῦτο ἦν ἄρα • 6ο THESAURUS. quod assumpsit, eratque natura Deus Verbum exsi- stens Patris exaltatus autem est, quatenus factus homo, et in forma servi apparens adoratus est, ab æterno hoc habens cum Patre. Gratia itaque et exaltatio circa hominem facta est, adoptante ad seipsum Filio Verbo ea quæ templo suo, quod as- sumpserat, accedebant : neque enim alterius cujus- piam, sed suum corpus erat; ideoque ut ipse censetur. Unus enim Christus ex humanitate et Deo Verbo niistus est, non per mutationem in id quod non erat, sed per assumptionein templi ex Virgine. A Patre suppeditasse. Suscepit enim deificato templo B ALIUD. David aliculi ita canit : Sedes tua, Deus, in sæculum sæculi. › Deinde ait : « Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis præ participibus tuis “. » Atqui erat Verbum etiam ante unctionem regnans cum Patre. Quomodo igitur in regein ungi. tur et sanctificatur, qui semper regnat sanctusque exsistit ? Quemadmodum igitur cum semper id sit, altimis tamen temporibus regnasse dicitur : ita cum sit altissimus, exaltains esse dicitur, propter incarnationem. Exaltatur autem, et ungitur, et san- ¿tificatur propter nos, ut per ipsum gratia in omnes derivetur, ut jam natura collata tolique generi largita. Sic enim Servator ipse in Evangelio Joannis ait : ‹ Pro ipsis ego sanctifico meipsum, at sint et ipsi sanctifcati ". Quæcunque enim Christo insuut, C eadem in nos derivantur. Quippe qui sanctificationeni non sibiipsi accepit (ipse enim erat sanctificans), sed ut per se eam humanæ naturæ conciliaret : via quodammodo et principium bonorum qua iu nos Chuaerunt effectus. Idcirco eliam ait : e Ego sumn via ", per quam divina gratia quodammodo in nos descell- dit, exaltans et sanctificans et glorificans, atque adeo deificans naturam humanam in primo Christo. D ALIUD. Si, Deus cum esset, factus est homo, non autem homo exsistens factus est Deus; ungitur autem sicut homo, ut glorificeur : perspicuum est in hominem gratiam conferri. ALIUD. Si, cna ipse sit largitor Spiritus, juxta illud de ipso dictum : ‹ Accipite Spiritum sanctum * 2: certe de humanitate dicitur et dare et accipere Spi- ritum. ALIUD. Christus alicubi ad Patrem loquens, ita ait : « Pro ipsis ego sanctifico meipsum. › Qui vero seipsum sanctificare potest, neque id aliunde petit, certo sanctificationis ipsius dominus est. At si ipse sanctificatione non eget, indigenti itaque confertur. Sanctificatur autein humana natura. Atque hoc erat Joal: xx, 22. Joan. xvII, 19. es Joan. siv, 6. Psal. xLIV, 7, 8.

Α δι' ἡμᾶς ἐν Χριστῷ πληρούμενον, ἵνα ἡμεῖς ἁγιασθώ μεν ἐν αὐτῷ. Η ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως αἱρετικῶν. Γέγραπται, φασίν. Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ εμίσησας ἀνομίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου. » Οὐκ ἂν οὖν ὅλως κεχρίσθαι τὸν Κύριον δώση μεν, εἰ μὴ δικαιοσύνην ἠγάπησε, καὶ ἐμίσησεν ἀδι κίαν. Ο γὰρ σύνδεσμος ὁ αἰτιολογικός, τουτέστι, διά τοῦτο, μεταξύ κείμενος, μισθόν. ὥσπερ ἀρετῆς τὸ χρίσμα δεικνύει. Εἰ δὲ διὰ τοῦτο χρίεται, ότι δι καιοσύνην ἀγαπᾷ, καὶ ἀδικίαν μισεῖ, δῶρον ἔχει τὸν ἁγιασμόν. Ὁ δὲ προσθήκης τινὸς δεηθεῖς, ἀτελὴς ἂν εἴη, καὶ οὐχ ὅμοιος τῷ τελείῳ Πατρί. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εγειραι ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἀκούσῃ πάλιν, αἱρετικέ. Επειδή, φησίν, ο ἐμίσ σήσας ἀδικίαν, καὶ ἠγάπησας δικαιοσύνην, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, • οὐχ ἵνα μισθὸν ἀρετῆς τὸ χρίσμα δεδόσθαι τις ὑπολάβῃ, ἀλλ᾽ ἵνα τοιῶσδε νοήσωμεν τὸ λεγόμενον. Τρεπτῆς ὑπάρχων φύσεως ὁ προπάτωρ Αδάμ, καὶ πεφυκὼς ἔσθ' ὅτε ποτὲ μὲν τὴν δικαιοσύ νὴν ἀγαπᾶν καὶ μισεῖν τὴν ἀδικίαν, ποτὲ δὲ πάλιν εἰς τὴν ἐναντίαν ἕξιν μεταπηδάν, καὶ ἀγαπᾶν μὲν τὴν ἀδικίαν, μισεῖν δὲ τὴν δικαιοσύνην (τοῦτο γὰρ τῶν τρεπομένην ἐχόντων τὴν φύσιν ἴδιον), παρηνέχθη παρὰ τοῦ διαβόλου. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς τὴν τοῦ τοιούτου νοσήματος λύσιν ἔδει τὸν ἄτρεπτον τοῦ Θεοῦ Λόγου ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀντιθεῖναι τῷ πονηρῷ, ἵν' ὥσπερ διὰ τῆς ἐκείνου τροπῆς ἐνικήθημεν, οὕτω διὰ τῆς ἀτρεψίας τοῦ Λόγου κρατήσωμεν· διὰ τοῦτο χρίεται ὡς ἀεὶ καὶ [ἀ]παραλλάκτως δικαιοσύνην ἀγαπῶν, καὶ μισῶν ἀδικίαν, καὶ τραπῆναι μὴ δυνάμενος. Όταν οὖν λέγῃ, ο Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ο τοιαύτην τινὰ δέχου διάνοιαν· Ἐπειδὴ πάντων τῶν γενητῶν τρεπο μένην ἐχόντων τὴν φύσιν οὐδὲν ἡδύνατο μάχεσθαι τῷ διαβόλῳ, σὺ δὲ ἐξ ἀτρέπτου Πατρὸς ἄτρεπτος ὤν, Θεός Λόγος, ἀεὶ δικαιοσύνην ἀγαπᾶς, τήν τε ἀδικίαν μισεῖς, ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ἵνα ἐν σοὶ καὶ πρώτῳ τὴν ἀνθρώπου φύσιν παρ' αὐτὰ νικῶσαν θεάσηται. ΑΛΛΟ, ἐκ τοῦ αὐτοῦ συναχθὲν συλλογισμοῦ. Εὑρίσκεται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κείμενα τοιαῦτα πολλά, ὅτι ο Δίκαιος Κύ- ριος καὶ δικαιοσύνας ηγάπησε. » Καὶ πάλιν· . Ἐμια σησας πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. » Καὶ πάλιν· ι Εγώ είμι Κύριος ὁ ἀγαπῶν δικαιοσύνην, καὶ μισῶν ἁρπάγματα ἐξ ἀδικίας. ο 'Αρ οὖν εἴ τις καὶ διὰ ταῦτα λέγοι· Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, ὅτι τὴν δικαιοσύνην ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ τὴν ἀδικίαν, μισθὸς ἔσται τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸ μέγας καὶ ἀρετῆς ἀντα απόδοσις, ὅτι τάδε μὲν ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ ἐκεῖνα τ ᾿Αλλ' οὐκ ἄν τις οὕτω μανείη ποτέ. Ὥσπερ οὖν ἐπι 1ª S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quod propter nos in' Christo inipletur, ut nos in ipso sanctifcemur. " ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Scriptum est, inquiunt : e Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, idcirco unxit le Deus, Deus Luus › Non igitur in universum unctum esse Do- minum dabimus, nisi dilexisset justitiam et odisset iniquitatem. Vox enim hæc, idcirco, quæ causamn significat, adjecta, unctionem tanquam mercedem virtutis esse ostendit. Si vero idcirco ungitur, quia justitiam dilexit et odit iniquitatem, ergo sanctifi- cationem dono accipit. Qui vero adjectione aliqua egel, imperfectus sit oportet, neque Patri perfecto similis. • Solutio objectionis. Surge, qui dormis, et suscitare e mortuis '', atque audi vicissim, hæretice. Quia inquit, Odisti ini- quitatem, et dilexisti justitiam, idcirco unxit te Deus : › non ut quispiam illam unctionem mercedis loco accepisse suspicetur, sed ut hoc pacto dictum intelligamus. Primus noster parens Adam mutabilis fuit natura, quique interdum quidem.justitiam ama- ret, et iniquitatein odisset : interdum vero in con- trarium habitum transiliret. Cum enim hoc proprium sit naturæ mutabili, seductus fuit a diabole. Cum vero ad curandum hunc morbum necessarium esset ut immutabile Dei Verbum seipsum pro nobis dia- bolo opponeret, ut, quemadmodum per illius muta- bilitatem victi eramus, ita per immutabilitatem Verbi vincamus. Idcirco ungitur, utpote semper et immutabiliter justitiam diligens, et iniquitatem exosam habens, quique mutari nequeat. Cum igitur dicit : • Dileristi justitiam et odisti iniquitatem, idcirco unxit te Deus, • ita intellige: Cum ex om- nibus creatis mutabilem naturam habentibus nihil diabolo obsistere posset; tu vero ex immutabili Patre immutabilis exsistens, Deus Verbum, semper justitiam diligis, et iniquitatem odisti, unxit te Deus, ut in te, et quidem primo, hominis natura ad- versus eum victrix evaderet. ALIUD, ex eodem syllogismo illatum. Multa hujuscemodi in sacra Scriptura de Deo ac Pa- tre dicuntur, quod Justus Dominus et justitias dilexit ”. › Et rursus: Odisti omnes operantes iniquitatem *. » Item : « Ego Dominus qui diligo Ju- stiliam, et odi rapinas ex iniquitate . Atqui si quis dicat : Magnus Dominus noster, quia justitiam diligit et odit iniquitatem : an titulus hic, magnus, erit Deo ac Patri merces virtutis, quod tæc quidem amet, illa vero oderit ? Certe nemo unquam adeo insa - nierit. Queniadmodum igitur hujusmodi recte ac pie de Patre dicuntur: ita etiam recte de Filio in- Psal. xliv, 8. Ephes. v, B C D Psal. v, 7. ** Isa. Lx1, 8. 11. το Psul. x, δ.

Α δι' ἡμᾶς ἐν Χριστῷ πληρούμενον, ἵνα ἡμεῖς ἁγιασθώ μεν ἐν αὐτῷ. Η ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως αἱρετικῶν. Γέγραπται, φασίν. Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ εμίσησας ἀνομίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου. » Οὐκ ἂν οὖν ὅλως κεχρίσθαι τὸν Κύριον δώση μεν, εἰ μὴ δικαιοσύνην ἠγάπησε, καὶ ἐμίσησεν ἀδι κίαν. Ο γὰρ σύνδεσμος ὁ αἰτιολογικός, τουτέστι, διά τοῦτο, μεταξύ κείμενος, μισθόν. ὥσπερ ἀρετῆς τὸ χρίσμα δεικνύει. Εἰ δὲ διὰ τοῦτο χρίεται, ότι δι καιοσύνην ἀγαπᾷ, καὶ ἀδικίαν μισεῖ, δῶρον ἔχει τὸν ἁγιασμόν. Ὁ δὲ προσθήκης τινὸς δεηθεῖς, ἀτελὴς ἂν εἴη, καὶ οὐχ ὅμοιος τῷ τελείῳ Πατρί. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εγειραι ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἀκούσῃ πάλιν, αἱρετικέ. Επειδή, φησίν, ο ἐμίσ σήσας ἀδικίαν, καὶ ἠγάπησας δικαιοσύνην, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, • οὐχ ἵνα μισθὸν ἀρετῆς τὸ χρίσμα δεδόσθαι τις ὑπολάβῃ, ἀλλ᾽ ἵνα τοιῶσδε νοήσωμεν τὸ λεγόμενον. Τρεπτῆς ὑπάρχων φύσεως ὁ προπάτωρ Αδάμ, καὶ πεφυκὼς ἔσθ' ὅτε ποτὲ μὲν τὴν δικαιοσύ νὴν ἀγαπᾶν καὶ μισεῖν τὴν ἀδικίαν, ποτὲ δὲ πάλιν εἰς τὴν ἐναντίαν ἕξιν μεταπηδάν, καὶ ἀγαπᾶν μὲν τὴν ἀδικίαν, μισεῖν δὲ τὴν δικαιοσύνην (τοῦτο γὰρ τῶν τρεπομένην ἐχόντων τὴν φύσιν ἴδιον), παρηνέχθη παρὰ τοῦ διαβόλου. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς τὴν τοῦ τοιούτου νοσήματος λύσιν ἔδει τὸν ἄτρεπτον τοῦ Θεοῦ Λόγου ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀντιθεῖναι τῷ πονηρῷ, ἵν' ὥσπερ διὰ τῆς ἐκείνου τροπῆς ἐνικήθημεν, οὕτω διὰ τῆς ἀτρεψίας τοῦ Λόγου κρατήσωμεν· διὰ τοῦτο χρίεται ὡς ἀεὶ καὶ [ἀ]παραλλάκτως δικαιοσύνην ἀγαπῶν, καὶ μισῶν ἀδικίαν, καὶ τραπῆναι μὴ δυνάμενος. Όταν οὖν λέγῃ, ο Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ο τοιαύτην τινὰ δέχου διάνοιαν· Ἐπειδὴ πάντων τῶν γενητῶν τρεπο μένην ἐχόντων τὴν φύσιν οὐδὲν ἡδύνατο μάχεσθαι τῷ διαβόλῳ, σὺ δὲ ἐξ ἀτρέπτου Πατρὸς ἄτρεπτος ὤν, Θεός Λόγος, ἀεὶ δικαιοσύνην ἀγαπᾶς, τήν τε ἀδικίαν μισεῖς, ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ἵνα ἐν σοὶ καὶ πρώτῳ τὴν ἀνθρώπου φύσιν παρ' αὐτὰ νικῶσαν θεάσηται. ΑΛΛΟ, ἐκ τοῦ αὐτοῦ συναχθὲν συλλογισμοῦ. Εὑρίσκεται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κείμενα τοιαῦτα πολλά, ὅτι ο Δίκαιος Κύ- ριος καὶ δικαιοσύνας ηγάπησε. » Καὶ πάλιν· . Ἐμια σησας πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. » Καὶ πάλιν· ι Εγώ είμι Κύριος ὁ ἀγαπῶν δικαιοσύνην, καὶ μισῶν ἁρπάγματα ἐξ ἀδικίας. ο 'Αρ οὖν εἴ τις καὶ διὰ ταῦτα λέγοι· Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, ὅτι τὴν δικαιοσύνην ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ τὴν ἀδικίαν, μισθὸς ἔσται τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸ μέγας καὶ ἀρετῆς ἀντα απόδοσις, ὅτι τάδε μὲν ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ ἐκεῖνα τ ᾿Αλλ' οὐκ ἄν τις οὕτω μανείη ποτέ. Ὥσπερ οὖν ἐπι 1ª S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quod propter nos in' Christo inipletur, ut nos in ipso sanctifcemur. " ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Scriptum est, inquiunt : e Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, idcirco unxit le Deus, Deus Luus › Non igitur in universum unctum esse Do- minum dabimus, nisi dilexisset justitiam et odisset iniquitatem. Vox enim hæc, idcirco, quæ causamn significat, adjecta, unctionem tanquam mercedem virtutis esse ostendit. Si vero idcirco ungitur, quia justitiam dilexit et odit iniquitatem, ergo sanctifi- cationem dono accipit. Qui vero adjectione aliqua egel, imperfectus sit oportet, neque Patri perfecto similis. • Solutio objectionis. Surge, qui dormis, et suscitare e mortuis '', atque audi vicissim, hæretice. Quia inquit, Odisti ini- quitatem, et dilexisti justitiam, idcirco unxit te Deus : › non ut quispiam illam unctionem mercedis loco accepisse suspicetur, sed ut hoc pacto dictum intelligamus. Primus noster parens Adam mutabilis fuit natura, quique interdum quidem.justitiam ama- ret, et iniquitatein odisset : interdum vero in con- trarium habitum transiliret. Cum enim hoc proprium sit naturæ mutabili, seductus fuit a diabole. Cum vero ad curandum hunc morbum necessarium esset ut immutabile Dei Verbum seipsum pro nobis dia- bolo opponeret, ut, quemadmodum per illius muta- bilitatem victi eramus, ita per immutabilitatem Verbi vincamus. Idcirco ungitur, utpote semper et immutabiliter justitiam diligens, et iniquitatem exosam habens, quique mutari nequeat. Cum igitur dicit : • Dileristi justitiam et odisti iniquitatem, idcirco unxit te Deus, • ita intellige: Cum ex om- nibus creatis mutabilem naturam habentibus nihil diabolo obsistere posset; tu vero ex immutabili Patre immutabilis exsistens, Deus Verbum, semper justitiam diligis, et iniquitatem odisti, unxit te Deus, ut in te, et quidem primo, hominis natura ad- versus eum victrix evaderet. ALIUD, ex eodem syllogismo illatum. Multa hujuscemodi in sacra Scriptura de Deo ac Pa- tre dicuntur, quod Justus Dominus et justitias dilexit ”. › Et rursus: Odisti omnes operantes iniquitatem *. » Item : « Ego Dominus qui diligo Ju- stiliam, et odi rapinas ex iniquitate . Atqui si quis dicat : Magnus Dominus noster, quia justitiam diligit et odit iniquitatem : an titulus hic, magnus, erit Deo ac Patri merces virtutis, quod tæc quidem amet, illa vero oderit ? Certe nemo unquam adeo insa - nierit. Queniadmodum igitur hujusmodi recte ac pie de Patre dicuntur: ita etiam recte de Filio in- Psal. xliv, 8. Ephes. v, B C D Psal. v, 7. ** Isa. Lx1, 8. 11. το Psul. x, δ.

Α δι' ἡμᾶς ἐν Χριστῷ πληρούμενον, ἵνα ἡμεῖς ἁγιασθώ μεν ἐν αὐτῷ. Η ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως αἱρετικῶν. Γέγραπται, φασίν. Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ εμίσησας ἀνομίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου. » Οὐκ ἂν οὖν ὅλως κεχρίσθαι τὸν Κύριον δώση μεν, εἰ μὴ δικαιοσύνην ἠγάπησε, καὶ ἐμίσησεν ἀδι κίαν. Ο γὰρ σύνδεσμος ὁ αἰτιολογικός, τουτέστι, διά τοῦτο, μεταξύ κείμενος, μισθόν. ὥσπερ ἀρετῆς τὸ χρίσμα δεικνύει. Εἰ δὲ διὰ τοῦτο χρίεται, ότι δι καιοσύνην ἀγαπᾷ, καὶ ἀδικίαν μισεῖ, δῶρον ἔχει τὸν ἁγιασμόν. Ὁ δὲ προσθήκης τινὸς δεηθεῖς, ἀτελὴς ἂν εἴη, καὶ οὐχ ὅμοιος τῷ τελείῳ Πατρί. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εγειραι ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἀκούσῃ πάλιν, αἱρετικέ. Επειδή, φησίν, ο ἐμίσ σήσας ἀδικίαν, καὶ ἠγάπησας δικαιοσύνην, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, • οὐχ ἵνα μισθὸν ἀρετῆς τὸ χρίσμα δεδόσθαι τις ὑπολάβῃ, ἀλλ᾽ ἵνα τοιῶσδε νοήσωμεν τὸ λεγόμενον. Τρεπτῆς ὑπάρχων φύσεως ὁ προπάτωρ Αδάμ, καὶ πεφυκὼς ἔσθ' ὅτε ποτὲ μὲν τὴν δικαιοσύ νὴν ἀγαπᾶν καὶ μισεῖν τὴν ἀδικίαν, ποτὲ δὲ πάλιν εἰς τὴν ἐναντίαν ἕξιν μεταπηδάν, καὶ ἀγαπᾶν μὲν τὴν ἀδικίαν, μισεῖν δὲ τὴν δικαιοσύνην (τοῦτο γὰρ τῶν τρεπομένην ἐχόντων τὴν φύσιν ἴδιον), παρηνέχθη παρὰ τοῦ διαβόλου. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς τὴν τοῦ τοιούτου νοσήματος λύσιν ἔδει τὸν ἄτρεπτον τοῦ Θεοῦ Λόγου ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀντιθεῖναι τῷ πονηρῷ, ἵν' ὥσπερ διὰ τῆς ἐκείνου τροπῆς ἐνικήθημεν, οὕτω διὰ τῆς ἀτρεψίας τοῦ Λόγου κρατήσωμεν· διὰ τοῦτο χρίεται ὡς ἀεὶ καὶ [ἀ]παραλλάκτως δικαιοσύνην ἀγαπῶν, καὶ μισῶν ἀδικίαν, καὶ τραπῆναι μὴ δυνάμενος. Όταν οὖν λέγῃ, ο Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ο τοιαύτην τινὰ δέχου διάνοιαν· Ἐπειδὴ πάντων τῶν γενητῶν τρεπο μένην ἐχόντων τὴν φύσιν οὐδὲν ἡδύνατο μάχεσθαι τῷ διαβόλῳ, σὺ δὲ ἐξ ἀτρέπτου Πατρὸς ἄτρεπτος ὤν, Θεός Λόγος, ἀεὶ δικαιοσύνην ἀγαπᾶς, τήν τε ἀδικίαν μισεῖς, ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ἵνα ἐν σοὶ καὶ πρώτῳ τὴν ἀνθρώπου φύσιν παρ' αὐτὰ νικῶσαν θεάσηται. ΑΛΛΟ, ἐκ τοῦ αὐτοῦ συναχθὲν συλλογισμοῦ. Εὑρίσκεται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κείμενα τοιαῦτα πολλά, ὅτι ο Δίκαιος Κύ- ριος καὶ δικαιοσύνας ηγάπησε. » Καὶ πάλιν· . Ἐμια σησας πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. » Καὶ πάλιν· ι Εγώ είμι Κύριος ὁ ἀγαπῶν δικαιοσύνην, καὶ μισῶν ἁρπάγματα ἐξ ἀδικίας. ο 'Αρ οὖν εἴ τις καὶ διὰ ταῦτα λέγοι· Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, ὅτι τὴν δικαιοσύνην ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ τὴν ἀδικίαν, μισθὸς ἔσται τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸ μέγας καὶ ἀρετῆς ἀντα απόδοσις, ὅτι τάδε μὲν ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ ἐκεῖνα τ ᾿Αλλ' οὐκ ἄν τις οὕτω μανείη ποτέ. Ὥσπερ οὖν ἐπι 1ª S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quod propter nos in' Christo inipletur, ut nos in ipso sanctifcemur. " ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Scriptum est, inquiunt : e Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, idcirco unxit le Deus, Deus Luus › Non igitur in universum unctum esse Do- minum dabimus, nisi dilexisset justitiam et odisset iniquitatem. Vox enim hæc, idcirco, quæ causamn significat, adjecta, unctionem tanquam mercedem virtutis esse ostendit. Si vero idcirco ungitur, quia justitiam dilexit et odit iniquitatem, ergo sanctifi- cationem dono accipit. Qui vero adjectione aliqua egel, imperfectus sit oportet, neque Patri perfecto similis. • Solutio objectionis. Surge, qui dormis, et suscitare e mortuis '', atque audi vicissim, hæretice. Quia inquit, Odisti ini- quitatem, et dilexisti justitiam, idcirco unxit te Deus : › non ut quispiam illam unctionem mercedis loco accepisse suspicetur, sed ut hoc pacto dictum intelligamus. Primus noster parens Adam mutabilis fuit natura, quique interdum quidem.justitiam ama- ret, et iniquitatein odisset : interdum vero in con- trarium habitum transiliret. Cum enim hoc proprium sit naturæ mutabili, seductus fuit a diabole. Cum vero ad curandum hunc morbum necessarium esset ut immutabile Dei Verbum seipsum pro nobis dia- bolo opponeret, ut, quemadmodum per illius muta- bilitatem victi eramus, ita per immutabilitatem Verbi vincamus. Idcirco ungitur, utpote semper et immutabiliter justitiam diligens, et iniquitatem exosam habens, quique mutari nequeat. Cum igitur dicit : • Dileristi justitiam et odisti iniquitatem, idcirco unxit te Deus, • ita intellige: Cum ex om- nibus creatis mutabilem naturam habentibus nihil diabolo obsistere posset; tu vero ex immutabili Patre immutabilis exsistens, Deus Verbum, semper justitiam diligis, et iniquitatem odisti, unxit te Deus, ut in te, et quidem primo, hominis natura ad- versus eum victrix evaderet. ALIUD, ex eodem syllogismo illatum. Multa hujuscemodi in sacra Scriptura de Deo ac Pa- tre dicuntur, quod Justus Dominus et justitias dilexit ”. › Et rursus: Odisti omnes operantes iniquitatem *. » Item : « Ego Dominus qui diligo Ju- stiliam, et odi rapinas ex iniquitate . Atqui si quis dicat : Magnus Dominus noster, quia justitiam diligit et odit iniquitatem : an titulus hic, magnus, erit Deo ac Patri merces virtutis, quod tæc quidem amet, illa vero oderit ? Certe nemo unquam adeo insa - nierit. Queniadmodum igitur hujusmodi recte ac pie de Patre dicuntur: ita etiam recte de Filio in- Psal. xliv, 8. Ephes. v, B C D Psal. v, 7. ** Isa. Lx1, 8. 11. το Psul. x, δ.

Α δι' ἡμᾶς ἐν Χριστῷ πληρούμενον, ἵνα ἡμεῖς ἁγιασθώ μεν ἐν αὐτῷ. Η ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως αἱρετικῶν. Γέγραπται, φασίν. Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ εμίσησας ἀνομίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου. » Οὐκ ἂν οὖν ὅλως κεχρίσθαι τὸν Κύριον δώση μεν, εἰ μὴ δικαιοσύνην ἠγάπησε, καὶ ἐμίσησεν ἀδι κίαν. Ο γὰρ σύνδεσμος ὁ αἰτιολογικός, τουτέστι, διά τοῦτο, μεταξύ κείμενος, μισθόν. ὥσπερ ἀρετῆς τὸ χρίσμα δεικνύει. Εἰ δὲ διὰ τοῦτο χρίεται, ότι δι καιοσύνην ἀγαπᾷ, καὶ ἀδικίαν μισεῖ, δῶρον ἔχει τὸν ἁγιασμόν. Ὁ δὲ προσθήκης τινὸς δεηθεῖς, ἀτελὴς ἂν εἴη, καὶ οὐχ ὅμοιος τῷ τελείῳ Πατρί. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εγειραι ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἀκούσῃ πάλιν, αἱρετικέ. Επειδή, φησίν, ο ἐμίσ σήσας ἀδικίαν, καὶ ἠγάπησας δικαιοσύνην, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, • οὐχ ἵνα μισθὸν ἀρετῆς τὸ χρίσμα δεδόσθαι τις ὑπολάβῃ, ἀλλ᾽ ἵνα τοιῶσδε νοήσωμεν τὸ λεγόμενον. Τρεπτῆς ὑπάρχων φύσεως ὁ προπάτωρ Αδάμ, καὶ πεφυκὼς ἔσθ' ὅτε ποτὲ μὲν τὴν δικαιοσύ νὴν ἀγαπᾶν καὶ μισεῖν τὴν ἀδικίαν, ποτὲ δὲ πάλιν εἰς τὴν ἐναντίαν ἕξιν μεταπηδάν, καὶ ἀγαπᾶν μὲν τὴν ἀδικίαν, μισεῖν δὲ τὴν δικαιοσύνην (τοῦτο γὰρ τῶν τρεπομένην ἐχόντων τὴν φύσιν ἴδιον), παρηνέχθη παρὰ τοῦ διαβόλου. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς τὴν τοῦ τοιούτου νοσήματος λύσιν ἔδει τὸν ἄτρεπτον τοῦ Θεοῦ Λόγου ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀντιθεῖναι τῷ πονηρῷ, ἵν' ὥσπερ διὰ τῆς ἐκείνου τροπῆς ἐνικήθημεν, οὕτω διὰ τῆς ἀτρεψίας τοῦ Λόγου κρατήσωμεν· διὰ τοῦτο χρίεται ὡς ἀεὶ καὶ [ἀ]παραλλάκτως δικαιοσύνην ἀγαπῶν, καὶ μισῶν ἀδικίαν, καὶ τραπῆναι μὴ δυνάμενος. Όταν οὖν λέγῃ, ο Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ο τοιαύτην τινὰ δέχου διάνοιαν· Ἐπειδὴ πάντων τῶν γενητῶν τρεπο μένην ἐχόντων τὴν φύσιν οὐδὲν ἡδύνατο μάχεσθαι τῷ διαβόλῳ, σὺ δὲ ἐξ ἀτρέπτου Πατρὸς ἄτρεπτος ὤν, Θεός Λόγος, ἀεὶ δικαιοσύνην ἀγαπᾶς, τήν τε ἀδικίαν μισεῖς, ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ἵνα ἐν σοὶ καὶ πρώτῳ τὴν ἀνθρώπου φύσιν παρ' αὐτὰ νικῶσαν θεάσηται. ΑΛΛΟ, ἐκ τοῦ αὐτοῦ συναχθὲν συλλογισμοῦ. Εὑρίσκεται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κείμενα τοιαῦτα πολλά, ὅτι ο Δίκαιος Κύ- ριος καὶ δικαιοσύνας ηγάπησε. » Καὶ πάλιν· . Ἐμια σησας πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. » Καὶ πάλιν· ι Εγώ είμι Κύριος ὁ ἀγαπῶν δικαιοσύνην, καὶ μισῶν ἁρπάγματα ἐξ ἀδικίας. ο 'Αρ οὖν εἴ τις καὶ διὰ ταῦτα λέγοι· Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, ὅτι τὴν δικαιοσύνην ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ τὴν ἀδικίαν, μισθὸς ἔσται τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸ μέγας καὶ ἀρετῆς ἀντα απόδοσις, ὅτι τάδε μὲν ἀγαπᾷ, μισεῖ δὲ ἐκεῖνα τ ᾿Αλλ' οὐκ ἄν τις οὕτω μανείη ποτέ. Ὥσπερ οὖν ἐπι 1ª S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quod propter nos in' Christo inipletur, ut nos in ipso sanctifcemur. " ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Scriptum est, inquiunt : e Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, idcirco unxit le Deus, Deus Luus › Non igitur in universum unctum esse Do- minum dabimus, nisi dilexisset justitiam et odisset iniquitatem. Vox enim hæc, idcirco, quæ causamn significat, adjecta, unctionem tanquam mercedem virtutis esse ostendit. Si vero idcirco ungitur, quia justitiam dilexit et odit iniquitatem, ergo sanctifi- cationem dono accipit. Qui vero adjectione aliqua egel, imperfectus sit oportet, neque Patri perfecto similis. • Solutio objectionis. Surge, qui dormis, et suscitare e mortuis '', atque audi vicissim, hæretice. Quia inquit, Odisti ini- quitatem, et dilexisti justitiam, idcirco unxit te Deus : › non ut quispiam illam unctionem mercedis loco accepisse suspicetur, sed ut hoc pacto dictum intelligamus. Primus noster parens Adam mutabilis fuit natura, quique interdum quidem.justitiam ama- ret, et iniquitatein odisset : interdum vero in con- trarium habitum transiliret. Cum enim hoc proprium sit naturæ mutabili, seductus fuit a diabole. Cum vero ad curandum hunc morbum necessarium esset ut immutabile Dei Verbum seipsum pro nobis dia- bolo opponeret, ut, quemadmodum per illius muta- bilitatem victi eramus, ita per immutabilitatem Verbi vincamus. Idcirco ungitur, utpote semper et immutabiliter justitiam diligens, et iniquitatem exosam habens, quique mutari nequeat. Cum igitur dicit : • Dileristi justitiam et odisti iniquitatem, idcirco unxit te Deus, • ita intellige: Cum ex om- nibus creatis mutabilem naturam habentibus nihil diabolo obsistere posset; tu vero ex immutabili Patre immutabilis exsistens, Deus Verbum, semper justitiam diligis, et iniquitatem odisti, unxit te Deus, ut in te, et quidem primo, hominis natura ad- versus eum victrix evaderet. ALIUD, ex eodem syllogismo illatum. Multa hujuscemodi in sacra Scriptura de Deo ac Pa- tre dicuntur, quod Justus Dominus et justitias dilexit ”. › Et rursus: Odisti omnes operantes iniquitatem *. » Item : « Ego Dominus qui diligo Ju- stiliam, et odi rapinas ex iniquitate . Atqui si quis dicat : Magnus Dominus noster, quia justitiam diligit et odit iniquitatem : an titulus hic, magnus, erit Deo ac Patri merces virtutis, quod tæc quidem amet, illa vero oderit ? Certe nemo unquam adeo insa - nierit. Queniadmodum igitur hujusmodi recte ac pie de Patre dicuntur: ita etiam recte de Filio in- Psal. xliv, 8. Ephes. v, B C D Psal. v, 7. ** Isa. Lx1, 8. 11. το Psul. x, δ.

πραγμάτων ποιεῖται σύγκρισιν· καὶ κατὰ Β ο κρείττονα τὸν Υἱόν γενέσθαι φησίν. Εσται δι λεγομένου τοιοῦτος ὁ νοῦς· Ὁ Παῦλος Εβραίοις λεγόμενος καὶ μετὰ πολλῆς παρρησίας ἀποδ βουληθείς, ὅτι κρείττων ἐστὶν ἡ Χριστοῦ διακ καὶ τῆς τῶν προφητῶν ἀποστολῆς καὶ τοῦ διακ θέντος δι' ἀγγέλων νόμου, ἀπὸ τῆς τῶν προσώ ἀξίας ποιεῖται τὴν σύγκρισιν, καί φησι· « Πάλαι λήσας ὁ Θεὸς τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τοῖς προ ταῖς, ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλι ἡμῖν ἐν Υἱῷ, ὃν ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι καὶ ἐποίησε τοὺς αἰῶνας. Ο; ὢν απαύγασμα δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρω τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, κα ρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δε τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, ο Τοσαύ τοίνυν περιθεὶς τῷ Υἱῷ τὴν δόξαν, καὶ τὰ τῆς φύσε τοῦ Πατρὸς ἴδια προσάψας αὐτῷ, τότε φησὶ κρε τονα γενέσθαι τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ καὶ μεῖζον ἔχει τι ἐκείνους τὸ ὄνομα, ὡς Υἱὸς καὶ κληρονόμος, ἀπαύγασμα, καὶ χαρακτήρ, καὶ εἰκὼν, καὶ ὁμόθρον καὶ ποιητής. Εἰ δὲ πολὺ κρείττων καὶ διαφορώτερ τῶν ἀγγέλων διὰ ταῦτα νοεῖται, κρείττων ἄρα καὶ αὐτοῦ τῆς ἐκείνων διακονίας. Σημαίνοι δ' ἂν εἰκότι ἐνθάδε τὸ ι γέγονεν, ο οὐ τὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς εἶναι παραγωγὴν (ἦν γὰρ ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ), οὐ τὴν ἐξ ἐλάττονος εἰς τι μεῖζον μεταβολὴν (τέλειος γι ἐκ τελείου Πατρὸς ὑπῆρχεν ὁ Υἱός), ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐ συγκρίσει δόξης καὶ ἀξιώματος τὸ μεῖζον καὶ κρείτ τον ὀφθέν. Ωσπερ ἂν εἴ τις ἄνθρωπος ἵππου συγκρί νοιτο, καὶ λέγοιτο κρείττων αὐτοῦ γεγενῆσθαι παρά τοῖς δοκιμάζουσι διὰ τὸ εἶναι λογικόν. Ὅτι γὰρ τ γενέσθαι οὐ πάντως φύσεως σημαίνει μεταβολήν πρόδηλον ἔσται διὰ τοῦ λέγοντος πρός Θεόν, ο Γενο μας εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν· ο καὶ πάλιν· ι. Εγένετ μοι Κύριος εἰς καταφυγήν· ο και, « Εγένετό μο Κύριος εἰς σωτηρίαν, ο Διακονίας ἄρα καὶ δόξης καὶ οὐ φύσεως, τῷ Υἱῷ πρὸς ἀγγέλους ἡ σύγκρισες. Παράθεσις ῥητῶν σημαίνουσα ὅτι τὸ κρείττων, ἡ θεία Γραφὴ καὶ ἐπὶ τῶν πολύ διεστηκότων ἢ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, ἢ κατὰ τὴν ἀξίαν τίθησιν, ἢ κατὰ τὸ μέτρον τῆς χάριτος. Ὅσον εἰς τὴν χάριν ο Κρείσσων ἡμέρα μία ἐν ταῖς αὐλαῖς σου ὑπὲρ χιλιάδας, οἱ γὰρ ἴσον ἔσται τῶν αὐλῶν τῶν οὐσῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς; Εἰς ἀνομοιό τητα φύσεως ο Λάβετε παιδίαν, καὶ μὴ ἀργύριον· κρείσσων γὰρ σοφία λίθων ἐκλεκτῶν. ο Ησαΐας περὶ τῶν εὐνούχων εισφέρει λέγοντα Θεόν ο Κρείσσον υἱῶν καὶ θυγατέρων όνομα αιώνιον δώσω αὐτοῖς. ο Οὐκοῦν τὸ κρείσσον, οὐκ ἐπὶ τῆς τυχούσης διαφο ρᾶς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ μεγάλης καὶ ἀσυγκρίτωυ πολλάκις ὑπεροχῆς τάττεται. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Επεξηγούμενος τὴν οἰκείαν φωνὴν ὁ μακάριος Παῦλος, καὶ σαφέστατα δεικνύων, τί ἐστι τὸ, ο Κρείτ των γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ο ἐπιφέρει τοῖς εἰρη S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP ostendit. Est vero hic dieti sensus : Paulus cum A Hebræis disserens, magnaque libertate demonstrare volens ministerium Christi præstantius fuisse et prophetarum missione et aduninistratione legis per angelos facta, ex dignitate personarum compara- tionem facit, et inquit : « Olim Deus loquens patri- bus in prophetis, novissimis istis diebus locutus est nobis in Filio, quem constituit hæredem uni- versorum, per quem fecit et sacula. Qui cum sit splendor gloriæ, et character substantiæ ejus, portansque omnia Verbo virtutis sum, purgationem peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestatis in excelsis ". » Cum igitur tantam gloriam Filio ascribit, et quæ natura Patris propria sunt ipsi accommodat : tunc illum tanto praestantiorem all- gelis factum esse ait, quanto etiam praestantius præ illis nomen est adeptus, utpote Filius, et hæres, et splendor, et character, et imago, et in eodem solio sedens, et creator. Atqui si per hæc multo excel- lentier angelis censetur, excellentior etiam ipsius erit administratio quam illorum. Cum vero dicitur factus esse, non quod ex nihilo ad esse traductus sit significatur (erat enim Verbum in principio 44), neque quod a minore in majus mulatus sit per- fectas enim est Filias ex perfecto Patre), sed quod veluti ex comparatione gloriæ et dignitatis ma- jus et minus appareat. Quemadmodum si quis hominem equo conferat, dicat ab eo qui æstimaril hominem præstantiorem factum, quia sit rationis particeps. Nam quod hoc verbum fieri non semper naturæ mutationem significet, manifestum fuerit C ex Davide dicente ad Deum ; ‹ Fias mihi in Deum protectorem ; sed rursum : • Factus est mihi Do- minus in salutem ** o et : « Factus est mihi Domi- nus in refugium “. » Administrationis igitur et gloriæ, non uaturæ in Filio ad angelos compara- tio fit. Exempla quibus declaratur vocem hanc, & melior, in sacra Scripturu etiam de iis quæ mulţum inter se distant, aut ratione nature, aut dignitatis, aúl secundum mensuram gratiæ usurpari. Quantum ad gratiam : ‹ Melior est dies una iu atriis tuis super mille ** '; › quid enim æquale atriis cœlestibus inveniri potest? Quantum ad dissimili- tudinem naturae : Accipite doctrinam, et non aro gentum; melior enim est sapientia quam lapides electi Isaias de eunuchis Deum dicentem in- ducit : « Dabo eis nomen æternum, quod est mes lius quam filii et filiæ "., Melius itaque, non de quavis differentia, sed de magna et incomparabili sæpenumero excellentia dicitur. ALIUD, in eamdem sententiam. Beatus Paulus suum ipsius dictum explicans, manifestissimeque ostendens quidnam sit hoc, Me- lior factus angelis , ad ea que dixit infert : , . D Psal. LXXXIII, ** Hebr. 1, 1-3. ss Joan. 1. 1. ** Psal. xxx, 3. Psal. cxvii, 28. Isa. LVI, 5. ** Hebr. 1, 4. ** Psal. xcut, 22. 11. " Ρτον. Η, 10, 11,

πραγμάτων ποιεῖται σύγκρισιν· καὶ κατὰ Β ο κρείττονα τὸν Υἱόν γενέσθαι φησίν. Εσται δι λεγομένου τοιοῦτος ὁ νοῦς· Ὁ Παῦλος Εβραίοις λεγόμενος καὶ μετὰ πολλῆς παρρησίας ἀποδ βουληθείς, ὅτι κρείττων ἐστὶν ἡ Χριστοῦ διακ καὶ τῆς τῶν προφητῶν ἀποστολῆς καὶ τοῦ διακ θέντος δι' ἀγγέλων νόμου, ἀπὸ τῆς τῶν προσώ ἀξίας ποιεῖται τὴν σύγκρισιν, καί φησι· « Πάλαι λήσας ὁ Θεὸς τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τοῖς προ ταῖς, ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλι ἡμῖν ἐν Υἱῷ, ὃν ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι καὶ ἐποίησε τοὺς αἰῶνας. Ο; ὢν απαύγασμα δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρω τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, κα ρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δε τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, ο Τοσαύ τοίνυν περιθεὶς τῷ Υἱῷ τὴν δόξαν, καὶ τὰ τῆς φύσε τοῦ Πατρὸς ἴδια προσάψας αὐτῷ, τότε φησὶ κρε τονα γενέσθαι τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ καὶ μεῖζον ἔχει τι ἐκείνους τὸ ὄνομα, ὡς Υἱὸς καὶ κληρονόμος, ἀπαύγασμα, καὶ χαρακτήρ, καὶ εἰκὼν, καὶ ὁμόθρον καὶ ποιητής. Εἰ δὲ πολὺ κρείττων καὶ διαφορώτερ τῶν ἀγγέλων διὰ ταῦτα νοεῖται, κρείττων ἄρα καὶ αὐτοῦ τῆς ἐκείνων διακονίας. Σημαίνοι δ' ἂν εἰκότι ἐνθάδε τὸ ι γέγονεν, ο οὐ τὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς εἶναι παραγωγὴν (ἦν γὰρ ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ), οὐ τὴν ἐξ ἐλάττονος εἰς τι μεῖζον μεταβολὴν (τέλειος γι ἐκ τελείου Πατρὸς ὑπῆρχεν ὁ Υἱός), ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐ συγκρίσει δόξης καὶ ἀξιώματος τὸ μεῖζον καὶ κρείτ τον ὀφθέν. Ωσπερ ἂν εἴ τις ἄνθρωπος ἵππου συγκρί νοιτο, καὶ λέγοιτο κρείττων αὐτοῦ γεγενῆσθαι παρά τοῖς δοκιμάζουσι διὰ τὸ εἶναι λογικόν. Ὅτι γὰρ τ γενέσθαι οὐ πάντως φύσεως σημαίνει μεταβολήν πρόδηλον ἔσται διὰ τοῦ λέγοντος πρός Θεόν, ο Γενο μας εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν· ο καὶ πάλιν· ι. Εγένετ μοι Κύριος εἰς καταφυγήν· ο και, « Εγένετό μο Κύριος εἰς σωτηρίαν, ο Διακονίας ἄρα καὶ δόξης καὶ οὐ φύσεως, τῷ Υἱῷ πρὸς ἀγγέλους ἡ σύγκρισες. Παράθεσις ῥητῶν σημαίνουσα ὅτι τὸ κρείττων, ἡ θεία Γραφὴ καὶ ἐπὶ τῶν πολύ διεστηκότων ἢ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, ἢ κατὰ τὴν ἀξίαν τίθησιν, ἢ κατὰ τὸ μέτρον τῆς χάριτος. Ὅσον εἰς τὴν χάριν ο Κρείσσων ἡμέρα μία ἐν ταῖς αὐλαῖς σου ὑπὲρ χιλιάδας, οἱ γὰρ ἴσον ἔσται τῶν αὐλῶν τῶν οὐσῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς; Εἰς ἀνομοιό τητα φύσεως ο Λάβετε παιδίαν, καὶ μὴ ἀργύριον· κρείσσων γὰρ σοφία λίθων ἐκλεκτῶν. ο Ησαΐας περὶ τῶν εὐνούχων εισφέρει λέγοντα Θεόν ο Κρείσσον υἱῶν καὶ θυγατέρων όνομα αιώνιον δώσω αὐτοῖς. ο Οὐκοῦν τὸ κρείσσον, οὐκ ἐπὶ τῆς τυχούσης διαφο ρᾶς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ μεγάλης καὶ ἀσυγκρίτωυ πολλάκις ὑπεροχῆς τάττεται. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Επεξηγούμενος τὴν οἰκείαν φωνὴν ὁ μακάριος Παῦλος, καὶ σαφέστατα δεικνύων, τί ἐστι τὸ, ο Κρείτ των γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ο ἐπιφέρει τοῖς εἰρη S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP ostendit. Est vero hic dieti sensus : Paulus cum A Hebræis disserens, magnaque libertate demonstrare volens ministerium Christi præstantius fuisse et prophetarum missione et aduninistratione legis per angelos facta, ex dignitate personarum compara- tionem facit, et inquit : « Olim Deus loquens patri- bus in prophetis, novissimis istis diebus locutus est nobis in Filio, quem constituit hæredem uni- versorum, per quem fecit et sacula. Qui cum sit splendor gloriæ, et character substantiæ ejus, portansque omnia Verbo virtutis sum, purgationem peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestatis in excelsis ". » Cum igitur tantam gloriam Filio ascribit, et quæ natura Patris propria sunt ipsi accommodat : tunc illum tanto praestantiorem all- gelis factum esse ait, quanto etiam praestantius præ illis nomen est adeptus, utpote Filius, et hæres, et splendor, et character, et imago, et in eodem solio sedens, et creator. Atqui si per hæc multo excel- lentier angelis censetur, excellentior etiam ipsius erit administratio quam illorum. Cum vero dicitur factus esse, non quod ex nihilo ad esse traductus sit significatur (erat enim Verbum in principio 44), neque quod a minore in majus mulatus sit per- fectas enim est Filias ex perfecto Patre), sed quod veluti ex comparatione gloriæ et dignitatis ma- jus et minus appareat. Quemadmodum si quis hominem equo conferat, dicat ab eo qui æstimaril hominem præstantiorem factum, quia sit rationis particeps. Nam quod hoc verbum fieri non semper naturæ mutationem significet, manifestum fuerit C ex Davide dicente ad Deum ; ‹ Fias mihi in Deum protectorem ; sed rursum : • Factus est mihi Do- minus in salutem ** o et : « Factus est mihi Domi- nus in refugium “. » Administrationis igitur et gloriæ, non uaturæ in Filio ad angelos compara- tio fit. Exempla quibus declaratur vocem hanc, & melior, in sacra Scripturu etiam de iis quæ mulţum inter se distant, aut ratione nature, aut dignitatis, aúl secundum mensuram gratiæ usurpari. Quantum ad gratiam : ‹ Melior est dies una iu atriis tuis super mille ** '; › quid enim æquale atriis cœlestibus inveniri potest? Quantum ad dissimili- tudinem naturae : Accipite doctrinam, et non aro gentum; melior enim est sapientia quam lapides electi Isaias de eunuchis Deum dicentem in- ducit : « Dabo eis nomen æternum, quod est mes lius quam filii et filiæ "., Melius itaque, non de quavis differentia, sed de magna et incomparabili sæpenumero excellentia dicitur. ALIUD, in eamdem sententiam. Beatus Paulus suum ipsius dictum explicans, manifestissimeque ostendens quidnam sit hoc, Me- lior factus angelis , ad ea que dixit infert : , . D Psal. LXXXIII, ** Hebr. 1, 1-3. ss Joan. 1. 1. ** Psal. xxx, 3. Psal. cxvii, 28. Isa. LVI, 5. ** Hebr. 1, 4. ** Psal. xcut, 22. 11. " Ρτον. Η, 10, 11,

πραγμάτων ποιεῖται σύγκρισιν· καὶ κατὰ Β ο κρείττονα τὸν Υἱόν γενέσθαι φησίν. Εσται δι λεγομένου τοιοῦτος ὁ νοῦς· Ὁ Παῦλος Εβραίοις λεγόμενος καὶ μετὰ πολλῆς παρρησίας ἀποδ βουληθείς, ὅτι κρείττων ἐστὶν ἡ Χριστοῦ διακ καὶ τῆς τῶν προφητῶν ἀποστολῆς καὶ τοῦ διακ θέντος δι' ἀγγέλων νόμου, ἀπὸ τῆς τῶν προσώ ἀξίας ποιεῖται τὴν σύγκρισιν, καί φησι· « Πάλαι λήσας ὁ Θεὸς τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τοῖς προ ταῖς, ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλι ἡμῖν ἐν Υἱῷ, ὃν ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι καὶ ἐποίησε τοὺς αἰῶνας. Ο; ὢν απαύγασμα δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρω τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, κα ρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δε τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, ο Τοσαύ τοίνυν περιθεὶς τῷ Υἱῷ τὴν δόξαν, καὶ τὰ τῆς φύσε τοῦ Πατρὸς ἴδια προσάψας αὐτῷ, τότε φησὶ κρε τονα γενέσθαι τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ καὶ μεῖζον ἔχει τι ἐκείνους τὸ ὄνομα, ὡς Υἱὸς καὶ κληρονόμος, ἀπαύγασμα, καὶ χαρακτήρ, καὶ εἰκὼν, καὶ ὁμόθρον καὶ ποιητής. Εἰ δὲ πολὺ κρείττων καὶ διαφορώτερ τῶν ἀγγέλων διὰ ταῦτα νοεῖται, κρείττων ἄρα καὶ αὐτοῦ τῆς ἐκείνων διακονίας. Σημαίνοι δ' ἂν εἰκότι ἐνθάδε τὸ ι γέγονεν, ο οὐ τὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς εἶναι παραγωγὴν (ἦν γὰρ ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ), οὐ τὴν ἐξ ἐλάττονος εἰς τι μεῖζον μεταβολὴν (τέλειος γι ἐκ τελείου Πατρὸς ὑπῆρχεν ὁ Υἱός), ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐ συγκρίσει δόξης καὶ ἀξιώματος τὸ μεῖζον καὶ κρείτ τον ὀφθέν. Ωσπερ ἂν εἴ τις ἄνθρωπος ἵππου συγκρί νοιτο, καὶ λέγοιτο κρείττων αὐτοῦ γεγενῆσθαι παρά τοῖς δοκιμάζουσι διὰ τὸ εἶναι λογικόν. Ὅτι γὰρ τ γενέσθαι οὐ πάντως φύσεως σημαίνει μεταβολήν πρόδηλον ἔσται διὰ τοῦ λέγοντος πρός Θεόν, ο Γενο μας εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν· ο καὶ πάλιν· ι. Εγένετ μοι Κύριος εἰς καταφυγήν· ο και, « Εγένετό μο Κύριος εἰς σωτηρίαν, ο Διακονίας ἄρα καὶ δόξης καὶ οὐ φύσεως, τῷ Υἱῷ πρὸς ἀγγέλους ἡ σύγκρισες. Παράθεσις ῥητῶν σημαίνουσα ὅτι τὸ κρείττων, ἡ θεία Γραφὴ καὶ ἐπὶ τῶν πολύ διεστηκότων ἢ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, ἢ κατὰ τὴν ἀξίαν τίθησιν, ἢ κατὰ τὸ μέτρον τῆς χάριτος. Ὅσον εἰς τὴν χάριν ο Κρείσσων ἡμέρα μία ἐν ταῖς αὐλαῖς σου ὑπὲρ χιλιάδας, οἱ γὰρ ἴσον ἔσται τῶν αὐλῶν τῶν οὐσῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς; Εἰς ἀνομοιό τητα φύσεως ο Λάβετε παιδίαν, καὶ μὴ ἀργύριον· κρείσσων γὰρ σοφία λίθων ἐκλεκτῶν. ο Ησαΐας περὶ τῶν εὐνούχων εισφέρει λέγοντα Θεόν ο Κρείσσον υἱῶν καὶ θυγατέρων όνομα αιώνιον δώσω αὐτοῖς. ο Οὐκοῦν τὸ κρείσσον, οὐκ ἐπὶ τῆς τυχούσης διαφο ρᾶς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ μεγάλης καὶ ἀσυγκρίτωυ πολλάκις ὑπεροχῆς τάττεται. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Επεξηγούμενος τὴν οἰκείαν φωνὴν ὁ μακάριος Παῦλος, καὶ σαφέστατα δεικνύων, τί ἐστι τὸ, ο Κρείτ των γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ο ἐπιφέρει τοῖς εἰρη S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP ostendit. Est vero hic dieti sensus : Paulus cum A Hebræis disserens, magnaque libertate demonstrare volens ministerium Christi præstantius fuisse et prophetarum missione et aduninistratione legis per angelos facta, ex dignitate personarum compara- tionem facit, et inquit : « Olim Deus loquens patri- bus in prophetis, novissimis istis diebus locutus est nobis in Filio, quem constituit hæredem uni- versorum, per quem fecit et sacula. Qui cum sit splendor gloriæ, et character substantiæ ejus, portansque omnia Verbo virtutis sum, purgationem peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestatis in excelsis ". » Cum igitur tantam gloriam Filio ascribit, et quæ natura Patris propria sunt ipsi accommodat : tunc illum tanto praestantiorem all- gelis factum esse ait, quanto etiam praestantius præ illis nomen est adeptus, utpote Filius, et hæres, et splendor, et character, et imago, et in eodem solio sedens, et creator. Atqui si per hæc multo excel- lentier angelis censetur, excellentior etiam ipsius erit administratio quam illorum. Cum vero dicitur factus esse, non quod ex nihilo ad esse traductus sit significatur (erat enim Verbum in principio 44), neque quod a minore in majus mulatus sit per- fectas enim est Filias ex perfecto Patre), sed quod veluti ex comparatione gloriæ et dignitatis ma- jus et minus appareat. Quemadmodum si quis hominem equo conferat, dicat ab eo qui æstimaril hominem præstantiorem factum, quia sit rationis particeps. Nam quod hoc verbum fieri non semper naturæ mutationem significet, manifestum fuerit C ex Davide dicente ad Deum ; ‹ Fias mihi in Deum protectorem ; sed rursum : • Factus est mihi Do- minus in salutem ** o et : « Factus est mihi Domi- nus in refugium “. » Administrationis igitur et gloriæ, non uaturæ in Filio ad angelos compara- tio fit. Exempla quibus declaratur vocem hanc, & melior, in sacra Scripturu etiam de iis quæ mulţum inter se distant, aut ratione nature, aut dignitatis, aúl secundum mensuram gratiæ usurpari. Quantum ad gratiam : ‹ Melior est dies una iu atriis tuis super mille ** '; › quid enim æquale atriis cœlestibus inveniri potest? Quantum ad dissimili- tudinem naturae : Accipite doctrinam, et non aro gentum; melior enim est sapientia quam lapides electi Isaias de eunuchis Deum dicentem in- ducit : « Dabo eis nomen æternum, quod est mes lius quam filii et filiæ "., Melius itaque, non de quavis differentia, sed de magna et incomparabili sæpenumero excellentia dicitur. ALIUD, in eamdem sententiam. Beatus Paulus suum ipsius dictum explicans, manifestissimeque ostendens quidnam sit hoc, Me- lior factus angelis , ad ea que dixit infert : , . D Psal. LXXXIII, ** Hebr. 1, 1-3. ss Joan. 1. 1. ** Psal. xxx, 3. Psal. cxvii, 28. Isa. LVI, 5. ** Hebr. 1, 4. ** Psal. xcut, 22. 11. " Ρτον. Η, 10, 11,

πραγμάτων ποιεῖται σύγκρισιν· καὶ κατὰ Β ο κρείττονα τὸν Υἱόν γενέσθαι φησίν. Εσται δι λεγομένου τοιοῦτος ὁ νοῦς· Ὁ Παῦλος Εβραίοις λεγόμενος καὶ μετὰ πολλῆς παρρησίας ἀποδ βουληθείς, ὅτι κρείττων ἐστὶν ἡ Χριστοῦ διακ καὶ τῆς τῶν προφητῶν ἀποστολῆς καὶ τοῦ διακ θέντος δι' ἀγγέλων νόμου, ἀπὸ τῆς τῶν προσώ ἀξίας ποιεῖται τὴν σύγκρισιν, καί φησι· « Πάλαι λήσας ὁ Θεὸς τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τοῖς προ ταῖς, ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλι ἡμῖν ἐν Υἱῷ, ὃν ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι καὶ ἐποίησε τοὺς αἰῶνας. Ο; ὢν απαύγασμα δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρω τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, κα ρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δε τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, ο Τοσαύ τοίνυν περιθεὶς τῷ Υἱῷ τὴν δόξαν, καὶ τὰ τῆς φύσε τοῦ Πατρὸς ἴδια προσάψας αὐτῷ, τότε φησὶ κρε τονα γενέσθαι τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ καὶ μεῖζον ἔχει τι ἐκείνους τὸ ὄνομα, ὡς Υἱὸς καὶ κληρονόμος, ἀπαύγασμα, καὶ χαρακτήρ, καὶ εἰκὼν, καὶ ὁμόθρον καὶ ποιητής. Εἰ δὲ πολὺ κρείττων καὶ διαφορώτερ τῶν ἀγγέλων διὰ ταῦτα νοεῖται, κρείττων ἄρα καὶ αὐτοῦ τῆς ἐκείνων διακονίας. Σημαίνοι δ' ἂν εἰκότι ἐνθάδε τὸ ι γέγονεν, ο οὐ τὴν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς εἶναι παραγωγὴν (ἦν γὰρ ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ), οὐ τὴν ἐξ ἐλάττονος εἰς τι μεῖζον μεταβολὴν (τέλειος γι ἐκ τελείου Πατρὸς ὑπῆρχεν ὁ Υἱός), ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐ συγκρίσει δόξης καὶ ἀξιώματος τὸ μεῖζον καὶ κρείτ τον ὀφθέν. Ωσπερ ἂν εἴ τις ἄνθρωπος ἵππου συγκρί νοιτο, καὶ λέγοιτο κρείττων αὐτοῦ γεγενῆσθαι παρά τοῖς δοκιμάζουσι διὰ τὸ εἶναι λογικόν. Ὅτι γὰρ τ γενέσθαι οὐ πάντως φύσεως σημαίνει μεταβολήν πρόδηλον ἔσται διὰ τοῦ λέγοντος πρός Θεόν, ο Γενο μας εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν· ο καὶ πάλιν· ι. Εγένετ μοι Κύριος εἰς καταφυγήν· ο και, « Εγένετό μο Κύριος εἰς σωτηρίαν, ο Διακονίας ἄρα καὶ δόξης καὶ οὐ φύσεως, τῷ Υἱῷ πρὸς ἀγγέλους ἡ σύγκρισες. Παράθεσις ῥητῶν σημαίνουσα ὅτι τὸ κρείττων, ἡ θεία Γραφὴ καὶ ἐπὶ τῶν πολύ διεστηκότων ἢ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, ἢ κατὰ τὴν ἀξίαν τίθησιν, ἢ κατὰ τὸ μέτρον τῆς χάριτος. Ὅσον εἰς τὴν χάριν ο Κρείσσων ἡμέρα μία ἐν ταῖς αὐλαῖς σου ὑπὲρ χιλιάδας, οἱ γὰρ ἴσον ἔσται τῶν αὐλῶν τῶν οὐσῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς; Εἰς ἀνομοιό τητα φύσεως ο Λάβετε παιδίαν, καὶ μὴ ἀργύριον· κρείσσων γὰρ σοφία λίθων ἐκλεκτῶν. ο Ησαΐας περὶ τῶν εὐνούχων εισφέρει λέγοντα Θεόν ο Κρείσσον υἱῶν καὶ θυγατέρων όνομα αιώνιον δώσω αὐτοῖς. ο Οὐκοῦν τὸ κρείσσον, οὐκ ἐπὶ τῆς τυχούσης διαφο ρᾶς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ μεγάλης καὶ ἀσυγκρίτωυ πολλάκις ὑπεροχῆς τάττεται. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Επεξηγούμενος τὴν οἰκείαν φωνὴν ὁ μακάριος Παῦλος, καὶ σαφέστατα δεικνύων, τί ἐστι τὸ, ο Κρείτ των γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ο ἐπιφέρει τοῖς εἰρη S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP ostendit. Est vero hic dieti sensus : Paulus cum A Hebræis disserens, magnaque libertate demonstrare volens ministerium Christi præstantius fuisse et prophetarum missione et aduninistratione legis per angelos facta, ex dignitate personarum compara- tionem facit, et inquit : « Olim Deus loquens patri- bus in prophetis, novissimis istis diebus locutus est nobis in Filio, quem constituit hæredem uni- versorum, per quem fecit et sacula. Qui cum sit splendor gloriæ, et character substantiæ ejus, portansque omnia Verbo virtutis sum, purgationem peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestatis in excelsis ". » Cum igitur tantam gloriam Filio ascribit, et quæ natura Patris propria sunt ipsi accommodat : tunc illum tanto praestantiorem all- gelis factum esse ait, quanto etiam praestantius præ illis nomen est adeptus, utpote Filius, et hæres, et splendor, et character, et imago, et in eodem solio sedens, et creator. Atqui si per hæc multo excel- lentier angelis censetur, excellentior etiam ipsius erit administratio quam illorum. Cum vero dicitur factus esse, non quod ex nihilo ad esse traductus sit significatur (erat enim Verbum in principio 44), neque quod a minore in majus mulatus sit per- fectas enim est Filias ex perfecto Patre), sed quod veluti ex comparatione gloriæ et dignitatis ma- jus et minus appareat. Quemadmodum si quis hominem equo conferat, dicat ab eo qui æstimaril hominem præstantiorem factum, quia sit rationis particeps. Nam quod hoc verbum fieri non semper naturæ mutationem significet, manifestum fuerit C ex Davide dicente ad Deum ; ‹ Fias mihi in Deum protectorem ; sed rursum : • Factus est mihi Do- minus in salutem ** o et : « Factus est mihi Domi- nus in refugium “. » Administrationis igitur et gloriæ, non uaturæ in Filio ad angelos compara- tio fit. Exempla quibus declaratur vocem hanc, & melior, in sacra Scripturu etiam de iis quæ mulţum inter se distant, aut ratione nature, aut dignitatis, aúl secundum mensuram gratiæ usurpari. Quantum ad gratiam : ‹ Melior est dies una iu atriis tuis super mille ** '; › quid enim æquale atriis cœlestibus inveniri potest? Quantum ad dissimili- tudinem naturae : Accipite doctrinam, et non aro gentum; melior enim est sapientia quam lapides electi Isaias de eunuchis Deum dicentem in- ducit : « Dabo eis nomen æternum, quod est mes lius quam filii et filiæ "., Melius itaque, non de quavis differentia, sed de magna et incomparabili sæpenumero excellentia dicitur. ALIUD, in eamdem sententiam. Beatus Paulus suum ipsius dictum explicans, manifestissimeque ostendens quidnam sit hoc, Me- lior factus angelis , ad ea que dixit infert : , . D Psal. LXXXIII, ** Hebr. 1, 1-3. ss Joan. 1. 1. ** Psal. xxx, 3. Psal. cxvii, 28. Isa. LVI, 5. ** Hebr. 1, 4. ** Psal. xcut, 22. 11. " Ρτον. Η, 10, 11,

ἄν τις εὐλόγως ἵππῳ συγκρίναι τὸν ἄνθρωπον ἢ κυν Β 6. ** τὸ πρόβατον, ἀλλ᾽ ἄνθρωπον μὲν ἀνθρώποις, τὸ δὲ πρόβατον τῷ προβάτω), ἀνάγκη πᾶσα γενητὸν εἶναι συνομολογεῖν τὸν Υἱόν, ὃς ἀγγέλοις συγκρίνεται τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Φιλοῦσι μὲν ὁμολογουμένως ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν αἱ συγκρίσεις γίνεσθαι. 'Αλλ' ὅταν τὰ τοιαῦτα προς ἄλληλα κρίνηται, τὸ ο κρείττων » λέγεσθαι μισεῖ. καὶ οὐκ οἰκείως ἐπιδέξεται την φωνήν· ἀρμόσει δὲ ἐπ' αὐτῶν τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον, καὶ τὸ διαφερόν τως λέγεσθαι, καὶ τὸ πλέον ἔσθ' ὅτε· ὰ δὴ καὶ κυ ριωτέραν δεικνύει την σύγκρισιν· οὕτως Ἰωσὴφ ὡραῖος παρὰ τοὺς ἀδελφούς. Αστὴρ δὲ πάλιν ἀστέ ρος οὐ κρείττων, ἀλλὰ διαφέρει ἐν δόξῃ· οὕτως ὁ Σωτήρ, ὅτε τοῖς ἀνθρώποις ὡς ἄνθρωπος συγκρίνε ται, οὐ κρείττων κάλλει λέγεται, ἀλλ' ὡραῖος παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Ὅτε δὲ τὰ ἑτεροειδῆ πρὸς άλληλα τὴν σύγκρισιν ἔχει, τότε λέγεται τὸ κρεῖτ τον οἰκειότερον. Οὕτω καὶ γέγραπται· «Κρείττων γὰρ σοφία λίθων πολυτελῶν. » Ποία δὲ κοινωνία φύσεως σοφίᾳ καὶ λίθοις ; Εἰ τοίνυν ἕτερον μὲν ἔχει τύπον ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν ἡ σύγκρισις, ἐπὶ δὲ τῶν ἀνομοίων κατὰ τὴν φύσιν τὸ κρεῖττον τάττεται, οὐκ ἔσται του; ἀγγέλοις ὅμοιος ὁ Υἱός, οὐδὲ γενητὸς ὥσπερ ἐκεῖνοι, ἀλλ' ὑπερβολικὴν ἔχει τὴν σύγκρισιν. Καὶ διὰ τοῦ λέγεσθαι κρείττων, ἑτεροειδής ἔσται μᾶλλον ἢ ὁμοειδής. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Εἰ διὰ τὸ λέγειν τὴν Γραφήν, « Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, » ὁμοειδὴς ἔσται τοῖς ἀγγέ λοις ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς αὐτοὺς ἔχων τὴν σύγκρισιν, δράτωσαν ποῖ ποτε ὁ λόγος αὐτοῖς κινδυνεύσει. Ώρα γὰρ ὁμολογεῖν καὶ συγκαθεσθῆναι δύνασθαι τῷ Θεῷ τοὺς ἀγγέλους καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ· καὶ τὸ πε- ριττὸν οὐδὲν ἐν Υἱῷ παρ' ἐκείνους. Τὰ γὰρ ἀλλήλοις ὁμοειδῆ, κἂν ἔχῃ τινὰ πρὸς ἄλληλα την διαφοράν, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς ἔχεται φύσεως. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ ὁμοειδῆ. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ περὶ μὲν ἀγγέλων λέγε ται· ι Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, ο περὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ· «Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ο ὁμοειδεῖς δὲ ἄγγελοι καὶ ὁ Υἱὸς κατ' ἐκείνους, διὰ τὸ πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ λέγεσθαι κρείττων ἔχειν τὴν σύγκρισιν· οὐδὲν ἄρα κωλύσεις καὶ ἀγγέλους δύνασθαι συγκαθεσθῆναι τῷ Θεῷ, εἰ καὶ μή τις αὐτῶν ἠξιώθη τοῦ πράγματος. Καὶ μάτην, ὡς εἰκὸς, ὁ Παῦλος λέγει· « Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου; Η πῶς τοῦτο δίδω σιν ὡς ἐξαίρετον τῷ Υἱῷ, ἐλκούσης αὐτὸ πρὸς ἑαυτὴν καὶ τῆς τῶν ἀγγέλων φύσεως, είπερ εἰσὶν ὁμοειδεῖς πρὸς αὐτόν; Κοινὰ γὰρ ἅπασι τοῖς ὁμοειδέσι τὰ ἐν τῇ αὐτῇ φύσει κείμενα. Τὰ δὲ ἐκ προσθήκης ἐπισυμ- βαίνοντά τισι πλεονεκτήματα, τῆς οὐσίας οὐχ ἅπτε ται. Οἷον μία μὲν ἀνθρώποις ἡ φύσις, πλουτούσι δὲ οὐ πάντες, οὔτε μὴν βασιλεύουσι· δεκτικοὶ δὲ ὅμως 19. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sunt speciei (neque enim quispiam recte hominem A equo contulerit, aut oven cani, sed hominem ho- minibus, et ovem ovi), necessarium omnino est ut factum esse Filium fateamur, cum comparetur angelis, quoruin natura facta est. Solutio objectionis. Solent quidem comparationes inter res specie convenientes fieri. Sed cum ejusno:li inter se com- parantur, vocem illam, melior, nou̟ libenter neque proprie admittunt; sed magis et minus pa- tius eis convenit, aut præ interdum etiam plus de eis dici quippe quæ magis propriam compara- tionem ostendit: Ita Joseph formosus plus quam fratres sui dicitur. Stella vero non dicitur melior quam alia stelli, sed excellere gloria. Ita Servator quando hominibus ut homo comparatur, non dicitur melior pulchritudine, sed formosus præ filiis hominum”. Cum vero quæ diversæ spe- ciei sunt inter se comparantur, tum magis proprie dicitur, melius. Atque ita scriptum est : « Melior est enim sapientia quam lapides pretiosi ”. › Quæ- nam enim est societas naturæ sapientiæ cum lapi- dibus? Si ergo comparatio rerum specie conve- nientium aliɔm rationem babet, de iis vero quæ secundum naturam suam diversæ sunt speciei, ›nelius dicitur : certe Filius angelis similis non erit, neque factus ut illi, sed hyperbolica comparatione hoc fiet. Atque ea ipsa ratione qua dicitur melior, diversæ potius quam ejusdem speciei cum eis crit, ALIUD, in idem. Si, quia sacra Scriptura dicit : Tanto melior fa- ctus angelis, › ejusdem speciei cum angelis est Fi- lius, utpote eis comparatus, videant quam pericu- losa inde sequatur consequentia. Quid enim oberit quominus Deo assidere angelos, unaque cum eo regnare dicamus, nihilque excellentius in Filio quam in angelis esse? Nam quæ ejusdem speciei sunt, tametsi quamdam inter se differentiam ba- beant, ejusdeni tamen sunt naturæ. Hac enim ra- tione etiam ejusdem speciei sint. Quocirca cum de angelis dicatur : ‹ Faciens angelos suos spiritus "; } de Filio antem: ‹ Sedes tua, Deus, in sæculum sæ- culi "; » et angeli, juxta illorum opinionem, ejus- clem sint speciei cum Filio, quia nimirum ideo quod licitur inelior, cum eis comparatur : nibil obstite - rit quominus etiam angeli possint assidere Deo; tametsi neino eorum eam dignitatem sit adeptus ; frustraqne, ut verisimile est, Paulus dicit : e Cui enim unquam angelorum dixit: Sede a dextris meis? Aut quomodo illud tanquam eximium largitur Filio, si angelorum quoque natura id sibi vindicat, siquidem ejusdem sunt cum eo speciei? Omnia enim unius naturæ attributa, cum omnibus ejusdem speciei sunt communia. Prærogativæ autem quæ adjectione aliqua cuipiam accidunt, ad sub- stantiam non pertiment. Exempli gratia, una qui- * Gen. XXXIS, Psal. xliv, 3. Pros. viii, C D ss Helir. 1, 7. Digitized by » Psal. sei, Google 7. · Hebr. 1, 15,

ἄν τις εὐλόγως ἵππῳ συγκρίναι τὸν ἄνθρωπον ἢ κυν Β 6. ** τὸ πρόβατον, ἀλλ᾽ ἄνθρωπον μὲν ἀνθρώποις, τὸ δὲ πρόβατον τῷ προβάτω), ἀνάγκη πᾶσα γενητὸν εἶναι συνομολογεῖν τὸν Υἱόν, ὃς ἀγγέλοις συγκρίνεται τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Φιλοῦσι μὲν ὁμολογουμένως ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν αἱ συγκρίσεις γίνεσθαι. 'Αλλ' ὅταν τὰ τοιαῦτα προς ἄλληλα κρίνηται, τὸ ο κρείττων » λέγεσθαι μισεῖ. καὶ οὐκ οἰκείως ἐπιδέξεται την φωνήν· ἀρμόσει δὲ ἐπ' αὐτῶν τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον, καὶ τὸ διαφερόν τως λέγεσθαι, καὶ τὸ πλέον ἔσθ' ὅτε· ὰ δὴ καὶ κυ ριωτέραν δεικνύει την σύγκρισιν· οὕτως Ἰωσὴφ ὡραῖος παρὰ τοὺς ἀδελφούς. Αστὴρ δὲ πάλιν ἀστέ ρος οὐ κρείττων, ἀλλὰ διαφέρει ἐν δόξῃ· οὕτως ὁ Σωτήρ, ὅτε τοῖς ἀνθρώποις ὡς ἄνθρωπος συγκρίνε ται, οὐ κρείττων κάλλει λέγεται, ἀλλ' ὡραῖος παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Ὅτε δὲ τὰ ἑτεροειδῆ πρὸς άλληλα τὴν σύγκρισιν ἔχει, τότε λέγεται τὸ κρεῖτ τον οἰκειότερον. Οὕτω καὶ γέγραπται· «Κρείττων γὰρ σοφία λίθων πολυτελῶν. » Ποία δὲ κοινωνία φύσεως σοφίᾳ καὶ λίθοις ; Εἰ τοίνυν ἕτερον μὲν ἔχει τύπον ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν ἡ σύγκρισις, ἐπὶ δὲ τῶν ἀνομοίων κατὰ τὴν φύσιν τὸ κρεῖττον τάττεται, οὐκ ἔσται του; ἀγγέλοις ὅμοιος ὁ Υἱός, οὐδὲ γενητὸς ὥσπερ ἐκεῖνοι, ἀλλ' ὑπερβολικὴν ἔχει τὴν σύγκρισιν. Καὶ διὰ τοῦ λέγεσθαι κρείττων, ἑτεροειδής ἔσται μᾶλλον ἢ ὁμοειδής. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Εἰ διὰ τὸ λέγειν τὴν Γραφήν, « Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, » ὁμοειδὴς ἔσται τοῖς ἀγγέ λοις ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς αὐτοὺς ἔχων τὴν σύγκρισιν, δράτωσαν ποῖ ποτε ὁ λόγος αὐτοῖς κινδυνεύσει. Ώρα γὰρ ὁμολογεῖν καὶ συγκαθεσθῆναι δύνασθαι τῷ Θεῷ τοὺς ἀγγέλους καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ· καὶ τὸ πε- ριττὸν οὐδὲν ἐν Υἱῷ παρ' ἐκείνους. Τὰ γὰρ ἀλλήλοις ὁμοειδῆ, κἂν ἔχῃ τινὰ πρὸς ἄλληλα την διαφοράν, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς ἔχεται φύσεως. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ ὁμοειδῆ. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ περὶ μὲν ἀγγέλων λέγε ται· ι Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, ο περὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ· «Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ο ὁμοειδεῖς δὲ ἄγγελοι καὶ ὁ Υἱὸς κατ' ἐκείνους, διὰ τὸ πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ λέγεσθαι κρείττων ἔχειν τὴν σύγκρισιν· οὐδὲν ἄρα κωλύσεις καὶ ἀγγέλους δύνασθαι συγκαθεσθῆναι τῷ Θεῷ, εἰ καὶ μή τις αὐτῶν ἠξιώθη τοῦ πράγματος. Καὶ μάτην, ὡς εἰκὸς, ὁ Παῦλος λέγει· « Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου; Η πῶς τοῦτο δίδω σιν ὡς ἐξαίρετον τῷ Υἱῷ, ἐλκούσης αὐτὸ πρὸς ἑαυτὴν καὶ τῆς τῶν ἀγγέλων φύσεως, είπερ εἰσὶν ὁμοειδεῖς πρὸς αὐτόν; Κοινὰ γὰρ ἅπασι τοῖς ὁμοειδέσι τὰ ἐν τῇ αὐτῇ φύσει κείμενα. Τὰ δὲ ἐκ προσθήκης ἐπισυμ- βαίνοντά τισι πλεονεκτήματα, τῆς οὐσίας οὐχ ἅπτε ται. Οἷον μία μὲν ἀνθρώποις ἡ φύσις, πλουτούσι δὲ οὐ πάντες, οὔτε μὴν βασιλεύουσι· δεκτικοὶ δὲ ὅμως 19. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sunt speciei (neque enim quispiam recte hominem A equo contulerit, aut oven cani, sed hominem ho- minibus, et ovem ovi), necessarium omnino est ut factum esse Filium fateamur, cum comparetur angelis, quoruin natura facta est. Solutio objectionis. Solent quidem comparationes inter res specie convenientes fieri. Sed cum ejusno:li inter se com- parantur, vocem illam, melior, nou̟ libenter neque proprie admittunt; sed magis et minus pa- tius eis convenit, aut præ interdum etiam plus de eis dici quippe quæ magis propriam compara- tionem ostendit: Ita Joseph formosus plus quam fratres sui dicitur. Stella vero non dicitur melior quam alia stelli, sed excellere gloria. Ita Servator quando hominibus ut homo comparatur, non dicitur melior pulchritudine, sed formosus præ filiis hominum”. Cum vero quæ diversæ spe- ciei sunt inter se comparantur, tum magis proprie dicitur, melius. Atque ita scriptum est : « Melior est enim sapientia quam lapides pretiosi ”. › Quæ- nam enim est societas naturæ sapientiæ cum lapi- dibus? Si ergo comparatio rerum specie conve- nientium aliɔm rationem babet, de iis vero quæ secundum naturam suam diversæ sunt speciei, ›nelius dicitur : certe Filius angelis similis non erit, neque factus ut illi, sed hyperbolica comparatione hoc fiet. Atque ea ipsa ratione qua dicitur melior, diversæ potius quam ejusdem speciei cum eis crit, ALIUD, in idem. Si, quia sacra Scriptura dicit : Tanto melior fa- ctus angelis, › ejusdem speciei cum angelis est Fi- lius, utpote eis comparatus, videant quam pericu- losa inde sequatur consequentia. Quid enim oberit quominus Deo assidere angelos, unaque cum eo regnare dicamus, nihilque excellentius in Filio quam in angelis esse? Nam quæ ejusdem speciei sunt, tametsi quamdam inter se differentiam ba- beant, ejusdeni tamen sunt naturæ. Hac enim ra- tione etiam ejusdem speciei sint. Quocirca cum de angelis dicatur : ‹ Faciens angelos suos spiritus "; } de Filio antem: ‹ Sedes tua, Deus, in sæculum sæ- culi "; » et angeli, juxta illorum opinionem, ejus- clem sint speciei cum Filio, quia nimirum ideo quod licitur inelior, cum eis comparatur : nibil obstite - rit quominus etiam angeli possint assidere Deo; tametsi neino eorum eam dignitatem sit adeptus ; frustraqne, ut verisimile est, Paulus dicit : e Cui enim unquam angelorum dixit: Sede a dextris meis? Aut quomodo illud tanquam eximium largitur Filio, si angelorum quoque natura id sibi vindicat, siquidem ejusdem sunt cum eo speciei? Omnia enim unius naturæ attributa, cum omnibus ejusdem speciei sunt communia. Prærogativæ autem quæ adjectione aliqua cuipiam accidunt, ad sub- stantiam non pertiment. Exempli gratia, una qui- * Gen. XXXIS, Psal. xliv, 3. Pros. viii, C D ss Helir. 1, 7. Digitized by » Psal. sei, Google 7. · Hebr. 1, 15,

