PG 101Photius Patriarch of Constantinople
Supplement to the Amphilochian Questions
≣ Whole volume (continuous scroll)Scripture in the FathersSubject indexFull searchNotebook
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Index
⬅ Printed pages
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1263–1264page 1 of 17

sanctus indumentum credentium appellatur, cur. 722a. Substantia quid, 767 d. seq. Ejus proprietates, 775 a. seq. Suppliciorum perennitas, tanquam mali culmen, scele ratis hominibus adjicitur, 231 a. Igni inexstinguibili tra duntur, ibid. Symeon qui Christum ulnis suscepit, num erat sacer dos, 823 b. seq. Symmachus, 278 d. Symmachi versio, 302 b. Samari tanus ad Judæos accedit et iterum circumciditur, 819 c. Divinam Scripturam interpretatur, ibid. Talionis lex, 263 c. 350 a. seq. 633 a. Temporis categoria, seu de quando quæstio, 810 c. Tenebræ quid sint, 138 d. seq. 1055 a. 246 d. seq. Terræ ortus, 1034 c. Terra in æternum stat, quo sensu, 127 c. seq. Theodotio, 279 a. natus Ephesio, 819 c. Hæresim Mar cionis Pontici amplexusest et abjuravit, 819c. Scripturam sacram interpretatus est, ibid. Thucydidis magniloquentia, 558 c. Titus Hierosolymam urbem obsidione cingit, 58 c. Thuribula factiosorum circum altare Deus distribui præscribit, cur. 1107 b. Trinitatis dogma astruitur, 1062 c. 720 d. 890 c, 931 c. Vacuus coram Deo non apparere, quo sensu, 139 d. Valentinus fatue asserit carnem Verbo adunitam, non e purissimo virginis sanguine solidatam, sed de cœlo sursum corpus ei devocat, 694 a. Velum templi scissum cum Christus in lignum attolle retur, cur. 966 c. 1226 c. Ventilabrum in manu Dei, quo sensu, 230 c. 1191 d. Verbum quod erat in principio, quod apud Deum erat Deus ipse, 454 a. De virgineo sanguine carnem sibi adi piscitur, 454 b. Vespasianus Hierosolymam urbem obsidione cingit, 58 c. Vestis nuptialis, quænam sit. 102 a. seq. Vestis aľba symbolum lætitiæ et sancti status, 334 c. Vetus testamentum mali genii malum opus calumnian tur Marcionistæ, 93 a. Victus necessarii cura, rerumque superfluarum solet præcipue imperfectioribus multum animæ detrimentum afferre, 54 b. Vinum novum, Novum Testamentum aut gratia Christi, 1199 a. Virtutes quas in medium proferre oportet, 743 b. Vir tutes quæ in obscuro haberi debent, ibid. Vita humana umbra, somnium, fumus et vanitas appella tur, 951 c. Vitri num sit mentio apud Moysen, 278 a. Voluntas, quid est, 510, 511 c. Zabulonis maritimus incolatus, 1078 a. Zizania hæretica, unde oriuntur, 311 c. Zonam non habendi præceptum, neque calceamenta. Deque peram, 31 d. An hoc præceptum contrarium sit præcepto habendi crumenam et peram, ibid. An hoc præ cepto Christus opibus interdicat, 35 c.

col. 1265–1266page 2 of 17

In Amphilochia Photii Prolegomena. I. JOSEPHI HERGENROEIBER dissertatio historica-critica de Photii questionibus Amphilochianis. 1° De Amphilochiorum nomine, origine atque sco Deus homines illos qui in peccatis vitam consumpturi erant, creavit, rem pejorem pro meliore eligens. 126 Quæstio XIV. Quid est illud: Aperti sunt eorum oculi (Gen. m, 7), et quomodo trangressio vim habuit oculos aperiendi. Quæstio XV. - Cur Moses in cosmogonia regni ecelo rum mentionem non fecit, quamvis Salvator dicat illud a constitutione mundi paratum esse justis. (Gen. 1, 1 seq.; Matth. xxv, 54.) Cur invisibilem terram Moyses nun Quæstio XVII. Cur prohibet quin carnes a feris capti homines comedant. Quæstio XVIII. Quomodo intelligendum illud: < Non apparebis coram me vacuus. > po, 2° An Photius sinugularum quæstionum auctor fue rit. Quæstio XVI. 4° De codicibus potioribus quibus Amphilochians quæstiones exhibentur. 3° De materiis ac rebus de quibus agunt Amphilo chianæ quæstiones. cupavit. 5° De Amphilochiauis quæstionibus huc usque editis. 6° De præsenti Amphilochianarum quæstionum edi tione. II. Jos. CHRISTOPHORI WOLFI præfatio in Photii quæstiones Amphilochianas. In. ANGELUS ANTOnius Scottus lectori benevolo. 26 IV. ANGELO MAI præfatio in quæstiones Amphilo chianas. nas. EJUSDEM præfatio in quæstiones Amphilochia AMPHILOCHIA SIVE IN SACRAS LITTERAS ET QUÆSTIONES Ad Amphilochium S. Cyzici metropolitam. Quæstio I. Photi Amphilochia sive ad Amphilo chium Cyzici metropolitam sacrorum sermonum collec tio, in qua quæstiones de Scriptura divina solvuntur. Princeps autem perpenditur illa Domini jussio dicentis Ne habeatis zonam, neque calceamenta, neque peram. Item, nunc vero qui habet crumenam, sumat pariter et peram et reliqua.. Quæstio II. Si die septimo requievit Deus ab uni versis operibus suis, quomodo sa utare Patris Verbum di cit: Pater meus usque modo operatur et ego operor. > Quæstio III. - Cur usus est luto Dominus, non autem alio modo ut oculos cæci curaret. Quæstio IV. Quid est, Odio habentes et eam, quæ carnalis est, maculatam tunicam. Quæstio V. Cum quidquid necessitati subjacet invi tom necessitati pareat, necesse autem est ut eveniant scandala (Matth. xviu, 7) in mundo; injustum est impre cationibus subjicere eum qui vim patitur, et ab eo pœnas peccatis repetere. Quæstio VI. - Cur Moses regni cœlorum nullam men tionem fecerit, quanquam servatur in Evangeliis mani feste dicat, a constitutione mundi illud esse justis para tum. Quæstio VII. Si finis sæculorum nobis advenit, qui busdam sæcnlis Christi divitiæ in nos ostendentur. 110 Quæstio VIII. Quomodo dicitur filias Dei peccatum non facere, qui juxta eamdem Scripturam ex aqua et Spiritu nascuntur; et tamen multos videmus per bapti smum Dei effectos peccatum facientes. Quæstio IX.. Quomodo Davide Dei Patre dicente Homo tanquam fenum dies ejus, Salomon ejus filius declarat: Est aliquid magnum homo, et aliquid honore dignum vir. > Quæstio X. lunaticos evangelista vocat. Quæstio XI. Quare dæmoniaco morbo, ægrotantes, Quare cum Adamus peccasset et mortis pœnam incurrisset, ejus filius qui non peccavit tamen ante ipsum mortem subierit. Quæstio XII. - Non exsistit contradictio, etsi quibus dam videatur inter illud: In judicium ego in mundum veni. Et illud: «Non veni ut judicem mundum, sed nt salvem mundum. › Quæstio XIII. • Si in æterna pœna versari multo de terius est quam omnino vita non uti (nihil enim pati multo melius est quam doloribus cruciatibusque divexari) cur Quæstio XIX. Quomodo non inter se adversantur Ecce omuia pulchra nimis, et quæ sequitur divisio, cum dicitur alia quidem ex animalibus esse munda, alia vero immunda. Quæstio XX. Quare ex hæresi egressus homo, si vitam agat irreprehensibilem, ad sacerdotium pervenit; qui autem maculis corporeis inficitur, etiamsi ab injustis abstineat, ad sacerdotii dignitatem non invehitur. 146 Quæstio XXI. Quænam in nostris sacris Litteris subjecta notio sit vocabulo respondet; tum ipsi videli cet, tum aliis ad hujus similitudinem confirmatis dictio nibus. Quæstio XXII. Quare non priusquam statueret Jo seph Mariam dimittere astitit angelus hanc curam præve niens et tollens; sed nonnisi cum a cura ad actum tran siit, tum prohibiturus supervenit. Et quare Virginem Josephi mulierem dicit. Quæstio XXIII. Quid significat illud: Ecce Adam factus est tanquam unus ex nobis sciens bonum et ma lum. › Quæstio XXIV. - Quomodo voluntaria et involunraria Patri mors Christi dici queat fuisse. Et quomodo rursus accidat ut eadem mors diabolo voluntaria simulque invo luntaria fuerit. Quæstio XXV.-Cujusnam vox sit, quæ dicit: Hoc au tem totum factum est, evangelistane, an archangeli. 190 Quæstio XXVI. Cur natus Christus permiserit sui causa infantium cædem evenire. Quæstio XXVII. Quomodo cum Deum unum, tres autem hypostases dicamus, et Patrem dicimus Deum, et Filium per se Deum, et Spiritum sanctum similiter. Cur autem dicamus unam divinitatem, et tres hypostases; non item liceat Divinitatem diceré Patrem, ueque Fi lium, neque Spiritum sanctum, neque simul. Quæstio XXVIII. Si ex eodem principio Filius ac Spiritus sanctus procedunt quomodo nec fratrum appella tionem accipient, nec Filii nomen Spiritus sanctus ac quiret. Quæstio XXIX. Si Baptisma Joannis peccatorum re missionem, ut S. Lucas scribit, præstabat, quidnam a Dominico Baptismate differebat? Quæstio XXX.-Quomodo, cum Salvator noster dicat Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet sine Patre meo, qui in cœlis est? Paulus, qui Christum in se loquentem habet, inquit: Nunquid de bobus cura est Deo? Nimirum vos discipuli magistro ad versari videtur. Quæstio XXXI. Qnomodo accipiendum est illud Potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abra bam? > Quæstio XXXIL - Quid sibi vult illud: < Cujus ven tilabrum in manu ejus, et quæ sequuntur. Questio XXXIII. Quomodo, cum Core, et Dathan, et Abiron divinam iram experti essent, ac réliquæ turbæ exterritæ, vitæque discrimine commotæ, animi auda ciam vesaniamque reprimere, et a-peccatis resipiscere debuissent, hæc contra nihil hujusmodi exhibentes contra Mosen murmuraut. Quæstio XXXIV.. In illo Evangelii loco quinam in telligendi sunt pueri, qui Judæis cecinerunt, et ill non

