εἶπεν· ὁ ἐξ ἀνθρώπων τήν ψῆφον δεχόμενος, ἀλλ᾿ ὁ ἐκ Θεοῦ εἰς τοῦτο προορισθείς καί προχειρισθείς. Οἱ γάρ ἐξ ἀνθρώπων καί δι᾿ ἀνθρώπων κλέπται εἰσί καί λησταί, καθώς εἶπεν ὁ Κύριος· “Ἐγώ εἰμι ἡ θύρα. Πάντες ὅσοι ἦλθον καί ἔρχονται οὐ δι᾿ ἐμοῦ, ἀλλά ἀλλαχόθεν ἐπιβαίνοντες, κλέπται εἰσί καί λησταί”. (367) Μή οὖν πλανᾶσθε, ἀαδελφοί, ὁ ἐν σκότει διάγων ἔξω τῆς θύρας ἐστίν, ὁ δέ δοκῶν εἰσελθεῖν καί οὐ διά τοῦ φωτός εἰσελθών, ἔξω καί αὐτός τῆς μάνδρας ἐστίν. Εἰ γάρ φῶς τοῦ κόσμου καί θύρα ὁ Χριστός, φωτοειδής πάντως θύρα ἐστί καί οὐχί θύρα μόνον ἁπλῶς, καί ὁ ἐν ταύτῃ γεγονώς ἐν τῷ τοῦ κόσμου φωτί γέγονε. Φῶς δέ τοῦ κόσμου ἐστίν οὐχ ὡς αἰσθητῶς ὁρώμενος, ἀλλ᾿ ὡς νοερῶς θεωρούμενος. Ὁ γάρ αἰσθητός ἥλιος μόνον φωτίζει τά σωματικά ὄμματα οὐκ ἀνθρώπων ἀλλά καί ἀλόγων ζῴων, τετραπόδων ἅμα καί πετεινῶν· ὁ δέ νοητός ἥλιος, ὁ ἐν τῷ κόσμῳ ἐπιφανείς, ψυχάς λογικάς μόνον. Ἀλλ᾿ οὐδέ ταύτας ἀκρίτως πάσας καί ἀναξίως φωτίζειν οἶδεν· οὐ γάρ ἄψυχος ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, οὐκ ἄζωός ἐστιν, ὥσπερ οὐδέ δοῦλος ἤ κτίσμα εἰς ὑπηρεσίαν ἄλλων ταχθείς, καθά δή ὁ αἰσθητός οὗτος ἥλιος ἀνατέλλων ἐπί δικαίους καί ἀδίκους καί ἐπί πονηρούς ἅμα καί ἀγαθούς. Ἀλλ᾿ εἰ καί φῶς καλεῖται καί ἥλιος ὀνομάζεται, ἀλλά καί ὑπέρ φῶς ἅπαν καί ὑπέρ ἥλιον, ὡς φωτός καί ἡλίου ποιητής καί Δεσπότης, ὑπάρχει ζωή καί ζωοποιός, ἀλήθεια, δικαιοσύνη ἁγιασμός, ἁπλοῦς, ἀσύνθετος, ἀγαθός καί πᾶν ἀγαθόν καί ὑπέρ πᾶν ἀγαθόν. Ὡς οὖν ἀλήθεια καί ὤν καί καλούμενος, τοῖς ἀληθῶς ἐπιστρέφουσιν ἀλήθεια γίνεται· ὡς δέ δικαιοσύνη ὑπάρχων, τοῖς πᾶσαν ἀδικίαν μισήσασι δικαιοσύνη ἐστίν· ὡς ἁγιασμός , τοῖς ἐκπλυθεῖσι καί καθαρθεῖσι διά δακρύων· ὡς ἁπλοῦς, τοῖς μηδεμίαν πονηρίαν ἤ κακίαν ἔνδοθεν ἐπιφέρουσιν· ὡς ἀσύνθετος, (368) τοῖς μηδεμίαν διπλόην ἤ διψυχίαν ἤ δυσπιστίαν ψυχῆς ἔχουσιν· ὡς ἀγαθός, τοῖς τῆς μετανοίας πνευματικοῖς ἔργοις σωματικάς τινας ἤ βιωτικάς μερίμνας καί φροντίδας μή συνεπαγομένοις καί τούτοις ἀναμιγνύουσι καί ἀναφύρουσιν αὐτάς, ἀλλά γυμνοῖς τῇ γνώμῃ καί τῇ τῆς ψυχῆς προθέσει ἐν ἀκακίᾳ προσερχομένοις αὐτῷ, ὧν καί ἀποδεχόμενος τό ἀπερίεργον παντός ἀγαθοῦ συντόμως τούτους ἐμπλίπλησι καί τῶν ὑπέρ νοῦν καί ὑπέρ ἔννοιαν ἀγαθῶν κοινωνούς εὐθύς τῷ ἀποκαλυφθῆναι καί φανῆναι ἀποκαθίστησι. “Καί τίς, φησί, τούς τοιούτους, εἰ ἄρα τοιοῦτοί εἰσι καί νῦν, ἐπιγνώσεται;”. Ὁ ἄνωθεν ὑπό τοῦ Πνεύματος ἐλλαμπόμενος. Ὁ δέ λέγων καί μή γινώσκων αὐτούς, τί καί μαρτυρίαν παρά ἄλλων καταδέχεται δέξασθαι; Οὐκ οἶδεν ὅτι, κἄν ἀγνοῶν εἰσαγάγῃ λύκον εἰς τά πρόβατα τοῦ Χριστοῦ, αὐτός τῶν προβάτων τό κρῖμα λήψεται; “Καί τίς γινώσκει, φησίν· ἄνθρωπος ὑπάρχει καί ἀγνοεῖ τά ἐν καρδίᾳ”. Εἰ μή τυφλός ἐστιν, οὐκ ἄν ἀγνοήσῃ τόν τοιοῦτόν ποτε. Πῶς γάρ ὁ βλέπων οὐ διαχωρίσει πρόβατον καί λύκον, ληστήν καί ποιμένα; Εἰ δέ τυφλός ἐστι πρός ταῦτα, χειραγωγόν καί ὁδηγόν ἐπιζητησάτω, μᾶλλον καί τῆς τοιαύτης ἐργασίας καί διακρίσεως παυσάσθω, μήτε ὁδηγός ἄλλων γενόμενος μήτε ὁδηγόν ἑτέροις ἀποκαθιστῶν, κἄν ὅλον ἔχῃ τόν κόσμον συμμαρτυροῦντα αὐτῷ. Τοῦτο γάρ ἐγώ λέγω, ὅτι ὁ βλέπων πνευματικῶς καί ἀκούων ὡσαύτως, ὅν ἄν ἴδῃ καί συντύχῃ καί πολλάκις προσομιλήσῃ, αὐτήν αὐτοῦ βλέπει τήν ψυχήν, εἰ καί μή κατ᾿ οὐσίαν, ἀλλά κατ᾿ ἰδέαν, ὁποία ἐστί καί ποταπή. Τοίνυν, εἰ καί Πνεύματος Ἁγίου (369) μεταλαβεῖν κατηξιώθῃ, ἐξ αὐτῆς αὐτοῦ τῆς ὄψεως τοῦτο γινώσκει· εἰ δέ ἔτι ἀτελής ὁ βλεπόμενος πρός τήν χάριν ἐστί καί οὕπω θεοειδής ἐχρημάτισε, διά τῶν λόγων αὐτοῦ μᾶλλον ὁ τοῦτον βλέπων καί ὁμιλῶν ἐπιγνώσεται – καθά δή καί αὐτός ὁ Δεσπότης ἡμῶν καί Θεός ἀπεφήνατο εἰπών· “Ἐκ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς”, καί πάλιν· “Ὥσπερ δένδρον ἐκ τοῦ καρποῦ, οὕτως ἄνθρωπος ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ ὁποῖός ἐστι γινώσκεται”, πλήν καί οὗτος παρά τῶν ὑγιαινόντων τόν λόγον καί τά τῆς ψυχῆς αἰσθητήρια· οἱ γάρ λοιποί τῶν ἀνθρώπων καί πρός αὐτά τά ἔργα ἀναισθήτως καί ἀδιακρίτως διάκεινται. Νηστεύοντα γάρ τινά μετά κενοδοξίας ὁρῶντες ἀποδέχονται, καί τόν ἐσθίοντα μετά ταπεινώσεως κατακρίνουσιν. Ἄλλον ἐν ταπεινώσει ἐγκρατευόμενον ὑποκριτήν εἶναι λογίζονται, τόν δέ μετά γαστριμαργίας ἐσθίοντα ὡς ἁπλοῦν ἡγοῦνται καί ἀνεπιτήδευτον, ᾧ καί συνεσθίειν συχνοτέρως ἡδύνονται, τά ἑαυτῶν πάθη παραμυθούμενοι. Ἀλλά γάρ καί τούς τόν σαλόν ὑποκρινομένους καί ἀστεῖα καί φλυαρίας λέγοντας ἀκαίρως, σχήματά τε ἀπρεπῆ διαπραττομένους καί τούς λοιπούς κινοῦντας πρός γέλωτα, ὡς τήν ἀρετήν αὐτῶν καί ἀπάθειαν διά τῶν τοιούτων δῆθεν ἐπιτηδευμάτων καί σχημάτων καί λόγων καλύπτειν σπουδάζοντας λογισάμενοι, ὡς ἀπαθεῖς καί ἁγίους τιμῶσι, τούς δέ ἐν εὐλαβείᾳ καί ἀρετῇ καί ἀφελότητι καρδίας διάγοντας καί ἁγίους τῷ ὄντι πέλοντας, ὡς οἷα δή τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἕνα παραλογίζονταί τε καί παρατρέχουσιν. Ἄλλοι πάλιν τόν λάλον καί ἐπιδεικτικόν διδακτικόν μᾶλλον καί πνευματικόν εἶναι λογίζονται, τόν δέ σιωπηλόν καί (370) περί ἀργολογίαν ἀκριβαζόμενον ἄγροικον καί ἄφωνον ἀποφαίνονται. Ἕτεροι τόν ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ φθεγγόμενον ὡς ὑψηλόφρονα καί ὑπερήφανον ἀποστρέφονται, τοῖς λόγοις αὐτοῦ πληττόμενοι μᾶλλον ἤ κατανυσσόμενοι, τόν δέ ἀπό κοιλίας ἤ ἐκ μαθημάτων τορνολογοῦντα καί τῆς αὐτῶν σωτηρίας καταψευδόμενον ὑπερεπαινοῦσι καί ἀποδέχονται. Καί οὕτως οὐδείς ἐν τοῖς τοιούτοις ἐστίν ὁ καλῶς καί ὡς ἔχει τό πρᾶγμα ἰδεῖν καί διακρῖναι δυνάμενος. Ὁ γάρ ἅπαξ τυφλός πρός πάντα τυφλός ἐστιν, οὕτω καί ὁ κωφός ὤν πρός πάντα κωφός ἐστιν. Οὐ γάρ ὁ τυφλός τόν μέν ὁρᾷ, τόν δέ οὔ, οὐδέ ὁ κωφός τοῦ μέν ἀκούει τῆς φωνῆς, τοῦ δέ οὔ, ἀλλά καθόλου κἀκεῖνος καί οὗτος πηροί τάς αἰσθήσεις εἰσίν. Οὕτω τοιγαροῦν πᾶς ἀναίσθητος πρός τό ἕν πρός πάντα ἀναίσθητός ἐστιν, ὡς καί ὁ ἔχων αἴσθησιν πρός τό ἕν ἐν αἰσθήσει πάντων ἐστί καί τῆς αἰσθήσεως αὐτῶν ἐκτός ἐστιν. Ἐν τῇ αἰσθήσει τῶν πάντων ἐστί καί ὑπό τῆς αἰσθήσεως αὐτῶν οὐ καταλαμβάνεται. Ὀ κωφός πρός τόν λόγον κωφός πρός πᾶσαν φωνήν ἐστιν, ὡς καί ὁ ἀκούων τοῦ λόγου τῶν πάντων ἀκούει. Οὗτος κωφεύων ἐστί πρός πᾶσαν φωνή· πάντων ἀκούει καί οὐδενός, εἰ μή τῶν ἐν λόγῳ μόνων τούς λόγους ποιουμένων, καί οὐδ᾿ αὐτῶν ἀλλά τοῦ λόγου μόνου, τοῦ ἐν τῇ φωνῇ ἀφώνως φθεγγομένου. Ὁ τυφλός πρός τό ἕν τυφλός ὅλως πρός πάντα ἐστίν, ὁ δέ βλέπων ἐν τῷ ἑνί ἐν θεωρίᾳ τῶν πάντων ἐστί καί τῆς θεωρίας τῶν πάντων ἀπέχεται καί ἐν τῇ θεωρίᾳ τῶν πάντων γίνεται καί ἔξω τῶν θεωρουμένων ἐστίν. Ἐν τῷ ἑνί οὗτος ὤν τά πάντα ὁρᾷ, καί ἐν πᾶσιν ὤν οὐδέν τῶν πάντων ὁρᾷ. Οὕτως οὖν ὁ βλέπων ἐν τῷ ἑνί διά τοῦ ἑνός (371) καί ἑαυτόν καί πάντας καί ἅπαντα καθορᾷ, καί κεκρυμμένος ὤν καί ἐν αὐτῷ οὐδέν τῶν πάντων ὁρᾷ. Ὁ τοίνυν ἀκούων καί βλέπων καί αἰσθανόμενος οἶδε τῶν λεγομένων τήν δύναμιν, ὁ δέ μή εἰδώς πρόδηλός ἐστιν ὅτι οὔτε τά αἰσθητήρια τῆς ψυχῆς τετρανωμένα καί ὑγιᾶ ἐπιφέρεται. Ὁ δέ οὕτως ἔχων οὔπω ἔγνω ὅτι “προσκυνητής μικτός ἐστιν, ἐπίγειος καί οὐράνιος, πρόσκαιρος καί ἀθάνατος, βασιλεύων τῶν ἐπί γῆς, βασιλευόμενος ἄνωθεν, ἐπόπτης τῆς ὁρωμένης κτίσεως, μύστης τῆς νοουμένης”, ὥς πού τίς φησιν ἐν θεολογίᾳ βεβοημένος. Ἀλλ᾿ ἐν τιμῇ ὤν παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καί ὠμοιώθη αὐτοῖς, καί ὁμοιωθείς μένει τοιοῦτος ἔτι, μή ἐπαναστραφείς, μή ἐπανακληθείς ἤ ἐπί τό πρῶτον ἀξίωμα ἀναχθείς κατά τήν τῆς οἰκονομίας δωρεάν τοῦ Δεσπότου καί Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ἔτι δέ κτῆνος ὤν ἄλογον, ὥσπερ Δαυιτικῶς εἴρηται, ὄνος, τυχόν, ἤ βοῦς ἤ χοῖρος, οἷς οἱ μαργαρῖται τῆς ἀπορρήτου γνώσεως οὐ δίδονται πρός Θεοῦ, τήν εἰκόνα

εἶπεν· ὁ ἐξ ἀνθρώπων τήν ψῆφον δεχόμενος, ἀλλ᾿ ὁ ἐκ Θεοῦ εἰς τοῦτο προορισθείς καί προχειρισθείς. Οἱ γάρ ἐξ ἀνθρώπων καί δι᾿ ἀνθρώπων κλέπται εἰσί καί λησταί, καθώς εἶπεν ὁ Κύριος· “Ἐγώ εἰμι ἡ θύρα. Πάντες ὅσοι ἦλθον καί ἔρχονται οὐ δι᾿ ἐμοῦ, ἀλλά ἀλλαχόθεν ἐπιβαίνοντες, κλέπται εἰσί καί λησταί”. (367) Μή οὖν πλανᾶσθε, ἀαδελφοί, ὁ ἐν σκότει διάγων ἔξω τῆς θύρας ἐστίν, ὁ δέ δοκῶν εἰσελθεῖν καί οὐ διά τοῦ φωτός εἰσελθών, ἔξω καί αὐτός τῆς μάνδρας ἐστίν. Εἰ γάρ φῶς τοῦ κόσμου καί θύρα ὁ Χριστός, φωτοειδής πάντως θύρα ἐστί καί οὐχί θύρα μόνον ἁπλῶς, καί ὁ ἐν ταύτῃ γεγονώς ἐν τῷ τοῦ κόσμου φωτί γέγονε. Φῶς δέ τοῦ κόσμου ἐστίν οὐχ ὡς αἰσθητῶς ὁρώμενος, ἀλλ᾿ ὡς νοερῶς θεωρούμενος. Ὁ γάρ αἰσθητός ἥλιος μόνον φωτίζει τά σωματικά ὄμματα οὐκ ἀνθρώπων ἀλλά καί ἀλόγων ζῴων, τετραπόδων ἅμα καί πετεινῶν· ὁ δέ νοητός ἥλιος, ὁ ἐν τῷ κόσμῳ ἐπιφανείς, ψυχάς λογικάς μόνον. Ἀλλ᾿ οὐδέ ταύτας ἀκρίτως πάσας καί ἀναξίως φωτίζειν οἶδεν· οὐ γάρ ἄψυχος ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, οὐκ ἄζωός ἐστιν, ὥσπερ οὐδέ δοῦλος ἤ κτίσμα εἰς ὑπηρεσίαν ἄλλων ταχθείς, καθά δή ὁ αἰσθητός οὗτος ἥλιος ἀνατέλλων ἐπί δικαίους καί ἀδίκους καί ἐπί πονηρούς ἅμα καί ἀγαθούς. Ἀλλ᾿ εἰ καί φῶς καλεῖται καί ἥλιος ὀνομάζεται, ἀλλά καί ὑπέρ φῶς ἅπαν καί ὑπέρ ἥλιον, ὡς φωτός καί ἡλίου ποιητής καί Δεσπότης, ὑπάρχει ζωή καί ζωοποιός, ἀλήθεια, δικαιοσύνη ἁγιασμός, ἁπλοῦς, ἀσύνθετος, ἀγαθός καί πᾶν ἀγαθόν καί ὑπέρ πᾶν ἀγαθόν. Ὡς οὖν ἀλήθεια καί ὤν καί καλούμενος, τοῖς ἀληθῶς ἐπιστρέφουσιν ἀλήθεια γίνεται· ὡς δέ δικαιοσύνη ὑπάρχων, τοῖς πᾶσαν ἀδικίαν μισήσασι δικαιοσύνη ἐστίν· ὡς ἁγιασμός , τοῖς ἐκπλυθεῖσι καί καθαρθεῖσι διά δακρύων· ὡς ἁπλοῦς, τοῖς μηδεμίαν πονηρίαν ἤ κακίαν ἔνδοθεν ἐπιφέρουσιν· ὡς ἀσύνθετος, (368) τοῖς μηδεμίαν διπλόην ἤ διψυχίαν ἤ δυσπιστίαν ψυχῆς ἔχουσιν· ὡς ἀγαθός, τοῖς τῆς μετανοίας πνευματικοῖς ἔργοις σωματικάς τινας ἤ βιωτικάς μερίμνας καί φροντίδας μή συνεπαγομένοις καί τούτοις ἀναμιγνύουσι καί ἀναφύρουσιν αὐτάς, ἀλλά γυμνοῖς τῇ γνώμῃ καί τῇ τῆς ψυχῆς προθέσει ἐν ἀκακίᾳ προσερχομένοις αὐτῷ, ὧν καί ἀποδεχόμενος τό ἀπερίεργον παντός ἀγαθοῦ συντόμως τούτους ἐμπλίπλησι καί τῶν ὑπέρ νοῦν καί ὑπέρ ἔννοιαν ἀγαθῶν κοινωνούς εὐθύς τῷ ἀποκαλυφθῆναι καί φανῆναι ἀποκαθίστησι. “Καί τίς, φησί, τούς τοιούτους, εἰ ἄρα τοιοῦτοί εἰσι καί νῦν, ἐπιγνώσεται;”. Ὁ ἄνωθεν ὑπό τοῦ Πνεύματος ἐλλαμπόμενος. Ὁ δέ λέγων καί μή γινώσκων αὐτούς, τί καί μαρτυρίαν παρά ἄλλων καταδέχεται δέξασθαι; Οὐκ οἶδεν ὅτι, κἄν ἀγνοῶν εἰσαγάγῃ λύκον εἰς τά πρόβατα τοῦ Χριστοῦ, αὐτός τῶν προβάτων τό κρῖμα λήψεται; “Καί τίς γινώσκει, φησίν· ἄνθρωπος ὑπάρχει καί ἀγνοεῖ τά ἐν καρδίᾳ”. Εἰ μή τυφλός ἐστιν, οὐκ ἄν ἀγνοήσῃ τόν τοιοῦτόν ποτε. Πῶς γάρ ὁ βλέπων οὐ διαχωρίσει πρόβατον καί λύκον, ληστήν καί ποιμένα; Εἰ δέ τυφλός ἐστι πρός ταῦτα, χειραγωγόν καί ὁδηγόν ἐπιζητησάτω, μᾶλλον καί τῆς τοιαύτης ἐργασίας καί διακρίσεως παυσάσθω, μήτε ὁδηγός ἄλλων γενόμενος μήτε ὁδηγόν ἑτέροις ἀποκαθιστῶν, κἄν ὅλον ἔχῃ τόν κόσμον συμμαρτυροῦντα αὐτῷ. Τοῦτο γάρ ἐγώ λέγω, ὅτι ὁ βλέπων πνευματικῶς καί ἀκούων ὡσαύτως, ὅν ἄν ἴδῃ καί συντύχῃ καί πολλάκις προσομιλήσῃ, αὐτήν αὐτοῦ βλέπει τήν ψυχήν, εἰ καί μή κατ᾿ οὐσίαν, ἀλλά κατ᾿ ἰδέαν, ὁποία ἐστί καί ποταπή. Τοίνυν, εἰ καί Πνεύματος Ἁγίου (369) μεταλαβεῖν κατηξιώθῃ, ἐξ αὐτῆς αὐτοῦ τῆς ὄψεως τοῦτο γινώσκει· εἰ δέ ἔτι ἀτελής ὁ βλεπόμενος πρός τήν χάριν ἐστί καί οὕπω θεοειδής ἐχρημάτισε, διά τῶν λόγων αὐτοῦ μᾶλλον ὁ τοῦτον βλέπων καί ὁμιλῶν ἐπιγνώσεται – καθά δή καί αὐτός ὁ Δεσπότης ἡμῶν καί Θεός ἀπεφήνατο εἰπών· “Ἐκ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς”, καί πάλιν· “Ὥσπερ δένδρον ἐκ τοῦ καρποῦ, οὕτως ἄνθρωπος ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ ὁποῖός ἐστι γινώσκεται”, πλήν καί οὗτος παρά τῶν ὑγιαινόντων τόν λόγον καί τά τῆς ψυχῆς αἰσθητήρια· οἱ γάρ λοιποί τῶν ἀνθρώπων καί πρός αὐτά τά ἔργα ἀναισθήτως καί ἀδιακρίτως διάκεινται. Νηστεύοντα γάρ τινά μετά κενοδοξίας ὁρῶντες ἀποδέχονται, καί τόν ἐσθίοντα μετά ταπεινώσεως κατακρίνουσιν. Ἄλλον ἐν ταπεινώσει ἐγκρατευόμενον ὑποκριτήν εἶναι λογίζονται, τόν δέ μετά γαστριμαργίας ἐσθίοντα ὡς ἁπλοῦν ἡγοῦνται καί ἀνεπιτήδευτον, ᾧ καί συνεσθίειν συχνοτέρως ἡδύνονται, τά ἑαυτῶν πάθη παραμυθούμενοι. Ἀλλά γάρ καί τούς τόν σαλόν ὑποκρινομένους καί ἀστεῖα καί φλυαρίας λέγοντας ἀκαίρως, σχήματά τε ἀπρεπῆ διαπραττομένους καί τούς λοιπούς κινοῦντας πρός γέλωτα, ὡς τήν ἀρετήν αὐτῶν καί ἀπάθειαν διά τῶν τοιούτων δῆθεν ἐπιτηδευμάτων καί σχημάτων καί λόγων καλύπτειν σπουδάζοντας λογισάμενοι, ὡς ἀπαθεῖς καί ἁγίους τιμῶσι, τούς δέ ἐν εὐλαβείᾳ καί ἀρετῇ καί ἀφελότητι καρδίας διάγοντας καί ἁγίους τῷ ὄντι πέλοντας, ὡς οἷα δή τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἕνα παραλογίζονταί τε καί παρατρέχουσιν. Ἄλλοι πάλιν τόν λάλον καί ἐπιδεικτικόν διδακτικόν μᾶλλον καί πνευματικόν εἶναι λογίζονται, τόν δέ σιωπηλόν καί (370) περί ἀργολογίαν ἀκριβαζόμενον ἄγροικον καί ἄφωνον ἀποφαίνονται. Ἕτεροι τόν ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ φθεγγόμενον ὡς ὑψηλόφρονα καί ὑπερήφανον ἀποστρέφονται, τοῖς λόγοις αὐτοῦ πληττόμενοι μᾶλλον ἤ κατανυσσόμενοι, τόν δέ ἀπό κοιλίας ἤ ἐκ μαθημάτων τορνολογοῦντα καί τῆς αὐτῶν σωτηρίας καταψευδόμενον ὑπερεπαινοῦσι καί ἀποδέχονται. Καί οὕτως οὐδείς ἐν τοῖς τοιούτοις ἐστίν ὁ καλῶς καί ὡς ἔχει τό πρᾶγμα ἰδεῖν καί διακρῖναι δυνάμενος. Ὁ γάρ ἅπαξ τυφλός πρός πάντα τυφλός ἐστιν, οὕτω καί ὁ κωφός ὤν πρός πάντα κωφός ἐστιν. Οὐ γάρ ὁ τυφλός τόν μέν ὁρᾷ, τόν δέ οὔ, οὐδέ ὁ κωφός τοῦ μέν ἀκούει τῆς φωνῆς, τοῦ δέ οὔ, ἀλλά καθόλου κἀκεῖνος καί οὗτος πηροί τάς αἰσθήσεις εἰσίν. Οὕτω τοιγαροῦν πᾶς ἀναίσθητος πρός τό ἕν πρός πάντα ἀναίσθητός ἐστιν, ὡς καί ὁ ἔχων αἴσθησιν πρός τό ἕν ἐν αἰσθήσει πάντων ἐστί καί τῆς αἰσθήσεως αὐτῶν ἐκτός ἐστιν. Ἐν τῇ αἰσθήσει τῶν πάντων ἐστί καί ὑπό τῆς αἰσθήσεως αὐτῶν οὐ καταλαμβάνεται. Ὀ κωφός πρός τόν λόγον κωφός πρός πᾶσαν φωνήν ἐστιν, ὡς καί ὁ ἀκούων τοῦ λόγου τῶν πάντων ἀκούει. Οὗτος κωφεύων ἐστί πρός πᾶσαν φωνή· πάντων ἀκούει καί οὐδενός, εἰ μή τῶν ἐν λόγῳ μόνων τούς λόγους ποιουμένων, καί οὐδ᾿ αὐτῶν ἀλλά τοῦ λόγου μόνου, τοῦ ἐν τῇ φωνῇ ἀφώνως φθεγγομένου. Ὁ τυφλός πρός τό ἕν τυφλός ὅλως πρός πάντα ἐστίν, ὁ δέ βλέπων ἐν τῷ ἑνί ἐν θεωρίᾳ τῶν πάντων ἐστί καί τῆς θεωρίας τῶν πάντων ἀπέχεται καί ἐν τῇ θεωρίᾳ τῶν πάντων γίνεται καί ἔξω τῶν θεωρουμένων ἐστίν. Ἐν τῷ ἑνί οὗτος ὤν τά πάντα ὁρᾷ, καί ἐν πᾶσιν ὤν οὐδέν τῶν πάντων ὁρᾷ. Οὕτως οὖν ὁ βλέπων ἐν τῷ ἑνί διά τοῦ ἑνός (371) καί ἑαυτόν καί πάντας καί ἅπαντα καθορᾷ, καί κεκρυμμένος ὤν καί ἐν αὐτῷ οὐδέν τῶν πάντων ὁρᾷ. Ὁ τοίνυν ἀκούων καί βλέπων καί αἰσθανόμενος οἶδε τῶν λεγομένων τήν δύναμιν, ὁ δέ μή εἰδώς πρόδηλός ἐστιν ὅτι οὔτε τά αἰσθητήρια τῆς ψυχῆς τετρανωμένα καί ὑγιᾶ ἐπιφέρεται. Ὁ δέ οὕτως ἔχων οὔπω ἔγνω ὅτι “προσκυνητής μικτός ἐστιν, ἐπίγειος καί οὐράνιος, πρόσκαιρος καί ἀθάνατος, βασιλεύων τῶν ἐπί γῆς, βασιλευόμενος ἄνωθεν, ἐπόπτης τῆς ὁρωμένης κτίσεως, μύστης τῆς νοουμένης”, ὥς πού τίς φησιν ἐν θεολογίᾳ βεβοημένος. Ἀλλ᾿ ἐν τιμῇ ὤν παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καί ὠμοιώθη αὐτοῖς, καί ὁμοιωθείς μένει τοιοῦτος ἔτι, μή ἐπαναστραφείς, μή ἐπανακληθείς ἤ ἐπί τό πρῶτον ἀξίωμα ἀναχθείς κατά τήν τῆς οἰκονομίας δωρεάν τοῦ Δεσπότου καί Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ἔτι δέ κτῆνος ὤν ἄλογον, ὥσπερ Δαυιτικῶς εἴρηται, ὄνος, τυχόν, ἤ βοῦς ἤ χοῖρος, οἷς οἱ μαργαρῖται τῆς ἀπορρήτου γνώσεως οὐ δίδονται πρός Θεοῦ, τήν εἰκόνα

εἶπεν· ὁ ἐξ ἀνθρώπων τήν ψῆφον δεχόμενος, ἀλλ᾿ ὁ ἐκ Θεοῦ εἰς τοῦτο προορισθείς καί προχειρισθείς. Οἱ γάρ ἐξ ἀνθρώπων καί δι᾿ ἀνθρώπων κλέπται εἰσί καί λησταί, καθώς εἶπεν ὁ Κύριος· “Ἐγώ εἰμι ἡ θύρα. Πάντες ὅσοι ἦλθον καί ἔρχονται οὐ δι᾿ ἐμοῦ, ἀλλά ἀλλαχόθεν ἐπιβαίνοντες, κλέπται εἰσί καί λησταί”. (367) Μή οὖν πλανᾶσθε, ἀαδελφοί, ὁ ἐν σκότει διάγων ἔξω τῆς θύρας ἐστίν, ὁ δέ δοκῶν εἰσελθεῖν καί οὐ διά τοῦ φωτός εἰσελθών, ἔξω καί αὐτός τῆς μάνδρας ἐστίν. Εἰ γάρ φῶς τοῦ κόσμου καί θύρα ὁ Χριστός, φωτοειδής πάντως θύρα ἐστί καί οὐχί θύρα μόνον ἁπλῶς, καί ὁ ἐν ταύτῃ γεγονώς ἐν τῷ τοῦ κόσμου φωτί γέγονε. Φῶς δέ τοῦ κόσμου ἐστίν οὐχ ὡς αἰσθητῶς ὁρώμενος, ἀλλ᾿ ὡς νοερῶς θεωρούμενος. Ὁ γάρ αἰσθητός ἥλιος μόνον φωτίζει τά σωματικά ὄμματα οὐκ ἀνθρώπων ἀλλά καί ἀλόγων ζῴων, τετραπόδων ἅμα καί πετεινῶν· ὁ δέ νοητός ἥλιος, ὁ ἐν τῷ κόσμῳ ἐπιφανείς, ψυχάς λογικάς μόνον. Ἀλλ᾿ οὐδέ ταύτας ἀκρίτως πάσας καί ἀναξίως φωτίζειν οἶδεν· οὐ γάρ ἄψυχος ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, οὐκ ἄζωός ἐστιν, ὥσπερ οὐδέ δοῦλος ἤ κτίσμα εἰς ὑπηρεσίαν ἄλλων ταχθείς, καθά δή ὁ αἰσθητός οὗτος ἥλιος ἀνατέλλων ἐπί δικαίους καί ἀδίκους καί ἐπί πονηρούς ἅμα καί ἀγαθούς. Ἀλλ᾿ εἰ καί φῶς καλεῖται καί ἥλιος ὀνομάζεται, ἀλλά καί ὑπέρ φῶς ἅπαν καί ὑπέρ ἥλιον, ὡς φωτός καί ἡλίου ποιητής καί Δεσπότης, ὑπάρχει ζωή καί ζωοποιός, ἀλήθεια, δικαιοσύνη ἁγιασμός, ἁπλοῦς, ἀσύνθετος, ἀγαθός καί πᾶν ἀγαθόν καί ὑπέρ πᾶν ἀγαθόν. Ὡς οὖν ἀλήθεια καί ὤν καί καλούμενος, τοῖς ἀληθῶς ἐπιστρέφουσιν ἀλήθεια γίνεται· ὡς δέ δικαιοσύνη ὑπάρχων, τοῖς πᾶσαν ἀδικίαν μισήσασι δικαιοσύνη ἐστίν· ὡς ἁγιασμός , τοῖς ἐκπλυθεῖσι καί καθαρθεῖσι διά δακρύων· ὡς ἁπλοῦς, τοῖς μηδεμίαν πονηρίαν ἤ κακίαν ἔνδοθεν ἐπιφέρουσιν· ὡς ἀσύνθετος, (368) τοῖς μηδεμίαν διπλόην ἤ διψυχίαν ἤ δυσπιστίαν ψυχῆς ἔχουσιν· ὡς ἀγαθός, τοῖς τῆς μετανοίας πνευματικοῖς ἔργοις σωματικάς τινας ἤ βιωτικάς μερίμνας καί φροντίδας μή συνεπαγομένοις καί τούτοις ἀναμιγνύουσι καί ἀναφύρουσιν αὐτάς, ἀλλά γυμνοῖς τῇ γνώμῃ καί τῇ τῆς ψυχῆς προθέσει ἐν ἀκακίᾳ προσερχομένοις αὐτῷ, ὧν καί ἀποδεχόμενος τό ἀπερίεργον παντός ἀγαθοῦ συντόμως τούτους ἐμπλίπλησι καί τῶν ὑπέρ νοῦν καί ὑπέρ ἔννοιαν ἀγαθῶν κοινωνούς εὐθύς τῷ ἀποκαλυφθῆναι καί φανῆναι ἀποκαθίστησι. “Καί τίς, φησί, τούς τοιούτους, εἰ ἄρα τοιοῦτοί εἰσι καί νῦν, ἐπιγνώσεται;”. Ὁ ἄνωθεν ὑπό τοῦ Πνεύματος ἐλλαμπόμενος. Ὁ δέ λέγων καί μή γινώσκων αὐτούς, τί καί μαρτυρίαν παρά ἄλλων καταδέχεται δέξασθαι; Οὐκ οἶδεν ὅτι, κἄν ἀγνοῶν εἰσαγάγῃ λύκον εἰς τά πρόβατα τοῦ Χριστοῦ, αὐτός τῶν προβάτων τό κρῖμα λήψεται; “Καί τίς γινώσκει, φησίν· ἄνθρωπος ὑπάρχει καί ἀγνοεῖ τά ἐν καρδίᾳ”. Εἰ μή τυφλός ἐστιν, οὐκ ἄν ἀγνοήσῃ τόν τοιοῦτόν ποτε. Πῶς γάρ ὁ βλέπων οὐ διαχωρίσει πρόβατον καί λύκον, ληστήν καί ποιμένα; Εἰ δέ τυφλός ἐστι πρός ταῦτα, χειραγωγόν καί ὁδηγόν ἐπιζητησάτω, μᾶλλον καί τῆς τοιαύτης ἐργασίας καί διακρίσεως παυσάσθω, μήτε ὁδηγός ἄλλων γενόμενος μήτε ὁδηγόν ἑτέροις ἀποκαθιστῶν, κἄν ὅλον ἔχῃ τόν κόσμον συμμαρτυροῦντα αὐτῷ. Τοῦτο γάρ ἐγώ λέγω, ὅτι ὁ βλέπων πνευματικῶς καί ἀκούων ὡσαύτως, ὅν ἄν ἴδῃ καί συντύχῃ καί πολλάκις προσομιλήσῃ, αὐτήν αὐτοῦ βλέπει τήν ψυχήν, εἰ καί μή κατ᾿ οὐσίαν, ἀλλά κατ᾿ ἰδέαν, ὁποία ἐστί καί ποταπή. Τοίνυν, εἰ καί Πνεύματος Ἁγίου (369) μεταλαβεῖν κατηξιώθῃ, ἐξ αὐτῆς αὐτοῦ τῆς ὄψεως τοῦτο γινώσκει· εἰ δέ ἔτι ἀτελής ὁ βλεπόμενος πρός τήν χάριν ἐστί καί οὕπω θεοειδής ἐχρημάτισε, διά τῶν λόγων αὐτοῦ μᾶλλον ὁ τοῦτον βλέπων καί ὁμιλῶν ἐπιγνώσεται – καθά δή καί αὐτός ὁ Δεσπότης ἡμῶν καί Θεός ἀπεφήνατο εἰπών· “Ἐκ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς”, καί πάλιν· “Ὥσπερ δένδρον ἐκ τοῦ καρποῦ, οὕτως ἄνθρωπος ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ ὁποῖός ἐστι γινώσκεται”, πλήν καί οὗτος παρά τῶν ὑγιαινόντων τόν λόγον καί τά τῆς ψυχῆς αἰσθητήρια· οἱ γάρ λοιποί τῶν ἀνθρώπων καί πρός αὐτά τά ἔργα ἀναισθήτως καί ἀδιακρίτως διάκεινται. Νηστεύοντα γάρ τινά μετά κενοδοξίας ὁρῶντες ἀποδέχονται, καί τόν ἐσθίοντα μετά ταπεινώσεως κατακρίνουσιν. Ἄλλον ἐν ταπεινώσει ἐγκρατευόμενον ὑποκριτήν εἶναι λογίζονται, τόν δέ μετά γαστριμαργίας ἐσθίοντα ὡς ἁπλοῦν ἡγοῦνται καί ἀνεπιτήδευτον, ᾧ καί συνεσθίειν συχνοτέρως ἡδύνονται, τά ἑαυτῶν πάθη παραμυθούμενοι. Ἀλλά γάρ καί τούς τόν σαλόν ὑποκρινομένους καί ἀστεῖα καί φλυαρίας λέγοντας ἀκαίρως, σχήματά τε ἀπρεπῆ διαπραττομένους καί τούς λοιπούς κινοῦντας πρός γέλωτα, ὡς τήν ἀρετήν αὐτῶν καί ἀπάθειαν διά τῶν τοιούτων δῆθεν ἐπιτηδευμάτων καί σχημάτων καί λόγων καλύπτειν σπουδάζοντας λογισάμενοι, ὡς ἀπαθεῖς καί ἁγίους τιμῶσι, τούς δέ ἐν εὐλαβείᾳ καί ἀρετῇ καί ἀφελότητι καρδίας διάγοντας καί ἁγίους τῷ ὄντι πέλοντας, ὡς οἷα δή τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἕνα παραλογίζονταί τε καί παρατρέχουσιν. Ἄλλοι πάλιν τόν λάλον καί ἐπιδεικτικόν διδακτικόν μᾶλλον καί πνευματικόν εἶναι λογίζονται, τόν δέ σιωπηλόν καί (370) περί ἀργολογίαν ἀκριβαζόμενον ἄγροικον καί ἄφωνον ἀποφαίνονται. Ἕτεροι τόν ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ φθεγγόμενον ὡς ὑψηλόφρονα καί ὑπερήφανον ἀποστρέφονται, τοῖς λόγοις αὐτοῦ πληττόμενοι μᾶλλον ἤ κατανυσσόμενοι, τόν δέ ἀπό κοιλίας ἤ ἐκ μαθημάτων τορνολογοῦντα καί τῆς αὐτῶν σωτηρίας καταψευδόμενον ὑπερεπαινοῦσι καί ἀποδέχονται. Καί οὕτως οὐδείς ἐν τοῖς τοιούτοις ἐστίν ὁ καλῶς καί ὡς ἔχει τό πρᾶγμα ἰδεῖν καί διακρῖναι δυνάμενος. Ὁ γάρ ἅπαξ τυφλός πρός πάντα τυφλός ἐστιν, οὕτω καί ὁ κωφός ὤν πρός πάντα κωφός ἐστιν. Οὐ γάρ ὁ τυφλός τόν μέν ὁρᾷ, τόν δέ οὔ, οὐδέ ὁ κωφός τοῦ μέν ἀκούει τῆς φωνῆς, τοῦ δέ οὔ, ἀλλά καθόλου κἀκεῖνος καί οὗτος πηροί τάς αἰσθήσεις εἰσίν. Οὕτω τοιγαροῦν πᾶς ἀναίσθητος πρός τό ἕν πρός πάντα ἀναίσθητός ἐστιν, ὡς καί ὁ ἔχων αἴσθησιν πρός τό ἕν ἐν αἰσθήσει πάντων ἐστί καί τῆς αἰσθήσεως αὐτῶν ἐκτός ἐστιν. Ἐν τῇ αἰσθήσει τῶν πάντων ἐστί καί ὑπό τῆς αἰσθήσεως αὐτῶν οὐ καταλαμβάνεται. Ὀ κωφός πρός τόν λόγον κωφός πρός πᾶσαν φωνήν ἐστιν, ὡς καί ὁ ἀκούων τοῦ λόγου τῶν πάντων ἀκούει. Οὗτος κωφεύων ἐστί πρός πᾶσαν φωνή· πάντων ἀκούει καί οὐδενός, εἰ μή τῶν ἐν λόγῳ μόνων τούς λόγους ποιουμένων, καί οὐδ᾿ αὐτῶν ἀλλά τοῦ λόγου μόνου, τοῦ ἐν τῇ φωνῇ ἀφώνως φθεγγομένου. Ὁ τυφλός πρός τό ἕν τυφλός ὅλως πρός πάντα ἐστίν, ὁ δέ βλέπων ἐν τῷ ἑνί ἐν θεωρίᾳ τῶν πάντων ἐστί καί τῆς θεωρίας τῶν πάντων ἀπέχεται καί ἐν τῇ θεωρίᾳ τῶν πάντων γίνεται καί ἔξω τῶν θεωρουμένων ἐστίν. Ἐν τῷ ἑνί οὗτος ὤν τά πάντα ὁρᾷ, καί ἐν πᾶσιν ὤν οὐδέν τῶν πάντων ὁρᾷ. Οὕτως οὖν ὁ βλέπων ἐν τῷ ἑνί διά τοῦ ἑνός (371) καί ἑαυτόν καί πάντας καί ἅπαντα καθορᾷ, καί κεκρυμμένος ὤν καί ἐν αὐτῷ οὐδέν τῶν πάντων ὁρᾷ. Ὁ τοίνυν ἀκούων καί βλέπων καί αἰσθανόμενος οἶδε τῶν λεγομένων τήν δύναμιν, ὁ δέ μή εἰδώς πρόδηλός ἐστιν ὅτι οὔτε τά αἰσθητήρια τῆς ψυχῆς τετρανωμένα καί ὑγιᾶ ἐπιφέρεται. Ὁ δέ οὕτως ἔχων οὔπω ἔγνω ὅτι “προσκυνητής μικτός ἐστιν, ἐπίγειος καί οὐράνιος, πρόσκαιρος καί ἀθάνατος, βασιλεύων τῶν ἐπί γῆς, βασιλευόμενος ἄνωθεν, ἐπόπτης τῆς ὁρωμένης κτίσεως, μύστης τῆς νοουμένης”, ὥς πού τίς φησιν ἐν θεολογίᾳ βεβοημένος. Ἀλλ᾿ ἐν τιμῇ ὤν παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καί ὠμοιώθη αὐτοῖς, καί ὁμοιωθείς μένει τοιοῦτος ἔτι, μή ἐπαναστραφείς, μή ἐπανακληθείς ἤ ἐπί τό πρῶτον ἀξίωμα ἀναχθείς κατά τήν τῆς οἰκονομίας δωρεάν τοῦ Δεσπότου καί Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ἔτι δέ κτῆνος ὤν ἄλογον, ὥσπερ Δαυιτικῶς εἴρηται, ὄνος, τυχόν, ἤ βοῦς ἤ χοῖρος, οἷς οἱ μαργαρῖται τῆς ἀπορρήτου γνώσεως οὐ δίδονται πρός Θεοῦ, τήν εἰκόνα

οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι – ταῦτα δηλονότι ἰδεῖν καί εἰπεῖν , ἀλλ᾿ ὁ Πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Ὥστε ὁ νῦν ἀκούων αὐτοῦ διά τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων καθ᾿ ἑκάστην βοῶντος καί τό τοῦ εὐλογημένου Πατρός αὐτοῦ θέλημα διαγγέλοντος, καί μή φόβῳ καί τρόμῳ ὑπακούων αὐτοῦ καί φυλάττων τά παρ᾿ αὐτοῦ προστασσόμενα, οὐδέ τότε, εἰ καί παρῆν καί ἐκεῖνον αὐτόν ἐθεάσατο καί διδάσκοντα ἤκουσε, πιστεῦσαι αὐτῷ ὅλως ἠνέσχετο ἄν· δέος μή καί παντάπασιν ἀπιστήσας, ὡς ἀντίθεον αὐτόν καί οὐ Θεόν ἀληθινόν λογισάμενος, ἐβλασφήμησε. Καί ταῦτα μέν οἱ πάντη τῶν ἄλλων παχύτεροι. Τί δέ οἱ τούτων σεμνότεροι; “Εἰ ἦμεν, φησίν, ἐν τοῖς χρόνοις τῶν ἁγίων πατέρων, ἠγωνισάμεθα ἄν καί ἡμεῖς. Βλέποντες γάρ τήν ἀγαθήν αὐτῶν πολιτείαν καί τούς ἀγῶνας αὐτῶν, ἐζηλώσαμεν ἄν αὐτούς. Νυνί δέ μετά ῥᾳθύμων καί ἀμελῶν συναναστρεφόμενοι, συναπαγόμεθα τούτοις καί ἀβουλήτως συναπολλύμεθα”, ἀγνοοῦντες, ὡς εἰκός, καί αὐτοί ὅτι ἐν λιμένι μᾶλλον ἡμεῖς ὑπέρ ἐκείνους ἐσμέν. Ἐν τοῖς χρόνοις τῶν πατέρων ἡμῶν πολλαί ἀκουέτωσαν καί οὗτοι! – αἱρέσεις ὑπῆρχον, πολλοί ψευδόχριστοι, πολλοί χριστοκάπηλοι, πολλοί ψευδαπόστολοι, πολλοί ἦσαν (375) ψευδοδιδάσκαλοι, παρρησίᾳ τά τοῦ πονηροῦ ζιζάνια περιϊόντες καί σπείροντες καί πολλούς τοῖς ἑαυτῶν συνήρπασαν λόγοις, ἐξαπαντήσαντες αὐτούς, καί αὐτῶν τάς ψυχάς ἀπωλείᾳ παρέπεμψαν. Καί τοῦτο ἐκ τῶν τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου καί Ἀντωνίου βίων ἀληθές εἶναι εὑρήσετε. Γέγραπται γάρ τόν Ἀντώνιον τότε λαμπροτέραν στολήν ὑπέρ τήν συνήθη ἐνδυσάμενον καί ἐπί τόπου ὑψηλοῦ ἀνελθόντα φανερῶσαι ἑαυτόν καί ἐπιδείξασθαι, ἵνα ἐμφανής γεγονώς πάντως ὑπό τῶν αἱρετικῶν κρατηθῇ καί ἀναιρεθῇ· εἰ οὖν μή ἦν διωγμός, οὐκ ἄν τοῦτο ἐποίησεν. Ἐπί δέ τῇ γεννήσει τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου, οὐ γέγραπται εὐθυμίαν τηνικαῦτα πρυτανευθῆναι ταῖς ἐκκλησίαις παρά Θεοῦ, τῶν διωγμῶν δηλονότι τότε καταπαυθέντων καί τῶν αἱρέσεων; Ἐπί δέ τῷ τέλει τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Σάβα οὐκ ἀκούετε ὅσα ὑπέρ τῶν ἐκκλησιῶν καί κατά τῶν τότε αἱρέσεων ἠγωνίσατο, καί ὅσοι τότε τῶν μοναχῶν τοῖς αἱρετικοῖς συναπήχθησαν; Τά δέ ἐπί τοῦ ἁγίου Στεφάνου τοῦ Νέου γεγονότα, τί οὐ διωγμοῦ βαρυτάτου καί χαλεποῦ ὑπῆρχον; Ἤ οὐκ ἐννοεῖτε τόν τότε γεγονότα χειμῶνα καί τόν ὑπερβάλλοντα σάλον τῶν μοναχῶν; Τί δέ πειρῶμαι τά πάντα διεξελθεῖν; Ὅταν γάρ πρό τούτων ἀναμνημονεύσω τῶν ἐπί τοῦ μεγάλου Βασιλείου γεγονότων, ὡς ὁ μέγας διηγεῖται Γρηγόριος, καί τῶν ἐπί τοῦ χρυσορρήμονος Ἰωάννου καί τῶν καθεξῆς πατέρων ἁγίων, αὐτός τε ἐγώ ἐμαυτόν ταλανίζω καί τούς ταῦτα μή ἀναλογιζομένους κατελεῶ. Οὐ γάρ ἀκριβῶς ἐπίστανται ὅτι ἅπας ὁ παρελθών χρόνος δεινότερος ἦν καί τῶν ζιζανίων τοῦ πονηροῦ πεπλησμένος ἀναφανδόν. (376) Ὅμως οὖν, εἰ καί δεινά τά παρεληλυθότα, ἀλλά καί νῦν ἔχει πολλούς ὁ βίος αἱρετικούς, πολλούς λύκους, ἀσπίδας καί ὄφεις συναναστρεφομένους ἡμῖν, πλήν οὐκ ἔχοντας ἐξουσίαν τινά καθ᾿ ἡμῶν, ἀλλ᾿ οἷον ὑπό νύκτα εἰσίν οἱ τοιοῦτοι τῆς πονηρίας αὐτῶν· καί τούς μέν συνερχομένους καί ὑπό τό σκότος γινομένους αὐτῶν ἁρπάζουσί τε καί κατεσθίουσι, τοῖς δέ ἐν τῷ γωτί περιπατοῦσι τῶν θείων Γραφῶν καί τῇ ὁδῷ πορευομένοις τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ οὐδέ προσυπαντῆσαι τολμῶσιν, ἀλλά καί διερχομένους ἰδόντες ἀπό τοῦ προσώπου αὐτῶν ὡς ἀπό πυρός φεύγουσι. Τίνας οὖν ἄρα ὑπενοήσατε εἰπεῖν με αἱρετικούς; Μή τούς ἀρνουμένους τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ; Μή τούς βλασφημοῦντας εἰς τό ἅγιον Πνεῦμα καί λέγοντας μή εἶναι τοῦτο Θεόν; Μή τούς μείζονα λέγοντας τοῦ Υἱοῦ τόν Πατέρα; Μή τούς τήν Τριάδα εἰς ἑνάδα συγχέοντας ἤ τόν ἕνα Θεόν εἰς τρεῖς θεούς διατέμνοντας; Μή τούς Υἱόν μέν εἶναι τοῦ Θεοῦ τόν Χριστόν λέγοντας, ἐκ γυναικός δέ λαβεῖν τήν σάρκα τοῦτον μή πιστεύοντας; Μή τούς σάρκα μέν αὐτόν ἀναλαβεῖν, ἀλλά ἄψυχον φλυαροῦντας; Μή τούς ἔμψυχον μέν ταύτην, ὡς ὅλον ἄνθρωπον, οὐχ ἕνα δέ κατά τήν ὑπόστασιν τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ, τόν καί Υἱόν τῆς Θεοτόκου Μαρίας χρηματίσαντα, Θεόν εἶναι λέγοντας, ἀλλ᾿ εἰς δύο υἱούς τόν ἕνα Χριστόν διατέμνοντας; Ἀλλά μή τούς τῷ ἀνάρχῳ Πατρί ἀρχήν περιγράφοντας καί τό “Ἦν, ὅτε οὐκ ἦν” λέγοντας; Ἤ τούς τόν Πατέρα μέν ἄναρχον, τόν δέ Υἱόν, ὡς ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα, ἀρχήν μετά τινα χρόνον λαβεῖν ὡς κτίσμα, κακῶς καί νοοῦντας καί δογματίζοντας; (377) Οὐκ ἦν γάρ ποτε, φησίν, ὁ Πατήρ μή συνόντος αὐτῷ τοῦ Υἱοῦ· καί πῶς Πατήρ ὁ ἄπαις ὀνομασθήσεται; Ἀλλά μή τούς ἄλλον μέν τόν παθόντα, ἄλλον δέ εἶναι τόν ἀναστάντα κηρύττοντας; Ἄπαγε! Οὐδένα τούτων σοι τῶν ἀσεβῶν καί ἀθέων, οὐδέ τῶν ἄλλων αἱρέσεών τινα λέγω, τῶν ὡς σκότος μέν φανέντων, ὑπό δέ τῶν τότε λαμψάντων ἁγίων πατέρων ἐξαφανισθέντων. Ἐπί τοσοῦτον γάρ ἡ χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἔλαμψε δι᾿ αὐτῶν καί τῶν εἰρημένων αἱρέσεων τό σκότος ἐδίωξεν, ὅτι καί μέχρι τοῦ νῦν τά θεόπνευστα αὐτῶν συγγράμματα λάμπουσιν ὑπέρ ἡλίου αὐγάς, ὡς μηδέ τολμᾶν αὐτοῖς τινα ἀντιφθέγγεσθαι. Ἀλλά περί ἐκείνων λέγω καί ἐκείνους ὀνομάζω αἱρετικούς, τούς λέγοντας μή εἶναί τινα ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς χρόνοις καί ἐν μέσῳ ἡμῶν τόν δυνάμενον φυλάξαι τάς εὐαγγελικάς ἐντολάς καί κατά τούς ἁγίους γενέσθαι πατέρας· πρῶτον μέν πάντων πιστόν καί πρακτικόν – διά γάρ τῶν ἔργων ἡ πίστις δείκνυται, ὡς διά τοῦ ἐσόπτρου ἡ τοῦ προσώπου ἐμφέρεια, ἔπειτα θεωρητικώτατόν τε ὁμοῦ καί θεόπτην, ἐν τῷ φωτισθῆναι δηλαδή καί λαβεῖν Πνεῦμα Ἅγιον καί δι᾿ αὐτοῦ τόν Υἱόν σύν τῷ Πατρί κατιδεῖν. Οἱ τοίνυν τοῦτο ἀδύνατον εἶναι λέγοντες οὐ μερικήν τινα αἵρεσιν κέκτηνται, ἀλλά πάσας, εἰ οἷόν τε εἰπεῖν, ὡς ταύτης πάσας ἐκείνας τῇ ἀσεβείᾳ καί τῇ τῆς βλασφημίας ὑπερβολῇ ὑπεραιρούσης καί καλυπτούσης. Ὁ τοῦτο λέγων ἀνατρέπει πάσας τάς θείας Γραφάς. Εἰς μάτην, οἶμαι, λέγει ὁ μάταιος τό ἅγιον ἄρτι λέγεσθαι Εὐαγγέλιον, εἰς μάτην τάς τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καί τῶν λοιπῶν ἱερέων καί ὁσίων πατέρων ἡμῶν γραφάς ἀναγινώσκεσθαι ἤ καί γραφῆναι διαμαρτύρεται. (378) Εἰ οὖν ἅ ὁ Θεός λέγει καί πάντες οἱ ἅγιοι πρῶτον μέν ἅπαντα ἔπραξαν, εἶτα καί γράψαντες εἰς νουθεσίαν ἡμῶν κατέλιπον, ἀδύνατον ἡμῖν ἔργῳ ταῦτα ποιῆσαι καί ἀπαραλείπτως φυλάξαι, τί ὅτι καί τότε ἐκεῖνοι κοπιάσαντες ἔγραψαν καί νῦν ἐπί ἐκκλησίας ἀναγινώσκονται; Οἱ ταῦτα λέγοντες τόν οὐρανόν, ὅν ὁ Χριστός ἡμῖν ἤνοιξε, κλείουσι καί τήν πρός ἐκεῖνον ἄνοδον, ἥν αὐτός ἐκεῖνος ἡμῖν ἐνεκαίνισε, διακόπτουσιν. Ἄνωθεν γάρ ἐκείνου τοῦ ἐπί πάντων Θεοῦ πρός τῇ πύλῃ οἱονεί τοῦ οὐρανοῦ ἱσταμένου καί διακύπτοντος καί ὑπό τῶν πιστῶν ὁρωμένου καί διά τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου βοῶντος καί λέγοντος· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, οἱ ἀντίθεοι οὗτοι ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, ἀντίχριστοι λέγουσιν· “Ἀδύνατον τοῦτο, ἀδύνατον! “. Πρός οὕς εἰκότως ὁ Δεσπότης μεγαλοφώνως φησίν· “Οὐαί ὑμῖν, γραμματεῖς καί φαρισαῖοι ! Οὐαί ὑμῖν ὁδηγοί τυφλοί τυφλῶν, ὅτι ὑμεῖς εἰς τήν βασιλείαν οὐκ εἰσέρχεσθε καί τούς θέλοντας εἰσελθεῖν κωλύετε”. Ἐκείνου τούς νῦν πενθοῦντας ἀναφανδόν μακαρίζοντος, οὗτοι ἀδύνατον φασιν καθ᾿ ἑκάστην πενθεῖν καί κλαίειν τινά. Ὤ τῆς ἀναισθησίας καί τοῦ ἀπυλώτου στόματος, μιαράς ἐκπέμποντος κατά τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου φωνάς καί τά τοῦ Χριστοῦ πρόβατα ποιοῦντος γίνεσθαι θηριάλωτα, ὑπέρ ὧν αὐτός ὁ Μονογενής Υἱός τοῦ Θεοοῦ τό αἷμα ἐκένωσεν. Ὄντως

οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι – ταῦτα δηλονότι ἰδεῖν καί εἰπεῖν , ἀλλ᾿ ὁ Πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Ὥστε ὁ νῦν ἀκούων αὐτοῦ διά τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων καθ᾿ ἑκάστην βοῶντος καί τό τοῦ εὐλογημένου Πατρός αὐτοῦ θέλημα διαγγέλοντος, καί μή φόβῳ καί τρόμῳ ὑπακούων αὐτοῦ καί φυλάττων τά παρ᾿ αὐτοῦ προστασσόμενα, οὐδέ τότε, εἰ καί παρῆν καί ἐκεῖνον αὐτόν ἐθεάσατο καί διδάσκοντα ἤκουσε, πιστεῦσαι αὐτῷ ὅλως ἠνέσχετο ἄν· δέος μή καί παντάπασιν ἀπιστήσας, ὡς ἀντίθεον αὐτόν καί οὐ Θεόν ἀληθινόν λογισάμενος, ἐβλασφήμησε. Καί ταῦτα μέν οἱ πάντη τῶν ἄλλων παχύτεροι. Τί δέ οἱ τούτων σεμνότεροι; “Εἰ ἦμεν, φησίν, ἐν τοῖς χρόνοις τῶν ἁγίων πατέρων, ἠγωνισάμεθα ἄν καί ἡμεῖς. Βλέποντες γάρ τήν ἀγαθήν αὐτῶν πολιτείαν καί τούς ἀγῶνας αὐτῶν, ἐζηλώσαμεν ἄν αὐτούς. Νυνί δέ μετά ῥᾳθύμων καί ἀμελῶν συναναστρεφόμενοι, συναπαγόμεθα τούτοις καί ἀβουλήτως συναπολλύμεθα”, ἀγνοοῦντες, ὡς εἰκός, καί αὐτοί ὅτι ἐν λιμένι μᾶλλον ἡμεῖς ὑπέρ ἐκείνους ἐσμέν. Ἐν τοῖς χρόνοις τῶν πατέρων ἡμῶν πολλαί ἀκουέτωσαν καί οὗτοι! – αἱρέσεις ὑπῆρχον, πολλοί ψευδόχριστοι, πολλοί χριστοκάπηλοι, πολλοί ψευδαπόστολοι, πολλοί ἦσαν (375) ψευδοδιδάσκαλοι, παρρησίᾳ τά τοῦ πονηροῦ ζιζάνια περιϊόντες καί σπείροντες καί πολλούς τοῖς ἑαυτῶν συνήρπασαν λόγοις, ἐξαπαντήσαντες αὐτούς, καί αὐτῶν τάς ψυχάς ἀπωλείᾳ παρέπεμψαν. Καί τοῦτο ἐκ τῶν τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου καί Ἀντωνίου βίων ἀληθές εἶναι εὑρήσετε. Γέγραπται γάρ τόν Ἀντώνιον τότε λαμπροτέραν στολήν ὑπέρ τήν συνήθη ἐνδυσάμενον καί ἐπί τόπου ὑψηλοῦ ἀνελθόντα φανερῶσαι ἑαυτόν καί ἐπιδείξασθαι, ἵνα ἐμφανής γεγονώς πάντως ὑπό τῶν αἱρετικῶν κρατηθῇ καί ἀναιρεθῇ· εἰ οὖν μή ἦν διωγμός, οὐκ ἄν τοῦτο ἐποίησεν. Ἐπί δέ τῇ γεννήσει τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου, οὐ γέγραπται εὐθυμίαν τηνικαῦτα πρυτανευθῆναι ταῖς ἐκκλησίαις παρά Θεοῦ, τῶν διωγμῶν δηλονότι τότε καταπαυθέντων καί τῶν αἱρέσεων; Ἐπί δέ τῷ τέλει τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Σάβα οὐκ ἀκούετε ὅσα ὑπέρ τῶν ἐκκλησιῶν καί κατά τῶν τότε αἱρέσεων ἠγωνίσατο, καί ὅσοι τότε τῶν μοναχῶν τοῖς αἱρετικοῖς συναπήχθησαν; Τά δέ ἐπί τοῦ ἁγίου Στεφάνου τοῦ Νέου γεγονότα, τί οὐ διωγμοῦ βαρυτάτου καί χαλεποῦ ὑπῆρχον; Ἤ οὐκ ἐννοεῖτε τόν τότε γεγονότα χειμῶνα καί τόν ὑπερβάλλοντα σάλον τῶν μοναχῶν; Τί δέ πειρῶμαι τά πάντα διεξελθεῖν; Ὅταν γάρ πρό τούτων ἀναμνημονεύσω τῶν ἐπί τοῦ μεγάλου Βασιλείου γεγονότων, ὡς ὁ μέγας διηγεῖται Γρηγόριος, καί τῶν ἐπί τοῦ χρυσορρήμονος Ἰωάννου καί τῶν καθεξῆς πατέρων ἁγίων, αὐτός τε ἐγώ ἐμαυτόν ταλανίζω καί τούς ταῦτα μή ἀναλογιζομένους κατελεῶ. Οὐ γάρ ἀκριβῶς ἐπίστανται ὅτι ἅπας ὁ παρελθών χρόνος δεινότερος ἦν καί τῶν ζιζανίων τοῦ πονηροῦ πεπλησμένος ἀναφανδόν. (376) Ὅμως οὖν, εἰ καί δεινά τά παρεληλυθότα, ἀλλά καί νῦν ἔχει πολλούς ὁ βίος αἱρετικούς, πολλούς λύκους, ἀσπίδας καί ὄφεις συναναστρεφομένους ἡμῖν, πλήν οὐκ ἔχοντας ἐξουσίαν τινά καθ᾿ ἡμῶν, ἀλλ᾿ οἷον ὑπό νύκτα εἰσίν οἱ τοιοῦτοι τῆς πονηρίας αὐτῶν· καί τούς μέν συνερχομένους καί ὑπό τό σκότος γινομένους αὐτῶν ἁρπάζουσί τε καί κατεσθίουσι, τοῖς δέ ἐν τῷ γωτί περιπατοῦσι τῶν θείων Γραφῶν καί τῇ ὁδῷ πορευομένοις τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ οὐδέ προσυπαντῆσαι τολμῶσιν, ἀλλά καί διερχομένους ἰδόντες ἀπό τοῦ προσώπου αὐτῶν ὡς ἀπό πυρός φεύγουσι. Τίνας οὖν ἄρα ὑπενοήσατε εἰπεῖν με αἱρετικούς; Μή τούς ἀρνουμένους τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ; Μή τούς βλασφημοῦντας εἰς τό ἅγιον Πνεῦμα καί λέγοντας μή εἶναι τοῦτο Θεόν; Μή τούς μείζονα λέγοντας τοῦ Υἱοῦ τόν Πατέρα; Μή τούς τήν Τριάδα εἰς ἑνάδα συγχέοντας ἤ τόν ἕνα Θεόν εἰς τρεῖς θεούς διατέμνοντας; Μή τούς Υἱόν μέν εἶναι τοῦ Θεοῦ τόν Χριστόν λέγοντας, ἐκ γυναικός δέ λαβεῖν τήν σάρκα τοῦτον μή πιστεύοντας; Μή τούς σάρκα μέν αὐτόν ἀναλαβεῖν, ἀλλά ἄψυχον φλυαροῦντας; Μή τούς ἔμψυχον μέν ταύτην, ὡς ὅλον ἄνθρωπον, οὐχ ἕνα δέ κατά τήν ὑπόστασιν τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ, τόν καί Υἱόν τῆς Θεοτόκου Μαρίας χρηματίσαντα, Θεόν εἶναι λέγοντας, ἀλλ᾿ εἰς δύο υἱούς τόν ἕνα Χριστόν διατέμνοντας; Ἀλλά μή τούς τῷ ἀνάρχῳ Πατρί ἀρχήν περιγράφοντας καί τό “Ἦν, ὅτε οὐκ ἦν” λέγοντας; Ἤ τούς τόν Πατέρα μέν ἄναρχον, τόν δέ Υἱόν, ὡς ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα, ἀρχήν μετά τινα χρόνον λαβεῖν ὡς κτίσμα, κακῶς καί νοοῦντας καί δογματίζοντας; (377) Οὐκ ἦν γάρ ποτε, φησίν, ὁ Πατήρ μή συνόντος αὐτῷ τοῦ Υἱοῦ· καί πῶς Πατήρ ὁ ἄπαις ὀνομασθήσεται; Ἀλλά μή τούς ἄλλον μέν τόν παθόντα, ἄλλον δέ εἶναι τόν ἀναστάντα κηρύττοντας; Ἄπαγε! Οὐδένα τούτων σοι τῶν ἀσεβῶν καί ἀθέων, οὐδέ τῶν ἄλλων αἱρέσεών τινα λέγω, τῶν ὡς σκότος μέν φανέντων, ὑπό δέ τῶν τότε λαμψάντων ἁγίων πατέρων ἐξαφανισθέντων. Ἐπί τοσοῦτον γάρ ἡ χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἔλαμψε δι᾿ αὐτῶν καί τῶν εἰρημένων αἱρέσεων τό σκότος ἐδίωξεν, ὅτι καί μέχρι τοῦ νῦν τά θεόπνευστα αὐτῶν συγγράμματα λάμπουσιν ὑπέρ ἡλίου αὐγάς, ὡς μηδέ τολμᾶν αὐτοῖς τινα ἀντιφθέγγεσθαι. Ἀλλά περί ἐκείνων λέγω καί ἐκείνους ὀνομάζω αἱρετικούς, τούς λέγοντας μή εἶναί τινα ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς χρόνοις καί ἐν μέσῳ ἡμῶν τόν δυνάμενον φυλάξαι τάς εὐαγγελικάς ἐντολάς καί κατά τούς ἁγίους γενέσθαι πατέρας· πρῶτον μέν πάντων πιστόν καί πρακτικόν – διά γάρ τῶν ἔργων ἡ πίστις δείκνυται, ὡς διά τοῦ ἐσόπτρου ἡ τοῦ προσώπου ἐμφέρεια, ἔπειτα θεωρητικώτατόν τε ὁμοῦ καί θεόπτην, ἐν τῷ φωτισθῆναι δηλαδή καί λαβεῖν Πνεῦμα Ἅγιον καί δι᾿ αὐτοῦ τόν Υἱόν σύν τῷ Πατρί κατιδεῖν. Οἱ τοίνυν τοῦτο ἀδύνατον εἶναι λέγοντες οὐ μερικήν τινα αἵρεσιν κέκτηνται, ἀλλά πάσας, εἰ οἷόν τε εἰπεῖν, ὡς ταύτης πάσας ἐκείνας τῇ ἀσεβείᾳ καί τῇ τῆς βλασφημίας ὑπερβολῇ ὑπεραιρούσης καί καλυπτούσης. Ὁ τοῦτο λέγων ἀνατρέπει πάσας τάς θείας Γραφάς. Εἰς μάτην, οἶμαι, λέγει ὁ μάταιος τό ἅγιον ἄρτι λέγεσθαι Εὐαγγέλιον, εἰς μάτην τάς τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καί τῶν λοιπῶν ἱερέων καί ὁσίων πατέρων ἡμῶν γραφάς ἀναγινώσκεσθαι ἤ καί γραφῆναι διαμαρτύρεται. (378) Εἰ οὖν ἅ ὁ Θεός λέγει καί πάντες οἱ ἅγιοι πρῶτον μέν ἅπαντα ἔπραξαν, εἶτα καί γράψαντες εἰς νουθεσίαν ἡμῶν κατέλιπον, ἀδύνατον ἡμῖν ἔργῳ ταῦτα ποιῆσαι καί ἀπαραλείπτως φυλάξαι, τί ὅτι καί τότε ἐκεῖνοι κοπιάσαντες ἔγραψαν καί νῦν ἐπί ἐκκλησίας ἀναγινώσκονται; Οἱ ταῦτα λέγοντες τόν οὐρανόν, ὅν ὁ Χριστός ἡμῖν ἤνοιξε, κλείουσι καί τήν πρός ἐκεῖνον ἄνοδον, ἥν αὐτός ἐκεῖνος ἡμῖν ἐνεκαίνισε, διακόπτουσιν. Ἄνωθεν γάρ ἐκείνου τοῦ ἐπί πάντων Θεοῦ πρός τῇ πύλῃ οἱονεί τοῦ οὐρανοῦ ἱσταμένου καί διακύπτοντος καί ὑπό τῶν πιστῶν ὁρωμένου καί διά τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου βοῶντος καί λέγοντος· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, οἱ ἀντίθεοι οὗτοι ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, ἀντίχριστοι λέγουσιν· “Ἀδύνατον τοῦτο, ἀδύνατον! “. Πρός οὕς εἰκότως ὁ Δεσπότης μεγαλοφώνως φησίν· “Οὐαί ὑμῖν, γραμματεῖς καί φαρισαῖοι ! Οὐαί ὑμῖν ὁδηγοί τυφλοί τυφλῶν, ὅτι ὑμεῖς εἰς τήν βασιλείαν οὐκ εἰσέρχεσθε καί τούς θέλοντας εἰσελθεῖν κωλύετε”. Ἐκείνου τούς νῦν πενθοῦντας ἀναφανδόν μακαρίζοντος, οὗτοι ἀδύνατον φασιν καθ᾿ ἑκάστην πενθεῖν καί κλαίειν τινά. Ὤ τῆς ἀναισθησίας καί τοῦ ἀπυλώτου στόματος, μιαράς ἐκπέμποντος κατά τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου φωνάς καί τά τοῦ Χριστοῦ πρόβατα ποιοῦντος γίνεσθαι θηριάλωτα, ὑπέρ ὧν αὐτός ὁ Μονογενής Υἱός τοῦ Θεοοῦ τό αἷμα ἐκένωσεν. Ὄντως

οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι – ταῦτα δηλονότι ἰδεῖν καί εἰπεῖν , ἀλλ᾿ ὁ Πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Ὥστε ὁ νῦν ἀκούων αὐτοῦ διά τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων καθ᾿ ἑκάστην βοῶντος καί τό τοῦ εὐλογημένου Πατρός αὐτοῦ θέλημα διαγγέλοντος, καί μή φόβῳ καί τρόμῳ ὑπακούων αὐτοῦ καί φυλάττων τά παρ᾿ αὐτοῦ προστασσόμενα, οὐδέ τότε, εἰ καί παρῆν καί ἐκεῖνον αὐτόν ἐθεάσατο καί διδάσκοντα ἤκουσε, πιστεῦσαι αὐτῷ ὅλως ἠνέσχετο ἄν· δέος μή καί παντάπασιν ἀπιστήσας, ὡς ἀντίθεον αὐτόν καί οὐ Θεόν ἀληθινόν λογισάμενος, ἐβλασφήμησε. Καί ταῦτα μέν οἱ πάντη τῶν ἄλλων παχύτεροι. Τί δέ οἱ τούτων σεμνότεροι; “Εἰ ἦμεν, φησίν, ἐν τοῖς χρόνοις τῶν ἁγίων πατέρων, ἠγωνισάμεθα ἄν καί ἡμεῖς. Βλέποντες γάρ τήν ἀγαθήν αὐτῶν πολιτείαν καί τούς ἀγῶνας αὐτῶν, ἐζηλώσαμεν ἄν αὐτούς. Νυνί δέ μετά ῥᾳθύμων καί ἀμελῶν συναναστρεφόμενοι, συναπαγόμεθα τούτοις καί ἀβουλήτως συναπολλύμεθα”, ἀγνοοῦντες, ὡς εἰκός, καί αὐτοί ὅτι ἐν λιμένι μᾶλλον ἡμεῖς ὑπέρ ἐκείνους ἐσμέν. Ἐν τοῖς χρόνοις τῶν πατέρων ἡμῶν πολλαί ἀκουέτωσαν καί οὗτοι! – αἱρέσεις ὑπῆρχον, πολλοί ψευδόχριστοι, πολλοί χριστοκάπηλοι, πολλοί ψευδαπόστολοι, πολλοί ἦσαν (375) ψευδοδιδάσκαλοι, παρρησίᾳ τά τοῦ πονηροῦ ζιζάνια περιϊόντες καί σπείροντες καί πολλούς τοῖς ἑαυτῶν συνήρπασαν λόγοις, ἐξαπαντήσαντες αὐτούς, καί αὐτῶν τάς ψυχάς ἀπωλείᾳ παρέπεμψαν. Καί τοῦτο ἐκ τῶν τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου καί Ἀντωνίου βίων ἀληθές εἶναι εὑρήσετε. Γέγραπται γάρ τόν Ἀντώνιον τότε λαμπροτέραν στολήν ὑπέρ τήν συνήθη ἐνδυσάμενον καί ἐπί τόπου ὑψηλοῦ ἀνελθόντα φανερῶσαι ἑαυτόν καί ἐπιδείξασθαι, ἵνα ἐμφανής γεγονώς πάντως ὑπό τῶν αἱρετικῶν κρατηθῇ καί ἀναιρεθῇ· εἰ οὖν μή ἦν διωγμός, οὐκ ἄν τοῦτο ἐποίησεν. Ἐπί δέ τῇ γεννήσει τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου, οὐ γέγραπται εὐθυμίαν τηνικαῦτα πρυτανευθῆναι ταῖς ἐκκλησίαις παρά Θεοῦ, τῶν διωγμῶν δηλονότι τότε καταπαυθέντων καί τῶν αἱρέσεων; Ἐπί δέ τῷ τέλει τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Σάβα οὐκ ἀκούετε ὅσα ὑπέρ τῶν ἐκκλησιῶν καί κατά τῶν τότε αἱρέσεων ἠγωνίσατο, καί ὅσοι τότε τῶν μοναχῶν τοῖς αἱρετικοῖς συναπήχθησαν; Τά δέ ἐπί τοῦ ἁγίου Στεφάνου τοῦ Νέου γεγονότα, τί οὐ διωγμοῦ βαρυτάτου καί χαλεποῦ ὑπῆρχον; Ἤ οὐκ ἐννοεῖτε τόν τότε γεγονότα χειμῶνα καί τόν ὑπερβάλλοντα σάλον τῶν μοναχῶν; Τί δέ πειρῶμαι τά πάντα διεξελθεῖν; Ὅταν γάρ πρό τούτων ἀναμνημονεύσω τῶν ἐπί τοῦ μεγάλου Βασιλείου γεγονότων, ὡς ὁ μέγας διηγεῖται Γρηγόριος, καί τῶν ἐπί τοῦ χρυσορρήμονος Ἰωάννου καί τῶν καθεξῆς πατέρων ἁγίων, αὐτός τε ἐγώ ἐμαυτόν ταλανίζω καί τούς ταῦτα μή ἀναλογιζομένους κατελεῶ. Οὐ γάρ ἀκριβῶς ἐπίστανται ὅτι ἅπας ὁ παρελθών χρόνος δεινότερος ἦν καί τῶν ζιζανίων τοῦ πονηροῦ πεπλησμένος ἀναφανδόν. (376) Ὅμως οὖν, εἰ καί δεινά τά παρεληλυθότα, ἀλλά καί νῦν ἔχει πολλούς ὁ βίος αἱρετικούς, πολλούς λύκους, ἀσπίδας καί ὄφεις συναναστρεφομένους ἡμῖν, πλήν οὐκ ἔχοντας ἐξουσίαν τινά καθ᾿ ἡμῶν, ἀλλ᾿ οἷον ὑπό νύκτα εἰσίν οἱ τοιοῦτοι τῆς πονηρίας αὐτῶν· καί τούς μέν συνερχομένους καί ὑπό τό σκότος γινομένους αὐτῶν ἁρπάζουσί τε καί κατεσθίουσι, τοῖς δέ ἐν τῷ γωτί περιπατοῦσι τῶν θείων Γραφῶν καί τῇ ὁδῷ πορευομένοις τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ οὐδέ προσυπαντῆσαι τολμῶσιν, ἀλλά καί διερχομένους ἰδόντες ἀπό τοῦ προσώπου αὐτῶν ὡς ἀπό πυρός φεύγουσι. Τίνας οὖν ἄρα ὑπενοήσατε εἰπεῖν με αἱρετικούς; Μή τούς ἀρνουμένους τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ; Μή τούς βλασφημοῦντας εἰς τό ἅγιον Πνεῦμα καί λέγοντας μή εἶναι τοῦτο Θεόν; Μή τούς μείζονα λέγοντας τοῦ Υἱοῦ τόν Πατέρα; Μή τούς τήν Τριάδα εἰς ἑνάδα συγχέοντας ἤ τόν ἕνα Θεόν εἰς τρεῖς θεούς διατέμνοντας; Μή τούς Υἱόν μέν εἶναι τοῦ Θεοῦ τόν Χριστόν λέγοντας, ἐκ γυναικός δέ λαβεῖν τήν σάρκα τοῦτον μή πιστεύοντας; Μή τούς σάρκα μέν αὐτόν ἀναλαβεῖν, ἀλλά ἄψυχον φλυαροῦντας; Μή τούς ἔμψυχον μέν ταύτην, ὡς ὅλον ἄνθρωπον, οὐχ ἕνα δέ κατά τήν ὑπόστασιν τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ, τόν καί Υἱόν τῆς Θεοτόκου Μαρίας χρηματίσαντα, Θεόν εἶναι λέγοντας, ἀλλ᾿ εἰς δύο υἱούς τόν ἕνα Χριστόν διατέμνοντας; Ἀλλά μή τούς τῷ ἀνάρχῳ Πατρί ἀρχήν περιγράφοντας καί τό “Ἦν, ὅτε οὐκ ἦν” λέγοντας; Ἤ τούς τόν Πατέρα μέν ἄναρχον, τόν δέ Υἱόν, ὡς ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα, ἀρχήν μετά τινα χρόνον λαβεῖν ὡς κτίσμα, κακῶς καί νοοῦντας καί δογματίζοντας; (377) Οὐκ ἦν γάρ ποτε, φησίν, ὁ Πατήρ μή συνόντος αὐτῷ τοῦ Υἱοῦ· καί πῶς Πατήρ ὁ ἄπαις ὀνομασθήσεται; Ἀλλά μή τούς ἄλλον μέν τόν παθόντα, ἄλλον δέ εἶναι τόν ἀναστάντα κηρύττοντας; Ἄπαγε! Οὐδένα τούτων σοι τῶν ἀσεβῶν καί ἀθέων, οὐδέ τῶν ἄλλων αἱρέσεών τινα λέγω, τῶν ὡς σκότος μέν φανέντων, ὑπό δέ τῶν τότε λαμψάντων ἁγίων πατέρων ἐξαφανισθέντων. Ἐπί τοσοῦτον γάρ ἡ χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἔλαμψε δι᾿ αὐτῶν καί τῶν εἰρημένων αἱρέσεων τό σκότος ἐδίωξεν, ὅτι καί μέχρι τοῦ νῦν τά θεόπνευστα αὐτῶν συγγράμματα λάμπουσιν ὑπέρ ἡλίου αὐγάς, ὡς μηδέ τολμᾶν αὐτοῖς τινα ἀντιφθέγγεσθαι. Ἀλλά περί ἐκείνων λέγω καί ἐκείνους ὀνομάζω αἱρετικούς, τούς λέγοντας μή εἶναί τινα ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς χρόνοις καί ἐν μέσῳ ἡμῶν τόν δυνάμενον φυλάξαι τάς εὐαγγελικάς ἐντολάς καί κατά τούς ἁγίους γενέσθαι πατέρας· πρῶτον μέν πάντων πιστόν καί πρακτικόν – διά γάρ τῶν ἔργων ἡ πίστις δείκνυται, ὡς διά τοῦ ἐσόπτρου ἡ τοῦ προσώπου ἐμφέρεια, ἔπειτα θεωρητικώτατόν τε ὁμοῦ καί θεόπτην, ἐν τῷ φωτισθῆναι δηλαδή καί λαβεῖν Πνεῦμα Ἅγιον καί δι᾿ αὐτοῦ τόν Υἱόν σύν τῷ Πατρί κατιδεῖν. Οἱ τοίνυν τοῦτο ἀδύνατον εἶναι λέγοντες οὐ μερικήν τινα αἵρεσιν κέκτηνται, ἀλλά πάσας, εἰ οἷόν τε εἰπεῖν, ὡς ταύτης πάσας ἐκείνας τῇ ἀσεβείᾳ καί τῇ τῆς βλασφημίας ὑπερβολῇ ὑπεραιρούσης καί καλυπτούσης. Ὁ τοῦτο λέγων ἀνατρέπει πάσας τάς θείας Γραφάς. Εἰς μάτην, οἶμαι, λέγει ὁ μάταιος τό ἅγιον ἄρτι λέγεσθαι Εὐαγγέλιον, εἰς μάτην τάς τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καί τῶν λοιπῶν ἱερέων καί ὁσίων πατέρων ἡμῶν γραφάς ἀναγινώσκεσθαι ἤ καί γραφῆναι διαμαρτύρεται. (378) Εἰ οὖν ἅ ὁ Θεός λέγει καί πάντες οἱ ἅγιοι πρῶτον μέν ἅπαντα ἔπραξαν, εἶτα καί γράψαντες εἰς νουθεσίαν ἡμῶν κατέλιπον, ἀδύνατον ἡμῖν ἔργῳ ταῦτα ποιῆσαι καί ἀπαραλείπτως φυλάξαι, τί ὅτι καί τότε ἐκεῖνοι κοπιάσαντες ἔγραψαν καί νῦν ἐπί ἐκκλησίας ἀναγινώσκονται; Οἱ ταῦτα λέγοντες τόν οὐρανόν, ὅν ὁ Χριστός ἡμῖν ἤνοιξε, κλείουσι καί τήν πρός ἐκεῖνον ἄνοδον, ἥν αὐτός ἐκεῖνος ἡμῖν ἐνεκαίνισε, διακόπτουσιν. Ἄνωθεν γάρ ἐκείνου τοῦ ἐπί πάντων Θεοῦ πρός τῇ πύλῃ οἱονεί τοῦ οὐρανοῦ ἱσταμένου καί διακύπτοντος καί ὑπό τῶν πιστῶν ὁρωμένου καί διά τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου βοῶντος καί λέγοντος· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, οἱ ἀντίθεοι οὗτοι ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, ἀντίχριστοι λέγουσιν· “Ἀδύνατον τοῦτο, ἀδύνατον! “. Πρός οὕς εἰκότως ὁ Δεσπότης μεγαλοφώνως φησίν· “Οὐαί ὑμῖν, γραμματεῖς καί φαρισαῖοι ! Οὐαί ὑμῖν ὁδηγοί τυφλοί τυφλῶν, ὅτι ὑμεῖς εἰς τήν βασιλείαν οὐκ εἰσέρχεσθε καί τούς θέλοντας εἰσελθεῖν κωλύετε”. Ἐκείνου τούς νῦν πενθοῦντας ἀναφανδόν μακαρίζοντος, οὗτοι ἀδύνατον φασιν καθ᾿ ἑκάστην πενθεῖν καί κλαίειν τινά. Ὤ τῆς ἀναισθησίας καί τοῦ ἀπυλώτου στόματος, μιαράς ἐκπέμποντος κατά τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου φωνάς καί τά τοῦ Χριστοῦ πρόβατα ποιοῦντος γίνεσθαι θηριάλωτα, ὑπέρ ὧν αὐτός ὁ Μονογενής Υἱός τοῦ Θεοοῦ τό αἷμα ἐκένωσεν. Ὄντως

οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι – ταῦτα δηλονότι ἰδεῖν καί εἰπεῖν , ἀλλ᾿ ὁ Πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Ὥστε ὁ νῦν ἀκούων αὐτοῦ διά τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων καθ᾿ ἑκάστην βοῶντος καί τό τοῦ εὐλογημένου Πατρός αὐτοῦ θέλημα διαγγέλοντος, καί μή φόβῳ καί τρόμῳ ὑπακούων αὐτοῦ καί φυλάττων τά παρ᾿ αὐτοῦ προστασσόμενα, οὐδέ τότε, εἰ καί παρῆν καί ἐκεῖνον αὐτόν ἐθεάσατο καί διδάσκοντα ἤκουσε, πιστεῦσαι αὐτῷ ὅλως ἠνέσχετο ἄν· δέος μή καί παντάπασιν ἀπιστήσας, ὡς ἀντίθεον αὐτόν καί οὐ Θεόν ἀληθινόν λογισάμενος, ἐβλασφήμησε. Καί ταῦτα μέν οἱ πάντη τῶν ἄλλων παχύτεροι. Τί δέ οἱ τούτων σεμνότεροι; “Εἰ ἦμεν, φησίν, ἐν τοῖς χρόνοις τῶν ἁγίων πατέρων, ἠγωνισάμεθα ἄν καί ἡμεῖς. Βλέποντες γάρ τήν ἀγαθήν αὐτῶν πολιτείαν καί τούς ἀγῶνας αὐτῶν, ἐζηλώσαμεν ἄν αὐτούς. Νυνί δέ μετά ῥᾳθύμων καί ἀμελῶν συναναστρεφόμενοι, συναπαγόμεθα τούτοις καί ἀβουλήτως συναπολλύμεθα”, ἀγνοοῦντες, ὡς εἰκός, καί αὐτοί ὅτι ἐν λιμένι μᾶλλον ἡμεῖς ὑπέρ ἐκείνους ἐσμέν. Ἐν τοῖς χρόνοις τῶν πατέρων ἡμῶν πολλαί ἀκουέτωσαν καί οὗτοι! – αἱρέσεις ὑπῆρχον, πολλοί ψευδόχριστοι, πολλοί χριστοκάπηλοι, πολλοί ψευδαπόστολοι, πολλοί ἦσαν (375) ψευδοδιδάσκαλοι, παρρησίᾳ τά τοῦ πονηροῦ ζιζάνια περιϊόντες καί σπείροντες καί πολλούς τοῖς ἑαυτῶν συνήρπασαν λόγοις, ἐξαπαντήσαντες αὐτούς, καί αὐτῶν τάς ψυχάς ἀπωλείᾳ παρέπεμψαν. Καί τοῦτο ἐκ τῶν τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου καί Ἀντωνίου βίων ἀληθές εἶναι εὑρήσετε. Γέγραπται γάρ τόν Ἀντώνιον τότε λαμπροτέραν στολήν ὑπέρ τήν συνήθη ἐνδυσάμενον καί ἐπί τόπου ὑψηλοῦ ἀνελθόντα φανερῶσαι ἑαυτόν καί ἐπιδείξασθαι, ἵνα ἐμφανής γεγονώς πάντως ὑπό τῶν αἱρετικῶν κρατηθῇ καί ἀναιρεθῇ· εἰ οὖν μή ἦν διωγμός, οὐκ ἄν τοῦτο ἐποίησεν. Ἐπί δέ τῇ γεννήσει τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου, οὐ γέγραπται εὐθυμίαν τηνικαῦτα πρυτανευθῆναι ταῖς ἐκκλησίαις παρά Θεοῦ, τῶν διωγμῶν δηλονότι τότε καταπαυθέντων καί τῶν αἱρέσεων; Ἐπί δέ τῷ τέλει τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Σάβα οὐκ ἀκούετε ὅσα ὑπέρ τῶν ἐκκλησιῶν καί κατά τῶν τότε αἱρέσεων ἠγωνίσατο, καί ὅσοι τότε τῶν μοναχῶν τοῖς αἱρετικοῖς συναπήχθησαν; Τά δέ ἐπί τοῦ ἁγίου Στεφάνου τοῦ Νέου γεγονότα, τί οὐ διωγμοῦ βαρυτάτου καί χαλεποῦ ὑπῆρχον; Ἤ οὐκ ἐννοεῖτε τόν τότε γεγονότα χειμῶνα καί τόν ὑπερβάλλοντα σάλον τῶν μοναχῶν; Τί δέ πειρῶμαι τά πάντα διεξελθεῖν; Ὅταν γάρ πρό τούτων ἀναμνημονεύσω τῶν ἐπί τοῦ μεγάλου Βασιλείου γεγονότων, ὡς ὁ μέγας διηγεῖται Γρηγόριος, καί τῶν ἐπί τοῦ χρυσορρήμονος Ἰωάννου καί τῶν καθεξῆς πατέρων ἁγίων, αὐτός τε ἐγώ ἐμαυτόν ταλανίζω καί τούς ταῦτα μή ἀναλογιζομένους κατελεῶ. Οὐ γάρ ἀκριβῶς ἐπίστανται ὅτι ἅπας ὁ παρελθών χρόνος δεινότερος ἦν καί τῶν ζιζανίων τοῦ πονηροῦ πεπλησμένος ἀναφανδόν. (376) Ὅμως οὖν, εἰ καί δεινά τά παρεληλυθότα, ἀλλά καί νῦν ἔχει πολλούς ὁ βίος αἱρετικούς, πολλούς λύκους, ἀσπίδας καί ὄφεις συναναστρεφομένους ἡμῖν, πλήν οὐκ ἔχοντας ἐξουσίαν τινά καθ᾿ ἡμῶν, ἀλλ᾿ οἷον ὑπό νύκτα εἰσίν οἱ τοιοῦτοι τῆς πονηρίας αὐτῶν· καί τούς μέν συνερχομένους καί ὑπό τό σκότος γινομένους αὐτῶν ἁρπάζουσί τε καί κατεσθίουσι, τοῖς δέ ἐν τῷ γωτί περιπατοῦσι τῶν θείων Γραφῶν καί τῇ ὁδῷ πορευομένοις τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ οὐδέ προσυπαντῆσαι τολμῶσιν, ἀλλά καί διερχομένους ἰδόντες ἀπό τοῦ προσώπου αὐτῶν ὡς ἀπό πυρός φεύγουσι. Τίνας οὖν ἄρα ὑπενοήσατε εἰπεῖν με αἱρετικούς; Μή τούς ἀρνουμένους τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ; Μή τούς βλασφημοῦντας εἰς τό ἅγιον Πνεῦμα καί λέγοντας μή εἶναι τοῦτο Θεόν; Μή τούς μείζονα λέγοντας τοῦ Υἱοῦ τόν Πατέρα; Μή τούς τήν Τριάδα εἰς ἑνάδα συγχέοντας ἤ τόν ἕνα Θεόν εἰς τρεῖς θεούς διατέμνοντας; Μή τούς Υἱόν μέν εἶναι τοῦ Θεοῦ τόν Χριστόν λέγοντας, ἐκ γυναικός δέ λαβεῖν τήν σάρκα τοῦτον μή πιστεύοντας; Μή τούς σάρκα μέν αὐτόν ἀναλαβεῖν, ἀλλά ἄψυχον φλυαροῦντας; Μή τούς ἔμψυχον μέν ταύτην, ὡς ὅλον ἄνθρωπον, οὐχ ἕνα δέ κατά τήν ὑπόστασιν τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ, τόν καί Υἱόν τῆς Θεοτόκου Μαρίας χρηματίσαντα, Θεόν εἶναι λέγοντας, ἀλλ᾿ εἰς δύο υἱούς τόν ἕνα Χριστόν διατέμνοντας; Ἀλλά μή τούς τῷ ἀνάρχῳ Πατρί ἀρχήν περιγράφοντας καί τό “Ἦν, ὅτε οὐκ ἦν” λέγοντας; Ἤ τούς τόν Πατέρα μέν ἄναρχον, τόν δέ Υἱόν, ὡς ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα, ἀρχήν μετά τινα χρόνον λαβεῖν ὡς κτίσμα, κακῶς καί νοοῦντας καί δογματίζοντας; (377) Οὐκ ἦν γάρ ποτε, φησίν, ὁ Πατήρ μή συνόντος αὐτῷ τοῦ Υἱοῦ· καί πῶς Πατήρ ὁ ἄπαις ὀνομασθήσεται; Ἀλλά μή τούς ἄλλον μέν τόν παθόντα, ἄλλον δέ εἶναι τόν ἀναστάντα κηρύττοντας; Ἄπαγε! Οὐδένα τούτων σοι τῶν ἀσεβῶν καί ἀθέων, οὐδέ τῶν ἄλλων αἱρέσεών τινα λέγω, τῶν ὡς σκότος μέν φανέντων, ὑπό δέ τῶν τότε λαμψάντων ἁγίων πατέρων ἐξαφανισθέντων. Ἐπί τοσοῦτον γάρ ἡ χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἔλαμψε δι᾿ αὐτῶν καί τῶν εἰρημένων αἱρέσεων τό σκότος ἐδίωξεν, ὅτι καί μέχρι τοῦ νῦν τά θεόπνευστα αὐτῶν συγγράμματα λάμπουσιν ὑπέρ ἡλίου αὐγάς, ὡς μηδέ τολμᾶν αὐτοῖς τινα ἀντιφθέγγεσθαι. Ἀλλά περί ἐκείνων λέγω καί ἐκείνους ὀνομάζω αἱρετικούς, τούς λέγοντας μή εἶναί τινα ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς χρόνοις καί ἐν μέσῳ ἡμῶν τόν δυνάμενον φυλάξαι τάς εὐαγγελικάς ἐντολάς καί κατά τούς ἁγίους γενέσθαι πατέρας· πρῶτον μέν πάντων πιστόν καί πρακτικόν – διά γάρ τῶν ἔργων ἡ πίστις δείκνυται, ὡς διά τοῦ ἐσόπτρου ἡ τοῦ προσώπου ἐμφέρεια, ἔπειτα θεωρητικώτατόν τε ὁμοῦ καί θεόπτην, ἐν τῷ φωτισθῆναι δηλαδή καί λαβεῖν Πνεῦμα Ἅγιον καί δι᾿ αὐτοῦ τόν Υἱόν σύν τῷ Πατρί κατιδεῖν. Οἱ τοίνυν τοῦτο ἀδύνατον εἶναι λέγοντες οὐ μερικήν τινα αἵρεσιν κέκτηνται, ἀλλά πάσας, εἰ οἷόν τε εἰπεῖν, ὡς ταύτης πάσας ἐκείνας τῇ ἀσεβείᾳ καί τῇ τῆς βλασφημίας ὑπερβολῇ ὑπεραιρούσης καί καλυπτούσης. Ὁ τοῦτο λέγων ἀνατρέπει πάσας τάς θείας Γραφάς. Εἰς μάτην, οἶμαι, λέγει ὁ μάταιος τό ἅγιον ἄρτι λέγεσθαι Εὐαγγέλιον, εἰς μάτην τάς τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καί τῶν λοιπῶν ἱερέων καί ὁσίων πατέρων ἡμῶν γραφάς ἀναγινώσκεσθαι ἤ καί γραφῆναι διαμαρτύρεται. (378) Εἰ οὖν ἅ ὁ Θεός λέγει καί πάντες οἱ ἅγιοι πρῶτον μέν ἅπαντα ἔπραξαν, εἶτα καί γράψαντες εἰς νουθεσίαν ἡμῶν κατέλιπον, ἀδύνατον ἡμῖν ἔργῳ ταῦτα ποιῆσαι καί ἀπαραλείπτως φυλάξαι, τί ὅτι καί τότε ἐκεῖνοι κοπιάσαντες ἔγραψαν καί νῦν ἐπί ἐκκλησίας ἀναγινώσκονται; Οἱ ταῦτα λέγοντες τόν οὐρανόν, ὅν ὁ Χριστός ἡμῖν ἤνοιξε, κλείουσι καί τήν πρός ἐκεῖνον ἄνοδον, ἥν αὐτός ἐκεῖνος ἡμῖν ἐνεκαίνισε, διακόπτουσιν. Ἄνωθεν γάρ ἐκείνου τοῦ ἐπί πάντων Θεοῦ πρός τῇ πύλῃ οἱονεί τοῦ οὐρανοῦ ἱσταμένου καί διακύπτοντος καί ὑπό τῶν πιστῶν ὁρωμένου καί διά τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου βοῶντος καί λέγοντος· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, οἱ ἀντίθεοι οὗτοι ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, ἀντίχριστοι λέγουσιν· “Ἀδύνατον τοῦτο, ἀδύνατον! “. Πρός οὕς εἰκότως ὁ Δεσπότης μεγαλοφώνως φησίν· “Οὐαί ὑμῖν, γραμματεῖς καί φαρισαῖοι ! Οὐαί ὑμῖν ὁδηγοί τυφλοί τυφλῶν, ὅτι ὑμεῖς εἰς τήν βασιλείαν οὐκ εἰσέρχεσθε καί τούς θέλοντας εἰσελθεῖν κωλύετε”. Ἐκείνου τούς νῦν πενθοῦντας ἀναφανδόν μακαρίζοντος, οὗτοι ἀδύνατον φασιν καθ᾿ ἑκάστην πενθεῖν καί κλαίειν τινά. Ὤ τῆς ἀναισθησίας καί τοῦ ἀπυλώτου στόματος, μιαράς ἐκπέμποντος κατά τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου φωνάς καί τά τοῦ Χριστοῦ πρόβατα ποιοῦντος γίνεσθαι θηριάλωτα, ὑπέρ ὧν αὐτός ὁ Μονογενής Υἱός τοῦ Θεοοῦ τό αἷμα ἐκένωσεν. Ὄντως

οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι – ταῦτα δηλονότι ἰδεῖν καί εἰπεῖν , ἀλλ᾿ ὁ Πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Ὥστε ὁ νῦν ἀκούων αὐτοῦ διά τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων καθ᾿ ἑκάστην βοῶντος καί τό τοῦ εὐλογημένου Πατρός αὐτοῦ θέλημα διαγγέλοντος, καί μή φόβῳ καί τρόμῳ ὑπακούων αὐτοῦ καί φυλάττων τά παρ᾿ αὐτοῦ προστασσόμενα, οὐδέ τότε, εἰ καί παρῆν καί ἐκεῖνον αὐτόν ἐθεάσατο καί διδάσκοντα ἤκουσε, πιστεῦσαι αὐτῷ ὅλως ἠνέσχετο ἄν· δέος μή καί παντάπασιν ἀπιστήσας, ὡς ἀντίθεον αὐτόν καί οὐ Θεόν ἀληθινόν λογισάμενος, ἐβλασφήμησε. Καί ταῦτα μέν οἱ πάντη τῶν ἄλλων παχύτεροι. Τί δέ οἱ τούτων σεμνότεροι; “Εἰ ἦμεν, φησίν, ἐν τοῖς χρόνοις τῶν ἁγίων πατέρων, ἠγωνισάμεθα ἄν καί ἡμεῖς. Βλέποντες γάρ τήν ἀγαθήν αὐτῶν πολιτείαν καί τούς ἀγῶνας αὐτῶν, ἐζηλώσαμεν ἄν αὐτούς. Νυνί δέ μετά ῥᾳθύμων καί ἀμελῶν συναναστρεφόμενοι, συναπαγόμεθα τούτοις καί ἀβουλήτως συναπολλύμεθα”, ἀγνοοῦντες, ὡς εἰκός, καί αὐτοί ὅτι ἐν λιμένι μᾶλλον ἡμεῖς ὑπέρ ἐκείνους ἐσμέν. Ἐν τοῖς χρόνοις τῶν πατέρων ἡμῶν πολλαί ἀκουέτωσαν καί οὗτοι! – αἱρέσεις ὑπῆρχον, πολλοί ψευδόχριστοι, πολλοί χριστοκάπηλοι, πολλοί ψευδαπόστολοι, πολλοί ἦσαν (375) ψευδοδιδάσκαλοι, παρρησίᾳ τά τοῦ πονηροῦ ζιζάνια περιϊόντες καί σπείροντες καί πολλούς τοῖς ἑαυτῶν συνήρπασαν λόγοις, ἐξαπαντήσαντες αὐτούς, καί αὐτῶν τάς ψυχάς ἀπωλείᾳ παρέπεμψαν. Καί τοῦτο ἐκ τῶν τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου καί Ἀντωνίου βίων ἀληθές εἶναι εὑρήσετε. Γέγραπται γάρ τόν Ἀντώνιον τότε λαμπροτέραν στολήν ὑπέρ τήν συνήθη ἐνδυσάμενον καί ἐπί τόπου ὑψηλοῦ ἀνελθόντα φανερῶσαι ἑαυτόν καί ἐπιδείξασθαι, ἵνα ἐμφανής γεγονώς πάντως ὑπό τῶν αἱρετικῶν κρατηθῇ καί ἀναιρεθῇ· εἰ οὖν μή ἦν διωγμός, οὐκ ἄν τοῦτο ἐποίησεν. Ἐπί δέ τῇ γεννήσει τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου, οὐ γέγραπται εὐθυμίαν τηνικαῦτα πρυτανευθῆναι ταῖς ἐκκλησίαις παρά Θεοῦ, τῶν διωγμῶν δηλονότι τότε καταπαυθέντων καί τῶν αἱρέσεων; Ἐπί δέ τῷ τέλει τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Σάβα οὐκ ἀκούετε ὅσα ὑπέρ τῶν ἐκκλησιῶν καί κατά τῶν τότε αἱρέσεων ἠγωνίσατο, καί ὅσοι τότε τῶν μοναχῶν τοῖς αἱρετικοῖς συναπήχθησαν; Τά δέ ἐπί τοῦ ἁγίου Στεφάνου τοῦ Νέου γεγονότα, τί οὐ διωγμοῦ βαρυτάτου καί χαλεποῦ ὑπῆρχον; Ἤ οὐκ ἐννοεῖτε τόν τότε γεγονότα χειμῶνα καί τόν ὑπερβάλλοντα σάλον τῶν μοναχῶν; Τί δέ πειρῶμαι τά πάντα διεξελθεῖν; Ὅταν γάρ πρό τούτων ἀναμνημονεύσω τῶν ἐπί τοῦ μεγάλου Βασιλείου γεγονότων, ὡς ὁ μέγας διηγεῖται Γρηγόριος, καί τῶν ἐπί τοῦ χρυσορρήμονος Ἰωάννου καί τῶν καθεξῆς πατέρων ἁγίων, αὐτός τε ἐγώ ἐμαυτόν ταλανίζω καί τούς ταῦτα μή ἀναλογιζομένους κατελεῶ. Οὐ γάρ ἀκριβῶς ἐπίστανται ὅτι ἅπας ὁ παρελθών χρόνος δεινότερος ἦν καί τῶν ζιζανίων τοῦ πονηροῦ πεπλησμένος ἀναφανδόν. (376) Ὅμως οὖν, εἰ καί δεινά τά παρεληλυθότα, ἀλλά καί νῦν ἔχει πολλούς ὁ βίος αἱρετικούς, πολλούς λύκους, ἀσπίδας καί ὄφεις συναναστρεφομένους ἡμῖν, πλήν οὐκ ἔχοντας ἐξουσίαν τινά καθ᾿ ἡμῶν, ἀλλ᾿ οἷον ὑπό νύκτα εἰσίν οἱ τοιοῦτοι τῆς πονηρίας αὐτῶν· καί τούς μέν συνερχομένους καί ὑπό τό σκότος γινομένους αὐτῶν ἁρπάζουσί τε καί κατεσθίουσι, τοῖς δέ ἐν τῷ γωτί περιπατοῦσι τῶν θείων Γραφῶν καί τῇ ὁδῷ πορευομένοις τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ οὐδέ προσυπαντῆσαι τολμῶσιν, ἀλλά καί διερχομένους ἰδόντες ἀπό τοῦ προσώπου αὐτῶν ὡς ἀπό πυρός φεύγουσι. Τίνας οὖν ἄρα ὑπενοήσατε εἰπεῖν με αἱρετικούς; Μή τούς ἀρνουμένους τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ; Μή τούς βλασφημοῦντας εἰς τό ἅγιον Πνεῦμα καί λέγοντας μή εἶναι τοῦτο Θεόν; Μή τούς μείζονα λέγοντας τοῦ Υἱοῦ τόν Πατέρα; Μή τούς τήν Τριάδα εἰς ἑνάδα συγχέοντας ἤ τόν ἕνα Θεόν εἰς τρεῖς θεούς διατέμνοντας; Μή τούς Υἱόν μέν εἶναι τοῦ Θεοῦ τόν Χριστόν λέγοντας, ἐκ γυναικός δέ λαβεῖν τήν σάρκα τοῦτον μή πιστεύοντας; Μή τούς σάρκα μέν αὐτόν ἀναλαβεῖν, ἀλλά ἄψυχον φλυαροῦντας; Μή τούς ἔμψυχον μέν ταύτην, ὡς ὅλον ἄνθρωπον, οὐχ ἕνα δέ κατά τήν ὑπόστασιν τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ, τόν καί Υἱόν τῆς Θεοτόκου Μαρίας χρηματίσαντα, Θεόν εἶναι λέγοντας, ἀλλ᾿ εἰς δύο υἱούς τόν ἕνα Χριστόν διατέμνοντας; Ἀλλά μή τούς τῷ ἀνάρχῳ Πατρί ἀρχήν περιγράφοντας καί τό “Ἦν, ὅτε οὐκ ἦν” λέγοντας; Ἤ τούς τόν Πατέρα μέν ἄναρχον, τόν δέ Υἱόν, ὡς ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα, ἀρχήν μετά τινα χρόνον λαβεῖν ὡς κτίσμα, κακῶς καί νοοῦντας καί δογματίζοντας; (377) Οὐκ ἦν γάρ ποτε, φησίν, ὁ Πατήρ μή συνόντος αὐτῷ τοῦ Υἱοῦ· καί πῶς Πατήρ ὁ ἄπαις ὀνομασθήσεται; Ἀλλά μή τούς ἄλλον μέν τόν παθόντα, ἄλλον δέ εἶναι τόν ἀναστάντα κηρύττοντας; Ἄπαγε! Οὐδένα τούτων σοι τῶν ἀσεβῶν καί ἀθέων, οὐδέ τῶν ἄλλων αἱρέσεών τινα λέγω, τῶν ὡς σκότος μέν φανέντων, ὑπό δέ τῶν τότε λαμψάντων ἁγίων πατέρων ἐξαφανισθέντων. Ἐπί τοσοῦτον γάρ ἡ χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἔλαμψε δι᾿ αὐτῶν καί τῶν εἰρημένων αἱρέσεων τό σκότος ἐδίωξεν, ὅτι καί μέχρι τοῦ νῦν τά θεόπνευστα αὐτῶν συγγράμματα λάμπουσιν ὑπέρ ἡλίου αὐγάς, ὡς μηδέ τολμᾶν αὐτοῖς τινα ἀντιφθέγγεσθαι. Ἀλλά περί ἐκείνων λέγω καί ἐκείνους ὀνομάζω αἱρετικούς, τούς λέγοντας μή εἶναί τινα ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς χρόνοις καί ἐν μέσῳ ἡμῶν τόν δυνάμενον φυλάξαι τάς εὐαγγελικάς ἐντολάς καί κατά τούς ἁγίους γενέσθαι πατέρας· πρῶτον μέν πάντων πιστόν καί πρακτικόν – διά γάρ τῶν ἔργων ἡ πίστις δείκνυται, ὡς διά τοῦ ἐσόπτρου ἡ τοῦ προσώπου ἐμφέρεια, ἔπειτα θεωρητικώτατόν τε ὁμοῦ καί θεόπτην, ἐν τῷ φωτισθῆναι δηλαδή καί λαβεῖν Πνεῦμα Ἅγιον καί δι᾿ αὐτοῦ τόν Υἱόν σύν τῷ Πατρί κατιδεῖν. Οἱ τοίνυν τοῦτο ἀδύνατον εἶναι λέγοντες οὐ μερικήν τινα αἵρεσιν κέκτηνται, ἀλλά πάσας, εἰ οἷόν τε εἰπεῖν, ὡς ταύτης πάσας ἐκείνας τῇ ἀσεβείᾳ καί τῇ τῆς βλασφημίας ὑπερβολῇ ὑπεραιρούσης καί καλυπτούσης. Ὁ τοῦτο λέγων ἀνατρέπει πάσας τάς θείας Γραφάς. Εἰς μάτην, οἶμαι, λέγει ὁ μάταιος τό ἅγιον ἄρτι λέγεσθαι Εὐαγγέλιον, εἰς μάτην τάς τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καί τῶν λοιπῶν ἱερέων καί ὁσίων πατέρων ἡμῶν γραφάς ἀναγινώσκεσθαι ἤ καί γραφῆναι διαμαρτύρεται. (378) Εἰ οὖν ἅ ὁ Θεός λέγει καί πάντες οἱ ἅγιοι πρῶτον μέν ἅπαντα ἔπραξαν, εἶτα καί γράψαντες εἰς νουθεσίαν ἡμῶν κατέλιπον, ἀδύνατον ἡμῖν ἔργῳ ταῦτα ποιῆσαι καί ἀπαραλείπτως φυλάξαι, τί ὅτι καί τότε ἐκεῖνοι κοπιάσαντες ἔγραψαν καί νῦν ἐπί ἐκκλησίας ἀναγινώσκονται; Οἱ ταῦτα λέγοντες τόν οὐρανόν, ὅν ὁ Χριστός ἡμῖν ἤνοιξε, κλείουσι καί τήν πρός ἐκεῖνον ἄνοδον, ἥν αὐτός ἐκεῖνος ἡμῖν ἐνεκαίνισε, διακόπτουσιν. Ἄνωθεν γάρ ἐκείνου τοῦ ἐπί πάντων Θεοῦ πρός τῇ πύλῃ οἱονεί τοῦ οὐρανοῦ ἱσταμένου καί διακύπτοντος καί ὑπό τῶν πιστῶν ὁρωμένου καί διά τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου βοῶντος καί λέγοντος· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, οἱ ἀντίθεοι οὗτοι ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, ἀντίχριστοι λέγουσιν· “Ἀδύνατον τοῦτο, ἀδύνατον! “. Πρός οὕς εἰκότως ὁ Δεσπότης μεγαλοφώνως φησίν· “Οὐαί ὑμῖν, γραμματεῖς καί φαρισαῖοι ! Οὐαί ὑμῖν ὁδηγοί τυφλοί τυφλῶν, ὅτι ὑμεῖς εἰς τήν βασιλείαν οὐκ εἰσέρχεσθε καί τούς θέλοντας εἰσελθεῖν κωλύετε”. Ἐκείνου τούς νῦν πενθοῦντας ἀναφανδόν μακαρίζοντος, οὗτοι ἀδύνατον φασιν καθ᾿ ἑκάστην πενθεῖν καί κλαίειν τινά. Ὤ τῆς ἀναισθησίας καί τοῦ ἀπυλώτου στόματος, μιαράς ἐκπέμποντος κατά τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου φωνάς καί τά τοῦ Χριστοῦ πρόβατα ποιοῦντος γίνεσθαι θηριάλωτα, ὑπέρ ὧν αὐτός ὁ Μονογενής Υἱός τοῦ Θεοοῦ τό αἷμα ἐκένωσεν. Ὄντως

Περί μετανοίας καί ἀρχῆς ἐπαινετοῦ βίου, ὅπως δεῖ τόν μετανοῦντα καθ᾿ ἑκάστην ποιεῖν. Ἐν ᾧ καί περί δακρύων ἅμα καί κατανύξεως. Λόγος Λ΄. (385) Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, ἀκούσατέ μου τῶν λόγων τήν δύναμιν καί ὡς εἰς ἀγαθήν οὖσαν ὑμῖν συμβουλήν προσδέξασθε ἀσμένως αὐτήν καί ποιῆσαι προθυμήθητε εἰς κοινήν ἐμοῦ τε καί ὑμῶν ὠφέλειαν. Οὕτω γάρ κατά βραχύ διά τῶν δοκούντων μικρῶν βαδίζοντες, ἐπί τά τελεώτερα προκόπτοντες ἀνερχόμεθα καί ἄνδρες γινόμεθα τέλειοι ἐν Χριστῷ. Ὁ δέ σκοπός τοῦ λόγου ἐστί τοιοῦτος· ἐξερχόμενοι τῆς ἐκκλησίας μή ἄρξησθε μετεωρίζεσθαι εἰς μάταια καί ἀνωφελῆ, ἵνα μή ἐλθών ὁ διάβολος καί ἐν τούτοις ἐνασχολουμένους εὑρίσκων ὑμᾶς, ὥσπερ τις εὐθύς κορώνη τόν κόκκον τοῦ σίτου ἐκ τοῦ πεδίου πρίν ἤ ὑπό τήν γῆν καλυφθῆναι αἴρουσα πέταται, οὕτω καί αὐτός ἄρῃ τήν μνήμην τῶν λόγων τούτων τῆς κατηχήσεως ἐκ τῆς καρδίας ὑμῶν καί πάλιν διαμείνητε κοῦφοι καί κενοί τῆς σωτηρίου διδασκαλίας· ἀλλά εἰ μέν τις ἐξ ὑμῶν ἐργόχειρον ἤ διακονίαν ἐπετράπη ποιεῖν καί ἐργάζεσθαι, ἀπελθέτω κάτω νεύων (386) καί προσέχων ἑαυτῷ, ἐργαζόμενος δέ καί διακονῶν λεγέτω ἐν ἑαυτῷ· “Ὤ πόσας ἡμέρας παρῆλθον καί χρόνους τῆς ζωῆς μου μετεωριζόμενος ὁ ἄθλιος καί γελῶν! Ὤ πῶς ἐματαιώθην ἀκούων μέχρι τοῦ νῦν τάς θείας Γραφάς καί μή καθόλου γνούς τό ἐκ τούτων ὠφέλιμον! Τί με ὠφέλησεν ἡ παροῦσα ζωή; Ἰδού παρῆλθον ἔτη τῆς ζωῆς μου τόσα καί τόσα. Τίς οὖν οἶδεν, εἰ ζήσομαι ἕως τῆς αὔριον; Ἔφαγον ἐπί ἔτη πολλά, ἐνέπλησά μου τήν γαστέρα κρεῶν, οἴνου καί ἀδηφαγίας πολλῆς. Ἐκαλλωπίσθην ἱματίοις, ἔπαιξά τε ὁμοῦ καί ἐγέλασα κατ᾿ ἐμοῦ, ἐπερισσεύθην ἐν νομίσμασι τόσοις ἤ τόσοις καί ἐξοδιάσας αὐτά ἐπί ματαίοις ἀνάλωσα, μετά ταῦτα πάλιν ἐκτησάμην ἕτερα. Λοετροῖς ἐχρησάμην εἰς κόρον καί μύροις, ἵππους καί ἡμιόνους ἐπιβέβηκα, τραπεζῶν πολλῶν καί πολυτελῶν ἀπήλαυσα, τῷ πλησίον ἐφθόνησα, ἐλοιδόρησα, πεπόρνευκα, ἔκλεψα, ἐψευσάμην. Συνήθεσι καί φίλοις συνανεστράφην περιδόξοις καί πλουσίοις καί ἄρχουσι συνηυλίσθην. Ὄνομα ἐν τῷ βίῳ περιφανές ἐκτησάμην, ἐπί ἁπαλῶν στρωμνῶν ἀνεκλίθην, ἀνέπαυσα τό σῶμα τοῦτο τό γήϊνον, ὕπνον εἰς κόρον ὕπνωσα.

Περί μετανοίας καί ἀρχῆς ἐπαινετοῦ βίου, ὅπως δεῖ τόν μετανοῦντα καθ᾿ ἑκάστην ποιεῖν. Ἐν ᾧ καί περί δακρύων ἅμα καί κατανύξεως. Λόγος Λ΄. (385) Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, ἀκούσατέ μου τῶν λόγων τήν δύναμιν καί ὡς εἰς ἀγαθήν οὖσαν ὑμῖν συμβουλήν προσδέξασθε ἀσμένως αὐτήν καί ποιῆσαι προθυμήθητε εἰς κοινήν ἐμοῦ τε καί ὑμῶν ὠφέλειαν. Οὕτω γάρ κατά βραχύ διά τῶν δοκούντων μικρῶν βαδίζοντες, ἐπί τά τελεώτερα προκόπτοντες ἀνερχόμεθα καί ἄνδρες γινόμεθα τέλειοι ἐν Χριστῷ. Ὁ δέ σκοπός τοῦ λόγου ἐστί τοιοῦτος· ἐξερχόμενοι τῆς ἐκκλησίας μή ἄρξησθε μετεωρίζεσθαι εἰς μάταια καί ἀνωφελῆ, ἵνα μή ἐλθών ὁ διάβολος καί ἐν τούτοις ἐνασχολουμένους εὑρίσκων ὑμᾶς, ὥσπερ τις εὐθύς κορώνη τόν κόκκον τοῦ σίτου ἐκ τοῦ πεδίου πρίν ἤ ὑπό τήν γῆν καλυφθῆναι αἴρουσα πέταται, οὕτω καί αὐτός ἄρῃ τήν μνήμην τῶν λόγων τούτων τῆς κατηχήσεως ἐκ τῆς καρδίας ὑμῶν καί πάλιν διαμείνητε κοῦφοι καί κενοί τῆς σωτηρίου διδασκαλίας· ἀλλά εἰ μέν τις ἐξ ὑμῶν ἐργόχειρον ἤ διακονίαν ἐπετράπη ποιεῖν καί ἐργάζεσθαι, ἀπελθέτω κάτω νεύων (386) καί προσέχων ἑαυτῷ, ἐργαζόμενος δέ καί διακονῶν λεγέτω ἐν ἑαυτῷ· “Ὤ πόσας ἡμέρας παρῆλθον καί χρόνους τῆς ζωῆς μου μετεωριζόμενος ὁ ἄθλιος καί γελῶν! Ὤ πῶς ἐματαιώθην ἀκούων μέχρι τοῦ νῦν τάς θείας Γραφάς καί μή καθόλου γνούς τό ἐκ τούτων ὠφέλιμον! Τί με ὠφέλησεν ἡ παροῦσα ζωή; Ἰδού παρῆλθον ἔτη τῆς ζωῆς μου τόσα καί τόσα. Τίς οὖν οἶδεν, εἰ ζήσομαι ἕως τῆς αὔριον; Ἔφαγον ἐπί ἔτη πολλά, ἐνέπλησά μου τήν γαστέρα κρεῶν, οἴνου καί ἀδηφαγίας πολλῆς. Ἐκαλλωπίσθην ἱματίοις, ἔπαιξά τε ὁμοῦ καί ἐγέλασα κατ᾿ ἐμοῦ, ἐπερισσεύθην ἐν νομίσμασι τόσοις ἤ τόσοις καί ἐξοδιάσας αὐτά ἐπί ματαίοις ἀνάλωσα, μετά ταῦτα πάλιν ἐκτησάμην ἕτερα. Λοετροῖς ἐχρησάμην εἰς κόρον καί μύροις, ἵππους καί ἡμιόνους ἐπιβέβηκα, τραπεζῶν πολλῶν καί πολυτελῶν ἀπήλαυσα, τῷ πλησίον ἐφθόνησα, ἐλοιδόρησα, πεπόρνευκα, ἔκλεψα, ἐψευσάμην. Συνήθεσι καί φίλοις συνανεστράφην περιδόξοις καί πλουσίοις καί ἄρχουσι συνηυλίσθην. Ὄνομα ἐν τῷ βίῳ περιφανές ἐκτησάμην, ἐπί ἁπαλῶν στρωμνῶν ἀνεκλίθην, ἀνέπαυσα τό σῶμα τοῦτο τό γήϊνον, ὕπνον εἰς κόρον ὕπνωσα.

Περί μετανοίας καί ἀρχῆς ἐπαινετοῦ βίου, ὅπως δεῖ τόν μετανοῦντα καθ᾿ ἑκάστην ποιεῖν. Ἐν ᾧ καί περί δακρύων ἅμα καί κατανύξεως. Λόγος Λ΄. (385) Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, ἀκούσατέ μου τῶν λόγων τήν δύναμιν καί ὡς εἰς ἀγαθήν οὖσαν ὑμῖν συμβουλήν προσδέξασθε ἀσμένως αὐτήν καί ποιῆσαι προθυμήθητε εἰς κοινήν ἐμοῦ τε καί ὑμῶν ὠφέλειαν. Οὕτω γάρ κατά βραχύ διά τῶν δοκούντων μικρῶν βαδίζοντες, ἐπί τά τελεώτερα προκόπτοντες ἀνερχόμεθα καί ἄνδρες γινόμεθα τέλειοι ἐν Χριστῷ. Ὁ δέ σκοπός τοῦ λόγου ἐστί τοιοῦτος· ἐξερχόμενοι τῆς ἐκκλησίας μή ἄρξησθε μετεωρίζεσθαι εἰς μάταια καί ἀνωφελῆ, ἵνα μή ἐλθών ὁ διάβολος καί ἐν τούτοις ἐνασχολουμένους εὑρίσκων ὑμᾶς, ὥσπερ τις εὐθύς κορώνη τόν κόκκον τοῦ σίτου ἐκ τοῦ πεδίου πρίν ἤ ὑπό τήν γῆν καλυφθῆναι αἴρουσα πέταται, οὕτω καί αὐτός ἄρῃ τήν μνήμην τῶν λόγων τούτων τῆς κατηχήσεως ἐκ τῆς καρδίας ὑμῶν καί πάλιν διαμείνητε κοῦφοι καί κενοί τῆς σωτηρίου διδασκαλίας· ἀλλά εἰ μέν τις ἐξ ὑμῶν ἐργόχειρον ἤ διακονίαν ἐπετράπη ποιεῖν καί ἐργάζεσθαι, ἀπελθέτω κάτω νεύων (386) καί προσέχων ἑαυτῷ, ἐργαζόμενος δέ καί διακονῶν λεγέτω ἐν ἑαυτῷ· “Ὤ πόσας ἡμέρας παρῆλθον καί χρόνους τῆς ζωῆς μου μετεωριζόμενος ὁ ἄθλιος καί γελῶν! Ὤ πῶς ἐματαιώθην ἀκούων μέχρι τοῦ νῦν τάς θείας Γραφάς καί μή καθόλου γνούς τό ἐκ τούτων ὠφέλιμον! Τί με ὠφέλησεν ἡ παροῦσα ζωή; Ἰδού παρῆλθον ἔτη τῆς ζωῆς μου τόσα καί τόσα. Τίς οὖν οἶδεν, εἰ ζήσομαι ἕως τῆς αὔριον; Ἔφαγον ἐπί ἔτη πολλά, ἐνέπλησά μου τήν γαστέρα κρεῶν, οἴνου καί ἀδηφαγίας πολλῆς. Ἐκαλλωπίσθην ἱματίοις, ἔπαιξά τε ὁμοῦ καί ἐγέλασα κατ᾿ ἐμοῦ, ἐπερισσεύθην ἐν νομίσμασι τόσοις ἤ τόσοις καί ἐξοδιάσας αὐτά ἐπί ματαίοις ἀνάλωσα, μετά ταῦτα πάλιν ἐκτησάμην ἕτερα. Λοετροῖς ἐχρησάμην εἰς κόρον καί μύροις, ἵππους καί ἡμιόνους ἐπιβέβηκα, τραπεζῶν πολλῶν καί πολυτελῶν ἀπήλαυσα, τῷ πλησίον ἐφθόνησα, ἐλοιδόρησα, πεπόρνευκα, ἔκλεψα, ἐψευσάμην. Συνήθεσι καί φίλοις συνανεστράφην περιδόξοις καί πλουσίοις καί ἄρχουσι συνηυλίσθην. Ὄνομα ἐν τῷ βίῳ περιφανές ἐκτησάμην, ἐπί ἁπαλῶν στρωμνῶν ἀνεκλίθην, ἀνέπαυσα τό σῶμα τοῦτο τό γήϊνον, ὕπνον εἰς κόρον ὕπνωσα.