ἄν τις εὐλόγως ἵππῳ συγκρίναι τὸν ἄνθρωπον ἢ κυν Β 6. ** τὸ πρόβατον, ἀλλ᾽ ἄνθρωπον μὲν ἀνθρώποις, τὸ δὲ πρόβατον τῷ προβάτω), ἀνάγκη πᾶσα γενητὸν εἶναι συνομολογεῖν τὸν Υἱόν, ὃς ἀγγέλοις συγκρίνεται τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Φιλοῦσι μὲν ὁμολογουμένως ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν αἱ συγκρίσεις γίνεσθαι. 'Αλλ' ὅταν τὰ τοιαῦτα προς ἄλληλα κρίνηται, τὸ ο κρείττων » λέγεσθαι μισεῖ. καὶ οὐκ οἰκείως ἐπιδέξεται την φωνήν· ἀρμόσει δὲ ἐπ' αὐτῶν τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον, καὶ τὸ διαφερόν τως λέγεσθαι, καὶ τὸ πλέον ἔσθ' ὅτε· ὰ δὴ καὶ κυ ριωτέραν δεικνύει την σύγκρισιν· οὕτως Ἰωσὴφ ὡραῖος παρὰ τοὺς ἀδελφούς. Αστὴρ δὲ πάλιν ἀστέ ρος οὐ κρείττων, ἀλλὰ διαφέρει ἐν δόξῃ· οὕτως ὁ Σωτήρ, ὅτε τοῖς ἀνθρώποις ὡς ἄνθρωπος συγκρίνε ται, οὐ κρείττων κάλλει λέγεται, ἀλλ' ὡραῖος παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Ὅτε δὲ τὰ ἑτεροειδῆ πρὸς άλληλα τὴν σύγκρισιν ἔχει, τότε λέγεται τὸ κρεῖτ τον οἰκειότερον. Οὕτω καὶ γέγραπται· «Κρείττων γὰρ σοφία λίθων πολυτελῶν. » Ποία δὲ κοινωνία φύσεως σοφίᾳ καὶ λίθοις ; Εἰ τοίνυν ἕτερον μὲν ἔχει τύπον ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν ἡ σύγκρισις, ἐπὶ δὲ τῶν ἀνομοίων κατὰ τὴν φύσιν τὸ κρεῖττον τάττεται, οὐκ ἔσται του; ἀγγέλοις ὅμοιος ὁ Υἱός, οὐδὲ γενητὸς ὥσπερ ἐκεῖνοι, ἀλλ' ὑπερβολικὴν ἔχει τὴν σύγκρισιν. Καὶ διὰ τοῦ λέγεσθαι κρείττων, ἑτεροειδής ἔσται μᾶλλον ἢ ὁμοειδής. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Εἰ διὰ τὸ λέγειν τὴν Γραφήν, « Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, » ὁμοειδὴς ἔσται τοῖς ἀγγέ λοις ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς αὐτοὺς ἔχων τὴν σύγκρισιν, δράτωσαν ποῖ ποτε ὁ λόγος αὐτοῖς κινδυνεύσει. Ώρα γὰρ ὁμολογεῖν καὶ συγκαθεσθῆναι δύνασθαι τῷ Θεῷ τοὺς ἀγγέλους καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ· καὶ τὸ πε- ριττὸν οὐδὲν ἐν Υἱῷ παρ' ἐκείνους. Τὰ γὰρ ἀλλήλοις ὁμοειδῆ, κἂν ἔχῃ τινὰ πρὸς ἄλληλα την διαφοράν, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς ἔχεται φύσεως. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ ὁμοειδῆ. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ περὶ μὲν ἀγγέλων λέγε ται· ι Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, ο περὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ· «Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ο ὁμοειδεῖς δὲ ἄγγελοι καὶ ὁ Υἱὸς κατ' ἐκείνους, διὰ τὸ πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ λέγεσθαι κρείττων ἔχειν τὴν σύγκρισιν· οὐδὲν ἄρα κωλύσεις καὶ ἀγγέλους δύνασθαι συγκαθεσθῆναι τῷ Θεῷ, εἰ καὶ μή τις αὐτῶν ἠξιώθη τοῦ πράγματος. Καὶ μάτην, ὡς εἰκὸς, ὁ Παῦλος λέγει· « Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου; Η πῶς τοῦτο δίδω σιν ὡς ἐξαίρετον τῷ Υἱῷ, ἐλκούσης αὐτὸ πρὸς ἑαυτὴν καὶ τῆς τῶν ἀγγέλων φύσεως, είπερ εἰσὶν ὁμοειδεῖς πρὸς αὐτόν; Κοινὰ γὰρ ἅπασι τοῖς ὁμοειδέσι τὰ ἐν τῇ αὐτῇ φύσει κείμενα. Τὰ δὲ ἐκ προσθήκης ἐπισυμ- βαίνοντά τισι πλεονεκτήματα, τῆς οὐσίας οὐχ ἅπτε ται. Οἷον μία μὲν ἀνθρώποις ἡ φύσις, πλουτούσι δὲ οὐ πάντες, οὔτε μὴν βασιλεύουσι· δεκτικοὶ δὲ ὅμως 19. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sunt speciei (neque enim quispiam recte hominem A equo contulerit, aut oven cani, sed hominem ho- minibus, et ovem ovi), necessarium omnino est ut factum esse Filium fateamur, cum comparetur angelis, quoruin natura facta est. Solutio objectionis. Solent quidem comparationes inter res specie convenientes fieri. Sed cum ejusno:li inter se com- parantur, vocem illam, melior, nou̟ libenter neque proprie admittunt; sed magis et minus pa- tius eis convenit, aut præ interdum etiam plus de eis dici quippe quæ magis propriam compara- tionem ostendit: Ita Joseph formosus plus quam fratres sui dicitur. Stella vero non dicitur melior quam alia stelli, sed excellere gloria. Ita Servator quando hominibus ut homo comparatur, non dicitur melior pulchritudine, sed formosus præ filiis hominum”. Cum vero quæ diversæ spe- ciei sunt inter se comparantur, tum magis proprie dicitur, melius. Atque ita scriptum est : « Melior est enim sapientia quam lapides pretiosi ”. › Quæ- nam enim est societas naturæ sapientiæ cum lapi- dibus? Si ergo comparatio rerum specie conve- nientium aliɔm rationem babet, de iis vero quæ secundum naturam suam diversæ sunt speciei, ›nelius dicitur : certe Filius angelis similis non erit, neque factus ut illi, sed hyperbolica comparatione hoc fiet. Atque ea ipsa ratione qua dicitur melior, diversæ potius quam ejusdem speciei cum eis crit, ALIUD, in idem. Si, quia sacra Scriptura dicit : Tanto melior fa- ctus angelis, › ejusdem speciei cum angelis est Fi- lius, utpote eis comparatus, videant quam pericu- losa inde sequatur consequentia. Quid enim oberit quominus Deo assidere angelos, unaque cum eo regnare dicamus, nihilque excellentius in Filio quam in angelis esse? Nam quæ ejusdem speciei sunt, tametsi quamdam inter se differentiam ba- beant, ejusdeni tamen sunt naturæ. Hac enim ra- tione etiam ejusdem speciei sint. Quocirca cum de angelis dicatur : ‹ Faciens angelos suos spiritus "; } de Filio antem: ‹ Sedes tua, Deus, in sæculum sæ- culi "; » et angeli, juxta illorum opinionem, ejus- clem sint speciei cum Filio, quia nimirum ideo quod licitur inelior, cum eis comparatur : nibil obstite - rit quominus etiam angeli possint assidere Deo; tametsi neino eorum eam dignitatem sit adeptus ; frustraqne, ut verisimile est, Paulus dicit : e Cui enim unquam angelorum dixit: Sede a dextris meis? Aut quomodo illud tanquam eximium largitur Filio, si angelorum quoque natura id sibi vindicat, siquidem ejusdem sunt cum eo speciei? Omnia enim unius naturæ attributa, cum omnibus ejusdem speciei sunt communia. Prærogativæ autem quæ adjectione aliqua cuipiam accidunt, ad sub- stantiam non pertiment. Exempli gratia, una qui- * Gen. XXXIS, Psal. xliv, 3. Pros. viii, C D ss Helir. 1, 7. Digitized by » Psal. sei, Google 7. · Hebr. 1, 15,

ἄν τις εὐλόγως ἵππῳ συγκρίναι τὸν ἄνθρωπον ἢ κυν Β 6. ** τὸ πρόβατον, ἀλλ᾽ ἄνθρωπον μὲν ἀνθρώποις, τὸ δὲ πρόβατον τῷ προβάτω), ἀνάγκη πᾶσα γενητὸν εἶναι συνομολογεῖν τὸν Υἱόν, ὃς ἀγγέλοις συγκρίνεται τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Φιλοῦσι μὲν ὁμολογουμένως ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν αἱ συγκρίσεις γίνεσθαι. 'Αλλ' ὅταν τὰ τοιαῦτα προς ἄλληλα κρίνηται, τὸ ο κρείττων » λέγεσθαι μισεῖ. καὶ οὐκ οἰκείως ἐπιδέξεται την φωνήν· ἀρμόσει δὲ ἐπ' αὐτῶν τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον, καὶ τὸ διαφερόν τως λέγεσθαι, καὶ τὸ πλέον ἔσθ' ὅτε· ὰ δὴ καὶ κυ ριωτέραν δεικνύει την σύγκρισιν· οὕτως Ἰωσὴφ ὡραῖος παρὰ τοὺς ἀδελφούς. Αστὴρ δὲ πάλιν ἀστέ ρος οὐ κρείττων, ἀλλὰ διαφέρει ἐν δόξῃ· οὕτως ὁ Σωτήρ, ὅτε τοῖς ἀνθρώποις ὡς ἄνθρωπος συγκρίνε ται, οὐ κρείττων κάλλει λέγεται, ἀλλ' ὡραῖος παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Ὅτε δὲ τὰ ἑτεροειδῆ πρὸς άλληλα τὴν σύγκρισιν ἔχει, τότε λέγεται τὸ κρεῖτ τον οἰκειότερον. Οὕτω καὶ γέγραπται· «Κρείττων γὰρ σοφία λίθων πολυτελῶν. » Ποία δὲ κοινωνία φύσεως σοφίᾳ καὶ λίθοις ; Εἰ τοίνυν ἕτερον μὲν ἔχει τύπον ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν ἡ σύγκρισις, ἐπὶ δὲ τῶν ἀνομοίων κατὰ τὴν φύσιν τὸ κρεῖττον τάττεται, οὐκ ἔσται του; ἀγγέλοις ὅμοιος ὁ Υἱός, οὐδὲ γενητὸς ὥσπερ ἐκεῖνοι, ἀλλ' ὑπερβολικὴν ἔχει τὴν σύγκρισιν. Καὶ διὰ τοῦ λέγεσθαι κρείττων, ἑτεροειδής ἔσται μᾶλλον ἢ ὁμοειδής. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Εἰ διὰ τὸ λέγειν τὴν Γραφήν, « Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, » ὁμοειδὴς ἔσται τοῖς ἀγγέ λοις ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς αὐτοὺς ἔχων τὴν σύγκρισιν, δράτωσαν ποῖ ποτε ὁ λόγος αὐτοῖς κινδυνεύσει. Ώρα γὰρ ὁμολογεῖν καὶ συγκαθεσθῆναι δύνασθαι τῷ Θεῷ τοὺς ἀγγέλους καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ· καὶ τὸ πε- ριττὸν οὐδὲν ἐν Υἱῷ παρ' ἐκείνους. Τὰ γὰρ ἀλλήλοις ὁμοειδῆ, κἂν ἔχῃ τινὰ πρὸς ἄλληλα την διαφοράν, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς ἔχεται φύσεως. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ ὁμοειδῆ. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ περὶ μὲν ἀγγέλων λέγε ται· ι Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, ο περὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ· «Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ο ὁμοειδεῖς δὲ ἄγγελοι καὶ ὁ Υἱὸς κατ' ἐκείνους, διὰ τὸ πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ λέγεσθαι κρείττων ἔχειν τὴν σύγκρισιν· οὐδὲν ἄρα κωλύσεις καὶ ἀγγέλους δύνασθαι συγκαθεσθῆναι τῷ Θεῷ, εἰ καὶ μή τις αὐτῶν ἠξιώθη τοῦ πράγματος. Καὶ μάτην, ὡς εἰκὸς, ὁ Παῦλος λέγει· « Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου; Η πῶς τοῦτο δίδω σιν ὡς ἐξαίρετον τῷ Υἱῷ, ἐλκούσης αὐτὸ πρὸς ἑαυτὴν καὶ τῆς τῶν ἀγγέλων φύσεως, είπερ εἰσὶν ὁμοειδεῖς πρὸς αὐτόν; Κοινὰ γὰρ ἅπασι τοῖς ὁμοειδέσι τὰ ἐν τῇ αὐτῇ φύσει κείμενα. Τὰ δὲ ἐκ προσθήκης ἐπισυμ- βαίνοντά τισι πλεονεκτήματα, τῆς οὐσίας οὐχ ἅπτε ται. Οἷον μία μὲν ἀνθρώποις ἡ φύσις, πλουτούσι δὲ οὐ πάντες, οὔτε μὴν βασιλεύουσι· δεκτικοὶ δὲ ὅμως 19. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sunt speciei (neque enim quispiam recte hominem A equo contulerit, aut oven cani, sed hominem ho- minibus, et ovem ovi), necessarium omnino est ut factum esse Filium fateamur, cum comparetur angelis, quoruin natura facta est. Solutio objectionis. Solent quidem comparationes inter res specie convenientes fieri. Sed cum ejusno:li inter se com- parantur, vocem illam, melior, nou̟ libenter neque proprie admittunt; sed magis et minus pa- tius eis convenit, aut præ interdum etiam plus de eis dici quippe quæ magis propriam compara- tionem ostendit: Ita Joseph formosus plus quam fratres sui dicitur. Stella vero non dicitur melior quam alia stelli, sed excellere gloria. Ita Servator quando hominibus ut homo comparatur, non dicitur melior pulchritudine, sed formosus præ filiis hominum”. Cum vero quæ diversæ spe- ciei sunt inter se comparantur, tum magis proprie dicitur, melius. Atque ita scriptum est : « Melior est enim sapientia quam lapides pretiosi ”. › Quæ- nam enim est societas naturæ sapientiæ cum lapi- dibus? Si ergo comparatio rerum specie conve- nientium aliɔm rationem babet, de iis vero quæ secundum naturam suam diversæ sunt speciei, ›nelius dicitur : certe Filius angelis similis non erit, neque factus ut illi, sed hyperbolica comparatione hoc fiet. Atque ea ipsa ratione qua dicitur melior, diversæ potius quam ejusdem speciei cum eis crit, ALIUD, in idem. Si, quia sacra Scriptura dicit : Tanto melior fa- ctus angelis, › ejusdem speciei cum angelis est Fi- lius, utpote eis comparatus, videant quam pericu- losa inde sequatur consequentia. Quid enim oberit quominus Deo assidere angelos, unaque cum eo regnare dicamus, nihilque excellentius in Filio quam in angelis esse? Nam quæ ejusdem speciei sunt, tametsi quamdam inter se differentiam ba- beant, ejusdeni tamen sunt naturæ. Hac enim ra- tione etiam ejusdem speciei sint. Quocirca cum de angelis dicatur : ‹ Faciens angelos suos spiritus "; } de Filio antem: ‹ Sedes tua, Deus, in sæculum sæ- culi "; » et angeli, juxta illorum opinionem, ejus- clem sint speciei cum Filio, quia nimirum ideo quod licitur inelior, cum eis comparatur : nibil obstite - rit quominus etiam angeli possint assidere Deo; tametsi neino eorum eam dignitatem sit adeptus ; frustraqne, ut verisimile est, Paulus dicit : e Cui enim unquam angelorum dixit: Sede a dextris meis? Aut quomodo illud tanquam eximium largitur Filio, si angelorum quoque natura id sibi vindicat, siquidem ejusdem sunt cum eo speciei? Omnia enim unius naturæ attributa, cum omnibus ejusdem speciei sunt communia. Prærogativæ autem quæ adjectione aliqua cuipiam accidunt, ad sub- stantiam non pertiment. Exempli gratia, una qui- * Gen. XXXIS, Psal. xliv, 3. Pros. viii, C D ss Helir. 1, 7. Digitized by » Psal. sei, Google 7. · Hebr. 1, 15,

ἄν τις εὐλόγως ἵππῳ συγκρίναι τὸν ἄνθρωπον ἢ κυν Β 6. ** τὸ πρόβατον, ἀλλ᾽ ἄνθρωπον μὲν ἀνθρώποις, τὸ δὲ πρόβατον τῷ προβάτω), ἀνάγκη πᾶσα γενητὸν εἶναι συνομολογεῖν τὸν Υἱόν, ὃς ἀγγέλοις συγκρίνεται τοῖς γενητὴν ἔχουσι τὴν φύσιν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Φιλοῦσι μὲν ὁμολογουμένως ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν αἱ συγκρίσεις γίνεσθαι. 'Αλλ' ὅταν τὰ τοιαῦτα προς ἄλληλα κρίνηται, τὸ ο κρείττων » λέγεσθαι μισεῖ. καὶ οὐκ οἰκείως ἐπιδέξεται την φωνήν· ἀρμόσει δὲ ἐπ' αὐτῶν τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον, καὶ τὸ διαφερόν τως λέγεσθαι, καὶ τὸ πλέον ἔσθ' ὅτε· ὰ δὴ καὶ κυ ριωτέραν δεικνύει την σύγκρισιν· οὕτως Ἰωσὴφ ὡραῖος παρὰ τοὺς ἀδελφούς. Αστὴρ δὲ πάλιν ἀστέ ρος οὐ κρείττων, ἀλλὰ διαφέρει ἐν δόξῃ· οὕτως ὁ Σωτήρ, ὅτε τοῖς ἀνθρώποις ὡς ἄνθρωπος συγκρίνε ται, οὐ κρείττων κάλλει λέγεται, ἀλλ' ὡραῖος παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Ὅτε δὲ τὰ ἑτεροειδῆ πρὸς άλληλα τὴν σύγκρισιν ἔχει, τότε λέγεται τὸ κρεῖτ τον οἰκειότερον. Οὕτω καὶ γέγραπται· «Κρείττων γὰρ σοφία λίθων πολυτελῶν. » Ποία δὲ κοινωνία φύσεως σοφίᾳ καὶ λίθοις ; Εἰ τοίνυν ἕτερον μὲν ἔχει τύπον ἐν τοῖς ὁμοειδέσιν ἡ σύγκρισις, ἐπὶ δὲ τῶν ἀνομοίων κατὰ τὴν φύσιν τὸ κρεῖττον τάττεται, οὐκ ἔσται του; ἀγγέλοις ὅμοιος ὁ Υἱός, οὐδὲ γενητὸς ὥσπερ ἐκεῖνοι, ἀλλ' ὑπερβολικὴν ἔχει τὴν σύγκρισιν. Καὶ διὰ τοῦ λέγεσθαι κρείττων, ἑτεροειδής ἔσται μᾶλλον ἢ ὁμοειδής. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ αὐτό. Εἰ διὰ τὸ λέγειν τὴν Γραφήν, « Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, » ὁμοειδὴς ἔσται τοῖς ἀγγέ λοις ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς αὐτοὺς ἔχων τὴν σύγκρισιν, δράτωσαν ποῖ ποτε ὁ λόγος αὐτοῖς κινδυνεύσει. Ώρα γὰρ ὁμολογεῖν καὶ συγκαθεσθῆναι δύνασθαι τῷ Θεῷ τοὺς ἀγγέλους καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ· καὶ τὸ πε- ριττὸν οὐδὲν ἐν Υἱῷ παρ' ἐκείνους. Τὰ γὰρ ἀλλήλοις ὁμοειδῆ, κἂν ἔχῃ τινὰ πρὸς ἄλληλα την διαφοράν, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς ἔχεται φύσεως. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ ὁμοειδῆ. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ περὶ μὲν ἀγγέλων λέγε ται· ι Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, ο περὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ· «Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ο ὁμοειδεῖς δὲ ἄγγελοι καὶ ὁ Υἱὸς κατ' ἐκείνους, διὰ τὸ πρὸς αὐτοὺς ἐν τῷ λέγεσθαι κρείττων ἔχειν τὴν σύγκρισιν· οὐδὲν ἄρα κωλύσεις καὶ ἀγγέλους δύνασθαι συγκαθεσθῆναι τῷ Θεῷ, εἰ καὶ μή τις αὐτῶν ἠξιώθη τοῦ πράγματος. Καὶ μάτην, ὡς εἰκὸς, ὁ Παῦλος λέγει· « Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων · Κάθου ἐκ δεξιῶν μου; Η πῶς τοῦτο δίδω σιν ὡς ἐξαίρετον τῷ Υἱῷ, ἐλκούσης αὐτὸ πρὸς ἑαυτὴν καὶ τῆς τῶν ἀγγέλων φύσεως, είπερ εἰσὶν ὁμοειδεῖς πρὸς αὐτόν; Κοινὰ γὰρ ἅπασι τοῖς ὁμοειδέσι τὰ ἐν τῇ αὐτῇ φύσει κείμενα. Τὰ δὲ ἐκ προσθήκης ἐπισυμ- βαίνοντά τισι πλεονεκτήματα, τῆς οὐσίας οὐχ ἅπτε ται. Οἷον μία μὲν ἀνθρώποις ἡ φύσις, πλουτούσι δὲ οὐ πάντες, οὔτε μὴν βασιλεύουσι· δεκτικοὶ δὲ ὅμως 19. • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sunt speciei (neque enim quispiam recte hominem A equo contulerit, aut oven cani, sed hominem ho- minibus, et ovem ovi), necessarium omnino est ut factum esse Filium fateamur, cum comparetur angelis, quoruin natura facta est. Solutio objectionis. Solent quidem comparationes inter res specie convenientes fieri. Sed cum ejusno:li inter se com- parantur, vocem illam, melior, nou̟ libenter neque proprie admittunt; sed magis et minus pa- tius eis convenit, aut præ interdum etiam plus de eis dici quippe quæ magis propriam compara- tionem ostendit: Ita Joseph formosus plus quam fratres sui dicitur. Stella vero non dicitur melior quam alia stelli, sed excellere gloria. Ita Servator quando hominibus ut homo comparatur, non dicitur melior pulchritudine, sed formosus præ filiis hominum”. Cum vero quæ diversæ spe- ciei sunt inter se comparantur, tum magis proprie dicitur, melius. Atque ita scriptum est : « Melior est enim sapientia quam lapides pretiosi ”. › Quæ- nam enim est societas naturæ sapientiæ cum lapi- dibus? Si ergo comparatio rerum specie conve- nientium aliɔm rationem babet, de iis vero quæ secundum naturam suam diversæ sunt speciei, ›nelius dicitur : certe Filius angelis similis non erit, neque factus ut illi, sed hyperbolica comparatione hoc fiet. Atque ea ipsa ratione qua dicitur melior, diversæ potius quam ejusdem speciei cum eis crit, ALIUD, in idem. Si, quia sacra Scriptura dicit : Tanto melior fa- ctus angelis, › ejusdem speciei cum angelis est Fi- lius, utpote eis comparatus, videant quam pericu- losa inde sequatur consequentia. Quid enim oberit quominus Deo assidere angelos, unaque cum eo regnare dicamus, nihilque excellentius in Filio quam in angelis esse? Nam quæ ejusdem speciei sunt, tametsi quamdam inter se differentiam ba- beant, ejusdeni tamen sunt naturæ. Hac enim ra- tione etiam ejusdem speciei sint. Quocirca cum de angelis dicatur : ‹ Faciens angelos suos spiritus "; } de Filio antem: ‹ Sedes tua, Deus, in sæculum sæ- culi "; » et angeli, juxta illorum opinionem, ejus- clem sint speciei cum Filio, quia nimirum ideo quod licitur inelior, cum eis comparatur : nibil obstite - rit quominus etiam angeli possint assidere Deo; tametsi neino eorum eam dignitatem sit adeptus ; frustraqne, ut verisimile est, Paulus dicit : e Cui enim unquam angelorum dixit: Sede a dextris meis? Aut quomodo illud tanquam eximium largitur Filio, si angelorum quoque natura id sibi vindicat, siquidem ejusdem sunt cum eo speciei? Omnia enim unius naturæ attributa, cum omnibus ejusdem speciei sunt communia. Prærogativæ autem quæ adjectione aliqua cuipiam accidunt, ad sub- stantiam non pertiment. Exempli gratia, una qui- * Gen. XXXIS, Psal. xliv, 3. Pros. viii, C D ss Helir. 1, 7. Digitized by » Psal. sei, Google 7. · Hebr. 1, 15,

καὶ τούτων εἰσίν. Αλλ' οὐδεὶς ἐπιτρέπει τοῖς ἀγγέλοις Α τὴν Υἱοῦ δόξαν φορεῖν· ὁ μὲν γὰρ Δεσπότης, τὰ δὲ δούλα τυγχάνει. Οὐχ ὁμογενής ἄρα τοῖς ἀγγέλοις ἐστὶν, ὁ τῷ Πατρὶ συμβασιλεύων και συγκαθήμε- 495. ΑΛΛΟ. Οτι οὐχ ὁμοφυής τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱός. Ποίημα καὶ ποιητὴς οὐκ ἄν ποτε τῆς αὐτῆς εἶεν φύσεως. Ἕτερον γάρ τι τὸ ποιοῦν, καὶ ἕτερον τὸ ποιούμενόν ἐστιν. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἔχει, τί τὸ δια- ροῦν κατὰ φύσιν τῶν γενητῶν τὸν Θεόν; "Οτε τοίνυν πάντα δι' Υἱοῦ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐργάζεται, ἐν δέ τι τῶν πάντων ἐστὶ καὶ ἡ τῶν ἀγγέλων φύσις, γέγονεν ἄρα δι' Υἱοῦ καὶ πεποίηται. Οὐχ ὁμογενὴς οὖν τοῖς δι' αὐτοῦ γενομένοις καὶ διὰ τούτου φανεῖται· ἀλλ᾽ ὁ μὲν φορέσει τοῦ Δημιουργοῦ τὴν ἀξίαν, τὰ δὲ τὴν κατὰ τὸ πεποιῆσθαι δουλείαν. « Τὰ γὰρ σύμπαντα, φησί, δοῦλά σου, ο ἡ θεία Γραφή. ΑΛΛΟ. Οτι οὐχ ὁμογενὴς τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱὸς διὰ τὸ λέγεσθαι κρείττων αὐτῶν γεγενῆσθαι. Πάν ὅπερ ἂν φαίνηται γεγονός κατ' ουσίαν, καὶ εἰς τὸ μὴ εἶναι καταλήξει ποτέ θελήσαντος τοῦ Δημιουρ τοῦ· καὶ ὅπερ ἂν ἔχοι φύσιν τοῦ παθεῖν δεκτικήν, πάθοι, ἄν εἰ καὶ μή πω πέπονθε. Τὸ δὲ πάσχειν οὐ περυκῆς, οὐκ ἄν τι πάθοι ποτέ, καὶ ἕτερόν τι παρ' ἐκεῖνο ἐστι· καὶ τὸ ἀεὶ ὡσαύτως ὂν, οὔτε τοῦ εἶναι ἤρξατο, οὔτε μὴν οἶδε τὸν ἐπὶ τέλει δρόμου, ὥσπερ τὰ τοῦ εἶναι ἀρξάμενα. Αλλ' οὐκ ἄν τις εἴποι νοῦν ἔχων, τὰ τοσαύτην ἔχοντα πρὸς ἄλληλα τὴν ἐναντιό- τητα, καὶ οὕτω κατὰ φύσιν διεστηκότα, ὁμοφυή τε εἶναι καὶ τῆς αὐτῆς ὑπάρχειν οὐσίας. Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν ποιημάτων ὡς ὑποκειμένων καὶ φθορᾷ λέγε επι. « Αύτοὶ ἀπολοῦνται·, ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ, Σὺ δὲ διαμένεις· κἀκεῖνα μὲν παλαιωθήσεται, ὡς γενητήν ἔχοντα τὴν φύσιν· τοῦ δὲ Υἱοῦ τὰ ἔτη οὐκ ἐκλεί μουσι· ο πῶς ὁμοφυής ἔσται τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱός, τοῖς πεποιημένοις ὁ ποιητὴς, τοῖς γεγενημένοις ὁ ἀγένητος, τοῖς παρελθεῖν δυναμένοις αιώνιος ; Εἰ γὰρ καὶ ἀθάνατόν τι χρῆμα ὁ ἄγγελος ἐστι διὰ τὴν οὕτω κειμένην ἐπ' αὐτῷ τοῦ ποιήσαντος βούλησίν τε καὶ χάριν, ἀλλ' ἐπείπερ ἀρχὴν τοῦ εἶναι ἔχει, δύναιτ' ἂν καὶ εἰς τέλος ἐλθεῖν. Φύσεως δὲ πλεονεκτήματα τοῖς ἔχουσίν ἐστιν ἰσχυρὰ, καὶ οὐχὶ τῷ πεποιηκότι Θεῷ. Ωσπερ οὖν καὶ τὸ πῦρ καυστικὸν μὲν ἐστιν, ἀλλ' οὐ τῷ Θεῷ· οὕτω καὶ ἄγγελος ἀθάνατος μὲν, ἀλλ᾽ οὐ τῷ Θεῷ. Μόνος γὰρ αὐτὸς κυρίως ἀθάνατος, φυσικῶς ἔχων, οὐκ ἀπὸ χάριτος, τὴν ἀσφάλειαν, ὥσπερ τὰ γενητά . ΑΛΛΟ, μετὰ ἀποδείξεως, ὅτι ἄγγελοι μὲν δούλοι, Δεσπότης δὲ ὁ Υἱός. Εἰ οὐδεὶς δύναται ἀφεῖναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός, ἀφίησι δὲ ὁ Υἱὸς, Θεὸς ἄρα, καὶ οὐ τοῖς ποιή- μασιν ἐναρίθμιος. "Αγγελοι μὲν γὰρ προσεύχονται • THESAURUS. dem est hominum natura, at non omnes sunt opu- lenti, aut reges, quamvis tamen etiam earumdem rerum sint capaces. At nemo angelis Filii gloriam deferet : namn hic Dominus, illi vero servi sunt. Non est igitur ejusdem generis cum angelis Filius, qui una cum Patre regnat eique assidet. ALIUD. Quod non sit ejusdem natura cum B C Psal. cxvm, 91. 2. Psil. c1, 27, 28. D angelis Filius. Creator et creatura nunquam ejusdem naturæ fuerint. Aliud enim est id quod creat, aliud quod creatur. Nam si res ita se non haberet, quiduam distingueret Deum secundum naturam a creatis? Cum igitur Deus ac Pater omnia per Filium opere- tur : unum vero ex omnibus est etiam angeloru:n natura : facta itaque est et creata per Filium. Hac ipsa igitur ratione non est ejusdem generis cum iis quæ per ipsum facta sunt; sed hic quidem Creatoris dignitatein obtinebit, la vero ea ratione qua facta sunt, servilem conditionem. • Universa enim ser- viunt tibi, › inquit sacra Scriptura *. ALIUD. Quod non sit ejusdem generis cum angelis ´Filius ideo quia melior ipsis factus esse dicitur. Quidquid secundum substantiam suam factum est, potest etiam volente Creatore in nihilum redigi; et quidquid habet naturam passionis capacem, fieri potest ut patiatur, tametsi nondum passum sit, Quidquid natura ita comparatum est, ut pali mou possit, certe nunquam) patietur, et diversum est ab illo et quod semper eodem modo exsistit, neque exsistendi initium habuit, neque ad interitum aut finem vergere potest, quemadmodum illa quæ exsi- stendi initium habuerunt. Atqui nemo sanæ mentis dixerit ea quæ adeo contraria inter se sunt, et tan- topere natura dissident, ejusdem naturæ atque sub- stantiæ esse. Si ergo de creaturis, utpote corru- plioni obnoxiis, dicitur : « Ipsa peribunt ; » de Filio autem : • Tu vero permanes, » et « Ipsa vetera- scent • utpote creatam habentia naturain; Filii vero anni non deficient 3-4 : » quomodo erit ejus- dem naturæ cum angelis Filius, cum conditis con- ditor, cum creatis creator, cum transitoriis æter- nus? Nam etsi angelus immortale quiddam sit, id- que ex voluntate et beneficio Creatoris, cuin tamen exsistendi principium habeat, potest etiam nem sortiri. Naturales enim prærogativæ, quæ nonnullis creaturis insunt, validæ sunt apud Deum vero qui eas creavit, nihil sunt. Quemadmodum igitur ignis urendi vim habet, sed non Deo; ita et angelus im- mortalis quidem est, sed non Deo. Ipse enim solus proprie est immortalis, naturaliter, non per gra- tiam ut creatura, firmitatem illam et perpetuitatem in se habens. . ' ALIUD, cum demonstratione, quod angeli sint´servi, Filius vero, Dominus. Si nemo potest remittere peccata, nisi se- lus Deus, remittit vero Filius : Deus itaque est, neque creaturis annumerandus. Angeli enim orant,

καὶ τούτων εἰσίν. Αλλ' οὐδεὶς ἐπιτρέπει τοῖς ἀγγέλοις Α τὴν Υἱοῦ δόξαν φορεῖν· ὁ μὲν γὰρ Δεσπότης, τὰ δὲ δούλα τυγχάνει. Οὐχ ὁμογενής ἄρα τοῖς ἀγγέλοις ἐστὶν, ὁ τῷ Πατρὶ συμβασιλεύων και συγκαθήμε- 495. ΑΛΛΟ. Οτι οὐχ ὁμοφυής τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱός. Ποίημα καὶ ποιητὴς οὐκ ἄν ποτε τῆς αὐτῆς εἶεν φύσεως. Ἕτερον γάρ τι τὸ ποιοῦν, καὶ ἕτερον τὸ ποιούμενόν ἐστιν. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἔχει, τί τὸ δια- ροῦν κατὰ φύσιν τῶν γενητῶν τὸν Θεόν; "Οτε τοίνυν πάντα δι' Υἱοῦ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐργάζεται, ἐν δέ τι τῶν πάντων ἐστὶ καὶ ἡ τῶν ἀγγέλων φύσις, γέγονεν ἄρα δι' Υἱοῦ καὶ πεποίηται. Οὐχ ὁμογενὴς οὖν τοῖς δι' αὐτοῦ γενομένοις καὶ διὰ τούτου φανεῖται· ἀλλ᾽ ὁ μὲν φορέσει τοῦ Δημιουργοῦ τὴν ἀξίαν, τὰ δὲ τὴν κατὰ τὸ πεποιῆσθαι δουλείαν. « Τὰ γὰρ σύμπαντα, φησί, δοῦλά σου, ο ἡ θεία Γραφή. ΑΛΛΟ. Οτι οὐχ ὁμογενὴς τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱὸς διὰ τὸ λέγεσθαι κρείττων αὐτῶν γεγενῆσθαι. Πάν ὅπερ ἂν φαίνηται γεγονός κατ' ουσίαν, καὶ εἰς τὸ μὴ εἶναι καταλήξει ποτέ θελήσαντος τοῦ Δημιουρ τοῦ· καὶ ὅπερ ἂν ἔχοι φύσιν τοῦ παθεῖν δεκτικήν, πάθοι, ἄν εἰ καὶ μή πω πέπονθε. Τὸ δὲ πάσχειν οὐ περυκῆς, οὐκ ἄν τι πάθοι ποτέ, καὶ ἕτερόν τι παρ' ἐκεῖνο ἐστι· καὶ τὸ ἀεὶ ὡσαύτως ὂν, οὔτε τοῦ εἶναι ἤρξατο, οὔτε μὴν οἶδε τὸν ἐπὶ τέλει δρόμου, ὥσπερ τὰ τοῦ εἶναι ἀρξάμενα. Αλλ' οὐκ ἄν τις εἴποι νοῦν ἔχων, τὰ τοσαύτην ἔχοντα πρὸς ἄλληλα τὴν ἐναντιό- τητα, καὶ οὕτω κατὰ φύσιν διεστηκότα, ὁμοφυή τε εἶναι καὶ τῆς αὐτῆς ὑπάρχειν οὐσίας. Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν ποιημάτων ὡς ὑποκειμένων καὶ φθορᾷ λέγε επι. « Αύτοὶ ἀπολοῦνται·, ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ, Σὺ δὲ διαμένεις· κἀκεῖνα μὲν παλαιωθήσεται, ὡς γενητήν ἔχοντα τὴν φύσιν· τοῦ δὲ Υἱοῦ τὰ ἔτη οὐκ ἐκλεί μουσι· ο πῶς ὁμοφυής ἔσται τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱός, τοῖς πεποιημένοις ὁ ποιητὴς, τοῖς γεγενημένοις ὁ ἀγένητος, τοῖς παρελθεῖν δυναμένοις αιώνιος ; Εἰ γὰρ καὶ ἀθάνατόν τι χρῆμα ὁ ἄγγελος ἐστι διὰ τὴν οὕτω κειμένην ἐπ' αὐτῷ τοῦ ποιήσαντος βούλησίν τε καὶ χάριν, ἀλλ' ἐπείπερ ἀρχὴν τοῦ εἶναι ἔχει, δύναιτ' ἂν καὶ εἰς τέλος ἐλθεῖν. Φύσεως δὲ πλεονεκτήματα τοῖς ἔχουσίν ἐστιν ἰσχυρὰ, καὶ οὐχὶ τῷ πεποιηκότι Θεῷ. Ωσπερ οὖν καὶ τὸ πῦρ καυστικὸν μὲν ἐστιν, ἀλλ' οὐ τῷ Θεῷ· οὕτω καὶ ἄγγελος ἀθάνατος μὲν, ἀλλ᾽ οὐ τῷ Θεῷ. Μόνος γὰρ αὐτὸς κυρίως ἀθάνατος, φυσικῶς ἔχων, οὐκ ἀπὸ χάριτος, τὴν ἀσφάλειαν, ὥσπερ τὰ γενητά . ΑΛΛΟ, μετὰ ἀποδείξεως, ὅτι ἄγγελοι μὲν δούλοι, Δεσπότης δὲ ὁ Υἱός. Εἰ οὐδεὶς δύναται ἀφεῖναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός, ἀφίησι δὲ ὁ Υἱὸς, Θεὸς ἄρα, καὶ οὐ τοῖς ποιή- μασιν ἐναρίθμιος. "Αγγελοι μὲν γὰρ προσεύχονται • THESAURUS. dem est hominum natura, at non omnes sunt opu- lenti, aut reges, quamvis tamen etiam earumdem rerum sint capaces. At nemo angelis Filii gloriam deferet : namn hic Dominus, illi vero servi sunt. Non est igitur ejusdem generis cum angelis Filius, qui una cum Patre regnat eique assidet. ALIUD. Quod non sit ejusdem natura cum B C Psal. cxvm, 91. 2. Psil. c1, 27, 28. D angelis Filius. Creator et creatura nunquam ejusdem naturæ fuerint. Aliud enim est id quod creat, aliud quod creatur. Nam si res ita se non haberet, quiduam distingueret Deum secundum naturam a creatis? Cum igitur Deus ac Pater omnia per Filium opere- tur : unum vero ex omnibus est etiam angeloru:n natura : facta itaque est et creata per Filium. Hac ipsa igitur ratione non est ejusdem generis cum iis quæ per ipsum facta sunt; sed hic quidem Creatoris dignitatein obtinebit, la vero ea ratione qua facta sunt, servilem conditionem. • Universa enim ser- viunt tibi, › inquit sacra Scriptura *. ALIUD. Quod non sit ejusdem generis cum angelis ´Filius ideo quia melior ipsis factus esse dicitur. Quidquid secundum substantiam suam factum est, potest etiam volente Creatore in nihilum redigi; et quidquid habet naturam passionis capacem, fieri potest ut patiatur, tametsi nondum passum sit, Quidquid natura ita comparatum est, ut pali mou possit, certe nunquam) patietur, et diversum est ab illo et quod semper eodem modo exsistit, neque exsistendi initium habuit, neque ad interitum aut finem vergere potest, quemadmodum illa quæ exsi- stendi initium habuerunt. Atqui nemo sanæ mentis dixerit ea quæ adeo contraria inter se sunt, et tan- topere natura dissident, ejusdem naturæ atque sub- stantiæ esse. Si ergo de creaturis, utpote corru- plioni obnoxiis, dicitur : « Ipsa peribunt ; » de Filio autem : • Tu vero permanes, » et « Ipsa vetera- scent • utpote creatam habentia naturain; Filii vero anni non deficient 3-4 : » quomodo erit ejus- dem naturæ cum angelis Filius, cum conditis con- ditor, cum creatis creator, cum transitoriis æter- nus? Nam etsi angelus immortale quiddam sit, id- que ex voluntate et beneficio Creatoris, cuin tamen exsistendi principium habeat, potest etiam nem sortiri. Naturales enim prærogativæ, quæ nonnullis creaturis insunt, validæ sunt apud Deum vero qui eas creavit, nihil sunt. Quemadmodum igitur ignis urendi vim habet, sed non Deo; ita et angelus im- mortalis quidem est, sed non Deo. Ipse enim solus proprie est immortalis, naturaliter, non per gra- tiam ut creatura, firmitatem illam et perpetuitatem in se habens. . ' ALIUD, cum demonstratione, quod angeli sint´servi, Filius vero, Dominus. Si nemo potest remittere peccata, nisi se- lus Deus, remittit vero Filius : Deus itaque est, neque creaturis annumerandus. Angeli enim orant,

καὶ τούτων εἰσίν. Αλλ' οὐδεὶς ἐπιτρέπει τοῖς ἀγγέλοις Α τὴν Υἱοῦ δόξαν φορεῖν· ὁ μὲν γὰρ Δεσπότης, τὰ δὲ δούλα τυγχάνει. Οὐχ ὁμογενής ἄρα τοῖς ἀγγέλοις ἐστὶν, ὁ τῷ Πατρὶ συμβασιλεύων και συγκαθήμε- 495. ΑΛΛΟ. Οτι οὐχ ὁμοφυής τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱός. Ποίημα καὶ ποιητὴς οὐκ ἄν ποτε τῆς αὐτῆς εἶεν φύσεως. Ἕτερον γάρ τι τὸ ποιοῦν, καὶ ἕτερον τὸ ποιούμενόν ἐστιν. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἔχει, τί τὸ δια- ροῦν κατὰ φύσιν τῶν γενητῶν τὸν Θεόν; "Οτε τοίνυν πάντα δι' Υἱοῦ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐργάζεται, ἐν δέ τι τῶν πάντων ἐστὶ καὶ ἡ τῶν ἀγγέλων φύσις, γέγονεν ἄρα δι' Υἱοῦ καὶ πεποίηται. Οὐχ ὁμογενὴς οὖν τοῖς δι' αὐτοῦ γενομένοις καὶ διὰ τούτου φανεῖται· ἀλλ᾽ ὁ μὲν φορέσει τοῦ Δημιουργοῦ τὴν ἀξίαν, τὰ δὲ τὴν κατὰ τὸ πεποιῆσθαι δουλείαν. « Τὰ γὰρ σύμπαντα, φησί, δοῦλά σου, ο ἡ θεία Γραφή. ΑΛΛΟ. Οτι οὐχ ὁμογενὴς τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱὸς διὰ τὸ λέγεσθαι κρείττων αὐτῶν γεγενῆσθαι. Πάν ὅπερ ἂν φαίνηται γεγονός κατ' ουσίαν, καὶ εἰς τὸ μὴ εἶναι καταλήξει ποτέ θελήσαντος τοῦ Δημιουρ τοῦ· καὶ ὅπερ ἂν ἔχοι φύσιν τοῦ παθεῖν δεκτικήν, πάθοι, ἄν εἰ καὶ μή πω πέπονθε. Τὸ δὲ πάσχειν οὐ περυκῆς, οὐκ ἄν τι πάθοι ποτέ, καὶ ἕτερόν τι παρ' ἐκεῖνο ἐστι· καὶ τὸ ἀεὶ ὡσαύτως ὂν, οὔτε τοῦ εἶναι ἤρξατο, οὔτε μὴν οἶδε τὸν ἐπὶ τέλει δρόμου, ὥσπερ τὰ τοῦ εἶναι ἀρξάμενα. Αλλ' οὐκ ἄν τις εἴποι νοῦν ἔχων, τὰ τοσαύτην ἔχοντα πρὸς ἄλληλα τὴν ἐναντιό- τητα, καὶ οὕτω κατὰ φύσιν διεστηκότα, ὁμοφυή τε εἶναι καὶ τῆς αὐτῆς ὑπάρχειν οὐσίας. Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν ποιημάτων ὡς ὑποκειμένων καὶ φθορᾷ λέγε επι. « Αύτοὶ ἀπολοῦνται·, ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ, Σὺ δὲ διαμένεις· κἀκεῖνα μὲν παλαιωθήσεται, ὡς γενητήν ἔχοντα τὴν φύσιν· τοῦ δὲ Υἱοῦ τὰ ἔτη οὐκ ἐκλεί μουσι· ο πῶς ὁμοφυής ἔσται τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱός, τοῖς πεποιημένοις ὁ ποιητὴς, τοῖς γεγενημένοις ὁ ἀγένητος, τοῖς παρελθεῖν δυναμένοις αιώνιος ; Εἰ γὰρ καὶ ἀθάνατόν τι χρῆμα ὁ ἄγγελος ἐστι διὰ τὴν οὕτω κειμένην ἐπ' αὐτῷ τοῦ ποιήσαντος βούλησίν τε καὶ χάριν, ἀλλ' ἐπείπερ ἀρχὴν τοῦ εἶναι ἔχει, δύναιτ' ἂν καὶ εἰς τέλος ἐλθεῖν. Φύσεως δὲ πλεονεκτήματα τοῖς ἔχουσίν ἐστιν ἰσχυρὰ, καὶ οὐχὶ τῷ πεποιηκότι Θεῷ. Ωσπερ οὖν καὶ τὸ πῦρ καυστικὸν μὲν ἐστιν, ἀλλ' οὐ τῷ Θεῷ· οὕτω καὶ ἄγγελος ἀθάνατος μὲν, ἀλλ᾽ οὐ τῷ Θεῷ. Μόνος γὰρ αὐτὸς κυρίως ἀθάνατος, φυσικῶς ἔχων, οὐκ ἀπὸ χάριτος, τὴν ἀσφάλειαν, ὥσπερ τὰ γενητά . ΑΛΛΟ, μετὰ ἀποδείξεως, ὅτι ἄγγελοι μὲν δούλοι, Δεσπότης δὲ ὁ Υἱός. Εἰ οὐδεὶς δύναται ἀφεῖναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός, ἀφίησι δὲ ὁ Υἱὸς, Θεὸς ἄρα, καὶ οὐ τοῖς ποιή- μασιν ἐναρίθμιος. "Αγγελοι μὲν γὰρ προσεύχονται • THESAURUS. dem est hominum natura, at non omnes sunt opu- lenti, aut reges, quamvis tamen etiam earumdem rerum sint capaces. At nemo angelis Filii gloriam deferet : namn hic Dominus, illi vero servi sunt. Non est igitur ejusdem generis cum angelis Filius, qui una cum Patre regnat eique assidet. ALIUD. Quod non sit ejusdem natura cum B C Psal. cxvm, 91. 2. Psil. c1, 27, 28. D angelis Filius. Creator et creatura nunquam ejusdem naturæ fuerint. Aliud enim est id quod creat, aliud quod creatur. Nam si res ita se non haberet, quiduam distingueret Deum secundum naturam a creatis? Cum igitur Deus ac Pater omnia per Filium opere- tur : unum vero ex omnibus est etiam angeloru:n natura : facta itaque est et creata per Filium. Hac ipsa igitur ratione non est ejusdem generis cum iis quæ per ipsum facta sunt; sed hic quidem Creatoris dignitatein obtinebit, la vero ea ratione qua facta sunt, servilem conditionem. • Universa enim ser- viunt tibi, › inquit sacra Scriptura *. ALIUD. Quod non sit ejusdem generis cum angelis ´Filius ideo quia melior ipsis factus esse dicitur. Quidquid secundum substantiam suam factum est, potest etiam volente Creatore in nihilum redigi; et quidquid habet naturam passionis capacem, fieri potest ut patiatur, tametsi nondum passum sit, Quidquid natura ita comparatum est, ut pali mou possit, certe nunquam) patietur, et diversum est ab illo et quod semper eodem modo exsistit, neque exsistendi initium habuit, neque ad interitum aut finem vergere potest, quemadmodum illa quæ exsi- stendi initium habuerunt. Atqui nemo sanæ mentis dixerit ea quæ adeo contraria inter se sunt, et tan- topere natura dissident, ejusdem naturæ atque sub- stantiæ esse. Si ergo de creaturis, utpote corru- plioni obnoxiis, dicitur : « Ipsa peribunt ; » de Filio autem : • Tu vero permanes, » et « Ipsa vetera- scent • utpote creatam habentia naturain; Filii vero anni non deficient 3-4 : » quomodo erit ejus- dem naturæ cum angelis Filius, cum conditis con- ditor, cum creatis creator, cum transitoriis æter- nus? Nam etsi angelus immortale quiddam sit, id- que ex voluntate et beneficio Creatoris, cuin tamen exsistendi principium habeat, potest etiam nem sortiri. Naturales enim prærogativæ, quæ nonnullis creaturis insunt, validæ sunt apud Deum vero qui eas creavit, nihil sunt. Quemadmodum igitur ignis urendi vim habet, sed non Deo; ita et angelus im- mortalis quidem est, sed non Deo. Ipse enim solus proprie est immortalis, naturaliter, non per gra- tiam ut creatura, firmitatem illam et perpetuitatem in se habens. . ' ALIUD, cum demonstratione, quod angeli sint´servi, Filius vero, Dominus. Si nemo potest remittere peccata, nisi se- lus Deus, remittit vero Filius : Deus itaque est, neque creaturis annumerandus. Angeli enim orant,

καὶ τούτων εἰσίν. Αλλ' οὐδεὶς ἐπιτρέπει τοῖς ἀγγέλοις Α τὴν Υἱοῦ δόξαν φορεῖν· ὁ μὲν γὰρ Δεσπότης, τὰ δὲ δούλα τυγχάνει. Οὐχ ὁμογενής ἄρα τοῖς ἀγγέλοις ἐστὶν, ὁ τῷ Πατρὶ συμβασιλεύων και συγκαθήμε- 495. ΑΛΛΟ. Οτι οὐχ ὁμοφυής τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱός. Ποίημα καὶ ποιητὴς οὐκ ἄν ποτε τῆς αὐτῆς εἶεν φύσεως. Ἕτερον γάρ τι τὸ ποιοῦν, καὶ ἕτερον τὸ ποιούμενόν ἐστιν. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἔχει, τί τὸ δια- ροῦν κατὰ φύσιν τῶν γενητῶν τὸν Θεόν; "Οτε τοίνυν πάντα δι' Υἱοῦ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐργάζεται, ἐν δέ τι τῶν πάντων ἐστὶ καὶ ἡ τῶν ἀγγέλων φύσις, γέγονεν ἄρα δι' Υἱοῦ καὶ πεποίηται. Οὐχ ὁμογενὴς οὖν τοῖς δι' αὐτοῦ γενομένοις καὶ διὰ τούτου φανεῖται· ἀλλ᾽ ὁ μὲν φορέσει τοῦ Δημιουργοῦ τὴν ἀξίαν, τὰ δὲ τὴν κατὰ τὸ πεποιῆσθαι δουλείαν. « Τὰ γὰρ σύμπαντα, φησί, δοῦλά σου, ο ἡ θεία Γραφή. ΑΛΛΟ. Οτι οὐχ ὁμογενὴς τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱὸς διὰ τὸ λέγεσθαι κρείττων αὐτῶν γεγενῆσθαι. Πάν ὅπερ ἂν φαίνηται γεγονός κατ' ουσίαν, καὶ εἰς τὸ μὴ εἶναι καταλήξει ποτέ θελήσαντος τοῦ Δημιουρ τοῦ· καὶ ὅπερ ἂν ἔχοι φύσιν τοῦ παθεῖν δεκτικήν, πάθοι, ἄν εἰ καὶ μή πω πέπονθε. Τὸ δὲ πάσχειν οὐ περυκῆς, οὐκ ἄν τι πάθοι ποτέ, καὶ ἕτερόν τι παρ' ἐκεῖνο ἐστι· καὶ τὸ ἀεὶ ὡσαύτως ὂν, οὔτε τοῦ εἶναι ἤρξατο, οὔτε μὴν οἶδε τὸν ἐπὶ τέλει δρόμου, ὥσπερ τὰ τοῦ εἶναι ἀρξάμενα. Αλλ' οὐκ ἄν τις εἴποι νοῦν ἔχων, τὰ τοσαύτην ἔχοντα πρὸς ἄλληλα τὴν ἐναντιό- τητα, καὶ οὕτω κατὰ φύσιν διεστηκότα, ὁμοφυή τε εἶναι καὶ τῆς αὐτῆς ὑπάρχειν οὐσίας. Εἰ τοίνυν ἐπὶ μὲν τῶν ποιημάτων ὡς ὑποκειμένων καὶ φθορᾷ λέγε επι. « Αύτοὶ ἀπολοῦνται·, ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ, Σὺ δὲ διαμένεις· κἀκεῖνα μὲν παλαιωθήσεται, ὡς γενητήν ἔχοντα τὴν φύσιν· τοῦ δὲ Υἱοῦ τὰ ἔτη οὐκ ἐκλεί μουσι· ο πῶς ὁμοφυής ἔσται τοῖς ἀγγέλοις ὁ Υἱός, τοῖς πεποιημένοις ὁ ποιητὴς, τοῖς γεγενημένοις ὁ ἀγένητος, τοῖς παρελθεῖν δυναμένοις αιώνιος ; Εἰ γὰρ καὶ ἀθάνατόν τι χρῆμα ὁ ἄγγελος ἐστι διὰ τὴν οὕτω κειμένην ἐπ' αὐτῷ τοῦ ποιήσαντος βούλησίν τε καὶ χάριν, ἀλλ' ἐπείπερ ἀρχὴν τοῦ εἶναι ἔχει, δύναιτ' ἂν καὶ εἰς τέλος ἐλθεῖν. Φύσεως δὲ πλεονεκτήματα τοῖς ἔχουσίν ἐστιν ἰσχυρὰ, καὶ οὐχὶ τῷ πεποιηκότι Θεῷ. Ωσπερ οὖν καὶ τὸ πῦρ καυστικὸν μὲν ἐστιν, ἀλλ' οὐ τῷ Θεῷ· οὕτω καὶ ἄγγελος ἀθάνατος μὲν, ἀλλ᾽ οὐ τῷ Θεῷ. Μόνος γὰρ αὐτὸς κυρίως ἀθάνατος, φυσικῶς ἔχων, οὐκ ἀπὸ χάριτος, τὴν ἀσφάλειαν, ὥσπερ τὰ γενητά . ΑΛΛΟ, μετὰ ἀποδείξεως, ὅτι ἄγγελοι μὲν δούλοι, Δεσπότης δὲ ὁ Υἱός. Εἰ οὐδεὶς δύναται ἀφεῖναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός, ἀφίησι δὲ ὁ Υἱὸς, Θεὸς ἄρα, καὶ οὐ τοῖς ποιή- μασιν ἐναρίθμιος. "Αγγελοι μὲν γὰρ προσεύχονται • THESAURUS. dem est hominum natura, at non omnes sunt opu- lenti, aut reges, quamvis tamen etiam earumdem rerum sint capaces. At nemo angelis Filii gloriam deferet : namn hic Dominus, illi vero servi sunt. Non est igitur ejusdem generis cum angelis Filius, qui una cum Patre regnat eique assidet. ALIUD. Quod non sit ejusdem natura cum B C Psal. cxvm, 91. 2. Psil. c1, 27, 28. D angelis Filius. Creator et creatura nunquam ejusdem naturæ fuerint. Aliud enim est id quod creat, aliud quod creatur. Nam si res ita se non haberet, quiduam distingueret Deum secundum naturam a creatis? Cum igitur Deus ac Pater omnia per Filium opere- tur : unum vero ex omnibus est etiam angeloru:n natura : facta itaque est et creata per Filium. Hac ipsa igitur ratione non est ejusdem generis cum iis quæ per ipsum facta sunt; sed hic quidem Creatoris dignitatein obtinebit, la vero ea ratione qua facta sunt, servilem conditionem. • Universa enim ser- viunt tibi, › inquit sacra Scriptura *. ALIUD. Quod non sit ejusdem generis cum angelis ´Filius ideo quia melior ipsis factus esse dicitur. Quidquid secundum substantiam suam factum est, potest etiam volente Creatore in nihilum redigi; et quidquid habet naturam passionis capacem, fieri potest ut patiatur, tametsi nondum passum sit, Quidquid natura ita comparatum est, ut pali mou possit, certe nunquam) patietur, et diversum est ab illo et quod semper eodem modo exsistit, neque exsistendi initium habuit, neque ad interitum aut finem vergere potest, quemadmodum illa quæ exsi- stendi initium habuerunt. Atqui nemo sanæ mentis dixerit ea quæ adeo contraria inter se sunt, et tan- topere natura dissident, ejusdem naturæ atque sub- stantiæ esse. Si ergo de creaturis, utpote corru- plioni obnoxiis, dicitur : « Ipsa peribunt ; » de Filio autem : • Tu vero permanes, » et « Ipsa vetera- scent • utpote creatam habentia naturain; Filii vero anni non deficient 3-4 : » quomodo erit ejus- dem naturæ cum angelis Filius, cum conditis con- ditor, cum creatis creator, cum transitoriis æter- nus? Nam etsi angelus immortale quiddam sit, id- que ex voluntate et beneficio Creatoris, cuin tamen exsistendi principium habeat, potest etiam nem sortiri. Naturales enim prærogativæ, quæ nonnullis creaturis insunt, validæ sunt apud Deum vero qui eas creavit, nihil sunt. Quemadmodum igitur ignis urendi vim habet, sed non Deo; ita et angelus im- mortalis quidem est, sed non Deo. Ipse enim solus proprie est immortalis, naturaliter, non per gra- tiam ut creatura, firmitatem illam et perpetuitatem in se habens. . ' ALIUD, cum demonstratione, quod angeli sint´servi, Filius vero, Dominus. Si nemo potest remittere peccata, nisi se- lus Deus, remittit vero Filius : Deus itaque est, neque creaturis annumerandus. Angeli enim orant,

χαλεπωτέρα τιμωρίᾳ ὑπεύθυνον ὄντα δεικνύων τὸν τὰ αὐτοῦ παραβαίνοντα. ΑΛΛΟ, ἐκ τῶν αὐτῶν, ὅτι καλὴ καὶ χρησιμωτάτη τῶν διακονιῶν ἡ σύγκρισις, τῆς τε τῶν ἀγγέ λων καὶ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ « κρείττων, τὴν δύνα μιν ἑρμηνεύουσα. Πῶς γὰρ κρείττων τῶν ἀγγέ λων ἐστὶ καὶ πόσον, ἐξ αὐτῶν γνωσόμεθα. φύσεως τὸν Υἱόν. Καὶ τοῖς μὲν ἀγγέλοις ὡς δούλοις Άγγελοι τὸν νόμον ἐλάλησαν, ἀλλ' οὐδὲν ἐτελείω σεν ὁ νόμος. Ὁ δὲ Υἱὸς ἐτελείωσε τὸ ἔργον τοῦ Πατρός. Τέλειος γὰρ εἰς εὐσέβειαν ὁ τοῖς αὐτοῦ νόμοις παιδο αγωγούμενος. Εβασίλευσεν ὁ θάνατος καὶ κατὰ τὴν τοῦ νόμου καιρόν ο Ἀπὸ γὰρ Αδάμ, φησί, καὶ μέχρ Μωσέως. » Λέλυται δὲ θάνατος διὰ Χριστοῦ· οὐκέτι γὰρ ἐν Ἀδὰμ ἀποθνήσκομεν, ἀλλ' ἐν Χριστῷ ζων Ε ποιούμεθα. Ἀπὸ Δὲν καὶ ἕως Βηρσαβεὲ τὰ νομικά προστάγματα διηγγέλλετο, καὶ ἦν ἐν μόνη τῇ Ἰουν δαία γνωστὸς ὁ Θεός· νυνὶ δὲ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξε ἦλθεν ὁ φθόγγος αὐτοῦ, καὶ γεγόνασι πάντες διδακτοί Θεοῦ, οὐκ ἀγγέλων, ἀλλὰ Θεοῦ. Θεοῦ μὲν γὰρ καὶ ὁ νόμος, ἀλλὰ δι' ἀγγέλων· ὁ δὲ Υἱός φησιν· ὁ Αὐτὸς ὁ λαλῶν πάρειμι. » Οὐκοῦν κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνὴν, ὅσῳ διαφορωτέρας τετύχηκε λειτουργίας, καὶ ὅσῳ κρείττονος διαθήκης γέγονεν ἔγγυος, τοσοῦτον ὑπερέξει τοὺς ἀγγέλους, οὐχ ὡς πρὸς αὐτοὺς συγκρι νόμενος κατὰ τὴν φύσιν, ἀλλὰ τοσοῦτον ὑπεραιρόμενος, ὅσον ἀπώκισται τῶν γενητῶν ὁ Θεὸς κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Τὸ ἄρα • κρείττων ἐπὶ τῆς διακονίας φερόμενον, ὅσον αὐτὴν τῆς ἐκείνων δεικνύει μείζονα καὶ ὑψηλοτέραν, τοσοῦτον ἐξαίρει τῆς τῶν γενητῶν ἀπονέμει διακονίαν τὴν ἐλάττονα· τῷ δὲ Υἱῷ, την Υἱῷ πρέπουσαν καὶ Δεσπότῃ. Ἐπὶ γὰρ κρείττος, φησὶν, ἐπαγγελίαις νενομοθέτηται. ΑΛΛΟ, ὅτι κρείττων ἡ τοῦ Θεοῦ Λόγου διακονία τῆς τῶν ἀγγέλων, καὶ καθ' ἑτέρους τρόπους ὅσῳ δὲ κρείττων αὕτη, τοσούτῳ καὶ ὁ διακο- νήσας αὐτόν. Ο Παυλός φησιν· Οτι τὸ ἀδύνατον τοῦ νόμου ἐν ᾧ ήσθένει διὰ τῆς σαρκὸς, ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας, καὶ περὶ ἁμαρτίας κατέκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί. » Εἰ δὲ ἠσθένησεν ὁ νόμος κατακρἶναι τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί, κατέκρινε δὲ ὁ Χριστὸς, δεκτικὴν αὐτὴν ἀπο- δείξας τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὡς δύνασθαι λέγειν ἡμᾶς· Οὐκ ἐσμὲν ἐν σαρκί, ἀλλ' ἐν Πνεύματι· γέγονεν ἄρα καὶ κατὰ τοῦτο κρείττων ἀγγέλων, δι' ὧν ὁ νόμος λελάληται· καὶ πάλιν ὁ κόσμος ὑπὸ μὲν τοῦ νόμου κατεκρίνετο διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Ἐπεδήμησε δὲ ὁ Υἱός, οὐχ ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σώσῃ τὸν κόσμον, οὐδὲ ἀπαιτήσων τινὰ τιμωρίαν, ἀλλ᾽ ἵνα πᾶσι χαρί σηται. Κρείττων οὖν ὁ δικαιῶν τοῦ κατακρίνοντος, κρείττων τοῦ ἀπαιτοῦντος ὁ χαριζόμενος, κρείττων τοῦ μὴ ἰσχύσαντος κατακρίνα: τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί, ὁ καὶ τοῦτο πληρώσας Υἱός. Κρείττων ἄρα 17- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. excellentior, tanto majori graviorique supplicio A obnoxium esse declarans eum qui mandata sua fue- rit transgressus. ALIUD, ex iisdem, quod bona sit utilissimaque ad- ministrationum comparatio, angelorum scilicet et Filii, vim vocis ‹ melior › explanans. Quo pacto enim melior angelis sit, et quanto, ex iis intelli- gemus. Angeli legem edixerunt; sed lex nihil perfecit ¹³. Filius autem perfecit opus Patris. Perfectus enim est in pietate qui ipsius legibus instructus est. Re- gnavit mors etiam legis tempore: nimirum cab Adlam, inquit, usque ad Mosen ".» Abolita autem est mors pet Christum; neque enim amplius in Adam morimur, sed in Christo vivificamur ". A Dan aul Bersabee legalia præcepta denuntiata sunt, eratque in sola Judæa notus Deus "*: nunc vero in omnem terram exivit sonus ejus 18, omnesque edo- cli sunt a Deo, non ab angelis, sed a Deo 16. Dei enim etiam lex est, sed per angelos prolata ' ; Filius autem inquit : « Ego ipse loquens adsum “**. • Quo- circa, juxta Pauli senténtiam, quanto differentiorem nactus est administrationem, et quanto melioris te- stamenti sponsor factus est ", tanto etiam excel- lentior erit angelis : non ratione naturæ eis compa- ralus, sed tanto superior quanto Deus essentiæ ra- tione creata antecellit. Dictio itaque hæc, melior, ad administrationem relata, quanto eam illorum administratione præstantiorem dignioremque esse ostendit, tanto magis Filium supra creatam natu- ram extollit. Et angelis quidem ut servis in. C feriorem administrationem tribuit, Filio antem eam quæ Filio et Domnino congruat. Nam in melio- ribus, ut inquit Scriptura, repromissionibus sanci- lus est". ALIUD, quod melior sit Dei Verbi administratio quam angelorum, etiam aliis modis : et quanto melior est administratio, tanto el administratorem meliorem esse. Paulus ait: Quoniam quod impossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum mittens in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne, ut significa- tio legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed secundumn Spiritum ". » D Quod si lex non potuit peccatum in carne condem- nare, condemnavit autem Christus; quippe qui carnem Spiritus sancti capacem effecit, ita ut pos- símus dicere: Jam non sumus in carne, sed in Spiritu s : lactus igitur est etiam hac ratione ine- lior angelis per quos lex edita est : et rursum mun- dus sub lege condemnatus est propter peccatum. Advenit autem Filius non ut damnaret mundum, sed ut salvaret mundum " , neque supplicium sumat de peccato, sed ut peccatorum remissionem omni- bus largiatur. Melior igitur est qui justificat, quam Hebr. vi, 19. 5, 4. ss ibid. 9. Rom. v, Gal. 111, 19. 19* [sa. LI, 6. Joan. III, 17. Psal. u.xxv, 2. Psal. xviil: Rom. x, 18. ** llebr. vit, 22. • Hebr. vulΙ. 6. is Rom. vill, 5: 18. Joan v!, 45. 14. * | Cor. 15, 22.

χαλεπωτέρα τιμωρίᾳ ὑπεύθυνον ὄντα δεικνύων τὸν τὰ αὐτοῦ παραβαίνοντα. ΑΛΛΟ, ἐκ τῶν αὐτῶν, ὅτι καλὴ καὶ χρησιμωτάτη τῶν διακονιῶν ἡ σύγκρισις, τῆς τε τῶν ἀγγέ λων καὶ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ « κρείττων, τὴν δύνα μιν ἑρμηνεύουσα. Πῶς γὰρ κρείττων τῶν ἀγγέ λων ἐστὶ καὶ πόσον, ἐξ αὐτῶν γνωσόμεθα. φύσεως τὸν Υἱόν. Καὶ τοῖς μὲν ἀγγέλοις ὡς δούλοις Άγγελοι τὸν νόμον ἐλάλησαν, ἀλλ' οὐδὲν ἐτελείω σεν ὁ νόμος. Ὁ δὲ Υἱὸς ἐτελείωσε τὸ ἔργον τοῦ Πατρός. Τέλειος γὰρ εἰς εὐσέβειαν ὁ τοῖς αὐτοῦ νόμοις παιδο αγωγούμενος. Εβασίλευσεν ὁ θάνατος καὶ κατὰ τὴν τοῦ νόμου καιρόν ο Ἀπὸ γὰρ Αδάμ, φησί, καὶ μέχρ Μωσέως. » Λέλυται δὲ θάνατος διὰ Χριστοῦ· οὐκέτι γὰρ ἐν Ἀδὰμ ἀποθνήσκομεν, ἀλλ' ἐν Χριστῷ ζων Ε ποιούμεθα. Ἀπὸ Δὲν καὶ ἕως Βηρσαβεὲ τὰ νομικά προστάγματα διηγγέλλετο, καὶ ἦν ἐν μόνη τῇ Ἰουν δαία γνωστὸς ὁ Θεός· νυνὶ δὲ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξε ἦλθεν ὁ φθόγγος αὐτοῦ, καὶ γεγόνασι πάντες διδακτοί Θεοῦ, οὐκ ἀγγέλων, ἀλλὰ Θεοῦ. Θεοῦ μὲν γὰρ καὶ ὁ νόμος, ἀλλὰ δι' ἀγγέλων· ὁ δὲ Υἱός φησιν· ὁ Αὐτὸς ὁ λαλῶν πάρειμι. » Οὐκοῦν κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνὴν, ὅσῳ διαφορωτέρας τετύχηκε λειτουργίας, καὶ ὅσῳ κρείττονος διαθήκης γέγονεν ἔγγυος, τοσοῦτον ὑπερέξει τοὺς ἀγγέλους, οὐχ ὡς πρὸς αὐτοὺς συγκρι νόμενος κατὰ τὴν φύσιν, ἀλλὰ τοσοῦτον ὑπεραιρόμενος, ὅσον ἀπώκισται τῶν γενητῶν ὁ Θεὸς κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Τὸ ἄρα • κρείττων ἐπὶ τῆς διακονίας φερόμενον, ὅσον αὐτὴν τῆς ἐκείνων δεικνύει μείζονα καὶ ὑψηλοτέραν, τοσοῦτον ἐξαίρει τῆς τῶν γενητῶν ἀπονέμει διακονίαν τὴν ἐλάττονα· τῷ δὲ Υἱῷ, την Υἱῷ πρέπουσαν καὶ Δεσπότῃ. Ἐπὶ γὰρ κρείττος, φησὶν, ἐπαγγελίαις νενομοθέτηται. ΑΛΛΟ, ὅτι κρείττων ἡ τοῦ Θεοῦ Λόγου διακονία τῆς τῶν ἀγγέλων, καὶ καθ' ἑτέρους τρόπους ὅσῳ δὲ κρείττων αὕτη, τοσούτῳ καὶ ὁ διακο- νήσας αὐτόν. Ο Παυλός φησιν· Οτι τὸ ἀδύνατον τοῦ νόμου ἐν ᾧ ήσθένει διὰ τῆς σαρκὸς, ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας, καὶ περὶ ἁμαρτίας κατέκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί. » Εἰ δὲ ἠσθένησεν ὁ νόμος κατακρἶναι τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί, κατέκρινε δὲ ὁ Χριστὸς, δεκτικὴν αὐτὴν ἀπο- δείξας τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὡς δύνασθαι λέγειν ἡμᾶς· Οὐκ ἐσμὲν ἐν σαρκί, ἀλλ' ἐν Πνεύματι· γέγονεν ἄρα καὶ κατὰ τοῦτο κρείττων ἀγγέλων, δι' ὧν ὁ νόμος λελάληται· καὶ πάλιν ὁ κόσμος ὑπὸ μὲν τοῦ νόμου κατεκρίνετο διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Ἐπεδήμησε δὲ ὁ Υἱός, οὐχ ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σώσῃ τὸν κόσμον, οὐδὲ ἀπαιτήσων τινὰ τιμωρίαν, ἀλλ᾽ ἵνα πᾶσι χαρί σηται. Κρείττων οὖν ὁ δικαιῶν τοῦ κατακρίνοντος, κρείττων τοῦ ἀπαιτοῦντος ὁ χαριζόμενος, κρείττων τοῦ μὴ ἰσχύσαντος κατακρίνα: τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί, ὁ καὶ τοῦτο πληρώσας Υἱός. Κρείττων ἄρα 17- S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. excellentior, tanto majori graviorique supplicio A obnoxium esse declarans eum qui mandata sua fue- rit transgressus. ALIUD, ex iisdem, quod bona sit utilissimaque ad- ministrationum comparatio, angelorum scilicet et Filii, vim vocis ‹ melior › explanans. Quo pacto enim melior angelis sit, et quanto, ex iis intelli- gemus. Angeli legem edixerunt; sed lex nihil perfecit ¹³. Filius autem perfecit opus Patris. Perfectus enim est in pietate qui ipsius legibus instructus est. Re- gnavit mors etiam legis tempore: nimirum cab Adlam, inquit, usque ad Mosen ".» Abolita autem est mors pet Christum; neque enim amplius in Adam morimur, sed in Christo vivificamur ". A Dan aul Bersabee legalia præcepta denuntiata sunt, eratque in sola Judæa notus Deus "*: nunc vero in omnem terram exivit sonus ejus 18, omnesque edo- cli sunt a Deo, non ab angelis, sed a Deo 16. Dei enim etiam lex est, sed per angelos prolata ' ; Filius autem inquit : « Ego ipse loquens adsum “**. • Quo- circa, juxta Pauli senténtiam, quanto differentiorem nactus est administrationem, et quanto melioris te- stamenti sponsor factus est ", tanto etiam excel- lentior erit angelis : non ratione naturæ eis compa- ralus, sed tanto superior quanto Deus essentiæ ra- tione creata antecellit. Dictio itaque hæc, melior, ad administrationem relata, quanto eam illorum administratione præstantiorem dignioremque esse ostendit, tanto magis Filium supra creatam natu- ram extollit. Et angelis quidem ut servis in. C feriorem administrationem tribuit, Filio antem eam quæ Filio et Domnino congruat. Nam in melio- ribus, ut inquit Scriptura, repromissionibus sanci- lus est". ALIUD, quod melior sit Dei Verbi administratio quam angelorum, etiam aliis modis : et quanto melior est administratio, tanto el administratorem meliorem esse. Paulus ait: Quoniam quod impossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum mittens in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne, ut significa- tio legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed secundumn Spiritum ". » D Quod si lex non potuit peccatum in carne condem- nare, condemnavit autem Christus; quippe qui carnem Spiritus sancti capacem effecit, ita ut pos- símus dicere: Jam non sumus in carne, sed in Spiritu s : lactus igitur est etiam hac ratione ine- lior angelis per quos lex edita est : et rursum mun- dus sub lege condemnatus est propter peccatum. Advenit autem Filius non ut damnaret mundum, sed ut salvaret mundum " , neque supplicium sumat de peccato, sed ut peccatorum remissionem omni- bus largiatur. Melior igitur est qui justificat, quam Hebr. vi, 19. 5, 4. ss ibid. 9. Rom. v, Gal. 111, 19. 19* [sa. LI, 6. Joan. III, 17. Psal. u.xxv, 2. Psal. xviil: Rom. x, 18. ** llebr. vit, 22. • Hebr. vulΙ. 6. is Rom. vill, 5: 18. Joan v!, 45. 14. * | Cor. 15, 22.