col. 1267–1268page 3 of 17

saltarunt, lamentaverunt, et illi non planxerunt? Pro fecto Præcursorem, ac D. N. puerorum nomine intelli gere, nonne locutionis absurditate culpam quoque Judæos rum diluit? Pueris euim non obsequi nequidquam re prehendi debet. Quæstio XXXV. Quomodo principis apostolorum cohortatio illa, & Parati estole semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea, quæ in vobis est, spe, ‹ Dominico præcepto non adversatur caventi, neque ad regnum, et præsidum tribunal aguntur, pro reddenda fidei nostra ratione, responsiones præmeditentur. 217 Quæstio XXXVI.'- Quonam sensu dictum est: Fa ciamus hominem ad imaginem nostram. Et quid hoc loco innuatimago. Quale autem est exemplar. Omnis euim imaginis exemplar etiam conspiciatur, oportet. 251 Quæstio XXXVII. Quomodo illud: Oculum pro oculo, et dentem pro dente, huic præcepto: › Ego au tem dico vobis non resistere malo, id est non referre par pari, neque inimicum ulcisci, non adversatur. 263 Quæstio XXXVIII. Quidam hoc dubium proponunt Si non est circumscripta in Filio deitas, caro, quam assumpsit, vel est ubique; ubi enim est deitas, illam quoque adesse oportet: vel, si est loco circumscripta, ab eo, qui ipsam assumpsit, separata est. Quæstio XXXIX. Quomodo, cum Jacobus duos filios ex Rachele susceperit. Josephum et Benjaminum; Moyses postea Jacobi filios recensens inquit: Fuerunt autem lii Balla, Gera, et Noaman, et Anchis et Bos, et Amphim, et Omphim, et Omphimim: Gera autem genuit Arad; de inde vero subdit: Hi fitii Rachel, quos peperit Jacob? › Cum itaque Rachel Josephum et Benjaminum, solus pe perit quomodo liber Genesis et alios nuper memoratos e Rachele Jacobo, partos dicit? solve nodum. Quæstio XL. In Exodo cum Mosen urgeret illud Do mini præceptum: Extende manum tuam super aquas Ægypti, et super fluvios eorum, et rivos, ac paludes, et omnes lacus aquarum...., et sic cruor;» Cumque scilicet hoc prodigium evenisset, undenam alia deprompta fuit aqua, quæin cantatorum præstigiis ad miraculi simulamen materiam præbuit. Quæstio XLI.· Quænam sententia subjecta est verbis illis Ego indurabo cor Pharaonis?» Quæstio XLII. Quomodo intelligendum est illud, quod Isaias divino spiritu afflatus pronuntiavit. «Tu ira tus es, et (nos) peccavimus. › Quæstio XLIII. — Cur nam cum Dominus et Salvator noster Jesus Christus in nomine Patris et Filii et saneti Spiritus baptizare docuisset, apostoli atque discipuli non sic, sed in nomine Domini baptizabaut. Quæstio XLIV. Quid significat illud quod dictum est: Omni tempore sint vestimenta tua alba et oleum in capite tuo ne deficiat, et sapientis oculi in capite ejus. Quæstio XLV. Illud: Quæ est mater mea, et qui fratres mei, quomodo intelligendum est? multi enim id in scandali occasionem posuerunt. Quæstio XLVI. Quomodo non implicat illud: Di ctum est antiquis: Oculum pro oculo, dentem pro dente, ego autem dico vobis non resistere malo, sed quicunque te ad dexteram percutiet, verte illi et sinistram. › 350 Quaestio XLVII. Domino dicente: Ex parte dia boli estis, quærimus quem dicat diabolum et quem pa trem ejus? Quæstio XLVIII. -Quot sunt quæ Dominum unguento unxerunt? Quæstio XLIX. Quomodo interpretandum illud Omne peccatum et omnis blasphemia hominibus remil tentur; ei vero qui blasphemaverit in Spiritum sanctumn, non remittetur neque in præsenti sæcula, neque in futu Quæstio L. Beati Marci et Evangelistæ qui scripsit Exierunt qui juxta eum ut tenerent illum; dicebant enim quoniam in furorem versus est?» Quonam sensu verborum contextum optantes, non essemus procul ab evangelica narratione abducti? Quæstio Ll. - Quare paradisum plantavit Deus, Ada mum statim expulsurus. Quæstio LII. - Divino Paulo hortante: «Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi: hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus; quomodo intelligemus illud, carbones ignis congeres super caput ejus. › Quæstio LIII. Quomodo intelligendum dictum a Deo Moysi Ecce dedi te deum Pharaoni. › Quæstio LIV. - Quomodo intelligendum apostolicum dictum Si invicem mordetis et comeditis, videte ne ab invicem consumaniini, et huic annexa. Quæstio LV. Quomodo sacrum oraculum ut est me lius est accusatione omni, ita et demonstretur buic inac cessum; nempe: Amen, amen dico vobis, ait ubicun que prædicatum fuerit Evangelium hoc, dicetur et quod hæc fecit in memoriam ejus? Si quis enim Evangelium ponat ipsum factum mulieris, is sapientiæ non videtur effugere crimen. Si vero totam Scripturam componentium discipulorum magistri et communis Salvatoris excellentia opera et administrationes, neque id putatur servare consequentiam: nondum enim hæc scriptis mandata erant. Quæstio LVI. - Quemnam sensum est consequens et irreprehensibile investigare et intelligere per Davidica verba dicentia: Tibi soli peccavi et malum coram te feci, ut justificeris in sermonibus tuis et vincas cum judicaris? Quæstio I.VII. Quare Salvatoris baptizantibus disci pulis, adhuc baptizabat Joannes. Quæstio LVIı. Quare Moyses secundum genesim genealogiam texens principatuum Esau, reliquorum simpliciter quidem nuda recenset nomina, ad Ainan vero progrediens, ait: Iste est qui invenit Jainin in deserto cum pasceret subjugalia Seegon patris sui?» Quid igitur est quod inveuit; et quare mentione dignum est babi tum. Quæstio LIX. Quid significat quod in Deuteronomio scriptum est: Si ædifices domum novam, facies et coronidem domui tuæ, nec facies homicidium in domo tua. > Quaestio LX. Cur Christus leprosum tetigerit, non obstante legali immunditia, cum solo verbo, cum sanare potuit. Quæstio LXI. Quid significat illud: «Est spes ca nem viventem meliorem esse leone mortuo. › Quæstio LXII. Quid vult significare apud Ecclesiasten quod dictum est: Mitte panem tuum super faciem aquæ, quia in multitudine dierum invenies illum., 418 Quæstio LXIII. Quid significat: «Qui fodit foveam, in cidet in eam. Quæstio LXIV. Quomodo intelligendum quod scri ptum est ab Ecclesiaste: Scindens ligna periclitatus in illis, si exciderit ferrum; et ipse figuram turbavit et vir tutes roboravit et superabundantia cordati sapientia. 423 Quæstio LXV. Ad quem finem spectat illud: ‹ Ge neratio præterit et generatio advenit, terra autein in æteṛ num stat. Quæstio LXVI. Quemnam sensum aperit illud Est justus qui perit in justitia sua, et est impius ma nens in improbitate sua. > Quæstio LXVII. - Quomodo intelligendum illud: ‹ Si autem iniquitas nostra Dei justitiam statuit. › Quæstio LXVIII. - Illud: Si genuerit vir centum, et aunus multus vixerit, et numerus qui erunt dies an norum ejus non implebitur bonitate; et sepulcrum non fuit ei, dixi bonum super eum abortivum; quoniam in vanitate venit, et in tenebris nomen ejus involvetur, et solem non vidit nec coguovit; requies huic super illum.» Hoc autem dictum quamuam discretionem et elucidatio nem demonstrare potest. Quæstio LXIX. Quid significat illud: Vive in bono et vide in die nequitiæ, vide. Et hoc consonum illi fecit Deus circa loquelam, ut non inveniat homo pust illum quidquam. Questio LXX. Quasnam oportet intelligere pelliceas tunicas, quas Adamus et Eva post trausgressionem indue runt. Questio LXXI. Ad quemnam sensur nos mittit illud Nonne, si recte obtuleris, recte vero non divi seris, percati? lace, et reliqua. Quæstio LXXII. Domino Paulo dicente: ‹ Adam non seductus est, mulier vero seducta in prævaricatione fuit, salvabitur per filiorum generationem, et reliqua; quomodo oportet intelligere illud: «Sa.vandam per filiorum generationem mulierem. › Quæstio LXXII. - Quomodo intelligenda sint verba illa: Qui manducaverit hunc panem et biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini, el reliqua. Quastio LXXIV. Quando Dominus ad Samaritanam dicit Crede mihi, mulier, quod veniet hora, quando nec in monte hoc, nec Hierosolymis, adorabitis Patrem Vos adoratis, quod nescitis; nos adoramus, quod scimus, quoniam salus est ex Judæis, etc., horum venerand rum eloquiorum vim quo tandem studio assequemur. Quæstio LXXV. Quomodo dicatur esse Deus in omui re, et quomodo dissolvi possint dubitationes, quæ a qui busdam contra hoc objiciuntur. Quæstio LXXVI. - Quid sibi vult illud, quod a Domino

col. 1269–1270page 4 of 17

discipulis in Evangelio dicitur: Vobis datum est nosse mysteria regni Dei, cæteris autem in parabolis, ut vi dentes non videant, et audientes non intelligant. Quæstio LXXVII.-De genere et specie dubia diversa, in quibus eorumdem solutio invenire potest. Quæstio LXXVIII. - Difficultates et solutiones dogma ticarum et antirrhæticarum quæstionum ex Gregorii Theo Jogi Oratione secunda de Filio. Quæstio LXXIX. - Cur angelorum mentionem non fe cit Moses in creatione mundi? et quid sibi vult, illud Hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus. > Stewartii monitum in sequentem quæstionem. 506 Quæstio LXXX. Quales debeant dici in Christo vo luntates gnomicæ, et qualis debeat in eodem Christo dici voluntas humana, hypostatica aut alia. Dissertatiuncula Stewartii. Quæstio CXIX. - De eo: «Deum nemo vidit unquam. › Quæstio CXX.-Quid significat dictum Apostoli: «Sem per et nunc quoque Christus glorificabitur in corpore meo, etc. Quæstio CXXI. Quæ fuerunt illa, quæ Christo de erant, quoque, Paulus complevit. Quæstio CXXII.-«Non est nobis lucta adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestates, adversus mundi hujus rectores, adversus spiritualia ne quitiæ in cœlestibus.> Quæstio CXXIII. Quare liber Actuum apostolicorum ita inscribitur, cum tamen duodecim apostolorum Acta non contineat, sed initio quidem miracula et doctrinas paucas apostolorum, postea vero tota tractatio in Paulum convertatur. Quæstio CXXIV. Quoties Christus apostolis post re surrectionem suam apparuit, et ubi, et quando. 713 Quæstio CXXV. Quare Christus præcepit apostolis, ne Hierosolymis discederent, et, quando promissionem Patris audiverunt. Quæstio LXXXI.-Quid est illud apud Lncam: Facta autem hac voce convenit multitudo et mente confusa est, etc. Quæstio LXXXII. Quomodo non est contrarium su mere nomen Domini Dei in vanum. Quastio LXXXIII. Quid est spiritus Pythonis. In quo ducere a quo. Quæstio LXXXIV. omnes peccaverunt.» Quæstio LXXXV. cum infidelibus. Quæstio 1.XXXVI. tri v, 5. Quæstio LXXXVII. Cur cherubinæ facies divinis prophetis revelabantur, sub formis boum, leonum, aquila De illo effalo S. Pauli, Quæstio CXXVI. - Quando baptizati sunt apostoli, et Quæstio CXXVII. Quomodo, qui in Christum bapti zantur, Christum induunt? Quæstio CXXVIII. Quare angeli apostolos Galilæos vocant? Quid significat jugum non De voce Pe Quæstio CXXX. draginta constet. Quæstio CXXXI. Quid sit magnes? Quæstio CXXIX. - Cujusnam hæc vox: «Quis est iste rex gloriæ? Quare jejunii tempus diebus qua Quæstio CXXXII. - Quinam vocari debent Texvix, et qui sunt raidíz, quive vloi? et quo sensu dicit Petrus habemus sermonem propheticum firmiorem?> 727 Quæstio CXXXIII. Quid Apostolus vocat per Quot anni initia arbitrari nos rum, hominum. Quæstio LXXXVIII. Quæstio LXXXIX. De sancta Trinitate. Quot significationes vocis Deus in Scripturis reperiri possunt. ipsema?> ineffabile. Quæstio XCI. Quæstio XC. De pœna in pronuntiantes nomen Dei Quid sibi vult illud: Sæpe proposui Quæstio XCII. De Epistolis Pauli et cur se Paulus idiotam vocet. Quæstio XCIII. Diversæ quæstiones ex Apostolo per viginti septem capita soluta. Quæstio XCIV. - Quid est: Luceat lux vestra coram hominibus, etc. Quæstio XCV. venire ad vos. ▸ me est. > Quid est illud: Pater meus major Quæstio XCVI. Quomodo non pugnat illud: ‹ In domo Patris mei mansiones multæ sunt cum sequenti Si abiero, parabo vobis locum.> Quæstio XCVII. - Cur apostolorum princeps incidit in negationem. Quæstio XCVIII. De antilogia inter verba Christi Joann. v, 31, et Joann. vi, 14. Quæstio CXXXIV. oporteat et quæ? Quæstio CAXXV..· Nonne hæc contradicunt sibi invi cem: Si quis te percusserit in maxillam dextram, verte illi et alteram; › et: «Si autem bene, quid me cædis? ▸ Quæstio CXXXVI. Quare Paulus apostolus in episto lis suis nomen suum præmittit? Admonitio Jos. Hergenroether in undecim sequentes quæstiones seu commentarios in Aristotelis categorias. Quæstio CXXXVII. - Eidem Amphilochio petenti per spicuam decem Categoriarum synopsin. Quæstio CXXXVIII. De substantia. Quæstio CXXXIX.- De quantitate. Quæstio CXL. Quæstio CXLI. Quæstio CXLII. Quæstio CXLIII. De qualitate. De relatis ad aliquid. De sex reliquis categoriis. De actione. Quæstio XCIX.-An pugnant verba discipuli, Joann. XIV, 3, cum præcedentibus verbis Magistri. Quæstio CXLIV. De passione. Quæstio CXLV. De foco (ubi). Quæstio C. Cur angelus non venit ad Joseph ante Quæstio CXLVI. De eo quod est situm esse. quam in dubitationem de Virgine incideret. etc. Quæstio CI.Quid sibi vult: «Vendite quæ posside tis, et date pauperibus, Quid significet Ephod. Editoris monitum. De vitæ termino. Quot fuerint sibyllæ? Quæstio CII. Quæstio CIII.. Quomodo non est contrarium illud Oculum pro oculo et dentem pro dente, illi sententiæ Si quis te percusserit in unam maxillam, porrige illi et alteram. › Quæstio CIV. De Abele justo. Quæstio CXLVII. poris. De quando seu de categoria tem Quæstio CXLVIII. Quæstio CXLIX. Quæstio CL. Quæstio CLI. De profanorum auctorum testimoniis quæ in sacris Litteris allegantur. Quæstio CLII.- Cur sacræ Litteræ obscuræ sint? 815 De eodem argumento clarius. 815 Quot editiones Scripturæ factæ fue Quæstio CLV. Quid a se conspectum pastores a iis de puero, illis annuntiato, significarunt? Quæstio CLVI. - Num sacerdos erat Symeon, qui Do minum nostrum Jesum Christum ulnis suscepit? 823 Quæstio CLVII. Quid significat illud: Hic jacet in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicitur? › Quæstio CLIII. Quæstio CV. De circumcisione. Quæstio CVI. Quid significat redundantia verbi ɛl Quæstio CLIV. rint? (sum). Quæstio CVII.. Cur laborioso Herculi poets Amatheæ cornu in manibus ponant. Quæstio CVIII.· Quid est mulierem habere potesla tem in caput suum. Quæstio CIX. Quid sibi vult illud: Nou si recte obtuleris, etc. Quæstio CXI. De sacris imaginibus. Quæstio CX. De Christi apparitione in Hierosolymis promissam in Galilæa apparitionem prævertente. Quæstio CXII. - De amore Dei. Quæstio CXIII. De tabernaculo testimonii. Quæstio CXIX. De ignorantia diei et horæ judicii. Quæstio CXV. Quæstio CXVI. Quæstio CXVII. Quæstio CXVIII. De sapientia Salomonis. De patria Pauli. Eadem dubitatio et solutio. Cur circumcisus est Christus. Quæstio CLVIII. Quare Mariam Magdalenam, ex qua septem dæmonia ejecerat, Christus elegit? Quastio CLIX. Quid significat illud: Ex me ipso non loquor? Quomodo Joannes theologus econo brachium Domini › indicat? 858 Quid significat: Quod et ipsa crea servitute?» Quæstio CLX. miam salutarem per Quæsuo CLXI. tura liberabitur a Quæstio CLXII. nis creaturæ? > Quæstio CLXIII. Quid significat, Primogenitus om Quid est