371 SIMEONIS JUNIORIS 32 exsitio ad salutem revocantur, ac restituuntur) A tus est, sanctificatoris sui obliviscitur; quis nem- " B ne dies jejunii numeret, ne ad eleemosynæ modumı, nec ad laborem vigiliarum atque precum respiciat, quam multum jejunaverit, quam benignus in pau- peres, quam multus in precibus fuerit: sed an Dominus attenderit. Si attendit, missa est ipsi gratia de cœlo, quam si suscepit, se contritum et humiliatum, pœnitentem et compunctum, el per hunc statum infirmitatem suam, peccata sua ut deformia, ut turpia, ut belluina, ut anima ratio- nis participe indigna, et ab homine mente præ- dito remota cernentem inveniet. Talis enim con- tingit animæ prima a Deo illuminatio. Proinde hæc visa ut odio digna odit, et exsecratur. Si se- ¡ta constitutum non cognoverit, el jejunia, et ele œmosynas, et orationes perdidit. Unum quippe Deo sacrificium, a quovis homine, spiritus contribula- Lus 1: ac propter tale sacrificium, peccatà, remit- tuntur; quemadmodum propter ipsum hoc sacrifi- eium et jejunium, et eleemosyna, et oratio insti- tuitur. Hoc enim est mysterium Christiani, et ita agere par est. Nam jejunia, vigiliæ, humi strata cubilia, eleemosynæ, preces, psalmodiæ, volunta- ria mendicitas, et quæ homo fecerit omnia, ad Deum sibi placandum facit. Quod si ille secum in gratiam non redierit, quod tandem in his emolumentum? Anima enim Deo reconciliato hu- milis, et mansueta fit, Deoque astans, ut Deo astat, nec se buc ct illuc versat. Itaque si talis nondam est, Deum nondum amicum habet : sed C sive psallat, sive oret, adhuc sub potestate mali- gni est, et reconciliationem istam ante psalmos et orationes petere oportet; alioqui spes salutis nulla superest. Errant, qui antequam se Deo reconcilient, canunt, ac psallunt, et voces in aerem frustra jactant, Deumque ad iram provocant. Avertit enim ab ipsis faciem suam. Et ore quidem psallentes, mente et cogitatione in rebus diabolicis versantur. Non igitur sola jejunia, preces, et eleemosynæ sanctitatem libertatemque pariunt : sed ante hæc fides, et cognitio ejus, qui liberare potest, divi- norum mysteriorun, nempe immaculati corporis, et sanguinis Domini Jesu, ac Dei omnipotentis communicatio Qui dicit his qui vincti sunt, pe ipsum sanctificarit sanctificationemque in ipso contineat, et per gratiarum actionem continuam, bumilemque spiritum custodiat. Qui enim a quo- piam e profundo maris Şextractus, ac veluti a mortuis excitatus est, qualem, et quantum hun is litatis sensum habebit ? In humilitate enim nostra memor fuit nostri Dominus **; proprie enim demis- sio animi psalmodia, et omnia quæ facimus, huc spectant. Quid porro est demittere animum, seu sentire de se submisse ac humiliter? Humanam imbecilli- tatem cognoscere, quæ cognitio, est a Deo credenti- bus in ipsum cœlitus demissa illuminatio: alioqui homo quilibet seipsuni noscere nequit. Quare su- perbus nihil cernit, sed cæcus est, ut aiunt Patres. Qui baptismo tinctus non est, nec illuminatus est. Ut autem absque lumine oculis videre non potest : sic anima a Christo mystice non illuminata, snam ipsius imbecillitatem conspicere nequit. Sed ad hanc illuminationem quænam pertinent? Infidelibus quidem fides in Christum, et divinum baptisma, ut diximus : ast iis, qui post baptismum cæcutiunt, atque idco superbiunt, et in leges committunt (Su- perbi enim, inquit, agebant usqucquaque “. Et : Do- minus superbis resistit "7. Et, Principium omnis peccati superbia ". Et: Principium peccati, nescire Dominum “), talibus, inquam, ante alia mysterio- rum Christianæ fidei institutio, ut cum crediderint, illuminentur. Si enim primam fidem tenuissent non utique cæcutivissent. Et postquam instituti fuerint, crediderintque, videbunt omnino, totoque affectu pænitebunt, metuentes judicium Dei, et aspicientes quæ aut turpia, aut perversa designa- rint sibique persuadentes, mille supplicia se com- meruisse. Turpia, ut voluptates ac libidines; per- versa, ut avaritiam, injustitiam, dolum. Et quo- niam omnis pœnitens humiliatur, buic Deus, tan- quam humili, dat gratiam, ut et voluptates, et pravitates oderit, semperque imbecillitatem suami agnoscat, quo eorum vicem doleat, qui similiter vitiosis affectionibus laborant, et animum aliena incommoda sentientem gerat, offendentesque non condemnet, et sit mitis ac patiens, inveniatque . exite : et his qui in tenebris, revelamini ", cum is D animæ sux requiem, et sic Cantet Domino canticum qui communicat, anima et corpore illi conjungitur ac miscetur, inque divinan naturam commutatur. Alia via fidelem salvari, et remissionem peccato- sum accipere, cœlesteque regnum obtinere im- possibilo est, nisi cum timore et tremore myste- riorum corporis, et sanguinis Christi particeps jiat. Deus autem quomodo queat esse servus, aut fu:purus, aut cum facultate aliqua peccandi ? In his enim relinquere, sanctimonia amissio est : amis sio autem ex arrogantia; arrogantia ex oblivione ; oblivio ex contemptu; cum, qui semel sanctifica- * Pral. L. 19. novum, carmen Deo nostro 50, quæ est ex puro et contrito corde gratiarum actio. Cor enim contritum et humiliatum, est purum cor: quod si desit, omnis alia psalmodia nihil valet. Nam qui Deo hoc modo non psallit, non potest psallere, etsi multum sudarit: sed lingua loquitur, animo autem illa volutat, quæ Deum irritant, ejusque iram contra ipsum accendunt. Quapropter, quomodo quævis creatura aspectabilis semper lucem postulat, ut videatur, ita omnis quæ intellectui patet creatura, semper lucem sub sensum non cadentem requirit, * Isa. XLIX, 9. ** Psal. cxxxv, 25. 8 Psal. xxxix, 4. ** Psal. cxviii. 51. *7 lac. iv, 6. sa Eccli. 3. 15. "Ibid. 14.

371 SIMEONIS JUNIORIS 32 exsitio ad salutem revocantur, ac restituuntur) A tus est, sanctificatoris sui obliviscitur; quis nem- " B ne dies jejunii numeret, ne ad eleemosynæ modumı, nec ad laborem vigiliarum atque precum respiciat, quam multum jejunaverit, quam benignus in pau- peres, quam multus in precibus fuerit: sed an Dominus attenderit. Si attendit, missa est ipsi gratia de cœlo, quam si suscepit, se contritum et humiliatum, pœnitentem et compunctum, el per hunc statum infirmitatem suam, peccata sua ut deformia, ut turpia, ut belluina, ut anima ratio- nis participe indigna, et ab homine mente præ- dito remota cernentem inveniet. Talis enim con- tingit animæ prima a Deo illuminatio. Proinde hæc visa ut odio digna odit, et exsecratur. Si se- ¡ta constitutum non cognoverit, el jejunia, et ele œmosynas, et orationes perdidit. Unum quippe Deo sacrificium, a quovis homine, spiritus contribula- Lus 1: ac propter tale sacrificium, peccatà, remit- tuntur; quemadmodum propter ipsum hoc sacrifi- eium et jejunium, et eleemosyna, et oratio insti- tuitur. Hoc enim est mysterium Christiani, et ita agere par est. Nam jejunia, vigiliæ, humi strata cubilia, eleemosynæ, preces, psalmodiæ, volunta- ria mendicitas, et quæ homo fecerit omnia, ad Deum sibi placandum facit. Quod si ille secum in gratiam non redierit, quod tandem in his emolumentum? Anima enim Deo reconciliato hu- milis, et mansueta fit, Deoque astans, ut Deo astat, nec se buc ct illuc versat. Itaque si talis nondam est, Deum nondum amicum habet : sed C sive psallat, sive oret, adhuc sub potestate mali- gni est, et reconciliationem istam ante psalmos et orationes petere oportet; alioqui spes salutis nulla superest. Errant, qui antequam se Deo reconcilient, canunt, ac psallunt, et voces in aerem frustra jactant, Deumque ad iram provocant. Avertit enim ab ipsis faciem suam. Et ore quidem psallentes, mente et cogitatione in rebus diabolicis versantur. Non igitur sola jejunia, preces, et eleemosynæ sanctitatem libertatemque pariunt : sed ante hæc fides, et cognitio ejus, qui liberare potest, divi- norum mysteriorun, nempe immaculati corporis, et sanguinis Domini Jesu, ac Dei omnipotentis communicatio Qui dicit his qui vincti sunt, pe ipsum sanctificarit sanctificationemque in ipso contineat, et per gratiarum actionem continuam, bumilemque spiritum custodiat. Qui enim a quo- piam e profundo maris Şextractus, ac veluti a mortuis excitatus est, qualem, et quantum hun is litatis sensum habebit ? In humilitate enim nostra memor fuit nostri Dominus **; proprie enim demis- sio animi psalmodia, et omnia quæ facimus, huc spectant. Quid porro est demittere animum, seu sentire de se submisse ac humiliter? Humanam imbecilli- tatem cognoscere, quæ cognitio, est a Deo credenti- bus in ipsum cœlitus demissa illuminatio: alioqui homo quilibet seipsuni noscere nequit. Quare su- perbus nihil cernit, sed cæcus est, ut aiunt Patres. Qui baptismo tinctus non est, nec illuminatus est. Ut autem absque lumine oculis videre non potest : sic anima a Christo mystice non illuminata, snam ipsius imbecillitatem conspicere nequit. Sed ad hanc illuminationem quænam pertinent? Infidelibus quidem fides in Christum, et divinum baptisma, ut diximus : ast iis, qui post baptismum cæcutiunt, atque idco superbiunt, et in leges committunt (Su- perbi enim, inquit, agebant usqucquaque “. Et : Do- minus superbis resistit "7. Et, Principium omnis peccati superbia ". Et: Principium peccati, nescire Dominum “), talibus, inquam, ante alia mysterio- rum Christianæ fidei institutio, ut cum crediderint, illuminentur. Si enim primam fidem tenuissent non utique cæcutivissent. Et postquam instituti fuerint, crediderintque, videbunt omnino, totoque affectu pænitebunt, metuentes judicium Dei, et aspicientes quæ aut turpia, aut perversa designa- rint sibique persuadentes, mille supplicia se com- meruisse. Turpia, ut voluptates ac libidines; per- versa, ut avaritiam, injustitiam, dolum. Et quo- niam omnis pœnitens humiliatur, buic Deus, tan- quam humili, dat gratiam, ut et voluptates, et pravitates oderit, semperque imbecillitatem suami agnoscat, quo eorum vicem doleat, qui similiter vitiosis affectionibus laborant, et animum aliena incommoda sentientem gerat, offendentesque non condemnet, et sit mitis ac patiens, inveniatque . exite : et his qui in tenebris, revelamini ", cum is D animæ sux requiem, et sic Cantet Domino canticum qui communicat, anima et corpore illi conjungitur ac miscetur, inque divinan naturam commutatur. Alia via fidelem salvari, et remissionem peccato- sum accipere, cœlesteque regnum obtinere im- possibilo est, nisi cum timore et tremore myste- riorum corporis, et sanguinis Christi particeps jiat. Deus autem quomodo queat esse servus, aut fu:purus, aut cum facultate aliqua peccandi ? In his enim relinquere, sanctimonia amissio est : amis sio autem ex arrogantia; arrogantia ex oblivione ; oblivio ex contemptu; cum, qui semel sanctifica- * Pral. L. 19. novum, carmen Deo nostro 50, quæ est ex puro et contrito corde gratiarum actio. Cor enim contritum et humiliatum, est purum cor: quod si desit, omnis alia psalmodia nihil valet. Nam qui Deo hoc modo non psallit, non potest psallere, etsi multum sudarit: sed lingua loquitur, animo autem illa volutat, quæ Deum irritant, ejusque iram contra ipsum accendunt. Quapropter, quomodo quævis creatura aspectabilis semper lucem postulat, ut videatur, ita omnis quæ intellectui patet creatura, semper lucem sub sensum non cadentem requirit, * Isa. XLIX, 9. ** Psal. cxxxv, 25. 8 Psal. xxxix, 4. ** Psal. cxviii. 51. *7 lac. iv, 6. sa Eccli. 3. 15. "Ibid. 14.

371 SIMEONIS JUNIORIS 32 exsitio ad salutem revocantur, ac restituuntur) A tus est, sanctificatoris sui obliviscitur; quis nem- " B ne dies jejunii numeret, ne ad eleemosynæ modumı, nec ad laborem vigiliarum atque precum respiciat, quam multum jejunaverit, quam benignus in pau- peres, quam multus in precibus fuerit: sed an Dominus attenderit. Si attendit, missa est ipsi gratia de cœlo, quam si suscepit, se contritum et humiliatum, pœnitentem et compunctum, el per hunc statum infirmitatem suam, peccata sua ut deformia, ut turpia, ut belluina, ut anima ratio- nis participe indigna, et ab homine mente præ- dito remota cernentem inveniet. Talis enim con- tingit animæ prima a Deo illuminatio. Proinde hæc visa ut odio digna odit, et exsecratur. Si se- ¡ta constitutum non cognoverit, el jejunia, et ele œmosynas, et orationes perdidit. Unum quippe Deo sacrificium, a quovis homine, spiritus contribula- Lus 1: ac propter tale sacrificium, peccatà, remit- tuntur; quemadmodum propter ipsum hoc sacrifi- eium et jejunium, et eleemosyna, et oratio insti- tuitur. Hoc enim est mysterium Christiani, et ita agere par est. Nam jejunia, vigiliæ, humi strata cubilia, eleemosynæ, preces, psalmodiæ, volunta- ria mendicitas, et quæ homo fecerit omnia, ad Deum sibi placandum facit. Quod si ille secum in gratiam non redierit, quod tandem in his emolumentum? Anima enim Deo reconciliato hu- milis, et mansueta fit, Deoque astans, ut Deo astat, nec se buc ct illuc versat. Itaque si talis nondam est, Deum nondum amicum habet : sed C sive psallat, sive oret, adhuc sub potestate mali- gni est, et reconciliationem istam ante psalmos et orationes petere oportet; alioqui spes salutis nulla superest. Errant, qui antequam se Deo reconcilient, canunt, ac psallunt, et voces in aerem frustra jactant, Deumque ad iram provocant. Avertit enim ab ipsis faciem suam. Et ore quidem psallentes, mente et cogitatione in rebus diabolicis versantur. Non igitur sola jejunia, preces, et eleemosynæ sanctitatem libertatemque pariunt : sed ante hæc fides, et cognitio ejus, qui liberare potest, divi- norum mysteriorun, nempe immaculati corporis, et sanguinis Domini Jesu, ac Dei omnipotentis communicatio Qui dicit his qui vincti sunt, pe ipsum sanctificarit sanctificationemque in ipso contineat, et per gratiarum actionem continuam, bumilemque spiritum custodiat. Qui enim a quo- piam e profundo maris Şextractus, ac veluti a mortuis excitatus est, qualem, et quantum hun is litatis sensum habebit ? In humilitate enim nostra memor fuit nostri Dominus **; proprie enim demis- sio animi psalmodia, et omnia quæ facimus, huc spectant. Quid porro est demittere animum, seu sentire de se submisse ac humiliter? Humanam imbecilli- tatem cognoscere, quæ cognitio, est a Deo credenti- bus in ipsum cœlitus demissa illuminatio: alioqui homo quilibet seipsuni noscere nequit. Quare su- perbus nihil cernit, sed cæcus est, ut aiunt Patres. Qui baptismo tinctus non est, nec illuminatus est. Ut autem absque lumine oculis videre non potest : sic anima a Christo mystice non illuminata, snam ipsius imbecillitatem conspicere nequit. Sed ad hanc illuminationem quænam pertinent? Infidelibus quidem fides in Christum, et divinum baptisma, ut diximus : ast iis, qui post baptismum cæcutiunt, atque idco superbiunt, et in leges committunt (Su- perbi enim, inquit, agebant usqucquaque “. Et : Do- minus superbis resistit "7. Et, Principium omnis peccati superbia ". Et: Principium peccati, nescire Dominum “), talibus, inquam, ante alia mysterio- rum Christianæ fidei institutio, ut cum crediderint, illuminentur. Si enim primam fidem tenuissent non utique cæcutivissent. Et postquam instituti fuerint, crediderintque, videbunt omnino, totoque affectu pænitebunt, metuentes judicium Dei, et aspicientes quæ aut turpia, aut perversa designa- rint sibique persuadentes, mille supplicia se com- meruisse. Turpia, ut voluptates ac libidines; per- versa, ut avaritiam, injustitiam, dolum. Et quo- niam omnis pœnitens humiliatur, buic Deus, tan- quam humili, dat gratiam, ut et voluptates, et pravitates oderit, semperque imbecillitatem suami agnoscat, quo eorum vicem doleat, qui similiter vitiosis affectionibus laborant, et animum aliena incommoda sentientem gerat, offendentesque non condemnet, et sit mitis ac patiens, inveniatque . exite : et his qui in tenebris, revelamini ", cum is D animæ sux requiem, et sic Cantet Domino canticum qui communicat, anima et corpore illi conjungitur ac miscetur, inque divinan naturam commutatur. Alia via fidelem salvari, et remissionem peccato- sum accipere, cœlesteque regnum obtinere im- possibilo est, nisi cum timore et tremore myste- riorum corporis, et sanguinis Christi particeps jiat. Deus autem quomodo queat esse servus, aut fu:purus, aut cum facultate aliqua peccandi ? In his enim relinquere, sanctimonia amissio est : amis sio autem ex arrogantia; arrogantia ex oblivione ; oblivio ex contemptu; cum, qui semel sanctifica- * Pral. L. 19. novum, carmen Deo nostro 50, quæ est ex puro et contrito corde gratiarum actio. Cor enim contritum et humiliatum, est purum cor: quod si desit, omnis alia psalmodia nihil valet. Nam qui Deo hoc modo non psallit, non potest psallere, etsi multum sudarit: sed lingua loquitur, animo autem illa volutat, quæ Deum irritant, ejusque iram contra ipsum accendunt. Quapropter, quomodo quævis creatura aspectabilis semper lucem postulat, ut videatur, ita omnis quæ intellectui patet creatura, semper lucem sub sensum non cadentem requirit, * Isa. XLIX, 9. ** Psal. cxxxv, 25. 8 Psal. xxxix, 4. ** Psal. cxviii. 51. *7 lac. iv, 6. sa Eccli. 3. 15. "Ibid. 14.

371 SIMEONIS JUNIORIS 32 exsitio ad salutem revocantur, ac restituuntur) A tus est, sanctificatoris sui obliviscitur; quis nem- " B ne dies jejunii numeret, ne ad eleemosynæ modumı, nec ad laborem vigiliarum atque precum respiciat, quam multum jejunaverit, quam benignus in pau- peres, quam multus in precibus fuerit: sed an Dominus attenderit. Si attendit, missa est ipsi gratia de cœlo, quam si suscepit, se contritum et humiliatum, pœnitentem et compunctum, el per hunc statum infirmitatem suam, peccata sua ut deformia, ut turpia, ut belluina, ut anima ratio- nis participe indigna, et ab homine mente præ- dito remota cernentem inveniet. Talis enim con- tingit animæ prima a Deo illuminatio. Proinde hæc visa ut odio digna odit, et exsecratur. Si se- ¡ta constitutum non cognoverit, el jejunia, et ele œmosynas, et orationes perdidit. Unum quippe Deo sacrificium, a quovis homine, spiritus contribula- Lus 1: ac propter tale sacrificium, peccatà, remit- tuntur; quemadmodum propter ipsum hoc sacrifi- eium et jejunium, et eleemosyna, et oratio insti- tuitur. Hoc enim est mysterium Christiani, et ita agere par est. Nam jejunia, vigiliæ, humi strata cubilia, eleemosynæ, preces, psalmodiæ, volunta- ria mendicitas, et quæ homo fecerit omnia, ad Deum sibi placandum facit. Quod si ille secum in gratiam non redierit, quod tandem in his emolumentum? Anima enim Deo reconciliato hu- milis, et mansueta fit, Deoque astans, ut Deo astat, nec se buc ct illuc versat. Itaque si talis nondam est, Deum nondum amicum habet : sed C sive psallat, sive oret, adhuc sub potestate mali- gni est, et reconciliationem istam ante psalmos et orationes petere oportet; alioqui spes salutis nulla superest. Errant, qui antequam se Deo reconcilient, canunt, ac psallunt, et voces in aerem frustra jactant, Deumque ad iram provocant. Avertit enim ab ipsis faciem suam. Et ore quidem psallentes, mente et cogitatione in rebus diabolicis versantur. Non igitur sola jejunia, preces, et eleemosynæ sanctitatem libertatemque pariunt : sed ante hæc fides, et cognitio ejus, qui liberare potest, divi- norum mysteriorun, nempe immaculati corporis, et sanguinis Domini Jesu, ac Dei omnipotentis communicatio Qui dicit his qui vincti sunt, pe ipsum sanctificarit sanctificationemque in ipso contineat, et per gratiarum actionem continuam, bumilemque spiritum custodiat. Qui enim a quo- piam e profundo maris Şextractus, ac veluti a mortuis excitatus est, qualem, et quantum hun is litatis sensum habebit ? In humilitate enim nostra memor fuit nostri Dominus **; proprie enim demis- sio animi psalmodia, et omnia quæ facimus, huc spectant. Quid porro est demittere animum, seu sentire de se submisse ac humiliter? Humanam imbecilli- tatem cognoscere, quæ cognitio, est a Deo credenti- bus in ipsum cœlitus demissa illuminatio: alioqui homo quilibet seipsuni noscere nequit. Quare su- perbus nihil cernit, sed cæcus est, ut aiunt Patres. Qui baptismo tinctus non est, nec illuminatus est. Ut autem absque lumine oculis videre non potest : sic anima a Christo mystice non illuminata, snam ipsius imbecillitatem conspicere nequit. Sed ad hanc illuminationem quænam pertinent? Infidelibus quidem fides in Christum, et divinum baptisma, ut diximus : ast iis, qui post baptismum cæcutiunt, atque idco superbiunt, et in leges committunt (Su- perbi enim, inquit, agebant usqucquaque “. Et : Do- minus superbis resistit "7. Et, Principium omnis peccati superbia ". Et: Principium peccati, nescire Dominum “), talibus, inquam, ante alia mysterio- rum Christianæ fidei institutio, ut cum crediderint, illuminentur. Si enim primam fidem tenuissent non utique cæcutivissent. Et postquam instituti fuerint, crediderintque, videbunt omnino, totoque affectu pænitebunt, metuentes judicium Dei, et aspicientes quæ aut turpia, aut perversa designa- rint sibique persuadentes, mille supplicia se com- meruisse. Turpia, ut voluptates ac libidines; per- versa, ut avaritiam, injustitiam, dolum. Et quo- niam omnis pœnitens humiliatur, buic Deus, tan- quam humili, dat gratiam, ut et voluptates, et pravitates oderit, semperque imbecillitatem suami agnoscat, quo eorum vicem doleat, qui similiter vitiosis affectionibus laborant, et animum aliena incommoda sentientem gerat, offendentesque non condemnet, et sit mitis ac patiens, inveniatque . exite : et his qui in tenebris, revelamini ", cum is D animæ sux requiem, et sic Cantet Domino canticum qui communicat, anima et corpore illi conjungitur ac miscetur, inque divinan naturam commutatur. Alia via fidelem salvari, et remissionem peccato- sum accipere, cœlesteque regnum obtinere im- possibilo est, nisi cum timore et tremore myste- riorum corporis, et sanguinis Christi particeps jiat. Deus autem quomodo queat esse servus, aut fu:purus, aut cum facultate aliqua peccandi ? In his enim relinquere, sanctimonia amissio est : amis sio autem ex arrogantia; arrogantia ex oblivione ; oblivio ex contemptu; cum, qui semel sanctifica- * Pral. L. 19. novum, carmen Deo nostro 50, quæ est ex puro et contrito corde gratiarum actio. Cor enim contritum et humiliatum, est purum cor: quod si desit, omnis alia psalmodia nihil valet. Nam qui Deo hoc modo non psallit, non potest psallere, etsi multum sudarit: sed lingua loquitur, animo autem illa volutat, quæ Deum irritant, ejusque iram contra ipsum accendunt. Quapropter, quomodo quævis creatura aspectabilis semper lucem postulat, ut videatur, ita omnis quæ intellectui patet creatura, semper lucem sub sensum non cadentem requirit, * Isa. XLIX, 9. ** Psal. cxxxv, 25. 8 Psal. xxxix, 4. ** Psal. cxviii. 51. *7 lac. iv, 6. sa Eccli. 3. 15. "Ibid. 14.

ψυχῆς αὐτοῦ. Διό βλέπειν ὀφείλει τις καί ἐν τούτῳ ἑαυτόν, εἰ πρᾶος ὄντως ἐστίν ὁ γάρ τοιοῦτος ἐν οὐδενί ἀνέχεται παράβασιν ἰδεῖν τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾿ ὡς ἐκεῖνος ἁμαρτάνων ὑπέρ τῶν ἁμαρτανόντων ἀδιαλείπτως θρηνεῖ · εἶθ᾿ οὕτως, εἰ τήν δικαιοσύνην πεινᾷ καί διψᾷ τοῦ Θεοῦ· ἔστι γάρ καί δικαιοσύνην τινά μετιόντα εὑρεῖν, μή πεινῶντα μηδέ διψῶντα αὐτήν· δικαιοσύνη γάρ ὁ Θεός ἐστιν, ὥσπερ ἥλιον αὐτόν δικαιοσύνης ἀκούεις καλούμενον. Ὁ γοῦν πεινῶν αὐτόν καί διψῶν, τόν κόσμον ὅλον καί τά ἐν κόσμῳ ἡγεῖται σκύβαλα, τιμάς δέ ἀρχόντων ὡς αἰσχύνην ταῦτα λογίζεται ἤ οὐδόλως τῶν ἀνθρωπίνων τιμῶν ἐπαισθάνεται. (402) Καί αὖθις· “Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες”. Ἄρα τίνες εἰσίν οἱ ἐλεήμονες; Οἱ τά χρήματα διδόντες καί διατρέφοντες πένητας; οὔ! Ἀλλά τίνες; Οἱ πτωχεύσαντες διά τόν πτωχεύσαντα δι᾿ ἡμᾶς καί μηδέν ἔχοντες δοῦναι, τῶν δέ πτωχῶν καί χηρῶν καί ὀρφανῶν καί τῶν ἐν ἀσθενείᾳ νοερῶς ἀεί μεμνημένοι, πολλάκις δέ καί ὁρῶντες καί συμπαθοῦντες τούτοις καί ὑπέρ αὐτῶν θερμῶς κλαίοντες, οἷος ἦν ὁ Ἰώβ λέγων· “Ἐγώ δέ ἔκλαυσα ἐπί παντί ἀδυνάτῳ”, οἵτινες καί ὅταν ἔχωσιν ἐλεοῦσι τούτους ἐν ἱλαρότητι καί τά πρός σωτηρίαν ψυχῆς πάντας ἀφθόνως ὑπομιμνήσκοντες, τῷ εἰρηκότι πειθόμενοι· “Ἀδόλως τε ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι”. Οὗτοί εἰσιν οἱ ὑπό Κυρίου μακαριζόμενοι, οἱ ἀληθεῖς ἐλεήμονες· διό καί ἐκ τῆς τοιαύτης ἐλεημοσύνης, ὡς διά βαθμίδος τινός, εἰς τήν τῆς ψυχῆς τελείαν ἀνιόντες φθάνουσι καθαρότητα. Ἔνθεν τοι καί ἀπό ταύτης ὁ Θεός τούς καθαρούς ἐμακάρισε τήν καρδίαν, οὕτως εἰπών· “Μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοί τόν Θεόν ὄψονται”, εἰδώς ὡς ἅτε Θεός καί νομοθέτης ἡμῶν, ὅτι εἰ μή εἰς τοιαύτην ἔλθῃ διάθεσιν ἡ ψυχή ἡμῶν, οὔτε ἀεννάως πενθεῖ, οὔτε πραεῖα τελείως γίνεται, οὔτε διψᾷ τόν Θεόν, οὔτε τῶν παθῶν καθαίρεται, οὔτε ὡς ἔσοπτρον καθαρόν γίνεται. Εἰ δέ μή ταῦτα γένηται, οὐδέ καθαρῶς τό πρόσωπον ἐν ἑαυτῇ ποτε τοῦ Δεσπότου θεάσεται· ἡ δέ γενομένη τοιαύτῃ ὁρᾷ τόν Θεόν ἐκ παντός καί καταλάσσεται αὐτῷ, καί γίνεται εἰρήνη ἀναμεταξύ τοῦ Ποιητοῦ ἡμῶν καί Θεοῦ καί τῆς πρῴην ἐχθρᾶς οὔσης αὐτῷ ψυχῆς, καί τηνικαῦτα (403) ὡς εἰρηνοποιός παρά τοῦ Θεοῦ μακαρίζεται· “Μακάριοι γάρ, φησίν, οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί υἱοί Θεοῦ κληθήσονται”, οἱ τῷ ἐλθόντι δοῦναι εἰρήνην τοῖς ἐγγύς καί τοῖς μακράν ἑαυτούς γνωστῶς καταλλάξαντες, τῷ καταλλάξαι ἡμᾶς ἐχθρούς ὄντας τῷ ἰδίῳ Πατρί καί ἑνῶσαι ἐλθόντι τά διεστῶτα εἰς ἕν, τουτέστι μεταδοῦναι ἡμῖν Πνεύματος Ἁγίου καί λαβεῖν αὐτόν σάρκα τήν ἡμετέραν. Οἱ τοίνυν ἰδόντες αὐτόν, εὔδηλον ὅτι καί αὐτῷ ἀληθῶς κατηλλάγησαν, τήν ζητουμένην εἰρήνην ἀποτελέσαντες καί υἱοί Θεοῦ γεγονότες. “Θεός δέ ὁ δικαιῶν, τίς ὁ κατακρίνων; Εἰ δέ τόν ἀδελφόν σου σύ, οὐκ ἀγαπᾷς, τόν Θεόν, ὅν οὐχ ἐώρακας, πῶς δύνασι ἀγαπᾶν; Εἰ δέ ἀγαπᾶν αὐτόν οὐ δυνάμεθα ἤ μᾶλλον εἰπεῖν οὐ βουλόμεθα, δῆλον ὅτι οὐδέ κατηλλάγημεν αὐτῷ. Ἀλλά σπουδάσωμεν ἰδεῖν καί καταλλαγῆναι καί ἀγαπῆσαι αὐτόν, ἀδελφοί, ὡς αὐτός ἐνετείλατο, ἐξ ὅλης ψυχῆς. Εἶτα πάλιν ἀκούει λέγοντος· “Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης”, καί καταστοχάζεται ἐρευνῶν ἑαυτόν, εἰ ἕνεκεν ἐντολῆς ἐδιώχθη Θεοῦ, ἐπειδή “πάντες ὅσοι ἐν Χριστῷ θέλουσι ζῆν διωχθήσονται”, καθώς φησιν ὁ ἀπόστολος. Διό καί ἐπιφέρων φησί· “Μακάριοί ἐστε, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καί διώξωσι καί εἴπωσι πᾶν πονηρόν ῥῆμα καθ᾿ ὑμῶν ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθός ὑμῶν πολύς ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Τίνος οὖν ἕνεκεν ἔσχατον τέθηκε τούς δεδιωγμένους καί ὀνειδιζομένους, καί προστάσσει μετ᾿ ἐξουσίας ἐπιφωνῶν αὐτοῖς τό “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”; (404) Ἐπειδή ὁ μετάνοιαν ἀξίαν τῶν ἑαυτοῦ πλημμελημάτων ἐπιδειξάμενος καί ταπεινός ἐντεῦθεν γενόμενος ἵνα σοι πάλιν δευτερῶν τά αὐτά εἴποιμι , καί πενθεῖν καθ᾿ ἑκάστην ἀξιοῦται καί πρᾷος γίνεται καί τόν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης ἀπό ψυχῆς πεινᾷ καί διψᾷ καί ἐλεήμων ἀποτελεῖται καί συμπαθής, ὡς τά πάθη πάντων καί τάς θλίψεις καί τάς ἀσθενείας ἑαυτῷ οἰκειούμενος, κλαίων τε καί καθαιρόμενος βλέπει τόν Θεόν καί αὐτῷ καταλλάσεται καί γίνεται τῷ ὄντι εἰρηνοποιός καί υἱός αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ κληθῆναι καταξιοῦται. Ὁ γοῦν τοιοῦτος δύναται καί διωκόμενος καί τυπτόμενος καί ὀνειδιζόμενος, λοιδορούμενός τε καί ὑβριζόμενος καί πᾶν πονηρόν ῥῆμα κατ᾿ αὐτοῦ λεγόμενον ἀκούων, ὑπομένειν μετά χαρᾶς καί ἀφράστου ἀγαλλιάσεως, καί τοῦτο εἰδώς ὁ Δεσπότης Θεός μετά ἀποφάσεως εἴρηκε· “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”. Ὁ δέ μή τοιοῦτος γεγονώς μηδέ τήν ἐνυπόστατον χαράν ἐντός αὐτοῦ πλουσίως κτησάμενος, πῶς ἀμνησικάκως ἄρα ταῦτα πάντα ὑπενεγκεῖν δυνήσεται; Οὐδαμῶς! Διό οὖν, πατέρες καί ἀδελφοί μου, πάσῃ σπουδῇ ἑαυτούς ἡμᾶς καθ᾿ ἡμέραν καί καθ᾿ ὥραν, εἰ οἷόν τε, ἀνακρίνειν καί διερευνᾶσθαι μηδέποτε παυσώμεθα, ἀλλά πάσας, ὡς εἴπομεν, τάς ἐντολάς διερχόμενοι καί ἐν μιᾷ ἑκάστῃ αὐτῶν ἑαυτούς ἡμᾶς ἐξετάζοντες καί κατασκοποῦντες ὁρῶμεν. καί εἰ μέν εὑρεθῶμεν αὐτήν ἐκπληρώσαντες, εὐχαριστήσωμεν τῷ Δεσπότῃ Θεῷ καί εἰς τό ἑξῆς ἀσφαλῶς ταύτην φυλάξωμεν· εἰ δέ μήπω ταύτης ἐμνήσθημεν ἤ αὐτήν πεποιήκαμεν, δράμωμεν, παρακαλῶ, ἕως ταύτης δραξώμεθα καί γενώμεθα αὐτῆς ἐγκρατεῖς, ἵνα μή (405) καταφρονήσαντες αὐτῆς, ἐλάχιστοι κληθῶμεν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Οὕτω γάρ μίαν μίαν κατά μικρόν ὡς βαθμίδα κλίμακος ἀνερχόμενοι, εὖ οἶδα, φθάσομεν εἰς αὐτήν τήν πόλιν τοῦ οὐρανοῦ, ἐν ᾗ, ὡς προειρήκαμεν ἄνωθεν, ἵσταται διακύπτων ὁ Δεσπότης ἡμῶν λέγων πᾶσιν ἡμῖν· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι, κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, κἀκεῖσε γενόμενοι καί αὐτόν ὡς δυνατόν ἀνθρώπῳ ἰδόντες καί τήν βασιλείαν παρ᾿ ἐκείνου λαβόντες τῶν οὐρανῶν, ἥτις ἐστί τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, ἐντός ἡμῶν ταύτην ἀεί ἕξομεν, ὡς αὐτός ὁ Δεσπότης διαρρήδην βοᾷ, καί οὕτω διάξομεν ὡς ἄγγελοι ἐπί τῆς γῆς, μᾶλλον δέ ὡς υἱοί Θεοῦ ἅγιοι καί ἐν πᾶσι μιμηταί τοῦ ἰδίου Πατρός καί Θεοῦ· οὗ γένοιτο πάντας ἡμᾶς τῆς γλυκυτάτης θέας ἀναπολαῦσαι νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Περί βλασφημίας. Καί ὅτι ὁ λέγων μή δύνασθαί τινα τήν παροῦσαν γενεάν ἐν μετοχῇ τοῦ Ἁγίου γενέσθαι Πνεύματος, ἀλλά καί ὁ διαβάλλων τάς ἐνεργείας τοῦ Πνεύματος καί τῷ ἐναντίῳ ταύτας ἐπιφημίζων, αἵρεσιν νέαν εἰς τήν τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαν ἀνακαινίζει. Λόγος ΛΒ΄. (406) Ἀδελφοί καί πατέρες, “πᾶσα ἁμαρτία”, φησί τό ἱερώτατον λόγιον τοῦ Σωτῆρος, “ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις, τῷ δέ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι”. Ζητήσωμεν οὖν τίς ἐστιν ἡ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημία. Βλασφημία ἐστίν εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον τό ἐπιφημίζειν τάς ἐνεργείας αὐτοῦ τῷ πνεύματι τῷ ἐναντίῳ, καθά φησιν ὁ μέγας Βασίλειος. Πῶς δέ τις τοῦτο ποιεῖ; Ὁπόταν ἤ γινόμενα θαύματα τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι ἤ ἕτερόν τις ὁρῶν θεῖον χάρισμα εἰς ἕνα τῶν αὐτοῦ ἀδελφῶν , φημί δή κατάνυξιν ἤ δάκρυα ἤ ταπείνωσιν ἤ γνῶσιν θείαν ἤ λόγον σοφίας τῆς ἄνωθεν ἤ ἄλλο τι χαριζόμενον ὑπό τοῦ θείου Πνεύματος τοῖς τόν Θεόν ἀγαπῶσι , (407) λέγει εἶναι τοῦτο ἀπό τῆς ἀπάτης τοῦ διαβόλου· ἀλλά καί ὁ τούς ὑπό θείου Πνεύματος

ψυχῆς αὐτοῦ. Διό βλέπειν ὀφείλει τις καί ἐν τούτῳ ἑαυτόν, εἰ πρᾶος ὄντως ἐστίν ὁ γάρ τοιοῦτος ἐν οὐδενί ἀνέχεται παράβασιν ἰδεῖν τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾿ ὡς ἐκεῖνος ἁμαρτάνων ὑπέρ τῶν ἁμαρτανόντων ἀδιαλείπτως θρηνεῖ · εἶθ᾿ οὕτως, εἰ τήν δικαιοσύνην πεινᾷ καί διψᾷ τοῦ Θεοῦ· ἔστι γάρ καί δικαιοσύνην τινά μετιόντα εὑρεῖν, μή πεινῶντα μηδέ διψῶντα αὐτήν· δικαιοσύνη γάρ ὁ Θεός ἐστιν, ὥσπερ ἥλιον αὐτόν δικαιοσύνης ἀκούεις καλούμενον. Ὁ γοῦν πεινῶν αὐτόν καί διψῶν, τόν κόσμον ὅλον καί τά ἐν κόσμῳ ἡγεῖται σκύβαλα, τιμάς δέ ἀρχόντων ὡς αἰσχύνην ταῦτα λογίζεται ἤ οὐδόλως τῶν ἀνθρωπίνων τιμῶν ἐπαισθάνεται. (402) Καί αὖθις· “Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες”. Ἄρα τίνες εἰσίν οἱ ἐλεήμονες; Οἱ τά χρήματα διδόντες καί διατρέφοντες πένητας; οὔ! Ἀλλά τίνες; Οἱ πτωχεύσαντες διά τόν πτωχεύσαντα δι᾿ ἡμᾶς καί μηδέν ἔχοντες δοῦναι, τῶν δέ πτωχῶν καί χηρῶν καί ὀρφανῶν καί τῶν ἐν ἀσθενείᾳ νοερῶς ἀεί μεμνημένοι, πολλάκις δέ καί ὁρῶντες καί συμπαθοῦντες τούτοις καί ὑπέρ αὐτῶν θερμῶς κλαίοντες, οἷος ἦν ὁ Ἰώβ λέγων· “Ἐγώ δέ ἔκλαυσα ἐπί παντί ἀδυνάτῳ”, οἵτινες καί ὅταν ἔχωσιν ἐλεοῦσι τούτους ἐν ἱλαρότητι καί τά πρός σωτηρίαν ψυχῆς πάντας ἀφθόνως ὑπομιμνήσκοντες, τῷ εἰρηκότι πειθόμενοι· “Ἀδόλως τε ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι”. Οὗτοί εἰσιν οἱ ὑπό Κυρίου μακαριζόμενοι, οἱ ἀληθεῖς ἐλεήμονες· διό καί ἐκ τῆς τοιαύτης ἐλεημοσύνης, ὡς διά βαθμίδος τινός, εἰς τήν τῆς ψυχῆς τελείαν ἀνιόντες φθάνουσι καθαρότητα. Ἔνθεν τοι καί ἀπό ταύτης ὁ Θεός τούς καθαρούς ἐμακάρισε τήν καρδίαν, οὕτως εἰπών· “Μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοί τόν Θεόν ὄψονται”, εἰδώς ὡς ἅτε Θεός καί νομοθέτης ἡμῶν, ὅτι εἰ μή εἰς τοιαύτην ἔλθῃ διάθεσιν ἡ ψυχή ἡμῶν, οὔτε ἀεννάως πενθεῖ, οὔτε πραεῖα τελείως γίνεται, οὔτε διψᾷ τόν Θεόν, οὔτε τῶν παθῶν καθαίρεται, οὔτε ὡς ἔσοπτρον καθαρόν γίνεται. Εἰ δέ μή ταῦτα γένηται, οὐδέ καθαρῶς τό πρόσωπον ἐν ἑαυτῇ ποτε τοῦ Δεσπότου θεάσεται· ἡ δέ γενομένη τοιαύτῃ ὁρᾷ τόν Θεόν ἐκ παντός καί καταλάσσεται αὐτῷ, καί γίνεται εἰρήνη ἀναμεταξύ τοῦ Ποιητοῦ ἡμῶν καί Θεοῦ καί τῆς πρῴην ἐχθρᾶς οὔσης αὐτῷ ψυχῆς, καί τηνικαῦτα (403) ὡς εἰρηνοποιός παρά τοῦ Θεοῦ μακαρίζεται· “Μακάριοι γάρ, φησίν, οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί υἱοί Θεοῦ κληθήσονται”, οἱ τῷ ἐλθόντι δοῦναι εἰρήνην τοῖς ἐγγύς καί τοῖς μακράν ἑαυτούς γνωστῶς καταλλάξαντες, τῷ καταλλάξαι ἡμᾶς ἐχθρούς ὄντας τῷ ἰδίῳ Πατρί καί ἑνῶσαι ἐλθόντι τά διεστῶτα εἰς ἕν, τουτέστι μεταδοῦναι ἡμῖν Πνεύματος Ἁγίου καί λαβεῖν αὐτόν σάρκα τήν ἡμετέραν. Οἱ τοίνυν ἰδόντες αὐτόν, εὔδηλον ὅτι καί αὐτῷ ἀληθῶς κατηλλάγησαν, τήν ζητουμένην εἰρήνην ἀποτελέσαντες καί υἱοί Θεοῦ γεγονότες. “Θεός δέ ὁ δικαιῶν, τίς ὁ κατακρίνων; Εἰ δέ τόν ἀδελφόν σου σύ, οὐκ ἀγαπᾷς, τόν Θεόν, ὅν οὐχ ἐώρακας, πῶς δύνασι ἀγαπᾶν; Εἰ δέ ἀγαπᾶν αὐτόν οὐ δυνάμεθα ἤ μᾶλλον εἰπεῖν οὐ βουλόμεθα, δῆλον ὅτι οὐδέ κατηλλάγημεν αὐτῷ. Ἀλλά σπουδάσωμεν ἰδεῖν καί καταλλαγῆναι καί ἀγαπῆσαι αὐτόν, ἀδελφοί, ὡς αὐτός ἐνετείλατο, ἐξ ὅλης ψυχῆς. Εἶτα πάλιν ἀκούει λέγοντος· “Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης”, καί καταστοχάζεται ἐρευνῶν ἑαυτόν, εἰ ἕνεκεν ἐντολῆς ἐδιώχθη Θεοῦ, ἐπειδή “πάντες ὅσοι ἐν Χριστῷ θέλουσι ζῆν διωχθήσονται”, καθώς φησιν ὁ ἀπόστολος. Διό καί ἐπιφέρων φησί· “Μακάριοί ἐστε, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καί διώξωσι καί εἴπωσι πᾶν πονηρόν ῥῆμα καθ᾿ ὑμῶν ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθός ὑμῶν πολύς ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Τίνος οὖν ἕνεκεν ἔσχατον τέθηκε τούς δεδιωγμένους καί ὀνειδιζομένους, καί προστάσσει μετ᾿ ἐξουσίας ἐπιφωνῶν αὐτοῖς τό “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”; (404) Ἐπειδή ὁ μετάνοιαν ἀξίαν τῶν ἑαυτοῦ πλημμελημάτων ἐπιδειξάμενος καί ταπεινός ἐντεῦθεν γενόμενος ἵνα σοι πάλιν δευτερῶν τά αὐτά εἴποιμι , καί πενθεῖν καθ᾿ ἑκάστην ἀξιοῦται καί πρᾷος γίνεται καί τόν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης ἀπό ψυχῆς πεινᾷ καί διψᾷ καί ἐλεήμων ἀποτελεῖται καί συμπαθής, ὡς τά πάθη πάντων καί τάς θλίψεις καί τάς ἀσθενείας ἑαυτῷ οἰκειούμενος, κλαίων τε καί καθαιρόμενος βλέπει τόν Θεόν καί αὐτῷ καταλλάσεται καί γίνεται τῷ ὄντι εἰρηνοποιός καί υἱός αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ κληθῆναι καταξιοῦται. Ὁ γοῦν τοιοῦτος δύναται καί διωκόμενος καί τυπτόμενος καί ὀνειδιζόμενος, λοιδορούμενός τε καί ὑβριζόμενος καί πᾶν πονηρόν ῥῆμα κατ᾿ αὐτοῦ λεγόμενον ἀκούων, ὑπομένειν μετά χαρᾶς καί ἀφράστου ἀγαλλιάσεως, καί τοῦτο εἰδώς ὁ Δεσπότης Θεός μετά ἀποφάσεως εἴρηκε· “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”. Ὁ δέ μή τοιοῦτος γεγονώς μηδέ τήν ἐνυπόστατον χαράν ἐντός αὐτοῦ πλουσίως κτησάμενος, πῶς ἀμνησικάκως ἄρα ταῦτα πάντα ὑπενεγκεῖν δυνήσεται; Οὐδαμῶς! Διό οὖν, πατέρες καί ἀδελφοί μου, πάσῃ σπουδῇ ἑαυτούς ἡμᾶς καθ᾿ ἡμέραν καί καθ᾿ ὥραν, εἰ οἷόν τε, ἀνακρίνειν καί διερευνᾶσθαι μηδέποτε παυσώμεθα, ἀλλά πάσας, ὡς εἴπομεν, τάς ἐντολάς διερχόμενοι καί ἐν μιᾷ ἑκάστῃ αὐτῶν ἑαυτούς ἡμᾶς ἐξετάζοντες καί κατασκοποῦντες ὁρῶμεν. καί εἰ μέν εὑρεθῶμεν αὐτήν ἐκπληρώσαντες, εὐχαριστήσωμεν τῷ Δεσπότῃ Θεῷ καί εἰς τό ἑξῆς ἀσφαλῶς ταύτην φυλάξωμεν· εἰ δέ μήπω ταύτης ἐμνήσθημεν ἤ αὐτήν πεποιήκαμεν, δράμωμεν, παρακαλῶ, ἕως ταύτης δραξώμεθα καί γενώμεθα αὐτῆς ἐγκρατεῖς, ἵνα μή (405) καταφρονήσαντες αὐτῆς, ἐλάχιστοι κληθῶμεν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Οὕτω γάρ μίαν μίαν κατά μικρόν ὡς βαθμίδα κλίμακος ἀνερχόμενοι, εὖ οἶδα, φθάσομεν εἰς αὐτήν τήν πόλιν τοῦ οὐρανοῦ, ἐν ᾗ, ὡς προειρήκαμεν ἄνωθεν, ἵσταται διακύπτων ὁ Δεσπότης ἡμῶν λέγων πᾶσιν ἡμῖν· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι, κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, κἀκεῖσε γενόμενοι καί αὐτόν ὡς δυνατόν ἀνθρώπῳ ἰδόντες καί τήν βασιλείαν παρ᾿ ἐκείνου λαβόντες τῶν οὐρανῶν, ἥτις ἐστί τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, ἐντός ἡμῶν ταύτην ἀεί ἕξομεν, ὡς αὐτός ὁ Δεσπότης διαρρήδην βοᾷ, καί οὕτω διάξομεν ὡς ἄγγελοι ἐπί τῆς γῆς, μᾶλλον δέ ὡς υἱοί Θεοῦ ἅγιοι καί ἐν πᾶσι μιμηταί τοῦ ἰδίου Πατρός καί Θεοῦ· οὗ γένοιτο πάντας ἡμᾶς τῆς γλυκυτάτης θέας ἀναπολαῦσαι νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Περί βλασφημίας. Καί ὅτι ὁ λέγων μή δύνασθαί τινα τήν παροῦσαν γενεάν ἐν μετοχῇ τοῦ Ἁγίου γενέσθαι Πνεύματος, ἀλλά καί ὁ διαβάλλων τάς ἐνεργείας τοῦ Πνεύματος καί τῷ ἐναντίῳ ταύτας ἐπιφημίζων, αἵρεσιν νέαν εἰς τήν τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαν ἀνακαινίζει. Λόγος ΛΒ΄. (406) Ἀδελφοί καί πατέρες, “πᾶσα ἁμαρτία”, φησί τό ἱερώτατον λόγιον τοῦ Σωτῆρος, “ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις, τῷ δέ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι”. Ζητήσωμεν οὖν τίς ἐστιν ἡ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημία. Βλασφημία ἐστίν εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον τό ἐπιφημίζειν τάς ἐνεργείας αὐτοῦ τῷ πνεύματι τῷ ἐναντίῳ, καθά φησιν ὁ μέγας Βασίλειος. Πῶς δέ τις τοῦτο ποιεῖ; Ὁπόταν ἤ γινόμενα θαύματα τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι ἤ ἕτερόν τις ὁρῶν θεῖον χάρισμα εἰς ἕνα τῶν αὐτοῦ ἀδελφῶν , φημί δή κατάνυξιν ἤ δάκρυα ἤ ταπείνωσιν ἤ γνῶσιν θείαν ἤ λόγον σοφίας τῆς ἄνωθεν ἤ ἄλλο τι χαριζόμενον ὑπό τοῦ θείου Πνεύματος τοῖς τόν Θεόν ἀγαπῶσι , (407) λέγει εἶναι τοῦτο ἀπό τῆς ἀπάτης τοῦ διαβόλου· ἀλλά καί ὁ τούς ὑπό θείου Πνεύματος

ψυχῆς αὐτοῦ. Διό βλέπειν ὀφείλει τις καί ἐν τούτῳ ἑαυτόν, εἰ πρᾶος ὄντως ἐστίν ὁ γάρ τοιοῦτος ἐν οὐδενί ἀνέχεται παράβασιν ἰδεῖν τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾿ ὡς ἐκεῖνος ἁμαρτάνων ὑπέρ τῶν ἁμαρτανόντων ἀδιαλείπτως θρηνεῖ · εἶθ᾿ οὕτως, εἰ τήν δικαιοσύνην πεινᾷ καί διψᾷ τοῦ Θεοῦ· ἔστι γάρ καί δικαιοσύνην τινά μετιόντα εὑρεῖν, μή πεινῶντα μηδέ διψῶντα αὐτήν· δικαιοσύνη γάρ ὁ Θεός ἐστιν, ὥσπερ ἥλιον αὐτόν δικαιοσύνης ἀκούεις καλούμενον. Ὁ γοῦν πεινῶν αὐτόν καί διψῶν, τόν κόσμον ὅλον καί τά ἐν κόσμῳ ἡγεῖται σκύβαλα, τιμάς δέ ἀρχόντων ὡς αἰσχύνην ταῦτα λογίζεται ἤ οὐδόλως τῶν ἀνθρωπίνων τιμῶν ἐπαισθάνεται. (402) Καί αὖθις· “Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες”. Ἄρα τίνες εἰσίν οἱ ἐλεήμονες; Οἱ τά χρήματα διδόντες καί διατρέφοντες πένητας; οὔ! Ἀλλά τίνες; Οἱ πτωχεύσαντες διά τόν πτωχεύσαντα δι᾿ ἡμᾶς καί μηδέν ἔχοντες δοῦναι, τῶν δέ πτωχῶν καί χηρῶν καί ὀρφανῶν καί τῶν ἐν ἀσθενείᾳ νοερῶς ἀεί μεμνημένοι, πολλάκις δέ καί ὁρῶντες καί συμπαθοῦντες τούτοις καί ὑπέρ αὐτῶν θερμῶς κλαίοντες, οἷος ἦν ὁ Ἰώβ λέγων· “Ἐγώ δέ ἔκλαυσα ἐπί παντί ἀδυνάτῳ”, οἵτινες καί ὅταν ἔχωσιν ἐλεοῦσι τούτους ἐν ἱλαρότητι καί τά πρός σωτηρίαν ψυχῆς πάντας ἀφθόνως ὑπομιμνήσκοντες, τῷ εἰρηκότι πειθόμενοι· “Ἀδόλως τε ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι”. Οὗτοί εἰσιν οἱ ὑπό Κυρίου μακαριζόμενοι, οἱ ἀληθεῖς ἐλεήμονες· διό καί ἐκ τῆς τοιαύτης ἐλεημοσύνης, ὡς διά βαθμίδος τινός, εἰς τήν τῆς ψυχῆς τελείαν ἀνιόντες φθάνουσι καθαρότητα. Ἔνθεν τοι καί ἀπό ταύτης ὁ Θεός τούς καθαρούς ἐμακάρισε τήν καρδίαν, οὕτως εἰπών· “Μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοί τόν Θεόν ὄψονται”, εἰδώς ὡς ἅτε Θεός καί νομοθέτης ἡμῶν, ὅτι εἰ μή εἰς τοιαύτην ἔλθῃ διάθεσιν ἡ ψυχή ἡμῶν, οὔτε ἀεννάως πενθεῖ, οὔτε πραεῖα τελείως γίνεται, οὔτε διψᾷ τόν Θεόν, οὔτε τῶν παθῶν καθαίρεται, οὔτε ὡς ἔσοπτρον καθαρόν γίνεται. Εἰ δέ μή ταῦτα γένηται, οὐδέ καθαρῶς τό πρόσωπον ἐν ἑαυτῇ ποτε τοῦ Δεσπότου θεάσεται· ἡ δέ γενομένη τοιαύτῃ ὁρᾷ τόν Θεόν ἐκ παντός καί καταλάσσεται αὐτῷ, καί γίνεται εἰρήνη ἀναμεταξύ τοῦ Ποιητοῦ ἡμῶν καί Θεοῦ καί τῆς πρῴην ἐχθρᾶς οὔσης αὐτῷ ψυχῆς, καί τηνικαῦτα (403) ὡς εἰρηνοποιός παρά τοῦ Θεοῦ μακαρίζεται· “Μακάριοι γάρ, φησίν, οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί υἱοί Θεοῦ κληθήσονται”, οἱ τῷ ἐλθόντι δοῦναι εἰρήνην τοῖς ἐγγύς καί τοῖς μακράν ἑαυτούς γνωστῶς καταλλάξαντες, τῷ καταλλάξαι ἡμᾶς ἐχθρούς ὄντας τῷ ἰδίῳ Πατρί καί ἑνῶσαι ἐλθόντι τά διεστῶτα εἰς ἕν, τουτέστι μεταδοῦναι ἡμῖν Πνεύματος Ἁγίου καί λαβεῖν αὐτόν σάρκα τήν ἡμετέραν. Οἱ τοίνυν ἰδόντες αὐτόν, εὔδηλον ὅτι καί αὐτῷ ἀληθῶς κατηλλάγησαν, τήν ζητουμένην εἰρήνην ἀποτελέσαντες καί υἱοί Θεοῦ γεγονότες. “Θεός δέ ὁ δικαιῶν, τίς ὁ κατακρίνων; Εἰ δέ τόν ἀδελφόν σου σύ, οὐκ ἀγαπᾷς, τόν Θεόν, ὅν οὐχ ἐώρακας, πῶς δύνασι ἀγαπᾶν; Εἰ δέ ἀγαπᾶν αὐτόν οὐ δυνάμεθα ἤ μᾶλλον εἰπεῖν οὐ βουλόμεθα, δῆλον ὅτι οὐδέ κατηλλάγημεν αὐτῷ. Ἀλλά σπουδάσωμεν ἰδεῖν καί καταλλαγῆναι καί ἀγαπῆσαι αὐτόν, ἀδελφοί, ὡς αὐτός ἐνετείλατο, ἐξ ὅλης ψυχῆς. Εἶτα πάλιν ἀκούει λέγοντος· “Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης”, καί καταστοχάζεται ἐρευνῶν ἑαυτόν, εἰ ἕνεκεν ἐντολῆς ἐδιώχθη Θεοῦ, ἐπειδή “πάντες ὅσοι ἐν Χριστῷ θέλουσι ζῆν διωχθήσονται”, καθώς φησιν ὁ ἀπόστολος. Διό καί ἐπιφέρων φησί· “Μακάριοί ἐστε, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καί διώξωσι καί εἴπωσι πᾶν πονηρόν ῥῆμα καθ᾿ ὑμῶν ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθός ὑμῶν πολύς ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Τίνος οὖν ἕνεκεν ἔσχατον τέθηκε τούς δεδιωγμένους καί ὀνειδιζομένους, καί προστάσσει μετ᾿ ἐξουσίας ἐπιφωνῶν αὐτοῖς τό “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”; (404) Ἐπειδή ὁ μετάνοιαν ἀξίαν τῶν ἑαυτοῦ πλημμελημάτων ἐπιδειξάμενος καί ταπεινός ἐντεῦθεν γενόμενος ἵνα σοι πάλιν δευτερῶν τά αὐτά εἴποιμι , καί πενθεῖν καθ᾿ ἑκάστην ἀξιοῦται καί πρᾷος γίνεται καί τόν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης ἀπό ψυχῆς πεινᾷ καί διψᾷ καί ἐλεήμων ἀποτελεῖται καί συμπαθής, ὡς τά πάθη πάντων καί τάς θλίψεις καί τάς ἀσθενείας ἑαυτῷ οἰκειούμενος, κλαίων τε καί καθαιρόμενος βλέπει τόν Θεόν καί αὐτῷ καταλλάσεται καί γίνεται τῷ ὄντι εἰρηνοποιός καί υἱός αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ κληθῆναι καταξιοῦται. Ὁ γοῦν τοιοῦτος δύναται καί διωκόμενος καί τυπτόμενος καί ὀνειδιζόμενος, λοιδορούμενός τε καί ὑβριζόμενος καί πᾶν πονηρόν ῥῆμα κατ᾿ αὐτοῦ λεγόμενον ἀκούων, ὑπομένειν μετά χαρᾶς καί ἀφράστου ἀγαλλιάσεως, καί τοῦτο εἰδώς ὁ Δεσπότης Θεός μετά ἀποφάσεως εἴρηκε· “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”. Ὁ δέ μή τοιοῦτος γεγονώς μηδέ τήν ἐνυπόστατον χαράν ἐντός αὐτοῦ πλουσίως κτησάμενος, πῶς ἀμνησικάκως ἄρα ταῦτα πάντα ὑπενεγκεῖν δυνήσεται; Οὐδαμῶς! Διό οὖν, πατέρες καί ἀδελφοί μου, πάσῃ σπουδῇ ἑαυτούς ἡμᾶς καθ᾿ ἡμέραν καί καθ᾿ ὥραν, εἰ οἷόν τε, ἀνακρίνειν καί διερευνᾶσθαι μηδέποτε παυσώμεθα, ἀλλά πάσας, ὡς εἴπομεν, τάς ἐντολάς διερχόμενοι καί ἐν μιᾷ ἑκάστῃ αὐτῶν ἑαυτούς ἡμᾶς ἐξετάζοντες καί κατασκοποῦντες ὁρῶμεν. καί εἰ μέν εὑρεθῶμεν αὐτήν ἐκπληρώσαντες, εὐχαριστήσωμεν τῷ Δεσπότῃ Θεῷ καί εἰς τό ἑξῆς ἀσφαλῶς ταύτην φυλάξωμεν· εἰ δέ μήπω ταύτης ἐμνήσθημεν ἤ αὐτήν πεποιήκαμεν, δράμωμεν, παρακαλῶ, ἕως ταύτης δραξώμεθα καί γενώμεθα αὐτῆς ἐγκρατεῖς, ἵνα μή (405) καταφρονήσαντες αὐτῆς, ἐλάχιστοι κληθῶμεν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Οὕτω γάρ μίαν μίαν κατά μικρόν ὡς βαθμίδα κλίμακος ἀνερχόμενοι, εὖ οἶδα, φθάσομεν εἰς αὐτήν τήν πόλιν τοῦ οὐρανοῦ, ἐν ᾗ, ὡς προειρήκαμεν ἄνωθεν, ἵσταται διακύπτων ὁ Δεσπότης ἡμῶν λέγων πᾶσιν ἡμῖν· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι, κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, κἀκεῖσε γενόμενοι καί αὐτόν ὡς δυνατόν ἀνθρώπῳ ἰδόντες καί τήν βασιλείαν παρ᾿ ἐκείνου λαβόντες τῶν οὐρανῶν, ἥτις ἐστί τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, ἐντός ἡμῶν ταύτην ἀεί ἕξομεν, ὡς αὐτός ὁ Δεσπότης διαρρήδην βοᾷ, καί οὕτω διάξομεν ὡς ἄγγελοι ἐπί τῆς γῆς, μᾶλλον δέ ὡς υἱοί Θεοῦ ἅγιοι καί ἐν πᾶσι μιμηταί τοῦ ἰδίου Πατρός καί Θεοῦ· οὗ γένοιτο πάντας ἡμᾶς τῆς γλυκυτάτης θέας ἀναπολαῦσαι νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Περί βλασφημίας. Καί ὅτι ὁ λέγων μή δύνασθαί τινα τήν παροῦσαν γενεάν ἐν μετοχῇ τοῦ Ἁγίου γενέσθαι Πνεύματος, ἀλλά καί ὁ διαβάλλων τάς ἐνεργείας τοῦ Πνεύματος καί τῷ ἐναντίῳ ταύτας ἐπιφημίζων, αἵρεσιν νέαν εἰς τήν τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαν ἀνακαινίζει. Λόγος ΛΒ΄. (406) Ἀδελφοί καί πατέρες, “πᾶσα ἁμαρτία”, φησί τό ἱερώτατον λόγιον τοῦ Σωτῆρος, “ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις, τῷ δέ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι”. Ζητήσωμεν οὖν τίς ἐστιν ἡ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημία. Βλασφημία ἐστίν εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον τό ἐπιφημίζειν τάς ἐνεργείας αὐτοῦ τῷ πνεύματι τῷ ἐναντίῳ, καθά φησιν ὁ μέγας Βασίλειος. Πῶς δέ τις τοῦτο ποιεῖ; Ὁπόταν ἤ γινόμενα θαύματα τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι ἤ ἕτερόν τις ὁρῶν θεῖον χάρισμα εἰς ἕνα τῶν αὐτοῦ ἀδελφῶν , φημί δή κατάνυξιν ἤ δάκρυα ἤ ταπείνωσιν ἤ γνῶσιν θείαν ἤ λόγον σοφίας τῆς ἄνωθεν ἤ ἄλλο τι χαριζόμενον ὑπό τοῦ θείου Πνεύματος τοῖς τόν Θεόν ἀγαπῶσι , (407) λέγει εἶναι τοῦτο ἀπό τῆς ἀπάτης τοῦ διαβόλου· ἀλλά καί ὁ τούς ὑπό θείου Πνεύματος

ψυχῆς αὐτοῦ. Διό βλέπειν ὀφείλει τις καί ἐν τούτῳ ἑαυτόν, εἰ πρᾶος ὄντως ἐστίν ὁ γάρ τοιοῦτος ἐν οὐδενί ἀνέχεται παράβασιν ἰδεῖν τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾿ ὡς ἐκεῖνος ἁμαρτάνων ὑπέρ τῶν ἁμαρτανόντων ἀδιαλείπτως θρηνεῖ · εἶθ᾿ οὕτως, εἰ τήν δικαιοσύνην πεινᾷ καί διψᾷ τοῦ Θεοῦ· ἔστι γάρ καί δικαιοσύνην τινά μετιόντα εὑρεῖν, μή πεινῶντα μηδέ διψῶντα αὐτήν· δικαιοσύνη γάρ ὁ Θεός ἐστιν, ὥσπερ ἥλιον αὐτόν δικαιοσύνης ἀκούεις καλούμενον. Ὁ γοῦν πεινῶν αὐτόν καί διψῶν, τόν κόσμον ὅλον καί τά ἐν κόσμῳ ἡγεῖται σκύβαλα, τιμάς δέ ἀρχόντων ὡς αἰσχύνην ταῦτα λογίζεται ἤ οὐδόλως τῶν ἀνθρωπίνων τιμῶν ἐπαισθάνεται. (402) Καί αὖθις· “Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες”. Ἄρα τίνες εἰσίν οἱ ἐλεήμονες; Οἱ τά χρήματα διδόντες καί διατρέφοντες πένητας; οὔ! Ἀλλά τίνες; Οἱ πτωχεύσαντες διά τόν πτωχεύσαντα δι᾿ ἡμᾶς καί μηδέν ἔχοντες δοῦναι, τῶν δέ πτωχῶν καί χηρῶν καί ὀρφανῶν καί τῶν ἐν ἀσθενείᾳ νοερῶς ἀεί μεμνημένοι, πολλάκις δέ καί ὁρῶντες καί συμπαθοῦντες τούτοις καί ὑπέρ αὐτῶν θερμῶς κλαίοντες, οἷος ἦν ὁ Ἰώβ λέγων· “Ἐγώ δέ ἔκλαυσα ἐπί παντί ἀδυνάτῳ”, οἵτινες καί ὅταν ἔχωσιν ἐλεοῦσι τούτους ἐν ἱλαρότητι καί τά πρός σωτηρίαν ψυχῆς πάντας ἀφθόνως ὑπομιμνήσκοντες, τῷ εἰρηκότι πειθόμενοι· “Ἀδόλως τε ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι”. Οὗτοί εἰσιν οἱ ὑπό Κυρίου μακαριζόμενοι, οἱ ἀληθεῖς ἐλεήμονες· διό καί ἐκ τῆς τοιαύτης ἐλεημοσύνης, ὡς διά βαθμίδος τινός, εἰς τήν τῆς ψυχῆς τελείαν ἀνιόντες φθάνουσι καθαρότητα. Ἔνθεν τοι καί ἀπό ταύτης ὁ Θεός τούς καθαρούς ἐμακάρισε τήν καρδίαν, οὕτως εἰπών· “Μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοί τόν Θεόν ὄψονται”, εἰδώς ὡς ἅτε Θεός καί νομοθέτης ἡμῶν, ὅτι εἰ μή εἰς τοιαύτην ἔλθῃ διάθεσιν ἡ ψυχή ἡμῶν, οὔτε ἀεννάως πενθεῖ, οὔτε πραεῖα τελείως γίνεται, οὔτε διψᾷ τόν Θεόν, οὔτε τῶν παθῶν καθαίρεται, οὔτε ὡς ἔσοπτρον καθαρόν γίνεται. Εἰ δέ μή ταῦτα γένηται, οὐδέ καθαρῶς τό πρόσωπον ἐν ἑαυτῇ ποτε τοῦ Δεσπότου θεάσεται· ἡ δέ γενομένη τοιαύτῃ ὁρᾷ τόν Θεόν ἐκ παντός καί καταλάσσεται αὐτῷ, καί γίνεται εἰρήνη ἀναμεταξύ τοῦ Ποιητοῦ ἡμῶν καί Θεοῦ καί τῆς πρῴην ἐχθρᾶς οὔσης αὐτῷ ψυχῆς, καί τηνικαῦτα (403) ὡς εἰρηνοποιός παρά τοῦ Θεοῦ μακαρίζεται· “Μακάριοι γάρ, φησίν, οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί υἱοί Θεοῦ κληθήσονται”, οἱ τῷ ἐλθόντι δοῦναι εἰρήνην τοῖς ἐγγύς καί τοῖς μακράν ἑαυτούς γνωστῶς καταλλάξαντες, τῷ καταλλάξαι ἡμᾶς ἐχθρούς ὄντας τῷ ἰδίῳ Πατρί καί ἑνῶσαι ἐλθόντι τά διεστῶτα εἰς ἕν, τουτέστι μεταδοῦναι ἡμῖν Πνεύματος Ἁγίου καί λαβεῖν αὐτόν σάρκα τήν ἡμετέραν. Οἱ τοίνυν ἰδόντες αὐτόν, εὔδηλον ὅτι καί αὐτῷ ἀληθῶς κατηλλάγησαν, τήν ζητουμένην εἰρήνην ἀποτελέσαντες καί υἱοί Θεοῦ γεγονότες. “Θεός δέ ὁ δικαιῶν, τίς ὁ κατακρίνων; Εἰ δέ τόν ἀδελφόν σου σύ, οὐκ ἀγαπᾷς, τόν Θεόν, ὅν οὐχ ἐώρακας, πῶς δύνασι ἀγαπᾶν; Εἰ δέ ἀγαπᾶν αὐτόν οὐ δυνάμεθα ἤ μᾶλλον εἰπεῖν οὐ βουλόμεθα, δῆλον ὅτι οὐδέ κατηλλάγημεν αὐτῷ. Ἀλλά σπουδάσωμεν ἰδεῖν καί καταλλαγῆναι καί ἀγαπῆσαι αὐτόν, ἀδελφοί, ὡς αὐτός ἐνετείλατο, ἐξ ὅλης ψυχῆς. Εἶτα πάλιν ἀκούει λέγοντος· “Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης”, καί καταστοχάζεται ἐρευνῶν ἑαυτόν, εἰ ἕνεκεν ἐντολῆς ἐδιώχθη Θεοῦ, ἐπειδή “πάντες ὅσοι ἐν Χριστῷ θέλουσι ζῆν διωχθήσονται”, καθώς φησιν ὁ ἀπόστολος. Διό καί ἐπιφέρων φησί· “Μακάριοί ἐστε, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καί διώξωσι καί εἴπωσι πᾶν πονηρόν ῥῆμα καθ᾿ ὑμῶν ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθός ὑμῶν πολύς ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Τίνος οὖν ἕνεκεν ἔσχατον τέθηκε τούς δεδιωγμένους καί ὀνειδιζομένους, καί προστάσσει μετ᾿ ἐξουσίας ἐπιφωνῶν αὐτοῖς τό “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”; (404) Ἐπειδή ὁ μετάνοιαν ἀξίαν τῶν ἑαυτοῦ πλημμελημάτων ἐπιδειξάμενος καί ταπεινός ἐντεῦθεν γενόμενος ἵνα σοι πάλιν δευτερῶν τά αὐτά εἴποιμι , καί πενθεῖν καθ᾿ ἑκάστην ἀξιοῦται καί πρᾷος γίνεται καί τόν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης ἀπό ψυχῆς πεινᾷ καί διψᾷ καί ἐλεήμων ἀποτελεῖται καί συμπαθής, ὡς τά πάθη πάντων καί τάς θλίψεις καί τάς ἀσθενείας ἑαυτῷ οἰκειούμενος, κλαίων τε καί καθαιρόμενος βλέπει τόν Θεόν καί αὐτῷ καταλλάσεται καί γίνεται τῷ ὄντι εἰρηνοποιός καί υἱός αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ κληθῆναι καταξιοῦται. Ὁ γοῦν τοιοῦτος δύναται καί διωκόμενος καί τυπτόμενος καί ὀνειδιζόμενος, λοιδορούμενός τε καί ὑβριζόμενος καί πᾶν πονηρόν ῥῆμα κατ᾿ αὐτοῦ λεγόμενον ἀκούων, ὑπομένειν μετά χαρᾶς καί ἀφράστου ἀγαλλιάσεως, καί τοῦτο εἰδώς ὁ Δεσπότης Θεός μετά ἀποφάσεως εἴρηκε· “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”. Ὁ δέ μή τοιοῦτος γεγονώς μηδέ τήν ἐνυπόστατον χαράν ἐντός αὐτοῦ πλουσίως κτησάμενος, πῶς ἀμνησικάκως ἄρα ταῦτα πάντα ὑπενεγκεῖν δυνήσεται; Οὐδαμῶς! Διό οὖν, πατέρες καί ἀδελφοί μου, πάσῃ σπουδῇ ἑαυτούς ἡμᾶς καθ᾿ ἡμέραν καί καθ᾿ ὥραν, εἰ οἷόν τε, ἀνακρίνειν καί διερευνᾶσθαι μηδέποτε παυσώμεθα, ἀλλά πάσας, ὡς εἴπομεν, τάς ἐντολάς διερχόμενοι καί ἐν μιᾷ ἑκάστῃ αὐτῶν ἑαυτούς ἡμᾶς ἐξετάζοντες καί κατασκοποῦντες ὁρῶμεν. καί εἰ μέν εὑρεθῶμεν αὐτήν ἐκπληρώσαντες, εὐχαριστήσωμεν τῷ Δεσπότῃ Θεῷ καί εἰς τό ἑξῆς ἀσφαλῶς ταύτην φυλάξωμεν· εἰ δέ μήπω ταύτης ἐμνήσθημεν ἤ αὐτήν πεποιήκαμεν, δράμωμεν, παρακαλῶ, ἕως ταύτης δραξώμεθα καί γενώμεθα αὐτῆς ἐγκρατεῖς, ἵνα μή (405) καταφρονήσαντες αὐτῆς, ἐλάχιστοι κληθῶμεν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Οὕτω γάρ μίαν μίαν κατά μικρόν ὡς βαθμίδα κλίμακος ἀνερχόμενοι, εὖ οἶδα, φθάσομεν εἰς αὐτήν τήν πόλιν τοῦ οὐρανοῦ, ἐν ᾗ, ὡς προειρήκαμεν ἄνωθεν, ἵσταται διακύπτων ὁ Δεσπότης ἡμῶν λέγων πᾶσιν ἡμῖν· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι, κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, κἀκεῖσε γενόμενοι καί αὐτόν ὡς δυνατόν ἀνθρώπῳ ἰδόντες καί τήν βασιλείαν παρ᾿ ἐκείνου λαβόντες τῶν οὐρανῶν, ἥτις ἐστί τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, ἐντός ἡμῶν ταύτην ἀεί ἕξομεν, ὡς αὐτός ὁ Δεσπότης διαρρήδην βοᾷ, καί οὕτω διάξομεν ὡς ἄγγελοι ἐπί τῆς γῆς, μᾶλλον δέ ὡς υἱοί Θεοῦ ἅγιοι καί ἐν πᾶσι μιμηταί τοῦ ἰδίου Πατρός καί Θεοῦ· οὗ γένοιτο πάντας ἡμᾶς τῆς γλυκυτάτης θέας ἀναπολαῦσαι νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Περί βλασφημίας. Καί ὅτι ὁ λέγων μή δύνασθαί τινα τήν παροῦσαν γενεάν ἐν μετοχῇ τοῦ Ἁγίου γενέσθαι Πνεύματος, ἀλλά καί ὁ διαβάλλων τάς ἐνεργείας τοῦ Πνεύματος καί τῷ ἐναντίῳ ταύτας ἐπιφημίζων, αἵρεσιν νέαν εἰς τήν τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαν ἀνακαινίζει. Λόγος ΛΒ΄. (406) Ἀδελφοί καί πατέρες, “πᾶσα ἁμαρτία”, φησί τό ἱερώτατον λόγιον τοῦ Σωτῆρος, “ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις, τῷ δέ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι”. Ζητήσωμεν οὖν τίς ἐστιν ἡ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημία. Βλασφημία ἐστίν εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον τό ἐπιφημίζειν τάς ἐνεργείας αὐτοῦ τῷ πνεύματι τῷ ἐναντίῳ, καθά φησιν ὁ μέγας Βασίλειος. Πῶς δέ τις τοῦτο ποιεῖ; Ὁπόταν ἤ γινόμενα θαύματα τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι ἤ ἕτερόν τις ὁρῶν θεῖον χάρισμα εἰς ἕνα τῶν αὐτοῦ ἀδελφῶν , φημί δή κατάνυξιν ἤ δάκρυα ἤ ταπείνωσιν ἤ γνῶσιν θείαν ἤ λόγον σοφίας τῆς ἄνωθεν ἤ ἄλλο τι χαριζόμενον ὑπό τοῦ θείου Πνεύματος τοῖς τόν Θεόν ἀγαπῶσι , (407) λέγει εἶναι τοῦτο ἀπό τῆς ἀπάτης τοῦ διαβόλου· ἀλλά καί ὁ τούς ὑπό θείου Πνεύματος

ψυχῆς αὐτοῦ. Διό βλέπειν ὀφείλει τις καί ἐν τούτῳ ἑαυτόν, εἰ πρᾶος ὄντως ἐστίν ὁ γάρ τοιοῦτος ἐν οὐδενί ἀνέχεται παράβασιν ἰδεῖν τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾿ ὡς ἐκεῖνος ἁμαρτάνων ὑπέρ τῶν ἁμαρτανόντων ἀδιαλείπτως θρηνεῖ · εἶθ᾿ οὕτως, εἰ τήν δικαιοσύνην πεινᾷ καί διψᾷ τοῦ Θεοῦ· ἔστι γάρ καί δικαιοσύνην τινά μετιόντα εὑρεῖν, μή πεινῶντα μηδέ διψῶντα αὐτήν· δικαιοσύνη γάρ ὁ Θεός ἐστιν, ὥσπερ ἥλιον αὐτόν δικαιοσύνης ἀκούεις καλούμενον. Ὁ γοῦν πεινῶν αὐτόν καί διψῶν, τόν κόσμον ὅλον καί τά ἐν κόσμῳ ἡγεῖται σκύβαλα, τιμάς δέ ἀρχόντων ὡς αἰσχύνην ταῦτα λογίζεται ἤ οὐδόλως τῶν ἀνθρωπίνων τιμῶν ἐπαισθάνεται. (402) Καί αὖθις· “Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες”. Ἄρα τίνες εἰσίν οἱ ἐλεήμονες; Οἱ τά χρήματα διδόντες καί διατρέφοντες πένητας; οὔ! Ἀλλά τίνες; Οἱ πτωχεύσαντες διά τόν πτωχεύσαντα δι᾿ ἡμᾶς καί μηδέν ἔχοντες δοῦναι, τῶν δέ πτωχῶν καί χηρῶν καί ὀρφανῶν καί τῶν ἐν ἀσθενείᾳ νοερῶς ἀεί μεμνημένοι, πολλάκις δέ καί ὁρῶντες καί συμπαθοῦντες τούτοις καί ὑπέρ αὐτῶν θερμῶς κλαίοντες, οἷος ἦν ὁ Ἰώβ λέγων· “Ἐγώ δέ ἔκλαυσα ἐπί παντί ἀδυνάτῳ”, οἵτινες καί ὅταν ἔχωσιν ἐλεοῦσι τούτους ἐν ἱλαρότητι καί τά πρός σωτηρίαν ψυχῆς πάντας ἀφθόνως ὑπομιμνήσκοντες, τῷ εἰρηκότι πειθόμενοι· “Ἀδόλως τε ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι”. Οὗτοί εἰσιν οἱ ὑπό Κυρίου μακαριζόμενοι, οἱ ἀληθεῖς ἐλεήμονες· διό καί ἐκ τῆς τοιαύτης ἐλεημοσύνης, ὡς διά βαθμίδος τινός, εἰς τήν τῆς ψυχῆς τελείαν ἀνιόντες φθάνουσι καθαρότητα. Ἔνθεν τοι καί ἀπό ταύτης ὁ Θεός τούς καθαρούς ἐμακάρισε τήν καρδίαν, οὕτως εἰπών· “Μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοί τόν Θεόν ὄψονται”, εἰδώς ὡς ἅτε Θεός καί νομοθέτης ἡμῶν, ὅτι εἰ μή εἰς τοιαύτην ἔλθῃ διάθεσιν ἡ ψυχή ἡμῶν, οὔτε ἀεννάως πενθεῖ, οὔτε πραεῖα τελείως γίνεται, οὔτε διψᾷ τόν Θεόν, οὔτε τῶν παθῶν καθαίρεται, οὔτε ὡς ἔσοπτρον καθαρόν γίνεται. Εἰ δέ μή ταῦτα γένηται, οὐδέ καθαρῶς τό πρόσωπον ἐν ἑαυτῇ ποτε τοῦ Δεσπότου θεάσεται· ἡ δέ γενομένη τοιαύτῃ ὁρᾷ τόν Θεόν ἐκ παντός καί καταλάσσεται αὐτῷ, καί γίνεται εἰρήνη ἀναμεταξύ τοῦ Ποιητοῦ ἡμῶν καί Θεοῦ καί τῆς πρῴην ἐχθρᾶς οὔσης αὐτῷ ψυχῆς, καί τηνικαῦτα (403) ὡς εἰρηνοποιός παρά τοῦ Θεοῦ μακαρίζεται· “Μακάριοι γάρ, φησίν, οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί υἱοί Θεοῦ κληθήσονται”, οἱ τῷ ἐλθόντι δοῦναι εἰρήνην τοῖς ἐγγύς καί τοῖς μακράν ἑαυτούς γνωστῶς καταλλάξαντες, τῷ καταλλάξαι ἡμᾶς ἐχθρούς ὄντας τῷ ἰδίῳ Πατρί καί ἑνῶσαι ἐλθόντι τά διεστῶτα εἰς ἕν, τουτέστι μεταδοῦναι ἡμῖν Πνεύματος Ἁγίου καί λαβεῖν αὐτόν σάρκα τήν ἡμετέραν. Οἱ τοίνυν ἰδόντες αὐτόν, εὔδηλον ὅτι καί αὐτῷ ἀληθῶς κατηλλάγησαν, τήν ζητουμένην εἰρήνην ἀποτελέσαντες καί υἱοί Θεοῦ γεγονότες. “Θεός δέ ὁ δικαιῶν, τίς ὁ κατακρίνων; Εἰ δέ τόν ἀδελφόν σου σύ, οὐκ ἀγαπᾷς, τόν Θεόν, ὅν οὐχ ἐώρακας, πῶς δύνασι ἀγαπᾶν; Εἰ δέ ἀγαπᾶν αὐτόν οὐ δυνάμεθα ἤ μᾶλλον εἰπεῖν οὐ βουλόμεθα, δῆλον ὅτι οὐδέ κατηλλάγημεν αὐτῷ. Ἀλλά σπουδάσωμεν ἰδεῖν καί καταλλαγῆναι καί ἀγαπῆσαι αὐτόν, ἀδελφοί, ὡς αὐτός ἐνετείλατο, ἐξ ὅλης ψυχῆς. Εἶτα πάλιν ἀκούει λέγοντος· “Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης”, καί καταστοχάζεται ἐρευνῶν ἑαυτόν, εἰ ἕνεκεν ἐντολῆς ἐδιώχθη Θεοῦ, ἐπειδή “πάντες ὅσοι ἐν Χριστῷ θέλουσι ζῆν διωχθήσονται”, καθώς φησιν ὁ ἀπόστολος. Διό καί ἐπιφέρων φησί· “Μακάριοί ἐστε, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καί διώξωσι καί εἴπωσι πᾶν πονηρόν ῥῆμα καθ᾿ ὑμῶν ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθός ὑμῶν πολύς ἐν τοῖς οὐρανοῖς”. Τίνος οὖν ἕνεκεν ἔσχατον τέθηκε τούς δεδιωγμένους καί ὀνειδιζομένους, καί προστάσσει μετ᾿ ἐξουσίας ἐπιφωνῶν αὐτοῖς τό “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”; (404) Ἐπειδή ὁ μετάνοιαν ἀξίαν τῶν ἑαυτοῦ πλημμελημάτων ἐπιδειξάμενος καί ταπεινός ἐντεῦθεν γενόμενος ἵνα σοι πάλιν δευτερῶν τά αὐτά εἴποιμι , καί πενθεῖν καθ᾿ ἑκάστην ἀξιοῦται καί πρᾷος γίνεται καί τόν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης ἀπό ψυχῆς πεινᾷ καί διψᾷ καί ἐλεήμων ἀποτελεῖται καί συμπαθής, ὡς τά πάθη πάντων καί τάς θλίψεις καί τάς ἀσθενείας ἑαυτῷ οἰκειούμενος, κλαίων τε καί καθαιρόμενος βλέπει τόν Θεόν καί αὐτῷ καταλλάσεται καί γίνεται τῷ ὄντι εἰρηνοποιός καί υἱός αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ κληθῆναι καταξιοῦται. Ὁ γοῦν τοιοῦτος δύναται καί διωκόμενος καί τυπτόμενος καί ὀνειδιζόμενος, λοιδορούμενός τε καί ὑβριζόμενος καί πᾶν πονηρόν ῥῆμα κατ᾿ αὐτοῦ λεγόμενον ἀκούων, ὑπομένειν μετά χαρᾶς καί ἀφράστου ἀγαλλιάσεως, καί τοῦτο εἰδώς ὁ Δεσπότης Θεός μετά ἀποφάσεως εἴρηκε· “Χαίρετε καί ἀγαλλιᾶσθε”. Ὁ δέ μή τοιοῦτος γεγονώς μηδέ τήν ἐνυπόστατον χαράν ἐντός αὐτοῦ πλουσίως κτησάμενος, πῶς ἀμνησικάκως ἄρα ταῦτα πάντα ὑπενεγκεῖν δυνήσεται; Οὐδαμῶς! Διό οὖν, πατέρες καί ἀδελφοί μου, πάσῃ σπουδῇ ἑαυτούς ἡμᾶς καθ᾿ ἡμέραν καί καθ᾿ ὥραν, εἰ οἷόν τε, ἀνακρίνειν καί διερευνᾶσθαι μηδέποτε παυσώμεθα, ἀλλά πάσας, ὡς εἴπομεν, τάς ἐντολάς διερχόμενοι καί ἐν μιᾷ ἑκάστῃ αὐτῶν ἑαυτούς ἡμᾶς ἐξετάζοντες καί κατασκοποῦντες ὁρῶμεν. καί εἰ μέν εὑρεθῶμεν αὐτήν ἐκπληρώσαντες, εὐχαριστήσωμεν τῷ Δεσπότῃ Θεῷ καί εἰς τό ἑξῆς ἀσφαλῶς ταύτην φυλάξωμεν· εἰ δέ μήπω ταύτης ἐμνήσθημεν ἤ αὐτήν πεποιήκαμεν, δράμωμεν, παρακαλῶ, ἕως ταύτης δραξώμεθα καί γενώμεθα αὐτῆς ἐγκρατεῖς, ἵνα μή (405) καταφρονήσαντες αὐτῆς, ἐλάχιστοι κληθῶμεν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Οὕτω γάρ μίαν μίαν κατά μικρόν ὡς βαθμίδα κλίμακος ἀνερχόμενοι, εὖ οἶδα, φθάσομεν εἰς αὐτήν τήν πόλιν τοῦ οὐρανοῦ, ἐν ᾗ, ὡς προειρήκαμεν ἄνωθεν, ἵσταται διακύπτων ὁ Δεσπότης ἡμῶν λέγων πᾶσιν ἡμῖν· “Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι, κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς”, κἀκεῖσε γενόμενοι καί αὐτόν ὡς δυνατόν ἀνθρώπῳ ἰδόντες καί τήν βασιλείαν παρ᾿ ἐκείνου λαβόντες τῶν οὐρανῶν, ἥτις ἐστί τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, ἐντός ἡμῶν ταύτην ἀεί ἕξομεν, ὡς αὐτός ὁ Δεσπότης διαρρήδην βοᾷ, καί οὕτω διάξομεν ὡς ἄγγελοι ἐπί τῆς γῆς, μᾶλλον δέ ὡς υἱοί Θεοῦ ἅγιοι καί ἐν πᾶσι μιμηταί τοῦ ἰδίου Πατρός καί Θεοῦ· οὗ γένοιτο πάντας ἡμᾶς τῆς γλυκυτάτης θέας ἀναπολαῦσαι νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Περί βλασφημίας. Καί ὅτι ὁ λέγων μή δύνασθαί τινα τήν παροῦσαν γενεάν ἐν μετοχῇ τοῦ Ἁγίου γενέσθαι Πνεύματος, ἀλλά καί ὁ διαβάλλων τάς ἐνεργείας τοῦ Πνεύματος καί τῷ ἐναντίῳ ταύτας ἐπιφημίζων, αἵρεσιν νέαν εἰς τήν τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαν ἀνακαινίζει. Λόγος ΛΒ΄. (406) Ἀδελφοί καί πατέρες, “πᾶσα ἁμαρτία”, φησί τό ἱερώτατον λόγιον τοῦ Σωτῆρος, “ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις, τῷ δέ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι”. Ζητήσωμεν οὖν τίς ἐστιν ἡ εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον βλασφημία. Βλασφημία ἐστίν εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον τό ἐπιφημίζειν τάς ἐνεργείας αὐτοῦ τῷ πνεύματι τῷ ἐναντίῳ, καθά φησιν ὁ μέγας Βασίλειος. Πῶς δέ τις τοῦτο ποιεῖ; Ὁπόταν ἤ γινόμενα θαύματα τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι ἤ ἕτερόν τις ὁρῶν θεῖον χάρισμα εἰς ἕνα τῶν αὐτοῦ ἀδελφῶν , φημί δή κατάνυξιν ἤ δάκρυα ἤ ταπείνωσιν ἤ γνῶσιν θείαν ἤ λόγον σοφίας τῆς ἄνωθεν ἤ ἄλλο τι χαριζόμενον ὑπό τοῦ θείου Πνεύματος τοῖς τόν Θεόν ἀγαπῶσι , (407) λέγει εἶναι τοῦτο ἀπό τῆς ἀπάτης τοῦ διαβόλου· ἀλλά καί ὁ τούς ὑπό θείου Πνεύματος

Περί μετοχῆς Πνεύματος Ἁγίου. Καί ὅτι ἀδύνατον ἄλλως βεβαιωθῆναι τά ἔργα τῆς ἀρετῆς, εἰ μή δι᾿ ἐπιδημίας τοῦ Πνεύματος, οὗ χωρίς οὐδείς πρός ἀρετήν κατευθύνεται, οὐδέ ἄλλους ὠφελεῖν δύναται ἤ ἀλλοτρίους δέχεσθαι λογισμούς. Καί περί τό ἴσον κατά πάντα καί ὡσαύτως ὄν τῆς Τρισυποστάτου Θεότητος. Λόγος ΛΓ΄. (411) Ἀδελφοί καί πατέρες, πῦρ ἐστιν ὁ Θεός καί τοῦτο παρά πάσης θεοπνεύστου Γραφῆς ὀνομάζεται, ἡ δέ ψυχή ἑκάστου ἡμῶν λυχνία. Ὥσπερ οὖν ἡ λυχνία, κἄν ἐλαίου πεπλήρωται κἄν στυππείου κἄν ἄλλην ὕλην ἔχῃ εὐάναπτον, πρό τοῦ μετασχεῖν τοῦ πυρός καί ἀναφθῆναι ὅλη ἐσκοτισμένη ἐστίν, οὕτω καί ἡ ψυχή, κἄν πάσαις τό δοκεῖν κοσμῆται ταῖς ἀρεταῖς, τοῦ δέ πυρός οὐ μετέσχεν, εἴτ᾿ οὖν οὐσίας θείας καί φωτός οὐ μετέλαβεν, ἔστιν ἔτι ἐσβεσμένη καί ἐσκοτισμένη καί τά ἔργα αὐτῆς ἀβέβαια. Πάντα γάρ ὑπό τοῦ φωτός ἐλεγχθῆναι δεῖ καί φανερωθεῖναι. (412) Ὁ οὖν οὕτως ἔχων ἔτι τήν λυχνίαν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἀμέτοχον δηλονότι τοῦ θείου πυρός , ὁδηγοῦ δέεται μᾶλλον καί λύχνου φαίνοντος ἅμα καί διακρίνοντος τάς πράξεις αὐτοῦ καί τά δι᾿ ἐξαγορεύσεως συμπαθοῦντος αὐτῷ σφάλματα καί τά στρεβλῶς ὑπ᾿ αὐτοῦ καθ᾿ ὥραν διαπραττόμενα ἐπανορθοῦντος. Ὡς γάρ οὐκ ἐνδέχεται μή προσκόπτειν τόν περιπατοῦντα νυκτός, οὕτως οὐκ ἐνδέχεται μή πταίειν τόν μήπω καθορῶντα τό θεῖον φῶς, καθώς φησιν ὁ Χριστός· “Ἐάν τις περιπατῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ, οὐ προσκόπτει, ὅτι τό φῶς τοῦτο βλέπει. Ἐάν δέ τις περιπατῇ ἐν τῇ νυκτί, προσκόπτει, ὅτι τό φῶς οὐκ ἔχει ἐν ἑαυτῷ”. – “Ἐν ἑαυτῷ” δέ εἰπών, τό θεῖον ἐδήλωσε καί ἄϋλον φῶς· ἐν ἑαυτῷ γάρ τό αἰσθητόν οὐδείς δύναται κτήσασθαι. Ὥσπερ οὖν οὐδέν ὠφελεῖται ὁ ἐν σκότει περιπατῶν, ἐάν λαμπάδας κατέχῃ ἐσβεσμένας πολλάς καί περικαλλεῖς – οὔτε γάρ ἑαυτόν οὔτε ἕτερόν τινα ὡς ἐκ τούτων ὁρᾷ , οὕτως οὐδέ ὁ τάς ἀρετάς πάσας, εἰ οἷόν τε, δοκῶν ἐν ἑαυτῷ ἔχειν, μή ἔχων τό φῶς ἐν ἑαυτῷ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, οὐδέ τάς αὐτοῦ πράξεις καλῶς ἰδεῖν, οὐδέ εἰ πρός ἀρέσκειαν Θεοῦ εἰσι, τελείως πεπληροφόρηται. Ἀλλ᾿ οὐδέ ἄλλους ὁδηγῆσαι ἤ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ διδάξαι δύναται, οὐδέ λογισμούς ἀλλοτρίους ἐστίν ἀναδέχεσθαι ἄξιος, εἰ καί πατριάρχης ἐξ ἀνθρώπων γενήσεται, ἕως ἄν τό φῶς ἐν ἑαυτῷ φαῖνον κτήσηται. Φησί γάρ ὁ Χριστός· “Περιπατεῖτε ἕως τό φῶς ἔχετε, ἵνα μή σκοτία ὑμᾶς καταλάβῃ, καί ὁ περιπατῶν ἐν τῇ σκοτίᾳ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει"” Εἰ οὖν ἐκεῖνος οἶδε ποῦ ὑπάγει, (413) πῶς τήν ὁδόν ἄλλοις ὑποδείξει; Τί οὖν ὄφελος, ἐάν λύχνον ἐσβεσμένον ἐπί ἑτέρᾳ λυχνίᾳ τις ἐπιθείη, πυρός καιομένου ἐστερημένῃ καί φαίνοντος. Οὐ γάρ οὕτω δεῖ ποιεῖν! Ἀλλά πῶς; Ὡς αὐτός ὁ ἐπί πάντων Θεός διωρίσατο, φησί γάρ· “Οὐδείς λύχνον ἅψας εἰς κρύπτην τίθησιν, οὐδέ ὑπό τόν μόδιον, ἀλλ᾿ ἐπί τήν λυχνίαν, ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι τό φέγγος βλέπωσι”. Τοῦτο οὖν εἰπών προστίθησι καί τά γνωρίσματα τοῦ ὁδηγουμένου λύχνου καί ἔχοντος μεθ᾿ ἑαυτοῦ τό φῶς, οὕτω λέγων· “Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστι ὁ ὀφθαλμός”. Τίνα τοίνυν λέγει διά τούτου τόν ὀφθαλμόν ἤ πάντως τόν νοῦν, ὅς οὐδέποτε ἄν γένηται ἁπλοῦς, εἰ μή ὅτε τό ἁπλοῦν θεάσηται φῶς; Φῶς δέ ἁπλοῦν ὁ Χριστός. Ὁ γοῦν ἀεί ἔχων τό φῶς αὐτοῦ λάμπον ἐν διανοίᾳ, νοῦν Χριστοῦ ἔχειν λέγεται. Ὅταν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου οὕτως ἁπλοῦς ᾖ, καί ὅλον τό ἀσώματον σῶμά σου τῆς ψυχῆς φωτεινόν ἔσται· ἐπάν δέ πονηρός ᾖ ὁ νοῦς, τουτέστιν ἐσκοτισμένος καί ἐσβεσμένος, καί τό σῶμά σου τοῦτο σκοτεινόν ἔσται. Σκόπει οὖν μή τό φῶς τό ἐν σοί σκότος ἐστί· “Βλέπε, φησί, μή δοκεῖς ἔχειν ὅπερ οὐ κέκτησαι”. Ὁρᾶτε πῶς καί αὐτός ὁ Δεσπότης ἴσως ἡμῖν τοῖς αὐτοῦ δούλοις πρός ὑμᾶς διαλέγεται, “Σκόπει” λέγων, “μή λάθῃς σεαυτόν καί ἐν σοί φῶς εἶναι οἰομένου σου, αὐτό οὐκ ἔστι φῶς ἀλλά σκότος”. Ὁρᾶτε ὅτι τά αὐτά καί ἡμεῖς τῷ Δεσπότῃ πρός τούς ὁμοδούλους ὑμᾶς φθεγγόμεθα καί οὐδέν διεστραμμένον ἤ φαῦλον λέγομεν. (414) Λέγομεν γάρ· βλέπετε, ἀδελφοί, μήποτε δοκοῦντες εἶναι ἐν τῷ Θεῷ καί κοινωνίαν ἔχειν οἰόμενοι μετ᾿ αὐτοῦ, ἔξω εὑρεθείητε τούτου καί κεχωρισμένοι διά τό μή θεωρεῖν ὑμᾶς ἤδη τό φῶς αὐτοῦ. Εἰ γάρ ἥψατο τῶν λαμπάδων ὑμῶν ἤγουν τῶν ψυχῶν , ἔλαμψεν ἄν τρανῶς ἐν ὑμῖν, καθώς αὐτός ὁ Θεός καί Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός ἔφη· “Εἰ οὖν τό σῶμά σου ὅλον φωτεινόν, μέρος τι μή ἔχον σκοτεινόν, ἔσται φωτεινόν ὅλον, ὡς ὅταν ὁ λύχνος τῇ ἀστραπῇ φωτίζει σε”. Ποίαν οὖν μαρτυρίαν ἄλλην μείζονα τούτου πρός πληροφορίαν σοι παρεισάξομεν; εἰ δέ τῷ Δεσπότῃ διαπιστήσεις, πῶς, εἰπέ μοι, τῷ συνδούλῳ πιστεύσεις; Ἀλλά τί εἴπω πρός τούς ἀγαπῶντας ὀνομαστούς εἶναι καί ἱερεῖς καί ἀρχιερεῖς καί ἡγουμένους καθίστασθαι, καί λογισμούς ἀλλοτρίους ἀναδέχεσθαι θέλοντας, καί ἑαυτούς εἶναι λέγοντας ἀξίους τῆς τοῦ δεσμεῖν καί λύειν ἐγχειρήσεως; Ὄταν μηδέν τῶν ἀναγκαίων καί θείων πραγμάτων αὐτούς ἐπισταμένους ὁρῶ, μήτε ταῦτα ἑτέρους διδάσκοντας ἤ εἰς φῶς ἐνάγοντας γνώσεως, τί ἕτερον ἤ ὅ φησι Χριστός τοῖς φαρισαίοις καί νομικοῖς· “Οὐαί ὑμῖν τοῖς νομικοῖς, ὅτι ἤρατε τήν κλεῖδα τῆς γνώσεως. Αὐτοί οὐκ εἰσήλθετε καί τούς εἰσελθεῖν βουλομένους ἐκωλύσατε”. Τί γάρ ἄλλο ἡ κλείς ἐστι τῆς γνώσεως, εἰ μή ἡ διά πίστεως διδομένη χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ τήν γνῶσιν ὡς ἀληθῶς καί ἐπίγνωσιν διά φωτισμοῦ ἐμποιοῦσα καί διανοίγουσα τόν κεκλεισμένον καί κεκαλυμμένον ἡμῶν νοῦν, καθώς πολλάκις διά

Περί μετοχῆς Πνεύματος Ἁγίου. Καί ὅτι ἀδύνατον ἄλλως βεβαιωθῆναι τά ἔργα τῆς ἀρετῆς, εἰ μή δι᾿ ἐπιδημίας τοῦ Πνεύματος, οὗ χωρίς οὐδείς πρός ἀρετήν κατευθύνεται, οὐδέ ἄλλους ὠφελεῖν δύναται ἤ ἀλλοτρίους δέχεσθαι λογισμούς. Καί περί τό ἴσον κατά πάντα καί ὡσαύτως ὄν τῆς Τρισυποστάτου Θεότητος. Λόγος ΛΓ΄. (411) Ἀδελφοί καί πατέρες, πῦρ ἐστιν ὁ Θεός καί τοῦτο παρά πάσης θεοπνεύστου Γραφῆς ὀνομάζεται, ἡ δέ ψυχή ἑκάστου ἡμῶν λυχνία. Ὥσπερ οὖν ἡ λυχνία, κἄν ἐλαίου πεπλήρωται κἄν στυππείου κἄν ἄλλην ὕλην ἔχῃ εὐάναπτον, πρό τοῦ μετασχεῖν τοῦ πυρός καί ἀναφθῆναι ὅλη ἐσκοτισμένη ἐστίν, οὕτω καί ἡ ψυχή, κἄν πάσαις τό δοκεῖν κοσμῆται ταῖς ἀρεταῖς, τοῦ δέ πυρός οὐ μετέσχεν, εἴτ᾿ οὖν οὐσίας θείας καί φωτός οὐ μετέλαβεν, ἔστιν ἔτι ἐσβεσμένη καί ἐσκοτισμένη καί τά ἔργα αὐτῆς ἀβέβαια. Πάντα γάρ ὑπό τοῦ φωτός ἐλεγχθῆναι δεῖ καί φανερωθεῖναι. (412) Ὁ οὖν οὕτως ἔχων ἔτι τήν λυχνίαν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἀμέτοχον δηλονότι τοῦ θείου πυρός , ὁδηγοῦ δέεται μᾶλλον καί λύχνου φαίνοντος ἅμα καί διακρίνοντος τάς πράξεις αὐτοῦ καί τά δι᾿ ἐξαγορεύσεως συμπαθοῦντος αὐτῷ σφάλματα καί τά στρεβλῶς ὑπ᾿ αὐτοῦ καθ᾿ ὥραν διαπραττόμενα ἐπανορθοῦντος. Ὡς γάρ οὐκ ἐνδέχεται μή προσκόπτειν τόν περιπατοῦντα νυκτός, οὕτως οὐκ ἐνδέχεται μή πταίειν τόν μήπω καθορῶντα τό θεῖον φῶς, καθώς φησιν ὁ Χριστός· “Ἐάν τις περιπατῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ, οὐ προσκόπτει, ὅτι τό φῶς τοῦτο βλέπει. Ἐάν δέ τις περιπατῇ ἐν τῇ νυκτί, προσκόπτει, ὅτι τό φῶς οὐκ ἔχει ἐν ἑαυτῷ”. – “Ἐν ἑαυτῷ” δέ εἰπών, τό θεῖον ἐδήλωσε καί ἄϋλον φῶς· ἐν ἑαυτῷ γάρ τό αἰσθητόν οὐδείς δύναται κτήσασθαι. Ὥσπερ οὖν οὐδέν ὠφελεῖται ὁ ἐν σκότει περιπατῶν, ἐάν λαμπάδας κατέχῃ ἐσβεσμένας πολλάς καί περικαλλεῖς – οὔτε γάρ ἑαυτόν οὔτε ἕτερόν τινα ὡς ἐκ τούτων ὁρᾷ , οὕτως οὐδέ ὁ τάς ἀρετάς πάσας, εἰ οἷόν τε, δοκῶν ἐν ἑαυτῷ ἔχειν, μή ἔχων τό φῶς ἐν ἑαυτῷ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, οὐδέ τάς αὐτοῦ πράξεις καλῶς ἰδεῖν, οὐδέ εἰ πρός ἀρέσκειαν Θεοῦ εἰσι, τελείως πεπληροφόρηται. Ἀλλ᾿ οὐδέ ἄλλους ὁδηγῆσαι ἤ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ διδάξαι δύναται, οὐδέ λογισμούς ἀλλοτρίους ἐστίν ἀναδέχεσθαι ἄξιος, εἰ καί πατριάρχης ἐξ ἀνθρώπων γενήσεται, ἕως ἄν τό φῶς ἐν ἑαυτῷ φαῖνον κτήσηται. Φησί γάρ ὁ Χριστός· “Περιπατεῖτε ἕως τό φῶς ἔχετε, ἵνα μή σκοτία ὑμᾶς καταλάβῃ, καί ὁ περιπατῶν ἐν τῇ σκοτίᾳ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει"” Εἰ οὖν ἐκεῖνος οἶδε ποῦ ὑπάγει, (413) πῶς τήν ὁδόν ἄλλοις ὑποδείξει; Τί οὖν ὄφελος, ἐάν λύχνον ἐσβεσμένον ἐπί ἑτέρᾳ λυχνίᾳ τις ἐπιθείη, πυρός καιομένου ἐστερημένῃ καί φαίνοντος. Οὐ γάρ οὕτω δεῖ ποιεῖν! Ἀλλά πῶς; Ὡς αὐτός ὁ ἐπί πάντων Θεός διωρίσατο, φησί γάρ· “Οὐδείς λύχνον ἅψας εἰς κρύπτην τίθησιν, οὐδέ ὑπό τόν μόδιον, ἀλλ᾿ ἐπί τήν λυχνίαν, ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι τό φέγγος βλέπωσι”. Τοῦτο οὖν εἰπών προστίθησι καί τά γνωρίσματα τοῦ ὁδηγουμένου λύχνου καί ἔχοντος μεθ᾿ ἑαυτοῦ τό φῶς, οὕτω λέγων· “Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστι ὁ ὀφθαλμός”. Τίνα τοίνυν λέγει διά τούτου τόν ὀφθαλμόν ἤ πάντως τόν νοῦν, ὅς οὐδέποτε ἄν γένηται ἁπλοῦς, εἰ μή ὅτε τό ἁπλοῦν θεάσηται φῶς; Φῶς δέ ἁπλοῦν ὁ Χριστός. Ὁ γοῦν ἀεί ἔχων τό φῶς αὐτοῦ λάμπον ἐν διανοίᾳ, νοῦν Χριστοῦ ἔχειν λέγεται. Ὅταν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου οὕτως ἁπλοῦς ᾖ, καί ὅλον τό ἀσώματον σῶμά σου τῆς ψυχῆς φωτεινόν ἔσται· ἐπάν δέ πονηρός ᾖ ὁ νοῦς, τουτέστιν ἐσκοτισμένος καί ἐσβεσμένος, καί τό σῶμά σου τοῦτο σκοτεινόν ἔσται. Σκόπει οὖν μή τό φῶς τό ἐν σοί σκότος ἐστί· “Βλέπε, φησί, μή δοκεῖς ἔχειν ὅπερ οὐ κέκτησαι”. Ὁρᾶτε πῶς καί αὐτός ὁ Δεσπότης ἴσως ἡμῖν τοῖς αὐτοῦ δούλοις πρός ὑμᾶς διαλέγεται, “Σκόπει” λέγων, “μή λάθῃς σεαυτόν καί ἐν σοί φῶς εἶναι οἰομένου σου, αὐτό οὐκ ἔστι φῶς ἀλλά σκότος”. Ὁρᾶτε ὅτι τά αὐτά καί ἡμεῖς τῷ Δεσπότῃ πρός τούς ὁμοδούλους ὑμᾶς φθεγγόμεθα καί οὐδέν διεστραμμένον ἤ φαῦλον λέγομεν. (414) Λέγομεν γάρ· βλέπετε, ἀδελφοί, μήποτε δοκοῦντες εἶναι ἐν τῷ Θεῷ καί κοινωνίαν ἔχειν οἰόμενοι μετ᾿ αὐτοῦ, ἔξω εὑρεθείητε τούτου καί κεχωρισμένοι διά τό μή θεωρεῖν ὑμᾶς ἤδη τό φῶς αὐτοῦ. Εἰ γάρ ἥψατο τῶν λαμπάδων ὑμῶν ἤγουν τῶν ψυχῶν , ἔλαμψεν ἄν τρανῶς ἐν ὑμῖν, καθώς αὐτός ὁ Θεός καί Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός ἔφη· “Εἰ οὖν τό σῶμά σου ὅλον φωτεινόν, μέρος τι μή ἔχον σκοτεινόν, ἔσται φωτεινόν ὅλον, ὡς ὅταν ὁ λύχνος τῇ ἀστραπῇ φωτίζει σε”. Ποίαν οὖν μαρτυρίαν ἄλλην μείζονα τούτου πρός πληροφορίαν σοι παρεισάξομεν; εἰ δέ τῷ Δεσπότῃ διαπιστήσεις, πῶς, εἰπέ μοι, τῷ συνδούλῳ πιστεύσεις; Ἀλλά τί εἴπω πρός τούς ἀγαπῶντας ὀνομαστούς εἶναι καί ἱερεῖς καί ἀρχιερεῖς καί ἡγουμένους καθίστασθαι, καί λογισμούς ἀλλοτρίους ἀναδέχεσθαι θέλοντας, καί ἑαυτούς εἶναι λέγοντας ἀξίους τῆς τοῦ δεσμεῖν καί λύειν ἐγχειρήσεως; Ὄταν μηδέν τῶν ἀναγκαίων καί θείων πραγμάτων αὐτούς ἐπισταμένους ὁρῶ, μήτε ταῦτα ἑτέρους διδάσκοντας ἤ εἰς φῶς ἐνάγοντας γνώσεως, τί ἕτερον ἤ ὅ φησι Χριστός τοῖς φαρισαίοις καί νομικοῖς· “Οὐαί ὑμῖν τοῖς νομικοῖς, ὅτι ἤρατε τήν κλεῖδα τῆς γνώσεως. Αὐτοί οὐκ εἰσήλθετε καί τούς εἰσελθεῖν βουλομένους ἐκωλύσατε”. Τί γάρ ἄλλο ἡ κλείς ἐστι τῆς γνώσεως, εἰ μή ἡ διά πίστεως διδομένη χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ τήν γνῶσιν ὡς ἀληθῶς καί ἐπίγνωσιν διά φωτισμοῦ ἐμποιοῦσα καί διανοίγουσα τόν κεκλεισμένον καί κεκαλυμμένον ἡμῶν νοῦν, καθώς πολλάκις διά

Περί μετοχῆς Πνεύματος Ἁγίου. Καί ὅτι ἀδύνατον ἄλλως βεβαιωθῆναι τά ἔργα τῆς ἀρετῆς, εἰ μή δι᾿ ἐπιδημίας τοῦ Πνεύματος, οὗ χωρίς οὐδείς πρός ἀρετήν κατευθύνεται, οὐδέ ἄλλους ὠφελεῖν δύναται ἤ ἀλλοτρίους δέχεσθαι λογισμούς. Καί περί τό ἴσον κατά πάντα καί ὡσαύτως ὄν τῆς Τρισυποστάτου Θεότητος. Λόγος ΛΓ΄. (411) Ἀδελφοί καί πατέρες, πῦρ ἐστιν ὁ Θεός καί τοῦτο παρά πάσης θεοπνεύστου Γραφῆς ὀνομάζεται, ἡ δέ ψυχή ἑκάστου ἡμῶν λυχνία. Ὥσπερ οὖν ἡ λυχνία, κἄν ἐλαίου πεπλήρωται κἄν στυππείου κἄν ἄλλην ὕλην ἔχῃ εὐάναπτον, πρό τοῦ μετασχεῖν τοῦ πυρός καί ἀναφθῆναι ὅλη ἐσκοτισμένη ἐστίν, οὕτω καί ἡ ψυχή, κἄν πάσαις τό δοκεῖν κοσμῆται ταῖς ἀρεταῖς, τοῦ δέ πυρός οὐ μετέσχεν, εἴτ᾿ οὖν οὐσίας θείας καί φωτός οὐ μετέλαβεν, ἔστιν ἔτι ἐσβεσμένη καί ἐσκοτισμένη καί τά ἔργα αὐτῆς ἀβέβαια. Πάντα γάρ ὑπό τοῦ φωτός ἐλεγχθῆναι δεῖ καί φανερωθεῖναι. (412) Ὁ οὖν οὕτως ἔχων ἔτι τήν λυχνίαν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἀμέτοχον δηλονότι τοῦ θείου πυρός , ὁδηγοῦ δέεται μᾶλλον καί λύχνου φαίνοντος ἅμα καί διακρίνοντος τάς πράξεις αὐτοῦ καί τά δι᾿ ἐξαγορεύσεως συμπαθοῦντος αὐτῷ σφάλματα καί τά στρεβλῶς ὑπ᾿ αὐτοῦ καθ᾿ ὥραν διαπραττόμενα ἐπανορθοῦντος. Ὡς γάρ οὐκ ἐνδέχεται μή προσκόπτειν τόν περιπατοῦντα νυκτός, οὕτως οὐκ ἐνδέχεται μή πταίειν τόν μήπω καθορῶντα τό θεῖον φῶς, καθώς φησιν ὁ Χριστός· “Ἐάν τις περιπατῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ, οὐ προσκόπτει, ὅτι τό φῶς τοῦτο βλέπει. Ἐάν δέ τις περιπατῇ ἐν τῇ νυκτί, προσκόπτει, ὅτι τό φῶς οὐκ ἔχει ἐν ἑαυτῷ”. – “Ἐν ἑαυτῷ” δέ εἰπών, τό θεῖον ἐδήλωσε καί ἄϋλον φῶς· ἐν ἑαυτῷ γάρ τό αἰσθητόν οὐδείς δύναται κτήσασθαι. Ὥσπερ οὖν οὐδέν ὠφελεῖται ὁ ἐν σκότει περιπατῶν, ἐάν λαμπάδας κατέχῃ ἐσβεσμένας πολλάς καί περικαλλεῖς – οὔτε γάρ ἑαυτόν οὔτε ἕτερόν τινα ὡς ἐκ τούτων ὁρᾷ , οὕτως οὐδέ ὁ τάς ἀρετάς πάσας, εἰ οἷόν τε, δοκῶν ἐν ἑαυτῷ ἔχειν, μή ἔχων τό φῶς ἐν ἑαυτῷ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, οὐδέ τάς αὐτοῦ πράξεις καλῶς ἰδεῖν, οὐδέ εἰ πρός ἀρέσκειαν Θεοῦ εἰσι, τελείως πεπληροφόρηται. Ἀλλ᾿ οὐδέ ἄλλους ὁδηγῆσαι ἤ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ διδάξαι δύναται, οὐδέ λογισμούς ἀλλοτρίους ἐστίν ἀναδέχεσθαι ἄξιος, εἰ καί πατριάρχης ἐξ ἀνθρώπων γενήσεται, ἕως ἄν τό φῶς ἐν ἑαυτῷ φαῖνον κτήσηται. Φησί γάρ ὁ Χριστός· “Περιπατεῖτε ἕως τό φῶς ἔχετε, ἵνα μή σκοτία ὑμᾶς καταλάβῃ, καί ὁ περιπατῶν ἐν τῇ σκοτίᾳ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει"” Εἰ οὖν ἐκεῖνος οἶδε ποῦ ὑπάγει, (413) πῶς τήν ὁδόν ἄλλοις ὑποδείξει; Τί οὖν ὄφελος, ἐάν λύχνον ἐσβεσμένον ἐπί ἑτέρᾳ λυχνίᾳ τις ἐπιθείη, πυρός καιομένου ἐστερημένῃ καί φαίνοντος. Οὐ γάρ οὕτω δεῖ ποιεῖν! Ἀλλά πῶς; Ὡς αὐτός ὁ ἐπί πάντων Θεός διωρίσατο, φησί γάρ· “Οὐδείς λύχνον ἅψας εἰς κρύπτην τίθησιν, οὐδέ ὑπό τόν μόδιον, ἀλλ᾿ ἐπί τήν λυχνίαν, ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι τό φέγγος βλέπωσι”. Τοῦτο οὖν εἰπών προστίθησι καί τά γνωρίσματα τοῦ ὁδηγουμένου λύχνου καί ἔχοντος μεθ᾿ ἑαυτοῦ τό φῶς, οὕτω λέγων· “Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστι ὁ ὀφθαλμός”. Τίνα τοίνυν λέγει διά τούτου τόν ὀφθαλμόν ἤ πάντως τόν νοῦν, ὅς οὐδέποτε ἄν γένηται ἁπλοῦς, εἰ μή ὅτε τό ἁπλοῦν θεάσηται φῶς; Φῶς δέ ἁπλοῦν ὁ Χριστός. Ὁ γοῦν ἀεί ἔχων τό φῶς αὐτοῦ λάμπον ἐν διανοίᾳ, νοῦν Χριστοῦ ἔχειν λέγεται. Ὅταν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου οὕτως ἁπλοῦς ᾖ, καί ὅλον τό ἀσώματον σῶμά σου τῆς ψυχῆς φωτεινόν ἔσται· ἐπάν δέ πονηρός ᾖ ὁ νοῦς, τουτέστιν ἐσκοτισμένος καί ἐσβεσμένος, καί τό σῶμά σου τοῦτο σκοτεινόν ἔσται. Σκόπει οὖν μή τό φῶς τό ἐν σοί σκότος ἐστί· “Βλέπε, φησί, μή δοκεῖς ἔχειν ὅπερ οὐ κέκτησαι”. Ὁρᾶτε πῶς καί αὐτός ὁ Δεσπότης ἴσως ἡμῖν τοῖς αὐτοῦ δούλοις πρός ὑμᾶς διαλέγεται, “Σκόπει” λέγων, “μή λάθῃς σεαυτόν καί ἐν σοί φῶς εἶναι οἰομένου σου, αὐτό οὐκ ἔστι φῶς ἀλλά σκότος”. Ὁρᾶτε ὅτι τά αὐτά καί ἡμεῖς τῷ Δεσπότῃ πρός τούς ὁμοδούλους ὑμᾶς φθεγγόμεθα καί οὐδέν διεστραμμένον ἤ φαῦλον λέγομεν. (414) Λέγομεν γάρ· βλέπετε, ἀδελφοί, μήποτε δοκοῦντες εἶναι ἐν τῷ Θεῷ καί κοινωνίαν ἔχειν οἰόμενοι μετ᾿ αὐτοῦ, ἔξω εὑρεθείητε τούτου καί κεχωρισμένοι διά τό μή θεωρεῖν ὑμᾶς ἤδη τό φῶς αὐτοῦ. Εἰ γάρ ἥψατο τῶν λαμπάδων ὑμῶν ἤγουν τῶν ψυχῶν , ἔλαμψεν ἄν τρανῶς ἐν ὑμῖν, καθώς αὐτός ὁ Θεός καί Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός ἔφη· “Εἰ οὖν τό σῶμά σου ὅλον φωτεινόν, μέρος τι μή ἔχον σκοτεινόν, ἔσται φωτεινόν ὅλον, ὡς ὅταν ὁ λύχνος τῇ ἀστραπῇ φωτίζει σε”. Ποίαν οὖν μαρτυρίαν ἄλλην μείζονα τούτου πρός πληροφορίαν σοι παρεισάξομεν; εἰ δέ τῷ Δεσπότῃ διαπιστήσεις, πῶς, εἰπέ μοι, τῷ συνδούλῳ πιστεύσεις; Ἀλλά τί εἴπω πρός τούς ἀγαπῶντας ὀνομαστούς εἶναι καί ἱερεῖς καί ἀρχιερεῖς καί ἡγουμένους καθίστασθαι, καί λογισμούς ἀλλοτρίους ἀναδέχεσθαι θέλοντας, καί ἑαυτούς εἶναι λέγοντας ἀξίους τῆς τοῦ δεσμεῖν καί λύειν ἐγχειρήσεως; Ὄταν μηδέν τῶν ἀναγκαίων καί θείων πραγμάτων αὐτούς ἐπισταμένους ὁρῶ, μήτε ταῦτα ἑτέρους διδάσκοντας ἤ εἰς φῶς ἐνάγοντας γνώσεως, τί ἕτερον ἤ ὅ φησι Χριστός τοῖς φαρισαίοις καί νομικοῖς· “Οὐαί ὑμῖν τοῖς νομικοῖς, ὅτι ἤρατε τήν κλεῖδα τῆς γνώσεως. Αὐτοί οὐκ εἰσήλθετε καί τούς εἰσελθεῖν βουλομένους ἐκωλύσατε”. Τί γάρ ἄλλο ἡ κλείς ἐστι τῆς γνώσεως, εἰ μή ἡ διά πίστεως διδομένη χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ τήν γνῶσιν ὡς ἀληθῶς καί ἐπίγνωσιν διά φωτισμοῦ ἐμποιοῦσα καί διανοίγουσα τόν κεκλεισμένον καί κεκαλυμμένον ἡμῶν νοῦν, καθώς πολλάκις διά

Περί μετοχῆς Πνεύματος Ἁγίου. Καί ὅτι ἀδύνατον ἄλλως βεβαιωθῆναι τά ἔργα τῆς ἀρετῆς, εἰ μή δι᾿ ἐπιδημίας τοῦ Πνεύματος, οὗ χωρίς οὐδείς πρός ἀρετήν κατευθύνεται, οὐδέ ἄλλους ὠφελεῖν δύναται ἤ ἀλλοτρίους δέχεσθαι λογισμούς. Καί περί τό ἴσον κατά πάντα καί ὡσαύτως ὄν τῆς Τρισυποστάτου Θεότητος. Λόγος ΛΓ΄. (411) Ἀδελφοί καί πατέρες, πῦρ ἐστιν ὁ Θεός καί τοῦτο παρά πάσης θεοπνεύστου Γραφῆς ὀνομάζεται, ἡ δέ ψυχή ἑκάστου ἡμῶν λυχνία. Ὥσπερ οὖν ἡ λυχνία, κἄν ἐλαίου πεπλήρωται κἄν στυππείου κἄν ἄλλην ὕλην ἔχῃ εὐάναπτον, πρό τοῦ μετασχεῖν τοῦ πυρός καί ἀναφθῆναι ὅλη ἐσκοτισμένη ἐστίν, οὕτω καί ἡ ψυχή, κἄν πάσαις τό δοκεῖν κοσμῆται ταῖς ἀρεταῖς, τοῦ δέ πυρός οὐ μετέσχεν, εἴτ᾿ οὖν οὐσίας θείας καί φωτός οὐ μετέλαβεν, ἔστιν ἔτι ἐσβεσμένη καί ἐσκοτισμένη καί τά ἔργα αὐτῆς ἀβέβαια. Πάντα γάρ ὑπό τοῦ φωτός ἐλεγχθῆναι δεῖ καί φανερωθεῖναι. (412) Ὁ οὖν οὕτως ἔχων ἔτι τήν λυχνίαν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἀμέτοχον δηλονότι τοῦ θείου πυρός , ὁδηγοῦ δέεται μᾶλλον καί λύχνου φαίνοντος ἅμα καί διακρίνοντος τάς πράξεις αὐτοῦ καί τά δι᾿ ἐξαγορεύσεως συμπαθοῦντος αὐτῷ σφάλματα καί τά στρεβλῶς ὑπ᾿ αὐτοῦ καθ᾿ ὥραν διαπραττόμενα ἐπανορθοῦντος. Ὡς γάρ οὐκ ἐνδέχεται μή προσκόπτειν τόν περιπατοῦντα νυκτός, οὕτως οὐκ ἐνδέχεται μή πταίειν τόν μήπω καθορῶντα τό θεῖον φῶς, καθώς φησιν ὁ Χριστός· “Ἐάν τις περιπατῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ, οὐ προσκόπτει, ὅτι τό φῶς τοῦτο βλέπει. Ἐάν δέ τις περιπατῇ ἐν τῇ νυκτί, προσκόπτει, ὅτι τό φῶς οὐκ ἔχει ἐν ἑαυτῷ”. – “Ἐν ἑαυτῷ” δέ εἰπών, τό θεῖον ἐδήλωσε καί ἄϋλον φῶς· ἐν ἑαυτῷ γάρ τό αἰσθητόν οὐδείς δύναται κτήσασθαι. Ὥσπερ οὖν οὐδέν ὠφελεῖται ὁ ἐν σκότει περιπατῶν, ἐάν λαμπάδας κατέχῃ ἐσβεσμένας πολλάς καί περικαλλεῖς – οὔτε γάρ ἑαυτόν οὔτε ἕτερόν τινα ὡς ἐκ τούτων ὁρᾷ , οὕτως οὐδέ ὁ τάς ἀρετάς πάσας, εἰ οἷόν τε, δοκῶν ἐν ἑαυτῷ ἔχειν, μή ἔχων τό φῶς ἐν ἑαυτῷ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, οὐδέ τάς αὐτοῦ πράξεις καλῶς ἰδεῖν, οὐδέ εἰ πρός ἀρέσκειαν Θεοῦ εἰσι, τελείως πεπληροφόρηται. Ἀλλ᾿ οὐδέ ἄλλους ὁδηγῆσαι ἤ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ διδάξαι δύναται, οὐδέ λογισμούς ἀλλοτρίους ἐστίν ἀναδέχεσθαι ἄξιος, εἰ καί πατριάρχης ἐξ ἀνθρώπων γενήσεται, ἕως ἄν τό φῶς ἐν ἑαυτῷ φαῖνον κτήσηται. Φησί γάρ ὁ Χριστός· “Περιπατεῖτε ἕως τό φῶς ἔχετε, ἵνα μή σκοτία ὑμᾶς καταλάβῃ, καί ὁ περιπατῶν ἐν τῇ σκοτίᾳ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει"” Εἰ οὖν ἐκεῖνος οἶδε ποῦ ὑπάγει, (413) πῶς τήν ὁδόν ἄλλοις ὑποδείξει; Τί οὖν ὄφελος, ἐάν λύχνον ἐσβεσμένον ἐπί ἑτέρᾳ λυχνίᾳ τις ἐπιθείη, πυρός καιομένου ἐστερημένῃ καί φαίνοντος. Οὐ γάρ οὕτω δεῖ ποιεῖν! Ἀλλά πῶς; Ὡς αὐτός ὁ ἐπί πάντων Θεός διωρίσατο, φησί γάρ· “Οὐδείς λύχνον ἅψας εἰς κρύπτην τίθησιν, οὐδέ ὑπό τόν μόδιον, ἀλλ᾿ ἐπί τήν λυχνίαν, ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι τό φέγγος βλέπωσι”. Τοῦτο οὖν εἰπών προστίθησι καί τά γνωρίσματα τοῦ ὁδηγουμένου λύχνου καί ἔχοντος μεθ᾿ ἑαυτοῦ τό φῶς, οὕτω λέγων· “Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστι ὁ ὀφθαλμός”. Τίνα τοίνυν λέγει διά τούτου τόν ὀφθαλμόν ἤ πάντως τόν νοῦν, ὅς οὐδέποτε ἄν γένηται ἁπλοῦς, εἰ μή ὅτε τό ἁπλοῦν θεάσηται φῶς; Φῶς δέ ἁπλοῦν ὁ Χριστός. Ὁ γοῦν ἀεί ἔχων τό φῶς αὐτοῦ λάμπον ἐν διανοίᾳ, νοῦν Χριστοῦ ἔχειν λέγεται. Ὅταν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου οὕτως ἁπλοῦς ᾖ, καί ὅλον τό ἀσώματον σῶμά σου τῆς ψυχῆς φωτεινόν ἔσται· ἐπάν δέ πονηρός ᾖ ὁ νοῦς, τουτέστιν ἐσκοτισμένος καί ἐσβεσμένος, καί τό σῶμά σου τοῦτο σκοτεινόν ἔσται. Σκόπει οὖν μή τό φῶς τό ἐν σοί σκότος ἐστί· “Βλέπε, φησί, μή δοκεῖς ἔχειν ὅπερ οὐ κέκτησαι”. Ὁρᾶτε πῶς καί αὐτός ὁ Δεσπότης ἴσως ἡμῖν τοῖς αὐτοῦ δούλοις πρός ὑμᾶς διαλέγεται, “Σκόπει” λέγων, “μή λάθῃς σεαυτόν καί ἐν σοί φῶς εἶναι οἰομένου σου, αὐτό οὐκ ἔστι φῶς ἀλλά σκότος”. Ὁρᾶτε ὅτι τά αὐτά καί ἡμεῖς τῷ Δεσπότῃ πρός τούς ὁμοδούλους ὑμᾶς φθεγγόμεθα καί οὐδέν διεστραμμένον ἤ φαῦλον λέγομεν. (414) Λέγομεν γάρ· βλέπετε, ἀδελφοί, μήποτε δοκοῦντες εἶναι ἐν τῷ Θεῷ καί κοινωνίαν ἔχειν οἰόμενοι μετ᾿ αὐτοῦ, ἔξω εὑρεθείητε τούτου καί κεχωρισμένοι διά τό μή θεωρεῖν ὑμᾶς ἤδη τό φῶς αὐτοῦ. Εἰ γάρ ἥψατο τῶν λαμπάδων ὑμῶν ἤγουν τῶν ψυχῶν , ἔλαμψεν ἄν τρανῶς ἐν ὑμῖν, καθώς αὐτός ὁ Θεός καί Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός ἔφη· “Εἰ οὖν τό σῶμά σου ὅλον φωτεινόν, μέρος τι μή ἔχον σκοτεινόν, ἔσται φωτεινόν ὅλον, ὡς ὅταν ὁ λύχνος τῇ ἀστραπῇ φωτίζει σε”. Ποίαν οὖν μαρτυρίαν ἄλλην μείζονα τούτου πρός πληροφορίαν σοι παρεισάξομεν; εἰ δέ τῷ Δεσπότῃ διαπιστήσεις, πῶς, εἰπέ μοι, τῷ συνδούλῳ πιστεύσεις; Ἀλλά τί εἴπω πρός τούς ἀγαπῶντας ὀνομαστούς εἶναι καί ἱερεῖς καί ἀρχιερεῖς καί ἡγουμένους καθίστασθαι, καί λογισμούς ἀλλοτρίους ἀναδέχεσθαι θέλοντας, καί ἑαυτούς εἶναι λέγοντας ἀξίους τῆς τοῦ δεσμεῖν καί λύειν ἐγχειρήσεως; Ὄταν μηδέν τῶν ἀναγκαίων καί θείων πραγμάτων αὐτούς ἐπισταμένους ὁρῶ, μήτε ταῦτα ἑτέρους διδάσκοντας ἤ εἰς φῶς ἐνάγοντας γνώσεως, τί ἕτερον ἤ ὅ φησι Χριστός τοῖς φαρισαίοις καί νομικοῖς· “Οὐαί ὑμῖν τοῖς νομικοῖς, ὅτι ἤρατε τήν κλεῖδα τῆς γνώσεως. Αὐτοί οὐκ εἰσήλθετε καί τούς εἰσελθεῖν βουλομένους ἐκωλύσατε”. Τί γάρ ἄλλο ἡ κλείς ἐστι τῆς γνώσεως, εἰ μή ἡ διά πίστεως διδομένη χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἡ τήν γνῶσιν ὡς ἀληθῶς καί ἐπίγνωσιν διά φωτισμοῦ ἐμποιοῦσα καί διανοίγουσα τόν κεκλεισμένον καί κεκαλυμμένον ἡμῶν νοῦν, καθώς πολλάκις διά