κατὰ τοῦτο τῶν ἀγγέλων τῶν τὸν ἀσθενῆ καὶ κατα- κρίνοντα λαλησάντων νόμον. ΑΛΛΟ, ὅτι τοῖς ποιήμασιν ἢ τοῖς ἀγγέλοις οὐχ ὁμοφυῆς ὁ Υἱός. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ ὁμοφυής τοῖς ἀγγέλοις, καλείσθωσαν καὶ αὐτοὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς ὥσπερ ἐκεῖ νας υἱοὶ, ἢ αὐτὸς ὥσπερ ἐκεῖνοι ἄγγελος. Αλλ' οὐδενὶ τῶν ἀγγέλων εἶπέ ποτε • Υιός μου εἶ σὺ, » κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν· οὔτε μὴν αὐτὸς ἄγγελος κε κλημένος φαίνεται κατὰ ἀλήθειαν. Καθεζέσθωσαν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ὥσπερ Υἱός· ἀλλ' οὐδεὶς τῶν ἀγγέ λων συγκάθηται τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ μᾶλλον παρεστήκασι – λειτουργοῦντες αὐτῷ. Λεγέτωσαν ἄγγελοι διατάττον- τες ὥσπερ ὁ Υἱός· « Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ἀλλ' οὐ τοῦτό φασιν, ἀλλὰ μᾶλλον· . Απεστάλην λαλῆσαι πρὸς σέ. » Καὶ οἱ μὲν διακονοῦσιν, ὁ δὲ διακονεῖται· ·· Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, ἄγγελοι προσελθόντες διηκόνουν αὐτῷ. » Καὶ ὁ μὲν ἔστι δημιουργός, οἱ δὲ γεγόνασι δι' αὐτοῦ· καὶ οἱ μὲν προσκυνοῦσιν, ὁ δὲ προσκυνεῖ- ται· καὶ οἱ μὲν ἄγγελοι τὰς τῶν οὐρανῶν πύλας από ρειν προστάττονται· ὁ δὲ εἰσέρχεται ὡς Κύριος τῶν δυνάμεων, ὡς βασιλεὺς τῆς δόξης· καὶ οἱ μὲν ζωῆς μετέχουσι τῆς παρὰ Θεοῦ· ὁ δὲ τῆς ζωῆς ἐστι χορ ηγός, αὐτὸς ζωὴ τοῖς πᾶσιν ὑπάρχων. Καὶ ὁ μέν φη- σιν ο Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, » καὶ « Ὁ ἑωρα· χὡς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο καὶ, « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι, ο καὶ . Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς του κόσμου, » και « Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή ο Άγγελος δὲ τὰς τοιαύτας οὐ τολμῶσι φθέγγε σθαι φωνάς. Κἂν ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ προσευξώ- μεθα, ὅσαπερ ἂν αἰτήσωμεν, ληψόμεθα· ἐν ὀνόματι δὲ τῶν ἀγγέλων οὐκ ἄν τις προσεύξαιτο. Καὶ τῷ μὲν Υἱῷ σὺν τῷ Πατρὶ καὶ μετὰ Πατρὸς ἡ δόξα· ἄγγελοι δὲ οὐ δοξάζονται, ἀλλὰ μᾶλλον δοξάζουσι μετὰ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν. Πῶς οὖν τοσαύτης κειμένης διαφο μᾶς μεταξὺ τῶν ἀγγέλων καὶ τοῦ Υἱοῦ, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι νομισθήσονται, οὐδενὸς συγχωροῦντος λόγου; Αναλόγως γὰρ τῇ τῶν προσώπων ἀξία τὸ της φύσεως διάφορον ὁρισθήσεται. . ΑΛΛΟ, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς εὑρίσκεται τὸ, · ἐγένετο. » Ο Ψαλμωδός λέγει· ι Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- αππιστήν ο καὶ πάλιν, ο Εγένετό μοι εἰς σωτη βίαν. » Εἰ δὲ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ ταῦτα φήσουσιν εἰρή σθαι, καὶ ἄκοντες αὐτῷ μαρτυρήσουσιν ὅτι τοῖς κτίσμασιν οὐκ ἔστιν ὁμοφυῆς, ὁ τοὺς ἁγίους διασώ ζων, καταφυγή τε αὐτοῖς καὶ σκέπη φαινόμενος. Καὶ τοῦτο γὰρ ἔσται μόνῳ πρέπον Θεῷ. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ, ο Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ο ὅτι τὸ γενόμενος, ὃ οὐ κατὰ τῆς οὐσίας νοητέον. Εἰ τὸ ο γενόμενος ο πάντως σημαίνει τινὸς τὴν ἀπὸ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι πάροδον, καὶ ἀεὶ κατὰ 15. THESAURUS. A qui condemnal, melior qui veniam largitur quam qui pœnain exigit; melior est eo qui peccatum in carne condemnare non potuit, is qui hoc præstitit Filius. Melior itaque hac ratione est quam angeli, qui imbecillam et condemnantem legein ediderunt. B C D ALIUD, quod Filius non sit ejusdem naturæ cum creaturis vel angelis. Si Filius est creatura, et ejusdem naturæ cum angelis, vocentur etiam ipsi a Patre filii, sicut ille; aut vocetur ipse, quemadmodum illi, angelus. C. terum nemini angelorum unquam dixit: ‹ Filius meus es tu, ɔ ut ait Paulus "; neque ipse unquam angelus revera dictus est. Sedeant etiam illi ad dexteram Patris, sicut Filius. Atqui nemo unquam angelorum assedit Patri; sed potius astiterunt mi- nistrantes ei. Dicantur vero etiam angeli imperan - tes, ut Filius : . Ego autem vobis dico : s sed ne hoc quidem dicere eos comperias: sed potius ; • Missus sum loqui ad 1e. » Atque hi quidem mi- nistrant, huic vero ministratur : Ecce cuium, in- quit, angeli progressi ministrabant ei s. » Aique bic quidem est Creator, hi vero per ipsum creati sunt; hi adorant, ile adoratur; angeli portas caelo- rum tollere jubentur, ipse vero ingreditur ut Domi- nus potestatum, ut rex gloriæ***; angeli vitæ participes fiunt a Deo : hic vero vitæ largitor est, ipsemet vita ominibus exsistens. Hic dicit: Ego et Pater unum sumus " ; » el : c Qui vidit me, vidit et Patrem ; » et : • Omnia quæ habet Pater mea sunt ", » et, ‹ Ego sum Aux mundi ”; › et : ‹ Ego sum resurrectio et vita ";, angeli autem, ejusce- modi dicere non audent. Præterea si in nomine Filii oraverimus, quæcunque petierimus, accipie- mus"; in nomine autem angelorum, nemo orave- rit. Et Filio quidem una cum Patre gloria debetur ; angelis vero gloria non defertur, sed potius glori £icant Filium cum Patre, Quomodo igitur cum tan- tum sit discrimen inter angelos et Filium, ejusdem essentiæ esse censebuntur, cum id nulla ratio fe- rat? Naturæ enim differentia personarum dignitati proportione quadam respondet. " ALIUD, quod etiam de Patre dicatur, • facius est. » Psalmista inquit : ‹ Fias mihi in Deum protecto- rem ;, et rursum : e Facius est mihi in salu- tem › Quod si de Filio hæc dicta esse conten- dant, etiam nolentes testabuntur quod is qui sanctos protegit et conservat, non sit ejusdem na- turæ cum creaturis; cum ipsis refugium atque defensio esse cernatur. Hoc enim soli Deo conve- nit. ALIUD, quod in illo diclo, e Tanto melior factus est angelis, o verbum facius est : non de essen- tia intelligendum est. Si ‹ factus est semper omnino significat ali- quid a nihilo ad esse translatum, et semper ea voX Joan. x, 30. » Joan. xiv, 9. so Joan. XVI, Psal. xxx, flebr. 1, 5. Matth. 1, 11. *** Psal. xxttt, 7-10. ** Joan. vii, 12. Joan. x1, 25. * Joan. xiv, 15. 3. Digitized by ss Psal, Cavit. 14. Google

κατὰ τοῦτο τῶν ἀγγέλων τῶν τὸν ἀσθενῆ καὶ κατα- κρίνοντα λαλησάντων νόμον. ΑΛΛΟ, ὅτι τοῖς ποιήμασιν ἢ τοῖς ἀγγέλοις οὐχ ὁμοφυῆς ὁ Υἱός. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ ὁμοφυής τοῖς ἀγγέλοις, καλείσθωσαν καὶ αὐτοὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς ὥσπερ ἐκεῖ νας υἱοὶ, ἢ αὐτὸς ὥσπερ ἐκεῖνοι ἄγγελος. Αλλ' οὐδενὶ τῶν ἀγγέλων εἶπέ ποτε • Υιός μου εἶ σὺ, » κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν· οὔτε μὴν αὐτὸς ἄγγελος κε κλημένος φαίνεται κατὰ ἀλήθειαν. Καθεζέσθωσαν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ὥσπερ Υἱός· ἀλλ' οὐδεὶς τῶν ἀγγέ λων συγκάθηται τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ μᾶλλον παρεστήκασι – λειτουργοῦντες αὐτῷ. Λεγέτωσαν ἄγγελοι διατάττον- τες ὥσπερ ὁ Υἱός· « Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ἀλλ' οὐ τοῦτό φασιν, ἀλλὰ μᾶλλον· . Απεστάλην λαλῆσαι πρὸς σέ. » Καὶ οἱ μὲν διακονοῦσιν, ὁ δὲ διακονεῖται· ·· Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, ἄγγελοι προσελθόντες διηκόνουν αὐτῷ. » Καὶ ὁ μὲν ἔστι δημιουργός, οἱ δὲ γεγόνασι δι' αὐτοῦ· καὶ οἱ μὲν προσκυνοῦσιν, ὁ δὲ προσκυνεῖ- ται· καὶ οἱ μὲν ἄγγελοι τὰς τῶν οὐρανῶν πύλας από ρειν προστάττονται· ὁ δὲ εἰσέρχεται ὡς Κύριος τῶν δυνάμεων, ὡς βασιλεὺς τῆς δόξης· καὶ οἱ μὲν ζωῆς μετέχουσι τῆς παρὰ Θεοῦ· ὁ δὲ τῆς ζωῆς ἐστι χορ ηγός, αὐτὸς ζωὴ τοῖς πᾶσιν ὑπάρχων. Καὶ ὁ μέν φη- σιν ο Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, » καὶ « Ὁ ἑωρα· χὡς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο καὶ, « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι, ο καὶ . Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς του κόσμου, » και « Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή ο Άγγελος δὲ τὰς τοιαύτας οὐ τολμῶσι φθέγγε σθαι φωνάς. Κἂν ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ προσευξώ- μεθα, ὅσαπερ ἂν αἰτήσωμεν, ληψόμεθα· ἐν ὀνόματι δὲ τῶν ἀγγέλων οὐκ ἄν τις προσεύξαιτο. Καὶ τῷ μὲν Υἱῷ σὺν τῷ Πατρὶ καὶ μετὰ Πατρὸς ἡ δόξα· ἄγγελοι δὲ οὐ δοξάζονται, ἀλλὰ μᾶλλον δοξάζουσι μετὰ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν. Πῶς οὖν τοσαύτης κειμένης διαφο μᾶς μεταξὺ τῶν ἀγγέλων καὶ τοῦ Υἱοῦ, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι νομισθήσονται, οὐδενὸς συγχωροῦντος λόγου; Αναλόγως γὰρ τῇ τῶν προσώπων ἀξία τὸ της φύσεως διάφορον ὁρισθήσεται. . ΑΛΛΟ, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς εὑρίσκεται τὸ, · ἐγένετο. » Ο Ψαλμωδός λέγει· ι Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- αππιστήν ο καὶ πάλιν, ο Εγένετό μοι εἰς σωτη βίαν. » Εἰ δὲ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ ταῦτα φήσουσιν εἰρή σθαι, καὶ ἄκοντες αὐτῷ μαρτυρήσουσιν ὅτι τοῖς κτίσμασιν οὐκ ἔστιν ὁμοφυῆς, ὁ τοὺς ἁγίους διασώ ζων, καταφυγή τε αὐτοῖς καὶ σκέπη φαινόμενος. Καὶ τοῦτο γὰρ ἔσται μόνῳ πρέπον Θεῷ. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ, ο Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ο ὅτι τὸ γενόμενος, ὃ οὐ κατὰ τῆς οὐσίας νοητέον. Εἰ τὸ ο γενόμενος ο πάντως σημαίνει τινὸς τὴν ἀπὸ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι πάροδον, καὶ ἀεὶ κατὰ 15. THESAURUS. A qui condemnal, melior qui veniam largitur quam qui pœnain exigit; melior est eo qui peccatum in carne condemnare non potuit, is qui hoc præstitit Filius. Melior itaque hac ratione est quam angeli, qui imbecillam et condemnantem legein ediderunt. B C D ALIUD, quod Filius non sit ejusdem naturæ cum creaturis vel angelis. Si Filius est creatura, et ejusdem naturæ cum angelis, vocentur etiam ipsi a Patre filii, sicut ille; aut vocetur ipse, quemadmodum illi, angelus. C. terum nemini angelorum unquam dixit: ‹ Filius meus es tu, ɔ ut ait Paulus "; neque ipse unquam angelus revera dictus est. Sedeant etiam illi ad dexteram Patris, sicut Filius. Atqui nemo unquam angelorum assedit Patri; sed potius astiterunt mi- nistrantes ei. Dicantur vero etiam angeli imperan - tes, ut Filius : . Ego autem vobis dico : s sed ne hoc quidem dicere eos comperias: sed potius ; • Missus sum loqui ad 1e. » Atque hi quidem mi- nistrant, huic vero ministratur : Ecce cuium, in- quit, angeli progressi ministrabant ei s. » Aique bic quidem est Creator, hi vero per ipsum creati sunt; hi adorant, ile adoratur; angeli portas caelo- rum tollere jubentur, ipse vero ingreditur ut Domi- nus potestatum, ut rex gloriæ***; angeli vitæ participes fiunt a Deo : hic vero vitæ largitor est, ipsemet vita ominibus exsistens. Hic dicit: Ego et Pater unum sumus " ; » el : c Qui vidit me, vidit et Patrem ; » et : • Omnia quæ habet Pater mea sunt ", » et, ‹ Ego sum Aux mundi ”; › et : ‹ Ego sum resurrectio et vita ";, angeli autem, ejusce- modi dicere non audent. Præterea si in nomine Filii oraverimus, quæcunque petierimus, accipie- mus"; in nomine autem angelorum, nemo orave- rit. Et Filio quidem una cum Patre gloria debetur ; angelis vero gloria non defertur, sed potius glori £icant Filium cum Patre, Quomodo igitur cum tan- tum sit discrimen inter angelos et Filium, ejusdem essentiæ esse censebuntur, cum id nulla ratio fe- rat? Naturæ enim differentia personarum dignitati proportione quadam respondet. " ALIUD, quod etiam de Patre dicatur, • facius est. » Psalmista inquit : ‹ Fias mihi in Deum protecto- rem ;, et rursum : e Facius est mihi in salu- tem › Quod si de Filio hæc dicta esse conten- dant, etiam nolentes testabuntur quod is qui sanctos protegit et conservat, non sit ejusdem na- turæ cum creaturis; cum ipsis refugium atque defensio esse cernatur. Hoc enim soli Deo conve- nit. ALIUD, quod in illo diclo, e Tanto melior factus est angelis, o verbum facius est : non de essen- tia intelligendum est. Si ‹ factus est semper omnino significat ali- quid a nihilo ad esse translatum, et semper ea voX Joan. x, 30. » Joan. xiv, 9. so Joan. XVI, Psal. xxx, flebr. 1, 5. Matth. 1, 11. *** Psal. xxttt, 7-10. ** Joan. vii, 12. Joan. x1, 25. * Joan. xiv, 15. 3. Digitized by ss Psal, Cavit. 14. Google

κατὰ τοῦτο τῶν ἀγγέλων τῶν τὸν ἀσθενῆ καὶ κατα- κρίνοντα λαλησάντων νόμον. ΑΛΛΟ, ὅτι τοῖς ποιήμασιν ἢ τοῖς ἀγγέλοις οὐχ ὁμοφυῆς ὁ Υἱός. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ ὁμοφυής τοῖς ἀγγέλοις, καλείσθωσαν καὶ αὐτοὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς ὥσπερ ἐκεῖ νας υἱοὶ, ἢ αὐτὸς ὥσπερ ἐκεῖνοι ἄγγελος. Αλλ' οὐδενὶ τῶν ἀγγέλων εἶπέ ποτε • Υιός μου εἶ σὺ, » κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν· οὔτε μὴν αὐτὸς ἄγγελος κε κλημένος φαίνεται κατὰ ἀλήθειαν. Καθεζέσθωσαν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ὥσπερ Υἱός· ἀλλ' οὐδεὶς τῶν ἀγγέ λων συγκάθηται τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ μᾶλλον παρεστήκασι – λειτουργοῦντες αὐτῷ. Λεγέτωσαν ἄγγελοι διατάττον- τες ὥσπερ ὁ Υἱός· « Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ἀλλ' οὐ τοῦτό φασιν, ἀλλὰ μᾶλλον· . Απεστάλην λαλῆσαι πρὸς σέ. » Καὶ οἱ μὲν διακονοῦσιν, ὁ δὲ διακονεῖται· ·· Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, ἄγγελοι προσελθόντες διηκόνουν αὐτῷ. » Καὶ ὁ μὲν ἔστι δημιουργός, οἱ δὲ γεγόνασι δι' αὐτοῦ· καὶ οἱ μὲν προσκυνοῦσιν, ὁ δὲ προσκυνεῖ- ται· καὶ οἱ μὲν ἄγγελοι τὰς τῶν οὐρανῶν πύλας από ρειν προστάττονται· ὁ δὲ εἰσέρχεται ὡς Κύριος τῶν δυνάμεων, ὡς βασιλεὺς τῆς δόξης· καὶ οἱ μὲν ζωῆς μετέχουσι τῆς παρὰ Θεοῦ· ὁ δὲ τῆς ζωῆς ἐστι χορ ηγός, αὐτὸς ζωὴ τοῖς πᾶσιν ὑπάρχων. Καὶ ὁ μέν φη- σιν ο Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, » καὶ « Ὁ ἑωρα· χὡς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο καὶ, « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι, ο καὶ . Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς του κόσμου, » και « Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή ο Άγγελος δὲ τὰς τοιαύτας οὐ τολμῶσι φθέγγε σθαι φωνάς. Κἂν ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ προσευξώ- μεθα, ὅσαπερ ἂν αἰτήσωμεν, ληψόμεθα· ἐν ὀνόματι δὲ τῶν ἀγγέλων οὐκ ἄν τις προσεύξαιτο. Καὶ τῷ μὲν Υἱῷ σὺν τῷ Πατρὶ καὶ μετὰ Πατρὸς ἡ δόξα· ἄγγελοι δὲ οὐ δοξάζονται, ἀλλὰ μᾶλλον δοξάζουσι μετὰ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν. Πῶς οὖν τοσαύτης κειμένης διαφο μᾶς μεταξὺ τῶν ἀγγέλων καὶ τοῦ Υἱοῦ, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι νομισθήσονται, οὐδενὸς συγχωροῦντος λόγου; Αναλόγως γὰρ τῇ τῶν προσώπων ἀξία τὸ της φύσεως διάφορον ὁρισθήσεται. . ΑΛΛΟ, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς εὑρίσκεται τὸ, · ἐγένετο. » Ο Ψαλμωδός λέγει· ι Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- αππιστήν ο καὶ πάλιν, ο Εγένετό μοι εἰς σωτη βίαν. » Εἰ δὲ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ ταῦτα φήσουσιν εἰρή σθαι, καὶ ἄκοντες αὐτῷ μαρτυρήσουσιν ὅτι τοῖς κτίσμασιν οὐκ ἔστιν ὁμοφυῆς, ὁ τοὺς ἁγίους διασώ ζων, καταφυγή τε αὐτοῖς καὶ σκέπη φαινόμενος. Καὶ τοῦτο γὰρ ἔσται μόνῳ πρέπον Θεῷ. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ, ο Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ο ὅτι τὸ γενόμενος, ὃ οὐ κατὰ τῆς οὐσίας νοητέον. Εἰ τὸ ο γενόμενος ο πάντως σημαίνει τινὸς τὴν ἀπὸ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι πάροδον, καὶ ἀεὶ κατὰ 15. THESAURUS. A qui condemnal, melior qui veniam largitur quam qui pœnain exigit; melior est eo qui peccatum in carne condemnare non potuit, is qui hoc præstitit Filius. Melior itaque hac ratione est quam angeli, qui imbecillam et condemnantem legein ediderunt. B C D ALIUD, quod Filius non sit ejusdem naturæ cum creaturis vel angelis. Si Filius est creatura, et ejusdem naturæ cum angelis, vocentur etiam ipsi a Patre filii, sicut ille; aut vocetur ipse, quemadmodum illi, angelus. C. terum nemini angelorum unquam dixit: ‹ Filius meus es tu, ɔ ut ait Paulus "; neque ipse unquam angelus revera dictus est. Sedeant etiam illi ad dexteram Patris, sicut Filius. Atqui nemo unquam angelorum assedit Patri; sed potius astiterunt mi- nistrantes ei. Dicantur vero etiam angeli imperan - tes, ut Filius : . Ego autem vobis dico : s sed ne hoc quidem dicere eos comperias: sed potius ; • Missus sum loqui ad 1e. » Atque hi quidem mi- nistrant, huic vero ministratur : Ecce cuium, in- quit, angeli progressi ministrabant ei s. » Aique bic quidem est Creator, hi vero per ipsum creati sunt; hi adorant, ile adoratur; angeli portas caelo- rum tollere jubentur, ipse vero ingreditur ut Domi- nus potestatum, ut rex gloriæ***; angeli vitæ participes fiunt a Deo : hic vero vitæ largitor est, ipsemet vita ominibus exsistens. Hic dicit: Ego et Pater unum sumus " ; » el : c Qui vidit me, vidit et Patrem ; » et : • Omnia quæ habet Pater mea sunt ", » et, ‹ Ego sum Aux mundi ”; › et : ‹ Ego sum resurrectio et vita ";, angeli autem, ejusce- modi dicere non audent. Præterea si in nomine Filii oraverimus, quæcunque petierimus, accipie- mus"; in nomine autem angelorum, nemo orave- rit. Et Filio quidem una cum Patre gloria debetur ; angelis vero gloria non defertur, sed potius glori £icant Filium cum Patre, Quomodo igitur cum tan- tum sit discrimen inter angelos et Filium, ejusdem essentiæ esse censebuntur, cum id nulla ratio fe- rat? Naturæ enim differentia personarum dignitati proportione quadam respondet. " ALIUD, quod etiam de Patre dicatur, • facius est. » Psalmista inquit : ‹ Fias mihi in Deum protecto- rem ;, et rursum : e Facius est mihi in salu- tem › Quod si de Filio hæc dicta esse conten- dant, etiam nolentes testabuntur quod is qui sanctos protegit et conservat, non sit ejusdem na- turæ cum creaturis; cum ipsis refugium atque defensio esse cernatur. Hoc enim soli Deo conve- nit. ALIUD, quod in illo diclo, e Tanto melior factus est angelis, o verbum facius est : non de essen- tia intelligendum est. Si ‹ factus est semper omnino significat ali- quid a nihilo ad esse translatum, et semper ea voX Joan. x, 30. » Joan. xiv, 9. so Joan. XVI, Psal. xxx, flebr. 1, 5. Matth. 1, 11. *** Psal. xxttt, 7-10. ** Joan. vii, 12. Joan. x1, 25. * Joan. xiv, 15. 3. Digitized by ss Psal, Cavit. 14. Google

κατὰ τοῦτο τῶν ἀγγέλων τῶν τὸν ἀσθενῆ καὶ κατα- κρίνοντα λαλησάντων νόμον. ΑΛΛΟ, ὅτι τοῖς ποιήμασιν ἢ τοῖς ἀγγέλοις οὐχ ὁμοφυῆς ὁ Υἱός. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ ὁμοφυής τοῖς ἀγγέλοις, καλείσθωσαν καὶ αὐτοὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς ὥσπερ ἐκεῖ νας υἱοὶ, ἢ αὐτὸς ὥσπερ ἐκεῖνοι ἄγγελος. Αλλ' οὐδενὶ τῶν ἀγγέλων εἶπέ ποτε • Υιός μου εἶ σὺ, » κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν· οὔτε μὴν αὐτὸς ἄγγελος κε κλημένος φαίνεται κατὰ ἀλήθειαν. Καθεζέσθωσαν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ὥσπερ Υἱός· ἀλλ' οὐδεὶς τῶν ἀγγέ λων συγκάθηται τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ μᾶλλον παρεστήκασι – λειτουργοῦντες αὐτῷ. Λεγέτωσαν ἄγγελοι διατάττον- τες ὥσπερ ὁ Υἱός· « Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ἀλλ' οὐ τοῦτό φασιν, ἀλλὰ μᾶλλον· . Απεστάλην λαλῆσαι πρὸς σέ. » Καὶ οἱ μὲν διακονοῦσιν, ὁ δὲ διακονεῖται· ·· Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, ἄγγελοι προσελθόντες διηκόνουν αὐτῷ. » Καὶ ὁ μὲν ἔστι δημιουργός, οἱ δὲ γεγόνασι δι' αὐτοῦ· καὶ οἱ μὲν προσκυνοῦσιν, ὁ δὲ προσκυνεῖ- ται· καὶ οἱ μὲν ἄγγελοι τὰς τῶν οὐρανῶν πύλας από ρειν προστάττονται· ὁ δὲ εἰσέρχεται ὡς Κύριος τῶν δυνάμεων, ὡς βασιλεὺς τῆς δόξης· καὶ οἱ μὲν ζωῆς μετέχουσι τῆς παρὰ Θεοῦ· ὁ δὲ τῆς ζωῆς ἐστι χορ ηγός, αὐτὸς ζωὴ τοῖς πᾶσιν ὑπάρχων. Καὶ ὁ μέν φη- σιν ο Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, » καὶ « Ὁ ἑωρα· χὡς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο καὶ, « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι, ο καὶ . Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς του κόσμου, » και « Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή ο Άγγελος δὲ τὰς τοιαύτας οὐ τολμῶσι φθέγγε σθαι φωνάς. Κἂν ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ προσευξώ- μεθα, ὅσαπερ ἂν αἰτήσωμεν, ληψόμεθα· ἐν ὀνόματι δὲ τῶν ἀγγέλων οὐκ ἄν τις προσεύξαιτο. Καὶ τῷ μὲν Υἱῷ σὺν τῷ Πατρὶ καὶ μετὰ Πατρὸς ἡ δόξα· ἄγγελοι δὲ οὐ δοξάζονται, ἀλλὰ μᾶλλον δοξάζουσι μετὰ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν. Πῶς οὖν τοσαύτης κειμένης διαφο μᾶς μεταξὺ τῶν ἀγγέλων καὶ τοῦ Υἱοῦ, τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι νομισθήσονται, οὐδενὸς συγχωροῦντος λόγου; Αναλόγως γὰρ τῇ τῶν προσώπων ἀξία τὸ της φύσεως διάφορον ὁρισθήσεται. . ΑΛΛΟ, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς εὑρίσκεται τὸ, · ἐγένετο. » Ο Ψαλμωδός λέγει· ι Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- αππιστήν ο καὶ πάλιν, ο Εγένετό μοι εἰς σωτη βίαν. » Εἰ δὲ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ ταῦτα φήσουσιν εἰρή σθαι, καὶ ἄκοντες αὐτῷ μαρτυρήσουσιν ὅτι τοῖς κτίσμασιν οὐκ ἔστιν ὁμοφυῆς, ὁ τοὺς ἁγίους διασώ ζων, καταφυγή τε αὐτοῖς καὶ σκέπη φαινόμενος. Καὶ τοῦτο γὰρ ἔσται μόνῳ πρέπον Θεῷ. ΑΛΛΟ, εἰς τὸ, ο Τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ο ὅτι τὸ γενόμενος, ὃ οὐ κατὰ τῆς οὐσίας νοητέον. Εἰ τὸ ο γενόμενος ο πάντως σημαίνει τινὸς τὴν ἀπὸ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι πάροδον, καὶ ἀεὶ κατὰ 15. THESAURUS. A qui condemnal, melior qui veniam largitur quam qui pœnain exigit; melior est eo qui peccatum in carne condemnare non potuit, is qui hoc præstitit Filius. Melior itaque hac ratione est quam angeli, qui imbecillam et condemnantem legein ediderunt. B C D ALIUD, quod Filius non sit ejusdem naturæ cum creaturis vel angelis. Si Filius est creatura, et ejusdem naturæ cum angelis, vocentur etiam ipsi a Patre filii, sicut ille; aut vocetur ipse, quemadmodum illi, angelus. C. terum nemini angelorum unquam dixit: ‹ Filius meus es tu, ɔ ut ait Paulus "; neque ipse unquam angelus revera dictus est. Sedeant etiam illi ad dexteram Patris, sicut Filius. Atqui nemo unquam angelorum assedit Patri; sed potius astiterunt mi- nistrantes ei. Dicantur vero etiam angeli imperan - tes, ut Filius : . Ego autem vobis dico : s sed ne hoc quidem dicere eos comperias: sed potius ; • Missus sum loqui ad 1e. » Atque hi quidem mi- nistrant, huic vero ministratur : Ecce cuium, in- quit, angeli progressi ministrabant ei s. » Aique bic quidem est Creator, hi vero per ipsum creati sunt; hi adorant, ile adoratur; angeli portas caelo- rum tollere jubentur, ipse vero ingreditur ut Domi- nus potestatum, ut rex gloriæ***; angeli vitæ participes fiunt a Deo : hic vero vitæ largitor est, ipsemet vita ominibus exsistens. Hic dicit: Ego et Pater unum sumus " ; » el : c Qui vidit me, vidit et Patrem ; » et : • Omnia quæ habet Pater mea sunt ", » et, ‹ Ego sum Aux mundi ”; › et : ‹ Ego sum resurrectio et vita ";, angeli autem, ejusce- modi dicere non audent. Præterea si in nomine Filii oraverimus, quæcunque petierimus, accipie- mus"; in nomine autem angelorum, nemo orave- rit. Et Filio quidem una cum Patre gloria debetur ; angelis vero gloria non defertur, sed potius glori £icant Filium cum Patre, Quomodo igitur cum tan- tum sit discrimen inter angelos et Filium, ejusdem essentiæ esse censebuntur, cum id nulla ratio fe- rat? Naturæ enim differentia personarum dignitati proportione quadam respondet. " ALIUD, quod etiam de Patre dicatur, • facius est. » Psalmista inquit : ‹ Fias mihi in Deum protecto- rem ;, et rursum : e Facius est mihi in salu- tem › Quod si de Filio hæc dicta esse conten- dant, etiam nolentes testabuntur quod is qui sanctos protegit et conservat, non sit ejusdem na- turæ cum creaturis; cum ipsis refugium atque defensio esse cernatur. Hoc enim soli Deo conve- nit. ALIUD, quod in illo diclo, e Tanto melior factus est angelis, o verbum facius est : non de essen- tia intelligendum est. Si ‹ factus est semper omnino significat ali- quid a nihilo ad esse translatum, et semper ea voX Joan. x, 30. » Joan. xiv, 9. so Joan. XVI, Psal. xxx, flebr. 1, 5. Matth. 1, 11. *** Psal. xxttt, 7-10. ** Joan. vii, 12. Joan. x1, 25. * Joan. xiv, 15. 3. Digitized by ss Psal, Cavit. 14. Google

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α τῆς οὐσίας ἡ λέξις τάττεται, τίσιν ἔλεγεν ὁ Σωτήρο Γίνεσθε οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος οἰκτίρμων ἐστίν; › Εἰ μὲν οὖν ὑπῆρχαν ήδη πρὸς οὓς ἦν ὁ λόγος, πῶς ἂν σημαίνας πάντως τὸ γιο νεσθαι τὴν εἰς τὸ εἶναι πάροδον; Οὐ γὰρ ἂν δήπου τὸ ἤδη δν εἰς τὸ εἶναι φέροιτο, ἀλλὰ τὸ μὴ ὄν. Εἰ & κατὰ τῶν ὄντων τὸ γίνεσθαι κείμενον, οὐκ ἀρχὴν τινα σημαίνει τῆς ὑπάρξεως τούτων, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ τινος εἴς τι μεταβολὴν, οὐδεὶς ἀναγκάσει λόγος ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τὸν γενόμενος ο τῆς ὑπάρξεω; είναι σημαντικόν. . ΛΟΓΟΣ ΚΑ. • Εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ Ἀποστόλου • Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι από τόν· ἡ τὸ δὲ συναγόμενον, ὅτι οὐ ποίημα οὐδὲ κτίσμα ο Υιός. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, ἔν τι καὶ αὐτὸν εἶναι τῶν πάντων ἀνάγκη προσομολογεῖν, οὐκ ἔχοντα τῆς θεό τητος τὸ ἐξαίρετον, τὸ ἀεὶ εἶναι, φημί. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, πάντα δὲ γέγονε δι' Υἱοῦ, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἐν, ἑαυτὸν ὁ Λόγος δημιουργεί. Καὶ πῶς ἂν ἐνδέχοιτο μήπω δν, ἑαυτὸ παράγειν εἰς τὸ εἶναι ; Εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον, οὐκ ἄρα ἐν τῶν πάντων ἐστὶν ὁ Υἱός, ἵνα μὴ τοῖς πᾶσι συναριθμούμενος, ἑαυτοῦ φαίνηται ποίημα. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, καλεῖται δὲ καὶ ἔστι σοφία τοῦ Πατρὸς, ὃς πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησεν, ἑαυτὴν ἡ σοφία ποιεῖ. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, οὐκ ἔστι ποίημα δ Υἱὸς, τουτέστιν, ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς, ἵνα μὴ ἑαυτὴν ἐργάζηται. ΑΛΛΟ. Εἰ γέγονεν ὁ Υἱός, καλεῖται δὲ καὶ ἔστι Θεοῦ δύο ναμις καὶ Θεοῦ σοφία, ἦν ἄρα χρόνος, ἐν ᾧπερ ἦν ἄσοφός τε καὶ ἀδύνατος ὁ Θεὸς, οὐκ ὄντος Υἱοῦ. Τὸ γὰρ ποίημα πάντως ἐκ τοῦ μὴ ὄντος γίνεται. Σοφός δὲ ἦν ἀεὶ καὶ δυνατὸς ὁ Πατήρ. Ην ἄρα καὶ Υἱὸς ὅς ταῦτά ἐστιν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, λέγει δὲ ἀληθεύων· . Ο ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα· κ ἐν τῇ κτίσει φαίνεται τοῦ Πατρὸς ἡ εἰκὼν, ἔχουσα τὴν ὁμοίωσιν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐδὲν ἐν τῇ κτίσει καὶ τῷ Θεῷ τὸ διάφορον· ἔσται δὲ ποίημα καὶ αὐτός. Εἰ δὲ οὐκ ἔστι ποίημα, φαίνεται δὲ ὅλος ἐν Υἱῷ, οὐκ ἄρα ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς ἡ εἰκὼν τοῦ Πατρός. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, τοῦ Πατρὸς οὐ ποιηθέν τος, λέγει δὲ περὶ ἑαυτοῦ· Ὁ ἑωρακώς ἐμὲ ἐν ρακε τὸν Πατέρα· ο πῶς ἐν τῷ ποποιημένῳ τὸ μή ποιηθὲν ἀπαραλλάκτως φανεῖται; Καὶ εἰ ποίημα ὤν, de substantia intelligenda est; quibusnam dixit Pa- ter Fiatis misericordes sicut Pater vester cœlc- stis misericors est ?, Si enim eraut jam ii ad quos sermo ille habitus fuit, quomodo hæc vox, fieri, semper significet traductionem ad esse? Ne- que enim id quod jam est, sed quod non est, ad esse traducitur. Si autem fieri, cum de rebus jam exsistentibus dicitur, non initium quoddam exsi- stendi in ipsis significat, sed potius mutationem ali- cujus in aliquid, nulla certe ratio coget ut in Filio Dei, e factus est, essentiam ipsius siguifle cet. ASSERTIO XXI. In dictum illud Apostoli : « Considerate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis B est oi qui fecit ipsum " ; › ex quo infertur quod Fi- lius non sit opus, aut creaturα. Si Filius est creatura, necesse est fateri ipsum etiam esse unum aliquid éx omnibus, neque habere deitatis prærogativam, nimirum semper exsistere. Atsi hoc verum est, omnia autem facta sunt per Filium, et sine ipso factum est nihil s; ergo Ver- bum seipsum creat. Sed quo pacto possit id quod nondum exsistit, seipsum ad esse traducere? At si hoc impossibile est, non est igitur Filius unus ex omnibus, ue, si omnibus annumeretur, suumn ip- sius opus esse videatur. ALIUD. Si Filius est creatura: vocatur autem et est sa- pientia Patris s, qui omnia in sapientia fecit : ergo sapientia seipsain fecit. At si hoc absurdum est, non est ergo creatura Filius, hoc est, sapientia Patris, ne seipsain creasse dicatur. ALIUD. Si Filius est factus; vocatur autem et est potentia et sapientia Dei **: fuit ergo tempus aliquod in quo Deus potentia et sapientia caruit ; nimirum non exsistente Filio. Creatura enim ex eo quod non est fit. At Pater semper erat sapiens et potens. Erat itaque et Filius qui hæc ipsi est. ALIUD. Si Filias est creatura, vere autem dicit: • Qui vidit me, vidit Patrem meum ",, in creatura appa- ret imago Patris, archetypi sive exemplaris sui si- militudinem referens. Quod si ita est, nulla est in- ter creaturam et Deum differentia; imo vero etiam ipse erit creatura. Atqui si creatura non est, appa- ret autem totus in Filio; non est ergo creatura Fi- lius qui est imago Patris. ALIUD. Si Filius est creatura, cum Pater factus non sit : dicit vero de seipso: « Qui vidit me, vidit Patrem,» quomodo in eo quod creatum est, id quod creatum non est omnimode apparebit? Et si creatu- » Luc. vi, 36. “ llebr. 111, 1, Joan. XIV, 9. C D • Psal. ctir, 24. * Cor. 1, 24. 2. sr Joan. 1, 3. * 1 Cor. 1, 24.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α τῆς οὐσίας ἡ λέξις τάττεται, τίσιν ἔλεγεν ὁ Σωτήρο Γίνεσθε οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος οἰκτίρμων ἐστίν; › Εἰ μὲν οὖν ὑπῆρχαν ήδη πρὸς οὓς ἦν ὁ λόγος, πῶς ἂν σημαίνας πάντως τὸ γιο νεσθαι τὴν εἰς τὸ εἶναι πάροδον; Οὐ γὰρ ἂν δήπου τὸ ἤδη δν εἰς τὸ εἶναι φέροιτο, ἀλλὰ τὸ μὴ ὄν. Εἰ & κατὰ τῶν ὄντων τὸ γίνεσθαι κείμενον, οὐκ ἀρχὴν τινα σημαίνει τῆς ὑπάρξεως τούτων, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ τινος εἴς τι μεταβολὴν, οὐδεὶς ἀναγκάσει λόγος ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τὸν γενόμενος ο τῆς ὑπάρξεω; είναι σημαντικόν. . ΛΟΓΟΣ ΚΑ. • Εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ Ἀποστόλου • Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι από τόν· ἡ τὸ δὲ συναγόμενον, ὅτι οὐ ποίημα οὐδὲ κτίσμα ο Υιός. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, ἔν τι καὶ αὐτὸν εἶναι τῶν πάντων ἀνάγκη προσομολογεῖν, οὐκ ἔχοντα τῆς θεό τητος τὸ ἐξαίρετον, τὸ ἀεὶ εἶναι, φημί. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, πάντα δὲ γέγονε δι' Υἱοῦ, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἐν, ἑαυτὸν ὁ Λόγος δημιουργεί. Καὶ πῶς ἂν ἐνδέχοιτο μήπω δν, ἑαυτὸ παράγειν εἰς τὸ εἶναι ; Εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον, οὐκ ἄρα ἐν τῶν πάντων ἐστὶν ὁ Υἱός, ἵνα μὴ τοῖς πᾶσι συναριθμούμενος, ἑαυτοῦ φαίνηται ποίημα. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, καλεῖται δὲ καὶ ἔστι σοφία τοῦ Πατρὸς, ὃς πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησεν, ἑαυτὴν ἡ σοφία ποιεῖ. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, οὐκ ἔστι ποίημα δ Υἱὸς, τουτέστιν, ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς, ἵνα μὴ ἑαυτὴν ἐργάζηται. ΑΛΛΟ. Εἰ γέγονεν ὁ Υἱός, καλεῖται δὲ καὶ ἔστι Θεοῦ δύο ναμις καὶ Θεοῦ σοφία, ἦν ἄρα χρόνος, ἐν ᾧπερ ἦν ἄσοφός τε καὶ ἀδύνατος ὁ Θεὸς, οὐκ ὄντος Υἱοῦ. Τὸ γὰρ ποίημα πάντως ἐκ τοῦ μὴ ὄντος γίνεται. Σοφός δὲ ἦν ἀεὶ καὶ δυνατὸς ὁ Πατήρ. Ην ἄρα καὶ Υἱὸς ὅς ταῦτά ἐστιν αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, λέγει δὲ ἀληθεύων· . Ο ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα· κ ἐν τῇ κτίσει φαίνεται τοῦ Πατρὸς ἡ εἰκὼν, ἔχουσα τὴν ὁμοίωσιν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐδὲν ἐν τῇ κτίσει καὶ τῷ Θεῷ τὸ διάφορον· ἔσται δὲ ποίημα καὶ αὐτός. Εἰ δὲ οὐκ ἔστι ποίημα, φαίνεται δὲ ὅλος ἐν Υἱῷ, οὐκ ἄρα ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς ἡ εἰκὼν τοῦ Πατρός. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, τοῦ Πατρὸς οὐ ποιηθέν τος, λέγει δὲ περὶ ἑαυτοῦ· Ὁ ἑωρακώς ἐμὲ ἐν ρακε τὸν Πατέρα· ο πῶς ἐν τῷ ποποιημένῳ τὸ μή ποιηθὲν ἀπαραλλάκτως φανεῖται; Καὶ εἰ ποίημα ὤν, de substantia intelligenda est; quibusnam dixit Pa- ter Fiatis misericordes sicut Pater vester cœlc- stis misericors est ?, Si enim eraut jam ii ad quos sermo ille habitus fuit, quomodo hæc vox, fieri, semper significet traductionem ad esse? Ne- que enim id quod jam est, sed quod non est, ad esse traducitur. Si autem fieri, cum de rebus jam exsistentibus dicitur, non initium quoddam exsi- stendi in ipsis significat, sed potius mutationem ali- cujus in aliquid, nulla certe ratio coget ut in Filio Dei, e factus est, essentiam ipsius siguifle cet. ASSERTIO XXI. In dictum illud Apostoli : « Considerate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis B est oi qui fecit ipsum " ; › ex quo infertur quod Fi- lius non sit opus, aut creaturα. Si Filius est creatura, necesse est fateri ipsum etiam esse unum aliquid éx omnibus, neque habere deitatis prærogativam, nimirum semper exsistere. Atsi hoc verum est, omnia autem facta sunt per Filium, et sine ipso factum est nihil s; ergo Ver- bum seipsum creat. Sed quo pacto possit id quod nondum exsistit, seipsum ad esse traducere? At si hoc impossibile est, non est igitur Filius unus ex omnibus, ue, si omnibus annumeretur, suumn ip- sius opus esse videatur. ALIUD. Si Filius est creatura: vocatur autem et est sa- pientia Patris s, qui omnia in sapientia fecit : ergo sapientia seipsain fecit. At si hoc absurdum est, non est ergo creatura Filius, hoc est, sapientia Patris, ne seipsain creasse dicatur. ALIUD. Si Filius est factus; vocatur autem et est potentia et sapientia Dei **: fuit ergo tempus aliquod in quo Deus potentia et sapientia caruit ; nimirum non exsistente Filio. Creatura enim ex eo quod non est fit. At Pater semper erat sapiens et potens. Erat itaque et Filius qui hæc ipsi est. ALIUD. Si Filias est creatura, vere autem dicit: • Qui vidit me, vidit Patrem meum ",, in creatura appa- ret imago Patris, archetypi sive exemplaris sui si- militudinem referens. Quod si ita est, nulla est in- ter creaturam et Deum differentia; imo vero etiam ipse erit creatura. Atqui si creatura non est, appa- ret autem totus in Filio; non est ergo creatura Fi- lius qui est imago Patris. ALIUD. Si Filius est creatura, cum Pater factus non sit : dicit vero de seipso: « Qui vidit me, vidit Patrem,» quomodo in eo quod creatum est, id quod creatum non est omnimode apparebit? Et si creatu- » Luc. vi, 36. “ llebr. 111, 1, Joan. XIV, 9. C D • Psal. ctir, 24. * Cor. 1, 24. 2. sr Joan. 1, 3. * 1 Cor. 1, 24.

λέγει· « Ο εωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο τί κωλύσει καὶ ἡμᾶς τῇ αὐτῇ κεχρῆσθαι φωνῇ, εἰ μη- δεν έτερον παρ' ἡμᾶς ὁ Υἱός, καθὸ ποίημα καὶ αὐτὸς ὥσπερ ἡμεῖς; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐ γὰρ ἐν ποιή- ματι τοῦ μὴ ποιηθέντος ή ομοιότης. Οὐκ ἄρα ποίημα ὁ Πως ἡ τοῦ Πατρὸς ἀπαράλλακτος εἰκών. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, λέγει δὲ ἀληθεύων, ὅτι • Πάντα όσα έχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστιν· › οὐδὲν ἄρα περιττὸν ἐν θεῷ καὶ κτίσμασιν, εἰ πάντα πρόσεστιν αὐτοῖς ὅσα καὶ τῷ Πατρί. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον (πολύ γὰρ τὸ θεῖον τῶν ποιημάτων ἀπώκισται), οὐκ ἄρα ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, ᾧ πάντα πρόσεστι φυσικῶς τὰ τοῦ Πατρὸς ἴδια καὶ ἐξαίρετα ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, μὴ καλείσθω Πατὴρ αὐτοῦ ὁ Θεὸς, ἀλλὰ μᾶλλον ποιητής ή δημιουργός. Υιός γὰρ δεικνύει πατέρα, καὶ ποίημα τὸν δημιουργόν. Εἰ δὲ Πατὴρ καλεῖται καὶ ἔστι Θεὸς, οὐκ ἄρα ποίημα δ Υἱός, ἀλλὰ γέννημα, οὐχ ὡς ποιητὴν τὸν Θεὸν, ἀλλ' ὡς Πατέρα δηλοῦν. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, μὴ καλείσθω Λόγος, μὴ σοφία, μὴ δύναμις, μὴ ἀπαύγασμα, ἢ ταῦτα κοινὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ἔσται ποιήμασιν, εἴπερ ὅλως κεχώρη- κεν αὐτὰ φορεῖν ποίημα ὢν καθ' ὑμᾶς ὁ Υἱός. Καν γάρ τι πλέον τῶν ἄλλων αὐτὸν ἔχειν λέγητε ποιημά- των, ἀλλ' ἔσται πάλιν οὐδὲν ἧττον ποίημα. Εἰ δὲ ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων οὐδενὸς τὰ τοιαῦτα λέγεται, μόνῳ δὲ πρέπειν τῷ Υἱῷ ἐπαληθεύεται, οὐκ ἄρα ἐν τῶν παρμάτων ἐστὶν, ἀλλὰ καρπὸς τῆς οὐσίας τοῦ Πα τρός. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα δι' Υἱοῦ γεγενῆσθαί φησιν ή θεία Γραφή, ποίημα δέ τις καὶ οὐχ Υἱὸν ὁμολογεῖ τὸν Λόγον, Υἱὸν οὐκ ἔχει Θεός. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, πῶς ἔσται ποιη- τῆς, οὐκ ἔχων δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται; Αλλ ἐργάζεται καὶ δημιουργεῖ τὰ πάντα Θεός· ἔστιν ἄρα καὶ ὁ Υἱὸς δι' οὗ τὰ πάντα, τὸ εἶναι ποίημα διαφεύ γων ὡς Θεός. ΑΛΛΟ. Ὥς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν δι' ἐναντίας. Βουλήσει, φασίν, ὁ Πατήρ τὸν Υἱὸν ὑποστήσας, οὕτως αὐτὸν ἐποίησε καὶ δημιουργόν. ᾿Απὸ δὲ τῆς ουσίας τοῦ Πατρὸς οὐ φαμεν ὑπάρχειν αὐτὸν, ἵνα μὴ τομή τις καὶ ἀπέῤῥοια νοῆται περὶ τὴν ἄφρα στον ἐκείνην οὐσίαν. Πρὸς τοῦτο λύσις. ᾿Αλλ' ἔστι ταῦτα λῆρος καὶ φλυαρία πολλή. Απόρ ῥεια μὲν γὰρ καὶ τομὴ, καὶ ὅσα τοιαῦτα πάθη, νοείσθω THESAURUS. ፍጻ A ra cum sit, dicit : Qui vidit nie, vidit Patrem, B C quid obstat quominus etiamn nos eadem voce uia- mur, si quidem nihil diversum est a nobis quale- nus et ipse creatura est ut nos? Sed hoc absurdum est: neque enim in eo quod creatum est, ejus qui creatus non est similitudo consistit. Non est igi- tur creatura Filius, qui est omnimoda Patris imago. D ALIUD. Si Filius est creatura, et vere dicit : Omnia qure. habet Pater mea sunt : s nihil igitur est pra- stantius in Deo quam in creaturis, si omnia illis in- sunt quæ Patri. At si hoc absurdum est (Deus enínı jimmensa differentia a creaturis distat), non est igi- tur ereatura Filius cui omnia insunt naturaliter quæ Patri propria eximiaque insunt. ALIUD. Si Filius est creatura, ne vocetur Pater ejus Deus, sed potius creator aut opifex. Filius enim ostendit patrem, et creatura creatorein. Sin autem vocatur et est Dens, non utique creatura est Filius, sed ge- nimen, Deum non ut factorem, sed ut Patrem de- monstrans. ALIUD. Si Filius est creatura, ne vocetur Verbum, ne sa- pientia, ne potentia ", ne splendor ": aut certe communia hæc erunt etiam cum aliis creaturis; si quidem horum omnium capacem esse dicitis Filium qui tamen, ex vestra sententia, est creatura. Nam tametsi eum aliquid amplius quam reliquas creatu- ras habere censeatis, nihilominus tamen etiam creatura est. At si de nulla alia creatura ejusmodi dicuntur, sed soli Filio vere conveniunt: non est igitur Filius unus ex creaturis, sed fructus essentiæ Patris. ALIUD. Si Scriptura saera omnia per Filium facta esse affirmat, at vos Verbum creaturam esse contendi- tis, non Filium : Deus ergo Filium non habet. Quod si verum est, quomodo erit creator, cum non ha- beat per quem omnia creat? Atqui operatur et creat omnia Deus: est ergo et Filius, per quem omnia, alienus ab eo ut sit creatura, quemadmodum Deus. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Pater, inquiunt, voluntate Filium substituens,ita quoque et ipsum creatorem effecit. Ex essentia vero Patris eum exsistere negamus, ne sectio quæ- dam aut divisio in illa ineffabili essentia statua- LUS. Solutio objectionis. Mera negre, meraque deliramenta hacc sunt. Se- ctio enim et divisio, aliæque id genus affectiones ss Joan, XVI, 15. * Cor. 1, 24. Hebr. 1, 3.

λέγει· « Ο εωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο τί κωλύσει καὶ ἡμᾶς τῇ αὐτῇ κεχρῆσθαι φωνῇ, εἰ μη- δεν έτερον παρ' ἡμᾶς ὁ Υἱός, καθὸ ποίημα καὶ αὐτὸς ὥσπερ ἡμεῖς; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐ γὰρ ἐν ποιή- ματι τοῦ μὴ ποιηθέντος ή ομοιότης. Οὐκ ἄρα ποίημα ὁ Πως ἡ τοῦ Πατρὸς ἀπαράλλακτος εἰκών. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, λέγει δὲ ἀληθεύων, ὅτι • Πάντα όσα έχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστιν· › οὐδὲν ἄρα περιττὸν ἐν θεῷ καὶ κτίσμασιν, εἰ πάντα πρόσεστιν αὐτοῖς ὅσα καὶ τῷ Πατρί. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον (πολύ γὰρ τὸ θεῖον τῶν ποιημάτων ἀπώκισται), οὐκ ἄρα ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, ᾧ πάντα πρόσεστι φυσικῶς τὰ τοῦ Πατρὸς ἴδια καὶ ἐξαίρετα ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, μὴ καλείσθω Πατὴρ αὐτοῦ ὁ Θεὸς, ἀλλὰ μᾶλλον ποιητής ή δημιουργός. Υιός γὰρ δεικνύει πατέρα, καὶ ποίημα τὸν δημιουργόν. Εἰ δὲ Πατὴρ καλεῖται καὶ ἔστι Θεὸς, οὐκ ἄρα ποίημα δ Υἱός, ἀλλὰ γέννημα, οὐχ ὡς ποιητὴν τὸν Θεὸν, ἀλλ' ὡς Πατέρα δηλοῦν. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, μὴ καλείσθω Λόγος, μὴ σοφία, μὴ δύναμις, μὴ ἀπαύγασμα, ἢ ταῦτα κοινὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ἔσται ποιήμασιν, εἴπερ ὅλως κεχώρη- κεν αὐτὰ φορεῖν ποίημα ὢν καθ' ὑμᾶς ὁ Υἱός. Καν γάρ τι πλέον τῶν ἄλλων αὐτὸν ἔχειν λέγητε ποιημά- των, ἀλλ' ἔσται πάλιν οὐδὲν ἧττον ποίημα. Εἰ δὲ ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων οὐδενὸς τὰ τοιαῦτα λέγεται, μόνῳ δὲ πρέπειν τῷ Υἱῷ ἐπαληθεύεται, οὐκ ἄρα ἐν τῶν παρμάτων ἐστὶν, ἀλλὰ καρπὸς τῆς οὐσίας τοῦ Πα τρός. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα δι' Υἱοῦ γεγενῆσθαί φησιν ή θεία Γραφή, ποίημα δέ τις καὶ οὐχ Υἱὸν ὁμολογεῖ τὸν Λόγον, Υἱὸν οὐκ ἔχει Θεός. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, πῶς ἔσται ποιη- τῆς, οὐκ ἔχων δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται; Αλλ ἐργάζεται καὶ δημιουργεῖ τὰ πάντα Θεός· ἔστιν ἄρα καὶ ὁ Υἱὸς δι' οὗ τὰ πάντα, τὸ εἶναι ποίημα διαφεύ γων ὡς Θεός. ΑΛΛΟ. Ὥς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν δι' ἐναντίας. Βουλήσει, φασίν, ὁ Πατήρ τὸν Υἱὸν ὑποστήσας, οὕτως αὐτὸν ἐποίησε καὶ δημιουργόν. ᾿Απὸ δὲ τῆς ουσίας τοῦ Πατρὸς οὐ φαμεν ὑπάρχειν αὐτὸν, ἵνα μὴ τομή τις καὶ ἀπέῤῥοια νοῆται περὶ τὴν ἄφρα στον ἐκείνην οὐσίαν. Πρὸς τοῦτο λύσις. ᾿Αλλ' ἔστι ταῦτα λῆρος καὶ φλυαρία πολλή. Απόρ ῥεια μὲν γὰρ καὶ τομὴ, καὶ ὅσα τοιαῦτα πάθη, νοείσθω THESAURUS. ፍጻ A ra cum sit, dicit : Qui vidit nie, vidit Patrem, B C quid obstat quominus etiamn nos eadem voce uia- mur, si quidem nihil diversum est a nobis quale- nus et ipse creatura est ut nos? Sed hoc absurdum est: neque enim in eo quod creatum est, ejus qui creatus non est similitudo consistit. Non est igi- tur creatura Filius, qui est omnimoda Patris imago. D ALIUD. Si Filius est creatura, et vere dicit : Omnia qure. habet Pater mea sunt : s nihil igitur est pra- stantius in Deo quam in creaturis, si omnia illis in- sunt quæ Patri. At si hoc absurdum est (Deus enínı jimmensa differentia a creaturis distat), non est igi- tur ereatura Filius cui omnia insunt naturaliter quæ Patri propria eximiaque insunt. ALIUD. Si Filius est creatura, ne vocetur Pater ejus Deus, sed potius creator aut opifex. Filius enim ostendit patrem, et creatura creatorein. Sin autem vocatur et est Dens, non utique creatura est Filius, sed ge- nimen, Deum non ut factorem, sed ut Patrem de- monstrans. ALIUD. Si Filius est creatura, ne vocetur Verbum, ne sa- pientia, ne potentia ", ne splendor ": aut certe communia hæc erunt etiam cum aliis creaturis; si quidem horum omnium capacem esse dicitis Filium qui tamen, ex vestra sententia, est creatura. Nam tametsi eum aliquid amplius quam reliquas creatu- ras habere censeatis, nihilominus tamen etiam creatura est. At si de nulla alia creatura ejusmodi dicuntur, sed soli Filio vere conveniunt: non est igitur Filius unus ex creaturis, sed fructus essentiæ Patris. ALIUD. Si Scriptura saera omnia per Filium facta esse affirmat, at vos Verbum creaturam esse contendi- tis, non Filium : Deus ergo Filium non habet. Quod si verum est, quomodo erit creator, cum non ha- beat per quem omnia creat? Atqui operatur et creat omnia Deus: est ergo et Filius, per quem omnia, alienus ab eo ut sit creatura, quemadmodum Deus. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Pater, inquiunt, voluntate Filium substituens,ita quoque et ipsum creatorem effecit. Ex essentia vero Patris eum exsistere negamus, ne sectio quæ- dam aut divisio in illa ineffabili essentia statua- LUS. Solutio objectionis. Mera negre, meraque deliramenta hacc sunt. Se- ctio enim et divisio, aliæque id genus affectiones ss Joan, XVI, 15. * Cor. 1, 24. Hebr. 1, 3.

λέγει· « Ο εωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο τί κωλύσει καὶ ἡμᾶς τῇ αὐτῇ κεχρῆσθαι φωνῇ, εἰ μη- δεν έτερον παρ' ἡμᾶς ὁ Υἱός, καθὸ ποίημα καὶ αὐτὸς ὥσπερ ἡμεῖς; ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐ γὰρ ἐν ποιή- ματι τοῦ μὴ ποιηθέντος ή ομοιότης. Οὐκ ἄρα ποίημα ὁ Πως ἡ τοῦ Πατρὸς ἀπαράλλακτος εἰκών. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, λέγει δὲ ἀληθεύων, ὅτι • Πάντα όσα έχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστιν· › οὐδὲν ἄρα περιττὸν ἐν θεῷ καὶ κτίσμασιν, εἰ πάντα πρόσεστιν αὐτοῖς ὅσα καὶ τῷ Πατρί. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον (πολύ γὰρ τὸ θεῖον τῶν ποιημάτων ἀπώκισται), οὐκ ἄρα ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, ᾧ πάντα πρόσεστι φυσικῶς τὰ τοῦ Πατρὸς ἴδια καὶ ἐξαίρετα ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱός, μὴ καλείσθω Πατὴρ αὐτοῦ ὁ Θεὸς, ἀλλὰ μᾶλλον ποιητής ή δημιουργός. Υιός γὰρ δεικνύει πατέρα, καὶ ποίημα τὸν δημιουργόν. Εἰ δὲ Πατὴρ καλεῖται καὶ ἔστι Θεὸς, οὐκ ἄρα ποίημα δ Υἱός, ἀλλὰ γέννημα, οὐχ ὡς ποιητὴν τὸν Θεὸν, ἀλλ' ὡς Πατέρα δηλοῦν. ΑΛΛΟ. Εἰ ποίημά ἐστιν ὁ Υἱὸς, μὴ καλείσθω Λόγος, μὴ σοφία, μὴ δύναμις, μὴ ἀπαύγασμα, ἢ ταῦτα κοινὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ἔσται ποιήμασιν, εἴπερ ὅλως κεχώρη- κεν αὐτὰ φορεῖν ποίημα ὢν καθ' ὑμᾶς ὁ Υἱός. Καν γάρ τι πλέον τῶν ἄλλων αὐτὸν ἔχειν λέγητε ποιημά- των, ἀλλ' ἔσται πάλιν οὐδὲν ἧττον ποίημα. Εἰ δὲ ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων οὐδενὸς τὰ τοιαῦτα λέγεται, μόνῳ δὲ πρέπειν τῷ Υἱῷ ἐπαληθεύεται, οὐκ ἄρα ἐν τῶν παρμάτων ἐστὶν, ἀλλὰ καρπὸς τῆς οὐσίας τοῦ Πα τρός. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα δι' Υἱοῦ γεγενῆσθαί φησιν ή θεία Γραφή, ποίημα δέ τις καὶ οὐχ Υἱὸν ὁμολογεῖ τὸν Λόγον, Υἱὸν οὐκ ἔχει Θεός. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, πῶς ἔσται ποιη- τῆς, οὐκ ἔχων δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται; Αλλ ἐργάζεται καὶ δημιουργεῖ τὰ πάντα Θεός· ἔστιν ἄρα καὶ ὁ Υἱὸς δι' οὗ τὰ πάντα, τὸ εἶναι ποίημα διαφεύ γων ὡς Θεός. ΑΛΛΟ. Ὥς ἐξ ἀντιθέσεως τῶν δι' ἐναντίας. Βουλήσει, φασίν, ὁ Πατήρ τὸν Υἱὸν ὑποστήσας, οὕτως αὐτὸν ἐποίησε καὶ δημιουργόν. ᾿Απὸ δὲ τῆς ουσίας τοῦ Πατρὸς οὐ φαμεν ὑπάρχειν αὐτὸν, ἵνα μὴ τομή τις καὶ ἀπέῤῥοια νοῆται περὶ τὴν ἄφρα στον ἐκείνην οὐσίαν. Πρὸς τοῦτο λύσις. ᾿Αλλ' ἔστι ταῦτα λῆρος καὶ φλυαρία πολλή. Απόρ ῥεια μὲν γὰρ καὶ τομὴ, καὶ ὅσα τοιαῦτα πάθη, νοείσθω THESAURUS. ፍጻ A ra cum sit, dicit : Qui vidit nie, vidit Patrem, B C quid obstat quominus etiamn nos eadem voce uia- mur, si quidem nihil diversum est a nobis quale- nus et ipse creatura est ut nos? Sed hoc absurdum est: neque enim in eo quod creatum est, ejus qui creatus non est similitudo consistit. Non est igi- tur creatura Filius, qui est omnimoda Patris imago. D ALIUD. Si Filius est creatura, et vere dicit : Omnia qure. habet Pater mea sunt : s nihil igitur est pra- stantius in Deo quam in creaturis, si omnia illis in- sunt quæ Patri. At si hoc absurdum est (Deus enínı jimmensa differentia a creaturis distat), non est igi- tur ereatura Filius cui omnia insunt naturaliter quæ Patri propria eximiaque insunt. ALIUD. Si Filius est creatura, ne vocetur Pater ejus Deus, sed potius creator aut opifex. Filius enim ostendit patrem, et creatura creatorein. Sin autem vocatur et est Dens, non utique creatura est Filius, sed ge- nimen, Deum non ut factorem, sed ut Patrem de- monstrans. ALIUD. Si Filius est creatura, ne vocetur Verbum, ne sa- pientia, ne potentia ", ne splendor ": aut certe communia hæc erunt etiam cum aliis creaturis; si quidem horum omnium capacem esse dicitis Filium qui tamen, ex vestra sententia, est creatura. Nam tametsi eum aliquid amplius quam reliquas creatu- ras habere censeatis, nihilominus tamen etiam creatura est. At si de nulla alia creatura ejusmodi dicuntur, sed soli Filio vere conveniunt: non est igitur Filius unus ex creaturis, sed fructus essentiæ Patris. ALIUD. Si Scriptura saera omnia per Filium facta esse affirmat, at vos Verbum creaturam esse contendi- tis, non Filium : Deus ergo Filium non habet. Quod si verum est, quomodo erit creator, cum non ha- beat per quem omnia creat? Atqui operatur et creat omnia Deus: est ergo et Filius, per quem omnia, alienus ab eo ut sit creatura, quemadmodum Deus. ALIUD. Ex objectione hæreticorum. Pater, inquiunt, voluntate Filium substituens,ita quoque et ipsum creatorem effecit. Ex essentia vero Patris eum exsistere negamus, ne sectio quæ- dam aut divisio in illa ineffabili essentia statua- LUS. Solutio objectionis. Mera negre, meraque deliramenta hacc sunt. Se- ctio enim et divisio, aliæque id genus affectiones ss Joan, XVI, 15. * Cor. 1, 24. Hebr. 1, 3.

Α περὶ τὰ σώματα, οἷς καὶ τὸ πάσχειν οἰκεῖον· ὁ δὲ τὸ Β εἶναι σῶμα διαφυγών, καὶ τὰ σωμάτων διαφεύξεται πάθη. Τίκτει τοιγαροῦν ἀμερίστως καὶ ἀπαθῶς ἐ ἀσώματος. Ποῖον γὰρ πάθος περὶ τὸν ἥλιον ὁρᾶται γινόμενον, ὅτε τίκτει τὸ φῶς; Ποῖος συμβαίνει περί τὸ πῦρ μερισμός, ὅταν ἐκπέμπῃ τὸν ἐξ ἑαυτοῦ φω τισμόν ; Εἰ δὲ ταῦτα γεννᾷ μὲν ἀμερίστως, ἐκπέμπει δὲ τὰ ἐξ ἑαυτῶν ἀπαθῶς, πῶς οὐ πολλῷ μᾶλλον ὁ τούτων ποιητής τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἐκπέμψει το ἀπαύγασμα; Πότε χαρακτήρ εἰκόνος χωρίζεται; Αε γὰρ αὐτῇ συμπέφυκέ τε καὶ ἐνυπάρχει. Εἰ δὲ κατ' ἐκείνους ξηρὰ καὶ ἄκαρπός ἐστιν ἡ τοῦ Θεοῦ͵ φύσις, τίς ἡ ἐξ αὐτοῦ προελθοῦσα βούλησις ἐνεργής, ἢ καὶ τὸν Υἱὸν κατ' ἐκείνους ὑπέστησε, δημιουργική τις οὖσα καὶ τῶν οὐκ ὄντων ποιητική; Φεύγοντες γὰρ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς γεγεννῆσθαι λέγειν τὸν δημιουργὸν αὐτοῦ Λόγον, ἐκ τῆς ἀληθείας εἰς αὐτὸ συνελαύνονται. Εστι γὰρ Υἱὸς ἡ ζῶσα καὶ ἐνούσιο; τοῦ Πατρὸς βούλησις, καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται. Επιτήρησις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν φύσει υἱῶν, τὸ « ἐγένοντο ν ἢ καὶ τ ἐποιή θησαν ο κεῖται ἀδιαφόρως. Οὐδὲν αἱ λέξεις ἀδικοῦσιν, ὅταν ἑτέρως ἔχῃ τὰ πράγματα. Ἐπὶ γὰρ τῶν φύσει υἱῶν, κἂν τὸ τῆς δου λείας ὄνομα τάττηται, οὐ παραιτεῖται τῆς φυσικῆς εὐγενείας τὸ ἀξίωμα. Κἂν ὁ γεννηθεὶς πεποιῆσθαι λέγηται, ἕως ἂν αὐτῷ περισώζηται τὸ ἀληθέστερον, οὐδὲν ἀπὸ τῆς λέξεως ὑπομένει τὸ ἀδίκημα. Η γὰρ φύσις, οὐ πάντως ἡ λέξις ἐξετάζεται. Όταν τοίνυν ἐπὶ τοῦ γεννηθέντος Θεοῦ Λόγου φέρηται τὸ, Πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτό, μὴ συκοφαντείσθω τὸ γνή σιον τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἢ νοείσθω περὶ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγον, ἢ μηδὲν ἀδικείτω τὴν ἀλήθειαν τὸ τῆς λέξεως ἀδιάφορον. Βηρσαβεὲ τὸν Σου λομῶνα δοῦλον ἐκάλει τοῦ Δαβίδ, λέγουσα· . Τὸν δοῦ λόν σου Σολομῶνα. › Καὶ πατέρες πολλάκις τοὺς ἐξ ἑαυτῶν γεννηθέντας δούλους ἀποκαλοῦσι, καὶ τοὺς οἰκέτας υἱούς. Αλλ' οὐχ αἱ λέξεις τὴν φύσιν ἀλλάτο τουσι, μᾶλλον δὲ τὴν ἐξουσίαν τῶν οὕτω βουλομένων ἀποκαλεῖν ἐπιδεικνύουσιν. Οτι δὲ καὶ ἐπὶ τῶν γεννω- μένων εὑρίσκεται τὸ ὁ ἐποίησε, ο δῆλον ἐντεῦθεν. 'Ο μὲν γὰρ Εζεχίας φησίν· ὁ Ἀπὸ γὰρ τῆς σήμερον παιδία ποιήσω. » Περὶ δὲ τοῦ Ἰώβ γέγραπται, ὅτι • Εγένοντο αὐτῷ υἱοὶ ἑπτὰ καὶ θυγατέρες τρεῖς, ο Εἰ τοίνυν ἐπ' ἀνθρώπων οὐ ταῖς ἀκριβείαις τῶν λέ- ξεων, ἀλλὰ τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἐνορῶντες ἐκ- δεχόμεθα τὸ λαλούμενον· πῶς οὐκ ἀναγκαίως τὸν αὐτὸν διακεισόμεθα τρόπον ἐπὶ τοῦ θείου γεννή ματος; ΑΛΛΟ. Το υἱὸς ὄνομα τὴν ἐκ πατρός σημαίνει γέννη τιν τὸ δὲ ποίημα, τὸ ἔξωθεν συνιστάμενον. Εἰ τοίνυν Υιός ἐστι, μὴ καλείσθω ποίημα· εἰ ποίημά ἐστι, μὴ ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. corporibus tribuantur, quibus et affectio sive passio propria est; qui vero corporeus non est, ab eo cliam corporeæ affectiones alienæ sunt. Gignit ita- que citra ullam sectionem aut passionem is qui in- corporeus est. Quænam enim passio soli accidere cernitur, cum ex se gignit lumen ? Quænam divisio accidit igni, quando illuminationem ex se emittit ? At si hæc gignunt citra ullam separationem, pro- ducuntque ea quæ in ipsis sunt absque ulla passione, quomodo non multo magis horuin creator ex sua na- tura emittet splendorem? Aut quomodo character al imagine separetur ? Semper enim hæc conjuncta sunt simulque exsistunt. Sin vero juxta illorum opinionem, arida ac sterilis est Dei natura: quæ- nam ex ipso procedens voluntas efficax est, quæ Filium, ut illi volunt, substituit, creatrix quadam exsistens, et eorum quæ non exsistunt effectrix? Cum enim detrectant fateri, ex essentia Patris genitum esse creans ipsius Verbum, a veritate in hunc erro- rem labuntur. Est enim Filius viva atque essentia- liter inexsistens Patris voluntas, et Verbum ipsius, per quod omnia operatur. Observatio ex sacra Scriptura, quod etiam de iis qui naturaliter filii sunt, genitum esse, › et ‹ factum esse, › indifferenter dicatur. Nomina nihil officiunt, cum res ipsæ aliter se habent. Tametsi enim iis qui natura filii sunt, ser- vitutis nomen accommodetur, naturalis nobilitatis dignitati nihil derogat. Atque ita etiam si qui geni- tus est, factus esse dicatur, quandiu veram suain C origivem retinet, nomen ipsum ei danno esse non potest. Naturam enim non nomina in universum inquirimus. Cum igitur de genito Dei Verbo dicitar, quod sit fidelis ei qui fecit ipsum***, ne quis proprie- tatem exsistentiæ ipsius calumnietur, sed aut intelli- gat ratione incarnationis dictum, aut nihil officiat veritati nomen quod indifferenter accipitur. Belsa- bee Salomonem servum David vocavit, dicens: ‹ Servum tuuin Salomonem M. › Patres quoque sæ- penumero eos qui ex ipsis geniti sunt servos vocant et servos, Alios. Cæterum nomina naturam non im- mutant, sed potius potestatem illorum qui ita illos appellare voluerunt, significant. Quod autem etiam i qui geniti sunt, e facti » dicantur, inde manife- stum est. Ezechias euim ita inquit : • Ab ho. D dierno die filios faciam "., Et de Job scriptum est: ‹ Facti sunt ei Glii septem, et filiæ tres “, Si ergo in hominibus, non absolute nomina, sed res ipsas intuentes, quæ dicuntur interpretamur: quomodo non utiliter idem in Filio Dei statue- Inus? ALIUD. Nomen, filius, generationem ex patre significat, creatura vero, quod exterius constitutum est. Si ergo Filius est, ue vocetur creatura: si creatura *** Hebr. 111, 2. * ||| Reg. 1, 19. IV Reg. xix, 3. Job 1, 2.

Α περὶ τὰ σώματα, οἷς καὶ τὸ πάσχειν οἰκεῖον· ὁ δὲ τὸ Β εἶναι σῶμα διαφυγών, καὶ τὰ σωμάτων διαφεύξεται πάθη. Τίκτει τοιγαροῦν ἀμερίστως καὶ ἀπαθῶς ἐ ἀσώματος. Ποῖον γὰρ πάθος περὶ τὸν ἥλιον ὁρᾶται γινόμενον, ὅτε τίκτει τὸ φῶς; Ποῖος συμβαίνει περί τὸ πῦρ μερισμός, ὅταν ἐκπέμπῃ τὸν ἐξ ἑαυτοῦ φω τισμόν ; Εἰ δὲ ταῦτα γεννᾷ μὲν ἀμερίστως, ἐκπέμπει δὲ τὰ ἐξ ἑαυτῶν ἀπαθῶς, πῶς οὐ πολλῷ μᾶλλον ὁ τούτων ποιητής τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἐκπέμψει το ἀπαύγασμα; Πότε χαρακτήρ εἰκόνος χωρίζεται; Αε γὰρ αὐτῇ συμπέφυκέ τε καὶ ἐνυπάρχει. Εἰ δὲ κατ' ἐκείνους ξηρὰ καὶ ἄκαρπός ἐστιν ἡ τοῦ Θεοῦ͵ φύσις, τίς ἡ ἐξ αὐτοῦ προελθοῦσα βούλησις ἐνεργής, ἢ καὶ τὸν Υἱὸν κατ' ἐκείνους ὑπέστησε, δημιουργική τις οὖσα καὶ τῶν οὐκ ὄντων ποιητική; Φεύγοντες γὰρ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς γεγεννῆσθαι λέγειν τὸν δημιουργὸν αὐτοῦ Λόγον, ἐκ τῆς ἀληθείας εἰς αὐτὸ συνελαύνονται. Εστι γὰρ Υἱὸς ἡ ζῶσα καὶ ἐνούσιο; τοῦ Πατρὸς βούλησις, καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται. Επιτήρησις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν φύσει υἱῶν, τὸ « ἐγένοντο ν ἢ καὶ τ ἐποιή θησαν ο κεῖται ἀδιαφόρως. Οὐδὲν αἱ λέξεις ἀδικοῦσιν, ὅταν ἑτέρως ἔχῃ τὰ πράγματα. Ἐπὶ γὰρ τῶν φύσει υἱῶν, κἂν τὸ τῆς δου λείας ὄνομα τάττηται, οὐ παραιτεῖται τῆς φυσικῆς εὐγενείας τὸ ἀξίωμα. Κἂν ὁ γεννηθεὶς πεποιῆσθαι λέγηται, ἕως ἂν αὐτῷ περισώζηται τὸ ἀληθέστερον, οὐδὲν ἀπὸ τῆς λέξεως ὑπομένει τὸ ἀδίκημα. Η γὰρ φύσις, οὐ πάντως ἡ λέξις ἐξετάζεται. Όταν τοίνυν ἐπὶ τοῦ γεννηθέντος Θεοῦ Λόγου φέρηται τὸ, Πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτό, μὴ συκοφαντείσθω τὸ γνή σιον τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἢ νοείσθω περὶ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγον, ἢ μηδὲν ἀδικείτω τὴν ἀλήθειαν τὸ τῆς λέξεως ἀδιάφορον. Βηρσαβεὲ τὸν Σου λομῶνα δοῦλον ἐκάλει τοῦ Δαβίδ, λέγουσα· . Τὸν δοῦ λόν σου Σολομῶνα. › Καὶ πατέρες πολλάκις τοὺς ἐξ ἑαυτῶν γεννηθέντας δούλους ἀποκαλοῦσι, καὶ τοὺς οἰκέτας υἱούς. Αλλ' οὐχ αἱ λέξεις τὴν φύσιν ἀλλάτο τουσι, μᾶλλον δὲ τὴν ἐξουσίαν τῶν οὕτω βουλομένων ἀποκαλεῖν ἐπιδεικνύουσιν. Οτι δὲ καὶ ἐπὶ τῶν γεννω- μένων εὑρίσκεται τὸ ὁ ἐποίησε, ο δῆλον ἐντεῦθεν. 'Ο μὲν γὰρ Εζεχίας φησίν· ὁ Ἀπὸ γὰρ τῆς σήμερον παιδία ποιήσω. » Περὶ δὲ τοῦ Ἰώβ γέγραπται, ὅτι • Εγένοντο αὐτῷ υἱοὶ ἑπτὰ καὶ θυγατέρες τρεῖς, ο Εἰ τοίνυν ἐπ' ἀνθρώπων οὐ ταῖς ἀκριβείαις τῶν λέ- ξεων, ἀλλὰ τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἐνορῶντες ἐκ- δεχόμεθα τὸ λαλούμενον· πῶς οὐκ ἀναγκαίως τὸν αὐτὸν διακεισόμεθα τρόπον ἐπὶ τοῦ θείου γεννή ματος; ΑΛΛΟ. Το υἱὸς ὄνομα τὴν ἐκ πατρός σημαίνει γέννη τιν τὸ δὲ ποίημα, τὸ ἔξωθεν συνιστάμενον. Εἰ τοίνυν Υιός ἐστι, μὴ καλείσθω ποίημα· εἰ ποίημά ἐστι, μὴ ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. corporibus tribuantur, quibus et affectio sive passio propria est; qui vero corporeus non est, ab eo cliam corporeæ affectiones alienæ sunt. Gignit ita- que citra ullam sectionem aut passionem is qui in- corporeus est. Quænam enim passio soli accidere cernitur, cum ex se gignit lumen ? Quænam divisio accidit igni, quando illuminationem ex se emittit ? At si hæc gignunt citra ullam separationem, pro- ducuntque ea quæ in ipsis sunt absque ulla passione, quomodo non multo magis horuin creator ex sua na- tura emittet splendorem? Aut quomodo character al imagine separetur ? Semper enim hæc conjuncta sunt simulque exsistunt. Sin vero juxta illorum opinionem, arida ac sterilis est Dei natura: quæ- nam ex ipso procedens voluntas efficax est, quæ Filium, ut illi volunt, substituit, creatrix quadam exsistens, et eorum quæ non exsistunt effectrix? Cum enim detrectant fateri, ex essentia Patris genitum esse creans ipsius Verbum, a veritate in hunc erro- rem labuntur. Est enim Filius viva atque essentia- liter inexsistens Patris voluntas, et Verbum ipsius, per quod omnia operatur. Observatio ex sacra Scriptura, quod etiam de iis qui naturaliter filii sunt, genitum esse, › et ‹ factum esse, › indifferenter dicatur. Nomina nihil officiunt, cum res ipsæ aliter se habent. Tametsi enim iis qui natura filii sunt, ser- vitutis nomen accommodetur, naturalis nobilitatis dignitati nihil derogat. Atque ita etiam si qui geni- tus est, factus esse dicatur, quandiu veram suain C origivem retinet, nomen ipsum ei danno esse non potest. Naturam enim non nomina in universum inquirimus. Cum igitur de genito Dei Verbo dicitar, quod sit fidelis ei qui fecit ipsum***, ne quis proprie- tatem exsistentiæ ipsius calumnietur, sed aut intelli- gat ratione incarnationis dictum, aut nihil officiat veritati nomen quod indifferenter accipitur. Belsa- bee Salomonem servum David vocavit, dicens: ‹ Servum tuuin Salomonem M. › Patres quoque sæ- penumero eos qui ex ipsis geniti sunt servos vocant et servos, Alios. Cæterum nomina naturam non im- mutant, sed potius potestatem illorum qui ita illos appellare voluerunt, significant. Quod autem etiam i qui geniti sunt, e facti » dicantur, inde manife- stum est. Ezechias euim ita inquit : • Ab ho. D dierno die filios faciam "., Et de Job scriptum est: ‹ Facti sunt ei Glii septem, et filiæ tres “, Si ergo in hominibus, non absolute nomina, sed res ipsas intuentes, quæ dicuntur interpretamur: quomodo non utiliter idem in Filio Dei statue- Inus? ALIUD. Nomen, filius, generationem ex patre significat, creatura vero, quod exterius constitutum est. Si ergo Filius est, ue vocetur creatura: si creatura *** Hebr. 111, 2. * ||| Reg. 1, 19. IV Reg. xix, 3. Job 1, 2.