col. 1271–1272page 5 of 17

Quæstio CLXIV. - Neque enim pudet me Evangelii justitia enim Dei, etc. Quæstio CLXV. Quare summum pontificem in capite tiaram habuisse dicatur? Quæstio CLXVI. - Quomodo Christus legatus a Patre venerit? Quæstio CLXVII. In oraculum illud: Si quis est in Christo, nova est creatura; vetera transierunt, ecce nova facta sunt omnia. › Quæstio CLXVIII. Quare apostolus, de Christo lo quens, mortem ejus mortem,» nostram vero › somnum,› appellat? Quæstio CLXIX. Quare, relicta visione, Isaias de coelo et terra disserat? Quæstio CLXX. Quæ est parabola de filio, paternas facultates sibi vindicante, et in longe dissitam terram pro ficiscente. Quæstio CLXXI. Quæstio CLXXII. In Matthæum, 1, 25. De providentia. De Trinitate. De loco illo, Pone manum tuam In Marc. vii, 15, 17, 18. Quæstio CCVII. super femur meum. › Quæstio CCVIII. Quæstio CCIX. lexerunt. > Eidem dubitanti, ‹ At ipsi non intel Quæstio CCX. - In illa verba: «Potest Deus vel e la pidibus istis liberos Abrahamo suscitare. ▸ Quæstio CCAL. Ad interrogationem, quomodo non mentitus deprehenditur divus apostolus, qui se cum Ju dæum tum et Romanum dicebat; et aliquando dixerit se Tarsi natum, aliquando autein Romæ? Quæstio CCXII. Cur velum templi scissum est? 966 Quæstio CCXII. De blasphemia in Spiritum san ctum. De præcepto Christi. Quæstio CCXIV. Quæstio CCXV. In illa verba: Quæ est mater mea, et quinam sunt fratres mei? > Quæstio CCXVI. - In illa verba. «Non sum dignos qui solvam corrigiam calcei ejus. Quæstio CCXVII. De differentia imaginum. CCXVIII. - In illa verba: Noli me tangere, nondum ascendi ad Patrem meum. › Quæstio CLXXIII. Quæstio CLXXIV. Quomodo intelligendum sit quod de Job dicitur: «Pereat dies in qua natus sum?» 875 Quæstio CLXXV. Quid sit illud: «Per memetipsum juravi, dicit Dominus? " Quæstio CLXXVI. pertransibit gladius? › Quæstio CLXXVII. Quid sit Quid sit Quid sit Et tuam ipsius animam Nolite murmurare in mochi et mochæ invicem ut non judicemini?, Quæstio CLXXVIII. (adulteri et adulteræ)? › Quæstio CCXIX. De Christi sudore sanguineo. 991 Quæstio CCXX. — In illa verba: Omuis qui mulierem intuetur, ad illam concupiscendam, jam in corde suo con stupravit illam. Quæstio CCXXI. Cujus hæresis erat Eusebius Pam phili? . Quæstio CCXXII. - Quid est illud: «Qui minor est in reguo coelorum major est illo?, Quæstio CLXXIX. bum: Subjecti estote omni humanæ creaturæ, propter Dominum, ut liberi. › Quæstio CCXXIII. Quid significat hoc Apostoli ver Quæstio CLXXX. De Theologia quæstiones. 886 Quæstio CLXXXI. - Quare usque ad Trinitatem proce dat Deus, et nec intra Trinitatem circumscribatur, nec ulterius extendatur? Quomodo dicamus Deum unum Quæstio CLXXXII. et tria? Quæstio CLXXXIII. Quæstio CLXXXIV. Quæstio CLXXXV. Si Deus est ubique, quomodo my sterium quo in mulieris utero præsens est accusetur? Certe, inquiunt, quod sit præsens in mulieris utero, sicut et ubique, nulla est reclamatio: ex illa autem Deum in carnatum fuisse, quomodo et quale sit? Quæstio CCXXIV. - Utruni diaboli sciant quod pœni tentiam agendo de his quæ commiserunt, a peccatis libe rarentur, vel utrum semel a sapientia divina lapsi, hujus notitia privati sint. De iisdem. De iisdem eidem. Quomodo omnino cogitari possit Deum esse incarnatum? Quæstio CLXXXVI. Quare Deus carnem assumpse Quæstio CCXXVI. is ti?, rit? Quæstio CLXXXVII. - De Filii incarnatione. 907 Quæstio CLXXXVIII. Quare cum Trinitatem homo geneam esse parique honore frui in confesso sit, Pater tamen per Filium et per Spiritum sanctum creare dica tur, non autem vice versa? Quæstio CLXXXIX.· Cur Spiritum Patris et Spiritum Filii theologico sermone dicamus: neque tamen Patrem Spiritus neque Filium, conversa vice, fateamur? 914 Quæstio CXC. - Curnam cum Pater et Filius et sanctus Spiritus consubstantiales paresque vi, voluntate et polen tia sint, tamen in numerando primum locum Pater obti neat? Quæstio CXCI. - Cur humani generis redemptio neque per aliquem ex incorporeis virtutibus genium, neque per simplicem hominem, sed per Verbi exinaniticnem peracta fuerit? Quæstio CXCII. Cur in futuro sæculo solus judex Fi lius sedeat?. Quæstio CXCIII. De Trinitate et Incarnatione. Quæstio CXCIV. De incarnatione. Quæstio CXCV. Quæstio CXCVI. De incarnatione. De imaginibus. De pugnantibus verbis. Quæstio CXCVII. - De imaginibus. Quæstio CXCVIII. Quæstio CXCIX.;. Mauh. v, 13-17. Hominis ethnicarum partium stu Quæstio CCXXV. diosi cum Christiano dialogus, seu capita quædam quibus Trinitas asseritur. Quid sibi vult illud: unde acces Quastio CCXXVII. Utrum in verbis: «misit Deus filium suum, yev váµ evov (natum), dicere, › an yɛvópɛvov)» (factum) per unum v oportet. Quæstio CCXXVIII. De natura et persona. Quæstio CCXXIX. De persona. Quæstio CCXXX. De divinitate. Quæstio CXXXI. Utrum Christus hominem assurd pserit universalem, an vero particularem. Quæstio CCXXXII.-Quid sibi vult illud: Pro Christo igitur legatione fungimur, tanquam Deo adhortante per nos reconciliamini Patri?, Quæstio CCXXXIII. Quid est illud: Vel ut accu ratius loquamur, ea quæ divinitas? Quæstio CCXXXIV. Quam ab causam ille qui toto corpore erat leprosus in veteri testamento purus dice batur, qui autem ex parte tantum, impurus? Quæstio CCXXXV. Cur dicatur spiritus imcago Fizi, et quid sit Pyhtagoræorum tetractus. Quæstio CCXXXVI.-Quare Jacob petram ungat? 1030 Quæstio CCXXXVII. Quare summitatem baculi ado ras? De solutione legis ac de verbis Quæstio CC. Cum Dominus dicat: Nolite margari tas projicere porcis, quomodo docendi sunt intideles? Quæstio CCI. vita occidunt? Quomodo judicandum de iis quæ in bac Quæstio CCII. Quomodo apostoli, cum idiotæ essent, rhetores omnes superarunt? Quæstio CCII. Cur Paulus ad Athenienses verba fa ciens a propriis eorum inscriptionibus argumenta desu mit? Quæstio CCIV. obumbrata fuit? Cur prophetia obscuris imaginibus Quæstio CCV. De effiguratione el charactere imagi num sanctarum. Quæstio CCVI. - Cur umbra el somnium et fumus et vanitas appellatur vita humana? Quæstio CCXXXVIII. Tibi soli peccavi et malum co ram te feci, ut vincas cum judicaris. Quæstio CCXXXIX. - Quid est illud: Quod non ha bitat in me, hoc est in carne mea, bonum? Quæstio CCXL. - De vitæ termino. Quæstio CCXLI. - Quid significat illud Vos ex patre diabolo estis:>et, Quis est diaboli pater?, 1039 Quæstio CCXLII.-Quid est Novilunium, quid Kalendæ, quid Idus et quid Nonæ? Quæstio CCXLIII. De divina uatura et persona. 1043 Quæstio CCXLIV.. Quem sensum habet illud Apostoli dictum Collocavit nos ad dextram Dei et Patris? 1046 Quæstio CCXLV. Quare præcipiatur nobis renun tiatio Satana, non autem pravish minibus. Quæstio CCXLVI. Quare confessores vocentur Sa monas et socii? Cur Christus cruci affixus? 1051 Quomodo dictum illud apostoli com: Signa non credentibus, sed incredulis;, cum illis Domini oraculis conciliari potest: Fides tua sa vum te fecit; et: «Non poterat facere signa propter incredulitatem eorum; itemque alia. camdem senten tiam inculcantia? Quæstio CCXLVII. Quæstio CCXLVIII.