τόν οἶκον τῆς γνώσεως τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ καί ὑπό τοῦ θείου καταλαμφθῆναι φωτός καί ἰδεῖν ὄμματι καρδίας κεκαθαρμένῳ Θεόν, ὡς δυνατόν ἡμῖν ἀνθρώποις οὖσι, κἀκεῖθεν μυσταγωγηθῆναι τά τελεώτερα τῶν μυστηρίων τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν καί οὕτως ἀπό τῆς γνώσεως ταύτης, τῆς ἄνωθεν διδομένης παρά τοῦ Πατρός τῶν φώτων, ἐπί τόν λόγον τῆς διδασκαλίας ἐλθεῖν καί διδάξαι τούς πλησίον ἡμῶν, τί τό θέλημα τοῦ Θεοῦ τό ἀγαθόν καί τέλειον καί εὐάρεστον, καί διά τῆς διδασκαλίας ἡμῶν προσάξαι τῷ Θεῷ λαόν περιούσιον, τῷ διά τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ τοῦ Ἁγίου εἰς διδασκάλους προχειρισαμένῳ ἡμᾶς τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ, ἵνα μή ὡς καταφρονηταί καί γυμνοί τοῦ ἐνδύματος τοῦ γάμου ἔξω ῥιφῶμεν τοῦ νυμφῶνος Χριστοῦ, ἀλλ᾿ ὡς φρόνιμοι μᾶλλον οἰκονόμοι, καλῶς τά τοῦ λόγου τῆς διδασκαλίας οἰκονομήσαντες ἐν τοῖς συνδούλοις ἡμῶν καί πρό γε τούτου τά τοῦ βίου ἡμῶν, εἰσέλθωμεν εἰς αὐτόν ἀκωλύτως ἐν λαμπρότητι βίου καί γνώσεως οὐρανίου, φωτοειδεῖς καί Πνεύματος Ἁγίου πεπληρωμένοι, καί συμβασιλεύσωμεν Χριστῷ, τά τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί Πατρός συγκληρονομοῦντες αὐτῷ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, τῇ ἀειζώῳ καί ἀθανάτῳ πηγῇ καί ζωῇ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα τιμή καί προσκύνησις νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Ὅτι οὐκ ἀκίνδυνον τό διδόμενον ἡμῖν παρά Θεοῦ τάλαντον κατορύττειν· χρή γάρ δημοσιεύειν αὐτό καί τοῖς πᾶσιν ὑποδεικνύειν καί τάς εὐεργεσίας Θεοῦ εὐγνωμόνως ἀνακηρύττειν εἰς τήν τῶν ἀκουόντων ὠφέλειαν, κἄν τινες ἀπαρέσκωνται. Λόγος ΛΔ΄. (421) Ἀδελφοί καί πατέρες καί τέκνα ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ, τί πρός τά κατηχηθέντα παρ᾿ ἡμῶν ἐν διαφόροις πολλάκις λόγοις ὑπενοήσατε; Τί κατά τοῦ ταῦτα παρρησίᾳ λαλήσαντος ἐν ἑαυτοῖς ἀπεφήνασθε; Μή τι τῶν θείων ἔξω Γραφῶν εἰπεῖν ἡμᾶς ὑπελάβετε; Μή τι λεληθότως ἡμᾶς κατεμέμψασθε, ὡς ὑπέρογκα λελεχότας; Μή τι κατεκρίνατε, ὡς μεγαλορρημονοῦντας ἡμᾶς; Εἰ οὖν οὕτω πρός τά ῥηθέντα διετέθητε, ἵλεως ὑμῖν γένοιτο ὁ Χριστός, ἐγώ δέ παρακαλῶ τήν ἀγάπην ὑμῶν ἵνα μηδείς τῷ τοιούτῳ κρίματι ἐπιμείνῃ. Οὐ γάρ ἐνδείξεως χάριν ταῦτα γεγράφαμεν, μή τοῦτο συγχωρήσῃ ὁ ἐλεήσας καί ἀγαγών ἡμᾶς εἰς ταῦτα Θεός, ἀλλά μεμνημένοι τῶν δωρεῶν τοῦ Θεοῦ, ὧν ἀπ᾿ ἀρχῆς βίου καί μέχρι τοῦ παρόντος πεποίηκε μεθ᾿ ἡμῶν τῶν ἀναξίων, εὐχαριστοῦντες (422) ἀνυμνοῦμεν αὐτόν, ὡς εὔσπλαχνον Δεσπότην καί εὐεργέτην ἡμῶν Κύριον, καί τό ἐπιδοθέν ἡμῖν παρ᾿ αὐτοῦ τάλαντον εὐγνωμόνως πᾶσιν ὑμῖν καταβάλλομεν. Ποῦ γάρ καί δυνάμεθα τό τοσοῦτον μέγεθος τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοῦ σιωπᾶν ἤ ἀγνωμόνως ὡς ἀμνήμονες καί κακοί δοῦλοι κατορύττειν τό δοθέν ἡμῖν τάλαντον; Τοῦτο γάρ ποιεῖν μή δυνάμενοι, ἀνακηρύττομεν τόν αὐτοῦ ἔλεον, ὁμολογοῦμεν τήν χάριν, πᾶσι δεικνύομεν τήν πρός ἡμᾶς αὐτοῦ ἀγαθότητα καί παρακαλοῦμεν καί ὑμᾶς διά τῆς διδασκαλίας τοῦ λόγου ἀγωνίσασθαι μετασχεῖν τῶν αὐτοῦ δωρεῶν καί ἀπολαῦσαι, ὧν καί ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι διά τῆς ἀφάτου αὐτοῦ ἀγαθότητος ἀπηλαύσαμεν. Οὐδέν γάρ ὑμᾶς ἐν τούτῳ ἀδικοῦμεν ἤ ἠδικήσαμεν, ἀλλά μεταδοῦναι ποθοῦμεν ἐξ ὧν εἰλήφαμεν τοῖς συνδούλοις ἡμῶν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς, οἱ Χριστοῦ λαός καί ποίμνιον ἱερόν καί βασίλειον ἱεράτευμα ἀκούειν καί καλεῖσθαι ἠξιωμένοι. Ὥσπερ γάρ πτωχός τις φιλάδελφος παρά τινος φιλοχρίστου καί ἐλεήμονος αἰτήσας καί λαβών νομίσματα, ἀποτρέχει πρός τούς συμπένητας αὐτοῦ ἐν χαρᾷ καί

τόν οἶκον τῆς γνώσεως τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ καί ὑπό τοῦ θείου καταλαμφθῆναι φωτός καί ἰδεῖν ὄμματι καρδίας κεκαθαρμένῳ Θεόν, ὡς δυνατόν ἡμῖν ἀνθρώποις οὖσι, κἀκεῖθεν μυσταγωγηθῆναι τά τελεώτερα τῶν μυστηρίων τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν καί οὕτως ἀπό τῆς γνώσεως ταύτης, τῆς ἄνωθεν διδομένης παρά τοῦ Πατρός τῶν φώτων, ἐπί τόν λόγον τῆς διδασκαλίας ἐλθεῖν καί διδάξαι τούς πλησίον ἡμῶν, τί τό θέλημα τοῦ Θεοῦ τό ἀγαθόν καί τέλειον καί εὐάρεστον, καί διά τῆς διδασκαλίας ἡμῶν προσάξαι τῷ Θεῷ λαόν περιούσιον, τῷ διά τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ τοῦ Ἁγίου εἰς διδασκάλους προχειρισαμένῳ ἡμᾶς τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ, ἵνα μή ὡς καταφρονηταί καί γυμνοί τοῦ ἐνδύματος τοῦ γάμου ἔξω ῥιφῶμεν τοῦ νυμφῶνος Χριστοῦ, ἀλλ᾿ ὡς φρόνιμοι μᾶλλον οἰκονόμοι, καλῶς τά τοῦ λόγου τῆς διδασκαλίας οἰκονομήσαντες ἐν τοῖς συνδούλοις ἡμῶν καί πρό γε τούτου τά τοῦ βίου ἡμῶν, εἰσέλθωμεν εἰς αὐτόν ἀκωλύτως ἐν λαμπρότητι βίου καί γνώσεως οὐρανίου, φωτοειδεῖς καί Πνεύματος Ἁγίου πεπληρωμένοι, καί συμβασιλεύσωμεν Χριστῷ, τά τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί Πατρός συγκληρονομοῦντες αὐτῷ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, τῇ ἀειζώῳ καί ἀθανάτῳ πηγῇ καί ζωῇ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα τιμή καί προσκύνησις νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Ὅτι οὐκ ἀκίνδυνον τό διδόμενον ἡμῖν παρά Θεοῦ τάλαντον κατορύττειν· χρή γάρ δημοσιεύειν αὐτό καί τοῖς πᾶσιν ὑποδεικνύειν καί τάς εὐεργεσίας Θεοῦ εὐγνωμόνως ἀνακηρύττειν εἰς τήν τῶν ἀκουόντων ὠφέλειαν, κἄν τινες ἀπαρέσκωνται. Λόγος ΛΔ΄. (421) Ἀδελφοί καί πατέρες καί τέκνα ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ, τί πρός τά κατηχηθέντα παρ᾿ ἡμῶν ἐν διαφόροις πολλάκις λόγοις ὑπενοήσατε; Τί κατά τοῦ ταῦτα παρρησίᾳ λαλήσαντος ἐν ἑαυτοῖς ἀπεφήνασθε; Μή τι τῶν θείων ἔξω Γραφῶν εἰπεῖν ἡμᾶς ὑπελάβετε; Μή τι λεληθότως ἡμᾶς κατεμέμψασθε, ὡς ὑπέρογκα λελεχότας; Μή τι κατεκρίνατε, ὡς μεγαλορρημονοῦντας ἡμᾶς; Εἰ οὖν οὕτω πρός τά ῥηθέντα διετέθητε, ἵλεως ὑμῖν γένοιτο ὁ Χριστός, ἐγώ δέ παρακαλῶ τήν ἀγάπην ὑμῶν ἵνα μηδείς τῷ τοιούτῳ κρίματι ἐπιμείνῃ. Οὐ γάρ ἐνδείξεως χάριν ταῦτα γεγράφαμεν, μή τοῦτο συγχωρήσῃ ὁ ἐλεήσας καί ἀγαγών ἡμᾶς εἰς ταῦτα Θεός, ἀλλά μεμνημένοι τῶν δωρεῶν τοῦ Θεοῦ, ὧν ἀπ᾿ ἀρχῆς βίου καί μέχρι τοῦ παρόντος πεποίηκε μεθ᾿ ἡμῶν τῶν ἀναξίων, εὐχαριστοῦντες (422) ἀνυμνοῦμεν αὐτόν, ὡς εὔσπλαχνον Δεσπότην καί εὐεργέτην ἡμῶν Κύριον, καί τό ἐπιδοθέν ἡμῖν παρ᾿ αὐτοῦ τάλαντον εὐγνωμόνως πᾶσιν ὑμῖν καταβάλλομεν. Ποῦ γάρ καί δυνάμεθα τό τοσοῦτον μέγεθος τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοῦ σιωπᾶν ἤ ἀγνωμόνως ὡς ἀμνήμονες καί κακοί δοῦλοι κατορύττειν τό δοθέν ἡμῖν τάλαντον; Τοῦτο γάρ ποιεῖν μή δυνάμενοι, ἀνακηρύττομεν τόν αὐτοῦ ἔλεον, ὁμολογοῦμεν τήν χάριν, πᾶσι δεικνύομεν τήν πρός ἡμᾶς αὐτοῦ ἀγαθότητα καί παρακαλοῦμεν καί ὑμᾶς διά τῆς διδασκαλίας τοῦ λόγου ἀγωνίσασθαι μετασχεῖν τῶν αὐτοῦ δωρεῶν καί ἀπολαῦσαι, ὧν καί ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι διά τῆς ἀφάτου αὐτοῦ ἀγαθότητος ἀπηλαύσαμεν. Οὐδέν γάρ ὑμᾶς ἐν τούτῳ ἀδικοῦμεν ἤ ἠδικήσαμεν, ἀλλά μεταδοῦναι ποθοῦμεν ἐξ ὧν εἰλήφαμεν τοῖς συνδούλοις ἡμῶν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς, οἱ Χριστοῦ λαός καί ποίμνιον ἱερόν καί βασίλειον ἱεράτευμα ἀκούειν καί καλεῖσθαι ἠξιωμένοι. Ὥσπερ γάρ πτωχός τις φιλάδελφος παρά τινος φιλοχρίστου καί ἐλεήμονος αἰτήσας καί λαβών νομίσματα, ἀποτρέχει πρός τούς συμπένητας αὐτοῦ ἐν χαρᾷ καί

τόν οἶκον τῆς γνώσεως τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ καί ὑπό τοῦ θείου καταλαμφθῆναι φωτός καί ἰδεῖν ὄμματι καρδίας κεκαθαρμένῳ Θεόν, ὡς δυνατόν ἡμῖν ἀνθρώποις οὖσι, κἀκεῖθεν μυσταγωγηθῆναι τά τελεώτερα τῶν μυστηρίων τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν καί οὕτως ἀπό τῆς γνώσεως ταύτης, τῆς ἄνωθεν διδομένης παρά τοῦ Πατρός τῶν φώτων, ἐπί τόν λόγον τῆς διδασκαλίας ἐλθεῖν καί διδάξαι τούς πλησίον ἡμῶν, τί τό θέλημα τοῦ Θεοῦ τό ἀγαθόν καί τέλειον καί εὐάρεστον, καί διά τῆς διδασκαλίας ἡμῶν προσάξαι τῷ Θεῷ λαόν περιούσιον, τῷ διά τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ τοῦ Ἁγίου εἰς διδασκάλους προχειρισαμένῳ ἡμᾶς τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ, ἵνα μή ὡς καταφρονηταί καί γυμνοί τοῦ ἐνδύματος τοῦ γάμου ἔξω ῥιφῶμεν τοῦ νυμφῶνος Χριστοῦ, ἀλλ᾿ ὡς φρόνιμοι μᾶλλον οἰκονόμοι, καλῶς τά τοῦ λόγου τῆς διδασκαλίας οἰκονομήσαντες ἐν τοῖς συνδούλοις ἡμῶν καί πρό γε τούτου τά τοῦ βίου ἡμῶν, εἰσέλθωμεν εἰς αὐτόν ἀκωλύτως ἐν λαμπρότητι βίου καί γνώσεως οὐρανίου, φωτοειδεῖς καί Πνεύματος Ἁγίου πεπληρωμένοι, καί συμβασιλεύσωμεν Χριστῷ, τά τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί Πατρός συγκληρονομοῦντες αὐτῷ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, τῇ ἀειζώῳ καί ἀθανάτῳ πηγῇ καί ζωῇ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα τιμή καί προσκύνησις νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Ὅτι οὐκ ἀκίνδυνον τό διδόμενον ἡμῖν παρά Θεοῦ τάλαντον κατορύττειν· χρή γάρ δημοσιεύειν αὐτό καί τοῖς πᾶσιν ὑποδεικνύειν καί τάς εὐεργεσίας Θεοῦ εὐγνωμόνως ἀνακηρύττειν εἰς τήν τῶν ἀκουόντων ὠφέλειαν, κἄν τινες ἀπαρέσκωνται. Λόγος ΛΔ΄. (421) Ἀδελφοί καί πατέρες καί τέκνα ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ, τί πρός τά κατηχηθέντα παρ᾿ ἡμῶν ἐν διαφόροις πολλάκις λόγοις ὑπενοήσατε; Τί κατά τοῦ ταῦτα παρρησίᾳ λαλήσαντος ἐν ἑαυτοῖς ἀπεφήνασθε; Μή τι τῶν θείων ἔξω Γραφῶν εἰπεῖν ἡμᾶς ὑπελάβετε; Μή τι λεληθότως ἡμᾶς κατεμέμψασθε, ὡς ὑπέρογκα λελεχότας; Μή τι κατεκρίνατε, ὡς μεγαλορρημονοῦντας ἡμᾶς; Εἰ οὖν οὕτω πρός τά ῥηθέντα διετέθητε, ἵλεως ὑμῖν γένοιτο ὁ Χριστός, ἐγώ δέ παρακαλῶ τήν ἀγάπην ὑμῶν ἵνα μηδείς τῷ τοιούτῳ κρίματι ἐπιμείνῃ. Οὐ γάρ ἐνδείξεως χάριν ταῦτα γεγράφαμεν, μή τοῦτο συγχωρήσῃ ὁ ἐλεήσας καί ἀγαγών ἡμᾶς εἰς ταῦτα Θεός, ἀλλά μεμνημένοι τῶν δωρεῶν τοῦ Θεοῦ, ὧν ἀπ᾿ ἀρχῆς βίου καί μέχρι τοῦ παρόντος πεποίηκε μεθ᾿ ἡμῶν τῶν ἀναξίων, εὐχαριστοῦντες (422) ἀνυμνοῦμεν αὐτόν, ὡς εὔσπλαχνον Δεσπότην καί εὐεργέτην ἡμῶν Κύριον, καί τό ἐπιδοθέν ἡμῖν παρ᾿ αὐτοῦ τάλαντον εὐγνωμόνως πᾶσιν ὑμῖν καταβάλλομεν. Ποῦ γάρ καί δυνάμεθα τό τοσοῦτον μέγεθος τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοῦ σιωπᾶν ἤ ἀγνωμόνως ὡς ἀμνήμονες καί κακοί δοῦλοι κατορύττειν τό δοθέν ἡμῖν τάλαντον; Τοῦτο γάρ ποιεῖν μή δυνάμενοι, ἀνακηρύττομεν τόν αὐτοῦ ἔλεον, ὁμολογοῦμεν τήν χάριν, πᾶσι δεικνύομεν τήν πρός ἡμᾶς αὐτοῦ ἀγαθότητα καί παρακαλοῦμεν καί ὑμᾶς διά τῆς διδασκαλίας τοῦ λόγου ἀγωνίσασθαι μετασχεῖν τῶν αὐτοῦ δωρεῶν καί ἀπολαῦσαι, ὧν καί ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι διά τῆς ἀφάτου αὐτοῦ ἀγαθότητος ἀπηλαύσαμεν. Οὐδέν γάρ ὑμᾶς ἐν τούτῳ ἀδικοῦμεν ἤ ἠδικήσαμεν, ἀλλά μεταδοῦναι ποθοῦμεν ἐξ ὧν εἰλήφαμεν τοῖς συνδούλοις ἡμῶν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς, οἱ Χριστοῦ λαός καί ποίμνιον ἱερόν καί βασίλειον ἱεράτευμα ἀκούειν καί καλεῖσθαι ἠξιωμένοι. Ὥσπερ γάρ πτωχός τις φιλάδελφος παρά τινος φιλοχρίστου καί ἐλεήμονος αἰτήσας καί λαβών νομίσματα, ἀποτρέχει πρός τούς συμπένητας αὐτοῦ ἐν χαρᾷ καί

τόν οἶκον τῆς γνώσεως τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ καί ὑπό τοῦ θείου καταλαμφθῆναι φωτός καί ἰδεῖν ὄμματι καρδίας κεκαθαρμένῳ Θεόν, ὡς δυνατόν ἡμῖν ἀνθρώποις οὖσι, κἀκεῖθεν μυσταγωγηθῆναι τά τελεώτερα τῶν μυστηρίων τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν καί οὕτως ἀπό τῆς γνώσεως ταύτης, τῆς ἄνωθεν διδομένης παρά τοῦ Πατρός τῶν φώτων, ἐπί τόν λόγον τῆς διδασκαλίας ἐλθεῖν καί διδάξαι τούς πλησίον ἡμῶν, τί τό θέλημα τοῦ Θεοῦ τό ἀγαθόν καί τέλειον καί εὐάρεστον, καί διά τῆς διδασκαλίας ἡμῶν προσάξαι τῷ Θεῷ λαόν περιούσιον, τῷ διά τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ τοῦ Ἁγίου εἰς διδασκάλους προχειρισαμένῳ ἡμᾶς τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ, ἵνα μή ὡς καταφρονηταί καί γυμνοί τοῦ ἐνδύματος τοῦ γάμου ἔξω ῥιφῶμεν τοῦ νυμφῶνος Χριστοῦ, ἀλλ᾿ ὡς φρόνιμοι μᾶλλον οἰκονόμοι, καλῶς τά τοῦ λόγου τῆς διδασκαλίας οἰκονομήσαντες ἐν τοῖς συνδούλοις ἡμῶν καί πρό γε τούτου τά τοῦ βίου ἡμῶν, εἰσέλθωμεν εἰς αὐτόν ἀκωλύτως ἐν λαμπρότητι βίου καί γνώσεως οὐρανίου, φωτοειδεῖς καί Πνεύματος Ἁγίου πεπληρωμένοι, καί συμβασιλεύσωμεν Χριστῷ, τά τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί Πατρός συγκληρονομοῦντες αὐτῷ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, τῇ ἀειζώῳ καί ἀθανάτῳ πηγῇ καί ζωῇ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα τιμή καί προσκύνησις νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Ὅτι οὐκ ἀκίνδυνον τό διδόμενον ἡμῖν παρά Θεοῦ τάλαντον κατορύττειν· χρή γάρ δημοσιεύειν αὐτό καί τοῖς πᾶσιν ὑποδεικνύειν καί τάς εὐεργεσίας Θεοῦ εὐγνωμόνως ἀνακηρύττειν εἰς τήν τῶν ἀκουόντων ὠφέλειαν, κἄν τινες ἀπαρέσκωνται. Λόγος ΛΔ΄. (421) Ἀδελφοί καί πατέρες καί τέκνα ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ, τί πρός τά κατηχηθέντα παρ᾿ ἡμῶν ἐν διαφόροις πολλάκις λόγοις ὑπενοήσατε; Τί κατά τοῦ ταῦτα παρρησίᾳ λαλήσαντος ἐν ἑαυτοῖς ἀπεφήνασθε; Μή τι τῶν θείων ἔξω Γραφῶν εἰπεῖν ἡμᾶς ὑπελάβετε; Μή τι λεληθότως ἡμᾶς κατεμέμψασθε, ὡς ὑπέρογκα λελεχότας; Μή τι κατεκρίνατε, ὡς μεγαλορρημονοῦντας ἡμᾶς; Εἰ οὖν οὕτω πρός τά ῥηθέντα διετέθητε, ἵλεως ὑμῖν γένοιτο ὁ Χριστός, ἐγώ δέ παρακαλῶ τήν ἀγάπην ὑμῶν ἵνα μηδείς τῷ τοιούτῳ κρίματι ἐπιμείνῃ. Οὐ γάρ ἐνδείξεως χάριν ταῦτα γεγράφαμεν, μή τοῦτο συγχωρήσῃ ὁ ἐλεήσας καί ἀγαγών ἡμᾶς εἰς ταῦτα Θεός, ἀλλά μεμνημένοι τῶν δωρεῶν τοῦ Θεοῦ, ὧν ἀπ᾿ ἀρχῆς βίου καί μέχρι τοῦ παρόντος πεποίηκε μεθ᾿ ἡμῶν τῶν ἀναξίων, εὐχαριστοῦντες (422) ἀνυμνοῦμεν αὐτόν, ὡς εὔσπλαχνον Δεσπότην καί εὐεργέτην ἡμῶν Κύριον, καί τό ἐπιδοθέν ἡμῖν παρ᾿ αὐτοῦ τάλαντον εὐγνωμόνως πᾶσιν ὑμῖν καταβάλλομεν. Ποῦ γάρ καί δυνάμεθα τό τοσοῦτον μέγεθος τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοῦ σιωπᾶν ἤ ἀγνωμόνως ὡς ἀμνήμονες καί κακοί δοῦλοι κατορύττειν τό δοθέν ἡμῖν τάλαντον; Τοῦτο γάρ ποιεῖν μή δυνάμενοι, ἀνακηρύττομεν τόν αὐτοῦ ἔλεον, ὁμολογοῦμεν τήν χάριν, πᾶσι δεικνύομεν τήν πρός ἡμᾶς αὐτοῦ ἀγαθότητα καί παρακαλοῦμεν καί ὑμᾶς διά τῆς διδασκαλίας τοῦ λόγου ἀγωνίσασθαι μετασχεῖν τῶν αὐτοῦ δωρεῶν καί ἀπολαῦσαι, ὧν καί ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι διά τῆς ἀφάτου αὐτοῦ ἀγαθότητος ἀπηλαύσαμεν. Οὐδέν γάρ ὑμᾶς ἐν τούτῳ ἀδικοῦμεν ἤ ἠδικήσαμεν, ἀλλά μεταδοῦναι ποθοῦμεν ἐξ ὧν εἰλήφαμεν τοῖς συνδούλοις ἡμῶν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς, οἱ Χριστοῦ λαός καί ποίμνιον ἱερόν καί βασίλειον ἱεράτευμα ἀκούειν καί καλεῖσθαι ἠξιωμένοι. Ὥσπερ γάρ πτωχός τις φιλάδελφος παρά τινος φιλοχρίστου καί ἐλεήμονος αἰτήσας καί λαβών νομίσματα, ἀποτρέχει πρός τούς συμπένητας αὐτοῦ ἐν χαρᾷ καί

379 SIMEONIS JUNIORIS 380 fuerimus, gratias liberatori magnificas agamus, tanquam pro re ingenti, et cuivis omnino impossi- bili. Propter hoc obsecrationibus et jejuniis, et erogatione, et contritione, et aliis afflictionibus opus est. Non enim citra laborem, et otiosis gra- tuito hoc præstare vult Christus; sed postquam ið in immersione baptismi cujuslibet fecit, infantes magnam, præcellentemque gratiam, non polue- runt agnoscere, necesse fuit hoc rursum per labo- rem acquiri, iterum accepta gratia, quæ hoc habet, ut apud neminem se ignorantem perseveret : sed ob`ignorantiam illam avolet. Quisquis ergo Chri- stianus nondum ex imbecillitate ad faciendam Dei voluntatem per divinam Christi virtutem confir- rationis capacem regnum Dei attingit, et simul A partim vero, ut cum libertatem a peccando adepti omni eam justitia cumulat. Ilinc et quotidie Deum ita precamur : Adveniat regnum suum, fiat voluntas tua". Hoc enim vult, et ob hoc ipsum corpus hu- manum induit, et istud primum editum, etiam principium Evangelii fuit. Nam quod dicitur : Ap- propinquavil regnum cœlorum ", hoc est. Nisi enim intelligens anima modo intelligibili sensum regni Dei acceperit, quod ipsam tetigit, spes salutis in ırritum cadit. Animam porro in qua Deus regnat, regnantis beneficia, et efficientias nosse oportet. Ubi enim rex præsens est, ibi item regni notæ et indicia plane sunt, æquitas, mansuetudo, veritas, humilitas, quæ illam regis humilitatem referat, bonitas, justitia, et omnis pietas. Insuper patientia, humanitas, compassio, dilectio sine simulatione, B matus est, eat, ac per fidem, et impositionem ma- longanimitas, tolerantia, sustinentia. Et horum contraria in iis, in quibus Deus non regnat, perspi- ciuntur, et inde cognoscuntur, de quibus præcepit Dominus exercitibus suis: Illos inimicos meos, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et in- terficile coram me ". Qui enim audiverunt, et didi- cerunt multifariam, per quæ opera et mandata a Christo regnum cœlorum adepturi sint, et ea con- tempserunt, terrena ac pereuntia, temporalemque gloriam præferentes, prorsus quam infideles acer- bius punientur, quoniam Christum cognitum reci- pere noluerunt. Nam qui recusavit illud opus, cujus causa Christus ex sancta Virgine natus in mundum venit, manifestum est utique eum neque Christum recipere, etiamsi eum recepisse videatur. Qui autem vere in Christum crediderunt, eumque receperunt : Dedit eis potestatem filios Déi fieri“. Mox enim ut crediderunt, divinitas ejus ipsis cre- ditur, ut quemadmodum ille est Deus homo ic qui credit sit homo Deus. ORATIO XIV. ARGUMENTUM. Quam potestatem Christus acceperit. Prius Christi gratiam participare, atque ita ritam secundum Deum consectari oportere. De peccato, et justitia. De carnali, et spirituali. De virtutum capite, et pedibus. c nuum dispensatorum gratiæ confirmetur prius (quæ gratia ex fide donatur, non ex operibus) vt virtute ex alto prius indutus, ita demum vitam Christiano dignam transigere possit: ne nudus a Curisti gratia inventus, extra Christi partem eji- ciatur nec enim tantum propter peccatum rece- dit, qui illa potitus fuit, quantum propter ignoran- tiam. Nam hoc est omnen. hominem velle ad agni- tionem veritatis venire ** quoniam non aliud quidem veritas, quam gratia Christi, ac propter eam gratiam venit, et occisus est Christus : qui cum Deus, Dominus ac hæres sit omnis creaturæ per ipsum conditæ, potestatemque habeat in ea ' quæ condidit, non tamen habet potestatem gratis dandi banc gratiam hominibus : Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit", Injustum siquidem erat, volentem, et nulla compulsum necessitate, et per dolosum mendacium tantum ea sponte nuda- tum, et scelere inquinatum, sine magna vi in resistendo adhibita, eadem rursus circumdari. Idcirco et nobilis facta est compensatio, Deus ipse natus homo, in sacrificium pro ea datus est. Unde et Christus post resurrectionem ait : Data est mihi omnis potestas in cœlo, et in terra. Euntes docete omnes gentes, et baptizate eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, docentes eos servare omnia quæcunque mandavi vobis”. Iline et nomen ejus est apud Isaiaın "¿Ęovoiaorǹs, potestatem habens, D non ut Dei, sed ut Beavoownov, Dei et hominis. Etenim ut Deus, quoínodo eorum, quæ fabricatus est, non habebat potestatem? Sed ut homo, cum se volens pro redemptione in sacrificium obtulisset, ab ipsa natura operis quod peragebat, potestatem accepit. Si enim Deus in pretium redemptionis impensus est, patet non fuisse ullum donum isto præstantius, quod ad oblitterandum Adami deli- ctum Divinitati offerretur. Lapsus enim Adamus, intelligibili Dei gratia qua fruebatur, exutus est, quam nunc salutari perfusus unda quilibet fursus induit. Nam quicunque in Christo baptizati sunt, Christum induerunt ”. Apud Davidem legimus :-Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem, et eruet animam suam de manu inferi“. Si igitur istud cuivis et ubique im- possibile, soli autem Christo possibile est, ob quod etiam in terras venit, id est, Deus homo factus est, nemo propter aliud quippiam, nisi propter hoc solum vim inferat, id est, ut volentem omnes liberare, cogat et cogentem liberare. Cogitur quippe rex Jesus, volens hoc non propter se: sed quia res ardua est, et nos magnitudinem salutis ignoramus, vult a nobis cogi, et vim pene tyran- nicam sustinere, ut partim quidem ex iis quæ pa- timur, a peccato graviter circumsessi; intelligamus in qualem necessitatein non sponte venerimus : 6 Matth. v, ** Matth. X, 10. 67 Luc. xix, 27. 7. Joan. 12. * Psal. Lxx xvini, 49 u, 4. "Psal. x,8. 71 Matth. XXVIII, 18, 19. 72 Isa. ix, 6. 7 Galat. 111, 27, 1, 6 T

379 SIMEONIS JUNIORIS 380 fuerimus, gratias liberatori magnificas agamus, tanquam pro re ingenti, et cuivis omnino impossi- bili. Propter hoc obsecrationibus et jejuniis, et erogatione, et contritione, et aliis afflictionibus opus est. Non enim citra laborem, et otiosis gra- tuito hoc præstare vult Christus; sed postquam ið in immersione baptismi cujuslibet fecit, infantes magnam, præcellentemque gratiam, non polue- runt agnoscere, necesse fuit hoc rursum per labo- rem acquiri, iterum accepta gratia, quæ hoc habet, ut apud neminem se ignorantem perseveret : sed ob`ignorantiam illam avolet. Quisquis ergo Chri- stianus nondum ex imbecillitate ad faciendam Dei voluntatem per divinam Christi virtutem confir- rationis capacem regnum Dei attingit, et simul A partim vero, ut cum libertatem a peccando adepti omni eam justitia cumulat. Ilinc et quotidie Deum ita precamur : Adveniat regnum suum, fiat voluntas tua". Hoc enim vult, et ob hoc ipsum corpus hu- manum induit, et istud primum editum, etiam principium Evangelii fuit. Nam quod dicitur : Ap- propinquavil regnum cœlorum ", hoc est. Nisi enim intelligens anima modo intelligibili sensum regni Dei acceperit, quod ipsam tetigit, spes salutis in ırritum cadit. Animam porro in qua Deus regnat, regnantis beneficia, et efficientias nosse oportet. Ubi enim rex præsens est, ibi item regni notæ et indicia plane sunt, æquitas, mansuetudo, veritas, humilitas, quæ illam regis humilitatem referat, bonitas, justitia, et omnis pietas. Insuper patientia, humanitas, compassio, dilectio sine simulatione, B matus est, eat, ac per fidem, et impositionem ma- longanimitas, tolerantia, sustinentia. Et horum contraria in iis, in quibus Deus non regnat, perspi- ciuntur, et inde cognoscuntur, de quibus præcepit Dominus exercitibus suis: Illos inimicos meos, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et in- terficile coram me ". Qui enim audiverunt, et didi- cerunt multifariam, per quæ opera et mandata a Christo regnum cœlorum adepturi sint, et ea con- tempserunt, terrena ac pereuntia, temporalemque gloriam præferentes, prorsus quam infideles acer- bius punientur, quoniam Christum cognitum reci- pere noluerunt. Nam qui recusavit illud opus, cujus causa Christus ex sancta Virgine natus in mundum venit, manifestum est utique eum neque Christum recipere, etiamsi eum recepisse videatur. Qui autem vere in Christum crediderunt, eumque receperunt : Dedit eis potestatem filios Déi fieri“. Mox enim ut crediderunt, divinitas ejus ipsis cre- ditur, ut quemadmodum ille est Deus homo ic qui credit sit homo Deus. ORATIO XIV. ARGUMENTUM. Quam potestatem Christus acceperit. Prius Christi gratiam participare, atque ita ritam secundum Deum consectari oportere. De peccato, et justitia. De carnali, et spirituali. De virtutum capite, et pedibus. c nuum dispensatorum gratiæ confirmetur prius (quæ gratia ex fide donatur, non ex operibus) vt virtute ex alto prius indutus, ita demum vitam Christiano dignam transigere possit: ne nudus a Curisti gratia inventus, extra Christi partem eji- ciatur nec enim tantum propter peccatum rece- dit, qui illa potitus fuit, quantum propter ignoran- tiam. Nam hoc est omnen. hominem velle ad agni- tionem veritatis venire ** quoniam non aliud quidem veritas, quam gratia Christi, ac propter eam gratiam venit, et occisus est Christus : qui cum Deus, Dominus ac hæres sit omnis creaturæ per ipsum conditæ, potestatemque habeat in ea ' quæ condidit, non tamen habet potestatem gratis dandi banc gratiam hominibus : Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit", Injustum siquidem erat, volentem, et nulla compulsum necessitate, et per dolosum mendacium tantum ea sponte nuda- tum, et scelere inquinatum, sine magna vi in resistendo adhibita, eadem rursus circumdari. Idcirco et nobilis facta est compensatio, Deus ipse natus homo, in sacrificium pro ea datus est. Unde et Christus post resurrectionem ait : Data est mihi omnis potestas in cœlo, et in terra. Euntes docete omnes gentes, et baptizate eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, docentes eos servare omnia quæcunque mandavi vobis”. Iline et nomen ejus est apud Isaiaın "¿Ęovoiaorǹs, potestatem habens, D non ut Dei, sed ut Beavoownov, Dei et hominis. Etenim ut Deus, quoínodo eorum, quæ fabricatus est, non habebat potestatem? Sed ut homo, cum se volens pro redemptione in sacrificium obtulisset, ab ipsa natura operis quod peragebat, potestatem accepit. Si enim Deus in pretium redemptionis impensus est, patet non fuisse ullum donum isto præstantius, quod ad oblitterandum Adami deli- ctum Divinitati offerretur. Lapsus enim Adamus, intelligibili Dei gratia qua fruebatur, exutus est, quam nunc salutari perfusus unda quilibet fursus induit. Nam quicunque in Christo baptizati sunt, Christum induerunt ”. Apud Davidem legimus :-Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem, et eruet animam suam de manu inferi“. Si igitur istud cuivis et ubique im- possibile, soli autem Christo possibile est, ob quod etiam in terras venit, id est, Deus homo factus est, nemo propter aliud quippiam, nisi propter hoc solum vim inferat, id est, ut volentem omnes liberare, cogat et cogentem liberare. Cogitur quippe rex Jesus, volens hoc non propter se: sed quia res ardua est, et nos magnitudinem salutis ignoramus, vult a nobis cogi, et vim pene tyran- nicam sustinere, ut partim quidem ex iis quæ pa- timur, a peccato graviter circumsessi; intelligamus in qualem necessitatein non sponte venerimus : 6 Matth. v, ** Matth. X, 10. 67 Luc. xix, 27. 7. Joan. 12. * Psal. Lxx xvini, 49 u, 4. "Psal. x,8. 71 Matth. XXVIII, 18, 19. 72 Isa. ix, 6. 7 Galat. 111, 27, 1, 6 T

379 SIMEONIS JUNIORIS 380 fuerimus, gratias liberatori magnificas agamus, tanquam pro re ingenti, et cuivis omnino impossi- bili. Propter hoc obsecrationibus et jejuniis, et erogatione, et contritione, et aliis afflictionibus opus est. Non enim citra laborem, et otiosis gra- tuito hoc præstare vult Christus; sed postquam ið in immersione baptismi cujuslibet fecit, infantes magnam, præcellentemque gratiam, non polue- runt agnoscere, necesse fuit hoc rursum per labo- rem acquiri, iterum accepta gratia, quæ hoc habet, ut apud neminem se ignorantem perseveret : sed ob`ignorantiam illam avolet. Quisquis ergo Chri- stianus nondum ex imbecillitate ad faciendam Dei voluntatem per divinam Christi virtutem confir- rationis capacem regnum Dei attingit, et simul A partim vero, ut cum libertatem a peccando adepti omni eam justitia cumulat. Ilinc et quotidie Deum ita precamur : Adveniat regnum suum, fiat voluntas tua". Hoc enim vult, et ob hoc ipsum corpus hu- manum induit, et istud primum editum, etiam principium Evangelii fuit. Nam quod dicitur : Ap- propinquavil regnum cœlorum ", hoc est. Nisi enim intelligens anima modo intelligibili sensum regni Dei acceperit, quod ipsam tetigit, spes salutis in ırritum cadit. Animam porro in qua Deus regnat, regnantis beneficia, et efficientias nosse oportet. Ubi enim rex præsens est, ibi item regni notæ et indicia plane sunt, æquitas, mansuetudo, veritas, humilitas, quæ illam regis humilitatem referat, bonitas, justitia, et omnis pietas. Insuper patientia, humanitas, compassio, dilectio sine simulatione, B matus est, eat, ac per fidem, et impositionem ma- longanimitas, tolerantia, sustinentia. Et horum contraria in iis, in quibus Deus non regnat, perspi- ciuntur, et inde cognoscuntur, de quibus præcepit Dominus exercitibus suis: Illos inimicos meos, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et in- terficile coram me ". Qui enim audiverunt, et didi- cerunt multifariam, per quæ opera et mandata a Christo regnum cœlorum adepturi sint, et ea con- tempserunt, terrena ac pereuntia, temporalemque gloriam præferentes, prorsus quam infideles acer- bius punientur, quoniam Christum cognitum reci- pere noluerunt. Nam qui recusavit illud opus, cujus causa Christus ex sancta Virgine natus in mundum venit, manifestum est utique eum neque Christum recipere, etiamsi eum recepisse videatur. Qui autem vere in Christum crediderunt, eumque receperunt : Dedit eis potestatem filios Déi fieri“. Mox enim ut crediderunt, divinitas ejus ipsis cre- ditur, ut quemadmodum ille est Deus homo ic qui credit sit homo Deus. ORATIO XIV. ARGUMENTUM. Quam potestatem Christus acceperit. Prius Christi gratiam participare, atque ita ritam secundum Deum consectari oportere. De peccato, et justitia. De carnali, et spirituali. De virtutum capite, et pedibus. c nuum dispensatorum gratiæ confirmetur prius (quæ gratia ex fide donatur, non ex operibus) vt virtute ex alto prius indutus, ita demum vitam Christiano dignam transigere possit: ne nudus a Curisti gratia inventus, extra Christi partem eji- ciatur nec enim tantum propter peccatum rece- dit, qui illa potitus fuit, quantum propter ignoran- tiam. Nam hoc est omnen. hominem velle ad agni- tionem veritatis venire ** quoniam non aliud quidem veritas, quam gratia Christi, ac propter eam gratiam venit, et occisus est Christus : qui cum Deus, Dominus ac hæres sit omnis creaturæ per ipsum conditæ, potestatemque habeat in ea ' quæ condidit, non tamen habet potestatem gratis dandi banc gratiam hominibus : Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit", Injustum siquidem erat, volentem, et nulla compulsum necessitate, et per dolosum mendacium tantum ea sponte nuda- tum, et scelere inquinatum, sine magna vi in resistendo adhibita, eadem rursus circumdari. Idcirco et nobilis facta est compensatio, Deus ipse natus homo, in sacrificium pro ea datus est. Unde et Christus post resurrectionem ait : Data est mihi omnis potestas in cœlo, et in terra. Euntes docete omnes gentes, et baptizate eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, docentes eos servare omnia quæcunque mandavi vobis”. Iline et nomen ejus est apud Isaiaın "¿Ęovoiaorǹs, potestatem habens, D non ut Dei, sed ut Beavoownov, Dei et hominis. Etenim ut Deus, quoínodo eorum, quæ fabricatus est, non habebat potestatem? Sed ut homo, cum se volens pro redemptione in sacrificium obtulisset, ab ipsa natura operis quod peragebat, potestatem accepit. Si enim Deus in pretium redemptionis impensus est, patet non fuisse ullum donum isto præstantius, quod ad oblitterandum Adami deli- ctum Divinitati offerretur. Lapsus enim Adamus, intelligibili Dei gratia qua fruebatur, exutus est, quam nunc salutari perfusus unda quilibet fursus induit. Nam quicunque in Christo baptizati sunt, Christum induerunt ”. Apud Davidem legimus :-Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem, et eruet animam suam de manu inferi“. Si igitur istud cuivis et ubique im- possibile, soli autem Christo possibile est, ob quod etiam in terras venit, id est, Deus homo factus est, nemo propter aliud quippiam, nisi propter hoc solum vim inferat, id est, ut volentem omnes liberare, cogat et cogentem liberare. Cogitur quippe rex Jesus, volens hoc non propter se: sed quia res ardua est, et nos magnitudinem salutis ignoramus, vult a nobis cogi, et vim pene tyran- nicam sustinere, ut partim quidem ex iis quæ pa- timur, a peccato graviter circumsessi; intelligamus in qualem necessitatein non sponte venerimus : 6 Matth. v, ** Matth. X, 10. 67 Luc. xix, 27. 7. Joan. 12. * Psal. Lxx xvini, 49 u, 4. "Psal. x,8. 71 Matth. XXVIII, 18, 19. 72 Isa. ix, 6. 7 Galat. 111, 27, 1, 6 T

379 SIMEONIS JUNIORIS 380 fuerimus, gratias liberatori magnificas agamus, tanquam pro re ingenti, et cuivis omnino impossi- bili. Propter hoc obsecrationibus et jejuniis, et erogatione, et contritione, et aliis afflictionibus opus est. Non enim citra laborem, et otiosis gra- tuito hoc præstare vult Christus; sed postquam ið in immersione baptismi cujuslibet fecit, infantes magnam, præcellentemque gratiam, non polue- runt agnoscere, necesse fuit hoc rursum per labo- rem acquiri, iterum accepta gratia, quæ hoc habet, ut apud neminem se ignorantem perseveret : sed ob`ignorantiam illam avolet. Quisquis ergo Chri- stianus nondum ex imbecillitate ad faciendam Dei voluntatem per divinam Christi virtutem confir- rationis capacem regnum Dei attingit, et simul A partim vero, ut cum libertatem a peccando adepti omni eam justitia cumulat. Ilinc et quotidie Deum ita precamur : Adveniat regnum suum, fiat voluntas tua". Hoc enim vult, et ob hoc ipsum corpus hu- manum induit, et istud primum editum, etiam principium Evangelii fuit. Nam quod dicitur : Ap- propinquavil regnum cœlorum ", hoc est. Nisi enim intelligens anima modo intelligibili sensum regni Dei acceperit, quod ipsam tetigit, spes salutis in ırritum cadit. Animam porro in qua Deus regnat, regnantis beneficia, et efficientias nosse oportet. Ubi enim rex præsens est, ibi item regni notæ et indicia plane sunt, æquitas, mansuetudo, veritas, humilitas, quæ illam regis humilitatem referat, bonitas, justitia, et omnis pietas. Insuper patientia, humanitas, compassio, dilectio sine simulatione, B matus est, eat, ac per fidem, et impositionem ma- longanimitas, tolerantia, sustinentia. Et horum contraria in iis, in quibus Deus non regnat, perspi- ciuntur, et inde cognoscuntur, de quibus præcepit Dominus exercitibus suis: Illos inimicos meos, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et in- terficile coram me ". Qui enim audiverunt, et didi- cerunt multifariam, per quæ opera et mandata a Christo regnum cœlorum adepturi sint, et ea con- tempserunt, terrena ac pereuntia, temporalemque gloriam præferentes, prorsus quam infideles acer- bius punientur, quoniam Christum cognitum reci- pere noluerunt. Nam qui recusavit illud opus, cujus causa Christus ex sancta Virgine natus in mundum venit, manifestum est utique eum neque Christum recipere, etiamsi eum recepisse videatur. Qui autem vere in Christum crediderunt, eumque receperunt : Dedit eis potestatem filios Déi fieri“. Mox enim ut crediderunt, divinitas ejus ipsis cre- ditur, ut quemadmodum ille est Deus homo ic qui credit sit homo Deus. ORATIO XIV. ARGUMENTUM. Quam potestatem Christus acceperit. Prius Christi gratiam participare, atque ita ritam secundum Deum consectari oportere. De peccato, et justitia. De carnali, et spirituali. De virtutum capite, et pedibus. c nuum dispensatorum gratiæ confirmetur prius (quæ gratia ex fide donatur, non ex operibus) vt virtute ex alto prius indutus, ita demum vitam Christiano dignam transigere possit: ne nudus a Curisti gratia inventus, extra Christi partem eji- ciatur nec enim tantum propter peccatum rece- dit, qui illa potitus fuit, quantum propter ignoran- tiam. Nam hoc est omnen. hominem velle ad agni- tionem veritatis venire ** quoniam non aliud quidem veritas, quam gratia Christi, ac propter eam gratiam venit, et occisus est Christus : qui cum Deus, Dominus ac hæres sit omnis creaturæ per ipsum conditæ, potestatemque habeat in ea ' quæ condidit, non tamen habet potestatem gratis dandi banc gratiam hominibus : Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit", Injustum siquidem erat, volentem, et nulla compulsum necessitate, et per dolosum mendacium tantum ea sponte nuda- tum, et scelere inquinatum, sine magna vi in resistendo adhibita, eadem rursus circumdari. Idcirco et nobilis facta est compensatio, Deus ipse natus homo, in sacrificium pro ea datus est. Unde et Christus post resurrectionem ait : Data est mihi omnis potestas in cœlo, et in terra. Euntes docete omnes gentes, et baptizate eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, docentes eos servare omnia quæcunque mandavi vobis”. Iline et nomen ejus est apud Isaiaın "¿Ęovoiaorǹs, potestatem habens, D non ut Dei, sed ut Beavoownov, Dei et hominis. Etenim ut Deus, quoínodo eorum, quæ fabricatus est, non habebat potestatem? Sed ut homo, cum se volens pro redemptione in sacrificium obtulisset, ab ipsa natura operis quod peragebat, potestatem accepit. Si enim Deus in pretium redemptionis impensus est, patet non fuisse ullum donum isto præstantius, quod ad oblitterandum Adami deli- ctum Divinitati offerretur. Lapsus enim Adamus, intelligibili Dei gratia qua fruebatur, exutus est, quam nunc salutari perfusus unda quilibet fursus induit. Nam quicunque in Christo baptizati sunt, Christum induerunt ”. Apud Davidem legimus :-Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem, et eruet animam suam de manu inferi“. Si igitur istud cuivis et ubique im- possibile, soli autem Christo possibile est, ob quod etiam in terras venit, id est, Deus homo factus est, nemo propter aliud quippiam, nisi propter hoc solum vim inferat, id est, ut volentem omnes liberare, cogat et cogentem liberare. Cogitur quippe rex Jesus, volens hoc non propter se: sed quia res ardua est, et nos magnitudinem salutis ignoramus, vult a nobis cogi, et vim pene tyran- nicam sustinere, ut partim quidem ex iis quæ pa- timur, a peccato graviter circumsessi; intelligamus in qualem necessitatein non sponte venerimus : 6 Matth. v, ** Matth. X, 10. 67 Luc. xix, 27. 7. Joan. 12. * Psal. Lxx xvini, 49 u, 4. "Psal. x,8. 71 Matth. XXVIII, 18, 19. 72 Isa. ix, 6. 7 Galat. 111, 27, 1, 6 T

379 SIMEONIS JUNIORIS 380 fuerimus, gratias liberatori magnificas agamus, tanquam pro re ingenti, et cuivis omnino impossi- bili. Propter hoc obsecrationibus et jejuniis, et erogatione, et contritione, et aliis afflictionibus opus est. Non enim citra laborem, et otiosis gra- tuito hoc præstare vult Christus; sed postquam ið in immersione baptismi cujuslibet fecit, infantes magnam, præcellentemque gratiam, non polue- runt agnoscere, necesse fuit hoc rursum per labo- rem acquiri, iterum accepta gratia, quæ hoc habet, ut apud neminem se ignorantem perseveret : sed ob`ignorantiam illam avolet. Quisquis ergo Chri- stianus nondum ex imbecillitate ad faciendam Dei voluntatem per divinam Christi virtutem confir- rationis capacem regnum Dei attingit, et simul A partim vero, ut cum libertatem a peccando adepti omni eam justitia cumulat. Ilinc et quotidie Deum ita precamur : Adveniat regnum suum, fiat voluntas tua". Hoc enim vult, et ob hoc ipsum corpus hu- manum induit, et istud primum editum, etiam principium Evangelii fuit. Nam quod dicitur : Ap- propinquavil regnum cœlorum ", hoc est. Nisi enim intelligens anima modo intelligibili sensum regni Dei acceperit, quod ipsam tetigit, spes salutis in ırritum cadit. Animam porro in qua Deus regnat, regnantis beneficia, et efficientias nosse oportet. Ubi enim rex præsens est, ibi item regni notæ et indicia plane sunt, æquitas, mansuetudo, veritas, humilitas, quæ illam regis humilitatem referat, bonitas, justitia, et omnis pietas. Insuper patientia, humanitas, compassio, dilectio sine simulatione, B matus est, eat, ac per fidem, et impositionem ma- longanimitas, tolerantia, sustinentia. Et horum contraria in iis, in quibus Deus non regnat, perspi- ciuntur, et inde cognoscuntur, de quibus præcepit Dominus exercitibus suis: Illos inimicos meos, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et in- terficile coram me ". Qui enim audiverunt, et didi- cerunt multifariam, per quæ opera et mandata a Christo regnum cœlorum adepturi sint, et ea con- tempserunt, terrena ac pereuntia, temporalemque gloriam præferentes, prorsus quam infideles acer- bius punientur, quoniam Christum cognitum reci- pere noluerunt. Nam qui recusavit illud opus, cujus causa Christus ex sancta Virgine natus in mundum venit, manifestum est utique eum neque Christum recipere, etiamsi eum recepisse videatur. Qui autem vere in Christum crediderunt, eumque receperunt : Dedit eis potestatem filios Déi fieri“. Mox enim ut crediderunt, divinitas ejus ipsis cre- ditur, ut quemadmodum ille est Deus homo ic qui credit sit homo Deus. ORATIO XIV. ARGUMENTUM. Quam potestatem Christus acceperit. Prius Christi gratiam participare, atque ita ritam secundum Deum consectari oportere. De peccato, et justitia. De carnali, et spirituali. De virtutum capite, et pedibus. c nuum dispensatorum gratiæ confirmetur prius (quæ gratia ex fide donatur, non ex operibus) vt virtute ex alto prius indutus, ita demum vitam Christiano dignam transigere possit: ne nudus a Curisti gratia inventus, extra Christi partem eji- ciatur nec enim tantum propter peccatum rece- dit, qui illa potitus fuit, quantum propter ignoran- tiam. Nam hoc est omnen. hominem velle ad agni- tionem veritatis venire ** quoniam non aliud quidem veritas, quam gratia Christi, ac propter eam gratiam venit, et occisus est Christus : qui cum Deus, Dominus ac hæres sit omnis creaturæ per ipsum conditæ, potestatemque habeat in ea ' quæ condidit, non tamen habet potestatem gratis dandi banc gratiam hominibus : Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit", Injustum siquidem erat, volentem, et nulla compulsum necessitate, et per dolosum mendacium tantum ea sponte nuda- tum, et scelere inquinatum, sine magna vi in resistendo adhibita, eadem rursus circumdari. Idcirco et nobilis facta est compensatio, Deus ipse natus homo, in sacrificium pro ea datus est. Unde et Christus post resurrectionem ait : Data est mihi omnis potestas in cœlo, et in terra. Euntes docete omnes gentes, et baptizate eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, docentes eos servare omnia quæcunque mandavi vobis”. Iline et nomen ejus est apud Isaiaın "¿Ęovoiaorǹs, potestatem habens, D non ut Dei, sed ut Beavoownov, Dei et hominis. Etenim ut Deus, quoínodo eorum, quæ fabricatus est, non habebat potestatem? Sed ut homo, cum se volens pro redemptione in sacrificium obtulisset, ab ipsa natura operis quod peragebat, potestatem accepit. Si enim Deus in pretium redemptionis impensus est, patet non fuisse ullum donum isto præstantius, quod ad oblitterandum Adami deli- ctum Divinitati offerretur. Lapsus enim Adamus, intelligibili Dei gratia qua fruebatur, exutus est, quam nunc salutari perfusus unda quilibet fursus induit. Nam quicunque in Christo baptizati sunt, Christum induerunt ”. Apud Davidem legimus :-Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem, et eruet animam suam de manu inferi“. Si igitur istud cuivis et ubique im- possibile, soli autem Christo possibile est, ob quod etiam in terras venit, id est, Deus homo factus est, nemo propter aliud quippiam, nisi propter hoc solum vim inferat, id est, ut volentem omnes liberare, cogat et cogentem liberare. Cogitur quippe rex Jesus, volens hoc non propter se: sed quia res ardua est, et nos magnitudinem salutis ignoramus, vult a nobis cogi, et vim pene tyran- nicam sustinere, ut partim quidem ex iis quæ pa- timur, a peccato graviter circumsessi; intelligamus in qualem necessitatein non sponte venerimus : 6 Matth. v, ** Matth. X, 10. 67 Luc. xix, 27. 7. Joan. 12. * Psal. Lxx xvini, 49 u, 4. "Psal. x,8. 71 Matth. XXVIII, 18, 19. 72 Isa. ix, 6. 7 Galat. 111, 27, 1, 6 T

381 ORATIO XIV. 382 Itaque humana quæ sentiuntur, cernunturque, A breviter dicam, frustra Christiani nomen gerit, qui in agnitione Jesu communionem cum eo non habet. Talis porro ex confidentia et audacia ad- versus divina et sacra, ex iracundo et præfracto, arrogantique animo; quomodo alius contra ex reverentia et pietate erga res divinas et sacras, item ex summa morum suavitate, et animi sub- missione cognoscitur. Nam ut ille nescit, sic iste novit, nihil se fecisse laudabile, nisi in commu- nione boni Jesu, qui usque eo se nobis attempe - ravit, ut formam atque substantiam nostri simi- lem in se capesseret, ut per cognationem commu- nionemque cum eo, vitæ rationem homini respon- dentem inveniamus. humanorum quæ tantum intelliguntur, nec sub oculos veniunt, formæ et imagines quædam sunt. Exempli causa, homo nascitur nudus, puer infans, qui nulla re semet juvare potest, quandiu .lacte materno alitur, ab ea sola curatur: ast ubi ratione jam uti, et institui, ac proficere cœperit, ut sibi · met opem ferre queat, tum nimirum quærere et rogare potest. Pari modo anima omni virtute nuda creatur: cumque ad regenerationem accesserit, Christum induit, a Christo nutritur, eruditur, quæ- rere et rogare discit. Exinde nisi roget, nihil ei Christus largitur. Rogabit vero conducibilia. Pri- mum quidem lumen, ut videat. Videbit autem omnem in seipsa miseriam, illicoque humiliabitur, et bumiliata mansuescet, mansuefacta vias Domini B licos mores æmulantur, cum penitus tota animæ Sunt vero qui in terris etiam et in corpore ange- èt corporis natura Jesus communicanti sibi per- mistus fuerit, et cum eo unum evaserit, ut hujus- medi. homo possit usurpare illud : Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus ". Duo quippe sunt citra confusionem unita: disjunguntur autem aliquando, idque in nobis ipsis, et ea carnalia ac spiritualia dicuntur: quando idem homo interdum carnalia, interdum spiritualia sapit. Qui ig:- tur spiritualia sapit, et agit, fidelis est, et nomi- natur; nisi enim in seipso gratiam sanctissimi Spiri- tus haberet, sibi creditam, spiritualibus non funge- retur. Qui autem quæ carni affinia sunt et sapit, et agit, infidelis, et nullius pretii est. Quod nisi ita es- set, nunquam vacuus gratia Christi et diaboli patiens C incursus, carnalia operaretur : quia omnis qui facit malum, ex maligno est". Idcirco qui male agunt, eos certum est a dæmonibus impelli, ha- hentes nequitiæ principem, qui in ipsis habitare cognoscitur. Etenim spiritus nequam et intelligen- tiæ notus est, qui infideles, et a divina gratia desertos spiritualiter afflat. Quocirca ratione præ- diti, et libera voluntate cohonestati, velut alieno arbitrio subjecti cernuntur regi, sibimet ignoli, et opinantes ex illa sua libertate malum se com- mittere. Quam opinionem magnum robur archi- tecti improbitatis esse novimus: cujus omne stu- dium in id impenditur, ut co annitente, in iis qui malum operantur, operantes se id facere existiment. a Domino mystice docebitur : Qui mites docet vias suas ”. Sɔne qui prius gratiam Christi non induit, atque ita ad vitam, moresque Christianos sese dat, operam perdit. Quæcunque enim mala pertu- lerit, aut bona egerit, nondum Christi gratia ve- stitus, nullam inde utilitatem reportabit, perinde ut Judæi et ethnici Deum nescientes: siquidem non est in orbe terrarum quisquam adeo impius, qui nunquam aliquid cum virtute conjunctum naturæ hortatu effecerit. Prius igitur contendendum, quod supra docuimus, ut per fidem, per pœnitentiam, per impositionem manum presbyteri gratiam adi- spiscare sine quibus ad eos, qui ipsam post ba- ptismum amiserunt, non reveniat. Quod si etiam citra manuum impositionem in aliquos venit, certe eorum exiguus est numerus, duo aut tres forsitan, et raritas legem Ecclesiæ non præfigit. Nec pec- casse itaque, nec peccare peccatum est: quemadmo- dum nec cæco aut offendisse pedem ambulando, aut offendere cæcitas est, nec ægroto morbus cibi stoma- cho nocentis appetitio: sed non participare divinam naturam ejus, qui pro nobis in cruce pependit Deus Jesus Christus, hoc peccatum est. Est enim nimium quantum difficile, atque adeo impossibile, ut non peccet, qui cum Jesu communionem non habet. Hæc etiam justitia est, participare et communicare cum Jesu. Cum hoc qui non communicat, nunquam a peccato mundabitur. Communicanti autem cum eo, peccatum non dominabitur. In ipso enim vi- D yunt, moventur et sunt Christiani ". Atque ut Quid igitur? dicet quispiam, periit arbitrii liber- tas (5)? Sane, at non tota. Remansit enim in nobis » Psal. xxiv, 9. 7 Act. xvII, 28. ** Galat. 11, 20. enin Simeon existimare, peccata ab homine per liberum arbitrium non committi, sed potius a dæ- mone in homine et per hominem, tanquam per instrumentum operante; quod adeo falsum est, ut peccati ratio nulla ratione subsistere possit ; nisi a libero arbitrio procedat; neque est ulla res præ- er ipsum hominem qui peccat; quæ voluntatem directe ad peccatum movere et inclinare queat, docet sanctus Thomas, 1-2, quæst. 80, art. 2. Indi- rerte tamen potest et solet diabolus inducere ad ad peccatum; vel proponendo et objiciendo mate- riani, qua quis ad peccatum allicitur, vel sugge- " I Joan. II, 8. rendo et persuadendo objectum propositum habere rationem boni, quia et suggerens, et suadens, seu persuadens aliqualiter proponit, proprium objectum voluntati, quod est rationis bonum verum vel appa- rens, ut inquit sanctus Thomas: Sed nullo istorum modorum potest aliquid esse directa causa peccati, quia voluntas non ex necessitate movetur ab aliquo objecto, nisi ab ultimo fine. Unde non est sufficiens causa peccati, neque res exterius oblata, neque ille, qui eam proponit, neque ille, qui persuadet. Unde sequitur, quod diabolus non sit causa peccati directe vel sufficienter, sed solum per modum persuadentis vel proponentis appetibile. Hæc sanctus Thomas. (5) Locus lubricus censuraque dignas, videtur

381 ORATIO XIV. 382 Itaque humana quæ sentiuntur, cernunturque, A breviter dicam, frustra Christiani nomen gerit, qui in agnitione Jesu communionem cum eo non habet. Talis porro ex confidentia et audacia ad- versus divina et sacra, ex iracundo et præfracto, arrogantique animo; quomodo alius contra ex reverentia et pietate erga res divinas et sacras, item ex summa morum suavitate, et animi sub- missione cognoscitur. Nam ut ille nescit, sic iste novit, nihil se fecisse laudabile, nisi in commu- nione boni Jesu, qui usque eo se nobis attempe - ravit, ut formam atque substantiam nostri simi- lem in se capesseret, ut per cognationem commu- nionemque cum eo, vitæ rationem homini respon- dentem inveniamus. humanorum quæ tantum intelliguntur, nec sub oculos veniunt, formæ et imagines quædam sunt. Exempli causa, homo nascitur nudus, puer infans, qui nulla re semet juvare potest, quandiu .lacte materno alitur, ab ea sola curatur: ast ubi ratione jam uti, et institui, ac proficere cœperit, ut sibi · met opem ferre queat, tum nimirum quærere et rogare potest. Pari modo anima omni virtute nuda creatur: cumque ad regenerationem accesserit, Christum induit, a Christo nutritur, eruditur, quæ- rere et rogare discit. Exinde nisi roget, nihil ei Christus largitur. Rogabit vero conducibilia. Pri- mum quidem lumen, ut videat. Videbit autem omnem in seipsa miseriam, illicoque humiliabitur, et bumiliata mansuescet, mansuefacta vias Domini B licos mores æmulantur, cum penitus tota animæ Sunt vero qui in terris etiam et in corpore ange- èt corporis natura Jesus communicanti sibi per- mistus fuerit, et cum eo unum evaserit, ut hujus- medi. homo possit usurpare illud : Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus ". Duo quippe sunt citra confusionem unita: disjunguntur autem aliquando, idque in nobis ipsis, et ea carnalia ac spiritualia dicuntur: quando idem homo interdum carnalia, interdum spiritualia sapit. Qui ig:- tur spiritualia sapit, et agit, fidelis est, et nomi- natur; nisi enim in seipso gratiam sanctissimi Spiri- tus haberet, sibi creditam, spiritualibus non funge- retur. Qui autem quæ carni affinia sunt et sapit, et agit, infidelis, et nullius pretii est. Quod nisi ita es- set, nunquam vacuus gratia Christi et diaboli patiens C incursus, carnalia operaretur : quia omnis qui facit malum, ex maligno est". Idcirco qui male agunt, eos certum est a dæmonibus impelli, ha- hentes nequitiæ principem, qui in ipsis habitare cognoscitur. Etenim spiritus nequam et intelligen- tiæ notus est, qui infideles, et a divina gratia desertos spiritualiter afflat. Quocirca ratione præ- diti, et libera voluntate cohonestati, velut alieno arbitrio subjecti cernuntur regi, sibimet ignoli, et opinantes ex illa sua libertate malum se com- mittere. Quam opinionem magnum robur archi- tecti improbitatis esse novimus: cujus omne stu- dium in id impenditur, ut co annitente, in iis qui malum operantur, operantes se id facere existiment. a Domino mystice docebitur : Qui mites docet vias suas ”. Sɔne qui prius gratiam Christi non induit, atque ita ad vitam, moresque Christianos sese dat, operam perdit. Quæcunque enim mala pertu- lerit, aut bona egerit, nondum Christi gratia ve- stitus, nullam inde utilitatem reportabit, perinde ut Judæi et ethnici Deum nescientes: siquidem non est in orbe terrarum quisquam adeo impius, qui nunquam aliquid cum virtute conjunctum naturæ hortatu effecerit. Prius igitur contendendum, quod supra docuimus, ut per fidem, per pœnitentiam, per impositionem manum presbyteri gratiam adi- spiscare sine quibus ad eos, qui ipsam post ba- ptismum amiserunt, non reveniat. Quod si etiam citra manuum impositionem in aliquos venit, certe eorum exiguus est numerus, duo aut tres forsitan, et raritas legem Ecclesiæ non præfigit. Nec pec- casse itaque, nec peccare peccatum est: quemadmo- dum nec cæco aut offendisse pedem ambulando, aut offendere cæcitas est, nec ægroto morbus cibi stoma- cho nocentis appetitio: sed non participare divinam naturam ejus, qui pro nobis in cruce pependit Deus Jesus Christus, hoc peccatum est. Est enim nimium quantum difficile, atque adeo impossibile, ut non peccet, qui cum Jesu communionem non habet. Hæc etiam justitia est, participare et communicare cum Jesu. Cum hoc qui non communicat, nunquam a peccato mundabitur. Communicanti autem cum eo, peccatum non dominabitur. In ipso enim vi- D yunt, moventur et sunt Christiani ". Atque ut Quid igitur? dicet quispiam, periit arbitrii liber- tas (5)? Sane, at non tota. Remansit enim in nobis » Psal. xxiv, 9. 7 Act. xvII, 28. ** Galat. 11, 20. enin Simeon existimare, peccata ab homine per liberum arbitrium non committi, sed potius a dæ- mone in homine et per hominem, tanquam per instrumentum operante; quod adeo falsum est, ut peccati ratio nulla ratione subsistere possit ; nisi a libero arbitrio procedat; neque est ulla res præ- er ipsum hominem qui peccat; quæ voluntatem directe ad peccatum movere et inclinare queat, docet sanctus Thomas, 1-2, quæst. 80, art. 2. Indi- rerte tamen potest et solet diabolus inducere ad ad peccatum; vel proponendo et objiciendo mate- riani, qua quis ad peccatum allicitur, vel sugge- " I Joan. II, 8. rendo et persuadendo objectum propositum habere rationem boni, quia et suggerens, et suadens, seu persuadens aliqualiter proponit, proprium objectum voluntati, quod est rationis bonum verum vel appa- rens, ut inquit sanctus Thomas: Sed nullo istorum modorum potest aliquid esse directa causa peccati, quia voluntas non ex necessitate movetur ab aliquo objecto, nisi ab ultimo fine. Unde non est sufficiens causa peccati, neque res exterius oblata, neque ille, qui eam proponit, neque ille, qui persuadet. Unde sequitur, quod diabolus non sit causa peccati directe vel sufficienter, sed solum per modum persuadentis vel proponentis appetibile. Hæc sanctus Thomas. (5) Locus lubricus censuraque dignas, videtur

381 ORATIO XIV. 382 Itaque humana quæ sentiuntur, cernunturque, A breviter dicam, frustra Christiani nomen gerit, qui in agnitione Jesu communionem cum eo non habet. Talis porro ex confidentia et audacia ad- versus divina et sacra, ex iracundo et præfracto, arrogantique animo; quomodo alius contra ex reverentia et pietate erga res divinas et sacras, item ex summa morum suavitate, et animi sub- missione cognoscitur. Nam ut ille nescit, sic iste novit, nihil se fecisse laudabile, nisi in commu- nione boni Jesu, qui usque eo se nobis attempe - ravit, ut formam atque substantiam nostri simi- lem in se capesseret, ut per cognationem commu- nionemque cum eo, vitæ rationem homini respon- dentem inveniamus. humanorum quæ tantum intelliguntur, nec sub oculos veniunt, formæ et imagines quædam sunt. Exempli causa, homo nascitur nudus, puer infans, qui nulla re semet juvare potest, quandiu .lacte materno alitur, ab ea sola curatur: ast ubi ratione jam uti, et institui, ac proficere cœperit, ut sibi · met opem ferre queat, tum nimirum quærere et rogare potest. Pari modo anima omni virtute nuda creatur: cumque ad regenerationem accesserit, Christum induit, a Christo nutritur, eruditur, quæ- rere et rogare discit. Exinde nisi roget, nihil ei Christus largitur. Rogabit vero conducibilia. Pri- mum quidem lumen, ut videat. Videbit autem omnem in seipsa miseriam, illicoque humiliabitur, et bumiliata mansuescet, mansuefacta vias Domini B licos mores æmulantur, cum penitus tota animæ Sunt vero qui in terris etiam et in corpore ange- èt corporis natura Jesus communicanti sibi per- mistus fuerit, et cum eo unum evaserit, ut hujus- medi. homo possit usurpare illud : Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus ". Duo quippe sunt citra confusionem unita: disjunguntur autem aliquando, idque in nobis ipsis, et ea carnalia ac spiritualia dicuntur: quando idem homo interdum carnalia, interdum spiritualia sapit. Qui ig:- tur spiritualia sapit, et agit, fidelis est, et nomi- natur; nisi enim in seipso gratiam sanctissimi Spiri- tus haberet, sibi creditam, spiritualibus non funge- retur. Qui autem quæ carni affinia sunt et sapit, et agit, infidelis, et nullius pretii est. Quod nisi ita es- set, nunquam vacuus gratia Christi et diaboli patiens C incursus, carnalia operaretur : quia omnis qui facit malum, ex maligno est". Idcirco qui male agunt, eos certum est a dæmonibus impelli, ha- hentes nequitiæ principem, qui in ipsis habitare cognoscitur. Etenim spiritus nequam et intelligen- tiæ notus est, qui infideles, et a divina gratia desertos spiritualiter afflat. Quocirca ratione præ- diti, et libera voluntate cohonestati, velut alieno arbitrio subjecti cernuntur regi, sibimet ignoli, et opinantes ex illa sua libertate malum se com- mittere. Quam opinionem magnum robur archi- tecti improbitatis esse novimus: cujus omne stu- dium in id impenditur, ut co annitente, in iis qui malum operantur, operantes se id facere existiment. a Domino mystice docebitur : Qui mites docet vias suas ”. Sɔne qui prius gratiam Christi non induit, atque ita ad vitam, moresque Christianos sese dat, operam perdit. Quæcunque enim mala pertu- lerit, aut bona egerit, nondum Christi gratia ve- stitus, nullam inde utilitatem reportabit, perinde ut Judæi et ethnici Deum nescientes: siquidem non est in orbe terrarum quisquam adeo impius, qui nunquam aliquid cum virtute conjunctum naturæ hortatu effecerit. Prius igitur contendendum, quod supra docuimus, ut per fidem, per pœnitentiam, per impositionem manum presbyteri gratiam adi- spiscare sine quibus ad eos, qui ipsam post ba- ptismum amiserunt, non reveniat. Quod si etiam citra manuum impositionem in aliquos venit, certe eorum exiguus est numerus, duo aut tres forsitan, et raritas legem Ecclesiæ non præfigit. Nec pec- casse itaque, nec peccare peccatum est: quemadmo- dum nec cæco aut offendisse pedem ambulando, aut offendere cæcitas est, nec ægroto morbus cibi stoma- cho nocentis appetitio: sed non participare divinam naturam ejus, qui pro nobis in cruce pependit Deus Jesus Christus, hoc peccatum est. Est enim nimium quantum difficile, atque adeo impossibile, ut non peccet, qui cum Jesu communionem non habet. Hæc etiam justitia est, participare et communicare cum Jesu. Cum hoc qui non communicat, nunquam a peccato mundabitur. Communicanti autem cum eo, peccatum non dominabitur. In ipso enim vi- D yunt, moventur et sunt Christiani ". Atque ut Quid igitur? dicet quispiam, periit arbitrii liber- tas (5)? Sane, at non tota. Remansit enim in nobis » Psal. xxiv, 9. 7 Act. xvII, 28. ** Galat. 11, 20. enin Simeon existimare, peccata ab homine per liberum arbitrium non committi, sed potius a dæ- mone in homine et per hominem, tanquam per instrumentum operante; quod adeo falsum est, ut peccati ratio nulla ratione subsistere possit ; nisi a libero arbitrio procedat; neque est ulla res præ- er ipsum hominem qui peccat; quæ voluntatem directe ad peccatum movere et inclinare queat, docet sanctus Thomas, 1-2, quæst. 80, art. 2. Indi- rerte tamen potest et solet diabolus inducere ad ad peccatum; vel proponendo et objiciendo mate- riani, qua quis ad peccatum allicitur, vel sugge- " I Joan. II, 8. rendo et persuadendo objectum propositum habere rationem boni, quia et suggerens, et suadens, seu persuadens aliqualiter proponit, proprium objectum voluntati, quod est rationis bonum verum vel appa- rens, ut inquit sanctus Thomas: Sed nullo istorum modorum potest aliquid esse directa causa peccati, quia voluntas non ex necessitate movetur ab aliquo objecto, nisi ab ultimo fine. Unde non est sufficiens causa peccati, neque res exterius oblata, neque ille, qui eam proponit, neque ille, qui persuadet. Unde sequitur, quod diabolus non sit causa peccati directe vel sufficienter, sed solum per modum persuadentis vel proponentis appetibile. Hæc sanctus Thomas. (5) Locus lubricus censuraque dignas, videtur

381 ORATIO XIV. 382 Itaque humana quæ sentiuntur, cernunturque, A breviter dicam, frustra Christiani nomen gerit, qui in agnitione Jesu communionem cum eo non habet. Talis porro ex confidentia et audacia ad- versus divina et sacra, ex iracundo et præfracto, arrogantique animo; quomodo alius contra ex reverentia et pietate erga res divinas et sacras, item ex summa morum suavitate, et animi sub- missione cognoscitur. Nam ut ille nescit, sic iste novit, nihil se fecisse laudabile, nisi in commu- nione boni Jesu, qui usque eo se nobis attempe - ravit, ut formam atque substantiam nostri simi- lem in se capesseret, ut per cognationem commu- nionemque cum eo, vitæ rationem homini respon- dentem inveniamus. humanorum quæ tantum intelliguntur, nec sub oculos veniunt, formæ et imagines quædam sunt. Exempli causa, homo nascitur nudus, puer infans, qui nulla re semet juvare potest, quandiu .lacte materno alitur, ab ea sola curatur: ast ubi ratione jam uti, et institui, ac proficere cœperit, ut sibi · met opem ferre queat, tum nimirum quærere et rogare potest. Pari modo anima omni virtute nuda creatur: cumque ad regenerationem accesserit, Christum induit, a Christo nutritur, eruditur, quæ- rere et rogare discit. Exinde nisi roget, nihil ei Christus largitur. Rogabit vero conducibilia. Pri- mum quidem lumen, ut videat. Videbit autem omnem in seipsa miseriam, illicoque humiliabitur, et bumiliata mansuescet, mansuefacta vias Domini B licos mores æmulantur, cum penitus tota animæ Sunt vero qui in terris etiam et in corpore ange- èt corporis natura Jesus communicanti sibi per- mistus fuerit, et cum eo unum evaserit, ut hujus- medi. homo possit usurpare illud : Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus ". Duo quippe sunt citra confusionem unita: disjunguntur autem aliquando, idque in nobis ipsis, et ea carnalia ac spiritualia dicuntur: quando idem homo interdum carnalia, interdum spiritualia sapit. Qui ig:- tur spiritualia sapit, et agit, fidelis est, et nomi- natur; nisi enim in seipso gratiam sanctissimi Spiri- tus haberet, sibi creditam, spiritualibus non funge- retur. Qui autem quæ carni affinia sunt et sapit, et agit, infidelis, et nullius pretii est. Quod nisi ita es- set, nunquam vacuus gratia Christi et diaboli patiens C incursus, carnalia operaretur : quia omnis qui facit malum, ex maligno est". Idcirco qui male agunt, eos certum est a dæmonibus impelli, ha- hentes nequitiæ principem, qui in ipsis habitare cognoscitur. Etenim spiritus nequam et intelligen- tiæ notus est, qui infideles, et a divina gratia desertos spiritualiter afflat. Quocirca ratione præ- diti, et libera voluntate cohonestati, velut alieno arbitrio subjecti cernuntur regi, sibimet ignoli, et opinantes ex illa sua libertate malum se com- mittere. Quam opinionem magnum robur archi- tecti improbitatis esse novimus: cujus omne stu- dium in id impenditur, ut co annitente, in iis qui malum operantur, operantes se id facere existiment. a Domino mystice docebitur : Qui mites docet vias suas ”. Sɔne qui prius gratiam Christi non induit, atque ita ad vitam, moresque Christianos sese dat, operam perdit. Quæcunque enim mala pertu- lerit, aut bona egerit, nondum Christi gratia ve- stitus, nullam inde utilitatem reportabit, perinde ut Judæi et ethnici Deum nescientes: siquidem non est in orbe terrarum quisquam adeo impius, qui nunquam aliquid cum virtute conjunctum naturæ hortatu effecerit. Prius igitur contendendum, quod supra docuimus, ut per fidem, per pœnitentiam, per impositionem manum presbyteri gratiam adi- spiscare sine quibus ad eos, qui ipsam post ba- ptismum amiserunt, non reveniat. Quod si etiam citra manuum impositionem in aliquos venit, certe eorum exiguus est numerus, duo aut tres forsitan, et raritas legem Ecclesiæ non præfigit. Nec pec- casse itaque, nec peccare peccatum est: quemadmo- dum nec cæco aut offendisse pedem ambulando, aut offendere cæcitas est, nec ægroto morbus cibi stoma- cho nocentis appetitio: sed non participare divinam naturam ejus, qui pro nobis in cruce pependit Deus Jesus Christus, hoc peccatum est. Est enim nimium quantum difficile, atque adeo impossibile, ut non peccet, qui cum Jesu communionem non habet. Hæc etiam justitia est, participare et communicare cum Jesu. Cum hoc qui non communicat, nunquam a peccato mundabitur. Communicanti autem cum eo, peccatum non dominabitur. In ipso enim vi- D yunt, moventur et sunt Christiani ". Atque ut Quid igitur? dicet quispiam, periit arbitrii liber- tas (5)? Sane, at non tota. Remansit enim in nobis » Psal. xxiv, 9. 7 Act. xvII, 28. ** Galat. 11, 20. enin Simeon existimare, peccata ab homine per liberum arbitrium non committi, sed potius a dæ- mone in homine et per hominem, tanquam per instrumentum operante; quod adeo falsum est, ut peccati ratio nulla ratione subsistere possit ; nisi a libero arbitrio procedat; neque est ulla res præ- er ipsum hominem qui peccat; quæ voluntatem directe ad peccatum movere et inclinare queat, docet sanctus Thomas, 1-2, quæst. 80, art. 2. Indi- rerte tamen potest et solet diabolus inducere ad ad peccatum; vel proponendo et objiciendo mate- riani, qua quis ad peccatum allicitur, vel sugge- " I Joan. II, 8. rendo et persuadendo objectum propositum habere rationem boni, quia et suggerens, et suadens, seu persuadens aliqualiter proponit, proprium objectum voluntati, quod est rationis bonum verum vel appa- rens, ut inquit sanctus Thomas: Sed nullo istorum modorum potest aliquid esse directa causa peccati, quia voluntas non ex necessitate movetur ab aliquo objecto, nisi ab ultimo fine. Unde non est sufficiens causa peccati, neque res exterius oblata, neque ille, qui eam proponit, neque ille, qui persuadet. Unde sequitur, quod diabolus non sit causa peccati directe vel sufficienter, sed solum per modum persuadentis vel proponentis appetibile. Hæc sanctus Thomas. (5) Locus lubricus censuraque dignas, videtur

i 283 SIMEONIS JUNIORIS 331 sola cognitio, quod mali simus: sicut ægroto in A simul columnæ possunt comparari, cujus basis lecto jacenti scire, se ægrotum jacere. Vult ille quidem surgere, at non potest. Illud potest, vo- less, ac pro arbitrio suo medicum quærere. Idem big nsn venit. Quapropter ait Dominus: Omnis qui facit peccatum; servus est peccati, servus autem non manet in domo in æternum. Si igitur filius vos libe- raverit, vere liberi eritis”. Quoniam igitur arbitrii nostri libertas eo devenit, ut tantummodo medi- cum quærere debeamus, ad Christum accedamus, qui a dominatione diaboli nos vindicet. Nemo ergo malum operans existimet, aut dicat, dæmo- nem non habeo : pro portione enim pravitatis aut parvum, aut magnum, aut etiam multos dæmonas habet sicut spiritualis pro mensura virtutis aut modicam, aut multam gratiam obtinet, aut etiam plenas est Christi gratia. Jam vero divina Scri- ptura diversa charismata virtute præditorum spiri- tus appellare consuevit. Omnes itaque virtutes bonum quoddam sunt : omnium vero caput quoddam et pedes esse opor- tet corpus enim sine capite ac pedibus constare nequit. Pedes virtutum sunt humilitas, caput cha- ritas. Absque his duabus virtutibus omnis alia virtus vana et inanis est. Omnes siquidem virtutes 78 Joan. VIII, 34-30. B humilitas, caput charitas, Deum portans. Nam sub charitate sunt ordine quodam miseratio, com- passio, eleemosyna, communicatio, patientia, lon- ganimitas, beneficientia, et quæ Deos facit, be- nignitas. Circuín humilitatem autem quasi circa basin column versantur obedientia, tolerantia, cognitio, prudentia, humanæ imbecillitatis el alti- tudinis divinæ cognitio, pro Dei beneficiis gratia, rum actio, qui benefacit a dexteris et a sinistris, per ignominiam el bonam famam”. Jam ubi erga Deum est gratiarum actio, ibi etiam videtur Deus, Qui autem pulchritudinem Dei intuetur, quomodo hunc ut longe pulcherrimum, omnisque pulchri- tudinis originem non amabit? Jam qui Deum di- ligit, ctiam ejus mandata servabit, cujus mand tum est, ut amemus inter nos 80. Cæterum qui non diligit fratrem suum quem videt, inquit Scriptura, Deum quem non videt, quomodo potest diligere* Per gratiarum vero actionem, et charitatem acqui- ritur Dei visio. Sustinet igitur humilitas charita- tem, et charitas firmat humilitatem. Hæc quidem veluti pedes, qui per medium corpus ipsum et caput sustentant: at charitas ut cheribicus thronus Deum portans, per interpositum corpus ab hai- 19 II Cor. VI, 7. 80 Joan. x, 31. 11 Joan. 1v, C 20. tum impediri. Vide sanctum Thomam 1-2. quæst. 85, art. 1 et 2, et ibid. Gregorium de Valentia quæst. 15, part. 11, alioquin ex fide catholica eer- tum et constitutum est, hominem habere liberum arbitrium ad omnes actiones civiles seu externas, et morales et etiam supernaturales; cum hoc ta- men discrimine, ut liberum arbitrium per suas vires naturales minime sufficiat ad omnes actiones, sed, ad quasdam supernaturali adjutorio gratiæ indigeat, cujusmodi sunt in primis actiones illæ que ad pietatech et salutem pertinent: de quo copiosissime disputat Bellarminus, lib. iv, v et vi, De gratia et libero arbitrio. quæst. et art. cit. qui etiam articulo proxime se- quente pulchre docet, quomodo dæmon possit esse causa peccati interius ad peccandum instigando; hoc est, commovendo phantasiam et appetitum sensitivum. Nec aut obest nostræ et veræ, aut prodest Simeonis sententiae; quod qui percat, servus peccati efficitur. Hæc enim servitus, et sponte contrahitur, cum quivis per peccatum libere se dæmoni subiiciat. et sponte etiam sen libere servitur, cum homo divina gratia adjutus libere possit illam deserere, et ad libertatem filio- Tum Dei transire : et quidquid mali fit, dum quis in servitute dæmonis permanat, id libere fit ab ipso homine, quamvis impellente et incitante diabolo que tamen incitatio non affert necessi- tatem, libertati voluntatis, Nec notio servi excludit libertatem voluntatis ; quia, licet servus sit instru- mentum Domini, Don est tamen instramentum naturale aut inanimatum, sed animatum; nec qualecunque animatum, sed ratione præditum. Quare in quamcunque servitutem incidat, quid-propterea dici debet amissum ex parte liberum quid agit ut homo, id libere agit, tametsi jussus et impulsus a Domino : nam et servus mandato domini sni homicidium perpetrans, libere illud perpetrat; quis enim cogeret, si nollet? Par ratio in nostro argumento. Quod addit Simeon, periisse arbitrii libertatem, sed non totam, id itidem benigna interpretatione temperari debet, potest enim intelligi de imminuta naturali inclinatione potentiarum animæ ad bonum, quam ex peccato exstitisse communiter tradunt theologi: quod tamen non est absolute intelli- gendum, quasi ipsa anima seu potentia amiserit aliquam partem ejus inclinationts, sed accipiendum est ex parte objecti, ut sensus sit peccatum, re- movendo justitiam, atque adeo naturam corrum- pendo, obstitisse quominus potentiæ (et in his ipsa etiam voluntas libera) prompte et sine peccato ferantur in bonum; quod planius significaretur, si diceremus inclinationem potentiarum per pecca- Hæc pro explicatione verborum Simeonis, cujus mentem certius fortasse attigeris, si dicas, eum amissionem liberi arbitrii, etsi non totius, tantum in học collocasse: quod homo in peccatum lapsus, nequeat amplius per solum liberum arbitrium re- surgere, et cum Deo in gratiam redire, quod verum est, quamvis modus loquendi durior sit; non enim arbitrium; licet namique bomo a peccatis resurgere non possit solis liberi arbitrii viribus; polest tamen resurgere per liberum arbitrium gratia Dei excitatum, corroboratum et adjutum, ita ut adjuvanti libere cooperetur. Ergo cum homo gra- tiam Dei per peccatum perdit, nihil perdit de li- bero arbitrio simpliciter et proprie loquendo, sed perdit tantummodo usum quendam liberi arbitrii, qui est supernaturales actiones exercere quas li- Ferum arbitrium sine subsidio gratiæ exercere nequit, quippe quæ longe excedant vim et facul- tatem naturalem liberi arbitrii. Gratiam tamen amissam, ipsa gratia divinitus adjuvante, potest liberum arbitrium denuo libere acquirere. Deique amicitiam recuperare; sicut et æger (quod est exemplum Simeonis) studio et beneficio medici, libere sanari potest; licet sauitatem, suis dumtaxat viribus obtinere non queat.

i 283 SIMEONIS JUNIORIS 331 sola cognitio, quod mali simus: sicut ægroto in A simul columnæ possunt comparari, cujus basis lecto jacenti scire, se ægrotum jacere. Vult ille quidem surgere, at non potest. Illud potest, vo- less, ac pro arbitrio suo medicum quærere. Idem big nsn venit. Quapropter ait Dominus: Omnis qui facit peccatum; servus est peccati, servus autem non manet in domo in æternum. Si igitur filius vos libe- raverit, vere liberi eritis”. Quoniam igitur arbitrii nostri libertas eo devenit, ut tantummodo medi- cum quærere debeamus, ad Christum accedamus, qui a dominatione diaboli nos vindicet. Nemo ergo malum operans existimet, aut dicat, dæmo- nem non habeo : pro portione enim pravitatis aut parvum, aut magnum, aut etiam multos dæmonas habet sicut spiritualis pro mensura virtutis aut modicam, aut multam gratiam obtinet, aut etiam plenas est Christi gratia. Jam vero divina Scri- ptura diversa charismata virtute præditorum spiri- tus appellare consuevit. Omnes itaque virtutes bonum quoddam sunt : omnium vero caput quoddam et pedes esse opor- tet corpus enim sine capite ac pedibus constare nequit. Pedes virtutum sunt humilitas, caput cha- ritas. Absque his duabus virtutibus omnis alia virtus vana et inanis est. Omnes siquidem virtutes 78 Joan. VIII, 34-30. B humilitas, caput charitas, Deum portans. Nam sub charitate sunt ordine quodam miseratio, com- passio, eleemosyna, communicatio, patientia, lon- ganimitas, beneficientia, et quæ Deos facit, be- nignitas. Circuín humilitatem autem quasi circa basin column versantur obedientia, tolerantia, cognitio, prudentia, humanæ imbecillitatis el alti- tudinis divinæ cognitio, pro Dei beneficiis gratia, rum actio, qui benefacit a dexteris et a sinistris, per ignominiam el bonam famam”. Jam ubi erga Deum est gratiarum actio, ibi etiam videtur Deus, Qui autem pulchritudinem Dei intuetur, quomodo hunc ut longe pulcherrimum, omnisque pulchri- tudinis originem non amabit? Jam qui Deum di- ligit, ctiam ejus mandata servabit, cujus mand tum est, ut amemus inter nos 80. Cæterum qui non diligit fratrem suum quem videt, inquit Scriptura, Deum quem non videt, quomodo potest diligere* Per gratiarum vero actionem, et charitatem acqui- ritur Dei visio. Sustinet igitur humilitas charita- tem, et charitas firmat humilitatem. Hæc quidem veluti pedes, qui per medium corpus ipsum et caput sustentant: at charitas ut cheribicus thronus Deum portans, per interpositum corpus ab hai- 19 II Cor. VI, 7. 80 Joan. x, 31. 11 Joan. 1v, C 20. tum impediri. Vide sanctum Thomam 1-2. quæst. 85, art. 1 et 2, et ibid. Gregorium de Valentia quæst. 15, part. 11, alioquin ex fide catholica eer- tum et constitutum est, hominem habere liberum arbitrium ad omnes actiones civiles seu externas, et morales et etiam supernaturales; cum hoc ta- men discrimine, ut liberum arbitrium per suas vires naturales minime sufficiat ad omnes actiones, sed, ad quasdam supernaturali adjutorio gratiæ indigeat, cujusmodi sunt in primis actiones illæ que ad pietatech et salutem pertinent: de quo copiosissime disputat Bellarminus, lib. iv, v et vi, De gratia et libero arbitrio. quæst. et art. cit. qui etiam articulo proxime se- quente pulchre docet, quomodo dæmon possit esse causa peccati interius ad peccandum instigando; hoc est, commovendo phantasiam et appetitum sensitivum. Nec aut obest nostræ et veræ, aut prodest Simeonis sententiae; quod qui percat, servus peccati efficitur. Hæc enim servitus, et sponte contrahitur, cum quivis per peccatum libere se dæmoni subiiciat. et sponte etiam sen libere servitur, cum homo divina gratia adjutus libere possit illam deserere, et ad libertatem filio- Tum Dei transire : et quidquid mali fit, dum quis in servitute dæmonis permanat, id libere fit ab ipso homine, quamvis impellente et incitante diabolo que tamen incitatio non affert necessi- tatem, libertati voluntatis, Nec notio servi excludit libertatem voluntatis ; quia, licet servus sit instru- mentum Domini, Don est tamen instramentum naturale aut inanimatum, sed animatum; nec qualecunque animatum, sed ratione præditum. Quare in quamcunque servitutem incidat, quid-propterea dici debet amissum ex parte liberum quid agit ut homo, id libere agit, tametsi jussus et impulsus a Domino : nam et servus mandato domini sni homicidium perpetrans, libere illud perpetrat; quis enim cogeret, si nollet? Par ratio in nostro argumento. Quod addit Simeon, periisse arbitrii libertatem, sed non totam, id itidem benigna interpretatione temperari debet, potest enim intelligi de imminuta naturali inclinatione potentiarum animæ ad bonum, quam ex peccato exstitisse communiter tradunt theologi: quod tamen non est absolute intelli- gendum, quasi ipsa anima seu potentia amiserit aliquam partem ejus inclinationts, sed accipiendum est ex parte objecti, ut sensus sit peccatum, re- movendo justitiam, atque adeo naturam corrum- pendo, obstitisse quominus potentiæ (et in his ipsa etiam voluntas libera) prompte et sine peccato ferantur in bonum; quod planius significaretur, si diceremus inclinationem potentiarum per pecca- Hæc pro explicatione verborum Simeonis, cujus mentem certius fortasse attigeris, si dicas, eum amissionem liberi arbitrii, etsi non totius, tantum in học collocasse: quod homo in peccatum lapsus, nequeat amplius per solum liberum arbitrium re- surgere, et cum Deo in gratiam redire, quod verum est, quamvis modus loquendi durior sit; non enim arbitrium; licet namique bomo a peccatis resurgere non possit solis liberi arbitrii viribus; polest tamen resurgere per liberum arbitrium gratia Dei excitatum, corroboratum et adjutum, ita ut adjuvanti libere cooperetur. Ergo cum homo gra- tiam Dei per peccatum perdit, nihil perdit de li- bero arbitrio simpliciter et proprie loquendo, sed perdit tantummodo usum quendam liberi arbitrii, qui est supernaturales actiones exercere quas li- Ferum arbitrium sine subsidio gratiæ exercere nequit, quippe quæ longe excedant vim et facul- tatem naturalem liberi arbitrii. Gratiam tamen amissam, ipsa gratia divinitus adjuvante, potest liberum arbitrium denuo libere acquirere. Deique amicitiam recuperare; sicut et æger (quod est exemplum Simeonis) studio et beneficio medici, libere sanari potest; licet sauitatem, suis dumtaxat viribus obtinere non queat.

i 283 SIMEONIS JUNIORIS 331 sola cognitio, quod mali simus: sicut ægroto in A simul columnæ possunt comparari, cujus basis lecto jacenti scire, se ægrotum jacere. Vult ille quidem surgere, at non potest. Illud potest, vo- less, ac pro arbitrio suo medicum quærere. Idem big nsn venit. Quapropter ait Dominus: Omnis qui facit peccatum; servus est peccati, servus autem non manet in domo in æternum. Si igitur filius vos libe- raverit, vere liberi eritis”. Quoniam igitur arbitrii nostri libertas eo devenit, ut tantummodo medi- cum quærere debeamus, ad Christum accedamus, qui a dominatione diaboli nos vindicet. Nemo ergo malum operans existimet, aut dicat, dæmo- nem non habeo : pro portione enim pravitatis aut parvum, aut magnum, aut etiam multos dæmonas habet sicut spiritualis pro mensura virtutis aut modicam, aut multam gratiam obtinet, aut etiam plenas est Christi gratia. Jam vero divina Scri- ptura diversa charismata virtute præditorum spiri- tus appellare consuevit. Omnes itaque virtutes bonum quoddam sunt : omnium vero caput quoddam et pedes esse opor- tet corpus enim sine capite ac pedibus constare nequit. Pedes virtutum sunt humilitas, caput cha- ritas. Absque his duabus virtutibus omnis alia virtus vana et inanis est. Omnes siquidem virtutes 78 Joan. VIII, 34-30. B humilitas, caput charitas, Deum portans. Nam sub charitate sunt ordine quodam miseratio, com- passio, eleemosyna, communicatio, patientia, lon- ganimitas, beneficientia, et quæ Deos facit, be- nignitas. Circuín humilitatem autem quasi circa basin column versantur obedientia, tolerantia, cognitio, prudentia, humanæ imbecillitatis el alti- tudinis divinæ cognitio, pro Dei beneficiis gratia, rum actio, qui benefacit a dexteris et a sinistris, per ignominiam el bonam famam”. Jam ubi erga Deum est gratiarum actio, ibi etiam videtur Deus, Qui autem pulchritudinem Dei intuetur, quomodo hunc ut longe pulcherrimum, omnisque pulchri- tudinis originem non amabit? Jam qui Deum di- ligit, ctiam ejus mandata servabit, cujus mand tum est, ut amemus inter nos 80. Cæterum qui non diligit fratrem suum quem videt, inquit Scriptura, Deum quem non videt, quomodo potest diligere* Per gratiarum vero actionem, et charitatem acqui- ritur Dei visio. Sustinet igitur humilitas charita- tem, et charitas firmat humilitatem. Hæc quidem veluti pedes, qui per medium corpus ipsum et caput sustentant: at charitas ut cheribicus thronus Deum portans, per interpositum corpus ab hai- 19 II Cor. VI, 7. 80 Joan. x, 31. 11 Joan. 1v, C 20. tum impediri. Vide sanctum Thomam 1-2. quæst. 85, art. 1 et 2, et ibid. Gregorium de Valentia quæst. 15, part. 11, alioquin ex fide catholica eer- tum et constitutum est, hominem habere liberum arbitrium ad omnes actiones civiles seu externas, et morales et etiam supernaturales; cum hoc ta- men discrimine, ut liberum arbitrium per suas vires naturales minime sufficiat ad omnes actiones, sed, ad quasdam supernaturali adjutorio gratiæ indigeat, cujusmodi sunt in primis actiones illæ que ad pietatech et salutem pertinent: de quo copiosissime disputat Bellarminus, lib. iv, v et vi, De gratia et libero arbitrio. quæst. et art. cit. qui etiam articulo proxime se- quente pulchre docet, quomodo dæmon possit esse causa peccati interius ad peccandum instigando; hoc est, commovendo phantasiam et appetitum sensitivum. Nec aut obest nostræ et veræ, aut prodest Simeonis sententiae; quod qui percat, servus peccati efficitur. Hæc enim servitus, et sponte contrahitur, cum quivis per peccatum libere se dæmoni subiiciat. et sponte etiam sen libere servitur, cum homo divina gratia adjutus libere possit illam deserere, et ad libertatem filio- Tum Dei transire : et quidquid mali fit, dum quis in servitute dæmonis permanat, id libere fit ab ipso homine, quamvis impellente et incitante diabolo que tamen incitatio non affert necessi- tatem, libertati voluntatis, Nec notio servi excludit libertatem voluntatis ; quia, licet servus sit instru- mentum Domini, Don est tamen instramentum naturale aut inanimatum, sed animatum; nec qualecunque animatum, sed ratione præditum. Quare in quamcunque servitutem incidat, quid-propterea dici debet amissum ex parte liberum quid agit ut homo, id libere agit, tametsi jussus et impulsus a Domino : nam et servus mandato domini sni homicidium perpetrans, libere illud perpetrat; quis enim cogeret, si nollet? Par ratio in nostro argumento. Quod addit Simeon, periisse arbitrii libertatem, sed non totam, id itidem benigna interpretatione temperari debet, potest enim intelligi de imminuta naturali inclinatione potentiarum animæ ad bonum, quam ex peccato exstitisse communiter tradunt theologi: quod tamen non est absolute intelli- gendum, quasi ipsa anima seu potentia amiserit aliquam partem ejus inclinationts, sed accipiendum est ex parte objecti, ut sensus sit peccatum, re- movendo justitiam, atque adeo naturam corrum- pendo, obstitisse quominus potentiæ (et in his ipsa etiam voluntas libera) prompte et sine peccato ferantur in bonum; quod planius significaretur, si diceremus inclinationem potentiarum per pecca- Hæc pro explicatione verborum Simeonis, cujus mentem certius fortasse attigeris, si dicas, eum amissionem liberi arbitrii, etsi non totius, tantum in học collocasse: quod homo in peccatum lapsus, nequeat amplius per solum liberum arbitrium re- surgere, et cum Deo in gratiam redire, quod verum est, quamvis modus loquendi durior sit; non enim arbitrium; licet namique bomo a peccatis resurgere non possit solis liberi arbitrii viribus; polest tamen resurgere per liberum arbitrium gratia Dei excitatum, corroboratum et adjutum, ita ut adjuvanti libere cooperetur. Ergo cum homo gra- tiam Dei per peccatum perdit, nihil perdit de li- bero arbitrio simpliciter et proprie loquendo, sed perdit tantummodo usum quendam liberi arbitrii, qui est supernaturales actiones exercere quas li- Ferum arbitrium sine subsidio gratiæ exercere nequit, quippe quæ longe excedant vim et facul- tatem naturalem liberi arbitrii. Gratiam tamen amissam, ipsa gratia divinitus adjuvante, potest liberum arbitrium denuo libere acquirere. Deique amicitiam recuperare; sicut et æger (quod est exemplum Simeonis) studio et beneficio medici, libere sanari potest; licet sauitatem, suis dumtaxat viribus obtinere non queat.

i 283 SIMEONIS JUNIORIS 331 sola cognitio, quod mali simus: sicut ægroto in A simul columnæ possunt comparari, cujus basis lecto jacenti scire, se ægrotum jacere. Vult ille quidem surgere, at non potest. Illud potest, vo- less, ac pro arbitrio suo medicum quærere. Idem big nsn venit. Quapropter ait Dominus: Omnis qui facit peccatum; servus est peccati, servus autem non manet in domo in æternum. Si igitur filius vos libe- raverit, vere liberi eritis”. Quoniam igitur arbitrii nostri libertas eo devenit, ut tantummodo medi- cum quærere debeamus, ad Christum accedamus, qui a dominatione diaboli nos vindicet. Nemo ergo malum operans existimet, aut dicat, dæmo- nem non habeo : pro portione enim pravitatis aut parvum, aut magnum, aut etiam multos dæmonas habet sicut spiritualis pro mensura virtutis aut modicam, aut multam gratiam obtinet, aut etiam plenas est Christi gratia. Jam vero divina Scri- ptura diversa charismata virtute præditorum spiri- tus appellare consuevit. Omnes itaque virtutes bonum quoddam sunt : omnium vero caput quoddam et pedes esse opor- tet corpus enim sine capite ac pedibus constare nequit. Pedes virtutum sunt humilitas, caput cha- ritas. Absque his duabus virtutibus omnis alia virtus vana et inanis est. Omnes siquidem virtutes 78 Joan. VIII, 34-30. B humilitas, caput charitas, Deum portans. Nam sub charitate sunt ordine quodam miseratio, com- passio, eleemosyna, communicatio, patientia, lon- ganimitas, beneficientia, et quæ Deos facit, be- nignitas. Circuín humilitatem autem quasi circa basin column versantur obedientia, tolerantia, cognitio, prudentia, humanæ imbecillitatis el alti- tudinis divinæ cognitio, pro Dei beneficiis gratia, rum actio, qui benefacit a dexteris et a sinistris, per ignominiam el bonam famam”. Jam ubi erga Deum est gratiarum actio, ibi etiam videtur Deus, Qui autem pulchritudinem Dei intuetur, quomodo hunc ut longe pulcherrimum, omnisque pulchri- tudinis originem non amabit? Jam qui Deum di- ligit, ctiam ejus mandata servabit, cujus mand tum est, ut amemus inter nos 80. Cæterum qui non diligit fratrem suum quem videt, inquit Scriptura, Deum quem non videt, quomodo potest diligere* Per gratiarum vero actionem, et charitatem acqui- ritur Dei visio. Sustinet igitur humilitas charita- tem, et charitas firmat humilitatem. Hæc quidem veluti pedes, qui per medium corpus ipsum et caput sustentant: at charitas ut cheribicus thronus Deum portans, per interpositum corpus ab hai- 19 II Cor. VI, 7. 80 Joan. x, 31. 11 Joan. 1v, C 20. tum impediri. Vide sanctum Thomam 1-2. quæst. 85, art. 1 et 2, et ibid. Gregorium de Valentia quæst. 15, part. 11, alioquin ex fide catholica eer- tum et constitutum est, hominem habere liberum arbitrium ad omnes actiones civiles seu externas, et morales et etiam supernaturales; cum hoc ta- men discrimine, ut liberum arbitrium per suas vires naturales minime sufficiat ad omnes actiones, sed, ad quasdam supernaturali adjutorio gratiæ indigeat, cujusmodi sunt in primis actiones illæ que ad pietatech et salutem pertinent: de quo copiosissime disputat Bellarminus, lib. iv, v et vi, De gratia et libero arbitrio. quæst. et art. cit. qui etiam articulo proxime se- quente pulchre docet, quomodo dæmon possit esse causa peccati interius ad peccandum instigando; hoc est, commovendo phantasiam et appetitum sensitivum. Nec aut obest nostræ et veræ, aut prodest Simeonis sententiae; quod qui percat, servus peccati efficitur. Hæc enim servitus, et sponte contrahitur, cum quivis per peccatum libere se dæmoni subiiciat. et sponte etiam sen libere servitur, cum homo divina gratia adjutus libere possit illam deserere, et ad libertatem filio- Tum Dei transire : et quidquid mali fit, dum quis in servitute dæmonis permanat, id libere fit ab ipso homine, quamvis impellente et incitante diabolo que tamen incitatio non affert necessi- tatem, libertati voluntatis, Nec notio servi excludit libertatem voluntatis ; quia, licet servus sit instru- mentum Domini, Don est tamen instramentum naturale aut inanimatum, sed animatum; nec qualecunque animatum, sed ratione præditum. Quare in quamcunque servitutem incidat, quid-propterea dici debet amissum ex parte liberum quid agit ut homo, id libere agit, tametsi jussus et impulsus a Domino : nam et servus mandato domini sni homicidium perpetrans, libere illud perpetrat; quis enim cogeret, si nollet? Par ratio in nostro argumento. Quod addit Simeon, periisse arbitrii libertatem, sed non totam, id itidem benigna interpretatione temperari debet, potest enim intelligi de imminuta naturali inclinatione potentiarum animæ ad bonum, quam ex peccato exstitisse communiter tradunt theologi: quod tamen non est absolute intelli- gendum, quasi ipsa anima seu potentia amiserit aliquam partem ejus inclinationts, sed accipiendum est ex parte objecti, ut sensus sit peccatum, re- movendo justitiam, atque adeo naturam corrum- pendo, obstitisse quominus potentiæ (et in his ipsa etiam voluntas libera) prompte et sine peccato ferantur in bonum; quod planius significaretur, si diceremus inclinationem potentiarum per pecca- Hæc pro explicatione verborum Simeonis, cujus mentem certius fortasse attigeris, si dicas, eum amissionem liberi arbitrii, etsi non totius, tantum in học collocasse: quod homo in peccatum lapsus, nequeat amplius per solum liberum arbitrium re- surgere, et cum Deo in gratiam redire, quod verum est, quamvis modus loquendi durior sit; non enim arbitrium; licet namique bomo a peccatis resurgere non possit solis liberi arbitrii viribus; polest tamen resurgere per liberum arbitrium gratia Dei excitatum, corroboratum et adjutum, ita ut adjuvanti libere cooperetur. Ergo cum homo gra- tiam Dei per peccatum perdit, nihil perdit de li- bero arbitrio simpliciter et proprie loquendo, sed perdit tantummodo usum quendam liberi arbitrii, qui est supernaturales actiones exercere quas li- Ferum arbitrium sine subsidio gratiæ exercere nequit, quippe quæ longe excedant vim et facul- tatem naturalem liberi arbitrii. Gratiam tamen amissam, ipsa gratia divinitus adjuvante, potest liberum arbitrium denuo libere acquirere. Deique amicitiam recuperare; sicut et æger (quod est exemplum Simeonis) studio et beneficio medici, libere sanari potest; licet sauitatem, suis dumtaxat viribus obtinere non queat.

i 283 SIMEONIS JUNIORIS 331 sola cognitio, quod mali simus: sicut ægroto in A simul columnæ possunt comparari, cujus basis lecto jacenti scire, se ægrotum jacere. Vult ille quidem surgere, at non potest. Illud potest, vo- less, ac pro arbitrio suo medicum quærere. Idem big nsn venit. Quapropter ait Dominus: Omnis qui facit peccatum; servus est peccati, servus autem non manet in domo in æternum. Si igitur filius vos libe- raverit, vere liberi eritis”. Quoniam igitur arbitrii nostri libertas eo devenit, ut tantummodo medi- cum quærere debeamus, ad Christum accedamus, qui a dominatione diaboli nos vindicet. Nemo ergo malum operans existimet, aut dicat, dæmo- nem non habeo : pro portione enim pravitatis aut parvum, aut magnum, aut etiam multos dæmonas habet sicut spiritualis pro mensura virtutis aut modicam, aut multam gratiam obtinet, aut etiam plenas est Christi gratia. Jam vero divina Scri- ptura diversa charismata virtute præditorum spiri- tus appellare consuevit. Omnes itaque virtutes bonum quoddam sunt : omnium vero caput quoddam et pedes esse opor- tet corpus enim sine capite ac pedibus constare nequit. Pedes virtutum sunt humilitas, caput cha- ritas. Absque his duabus virtutibus omnis alia virtus vana et inanis est. Omnes siquidem virtutes 78 Joan. VIII, 34-30. B humilitas, caput charitas, Deum portans. Nam sub charitate sunt ordine quodam miseratio, com- passio, eleemosyna, communicatio, patientia, lon- ganimitas, beneficientia, et quæ Deos facit, be- nignitas. Circuín humilitatem autem quasi circa basin column versantur obedientia, tolerantia, cognitio, prudentia, humanæ imbecillitatis el alti- tudinis divinæ cognitio, pro Dei beneficiis gratia, rum actio, qui benefacit a dexteris et a sinistris, per ignominiam el bonam famam”. Jam ubi erga Deum est gratiarum actio, ibi etiam videtur Deus, Qui autem pulchritudinem Dei intuetur, quomodo hunc ut longe pulcherrimum, omnisque pulchri- tudinis originem non amabit? Jam qui Deum di- ligit, ctiam ejus mandata servabit, cujus mand tum est, ut amemus inter nos 80. Cæterum qui non diligit fratrem suum quem videt, inquit Scriptura, Deum quem non videt, quomodo potest diligere* Per gratiarum vero actionem, et charitatem acqui- ritur Dei visio. Sustinet igitur humilitas charita- tem, et charitas firmat humilitatem. Hæc quidem veluti pedes, qui per medium corpus ipsum et caput sustentant: at charitas ut cheribicus thronus Deum portans, per interpositum corpus ab hai- 19 II Cor. VI, 7. 80 Joan. x, 31. 11 Joan. 1v, C 20. tum impediri. Vide sanctum Thomam 1-2. quæst. 85, art. 1 et 2, et ibid. Gregorium de Valentia quæst. 15, part. 11, alioquin ex fide catholica eer- tum et constitutum est, hominem habere liberum arbitrium ad omnes actiones civiles seu externas, et morales et etiam supernaturales; cum hoc ta- men discrimine, ut liberum arbitrium per suas vires naturales minime sufficiat ad omnes actiones, sed, ad quasdam supernaturali adjutorio gratiæ indigeat, cujusmodi sunt in primis actiones illæ que ad pietatech et salutem pertinent: de quo copiosissime disputat Bellarminus, lib. iv, v et vi, De gratia et libero arbitrio. quæst. et art. cit. qui etiam articulo proxime se- quente pulchre docet, quomodo dæmon possit esse causa peccati interius ad peccandum instigando; hoc est, commovendo phantasiam et appetitum sensitivum. Nec aut obest nostræ et veræ, aut prodest Simeonis sententiae; quod qui percat, servus peccati efficitur. Hæc enim servitus, et sponte contrahitur, cum quivis per peccatum libere se dæmoni subiiciat. et sponte etiam sen libere servitur, cum homo divina gratia adjutus libere possit illam deserere, et ad libertatem filio- Tum Dei transire : et quidquid mali fit, dum quis in servitute dæmonis permanat, id libere fit ab ipso homine, quamvis impellente et incitante diabolo que tamen incitatio non affert necessi- tatem, libertati voluntatis, Nec notio servi excludit libertatem voluntatis ; quia, licet servus sit instru- mentum Domini, Don est tamen instramentum naturale aut inanimatum, sed animatum; nec qualecunque animatum, sed ratione præditum. Quare in quamcunque servitutem incidat, quid-propterea dici debet amissum ex parte liberum quid agit ut homo, id libere agit, tametsi jussus et impulsus a Domino : nam et servus mandato domini sni homicidium perpetrans, libere illud perpetrat; quis enim cogeret, si nollet? Par ratio in nostro argumento. Quod addit Simeon, periisse arbitrii libertatem, sed non totam, id itidem benigna interpretatione temperari debet, potest enim intelligi de imminuta naturali inclinatione potentiarum animæ ad bonum, quam ex peccato exstitisse communiter tradunt theologi: quod tamen non est absolute intelli- gendum, quasi ipsa anima seu potentia amiserit aliquam partem ejus inclinationts, sed accipiendum est ex parte objecti, ut sensus sit peccatum, re- movendo justitiam, atque adeo naturam corrum- pendo, obstitisse quominus potentiæ (et in his ipsa etiam voluntas libera) prompte et sine peccato ferantur in bonum; quod planius significaretur, si diceremus inclinationem potentiarum per pecca- Hæc pro explicatione verborum Simeonis, cujus mentem certius fortasse attigeris, si dicas, eum amissionem liberi arbitrii, etsi non totius, tantum in học collocasse: quod homo in peccatum lapsus, nequeat amplius per solum liberum arbitrium re- surgere, et cum Deo in gratiam redire, quod verum est, quamvis modus loquendi durior sit; non enim arbitrium; licet namique bomo a peccatis resurgere non possit solis liberi arbitrii viribus; polest tamen resurgere per liberum arbitrium gratia Dei excitatum, corroboratum et adjutum, ita ut adjuvanti libere cooperetur. Ergo cum homo gra- tiam Dei per peccatum perdit, nihil perdit de li- bero arbitrio simpliciter et proprie loquendo, sed perdit tantummodo usum quendam liberi arbitrii, qui est supernaturales actiones exercere quas li- Ferum arbitrium sine subsidio gratiæ exercere nequit, quippe quæ longe excedant vim et facul- tatem naturalem liberi arbitrii. Gratiam tamen amissam, ipsa gratia divinitus adjuvante, potest liberum arbitrium denuo libere acquirere. Deique amicitiam recuperare; sicut et æger (quod est exemplum Simeonis) studio et beneficio medici, libere sanari potest; licet sauitatem, suis dumtaxat viribus obtinere non queat.