Α περὶ τὰ σώματα, οἷς καὶ τὸ πάσχειν οἰκεῖον· ὁ δὲ τὸ Β εἶναι σῶμα διαφυγών, καὶ τὰ σωμάτων διαφεύξεται πάθη. Τίκτει τοιγαροῦν ἀμερίστως καὶ ἀπαθῶς ἐ ἀσώματος. Ποῖον γὰρ πάθος περὶ τὸν ἥλιον ὁρᾶται γινόμενον, ὅτε τίκτει τὸ φῶς; Ποῖος συμβαίνει περί τὸ πῦρ μερισμός, ὅταν ἐκπέμπῃ τὸν ἐξ ἑαυτοῦ φω τισμόν ; Εἰ δὲ ταῦτα γεννᾷ μὲν ἀμερίστως, ἐκπέμπει δὲ τὰ ἐξ ἑαυτῶν ἀπαθῶς, πῶς οὐ πολλῷ μᾶλλον ὁ τούτων ποιητής τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἐκπέμψει το ἀπαύγασμα; Πότε χαρακτήρ εἰκόνος χωρίζεται; Αε γὰρ αὐτῇ συμπέφυκέ τε καὶ ἐνυπάρχει. Εἰ δὲ κατ' ἐκείνους ξηρὰ καὶ ἄκαρπός ἐστιν ἡ τοῦ Θεοῦ͵ φύσις, τίς ἡ ἐξ αὐτοῦ προελθοῦσα βούλησις ἐνεργής, ἢ καὶ τὸν Υἱὸν κατ' ἐκείνους ὑπέστησε, δημιουργική τις οὖσα καὶ τῶν οὐκ ὄντων ποιητική; Φεύγοντες γὰρ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς γεγεννῆσθαι λέγειν τὸν δημιουργὸν αὐτοῦ Λόγον, ἐκ τῆς ἀληθείας εἰς αὐτὸ συνελαύνονται. Εστι γὰρ Υἱὸς ἡ ζῶσα καὶ ἐνούσιο; τοῦ Πατρὸς βούλησις, καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται. Επιτήρησις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν φύσει υἱῶν, τὸ « ἐγένοντο ν ἢ καὶ τ ἐποιή θησαν ο κεῖται ἀδιαφόρως. Οὐδὲν αἱ λέξεις ἀδικοῦσιν, ὅταν ἑτέρως ἔχῃ τὰ πράγματα. Ἐπὶ γὰρ τῶν φύσει υἱῶν, κἂν τὸ τῆς δου λείας ὄνομα τάττηται, οὐ παραιτεῖται τῆς φυσικῆς εὐγενείας τὸ ἀξίωμα. Κἂν ὁ γεννηθεὶς πεποιῆσθαι λέγηται, ἕως ἂν αὐτῷ περισώζηται τὸ ἀληθέστερον, οὐδὲν ἀπὸ τῆς λέξεως ὑπομένει τὸ ἀδίκημα. Η γὰρ φύσις, οὐ πάντως ἡ λέξις ἐξετάζεται. Όταν τοίνυν ἐπὶ τοῦ γεννηθέντος Θεοῦ Λόγου φέρηται τὸ, Πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτό, μὴ συκοφαντείσθω τὸ γνή σιον τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἢ νοείσθω περὶ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγον, ἢ μηδὲν ἀδικείτω τὴν ἀλήθειαν τὸ τῆς λέξεως ἀδιάφορον. Βηρσαβεὲ τὸν Σου λομῶνα δοῦλον ἐκάλει τοῦ Δαβίδ, λέγουσα· . Τὸν δοῦ λόν σου Σολομῶνα. › Καὶ πατέρες πολλάκις τοὺς ἐξ ἑαυτῶν γεννηθέντας δούλους ἀποκαλοῦσι, καὶ τοὺς οἰκέτας υἱούς. Αλλ' οὐχ αἱ λέξεις τὴν φύσιν ἀλλάτο τουσι, μᾶλλον δὲ τὴν ἐξουσίαν τῶν οὕτω βουλομένων ἀποκαλεῖν ἐπιδεικνύουσιν. Οτι δὲ καὶ ἐπὶ τῶν γεννω- μένων εὑρίσκεται τὸ ὁ ἐποίησε, ο δῆλον ἐντεῦθεν. 'Ο μὲν γὰρ Εζεχίας φησίν· ὁ Ἀπὸ γὰρ τῆς σήμερον παιδία ποιήσω. » Περὶ δὲ τοῦ Ἰώβ γέγραπται, ὅτι • Εγένοντο αὐτῷ υἱοὶ ἑπτὰ καὶ θυγατέρες τρεῖς, ο Εἰ τοίνυν ἐπ' ἀνθρώπων οὐ ταῖς ἀκριβείαις τῶν λέ- ξεων, ἀλλὰ τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἐνορῶντες ἐκ- δεχόμεθα τὸ λαλούμενον· πῶς οὐκ ἀναγκαίως τὸν αὐτὸν διακεισόμεθα τρόπον ἐπὶ τοῦ θείου γεννή ματος; ΑΛΛΟ. Το υἱὸς ὄνομα τὴν ἐκ πατρός σημαίνει γέννη τιν τὸ δὲ ποίημα, τὸ ἔξωθεν συνιστάμενον. Εἰ τοίνυν Υιός ἐστι, μὴ καλείσθω ποίημα· εἰ ποίημά ἐστι, μὴ ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. corporibus tribuantur, quibus et affectio sive passio propria est; qui vero corporeus non est, ab eo cliam corporeæ affectiones alienæ sunt. Gignit ita- que citra ullam sectionem aut passionem is qui in- corporeus est. Quænam enim passio soli accidere cernitur, cum ex se gignit lumen ? Quænam divisio accidit igni, quando illuminationem ex se emittit ? At si hæc gignunt citra ullam separationem, pro- ducuntque ea quæ in ipsis sunt absque ulla passione, quomodo non multo magis horuin creator ex sua na- tura emittet splendorem? Aut quomodo character al imagine separetur ? Semper enim hæc conjuncta sunt simulque exsistunt. Sin vero juxta illorum opinionem, arida ac sterilis est Dei natura: quæ- nam ex ipso procedens voluntas efficax est, quæ Filium, ut illi volunt, substituit, creatrix quadam exsistens, et eorum quæ non exsistunt effectrix? Cum enim detrectant fateri, ex essentia Patris genitum esse creans ipsius Verbum, a veritate in hunc erro- rem labuntur. Est enim Filius viva atque essentia- liter inexsistens Patris voluntas, et Verbum ipsius, per quod omnia operatur. Observatio ex sacra Scriptura, quod etiam de iis qui naturaliter filii sunt, genitum esse, › et ‹ factum esse, › indifferenter dicatur. Nomina nihil officiunt, cum res ipsæ aliter se habent. Tametsi enim iis qui natura filii sunt, ser- vitutis nomen accommodetur, naturalis nobilitatis dignitati nihil derogat. Atque ita etiam si qui geni- tus est, factus esse dicatur, quandiu veram suain C origivem retinet, nomen ipsum ei danno esse non potest. Naturam enim non nomina in universum inquirimus. Cum igitur de genito Dei Verbo dicitar, quod sit fidelis ei qui fecit ipsum***, ne quis proprie- tatem exsistentiæ ipsius calumnietur, sed aut intelli- gat ratione incarnationis dictum, aut nihil officiat veritati nomen quod indifferenter accipitur. Belsa- bee Salomonem servum David vocavit, dicens: ‹ Servum tuuin Salomonem M. › Patres quoque sæ- penumero eos qui ex ipsis geniti sunt servos vocant et servos, Alios. Cæterum nomina naturam non im- mutant, sed potius potestatem illorum qui ita illos appellare voluerunt, significant. Quod autem etiam i qui geniti sunt, e facti » dicantur, inde manife- stum est. Ezechias euim ita inquit : • Ab ho. D dierno die filios faciam "., Et de Job scriptum est: ‹ Facti sunt ei Glii septem, et filiæ tres “, Si ergo in hominibus, non absolute nomina, sed res ipsas intuentes, quæ dicuntur interpretamur: quomodo non utiliter idem in Filio Dei statue- Inus? ALIUD. Nomen, filius, generationem ex patre significat, creatura vero, quod exterius constitutum est. Si ergo Filius est, ue vocetur creatura: si creatura *** Hebr. 111, 2. * ||| Reg. 1, 19. IV Reg. xix, 3. Job 1, 2.

Α περὶ τὰ σώματα, οἷς καὶ τὸ πάσχειν οἰκεῖον· ὁ δὲ τὸ Β εἶναι σῶμα διαφυγών, καὶ τὰ σωμάτων διαφεύξεται πάθη. Τίκτει τοιγαροῦν ἀμερίστως καὶ ἀπαθῶς ἐ ἀσώματος. Ποῖον γὰρ πάθος περὶ τὸν ἥλιον ὁρᾶται γινόμενον, ὅτε τίκτει τὸ φῶς; Ποῖος συμβαίνει περί τὸ πῦρ μερισμός, ὅταν ἐκπέμπῃ τὸν ἐξ ἑαυτοῦ φω τισμόν ; Εἰ δὲ ταῦτα γεννᾷ μὲν ἀμερίστως, ἐκπέμπει δὲ τὰ ἐξ ἑαυτῶν ἀπαθῶς, πῶς οὐ πολλῷ μᾶλλον ὁ τούτων ποιητής τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἐκπέμψει το ἀπαύγασμα; Πότε χαρακτήρ εἰκόνος χωρίζεται; Αε γὰρ αὐτῇ συμπέφυκέ τε καὶ ἐνυπάρχει. Εἰ δὲ κατ' ἐκείνους ξηρὰ καὶ ἄκαρπός ἐστιν ἡ τοῦ Θεοῦ͵ φύσις, τίς ἡ ἐξ αὐτοῦ προελθοῦσα βούλησις ἐνεργής, ἢ καὶ τὸν Υἱὸν κατ' ἐκείνους ὑπέστησε, δημιουργική τις οὖσα καὶ τῶν οὐκ ὄντων ποιητική; Φεύγοντες γὰρ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς γεγεννῆσθαι λέγειν τὸν δημιουργὸν αὐτοῦ Λόγον, ἐκ τῆς ἀληθείας εἰς αὐτὸ συνελαύνονται. Εστι γὰρ Υἱὸς ἡ ζῶσα καὶ ἐνούσιο; τοῦ Πατρὸς βούλησις, καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται. Επιτήρησις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν φύσει υἱῶν, τὸ « ἐγένοντο ν ἢ καὶ τ ἐποιή θησαν ο κεῖται ἀδιαφόρως. Οὐδὲν αἱ λέξεις ἀδικοῦσιν, ὅταν ἑτέρως ἔχῃ τὰ πράγματα. Ἐπὶ γὰρ τῶν φύσει υἱῶν, κἂν τὸ τῆς δου λείας ὄνομα τάττηται, οὐ παραιτεῖται τῆς φυσικῆς εὐγενείας τὸ ἀξίωμα. Κἂν ὁ γεννηθεὶς πεποιῆσθαι λέγηται, ἕως ἂν αὐτῷ περισώζηται τὸ ἀληθέστερον, οὐδὲν ἀπὸ τῆς λέξεως ὑπομένει τὸ ἀδίκημα. Η γὰρ φύσις, οὐ πάντως ἡ λέξις ἐξετάζεται. Όταν τοίνυν ἐπὶ τοῦ γεννηθέντος Θεοῦ Λόγου φέρηται τὸ, Πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτό, μὴ συκοφαντείσθω τὸ γνή σιον τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἢ νοείσθω περὶ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγον, ἢ μηδὲν ἀδικείτω τὴν ἀλήθειαν τὸ τῆς λέξεως ἀδιάφορον. Βηρσαβεὲ τὸν Σου λομῶνα δοῦλον ἐκάλει τοῦ Δαβίδ, λέγουσα· . Τὸν δοῦ λόν σου Σολομῶνα. › Καὶ πατέρες πολλάκις τοὺς ἐξ ἑαυτῶν γεννηθέντας δούλους ἀποκαλοῦσι, καὶ τοὺς οἰκέτας υἱούς. Αλλ' οὐχ αἱ λέξεις τὴν φύσιν ἀλλάτο τουσι, μᾶλλον δὲ τὴν ἐξουσίαν τῶν οὕτω βουλομένων ἀποκαλεῖν ἐπιδεικνύουσιν. Οτι δὲ καὶ ἐπὶ τῶν γεννω- μένων εὑρίσκεται τὸ ὁ ἐποίησε, ο δῆλον ἐντεῦθεν. 'Ο μὲν γὰρ Εζεχίας φησίν· ὁ Ἀπὸ γὰρ τῆς σήμερον παιδία ποιήσω. » Περὶ δὲ τοῦ Ἰώβ γέγραπται, ὅτι • Εγένοντο αὐτῷ υἱοὶ ἑπτὰ καὶ θυγατέρες τρεῖς, ο Εἰ τοίνυν ἐπ' ἀνθρώπων οὐ ταῖς ἀκριβείαις τῶν λέ- ξεων, ἀλλὰ τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἐνορῶντες ἐκ- δεχόμεθα τὸ λαλούμενον· πῶς οὐκ ἀναγκαίως τὸν αὐτὸν διακεισόμεθα τρόπον ἐπὶ τοῦ θείου γεννή ματος; ΑΛΛΟ. Το υἱὸς ὄνομα τὴν ἐκ πατρός σημαίνει γέννη τιν τὸ δὲ ποίημα, τὸ ἔξωθεν συνιστάμενον. Εἰ τοίνυν Υιός ἐστι, μὴ καλείσθω ποίημα· εἰ ποίημά ἐστι, μὴ ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. corporibus tribuantur, quibus et affectio sive passio propria est; qui vero corporeus non est, ab eo cliam corporeæ affectiones alienæ sunt. Gignit ita- que citra ullam sectionem aut passionem is qui in- corporeus est. Quænam enim passio soli accidere cernitur, cum ex se gignit lumen ? Quænam divisio accidit igni, quando illuminationem ex se emittit ? At si hæc gignunt citra ullam separationem, pro- ducuntque ea quæ in ipsis sunt absque ulla passione, quomodo non multo magis horuin creator ex sua na- tura emittet splendorem? Aut quomodo character al imagine separetur ? Semper enim hæc conjuncta sunt simulque exsistunt. Sin vero juxta illorum opinionem, arida ac sterilis est Dei natura: quæ- nam ex ipso procedens voluntas efficax est, quæ Filium, ut illi volunt, substituit, creatrix quadam exsistens, et eorum quæ non exsistunt effectrix? Cum enim detrectant fateri, ex essentia Patris genitum esse creans ipsius Verbum, a veritate in hunc erro- rem labuntur. Est enim Filius viva atque essentia- liter inexsistens Patris voluntas, et Verbum ipsius, per quod omnia operatur. Observatio ex sacra Scriptura, quod etiam de iis qui naturaliter filii sunt, genitum esse, › et ‹ factum esse, › indifferenter dicatur. Nomina nihil officiunt, cum res ipsæ aliter se habent. Tametsi enim iis qui natura filii sunt, ser- vitutis nomen accommodetur, naturalis nobilitatis dignitati nihil derogat. Atque ita etiam si qui geni- tus est, factus esse dicatur, quandiu veram suain C origivem retinet, nomen ipsum ei danno esse non potest. Naturam enim non nomina in universum inquirimus. Cum igitur de genito Dei Verbo dicitar, quod sit fidelis ei qui fecit ipsum***, ne quis proprie- tatem exsistentiæ ipsius calumnietur, sed aut intelli- gat ratione incarnationis dictum, aut nihil officiat veritati nomen quod indifferenter accipitur. Belsa- bee Salomonem servum David vocavit, dicens: ‹ Servum tuuin Salomonem M. › Patres quoque sæ- penumero eos qui ex ipsis geniti sunt servos vocant et servos, Alios. Cæterum nomina naturam non im- mutant, sed potius potestatem illorum qui ita illos appellare voluerunt, significant. Quod autem etiam i qui geniti sunt, e facti » dicantur, inde manife- stum est. Ezechias euim ita inquit : • Ab ho. D dierno die filios faciam "., Et de Job scriptum est: ‹ Facti sunt ei Glii septem, et filiæ tres “, Si ergo in hominibus, non absolute nomina, sed res ipsas intuentes, quæ dicuntur interpretamur: quomodo non utiliter idem in Filio Dei statue- Inus? ALIUD. Nomen, filius, generationem ex patre significat, creatura vero, quod exterius constitutum est. Si ergo Filius est, ue vocetur creatura: si creatura *** Hebr. 111, 2. * ||| Reg. 1, 19. IV Reg. xix, 3. Job 1, 2.

μένων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός. » Γίνεται τοίνυν Κύ- μιας καὶ Χριστός, ὅτε καὶ ἄνθρωπος γεγονώς, καὶ διὰ τοῦτο χρηματίσας δοῦλος, ἐκλήθη καὶ Ἰησοῦς. Οὐ γὰρ ἀπαρατηρήτως ὁ ἅγιος ἔφη μαθητής· « Κύ- ριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεός·, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι « Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ὃν ὑμεῖς ἐσταυ ρώσατε. » Χρὴ δὲ πάλιν εἰς τὴν τῶν γεγραμμένων ἀκρίβειαν ἐφορᾷν. Οὐ γὰρ εἶπεν ὅτι πεποίηκεν ἑαυτῷ Λόγον ἢ Υιόν, ἀλλὰ Κύριον καὶ Χριστόν, ὅπερ οὐκ ἀρχὴν σημαίνει τοῦ εἶναι, ἀλλὰ τὴν ἀπό τινος εἰς ἕτερόν τι μετάστασιν. Ὅπως δὲ γέγονε Κύριος Χριστός, ἐν τοῖς ἀνωτέρω προείρηται. "Αλλως τὸ αὐτό. Κύριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεὸς, οὐκ ἀπὸ τοῦ μὴ ἔντος εἰς τὸ εἶναι παράγων· ἦν γὰρ ἀεὶ Β καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, καὶ οὐκ ἄν τις εὖ φρονῶν τὸ ἐποίησεν ἡ ἐνθάδε κατὰ τῆς οὐσίας ἐκλάδοι, ἵνα μὴ ἀσεβεῖν ἀναγκάζηται· τότε πρῶτον διδοὺς ὑπάρξαν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος· ἀλλὰ τὸ « ἐποίησεν, ο ἀντὶ τοῦ, ἀπέδειξε, νοητέον. Οὕτω καὶ αὐτὸς ὁ Πέτρος τοῖς Ἰου δαίοι, προσδιαλεγόμενος ἔφασκεν· ο Ἰησοῦν τὸν Να ζωραίον ἄνδρα ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς ὑμᾶς δυνάμεσι καὶ τέρασι καὶ σημείοις, καθὼς αὐτοὶ οίδατε. ο Οὐκοῦν διὰ τῶν ἔργων δεικνύων ἐνυπάρχον αὐτῷ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀξίωμα, Κύριος γίνεται τῶν πιστευσάντων εἰς αὐτόν· ἀναδείκνυται δὲ ὅτι καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός. Διὰ γὰρ τοῦτο τοῖς Ἰουδαίοις ἀπειθοῦσιν ἔλεγε· « Κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις μου πιστεύσατε, ἵνα γνώτε ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ & Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ν καὶ πάλιν· Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ Πατρός μου, μὴ πιστεύετέ μοι. » Εἰ δὲ διὰ τοῦ δύνασθαι ποιεῖν τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς καὶ ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, εἶναι τε ομοίως ἐν Πατρί, Θεὸς ὢν ἀληθινὸς ἀναδείκνυται, κατὰ τοῦτο γίγσις τῶν εἰς αὐτὸν πιστευσάντων Κύριος, ἐφάνη δὲ καὶ αὐτὸς ὢν ὁ Χριστός· εἰ δὲ παρὰ Θεοῦ πο ποιήσθαι Κύριος λέγεται, καὶ τοῦτο ἔχει καλώς. Επιγινωσκόμενος γὰρ διὰ τῶν ἔργων γνήσιόν τε καὶ ἀληθινὸν τοῦ Θεοῦ γέννημα, κυριεύει τῶν ἀπει- θεύντων πάλαι, τῷ τε οἰκείῳ ἀξιώματι καὶ τῇ ἐκ Πατρός εὐγενείᾳ μαρτυρούμενος ὡς Θεός. Ἐπειδὴ γὰρ ὅλως ἐγνώσθη Θεοῦ ὑπάρχων Υιός, γέγονε καὶ Κύριος, οὐ τότε πρῶτον τοῦ εἶναι Κύριος ἀρξάμενος (ἦν γὰρ ἀεὶ καὶ Θεὸς καὶ Κύριος), ἀλλ' ὅτε παρὰ τοῖς πεπιστευκόσιν ἐγνώσθη, τότε γεγονὼς καὶ ἐπ' αὐτοὺς Κύριος. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι ὁ Λόγος ἦν ἀεὶ Κύριος· καὶ βασιλεύς. • Ο Αβραάμ αὐτόν· προσεκύνει, Κύριον ἀποκα λῶν. Ο Μωτῆς ὁμοίως φησί· . Καὶ Κύριος έβρεξε παρὰ Κυρίου· πῦρ καὶ θεῖον ἐπὶ Σόδομα και Γό μορφα. ο Ο Ψαλμωδός πάλιν· . Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου• Κάθου ἐκ δεξιῶν· μου. » Καὶ πάλιν ο Ό θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε· ῥάβδος εὐθύτητος ή ράβδος τῆς igηση», το THESAURUS. A servus, dictus etiam est Jesus. Neque enim absque magna ratione sanctus discipulus simpliciter dixit : ◄ Dominum ipsum et unctum fecit Deus; › sed adjecit, hunc Jesum, quem vos crucifixistis. Oportet autem ut rursus ea quæ scripta sunt accu- rate inspiciamus. Non enim dixit: Fecil sibiipsi Filium, aut Verbum, sed Dominum et unctum: quod quidem non principium exsistendi significat, sed traductionem ex uno in aliua. Quomodo autem factus sit Dominus et unclus, superius dictum est. Idem aliter. Deus ipsum fecit Dominum et unctum, non er . non exsistente ad esse traducens : erat enim sem- per, etiam ante incarnationem Dei Verbum, neque quisquam recte sentiens verbum illud, « fecit, eo loco de essentia imterpretetur, ne impium se declaret, qui tum primum Verbum Dei esse cœpisse dicat, quando factum est homo : sed « fecit » 2- cipiendum est pro declaravit, vel ostendit. Ha et Petrus cum Judæis disserens dixit : « Jesum Naza- renum, qui declaratus est vir a Deo in vos virtuti- bus, et prodigis, etsignis quae fecit, sicut ipsi sci- tis es › Quocirca cum per opera ostendit dignitatem Patris sibi inexsistentem, Dorðinus fit credentium in ipsum : ostenditur vero quod ipse etiam sit Chri- stus. Nam idcirco Judæis incredulis dixit : « Etiamsi mihi non credatis, operibus meis creditc, ut cogno- C scalis quia ego in Patre, et Pater in me estor. "; et rursum : ‹ Si ego non facio opera l'atris mei, non credatis mihi *** » Si ergo, quia potest facere opera Patris, et quia habet in se Patrem, ipseque vicissiın est in Patre, verus Deus esse declaratur : hac ra- tione factus est Dominus credentium in ipsum, claratusque est etiam ipse esse Christus; si vero a Deo factus esse Dominus dicitur, etiam hoc recte habet. Cognitus enim per opera esse verus Dei Fi- llas, dominatur in eos qui olim non crediderant, propria sua dignitate, et Patris nobilitate ipsi testi- monfum perhibente ut Deo. Cum' ehim omnino ca- gnitus sit esse Filius Dei, factus etiam est Do- minus: non quod tunc primum exsistendi initium acceperit (semper enim erat et Deus, et Dominus), sed quandò a credéntibus cognitus est, tum factus est eis Dominus: on ibid. 37. * Act. 1, 22. *6.6% Joan. x. 38. * Psal. 1219, 7, 8. de- Demonstratio ex sacra Scriptura, quod Verbum eral semper Dominus et rex. Abraham ipsum adorabat, Dominum appellans**. Moses similiter : « Bt Dominus plait a Domino et sulphur super Sodomnam et Gomorrham *. Psal mista etiam: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis - Bi rursus : • Solium tuum, Deus, in sæculum sæculi. Propterea unxit te : virga rectitudinis, virga regni tui ". » Et rursus : e Regnum « Geu. mril 2, 3. Gen. xix. 24. Psal. Cix, 1.

μένων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός. » Γίνεται τοίνυν Κύ- μιας καὶ Χριστός, ὅτε καὶ ἄνθρωπος γεγονώς, καὶ διὰ τοῦτο χρηματίσας δοῦλος, ἐκλήθη καὶ Ἰησοῦς. Οὐ γὰρ ἀπαρατηρήτως ὁ ἅγιος ἔφη μαθητής· « Κύ- ριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεός·, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι « Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ὃν ὑμεῖς ἐσταυ ρώσατε. » Χρὴ δὲ πάλιν εἰς τὴν τῶν γεγραμμένων ἀκρίβειαν ἐφορᾷν. Οὐ γὰρ εἶπεν ὅτι πεποίηκεν ἑαυτῷ Λόγον ἢ Υιόν, ἀλλὰ Κύριον καὶ Χριστόν, ὅπερ οὐκ ἀρχὴν σημαίνει τοῦ εἶναι, ἀλλὰ τὴν ἀπό τινος εἰς ἕτερόν τι μετάστασιν. Ὅπως δὲ γέγονε Κύριος Χριστός, ἐν τοῖς ἀνωτέρω προείρηται. "Αλλως τὸ αὐτό. Κύριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεὸς, οὐκ ἀπὸ τοῦ μὴ ἔντος εἰς τὸ εἶναι παράγων· ἦν γὰρ ἀεὶ Β καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, καὶ οὐκ ἄν τις εὖ φρονῶν τὸ ἐποίησεν ἡ ἐνθάδε κατὰ τῆς οὐσίας ἐκλάδοι, ἵνα μὴ ἀσεβεῖν ἀναγκάζηται· τότε πρῶτον διδοὺς ὑπάρξαν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος· ἀλλὰ τὸ « ἐποίησεν, ο ἀντὶ τοῦ, ἀπέδειξε, νοητέον. Οὕτω καὶ αὐτὸς ὁ Πέτρος τοῖς Ἰου δαίοι, προσδιαλεγόμενος ἔφασκεν· ο Ἰησοῦν τὸν Να ζωραίον ἄνδρα ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς ὑμᾶς δυνάμεσι καὶ τέρασι καὶ σημείοις, καθὼς αὐτοὶ οίδατε. ο Οὐκοῦν διὰ τῶν ἔργων δεικνύων ἐνυπάρχον αὐτῷ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀξίωμα, Κύριος γίνεται τῶν πιστευσάντων εἰς αὐτόν· ἀναδείκνυται δὲ ὅτι καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός. Διὰ γὰρ τοῦτο τοῖς Ἰουδαίοις ἀπειθοῦσιν ἔλεγε· « Κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις μου πιστεύσατε, ἵνα γνώτε ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ & Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ν καὶ πάλιν· Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ Πατρός μου, μὴ πιστεύετέ μοι. » Εἰ δὲ διὰ τοῦ δύνασθαι ποιεῖν τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς καὶ ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, εἶναι τε ομοίως ἐν Πατρί, Θεὸς ὢν ἀληθινὸς ἀναδείκνυται, κατὰ τοῦτο γίγσις τῶν εἰς αὐτὸν πιστευσάντων Κύριος, ἐφάνη δὲ καὶ αὐτὸς ὢν ὁ Χριστός· εἰ δὲ παρὰ Θεοῦ πο ποιήσθαι Κύριος λέγεται, καὶ τοῦτο ἔχει καλώς. Επιγινωσκόμενος γὰρ διὰ τῶν ἔργων γνήσιόν τε καὶ ἀληθινὸν τοῦ Θεοῦ γέννημα, κυριεύει τῶν ἀπει- θεύντων πάλαι, τῷ τε οἰκείῳ ἀξιώματι καὶ τῇ ἐκ Πατρός εὐγενείᾳ μαρτυρούμενος ὡς Θεός. Ἐπειδὴ γὰρ ὅλως ἐγνώσθη Θεοῦ ὑπάρχων Υιός, γέγονε καὶ Κύριος, οὐ τότε πρῶτον τοῦ εἶναι Κύριος ἀρξάμενος (ἦν γὰρ ἀεὶ καὶ Θεὸς καὶ Κύριος), ἀλλ' ὅτε παρὰ τοῖς πεπιστευκόσιν ἐγνώσθη, τότε γεγονὼς καὶ ἐπ' αὐτοὺς Κύριος. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι ὁ Λόγος ἦν ἀεὶ Κύριος· καὶ βασιλεύς. • Ο Αβραάμ αὐτόν· προσεκύνει, Κύριον ἀποκα λῶν. Ο Μωτῆς ὁμοίως φησί· . Καὶ Κύριος έβρεξε παρὰ Κυρίου· πῦρ καὶ θεῖον ἐπὶ Σόδομα και Γό μορφα. ο Ο Ψαλμωδός πάλιν· . Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου• Κάθου ἐκ δεξιῶν· μου. » Καὶ πάλιν ο Ό θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε· ῥάβδος εὐθύτητος ή ράβδος τῆς igηση», το THESAURUS. A servus, dictus etiam est Jesus. Neque enim absque magna ratione sanctus discipulus simpliciter dixit : ◄ Dominum ipsum et unctum fecit Deus; › sed adjecit, hunc Jesum, quem vos crucifixistis. Oportet autem ut rursus ea quæ scripta sunt accu- rate inspiciamus. Non enim dixit: Fecil sibiipsi Filium, aut Verbum, sed Dominum et unctum: quod quidem non principium exsistendi significat, sed traductionem ex uno in aliua. Quomodo autem factus sit Dominus et unclus, superius dictum est. Idem aliter. Deus ipsum fecit Dominum et unctum, non er . non exsistente ad esse traducens : erat enim sem- per, etiam ante incarnationem Dei Verbum, neque quisquam recte sentiens verbum illud, « fecit, eo loco de essentia imterpretetur, ne impium se declaret, qui tum primum Verbum Dei esse cœpisse dicat, quando factum est homo : sed « fecit » 2- cipiendum est pro declaravit, vel ostendit. Ha et Petrus cum Judæis disserens dixit : « Jesum Naza- renum, qui declaratus est vir a Deo in vos virtuti- bus, et prodigis, etsignis quae fecit, sicut ipsi sci- tis es › Quocirca cum per opera ostendit dignitatem Patris sibi inexsistentem, Dorðinus fit credentium in ipsum : ostenditur vero quod ipse etiam sit Chri- stus. Nam idcirco Judæis incredulis dixit : « Etiamsi mihi non credatis, operibus meis creditc, ut cogno- C scalis quia ego in Patre, et Pater in me estor. "; et rursum : ‹ Si ego non facio opera l'atris mei, non credatis mihi *** » Si ergo, quia potest facere opera Patris, et quia habet in se Patrem, ipseque vicissiın est in Patre, verus Deus esse declaratur : hac ra- tione factus est Dominus credentium in ipsum, claratusque est etiam ipse esse Christus; si vero a Deo factus esse Dominus dicitur, etiam hoc recte habet. Cognitus enim per opera esse verus Dei Fi- llas, dominatur in eos qui olim non crediderant, propria sua dignitate, et Patris nobilitate ipsi testi- monfum perhibente ut Deo. Cum' ehim omnino ca- gnitus sit esse Filius Dei, factus etiam est Do- minus: non quod tunc primum exsistendi initium acceperit (semper enim erat et Deus, et Dominus), sed quandò a credéntibus cognitus est, tum factus est eis Dominus: on ibid. 37. * Act. 1, 22. *6.6% Joan. x. 38. * Psal. 1219, 7, 8. de- Demonstratio ex sacra Scriptura, quod Verbum eral semper Dominus et rex. Abraham ipsum adorabat, Dominum appellans**. Moses similiter : « Bt Dominus plait a Domino et sulphur super Sodomnam et Gomorrham *. Psal mista etiam: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis - Bi rursus : • Solium tuum, Deus, in sæculum sæculi. Propterea unxit te : virga rectitudinis, virga regni tui ". » Et rursus : e Regnum « Geu. mril 2, 3. Gen. xix. 24. Psal. Cix, 1.

μένων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός. » Γίνεται τοίνυν Κύ- μιας καὶ Χριστός, ὅτε καὶ ἄνθρωπος γεγονώς, καὶ διὰ τοῦτο χρηματίσας δοῦλος, ἐκλήθη καὶ Ἰησοῦς. Οὐ γὰρ ἀπαρατηρήτως ὁ ἅγιος ἔφη μαθητής· « Κύ- ριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεός·, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι « Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ὃν ὑμεῖς ἐσταυ ρώσατε. » Χρὴ δὲ πάλιν εἰς τὴν τῶν γεγραμμένων ἀκρίβειαν ἐφορᾷν. Οὐ γὰρ εἶπεν ὅτι πεποίηκεν ἑαυτῷ Λόγον ἢ Υιόν, ἀλλὰ Κύριον καὶ Χριστόν, ὅπερ οὐκ ἀρχὴν σημαίνει τοῦ εἶναι, ἀλλὰ τὴν ἀπό τινος εἰς ἕτερόν τι μετάστασιν. Ὅπως δὲ γέγονε Κύριος Χριστός, ἐν τοῖς ἀνωτέρω προείρηται. "Αλλως τὸ αὐτό. Κύριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεὸς, οὐκ ἀπὸ τοῦ μὴ ἔντος εἰς τὸ εἶναι παράγων· ἦν γὰρ ἀεὶ Β καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, καὶ οὐκ ἄν τις εὖ φρονῶν τὸ ἐποίησεν ἡ ἐνθάδε κατὰ τῆς οὐσίας ἐκλάδοι, ἵνα μὴ ἀσεβεῖν ἀναγκάζηται· τότε πρῶτον διδοὺς ὑπάρξαν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος· ἀλλὰ τὸ « ἐποίησεν, ο ἀντὶ τοῦ, ἀπέδειξε, νοητέον. Οὕτω καὶ αὐτὸς ὁ Πέτρος τοῖς Ἰου δαίοι, προσδιαλεγόμενος ἔφασκεν· ο Ἰησοῦν τὸν Να ζωραίον ἄνδρα ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς ὑμᾶς δυνάμεσι καὶ τέρασι καὶ σημείοις, καθὼς αὐτοὶ οίδατε. ο Οὐκοῦν διὰ τῶν ἔργων δεικνύων ἐνυπάρχον αὐτῷ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀξίωμα, Κύριος γίνεται τῶν πιστευσάντων εἰς αὐτόν· ἀναδείκνυται δὲ ὅτι καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός. Διὰ γὰρ τοῦτο τοῖς Ἰουδαίοις ἀπειθοῦσιν ἔλεγε· « Κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις μου πιστεύσατε, ἵνα γνώτε ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ & Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ν καὶ πάλιν· Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ Πατρός μου, μὴ πιστεύετέ μοι. » Εἰ δὲ διὰ τοῦ δύνασθαι ποιεῖν τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς καὶ ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, εἶναι τε ομοίως ἐν Πατρί, Θεὸς ὢν ἀληθινὸς ἀναδείκνυται, κατὰ τοῦτο γίγσις τῶν εἰς αὐτὸν πιστευσάντων Κύριος, ἐφάνη δὲ καὶ αὐτὸς ὢν ὁ Χριστός· εἰ δὲ παρὰ Θεοῦ πο ποιήσθαι Κύριος λέγεται, καὶ τοῦτο ἔχει καλώς. Επιγινωσκόμενος γὰρ διὰ τῶν ἔργων γνήσιόν τε καὶ ἀληθινὸν τοῦ Θεοῦ γέννημα, κυριεύει τῶν ἀπει- θεύντων πάλαι, τῷ τε οἰκείῳ ἀξιώματι καὶ τῇ ἐκ Πατρός εὐγενείᾳ μαρτυρούμενος ὡς Θεός. Ἐπειδὴ γὰρ ὅλως ἐγνώσθη Θεοῦ ὑπάρχων Υιός, γέγονε καὶ Κύριος, οὐ τότε πρῶτον τοῦ εἶναι Κύριος ἀρξάμενος (ἦν γὰρ ἀεὶ καὶ Θεὸς καὶ Κύριος), ἀλλ' ὅτε παρὰ τοῖς πεπιστευκόσιν ἐγνώσθη, τότε γεγονὼς καὶ ἐπ' αὐτοὺς Κύριος. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι ὁ Λόγος ἦν ἀεὶ Κύριος· καὶ βασιλεύς. • Ο Αβραάμ αὐτόν· προσεκύνει, Κύριον ἀποκα λῶν. Ο Μωτῆς ὁμοίως φησί· . Καὶ Κύριος έβρεξε παρὰ Κυρίου· πῦρ καὶ θεῖον ἐπὶ Σόδομα και Γό μορφα. ο Ο Ψαλμωδός πάλιν· . Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου• Κάθου ἐκ δεξιῶν· μου. » Καὶ πάλιν ο Ό θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε· ῥάβδος εὐθύτητος ή ράβδος τῆς igηση», το THESAURUS. A servus, dictus etiam est Jesus. Neque enim absque magna ratione sanctus discipulus simpliciter dixit : ◄ Dominum ipsum et unctum fecit Deus; › sed adjecit, hunc Jesum, quem vos crucifixistis. Oportet autem ut rursus ea quæ scripta sunt accu- rate inspiciamus. Non enim dixit: Fecil sibiipsi Filium, aut Verbum, sed Dominum et unctum: quod quidem non principium exsistendi significat, sed traductionem ex uno in aliua. Quomodo autem factus sit Dominus et unclus, superius dictum est. Idem aliter. Deus ipsum fecit Dominum et unctum, non er . non exsistente ad esse traducens : erat enim sem- per, etiam ante incarnationem Dei Verbum, neque quisquam recte sentiens verbum illud, « fecit, eo loco de essentia imterpretetur, ne impium se declaret, qui tum primum Verbum Dei esse cœpisse dicat, quando factum est homo : sed « fecit » 2- cipiendum est pro declaravit, vel ostendit. Ha et Petrus cum Judæis disserens dixit : « Jesum Naza- renum, qui declaratus est vir a Deo in vos virtuti- bus, et prodigis, etsignis quae fecit, sicut ipsi sci- tis es › Quocirca cum per opera ostendit dignitatem Patris sibi inexsistentem, Dorðinus fit credentium in ipsum : ostenditur vero quod ipse etiam sit Chri- stus. Nam idcirco Judæis incredulis dixit : « Etiamsi mihi non credatis, operibus meis creditc, ut cogno- C scalis quia ego in Patre, et Pater in me estor. "; et rursum : ‹ Si ego non facio opera l'atris mei, non credatis mihi *** » Si ergo, quia potest facere opera Patris, et quia habet in se Patrem, ipseque vicissiın est in Patre, verus Deus esse declaratur : hac ra- tione factus est Dominus credentium in ipsum, claratusque est etiam ipse esse Christus; si vero a Deo factus esse Dominus dicitur, etiam hoc recte habet. Cognitus enim per opera esse verus Dei Fi- llas, dominatur in eos qui olim non crediderant, propria sua dignitate, et Patris nobilitate ipsi testi- monfum perhibente ut Deo. Cum' ehim omnino ca- gnitus sit esse Filius Dei, factus etiam est Do- minus: non quod tunc primum exsistendi initium acceperit (semper enim erat et Deus, et Dominus), sed quandò a credéntibus cognitus est, tum factus est eis Dominus: on ibid. 37. * Act. 1, 22. *6.6% Joan. x. 38. * Psal. 1219, 7, 8. de- Demonstratio ex sacra Scriptura, quod Verbum eral semper Dominus et rex. Abraham ipsum adorabat, Dominum appellans**. Moses similiter : « Bt Dominus plait a Domino et sulphur super Sodomnam et Gomorrham *. Psal mista etiam: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis - Bi rursus : • Solium tuum, Deus, in sæculum sæculi. Propterea unxit te : virga rectitudinis, virga regni tui ". » Et rursus : e Regnum « Geu. mril 2, 3. Gen. xix. 24. Psal. Cix, 1.

μένων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός. » Γίνεται τοίνυν Κύ- μιας καὶ Χριστός, ὅτε καὶ ἄνθρωπος γεγονώς, καὶ διὰ τοῦτο χρηματίσας δοῦλος, ἐκλήθη καὶ Ἰησοῦς. Οὐ γὰρ ἀπαρατηρήτως ὁ ἅγιος ἔφη μαθητής· « Κύ- ριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεός·, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι « Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ὃν ὑμεῖς ἐσταυ ρώσατε. » Χρὴ δὲ πάλιν εἰς τὴν τῶν γεγραμμένων ἀκρίβειαν ἐφορᾷν. Οὐ γὰρ εἶπεν ὅτι πεποίηκεν ἑαυτῷ Λόγον ἢ Υιόν, ἀλλὰ Κύριον καὶ Χριστόν, ὅπερ οὐκ ἀρχὴν σημαίνει τοῦ εἶναι, ἀλλὰ τὴν ἀπό τινος εἰς ἕτερόν τι μετάστασιν. Ὅπως δὲ γέγονε Κύριος Χριστός, ἐν τοῖς ἀνωτέρω προείρηται. "Αλλως τὸ αὐτό. Κύριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν ὁ Θεὸς, οὐκ ἀπὸ τοῦ μὴ ἔντος εἰς τὸ εἶναι παράγων· ἦν γὰρ ἀεὶ Β καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, καὶ οὐκ ἄν τις εὖ φρονῶν τὸ ἐποίησεν ἡ ἐνθάδε κατὰ τῆς οὐσίας ἐκλάδοι, ἵνα μὴ ἀσεβεῖν ἀναγκάζηται· τότε πρῶτον διδοὺς ὑπάρξαν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος· ἀλλὰ τὸ « ἐποίησεν, ο ἀντὶ τοῦ, ἀπέδειξε, νοητέον. Οὕτω καὶ αὐτὸς ὁ Πέτρος τοῖς Ἰου δαίοι, προσδιαλεγόμενος ἔφασκεν· ο Ἰησοῦν τὸν Να ζωραίον ἄνδρα ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς ὑμᾶς δυνάμεσι καὶ τέρασι καὶ σημείοις, καθὼς αὐτοὶ οίδατε. ο Οὐκοῦν διὰ τῶν ἔργων δεικνύων ἐνυπάρχον αὐτῷ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀξίωμα, Κύριος γίνεται τῶν πιστευσάντων εἰς αὐτόν· ἀναδείκνυται δὲ ὅτι καὶ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός. Διὰ γὰρ τοῦτο τοῖς Ἰουδαίοις ἀπειθοῦσιν ἔλεγε· « Κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις μου πιστεύσατε, ἵνα γνώτε ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ & Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· ν καὶ πάλιν· Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ Πατρός μου, μὴ πιστεύετέ μοι. » Εἰ δὲ διὰ τοῦ δύνασθαι ποιεῖν τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς καὶ ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, εἶναι τε ομοίως ἐν Πατρί, Θεὸς ὢν ἀληθινὸς ἀναδείκνυται, κατὰ τοῦτο γίγσις τῶν εἰς αὐτὸν πιστευσάντων Κύριος, ἐφάνη δὲ καὶ αὐτὸς ὢν ὁ Χριστός· εἰ δὲ παρὰ Θεοῦ πο ποιήσθαι Κύριος λέγεται, καὶ τοῦτο ἔχει καλώς. Επιγινωσκόμενος γὰρ διὰ τῶν ἔργων γνήσιόν τε καὶ ἀληθινὸν τοῦ Θεοῦ γέννημα, κυριεύει τῶν ἀπει- θεύντων πάλαι, τῷ τε οἰκείῳ ἀξιώματι καὶ τῇ ἐκ Πατρός εὐγενείᾳ μαρτυρούμενος ὡς Θεός. Ἐπειδὴ γὰρ ὅλως ἐγνώσθη Θεοῦ ὑπάρχων Υιός, γέγονε καὶ Κύριος, οὐ τότε πρῶτον τοῦ εἶναι Κύριος ἀρξάμενος (ἦν γὰρ ἀεὶ καὶ Θεὸς καὶ Κύριος), ἀλλ' ὅτε παρὰ τοῖς πεπιστευκόσιν ἐγνώσθη, τότε γεγονὼς καὶ ἐπ' αὐτοὺς Κύριος. Απόδειξις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι ὁ Λόγος ἦν ἀεὶ Κύριος· καὶ βασιλεύς. • Ο Αβραάμ αὐτόν· προσεκύνει, Κύριον ἀποκα λῶν. Ο Μωτῆς ὁμοίως φησί· . Καὶ Κύριος έβρεξε παρὰ Κυρίου· πῦρ καὶ θεῖον ἐπὶ Σόδομα και Γό μορφα. ο Ο Ψαλμωδός πάλιν· . Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου• Κάθου ἐκ δεξιῶν· μου. » Καὶ πάλιν ο Ό θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε· ῥάβδος εὐθύτητος ή ράβδος τῆς igηση», το THESAURUS. A servus, dictus etiam est Jesus. Neque enim absque magna ratione sanctus discipulus simpliciter dixit : ◄ Dominum ipsum et unctum fecit Deus; › sed adjecit, hunc Jesum, quem vos crucifixistis. Oportet autem ut rursus ea quæ scripta sunt accu- rate inspiciamus. Non enim dixit: Fecil sibiipsi Filium, aut Verbum, sed Dominum et unctum: quod quidem non principium exsistendi significat, sed traductionem ex uno in aliua. Quomodo autem factus sit Dominus et unclus, superius dictum est. Idem aliter. Deus ipsum fecit Dominum et unctum, non er . non exsistente ad esse traducens : erat enim sem- per, etiam ante incarnationem Dei Verbum, neque quisquam recte sentiens verbum illud, « fecit, eo loco de essentia imterpretetur, ne impium se declaret, qui tum primum Verbum Dei esse cœpisse dicat, quando factum est homo : sed « fecit » 2- cipiendum est pro declaravit, vel ostendit. Ha et Petrus cum Judæis disserens dixit : « Jesum Naza- renum, qui declaratus est vir a Deo in vos virtuti- bus, et prodigis, etsignis quae fecit, sicut ipsi sci- tis es › Quocirca cum per opera ostendit dignitatem Patris sibi inexsistentem, Dorðinus fit credentium in ipsum : ostenditur vero quod ipse etiam sit Chri- stus. Nam idcirco Judæis incredulis dixit : « Etiamsi mihi non credatis, operibus meis creditc, ut cogno- C scalis quia ego in Patre, et Pater in me estor. "; et rursum : ‹ Si ego non facio opera l'atris mei, non credatis mihi *** » Si ergo, quia potest facere opera Patris, et quia habet in se Patrem, ipseque vicissiın est in Patre, verus Deus esse declaratur : hac ra- tione factus est Dominus credentium in ipsum, claratusque est etiam ipse esse Christus; si vero a Deo factus esse Dominus dicitur, etiam hoc recte habet. Cognitus enim per opera esse verus Dei Fi- llas, dominatur in eos qui olim non crediderant, propria sua dignitate, et Patris nobilitate ipsi testi- monfum perhibente ut Deo. Cum' ehim omnino ca- gnitus sit esse Filius Dei, factus etiam est Do- minus: non quod tunc primum exsistendi initium acceperit (semper enim erat et Deus, et Dominus), sed quandò a credéntibus cognitus est, tum factus est eis Dominus: on ibid. 37. * Act. 1, 22. *6.6% Joan. x. 38. * Psal. 1219, 7, 8. de- Demonstratio ex sacra Scriptura, quod Verbum eral semper Dominus et rex. Abraham ipsum adorabat, Dominum appellans**. Moses similiter : « Bt Dominus plait a Domino et sulphur super Sodomnam et Gomorrham *. Psal mista etiam: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis - Bi rursus : • Solium tuum, Deus, in sæculum sæculi. Propterea unxit te : virga rectitudinis, virga regni tui ". » Et rursus : e Regnum « Geu. mril 2, 3. Gen. xix. 24. Psal. Cix, 1.

Α.βασιλείας σου. » Καὶ πάλιν· Η βασιλεία σου, βα σιλεία πάντων τῶν αἰώνων. » Εἰ τοίνυν καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως βασιλεύς τε καὶ Κύριος ἦν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, πῶς οὐκ ἄν τις ἔνοχος εἴη τοῖς τῆς δυσφη μίας ἐγκλήμασι, κατὰ τῆς οὐσίας αὐτοῦ φέρων τὸ πεποιῆσθαι ; Γέγονε γὰρ ἡμῶν Κύριος τῶν ἐπεγνω- κότων τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην, ότε τῷ οἰκείῳ αἵματι πάντας ἀγοράσας, ἀνεδείχθη Χριστὸς καὶ Κύριος. "Αλλως τὸ αὐτὸ, ἐκ τῶν καθ' ἡμᾶς ἔχον τὸ ὑπόδειγμα. Εἰ ἐπ' ἀνθρώπου λέγοιτο τυχόν· Γέγονεν ὅδε τοῦδε τοῦ κτήματος κύριος, τις οὕτως ἂν εἴη λη ρῶν, ὡς τότε τὴν οὐσίαν αὐτοῦ πεποιῆσθαι νομίζειν, ὅτε καὶ κύριος ἐδείχθη τινός; Γέγονε γὰρ οὐκ αὐτὸς εἰς σύστασιν τοῦ εἶναι τότε προελθὼν, ἀλλ᾽ ὑφ᾽ ἑαυτῷ τι ποιησάμενος. Οὕτω μοι νόει καὶ ἐπὶ Χριστοῦ. Εδουλεύομεν πάλαι τοῖς μὴ οὖσι θεοῖς· ὑποκείμεθα τῇ φθορᾷ· ἀλλὰ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λό γος εὐδοκήσαντος τοῦ Πατρός, ἵνα τῆς πλάνης ἡμᾶς ἀπαλλάξας γένηται πάντων Κύριος. Έχρισε δὲ αὐτ τὸν ὁ Πατὴρ, ἵνα δι' αὐτοῦ φθάσῃ καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ τοῦ χρίσαντος δύναμις. Γέγονε γὰρ ἐν πρώτῳ Χριστῷ τὰ τῆς φύσεως ἡμῶν ἀγαθὰ, καὶ ἀπαρχὴ τῶν θείων ἡμῖν χαρισμάτων ἐν αὐτῷ καὶ δι' αὐτοῦ ὡς ἀνθρώπῳ καὶ παρὰ Θεοῦ· Θεὸς γὰρ ἦν ἐν σαρκί. "Αλλως τὸ αὐτό. Ψάλλει που καί φησιν ὁ μακάριος Δαβίδ· « Γε- νοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν· › καὶ πάλιν· « Καὶ ἐγένετο Κύριος καταφυγὴ τῷ πένητι. ο 'Αλλ' ἐν τού τοις, οὐκ ἄν τις εἴποι τότε πρὸς οὐσίαν κεκλῆσθαι τὸν Θεὸν, ὅτε τῷ πένητι γέγονε καταφυγή. Δεὶ γὰρ ὢν τοῦτο καὶ σώζων τοὺς ἀδικουμένους, γέγονε τῷ μὲν Δαβὶδ εἰς Θεὸν ὑπερασπιστὴν, τῷ δὲ πένητι και ταφυγή. Ωσπερ οὖν ὅπερ ἦν ἀεὶ, τοῦτο γίνεται πάλιν τῷ αἰτοῦντι καὶ προσευχομένῳ· οὕτω καὶ ὁ Χρι στὸς, Κύριος ὢν ἀεὶ καὶ βασιλεὺς ὡς Θεός, γέγονε καὶ ἐν ἡμῖν Κύριος, ὅτε τοῦ συνέχοντος ἡμᾶς δια- βόλου τὴν τυραννίδα μισήσαντες, ἐβοήσαμεν πρὸς τὸν Πατέρα· ι Εξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου. » Θεῷ δὲ τὸ ἔργον ἀνατίθησιν ἡ θεία Γραφή. Πάντα γὰρ ὅσα τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐξάλ λεται, ταῦτα δικαίως ἔργα καλεῖται Θεοῦ. ΛΟΓΟΣ ΚΒ'. Εἰς τὸν « Περὶ τῆς ἡμέρας εκείνης καὶ ὥρας, οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατὴρ μόνος.» Αντίθεσις ἐκ τῶν Χριστομάχων. Καὶ πῶς, φασίν, ἔσται κατ᾽ οὐσίαν ὅμοιος ὁ γιος τῷ Πατρὶ, λέγων μὴ εἰδέναι τὴν ἡμέραν τῆς συντε λείας τοῦ αἰῶνος· καίτοι τοῦ Πατρὸς εἰδότος, ὡς φησιν αὐτός; Πολὺ γὰρ ἐν τούτῳ τὸ ἀνόμοιον φαί νεται, καὶ φυσική τις διάστασις. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ αὐτός ἐστι ποιητὴς αιώνων, καὶ χρόνων, καὶ και 1• S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. luum, regnum omnium saculorum ". . Si ergo etiam ante incarnationem Verbum Dei erat rex et Dominus, quomodo non is blasphemus censendus sit qui factum esse de essentia interpretetur? Fa- ctus euim est ñoster Dominus, cum illum talem co- guovimus, quando, omnibus nobis sanguine suo re- demptis, declaratus est Christus et Dominus. Idem aliter, exemplo a nobis sumpto. Si de homine aliquo diceretur : Factus est iste hujus possessionis dominus quis adeo delirus fue- rit, ut tum substantiam illius factam esse existimet, quando declaratus est alicujus rei dominus? Factus enim est non quod tum exsistendi initium nactus sit, sed quod aliquid in suam potestatem reduxerit. Ita etiam de Christo cogitandum est. Serviebamus olim falsis diis, et corruptioni obnoxii eramus; at Dei Verbum ex boneplacito Patris factum est homo, ut nobis ab errore abductis hat omnium Dominus. Unxit vero ipsum Pater, ut per ipsum vis ac virtus ungentis etiam in nos perveniret. Nam in primo Christo naturæ nostræ bona instaurata sunt, factæ- que suut nobis primitias divinorum donorum in ipso et per ipsum, ut in homine et a Deo : Deus enim erat in carne. Idem aliter. Beatus David alicubi ita psallit : ‹ Fias mihi in Deum protectorem "; » et rursum : « Et factus est Dominus refugium pauperi ". » Caterumn in his, nemo certe dixerit Deum tum cœpisse exsistere quando factus est refugium pauperi. Semper enim hoc ip- sum exsistens, semperque servans oppressos, factus est Davidi in Deum protectorem, et pauperi rerum gium. Quemadmodum igitur id quod semper erat, hoc ipsum rursus ft petenti, et oranti : ita et Chri- stus cum semper sit Dominus et rex, utpote Deus, factus est etiam in nobis Dominus, quando dele- stantes tyrannidem diaboli qua nos opprimebat, cla- mavimus ad Patrem : c Emitte lumen tuum et veri tatem tuam ”., Deo autem sacra Scriptura opus attribuit. Omnia enim quæ humanam naturam ex- cedunt, opera Dei merito vocantur. ASSERTIO XXII. In illud, De die et hora illa nemo novit, nec angeli cœlorum, neque Filius, nisi Pater solus ", » Objectio haereticorum. At quomodo, inquiunt, erit similis Filius Patri secundum essentiam, cum dicat se nescire dien consummationis seculi : quem alioqui Pater novit, ut ipse fatetur? Magna enim in boc dissimili- tudo cernitur, et naturalis quædam discrepantia. Solutio objectionis. B C D Si ipse est conditor sæculorum, et temporum, at- 7ª Psal. exliv, 13. "Psal. xvii, 19. Psal. 15, 10. Psal. XLII, 3. Matth. xxiv, 36.

Α.βασιλείας σου. » Καὶ πάλιν· Η βασιλεία σου, βα σιλεία πάντων τῶν αἰώνων. » Εἰ τοίνυν καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως βασιλεύς τε καὶ Κύριος ἦν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, πῶς οὐκ ἄν τις ἔνοχος εἴη τοῖς τῆς δυσφη μίας ἐγκλήμασι, κατὰ τῆς οὐσίας αὐτοῦ φέρων τὸ πεποιῆσθαι ; Γέγονε γὰρ ἡμῶν Κύριος τῶν ἐπεγνω- κότων τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην, ότε τῷ οἰκείῳ αἵματι πάντας ἀγοράσας, ἀνεδείχθη Χριστὸς καὶ Κύριος. "Αλλως τὸ αὐτὸ, ἐκ τῶν καθ' ἡμᾶς ἔχον τὸ ὑπόδειγμα. Εἰ ἐπ' ἀνθρώπου λέγοιτο τυχόν· Γέγονεν ὅδε τοῦδε τοῦ κτήματος κύριος, τις οὕτως ἂν εἴη λη ρῶν, ὡς τότε τὴν οὐσίαν αὐτοῦ πεποιῆσθαι νομίζειν, ὅτε καὶ κύριος ἐδείχθη τινός; Γέγονε γὰρ οὐκ αὐτὸς εἰς σύστασιν τοῦ εἶναι τότε προελθὼν, ἀλλ᾽ ὑφ᾽ ἑαυτῷ τι ποιησάμενος. Οὕτω μοι νόει καὶ ἐπὶ Χριστοῦ. Εδουλεύομεν πάλαι τοῖς μὴ οὖσι θεοῖς· ὑποκείμεθα τῇ φθορᾷ· ἀλλὰ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λό γος εὐδοκήσαντος τοῦ Πατρός, ἵνα τῆς πλάνης ἡμᾶς ἀπαλλάξας γένηται πάντων Κύριος. Έχρισε δὲ αὐτ τὸν ὁ Πατὴρ, ἵνα δι' αὐτοῦ φθάσῃ καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ τοῦ χρίσαντος δύναμις. Γέγονε γὰρ ἐν πρώτῳ Χριστῷ τὰ τῆς φύσεως ἡμῶν ἀγαθὰ, καὶ ἀπαρχὴ τῶν θείων ἡμῖν χαρισμάτων ἐν αὐτῷ καὶ δι' αὐτοῦ ὡς ἀνθρώπῳ καὶ παρὰ Θεοῦ· Θεὸς γὰρ ἦν ἐν σαρκί. "Αλλως τὸ αὐτό. Ψάλλει που καί φησιν ὁ μακάριος Δαβίδ· « Γε- νοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν· › καὶ πάλιν· « Καὶ ἐγένετο Κύριος καταφυγὴ τῷ πένητι. ο 'Αλλ' ἐν τού τοις, οὐκ ἄν τις εἴποι τότε πρὸς οὐσίαν κεκλῆσθαι τὸν Θεὸν, ὅτε τῷ πένητι γέγονε καταφυγή. Δεὶ γὰρ ὢν τοῦτο καὶ σώζων τοὺς ἀδικουμένους, γέγονε τῷ μὲν Δαβὶδ εἰς Θεὸν ὑπερασπιστὴν, τῷ δὲ πένητι και ταφυγή. Ωσπερ οὖν ὅπερ ἦν ἀεὶ, τοῦτο γίνεται πάλιν τῷ αἰτοῦντι καὶ προσευχομένῳ· οὕτω καὶ ὁ Χρι στὸς, Κύριος ὢν ἀεὶ καὶ βασιλεὺς ὡς Θεός, γέγονε καὶ ἐν ἡμῖν Κύριος, ὅτε τοῦ συνέχοντος ἡμᾶς δια- βόλου τὴν τυραννίδα μισήσαντες, ἐβοήσαμεν πρὸς τὸν Πατέρα· ι Εξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου. » Θεῷ δὲ τὸ ἔργον ἀνατίθησιν ἡ θεία Γραφή. Πάντα γὰρ ὅσα τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐξάλ λεται, ταῦτα δικαίως ἔργα καλεῖται Θεοῦ. ΛΟΓΟΣ ΚΒ'. Εἰς τὸν « Περὶ τῆς ἡμέρας εκείνης καὶ ὥρας, οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατὴρ μόνος.» Αντίθεσις ἐκ τῶν Χριστομάχων. Καὶ πῶς, φασίν, ἔσται κατ᾽ οὐσίαν ὅμοιος ὁ γιος τῷ Πατρὶ, λέγων μὴ εἰδέναι τὴν ἡμέραν τῆς συντε λείας τοῦ αἰῶνος· καίτοι τοῦ Πατρὸς εἰδότος, ὡς φησιν αὐτός; Πολὺ γὰρ ἐν τούτῳ τὸ ἀνόμοιον φαί νεται, καὶ φυσική τις διάστασις. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ αὐτός ἐστι ποιητὴς αιώνων, καὶ χρόνων, καὶ και 1• S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. luum, regnum omnium saculorum ". . Si ergo etiam ante incarnationem Verbum Dei erat rex et Dominus, quomodo non is blasphemus censendus sit qui factum esse de essentia interpretetur? Fa- ctus euim est ñoster Dominus, cum illum talem co- guovimus, quando, omnibus nobis sanguine suo re- demptis, declaratus est Christus et Dominus. Idem aliter, exemplo a nobis sumpto. Si de homine aliquo diceretur : Factus est iste hujus possessionis dominus quis adeo delirus fue- rit, ut tum substantiam illius factam esse existimet, quando declaratus est alicujus rei dominus? Factus enim est non quod tum exsistendi initium nactus sit, sed quod aliquid in suam potestatem reduxerit. Ita etiam de Christo cogitandum est. Serviebamus olim falsis diis, et corruptioni obnoxii eramus; at Dei Verbum ex boneplacito Patris factum est homo, ut nobis ab errore abductis hat omnium Dominus. Unxit vero ipsum Pater, ut per ipsum vis ac virtus ungentis etiam in nos perveniret. Nam in primo Christo naturæ nostræ bona instaurata sunt, factæ- que suut nobis primitias divinorum donorum in ipso et per ipsum, ut in homine et a Deo : Deus enim erat in carne. Idem aliter. Beatus David alicubi ita psallit : ‹ Fias mihi in Deum protectorem "; » et rursum : « Et factus est Dominus refugium pauperi ". » Caterumn in his, nemo certe dixerit Deum tum cœpisse exsistere quando factus est refugium pauperi. Semper enim hoc ip- sum exsistens, semperque servans oppressos, factus est Davidi in Deum protectorem, et pauperi rerum gium. Quemadmodum igitur id quod semper erat, hoc ipsum rursus ft petenti, et oranti : ita et Chri- stus cum semper sit Dominus et rex, utpote Deus, factus est etiam in nobis Dominus, quando dele- stantes tyrannidem diaboli qua nos opprimebat, cla- mavimus ad Patrem : c Emitte lumen tuum et veri tatem tuam ”., Deo autem sacra Scriptura opus attribuit. Omnia enim quæ humanam naturam ex- cedunt, opera Dei merito vocantur. ASSERTIO XXII. In illud, De die et hora illa nemo novit, nec angeli cœlorum, neque Filius, nisi Pater solus ", » Objectio haereticorum. At quomodo, inquiunt, erit similis Filius Patri secundum essentiam, cum dicat se nescire dien consummationis seculi : quem alioqui Pater novit, ut ipse fatetur? Magna enim in boc dissimili- tudo cernitur, et naturalis quædam discrepantia. Solutio objectionis. B C D Si ipse est conditor sæculorum, et temporum, at- 7ª Psal. exliv, 13. "Psal. xvii, 19. Psal. 15, 10. Psal. XLII, 3. Matth. xxiv, 36.

ρών, ἔστι δὲ οὕτως, πῶς ὡς μίαν ἡμέραν καὶ ὥραν Α ἀγνοήσας παρ' ὑμῖν κρίνεται; Πῶς δὲ ἅπερ αὐτὸς ἰτνησε, μὴ εἰδέναι δύναται ; Ἔστι τοίνυν ἐξετάσαι τὰ εἰρημένα παρ' αὐτοῦ πρὸς τοὺς μαθητάς. Καὶ σαφῶς ἔστιν ἐντεῦθεν ἰδεῖν, ὅτιπερ οἶδεν καὶ τὴν ἡμέ- μεν καὶ τὴν ὥραν ὡς Θεός, κἂν ἀποδεικνύων ἐν ἑαυτῷ τὸ ἀνθρώπινον, μὴ εἰδέναι λέγῃ. Εἰ γὰρ τὰ εμενα πάντα πρὸ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας ἐκεί της διηγείται σαφῶς, καί φησιν· Εσται μὲν τόδε, συμβήσεται δὲ ἐκεῖνο, εἶτα τὸ τέλος· δῆλον ὅτι τὰ τρὸ αὐτῆς εἰδὼς, καὶ αὐτὴν ἐπίσταται. Μετὰ γὰρ τὰ εἰρημένα παρ' αὐτοῦ, τίθησιν, ὅτι «Τὸ τέλος ἐστί. ο Τέλος δὲ τί ἂν ἕτερον εἴη ἢ πάντως ἡ ἐσχάτη ἡμέρα, ἣν ἀγνοεῖν ἔφησεν οἰκονομικῶς, ἀποσώζων πάλιν τῇ ἀνθρωπότητι τὴν αὐτῇ πρέπουσαν τάξιν; Ανθρωπο- τητος γὰρ ἴδιον τὸ μὴ εἰδέναι τὰ μέλλοντα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ἐν ταῖς τοῦ Σωτῆρος φωναῖς ἀνάγκη τον χρόνον ἐξετάζεσθαι, καθ᾽ ἂν εἴρηται παρ' αὐτοῦ· οὕτω γὰρ τὸ πλανᾶσθαι διαφευξόμεθα. Εἰ μὲν οὖν πρὸ τῆς ἐν- ανθρωπήσεως ό τοῦ Θεοῦ Λόγος εὑρίσκεται που τα πεινόν τι περὶ ἑαυτοῦ λαλήσας, ἀπτέσθω τῆς θεότητος αὐτοῦ, καὶ φερέσθω κατ' ἐκείνης τὰ βήματα. Εἰ δὲ δε γέγονε σαρξ, ἀνθρωπίναις ἐχρήσατο φωναῖς, ἵν᾿ ὄντως ἑαυτὸν καὶ ἄνθρωπον ὄντα δείξῃ, πῶς οὐκ ἀκόλουθον εἰς τὴν ἀνθρωπότητα φέρειν τὰ ἀνθρωπί νως είρημένα ; Τοῦτο γάρ ἐστιν ἀποδέχεσθαι τῆς οἱ κονομίας τὸν τρόπον. Εἰ μὲν γὰρ οὐ γέγονεν ἄνθρω- τος, καλείτω πάντα ὡς Θεός· εἰ δὲ γέγονεν άνθρω- τος, συγχωρείσθω λαλεῖν καθὼς ἄνθρωπος, οὐδὲν αὐτ τὸν ἀλικούσης εἰς τὸν τῆς θεότητος λόγον τῆς καθ' ἡμᾶς οἰκονομίας. Τοῦτο γὰρ ἔσται τὸ παρὰ τοῦ Παύ του ειρημένον· ε Διχμαλωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ. ὁ Ἴδιον μὲν οὖν τοῦ Λόγου, καθό Λόγος ἐστὶ, τὸ εἰδέναι τῶν παρ' αὐτοῦ πεποιη- μένων τὴν ἀρχὴν καὶ τὰ τέλη· ἓν δὲ τῶν ποιημάτων ὁ χρόνος, καὶ ὁ ποιήσας αὐτὸν οἶδέ που πάντως καὶ μέχρι τίνος αὐτῷ τὸ συνεστάναι δεδώρηται. ΑΛΛΟ. λέγει που πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα διαλεγόμενος • Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, δόξασόν σου τὸν Υἱόν. » Εἰ τοίνυν οἶδεν ἀκριβῶς τὴν ὥραν, ἣν ἐληλυθέναι λέγει, τί τὸ κωλύον εἰδέναι κἀκείνην, ην ώς άνθρωπος ἀγνοεῖν μέν φησι διὰ τὸ τῇ ἀνθρωπότητι πρέπον, οἶδε δὲ πάντως ὡς Θεός; Χρὴ δὲ οὐ διὰ τὴν τοιαύ- την φωνὴν κατηγορεῖν τοῦ Θεοῦ Λόγου, καὶ ῥιψοκιν δύνως ἄγνοιαν αὐτῷ προσάπτειν τινά· ἀλλὰ μᾶλλον θαυμάζειν αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν, οὐ παραιτησα μένου διὰ τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπησιν εἰς τοσαύτην αυ τὸν ταπείνωσιν καταγαγεῖν, ὡς πάντα φορέσει τὰ ἡμῶν, ὧν ἐν ὑπάρχει καὶ ἡ ἄγνοια. ΑΛΛΟ. Ερωτητέον τοὺς χριστομάχους, ὅτου δὴ χάριν ὁ Σωτὴρ ἀγγέλους καὶ Υἱὸν ὀνομάσας, οὐδαμοῦ τοῦ THESAURUS. que hoc vere ita est : quomodo unum diem atque horam ignorare vobis censetur? Quomodo item ea quæ fecit, nescire potest? Investiganda igitur sunt quæ ab ipso discipulis dicta sunt. E quibus facile constabit ipsum et diem et horam novisse, ut Deam; tametsi, humanitatem suam ostendens, ignorare se dicat. Si enim omnia quæ ante diem illum et horam eventura essent, manifeste explicat, et dicit : Hoc quidem erit, illud vero accidet, et turn erit fi- nis, manifestum est quodl, si quæ diem illum ante- cessura erant, nosset, ipsum etiam diem noverit. Nam post illa quæ ab ipso prædicta sunt, subjungit, • Tune erit fais te : » Ginis autem, quidnam aliud sit quam ipse ultimus dies, quem ignorare se·re- spectu incarnationis dixit, ordinem et decorum hu- B manitati conveniens servans? Ilumanitatis enim proprium est futura ignorare.. ALIUD, narrative.. In iis quæ a Servatore nostro dicta sunt, oportet diligenter animadvertere quo quidque tempore dixe- rit; ita enim facile errorem evitabimus. Si ergo ante incarnationem Verbum Dei humile aliquid de se dixisse reperitur, divinitatem ejus objurgent, et contra eam dictum interpretentur. Sin vero cum factus est caro, humano more locutus est, ut vere se hominem esse ostendat, quo pacto non sit consen- taneum ad humanitatem referre quæ humano more dixit. Hoc enim est sese administrationi quam sus- cepit, sive incarnationi, accommodare. Nam si C liomo factus non est, loquatur omnia ut Deus; si vero factus est homo, concedatur etiam ei ut sicut homo loquatur, cuin incarnatio qua nobis similis fa- ctus est, nihil ejus divinitati officiat. Hoc enim est quod a Paulo dictum est : « Captivantes omnem in- tellectum in obedientiam Christi”. › Proprium ita- que est Verbo, quatenus Verbum est, nosse eorum quæ ab ipso condita sunt principia et fines; unum vero eorum quæ condita sunt est tempus, et qui tempus condidit, novit quandiu illud sit duraturum. D ALIUD. Servator alicubi ad Patrem suum ita ait : ‹ Pater, venit hora, glorifica Filium tuum”.»Si ergo exacte novit horam, quam venisse dicit, quid obstat quominus et illam norit, quam, ut homo, ignorare se inquit, quod id humanitati conveniat, norit autem omnino ut Deus? At non oportet ob hanc vocem Verbum Dei incusare, et ignorantiam temere illi ob- jicere; sed potius mirari amorem quo erga huma- num genus flagravit, quo impulsus non recusavit ad tantam humilitatem sese demittere, ut omnia nostra susciperet, quorum etiam unum est ignorantia. ALIUD. Interrogandi sunt hostes Christi, quamobrem Servator cum angelos et Filium nominarit, Spiritus. ** Matth. xxiv, 14. " II Cor. x, 5. » Joan. xvir, 4.

ρών, ἔστι δὲ οὕτως, πῶς ὡς μίαν ἡμέραν καὶ ὥραν Α ἀγνοήσας παρ' ὑμῖν κρίνεται; Πῶς δὲ ἅπερ αὐτὸς ἰτνησε, μὴ εἰδέναι δύναται ; Ἔστι τοίνυν ἐξετάσαι τὰ εἰρημένα παρ' αὐτοῦ πρὸς τοὺς μαθητάς. Καὶ σαφῶς ἔστιν ἐντεῦθεν ἰδεῖν, ὅτιπερ οἶδεν καὶ τὴν ἡμέ- μεν καὶ τὴν ὥραν ὡς Θεός, κἂν ἀποδεικνύων ἐν ἑαυτῷ τὸ ἀνθρώπινον, μὴ εἰδέναι λέγῃ. Εἰ γὰρ τὰ εμενα πάντα πρὸ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας ἐκεί της διηγείται σαφῶς, καί φησιν· Εσται μὲν τόδε, συμβήσεται δὲ ἐκεῖνο, εἶτα τὸ τέλος· δῆλον ὅτι τὰ τρὸ αὐτῆς εἰδὼς, καὶ αὐτὴν ἐπίσταται. Μετὰ γὰρ τὰ εἰρημένα παρ' αὐτοῦ, τίθησιν, ὅτι «Τὸ τέλος ἐστί. ο Τέλος δὲ τί ἂν ἕτερον εἴη ἢ πάντως ἡ ἐσχάτη ἡμέρα, ἣν ἀγνοεῖν ἔφησεν οἰκονομικῶς, ἀποσώζων πάλιν τῇ ἀνθρωπότητι τὴν αὐτῇ πρέπουσαν τάξιν; Ανθρωπο- τητος γὰρ ἴδιον τὸ μὴ εἰδέναι τὰ μέλλοντα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ἐν ταῖς τοῦ Σωτῆρος φωναῖς ἀνάγκη τον χρόνον ἐξετάζεσθαι, καθ᾽ ἂν εἴρηται παρ' αὐτοῦ· οὕτω γὰρ τὸ πλανᾶσθαι διαφευξόμεθα. Εἰ μὲν οὖν πρὸ τῆς ἐν- ανθρωπήσεως ό τοῦ Θεοῦ Λόγος εὑρίσκεται που τα πεινόν τι περὶ ἑαυτοῦ λαλήσας, ἀπτέσθω τῆς θεότητος αὐτοῦ, καὶ φερέσθω κατ' ἐκείνης τὰ βήματα. Εἰ δὲ δε γέγονε σαρξ, ἀνθρωπίναις ἐχρήσατο φωναῖς, ἵν᾿ ὄντως ἑαυτὸν καὶ ἄνθρωπον ὄντα δείξῃ, πῶς οὐκ ἀκόλουθον εἰς τὴν ἀνθρωπότητα φέρειν τὰ ἀνθρωπί νως είρημένα ; Τοῦτο γάρ ἐστιν ἀποδέχεσθαι τῆς οἱ κονομίας τὸν τρόπον. Εἰ μὲν γὰρ οὐ γέγονεν ἄνθρω- τος, καλείτω πάντα ὡς Θεός· εἰ δὲ γέγονεν άνθρω- τος, συγχωρείσθω λαλεῖν καθὼς ἄνθρωπος, οὐδὲν αὐτ τὸν ἀλικούσης εἰς τὸν τῆς θεότητος λόγον τῆς καθ' ἡμᾶς οἰκονομίας. Τοῦτο γὰρ ἔσται τὸ παρὰ τοῦ Παύ του ειρημένον· ε Διχμαλωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ. ὁ Ἴδιον μὲν οὖν τοῦ Λόγου, καθό Λόγος ἐστὶ, τὸ εἰδέναι τῶν παρ' αὐτοῦ πεποιη- μένων τὴν ἀρχὴν καὶ τὰ τέλη· ἓν δὲ τῶν ποιημάτων ὁ χρόνος, καὶ ὁ ποιήσας αὐτὸν οἶδέ που πάντως καὶ μέχρι τίνος αὐτῷ τὸ συνεστάναι δεδώρηται. ΑΛΛΟ. λέγει που πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα διαλεγόμενος • Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, δόξασόν σου τὸν Υἱόν. » Εἰ τοίνυν οἶδεν ἀκριβῶς τὴν ὥραν, ἣν ἐληλυθέναι λέγει, τί τὸ κωλύον εἰδέναι κἀκείνην, ην ώς άνθρωπος ἀγνοεῖν μέν φησι διὰ τὸ τῇ ἀνθρωπότητι πρέπον, οἶδε δὲ πάντως ὡς Θεός; Χρὴ δὲ οὐ διὰ τὴν τοιαύ- την φωνὴν κατηγορεῖν τοῦ Θεοῦ Λόγου, καὶ ῥιψοκιν δύνως ἄγνοιαν αὐτῷ προσάπτειν τινά· ἀλλὰ μᾶλλον θαυμάζειν αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν, οὐ παραιτησα μένου διὰ τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπησιν εἰς τοσαύτην αυ τὸν ταπείνωσιν καταγαγεῖν, ὡς πάντα φορέσει τὰ ἡμῶν, ὧν ἐν ὑπάρχει καὶ ἡ ἄγνοια. ΑΛΛΟ. Ερωτητέον τοὺς χριστομάχους, ὅτου δὴ χάριν ὁ Σωτὴρ ἀγγέλους καὶ Υἱὸν ὀνομάσας, οὐδαμοῦ τοῦ THESAURUS. que hoc vere ita est : quomodo unum diem atque horam ignorare vobis censetur? Quomodo item ea quæ fecit, nescire potest? Investiganda igitur sunt quæ ab ipso discipulis dicta sunt. E quibus facile constabit ipsum et diem et horam novisse, ut Deam; tametsi, humanitatem suam ostendens, ignorare se dicat. Si enim omnia quæ ante diem illum et horam eventura essent, manifeste explicat, et dicit : Hoc quidem erit, illud vero accidet, et turn erit fi- nis, manifestum est quodl, si quæ diem illum ante- cessura erant, nosset, ipsum etiam diem noverit. Nam post illa quæ ab ipso prædicta sunt, subjungit, • Tune erit fais te : » Ginis autem, quidnam aliud sit quam ipse ultimus dies, quem ignorare se·re- spectu incarnationis dixit, ordinem et decorum hu- B manitati conveniens servans? Ilumanitatis enim proprium est futura ignorare.. ALIUD, narrative.. In iis quæ a Servatore nostro dicta sunt, oportet diligenter animadvertere quo quidque tempore dixe- rit; ita enim facile errorem evitabimus. Si ergo ante incarnationem Verbum Dei humile aliquid de se dixisse reperitur, divinitatem ejus objurgent, et contra eam dictum interpretentur. Sin vero cum factus est caro, humano more locutus est, ut vere se hominem esse ostendat, quo pacto non sit consen- taneum ad humanitatem referre quæ humano more dixit. Hoc enim est sese administrationi quam sus- cepit, sive incarnationi, accommodare. Nam si C liomo factus non est, loquatur omnia ut Deus; si vero factus est homo, concedatur etiam ei ut sicut homo loquatur, cuin incarnatio qua nobis similis fa- ctus est, nihil ejus divinitati officiat. Hoc enim est quod a Paulo dictum est : « Captivantes omnem in- tellectum in obedientiam Christi”. › Proprium ita- que est Verbo, quatenus Verbum est, nosse eorum quæ ab ipso condita sunt principia et fines; unum vero eorum quæ condita sunt est tempus, et qui tempus condidit, novit quandiu illud sit duraturum. D ALIUD. Servator alicubi ad Patrem suum ita ait : ‹ Pater, venit hora, glorifica Filium tuum”.»Si ergo exacte novit horam, quam venisse dicit, quid obstat quominus et illam norit, quam, ut homo, ignorare se inquit, quod id humanitati conveniat, norit autem omnino ut Deus? At non oportet ob hanc vocem Verbum Dei incusare, et ignorantiam temere illi ob- jicere; sed potius mirari amorem quo erga huma- num genus flagravit, quo impulsus non recusavit ad tantam humilitatem sese demittere, ut omnia nostra susciperet, quorum etiam unum est ignorantia. ALIUD. Interrogandi sunt hostes Christi, quamobrem Servator cum angelos et Filium nominarit, Spiritus. ** Matth. xxiv, 14. " II Cor. x, 5. » Joan. xvir, 4.