col. 1273–1274page 6 of 17

Quæstio CCXLIX. Si terra jam esset quomodo facta fuerit, dixit enim: Terra autem erat? Quæstio CCL. Si lumen Deus creavit, non ipse te nebras fecit; bæc enim inter se pugnant. Quæstio CCLI. - Quare feras et reptilia fecerit Deus? Quæstio CCLII. Luinam Deus dixerit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? Quæstio CCLIII. Quid significet: Ad imaginem? 1059 Quæstio CCLIV. - Bonum esse Deum existimantes, quomodo illi tantam attribuatis severitatem? Crudelitas est enim et duritia tantam propter parvam manducatio nem inferre pœnam, non solum illis qui peccaverunt, sed et illorum posteritati. Quæstio CCLV.- Quosnam filios Dei vocaverit Moyses. Quæstio CCLVI. Lege non lum promulgata quæ jabet honorare patrem et matrem, quomodo Cham ut par ricida judicatur? Quæstio CCLVII. Quare, Cham in peccatum lapso, filius illius maledicatur. Quæstio CCLVIII. Quomodo Abraham fidus appelle tur qui dixerit: Unde scire possum quod possessurus sim eam? > Quæstio CCLIX. Quam ob causam eluctetur adver sus Jacobum angelus. Quæstio CCLX. Cur liberis suis benedixisse Jacobus dicatur, cum nonnullis certe maledixerit? Quid hoc ostendat rubum ardere Quastio CCLXI. nec comburi. Quæstio CCLXII. - Leprositas manus quid significet. Questio CCLXIII. Qua de causa voluerit angelus occidere Moysen. Quæstio CCLXIV. Qua de causa fugientibus præce perit exsequi Paschæ ferias? Quæstio CCLXV. Quomodo intelligere oporteat hæc. apostoli verba: «Omnes in Moyse baptizati sumus, ɔ et reliqua, usque ad hic vero lapis erat Christus?> 1087 Quastio CCLXVI. Quomodo incolume sit æquum filiis pro patribus punitis? Questio CCLXVII. Quid sit informatus fetus? 1090 Quæstio CCLXVIII. Qua de causa tabernaculum fieri Deus praescripseril? Quam ob causam Moyses tabulas Quaestio CCLXIX. contriverit? Quæstio CCLXX. Quomodo intelligendum in vesti mentis lepram inesse? Quæstio CCLXXI. Quid significent duæ aves quæ pro expiando homine offerebantur? Quæstio CCLXXII Cur non licuerit Judæis edulia immolare animalia nisi coram tabernaculo? Quæstio CCLXXIII. Sancti Joannis Climaci locus ex capite dé quiete et patientia, Medium præteriens in mediis perveni, et Potum sitienti dabat,» usque ad verba: Dicere prorsus nequeo. › Quæstio CCLXXIV. Cur populum numerari Deus Qua de causa farina ex hord o jusserit? Quæstio CCLXXV. pro muliere accusata stupri afferretur? Quæstio CCLXXVI. expetantur? Cur a peccatoribus pœnæ statim Quæstio CCLXXVII. Cur præscripserit Deus factio sorum thuribula circum altare distribui? Questio CCLXXVIII. Cur olim iratus sit contra Moysen et Aaron Deus cum aquam e saxo eduxit? 1110 Quæstio CCLXXIX. — Cur coelum et terram obtestari jussus fuerit? Quæstio CCLXXX. Quomodo intelligendum sit hoc ver um Lætamini, gentes, cum plebe ejus, et contir ment eum omnes angeli Dei? > Quæstio CCLXXXIX. Ossa mea. >> Quæstio CCXC. me. Quoniam conturbata sunt Clamavi ad te, Domine, exaudi Quæstio CCXCI. -Voce mea ad Dominum clamavi, voce mea Dominum deprecatus sum. ▸ Quæstio CCXCII. Quid valeat hoc verbum: ‹ Gratu lata est Melchol David?> Cur David sit accinctus Ephod? Quæstio CCXCIII. Quæstio CCXCIV. — Quid faceret Adam in paradiso? Quæstio CCXCV. agnus. Cur sub vespere immolaretur Quæstio CCXCVI. Quid ex his verbis intelligendum Ponam arcum meum in nubibus. › Quæstio CCXCVII. Cum justus esset Noe, cur ebrie tatis argutus prenas non solvat? Quæstio CCXCVIII. - Ex quo Scripturæ loco constat Adanium a diabolo deceptum esse? Quæstio CCXCIX. Quid hæc valeant: «Domine, non est exaltatum cor meum?, Quæstio CCC. Cur in rubo nec in alia planta Moysi apparuerit Deus? Questio CCCI. - De regui Judaici divisione quæ a Deo facta dicitur et tamen populo vitio vertitur. 1138 Quæstio CCCII. Cur permiserit Deus prophetam Davidem tanto succumbere? Quæstio CCCIII. vocavit? Quare Deus primogenitum Israel Quæstio CCCIV. Dei? Quæstio CCCV. periit impius? > Quæstio CCCVI. Quomodo cæli enarrent gloriam Quid sit Increpasti gentes et Quare Magi ex Oriente et Perside, non vero ex alia regione aut gente ad Dominicum par tum primi accesserint? Questio CCCVII. - Cur præcipit Herodes Magis, qui Salvatorem nostrum Christum adoraturi veniebant: «¡n quirite diligenter, inquiens, In puerum; ubi vero inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum? > Quæstio CCCVIII. — Quare Præcursor (Joannes) Hero dem reprehendit? Quæstio CCCIX. Quomodo accipiendum est illud; Inter nates ex mulieribus major Joanne Baptista non surrexit? > Quæstio CCCX. minus noster Jesus Quæstio CCCXI. Quare in slutari perpessione Do Christus lancea confossus est? 1158 Quid significat illud: «Domine, ne statuas illis hoc peccatum; › et an eventu sit confirmata Quot Asterii fuere, et quænam hæc precatio Quastio CCCXII. ipsorum opinio? Quæstio CCCXII. Quæstio CCCXIV. De Jacobi et Leia. De populo jussu Davidis nume rato. Quæstio CCCXV. Cur David vir secundum cor Dei appellatus fuerit? Quæstio CCCXVI. – Cur manta in eremo de cœlo ce ciderit? Quæstio CCCXVII. In hæc verba Abrahamo dicta Statuam pactum meum inter me et te. › Quæstio CCCXVIH. Quare Jesus Petrum, mortem ejus ægre ferentem, increpavil? Quæstio CCCXIX. De Absalomi seditione. Quæstio CCCXX. Quomodo Salvator noster, omnes amare jubens, discipulos tamen suos ad prædicandum mittens, præcipit, ne quem in via salutent? 1170 1 Quæstio CCCXXI. Quid significat lustrare se et cal vitium circumponere stultitiam capiti? Quæstio CCCXXII. De corvo prophetæ ministrante. Quæstio CCCXXIII. Si Pater in Filio et Filius in Pa tre, nonne in Filii incarnatione Pater quoque carnem assumit? Et si tota Deitas erat in Filio, quomodo Pater manet carnis expers? Quæstio CCLXXXI. - Cur demum parvi peccati causa Moyses procul videre pollicitam terrain jussus sit, et in troducere populum prohibitus. Quæstio CCLXXXII. Quid est hoc: In modico suades me Christianum fieri?, Quæstio CCLXXXIII. Quid istud significet: «Manifesta tus est Filius Dei in potestate?> Quæstio CCLXXXIV. - Quid hoc sit: Prohibitus sum usque adhuc ut aliquem fructum habeam. › 1115 Quæstio CCLXXXV. Quid sit Justitia enim Dei Questio CCCXXIV. - De dracone diabolo. in eo revelatur? > Quæstio CCLXXXVI. Quo spectet hoc Apostoli ver bum: Tradite illum Satan? > Quæstio CCLXXXVII. Quid hoc valeat: < In finem pro ea quæ hæreditatem consequitur?> Quæstio CCLXXXVIII.-Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me. > II. Synopsis quæstionum a Wolfio editarum, prout nunc juxta codicem Vaticanum sunt disposite. 1173 III. Index epistolarum Photii, quæ Amphilochiis sunt insertæ. IV. Index numerornm apud Maium quæstionibus addittorum, quæ nunc correcti et mutati sunt. 1175 in tribus codicibus sibi respondent. Synopsis Questionum Amphilochianarum, prout

col. 1275–1276page 7 of 17

VI. Index potiorum locorum S. Scripturæ quæ Photius in Amphilochiis exponit vel adducit. ORDO RERUM QUAE IN HOC TOMO CONTINENTUR V. Index Amphilochianarum quæstionum secon dum varios editores. in Marcum. in Lucam. in Joannem. in Epistolas S. Panlı. VII.. Patres alii qui auctores a Photio in Amphilo in Epistolam ad Romanos. chiis adducti recensentur. in Epistolam ad Corinthios. Fragmenta in Matthæum. in Epistolam ad Hebræos. Parisiis. Ex typis L. MIGNE.