385 CRATIO XV. 386 litate, tanquam a pedibus sustentata. Paupertas, A maturitatem non pertingit, sed inutilis efficitur. jejunium, continentia, iræ, linguæ, cupiditatis omnis sub jugo sunt justitiæ, quæ virum pium ac religiosum decet, ut ne sit injustus, nec alium, sed ante alios semet multet. Plura enim quam necessitas requirit possidere, aut necessaria qui- dem, sumptuosiora tamen, injustitia est: quem- admodum et ventri definito alimento plus dare, injustitia est. [ræ autem frenos laxare, stultitia ; proterve loqui, fatuitas; cupiditatibus sæcularibus indulgere, amentia. Non enim virtus est, a malo ab-tinuisse : etsi qui małum non fecit, non vapu- labit, sicut ille scilicet qui fecit. Si autem faciet, omnino etiam vapulabit. At qui bonum fecerit, illi bene fiet: non quidem secundum rationem justitiæ, sed ex humanitate et bonitate Dei. Una enim quædam Christi sententia est, qua dicitur : Qui cognovit voluntatem Domini sui, et non fecit, vajulabit multis ". Alia: Cum feceritis.omnia quæ præcepta sunt vobis, dicite, servi inutiles sumus : quia quod facere debuimus, fecimus **, ORATIO X V. ARGUMENTUM. B meliusque erat, si nec a principio germinasset : sic qui calori solis illius, quem intelligentia perci- pimus, sese per orationis præstantiam non sub- jecit, nunquam fructum maturum per lectionem edere poterit: siquidem et discere prius, quem- admodum oratio instituenda sit, ut ubi didiceris, etiam orare queas, multum tempus, laboremque, et animi magis quam corporis desiderat. Quam- obrem et Apostolus hortatur assidue cantare et psallere Deo in corde non in labiis *. Sed quoniam ex abundantia loquitur 8, necesse est etiam per os ex abundantia illius orationem promi, cum ipsum cor prius mundum creatum, deinde divinus rectitudinis Spiritus innovatus fuerit : post letitiam salutaris Dei gustaverit, quæ ex consortio et communione Christi exsistit : deinde gratia Spiritus principalis firmitatem acquisiverit, ut spiritualia nequitia, quæ cogitatione cernuntur, nulla ex parte ejus motiones, cogitata concutere et quassare suis fatibus possint *7. Ac tunc precibus divinis vacans, per radios mysticos per orationem super orantem exortos cognita et agnita, ad fru- gem maturam perducere potest: alioqui iusipiens ac stupidus est. Tenere, seu observare quæ in divinis Scripturis leguntur, totum Dei munus esse. De oratione, et lectione, et quomodo Christiano psallendum sit. Qui docetur, nisi quæ doctus est in animo re- tinet, nihil profecit. Qui litteras sciens, legit, nisi intelligat quæ legit, quodammodo illitteratus est. Qui legit et intelligit, nisi intellecta servare potest, nihil ei podest. Divinas Scripturas legere, nisi arbitratus est intelligere lecta in nobis est, et non est. In nobis, studium: intelligere a gratia Dei pendet. Verum tenere, seu præstare intellecta, id totum supremæ gratiæ acceptum referri debet. Quocirca pauci sunt qui ea præstant *; sicut pauci sunt qui salvantur. Sunt ergo duo, oratio et lectio, quorum hæc qua via ad Deum perveniamus; docet, facitque hominem divinum : illa Deum flectit, ut mentem legentis illuminet, quo lecta et intelligat, et observet. Alia etenim scripta perci- pere et cognoscere possunt qui legunt : quæcunque autem divina et salutaria sunt, citra Spiritus sancti illuminationem comprehendi servarique ne- queunt. Et quidem qui orare ut debet, edoctus est, tantopere lectionis non indigebit, divinæ gratiæ divino lumine replente ejus animam, et in statum quemdam diviniorem immutante. Qui autem con- tinuam lectionem pluris facit, antequam orare, ut oportet, didicerit, errat, seque ipsum a divina salute abducit: imo vero sensus oinnino expers est, tametsi in tota Scriptura sacra excrcitatum eam recitare memoriter posse fateatur, Ut enim citra calorem solis, fructus provenire non potest, sed hieme quidem nascitur, vere ma- turescere incipit, frigore autem nascitur, vere ma- turescere incipit, frigore autem perseverante ad * Luc. xi, 47. Luc. XVII, 10. ** Matth. vII, 14. se, el VI, 12. D Psallere igitur Deo bonum est, quia in primis fructuosam. Si enim quiddam singulare est, cum rege terreno colloqui, quanto singularius cum rege celesti? Quis accedere propius, et cujusquam cum rege sermonem interturbare audet? Sie nequa dæmones ad illum appropinquare sustinent, qui cum Deo loquitur. Non psallere Deo, magna est jactura : anima quippe non psallentis divino lumine, divina virtute et quiete insultibus dæmo- num privatur, et omnis petulantia, omuis immun- ditia, omnis improbitas et injustitia, omnis fastus, ostentatio, arrogantia ab iisdem in eamdem inve- hitur. Sicut enim coeli aspiratione corpora, ita perenni Dei memoria omnis anima prorsus indiget. Verum enimvero psallere Deo simpliciter ac per- functorie, et sine timore, qui Deo astanti est ne- cessarius, quem Cherubim tremunt, tantum abest, et aliquid commodi, ut potius incomparabile de- trimentum afferat; quia Deum exasperat, et a nobis avertit, nosque ab illo tanquam in exsilium ejicit. Nimirum quemadmodum cum contemplu regi astantem satellites regis abripiunt, et a con- spectu ejus exturbant, idque rex minime reprehen- dit sic angeli Dei, mentem contemptim Deo astantis a Dei visitatione ejiciunt, quain confestin dæmones arreptam, majore auctoritate libertateque (quia velut a lupanari aut caupona) imperiose quo- libet, sive ad turpia et nefanda, sive ad improba, sive ad vana et inania ductitant: et neque qui pa- titur animadvertit, neque Deus liberat, quoniam ipsemet spretus atque contemptus est. Lege enim ita sanxit : Servite Domino in timore, et exsultate Epics. 8ª Eplies. v, 1 seqq. 8 Luc. vi, 45. Digitized by 89 Google

385 CRATIO XV. 386 litate, tanquam a pedibus sustentata. Paupertas, A maturitatem non pertingit, sed inutilis efficitur. jejunium, continentia, iræ, linguæ, cupiditatis omnis sub jugo sunt justitiæ, quæ virum pium ac religiosum decet, ut ne sit injustus, nec alium, sed ante alios semet multet. Plura enim quam necessitas requirit possidere, aut necessaria qui- dem, sumptuosiora tamen, injustitia est: quem- admodum et ventri definito alimento plus dare, injustitia est. [ræ autem frenos laxare, stultitia ; proterve loqui, fatuitas; cupiditatibus sæcularibus indulgere, amentia. Non enim virtus est, a malo ab-tinuisse : etsi qui małum non fecit, non vapu- labit, sicut ille scilicet qui fecit. Si autem faciet, omnino etiam vapulabit. At qui bonum fecerit, illi bene fiet: non quidem secundum rationem justitiæ, sed ex humanitate et bonitate Dei. Una enim quædam Christi sententia est, qua dicitur : Qui cognovit voluntatem Domini sui, et non fecit, vajulabit multis ". Alia: Cum feceritis.omnia quæ præcepta sunt vobis, dicite, servi inutiles sumus : quia quod facere debuimus, fecimus **, ORATIO X V. ARGUMENTUM. B meliusque erat, si nec a principio germinasset : sic qui calori solis illius, quem intelligentia perci- pimus, sese per orationis præstantiam non sub- jecit, nunquam fructum maturum per lectionem edere poterit: siquidem et discere prius, quem- admodum oratio instituenda sit, ut ubi didiceris, etiam orare queas, multum tempus, laboremque, et animi magis quam corporis desiderat. Quam- obrem et Apostolus hortatur assidue cantare et psallere Deo in corde non in labiis *. Sed quoniam ex abundantia loquitur 8, necesse est etiam per os ex abundantia illius orationem promi, cum ipsum cor prius mundum creatum, deinde divinus rectitudinis Spiritus innovatus fuerit : post letitiam salutaris Dei gustaverit, quæ ex consortio et communione Christi exsistit : deinde gratia Spiritus principalis firmitatem acquisiverit, ut spiritualia nequitia, quæ cogitatione cernuntur, nulla ex parte ejus motiones, cogitata concutere et quassare suis fatibus possint *7. Ac tunc precibus divinis vacans, per radios mysticos per orationem super orantem exortos cognita et agnita, ad fru- gem maturam perducere potest: alioqui iusipiens ac stupidus est. Tenere, seu observare quæ in divinis Scripturis leguntur, totum Dei munus esse. De oratione, et lectione, et quomodo Christiano psallendum sit. Qui docetur, nisi quæ doctus est in animo re- tinet, nihil profecit. Qui litteras sciens, legit, nisi intelligat quæ legit, quodammodo illitteratus est. Qui legit et intelligit, nisi intellecta servare potest, nihil ei podest. Divinas Scripturas legere, nisi arbitratus est intelligere lecta in nobis est, et non est. In nobis, studium: intelligere a gratia Dei pendet. Verum tenere, seu præstare intellecta, id totum supremæ gratiæ acceptum referri debet. Quocirca pauci sunt qui ea præstant *; sicut pauci sunt qui salvantur. Sunt ergo duo, oratio et lectio, quorum hæc qua via ad Deum perveniamus; docet, facitque hominem divinum : illa Deum flectit, ut mentem legentis illuminet, quo lecta et intelligat, et observet. Alia etenim scripta perci- pere et cognoscere possunt qui legunt : quæcunque autem divina et salutaria sunt, citra Spiritus sancti illuminationem comprehendi servarique ne- queunt. Et quidem qui orare ut debet, edoctus est, tantopere lectionis non indigebit, divinæ gratiæ divino lumine replente ejus animam, et in statum quemdam diviniorem immutante. Qui autem con- tinuam lectionem pluris facit, antequam orare, ut oportet, didicerit, errat, seque ipsum a divina salute abducit: imo vero sensus oinnino expers est, tametsi in tota Scriptura sacra excrcitatum eam recitare memoriter posse fateatur, Ut enim citra calorem solis, fructus provenire non potest, sed hieme quidem nascitur, vere ma- turescere incipit, frigore autem nascitur, vere ma- turescere incipit, frigore autem perseverante ad * Luc. xi, 47. Luc. XVII, 10. ** Matth. vII, 14. se, el VI, 12. D Psallere igitur Deo bonum est, quia in primis fructuosam. Si enim quiddam singulare est, cum rege terreno colloqui, quanto singularius cum rege celesti? Quis accedere propius, et cujusquam cum rege sermonem interturbare audet? Sie nequa dæmones ad illum appropinquare sustinent, qui cum Deo loquitur. Non psallere Deo, magna est jactura : anima quippe non psallentis divino lumine, divina virtute et quiete insultibus dæmo- num privatur, et omnis petulantia, omuis immun- ditia, omnis improbitas et injustitia, omnis fastus, ostentatio, arrogantia ab iisdem in eamdem inve- hitur. Sicut enim coeli aspiratione corpora, ita perenni Dei memoria omnis anima prorsus indiget. Verum enimvero psallere Deo simpliciter ac per- functorie, et sine timore, qui Deo astanti est ne- cessarius, quem Cherubim tremunt, tantum abest, et aliquid commodi, ut potius incomparabile de- trimentum afferat; quia Deum exasperat, et a nobis avertit, nosque ab illo tanquam in exsilium ejicit. Nimirum quemadmodum cum contemplu regi astantem satellites regis abripiunt, et a con- spectu ejus exturbant, idque rex minime reprehen- dit sic angeli Dei, mentem contemptim Deo astantis a Dei visitatione ejiciunt, quain confestin dæmones arreptam, majore auctoritate libertateque (quia velut a lupanari aut caupona) imperiose quo- libet, sive ad turpia et nefanda, sive ad improba, sive ad vana et inania ductitant: et neque qui pa- titur animadvertit, neque Deus liberat, quoniam ipsemet spretus atque contemptus est. Lege enim ita sanxit : Servite Domino in timore, et exsultate Epics. 8ª Eplies. v, 1 seqq. 8 Luc. vi, 45. Digitized by 89 Google

385 CRATIO XV. 386 litate, tanquam a pedibus sustentata. Paupertas, A maturitatem non pertingit, sed inutilis efficitur. jejunium, continentia, iræ, linguæ, cupiditatis omnis sub jugo sunt justitiæ, quæ virum pium ac religiosum decet, ut ne sit injustus, nec alium, sed ante alios semet multet. Plura enim quam necessitas requirit possidere, aut necessaria qui- dem, sumptuosiora tamen, injustitia est: quem- admodum et ventri definito alimento plus dare, injustitia est. [ræ autem frenos laxare, stultitia ; proterve loqui, fatuitas; cupiditatibus sæcularibus indulgere, amentia. Non enim virtus est, a malo ab-tinuisse : etsi qui małum non fecit, non vapu- labit, sicut ille scilicet qui fecit. Si autem faciet, omnino etiam vapulabit. At qui bonum fecerit, illi bene fiet: non quidem secundum rationem justitiæ, sed ex humanitate et bonitate Dei. Una enim quædam Christi sententia est, qua dicitur : Qui cognovit voluntatem Domini sui, et non fecit, vajulabit multis ". Alia: Cum feceritis.omnia quæ præcepta sunt vobis, dicite, servi inutiles sumus : quia quod facere debuimus, fecimus **, ORATIO X V. ARGUMENTUM. B meliusque erat, si nec a principio germinasset : sic qui calori solis illius, quem intelligentia perci- pimus, sese per orationis præstantiam non sub- jecit, nunquam fructum maturum per lectionem edere poterit: siquidem et discere prius, quem- admodum oratio instituenda sit, ut ubi didiceris, etiam orare queas, multum tempus, laboremque, et animi magis quam corporis desiderat. Quam- obrem et Apostolus hortatur assidue cantare et psallere Deo in corde non in labiis *. Sed quoniam ex abundantia loquitur 8, necesse est etiam per os ex abundantia illius orationem promi, cum ipsum cor prius mundum creatum, deinde divinus rectitudinis Spiritus innovatus fuerit : post letitiam salutaris Dei gustaverit, quæ ex consortio et communione Christi exsistit : deinde gratia Spiritus principalis firmitatem acquisiverit, ut spiritualia nequitia, quæ cogitatione cernuntur, nulla ex parte ejus motiones, cogitata concutere et quassare suis fatibus possint *7. Ac tunc precibus divinis vacans, per radios mysticos per orationem super orantem exortos cognita et agnita, ad fru- gem maturam perducere potest: alioqui iusipiens ac stupidus est. Tenere, seu observare quæ in divinis Scripturis leguntur, totum Dei munus esse. De oratione, et lectione, et quomodo Christiano psallendum sit. Qui docetur, nisi quæ doctus est in animo re- tinet, nihil profecit. Qui litteras sciens, legit, nisi intelligat quæ legit, quodammodo illitteratus est. Qui legit et intelligit, nisi intellecta servare potest, nihil ei podest. Divinas Scripturas legere, nisi arbitratus est intelligere lecta in nobis est, et non est. In nobis, studium: intelligere a gratia Dei pendet. Verum tenere, seu præstare intellecta, id totum supremæ gratiæ acceptum referri debet. Quocirca pauci sunt qui ea præstant *; sicut pauci sunt qui salvantur. Sunt ergo duo, oratio et lectio, quorum hæc qua via ad Deum perveniamus; docet, facitque hominem divinum : illa Deum flectit, ut mentem legentis illuminet, quo lecta et intelligat, et observet. Alia etenim scripta perci- pere et cognoscere possunt qui legunt : quæcunque autem divina et salutaria sunt, citra Spiritus sancti illuminationem comprehendi servarique ne- queunt. Et quidem qui orare ut debet, edoctus est, tantopere lectionis non indigebit, divinæ gratiæ divino lumine replente ejus animam, et in statum quemdam diviniorem immutante. Qui autem con- tinuam lectionem pluris facit, antequam orare, ut oportet, didicerit, errat, seque ipsum a divina salute abducit: imo vero sensus oinnino expers est, tametsi in tota Scriptura sacra excrcitatum eam recitare memoriter posse fateatur, Ut enim citra calorem solis, fructus provenire non potest, sed hieme quidem nascitur, vere ma- turescere incipit, frigore autem nascitur, vere ma- turescere incipit, frigore autem perseverante ad * Luc. xi, 47. Luc. XVII, 10. ** Matth. vII, 14. se, el VI, 12. D Psallere igitur Deo bonum est, quia in primis fructuosam. Si enim quiddam singulare est, cum rege terreno colloqui, quanto singularius cum rege celesti? Quis accedere propius, et cujusquam cum rege sermonem interturbare audet? Sie nequa dæmones ad illum appropinquare sustinent, qui cum Deo loquitur. Non psallere Deo, magna est jactura : anima quippe non psallentis divino lumine, divina virtute et quiete insultibus dæmo- num privatur, et omnis petulantia, omuis immun- ditia, omnis improbitas et injustitia, omnis fastus, ostentatio, arrogantia ab iisdem in eamdem inve- hitur. Sicut enim coeli aspiratione corpora, ita perenni Dei memoria omnis anima prorsus indiget. Verum enimvero psallere Deo simpliciter ac per- functorie, et sine timore, qui Deo astanti est ne- cessarius, quem Cherubim tremunt, tantum abest, et aliquid commodi, ut potius incomparabile de- trimentum afferat; quia Deum exasperat, et a nobis avertit, nosque ab illo tanquam in exsilium ejicit. Nimirum quemadmodum cum contemplu regi astantem satellites regis abripiunt, et a con- spectu ejus exturbant, idque rex minime reprehen- dit sic angeli Dei, mentem contemptim Deo astantis a Dei visitatione ejiciunt, quain confestin dæmones arreptam, majore auctoritate libertateque (quia velut a lupanari aut caupona) imperiose quo- libet, sive ad turpia et nefanda, sive ad improba, sive ad vana et inania ductitant: et neque qui pa- titur animadvertit, neque Deus liberat, quoniam ipsemet spretus atque contemptus est. Lege enim ita sanxit : Servite Domino in timore, et exsultate Epics. 8ª Eplies. v, 1 seqq. 8 Luc. vi, 45. Digitized by 89 Google

385 CRATIO XV. 386 litate, tanquam a pedibus sustentata. Paupertas, A maturitatem non pertingit, sed inutilis efficitur. jejunium, continentia, iræ, linguæ, cupiditatis omnis sub jugo sunt justitiæ, quæ virum pium ac religiosum decet, ut ne sit injustus, nec alium, sed ante alios semet multet. Plura enim quam necessitas requirit possidere, aut necessaria qui- dem, sumptuosiora tamen, injustitia est: quem- admodum et ventri definito alimento plus dare, injustitia est. [ræ autem frenos laxare, stultitia ; proterve loqui, fatuitas; cupiditatibus sæcularibus indulgere, amentia. Non enim virtus est, a malo ab-tinuisse : etsi qui małum non fecit, non vapu- labit, sicut ille scilicet qui fecit. Si autem faciet, omnino etiam vapulabit. At qui bonum fecerit, illi bene fiet: non quidem secundum rationem justitiæ, sed ex humanitate et bonitate Dei. Una enim quædam Christi sententia est, qua dicitur : Qui cognovit voluntatem Domini sui, et non fecit, vajulabit multis ". Alia: Cum feceritis.omnia quæ præcepta sunt vobis, dicite, servi inutiles sumus : quia quod facere debuimus, fecimus **, ORATIO X V. ARGUMENTUM. B meliusque erat, si nec a principio germinasset : sic qui calori solis illius, quem intelligentia perci- pimus, sese per orationis præstantiam non sub- jecit, nunquam fructum maturum per lectionem edere poterit: siquidem et discere prius, quem- admodum oratio instituenda sit, ut ubi didiceris, etiam orare queas, multum tempus, laboremque, et animi magis quam corporis desiderat. Quam- obrem et Apostolus hortatur assidue cantare et psallere Deo in corde non in labiis *. Sed quoniam ex abundantia loquitur 8, necesse est etiam per os ex abundantia illius orationem promi, cum ipsum cor prius mundum creatum, deinde divinus rectitudinis Spiritus innovatus fuerit : post letitiam salutaris Dei gustaverit, quæ ex consortio et communione Christi exsistit : deinde gratia Spiritus principalis firmitatem acquisiverit, ut spiritualia nequitia, quæ cogitatione cernuntur, nulla ex parte ejus motiones, cogitata concutere et quassare suis fatibus possint *7. Ac tunc precibus divinis vacans, per radios mysticos per orationem super orantem exortos cognita et agnita, ad fru- gem maturam perducere potest: alioqui iusipiens ac stupidus est. Tenere, seu observare quæ in divinis Scripturis leguntur, totum Dei munus esse. De oratione, et lectione, et quomodo Christiano psallendum sit. Qui docetur, nisi quæ doctus est in animo re- tinet, nihil profecit. Qui litteras sciens, legit, nisi intelligat quæ legit, quodammodo illitteratus est. Qui legit et intelligit, nisi intellecta servare potest, nihil ei podest. Divinas Scripturas legere, nisi arbitratus est intelligere lecta in nobis est, et non est. In nobis, studium: intelligere a gratia Dei pendet. Verum tenere, seu præstare intellecta, id totum supremæ gratiæ acceptum referri debet. Quocirca pauci sunt qui ea præstant *; sicut pauci sunt qui salvantur. Sunt ergo duo, oratio et lectio, quorum hæc qua via ad Deum perveniamus; docet, facitque hominem divinum : illa Deum flectit, ut mentem legentis illuminet, quo lecta et intelligat, et observet. Alia etenim scripta perci- pere et cognoscere possunt qui legunt : quæcunque autem divina et salutaria sunt, citra Spiritus sancti illuminationem comprehendi servarique ne- queunt. Et quidem qui orare ut debet, edoctus est, tantopere lectionis non indigebit, divinæ gratiæ divino lumine replente ejus animam, et in statum quemdam diviniorem immutante. Qui autem con- tinuam lectionem pluris facit, antequam orare, ut oportet, didicerit, errat, seque ipsum a divina salute abducit: imo vero sensus oinnino expers est, tametsi in tota Scriptura sacra excrcitatum eam recitare memoriter posse fateatur, Ut enim citra calorem solis, fructus provenire non potest, sed hieme quidem nascitur, vere ma- turescere incipit, frigore autem nascitur, vere ma- turescere incipit, frigore autem perseverante ad * Luc. xi, 47. Luc. XVII, 10. ** Matth. vII, 14. se, el VI, 12. D Psallere igitur Deo bonum est, quia in primis fructuosam. Si enim quiddam singulare est, cum rege terreno colloqui, quanto singularius cum rege celesti? Quis accedere propius, et cujusquam cum rege sermonem interturbare audet? Sie nequa dæmones ad illum appropinquare sustinent, qui cum Deo loquitur. Non psallere Deo, magna est jactura : anima quippe non psallentis divino lumine, divina virtute et quiete insultibus dæmo- num privatur, et omnis petulantia, omuis immun- ditia, omnis improbitas et injustitia, omnis fastus, ostentatio, arrogantia ab iisdem in eamdem inve- hitur. Sicut enim coeli aspiratione corpora, ita perenni Dei memoria omnis anima prorsus indiget. Verum enimvero psallere Deo simpliciter ac per- functorie, et sine timore, qui Deo astanti est ne- cessarius, quem Cherubim tremunt, tantum abest, et aliquid commodi, ut potius incomparabile de- trimentum afferat; quia Deum exasperat, et a nobis avertit, nosque ab illo tanquam in exsilium ejicit. Nimirum quemadmodum cum contemplu regi astantem satellites regis abripiunt, et a con- spectu ejus exturbant, idque rex minime reprehen- dit sic angeli Dei, mentem contemptim Deo astantis a Dei visitatione ejiciunt, quain confestin dæmones arreptam, majore auctoritate libertateque (quia velut a lupanari aut caupona) imperiose quo- libet, sive ad turpia et nefanda, sive ad improba, sive ad vana et inania ductitant: et neque qui pa- titur animadvertit, neque Deus liberat, quoniam ipsemet spretus atque contemptus est. Lege enim ita sanxit : Servite Domino in timore, et exsultate Epics. 8ª Eplies. v, 1 seqq. 8 Luc. vi, 45. Digitized by 89 Google

387 SIMEONIS JUNIORIS 389 ei cum tremore ªª. Quapropter homini tali multo A nibus sanctificentur : ut de cætero penitus non erat melius, si non psalleret. Dæmones namque in cæteris peccatis omnibus non æque, ut in isto contemptu Dei in animam dominari possunt. Et rex quiden terrenus debitores, quique in se pec- carunt, patitur, contemptores severe ulciscitur. Quare cum contemptu psallere peccatum est omn- nium maximum. Deus enim cum a corpore segre. gatus sit, nec oculis istis aspiciatur, etiam modo quodam incorporeo et visibili colitur. Quem cor- porea ratione, et ut videri possit, colere, minus est illi conveniens ac proprium, sicut et apud Davidem est Quoniam si voluisses, sacrificium dedissem utique : holocaustis non delectaberis". Idcirco cor contritum et humiliatum Deus non despiciel. Contritio autem cordis mente et cogi- tatione fat. Non tangunt oculorum sensum mens nostra et cogitatio, id est, ipsa anima. Hæc igitur mens, inquam, et cogitatio Deo qui intelligibitur, nec videtur, danda sunt. In hoc enim cultus ejus consistit, ut inaspectabilia inaspectabili, intelligibi- lia intelligibili, et corporalia cum anima quoque ad Deum colendum se subjiciant, qui manibus hu- manis colitur. Quod vero etiam, quæ in sensus cadunt, non respuit, sciendum, tunc ea accipere, cum mente pura ac sincera oblata fuerint. B Omnis quippe oratio, ac psalmodia divinæ Scri- pturæ, cum Deo reconciliatio est. Aut enim petitio est eorum quæ Deus per gratiam, pro co ac ipsum decet, hominibus donare solet. Aut sunt gratiarum C antiones Deo pro opificio, qui nulla subjecta ma- teria procreavit universə. Aut coininemoramus per ætates admiranda opera, prodigia et signa ad glo- riam ejus, et salutem hominum, et vindictam ini- quorum, improborumque exhibita. Aut arcanioribus rationibus divinam ejus administratam providen- tiam. Aut mysterium Incarnationis Verbi Dei, quomodo quem universitatis ambitus non cœpit, immaculatæ Virginis utero captus, natus, educatus sit, cœlestemque vivendi normam docuerit et ostenderit, salutaremque mortem perpessus, ab inferis resurrexerit, spemque resurrectionis, et vitæ æternæ generi hominum donaverit, et in cœlum, ut homo, assumptus fuerit, ut Spiritum sanctum ex Deo Patre suo procedentem, in eos qui in ipsum credidissent, demitteret; quem ab initio princeps homo Adamus habuit, et ob inti- delitatem auisit. Ilic namque totius œconomia finis, ut credentes in ipsum velut Deum et homi- nem, in duabus naturis non separatis neque con- fusis unum Christum, Spiritum sanctum in suas animas, quasi animam accipiant, et ita nominen- tur fideles, et quasi sursum conflati, ac de integro ficti, et a principio informati, ac per sanctum baptisma reformati, factique denuo, qualis primus homo erat, animo et conscientia, et sensibus om- *8 Psal. 11, 11. ”II Cor. vi, 14. D habeant in seipsis vitam corruptam, quæ possit appetitum animæ in carnales et mundanas appeti- tiones, cupiditatesque abstrahere. Qui ergo de his et similibus Deum qua die, qua nocte, et longis temporum, spatiis alloquitur, et lingua quidem lo quens, mente nescit quid loquatur, nonne hic nugari videtur? Nondum sane fidelis hujusmodi, neque Deo reconciliatus est. Fidelis siquidem est, et appellatur, cui donum sancti Spiritus concredi- tum est, quique, illud habet, quod donum simul mentem ipsam accipientium illustrat, et simul continet, colligens et conservans horum duorum intelligentiam, cui dicatur et quid dicatur. Prius itaque credere, et reconciliari Deo necesse esi, et tum illi psallere sic ut qui psallere consti- tuit, ante veniam de admissis qua verborum, qua operum, qua actionum, qua cogitationum petat. Reconciliata autem Deo anima, mansueta, humilis, et contrita efficitur, id quod reconciliationis cum Deo argumentum est. Sunt enim ista præcipua Dei dona, et charismata, mansuetudo et humilitas. Animam mitem et humilem dæmones ad voluptates corporis, aut avaritiam, ut ad vanam gloriam iterum oppugnare, ut ante, non possunt. Et in Lis duobus Christi donis levationem, ac requiem ab hujusmodi necessitatibus, invenit anima. Quam- obrem pauca, cum timore et intellectu psallere debemus. Quod tamen omni sæculari. monacho, anachoretæ, clerico, diacono, sacerdoti, ediscopo impossibile est prorsus, nisi horum uniuscujusque anima pro mensura Adei ipsius in Christum, Spi- ritus sancti particeps fiat. Quoniam nemo polest dicere Dominus Jesus, nisi in Spiritu sanctoº¹. Et quia spiritus est, in quo adoramus, et preces inimus”. Et quia Ubi Spiritus Domini, ibi liber- tas", libertas autem et securitas a dæmonibus videlicet, qui odium, tristitiam, perturbationem, pusillanimitatem, pravitatem morum, nequitiam, incredulitatem, iracundiam, intemperantiaın ın anima excitant. Quibus qui constricti sunt, jeju- mantes, vitam solitariam quietamque sectantes, possessionibus carentes, multum psallentes, divi- narum Scripturarum explanatores, orthodoxorum dogmatum conscriptores, et magistri Ecclesiarum, et sanctissimi, ac justissimi, et longe religiosissimi cum Christo, vero lumine, qui omnem hominem sponte sua in verum mundum virtutum venientem illuminat, partem habere non possunt : Nulla enim societas luci ad tenebras ”. ORATIO XVI. ARGUMENTUM. Deum propter excellentem chari'atem multis calami- tatibus homiem exposuisse. Penuriam, seu indi- gentiam Dei munus esse, quique eam fugit, cum Psal. L, 18. ** Ibid. 19. • ] Cor. xii, 3. * Joan. 1v, 24. *³ 11 Cor. ||1, 17.

387 SIMEONIS JUNIORIS 389 ei cum tremore ªª. Quapropter homini tali multo A nibus sanctificentur : ut de cætero penitus non erat melius, si non psalleret. Dæmones namque in cæteris peccatis omnibus non æque, ut in isto contemptu Dei in animam dominari possunt. Et rex quiden terrenus debitores, quique in se pec- carunt, patitur, contemptores severe ulciscitur. Quare cum contemptu psallere peccatum est omn- nium maximum. Deus enim cum a corpore segre. gatus sit, nec oculis istis aspiciatur, etiam modo quodam incorporeo et visibili colitur. Quem cor- porea ratione, et ut videri possit, colere, minus est illi conveniens ac proprium, sicut et apud Davidem est Quoniam si voluisses, sacrificium dedissem utique : holocaustis non delectaberis". Idcirco cor contritum et humiliatum Deus non despiciel. Contritio autem cordis mente et cogi- tatione fat. Non tangunt oculorum sensum mens nostra et cogitatio, id est, ipsa anima. Hæc igitur mens, inquam, et cogitatio Deo qui intelligibitur, nec videtur, danda sunt. In hoc enim cultus ejus consistit, ut inaspectabilia inaspectabili, intelligibi- lia intelligibili, et corporalia cum anima quoque ad Deum colendum se subjiciant, qui manibus hu- manis colitur. Quod vero etiam, quæ in sensus cadunt, non respuit, sciendum, tunc ea accipere, cum mente pura ac sincera oblata fuerint. B Omnis quippe oratio, ac psalmodia divinæ Scri- pturæ, cum Deo reconciliatio est. Aut enim petitio est eorum quæ Deus per gratiam, pro co ac ipsum decet, hominibus donare solet. Aut sunt gratiarum C antiones Deo pro opificio, qui nulla subjecta ma- teria procreavit universə. Aut coininemoramus per ætates admiranda opera, prodigia et signa ad glo- riam ejus, et salutem hominum, et vindictam ini- quorum, improborumque exhibita. Aut arcanioribus rationibus divinam ejus administratam providen- tiam. Aut mysterium Incarnationis Verbi Dei, quomodo quem universitatis ambitus non cœpit, immaculatæ Virginis utero captus, natus, educatus sit, cœlestemque vivendi normam docuerit et ostenderit, salutaremque mortem perpessus, ab inferis resurrexerit, spemque resurrectionis, et vitæ æternæ generi hominum donaverit, et in cœlum, ut homo, assumptus fuerit, ut Spiritum sanctum ex Deo Patre suo procedentem, in eos qui in ipsum credidissent, demitteret; quem ab initio princeps homo Adamus habuit, et ob inti- delitatem auisit. Ilic namque totius œconomia finis, ut credentes in ipsum velut Deum et homi- nem, in duabus naturis non separatis neque con- fusis unum Christum, Spiritum sanctum in suas animas, quasi animam accipiant, et ita nominen- tur fideles, et quasi sursum conflati, ac de integro ficti, et a principio informati, ac per sanctum baptisma reformati, factique denuo, qualis primus homo erat, animo et conscientia, et sensibus om- *8 Psal. 11, 11. ”II Cor. vi, 14. D habeant in seipsis vitam corruptam, quæ possit appetitum animæ in carnales et mundanas appeti- tiones, cupiditatesque abstrahere. Qui ergo de his et similibus Deum qua die, qua nocte, et longis temporum, spatiis alloquitur, et lingua quidem lo quens, mente nescit quid loquatur, nonne hic nugari videtur? Nondum sane fidelis hujusmodi, neque Deo reconciliatus est. Fidelis siquidem est, et appellatur, cui donum sancti Spiritus concredi- tum est, quique, illud habet, quod donum simul mentem ipsam accipientium illustrat, et simul continet, colligens et conservans horum duorum intelligentiam, cui dicatur et quid dicatur. Prius itaque credere, et reconciliari Deo necesse esi, et tum illi psallere sic ut qui psallere consti- tuit, ante veniam de admissis qua verborum, qua operum, qua actionum, qua cogitationum petat. Reconciliata autem Deo anima, mansueta, humilis, et contrita efficitur, id quod reconciliationis cum Deo argumentum est. Sunt enim ista præcipua Dei dona, et charismata, mansuetudo et humilitas. Animam mitem et humilem dæmones ad voluptates corporis, aut avaritiam, ut ad vanam gloriam iterum oppugnare, ut ante, non possunt. Et in Lis duobus Christi donis levationem, ac requiem ab hujusmodi necessitatibus, invenit anima. Quam- obrem pauca, cum timore et intellectu psallere debemus. Quod tamen omni sæculari. monacho, anachoretæ, clerico, diacono, sacerdoti, ediscopo impossibile est prorsus, nisi horum uniuscujusque anima pro mensura Adei ipsius in Christum, Spi- ritus sancti particeps fiat. Quoniam nemo polest dicere Dominus Jesus, nisi in Spiritu sanctoº¹. Et quia spiritus est, in quo adoramus, et preces inimus”. Et quia Ubi Spiritus Domini, ibi liber- tas", libertas autem et securitas a dæmonibus videlicet, qui odium, tristitiam, perturbationem, pusillanimitatem, pravitatem morum, nequitiam, incredulitatem, iracundiam, intemperantiaın ın anima excitant. Quibus qui constricti sunt, jeju- mantes, vitam solitariam quietamque sectantes, possessionibus carentes, multum psallentes, divi- narum Scripturarum explanatores, orthodoxorum dogmatum conscriptores, et magistri Ecclesiarum, et sanctissimi, ac justissimi, et longe religiosissimi cum Christo, vero lumine, qui omnem hominem sponte sua in verum mundum virtutum venientem illuminat, partem habere non possunt : Nulla enim societas luci ad tenebras ”. ORATIO XVI. ARGUMENTUM. Deum propter excellentem chari'atem multis calami- tatibus homiem exposuisse. Penuriam, seu indi- gentiam Dei munus esse, quique eam fugit, cum Psal. L, 18. ** Ibid. 19. • ] Cor. xii, 3. * Joan. 1v, 24. *³ 11 Cor. ||1, 17.

387 SIMEONIS JUNIORIS 389 ei cum tremore ªª. Quapropter homini tali multo A nibus sanctificentur : ut de cætero penitus non erat melius, si non psalleret. Dæmones namque in cæteris peccatis omnibus non æque, ut in isto contemptu Dei in animam dominari possunt. Et rex quiden terrenus debitores, quique in se pec- carunt, patitur, contemptores severe ulciscitur. Quare cum contemptu psallere peccatum est omn- nium maximum. Deus enim cum a corpore segre. gatus sit, nec oculis istis aspiciatur, etiam modo quodam incorporeo et visibili colitur. Quem cor- porea ratione, et ut videri possit, colere, minus est illi conveniens ac proprium, sicut et apud Davidem est Quoniam si voluisses, sacrificium dedissem utique : holocaustis non delectaberis". Idcirco cor contritum et humiliatum Deus non despiciel. Contritio autem cordis mente et cogi- tatione fat. Non tangunt oculorum sensum mens nostra et cogitatio, id est, ipsa anima. Hæc igitur mens, inquam, et cogitatio Deo qui intelligibitur, nec videtur, danda sunt. In hoc enim cultus ejus consistit, ut inaspectabilia inaspectabili, intelligibi- lia intelligibili, et corporalia cum anima quoque ad Deum colendum se subjiciant, qui manibus hu- manis colitur. Quod vero etiam, quæ in sensus cadunt, non respuit, sciendum, tunc ea accipere, cum mente pura ac sincera oblata fuerint. B Omnis quippe oratio, ac psalmodia divinæ Scri- pturæ, cum Deo reconciliatio est. Aut enim petitio est eorum quæ Deus per gratiam, pro co ac ipsum decet, hominibus donare solet. Aut sunt gratiarum C antiones Deo pro opificio, qui nulla subjecta ma- teria procreavit universə. Aut coininemoramus per ætates admiranda opera, prodigia et signa ad glo- riam ejus, et salutem hominum, et vindictam ini- quorum, improborumque exhibita. Aut arcanioribus rationibus divinam ejus administratam providen- tiam. Aut mysterium Incarnationis Verbi Dei, quomodo quem universitatis ambitus non cœpit, immaculatæ Virginis utero captus, natus, educatus sit, cœlestemque vivendi normam docuerit et ostenderit, salutaremque mortem perpessus, ab inferis resurrexerit, spemque resurrectionis, et vitæ æternæ generi hominum donaverit, et in cœlum, ut homo, assumptus fuerit, ut Spiritum sanctum ex Deo Patre suo procedentem, in eos qui in ipsum credidissent, demitteret; quem ab initio princeps homo Adamus habuit, et ob inti- delitatem auisit. Ilic namque totius œconomia finis, ut credentes in ipsum velut Deum et homi- nem, in duabus naturis non separatis neque con- fusis unum Christum, Spiritum sanctum in suas animas, quasi animam accipiant, et ita nominen- tur fideles, et quasi sursum conflati, ac de integro ficti, et a principio informati, ac per sanctum baptisma reformati, factique denuo, qualis primus homo erat, animo et conscientia, et sensibus om- *8 Psal. 11, 11. ”II Cor. vi, 14. D habeant in seipsis vitam corruptam, quæ possit appetitum animæ in carnales et mundanas appeti- tiones, cupiditatesque abstrahere. Qui ergo de his et similibus Deum qua die, qua nocte, et longis temporum, spatiis alloquitur, et lingua quidem lo quens, mente nescit quid loquatur, nonne hic nugari videtur? Nondum sane fidelis hujusmodi, neque Deo reconciliatus est. Fidelis siquidem est, et appellatur, cui donum sancti Spiritus concredi- tum est, quique, illud habet, quod donum simul mentem ipsam accipientium illustrat, et simul continet, colligens et conservans horum duorum intelligentiam, cui dicatur et quid dicatur. Prius itaque credere, et reconciliari Deo necesse esi, et tum illi psallere sic ut qui psallere consti- tuit, ante veniam de admissis qua verborum, qua operum, qua actionum, qua cogitationum petat. Reconciliata autem Deo anima, mansueta, humilis, et contrita efficitur, id quod reconciliationis cum Deo argumentum est. Sunt enim ista præcipua Dei dona, et charismata, mansuetudo et humilitas. Animam mitem et humilem dæmones ad voluptates corporis, aut avaritiam, ut ad vanam gloriam iterum oppugnare, ut ante, non possunt. Et in Lis duobus Christi donis levationem, ac requiem ab hujusmodi necessitatibus, invenit anima. Quam- obrem pauca, cum timore et intellectu psallere debemus. Quod tamen omni sæculari. monacho, anachoretæ, clerico, diacono, sacerdoti, ediscopo impossibile est prorsus, nisi horum uniuscujusque anima pro mensura Adei ipsius in Christum, Spi- ritus sancti particeps fiat. Quoniam nemo polest dicere Dominus Jesus, nisi in Spiritu sanctoº¹. Et quia spiritus est, in quo adoramus, et preces inimus”. Et quia Ubi Spiritus Domini, ibi liber- tas", libertas autem et securitas a dæmonibus videlicet, qui odium, tristitiam, perturbationem, pusillanimitatem, pravitatem morum, nequitiam, incredulitatem, iracundiam, intemperantiaın ın anima excitant. Quibus qui constricti sunt, jeju- mantes, vitam solitariam quietamque sectantes, possessionibus carentes, multum psallentes, divi- narum Scripturarum explanatores, orthodoxorum dogmatum conscriptores, et magistri Ecclesiarum, et sanctissimi, ac justissimi, et longe religiosissimi cum Christo, vero lumine, qui omnem hominem sponte sua in verum mundum virtutum venientem illuminat, partem habere non possunt : Nulla enim societas luci ad tenebras ”. ORATIO XVI. ARGUMENTUM. Deum propter excellentem chari'atem multis calami- tatibus homiem exposuisse. Penuriam, seu indi- gentiam Dei munus esse, quique eam fugit, cum Psal. L, 18. ** Ibid. 19. • ] Cor. xii, 3. * Joan. 1v, 24. *³ 11 Cor. ||1, 17.

387 SIMEONIS JUNIORIS 389 ei cum tremore ªª. Quapropter homini tali multo A nibus sanctificentur : ut de cætero penitus non erat melius, si non psalleret. Dæmones namque in cæteris peccatis omnibus non æque, ut in isto contemptu Dei in animam dominari possunt. Et rex quiden terrenus debitores, quique in se pec- carunt, patitur, contemptores severe ulciscitur. Quare cum contemptu psallere peccatum est omn- nium maximum. Deus enim cum a corpore segre. gatus sit, nec oculis istis aspiciatur, etiam modo quodam incorporeo et visibili colitur. Quem cor- porea ratione, et ut videri possit, colere, minus est illi conveniens ac proprium, sicut et apud Davidem est Quoniam si voluisses, sacrificium dedissem utique : holocaustis non delectaberis". Idcirco cor contritum et humiliatum Deus non despiciel. Contritio autem cordis mente et cogi- tatione fat. Non tangunt oculorum sensum mens nostra et cogitatio, id est, ipsa anima. Hæc igitur mens, inquam, et cogitatio Deo qui intelligibitur, nec videtur, danda sunt. In hoc enim cultus ejus consistit, ut inaspectabilia inaspectabili, intelligibi- lia intelligibili, et corporalia cum anima quoque ad Deum colendum se subjiciant, qui manibus hu- manis colitur. Quod vero etiam, quæ in sensus cadunt, non respuit, sciendum, tunc ea accipere, cum mente pura ac sincera oblata fuerint. B Omnis quippe oratio, ac psalmodia divinæ Scri- pturæ, cum Deo reconciliatio est. Aut enim petitio est eorum quæ Deus per gratiam, pro co ac ipsum decet, hominibus donare solet. Aut sunt gratiarum C antiones Deo pro opificio, qui nulla subjecta ma- teria procreavit universə. Aut coininemoramus per ætates admiranda opera, prodigia et signa ad glo- riam ejus, et salutem hominum, et vindictam ini- quorum, improborumque exhibita. Aut arcanioribus rationibus divinam ejus administratam providen- tiam. Aut mysterium Incarnationis Verbi Dei, quomodo quem universitatis ambitus non cœpit, immaculatæ Virginis utero captus, natus, educatus sit, cœlestemque vivendi normam docuerit et ostenderit, salutaremque mortem perpessus, ab inferis resurrexerit, spemque resurrectionis, et vitæ æternæ generi hominum donaverit, et in cœlum, ut homo, assumptus fuerit, ut Spiritum sanctum ex Deo Patre suo procedentem, in eos qui in ipsum credidissent, demitteret; quem ab initio princeps homo Adamus habuit, et ob inti- delitatem auisit. Ilic namque totius œconomia finis, ut credentes in ipsum velut Deum et homi- nem, in duabus naturis non separatis neque con- fusis unum Christum, Spiritum sanctum in suas animas, quasi animam accipiant, et ita nominen- tur fideles, et quasi sursum conflati, ac de integro ficti, et a principio informati, ac per sanctum baptisma reformati, factique denuo, qualis primus homo erat, animo et conscientia, et sensibus om- *8 Psal. 11, 11. ”II Cor. vi, 14. D habeant in seipsis vitam corruptam, quæ possit appetitum animæ in carnales et mundanas appeti- tiones, cupiditatesque abstrahere. Qui ergo de his et similibus Deum qua die, qua nocte, et longis temporum, spatiis alloquitur, et lingua quidem lo quens, mente nescit quid loquatur, nonne hic nugari videtur? Nondum sane fidelis hujusmodi, neque Deo reconciliatus est. Fidelis siquidem est, et appellatur, cui donum sancti Spiritus concredi- tum est, quique, illud habet, quod donum simul mentem ipsam accipientium illustrat, et simul continet, colligens et conservans horum duorum intelligentiam, cui dicatur et quid dicatur. Prius itaque credere, et reconciliari Deo necesse esi, et tum illi psallere sic ut qui psallere consti- tuit, ante veniam de admissis qua verborum, qua operum, qua actionum, qua cogitationum petat. Reconciliata autem Deo anima, mansueta, humilis, et contrita efficitur, id quod reconciliationis cum Deo argumentum est. Sunt enim ista præcipua Dei dona, et charismata, mansuetudo et humilitas. Animam mitem et humilem dæmones ad voluptates corporis, aut avaritiam, ut ad vanam gloriam iterum oppugnare, ut ante, non possunt. Et in Lis duobus Christi donis levationem, ac requiem ab hujusmodi necessitatibus, invenit anima. Quam- obrem pauca, cum timore et intellectu psallere debemus. Quod tamen omni sæculari. monacho, anachoretæ, clerico, diacono, sacerdoti, ediscopo impossibile est prorsus, nisi horum uniuscujusque anima pro mensura Adei ipsius in Christum, Spi- ritus sancti particeps fiat. Quoniam nemo polest dicere Dominus Jesus, nisi in Spiritu sanctoº¹. Et quia spiritus est, in quo adoramus, et preces inimus”. Et quia Ubi Spiritus Domini, ibi liber- tas", libertas autem et securitas a dæmonibus videlicet, qui odium, tristitiam, perturbationem, pusillanimitatem, pravitatem morum, nequitiam, incredulitatem, iracundiam, intemperantiaın ın anima excitant. Quibus qui constricti sunt, jeju- mantes, vitam solitariam quietamque sectantes, possessionibus carentes, multum psallentes, divi- narum Scripturarum explanatores, orthodoxorum dogmatum conscriptores, et magistri Ecclesiarum, et sanctissimi, ac justissimi, et longe religiosissimi cum Christo, vero lumine, qui omnem hominem sponte sua in verum mundum virtutum venientem illuminat, partem habere non possunt : Nulla enim societas luci ad tenebras ”. ORATIO XVI. ARGUMENTUM. Deum propter excellentem chari'atem multis calami- tatibus homiem exposuisse. Penuriam, seu indi- gentiam Dei munus esse, quique eam fugit, cum Psal. L, 18. ** Ibid. 19. • ] Cor. xii, 3. * Joan. 1v, 24. *³ 11 Cor. ||1, 17.

προκατασφαλίσασθαι τούς ἐγκύπτειν ἐνταῦθα βουλομένους τῷ λόγῳ, ἵνα μή τῇ πρός τά βάθη τοῦ πνεύματος ἀπείρῳ ἐπιβολῇ καί τῇ περί τά θεῖα ἀνασκήτῳ ἕξει καί διανοίᾳ βλάβην τούτων τινές, ἀλλά μή ὠφέλειαν εἰς ἑαυτούς ἀναμάξοιντο, κακῶς δηλαδή καί ἀπείρως τά θεῖα καί ὑπέρ αἴσθησιν ἐκλαμβάνοντες. 2. Ἰστέον οὖν, ὅτι τόν εἰς θεολόγων ἀνδρῶν ἐγκυπτειν γραφάς προαιρούμενον καί ἐπί τοῦτο ἔρωτι ἐπειγόμενον ἀναγνώσεως πρῶτα μέν πιστόν ὄντα κόσμον χρή φυγεῖν καί τά ἐν κόσμῳ καθόλου τῷ σώματι καί τῷ πνεύματι (12) καί τήν πρόσυλον ἀπό ψυχῆς ἁμαρτίαν μισῆσαι καί τήν πρόσκαιρον ἀποσείσασθαι τῶν ἡδέων ἀπόλαυσιν˙ θεῖναί τε θεμέλιον ἀκολούθως καλόν ἐπί τήν ἐρηρεισμένην πέτραν τῆς πίστεως διά πράξεως καί ἐργασίας τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ καί ἐπί τοῦτον εὐτέχνως τόν οἶκον ἐποικοδομῆσαι τῶν ἀρετῶν καί τόν παλαιόν καί φθειρόμενον ἄνθρωπον κατά τάς ἐπιθυμίας αὐτοῦ ἀποδύσασθαι, καί τόν ἀνακαινούμενον εἰς Χριστόν ἐπενδύσασθαι, ἄρτιον δηλονότι πεφθακότα καί τῇ ἐνδεχομένῃ καλῶς τελειότητι ἀναβεβηκότα εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ˙ ἔτι δέ προκαθαρθῆναι καί προφωτισθῆναι καί ἐλλαμφῆναι τῷ πνεύματι προθεωρῆσαί τε τήν ἅπασαν κτίσιν ὄμματι νοός καθαρῷ, προκαταμαθεῖν τε καί προκαταστοχάσασθαι τούς λόγους καί τάς κινήσεις αὐτῆς τηλαυγῶς καί ἔξω γενέσθαι τῶν ὁρωμένων τῆς ταπεινώσεως, ὑπεράνω δήπου πάσης σαρκός καί αἰσθήσεως˙ ἔνθεν τοι καί τό στόμα τρανῶς διανοίξαντα ἑλκύσαι δυνάμει τήν χάριν τοῦ πνεύματος κἀκεῖθεν φωτός ἀγαθοῦ πληρωθῆναι καί κατά τήν ἀναλογίαν τῶν ἐκ καθάρσεως ἐν αὐτῷ γενομένων ἱερῶν ἐμφάσεων ἄνωθεν θεολογῆσαι τρανῶς καί οὕτως, οἷα δή τηλαυγής τήν διάνοιαν, ἐν τοῖς ὧδε γεγραμμένοις ἐγκύψαι, φημί δή τοῖς πονήμασι τῆς ὑψηλοτάτης καί θεολογικωτάτης διανοίας τοῦ μακαριωτάτου καί τρισολβίου πατρός Συμεών. 3. Τόν γοῦν ἔτι κάτω τῷ στήθει καί τῇ κοιλίᾳ συρόμενον, λέγω δή τοῖς χοϊκοῖς φρονήμασι καί ταῖς προσύλοις ἐπιθυμίαις αὐτοῦ, δεδεμένον τε ὑπό τά δεσμά τῆς ἀπατώσης τοῦ κόσμου αἰσθήσεως, ἄναγνον ὄντα καί τάς αἰσθήσεις πεπηρωμένον τῆς διανοίας δεινῶς, μή κατατολμῆσαι προβεβαιούμεθα τῶν γεγραμμένων ἐνταῦθα τῆς ἀναγνώσεως, ἵνα μή τῷ μετά λήμης τῶν ὀφθαλμῶν εἰς τάς ἀκτῖνας (13) ἐνατενίζοντι τοῦ ἡλίου ἐπίσης ὑπομείνῃ τήν τύφλωσιν καί αὐτήν τήν ἀμυδράν ὅρασιν προσαπολέσῃ τῶν ὀφθαλμῶν˙ καθαρθῆναι γάρ πρῶτον δεῖ πάσης ἀσθενείας καί λήμης τῶν λογισμῶν καί οὕτω τῷ καθαρῶς καί ὑπεραπείρως εἰς ἄπειρον λάμποντι προσομιλῆσαι καί πλησιάσαι ἡλίῳ, εἴτε τούτῳ δή τῷ αἰσθητῶς καί καθ᾿ ἡμᾶς φαίνοντι εἴτε τῷ τῆς δικαιοσύνης καί ταῖς ἐξ αὐτοῦ τῶν λόγων καί νοημάτων ἐκπεμπομέναις αὐγαῖς˙ μόνων γάρ ἐκείνων ἐστί τό κατοπτεύειν τά βάθη τοῦ Πνεύματος, τῶν ἐξ ἄκρας δηλονότι καθάρσεως καταλαμπομένων ἀπείρῳ φωτί τοῦ Θεοῦ καί ὁλολαμπῆ τήν διάνοιαν ἅμα καί τήν ψυχήν κεκτημένων, τῶν δέ γε λοιπῶν τά στήθη τύπτειν ἐπωφελές καί ἁρμόδιον καί ἄνωθεν ἐκκαλεῖσθαι τόν ἔλεον. 4. Σκοπεῖν τοίνυν πάντα χρεών τόν τούς λόγους δυνάμενον πιστῶς μελετᾶν τούτου δή τοῦ θείου πατρός καί τούτων τό βάθος ἐξερευνᾶν τήν αὐτοῦ συνετῶς ἔκστασίν τε καί θέωσιν˙ ὅπως, οἷά περ ἔξω σαρκός καί σώματος καί πάσης αἰσθήσεως ὤν, ἡρπάζετο ἀπό γῆς τῷ πνεύματι εἰς οὐρανούς καί Θεόν, καί θείων ἠξιοῦτο ξενοτρόπως ἀποκαλύψεων, καί τάς ἐνεργείας ἔβλεπεν ἐν ἑαυτῷ τοῦ θείου φωτός θεοπρεπῶς ἐνεργούσας, καί θεωνυμίαις διαφόροις ἔρωτι κάτοχος ὤν τοῦ Θεοῦ ὡς τετρωμένος ὑπό τῆς ἀγάπης αὐτοῦ τοῦτον ἐκάλει καί προσωνόμαζε, Διονύσιον τόν μέγαν ἐν τούτῳ καί μιμούμενος καί ὁμοίως συναρπαζόμενος αὐτῷ ἀπό γῆς˙ καί γάρ ἐκείνῳ ταὐτόν ἐνεργούμενος ὑπό τοῦ Θείου Πνεύματος καί ὁ ὑψίνους οὗτος ἀνήρ ὡς πάντων τῶν αἴτιον τόν Θεόν ὁμοίως αὐτῷ πολυωνύμως ἐκ πάντων τῶν αἰτιατῶν ἀνύμνει λαμπρῶς, ὡς ἀγαθόν, ὡς καλόν, ὡς σοφόν, ὡς ἀγαπητόν, ὡς Θεόν θεῶν, 6 οὐ γάρ ὡς ἀγνώμων δοῦλος κατακρύπτει τό δοθέν αὐτῷ πρός Θεοῦ τάλαντον, ἀλλ᾿ ὡς πιστός οἰκονόμος τόν πλοῦτον, ὅν ἐδέξατο ἐξ αὐτοῦ, τῆς ἀκενώτου σοφίας εὐγνωμόνως κατά τό γεγραμμένον οὐ κατορύττει˙ ἀδόλως τε, φησίν, ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι, τόν πλοῦτον αὐτῆς οὐκ ἀποκρύψομαι. 9. Ἔνθεν τοι καί ἄργυρος πεπυρωμένος οὖσα ἡ γλῶσσα αὐτοῦ καί δικαιοσύνης πλήρης ἡ ψυχή αὐτοῦ˙ τά χείλη αὐτοῦ οἷα δή τῷ ὄντι δικαίου ἠπίστατο ὑψηλά καί στόμα αὐτοῦ ἀπέσταζε χάριτας καί ἀπόρρητον σοφίαν Θεοῦ. Γέγονε δέ τοῦτο ἐκ πολλῆς ἀληθῶς ταπεινοφροσύνης καί καθαρότητος˙ στόμα γάρ, φησί, ταπεινῶν μελετήσει σοφίαν καί ἐν καρδίᾳ ἀγαθῇ ἀνδρός σοφία, ἐν δέ καρδίᾳ ἀφρόνων οὐ διαγινώσκεται. Εἶχε γάρ, (17) ταπεινοφροσύνης ὤν ἔμπλεως, διηνεκῶς ἐν μελέτῃ καρδίας τήν τοῦ Θεοῦ σοφίαν, κατά τό εἰρημένον, ἥτις τοῖς ταπεινοῖς τήν καρδίαν, καί οὐ τοῖς ἄφροσι τοῦ κόσμου σοφοῖς καθόλου διαγινώσκεται, καί τό φῶς ἀεί τοῦ Θεοῦ ἦν ἀληθῶς ἡ πνοή αὐτοῦ˙ ὅ δίκην λύχνου ἔχων ἐν διανοίᾳ, ἅ ἑώρων οἱ ὀφθαλμοί αὐτοῦ νοερῶς, ὡς τό λόγιον, ἔλεγέ τε καί ἀριδηλότατα μετά γνώσεως ἔγραφεν˙ ἅ, φησίν, εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου, λέγε˙ καί λέγων ὕμνει σαφέστατα ἐκ τῶν ὄντων τό θεῖον, ὡς ὄν κοινόν πάντων τῶν ὄντων. Οὐ γάρ ἀκοινώτητόν ἐστι καθόλου τό ἀγαθόν οὐδενί τῶν ὄντων, ὥς φησιν ὁ τά θεῖα πολύς Διονύσιος, ἀλλ᾿ ἐφ᾿ ἑαυτοῦ μονίμως τήν ὑπερούσιον ἱδρῦσαν ἀκτῖνα ταῖς ἑκάστου τῶν ὄντων ἀναλόγοις ἐλλάμψεσιν ἀγαθοπρεπῶς ἐπιφαίνεται καί πρός τήν ἐφικτήν αὐτοῦ θεωρίαν καί κοινωνίαν καί ὁμοίωσιν ἀνατείνει τούς νοερούς νόας, ὡς θεμιτόν αὐτῷ καί ἱεροπρεπῶς ἐπιβάλλοντας. 10. Τοιγαροῦν καί κατά πάντα τοῖς πρός αὐτοῦ θεολόγοις ἑπόμενος, τό μέν ὑπέρ νοῦν καί φύσιν τῆς θεότητος κρύφιον ἀνεξερευνήτοις ὕμνει καί ἱεραῖς νοός εὐλαβείαις, ὥς φησι περί θεολόγων ἀνθρῶν Διονύσιος, τά δέ ἄρρητα σιγῇ τῇ σώφρονι διόλου τιμῶν ἐπί τάς ἐλλαμπούσας αὐτῷ ἐν τοῖς ἱεροῖς νοήμασιν αὐγάς ἀνετείνετο κἀκεῖθεν πλουσίως καταλαμπόμενός τε καί φωτιζόμενος πρός τούς θεαρχικούς καί θεοπρεπεῖς ὕμνους καί πρός τάς ἱεράς ὑμνολογίας ὑπ᾿ αὐτῶν ὑπερκοσμίως ἐτυποῦτο πρός τό καί ὁρᾶν τά συμμέτρως αὐτῷ δι᾿ αὐτῶν δωρούμενα θεαρχικά φῶτα καί τό ἀγαθοδότην Κύριον ὡς ἁπάσης ἱερᾶς ἀρχῆς καί φωτοφαενίας αἴτιον ἐρωτικῶς ἀνυμνεῖν. 11. (18) Παλαιόν δέ ἄρα τοῦτο καί ἀρχέγονον σοφίας εἶδος καί ἀποτέλεσμα˙ τοῖς γάρ παλαιοῖς καί πιστοῖς, τήν πάτριον πάλαι φιλοσοφοῦσι φιλοσοφίαν, ἄνωθεν ἡ θείας χάρις τοῦ Πνεύματος οὕτω δι᾿ ὑπερβολήν συγγινομένη καθάρσεως πρός ὕμνους ἐρωτικούς τε καί θείους καί πρός μέτρα λόγων παντοίων ἐκίνει τάς διανοίας αὐτῶν. Ἐκ δή τούτου ποιηταί ᾀσμάτων καί ὕμνων καί μελῶν θείων τοῖς τηνικαῦτα θαυμασίως ἐδείκνυντο˙ οὐκ ἐκ μαθημάτων δέ ἀναγωγῆς καί τελείας τῶν λόγων ἀσκήσεως πρός τοῦτο σοφῶς τε καί συνήθως ἀπετελοῦντο, ἀλλ᾿ ἐκ φιλοσοφίας τῶν τῆς ψυχῆς τρόπων καί ἐξ ἄκρας ἀσκήσεως καί φυλακῆς τῶν γενικῶν ἀρετῶν . Εἴ τῳ δέ φίλον τό εἰρημένον ἐξ ἐγγράφου πιστωθῆναι αἰτίας, Φίλωνι τῷ Ἰουδαίῳ ἐν τῷ οὕτω πωςς ἐιγεγραμμένῳ λόγῳ αὐτοῦ Περί βίου θεωρητικοῦ ἤ περί ἱκετῶν ἐντυχέτω καί εἴσεται τό τοῦ λόγου πιστόν ἐξ αὐτῆς. Ἵνα δέ βρασύ τι καί ἡμεῖς λόγιον ἐκεῖθεν ἀναλαβώμεθα πρός τήν τοῦ λόγου βεβαίωσιν, φησίν ἐκεῖνο ὡδί˙ ὥστε, φησίν, οὐ θεωροῦσι μόνον τά ὑψηλά νοός ἐπιβολαῖς καθαροῦ, ἀλλά καί ποιοῦσιν ᾄσματα καί ὕμνους εἰς τόν Θεόν διά παντοίων μέτρων καί μελῶν, ἀριθμοῖς σεμνοτέροις ἀναγκαίως χαράσσοντες. 12. Ἅ γοῦν καί τούτῳ δή τῷ πατρί ἐν θεωρυμίαις ὕμνηται θεοφράστως, ταῦτα, φησί Διονύσιος ὁ μέγας, πρός τῶν θείων λογίων μεμύηται, καί πᾶσαν, ὡς εἰπεῖν, τήν ἱεράν τῶν θεολόγων ὑμνολογίαν εὑρήσει τις, ἐπιπόνῳ δηλαδή ψυχῇ καί καθαρᾷ διανοίᾳ τάς θείας γραφάς, ἐρευνῶν, πρός τάς ἀγαθουργούς προόδους τῆς θείας 8 (14) ὡς Κύριον κυρίων, ὡς ἅγιον ἁγίων, ὡς αἰώνιον, ὡς ὄντα καί ὡς αἰώνων αἴτιον˙ ὡς ζωῆς χορηγόν, ὡς σοφίαν, ὡς νοῦν, ὡς λόγον, ὡς γνώστην, ὡς προέχοντα πάντας τούς θησαυρούς ἁπάσης γνώσεως, ὡς δύναμιν, ὡς δυνάστην, ὡς βασιλέα βασιλευόντων, ὡς παλαιόν ἡμερῶν, ὡς ἀγήρω καί ἀναλλοίωτον˙ ὡς σωτηρίαν, ὡς δικαιοσύνην, ὡς ἁγιασμόν, ὡς ἀπολύτρωσιν, ὡς ἐν μεγέθει πάντων ὑπερέχοντα καί ὡς ἐν αὔρᾳ λεπτῇ˙ καί ἐν ψυχαῖς καί ἐν σώμασι καί ἐν νοῖς αὐτόν εἶναι ἐν οὐρανῷ καί ἐν γῇ καί ἅμα ἐν ταὐτῷ τόν αὐτόν, ἐγκόσμιον, περικόσμιον, ὑπερκόσμιον, ὑπερουράνιον, ὑπερούσιον, ἥλιον, ἀστέρα, πῦρ, ὕδωρ, πνεῦμα, δρόσον, νεφέλην, αὐτόλιθον καί πέτραν, πάντα τά ὄντα, μηδέν ὄντα τῶν ὄντων. 5. Ὅθεν καί αὐτός ὁ πολύς τά θεῖα Διονύσιος ἐν τῷ Περί θείων ὀνομάτων συντάγματι, τῷ τρόπῳ καί τῇ πρός Θεόν ἐκστάσει τοῦ θεσπεσίου τούτου πατρός οἷα δι᾿ ὧν γράφει συμμαρτυρῶν, τοιάδε φησίν˙ οὕτως οὖν τῇ πάντων αἰτίᾳ καί ὑπέρ πάντα οὔσῃ καί τό ἀνώνυμον ἐφαρμόσει καί πάντα τά τῶν ὄντων ὀνόματα, ἵνα ἀκριβῶς ᾗ τῶν ὅλων βασιλεία καί περί αὐτήν ᾖ τά πάντα καί αὐτῆς ὡς αἰτίας, ὡς ἀρχῆς, ὡς πέρατος ἐξηρτημένα, καί αὐτή κατά τό λόγιον ᾗ τά πάντα ἐν πᾶσι καί ἀληθῶς ὑμνῆται πάντων ὑποστάτις. Καί μετ᾿ ὀλίγα˙ πάντα δέ ἁπλῶς καί ἀπεριορίστως ἐν ἑαυτῇ τά ὄντα προείληφε ταῖς παντελέσι τῆς μιᾶς αὐτῆς καί παναιτίου προνοίας ἀγαθότησι καί ἐκ τῶν ὄντων ἁπάντων ἐναρμονίως ὑμνεῖται καί ὀνομάζεται. 6. Καί γοῦν οὐ ταύτας μόνας οἱ θεολόγοι τάς θεωνυμίας πρεσβεύουσι τάς ἀπό τῶν παντελῶν ἤ τῶν μερικῶν προνοιῶν ἤ τῶν προνοουμένων, ἀλλά καί ἀπό τινων ἔσθ᾿ ὅτε θείων φασμάτων ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀνακτόροις ἤ ἄλλοθί ποι τούς μύστας ἤ τούς προφήτας καταλαμψάντων κατ᾿ ἄλλας καί ἄλλας αἰτίας τε καί δυνάμεις ὀνομάζουσι τήν ὑπερφαῆ καί ὑπερώνυμον ἀγαθότητα καί μορφάς αὐτῇ καί τύπους ἀνθρωπικούς ἤ πυρίνους ἤ ἠλεκτρίνους περιτιθέασι καί ὀφθαλμούς αὐτῆς καί ὦτα καί πλοκάμους καί πρόσωπα καί χεῖρας καί μετάφρενα καί πτερά καί βραχίονας καί ὀπίσθια καί πόδας ὑμνοῦσι, στεφάνους τε καί θώκους καί ποτήρια καί κρατῆρας αὐτῇ καί ἄλλα ἄττα μυστικά περιπλάττουσιν. 7. Εἰς γάρ ἄκρον ὁ θεῖος οὗτος ἐκκαθαρθείς τήν ψυχήν, ὡς ἤδη τά πρός αὐτοῦ γεγραμμένα σάλπιγγος ἠχούσης μεγαλοφωνότερον ἐκβοᾷ, ἠξίωται καί μεγάλων ἀποκαλύψεων καί θεωριῶν ἀπορρήτων καί μυστικῆς ὁμιλίας καί ῥημάτων θείων ἄνωθεν αὐτῷ ξένως ἐνηχηθέντων καί συλλήβδην εἰπεῖν χάριτος ἀποστολικῆς, ὅλος πυρποληθείς ὑπό τοῦ θείου πυρός. Διό καί τῆς θύραθεν ἐπιστήμης τῶν λόγων πάντῃ ἄγευστος καί ἀμαθής ὤν ὑπέρ πάντα ῥήτορα καί σοφόν τῇ εὐροίᾳ τῶν λόγων καί τῇ τῶν νοημάτων δαψιλείᾳ τε καί πυκνότητι εἰς ὕψος ἐμεγαλύνθη σοφίας ὡς τά θεῖα τῷ ὄντι σοφός καί θεολόγος δογματικώτατος. 8. Καί οὐ θαῦμα˙ ἡ γάρ τοῦ Θεοῦ σοφία διήκει, κατά τόν εἰπόντα, καί χωρεῖ διά πάντων διά τήν καθαρότητα˙ ἀτμίς γάρ ἐστι τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως καί ἀπόρροια τῆς τοῦ παντοκράτορος δόξης εἰλικρινής˙ μία δέ, φησιν, οὖσα πάντα δύναται καί μένουσα ἐν ἑαυτῇ τά πάντα καινίζει καί κατά γενεάς εἰς ψυχάς ὁσίας μεταβαίνουσα φίλους Θεοῦ (16) καί προφήτας κατασκευάζει˙ οὐδέν γάρ ἀγαπᾷ ὁ Θεός εἰ μή τόν σοφίᾳ συνοικοῦντα. Διά τοι τοῦτο καί τῶν λόγων τῆς σοφίας ἐπιθυμήσας ἐπόθησε τό κάλλος αὐτῆς˙ καί ποθήσας, κατά τόν Σολομῶντα, ἐζήτησε διά πόνων φιλοσοφίας τε καί ἀσκήσεως καί εὗρεν αὐτήν˙ καί εὑρών ηὔξατο μετά δακρύων ἐμπόνως καί ἐδόθη αὐτῷ φρόνησις˙ καί ἐπεκαλέσατο πίστει βεβαίᾳ καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πνεῦμα σοφίας˙ ὅθεν ἀκοίμητον ἔσχε διά βίου παντός τό ἐκ ταύτης ἀτεχνῶς φέγγος, δι᾿ οὗ ἄρα καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πάντα ὁμοῦ τά ἀγαθά τῆς αἰωνίου ζωῆς καί ἀναρίθμητος πλοῦτος σοφίας καί γνώσεως. Ἀμέλλει καί ἀδόλως παρά Θεοῦ μαθών τά ἀπόρρητα ἀφθόνως τοῖς πᾶσι ταῦτα γράφων παρέχει εἰς πνευματικήν εὐφροσύνην ὁμοῦ καί ὠφέλειαν˙ 7

προκατασφαλίσασθαι τούς ἐγκύπτειν ἐνταῦθα βουλομένους τῷ λόγῳ, ἵνα μή τῇ πρός τά βάθη τοῦ πνεύματος ἀπείρῳ ἐπιβολῇ καί τῇ περί τά θεῖα ἀνασκήτῳ ἕξει καί διανοίᾳ βλάβην τούτων τινές, ἀλλά μή ὠφέλειαν εἰς ἑαυτούς ἀναμάξοιντο, κακῶς δηλαδή καί ἀπείρως τά θεῖα καί ὑπέρ αἴσθησιν ἐκλαμβάνοντες. 2. Ἰστέον οὖν, ὅτι τόν εἰς θεολόγων ἀνδρῶν ἐγκυπτειν γραφάς προαιρούμενον καί ἐπί τοῦτο ἔρωτι ἐπειγόμενον ἀναγνώσεως πρῶτα μέν πιστόν ὄντα κόσμον χρή φυγεῖν καί τά ἐν κόσμῳ καθόλου τῷ σώματι καί τῷ πνεύματι (12) καί τήν πρόσυλον ἀπό ψυχῆς ἁμαρτίαν μισῆσαι καί τήν πρόσκαιρον ἀποσείσασθαι τῶν ἡδέων ἀπόλαυσιν˙ θεῖναί τε θεμέλιον ἀκολούθως καλόν ἐπί τήν ἐρηρεισμένην πέτραν τῆς πίστεως διά πράξεως καί ἐργασίας τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ καί ἐπί τοῦτον εὐτέχνως τόν οἶκον ἐποικοδομῆσαι τῶν ἀρετῶν καί τόν παλαιόν καί φθειρόμενον ἄνθρωπον κατά τάς ἐπιθυμίας αὐτοῦ ἀποδύσασθαι, καί τόν ἀνακαινούμενον εἰς Χριστόν ἐπενδύσασθαι, ἄρτιον δηλονότι πεφθακότα καί τῇ ἐνδεχομένῃ καλῶς τελειότητι ἀναβεβηκότα εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ˙ ἔτι δέ προκαθαρθῆναι καί προφωτισθῆναι καί ἐλλαμφῆναι τῷ πνεύματι προθεωρῆσαί τε τήν ἅπασαν κτίσιν ὄμματι νοός καθαρῷ, προκαταμαθεῖν τε καί προκαταστοχάσασθαι τούς λόγους καί τάς κινήσεις αὐτῆς τηλαυγῶς καί ἔξω γενέσθαι τῶν ὁρωμένων τῆς ταπεινώσεως, ὑπεράνω δήπου πάσης σαρκός καί αἰσθήσεως˙ ἔνθεν τοι καί τό στόμα τρανῶς διανοίξαντα ἑλκύσαι δυνάμει τήν χάριν τοῦ πνεύματος κἀκεῖθεν φωτός ἀγαθοῦ πληρωθῆναι καί κατά τήν ἀναλογίαν τῶν ἐκ καθάρσεως ἐν αὐτῷ γενομένων ἱερῶν ἐμφάσεων ἄνωθεν θεολογῆσαι τρανῶς καί οὕτως, οἷα δή τηλαυγής τήν διάνοιαν, ἐν τοῖς ὧδε γεγραμμένοις ἐγκύψαι, φημί δή τοῖς πονήμασι τῆς ὑψηλοτάτης καί θεολογικωτάτης διανοίας τοῦ μακαριωτάτου καί τρισολβίου πατρός Συμεών. 3. Τόν γοῦν ἔτι κάτω τῷ στήθει καί τῇ κοιλίᾳ συρόμενον, λέγω δή τοῖς χοϊκοῖς φρονήμασι καί ταῖς προσύλοις ἐπιθυμίαις αὐτοῦ, δεδεμένον τε ὑπό τά δεσμά τῆς ἀπατώσης τοῦ κόσμου αἰσθήσεως, ἄναγνον ὄντα καί τάς αἰσθήσεις πεπηρωμένον τῆς διανοίας δεινῶς, μή κατατολμῆσαι προβεβαιούμεθα τῶν γεγραμμένων ἐνταῦθα τῆς ἀναγνώσεως, ἵνα μή τῷ μετά λήμης τῶν ὀφθαλμῶν εἰς τάς ἀκτῖνας (13) ἐνατενίζοντι τοῦ ἡλίου ἐπίσης ὑπομείνῃ τήν τύφλωσιν καί αὐτήν τήν ἀμυδράν ὅρασιν προσαπολέσῃ τῶν ὀφθαλμῶν˙ καθαρθῆναι γάρ πρῶτον δεῖ πάσης ἀσθενείας καί λήμης τῶν λογισμῶν καί οὕτω τῷ καθαρῶς καί ὑπεραπείρως εἰς ἄπειρον λάμποντι προσομιλῆσαι καί πλησιάσαι ἡλίῳ, εἴτε τούτῳ δή τῷ αἰσθητῶς καί καθ᾿ ἡμᾶς φαίνοντι εἴτε τῷ τῆς δικαιοσύνης καί ταῖς ἐξ αὐτοῦ τῶν λόγων καί νοημάτων ἐκπεμπομέναις αὐγαῖς˙ μόνων γάρ ἐκείνων ἐστί τό κατοπτεύειν τά βάθη τοῦ Πνεύματος, τῶν ἐξ ἄκρας δηλονότι καθάρσεως καταλαμπομένων ἀπείρῳ φωτί τοῦ Θεοῦ καί ὁλολαμπῆ τήν διάνοιαν ἅμα καί τήν ψυχήν κεκτημένων, τῶν δέ γε λοιπῶν τά στήθη τύπτειν ἐπωφελές καί ἁρμόδιον καί ἄνωθεν ἐκκαλεῖσθαι τόν ἔλεον. 4. Σκοπεῖν τοίνυν πάντα χρεών τόν τούς λόγους δυνάμενον πιστῶς μελετᾶν τούτου δή τοῦ θείου πατρός καί τούτων τό βάθος ἐξερευνᾶν τήν αὐτοῦ συνετῶς ἔκστασίν τε καί θέωσιν˙ ὅπως, οἷά περ ἔξω σαρκός καί σώματος καί πάσης αἰσθήσεως ὤν, ἡρπάζετο ἀπό γῆς τῷ πνεύματι εἰς οὐρανούς καί Θεόν, καί θείων ἠξιοῦτο ξενοτρόπως ἀποκαλύψεων, καί τάς ἐνεργείας ἔβλεπεν ἐν ἑαυτῷ τοῦ θείου φωτός θεοπρεπῶς ἐνεργούσας, καί θεωνυμίαις διαφόροις ἔρωτι κάτοχος ὤν τοῦ Θεοῦ ὡς τετρωμένος ὑπό τῆς ἀγάπης αὐτοῦ τοῦτον ἐκάλει καί προσωνόμαζε, Διονύσιον τόν μέγαν ἐν τούτῳ καί μιμούμενος καί ὁμοίως συναρπαζόμενος αὐτῷ ἀπό γῆς˙ καί γάρ ἐκείνῳ ταὐτόν ἐνεργούμενος ὑπό τοῦ Θείου Πνεύματος καί ὁ ὑψίνους οὗτος ἀνήρ ὡς πάντων τῶν αἴτιον τόν Θεόν ὁμοίως αὐτῷ πολυωνύμως ἐκ πάντων τῶν αἰτιατῶν ἀνύμνει λαμπρῶς, ὡς ἀγαθόν, ὡς καλόν, ὡς σοφόν, ὡς ἀγαπητόν, ὡς Θεόν θεῶν, 6 οὐ γάρ ὡς ἀγνώμων δοῦλος κατακρύπτει τό δοθέν αὐτῷ πρός Θεοῦ τάλαντον, ἀλλ᾿ ὡς πιστός οἰκονόμος τόν πλοῦτον, ὅν ἐδέξατο ἐξ αὐτοῦ, τῆς ἀκενώτου σοφίας εὐγνωμόνως κατά τό γεγραμμένον οὐ κατορύττει˙ ἀδόλως τε, φησίν, ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι, τόν πλοῦτον αὐτῆς οὐκ ἀποκρύψομαι. 9. Ἔνθεν τοι καί ἄργυρος πεπυρωμένος οὖσα ἡ γλῶσσα αὐτοῦ καί δικαιοσύνης πλήρης ἡ ψυχή αὐτοῦ˙ τά χείλη αὐτοῦ οἷα δή τῷ ὄντι δικαίου ἠπίστατο ὑψηλά καί στόμα αὐτοῦ ἀπέσταζε χάριτας καί ἀπόρρητον σοφίαν Θεοῦ. Γέγονε δέ τοῦτο ἐκ πολλῆς ἀληθῶς ταπεινοφροσύνης καί καθαρότητος˙ στόμα γάρ, φησί, ταπεινῶν μελετήσει σοφίαν καί ἐν καρδίᾳ ἀγαθῇ ἀνδρός σοφία, ἐν δέ καρδίᾳ ἀφρόνων οὐ διαγινώσκεται. Εἶχε γάρ, (17) ταπεινοφροσύνης ὤν ἔμπλεως, διηνεκῶς ἐν μελέτῃ καρδίας τήν τοῦ Θεοῦ σοφίαν, κατά τό εἰρημένον, ἥτις τοῖς ταπεινοῖς τήν καρδίαν, καί οὐ τοῖς ἄφροσι τοῦ κόσμου σοφοῖς καθόλου διαγινώσκεται, καί τό φῶς ἀεί τοῦ Θεοῦ ἦν ἀληθῶς ἡ πνοή αὐτοῦ˙ ὅ δίκην λύχνου ἔχων ἐν διανοίᾳ, ἅ ἑώρων οἱ ὀφθαλμοί αὐτοῦ νοερῶς, ὡς τό λόγιον, ἔλεγέ τε καί ἀριδηλότατα μετά γνώσεως ἔγραφεν˙ ἅ, φησίν, εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου, λέγε˙ καί λέγων ὕμνει σαφέστατα ἐκ τῶν ὄντων τό θεῖον, ὡς ὄν κοινόν πάντων τῶν ὄντων. Οὐ γάρ ἀκοινώτητόν ἐστι καθόλου τό ἀγαθόν οὐδενί τῶν ὄντων, ὥς φησιν ὁ τά θεῖα πολύς Διονύσιος, ἀλλ᾿ ἐφ᾿ ἑαυτοῦ μονίμως τήν ὑπερούσιον ἱδρῦσαν ἀκτῖνα ταῖς ἑκάστου τῶν ὄντων ἀναλόγοις ἐλλάμψεσιν ἀγαθοπρεπῶς ἐπιφαίνεται καί πρός τήν ἐφικτήν αὐτοῦ θεωρίαν καί κοινωνίαν καί ὁμοίωσιν ἀνατείνει τούς νοερούς νόας, ὡς θεμιτόν αὐτῷ καί ἱεροπρεπῶς ἐπιβάλλοντας. 10. Τοιγαροῦν καί κατά πάντα τοῖς πρός αὐτοῦ θεολόγοις ἑπόμενος, τό μέν ὑπέρ νοῦν καί φύσιν τῆς θεότητος κρύφιον ἀνεξερευνήτοις ὕμνει καί ἱεραῖς νοός εὐλαβείαις, ὥς φησι περί θεολόγων ἀνθρῶν Διονύσιος, τά δέ ἄρρητα σιγῇ τῇ σώφρονι διόλου τιμῶν ἐπί τάς ἐλλαμπούσας αὐτῷ ἐν τοῖς ἱεροῖς νοήμασιν αὐγάς ἀνετείνετο κἀκεῖθεν πλουσίως καταλαμπόμενός τε καί φωτιζόμενος πρός τούς θεαρχικούς καί θεοπρεπεῖς ὕμνους καί πρός τάς ἱεράς ὑμνολογίας ὑπ᾿ αὐτῶν ὑπερκοσμίως ἐτυποῦτο πρός τό καί ὁρᾶν τά συμμέτρως αὐτῷ δι᾿ αὐτῶν δωρούμενα θεαρχικά φῶτα καί τό ἀγαθοδότην Κύριον ὡς ἁπάσης ἱερᾶς ἀρχῆς καί φωτοφαενίας αἴτιον ἐρωτικῶς ἀνυμνεῖν. 11. (18) Παλαιόν δέ ἄρα τοῦτο καί ἀρχέγονον σοφίας εἶδος καί ἀποτέλεσμα˙ τοῖς γάρ παλαιοῖς καί πιστοῖς, τήν πάτριον πάλαι φιλοσοφοῦσι φιλοσοφίαν, ἄνωθεν ἡ θείας χάρις τοῦ Πνεύματος οὕτω δι᾿ ὑπερβολήν συγγινομένη καθάρσεως πρός ὕμνους ἐρωτικούς τε καί θείους καί πρός μέτρα λόγων παντοίων ἐκίνει τάς διανοίας αὐτῶν. Ἐκ δή τούτου ποιηταί ᾀσμάτων καί ὕμνων καί μελῶν θείων τοῖς τηνικαῦτα θαυμασίως ἐδείκνυντο˙ οὐκ ἐκ μαθημάτων δέ ἀναγωγῆς καί τελείας τῶν λόγων ἀσκήσεως πρός τοῦτο σοφῶς τε καί συνήθως ἀπετελοῦντο, ἀλλ᾿ ἐκ φιλοσοφίας τῶν τῆς ψυχῆς τρόπων καί ἐξ ἄκρας ἀσκήσεως καί φυλακῆς τῶν γενικῶν ἀρετῶν . Εἴ τῳ δέ φίλον τό εἰρημένον ἐξ ἐγγράφου πιστωθῆναι αἰτίας, Φίλωνι τῷ Ἰουδαίῳ ἐν τῷ οὕτω πωςς ἐιγεγραμμένῳ λόγῳ αὐτοῦ Περί βίου θεωρητικοῦ ἤ περί ἱκετῶν ἐντυχέτω καί εἴσεται τό τοῦ λόγου πιστόν ἐξ αὐτῆς. Ἵνα δέ βρασύ τι καί ἡμεῖς λόγιον ἐκεῖθεν ἀναλαβώμεθα πρός τήν τοῦ λόγου βεβαίωσιν, φησίν ἐκεῖνο ὡδί˙ ὥστε, φησίν, οὐ θεωροῦσι μόνον τά ὑψηλά νοός ἐπιβολαῖς καθαροῦ, ἀλλά καί ποιοῦσιν ᾄσματα καί ὕμνους εἰς τόν Θεόν διά παντοίων μέτρων καί μελῶν, ἀριθμοῖς σεμνοτέροις ἀναγκαίως χαράσσοντες. 12. Ἅ γοῦν καί τούτῳ δή τῷ πατρί ἐν θεωρυμίαις ὕμνηται θεοφράστως, ταῦτα, φησί Διονύσιος ὁ μέγας, πρός τῶν θείων λογίων μεμύηται, καί πᾶσαν, ὡς εἰπεῖν, τήν ἱεράν τῶν θεολόγων ὑμνολογίαν εὑρήσει τις, ἐπιπόνῳ δηλαδή ψυχῇ καί καθαρᾷ διανοίᾳ τάς θείας γραφάς, ἐρευνῶν, πρός τάς ἀγαθουργούς προόδους τῆς θείας 8 (14) ὡς Κύριον κυρίων, ὡς ἅγιον ἁγίων, ὡς αἰώνιον, ὡς ὄντα καί ὡς αἰώνων αἴτιον˙ ὡς ζωῆς χορηγόν, ὡς σοφίαν, ὡς νοῦν, ὡς λόγον, ὡς γνώστην, ὡς προέχοντα πάντας τούς θησαυρούς ἁπάσης γνώσεως, ὡς δύναμιν, ὡς δυνάστην, ὡς βασιλέα βασιλευόντων, ὡς παλαιόν ἡμερῶν, ὡς ἀγήρω καί ἀναλλοίωτον˙ ὡς σωτηρίαν, ὡς δικαιοσύνην, ὡς ἁγιασμόν, ὡς ἀπολύτρωσιν, ὡς ἐν μεγέθει πάντων ὑπερέχοντα καί ὡς ἐν αὔρᾳ λεπτῇ˙ καί ἐν ψυχαῖς καί ἐν σώμασι καί ἐν νοῖς αὐτόν εἶναι ἐν οὐρανῷ καί ἐν γῇ καί ἅμα ἐν ταὐτῷ τόν αὐτόν, ἐγκόσμιον, περικόσμιον, ὑπερκόσμιον, ὑπερουράνιον, ὑπερούσιον, ἥλιον, ἀστέρα, πῦρ, ὕδωρ, πνεῦμα, δρόσον, νεφέλην, αὐτόλιθον καί πέτραν, πάντα τά ὄντα, μηδέν ὄντα τῶν ὄντων. 5. Ὅθεν καί αὐτός ὁ πολύς τά θεῖα Διονύσιος ἐν τῷ Περί θείων ὀνομάτων συντάγματι, τῷ τρόπῳ καί τῇ πρός Θεόν ἐκστάσει τοῦ θεσπεσίου τούτου πατρός οἷα δι᾿ ὧν γράφει συμμαρτυρῶν, τοιάδε φησίν˙ οὕτως οὖν τῇ πάντων αἰτίᾳ καί ὑπέρ πάντα οὔσῃ καί τό ἀνώνυμον ἐφαρμόσει καί πάντα τά τῶν ὄντων ὀνόματα, ἵνα ἀκριβῶς ᾗ τῶν ὅλων βασιλεία καί περί αὐτήν ᾖ τά πάντα καί αὐτῆς ὡς αἰτίας, ὡς ἀρχῆς, ὡς πέρατος ἐξηρτημένα, καί αὐτή κατά τό λόγιον ᾗ τά πάντα ἐν πᾶσι καί ἀληθῶς ὑμνῆται πάντων ὑποστάτις. Καί μετ᾿ ὀλίγα˙ πάντα δέ ἁπλῶς καί ἀπεριορίστως ἐν ἑαυτῇ τά ὄντα προείληφε ταῖς παντελέσι τῆς μιᾶς αὐτῆς καί παναιτίου προνοίας ἀγαθότησι καί ἐκ τῶν ὄντων ἁπάντων ἐναρμονίως ὑμνεῖται καί ὀνομάζεται. 6. Καί γοῦν οὐ ταύτας μόνας οἱ θεολόγοι τάς θεωνυμίας πρεσβεύουσι τάς ἀπό τῶν παντελῶν ἤ τῶν μερικῶν προνοιῶν ἤ τῶν προνοουμένων, ἀλλά καί ἀπό τινων ἔσθ᾿ ὅτε θείων φασμάτων ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀνακτόροις ἤ ἄλλοθί ποι τούς μύστας ἤ τούς προφήτας καταλαμψάντων κατ᾿ ἄλλας καί ἄλλας αἰτίας τε καί δυνάμεις ὀνομάζουσι τήν ὑπερφαῆ καί ὑπερώνυμον ἀγαθότητα καί μορφάς αὐτῇ καί τύπους ἀνθρωπικούς ἤ πυρίνους ἤ ἠλεκτρίνους περιτιθέασι καί ὀφθαλμούς αὐτῆς καί ὦτα καί πλοκάμους καί πρόσωπα καί χεῖρας καί μετάφρενα καί πτερά καί βραχίονας καί ὀπίσθια καί πόδας ὑμνοῦσι, στεφάνους τε καί θώκους καί ποτήρια καί κρατῆρας αὐτῇ καί ἄλλα ἄττα μυστικά περιπλάττουσιν. 7. Εἰς γάρ ἄκρον ὁ θεῖος οὗτος ἐκκαθαρθείς τήν ψυχήν, ὡς ἤδη τά πρός αὐτοῦ γεγραμμένα σάλπιγγος ἠχούσης μεγαλοφωνότερον ἐκβοᾷ, ἠξίωται καί μεγάλων ἀποκαλύψεων καί θεωριῶν ἀπορρήτων καί μυστικῆς ὁμιλίας καί ῥημάτων θείων ἄνωθεν αὐτῷ ξένως ἐνηχηθέντων καί συλλήβδην εἰπεῖν χάριτος ἀποστολικῆς, ὅλος πυρποληθείς ὑπό τοῦ θείου πυρός. Διό καί τῆς θύραθεν ἐπιστήμης τῶν λόγων πάντῃ ἄγευστος καί ἀμαθής ὤν ὑπέρ πάντα ῥήτορα καί σοφόν τῇ εὐροίᾳ τῶν λόγων καί τῇ τῶν νοημάτων δαψιλείᾳ τε καί πυκνότητι εἰς ὕψος ἐμεγαλύνθη σοφίας ὡς τά θεῖα τῷ ὄντι σοφός καί θεολόγος δογματικώτατος. 8. Καί οὐ θαῦμα˙ ἡ γάρ τοῦ Θεοῦ σοφία διήκει, κατά τόν εἰπόντα, καί χωρεῖ διά πάντων διά τήν καθαρότητα˙ ἀτμίς γάρ ἐστι τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως καί ἀπόρροια τῆς τοῦ παντοκράτορος δόξης εἰλικρινής˙ μία δέ, φησιν, οὖσα πάντα δύναται καί μένουσα ἐν ἑαυτῇ τά πάντα καινίζει καί κατά γενεάς εἰς ψυχάς ὁσίας μεταβαίνουσα φίλους Θεοῦ (16) καί προφήτας κατασκευάζει˙ οὐδέν γάρ ἀγαπᾷ ὁ Θεός εἰ μή τόν σοφίᾳ συνοικοῦντα. Διά τοι τοῦτο καί τῶν λόγων τῆς σοφίας ἐπιθυμήσας ἐπόθησε τό κάλλος αὐτῆς˙ καί ποθήσας, κατά τόν Σολομῶντα, ἐζήτησε διά πόνων φιλοσοφίας τε καί ἀσκήσεως καί εὗρεν αὐτήν˙ καί εὑρών ηὔξατο μετά δακρύων ἐμπόνως καί ἐδόθη αὐτῷ φρόνησις˙ καί ἐπεκαλέσατο πίστει βεβαίᾳ καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πνεῦμα σοφίας˙ ὅθεν ἀκοίμητον ἔσχε διά βίου παντός τό ἐκ ταύτης ἀτεχνῶς φέγγος, δι᾿ οὗ ἄρα καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πάντα ὁμοῦ τά ἀγαθά τῆς αἰωνίου ζωῆς καί ἀναρίθμητος πλοῦτος σοφίας καί γνώσεως. Ἀμέλλει καί ἀδόλως παρά Θεοῦ μαθών τά ἀπόρρητα ἀφθόνως τοῖς πᾶσι ταῦτα γράφων παρέχει εἰς πνευματικήν εὐφροσύνην ὁμοῦ καί ὠφέλειαν˙ 7

προκατασφαλίσασθαι τούς ἐγκύπτειν ἐνταῦθα βουλομένους τῷ λόγῳ, ἵνα μή τῇ πρός τά βάθη τοῦ πνεύματος ἀπείρῳ ἐπιβολῇ καί τῇ περί τά θεῖα ἀνασκήτῳ ἕξει καί διανοίᾳ βλάβην τούτων τινές, ἀλλά μή ὠφέλειαν εἰς ἑαυτούς ἀναμάξοιντο, κακῶς δηλαδή καί ἀπείρως τά θεῖα καί ὑπέρ αἴσθησιν ἐκλαμβάνοντες. 2. Ἰστέον οὖν, ὅτι τόν εἰς θεολόγων ἀνδρῶν ἐγκυπτειν γραφάς προαιρούμενον καί ἐπί τοῦτο ἔρωτι ἐπειγόμενον ἀναγνώσεως πρῶτα μέν πιστόν ὄντα κόσμον χρή φυγεῖν καί τά ἐν κόσμῳ καθόλου τῷ σώματι καί τῷ πνεύματι (12) καί τήν πρόσυλον ἀπό ψυχῆς ἁμαρτίαν μισῆσαι καί τήν πρόσκαιρον ἀποσείσασθαι τῶν ἡδέων ἀπόλαυσιν˙ θεῖναί τε θεμέλιον ἀκολούθως καλόν ἐπί τήν ἐρηρεισμένην πέτραν τῆς πίστεως διά πράξεως καί ἐργασίας τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ καί ἐπί τοῦτον εὐτέχνως τόν οἶκον ἐποικοδομῆσαι τῶν ἀρετῶν καί τόν παλαιόν καί φθειρόμενον ἄνθρωπον κατά τάς ἐπιθυμίας αὐτοῦ ἀποδύσασθαι, καί τόν ἀνακαινούμενον εἰς Χριστόν ἐπενδύσασθαι, ἄρτιον δηλονότι πεφθακότα καί τῇ ἐνδεχομένῃ καλῶς τελειότητι ἀναβεβηκότα εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ˙ ἔτι δέ προκαθαρθῆναι καί προφωτισθῆναι καί ἐλλαμφῆναι τῷ πνεύματι προθεωρῆσαί τε τήν ἅπασαν κτίσιν ὄμματι νοός καθαρῷ, προκαταμαθεῖν τε καί προκαταστοχάσασθαι τούς λόγους καί τάς κινήσεις αὐτῆς τηλαυγῶς καί ἔξω γενέσθαι τῶν ὁρωμένων τῆς ταπεινώσεως, ὑπεράνω δήπου πάσης σαρκός καί αἰσθήσεως˙ ἔνθεν τοι καί τό στόμα τρανῶς διανοίξαντα ἑλκύσαι δυνάμει τήν χάριν τοῦ πνεύματος κἀκεῖθεν φωτός ἀγαθοῦ πληρωθῆναι καί κατά τήν ἀναλογίαν τῶν ἐκ καθάρσεως ἐν αὐτῷ γενομένων ἱερῶν ἐμφάσεων ἄνωθεν θεολογῆσαι τρανῶς καί οὕτως, οἷα δή τηλαυγής τήν διάνοιαν, ἐν τοῖς ὧδε γεγραμμένοις ἐγκύψαι, φημί δή τοῖς πονήμασι τῆς ὑψηλοτάτης καί θεολογικωτάτης διανοίας τοῦ μακαριωτάτου καί τρισολβίου πατρός Συμεών. 3. Τόν γοῦν ἔτι κάτω τῷ στήθει καί τῇ κοιλίᾳ συρόμενον, λέγω δή τοῖς χοϊκοῖς φρονήμασι καί ταῖς προσύλοις ἐπιθυμίαις αὐτοῦ, δεδεμένον τε ὑπό τά δεσμά τῆς ἀπατώσης τοῦ κόσμου αἰσθήσεως, ἄναγνον ὄντα καί τάς αἰσθήσεις πεπηρωμένον τῆς διανοίας δεινῶς, μή κατατολμῆσαι προβεβαιούμεθα τῶν γεγραμμένων ἐνταῦθα τῆς ἀναγνώσεως, ἵνα μή τῷ μετά λήμης τῶν ὀφθαλμῶν εἰς τάς ἀκτῖνας (13) ἐνατενίζοντι τοῦ ἡλίου ἐπίσης ὑπομείνῃ τήν τύφλωσιν καί αὐτήν τήν ἀμυδράν ὅρασιν προσαπολέσῃ τῶν ὀφθαλμῶν˙ καθαρθῆναι γάρ πρῶτον δεῖ πάσης ἀσθενείας καί λήμης τῶν λογισμῶν καί οὕτω τῷ καθαρῶς καί ὑπεραπείρως εἰς ἄπειρον λάμποντι προσομιλῆσαι καί πλησιάσαι ἡλίῳ, εἴτε τούτῳ δή τῷ αἰσθητῶς καί καθ᾿ ἡμᾶς φαίνοντι εἴτε τῷ τῆς δικαιοσύνης καί ταῖς ἐξ αὐτοῦ τῶν λόγων καί νοημάτων ἐκπεμπομέναις αὐγαῖς˙ μόνων γάρ ἐκείνων ἐστί τό κατοπτεύειν τά βάθη τοῦ Πνεύματος, τῶν ἐξ ἄκρας δηλονότι καθάρσεως καταλαμπομένων ἀπείρῳ φωτί τοῦ Θεοῦ καί ὁλολαμπῆ τήν διάνοιαν ἅμα καί τήν ψυχήν κεκτημένων, τῶν δέ γε λοιπῶν τά στήθη τύπτειν ἐπωφελές καί ἁρμόδιον καί ἄνωθεν ἐκκαλεῖσθαι τόν ἔλεον. 4. Σκοπεῖν τοίνυν πάντα χρεών τόν τούς λόγους δυνάμενον πιστῶς μελετᾶν τούτου δή τοῦ θείου πατρός καί τούτων τό βάθος ἐξερευνᾶν τήν αὐτοῦ συνετῶς ἔκστασίν τε καί θέωσιν˙ ὅπως, οἷά περ ἔξω σαρκός καί σώματος καί πάσης αἰσθήσεως ὤν, ἡρπάζετο ἀπό γῆς τῷ πνεύματι εἰς οὐρανούς καί Θεόν, καί θείων ἠξιοῦτο ξενοτρόπως ἀποκαλύψεων, καί τάς ἐνεργείας ἔβλεπεν ἐν ἑαυτῷ τοῦ θείου φωτός θεοπρεπῶς ἐνεργούσας, καί θεωνυμίαις διαφόροις ἔρωτι κάτοχος ὤν τοῦ Θεοῦ ὡς τετρωμένος ὑπό τῆς ἀγάπης αὐτοῦ τοῦτον ἐκάλει καί προσωνόμαζε, Διονύσιον τόν μέγαν ἐν τούτῳ καί μιμούμενος καί ὁμοίως συναρπαζόμενος αὐτῷ ἀπό γῆς˙ καί γάρ ἐκείνῳ ταὐτόν ἐνεργούμενος ὑπό τοῦ Θείου Πνεύματος καί ὁ ὑψίνους οὗτος ἀνήρ ὡς πάντων τῶν αἴτιον τόν Θεόν ὁμοίως αὐτῷ πολυωνύμως ἐκ πάντων τῶν αἰτιατῶν ἀνύμνει λαμπρῶς, ὡς ἀγαθόν, ὡς καλόν, ὡς σοφόν, ὡς ἀγαπητόν, ὡς Θεόν θεῶν, 6 οὐ γάρ ὡς ἀγνώμων δοῦλος κατακρύπτει τό δοθέν αὐτῷ πρός Θεοῦ τάλαντον, ἀλλ᾿ ὡς πιστός οἰκονόμος τόν πλοῦτον, ὅν ἐδέξατο ἐξ αὐτοῦ, τῆς ἀκενώτου σοφίας εὐγνωμόνως κατά τό γεγραμμένον οὐ κατορύττει˙ ἀδόλως τε, φησίν, ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι, τόν πλοῦτον αὐτῆς οὐκ ἀποκρύψομαι. 9. Ἔνθεν τοι καί ἄργυρος πεπυρωμένος οὖσα ἡ γλῶσσα αὐτοῦ καί δικαιοσύνης πλήρης ἡ ψυχή αὐτοῦ˙ τά χείλη αὐτοῦ οἷα δή τῷ ὄντι δικαίου ἠπίστατο ὑψηλά καί στόμα αὐτοῦ ἀπέσταζε χάριτας καί ἀπόρρητον σοφίαν Θεοῦ. Γέγονε δέ τοῦτο ἐκ πολλῆς ἀληθῶς ταπεινοφροσύνης καί καθαρότητος˙ στόμα γάρ, φησί, ταπεινῶν μελετήσει σοφίαν καί ἐν καρδίᾳ ἀγαθῇ ἀνδρός σοφία, ἐν δέ καρδίᾳ ἀφρόνων οὐ διαγινώσκεται. Εἶχε γάρ, (17) ταπεινοφροσύνης ὤν ἔμπλεως, διηνεκῶς ἐν μελέτῃ καρδίας τήν τοῦ Θεοῦ σοφίαν, κατά τό εἰρημένον, ἥτις τοῖς ταπεινοῖς τήν καρδίαν, καί οὐ τοῖς ἄφροσι τοῦ κόσμου σοφοῖς καθόλου διαγινώσκεται, καί τό φῶς ἀεί τοῦ Θεοῦ ἦν ἀληθῶς ἡ πνοή αὐτοῦ˙ ὅ δίκην λύχνου ἔχων ἐν διανοίᾳ, ἅ ἑώρων οἱ ὀφθαλμοί αὐτοῦ νοερῶς, ὡς τό λόγιον, ἔλεγέ τε καί ἀριδηλότατα μετά γνώσεως ἔγραφεν˙ ἅ, φησίν, εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου, λέγε˙ καί λέγων ὕμνει σαφέστατα ἐκ τῶν ὄντων τό θεῖον, ὡς ὄν κοινόν πάντων τῶν ὄντων. Οὐ γάρ ἀκοινώτητόν ἐστι καθόλου τό ἀγαθόν οὐδενί τῶν ὄντων, ὥς φησιν ὁ τά θεῖα πολύς Διονύσιος, ἀλλ᾿ ἐφ᾿ ἑαυτοῦ μονίμως τήν ὑπερούσιον ἱδρῦσαν ἀκτῖνα ταῖς ἑκάστου τῶν ὄντων ἀναλόγοις ἐλλάμψεσιν ἀγαθοπρεπῶς ἐπιφαίνεται καί πρός τήν ἐφικτήν αὐτοῦ θεωρίαν καί κοινωνίαν καί ὁμοίωσιν ἀνατείνει τούς νοερούς νόας, ὡς θεμιτόν αὐτῷ καί ἱεροπρεπῶς ἐπιβάλλοντας. 10. Τοιγαροῦν καί κατά πάντα τοῖς πρός αὐτοῦ θεολόγοις ἑπόμενος, τό μέν ὑπέρ νοῦν καί φύσιν τῆς θεότητος κρύφιον ἀνεξερευνήτοις ὕμνει καί ἱεραῖς νοός εὐλαβείαις, ὥς φησι περί θεολόγων ἀνθρῶν Διονύσιος, τά δέ ἄρρητα σιγῇ τῇ σώφρονι διόλου τιμῶν ἐπί τάς ἐλλαμπούσας αὐτῷ ἐν τοῖς ἱεροῖς νοήμασιν αὐγάς ἀνετείνετο κἀκεῖθεν πλουσίως καταλαμπόμενός τε καί φωτιζόμενος πρός τούς θεαρχικούς καί θεοπρεπεῖς ὕμνους καί πρός τάς ἱεράς ὑμνολογίας ὑπ᾿ αὐτῶν ὑπερκοσμίως ἐτυποῦτο πρός τό καί ὁρᾶν τά συμμέτρως αὐτῷ δι᾿ αὐτῶν δωρούμενα θεαρχικά φῶτα καί τό ἀγαθοδότην Κύριον ὡς ἁπάσης ἱερᾶς ἀρχῆς καί φωτοφαενίας αἴτιον ἐρωτικῶς ἀνυμνεῖν. 11. (18) Παλαιόν δέ ἄρα τοῦτο καί ἀρχέγονον σοφίας εἶδος καί ἀποτέλεσμα˙ τοῖς γάρ παλαιοῖς καί πιστοῖς, τήν πάτριον πάλαι φιλοσοφοῦσι φιλοσοφίαν, ἄνωθεν ἡ θείας χάρις τοῦ Πνεύματος οὕτω δι᾿ ὑπερβολήν συγγινομένη καθάρσεως πρός ὕμνους ἐρωτικούς τε καί θείους καί πρός μέτρα λόγων παντοίων ἐκίνει τάς διανοίας αὐτῶν. Ἐκ δή τούτου ποιηταί ᾀσμάτων καί ὕμνων καί μελῶν θείων τοῖς τηνικαῦτα θαυμασίως ἐδείκνυντο˙ οὐκ ἐκ μαθημάτων δέ ἀναγωγῆς καί τελείας τῶν λόγων ἀσκήσεως πρός τοῦτο σοφῶς τε καί συνήθως ἀπετελοῦντο, ἀλλ᾿ ἐκ φιλοσοφίας τῶν τῆς ψυχῆς τρόπων καί ἐξ ἄκρας ἀσκήσεως καί φυλακῆς τῶν γενικῶν ἀρετῶν . Εἴ τῳ δέ φίλον τό εἰρημένον ἐξ ἐγγράφου πιστωθῆναι αἰτίας, Φίλωνι τῷ Ἰουδαίῳ ἐν τῷ οὕτω πωςς ἐιγεγραμμένῳ λόγῳ αὐτοῦ Περί βίου θεωρητικοῦ ἤ περί ἱκετῶν ἐντυχέτω καί εἴσεται τό τοῦ λόγου πιστόν ἐξ αὐτῆς. Ἵνα δέ βρασύ τι καί ἡμεῖς λόγιον ἐκεῖθεν ἀναλαβώμεθα πρός τήν τοῦ λόγου βεβαίωσιν, φησίν ἐκεῖνο ὡδί˙ ὥστε, φησίν, οὐ θεωροῦσι μόνον τά ὑψηλά νοός ἐπιβολαῖς καθαροῦ, ἀλλά καί ποιοῦσιν ᾄσματα καί ὕμνους εἰς τόν Θεόν διά παντοίων μέτρων καί μελῶν, ἀριθμοῖς σεμνοτέροις ἀναγκαίως χαράσσοντες. 12. Ἅ γοῦν καί τούτῳ δή τῷ πατρί ἐν θεωρυμίαις ὕμνηται θεοφράστως, ταῦτα, φησί Διονύσιος ὁ μέγας, πρός τῶν θείων λογίων μεμύηται, καί πᾶσαν, ὡς εἰπεῖν, τήν ἱεράν τῶν θεολόγων ὑμνολογίαν εὑρήσει τις, ἐπιπόνῳ δηλαδή ψυχῇ καί καθαρᾷ διανοίᾳ τάς θείας γραφάς, ἐρευνῶν, πρός τάς ἀγαθουργούς προόδους τῆς θείας 8 (14) ὡς Κύριον κυρίων, ὡς ἅγιον ἁγίων, ὡς αἰώνιον, ὡς ὄντα καί ὡς αἰώνων αἴτιον˙ ὡς ζωῆς χορηγόν, ὡς σοφίαν, ὡς νοῦν, ὡς λόγον, ὡς γνώστην, ὡς προέχοντα πάντας τούς θησαυρούς ἁπάσης γνώσεως, ὡς δύναμιν, ὡς δυνάστην, ὡς βασιλέα βασιλευόντων, ὡς παλαιόν ἡμερῶν, ὡς ἀγήρω καί ἀναλλοίωτον˙ ὡς σωτηρίαν, ὡς δικαιοσύνην, ὡς ἁγιασμόν, ὡς ἀπολύτρωσιν, ὡς ἐν μεγέθει πάντων ὑπερέχοντα καί ὡς ἐν αὔρᾳ λεπτῇ˙ καί ἐν ψυχαῖς καί ἐν σώμασι καί ἐν νοῖς αὐτόν εἶναι ἐν οὐρανῷ καί ἐν γῇ καί ἅμα ἐν ταὐτῷ τόν αὐτόν, ἐγκόσμιον, περικόσμιον, ὑπερκόσμιον, ὑπερουράνιον, ὑπερούσιον, ἥλιον, ἀστέρα, πῦρ, ὕδωρ, πνεῦμα, δρόσον, νεφέλην, αὐτόλιθον καί πέτραν, πάντα τά ὄντα, μηδέν ὄντα τῶν ὄντων. 5. Ὅθεν καί αὐτός ὁ πολύς τά θεῖα Διονύσιος ἐν τῷ Περί θείων ὀνομάτων συντάγματι, τῷ τρόπῳ καί τῇ πρός Θεόν ἐκστάσει τοῦ θεσπεσίου τούτου πατρός οἷα δι᾿ ὧν γράφει συμμαρτυρῶν, τοιάδε φησίν˙ οὕτως οὖν τῇ πάντων αἰτίᾳ καί ὑπέρ πάντα οὔσῃ καί τό ἀνώνυμον ἐφαρμόσει καί πάντα τά τῶν ὄντων ὀνόματα, ἵνα ἀκριβῶς ᾗ τῶν ὅλων βασιλεία καί περί αὐτήν ᾖ τά πάντα καί αὐτῆς ὡς αἰτίας, ὡς ἀρχῆς, ὡς πέρατος ἐξηρτημένα, καί αὐτή κατά τό λόγιον ᾗ τά πάντα ἐν πᾶσι καί ἀληθῶς ὑμνῆται πάντων ὑποστάτις. Καί μετ᾿ ὀλίγα˙ πάντα δέ ἁπλῶς καί ἀπεριορίστως ἐν ἑαυτῇ τά ὄντα προείληφε ταῖς παντελέσι τῆς μιᾶς αὐτῆς καί παναιτίου προνοίας ἀγαθότησι καί ἐκ τῶν ὄντων ἁπάντων ἐναρμονίως ὑμνεῖται καί ὀνομάζεται. 6. Καί γοῦν οὐ ταύτας μόνας οἱ θεολόγοι τάς θεωνυμίας πρεσβεύουσι τάς ἀπό τῶν παντελῶν ἤ τῶν μερικῶν προνοιῶν ἤ τῶν προνοουμένων, ἀλλά καί ἀπό τινων ἔσθ᾿ ὅτε θείων φασμάτων ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀνακτόροις ἤ ἄλλοθί ποι τούς μύστας ἤ τούς προφήτας καταλαμψάντων κατ᾿ ἄλλας καί ἄλλας αἰτίας τε καί δυνάμεις ὀνομάζουσι τήν ὑπερφαῆ καί ὑπερώνυμον ἀγαθότητα καί μορφάς αὐτῇ καί τύπους ἀνθρωπικούς ἤ πυρίνους ἤ ἠλεκτρίνους περιτιθέασι καί ὀφθαλμούς αὐτῆς καί ὦτα καί πλοκάμους καί πρόσωπα καί χεῖρας καί μετάφρενα καί πτερά καί βραχίονας καί ὀπίσθια καί πόδας ὑμνοῦσι, στεφάνους τε καί θώκους καί ποτήρια καί κρατῆρας αὐτῇ καί ἄλλα ἄττα μυστικά περιπλάττουσιν. 7. Εἰς γάρ ἄκρον ὁ θεῖος οὗτος ἐκκαθαρθείς τήν ψυχήν, ὡς ἤδη τά πρός αὐτοῦ γεγραμμένα σάλπιγγος ἠχούσης μεγαλοφωνότερον ἐκβοᾷ, ἠξίωται καί μεγάλων ἀποκαλύψεων καί θεωριῶν ἀπορρήτων καί μυστικῆς ὁμιλίας καί ῥημάτων θείων ἄνωθεν αὐτῷ ξένως ἐνηχηθέντων καί συλλήβδην εἰπεῖν χάριτος ἀποστολικῆς, ὅλος πυρποληθείς ὑπό τοῦ θείου πυρός. Διό καί τῆς θύραθεν ἐπιστήμης τῶν λόγων πάντῃ ἄγευστος καί ἀμαθής ὤν ὑπέρ πάντα ῥήτορα καί σοφόν τῇ εὐροίᾳ τῶν λόγων καί τῇ τῶν νοημάτων δαψιλείᾳ τε καί πυκνότητι εἰς ὕψος ἐμεγαλύνθη σοφίας ὡς τά θεῖα τῷ ὄντι σοφός καί θεολόγος δογματικώτατος. 8. Καί οὐ θαῦμα˙ ἡ γάρ τοῦ Θεοῦ σοφία διήκει, κατά τόν εἰπόντα, καί χωρεῖ διά πάντων διά τήν καθαρότητα˙ ἀτμίς γάρ ἐστι τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως καί ἀπόρροια τῆς τοῦ παντοκράτορος δόξης εἰλικρινής˙ μία δέ, φησιν, οὖσα πάντα δύναται καί μένουσα ἐν ἑαυτῇ τά πάντα καινίζει καί κατά γενεάς εἰς ψυχάς ὁσίας μεταβαίνουσα φίλους Θεοῦ (16) καί προφήτας κατασκευάζει˙ οὐδέν γάρ ἀγαπᾷ ὁ Θεός εἰ μή τόν σοφίᾳ συνοικοῦντα. Διά τοι τοῦτο καί τῶν λόγων τῆς σοφίας ἐπιθυμήσας ἐπόθησε τό κάλλος αὐτῆς˙ καί ποθήσας, κατά τόν Σολομῶντα, ἐζήτησε διά πόνων φιλοσοφίας τε καί ἀσκήσεως καί εὗρεν αὐτήν˙ καί εὑρών ηὔξατο μετά δακρύων ἐμπόνως καί ἐδόθη αὐτῷ φρόνησις˙ καί ἐπεκαλέσατο πίστει βεβαίᾳ καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πνεῦμα σοφίας˙ ὅθεν ἀκοίμητον ἔσχε διά βίου παντός τό ἐκ ταύτης ἀτεχνῶς φέγγος, δι᾿ οὗ ἄρα καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πάντα ὁμοῦ τά ἀγαθά τῆς αἰωνίου ζωῆς καί ἀναρίθμητος πλοῦτος σοφίας καί γνώσεως. Ἀμέλλει καί ἀδόλως παρά Θεοῦ μαθών τά ἀπόρρητα ἀφθόνως τοῖς πᾶσι ταῦτα γράφων παρέχει εἰς πνευματικήν εὐφροσύνην ὁμοῦ καί ὠφέλειαν˙ 7

προκατασφαλίσασθαι τούς ἐγκύπτειν ἐνταῦθα βουλομένους τῷ λόγῳ, ἵνα μή τῇ πρός τά βάθη τοῦ πνεύματος ἀπείρῳ ἐπιβολῇ καί τῇ περί τά θεῖα ἀνασκήτῳ ἕξει καί διανοίᾳ βλάβην τούτων τινές, ἀλλά μή ὠφέλειαν εἰς ἑαυτούς ἀναμάξοιντο, κακῶς δηλαδή καί ἀπείρως τά θεῖα καί ὑπέρ αἴσθησιν ἐκλαμβάνοντες. 2. Ἰστέον οὖν, ὅτι τόν εἰς θεολόγων ἀνδρῶν ἐγκυπτειν γραφάς προαιρούμενον καί ἐπί τοῦτο ἔρωτι ἐπειγόμενον ἀναγνώσεως πρῶτα μέν πιστόν ὄντα κόσμον χρή φυγεῖν καί τά ἐν κόσμῳ καθόλου τῷ σώματι καί τῷ πνεύματι (12) καί τήν πρόσυλον ἀπό ψυχῆς ἁμαρτίαν μισῆσαι καί τήν πρόσκαιρον ἀποσείσασθαι τῶν ἡδέων ἀπόλαυσιν˙ θεῖναί τε θεμέλιον ἀκολούθως καλόν ἐπί τήν ἐρηρεισμένην πέτραν τῆς πίστεως διά πράξεως καί ἐργασίας τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ καί ἐπί τοῦτον εὐτέχνως τόν οἶκον ἐποικοδομῆσαι τῶν ἀρετῶν καί τόν παλαιόν καί φθειρόμενον ἄνθρωπον κατά τάς ἐπιθυμίας αὐτοῦ ἀποδύσασθαι, καί τόν ἀνακαινούμενον εἰς Χριστόν ἐπενδύσασθαι, ἄρτιον δηλονότι πεφθακότα καί τῇ ἐνδεχομένῃ καλῶς τελειότητι ἀναβεβηκότα εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ˙ ἔτι δέ προκαθαρθῆναι καί προφωτισθῆναι καί ἐλλαμφῆναι τῷ πνεύματι προθεωρῆσαί τε τήν ἅπασαν κτίσιν ὄμματι νοός καθαρῷ, προκαταμαθεῖν τε καί προκαταστοχάσασθαι τούς λόγους καί τάς κινήσεις αὐτῆς τηλαυγῶς καί ἔξω γενέσθαι τῶν ὁρωμένων τῆς ταπεινώσεως, ὑπεράνω δήπου πάσης σαρκός καί αἰσθήσεως˙ ἔνθεν τοι καί τό στόμα τρανῶς διανοίξαντα ἑλκύσαι δυνάμει τήν χάριν τοῦ πνεύματος κἀκεῖθεν φωτός ἀγαθοῦ πληρωθῆναι καί κατά τήν ἀναλογίαν τῶν ἐκ καθάρσεως ἐν αὐτῷ γενομένων ἱερῶν ἐμφάσεων ἄνωθεν θεολογῆσαι τρανῶς καί οὕτως, οἷα δή τηλαυγής τήν διάνοιαν, ἐν τοῖς ὧδε γεγραμμένοις ἐγκύψαι, φημί δή τοῖς πονήμασι τῆς ὑψηλοτάτης καί θεολογικωτάτης διανοίας τοῦ μακαριωτάτου καί τρισολβίου πατρός Συμεών. 3. Τόν γοῦν ἔτι κάτω τῷ στήθει καί τῇ κοιλίᾳ συρόμενον, λέγω δή τοῖς χοϊκοῖς φρονήμασι καί ταῖς προσύλοις ἐπιθυμίαις αὐτοῦ, δεδεμένον τε ὑπό τά δεσμά τῆς ἀπατώσης τοῦ κόσμου αἰσθήσεως, ἄναγνον ὄντα καί τάς αἰσθήσεις πεπηρωμένον τῆς διανοίας δεινῶς, μή κατατολμῆσαι προβεβαιούμεθα τῶν γεγραμμένων ἐνταῦθα τῆς ἀναγνώσεως, ἵνα μή τῷ μετά λήμης τῶν ὀφθαλμῶν εἰς τάς ἀκτῖνας (13) ἐνατενίζοντι τοῦ ἡλίου ἐπίσης ὑπομείνῃ τήν τύφλωσιν καί αὐτήν τήν ἀμυδράν ὅρασιν προσαπολέσῃ τῶν ὀφθαλμῶν˙ καθαρθῆναι γάρ πρῶτον δεῖ πάσης ἀσθενείας καί λήμης τῶν λογισμῶν καί οὕτω τῷ καθαρῶς καί ὑπεραπείρως εἰς ἄπειρον λάμποντι προσομιλῆσαι καί πλησιάσαι ἡλίῳ, εἴτε τούτῳ δή τῷ αἰσθητῶς καί καθ᾿ ἡμᾶς φαίνοντι εἴτε τῷ τῆς δικαιοσύνης καί ταῖς ἐξ αὐτοῦ τῶν λόγων καί νοημάτων ἐκπεμπομέναις αὐγαῖς˙ μόνων γάρ ἐκείνων ἐστί τό κατοπτεύειν τά βάθη τοῦ Πνεύματος, τῶν ἐξ ἄκρας δηλονότι καθάρσεως καταλαμπομένων ἀπείρῳ φωτί τοῦ Θεοῦ καί ὁλολαμπῆ τήν διάνοιαν ἅμα καί τήν ψυχήν κεκτημένων, τῶν δέ γε λοιπῶν τά στήθη τύπτειν ἐπωφελές καί ἁρμόδιον καί ἄνωθεν ἐκκαλεῖσθαι τόν ἔλεον. 4. Σκοπεῖν τοίνυν πάντα χρεών τόν τούς λόγους δυνάμενον πιστῶς μελετᾶν τούτου δή τοῦ θείου πατρός καί τούτων τό βάθος ἐξερευνᾶν τήν αὐτοῦ συνετῶς ἔκστασίν τε καί θέωσιν˙ ὅπως, οἷά περ ἔξω σαρκός καί σώματος καί πάσης αἰσθήσεως ὤν, ἡρπάζετο ἀπό γῆς τῷ πνεύματι εἰς οὐρανούς καί Θεόν, καί θείων ἠξιοῦτο ξενοτρόπως ἀποκαλύψεων, καί τάς ἐνεργείας ἔβλεπεν ἐν ἑαυτῷ τοῦ θείου φωτός θεοπρεπῶς ἐνεργούσας, καί θεωνυμίαις διαφόροις ἔρωτι κάτοχος ὤν τοῦ Θεοῦ ὡς τετρωμένος ὑπό τῆς ἀγάπης αὐτοῦ τοῦτον ἐκάλει καί προσωνόμαζε, Διονύσιον τόν μέγαν ἐν τούτῳ καί μιμούμενος καί ὁμοίως συναρπαζόμενος αὐτῷ ἀπό γῆς˙ καί γάρ ἐκείνῳ ταὐτόν ἐνεργούμενος ὑπό τοῦ Θείου Πνεύματος καί ὁ ὑψίνους οὗτος ἀνήρ ὡς πάντων τῶν αἴτιον τόν Θεόν ὁμοίως αὐτῷ πολυωνύμως ἐκ πάντων τῶν αἰτιατῶν ἀνύμνει λαμπρῶς, ὡς ἀγαθόν, ὡς καλόν, ὡς σοφόν, ὡς ἀγαπητόν, ὡς Θεόν θεῶν, 6 οὐ γάρ ὡς ἀγνώμων δοῦλος κατακρύπτει τό δοθέν αὐτῷ πρός Θεοῦ τάλαντον, ἀλλ᾿ ὡς πιστός οἰκονόμος τόν πλοῦτον, ὅν ἐδέξατο ἐξ αὐτοῦ, τῆς ἀκενώτου σοφίας εὐγνωμόνως κατά τό γεγραμμένον οὐ κατορύττει˙ ἀδόλως τε, φησίν, ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι, τόν πλοῦτον αὐτῆς οὐκ ἀποκρύψομαι. 9. Ἔνθεν τοι καί ἄργυρος πεπυρωμένος οὖσα ἡ γλῶσσα αὐτοῦ καί δικαιοσύνης πλήρης ἡ ψυχή αὐτοῦ˙ τά χείλη αὐτοῦ οἷα δή τῷ ὄντι δικαίου ἠπίστατο ὑψηλά καί στόμα αὐτοῦ ἀπέσταζε χάριτας καί ἀπόρρητον σοφίαν Θεοῦ. Γέγονε δέ τοῦτο ἐκ πολλῆς ἀληθῶς ταπεινοφροσύνης καί καθαρότητος˙ στόμα γάρ, φησί, ταπεινῶν μελετήσει σοφίαν καί ἐν καρδίᾳ ἀγαθῇ ἀνδρός σοφία, ἐν δέ καρδίᾳ ἀφρόνων οὐ διαγινώσκεται. Εἶχε γάρ, (17) ταπεινοφροσύνης ὤν ἔμπλεως, διηνεκῶς ἐν μελέτῃ καρδίας τήν τοῦ Θεοῦ σοφίαν, κατά τό εἰρημένον, ἥτις τοῖς ταπεινοῖς τήν καρδίαν, καί οὐ τοῖς ἄφροσι τοῦ κόσμου σοφοῖς καθόλου διαγινώσκεται, καί τό φῶς ἀεί τοῦ Θεοῦ ἦν ἀληθῶς ἡ πνοή αὐτοῦ˙ ὅ δίκην λύχνου ἔχων ἐν διανοίᾳ, ἅ ἑώρων οἱ ὀφθαλμοί αὐτοῦ νοερῶς, ὡς τό λόγιον, ἔλεγέ τε καί ἀριδηλότατα μετά γνώσεως ἔγραφεν˙ ἅ, φησίν, εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου, λέγε˙ καί λέγων ὕμνει σαφέστατα ἐκ τῶν ὄντων τό θεῖον, ὡς ὄν κοινόν πάντων τῶν ὄντων. Οὐ γάρ ἀκοινώτητόν ἐστι καθόλου τό ἀγαθόν οὐδενί τῶν ὄντων, ὥς φησιν ὁ τά θεῖα πολύς Διονύσιος, ἀλλ᾿ ἐφ᾿ ἑαυτοῦ μονίμως τήν ὑπερούσιον ἱδρῦσαν ἀκτῖνα ταῖς ἑκάστου τῶν ὄντων ἀναλόγοις ἐλλάμψεσιν ἀγαθοπρεπῶς ἐπιφαίνεται καί πρός τήν ἐφικτήν αὐτοῦ θεωρίαν καί κοινωνίαν καί ὁμοίωσιν ἀνατείνει τούς νοερούς νόας, ὡς θεμιτόν αὐτῷ καί ἱεροπρεπῶς ἐπιβάλλοντας. 10. Τοιγαροῦν καί κατά πάντα τοῖς πρός αὐτοῦ θεολόγοις ἑπόμενος, τό μέν ὑπέρ νοῦν καί φύσιν τῆς θεότητος κρύφιον ἀνεξερευνήτοις ὕμνει καί ἱεραῖς νοός εὐλαβείαις, ὥς φησι περί θεολόγων ἀνθρῶν Διονύσιος, τά δέ ἄρρητα σιγῇ τῇ σώφρονι διόλου τιμῶν ἐπί τάς ἐλλαμπούσας αὐτῷ ἐν τοῖς ἱεροῖς νοήμασιν αὐγάς ἀνετείνετο κἀκεῖθεν πλουσίως καταλαμπόμενός τε καί φωτιζόμενος πρός τούς θεαρχικούς καί θεοπρεπεῖς ὕμνους καί πρός τάς ἱεράς ὑμνολογίας ὑπ᾿ αὐτῶν ὑπερκοσμίως ἐτυποῦτο πρός τό καί ὁρᾶν τά συμμέτρως αὐτῷ δι᾿ αὐτῶν δωρούμενα θεαρχικά φῶτα καί τό ἀγαθοδότην Κύριον ὡς ἁπάσης ἱερᾶς ἀρχῆς καί φωτοφαενίας αἴτιον ἐρωτικῶς ἀνυμνεῖν. 11. (18) Παλαιόν δέ ἄρα τοῦτο καί ἀρχέγονον σοφίας εἶδος καί ἀποτέλεσμα˙ τοῖς γάρ παλαιοῖς καί πιστοῖς, τήν πάτριον πάλαι φιλοσοφοῦσι φιλοσοφίαν, ἄνωθεν ἡ θείας χάρις τοῦ Πνεύματος οὕτω δι᾿ ὑπερβολήν συγγινομένη καθάρσεως πρός ὕμνους ἐρωτικούς τε καί θείους καί πρός μέτρα λόγων παντοίων ἐκίνει τάς διανοίας αὐτῶν. Ἐκ δή τούτου ποιηταί ᾀσμάτων καί ὕμνων καί μελῶν θείων τοῖς τηνικαῦτα θαυμασίως ἐδείκνυντο˙ οὐκ ἐκ μαθημάτων δέ ἀναγωγῆς καί τελείας τῶν λόγων ἀσκήσεως πρός τοῦτο σοφῶς τε καί συνήθως ἀπετελοῦντο, ἀλλ᾿ ἐκ φιλοσοφίας τῶν τῆς ψυχῆς τρόπων καί ἐξ ἄκρας ἀσκήσεως καί φυλακῆς τῶν γενικῶν ἀρετῶν . Εἴ τῳ δέ φίλον τό εἰρημένον ἐξ ἐγγράφου πιστωθῆναι αἰτίας, Φίλωνι τῷ Ἰουδαίῳ ἐν τῷ οὕτω πωςς ἐιγεγραμμένῳ λόγῳ αὐτοῦ Περί βίου θεωρητικοῦ ἤ περί ἱκετῶν ἐντυχέτω καί εἴσεται τό τοῦ λόγου πιστόν ἐξ αὐτῆς. Ἵνα δέ βρασύ τι καί ἡμεῖς λόγιον ἐκεῖθεν ἀναλαβώμεθα πρός τήν τοῦ λόγου βεβαίωσιν, φησίν ἐκεῖνο ὡδί˙ ὥστε, φησίν, οὐ θεωροῦσι μόνον τά ὑψηλά νοός ἐπιβολαῖς καθαροῦ, ἀλλά καί ποιοῦσιν ᾄσματα καί ὕμνους εἰς τόν Θεόν διά παντοίων μέτρων καί μελῶν, ἀριθμοῖς σεμνοτέροις ἀναγκαίως χαράσσοντες. 12. Ἅ γοῦν καί τούτῳ δή τῷ πατρί ἐν θεωρυμίαις ὕμνηται θεοφράστως, ταῦτα, φησί Διονύσιος ὁ μέγας, πρός τῶν θείων λογίων μεμύηται, καί πᾶσαν, ὡς εἰπεῖν, τήν ἱεράν τῶν θεολόγων ὑμνολογίαν εὑρήσει τις, ἐπιπόνῳ δηλαδή ψυχῇ καί καθαρᾷ διανοίᾳ τάς θείας γραφάς, ἐρευνῶν, πρός τάς ἀγαθουργούς προόδους τῆς θείας 8 (14) ὡς Κύριον κυρίων, ὡς ἅγιον ἁγίων, ὡς αἰώνιον, ὡς ὄντα καί ὡς αἰώνων αἴτιον˙ ὡς ζωῆς χορηγόν, ὡς σοφίαν, ὡς νοῦν, ὡς λόγον, ὡς γνώστην, ὡς προέχοντα πάντας τούς θησαυρούς ἁπάσης γνώσεως, ὡς δύναμιν, ὡς δυνάστην, ὡς βασιλέα βασιλευόντων, ὡς παλαιόν ἡμερῶν, ὡς ἀγήρω καί ἀναλλοίωτον˙ ὡς σωτηρίαν, ὡς δικαιοσύνην, ὡς ἁγιασμόν, ὡς ἀπολύτρωσιν, ὡς ἐν μεγέθει πάντων ὑπερέχοντα καί ὡς ἐν αὔρᾳ λεπτῇ˙ καί ἐν ψυχαῖς καί ἐν σώμασι καί ἐν νοῖς αὐτόν εἶναι ἐν οὐρανῷ καί ἐν γῇ καί ἅμα ἐν ταὐτῷ τόν αὐτόν, ἐγκόσμιον, περικόσμιον, ὑπερκόσμιον, ὑπερουράνιον, ὑπερούσιον, ἥλιον, ἀστέρα, πῦρ, ὕδωρ, πνεῦμα, δρόσον, νεφέλην, αὐτόλιθον καί πέτραν, πάντα τά ὄντα, μηδέν ὄντα τῶν ὄντων. 5. Ὅθεν καί αὐτός ὁ πολύς τά θεῖα Διονύσιος ἐν τῷ Περί θείων ὀνομάτων συντάγματι, τῷ τρόπῳ καί τῇ πρός Θεόν ἐκστάσει τοῦ θεσπεσίου τούτου πατρός οἷα δι᾿ ὧν γράφει συμμαρτυρῶν, τοιάδε φησίν˙ οὕτως οὖν τῇ πάντων αἰτίᾳ καί ὑπέρ πάντα οὔσῃ καί τό ἀνώνυμον ἐφαρμόσει καί πάντα τά τῶν ὄντων ὀνόματα, ἵνα ἀκριβῶς ᾗ τῶν ὅλων βασιλεία καί περί αὐτήν ᾖ τά πάντα καί αὐτῆς ὡς αἰτίας, ὡς ἀρχῆς, ὡς πέρατος ἐξηρτημένα, καί αὐτή κατά τό λόγιον ᾗ τά πάντα ἐν πᾶσι καί ἀληθῶς ὑμνῆται πάντων ὑποστάτις. Καί μετ᾿ ὀλίγα˙ πάντα δέ ἁπλῶς καί ἀπεριορίστως ἐν ἑαυτῇ τά ὄντα προείληφε ταῖς παντελέσι τῆς μιᾶς αὐτῆς καί παναιτίου προνοίας ἀγαθότησι καί ἐκ τῶν ὄντων ἁπάντων ἐναρμονίως ὑμνεῖται καί ὀνομάζεται. 6. Καί γοῦν οὐ ταύτας μόνας οἱ θεολόγοι τάς θεωνυμίας πρεσβεύουσι τάς ἀπό τῶν παντελῶν ἤ τῶν μερικῶν προνοιῶν ἤ τῶν προνοουμένων, ἀλλά καί ἀπό τινων ἔσθ᾿ ὅτε θείων φασμάτων ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀνακτόροις ἤ ἄλλοθί ποι τούς μύστας ἤ τούς προφήτας καταλαμψάντων κατ᾿ ἄλλας καί ἄλλας αἰτίας τε καί δυνάμεις ὀνομάζουσι τήν ὑπερφαῆ καί ὑπερώνυμον ἀγαθότητα καί μορφάς αὐτῇ καί τύπους ἀνθρωπικούς ἤ πυρίνους ἤ ἠλεκτρίνους περιτιθέασι καί ὀφθαλμούς αὐτῆς καί ὦτα καί πλοκάμους καί πρόσωπα καί χεῖρας καί μετάφρενα καί πτερά καί βραχίονας καί ὀπίσθια καί πόδας ὑμνοῦσι, στεφάνους τε καί θώκους καί ποτήρια καί κρατῆρας αὐτῇ καί ἄλλα ἄττα μυστικά περιπλάττουσιν. 7. Εἰς γάρ ἄκρον ὁ θεῖος οὗτος ἐκκαθαρθείς τήν ψυχήν, ὡς ἤδη τά πρός αὐτοῦ γεγραμμένα σάλπιγγος ἠχούσης μεγαλοφωνότερον ἐκβοᾷ, ἠξίωται καί μεγάλων ἀποκαλύψεων καί θεωριῶν ἀπορρήτων καί μυστικῆς ὁμιλίας καί ῥημάτων θείων ἄνωθεν αὐτῷ ξένως ἐνηχηθέντων καί συλλήβδην εἰπεῖν χάριτος ἀποστολικῆς, ὅλος πυρποληθείς ὑπό τοῦ θείου πυρός. Διό καί τῆς θύραθεν ἐπιστήμης τῶν λόγων πάντῃ ἄγευστος καί ἀμαθής ὤν ὑπέρ πάντα ῥήτορα καί σοφόν τῇ εὐροίᾳ τῶν λόγων καί τῇ τῶν νοημάτων δαψιλείᾳ τε καί πυκνότητι εἰς ὕψος ἐμεγαλύνθη σοφίας ὡς τά θεῖα τῷ ὄντι σοφός καί θεολόγος δογματικώτατος. 8. Καί οὐ θαῦμα˙ ἡ γάρ τοῦ Θεοῦ σοφία διήκει, κατά τόν εἰπόντα, καί χωρεῖ διά πάντων διά τήν καθαρότητα˙ ἀτμίς γάρ ἐστι τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως καί ἀπόρροια τῆς τοῦ παντοκράτορος δόξης εἰλικρινής˙ μία δέ, φησιν, οὖσα πάντα δύναται καί μένουσα ἐν ἑαυτῇ τά πάντα καινίζει καί κατά γενεάς εἰς ψυχάς ὁσίας μεταβαίνουσα φίλους Θεοῦ (16) καί προφήτας κατασκευάζει˙ οὐδέν γάρ ἀγαπᾷ ὁ Θεός εἰ μή τόν σοφίᾳ συνοικοῦντα. Διά τοι τοῦτο καί τῶν λόγων τῆς σοφίας ἐπιθυμήσας ἐπόθησε τό κάλλος αὐτῆς˙ καί ποθήσας, κατά τόν Σολομῶντα, ἐζήτησε διά πόνων φιλοσοφίας τε καί ἀσκήσεως καί εὗρεν αὐτήν˙ καί εὑρών ηὔξατο μετά δακρύων ἐμπόνως καί ἐδόθη αὐτῷ φρόνησις˙ καί ἐπεκαλέσατο πίστει βεβαίᾳ καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πνεῦμα σοφίας˙ ὅθεν ἀκοίμητον ἔσχε διά βίου παντός τό ἐκ ταύτης ἀτεχνῶς φέγγος, δι᾿ οὗ ἄρα καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πάντα ὁμοῦ τά ἀγαθά τῆς αἰωνίου ζωῆς καί ἀναρίθμητος πλοῦτος σοφίας καί γνώσεως. Ἀμέλλει καί ἀδόλως παρά Θεοῦ μαθών τά ἀπόρρητα ἀφθόνως τοῖς πᾶσι ταῦτα γράφων παρέχει εἰς πνευματικήν εὐφροσύνην ὁμοῦ καί ὠφέλειαν˙ 7