ρών, ἔστι δὲ οὕτως, πῶς ὡς μίαν ἡμέραν καὶ ὥραν Α ἀγνοήσας παρ' ὑμῖν κρίνεται; Πῶς δὲ ἅπερ αὐτὸς ἰτνησε, μὴ εἰδέναι δύναται ; Ἔστι τοίνυν ἐξετάσαι τὰ εἰρημένα παρ' αὐτοῦ πρὸς τοὺς μαθητάς. Καὶ σαφῶς ἔστιν ἐντεῦθεν ἰδεῖν, ὅτιπερ οἶδεν καὶ τὴν ἡμέ- μεν καὶ τὴν ὥραν ὡς Θεός, κἂν ἀποδεικνύων ἐν ἑαυτῷ τὸ ἀνθρώπινον, μὴ εἰδέναι λέγῃ. Εἰ γὰρ τὰ εμενα πάντα πρὸ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας ἐκεί της διηγείται σαφῶς, καί φησιν· Εσται μὲν τόδε, συμβήσεται δὲ ἐκεῖνο, εἶτα τὸ τέλος· δῆλον ὅτι τὰ τρὸ αὐτῆς εἰδὼς, καὶ αὐτὴν ἐπίσταται. Μετὰ γὰρ τὰ εἰρημένα παρ' αὐτοῦ, τίθησιν, ὅτι «Τὸ τέλος ἐστί. ο Τέλος δὲ τί ἂν ἕτερον εἴη ἢ πάντως ἡ ἐσχάτη ἡμέρα, ἣν ἀγνοεῖν ἔφησεν οἰκονομικῶς, ἀποσώζων πάλιν τῇ ἀνθρωπότητι τὴν αὐτῇ πρέπουσαν τάξιν; Ανθρωπο- τητος γὰρ ἴδιον τὸ μὴ εἰδέναι τὰ μέλλοντα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ἐν ταῖς τοῦ Σωτῆρος φωναῖς ἀνάγκη τον χρόνον ἐξετάζεσθαι, καθ᾽ ἂν εἴρηται παρ' αὐτοῦ· οὕτω γὰρ τὸ πλανᾶσθαι διαφευξόμεθα. Εἰ μὲν οὖν πρὸ τῆς ἐν- ανθρωπήσεως ό τοῦ Θεοῦ Λόγος εὑρίσκεται που τα πεινόν τι περὶ ἑαυτοῦ λαλήσας, ἀπτέσθω τῆς θεότητος αὐτοῦ, καὶ φερέσθω κατ' ἐκείνης τὰ βήματα. Εἰ δὲ δε γέγονε σαρξ, ἀνθρωπίναις ἐχρήσατο φωναῖς, ἵν᾿ ὄντως ἑαυτὸν καὶ ἄνθρωπον ὄντα δείξῃ, πῶς οὐκ ἀκόλουθον εἰς τὴν ἀνθρωπότητα φέρειν τὰ ἀνθρωπί νως είρημένα ; Τοῦτο γάρ ἐστιν ἀποδέχεσθαι τῆς οἱ κονομίας τὸν τρόπον. Εἰ μὲν γὰρ οὐ γέγονεν ἄνθρω- τος, καλείτω πάντα ὡς Θεός· εἰ δὲ γέγονεν άνθρω- τος, συγχωρείσθω λαλεῖν καθὼς ἄνθρωπος, οὐδὲν αὐτ τὸν ἀλικούσης εἰς τὸν τῆς θεότητος λόγον τῆς καθ' ἡμᾶς οἰκονομίας. Τοῦτο γὰρ ἔσται τὸ παρὰ τοῦ Παύ του ειρημένον· ε Διχμαλωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ. ὁ Ἴδιον μὲν οὖν τοῦ Λόγου, καθό Λόγος ἐστὶ, τὸ εἰδέναι τῶν παρ' αὐτοῦ πεποιη- μένων τὴν ἀρχὴν καὶ τὰ τέλη· ἓν δὲ τῶν ποιημάτων ὁ χρόνος, καὶ ὁ ποιήσας αὐτὸν οἶδέ που πάντως καὶ μέχρι τίνος αὐτῷ τὸ συνεστάναι δεδώρηται. ΑΛΛΟ. λέγει που πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα διαλεγόμενος • Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, δόξασόν σου τὸν Υἱόν. » Εἰ τοίνυν οἶδεν ἀκριβῶς τὴν ὥραν, ἣν ἐληλυθέναι λέγει, τί τὸ κωλύον εἰδέναι κἀκείνην, ην ώς άνθρωπος ἀγνοεῖν μέν φησι διὰ τὸ τῇ ἀνθρωπότητι πρέπον, οἶδε δὲ πάντως ὡς Θεός; Χρὴ δὲ οὐ διὰ τὴν τοιαύ- την φωνὴν κατηγορεῖν τοῦ Θεοῦ Λόγου, καὶ ῥιψοκιν δύνως ἄγνοιαν αὐτῷ προσάπτειν τινά· ἀλλὰ μᾶλλον θαυμάζειν αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν, οὐ παραιτησα μένου διὰ τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπησιν εἰς τοσαύτην αυ τὸν ταπείνωσιν καταγαγεῖν, ὡς πάντα φορέσει τὰ ἡμῶν, ὧν ἐν ὑπάρχει καὶ ἡ ἄγνοια. ΑΛΛΟ. Ερωτητέον τοὺς χριστομάχους, ὅτου δὴ χάριν ὁ Σωτὴρ ἀγγέλους καὶ Υἱὸν ὀνομάσας, οὐδαμοῦ τοῦ THESAURUS. que hoc vere ita est : quomodo unum diem atque horam ignorare vobis censetur? Quomodo item ea quæ fecit, nescire potest? Investiganda igitur sunt quæ ab ipso discipulis dicta sunt. E quibus facile constabit ipsum et diem et horam novisse, ut Deam; tametsi, humanitatem suam ostendens, ignorare se dicat. Si enim omnia quæ ante diem illum et horam eventura essent, manifeste explicat, et dicit : Hoc quidem erit, illud vero accidet, et turn erit fi- nis, manifestum est quodl, si quæ diem illum ante- cessura erant, nosset, ipsum etiam diem noverit. Nam post illa quæ ab ipso prædicta sunt, subjungit, • Tune erit fais te : » Ginis autem, quidnam aliud sit quam ipse ultimus dies, quem ignorare se·re- spectu incarnationis dixit, ordinem et decorum hu- B manitati conveniens servans? Ilumanitatis enim proprium est futura ignorare.. ALIUD, narrative.. In iis quæ a Servatore nostro dicta sunt, oportet diligenter animadvertere quo quidque tempore dixe- rit; ita enim facile errorem evitabimus. Si ergo ante incarnationem Verbum Dei humile aliquid de se dixisse reperitur, divinitatem ejus objurgent, et contra eam dictum interpretentur. Sin vero cum factus est caro, humano more locutus est, ut vere se hominem esse ostendat, quo pacto non sit consen- taneum ad humanitatem referre quæ humano more dixit. Hoc enim est sese administrationi quam sus- cepit, sive incarnationi, accommodare. Nam si C liomo factus non est, loquatur omnia ut Deus; si vero factus est homo, concedatur etiam ei ut sicut homo loquatur, cuin incarnatio qua nobis similis fa- ctus est, nihil ejus divinitati officiat. Hoc enim est quod a Paulo dictum est : « Captivantes omnem in- tellectum in obedientiam Christi”. › Proprium ita- que est Verbo, quatenus Verbum est, nosse eorum quæ ab ipso condita sunt principia et fines; unum vero eorum quæ condita sunt est tempus, et qui tempus condidit, novit quandiu illud sit duraturum. D ALIUD. Servator alicubi ad Patrem suum ita ait : ‹ Pater, venit hora, glorifica Filium tuum”.»Si ergo exacte novit horam, quam venisse dicit, quid obstat quominus et illam norit, quam, ut homo, ignorare se inquit, quod id humanitati conveniat, norit autem omnino ut Deus? At non oportet ob hanc vocem Verbum Dei incusare, et ignorantiam temere illi ob- jicere; sed potius mirari amorem quo erga huma- num genus flagravit, quo impulsus non recusavit ad tantam humilitatem sese demittere, ut omnia nostra susciperet, quorum etiam unum est ignorantia. ALIUD. Interrogandi sunt hostes Christi, quamobrem Servator cum angelos et Filium nominarit, Spiritus. ** Matth. xxiv, 14. " II Cor. x, 5. » Joan. xvir, 4.

ἐροῦσι τοῦ γινώσκειν τὸν Πατέρα τὸ εἰδέναι τὸ τῆς κτίσεως τέλος, ἀποίσονται τῆς βλασφημίας τὴν κόσ λασιν. Εἰ δὲ πάσης γνώσεως υπεραναβέβηκε τὸ για νώσκειν τὸν Πατέρα, πῶς ὁ τὸ μεῖζον εἰδὼς ἀγνοήσει τὸ ἔλαττον ; ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐκ ἀγνοῶν ὁ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ σοφία τοῦ Πατρὸς, τὸ, Οὐκ οἶδα, φησὶν, ἀλλὰ δεικνύων ἐν ἑαυτῷ καὶ τὸ ἀνθρώπινον, ᾧ μάλιστα πρέπει τὸ ἀγνοεῖν· ἴδιον γὰρ ἀνθρωπότητος τοῦτά γε. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν ἡμῶν περιεβάλετο σάρκα, διὰ τοῦτο καὶ τὴν ἡμῶν ἄγνοιαν ἔχειν ἐσχηματίζετο.. Ὅτι γὰρ τῇ ἀνθρωπό. τητι καὶ οὐ τῇ οἰκεία φύσει τὸ ἀγνοεῖν περιτίθησιν, ἐντεῦθεν ἔξεστι μαθεῖν. Παραγαγὼν γὰρ εἰς μέσον τὴν ἱστορίαν τῶν κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Νῶε γεγο- Β νότων ἀνθρώπων, καὶ εἰρηκώς· ὁ Ἴσθιον, ἔπινον, ἐγάμουν, ἐγαμίζοντο, ἕως ἦλθεν ὁ κατακλυσμὸς, καὶ Έρεν ἅπαντας, ὁ ἐπήγαγεν εὐθύς· « Γρηγορείτε οὖν καὶ ὑμεῖς, ὅτι οὐκ οἴδατε ποίᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται·, καὶ πάλιν· ι Η οὐ δοκεῖτε ὥρᾳ, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται. » Εχρήν, δὲ εἴπερ αὐτὸς ἦν ὁ Αγνοών, καθό Λόγος ἐστὶν, ἐκεῖνο μᾶλλον εἰπεῖν· Οὐκ οἶδα ποίᾳ ἡμέρᾳ ἔρχομαι, καὶ ᾗ οὐ δοκῶ ὥρᾳ πεμφθήσομαι. Ἐπειδὴ δὲ τοῖς ἀκροωμένοις, τὸ μὴ εἰδέναι τὸν καιρὸν ἢ τὴν ἡμέραν τῆς παρουσίας αυτ τοῦ περιτέθεικε, δηλός ἐστιν αὐτὸς μὲν εἰδὼς ὡς Λόγος. Αγνοεῖν δὲ λέγων, καθὸ τῶν ἀγνοεῖν πεφυ- κότων, δηλονότι ἀνθρώπων, τήν ὁμοίωσιν ἐνεδύ- 6970. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐκ τῆς εἰκόνας τῆς κατὰ τὸν Νῶς σημαίνειν βούλεται τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας τὸν καιρὸν, ότε κρίνων ελεύσεται τὴν οἰκουμένην, φαίνεται δὲ τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν ἡμέραν οὐκ ἀγνοήσας (οὕτω γὰρ ἔφησε τη Νῶς· « Είσελθε, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου, εἰς τὴν κιβωτόν· ἔτι γὰρ ἡμερῶν ἑπτὰ, ἐγὼ ἐπάγω ὑετὸν ἐπὶ τὴν γῆν)· ν οἶδεν ἄρα τῆς ἑαυτοῦ παρουσίας τήν τε ὥραν καὶ τὴν ἡμέραν, ἵνα σώζηται τῶν πραγ μάτων ἢ ὁμοιότης, καὶ ἡ ἐν ἐκείνοις εἰκών, ταύτην σημαίνῃ. ΑΛΛΟ, ἔτι εἰς τὸ αὐτόν. Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας καὶ ὥρας ἐκείνης, οὐδεὶς οἶδεν, οὔτε οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, οὐδὲ ὁ Υἱός, εἰ μὴ μόνος ὁ Πατήρ. » Ὅταν ἡ θεία λέγῃ Γραφὴ περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, ὅτι καὶ ἐπείνησε, καὶ ἐδίψησε, καὶ ἐκοπίασεν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας, καὶ ἐκάθευδεν εἰσελθὼν εἰς τὸ σκάφος, τί ἄρα ποιήσουσιν οι χριστομάχοι ; Τολμή σουσιν ἄρα λέγειν καὶ ταῦτα ὑπομεῖναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ἢ ταῦτα μὲν ὡς τῆς ἀνθρωπότητος ίδια προσ άψουσι τῇ σαρκί, ἔξω δὲ αὐτῶν ὁμολογήσουσιν εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ᾗ Λόγος ἐστίν ; Ὥσπερ οὖν συγ- κεχώρηκεν ἑαυτὸν ὡς ἄνθρωπον γενόμενον μετὰ ἄνα θρώπων καὶ πεινὴν καὶ διψήν, καὶ τὰ ἄλλα πάσχειν, ἅπερ είρηται περὶ αὐτοῦ, τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἀκό- λουθον μή σκανδαλίζεσθαι, καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγῃ σε I THESAURUS. A nosse, quam Patrem, removebant a se blasphic- C - miam. At si omni notitia superius præstantiusque est nosse Pàtrem : quomodo is qui quod majus est novit, ignorabit id quod ninus est ? ALAUD, explicatius. Non quod ignoret Verbum, quatenus Verbum est et sapientia Patris **, dicit se nescire, sed huma- nam naturam in se ostendens, cui præcipue convenit ignorare : lumanitatis enim hoc proprium est. Cum enim carnem nostram assumpsit, idcirco etiam in eum ut in nos ignorantia cadere visa est : quod autem non propriæ naturæ suæ, sed humanitati ignorantiam ascribat, inde cognosci potest. Cum enim in medium adduxisset historiam eorum qui temporibus Noe vixerunt, et dixisset : Comede bant et bibebant, nubebant viris, et ducebant uxo- res, donec venit diluvium, et abstulit omnes; › subjecit statim: « Vigilate igitur et vos, quia me- scitis qua bora Filius hominis veniet; › et rursum : • Qua non putatis hora Filius hominis veniet. . Oportebat antem, si ipse quatenus est Verbum ignorabat, dicere potius : Nescio qua die venturus sim : et qua minime exspectarim hora mittar. Cunt vero auditoribus ignorantiam temporis sive diei qua venturus esset, ascribat, manifestum est ipsum qui- den il scire, ut Verbum. Ignorare autem se dicit,. quatenus hominibus, in quos ignorantia cadit, si- milis fäctus est. ÁLIUD. Si ex imagine Noe, secundi adventus sui tempus- significare vult, quando venturus est ad judican- dum orbem terrarum, constatque cum diluvii diem · non ignorasse : ita enim ad Noe inquit : « ingredere, tu et filii tui, in arcam : ego enim post dies septem. inducam pluviam in terram **; › novit itaque horamı et diem sui adventus, ut rerum similitudo conser- vetur, et typus sive imago quæ in illis est, hanc significet. ALIUD in idem : « De die illa et hora nemo novit, neque angeli cœlorum, neque Filius, sed solus Parer. » Cum sacra Scriptura dicat Servatorem nostrum Christum esuriisse, sitiisse, defatigatum fuisse ex itinere, et navem ingressum obdormniisse 88; quid sta- tuent hostes Christi? Audebuntne dicere Verbum Dei hæc perpessum fuisse, aut hæc ut humanitati propria carni ascribent, Verbum autem Dei quate- nus Verbum est iis rébus obnoxium non esse? Quemadmodum igitur hoc in se recepit, ut homo factus una cum hominibus esuriret, atque siliret, reliquaque pateretur, quæ de ipso dicta sunt : ea- dem plane ratione non est quod quem offendat, si, ut homo, una cum hominibus ignorasse dicatur: Cor. 1, 21. Matth. xxiv, 38, 42, 44. ** Gen. vi, 1-4. *** Matth. iv, 2; Joan. xix, 28; Joan. i♥, 6; Matth. vii, 23, 24.

ἐροῦσι τοῦ γινώσκειν τὸν Πατέρα τὸ εἰδέναι τὸ τῆς κτίσεως τέλος, ἀποίσονται τῆς βλασφημίας τὴν κόσ λασιν. Εἰ δὲ πάσης γνώσεως υπεραναβέβηκε τὸ για νώσκειν τὸν Πατέρα, πῶς ὁ τὸ μεῖζον εἰδὼς ἀγνοήσει τὸ ἔλαττον ; ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐκ ἀγνοῶν ὁ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ σοφία τοῦ Πατρὸς, τὸ, Οὐκ οἶδα, φησὶν, ἀλλὰ δεικνύων ἐν ἑαυτῷ καὶ τὸ ἀνθρώπινον, ᾧ μάλιστα πρέπει τὸ ἀγνοεῖν· ἴδιον γὰρ ἀνθρωπότητος τοῦτά γε. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν ἡμῶν περιεβάλετο σάρκα, διὰ τοῦτο καὶ τὴν ἡμῶν ἄγνοιαν ἔχειν ἐσχηματίζετο.. Ὅτι γὰρ τῇ ἀνθρωπό. τητι καὶ οὐ τῇ οἰκεία φύσει τὸ ἀγνοεῖν περιτίθησιν, ἐντεῦθεν ἔξεστι μαθεῖν. Παραγαγὼν γὰρ εἰς μέσον τὴν ἱστορίαν τῶν κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Νῶε γεγο- Β νότων ἀνθρώπων, καὶ εἰρηκώς· ὁ Ἴσθιον, ἔπινον, ἐγάμουν, ἐγαμίζοντο, ἕως ἦλθεν ὁ κατακλυσμὸς, καὶ Έρεν ἅπαντας, ὁ ἐπήγαγεν εὐθύς· « Γρηγορείτε οὖν καὶ ὑμεῖς, ὅτι οὐκ οἴδατε ποίᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται·, καὶ πάλιν· ι Η οὐ δοκεῖτε ὥρᾳ, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται. » Εχρήν, δὲ εἴπερ αὐτὸς ἦν ὁ Αγνοών, καθό Λόγος ἐστὶν, ἐκεῖνο μᾶλλον εἰπεῖν· Οὐκ οἶδα ποίᾳ ἡμέρᾳ ἔρχομαι, καὶ ᾗ οὐ δοκῶ ὥρᾳ πεμφθήσομαι. Ἐπειδὴ δὲ τοῖς ἀκροωμένοις, τὸ μὴ εἰδέναι τὸν καιρὸν ἢ τὴν ἡμέραν τῆς παρουσίας αυτ τοῦ περιτέθεικε, δηλός ἐστιν αὐτὸς μὲν εἰδὼς ὡς Λόγος. Αγνοεῖν δὲ λέγων, καθὸ τῶν ἀγνοεῖν πεφυ- κότων, δηλονότι ἀνθρώπων, τήν ὁμοίωσιν ἐνεδύ- 6970. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐκ τῆς εἰκόνας τῆς κατὰ τὸν Νῶς σημαίνειν βούλεται τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας τὸν καιρὸν, ότε κρίνων ελεύσεται τὴν οἰκουμένην, φαίνεται δὲ τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν ἡμέραν οὐκ ἀγνοήσας (οὕτω γὰρ ἔφησε τη Νῶς· « Είσελθε, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου, εἰς τὴν κιβωτόν· ἔτι γὰρ ἡμερῶν ἑπτὰ, ἐγὼ ἐπάγω ὑετὸν ἐπὶ τὴν γῆν)· ν οἶδεν ἄρα τῆς ἑαυτοῦ παρουσίας τήν τε ὥραν καὶ τὴν ἡμέραν, ἵνα σώζηται τῶν πραγ μάτων ἢ ὁμοιότης, καὶ ἡ ἐν ἐκείνοις εἰκών, ταύτην σημαίνῃ. ΑΛΛΟ, ἔτι εἰς τὸ αὐτόν. Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας καὶ ὥρας ἐκείνης, οὐδεὶς οἶδεν, οὔτε οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, οὐδὲ ὁ Υἱός, εἰ μὴ μόνος ὁ Πατήρ. » Ὅταν ἡ θεία λέγῃ Γραφὴ περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, ὅτι καὶ ἐπείνησε, καὶ ἐδίψησε, καὶ ἐκοπίασεν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας, καὶ ἐκάθευδεν εἰσελθὼν εἰς τὸ σκάφος, τί ἄρα ποιήσουσιν οι χριστομάχοι ; Τολμή σουσιν ἄρα λέγειν καὶ ταῦτα ὑπομεῖναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ἢ ταῦτα μὲν ὡς τῆς ἀνθρωπότητος ίδια προσ άψουσι τῇ σαρκί, ἔξω δὲ αὐτῶν ὁμολογήσουσιν εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ᾗ Λόγος ἐστίν ; Ὥσπερ οὖν συγ- κεχώρηκεν ἑαυτὸν ὡς ἄνθρωπον γενόμενον μετὰ ἄνα θρώπων καὶ πεινὴν καὶ διψήν, καὶ τὰ ἄλλα πάσχειν, ἅπερ είρηται περὶ αὐτοῦ, τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἀκό- λουθον μή σκανδαλίζεσθαι, καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγῃ σε I THESAURUS. A nosse, quam Patrem, removebant a se blasphic- C - miam. At si omni notitia superius præstantiusque est nosse Pàtrem : quomodo is qui quod majus est novit, ignorabit id quod ninus est ? ALAUD, explicatius. Non quod ignoret Verbum, quatenus Verbum est et sapientia Patris **, dicit se nescire, sed huma- nam naturam in se ostendens, cui præcipue convenit ignorare : lumanitatis enim hoc proprium est. Cum enim carnem nostram assumpsit, idcirco etiam in eum ut in nos ignorantia cadere visa est : quod autem non propriæ naturæ suæ, sed humanitati ignorantiam ascribat, inde cognosci potest. Cum enim in medium adduxisset historiam eorum qui temporibus Noe vixerunt, et dixisset : Comede bant et bibebant, nubebant viris, et ducebant uxo- res, donec venit diluvium, et abstulit omnes; › subjecit statim: « Vigilate igitur et vos, quia me- scitis qua bora Filius hominis veniet; › et rursum : • Qua non putatis hora Filius hominis veniet. . Oportebat antem, si ipse quatenus est Verbum ignorabat, dicere potius : Nescio qua die venturus sim : et qua minime exspectarim hora mittar. Cunt vero auditoribus ignorantiam temporis sive diei qua venturus esset, ascribat, manifestum est ipsum qui- den il scire, ut Verbum. Ignorare autem se dicit,. quatenus hominibus, in quos ignorantia cadit, si- milis fäctus est. ÁLIUD. Si ex imagine Noe, secundi adventus sui tempus- significare vult, quando venturus est ad judican- dum orbem terrarum, constatque cum diluvii diem · non ignorasse : ita enim ad Noe inquit : « ingredere, tu et filii tui, in arcam : ego enim post dies septem. inducam pluviam in terram **; › novit itaque horamı et diem sui adventus, ut rerum similitudo conser- vetur, et typus sive imago quæ in illis est, hanc significet. ALIUD in idem : « De die illa et hora nemo novit, neque angeli cœlorum, neque Filius, sed solus Parer. » Cum sacra Scriptura dicat Servatorem nostrum Christum esuriisse, sitiisse, defatigatum fuisse ex itinere, et navem ingressum obdormniisse 88; quid sta- tuent hostes Christi? Audebuntne dicere Verbum Dei hæc perpessum fuisse, aut hæc ut humanitati propria carni ascribent, Verbum autem Dei quate- nus Verbum est iis rébus obnoxium non esse? Quemadmodum igitur hoc in se recepit, ut homo factus una cum hominibus esuriret, atque siliret, reliquaque pateretur, quæ de ipso dicta sunt : ea- dem plane ratione non est quod quem offendat, si, ut homo, una cum hominibus ignorasse dicatur: Cor. 1, 21. Matth. xxiv, 38, 42, 44. ** Gen. vi, 1-4. *** Matth. iv, 2; Joan. xix, 28; Joan. i♥, 6; Matth. vii, 23, 24.

Α μετ' ἀνθρώπων ἀγνοεῖν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἐφέρετα σάρκα. Οἶδε μὲν γὰρ ὡς σοφία καὶ Λόγος ὢν ἐν Πα- τρί· μὴ εἰδέναι δέ φησι δι' ἡμᾶς καὶ μεθ᾿ ἡμῶν ὡς ἄνθρωπος. Β ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς ὁ Σωτὴρ εἰδὼς μέν τινα, οἰκονομίας δὲ χάριν ἀγνοεῖν αὐτὰ σχηματιζόμενος. Λέγει που πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Σωτήρο • Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται, ο καίτοι μηδε νὸς ἀπαγγείλαντος αὐτῷ περὶ τούτου, ἀλλ' ὡς Θεός τὰ πάντα γινώσκων. Εἶτα μακρὰν ἐλάσας ὁδὸν ἅμα τοῖς μαθηταῖς, ἔρχεται πρὸς τὰς τοῦ μνημονευθέντος ἀδελφὰς, καὶ ἠρώτα· ι Ποῦ τεθείκατε αὐτόν;» Ο εἰδὼς ὅτι κεκοίμηται, πῶς οὐκ οἶδε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα ; ἀλλ' οἶδεν. ᾿Απίθανον γὰρ τὸ ἐκεῖνο μὲν εἰδέναι, τοῦτο δὲ ἀγνοεῖν. "Ωσπερ οὖν οἰκονομίας τινὸς ἕνεκεν τὸ μὴ εἰδέναι τοῦ κεῖται Λάζαρος ἔφα- σκεν, οὕτω καὶ περὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας, καν λέγῃ μὴ εἰδέναι, χρήσιμόν τι καὶ ἀγαθὸν οἰκονομῶν, τοῦτο ποιεῖ· οἶδε γὰρ ὡς Θεός. ΑΛΛΟ, τὴν αὐτὴν ἔχον διάνοιαν. Περὶ τὰ μέρη Καισαρείας της Φιλίππου γεγονώς ὁ Σωτὴρ, πρώτα τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου : Αποκριναμένου δὲ Πέτρου καὶ εἰρηκότος, «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ο ἐπήγαγεν εὐ· θύς, ὅτι ο Μακάριος εἶ, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι ὁ Πα τὴρ ἀπεκάλυψέ σοι ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Οὐδεὶς γὰρ οἶδε τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατήρ, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτ τῆρος φωνήν. Εἰ δὲ δι' Υἱοῦ πάντα Πατήρ ἐργάζε ται, ἐν δὲ τῶν ἔργων καὶ ἡ ἀποκάλυψις, αὐτὸς ὁ Λό γος ἀποκαλύψας τῷ Πέτρῳ φαίνεται τὰ παρὰ τοῦ Πατρός· πῶς οὖν ὁ ἀποκαλύψας ὡς ἀγνοῶν ἐρωτα, τίνα λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι; Οὐκοῦν οἰκονομεῖ τι πολ λάκις τῆς ἀγνοίας τὸ σχῆμα. Εἰδὼς γὰρ ὅπερ ἔμελ λον ἐρεῖν οἱ μαθηταί, προσάγει τὴν πεῦσιν, ἵν' ἀπο δεξάμενος αὐτῶν τὴν ἀπόκρισιν, βεβαιώσῃ τὴν πίστιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐκ ἀγνοεῖ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἑαυτοῦ παρουσίας ὁ Υἱός, ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ σοφία, ἀλλ᾽ ἕνα μὴ λύπην ἐντέκῃ τοῖς μαθηταῖς, ὡς οὐ θελήσεις ἀποκρίνεσθαι τῇ παρ' αὐτῶν προσενεχθείσῃ πεύτες, τὸ, Οὐκ οἶδα, φησὶν ὡς ἄνθρωπος, ἐξουσίαν ἔχων καὶ τοῦ, εἰπεῖν διὰ, τὸ γενέσθαι σὰρξ, καθό γέγραπται, καὶ τὰς τῆς σαρκὸς ἀσθενείας ιδιοποιήσασθαι. Ὅτι γὰρ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας τὸ μὴ εἰδέναι φησίν, ἔν- τεῦθεν εἰσόμεθα. Μετὰ γὰρ τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι, μέλλων τε ήδη λοιπὸν ἀναβαίνειν εἰς οὐρανοὺς, έρευ τησάντων αὐτὸν τῶν μαθητῶν, πότε τὸ τέλος ἔσται. καὶ τότε πάλιν παραγενήσεται, δριμύτερον ἀπεκρί νατο λέγων· « Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ή και ρούς, οὓς ὁ Πατήρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ, ο Αλ εἴπερ ἡγνόει, σαφῶς αὐτὸν ἐχρῆν λέγειν· Εἶπον ὑμῖν, οὐκ οἶδα. Νυνὶ δὲ ὡς οὐκ εὐλόγως ἐρωτῶντας ἐλέγο χει, καὶ ὡς μείζονα ή καθ' ἑαυτοὺς ἐξετάζοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. eamdem enim nobiscum carnem gestavit. Novit enim ut sapientia et Verbum in Patre exsistens; ignorare vero se dicit propter nos et nobiscum, ut bono. ALIUD, qno ostenditur manifeste Servatorem no- visse quædam, sed ratione incarnationis ignora- tionem præ se tulisse. Servator alicubi ad discipulos suos ait : c Laza- rus amicus noster obdormiit **, › cum alioqui ne- mo hoc ei nuntiasset, sed ut Deus qui omnia co- guita habet. Deindle longo itinere cum discipulis profectus, venit ad sorores Lazari jam sepulti, et rogavit : « Ubi posuistis eum " ? » Quem mortuum esse sciebat, quomodo ignorabat locum in quo con- ditus erat? sed norat profecto. Verisimile enim non est, ipsum illud scivisse, hoc nescivisse. Quemad- modum igitur singulari quodam consilio dixit se nescire ubi jaceret Lazarus; ita etiam de die et ho- ra, tametsi dicat se ignorare, utilitatis et boni ali- cujus causa id facit : novit enim ut Deus. B ALIUD, ad eamdem sententiam pertinens. Cum in partibus Cæsareæ Philippi esset Servator, interrogavit discipulos: ‹ Quem dicunt me homi- Les esse Filium hominis 31?, Cumque Petrus re- spondisset et dixisset : « Tu es Christus, Filius Dei viventis ; » statim ipse intulit, « Beatus es, Simon Barjona, quia Pater revelavit tibi, qui in cœlis est ". » Nemo enim novit Filium nisi Paler, juxta ipsius Servatoris vocem ". At si Pater per Filium omnia operatur, unum vero ex operibus est reve-C latio, ipsum Verbum Petro revelat quæ Patris sunt; quomodo autem is qui revelat, tanquam ignorans interrogat, quemnam ipsum homines esse dicant ? Certo igitur ac singulari consilio interdum ignora- tionem simulat. Sciens enim quid discipuli respon- suri essent, interrogat : ut accepta eorum respon- sione frdem stabiliat. ALIUD, enarrative. Filius, quatenus est Verbum et sapientia, non ignorat diem et horam sui adventus: sed ne mœ- rorem discipulis incutiat, nolens corum interroga- rioni respondere, dixit se nescire, ut homo ; quippe qui id dicere potuit quatenus caro factus est, ut scriptum est", carnisque infirmitates proprias sibi fecit. Quod enim hac de causa se nescire dixit, in- de cognosci potest. Nam postquam e mortuis resur- rexit, cum jam in cœlos ascensurus esset, interro- cantibus eum discipulis, quando finis futurus, ipse- que iterum venturus esset, acerbius eis respondit, dicens : • Non est vestrum noscere tempora et mo- menta, quæ Pater posuit in sua potestate *. » AL si illud penitus ignorasset, oportebat dicere: Dixi vobis me nescire, et nescio. At vero quasi non re- cte interrogantes reprehendit, et tanquam majora quam par sit inquirentes rejicit. Manifestum itaque * Joan. xi, ft. m ibid. 54. » Matth. XVI, w Act. 1, 7. 13. D *s ibid. 16, 17. ss Matth. xt, 27. * Joan. 1, 14.

Α μετ' ἀνθρώπων ἀγνοεῖν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἐφέρετα σάρκα. Οἶδε μὲν γὰρ ὡς σοφία καὶ Λόγος ὢν ἐν Πα- τρί· μὴ εἰδέναι δέ φησι δι' ἡμᾶς καὶ μεθ᾿ ἡμῶν ὡς ἄνθρωπος. Β ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς ὁ Σωτὴρ εἰδὼς μέν τινα, οἰκονομίας δὲ χάριν ἀγνοεῖν αὐτὰ σχηματιζόμενος. Λέγει που πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Σωτήρο • Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται, ο καίτοι μηδε νὸς ἀπαγγείλαντος αὐτῷ περὶ τούτου, ἀλλ' ὡς Θεός τὰ πάντα γινώσκων. Εἶτα μακρὰν ἐλάσας ὁδὸν ἅμα τοῖς μαθηταῖς, ἔρχεται πρὸς τὰς τοῦ μνημονευθέντος ἀδελφὰς, καὶ ἠρώτα· ι Ποῦ τεθείκατε αὐτόν;» Ο εἰδὼς ὅτι κεκοίμηται, πῶς οὐκ οἶδε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα ; ἀλλ' οἶδεν. ᾿Απίθανον γὰρ τὸ ἐκεῖνο μὲν εἰδέναι, τοῦτο δὲ ἀγνοεῖν. "Ωσπερ οὖν οἰκονομίας τινὸς ἕνεκεν τὸ μὴ εἰδέναι τοῦ κεῖται Λάζαρος ἔφα- σκεν, οὕτω καὶ περὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας, καν λέγῃ μὴ εἰδέναι, χρήσιμόν τι καὶ ἀγαθὸν οἰκονομῶν, τοῦτο ποιεῖ· οἶδε γὰρ ὡς Θεός. ΑΛΛΟ, τὴν αὐτὴν ἔχον διάνοιαν. Περὶ τὰ μέρη Καισαρείας της Φιλίππου γεγονώς ὁ Σωτὴρ, πρώτα τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου : Αποκριναμένου δὲ Πέτρου καὶ εἰρηκότος, «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ο ἐπήγαγεν εὐ· θύς, ὅτι ο Μακάριος εἶ, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι ὁ Πα τὴρ ἀπεκάλυψέ σοι ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Οὐδεὶς γὰρ οἶδε τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατήρ, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτ τῆρος φωνήν. Εἰ δὲ δι' Υἱοῦ πάντα Πατήρ ἐργάζε ται, ἐν δὲ τῶν ἔργων καὶ ἡ ἀποκάλυψις, αὐτὸς ὁ Λό γος ἀποκαλύψας τῷ Πέτρῳ φαίνεται τὰ παρὰ τοῦ Πατρός· πῶς οὖν ὁ ἀποκαλύψας ὡς ἀγνοῶν ἐρωτα, τίνα λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι; Οὐκοῦν οἰκονομεῖ τι πολ λάκις τῆς ἀγνοίας τὸ σχῆμα. Εἰδὼς γὰρ ὅπερ ἔμελ λον ἐρεῖν οἱ μαθηταί, προσάγει τὴν πεῦσιν, ἵν' ἀπο δεξάμενος αὐτῶν τὴν ἀπόκρισιν, βεβαιώσῃ τὴν πίστιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐκ ἀγνοεῖ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἑαυτοῦ παρουσίας ὁ Υἱός, ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ σοφία, ἀλλ᾽ ἕνα μὴ λύπην ἐντέκῃ τοῖς μαθηταῖς, ὡς οὐ θελήσεις ἀποκρίνεσθαι τῇ παρ' αὐτῶν προσενεχθείσῃ πεύτες, τὸ, Οὐκ οἶδα, φησὶν ὡς ἄνθρωπος, ἐξουσίαν ἔχων καὶ τοῦ, εἰπεῖν διὰ, τὸ γενέσθαι σὰρξ, καθό γέγραπται, καὶ τὰς τῆς σαρκὸς ἀσθενείας ιδιοποιήσασθαι. Ὅτι γὰρ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας τὸ μὴ εἰδέναι φησίν, ἔν- τεῦθεν εἰσόμεθα. Μετὰ γὰρ τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι, μέλλων τε ήδη λοιπὸν ἀναβαίνειν εἰς οὐρανοὺς, έρευ τησάντων αὐτὸν τῶν μαθητῶν, πότε τὸ τέλος ἔσται. καὶ τότε πάλιν παραγενήσεται, δριμύτερον ἀπεκρί νατο λέγων· « Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ή και ρούς, οὓς ὁ Πατήρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ, ο Αλ εἴπερ ἡγνόει, σαφῶς αὐτὸν ἐχρῆν λέγειν· Εἶπον ὑμῖν, οὐκ οἶδα. Νυνὶ δὲ ὡς οὐκ εὐλόγως ἐρωτῶντας ἐλέγο χει, καὶ ὡς μείζονα ή καθ' ἑαυτοὺς ἐξετάζοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. eamdem enim nobiscum carnem gestavit. Novit enim ut sapientia et Verbum in Patre exsistens; ignorare vero se dicit propter nos et nobiscum, ut bono. ALIUD, qno ostenditur manifeste Servatorem no- visse quædam, sed ratione incarnationis ignora- tionem præ se tulisse. Servator alicubi ad discipulos suos ait : c Laza- rus amicus noster obdormiit **, › cum alioqui ne- mo hoc ei nuntiasset, sed ut Deus qui omnia co- guita habet. Deindle longo itinere cum discipulis profectus, venit ad sorores Lazari jam sepulti, et rogavit : « Ubi posuistis eum " ? » Quem mortuum esse sciebat, quomodo ignorabat locum in quo con- ditus erat? sed norat profecto. Verisimile enim non est, ipsum illud scivisse, hoc nescivisse. Quemad- modum igitur singulari quodam consilio dixit se nescire ubi jaceret Lazarus; ita etiam de die et ho- ra, tametsi dicat se ignorare, utilitatis et boni ali- cujus causa id facit : novit enim ut Deus. B ALIUD, ad eamdem sententiam pertinens. Cum in partibus Cæsareæ Philippi esset Servator, interrogavit discipulos: ‹ Quem dicunt me homi- Les esse Filium hominis 31?, Cumque Petrus re- spondisset et dixisset : « Tu es Christus, Filius Dei viventis ; » statim ipse intulit, « Beatus es, Simon Barjona, quia Pater revelavit tibi, qui in cœlis est ". » Nemo enim novit Filium nisi Paler, juxta ipsius Servatoris vocem ". At si Pater per Filium omnia operatur, unum vero ex operibus est reve-C latio, ipsum Verbum Petro revelat quæ Patris sunt; quomodo autem is qui revelat, tanquam ignorans interrogat, quemnam ipsum homines esse dicant ? Certo igitur ac singulari consilio interdum ignora- tionem simulat. Sciens enim quid discipuli respon- suri essent, interrogat : ut accepta eorum respon- sione frdem stabiliat. ALIUD, enarrative. Filius, quatenus est Verbum et sapientia, non ignorat diem et horam sui adventus: sed ne mœ- rorem discipulis incutiat, nolens corum interroga- rioni respondere, dixit se nescire, ut homo ; quippe qui id dicere potuit quatenus caro factus est, ut scriptum est", carnisque infirmitates proprias sibi fecit. Quod enim hac de causa se nescire dixit, in- de cognosci potest. Nam postquam e mortuis resur- rexit, cum jam in cœlos ascensurus esset, interro- cantibus eum discipulis, quando finis futurus, ipse- que iterum venturus esset, acerbius eis respondit, dicens : • Non est vestrum noscere tempora et mo- menta, quæ Pater posuit in sua potestate *. » AL si illud penitus ignorasset, oportebat dicere: Dixi vobis me nescire, et nescio. At vero quasi non re- cte interrogantes reprehendit, et tanquam majora quam par sit inquirentes rejicit. Manifestum itaque * Joan. xi, ft. m ibid. 54. » Matth. XVI, w Act. 1, 7. 13. D *s ibid. 16, 17. ss Matth. xt, 27. * Joan. 1, 14.

Α μετ' ἀνθρώπων ἀγνοεῖν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἐφέρετα σάρκα. Οἶδε μὲν γὰρ ὡς σοφία καὶ Λόγος ὢν ἐν Πα- τρί· μὴ εἰδέναι δέ φησι δι' ἡμᾶς καὶ μεθ᾿ ἡμῶν ὡς ἄνθρωπος. Β ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς ὁ Σωτὴρ εἰδὼς μέν τινα, οἰκονομίας δὲ χάριν ἀγνοεῖν αὐτὰ σχηματιζόμενος. Λέγει που πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Σωτήρο • Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται, ο καίτοι μηδε νὸς ἀπαγγείλαντος αὐτῷ περὶ τούτου, ἀλλ' ὡς Θεός τὰ πάντα γινώσκων. Εἶτα μακρὰν ἐλάσας ὁδὸν ἅμα τοῖς μαθηταῖς, ἔρχεται πρὸς τὰς τοῦ μνημονευθέντος ἀδελφὰς, καὶ ἠρώτα· ι Ποῦ τεθείκατε αὐτόν;» Ο εἰδὼς ὅτι κεκοίμηται, πῶς οὐκ οἶδε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα ; ἀλλ' οἶδεν. ᾿Απίθανον γὰρ τὸ ἐκεῖνο μὲν εἰδέναι, τοῦτο δὲ ἀγνοεῖν. "Ωσπερ οὖν οἰκονομίας τινὸς ἕνεκεν τὸ μὴ εἰδέναι τοῦ κεῖται Λάζαρος ἔφα- σκεν, οὕτω καὶ περὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας, καν λέγῃ μὴ εἰδέναι, χρήσιμόν τι καὶ ἀγαθὸν οἰκονομῶν, τοῦτο ποιεῖ· οἶδε γὰρ ὡς Θεός. ΑΛΛΟ, τὴν αὐτὴν ἔχον διάνοιαν. Περὶ τὰ μέρη Καισαρείας της Φιλίππου γεγονώς ὁ Σωτὴρ, πρώτα τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου : Αποκριναμένου δὲ Πέτρου καὶ εἰρηκότος, «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ο ἐπήγαγεν εὐ· θύς, ὅτι ο Μακάριος εἶ, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι ὁ Πα τὴρ ἀπεκάλυψέ σοι ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Οὐδεὶς γὰρ οἶδε τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατήρ, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτ τῆρος φωνήν. Εἰ δὲ δι' Υἱοῦ πάντα Πατήρ ἐργάζε ται, ἐν δὲ τῶν ἔργων καὶ ἡ ἀποκάλυψις, αὐτὸς ὁ Λό γος ἀποκαλύψας τῷ Πέτρῳ φαίνεται τὰ παρὰ τοῦ Πατρός· πῶς οὖν ὁ ἀποκαλύψας ὡς ἀγνοῶν ἐρωτα, τίνα λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι; Οὐκοῦν οἰκονομεῖ τι πολ λάκις τῆς ἀγνοίας τὸ σχῆμα. Εἰδὼς γὰρ ὅπερ ἔμελ λον ἐρεῖν οἱ μαθηταί, προσάγει τὴν πεῦσιν, ἵν' ἀπο δεξάμενος αὐτῶν τὴν ἀπόκρισιν, βεβαιώσῃ τὴν πίστιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐκ ἀγνοεῖ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἑαυτοῦ παρουσίας ὁ Υἱός, ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ σοφία, ἀλλ᾽ ἕνα μὴ λύπην ἐντέκῃ τοῖς μαθηταῖς, ὡς οὐ θελήσεις ἀποκρίνεσθαι τῇ παρ' αὐτῶν προσενεχθείσῃ πεύτες, τὸ, Οὐκ οἶδα, φησὶν ὡς ἄνθρωπος, ἐξουσίαν ἔχων καὶ τοῦ, εἰπεῖν διὰ, τὸ γενέσθαι σὰρξ, καθό γέγραπται, καὶ τὰς τῆς σαρκὸς ἀσθενείας ιδιοποιήσασθαι. Ὅτι γὰρ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας τὸ μὴ εἰδέναι φησίν, ἔν- τεῦθεν εἰσόμεθα. Μετὰ γὰρ τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι, μέλλων τε ήδη λοιπὸν ἀναβαίνειν εἰς οὐρανοὺς, έρευ τησάντων αὐτὸν τῶν μαθητῶν, πότε τὸ τέλος ἔσται. καὶ τότε πάλιν παραγενήσεται, δριμύτερον ἀπεκρί νατο λέγων· « Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ή και ρούς, οὓς ὁ Πατήρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ, ο Αλ εἴπερ ἡγνόει, σαφῶς αὐτὸν ἐχρῆν λέγειν· Εἶπον ὑμῖν, οὐκ οἶδα. Νυνὶ δὲ ὡς οὐκ εὐλόγως ἐρωτῶντας ἐλέγο χει, καὶ ὡς μείζονα ή καθ' ἑαυτοὺς ἐξετάζοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. eamdem enim nobiscum carnem gestavit. Novit enim ut sapientia et Verbum in Patre exsistens; ignorare vero se dicit propter nos et nobiscum, ut bono. ALIUD, qno ostenditur manifeste Servatorem no- visse quædam, sed ratione incarnationis ignora- tionem præ se tulisse. Servator alicubi ad discipulos suos ait : c Laza- rus amicus noster obdormiit **, › cum alioqui ne- mo hoc ei nuntiasset, sed ut Deus qui omnia co- guita habet. Deindle longo itinere cum discipulis profectus, venit ad sorores Lazari jam sepulti, et rogavit : « Ubi posuistis eum " ? » Quem mortuum esse sciebat, quomodo ignorabat locum in quo con- ditus erat? sed norat profecto. Verisimile enim non est, ipsum illud scivisse, hoc nescivisse. Quemad- modum igitur singulari quodam consilio dixit se nescire ubi jaceret Lazarus; ita etiam de die et ho- ra, tametsi dicat se ignorare, utilitatis et boni ali- cujus causa id facit : novit enim ut Deus. B ALIUD, ad eamdem sententiam pertinens. Cum in partibus Cæsareæ Philippi esset Servator, interrogavit discipulos: ‹ Quem dicunt me homi- Les esse Filium hominis 31?, Cumque Petrus re- spondisset et dixisset : « Tu es Christus, Filius Dei viventis ; » statim ipse intulit, « Beatus es, Simon Barjona, quia Pater revelavit tibi, qui in cœlis est ". » Nemo enim novit Filium nisi Paler, juxta ipsius Servatoris vocem ". At si Pater per Filium omnia operatur, unum vero ex operibus est reve-C latio, ipsum Verbum Petro revelat quæ Patris sunt; quomodo autem is qui revelat, tanquam ignorans interrogat, quemnam ipsum homines esse dicant ? Certo igitur ac singulari consilio interdum ignora- tionem simulat. Sciens enim quid discipuli respon- suri essent, interrogat : ut accepta eorum respon- sione frdem stabiliat. ALIUD, enarrative. Filius, quatenus est Verbum et sapientia, non ignorat diem et horam sui adventus: sed ne mœ- rorem discipulis incutiat, nolens corum interroga- rioni respondere, dixit se nescire, ut homo ; quippe qui id dicere potuit quatenus caro factus est, ut scriptum est", carnisque infirmitates proprias sibi fecit. Quod enim hac de causa se nescire dixit, in- de cognosci potest. Nam postquam e mortuis resur- rexit, cum jam in cœlos ascensurus esset, interro- cantibus eum discipulis, quando finis futurus, ipse- que iterum venturus esset, acerbius eis respondit, dicens : • Non est vestrum noscere tempora et mo- menta, quæ Pater posuit in sua potestate *. » AL si illud penitus ignorasset, oportebat dicere: Dixi vobis me nescire, et nescio. At vero quasi non re- cte interrogantes reprehendit, et tanquam majora quam par sit inquirentes rejicit. Manifestum itaque * Joan. xi, ft. m ibid. 54. » Matth. XVI, w Act. 1, 7. 13. D *s ibid. 16, 17. ss Matth. xt, 27. * Joan. 1, 14.

Α μετ' ἀνθρώπων ἀγνοεῖν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἐφέρετα σάρκα. Οἶδε μὲν γὰρ ὡς σοφία καὶ Λόγος ὢν ἐν Πα- τρί· μὴ εἰδέναι δέ φησι δι' ἡμᾶς καὶ μεθ᾿ ἡμῶν ὡς ἄνθρωπος. Β ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς ὁ Σωτὴρ εἰδὼς μέν τινα, οἰκονομίας δὲ χάριν ἀγνοεῖν αὐτὰ σχηματιζόμενος. Λέγει που πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Σωτήρο • Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται, ο καίτοι μηδε νὸς ἀπαγγείλαντος αὐτῷ περὶ τούτου, ἀλλ' ὡς Θεός τὰ πάντα γινώσκων. Εἶτα μακρὰν ἐλάσας ὁδὸν ἅμα τοῖς μαθηταῖς, ἔρχεται πρὸς τὰς τοῦ μνημονευθέντος ἀδελφὰς, καὶ ἠρώτα· ι Ποῦ τεθείκατε αὐτόν;» Ο εἰδὼς ὅτι κεκοίμηται, πῶς οὐκ οἶδε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα ; ἀλλ' οἶδεν. ᾿Απίθανον γὰρ τὸ ἐκεῖνο μὲν εἰδέναι, τοῦτο δὲ ἀγνοεῖν. "Ωσπερ οὖν οἰκονομίας τινὸς ἕνεκεν τὸ μὴ εἰδέναι τοῦ κεῖται Λάζαρος ἔφα- σκεν, οὕτω καὶ περὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας, καν λέγῃ μὴ εἰδέναι, χρήσιμόν τι καὶ ἀγαθὸν οἰκονομῶν, τοῦτο ποιεῖ· οἶδε γὰρ ὡς Θεός. ΑΛΛΟ, τὴν αὐτὴν ἔχον διάνοιαν. Περὶ τὰ μέρη Καισαρείας της Φιλίππου γεγονώς ὁ Σωτὴρ, πρώτα τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου : Αποκριναμένου δὲ Πέτρου καὶ εἰρηκότος, «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ο ἐπήγαγεν εὐ· θύς, ὅτι ο Μακάριος εἶ, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι ὁ Πα τὴρ ἀπεκάλυψέ σοι ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Οὐδεὶς γὰρ οἶδε τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατήρ, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτ τῆρος φωνήν. Εἰ δὲ δι' Υἱοῦ πάντα Πατήρ ἐργάζε ται, ἐν δὲ τῶν ἔργων καὶ ἡ ἀποκάλυψις, αὐτὸς ὁ Λό γος ἀποκαλύψας τῷ Πέτρῳ φαίνεται τὰ παρὰ τοῦ Πατρός· πῶς οὖν ὁ ἀποκαλύψας ὡς ἀγνοῶν ἐρωτα, τίνα λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι; Οὐκοῦν οἰκονομεῖ τι πολ λάκις τῆς ἀγνοίας τὸ σχῆμα. Εἰδὼς γὰρ ὅπερ ἔμελ λον ἐρεῖν οἱ μαθηταί, προσάγει τὴν πεῦσιν, ἵν' ἀπο δεξάμενος αὐτῶν τὴν ἀπόκρισιν, βεβαιώσῃ τὴν πίστιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐκ ἀγνοεῖ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἑαυτοῦ παρουσίας ὁ Υἱός, ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ σοφία, ἀλλ᾽ ἕνα μὴ λύπην ἐντέκῃ τοῖς μαθηταῖς, ὡς οὐ θελήσεις ἀποκρίνεσθαι τῇ παρ' αὐτῶν προσενεχθείσῃ πεύτες, τὸ, Οὐκ οἶδα, φησὶν ὡς ἄνθρωπος, ἐξουσίαν ἔχων καὶ τοῦ, εἰπεῖν διὰ, τὸ γενέσθαι σὰρξ, καθό γέγραπται, καὶ τὰς τῆς σαρκὸς ἀσθενείας ιδιοποιήσασθαι. Ὅτι γὰρ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας τὸ μὴ εἰδέναι φησίν, ἔν- τεῦθεν εἰσόμεθα. Μετὰ γὰρ τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι, μέλλων τε ήδη λοιπὸν ἀναβαίνειν εἰς οὐρανοὺς, έρευ τησάντων αὐτὸν τῶν μαθητῶν, πότε τὸ τέλος ἔσται. καὶ τότε πάλιν παραγενήσεται, δριμύτερον ἀπεκρί νατο λέγων· « Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ή και ρούς, οὓς ὁ Πατήρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ, ο Αλ εἴπερ ἡγνόει, σαφῶς αὐτὸν ἐχρῆν λέγειν· Εἶπον ὑμῖν, οὐκ οἶδα. Νυνὶ δὲ ὡς οὐκ εὐλόγως ἐρωτῶντας ἐλέγο χει, καὶ ὡς μείζονα ή καθ' ἑαυτοὺς ἐξετάζοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. eamdem enim nobiscum carnem gestavit. Novit enim ut sapientia et Verbum in Patre exsistens; ignorare vero se dicit propter nos et nobiscum, ut bono. ALIUD, qno ostenditur manifeste Servatorem no- visse quædam, sed ratione incarnationis ignora- tionem præ se tulisse. Servator alicubi ad discipulos suos ait : c Laza- rus amicus noster obdormiit **, › cum alioqui ne- mo hoc ei nuntiasset, sed ut Deus qui omnia co- guita habet. Deindle longo itinere cum discipulis profectus, venit ad sorores Lazari jam sepulti, et rogavit : « Ubi posuistis eum " ? » Quem mortuum esse sciebat, quomodo ignorabat locum in quo con- ditus erat? sed norat profecto. Verisimile enim non est, ipsum illud scivisse, hoc nescivisse. Quemad- modum igitur singulari quodam consilio dixit se nescire ubi jaceret Lazarus; ita etiam de die et ho- ra, tametsi dicat se ignorare, utilitatis et boni ali- cujus causa id facit : novit enim ut Deus. B ALIUD, ad eamdem sententiam pertinens. Cum in partibus Cæsareæ Philippi esset Servator, interrogavit discipulos: ‹ Quem dicunt me homi- Les esse Filium hominis 31?, Cumque Petrus re- spondisset et dixisset : « Tu es Christus, Filius Dei viventis ; » statim ipse intulit, « Beatus es, Simon Barjona, quia Pater revelavit tibi, qui in cœlis est ". » Nemo enim novit Filium nisi Paler, juxta ipsius Servatoris vocem ". At si Pater per Filium omnia operatur, unum vero ex operibus est reve-C latio, ipsum Verbum Petro revelat quæ Patris sunt; quomodo autem is qui revelat, tanquam ignorans interrogat, quemnam ipsum homines esse dicant ? Certo igitur ac singulari consilio interdum ignora- tionem simulat. Sciens enim quid discipuli respon- suri essent, interrogat : ut accepta eorum respon- sione frdem stabiliat. ALIUD, enarrative. Filius, quatenus est Verbum et sapientia, non ignorat diem et horam sui adventus: sed ne mœ- rorem discipulis incutiat, nolens corum interroga- rioni respondere, dixit se nescire, ut homo ; quippe qui id dicere potuit quatenus caro factus est, ut scriptum est", carnisque infirmitates proprias sibi fecit. Quod enim hac de causa se nescire dixit, in- de cognosci potest. Nam postquam e mortuis resur- rexit, cum jam in cœlos ascensurus esset, interro- cantibus eum discipulis, quando finis futurus, ipse- que iterum venturus esset, acerbius eis respondit, dicens : • Non est vestrum noscere tempora et mo- menta, quæ Pater posuit in sua potestate *. » AL si illud penitus ignorasset, oportebat dicere: Dixi vobis me nescire, et nescio. At vero quasi non re- cte interrogantes reprehendit, et tanquam majora quam par sit inquirentes rejicit. Manifestum itaque * Joan. xi, ft. m ibid. 54. » Matth. XVI, w Act. 1, 7. 13. D *s ibid. 16, 17. ss Matth. xt, 27. * Joan. 1, 14.

Α μετ' ἀνθρώπων ἀγνοεῖν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἐφέρετα σάρκα. Οἶδε μὲν γὰρ ὡς σοφία καὶ Λόγος ὢν ἐν Πα- τρί· μὴ εἰδέναι δέ φησι δι' ἡμᾶς καὶ μεθ᾿ ἡμῶν ὡς ἄνθρωπος. Β ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς ὁ Σωτὴρ εἰδὼς μέν τινα, οἰκονομίας δὲ χάριν ἀγνοεῖν αὐτὰ σχηματιζόμενος. Λέγει που πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Σωτήρο • Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται, ο καίτοι μηδε νὸς ἀπαγγείλαντος αὐτῷ περὶ τούτου, ἀλλ' ὡς Θεός τὰ πάντα γινώσκων. Εἶτα μακρὰν ἐλάσας ὁδὸν ἅμα τοῖς μαθηταῖς, ἔρχεται πρὸς τὰς τοῦ μνημονευθέντος ἀδελφὰς, καὶ ἠρώτα· ι Ποῦ τεθείκατε αὐτόν;» Ο εἰδὼς ὅτι κεκοίμηται, πῶς οὐκ οἶδε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα ; ἀλλ' οἶδεν. ᾿Απίθανον γὰρ τὸ ἐκεῖνο μὲν εἰδέναι, τοῦτο δὲ ἀγνοεῖν. "Ωσπερ οὖν οἰκονομίας τινὸς ἕνεκεν τὸ μὴ εἰδέναι τοῦ κεῖται Λάζαρος ἔφα- σκεν, οὕτω καὶ περὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας, καν λέγῃ μὴ εἰδέναι, χρήσιμόν τι καὶ ἀγαθὸν οἰκονομῶν, τοῦτο ποιεῖ· οἶδε γὰρ ὡς Θεός. ΑΛΛΟ, τὴν αὐτὴν ἔχον διάνοιαν. Περὶ τὰ μέρη Καισαρείας της Φιλίππου γεγονώς ὁ Σωτὴρ, πρώτα τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου : Αποκριναμένου δὲ Πέτρου καὶ εἰρηκότος, «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ο ἐπήγαγεν εὐ· θύς, ὅτι ο Μακάριος εἶ, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι ὁ Πα τὴρ ἀπεκάλυψέ σοι ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Οὐδεὶς γὰρ οἶδε τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατήρ, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτ τῆρος φωνήν. Εἰ δὲ δι' Υἱοῦ πάντα Πατήρ ἐργάζε ται, ἐν δὲ τῶν ἔργων καὶ ἡ ἀποκάλυψις, αὐτὸς ὁ Λό γος ἀποκαλύψας τῷ Πέτρῳ φαίνεται τὰ παρὰ τοῦ Πατρός· πῶς οὖν ὁ ἀποκαλύψας ὡς ἀγνοῶν ἐρωτα, τίνα λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι; Οὐκοῦν οἰκονομεῖ τι πολ λάκις τῆς ἀγνοίας τὸ σχῆμα. Εἰδὼς γὰρ ὅπερ ἔμελ λον ἐρεῖν οἱ μαθηταί, προσάγει τὴν πεῦσιν, ἵν' ἀπο δεξάμενος αὐτῶν τὴν ἀπόκρισιν, βεβαιώσῃ τὴν πίστιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐκ ἀγνοεῖ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἑαυτοῦ παρουσίας ὁ Υἱός, ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ σοφία, ἀλλ᾽ ἕνα μὴ λύπην ἐντέκῃ τοῖς μαθηταῖς, ὡς οὐ θελήσεις ἀποκρίνεσθαι τῇ παρ' αὐτῶν προσενεχθείσῃ πεύτες, τὸ, Οὐκ οἶδα, φησὶν ὡς ἄνθρωπος, ἐξουσίαν ἔχων καὶ τοῦ, εἰπεῖν διὰ, τὸ γενέσθαι σὰρξ, καθό γέγραπται, καὶ τὰς τῆς σαρκὸς ἀσθενείας ιδιοποιήσασθαι. Ὅτι γὰρ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας τὸ μὴ εἰδέναι φησίν, ἔν- τεῦθεν εἰσόμεθα. Μετὰ γὰρ τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι, μέλλων τε ήδη λοιπὸν ἀναβαίνειν εἰς οὐρανοὺς, έρευ τησάντων αὐτὸν τῶν μαθητῶν, πότε τὸ τέλος ἔσται. καὶ τότε πάλιν παραγενήσεται, δριμύτερον ἀπεκρί νατο λέγων· « Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ή και ρούς, οὓς ὁ Πατήρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ, ο Αλ εἴπερ ἡγνόει, σαφῶς αὐτὸν ἐχρῆν λέγειν· Εἶπον ὑμῖν, οὐκ οἶδα. Νυνὶ δὲ ὡς οὐκ εὐλόγως ἐρωτῶντας ἐλέγο χει, καὶ ὡς μείζονα ή καθ' ἑαυτοὺς ἐξετάζοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. eamdem enim nobiscum carnem gestavit. Novit enim ut sapientia et Verbum in Patre exsistens; ignorare vero se dicit propter nos et nobiscum, ut bono. ALIUD, qno ostenditur manifeste Servatorem no- visse quædam, sed ratione incarnationis ignora- tionem præ se tulisse. Servator alicubi ad discipulos suos ait : c Laza- rus amicus noster obdormiit **, › cum alioqui ne- mo hoc ei nuntiasset, sed ut Deus qui omnia co- guita habet. Deindle longo itinere cum discipulis profectus, venit ad sorores Lazari jam sepulti, et rogavit : « Ubi posuistis eum " ? » Quem mortuum esse sciebat, quomodo ignorabat locum in quo con- ditus erat? sed norat profecto. Verisimile enim non est, ipsum illud scivisse, hoc nescivisse. Quemad- modum igitur singulari quodam consilio dixit se nescire ubi jaceret Lazarus; ita etiam de die et ho- ra, tametsi dicat se ignorare, utilitatis et boni ali- cujus causa id facit : novit enim ut Deus. B ALIUD, ad eamdem sententiam pertinens. Cum in partibus Cæsareæ Philippi esset Servator, interrogavit discipulos: ‹ Quem dicunt me homi- Les esse Filium hominis 31?, Cumque Petrus re- spondisset et dixisset : « Tu es Christus, Filius Dei viventis ; » statim ipse intulit, « Beatus es, Simon Barjona, quia Pater revelavit tibi, qui in cœlis est ". » Nemo enim novit Filium nisi Paler, juxta ipsius Servatoris vocem ". At si Pater per Filium omnia operatur, unum vero ex operibus est reve-C latio, ipsum Verbum Petro revelat quæ Patris sunt; quomodo autem is qui revelat, tanquam ignorans interrogat, quemnam ipsum homines esse dicant ? Certo igitur ac singulari consilio interdum ignora- tionem simulat. Sciens enim quid discipuli respon- suri essent, interrogat : ut accepta eorum respon- sione frdem stabiliat. ALIUD, enarrative. Filius, quatenus est Verbum et sapientia, non ignorat diem et horam sui adventus: sed ne mœ- rorem discipulis incutiat, nolens corum interroga- rioni respondere, dixit se nescire, ut homo ; quippe qui id dicere potuit quatenus caro factus est, ut scriptum est", carnisque infirmitates proprias sibi fecit. Quod enim hac de causa se nescire dixit, in- de cognosci potest. Nam postquam e mortuis resur- rexit, cum jam in cœlos ascensurus esset, interro- cantibus eum discipulis, quando finis futurus, ipse- que iterum venturus esset, acerbius eis respondit, dicens : • Non est vestrum noscere tempora et mo- menta, quæ Pater posuit in sua potestate *. » AL si illud penitus ignorasset, oportebat dicere: Dixi vobis me nescire, et nescio. At vero quasi non re- cte interrogantes reprehendit, et tanquam majora quam par sit inquirentes rejicit. Manifestum itaque * Joan. xi, ft. m ibid. 54. » Matth. XVI, w Act. 1, 7. 13. D *s ibid. 16, 17. ss Matth. xt, 27. * Joan. 1, 14.

Α μετ' ἀνθρώπων ἀγνοεῖν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἡμῖν ἐφέρετα σάρκα. Οἶδε μὲν γὰρ ὡς σοφία καὶ Λόγος ὢν ἐν Πα- τρί· μὴ εἰδέναι δέ φησι δι' ἡμᾶς καὶ μεθ᾿ ἡμῶν ὡς ἄνθρωπος. Β ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς ὁ Σωτὴρ εἰδὼς μέν τινα, οἰκονομίας δὲ χάριν ἀγνοεῖν αὐτὰ σχηματιζόμενος. Λέγει που πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ὁ Σωτήρο • Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται, ο καίτοι μηδε νὸς ἀπαγγείλαντος αὐτῷ περὶ τούτου, ἀλλ' ὡς Θεός τὰ πάντα γινώσκων. Εἶτα μακρὰν ἐλάσας ὁδὸν ἅμα τοῖς μαθηταῖς, ἔρχεται πρὸς τὰς τοῦ μνημονευθέντος ἀδελφὰς, καὶ ἠρώτα· ι Ποῦ τεθείκατε αὐτόν;» Ο εἰδὼς ὅτι κεκοίμηται, πῶς οὐκ οἶδε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα ; ἀλλ' οἶδεν. ᾿Απίθανον γὰρ τὸ ἐκεῖνο μὲν εἰδέναι, τοῦτο δὲ ἀγνοεῖν. "Ωσπερ οὖν οἰκονομίας τινὸς ἕνεκεν τὸ μὴ εἰδέναι τοῦ κεῖται Λάζαρος ἔφα- σκεν, οὕτω καὶ περὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας, καν λέγῃ μὴ εἰδέναι, χρήσιμόν τι καὶ ἀγαθὸν οἰκονομῶν, τοῦτο ποιεῖ· οἶδε γὰρ ὡς Θεός. ΑΛΛΟ, τὴν αὐτὴν ἔχον διάνοιαν. Περὶ τὰ μέρη Καισαρείας της Φιλίππου γεγονώς ὁ Σωτὴρ, πρώτα τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· « Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου : Αποκριναμένου δὲ Πέτρου καὶ εἰρηκότος, «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ο ἐπήγαγεν εὐ· θύς, ὅτι ο Μακάριος εἶ, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι ὁ Πα τὴρ ἀπεκάλυψέ σοι ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Οὐδεὶς γὰρ οἶδε τὸν Υἱὸν εἰ μὴ ὁ Πατήρ, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτ τῆρος φωνήν. Εἰ δὲ δι' Υἱοῦ πάντα Πατήρ ἐργάζε ται, ἐν δὲ τῶν ἔργων καὶ ἡ ἀποκάλυψις, αὐτὸς ὁ Λό γος ἀποκαλύψας τῷ Πέτρῳ φαίνεται τὰ παρὰ τοῦ Πατρός· πῶς οὖν ὁ ἀποκαλύψας ὡς ἀγνοῶν ἐρωτα, τίνα λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι; Οὐκοῦν οἰκονομεῖ τι πολ λάκις τῆς ἀγνοίας τὸ σχῆμα. Εἰδὼς γὰρ ὅπερ ἔμελ λον ἐρεῖν οἱ μαθηταί, προσάγει τὴν πεῦσιν, ἵν' ἀπο δεξάμενος αὐτῶν τὴν ἀπόκρισιν, βεβαιώσῃ τὴν πίστιν. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐκ ἀγνοεῖ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἑαυτοῦ παρουσίας ὁ Υἱός, ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ σοφία, ἀλλ᾽ ἕνα μὴ λύπην ἐντέκῃ τοῖς μαθηταῖς, ὡς οὐ θελήσεις ἀποκρίνεσθαι τῇ παρ' αὐτῶν προσενεχθείσῃ πεύτες, τὸ, Οὐκ οἶδα, φησὶν ὡς ἄνθρωπος, ἐξουσίαν ἔχων καὶ τοῦ, εἰπεῖν διὰ, τὸ γενέσθαι σὰρξ, καθό γέγραπται, καὶ τὰς τῆς σαρκὸς ἀσθενείας ιδιοποιήσασθαι. Ὅτι γὰρ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας τὸ μὴ εἰδέναι φησίν, ἔν- τεῦθεν εἰσόμεθα. Μετὰ γὰρ τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι, μέλλων τε ήδη λοιπὸν ἀναβαίνειν εἰς οὐρανοὺς, έρευ τησάντων αὐτὸν τῶν μαθητῶν, πότε τὸ τέλος ἔσται. καὶ τότε πάλιν παραγενήσεται, δριμύτερον ἀπεκρί νατο λέγων· « Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνώναι χρόνους ή και ρούς, οὓς ὁ Πατήρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ, ο Αλ εἴπερ ἡγνόει, σαφῶς αὐτὸν ἐχρῆν λέγειν· Εἶπον ὑμῖν, οὐκ οἶδα. Νυνὶ δὲ ὡς οὐκ εὐλόγως ἐρωτῶντας ἐλέγο χει, καὶ ὡς μείζονα ή καθ' ἑαυτοὺς ἐξετάζοντες S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. eamdem enim nobiscum carnem gestavit. Novit enim ut sapientia et Verbum in Patre exsistens; ignorare vero se dicit propter nos et nobiscum, ut bono. ALIUD, qno ostenditur manifeste Servatorem no- visse quædam, sed ratione incarnationis ignora- tionem præ se tulisse. Servator alicubi ad discipulos suos ait : c Laza- rus amicus noster obdormiit **, › cum alioqui ne- mo hoc ei nuntiasset, sed ut Deus qui omnia co- guita habet. Deindle longo itinere cum discipulis profectus, venit ad sorores Lazari jam sepulti, et rogavit : « Ubi posuistis eum " ? » Quem mortuum esse sciebat, quomodo ignorabat locum in quo con- ditus erat? sed norat profecto. Verisimile enim non est, ipsum illud scivisse, hoc nescivisse. Quemad- modum igitur singulari quodam consilio dixit se nescire ubi jaceret Lazarus; ita etiam de die et ho- ra, tametsi dicat se ignorare, utilitatis et boni ali- cujus causa id facit : novit enim ut Deus. B ALIUD, ad eamdem sententiam pertinens. Cum in partibus Cæsareæ Philippi esset Servator, interrogavit discipulos: ‹ Quem dicunt me homi- Les esse Filium hominis 31?, Cumque Petrus re- spondisset et dixisset : « Tu es Christus, Filius Dei viventis ; » statim ipse intulit, « Beatus es, Simon Barjona, quia Pater revelavit tibi, qui in cœlis est ". » Nemo enim novit Filium nisi Paler, juxta ipsius Servatoris vocem ". At si Pater per Filium omnia operatur, unum vero ex operibus est reve-C latio, ipsum Verbum Petro revelat quæ Patris sunt; quomodo autem is qui revelat, tanquam ignorans interrogat, quemnam ipsum homines esse dicant ? Certo igitur ac singulari consilio interdum ignora- tionem simulat. Sciens enim quid discipuli respon- suri essent, interrogat : ut accepta eorum respon- sione frdem stabiliat. ALIUD, enarrative. Filius, quatenus est Verbum et sapientia, non ignorat diem et horam sui adventus: sed ne mœ- rorem discipulis incutiat, nolens corum interroga- rioni respondere, dixit se nescire, ut homo ; quippe qui id dicere potuit quatenus caro factus est, ut scriptum est", carnisque infirmitates proprias sibi fecit. Quod enim hac de causa se nescire dixit, in- de cognosci potest. Nam postquam e mortuis resur- rexit, cum jam in cœlos ascensurus esset, interro- cantibus eum discipulis, quando finis futurus, ipse- que iterum venturus esset, acerbius eis respondit, dicens : • Non est vestrum noscere tempora et mo- menta, quæ Pater posuit in sua potestate *. » AL si illud penitus ignorasset, oportebat dicere: Dixi vobis me nescire, et nescio. At vero quasi non re- cte interrogantes reprehendit, et tanquam majora quam par sit inquirentes rejicit. Manifestum itaque * Joan. xi, ft. m ibid. 54. » Matth. XVI, w Act. 1, 7. 13. D *s ibid. 16, 17. ss Matth. xt, 27. * Joan. 1, 14.

Β ΑΛΛΟ. Εἰ ἀληθεύει λέγων ὁ Παῦλος, ὅτι πάντα γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα ἐνώπιον αὐτοῦ ἐστι, περὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ δηλονότι φησὶν, ἐν δὲ τῶν πάντων καὶ ἡ ὥρα ἐκείνη, πῶς ἀγνοεῖ ταύτην ὁ ἐν ὀφθαλμοῖς ἔχων τὸ πάντα τετραχηλισμένα ; ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ δύσφημον εἶναι πιστεύετε τὸ λέγειν Αγνοη- κέναι τι τῶν ὄντων τὸν Υἱόν, ἐχέτω, καθ' ὑμᾶς, καὶ οὕτως. 'Αλλ' εἰδῶμεν εἰ μὴ σφάλλεσθε τὰ τοιαῦτα φρονοῦντες περὶ αὐτοῦ· ἐξ αὐτοῦ θεωρήσομεν του πράγματος, εἰ μὴ σαθροτάταις ἐννοίαις ἐπερείδεσθε, καλαμίνην ώσπερ ἑαυτοῖς ὑποθέντες τὴν βακτηρίαν. Μόνην ἔφησε τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀγνοεῖν ὁ Υἱός οὐκοῦν εἰ μόνην ἐκείνην ἀγνοεῖ, οἶδε τὰς ἄλλας· ἐν δὲ ταύταις καὶ ἡ πρὸ αὐτῆς κείσεται. Καὶ πῶς ὁ εἰ δὼς τὴν πρὸ αὐτῆς, οὐκ οἶδεν ὅτι μεθ᾽ ἦν οἶδεν εὐο θὺς ἡ ἀγνοουμένη καθ' ὑμᾶς εἰσβαίνει; "Ομοιον γάρ ὥσπερ εἴ τις λέγοι μὴ εἰδέναι τὸν δέκα ἀριθμὸν, ποίαν ἔχει τὴν θέσιν, τοὺς εἰδότας τὸν ἐννέα. Πρόδη λον γὰρ ὅτι μετὰ τὸν ἐννέα ὁ δέκα κείσεται πάντως. Εἰ τοίνυν οἶδε τὴν πρὸ αὐτῆς, πῶς οὐκ εἴσεται καὶ αὐτήν ; Πῶς ὁ τοσαῦτα σημεία πρὸ τοῦ τέλους ἔσεσθαι λέγων, οὐκ οἶδεν ὅτι μετὰ τὰ σημεῖα τὸ τέλος ; Παν- ταχόθεν τοιγαροῦν ἀνόητοι δειχθήσεσθε, τῆς ἀληθείας τολμῶντες καταψεύδεσθαι. Οἶδε γὰρ τὰ πάντα ὁ Υἱός, κἂν οἰκονομικῶς ἀγνοεῖν τι λέγῃ. ΛΟΓΟΣ ΚΓ'. Εἰς τὸ, « Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ. Καὶ εἰς τὸ . • Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. Καὶ εἰς τὸ, « Οὐ δύναμαι ἐγὼ ἀπ' ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδέν ἀλλὰ καθὼς ἀκούω, κρίνω· · καὶ ὅτα τούτοις ὅμοιὰ ἐστι ρητά. Αντίθεσις ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασί, κατ' ουσίαν ὅμοιος εἶν ναι τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς, ὁ λέγων ειληφέναι πάντα παρά τοῦ Πατρός, Εχων γάρ, οὐκ ἂν ἐδέξατο. Ἐπειδὴ δὲ φαίνεται λαβὼν, ὡς αὐτός φησι, δῆλός ἐστιν οὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οταν οὖν ἀκούσης λέγοντος τοῦ Υἱοῦ, « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι, ν καὶ τὰ ἐμὰ πάντα τοῦ Πατρός ἐστι, τί ἄρα ποιήσεις, αἱρετικέ; Εἰ γὰρ οὐ δὲν ἔχει, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἐξ ἑαυτοῦ, ἔχει τοῦτο καὶ ὁ Πατήρ καὶ εἰ πάντα έχει φυσικῶς ὁ Πατήρ, έχει τοῦτο καὶ ὁ Υἱός. Ανάγκη τοίνυν, ἢ τὸ μηδὲν ἔχειν δύνασθαι λέγοντας τὸν Υἱόν, περιθεῖναι τοῦτο καὶ τῷ Πατρὶ, ἵν᾽ ἔχων φαίνηται τὰ τοῦ Υἱοῦ· ἡ εἰ τοῦτο φευκτέον, ἀνάγκη συνομολογεῖν κεκτῆσθαι τὸν γιν ὅσα καὶ ὁ Πατήρ. Τοῦ Πατρὸς γὰρ ἔφησεν εἶναι πάντα τὰ ἑαυτοῦ, καὶ αὐτὸς ἔχειν πάντα τοῦ Πατρός. . ALIUD. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. A Si Paulus vere de Filio dicit *, quod omnia sint nuda atque aperta in conspectu ejus, unum vero omnium est etiam hora illa, quemode illam ignorat is in cujus conspectu sunt omnia nuda atque aperta. ALIUD. Si citra blasphemiam existimatis dici posse Fi- lium aliquid eorum quæ exsistant ignorare; ita se res, secundum vos, habeat : sed videamus au vestra vos fallat opinio, atque ex ipsa re consideremus quam imbecillibus rationibus, veluti arundineo ba- culo, innitamini. Solam illam diem ignorare se dixit Filius : ergo si solain hanc ignoravit, novit certe alias ; atqui in his etiam erit quæ illam præ- cessit. At si eam quæ præcessit novit, quomodo non noverit quod illam quam novit, illa quam, ut vos dicitis, non novit, sequatur. Perinde enim hoc est ac si quis dicat, aliquem ignorare qualem defini- tionem habeat numerus denarius, qui norit novem, Manifestum enim est statim post novem sequi de- cem. Si ergo diem novit quæ novissimam præcedit, que pacto ipsam etiam novissimam non morit? Aut quomodo, qui tanta signa finem praeessura dixit, nesciat post illa signa edita finem futurum? Unde- quaque igitur vestra inscitia se prodit, qui veritati repugnare non veremini. Omnia enim novit Filius, tametsi singulari consilio ignorare se dieat. ASSERTIO XXIII. In illud, Pater amat Filium, et omnia dedit in manu ejus s. » Et in illud : « Omnia mihi tradita sunt a Patre". » Et in illud : « Non possum a me facere quidquam : sed sicut audio, judicos ; r et in alia dicta his similia. Objectio hæreticorum. Sed quomodo, inquiunt, pessit Filios secundam essentiam simiks esse Patri, qui dicit se accepisse ontwin a Patre ? Nam qui habet, non accipit. Cum vero appareat cum accepisse, ut ipsemet testa- manifestum est eum nihil habere ex se- jur ipso. Solutio objectionis. Cam igitur audies dicentem Filium': ‹ Om- mia que habet Pater mea sunt, et omnia mea sant Patris, s quid dices, læretice? Si enim ex vestra opinione Filius nihil habet ex seipso, nihil etiam ex seipso habebit Pater; et si Pater omnia natura- ther habet, habebit hoo et Filius. Necessarium ighur prorsus est, ut qui dicunt Fillum nibil posse, idem quoque Patri tribuant, nimirum ut habeat quæ Filius ; aut si hot detestandum est, necesse est futeri Filium possidere omnia quæ Pater. Om- nia enim sna Patris esse dixit, et ipse vicissim habere omula quæ Patris sunt. • Ilebr. ¡v, 13. * Joan. 111, * Luc. S, C D 22. * Joan. v, 30. • Joan. xvi, 15.