col. 1277–1278page 8 of 17
PG 101:1277ΕΡΩΡΗΣΙΣ ΡΜΗ'. Εἰ δὲ ἀλλήλους δάκνετε καὶ κατεσθίετε, βλέπετε μὴ ὑπ' ἀλλήλων ἀναλωθῆτε. Εἰπὼν ὁ Παῦλος, οὗ ἡ γλῶττα τοῦ παναγίου Πνεύ ματος ὄργανον, Ὑμεῖς γὰρ ἐπ' ἐλευθερίᾳ ἐκλής θητε, ἀδελφοί, καὶ διδάξας, ὡς οὐχ ὑπόκεινται δουλείᾳ περιτομῆς, οὐδὲ τῷ τοῦ νόμου ζυγῷ κατα τρίβεσθαι, ἵνα μὴ τὴν ἐλευθερίαν αὐτοῖς, καὶ ὅσα μὴ δεῖ, χαρίζεσθαι νομίσωσι, καὶ τὴν ἀφορμὴν τῆς ἐλευθερίας ὕβριν ποιήσωνται τῆς ἐλευθερίας, υπο τασσόμενοι τῇ σαρκὶ, ἐπήγαγεν· Ἀλλὰ διὰ τῆς ἀγάπης δουλεύετε ἀλλήλοις. Ανεκλήθητε, φησί, πρὸς ἐλευθερίαν, φεύγετε τῆς σαρκὸς τὴν δουλείαν ἡ δὲ τῆς σαρκὸς δουλεία πολλῶν μὲν καὶ ἄλλων ἐστὶ πρόξενος παθῶν καὶ κακίας, ἀτὰρ δὴ καὶ τὴν ἀγά τὴν ἀπωθεῖται. Ἵνα τοίνυν τὰ ἄλλα τέως ἐάσω, ταύτην τὴν ἀπὸ τῆς σαρκὸς ἐρχομένην πληγὴν καθ᾿ ἡμῶν, τουτέστι, τὴν νεκροῦσαν τὴν ἀγάπην, μηδα μῶς ἐν ἑαυτοῖς παρελθεῖν πρόφασιν ὑποκατακλιθῆτε δοῦναι. Τοῦτο δὲ ἔσται πῶς; Εἰ διὰ τῆς ἀγάπης δου λεύετε ἀλλήλοις· ἡ γὰρ διὰ τῆς ἀγάπης δουλεία τὴν ἄνωθεν ἀῤῥαβωνίζεται καθαρὰν ἐλευθερίαν, καὶ τὴν εἰρήνην ταῖς ἀνθρώπων καρδίαις ἐγκατοικίζει. Είτα δεικνύς, ὅτι καὶ νόμου κεφάλαιόν ἐστι τὸ ἀγαπᾶν ὡς ἑαυτὸν τὸν πλησίον, καὶ ταύτῃ τῆς ἀγάπης τὸ ὑψη λὸν καὶ ὠφέλιμον παραστήσας ἀπὸ τῶν παρεπομένων ἀνθρωπίνων τῷ βίῳ συμπτωμάτων, ἐπισφίγγει τὴν διδασκαλίαν· ἐπειδὴ γὰρ ὁ πολὺς ἄνθρωπος οὐ τοσοῦτον νόμοις καὶ [ἀπειλαῖς], ταῖς ἀπειλούσαις τὰς τελευταίας κολάσεις, σωφρονίζεσθαι θέλει, παρ αγγέλλει ὅσον ἀπὸ τῶν προσκαίρων καὶ ἐγγιζόντων εἰς τιμωρίαν, επιφέρει τὴν παραίνεσιν κἀκεῖθεν. Εἰ δὲ μήτε τὸ τῆς ἐλευθερίας ὑμᾶς δυσωπεῖ, μηδ' ὅτι προσήκε δουλεύειν ἀλλήλοις ἐν ἀγάπῃ, μηδ' ὅτι πλήρωμα νόμου τὸ κατόρθωμα τῆς ἀγάπης, ἀλλὰ ταῦτα πάντα θέμενοι παρὰ φαῦλον, Αλλήλους δά (α)
col. 1279–1280page 9 of 17
PG 101:1279νετε καὶ κατεσθίετε, κἂν γοῦν, εἰ μή τι άλλο, τοῦτο κατανοήσατε, ὡς εἰς φθορὰν ὑμῶν καὶ ἀφα νισμὸν ἡ τοιαύτη πράξις καταντήσει. Φυλάξασθε οὖν μὴ διαπεσεῖν τῆς ἀγάπης. Τὸ γὰρ διαπεσεῖν ἐκείνης εἰς μάχας ὑμᾶς καὶ ἔρεις διεγείρει, καὶ κατ' ἀλλήλων ὁπλίζεσθαι παρασκευάζει· τὰ δὲ, τὴν φθορὰν ὑμῶν καὶ ἀπώλειαν συγκατασκευάζει. Εν ταῦθα δὲ τὴν ἀγάπην εὐκαίρως παρενέβαλε, και του τῆς περιτομῆς ἀθέτησιν προηγουμένως εἰσηγούμενος, καὶ ταύτης αὐτῷ τῆς σπουδῆς προκειμένης. ἵνα μὴ, διαιρεθέντων πρὸς ἀλλήλους τῶν τε τὴν πε ριτομὴν σεμνολόγημα ποιουμένων, καὶ τῶν πρὸς τὴν νομοθεσίαν τῶν Παύλου ῥημάτων ἀνηγμένων, στάσεσι καὶ θορύβοις καὶ μάχαις ἑαυτοὺς ποιήσωσιν ἐκδότους, δι' ὧν καὶ τὸ ὑπ' ἀλλήλων καταναλωθῆναι θᾶττόν τέ ἐστι καὶ καθορώμενον συνήθως. Ταῦτα μὲν ἀπὸ σχεδαρίων, ὡς ἠδυνήθημεν, μετεγράψαμεν, τὰ δὲ βιβλία, ὡς καὶ ἡ σὴ ἀρχιερατική τελει της συνεπίσταται, μετὰ τῶν ἄλλων, ἐξ ὧν ἦν δυνατὸν ζῆν, ἡ αἰχμαλωσία λάφυρον ἔθετο. η ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΡΗΖ'. Διὰ τί ὁ Υἱὸς ἐσαρκώθη, καὶ οὐχ ἑτέρα τῆς Τριάδος ὑπόστασις; Γα'. Τί δήποτε ὁ Υἱὸς, καὶ οὐχ ἑτέρα τῆς ἁγίας Τριάδος ὑπόστασις, τὴν ἡμετέραν ἀναλαβὼν ἐσαρκώθη φύσιν; Τί δήποτε; ἵνα ὁ ἄνω Υἱὸς, καὶ κάτω μένῃ Υἱὸς, ἐκ τῶν ἀχράντων καὶ παρθενικῶν σαρ κούμενος αἱμάτων, καὶ ἡ ἀναλλοίωτος φύσις μηδε μίαν παραλλαγὴν ἀπὸ τῆς παραλλαττούσης σχέσεως ἢ ἀλλοίωσιν ἐλεγχθῇ δεξαμένη· ἐν μὲν οὖν τοῦτο. β'. Ἕτερον δέ, τὸν Δημιουργὸν ἔδει, συντριβὲν τὸ δημιούργημα, οὐκ ἄλλον, ἀλλ' αὐτὸν ἀναπλάσαι· εἰ δ᾽ ἄλλος μὲν ἔπλασεν, ἄλλος δ' ἀναπλάττει, δ μὲν ὁ πλά σας εἶχεν, οὐκ ἔχει, δ δὲ ὁ ἀναπλάσας χαρίζεται, τοῦτο μὴ ἔχειν τὸν πλάσαντα ἡ τοῦ ἑτέρου χρεία παραδεικνύει. Αλλ' οὐδὲν τοιοῦτον ἐν τῇ θεαρχικῇ καὶ παντοκρατορικῇ Τριάδι· δημιουργεῖ ὁ Υἱὸς, συμ πάρεστι καὶ ὁ Πατήρ καὶ τὸ Πνεῦμα· ἀναπλάττει πάλιν ὁ Υἱὸς, εὐδοκεῖ καὶ συνεργεῖ τῇ ἀναπλάσει καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ Πνεῦμα. Μία τῶν τριῶν ἡ βουλὴ, τὸ κράτος ἐν, οὐχ ἑτέρα ἡ ἐνέργεια, ἡ βασιλεία μία. γ'. Πάλιν, ἐπεὶ Λόγος ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς τοὺς εἰς ἀλογίαν καταπεσόντας τὸν Λόγον ἦν ἀνακαλεῖσθαι προσῆκον (λόγῳ γὰρ ἡ ἀλογία ρυθμίζεται, καὶ πρὸς τὸν λόγον τὴν ἀναφορὰν ἡ διόρθωσις τῶν ἐκπεσόντων τῆς χάριτος ἔχει)· ἡ σάρκωσις τοῦ Υἱοῦ δῆλον ὅτι πρὸς μόνην τὴν τῶν ἀνθρώπων ἀφορᾷ σωτηρίαν. Ει τοίνυν ὁ Πατὴρ προσέλαβε τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ἢ τὸ πανάγιον Πνεῦμα, οὐ μόνον οὐδὲν ἂν ἀπώνατο το ἡμέτερον γένος, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ χαλεπώτερον δαυ τοὺς παρεῖχον ἀποτεταμένους· εἰ γὰρ ὁ σάρκα περι κείμενος καὶ τῷ βίῳ παρὼν ἔλεγεν· Ἐγώ εἰμι ὁ Πατὴρ τοῦ Θεοῦ, ἢ, τῆς ἐν σαρκί παχύτητος φαι νομένης, ἔλεγεν· Ἐγώ εἰμι τὸ Πνεῦμα, πῶς ἂν ὁ Ἰουδαῖος ὅλως ἡνέσχετο καὶ αὐτῆς τῆς φωνῆς ἀκοῇ μόνῃ παραδέξασθαι τὸν ἦχον; Εἰ γὰρ τοῦ Σωτῆρος λέγοντος ἑαυτὸν Υἱὸν εἶναι τοῦ Θεοῦ (3 δὴ κἀκείνοις πολλάκις ἐῤῥήθη, τοῖς θυμοῖς ἀναφλέγοντες αὐτοὺς, εἰς φόνον τὴν ὀργὴν ἐξῆγον, καὶ ἐβόων· Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλ' ὅτι σὺ ἄνθρωπος ὢν, ποιεῖς σεαυτὸν Θεὸν, τί ἂν τῶν ἀτόπων παρ
col. 1281–1282page 10 of 17
PG 101:1281ἦλθον, τί δ' οὐκ ἐτόλμων, τίνα δὲ διδασκαλίαν ἢ μοθεσίαν ὑπέμειναν παραδέξασθαι, εἰ Πνεῦμα ἅγιον, ἢ Πατέρα τοῦ Θεοῦ ὁ τὴν σωτηρίαν τοῦ γένους πραγματευόμενος ἑαυτὸν ἀνωμολόγει; Οὐκοῦν δι᾿ οὗ μᾶλλον συνηπίστατο την σωτηρίαν ἡμᾶς κερδαίνειν, δι' ἐκείνου καὶ τὴν σάρκωσιν καὶ τὴν ἀνάκλησιν ἡμῶν ἡ φιλάνθρωπος καὶ παναγία Τριάς ἐμεθόδευσεν. "Αλλως τε δὲ, τοὺς εἰς ἀλογίαν ἀπονεύσαντας καὶ παραπεπτωκότας, οἰκειότερον ἦν διὰ τοῦ Λόγου τῆς ἀλογίας ἀπαλλαγῆναι· διὰ τοῦτο γὰρ οἰκονομεῖται καὶ τῇ τῶν ἀλόγων ἀνακλιθῆναι φάτνῃ ὁ τοῖς Χε ρουβὶμ ἐποχούμενος, καὶ μέσον ἀλόγων ἀναπεσεῖν ἐσπαργανωμένος ὁ δημιουργὸς συμπάσης τῆς κτί σεως. Εννοήσαις δ᾽ ἂν εἰκότως, ὡς ἔδει καὶ τὴν ἀπαράλλακτον καὶ φυσικὴν εἰκόνα τοῦ Πατρὸς, τοὺς κατ' εἰκόνα μὲν Θεοῦ καὶ χάριτι γεγονότας, παραχαράξαντας δὲ καὶ κατακιβδηλεύσαντας τὸ ὁμοίωμα, διὰ τῆς ἀπαραλλάκτου και φυσικῆς εἰκόνος εἰς τὴν ἀρχαίαν ἐπαναχθῆναι μορφὴν καὶ εὐπρέπειαν. δ'. Σὺ δὲ καὶ τοῦτο λογίζου. Επε! κριτής ζώντων καὶ νεκρῶν ὁ Υἱὸς, Τὴν γὰρ κρίσιν πᾶσαν δέδωκε, φησί, τῷ Υἱῷ, διὰ τοῦτο τὸν μέλλοντα κρίνειν καὶ δικάζειν τοὺς βεβιωκότας, τοῦτον αὐτὸν καὶ νομοθέ την ἔδει καὶ εἰσηγητὴν ὁρᾶσθαι τῶν πρακτέων, οὐ βήμασι πρὸς τὴν μίμησιν παρακαλοῦντα (πολλοῖς γὰρ τοῦτο καὶ ἄλλοις μελέτη καὶ σπούδασμα κατα έστη, καὶ ἄλλως δυσκατόρθωτον τῷ πλήθει τοὺς λό γους ἔργῳ περαίνειν), διὰ δὲ τῶν κατὰ τὴν πρᾶξιν ὑποδειγμάτων, ὧν ἂν τις αὐτουργός γένοιτο καὶ δι δάσκαλος διὰ τοῦ βίου, ὥσπερ τὰς προφάσεις τοῦ παρολισθαίνειν πάσας ἀφαιρῶν ὁ παραινῶν ὁρᾶ ται, καὶ τὴν μίμησιν ευχερεστέραν παρέχει. Αλλά καὶ τὸ φίλτρον, ὃ τοῖς μανθάνουσι καὶ μιμουμένοις διασώζει, μᾶλλον ταύτῃ γινώσκεται ἐπιδεδειγμένος. . ε'. Ναὶ δὴ καὶ διότι σοφία καὶ εἰκὼν ἔμψυχος καὶ ἀπαράλλακτος τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, ἔδει τὴν κατ' εἰκόνα μὲν Θεοῦ μεμορφωμένην καὶ ἐξωραϊσθεῖσαν ψυχὴν, νόθοις δὲ βαφαῖς καὶ κιβδήλοις χρώμασιν εἰς τὸ τῆς ἁμαρτίας δυσειδές τε καὶ ἄμορφον μετα μορφωθεῖσαν, διὰ τοῦτο τοῦτον ἐχρῆν ταύτην ἀπαλλάξαι τοῦ αἴσχους, καὶ οἷα γραφικὴν ἐπι βαλόντα χεῖρα τῷ διεῤῥνηκότι καὶ λελυμασμένῳ χαρακτῆρι, ἀναμορφῶσαί τε καὶ εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀνα ζωγραφῆσαι κάλλος, καὶ τὴν φιλανθρώπως μὲν διαμορφωθείσαν, ἀφρόνως δὲ περιΰβρισθεῖσαν καὶ ἀμαυρωθεῖσαν εἰκόνα, πρὸς ἑαυτόν τε ἐπιστρέψαι, καὶ εἰς τὴν ἀρχαίαν πάλιν εὐγένειαν ἀποκαταστῆσαι. ᾿Αλλὰ γὰρ εἴ γε τὸ Πνεῦμα, ἢ ὁ Πατὴρ ὑπὲρ ἡμῶν, ἀλλ' οὐχ ὁ Υἱὸς ἐσεσάρκωτο, οὐδὲν ἂν ὅτα γε τῆς ἀνθρωπίνης ἀντιπιπτούσης ἀσθενείας, ἢ τῆς γνώμης εἰς τὸ κακουργεῖν ὑποφερομένης, τῶν εἰς σωτηρίαν αὐτοὺς ἀνακαλουμένων διεπέπρακτο· πῶς γὰρ Ἰουδαίων ἀκοαῖς ἀνεκτὸν ἦν, εἰ σαρκὶ παρὼν ὁ σώσων, ἔλεγεν, ὡς ὁ τῷ Μωσεί χρηματίσας ἐν ὄρει Σινᾷ, καὶ Πατὴρ τῶν ὅλων καὶ γινωσκόμενος αὐτοῖς καὶ ἀνακαλούμενος, αὐτὸς οὗτος, ὡς ἄνθρω