προκατασφαλίσασθαι τούς ἐγκύπτειν ἐνταῦθα βουλομένους τῷ λόγῳ, ἵνα μή τῇ πρός τά βάθη τοῦ πνεύματος ἀπείρῳ ἐπιβολῇ καί τῇ περί τά θεῖα ἀνασκήτῳ ἕξει καί διανοίᾳ βλάβην τούτων τινές, ἀλλά μή ὠφέλειαν εἰς ἑαυτούς ἀναμάξοιντο, κακῶς δηλαδή καί ἀπείρως τά θεῖα καί ὑπέρ αἴσθησιν ἐκλαμβάνοντες. 2. Ἰστέον οὖν, ὅτι τόν εἰς θεολόγων ἀνδρῶν ἐγκυπτειν γραφάς προαιρούμενον καί ἐπί τοῦτο ἔρωτι ἐπειγόμενον ἀναγνώσεως πρῶτα μέν πιστόν ὄντα κόσμον χρή φυγεῖν καί τά ἐν κόσμῳ καθόλου τῷ σώματι καί τῷ πνεύματι (12) καί τήν πρόσυλον ἀπό ψυχῆς ἁμαρτίαν μισῆσαι καί τήν πρόσκαιρον ἀποσείσασθαι τῶν ἡδέων ἀπόλαυσιν˙ θεῖναί τε θεμέλιον ἀκολούθως καλόν ἐπί τήν ἐρηρεισμένην πέτραν τῆς πίστεως διά πράξεως καί ἐργασίας τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ καί ἐπί τοῦτον εὐτέχνως τόν οἶκον ἐποικοδομῆσαι τῶν ἀρετῶν καί τόν παλαιόν καί φθειρόμενον ἄνθρωπον κατά τάς ἐπιθυμίας αὐτοῦ ἀποδύσασθαι, καί τόν ἀνακαινούμενον εἰς Χριστόν ἐπενδύσασθαι, ἄρτιον δηλονότι πεφθακότα καί τῇ ἐνδεχομένῃ καλῶς τελειότητι ἀναβεβηκότα εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ˙ ἔτι δέ προκαθαρθῆναι καί προφωτισθῆναι καί ἐλλαμφῆναι τῷ πνεύματι προθεωρῆσαί τε τήν ἅπασαν κτίσιν ὄμματι νοός καθαρῷ, προκαταμαθεῖν τε καί προκαταστοχάσασθαι τούς λόγους καί τάς κινήσεις αὐτῆς τηλαυγῶς καί ἔξω γενέσθαι τῶν ὁρωμένων τῆς ταπεινώσεως, ὑπεράνω δήπου πάσης σαρκός καί αἰσθήσεως˙ ἔνθεν τοι καί τό στόμα τρανῶς διανοίξαντα ἑλκύσαι δυνάμει τήν χάριν τοῦ πνεύματος κἀκεῖθεν φωτός ἀγαθοῦ πληρωθῆναι καί κατά τήν ἀναλογίαν τῶν ἐκ καθάρσεως ἐν αὐτῷ γενομένων ἱερῶν ἐμφάσεων ἄνωθεν θεολογῆσαι τρανῶς καί οὕτως, οἷα δή τηλαυγής τήν διάνοιαν, ἐν τοῖς ὧδε γεγραμμένοις ἐγκύψαι, φημί δή τοῖς πονήμασι τῆς ὑψηλοτάτης καί θεολογικωτάτης διανοίας τοῦ μακαριωτάτου καί τρισολβίου πατρός Συμεών. 3. Τόν γοῦν ἔτι κάτω τῷ στήθει καί τῇ κοιλίᾳ συρόμενον, λέγω δή τοῖς χοϊκοῖς φρονήμασι καί ταῖς προσύλοις ἐπιθυμίαις αὐτοῦ, δεδεμένον τε ὑπό τά δεσμά τῆς ἀπατώσης τοῦ κόσμου αἰσθήσεως, ἄναγνον ὄντα καί τάς αἰσθήσεις πεπηρωμένον τῆς διανοίας δεινῶς, μή κατατολμῆσαι προβεβαιούμεθα τῶν γεγραμμένων ἐνταῦθα τῆς ἀναγνώσεως, ἵνα μή τῷ μετά λήμης τῶν ὀφθαλμῶν εἰς τάς ἀκτῖνας (13) ἐνατενίζοντι τοῦ ἡλίου ἐπίσης ὑπομείνῃ τήν τύφλωσιν καί αὐτήν τήν ἀμυδράν ὅρασιν προσαπολέσῃ τῶν ὀφθαλμῶν˙ καθαρθῆναι γάρ πρῶτον δεῖ πάσης ἀσθενείας καί λήμης τῶν λογισμῶν καί οὕτω τῷ καθαρῶς καί ὑπεραπείρως εἰς ἄπειρον λάμποντι προσομιλῆσαι καί πλησιάσαι ἡλίῳ, εἴτε τούτῳ δή τῷ αἰσθητῶς καί καθ᾿ ἡμᾶς φαίνοντι εἴτε τῷ τῆς δικαιοσύνης καί ταῖς ἐξ αὐτοῦ τῶν λόγων καί νοημάτων ἐκπεμπομέναις αὐγαῖς˙ μόνων γάρ ἐκείνων ἐστί τό κατοπτεύειν τά βάθη τοῦ Πνεύματος, τῶν ἐξ ἄκρας δηλονότι καθάρσεως καταλαμπομένων ἀπείρῳ φωτί τοῦ Θεοῦ καί ὁλολαμπῆ τήν διάνοιαν ἅμα καί τήν ψυχήν κεκτημένων, τῶν δέ γε λοιπῶν τά στήθη τύπτειν ἐπωφελές καί ἁρμόδιον καί ἄνωθεν ἐκκαλεῖσθαι τόν ἔλεον. 4. Σκοπεῖν τοίνυν πάντα χρεών τόν τούς λόγους δυνάμενον πιστῶς μελετᾶν τούτου δή τοῦ θείου πατρός καί τούτων τό βάθος ἐξερευνᾶν τήν αὐτοῦ συνετῶς ἔκστασίν τε καί θέωσιν˙ ὅπως, οἷά περ ἔξω σαρκός καί σώματος καί πάσης αἰσθήσεως ὤν, ἡρπάζετο ἀπό γῆς τῷ πνεύματι εἰς οὐρανούς καί Θεόν, καί θείων ἠξιοῦτο ξενοτρόπως ἀποκαλύψεων, καί τάς ἐνεργείας ἔβλεπεν ἐν ἑαυτῷ τοῦ θείου φωτός θεοπρεπῶς ἐνεργούσας, καί θεωνυμίαις διαφόροις ἔρωτι κάτοχος ὤν τοῦ Θεοῦ ὡς τετρωμένος ὑπό τῆς ἀγάπης αὐτοῦ τοῦτον ἐκάλει καί προσωνόμαζε, Διονύσιον τόν μέγαν ἐν τούτῳ καί μιμούμενος καί ὁμοίως συναρπαζόμενος αὐτῷ ἀπό γῆς˙ καί γάρ ἐκείνῳ ταὐτόν ἐνεργούμενος ὑπό τοῦ Θείου Πνεύματος καί ὁ ὑψίνους οὗτος ἀνήρ ὡς πάντων τῶν αἴτιον τόν Θεόν ὁμοίως αὐτῷ πολυωνύμως ἐκ πάντων τῶν αἰτιατῶν ἀνύμνει λαμπρῶς, ὡς ἀγαθόν, ὡς καλόν, ὡς σοφόν, ὡς ἀγαπητόν, ὡς Θεόν θεῶν, 6 οὐ γάρ ὡς ἀγνώμων δοῦλος κατακρύπτει τό δοθέν αὐτῷ πρός Θεοῦ τάλαντον, ἀλλ᾿ ὡς πιστός οἰκονόμος τόν πλοῦτον, ὅν ἐδέξατο ἐξ αὐτοῦ, τῆς ἀκενώτου σοφίας εὐγνωμόνως κατά τό γεγραμμένον οὐ κατορύττει˙ ἀδόλως τε, φησίν, ἔμαθον ἀφθόνως τε μεταδίδωμι, τόν πλοῦτον αὐτῆς οὐκ ἀποκρύψομαι. 9. Ἔνθεν τοι καί ἄργυρος πεπυρωμένος οὖσα ἡ γλῶσσα αὐτοῦ καί δικαιοσύνης πλήρης ἡ ψυχή αὐτοῦ˙ τά χείλη αὐτοῦ οἷα δή τῷ ὄντι δικαίου ἠπίστατο ὑψηλά καί στόμα αὐτοῦ ἀπέσταζε χάριτας καί ἀπόρρητον σοφίαν Θεοῦ. Γέγονε δέ τοῦτο ἐκ πολλῆς ἀληθῶς ταπεινοφροσύνης καί καθαρότητος˙ στόμα γάρ, φησί, ταπεινῶν μελετήσει σοφίαν καί ἐν καρδίᾳ ἀγαθῇ ἀνδρός σοφία, ἐν δέ καρδίᾳ ἀφρόνων οὐ διαγινώσκεται. Εἶχε γάρ, (17) ταπεινοφροσύνης ὤν ἔμπλεως, διηνεκῶς ἐν μελέτῃ καρδίας τήν τοῦ Θεοῦ σοφίαν, κατά τό εἰρημένον, ἥτις τοῖς ταπεινοῖς τήν καρδίαν, καί οὐ τοῖς ἄφροσι τοῦ κόσμου σοφοῖς καθόλου διαγινώσκεται, καί τό φῶς ἀεί τοῦ Θεοῦ ἦν ἀληθῶς ἡ πνοή αὐτοῦ˙ ὅ δίκην λύχνου ἔχων ἐν διανοίᾳ, ἅ ἑώρων οἱ ὀφθαλμοί αὐτοῦ νοερῶς, ὡς τό λόγιον, ἔλεγέ τε καί ἀριδηλότατα μετά γνώσεως ἔγραφεν˙ ἅ, φησίν, εἶδον οἱ ὀφθαλμοί σου, λέγε˙ καί λέγων ὕμνει σαφέστατα ἐκ τῶν ὄντων τό θεῖον, ὡς ὄν κοινόν πάντων τῶν ὄντων. Οὐ γάρ ἀκοινώτητόν ἐστι καθόλου τό ἀγαθόν οὐδενί τῶν ὄντων, ὥς φησιν ὁ τά θεῖα πολύς Διονύσιος, ἀλλ᾿ ἐφ᾿ ἑαυτοῦ μονίμως τήν ὑπερούσιον ἱδρῦσαν ἀκτῖνα ταῖς ἑκάστου τῶν ὄντων ἀναλόγοις ἐλλάμψεσιν ἀγαθοπρεπῶς ἐπιφαίνεται καί πρός τήν ἐφικτήν αὐτοῦ θεωρίαν καί κοινωνίαν καί ὁμοίωσιν ἀνατείνει τούς νοερούς νόας, ὡς θεμιτόν αὐτῷ καί ἱεροπρεπῶς ἐπιβάλλοντας. 10. Τοιγαροῦν καί κατά πάντα τοῖς πρός αὐτοῦ θεολόγοις ἑπόμενος, τό μέν ὑπέρ νοῦν καί φύσιν τῆς θεότητος κρύφιον ἀνεξερευνήτοις ὕμνει καί ἱεραῖς νοός εὐλαβείαις, ὥς φησι περί θεολόγων ἀνθρῶν Διονύσιος, τά δέ ἄρρητα σιγῇ τῇ σώφρονι διόλου τιμῶν ἐπί τάς ἐλλαμπούσας αὐτῷ ἐν τοῖς ἱεροῖς νοήμασιν αὐγάς ἀνετείνετο κἀκεῖθεν πλουσίως καταλαμπόμενός τε καί φωτιζόμενος πρός τούς θεαρχικούς καί θεοπρεπεῖς ὕμνους καί πρός τάς ἱεράς ὑμνολογίας ὑπ᾿ αὐτῶν ὑπερκοσμίως ἐτυποῦτο πρός τό καί ὁρᾶν τά συμμέτρως αὐτῷ δι᾿ αὐτῶν δωρούμενα θεαρχικά φῶτα καί τό ἀγαθοδότην Κύριον ὡς ἁπάσης ἱερᾶς ἀρχῆς καί φωτοφαενίας αἴτιον ἐρωτικῶς ἀνυμνεῖν. 11. (18) Παλαιόν δέ ἄρα τοῦτο καί ἀρχέγονον σοφίας εἶδος καί ἀποτέλεσμα˙ τοῖς γάρ παλαιοῖς καί πιστοῖς, τήν πάτριον πάλαι φιλοσοφοῦσι φιλοσοφίαν, ἄνωθεν ἡ θείας χάρις τοῦ Πνεύματος οὕτω δι᾿ ὑπερβολήν συγγινομένη καθάρσεως πρός ὕμνους ἐρωτικούς τε καί θείους καί πρός μέτρα λόγων παντοίων ἐκίνει τάς διανοίας αὐτῶν. Ἐκ δή τούτου ποιηταί ᾀσμάτων καί ὕμνων καί μελῶν θείων τοῖς τηνικαῦτα θαυμασίως ἐδείκνυντο˙ οὐκ ἐκ μαθημάτων δέ ἀναγωγῆς καί τελείας τῶν λόγων ἀσκήσεως πρός τοῦτο σοφῶς τε καί συνήθως ἀπετελοῦντο, ἀλλ᾿ ἐκ φιλοσοφίας τῶν τῆς ψυχῆς τρόπων καί ἐξ ἄκρας ἀσκήσεως καί φυλακῆς τῶν γενικῶν ἀρετῶν . Εἴ τῳ δέ φίλον τό εἰρημένον ἐξ ἐγγράφου πιστωθῆναι αἰτίας, Φίλωνι τῷ Ἰουδαίῳ ἐν τῷ οὕτω πωςς ἐιγεγραμμένῳ λόγῳ αὐτοῦ Περί βίου θεωρητικοῦ ἤ περί ἱκετῶν ἐντυχέτω καί εἴσεται τό τοῦ λόγου πιστόν ἐξ αὐτῆς. Ἵνα δέ βρασύ τι καί ἡμεῖς λόγιον ἐκεῖθεν ἀναλαβώμεθα πρός τήν τοῦ λόγου βεβαίωσιν, φησίν ἐκεῖνο ὡδί˙ ὥστε, φησίν, οὐ θεωροῦσι μόνον τά ὑψηλά νοός ἐπιβολαῖς καθαροῦ, ἀλλά καί ποιοῦσιν ᾄσματα καί ὕμνους εἰς τόν Θεόν διά παντοίων μέτρων καί μελῶν, ἀριθμοῖς σεμνοτέροις ἀναγκαίως χαράσσοντες. 12. Ἅ γοῦν καί τούτῳ δή τῷ πατρί ἐν θεωρυμίαις ὕμνηται θεοφράστως, ταῦτα, φησί Διονύσιος ὁ μέγας, πρός τῶν θείων λογίων μεμύηται, καί πᾶσαν, ὡς εἰπεῖν, τήν ἱεράν τῶν θεολόγων ὑμνολογίαν εὑρήσει τις, ἐπιπόνῳ δηλαδή ψυχῇ καί καθαρᾷ διανοίᾳ τάς θείας γραφάς, ἐρευνῶν, πρός τάς ἀγαθουργούς προόδους τῆς θείας 8 (14) ὡς Κύριον κυρίων, ὡς ἅγιον ἁγίων, ὡς αἰώνιον, ὡς ὄντα καί ὡς αἰώνων αἴτιον˙ ὡς ζωῆς χορηγόν, ὡς σοφίαν, ὡς νοῦν, ὡς λόγον, ὡς γνώστην, ὡς προέχοντα πάντας τούς θησαυρούς ἁπάσης γνώσεως, ὡς δύναμιν, ὡς δυνάστην, ὡς βασιλέα βασιλευόντων, ὡς παλαιόν ἡμερῶν, ὡς ἀγήρω καί ἀναλλοίωτον˙ ὡς σωτηρίαν, ὡς δικαιοσύνην, ὡς ἁγιασμόν, ὡς ἀπολύτρωσιν, ὡς ἐν μεγέθει πάντων ὑπερέχοντα καί ὡς ἐν αὔρᾳ λεπτῇ˙ καί ἐν ψυχαῖς καί ἐν σώμασι καί ἐν νοῖς αὐτόν εἶναι ἐν οὐρανῷ καί ἐν γῇ καί ἅμα ἐν ταὐτῷ τόν αὐτόν, ἐγκόσμιον, περικόσμιον, ὑπερκόσμιον, ὑπερουράνιον, ὑπερούσιον, ἥλιον, ἀστέρα, πῦρ, ὕδωρ, πνεῦμα, δρόσον, νεφέλην, αὐτόλιθον καί πέτραν, πάντα τά ὄντα, μηδέν ὄντα τῶν ὄντων. 5. Ὅθεν καί αὐτός ὁ πολύς τά θεῖα Διονύσιος ἐν τῷ Περί θείων ὀνομάτων συντάγματι, τῷ τρόπῳ καί τῇ πρός Θεόν ἐκστάσει τοῦ θεσπεσίου τούτου πατρός οἷα δι᾿ ὧν γράφει συμμαρτυρῶν, τοιάδε φησίν˙ οὕτως οὖν τῇ πάντων αἰτίᾳ καί ὑπέρ πάντα οὔσῃ καί τό ἀνώνυμον ἐφαρμόσει καί πάντα τά τῶν ὄντων ὀνόματα, ἵνα ἀκριβῶς ᾗ τῶν ὅλων βασιλεία καί περί αὐτήν ᾖ τά πάντα καί αὐτῆς ὡς αἰτίας, ὡς ἀρχῆς, ὡς πέρατος ἐξηρτημένα, καί αὐτή κατά τό λόγιον ᾗ τά πάντα ἐν πᾶσι καί ἀληθῶς ὑμνῆται πάντων ὑποστάτις. Καί μετ᾿ ὀλίγα˙ πάντα δέ ἁπλῶς καί ἀπεριορίστως ἐν ἑαυτῇ τά ὄντα προείληφε ταῖς παντελέσι τῆς μιᾶς αὐτῆς καί παναιτίου προνοίας ἀγαθότησι καί ἐκ τῶν ὄντων ἁπάντων ἐναρμονίως ὑμνεῖται καί ὀνομάζεται. 6. Καί γοῦν οὐ ταύτας μόνας οἱ θεολόγοι τάς θεωνυμίας πρεσβεύουσι τάς ἀπό τῶν παντελῶν ἤ τῶν μερικῶν προνοιῶν ἤ τῶν προνοουμένων, ἀλλά καί ἀπό τινων ἔσθ᾿ ὅτε θείων φασμάτων ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀνακτόροις ἤ ἄλλοθί ποι τούς μύστας ἤ τούς προφήτας καταλαμψάντων κατ᾿ ἄλλας καί ἄλλας αἰτίας τε καί δυνάμεις ὀνομάζουσι τήν ὑπερφαῆ καί ὑπερώνυμον ἀγαθότητα καί μορφάς αὐτῇ καί τύπους ἀνθρωπικούς ἤ πυρίνους ἤ ἠλεκτρίνους περιτιθέασι καί ὀφθαλμούς αὐτῆς καί ὦτα καί πλοκάμους καί πρόσωπα καί χεῖρας καί μετάφρενα καί πτερά καί βραχίονας καί ὀπίσθια καί πόδας ὑμνοῦσι, στεφάνους τε καί θώκους καί ποτήρια καί κρατῆρας αὐτῇ καί ἄλλα ἄττα μυστικά περιπλάττουσιν. 7. Εἰς γάρ ἄκρον ὁ θεῖος οὗτος ἐκκαθαρθείς τήν ψυχήν, ὡς ἤδη τά πρός αὐτοῦ γεγραμμένα σάλπιγγος ἠχούσης μεγαλοφωνότερον ἐκβοᾷ, ἠξίωται καί μεγάλων ἀποκαλύψεων καί θεωριῶν ἀπορρήτων καί μυστικῆς ὁμιλίας καί ῥημάτων θείων ἄνωθεν αὐτῷ ξένως ἐνηχηθέντων καί συλλήβδην εἰπεῖν χάριτος ἀποστολικῆς, ὅλος πυρποληθείς ὑπό τοῦ θείου πυρός. Διό καί τῆς θύραθεν ἐπιστήμης τῶν λόγων πάντῃ ἄγευστος καί ἀμαθής ὤν ὑπέρ πάντα ῥήτορα καί σοφόν τῇ εὐροίᾳ τῶν λόγων καί τῇ τῶν νοημάτων δαψιλείᾳ τε καί πυκνότητι εἰς ὕψος ἐμεγαλύνθη σοφίας ὡς τά θεῖα τῷ ὄντι σοφός καί θεολόγος δογματικώτατος. 8. Καί οὐ θαῦμα˙ ἡ γάρ τοῦ Θεοῦ σοφία διήκει, κατά τόν εἰπόντα, καί χωρεῖ διά πάντων διά τήν καθαρότητα˙ ἀτμίς γάρ ἐστι τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως καί ἀπόρροια τῆς τοῦ παντοκράτορος δόξης εἰλικρινής˙ μία δέ, φησιν, οὖσα πάντα δύναται καί μένουσα ἐν ἑαυτῇ τά πάντα καινίζει καί κατά γενεάς εἰς ψυχάς ὁσίας μεταβαίνουσα φίλους Θεοῦ (16) καί προφήτας κατασκευάζει˙ οὐδέν γάρ ἀγαπᾷ ὁ Θεός εἰ μή τόν σοφίᾳ συνοικοῦντα. Διά τοι τοῦτο καί τῶν λόγων τῆς σοφίας ἐπιθυμήσας ἐπόθησε τό κάλλος αὐτῆς˙ καί ποθήσας, κατά τόν Σολομῶντα, ἐζήτησε διά πόνων φιλοσοφίας τε καί ἀσκήσεως καί εὗρεν αὐτήν˙ καί εὑρών ηὔξατο μετά δακρύων ἐμπόνως καί ἐδόθη αὐτῷ φρόνησις˙ καί ἐπεκαλέσατο πίστει βεβαίᾳ καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πνεῦμα σοφίας˙ ὅθεν ἀκοίμητον ἔσχε διά βίου παντός τό ἐκ ταύτης ἀτεχνῶς φέγγος, δι᾿ οὗ ἄρα καί ἦλθεν ἐπ᾿ αὐτόν πάντα ὁμοῦ τά ἀγαθά τῆς αἰωνίου ζωῆς καί ἀναρίθμητος πλοῦτος σοφίας καί γνώσεως. Ἀμέλλει καί ἀδόλως παρά Θεοῦ μαθών τά ἀπόρρητα ἀφθόνως τοῖς πᾶσι ταῦτα γράφων παρέχει εἰς πνευματικήν εὐφροσύνην ὁμοῦ καί ὠφέλειαν˙ 7

1 392 301 , B ORATIO XVII. ARGUMENTUM. ul De vero monacho, et pecuniæ, aut voluptatis, aut gloriæ cupidum, non esse monachum: qui moroi ut a Deo sunentur, ascetis dura perpertienda. Cur omne opus bonum hunc habeat fine n sanctificationem Christi recipiat. Cum intellectu psallere, solius Dei beneficio ascribendum. Que pacto inter Deum, et homines inimicuiæ inter- cedant. SIMEONIS JUNIORIS terram reverteris 8, non ita leviter sustulit. Ecce A enim et sudor ad panem acquirendum permanet; et in terram de qua sumpti sumus, revertimur. Sed virtutis suæ ut divinæ virtutis, et sapientiæ suæ ut divinæ sapientiæ participes faciens, qui in ejus incarnationem crediderunt, eatenus legern suam infirmat; ipse primum nobis exemplar factus, mul – tis doloribus et afflictionibus usque ad mortem crucis ignominiosam perferendis. Similiter apostoli et fideles omnes a Christo bene corroborati, cum gandio sudores et tentationes sustinent, et in multa patientia fructum ferunt. Propter hoc item marty- res et ascetæ, illi quidem pœnis et suppliciis non eximi, bi vero labores asceticos non abjicere, sed egregiam sibi tolerantiam suppeditari rogabant propositum certamen per patientiam certantes, ut pro labore suo mercedem in futuro sæculo recipe- rent. Unde Deus patientiæ et longanimitatis Deus nominatur Igitur pro cuilibet angustia, et omnis tristitia necessaria est, propterea quod ante omne fentamentum nemo tentationum notitiam adipisci tur. Ubi autem a tentationibus irruentibus vindica. tus fuerit, vindici sive Deo, sive homini gratias agit. Cum itaque homo a tentationibus immunis custoditur, ad gratias ob id Deo agendas segnis ac piger est. Lapsus autem in tentationes, et ereptus, impeuse ei gratias agit. Quin si quis etiam semper Deo gratias agat, non ita, nec tantopere tamque alacriter agit, quam tentationibus et tribulationi- bus liberatus agere consuevit. Ut ergo ex animo, C et ex tota mente, et ex omnibus viribus gratias agat in tentationes et afflictiones, et angustias, et tristitias incidere oportet, ut virtutem Dei cogno- seat. Alioqui remissio, et feria duo non mediocria mala pariunt, nimirum, ut non tota anima gratiæ agantur. Den; et ut mens curis inanibus occupetur. Adamus in illa sua quiete, tranquillitateque incx- plicabili, si Deo gratias egisset, deceptus non fuis- set; neque malum illud consilium unquam admi- sisset, neque Deus fieri concupivisset. Quare quem- admodum aspiratione aeris, sic gratiarum actione erga Deum opus habemus, si in tentationes, Mi- ctiones, angustias, moerores, quod velle debemus, inciderimus. an- Monachus est, qui professus coram Deo et gelis, se mundo, et iis quæ in mundo sunt, nun- tium remisisse, et ad Christum se aggregasse, divina gratia, quæ animo concipitur, mystice di- gnatus est, et ejus gratiæ sensum quemdam intel- ligibilem bausit. Præ ipsa enim omnes caruis mun- dique illecebras detestatus, per eamdem mortuus, et ad omnes illas inhabilis, et ineptus efficitur. Ac tune cum summo gandio, ferventique desiderio ad divina Christi mandata fit strenuus, et ab omni voluptate, pecuniarumque, et bonorum studio alienus (velut qui extra carnem, et inundum vive- ret) cognoscitur, et soli Spiritul sancto arctissime conjunctus, semper ketus et psallens: Ego autem in Domino gaudebo, et exsultabo in Deo salutari meo. Aliter quispiam referri in album monacho- rum neutiquam potest. Tria enim sunt, voluptas, pecunia, gloria. Monachus qui adhuc voluptatibus se submittit, nondum monachus, sed etiamnum peccati, el Satanæ mancipium est. Monachus cu; amor pecuniæ adhuc imperat, nondum monachus, sed idololatra est. Monachus adhuc ambitiosus nondum monachus, sed principis bujus mundi probatissimus miles est. Qui igitur possidetur aut ab his tribus ex parte, aut ab uno horum trium universe, seu jejunct, seu vigilet, seu oret, seu psallat, seu humi cubet, et quævis alia incommio:la, laboresque ac molestias subeat, omnemque, scien- tiam norit, cum Patre, Filio, et Spiritu sancto so- cietatem non habet. Necesse est enim hunc prius libertatem, quæ mente videtur a Dei Filio adipisci, qui ait, Omnis qui facit peccatum servus est peccati : servus autem peccati non manet in domo Dei in æter- num '. Est autem domus Dei regnum ejus, Audin' formidandam sententiam? Si igitur filius vos liber 8 Gen. m, 19. "Rom. 1 el xv. 1 llabac. 1, 18. • Joan. viii, 34, 35. seu indigentiam, partis opibus, effugiat, is non D nas et paupertatis incommoda exigerent, quam pœ- magis peccat in præceptum Dei quam si det ope- ram ut morbos effugiat; ipsamque mortem, si non semper vitet, certe differat. Itaque quando Simeon dicit : Eum, qui indigentiam fugere nititur, fugere etiam germanum Christianismum, et si quid aliud hujus generis in hac oratione occurret, id acci- piendum est de illo qui paupertatem intolerandum gravissimumque malum reputat, immissamque sibi invito et iniquo animo tolerat: oblitus Salvatoris sui, qui hanc omnibus divitiis anteposuit, imme- morque pœnæ illius primævæ, quam Deus in mor- tales statuit, ut scilicet in sudore vultus sui ve- scerentur pane suo, vitamque inter varias ærum- nam, cum a Deo infligitur, quivis patienter per- solvere debet; tametsi ipsemet ea se afficere nec tenetur, nec jubetur. Et si quis aut exsisteret, aut unquam exstitisset, quem sudor iste vultus nunquam tetigisset, omnisque indigentiæ expertem vitami traduxisset, paratus ferre si quid a Deo sibi mitte- retur: is nihil propterea în ullum præceptum Dei commisisset , quanquam quis unquam fuit, qui indigentiam penitus a suo limine excludere polue- rit, et hoc sudore aspersus non fuerit? imo quo quis avarior est; eo egentior est. Vere poeľa: Semper avarus eget.

1 392 301 , B ORATIO XVII. ARGUMENTUM. ul De vero monacho, et pecuniæ, aut voluptatis, aut gloriæ cupidum, non esse monachum: qui moroi ut a Deo sunentur, ascetis dura perpertienda. Cur omne opus bonum hunc habeat fine n sanctificationem Christi recipiat. Cum intellectu psallere, solius Dei beneficio ascribendum. Que pacto inter Deum, et homines inimicuiæ inter- cedant. SIMEONIS JUNIORIS terram reverteris 8, non ita leviter sustulit. Ecce A enim et sudor ad panem acquirendum permanet; et in terram de qua sumpti sumus, revertimur. Sed virtutis suæ ut divinæ virtutis, et sapientiæ suæ ut divinæ sapientiæ participes faciens, qui in ejus incarnationem crediderunt, eatenus legern suam infirmat; ipse primum nobis exemplar factus, mul – tis doloribus et afflictionibus usque ad mortem crucis ignominiosam perferendis. Similiter apostoli et fideles omnes a Christo bene corroborati, cum gandio sudores et tentationes sustinent, et in multa patientia fructum ferunt. Propter hoc item marty- res et ascetæ, illi quidem pœnis et suppliciis non eximi, bi vero labores asceticos non abjicere, sed egregiam sibi tolerantiam suppeditari rogabant propositum certamen per patientiam certantes, ut pro labore suo mercedem in futuro sæculo recipe- rent. Unde Deus patientiæ et longanimitatis Deus nominatur Igitur pro cuilibet angustia, et omnis tristitia necessaria est, propterea quod ante omne fentamentum nemo tentationum notitiam adipisci tur. Ubi autem a tentationibus irruentibus vindica. tus fuerit, vindici sive Deo, sive homini gratias agit. Cum itaque homo a tentationibus immunis custoditur, ad gratias ob id Deo agendas segnis ac piger est. Lapsus autem in tentationes, et ereptus, impeuse ei gratias agit. Quin si quis etiam semper Deo gratias agat, non ita, nec tantopere tamque alacriter agit, quam tentationibus et tribulationi- bus liberatus agere consuevit. Ut ergo ex animo, C et ex tota mente, et ex omnibus viribus gratias agat in tentationes et afflictiones, et angustias, et tristitias incidere oportet, ut virtutem Dei cogno- seat. Alioqui remissio, et feria duo non mediocria mala pariunt, nimirum, ut non tota anima gratiæ agantur. Den; et ut mens curis inanibus occupetur. Adamus in illa sua quiete, tranquillitateque incx- plicabili, si Deo gratias egisset, deceptus non fuis- set; neque malum illud consilium unquam admi- sisset, neque Deus fieri concupivisset. Quare quem- admodum aspiratione aeris, sic gratiarum actione erga Deum opus habemus, si in tentationes, Mi- ctiones, angustias, moerores, quod velle debemus, inciderimus. an- Monachus est, qui professus coram Deo et gelis, se mundo, et iis quæ in mundo sunt, nun- tium remisisse, et ad Christum se aggregasse, divina gratia, quæ animo concipitur, mystice di- gnatus est, et ejus gratiæ sensum quemdam intel- ligibilem bausit. Præ ipsa enim omnes caruis mun- dique illecebras detestatus, per eamdem mortuus, et ad omnes illas inhabilis, et ineptus efficitur. Ac tune cum summo gandio, ferventique desiderio ad divina Christi mandata fit strenuus, et ab omni voluptate, pecuniarumque, et bonorum studio alienus (velut qui extra carnem, et inundum vive- ret) cognoscitur, et soli Spiritul sancto arctissime conjunctus, semper ketus et psallens: Ego autem in Domino gaudebo, et exsultabo in Deo salutari meo. Aliter quispiam referri in album monacho- rum neutiquam potest. Tria enim sunt, voluptas, pecunia, gloria. Monachus qui adhuc voluptatibus se submittit, nondum monachus, sed etiamnum peccati, el Satanæ mancipium est. Monachus cu; amor pecuniæ adhuc imperat, nondum monachus, sed idololatra est. Monachus adhuc ambitiosus nondum monachus, sed principis bujus mundi probatissimus miles est. Qui igitur possidetur aut ab his tribus ex parte, aut ab uno horum trium universe, seu jejunct, seu vigilet, seu oret, seu psallat, seu humi cubet, et quævis alia incommio:la, laboresque ac molestias subeat, omnemque, scien- tiam norit, cum Patre, Filio, et Spiritu sancto so- cietatem non habet. Necesse est enim hunc prius libertatem, quæ mente videtur a Dei Filio adipisci, qui ait, Omnis qui facit peccatum servus est peccati : servus autem peccati non manet in domo Dei in æter- num '. Est autem domus Dei regnum ejus, Audin' formidandam sententiam? Si igitur filius vos liber 8 Gen. m, 19. "Rom. 1 el xv. 1 llabac. 1, 18. • Joan. viii, 34, 35. seu indigentiam, partis opibus, effugiat, is non D nas et paupertatis incommoda exigerent, quam pœ- magis peccat in præceptum Dei quam si det ope- ram ut morbos effugiat; ipsamque mortem, si non semper vitet, certe differat. Itaque quando Simeon dicit : Eum, qui indigentiam fugere nititur, fugere etiam germanum Christianismum, et si quid aliud hujus generis in hac oratione occurret, id acci- piendum est de illo qui paupertatem intolerandum gravissimumque malum reputat, immissamque sibi invito et iniquo animo tolerat: oblitus Salvatoris sui, qui hanc omnibus divitiis anteposuit, imme- morque pœnæ illius primævæ, quam Deus in mor- tales statuit, ut scilicet in sudore vultus sui ve- scerentur pane suo, vitamque inter varias ærum- nam, cum a Deo infligitur, quivis patienter per- solvere debet; tametsi ipsemet ea se afficere nec tenetur, nec jubetur. Et si quis aut exsisteret, aut unquam exstitisset, quem sudor iste vultus nunquam tetigisset, omnisque indigentiæ expertem vitami traduxisset, paratus ferre si quid a Deo sibi mitte- retur: is nihil propterea în ullum præceptum Dei commisisset , quanquam quis unquam fuit, qui indigentiam penitus a suo limine excludere polue- rit, et hoc sudore aspersus non fuerit? imo quo quis avarior est; eo egentior est. Vere poeľa: Semper avarus eget.

1 392 301 , B ORATIO XVII. ARGUMENTUM. ul De vero monacho, et pecuniæ, aut voluptatis, aut gloriæ cupidum, non esse monachum: qui moroi ut a Deo sunentur, ascetis dura perpertienda. Cur omne opus bonum hunc habeat fine n sanctificationem Christi recipiat. Cum intellectu psallere, solius Dei beneficio ascribendum. Que pacto inter Deum, et homines inimicuiæ inter- cedant. SIMEONIS JUNIORIS terram reverteris 8, non ita leviter sustulit. Ecce A enim et sudor ad panem acquirendum permanet; et in terram de qua sumpti sumus, revertimur. Sed virtutis suæ ut divinæ virtutis, et sapientiæ suæ ut divinæ sapientiæ participes faciens, qui in ejus incarnationem crediderunt, eatenus legern suam infirmat; ipse primum nobis exemplar factus, mul – tis doloribus et afflictionibus usque ad mortem crucis ignominiosam perferendis. Similiter apostoli et fideles omnes a Christo bene corroborati, cum gandio sudores et tentationes sustinent, et in multa patientia fructum ferunt. Propter hoc item marty- res et ascetæ, illi quidem pœnis et suppliciis non eximi, bi vero labores asceticos non abjicere, sed egregiam sibi tolerantiam suppeditari rogabant propositum certamen per patientiam certantes, ut pro labore suo mercedem in futuro sæculo recipe- rent. Unde Deus patientiæ et longanimitatis Deus nominatur Igitur pro cuilibet angustia, et omnis tristitia necessaria est, propterea quod ante omne fentamentum nemo tentationum notitiam adipisci tur. Ubi autem a tentationibus irruentibus vindica. tus fuerit, vindici sive Deo, sive homini gratias agit. Cum itaque homo a tentationibus immunis custoditur, ad gratias ob id Deo agendas segnis ac piger est. Lapsus autem in tentationes, et ereptus, impeuse ei gratias agit. Quin si quis etiam semper Deo gratias agat, non ita, nec tantopere tamque alacriter agit, quam tentationibus et tribulationi- bus liberatus agere consuevit. Ut ergo ex animo, C et ex tota mente, et ex omnibus viribus gratias agat in tentationes et afflictiones, et angustias, et tristitias incidere oportet, ut virtutem Dei cogno- seat. Alioqui remissio, et feria duo non mediocria mala pariunt, nimirum, ut non tota anima gratiæ agantur. Den; et ut mens curis inanibus occupetur. Adamus in illa sua quiete, tranquillitateque incx- plicabili, si Deo gratias egisset, deceptus non fuis- set; neque malum illud consilium unquam admi- sisset, neque Deus fieri concupivisset. Quare quem- admodum aspiratione aeris, sic gratiarum actione erga Deum opus habemus, si in tentationes, Mi- ctiones, angustias, moerores, quod velle debemus, inciderimus. an- Monachus est, qui professus coram Deo et gelis, se mundo, et iis quæ in mundo sunt, nun- tium remisisse, et ad Christum se aggregasse, divina gratia, quæ animo concipitur, mystice di- gnatus est, et ejus gratiæ sensum quemdam intel- ligibilem bausit. Præ ipsa enim omnes caruis mun- dique illecebras detestatus, per eamdem mortuus, et ad omnes illas inhabilis, et ineptus efficitur. Ac tune cum summo gandio, ferventique desiderio ad divina Christi mandata fit strenuus, et ab omni voluptate, pecuniarumque, et bonorum studio alienus (velut qui extra carnem, et inundum vive- ret) cognoscitur, et soli Spiritul sancto arctissime conjunctus, semper ketus et psallens: Ego autem in Domino gaudebo, et exsultabo in Deo salutari meo. Aliter quispiam referri in album monacho- rum neutiquam potest. Tria enim sunt, voluptas, pecunia, gloria. Monachus qui adhuc voluptatibus se submittit, nondum monachus, sed etiamnum peccati, el Satanæ mancipium est. Monachus cu; amor pecuniæ adhuc imperat, nondum monachus, sed idololatra est. Monachus adhuc ambitiosus nondum monachus, sed principis bujus mundi probatissimus miles est. Qui igitur possidetur aut ab his tribus ex parte, aut ab uno horum trium universe, seu jejunct, seu vigilet, seu oret, seu psallat, seu humi cubet, et quævis alia incommio:la, laboresque ac molestias subeat, omnemque, scien- tiam norit, cum Patre, Filio, et Spiritu sancto so- cietatem non habet. Necesse est enim hunc prius libertatem, quæ mente videtur a Dei Filio adipisci, qui ait, Omnis qui facit peccatum servus est peccati : servus autem peccati non manet in domo Dei in æter- num '. Est autem domus Dei regnum ejus, Audin' formidandam sententiam? Si igitur filius vos liber 8 Gen. m, 19. "Rom. 1 el xv. 1 llabac. 1, 18. • Joan. viii, 34, 35. seu indigentiam, partis opibus, effugiat, is non D nas et paupertatis incommoda exigerent, quam pœ- magis peccat in præceptum Dei quam si det ope- ram ut morbos effugiat; ipsamque mortem, si non semper vitet, certe differat. Itaque quando Simeon dicit : Eum, qui indigentiam fugere nititur, fugere etiam germanum Christianismum, et si quid aliud hujus generis in hac oratione occurret, id acci- piendum est de illo qui paupertatem intolerandum gravissimumque malum reputat, immissamque sibi invito et iniquo animo tolerat: oblitus Salvatoris sui, qui hanc omnibus divitiis anteposuit, imme- morque pœnæ illius primævæ, quam Deus in mor- tales statuit, ut scilicet in sudore vultus sui ve- scerentur pane suo, vitamque inter varias ærum- nam, cum a Deo infligitur, quivis patienter per- solvere debet; tametsi ipsemet ea se afficere nec tenetur, nec jubetur. Et si quis aut exsisteret, aut unquam exstitisset, quem sudor iste vultus nunquam tetigisset, omnisque indigentiæ expertem vitami traduxisset, paratus ferre si quid a Deo sibi mitte- retur: is nihil propterea în ullum præceptum Dei commisisset , quanquam quis unquam fuit, qui indigentiam penitus a suo limine excludere polue- rit, et hoc sudore aspersus non fuerit? imo quo quis avarior est; eo egentior est. Vere poeľa: Semper avarus eget.

1 392 301 , B ORATIO XVII. ARGUMENTUM. ul De vero monacho, et pecuniæ, aut voluptatis, aut gloriæ cupidum, non esse monachum: qui moroi ut a Deo sunentur, ascetis dura perpertienda. Cur omne opus bonum hunc habeat fine n sanctificationem Christi recipiat. Cum intellectu psallere, solius Dei beneficio ascribendum. Que pacto inter Deum, et homines inimicuiæ inter- cedant. SIMEONIS JUNIORIS terram reverteris 8, non ita leviter sustulit. Ecce A enim et sudor ad panem acquirendum permanet; et in terram de qua sumpti sumus, revertimur. Sed virtutis suæ ut divinæ virtutis, et sapientiæ suæ ut divinæ sapientiæ participes faciens, qui in ejus incarnationem crediderunt, eatenus legern suam infirmat; ipse primum nobis exemplar factus, mul – tis doloribus et afflictionibus usque ad mortem crucis ignominiosam perferendis. Similiter apostoli et fideles omnes a Christo bene corroborati, cum gandio sudores et tentationes sustinent, et in multa patientia fructum ferunt. Propter hoc item marty- res et ascetæ, illi quidem pœnis et suppliciis non eximi, bi vero labores asceticos non abjicere, sed egregiam sibi tolerantiam suppeditari rogabant propositum certamen per patientiam certantes, ut pro labore suo mercedem in futuro sæculo recipe- rent. Unde Deus patientiæ et longanimitatis Deus nominatur Igitur pro cuilibet angustia, et omnis tristitia necessaria est, propterea quod ante omne fentamentum nemo tentationum notitiam adipisci tur. Ubi autem a tentationibus irruentibus vindica. tus fuerit, vindici sive Deo, sive homini gratias agit. Cum itaque homo a tentationibus immunis custoditur, ad gratias ob id Deo agendas segnis ac piger est. Lapsus autem in tentationes, et ereptus, impeuse ei gratias agit. Quin si quis etiam semper Deo gratias agat, non ita, nec tantopere tamque alacriter agit, quam tentationibus et tribulationi- bus liberatus agere consuevit. Ut ergo ex animo, C et ex tota mente, et ex omnibus viribus gratias agat in tentationes et afflictiones, et angustias, et tristitias incidere oportet, ut virtutem Dei cogno- seat. Alioqui remissio, et feria duo non mediocria mala pariunt, nimirum, ut non tota anima gratiæ agantur. Den; et ut mens curis inanibus occupetur. Adamus in illa sua quiete, tranquillitateque incx- plicabili, si Deo gratias egisset, deceptus non fuis- set; neque malum illud consilium unquam admi- sisset, neque Deus fieri concupivisset. Quare quem- admodum aspiratione aeris, sic gratiarum actione erga Deum opus habemus, si in tentationes, Mi- ctiones, angustias, moerores, quod velle debemus, inciderimus. an- Monachus est, qui professus coram Deo et gelis, se mundo, et iis quæ in mundo sunt, nun- tium remisisse, et ad Christum se aggregasse, divina gratia, quæ animo concipitur, mystice di- gnatus est, et ejus gratiæ sensum quemdam intel- ligibilem bausit. Præ ipsa enim omnes caruis mun- dique illecebras detestatus, per eamdem mortuus, et ad omnes illas inhabilis, et ineptus efficitur. Ac tune cum summo gandio, ferventique desiderio ad divina Christi mandata fit strenuus, et ab omni voluptate, pecuniarumque, et bonorum studio alienus (velut qui extra carnem, et inundum vive- ret) cognoscitur, et soli Spiritul sancto arctissime conjunctus, semper ketus et psallens: Ego autem in Domino gaudebo, et exsultabo in Deo salutari meo. Aliter quispiam referri in album monacho- rum neutiquam potest. Tria enim sunt, voluptas, pecunia, gloria. Monachus qui adhuc voluptatibus se submittit, nondum monachus, sed etiamnum peccati, el Satanæ mancipium est. Monachus cu; amor pecuniæ adhuc imperat, nondum monachus, sed idololatra est. Monachus adhuc ambitiosus nondum monachus, sed principis bujus mundi probatissimus miles est. Qui igitur possidetur aut ab his tribus ex parte, aut ab uno horum trium universe, seu jejunct, seu vigilet, seu oret, seu psallat, seu humi cubet, et quævis alia incommio:la, laboresque ac molestias subeat, omnemque, scien- tiam norit, cum Patre, Filio, et Spiritu sancto so- cietatem non habet. Necesse est enim hunc prius libertatem, quæ mente videtur a Dei Filio adipisci, qui ait, Omnis qui facit peccatum servus est peccati : servus autem peccati non manet in domo Dei in æter- num '. Est autem domus Dei regnum ejus, Audin' formidandam sententiam? Si igitur filius vos liber 8 Gen. m, 19. "Rom. 1 el xv. 1 llabac. 1, 18. • Joan. viii, 34, 35. seu indigentiam, partis opibus, effugiat, is non D nas et paupertatis incommoda exigerent, quam pœ- magis peccat in præceptum Dei quam si det ope- ram ut morbos effugiat; ipsamque mortem, si non semper vitet, certe differat. Itaque quando Simeon dicit : Eum, qui indigentiam fugere nititur, fugere etiam germanum Christianismum, et si quid aliud hujus generis in hac oratione occurret, id acci- piendum est de illo qui paupertatem intolerandum gravissimumque malum reputat, immissamque sibi invito et iniquo animo tolerat: oblitus Salvatoris sui, qui hanc omnibus divitiis anteposuit, imme- morque pœnæ illius primævæ, quam Deus in mor- tales statuit, ut scilicet in sudore vultus sui ve- scerentur pane suo, vitamque inter varias ærum- nam, cum a Deo infligitur, quivis patienter per- solvere debet; tametsi ipsemet ea se afficere nec tenetur, nec jubetur. Et si quis aut exsisteret, aut unquam exstitisset, quem sudor iste vultus nunquam tetigisset, omnisque indigentiæ expertem vitami traduxisset, paratus ferre si quid a Deo sibi mitte- retur: is nihil propterea în ullum præceptum Dei commisisset , quanquam quis unquam fuit, qui indigentiam penitus a suo limine excludere polue- rit, et hoc sudore aspersus non fuerit? imo quo quis avarior est; eo egentior est. Vere poeľa: Semper avarus eget.

393 ORATIO XVII. 324 prius bene valebat, de statu suo in quo sanus erat, cogitat. Verum ab ipsa conceptione, nedum ab ortu et exitu in lucem, natura æger, quomodo quid sit sanitas nosse possit ? Qui etiam de sani- tate audiens, non modo doctrinam non complec - tetur, sed et pro nugis ducet, quæ dicuntur, pro- pler suam incredulitatem omnia, jejunia scilicat. ejusque comites pro incredibilibus habens, et pro vinculis ferrcis de peccatis tum propriis, tum fratrum do ere, et Dere cum flentibus, ut etiam gaudere cum gaudentibus. Sed hæc omnia bona, admirabilia, et laude digna in nihilum recidunt, si is, qui ea consectatur, Dei sanctificationis par- ticeps non fiat : huc enim una tendunt universa, raveris, inquit, vere liberi eritis 8. Cum ergo quis a A sibile est. Affectus enim morbo quispiam, qui tribus hisce liberatus fuerit, tum demum, ut jam Chriſtianus, et Christi servus effectus, psallere et` orare debet. Certe enim qui aut ab his tribus ty- rapnicis affectionibus, aut ab barum aliqua subju- gatus est, etiam volens in libertatem se vindicare nequit. Soli enim Dei Filio, atque Regi'Jesu Chri- sto, secundum potestatem quam a Patre propter necein perpessam accepit, istam donare libertatem concessum est, qui post resurrectionem suam dicit : Data est mihi omnis potesļas in cœlo et in terra *. Ad liberatorem igitur confugiendum, quein penes solum est ista auctoritas. Et ne quid omittamus, quo ab co a tribus hisce tyrannis in libertatem as- seramur, pro ea nos inedia maceremus, et elee- mosynas distribuamus, ut videat nos capere liber- B sicut Apostolus ait' de iis quos Deus erudire tan- tatem, qui vult misericordiam. Cæterum partæ libertatis indicium est, perfectum odium illorum; ■t a quorum cervicibus hoc jugum servile depul- sum est, hæc tanquain monstra fœdissima, quæ secundum Salomonis exsecrationem nunquam im- pleri queant*, detestentur etiam. Itaque bonum est psallere Deo, orare, jejunare, vigilare, miseri- cordiam exercere, et propter Christum egere. Bo- num se humiliare: sed videmus in bis, fratres, multos ju vacuum aut cucurrisse, aut currere, et laborare inutiliter. Causa aperta est. Etenim quid- quid agitur, propter aliquid agitur. Quia vero tota natura hominum post prævaricationem corrupti- bilis et mortalis esse cœpit, atque idcirco imbe- cilla et ærumnosa, omniumque vitiorum et stulţi- tiæ capax, quonam pacto ipsa sese a semetipsa liberaverit? Quomodo ergo liberabitur? Si jejunia, vigilias, precationes frequentarit, et laborarit, el facultates suas pauperibus distribuerit, ut a cor- rupta voluntate diviniore virtute liberetur, ab co qui solus liberat, et qui venit tollere peccata mundi Jesus Christus et Deus. Qui ob hanc causam je- jonat, vigilat, aliaque facit, et laborat, optatis po- tietur, et cognoscet, et gratias aget, et humiliabi- tur sub potenti manu Dei •. Qui autem in vita agenda hunc sibi propositum non habet, ineɔssuin scopum laborabit, infelixque et miser Christianus ad futu- rum sæculum trahsmittetur. C Intelligendum est autem, omnem operam diaboli, dzinonumque adversus Christianos in hoc collo- cari, ut hanc ignorantiam per omnium mentes diffondant. Atque ob cam rem dæmones ad jeju- nia, vigilias, humi cubationes, et cætera, quæ dicta sunt, ascetica administros se præbent, ut qui se amigunt, cum se recte fecisse putaverint, minime se a Jesu curatos inveniant. Lex enim Christo posita est inviolabilis, ne quemquam perturbatio- nes, el morbos suos, eorumque medicum, et ipsam samationem ignorantem curare possit : quam qui- dem primum apostoli, post eorum discipuli docue- runt. Atqui non doceri, et nosse sanitatem impos- • Ibid. 36. • Matth. xxviii, 18. * Prov. xXVII, quam filios dignatur, quoniam erudit ad id quod utile est, in recipiendo sanctificationem ejus. Quod nisi flat, inanis labor, inanis fides. Primum igitur neque sine virtute Jesu, et Dei ipsa legitime excrcere possis : et non coronatur, qui non legi. time certat. Lex porro in his una, ut occulte et cautissime flant, coram oculis solius Dei, usque adeo diligenter, ut neque sinistra nostra cogno: scat, quid dextera faciat. Quæ autem sinistra, eg quæ dextera? Dextera est, quæ Christum dicentem audit Cum omnia feceritis, dicite, quia servi inutiles sumus, quoniam quod facere debemus, fecimus. Sed enim, quis ille qui omnia fecit, quæ facere debet? Quod si quis aut omnia, aut nop. nulla aliquando fecit, quis hoc potuit, ut prius mysticam Christi virtutem non susceperit ? Sig autem sine Christo fecit, væ ipsi, et operi ejus, Sinistra est, cum quis officio functus, honorem sibi a Deo deberi existimat. Talis post tanļum certamen, et laborem ac defatigationem nunquam Christi sanctificatione impertitur. Et væ illi, postquam ex hac luce migraverit. Et quæ tandem receptionis notæ ? quæ ? Non irasci, mundumi esse a sordibus, quas amor impure voluptatis creat, Item mansuetudo, et firmissima horum basis humi- litas, malorum tolerantia et compassione nou secus quain ferreis fulta tibicinibus ferens dextera globum aureum, lucentem et coruscam, simpli- cem, immaculatam (per bonam pula conscientiam) quæque nunquam excidit, benignam charitatem : sinistra autem fidem, ut arma solidissima. Credidit enim Deo sine dubitatione, el repulatum est ei ad justitiam ' : alioqui omnia faciet volens nolens. ut glorificetur ab hominibus. Non enim ubi Chri- stus, illic dæmones; ubi autem dæmones, ibi a curriculo rectæ rationis deflectitur. Nam ut ves· pertiliones noctu circumvolant, et pascuntur : ita etiam dæmones cum principe suo, naturæ intelli… gentes, solutæque ac liberæ in vita hominum misera ac perdita, velut noctu terras atque aerias regiones perambulant. D 80. • Petr. v, 6. . Il Tim. ii, 1 seqq. • Luc. TV. PATROL. GB. CXX. Digitized by 13 Google 10. Gen. xv, 6.

393 ORATIO XVII. 324 prius bene valebat, de statu suo in quo sanus erat, cogitat. Verum ab ipsa conceptione, nedum ab ortu et exitu in lucem, natura æger, quomodo quid sit sanitas nosse possit ? Qui etiam de sani- tate audiens, non modo doctrinam non complec - tetur, sed et pro nugis ducet, quæ dicuntur, pro- pler suam incredulitatem omnia, jejunia scilicat. ejusque comites pro incredibilibus habens, et pro vinculis ferrcis de peccatis tum propriis, tum fratrum do ere, et Dere cum flentibus, ut etiam gaudere cum gaudentibus. Sed hæc omnia bona, admirabilia, et laude digna in nihilum recidunt, si is, qui ea consectatur, Dei sanctificationis par- ticeps non fiat : huc enim una tendunt universa, raveris, inquit, vere liberi eritis 8. Cum ergo quis a A sibile est. Affectus enim morbo quispiam, qui tribus hisce liberatus fuerit, tum demum, ut jam Chriſtianus, et Christi servus effectus, psallere et` orare debet. Certe enim qui aut ab his tribus ty- rapnicis affectionibus, aut ab barum aliqua subju- gatus est, etiam volens in libertatem se vindicare nequit. Soli enim Dei Filio, atque Regi'Jesu Chri- sto, secundum potestatem quam a Patre propter necein perpessam accepit, istam donare libertatem concessum est, qui post resurrectionem suam dicit : Data est mihi omnis potesļas in cœlo et in terra *. Ad liberatorem igitur confugiendum, quein penes solum est ista auctoritas. Et ne quid omittamus, quo ab co a tribus hisce tyrannis in libertatem as- seramur, pro ea nos inedia maceremus, et elee- mosynas distribuamus, ut videat nos capere liber- B sicut Apostolus ait' de iis quos Deus erudire tan- tatem, qui vult misericordiam. Cæterum partæ libertatis indicium est, perfectum odium illorum; ■t a quorum cervicibus hoc jugum servile depul- sum est, hæc tanquain monstra fœdissima, quæ secundum Salomonis exsecrationem nunquam im- pleri queant*, detestentur etiam. Itaque bonum est psallere Deo, orare, jejunare, vigilare, miseri- cordiam exercere, et propter Christum egere. Bo- num se humiliare: sed videmus in bis, fratres, multos ju vacuum aut cucurrisse, aut currere, et laborare inutiliter. Causa aperta est. Etenim quid- quid agitur, propter aliquid agitur. Quia vero tota natura hominum post prævaricationem corrupti- bilis et mortalis esse cœpit, atque idcirco imbe- cilla et ærumnosa, omniumque vitiorum et stulţi- tiæ capax, quonam pacto ipsa sese a semetipsa liberaverit? Quomodo ergo liberabitur? Si jejunia, vigilias, precationes frequentarit, et laborarit, el facultates suas pauperibus distribuerit, ut a cor- rupta voluntate diviniore virtute liberetur, ab co qui solus liberat, et qui venit tollere peccata mundi Jesus Christus et Deus. Qui ob hanc causam je- jonat, vigilat, aliaque facit, et laborat, optatis po- tietur, et cognoscet, et gratias aget, et humiliabi- tur sub potenti manu Dei •. Qui autem in vita agenda hunc sibi propositum non habet, ineɔssuin scopum laborabit, infelixque et miser Christianus ad futu- rum sæculum trahsmittetur. C Intelligendum est autem, omnem operam diaboli, dzinonumque adversus Christianos in hoc collo- cari, ut hanc ignorantiam per omnium mentes diffondant. Atque ob cam rem dæmones ad jeju- nia, vigilias, humi cubationes, et cætera, quæ dicta sunt, ascetica administros se præbent, ut qui se amigunt, cum se recte fecisse putaverint, minime se a Jesu curatos inveniant. Lex enim Christo posita est inviolabilis, ne quemquam perturbatio- nes, el morbos suos, eorumque medicum, et ipsam samationem ignorantem curare possit : quam qui- dem primum apostoli, post eorum discipuli docue- runt. Atqui non doceri, et nosse sanitatem impos- • Ibid. 36. • Matth. xxviii, 18. * Prov. xXVII, quam filios dignatur, quoniam erudit ad id quod utile est, in recipiendo sanctificationem ejus. Quod nisi flat, inanis labor, inanis fides. Primum igitur neque sine virtute Jesu, et Dei ipsa legitime excrcere possis : et non coronatur, qui non legi. time certat. Lex porro in his una, ut occulte et cautissime flant, coram oculis solius Dei, usque adeo diligenter, ut neque sinistra nostra cogno: scat, quid dextera faciat. Quæ autem sinistra, eg quæ dextera? Dextera est, quæ Christum dicentem audit Cum omnia feceritis, dicite, quia servi inutiles sumus, quoniam quod facere debemus, fecimus. Sed enim, quis ille qui omnia fecit, quæ facere debet? Quod si quis aut omnia, aut nop. nulla aliquando fecit, quis hoc potuit, ut prius mysticam Christi virtutem non susceperit ? Sig autem sine Christo fecit, væ ipsi, et operi ejus, Sinistra est, cum quis officio functus, honorem sibi a Deo deberi existimat. Talis post tanļum certamen, et laborem ac defatigationem nunquam Christi sanctificatione impertitur. Et væ illi, postquam ex hac luce migraverit. Et quæ tandem receptionis notæ ? quæ ? Non irasci, mundumi esse a sordibus, quas amor impure voluptatis creat, Item mansuetudo, et firmissima horum basis humi- litas, malorum tolerantia et compassione nou secus quain ferreis fulta tibicinibus ferens dextera globum aureum, lucentem et coruscam, simpli- cem, immaculatam (per bonam pula conscientiam) quæque nunquam excidit, benignam charitatem : sinistra autem fidem, ut arma solidissima. Credidit enim Deo sine dubitatione, el repulatum est ei ad justitiam ' : alioqui omnia faciet volens nolens. ut glorificetur ab hominibus. Non enim ubi Chri- stus, illic dæmones; ubi autem dæmones, ibi a curriculo rectæ rationis deflectitur. Nam ut ves· pertiliones noctu circumvolant, et pascuntur : ita etiam dæmones cum principe suo, naturæ intelli… gentes, solutæque ac liberæ in vita hominum misera ac perdita, velut noctu terras atque aerias regiones perambulant. D 80. • Petr. v, 6. . Il Tim. ii, 1 seqq. • Luc. TV. PATROL. GB. CXX. Digitized by 13 Google 10. Gen. xv, 6.

393 ORATIO XVII. 324 prius bene valebat, de statu suo in quo sanus erat, cogitat. Verum ab ipsa conceptione, nedum ab ortu et exitu in lucem, natura æger, quomodo quid sit sanitas nosse possit ? Qui etiam de sani- tate audiens, non modo doctrinam non complec - tetur, sed et pro nugis ducet, quæ dicuntur, pro- pler suam incredulitatem omnia, jejunia scilicat. ejusque comites pro incredibilibus habens, et pro vinculis ferrcis de peccatis tum propriis, tum fratrum do ere, et Dere cum flentibus, ut etiam gaudere cum gaudentibus. Sed hæc omnia bona, admirabilia, et laude digna in nihilum recidunt, si is, qui ea consectatur, Dei sanctificationis par- ticeps non fiat : huc enim una tendunt universa, raveris, inquit, vere liberi eritis 8. Cum ergo quis a A sibile est. Affectus enim morbo quispiam, qui tribus hisce liberatus fuerit, tum demum, ut jam Chriſtianus, et Christi servus effectus, psallere et` orare debet. Certe enim qui aut ab his tribus ty- rapnicis affectionibus, aut ab barum aliqua subju- gatus est, etiam volens in libertatem se vindicare nequit. Soli enim Dei Filio, atque Regi'Jesu Chri- sto, secundum potestatem quam a Patre propter necein perpessam accepit, istam donare libertatem concessum est, qui post resurrectionem suam dicit : Data est mihi omnis potesļas in cœlo et in terra *. Ad liberatorem igitur confugiendum, quein penes solum est ista auctoritas. Et ne quid omittamus, quo ab co a tribus hisce tyrannis in libertatem as- seramur, pro ea nos inedia maceremus, et elee- mosynas distribuamus, ut videat nos capere liber- B sicut Apostolus ait' de iis quos Deus erudire tan- tatem, qui vult misericordiam. Cæterum partæ libertatis indicium est, perfectum odium illorum; ■t a quorum cervicibus hoc jugum servile depul- sum est, hæc tanquain monstra fœdissima, quæ secundum Salomonis exsecrationem nunquam im- pleri queant*, detestentur etiam. Itaque bonum est psallere Deo, orare, jejunare, vigilare, miseri- cordiam exercere, et propter Christum egere. Bo- num se humiliare: sed videmus in bis, fratres, multos ju vacuum aut cucurrisse, aut currere, et laborare inutiliter. Causa aperta est. Etenim quid- quid agitur, propter aliquid agitur. Quia vero tota natura hominum post prævaricationem corrupti- bilis et mortalis esse cœpit, atque idcirco imbe- cilla et ærumnosa, omniumque vitiorum et stulţi- tiæ capax, quonam pacto ipsa sese a semetipsa liberaverit? Quomodo ergo liberabitur? Si jejunia, vigilias, precationes frequentarit, et laborarit, el facultates suas pauperibus distribuerit, ut a cor- rupta voluntate diviniore virtute liberetur, ab co qui solus liberat, et qui venit tollere peccata mundi Jesus Christus et Deus. Qui ob hanc causam je- jonat, vigilat, aliaque facit, et laborat, optatis po- tietur, et cognoscet, et gratias aget, et humiliabi- tur sub potenti manu Dei •. Qui autem in vita agenda hunc sibi propositum non habet, ineɔssuin scopum laborabit, infelixque et miser Christianus ad futu- rum sæculum trahsmittetur. C Intelligendum est autem, omnem operam diaboli, dzinonumque adversus Christianos in hoc collo- cari, ut hanc ignorantiam per omnium mentes diffondant. Atque ob cam rem dæmones ad jeju- nia, vigilias, humi cubationes, et cætera, quæ dicta sunt, ascetica administros se præbent, ut qui se amigunt, cum se recte fecisse putaverint, minime se a Jesu curatos inveniant. Lex enim Christo posita est inviolabilis, ne quemquam perturbatio- nes, el morbos suos, eorumque medicum, et ipsam samationem ignorantem curare possit : quam qui- dem primum apostoli, post eorum discipuli docue- runt. Atqui non doceri, et nosse sanitatem impos- • Ibid. 36. • Matth. xxviii, 18. * Prov. xXVII, quam filios dignatur, quoniam erudit ad id quod utile est, in recipiendo sanctificationem ejus. Quod nisi flat, inanis labor, inanis fides. Primum igitur neque sine virtute Jesu, et Dei ipsa legitime excrcere possis : et non coronatur, qui non legi. time certat. Lex porro in his una, ut occulte et cautissime flant, coram oculis solius Dei, usque adeo diligenter, ut neque sinistra nostra cogno: scat, quid dextera faciat. Quæ autem sinistra, eg quæ dextera? Dextera est, quæ Christum dicentem audit Cum omnia feceritis, dicite, quia servi inutiles sumus, quoniam quod facere debemus, fecimus. Sed enim, quis ille qui omnia fecit, quæ facere debet? Quod si quis aut omnia, aut nop. nulla aliquando fecit, quis hoc potuit, ut prius mysticam Christi virtutem non susceperit ? Sig autem sine Christo fecit, væ ipsi, et operi ejus, Sinistra est, cum quis officio functus, honorem sibi a Deo deberi existimat. Talis post tanļum certamen, et laborem ac defatigationem nunquam Christi sanctificatione impertitur. Et væ illi, postquam ex hac luce migraverit. Et quæ tandem receptionis notæ ? quæ ? Non irasci, mundumi esse a sordibus, quas amor impure voluptatis creat, Item mansuetudo, et firmissima horum basis humi- litas, malorum tolerantia et compassione nou secus quain ferreis fulta tibicinibus ferens dextera globum aureum, lucentem et coruscam, simpli- cem, immaculatam (per bonam pula conscientiam) quæque nunquam excidit, benignam charitatem : sinistra autem fidem, ut arma solidissima. Credidit enim Deo sine dubitatione, el repulatum est ei ad justitiam ' : alioqui omnia faciet volens nolens. ut glorificetur ab hominibus. Non enim ubi Chri- stus, illic dæmones; ubi autem dæmones, ibi a curriculo rectæ rationis deflectitur. Nam ut ves· pertiliones noctu circumvolant, et pascuntur : ita etiam dæmones cum principe suo, naturæ intelli… gentes, solutæque ac liberæ in vita hominum misera ac perdita, velut noctu terras atque aerias regiones perambulant. D 80. • Petr. v, 6. . Il Tim. ii, 1 seqq. • Luc. TV. PATROL. GB. CXX. Digitized by 13 Google 10. Gen. xv, 6.

395 SYMEONIS JUNIORIS 386 Simmitudinem quispiam ex mostra mente ducat. A rebus contendimus, et jurgamur, adhibere solemus. Quæ enim hæc aliquando cognovit, quantumvis ¡onge posita, momento ac puncto temporis perva- dit, idque adhuc corporis sui constricta vinculis. Hinc non est promptum vero Christiano animum sursum ad Deum, divinorumque perspicientian erigere, atque sustollere, et cum illo summo bono colloqui, et per sanctissimas notiones illic circum fusi luminis participem fieri, nisi ante a Spiritu sancto velut sigillo insignitus sit. Cum enim dia- bolus cam divina gratia destitutam, aerem modo quodam spirituali concitatam penetrare, et beum concipere,suorumque erratorum recordari viderit, audacter viam custodjens, quodammodo clamat, Quo infelix per meum imperium pergis ? Ego prin- ceps tenebrarum. Ego eorum qui mundum sapiunt princeps appellatus sum. Ego corrupti aeris Domi- nus et arbiter Satanas. Nondum e potestate mea translata es (ut inquit Apostolus " de his, quos Christus transtulit de potestate Satanæ ad Deum.) Adhuc ditioni meæ subjecta, quæ mea sunt respice. Mea est enim salacitas, insolentia, injustitia, im- probitas, quæ te antea, ut admodum bona docui. Vidisti, gustasti, delectata es, mane infra. Ideo scriptum est ; Et nemo potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ". B Non ergo ullum Christianum ad psalmodiam, divinosque hyninos concinendos astare oportet, qui prius a sancto Spiritu mentem insignitam non hábuerit ; ne coram Deo astans, quæ Satanæ sunt, ut minister ejus, operari intelligatur et ex hac causa sordibus inquinatior, malisque iræ, et car- nalis cupiditatis dirius, et suavius repletus sub- vertatur. Qui namque in officinam medicamenta- riam ingressus, vulnera vibicum immitius sibi refricuerit, præstabat hunc eo nunquam ingres- sum. Multo igitur studio, accurationeque cujus- que Christiani mens corrigenda est prius, ne hoc ipso flat deterior, quod ante correctionem psallit, hymnosque ac preces persolvit. Non enim potest impurus animus astare Deo, quantumvis corpus astet quia non ipse unusquisque, sed quæ unumquemque obumbrat Christi gratia, ca est, quæ Deum benedicit, et in ipso laudat, et myste- rium illud admirabile admittit. Omnes itaque homines congredientes, norunt quid loquantur, et quænam sint, quæ mutuo disserunt, cognoscunt. Qui vero audiunt, quæ ipsis dicantur non igno- rant; et est manifesta stultitia, colloquentes vi- cissim aures non dare. Quoniam vero, cum Deo astantes cum alloquimur, ut imprudentes ac fatui animum ci non attendimus, unde salutem nos adepturos confidimus ? præsertim si id diu feceri- mus, noctes scilicet ac dies ita sine intellertu psake.ntes, et nos Deo placituros existimantes. Opus. est enim cum Deo loquentes tantam saltem atten- tionem achibere, quantam dum pro hujus vitæ * Coloss. 1, 13. * 1 Cor. x, 3. C Hinc perspicitur, quo pacto diabolus mentein hoð tam gravi malo involuti circumducat. Et omnis medicina spiritualis, curatioque experienda est, ol medicus animorum, et corporum Jesus bunc mor- bum sanct. Sin minus, psalmodia tota, kabitusque ad Deum sermo inanis est, et evanescit. Quare ingemiscere, et plorare insipienter, ac sine intel- lectu psallentem oportet, nec putare, se psalmos cecinisse. Quod si idcirco non dolet, quid salute:u sperat? Illud enim: Non est speciosa laus in ore peccatoris “, non de athco, et infideli quopiam scriptum est (nullus quippe horum laudat Deum, quem ignorat) sed de eo qui Deum cognoscens, et in eum credens, per opera mala impius, et per pe catum Dei inimicus atque hostis est. Quemad- modum namque speciosum aliquid pulchrum est et elegans, ut pulchritudinem et elegantiam continens aspectuque jucundissimum, et ideo etiam oculorum obtutum ad se allectat: deforme contra est odio. sum, et intuentium oculos a se avertit: sic laus peccatoris divinos oculos a se repellit. Solis enim labiis cam pronuntiat, corde autem cum peccatis, quæ id præoccuparunt, loquitur: a quibus ut tula ac certa possessio retinetur. Nemo siquidem Deo cantare, et interim non in pectore infanda volutare potest, ni prius per pœnitentiam, et confessionem illum sibi reconciliaverit; quæ reconciliatio est quædam, quæ intellectu percipitur, ejus ad ani- mam obumbratio. Cujus obumbrationis argumen· Jum, in laudibus divinis timoré quodam et reve- rentia perfusus animus, bonus ordo, et attentio ad ea quæ canuntur : Quia nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. Qui sic non laudant, sive sacerdotes sint, sive celsiores his, aliorum apud Deum interpretes ac deprecatores, adhuc a divino conspectu remoti sunt. Quod si bi inimici sunt ejus apud quem hoc officio funguntur, quid facient, qui hujusmodi interpretes, et causæ suæ actores quæsiverunt? At enim si sol calidas cum sit, apricantes radiis suis calefacere consue- vit: quomodo Deus, cum sit sanctus, omnes per orationem secum agentes non sanctificat? Quoniam ibi sol iis qui calefiunt sensum affert, sentiunt quippe se calefieri, et ob hoc ipsum að solem sedere se sciunt; hi autem qui Deo preces ſud- dunt, quid petant nesciunt : quod matri Gliorum Zebedæi, ipsisque filiis ejus Christus dicebat ". Talibus, ut vel centum annos précaudo consumant, Deus nihil dat. Quia igitur frustra laborant, qui psallunt et orant, nec sanctificantur, magistros a Deo amatos prius adeant, et doceantur, quid orare debeant. Ni faxint, seu sapientes, seu insipientes sint, profani atque impuri morientur. Nam quid petant nescientes, Deus exaudire nescit D Eccli. xv. 9. 12 Matth. x*, 22.

395 SYMEONIS JUNIORIS 386 Simmitudinem quispiam ex mostra mente ducat. A rebus contendimus, et jurgamur, adhibere solemus. Quæ enim hæc aliquando cognovit, quantumvis ¡onge posita, momento ac puncto temporis perva- dit, idque adhuc corporis sui constricta vinculis. Hinc non est promptum vero Christiano animum sursum ad Deum, divinorumque perspicientian erigere, atque sustollere, et cum illo summo bono colloqui, et per sanctissimas notiones illic circum fusi luminis participem fieri, nisi ante a Spiritu sancto velut sigillo insignitus sit. Cum enim dia- bolus cam divina gratia destitutam, aerem modo quodam spirituali concitatam penetrare, et beum concipere,suorumque erratorum recordari viderit, audacter viam custodjens, quodammodo clamat, Quo infelix per meum imperium pergis ? Ego prin- ceps tenebrarum. Ego eorum qui mundum sapiunt princeps appellatus sum. Ego corrupti aeris Domi- nus et arbiter Satanas. Nondum e potestate mea translata es (ut inquit Apostolus " de his, quos Christus transtulit de potestate Satanæ ad Deum.) Adhuc ditioni meæ subjecta, quæ mea sunt respice. Mea est enim salacitas, insolentia, injustitia, im- probitas, quæ te antea, ut admodum bona docui. Vidisti, gustasti, delectata es, mane infra. Ideo scriptum est ; Et nemo potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ". B Non ergo ullum Christianum ad psalmodiam, divinosque hyninos concinendos astare oportet, qui prius a sancto Spiritu mentem insignitam non hábuerit ; ne coram Deo astans, quæ Satanæ sunt, ut minister ejus, operari intelligatur et ex hac causa sordibus inquinatior, malisque iræ, et car- nalis cupiditatis dirius, et suavius repletus sub- vertatur. Qui namque in officinam medicamenta- riam ingressus, vulnera vibicum immitius sibi refricuerit, præstabat hunc eo nunquam ingres- sum. Multo igitur studio, accurationeque cujus- que Christiani mens corrigenda est prius, ne hoc ipso flat deterior, quod ante correctionem psallit, hymnosque ac preces persolvit. Non enim potest impurus animus astare Deo, quantumvis corpus astet quia non ipse unusquisque, sed quæ unumquemque obumbrat Christi gratia, ca est, quæ Deum benedicit, et in ipso laudat, et myste- rium illud admirabile admittit. Omnes itaque homines congredientes, norunt quid loquantur, et quænam sint, quæ mutuo disserunt, cognoscunt. Qui vero audiunt, quæ ipsis dicantur non igno- rant; et est manifesta stultitia, colloquentes vi- cissim aures non dare. Quoniam vero, cum Deo astantes cum alloquimur, ut imprudentes ac fatui animum ci non attendimus, unde salutem nos adepturos confidimus ? præsertim si id diu feceri- mus, noctes scilicet ac dies ita sine intellertu psake.ntes, et nos Deo placituros existimantes. Opus. est enim cum Deo loquentes tantam saltem atten- tionem achibere, quantam dum pro hujus vitæ * Coloss. 1, 13. * 1 Cor. x, 3. C Hinc perspicitur, quo pacto diabolus mentein hoð tam gravi malo involuti circumducat. Et omnis medicina spiritualis, curatioque experienda est, ol medicus animorum, et corporum Jesus bunc mor- bum sanct. Sin minus, psalmodia tota, kabitusque ad Deum sermo inanis est, et evanescit. Quare ingemiscere, et plorare insipienter, ac sine intel- lectu psallentem oportet, nec putare, se psalmos cecinisse. Quod si idcirco non dolet, quid salute:u sperat? Illud enim: Non est speciosa laus in ore peccatoris “, non de athco, et infideli quopiam scriptum est (nullus quippe horum laudat Deum, quem ignorat) sed de eo qui Deum cognoscens, et in eum credens, per opera mala impius, et per pe catum Dei inimicus atque hostis est. Quemad- modum namque speciosum aliquid pulchrum est et elegans, ut pulchritudinem et elegantiam continens aspectuque jucundissimum, et ideo etiam oculorum obtutum ad se allectat: deforme contra est odio. sum, et intuentium oculos a se avertit: sic laus peccatoris divinos oculos a se repellit. Solis enim labiis cam pronuntiat, corde autem cum peccatis, quæ id præoccuparunt, loquitur: a quibus ut tula ac certa possessio retinetur. Nemo siquidem Deo cantare, et interim non in pectore infanda volutare potest, ni prius per pœnitentiam, et confessionem illum sibi reconciliaverit; quæ reconciliatio est quædam, quæ intellectu percipitur, ejus ad ani- mam obumbratio. Cujus obumbrationis argumen· Jum, in laudibus divinis timoré quodam et reve- rentia perfusus animus, bonus ordo, et attentio ad ea quæ canuntur : Quia nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. Qui sic non laudant, sive sacerdotes sint, sive celsiores his, aliorum apud Deum interpretes ac deprecatores, adhuc a divino conspectu remoti sunt. Quod si bi inimici sunt ejus apud quem hoc officio funguntur, quid facient, qui hujusmodi interpretes, et causæ suæ actores quæsiverunt? At enim si sol calidas cum sit, apricantes radiis suis calefacere consue- vit: quomodo Deus, cum sit sanctus, omnes per orationem secum agentes non sanctificat? Quoniam ibi sol iis qui calefiunt sensum affert, sentiunt quippe se calefieri, et ob hoc ipsum að solem sedere se sciunt; hi autem qui Deo preces ſud- dunt, quid petant nesciunt : quod matri Gliorum Zebedæi, ipsisque filiis ejus Christus dicebat ". Talibus, ut vel centum annos précaudo consumant, Deus nihil dat. Quia igitur frustra laborant, qui psallunt et orant, nec sanctificantur, magistros a Deo amatos prius adeant, et doceantur, quid orare debeant. Ni faxint, seu sapientes, seu insipientes sint, profani atque impuri morientur. Nam quid petant nescientes, Deus exaudire nescit D Eccli. xv. 9. 12 Matth. x*, 22.

395 SYMEONIS JUNIORIS 386 Simmitudinem quispiam ex mostra mente ducat. A rebus contendimus, et jurgamur, adhibere solemus. Quæ enim hæc aliquando cognovit, quantumvis ¡onge posita, momento ac puncto temporis perva- dit, idque adhuc corporis sui constricta vinculis. Hinc non est promptum vero Christiano animum sursum ad Deum, divinorumque perspicientian erigere, atque sustollere, et cum illo summo bono colloqui, et per sanctissimas notiones illic circum fusi luminis participem fieri, nisi ante a Spiritu sancto velut sigillo insignitus sit. Cum enim dia- bolus cam divina gratia destitutam, aerem modo quodam spirituali concitatam penetrare, et beum concipere,suorumque erratorum recordari viderit, audacter viam custodjens, quodammodo clamat, Quo infelix per meum imperium pergis ? Ego prin- ceps tenebrarum. Ego eorum qui mundum sapiunt princeps appellatus sum. Ego corrupti aeris Domi- nus et arbiter Satanas. Nondum e potestate mea translata es (ut inquit Apostolus " de his, quos Christus transtulit de potestate Satanæ ad Deum.) Adhuc ditioni meæ subjecta, quæ mea sunt respice. Mea est enim salacitas, insolentia, injustitia, im- probitas, quæ te antea, ut admodum bona docui. Vidisti, gustasti, delectata es, mane infra. Ideo scriptum est ; Et nemo potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ". B Non ergo ullum Christianum ad psalmodiam, divinosque hyninos concinendos astare oportet, qui prius a sancto Spiritu mentem insignitam non hábuerit ; ne coram Deo astans, quæ Satanæ sunt, ut minister ejus, operari intelligatur et ex hac causa sordibus inquinatior, malisque iræ, et car- nalis cupiditatis dirius, et suavius repletus sub- vertatur. Qui namque in officinam medicamenta- riam ingressus, vulnera vibicum immitius sibi refricuerit, præstabat hunc eo nunquam ingres- sum. Multo igitur studio, accurationeque cujus- que Christiani mens corrigenda est prius, ne hoc ipso flat deterior, quod ante correctionem psallit, hymnosque ac preces persolvit. Non enim potest impurus animus astare Deo, quantumvis corpus astet quia non ipse unusquisque, sed quæ unumquemque obumbrat Christi gratia, ca est, quæ Deum benedicit, et in ipso laudat, et myste- rium illud admirabile admittit. Omnes itaque homines congredientes, norunt quid loquantur, et quænam sint, quæ mutuo disserunt, cognoscunt. Qui vero audiunt, quæ ipsis dicantur non igno- rant; et est manifesta stultitia, colloquentes vi- cissim aures non dare. Quoniam vero, cum Deo astantes cum alloquimur, ut imprudentes ac fatui animum ci non attendimus, unde salutem nos adepturos confidimus ? præsertim si id diu feceri- mus, noctes scilicet ac dies ita sine intellertu psake.ntes, et nos Deo placituros existimantes. Opus. est enim cum Deo loquentes tantam saltem atten- tionem achibere, quantam dum pro hujus vitæ * Coloss. 1, 13. * 1 Cor. x, 3. C Hinc perspicitur, quo pacto diabolus mentein hoð tam gravi malo involuti circumducat. Et omnis medicina spiritualis, curatioque experienda est, ol medicus animorum, et corporum Jesus bunc mor- bum sanct. Sin minus, psalmodia tota, kabitusque ad Deum sermo inanis est, et evanescit. Quare ingemiscere, et plorare insipienter, ac sine intel- lectu psallentem oportet, nec putare, se psalmos cecinisse. Quod si idcirco non dolet, quid salute:u sperat? Illud enim: Non est speciosa laus in ore peccatoris “, non de athco, et infideli quopiam scriptum est (nullus quippe horum laudat Deum, quem ignorat) sed de eo qui Deum cognoscens, et in eum credens, per opera mala impius, et per pe catum Dei inimicus atque hostis est. Quemad- modum namque speciosum aliquid pulchrum est et elegans, ut pulchritudinem et elegantiam continens aspectuque jucundissimum, et ideo etiam oculorum obtutum ad se allectat: deforme contra est odio. sum, et intuentium oculos a se avertit: sic laus peccatoris divinos oculos a se repellit. Solis enim labiis cam pronuntiat, corde autem cum peccatis, quæ id præoccuparunt, loquitur: a quibus ut tula ac certa possessio retinetur. Nemo siquidem Deo cantare, et interim non in pectore infanda volutare potest, ni prius per pœnitentiam, et confessionem illum sibi reconciliaverit; quæ reconciliatio est quædam, quæ intellectu percipitur, ejus ad ani- mam obumbratio. Cujus obumbrationis argumen· Jum, in laudibus divinis timoré quodam et reve- rentia perfusus animus, bonus ordo, et attentio ad ea quæ canuntur : Quia nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. Qui sic non laudant, sive sacerdotes sint, sive celsiores his, aliorum apud Deum interpretes ac deprecatores, adhuc a divino conspectu remoti sunt. Quod si bi inimici sunt ejus apud quem hoc officio funguntur, quid facient, qui hujusmodi interpretes, et causæ suæ actores quæsiverunt? At enim si sol calidas cum sit, apricantes radiis suis calefacere consue- vit: quomodo Deus, cum sit sanctus, omnes per orationem secum agentes non sanctificat? Quoniam ibi sol iis qui calefiunt sensum affert, sentiunt quippe se calefieri, et ob hoc ipsum að solem sedere se sciunt; hi autem qui Deo preces ſud- dunt, quid petant nesciunt : quod matri Gliorum Zebedæi, ipsisque filiis ejus Christus dicebat ". Talibus, ut vel centum annos précaudo consumant, Deus nihil dat. Quia igitur frustra laborant, qui psallunt et orant, nec sanctificantur, magistros a Deo amatos prius adeant, et doceantur, quid orare debeant. Ni faxint, seu sapientes, seu insipientes sint, profani atque impuri morientur. Nam quid petant nescientes, Deus exaudire nescit D Eccli. xv. 9. 12 Matth. x*, 22.

395 SYMEONIS JUNIORIS 386 Simmitudinem quispiam ex mostra mente ducat. A rebus contendimus, et jurgamur, adhibere solemus. Quæ enim hæc aliquando cognovit, quantumvis ¡onge posita, momento ac puncto temporis perva- dit, idque adhuc corporis sui constricta vinculis. Hinc non est promptum vero Christiano animum sursum ad Deum, divinorumque perspicientian erigere, atque sustollere, et cum illo summo bono colloqui, et per sanctissimas notiones illic circum fusi luminis participem fieri, nisi ante a Spiritu sancto velut sigillo insignitus sit. Cum enim dia- bolus cam divina gratia destitutam, aerem modo quodam spirituali concitatam penetrare, et beum concipere,suorumque erratorum recordari viderit, audacter viam custodjens, quodammodo clamat, Quo infelix per meum imperium pergis ? Ego prin- ceps tenebrarum. Ego eorum qui mundum sapiunt princeps appellatus sum. Ego corrupti aeris Domi- nus et arbiter Satanas. Nondum e potestate mea translata es (ut inquit Apostolus " de his, quos Christus transtulit de potestate Satanæ ad Deum.) Adhuc ditioni meæ subjecta, quæ mea sunt respice. Mea est enim salacitas, insolentia, injustitia, im- probitas, quæ te antea, ut admodum bona docui. Vidisti, gustasti, delectata es, mane infra. Ideo scriptum est ; Et nemo potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ". B Non ergo ullum Christianum ad psalmodiam, divinosque hyninos concinendos astare oportet, qui prius a sancto Spiritu mentem insignitam non hábuerit ; ne coram Deo astans, quæ Satanæ sunt, ut minister ejus, operari intelligatur et ex hac causa sordibus inquinatior, malisque iræ, et car- nalis cupiditatis dirius, et suavius repletus sub- vertatur. Qui namque in officinam medicamenta- riam ingressus, vulnera vibicum immitius sibi refricuerit, præstabat hunc eo nunquam ingres- sum. Multo igitur studio, accurationeque cujus- que Christiani mens corrigenda est prius, ne hoc ipso flat deterior, quod ante correctionem psallit, hymnosque ac preces persolvit. Non enim potest impurus animus astare Deo, quantumvis corpus astet quia non ipse unusquisque, sed quæ unumquemque obumbrat Christi gratia, ca est, quæ Deum benedicit, et in ipso laudat, et myste- rium illud admirabile admittit. Omnes itaque homines congredientes, norunt quid loquantur, et quænam sint, quæ mutuo disserunt, cognoscunt. Qui vero audiunt, quæ ipsis dicantur non igno- rant; et est manifesta stultitia, colloquentes vi- cissim aures non dare. Quoniam vero, cum Deo astantes cum alloquimur, ut imprudentes ac fatui animum ci non attendimus, unde salutem nos adepturos confidimus ? præsertim si id diu feceri- mus, noctes scilicet ac dies ita sine intellertu psake.ntes, et nos Deo placituros existimantes. Opus. est enim cum Deo loquentes tantam saltem atten- tionem achibere, quantam dum pro hujus vitæ * Coloss. 1, 13. * 1 Cor. x, 3. C Hinc perspicitur, quo pacto diabolus mentein hoð tam gravi malo involuti circumducat. Et omnis medicina spiritualis, curatioque experienda est, ol medicus animorum, et corporum Jesus bunc mor- bum sanct. Sin minus, psalmodia tota, kabitusque ad Deum sermo inanis est, et evanescit. Quare ingemiscere, et plorare insipienter, ac sine intel- lectu psallentem oportet, nec putare, se psalmos cecinisse. Quod si idcirco non dolet, quid salute:u sperat? Illud enim: Non est speciosa laus in ore peccatoris “, non de athco, et infideli quopiam scriptum est (nullus quippe horum laudat Deum, quem ignorat) sed de eo qui Deum cognoscens, et in eum credens, per opera mala impius, et per pe catum Dei inimicus atque hostis est. Quemad- modum namque speciosum aliquid pulchrum est et elegans, ut pulchritudinem et elegantiam continens aspectuque jucundissimum, et ideo etiam oculorum obtutum ad se allectat: deforme contra est odio. sum, et intuentium oculos a se avertit: sic laus peccatoris divinos oculos a se repellit. Solis enim labiis cam pronuntiat, corde autem cum peccatis, quæ id præoccuparunt, loquitur: a quibus ut tula ac certa possessio retinetur. Nemo siquidem Deo cantare, et interim non in pectore infanda volutare potest, ni prius per pœnitentiam, et confessionem illum sibi reconciliaverit; quæ reconciliatio est quædam, quæ intellectu percipitur, ejus ad ani- mam obumbratio. Cujus obumbrationis argumen· Jum, in laudibus divinis timoré quodam et reve- rentia perfusus animus, bonus ordo, et attentio ad ea quæ canuntur : Quia nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. Qui sic non laudant, sive sacerdotes sint, sive celsiores his, aliorum apud Deum interpretes ac deprecatores, adhuc a divino conspectu remoti sunt. Quod si bi inimici sunt ejus apud quem hoc officio funguntur, quid facient, qui hujusmodi interpretes, et causæ suæ actores quæsiverunt? At enim si sol calidas cum sit, apricantes radiis suis calefacere consue- vit: quomodo Deus, cum sit sanctus, omnes per orationem secum agentes non sanctificat? Quoniam ibi sol iis qui calefiunt sensum affert, sentiunt quippe se calefieri, et ob hoc ipsum að solem sedere se sciunt; hi autem qui Deo preces ſud- dunt, quid petant nesciunt : quod matri Gliorum Zebedæi, ipsisque filiis ejus Christus dicebat ". Talibus, ut vel centum annos précaudo consumant, Deus nihil dat. Quia igitur frustra laborant, qui psallunt et orant, nec sanctificantur, magistros a Deo amatos prius adeant, et doceantur, quid orare debeant. Ni faxint, seu sapientes, seu insipientes sint, profani atque impuri morientur. Nam quid petant nescientes, Deus exaudire nescit D Eccli. xv. 9. 12 Matth. x*, 22.

395 SYMEONIS JUNIORIS 386 Simmitudinem quispiam ex mostra mente ducat. A rebus contendimus, et jurgamur, adhibere solemus. Quæ enim hæc aliquando cognovit, quantumvis ¡onge posita, momento ac puncto temporis perva- dit, idque adhuc corporis sui constricta vinculis. Hinc non est promptum vero Christiano animum sursum ad Deum, divinorumque perspicientian erigere, atque sustollere, et cum illo summo bono colloqui, et per sanctissimas notiones illic circum fusi luminis participem fieri, nisi ante a Spiritu sancto velut sigillo insignitus sit. Cum enim dia- bolus cam divina gratia destitutam, aerem modo quodam spirituali concitatam penetrare, et beum concipere,suorumque erratorum recordari viderit, audacter viam custodjens, quodammodo clamat, Quo infelix per meum imperium pergis ? Ego prin- ceps tenebrarum. Ego eorum qui mundum sapiunt princeps appellatus sum. Ego corrupti aeris Domi- nus et arbiter Satanas. Nondum e potestate mea translata es (ut inquit Apostolus " de his, quos Christus transtulit de potestate Satanæ ad Deum.) Adhuc ditioni meæ subjecta, quæ mea sunt respice. Mea est enim salacitas, insolentia, injustitia, im- probitas, quæ te antea, ut admodum bona docui. Vidisti, gustasti, delectata es, mane infra. Ideo scriptum est ; Et nemo potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ". B Non ergo ullum Christianum ad psalmodiam, divinosque hyninos concinendos astare oportet, qui prius a sancto Spiritu mentem insignitam non hábuerit ; ne coram Deo astans, quæ Satanæ sunt, ut minister ejus, operari intelligatur et ex hac causa sordibus inquinatior, malisque iræ, et car- nalis cupiditatis dirius, et suavius repletus sub- vertatur. Qui namque in officinam medicamenta- riam ingressus, vulnera vibicum immitius sibi refricuerit, præstabat hunc eo nunquam ingres- sum. Multo igitur studio, accurationeque cujus- que Christiani mens corrigenda est prius, ne hoc ipso flat deterior, quod ante correctionem psallit, hymnosque ac preces persolvit. Non enim potest impurus animus astare Deo, quantumvis corpus astet quia non ipse unusquisque, sed quæ unumquemque obumbrat Christi gratia, ca est, quæ Deum benedicit, et in ipso laudat, et myste- rium illud admirabile admittit. Omnes itaque homines congredientes, norunt quid loquantur, et quænam sint, quæ mutuo disserunt, cognoscunt. Qui vero audiunt, quæ ipsis dicantur non igno- rant; et est manifesta stultitia, colloquentes vi- cissim aures non dare. Quoniam vero, cum Deo astantes cum alloquimur, ut imprudentes ac fatui animum ci non attendimus, unde salutem nos adepturos confidimus ? præsertim si id diu feceri- mus, noctes scilicet ac dies ita sine intellertu psake.ntes, et nos Deo placituros existimantes. Opus. est enim cum Deo loquentes tantam saltem atten- tionem achibere, quantam dum pro hujus vitæ * Coloss. 1, 13. * 1 Cor. x, 3. C Hinc perspicitur, quo pacto diabolus mentein hoð tam gravi malo involuti circumducat. Et omnis medicina spiritualis, curatioque experienda est, ol medicus animorum, et corporum Jesus bunc mor- bum sanct. Sin minus, psalmodia tota, kabitusque ad Deum sermo inanis est, et evanescit. Quare ingemiscere, et plorare insipienter, ac sine intel- lectu psallentem oportet, nec putare, se psalmos cecinisse. Quod si idcirco non dolet, quid salute:u sperat? Illud enim: Non est speciosa laus in ore peccatoris “, non de athco, et infideli quopiam scriptum est (nullus quippe horum laudat Deum, quem ignorat) sed de eo qui Deum cognoscens, et in eum credens, per opera mala impius, et per pe catum Dei inimicus atque hostis est. Quemad- modum namque speciosum aliquid pulchrum est et elegans, ut pulchritudinem et elegantiam continens aspectuque jucundissimum, et ideo etiam oculorum obtutum ad se allectat: deforme contra est odio. sum, et intuentium oculos a se avertit: sic laus peccatoris divinos oculos a se repellit. Solis enim labiis cam pronuntiat, corde autem cum peccatis, quæ id præoccuparunt, loquitur: a quibus ut tula ac certa possessio retinetur. Nemo siquidem Deo cantare, et interim non in pectore infanda volutare potest, ni prius per pœnitentiam, et confessionem illum sibi reconciliaverit; quæ reconciliatio est quædam, quæ intellectu percipitur, ejus ad ani- mam obumbratio. Cujus obumbrationis argumen· Jum, in laudibus divinis timoré quodam et reve- rentia perfusus animus, bonus ordo, et attentio ad ea quæ canuntur : Quia nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto. Qui sic non laudant, sive sacerdotes sint, sive celsiores his, aliorum apud Deum interpretes ac deprecatores, adhuc a divino conspectu remoti sunt. Quod si bi inimici sunt ejus apud quem hoc officio funguntur, quid facient, qui hujusmodi interpretes, et causæ suæ actores quæsiverunt? At enim si sol calidas cum sit, apricantes radiis suis calefacere consue- vit: quomodo Deus, cum sit sanctus, omnes per orationem secum agentes non sanctificat? Quoniam ibi sol iis qui calefiunt sensum affert, sentiunt quippe se calefieri, et ob hoc ipsum að solem sedere se sciunt; hi autem qui Deo preces ſud- dunt, quid petant nesciunt : quod matri Gliorum Zebedæi, ipsisque filiis ejus Christus dicebat ". Talibus, ut vel centum annos précaudo consumant, Deus nihil dat. Quia igitur frustra laborant, qui psallunt et orant, nec sanctificantur, magistros a Deo amatos prius adeant, et doceantur, quid orare debeant. Ni faxint, seu sapientes, seu insipientes sint, profani atque impuri morientur. Nam quid petant nescientes, Deus exaudire nescit D Eccli. xv. 9. 12 Matth. x*, 22.

ἐνταῦθα καί ἀγάλλονται ὡς ἄλογα σκιρτῶντες, ἅπερ δέδωκας ἔχοντες εἰς ἀπόλαυσιν βίου καί ταῦτα μόνα βλέποντες, οὕτως εἶναι δοκοῦσι καί τά μετά τήν ἔξοδον τῆς ψυχῆς καί τοῦ βίου. Ἀλλά κακῶς τεκμαίρονται, ἀλλά κακῶς φρονοῦσιν 105 οἱ λέγοντες μή μετά σοῦ, ἀλλ᾿ ἐν ἀνέσει εἶναι καί τόπον ἑτοιμάζοντες τινά ὤ ἀφροσύνης! – μήτε φωτός μετέχοντα καί σκότους ἀμοιροῦντα, τῆς βασιλείας ἔξωθεν, ἀλλά καί τῆς γεέννης, καί τοῦ νυμφῶνος πόρρωθεν καί τοῦ πυρός τῆς δίκης, ἐν ᾧ καί οἱ ταλαίπωροι εὔχονται καταντῆσαι καί λέγουσι μή χρῄζειν σου τήν αἰώνιον δόξαν (41) ἤ βασιλείαν οὐρανῶν, ἀλλ᾿ ἐν ἀνέσει εἶναι. Φεῦ τῆς αὐτῶν σκοτώσεως, φεῦ τῆς αὐτῶν ἀγνοίας, φεῦ τῆς ταλαιπωρίας τε καί τῶν κενῶν ἐλπίδων! 115 Οὐδαμοῦ τοῦτο γέγραπται, οὐδέ γάρ ἔσται τοῦτο, ἀλλ᾿ ἐν φωτί μέν ἀγαθῶν οἱ πεπραχότες θεῖα, ἐν σκότει δ᾿ ἔσονται ποινῶν οἱ τῶν φαύλων ἐργάται, μέσον δέ χάσμα φοβερόν ἑκατέρους διεῖργον, ὡς αὐτός σύ ἐδίδαξας, ὁ ἑτοιμάσας ταῦτα. 120 Τῷ γάρ μέσον ἐμπίπτοντι ἀνθρώπῳ ὑπέρ πᾶσαν βάσανον ἔσται φοβεράν τοῦτο καί τιμωρίαν, εἰς ἄββυσον κολάσεων , εἰς χάος ἀπωλείας ἐγκυβιστῶντι δυστυχῶς καί καταφερομένῳ, οὗ ἐπιβῆναι δυσχερές τοῖς οὖσιν ἐν βασάνοις, 125 ἵνα διαπεράσωσιν ἐν τῇ γῇ τῶν δικαίων, οἵ προαιροῦνται ἐν πυρί δεινῶς ἀποτεφροῦσθαι ἤ γάρ εἰς χάος τό φρικτόν ἑαυτούς ἐπιρρῖψαι. Οἱ οὖν ἐκεῖ εὐχόμενοι γενέσθαι μετά πότμον πολλῶν δακρύων ἄξιοι τυγχάνουσι καί θρήνων, 130 ὅτι ὡς κτήνη ἄλογα ὅλως ἀναισθητοῦσι καί ἑαυτῶν κατεύχονται καί ἑαυτούς πλανῶσιν. Σύ βασιλεία οὐρανῶν, σύ γῆ, Χριστέ, πραέων, σύ χλόης ὁ παράδεισος, σύ ὁ νυμφών ὁ θεῖος, σύ ὁ παστός ὁ ἄρρητος, σύ ἡ τράπεζα πάντων, 135 σύ εἶς ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς, σύ καινότατον πόμα, σύ καί ὁ κρατήρ τοῦ ὕδατος, σύ καί ζωῆς τό ὕδωρ, σύ καί λαμπάς καθ᾿ ἕκαστον ἄσβεστος τοῖς ἁγίοις, σύ καί χιτών καί στέφανος καί διαιρῶν στεφάνους, σύ καί χαρά καί ἄνεσις, σύ τρυφή τε καί δόξα, 140 σύ καί ἡ ἀγαλλίασις, σύ καί ἡ εὐφροσύνη, καί λάμψει ὥσπερ ἥλιος ἡ χάρις σου, Θεέ μου, (42) τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἐν πᾶσι τοῖς ἁγίοις, καί λάμψεις ὁ ἀπρόσιτος ἥλιος τούτων μέσον καί πάντες ἐλλαμφθήσονται κατά ἀναλογίαν 145 τῆς πίστεως, τῆς πράξεως, ἐλπίδος καί ἀγάπης, καθάρσεως καί φωτισμοῦ τοῦ ἐκ τοῦ Πνεύματός σου, Θεέ, μόνε μακρόθυμε καί κριτά τῶν ἁπάντων, οἷς μοναί λογισθήσονται διάφοροι καί τόποι, τά μέτρα τῆς λαμπρότητος, τά μέτρα τῆς ἀγάπης, 150 τῆς θεωρίας τε τῆς σῆς, τό πόσον ἔσται πάλιν μεγαλειότητος αὐτῆς δόξα, τρυφή καί κλέος εἰς διαιρέσεις οἰκιῶν καί μονῶν παραδόξων. Τοῦτο σκηναί διάφοροι, τοῦτο πολλαί οἰκίαι, τοῦτο στολαί λαμπρόταται πολλῶν ἀξιωμάτων 155 καί στέφανοι παμποίκιλοι, λίθοι καί μαργαρῖται καί ἄνθη τά ἀμάραντα ξένην ἔχοντα θέαν˙ τοῦτο καί κλίναι καί στρωμναί καί τράπεζαι καί θρόνοι καί ἅπαν, ὅπερ εἰς τρυφήν ἡδύτατον ὑπάρχει, ἦν καί ἐστί καί ἔσεται τό βλέπειν σε καί μόνον. 160 Οἱ οὖν, καθάπερ εἴρηται, μή βλέποντες τό φῶς σου, μή παρά σοῦ βλεπόμενοι, ἀλλά κεχωρισμένοι τῆς παναγάθου θέας σου, τῶν ἀγαθῶν στεροῦνται. Ποῦ ἄν εὕρωσιν ἄνεσιν, ποῦ ἀνώδυνον τόπον; Ἐν τίνι κατοικήσουσιν εὐθεῖς μή γεγονότες; 165 Σύν τῷ προσώπῳ σου καί γάρ εὐθεῖς κατοικιοῦσι˙ μεμόρφωσαι καί γάρ αὐτῶν ἐν τῇ εὐθεῖ καρδίᾳ καί κατοικοῦσι σύν τῇ σῇ μορφῇ ἐν σοί, Χριστέ μου. Ὤ θαῦμα, ὤ παράδοξον ἀγαθωσύνης δῶρον! Ἐν τῇ μορφῇ τῇ τοῦ Θεοῦ τούς ἀνθρώπους γενέσθαι 170 καί μορφωθῆναι ἐν αὐτοῖς τόν ἀχώρητον πᾶσι, τόν ἀναλλοίωτον Θεόν, τόν ἄτρεπτον τῇ φύσει, τόν εἰς πάντας βουλόμενον ἐνοικειν τούς ἀξίους, (43) ὡς ὅλον ἔχειν ἕκαστον ἐντός τόν βασιλέα, τήν βασιλείαν τε αὐτήν καί τά τῆς βασιλείας 175 καί λάμπειν, ὥσπερ ἔλαμψεν ἀναστάς ὁ Θεός μου, ὑπέρ ἡλίου τάς βολάς τοῦ ὁρωμένου τούτου καί οὕτως τῷ δοξάσαντι αὐτούς παρεστηκότες ἔκθαμβοι διαμείνουσιν ὑπερβολῇ τῆς δόξης καί προσθήκῃ διηνεκεῖ λαμπρότητος τῆς θείας˙ 180 οὐδέ γάρ τέλος ἔσεται προκοπῆς εἰς αἰῶνας, ἡ στάσις τῆς προσθήκης γάρ τοῦ ἀτελέστου τέλους ποιήσει καί κατάληψιν πάντως ἀκαταλήπτου, καί προσκορής γενήσεται ὁ ἀκόρεστος πᾶσιν.

ἐνταῦθα καί ἀγάλλονται ὡς ἄλογα σκιρτῶντες, ἅπερ δέδωκας ἔχοντες εἰς ἀπόλαυσιν βίου καί ταῦτα μόνα βλέποντες, οὕτως εἶναι δοκοῦσι καί τά μετά τήν ἔξοδον τῆς ψυχῆς καί τοῦ βίου. Ἀλλά κακῶς τεκμαίρονται, ἀλλά κακῶς φρονοῦσιν 105 οἱ λέγοντες μή μετά σοῦ, ἀλλ᾿ ἐν ἀνέσει εἶναι καί τόπον ἑτοιμάζοντες τινά ὤ ἀφροσύνης! – μήτε φωτός μετέχοντα καί σκότους ἀμοιροῦντα, τῆς βασιλείας ἔξωθεν, ἀλλά καί τῆς γεέννης, καί τοῦ νυμφῶνος πόρρωθεν καί τοῦ πυρός τῆς δίκης, ἐν ᾧ καί οἱ ταλαίπωροι εὔχονται καταντῆσαι καί λέγουσι μή χρῄζειν σου τήν αἰώνιον δόξαν (41) ἤ βασιλείαν οὐρανῶν, ἀλλ᾿ ἐν ἀνέσει εἶναι. Φεῦ τῆς αὐτῶν σκοτώσεως, φεῦ τῆς αὐτῶν ἀγνοίας, φεῦ τῆς ταλαιπωρίας τε καί τῶν κενῶν ἐλπίδων! 115 Οὐδαμοῦ τοῦτο γέγραπται, οὐδέ γάρ ἔσται τοῦτο, ἀλλ᾿ ἐν φωτί μέν ἀγαθῶν οἱ πεπραχότες θεῖα, ἐν σκότει δ᾿ ἔσονται ποινῶν οἱ τῶν φαύλων ἐργάται, μέσον δέ χάσμα φοβερόν ἑκατέρους διεῖργον, ὡς αὐτός σύ ἐδίδαξας, ὁ ἑτοιμάσας ταῦτα. 120 Τῷ γάρ μέσον ἐμπίπτοντι ἀνθρώπῳ ὑπέρ πᾶσαν βάσανον ἔσται φοβεράν τοῦτο καί τιμωρίαν, εἰς ἄββυσον κολάσεων , εἰς χάος ἀπωλείας ἐγκυβιστῶντι δυστυχῶς καί καταφερομένῳ, οὗ ἐπιβῆναι δυσχερές τοῖς οὖσιν ἐν βασάνοις, 125 ἵνα διαπεράσωσιν ἐν τῇ γῇ τῶν δικαίων, οἵ προαιροῦνται ἐν πυρί δεινῶς ἀποτεφροῦσθαι ἤ γάρ εἰς χάος τό φρικτόν ἑαυτούς ἐπιρρῖψαι. Οἱ οὖν ἐκεῖ εὐχόμενοι γενέσθαι μετά πότμον πολλῶν δακρύων ἄξιοι τυγχάνουσι καί θρήνων, 130 ὅτι ὡς κτήνη ἄλογα ὅλως ἀναισθητοῦσι καί ἑαυτῶν κατεύχονται καί ἑαυτούς πλανῶσιν. Σύ βασιλεία οὐρανῶν, σύ γῆ, Χριστέ, πραέων, σύ χλόης ὁ παράδεισος, σύ ὁ νυμφών ὁ θεῖος, σύ ὁ παστός ὁ ἄρρητος, σύ ἡ τράπεζα πάντων, 135 σύ εἶς ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς, σύ καινότατον πόμα, σύ καί ὁ κρατήρ τοῦ ὕδατος, σύ καί ζωῆς τό ὕδωρ, σύ καί λαμπάς καθ᾿ ἕκαστον ἄσβεστος τοῖς ἁγίοις, σύ καί χιτών καί στέφανος καί διαιρῶν στεφάνους, σύ καί χαρά καί ἄνεσις, σύ τρυφή τε καί δόξα, 140 σύ καί ἡ ἀγαλλίασις, σύ καί ἡ εὐφροσύνη, καί λάμψει ὥσπερ ἥλιος ἡ χάρις σου, Θεέ μου, (42) τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἐν πᾶσι τοῖς ἁγίοις, καί λάμψεις ὁ ἀπρόσιτος ἥλιος τούτων μέσον καί πάντες ἐλλαμφθήσονται κατά ἀναλογίαν 145 τῆς πίστεως, τῆς πράξεως, ἐλπίδος καί ἀγάπης, καθάρσεως καί φωτισμοῦ τοῦ ἐκ τοῦ Πνεύματός σου, Θεέ, μόνε μακρόθυμε καί κριτά τῶν ἁπάντων, οἷς μοναί λογισθήσονται διάφοροι καί τόποι, τά μέτρα τῆς λαμπρότητος, τά μέτρα τῆς ἀγάπης, 150 τῆς θεωρίας τε τῆς σῆς, τό πόσον ἔσται πάλιν μεγαλειότητος αὐτῆς δόξα, τρυφή καί κλέος εἰς διαιρέσεις οἰκιῶν καί μονῶν παραδόξων. Τοῦτο σκηναί διάφοροι, τοῦτο πολλαί οἰκίαι, τοῦτο στολαί λαμπρόταται πολλῶν ἀξιωμάτων 155 καί στέφανοι παμποίκιλοι, λίθοι καί μαργαρῖται καί ἄνθη τά ἀμάραντα ξένην ἔχοντα θέαν˙ τοῦτο καί κλίναι καί στρωμναί καί τράπεζαι καί θρόνοι καί ἅπαν, ὅπερ εἰς τρυφήν ἡδύτατον ὑπάρχει, ἦν καί ἐστί καί ἔσεται τό βλέπειν σε καί μόνον. 160 Οἱ οὖν, καθάπερ εἴρηται, μή βλέποντες τό φῶς σου, μή παρά σοῦ βλεπόμενοι, ἀλλά κεχωρισμένοι τῆς παναγάθου θέας σου, τῶν ἀγαθῶν στεροῦνται. Ποῦ ἄν εὕρωσιν ἄνεσιν, ποῦ ἀνώδυνον τόπον; Ἐν τίνι κατοικήσουσιν εὐθεῖς μή γεγονότες; 165 Σύν τῷ προσώπῳ σου καί γάρ εὐθεῖς κατοικιοῦσι˙ μεμόρφωσαι καί γάρ αὐτῶν ἐν τῇ εὐθεῖ καρδίᾳ καί κατοικοῦσι σύν τῇ σῇ μορφῇ ἐν σοί, Χριστέ μου. Ὤ θαῦμα, ὤ παράδοξον ἀγαθωσύνης δῶρον! Ἐν τῇ μορφῇ τῇ τοῦ Θεοῦ τούς ἀνθρώπους γενέσθαι 170 καί μορφωθῆναι ἐν αὐτοῖς τόν ἀχώρητον πᾶσι, τόν ἀναλλοίωτον Θεόν, τόν ἄτρεπτον τῇ φύσει, τόν εἰς πάντας βουλόμενον ἐνοικειν τούς ἀξίους, (43) ὡς ὅλον ἔχειν ἕκαστον ἐντός τόν βασιλέα, τήν βασιλείαν τε αὐτήν καί τά τῆς βασιλείας 175 καί λάμπειν, ὥσπερ ἔλαμψεν ἀναστάς ὁ Θεός μου, ὑπέρ ἡλίου τάς βολάς τοῦ ὁρωμένου τούτου καί οὕτως τῷ δοξάσαντι αὐτούς παρεστηκότες ἔκθαμβοι διαμείνουσιν ὑπερβολῇ τῆς δόξης καί προσθήκῃ διηνεκεῖ λαμπρότητος τῆς θείας˙ 180 οὐδέ γάρ τέλος ἔσεται προκοπῆς εἰς αἰῶνας, ἡ στάσις τῆς προσθήκης γάρ τοῦ ἀτελέστου τέλους ποιήσει καί κατάληψιν πάντως ἀκαταλήπτου, καί προσκορής γενήσεται ὁ ἀκόρεστος πᾶσιν.

ἐνταῦθα καί ἀγάλλονται ὡς ἄλογα σκιρτῶντες, ἅπερ δέδωκας ἔχοντες εἰς ἀπόλαυσιν βίου καί ταῦτα μόνα βλέποντες, οὕτως εἶναι δοκοῦσι καί τά μετά τήν ἔξοδον τῆς ψυχῆς καί τοῦ βίου. Ἀλλά κακῶς τεκμαίρονται, ἀλλά κακῶς φρονοῦσιν 105 οἱ λέγοντες μή μετά σοῦ, ἀλλ᾿ ἐν ἀνέσει εἶναι καί τόπον ἑτοιμάζοντες τινά ὤ ἀφροσύνης! – μήτε φωτός μετέχοντα καί σκότους ἀμοιροῦντα, τῆς βασιλείας ἔξωθεν, ἀλλά καί τῆς γεέννης, καί τοῦ νυμφῶνος πόρρωθεν καί τοῦ πυρός τῆς δίκης, ἐν ᾧ καί οἱ ταλαίπωροι εὔχονται καταντῆσαι καί λέγουσι μή χρῄζειν σου τήν αἰώνιον δόξαν (41) ἤ βασιλείαν οὐρανῶν, ἀλλ᾿ ἐν ἀνέσει εἶναι. Φεῦ τῆς αὐτῶν σκοτώσεως, φεῦ τῆς αὐτῶν ἀγνοίας, φεῦ τῆς ταλαιπωρίας τε καί τῶν κενῶν ἐλπίδων! 115 Οὐδαμοῦ τοῦτο γέγραπται, οὐδέ γάρ ἔσται τοῦτο, ἀλλ᾿ ἐν φωτί μέν ἀγαθῶν οἱ πεπραχότες θεῖα, ἐν σκότει δ᾿ ἔσονται ποινῶν οἱ τῶν φαύλων ἐργάται, μέσον δέ χάσμα φοβερόν ἑκατέρους διεῖργον, ὡς αὐτός σύ ἐδίδαξας, ὁ ἑτοιμάσας ταῦτα. 120 Τῷ γάρ μέσον ἐμπίπτοντι ἀνθρώπῳ ὑπέρ πᾶσαν βάσανον ἔσται φοβεράν τοῦτο καί τιμωρίαν, εἰς ἄββυσον κολάσεων , εἰς χάος ἀπωλείας ἐγκυβιστῶντι δυστυχῶς καί καταφερομένῳ, οὗ ἐπιβῆναι δυσχερές τοῖς οὖσιν ἐν βασάνοις, 125 ἵνα διαπεράσωσιν ἐν τῇ γῇ τῶν δικαίων, οἵ προαιροῦνται ἐν πυρί δεινῶς ἀποτεφροῦσθαι ἤ γάρ εἰς χάος τό φρικτόν ἑαυτούς ἐπιρρῖψαι. Οἱ οὖν ἐκεῖ εὐχόμενοι γενέσθαι μετά πότμον πολλῶν δακρύων ἄξιοι τυγχάνουσι καί θρήνων, 130 ὅτι ὡς κτήνη ἄλογα ὅλως ἀναισθητοῦσι καί ἑαυτῶν κατεύχονται καί ἑαυτούς πλανῶσιν. Σύ βασιλεία οὐρανῶν, σύ γῆ, Χριστέ, πραέων, σύ χλόης ὁ παράδεισος, σύ ὁ νυμφών ὁ θεῖος, σύ ὁ παστός ὁ ἄρρητος, σύ ἡ τράπεζα πάντων, 135 σύ εἶς ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς, σύ καινότατον πόμα, σύ καί ὁ κρατήρ τοῦ ὕδατος, σύ καί ζωῆς τό ὕδωρ, σύ καί λαμπάς καθ᾿ ἕκαστον ἄσβεστος τοῖς ἁγίοις, σύ καί χιτών καί στέφανος καί διαιρῶν στεφάνους, σύ καί χαρά καί ἄνεσις, σύ τρυφή τε καί δόξα, 140 σύ καί ἡ ἀγαλλίασις, σύ καί ἡ εὐφροσύνη, καί λάμψει ὥσπερ ἥλιος ἡ χάρις σου, Θεέ μου, (42) τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἐν πᾶσι τοῖς ἁγίοις, καί λάμψεις ὁ ἀπρόσιτος ἥλιος τούτων μέσον καί πάντες ἐλλαμφθήσονται κατά ἀναλογίαν 145 τῆς πίστεως, τῆς πράξεως, ἐλπίδος καί ἀγάπης, καθάρσεως καί φωτισμοῦ τοῦ ἐκ τοῦ Πνεύματός σου, Θεέ, μόνε μακρόθυμε καί κριτά τῶν ἁπάντων, οἷς μοναί λογισθήσονται διάφοροι καί τόποι, τά μέτρα τῆς λαμπρότητος, τά μέτρα τῆς ἀγάπης, 150 τῆς θεωρίας τε τῆς σῆς, τό πόσον ἔσται πάλιν μεγαλειότητος αὐτῆς δόξα, τρυφή καί κλέος εἰς διαιρέσεις οἰκιῶν καί μονῶν παραδόξων. Τοῦτο σκηναί διάφοροι, τοῦτο πολλαί οἰκίαι, τοῦτο στολαί λαμπρόταται πολλῶν ἀξιωμάτων 155 καί στέφανοι παμποίκιλοι, λίθοι καί μαργαρῖται καί ἄνθη τά ἀμάραντα ξένην ἔχοντα θέαν˙ τοῦτο καί κλίναι καί στρωμναί καί τράπεζαι καί θρόνοι καί ἅπαν, ὅπερ εἰς τρυφήν ἡδύτατον ὑπάρχει, ἦν καί ἐστί καί ἔσεται τό βλέπειν σε καί μόνον. 160 Οἱ οὖν, καθάπερ εἴρηται, μή βλέποντες τό φῶς σου, μή παρά σοῦ βλεπόμενοι, ἀλλά κεχωρισμένοι τῆς παναγάθου θέας σου, τῶν ἀγαθῶν στεροῦνται. Ποῦ ἄν εὕρωσιν ἄνεσιν, ποῦ ἀνώδυνον τόπον; Ἐν τίνι κατοικήσουσιν εὐθεῖς μή γεγονότες; 165 Σύν τῷ προσώπῳ σου καί γάρ εὐθεῖς κατοικιοῦσι˙ μεμόρφωσαι καί γάρ αὐτῶν ἐν τῇ εὐθεῖ καρδίᾳ καί κατοικοῦσι σύν τῇ σῇ μορφῇ ἐν σοί, Χριστέ μου. Ὤ θαῦμα, ὤ παράδοξον ἀγαθωσύνης δῶρον! Ἐν τῇ μορφῇ τῇ τοῦ Θεοῦ τούς ἀνθρώπους γενέσθαι 170 καί μορφωθῆναι ἐν αὐτοῖς τόν ἀχώρητον πᾶσι, τόν ἀναλλοίωτον Θεόν, τόν ἄτρεπτον τῇ φύσει, τόν εἰς πάντας βουλόμενον ἐνοικειν τούς ἀξίους, (43) ὡς ὅλον ἔχειν ἕκαστον ἐντός τόν βασιλέα, τήν βασιλείαν τε αὐτήν καί τά τῆς βασιλείας 175 καί λάμπειν, ὥσπερ ἔλαμψεν ἀναστάς ὁ Θεός μου, ὑπέρ ἡλίου τάς βολάς τοῦ ὁρωμένου τούτου καί οὕτως τῷ δοξάσαντι αὐτούς παρεστηκότες ἔκθαμβοι διαμείνουσιν ὑπερβολῇ τῆς δόξης καί προσθήκῃ διηνεκεῖ λαμπρότητος τῆς θείας˙ 180 οὐδέ γάρ τέλος ἔσεται προκοπῆς εἰς αἰῶνας, ἡ στάσις τῆς προσθήκης γάρ τοῦ ἀτελέστου τέλους ποιήσει καί κατάληψιν πάντως ἀκαταλήπτου, καί προσκορής γενήσεται ὁ ἀκόρεστος πᾶσιν.