Β ΑΛΛΟ. Εἰ ἀληθεύει λέγων ὁ Παῦλος, ὅτι πάντα γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα ἐνώπιον αὐτοῦ ἐστι, περὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ δηλονότι φησὶν, ἐν δὲ τῶν πάντων καὶ ἡ ὥρα ἐκείνη, πῶς ἀγνοεῖ ταύτην ὁ ἐν ὀφθαλμοῖς ἔχων τὸ πάντα τετραχηλισμένα ; ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ δύσφημον εἶναι πιστεύετε τὸ λέγειν Αγνοη- κέναι τι τῶν ὄντων τὸν Υἱόν, ἐχέτω, καθ' ὑμᾶς, καὶ οὕτως. 'Αλλ' εἰδῶμεν εἰ μὴ σφάλλεσθε τὰ τοιαῦτα φρονοῦντες περὶ αὐτοῦ· ἐξ αὐτοῦ θεωρήσομεν του πράγματος, εἰ μὴ σαθροτάταις ἐννοίαις ἐπερείδεσθε, καλαμίνην ώσπερ ἑαυτοῖς ὑποθέντες τὴν βακτηρίαν. Μόνην ἔφησε τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀγνοεῖν ὁ Υἱός οὐκοῦν εἰ μόνην ἐκείνην ἀγνοεῖ, οἶδε τὰς ἄλλας· ἐν δὲ ταύταις καὶ ἡ πρὸ αὐτῆς κείσεται. Καὶ πῶς ὁ εἰ δὼς τὴν πρὸ αὐτῆς, οὐκ οἶδεν ὅτι μεθ᾽ ἦν οἶδεν εὐο θὺς ἡ ἀγνοουμένη καθ' ὑμᾶς εἰσβαίνει; "Ομοιον γάρ ὥσπερ εἴ τις λέγοι μὴ εἰδέναι τὸν δέκα ἀριθμὸν, ποίαν ἔχει τὴν θέσιν, τοὺς εἰδότας τὸν ἐννέα. Πρόδη λον γὰρ ὅτι μετὰ τὸν ἐννέα ὁ δέκα κείσεται πάντως. Εἰ τοίνυν οἶδε τὴν πρὸ αὐτῆς, πῶς οὐκ εἴσεται καὶ αὐτήν ; Πῶς ὁ τοσαῦτα σημεία πρὸ τοῦ τέλους ἔσεσθαι λέγων, οὐκ οἶδεν ὅτι μετὰ τὰ σημεῖα τὸ τέλος ; Παν- ταχόθεν τοιγαροῦν ἀνόητοι δειχθήσεσθε, τῆς ἀληθείας τολμῶντες καταψεύδεσθαι. Οἶδε γὰρ τὰ πάντα ὁ Υἱός, κἂν οἰκονομικῶς ἀγνοεῖν τι λέγῃ. ΛΟΓΟΣ ΚΓ'. Εἰς τὸ, « Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ. Καὶ εἰς τὸ . • Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. Καὶ εἰς τὸ, « Οὐ δύναμαι ἐγὼ ἀπ' ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδέν ἀλλὰ καθὼς ἀκούω, κρίνω· · καὶ ὅτα τούτοις ὅμοιὰ ἐστι ρητά. Αντίθεσις ἐκ τῶν αἱρετικῶν. Καὶ πῶς ἂν δύναιτο, φασί, κατ' ουσίαν ὅμοιος εἶν ναι τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς, ὁ λέγων ειληφέναι πάντα παρά τοῦ Πατρός, Εχων γάρ, οὐκ ἂν ἐδέξατο. Ἐπειδὴ δὲ φαίνεται λαβὼν, ὡς αὐτός φησι, δῆλός ἐστιν οὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ. Πρὸς τοῦτο λύσις. Οταν οὖν ἀκούσης λέγοντος τοῦ Υἱοῦ, « Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι, ν καὶ τὰ ἐμὰ πάντα τοῦ Πατρός ἐστι, τί ἄρα ποιήσεις, αἱρετικέ; Εἰ γὰρ οὐ δὲν ἔχει, καθ' ὑμᾶς, ὁ Υἱὸς ἐξ ἑαυτοῦ, ἔχει τοῦτο καὶ ὁ Πατήρ καὶ εἰ πάντα έχει φυσικῶς ὁ Πατήρ, έχει τοῦτο καὶ ὁ Υἱός. Ανάγκη τοίνυν, ἢ τὸ μηδὲν ἔχειν δύνασθαι λέγοντας τὸν Υἱόν, περιθεῖναι τοῦτο καὶ τῷ Πατρὶ, ἵν᾽ ἔχων φαίνηται τὰ τοῦ Υἱοῦ· ἡ εἰ τοῦτο φευκτέον, ἀνάγκη συνομολογεῖν κεκτῆσθαι τὸν γιν ὅσα καὶ ὁ Πατήρ. Τοῦ Πατρὸς γὰρ ἔφησεν εἶναι πάντα τὰ ἑαυτοῦ, καὶ αὐτὸς ἔχειν πάντα τοῦ Πατρός. . ALIUD. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. A Si Paulus vere de Filio dicit *, quod omnia sint nuda atque aperta in conspectu ejus, unum vero omnium est etiam hora illa, quemode illam ignorat is in cujus conspectu sunt omnia nuda atque aperta. ALIUD. Si citra blasphemiam existimatis dici posse Fi- lium aliquid eorum quæ exsistant ignorare; ita se res, secundum vos, habeat : sed videamus au vestra vos fallat opinio, atque ex ipsa re consideremus quam imbecillibus rationibus, veluti arundineo ba- culo, innitamini. Solam illam diem ignorare se dixit Filius : ergo si solain hanc ignoravit, novit certe alias ; atqui in his etiam erit quæ illam præ- cessit. At si eam quæ præcessit novit, quomodo non noverit quod illam quam novit, illa quam, ut vos dicitis, non novit, sequatur. Perinde enim hoc est ac si quis dicat, aliquem ignorare qualem defini- tionem habeat numerus denarius, qui norit novem, Manifestum enim est statim post novem sequi de- cem. Si ergo diem novit quæ novissimam præcedit, que pacto ipsam etiam novissimam non morit? Aut quomodo, qui tanta signa finem praeessura dixit, nesciat post illa signa edita finem futurum? Unde- quaque igitur vestra inscitia se prodit, qui veritati repugnare non veremini. Omnia enim novit Filius, tametsi singulari consilio ignorare se dieat. ASSERTIO XXIII. In illud, Pater amat Filium, et omnia dedit in manu ejus s. » Et in illud : « Omnia mihi tradita sunt a Patre". » Et in illud : « Non possum a me facere quidquam : sed sicut audio, judicos ; r et in alia dicta his similia. Objectio hæreticorum. Sed quomodo, inquiunt, pessit Filios secundam essentiam simiks esse Patri, qui dicit se accepisse ontwin a Patre ? Nam qui habet, non accipit. Cum vero appareat cum accepisse, ut ipsemet testa- manifestum est eum nihil habere ex se- jur ipso. Solutio objectionis. Cam igitur audies dicentem Filium': ‹ Om- mia que habet Pater mea sunt, et omnia mea sant Patris, s quid dices, læretice? Si enim ex vestra opinione Filius nihil habet ex seipso, nihil etiam ex seipso habebit Pater; et si Pater omnia natura- ther habet, habebit hoo et Filius. Necessarium ighur prorsus est, ut qui dicunt Fillum nibil posse, idem quoque Patri tribuant, nimirum ut habeat quæ Filius ; aut si hot detestandum est, necesse est futeri Filium possidere omnia quæ Pater. Om- nia enim sna Patris esse dixit, et ipse vicissim habere omula quæ Patris sunt. • Ilebr. ¡v, 13. * Joan. 111, * Luc. S, C D 22. * Joan. v, 30. • Joan. xvi, 15.

ג 2. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ὁ Υἱός, είληφέναι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρός. Εχει γὰρ φυσικῶς, ἴδιος ὧν αὐτοῦ Λόγος καὶ ἀπαύγασμα, πάντα τὰ αὐτοῦ, δίχα μόνου τοῦ εἶναι καὶ λέγεσθαι Πατήρ. Λέγει δὲ εἰληφέναι παρὰ τοῦ Πατρὸς, προαναιρῶν ὡς Θεὸς τὰς τῶν απ ρετικῶν ὁπονοίας. Ινα γὰρ μή τις τὸν Υἱὸν θεωρῶν Ξάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχοντα ἐκ τῆς πολλῆς λίαν ὁμοιότητος καὶ ἀπαραλλάκτου ταυτότητος νομίσῃ τὸν αὐτὸν εἶναι Πατέρα καὶ Υἱὸν, καὶ εἰς τὴν Σαβελλίου πλάνην ἐκπέσῃ, ἀναγκαίως εἰληφέναι φησὶ παρὰ Πατρός, φυσικῶς τοῦτο ἔχων· ἵν᾿ ὁ λόγος εἰσφέρων ἕνα μὲν τὸν διδόντα, δεύτερον δὲ τὸν δεχόμενον, ἐν Ιδιαζούσαις ὑποστάσεσι δυάδα δεικνύῃ οὐ μόνοις ονό ματι διαστελλομένην. Ίδιος δὲ ὧν τοῦ Πατρὸς ὁ λό- γος, καὶ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθών, πάντα μὲν τὰ τοῦ Πατρὸς ἀϊδίως ἔχει. Παρ' αὐτοῦ δέ φησιν εἰ- ληφέναι διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ προελθεῖν, φυσικῶς ἔχων τὰ πάντα προσόντα αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Οὐδὲν εἰς τὸν θεότητος λόγον τὸν Υἱὸν ἀδικήσει τὸ λέγειν· . Πάντα μοι παρεδόθη παρὰ τοῦ Πατρός μου· ὁ ἀλλὰ μᾶλλον ἀποδεικνύει σαφῶς κατὰ φύσιν ὄντα Υιόν. Εἰ γὰρ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, ἐν δὲ τῷ πάντα εἰπεῖν οὐδὲν ἀφῆκεν ἐκτός· οὐκ ἄρα εἷς ἐστι τῶν πάντων, ἅπερ καὶ εἰληφέναι φησίν, ἀλλ' ιδιά- ζούσαν ἐκ Πατρὸς τὴν γέννησιν ἔχει. Υἱὸς δὲ ὧν κατὰ φύπν, ἔχει πάντως τὰ τοῦ γεννήσαντος ίδια. Ιδιον δὲ τοῦ γεννήσαντος τὸ πάντα ἔχειν· οὐκ ἄρα ἐνδεής τινος & Υιός. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, καθά φησιν αὐτὸς, καὶ είδεται ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, οὔτε τῶν πάντων εἷς ἔστων, ἀλλὰ καὶ μόνος φανείται κληρονόμος, ὡς Υἱός. Εἰ γάς εἷς ἂν καὶ αὐτὸς τῶν πάντων ἐτύγχανε, κατ- τριθμεῖτο ἂν ἐν τοῖς πᾶσι, καὶ οὐκ ἂν ἦν κληρονόμος. Ἐπειδὴ δὲ φαίνεται πάντα λαβών φυσικῶς τε καὶ επωδώς, δηλονότι διατρεχούσης εἰς αὐτὸν τῆς τοῦ γεννήσαντος ἀρχῆς τε καὶ κυριότητος, ἄλλος ἐστὶ τῶν πάντων ἐξ ἀνάγκης, καὶ μόνος ἴδιος τοῦ Πα τρός Υιός. • ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ευρίσκεται του λέγων ὁ Σωτήρ· ε Ωσπερ ὁ Πα- το ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ·, ὅπερ ἀκόλουθον οὕτω νοεῖν. Δεἰ μὲν γὰρ τοῦ λέγειν, ο Δέδωκε, ο τὸ ἐκ Πατρὸς Εχειν φυσικώς σημαίνει, καὶ καθ᾽ ὑπόστασιν ἕτερον ἔπτουν πρὸς τὸν δεδωκότα δεικνύει· ἕτερον δὲ λέγω μόνον τῷ ἀριθμῷ. Διὰ δὲ τοῦ λέγειν, ο "Ωσπερ ἔχει ὁ ρ. οὕτως ἔχει καὶ ὁ Υἱός, ο δῆλός ἐστιν ἐκεῖνο πλάσεων, ὅτι ὥσπερ ἀϊδίως ἔχει ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ τὴν ζωὴν, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς ἀϊδίως ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυ τι Ε μὲν οὖν τολμᾷ τις λέγειν εἶναι χρόνον ὅτε οὐκ εἶχεν ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, κρατεῖν ἀνάγκη Τ. Α THESAURUS. i art Joan. B C D ALIUD, narrative. Non ideo dicitur Filius a Patre accepisse, quod antea non habuerit. Habet enim naturaliter, cum sit proprium ejus Verbum et splendor, omnia quæ Pa- tris : excepto eo quod neque sit, neque dicatur Pater. Dicit autem se accepisse a Patre, præoccupans et tollens, ut Deus, hereticorum suspicionem. Nam ne quispiam, Filium contemplans habentem omnia quæ Pater, existimet ob summam hanc similitudinem et omnimodam identitatem ipsum esse Patrem simul et Filium, et in Sabellii errorem incidat, utiliter admodum se a Patre accepisse dicit, cum natura- liter id habeat, ut ratio ipsa inferens unum quidem esse qui dal, alterum qui suscipit, dualitatem per- sonarum manifeste ostendat non solis nominibus distinotam. Cum vero sit proprium Patris Verbum, el ex essentia ipsius procedat, certe omnia quæ Patris sunt, ab æterno habet. Dicit autem se ab illo accepisse, quia ex ipeo procedit; cum alioqui naturaliter habeat omnia quæ Patri insunt. ALIUD. Nihil plane divinitati Filii officere potest, dicere : • Omnia mihi tradita sunt a Patre nen : » sed po- tius declarat ipsum naturaliter Filium esse. Si enim omnia illi tradita sunt, et cum dicimus, omnia, nihil excludimus; certe non erit ipse unus ex om- nibus quæ se accepisse dicit, sed distinctam a Pa- tre generationem habet. Filius vero naturaliter cum sit, babet omnia quæ Genitoris sunt propria.. Pro- prium autem Genitoris est omnia habere : non est igitur Filius alicujus rei indigus. ALIUD.' Si omnia ei tradita sunt, sicut ipse testatur, ei- que in manus data, non est unus omnium; sed solus est hæres, ut Filius. Nam si ipse unus omnium exsisteret, certe omnilus annumeraretur, neque esset hæres. Cum vero omnia acceperit, naturaliter atque essentialiter, propagato nimirum in ipsum Genitoris sui imperio et dominatione : ne- cessario diversus est ab omnibus, et solus proprius Patris Filius. ALIUD, narralive. Servator alicubi inquit, Sicut Pater habeb vitam in seipso, sic dedit et Fillo habere' vitam in seipso ' : : quod sic intelligi par est. Nam cum dicit, ‹ dedit, » quod ex Patre naturaliter habeat signi- frat, et liypostatice ab eo qui dedit alium esse : alium, inquam, numero sokum. Cum vero dicit, • Sicut habet Pater, ita habet et Filius : » manifeste hoc significat, quod, quemadmodum Pater habet in se vitam ab æterno, ita et Filius vitam ab æterno in se habet. Si quis igitur audet dicere, tempus aliquod fuisse quo Pater vitam in se non habuit, lioc ipsum etiam in Filio locum habebit. At si hou

ג 2. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ὁ Υἱός, είληφέναι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρός. Εχει γὰρ φυσικῶς, ἴδιος ὧν αὐτοῦ Λόγος καὶ ἀπαύγασμα, πάντα τὰ αὐτοῦ, δίχα μόνου τοῦ εἶναι καὶ λέγεσθαι Πατήρ. Λέγει δὲ εἰληφέναι παρὰ τοῦ Πατρὸς, προαναιρῶν ὡς Θεὸς τὰς τῶν απ ρετικῶν ὁπονοίας. Ινα γὰρ μή τις τὸν Υἱὸν θεωρῶν Ξάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχοντα ἐκ τῆς πολλῆς λίαν ὁμοιότητος καὶ ἀπαραλλάκτου ταυτότητος νομίσῃ τὸν αὐτὸν εἶναι Πατέρα καὶ Υἱὸν, καὶ εἰς τὴν Σαβελλίου πλάνην ἐκπέσῃ, ἀναγκαίως εἰληφέναι φησὶ παρὰ Πατρός, φυσικῶς τοῦτο ἔχων· ἵν᾿ ὁ λόγος εἰσφέρων ἕνα μὲν τὸν διδόντα, δεύτερον δὲ τὸν δεχόμενον, ἐν Ιδιαζούσαις ὑποστάσεσι δυάδα δεικνύῃ οὐ μόνοις ονό ματι διαστελλομένην. Ίδιος δὲ ὧν τοῦ Πατρὸς ὁ λό- γος, καὶ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθών, πάντα μὲν τὰ τοῦ Πατρὸς ἀϊδίως ἔχει. Παρ' αὐτοῦ δέ φησιν εἰ- ληφέναι διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ προελθεῖν, φυσικῶς ἔχων τὰ πάντα προσόντα αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Οὐδὲν εἰς τὸν θεότητος λόγον τὸν Υἱὸν ἀδικήσει τὸ λέγειν· . Πάντα μοι παρεδόθη παρὰ τοῦ Πατρός μου· ὁ ἀλλὰ μᾶλλον ἀποδεικνύει σαφῶς κατὰ φύσιν ὄντα Υιόν. Εἰ γὰρ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, ἐν δὲ τῷ πάντα εἰπεῖν οὐδὲν ἀφῆκεν ἐκτός· οὐκ ἄρα εἷς ἐστι τῶν πάντων, ἅπερ καὶ εἰληφέναι φησίν, ἀλλ' ιδιά- ζούσαν ἐκ Πατρὸς τὴν γέννησιν ἔχει. Υἱὸς δὲ ὧν κατὰ φύπν, ἔχει πάντως τὰ τοῦ γεννήσαντος ίδια. Ιδιον δὲ τοῦ γεννήσαντος τὸ πάντα ἔχειν· οὐκ ἄρα ἐνδεής τινος & Υιός. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, καθά φησιν αὐτὸς, καὶ είδεται ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, οὔτε τῶν πάντων εἷς ἔστων, ἀλλὰ καὶ μόνος φανείται κληρονόμος, ὡς Υἱός. Εἰ γάς εἷς ἂν καὶ αὐτὸς τῶν πάντων ἐτύγχανε, κατ- τριθμεῖτο ἂν ἐν τοῖς πᾶσι, καὶ οὐκ ἂν ἦν κληρονόμος. Ἐπειδὴ δὲ φαίνεται πάντα λαβών φυσικῶς τε καὶ επωδώς, δηλονότι διατρεχούσης εἰς αὐτὸν τῆς τοῦ γεννήσαντος ἀρχῆς τε καὶ κυριότητος, ἄλλος ἐστὶ τῶν πάντων ἐξ ἀνάγκης, καὶ μόνος ἴδιος τοῦ Πα τρός Υιός. • ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ευρίσκεται του λέγων ὁ Σωτήρ· ε Ωσπερ ὁ Πα- το ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ·, ὅπερ ἀκόλουθον οὕτω νοεῖν. Δεἰ μὲν γὰρ τοῦ λέγειν, ο Δέδωκε, ο τὸ ἐκ Πατρὸς Εχειν φυσικώς σημαίνει, καὶ καθ᾽ ὑπόστασιν ἕτερον ἔπτουν πρὸς τὸν δεδωκότα δεικνύει· ἕτερον δὲ λέγω μόνον τῷ ἀριθμῷ. Διὰ δὲ τοῦ λέγειν, ο "Ωσπερ ἔχει ὁ ρ. οὕτως ἔχει καὶ ὁ Υἱός, ο δῆλός ἐστιν ἐκεῖνο πλάσεων, ὅτι ὥσπερ ἀϊδίως ἔχει ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ τὴν ζωὴν, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς ἀϊδίως ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυ τι Ε μὲν οὖν τολμᾷ τις λέγειν εἶναι χρόνον ὅτε οὐκ εἶχεν ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, κρατεῖν ἀνάγκη Τ. Α THESAURUS. i art Joan. B C D ALIUD, narrative. Non ideo dicitur Filius a Patre accepisse, quod antea non habuerit. Habet enim naturaliter, cum sit proprium ejus Verbum et splendor, omnia quæ Pa- tris : excepto eo quod neque sit, neque dicatur Pater. Dicit autem se accepisse a Patre, præoccupans et tollens, ut Deus, hereticorum suspicionem. Nam ne quispiam, Filium contemplans habentem omnia quæ Pater, existimet ob summam hanc similitudinem et omnimodam identitatem ipsum esse Patrem simul et Filium, et in Sabellii errorem incidat, utiliter admodum se a Patre accepisse dicit, cum natura- liter id habeat, ut ratio ipsa inferens unum quidem esse qui dal, alterum qui suscipit, dualitatem per- sonarum manifeste ostendat non solis nominibus distinotam. Cum vero sit proprium Patris Verbum, el ex essentia ipsius procedat, certe omnia quæ Patris sunt, ab æterno habet. Dicit autem se ab illo accepisse, quia ex ipeo procedit; cum alioqui naturaliter habeat omnia quæ Patri insunt. ALIUD. Nihil plane divinitati Filii officere potest, dicere : • Omnia mihi tradita sunt a Patre nen : » sed po- tius declarat ipsum naturaliter Filium esse. Si enim omnia illi tradita sunt, et cum dicimus, omnia, nihil excludimus; certe non erit ipse unus ex om- nibus quæ se accepisse dicit, sed distinctam a Pa- tre generationem habet. Filius vero naturaliter cum sit, babet omnia quæ Genitoris sunt propria.. Pro- prium autem Genitoris est omnia habere : non est igitur Filius alicujus rei indigus. ALIUD.' Si omnia ei tradita sunt, sicut ipse testatur, ei- que in manus data, non est unus omnium; sed solus est hæres, ut Filius. Nam si ipse unus omnium exsisteret, certe omnilus annumeraretur, neque esset hæres. Cum vero omnia acceperit, naturaliter atque essentialiter, propagato nimirum in ipsum Genitoris sui imperio et dominatione : ne- cessario diversus est ab omnibus, et solus proprius Patris Filius. ALIUD, narralive. Servator alicubi inquit, Sicut Pater habeb vitam in seipso, sic dedit et Fillo habere' vitam in seipso ' : : quod sic intelligi par est. Nam cum dicit, ‹ dedit, » quod ex Patre naturaliter habeat signi- frat, et liypostatice ab eo qui dedit alium esse : alium, inquam, numero sokum. Cum vero dicit, • Sicut habet Pater, ita habet et Filius : » manifeste hoc significat, quod, quemadmodum Pater habet in se vitam ab æterno, ita et Filius vitam ab æterno in se habet. Si quis igitur audet dicere, tempus aliquod fuisse quo Pater vitam in se non habuit, lioc ipsum etiam in Filio locum habebit. At si hou

ג 2. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Οὐ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ὁ Υἱός, είληφέναι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρός. Εχει γὰρ φυσικῶς, ἴδιος ὧν αὐτοῦ Λόγος καὶ ἀπαύγασμα, πάντα τὰ αὐτοῦ, δίχα μόνου τοῦ εἶναι καὶ λέγεσθαι Πατήρ. Λέγει δὲ εἰληφέναι παρὰ τοῦ Πατρὸς, προαναιρῶν ὡς Θεὸς τὰς τῶν απ ρετικῶν ὁπονοίας. Ινα γὰρ μή τις τὸν Υἱὸν θεωρῶν Ξάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχοντα ἐκ τῆς πολλῆς λίαν ὁμοιότητος καὶ ἀπαραλλάκτου ταυτότητος νομίσῃ τὸν αὐτὸν εἶναι Πατέρα καὶ Υἱὸν, καὶ εἰς τὴν Σαβελλίου πλάνην ἐκπέσῃ, ἀναγκαίως εἰληφέναι φησὶ παρὰ Πατρός, φυσικῶς τοῦτο ἔχων· ἵν᾿ ὁ λόγος εἰσφέρων ἕνα μὲν τὸν διδόντα, δεύτερον δὲ τὸν δεχόμενον, ἐν Ιδιαζούσαις ὑποστάσεσι δυάδα δεικνύῃ οὐ μόνοις ονό ματι διαστελλομένην. Ίδιος δὲ ὧν τοῦ Πατρὸς ὁ λό- γος, καὶ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προελθών, πάντα μὲν τὰ τοῦ Πατρὸς ἀϊδίως ἔχει. Παρ' αὐτοῦ δέ φησιν εἰ- ληφέναι διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ προελθεῖν, φυσικῶς ἔχων τὰ πάντα προσόντα αὐτῷ. ΑΛΛΟ. Οὐδὲν εἰς τὸν θεότητος λόγον τὸν Υἱὸν ἀδικήσει τὸ λέγειν· . Πάντα μοι παρεδόθη παρὰ τοῦ Πατρός μου· ὁ ἀλλὰ μᾶλλον ἀποδεικνύει σαφῶς κατὰ φύσιν ὄντα Υιόν. Εἰ γὰρ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, ἐν δὲ τῷ πάντα εἰπεῖν οὐδὲν ἀφῆκεν ἐκτός· οὐκ ἄρα εἷς ἐστι τῶν πάντων, ἅπερ καὶ εἰληφέναι φησίν, ἀλλ' ιδιά- ζούσαν ἐκ Πατρὸς τὴν γέννησιν ἔχει. Υἱὸς δὲ ὧν κατὰ φύπν, ἔχει πάντως τὰ τοῦ γεννήσαντος ίδια. Ιδιον δὲ τοῦ γεννήσαντος τὸ πάντα ἔχειν· οὐκ ἄρα ἐνδεής τινος & Υιός. ΑΛΛΟ. Εἰ πάντα αὐτῷ παρεδόθη, καθά φησιν αὐτὸς, καὶ είδεται ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, οὔτε τῶν πάντων εἷς ἔστων, ἀλλὰ καὶ μόνος φανείται κληρονόμος, ὡς Υἱός. Εἰ γάς εἷς ἂν καὶ αὐτὸς τῶν πάντων ἐτύγχανε, κατ- τριθμεῖτο ἂν ἐν τοῖς πᾶσι, καὶ οὐκ ἂν ἦν κληρονόμος. Ἐπειδὴ δὲ φαίνεται πάντα λαβών φυσικῶς τε καὶ επωδώς, δηλονότι διατρεχούσης εἰς αὐτὸν τῆς τοῦ γεννήσαντος ἀρχῆς τε καὶ κυριότητος, ἄλλος ἐστὶ τῶν πάντων ἐξ ἀνάγκης, καὶ μόνος ἴδιος τοῦ Πα τρός Υιός. • ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ευρίσκεται του λέγων ὁ Σωτήρ· ε Ωσπερ ὁ Πα- το ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ·, ὅπερ ἀκόλουθον οὕτω νοεῖν. Δεἰ μὲν γὰρ τοῦ λέγειν, ο Δέδωκε, ο τὸ ἐκ Πατρὸς Εχειν φυσικώς σημαίνει, καὶ καθ᾽ ὑπόστασιν ἕτερον ἔπτουν πρὸς τὸν δεδωκότα δεικνύει· ἕτερον δὲ λέγω μόνον τῷ ἀριθμῷ. Διὰ δὲ τοῦ λέγειν, ο "Ωσπερ ἔχει ὁ ρ. οὕτως ἔχει καὶ ὁ Υἱός, ο δῆλός ἐστιν ἐκεῖνο πλάσεων, ὅτι ὥσπερ ἀϊδίως ἔχει ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ τὴν ζωὴν, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς ἀϊδίως ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυ τι Ε μὲν οὖν τολμᾷ τις λέγειν εἶναι χρόνον ὅτε οὐκ εἶχεν ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, κρατεῖν ἀνάγκη Τ. Α THESAURUS. i art Joan. B C D ALIUD, narrative. Non ideo dicitur Filius a Patre accepisse, quod antea non habuerit. Habet enim naturaliter, cum sit proprium ejus Verbum et splendor, omnia quæ Pa- tris : excepto eo quod neque sit, neque dicatur Pater. Dicit autem se accepisse a Patre, præoccupans et tollens, ut Deus, hereticorum suspicionem. Nam ne quispiam, Filium contemplans habentem omnia quæ Pater, existimet ob summam hanc similitudinem et omnimodam identitatem ipsum esse Patrem simul et Filium, et in Sabellii errorem incidat, utiliter admodum se a Patre accepisse dicit, cum natura- liter id habeat, ut ratio ipsa inferens unum quidem esse qui dal, alterum qui suscipit, dualitatem per- sonarum manifeste ostendat non solis nominibus distinotam. Cum vero sit proprium Patris Verbum, el ex essentia ipsius procedat, certe omnia quæ Patris sunt, ab æterno habet. Dicit autem se ab illo accepisse, quia ex ipeo procedit; cum alioqui naturaliter habeat omnia quæ Patri insunt. ALIUD. Nihil plane divinitati Filii officere potest, dicere : • Omnia mihi tradita sunt a Patre nen : » sed po- tius declarat ipsum naturaliter Filium esse. Si enim omnia illi tradita sunt, et cum dicimus, omnia, nihil excludimus; certe non erit ipse unus ex om- nibus quæ se accepisse dicit, sed distinctam a Pa- tre generationem habet. Filius vero naturaliter cum sit, babet omnia quæ Genitoris sunt propria.. Pro- prium autem Genitoris est omnia habere : non est igitur Filius alicujus rei indigus. ALIUD.' Si omnia ei tradita sunt, sicut ipse testatur, ei- que in manus data, non est unus omnium; sed solus est hæres, ut Filius. Nam si ipse unus omnium exsisteret, certe omnilus annumeraretur, neque esset hæres. Cum vero omnia acceperit, naturaliter atque essentialiter, propagato nimirum in ipsum Genitoris sui imperio et dominatione : ne- cessario diversus est ab omnibus, et solus proprius Patris Filius. ALIUD, narralive. Servator alicubi inquit, Sicut Pater habeb vitam in seipso, sic dedit et Fillo habere' vitam in seipso ' : : quod sic intelligi par est. Nam cum dicit, ‹ dedit, » quod ex Patre naturaliter habeat signi- frat, et liypostatice ab eo qui dedit alium esse : alium, inquam, numero sokum. Cum vero dicit, • Sicut habet Pater, ita habet et Filius : » manifeste hoc significat, quod, quemadmodum Pater habet in se vitam ab æterno, ita et Filius vitam ab æterno in se habet. Si quis igitur audet dicere, tempus aliquod fuisse quo Pater vitam in se non habuit, lioc ipsum etiam in Filio locum habebit. At si hou

εἰς τοσαύτην ἑαυτὸν ταπείνωσιν καταγαγών, οὐκ ἂν Δ ἔφυγε τὸ ἐν λόγοις ἑαυτοῦ φαίνεσθαι μετριώτερος. Εἰ μὲν οὖν οὐ γέγονεν ἄνθρωπος, περιαπτέτωσαν τινες τῷ λόγῳ τὰ ταπεινὰ ῥήματα, καὶ λεγέτωσαν αὐτὸν καὶ ἀγνοεῖν καὶ δόξης χρήζειν, καὶ δέχεσθαί τι παρὰ τοῦ Πατρός. Εἰ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, ἔστωσαν τῆς ἀνθρωπότητος αι φωναὶ, καὶ μηδεὶς σποφαντείτω τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ὡς οὐκ ἔχοντα τὸ τέλειον, ὥσπερ ὁ Πατήρ· μηδὲ ὑβριζέτω τὸ τοῦ Θεοῦ γνήσιον γέννημα. ΑΛΛΟ. Οὐχ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶ, δοξάζεται καὶ δέχεται τι παρὰ τοῦ Πατρὸς, ἢ καὶ ἁγιάζεται, ἀλλ' ἡμεῖς ἐν αὐτῷ· καὶ δι᾿ ἡμᾶς ταῖς τοιαύταις αὐτός τε ἐχρήσατο φωναῖς, καὶ ἡ θεία Γραφὴ τοιαῦτά τινα λέγε: περὶ αὐτοῦ. Εἰ γὰρ, καθώς οἴονταί τινες, εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ λόγον ἀναφέρειν χρὴ τὰ τοιαῦτα, ὁρά τωσαν μὴ καὶ τὸν τῆς ἐπιδημίας τρόπον ποιοῦσιν ἐργὸν, καὶ τῆς παρὰ Θεοῦ χάριτος ἔρημον ἡμῶν τὴν φύσιν ἀποδεικνύουσιν. Εἰ γὰρ ὁ Λόγος ἐστὶν ὁ δοξα σθεὶς καὶ ἁγιασθεὶς κατὰ τὴν θεότητα, ποία γέγονε τοῖς ἀνθρώποις ἡ ἔνησις, ἐκ τοῦ γενέσθαι αὐτὸν Εύρωπον ; Φαίνεται γὰρ αὐτὸς ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν, εὐχ ἡμεῖς. Τί δὲ αὐτὸν ἔπεισε γενέσθαι καὶ σάρκα; Εἰ μὲν γὰρ, ἵνα τὴν ἀνθρώπου φύσιν ὠφελήσῃ, ἀργὸν κατ' ἐκείνους τὸ ἐπιχείρημα· οὐδὲν γὰρ ἡ τὰρξ ὠφεληθεῖσα φαίνεται, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτός. Καὶ εἰ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε φαίνεται καὶ δόξαν λαβὼν, καὶ ἁγιασμὸν, καὶ ἐξουσίαν, καὶ ὅσα τοιαῦτα φέρεται περὶ αὐτοῦ, πρόδηλόν ἐστιν ὅτι πρὸ τῆς ἐπιδημίας τούτων ἔρημος ὤν, κατ' ἐκείνους, λαμβάνει ταῦτα κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιρόν. Χάριν οὖν ομολογείται εξ σαρκί, βελτίων ἀναδειχθείς, ὅτε πε- φόρεπεν αὐτὴν, οὐ βελτιώσας αὐτήν. Αλλ' ἔστι τοῦτο καὶ φρονεῖν καὶ λέγειν δυσσεβέστατον. Επεδήμησε τὲρ ἵνα δοξάσῃ τὸν ἄνθρωπον καὶ ἁγιάσῃ. Οὐχ ὁ Λόγος ἄρα ἐστὶν ὁ δεχόμενός τι· τέλειος γὰρ, ὥσπερ καὶ ὁ γεννήσας αὐτόν. Αλλ' ἡμεῖς ἐν αὐτῷ λαμβά- νομεν, ὅτι τὴν ἡμετέραν εφόρεσε σάρκα· ὡς γὰρ ἀναστάντος αὐτοῦ, ἡμεῖς ἀνέστημεν, καὶ ἀναβεβηκότος αὐτοῦ πάλιν, εἰς οὐρανοὺς ἡμῖν ἡ ἄνοδος ἀνεκαινί σθη· οὕτως καὶ δοξάζεσθαι καὶ ἁγιάζεσθαι λεγομέ του, ἡμεῖς ἐσμεν οἱ τούτων ἀπολαύοντες. ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς, ἅπερ εἶχεν ὡς Θεός, δι' ἡμᾶς αἰτῶν ὡς ἄνθρωπος. Λέγει του Χριστός ο Πάτερ, δόξασόν σου τὸν Πόν. ο Καὶ πάλιν· . Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός. » Καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν·. Εδόθη μοι, φησί, πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. » Αλλά διάχνεται καὶ πρὶν αὐτῷ παραδοθῆναι τὰ πάντα, πάντων ῶν Κύριος. Γέγονε γὰρ τὰ πάντα δι' αὐτοῦ, καὶ ὁ Ψαλμῳδὸς δὲ δοῦλα τοῦ πεποιηκότος εἰδὼς εὐὰ λέγει, ὅτι « Τὰ σύμπαντα δοῦλα σά. » Αἰτῶν * ειξαν φαίνεται, καίτοι τῆς δόξης ὢν Κύριος. Οὕτω γὰρ ὁ Παῦλος έλεγε περί τίνων, ότιπερ ο Εἰ ἔγνω ' THESAURUS. recusavit, sed in tantam humilitatem se demisit, non abhorruit ab hujusmodi moderato atque humi- B @ C liore loquendi genere. At vero si homo factus nou est, tribuant nonnulli Verbo humiles istas locu- tiones, dicantque ipsum et ignorare, et gloria in- digere, atque aliquiri a Patre accipere. Sed si fa- clum est homo, sint hæc verba humanæ naturæ con- venientia : et nemo calumnietur Verbum Dei, tan- quam non habentem eain perfectionem, quam habet Pater: neque vero Dei Filio contumeliose insultent. ALIUD. Verbum Dei, quatenus Verbum est, neque glo- riam, neque aliud quidquam a Patre accipit, neque sanctificatur; sed nos in ipso : et propter nos, et ipse ejuscemodi verbis utitur, et sacra Scriptura talia quædam de ipso dicit. Si enim, ut nonnulli opinantur, ad Verbum Dei ejuscemodi dicta referri debent, videant ne incarnationem ipsam otiosam in- frugiferamque faciant, et naturam nostram gratia Del vacuam declarent. Nam si Verbum est, quod in sua deitate glorificatum et sanctificatum est, quid fructus aut emolumenti hominibus inde accessit quod factus sit homo ? Ipse enim e mortuis resurrexisse videtur, non autem nos. Quid vero ipsum novit ut feret homo? Nam si, ut humanam naturam juvaret, inanis est, juxta illos, hic cona- tus : natura enim adjuta non fuisse cernitur, sed ipse potius; et si, quando factus est homo, tum etiamı gloriam accepisse et sanctificationem, et po- testatem, et alia quæ ipsi tribuuntur, cernitur : manifestum est ipsum, juxta illorum opinionem, ante incarnationem iis vacuum fuisse, et tum pri- mum cum carnem assumpsit, ea accepisse. Carni igitur acceptum ferat, quod per ejus assumptionem melior sit effectus, non vero ipsam meliorem effece- rit. Atqui hoc et cogitatu et dictu impium est. Incar- natus enim est ut hominem glorificaret et sanctifica- rel. Verbum itaque, quatenus Verbum, nihil accepit : perfectum enim est, quemadmodum et Pater. Sed 1os in ipso accipinus, quando carnem nostram ge- stavit: sicut enim cum ipse resurrexit, nos etiam resurreximus; cumque ipse rursum ascendit in cœlos, ascensus nobis est instauratus : ita cum ise glorificari et sanctificari dicitur, nos significamur hisce rebus frui. D ALIUD, quo manifeste ostenditur quæ habuit ut Deus, peliisse propter nos ui homo. Christus alicubi inquit : « Pater, glorifica Filium tuum". Et rursus: Omnia mihi tradita sunt a Patre ". . Et post resurrectionem : • Data est mibi potestas et in cœlo et in terra “.› Atqui etiam antequam illi traderentur omnia', omnium Dominus erat. Omnia enim per ipsum facta sunt ", et Psalmista sciens omnia esse serva Creatoris, ait : ● Omnia serviunt tibi ". › Cum vero gloriam petit, gloriæ Dominus esse cernitur. Ita enim Paulus de quibusdam dixit, quod e si cognovissent, non ‹³ Joan. xvII, 1. Matth. x1, 27. ** Matth. xxvii, 18. "Joan. 1,3. "Psal. cxvını, 91.

εἰς τοσαύτην ἑαυτὸν ταπείνωσιν καταγαγών, οὐκ ἂν Δ ἔφυγε τὸ ἐν λόγοις ἑαυτοῦ φαίνεσθαι μετριώτερος. Εἰ μὲν οὖν οὐ γέγονεν ἄνθρωπος, περιαπτέτωσαν τινες τῷ λόγῳ τὰ ταπεινὰ ῥήματα, καὶ λεγέτωσαν αὐτὸν καὶ ἀγνοεῖν καὶ δόξης χρήζειν, καὶ δέχεσθαί τι παρὰ τοῦ Πατρός. Εἰ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, ἔστωσαν τῆς ἀνθρωπότητος αι φωναὶ, καὶ μηδεὶς σποφαντείτω τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ὡς οὐκ ἔχοντα τὸ τέλειον, ὥσπερ ὁ Πατήρ· μηδὲ ὑβριζέτω τὸ τοῦ Θεοῦ γνήσιον γέννημα. ΑΛΛΟ. Οὐχ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶ, δοξάζεται καὶ δέχεται τι παρὰ τοῦ Πατρὸς, ἢ καὶ ἁγιάζεται, ἀλλ' ἡμεῖς ἐν αὐτῷ· καὶ δι᾿ ἡμᾶς ταῖς τοιαύταις αὐτός τε ἐχρήσατο φωναῖς, καὶ ἡ θεία Γραφὴ τοιαῦτά τινα λέγε: περὶ αὐτοῦ. Εἰ γὰρ, καθώς οἴονταί τινες, εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ λόγον ἀναφέρειν χρὴ τὰ τοιαῦτα, ὁρά τωσαν μὴ καὶ τὸν τῆς ἐπιδημίας τρόπον ποιοῦσιν ἐργὸν, καὶ τῆς παρὰ Θεοῦ χάριτος ἔρημον ἡμῶν τὴν φύσιν ἀποδεικνύουσιν. Εἰ γὰρ ὁ Λόγος ἐστὶν ὁ δοξα σθεὶς καὶ ἁγιασθεὶς κατὰ τὴν θεότητα, ποία γέγονε τοῖς ἀνθρώποις ἡ ἔνησις, ἐκ τοῦ γενέσθαι αὐτὸν Εύρωπον ; Φαίνεται γὰρ αὐτὸς ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν, εὐχ ἡμεῖς. Τί δὲ αὐτὸν ἔπεισε γενέσθαι καὶ σάρκα; Εἰ μὲν γὰρ, ἵνα τὴν ἀνθρώπου φύσιν ὠφελήσῃ, ἀργὸν κατ' ἐκείνους τὸ ἐπιχείρημα· οὐδὲν γὰρ ἡ τὰρξ ὠφεληθεῖσα φαίνεται, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτός. Καὶ εἰ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε φαίνεται καὶ δόξαν λαβὼν, καὶ ἁγιασμὸν, καὶ ἐξουσίαν, καὶ ὅσα τοιαῦτα φέρεται περὶ αὐτοῦ, πρόδηλόν ἐστιν ὅτι πρὸ τῆς ἐπιδημίας τούτων ἔρημος ὤν, κατ' ἐκείνους, λαμβάνει ταῦτα κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιρόν. Χάριν οὖν ομολογείται εξ σαρκί, βελτίων ἀναδειχθείς, ὅτε πε- φόρεπεν αὐτὴν, οὐ βελτιώσας αὐτήν. Αλλ' ἔστι τοῦτο καὶ φρονεῖν καὶ λέγειν δυσσεβέστατον. Επεδήμησε τὲρ ἵνα δοξάσῃ τὸν ἄνθρωπον καὶ ἁγιάσῃ. Οὐχ ὁ Λόγος ἄρα ἐστὶν ὁ δεχόμενός τι· τέλειος γὰρ, ὥσπερ καὶ ὁ γεννήσας αὐτόν. Αλλ' ἡμεῖς ἐν αὐτῷ λαμβά- νομεν, ὅτι τὴν ἡμετέραν εφόρεσε σάρκα· ὡς γὰρ ἀναστάντος αὐτοῦ, ἡμεῖς ἀνέστημεν, καὶ ἀναβεβηκότος αὐτοῦ πάλιν, εἰς οὐρανοὺς ἡμῖν ἡ ἄνοδος ἀνεκαινί σθη· οὕτως καὶ δοξάζεσθαι καὶ ἁγιάζεσθαι λεγομέ του, ἡμεῖς ἐσμεν οἱ τούτων ἀπολαύοντες. ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς, ἅπερ εἶχεν ὡς Θεός, δι' ἡμᾶς αἰτῶν ὡς ἄνθρωπος. Λέγει του Χριστός ο Πάτερ, δόξασόν σου τὸν Πόν. ο Καὶ πάλιν· . Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός. » Καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν·. Εδόθη μοι, φησί, πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. » Αλλά διάχνεται καὶ πρὶν αὐτῷ παραδοθῆναι τὰ πάντα, πάντων ῶν Κύριος. Γέγονε γὰρ τὰ πάντα δι' αὐτοῦ, καὶ ὁ Ψαλμῳδὸς δὲ δοῦλα τοῦ πεποιηκότος εἰδὼς εὐὰ λέγει, ὅτι « Τὰ σύμπαντα δοῦλα σά. » Αἰτῶν * ειξαν φαίνεται, καίτοι τῆς δόξης ὢν Κύριος. Οὕτω γὰρ ὁ Παῦλος έλεγε περί τίνων, ότιπερ ο Εἰ ἔγνω ' THESAURUS. recusavit, sed in tantam humilitatem se demisit, non abhorruit ab hujusmodi moderato atque humi- B @ C liore loquendi genere. At vero si homo factus nou est, tribuant nonnulli Verbo humiles istas locu- tiones, dicantque ipsum et ignorare, et gloria in- digere, atque aliquiri a Patre accipere. Sed si fa- clum est homo, sint hæc verba humanæ naturæ con- venientia : et nemo calumnietur Verbum Dei, tan- quam non habentem eain perfectionem, quam habet Pater: neque vero Dei Filio contumeliose insultent. ALIUD. Verbum Dei, quatenus Verbum est, neque glo- riam, neque aliud quidquam a Patre accipit, neque sanctificatur; sed nos in ipso : et propter nos, et ipse ejuscemodi verbis utitur, et sacra Scriptura talia quædam de ipso dicit. Si enim, ut nonnulli opinantur, ad Verbum Dei ejuscemodi dicta referri debent, videant ne incarnationem ipsam otiosam in- frugiferamque faciant, et naturam nostram gratia Del vacuam declarent. Nam si Verbum est, quod in sua deitate glorificatum et sanctificatum est, quid fructus aut emolumenti hominibus inde accessit quod factus sit homo ? Ipse enim e mortuis resurrexisse videtur, non autem nos. Quid vero ipsum novit ut feret homo? Nam si, ut humanam naturam juvaret, inanis est, juxta illos, hic cona- tus : natura enim adjuta non fuisse cernitur, sed ipse potius; et si, quando factus est homo, tum etiamı gloriam accepisse et sanctificationem, et po- testatem, et alia quæ ipsi tribuuntur, cernitur : manifestum est ipsum, juxta illorum opinionem, ante incarnationem iis vacuum fuisse, et tum pri- mum cum carnem assumpsit, ea accepisse. Carni igitur acceptum ferat, quod per ejus assumptionem melior sit effectus, non vero ipsam meliorem effece- rit. Atqui hoc et cogitatu et dictu impium est. Incar- natus enim est ut hominem glorificaret et sanctifica- rel. Verbum itaque, quatenus Verbum, nihil accepit : perfectum enim est, quemadmodum et Pater. Sed 1os in ipso accipinus, quando carnem nostram ge- stavit: sicut enim cum ipse resurrexit, nos etiam resurreximus; cumque ipse rursum ascendit in cœlos, ascensus nobis est instauratus : ita cum ise glorificari et sanctificari dicitur, nos significamur hisce rebus frui. D ALIUD, quo manifeste ostenditur quæ habuit ut Deus, peliisse propter nos ui homo. Christus alicubi inquit : « Pater, glorifica Filium tuum". Et rursus: Omnia mihi tradita sunt a Patre ". . Et post resurrectionem : • Data est mibi potestas et in cœlo et in terra “.› Atqui etiam antequam illi traderentur omnia', omnium Dominus erat. Omnia enim per ipsum facta sunt ", et Psalmista sciens omnia esse serva Creatoris, ait : ● Omnia serviunt tibi ". › Cum vero gloriam petit, gloriæ Dominus esse cernitur. Ita enim Paulus de quibusdam dixit, quod e si cognovissent, non ‹³ Joan. xvII, 1. Matth. x1, 27. ** Matth. xxvii, 18. "Joan. 1,3. "Psal. cxvını, 91.

εἰς τοσαύτην ἑαυτὸν ταπείνωσιν καταγαγών, οὐκ ἂν Δ ἔφυγε τὸ ἐν λόγοις ἑαυτοῦ φαίνεσθαι μετριώτερος. Εἰ μὲν οὖν οὐ γέγονεν ἄνθρωπος, περιαπτέτωσαν τινες τῷ λόγῳ τὰ ταπεινὰ ῥήματα, καὶ λεγέτωσαν αὐτὸν καὶ ἀγνοεῖν καὶ δόξης χρήζειν, καὶ δέχεσθαί τι παρὰ τοῦ Πατρός. Εἰ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, ἔστωσαν τῆς ἀνθρωπότητος αι φωναὶ, καὶ μηδεὶς σποφαντείτω τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ὡς οὐκ ἔχοντα τὸ τέλειον, ὥσπερ ὁ Πατήρ· μηδὲ ὑβριζέτω τὸ τοῦ Θεοῦ γνήσιον γέννημα. ΑΛΛΟ. Οὐχ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶ, δοξάζεται καὶ δέχεται τι παρὰ τοῦ Πατρὸς, ἢ καὶ ἁγιάζεται, ἀλλ' ἡμεῖς ἐν αὐτῷ· καὶ δι᾿ ἡμᾶς ταῖς τοιαύταις αὐτός τε ἐχρήσατο φωναῖς, καὶ ἡ θεία Γραφὴ τοιαῦτά τινα λέγε: περὶ αὐτοῦ. Εἰ γὰρ, καθώς οἴονταί τινες, εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ λόγον ἀναφέρειν χρὴ τὰ τοιαῦτα, ὁρά τωσαν μὴ καὶ τὸν τῆς ἐπιδημίας τρόπον ποιοῦσιν ἐργὸν, καὶ τῆς παρὰ Θεοῦ χάριτος ἔρημον ἡμῶν τὴν φύσιν ἀποδεικνύουσιν. Εἰ γὰρ ὁ Λόγος ἐστὶν ὁ δοξα σθεὶς καὶ ἁγιασθεὶς κατὰ τὴν θεότητα, ποία γέγονε τοῖς ἀνθρώποις ἡ ἔνησις, ἐκ τοῦ γενέσθαι αὐτὸν Εύρωπον ; Φαίνεται γὰρ αὐτὸς ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν, εὐχ ἡμεῖς. Τί δὲ αὐτὸν ἔπεισε γενέσθαι καὶ σάρκα; Εἰ μὲν γὰρ, ἵνα τὴν ἀνθρώπου φύσιν ὠφελήσῃ, ἀργὸν κατ' ἐκείνους τὸ ἐπιχείρημα· οὐδὲν γὰρ ἡ τὰρξ ὠφεληθεῖσα φαίνεται, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτός. Καὶ εἰ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε φαίνεται καὶ δόξαν λαβὼν, καὶ ἁγιασμὸν, καὶ ἐξουσίαν, καὶ ὅσα τοιαῦτα φέρεται περὶ αὐτοῦ, πρόδηλόν ἐστιν ὅτι πρὸ τῆς ἐπιδημίας τούτων ἔρημος ὤν, κατ' ἐκείνους, λαμβάνει ταῦτα κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιρόν. Χάριν οὖν ομολογείται εξ σαρκί, βελτίων ἀναδειχθείς, ὅτε πε- φόρεπεν αὐτὴν, οὐ βελτιώσας αὐτήν. Αλλ' ἔστι τοῦτο καὶ φρονεῖν καὶ λέγειν δυσσεβέστατον. Επεδήμησε τὲρ ἵνα δοξάσῃ τὸν ἄνθρωπον καὶ ἁγιάσῃ. Οὐχ ὁ Λόγος ἄρα ἐστὶν ὁ δεχόμενός τι· τέλειος γὰρ, ὥσπερ καὶ ὁ γεννήσας αὐτόν. Αλλ' ἡμεῖς ἐν αὐτῷ λαμβά- νομεν, ὅτι τὴν ἡμετέραν εφόρεσε σάρκα· ὡς γὰρ ἀναστάντος αὐτοῦ, ἡμεῖς ἀνέστημεν, καὶ ἀναβεβηκότος αὐτοῦ πάλιν, εἰς οὐρανοὺς ἡμῖν ἡ ἄνοδος ἀνεκαινί σθη· οὕτως καὶ δοξάζεσθαι καὶ ἁγιάζεσθαι λεγομέ του, ἡμεῖς ἐσμεν οἱ τούτων ἀπολαύοντες. ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς, ἅπερ εἶχεν ὡς Θεός, δι' ἡμᾶς αἰτῶν ὡς ἄνθρωπος. Λέγει του Χριστός ο Πάτερ, δόξασόν σου τὸν Πόν. ο Καὶ πάλιν· . Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός. » Καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν·. Εδόθη μοι, φησί, πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. » Αλλά διάχνεται καὶ πρὶν αὐτῷ παραδοθῆναι τὰ πάντα, πάντων ῶν Κύριος. Γέγονε γὰρ τὰ πάντα δι' αὐτοῦ, καὶ ὁ Ψαλμῳδὸς δὲ δοῦλα τοῦ πεποιηκότος εἰδὼς εὐὰ λέγει, ὅτι « Τὰ σύμπαντα δοῦλα σά. » Αἰτῶν * ειξαν φαίνεται, καίτοι τῆς δόξης ὢν Κύριος. Οὕτω γὰρ ὁ Παῦλος έλεγε περί τίνων, ότιπερ ο Εἰ ἔγνω ' THESAURUS. recusavit, sed in tantam humilitatem se demisit, non abhorruit ab hujusmodi moderato atque humi- B @ C liore loquendi genere. At vero si homo factus nou est, tribuant nonnulli Verbo humiles istas locu- tiones, dicantque ipsum et ignorare, et gloria in- digere, atque aliquiri a Patre accipere. Sed si fa- clum est homo, sint hæc verba humanæ naturæ con- venientia : et nemo calumnietur Verbum Dei, tan- quam non habentem eain perfectionem, quam habet Pater: neque vero Dei Filio contumeliose insultent. ALIUD. Verbum Dei, quatenus Verbum est, neque glo- riam, neque aliud quidquam a Patre accipit, neque sanctificatur; sed nos in ipso : et propter nos, et ipse ejuscemodi verbis utitur, et sacra Scriptura talia quædam de ipso dicit. Si enim, ut nonnulli opinantur, ad Verbum Dei ejuscemodi dicta referri debent, videant ne incarnationem ipsam otiosam in- frugiferamque faciant, et naturam nostram gratia Del vacuam declarent. Nam si Verbum est, quod in sua deitate glorificatum et sanctificatum est, quid fructus aut emolumenti hominibus inde accessit quod factus sit homo ? Ipse enim e mortuis resurrexisse videtur, non autem nos. Quid vero ipsum novit ut feret homo? Nam si, ut humanam naturam juvaret, inanis est, juxta illos, hic cona- tus : natura enim adjuta non fuisse cernitur, sed ipse potius; et si, quando factus est homo, tum etiamı gloriam accepisse et sanctificationem, et po- testatem, et alia quæ ipsi tribuuntur, cernitur : manifestum est ipsum, juxta illorum opinionem, ante incarnationem iis vacuum fuisse, et tum pri- mum cum carnem assumpsit, ea accepisse. Carni igitur acceptum ferat, quod per ejus assumptionem melior sit effectus, non vero ipsam meliorem effece- rit. Atqui hoc et cogitatu et dictu impium est. Incar- natus enim est ut hominem glorificaret et sanctifica- rel. Verbum itaque, quatenus Verbum, nihil accepit : perfectum enim est, quemadmodum et Pater. Sed 1os in ipso accipinus, quando carnem nostram ge- stavit: sicut enim cum ipse resurrexit, nos etiam resurreximus; cumque ipse rursum ascendit in cœlos, ascensus nobis est instauratus : ita cum ise glorificari et sanctificari dicitur, nos significamur hisce rebus frui. D ALIUD, quo manifeste ostenditur quæ habuit ut Deus, peliisse propter nos ui homo. Christus alicubi inquit : « Pater, glorifica Filium tuum". Et rursus: Omnia mihi tradita sunt a Patre ". . Et post resurrectionem : • Data est mibi potestas et in cœlo et in terra “.› Atqui etiam antequam illi traderentur omnia', omnium Dominus erat. Omnia enim per ipsum facta sunt ", et Psalmista sciens omnia esse serva Creatoris, ait : ● Omnia serviunt tibi ". › Cum vero gloriam petit, gloriæ Dominus esse cernitur. Ita enim Paulus de quibusdam dixit, quod e si cognovissent, non ‹³ Joan. xvII, 1. Matth. x1, 27. ** Matth. xxvii, 18. "Joan. 1,3. "Psal. cxvını, 91.

εἰς τοσαύτην ἑαυτὸν ταπείνωσιν καταγαγών, οὐκ ἂν Δ ἔφυγε τὸ ἐν λόγοις ἑαυτοῦ φαίνεσθαι μετριώτερος. Εἰ μὲν οὖν οὐ γέγονεν ἄνθρωπος, περιαπτέτωσαν τινες τῷ λόγῳ τὰ ταπεινὰ ῥήματα, καὶ λεγέτωσαν αὐτὸν καὶ ἀγνοεῖν καὶ δόξης χρήζειν, καὶ δέχεσθαί τι παρὰ τοῦ Πατρός. Εἰ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, ἔστωσαν τῆς ἀνθρωπότητος αι φωναὶ, καὶ μηδεὶς σποφαντείτω τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ὡς οὐκ ἔχοντα τὸ τέλειον, ὥσπερ ὁ Πατήρ· μηδὲ ὑβριζέτω τὸ τοῦ Θεοῦ γνήσιον γέννημα. ΑΛΛΟ. Οὐχ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ᾗ Λόγος ἐστὶ, δοξάζεται καὶ δέχεται τι παρὰ τοῦ Πατρὸς, ἢ καὶ ἁγιάζεται, ἀλλ' ἡμεῖς ἐν αὐτῷ· καὶ δι᾿ ἡμᾶς ταῖς τοιαύταις αὐτός τε ἐχρήσατο φωναῖς, καὶ ἡ θεία Γραφὴ τοιαῦτά τινα λέγε: περὶ αὐτοῦ. Εἰ γὰρ, καθώς οἴονταί τινες, εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ λόγον ἀναφέρειν χρὴ τὰ τοιαῦτα, ὁρά τωσαν μὴ καὶ τὸν τῆς ἐπιδημίας τρόπον ποιοῦσιν ἐργὸν, καὶ τῆς παρὰ Θεοῦ χάριτος ἔρημον ἡμῶν τὴν φύσιν ἀποδεικνύουσιν. Εἰ γὰρ ὁ Λόγος ἐστὶν ὁ δοξα σθεὶς καὶ ἁγιασθεὶς κατὰ τὴν θεότητα, ποία γέγονε τοῖς ἀνθρώποις ἡ ἔνησις, ἐκ τοῦ γενέσθαι αὐτὸν Εύρωπον ; Φαίνεται γὰρ αὐτὸς ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν, εὐχ ἡμεῖς. Τί δὲ αὐτὸν ἔπεισε γενέσθαι καὶ σάρκα; Εἰ μὲν γὰρ, ἵνα τὴν ἀνθρώπου φύσιν ὠφελήσῃ, ἀργὸν κατ' ἐκείνους τὸ ἐπιχείρημα· οὐδὲν γὰρ ἡ τὰρξ ὠφεληθεῖσα φαίνεται, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτός. Καὶ εἰ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε φαίνεται καὶ δόξαν λαβὼν, καὶ ἁγιασμὸν, καὶ ἐξουσίαν, καὶ ὅσα τοιαῦτα φέρεται περὶ αὐτοῦ, πρόδηλόν ἐστιν ὅτι πρὸ τῆς ἐπιδημίας τούτων ἔρημος ὤν, κατ' ἐκείνους, λαμβάνει ταῦτα κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιρόν. Χάριν οὖν ομολογείται εξ σαρκί, βελτίων ἀναδειχθείς, ὅτε πε- φόρεπεν αὐτὴν, οὐ βελτιώσας αὐτήν. Αλλ' ἔστι τοῦτο καὶ φρονεῖν καὶ λέγειν δυσσεβέστατον. Επεδήμησε τὲρ ἵνα δοξάσῃ τὸν ἄνθρωπον καὶ ἁγιάσῃ. Οὐχ ὁ Λόγος ἄρα ἐστὶν ὁ δεχόμενός τι· τέλειος γὰρ, ὥσπερ καὶ ὁ γεννήσας αὐτόν. Αλλ' ἡμεῖς ἐν αὐτῷ λαμβά- νομεν, ὅτι τὴν ἡμετέραν εφόρεσε σάρκα· ὡς γὰρ ἀναστάντος αὐτοῦ, ἡμεῖς ἀνέστημεν, καὶ ἀναβεβηκότος αὐτοῦ πάλιν, εἰς οὐρανοὺς ἡμῖν ἡ ἄνοδος ἀνεκαινί σθη· οὕτως καὶ δοξάζεσθαι καὶ ἁγιάζεσθαι λεγομέ του, ἡμεῖς ἐσμεν οἱ τούτων ἀπολαύοντες. ΑΛΛΟ, δι' οὗ δείκνυται σαφῶς, ἅπερ εἶχεν ὡς Θεός, δι' ἡμᾶς αἰτῶν ὡς ἄνθρωπος. Λέγει του Χριστός ο Πάτερ, δόξασόν σου τὸν Πόν. ο Καὶ πάλιν· . Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός. » Καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν·. Εδόθη μοι, φησί, πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. » Αλλά διάχνεται καὶ πρὶν αὐτῷ παραδοθῆναι τὰ πάντα, πάντων ῶν Κύριος. Γέγονε γὰρ τὰ πάντα δι' αὐτοῦ, καὶ ὁ Ψαλμῳδὸς δὲ δοῦλα τοῦ πεποιηκότος εἰδὼς εὐὰ λέγει, ὅτι « Τὰ σύμπαντα δοῦλα σά. » Αἰτῶν * ειξαν φαίνεται, καίτοι τῆς δόξης ὢν Κύριος. Οὕτω γὰρ ὁ Παῦλος έλεγε περί τίνων, ότιπερ ο Εἰ ἔγνω ' THESAURUS. recusavit, sed in tantam humilitatem se demisit, non abhorruit ab hujusmodi moderato atque humi- B @ C liore loquendi genere. At vero si homo factus nou est, tribuant nonnulli Verbo humiles istas locu- tiones, dicantque ipsum et ignorare, et gloria in- digere, atque aliquiri a Patre accipere. Sed si fa- clum est homo, sint hæc verba humanæ naturæ con- venientia : et nemo calumnietur Verbum Dei, tan- quam non habentem eain perfectionem, quam habet Pater: neque vero Dei Filio contumeliose insultent. ALIUD. Verbum Dei, quatenus Verbum est, neque glo- riam, neque aliud quidquam a Patre accipit, neque sanctificatur; sed nos in ipso : et propter nos, et ipse ejuscemodi verbis utitur, et sacra Scriptura talia quædam de ipso dicit. Si enim, ut nonnulli opinantur, ad Verbum Dei ejuscemodi dicta referri debent, videant ne incarnationem ipsam otiosam in- frugiferamque faciant, et naturam nostram gratia Del vacuam declarent. Nam si Verbum est, quod in sua deitate glorificatum et sanctificatum est, quid fructus aut emolumenti hominibus inde accessit quod factus sit homo ? Ipse enim e mortuis resurrexisse videtur, non autem nos. Quid vero ipsum novit ut feret homo? Nam si, ut humanam naturam juvaret, inanis est, juxta illos, hic cona- tus : natura enim adjuta non fuisse cernitur, sed ipse potius; et si, quando factus est homo, tum etiamı gloriam accepisse et sanctificationem, et po- testatem, et alia quæ ipsi tribuuntur, cernitur : manifestum est ipsum, juxta illorum opinionem, ante incarnationem iis vacuum fuisse, et tum pri- mum cum carnem assumpsit, ea accepisse. Carni igitur acceptum ferat, quod per ejus assumptionem melior sit effectus, non vero ipsam meliorem effece- rit. Atqui hoc et cogitatu et dictu impium est. Incar- natus enim est ut hominem glorificaret et sanctifica- rel. Verbum itaque, quatenus Verbum, nihil accepit : perfectum enim est, quemadmodum et Pater. Sed 1os in ipso accipinus, quando carnem nostram ge- stavit: sicut enim cum ipse resurrexit, nos etiam resurreximus; cumque ipse rursum ascendit in cœlos, ascensus nobis est instauratus : ita cum ise glorificari et sanctificari dicitur, nos significamur hisce rebus frui. D ALIUD, quo manifeste ostenditur quæ habuit ut Deus, peliisse propter nos ui homo. Christus alicubi inquit : « Pater, glorifica Filium tuum". Et rursus: Omnia mihi tradita sunt a Patre ". . Et post resurrectionem : • Data est mibi potestas et in cœlo et in terra “.› Atqui etiam antequam illi traderentur omnia', omnium Dominus erat. Omnia enim per ipsum facta sunt ", et Psalmista sciens omnia esse serva Creatoris, ait : ● Omnia serviunt tibi ". › Cum vero gloriam petit, gloriæ Dominus esse cernitur. Ita enim Paulus de quibusdam dixit, quod e si cognovissent, non ‹³ Joan. xvII, 1. Matth. x1, 27. ** Matth. xxvii, 18. "Joan. 1,3. "Psal. cxvını, 91.

ο Α σαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. εοπίο ** Ὅτι δὲ καὶ πρὶν αἰτῆσαι παρὰ Πατρὸς τὴν δόξαν εἶχεν ὡς Υἱὸς, αὐτὸς διδάσκει σαφώς λέγων· . Πά τερ, δόξασόν σου τὸν Υἱὸν τῇ δόξῃ ἢ εἶχον, πρ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι, παρά σοί. . Εἰ δὲ ὁμολογεῖ μὲν ἔχειν καὶ πρὸ τοῦ κόσμου τὴν δόξαν, αἰτεῖ δὲ μῶν αὐτὴν ὡς οὐκ ἔχων, δι' ἡμᾶς ἄρα τοῦτο ποιεῖ· καὶ ἡμῶν ἐν αὐτῷ γέγονεν ἡ αἴτησις, καλοῦσα την δόξαν εἰς τὴν ἀνθρώπου φύσιν. Λέγων δὲ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, « Εδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία, ο καὶ πρὸ τῆς ἀναστάσεως ταύτην ἔχων φαίνεται. Εἰ γὰρ μὴ εἶχε, πῶς ἐπετίμα τῷ διαβόλω λέγων· Ύπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ; κ πῶς δὲ τοῖς μαθηταῖς κατέ δαιμόνων ἐχαρίζετο τὴν ἐξουσίαν; τῶς δὲ τὴν ᾿Αβραὰμ θυγατέρα, καθὰ γέγραπται, δεδεμένην ὑπὸ τοῦ διαβόλου ὡς ἐξουσίαν ἔχων ἔλυσεν αὐτός; ἡ πῶς παραλυτικῷ τὴν ὑγίειαν ἐχαρίσατο; πῶς τῇ γυναικὶ τῇ ἁμαρτωλῷ τὰς ἁμαρτίας ἡφίει ; νεκρούς δὲ πῶς ἤγειρε ; τυφλῶν δὲ πῶς ἀνέωξεν ὀφθαλμούς; Δῆλον οὖν ἐντεῦθεν ἐστιν, ὅτι τὰς ἀνθρώπῳ πρε πούσας, λέγει φωνάς, ούχ ότε Λόγος ἦν πρὸ τῆς ἐπιδημίας ἔξω σαρκός· ἀλλ' ὅτε γέγονεν άνθρωπος, εἰς ἡμᾶς καλῶν τὰς παρὰ τοῦ Πατρὸς δωρεάς. Ούτω γὰρ λεγόμεθα καὶ θείας φύσεως γενέσθαι· κοινωνοί, τοῦ Λόγου φορέσαντος τὴν ἡμῶν ταπείνωσιν, ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναγάγῃ πρὸς τὸ ὕψος τὸ ἑαυτοῦ, οὐχ ἵνα μείνῃ κάτω καθάπερ ἡμεῖς. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἄνθρωποι τὴν φύσιν ὄντες, θεοὶ χρηματίζομεν, ὡς ὄντες καὶ τοῦτο ἐν Χριστῷ· Θεὸς γὰρ ὁ Χριστός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὰ τῆς σαρκὸς ταπεινὰ βήματα τῇ θεότητι τοῦ Λόγου προσάπτειν ἐπιχειροῦσί τινες, ὅταν ἴδωσι ματουργοῦντα Χριστὸν διὰ τῆς σαρκὸς, τί ἐροῦσιν ἄρα; Πτύσας μὲν γὰρ καὶ ποιήσας πηλόν, ἐθερά πευσε τὸν τυφλόν· ἐκτείνας δὲ τὴν χεῖρα καὶ ἀγά μενος τῆς σοφοῦ, τὸν μονογενῆ τῆς χήρας ἀνέστησεν υἱόν· φωνὴν δὲ ἀφεὶς διὰ τοῦ σώματος, ἔξω τοῦ μνήματος ἐκάλεσε τὸν Λάζαρον. Ταῦτα μὲν γὰρ ἐτελεῖτο διὰ τῆς σαρκὸς, ἀλλ' οὐκ ἦν ἔργα σαρκός Ὥσπερ οὖν εἰς τὴν φύσιν τοῦ πράγματος βλέποντες τῇ δυνάμει τῆς θεότητος τὴν τῶν ἀποτελεσμάτων έχα σιν λογιζόμεθα, εἰ καὶ διὰ τῆς σαρκὸς ἐγένετο· οὕτως ὅταν διὰ τὴν σάρκα λέγῃ τι καὶ ἀνθρώπινον, μὴ τῷ θεῷ Λόγῳ τοῦτο προσάπτωμεν, ἀλλὰ τῆς θεότητος ἀλλά τριον ὁρῶντες αὐτὸ, φέρωμεν ἐπὶ τὴν· σάρκα. Ούτω γὰρ ἕκαστον τῶν γινομένων ἦταν λεγομένων παρ' αὐτοῦ, ὥσπερ ἐν τῷ ἰδίῳ τόπῳ τιθέντες, ἀπλανή τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν γνώσιν ἔχοντες εὑρι σχόμεθα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ένα Χριστὸν κηρύττουσιν αἱ θεῖαι Γραφαι· Εις γὰρ Θεὸς ὁ Πατήρ, καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. » Ἀπὸ μὲν γὰρ τῶν ἔργων τῶν, ὅσα πρέπει μόνῳ τῷ Θεῷ, γνωρίζεται Θεός. Ἐπειδὴ δὲ· σάρκα γεγονότα τὸν Λόγον, καθὰ γέγραπται, δεῖ καὶ ἄνθρωπον φαί- » S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. etiam utique Dominum gloriæ crucifixissem ". . Quod autem antequam gloriam a Patre pateret, eam habuerit, ut Filius, ipse manifeste docet, dicens • Pater, glorifica Filium. tuum ea gloria querin babe- bamapud te ante constitutionem mundi. »Si vero fate- tur se kabere gloriam ante constitutum mundum, et nunc cam petit ut non habens, nostra causa id facit; et mostra in ipso facta est petitio, poscens gloriam humanæ naturæ conferri. Cum autem post regar- rectionem dicit : Data est mili potestas; ante resurrectionem eam habuisse cernitur. Nam si non habuit, quo pacto increpat diabolumn, dicens : • Vade retro, Satana "?, aut quomode largitus est discipulis potestatem in denones 18?22940- modo filiam Abrahæ, ut scriptum est, ligatain a diabolo ut potestate præditus solvit 19? aut quo B pacto paralytico sanitatem contulit ? quomodo mulieri peccatrici peccata remusit si ? quemado mortuos resuscitavit ? cæcis vimum restituit ss? Manifestum itaque est illum verbis uti quæ homini conveniant, nou quando erat. Verban extra carnein, sed quando factus est homo Patris. dona nobis pe- tens. Ita enim dicimur etiam divine nature facti esse participes *, cum Verbuin nostram humili. tatem suscepit, ut nos ad suam celsitudinem evo- hat, non ut ipse infra maneat, sicut nas. Idcirco enim cum sumus natura homines., dii vocamur 15, qutppe qui hoc in Christo simus :. Christus, QNÍMI Deus est, ALIUD. Si humilia quaedam verba que cerni conveniunt, C nonnulli: divinitati Verbi ascribere conantur: cum viderint Christum per carnem miracula edentem, quid dicent? Cum enim ex saliva et terra Intum confecisset, cacum eo curavit : extensa manu, fe- retroque tacto viduæ filium unigenitum: suscitavit; voce eliam per corpus edita Lazarum e-monumento evocavit. Haec enim præstira sunt per carnem, sed non erant, opera carnis. Quemadmodum igitur si naturam rei aspiciamus, ox divinitatis vi ac virtute operum ejuscemodi eventum slimamus, tametsi per carnem facta. sint: ita quando propter carnem humanum aliquid dicit, non Deo Verbo id ascriba- mus ; sed cum id a divinitate alienum esse videri- mus, ad carnem referamus. Ita enim singula ipsius D facta, vel, dicta in suum loeum reférentes, veram minimeque erroneam Servatoris nostri cognitionem consequemur. ALIUD, narrative. Sacra Scriptura unum Christum. prædicat: • Unus enim. Deus Pater, et, unus. Dominus Jesus Christus : Nam ex operibus que soli Dea conveniunt, Deus cognoscitur. Cum enim Verbum caro factum, ut scriptum est.", homo quoque cerni Cor. 11, 8. Marc. vult, 53. Matth. x, 8. vtr; seqq; * ibid. 11-17; vnt, 41-56; Joan. xt, » Il Petr. i, 4. " Joan. 111, 1.. "I Gør. ♥JII, 6. Matth. xv, 22-38. ** Matth. ix, 2° seqq. "Luc. seqq. * Matth. xx, seqq.; Joan. ix, seqq. Joan. 1, 14.