col. 1283–1284page 11 of 17
PG 101:1283πος, τοῖς ἀνθρώποις, συναναστρέφεται, καὶ αὐτὸς ἐκεῖνος εἴη ὁ πάλαι τὰς πλάκας, αἳ τοὺς θείους θεσμούς ἔφερον, δακτύλω διαγράψας, καὶ πληγαίς τὴν Αἴγυπτον ὑπὲρ αὐτῶν μαστίξας, καὶ τὴν ὑγρὰν τῆς θαλάσσης φύσιν πεζοπορεῖν ἀβρόχως αὐτοὺς χαριτώσας, καὶ ὅσα ἄλλα πρὸς ἀναγωγὴν θεοσεβείας τὸ θεῖον αὐτοῖς ἐδημιούργει θαῦμα; πῶς ἂν ταῦτα λέγοντος, ἐπείθοντο; τί δὲ τῶν ἀτόπων πράττειν οὐκ ἂν ἠρεθίζοντο; εἰ γὰρ, Υἱὸν λέγοντος ἑαυτὸν τοῦ Σωτή ρος, καίτοι γε καὶ αὐτὸς ὁ ἀχάριστος καὶ ἀγνώμων Ἰσραὴλ πολλάκις υἱὸς ὠνομάζετο, οἱ δὲ καὶ πρὸς ταύτην τὴν φωνὴν ἐπεπήδων, καὶ τῆς ἀληθείας κατεγόγγυζον, καὶ βλασφημίας αἰτίαν περιῆπτον τῷ λέγοντι, εἰς ποῖον ἂν κολοφῶνα κακῶν οὐκ ἂν έδραμον, εἰ Πατέρα ἑαυτὸν ἀνεκήρυττεν ὁ τὴν ἡμετέραν ἀναλαβὼν σάρκα, καὶ σῶσαι παραγεγονὼς τὸ ἀνθρώπινον; Διὰ τοῦτο τοίνυν (ὅσα με λογισμοίς ἀνθρωπίνοις λαβεῖν) οὐχ ὁ Πατὴρ ἄνθρωπος γίνεται, ἀλλ' ὅ γε Υἱὸς, ὡς ἂν μάλιστα εὐπαράδεκτον τοῖς ἀνθρώποις τὸ σωτήριον γένηται κήρυγμα, καὶ τὸ δεσποτικὸν καὶ φιλάνθρωπον ἔργον καὶ πάντα λόγον οἰκτιρμῶν, καὶ προνοίας ὑπερβαῖνον, εἰς πέρας ἐξενηνεγμένον εἴη. δ'. Ὡσαύτως δὲ καὶ εἰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὑπέστη τὴν σάρκωσιν, ἡ αὐτὴ ἂν ἦν τοῖς Ἰουδαίοις τῆς ἀγνωμοσύνης καὶ ἀπιστίας γινομένη πρόφασις, καὶ τοῦ δυσχεραίνειν καὶ ἀπαυθαδίζεσθαι καταφυγή, δου κοῦσα τὴν διαβολὴν ἀποτρέπεσθαι· εἰ γὰρ καὶ ἀμυδράν τινα τὴν περὶ τοῦ παναγίου Πνεύματος δό ξαν ταῖς ἑαυτῶν διανοίαις περιέφερον, ἀλλ᾽ οὖν ὅτι κρεῖττον τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, καὶ κοινὸν οὐδὲν σαρκὶ καὶ πνεύματι, τούς τε τῶν προφητῶν χρη σμοὺς ἀκούοντες ἀνεμάνθανον, καὶ θειότητά τινα περὶ αὐτοῦ ἐφαντάζοντο, τοῦτο μὲν, Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ, οὗ είνεκεν έχρισέ με, τοῦ Ἡσαΐου κατ αγγέλλοντος, τοῦτο δὲ τοῦ Δαβίδ, Τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς, ἀπ' ἐμοῦ, καὶ, Πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος, Μωσέως την κοσμογένειαν ἀναγράφοντος, καὶ μυρία ἄλλα· ἐξ ὧν θειοτέραν μὲν ἢ κατὰ ἄνθρωπον τὴν τοῦ Πνεύματος φύσιν ἀνελογίζοντο, εἰ καὶ πρὸς τὴν αὐτοῦ καθαρῶς θεολογίαν οὐκ ἀνήγοντο. Μᾶλλον δὲ οἱ Σαδδουκαίοι διεγέλων ἂν καὶ διεχλεύαζον τὸ μυστήριον, καὶ χερ σὶν ἂν καὶ ὁδοῦσιν, εἴ τις αὐτοῖς ἐδίδου, τὸν ἐπιφαν νέντα διέσπων τε καὶ διεσπάρασσον, ἅτε μηδ' εἰ; ὕπαρξιν ὅλως ἐλθεῖν, ὥσπερ μηδ' ἀγγέλων φύσιν, ἀν εχομένοις λέγειν, ἢ λογισμοῖς ἀναδέχεσθαι. Ἐπεὶ οὖν ἥ τε τοῦ Πατρὸς καὶ ἡ τοῦ Πνεύματος σάρκωσις τοῖς Ἰουδαίοις παντελῶς ἦν ἀπαράδεκτος, καὶ ἡ σο τηρία τοῦ γένους, ὅπερ ἦν ὁ σκοπὸς καὶ ἡ πρόνοια τοῦ Θείου, καὶ δι᾿ ἣν ἡ κένωσις τοῦ ἀκενώτου πέρας οἷον ἔσχε, σαρκωθέντος τοῦ Υἱοῦ, πολλῷ ἐνέδει τοῦ δέξασθαι, εἰκότως ὁ Υἱὸς καὶ κατὰ πολλὴν ἄλλην σοφίαν, ἄῤῥητόν τε καὶ ἀνθρωπίνοις λογι σμοῖς ἀκατάληπτον, εὐδοκίᾳ μὲν τοῦ Πατρός, ἐνερ γείᾳ δὲ τοῦ παναγίου Πνεύματος, τὴν ἡμετέραν ἀναλαβὼν σάρκα, τὴν κοινὴν τοῦ γένους σωτηρίαν ἐπραγματεύσατο. ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΣΚΗ. Περὶ φύσεως καὶ ὑποστάσεως. Τὸ φαινόμενον τοῦ Χριστοῦ, τί ἦν; φύσις ἢ ὑπό
col. 1285–1286page 12 of 17
PG 101:1285στασις; ἀλλ᾽ εἰ μὲν ὑπόστασις, ἔστι δὲ καὶ τὸ μὴ φαινόμενον, ἤτοι ἡ τοῦ Λόγου ὑπόστασις, δύο ἄρα, ὅπερ ἄτοπον. Εἰ δὲ φύσις, πλείω τὰ ἄτοπα· καθόλου τε γὰρ καὶ ὀφθαλμοῖς οὐκ ἔστιν ὁρατὴ (ἐννοεῖται γὰρ καὶ κατὰ πλειόνων)· πῶς δὲ ἡ κυοφορείται, ἢ γεννᾶται φύσις; καὶ μυρία ἄλλα. Ούτε φύσις, οὔτε ὑπό στασις, ἀλλὰ μέρος τῆς τοῦ Λόγου συνθέτου ὑποστάσεως, ὅπερ ἐστὶν ἐνυπόστατον. Εἰ δὲ καὶ ὑπόστασιν τις αὐτὸ οὐκ ἄλλην παρὰ τὴν τοῦ Λόγου, προσθεὶς ἐν τῇ ἀποκρίσει, ἀποφήνῃ, τάχα ἂν οὐ κακῶς εἴη πρός γε Νεστοριανούς ἀποκρινόμενος. Αχώριστός ἐστιν ἑαυτῆς ἡ Τριάς, ἢ καὶ ἰδιώμασι καὶ λόγοις μόνοις χωρίζεται, καὶ οὐκ ἔστι τῶν ὄντων οὐδὲν, ἐν ᾧ ἡ μὲν Πατρικὴ πάρεστιν ὑπόστασις, ἄπεστι δὲ ἡ τοῦ Υἱοῦ, ἢ ἡ τοῦ Πνεύματος, ἀλλ' ὅσα πληροῦται τῆς πατρικῆς ὑποστάσεως, καὶ ἑκατέρας τῶν ἄλλων πληροῦται, καὶ τὸ ἀνάπαλιν; Πῶς, λέγοντες τὴν τοῦ Υἱοῦ σεσαρκῶσθαι καὶ γεγεννῆσθαι ὑπόστασιν, ἢ οὐ χωρίς μὲν τῆς τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος ὑποστάσεως, ἢ κακείνας γεννηθῆναι καὶ σαρκωθῆναι συγ χωρήσομεν; Ἐπὶ τῶν γενέσει καὶ φθορᾷ δυνατόν ἐστι δεῖξαι τοῦτο, ἵνα καὶ ἀχωριστά ἐστι τῇ ὑποστάσει, καὶ ἑνὸς τούτων ποιοῦντος, ἢ πάσχοντος, μηδὲν τῶν λοιπῶν τὸ αὐτὸ ποιεῖ ἢ πάσχει, πολλῷ ἄρα ῥᾷον ἐπὶ τῶν ἀπαθῶν καὶ ἀκηράτων ὑποστάσεων τοῦτο συγ χωρείν. Παράδειγμα δὲ τοῦ πυρὸς ἡ φωτιστικὴ καὶ καυστική ποιότης· ποιεῖ γὰρ τούτων ἑκατέρα, ἀχώ ριστος οὖσα τῆς λοιπῆς, καὶ μηδὲν θατέρας ἐν τῷ ποιεῖν τῆς ἑτέρας ποιούσης. "Αλλως δὲ εἰ τὸ γεννηθῆναι τὸν Υἱὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς οὐ τὴν ἀχώριστον παρ ξιν τῆς αὐτῶν ὑποστάσεως, ἢ τόπῳ, ἢ χρόνῳ, ἢ ἐν εργεία χωρίζει, μόνον δὲ τὸ ἰδίωμα τῆς τοῦ Υἱοῦ παρίστησιν ὑποστάσεως, οὐδὲ τὸ σαρκωθῆναι καὶ ἐκ Παρθένου τεχθῆναι χωρίσει Πατρὸς ἢ Πνεύματος, ἰδίωμα δὲ μόνον τῆς τοῦ Υἱοῦ συνθέτου υποστάσεως παραστήσει· ὁ σίδηρος γὰρ τυπτόμενος καὶ πάσχων κατά τινα τῶν ἐν αὐτῷ ποιοτήτων, οὐ πάσχει κατὰ βαρύτητα. β'. Τινὲς δὲ τῶν ἀρχαίων οὐδὲ σύνθετον ὑπόστασιν, ὥσπερ οὐδὲ σύνθετον φύσιν, εἰρήκασιν, ἀλλὰ σεσαρκωμένην μὲν τοῦ Λόγου ὑπόστασιν καὶ ἄσαρκον, σύνθετον δὲ οὐκέτι. Οἱ δὲ νεώτεροι καὶ σύνθετον, οἶμαι, ἀντὶ τοῦ σεσαρκωμένου καὶ μόνου τοῦτο λαμ βάνοντες. Αλλά φασί τινες· Πῶς οὖν τὸ σύνθετον ταὐτὸν τῷ ἁπλῷ; καὶ γὰρ οὔτε τὸ ἁπλοῦν, ὅπερ τὸ σύνθετον, οὔτε τὸ σύνθετον, ὅπερ τὸ ἁπλοῦν· ἄτοπα δὲ ταῦτα. Οὕτως καὶ ἐν τῇ ἁπλῇ τοῦ Λόγου ὑποστάσει τὸ πρόσκαιρον καὶ ἠργμένον, ὥσπερ ἐν τῇ συν θέτῳ· καὶ ἄλλα μυρία. Καὶ ἐν τῇ συνθέτῳ πάλιν τὸ μηδὲν ἠργμένον ὁρᾶσθαι, καὶ τέλος μηδὲ σεσαρκῶσθαι· ταῦτα γὰρ ἡ ἁπλῆ· καὶ διὰ ταῦτα καὶ τὰ τοι αῦτα οἱ παλαιοὶ τὸ σύνθετον παρητοῦντο. Η καὶ μὴ σύνθετον λέγομεν, ἀλλ᾽ ἁπλῆν ἀεὶ, ἄσαρκον δὲ καὶ σεσαρκωμένην λαμβάνοντες, ταὐτὰ ἔψεται εἰ γάρ ἐστιν ἡ αὐτὴ ὑπόστασις καὶ μία ἡ ἄσαρκος τῇ σεσαρκωμένῃ, ἢ τὰ τῆς ἀσάρκου, τῆς σεσαρκωμένης, καὶ τὰ τῆς σεσαρκωμένης τῆς ἀσάρκου ἔσται, ἢ, εἰ καὶ ἡ αὐτὴ καὶ μία ἐστὶν ὑπόστασις ἥ τε ἄσαρκος καὶ ἡ σεσαρκωμένη, Αι