ἐνταῦθα καί ἀγάλλονται ὡς ἄλογα σκιρτῶντες, ἅπερ δέδωκας ἔχοντες εἰς ἀπόλαυσιν βίου καί ταῦτα μόνα βλέποντες, οὕτως εἶναι δοκοῦσι καί τά μετά τήν ἔξοδον τῆς ψυχῆς καί τοῦ βίου. Ἀλλά κακῶς τεκμαίρονται, ἀλλά κακῶς φρονοῦσιν 105 οἱ λέγοντες μή μετά σοῦ, ἀλλ᾿ ἐν ἀνέσει εἶναι καί τόπον ἑτοιμάζοντες τινά ὤ ἀφροσύνης! – μήτε φωτός μετέχοντα καί σκότους ἀμοιροῦντα, τῆς βασιλείας ἔξωθεν, ἀλλά καί τῆς γεέννης, καί τοῦ νυμφῶνος πόρρωθεν καί τοῦ πυρός τῆς δίκης, ἐν ᾧ καί οἱ ταλαίπωροι εὔχονται καταντῆσαι καί λέγουσι μή χρῄζειν σου τήν αἰώνιον δόξαν (41) ἤ βασιλείαν οὐρανῶν, ἀλλ᾿ ἐν ἀνέσει εἶναι. Φεῦ τῆς αὐτῶν σκοτώσεως, φεῦ τῆς αὐτῶν ἀγνοίας, φεῦ τῆς ταλαιπωρίας τε καί τῶν κενῶν ἐλπίδων! 115 Οὐδαμοῦ τοῦτο γέγραπται, οὐδέ γάρ ἔσται τοῦτο, ἀλλ᾿ ἐν φωτί μέν ἀγαθῶν οἱ πεπραχότες θεῖα, ἐν σκότει δ᾿ ἔσονται ποινῶν οἱ τῶν φαύλων ἐργάται, μέσον δέ χάσμα φοβερόν ἑκατέρους διεῖργον, ὡς αὐτός σύ ἐδίδαξας, ὁ ἑτοιμάσας ταῦτα. 120 Τῷ γάρ μέσον ἐμπίπτοντι ἀνθρώπῳ ὑπέρ πᾶσαν βάσανον ἔσται φοβεράν τοῦτο καί τιμωρίαν, εἰς ἄββυσον κολάσεων , εἰς χάος ἀπωλείας ἐγκυβιστῶντι δυστυχῶς καί καταφερομένῳ, οὗ ἐπιβῆναι δυσχερές τοῖς οὖσιν ἐν βασάνοις, 125 ἵνα διαπεράσωσιν ἐν τῇ γῇ τῶν δικαίων, οἵ προαιροῦνται ἐν πυρί δεινῶς ἀποτεφροῦσθαι ἤ γάρ εἰς χάος τό φρικτόν ἑαυτούς ἐπιρρῖψαι. Οἱ οὖν ἐκεῖ εὐχόμενοι γενέσθαι μετά πότμον πολλῶν δακρύων ἄξιοι τυγχάνουσι καί θρήνων, 130 ὅτι ὡς κτήνη ἄλογα ὅλως ἀναισθητοῦσι καί ἑαυτῶν κατεύχονται καί ἑαυτούς πλανῶσιν. Σύ βασιλεία οὐρανῶν, σύ γῆ, Χριστέ, πραέων, σύ χλόης ὁ παράδεισος, σύ ὁ νυμφών ὁ θεῖος, σύ ὁ παστός ὁ ἄρρητος, σύ ἡ τράπεζα πάντων, 135 σύ εἶς ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς, σύ καινότατον πόμα, σύ καί ὁ κρατήρ τοῦ ὕδατος, σύ καί ζωῆς τό ὕδωρ, σύ καί λαμπάς καθ᾿ ἕκαστον ἄσβεστος τοῖς ἁγίοις, σύ καί χιτών καί στέφανος καί διαιρῶν στεφάνους, σύ καί χαρά καί ἄνεσις, σύ τρυφή τε καί δόξα, 140 σύ καί ἡ ἀγαλλίασις, σύ καί ἡ εὐφροσύνη, καί λάμψει ὥσπερ ἥλιος ἡ χάρις σου, Θεέ μου, (42) τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἐν πᾶσι τοῖς ἁγίοις, καί λάμψεις ὁ ἀπρόσιτος ἥλιος τούτων μέσον καί πάντες ἐλλαμφθήσονται κατά ἀναλογίαν 145 τῆς πίστεως, τῆς πράξεως, ἐλπίδος καί ἀγάπης, καθάρσεως καί φωτισμοῦ τοῦ ἐκ τοῦ Πνεύματός σου, Θεέ, μόνε μακρόθυμε καί κριτά τῶν ἁπάντων, οἷς μοναί λογισθήσονται διάφοροι καί τόποι, τά μέτρα τῆς λαμπρότητος, τά μέτρα τῆς ἀγάπης, 150 τῆς θεωρίας τε τῆς σῆς, τό πόσον ἔσται πάλιν μεγαλειότητος αὐτῆς δόξα, τρυφή καί κλέος εἰς διαιρέσεις οἰκιῶν καί μονῶν παραδόξων. Τοῦτο σκηναί διάφοροι, τοῦτο πολλαί οἰκίαι, τοῦτο στολαί λαμπρόταται πολλῶν ἀξιωμάτων 155 καί στέφανοι παμποίκιλοι, λίθοι καί μαργαρῖται καί ἄνθη τά ἀμάραντα ξένην ἔχοντα θέαν˙ τοῦτο καί κλίναι καί στρωμναί καί τράπεζαι καί θρόνοι καί ἅπαν, ὅπερ εἰς τρυφήν ἡδύτατον ὑπάρχει, ἦν καί ἐστί καί ἔσεται τό βλέπειν σε καί μόνον. 160 Οἱ οὖν, καθάπερ εἴρηται, μή βλέποντες τό φῶς σου, μή παρά σοῦ βλεπόμενοι, ἀλλά κεχωρισμένοι τῆς παναγάθου θέας σου, τῶν ἀγαθῶν στεροῦνται. Ποῦ ἄν εὕρωσιν ἄνεσιν, ποῦ ἀνώδυνον τόπον; Ἐν τίνι κατοικήσουσιν εὐθεῖς μή γεγονότες; 165 Σύν τῷ προσώπῳ σου καί γάρ εὐθεῖς κατοικιοῦσι˙ μεμόρφωσαι καί γάρ αὐτῶν ἐν τῇ εὐθεῖ καρδίᾳ καί κατοικοῦσι σύν τῇ σῇ μορφῇ ἐν σοί, Χριστέ μου. Ὤ θαῦμα, ὤ παράδοξον ἀγαθωσύνης δῶρον! Ἐν τῇ μορφῇ τῇ τοῦ Θεοῦ τούς ἀνθρώπους γενέσθαι 170 καί μορφωθῆναι ἐν αὐτοῖς τόν ἀχώρητον πᾶσι, τόν ἀναλλοίωτον Θεόν, τόν ἄτρεπτον τῇ φύσει, τόν εἰς πάντας βουλόμενον ἐνοικειν τούς ἀξίους, (43) ὡς ὅλον ἔχειν ἕκαστον ἐντός τόν βασιλέα, τήν βασιλείαν τε αὐτήν καί τά τῆς βασιλείας 175 καί λάμπειν, ὥσπερ ἔλαμψεν ἀναστάς ὁ Θεός μου, ὑπέρ ἡλίου τάς βολάς τοῦ ὁρωμένου τούτου καί οὕτως τῷ δοξάσαντι αὐτούς παρεστηκότες ἔκθαμβοι διαμείνουσιν ὑπερβολῇ τῆς δόξης καί προσθήκῃ διηνεκεῖ λαμπρότητος τῆς θείας˙ 180 οὐδέ γάρ τέλος ἔσεται προκοπῆς εἰς αἰῶνας, ἡ στάσις τῆς προσθήκης γάρ τοῦ ἀτελέστου τέλους ποιήσει καί κατάληψιν πάντως ἀκαταλήπτου, καί προσκορής γενήσεται ὁ ἀκόρεστος πᾶσιν.

Β΄ Τίς ἡ ἐπί τῷ πατρί τούτῳ γενομένη ἀλλοίωσις καί πῶς καθαρθείς εἰς ἄκρον ἡνώθη Θεῷ καί οἷος ἐξ οἵου ἐγένετο, οἱ πρός Θεόν ἐρωτικοί αὐτοῦ λόγοι δηλοῦσιν ἐνταῦθα˙ ὅς καί θεολογῶν λέγει πρός τό τέλος περί ἀγγέλων. (45) Τίς ἡ ἄμετρος εὐσπλαγνία σου, Σῶτερ; Πῶς ἠξίωσας μέλος σόν με γενέσθαι, τόν ἀκάθαρτον, τόν ἄσωτον, τόν πόρνον; Πῶς ἐνέδυσας στολήν με λαμπροτάτην ἀπαστράπτουσαν αἴγλην ἀθανασίας καί φῶς ποιοῦσαν ἅπαντά μου τά μέλη; Σῶμα γάρ τό σόν, τό ἄχραντον καί θεῖον, ἀπαστράπτει ὅλον πυρί θεότητός σου ἀναφυραθέν καί συμμιγέν ἀρρήτως˙ τοῦτο οὖν κἀμοί ἐδωρήσω, Θεέ μου. Τό γάρ ῥυπαρόν καί φθαρτόν τοῦτο σκῆνος τῷ παναχράντῳ ἑνωθέν σώματί σου καί μιγέν τό αἷμά μου τῷ αἵματί σου ἡνώθην, οἶδα, καί τῇ θεότητί σου καί γέγονα σόν καθαρώτατον σῶμα, μέλος ἐκλάμπον, μέλος ἅγιον ὄντως, μέλος τηλαυγές καί διαυγές καί λάμπον. Ὁρῶ τό κάλλος, βλέπω τήν λαμπηδόνα, ἐνοπτρίζομαι τό φῶς τῆς χάριτός σου καί τό ἄρρητον ἐκπλήττομαι τῆς αἴγλης (46) καί ἐξίσταμαι κατανοῶν ἑαυτόν˙ ἐκ ποίου οἷος ἐγενόμην, ὤ θαῦμα! Καί εὐλαβοῦμαι καί ἐμαυτόν αἰδοῦμαι καί, ὡς σέ αὐτόν, καί τιμῶ καί φοβοῦμαι καί ἐξαπορῶ, ἐντρεπόμενος ὅλως, τό ποῦ καθίσω καί τίνι προσεγγίσω καί ποῦ τά μέλη τά σά προσανακλίνω, 22 εἰς ποῖα ἔργα, εἰς ποίας ταῦτα πράξεις ὅλως χρήσωμαι τά φρικτά τε καί θεῖα. Δός μοι καί λαλεῖν καί πράττειν, ἅπερ λέγω, ὦ δημιουργέ καί πλαστά καί Θεέ μου! Εἰ γάρ, ἅ λαλῶ, οὐκ ἐκπληρῶ ἐξ ἔργου, γέγονα χαλκός ἠχῶν μάτην μεγάλα καί ἀναισθητῶν πρός τήν ἠχήν τῶν κτύπων˙ ἀλλά μή ἀφῇς μηδέ ἐγκαταλίπῃς, μηδέ πλανᾶσθαι ἐάσῃς με, Σωτήρ μου, καί ταλαίπωρον, τόν πτωχόν τε καί ξένον, τόν μυρία σοι τάλαντα χρεωστοῦντα, ἀλλ᾿ ὥσπερ πάλαι, καί νῦν πατρῴας πάσης, πατρός, ἀδελφῶν, μητρός, ἰδίων, ξένων καί ἄλλων πάντων συγγενῶν τε καί φίλων ἀπεχώρισας ἁμαρτωλόν με ὄντα καί πάντων τούτων εὐτελέστερον, Σῶτερ, καί προσελάβου σαῖς ἀχράντοις ἀγκάλαις τόν ἀγνώμονα φανέντα τοῖς καλοῖς σου. Οὕτω καί νῦν με ἐλέησον, οἰκτίρμον, οὕτω μᾶλλον δέ μειζόνως, ὦ Θεέ μου, καί σπλαχνίσθητι καί περιφύλαξόν με καί τοῦ θυμοῦ μου πράϋνον τάς κινήσεις καί ἱκάνωσον τοῦ μακροθύμως φέρειν (47) πάντα πειρασμόν καί λύπην τήν τοῦ βίου, ὅσα ἐμαυτῷ προξενῶ κακοφρόνως, ὅσα δαιμόνων πειράζει φθονερά φύσις καί οἱ ἀσθενεῖς τούτων τῶν ἀδελφῶν μου ἔργῳ μοι, λόγῳ προξενοῦσι˙ φεὐ, οἴμοι, ὅτι τά ἐμά μέλη με δαπανῶσι, καί ὀδυνῶμαι δι᾿ αὐτά ταῦτα πάλιν. Ἄγομαι ποσί κεφαλή λαχών εἶναι, καί γυμνοποδῶ καί ἀκάνθαις κεντοῦμαι καί σφόδρα ἀλγῶ τήν ὀδύνην μή φέρων˙ τοῖς ἔμπροσθεν εἷς τῶν ἐμῶν ποδῶν βαίνει καί εἰς τοὐπίσω στρέφεται πάλιν ἄλλος˙ ἔνθεν κἀκεῖθεν σύρουσιν, ἕλκουσί με καί περισκελίζομαι καί πίπτω κάτω. Ἀκολουθεῖν οὖν οὐκ ἰσχύω τοῖς πᾶσι˙ τό κεῖσθαι κακόν καί τό ὁδεύειν οὕτως χεῖρον πέλει τοῦ κεῖσθαι, ὡς δεινόν ὄντως, ὡς πάσας ἄλλας συμφοράς ὑπερβαῖνον. Κύριε, δός μοι κατάνυξιν καί πένθος 23

Β΄ Τίς ἡ ἐπί τῷ πατρί τούτῳ γενομένη ἀλλοίωσις καί πῶς καθαρθείς εἰς ἄκρον ἡνώθη Θεῷ καί οἷος ἐξ οἵου ἐγένετο, οἱ πρός Θεόν ἐρωτικοί αὐτοῦ λόγοι δηλοῦσιν ἐνταῦθα˙ ὅς καί θεολογῶν λέγει πρός τό τέλος περί ἀγγέλων. (45) Τίς ἡ ἄμετρος εὐσπλαγνία σου, Σῶτερ; Πῶς ἠξίωσας μέλος σόν με γενέσθαι, τόν ἀκάθαρτον, τόν ἄσωτον, τόν πόρνον; Πῶς ἐνέδυσας στολήν με λαμπροτάτην ἀπαστράπτουσαν αἴγλην ἀθανασίας καί φῶς ποιοῦσαν ἅπαντά μου τά μέλη; Σῶμα γάρ τό σόν, τό ἄχραντον καί θεῖον, ἀπαστράπτει ὅλον πυρί θεότητός σου ἀναφυραθέν καί συμμιγέν ἀρρήτως˙ τοῦτο οὖν κἀμοί ἐδωρήσω, Θεέ μου. Τό γάρ ῥυπαρόν καί φθαρτόν τοῦτο σκῆνος τῷ παναχράντῳ ἑνωθέν σώματί σου καί μιγέν τό αἷμά μου τῷ αἵματί σου ἡνώθην, οἶδα, καί τῇ θεότητί σου καί γέγονα σόν καθαρώτατον σῶμα, μέλος ἐκλάμπον, μέλος ἅγιον ὄντως, μέλος τηλαυγές καί διαυγές καί λάμπον. Ὁρῶ τό κάλλος, βλέπω τήν λαμπηδόνα, ἐνοπτρίζομαι τό φῶς τῆς χάριτός σου καί τό ἄρρητον ἐκπλήττομαι τῆς αἴγλης (46) καί ἐξίσταμαι κατανοῶν ἑαυτόν˙ ἐκ ποίου οἷος ἐγενόμην, ὤ θαῦμα! Καί εὐλαβοῦμαι καί ἐμαυτόν αἰδοῦμαι καί, ὡς σέ αὐτόν, καί τιμῶ καί φοβοῦμαι καί ἐξαπορῶ, ἐντρεπόμενος ὅλως, τό ποῦ καθίσω καί τίνι προσεγγίσω καί ποῦ τά μέλη τά σά προσανακλίνω, 22 εἰς ποῖα ἔργα, εἰς ποίας ταῦτα πράξεις ὅλως χρήσωμαι τά φρικτά τε καί θεῖα. Δός μοι καί λαλεῖν καί πράττειν, ἅπερ λέγω, ὦ δημιουργέ καί πλαστά καί Θεέ μου! Εἰ γάρ, ἅ λαλῶ, οὐκ ἐκπληρῶ ἐξ ἔργου, γέγονα χαλκός ἠχῶν μάτην μεγάλα καί ἀναισθητῶν πρός τήν ἠχήν τῶν κτύπων˙ ἀλλά μή ἀφῇς μηδέ ἐγκαταλίπῃς, μηδέ πλανᾶσθαι ἐάσῃς με, Σωτήρ μου, καί ταλαίπωρον, τόν πτωχόν τε καί ξένον, τόν μυρία σοι τάλαντα χρεωστοῦντα, ἀλλ᾿ ὥσπερ πάλαι, καί νῦν πατρῴας πάσης, πατρός, ἀδελφῶν, μητρός, ἰδίων, ξένων καί ἄλλων πάντων συγγενῶν τε καί φίλων ἀπεχώρισας ἁμαρτωλόν με ὄντα καί πάντων τούτων εὐτελέστερον, Σῶτερ, καί προσελάβου σαῖς ἀχράντοις ἀγκάλαις τόν ἀγνώμονα φανέντα τοῖς καλοῖς σου. Οὕτω καί νῦν με ἐλέησον, οἰκτίρμον, οὕτω μᾶλλον δέ μειζόνως, ὦ Θεέ μου, καί σπλαχνίσθητι καί περιφύλαξόν με καί τοῦ θυμοῦ μου πράϋνον τάς κινήσεις καί ἱκάνωσον τοῦ μακροθύμως φέρειν (47) πάντα πειρασμόν καί λύπην τήν τοῦ βίου, ὅσα ἐμαυτῷ προξενῶ κακοφρόνως, ὅσα δαιμόνων πειράζει φθονερά φύσις καί οἱ ἀσθενεῖς τούτων τῶν ἀδελφῶν μου ἔργῳ μοι, λόγῳ προξενοῦσι˙ φεὐ, οἴμοι, ὅτι τά ἐμά μέλη με δαπανῶσι, καί ὀδυνῶμαι δι᾿ αὐτά ταῦτα πάλιν. Ἄγομαι ποσί κεφαλή λαχών εἶναι, καί γυμνοποδῶ καί ἀκάνθαις κεντοῦμαι καί σφόδρα ἀλγῶ τήν ὀδύνην μή φέρων˙ τοῖς ἔμπροσθεν εἷς τῶν ἐμῶν ποδῶν βαίνει καί εἰς τοὐπίσω στρέφεται πάλιν ἄλλος˙ ἔνθεν κἀκεῖθεν σύρουσιν, ἕλκουσί με καί περισκελίζομαι καί πίπτω κάτω. Ἀκολουθεῖν οὖν οὐκ ἰσχύω τοῖς πᾶσι˙ τό κεῖσθαι κακόν καί τό ὁδεύειν οὕτως χεῖρον πέλει τοῦ κεῖσθαι, ὡς δεινόν ὄντως, ὡς πάσας ἄλλας συμφοράς ὑπερβαῖνον. Κύριε, δός μοι κατάνυξιν καί πένθος 23

Β΄ Τίς ἡ ἐπί τῷ πατρί τούτῳ γενομένη ἀλλοίωσις καί πῶς καθαρθείς εἰς ἄκρον ἡνώθη Θεῷ καί οἷος ἐξ οἵου ἐγένετο, οἱ πρός Θεόν ἐρωτικοί αὐτοῦ λόγοι δηλοῦσιν ἐνταῦθα˙ ὅς καί θεολογῶν λέγει πρός τό τέλος περί ἀγγέλων. (45) Τίς ἡ ἄμετρος εὐσπλαγνία σου, Σῶτερ; Πῶς ἠξίωσας μέλος σόν με γενέσθαι, τόν ἀκάθαρτον, τόν ἄσωτον, τόν πόρνον; Πῶς ἐνέδυσας στολήν με λαμπροτάτην ἀπαστράπτουσαν αἴγλην ἀθανασίας καί φῶς ποιοῦσαν ἅπαντά μου τά μέλη; Σῶμα γάρ τό σόν, τό ἄχραντον καί θεῖον, ἀπαστράπτει ὅλον πυρί θεότητός σου ἀναφυραθέν καί συμμιγέν ἀρρήτως˙ τοῦτο οὖν κἀμοί ἐδωρήσω, Θεέ μου. Τό γάρ ῥυπαρόν καί φθαρτόν τοῦτο σκῆνος τῷ παναχράντῳ ἑνωθέν σώματί σου καί μιγέν τό αἷμά μου τῷ αἵματί σου ἡνώθην, οἶδα, καί τῇ θεότητί σου καί γέγονα σόν καθαρώτατον σῶμα, μέλος ἐκλάμπον, μέλος ἅγιον ὄντως, μέλος τηλαυγές καί διαυγές καί λάμπον. Ὁρῶ τό κάλλος, βλέπω τήν λαμπηδόνα, ἐνοπτρίζομαι τό φῶς τῆς χάριτός σου καί τό ἄρρητον ἐκπλήττομαι τῆς αἴγλης (46) καί ἐξίσταμαι κατανοῶν ἑαυτόν˙ ἐκ ποίου οἷος ἐγενόμην, ὤ θαῦμα! Καί εὐλαβοῦμαι καί ἐμαυτόν αἰδοῦμαι καί, ὡς σέ αὐτόν, καί τιμῶ καί φοβοῦμαι καί ἐξαπορῶ, ἐντρεπόμενος ὅλως, τό ποῦ καθίσω καί τίνι προσεγγίσω καί ποῦ τά μέλη τά σά προσανακλίνω, 22 εἰς ποῖα ἔργα, εἰς ποίας ταῦτα πράξεις ὅλως χρήσωμαι τά φρικτά τε καί θεῖα. Δός μοι καί λαλεῖν καί πράττειν, ἅπερ λέγω, ὦ δημιουργέ καί πλαστά καί Θεέ μου! Εἰ γάρ, ἅ λαλῶ, οὐκ ἐκπληρῶ ἐξ ἔργου, γέγονα χαλκός ἠχῶν μάτην μεγάλα καί ἀναισθητῶν πρός τήν ἠχήν τῶν κτύπων˙ ἀλλά μή ἀφῇς μηδέ ἐγκαταλίπῃς, μηδέ πλανᾶσθαι ἐάσῃς με, Σωτήρ μου, καί ταλαίπωρον, τόν πτωχόν τε καί ξένον, τόν μυρία σοι τάλαντα χρεωστοῦντα, ἀλλ᾿ ὥσπερ πάλαι, καί νῦν πατρῴας πάσης, πατρός, ἀδελφῶν, μητρός, ἰδίων, ξένων καί ἄλλων πάντων συγγενῶν τε καί φίλων ἀπεχώρισας ἁμαρτωλόν με ὄντα καί πάντων τούτων εὐτελέστερον, Σῶτερ, καί προσελάβου σαῖς ἀχράντοις ἀγκάλαις τόν ἀγνώμονα φανέντα τοῖς καλοῖς σου. Οὕτω καί νῦν με ἐλέησον, οἰκτίρμον, οὕτω μᾶλλον δέ μειζόνως, ὦ Θεέ μου, καί σπλαχνίσθητι καί περιφύλαξόν με καί τοῦ θυμοῦ μου πράϋνον τάς κινήσεις καί ἱκάνωσον τοῦ μακροθύμως φέρειν (47) πάντα πειρασμόν καί λύπην τήν τοῦ βίου, ὅσα ἐμαυτῷ προξενῶ κακοφρόνως, ὅσα δαιμόνων πειράζει φθονερά φύσις καί οἱ ἀσθενεῖς τούτων τῶν ἀδελφῶν μου ἔργῳ μοι, λόγῳ προξενοῦσι˙ φεὐ, οἴμοι, ὅτι τά ἐμά μέλη με δαπανῶσι, καί ὀδυνῶμαι δι᾿ αὐτά ταῦτα πάλιν. Ἄγομαι ποσί κεφαλή λαχών εἶναι, καί γυμνοποδῶ καί ἀκάνθαις κεντοῦμαι καί σφόδρα ἀλγῶ τήν ὀδύνην μή φέρων˙ τοῖς ἔμπροσθεν εἷς τῶν ἐμῶν ποδῶν βαίνει καί εἰς τοὐπίσω στρέφεται πάλιν ἄλλος˙ ἔνθεν κἀκεῖθεν σύρουσιν, ἕλκουσί με καί περισκελίζομαι καί πίπτω κάτω. Ἀκολουθεῖν οὖν οὐκ ἰσχύω τοῖς πᾶσι˙ τό κεῖσθαι κακόν καί τό ὁδεύειν οὕτως χεῖρον πέλει τοῦ κεῖσθαι, ὡς δεινόν ὄντως, ὡς πάσας ἄλλας συμφοράς ὑπερβαῖνον. Κύριε, δός μοι κατάνυξιν καί πένθος 23

Β΄ Τίς ἡ ἐπί τῷ πατρί τούτῳ γενομένη ἀλλοίωσις καί πῶς καθαρθείς εἰς ἄκρον ἡνώθη Θεῷ καί οἷος ἐξ οἵου ἐγένετο, οἱ πρός Θεόν ἐρωτικοί αὐτοῦ λόγοι δηλοῦσιν ἐνταῦθα˙ ὅς καί θεολογῶν λέγει πρός τό τέλος περί ἀγγέλων. (45) Τίς ἡ ἄμετρος εὐσπλαγνία σου, Σῶτερ; Πῶς ἠξίωσας μέλος σόν με γενέσθαι, τόν ἀκάθαρτον, τόν ἄσωτον, τόν πόρνον; Πῶς ἐνέδυσας στολήν με λαμπροτάτην ἀπαστράπτουσαν αἴγλην ἀθανασίας καί φῶς ποιοῦσαν ἅπαντά μου τά μέλη; Σῶμα γάρ τό σόν, τό ἄχραντον καί θεῖον, ἀπαστράπτει ὅλον πυρί θεότητός σου ἀναφυραθέν καί συμμιγέν ἀρρήτως˙ τοῦτο οὖν κἀμοί ἐδωρήσω, Θεέ μου. Τό γάρ ῥυπαρόν καί φθαρτόν τοῦτο σκῆνος τῷ παναχράντῳ ἑνωθέν σώματί σου καί μιγέν τό αἷμά μου τῷ αἵματί σου ἡνώθην, οἶδα, καί τῇ θεότητί σου καί γέγονα σόν καθαρώτατον σῶμα, μέλος ἐκλάμπον, μέλος ἅγιον ὄντως, μέλος τηλαυγές καί διαυγές καί λάμπον. Ὁρῶ τό κάλλος, βλέπω τήν λαμπηδόνα, ἐνοπτρίζομαι τό φῶς τῆς χάριτός σου καί τό ἄρρητον ἐκπλήττομαι τῆς αἴγλης (46) καί ἐξίσταμαι κατανοῶν ἑαυτόν˙ ἐκ ποίου οἷος ἐγενόμην, ὤ θαῦμα! Καί εὐλαβοῦμαι καί ἐμαυτόν αἰδοῦμαι καί, ὡς σέ αὐτόν, καί τιμῶ καί φοβοῦμαι καί ἐξαπορῶ, ἐντρεπόμενος ὅλως, τό ποῦ καθίσω καί τίνι προσεγγίσω καί ποῦ τά μέλη τά σά προσανακλίνω, 22 εἰς ποῖα ἔργα, εἰς ποίας ταῦτα πράξεις ὅλως χρήσωμαι τά φρικτά τε καί θεῖα. Δός μοι καί λαλεῖν καί πράττειν, ἅπερ λέγω, ὦ δημιουργέ καί πλαστά καί Θεέ μου! Εἰ γάρ, ἅ λαλῶ, οὐκ ἐκπληρῶ ἐξ ἔργου, γέγονα χαλκός ἠχῶν μάτην μεγάλα καί ἀναισθητῶν πρός τήν ἠχήν τῶν κτύπων˙ ἀλλά μή ἀφῇς μηδέ ἐγκαταλίπῃς, μηδέ πλανᾶσθαι ἐάσῃς με, Σωτήρ μου, καί ταλαίπωρον, τόν πτωχόν τε καί ξένον, τόν μυρία σοι τάλαντα χρεωστοῦντα, ἀλλ᾿ ὥσπερ πάλαι, καί νῦν πατρῴας πάσης, πατρός, ἀδελφῶν, μητρός, ἰδίων, ξένων καί ἄλλων πάντων συγγενῶν τε καί φίλων ἀπεχώρισας ἁμαρτωλόν με ὄντα καί πάντων τούτων εὐτελέστερον, Σῶτερ, καί προσελάβου σαῖς ἀχράντοις ἀγκάλαις τόν ἀγνώμονα φανέντα τοῖς καλοῖς σου. Οὕτω καί νῦν με ἐλέησον, οἰκτίρμον, οὕτω μᾶλλον δέ μειζόνως, ὦ Θεέ μου, καί σπλαχνίσθητι καί περιφύλαξόν με καί τοῦ θυμοῦ μου πράϋνον τάς κινήσεις καί ἱκάνωσον τοῦ μακροθύμως φέρειν (47) πάντα πειρασμόν καί λύπην τήν τοῦ βίου, ὅσα ἐμαυτῷ προξενῶ κακοφρόνως, ὅσα δαιμόνων πειράζει φθονερά φύσις καί οἱ ἀσθενεῖς τούτων τῶν ἀδελφῶν μου ἔργῳ μοι, λόγῳ προξενοῦσι˙ φεὐ, οἴμοι, ὅτι τά ἐμά μέλη με δαπανῶσι, καί ὀδυνῶμαι δι᾿ αὐτά ταῦτα πάλιν. Ἄγομαι ποσί κεφαλή λαχών εἶναι, καί γυμνοποδῶ καί ἀκάνθαις κεντοῦμαι καί σφόδρα ἀλγῶ τήν ὀδύνην μή φέρων˙ τοῖς ἔμπροσθεν εἷς τῶν ἐμῶν ποδῶν βαίνει καί εἰς τοὐπίσω στρέφεται πάλιν ἄλλος˙ ἔνθεν κἀκεῖθεν σύρουσιν, ἕλκουσί με καί περισκελίζομαι καί πίπτω κάτω. Ἀκολουθεῖν οὖν οὐκ ἰσχύω τοῖς πᾶσι˙ τό κεῖσθαι κακόν καί τό ὁδεύειν οὕτως χεῖρον πέλει τοῦ κεῖσθαι, ὡς δεινόν ὄντως, ὡς πάσας ἄλλας συμφοράς ὑπερβαῖνον. Κύριε, δός μοι κατάνυξιν καί πένθος 23

Β΄ Τίς ἡ ἐπί τῷ πατρί τούτῳ γενομένη ἀλλοίωσις καί πῶς καθαρθείς εἰς ἄκρον ἡνώθη Θεῷ καί οἷος ἐξ οἵου ἐγένετο, οἱ πρός Θεόν ἐρωτικοί αὐτοῦ λόγοι δηλοῦσιν ἐνταῦθα˙ ὅς καί θεολογῶν λέγει πρός τό τέλος περί ἀγγέλων. (45) Τίς ἡ ἄμετρος εὐσπλαγνία σου, Σῶτερ; Πῶς ἠξίωσας μέλος σόν με γενέσθαι, τόν ἀκάθαρτον, τόν ἄσωτον, τόν πόρνον; Πῶς ἐνέδυσας στολήν με λαμπροτάτην ἀπαστράπτουσαν αἴγλην ἀθανασίας καί φῶς ποιοῦσαν ἅπαντά μου τά μέλη; Σῶμα γάρ τό σόν, τό ἄχραντον καί θεῖον, ἀπαστράπτει ὅλον πυρί θεότητός σου ἀναφυραθέν καί συμμιγέν ἀρρήτως˙ τοῦτο οὖν κἀμοί ἐδωρήσω, Θεέ μου. Τό γάρ ῥυπαρόν καί φθαρτόν τοῦτο σκῆνος τῷ παναχράντῳ ἑνωθέν σώματί σου καί μιγέν τό αἷμά μου τῷ αἵματί σου ἡνώθην, οἶδα, καί τῇ θεότητί σου καί γέγονα σόν καθαρώτατον σῶμα, μέλος ἐκλάμπον, μέλος ἅγιον ὄντως, μέλος τηλαυγές καί διαυγές καί λάμπον. Ὁρῶ τό κάλλος, βλέπω τήν λαμπηδόνα, ἐνοπτρίζομαι τό φῶς τῆς χάριτός σου καί τό ἄρρητον ἐκπλήττομαι τῆς αἴγλης (46) καί ἐξίσταμαι κατανοῶν ἑαυτόν˙ ἐκ ποίου οἷος ἐγενόμην, ὤ θαῦμα! Καί εὐλαβοῦμαι καί ἐμαυτόν αἰδοῦμαι καί, ὡς σέ αὐτόν, καί τιμῶ καί φοβοῦμαι καί ἐξαπορῶ, ἐντρεπόμενος ὅλως, τό ποῦ καθίσω καί τίνι προσεγγίσω καί ποῦ τά μέλη τά σά προσανακλίνω, 22 εἰς ποῖα ἔργα, εἰς ποίας ταῦτα πράξεις ὅλως χρήσωμαι τά φρικτά τε καί θεῖα. Δός μοι καί λαλεῖν καί πράττειν, ἅπερ λέγω, ὦ δημιουργέ καί πλαστά καί Θεέ μου! Εἰ γάρ, ἅ λαλῶ, οὐκ ἐκπληρῶ ἐξ ἔργου, γέγονα χαλκός ἠχῶν μάτην μεγάλα καί ἀναισθητῶν πρός τήν ἠχήν τῶν κτύπων˙ ἀλλά μή ἀφῇς μηδέ ἐγκαταλίπῃς, μηδέ πλανᾶσθαι ἐάσῃς με, Σωτήρ μου, καί ταλαίπωρον, τόν πτωχόν τε καί ξένον, τόν μυρία σοι τάλαντα χρεωστοῦντα, ἀλλ᾿ ὥσπερ πάλαι, καί νῦν πατρῴας πάσης, πατρός, ἀδελφῶν, μητρός, ἰδίων, ξένων καί ἄλλων πάντων συγγενῶν τε καί φίλων ἀπεχώρισας ἁμαρτωλόν με ὄντα καί πάντων τούτων εὐτελέστερον, Σῶτερ, καί προσελάβου σαῖς ἀχράντοις ἀγκάλαις τόν ἀγνώμονα φανέντα τοῖς καλοῖς σου. Οὕτω καί νῦν με ἐλέησον, οἰκτίρμον, οὕτω μᾶλλον δέ μειζόνως, ὦ Θεέ μου, καί σπλαχνίσθητι καί περιφύλαξόν με καί τοῦ θυμοῦ μου πράϋνον τάς κινήσεις καί ἱκάνωσον τοῦ μακροθύμως φέρειν (47) πάντα πειρασμόν καί λύπην τήν τοῦ βίου, ὅσα ἐμαυτῷ προξενῶ κακοφρόνως, ὅσα δαιμόνων πειράζει φθονερά φύσις καί οἱ ἀσθενεῖς τούτων τῶν ἀδελφῶν μου ἔργῳ μοι, λόγῳ προξενοῦσι˙ φεὐ, οἴμοι, ὅτι τά ἐμά μέλη με δαπανῶσι, καί ὀδυνῶμαι δι᾿ αὐτά ταῦτα πάλιν. Ἄγομαι ποσί κεφαλή λαχών εἶναι, καί γυμνοποδῶ καί ἀκάνθαις κεντοῦμαι καί σφόδρα ἀλγῶ τήν ὀδύνην μή φέρων˙ τοῖς ἔμπροσθεν εἷς τῶν ἐμῶν ποδῶν βαίνει καί εἰς τοὐπίσω στρέφεται πάλιν ἄλλος˙ ἔνθεν κἀκεῖθεν σύρουσιν, ἕλκουσί με καί περισκελίζομαι καί πίπτω κάτω. Ἀκολουθεῖν οὖν οὐκ ἰσχύω τοῖς πᾶσι˙ τό κεῖσθαι κακόν καί τό ὁδεύειν οὕτως χεῖρον πέλει τοῦ κεῖσθαι, ὡς δεινόν ὄντως, ὡς πάσας ἄλλας συμφοράς ὑπερβαῖνον. Κύριε, δός μοι κατάνυξιν καί πένθος 23

μηδέν δοκήσῃς μέγα κατωρθωκέναι˙ καί γάρ ἔσπειρας ἔν ἱδρῶτι καί κόπῳ, οὔπω δέ καρπόν τῶν σῶν πόνων ἐδρέψω. Μή οὖν πλανηθῇς ἤ δόξῃς εὑρηκέναι, πρίν ἤ ὀφθαλμούς ψυχικούς ἐπικτήσῃ καί σῆς καρδίας καθαρθῶσι τά ὦτα τοῖς δάκρυσί σου ἐκπλυθέντα τοῦ ῥύπου καί πνευματικῶς βλέπειν τε καί ἀκούειν καί ἀλλοτριοῦσθαι ὅλας αἰσθήσεις ἄρξῃ, καί γάρ θεάσῃ πολλά τῶν ἀνεκφράστων καί ἀκούσεις πλείονα πανεξαισίως, ἅ οὐ δυνήσῃ τῇ γλώσσῃ σου λαλῆσαι. Φρικτόν οὖν θαῦμα πνευματικῶς ἀκούειν, καί τό οὕτως βλέπειν δέ θαῦμα θαυμάτων! Οὐδέν σαρκικόν ἐννοεῖ ποτε ὁ τοιοῦτος, πατεῖ δέ τήν γῆν ὡς εἰς ἀέρα βαίνων, πάντα τε ὁρᾷ μέχρι καί τῶν ἀβύσσων καί κατανοεῖ τά ποιήματα πάντα, γνωρίζει Θεόν, ἐκπλήττεται τῷ φόβῳ καί ὡς ποιητήν προσκυνεῖ καί δοξάζει˙ μέγα τό γνωρίσαι δέ τήν δεσποτείαν, (53) κἄν πάντες νομίζωσι τοῦτο εἰδέναι, ἀπατῶνται δέ πλεῖστοι, μή ἀμφιβάλλῃς! Τοῦτο ἴσασιν οἱ φωτισθέντες, οἱ δ᾿ ἄλλοι πάντες, ὤ τῆς δεινῆς ἀγνοίας, σκοτεινότεροί εἰσι καί τῶν δαιμόνων. Ἀλλ᾿ ὦ Κύριε καί Κτίστα τῶν ἁπάντων, ὅς ἐποίησας ζῷον θνητόν ἐκ γῆς με καί ἐτίμησας χάριτι ἀθανάτῳ καί ζῆν δέδωκας καί λαλεῖν καί κινεῖσθαι καί δοξάζειν σέ, τόν Δεσπότην τῶν ὅλων, αὐτός, Δέσποτα, δός μοι τῷ ταλαιπώρῳ καί προσπίπτειν σοι καί αἰτεῖν τό συμφέρον. Ἀγνοῶ καί γάρ, πῶς παρήχθην ἐν κόσμῳ καί τί τά τῇδε, ἅ νομίζουσιν εἶναι˙ τίς ἡ ὅρασις ἡ ἐμή, ὦ Θεέ μου, τί δέ τά ὁρώμενα, εἰπεῖν οὐκ ἔχω, πῶς ἐματαιώθημεν ἄνθρωποι πάντες καί κρίσιν ὀρθήν οὐκ ἔχομεν τῶν ὄντων. Χθές ἦλθον πάντως καί αὔριον ὑπάγω καί εἶναι δοκῶ ἀθάνατος ἐνταῦθα. Ἔχειν σε Θεόν ὁμολογῶ τοῖς πᾶσιν, 27 ἀρνοῦμαι δέ σε τοῖς ἔργοις καθ᾿ ἑκάστην˙ διδάσκομαί σε ποιητήν εἶναι πάντων, ἄνευ δέ σοῦ βιάζομαι πάντα ἔχειν. Σύ βασιλεύεις τῶν ἄνω καί τῶν κάτω κἀγώ μόνος σοι ἀντιπίπτειν οὐ φρίσσω˙ δός τῷ ἀπόρῳ, δός μοι τῷ παναθλίῳ πᾶσαν ἀπορρίψασθαι ψυχῆς κακίαν, ἥν φυσίωσις, ἥν ἔπαρσις ματαία συνθλῶσιν ἅμα καί συντρίβουσιν, οἴμοι! Δός ταπείνωσιν, δός χεῖρα βοηθείας καί καθάρισον τόν ῥύπον τῆς ψυχῆς μου (54) καί παράσχου μοι δάκρυα μετανοίας, δάκρυα πόθου, δάκρυα σωτηρίας, δάκρυα καθαίροντα ζόφον νοός μου καί λαμπρόν με ἄνωθεν ἀποτελοῦντα, τόν ὁρᾶν σε θέλοντα, τό φῶς τοῦ κόσμου, τό φῶς τῶν ἐμῶν ὀφθαλμῶν, τοῦ ἀθλίου, καί καρδίαν γέμουσαν κακῶν τοῦ βίου ἔχοντος πολλῶν ἐκ θλίψεων καί φθόνου τῶν δραματουργῶν τῆς ἐμῆς ἐξορίας ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, τῶν ἐμῶν εὐεργετῶν, τῶν δεσποτῶν μου, τῶν ἐμῶν ὄντως φίλων, οἶς ἀντί κακῶν δός ἀγαθά, Χριστέ μου, τά αἰώνια, τά καί πλούσια καί θεῖα, ἅ ἡτοίμασας εἰς αἰῶνας αἰώνων τοῖς σέ ποθοῦσι καί φιλοῦσιν ἐκθύμως. Ε’. Ἀλφάβητος τοῦ αὐτοῦ κατά στοιχεῖον διπλοῦς προτρέπων καί ὁδηγῶν εἰς τελειότητα βίου ἀναδραμεῖν τόν ἄρτι ἀπό τοῦ κόσμου ἀναχωρήσαντα. (55) Ἀρχήν ποιήσας Χριστόν καί θερμήν πίστιν οὕτως ἀναχώρησον ἀπό τοῦ κόσμου. Βάδιζε φεύγων συγγενεῖς τε καί φίλους, τοῦτο γάρ ὠφέλιμον τοῖς ἀρχαρίοις. Γυμνός πρόσελθε τῶν ὑλῶν τῷ ἀΰλῳ, οὐδέν μεῖζον εὑρήσεις εἰς συμμαχίαν. Δειλίαν πᾶσαν ἀπό σοῦ ἀπορρίψας, πρός δυνατόν γάρ προσέφυγες Δεσπότην. Ἐλπίδα μᾶλλον προσλαβών ἀδιστάκτως, 28

μηδέν δοκήσῃς μέγα κατωρθωκέναι˙ καί γάρ ἔσπειρας ἔν ἱδρῶτι καί κόπῳ, οὔπω δέ καρπόν τῶν σῶν πόνων ἐδρέψω. Μή οὖν πλανηθῇς ἤ δόξῃς εὑρηκέναι, πρίν ἤ ὀφθαλμούς ψυχικούς ἐπικτήσῃ καί σῆς καρδίας καθαρθῶσι τά ὦτα τοῖς δάκρυσί σου ἐκπλυθέντα τοῦ ῥύπου καί πνευματικῶς βλέπειν τε καί ἀκούειν καί ἀλλοτριοῦσθαι ὅλας αἰσθήσεις ἄρξῃ, καί γάρ θεάσῃ πολλά τῶν ἀνεκφράστων καί ἀκούσεις πλείονα πανεξαισίως, ἅ οὐ δυνήσῃ τῇ γλώσσῃ σου λαλῆσαι. Φρικτόν οὖν θαῦμα πνευματικῶς ἀκούειν, καί τό οὕτως βλέπειν δέ θαῦμα θαυμάτων! Οὐδέν σαρκικόν ἐννοεῖ ποτε ὁ τοιοῦτος, πατεῖ δέ τήν γῆν ὡς εἰς ἀέρα βαίνων, πάντα τε ὁρᾷ μέχρι καί τῶν ἀβύσσων καί κατανοεῖ τά ποιήματα πάντα, γνωρίζει Θεόν, ἐκπλήττεται τῷ φόβῳ καί ὡς ποιητήν προσκυνεῖ καί δοξάζει˙ μέγα τό γνωρίσαι δέ τήν δεσποτείαν, (53) κἄν πάντες νομίζωσι τοῦτο εἰδέναι, ἀπατῶνται δέ πλεῖστοι, μή ἀμφιβάλλῃς! Τοῦτο ἴσασιν οἱ φωτισθέντες, οἱ δ᾿ ἄλλοι πάντες, ὤ τῆς δεινῆς ἀγνοίας, σκοτεινότεροί εἰσι καί τῶν δαιμόνων. Ἀλλ᾿ ὦ Κύριε καί Κτίστα τῶν ἁπάντων, ὅς ἐποίησας ζῷον θνητόν ἐκ γῆς με καί ἐτίμησας χάριτι ἀθανάτῳ καί ζῆν δέδωκας καί λαλεῖν καί κινεῖσθαι καί δοξάζειν σέ, τόν Δεσπότην τῶν ὅλων, αὐτός, Δέσποτα, δός μοι τῷ ταλαιπώρῳ καί προσπίπτειν σοι καί αἰτεῖν τό συμφέρον. Ἀγνοῶ καί γάρ, πῶς παρήχθην ἐν κόσμῳ καί τί τά τῇδε, ἅ νομίζουσιν εἶναι˙ τίς ἡ ὅρασις ἡ ἐμή, ὦ Θεέ μου, τί δέ τά ὁρώμενα, εἰπεῖν οὐκ ἔχω, πῶς ἐματαιώθημεν ἄνθρωποι πάντες καί κρίσιν ὀρθήν οὐκ ἔχομεν τῶν ὄντων. Χθές ἦλθον πάντως καί αὔριον ὑπάγω καί εἶναι δοκῶ ἀθάνατος ἐνταῦθα. Ἔχειν σε Θεόν ὁμολογῶ τοῖς πᾶσιν, 27 ἀρνοῦμαι δέ σε τοῖς ἔργοις καθ᾿ ἑκάστην˙ διδάσκομαί σε ποιητήν εἶναι πάντων, ἄνευ δέ σοῦ βιάζομαι πάντα ἔχειν. Σύ βασιλεύεις τῶν ἄνω καί τῶν κάτω κἀγώ μόνος σοι ἀντιπίπτειν οὐ φρίσσω˙ δός τῷ ἀπόρῳ, δός μοι τῷ παναθλίῳ πᾶσαν ἀπορρίψασθαι ψυχῆς κακίαν, ἥν φυσίωσις, ἥν ἔπαρσις ματαία συνθλῶσιν ἅμα καί συντρίβουσιν, οἴμοι! Δός ταπείνωσιν, δός χεῖρα βοηθείας καί καθάρισον τόν ῥύπον τῆς ψυχῆς μου (54) καί παράσχου μοι δάκρυα μετανοίας, δάκρυα πόθου, δάκρυα σωτηρίας, δάκρυα καθαίροντα ζόφον νοός μου καί λαμπρόν με ἄνωθεν ἀποτελοῦντα, τόν ὁρᾶν σε θέλοντα, τό φῶς τοῦ κόσμου, τό φῶς τῶν ἐμῶν ὀφθαλμῶν, τοῦ ἀθλίου, καί καρδίαν γέμουσαν κακῶν τοῦ βίου ἔχοντος πολλῶν ἐκ θλίψεων καί φθόνου τῶν δραματουργῶν τῆς ἐμῆς ἐξορίας ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, τῶν ἐμῶν εὐεργετῶν, τῶν δεσποτῶν μου, τῶν ἐμῶν ὄντως φίλων, οἶς ἀντί κακῶν δός ἀγαθά, Χριστέ μου, τά αἰώνια, τά καί πλούσια καί θεῖα, ἅ ἡτοίμασας εἰς αἰῶνας αἰώνων τοῖς σέ ποθοῦσι καί φιλοῦσιν ἐκθύμως. Ε’. Ἀλφάβητος τοῦ αὐτοῦ κατά στοιχεῖον διπλοῦς προτρέπων καί ὁδηγῶν εἰς τελειότητα βίου ἀναδραμεῖν τόν ἄρτι ἀπό τοῦ κόσμου ἀναχωρήσαντα. (55) Ἀρχήν ποιήσας Χριστόν καί θερμήν πίστιν οὕτως ἀναχώρησον ἀπό τοῦ κόσμου. Βάδιζε φεύγων συγγενεῖς τε καί φίλους, τοῦτο γάρ ὠφέλιμον τοῖς ἀρχαρίοις. Γυμνός πρόσελθε τῶν ὑλῶν τῷ ἀΰλῳ, οὐδέν μεῖζον εὑρήσεις εἰς συμμαχίαν. Δειλίαν πᾶσαν ἀπό σοῦ ἀπορρίψας, πρός δυνατόν γάρ προσέφυγες Δεσπότην. Ἐλπίδα μᾶλλον προσλαβών ἀδιστάκτως, 28

μηδέν δοκήσῃς μέγα κατωρθωκέναι˙ καί γάρ ἔσπειρας ἔν ἱδρῶτι καί κόπῳ, οὔπω δέ καρπόν τῶν σῶν πόνων ἐδρέψω. Μή οὖν πλανηθῇς ἤ δόξῃς εὑρηκέναι, πρίν ἤ ὀφθαλμούς ψυχικούς ἐπικτήσῃ καί σῆς καρδίας καθαρθῶσι τά ὦτα τοῖς δάκρυσί σου ἐκπλυθέντα τοῦ ῥύπου καί πνευματικῶς βλέπειν τε καί ἀκούειν καί ἀλλοτριοῦσθαι ὅλας αἰσθήσεις ἄρξῃ, καί γάρ θεάσῃ πολλά τῶν ἀνεκφράστων καί ἀκούσεις πλείονα πανεξαισίως, ἅ οὐ δυνήσῃ τῇ γλώσσῃ σου λαλῆσαι. Φρικτόν οὖν θαῦμα πνευματικῶς ἀκούειν, καί τό οὕτως βλέπειν δέ θαῦμα θαυμάτων! Οὐδέν σαρκικόν ἐννοεῖ ποτε ὁ τοιοῦτος, πατεῖ δέ τήν γῆν ὡς εἰς ἀέρα βαίνων, πάντα τε ὁρᾷ μέχρι καί τῶν ἀβύσσων καί κατανοεῖ τά ποιήματα πάντα, γνωρίζει Θεόν, ἐκπλήττεται τῷ φόβῳ καί ὡς ποιητήν προσκυνεῖ καί δοξάζει˙ μέγα τό γνωρίσαι δέ τήν δεσποτείαν, (53) κἄν πάντες νομίζωσι τοῦτο εἰδέναι, ἀπατῶνται δέ πλεῖστοι, μή ἀμφιβάλλῃς! Τοῦτο ἴσασιν οἱ φωτισθέντες, οἱ δ᾿ ἄλλοι πάντες, ὤ τῆς δεινῆς ἀγνοίας, σκοτεινότεροί εἰσι καί τῶν δαιμόνων. Ἀλλ᾿ ὦ Κύριε καί Κτίστα τῶν ἁπάντων, ὅς ἐποίησας ζῷον θνητόν ἐκ γῆς με καί ἐτίμησας χάριτι ἀθανάτῳ καί ζῆν δέδωκας καί λαλεῖν καί κινεῖσθαι καί δοξάζειν σέ, τόν Δεσπότην τῶν ὅλων, αὐτός, Δέσποτα, δός μοι τῷ ταλαιπώρῳ καί προσπίπτειν σοι καί αἰτεῖν τό συμφέρον. Ἀγνοῶ καί γάρ, πῶς παρήχθην ἐν κόσμῳ καί τί τά τῇδε, ἅ νομίζουσιν εἶναι˙ τίς ἡ ὅρασις ἡ ἐμή, ὦ Θεέ μου, τί δέ τά ὁρώμενα, εἰπεῖν οὐκ ἔχω, πῶς ἐματαιώθημεν ἄνθρωποι πάντες καί κρίσιν ὀρθήν οὐκ ἔχομεν τῶν ὄντων. Χθές ἦλθον πάντως καί αὔριον ὑπάγω καί εἶναι δοκῶ ἀθάνατος ἐνταῦθα. Ἔχειν σε Θεόν ὁμολογῶ τοῖς πᾶσιν, 27 ἀρνοῦμαι δέ σε τοῖς ἔργοις καθ᾿ ἑκάστην˙ διδάσκομαί σε ποιητήν εἶναι πάντων, ἄνευ δέ σοῦ βιάζομαι πάντα ἔχειν. Σύ βασιλεύεις τῶν ἄνω καί τῶν κάτω κἀγώ μόνος σοι ἀντιπίπτειν οὐ φρίσσω˙ δός τῷ ἀπόρῳ, δός μοι τῷ παναθλίῳ πᾶσαν ἀπορρίψασθαι ψυχῆς κακίαν, ἥν φυσίωσις, ἥν ἔπαρσις ματαία συνθλῶσιν ἅμα καί συντρίβουσιν, οἴμοι! Δός ταπείνωσιν, δός χεῖρα βοηθείας καί καθάρισον τόν ῥύπον τῆς ψυχῆς μου (54) καί παράσχου μοι δάκρυα μετανοίας, δάκρυα πόθου, δάκρυα σωτηρίας, δάκρυα καθαίροντα ζόφον νοός μου καί λαμπρόν με ἄνωθεν ἀποτελοῦντα, τόν ὁρᾶν σε θέλοντα, τό φῶς τοῦ κόσμου, τό φῶς τῶν ἐμῶν ὀφθαλμῶν, τοῦ ἀθλίου, καί καρδίαν γέμουσαν κακῶν τοῦ βίου ἔχοντος πολλῶν ἐκ θλίψεων καί φθόνου τῶν δραματουργῶν τῆς ἐμῆς ἐξορίας ἤ, μᾶλλον εἰπεῖν, τῶν ἐμῶν εὐεργετῶν, τῶν δεσποτῶν μου, τῶν ἐμῶν ὄντως φίλων, οἶς ἀντί κακῶν δός ἀγαθά, Χριστέ μου, τά αἰώνια, τά καί πλούσια καί θεῖα, ἅ ἡτοίμασας εἰς αἰῶνας αἰώνων τοῖς σέ ποθοῦσι καί φιλοῦσιν ἐκθύμως. Ε’. Ἀλφάβητος τοῦ αὐτοῦ κατά στοιχεῖον διπλοῦς προτρέπων καί ὁδηγῶν εἰς τελειότητα βίου ἀναδραμεῖν τόν ἄρτι ἀπό τοῦ κόσμου ἀναχωρήσαντα. (55) Ἀρχήν ποιήσας Χριστόν καί θερμήν πίστιν οὕτως ἀναχώρησον ἀπό τοῦ κόσμου. Βάδιζε φεύγων συγγενεῖς τε καί φίλους, τοῦτο γάρ ὠφέλιμον τοῖς ἀρχαρίοις. Γυμνός πρόσελθε τῶν ὑλῶν τῷ ἀΰλῳ, οὐδέν μεῖζον εὑρήσεις εἰς συμμαχίαν. Δειλίαν πᾶσαν ἀπό σοῦ ἀπορρίψας, πρός δυνατόν γάρ προσέφυγες Δεσπότην. Ἐλπίδα μᾶλλον προσλαβών ἀδιστάκτως, 28

29 ΣΤ’. Τετράστιχα τοῦ αὐτοῦ τόν πρός Θεόν αὐτοῦ ἐντεῦθεν δεικνύοντα ἔρωτα. (57) Πῶς καί πῦρ ὑπάρχεις βλύζον, πῶς καί ὕδωρ εἶς δροσίζον, πῶς καί καίεις καί γλυκαίνεις, πῶς φθοράν ἐξαφανίζεις; Πῶς θεούς ποιεῖς ἀνθρώπους, πῶς τό σκότος φῶς ἐργάζῃ, πῶς ἀνάγεις ἐκ τοῦ ᾅδου, πῶς θνητούς ἐξαφθαρτίζεις; Πῶς πρός φῶς τό σκότος ἕλκεις, πῶς τήν νύκτα περιδράσσῃ, πῶς καρδίαν περιλάμπεις, πῶς με ὅλον μεταβάλλεις; Πῶς ἑνοῦσαι τοῖς ἀνθρώποις, πῶς υἱούς Θεοῦ ἐργάζῃ, πῶς ἐκκαίεις σου τῷ πόθῳ, πῶς τιτρώσκεις ἄνευ ξίφους; Πῶς ἀνέχῃ, πῶς βαστάζεις, πῶς εὐθύς οὐκ ἀποδίδως, πῶς ὑπάρχων ἔξω πάντων βλέπεις πάντων τά πρακτέα; (58) Πῶς μακράν ἡμῶν τυγχάνων καθορᾷς ἑκάστου πρᾶξιν; Δός ὑπομονήν σοῖς δούλοις, μή καλύψῃ τούτους θλῖψις! Ζ’. Ἔντευξις τοῦ αὐτοῦ εἰς Θεόν˙ καί ὅπως Θεῷ συναπτόμενος καί δόξαν Θεοῦ ὁρῶν ἐν ἑαυτῷ ἐνεργοῦσαν ἐξεπλήττετο. (59) Πῶς σε ἐντός μου προσκυνῶ, πῶς δέ μακράν σε βλέπω, 30

29 ΣΤ’. Τετράστιχα τοῦ αὐτοῦ τόν πρός Θεόν αὐτοῦ ἐντεῦθεν δεικνύοντα ἔρωτα. (57) Πῶς καί πῦρ ὑπάρχεις βλύζον, πῶς καί ὕδωρ εἶς δροσίζον, πῶς καί καίεις καί γλυκαίνεις, πῶς φθοράν ἐξαφανίζεις; Πῶς θεούς ποιεῖς ἀνθρώπους, πῶς τό σκότος φῶς ἐργάζῃ, πῶς ἀνάγεις ἐκ τοῦ ᾅδου, πῶς θνητούς ἐξαφθαρτίζεις; Πῶς πρός φῶς τό σκότος ἕλκεις, πῶς τήν νύκτα περιδράσσῃ, πῶς καρδίαν περιλάμπεις, πῶς με ὅλον μεταβάλλεις; Πῶς ἑνοῦσαι τοῖς ἀνθρώποις, πῶς υἱούς Θεοῦ ἐργάζῃ, πῶς ἐκκαίεις σου τῷ πόθῳ, πῶς τιτρώσκεις ἄνευ ξίφους; Πῶς ἀνέχῃ, πῶς βαστάζεις, πῶς εὐθύς οὐκ ἀποδίδως, πῶς ὑπάρχων ἔξω πάντων βλέπεις πάντων τά πρακτέα; (58) Πῶς μακράν ἡμῶν τυγχάνων καθορᾷς ἑκάστου πρᾶξιν; Δός ὑπομονήν σοῖς δούλοις, μή καλύψῃ τούτους θλῖψις! Ζ’. Ἔντευξις τοῦ αὐτοῦ εἰς Θεόν˙ καί ὅπως Θεῷ συναπτόμενος καί δόξαν Θεοῦ ὁρῶν ἐν ἑαυτῷ ἐνεργοῦσαν ἐξεπλήττετο. (59) Πῶς σε ἐντός μου προσκυνῶ, πῶς δέ μακράν σε βλέπω, 30

29 ΣΤ’. Τετράστιχα τοῦ αὐτοῦ τόν πρός Θεόν αὐτοῦ ἐντεῦθεν δεικνύοντα ἔρωτα. (57) Πῶς καί πῦρ ὑπάρχεις βλύζον, πῶς καί ὕδωρ εἶς δροσίζον, πῶς καί καίεις καί γλυκαίνεις, πῶς φθοράν ἐξαφανίζεις; Πῶς θεούς ποιεῖς ἀνθρώπους, πῶς τό σκότος φῶς ἐργάζῃ, πῶς ἀνάγεις ἐκ τοῦ ᾅδου, πῶς θνητούς ἐξαφθαρτίζεις; Πῶς πρός φῶς τό σκότος ἕλκεις, πῶς τήν νύκτα περιδράσσῃ, πῶς καρδίαν περιλάμπεις, πῶς με ὅλον μεταβάλλεις; Πῶς ἑνοῦσαι τοῖς ἀνθρώποις, πῶς υἱούς Θεοῦ ἐργάζῃ, πῶς ἐκκαίεις σου τῷ πόθῳ, πῶς τιτρώσκεις ἄνευ ξίφους; Πῶς ἀνέχῃ, πῶς βαστάζεις, πῶς εὐθύς οὐκ ἀποδίδως, πῶς ὑπάρχων ἔξω πάντων βλέπεις πάντων τά πρακτέα; (58) Πῶς μακράν ἡμῶν τυγχάνων καθορᾷς ἑκάστου πρᾶξιν; Δός ὑπομονήν σοῖς δούλοις, μή καλύψῃ τούτους θλῖψις! Ζ’. Ἔντευξις τοῦ αὐτοῦ εἰς Θεόν˙ καί ὅπως Θεῷ συναπτόμενος καί δόξαν Θεοῦ ὁρῶν ἐν ἑαυτῷ ἐνεργοῦσαν ἐξεπλήττετο. (59) Πῶς σε ἐντός μου προσκυνῶ, πῶς δέ μακράν σε βλέπω, 30

τοῦ τέλεον θεάσασθαι ταύτην ἐκκαθαρθεῖσαν. Ἐπεί δέ τέλος τοῦ φωτός εὑρεῖν ἀδυνατοῦσιν, ἀτέλεστος ἡ κάθαρσις ὑπάρχει τοῖς τοιούτοις˙ ὅσον γάρ καθαρθήσομαι καί λαμπρυνθῶ, ὁ τάλας, ὅσον δ᾿ ἄν καί ὀφθήσεται τό καθαῖρόν με Πνεῦμα, ἀρχή μοι πάντοτε δοκεῖ καί καθαρμοῦ καί θέας. Ἐν ἀορίστῳ γάρ βυθῷ, ἐν ἀμετρήτῳ ὕψει τίς ἐφευρεῖν δυνήσεται μεσότητα ἤ τέλος; Οἶδα, ὅτι πολύ ἐστι, τό δέ ποσόν οὐκ οἶδα˙ ἐπιθυμῶ τοῦ πλείονος καί πάντοτε στενάζω, ὅτι ὀλίγον τό δοθέν, εἰ καί πολύ ἡγοῦμαι, πρός τό ὑπονοούμενον μακρόθεν μου τυγχάνειν, ὅπερ ὁρῶν ἐπιθυμῶ, καί δοκῶ μηδέν ἔχειν, μή ὅλως αἰσθανόμενος τοῦ δοθέντος μοι πλούτου. Ὅτι ὁρῶ τόν ἥλιον, οὐ λογίζομαι τοῦτο˙ (63) καί πῶς; Ἄκουσον, πίστευσον, ὅπερ ἐγώ πανθάνω˙ γλυκύς ἐστιν ὁ ἥλιος, ἀρρήτως ἐν αἰσθήσει ἕλκων εἰς πόθον τήν ψυχήν ἀνέκφραστον καί θεῖον. Ὁρῶσα αὕτη φλέγεται καί καίεται τῷ πόθῳ καί ὅλον τό φαινόμενον κατασχεῖν ἔνδον ταύτης θέλει, ἀλλά οὐ δύναται καί λυπεῖται ἐν τούτῳ καί οὐ λογίζεται καλόν ἤ ὁρᾶν ἤ πανθάνειν. Ὅτε οὖν ὁ ὁρώμενος ἀχώρητος ὤν πᾶσιν, ἀπρόσιτος ἐπαληθῶς θελήσει ἐλεῆσαι τήν τεθλιμμένην μου ψυχήν καί τεταπεινωμένην, αἴφνης, οἷος ὁρᾶταί μοι πρό προσώπου ἐκλάμπων, τοιοῦτος ὅλος ἐν ἐμοί ὁρᾶται ἐξαστράπτων καί ὅλος ὅλης με χαρᾶς, πάσης ἐπιθυμίας ἐμπιπλᾷ καί γλυκύτητος, τόν ταπεινόν, τῆς θείας˙ ἀθρόα ἡ μεταβολή, ἡ ἀλλοίωσις ξένη, τό ἐν ἐμοί τελούμενον ἀνέκφραστον τυγχάνει. Εἰ γάρ τοῦτον τόν ἥλιον, ὅνπερ πάντες ὁρῶμεν, ἔνδον ἐν τῇ καρδίᾳ τις ἔβλεψε κατελθόντα καί ὅλον ἐνοικήσαντα καί λάμποντα ὡσαύτως, οὐχί νεκρός τῷ θαύματι καί ἄφωνος ὑπῆρξε, καί πάντες ἐξεπλάγησαν οἱ τοῦτον κατιδόντες; Ὁ δέ τόν τούτου ποιητήν ὁρῶν φωστῆρος δίκην ἐντός αὐτοῦ ἐκλάμποντα, ἐνεργοῦντα, λαλοῦντα, πῶς ἄν οὐκ ἐκπλαγήσεται βλέπων, πῶς ἄν οὐ φρίξει, πῶς ἄν οὐκ ἀγαπήσειε τόν τήν ζωήν διδόντα; Ἄνθρωποι τούς ὁμοίους αὐτοῖς ἀνθρώπους ἀγαπῶσιν, ὅταν τῶν ἄλλων πλέον τι δοκῶσιν ὑπερέχειν˙ 33 τόν δέ τῶν πάντων ποιητήν, τόν ἀθάνατον μόνον, τόν πᾶσι πάντα δυνατόν τίς ἰδών οὐ ποθήσει; Ἐξ ἀκοῆς πιστεύσαντες ἠγάπησαν οἱ πλείους καί δι᾿ αὐτόν ἀπέθανον οἱ ἅγιοι καί ζῶσιν˙ οἱ δέ καί θέας τῆς αὐτοῦ καί φωτός μετασχόντες, (64) γνωσθέντες καί γνωρίσαντες αὐτόν, πῶς μή ποθοῦσιν; Εἰπέ, πῶς οὐ πενθήσουσι δι᾿ αὐτόν ἀενάως, πῶς οὐ καταφρονήσουσι κόσμου καί τῶν ἐν κόσμῳ; Πῶς δέ οὐκ ἀπαρνήσονται πᾶσαν τιμήν καί δόξαν, ὑπέρ τήν δόξαν τήν ἐν γῇ, ὑπέρ πᾶσαν τιμήν δέ γενόμενοι, τόν ἔξω γῆς, ἔξω τῶν ὁρωμένων πάντων, μᾶλλον δέ τόν ποιήσαντα τά ὁρώμενα πάντα, ναί δή καί τά ἀόρατα, ποθήσαντες Δεσπότην καί δόξαν τήν ἀθάνατον εὑρόντες καί λαβόντες καί ἔχοντες ἀνελλιπῶς πᾶν ἀγαθόν ἐκεῖθεν, ἀλλά καί πᾶσαν ἔφεσιν, πᾶσαν ἐπιθυμίαν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, τῶν πραγμάτων τῶν θείων; Ἐξ αὐτῆς κατεπλούτησαν πηγῆς τῆς ἀειζώου, ἧς κορεσθῆναι, Δέσποτα, δός καί ἡμῖν πλουσίως καί πᾶσι τοῖς ζητοῦσί σε καίποθοῦσιν ἐκθύμως, ὡς ἄν τρυφήσωμεν καὐτοί μετά τῶν σῶν ἁγίων τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν εἰς αἰῶνας αἰώνων˙ ἀμήν. Θ’. Ὅτι ὁ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέτοχος γεγονώς ὑπό τοῦ φωτός καί τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἁρπαζόμενος ἐπάνω πάντων φέρεται τῶν παθῶν, μή βλαπτόμενος τῷ πλησιασμῷ ὑπ᾿ αὐτῶν. (65) Αἴ, αἴ, Θεέ, Κύριε, παντοκράτορ! Τίς χορτασθῇ σου τοῦ ἀοράτου κάλλους, τίς ἐμπλησθῇ σου τῆς ἀκαταληψίας; Τίς ἀξίως προρευθῇ τῶν ἐντολῶν σου καί τό φῶς θεάσεται τοῦ σοῦ προσώπου μέγα, θαυμαστόν, μή χωρούμενον ὅλως ἐν τούτῳ τῷ βαρεῖ καί σκοτεινώδει κόσμῳ, τό τόν ὁρῶντα ἀφαιρούμενον κόσμου μετά σώματος, ὤ μυστηρίου ξένου! Τίς ὁ τό τεῖχος παρελθών τῆς σαρκός αὐτοῦ, τίς ὁ διαβάς τῆς φθορᾶς τό γνοφῶδες 34

τοῦ τέλεον θεάσασθαι ταύτην ἐκκαθαρθεῖσαν. Ἐπεί δέ τέλος τοῦ φωτός εὑρεῖν ἀδυνατοῦσιν, ἀτέλεστος ἡ κάθαρσις ὑπάρχει τοῖς τοιούτοις˙ ὅσον γάρ καθαρθήσομαι καί λαμπρυνθῶ, ὁ τάλας, ὅσον δ᾿ ἄν καί ὀφθήσεται τό καθαῖρόν με Πνεῦμα, ἀρχή μοι πάντοτε δοκεῖ καί καθαρμοῦ καί θέας. Ἐν ἀορίστῳ γάρ βυθῷ, ἐν ἀμετρήτῳ ὕψει τίς ἐφευρεῖν δυνήσεται μεσότητα ἤ τέλος; Οἶδα, ὅτι πολύ ἐστι, τό δέ ποσόν οὐκ οἶδα˙ ἐπιθυμῶ τοῦ πλείονος καί πάντοτε στενάζω, ὅτι ὀλίγον τό δοθέν, εἰ καί πολύ ἡγοῦμαι, πρός τό ὑπονοούμενον μακρόθεν μου τυγχάνειν, ὅπερ ὁρῶν ἐπιθυμῶ, καί δοκῶ μηδέν ἔχειν, μή ὅλως αἰσθανόμενος τοῦ δοθέντος μοι πλούτου. Ὅτι ὁρῶ τόν ἥλιον, οὐ λογίζομαι τοῦτο˙ (63) καί πῶς; Ἄκουσον, πίστευσον, ὅπερ ἐγώ πανθάνω˙ γλυκύς ἐστιν ὁ ἥλιος, ἀρρήτως ἐν αἰσθήσει ἕλκων εἰς πόθον τήν ψυχήν ἀνέκφραστον καί θεῖον. Ὁρῶσα αὕτη φλέγεται καί καίεται τῷ πόθῳ καί ὅλον τό φαινόμενον κατασχεῖν ἔνδον ταύτης θέλει, ἀλλά οὐ δύναται καί λυπεῖται ἐν τούτῳ καί οὐ λογίζεται καλόν ἤ ὁρᾶν ἤ πανθάνειν. Ὅτε οὖν ὁ ὁρώμενος ἀχώρητος ὤν πᾶσιν, ἀπρόσιτος ἐπαληθῶς θελήσει ἐλεῆσαι τήν τεθλιμμένην μου ψυχήν καί τεταπεινωμένην, αἴφνης, οἷος ὁρᾶταί μοι πρό προσώπου ἐκλάμπων, τοιοῦτος ὅλος ἐν ἐμοί ὁρᾶται ἐξαστράπτων καί ὅλος ὅλης με χαρᾶς, πάσης ἐπιθυμίας ἐμπιπλᾷ καί γλυκύτητος, τόν ταπεινόν, τῆς θείας˙ ἀθρόα ἡ μεταβολή, ἡ ἀλλοίωσις ξένη, τό ἐν ἐμοί τελούμενον ἀνέκφραστον τυγχάνει. Εἰ γάρ τοῦτον τόν ἥλιον, ὅνπερ πάντες ὁρῶμεν, ἔνδον ἐν τῇ καρδίᾳ τις ἔβλεψε κατελθόντα καί ὅλον ἐνοικήσαντα καί λάμποντα ὡσαύτως, οὐχί νεκρός τῷ θαύματι καί ἄφωνος ὑπῆρξε, καί πάντες ἐξεπλάγησαν οἱ τοῦτον κατιδόντες; Ὁ δέ τόν τούτου ποιητήν ὁρῶν φωστῆρος δίκην ἐντός αὐτοῦ ἐκλάμποντα, ἐνεργοῦντα, λαλοῦντα, πῶς ἄν οὐκ ἐκπλαγήσεται βλέπων, πῶς ἄν οὐ φρίξει, πῶς ἄν οὐκ ἀγαπήσειε τόν τήν ζωήν διδόντα; Ἄνθρωποι τούς ὁμοίους αὐτοῖς ἀνθρώπους ἀγαπῶσιν, ὅταν τῶν ἄλλων πλέον τι δοκῶσιν ὑπερέχειν˙ 33 τόν δέ τῶν πάντων ποιητήν, τόν ἀθάνατον μόνον, τόν πᾶσι πάντα δυνατόν τίς ἰδών οὐ ποθήσει; Ἐξ ἀκοῆς πιστεύσαντες ἠγάπησαν οἱ πλείους καί δι᾿ αὐτόν ἀπέθανον οἱ ἅγιοι καί ζῶσιν˙ οἱ δέ καί θέας τῆς αὐτοῦ καί φωτός μετασχόντες, (64) γνωσθέντες καί γνωρίσαντες αὐτόν, πῶς μή ποθοῦσιν; Εἰπέ, πῶς οὐ πενθήσουσι δι᾿ αὐτόν ἀενάως, πῶς οὐ καταφρονήσουσι κόσμου καί τῶν ἐν κόσμῳ; Πῶς δέ οὐκ ἀπαρνήσονται πᾶσαν τιμήν καί δόξαν, ὑπέρ τήν δόξαν τήν ἐν γῇ, ὑπέρ πᾶσαν τιμήν δέ γενόμενοι, τόν ἔξω γῆς, ἔξω τῶν ὁρωμένων πάντων, μᾶλλον δέ τόν ποιήσαντα τά ὁρώμενα πάντα, ναί δή καί τά ἀόρατα, ποθήσαντες Δεσπότην καί δόξαν τήν ἀθάνατον εὑρόντες καί λαβόντες καί ἔχοντες ἀνελλιπῶς πᾶν ἀγαθόν ἐκεῖθεν, ἀλλά καί πᾶσαν ἔφεσιν, πᾶσαν ἐπιθυμίαν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, τῶν πραγμάτων τῶν θείων; Ἐξ αὐτῆς κατεπλούτησαν πηγῆς τῆς ἀειζώου, ἧς κορεσθῆναι, Δέσποτα, δός καί ἡμῖν πλουσίως καί πᾶσι τοῖς ζητοῦσί σε καίποθοῦσιν ἐκθύμως, ὡς ἄν τρυφήσωμεν καὐτοί μετά τῶν σῶν ἁγίων τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν εἰς αἰῶνας αἰώνων˙ ἀμήν. Θ’. Ὅτι ὁ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέτοχος γεγονώς ὑπό τοῦ φωτός καί τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἁρπαζόμενος ἐπάνω πάντων φέρεται τῶν παθῶν, μή βλαπτόμενος τῷ πλησιασμῷ ὑπ᾿ αὐτῶν. (65) Αἴ, αἴ, Θεέ, Κύριε, παντοκράτορ! Τίς χορτασθῇ σου τοῦ ἀοράτου κάλλους, τίς ἐμπλησθῇ σου τῆς ἀκαταληψίας; Τίς ἀξίως προρευθῇ τῶν ἐντολῶν σου καί τό φῶς θεάσεται τοῦ σοῦ προσώπου μέγα, θαυμαστόν, μή χωρούμενον ὅλως ἐν τούτῳ τῷ βαρεῖ καί σκοτεινώδει κόσμῳ, τό τόν ὁρῶντα ἀφαιρούμενον κόσμου μετά σώματος, ὤ μυστηρίου ξένου! Τίς ὁ τό τεῖχος παρελθών τῆς σαρκός αὐτοῦ, τίς ὁ διαβάς τῆς φθορᾶς τό γνοφῶδες 34

τοῦ τέλεον θεάσασθαι ταύτην ἐκκαθαρθεῖσαν. Ἐπεί δέ τέλος τοῦ φωτός εὑρεῖν ἀδυνατοῦσιν, ἀτέλεστος ἡ κάθαρσις ὑπάρχει τοῖς τοιούτοις˙ ὅσον γάρ καθαρθήσομαι καί λαμπρυνθῶ, ὁ τάλας, ὅσον δ᾿ ἄν καί ὀφθήσεται τό καθαῖρόν με Πνεῦμα, ἀρχή μοι πάντοτε δοκεῖ καί καθαρμοῦ καί θέας. Ἐν ἀορίστῳ γάρ βυθῷ, ἐν ἀμετρήτῳ ὕψει τίς ἐφευρεῖν δυνήσεται μεσότητα ἤ τέλος; Οἶδα, ὅτι πολύ ἐστι, τό δέ ποσόν οὐκ οἶδα˙ ἐπιθυμῶ τοῦ πλείονος καί πάντοτε στενάζω, ὅτι ὀλίγον τό δοθέν, εἰ καί πολύ ἡγοῦμαι, πρός τό ὑπονοούμενον μακρόθεν μου τυγχάνειν, ὅπερ ὁρῶν ἐπιθυμῶ, καί δοκῶ μηδέν ἔχειν, μή ὅλως αἰσθανόμενος τοῦ δοθέντος μοι πλούτου. Ὅτι ὁρῶ τόν ἥλιον, οὐ λογίζομαι τοῦτο˙ (63) καί πῶς; Ἄκουσον, πίστευσον, ὅπερ ἐγώ πανθάνω˙ γλυκύς ἐστιν ὁ ἥλιος, ἀρρήτως ἐν αἰσθήσει ἕλκων εἰς πόθον τήν ψυχήν ἀνέκφραστον καί θεῖον. Ὁρῶσα αὕτη φλέγεται καί καίεται τῷ πόθῳ καί ὅλον τό φαινόμενον κατασχεῖν ἔνδον ταύτης θέλει, ἀλλά οὐ δύναται καί λυπεῖται ἐν τούτῳ καί οὐ λογίζεται καλόν ἤ ὁρᾶν ἤ πανθάνειν. Ὅτε οὖν ὁ ὁρώμενος ἀχώρητος ὤν πᾶσιν, ἀπρόσιτος ἐπαληθῶς θελήσει ἐλεῆσαι τήν τεθλιμμένην μου ψυχήν καί τεταπεινωμένην, αἴφνης, οἷος ὁρᾶταί μοι πρό προσώπου ἐκλάμπων, τοιοῦτος ὅλος ἐν ἐμοί ὁρᾶται ἐξαστράπτων καί ὅλος ὅλης με χαρᾶς, πάσης ἐπιθυμίας ἐμπιπλᾷ καί γλυκύτητος, τόν ταπεινόν, τῆς θείας˙ ἀθρόα ἡ μεταβολή, ἡ ἀλλοίωσις ξένη, τό ἐν ἐμοί τελούμενον ἀνέκφραστον τυγχάνει. Εἰ γάρ τοῦτον τόν ἥλιον, ὅνπερ πάντες ὁρῶμεν, ἔνδον ἐν τῇ καρδίᾳ τις ἔβλεψε κατελθόντα καί ὅλον ἐνοικήσαντα καί λάμποντα ὡσαύτως, οὐχί νεκρός τῷ θαύματι καί ἄφωνος ὑπῆρξε, καί πάντες ἐξεπλάγησαν οἱ τοῦτον κατιδόντες; Ὁ δέ τόν τούτου ποιητήν ὁρῶν φωστῆρος δίκην ἐντός αὐτοῦ ἐκλάμποντα, ἐνεργοῦντα, λαλοῦντα, πῶς ἄν οὐκ ἐκπλαγήσεται βλέπων, πῶς ἄν οὐ φρίξει, πῶς ἄν οὐκ ἀγαπήσειε τόν τήν ζωήν διδόντα; Ἄνθρωποι τούς ὁμοίους αὐτοῖς ἀνθρώπους ἀγαπῶσιν, ὅταν τῶν ἄλλων πλέον τι δοκῶσιν ὑπερέχειν˙ 33 τόν δέ τῶν πάντων ποιητήν, τόν ἀθάνατον μόνον, τόν πᾶσι πάντα δυνατόν τίς ἰδών οὐ ποθήσει; Ἐξ ἀκοῆς πιστεύσαντες ἠγάπησαν οἱ πλείους καί δι᾿ αὐτόν ἀπέθανον οἱ ἅγιοι καί ζῶσιν˙ οἱ δέ καί θέας τῆς αὐτοῦ καί φωτός μετασχόντες, (64) γνωσθέντες καί γνωρίσαντες αὐτόν, πῶς μή ποθοῦσιν; Εἰπέ, πῶς οὐ πενθήσουσι δι᾿ αὐτόν ἀενάως, πῶς οὐ καταφρονήσουσι κόσμου καί τῶν ἐν κόσμῳ; Πῶς δέ οὐκ ἀπαρνήσονται πᾶσαν τιμήν καί δόξαν, ὑπέρ τήν δόξαν τήν ἐν γῇ, ὑπέρ πᾶσαν τιμήν δέ γενόμενοι, τόν ἔξω γῆς, ἔξω τῶν ὁρωμένων πάντων, μᾶλλον δέ τόν ποιήσαντα τά ὁρώμενα πάντα, ναί δή καί τά ἀόρατα, ποθήσαντες Δεσπότην καί δόξαν τήν ἀθάνατον εὑρόντες καί λαβόντες καί ἔχοντες ἀνελλιπῶς πᾶν ἀγαθόν ἐκεῖθεν, ἀλλά καί πᾶσαν ἔφεσιν, πᾶσαν ἐπιθυμίαν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, τῶν πραγμάτων τῶν θείων; Ἐξ αὐτῆς κατεπλούτησαν πηγῆς τῆς ἀειζώου, ἧς κορεσθῆναι, Δέσποτα, δός καί ἡμῖν πλουσίως καί πᾶσι τοῖς ζητοῦσί σε καίποθοῦσιν ἐκθύμως, ὡς ἄν τρυφήσωμεν καὐτοί μετά τῶν σῶν ἁγίων τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν εἰς αἰῶνας αἰώνων˙ ἀμήν. Θ’. Ὅτι ὁ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέτοχος γεγονώς ὑπό τοῦ φωτός καί τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἁρπαζόμενος ἐπάνω πάντων φέρεται τῶν παθῶν, μή βλαπτόμενος τῷ πλησιασμῷ ὑπ᾿ αὐτῶν. (65) Αἴ, αἴ, Θεέ, Κύριε, παντοκράτορ! Τίς χορτασθῇ σου τοῦ ἀοράτου κάλλους, τίς ἐμπλησθῇ σου τῆς ἀκαταληψίας; Τίς ἀξίως προρευθῇ τῶν ἐντολῶν σου καί τό φῶς θεάσεται τοῦ σοῦ προσώπου μέγα, θαυμαστόν, μή χωρούμενον ὅλως ἐν τούτῳ τῷ βαρεῖ καί σκοτεινώδει κόσμῳ, τό τόν ὁρῶντα ἀφαιρούμενον κόσμου μετά σώματος, ὤ μυστηρίου ξένου! Τίς ὁ τό τεῖχος παρελθών τῆς σαρκός αὐτοῦ, τίς ὁ διαβάς τῆς φθορᾶς τό γνοφῶδες 34

τοῦ τέλεον θεάσασθαι ταύτην ἐκκαθαρθεῖσαν. Ἐπεί δέ τέλος τοῦ φωτός εὑρεῖν ἀδυνατοῦσιν, ἀτέλεστος ἡ κάθαρσις ὑπάρχει τοῖς τοιούτοις˙ ὅσον γάρ καθαρθήσομαι καί λαμπρυνθῶ, ὁ τάλας, ὅσον δ᾿ ἄν καί ὀφθήσεται τό καθαῖρόν με Πνεῦμα, ἀρχή μοι πάντοτε δοκεῖ καί καθαρμοῦ καί θέας. Ἐν ἀορίστῳ γάρ βυθῷ, ἐν ἀμετρήτῳ ὕψει τίς ἐφευρεῖν δυνήσεται μεσότητα ἤ τέλος; Οἶδα, ὅτι πολύ ἐστι, τό δέ ποσόν οὐκ οἶδα˙ ἐπιθυμῶ τοῦ πλείονος καί πάντοτε στενάζω, ὅτι ὀλίγον τό δοθέν, εἰ καί πολύ ἡγοῦμαι, πρός τό ὑπονοούμενον μακρόθεν μου τυγχάνειν, ὅπερ ὁρῶν ἐπιθυμῶ, καί δοκῶ μηδέν ἔχειν, μή ὅλως αἰσθανόμενος τοῦ δοθέντος μοι πλούτου. Ὅτι ὁρῶ τόν ἥλιον, οὐ λογίζομαι τοῦτο˙ (63) καί πῶς; Ἄκουσον, πίστευσον, ὅπερ ἐγώ πανθάνω˙ γλυκύς ἐστιν ὁ ἥλιος, ἀρρήτως ἐν αἰσθήσει ἕλκων εἰς πόθον τήν ψυχήν ἀνέκφραστον καί θεῖον. Ὁρῶσα αὕτη φλέγεται καί καίεται τῷ πόθῳ καί ὅλον τό φαινόμενον κατασχεῖν ἔνδον ταύτης θέλει, ἀλλά οὐ δύναται καί λυπεῖται ἐν τούτῳ καί οὐ λογίζεται καλόν ἤ ὁρᾶν ἤ πανθάνειν. Ὅτε οὖν ὁ ὁρώμενος ἀχώρητος ὤν πᾶσιν, ἀπρόσιτος ἐπαληθῶς θελήσει ἐλεῆσαι τήν τεθλιμμένην μου ψυχήν καί τεταπεινωμένην, αἴφνης, οἷος ὁρᾶταί μοι πρό προσώπου ἐκλάμπων, τοιοῦτος ὅλος ἐν ἐμοί ὁρᾶται ἐξαστράπτων καί ὅλος ὅλης με χαρᾶς, πάσης ἐπιθυμίας ἐμπιπλᾷ καί γλυκύτητος, τόν ταπεινόν, τῆς θείας˙ ἀθρόα ἡ μεταβολή, ἡ ἀλλοίωσις ξένη, τό ἐν ἐμοί τελούμενον ἀνέκφραστον τυγχάνει. Εἰ γάρ τοῦτον τόν ἥλιον, ὅνπερ πάντες ὁρῶμεν, ἔνδον ἐν τῇ καρδίᾳ τις ἔβλεψε κατελθόντα καί ὅλον ἐνοικήσαντα καί λάμποντα ὡσαύτως, οὐχί νεκρός τῷ θαύματι καί ἄφωνος ὑπῆρξε, καί πάντες ἐξεπλάγησαν οἱ τοῦτον κατιδόντες; Ὁ δέ τόν τούτου ποιητήν ὁρῶν φωστῆρος δίκην ἐντός αὐτοῦ ἐκλάμποντα, ἐνεργοῦντα, λαλοῦντα, πῶς ἄν οὐκ ἐκπλαγήσεται βλέπων, πῶς ἄν οὐ φρίξει, πῶς ἄν οὐκ ἀγαπήσειε τόν τήν ζωήν διδόντα; Ἄνθρωποι τούς ὁμοίους αὐτοῖς ἀνθρώπους ἀγαπῶσιν, ὅταν τῶν ἄλλων πλέον τι δοκῶσιν ὑπερέχειν˙ 33 τόν δέ τῶν πάντων ποιητήν, τόν ἀθάνατον μόνον, τόν πᾶσι πάντα δυνατόν τίς ἰδών οὐ ποθήσει; Ἐξ ἀκοῆς πιστεύσαντες ἠγάπησαν οἱ πλείους καί δι᾿ αὐτόν ἀπέθανον οἱ ἅγιοι καί ζῶσιν˙ οἱ δέ καί θέας τῆς αὐτοῦ καί φωτός μετασχόντες, (64) γνωσθέντες καί γνωρίσαντες αὐτόν, πῶς μή ποθοῦσιν; Εἰπέ, πῶς οὐ πενθήσουσι δι᾿ αὐτόν ἀενάως, πῶς οὐ καταφρονήσουσι κόσμου καί τῶν ἐν κόσμῳ; Πῶς δέ οὐκ ἀπαρνήσονται πᾶσαν τιμήν καί δόξαν, ὑπέρ τήν δόξαν τήν ἐν γῇ, ὑπέρ πᾶσαν τιμήν δέ γενόμενοι, τόν ἔξω γῆς, ἔξω τῶν ὁρωμένων πάντων, μᾶλλον δέ τόν ποιήσαντα τά ὁρώμενα πάντα, ναί δή καί τά ἀόρατα, ποθήσαντες Δεσπότην καί δόξαν τήν ἀθάνατον εὑρόντες καί λαβόντες καί ἔχοντες ἀνελλιπῶς πᾶν ἀγαθόν ἐκεῖθεν, ἀλλά καί πᾶσαν ἔφεσιν, πᾶσαν ἐπιθυμίαν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, τῶν πραγμάτων τῶν θείων; Ἐξ αὐτῆς κατεπλούτησαν πηγῆς τῆς ἀειζώου, ἧς κορεσθῆναι, Δέσποτα, δός καί ἡμῖν πλουσίως καί πᾶσι τοῖς ζητοῦσί σε καίποθοῦσιν ἐκθύμως, ὡς ἄν τρυφήσωμεν καὐτοί μετά τῶν σῶν ἁγίων τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν εἰς αἰῶνας αἰώνων˙ ἀμήν. Θ’. Ὅτι ὁ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέτοχος γεγονώς ὑπό τοῦ φωτός καί τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἁρπαζόμενος ἐπάνω πάντων φέρεται τῶν παθῶν, μή βλαπτόμενος τῷ πλησιασμῷ ὑπ᾿ αὐτῶν. (65) Αἴ, αἴ, Θεέ, Κύριε, παντοκράτορ! Τίς χορτασθῇ σου τοῦ ἀοράτου κάλλους, τίς ἐμπλησθῇ σου τῆς ἀκαταληψίας; Τίς ἀξίως προρευθῇ τῶν ἐντολῶν σου καί τό φῶς θεάσεται τοῦ σοῦ προσώπου μέγα, θαυμαστόν, μή χωρούμενον ὅλως ἐν τούτῳ τῷ βαρεῖ καί σκοτεινώδει κόσμῳ, τό τόν ὁρῶντα ἀφαιρούμενον κόσμου μετά σώματος, ὤ μυστηρίου ξένου! Τίς ὁ τό τεῖχος παρελθών τῆς σαρκός αὐτοῦ, τίς ὁ διαβάς τῆς φθορᾶς τό γνοφῶδες 34

τοῦ τέλεον θεάσασθαι ταύτην ἐκκαθαρθεῖσαν. Ἐπεί δέ τέλος τοῦ φωτός εὑρεῖν ἀδυνατοῦσιν, ἀτέλεστος ἡ κάθαρσις ὑπάρχει τοῖς τοιούτοις˙ ὅσον γάρ καθαρθήσομαι καί λαμπρυνθῶ, ὁ τάλας, ὅσον δ᾿ ἄν καί ὀφθήσεται τό καθαῖρόν με Πνεῦμα, ἀρχή μοι πάντοτε δοκεῖ καί καθαρμοῦ καί θέας. Ἐν ἀορίστῳ γάρ βυθῷ, ἐν ἀμετρήτῳ ὕψει τίς ἐφευρεῖν δυνήσεται μεσότητα ἤ τέλος; Οἶδα, ὅτι πολύ ἐστι, τό δέ ποσόν οὐκ οἶδα˙ ἐπιθυμῶ τοῦ πλείονος καί πάντοτε στενάζω, ὅτι ὀλίγον τό δοθέν, εἰ καί πολύ ἡγοῦμαι, πρός τό ὑπονοούμενον μακρόθεν μου τυγχάνειν, ὅπερ ὁρῶν ἐπιθυμῶ, καί δοκῶ μηδέν ἔχειν, μή ὅλως αἰσθανόμενος τοῦ δοθέντος μοι πλούτου. Ὅτι ὁρῶ τόν ἥλιον, οὐ λογίζομαι τοῦτο˙ (63) καί πῶς; Ἄκουσον, πίστευσον, ὅπερ ἐγώ πανθάνω˙ γλυκύς ἐστιν ὁ ἥλιος, ἀρρήτως ἐν αἰσθήσει ἕλκων εἰς πόθον τήν ψυχήν ἀνέκφραστον καί θεῖον. Ὁρῶσα αὕτη φλέγεται καί καίεται τῷ πόθῳ καί ὅλον τό φαινόμενον κατασχεῖν ἔνδον ταύτης θέλει, ἀλλά οὐ δύναται καί λυπεῖται ἐν τούτῳ καί οὐ λογίζεται καλόν ἤ ὁρᾶν ἤ πανθάνειν. Ὅτε οὖν ὁ ὁρώμενος ἀχώρητος ὤν πᾶσιν, ἀπρόσιτος ἐπαληθῶς θελήσει ἐλεῆσαι τήν τεθλιμμένην μου ψυχήν καί τεταπεινωμένην, αἴφνης, οἷος ὁρᾶταί μοι πρό προσώπου ἐκλάμπων, τοιοῦτος ὅλος ἐν ἐμοί ὁρᾶται ἐξαστράπτων καί ὅλος ὅλης με χαρᾶς, πάσης ἐπιθυμίας ἐμπιπλᾷ καί γλυκύτητος, τόν ταπεινόν, τῆς θείας˙ ἀθρόα ἡ μεταβολή, ἡ ἀλλοίωσις ξένη, τό ἐν ἐμοί τελούμενον ἀνέκφραστον τυγχάνει. Εἰ γάρ τοῦτον τόν ἥλιον, ὅνπερ πάντες ὁρῶμεν, ἔνδον ἐν τῇ καρδίᾳ τις ἔβλεψε κατελθόντα καί ὅλον ἐνοικήσαντα καί λάμποντα ὡσαύτως, οὐχί νεκρός τῷ θαύματι καί ἄφωνος ὑπῆρξε, καί πάντες ἐξεπλάγησαν οἱ τοῦτον κατιδόντες; Ὁ δέ τόν τούτου ποιητήν ὁρῶν φωστῆρος δίκην ἐντός αὐτοῦ ἐκλάμποντα, ἐνεργοῦντα, λαλοῦντα, πῶς ἄν οὐκ ἐκπλαγήσεται βλέπων, πῶς ἄν οὐ φρίξει, πῶς ἄν οὐκ ἀγαπήσειε τόν τήν ζωήν διδόντα; Ἄνθρωποι τούς ὁμοίους αὐτοῖς ἀνθρώπους ἀγαπῶσιν, ὅταν τῶν ἄλλων πλέον τι δοκῶσιν ὑπερέχειν˙ 33 τόν δέ τῶν πάντων ποιητήν, τόν ἀθάνατον μόνον, τόν πᾶσι πάντα δυνατόν τίς ἰδών οὐ ποθήσει; Ἐξ ἀκοῆς πιστεύσαντες ἠγάπησαν οἱ πλείους καί δι᾿ αὐτόν ἀπέθανον οἱ ἅγιοι καί ζῶσιν˙ οἱ δέ καί θέας τῆς αὐτοῦ καί φωτός μετασχόντες, (64) γνωσθέντες καί γνωρίσαντες αὐτόν, πῶς μή ποθοῦσιν; Εἰπέ, πῶς οὐ πενθήσουσι δι᾿ αὐτόν ἀενάως, πῶς οὐ καταφρονήσουσι κόσμου καί τῶν ἐν κόσμῳ; Πῶς δέ οὐκ ἀπαρνήσονται πᾶσαν τιμήν καί δόξαν, ὑπέρ τήν δόξαν τήν ἐν γῇ, ὑπέρ πᾶσαν τιμήν δέ γενόμενοι, τόν ἔξω γῆς, ἔξω τῶν ὁρωμένων πάντων, μᾶλλον δέ τόν ποιήσαντα τά ὁρώμενα πάντα, ναί δή καί τά ἀόρατα, ποθήσαντες Δεσπότην καί δόξαν τήν ἀθάνατον εὑρόντες καί λαβόντες καί ἔχοντες ἀνελλιπῶς πᾶν ἀγαθόν ἐκεῖθεν, ἀλλά καί πᾶσαν ἔφεσιν, πᾶσαν ἐπιθυμίαν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, τῶν πραγμάτων τῶν θείων; Ἐξ αὐτῆς κατεπλούτησαν πηγῆς τῆς ἀειζώου, ἧς κορεσθῆναι, Δέσποτα, δός καί ἡμῖν πλουσίως καί πᾶσι τοῖς ζητοῦσί σε καίποθοῦσιν ἐκθύμως, ὡς ἄν τρυφήσωμεν καὐτοί μετά τῶν σῶν ἁγίων τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν εἰς αἰῶνας αἰώνων˙ ἀμήν. Θ’. Ὅτι ὁ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέτοχος γεγονώς ὑπό τοῦ φωτός καί τῆς δυνάμεως αὐτοῦ ἁρπαζόμενος ἐπάνω πάντων φέρεται τῶν παθῶν, μή βλαπτόμενος τῷ πλησιασμῷ ὑπ᾿ αὐτῶν. (65) Αἴ, αἴ, Θεέ, Κύριε, παντοκράτορ! Τίς χορτασθῇ σου τοῦ ἀοράτου κάλλους, τίς ἐμπλησθῇ σου τῆς ἀκαταληψίας; Τίς ἀξίως προρευθῇ τῶν ἐντολῶν σου καί τό φῶς θεάσεται τοῦ σοῦ προσώπου μέγα, θαυμαστόν, μή χωρούμενον ὅλως ἐν τούτῳ τῷ βαρεῖ καί σκοτεινώδει κόσμῳ, τό τόν ὁρῶντα ἀφαιρούμενον κόσμου μετά σώματος, ὤ μυστηρίου ξένου! Τίς ὁ τό τεῖχος παρελθών τῆς σαρκός αὐτοῦ, τίς ὁ διαβάς τῆς φθορᾶς τό γνοφῶδες 34

407 SYMEONIS JUNIORIS 108 oberrantes, filii ancillæ, et filii tenebrarum sunt, A omnique ignominia undique replebuntur. Nec istac 37 B tantum, sed et omnis cujuslibet actio seu bona, seu mala, omnis sermo, omnis cogitatio commen- tatioque ab ipso cujusque ortu videlicet, usque ad ultimum halitum illic collectim in unoquoque ho- minum apparebit. Et quam, quæso, fratres, igno- miniam cum hac, quæ vere soia est ignominia, tune comparabimus? aut quæ pœna timore illo pudoreque major, cum, ut dictum est, adeo tene- brosi, et sine illuminante spiritu inventi fuerint ? Qualem porro vitým, quale oblectamentum habebit homo, qui in tenebris sedet, ac metuit, ne repen- tina lucis illuminatione cogitationis, aut actionis alicujus sordes in ipso reperiantur? sive imperatores, sive patriarchæ, sive episcopi, sive sacerdotes, sive principes, sive subjecti, seu profani, seu monachi, seu ascetæ, seu præpositi, seu pauperes, seu divites, seu ægroti, seu sani sint. Omnes enim, qui in tenebris sedent, et pœ- nitere nolunt, filii tenebrarum numerantur. Pœni- tentia siquidem est janua, quæ e tenebris educit, et ad lumen deducit. Qui igitur ad lumen ingres- sus non est, januani pœnitentiæ non bene per- transiit. Nam si pertransisset, ad lumen venisset. Qui autem non pœnitet, peccat, propterea quia non pœnitet Scienti enim bonum, inquit, et non facienti, peccatum est illi ". Jam qui facit peccatum, servus est peccati, et odit lucem, et non venit ad lu- cem, ne arguantur opera ejus ”. Nunc enim sponte, et nostro ipsorum arbitratu ad lumen per pœni- tentiam ingressi redarguimur, et judicamur: sed mystice judicium istuc, et abscondite, in interiore animarum nostrarum cubiculo, ad purgationem, et remissionem peccatorum nostrorum misericor- dia, et benignitate Dei subimus, solo nimirum Deo res nostras sciente ac intuente. Hoc igitur tam præclaro judicio quisquis hic judicatus fuerit, aliud supplicium aut examen non timebit, nec tentationes sibi superventuras formidabit. Tum vero, hoc est, in adventu Domini, iis qui nunc ad lumen venire, et ab ipso judicari, purgarique nolunt, sed id oderunt, quod modo absconditum est lumen revelabitur, occultaque horum omnia C Nam sol hic, quem sensus attingit, tantummodo manifestabuntur. Et quales nunc sumus unusquis- que nostrum, nos ipsos occultantes, et per pœni- tentiam nostra manifestare nolentes, tunc a luce manifesti, et aperti Deo et omnibus sumus, et eri- mus; et magnitudo pudoris ac dedecoris illic pro spectaculo erit. Etenim sicut in domo januas intus obseratas habente, si quis e nobis, quasi foris a nemine vi- sus eſſuse peccet, adulteria scilicet, aut masculo- rum concubitus, aut alia exsecranda perpetrans, deinde subito in ipso flagitio deprehendatur, ma- gnam incurrit infamiam; aut (ut aliud exemplum demus), si quis adversus regem insidias meditetur casque illi scripto exponat, aut si dicat, statuatur nefas aliquod, omnino intra ædes, ut dictum est, Jatitans, post rex cum loto senatu suo, consueto- que satelli io adveniat, et domum cingat, statim- que en tota eversa ipse, et omnia ejus consilia appareant, pœnam magnam damnationemque sus- tinet; ad eumdem modum tune oninibus qui in mundo sunt flet. Et nox quidem sicut dies illumi- nabitur ", domus autem omnis, et spelunca, et cœlum ipsum ac terra tollentur, omnesque qui Christum non indueruut, seu qui lumen non acce- perunt, ut supra docebamus, et in ipso prius non fuerunt, et lumen non fuerunt, nudi apparebunt, 37 Jac. tv, 17. D Quare studeamus, fratres mei, hinc jam per poenitentiam portam angustam intrare ", quodque intus est lumen spectare. Etiam, rogo, ne deficia- mus pulsando, quærendo, et petendo antequam exaudiamur, et aperiatur, et detur nobis: insuper donec ingressi lumen accipiamus, et illud exstin- ctum in cordibus nostris habeamus. Nolite igitur errare, fratres. Qui in tenebris vivit, extra ostium est. Qui autem se ingressum existimat, et per ostium ingressus non est, etiam ipse extra ovile est. Si enim lux mundi, et ostium est Christus, omnino lucidum ostium est, non ostium simplex. Et qui in eo est, in luce mundi est. Lux autem mundi est, non quam oculorum sensus percipiat, sed quam animus deat, atque contempletur. corporis oculos illuminat hominum, bestiarum, volucrum at sol qui subintelligentiam cadit, qui mundo illuxit, animas duntaxat ratione præditas, neque bas citra discrimen omnes, et indignas etiam illuminare novit. Haud enim inanimus, seu, ut melius dicam, non animal est, nec servus, aut creatura ad aliis ministrandum constituta, sicut nempe iste sol quem cernimus, quique oritur su- per justos et injustos, probos simul et improbos “. Sed quanquam lux, et sol nominatur, tamen et supra lucem, et supra solem, et ut lucis ac solis conditor ac Dominus est, vita, vivificus, veritas, justitia, et sanctificatio“, simplex, ab omnl com- positione liber, et omne bonum, et melior omni bono. Ut igitur veritas est ac dicitur, vere con- vertentibus se veritas efficitur. Ut justitia est," omnem injustitiam exorsis justitia est. Ut sancti- ficatio, elutis ac per lacrymas purgatis. Ut simplex, illis qui nullam perversitatem, aut nequitiam intus gestant in præcordiis. Ut non compositus, nullam duplicitatem, aut ambiguitatem, aut incredulita. tem animi habentibus. Ut bonus, iis qui spiritua- libus pœnitentiæ opéribus, ad corpus, aut vitam istam pertinentes curas ac sollicitudines non in- ducunt, quibus ea misceant atque confundant; sed nuda voluntate, et applicatione animi in malo- ** Joan. 111, 21. ** Psal. exxxvi, 12. 10 Matth. vII, 13. 41 Matth. ▼, 45. "I Cor. 1. 50.

407 SYMEONIS JUNIORIS 108 oberrantes, filii ancillæ, et filii tenebrarum sunt, A omnique ignominia undique replebuntur. Nec istac 37 B tantum, sed et omnis cujuslibet actio seu bona, seu mala, omnis sermo, omnis cogitatio commen- tatioque ab ipso cujusque ortu videlicet, usque ad ultimum halitum illic collectim in unoquoque ho- minum apparebit. Et quam, quæso, fratres, igno- miniam cum hac, quæ vere soia est ignominia, tune comparabimus? aut quæ pœna timore illo pudoreque major, cum, ut dictum est, adeo tene- brosi, et sine illuminante spiritu inventi fuerint ? Qualem porro vitým, quale oblectamentum habebit homo, qui in tenebris sedet, ac metuit, ne repen- tina lucis illuminatione cogitationis, aut actionis alicujus sordes in ipso reperiantur? sive imperatores, sive patriarchæ, sive episcopi, sive sacerdotes, sive principes, sive subjecti, seu profani, seu monachi, seu ascetæ, seu præpositi, seu pauperes, seu divites, seu ægroti, seu sani sint. Omnes enim, qui in tenebris sedent, et pœ- nitere nolunt, filii tenebrarum numerantur. Pœni- tentia siquidem est janua, quæ e tenebris educit, et ad lumen deducit. Qui igitur ad lumen ingres- sus non est, januani pœnitentiæ non bene per- transiit. Nam si pertransisset, ad lumen venisset. Qui autem non pœnitet, peccat, propterea quia non pœnitet Scienti enim bonum, inquit, et non facienti, peccatum est illi ". Jam qui facit peccatum, servus est peccati, et odit lucem, et non venit ad lu- cem, ne arguantur opera ejus ”. Nunc enim sponte, et nostro ipsorum arbitratu ad lumen per pœni- tentiam ingressi redarguimur, et judicamur: sed mystice judicium istuc, et abscondite, in interiore animarum nostrarum cubiculo, ad purgationem, et remissionem peccatorum nostrorum misericor- dia, et benignitate Dei subimus, solo nimirum Deo res nostras sciente ac intuente. Hoc igitur tam præclaro judicio quisquis hic judicatus fuerit, aliud supplicium aut examen non timebit, nec tentationes sibi superventuras formidabit. Tum vero, hoc est, in adventu Domini, iis qui nunc ad lumen venire, et ab ipso judicari, purgarique nolunt, sed id oderunt, quod modo absconditum est lumen revelabitur, occultaque horum omnia C Nam sol hic, quem sensus attingit, tantummodo manifestabuntur. Et quales nunc sumus unusquis- que nostrum, nos ipsos occultantes, et per pœni- tentiam nostra manifestare nolentes, tunc a luce manifesti, et aperti Deo et omnibus sumus, et eri- mus; et magnitudo pudoris ac dedecoris illic pro spectaculo erit. Etenim sicut in domo januas intus obseratas habente, si quis e nobis, quasi foris a nemine vi- sus eſſuse peccet, adulteria scilicet, aut masculo- rum concubitus, aut alia exsecranda perpetrans, deinde subito in ipso flagitio deprehendatur, ma- gnam incurrit infamiam; aut (ut aliud exemplum demus), si quis adversus regem insidias meditetur casque illi scripto exponat, aut si dicat, statuatur nefas aliquod, omnino intra ædes, ut dictum est, Jatitans, post rex cum loto senatu suo, consueto- que satelli io adveniat, et domum cingat, statim- que en tota eversa ipse, et omnia ejus consilia appareant, pœnam magnam damnationemque sus- tinet; ad eumdem modum tune oninibus qui in mundo sunt flet. Et nox quidem sicut dies illumi- nabitur ", domus autem omnis, et spelunca, et cœlum ipsum ac terra tollentur, omnesque qui Christum non indueruut, seu qui lumen non acce- perunt, ut supra docebamus, et in ipso prius non fuerunt, et lumen non fuerunt, nudi apparebunt, 37 Jac. tv, 17. D Quare studeamus, fratres mei, hinc jam per poenitentiam portam angustam intrare ", quodque intus est lumen spectare. Etiam, rogo, ne deficia- mus pulsando, quærendo, et petendo antequam exaudiamur, et aperiatur, et detur nobis: insuper donec ingressi lumen accipiamus, et illud exstin- ctum in cordibus nostris habeamus. Nolite igitur errare, fratres. Qui in tenebris vivit, extra ostium est. Qui autem se ingressum existimat, et per ostium ingressus non est, etiam ipse extra ovile est. Si enim lux mundi, et ostium est Christus, omnino lucidum ostium est, non ostium simplex. Et qui in eo est, in luce mundi est. Lux autem mundi est, non quam oculorum sensus percipiat, sed quam animus deat, atque contempletur. corporis oculos illuminat hominum, bestiarum, volucrum at sol qui subintelligentiam cadit, qui mundo illuxit, animas duntaxat ratione præditas, neque bas citra discrimen omnes, et indignas etiam illuminare novit. Haud enim inanimus, seu, ut melius dicam, non animal est, nec servus, aut creatura ad aliis ministrandum constituta, sicut nempe iste sol quem cernimus, quique oritur su- per justos et injustos, probos simul et improbos “. Sed quanquam lux, et sol nominatur, tamen et supra lucem, et supra solem, et ut lucis ac solis conditor ac Dominus est, vita, vivificus, veritas, justitia, et sanctificatio“, simplex, ab omnl com- positione liber, et omne bonum, et melior omni bono. Ut igitur veritas est ac dicitur, vere con- vertentibus se veritas efficitur. Ut justitia est," omnem injustitiam exorsis justitia est. Ut sancti- ficatio, elutis ac per lacrymas purgatis. Ut simplex, illis qui nullam perversitatem, aut nequitiam intus gestant in præcordiis. Ut non compositus, nullam duplicitatem, aut ambiguitatem, aut incredulita. tem animi habentibus. Ut bonus, iis qui spiritua- libus pœnitentiæ opéribus, ad corpus, aut vitam istam pertinentes curas ac sollicitudines non in- ducunt, quibus ea misceant atque confundant; sed nuda voluntate, et applicatione animi in malo- ** Joan. 111, 21. ** Psal. exxxvi, 12. 10 Matth. vII, 13. 41 Matth. ▼, 45. "I Cor. 1. 50.

407 SYMEONIS JUNIORIS 108 oberrantes, filii ancillæ, et filii tenebrarum sunt, A omnique ignominia undique replebuntur. Nec istac 37 B tantum, sed et omnis cujuslibet actio seu bona, seu mala, omnis sermo, omnis cogitatio commen- tatioque ab ipso cujusque ortu videlicet, usque ad ultimum halitum illic collectim in unoquoque ho- minum apparebit. Et quam, quæso, fratres, igno- miniam cum hac, quæ vere soia est ignominia, tune comparabimus? aut quæ pœna timore illo pudoreque major, cum, ut dictum est, adeo tene- brosi, et sine illuminante spiritu inventi fuerint ? Qualem porro vitým, quale oblectamentum habebit homo, qui in tenebris sedet, ac metuit, ne repen- tina lucis illuminatione cogitationis, aut actionis alicujus sordes in ipso reperiantur? sive imperatores, sive patriarchæ, sive episcopi, sive sacerdotes, sive principes, sive subjecti, seu profani, seu monachi, seu ascetæ, seu præpositi, seu pauperes, seu divites, seu ægroti, seu sani sint. Omnes enim, qui in tenebris sedent, et pœ- nitere nolunt, filii tenebrarum numerantur. Pœni- tentia siquidem est janua, quæ e tenebris educit, et ad lumen deducit. Qui igitur ad lumen ingres- sus non est, januani pœnitentiæ non bene per- transiit. Nam si pertransisset, ad lumen venisset. Qui autem non pœnitet, peccat, propterea quia non pœnitet Scienti enim bonum, inquit, et non facienti, peccatum est illi ". Jam qui facit peccatum, servus est peccati, et odit lucem, et non venit ad lu- cem, ne arguantur opera ejus ”. Nunc enim sponte, et nostro ipsorum arbitratu ad lumen per pœni- tentiam ingressi redarguimur, et judicamur: sed mystice judicium istuc, et abscondite, in interiore animarum nostrarum cubiculo, ad purgationem, et remissionem peccatorum nostrorum misericor- dia, et benignitate Dei subimus, solo nimirum Deo res nostras sciente ac intuente. Hoc igitur tam præclaro judicio quisquis hic judicatus fuerit, aliud supplicium aut examen non timebit, nec tentationes sibi superventuras formidabit. Tum vero, hoc est, in adventu Domini, iis qui nunc ad lumen venire, et ab ipso judicari, purgarique nolunt, sed id oderunt, quod modo absconditum est lumen revelabitur, occultaque horum omnia C Nam sol hic, quem sensus attingit, tantummodo manifestabuntur. Et quales nunc sumus unusquis- que nostrum, nos ipsos occultantes, et per pœni- tentiam nostra manifestare nolentes, tunc a luce manifesti, et aperti Deo et omnibus sumus, et eri- mus; et magnitudo pudoris ac dedecoris illic pro spectaculo erit. Etenim sicut in domo januas intus obseratas habente, si quis e nobis, quasi foris a nemine vi- sus eſſuse peccet, adulteria scilicet, aut masculo- rum concubitus, aut alia exsecranda perpetrans, deinde subito in ipso flagitio deprehendatur, ma- gnam incurrit infamiam; aut (ut aliud exemplum demus), si quis adversus regem insidias meditetur casque illi scripto exponat, aut si dicat, statuatur nefas aliquod, omnino intra ædes, ut dictum est, Jatitans, post rex cum loto senatu suo, consueto- que satelli io adveniat, et domum cingat, statim- que en tota eversa ipse, et omnia ejus consilia appareant, pœnam magnam damnationemque sus- tinet; ad eumdem modum tune oninibus qui in mundo sunt flet. Et nox quidem sicut dies illumi- nabitur ", domus autem omnis, et spelunca, et cœlum ipsum ac terra tollentur, omnesque qui Christum non indueruut, seu qui lumen non acce- perunt, ut supra docebamus, et in ipso prius non fuerunt, et lumen non fuerunt, nudi apparebunt, 37 Jac. tv, 17. D Quare studeamus, fratres mei, hinc jam per poenitentiam portam angustam intrare ", quodque intus est lumen spectare. Etiam, rogo, ne deficia- mus pulsando, quærendo, et petendo antequam exaudiamur, et aperiatur, et detur nobis: insuper donec ingressi lumen accipiamus, et illud exstin- ctum in cordibus nostris habeamus. Nolite igitur errare, fratres. Qui in tenebris vivit, extra ostium est. Qui autem se ingressum existimat, et per ostium ingressus non est, etiam ipse extra ovile est. Si enim lux mundi, et ostium est Christus, omnino lucidum ostium est, non ostium simplex. Et qui in eo est, in luce mundi est. Lux autem mundi est, non quam oculorum sensus percipiat, sed quam animus deat, atque contempletur. corporis oculos illuminat hominum, bestiarum, volucrum at sol qui subintelligentiam cadit, qui mundo illuxit, animas duntaxat ratione præditas, neque bas citra discrimen omnes, et indignas etiam illuminare novit. Haud enim inanimus, seu, ut melius dicam, non animal est, nec servus, aut creatura ad aliis ministrandum constituta, sicut nempe iste sol quem cernimus, quique oritur su- per justos et injustos, probos simul et improbos “. Sed quanquam lux, et sol nominatur, tamen et supra lucem, et supra solem, et ut lucis ac solis conditor ac Dominus est, vita, vivificus, veritas, justitia, et sanctificatio“, simplex, ab omnl com- positione liber, et omne bonum, et melior omni bono. Ut igitur veritas est ac dicitur, vere con- vertentibus se veritas efficitur. Ut justitia est," omnem injustitiam exorsis justitia est. Ut sancti- ficatio, elutis ac per lacrymas purgatis. Ut simplex, illis qui nullam perversitatem, aut nequitiam intus gestant in præcordiis. Ut non compositus, nullam duplicitatem, aut ambiguitatem, aut incredulita. tem animi habentibus. Ut bonus, iis qui spiritua- libus pœnitentiæ opéribus, ad corpus, aut vitam istam pertinentes curas ac sollicitudines non in- ducunt, quibus ea misceant atque confundant; sed nuda voluntate, et applicatione animi in malo- ** Joan. 111, 21. ** Psal. exxxvi, 12. 10 Matth. vII, 13. 41 Matth. ▼, 45. "I Cor. 1. 50.

φύσιν τήν τρισυπόστατον ἀνερμήνευτον πάντῃ! Θεοῦ γάρ οὔτε ὄνομα, οὐ φύσιν, οὐκ ἰδέαν, οὐ μορφήν, οὐχ ὑπόστασιν τῶν ἀνθρώπων τις ἔγνω, ἵνα εἴπῃ καί γράψῃ καί μεταδῷ τοῖς ἄλλοις, ἀλλ᾿ ὥσπερ λάμπων ἥλιος τοῖς νέφεσιν εἰσδύνει καί οὐχ ὁρᾶται μέν αὐτός, οὐδ᾿ ὅλως φωτί φαίνει, ἀλλ᾿ ἀμυδρόν τοῖς ἐν τῇ γῇ τό φῶς αὐτοῦ παρέχει, οὕτω μου νόει τόν Θεόν ἀφ᾿ ἡμῶν κεκρυμμένον καί σκότος μέγα βαθύ πάντας ἡμᾶς κατέχον. Ἀλλά τό θαυμαστότερον νόει πάντως ἐνταῦθα˙ Θεοῦ γάρ οὐ συστέλλεται τό φῶς, ὡς τοῦ ἡλίου, ἀλλά λάμπει πανταχοῦ καί φωτίζει τά πάντα˙ καί μέσον ἐγώ τοῦ παντός περιέχομαι σκότει καί τοῦ ἐμέ ποιήσαντος φωτός ἀποστεροῦμια. Τίς οὖν ἐμέ μή κλαύσειε καί τίς ἄν οὐ πενθήσῃ καί τίς οὐκ ἄν στενάξειεν ἐπ᾿ ἐμοί καί δακρύσῃ, ὅτι Θεός ἐν ἅπασι καί πανταχοῦ ὑπάρχει καί φῶς ὅλος αὐτός ἐστιν, ἐν ᾧ οὐκ ἔστιν ὅλως οὐ τροπῆς ἀποσκίασμα, οὐ νυκτός παρουσία, (74) οὐ σκότος παρεμποδισμός ἐγγίνεται εἰς ἅπαν, ἀλλ᾿ ἐφήπλωται τῷ παντί καί ἀπροσίτως λάμπει καί τοῖς ἀξίοις προσιτός καί ληπτός καθορᾶται, ὀλίγον μέν, ὡς ἔφαμεν, πρός ὅλην τήν ἀκτῖνα καί πρός τόν ἥλιον αὐτόν, ὅτε φανεῖται ὅλος, πολύ δέ πάντως πρός αὐτούς τούς σκότει καθημένους, ὅτι κατηξιώθησαν μικράν αὐγήν ἰδέσθαι. Ἐγώ δέ, ὁ ταλαίπωρος, προτιμῶμια τό σκότος καί μεριμνῶ τά ἐν αὐτῷ καί προστιθῶ τόν ζόφον, καί γίνεται παχύτερον τῇ ταπεινῇ ψυχῇ μου, ἐξ οὖ τά πάθη τρέφονται καί ἐν ἐμοί ζωοῦνται καί δράκοντές μοι γίνονται καί ἑρπετά καί ὄφεις διαταράσσοντες ἀεί τῆς ψυχῆς μου τά μέλη˙ καί γάρ ἡ δόξα δάκνει με, ἡ κενή καί ματαίᾳ, καί τούς ὀδόντας πέπηγεν ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ˙ ἐξ ἧς ἀδυνατήσαντος καί ἐκλυθέντος ὅλως ἦλθον κύνες οἱ ἄγριοι, ἦλθεν θηρίων πλῆθος, καί εὑρόντα με κείμενον κατεμασήσαντό με. Τρυφή γάρ καί ὁ ἔπαινος μυελόν καί τά νεῦρα διέσπασάν μου, τῆς ψυχῆς ἰσχύν καί προθυμίαν. Ἀφῃρηκότα ἀπ᾿ ἐμοῦ, οἴμοι, πῶς πάντα γράψω; Οἴησιν δέ καί ὄκνον μοι ὡς λῃστάς ἐπιθέντες, ἡδονήν τε καί μέριμναν, πῶς ἀνθρώποις ἀρέσω, 40 ἀπ᾿ ἐναντίας σύροντες διεμερίσαντό με˙ ἡ μέν τήν σωφροσύνην μου καί τό νηφάλιόν μου, ἡ δέ τά ἔργα τά καλά καί πράξεις τάς ἐνθέους ἐφ᾿ ἑαυτάς δεικνύοντες νεκρόν ἀπέδειξάν με, οἴησιν, τό παράδοξον καί θαυμαστόν καί μέγα, καταλιπόντες ἐν ἐμοί τῷ κατερρυπωμένῳ. Πῶς γάρ, εἰπέ, οὐ θαυμαστόν, πῶς οὐ πλῆρες ἐλέους, ὅτι τοσαῦτα πάθη με ἐπιπεσόντα αἴφνης καί πάσης ἀρετῆς γυμνόν καί νεκρόν δείξαντά με (75) ἔλαθον πάλιν ἐμαυτόν μηδέν τῶν γενομένων ἐπεγνωκώς, ἀλλ᾿ οἴομαι μείζων πάντων ὑπάρχειν καί ἀπαθής καί ἅγιος καί σοφός θεολόγος, δικαίως καί τιμώμενος παρά πάντων ἀνθρώπων, ἀλλά καί ἐπαινούμενος, ὡς ἄξιος ἐπαίνων ἅπαντας προσκαλούμενος δοκῶ τιμήν συνάγειν. Συναγομένων γάρ αὐτῶν ἐγώ φυσῶμαι πλέον καί συχνῶς περιβλέπομαι, μή πού τις ἀπελείφθη, ὅστις οὐ παραγένετο καί ἐθεάσατό με˙ καί εἴ που εὑρεθείη τις παραβλεψάμενός με, μνησικακῶ καί λοιδορῶ καί διασύρω τοῦτον, ὅπως ἀκούσας καί αὐτός μή φέρων μου τούς ψόγους ἔλθῃ, προσαγορεύσῃ με, φανῇ ὑπόσδονδός μου καί ὡς κἀκεῖνος χρῄζει μου τῆς εὐχῆς καί ἀγάπης, καί λέγω πάντας τούς λοιπούς˙ Ἔρχεται καί ὁ δεῖνα καί τάς εὐχάς κομίζεται καί τούς λόγους ἀκούει καί τήν διδασκαλίαν μου – φεῦ μοι τῆς εὐπηθείας! Πῶς οὖν βλέπω γύμνωσιν τῆς ἀθλιότητός μου καί τῶν πληγῶν αἰσθάνομαι καί λυποῦμαι καί κλαίω καί ἴασιν ἐπιζητῶ ἀνακλιθείς ξενῶνι καί ἰατρούς παρακαλῶ δεικνύς τούς μώλωπάς μου, ἀπογυμνώσας τε αὐτοῖς καί τά κρυπτά μου πάθη, ὡς ἄν ξηρία, ἔμπλαστρα καί καύστρας ἐπιθῶσι, καί ὑπομείνω καρτερῶς διά τήν ἴασίν μου, ἀλλά καί μᾶλλον προστιθῶ τραύματα καθ᾿ ἑκάστην; Ἀλλ᾿, ὦ Θεέ μου, οἴκτειρον ἐμέ πεπλανημένον καί φόβον σου ἐμφύτευσον ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ, ἵνα τόν κόσμον φύγοιμι κατά τάς ἐντολάς σου καί μῖσος ἔξω πρός αὐτόν καί συσταλῶ ἐμφρόνως, καί μή ἐάσῃς με, Χριστέ, μέσον τούτου πλανᾶσθαι, ὅτι σέ μόνον ἀγαπῶ μήπω σε ἀγαπήσας, καί σοῦ μόνου προσδοκῶ τάς ἐντολάς φυλάττειν, ὅλως ὤν ἐν τοῖς πάθεσι, μηδέ ἐπεγνωκώς σε.

φύσιν τήν τρισυπόστατον ἀνερμήνευτον πάντῃ! Θεοῦ γάρ οὔτε ὄνομα, οὐ φύσιν, οὐκ ἰδέαν, οὐ μορφήν, οὐχ ὑπόστασιν τῶν ἀνθρώπων τις ἔγνω, ἵνα εἴπῃ καί γράψῃ καί μεταδῷ τοῖς ἄλλοις, ἀλλ᾿ ὥσπερ λάμπων ἥλιος τοῖς νέφεσιν εἰσδύνει καί οὐχ ὁρᾶται μέν αὐτός, οὐδ᾿ ὅλως φωτί φαίνει, ἀλλ᾿ ἀμυδρόν τοῖς ἐν τῇ γῇ τό φῶς αὐτοῦ παρέχει, οὕτω μου νόει τόν Θεόν ἀφ᾿ ἡμῶν κεκρυμμένον καί σκότος μέγα βαθύ πάντας ἡμᾶς κατέχον. Ἀλλά τό θαυμαστότερον νόει πάντως ἐνταῦθα˙ Θεοῦ γάρ οὐ συστέλλεται τό φῶς, ὡς τοῦ ἡλίου, ἀλλά λάμπει πανταχοῦ καί φωτίζει τά πάντα˙ καί μέσον ἐγώ τοῦ παντός περιέχομαι σκότει καί τοῦ ἐμέ ποιήσαντος φωτός ἀποστεροῦμια. Τίς οὖν ἐμέ μή κλαύσειε καί τίς ἄν οὐ πενθήσῃ καί τίς οὐκ ἄν στενάξειεν ἐπ᾿ ἐμοί καί δακρύσῃ, ὅτι Θεός ἐν ἅπασι καί πανταχοῦ ὑπάρχει καί φῶς ὅλος αὐτός ἐστιν, ἐν ᾧ οὐκ ἔστιν ὅλως οὐ τροπῆς ἀποσκίασμα, οὐ νυκτός παρουσία, (74) οὐ σκότος παρεμποδισμός ἐγγίνεται εἰς ἅπαν, ἀλλ᾿ ἐφήπλωται τῷ παντί καί ἀπροσίτως λάμπει καί τοῖς ἀξίοις προσιτός καί ληπτός καθορᾶται, ὀλίγον μέν, ὡς ἔφαμεν, πρός ὅλην τήν ἀκτῖνα καί πρός τόν ἥλιον αὐτόν, ὅτε φανεῖται ὅλος, πολύ δέ πάντως πρός αὐτούς τούς σκότει καθημένους, ὅτι κατηξιώθησαν μικράν αὐγήν ἰδέσθαι. Ἐγώ δέ, ὁ ταλαίπωρος, προτιμῶμια τό σκότος καί μεριμνῶ τά ἐν αὐτῷ καί προστιθῶ τόν ζόφον, καί γίνεται παχύτερον τῇ ταπεινῇ ψυχῇ μου, ἐξ οὖ τά πάθη τρέφονται καί ἐν ἐμοί ζωοῦνται καί δράκοντές μοι γίνονται καί ἑρπετά καί ὄφεις διαταράσσοντες ἀεί τῆς ψυχῆς μου τά μέλη˙ καί γάρ ἡ δόξα δάκνει με, ἡ κενή καί ματαίᾳ, καί τούς ὀδόντας πέπηγεν ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ˙ ἐξ ἧς ἀδυνατήσαντος καί ἐκλυθέντος ὅλως ἦλθον κύνες οἱ ἄγριοι, ἦλθεν θηρίων πλῆθος, καί εὑρόντα με κείμενον κατεμασήσαντό με. Τρυφή γάρ καί ὁ ἔπαινος μυελόν καί τά νεῦρα διέσπασάν μου, τῆς ψυχῆς ἰσχύν καί προθυμίαν. Ἀφῃρηκότα ἀπ᾿ ἐμοῦ, οἴμοι, πῶς πάντα γράψω; Οἴησιν δέ καί ὄκνον μοι ὡς λῃστάς ἐπιθέντες, ἡδονήν τε καί μέριμναν, πῶς ἀνθρώποις ἀρέσω, 40 ἀπ᾿ ἐναντίας σύροντες διεμερίσαντό με˙ ἡ μέν τήν σωφροσύνην μου καί τό νηφάλιόν μου, ἡ δέ τά ἔργα τά καλά καί πράξεις τάς ἐνθέους ἐφ᾿ ἑαυτάς δεικνύοντες νεκρόν ἀπέδειξάν με, οἴησιν, τό παράδοξον καί θαυμαστόν καί μέγα, καταλιπόντες ἐν ἐμοί τῷ κατερρυπωμένῳ. Πῶς γάρ, εἰπέ, οὐ θαυμαστόν, πῶς οὐ πλῆρες ἐλέους, ὅτι τοσαῦτα πάθη με ἐπιπεσόντα αἴφνης καί πάσης ἀρετῆς γυμνόν καί νεκρόν δείξαντά με (75) ἔλαθον πάλιν ἐμαυτόν μηδέν τῶν γενομένων ἐπεγνωκώς, ἀλλ᾿ οἴομαι μείζων πάντων ὑπάρχειν καί ἀπαθής καί ἅγιος καί σοφός θεολόγος, δικαίως καί τιμώμενος παρά πάντων ἀνθρώπων, ἀλλά καί ἐπαινούμενος, ὡς ἄξιος ἐπαίνων ἅπαντας προσκαλούμενος δοκῶ τιμήν συνάγειν. Συναγομένων γάρ αὐτῶν ἐγώ φυσῶμαι πλέον καί συχνῶς περιβλέπομαι, μή πού τις ἀπελείφθη, ὅστις οὐ παραγένετο καί ἐθεάσατό με˙ καί εἴ που εὑρεθείη τις παραβλεψάμενός με, μνησικακῶ καί λοιδορῶ καί διασύρω τοῦτον, ὅπως ἀκούσας καί αὐτός μή φέρων μου τούς ψόγους ἔλθῃ, προσαγορεύσῃ με, φανῇ ὑπόσδονδός μου καί ὡς κἀκεῖνος χρῄζει μου τῆς εὐχῆς καί ἀγάπης, καί λέγω πάντας τούς λοιπούς˙ Ἔρχεται καί ὁ δεῖνα καί τάς εὐχάς κομίζεται καί τούς λόγους ἀκούει καί τήν διδασκαλίαν μου – φεῦ μοι τῆς εὐπηθείας! Πῶς οὖν βλέπω γύμνωσιν τῆς ἀθλιότητός μου καί τῶν πληγῶν αἰσθάνομαι καί λυποῦμαι καί κλαίω καί ἴασιν ἐπιζητῶ ἀνακλιθείς ξενῶνι καί ἰατρούς παρακαλῶ δεικνύς τούς μώλωπάς μου, ἀπογυμνώσας τε αὐτοῖς καί τά κρυπτά μου πάθη, ὡς ἄν ξηρία, ἔμπλαστρα καί καύστρας ἐπιθῶσι, καί ὑπομείνω καρτερῶς διά τήν ἴασίν μου, ἀλλά καί μᾶλλον προστιθῶ τραύματα καθ᾿ ἑκάστην; Ἀλλ᾿, ὦ Θεέ μου, οἴκτειρον ἐμέ πεπλανημένον καί φόβον σου ἐμφύτευσον ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ, ἵνα τόν κόσμον φύγοιμι κατά τάς ἐντολάς σου καί μῖσος ἔξω πρός αὐτόν καί συσταλῶ ἐμφρόνως, καί μή ἐάσῃς με, Χριστέ, μέσον τούτου πλανᾶσθαι, ὅτι σέ μόνον ἀγαπῶ μήπω σε ἀγαπήσας, καί σοῦ μόνου προσδοκῶ τάς ἐντολάς φυλάττειν, ὅλως ὤν ἐν τοῖς πάθεσι, μηδέ ἐπεγνωκώς σε.