ο Α σαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. εοπίο ** Ὅτι δὲ καὶ πρὶν αἰτῆσαι παρὰ Πατρὸς τὴν δόξαν εἶχεν ὡς Υἱὸς, αὐτὸς διδάσκει σαφώς λέγων· . Πά τερ, δόξασόν σου τὸν Υἱὸν τῇ δόξῃ ἢ εἶχον, πρ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι, παρά σοί. . Εἰ δὲ ὁμολογεῖ μὲν ἔχειν καὶ πρὸ τοῦ κόσμου τὴν δόξαν, αἰτεῖ δὲ μῶν αὐτὴν ὡς οὐκ ἔχων, δι' ἡμᾶς ἄρα τοῦτο ποιεῖ· καὶ ἡμῶν ἐν αὐτῷ γέγονεν ἡ αἴτησις, καλοῦσα την δόξαν εἰς τὴν ἀνθρώπου φύσιν. Λέγων δὲ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, « Εδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία, ο καὶ πρὸ τῆς ἀναστάσεως ταύτην ἔχων φαίνεται. Εἰ γὰρ μὴ εἶχε, πῶς ἐπετίμα τῷ διαβόλω λέγων· Ύπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ; κ πῶς δὲ τοῖς μαθηταῖς κατέ δαιμόνων ἐχαρίζετο τὴν ἐξουσίαν; τῶς δὲ τὴν ᾿Αβραὰμ θυγατέρα, καθὰ γέγραπται, δεδεμένην ὑπὸ τοῦ διαβόλου ὡς ἐξουσίαν ἔχων ἔλυσεν αὐτός; ἡ πῶς παραλυτικῷ τὴν ὑγίειαν ἐχαρίσατο; πῶς τῇ γυναικὶ τῇ ἁμαρτωλῷ τὰς ἁμαρτίας ἡφίει ; νεκρούς δὲ πῶς ἤγειρε ; τυφλῶν δὲ πῶς ἀνέωξεν ὀφθαλμούς; Δῆλον οὖν ἐντεῦθεν ἐστιν, ὅτι τὰς ἀνθρώπῳ πρε πούσας, λέγει φωνάς, ούχ ότε Λόγος ἦν πρὸ τῆς ἐπιδημίας ἔξω σαρκός· ἀλλ' ὅτε γέγονεν άνθρωπος, εἰς ἡμᾶς καλῶν τὰς παρὰ τοῦ Πατρὸς δωρεάς. Ούτω γὰρ λεγόμεθα καὶ θείας φύσεως γενέσθαι· κοινωνοί, τοῦ Λόγου φορέσαντος τὴν ἡμῶν ταπείνωσιν, ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναγάγῃ πρὸς τὸ ὕψος τὸ ἑαυτοῦ, οὐχ ἵνα μείνῃ κάτω καθάπερ ἡμεῖς. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἄνθρωποι τὴν φύσιν ὄντες, θεοὶ χρηματίζομεν, ὡς ὄντες καὶ τοῦτο ἐν Χριστῷ· Θεὸς γὰρ ὁ Χριστός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὰ τῆς σαρκὸς ταπεινὰ βήματα τῇ θεότητι τοῦ Λόγου προσάπτειν ἐπιχειροῦσί τινες, ὅταν ἴδωσι ματουργοῦντα Χριστὸν διὰ τῆς σαρκὸς, τί ἐροῦσιν ἄρα; Πτύσας μὲν γὰρ καὶ ποιήσας πηλόν, ἐθερά πευσε τὸν τυφλόν· ἐκτείνας δὲ τὴν χεῖρα καὶ ἀγά μενος τῆς σοφοῦ, τὸν μονογενῆ τῆς χήρας ἀνέστησεν υἱόν· φωνὴν δὲ ἀφεὶς διὰ τοῦ σώματος, ἔξω τοῦ μνήματος ἐκάλεσε τὸν Λάζαρον. Ταῦτα μὲν γὰρ ἐτελεῖτο διὰ τῆς σαρκὸς, ἀλλ' οὐκ ἦν ἔργα σαρκός Ὥσπερ οὖν εἰς τὴν φύσιν τοῦ πράγματος βλέποντες τῇ δυνάμει τῆς θεότητος τὴν τῶν ἀποτελεσμάτων έχα σιν λογιζόμεθα, εἰ καὶ διὰ τῆς σαρκὸς ἐγένετο· οὕτως ὅταν διὰ τὴν σάρκα λέγῃ τι καὶ ἀνθρώπινον, μὴ τῷ θεῷ Λόγῳ τοῦτο προσάπτωμεν, ἀλλὰ τῆς θεότητος ἀλλά τριον ὁρῶντες αὐτὸ, φέρωμεν ἐπὶ τὴν· σάρκα. Ούτω γὰρ ἕκαστον τῶν γινομένων ἦταν λεγομένων παρ' αὐτοῦ, ὥσπερ ἐν τῷ ἰδίῳ τόπῳ τιθέντες, ἀπλανή τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν γνώσιν ἔχοντες εὑρι σχόμεθα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ένα Χριστὸν κηρύττουσιν αἱ θεῖαι Γραφαι· Εις γὰρ Θεὸς ὁ Πατήρ, καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. » Ἀπὸ μὲν γὰρ τῶν ἔργων τῶν, ὅσα πρέπει μόνῳ τῷ Θεῷ, γνωρίζεται Θεός. Ἐπειδὴ δὲ· σάρκα γεγονότα τὸν Λόγον, καθὰ γέγραπται, δεῖ καὶ ἄνθρωπον φαί- » S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. etiam utique Dominum gloriæ crucifixissem ". . Quod autem antequam gloriam a Patre pateret, eam habuerit, ut Filius, ipse manifeste docet, dicens • Pater, glorifica Filium. tuum ea gloria querin babe- bamapud te ante constitutionem mundi. »Si vero fate- tur se kabere gloriam ante constitutum mundum, et nunc cam petit ut non habens, nostra causa id facit; et mostra in ipso facta est petitio, poscens gloriam humanæ naturæ conferri. Cum autem post regar- rectionem dicit : Data est mili potestas; ante resurrectionem eam habuisse cernitur. Nam si non habuit, quo pacto increpat diabolumn, dicens : • Vade retro, Satana "?, aut quomode largitus est discipulis potestatem in denones 18?22940- modo filiam Abrahæ, ut scriptum est, ligatain a diabolo ut potestate præditus solvit 19? aut quo B pacto paralytico sanitatem contulit ? quomodo mulieri peccatrici peccata remusit si ? quemado mortuos resuscitavit ? cæcis vimum restituit ss? Manifestum itaque est illum verbis uti quæ homini conveniant, nou quando erat. Verban extra carnein, sed quando factus est homo Patris. dona nobis pe- tens. Ita enim dicimur etiam divine nature facti esse participes *, cum Verbuin nostram humili. tatem suscepit, ut nos ad suam celsitudinem evo- hat, non ut ipse infra maneat, sicut nas. Idcirco enim cum sumus natura homines., dii vocamur 15, qutppe qui hoc in Christo simus :. Christus, QNÍMI Deus est, ALIUD. Si humilia quaedam verba que cerni conveniunt, C nonnulli: divinitati Verbi ascribere conantur: cum viderint Christum per carnem miracula edentem, quid dicent? Cum enim ex saliva et terra Intum confecisset, cacum eo curavit : extensa manu, fe- retroque tacto viduæ filium unigenitum: suscitavit; voce eliam per corpus edita Lazarum e-monumento evocavit. Haec enim præstira sunt per carnem, sed non erant, opera carnis. Quemadmodum igitur si naturam rei aspiciamus, ox divinitatis vi ac virtute operum ejuscemodi eventum slimamus, tametsi per carnem facta. sint: ita quando propter carnem humanum aliquid dicit, non Deo Verbo id ascriba- mus ; sed cum id a divinitate alienum esse videri- mus, ad carnem referamus. Ita enim singula ipsius D facta, vel, dicta in suum loeum reférentes, veram minimeque erroneam Servatoris nostri cognitionem consequemur. ALIUD, narrative. Sacra Scriptura unum Christum. prædicat: • Unus enim. Deus Pater, et, unus. Dominus Jesus Christus : Nam ex operibus que soli Dea conveniunt, Deus cognoscitur. Cum enim Verbum caro factum, ut scriptum est.", homo quoque cerni Cor. 11, 8. Marc. vult, 53. Matth. x, 8. vtr; seqq; * ibid. 11-17; vnt, 41-56; Joan. xt, » Il Petr. i, 4. " Joan. 111, 1.. "I Gør. ♥JII, 6. Matth. xv, 22-38. ** Matth. ix, 2° seqq. "Luc. seqq. * Matth. xx, seqq.; Joan. ix, seqq. Joan. 1, 14.

ο Α σαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. εοπίο ** Ὅτι δὲ καὶ πρὶν αἰτῆσαι παρὰ Πατρὸς τὴν δόξαν εἶχεν ὡς Υἱὸς, αὐτὸς διδάσκει σαφώς λέγων· . Πά τερ, δόξασόν σου τὸν Υἱὸν τῇ δόξῃ ἢ εἶχον, πρ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι, παρά σοί. . Εἰ δὲ ὁμολογεῖ μὲν ἔχειν καὶ πρὸ τοῦ κόσμου τὴν δόξαν, αἰτεῖ δὲ μῶν αὐτὴν ὡς οὐκ ἔχων, δι' ἡμᾶς ἄρα τοῦτο ποιεῖ· καὶ ἡμῶν ἐν αὐτῷ γέγονεν ἡ αἴτησις, καλοῦσα την δόξαν εἰς τὴν ἀνθρώπου φύσιν. Λέγων δὲ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, « Εδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία, ο καὶ πρὸ τῆς ἀναστάσεως ταύτην ἔχων φαίνεται. Εἰ γὰρ μὴ εἶχε, πῶς ἐπετίμα τῷ διαβόλω λέγων· Ύπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ; κ πῶς δὲ τοῖς μαθηταῖς κατέ δαιμόνων ἐχαρίζετο τὴν ἐξουσίαν; τῶς δὲ τὴν ᾿Αβραὰμ θυγατέρα, καθὰ γέγραπται, δεδεμένην ὑπὸ τοῦ διαβόλου ὡς ἐξουσίαν ἔχων ἔλυσεν αὐτός; ἡ πῶς παραλυτικῷ τὴν ὑγίειαν ἐχαρίσατο; πῶς τῇ γυναικὶ τῇ ἁμαρτωλῷ τὰς ἁμαρτίας ἡφίει ; νεκρούς δὲ πῶς ἤγειρε ; τυφλῶν δὲ πῶς ἀνέωξεν ὀφθαλμούς; Δῆλον οὖν ἐντεῦθεν ἐστιν, ὅτι τὰς ἀνθρώπῳ πρε πούσας, λέγει φωνάς, ούχ ότε Λόγος ἦν πρὸ τῆς ἐπιδημίας ἔξω σαρκός· ἀλλ' ὅτε γέγονεν άνθρωπος, εἰς ἡμᾶς καλῶν τὰς παρὰ τοῦ Πατρὸς δωρεάς. Ούτω γὰρ λεγόμεθα καὶ θείας φύσεως γενέσθαι· κοινωνοί, τοῦ Λόγου φορέσαντος τὴν ἡμῶν ταπείνωσιν, ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναγάγῃ πρὸς τὸ ὕψος τὸ ἑαυτοῦ, οὐχ ἵνα μείνῃ κάτω καθάπερ ἡμεῖς. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἄνθρωποι τὴν φύσιν ὄντες, θεοὶ χρηματίζομεν, ὡς ὄντες καὶ τοῦτο ἐν Χριστῷ· Θεὸς γὰρ ὁ Χριστός. ΑΛΛΟ. Εἰ τὰ τῆς σαρκὸς ταπεινὰ βήματα τῇ θεότητι τοῦ Λόγου προσάπτειν ἐπιχειροῦσί τινες, ὅταν ἴδωσι ματουργοῦντα Χριστὸν διὰ τῆς σαρκὸς, τί ἐροῦσιν ἄρα; Πτύσας μὲν γὰρ καὶ ποιήσας πηλόν, ἐθερά πευσε τὸν τυφλόν· ἐκτείνας δὲ τὴν χεῖρα καὶ ἀγά μενος τῆς σοφοῦ, τὸν μονογενῆ τῆς χήρας ἀνέστησεν υἱόν· φωνὴν δὲ ἀφεὶς διὰ τοῦ σώματος, ἔξω τοῦ μνήματος ἐκάλεσε τὸν Λάζαρον. Ταῦτα μὲν γὰρ ἐτελεῖτο διὰ τῆς σαρκὸς, ἀλλ' οὐκ ἦν ἔργα σαρκός Ὥσπερ οὖν εἰς τὴν φύσιν τοῦ πράγματος βλέποντες τῇ δυνάμει τῆς θεότητος τὴν τῶν ἀποτελεσμάτων έχα σιν λογιζόμεθα, εἰ καὶ διὰ τῆς σαρκὸς ἐγένετο· οὕτως ὅταν διὰ τὴν σάρκα λέγῃ τι καὶ ἀνθρώπινον, μὴ τῷ θεῷ Λόγῳ τοῦτο προσάπτωμεν, ἀλλὰ τῆς θεότητος ἀλλά τριον ὁρῶντες αὐτὸ, φέρωμεν ἐπὶ τὴν· σάρκα. Ούτω γὰρ ἕκαστον τῶν γινομένων ἦταν λεγομένων παρ' αὐτοῦ, ὥσπερ ἐν τῷ ἰδίῳ τόπῳ τιθέντες, ἀπλανή τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν γνώσιν ἔχοντες εὑρι σχόμεθα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Ένα Χριστὸν κηρύττουσιν αἱ θεῖαι Γραφαι· Εις γὰρ Θεὸς ὁ Πατήρ, καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. » Ἀπὸ μὲν γὰρ τῶν ἔργων τῶν, ὅσα πρέπει μόνῳ τῷ Θεῷ, γνωρίζεται Θεός. Ἐπειδὴ δὲ· σάρκα γεγονότα τὸν Λόγον, καθὰ γέγραπται, δεῖ καὶ ἄνθρωπον φαί- » S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. etiam utique Dominum gloriæ crucifixissem ". . Quod autem antequam gloriam a Patre pateret, eam habuerit, ut Filius, ipse manifeste docet, dicens • Pater, glorifica Filium. tuum ea gloria querin babe- bamapud te ante constitutionem mundi. »Si vero fate- tur se kabere gloriam ante constitutum mundum, et nunc cam petit ut non habens, nostra causa id facit; et mostra in ipso facta est petitio, poscens gloriam humanæ naturæ conferri. Cum autem post regar- rectionem dicit : Data est mili potestas; ante resurrectionem eam habuisse cernitur. Nam si non habuit, quo pacto increpat diabolumn, dicens : • Vade retro, Satana "?, aut quomode largitus est discipulis potestatem in denones 18?22940- modo filiam Abrahæ, ut scriptum est, ligatain a diabolo ut potestate præditus solvit 19? aut quo B pacto paralytico sanitatem contulit ? quomodo mulieri peccatrici peccata remusit si ? quemado mortuos resuscitavit ? cæcis vimum restituit ss? Manifestum itaque est illum verbis uti quæ homini conveniant, nou quando erat. Verban extra carnein, sed quando factus est homo Patris. dona nobis pe- tens. Ita enim dicimur etiam divine nature facti esse participes *, cum Verbuin nostram humili. tatem suscepit, ut nos ad suam celsitudinem evo- hat, non ut ipse infra maneat, sicut nas. Idcirco enim cum sumus natura homines., dii vocamur 15, qutppe qui hoc in Christo simus :. Christus, QNÍMI Deus est, ALIUD. Si humilia quaedam verba que cerni conveniunt, C nonnulli: divinitati Verbi ascribere conantur: cum viderint Christum per carnem miracula edentem, quid dicent? Cum enim ex saliva et terra Intum confecisset, cacum eo curavit : extensa manu, fe- retroque tacto viduæ filium unigenitum: suscitavit; voce eliam per corpus edita Lazarum e-monumento evocavit. Haec enim præstira sunt per carnem, sed non erant, opera carnis. Quemadmodum igitur si naturam rei aspiciamus, ox divinitatis vi ac virtute operum ejuscemodi eventum slimamus, tametsi per carnem facta. sint: ita quando propter carnem humanum aliquid dicit, non Deo Verbo id ascriba- mus ; sed cum id a divinitate alienum esse videri- mus, ad carnem referamus. Ita enim singula ipsius D facta, vel, dicta in suum loeum reférentes, veram minimeque erroneam Servatoris nostri cognitionem consequemur. ALIUD, narrative. Sacra Scriptura unum Christum. prædicat: • Unus enim. Deus Pater, et, unus. Dominus Jesus Christus : Nam ex operibus que soli Dea conveniunt, Deus cognoscitur. Cum enim Verbum caro factum, ut scriptum est.", homo quoque cerni Cor. 11, 8. Marc. vult, 53. Matth. x, 8. vtr; seqq; * ibid. 11-17; vnt, 41-56; Joan. xt, » Il Petr. i, 4. " Joan. 111, 1.. "I Gør. ♥JII, 6. Matth. xv, 22-38. ** Matth. ix, 2° seqq. "Luc. seqq. * Matth. xx, seqq.; Joan. ix, seqq. Joan. 1, 14.

νεσθαι, οὐκ ἦν δὲ ἀλλαχόθεν ὁρᾶσθαι τοιοῦτον, εἰ Δ 1η- Εt μὲ ἐκ τῶν τῆς σαρκὸς ἀλοιδορήτων παθῶν τε καὶ λόγων, ἀναγκαίως καὶ τὰ ἀνθρώποις πρέποντα ποιεί τε καὶ λαλεῖ, ἵν' οὕτως δεικνύηται καὶ ἄνθρωπος γεγο- νές. Ἔστι γοῦν ἰδεῖν κατὰ ταυτὸν ἀμφότερα ἐν αὐτῷ. Σπυνθάνετο μὲν γὰρ τοῦ κεῖται Λάζαρος άνθρωπο κρεπώς· ἔγειρε δὲ αὐτὸν, ὡς Θεός. Καὶ τῇ μὲν μητρὶ λεγούση, «Οίνον οὐκ ἔχουσιν, ο ἐπέπληττεν ὡς ἄνθρω τας τὸ δὲ ὕδωρ εὐθὺς εἰς οἶνον μετεποίει. Θεὸς γὰρ ἦν ἀληθινὸς ἐν σαρκί, καὶ σὰρξ ἀληθῶς ἐν Θεῷ. Δι' ὧν αν εχει γνωρίζεσθαι Θεὸν, ταῦτα θεϊκῶς ἐνεργεῖ· καὶ ἀφ᾽ ὧν ἦν ἀναγκαίως ἄνθρωπον ὄντως ὁρᾶσθαι, ταῦτα ποιεῖ καὶ λέγει, οἰκονομῶν τῷ μυστηρίῳ τὴν ἀλήθειαν. ᾿Αποδιδόσθω τοίνυν Θεῷ τὰ θεῷ χρεωστού μενα, καὶ τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ πρέποντα καὶ ἐφειλόμενα, καὶ οὕτως ἔξω παντὸς σκανδάλου καὶ Β Ξάνης ὁ εἰς αὐτὸν πιστεύων γενήσεται. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως, • Πάντα μοι, φασία παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. » Ο δὲ πάντα παρ' ἑτέρου λαβών, δηλός ἐστιν οὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ· ὁ δὲ τοιοῦτος, πῶς ἔσται κατ' οὐσίαν ὅμοιος τῷ πάντα ἔχοντι θεῷ καὶ Πατρί ; Πρὸς τοῦτο λύσις, ὡς διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀστα αγωγής. Εἰ πάντα λαβὼν ὁ Υἱὸς, αὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ φαίνεται, πάντα δοὺς ὁ Πατήρ, οὐδὲν ἔχει νῦν ἐν ἑαυτῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· πῶς γὰρ ἔρημος ἔσται τῶν προσόντων αὐτῷ φυσικῶς ὁ Πατήρ ; Ἔχει δὲ πάντα, καὶ τοὺς αὐτὰ τῷ Υἱῷ δηλονότι· κἂν ὁ Υἱός ειληφένα: λέγῃ, χρόνος ἦν οὐδεὶς ὅτε τούτων ἔρημος ει. Λαμβάνει μὲν γὰρ κατὰ τὸ σχῆμα τὸ ἀνθρώπι και έχει δὲ αὐτὰ φυσικῶς, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. ΑΛΛΟ. . Λέγει που Χριστός. Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, καὶ ἐξουσίαν ἔδωκεν αὐτῷ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστίν. » Εἰ τοίνυν ἐξουσίαν τοῦ κρίνειν λαμβάνει, οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ' ὅτι μάνων Τῶς ἀνθρώπου ἐστὶν, οὐχ ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ θεὸς ὁ Υἱὸς λαμβάνει, ἀλλὰ καθό γέγονεν ἄνθρωπος. Δαγιστέον οὖν τῇ μὲν ἀνθρωπότητι τὸ λαβεῖν, τῇ δὲ θεότητι τοῦ Υἱοῦ, τὸ πάντα κεκτῆσθαι φυσικῶς τὰ τι γεννήσαντος αὐτόν. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ εἰκὼν ἐπαράλλακτος τοῦ Πατρός. ΛΟΓΟΣ ΚΔ'. Εἰς τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀνθρωπίνως παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς, εἰς τὸ, ο Επίφυσε· καὶ εἰς τὸ, ο Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ εἰς τὸ, « Εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, καὶ εἰς τὸ, « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου· › καὶ ὅσα τούτοις όμοια ζητά, παραθέσεις ἀποδεικτικαὶ καὶ ἀπὸ τῆς Θείας Γραφής, τῶν χριστομάχων ἀνατρέπου σαι την κακόνοιαν. Εἰ παρά τινος τῶν τυχόντων ἢ καὶ ἀνθρώπου μ THESAURUS. debeat; at talis non aliunde cerni poterat, nisi ex passionibus et dictis cerni convenientibus, peccati tamen expertibus: necessario etiam quæ homini- bus conveniunt et facit, et loquitur; ut nimirum hac ratione declaret se hominem factum. Utrum- que igitur in ipso eadem in re cerninus. 229' terrogavit enim ubi positus esset Lazarus, quod ni- mirum ea interrogatio homini conveniret : suscita- vit autem ipsum, ut Deus. matrem quidem di- centem : « Vinum non habent, increpabat ut homo: aquam vero statim in vinum mutavit. Deus enim verus erat in carne, et caro vere in Deo. Hla ἰgius, per quae oportuit coguosei Deum, divino more fecit: ea vero, per quæ necesse erat hominem vere cerni, hac facit et dicit, arcana quadam ma- tione veritatem subministrans. Ascribantur itaque ss Joan. 1, 3. so ibid. 38. C D Deo, quæ ei debentur : et humanitati quæ ipsi con- venjunt et, debentur; atque ita, qui in ipsum, era- dit, liber erit ab omni offensione atque errore. ALIUD Ex objectione hæreliçorum. • Omnia mihi, inquiunt, tradita smt a Palre meo ”. » Qui vero oinnia ab alio accipit, certe ni- hila seipso habet. At qui ejusmodi est, quomodo erit secundum, essentiam similis. Deo ac. Patri omnia babenti? Solutio objectionis, per reductionem ad absurdum. Si Filius cum omnia. acceperit, nihil ex seipso babet, Pater qui omnia dat, uihil nunc in se ha- bet. At hoc absurdum est : quomodo enim Pater vacuus erit eis quæ naturaliter ipsi insunt? Omnia vero habet, tametsi ea Filio dederit : et tametsi Filius dicatur accepisse, nullo tamen tempore ¡is- vacuus fuit. Accipit enim ratione formæ humanæ : naturaliter vero ea habet, sicut et Pater. ALIUD. Christus alicubi dicit : . Paten diligit Filium, et potestatem dedit ei judicium facere, quia Kilius hom minis est s. Si ergo potestatem judicandi accipit, non aliam ob causam, quam quod sit Filius honi- nis : non quatenus Verbum est et Deus, dicisur accipere Filius, sed quatenus factus est bono. Ac cipere igitur humanæ naturæ tribuendum est : dia vinitati autem Filii. ascribendum est naturaliter. omnia possidere quæ Pater, Ita enim. fuerit; omni- moda imago Patris. ; el, ' ASSERTIO XXIV. 229" In ea quæ humano mare dicuutur ab evangelia: tis de Servatore : nimirum, in illud, « Flevit st m illud, ‹ Nunc anima mea turbata est Si possibile est, transeat a me calix iste ;) el, Tristis est anima mea, ›. aliaque hujus generis dicta, auctoritates sacræ Scripturæ hæreticorum falsus opiniones subvertentes. , Si a vulgari quopiam homine hæc dicta esse Matth. xt, 27. * Jpan. v, ³¹ Joan. x1, 35. * Joan. x11, 27. "Matth. xXVJ,

νεσθαι, οὐκ ἦν δὲ ἀλλαχόθεν ὁρᾶσθαι τοιοῦτον, εἰ Δ 1η- Εt μὲ ἐκ τῶν τῆς σαρκὸς ἀλοιδορήτων παθῶν τε καὶ λόγων, ἀναγκαίως καὶ τὰ ἀνθρώποις πρέποντα ποιεί τε καὶ λαλεῖ, ἵν' οὕτως δεικνύηται καὶ ἄνθρωπος γεγο- νές. Ἔστι γοῦν ἰδεῖν κατὰ ταυτὸν ἀμφότερα ἐν αὐτῷ. Σπυνθάνετο μὲν γὰρ τοῦ κεῖται Λάζαρος άνθρωπο κρεπώς· ἔγειρε δὲ αὐτὸν, ὡς Θεός. Καὶ τῇ μὲν μητρὶ λεγούση, «Οίνον οὐκ ἔχουσιν, ο ἐπέπληττεν ὡς ἄνθρω τας τὸ δὲ ὕδωρ εὐθὺς εἰς οἶνον μετεποίει. Θεὸς γὰρ ἦν ἀληθινὸς ἐν σαρκί, καὶ σὰρξ ἀληθῶς ἐν Θεῷ. Δι' ὧν αν εχει γνωρίζεσθαι Θεὸν, ταῦτα θεϊκῶς ἐνεργεῖ· καὶ ἀφ᾽ ὧν ἦν ἀναγκαίως ἄνθρωπον ὄντως ὁρᾶσθαι, ταῦτα ποιεῖ καὶ λέγει, οἰκονομῶν τῷ μυστηρίῳ τὴν ἀλήθειαν. ᾿Αποδιδόσθω τοίνυν Θεῷ τὰ θεῷ χρεωστού μενα, καὶ τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ πρέποντα καὶ ἐφειλόμενα, καὶ οὕτως ἔξω παντὸς σκανδάλου καὶ Β Ξάνης ὁ εἰς αὐτὸν πιστεύων γενήσεται. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως, • Πάντα μοι, φασία παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. » Ο δὲ πάντα παρ' ἑτέρου λαβών, δηλός ἐστιν οὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ· ὁ δὲ τοιοῦτος, πῶς ἔσται κατ' οὐσίαν ὅμοιος τῷ πάντα ἔχοντι θεῷ καὶ Πατρί ; Πρὸς τοῦτο λύσις, ὡς διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀστα αγωγής. Εἰ πάντα λαβὼν ὁ Υἱὸς, αὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ φαίνεται, πάντα δοὺς ὁ Πατήρ, οὐδὲν ἔχει νῦν ἐν ἑαυτῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· πῶς γὰρ ἔρημος ἔσται τῶν προσόντων αὐτῷ φυσικῶς ὁ Πατήρ ; Ἔχει δὲ πάντα, καὶ τοὺς αὐτὰ τῷ Υἱῷ δηλονότι· κἂν ὁ Υἱός ειληφένα: λέγῃ, χρόνος ἦν οὐδεὶς ὅτε τούτων ἔρημος ει. Λαμβάνει μὲν γὰρ κατὰ τὸ σχῆμα τὸ ἀνθρώπι και έχει δὲ αὐτὰ φυσικῶς, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. ΑΛΛΟ. . Λέγει που Χριστός. Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, καὶ ἐξουσίαν ἔδωκεν αὐτῷ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστίν. » Εἰ τοίνυν ἐξουσίαν τοῦ κρίνειν λαμβάνει, οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ' ὅτι μάνων Τῶς ἀνθρώπου ἐστὶν, οὐχ ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ θεὸς ὁ Υἱὸς λαμβάνει, ἀλλὰ καθό γέγονεν ἄνθρωπος. Δαγιστέον οὖν τῇ μὲν ἀνθρωπότητι τὸ λαβεῖν, τῇ δὲ θεότητι τοῦ Υἱοῦ, τὸ πάντα κεκτῆσθαι φυσικῶς τὰ τι γεννήσαντος αὐτόν. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ εἰκὼν ἐπαράλλακτος τοῦ Πατρός. ΛΟΓΟΣ ΚΔ'. Εἰς τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀνθρωπίνως παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς, εἰς τὸ, ο Επίφυσε· καὶ εἰς τὸ, ο Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ εἰς τὸ, « Εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, καὶ εἰς τὸ, « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου· › καὶ ὅσα τούτοις όμοια ζητά, παραθέσεις ἀποδεικτικαὶ καὶ ἀπὸ τῆς Θείας Γραφής, τῶν χριστομάχων ἀνατρέπου σαι την κακόνοιαν. Εἰ παρά τινος τῶν τυχόντων ἢ καὶ ἀνθρώπου μ THESAURUS. debeat; at talis non aliunde cerni poterat, nisi ex passionibus et dictis cerni convenientibus, peccati tamen expertibus: necessario etiam quæ homini- bus conveniunt et facit, et loquitur; ut nimirum hac ratione declaret se hominem factum. Utrum- que igitur in ipso eadem in re cerninus. 229' terrogavit enim ubi positus esset Lazarus, quod ni- mirum ea interrogatio homini conveniret : suscita- vit autem ipsum, ut Deus. matrem quidem di- centem : « Vinum non habent, increpabat ut homo: aquam vero statim in vinum mutavit. Deus enim verus erat in carne, et caro vere in Deo. Hla ἰgius, per quae oportuit coguosei Deum, divino more fecit: ea vero, per quæ necesse erat hominem vere cerni, hac facit et dicit, arcana quadam ma- tione veritatem subministrans. Ascribantur itaque ss Joan. 1, 3. so ibid. 38. C D Deo, quæ ei debentur : et humanitati quæ ipsi con- venjunt et, debentur; atque ita, qui in ipsum, era- dit, liber erit ab omni offensione atque errore. ALIUD Ex objectione hæreliçorum. • Omnia mihi, inquiunt, tradita smt a Palre meo ”. » Qui vero oinnia ab alio accipit, certe ni- hila seipso habet. At qui ejusmodi est, quomodo erit secundum, essentiam similis. Deo ac. Patri omnia babenti? Solutio objectionis, per reductionem ad absurdum. Si Filius cum omnia. acceperit, nihil ex seipso babet, Pater qui omnia dat, uihil nunc in se ha- bet. At hoc absurdum est : quomodo enim Pater vacuus erit eis quæ naturaliter ipsi insunt? Omnia vero habet, tametsi ea Filio dederit : et tametsi Filius dicatur accepisse, nullo tamen tempore ¡is- vacuus fuit. Accipit enim ratione formæ humanæ : naturaliter vero ea habet, sicut et Pater. ALIUD. Christus alicubi dicit : . Paten diligit Filium, et potestatem dedit ei judicium facere, quia Kilius hom minis est s. Si ergo potestatem judicandi accipit, non aliam ob causam, quam quod sit Filius honi- nis : non quatenus Verbum est et Deus, dicisur accipere Filius, sed quatenus factus est bono. Ac cipere igitur humanæ naturæ tribuendum est : dia vinitati autem Filii. ascribendum est naturaliter. omnia possidere quæ Pater, Ita enim. fuerit; omni- moda imago Patris. ; el, ' ASSERTIO XXIV. 229" In ea quæ humano mare dicuutur ab evangelia: tis de Servatore : nimirum, in illud, « Flevit st m illud, ‹ Nunc anima mea turbata est Si possibile est, transeat a me calix iste ;) el, Tristis est anima mea, ›. aliaque hujus generis dicta, auctoritates sacræ Scripturæ hæreticorum falsus opiniones subvertentes. , Si a vulgari quopiam homine hæc dicta esse Matth. xt, 27. * Jpan. v, ³¹ Joan. x1, 35. * Joan. x11, 27. "Matth. xXVJ,

νεσθαι, οὐκ ἦν δὲ ἀλλαχόθεν ὁρᾶσθαι τοιοῦτον, εἰ Δ 1η- Εt μὲ ἐκ τῶν τῆς σαρκὸς ἀλοιδορήτων παθῶν τε καὶ λόγων, ἀναγκαίως καὶ τὰ ἀνθρώποις πρέποντα ποιεί τε καὶ λαλεῖ, ἵν' οὕτως δεικνύηται καὶ ἄνθρωπος γεγο- νές. Ἔστι γοῦν ἰδεῖν κατὰ ταυτὸν ἀμφότερα ἐν αὐτῷ. Σπυνθάνετο μὲν γὰρ τοῦ κεῖται Λάζαρος άνθρωπο κρεπώς· ἔγειρε δὲ αὐτὸν, ὡς Θεός. Καὶ τῇ μὲν μητρὶ λεγούση, «Οίνον οὐκ ἔχουσιν, ο ἐπέπληττεν ὡς ἄνθρω τας τὸ δὲ ὕδωρ εὐθὺς εἰς οἶνον μετεποίει. Θεὸς γὰρ ἦν ἀληθινὸς ἐν σαρκί, καὶ σὰρξ ἀληθῶς ἐν Θεῷ. Δι' ὧν αν εχει γνωρίζεσθαι Θεὸν, ταῦτα θεϊκῶς ἐνεργεῖ· καὶ ἀφ᾽ ὧν ἦν ἀναγκαίως ἄνθρωπον ὄντως ὁρᾶσθαι, ταῦτα ποιεῖ καὶ λέγει, οἰκονομῶν τῷ μυστηρίῳ τὴν ἀλήθειαν. ᾿Αποδιδόσθω τοίνυν Θεῷ τὰ θεῷ χρεωστού μενα, καὶ τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ πρέποντα καὶ ἐφειλόμενα, καὶ οὕτως ἔξω παντὸς σκανδάλου καὶ Β Ξάνης ὁ εἰς αὐτὸν πιστεύων γενήσεται. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως, • Πάντα μοι, φασία παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. » Ο δὲ πάντα παρ' ἑτέρου λαβών, δηλός ἐστιν οὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ· ὁ δὲ τοιοῦτος, πῶς ἔσται κατ' οὐσίαν ὅμοιος τῷ πάντα ἔχοντι θεῷ καὶ Πατρί ; Πρὸς τοῦτο λύσις, ὡς διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀστα αγωγής. Εἰ πάντα λαβὼν ὁ Υἱὸς, αὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ φαίνεται, πάντα δοὺς ὁ Πατήρ, οὐδὲν ἔχει νῦν ἐν ἑαυτῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· πῶς γὰρ ἔρημος ἔσται τῶν προσόντων αὐτῷ φυσικῶς ὁ Πατήρ ; Ἔχει δὲ πάντα, καὶ τοὺς αὐτὰ τῷ Υἱῷ δηλονότι· κἂν ὁ Υἱός ειληφένα: λέγῃ, χρόνος ἦν οὐδεὶς ὅτε τούτων ἔρημος ει. Λαμβάνει μὲν γὰρ κατὰ τὸ σχῆμα τὸ ἀνθρώπι και έχει δὲ αὐτὰ φυσικῶς, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. ΑΛΛΟ. . Λέγει που Χριστός. Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, καὶ ἐξουσίαν ἔδωκεν αὐτῷ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστίν. » Εἰ τοίνυν ἐξουσίαν τοῦ κρίνειν λαμβάνει, οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ' ὅτι μάνων Τῶς ἀνθρώπου ἐστὶν, οὐχ ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ θεὸς ὁ Υἱὸς λαμβάνει, ἀλλὰ καθό γέγονεν ἄνθρωπος. Δαγιστέον οὖν τῇ μὲν ἀνθρωπότητι τὸ λαβεῖν, τῇ δὲ θεότητι τοῦ Υἱοῦ, τὸ πάντα κεκτῆσθαι φυσικῶς τὰ τι γεννήσαντος αὐτόν. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ εἰκὼν ἐπαράλλακτος τοῦ Πατρός. ΛΟΓΟΣ ΚΔ'. Εἰς τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀνθρωπίνως παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς, εἰς τὸ, ο Επίφυσε· καὶ εἰς τὸ, ο Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ εἰς τὸ, « Εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, καὶ εἰς τὸ, « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου· › καὶ ὅσα τούτοις όμοια ζητά, παραθέσεις ἀποδεικτικαὶ καὶ ἀπὸ τῆς Θείας Γραφής, τῶν χριστομάχων ἀνατρέπου σαι την κακόνοιαν. Εἰ παρά τινος τῶν τυχόντων ἢ καὶ ἀνθρώπου μ THESAURUS. debeat; at talis non aliunde cerni poterat, nisi ex passionibus et dictis cerni convenientibus, peccati tamen expertibus: necessario etiam quæ homini- bus conveniunt et facit, et loquitur; ut nimirum hac ratione declaret se hominem factum. Utrum- que igitur in ipso eadem in re cerninus. 229' terrogavit enim ubi positus esset Lazarus, quod ni- mirum ea interrogatio homini conveniret : suscita- vit autem ipsum, ut Deus. matrem quidem di- centem : « Vinum non habent, increpabat ut homo: aquam vero statim in vinum mutavit. Deus enim verus erat in carne, et caro vere in Deo. Hla ἰgius, per quae oportuit coguosei Deum, divino more fecit: ea vero, per quæ necesse erat hominem vere cerni, hac facit et dicit, arcana quadam ma- tione veritatem subministrans. Ascribantur itaque ss Joan. 1, 3. so ibid. 38. C D Deo, quæ ei debentur : et humanitati quæ ipsi con- venjunt et, debentur; atque ita, qui in ipsum, era- dit, liber erit ab omni offensione atque errore. ALIUD Ex objectione hæreliçorum. • Omnia mihi, inquiunt, tradita smt a Palre meo ”. » Qui vero oinnia ab alio accipit, certe ni- hila seipso habet. At qui ejusmodi est, quomodo erit secundum, essentiam similis. Deo ac. Patri omnia babenti? Solutio objectionis, per reductionem ad absurdum. Si Filius cum omnia. acceperit, nihil ex seipso babet, Pater qui omnia dat, uihil nunc in se ha- bet. At hoc absurdum est : quomodo enim Pater vacuus erit eis quæ naturaliter ipsi insunt? Omnia vero habet, tametsi ea Filio dederit : et tametsi Filius dicatur accepisse, nullo tamen tempore ¡is- vacuus fuit. Accipit enim ratione formæ humanæ : naturaliter vero ea habet, sicut et Pater. ALIUD. Christus alicubi dicit : . Paten diligit Filium, et potestatem dedit ei judicium facere, quia Kilius hom minis est s. Si ergo potestatem judicandi accipit, non aliam ob causam, quam quod sit Filius honi- nis : non quatenus Verbum est et Deus, dicisur accipere Filius, sed quatenus factus est bono. Ac cipere igitur humanæ naturæ tribuendum est : dia vinitati autem Filii. ascribendum est naturaliter. omnia possidere quæ Pater, Ita enim. fuerit; omni- moda imago Patris. ; el, ' ASSERTIO XXIV. 229" In ea quæ humano mare dicuutur ab evangelia: tis de Servatore : nimirum, in illud, « Flevit st m illud, ‹ Nunc anima mea turbata est Si possibile est, transeat a me calix iste ;) el, Tristis est anima mea, ›. aliaque hujus generis dicta, auctoritates sacræ Scripturæ hæreticorum falsus opiniones subvertentes. , Si a vulgari quopiam homine hæc dicta esse Matth. xt, 27. * Jpan. v, ³¹ Joan. x1, 35. * Joan. x11, 27. "Matth. xXVJ,

νεσθαι, οὐκ ἦν δὲ ἀλλαχόθεν ὁρᾶσθαι τοιοῦτον, εἰ Δ 1η- Εt μὲ ἐκ τῶν τῆς σαρκὸς ἀλοιδορήτων παθῶν τε καὶ λόγων, ἀναγκαίως καὶ τὰ ἀνθρώποις πρέποντα ποιεί τε καὶ λαλεῖ, ἵν' οὕτως δεικνύηται καὶ ἄνθρωπος γεγο- νές. Ἔστι γοῦν ἰδεῖν κατὰ ταυτὸν ἀμφότερα ἐν αὐτῷ. Σπυνθάνετο μὲν γὰρ τοῦ κεῖται Λάζαρος άνθρωπο κρεπώς· ἔγειρε δὲ αὐτὸν, ὡς Θεός. Καὶ τῇ μὲν μητρὶ λεγούση, «Οίνον οὐκ ἔχουσιν, ο ἐπέπληττεν ὡς ἄνθρω τας τὸ δὲ ὕδωρ εὐθὺς εἰς οἶνον μετεποίει. Θεὸς γὰρ ἦν ἀληθινὸς ἐν σαρκί, καὶ σὰρξ ἀληθῶς ἐν Θεῷ. Δι' ὧν αν εχει γνωρίζεσθαι Θεὸν, ταῦτα θεϊκῶς ἐνεργεῖ· καὶ ἀφ᾽ ὧν ἦν ἀναγκαίως ἄνθρωπον ὄντως ὁρᾶσθαι, ταῦτα ποιεῖ καὶ λέγει, οἰκονομῶν τῷ μυστηρίῳ τὴν ἀλήθειαν. ᾿Αποδιδόσθω τοίνυν Θεῷ τὰ θεῷ χρεωστού μενα, καὶ τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ πρέποντα καὶ ἐφειλόμενα, καὶ οὕτως ἔξω παντὸς σκανδάλου καὶ Β Ξάνης ὁ εἰς αὐτὸν πιστεύων γενήσεται. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως, • Πάντα μοι, φασία παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. » Ο δὲ πάντα παρ' ἑτέρου λαβών, δηλός ἐστιν οὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ· ὁ δὲ τοιοῦτος, πῶς ἔσται κατ' οὐσίαν ὅμοιος τῷ πάντα ἔχοντι θεῷ καὶ Πατρί ; Πρὸς τοῦτο λύσις, ὡς διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀστα αγωγής. Εἰ πάντα λαβὼν ὁ Υἱὸς, αὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ φαίνεται, πάντα δοὺς ὁ Πατήρ, οὐδὲν ἔχει νῦν ἐν ἑαυτῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· πῶς γὰρ ἔρημος ἔσται τῶν προσόντων αὐτῷ φυσικῶς ὁ Πατήρ ; Ἔχει δὲ πάντα, καὶ τοὺς αὐτὰ τῷ Υἱῷ δηλονότι· κἂν ὁ Υἱός ειληφένα: λέγῃ, χρόνος ἦν οὐδεὶς ὅτε τούτων ἔρημος ει. Λαμβάνει μὲν γὰρ κατὰ τὸ σχῆμα τὸ ἀνθρώπι και έχει δὲ αὐτὰ φυσικῶς, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. ΑΛΛΟ. . Λέγει που Χριστός. Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, καὶ ἐξουσίαν ἔδωκεν αὐτῷ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστίν. » Εἰ τοίνυν ἐξουσίαν τοῦ κρίνειν λαμβάνει, οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ' ὅτι μάνων Τῶς ἀνθρώπου ἐστὶν, οὐχ ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ θεὸς ὁ Υἱὸς λαμβάνει, ἀλλὰ καθό γέγονεν ἄνθρωπος. Δαγιστέον οὖν τῇ μὲν ἀνθρωπότητι τὸ λαβεῖν, τῇ δὲ θεότητι τοῦ Υἱοῦ, τὸ πάντα κεκτῆσθαι φυσικῶς τὰ τι γεννήσαντος αὐτόν. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ εἰκὼν ἐπαράλλακτος τοῦ Πατρός. ΛΟΓΟΣ ΚΔ'. Εἰς τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀνθρωπίνως παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς, εἰς τὸ, ο Επίφυσε· καὶ εἰς τὸ, ο Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ εἰς τὸ, « Εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, καὶ εἰς τὸ, « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου· › καὶ ὅσα τούτοις όμοια ζητά, παραθέσεις ἀποδεικτικαὶ καὶ ἀπὸ τῆς Θείας Γραφής, τῶν χριστομάχων ἀνατρέπου σαι την κακόνοιαν. Εἰ παρά τινος τῶν τυχόντων ἢ καὶ ἀνθρώπου μ THESAURUS. debeat; at talis non aliunde cerni poterat, nisi ex passionibus et dictis cerni convenientibus, peccati tamen expertibus: necessario etiam quæ homini- bus conveniunt et facit, et loquitur; ut nimirum hac ratione declaret se hominem factum. Utrum- que igitur in ipso eadem in re cerninus. 229' terrogavit enim ubi positus esset Lazarus, quod ni- mirum ea interrogatio homini conveniret : suscita- vit autem ipsum, ut Deus. matrem quidem di- centem : « Vinum non habent, increpabat ut homo: aquam vero statim in vinum mutavit. Deus enim verus erat in carne, et caro vere in Deo. Hla ἰgius, per quae oportuit coguosei Deum, divino more fecit: ea vero, per quæ necesse erat hominem vere cerni, hac facit et dicit, arcana quadam ma- tione veritatem subministrans. Ascribantur itaque ss Joan. 1, 3. so ibid. 38. C D Deo, quæ ei debentur : et humanitati quæ ipsi con- venjunt et, debentur; atque ita, qui in ipsum, era- dit, liber erit ab omni offensione atque errore. ALIUD Ex objectione hæreliçorum. • Omnia mihi, inquiunt, tradita smt a Palre meo ”. » Qui vero oinnia ab alio accipit, certe ni- hila seipso habet. At qui ejusmodi est, quomodo erit secundum, essentiam similis. Deo ac. Patri omnia babenti? Solutio objectionis, per reductionem ad absurdum. Si Filius cum omnia. acceperit, nihil ex seipso babet, Pater qui omnia dat, uihil nunc in se ha- bet. At hoc absurdum est : quomodo enim Pater vacuus erit eis quæ naturaliter ipsi insunt? Omnia vero habet, tametsi ea Filio dederit : et tametsi Filius dicatur accepisse, nullo tamen tempore ¡is- vacuus fuit. Accipit enim ratione formæ humanæ : naturaliter vero ea habet, sicut et Pater. ALIUD. Christus alicubi dicit : . Paten diligit Filium, et potestatem dedit ei judicium facere, quia Kilius hom minis est s. Si ergo potestatem judicandi accipit, non aliam ob causam, quam quod sit Filius honi- nis : non quatenus Verbum est et Deus, dicisur accipere Filius, sed quatenus factus est bono. Ac cipere igitur humanæ naturæ tribuendum est : dia vinitati autem Filii. ascribendum est naturaliter. omnia possidere quæ Pater, Ita enim. fuerit; omni- moda imago Patris. ; el, ' ASSERTIO XXIV. 229" In ea quæ humano mare dicuutur ab evangelia: tis de Servatore : nimirum, in illud, « Flevit st m illud, ‹ Nunc anima mea turbata est Si possibile est, transeat a me calix iste ;) el, Tristis est anima mea, ›. aliaque hujus generis dicta, auctoritates sacræ Scripturæ hæreticorum falsus opiniones subvertentes. , Si a vulgari quopiam homine hæc dicta esse Matth. xt, 27. * Jpan. v, ³¹ Joan. x1, 35. * Joan. x11, 27. "Matth. xXVJ,

νεσθαι, οὐκ ἦν δὲ ἀλλαχόθεν ὁρᾶσθαι τοιοῦτον, εἰ Δ 1η- Εt μὲ ἐκ τῶν τῆς σαρκὸς ἀλοιδορήτων παθῶν τε καὶ λόγων, ἀναγκαίως καὶ τὰ ἀνθρώποις πρέποντα ποιεί τε καὶ λαλεῖ, ἵν' οὕτως δεικνύηται καὶ ἄνθρωπος γεγο- νές. Ἔστι γοῦν ἰδεῖν κατὰ ταυτὸν ἀμφότερα ἐν αὐτῷ. Σπυνθάνετο μὲν γὰρ τοῦ κεῖται Λάζαρος άνθρωπο κρεπώς· ἔγειρε δὲ αὐτὸν, ὡς Θεός. Καὶ τῇ μὲν μητρὶ λεγούση, «Οίνον οὐκ ἔχουσιν, ο ἐπέπληττεν ὡς ἄνθρω τας τὸ δὲ ὕδωρ εὐθὺς εἰς οἶνον μετεποίει. Θεὸς γὰρ ἦν ἀληθινὸς ἐν σαρκί, καὶ σὰρξ ἀληθῶς ἐν Θεῷ. Δι' ὧν αν εχει γνωρίζεσθαι Θεὸν, ταῦτα θεϊκῶς ἐνεργεῖ· καὶ ἀφ᾽ ὧν ἦν ἀναγκαίως ἄνθρωπον ὄντως ὁρᾶσθαι, ταῦτα ποιεῖ καὶ λέγει, οἰκονομῶν τῷ μυστηρίῳ τὴν ἀλήθειαν. ᾿Αποδιδόσθω τοίνυν Θεῷ τὰ θεῷ χρεωστού μενα, καὶ τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ πρέποντα καὶ ἐφειλόμενα, καὶ οὕτως ἔξω παντὸς σκανδάλου καὶ Β Ξάνης ὁ εἰς αὐτὸν πιστεύων γενήσεται. ΑΛΛΟ. Ὡς ἐξ ἀντιθέσεως, • Πάντα μοι, φασία παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου. » Ο δὲ πάντα παρ' ἑτέρου λαβών, δηλός ἐστιν οὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ· ὁ δὲ τοιοῦτος, πῶς ἔσται κατ' οὐσίαν ὅμοιος τῷ πάντα ἔχοντι θεῷ καὶ Πατρί ; Πρὸς τοῦτο λύσις, ὡς διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀστα αγωγής. Εἰ πάντα λαβὼν ὁ Υἱὸς, αὐδὲν ἔχων ἐξ ἑαυτοῦ φαίνεται, πάντα δοὺς ὁ Πατήρ, οὐδὲν ἔχει νῦν ἐν ἑαυτῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον· πῶς γὰρ ἔρημος ἔσται τῶν προσόντων αὐτῷ φυσικῶς ὁ Πατήρ ; Ἔχει δὲ πάντα, καὶ τοὺς αὐτὰ τῷ Υἱῷ δηλονότι· κἂν ὁ Υἱός ειληφένα: λέγῃ, χρόνος ἦν οὐδεὶς ὅτε τούτων ἔρημος ει. Λαμβάνει μὲν γὰρ κατὰ τὸ σχῆμα τὸ ἀνθρώπι και έχει δὲ αὐτὰ φυσικῶς, ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ. ΑΛΛΟ. . Λέγει που Χριστός. Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν, καὶ ἐξουσίαν ἔδωκεν αὐτῷ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστίν. » Εἰ τοίνυν ἐξουσίαν τοῦ κρίνειν λαμβάνει, οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ' ὅτι μάνων Τῶς ἀνθρώπου ἐστὶν, οὐχ ᾗ Λόγος ἐστὶ καὶ θεὸς ὁ Υἱὸς λαμβάνει, ἀλλὰ καθό γέγονεν ἄνθρωπος. Δαγιστέον οὖν τῇ μὲν ἀνθρωπότητι τὸ λαβεῖν, τῇ δὲ θεότητι τοῦ Υἱοῦ, τὸ πάντα κεκτῆσθαι φυσικῶς τὰ τι γεννήσαντος αὐτόν. Οὕτω γὰρ ἂν εἴη καὶ εἰκὼν ἐπαράλλακτος τοῦ Πατρός. ΛΟΓΟΣ ΚΔ'. Εἰς τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀνθρωπίνως παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς, εἰς τὸ, ο Επίφυσε· καὶ εἰς τὸ, ο Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ εἰς τὸ, « Εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, καὶ εἰς τὸ, « Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου· › καὶ ὅσα τούτοις όμοια ζητά, παραθέσεις ἀποδεικτικαὶ καὶ ἀπὸ τῆς Θείας Γραφής, τῶν χριστομάχων ἀνατρέπου σαι την κακόνοιαν. Εἰ παρά τινος τῶν τυχόντων ἢ καὶ ἀνθρώπου μ THESAURUS. debeat; at talis non aliunde cerni poterat, nisi ex passionibus et dictis cerni convenientibus, peccati tamen expertibus: necessario etiam quæ homini- bus conveniunt et facit, et loquitur; ut nimirum hac ratione declaret se hominem factum. Utrum- que igitur in ipso eadem in re cerninus. 229' terrogavit enim ubi positus esset Lazarus, quod ni- mirum ea interrogatio homini conveniret : suscita- vit autem ipsum, ut Deus. matrem quidem di- centem : « Vinum non habent, increpabat ut homo: aquam vero statim in vinum mutavit. Deus enim verus erat in carne, et caro vere in Deo. Hla ἰgius, per quae oportuit coguosei Deum, divino more fecit: ea vero, per quæ necesse erat hominem vere cerni, hac facit et dicit, arcana quadam ma- tione veritatem subministrans. Ascribantur itaque ss Joan. 1, 3. so ibid. 38. C D Deo, quæ ei debentur : et humanitati quæ ipsi con- venjunt et, debentur; atque ita, qui in ipsum, era- dit, liber erit ab omni offensione atque errore. ALIUD Ex objectione hæreliçorum. • Omnia mihi, inquiunt, tradita smt a Palre meo ”. » Qui vero oinnia ab alio accipit, certe ni- hila seipso habet. At qui ejusmodi est, quomodo erit secundum, essentiam similis. Deo ac. Patri omnia babenti? Solutio objectionis, per reductionem ad absurdum. Si Filius cum omnia. acceperit, nihil ex seipso babet, Pater qui omnia dat, uihil nunc in se ha- bet. At hoc absurdum est : quomodo enim Pater vacuus erit eis quæ naturaliter ipsi insunt? Omnia vero habet, tametsi ea Filio dederit : et tametsi Filius dicatur accepisse, nullo tamen tempore ¡is- vacuus fuit. Accipit enim ratione formæ humanæ : naturaliter vero ea habet, sicut et Pater. ALIUD. Christus alicubi dicit : . Paten diligit Filium, et potestatem dedit ei judicium facere, quia Kilius hom minis est s. Si ergo potestatem judicandi accipit, non aliam ob causam, quam quod sit Filius honi- nis : non quatenus Verbum est et Deus, dicisur accipere Filius, sed quatenus factus est bono. Ac cipere igitur humanæ naturæ tribuendum est : dia vinitati autem Filii. ascribendum est naturaliter. omnia possidere quæ Pater, Ita enim. fuerit; omni- moda imago Patris. ; el, ' ASSERTIO XXIV. 229" In ea quæ humano mare dicuutur ab evangelia: tis de Servatore : nimirum, in illud, « Flevit st m illud, ‹ Nunc anima mea turbata est Si possibile est, transeat a me calix iste ;) el, Tristis est anima mea, ›. aliaque hujus generis dicta, auctoritates sacræ Scripturæ hæreticorum falsus opiniones subvertentes. , Si a vulgari quopiam homine hæc dicta esse Matth. xt, 27. * Jpan. v, ³¹ Joan. x1, 35. * Joan. x11, 27. "Matth. xXVJ,

Α σιν ἀβούλως, καὶ πειρῶνται τὸ εἰρημένον εἰς ἑτέρας περιέλκειν ἐννοίας, οὐκ ἀποδιδόντες τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι Πατρὸς (πρὸς τὸν Πατέρα, ἀλλὰ τὸ καλῶς τε καὶ ὀρθῶς εἰρημένον ἐπιχειροῦντες παραλύειν. Εύ ρίσκοντες δὲ πάλιν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ ὅσαπερ ὡς ἄνθρωπος ἢ πέπονθεν ἢ καὶ εἰρηκώς φαίνεται, οἷον τὰ ἔκλαύσεν ἢ καὶ ἐλυπήθη, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, οὐ φέρουσιν ἐπὶ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλ᾽ εὐθὺς τῷ Λόγῳ ταῦτα προσάπτοντες, ἀπόδειξιν ποιοῦνται τοῦ μὴ εἶναι Θεὸν τὸν ταῦτα πεπονθότα· ὥστε καὶ αὐτὸν συναριθμεῖσθαι τῇ κτίσει, τὸν ταύτης ὄντα ποιητήν. "Η τοίνυν ἀπόδος τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ οὐχ εὑρήσεις τὸν ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὄντα Λό γον καθ' ἑαυτὸν, ᾗ Λόγος ἐστὶ, κλαίοντα λυπούμε νον, ἢ φόβῳ βαλλόμενον· ἡ εἰ μὴ πιστεύεις λέγοντε αὐτῷ, ὅτιπερ ἔν ἐστι πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, μηδὲ ὅτι λελύπηται λέγοντι πιστεύσῃς· καὶ οὕτως ἔσῃ μετὰ τῶν ἀπίστων Ἰουδαίων, οὐδὲν ὅλως τῶν παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένων δεχόμενος. ΑΛΛΟ. Λέγει τον Παῦλος περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. » Γέγονεν οὖν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐκ εἰς ἄνθρωπον ἦλθεν, ὥσπερ ἐν τοῖς προφήταις· ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο γέγονεν ὅπερ καὶ ἡμεῖς, δίχα μόνης ἁμαρτίας. Επιν οὖν Θεός μέν, ή Λόγος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸ ἴδιον· ἄνθρωπος δὲ, καθό γέγονε σὰρξ, ὡς γέγραπται, καὶ τὴν ἡμῶν περιεβάλετο σάρκα. Ὅρον οὖν ἐχούσης τοῦτον τῆς πίστεως τῆς περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, διακρινέσθωσαν αι περὶ αὐτοῦ φωναὶ κατὰ τὸν λόγον τον πρέποντα. Καν ἀκούσῃς· «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἔν ἐσμεν; » μίαν δρα τὴν θεότητα τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ Θεὸν ἐννάει τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς οὐσίας ὄντα τοῦ Πατρός. Ἐὰν δὲ πά λιν ἀκούσῃς περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἔκλαυσε καὶ ἐλυπήθη, καὶ ἐπτοήθη, καὶ ἀδημονεῖν ήρξατο, εννόει πάλιν ἄνθρωπον ὄντα μετὰ τὸ εἶναι Θεὸν, καὶ ἀνατίθει τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ χρεωστούμενα. Ἐπειδὴ γὰρ θνητὸν καὶ φθαρτὸν ἀπέλαβε σῶμα, καὶ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ὑποκείμενον, ἀναγκαίως μετὰ τῆς σαρκός καὶ τὰ αὐτῆς ἰδιοποιεῖται πάθη καὶ αὐτῆς ὑπομενού- σης αὐτά, ὡς αὐτὸς ὑπομένων λέγεται. Οὕτως γάρ φαμεν ὅτι καὶ ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανε, τοῦτο παθούσ σης τῆς σαρκός, οὐκ ἰδίᾳ καὶ καθ' ἑαυτὸν τοῦ Λόγου" ἀπαθὴς γάρ ἐστι καὶ ἀθάνατος. Οὐκοῦν ἐρθοδόξως ἐκληψόμεθα τὰ εἰρημένα, τῇ μὲν θεότητι νέμοντες τὰ θεοπρεπῆ, ἀνατιθέντες δὲ τῇ σαρκὶ τὰ δι' αὐτὴν καὶ ὡς ἐξ αὐτῆς εἰρημένα διὰ τῶν ἐν ἡμῖν φυσικῶν κινημάτων· ὧν ὁ νοῦς ἔχων τὴν αἴσθησιν, ἀναβλύζει διὰ γλώττης τὰ ἐν βάθει κατὰ τὸ ἀφανὲς ἀφώνως ψιθυριζόμενα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ᾽ ἵνα πάντα τὰ ἑαυτοῦ ταῖς ἡμῶν » το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. repugnant, dictumque in aliam sententiam detor- quere conantur, non tribuentes Filio quod sit unum cum Patre, sed id quod recte pulchreque di- ctum est convellere conantes. Rursum invenientes in Evangeliis, quæcunque ut homo aut dixit, aut fecit, nimirum quod flerit, aut mœærore affectus fue- rit, aliaque his similia, non referunt ad bumanita- tem, sed Verbo iHa ascribentes, ex iis de- monstrare nituntur non esse Deum qui hæc fecerit et passus fuerit, adeo ut et ipsum creaturis annu- merent, cum earum sit creator. Aut ergo attri- buite Filio quod sit unus cum Patre, aut certe non invenietis Verbum quod Patri æquale est per se, quatenus Verbum est, flere, aut mœrore vel metu affici, aut, si non creditis dicenti ipsi quod sit unum cum Patre, ne hoc quidem credatis, cum B dicit se tristari : atque ita incredulis Judæis ascri- bemin!, nihil omnino eorum quæ de Servatore scri- pla sunt, recipientes. ALIUD. Paulus alicubi dicit de Filio Dei : « Qui in forma Patris exsistens, non rapinam arbitratus est se esse æqualem Deo, sed seipsum exinani- vit, forma servi accepta, et habitu inventus ut homo ", » Verbum itaque Dei factum est homo : neque enim immisit se in hominem, ut in prophe- tis, sed revera id factus est quod nos, excepto solo peccato. Est igitur Deus, quatenus est Verbum Pa- tris, et proprietas essentiæ ejus; homo vero, qua- renus factus est caro, sicut scriptum est, et no- G stram carnem assumpsit. Cum itaque his terminis fides de Servatore nostro Christo definiatur, dis- cernantur dicta quæ ad euin pertinent convenienter rationi. Et cum audis : c Ego et Pater unum su- mus, › ad solam Filii et Patris divinitatem respice, et Deum cogita Filium ex essentia Patris genitum. Ubi vero audieris eum flevisse, et mœrore ac metu affectum fuisse, præter id quod fuerit Deus, bomi- »em quoque fuisse intelligas, et tribue humanæ naturæ quæ illi debentur. Cum euim niortale et corruptibile corpus assumpsit, et ejusmodi affe- ſtionibus obnoxium, necessario etiam una cum carne ejus proprietates et passiones in se recipit : quas cum caro sustineat, ipse eas sustinere ac Serre dicitur. Ita enim illum crucifixum et mor- tuum esse dicimus, cum caro id passa sit, non ipsum per se Verbum; nam id passioni et morti obnoxium non est. Pie igitur atque orthodoxe dieta interpretabimur, divinitati quidem tribuentes quæ divino more dicta sunt : carni vero quæ per insitos nobis naturales motus, quorum sensu cum mens afficiatur, tacitus occultusque mentis susurrus per linguæ scaturiginein erumpit. ALIUD, narrative. Verbum Dei non aliam ob causam factum est homo, quam ut oninia quæ sua sunt, nostris infirmi- D Philipp. 11, 6, 7.

Α σιν ἀβούλως, καὶ πειρῶνται τὸ εἰρημένον εἰς ἑτέρας περιέλκειν ἐννοίας, οὐκ ἀποδιδόντες τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι Πατρὸς (πρὸς τὸν Πατέρα, ἀλλὰ τὸ καλῶς τε καὶ ὀρθῶς εἰρημένον ἐπιχειροῦντες παραλύειν. Εύ ρίσκοντες δὲ πάλιν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ ὅσαπερ ὡς ἄνθρωπος ἢ πέπονθεν ἢ καὶ εἰρηκώς φαίνεται, οἷον τὰ ἔκλαύσεν ἢ καὶ ἐλυπήθη, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, οὐ φέρουσιν ἐπὶ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλ᾽ εὐθὺς τῷ Λόγῳ ταῦτα προσάπτοντες, ἀπόδειξιν ποιοῦνται τοῦ μὴ εἶναι Θεὸν τὸν ταῦτα πεπονθότα· ὥστε καὶ αὐτὸν συναριθμεῖσθαι τῇ κτίσει, τὸν ταύτης ὄντα ποιητήν. "Η τοίνυν ἀπόδος τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ οὐχ εὑρήσεις τὸν ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὄντα Λό γον καθ' ἑαυτὸν, ᾗ Λόγος ἐστὶ, κλαίοντα λυπούμε νον, ἢ φόβῳ βαλλόμενον· ἡ εἰ μὴ πιστεύεις λέγοντε αὐτῷ, ὅτιπερ ἔν ἐστι πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, μηδὲ ὅτι λελύπηται λέγοντι πιστεύσῃς· καὶ οὕτως ἔσῃ μετὰ τῶν ἀπίστων Ἰουδαίων, οὐδὲν ὅλως τῶν παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένων δεχόμενος. ΑΛΛΟ. Λέγει τον Παῦλος περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. » Γέγονεν οὖν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐκ εἰς ἄνθρωπον ἦλθεν, ὥσπερ ἐν τοῖς προφήταις· ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο γέγονεν ὅπερ καὶ ἡμεῖς, δίχα μόνης ἁμαρτίας. Επιν οὖν Θεός μέν, ή Λόγος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸ ἴδιον· ἄνθρωπος δὲ, καθό γέγονε σὰρξ, ὡς γέγραπται, καὶ τὴν ἡμῶν περιεβάλετο σάρκα. Ὅρον οὖν ἐχούσης τοῦτον τῆς πίστεως τῆς περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, διακρινέσθωσαν αι περὶ αὐτοῦ φωναὶ κατὰ τὸν λόγον τον πρέποντα. Καν ἀκούσῃς· «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἔν ἐσμεν; » μίαν δρα τὴν θεότητα τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ Θεὸν ἐννάει τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς οὐσίας ὄντα τοῦ Πατρός. Ἐὰν δὲ πά λιν ἀκούσῃς περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἔκλαυσε καὶ ἐλυπήθη, καὶ ἐπτοήθη, καὶ ἀδημονεῖν ήρξατο, εννόει πάλιν ἄνθρωπον ὄντα μετὰ τὸ εἶναι Θεὸν, καὶ ἀνατίθει τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ χρεωστούμενα. Ἐπειδὴ γὰρ θνητὸν καὶ φθαρτὸν ἀπέλαβε σῶμα, καὶ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ὑποκείμενον, ἀναγκαίως μετὰ τῆς σαρκός καὶ τὰ αὐτῆς ἰδιοποιεῖται πάθη καὶ αὐτῆς ὑπομενού- σης αὐτά, ὡς αὐτὸς ὑπομένων λέγεται. Οὕτως γάρ φαμεν ὅτι καὶ ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανε, τοῦτο παθούσ σης τῆς σαρκός, οὐκ ἰδίᾳ καὶ καθ' ἑαυτὸν τοῦ Λόγου" ἀπαθὴς γάρ ἐστι καὶ ἀθάνατος. Οὐκοῦν ἐρθοδόξως ἐκληψόμεθα τὰ εἰρημένα, τῇ μὲν θεότητι νέμοντες τὰ θεοπρεπῆ, ἀνατιθέντες δὲ τῇ σαρκὶ τὰ δι' αὐτὴν καὶ ὡς ἐξ αὐτῆς εἰρημένα διὰ τῶν ἐν ἡμῖν φυσικῶν κινημάτων· ὧν ὁ νοῦς ἔχων τὴν αἴσθησιν, ἀναβλύζει διὰ γλώττης τὰ ἐν βάθει κατὰ τὸ ἀφανὲς ἀφώνως ψιθυριζόμενα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ᾽ ἵνα πάντα τὰ ἑαυτοῦ ταῖς ἡμῶν » το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. repugnant, dictumque in aliam sententiam detor- quere conantur, non tribuentes Filio quod sit unum cum Patre, sed id quod recte pulchreque di- ctum est convellere conantes. Rursum invenientes in Evangeliis, quæcunque ut homo aut dixit, aut fecit, nimirum quod flerit, aut mœærore affectus fue- rit, aliaque his similia, non referunt ad bumanita- tem, sed Verbo iHa ascribentes, ex iis de- monstrare nituntur non esse Deum qui hæc fecerit et passus fuerit, adeo ut et ipsum creaturis annu- merent, cum earum sit creator. Aut ergo attri- buite Filio quod sit unus cum Patre, aut certe non invenietis Verbum quod Patri æquale est per se, quatenus Verbum est, flere, aut mœrore vel metu affici, aut, si non creditis dicenti ipsi quod sit unum cum Patre, ne hoc quidem credatis, cum B dicit se tristari : atque ita incredulis Judæis ascri- bemin!, nihil omnino eorum quæ de Servatore scri- pla sunt, recipientes. ALIUD. Paulus alicubi dicit de Filio Dei : « Qui in forma Patris exsistens, non rapinam arbitratus est se esse æqualem Deo, sed seipsum exinani- vit, forma servi accepta, et habitu inventus ut homo ", » Verbum itaque Dei factum est homo : neque enim immisit se in hominem, ut in prophe- tis, sed revera id factus est quod nos, excepto solo peccato. Est igitur Deus, quatenus est Verbum Pa- tris, et proprietas essentiæ ejus; homo vero, qua- renus factus est caro, sicut scriptum est, et no- G stram carnem assumpsit. Cum itaque his terminis fides de Servatore nostro Christo definiatur, dis- cernantur dicta quæ ad euin pertinent convenienter rationi. Et cum audis : c Ego et Pater unum su- mus, › ad solam Filii et Patris divinitatem respice, et Deum cogita Filium ex essentia Patris genitum. Ubi vero audieris eum flevisse, et mœrore ac metu affectum fuisse, præter id quod fuerit Deus, bomi- »em quoque fuisse intelligas, et tribue humanæ naturæ quæ illi debentur. Cum euim niortale et corruptibile corpus assumpsit, et ejusmodi affe- ſtionibus obnoxium, necessario etiam una cum carne ejus proprietates et passiones in se recipit : quas cum caro sustineat, ipse eas sustinere ac Serre dicitur. Ita enim illum crucifixum et mor- tuum esse dicimus, cum caro id passa sit, non ipsum per se Verbum; nam id passioni et morti obnoxium non est. Pie igitur atque orthodoxe dieta interpretabimur, divinitati quidem tribuentes quæ divino more dicta sunt : carni vero quæ per insitos nobis naturales motus, quorum sensu cum mens afficiatur, tacitus occultusque mentis susurrus per linguæ scaturiginein erumpit. ALIUD, narrative. Verbum Dei non aliam ob causam factum est homo, quam ut oninia quæ sua sunt, nostris infirmi- D Philipp. 11, 6, 7.

Α σιν ἀβούλως, καὶ πειρῶνται τὸ εἰρημένον εἰς ἑτέρας περιέλκειν ἐννοίας, οὐκ ἀποδιδόντες τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι Πατρὸς (πρὸς τὸν Πατέρα, ἀλλὰ τὸ καλῶς τε καὶ ὀρθῶς εἰρημένον ἐπιχειροῦντες παραλύειν. Εύ ρίσκοντες δὲ πάλιν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ ὅσαπερ ὡς ἄνθρωπος ἢ πέπονθεν ἢ καὶ εἰρηκώς φαίνεται, οἷον τὰ ἔκλαύσεν ἢ καὶ ἐλυπήθη, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, οὐ φέρουσιν ἐπὶ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλ᾽ εὐθὺς τῷ Λόγῳ ταῦτα προσάπτοντες, ἀπόδειξιν ποιοῦνται τοῦ μὴ εἶναι Θεὸν τὸν ταῦτα πεπονθότα· ὥστε καὶ αὐτὸν συναριθμεῖσθαι τῇ κτίσει, τὸν ταύτης ὄντα ποιητήν. "Η τοίνυν ἀπόδος τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ οὐχ εὑρήσεις τὸν ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὄντα Λό γον καθ' ἑαυτὸν, ᾗ Λόγος ἐστὶ, κλαίοντα λυπούμε νον, ἢ φόβῳ βαλλόμενον· ἡ εἰ μὴ πιστεύεις λέγοντε αὐτῷ, ὅτιπερ ἔν ἐστι πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, μηδὲ ὅτι λελύπηται λέγοντι πιστεύσῃς· καὶ οὕτως ἔσῃ μετὰ τῶν ἀπίστων Ἰουδαίων, οὐδὲν ὅλως τῶν παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένων δεχόμενος. ΑΛΛΟ. Λέγει τον Παῦλος περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. » Γέγονεν οὖν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐκ εἰς ἄνθρωπον ἦλθεν, ὥσπερ ἐν τοῖς προφήταις· ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο γέγονεν ὅπερ καὶ ἡμεῖς, δίχα μόνης ἁμαρτίας. Επιν οὖν Θεός μέν, ή Λόγος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸ ἴδιον· ἄνθρωπος δὲ, καθό γέγονε σὰρξ, ὡς γέγραπται, καὶ τὴν ἡμῶν περιεβάλετο σάρκα. Ὅρον οὖν ἐχούσης τοῦτον τῆς πίστεως τῆς περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, διακρινέσθωσαν αι περὶ αὐτοῦ φωναὶ κατὰ τὸν λόγον τον πρέποντα. Καν ἀκούσῃς· «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἔν ἐσμεν; » μίαν δρα τὴν θεότητα τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ Θεὸν ἐννάει τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς οὐσίας ὄντα τοῦ Πατρός. Ἐὰν δὲ πά λιν ἀκούσῃς περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἔκλαυσε καὶ ἐλυπήθη, καὶ ἐπτοήθη, καὶ ἀδημονεῖν ήρξατο, εννόει πάλιν ἄνθρωπον ὄντα μετὰ τὸ εἶναι Θεὸν, καὶ ἀνατίθει τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ χρεωστούμενα. Ἐπειδὴ γὰρ θνητὸν καὶ φθαρτὸν ἀπέλαβε σῶμα, καὶ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ὑποκείμενον, ἀναγκαίως μετὰ τῆς σαρκός καὶ τὰ αὐτῆς ἰδιοποιεῖται πάθη καὶ αὐτῆς ὑπομενού- σης αὐτά, ὡς αὐτὸς ὑπομένων λέγεται. Οὕτως γάρ φαμεν ὅτι καὶ ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανε, τοῦτο παθούσ σης τῆς σαρκός, οὐκ ἰδίᾳ καὶ καθ' ἑαυτὸν τοῦ Λόγου" ἀπαθὴς γάρ ἐστι καὶ ἀθάνατος. Οὐκοῦν ἐρθοδόξως ἐκληψόμεθα τὰ εἰρημένα, τῇ μὲν θεότητι νέμοντες τὰ θεοπρεπῆ, ἀνατιθέντες δὲ τῇ σαρκὶ τὰ δι' αὐτὴν καὶ ὡς ἐξ αὐτῆς εἰρημένα διὰ τῶν ἐν ἡμῖν φυσικῶν κινημάτων· ὧν ὁ νοῦς ἔχων τὴν αἴσθησιν, ἀναβλύζει διὰ γλώττης τὰ ἐν βάθει κατὰ τὸ ἀφανὲς ἀφώνως ψιθυριζόμενα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ᾽ ἵνα πάντα τὰ ἑαυτοῦ ταῖς ἡμῶν » το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. repugnant, dictumque in aliam sententiam detor- quere conantur, non tribuentes Filio quod sit unum cum Patre, sed id quod recte pulchreque di- ctum est convellere conantes. Rursum invenientes in Evangeliis, quæcunque ut homo aut dixit, aut fecit, nimirum quod flerit, aut mœærore affectus fue- rit, aliaque his similia, non referunt ad bumanita- tem, sed Verbo iHa ascribentes, ex iis de- monstrare nituntur non esse Deum qui hæc fecerit et passus fuerit, adeo ut et ipsum creaturis annu- merent, cum earum sit creator. Aut ergo attri- buite Filio quod sit unus cum Patre, aut certe non invenietis Verbum quod Patri æquale est per se, quatenus Verbum est, flere, aut mœrore vel metu affici, aut, si non creditis dicenti ipsi quod sit unum cum Patre, ne hoc quidem credatis, cum B dicit se tristari : atque ita incredulis Judæis ascri- bemin!, nihil omnino eorum quæ de Servatore scri- pla sunt, recipientes. ALIUD. Paulus alicubi dicit de Filio Dei : « Qui in forma Patris exsistens, non rapinam arbitratus est se esse æqualem Deo, sed seipsum exinani- vit, forma servi accepta, et habitu inventus ut homo ", » Verbum itaque Dei factum est homo : neque enim immisit se in hominem, ut in prophe- tis, sed revera id factus est quod nos, excepto solo peccato. Est igitur Deus, quatenus est Verbum Pa- tris, et proprietas essentiæ ejus; homo vero, qua- renus factus est caro, sicut scriptum est, et no- G stram carnem assumpsit. Cum itaque his terminis fides de Servatore nostro Christo definiatur, dis- cernantur dicta quæ ad euin pertinent convenienter rationi. Et cum audis : c Ego et Pater unum su- mus, › ad solam Filii et Patris divinitatem respice, et Deum cogita Filium ex essentia Patris genitum. Ubi vero audieris eum flevisse, et mœrore ac metu affectum fuisse, præter id quod fuerit Deus, bomi- »em quoque fuisse intelligas, et tribue humanæ naturæ quæ illi debentur. Cum euim niortale et corruptibile corpus assumpsit, et ejusmodi affe- ſtionibus obnoxium, necessario etiam una cum carne ejus proprietates et passiones in se recipit : quas cum caro sustineat, ipse eas sustinere ac Serre dicitur. Ita enim illum crucifixum et mor- tuum esse dicimus, cum caro id passa sit, non ipsum per se Verbum; nam id passioni et morti obnoxium non est. Pie igitur atque orthodoxe dieta interpretabimur, divinitati quidem tribuentes quæ divino more dicta sunt : carni vero quæ per insitos nobis naturales motus, quorum sensu cum mens afficiatur, tacitus occultusque mentis susurrus per linguæ scaturiginein erumpit. ALIUD, narrative. Verbum Dei non aliam ob causam factum est homo, quam ut oninia quæ sua sunt, nostris infirmi- D Philipp. 11, 6, 7.

Α σιν ἀβούλως, καὶ πειρῶνται τὸ εἰρημένον εἰς ἑτέρας περιέλκειν ἐννοίας, οὐκ ἀποδιδόντες τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι Πατρὸς (πρὸς τὸν Πατέρα, ἀλλὰ τὸ καλῶς τε καὶ ὀρθῶς εἰρημένον ἐπιχειροῦντες παραλύειν. Εύ ρίσκοντες δὲ πάλιν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ ὅσαπερ ὡς ἄνθρωπος ἢ πέπονθεν ἢ καὶ εἰρηκώς φαίνεται, οἷον τὰ ἔκλαύσεν ἢ καὶ ἐλυπήθη, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, οὐ φέρουσιν ἐπὶ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλ᾽ εὐθὺς τῷ Λόγῳ ταῦτα προσάπτοντες, ἀπόδειξιν ποιοῦνται τοῦ μὴ εἶναι Θεὸν τὸν ταῦτα πεπονθότα· ὥστε καὶ αὐτὸν συναριθμεῖσθαι τῇ κτίσει, τὸν ταύτης ὄντα ποιητήν. "Η τοίνυν ἀπόδος τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ οὐχ εὑρήσεις τὸν ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὄντα Λό γον καθ' ἑαυτὸν, ᾗ Λόγος ἐστὶ, κλαίοντα λυπούμε νον, ἢ φόβῳ βαλλόμενον· ἡ εἰ μὴ πιστεύεις λέγοντε αὐτῷ, ὅτιπερ ἔν ἐστι πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, μηδὲ ὅτι λελύπηται λέγοντι πιστεύσῃς· καὶ οὕτως ἔσῃ μετὰ τῶν ἀπίστων Ἰουδαίων, οὐδὲν ὅλως τῶν παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένων δεχόμενος. ΑΛΛΟ. Λέγει τον Παῦλος περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. » Γέγονεν οὖν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐκ εἰς ἄνθρωπον ἦλθεν, ὥσπερ ἐν τοῖς προφήταις· ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο γέγονεν ὅπερ καὶ ἡμεῖς, δίχα μόνης ἁμαρτίας. Επιν οὖν Θεός μέν, ή Λόγος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸ ἴδιον· ἄνθρωπος δὲ, καθό γέγονε σὰρξ, ὡς γέγραπται, καὶ τὴν ἡμῶν περιεβάλετο σάρκα. Ὅρον οὖν ἐχούσης τοῦτον τῆς πίστεως τῆς περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, διακρινέσθωσαν αι περὶ αὐτοῦ φωναὶ κατὰ τὸν λόγον τον πρέποντα. Καν ἀκούσῃς· «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἔν ἐσμεν; » μίαν δρα τὴν θεότητα τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ Θεὸν ἐννάει τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς οὐσίας ὄντα τοῦ Πατρός. Ἐὰν δὲ πά λιν ἀκούσῃς περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἔκλαυσε καὶ ἐλυπήθη, καὶ ἐπτοήθη, καὶ ἀδημονεῖν ήρξατο, εννόει πάλιν ἄνθρωπον ὄντα μετὰ τὸ εἶναι Θεὸν, καὶ ἀνατίθει τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ χρεωστούμενα. Ἐπειδὴ γὰρ θνητὸν καὶ φθαρτὸν ἀπέλαβε σῶμα, καὶ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ὑποκείμενον, ἀναγκαίως μετὰ τῆς σαρκός καὶ τὰ αὐτῆς ἰδιοποιεῖται πάθη καὶ αὐτῆς ὑπομενού- σης αὐτά, ὡς αὐτὸς ὑπομένων λέγεται. Οὕτως γάρ φαμεν ὅτι καὶ ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανε, τοῦτο παθούσ σης τῆς σαρκός, οὐκ ἰδίᾳ καὶ καθ' ἑαυτὸν τοῦ Λόγου" ἀπαθὴς γάρ ἐστι καὶ ἀθάνατος. Οὐκοῦν ἐρθοδόξως ἐκληψόμεθα τὰ εἰρημένα, τῇ μὲν θεότητι νέμοντες τὰ θεοπρεπῆ, ἀνατιθέντες δὲ τῇ σαρκὶ τὰ δι' αὐτὴν καὶ ὡς ἐξ αὐτῆς εἰρημένα διὰ τῶν ἐν ἡμῖν φυσικῶν κινημάτων· ὧν ὁ νοῦς ἔχων τὴν αἴσθησιν, ἀναβλύζει διὰ γλώττης τὰ ἐν βάθει κατὰ τὸ ἀφανὲς ἀφώνως ψιθυριζόμενα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ᾽ ἵνα πάντα τὰ ἑαυτοῦ ταῖς ἡμῶν » το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. repugnant, dictumque in aliam sententiam detor- quere conantur, non tribuentes Filio quod sit unum cum Patre, sed id quod recte pulchreque di- ctum est convellere conantes. Rursum invenientes in Evangeliis, quæcunque ut homo aut dixit, aut fecit, nimirum quod flerit, aut mœærore affectus fue- rit, aliaque his similia, non referunt ad bumanita- tem, sed Verbo iHa ascribentes, ex iis de- monstrare nituntur non esse Deum qui hæc fecerit et passus fuerit, adeo ut et ipsum creaturis annu- merent, cum earum sit creator. Aut ergo attri- buite Filio quod sit unus cum Patre, aut certe non invenietis Verbum quod Patri æquale est per se, quatenus Verbum est, flere, aut mœrore vel metu affici, aut, si non creditis dicenti ipsi quod sit unum cum Patre, ne hoc quidem credatis, cum B dicit se tristari : atque ita incredulis Judæis ascri- bemin!, nihil omnino eorum quæ de Servatore scri- pla sunt, recipientes. ALIUD. Paulus alicubi dicit de Filio Dei : « Qui in forma Patris exsistens, non rapinam arbitratus est se esse æqualem Deo, sed seipsum exinani- vit, forma servi accepta, et habitu inventus ut homo ", » Verbum itaque Dei factum est homo : neque enim immisit se in hominem, ut in prophe- tis, sed revera id factus est quod nos, excepto solo peccato. Est igitur Deus, quatenus est Verbum Pa- tris, et proprietas essentiæ ejus; homo vero, qua- renus factus est caro, sicut scriptum est, et no- G stram carnem assumpsit. Cum itaque his terminis fides de Servatore nostro Christo definiatur, dis- cernantur dicta quæ ad euin pertinent convenienter rationi. Et cum audis : c Ego et Pater unum su- mus, › ad solam Filii et Patris divinitatem respice, et Deum cogita Filium ex essentia Patris genitum. Ubi vero audieris eum flevisse, et mœrore ac metu affectum fuisse, præter id quod fuerit Deus, bomi- »em quoque fuisse intelligas, et tribue humanæ naturæ quæ illi debentur. Cum euim niortale et corruptibile corpus assumpsit, et ejusmodi affe- ſtionibus obnoxium, necessario etiam una cum carne ejus proprietates et passiones in se recipit : quas cum caro sustineat, ipse eas sustinere ac Serre dicitur. Ita enim illum crucifixum et mor- tuum esse dicimus, cum caro id passa sit, non ipsum per se Verbum; nam id passioni et morti obnoxium non est. Pie igitur atque orthodoxe dieta interpretabimur, divinitati quidem tribuentes quæ divino more dicta sunt : carni vero quæ per insitos nobis naturales motus, quorum sensu cum mens afficiatur, tacitus occultusque mentis susurrus per linguæ scaturiginein erumpit. ALIUD, narrative. Verbum Dei non aliam ob causam factum est homo, quam ut oninia quæ sua sunt, nostris infirmi- D Philipp. 11, 6, 7.