col. 1287–1288page 13 of 17
PG 101:1287; οὐκ ἀνάγκη ἔπεσθαι τὰ εἰρημένα. Οὐ γὰρ ἐπειδὴ ὁ Πέ τρος καὶ ἐσταυρωμένος καὶ ἀσταύρωτος, ἡ αὐτὴ καὶ μία ἐστὶν ὑπόστασις, ἢ δ' ἀσταύρωτος τῷ ἐσταυρωμένῳ, ἢ ὁ ἐσταυρωμένος τῷ ἀσταυρώτῳ Η, εἰ βούλει, ἐπειδὴ ὁ ἀρνησάμενος καὶ ὁ δι' αἵματος ὁμολογήσας καὶ μαρτυρήσας ἡ αὐτὴ [καὶ] μία ἐστὶν ὑπόστασις, διὰ τοῦτο ταὐτὸν φήσεις καὶ τὸ μαρτυρεῖν τῷ ἀρε νεῖσθαι, ἢ τὰ ἐν τῷ μαρτυροῦντι ὁραθέντα καὶ εὑρε θέντα ὁρᾶσθαι καὶ εὑρίσκεσθαι ἐν τῷ ἀρνουμένῳ. Οὐ γάρ ἐστι ταὐτὸν τὸ λέγειν τὴν ὑπόστασιν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν εἶναι, καὶ τὸ τὰ περὶ τὴν ὑπόστασιν ? δρώμενα διαφόρως ἓν καὶ ταῦτα εἶναι· μυρία δέ ἐστι παραδείγματα. Ὁ ἐνδεδυμένος Πέτρος, ει τύχοι, καὶ ὁ γυμνός, ὁ φιλόσοφος Σωκράτης καὶ ὁ μὴ φιλόσοφος, ὁ πρότερον διώκτης Παῦλος, καὶ ὁ κῆρυξ, καὶ ἄλλα άπειρα, ὧν μία μέν ἐστιν ἡ ὑπόστασις καὶ ἡ αὐτή, τὰ δὲ περὶ τὴν ὑπόστασιν οὐχὶ ταὐτά. ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΣΛ'. Περὶ θεότητος. ; ἕτερον, καὶ τὸ ἕτερον λέγεσθαι· αὐτίκα γὰρ ὁ ἄν α'. Πότερον, ἡ θεότης καὶ τὸ Θεὸς ταὐτόν ἐστιν, ἢ ἕτερον; εἰ μὲν γὰρ ἕτερον, τί τοῦτο, καὶ τί παρά τὸν Θεὸν ἡ θεότης; εἰ δὲ ταὐτὸν, ἔστι δὲ ἑκάστη τῶν ὑποστάσεων τῶν τριῶν Θεὸς, καὶ θεότης ἄρα. Οἱ μὲν οὖν τὸ σχῆμα τῆς λέξεως αιτιώμενοι, ὅτι ἡ μὲν θεότης θηλυκώς προφέρεται, οὐχ οὕτως δὲ αἱ ὑποστάσεις, πλανῶνται· ἔδει γὰρ μηδὲ τὸ Πνεῦμα λέγεσθαι Θεόν· τὸ μὲν γὰρ οὐδέτερον, τὸ δὲ σχήματος ἀρσενικοῦ· ἔτι οὐδὲ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα μίαν οὐσίαν· ἀνομοιογενῆ γὰρ τὰ ὀνόματα· οὐδὲ τὸν ἄνθρωπον, ζῶν, ἢ οὐσίαν, καὶ ἄλλα άπειρα. Οὐκ ἄρα τὸ ἀνομοιογενές, αἴτιον τοῦ μὴ λέγεσθαι τὸν Πατέρα. ἢ τὸν Υἱόν, ἢ τὸ Πνεῦμα θεότητα, ὥσπερ Θεόν. Η ἔστιν εἰπεῖν, ὅτι ταὐτόνἐστι ταῦτα, ὥσπερ τὸ ἄνθρωπος καὶ τὸ ἀνθρωπότης, ἀλλ᾿ ὥσπερ λέγομεν τὸν Σωκράτην ἄνθρωπον μὲν, οὐκ ἀνθρωπότητα δὲ, οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ Θεὸς καὶ θεότης. Η τοῦτο οὐ λύοντος, ἀλλ᾽ αὔξοντός ἐστι τὴν ἀπορίαν; εἰ γὰρ ταὐτὸν ὁ ἄνθρωπος καὶ ἀνθρωπότης, πῶς μὴ, ἐφ᾽ ὧν τὸ ἄνθρωπος λέγεται, ἐπ' ἐκείνων ῥηθείη καὶ ἡ ἀνθρωπότης; Φασὶν οὖν τινες, ὅτι οὐ δὲν κωλύει καὶ ταὐτὸν εἶναι τὸ ἄνθρωπος καὶ ἀνθρωπότης, καὶ τὸ Θεὸς καὶ θεότης, καὶ μή, ἐφ᾽ οὗ τὸ ὧν λέγονται· ἡ δὲ θεότης καὶ ἡ ἀνθρωπότης οὐκ ἔστι θρωπος, καὶ ἡ τοῦ ἀνθρώπου φύσις, καὶ τὸ τοῦ ἀν θρώπου εἶδος ταὐτόν ἐστιν, ἀλλ' ὅμως ἄνθρωπος κατὰ τοῦ Σωκράτους κατηγορείται (ἄνθρωπος γάρ ἐστι ὁ Σωκράτης), οὐκέτι δὲ ἡ φύσις, ἢ τὸ εἶο; οὔτε γὰρ ἀνθρώπου φύσιν, οὔτε εἶδός φαμεν τὸν Σω κράτην· ἀλλ᾽ οὐκ ἔστιν ὅμοιον τοῖς προειρημένοις ἡ μὲν γὰρ φύσις, καὶ τὸ εἶδος, καὶ τὸ γένος, καὶ τὰ ὅμοια, λογικὰ ὀνόματα ὄντα, οὐ δύναται διικνεῖσθαι μέχρι τῶν ἐσχάτων, ἀλλ' ἐπ' ἐκείνων ἴστανται, ἐφ λογικά, ἀλλὰ φυσικῶν πραγμάτων ὀνόματα. β'. Αλλ' εἰ καὶ τοῦτο ἀληθὲς, οὐδὲν ἧττον εὕρη ται ταὐτὰ ὄντα, ὁ ἄνθρωπος καὶ ἡ ἀνθρώπου φύσις, ὧν τὸ μὲν κατὰ τοῦ Σωκράτους λέγεται, τὸ δὲ οὐκ ἔτι. Τί οὖν κωλύει καὶ ἐπ' ἄλλων ταὐτὰ ἐπακολου
col. 1289–1290page 14 of 17
PG 101:1289θεῖν τοῦτο; οὐ γὰρ ἔστιν εἰπεῖν ἴσως, ὡς ὁ ἄνθρωπος? καὶ ἡ τοῦ ἀνθρώπου φύσις οὐχὶ ταὐτόν· ἔτι δέ φα μεν, ὡς ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ ζῶον λογικὸν θνητὸν ταὐτὸν, ναὶ μὴν καὶ τὸ γελαστικὸν τῷ ἄνθρωπος ταύ τόν· καὶ οὐχ ὅσα λέγεται περὶ ἑνὸς, ταῦτα καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ῥηθήσεται τὸ μὲν γὰρ γελαστικών, ἴδιον τοῦ ἀνθρώπου, οὐκέτι δὲ ὁ ἄνθρωπος, ἴδιον τοῦ ἀνω θρώπου· καὶ τὸ μὲν ζῶον λογικὸν θνητόν, ὄρος ἀν θρώπου, οὐκέτι δὲ ὁ ἄνθρωπος ὄρος ἀνθρώπου· καί τοι κατὰ τὸ μάλιστα ταὐτά εἰσι ταῦτα. Εἰ δέ τις καπι τούτων τὰς λογικὰς φωνὰς αἰτιάσαιτο, οἷον τὸ ἴδιον καὶ τὸν ὁρισμὸν (τούτων γὰρ ἀφαιρούμενα, ὅπερ ἐστὶ τὸ ἕτερον, ἔστι καὶ τὸ λοιπὸν), ἀλλ᾽ οὖν ἐπὶ τούτων, τί ἂν αἰτιάσαιτο; Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος ἐστιν οὐσία καὶ ζῶον, τὸ δὲ γελαστικὸν οὔτε οὐσία, οὔτε ζῶον ἐπεὶ πολλαὶ ἂν εἴησαν ὁ ἄνθρωπος οὐσίαι καὶ ζῶα. Η εἰ καὶ ταῦτα μὲν ἀληθῆ, οὐχ ὅμοια δὲ τοῖς ἐξ ἀρ χῆς προκειμένοις· ὁ γὰρ ἄνθρωπος καὶ ἡ ἀνθρωπό τῆς καὶ τὸ Θεὸς καὶ θεότης, εἴπερ ἐστὶ ταῦτά, οὐκ ἔστι κατὰ ὁμοιότητα τῶν εἰρημένων ταὐτά· οὔτε γὰρ ἴδιον θάτερον θατέρου, οὔτε ὅρος, ἀλλ' ὥσπερ ἂν εἴποι τις, ονόματα δύο περὶ ἐν ὑποκείμενον, καὶ ὡς λώπιον καὶ ἱμάτιον· πῶς οὖν οὐκ ἐφ᾽ ὧν τὸ ἕτερον, καὶ τὸ ἕτερον, ἢ ὅσα τῷ ἑτέρῳ, οὐχὶ καὶ θατέρῳ; Φαμὲν οὖν, ὅτι ταὐτὰ μὲν εἰσι τὸ ἄνθρωπος καὶ ἡ ἀνθρωπότης, ὡς ταὐτὸ ὑποκείμενον καὶ πρᾶγμα δη λοῦντα, οὐχ ὡσαύτως δὲ λαμβάνονται· ἀλλ' ἡνίκα μὲν ἄνθρωπος φαμεν, τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐννοοῦ μεν ὡς ἐγκατατεταγμένην ταῖς ὑποστάσεσιν· ἡνίκα δὲ ἀνθρωπότητα, τὴν αὐτὴν μὲν ἀνθρώπου φύσιν, οὐχ ὡσαύτως δὲ, ἀλλ' ἐξῃρημένην τῶν ἀτόμων, καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν λαμβανομένην ἀφορίζοντες. Ταὐτὰ μὲν οὖν ὁ ἄνθρωπος καὶ ἡ ἀνθρωπότης, οὐχ ὡσαύτως δὲ λαμβανόμενα. Διὸ οὐκ ἐφ᾽ ὧν τὸ ἕτερον καὶ θάτερον, ἢ ἐφ᾽ ὧν μὲν τὸ ἕτερον καὶ τὸ ἕτερον, οὐχ ὡσαύτως δέ. Αὐτίκα ἐπὶ τοῦ Σωκράτους καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ ἡ ἀν θρωπότης λέγεται, οὐχ ὡσαύτως δέ· ἄνθρωπον γάρ φα μεν εἶναι τὸν Σωκράτην, ἀνθρωπότητα δὲ οὐκ εἶναι, ἀλλ᾽ ἔχειν· καὶ τὴν ἀνθρωπότητα δὲ πάλιν φύσιν εἶναι τοῦ Σωκράτους φαμὲν, καὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, καὶ περιεκτικὴν εἶναι τῶν καθ᾽ ἕκαστα· οὐδὲ γάρ τι τούτων ἔξω ταύτης πίπτει. "Ωστε εἰ καὶ μὴ ἀεὶ ὡσαύτως, ἀλλ᾽ ἐφ' οὗ λέγεται ὁ ἄνθρωπος, δύναται καὶ ἡ ἀνθρωπότης ἁρμόσαι. Εἰ οὖν ἐστιν ἀληθὴς ὁ λόγος, ἴσως ἡμῖν καὶ ἐπὶ τοῦ Θεὸς καὶ θεότης (ὅσον ἐν ἀν θρωπίνοις παραδείγμασι φαντασθῆναι τὰ θεῖα) εύπο ρίαν τῶν ἡπορημένων ποιήσει. γ. Εἰ τῇ ψυχῇ καὶ τῷ σώματι τοῦ Χριστοῦ, ἤτοι τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, ἡ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος παρὴν ὑπόστασις (οὐδὲν γὰρ τῶν ὄντων, οἷς μὴ πάρεστιν ἐπιστατοῦσα καὶ προνοοῦσα ἡ Τριάς), λέγεται δὲ ὁ Υἱὸς τῷ παρεῖναι πάντως σαρκωθῆναι καὶ ἐνανθρωπῆσαι, πῶς οὐχὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ Πνεῦμα ταῦτα ῥηθείη ἄν; Η τὸ παρεῖναι, διττόν· τὸ μὲν, ὡς προνοοῦν (καθώς εἴρηται), καθ᾿ ὃ σημαινόμενον ἡ Τριὰς παρεῖναι τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, ὥσπερ καὶ τοῖς οὖσιν ἅπασι λέγεται, ἀλλ᾿ ὥσπερ οὐδὲν τῶν ὄνο των, διὰ τὸ παρεῖναι τούτοις, γεγενῆσθαι λέγεται, οὕτως οὐδὲ σαρκωθῆναι, ἢ ἐνανθρωπῆσαι. Λέγεται
col. 1291–1292page 15 of 17