φύσιν τήν τρισυπόστατον ἀνερμήνευτον πάντῃ! Θεοῦ γάρ οὔτε ὄνομα, οὐ φύσιν, οὐκ ἰδέαν, οὐ μορφήν, οὐχ ὑπόστασιν τῶν ἀνθρώπων τις ἔγνω, ἵνα εἴπῃ καί γράψῃ καί μεταδῷ τοῖς ἄλλοις, ἀλλ᾿ ὥσπερ λάμπων ἥλιος τοῖς νέφεσιν εἰσδύνει καί οὐχ ὁρᾶται μέν αὐτός, οὐδ᾿ ὅλως φωτί φαίνει, ἀλλ᾿ ἀμυδρόν τοῖς ἐν τῇ γῇ τό φῶς αὐτοῦ παρέχει, οὕτω μου νόει τόν Θεόν ἀφ᾿ ἡμῶν κεκρυμμένον καί σκότος μέγα βαθύ πάντας ἡμᾶς κατέχον. Ἀλλά τό θαυμαστότερον νόει πάντως ἐνταῦθα˙ Θεοῦ γάρ οὐ συστέλλεται τό φῶς, ὡς τοῦ ἡλίου, ἀλλά λάμπει πανταχοῦ καί φωτίζει τά πάντα˙ καί μέσον ἐγώ τοῦ παντός περιέχομαι σκότει καί τοῦ ἐμέ ποιήσαντος φωτός ἀποστεροῦμια. Τίς οὖν ἐμέ μή κλαύσειε καί τίς ἄν οὐ πενθήσῃ καί τίς οὐκ ἄν στενάξειεν ἐπ᾿ ἐμοί καί δακρύσῃ, ὅτι Θεός ἐν ἅπασι καί πανταχοῦ ὑπάρχει καί φῶς ὅλος αὐτός ἐστιν, ἐν ᾧ οὐκ ἔστιν ὅλως οὐ τροπῆς ἀποσκίασμα, οὐ νυκτός παρουσία, (74) οὐ σκότος παρεμποδισμός ἐγγίνεται εἰς ἅπαν, ἀλλ᾿ ἐφήπλωται τῷ παντί καί ἀπροσίτως λάμπει καί τοῖς ἀξίοις προσιτός καί ληπτός καθορᾶται, ὀλίγον μέν, ὡς ἔφαμεν, πρός ὅλην τήν ἀκτῖνα καί πρός τόν ἥλιον αὐτόν, ὅτε φανεῖται ὅλος, πολύ δέ πάντως πρός αὐτούς τούς σκότει καθημένους, ὅτι κατηξιώθησαν μικράν αὐγήν ἰδέσθαι. Ἐγώ δέ, ὁ ταλαίπωρος, προτιμῶμια τό σκότος καί μεριμνῶ τά ἐν αὐτῷ καί προστιθῶ τόν ζόφον, καί γίνεται παχύτερον τῇ ταπεινῇ ψυχῇ μου, ἐξ οὖ τά πάθη τρέφονται καί ἐν ἐμοί ζωοῦνται καί δράκοντές μοι γίνονται καί ἑρπετά καί ὄφεις διαταράσσοντες ἀεί τῆς ψυχῆς μου τά μέλη˙ καί γάρ ἡ δόξα δάκνει με, ἡ κενή καί ματαίᾳ, καί τούς ὀδόντας πέπηγεν ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ˙ ἐξ ἧς ἀδυνατήσαντος καί ἐκλυθέντος ὅλως ἦλθον κύνες οἱ ἄγριοι, ἦλθεν θηρίων πλῆθος, καί εὑρόντα με κείμενον κατεμασήσαντό με. Τρυφή γάρ καί ὁ ἔπαινος μυελόν καί τά νεῦρα διέσπασάν μου, τῆς ψυχῆς ἰσχύν καί προθυμίαν. Ἀφῃρηκότα ἀπ᾿ ἐμοῦ, οἴμοι, πῶς πάντα γράψω; Οἴησιν δέ καί ὄκνον μοι ὡς λῃστάς ἐπιθέντες, ἡδονήν τε καί μέριμναν, πῶς ἀνθρώποις ἀρέσω, 40 ἀπ᾿ ἐναντίας σύροντες διεμερίσαντό με˙ ἡ μέν τήν σωφροσύνην μου καί τό νηφάλιόν μου, ἡ δέ τά ἔργα τά καλά καί πράξεις τάς ἐνθέους ἐφ᾿ ἑαυτάς δεικνύοντες νεκρόν ἀπέδειξάν με, οἴησιν, τό παράδοξον καί θαυμαστόν καί μέγα, καταλιπόντες ἐν ἐμοί τῷ κατερρυπωμένῳ. Πῶς γάρ, εἰπέ, οὐ θαυμαστόν, πῶς οὐ πλῆρες ἐλέους, ὅτι τοσαῦτα πάθη με ἐπιπεσόντα αἴφνης καί πάσης ἀρετῆς γυμνόν καί νεκρόν δείξαντά με (75) ἔλαθον πάλιν ἐμαυτόν μηδέν τῶν γενομένων ἐπεγνωκώς, ἀλλ᾿ οἴομαι μείζων πάντων ὑπάρχειν καί ἀπαθής καί ἅγιος καί σοφός θεολόγος, δικαίως καί τιμώμενος παρά πάντων ἀνθρώπων, ἀλλά καί ἐπαινούμενος, ὡς ἄξιος ἐπαίνων ἅπαντας προσκαλούμενος δοκῶ τιμήν συνάγειν. Συναγομένων γάρ αὐτῶν ἐγώ φυσῶμαι πλέον καί συχνῶς περιβλέπομαι, μή πού τις ἀπελείφθη, ὅστις οὐ παραγένετο καί ἐθεάσατό με˙ καί εἴ που εὑρεθείη τις παραβλεψάμενός με, μνησικακῶ καί λοιδορῶ καί διασύρω τοῦτον, ὅπως ἀκούσας καί αὐτός μή φέρων μου τούς ψόγους ἔλθῃ, προσαγορεύσῃ με, φανῇ ὑπόσδονδός μου καί ὡς κἀκεῖνος χρῄζει μου τῆς εὐχῆς καί ἀγάπης, καί λέγω πάντας τούς λοιπούς˙ Ἔρχεται καί ὁ δεῖνα καί τάς εὐχάς κομίζεται καί τούς λόγους ἀκούει καί τήν διδασκαλίαν μου – φεῦ μοι τῆς εὐπηθείας! Πῶς οὖν βλέπω γύμνωσιν τῆς ἀθλιότητός μου καί τῶν πληγῶν αἰσθάνομαι καί λυποῦμαι καί κλαίω καί ἴασιν ἐπιζητῶ ἀνακλιθείς ξενῶνι καί ἰατρούς παρακαλῶ δεικνύς τούς μώλωπάς μου, ἀπογυμνώσας τε αὐτοῖς καί τά κρυπτά μου πάθη, ὡς ἄν ξηρία, ἔμπλαστρα καί καύστρας ἐπιθῶσι, καί ὑπομείνω καρτερῶς διά τήν ἴασίν μου, ἀλλά καί μᾶλλον προστιθῶ τραύματα καθ᾿ ἑκάστην; Ἀλλ᾿, ὦ Θεέ μου, οἴκτειρον ἐμέ πεπλανημένον καί φόβον σου ἐμφύτευσον ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ, ἵνα τόν κόσμον φύγοιμι κατά τάς ἐντολάς σου καί μῖσος ἔξω πρός αὐτόν καί συσταλῶ ἐμφρόνως, καί μή ἐάσῃς με, Χριστέ, μέσον τούτου πλανᾶσθαι, ὅτι σέ μόνον ἀγαπῶ μήπω σε ἀγαπήσας, καί σοῦ μόνου προσδοκῶ τάς ἐντολάς φυλάττειν, ὅλως ὤν ἐν τοῖς πάθεσι, μηδέ ἐπεγνωκώς σε.

φύσιν τήν τρισυπόστατον ἀνερμήνευτον πάντῃ! Θεοῦ γάρ οὔτε ὄνομα, οὐ φύσιν, οὐκ ἰδέαν, οὐ μορφήν, οὐχ ὑπόστασιν τῶν ἀνθρώπων τις ἔγνω, ἵνα εἴπῃ καί γράψῃ καί μεταδῷ τοῖς ἄλλοις, ἀλλ᾿ ὥσπερ λάμπων ἥλιος τοῖς νέφεσιν εἰσδύνει καί οὐχ ὁρᾶται μέν αὐτός, οὐδ᾿ ὅλως φωτί φαίνει, ἀλλ᾿ ἀμυδρόν τοῖς ἐν τῇ γῇ τό φῶς αὐτοῦ παρέχει, οὕτω μου νόει τόν Θεόν ἀφ᾿ ἡμῶν κεκρυμμένον καί σκότος μέγα βαθύ πάντας ἡμᾶς κατέχον. Ἀλλά τό θαυμαστότερον νόει πάντως ἐνταῦθα˙ Θεοῦ γάρ οὐ συστέλλεται τό φῶς, ὡς τοῦ ἡλίου, ἀλλά λάμπει πανταχοῦ καί φωτίζει τά πάντα˙ καί μέσον ἐγώ τοῦ παντός περιέχομαι σκότει καί τοῦ ἐμέ ποιήσαντος φωτός ἀποστεροῦμια. Τίς οὖν ἐμέ μή κλαύσειε καί τίς ἄν οὐ πενθήσῃ καί τίς οὐκ ἄν στενάξειεν ἐπ᾿ ἐμοί καί δακρύσῃ, ὅτι Θεός ἐν ἅπασι καί πανταχοῦ ὑπάρχει καί φῶς ὅλος αὐτός ἐστιν, ἐν ᾧ οὐκ ἔστιν ὅλως οὐ τροπῆς ἀποσκίασμα, οὐ νυκτός παρουσία, (74) οὐ σκότος παρεμποδισμός ἐγγίνεται εἰς ἅπαν, ἀλλ᾿ ἐφήπλωται τῷ παντί καί ἀπροσίτως λάμπει καί τοῖς ἀξίοις προσιτός καί ληπτός καθορᾶται, ὀλίγον μέν, ὡς ἔφαμεν, πρός ὅλην τήν ἀκτῖνα καί πρός τόν ἥλιον αὐτόν, ὅτε φανεῖται ὅλος, πολύ δέ πάντως πρός αὐτούς τούς σκότει καθημένους, ὅτι κατηξιώθησαν μικράν αὐγήν ἰδέσθαι. Ἐγώ δέ, ὁ ταλαίπωρος, προτιμῶμια τό σκότος καί μεριμνῶ τά ἐν αὐτῷ καί προστιθῶ τόν ζόφον, καί γίνεται παχύτερον τῇ ταπεινῇ ψυχῇ μου, ἐξ οὖ τά πάθη τρέφονται καί ἐν ἐμοί ζωοῦνται καί δράκοντές μοι γίνονται καί ἑρπετά καί ὄφεις διαταράσσοντες ἀεί τῆς ψυχῆς μου τά μέλη˙ καί γάρ ἡ δόξα δάκνει με, ἡ κενή καί ματαίᾳ, καί τούς ὀδόντας πέπηγεν ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ˙ ἐξ ἧς ἀδυνατήσαντος καί ἐκλυθέντος ὅλως ἦλθον κύνες οἱ ἄγριοι, ἦλθεν θηρίων πλῆθος, καί εὑρόντα με κείμενον κατεμασήσαντό με. Τρυφή γάρ καί ὁ ἔπαινος μυελόν καί τά νεῦρα διέσπασάν μου, τῆς ψυχῆς ἰσχύν καί προθυμίαν. Ἀφῃρηκότα ἀπ᾿ ἐμοῦ, οἴμοι, πῶς πάντα γράψω; Οἴησιν δέ καί ὄκνον μοι ὡς λῃστάς ἐπιθέντες, ἡδονήν τε καί μέριμναν, πῶς ἀνθρώποις ἀρέσω, 40 ἀπ᾿ ἐναντίας σύροντες διεμερίσαντό με˙ ἡ μέν τήν σωφροσύνην μου καί τό νηφάλιόν μου, ἡ δέ τά ἔργα τά καλά καί πράξεις τάς ἐνθέους ἐφ᾿ ἑαυτάς δεικνύοντες νεκρόν ἀπέδειξάν με, οἴησιν, τό παράδοξον καί θαυμαστόν καί μέγα, καταλιπόντες ἐν ἐμοί τῷ κατερρυπωμένῳ. Πῶς γάρ, εἰπέ, οὐ θαυμαστόν, πῶς οὐ πλῆρες ἐλέους, ὅτι τοσαῦτα πάθη με ἐπιπεσόντα αἴφνης καί πάσης ἀρετῆς γυμνόν καί νεκρόν δείξαντά με (75) ἔλαθον πάλιν ἐμαυτόν μηδέν τῶν γενομένων ἐπεγνωκώς, ἀλλ᾿ οἴομαι μείζων πάντων ὑπάρχειν καί ἀπαθής καί ἅγιος καί σοφός θεολόγος, δικαίως καί τιμώμενος παρά πάντων ἀνθρώπων, ἀλλά καί ἐπαινούμενος, ὡς ἄξιος ἐπαίνων ἅπαντας προσκαλούμενος δοκῶ τιμήν συνάγειν. Συναγομένων γάρ αὐτῶν ἐγώ φυσῶμαι πλέον καί συχνῶς περιβλέπομαι, μή πού τις ἀπελείφθη, ὅστις οὐ παραγένετο καί ἐθεάσατό με˙ καί εἴ που εὑρεθείη τις παραβλεψάμενός με, μνησικακῶ καί λοιδορῶ καί διασύρω τοῦτον, ὅπως ἀκούσας καί αὐτός μή φέρων μου τούς ψόγους ἔλθῃ, προσαγορεύσῃ με, φανῇ ὑπόσδονδός μου καί ὡς κἀκεῖνος χρῄζει μου τῆς εὐχῆς καί ἀγάπης, καί λέγω πάντας τούς λοιπούς˙ Ἔρχεται καί ὁ δεῖνα καί τάς εὐχάς κομίζεται καί τούς λόγους ἀκούει καί τήν διδασκαλίαν μου – φεῦ μοι τῆς εὐπηθείας! Πῶς οὖν βλέπω γύμνωσιν τῆς ἀθλιότητός μου καί τῶν πληγῶν αἰσθάνομαι καί λυποῦμαι καί κλαίω καί ἴασιν ἐπιζητῶ ἀνακλιθείς ξενῶνι καί ἰατρούς παρακαλῶ δεικνύς τούς μώλωπάς μου, ἀπογυμνώσας τε αὐτοῖς καί τά κρυπτά μου πάθη, ὡς ἄν ξηρία, ἔμπλαστρα καί καύστρας ἐπιθῶσι, καί ὑπομείνω καρτερῶς διά τήν ἴασίν μου, ἀλλά καί μᾶλλον προστιθῶ τραύματα καθ᾿ ἑκάστην; Ἀλλ᾿, ὦ Θεέ μου, οἴκτειρον ἐμέ πεπλανημένον καί φόβον σου ἐμφύτευσον ἐν τῇ ἐμῇ καρδίᾳ, ἵνα τόν κόσμον φύγοιμι κατά τάς ἐντολάς σου καί μῖσος ἔξω πρός αὐτόν καί συσταλῶ ἐμφρόνως, καί μή ἐάσῃς με, Χριστέ, μέσον τούτου πλανᾶσθαι, ὅτι σέ μόνον ἀγαπῶ μήπω σε ἀγαπήσας, καί σοῦ μόνου προσδοκῶ τάς ἐντολάς φυλάττειν, ὅλως ὤν ἐν τοῖς πάθεσι, μηδέ ἐπεγνωκώς σε.

43 ΙΔ’. Εὐχαριστία πρός Θεόν τῶν δωρεῶν ἕνεκα, ὧν παρ᾿ αὐτοῦ ἠξιώθη˙ καί ὅτι φρικτόν καί ἀγγέλοις τό τῆς ἱερωσύνης καί ἡγουμενείας ἀξίωμα. (81) Ἐγώ, κἄν θέλω, Δέσποτα, λαλῆσαι οὐκ ἰσχύω. Τί γάρ ὅλως καί φθέγξομαι ἀκάθαρτος ὑπάρχων καί λογισμοῖς καί πράξεσι καί ἐννοίαις ἁπάσαις; Πλήν τήν ψυχήν τιτρώσκομαι, φλέγομαι τά ἐντός μου ἐπιθυμῶν λαλῆσαί σοι, κἄν ποσῶς, ὁ Θεός μου. Βλέπω, καί γάρ ἐπίστασαι τά ἐμά, ὦ Θεέ μου, ὅτι τά μέλη ἅπαντα σώματος καί ψυχῆς μου ἐμίανα ἐκ γενετῆς, ὅλος ὤν ἁμαρτία. Τεκμαίρομαι τό ἔλεος καί τήν φιλανθρωπίαν καί τά καλά σου τά πολλά, ἅ εἰς ἐμέ εἰργάσω, καί ἄφωνος καθίσταμαι μικροῦ ἀπογινώσκων καί θλίβομαι διηνεκῶς λυπούμενος, ὁ τάλας, ὅτι ἀνάξιός εἰμι τῶν ἀγαθῶν σου πάντων. Ὁπόταν ἔλθω εἰς ἐμαυτόν καί κατά νοῦν θελήσω ἀναλογίσθαι, Χριστέ, τά πλήθη τῶν κακῶν μου, καί ὅτι ἕν ἀγαθόν οὐκ ἔπραξα ἐν βίῳ, ἀντί δέ τῶν κολάσεων, ὀργῆς σου τῆς δικαίας, ὧν ὑπομεῖναι ἔμελλον ὡς πολλά σε λυπήσας, τοσούτων μᾶλλον ἀγαθῶν νῦν κατηξίωσάς με, ἔρχομαι εἰς ἀπόγνωσιν, φοβοῦμαί σου τό κρῖμα, ὅτι καί μᾶλλον προστιθῶ πταίσματα καθ᾿ ἑκάστην, (82) καί τό πολύ σου ἔλεος καί τήν φιλανθρωπίαν τρέμω μή τρέψῃς εἰς θυμόν μείζονος τιμωρίας, ὅτι εὐεργετούμενος ἀχαριστῶ σοι πλέον, δοῦλος ὑπάρχων πονηρός σου, τοῦ καλοῦ Δεσπότου. Πάντα οὖν τἆλλα, Κύριε, ὑπομονήν παρεῖχον, ἐλπίδα προξενοῦντά μοι ζωῆς τῆς αἰωνίου˙ οὗ ἕνεκεν καί ἔχαιρον πολλά, ὡς οἶδας μόνος, θαρρῶν εἰς τήν χρηστότητα καί εἰς τό ἔλεός σου. Διά γάρ τοῦτο ἐκ παντός ἦρές με ἐκ τοῦ κόσμου καί πάντων ἀπεχώρισας συγγενῶν τε καί φίλων, ὅπως καί ἐλεήσῃς με καί σώσῃς με, Χριστέ μου˙ τοῦτο πληροφορούμενος παρά τῆς χάριτός σου εἶχον χαράν ἀπλήρωτον και βεβαίαν ἐλπίδα. Τά δύο δέ τά ἔσχατα ὅπως εἴπω, οὐκ οἶδα, ἅ εἰς ἐμέ εὐδόκησας γενέσθαι, Βασιλεῦ μου, καί τήν ψυχήν μου καί τόν νοῦν λόγου ἀποστεροῦσι 44 καί ἐνεργείας παύσουσι καί φρονήσεις ἁπάσας, ἀλλά καί τῷ μεγέθει σου βαρύνουσι τῆς δόξης καί παύσασθαι παρά μικρόν πείθουσί με, Σωτήρ μου, μηδέν λαλεῖν,μηδέν ποιεῖν, μηδέ ἅπτεσθαι τούτων, καί ἀπορῶ ἐν ἐμαυτῷ καί θαυμάζων λυποῦμια. Πῶς τοῖς τοιούτοις ἐμαυτόν πράγμασιν ἀπορρήτοις ἐξέδωκα διακονεῖν καί λειτουργεῖν, ὁ τάλας; Ἐν οἷς ἄγγελοι φρίττουσιν ἀδεῶς ἀτενίσαι, προφῆται ἐδειλίασαν ἐνωτισθέντες ἅμα δόξης τό ἀκατάληπτον καί τῆς οἰκονομίας˙ ἀπόστολοι καί μάρτυρες καί διδασκάλων πλῆθος βοῶσι καί κραυγάζουσιν ἑαυτούς ἀναξίους διαρρήδην κηρύττοντες ἅπασι τοῖς ἐν κόσμῳ. Ἐγώ δέ πῶς, ὁ ἄσωτος, καί πῶς ἐγώ, ὁ πόρνος, καί πῶς ἐγώ, ὁ ταπεινός, γενέσθαι ἠξιώθην καί ἀδελφῶν ἡγούμενος, τῶν θείων μυστηρίων (83) ἱερουργός καί λειτουργός τῆς ἀχράντου Τριάδος; Ὅπου γάρ ἄρτος σαρκός καί τοῦ αἵματος, Λόγε, ἐκεῖ ὑπάρχεις σύ αὐτός, ὁ Θεός μου καί Λόγος, καί ταῦτα σῶμα γίνεται σόν ἀληθῶς καί αἷμα ἐπελεύσει τοῦ Πνεύματος καί δυνάμει Ὑψίστου˙ καί τολμῶντες ἁπτόμεθα θεοῦ τοῦ ἀπροσίτου, μᾶλλον δέ τοῦ οἰκοῦντος ἐν φωτί ἀπροσίτῳ, οὐ μόνον φύσει τῇ φθαρτῇ ταύτῃ καί ἀνθρωπίνῃ, ἀλλά καί πάσαις νεοραῖς στρατιαῖς τῶν ἀγγέλων. Τοῦτο οὖν τό ἀπόρρητον, τοῦτο τό ὑπέρ φύσιν ἔργον τε καί ἐγχείρημα, ὅπερ ποιεῖν ἐτάχθην, πείθει με καί τόν θάνατον πρό ὀφθαλμῶν μου βλέπειν˙ ὅθεν ἀφείς τό ἥδεσθαι τῷ τρόμῳ συνεσχέθην εἰδώς, ὅτι ἀδύνατον ἐμοί καί πᾶσιν, οἶμαι, τό κατ᾿ ἀξίαν λειτουργεῖν καί βίον οὕτως ἔχειν ἀγγελικόν ἐν σώματι, μᾶλλον δ᾿ ὑπέρ ἀγγέλους, ἵν᾿ ὁ λόγος ἔδειξε καί ἡ ἀλήθεια ἔχει, καί οἰκειότερος αὐτῶν γένηται κατ᾿ ἀξίαν ὡς καί χερσίν ἁπτόμενος καί στόματι ἐσθίων, ὅνπερ ἐκεῖνοι φρίττοντες παρίστανται σύν τρόμῳ. Τό δέ κρῖμα τῶν ἀδελφῶν, οὕς τέταγμαι ποιμαίνειν, ποία ψυχή βαστάσειε, ποῖος νοῦς εὐπορήσῃ ἀκατακρίτως μετελθεῖν ἑνός ἑκάστου γνώμην καί πάντα τά παρ᾿ ἑαυτοῦ ἀνελλιπῶς εἰσφέρειν καί ἐξελέσθαι κρίματος ἑαυτόν τοῦ ἐκείνων; Οὔ μοί δοκεῖ πως δυνατόν ἀνθρώποις εἶναι τοῦτο˙ 45

43 ΙΔ’. Εὐχαριστία πρός Θεόν τῶν δωρεῶν ἕνεκα, ὧν παρ᾿ αὐτοῦ ἠξιώθη˙ καί ὅτι φρικτόν καί ἀγγέλοις τό τῆς ἱερωσύνης καί ἡγουμενείας ἀξίωμα. (81) Ἐγώ, κἄν θέλω, Δέσποτα, λαλῆσαι οὐκ ἰσχύω. Τί γάρ ὅλως καί φθέγξομαι ἀκάθαρτος ὑπάρχων καί λογισμοῖς καί πράξεσι καί ἐννοίαις ἁπάσαις; Πλήν τήν ψυχήν τιτρώσκομαι, φλέγομαι τά ἐντός μου ἐπιθυμῶν λαλῆσαί σοι, κἄν ποσῶς, ὁ Θεός μου. Βλέπω, καί γάρ ἐπίστασαι τά ἐμά, ὦ Θεέ μου, ὅτι τά μέλη ἅπαντα σώματος καί ψυχῆς μου ἐμίανα ἐκ γενετῆς, ὅλος ὤν ἁμαρτία. Τεκμαίρομαι τό ἔλεος καί τήν φιλανθρωπίαν καί τά καλά σου τά πολλά, ἅ εἰς ἐμέ εἰργάσω, καί ἄφωνος καθίσταμαι μικροῦ ἀπογινώσκων καί θλίβομαι διηνεκῶς λυπούμενος, ὁ τάλας, ὅτι ἀνάξιός εἰμι τῶν ἀγαθῶν σου πάντων. Ὁπόταν ἔλθω εἰς ἐμαυτόν καί κατά νοῦν θελήσω ἀναλογίσθαι, Χριστέ, τά πλήθη τῶν κακῶν μου, καί ὅτι ἕν ἀγαθόν οὐκ ἔπραξα ἐν βίῳ, ἀντί δέ τῶν κολάσεων, ὀργῆς σου τῆς δικαίας, ὧν ὑπομεῖναι ἔμελλον ὡς πολλά σε λυπήσας, τοσούτων μᾶλλον ἀγαθῶν νῦν κατηξίωσάς με, ἔρχομαι εἰς ἀπόγνωσιν, φοβοῦμαί σου τό κρῖμα, ὅτι καί μᾶλλον προστιθῶ πταίσματα καθ᾿ ἑκάστην, (82) καί τό πολύ σου ἔλεος καί τήν φιλανθρωπίαν τρέμω μή τρέψῃς εἰς θυμόν μείζονος τιμωρίας, ὅτι εὐεργετούμενος ἀχαριστῶ σοι πλέον, δοῦλος ὑπάρχων πονηρός σου, τοῦ καλοῦ Δεσπότου. Πάντα οὖν τἆλλα, Κύριε, ὑπομονήν παρεῖχον, ἐλπίδα προξενοῦντά μοι ζωῆς τῆς αἰωνίου˙ οὗ ἕνεκεν καί ἔχαιρον πολλά, ὡς οἶδας μόνος, θαρρῶν εἰς τήν χρηστότητα καί εἰς τό ἔλεός σου. Διά γάρ τοῦτο ἐκ παντός ἦρές με ἐκ τοῦ κόσμου καί πάντων ἀπεχώρισας συγγενῶν τε καί φίλων, ὅπως καί ἐλεήσῃς με καί σώσῃς με, Χριστέ μου˙ τοῦτο πληροφορούμενος παρά τῆς χάριτός σου εἶχον χαράν ἀπλήρωτον και βεβαίαν ἐλπίδα. Τά δύο δέ τά ἔσχατα ὅπως εἴπω, οὐκ οἶδα, ἅ εἰς ἐμέ εὐδόκησας γενέσθαι, Βασιλεῦ μου, καί τήν ψυχήν μου καί τόν νοῦν λόγου ἀποστεροῦσι 44 καί ἐνεργείας παύσουσι καί φρονήσεις ἁπάσας, ἀλλά καί τῷ μεγέθει σου βαρύνουσι τῆς δόξης καί παύσασθαι παρά μικρόν πείθουσί με, Σωτήρ μου, μηδέν λαλεῖν,μηδέν ποιεῖν, μηδέ ἅπτεσθαι τούτων, καί ἀπορῶ ἐν ἐμαυτῷ καί θαυμάζων λυποῦμια. Πῶς τοῖς τοιούτοις ἐμαυτόν πράγμασιν ἀπορρήτοις ἐξέδωκα διακονεῖν καί λειτουργεῖν, ὁ τάλας; Ἐν οἷς ἄγγελοι φρίττουσιν ἀδεῶς ἀτενίσαι, προφῆται ἐδειλίασαν ἐνωτισθέντες ἅμα δόξης τό ἀκατάληπτον καί τῆς οἰκονομίας˙ ἀπόστολοι καί μάρτυρες καί διδασκάλων πλῆθος βοῶσι καί κραυγάζουσιν ἑαυτούς ἀναξίους διαρρήδην κηρύττοντες ἅπασι τοῖς ἐν κόσμῳ. Ἐγώ δέ πῶς, ὁ ἄσωτος, καί πῶς ἐγώ, ὁ πόρνος, καί πῶς ἐγώ, ὁ ταπεινός, γενέσθαι ἠξιώθην καί ἀδελφῶν ἡγούμενος, τῶν θείων μυστηρίων (83) ἱερουργός καί λειτουργός τῆς ἀχράντου Τριάδος; Ὅπου γάρ ἄρτος σαρκός καί τοῦ αἵματος, Λόγε, ἐκεῖ ὑπάρχεις σύ αὐτός, ὁ Θεός μου καί Λόγος, καί ταῦτα σῶμα γίνεται σόν ἀληθῶς καί αἷμα ἐπελεύσει τοῦ Πνεύματος καί δυνάμει Ὑψίστου˙ καί τολμῶντες ἁπτόμεθα θεοῦ τοῦ ἀπροσίτου, μᾶλλον δέ τοῦ οἰκοῦντος ἐν φωτί ἀπροσίτῳ, οὐ μόνον φύσει τῇ φθαρτῇ ταύτῃ καί ἀνθρωπίνῃ, ἀλλά καί πάσαις νεοραῖς στρατιαῖς τῶν ἀγγέλων. Τοῦτο οὖν τό ἀπόρρητον, τοῦτο τό ὑπέρ φύσιν ἔργον τε καί ἐγχείρημα, ὅπερ ποιεῖν ἐτάχθην, πείθει με καί τόν θάνατον πρό ὀφθαλμῶν μου βλέπειν˙ ὅθεν ἀφείς τό ἥδεσθαι τῷ τρόμῳ συνεσχέθην εἰδώς, ὅτι ἀδύνατον ἐμοί καί πᾶσιν, οἶμαι, τό κατ᾿ ἀξίαν λειτουργεῖν καί βίον οὕτως ἔχειν ἀγγελικόν ἐν σώματι, μᾶλλον δ᾿ ὑπέρ ἀγγέλους, ἵν᾿ ὁ λόγος ἔδειξε καί ἡ ἀλήθεια ἔχει, καί οἰκειότερος αὐτῶν γένηται κατ᾿ ἀξίαν ὡς καί χερσίν ἁπτόμενος καί στόματι ἐσθίων, ὅνπερ ἐκεῖνοι φρίττοντες παρίστανται σύν τρόμῳ. Τό δέ κρῖμα τῶν ἀδελφῶν, οὕς τέταγμαι ποιμαίνειν, ποία ψυχή βαστάσειε, ποῖος νοῦς εὐπορήσῃ ἀκατακρίτως μετελθεῖν ἑνός ἑκάστου γνώμην καί πάντα τά παρ᾿ ἑαυτοῦ ἀνελλιπῶς εἰσφέρειν καί ἐξελέσθαι κρίματος ἑαυτόν τοῦ ἐκείνων; Οὔ μοί δοκεῖ πως δυνατόν ἀνθρώποις εἶναι τοῦτο˙ 45

43 ΙΔ’. Εὐχαριστία πρός Θεόν τῶν δωρεῶν ἕνεκα, ὧν παρ᾿ αὐτοῦ ἠξιώθη˙ καί ὅτι φρικτόν καί ἀγγέλοις τό τῆς ἱερωσύνης καί ἡγουμενείας ἀξίωμα. (81) Ἐγώ, κἄν θέλω, Δέσποτα, λαλῆσαι οὐκ ἰσχύω. Τί γάρ ὅλως καί φθέγξομαι ἀκάθαρτος ὑπάρχων καί λογισμοῖς καί πράξεσι καί ἐννοίαις ἁπάσαις; Πλήν τήν ψυχήν τιτρώσκομαι, φλέγομαι τά ἐντός μου ἐπιθυμῶν λαλῆσαί σοι, κἄν ποσῶς, ὁ Θεός μου. Βλέπω, καί γάρ ἐπίστασαι τά ἐμά, ὦ Θεέ μου, ὅτι τά μέλη ἅπαντα σώματος καί ψυχῆς μου ἐμίανα ἐκ γενετῆς, ὅλος ὤν ἁμαρτία. Τεκμαίρομαι τό ἔλεος καί τήν φιλανθρωπίαν καί τά καλά σου τά πολλά, ἅ εἰς ἐμέ εἰργάσω, καί ἄφωνος καθίσταμαι μικροῦ ἀπογινώσκων καί θλίβομαι διηνεκῶς λυπούμενος, ὁ τάλας, ὅτι ἀνάξιός εἰμι τῶν ἀγαθῶν σου πάντων. Ὁπόταν ἔλθω εἰς ἐμαυτόν καί κατά νοῦν θελήσω ἀναλογίσθαι, Χριστέ, τά πλήθη τῶν κακῶν μου, καί ὅτι ἕν ἀγαθόν οὐκ ἔπραξα ἐν βίῳ, ἀντί δέ τῶν κολάσεων, ὀργῆς σου τῆς δικαίας, ὧν ὑπομεῖναι ἔμελλον ὡς πολλά σε λυπήσας, τοσούτων μᾶλλον ἀγαθῶν νῦν κατηξίωσάς με, ἔρχομαι εἰς ἀπόγνωσιν, φοβοῦμαί σου τό κρῖμα, ὅτι καί μᾶλλον προστιθῶ πταίσματα καθ᾿ ἑκάστην, (82) καί τό πολύ σου ἔλεος καί τήν φιλανθρωπίαν τρέμω μή τρέψῃς εἰς θυμόν μείζονος τιμωρίας, ὅτι εὐεργετούμενος ἀχαριστῶ σοι πλέον, δοῦλος ὑπάρχων πονηρός σου, τοῦ καλοῦ Δεσπότου. Πάντα οὖν τἆλλα, Κύριε, ὑπομονήν παρεῖχον, ἐλπίδα προξενοῦντά μοι ζωῆς τῆς αἰωνίου˙ οὗ ἕνεκεν καί ἔχαιρον πολλά, ὡς οἶδας μόνος, θαρρῶν εἰς τήν χρηστότητα καί εἰς τό ἔλεός σου. Διά γάρ τοῦτο ἐκ παντός ἦρές με ἐκ τοῦ κόσμου καί πάντων ἀπεχώρισας συγγενῶν τε καί φίλων, ὅπως καί ἐλεήσῃς με καί σώσῃς με, Χριστέ μου˙ τοῦτο πληροφορούμενος παρά τῆς χάριτός σου εἶχον χαράν ἀπλήρωτον και βεβαίαν ἐλπίδα. Τά δύο δέ τά ἔσχατα ὅπως εἴπω, οὐκ οἶδα, ἅ εἰς ἐμέ εὐδόκησας γενέσθαι, Βασιλεῦ μου, καί τήν ψυχήν μου καί τόν νοῦν λόγου ἀποστεροῦσι 44 καί ἐνεργείας παύσουσι καί φρονήσεις ἁπάσας, ἀλλά καί τῷ μεγέθει σου βαρύνουσι τῆς δόξης καί παύσασθαι παρά μικρόν πείθουσί με, Σωτήρ μου, μηδέν λαλεῖν,μηδέν ποιεῖν, μηδέ ἅπτεσθαι τούτων, καί ἀπορῶ ἐν ἐμαυτῷ καί θαυμάζων λυποῦμια. Πῶς τοῖς τοιούτοις ἐμαυτόν πράγμασιν ἀπορρήτοις ἐξέδωκα διακονεῖν καί λειτουργεῖν, ὁ τάλας; Ἐν οἷς ἄγγελοι φρίττουσιν ἀδεῶς ἀτενίσαι, προφῆται ἐδειλίασαν ἐνωτισθέντες ἅμα δόξης τό ἀκατάληπτον καί τῆς οἰκονομίας˙ ἀπόστολοι καί μάρτυρες καί διδασκάλων πλῆθος βοῶσι καί κραυγάζουσιν ἑαυτούς ἀναξίους διαρρήδην κηρύττοντες ἅπασι τοῖς ἐν κόσμῳ. Ἐγώ δέ πῶς, ὁ ἄσωτος, καί πῶς ἐγώ, ὁ πόρνος, καί πῶς ἐγώ, ὁ ταπεινός, γενέσθαι ἠξιώθην καί ἀδελφῶν ἡγούμενος, τῶν θείων μυστηρίων (83) ἱερουργός καί λειτουργός τῆς ἀχράντου Τριάδος; Ὅπου γάρ ἄρτος σαρκός καί τοῦ αἵματος, Λόγε, ἐκεῖ ὑπάρχεις σύ αὐτός, ὁ Θεός μου καί Λόγος, καί ταῦτα σῶμα γίνεται σόν ἀληθῶς καί αἷμα ἐπελεύσει τοῦ Πνεύματος καί δυνάμει Ὑψίστου˙ καί τολμῶντες ἁπτόμεθα θεοῦ τοῦ ἀπροσίτου, μᾶλλον δέ τοῦ οἰκοῦντος ἐν φωτί ἀπροσίτῳ, οὐ μόνον φύσει τῇ φθαρτῇ ταύτῃ καί ἀνθρωπίνῃ, ἀλλά καί πάσαις νεοραῖς στρατιαῖς τῶν ἀγγέλων. Τοῦτο οὖν τό ἀπόρρητον, τοῦτο τό ὑπέρ φύσιν ἔργον τε καί ἐγχείρημα, ὅπερ ποιεῖν ἐτάχθην, πείθει με καί τόν θάνατον πρό ὀφθαλμῶν μου βλέπειν˙ ὅθεν ἀφείς τό ἥδεσθαι τῷ τρόμῳ συνεσχέθην εἰδώς, ὅτι ἀδύνατον ἐμοί καί πᾶσιν, οἶμαι, τό κατ᾿ ἀξίαν λειτουργεῖν καί βίον οὕτως ἔχειν ἀγγελικόν ἐν σώματι, μᾶλλον δ᾿ ὑπέρ ἀγγέλους, ἵν᾿ ὁ λόγος ἔδειξε καί ἡ ἀλήθεια ἔχει, καί οἰκειότερος αὐτῶν γένηται κατ᾿ ἀξίαν ὡς καί χερσίν ἁπτόμενος καί στόματι ἐσθίων, ὅνπερ ἐκεῖνοι φρίττοντες παρίστανται σύν τρόμῳ. Τό δέ κρῖμα τῶν ἀδελφῶν, οὕς τέταγμαι ποιμαίνειν, ποία ψυχή βαστάσειε, ποῖος νοῦς εὐπορήσῃ ἀκατακρίτως μετελθεῖν ἑνός ἑκάστου γνώμην καί πάντα τά παρ᾿ ἑαυτοῦ ἀνελλιπῶς εἰσφέρειν καί ἐξελέσθαι κρίματος ἑαυτόν τοῦ ἐκείνων; Οὔ μοί δοκεῖ πως δυνατόν ἀνθρώποις εἶναι τοῦτο˙ 45

43 ΙΔ’. Εὐχαριστία πρός Θεόν τῶν δωρεῶν ἕνεκα, ὧν παρ᾿ αὐτοῦ ἠξιώθη˙ καί ὅτι φρικτόν καί ἀγγέλοις τό τῆς ἱερωσύνης καί ἡγουμενείας ἀξίωμα. (81) Ἐγώ, κἄν θέλω, Δέσποτα, λαλῆσαι οὐκ ἰσχύω. Τί γάρ ὅλως καί φθέγξομαι ἀκάθαρτος ὑπάρχων καί λογισμοῖς καί πράξεσι καί ἐννοίαις ἁπάσαις; Πλήν τήν ψυχήν τιτρώσκομαι, φλέγομαι τά ἐντός μου ἐπιθυμῶν λαλῆσαί σοι, κἄν ποσῶς, ὁ Θεός μου. Βλέπω, καί γάρ ἐπίστασαι τά ἐμά, ὦ Θεέ μου, ὅτι τά μέλη ἅπαντα σώματος καί ψυχῆς μου ἐμίανα ἐκ γενετῆς, ὅλος ὤν ἁμαρτία. Τεκμαίρομαι τό ἔλεος καί τήν φιλανθρωπίαν καί τά καλά σου τά πολλά, ἅ εἰς ἐμέ εἰργάσω, καί ἄφωνος καθίσταμαι μικροῦ ἀπογινώσκων καί θλίβομαι διηνεκῶς λυπούμενος, ὁ τάλας, ὅτι ἀνάξιός εἰμι τῶν ἀγαθῶν σου πάντων. Ὁπόταν ἔλθω εἰς ἐμαυτόν καί κατά νοῦν θελήσω ἀναλογίσθαι, Χριστέ, τά πλήθη τῶν κακῶν μου, καί ὅτι ἕν ἀγαθόν οὐκ ἔπραξα ἐν βίῳ, ἀντί δέ τῶν κολάσεων, ὀργῆς σου τῆς δικαίας, ὧν ὑπομεῖναι ἔμελλον ὡς πολλά σε λυπήσας, τοσούτων μᾶλλον ἀγαθῶν νῦν κατηξίωσάς με, ἔρχομαι εἰς ἀπόγνωσιν, φοβοῦμαί σου τό κρῖμα, ὅτι καί μᾶλλον προστιθῶ πταίσματα καθ᾿ ἑκάστην, (82) καί τό πολύ σου ἔλεος καί τήν φιλανθρωπίαν τρέμω μή τρέψῃς εἰς θυμόν μείζονος τιμωρίας, ὅτι εὐεργετούμενος ἀχαριστῶ σοι πλέον, δοῦλος ὑπάρχων πονηρός σου, τοῦ καλοῦ Δεσπότου. Πάντα οὖν τἆλλα, Κύριε, ὑπομονήν παρεῖχον, ἐλπίδα προξενοῦντά μοι ζωῆς τῆς αἰωνίου˙ οὗ ἕνεκεν καί ἔχαιρον πολλά, ὡς οἶδας μόνος, θαρρῶν εἰς τήν χρηστότητα καί εἰς τό ἔλεός σου. Διά γάρ τοῦτο ἐκ παντός ἦρές με ἐκ τοῦ κόσμου καί πάντων ἀπεχώρισας συγγενῶν τε καί φίλων, ὅπως καί ἐλεήσῃς με καί σώσῃς με, Χριστέ μου˙ τοῦτο πληροφορούμενος παρά τῆς χάριτός σου εἶχον χαράν ἀπλήρωτον και βεβαίαν ἐλπίδα. Τά δύο δέ τά ἔσχατα ὅπως εἴπω, οὐκ οἶδα, ἅ εἰς ἐμέ εὐδόκησας γενέσθαι, Βασιλεῦ μου, καί τήν ψυχήν μου καί τόν νοῦν λόγου ἀποστεροῦσι 44 καί ἐνεργείας παύσουσι καί φρονήσεις ἁπάσας, ἀλλά καί τῷ μεγέθει σου βαρύνουσι τῆς δόξης καί παύσασθαι παρά μικρόν πείθουσί με, Σωτήρ μου, μηδέν λαλεῖν,μηδέν ποιεῖν, μηδέ ἅπτεσθαι τούτων, καί ἀπορῶ ἐν ἐμαυτῷ καί θαυμάζων λυποῦμια. Πῶς τοῖς τοιούτοις ἐμαυτόν πράγμασιν ἀπορρήτοις ἐξέδωκα διακονεῖν καί λειτουργεῖν, ὁ τάλας; Ἐν οἷς ἄγγελοι φρίττουσιν ἀδεῶς ἀτενίσαι, προφῆται ἐδειλίασαν ἐνωτισθέντες ἅμα δόξης τό ἀκατάληπτον καί τῆς οἰκονομίας˙ ἀπόστολοι καί μάρτυρες καί διδασκάλων πλῆθος βοῶσι καί κραυγάζουσιν ἑαυτούς ἀναξίους διαρρήδην κηρύττοντες ἅπασι τοῖς ἐν κόσμῳ. Ἐγώ δέ πῶς, ὁ ἄσωτος, καί πῶς ἐγώ, ὁ πόρνος, καί πῶς ἐγώ, ὁ ταπεινός, γενέσθαι ἠξιώθην καί ἀδελφῶν ἡγούμενος, τῶν θείων μυστηρίων (83) ἱερουργός καί λειτουργός τῆς ἀχράντου Τριάδος; Ὅπου γάρ ἄρτος σαρκός καί τοῦ αἵματος, Λόγε, ἐκεῖ ὑπάρχεις σύ αὐτός, ὁ Θεός μου καί Λόγος, καί ταῦτα σῶμα γίνεται σόν ἀληθῶς καί αἷμα ἐπελεύσει τοῦ Πνεύματος καί δυνάμει Ὑψίστου˙ καί τολμῶντες ἁπτόμεθα θεοῦ τοῦ ἀπροσίτου, μᾶλλον δέ τοῦ οἰκοῦντος ἐν φωτί ἀπροσίτῳ, οὐ μόνον φύσει τῇ φθαρτῇ ταύτῃ καί ἀνθρωπίνῃ, ἀλλά καί πάσαις νεοραῖς στρατιαῖς τῶν ἀγγέλων. Τοῦτο οὖν τό ἀπόρρητον, τοῦτο τό ὑπέρ φύσιν ἔργον τε καί ἐγχείρημα, ὅπερ ποιεῖν ἐτάχθην, πείθει με καί τόν θάνατον πρό ὀφθαλμῶν μου βλέπειν˙ ὅθεν ἀφείς τό ἥδεσθαι τῷ τρόμῳ συνεσχέθην εἰδώς, ὅτι ἀδύνατον ἐμοί καί πᾶσιν, οἶμαι, τό κατ᾿ ἀξίαν λειτουργεῖν καί βίον οὕτως ἔχειν ἀγγελικόν ἐν σώματι, μᾶλλον δ᾿ ὑπέρ ἀγγέλους, ἵν᾿ ὁ λόγος ἔδειξε καί ἡ ἀλήθεια ἔχει, καί οἰκειότερος αὐτῶν γένηται κατ᾿ ἀξίαν ὡς καί χερσίν ἁπτόμενος καί στόματι ἐσθίων, ὅνπερ ἐκεῖνοι φρίττοντες παρίστανται σύν τρόμῳ. Τό δέ κρῖμα τῶν ἀδελφῶν, οὕς τέταγμαι ποιμαίνειν, ποία ψυχή βαστάσειε, ποῖος νοῦς εὐπορήσῃ ἀκατακρίτως μετελθεῖν ἑνός ἑκάστου γνώμην καί πάντα τά παρ᾿ ἑαυτοῦ ἀνελλιπῶς εἰσφέρειν καί ἐξελέσθαι κρίματος ἑαυτόν τοῦ ἐκείνων; Οὔ μοί δοκεῖ πως δυνατόν ἀνθρώποις εἶναι τοῦτο˙ 45

ἀριμνηθῆναι, Δέσποτα, τοῖς προεργασαμένοις, ὁ μηδέν μίαν ἐντολήν ποτε τετηρηκώς σου; Ἀλλ᾿ οἶδα, πάντα δύνασαι, πάντα ποιεῖς, ὡς θέλεις, καί τοῖς ἐσχάτοις, Δέσποτα, δίδως ὡς καί τοῖς πρώτοις, καί πρῶτον, ὤ τοῦ θαύματος, τῶν πρώτων τοῖς ἐσχάτοις. Ταῦτα πρός σέ λέγοντος, τόν ποιητήν τοῦ κόσμου, τόν ἄνω πρίν φαινόμενον καί πάλαι με κρυβέντα καί ὕστερον ἀκτῖσί με ὅλον περικυκλοῦντα, αἴφνης σε ὅλον ἐν ἐμοί καθορῶ γεγονότα, τόν ἄνω πρίν φαινόμενον, ἀλλά κρυβέντα πάλιν νέφει, καθάπερ ἥλιος ἀκτίνων ὅλως δίχα. Ὡς οὖν ἐκεῖνος προσιτός ἐστι τοῖς καθορῶσι (87) καί τότε μᾶλλον οἱονεί ὅλος πᾶσιν ὁρᾶται, οὕτω καί σύ μοι προσιτός κεκρυμμένος ἐντός μου τυγχάνεις, ὁ ἀπρόσιτος, ὄμμασι νοεροῖς μου, ὡς οἶδας, ὀπτανόμενος, κατά μικρόν αὐξάνων, φαιδρότερον δεικνύμενος, φαιδρότερον ἀστράπτων˙ ἄλλοτε πάλιν φαίνῃ μοι ἀπρόσιτος εἰς ἅπαν. Διό καί μεγαλύνω σου τήν ἀκαταληψίαν, τήν ἀγαθότητα τήν σήν κηρύττων ἐκβοῶ σοι˙ Δόξα τῷ οὕτως τήν ἡμῶν δοξάσαντι οὐσίαν, δόξα τῇ ἀμετρήτῳ σου, Σωτήρ, συγκαταβάσει, δόξα τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου, δόξα τῇ δυναστείᾳ, δόξα σοι, ὅτι ἄτρεπτος, ἀναλλοίωτος μένων ὅλος τε εἶ ἀκίνητος, ἀεικίνητος πέλων, ὅλος ἐκτός τῆς κτίσεως, ὅλος δ᾿ ἐν πάσῃ κτίσει, ὅλος τά σύμπαντα πληροῖς, ὅλος ὤν ἔξω πάντων, ὑπέρ τά πάντα, Δέσποτα, ὑπέρ ἀρχήν δέ πᾶσαν, ὑπέρ οὐσίαν ἅπασαν, ὑπέρ φύσεως φύσιν, ὑπέρ αἰῶνας ἅπαντας, ὑπέρ φῶς ἅπαν, Σῶτερ, ὑπέρ οὐσίας νοεράς, ἔργον σόν γάρ κἀκεῖναι, μᾶλλον δέ ἐννοήματός σου τυγχάνουσιν ἔργον. Σύ γάρ τῶν πάντων εἶ οὐδέν, ἀνώτερος δέ πάντων˙ τῶν ὄντων γάρ εἶ αἴτιος ὡς τῶν πάντων κτίστης καί διά τοῦτο πάντων εἶ ἀποκεχωρισμένος, ἄνωθέν που νοούμενος ὑπέρ τά ὄντα πάντα, ἀόρατος, ἀπρόσιτος, ἄληπτος ἀναφής τε, ἀκατανόητός τε ὤν ἀναλλοίωτος μένεις, ἁπλοῦς τυγχάνων ὅλος δέ σύ εἶ πεποικιλμένος, καί ὅλως νοῦς ἀδυνατεῖ δόξης τήν ποικιλίαν καί ὡραιότητα τοῦ σοῦ κάλλους κατανοῆσαι. Ὁ οὖν τῶν πάντων ὤν οὐδέν ὡς ὑπεράνω πάντων, 48 ὁ ἔξω πάντων ὠς Θεός τῶν πάντων σύ ὑπάρχων ἀόρατος, ἀπρόσιτος, ἄληπτος ἀναφής τε, (88) αὐτός ἐγένου καί βροτός, εἰσῆλθες ἐν τῷ κόσμῳ καί πᾶσιν ὤφθης προσιτός τῇ τῆς σαρκός προσλήψει. Ἐγνώσθης δέ καί τοῖς πιστοῖς θεότητος τῇ δόξῃ καί γέγονας αὐτοῖς ληπτός, ὁ ἄληπτος εἰς ἅπαν, καί ὁρατός ὅλος αὐτός, ὁ ἀόρατος πᾶσιν˙ καί εἴδοσαν τήν δόξαν σου, θεότητος τῆς θείας, μόνοι πιστοί καί βλέπουσιν, οἱ ἄπιστοι δέ πάντες ἰδόντες σε διέμειναν τυφλοί, τό φῶς τοῦ κόσμου. Οἱ οὖν πιστοί καί τότε σέ καί νῦν ἀεί ὁρῶσι καί ἔχουσι μεθ᾿ ἑαυτῶν τόν κτίστην σε τῶν ὅλων συνόντα συνοικοῦντά τε ἐν σκότει τῷ τοῦ βίου, ὡς ἥλιόν σε ἄδυτον, ὡς ἄσβεστον λαμπάδα, μή καταλαμβανόμενος ὅλως ὑπό τοῦ σκότους, ἀλλά καταφωτίζοντα ἀεί τούς σέ ὁρῶντας. Ἐπεί δέ σύ, ὡς εἴρηται, ἔξω πάντων ὑπάρχεις καί, οὕς φωτίζεις, ἔξωθεν ποιεῖς τῶν ὁρωμένων καί ὥσπερ σύ αὐτόθι ὤν ἄνω σύν τῷ Πατρί σου ἀδιαστάτως μεθ᾿ ἡμῶν ὅλος αὐτός τυγχάνεις καί ἐν τῷ κόσμῳ πάλιν ὤν ἀχώρητος εἶ κόσμῳ ἐν τῷ παντί γάρ ὤν αὐτός ὑπέρ τό πᾶν τυγχάνεις, οὕτως ἡμᾶς τούς δούλους σου τῶν αἰσθητῶν ἐν μέσῳ, τῶν ὁρωμένων τε ἐντός ὑπάρχοντας ἐξάγεις καί ἄνω ὅλως μετά σοῦ λαμπομένους φωτί σου συναναφέρεις καί ποιεῖς ἐκ θνητῶν ἀθανάτους˙ καί μένοντες, ὅπερ ἐσμέν, υἱοί τῇ χάριτί σου ὅμοιοί σοι γινόμεθα, θεοί Θεόν ὁρῶντες. Τίς οὖν οὐ προσδραμεῖταί σοι, τῷ μόνῳ φιλανθρώπῳ, τίς οὐκ ἀκολουθήσει σοι, τίς οὐκ ἐκ πόθου φράσει˙ Ἰδού, τά πάντα ῥίψαντες ἀκολουθήσομέν σοι, τῷ συμπαθεῖ, τῷ προσινεῖ, τῷ εὐσπλάγχνῳ Δεσπότη, τῷ τήν ἡμῶν ἐπιστροφήν ἀεί ἐκδεχομένῳ, (89) τῷ θανάτῳ μή θέλοντι τῶν σοί προσκεκρουκότων, τῷ ἐν ἡμῖν τά φοβερά νῦν τελεσιουργοῦντι, ἅπερ ποτέ ἀκούοντες ἐν οἴκῳ Δαυίδ πάλαι γενόμενα θαυμάζομεν. Τά δ᾿ ἄν καί εἴεν ταῦτα˙ οἶκος Δαυίδ ἡμεῖς ἐσμέν ὡς συγγενεῖς ἐκείνου, καί γάρ αὐτός σύ γέγονας, ὁ τῶν ἁπάντων κτίστης, υἱός ἐκείνου, καί ἡμεῖς υἱοί σου κατά χάριν˙ σύ συγγενής ἡμῶν σαρκί, ἡμεῖς θεότητί σου. Λαβών γάρ σάρκα δέδωκας ἡμῖν Πνεῦμα σου Θεῖον, 49

ἀριμνηθῆναι, Δέσποτα, τοῖς προεργασαμένοις, ὁ μηδέν μίαν ἐντολήν ποτε τετηρηκώς σου; Ἀλλ᾿ οἶδα, πάντα δύνασαι, πάντα ποιεῖς, ὡς θέλεις, καί τοῖς ἐσχάτοις, Δέσποτα, δίδως ὡς καί τοῖς πρώτοις, καί πρῶτον, ὤ τοῦ θαύματος, τῶν πρώτων τοῖς ἐσχάτοις. Ταῦτα πρός σέ λέγοντος, τόν ποιητήν τοῦ κόσμου, τόν ἄνω πρίν φαινόμενον καί πάλαι με κρυβέντα καί ὕστερον ἀκτῖσί με ὅλον περικυκλοῦντα, αἴφνης σε ὅλον ἐν ἐμοί καθορῶ γεγονότα, τόν ἄνω πρίν φαινόμενον, ἀλλά κρυβέντα πάλιν νέφει, καθάπερ ἥλιος ἀκτίνων ὅλως δίχα. Ὡς οὖν ἐκεῖνος προσιτός ἐστι τοῖς καθορῶσι (87) καί τότε μᾶλλον οἱονεί ὅλος πᾶσιν ὁρᾶται, οὕτω καί σύ μοι προσιτός κεκρυμμένος ἐντός μου τυγχάνεις, ὁ ἀπρόσιτος, ὄμμασι νοεροῖς μου, ὡς οἶδας, ὀπτανόμενος, κατά μικρόν αὐξάνων, φαιδρότερον δεικνύμενος, φαιδρότερον ἀστράπτων˙ ἄλλοτε πάλιν φαίνῃ μοι ἀπρόσιτος εἰς ἅπαν. Διό καί μεγαλύνω σου τήν ἀκαταληψίαν, τήν ἀγαθότητα τήν σήν κηρύττων ἐκβοῶ σοι˙ Δόξα τῷ οὕτως τήν ἡμῶν δοξάσαντι οὐσίαν, δόξα τῇ ἀμετρήτῳ σου, Σωτήρ, συγκαταβάσει, δόξα τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου, δόξα τῇ δυναστείᾳ, δόξα σοι, ὅτι ἄτρεπτος, ἀναλλοίωτος μένων ὅλος τε εἶ ἀκίνητος, ἀεικίνητος πέλων, ὅλος ἐκτός τῆς κτίσεως, ὅλος δ᾿ ἐν πάσῃ κτίσει, ὅλος τά σύμπαντα πληροῖς, ὅλος ὤν ἔξω πάντων, ὑπέρ τά πάντα, Δέσποτα, ὑπέρ ἀρχήν δέ πᾶσαν, ὑπέρ οὐσίαν ἅπασαν, ὑπέρ φύσεως φύσιν, ὑπέρ αἰῶνας ἅπαντας, ὑπέρ φῶς ἅπαν, Σῶτερ, ὑπέρ οὐσίας νοεράς, ἔργον σόν γάρ κἀκεῖναι, μᾶλλον δέ ἐννοήματός σου τυγχάνουσιν ἔργον. Σύ γάρ τῶν πάντων εἶ οὐδέν, ἀνώτερος δέ πάντων˙ τῶν ὄντων γάρ εἶ αἴτιος ὡς τῶν πάντων κτίστης καί διά τοῦτο πάντων εἶ ἀποκεχωρισμένος, ἄνωθέν που νοούμενος ὑπέρ τά ὄντα πάντα, ἀόρατος, ἀπρόσιτος, ἄληπτος ἀναφής τε, ἀκατανόητός τε ὤν ἀναλλοίωτος μένεις, ἁπλοῦς τυγχάνων ὅλος δέ σύ εἶ πεποικιλμένος, καί ὅλως νοῦς ἀδυνατεῖ δόξης τήν ποικιλίαν καί ὡραιότητα τοῦ σοῦ κάλλους κατανοῆσαι. Ὁ οὖν τῶν πάντων ὤν οὐδέν ὡς ὑπεράνω πάντων, 48 ὁ ἔξω πάντων ὠς Θεός τῶν πάντων σύ ὑπάρχων ἀόρατος, ἀπρόσιτος, ἄληπτος ἀναφής τε, (88) αὐτός ἐγένου καί βροτός, εἰσῆλθες ἐν τῷ κόσμῳ καί πᾶσιν ὤφθης προσιτός τῇ τῆς σαρκός προσλήψει. Ἐγνώσθης δέ καί τοῖς πιστοῖς θεότητος τῇ δόξῃ καί γέγονας αὐτοῖς ληπτός, ὁ ἄληπτος εἰς ἅπαν, καί ὁρατός ὅλος αὐτός, ὁ ἀόρατος πᾶσιν˙ καί εἴδοσαν τήν δόξαν σου, θεότητος τῆς θείας, μόνοι πιστοί καί βλέπουσιν, οἱ ἄπιστοι δέ πάντες ἰδόντες σε διέμειναν τυφλοί, τό φῶς τοῦ κόσμου. Οἱ οὖν πιστοί καί τότε σέ καί νῦν ἀεί ὁρῶσι καί ἔχουσι μεθ᾿ ἑαυτῶν τόν κτίστην σε τῶν ὅλων συνόντα συνοικοῦντά τε ἐν σκότει τῷ τοῦ βίου, ὡς ἥλιόν σε ἄδυτον, ὡς ἄσβεστον λαμπάδα, μή καταλαμβανόμενος ὅλως ὑπό τοῦ σκότους, ἀλλά καταφωτίζοντα ἀεί τούς σέ ὁρῶντας. Ἐπεί δέ σύ, ὡς εἴρηται, ἔξω πάντων ὑπάρχεις καί, οὕς φωτίζεις, ἔξωθεν ποιεῖς τῶν ὁρωμένων καί ὥσπερ σύ αὐτόθι ὤν ἄνω σύν τῷ Πατρί σου ἀδιαστάτως μεθ᾿ ἡμῶν ὅλος αὐτός τυγχάνεις καί ἐν τῷ κόσμῳ πάλιν ὤν ἀχώρητος εἶ κόσμῳ ἐν τῷ παντί γάρ ὤν αὐτός ὑπέρ τό πᾶν τυγχάνεις, οὕτως ἡμᾶς τούς δούλους σου τῶν αἰσθητῶν ἐν μέσῳ, τῶν ὁρωμένων τε ἐντός ὑπάρχοντας ἐξάγεις καί ἄνω ὅλως μετά σοῦ λαμπομένους φωτί σου συναναφέρεις καί ποιεῖς ἐκ θνητῶν ἀθανάτους˙ καί μένοντες, ὅπερ ἐσμέν, υἱοί τῇ χάριτί σου ὅμοιοί σοι γινόμεθα, θεοί Θεόν ὁρῶντες. Τίς οὖν οὐ προσδραμεῖταί σοι, τῷ μόνῳ φιλανθρώπῳ, τίς οὐκ ἀκολουθήσει σοι, τίς οὐκ ἐκ πόθου φράσει˙ Ἰδού, τά πάντα ῥίψαντες ἀκολουθήσομέν σοι, τῷ συμπαθεῖ, τῷ προσινεῖ, τῷ εὐσπλάγχνῳ Δεσπότη, τῷ τήν ἡμῶν ἐπιστροφήν ἀεί ἐκδεχομένῳ, (89) τῷ θανάτῳ μή θέλοντι τῶν σοί προσκεκρουκότων, τῷ ἐν ἡμῖν τά φοβερά νῦν τελεσιουργοῦντι, ἅπερ ποτέ ἀκούοντες ἐν οἴκῳ Δαυίδ πάλαι γενόμενα θαυμάζομεν. Τά δ᾿ ἄν καί εἴεν ταῦτα˙ οἶκος Δαυίδ ἡμεῖς ἐσμέν ὡς συγγενεῖς ἐκείνου, καί γάρ αὐτός σύ γέγονας, ὁ τῶν ἁπάντων κτίστης, υἱός ἐκείνου, καί ἡμεῖς υἱοί σου κατά χάριν˙ σύ συγγενής ἡμῶν σαρκί, ἡμεῖς θεότητί σου. Λαβών γάρ σάρκα δέδωκας ἡμῖν Πνεῦμα σου Θεῖον, 49

ἀριμνηθῆναι, Δέσποτα, τοῖς προεργασαμένοις, ὁ μηδέν μίαν ἐντολήν ποτε τετηρηκώς σου; Ἀλλ᾿ οἶδα, πάντα δύνασαι, πάντα ποιεῖς, ὡς θέλεις, καί τοῖς ἐσχάτοις, Δέσποτα, δίδως ὡς καί τοῖς πρώτοις, καί πρῶτον, ὤ τοῦ θαύματος, τῶν πρώτων τοῖς ἐσχάτοις. Ταῦτα πρός σέ λέγοντος, τόν ποιητήν τοῦ κόσμου, τόν ἄνω πρίν φαινόμενον καί πάλαι με κρυβέντα καί ὕστερον ἀκτῖσί με ὅλον περικυκλοῦντα, αἴφνης σε ὅλον ἐν ἐμοί καθορῶ γεγονότα, τόν ἄνω πρίν φαινόμενον, ἀλλά κρυβέντα πάλιν νέφει, καθάπερ ἥλιος ἀκτίνων ὅλως δίχα. Ὡς οὖν ἐκεῖνος προσιτός ἐστι τοῖς καθορῶσι (87) καί τότε μᾶλλον οἱονεί ὅλος πᾶσιν ὁρᾶται, οὕτω καί σύ μοι προσιτός κεκρυμμένος ἐντός μου τυγχάνεις, ὁ ἀπρόσιτος, ὄμμασι νοεροῖς μου, ὡς οἶδας, ὀπτανόμενος, κατά μικρόν αὐξάνων, φαιδρότερον δεικνύμενος, φαιδρότερον ἀστράπτων˙ ἄλλοτε πάλιν φαίνῃ μοι ἀπρόσιτος εἰς ἅπαν. Διό καί μεγαλύνω σου τήν ἀκαταληψίαν, τήν ἀγαθότητα τήν σήν κηρύττων ἐκβοῶ σοι˙ Δόξα τῷ οὕτως τήν ἡμῶν δοξάσαντι οὐσίαν, δόξα τῇ ἀμετρήτῳ σου, Σωτήρ, συγκαταβάσει, δόξα τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου, δόξα τῇ δυναστείᾳ, δόξα σοι, ὅτι ἄτρεπτος, ἀναλλοίωτος μένων ὅλος τε εἶ ἀκίνητος, ἀεικίνητος πέλων, ὅλος ἐκτός τῆς κτίσεως, ὅλος δ᾿ ἐν πάσῃ κτίσει, ὅλος τά σύμπαντα πληροῖς, ὅλος ὤν ἔξω πάντων, ὑπέρ τά πάντα, Δέσποτα, ὑπέρ ἀρχήν δέ πᾶσαν, ὑπέρ οὐσίαν ἅπασαν, ὑπέρ φύσεως φύσιν, ὑπέρ αἰῶνας ἅπαντας, ὑπέρ φῶς ἅπαν, Σῶτερ, ὑπέρ οὐσίας νοεράς, ἔργον σόν γάρ κἀκεῖναι, μᾶλλον δέ ἐννοήματός σου τυγχάνουσιν ἔργον. Σύ γάρ τῶν πάντων εἶ οὐδέν, ἀνώτερος δέ πάντων˙ τῶν ὄντων γάρ εἶ αἴτιος ὡς τῶν πάντων κτίστης καί διά τοῦτο πάντων εἶ ἀποκεχωρισμένος, ἄνωθέν που νοούμενος ὑπέρ τά ὄντα πάντα, ἀόρατος, ἀπρόσιτος, ἄληπτος ἀναφής τε, ἀκατανόητός τε ὤν ἀναλλοίωτος μένεις, ἁπλοῦς τυγχάνων ὅλος δέ σύ εἶ πεποικιλμένος, καί ὅλως νοῦς ἀδυνατεῖ δόξης τήν ποικιλίαν καί ὡραιότητα τοῦ σοῦ κάλλους κατανοῆσαι. Ὁ οὖν τῶν πάντων ὤν οὐδέν ὡς ὑπεράνω πάντων, 48 ὁ ἔξω πάντων ὠς Θεός τῶν πάντων σύ ὑπάρχων ἀόρατος, ἀπρόσιτος, ἄληπτος ἀναφής τε, (88) αὐτός ἐγένου καί βροτός, εἰσῆλθες ἐν τῷ κόσμῳ καί πᾶσιν ὤφθης προσιτός τῇ τῆς σαρκός προσλήψει. Ἐγνώσθης δέ καί τοῖς πιστοῖς θεότητος τῇ δόξῃ καί γέγονας αὐτοῖς ληπτός, ὁ ἄληπτος εἰς ἅπαν, καί ὁρατός ὅλος αὐτός, ὁ ἀόρατος πᾶσιν˙ καί εἴδοσαν τήν δόξαν σου, θεότητος τῆς θείας, μόνοι πιστοί καί βλέπουσιν, οἱ ἄπιστοι δέ πάντες ἰδόντες σε διέμειναν τυφλοί, τό φῶς τοῦ κόσμου. Οἱ οὖν πιστοί καί τότε σέ καί νῦν ἀεί ὁρῶσι καί ἔχουσι μεθ᾿ ἑαυτῶν τόν κτίστην σε τῶν ὅλων συνόντα συνοικοῦντά τε ἐν σκότει τῷ τοῦ βίου, ὡς ἥλιόν σε ἄδυτον, ὡς ἄσβεστον λαμπάδα, μή καταλαμβανόμενος ὅλως ὑπό τοῦ σκότους, ἀλλά καταφωτίζοντα ἀεί τούς σέ ὁρῶντας. Ἐπεί δέ σύ, ὡς εἴρηται, ἔξω πάντων ὑπάρχεις καί, οὕς φωτίζεις, ἔξωθεν ποιεῖς τῶν ὁρωμένων καί ὥσπερ σύ αὐτόθι ὤν ἄνω σύν τῷ Πατρί σου ἀδιαστάτως μεθ᾿ ἡμῶν ὅλος αὐτός τυγχάνεις καί ἐν τῷ κόσμῳ πάλιν ὤν ἀχώρητος εἶ κόσμῳ ἐν τῷ παντί γάρ ὤν αὐτός ὑπέρ τό πᾶν τυγχάνεις, οὕτως ἡμᾶς τούς δούλους σου τῶν αἰσθητῶν ἐν μέσῳ, τῶν ὁρωμένων τε ἐντός ὑπάρχοντας ἐξάγεις καί ἄνω ὅλως μετά σοῦ λαμπομένους φωτί σου συναναφέρεις καί ποιεῖς ἐκ θνητῶν ἀθανάτους˙ καί μένοντες, ὅπερ ἐσμέν, υἱοί τῇ χάριτί σου ὅμοιοί σοι γινόμεθα, θεοί Θεόν ὁρῶντες. Τίς οὖν οὐ προσδραμεῖταί σοι, τῷ μόνῳ φιλανθρώπῳ, τίς οὐκ ἀκολουθήσει σοι, τίς οὐκ ἐκ πόθου φράσει˙ Ἰδού, τά πάντα ῥίψαντες ἀκολουθήσομέν σοι, τῷ συμπαθεῖ, τῷ προσινεῖ, τῷ εὐσπλάγχνῳ Δεσπότη, τῷ τήν ἡμῶν ἐπιστροφήν ἀεί ἐκδεχομένῳ, (89) τῷ θανάτῳ μή θέλοντι τῶν σοί προσκεκρουκότων, τῷ ἐν ἡμῖν τά φοβερά νῦν τελεσιουργοῦντι, ἅπερ ποτέ ἀκούοντες ἐν οἴκῳ Δαυίδ πάλαι γενόμενα θαυμάζομεν. Τά δ᾿ ἄν καί εἴεν ταῦτα˙ οἶκος Δαυίδ ἡμεῖς ἐσμέν ὡς συγγενεῖς ἐκείνου, καί γάρ αὐτός σύ γέγονας, ὁ τῶν ἁπάντων κτίστης, υἱός ἐκείνου, καί ἡμεῖς υἱοί σου κατά χάριν˙ σύ συγγενής ἡμῶν σαρκί, ἡμεῖς θεότητί σου. Λαβών γάρ σάρκα δέδωκας ἡμῖν Πνεῦμα σου Θεῖον, 49

ἀριμνηθῆναι, Δέσποτα, τοῖς προεργασαμένοις, ὁ μηδέν μίαν ἐντολήν ποτε τετηρηκώς σου; Ἀλλ᾿ οἶδα, πάντα δύνασαι, πάντα ποιεῖς, ὡς θέλεις, καί τοῖς ἐσχάτοις, Δέσποτα, δίδως ὡς καί τοῖς πρώτοις, καί πρῶτον, ὤ τοῦ θαύματος, τῶν πρώτων τοῖς ἐσχάτοις. Ταῦτα πρός σέ λέγοντος, τόν ποιητήν τοῦ κόσμου, τόν ἄνω πρίν φαινόμενον καί πάλαι με κρυβέντα καί ὕστερον ἀκτῖσί με ὅλον περικυκλοῦντα, αἴφνης σε ὅλον ἐν ἐμοί καθορῶ γεγονότα, τόν ἄνω πρίν φαινόμενον, ἀλλά κρυβέντα πάλιν νέφει, καθάπερ ἥλιος ἀκτίνων ὅλως δίχα. Ὡς οὖν ἐκεῖνος προσιτός ἐστι τοῖς καθορῶσι (87) καί τότε μᾶλλον οἱονεί ὅλος πᾶσιν ὁρᾶται, οὕτω καί σύ μοι προσιτός κεκρυμμένος ἐντός μου τυγχάνεις, ὁ ἀπρόσιτος, ὄμμασι νοεροῖς μου, ὡς οἶδας, ὀπτανόμενος, κατά μικρόν αὐξάνων, φαιδρότερον δεικνύμενος, φαιδρότερον ἀστράπτων˙ ἄλλοτε πάλιν φαίνῃ μοι ἀπρόσιτος εἰς ἅπαν. Διό καί μεγαλύνω σου τήν ἀκαταληψίαν, τήν ἀγαθότητα τήν σήν κηρύττων ἐκβοῶ σοι˙ Δόξα τῷ οὕτως τήν ἡμῶν δοξάσαντι οὐσίαν, δόξα τῇ ἀμετρήτῳ σου, Σωτήρ, συγκαταβάσει, δόξα τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου, δόξα τῇ δυναστείᾳ, δόξα σοι, ὅτι ἄτρεπτος, ἀναλλοίωτος μένων ὅλος τε εἶ ἀκίνητος, ἀεικίνητος πέλων, ὅλος ἐκτός τῆς κτίσεως, ὅλος δ᾿ ἐν πάσῃ κτίσει, ὅλος τά σύμπαντα πληροῖς, ὅλος ὤν ἔξω πάντων, ὑπέρ τά πάντα, Δέσποτα, ὑπέρ ἀρχήν δέ πᾶσαν, ὑπέρ οὐσίαν ἅπασαν, ὑπέρ φύσεως φύσιν, ὑπέρ αἰῶνας ἅπαντας, ὑπέρ φῶς ἅπαν, Σῶτερ, ὑπέρ οὐσίας νοεράς, ἔργον σόν γάρ κἀκεῖναι, μᾶλλον δέ ἐννοήματός σου τυγχάνουσιν ἔργον. Σύ γάρ τῶν πάντων εἶ οὐδέν, ἀνώτερος δέ πάντων˙ τῶν ὄντων γάρ εἶ αἴτιος ὡς τῶν πάντων κτίστης καί διά τοῦτο πάντων εἶ ἀποκεχωρισμένος, ἄνωθέν που νοούμενος ὑπέρ τά ὄντα πάντα, ἀόρατος, ἀπρόσιτος, ἄληπτος ἀναφής τε, ἀκατανόητός τε ὤν ἀναλλοίωτος μένεις, ἁπλοῦς τυγχάνων ὅλος δέ σύ εἶ πεποικιλμένος, καί ὅλως νοῦς ἀδυνατεῖ δόξης τήν ποικιλίαν καί ὡραιότητα τοῦ σοῦ κάλλους κατανοῆσαι. Ὁ οὖν τῶν πάντων ὤν οὐδέν ὡς ὑπεράνω πάντων, 48 ὁ ἔξω πάντων ὠς Θεός τῶν πάντων σύ ὑπάρχων ἀόρατος, ἀπρόσιτος, ἄληπτος ἀναφής τε, (88) αὐτός ἐγένου καί βροτός, εἰσῆλθες ἐν τῷ κόσμῳ καί πᾶσιν ὤφθης προσιτός τῇ τῆς σαρκός προσλήψει. Ἐγνώσθης δέ καί τοῖς πιστοῖς θεότητος τῇ δόξῃ καί γέγονας αὐτοῖς ληπτός, ὁ ἄληπτος εἰς ἅπαν, καί ὁρατός ὅλος αὐτός, ὁ ἀόρατος πᾶσιν˙ καί εἴδοσαν τήν δόξαν σου, θεότητος τῆς θείας, μόνοι πιστοί καί βλέπουσιν, οἱ ἄπιστοι δέ πάντες ἰδόντες σε διέμειναν τυφλοί, τό φῶς τοῦ κόσμου. Οἱ οὖν πιστοί καί τότε σέ καί νῦν ἀεί ὁρῶσι καί ἔχουσι μεθ᾿ ἑαυτῶν τόν κτίστην σε τῶν ὅλων συνόντα συνοικοῦντά τε ἐν σκότει τῷ τοῦ βίου, ὡς ἥλιόν σε ἄδυτον, ὡς ἄσβεστον λαμπάδα, μή καταλαμβανόμενος ὅλως ὑπό τοῦ σκότους, ἀλλά καταφωτίζοντα ἀεί τούς σέ ὁρῶντας. Ἐπεί δέ σύ, ὡς εἴρηται, ἔξω πάντων ὑπάρχεις καί, οὕς φωτίζεις, ἔξωθεν ποιεῖς τῶν ὁρωμένων καί ὥσπερ σύ αὐτόθι ὤν ἄνω σύν τῷ Πατρί σου ἀδιαστάτως μεθ᾿ ἡμῶν ὅλος αὐτός τυγχάνεις καί ἐν τῷ κόσμῳ πάλιν ὤν ἀχώρητος εἶ κόσμῳ ἐν τῷ παντί γάρ ὤν αὐτός ὑπέρ τό πᾶν τυγχάνεις, οὕτως ἡμᾶς τούς δούλους σου τῶν αἰσθητῶν ἐν μέσῳ, τῶν ὁρωμένων τε ἐντός ὑπάρχοντας ἐξάγεις καί ἄνω ὅλως μετά σοῦ λαμπομένους φωτί σου συναναφέρεις καί ποιεῖς ἐκ θνητῶν ἀθανάτους˙ καί μένοντες, ὅπερ ἐσμέν, υἱοί τῇ χάριτί σου ὅμοιοί σοι γινόμεθα, θεοί Θεόν ὁρῶντες. Τίς οὖν οὐ προσδραμεῖταί σοι, τῷ μόνῳ φιλανθρώπῳ, τίς οὐκ ἀκολουθήσει σοι, τίς οὐκ ἐκ πόθου φράσει˙ Ἰδού, τά πάντα ῥίψαντες ἀκολουθήσομέν σοι, τῷ συμπαθεῖ, τῷ προσινεῖ, τῷ εὐσπλάγχνῳ Δεσπότη, τῷ τήν ἡμῶν ἐπιστροφήν ἀεί ἐκδεχομένῳ, (89) τῷ θανάτῳ μή θέλοντι τῶν σοί προσκεκρουκότων, τῷ ἐν ἡμῖν τά φοβερά νῦν τελεσιουργοῦντι, ἅπερ ποτέ ἀκούοντες ἐν οἴκῳ Δαυίδ πάλαι γενόμενα θαυμάζομεν. Τά δ᾿ ἄν καί εἴεν ταῦτα˙ οἶκος Δαυίδ ἡμεῖς ἐσμέν ὡς συγγενεῖς ἐκείνου, καί γάρ αὐτός σύ γέγονας, ὁ τῶν ἁπάντων κτίστης, υἱός ἐκείνου, καί ἡμεῖς υἱοί σου κατά χάριν˙ σύ συγγενής ἡμῶν σαρκί, ἡμεῖς θεότητί σου. Λαβών γάρ σάρκα δέδωκας ἡμῖν Πνεῦμα σου Θεῖον, 49

σμικρότατον ὑπάρχοντα, πῶς εὑρεῖν ἐξισχύσει; Ἀλλ᾿, ὦ παῖδες συνάχθητε, ἀλλ᾿, ὦ γυναῖκες, δεῦτε! Ἀλλ᾿, ὦ πατέρες, φθάσατε, πρίν ἤ τό τέλος φθάσει, καί σύν ἐμοί θρηνήσατε καί κλαύσατε οἱ πάντες, ὅτι ἐν τῷ βαπτίσματι μικροί Θεόν λαβόντες, μᾶλλον δέ υἱοί Θεοῦ νήπιοι γεγονότες, ἔξω οἱ ἁμαρτήσαντες ἐβλήθημεν εὐθέως ἀπό τοῦ οἴκου τοῦ Δαυίδ καί τοῦτο ἀναισθήτως πεπόνθαμεν, καί δράμωμεν διά τῆς μετανοίας! Ἐκεῖθεν γάρ εἰσέρχονται οἱ ἐκβληθέντες πάντες, ἄλλως δ᾿ οὐκ ἔνι ἔνδοθεν εἰσελθεῖν, μή πλανᾶσθε, οὐδέ ἰδεῖν τά ἐν αὐτῷ τελεσιουργηθέντα, καί νῦν τελεσιουργούμενα καί εἰς ἀπείρους αἰῶνας ἐν τῷ Χριστῷ μου καί Θεῷ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή τε καί προσκύνησις νῦν καί εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν. ΙΣΤ’. Ὅτι ποθεινόν τε καί ἐπιθυμητόν κατά φύσιν μόνον τό Θεῖον, οὗ ὁ μετέχων πάντων ἐν μετοχῇ γέγονε τῶν καλῶν (94) Ὤ τί τό πρᾶγμα τό κρυπτόν πάσῃ κτιστῇ οὐσίᾳ, καί τί τό φῶς τό νοητόν, ὅ τινι οὐχ ὁρᾶται, καί τίς ὁ πλοῦτος ὁ πολύς, ὅν οὐδείς ἐν τῷ κόσμῳ εὑρεῖν ὅλως ἐξίσχυσεν ἤ κατασχεῖν εἰς ἅπαν; Ἔστι γάρ πᾶσιν ἄληπτος, ἀχώρητος τῷ κόσμῳ, ἔστι καί ἐπιθυμητός, καθ᾿ ὅσον ὑπερέχει τῶν ὁρωμένων ὁ αὐτά Θεός κατασκευάσας. Κατά τοῦτο τιτρώσκομαι τῇ ἀγάπῃ ἐκείνου˙ καθ᾿ ὅσον δ᾿ οὐχ ὁρᾶταί μοι ἐκτήκομαι τάς φρένας, τόν νοῦν καί τήν καρδίαν μου φλεγόμενος καί στένων. Περιπατῶ καί καίομαι ζητῶν ὧδε κἀκεῖσε καί οὐδαμοῦ τόν ἐραστήν εὑρίσκω τῆς ψυχῆς μου˙ καί περιβλέπομαι συχνῶς, ἰδεῖν τόν ποθητόν μου, κἀκεῖνος, ὡς ἀόρατος, οὐχ ὁρᾶται ὅλως. Ὅτε δέ ἄρξομαι θρηνεῖν ὡς ἀπελπίσας, τότε ὁρᾶταί μοι καί βλέπει με, ὁ καθορῶν τά πάντα˙ θαυμάζων καταπλήττομαι κάλλους τήν εὐμορφίαν, καί πῶς ἀνοίξας οὐρανούς διέκυψεν ὁ κτίστης καί δόξαν μοι παρέδειξε τήν ἄφραστον καί ξένην˙ 53 (92) οὗτος οὐκ ἐπῃσχύνετο μέλη παντός ἀνθρώπου οὐδέ γυμνούς τινας ὁρᾶν, οὐδέ γυμνός ὁρᾶσθαι˙ εἶχε γάρ ὅλον τόν Χριστόν, ὅλος αὐτός Χριστός ἦν, καί μέλη ἅπαντα αὐτοῦ καί παντός ἄλλου μέλη καθ᾿ ἕν καί πάντα ὡς Χριστόν οὗτος ἀεί ἑώρα καί ἔμενεν ἀκίνητος, ἀβλαβής, ἀπαθής τε, ὡς ὅλος ὤν Χριστός αὐτός καί Χριστόν πάντας βλέπων τούς βαπτισθέντας καί Χριστόν ὅλον ἐνδυσαμένους. Εἰ δέ γυμνός ὑπάρχεις σύ καί σάρξ σαρκός προσψαύσει, θηλυμανής γεγένησαι ὡς ὄνος ἤ ὡς ἵππος, ἵνα τί καί τόν ἅγιον τολμᾷς ἐνδιαβάλλειν καί βλασφημεῖς εἰς τόν Χριστόν, τόν ἡμῖν ἑνωθέντα καί δόντα τήν ἀπάθειαν δούλοις αὐτοῦ ἁγίοις; Καί γάρ νυμφίος γίνεται ἀκούεις; καθ᾿ ἑκάστην, καί νύμφαι πάντων αἱ ψυχαί, αἷς ὁ κτίστης ἑνοῦται, κἀκείνῳ πάλιν αὗται δέ, καί γίνεται ὁ γάμος πνευματικῶς, θεοπρεπῶς συμμιγνύμενος ταύταις. Οὐ φθείρει ὅλως, ἄπαγε, ἀλλ᾿ εἰ καί ἐφθαρμένας λάβοι καί ταύταις ἑνωθῇ, εὐθύς ποιεῖ ἀφθάρτους, καί βλέπουσι τά πρότερον φθορᾷ μεμολυσμένα ἅγια πάντα, ἄφθορα, ὅλως συνουλωμένα. Τόν εὔσπαγχνον δοξάζουσι, ποθοῦσι τόν ὡραῖον καί τῇ ἀγάπῃ τῇ αὐτοῦ ὅλῃ ὅλαι κολλῶνται, μᾶλλον δέ σπέρμα ἅγιον, ὡς εἴπομεν, λαβοῦσαι Θεόν ὅλον ἐντός αὐτῶν μεμορφωμένον κτῶνται. Τί οὖν οὐχί ἀλήθεια ταῦτά εἰσι, πατέρες; Οὐχί ὀρθῶς ἐξείπομεν περί πραγμάτων θείων, οὐχί ἀπαραποίητα ταῖς γραφαῖς ἴσως εἶπον; Εἰ τοίνυν σύ ἐνδέδυσαι σαρκός σου τήν αἰσχύνην καί νοῦν οὐκ ἀπεγύμνωσας, ψυχήν οὐκ ἀπεδύσω, τό φῶς ἰδεῖν οὐκ ἴσχυσας σκότει κεκαλυμμένος, ἐγώ σοι τί ποιήσαιμι, τά φρικτά πῶς σοι δείξω, (93) πῶς εἰς τόν οἶκον δέ, οἴμοι, τοῦ Δαυίδ εἰσενέγκω; Ἔστι καί γάρ ἀπρόσιτος τοῖς κατ᾿ ἐμέ ῥᾳθύμοις, ἔστιν ὅλος ἀόρατος τυφλοῖς ἐμοί ὁμοίοις, ἔστι μακράν ἀπίστων τε καί ὀκνηρῶν εἰς ἅπαν, πονηρῶν πάντων πόρρωθεν, πάντων τῶν φιλοκόσμων˙ τῶν κενοδόξων δέ οὕτως ἀσυγκρίτως ἀπέχει ὡς ὑπέρ ὕψος οὐρανοῦ, ὑπέρ ἀβύσσου βάθος. Καί τίς ἤ πῶς εἰς οὐρανόν ἀναβήσεται ὅλως, ἤ ὑπό γῆν κατέλθοι δέ ἀνερευνῶν ἀβύσσους; Καί μαργαρίτην ἐκζητῶν, ὡς σινάπεως κόκκον 52

σμικρότατον ὑπάρχοντα, πῶς εὑρεῖν ἐξισχύσει; Ἀλλ᾿, ὦ παῖδες συνάχθητε, ἀλλ᾿, ὦ γυναῖκες, δεῦτε! Ἀλλ᾿, ὦ πατέρες, φθάσατε, πρίν ἤ τό τέλος φθάσει, καί σύν ἐμοί θρηνήσατε καί κλαύσατε οἱ πάντες, ὅτι ἐν τῷ βαπτίσματι μικροί Θεόν λαβόντες, μᾶλλον δέ υἱοί Θεοῦ νήπιοι γεγονότες, ἔξω οἱ ἁμαρτήσαντες ἐβλήθημεν εὐθέως ἀπό τοῦ οἴκου τοῦ Δαυίδ καί τοῦτο ἀναισθήτως πεπόνθαμεν, καί δράμωμεν διά τῆς μετανοίας! Ἐκεῖθεν γάρ εἰσέρχονται οἱ ἐκβληθέντες πάντες, ἄλλως δ᾿ οὐκ ἔνι ἔνδοθεν εἰσελθεῖν, μή πλανᾶσθε, οὐδέ ἰδεῖν τά ἐν αὐτῷ τελεσιουργηθέντα, καί νῦν τελεσιουργούμενα καί εἰς ἀπείρους αἰῶνας ἐν τῷ Χριστῷ μου καί Θεῷ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή τε καί προσκύνησις νῦν καί εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν. ΙΣΤ’. Ὅτι ποθεινόν τε καί ἐπιθυμητόν κατά φύσιν μόνον τό Θεῖον, οὗ ὁ μετέχων πάντων ἐν μετοχῇ γέγονε τῶν καλῶν (94) Ὤ τί τό πρᾶγμα τό κρυπτόν πάσῃ κτιστῇ οὐσίᾳ, καί τί τό φῶς τό νοητόν, ὅ τινι οὐχ ὁρᾶται, καί τίς ὁ πλοῦτος ὁ πολύς, ὅν οὐδείς ἐν τῷ κόσμῳ εὑρεῖν ὅλως ἐξίσχυσεν ἤ κατασχεῖν εἰς ἅπαν; Ἔστι γάρ πᾶσιν ἄληπτος, ἀχώρητος τῷ κόσμῳ, ἔστι καί ἐπιθυμητός, καθ᾿ ὅσον ὑπερέχει τῶν ὁρωμένων ὁ αὐτά Θεός κατασκευάσας. Κατά τοῦτο τιτρώσκομαι τῇ ἀγάπῃ ἐκείνου˙ καθ᾿ ὅσον δ᾿ οὐχ ὁρᾶταί μοι ἐκτήκομαι τάς φρένας, τόν νοῦν καί τήν καρδίαν μου φλεγόμενος καί στένων. Περιπατῶ καί καίομαι ζητῶν ὧδε κἀκεῖσε καί οὐδαμοῦ τόν ἐραστήν εὑρίσκω τῆς ψυχῆς μου˙ καί περιβλέπομαι συχνῶς, ἰδεῖν τόν ποθητόν μου, κἀκεῖνος, ὡς ἀόρατος, οὐχ ὁρᾶται ὅλως. Ὅτε δέ ἄρξομαι θρηνεῖν ὡς ἀπελπίσας, τότε ὁρᾶταί μοι καί βλέπει με, ὁ καθορῶν τά πάντα˙ θαυμάζων καταπλήττομαι κάλλους τήν εὐμορφίαν, καί πῶς ἀνοίξας οὐρανούς διέκυψεν ὁ κτίστης καί δόξαν μοι παρέδειξε τήν ἄφραστον καί ξένην˙ 53 (92) οὗτος οὐκ ἐπῃσχύνετο μέλη παντός ἀνθρώπου οὐδέ γυμνούς τινας ὁρᾶν, οὐδέ γυμνός ὁρᾶσθαι˙ εἶχε γάρ ὅλον τόν Χριστόν, ὅλος αὐτός Χριστός ἦν, καί μέλη ἅπαντα αὐτοῦ καί παντός ἄλλου μέλη καθ᾿ ἕν καί πάντα ὡς Χριστόν οὗτος ἀεί ἑώρα καί ἔμενεν ἀκίνητος, ἀβλαβής, ἀπαθής τε, ὡς ὅλος ὤν Χριστός αὐτός καί Χριστόν πάντας βλέπων τούς βαπτισθέντας καί Χριστόν ὅλον ἐνδυσαμένους. Εἰ δέ γυμνός ὑπάρχεις σύ καί σάρξ σαρκός προσψαύσει, θηλυμανής γεγένησαι ὡς ὄνος ἤ ὡς ἵππος, ἵνα τί καί τόν ἅγιον τολμᾷς ἐνδιαβάλλειν καί βλασφημεῖς εἰς τόν Χριστόν, τόν ἡμῖν ἑνωθέντα καί δόντα τήν ἀπάθειαν δούλοις αὐτοῦ ἁγίοις; Καί γάρ νυμφίος γίνεται ἀκούεις; καθ᾿ ἑκάστην, καί νύμφαι πάντων αἱ ψυχαί, αἷς ὁ κτίστης ἑνοῦται, κἀκείνῳ πάλιν αὗται δέ, καί γίνεται ὁ γάμος πνευματικῶς, θεοπρεπῶς συμμιγνύμενος ταύταις. Οὐ φθείρει ὅλως, ἄπαγε, ἀλλ᾿ εἰ καί ἐφθαρμένας λάβοι καί ταύταις ἑνωθῇ, εὐθύς ποιεῖ ἀφθάρτους, καί βλέπουσι τά πρότερον φθορᾷ μεμολυσμένα ἅγια πάντα, ἄφθορα, ὅλως συνουλωμένα. Τόν εὔσπαγχνον δοξάζουσι, ποθοῦσι τόν ὡραῖον καί τῇ ἀγάπῃ τῇ αὐτοῦ ὅλῃ ὅλαι κολλῶνται, μᾶλλον δέ σπέρμα ἅγιον, ὡς εἴπομεν, λαβοῦσαι Θεόν ὅλον ἐντός αὐτῶν μεμορφωμένον κτῶνται. Τί οὖν οὐχί ἀλήθεια ταῦτά εἰσι, πατέρες; Οὐχί ὀρθῶς ἐξείπομεν περί πραγμάτων θείων, οὐχί ἀπαραποίητα ταῖς γραφαῖς ἴσως εἶπον; Εἰ τοίνυν σύ ἐνδέδυσαι σαρκός σου τήν αἰσχύνην καί νοῦν οὐκ ἀπεγύμνωσας, ψυχήν οὐκ ἀπεδύσω, τό φῶς ἰδεῖν οὐκ ἴσχυσας σκότει κεκαλυμμένος, ἐγώ σοι τί ποιήσαιμι, τά φρικτά πῶς σοι δείξω, (93) πῶς εἰς τόν οἶκον δέ, οἴμοι, τοῦ Δαυίδ εἰσενέγκω; Ἔστι καί γάρ ἀπρόσιτος τοῖς κατ᾿ ἐμέ ῥᾳθύμοις, ἔστιν ὅλος ἀόρατος τυφλοῖς ἐμοί ὁμοίοις, ἔστι μακράν ἀπίστων τε καί ὀκνηρῶν εἰς ἅπαν, πονηρῶν πάντων πόρρωθεν, πάντων τῶν φιλοκόσμων˙ τῶν κενοδόξων δέ οὕτως ἀσυγκρίτως ἀπέχει ὡς ὑπέρ ὕψος οὐρανοῦ, ὑπέρ ἀβύσσου βάθος. Καί τίς ἤ πῶς εἰς οὐρανόν ἀναβήσεται ὅλως, ἤ ὑπό γῆν κατέλθοι δέ ἀνερευνῶν ἀβύσσους; Καί μαργαρίτην ἐκζητῶν, ὡς σινάπεως κόκκον 52

σμικρότατον ὑπάρχοντα, πῶς εὑρεῖν ἐξισχύσει; Ἀλλ᾿, ὦ παῖδες συνάχθητε, ἀλλ᾿, ὦ γυναῖκες, δεῦτε! Ἀλλ᾿, ὦ πατέρες, φθάσατε, πρίν ἤ τό τέλος φθάσει, καί σύν ἐμοί θρηνήσατε καί κλαύσατε οἱ πάντες, ὅτι ἐν τῷ βαπτίσματι μικροί Θεόν λαβόντες, μᾶλλον δέ υἱοί Θεοῦ νήπιοι γεγονότες, ἔξω οἱ ἁμαρτήσαντες ἐβλήθημεν εὐθέως ἀπό τοῦ οἴκου τοῦ Δαυίδ καί τοῦτο ἀναισθήτως πεπόνθαμεν, καί δράμωμεν διά τῆς μετανοίας! Ἐκεῖθεν γάρ εἰσέρχονται οἱ ἐκβληθέντες πάντες, ἄλλως δ᾿ οὐκ ἔνι ἔνδοθεν εἰσελθεῖν, μή πλανᾶσθε, οὐδέ ἰδεῖν τά ἐν αὐτῷ τελεσιουργηθέντα, καί νῦν τελεσιουργούμενα καί εἰς ἀπείρους αἰῶνας ἐν τῷ Χριστῷ μου καί Θεῷ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή τε καί προσκύνησις νῦν καί εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν. ΙΣΤ’. Ὅτι ποθεινόν τε καί ἐπιθυμητόν κατά φύσιν μόνον τό Θεῖον, οὗ ὁ μετέχων πάντων ἐν μετοχῇ γέγονε τῶν καλῶν (94) Ὤ τί τό πρᾶγμα τό κρυπτόν πάσῃ κτιστῇ οὐσίᾳ, καί τί τό φῶς τό νοητόν, ὅ τινι οὐχ ὁρᾶται, καί τίς ὁ πλοῦτος ὁ πολύς, ὅν οὐδείς ἐν τῷ κόσμῳ εὑρεῖν ὅλως ἐξίσχυσεν ἤ κατασχεῖν εἰς ἅπαν; Ἔστι γάρ πᾶσιν ἄληπτος, ἀχώρητος τῷ κόσμῳ, ἔστι καί ἐπιθυμητός, καθ᾿ ὅσον ὑπερέχει τῶν ὁρωμένων ὁ αὐτά Θεός κατασκευάσας. Κατά τοῦτο τιτρώσκομαι τῇ ἀγάπῃ ἐκείνου˙ καθ᾿ ὅσον δ᾿ οὐχ ὁρᾶταί μοι ἐκτήκομαι τάς φρένας, τόν νοῦν καί τήν καρδίαν μου φλεγόμενος καί στένων. Περιπατῶ καί καίομαι ζητῶν ὧδε κἀκεῖσε καί οὐδαμοῦ τόν ἐραστήν εὑρίσκω τῆς ψυχῆς μου˙ καί περιβλέπομαι συχνῶς, ἰδεῖν τόν ποθητόν μου, κἀκεῖνος, ὡς ἀόρατος, οὐχ ὁρᾶται ὅλως. Ὅτε δέ ἄρξομαι θρηνεῖν ὡς ἀπελπίσας, τότε ὁρᾶταί μοι καί βλέπει με, ὁ καθορῶν τά πάντα˙ θαυμάζων καταπλήττομαι κάλλους τήν εὐμορφίαν, καί πῶς ἀνοίξας οὐρανούς διέκυψεν ὁ κτίστης καί δόξαν μοι παρέδειξε τήν ἄφραστον καί ξένην˙ 53 (92) οὗτος οὐκ ἐπῃσχύνετο μέλη παντός ἀνθρώπου οὐδέ γυμνούς τινας ὁρᾶν, οὐδέ γυμνός ὁρᾶσθαι˙ εἶχε γάρ ὅλον τόν Χριστόν, ὅλος αὐτός Χριστός ἦν, καί μέλη ἅπαντα αὐτοῦ καί παντός ἄλλου μέλη καθ᾿ ἕν καί πάντα ὡς Χριστόν οὗτος ἀεί ἑώρα καί ἔμενεν ἀκίνητος, ἀβλαβής, ἀπαθής τε, ὡς ὅλος ὤν Χριστός αὐτός καί Χριστόν πάντας βλέπων τούς βαπτισθέντας καί Χριστόν ὅλον ἐνδυσαμένους. Εἰ δέ γυμνός ὑπάρχεις σύ καί σάρξ σαρκός προσψαύσει, θηλυμανής γεγένησαι ὡς ὄνος ἤ ὡς ἵππος, ἵνα τί καί τόν ἅγιον τολμᾷς ἐνδιαβάλλειν καί βλασφημεῖς εἰς τόν Χριστόν, τόν ἡμῖν ἑνωθέντα καί δόντα τήν ἀπάθειαν δούλοις αὐτοῦ ἁγίοις; Καί γάρ νυμφίος γίνεται ἀκούεις; καθ᾿ ἑκάστην, καί νύμφαι πάντων αἱ ψυχαί, αἷς ὁ κτίστης ἑνοῦται, κἀκείνῳ πάλιν αὗται δέ, καί γίνεται ὁ γάμος πνευματικῶς, θεοπρεπῶς συμμιγνύμενος ταύταις. Οὐ φθείρει ὅλως, ἄπαγε, ἀλλ᾿ εἰ καί ἐφθαρμένας λάβοι καί ταύταις ἑνωθῇ, εὐθύς ποιεῖ ἀφθάρτους, καί βλέπουσι τά πρότερον φθορᾷ μεμολυσμένα ἅγια πάντα, ἄφθορα, ὅλως συνουλωμένα. Τόν εὔσπαγχνον δοξάζουσι, ποθοῦσι τόν ὡραῖον καί τῇ ἀγάπῃ τῇ αὐτοῦ ὅλῃ ὅλαι κολλῶνται, μᾶλλον δέ σπέρμα ἅγιον, ὡς εἴπομεν, λαβοῦσαι Θεόν ὅλον ἐντός αὐτῶν μεμορφωμένον κτῶνται. Τί οὖν οὐχί ἀλήθεια ταῦτά εἰσι, πατέρες; Οὐχί ὀρθῶς ἐξείπομεν περί πραγμάτων θείων, οὐχί ἀπαραποίητα ταῖς γραφαῖς ἴσως εἶπον; Εἰ τοίνυν σύ ἐνδέδυσαι σαρκός σου τήν αἰσχύνην καί νοῦν οὐκ ἀπεγύμνωσας, ψυχήν οὐκ ἀπεδύσω, τό φῶς ἰδεῖν οὐκ ἴσχυσας σκότει κεκαλυμμένος, ἐγώ σοι τί ποιήσαιμι, τά φρικτά πῶς σοι δείξω, (93) πῶς εἰς τόν οἶκον δέ, οἴμοι, τοῦ Δαυίδ εἰσενέγκω; Ἔστι καί γάρ ἀπρόσιτος τοῖς κατ᾿ ἐμέ ῥᾳθύμοις, ἔστιν ὅλος ἀόρατος τυφλοῖς ἐμοί ὁμοίοις, ἔστι μακράν ἀπίστων τε καί ὀκνηρῶν εἰς ἅπαν, πονηρῶν πάντων πόρρωθεν, πάντων τῶν φιλοκόσμων˙ τῶν κενοδόξων δέ οὕτως ἀσυγκρίτως ἀπέχει ὡς ὑπέρ ὕψος οὐρανοῦ, ὑπέρ ἀβύσσου βάθος. Καί τίς ἤ πῶς εἰς οὐρανόν ἀναβήσεται ὅλως, ἤ ὑπό γῆν κατέλθοι δέ ἀνερευνῶν ἀβύσσους; Καί μαργαρίτην ἐκζητῶν, ὡς σινάπεως κόκκον 52

σμικρότατον ὑπάρχοντα, πῶς εὑρεῖν ἐξισχύσει; Ἀλλ᾿, ὦ παῖδες συνάχθητε, ἀλλ᾿, ὦ γυναῖκες, δεῦτε! Ἀλλ᾿, ὦ πατέρες, φθάσατε, πρίν ἤ τό τέλος φθάσει, καί σύν ἐμοί θρηνήσατε καί κλαύσατε οἱ πάντες, ὅτι ἐν τῷ βαπτίσματι μικροί Θεόν λαβόντες, μᾶλλον δέ υἱοί Θεοῦ νήπιοι γεγονότες, ἔξω οἱ ἁμαρτήσαντες ἐβλήθημεν εὐθέως ἀπό τοῦ οἴκου τοῦ Δαυίδ καί τοῦτο ἀναισθήτως πεπόνθαμεν, καί δράμωμεν διά τῆς μετανοίας! Ἐκεῖθεν γάρ εἰσέρχονται οἱ ἐκβληθέντες πάντες, ἄλλως δ᾿ οὐκ ἔνι ἔνδοθεν εἰσελθεῖν, μή πλανᾶσθε, οὐδέ ἰδεῖν τά ἐν αὐτῷ τελεσιουργηθέντα, καί νῦν τελεσιουργούμενα καί εἰς ἀπείρους αἰῶνας ἐν τῷ Χριστῷ μου καί Θεῷ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή τε καί προσκύνησις νῦν καί εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν. ΙΣΤ’. Ὅτι ποθεινόν τε καί ἐπιθυμητόν κατά φύσιν μόνον τό Θεῖον, οὗ ὁ μετέχων πάντων ἐν μετοχῇ γέγονε τῶν καλῶν (94) Ὤ τί τό πρᾶγμα τό κρυπτόν πάσῃ κτιστῇ οὐσίᾳ, καί τί τό φῶς τό νοητόν, ὅ τινι οὐχ ὁρᾶται, καί τίς ὁ πλοῦτος ὁ πολύς, ὅν οὐδείς ἐν τῷ κόσμῳ εὑρεῖν ὅλως ἐξίσχυσεν ἤ κατασχεῖν εἰς ἅπαν; Ἔστι γάρ πᾶσιν ἄληπτος, ἀχώρητος τῷ κόσμῳ, ἔστι καί ἐπιθυμητός, καθ᾿ ὅσον ὑπερέχει τῶν ὁρωμένων ὁ αὐτά Θεός κατασκευάσας. Κατά τοῦτο τιτρώσκομαι τῇ ἀγάπῃ ἐκείνου˙ καθ᾿ ὅσον δ᾿ οὐχ ὁρᾶταί μοι ἐκτήκομαι τάς φρένας, τόν νοῦν καί τήν καρδίαν μου φλεγόμενος καί στένων. Περιπατῶ καί καίομαι ζητῶν ὧδε κἀκεῖσε καί οὐδαμοῦ τόν ἐραστήν εὑρίσκω τῆς ψυχῆς μου˙ καί περιβλέπομαι συχνῶς, ἰδεῖν τόν ποθητόν μου, κἀκεῖνος, ὡς ἀόρατος, οὐχ ὁρᾶται ὅλως. Ὅτε δέ ἄρξομαι θρηνεῖν ὡς ἀπελπίσας, τότε ὁρᾶταί μοι καί βλέπει με, ὁ καθορῶν τά πάντα˙ θαυμάζων καταπλήττομαι κάλλους τήν εὐμορφίαν, καί πῶς ἀνοίξας οὐρανούς διέκυψεν ὁ κτίστης καί δόξαν μοι παρέδειξε τήν ἄφραστον καί ξένην˙ 53 (92) οὗτος οὐκ ἐπῃσχύνετο μέλη παντός ἀνθρώπου οὐδέ γυμνούς τινας ὁρᾶν, οὐδέ γυμνός ὁρᾶσθαι˙ εἶχε γάρ ὅλον τόν Χριστόν, ὅλος αὐτός Χριστός ἦν, καί μέλη ἅπαντα αὐτοῦ καί παντός ἄλλου μέλη καθ᾿ ἕν καί πάντα ὡς Χριστόν οὗτος ἀεί ἑώρα καί ἔμενεν ἀκίνητος, ἀβλαβής, ἀπαθής τε, ὡς ὅλος ὤν Χριστός αὐτός καί Χριστόν πάντας βλέπων τούς βαπτισθέντας καί Χριστόν ὅλον ἐνδυσαμένους. Εἰ δέ γυμνός ὑπάρχεις σύ καί σάρξ σαρκός προσψαύσει, θηλυμανής γεγένησαι ὡς ὄνος ἤ ὡς ἵππος, ἵνα τί καί τόν ἅγιον τολμᾷς ἐνδιαβάλλειν καί βλασφημεῖς εἰς τόν Χριστόν, τόν ἡμῖν ἑνωθέντα καί δόντα τήν ἀπάθειαν δούλοις αὐτοῦ ἁγίοις; Καί γάρ νυμφίος γίνεται ἀκούεις; καθ᾿ ἑκάστην, καί νύμφαι πάντων αἱ ψυχαί, αἷς ὁ κτίστης ἑνοῦται, κἀκείνῳ πάλιν αὗται δέ, καί γίνεται ὁ γάμος πνευματικῶς, θεοπρεπῶς συμμιγνύμενος ταύταις. Οὐ φθείρει ὅλως, ἄπαγε, ἀλλ᾿ εἰ καί ἐφθαρμένας λάβοι καί ταύταις ἑνωθῇ, εὐθύς ποιεῖ ἀφθάρτους, καί βλέπουσι τά πρότερον φθορᾷ μεμολυσμένα ἅγια πάντα, ἄφθορα, ὅλως συνουλωμένα. Τόν εὔσπαγχνον δοξάζουσι, ποθοῦσι τόν ὡραῖον καί τῇ ἀγάπῃ τῇ αὐτοῦ ὅλῃ ὅλαι κολλῶνται, μᾶλλον δέ σπέρμα ἅγιον, ὡς εἴπομεν, λαβοῦσαι Θεόν ὅλον ἐντός αὐτῶν μεμορφωμένον κτῶνται. Τί οὖν οὐχί ἀλήθεια ταῦτά εἰσι, πατέρες; Οὐχί ὀρθῶς ἐξείπομεν περί πραγμάτων θείων, οὐχί ἀπαραποίητα ταῖς γραφαῖς ἴσως εἶπον; Εἰ τοίνυν σύ ἐνδέδυσαι σαρκός σου τήν αἰσχύνην καί νοῦν οὐκ ἀπεγύμνωσας, ψυχήν οὐκ ἀπεδύσω, τό φῶς ἰδεῖν οὐκ ἴσχυσας σκότει κεκαλυμμένος, ἐγώ σοι τί ποιήσαιμι, τά φρικτά πῶς σοι δείξω, (93) πῶς εἰς τόν οἶκον δέ, οἴμοι, τοῦ Δαυίδ εἰσενέγκω; Ἔστι καί γάρ ἀπρόσιτος τοῖς κατ᾿ ἐμέ ῥᾳθύμοις, ἔστιν ὅλος ἀόρατος τυφλοῖς ἐμοί ὁμοίοις, ἔστι μακράν ἀπίστων τε καί ὀκνηρῶν εἰς ἅπαν, πονηρῶν πάντων πόρρωθεν, πάντων τῶν φιλοκόσμων˙ τῶν κενοδόξων δέ οὕτως ἀσυγκρίτως ἀπέχει ὡς ὑπέρ ὕψος οὐρανοῦ, ὑπέρ ἀβύσσου βάθος. Καί τίς ἤ πῶς εἰς οὐρανόν ἀναβήσεται ὅλως, ἤ ὑπό γῆν κατέλθοι δέ ἀνερευνῶν ἀβύσσους; Καί μαργαρίτην ἐκζητῶν, ὡς σινάπεως κόκκον 52

σμικρότατον ὑπάρχοντα, πῶς εὑρεῖν ἐξισχύσει; Ἀλλ᾿, ὦ παῖδες συνάχθητε, ἀλλ᾿, ὦ γυναῖκες, δεῦτε! Ἀλλ᾿, ὦ πατέρες, φθάσατε, πρίν ἤ τό τέλος φθάσει, καί σύν ἐμοί θρηνήσατε καί κλαύσατε οἱ πάντες, ὅτι ἐν τῷ βαπτίσματι μικροί Θεόν λαβόντες, μᾶλλον δέ υἱοί Θεοῦ νήπιοι γεγονότες, ἔξω οἱ ἁμαρτήσαντες ἐβλήθημεν εὐθέως ἀπό τοῦ οἴκου τοῦ Δαυίδ καί τοῦτο ἀναισθήτως πεπόνθαμεν, καί δράμωμεν διά τῆς μετανοίας! Ἐκεῖθεν γάρ εἰσέρχονται οἱ ἐκβληθέντες πάντες, ἄλλως δ᾿ οὐκ ἔνι ἔνδοθεν εἰσελθεῖν, μή πλανᾶσθε, οὐδέ ἰδεῖν τά ἐν αὐτῷ τελεσιουργηθέντα, καί νῦν τελεσιουργούμενα καί εἰς ἀπείρους αἰῶνας ἐν τῷ Χριστῷ μου καί Θεῷ, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή τε καί προσκύνησις νῦν καί εἰς τούς αἰῶνας. Ἀμήν. ΙΣΤ’. Ὅτι ποθεινόν τε καί ἐπιθυμητόν κατά φύσιν μόνον τό Θεῖον, οὗ ὁ μετέχων πάντων ἐν μετοχῇ γέγονε τῶν καλῶν (94) Ὤ τί τό πρᾶγμα τό κρυπτόν πάσῃ κτιστῇ οὐσίᾳ, καί τί τό φῶς τό νοητόν, ὅ τινι οὐχ ὁρᾶται, καί τίς ὁ πλοῦτος ὁ πολύς, ὅν οὐδείς ἐν τῷ κόσμῳ εὑρεῖν ὅλως ἐξίσχυσεν ἤ κατασχεῖν εἰς ἅπαν; Ἔστι γάρ πᾶσιν ἄληπτος, ἀχώρητος τῷ κόσμῳ, ἔστι καί ἐπιθυμητός, καθ᾿ ὅσον ὑπερέχει τῶν ὁρωμένων ὁ αὐτά Θεός κατασκευάσας. Κατά τοῦτο τιτρώσκομαι τῇ ἀγάπῃ ἐκείνου˙ καθ᾿ ὅσον δ᾿ οὐχ ὁρᾶταί μοι ἐκτήκομαι τάς φρένας, τόν νοῦν καί τήν καρδίαν μου φλεγόμενος καί στένων. Περιπατῶ καί καίομαι ζητῶν ὧδε κἀκεῖσε καί οὐδαμοῦ τόν ἐραστήν εὑρίσκω τῆς ψυχῆς μου˙ καί περιβλέπομαι συχνῶς, ἰδεῖν τόν ποθητόν μου, κἀκεῖνος, ὡς ἀόρατος, οὐχ ὁρᾶται ὅλως. Ὅτε δέ ἄρξομαι θρηνεῖν ὡς ἀπελπίσας, τότε ὁρᾶταί μοι καί βλέπει με, ὁ καθορῶν τά πάντα˙ θαυμάζων καταπλήττομαι κάλλους τήν εὐμορφίαν, καί πῶς ἀνοίξας οὐρανούς διέκυψεν ὁ κτίστης καί δόξαν μοι παρέδειξε τήν ἄφραστον καί ξένην˙ 53 (92) οὗτος οὐκ ἐπῃσχύνετο μέλη παντός ἀνθρώπου οὐδέ γυμνούς τινας ὁρᾶν, οὐδέ γυμνός ὁρᾶσθαι˙ εἶχε γάρ ὅλον τόν Χριστόν, ὅλος αὐτός Χριστός ἦν, καί μέλη ἅπαντα αὐτοῦ καί παντός ἄλλου μέλη καθ᾿ ἕν καί πάντα ὡς Χριστόν οὗτος ἀεί ἑώρα καί ἔμενεν ἀκίνητος, ἀβλαβής, ἀπαθής τε, ὡς ὅλος ὤν Χριστός αὐτός καί Χριστόν πάντας βλέπων τούς βαπτισθέντας καί Χριστόν ὅλον ἐνδυσαμένους. Εἰ δέ γυμνός ὑπάρχεις σύ καί σάρξ σαρκός προσψαύσει, θηλυμανής γεγένησαι ὡς ὄνος ἤ ὡς ἵππος, ἵνα τί καί τόν ἅγιον τολμᾷς ἐνδιαβάλλειν καί βλασφημεῖς εἰς τόν Χριστόν, τόν ἡμῖν ἑνωθέντα καί δόντα τήν ἀπάθειαν δούλοις αὐτοῦ ἁγίοις; Καί γάρ νυμφίος γίνεται ἀκούεις; καθ᾿ ἑκάστην, καί νύμφαι πάντων αἱ ψυχαί, αἷς ὁ κτίστης ἑνοῦται, κἀκείνῳ πάλιν αὗται δέ, καί γίνεται ὁ γάμος πνευματικῶς, θεοπρεπῶς συμμιγνύμενος ταύταις. Οὐ φθείρει ὅλως, ἄπαγε, ἀλλ᾿ εἰ καί ἐφθαρμένας λάβοι καί ταύταις ἑνωθῇ, εὐθύς ποιεῖ ἀφθάρτους, καί βλέπουσι τά πρότερον φθορᾷ μεμολυσμένα ἅγια πάντα, ἄφθορα, ὅλως συνουλωμένα. Τόν εὔσπαγχνον δοξάζουσι, ποθοῦσι τόν ὡραῖον καί τῇ ἀγάπῃ τῇ αὐτοῦ ὅλῃ ὅλαι κολλῶνται, μᾶλλον δέ σπέρμα ἅγιον, ὡς εἴπομεν, λαβοῦσαι Θεόν ὅλον ἐντός αὐτῶν μεμορφωμένον κτῶνται. Τί οὖν οὐχί ἀλήθεια ταῦτά εἰσι, πατέρες; Οὐχί ὀρθῶς ἐξείπομεν περί πραγμάτων θείων, οὐχί ἀπαραποίητα ταῖς γραφαῖς ἴσως εἶπον; Εἰ τοίνυν σύ ἐνδέδυσαι σαρκός σου τήν αἰσχύνην καί νοῦν οὐκ ἀπεγύμνωσας, ψυχήν οὐκ ἀπεδύσω, τό φῶς ἰδεῖν οὐκ ἴσχυσας σκότει κεκαλυμμένος, ἐγώ σοι τί ποιήσαιμι, τά φρικτά πῶς σοι δείξω, (93) πῶς εἰς τόν οἶκον δέ, οἴμοι, τοῦ Δαυίδ εἰσενέγκω; Ἔστι καί γάρ ἀπρόσιτος τοῖς κατ᾿ ἐμέ ῥᾳθύμοις, ἔστιν ὅλος ἀόρατος τυφλοῖς ἐμοί ὁμοίοις, ἔστι μακράν ἀπίστων τε καί ὀκνηρῶν εἰς ἅπαν, πονηρῶν πάντων πόρρωθεν, πάντων τῶν φιλοκόσμων˙ τῶν κενοδόξων δέ οὕτως ἀσυγκρίτως ἀπέχει ὡς ὑπέρ ὕψος οὐρανοῦ, ὑπέρ ἀβύσσου βάθος. Καί τίς ἤ πῶς εἰς οὐρανόν ἀναβήσεται ὅλως, ἤ ὑπό γῆν κατέλθοι δέ ἀνερευνῶν ἀβύσσους; Καί μαργαρίτην ἐκζητῶν, ὡς σινάπεως κόκκον 52

καί ἐμφύτευσον τόν φόβον ἐν αὐταῖς, τόν σόν, οἰκτίρμον, καί ἀξίωσον ῥιζῶσαι καί καλῶς ἀναβλαστῆσαι, ὅπως αὐξηθῇ εἰς ὕψος φυλακῇ τῶν ἐντολῶν σου προστιθέμενος καθ᾿ ὥραν. Τῇ προσθήκῃ δέ δακρύων προστιθείς ῥοάς βλυζούσας, ποτιζομένος δ᾿ ἐκ τούτων ἐπί πλεῖον καί αὐξάνει καί, καθ᾿ ὅσον στερεοῦται, καί εἰς ὕψος ἀναβαίνει. Ἀναλόγως συναυξάνει ἡ ταπείνωσις τῷ φόβῳ, ταπεινώσει δέ τά πάθη ἅπαντα ὑποχωροῦσι˙ σύν αὐτοῖς δέ καί δαιμόνων (100) ἀπελήλαται ἡ φάλαγξ, ἀρεταί δέ πᾶσαι ὥσπερ βασιλίδι κύκλῳ ταύτης συνεπόμεναι ὁρῶνται, οἷα φύλακες καί φίλαι καί θεράπαιναι δεσποίνης. Τούτων συναθροισθεισῶν δέ καί ἑνωθεισῶν ἀλλήλαις, μέσον τούτων ὥσπερ δένδρον εἰς ὑδάτων διεξόδους φόβος σός πεφυτευμένος ἐξανθεῖ καί κατ᾿ ὀλίγον δείκνυσί μοι ξένον ἄνθος. Ὦ Χριστέ μου, ξένον ἄνθος! Ξένον εἶπον, ὅτι πᾶσα φύσις κατά γένος τίκτει καί τῶν δένδρων πάντων σπέρμα κατά γένος ἐν ἑκάστῳ˙ ὁ δέ φόβος σου καί ἄνθος ξένης φύσεως δεικνύει καί καρπόν ὁμοίως ξένον καί ἀλλότριον ἐκείνου. Ἔστι γάρ ὁ φόβος φύσει κατηφείας πεπλησμένος 57 καί τούς τοῦτον κτησαμένους ἀενάως σκυθρωπάζειν ἀπεργάζεται ὡς δούλους, ὡς πολλῶν πληγῶν ἀξίους, ὡς ἐλπίζοντας καθ᾿ ὥραν ἐκτομήν τήν τοῦ θανάτου καί τό δρέπανον ὁρῶντας (101) καί τήν ὥραν ἀγνοοῦντας καί μή ἔχοντας ἐλπίδα, μήτε μήν πληροφορίαν συγχωρήσεως τελείας, ἀλλά τρέμοντας τό πέρας, ἀλλά φρίττοντας τό τέλος ὡς ἀμφίβολον τῆς δίκης περιφέροντας ἐκείνης τήν ἀπόφασιν, Θεέ μου. Τό γοῦν ἄνθος, ὅπερ φέρει, ἄφραστον τῷ εἴδει πέλει, ἀφραστότερον τῷ τρόπῳ˙ ἐξανθοῦν γάρ καθορᾶται, ἀποκρύπτεται δ᾿ εὐθέως, ὅπερ φύσεως οὐκ ἔστιν, ἀλλ᾿ οὐδέ ἀκολουθίας, ὑπέρ φύσεως δέ φύσιν, πᾶσαν φύσιν ὑπεραῖρον. Τέως δείκνυται ὡραῖον ἄνθος ὑπέρ πάντα λόγον καί ἁρπάζει πρός τήν θέαν τήν ἐκείνου ὅλον νοῦν μου, μηδενός ἐῶν μεμνῆσθαι, ἅ παρέχειν οἶδε φόβον, ἀλλά λήθην τούτων πάντων ἀπεργάζεταί μοι τότε καί ἀφίπταται συντόμως. Τό δέ δένδρον τό τοῦ φόβου πάλιν ἄνθους ἔστι δίχα, καί λυποῦμαι καί στενάζω καί πρός σέ θερμῶς κραυγάζω καί τό ἄνθος πάλιν βλέπω (102) ἐν τοῖς κλαδοις τοῖς τοῦ δένδρου καί τό ὄμμα, ὦ Χριστέ μου, πρός τό ἄνθος μόνον ἔχων 58

καί ἐμφύτευσον τόν φόβον ἐν αὐταῖς, τόν σόν, οἰκτίρμον, καί ἀξίωσον ῥιζῶσαι καί καλῶς ἀναβλαστῆσαι, ὅπως αὐξηθῇ εἰς ὕψος φυλακῇ τῶν ἐντολῶν σου προστιθέμενος καθ᾿ ὥραν. Τῇ προσθήκῃ δέ δακρύων προστιθείς ῥοάς βλυζούσας, ποτιζομένος δ᾿ ἐκ τούτων ἐπί πλεῖον καί αὐξάνει καί, καθ᾿ ὅσον στερεοῦται, καί εἰς ὕψος ἀναβαίνει. Ἀναλόγως συναυξάνει ἡ ταπείνωσις τῷ φόβῳ, ταπεινώσει δέ τά πάθη ἅπαντα ὑποχωροῦσι˙ σύν αὐτοῖς δέ καί δαιμόνων (100) ἀπελήλαται ἡ φάλαγξ, ἀρεταί δέ πᾶσαι ὥσπερ βασιλίδι κύκλῳ ταύτης συνεπόμεναι ὁρῶνται, οἷα φύλακες καί φίλαι καί θεράπαιναι δεσποίνης. Τούτων συναθροισθεισῶν δέ καί ἑνωθεισῶν ἀλλήλαις, μέσον τούτων ὥσπερ δένδρον εἰς ὑδάτων διεξόδους φόβος σός πεφυτευμένος ἐξανθεῖ καί κατ᾿ ὀλίγον δείκνυσί μοι ξένον ἄνθος. Ὦ Χριστέ μου, ξένον ἄνθος! Ξένον εἶπον, ὅτι πᾶσα φύσις κατά γένος τίκτει καί τῶν δένδρων πάντων σπέρμα κατά γένος ἐν ἑκάστῳ˙ ὁ δέ φόβος σου καί ἄνθος ξένης φύσεως δεικνύει καί καρπόν ὁμοίως ξένον καί ἀλλότριον ἐκείνου. Ἔστι γάρ ὁ φόβος φύσει κατηφείας πεπλησμένος 57 καί τούς τοῦτον κτησαμένους ἀενάως σκυθρωπάζειν ἀπεργάζεται ὡς δούλους, ὡς πολλῶν πληγῶν ἀξίους, ὡς ἐλπίζοντας καθ᾿ ὥραν ἐκτομήν τήν τοῦ θανάτου καί τό δρέπανον ὁρῶντας (101) καί τήν ὥραν ἀγνοοῦντας καί μή ἔχοντας ἐλπίδα, μήτε μήν πληροφορίαν συγχωρήσεως τελείας, ἀλλά τρέμοντας τό πέρας, ἀλλά φρίττοντας τό τέλος ὡς ἀμφίβολον τῆς δίκης περιφέροντας ἐκείνης τήν ἀπόφασιν, Θεέ μου. Τό γοῦν ἄνθος, ὅπερ φέρει, ἄφραστον τῷ εἴδει πέλει, ἀφραστότερον τῷ τρόπῳ˙ ἐξανθοῦν γάρ καθορᾶται, ἀποκρύπτεται δ᾿ εὐθέως, ὅπερ φύσεως οὐκ ἔστιν, ἀλλ᾿ οὐδέ ἀκολουθίας, ὑπέρ φύσεως δέ φύσιν, πᾶσαν φύσιν ὑπεραῖρον. Τέως δείκνυται ὡραῖον ἄνθος ὑπέρ πάντα λόγον καί ἁρπάζει πρός τήν θέαν τήν ἐκείνου ὅλον νοῦν μου, μηδενός ἐῶν μεμνῆσθαι, ἅ παρέχειν οἶδε φόβον, ἀλλά λήθην τούτων πάντων ἀπεργάζεταί μοι τότε καί ἀφίπταται συντόμως. Τό δέ δένδρον τό τοῦ φόβου πάλιν ἄνθους ἔστι δίχα, καί λυποῦμαι καί στενάζω καί πρός σέ θερμῶς κραυγάζω καί τό ἄνθος πάλιν βλέπω (102) ἐν τοῖς κλαδοις τοῖς τοῦ δένδρου καί τό ὄμμα, ὦ Χριστέ μου, πρός τό ἄνθος μόνον ἔχων 58