Α σιν ἀβούλως, καὶ πειρῶνται τὸ εἰρημένον εἰς ἑτέρας περιέλκειν ἐννοίας, οὐκ ἀποδιδόντες τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι Πατρὸς (πρὸς τὸν Πατέρα, ἀλλὰ τὸ καλῶς τε καὶ ὀρθῶς εἰρημένον ἐπιχειροῦντες παραλύειν. Εύ ρίσκοντες δὲ πάλιν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ ὅσαπερ ὡς ἄνθρωπος ἢ πέπονθεν ἢ καὶ εἰρηκώς φαίνεται, οἷον τὰ ἔκλαύσεν ἢ καὶ ἐλυπήθη, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, οὐ φέρουσιν ἐπὶ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλ᾽ εὐθὺς τῷ Λόγῳ ταῦτα προσάπτοντες, ἀπόδειξιν ποιοῦνται τοῦ μὴ εἶναι Θεὸν τὸν ταῦτα πεπονθότα· ὥστε καὶ αὐτὸν συναριθμεῖσθαι τῇ κτίσει, τὸν ταύτης ὄντα ποιητήν. "Η τοίνυν ἀπόδος τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ οὐχ εὑρήσεις τὸν ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὄντα Λό γον καθ' ἑαυτὸν, ᾗ Λόγος ἐστὶ, κλαίοντα λυπούμε νον, ἢ φόβῳ βαλλόμενον· ἡ εἰ μὴ πιστεύεις λέγοντε αὐτῷ, ὅτιπερ ἔν ἐστι πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, μηδὲ ὅτι λελύπηται λέγοντι πιστεύσῃς· καὶ οὕτως ἔσῃ μετὰ τῶν ἀπίστων Ἰουδαίων, οὐδὲν ὅλως τῶν παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένων δεχόμενος. ΑΛΛΟ. Λέγει τον Παῦλος περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. » Γέγονεν οὖν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐκ εἰς ἄνθρωπον ἦλθεν, ὥσπερ ἐν τοῖς προφήταις· ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο γέγονεν ὅπερ καὶ ἡμεῖς, δίχα μόνης ἁμαρτίας. Επιν οὖν Θεός μέν, ή Λόγος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸ ἴδιον· ἄνθρωπος δὲ, καθό γέγονε σὰρξ, ὡς γέγραπται, καὶ τὴν ἡμῶν περιεβάλετο σάρκα. Ὅρον οὖν ἐχούσης τοῦτον τῆς πίστεως τῆς περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, διακρινέσθωσαν αι περὶ αὐτοῦ φωναὶ κατὰ τὸν λόγον τον πρέποντα. Καν ἀκούσῃς· «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἔν ἐσμεν; » μίαν δρα τὴν θεότητα τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ Θεὸν ἐννάει τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς οὐσίας ὄντα τοῦ Πατρός. Ἐὰν δὲ πά λιν ἀκούσῃς περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἔκλαυσε καὶ ἐλυπήθη, καὶ ἐπτοήθη, καὶ ἀδημονεῖν ήρξατο, εννόει πάλιν ἄνθρωπον ὄντα μετὰ τὸ εἶναι Θεὸν, καὶ ἀνατίθει τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ χρεωστούμενα. Ἐπειδὴ γὰρ θνητὸν καὶ φθαρτὸν ἀπέλαβε σῶμα, καὶ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ὑποκείμενον, ἀναγκαίως μετὰ τῆς σαρκός καὶ τὰ αὐτῆς ἰδιοποιεῖται πάθη καὶ αὐτῆς ὑπομενού- σης αὐτά, ὡς αὐτὸς ὑπομένων λέγεται. Οὕτως γάρ φαμεν ὅτι καὶ ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανε, τοῦτο παθούσ σης τῆς σαρκός, οὐκ ἰδίᾳ καὶ καθ' ἑαυτὸν τοῦ Λόγου" ἀπαθὴς γάρ ἐστι καὶ ἀθάνατος. Οὐκοῦν ἐρθοδόξως ἐκληψόμεθα τὰ εἰρημένα, τῇ μὲν θεότητι νέμοντες τὰ θεοπρεπῆ, ἀνατιθέντες δὲ τῇ σαρκὶ τὰ δι' αὐτὴν καὶ ὡς ἐξ αὐτῆς εἰρημένα διὰ τῶν ἐν ἡμῖν φυσικῶν κινημάτων· ὧν ὁ νοῦς ἔχων τὴν αἴσθησιν, ἀναβλύζει διὰ γλώττης τὰ ἐν βάθει κατὰ τὸ ἀφανὲς ἀφώνως ψιθυριζόμενα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ᾽ ἵνα πάντα τὰ ἑαυτοῦ ταῖς ἡμῶν » το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. repugnant, dictumque in aliam sententiam detor- quere conantur, non tribuentes Filio quod sit unum cum Patre, sed id quod recte pulchreque di- ctum est convellere conantes. Rursum invenientes in Evangeliis, quæcunque ut homo aut dixit, aut fecit, nimirum quod flerit, aut mœærore affectus fue- rit, aliaque his similia, non referunt ad bumanita- tem, sed Verbo iHa ascribentes, ex iis de- monstrare nituntur non esse Deum qui hæc fecerit et passus fuerit, adeo ut et ipsum creaturis annu- merent, cum earum sit creator. Aut ergo attri- buite Filio quod sit unus cum Patre, aut certe non invenietis Verbum quod Patri æquale est per se, quatenus Verbum est, flere, aut mœrore vel metu affici, aut, si non creditis dicenti ipsi quod sit unum cum Patre, ne hoc quidem credatis, cum B dicit se tristari : atque ita incredulis Judæis ascri- bemin!, nihil omnino eorum quæ de Servatore scri- pla sunt, recipientes. ALIUD. Paulus alicubi dicit de Filio Dei : « Qui in forma Patris exsistens, non rapinam arbitratus est se esse æqualem Deo, sed seipsum exinani- vit, forma servi accepta, et habitu inventus ut homo ", » Verbum itaque Dei factum est homo : neque enim immisit se in hominem, ut in prophe- tis, sed revera id factus est quod nos, excepto solo peccato. Est igitur Deus, quatenus est Verbum Pa- tris, et proprietas essentiæ ejus; homo vero, qua- renus factus est caro, sicut scriptum est, et no- G stram carnem assumpsit. Cum itaque his terminis fides de Servatore nostro Christo definiatur, dis- cernantur dicta quæ ad euin pertinent convenienter rationi. Et cum audis : c Ego et Pater unum su- mus, › ad solam Filii et Patris divinitatem respice, et Deum cogita Filium ex essentia Patris genitum. Ubi vero audieris eum flevisse, et mœrore ac metu affectum fuisse, præter id quod fuerit Deus, bomi- »em quoque fuisse intelligas, et tribue humanæ naturæ quæ illi debentur. Cum euim niortale et corruptibile corpus assumpsit, et ejusmodi affe- ſtionibus obnoxium, necessario etiam una cum carne ejus proprietates et passiones in se recipit : quas cum caro sustineat, ipse eas sustinere ac Serre dicitur. Ita enim illum crucifixum et mor- tuum esse dicimus, cum caro id passa sit, non ipsum per se Verbum; nam id passioni et morti obnoxium non est. Pie igitur atque orthodoxe dieta interpretabimur, divinitati quidem tribuentes quæ divino more dicta sunt : carni vero quæ per insitos nobis naturales motus, quorum sensu cum mens afficiatur, tacitus occultusque mentis susurrus per linguæ scaturiginein erumpit. ALIUD, narrative. Verbum Dei non aliam ob causam factum est homo, quam ut oninia quæ sua sunt, nostris infirmi- D Philipp. 11, 6, 7.

Α σιν ἀβούλως, καὶ πειρῶνται τὸ εἰρημένον εἰς ἑτέρας περιέλκειν ἐννοίας, οὐκ ἀποδιδόντες τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι Πατρὸς (πρὸς τὸν Πατέρα, ἀλλὰ τὸ καλῶς τε καὶ ὀρθῶς εἰρημένον ἐπιχειροῦντες παραλύειν. Εύ ρίσκοντες δὲ πάλιν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ ὅσαπερ ὡς ἄνθρωπος ἢ πέπονθεν ἢ καὶ εἰρηκώς φαίνεται, οἷον τὰ ἔκλαύσεν ἢ καὶ ἐλυπήθη, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, οὐ φέρουσιν ἐπὶ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλ᾽ εὐθὺς τῷ Λόγῳ ταῦτα προσάπτοντες, ἀπόδειξιν ποιοῦνται τοῦ μὴ εἶναι Θεὸν τὸν ταῦτα πεπονθότα· ὥστε καὶ αὐτὸν συναριθμεῖσθαι τῇ κτίσει, τὸν ταύτης ὄντα ποιητήν. "Η τοίνυν ἀπόδος τῷ Υἱῷ τὸ ἐν εἶναι πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ οὐχ εὑρήσεις τὸν ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὄντα Λό γον καθ' ἑαυτὸν, ᾗ Λόγος ἐστὶ, κλαίοντα λυπούμε νον, ἢ φόβῳ βαλλόμενον· ἡ εἰ μὴ πιστεύεις λέγοντε αὐτῷ, ὅτιπερ ἔν ἐστι πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, μηδὲ ὅτι λελύπηται λέγοντι πιστεύσῃς· καὶ οὕτως ἔσῃ μετὰ τῶν ἀπίστων Ἰουδαίων, οὐδὲν ὅλως τῶν παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένων δεχόμενος. ΑΛΛΟ. Λέγει τον Παῦλος περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. » Γέγονεν οὖν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐκ εἰς ἄνθρωπον ἦλθεν, ὥσπερ ἐν τοῖς προφήταις· ἀλλ᾽ ὄντως τοῦτο γέγονεν ὅπερ καὶ ἡμεῖς, δίχα μόνης ἁμαρτίας. Επιν οὖν Θεός μέν, ή Λόγος ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ τὸ ἴδιον· ἄνθρωπος δὲ, καθό γέγονε σὰρξ, ὡς γέγραπται, καὶ τὴν ἡμῶν περιεβάλετο σάρκα. Ὅρον οὖν ἐχούσης τοῦτον τῆς πίστεως τῆς περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, διακρινέσθωσαν αι περὶ αὐτοῦ φωναὶ κατὰ τὸν λόγον τον πρέποντα. Καν ἀκούσῃς· «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἔν ἐσμεν; » μίαν δρα τὴν θεότητα τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ Θεὸν ἐννάει τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς οὐσίας ὄντα τοῦ Πατρός. Ἐὰν δὲ πά λιν ἀκούσῃς περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἔκλαυσε καὶ ἐλυπήθη, καὶ ἐπτοήθη, καὶ ἀδημονεῖν ήρξατο, εννόει πάλιν ἄνθρωπον ὄντα μετὰ τὸ εἶναι Θεὸν, καὶ ἀνατίθει τῇ ἀνθρωπότητι τὰ αὐτῇ χρεωστούμενα. Ἐπειδὴ γὰρ θνητὸν καὶ φθαρτὸν ἀπέλαβε σῶμα, καὶ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ὑποκείμενον, ἀναγκαίως μετὰ τῆς σαρκός καὶ τὰ αὐτῆς ἰδιοποιεῖται πάθη καὶ αὐτῆς ὑπομενού- σης αὐτά, ὡς αὐτὸς ὑπομένων λέγεται. Οὕτως γάρ φαμεν ὅτι καὶ ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανε, τοῦτο παθούσ σης τῆς σαρκός, οὐκ ἰδίᾳ καὶ καθ' ἑαυτὸν τοῦ Λόγου" ἀπαθὴς γάρ ἐστι καὶ ἀθάνατος. Οὐκοῦν ἐρθοδόξως ἐκληψόμεθα τὰ εἰρημένα, τῇ μὲν θεότητι νέμοντες τὰ θεοπρεπῆ, ἀνατιθέντες δὲ τῇ σαρκὶ τὰ δι' αὐτὴν καὶ ὡς ἐξ αὐτῆς εἰρημένα διὰ τῶν ἐν ἡμῖν φυσικῶν κινημάτων· ὧν ὁ νοῦς ἔχων τὴν αἴσθησιν, ἀναβλύζει διὰ γλώττης τὰ ἐν βάθει κατὰ τὸ ἀφανὲς ἀφώνως ψιθυριζόμενα. ΑΛΛΟ, διηγηματικώς. Γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐ διά τινα πρόφασιν ἑτέραν, ἀλλ᾽ ἵνα πάντα τὰ ἑαυτοῦ ταῖς ἡμῶν » το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. repugnant, dictumque in aliam sententiam detor- quere conantur, non tribuentes Filio quod sit unum cum Patre, sed id quod recte pulchreque di- ctum est convellere conantes. Rursum invenientes in Evangeliis, quæcunque ut homo aut dixit, aut fecit, nimirum quod flerit, aut mœærore affectus fue- rit, aliaque his similia, non referunt ad bumanita- tem, sed Verbo iHa ascribentes, ex iis de- monstrare nituntur non esse Deum qui hæc fecerit et passus fuerit, adeo ut et ipsum creaturis annu- merent, cum earum sit creator. Aut ergo attri- buite Filio quod sit unus cum Patre, aut certe non invenietis Verbum quod Patri æquale est per se, quatenus Verbum est, flere, aut mœrore vel metu affici, aut, si non creditis dicenti ipsi quod sit unum cum Patre, ne hoc quidem credatis, cum B dicit se tristari : atque ita incredulis Judæis ascri- bemin!, nihil omnino eorum quæ de Servatore scri- pla sunt, recipientes. ALIUD. Paulus alicubi dicit de Filio Dei : « Qui in forma Patris exsistens, non rapinam arbitratus est se esse æqualem Deo, sed seipsum exinani- vit, forma servi accepta, et habitu inventus ut homo ", » Verbum itaque Dei factum est homo : neque enim immisit se in hominem, ut in prophe- tis, sed revera id factus est quod nos, excepto solo peccato. Est igitur Deus, quatenus est Verbum Pa- tris, et proprietas essentiæ ejus; homo vero, qua- renus factus est caro, sicut scriptum est, et no- G stram carnem assumpsit. Cum itaque his terminis fides de Servatore nostro Christo definiatur, dis- cernantur dicta quæ ad euin pertinent convenienter rationi. Et cum audis : c Ego et Pater unum su- mus, › ad solam Filii et Patris divinitatem respice, et Deum cogita Filium ex essentia Patris genitum. Ubi vero audieris eum flevisse, et mœrore ac metu affectum fuisse, præter id quod fuerit Deus, bomi- »em quoque fuisse intelligas, et tribue humanæ naturæ quæ illi debentur. Cum euim niortale et corruptibile corpus assumpsit, et ejusmodi affe- ſtionibus obnoxium, necessario etiam una cum carne ejus proprietates et passiones in se recipit : quas cum caro sustineat, ipse eas sustinere ac Serre dicitur. Ita enim illum crucifixum et mor- tuum esse dicimus, cum caro id passa sit, non ipsum per se Verbum; nam id passioni et morti obnoxium non est. Pie igitur atque orthodoxe dieta interpretabimur, divinitati quidem tribuentes quæ divino more dicta sunt : carni vero quæ per insitos nobis naturales motus, quorum sensu cum mens afficiatur, tacitus occultusque mentis susurrus per linguæ scaturiginein erumpit. ALIUD, narrative. Verbum Dei non aliam ob causam factum est homo, quam ut oninia quæ sua sunt, nostris infirmi- D Philipp. 11, 6, 7.

ὁ ἐμοῦ τὸ ποτήριον. » Εδείκνυ δὲ διὰ τῶν ἔργων δει ο Θεός ἐστιν, ὁ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσας, καὶ ταῦτα ὑπομένων ἐν τῷ σταυρῷ, διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν· συνέστελλε μὲν γὰρ τὴν ἡλιακὴν ἀκτῖνα, καὶ σκότῳ περιέβαλλε τὸν οὐρανὸν, ἔσχιζε δὲ τὰς πέ τρας, καὶ τὴν γῆν καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ὁ ἕτερά τε πρὸς τούτοις ἐποίει μεγάλα, ἵνα Θεός ένα ανθρωπήσας φαίνηται. Καὶ γοῦν οἱ σταυρώσαντες καὶ πάλαι γελώντες αὐτὸν, τὰ γενόμενα θεϊκῶς ὁρῶντες ἔλεγον· • Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς ἦν οὗτος. » ΑΛΛΟ. Άνθρωπος γέγονεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐχ ἵνα πάν λιν ὡς Θεὸς πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως πάντα πράττῃ καὶ λαλῇ, ἀλλ᾽ ἵνα πολλάκις καὶ διὰ τὴν χρείαν τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγῃ τινά. Ταύτην ἔχοντος τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν, πῶς οὐχ ἄτοπον σκανδαλίζεσθαι τοὺς ἀκροωμένους ἀνθρωπι νώτερον ἔσθ' ὅτε λαλοῦντος αὐτοῦ; Λαλεῖ γὰρ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς Θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν. Ανθρωπίνως μὲν γὰρ ἔλεγε· « Νῦν ή ψυχή μου τετάρακται, ο θεϊκῶς δὲ πάλιν· « Εξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. » Τὸ μὲν οὖν ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λα- δεῖν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. Ὥσπερ οὖν ὅταν λέγῃ τι θεϊκῶς, καίτο: φαινόμενος ἄνθρω πος, οὐ σκανδαλιζόμεθα, ἀλλ' ἐννοοῦμεν τὸν ἔνοι· κοῦντα τῇ σαρκὶ Λόγον· οὕτως ὅταν τι λαλῇ καὶ ὡς ἄνθρωπος, μὴ σκανδαλιζώμεθα, ἐννοοῦντες ὅτι δι' ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ τὰ τῇ ἀνθρωπότητα πρέποντα λαλεῖ ΑΛΛΟ. Διὰ πολλὴν καὶ ἄμετρον φιλανθρωπίαν ἑαυτὸν ἡμῖν ἐκέρασεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐχ ἵνα μεταποιηθε πρὸς τὸ ἡμέτερον αὐτὸς, ἄτρεπτος γάρ ἐστι καὶ ἀλ- λοίωσιν οὐκ εἰδὼς, ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναμίξας ἑαυτῷ, μεταβάλῃ πρὸς τὸ οἰκεῖον. Ωσπερ γὰρ ἡμεῖς αὐτὸν δεξάμενοι διὰ τὸ ἐνοικῆσαι σαρκί, πάντα λοιπόν ἔχου μεν τὰ αὐτοῦ· καὶ γὰρ καὶ υἱοὶ κεκλήμεθα καὶ θεοὶ, εἰ καὶ μὴ φυσικῶς ὥσπερ αὐτὸς, ἀλλά γε κατὰ χάριν οὕτω καὶ αὐτὸς, ὅτε πρὸς ἡμᾶς ἀνεμίχθη γενόμενος ἄνθρωπος, ἐφόρεσε τὰς ἀσθενείας ἡμῶν· καὶ ὡς αὐτὸς πεπονθὼς νενόμισται ιδιοποιούμενος μετὰ τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, ἵνα καὶ ἐν ἡμῖν νεκρωθῇ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, τρεχόντων εἰς όμοια τητα τοῦ τὰ ἡμῶν δι' ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβόντος Χριστοῦ. ΑΛΛΟ. . Φησί που Θεὸς διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν, ἐπί τισιν ἁμαρτίαις τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ καταιτιώμενος, ότι ο τέχνα αὐτῶν διήγον διὰ πυρὸς, δ οὐκ ἐνετειλάμην αὐτοῖς, καὶ οὐ διενοήθην ἐν τῇ καρδίᾳ μου. » Και πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ « Καὶ ἐλύπεις με ἐν πᾶσι τούτοις. ο Καὶ πάλιν ἐφ' ἑτέροις κακοῖς· « Μή σε S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. a me calix iste. . Et re ipsa ostendit quod Deus esset qui propter nos incarnatus erat, atque hæc in cruce sustinens propter omnium nostrum salutem. Solares enim radios contraxit, et tenebris cœlum involvit. Scidit petras, et terram, et velum templi, aliaque multa miracula edidit "', ut Deus esse, qui incarnatus erat, manifeste ostenderetur. Unde el ii qui cum crucifixerunt, anteaque deriserant, vi- dentes quæ divinitus edebantur miracula, dicebant: • Vere Filius Dei erat iste 6s, ALIUD. Verbum Dei factum est homo, non ut tanquant Deus ante incarnationem omnia faciat et loquatur, sed ut multa, ex necessitate administrationis in caruc, etiam ut homo loquatur. Cum igitur læc sit B Verbi potentia, quomodo non absurdum sit oflendi nonnullos, cum audiunt ipsum humano more aliquid locutum ? Loquitur enim ut homo; loquitur etiam ut Deus : utrumque enim in ipsius potestate est. Hu- nano certe more dixit : . Nunc anima mea turba- tur **; › divino autem more, Potestatem habeo ponere ipsam, et rursus potestatem habeo su- mere ipsam ". » Turbari itaque, affectio est carni propria : potestatem vero habere deponendi, et rursus assumendi animam, potentiæ Verbi opus est. Quemadmodum igitur, cum aliquid divino more dicit, tametsi appareat homo, non offendimur, sed intelligimus Verbum carni inhabitans : ita cum aliquid ut homo loquitur, ne olendamur,intelligentes quod propter nos factus est homo, et quæ humanæ C naturæ conveniunt, loquitur. ALIUD. Ob multam atque adeo immensam benignitatem, Verbum nobis seipsum commiscuit atque con- temperavit, non ut in nostram naturam mutaretur, neque enim ulla mutatio in ipsum cadit, sed ut nos sibi commisceus ad suam transferat. Quemadmodum enim nos qui ipsum suscepimus per ipsius inhabita- tionem in carne, omnia quæ ipsius sunt habemus : nam et filii vocati sumus et dii“, si non natu- raliter, ut ipse, saltem per gratiam : ita etiam ipse quando nobis commistus est, factus nimirum homo, omes infirmitates nostras gestavit : et ipse passus esse censetur, cum omnes templi quod inhabitavit proprietates sibi vindicasset, ut etiam in nobis passiones carnis exstinguerentur, similesque effice- remur Christo, qui nostra propter nos in se as- sumpsit. ALIUD. Deus alicubi per sanctos prophetas ait Israe- litas de quibusdam peccatis arguens, quoniam ‹ Fj• lios corum traduxerunt per ignem, quem non præ- cepi eis, neque cogitavi in corde meo *. » Et rursus ad Jerusalem: Dolore affecisti me in omnibus his “, › Item de aliis peccatis : « Nunquid super . *7 Matth. xxvit, 51–53. LXXS, G; Jean. x, 54. se ibid. 54. is Jerem. six, 5. D Ti se Joan. xit, 27. ** Joan. x, 18. er Joan. !!!, 1. «s Psal ibid. 15. :

ὁ ἐμοῦ τὸ ποτήριον. » Εδείκνυ δὲ διὰ τῶν ἔργων δει ο Θεός ἐστιν, ὁ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσας, καὶ ταῦτα ὑπομένων ἐν τῷ σταυρῷ, διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν· συνέστελλε μὲν γὰρ τὴν ἡλιακὴν ἀκτῖνα, καὶ σκότῳ περιέβαλλε τὸν οὐρανὸν, ἔσχιζε δὲ τὰς πέ τρας, καὶ τὴν γῆν καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ὁ ἕτερά τε πρὸς τούτοις ἐποίει μεγάλα, ἵνα Θεός ένα ανθρωπήσας φαίνηται. Καὶ γοῦν οἱ σταυρώσαντες καὶ πάλαι γελώντες αὐτὸν, τὰ γενόμενα θεϊκῶς ὁρῶντες ἔλεγον· • Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς ἦν οὗτος. » ΑΛΛΟ. Άνθρωπος γέγονεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐχ ἵνα πάν λιν ὡς Θεὸς πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως πάντα πράττῃ καὶ λαλῇ, ἀλλ᾽ ἵνα πολλάκις καὶ διὰ τὴν χρείαν τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγῃ τινά. Ταύτην ἔχοντος τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν, πῶς οὐχ ἄτοπον σκανδαλίζεσθαι τοὺς ἀκροωμένους ἀνθρωπι νώτερον ἔσθ' ὅτε λαλοῦντος αὐτοῦ; Λαλεῖ γὰρ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς Θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν. Ανθρωπίνως μὲν γὰρ ἔλεγε· « Νῦν ή ψυχή μου τετάρακται, ο θεϊκῶς δὲ πάλιν· « Εξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. » Τὸ μὲν οὖν ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λα- δεῖν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. Ὥσπερ οὖν ὅταν λέγῃ τι θεϊκῶς, καίτο: φαινόμενος ἄνθρω πος, οὐ σκανδαλιζόμεθα, ἀλλ' ἐννοοῦμεν τὸν ἔνοι· κοῦντα τῇ σαρκὶ Λόγον· οὕτως ὅταν τι λαλῇ καὶ ὡς ἄνθρωπος, μὴ σκανδαλιζώμεθα, ἐννοοῦντες ὅτι δι' ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ τὰ τῇ ἀνθρωπότητα πρέποντα λαλεῖ ΑΛΛΟ. Διὰ πολλὴν καὶ ἄμετρον φιλανθρωπίαν ἑαυτὸν ἡμῖν ἐκέρασεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐχ ἵνα μεταποιηθε πρὸς τὸ ἡμέτερον αὐτὸς, ἄτρεπτος γάρ ἐστι καὶ ἀλ- λοίωσιν οὐκ εἰδὼς, ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναμίξας ἑαυτῷ, μεταβάλῃ πρὸς τὸ οἰκεῖον. Ωσπερ γὰρ ἡμεῖς αὐτὸν δεξάμενοι διὰ τὸ ἐνοικῆσαι σαρκί, πάντα λοιπόν ἔχου μεν τὰ αὐτοῦ· καὶ γὰρ καὶ υἱοὶ κεκλήμεθα καὶ θεοὶ, εἰ καὶ μὴ φυσικῶς ὥσπερ αὐτὸς, ἀλλά γε κατὰ χάριν οὕτω καὶ αὐτὸς, ὅτε πρὸς ἡμᾶς ἀνεμίχθη γενόμενος ἄνθρωπος, ἐφόρεσε τὰς ἀσθενείας ἡμῶν· καὶ ὡς αὐτὸς πεπονθὼς νενόμισται ιδιοποιούμενος μετὰ τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, ἵνα καὶ ἐν ἡμῖν νεκρωθῇ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, τρεχόντων εἰς όμοια τητα τοῦ τὰ ἡμῶν δι' ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβόντος Χριστοῦ. ΑΛΛΟ. . Φησί που Θεὸς διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν, ἐπί τισιν ἁμαρτίαις τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ καταιτιώμενος, ότι ο τέχνα αὐτῶν διήγον διὰ πυρὸς, δ οὐκ ἐνετειλάμην αὐτοῖς, καὶ οὐ διενοήθην ἐν τῇ καρδίᾳ μου. » Και πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ « Καὶ ἐλύπεις με ἐν πᾶσι τούτοις. ο Καὶ πάλιν ἐφ' ἑτέροις κακοῖς· « Μή σε S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. a me calix iste. . Et re ipsa ostendit quod Deus esset qui propter nos incarnatus erat, atque hæc in cruce sustinens propter omnium nostrum salutem. Solares enim radios contraxit, et tenebris cœlum involvit. Scidit petras, et terram, et velum templi, aliaque multa miracula edidit "', ut Deus esse, qui incarnatus erat, manifeste ostenderetur. Unde el ii qui cum crucifixerunt, anteaque deriserant, vi- dentes quæ divinitus edebantur miracula, dicebant: • Vere Filius Dei erat iste 6s, ALIUD. Verbum Dei factum est homo, non ut tanquant Deus ante incarnationem omnia faciat et loquatur, sed ut multa, ex necessitate administrationis in caruc, etiam ut homo loquatur. Cum igitur læc sit B Verbi potentia, quomodo non absurdum sit oflendi nonnullos, cum audiunt ipsum humano more aliquid locutum ? Loquitur enim ut homo; loquitur etiam ut Deus : utrumque enim in ipsius potestate est. Hu- nano certe more dixit : . Nunc anima mea turba- tur **; › divino autem more, Potestatem habeo ponere ipsam, et rursus potestatem habeo su- mere ipsam ". » Turbari itaque, affectio est carni propria : potestatem vero habere deponendi, et rursus assumendi animam, potentiæ Verbi opus est. Quemadmodum igitur, cum aliquid divino more dicit, tametsi appareat homo, non offendimur, sed intelligimus Verbum carni inhabitans : ita cum aliquid ut homo loquitur, ne olendamur,intelligentes quod propter nos factus est homo, et quæ humanæ C naturæ conveniunt, loquitur. ALIUD. Ob multam atque adeo immensam benignitatem, Verbum nobis seipsum commiscuit atque con- temperavit, non ut in nostram naturam mutaretur, neque enim ulla mutatio in ipsum cadit, sed ut nos sibi commisceus ad suam transferat. Quemadmodum enim nos qui ipsum suscepimus per ipsius inhabita- tionem in carne, omnia quæ ipsius sunt habemus : nam et filii vocati sumus et dii“, si non natu- raliter, ut ipse, saltem per gratiam : ita etiam ipse quando nobis commistus est, factus nimirum homo, omes infirmitates nostras gestavit : et ipse passus esse censetur, cum omnes templi quod inhabitavit proprietates sibi vindicasset, ut etiam in nobis passiones carnis exstinguerentur, similesque effice- remur Christo, qui nostra propter nos in se as- sumpsit. ALIUD. Deus alicubi per sanctos prophetas ait Israe- litas de quibusdam peccatis arguens, quoniam ‹ Fj• lios corum traduxerunt per ignem, quem non præ- cepi eis, neque cogitavi in corde meo *. » Et rursus ad Jerusalem: Dolore affecisti me in omnibus his “, › Item de aliis peccatis : « Nunquid super . *7 Matth. xxvit, 51–53. LXXS, G; Jean. x, 54. se ibid. 54. is Jerem. six, 5. D Ti se Joan. xit, 27. ** Joan. x, 18. er Joan. !!!, 1. «s Psal ibid. 15. :

ὁ ἐμοῦ τὸ ποτήριον. » Εδείκνυ δὲ διὰ τῶν ἔργων δει ο Θεός ἐστιν, ὁ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσας, καὶ ταῦτα ὑπομένων ἐν τῷ σταυρῷ, διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν· συνέστελλε μὲν γὰρ τὴν ἡλιακὴν ἀκτῖνα, καὶ σκότῳ περιέβαλλε τὸν οὐρανὸν, ἔσχιζε δὲ τὰς πέ τρας, καὶ τὴν γῆν καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ὁ ἕτερά τε πρὸς τούτοις ἐποίει μεγάλα, ἵνα Θεός ένα ανθρωπήσας φαίνηται. Καὶ γοῦν οἱ σταυρώσαντες καὶ πάλαι γελώντες αὐτὸν, τὰ γενόμενα θεϊκῶς ὁρῶντες ἔλεγον· • Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς ἦν οὗτος. » ΑΛΛΟ. Άνθρωπος γέγονεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐχ ἵνα πάν λιν ὡς Θεὸς πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως πάντα πράττῃ καὶ λαλῇ, ἀλλ᾽ ἵνα πολλάκις καὶ διὰ τὴν χρείαν τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγῃ τινά. Ταύτην ἔχοντος τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν, πῶς οὐχ ἄτοπον σκανδαλίζεσθαι τοὺς ἀκροωμένους ἀνθρωπι νώτερον ἔσθ' ὅτε λαλοῦντος αὐτοῦ; Λαλεῖ γὰρ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς Θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν. Ανθρωπίνως μὲν γὰρ ἔλεγε· « Νῦν ή ψυχή μου τετάρακται, ο θεϊκῶς δὲ πάλιν· « Εξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. » Τὸ μὲν οὖν ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λα- δεῖν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. Ὥσπερ οὖν ὅταν λέγῃ τι θεϊκῶς, καίτο: φαινόμενος ἄνθρω πος, οὐ σκανδαλιζόμεθα, ἀλλ' ἐννοοῦμεν τὸν ἔνοι· κοῦντα τῇ σαρκὶ Λόγον· οὕτως ὅταν τι λαλῇ καὶ ὡς ἄνθρωπος, μὴ σκανδαλιζώμεθα, ἐννοοῦντες ὅτι δι' ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ τὰ τῇ ἀνθρωπότητα πρέποντα λαλεῖ ΑΛΛΟ. Διὰ πολλὴν καὶ ἄμετρον φιλανθρωπίαν ἑαυτὸν ἡμῖν ἐκέρασεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐχ ἵνα μεταποιηθε πρὸς τὸ ἡμέτερον αὐτὸς, ἄτρεπτος γάρ ἐστι καὶ ἀλ- λοίωσιν οὐκ εἰδὼς, ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναμίξας ἑαυτῷ, μεταβάλῃ πρὸς τὸ οἰκεῖον. Ωσπερ γὰρ ἡμεῖς αὐτὸν δεξάμενοι διὰ τὸ ἐνοικῆσαι σαρκί, πάντα λοιπόν ἔχου μεν τὰ αὐτοῦ· καὶ γὰρ καὶ υἱοὶ κεκλήμεθα καὶ θεοὶ, εἰ καὶ μὴ φυσικῶς ὥσπερ αὐτὸς, ἀλλά γε κατὰ χάριν οὕτω καὶ αὐτὸς, ὅτε πρὸς ἡμᾶς ἀνεμίχθη γενόμενος ἄνθρωπος, ἐφόρεσε τὰς ἀσθενείας ἡμῶν· καὶ ὡς αὐτὸς πεπονθὼς νενόμισται ιδιοποιούμενος μετὰ τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, ἵνα καὶ ἐν ἡμῖν νεκρωθῇ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, τρεχόντων εἰς όμοια τητα τοῦ τὰ ἡμῶν δι' ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβόντος Χριστοῦ. ΑΛΛΟ. . Φησί που Θεὸς διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν, ἐπί τισιν ἁμαρτίαις τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ καταιτιώμενος, ότι ο τέχνα αὐτῶν διήγον διὰ πυρὸς, δ οὐκ ἐνετειλάμην αὐτοῖς, καὶ οὐ διενοήθην ἐν τῇ καρδίᾳ μου. » Και πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ « Καὶ ἐλύπεις με ἐν πᾶσι τούτοις. ο Καὶ πάλιν ἐφ' ἑτέροις κακοῖς· « Μή σε S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. a me calix iste. . Et re ipsa ostendit quod Deus esset qui propter nos incarnatus erat, atque hæc in cruce sustinens propter omnium nostrum salutem. Solares enim radios contraxit, et tenebris cœlum involvit. Scidit petras, et terram, et velum templi, aliaque multa miracula edidit "', ut Deus esse, qui incarnatus erat, manifeste ostenderetur. Unde el ii qui cum crucifixerunt, anteaque deriserant, vi- dentes quæ divinitus edebantur miracula, dicebant: • Vere Filius Dei erat iste 6s, ALIUD. Verbum Dei factum est homo, non ut tanquant Deus ante incarnationem omnia faciat et loquatur, sed ut multa, ex necessitate administrationis in caruc, etiam ut homo loquatur. Cum igitur læc sit B Verbi potentia, quomodo non absurdum sit oflendi nonnullos, cum audiunt ipsum humano more aliquid locutum ? Loquitur enim ut homo; loquitur etiam ut Deus : utrumque enim in ipsius potestate est. Hu- nano certe more dixit : . Nunc anima mea turba- tur **; › divino autem more, Potestatem habeo ponere ipsam, et rursus potestatem habeo su- mere ipsam ". » Turbari itaque, affectio est carni propria : potestatem vero habere deponendi, et rursus assumendi animam, potentiæ Verbi opus est. Quemadmodum igitur, cum aliquid divino more dicit, tametsi appareat homo, non offendimur, sed intelligimus Verbum carni inhabitans : ita cum aliquid ut homo loquitur, ne olendamur,intelligentes quod propter nos factus est homo, et quæ humanæ C naturæ conveniunt, loquitur. ALIUD. Ob multam atque adeo immensam benignitatem, Verbum nobis seipsum commiscuit atque con- temperavit, non ut in nostram naturam mutaretur, neque enim ulla mutatio in ipsum cadit, sed ut nos sibi commisceus ad suam transferat. Quemadmodum enim nos qui ipsum suscepimus per ipsius inhabita- tionem in carne, omnia quæ ipsius sunt habemus : nam et filii vocati sumus et dii“, si non natu- raliter, ut ipse, saltem per gratiam : ita etiam ipse quando nobis commistus est, factus nimirum homo, omes infirmitates nostras gestavit : et ipse passus esse censetur, cum omnes templi quod inhabitavit proprietates sibi vindicasset, ut etiam in nobis passiones carnis exstinguerentur, similesque effice- remur Christo, qui nostra propter nos in se as- sumpsit. ALIUD. Deus alicubi per sanctos prophetas ait Israe- litas de quibusdam peccatis arguens, quoniam ‹ Fj• lios corum traduxerunt per ignem, quem non præ- cepi eis, neque cogitavi in corde meo *. » Et rursus ad Jerusalem: Dolore affecisti me in omnibus his “, › Item de aliis peccatis : « Nunquid super . *7 Matth. xxvit, 51–53. LXXS, G; Jean. x, 54. se ibid. 54. is Jerem. six, 5. D Ti se Joan. xit, 27. ** Joan. x, 18. er Joan. !!!, 1. «s Psal ibid. 15. :

ὁ ἐμοῦ τὸ ποτήριον. » Εδείκνυ δὲ διὰ τῶν ἔργων δει ο Θεός ἐστιν, ὁ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσας, καὶ ταῦτα ὑπομένων ἐν τῷ σταυρῷ, διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν· συνέστελλε μὲν γὰρ τὴν ἡλιακὴν ἀκτῖνα, καὶ σκότῳ περιέβαλλε τὸν οὐρανὸν, ἔσχιζε δὲ τὰς πέ τρας, καὶ τὴν γῆν καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ὁ ἕτερά τε πρὸς τούτοις ἐποίει μεγάλα, ἵνα Θεός ένα ανθρωπήσας φαίνηται. Καὶ γοῦν οἱ σταυρώσαντες καὶ πάλαι γελώντες αὐτὸν, τὰ γενόμενα θεϊκῶς ὁρῶντες ἔλεγον· • Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς ἦν οὗτος. » ΑΛΛΟ. Άνθρωπος γέγονεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐχ ἵνα πάν λιν ὡς Θεὸς πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως πάντα πράττῃ καὶ λαλῇ, ἀλλ᾽ ἵνα πολλάκις καὶ διὰ τὴν χρείαν τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγῃ τινά. Ταύτην ἔχοντος τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν, πῶς οὐχ ἄτοπον σκανδαλίζεσθαι τοὺς ἀκροωμένους ἀνθρωπι νώτερον ἔσθ' ὅτε λαλοῦντος αὐτοῦ; Λαλεῖ γὰρ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς Θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν. Ανθρωπίνως μὲν γὰρ ἔλεγε· « Νῦν ή ψυχή μου τετάρακται, ο θεϊκῶς δὲ πάλιν· « Εξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. » Τὸ μὲν οὖν ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λα- δεῖν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. Ὥσπερ οὖν ὅταν λέγῃ τι θεϊκῶς, καίτο: φαινόμενος ἄνθρω πος, οὐ σκανδαλιζόμεθα, ἀλλ' ἐννοοῦμεν τὸν ἔνοι· κοῦντα τῇ σαρκὶ Λόγον· οὕτως ὅταν τι λαλῇ καὶ ὡς ἄνθρωπος, μὴ σκανδαλιζώμεθα, ἐννοοῦντες ὅτι δι' ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ τὰ τῇ ἀνθρωπότητα πρέποντα λαλεῖ ΑΛΛΟ. Διὰ πολλὴν καὶ ἄμετρον φιλανθρωπίαν ἑαυτὸν ἡμῖν ἐκέρασεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐχ ἵνα μεταποιηθε πρὸς τὸ ἡμέτερον αὐτὸς, ἄτρεπτος γάρ ἐστι καὶ ἀλ- λοίωσιν οὐκ εἰδὼς, ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναμίξας ἑαυτῷ, μεταβάλῃ πρὸς τὸ οἰκεῖον. Ωσπερ γὰρ ἡμεῖς αὐτὸν δεξάμενοι διὰ τὸ ἐνοικῆσαι σαρκί, πάντα λοιπόν ἔχου μεν τὰ αὐτοῦ· καὶ γὰρ καὶ υἱοὶ κεκλήμεθα καὶ θεοὶ, εἰ καὶ μὴ φυσικῶς ὥσπερ αὐτὸς, ἀλλά γε κατὰ χάριν οὕτω καὶ αὐτὸς, ὅτε πρὸς ἡμᾶς ἀνεμίχθη γενόμενος ἄνθρωπος, ἐφόρεσε τὰς ἀσθενείας ἡμῶν· καὶ ὡς αὐτὸς πεπονθὼς νενόμισται ιδιοποιούμενος μετὰ τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, ἵνα καὶ ἐν ἡμῖν νεκρωθῇ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, τρεχόντων εἰς όμοια τητα τοῦ τὰ ἡμῶν δι' ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβόντος Χριστοῦ. ΑΛΛΟ. . Φησί που Θεὸς διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν, ἐπί τισιν ἁμαρτίαις τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ καταιτιώμενος, ότι ο τέχνα αὐτῶν διήγον διὰ πυρὸς, δ οὐκ ἐνετειλάμην αὐτοῖς, καὶ οὐ διενοήθην ἐν τῇ καρδίᾳ μου. » Και πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ « Καὶ ἐλύπεις με ἐν πᾶσι τούτοις. ο Καὶ πάλιν ἐφ' ἑτέροις κακοῖς· « Μή σε S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. a me calix iste. . Et re ipsa ostendit quod Deus esset qui propter nos incarnatus erat, atque hæc in cruce sustinens propter omnium nostrum salutem. Solares enim radios contraxit, et tenebris cœlum involvit. Scidit petras, et terram, et velum templi, aliaque multa miracula edidit "', ut Deus esse, qui incarnatus erat, manifeste ostenderetur. Unde el ii qui cum crucifixerunt, anteaque deriserant, vi- dentes quæ divinitus edebantur miracula, dicebant: • Vere Filius Dei erat iste 6s, ALIUD. Verbum Dei factum est homo, non ut tanquant Deus ante incarnationem omnia faciat et loquatur, sed ut multa, ex necessitate administrationis in caruc, etiam ut homo loquatur. Cum igitur læc sit B Verbi potentia, quomodo non absurdum sit oflendi nonnullos, cum audiunt ipsum humano more aliquid locutum ? Loquitur enim ut homo; loquitur etiam ut Deus : utrumque enim in ipsius potestate est. Hu- nano certe more dixit : . Nunc anima mea turba- tur **; › divino autem more, Potestatem habeo ponere ipsam, et rursus potestatem habeo su- mere ipsam ". » Turbari itaque, affectio est carni propria : potestatem vero habere deponendi, et rursus assumendi animam, potentiæ Verbi opus est. Quemadmodum igitur, cum aliquid divino more dicit, tametsi appareat homo, non offendimur, sed intelligimus Verbum carni inhabitans : ita cum aliquid ut homo loquitur, ne olendamur,intelligentes quod propter nos factus est homo, et quæ humanæ C naturæ conveniunt, loquitur. ALIUD. Ob multam atque adeo immensam benignitatem, Verbum nobis seipsum commiscuit atque con- temperavit, non ut in nostram naturam mutaretur, neque enim ulla mutatio in ipsum cadit, sed ut nos sibi commisceus ad suam transferat. Quemadmodum enim nos qui ipsum suscepimus per ipsius inhabita- tionem in carne, omnia quæ ipsius sunt habemus : nam et filii vocati sumus et dii“, si non natu- raliter, ut ipse, saltem per gratiam : ita etiam ipse quando nobis commistus est, factus nimirum homo, omes infirmitates nostras gestavit : et ipse passus esse censetur, cum omnes templi quod inhabitavit proprietates sibi vindicasset, ut etiam in nobis passiones carnis exstinguerentur, similesque effice- remur Christo, qui nostra propter nos in se as- sumpsit. ALIUD. Deus alicubi per sanctos prophetas ait Israe- litas de quibusdam peccatis arguens, quoniam ‹ Fj• lios corum traduxerunt per ignem, quem non præ- cepi eis, neque cogitavi in corde meo *. » Et rursus ad Jerusalem: Dolore affecisti me in omnibus his “, › Item de aliis peccatis : « Nunquid super . *7 Matth. xxvit, 51–53. LXXS, G; Jean. x, 54. se ibid. 54. is Jerem. six, 5. D Ti se Joan. xit, 27. ** Joan. x, 18. er Joan. !!!, 1. «s Psal ibid. 15. :

ὁ ἐμοῦ τὸ ποτήριον. » Εδείκνυ δὲ διὰ τῶν ἔργων δει ο Θεός ἐστιν, ὁ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσας, καὶ ταῦτα ὑπομένων ἐν τῷ σταυρῷ, διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν· συνέστελλε μὲν γὰρ τὴν ἡλιακὴν ἀκτῖνα, καὶ σκότῳ περιέβαλλε τὸν οὐρανὸν, ἔσχιζε δὲ τὰς πέ τρας, καὶ τὴν γῆν καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ὁ ἕτερά τε πρὸς τούτοις ἐποίει μεγάλα, ἵνα Θεός ένα ανθρωπήσας φαίνηται. Καὶ γοῦν οἱ σταυρώσαντες καὶ πάλαι γελώντες αὐτὸν, τὰ γενόμενα θεϊκῶς ὁρῶντες ἔλεγον· • Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς ἦν οὗτος. » ΑΛΛΟ. Άνθρωπος γέγονεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐχ ἵνα πάν λιν ὡς Θεὸς πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως πάντα πράττῃ καὶ λαλῇ, ἀλλ᾽ ἵνα πολλάκις καὶ διὰ τὴν χρείαν τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγῃ τινά. Ταύτην ἔχοντος τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν, πῶς οὐχ ἄτοπον σκανδαλίζεσθαι τοὺς ἀκροωμένους ἀνθρωπι νώτερον ἔσθ' ὅτε λαλοῦντος αὐτοῦ; Λαλεῖ γὰρ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς Θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν. Ανθρωπίνως μὲν γὰρ ἔλεγε· « Νῦν ή ψυχή μου τετάρακται, ο θεϊκῶς δὲ πάλιν· « Εξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. » Τὸ μὲν οὖν ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λα- δεῖν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. Ὥσπερ οὖν ὅταν λέγῃ τι θεϊκῶς, καίτο: φαινόμενος ἄνθρω πος, οὐ σκανδαλιζόμεθα, ἀλλ' ἐννοοῦμεν τὸν ἔνοι· κοῦντα τῇ σαρκὶ Λόγον· οὕτως ὅταν τι λαλῇ καὶ ὡς ἄνθρωπος, μὴ σκανδαλιζώμεθα, ἐννοοῦντες ὅτι δι' ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ τὰ τῇ ἀνθρωπότητα πρέποντα λαλεῖ ΑΛΛΟ. Διὰ πολλὴν καὶ ἄμετρον φιλανθρωπίαν ἑαυτὸν ἡμῖν ἐκέρασεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐχ ἵνα μεταποιηθε πρὸς τὸ ἡμέτερον αὐτὸς, ἄτρεπτος γάρ ἐστι καὶ ἀλ- λοίωσιν οὐκ εἰδὼς, ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναμίξας ἑαυτῷ, μεταβάλῃ πρὸς τὸ οἰκεῖον. Ωσπερ γὰρ ἡμεῖς αὐτὸν δεξάμενοι διὰ τὸ ἐνοικῆσαι σαρκί, πάντα λοιπόν ἔχου μεν τὰ αὐτοῦ· καὶ γὰρ καὶ υἱοὶ κεκλήμεθα καὶ θεοὶ, εἰ καὶ μὴ φυσικῶς ὥσπερ αὐτὸς, ἀλλά γε κατὰ χάριν οὕτω καὶ αὐτὸς, ὅτε πρὸς ἡμᾶς ἀνεμίχθη γενόμενος ἄνθρωπος, ἐφόρεσε τὰς ἀσθενείας ἡμῶν· καὶ ὡς αὐτὸς πεπονθὼς νενόμισται ιδιοποιούμενος μετὰ τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, ἵνα καὶ ἐν ἡμῖν νεκρωθῇ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, τρεχόντων εἰς όμοια τητα τοῦ τὰ ἡμῶν δι' ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβόντος Χριστοῦ. ΑΛΛΟ. . Φησί που Θεὸς διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν, ἐπί τισιν ἁμαρτίαις τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ καταιτιώμενος, ότι ο τέχνα αὐτῶν διήγον διὰ πυρὸς, δ οὐκ ἐνετειλάμην αὐτοῖς, καὶ οὐ διενοήθην ἐν τῇ καρδίᾳ μου. » Και πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ « Καὶ ἐλύπεις με ἐν πᾶσι τούτοις. ο Καὶ πάλιν ἐφ' ἑτέροις κακοῖς· « Μή σε S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. a me calix iste. . Et re ipsa ostendit quod Deus esset qui propter nos incarnatus erat, atque hæc in cruce sustinens propter omnium nostrum salutem. Solares enim radios contraxit, et tenebris cœlum involvit. Scidit petras, et terram, et velum templi, aliaque multa miracula edidit "', ut Deus esse, qui incarnatus erat, manifeste ostenderetur. Unde el ii qui cum crucifixerunt, anteaque deriserant, vi- dentes quæ divinitus edebantur miracula, dicebant: • Vere Filius Dei erat iste 6s, ALIUD. Verbum Dei factum est homo, non ut tanquant Deus ante incarnationem omnia faciat et loquatur, sed ut multa, ex necessitate administrationis in caruc, etiam ut homo loquatur. Cum igitur læc sit B Verbi potentia, quomodo non absurdum sit oflendi nonnullos, cum audiunt ipsum humano more aliquid locutum ? Loquitur enim ut homo; loquitur etiam ut Deus : utrumque enim in ipsius potestate est. Hu- nano certe more dixit : . Nunc anima mea turba- tur **; › divino autem more, Potestatem habeo ponere ipsam, et rursus potestatem habeo su- mere ipsam ". » Turbari itaque, affectio est carni propria : potestatem vero habere deponendi, et rursus assumendi animam, potentiæ Verbi opus est. Quemadmodum igitur, cum aliquid divino more dicit, tametsi appareat homo, non offendimur, sed intelligimus Verbum carni inhabitans : ita cum aliquid ut homo loquitur, ne olendamur,intelligentes quod propter nos factus est homo, et quæ humanæ C naturæ conveniunt, loquitur. ALIUD. Ob multam atque adeo immensam benignitatem, Verbum nobis seipsum commiscuit atque con- temperavit, non ut in nostram naturam mutaretur, neque enim ulla mutatio in ipsum cadit, sed ut nos sibi commisceus ad suam transferat. Quemadmodum enim nos qui ipsum suscepimus per ipsius inhabita- tionem in carne, omnia quæ ipsius sunt habemus : nam et filii vocati sumus et dii“, si non natu- raliter, ut ipse, saltem per gratiam : ita etiam ipse quando nobis commistus est, factus nimirum homo, omes infirmitates nostras gestavit : et ipse passus esse censetur, cum omnes templi quod inhabitavit proprietates sibi vindicasset, ut etiam in nobis passiones carnis exstinguerentur, similesque effice- remur Christo, qui nostra propter nos in se as- sumpsit. ALIUD. Deus alicubi per sanctos prophetas ait Israe- litas de quibusdam peccatis arguens, quoniam ‹ Fj• lios corum traduxerunt per ignem, quem non præ- cepi eis, neque cogitavi in corde meo *. » Et rursus ad Jerusalem: Dolore affecisti me in omnibus his “, › Item de aliis peccatis : « Nunquid super . *7 Matth. xxvit, 51–53. LXXS, G; Jean. x, 54. se ibid. 54. is Jerem. six, 5. D Ti se Joan. xit, 27. ** Joan. x, 18. er Joan. !!!, 1. «s Psal ibid. 15. :

ὁ ἐμοῦ τὸ ποτήριον. » Εδείκνυ δὲ διὰ τῶν ἔργων δει ο Θεός ἐστιν, ὁ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσας, καὶ ταῦτα ὑπομένων ἐν τῷ σταυρῷ, διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν· συνέστελλε μὲν γὰρ τὴν ἡλιακὴν ἀκτῖνα, καὶ σκότῳ περιέβαλλε τὸν οὐρανὸν, ἔσχιζε δὲ τὰς πέ τρας, καὶ τὴν γῆν καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ὁ ἕτερά τε πρὸς τούτοις ἐποίει μεγάλα, ἵνα Θεός ένα ανθρωπήσας φαίνηται. Καὶ γοῦν οἱ σταυρώσαντες καὶ πάλαι γελώντες αὐτὸν, τὰ γενόμενα θεϊκῶς ὁρῶντες ἔλεγον· • Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς ἦν οὗτος. » ΑΛΛΟ. Άνθρωπος γέγονεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐχ ἵνα πάν λιν ὡς Θεὸς πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως πάντα πράττῃ καὶ λαλῇ, ἀλλ᾽ ἵνα πολλάκις καὶ διὰ τὴν χρείαν τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας καὶ ὡς ἄνθρωπος λέγῃ τινά. Ταύτην ἔχοντος τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν, πῶς οὐχ ἄτοπον σκανδαλίζεσθαι τοὺς ἀκροωμένους ἀνθρωπι νώτερον ἔσθ' ὅτε λαλοῦντος αὐτοῦ; Λαλεῖ γὰρ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς Θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν. Ανθρωπίνως μὲν γὰρ ἔλεγε· « Νῦν ή ψυχή μου τετάρακται, ο θεϊκῶς δὲ πάλιν· « Εξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. » Τὸ μὲν οὖν ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λα- δεῖν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. Ὥσπερ οὖν ὅταν λέγῃ τι θεϊκῶς, καίτο: φαινόμενος ἄνθρω πος, οὐ σκανδαλιζόμεθα, ἀλλ' ἐννοοῦμεν τὸν ἔνοι· κοῦντα τῇ σαρκὶ Λόγον· οὕτως ὅταν τι λαλῇ καὶ ὡς ἄνθρωπος, μὴ σκανδαλιζώμεθα, ἐννοοῦντες ὅτι δι' ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ τὰ τῇ ἀνθρωπότητα πρέποντα λαλεῖ ΑΛΛΟ. Διὰ πολλὴν καὶ ἄμετρον φιλανθρωπίαν ἑαυτὸν ἡμῖν ἐκέρασεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· οὐχ ἵνα μεταποιηθε πρὸς τὸ ἡμέτερον αὐτὸς, ἄτρεπτος γάρ ἐστι καὶ ἀλ- λοίωσιν οὐκ εἰδὼς, ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἡμᾶς ἀναμίξας ἑαυτῷ, μεταβάλῃ πρὸς τὸ οἰκεῖον. Ωσπερ γὰρ ἡμεῖς αὐτὸν δεξάμενοι διὰ τὸ ἐνοικῆσαι σαρκί, πάντα λοιπόν ἔχου μεν τὰ αὐτοῦ· καὶ γὰρ καὶ υἱοὶ κεκλήμεθα καὶ θεοὶ, εἰ καὶ μὴ φυσικῶς ὥσπερ αὐτὸς, ἀλλά γε κατὰ χάριν οὕτω καὶ αὐτὸς, ὅτε πρὸς ἡμᾶς ἀνεμίχθη γενόμενος ἄνθρωπος, ἐφόρεσε τὰς ἀσθενείας ἡμῶν· καὶ ὡς αὐτὸς πεπονθὼς νενόμισται ιδιοποιούμενος μετὰ τοῦ ἀναληφθέντος ναοῦ καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, ἵνα καὶ ἐν ἡμῖν νεκρωθῇ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, τρεχόντων εἰς όμοια τητα τοῦ τὰ ἡμῶν δι' ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβόντος Χριστοῦ. ΑΛΛΟ. . Φησί που Θεὸς διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν, ἐπί τισιν ἁμαρτίαις τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ καταιτιώμενος, ότι ο τέχνα αὐτῶν διήγον διὰ πυρὸς, δ οὐκ ἐνετειλάμην αὐτοῖς, καὶ οὐ διενοήθην ἐν τῇ καρδίᾳ μου. » Και πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ « Καὶ ἐλύπεις με ἐν πᾶσι τούτοις. ο Καὶ πάλιν ἐφ' ἑτέροις κακοῖς· « Μή σε S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. a me calix iste. . Et re ipsa ostendit quod Deus esset qui propter nos incarnatus erat, atque hæc in cruce sustinens propter omnium nostrum salutem. Solares enim radios contraxit, et tenebris cœlum involvit. Scidit petras, et terram, et velum templi, aliaque multa miracula edidit "', ut Deus esse, qui incarnatus erat, manifeste ostenderetur. Unde el ii qui cum crucifixerunt, anteaque deriserant, vi- dentes quæ divinitus edebantur miracula, dicebant: • Vere Filius Dei erat iste 6s, ALIUD. Verbum Dei factum est homo, non ut tanquant Deus ante incarnationem omnia faciat et loquatur, sed ut multa, ex necessitate administrationis in caruc, etiam ut homo loquatur. Cum igitur læc sit B Verbi potentia, quomodo non absurdum sit oflendi nonnullos, cum audiunt ipsum humano more aliquid locutum ? Loquitur enim ut homo; loquitur etiam ut Deus : utrumque enim in ipsius potestate est. Hu- nano certe more dixit : . Nunc anima mea turba- tur **; › divino autem more, Potestatem habeo ponere ipsam, et rursus potestatem habeo su- mere ipsam ". » Turbari itaque, affectio est carni propria : potestatem vero habere deponendi, et rursus assumendi animam, potentiæ Verbi opus est. Quemadmodum igitur, cum aliquid divino more dicit, tametsi appareat homo, non offendimur, sed intelligimus Verbum carni inhabitans : ita cum aliquid ut homo loquitur, ne olendamur,intelligentes quod propter nos factus est homo, et quæ humanæ C naturæ conveniunt, loquitur. ALIUD. Ob multam atque adeo immensam benignitatem, Verbum nobis seipsum commiscuit atque con- temperavit, non ut in nostram naturam mutaretur, neque enim ulla mutatio in ipsum cadit, sed ut nos sibi commisceus ad suam transferat. Quemadmodum enim nos qui ipsum suscepimus per ipsius inhabita- tionem in carne, omnia quæ ipsius sunt habemus : nam et filii vocati sumus et dii“, si non natu- raliter, ut ipse, saltem per gratiam : ita etiam ipse quando nobis commistus est, factus nimirum homo, omes infirmitates nostras gestavit : et ipse passus esse censetur, cum omnes templi quod inhabitavit proprietates sibi vindicasset, ut etiam in nobis passiones carnis exstinguerentur, similesque effice- remur Christo, qui nostra propter nos in se as- sumpsit. ALIUD. Deus alicubi per sanctos prophetas ait Israe- litas de quibusdam peccatis arguens, quoniam ‹ Fj• lios corum traduxerunt per ignem, quem non præ- cepi eis, neque cogitavi in corde meo *. » Et rursus ad Jerusalem: Dolore affecisti me in omnibus his “, › Item de aliis peccatis : « Nunquid super . *7 Matth. xxvit, 51–53. LXXS, G; Jean. x, 54. se ibid. 54. is Jerem. six, 5. D Ti se Joan. xit, 27. ** Joan. x, 18. er Joan. !!!, 1. «s Psal ibid. 15. :

Η πρωτότοκος, ὅτε πολλούς κατά χάριν υἱοὺς ἀπέδειξε Θεοῦ. ΑΛΛΟ. Πρωτότοκος πάσης καλεῖται κτίσεως, οὐχ ὡς πρῶ τος αὐτῆς κατὰ χρόνον ὑπάρχων, οὐδὲ τῆς αὐτῆς τοῖς κτίσμασιν ὑπάρχων οὐσίας, ἀλλὰ καθάπερ ήδη προ είρηται, διὰ τὴν πρὸς τὰ κτίσματα συγκατάβασιν, καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν. Επιτηρῆσαι δὲ ὅμως κἀκεῖνο καλόν, μονογενής καλεῖται καὶ πρωτότοκος. Οτε μὲν οὖν μονογενής ὀνομάζεται, οὐδεμιᾶς αὐτῷ συμπεπλεγμένης αἰτίας, καθ᾽ ἣν ἐστι μονογενής, τοῦτο καλεῖται, ἀλλ' ἀπολελυμένως, μονογενής Θεός ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός. "Οτε δὲ πρωτότοκο αὐτὸν αἱ θεῖαι καλοῦσι Γραφαι, εὐθὺς ἐπιφέρουσι καὶ ὧν ἔστι πρωτότοκος, καὶ τὴν αἰτίαν δι' ἣν καὶ ταύτην ἔχει τὴν ἐπωνυμίαν. Φασὶ γὰρ ο Πρωτότοκος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς, » και « Πρωτότοκος ἐκ τῶν νε κρῶν. › Ἐπειδὴ γὰρ ἔδει τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κατὰ φύ- σιν ἔχοντα τὸ πρωτεύειν, καὶ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος τοῦτο μὴ ἀπολέσαι, εἰκότως καὶ τῆς πρὸς ἡμᾶς ὁμοιώ σεως ἐπιλαβόμενος, πάσης προτάττεται κτίσεως. Οὐ γὰρ καθό γέγονεν ἄνθρωπος, ἐλάττων ἔσται τινὸς ὅσον εἰς τὸ πρέπον ἀξίωμα τῇ θείᾳ φύσει· ἀλλὰ καὶ οὕτω πρωτεύσει καὶ καθηγήσεται πάσης ὁμοῦ κτί- σεως, ἅτε δὴ ποιητής ὑπάρχων αὐτῆς καὶ Κύριος. Οὕτω καὶ ὁ εὐαγγελιστής φησιν· « Εθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς παρὰ Πατρός. ΑΛΛΟ. Εἰ, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν, ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα, ἄλλης ἔσται τῶν πάντων. Ἐν γὰρ τῷ εἰν πεῖν πάντα, οὐδὲν ἀφῆκεν ἐκτὸς ὁ μὴ γέγονεν δι' αὐτ τοῦ. Οὐκοῦν κτίσμα μὲν ὁ Υἱὸς οὐκ ἔσται, κτίστης δὲ μᾶλλον τῶν πάντων, καθὰ γέγραπται. Οὐ γὰρ εἶν ρηκεν ή θεία Γραφή, ὅτιπερ ἐστι πρωτότοκος τῶν ἄλλων κτισμάτων, ἵνα μὴ ὄντως ὡς ἐξ αὐτῶν εἶναι νοοῖτο, ἀλλὰ πάσης κτίσεως πρωτότοκον αὐτὸν εἶναι φησιν, ἵνα διὰ τοῦτο, ὡς εἰπεῖν, ὅλης ὁμοῦ τῆς κτέ σεως ἐν μέρει κειμένης, ἕτερος εἶναι παρ' αὐτήν πιστεύηται. Ὁ δὲ ἔξω πάσης υπάρχων κτίσεως, οὐκ ἂν εἴη κτιστῆς οὐσίας, ἀλλ᾽ ἕτερος παρὰ ταύτην. Καὶ γοῦν ἡ θεία Γραφὴ τὴν τοιαύτην ἐπιτήρησιν εἰδυΐα σαφῶς, οὐκ ἐκάλεσε τὸν Ρουβὴμ πρωτότοκον πάντων τῶν τέκνων τοῦ Ἰακώβ, ἵνα μὴ ἕτερος εἶναι παρὰ τούτους νομίζηται· ἀλλὰ μετὰ πολλῆς ἀκριβείας πρωτότοκον αὐτὸν εἶναί φησι τοῦ Ἰακώβ καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ. ΑΛΛΟ. Εἰ διὰ τὸ καλεῖσθαι πρωτότοκον πάσης κτίσεως τὸν Υἱόν, τῇ κτίσει συγκαταριθμεῖν αὐτὸν ἐπιχει ροῦσί τινες, ἔσται καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς πᾶσιν. Εἰ δέ τις δοίη τοῦτο κρατεῖν, ἑαυτοῦ πρωτότοκος ἔσται, καθι πάσης κτίσεως πρωτότοκος ὤν, καὶ αὐτὸς ἐν τοῖς πασίν ἐστιν. Εσται οὖν ἑαυτοῦ καὶ πρῶτος καὶ δεύ- τέρος. Εἰ μὲν γὰρ διὰ τὸ πάσης κτίσεως είναι πω ** το τι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. nostram assumpsit? ldcirco tunc dicitur primoge- nitus, quando per gratiam multos Dei filios effecit. ALIUD. Primogenitus omnis creaturæ vocatur, non quod primus creaturarum sit ratione temporis, neque ejus- dem cum eiș essentiæ, sed, ut modo dictum est, ob demissionem sui ad creaturas, et ob similitudinem no- biscum. Illud tamen etiam observatione dignum est, unigenitum vocari et primogenitum. Quando igitur unigenitus dicitur,nulla ei causa adjecta secun- dum quam unigenitus est, sed simpliciter id vocatur unigenitus Deus exsistens in sinu Patris; quando vero sacra Scriptura eum vocat primogenitumn, sta- tim etiam subjungit quorum sit primogʻmitus, et causam addit quare ea appellatione vocetar. Inquit cnin, e Primogenitus in multis fratrib ", et ‹Primogenitus ex mortuis". Cum enim oportuerit Filium Dei qui naturaliter primatum obtinet, eum quando homo factus est non amittere, merito ețiain quando nostram similitudiuem assumpsit, omni̟ creaturæ præponitur. Neque enim quatenus factns est home, quidquid illi eorum quæ divinæ naturæ dignitati conveniunt, deperit: sed et ita primatum obtinebit universæ creaturæ, ut nimirum ejus creator et Dominus. Atque ita etiam evangelista inquit : Vidimus gloriam ejus, gloriam velut Unigeniti a Patre T., B ALIUD. C Si, juxta Paulum, universa in ipso creata sunt 7, certe ipse alius erit ab omnibus. Nam cum dixit, universa, nihil excepit quod non per ipsum factum sit. Filius itaque non erit creatura, sed potius creator omnium, sicut scriptum est. Non enim dixit Scri- ptura quod sit primogenitus aliarum creaturarum, ne nimirum tanquam ex earum numero esse cen- seatur, sed primogenitum omnis creaturæ ipsum vocal, ut per hoc universa simul, ut ita dicam, creatura seorsim posita, ipse alius ab ea esse cre- datur. Qui vero extra omnem creaturam exsistit, creatæ substantiæ esse non potest, sed ab ea diver- sus. Quocirca sacra Scriptura hanc observationem optime intelligens non vocavit Ruben primogenitunι omnium Bliorum Jacob, ne diversus esse ab iis eri- D stimetur, sed circumspecte admodum primogenitum ipsum vocavit Jacob et fratrum ipsius. ALIUD. Si ideo quia Filius vocatur primogenitus omnis creaturæ, nonnulli eum creaturis annumerandum contendunt, erit profecto etiam ipse ex omnium numero. Quod si quis concedat, sui ipsius primoge- nitus erit, quatenus omnis creaturæ primogenitus exsistens, etiam ipse in omnium numero continetur. Erit ergo sibi ipsi et primus et secundus. Nam si Rom. vii, 29. • Coloss. 1, 18. Joan. 1, 14. Coloss. 1, 16.

τότοκος, ἔξω τῶν πάντων αὐτὸν κεῖσθαι νοήσαιμεν, πρῶτος ἔσται τῶν πάντων. Εἰ δὲ τοῖς πᾶσι καὶ αὐτὸς συνταχθήσεται, ἑαυτοῦ κατὰ χρόνον ἔσται δεύτερος· πρῶτος μὲν κατ' ἐκεῖνον τὸν τρόπον, δεύτερος δὲ κατὰ τοῦτον. ΑΛΛΟ. Εἰ διὰ τὸ καλεῖσθαι πρωτότοκος πάσης κτίσεως, εἷς ἔσται καὶ αὐτὸς τῶν κτισμάτων, γέγονε δὲ πάντα δι' αὐτοῦ, ἑαυτοῦ ποιητῆς ἔσται, καθ' ὑμᾶς, καὶ ὁ χτίζων κτίζεται, καὶ τοῦτο δι' ἑαυτοῦ. Εἰ γὰρ ἐν τοῖς πασίν ἐστι καὶ πάντα δι' αὐτοῦ, ἀληθὲς ἔσται τὸ εἰ- ρημένον. Καὶ εἰ πᾶσα ἡ κτίσις ἐν αὐτῷ συνέστηκε, πῶς εἷς τῶν πάντων εἶναι δύναται, ὁ τοῖς πᾶσι τὸ συνεστάναι διδούς; ΑΛΛΟ διηγηματικῶς, κατὰ τὴν εὐσεβῆ νόησιν, καθ᾽ ἣν νοεῖται « Πρωτότοκος. Πρωτότοκος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς, καθό γέγονεν ὅμοιος ἡμῶν κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, καὶ καθό τὴν ἡμετέραν σάρκα φορέσας ἀδελφός τε ἡμῶν χρη- ματίσας, τοῦτο καλεῖται δικαίως. Πρωτότοκος δὲ καὶ ἐκ τῶν νεκρῶν· πρῶτος γὰρ αὐτὸς εἰς ἀφθαρσίαν ἀνέστησεν τὴν ἑαυτοῦ σάρκα, καὶ πρῶτος αὐτὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνήγαγε. Διό καί φησιν· . Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς, καὶ ἐγώ εἰμι ἡ θύρα, ο Δι' αὐτοῦ γὰρ ἡ φύσις ἡ ἀνθρωπεία καὶ τὴν καινὴν τῆς ἀναστάσεως βαδί ζειν ὁδὸν ἐκδιδάσκεται, καὶ ὥσπερ διά τινος θύρας εἰς αὐτὸν εἰσέρχεται τὸν οὐρανόν. ΑΛΛΟ, πῶς ἂν εὐσεβῶς νεηθείη, πάσης κτίσεως. Πρωτότοκος Διὰ τὴν τοῦ Πατρός φιλανθρωπίαν ἦν ἔχει περὶ τὰ αὐτοῦ κτίσματα, πρωτότοκον ἑαυτὸν πάσης κτίσεως ἐκάλεσεν ὁ Υἱὸς, καὶ τῇ πρὸς τὰ πεποιημένα συγκ καταβάσα μονονουχί καὶ ἑαυτὸν τούτοις συντάττειν οὐκ ὀκνεῖ· ἶν' ἐπειδήπερ καλεῖται τούτων πρωτότο κας, δι' αὐτὸν σώζηται τὰ μετ' αὐτόν. Εἰ γὰρ δεῖ πάντως αὐτὸν εἶναι πρωτότοκον, μενοῦσι πάντως καὶ ὧν ἐστι πρωτότοκος. Ἔστι τοίνυν μονογενής μὲν κατά φύσιν, ἅτε δὴ μόνος ὢν ἐκ Πατρὸς, Θεὸς ἐκ Θεοῦ, φῶς ἐκ φωτός αναλάμψας· πρωτότοκος δὲ δι' ἡμᾶς, ἵν' ὥσπερ ἀθανάτῳ τινὶ ῥίζῃ πᾶσα ἡ κτίσις εγκεκεντρισμένη καὶ ἐκ τοῦ ἀεὶ ὄντος ἀναβλαστή σατα ξ. Γέγονε γὰρ τὰ πάντα δι' αὐτοῦ, καὶ συν- έστηκεν εἰς ἀεὶ, καὶ αὐτῷ διασώζεται. ΑΛΛΟ, Εἰ τὸ καλεῖσθαι πρωτότοκον πάσης κτίσεως ὡς κτίσμα κατά φύσιν ὄντα, τῇ κτίσει συντάξομεν τὸν Υἱόν, ἔσται πρώτος μὲν ταύτης κατὰ τὸν χρόνον, συγγενής δὲ όμως κατὰ τὴν φύσιν, καὶ διὰ τὸ εἶναι κτίσμα τοῖς ἄλλοις ἅπασι προσεοικώς. Συγγενής, οὖν ἔσται καὶ ἀλόγοις ζώοις, ορνέοις τε καὶ νηκτοῖς. Καὶ ταῦτα γὰρ, εἰ καὶ ἐλάχιστα, μέρη γοῦν πάσης τῆς κτίσεως ἐστιν. 'Αλλὰ τοῦτο ἄτοπον. Οὐκοῦν. εὐσεβῶς πρωτότοκος μὲν, ὡς ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς διὰ τοὺς κατά χάριν εἰς υιοθεσίαν κεκλημένους νοηθήσεται. ** θ. ¦ THESAURUS. A quia primogenitus est omnis creaturæ, extra omnes John. 1, 2. Joan. IV, 6. Joan. x, positum esse ipsum intelligamus, primus erit om- nium. Si vero ipse quoque omnibus annumeretur, erit sibi ipsi ratione temporis secundus, pri- mus quidem juxta illum modum, secundus juxta hunc.. ALIUD Si idcirco quia vocatur primogenitus omnis crea- turæ, ipse quoque est unus ex creaturis, et omnia per ipsmın facta sunt ”, sequetur ex vestra opinione quod seipsum crearit, et quod creator creatus sit, et quidem a seipso. Nam si omnium numero etiam, ipse continetur, omniaque per ipsum sunt, verum, omnino erit quod diximus, At si omnis creatura in B ipso condita est, quamodo potest esse unus omnium is a quo omnia sunt condita ?- C ALIUD narrative, et quomodo pie intelligi debeat ‹ Primogenitus. » Primogenitus in multis fratribus dicitur, quatenus per omnia factus est nobis similis excepto peccato, ct quatenus carnem nostram gestans, fraterque noster dictus, merito ita vocatur. Primogenitus au-. tem ex mortuis dicitur, quia ipse primus suam ipsius carnem ad incorruptionem reduxit, primusque eam in cœlum evexit. Idcirco etiam inquit : ‹ Ego sum via ”, et ego sum janua ”. Per ipsum enim natura humana novum iter ingredi docta est, ac veluti per januam quamdain cœlum ipsum ingre- ditur. ALIUD, quo pacto intelligi possit, ‹ Primogenitus omnis creaturæ. » Filius propter benignitatem Patris erga suas crea- turas seipsum vocavit primogenitum omnis creaturæ, et tantum non se demittens ad creata, annumerari etiam iis non recusat: ut cum horum primogenitus vocetur, per ipsum serventur, quæ ipsum sequuntur. Nam si oportet omnino ipsum esse primogenitum, manebunt profecto etiam ¡¡ quorum est primoge- nitus. Est igitur unigenitus quidem secundum na- turam, quippe qui solus exsistit e Patre, Deus ex Deo, lumen ex lumine : primogenitus autem pro- pter nos, ut tanquam immortali cuidam radici om- nis creatura insita, et ex eo qui semper est, ger- D minet. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sub- sistunt, et per ipsum conservantur. ALIUD. Si propierea quod Filius vocetur primogenitus omnis creaturæ, eum ut creaturam natura sua exsistentem creatis annumerare velimus: erit certe primus inter creata ratione temporis, cognatus ve- ro secundum naturam, et qua ratione creatura est, aliis similis erit. Cognatus itaque erit etiam animalibus ratione carentibus, avibus nimirum et piscibus. Nam et hæc animalia, quamvis minima, pars totius creaturæ sunt. Sed hoc absurdum est, Pie igitur primogenitus quidem censebitur, nt in