PG 101:1291δὲ παρεῖναι ἕτερον ἑτέρῳ, ὡς ἡ ψυχὴ τῷ σώματι, ἡνίκα ἄμφω εἰς μίαν συνῆλθεν ὑπόστασιν· και δ σημαινόμενον μόνον τὸν Υἱὸν τῷ Κυριακῷ φαμεν δεν θρώπῳ παρεῖναι, οὐκέτι δὲ τὸν Πατέρα, ἢ τὸ Πνεῦμα. Καὶ κατὰ μὲν τὸ πρῶτον σημαινόμενον πάσε παρῆν, ὥσπερ ἔφημεν, ἀνθρώποις, καὶ ἁπλῶς τοῖς οὖσιν ἡ τοῦ Λόγου ὑπόστασις· κατὰ δὲ τὸ δεύτερον οὐκέτι, ἀλλὰ μόνῳ τῷ Κυριακῷ· ὥσπερ καὶ ὁ νοῦς ὁ ἐν ἡμῖν πάρεστι μὲν πᾶσιν, οἷς ἐπιβάλλων, τούτων ἀντιλαμβάνεται καὶ νοεῖ, πάρεστι δὲ καὶ τῷ ἔγκε φάλῳ, ἢ, εἰ μὴ βούλει, ἄλλῳ τινὶ μορίῳ τῷ σωμα τικῷ· καὶ οὐκ ἔστιν ὁμοία ή παρουσία· ἡ μὲν γὰρ κατ' οὐσίαν καὶ ὕπαρξιν, ἡ ἐν τῷ ἀφωρισμένῳ μορίω σωματικῷ, ἡ δὲ κατὰ μόνην νόησιν καὶ ἀντίληψιν. δ'. Πότερον, ἡ τοῦ Λόγου ὑπόστασις, ήγουν δ Χριστὸς, ταὐτήν ἐστι ταῖς αὐτοῦ φύσεσιν, ἡ ἕτερον; ἑκατέρωθεν γὰρ ἄπορον εἶναι ποιεῖ· εἰ μὲν γὰρ ταὐτὸν, εἰσὶ δὲ δύο φύσεις, καὶ ὑποστάσεις ἄρα δύο ἢ ἀνάπαλιν, ἔστι δὲ μία σύνθετος ὑπόστασις, καὶ μία ἄρα σύνθετος φύσις· εἰ δ᾽ ἕτερον, ἔστι δὲ ἐκεῖνα Θεός καὶ ἄνθρωπος· οὐκ ἄρα ὑπόστασις [καὶ φύσις] ταυτά, 8 καὶ ἀτοπώτερον· ἀκολουθεῖ δ' ἑκατέρᾳ τῶν ὑποθέσεων καὶ ἄλλα πλείονα ἄτοπα. Φαμὲν οὖν, ἐπιλυόμενοι, ὡς οὔτε ταὐτὸν ἁπλῶς, οὔτε ἕτερον, ἀλλὰ τρόπον μέν τινα ταὐτὸν, τρόπον δέ τινα ἕτερον· κατὰ μὲν γὰρ τοὺς οὐσιώδεις λόγους τῶν φύσεων, ταὐτὸν ὁ Χριστὸς ταῖς ἑαυτοῦ φύσεσι· καθ' δ δὲ τὸ μὲν, ἄτου μον, τὰ δὲ κατὰ πλειόνων δύνανται λέγεσθαι (καὶ ὅτα τούτοις ὅμοια), ἕτερον. Οὐκ ἐπὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν δὲ μυστηρίου, εἴ τις τὸ τοιοῦτον ἐρώτημα προκομίζει, ἡ ἀπόκρισις ἡ εἰρημένη ἁρμόσει, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶςἐπὶ πάντων, ἐφ᾽ ὧν δύναται λέγεσθαι φύσις καὶ ὑπό στασις· καὶ γὰρ ὁ Σωκράτης τῇ αὐτοῦ φύσει καὶ ὁ ἵππος οὔτε ταὐτόν ἐστιν ἁπλῶς, οὔτε ἕτερον, ἀλλὰ τρόπον μέν τινα ταὐτὸν, ὥσπερ είρηται, τρόπον δ' ἄλλον ἕτερον. ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΣΛΛ'. Πότερον, ὁ Χριστὸς τὸν καθόλου άνθρωπον άν ελάβετο, ἢ τὸν ἐπὶ μέρους; α΄. Φαμὲν οὔτε τὸν καθόλου, οὔτε τὸν ἐπὶ μέρα τ οὐδὲ γὰρ ἐξ ἀνάγκης θάτερον τούτων ὑπάρχειν δε οὐ γὰρ κατὰ ἀντίφασιν ἡ ἐρώτησις. Εἰ μὲν γὰρ τῶν καθόλου άνθρωπον ἀνελάβετο ὁ Χριστός, συμβαίνει αὐτὸν μὴ καθ᾽ ὕπαρξιν, μηδ' ἐν αἰσθήσει γενέσθαι ἄνθρωπον, ἀλλ' ἐπινοίᾳ μόνῃ καὶ φαντασίᾳ (αὕτη γὰρ ἡ τοῦ καθόλου ὕπαρξις, ἄλλως τε δὲ καὶ μὴ εἶναι αὐτ τὸν ἐν τόπῳ περιγραφόμενον κατὰ τὴν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν· οὐδὲν γὰρ τῶν καθόλου τοπικῶς περιο γράφεται. Ἔτι δὲ καὶ εἰ τὸν καθόλου ἄνθρωπον άν ελάβετο ὁ Χριστὸς, τὸ δὲ καθόλου τοῦτό ἐστι, τὸ ἐν πολλαῖς ὑποστάσεσι θεωρούμενον, ἔσται ὁ Χριστὸς (ἐπεὶ τὸν καθόλου ἀνείληφεν ἄνθρωπον) υποστάσεις πολλαί, μᾶλλον δὲ, ἄπειροι. Συμβαίνει δὲ καὶ κ εἶναι ἡμῖν αὐτὸν ὁμοούσιον· ἀναληφθέντος γὰρ του καθόλου ἀνθρώπου ἐν τῷ Θεῷ λόγῳ, οὐκέτι ἡμεῖς ἄνθρωποι λεχθείημεν πόθεν γὰρ τοῦτο ὑπάρξει
col. 1293–1294page 16 of 17
PG 101:1293ἡμῖν, καὶ κατὰ τί κοινωνήσομεν τῷ Χριστῷ; Προς δ᾽ αὖ τοῖς εἰρημένοις καὶ ἕτερον ὑπάρξει ατόπημα, τὸ τῶν ἀνθρώπων ἕκαστον καὶ ἄνθρωπον εἶναι καὶ μὴ ἄνθρωπον· ἕκαστος γὰρ ἡμῶν κατὰ τὸν ἀληθῆ λόγον ἄνθρωπος ἐστί τε καὶ ὀνομάζεται· τοῦ δὲ καθε όλου, καθ' ὁ πάντες άνθρωποι εἶναι ἐλέγοντο, παρὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου ἀναληφθέντος, πῶς ἐσόμεθα ἄνθρωποι; Διὰ οὖν ταῦτα πάντα καὶ ἕτερα πλείονα οὐ λέ γομεν ἀνειληφέναι τὸν Χριστὸν τὸν καθόλου ἄνθρωπον. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τὸν ἐπὶ μέρους ἄνθρωπον δίκαιον, ἂν εἴη λέγειν τὸν Χριστὸν ἀνειληφέναι· εἰ γὰρ τοῦτο δοθείη, οὐ μία ἔσται ὁ Χριστὸς ὑπόστασις, ἀλλὰ δύο ο τότε γὰρ ἀναλαβεῖν ἐλέγετο ὁ Χριστὸς τὴν ἐν μέρει ἄνθρωπον, εἴ γε τὴν φύσιν μετὰ τῶν ἰδιωμάτων ἀν ἔλαβεν· αὐτὴ δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ ὑπόστασις. Τι οὖν ἀνελάβετο ὁ Χριστὸς, ἐρεῖ τις, εἴπερ οὔτε τὸν καθόλου ἄνθρωπον, οὔτε τὸν ἐν μέρει ανείληφε; Λέ γομεν, ὅτι ἀνελάβετο μὲν τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν, ἐξ ἑαυτοῦ δὲ ὁ λόγος παρέσχε τὰ ἰδιώματα, καὶ οὕτως οὐδεμία ἀτοπία παρακολουθήσει. β'. Τὸ Χριστὸς ὄνομα δρου δύναμιν ἔχει, ἢ οὐ σίας ἐστὶ σημαντικὸν, καθάπερ ἄνθρωπος ἢ ἵππος; Οὔτε ὅρου δύναμιν ἔχει, οὔτε οὐσίας ἐστὶ σημαντικὸν, πράγματος δέ τινος δηλοῦντος ἐνέργειαν· τὸ γὰρ Χριστὸς ὄνομα μίαν ὑπόστασιν σημαίνει, ἀλλ᾽ οὐ μίαν φύσιν· Χριστὸς γὰρ μονοτρόπως οὐ λέγεται, ἀλλ' ἐν αὐτῷ τῷ ὀνόματι, ἑνὶ ὄντι, ἑκατέρων πραγμάτ των δείκνυνται σημασία, θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος" διὸ καὶ Θεὸς λέγεται ὁ Χριστὸς καὶ ἄνθρωπος, καὶ εἷς ἐστιν ὁ Χριστός. ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΤΙΘ'. Τι σημαίνει ἡ τοῦ Ἀβεσσαλώμ τῷ πατρὶ ἐπανάστασις; Η τὴν τῶν Ἰουδαίων εἰκονίζει κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπανάστασιν (καὶ γὰρ Υἱὸς πρωτότοκος ὁ Ἰσραὴλ, και, Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα καὶ τὸν).... οὗτοι ἐπαναστάντες διήνεγκαν θάνατον, Ρωμαϊκῆς μας χαίρας, εἰ καὶ μετὰ πολλὴν μακροθυμίαν, γεγονότες παρανάλωμα. Οτι Δαυΐδ κωλύεται τὸν ναὸν οἰκοδομῆσαι, ταμιεύεται δὲ τὸ ἔργον εἰς τὸν ἐξ αὐτοῦ γεν νηθέντα Σολομώντα, ὃς ἐρμηνεύεται εἰρηνικός, διότι αὶ ἡ ἐνυπόστατος εἰρήνη, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, ελλεν οὐ τῷ Ἰουδαίων έθνει μόνον, ἀλλὰ καὶ παντὶ τῷ γένει ναὸν οἰκοδομῆσαι ἁγιωσύνης, οὗ οἱ κατ αξιούμενοι ὧν τε δέονται τυγχάνουσι, καὶ κάθαρσιν τῶν πλημμελημάτων εὑρίσκουσιν. Ἐπεὶ κυρίως καὶ οὐχὶ τῶν αἱμάτων χάριν κεκώλυται, εἰ καὶ εἴρηται, ἀλλ᾽ ὅτι τῷ τύπῳ ἐφυλάττετο καὶ ὅλη τῷ τύπῳ συμ περιείληπτο. ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΤΚ. Τι ἐστι τὸ φοιβήσασθαι καὶ φιλόχρωμα περι θεῖναι; Τὸ μὲν φοιβήσασθαι λέγει ἀντὶ τοῦ μὴ μαντείαις
col. 1295–1296page 17 of 17
PG 101:1295χρῆσθαι. Τὸ δὲ φαλάκρωμα μὴ περιτιθέναι, διότι τοῖς ἔθνεσι τοῦτο ἐπὶ τοῖς τεθνεῶσιν ἐπράττεται ἀποκειράμενοι γὰρ τὰς τρίχας προσέφεραν τοῖς τετελευτηκόσιν· αἱ δὲ τρίχες ἐκείροντο οὐχ αἱ κατὰ τοῦ Ινίου μόνον, ἀλλ' ὅσαι καὶ κατὰ τὸ βρέγμα πεφύκα σε φύεσθαι· ταῦτα δὲ πάντα ἐθνικὰ ἦν ἔθιμά τε καὶ νόμιμα. ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΤΚΑ'. Διὰ τί ὁ κόραξ ἀκάθαρτος ὢν ὑπηρέτει τῷ προφήτῃ; Ὁ δὲ κόραξ ἀκάθαρτος ὢν ὑπηρετεῖται τῷ προφήτῃ τροφήν, τὸ δυσπειθὲς καὶ σκληρὸν τῆς προφητικῆς καταμαλάσσων αὐστηρίας· οἰκονομεῖ γὰρ τοῦτο τὸ θεῖον, ὡς ἂν εἰ καὶ μὴ οἴκαθεν ἐπ᾽ ἔλεον τρέποιτο τοῦ ὁμοφυοῦς, ἀλλ᾽ οὖν μυσαττόμενος την τοῦ ἀκαθάρτου ζώου ὑπηρεσίαν, τὴν κοινὴν τῆς τροφῆς διαλήσει ἀπορίαν· οἰκτιρμοῖς γὰρ ἀφράστοις τὸ θεῖον καλυπτόμενον, καὶ τὸν κακούμενον λαὸν εἰς ἔλεον ἀνα λαβεῖν προενόει, καὶ τὸν προφήτην μὴ ἀπαγαγεῖν εἰς λύπην, ἅτε δὴ μὴ πάθει δουλεύοντα, ζήλῳ δὲ θείῳ τὰς οὐρανίους σταγόνας στειρώσαντα. Οὐδὲν δ᾽ ἀπο εικὸς ἐννοεῖν, ὅτι καὶ τύπον ἔφερεν ὁ κόραξ τῶν ἐθνῶν, ὁ τῶν ἀκαθάρτων καὶ ἐβδελυγμένων εἶναι δοκοῦντα, τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ καὶ τῇ χάριτι ἐξυπηρετούμενα, προστεθήσεται.
Continue reading PG 101: Fragmenta ad Romanos →≣ entire volume
Index
Page scan enlarged

Notebook

Full View