καί ἐμφύτευσον τόν φόβον ἐν αὐταῖς, τόν σόν, οἰκτίρμον, καί ἀξίωσον ῥιζῶσαι καί καλῶς ἀναβλαστῆσαι, ὅπως αὐξηθῇ εἰς ὕψος φυλακῇ τῶν ἐντολῶν σου προστιθέμενος καθ᾿ ὥραν. Τῇ προσθήκῃ δέ δακρύων προστιθείς ῥοάς βλυζούσας, ποτιζομένος δ᾿ ἐκ τούτων ἐπί πλεῖον καί αὐξάνει καί, καθ᾿ ὅσον στερεοῦται, καί εἰς ὕψος ἀναβαίνει. Ἀναλόγως συναυξάνει ἡ ταπείνωσις τῷ φόβῳ, ταπεινώσει δέ τά πάθη ἅπαντα ὑποχωροῦσι˙ σύν αὐτοῖς δέ καί δαιμόνων (100) ἀπελήλαται ἡ φάλαγξ, ἀρεταί δέ πᾶσαι ὥσπερ βασιλίδι κύκλῳ ταύτης συνεπόμεναι ὁρῶνται, οἷα φύλακες καί φίλαι καί θεράπαιναι δεσποίνης. Τούτων συναθροισθεισῶν δέ καί ἑνωθεισῶν ἀλλήλαις, μέσον τούτων ὥσπερ δένδρον εἰς ὑδάτων διεξόδους φόβος σός πεφυτευμένος ἐξανθεῖ καί κατ᾿ ὀλίγον δείκνυσί μοι ξένον ἄνθος. Ὦ Χριστέ μου, ξένον ἄνθος! Ξένον εἶπον, ὅτι πᾶσα φύσις κατά γένος τίκτει καί τῶν δένδρων πάντων σπέρμα κατά γένος ἐν ἑκάστῳ˙ ὁ δέ φόβος σου καί ἄνθος ξένης φύσεως δεικνύει καί καρπόν ὁμοίως ξένον καί ἀλλότριον ἐκείνου. Ἔστι γάρ ὁ φόβος φύσει κατηφείας πεπλησμένος 57 καί τούς τοῦτον κτησαμένους ἀενάως σκυθρωπάζειν ἀπεργάζεται ὡς δούλους, ὡς πολλῶν πληγῶν ἀξίους, ὡς ἐλπίζοντας καθ᾿ ὥραν ἐκτομήν τήν τοῦ θανάτου καί τό δρέπανον ὁρῶντας (101) καί τήν ὥραν ἀγνοοῦντας καί μή ἔχοντας ἐλπίδα, μήτε μήν πληροφορίαν συγχωρήσεως τελείας, ἀλλά τρέμοντας τό πέρας, ἀλλά φρίττοντας τό τέλος ὡς ἀμφίβολον τῆς δίκης περιφέροντας ἐκείνης τήν ἀπόφασιν, Θεέ μου. Τό γοῦν ἄνθος, ὅπερ φέρει, ἄφραστον τῷ εἴδει πέλει, ἀφραστότερον τῷ τρόπῳ˙ ἐξανθοῦν γάρ καθορᾶται, ἀποκρύπτεται δ᾿ εὐθέως, ὅπερ φύσεως οὐκ ἔστιν, ἀλλ᾿ οὐδέ ἀκολουθίας, ὑπέρ φύσεως δέ φύσιν, πᾶσαν φύσιν ὑπεραῖρον. Τέως δείκνυται ὡραῖον ἄνθος ὑπέρ πάντα λόγον καί ἁρπάζει πρός τήν θέαν τήν ἐκείνου ὅλον νοῦν μου, μηδενός ἐῶν μεμνῆσθαι, ἅ παρέχειν οἶδε φόβον, ἀλλά λήθην τούτων πάντων ἀπεργάζεταί μοι τότε καί ἀφίπταται συντόμως. Τό δέ δένδρον τό τοῦ φόβου πάλιν ἄνθους ἔστι δίχα, καί λυποῦμαι καί στενάζω καί πρός σέ θερμῶς κραυγάζω καί τό ἄνθος πάλιν βλέπω (102) ἐν τοῖς κλαδοις τοῖς τοῦ δένδρου καί τό ὄμμα, ὦ Χριστέ μου, πρός τό ἄνθος μόνον ἔχων 58

καί ἐμφύτευσον τόν φόβον ἐν αὐταῖς, τόν σόν, οἰκτίρμον, καί ἀξίωσον ῥιζῶσαι καί καλῶς ἀναβλαστῆσαι, ὅπως αὐξηθῇ εἰς ὕψος φυλακῇ τῶν ἐντολῶν σου προστιθέμενος καθ᾿ ὥραν. Τῇ προσθήκῃ δέ δακρύων προστιθείς ῥοάς βλυζούσας, ποτιζομένος δ᾿ ἐκ τούτων ἐπί πλεῖον καί αὐξάνει καί, καθ᾿ ὅσον στερεοῦται, καί εἰς ὕψος ἀναβαίνει. Ἀναλόγως συναυξάνει ἡ ταπείνωσις τῷ φόβῳ, ταπεινώσει δέ τά πάθη ἅπαντα ὑποχωροῦσι˙ σύν αὐτοῖς δέ καί δαιμόνων (100) ἀπελήλαται ἡ φάλαγξ, ἀρεταί δέ πᾶσαι ὥσπερ βασιλίδι κύκλῳ ταύτης συνεπόμεναι ὁρῶνται, οἷα φύλακες καί φίλαι καί θεράπαιναι δεσποίνης. Τούτων συναθροισθεισῶν δέ καί ἑνωθεισῶν ἀλλήλαις, μέσον τούτων ὥσπερ δένδρον εἰς ὑδάτων διεξόδους φόβος σός πεφυτευμένος ἐξανθεῖ καί κατ᾿ ὀλίγον δείκνυσί μοι ξένον ἄνθος. Ὦ Χριστέ μου, ξένον ἄνθος! Ξένον εἶπον, ὅτι πᾶσα φύσις κατά γένος τίκτει καί τῶν δένδρων πάντων σπέρμα κατά γένος ἐν ἑκάστῳ˙ ὁ δέ φόβος σου καί ἄνθος ξένης φύσεως δεικνύει καί καρπόν ὁμοίως ξένον καί ἀλλότριον ἐκείνου. Ἔστι γάρ ὁ φόβος φύσει κατηφείας πεπλησμένος 57 καί τούς τοῦτον κτησαμένους ἀενάως σκυθρωπάζειν ἀπεργάζεται ὡς δούλους, ὡς πολλῶν πληγῶν ἀξίους, ὡς ἐλπίζοντας καθ᾿ ὥραν ἐκτομήν τήν τοῦ θανάτου καί τό δρέπανον ὁρῶντας (101) καί τήν ὥραν ἀγνοοῦντας καί μή ἔχοντας ἐλπίδα, μήτε μήν πληροφορίαν συγχωρήσεως τελείας, ἀλλά τρέμοντας τό πέρας, ἀλλά φρίττοντας τό τέλος ὡς ἀμφίβολον τῆς δίκης περιφέροντας ἐκείνης τήν ἀπόφασιν, Θεέ μου. Τό γοῦν ἄνθος, ὅπερ φέρει, ἄφραστον τῷ εἴδει πέλει, ἀφραστότερον τῷ τρόπῳ˙ ἐξανθοῦν γάρ καθορᾶται, ἀποκρύπτεται δ᾿ εὐθέως, ὅπερ φύσεως οὐκ ἔστιν, ἀλλ᾿ οὐδέ ἀκολουθίας, ὑπέρ φύσεως δέ φύσιν, πᾶσαν φύσιν ὑπεραῖρον. Τέως δείκνυται ὡραῖον ἄνθος ὑπέρ πάντα λόγον καί ἁρπάζει πρός τήν θέαν τήν ἐκείνου ὅλον νοῦν μου, μηδενός ἐῶν μεμνῆσθαι, ἅ παρέχειν οἶδε φόβον, ἀλλά λήθην τούτων πάντων ἀπεργάζεταί μοι τότε καί ἀφίπταται συντόμως. Τό δέ δένδρον τό τοῦ φόβου πάλιν ἄνθους ἔστι δίχα, καί λυποῦμαι καί στενάζω καί πρός σέ θερμῶς κραυγάζω καί τό ἄνθος πάλιν βλέπω (102) ἐν τοῖς κλαδοις τοῖς τοῦ δένδρου καί τό ὄμμα, ὦ Χριστέ μου, πρός τό ἄνθος μόνον ἔχων 58

αἰσθητῶν κτιστῶν ὁ Λόγος ἑωρᾶτο συνημμένος τῷ προσλήμματι ὡς κτίσμα. Προσλαμβάνων δέ τό κτίσμα καί ἐγκρύπτων ἤ ἀνάγων εἰς τό ὕψος, εἰς τήν δόξαν τήν οἰκείαν ὑπέρ λόγον ἀπεκρύπτετο εὐθέως. Υοῦτο ἔλεγον ἐκεῖνοι ἀφαντοῦσθαι τόν Δεσπότην, (105) τό καθ᾿ ἑαυτούς δέ πάντως˙ ὁ γάρ κτίστης τῶν ἁπάντων ὤν ἀχώρητος τοῖς πᾶσιν, ὡς Θεός πάντα πληρῶν δέ, πῶς ἄν ἄλλως γε κρυβείη; Μεταστήσεις ἀπό τόπου τόν Δεσπότην καί πρός ἄλλον τόπον δώσεις γεγονέναι ἐξ ὀφθαλμῶν κρυβῆναι τῶν ἁγίων Ἀποστόλων; Ἄπαγε, μή ἐξ ἀγνοίας περιπέσῃς βλασφημίᾳ! Ἄκουε δέ τῆς ἀγάπης, εἰ βούλει, τάς ἐνεργείας, καί μαθήσῃ, πῶς ὑπάρχει μείζων πάντων ἡ ἀγάπη! Ποίων πάντων; Οὐκ ἀκούεις βοῶντος τοῦ Ἀποστόλου; Τοῦ λαλεῖν ἀγγέλων γλώσσαις καί ἁπάντων τῶν ἀνθρώπων, τοῦ τήν πίστιν πᾶσαν ἔχειν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, τοῦ εἰδέναι πᾶσαν γνῶσιν, βάθος τε τῶν μυστηρίων, τοῦ σκορπίσαι πάντα πλοῦτον καί πτωχόν αὐτόν γενέσθαι, τοῦ καί τό σῶμα εἰς καῦσιν ὑπέρ τοῦ Χριστοῦ ἐκδοῦναι μείζων ἔστιν ἡ ἀγάπη. Καί τοσούτῳ μείζων πέλει, ὅτι δίχα ταύτης ταῦτα εἴτε ἕν εἴτε καί πάντα – 61 (106) εἰς οὐδέν τῷ κεκτημένῳ ὄφελος ὅλως ὑπάρχει. Ὅστις οὖν καί τῆς ἀγάπης καί τῶν εἰρημένων πάντων ἀποστέρηται, εἰπέ μοι, ποῦ φανεῖται, τί ποιήσει, πῶς πιστόν τοῖς ἐρωτῶσιν εἰπεῖν ἑαυτόν τολμήσει; Διά τοῦτο προσεκτέον λέγοντι περί ἀγάπης. Κάθημαι ἐν τῷ κελλίῳ ἐν νυκτί ἤ ἐν ἡμέρᾳ, συνυπάρχει ἀφανῶς μοι καί ἀγνώστως ἡ ἀγάπη. Ἔξω δέ κτισμάτων πάντων οὖσα ἔστιν αὖ καί μετά πάντων, ἔστι πῦρ, ἔστι καί αἴγλη, γίνεται φωτός νεφέλη, ἥλιος ἀποτελεῖται. ˙Ως οὖν πῦρ ψυχήν θερμαίνει καί καρδίαν μου ἐκκαίει καί διανιστᾷ πρός πόθον καί ἀγάπην, τήν τοῦ κτίστου. Ἱκανῶς δέ πυρωθέντα ὥσπερ αἴγλη φωτοφόρος περιΐπταταί με πᾶσα, φεγγοβόλους ἀφιεῖσα τῇ ψυχῇ μου τάς ἀκτῖνας καί τόν νοῦν λαμπρύνουσά μοι καί πρός θεωρίας ὕψος ἐπιτήδειον δεικνύει (107) ὀπτικόν ἐργασαμένη. Τοῦτο ἦν, ὅπερ προεῖπον ἄνθος εἶναι τό τοῦ φόβου. Κατιδών δ᾿ ἐγώ τήν αἴγλην καί πλησθείς χαρᾶς ἀφάτου οὐκ ἐχάρην ὅτι εἶδον, ἀλλ᾿ αὐτή χαρᾶς με θείας ἐμφορήσασα ἀπέστη καί συνήρπασε τόν νοῦν μου καί τήν αἴσθησιν καί πᾶσαν κοσμικήν ἐπιθυμίαν˙ 62

αἰσθητῶν κτιστῶν ὁ Λόγος ἑωρᾶτο συνημμένος τῷ προσλήμματι ὡς κτίσμα. Προσλαμβάνων δέ τό κτίσμα καί ἐγκρύπτων ἤ ἀνάγων εἰς τό ὕψος, εἰς τήν δόξαν τήν οἰκείαν ὑπέρ λόγον ἀπεκρύπτετο εὐθέως. Υοῦτο ἔλεγον ἐκεῖνοι ἀφαντοῦσθαι τόν Δεσπότην, (105) τό καθ᾿ ἑαυτούς δέ πάντως˙ ὁ γάρ κτίστης τῶν ἁπάντων ὤν ἀχώρητος τοῖς πᾶσιν, ὡς Θεός πάντα πληρῶν δέ, πῶς ἄν ἄλλως γε κρυβείη; Μεταστήσεις ἀπό τόπου τόν Δεσπότην καί πρός ἄλλον τόπον δώσεις γεγονέναι ἐξ ὀφθαλμῶν κρυβῆναι τῶν ἁγίων Ἀποστόλων; Ἄπαγε, μή ἐξ ἀγνοίας περιπέσῃς βλασφημίᾳ! Ἄκουε δέ τῆς ἀγάπης, εἰ βούλει, τάς ἐνεργείας, καί μαθήσῃ, πῶς ὑπάρχει μείζων πάντων ἡ ἀγάπη! Ποίων πάντων; Οὐκ ἀκούεις βοῶντος τοῦ Ἀποστόλου; Τοῦ λαλεῖν ἀγγέλων γλώσσαις καί ἁπάντων τῶν ἀνθρώπων, τοῦ τήν πίστιν πᾶσαν ἔχειν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, τοῦ εἰδέναι πᾶσαν γνῶσιν, βάθος τε τῶν μυστηρίων, τοῦ σκορπίσαι πάντα πλοῦτον καί πτωχόν αὐτόν γενέσθαι, τοῦ καί τό σῶμα εἰς καῦσιν ὑπέρ τοῦ Χριστοῦ ἐκδοῦναι μείζων ἔστιν ἡ ἀγάπη. Καί τοσούτῳ μείζων πέλει, ὅτι δίχα ταύτης ταῦτα εἴτε ἕν εἴτε καί πάντα – 61 (106) εἰς οὐδέν τῷ κεκτημένῳ ὄφελος ὅλως ὑπάρχει. Ὅστις οὖν καί τῆς ἀγάπης καί τῶν εἰρημένων πάντων ἀποστέρηται, εἰπέ μοι, ποῦ φανεῖται, τί ποιήσει, πῶς πιστόν τοῖς ἐρωτῶσιν εἰπεῖν ἑαυτόν τολμήσει; Διά τοῦτο προσεκτέον λέγοντι περί ἀγάπης. Κάθημαι ἐν τῷ κελλίῳ ἐν νυκτί ἤ ἐν ἡμέρᾳ, συνυπάρχει ἀφανῶς μοι καί ἀγνώστως ἡ ἀγάπη. Ἔξω δέ κτισμάτων πάντων οὖσα ἔστιν αὖ καί μετά πάντων, ἔστι πῦρ, ἔστι καί αἴγλη, γίνεται φωτός νεφέλη, ἥλιος ἀποτελεῖται. ˙Ως οὖν πῦρ ψυχήν θερμαίνει καί καρδίαν μου ἐκκαίει καί διανιστᾷ πρός πόθον καί ἀγάπην, τήν τοῦ κτίστου. Ἱκανῶς δέ πυρωθέντα ὥσπερ αἴγλη φωτοφόρος περιΐπταταί με πᾶσα, φεγγοβόλους ἀφιεῖσα τῇ ψυχῇ μου τάς ἀκτῖνας καί τόν νοῦν λαμπρύνουσά μοι καί πρός θεωρίας ὕψος ἐπιτήδειον δεικνύει (107) ὀπτικόν ἐργασαμένη. Τοῦτο ἦν, ὅπερ προεῖπον ἄνθος εἶναι τό τοῦ φόβου. Κατιδών δ᾿ ἐγώ τήν αἴγλην καί πλησθείς χαρᾶς ἀφάτου οὐκ ἐχάρην ὅτι εἶδον, ἀλλ᾿ αὐτή χαρᾶς με θείας ἐμφορήσασα ἀπέστη καί συνήρπασε τόν νοῦν μου καί τήν αἴσθησιν καί πᾶσαν κοσμικήν ἐπιθυμίαν˙ 62

αἰσθητῶν κτιστῶν ὁ Λόγος ἑωρᾶτο συνημμένος τῷ προσλήμματι ὡς κτίσμα. Προσλαμβάνων δέ τό κτίσμα καί ἐγκρύπτων ἤ ἀνάγων εἰς τό ὕψος, εἰς τήν δόξαν τήν οἰκείαν ὑπέρ λόγον ἀπεκρύπτετο εὐθέως. Υοῦτο ἔλεγον ἐκεῖνοι ἀφαντοῦσθαι τόν Δεσπότην, (105) τό καθ᾿ ἑαυτούς δέ πάντως˙ ὁ γάρ κτίστης τῶν ἁπάντων ὤν ἀχώρητος τοῖς πᾶσιν, ὡς Θεός πάντα πληρῶν δέ, πῶς ἄν ἄλλως γε κρυβείη; Μεταστήσεις ἀπό τόπου τόν Δεσπότην καί πρός ἄλλον τόπον δώσεις γεγονέναι ἐξ ὀφθαλμῶν κρυβῆναι τῶν ἁγίων Ἀποστόλων; Ἄπαγε, μή ἐξ ἀγνοίας περιπέσῃς βλασφημίᾳ! Ἄκουε δέ τῆς ἀγάπης, εἰ βούλει, τάς ἐνεργείας, καί μαθήσῃ, πῶς ὑπάρχει μείζων πάντων ἡ ἀγάπη! Ποίων πάντων; Οὐκ ἀκούεις βοῶντος τοῦ Ἀποστόλου; Τοῦ λαλεῖν ἀγγέλων γλώσσαις καί ἁπάντων τῶν ἀνθρώπων, τοῦ τήν πίστιν πᾶσαν ἔχειν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, τοῦ εἰδέναι πᾶσαν γνῶσιν, βάθος τε τῶν μυστηρίων, τοῦ σκορπίσαι πάντα πλοῦτον καί πτωχόν αὐτόν γενέσθαι, τοῦ καί τό σῶμα εἰς καῦσιν ὑπέρ τοῦ Χριστοῦ ἐκδοῦναι μείζων ἔστιν ἡ ἀγάπη. Καί τοσούτῳ μείζων πέλει, ὅτι δίχα ταύτης ταῦτα εἴτε ἕν εἴτε καί πάντα – 61 (106) εἰς οὐδέν τῷ κεκτημένῳ ὄφελος ὅλως ὑπάρχει. Ὅστις οὖν καί τῆς ἀγάπης καί τῶν εἰρημένων πάντων ἀποστέρηται, εἰπέ μοι, ποῦ φανεῖται, τί ποιήσει, πῶς πιστόν τοῖς ἐρωτῶσιν εἰπεῖν ἑαυτόν τολμήσει; Διά τοῦτο προσεκτέον λέγοντι περί ἀγάπης. Κάθημαι ἐν τῷ κελλίῳ ἐν νυκτί ἤ ἐν ἡμέρᾳ, συνυπάρχει ἀφανῶς μοι καί ἀγνώστως ἡ ἀγάπη. Ἔξω δέ κτισμάτων πάντων οὖσα ἔστιν αὖ καί μετά πάντων, ἔστι πῦρ, ἔστι καί αἴγλη, γίνεται φωτός νεφέλη, ἥλιος ἀποτελεῖται. ˙Ως οὖν πῦρ ψυχήν θερμαίνει καί καρδίαν μου ἐκκαίει καί διανιστᾷ πρός πόθον καί ἀγάπην, τήν τοῦ κτίστου. Ἱκανῶς δέ πυρωθέντα ὥσπερ αἴγλη φωτοφόρος περιΐπταταί με πᾶσα, φεγγοβόλους ἀφιεῖσα τῇ ψυχῇ μου τάς ἀκτῖνας καί τόν νοῦν λαμπρύνουσά μοι καί πρός θεωρίας ὕψος ἐπιτήδειον δεικνύει (107) ὀπτικόν ἐργασαμένη. Τοῦτο ἦν, ὅπερ προεῖπον ἄνθος εἶναι τό τοῦ φόβου. Κατιδών δ᾿ ἐγώ τήν αἴγλην καί πλησθείς χαρᾶς ἀφάτου οὐκ ἐχάρην ὅτι εἶδον, ἀλλ᾿ αὐτή χαρᾶς με θείας ἐμφορήσασα ἀπέστη καί συνήρπασε τόν νοῦν μου καί τήν αἴσθησιν καί πᾶσαν κοσμικήν ἐπιθυμίαν˙ 62

αἰσθητῶν κτιστῶν ὁ Λόγος ἑωρᾶτο συνημμένος τῷ προσλήμματι ὡς κτίσμα. Προσλαμβάνων δέ τό κτίσμα καί ἐγκρύπτων ἤ ἀνάγων εἰς τό ὕψος, εἰς τήν δόξαν τήν οἰκείαν ὑπέρ λόγον ἀπεκρύπτετο εὐθέως. Υοῦτο ἔλεγον ἐκεῖνοι ἀφαντοῦσθαι τόν Δεσπότην, (105) τό καθ᾿ ἑαυτούς δέ πάντως˙ ὁ γάρ κτίστης τῶν ἁπάντων ὤν ἀχώρητος τοῖς πᾶσιν, ὡς Θεός πάντα πληρῶν δέ, πῶς ἄν ἄλλως γε κρυβείη; Μεταστήσεις ἀπό τόπου τόν Δεσπότην καί πρός ἄλλον τόπον δώσεις γεγονέναι ἐξ ὀφθαλμῶν κρυβῆναι τῶν ἁγίων Ἀποστόλων; Ἄπαγε, μή ἐξ ἀγνοίας περιπέσῃς βλασφημίᾳ! Ἄκουε δέ τῆς ἀγάπης, εἰ βούλει, τάς ἐνεργείας, καί μαθήσῃ, πῶς ὑπάρχει μείζων πάντων ἡ ἀγάπη! Ποίων πάντων; Οὐκ ἀκούεις βοῶντος τοῦ Ἀποστόλου; Τοῦ λαλεῖν ἀγγέλων γλώσσαις καί ἁπάντων τῶν ἀνθρώπων, τοῦ τήν πίστιν πᾶσαν ἔχειν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, τοῦ εἰδέναι πᾶσαν γνῶσιν, βάθος τε τῶν μυστηρίων, τοῦ σκορπίσαι πάντα πλοῦτον καί πτωχόν αὐτόν γενέσθαι, τοῦ καί τό σῶμα εἰς καῦσιν ὑπέρ τοῦ Χριστοῦ ἐκδοῦναι μείζων ἔστιν ἡ ἀγάπη. Καί τοσούτῳ μείζων πέλει, ὅτι δίχα ταύτης ταῦτα εἴτε ἕν εἴτε καί πάντα – 61 (106) εἰς οὐδέν τῷ κεκτημένῳ ὄφελος ὅλως ὑπάρχει. Ὅστις οὖν καί τῆς ἀγάπης καί τῶν εἰρημένων πάντων ἀποστέρηται, εἰπέ μοι, ποῦ φανεῖται, τί ποιήσει, πῶς πιστόν τοῖς ἐρωτῶσιν εἰπεῖν ἑαυτόν τολμήσει; Διά τοῦτο προσεκτέον λέγοντι περί ἀγάπης. Κάθημαι ἐν τῷ κελλίῳ ἐν νυκτί ἤ ἐν ἡμέρᾳ, συνυπάρχει ἀφανῶς μοι καί ἀγνώστως ἡ ἀγάπη. Ἔξω δέ κτισμάτων πάντων οὖσα ἔστιν αὖ καί μετά πάντων, ἔστι πῦρ, ἔστι καί αἴγλη, γίνεται φωτός νεφέλη, ἥλιος ἀποτελεῖται. ˙Ως οὖν πῦρ ψυχήν θερμαίνει καί καρδίαν μου ἐκκαίει καί διανιστᾷ πρός πόθον καί ἀγάπην, τήν τοῦ κτίστου. Ἱκανῶς δέ πυρωθέντα ὥσπερ αἴγλη φωτοφόρος περιΐπταταί με πᾶσα, φεγγοβόλους ἀφιεῖσα τῇ ψυχῇ μου τάς ἀκτῖνας καί τόν νοῦν λαμπρύνουσά μοι καί πρός θεωρίας ὕψος ἐπιτήδειον δεικνύει (107) ὀπτικόν ἐργασαμένη. Τοῦτο ἦν, ὅπερ προεῖπον ἄνθος εἶναι τό τοῦ φόβου. Κατιδών δ᾿ ἐγώ τήν αἴγλην καί πλησθείς χαρᾶς ἀφάτου οὐκ ἐχάρην ὅτι εἶδον, ἀλλ᾿ αὐτή χαρᾶς με θείας ἐμφορήσασα ἀπέστη καί συνήρπασε τόν νοῦν μου καί τήν αἴσθησιν καί πᾶσαν κοσμικήν ἐπιθυμίαν˙ 62

+21 ORATIO XXII. 422 separassent, iis qui in montibus et speluncis A ambulare cœperunt, ad unam metam debent cur- vixerunt illustriores, fide et moribus per charita- tem erga Deum conspicui.Primum enim et magnum mandatum est, diligere Deum ex toto corde, et ex Lola anima, et ex totis viribus, et ex tota mente**, ut ipse Dominus et antiqua lex ait. Alterum, dili- gere proximum, ut seipsum ". Notæ autem, et pro- bationes Deum amantis sunt, observare mandata Christi, et pro eo usque ad mortem dura per- peti : Qui habet, inquit, mandata mea, et serval ca, iste est qui diligit me". Et Apostolus: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angus- tia, an persecutio, an fames, an nuditas, an peri- culum, an gladius ? sicut scriptum est, quoniam propter le (id est, justum mandatum tuum), morti- ficamur tota die, æstimati sumus sicut oves occisio. B nis”. Qui enim universas vitæ hujus cogitationes transcendentes, nihil aliud, quam solam Dei vo- luntatem cogitant, ut ad perfectam Christi chari. tatem pervenire possint, quotidie moriuntur. Hoc item beatus Paulus desiderans dicebat: Persequor, si quo modo comprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo", hoc est, ut diligam, in quo˚et dilectus sum a Christo, consummatam charita- tem per bujuscemodi verba indicans. rere, ut ex diversis regionibus et locis in unam ur- bem (regnum cœlorum puta), ut supra diximus, conveniant, et digni babebuntur, qui una cuma Christo regnent. Urbem hic unam mihi, non nial- tas, sanctam, et individuam virtutum trinitatem intelligito vel potius primam reliquarum, quam et ultimam dicunt, ut finem bonorum et majorem omnibus, charitatem, inquam, ex qua, et in qua fides omnis fundata, et spes ædificata est, ac sine hac nihil eorum quæ sunt, constructum, atque constitutum est, nec constituetur ommino. Eteniún virtutes omnes sine hac marcidæ, et inutiles con- sentur. Et qui charitate destituuntur, quamvis in- terim nulla virtute careant, divina gloria nudi in die judicii invenientur. Corpus siquidem absque capite mortuum, ac spiritu vacuum est. Multa porro charitatis nomina, multæ actiones, multa indicia, proprietates divinæ et plurimæ, natura una, et æqualiter omnibus prorsus ineffabilis, ange - lisque et hominibus, et omni alii creaturæ (7) (quæ forte ignoratur a nobis), ratione incomprehensibi - lis, gloria inaccessa, consilio non investigabilis, æterna, quia et sine tempore, sub aspectum non cadens, et quæ intelligitur quidem, non tamen comprehenditur. Multa hujus non manufactæ, et sanctæ Sionis decora et elegantiæ, quaïn qui in- tueri cœpit, de cæteris spectaculis sensum moven- tibus non delectatur; non amplius gloriæ mundi hujus adhæret. Documentum porro non diligentis Deum, et Chri- stum ejus, est mandatis illius non parere, quod ipse Dominus testificatur, cum ait, Qui non diligit me, sermones meos non serval ". Proinde et nobis, fratres, una communis via esto, mandata scilicet C Christi, quæ nos ad cœlum, ac Deum perducant. Quanquam enim sacra Scriptura diversas vias præscribit, non tamen penitus secundum naturam suam; verum ad facultatem, consilium atque sco- pum cujusque in multa figurari dicitur, quando ex multis, et diversis operibus actionibusque inci- plentes, quasi ex locis diversis, multisque urbibus singuli abiremus, in unum diversorium, nempe in regnum cœlorum studemus devenire. Actiones au- tem, et spirituales divinorum virorum viæ virtutes intelligendæ sunt. Omnis enim virtus Dei manda- tum est. Cæterum aliud mandati, aliud virtutis actio est, tametsi bonorum occasiones ex se mutuo accipiant. Actio mandati est, facere quod justum est; virtutis, ut quod fit, veritati placeat. Est enim D enim revera inexhausta es opulentia. Beatus, ac ter qui mandato obtemperat, et aperte vitioso affectui servit, et pravis cogitationibus bonam actionem obscurat, ac perimit. Qui igitur in mandatis Christi O desideratissima charitas, beatus qui te com- plexus est, quoniam post hanc terrenam pulchritu- dinem turbido agitatus affectu non amplexabitur. Beatus qui ex amore Dei tibi est impilcitus: totum quippe mundum abnegabit, et cum homine quo- cunque familiarius versans, nequaquam inquinabi- tur. Beatus qui venustates tuas exosculatus est, et infinita tui cupidine in te delicias suas habuit : nam aqua et sanguine ex to puriter distillante, secundum animam sanctificabitur. Beatus qui 'e cupide at- traxit, quia pulchra immutatione immutabitur, spirituque et animo læætabitur, quoniam tu es gau- dium inexplicabile. Beatus qui te acquisivit, quo- niam thesauros mundi pro nihilo reputabit. Tu beatus, quem tu assumpsisti. Erit enim in abje- ctione quæ cernitur, omnibus gloriosis gloriosior, el honoratis omnibus honoratior, atque augustior. Matth. xx, 37, 38. * Ibid. 39. * Joan. xiv, 21. "Rom. v, 35, 36. ** Philipp. m, 12. » Joan. xiv, 23. licam el bumanam creaturam sit alia intellectu prædita. Sed pro certo statuendum est non esse aliam; unde enim quis divinet aliam esse, cuin nec Scripturæ, nec conciliorum, nec Patrum auctoritas, nec ratio aut experientia quidquam de ea tradat? Imo in cap. Firmiter, extra. Voy. De summ. Trinit. et fide catholica dicitur Deus creator omnium visi- bilium et invisibilium, spiritualium et corporalium, qui sua omnipotenti virtute simul ab initio temporis utramque de nihilo condiderit, creaturam spiritualem et corporalem; angelicam videlicet et mundanam, ac deinde humanam, quasi communem ex spiritu et corpore constitutam. Ubi nulla alia creatura intere spiritualis agnoscitur præter angelicam; et nulia partim spiritualis, partim corporalis præter hu: manain. (7) Videtur Symeon dubitare, num præter ange-

+21 ORATIO XXII. 422 separassent, iis qui in montibus et speluncis A ambulare cœperunt, ad unam metam debent cur- vixerunt illustriores, fide et moribus per charita- tem erga Deum conspicui.Primum enim et magnum mandatum est, diligere Deum ex toto corde, et ex Lola anima, et ex totis viribus, et ex tota mente**, ut ipse Dominus et antiqua lex ait. Alterum, dili- gere proximum, ut seipsum ". Notæ autem, et pro- bationes Deum amantis sunt, observare mandata Christi, et pro eo usque ad mortem dura per- peti : Qui habet, inquit, mandata mea, et serval ca, iste est qui diligit me". Et Apostolus: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angus- tia, an persecutio, an fames, an nuditas, an peri- culum, an gladius ? sicut scriptum est, quoniam propter le (id est, justum mandatum tuum), morti- ficamur tota die, æstimati sumus sicut oves occisio. B nis”. Qui enim universas vitæ hujus cogitationes transcendentes, nihil aliud, quam solam Dei vo- luntatem cogitant, ut ad perfectam Christi chari. tatem pervenire possint, quotidie moriuntur. Hoc item beatus Paulus desiderans dicebat: Persequor, si quo modo comprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo", hoc est, ut diligam, in quo˚et dilectus sum a Christo, consummatam charita- tem per bujuscemodi verba indicans. rere, ut ex diversis regionibus et locis in unam ur- bem (regnum cœlorum puta), ut supra diximus, conveniant, et digni babebuntur, qui una cuma Christo regnent. Urbem hic unam mihi, non nial- tas, sanctam, et individuam virtutum trinitatem intelligito vel potius primam reliquarum, quam et ultimam dicunt, ut finem bonorum et majorem omnibus, charitatem, inquam, ex qua, et in qua fides omnis fundata, et spes ædificata est, ac sine hac nihil eorum quæ sunt, constructum, atque constitutum est, nec constituetur ommino. Eteniún virtutes omnes sine hac marcidæ, et inutiles con- sentur. Et qui charitate destituuntur, quamvis in- terim nulla virtute careant, divina gloria nudi in die judicii invenientur. Corpus siquidem absque capite mortuum, ac spiritu vacuum est. Multa porro charitatis nomina, multæ actiones, multa indicia, proprietates divinæ et plurimæ, natura una, et æqualiter omnibus prorsus ineffabilis, ange - lisque et hominibus, et omni alii creaturæ (7) (quæ forte ignoratur a nobis), ratione incomprehensibi - lis, gloria inaccessa, consilio non investigabilis, æterna, quia et sine tempore, sub aspectum non cadens, et quæ intelligitur quidem, non tamen comprehenditur. Multa hujus non manufactæ, et sanctæ Sionis decora et elegantiæ, quaïn qui in- tueri cœpit, de cæteris spectaculis sensum moven- tibus non delectatur; non amplius gloriæ mundi hujus adhæret. Documentum porro non diligentis Deum, et Chri- stum ejus, est mandatis illius non parere, quod ipse Dominus testificatur, cum ait, Qui non diligit me, sermones meos non serval ". Proinde et nobis, fratres, una communis via esto, mandata scilicet C Christi, quæ nos ad cœlum, ac Deum perducant. Quanquam enim sacra Scriptura diversas vias præscribit, non tamen penitus secundum naturam suam; verum ad facultatem, consilium atque sco- pum cujusque in multa figurari dicitur, quando ex multis, et diversis operibus actionibusque inci- plentes, quasi ex locis diversis, multisque urbibus singuli abiremus, in unum diversorium, nempe in regnum cœlorum studemus devenire. Actiones au- tem, et spirituales divinorum virorum viæ virtutes intelligendæ sunt. Omnis enim virtus Dei manda- tum est. Cæterum aliud mandati, aliud virtutis actio est, tametsi bonorum occasiones ex se mutuo accipiant. Actio mandati est, facere quod justum est; virtutis, ut quod fit, veritati placeat. Est enim D enim revera inexhausta es opulentia. Beatus, ac ter qui mandato obtemperat, et aperte vitioso affectui servit, et pravis cogitationibus bonam actionem obscurat, ac perimit. Qui igitur in mandatis Christi O desideratissima charitas, beatus qui te com- plexus est, quoniam post hanc terrenam pulchritu- dinem turbido agitatus affectu non amplexabitur. Beatus qui ex amore Dei tibi est impilcitus: totum quippe mundum abnegabit, et cum homine quo- cunque familiarius versans, nequaquam inquinabi- tur. Beatus qui venustates tuas exosculatus est, et infinita tui cupidine in te delicias suas habuit : nam aqua et sanguine ex to puriter distillante, secundum animam sanctificabitur. Beatus qui 'e cupide at- traxit, quia pulchra immutatione immutabitur, spirituque et animo læætabitur, quoniam tu es gau- dium inexplicabile. Beatus qui te acquisivit, quo- niam thesauros mundi pro nihilo reputabit. Tu beatus, quem tu assumpsisti. Erit enim in abje- ctione quæ cernitur, omnibus gloriosis gloriosior, el honoratis omnibus honoratior, atque augustior. Matth. xx, 37, 38. * Ibid. 39. * Joan. xiv, 21. "Rom. v, 35, 36. ** Philipp. m, 12. » Joan. xiv, 23. licam el bumanam creaturam sit alia intellectu prædita. Sed pro certo statuendum est non esse aliam; unde enim quis divinet aliam esse, cuin nec Scripturæ, nec conciliorum, nec Patrum auctoritas, nec ratio aut experientia quidquam de ea tradat? Imo in cap. Firmiter, extra. Voy. De summ. Trinit. et fide catholica dicitur Deus creator omnium visi- bilium et invisibilium, spiritualium et corporalium, qui sua omnipotenti virtute simul ab initio temporis utramque de nihilo condiderit, creaturam spiritualem et corporalem; angelicam videlicet et mundanam, ac deinde humanam, quasi communem ex spiritu et corpore constitutam. Ubi nulla alia creatura intere spiritualis agnoscitur præter angelicam; et nulia partim spiritualis, partim corporalis præter hu: manain. (7) Videtur Symeon dubitare, num præter ange-

+21 ORATIO XXII. 422 separassent, iis qui in montibus et speluncis A ambulare cœperunt, ad unam metam debent cur- vixerunt illustriores, fide et moribus per charita- tem erga Deum conspicui.Primum enim et magnum mandatum est, diligere Deum ex toto corde, et ex Lola anima, et ex totis viribus, et ex tota mente**, ut ipse Dominus et antiqua lex ait. Alterum, dili- gere proximum, ut seipsum ". Notæ autem, et pro- bationes Deum amantis sunt, observare mandata Christi, et pro eo usque ad mortem dura per- peti : Qui habet, inquit, mandata mea, et serval ca, iste est qui diligit me". Et Apostolus: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angus- tia, an persecutio, an fames, an nuditas, an peri- culum, an gladius ? sicut scriptum est, quoniam propter le (id est, justum mandatum tuum), morti- ficamur tota die, æstimati sumus sicut oves occisio. B nis”. Qui enim universas vitæ hujus cogitationes transcendentes, nihil aliud, quam solam Dei vo- luntatem cogitant, ut ad perfectam Christi chari. tatem pervenire possint, quotidie moriuntur. Hoc item beatus Paulus desiderans dicebat: Persequor, si quo modo comprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo", hoc est, ut diligam, in quo˚et dilectus sum a Christo, consummatam charita- tem per bujuscemodi verba indicans. rere, ut ex diversis regionibus et locis in unam ur- bem (regnum cœlorum puta), ut supra diximus, conveniant, et digni babebuntur, qui una cuma Christo regnent. Urbem hic unam mihi, non nial- tas, sanctam, et individuam virtutum trinitatem intelligito vel potius primam reliquarum, quam et ultimam dicunt, ut finem bonorum et majorem omnibus, charitatem, inquam, ex qua, et in qua fides omnis fundata, et spes ædificata est, ac sine hac nihil eorum quæ sunt, constructum, atque constitutum est, nec constituetur ommino. Eteniún virtutes omnes sine hac marcidæ, et inutiles con- sentur. Et qui charitate destituuntur, quamvis in- terim nulla virtute careant, divina gloria nudi in die judicii invenientur. Corpus siquidem absque capite mortuum, ac spiritu vacuum est. Multa porro charitatis nomina, multæ actiones, multa indicia, proprietates divinæ et plurimæ, natura una, et æqualiter omnibus prorsus ineffabilis, ange - lisque et hominibus, et omni alii creaturæ (7) (quæ forte ignoratur a nobis), ratione incomprehensibi - lis, gloria inaccessa, consilio non investigabilis, æterna, quia et sine tempore, sub aspectum non cadens, et quæ intelligitur quidem, non tamen comprehenditur. Multa hujus non manufactæ, et sanctæ Sionis decora et elegantiæ, quaïn qui in- tueri cœpit, de cæteris spectaculis sensum moven- tibus non delectatur; non amplius gloriæ mundi hujus adhæret. Documentum porro non diligentis Deum, et Chri- stum ejus, est mandatis illius non parere, quod ipse Dominus testificatur, cum ait, Qui non diligit me, sermones meos non serval ". Proinde et nobis, fratres, una communis via esto, mandata scilicet C Christi, quæ nos ad cœlum, ac Deum perducant. Quanquam enim sacra Scriptura diversas vias præscribit, non tamen penitus secundum naturam suam; verum ad facultatem, consilium atque sco- pum cujusque in multa figurari dicitur, quando ex multis, et diversis operibus actionibusque inci- plentes, quasi ex locis diversis, multisque urbibus singuli abiremus, in unum diversorium, nempe in regnum cœlorum studemus devenire. Actiones au- tem, et spirituales divinorum virorum viæ virtutes intelligendæ sunt. Omnis enim virtus Dei manda- tum est. Cæterum aliud mandati, aliud virtutis actio est, tametsi bonorum occasiones ex se mutuo accipiant. Actio mandati est, facere quod justum est; virtutis, ut quod fit, veritati placeat. Est enim D enim revera inexhausta es opulentia. Beatus, ac ter qui mandato obtemperat, et aperte vitioso affectui servit, et pravis cogitationibus bonam actionem obscurat, ac perimit. Qui igitur in mandatis Christi O desideratissima charitas, beatus qui te com- plexus est, quoniam post hanc terrenam pulchritu- dinem turbido agitatus affectu non amplexabitur. Beatus qui ex amore Dei tibi est impilcitus: totum quippe mundum abnegabit, et cum homine quo- cunque familiarius versans, nequaquam inquinabi- tur. Beatus qui venustates tuas exosculatus est, et infinita tui cupidine in te delicias suas habuit : nam aqua et sanguine ex to puriter distillante, secundum animam sanctificabitur. Beatus qui 'e cupide at- traxit, quia pulchra immutatione immutabitur, spirituque et animo læætabitur, quoniam tu es gau- dium inexplicabile. Beatus qui te acquisivit, quo- niam thesauros mundi pro nihilo reputabit. Tu beatus, quem tu assumpsisti. Erit enim in abje- ctione quæ cernitur, omnibus gloriosis gloriosior, el honoratis omnibus honoratior, atque augustior. Matth. xx, 37, 38. * Ibid. 39. * Joan. xiv, 21. "Rom. v, 35, 36. ** Philipp. m, 12. » Joan. xiv, 23. licam el bumanam creaturam sit alia intellectu prædita. Sed pro certo statuendum est non esse aliam; unde enim quis divinet aliam esse, cuin nec Scripturæ, nec conciliorum, nec Patrum auctoritas, nec ratio aut experientia quidquam de ea tradat? Imo in cap. Firmiter, extra. Voy. De summ. Trinit. et fide catholica dicitur Deus creator omnium visi- bilium et invisibilium, spiritualium et corporalium, qui sua omnipotenti virtute simul ab initio temporis utramque de nihilo condiderit, creaturam spiritualem et corporalem; angelicam videlicet et mundanam, ac deinde humanam, quasi communem ex spiritu et corpore constitutam. Ubi nulla alia creatura intere spiritualis agnoscitur præter angelicam; et nulia partim spiritualis, partim corporalis præter hu: manain. (7) Videtur Symeon dubitare, num præter ange-

+21 ORATIO XXII. 422 separassent, iis qui in montibus et speluncis A ambulare cœperunt, ad unam metam debent cur- vixerunt illustriores, fide et moribus per charita- tem erga Deum conspicui.Primum enim et magnum mandatum est, diligere Deum ex toto corde, et ex Lola anima, et ex totis viribus, et ex tota mente**, ut ipse Dominus et antiqua lex ait. Alterum, dili- gere proximum, ut seipsum ". Notæ autem, et pro- bationes Deum amantis sunt, observare mandata Christi, et pro eo usque ad mortem dura per- peti : Qui habet, inquit, mandata mea, et serval ca, iste est qui diligit me". Et Apostolus: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angus- tia, an persecutio, an fames, an nuditas, an peri- culum, an gladius ? sicut scriptum est, quoniam propter le (id est, justum mandatum tuum), morti- ficamur tota die, æstimati sumus sicut oves occisio. B nis”. Qui enim universas vitæ hujus cogitationes transcendentes, nihil aliud, quam solam Dei vo- luntatem cogitant, ut ad perfectam Christi chari. tatem pervenire possint, quotidie moriuntur. Hoc item beatus Paulus desiderans dicebat: Persequor, si quo modo comprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo", hoc est, ut diligam, in quo˚et dilectus sum a Christo, consummatam charita- tem per bujuscemodi verba indicans. rere, ut ex diversis regionibus et locis in unam ur- bem (regnum cœlorum puta), ut supra diximus, conveniant, et digni babebuntur, qui una cuma Christo regnent. Urbem hic unam mihi, non nial- tas, sanctam, et individuam virtutum trinitatem intelligito vel potius primam reliquarum, quam et ultimam dicunt, ut finem bonorum et majorem omnibus, charitatem, inquam, ex qua, et in qua fides omnis fundata, et spes ædificata est, ac sine hac nihil eorum quæ sunt, constructum, atque constitutum est, nec constituetur ommino. Eteniún virtutes omnes sine hac marcidæ, et inutiles con- sentur. Et qui charitate destituuntur, quamvis in- terim nulla virtute careant, divina gloria nudi in die judicii invenientur. Corpus siquidem absque capite mortuum, ac spiritu vacuum est. Multa porro charitatis nomina, multæ actiones, multa indicia, proprietates divinæ et plurimæ, natura una, et æqualiter omnibus prorsus ineffabilis, ange - lisque et hominibus, et omni alii creaturæ (7) (quæ forte ignoratur a nobis), ratione incomprehensibi - lis, gloria inaccessa, consilio non investigabilis, æterna, quia et sine tempore, sub aspectum non cadens, et quæ intelligitur quidem, non tamen comprehenditur. Multa hujus non manufactæ, et sanctæ Sionis decora et elegantiæ, quaïn qui in- tueri cœpit, de cæteris spectaculis sensum moven- tibus non delectatur; non amplius gloriæ mundi hujus adhæret. Documentum porro non diligentis Deum, et Chri- stum ejus, est mandatis illius non parere, quod ipse Dominus testificatur, cum ait, Qui non diligit me, sermones meos non serval ". Proinde et nobis, fratres, una communis via esto, mandata scilicet C Christi, quæ nos ad cœlum, ac Deum perducant. Quanquam enim sacra Scriptura diversas vias præscribit, non tamen penitus secundum naturam suam; verum ad facultatem, consilium atque sco- pum cujusque in multa figurari dicitur, quando ex multis, et diversis operibus actionibusque inci- plentes, quasi ex locis diversis, multisque urbibus singuli abiremus, in unum diversorium, nempe in regnum cœlorum studemus devenire. Actiones au- tem, et spirituales divinorum virorum viæ virtutes intelligendæ sunt. Omnis enim virtus Dei manda- tum est. Cæterum aliud mandati, aliud virtutis actio est, tametsi bonorum occasiones ex se mutuo accipiant. Actio mandati est, facere quod justum est; virtutis, ut quod fit, veritati placeat. Est enim D enim revera inexhausta es opulentia. Beatus, ac ter qui mandato obtemperat, et aperte vitioso affectui servit, et pravis cogitationibus bonam actionem obscurat, ac perimit. Qui igitur in mandatis Christi O desideratissima charitas, beatus qui te com- plexus est, quoniam post hanc terrenam pulchritu- dinem turbido agitatus affectu non amplexabitur. Beatus qui ex amore Dei tibi est impilcitus: totum quippe mundum abnegabit, et cum homine quo- cunque familiarius versans, nequaquam inquinabi- tur. Beatus qui venustates tuas exosculatus est, et infinita tui cupidine in te delicias suas habuit : nam aqua et sanguine ex to puriter distillante, secundum animam sanctificabitur. Beatus qui 'e cupide at- traxit, quia pulchra immutatione immutabitur, spirituque et animo læætabitur, quoniam tu es gau- dium inexplicabile. Beatus qui te acquisivit, quo- niam thesauros mundi pro nihilo reputabit. Tu beatus, quem tu assumpsisti. Erit enim in abje- ctione quæ cernitur, omnibus gloriosis gloriosior, el honoratis omnibus honoratior, atque augustior. Matth. xx, 37, 38. * Ibid. 39. * Joan. xiv, 21. "Rom. v, 35, 36. ** Philipp. m, 12. » Joan. xiv, 23. licam el bumanam creaturam sit alia intellectu prædita. Sed pro certo statuendum est non esse aliam; unde enim quis divinet aliam esse, cuin nec Scripturæ, nec conciliorum, nec Patrum auctoritas, nec ratio aut experientia quidquam de ea tradat? Imo in cap. Firmiter, extra. Voy. De summ. Trinit. et fide catholica dicitur Deus creator omnium visi- bilium et invisibilium, spiritualium et corporalium, qui sua omnipotenti virtute simul ab initio temporis utramque de nihilo condiderit, creaturam spiritualem et corporalem; angelicam videlicet et mundanam, ac deinde humanam, quasi communem ex spiritu et corpore constitutam. Ubi nulla alia creatura intere spiritualis agnoscitur præter angelicam; et nulia partim spiritualis, partim corporalis præter hu: manain. (7) Videtur Symeon dubitare, num præter ange-

+21 ORATIO XXII. 422 separassent, iis qui in montibus et speluncis A ambulare cœperunt, ad unam metam debent cur- vixerunt illustriores, fide et moribus per charita- tem erga Deum conspicui.Primum enim et magnum mandatum est, diligere Deum ex toto corde, et ex Lola anima, et ex totis viribus, et ex tota mente**, ut ipse Dominus et antiqua lex ait. Alterum, dili- gere proximum, ut seipsum ". Notæ autem, et pro- bationes Deum amantis sunt, observare mandata Christi, et pro eo usque ad mortem dura per- peti : Qui habet, inquit, mandata mea, et serval ca, iste est qui diligit me". Et Apostolus: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angus- tia, an persecutio, an fames, an nuditas, an peri- culum, an gladius ? sicut scriptum est, quoniam propter le (id est, justum mandatum tuum), morti- ficamur tota die, æstimati sumus sicut oves occisio. B nis”. Qui enim universas vitæ hujus cogitationes transcendentes, nihil aliud, quam solam Dei vo- luntatem cogitant, ut ad perfectam Christi chari. tatem pervenire possint, quotidie moriuntur. Hoc item beatus Paulus desiderans dicebat: Persequor, si quo modo comprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo", hoc est, ut diligam, in quo˚et dilectus sum a Christo, consummatam charita- tem per bujuscemodi verba indicans. rere, ut ex diversis regionibus et locis in unam ur- bem (regnum cœlorum puta), ut supra diximus, conveniant, et digni babebuntur, qui una cuma Christo regnent. Urbem hic unam mihi, non nial- tas, sanctam, et individuam virtutum trinitatem intelligito vel potius primam reliquarum, quam et ultimam dicunt, ut finem bonorum et majorem omnibus, charitatem, inquam, ex qua, et in qua fides omnis fundata, et spes ædificata est, ac sine hac nihil eorum quæ sunt, constructum, atque constitutum est, nec constituetur ommino. Eteniún virtutes omnes sine hac marcidæ, et inutiles con- sentur. Et qui charitate destituuntur, quamvis in- terim nulla virtute careant, divina gloria nudi in die judicii invenientur. Corpus siquidem absque capite mortuum, ac spiritu vacuum est. Multa porro charitatis nomina, multæ actiones, multa indicia, proprietates divinæ et plurimæ, natura una, et æqualiter omnibus prorsus ineffabilis, ange - lisque et hominibus, et omni alii creaturæ (7) (quæ forte ignoratur a nobis), ratione incomprehensibi - lis, gloria inaccessa, consilio non investigabilis, æterna, quia et sine tempore, sub aspectum non cadens, et quæ intelligitur quidem, non tamen comprehenditur. Multa hujus non manufactæ, et sanctæ Sionis decora et elegantiæ, quaïn qui in- tueri cœpit, de cæteris spectaculis sensum moven- tibus non delectatur; non amplius gloriæ mundi hujus adhæret. Documentum porro non diligentis Deum, et Chri- stum ejus, est mandatis illius non parere, quod ipse Dominus testificatur, cum ait, Qui non diligit me, sermones meos non serval ". Proinde et nobis, fratres, una communis via esto, mandata scilicet C Christi, quæ nos ad cœlum, ac Deum perducant. Quanquam enim sacra Scriptura diversas vias præscribit, non tamen penitus secundum naturam suam; verum ad facultatem, consilium atque sco- pum cujusque in multa figurari dicitur, quando ex multis, et diversis operibus actionibusque inci- plentes, quasi ex locis diversis, multisque urbibus singuli abiremus, in unum diversorium, nempe in regnum cœlorum studemus devenire. Actiones au- tem, et spirituales divinorum virorum viæ virtutes intelligendæ sunt. Omnis enim virtus Dei manda- tum est. Cæterum aliud mandati, aliud virtutis actio est, tametsi bonorum occasiones ex se mutuo accipiant. Actio mandati est, facere quod justum est; virtutis, ut quod fit, veritati placeat. Est enim D enim revera inexhausta es opulentia. Beatus, ac ter qui mandato obtemperat, et aperte vitioso affectui servit, et pravis cogitationibus bonam actionem obscurat, ac perimit. Qui igitur in mandatis Christi O desideratissima charitas, beatus qui te com- plexus est, quoniam post hanc terrenam pulchritu- dinem turbido agitatus affectu non amplexabitur. Beatus qui ex amore Dei tibi est impilcitus: totum quippe mundum abnegabit, et cum homine quo- cunque familiarius versans, nequaquam inquinabi- tur. Beatus qui venustates tuas exosculatus est, et infinita tui cupidine in te delicias suas habuit : nam aqua et sanguine ex to puriter distillante, secundum animam sanctificabitur. Beatus qui 'e cupide at- traxit, quia pulchra immutatione immutabitur, spirituque et animo læætabitur, quoniam tu es gau- dium inexplicabile. Beatus qui te acquisivit, quo- niam thesauros mundi pro nihilo reputabit. Tu beatus, quem tu assumpsisti. Erit enim in abje- ctione quæ cernitur, omnibus gloriosis gloriosior, el honoratis omnibus honoratior, atque augustior. Matth. xx, 37, 38. * Ibid. 39. * Joan. xiv, 21. "Rom. v, 35, 36. ** Philipp. m, 12. » Joan. xiv, 23. licam el bumanam creaturam sit alia intellectu prædita. Sed pro certo statuendum est non esse aliam; unde enim quis divinet aliam esse, cuin nec Scripturæ, nec conciliorum, nec Patrum auctoritas, nec ratio aut experientia quidquam de ea tradat? Imo in cap. Firmiter, extra. Voy. De summ. Trinit. et fide catholica dicitur Deus creator omnium visi- bilium et invisibilium, spiritualium et corporalium, qui sua omnipotenti virtute simul ab initio temporis utramque de nihilo condiderit, creaturam spiritualem et corporalem; angelicam videlicet et mundanam, ac deinde humanam, quasi communem ex spiritu et corpore constitutam. Ubi nulla alia creatura intere spiritualis agnoscitur præter angelicam; et nulia partim spiritualis, partim corporalis præter hu: manain. (7) Videtur Symeon dubitare, num præter ange-

423 SYMEONIS JUNIORIS 131 Laudabilis qni te quærit, laudabilior qui te invenit. A ipse Christus loquebatur. Quinque enim excellen- B Beatior qui susceptus est a te, qui doctus abs te, qui habitavit in te, qui per alimentum tuum Chri- stum immortalem nutritus est. O divina charitas, ubi Christum contines? ubi eum abscondis? Cur arrepto Salvatore mundi longe a nobis recessisti ? Aperi etiam nobís indignis ostiolum tuum, ut et nos eum videamus, Christum, inquam, propter nos passum, et credamus misericordiæ illius, ut eo conspecto ne amplius moriamur. Aperi nobis, quæ facta es ejus janua, ut in carne appareret, quæ larga, et quæ cogi non poterant viscera Domini nostri, peccata et infirmitates omnium portare coegisti. Ne abjicias nos, dicens': Non novi vos ". Esto nobiscum, ut noveris nos; etenim tibi inco- gniti sumus. Habita in nobis, ut propter te Domi- nus, cum illi occurreris, nos quoque humiles visi- tet (nos quippe simul et semel indigni sumus) ut maneat, paululum tecum colloquens, et sinat etiam nos peccatores ad immaculatos ejus pedes proci- dere : et loquere pro nobis bona, rogaque ut pec- catorum debita nobis remittantur : ut ipsi per te rursus digni simus, qui Domino serviamus, et is alimenta nobis provideat. Nam nihil quidem de- bere, fame autem ex mendicitate emori, pœnæ par supplicium importat. Per te, sancta charitas, ve- niam consequamur. Per te bouis Domini nostri perfruamur, quorum suavitatem, nisi per te nemo gustabit. Qui enim te non, ut oportuit, dilexit, et abs te non est dilectus ut debuit, currit quidem C fortasse, sed non comprehendit. Omnis autem qui currit, ante confectum curriculum de palma incer- tus est ". Ast qui te comprehendit, aut abs-te com- prehensus est, omnino certus est, quandoquidem finis legis tu es. Tu enim prophetarum magistra, apostolici cursus socia, martyrum virtus, Patrum et doctorum inspiratio. Curramus igitur et nos, fratres, quantum possu- mus eamque cum fide et observatione oninium Christi mandatorum consectetur. Qui namque hanc comprehendere meruerunt, spe sua nequaquam aliquando exciderunt. Enitamur vero, sicut per omnia, ita etiam per mutuam charitatem Deum colere. Omne siquidem studium, omnisque exerci- tatio cum multis conjuncta laboribus, quæ non in D charitatem cum spiritu contrito tendit, inanis est, et in nihil fructuosum desinit. Discipuli ením Chri- sti ex dilectione mutua, tanquam tessera cognoscun- tur : nec potest quispiam in alia quapiam virtute, aut observatione Dominici mandati discipulus Chrj- éti agnosci : In hoc, inquit, cognoscent omnes, quod discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invi- cem ”. Quod idem et B. Paulus indicat, in quo tia dona complexus, et citra charitatem inutilia, et periculosa esse docet, linguarum, prophetiæ, G- dei, eleemosynæ, et martyrii: Si linguis hominum, et angelorum loquar, inquit, si habuero prophetiam, el noverim mysteria omnia, et omnem scientiam : si habuero omnem fidem, ut montes transferam : si distribuero in cibos pauperum omnes facultales meas : et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest ". Qui autem vere ea præditus sit, ex operibus mani- feste declarans, ait: Charitas patiens est, benigna est, non æmulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiqsa, non quærit quæ sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super ini- quitate, congaudet autem veritati: omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Charitas nunquam excidit”. Propter hanc et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Propter quam homo ſactus Dei Filius, omnes vivificos cruciatus sponte ac libens pertulit, ut plasma suum, humanam na- turam in multas partes'a diabolo dissectum ac di- remptum, per ſidem rectam et charitatem spiritua- lem in unum congregaret, et a vinculis inferni li- beratum recuperatumque in cœlum subveberet. Propter hanc et apostoli irrequietum illum cursum cucurrerunt, et cum totum mundum reti ac sagena verbi conclusissent, e profundo idolomaniæ ad littus regni cœlorum încolumem extraxerunt. Pro- pter hanc Christi martyres, ne Christum amitte- rent, sanguinem suum profuderunt. Propter hane divini Patres nostri, et orbis terrarum magistri anl- mas suas pro catholica et apostolica Ecclesia non inviti abjecerunt. Propter charitatem sancti omnes usque ad sanguinem peccato restiterunt, nullam rationem præsentis vitæ ducentes, et varia mortis genera sustinuerunt, ut a mundo ad seipsos, et ad Deuin colligerentur, et naturæ verba in seipsis uni- rent (8). Hæc est enim vera, et inculpata Dei sa- pientia, cujus finis illud bonum est, et veritas : si- quidem bonum humanitas, et veritas amor Dei sr- cundum fidem; argumenta charitatis, Deo homi- nes, et illos inter se copulantis, et idcirco stabilem bonorum permansionem habentis. Hærc est, ostium et via, quam Dei Verbum seipsum appellavit, et in ea procedentes, Deo et Patri puros ab omni conci- tata, et sinistra motione exhibet, Vidi ego hominem, fratres, qui diligens in eo sta- dium poneret, variosque modos experiretur, ut fratrum, quibuscum familiariter vivebat, hunc quiden sermone, alium muneribus, alium alia quadam occasione a vitiosis actionibus et cogitatis abduceret. Et vidi talem nunc quidem fentem hu- » Matth. xxv, 12. "I Cor. iv, 24, 25. * Joan. xII, 35. σωτι βήματα, per ῥήματα φύσεως videtur intelligere " I Cor. xin, t-3. * Ibid. 4-8. leges el decreta naturæ, sen appetitiones naturales. Istu enim sunt, quasi verba el voces naturæ. (3) Græce καὶ τὰ τῆς φύσεως ἐφ' ἑαυτῶν ἑνώ

423 SYMEONIS JUNIORIS 131 Laudabilis qni te quærit, laudabilior qui te invenit. A ipse Christus loquebatur. Quinque enim excellen- B Beatior qui susceptus est a te, qui doctus abs te, qui habitavit in te, qui per alimentum tuum Chri- stum immortalem nutritus est. O divina charitas, ubi Christum contines? ubi eum abscondis? Cur arrepto Salvatore mundi longe a nobis recessisti ? Aperi etiam nobís indignis ostiolum tuum, ut et nos eum videamus, Christum, inquam, propter nos passum, et credamus misericordiæ illius, ut eo conspecto ne amplius moriamur. Aperi nobis, quæ facta es ejus janua, ut in carne appareret, quæ larga, et quæ cogi non poterant viscera Domini nostri, peccata et infirmitates omnium portare coegisti. Ne abjicias nos, dicens': Non novi vos ". Esto nobiscum, ut noveris nos; etenim tibi inco- gniti sumus. Habita in nobis, ut propter te Domi- nus, cum illi occurreris, nos quoque humiles visi- tet (nos quippe simul et semel indigni sumus) ut maneat, paululum tecum colloquens, et sinat etiam nos peccatores ad immaculatos ejus pedes proci- dere : et loquere pro nobis bona, rogaque ut pec- catorum debita nobis remittantur : ut ipsi per te rursus digni simus, qui Domino serviamus, et is alimenta nobis provideat. Nam nihil quidem de- bere, fame autem ex mendicitate emori, pœnæ par supplicium importat. Per te, sancta charitas, ve- niam consequamur. Per te bouis Domini nostri perfruamur, quorum suavitatem, nisi per te nemo gustabit. Qui enim te non, ut oportuit, dilexit, et abs te non est dilectus ut debuit, currit quidem C fortasse, sed non comprehendit. Omnis autem qui currit, ante confectum curriculum de palma incer- tus est ". Ast qui te comprehendit, aut abs-te com- prehensus est, omnino certus est, quandoquidem finis legis tu es. Tu enim prophetarum magistra, apostolici cursus socia, martyrum virtus, Patrum et doctorum inspiratio. Curramus igitur et nos, fratres, quantum possu- mus eamque cum fide et observatione oninium Christi mandatorum consectetur. Qui namque hanc comprehendere meruerunt, spe sua nequaquam aliquando exciderunt. Enitamur vero, sicut per omnia, ita etiam per mutuam charitatem Deum colere. Omne siquidem studium, omnisque exerci- tatio cum multis conjuncta laboribus, quæ non in D charitatem cum spiritu contrito tendit, inanis est, et in nihil fructuosum desinit. Discipuli ením Chri- sti ex dilectione mutua, tanquam tessera cognoscun- tur : nec potest quispiam in alia quapiam virtute, aut observatione Dominici mandati discipulus Chrj- éti agnosci : In hoc, inquit, cognoscent omnes, quod discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invi- cem ”. Quod idem et B. Paulus indicat, in quo tia dona complexus, et citra charitatem inutilia, et periculosa esse docet, linguarum, prophetiæ, G- dei, eleemosynæ, et martyrii: Si linguis hominum, et angelorum loquar, inquit, si habuero prophetiam, el noverim mysteria omnia, et omnem scientiam : si habuero omnem fidem, ut montes transferam : si distribuero in cibos pauperum omnes facultales meas : et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest ". Qui autem vere ea præditus sit, ex operibus mani- feste declarans, ait: Charitas patiens est, benigna est, non æmulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiqsa, non quærit quæ sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super ini- quitate, congaudet autem veritati: omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Charitas nunquam excidit”. Propter hanc et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Propter quam homo ſactus Dei Filius, omnes vivificos cruciatus sponte ac libens pertulit, ut plasma suum, humanam na- turam in multas partes'a diabolo dissectum ac di- remptum, per ſidem rectam et charitatem spiritua- lem in unum congregaret, et a vinculis inferni li- beratum recuperatumque in cœlum subveberet. Propter hanc et apostoli irrequietum illum cursum cucurrerunt, et cum totum mundum reti ac sagena verbi conclusissent, e profundo idolomaniæ ad littus regni cœlorum încolumem extraxerunt. Pro- pter hanc Christi martyres, ne Christum amitte- rent, sanguinem suum profuderunt. Propter hane divini Patres nostri, et orbis terrarum magistri anl- mas suas pro catholica et apostolica Ecclesia non inviti abjecerunt. Propter charitatem sancti omnes usque ad sanguinem peccato restiterunt, nullam rationem præsentis vitæ ducentes, et varia mortis genera sustinuerunt, ut a mundo ad seipsos, et ad Deuin colligerentur, et naturæ verba in seipsis uni- rent (8). Hæc est enim vera, et inculpata Dei sa- pientia, cujus finis illud bonum est, et veritas : si- quidem bonum humanitas, et veritas amor Dei sr- cundum fidem; argumenta charitatis, Deo homi- nes, et illos inter se copulantis, et idcirco stabilem bonorum permansionem habentis. Hærc est, ostium et via, quam Dei Verbum seipsum appellavit, et in ea procedentes, Deo et Patri puros ab omni conci- tata, et sinistra motione exhibet, Vidi ego hominem, fratres, qui diligens in eo sta- dium poneret, variosque modos experiretur, ut fratrum, quibuscum familiariter vivebat, hunc quiden sermone, alium muneribus, alium alia quadam occasione a vitiosis actionibus et cogitatis abduceret. Et vidi talem nunc quidem fentem hu- » Matth. xxv, 12. "I Cor. iv, 24, 25. * Joan. xII, 35. σωτι βήματα, per ῥήματα φύσεως videtur intelligere " I Cor. xin, t-3. * Ibid. 4-8. leges el decreta naturæ, sen appetitiones naturales. Istu enim sunt, quasi verba el voces naturæ. (3) Græce καὶ τὰ τῆς φύσεως ἐφ' ἑαυτῶν ἑνώ

423 SYMEONIS JUNIORIS 131 Laudabilis qni te quærit, laudabilior qui te invenit. A ipse Christus loquebatur. Quinque enim excellen- B Beatior qui susceptus est a te, qui doctus abs te, qui habitavit in te, qui per alimentum tuum Chri- stum immortalem nutritus est. O divina charitas, ubi Christum contines? ubi eum abscondis? Cur arrepto Salvatore mundi longe a nobis recessisti ? Aperi etiam nobís indignis ostiolum tuum, ut et nos eum videamus, Christum, inquam, propter nos passum, et credamus misericordiæ illius, ut eo conspecto ne amplius moriamur. Aperi nobis, quæ facta es ejus janua, ut in carne appareret, quæ larga, et quæ cogi non poterant viscera Domini nostri, peccata et infirmitates omnium portare coegisti. Ne abjicias nos, dicens': Non novi vos ". Esto nobiscum, ut noveris nos; etenim tibi inco- gniti sumus. Habita in nobis, ut propter te Domi- nus, cum illi occurreris, nos quoque humiles visi- tet (nos quippe simul et semel indigni sumus) ut maneat, paululum tecum colloquens, et sinat etiam nos peccatores ad immaculatos ejus pedes proci- dere : et loquere pro nobis bona, rogaque ut pec- catorum debita nobis remittantur : ut ipsi per te rursus digni simus, qui Domino serviamus, et is alimenta nobis provideat. Nam nihil quidem de- bere, fame autem ex mendicitate emori, pœnæ par supplicium importat. Per te, sancta charitas, ve- niam consequamur. Per te bouis Domini nostri perfruamur, quorum suavitatem, nisi per te nemo gustabit. Qui enim te non, ut oportuit, dilexit, et abs te non est dilectus ut debuit, currit quidem C fortasse, sed non comprehendit. Omnis autem qui currit, ante confectum curriculum de palma incer- tus est ". Ast qui te comprehendit, aut abs-te com- prehensus est, omnino certus est, quandoquidem finis legis tu es. Tu enim prophetarum magistra, apostolici cursus socia, martyrum virtus, Patrum et doctorum inspiratio. Curramus igitur et nos, fratres, quantum possu- mus eamque cum fide et observatione oninium Christi mandatorum consectetur. Qui namque hanc comprehendere meruerunt, spe sua nequaquam aliquando exciderunt. Enitamur vero, sicut per omnia, ita etiam per mutuam charitatem Deum colere. Omne siquidem studium, omnisque exerci- tatio cum multis conjuncta laboribus, quæ non in D charitatem cum spiritu contrito tendit, inanis est, et in nihil fructuosum desinit. Discipuli ením Chri- sti ex dilectione mutua, tanquam tessera cognoscun- tur : nec potest quispiam in alia quapiam virtute, aut observatione Dominici mandati discipulus Chrj- éti agnosci : In hoc, inquit, cognoscent omnes, quod discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invi- cem ”. Quod idem et B. Paulus indicat, in quo tia dona complexus, et citra charitatem inutilia, et periculosa esse docet, linguarum, prophetiæ, G- dei, eleemosynæ, et martyrii: Si linguis hominum, et angelorum loquar, inquit, si habuero prophetiam, el noverim mysteria omnia, et omnem scientiam : si habuero omnem fidem, ut montes transferam : si distribuero in cibos pauperum omnes facultales meas : et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest ". Qui autem vere ea præditus sit, ex operibus mani- feste declarans, ait: Charitas patiens est, benigna est, non æmulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiqsa, non quærit quæ sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super ini- quitate, congaudet autem veritati: omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Charitas nunquam excidit”. Propter hanc et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Propter quam homo ſactus Dei Filius, omnes vivificos cruciatus sponte ac libens pertulit, ut plasma suum, humanam na- turam in multas partes'a diabolo dissectum ac di- remptum, per ſidem rectam et charitatem spiritua- lem in unum congregaret, et a vinculis inferni li- beratum recuperatumque in cœlum subveberet. Propter hanc et apostoli irrequietum illum cursum cucurrerunt, et cum totum mundum reti ac sagena verbi conclusissent, e profundo idolomaniæ ad littus regni cœlorum încolumem extraxerunt. Pro- pter hanc Christi martyres, ne Christum amitte- rent, sanguinem suum profuderunt. Propter hane divini Patres nostri, et orbis terrarum magistri anl- mas suas pro catholica et apostolica Ecclesia non inviti abjecerunt. Propter charitatem sancti omnes usque ad sanguinem peccato restiterunt, nullam rationem præsentis vitæ ducentes, et varia mortis genera sustinuerunt, ut a mundo ad seipsos, et ad Deuin colligerentur, et naturæ verba in seipsis uni- rent (8). Hæc est enim vera, et inculpata Dei sa- pientia, cujus finis illud bonum est, et veritas : si- quidem bonum humanitas, et veritas amor Dei sr- cundum fidem; argumenta charitatis, Deo homi- nes, et illos inter se copulantis, et idcirco stabilem bonorum permansionem habentis. Hærc est, ostium et via, quam Dei Verbum seipsum appellavit, et in ea procedentes, Deo et Patri puros ab omni conci- tata, et sinistra motione exhibet, Vidi ego hominem, fratres, qui diligens in eo sta- dium poneret, variosque modos experiretur, ut fratrum, quibuscum familiariter vivebat, hunc quiden sermone, alium muneribus, alium alia quadam occasione a vitiosis actionibus et cogitatis abduceret. Et vidi talem nunc quidem fentem hu- » Matth. xxv, 12. "I Cor. iv, 24, 25. * Joan. xII, 35. σωτι βήματα, per ῥήματα φύσεως videtur intelligere " I Cor. xin, t-3. * Ibid. 4-8. leges el decreta naturæ, sen appetitiones naturales. Istu enim sunt, quasi verba el voces naturæ. (3) Græce καὶ τὰ τῆς φύσεως ἐφ' ἑαυτῶν ἑνώ

423 SYMEONIS JUNIORIS 131 Laudabilis qni te quærit, laudabilior qui te invenit. A ipse Christus loquebatur. Quinque enim excellen- B Beatior qui susceptus est a te, qui doctus abs te, qui habitavit in te, qui per alimentum tuum Chri- stum immortalem nutritus est. O divina charitas, ubi Christum contines? ubi eum abscondis? Cur arrepto Salvatore mundi longe a nobis recessisti ? Aperi etiam nobís indignis ostiolum tuum, ut et nos eum videamus, Christum, inquam, propter nos passum, et credamus misericordiæ illius, ut eo conspecto ne amplius moriamur. Aperi nobis, quæ facta es ejus janua, ut in carne appareret, quæ larga, et quæ cogi non poterant viscera Domini nostri, peccata et infirmitates omnium portare coegisti. Ne abjicias nos, dicens': Non novi vos ". Esto nobiscum, ut noveris nos; etenim tibi inco- gniti sumus. Habita in nobis, ut propter te Domi- nus, cum illi occurreris, nos quoque humiles visi- tet (nos quippe simul et semel indigni sumus) ut maneat, paululum tecum colloquens, et sinat etiam nos peccatores ad immaculatos ejus pedes proci- dere : et loquere pro nobis bona, rogaque ut pec- catorum debita nobis remittantur : ut ipsi per te rursus digni simus, qui Domino serviamus, et is alimenta nobis provideat. Nam nihil quidem de- bere, fame autem ex mendicitate emori, pœnæ par supplicium importat. Per te, sancta charitas, ve- niam consequamur. Per te bouis Domini nostri perfruamur, quorum suavitatem, nisi per te nemo gustabit. Qui enim te non, ut oportuit, dilexit, et abs te non est dilectus ut debuit, currit quidem C fortasse, sed non comprehendit. Omnis autem qui currit, ante confectum curriculum de palma incer- tus est ". Ast qui te comprehendit, aut abs-te com- prehensus est, omnino certus est, quandoquidem finis legis tu es. Tu enim prophetarum magistra, apostolici cursus socia, martyrum virtus, Patrum et doctorum inspiratio. Curramus igitur et nos, fratres, quantum possu- mus eamque cum fide et observatione oninium Christi mandatorum consectetur. Qui namque hanc comprehendere meruerunt, spe sua nequaquam aliquando exciderunt. Enitamur vero, sicut per omnia, ita etiam per mutuam charitatem Deum colere. Omne siquidem studium, omnisque exerci- tatio cum multis conjuncta laboribus, quæ non in D charitatem cum spiritu contrito tendit, inanis est, et in nihil fructuosum desinit. Discipuli ením Chri- sti ex dilectione mutua, tanquam tessera cognoscun- tur : nec potest quispiam in alia quapiam virtute, aut observatione Dominici mandati discipulus Chrj- éti agnosci : In hoc, inquit, cognoscent omnes, quod discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invi- cem ”. Quod idem et B. Paulus indicat, in quo tia dona complexus, et citra charitatem inutilia, et periculosa esse docet, linguarum, prophetiæ, G- dei, eleemosynæ, et martyrii: Si linguis hominum, et angelorum loquar, inquit, si habuero prophetiam, el noverim mysteria omnia, et omnem scientiam : si habuero omnem fidem, ut montes transferam : si distribuero in cibos pauperum omnes facultales meas : et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest ". Qui autem vere ea præditus sit, ex operibus mani- feste declarans, ait: Charitas patiens est, benigna est, non æmulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiqsa, non quærit quæ sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super ini- quitate, congaudet autem veritati: omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Charitas nunquam excidit”. Propter hanc et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Propter quam homo ſactus Dei Filius, omnes vivificos cruciatus sponte ac libens pertulit, ut plasma suum, humanam na- turam in multas partes'a diabolo dissectum ac di- remptum, per ſidem rectam et charitatem spiritua- lem in unum congregaret, et a vinculis inferni li- beratum recuperatumque in cœlum subveberet. Propter hanc et apostoli irrequietum illum cursum cucurrerunt, et cum totum mundum reti ac sagena verbi conclusissent, e profundo idolomaniæ ad littus regni cœlorum încolumem extraxerunt. Pro- pter hanc Christi martyres, ne Christum amitte- rent, sanguinem suum profuderunt. Propter hane divini Patres nostri, et orbis terrarum magistri anl- mas suas pro catholica et apostolica Ecclesia non inviti abjecerunt. Propter charitatem sancti omnes usque ad sanguinem peccato restiterunt, nullam rationem præsentis vitæ ducentes, et varia mortis genera sustinuerunt, ut a mundo ad seipsos, et ad Deuin colligerentur, et naturæ verba in seipsis uni- rent (8). Hæc est enim vera, et inculpata Dei sa- pientia, cujus finis illud bonum est, et veritas : si- quidem bonum humanitas, et veritas amor Dei sr- cundum fidem; argumenta charitatis, Deo homi- nes, et illos inter se copulantis, et idcirco stabilem bonorum permansionem habentis. Hærc est, ostium et via, quam Dei Verbum seipsum appellavit, et in ea procedentes, Deo et Patri puros ab omni conci- tata, et sinistra motione exhibet, Vidi ego hominem, fratres, qui diligens in eo sta- dium poneret, variosque modos experiretur, ut fratrum, quibuscum familiariter vivebat, hunc quiden sermone, alium muneribus, alium alia quadam occasione a vitiosis actionibus et cogitatis abduceret. Et vidi talem nunc quidem fentem hu- » Matth. xxv, 12. "I Cor. iv, 24, 25. * Joan. xII, 35. σωτι βήματα, per ῥήματα φύσεως videtur intelligere " I Cor. xin, t-3. * Ibid. 4-8. leges el decreta naturæ, sen appetitiones naturales. Istu enim sunt, quasi verba el voces naturæ. (3) Græce καὶ τὰ τῆς φύσεως ἐφ' ἑαυτῶν ἑνώ

425 ORATIO XXII. 425 jas, nunc lamentantem illius causa: aliquando et A solus eorum miseriam, quibus illæ dominantur, faciem suam, et pectus verberantem propter alium, qui verbo, aut opere offenderat; suscipientem ejus personam videlicet, et se illum ipsum, qui deli- querat reputantem, ac Deo confitentem, et illi procumbentem suppliciter, lugentemque vehemen- ter. Vidi alium super certantibus et vincentibus tantopere gaudentem, illorumque in virtute pro- gressus approbantem, ut appareret, ipsum illum potius, quam eos virtutum laborumque præmia arcepturum. Propter ´eos¸ autem, qui verbo, aut opere delinquerent, et in peccatis perseverarent, adeo tristem ac gemebundum, ut ipsum solum re- vera pro iis omnibus rationem reposcendum, et pœnis tradendum existimares. Et vidi alium salutis fratrum suorum tanto flagrantem desiderio, ut sæpe calentibus lacrymis, toto pectore, divinoque, et Mosaico zelo benignum Deum oraret, aut illis salu- tem dari aut se quoque cum ipsis condemnari. Saucta enim charitate in sancto Spiritu spirituali- ter iis colligatus, ne in ipsum quidem regnum cœ- lorum intrare, et ab eís sejungi volebat. . præclare cognoscit. Principium itaque in Christia- nismo quempiam censendi hoc est. Cæterum qui bonum tale nondum cognoverunt, et inspexerunt, nec ipsum perseverantia multa, lamentisque et la- crymis quæsiverunt, ut per hujuscemodi actiones purgati eo potirentur, et perfecte illi`uniti, cum eo communionem haberent, quomodo, dic mihi, sim- pliciter, et absolute spirituales nominentur? non enim zunt, quales esse oportet. Si enim quod e carne natum est, caro est, èt quod ex spiritu nalum est, spiritus est ", qui secundum corpus genitus est, et virilem ætatem attigit, spiritualiter autem se nasci debere aut cogitavit, nec credidit, nec un- quam studuit, quomodo tandem spiritualis fiet, et B spiritualibus sese annumerabit? nisi clam, ut qui sordidas vestes induit, sese sanctis splendide ami- ctis interserat, et in mensa regia cum illis discum- bens, ejiciatur foras, ligatus manus et pedes ', non ut filius lucis, sed carnis et sanguinis, et mittatur in ignem æternum, qui præparatus est diabolo angelis ejus. O sanctum vinculum, o vis inenarrabilis, o cœ- lestia cogitans, vel potius divino afflatu concitata, atque in Dei proximique charitate egregie perfe- cta anima ! Qui igitur ad hanc charitatem nondum pervenit, nec vestigium ejus in animá sua vidit, nec ejus præsentiam ulla ex parte sensit, adhuc in terra et terrenis, imo sub terra instar talpë, jacet, cæcus nimirum, ut illa bestiola, et solo sensu aurium in C terra loquentes auscultans. O calamitatem, quo- niam ex Deo nati, et immortalitate donati, voca- tionis cœlestis participes, et hæredes Dei, cohære- des autem Christi, et cives cœlorum facti, nondum tantorum bonorum sensum hausimus: sed sine sensu, ut ita dicam, sicut ferrum in ignem mitti- tur, aut ut inanima pellis colore purpureo imbui- tur, Dec sentit : ita et nos adhuc in tam multis Dei bonis manemus et versamur, nos in illis nullo af- fici sensu confitentes, et ut jam salvati, sanctisque ascripti efferimur, et velut schemate in theatro obvelati, sanctimoniam ut histriones simulamus, vitamı miseram ducentes; mimisque et scortis simi- les, quæ naturali carentes pulchritudine, fucis in- fricandis, et exoticis pigmentis seipsas stulte or- nare creduntur. At non sanctorum denuo natorum characteres hujusmodi. Sciendam autem, quomodo infans utero materno egressus, cum aerem hunc non sentiens sentit, statim ad fletum et vagituın nullius impulsu movetur: sic et qui denuo natus est, et e mundo hoc, ut ex utero tenebroso prodiit, et in cœleste lumen, quod mente cernitur ingre- diens, paulum in illud quasi prospexit, mox incre- dibíli gaudio repletur, et sine dolore lacrymas profundit, cogitans ut consentaneum est, qualibus e tenebris liberatus, in quali luce versari dignus sit existimatus. Nam qui e tenebris eximitur, hic D el Curramus igitur fideles totis viribus ; festinemus pigri in laborum patientia; resurgamus mortui, ut obtineamus, seu potius ut participes fiamus chari- tatis, et ita cum ipsa ab his rebus demigrantes, Creatori ac Domino assistamus, extra creaturas aspectabiles cum ipsa constituti, et inaspectabili, increato, et experti oninis principii Deo uniti, cum ipso inaspectabilibus, et incorruptibilibus uniamur : Præterit enim figura hujus mundi ³, et cœlum ac terra magno impetu transibunt, elementa vero in medio ardentia solventur*. Et qui charitate tum vacaverint, cum visibilibus creaturis ut creaturæ derelicti, in igne et horribilibus suppliciis invé- nientur; charitas enim Deus est, et non creatura : Et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo, ut dilectus ille Joannes ait *. Sed forsitan : ali- quis insipienter quærat, quomodo extra thalamum, et regnum, et chorum justorum alius insuper locus salutis, aut requiei non est ? Stulte, sacram Scri- pturam dicentem non audis, locum omnium qui salvantur Deum esse? Esto mihi, inquit, in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me fa- cias. Salus autem est, quæ a Deo dabitur dignis, plenissima deificationis gratia, quam vix asseque- tur, qui acceptam in sacro baptismate gratiam fideliter custodivit, et per multa quæ passus est mala, adoptionem filiorum per Spiritum sanctumi in hoc mundo sartain tectam conservavit. Pauci enim sunt profecto, qui quasi decumanis vitæ flu - ctibus non jactentur, neque spiuis ejus suffocentur, et ejus voluptatibus inescentur ac serviant. Domus autem Dei, thalamus, et regnum omnia complexu ambiens suo, ejus deitas est, solis dæmonibus, et peccatoribus inaccessa. Videtur quidem præclusa omnibus sed fidelibus ac pro nobis tantum pateɩ. „ Joan. 111, 6. ¹ Matth. xx11, 13. • Matth. xxv, 40. ' 1 Cor. vii, 31. * I Petr. ¡11, 10. *1 Joan. IV, 16. Pal. xxx, 3. PATROL. GR. CXX. 14

425 ORATIO XXII. 425 jas, nunc lamentantem illius causa: aliquando et A solus eorum miseriam, quibus illæ dominantur, faciem suam, et pectus verberantem propter alium, qui verbo, aut opere offenderat; suscipientem ejus personam videlicet, et se illum ipsum, qui deli- querat reputantem, ac Deo confitentem, et illi procumbentem suppliciter, lugentemque vehemen- ter. Vidi alium super certantibus et vincentibus tantopere gaudentem, illorumque in virtute pro- gressus approbantem, ut appareret, ipsum illum potius, quam eos virtutum laborumque præmia arcepturum. Propter ´eos¸ autem, qui verbo, aut opere delinquerent, et in peccatis perseverarent, adeo tristem ac gemebundum, ut ipsum solum re- vera pro iis omnibus rationem reposcendum, et pœnis tradendum existimares. Et vidi alium salutis fratrum suorum tanto flagrantem desiderio, ut sæpe calentibus lacrymis, toto pectore, divinoque, et Mosaico zelo benignum Deum oraret, aut illis salu- tem dari aut se quoque cum ipsis condemnari. Saucta enim charitate in sancto Spiritu spirituali- ter iis colligatus, ne in ipsum quidem regnum cœ- lorum intrare, et ab eís sejungi volebat. . præclare cognoscit. Principium itaque in Christia- nismo quempiam censendi hoc est. Cæterum qui bonum tale nondum cognoverunt, et inspexerunt, nec ipsum perseverantia multa, lamentisque et la- crymis quæsiverunt, ut per hujuscemodi actiones purgati eo potirentur, et perfecte illi`uniti, cum eo communionem haberent, quomodo, dic mihi, sim- pliciter, et absolute spirituales nominentur? non enim zunt, quales esse oportet. Si enim quod e carne natum est, caro est, èt quod ex spiritu nalum est, spiritus est ", qui secundum corpus genitus est, et virilem ætatem attigit, spiritualiter autem se nasci debere aut cogitavit, nec credidit, nec un- quam studuit, quomodo tandem spiritualis fiet, et B spiritualibus sese annumerabit? nisi clam, ut qui sordidas vestes induit, sese sanctis splendide ami- ctis interserat, et in mensa regia cum illis discum- bens, ejiciatur foras, ligatus manus et pedes ', non ut filius lucis, sed carnis et sanguinis, et mittatur in ignem æternum, qui præparatus est diabolo angelis ejus. O sanctum vinculum, o vis inenarrabilis, o cœ- lestia cogitans, vel potius divino afflatu concitata, atque in Dei proximique charitate egregie perfe- cta anima ! Qui igitur ad hanc charitatem nondum pervenit, nec vestigium ejus in animá sua vidit, nec ejus præsentiam ulla ex parte sensit, adhuc in terra et terrenis, imo sub terra instar talpë, jacet, cæcus nimirum, ut illa bestiola, et solo sensu aurium in C terra loquentes auscultans. O calamitatem, quo- niam ex Deo nati, et immortalitate donati, voca- tionis cœlestis participes, et hæredes Dei, cohære- des autem Christi, et cives cœlorum facti, nondum tantorum bonorum sensum hausimus: sed sine sensu, ut ita dicam, sicut ferrum in ignem mitti- tur, aut ut inanima pellis colore purpureo imbui- tur, Dec sentit : ita et nos adhuc in tam multis Dei bonis manemus et versamur, nos in illis nullo af- fici sensu confitentes, et ut jam salvati, sanctisque ascripti efferimur, et velut schemate in theatro obvelati, sanctimoniam ut histriones simulamus, vitamı miseram ducentes; mimisque et scortis simi- les, quæ naturali carentes pulchritudine, fucis in- fricandis, et exoticis pigmentis seipsas stulte or- nare creduntur. At non sanctorum denuo natorum characteres hujusmodi. Sciendam autem, quomodo infans utero materno egressus, cum aerem hunc non sentiens sentit, statim ad fletum et vagituın nullius impulsu movetur: sic et qui denuo natus est, et e mundo hoc, ut ex utero tenebroso prodiit, et in cœleste lumen, quod mente cernitur ingre- diens, paulum in illud quasi prospexit, mox incre- dibíli gaudio repletur, et sine dolore lacrymas profundit, cogitans ut consentaneum est, qualibus e tenebris liberatus, in quali luce versari dignus sit existimatus. Nam qui e tenebris eximitur, hic D el Curramus igitur fideles totis viribus ; festinemus pigri in laborum patientia; resurgamus mortui, ut obtineamus, seu potius ut participes fiamus chari- tatis, et ita cum ipsa ab his rebus demigrantes, Creatori ac Domino assistamus, extra creaturas aspectabiles cum ipsa constituti, et inaspectabili, increato, et experti oninis principii Deo uniti, cum ipso inaspectabilibus, et incorruptibilibus uniamur : Præterit enim figura hujus mundi ³, et cœlum ac terra magno impetu transibunt, elementa vero in medio ardentia solventur*. Et qui charitate tum vacaverint, cum visibilibus creaturis ut creaturæ derelicti, in igne et horribilibus suppliciis invé- nientur; charitas enim Deus est, et non creatura : Et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo, ut dilectus ille Joannes ait *. Sed forsitan : ali- quis insipienter quærat, quomodo extra thalamum, et regnum, et chorum justorum alius insuper locus salutis, aut requiei non est ? Stulte, sacram Scri- pturam dicentem non audis, locum omnium qui salvantur Deum esse? Esto mihi, inquit, in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me fa- cias. Salus autem est, quæ a Deo dabitur dignis, plenissima deificationis gratia, quam vix asseque- tur, qui acceptam in sacro baptismate gratiam fideliter custodivit, et per multa quæ passus est mala, adoptionem filiorum per Spiritum sanctumi in hoc mundo sartain tectam conservavit. Pauci enim sunt profecto, qui quasi decumanis vitæ flu - ctibus non jactentur, neque spiuis ejus suffocentur, et ejus voluptatibus inescentur ac serviant. Domus autem Dei, thalamus, et regnum omnia complexu ambiens suo, ejus deitas est, solis dæmonibus, et peccatoribus inaccessa. Videtur quidem præclusa omnibus sed fidelibus ac pro nobis tantum pateɩ. „ Joan. 111, 6. ¹ Matth. xx11, 13. • Matth. xxv, 40. ' 1 Cor. vii, 31. * I Petr. ¡11, 10. *1 Joan. IV, 16. Pal. xxx, 3. PATROL. GR. CXX. 14

425 ORATIO XXII. 425 jas, nunc lamentantem illius causa: aliquando et A solus eorum miseriam, quibus illæ dominantur, faciem suam, et pectus verberantem propter alium, qui verbo, aut opere offenderat; suscipientem ejus personam videlicet, et se illum ipsum, qui deli- querat reputantem, ac Deo confitentem, et illi procumbentem suppliciter, lugentemque vehemen- ter. Vidi alium super certantibus et vincentibus tantopere gaudentem, illorumque in virtute pro- gressus approbantem, ut appareret, ipsum illum potius, quam eos virtutum laborumque præmia arcepturum. Propter ´eos¸ autem, qui verbo, aut opere delinquerent, et in peccatis perseverarent, adeo tristem ac gemebundum, ut ipsum solum re- vera pro iis omnibus rationem reposcendum, et pœnis tradendum existimares. Et vidi alium salutis fratrum suorum tanto flagrantem desiderio, ut sæpe calentibus lacrymis, toto pectore, divinoque, et Mosaico zelo benignum Deum oraret, aut illis salu- tem dari aut se quoque cum ipsis condemnari. Saucta enim charitate in sancto Spiritu spirituali- ter iis colligatus, ne in ipsum quidem regnum cœ- lorum intrare, et ab eís sejungi volebat. . præclare cognoscit. Principium itaque in Christia- nismo quempiam censendi hoc est. Cæterum qui bonum tale nondum cognoverunt, et inspexerunt, nec ipsum perseverantia multa, lamentisque et la- crymis quæsiverunt, ut per hujuscemodi actiones purgati eo potirentur, et perfecte illi`uniti, cum eo communionem haberent, quomodo, dic mihi, sim- pliciter, et absolute spirituales nominentur? non enim zunt, quales esse oportet. Si enim quod e carne natum est, caro est, èt quod ex spiritu nalum est, spiritus est ", qui secundum corpus genitus est, et virilem ætatem attigit, spiritualiter autem se nasci debere aut cogitavit, nec credidit, nec un- quam studuit, quomodo tandem spiritualis fiet, et B spiritualibus sese annumerabit? nisi clam, ut qui sordidas vestes induit, sese sanctis splendide ami- ctis interserat, et in mensa regia cum illis discum- bens, ejiciatur foras, ligatus manus et pedes ', non ut filius lucis, sed carnis et sanguinis, et mittatur in ignem æternum, qui præparatus est diabolo angelis ejus. O sanctum vinculum, o vis inenarrabilis, o cœ- lestia cogitans, vel potius divino afflatu concitata, atque in Dei proximique charitate egregie perfe- cta anima ! Qui igitur ad hanc charitatem nondum pervenit, nec vestigium ejus in animá sua vidit, nec ejus præsentiam ulla ex parte sensit, adhuc in terra et terrenis, imo sub terra instar talpë, jacet, cæcus nimirum, ut illa bestiola, et solo sensu aurium in C terra loquentes auscultans. O calamitatem, quo- niam ex Deo nati, et immortalitate donati, voca- tionis cœlestis participes, et hæredes Dei, cohære- des autem Christi, et cives cœlorum facti, nondum tantorum bonorum sensum hausimus: sed sine sensu, ut ita dicam, sicut ferrum in ignem mitti- tur, aut ut inanima pellis colore purpureo imbui- tur, Dec sentit : ita et nos adhuc in tam multis Dei bonis manemus et versamur, nos in illis nullo af- fici sensu confitentes, et ut jam salvati, sanctisque ascripti efferimur, et velut schemate in theatro obvelati, sanctimoniam ut histriones simulamus, vitamı miseram ducentes; mimisque et scortis simi- les, quæ naturali carentes pulchritudine, fucis in- fricandis, et exoticis pigmentis seipsas stulte or- nare creduntur. At non sanctorum denuo natorum characteres hujusmodi. Sciendam autem, quomodo infans utero materno egressus, cum aerem hunc non sentiens sentit, statim ad fletum et vagituın nullius impulsu movetur: sic et qui denuo natus est, et e mundo hoc, ut ex utero tenebroso prodiit, et in cœleste lumen, quod mente cernitur ingre- diens, paulum in illud quasi prospexit, mox incre- dibíli gaudio repletur, et sine dolore lacrymas profundit, cogitans ut consentaneum est, qualibus e tenebris liberatus, in quali luce versari dignus sit existimatus. Nam qui e tenebris eximitur, hic D el Curramus igitur fideles totis viribus ; festinemus pigri in laborum patientia; resurgamus mortui, ut obtineamus, seu potius ut participes fiamus chari- tatis, et ita cum ipsa ab his rebus demigrantes, Creatori ac Domino assistamus, extra creaturas aspectabiles cum ipsa constituti, et inaspectabili, increato, et experti oninis principii Deo uniti, cum ipso inaspectabilibus, et incorruptibilibus uniamur : Præterit enim figura hujus mundi ³, et cœlum ac terra magno impetu transibunt, elementa vero in medio ardentia solventur*. Et qui charitate tum vacaverint, cum visibilibus creaturis ut creaturæ derelicti, in igne et horribilibus suppliciis invé- nientur; charitas enim Deus est, et non creatura : Et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo, ut dilectus ille Joannes ait *. Sed forsitan : ali- quis insipienter quærat, quomodo extra thalamum, et regnum, et chorum justorum alius insuper locus salutis, aut requiei non est ? Stulte, sacram Scri- pturam dicentem non audis, locum omnium qui salvantur Deum esse? Esto mihi, inquit, in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me fa- cias. Salus autem est, quæ a Deo dabitur dignis, plenissima deificationis gratia, quam vix asseque- tur, qui acceptam in sacro baptismate gratiam fideliter custodivit, et per multa quæ passus est mala, adoptionem filiorum per Spiritum sanctumi in hoc mundo sartain tectam conservavit. Pauci enim sunt profecto, qui quasi decumanis vitæ flu - ctibus non jactentur, neque spiuis ejus suffocentur, et ejus voluptatibus inescentur ac serviant. Domus autem Dei, thalamus, et regnum omnia complexu ambiens suo, ejus deitas est, solis dæmonibus, et peccatoribus inaccessa. Videtur quidem præclusa omnibus sed fidelibus ac pro nobis tantum pateɩ. „ Joan. 111, 6. ¹ Matth. xx11, 13. • Matth. xxv, 40. ' 1 Cor. vii, 31. * I Petr. ¡11, 10. *1 Joan. IV, 16. Pal. xxx, 3. PATROL. GR. CXX. 14

425 ORATIO XXII. 425 jas, nunc lamentantem illius causa: aliquando et A solus eorum miseriam, quibus illæ dominantur, faciem suam, et pectus verberantem propter alium, qui verbo, aut opere offenderat; suscipientem ejus personam videlicet, et se illum ipsum, qui deli- querat reputantem, ac Deo confitentem, et illi procumbentem suppliciter, lugentemque vehemen- ter. Vidi alium super certantibus et vincentibus tantopere gaudentem, illorumque in virtute pro- gressus approbantem, ut appareret, ipsum illum potius, quam eos virtutum laborumque præmia arcepturum. Propter ´eos¸ autem, qui verbo, aut opere delinquerent, et in peccatis perseverarent, adeo tristem ac gemebundum, ut ipsum solum re- vera pro iis omnibus rationem reposcendum, et pœnis tradendum existimares. Et vidi alium salutis fratrum suorum tanto flagrantem desiderio, ut sæpe calentibus lacrymis, toto pectore, divinoque, et Mosaico zelo benignum Deum oraret, aut illis salu- tem dari aut se quoque cum ipsis condemnari. Saucta enim charitate in sancto Spiritu spirituali- ter iis colligatus, ne in ipsum quidem regnum cœ- lorum intrare, et ab eís sejungi volebat. . præclare cognoscit. Principium itaque in Christia- nismo quempiam censendi hoc est. Cæterum qui bonum tale nondum cognoverunt, et inspexerunt, nec ipsum perseverantia multa, lamentisque et la- crymis quæsiverunt, ut per hujuscemodi actiones purgati eo potirentur, et perfecte illi`uniti, cum eo communionem haberent, quomodo, dic mihi, sim- pliciter, et absolute spirituales nominentur? non enim zunt, quales esse oportet. Si enim quod e carne natum est, caro est, èt quod ex spiritu nalum est, spiritus est ", qui secundum corpus genitus est, et virilem ætatem attigit, spiritualiter autem se nasci debere aut cogitavit, nec credidit, nec un- quam studuit, quomodo tandem spiritualis fiet, et B spiritualibus sese annumerabit? nisi clam, ut qui sordidas vestes induit, sese sanctis splendide ami- ctis interserat, et in mensa regia cum illis discum- bens, ejiciatur foras, ligatus manus et pedes ', non ut filius lucis, sed carnis et sanguinis, et mittatur in ignem æternum, qui præparatus est diabolo angelis ejus. O sanctum vinculum, o vis inenarrabilis, o cœ- lestia cogitans, vel potius divino afflatu concitata, atque in Dei proximique charitate egregie perfe- cta anima ! Qui igitur ad hanc charitatem nondum pervenit, nec vestigium ejus in animá sua vidit, nec ejus præsentiam ulla ex parte sensit, adhuc in terra et terrenis, imo sub terra instar talpë, jacet, cæcus nimirum, ut illa bestiola, et solo sensu aurium in C terra loquentes auscultans. O calamitatem, quo- niam ex Deo nati, et immortalitate donati, voca- tionis cœlestis participes, et hæredes Dei, cohære- des autem Christi, et cives cœlorum facti, nondum tantorum bonorum sensum hausimus: sed sine sensu, ut ita dicam, sicut ferrum in ignem mitti- tur, aut ut inanima pellis colore purpureo imbui- tur, Dec sentit : ita et nos adhuc in tam multis Dei bonis manemus et versamur, nos in illis nullo af- fici sensu confitentes, et ut jam salvati, sanctisque ascripti efferimur, et velut schemate in theatro obvelati, sanctimoniam ut histriones simulamus, vitamı miseram ducentes; mimisque et scortis simi- les, quæ naturali carentes pulchritudine, fucis in- fricandis, et exoticis pigmentis seipsas stulte or- nare creduntur. At non sanctorum denuo natorum characteres hujusmodi. Sciendam autem, quomodo infans utero materno egressus, cum aerem hunc non sentiens sentit, statim ad fletum et vagituın nullius impulsu movetur: sic et qui denuo natus est, et e mundo hoc, ut ex utero tenebroso prodiit, et in cœleste lumen, quod mente cernitur ingre- diens, paulum in illud quasi prospexit, mox incre- dibíli gaudio repletur, et sine dolore lacrymas profundit, cogitans ut consentaneum est, qualibus e tenebris liberatus, in quali luce versari dignus sit existimatus. Nam qui e tenebris eximitur, hic D el Curramus igitur fideles totis viribus ; festinemus pigri in laborum patientia; resurgamus mortui, ut obtineamus, seu potius ut participes fiamus chari- tatis, et ita cum ipsa ab his rebus demigrantes, Creatori ac Domino assistamus, extra creaturas aspectabiles cum ipsa constituti, et inaspectabili, increato, et experti oninis principii Deo uniti, cum ipso inaspectabilibus, et incorruptibilibus uniamur : Præterit enim figura hujus mundi ³, et cœlum ac terra magno impetu transibunt, elementa vero in medio ardentia solventur*. Et qui charitate tum vacaverint, cum visibilibus creaturis ut creaturæ derelicti, in igne et horribilibus suppliciis invé- nientur; charitas enim Deus est, et non creatura : Et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo, ut dilectus ille Joannes ait *. Sed forsitan : ali- quis insipienter quærat, quomodo extra thalamum, et regnum, et chorum justorum alius insuper locus salutis, aut requiei non est ? Stulte, sacram Scri- pturam dicentem non audis, locum omnium qui salvantur Deum esse? Esto mihi, inquit, in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me fa- cias. Salus autem est, quæ a Deo dabitur dignis, plenissima deificationis gratia, quam vix asseque- tur, qui acceptam in sacro baptismate gratiam fideliter custodivit, et per multa quæ passus est mala, adoptionem filiorum per Spiritum sanctumi in hoc mundo sartain tectam conservavit. Pauci enim sunt profecto, qui quasi decumanis vitæ flu - ctibus non jactentur, neque spiuis ejus suffocentur, et ejus voluptatibus inescentur ac serviant. Domus autem Dei, thalamus, et regnum omnia complexu ambiens suo, ejus deitas est, solis dæmonibus, et peccatoribus inaccessa. Videtur quidem præclusa omnibus sed fidelibus ac pro nobis tantum pateɩ. „ Joan. 111, 6. ¹ Matth. xx11, 13. • Matth. xxv, 40. ' 1 Cor. vii, 31. * I Petr. ¡11, 10. *1 Joan. IV, 16. Pal. xxx, 3. PATROL. GR. CXX. 14

$27 SYMEONIS JUNIORIS aut 428 Si igitur Deus fux est, a luce separati, quomodo A in veritate ipsum receperunt, dedit eis filios Dei tenebras effugiemus? Si extra thalamum invenia- mur, quomodo vel aliquantum lætabimur? Si gratia privemur, quomodo tristitia carebimus? Si regno excidamus, aspectu, inquam, et contemplatione Christi, et Dei nostri, quam aliam salutem, consolationem exspectabimus, aut in quo alio loco delectari possimus? nusquam certe. Locus enim positionem cum circumscriptione significat. Deus autem non est in loco, sed super omnia, ut qui capi et comprehendi non potest, in quo omnium qui salvantur sedes. Quis ergo locus eorum qui regnum ejus amittunt? Annon audimus, unum mandatum transgressum primum parentem nostrum Adamum in paradiso, et ipsum cum Eva divina aloria exutum, illicoque paradiso exterminatos B esse? Sic mihi etiam de terribili judicii die cogita. Quicunque divina gloria virtutum et charitate, ut ille, nudatus reperietur, extra coelestem thalamum, et regnum Dei mox expelletur, etiamsi peccatum non habeat, audiens a justo Judice: Non novi te : qui sis. Et : Quomodo huc intrasti, non habens restem nuptialem ?? Qui namque potestatem accepit in hoc sæculo Filius Dei, regnique Dei, et bonorum vitæ æternæ hærcs fieri : qui didicit multis modis, per quæ opera et mandata ad hunc honorem et gloriam sustolli debeat, et hæc oninia Doccipendit, prætulitque terrena et fluxa, et vitam porcorum præoptavit, temporalemque gloriam æterna potio- rem duxit, quomodo non jure ab omnibus fidelibus secludetur, et cuni infidelibus, cunique ipso dia- bolo condemnabitur? In hoc enim, ait Scriptura : Manifesti sunt fili Dei, et filii diaboli, quia omnis qui facit justitiam, ex Deo natus est : qui autem facit peccatum, ex diabolo est *. Sicut et ipse Dominus apud incredulos Judæos testatur : Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere *. Idcirco rogo, patres et fratres, dum tempus est, e: inter vivos numeramur, studiose contendamus, ut Glii Dei et lucis appellentur, id quod regeneratio nobis præstat. Nam ut Dominus noster Jesus Chri- stus affirmavit : Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum cœlo- rum ¹º. Sic rursum affirmavit : Nisi quis natus fue- rit denuo, non potest videre regnum Dei ". Et itc- rum : Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni ". Hoc enim est semen Christi, per quod nos mortales cognationem ejus adipiscimur. Oderimus itaque mundum, et ea quæ sunt in mundo. Oderimus carnem, el quæ inde pullulant motiones male. Oderi- mus omnem pravam cupiditatem, et avaritiam fun- ditus. Id facere poterimus, si magnitudinem exce- pturæ nos gloriæ, gaudii deliciarumque cogitabi- mus. Quid ergo, cedo, in cœlo et in terra majus, quam Dei filium, et hæredem, et cohæredem Christi fieri? Nihil utique. Quicunque enim crediderunt, et 7 Matth. xxn, 19. Joan, 1, 16. fieri “, qui non possunt peccare, ut scriptum est : Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facil, quia semen ejus in so manet, et non potest peccare, quia ex Deo natus est, et mandata ejus servat “. Et : Qui servat mandata Dei, in Deo manet, et Deus in eo, el malignus non tangit eum ". Nos autem, quia terrena, et quæ in manibus sunt præponimos, et quia bona in cœlis reposita non quærimus, nec ab eorum desiderio pendemus, primum quidem perspicuum videntibus damus indicium, nos infide- litatis morbo oppressos, sicut legimus: Quomodɔ polestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, gloriam autem quæ a solo Den est, non quæritis“? Deinde et perturbationum nostrarum servi, terræ et terrenis affigimur, nec ullo modo in cœlum að Deum vultus tollere volumus, sed in animi insi- pientia ejus mandata repellentes, facimus, ne ab eo adoptari possimus. Nam qui credit Deum esse, magna quædam de eo concipit : novit ením eaum solum herum, conditorem ac dominum esse om- nium inexplicabilem, immortalem, et regni ejas non fore aliquando finem. Ergo qui scit talem esse Deum, quinam eumdem non amabit? quomodo non etiam animam suam in mortem pro ejus amore tradere conabitur, ut dignus sit, non dicam filias ejus, et hæres, sed unus saltem e germanis ejus servis ipsi propius assistentibus, Hieri? Si autemi omnis qui in agone contendit, et mandata Dei co- stodit, sic ut ab iis non deflectat; Deique filius fa- C ctus, denuo nascitur, et pro vere fideli Christiano- que ab omnibus agnoscitur, nos vero mandata ejus contemnimus, et legem Dei aspernamur (quos, quando iterum, cum gloria et virtute tremenda ve- niet, supplictis subjiciet) in nostra fide ipsis ope- ribus infideles nos ostendimus, in infidelitate an. tem verbis solum fideles. Nolite errare, sine ope- ribus nihil nobis sola fides proderit "; est enim mortua, mortui vitam non adipiscuntur, nisi prios per exsecutionem mandatorum hanc quæsierint. In qua éxsecutione velut fructus cum usura produci- tur in vobis charitas, eleemosyna erga proximum compassio, mansuetudo, humilitas, lacrymæ, ten- tationum patientia, castimonia, puritas cordis, per quam dignamur visione Dei; et in qua Spiritus sancti adventus atque illuminatio sita est, quæ denuo nos generat, et Dei Blios efficit, Christum- que superinduit, et animæ lampadem accendit, et filios lucis reddit, et ab anima nostra tenebras dis pellit, et deinceps jam æternæ vitæ consortes, quod cognoscamus, facit. Quare ne quibusdam aliis actionibus, et solis confìsi jejuniis dico, vi. giliis, et aliis corporis afflictationibus, hanc man- datorum Dei obedientiam vilipendamus; quasi per illas sine hac salvari queamus. Hoc enim fieri non potest, non potest, inquam, fieri, idque sibi quin- D 44. 81 Joan. 1, 8.10. • Joan. viii, to Joan. 1, 3. 11 Ibid. ** Matth. 1, 11. 1 Joan. 11, 9. 1* 1 Joan. v, 18. 15 Joan. v, 44. 17 Jac. 11, 20.

$27 SYMEONIS JUNIORIS aut 428 Si igitur Deus fux est, a luce separati, quomodo A in veritate ipsum receperunt, dedit eis filios Dei tenebras effugiemus? Si extra thalamum invenia- mur, quomodo vel aliquantum lætabimur? Si gratia privemur, quomodo tristitia carebimus? Si regno excidamus, aspectu, inquam, et contemplatione Christi, et Dei nostri, quam aliam salutem, consolationem exspectabimus, aut in quo alio loco delectari possimus? nusquam certe. Locus enim positionem cum circumscriptione significat. Deus autem non est in loco, sed super omnia, ut qui capi et comprehendi non potest, in quo omnium qui salvantur sedes. Quis ergo locus eorum qui regnum ejus amittunt? Annon audimus, unum mandatum transgressum primum parentem nostrum Adamum in paradiso, et ipsum cum Eva divina aloria exutum, illicoque paradiso exterminatos B esse? Sic mihi etiam de terribili judicii die cogita. Quicunque divina gloria virtutum et charitate, ut ille, nudatus reperietur, extra coelestem thalamum, et regnum Dei mox expelletur, etiamsi peccatum non habeat, audiens a justo Judice: Non novi te : qui sis. Et : Quomodo huc intrasti, non habens restem nuptialem ?? Qui namque potestatem accepit in hoc sæculo Filius Dei, regnique Dei, et bonorum vitæ æternæ hærcs fieri : qui didicit multis modis, per quæ opera et mandata ad hunc honorem et gloriam sustolli debeat, et hæc oninia Doccipendit, prætulitque terrena et fluxa, et vitam porcorum præoptavit, temporalemque gloriam æterna potio- rem duxit, quomodo non jure ab omnibus fidelibus secludetur, et cuni infidelibus, cunique ipso dia- bolo condemnabitur? In hoc enim, ait Scriptura : Manifesti sunt fili Dei, et filii diaboli, quia omnis qui facit justitiam, ex Deo natus est : qui autem facit peccatum, ex diabolo est *. Sicut et ipse Dominus apud incredulos Judæos testatur : Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere *. Idcirco rogo, patres et fratres, dum tempus est, e: inter vivos numeramur, studiose contendamus, ut Glii Dei et lucis appellentur, id quod regeneratio nobis præstat. Nam ut Dominus noster Jesus Chri- stus affirmavit : Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum cœlo- rum ¹º. Sic rursum affirmavit : Nisi quis natus fue- rit denuo, non potest videre regnum Dei ". Et itc- rum : Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni ". Hoc enim est semen Christi, per quod nos mortales cognationem ejus adipiscimur. Oderimus itaque mundum, et ea quæ sunt in mundo. Oderimus carnem, el quæ inde pullulant motiones male. Oderi- mus omnem pravam cupiditatem, et avaritiam fun- ditus. Id facere poterimus, si magnitudinem exce- pturæ nos gloriæ, gaudii deliciarumque cogitabi- mus. Quid ergo, cedo, in cœlo et in terra majus, quam Dei filium, et hæredem, et cohæredem Christi fieri? Nihil utique. Quicunque enim crediderunt, et 7 Matth. xxn, 19. Joan, 1, 16. fieri “, qui non possunt peccare, ut scriptum est : Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facil, quia semen ejus in so manet, et non potest peccare, quia ex Deo natus est, et mandata ejus servat “. Et : Qui servat mandata Dei, in Deo manet, et Deus in eo, el malignus non tangit eum ". Nos autem, quia terrena, et quæ in manibus sunt præponimos, et quia bona in cœlis reposita non quærimus, nec ab eorum desiderio pendemus, primum quidem perspicuum videntibus damus indicium, nos infide- litatis morbo oppressos, sicut legimus: Quomodɔ polestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, gloriam autem quæ a solo Den est, non quæritis“? Deinde et perturbationum nostrarum servi, terræ et terrenis affigimur, nec ullo modo in cœlum að Deum vultus tollere volumus, sed in animi insi- pientia ejus mandata repellentes, facimus, ne ab eo adoptari possimus. Nam qui credit Deum esse, magna quædam de eo concipit : novit ením eaum solum herum, conditorem ac dominum esse om- nium inexplicabilem, immortalem, et regni ejas non fore aliquando finem. Ergo qui scit talem esse Deum, quinam eumdem non amabit? quomodo non etiam animam suam in mortem pro ejus amore tradere conabitur, ut dignus sit, non dicam filias ejus, et hæres, sed unus saltem e germanis ejus servis ipsi propius assistentibus, Hieri? Si autemi omnis qui in agone contendit, et mandata Dei co- stodit, sic ut ab iis non deflectat; Deique filius fa- C ctus, denuo nascitur, et pro vere fideli Christiano- que ab omnibus agnoscitur, nos vero mandata ejus contemnimus, et legem Dei aspernamur (quos, quando iterum, cum gloria et virtute tremenda ve- niet, supplictis subjiciet) in nostra fide ipsis ope- ribus infideles nos ostendimus, in infidelitate an. tem verbis solum fideles. Nolite errare, sine ope- ribus nihil nobis sola fides proderit "; est enim mortua, mortui vitam non adipiscuntur, nisi prios per exsecutionem mandatorum hanc quæsierint. In qua éxsecutione velut fructus cum usura produci- tur in vobis charitas, eleemosyna erga proximum compassio, mansuetudo, humilitas, lacrymæ, ten- tationum patientia, castimonia, puritas cordis, per quam dignamur visione Dei; et in qua Spiritus sancti adventus atque illuminatio sita est, quæ denuo nos generat, et Dei Blios efficit, Christum- que superinduit, et animæ lampadem accendit, et filios lucis reddit, et ab anima nostra tenebras dis pellit, et deinceps jam æternæ vitæ consortes, quod cognoscamus, facit. Quare ne quibusdam aliis actionibus, et solis confìsi jejuniis dico, vi. giliis, et aliis corporis afflictationibus, hanc man- datorum Dei obedientiam vilipendamus; quasi per illas sine hac salvari queamus. Hoc enim fieri non potest, non potest, inquam, fieri, idque sibi quin- D 44. 81 Joan. 1, 8.10. • Joan. viii, to Joan. 1, 3. 11 Ibid. ** Matth. 1, 11. 1 Joan. 11, 9. 1* 1 Joan. v, 18. 15 Joan. v, 44. 17 Jac. 11, 20.

$27 SYMEONIS JUNIORIS aut 428 Si igitur Deus fux est, a luce separati, quomodo A in veritate ipsum receperunt, dedit eis filios Dei tenebras effugiemus? Si extra thalamum invenia- mur, quomodo vel aliquantum lætabimur? Si gratia privemur, quomodo tristitia carebimus? Si regno excidamus, aspectu, inquam, et contemplatione Christi, et Dei nostri, quam aliam salutem, consolationem exspectabimus, aut in quo alio loco delectari possimus? nusquam certe. Locus enim positionem cum circumscriptione significat. Deus autem non est in loco, sed super omnia, ut qui capi et comprehendi non potest, in quo omnium qui salvantur sedes. Quis ergo locus eorum qui regnum ejus amittunt? Annon audimus, unum mandatum transgressum primum parentem nostrum Adamum in paradiso, et ipsum cum Eva divina aloria exutum, illicoque paradiso exterminatos B esse? Sic mihi etiam de terribili judicii die cogita. Quicunque divina gloria virtutum et charitate, ut ille, nudatus reperietur, extra coelestem thalamum, et regnum Dei mox expelletur, etiamsi peccatum non habeat, audiens a justo Judice: Non novi te : qui sis. Et : Quomodo huc intrasti, non habens restem nuptialem ?? Qui namque potestatem accepit in hoc sæculo Filius Dei, regnique Dei, et bonorum vitæ æternæ hærcs fieri : qui didicit multis modis, per quæ opera et mandata ad hunc honorem et gloriam sustolli debeat, et hæc oninia Doccipendit, prætulitque terrena et fluxa, et vitam porcorum præoptavit, temporalemque gloriam æterna potio- rem duxit, quomodo non jure ab omnibus fidelibus secludetur, et cuni infidelibus, cunique ipso dia- bolo condemnabitur? In hoc enim, ait Scriptura : Manifesti sunt fili Dei, et filii diaboli, quia omnis qui facit justitiam, ex Deo natus est : qui autem facit peccatum, ex diabolo est *. Sicut et ipse Dominus apud incredulos Judæos testatur : Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere *. Idcirco rogo, patres et fratres, dum tempus est, e: inter vivos numeramur, studiose contendamus, ut Glii Dei et lucis appellentur, id quod regeneratio nobis præstat. Nam ut Dominus noster Jesus Chri- stus affirmavit : Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum cœlo- rum ¹º. Sic rursum affirmavit : Nisi quis natus fue- rit denuo, non potest videre regnum Dei ". Et itc- rum : Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni ". Hoc enim est semen Christi, per quod nos mortales cognationem ejus adipiscimur. Oderimus itaque mundum, et ea quæ sunt in mundo. Oderimus carnem, el quæ inde pullulant motiones male. Oderi- mus omnem pravam cupiditatem, et avaritiam fun- ditus. Id facere poterimus, si magnitudinem exce- pturæ nos gloriæ, gaudii deliciarumque cogitabi- mus. Quid ergo, cedo, in cœlo et in terra majus, quam Dei filium, et hæredem, et cohæredem Christi fieri? Nihil utique. Quicunque enim crediderunt, et 7 Matth. xxn, 19. Joan, 1, 16. fieri “, qui non possunt peccare, ut scriptum est : Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facil, quia semen ejus in so manet, et non potest peccare, quia ex Deo natus est, et mandata ejus servat “. Et : Qui servat mandata Dei, in Deo manet, et Deus in eo, el malignus non tangit eum ". Nos autem, quia terrena, et quæ in manibus sunt præponimos, et quia bona in cœlis reposita non quærimus, nec ab eorum desiderio pendemus, primum quidem perspicuum videntibus damus indicium, nos infide- litatis morbo oppressos, sicut legimus: Quomodɔ polestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, gloriam autem quæ a solo Den est, non quæritis“? Deinde et perturbationum nostrarum servi, terræ et terrenis affigimur, nec ullo modo in cœlum að Deum vultus tollere volumus, sed in animi insi- pientia ejus mandata repellentes, facimus, ne ab eo adoptari possimus. Nam qui credit Deum esse, magna quædam de eo concipit : novit ením eaum solum herum, conditorem ac dominum esse om- nium inexplicabilem, immortalem, et regni ejas non fore aliquando finem. Ergo qui scit talem esse Deum, quinam eumdem non amabit? quomodo non etiam animam suam in mortem pro ejus amore tradere conabitur, ut dignus sit, non dicam filias ejus, et hæres, sed unus saltem e germanis ejus servis ipsi propius assistentibus, Hieri? Si autemi omnis qui in agone contendit, et mandata Dei co- stodit, sic ut ab iis non deflectat; Deique filius fa- C ctus, denuo nascitur, et pro vere fideli Christiano- que ab omnibus agnoscitur, nos vero mandata ejus contemnimus, et legem Dei aspernamur (quos, quando iterum, cum gloria et virtute tremenda ve- niet, supplictis subjiciet) in nostra fide ipsis ope- ribus infideles nos ostendimus, in infidelitate an. tem verbis solum fideles. Nolite errare, sine ope- ribus nihil nobis sola fides proderit "; est enim mortua, mortui vitam non adipiscuntur, nisi prios per exsecutionem mandatorum hanc quæsierint. In qua éxsecutione velut fructus cum usura produci- tur in vobis charitas, eleemosyna erga proximum compassio, mansuetudo, humilitas, lacrymæ, ten- tationum patientia, castimonia, puritas cordis, per quam dignamur visione Dei; et in qua Spiritus sancti adventus atque illuminatio sita est, quæ denuo nos generat, et Dei Blios efficit, Christum- que superinduit, et animæ lampadem accendit, et filios lucis reddit, et ab anima nostra tenebras dis pellit, et deinceps jam æternæ vitæ consortes, quod cognoscamus, facit. Quare ne quibusdam aliis actionibus, et solis confìsi jejuniis dico, vi. giliis, et aliis corporis afflictationibus, hanc man- datorum Dei obedientiam vilipendamus; quasi per illas sine hac salvari queamus. Hoc enim fieri non potest, non potest, inquam, fieri, idque sibi quin- D 44. 81 Joan. 1, 8.10. • Joan. viii, to Joan. 1, 3. 11 Ibid. ** Matth. 1, 11. 1 Joan. 11, 9. 1* 1 Joan. v, 18. 15 Joan. v, 44. 17 Jac. 11, 20.

$27 SYMEONIS JUNIORIS aut 428 Si igitur Deus fux est, a luce separati, quomodo A in veritate ipsum receperunt, dedit eis filios Dei tenebras effugiemus? Si extra thalamum invenia- mur, quomodo vel aliquantum lætabimur? Si gratia privemur, quomodo tristitia carebimus? Si regno excidamus, aspectu, inquam, et contemplatione Christi, et Dei nostri, quam aliam salutem, consolationem exspectabimus, aut in quo alio loco delectari possimus? nusquam certe. Locus enim positionem cum circumscriptione significat. Deus autem non est in loco, sed super omnia, ut qui capi et comprehendi non potest, in quo omnium qui salvantur sedes. Quis ergo locus eorum qui regnum ejus amittunt? Annon audimus, unum mandatum transgressum primum parentem nostrum Adamum in paradiso, et ipsum cum Eva divina aloria exutum, illicoque paradiso exterminatos B esse? Sic mihi etiam de terribili judicii die cogita. Quicunque divina gloria virtutum et charitate, ut ille, nudatus reperietur, extra coelestem thalamum, et regnum Dei mox expelletur, etiamsi peccatum non habeat, audiens a justo Judice: Non novi te : qui sis. Et : Quomodo huc intrasti, non habens restem nuptialem ?? Qui namque potestatem accepit in hoc sæculo Filius Dei, regnique Dei, et bonorum vitæ æternæ hærcs fieri : qui didicit multis modis, per quæ opera et mandata ad hunc honorem et gloriam sustolli debeat, et hæc oninia Doccipendit, prætulitque terrena et fluxa, et vitam porcorum præoptavit, temporalemque gloriam æterna potio- rem duxit, quomodo non jure ab omnibus fidelibus secludetur, et cuni infidelibus, cunique ipso dia- bolo condemnabitur? In hoc enim, ait Scriptura : Manifesti sunt fili Dei, et filii diaboli, quia omnis qui facit justitiam, ex Deo natus est : qui autem facit peccatum, ex diabolo est *. Sicut et ipse Dominus apud incredulos Judæos testatur : Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere *. Idcirco rogo, patres et fratres, dum tempus est, e: inter vivos numeramur, studiose contendamus, ut Glii Dei et lucis appellentur, id quod regeneratio nobis præstat. Nam ut Dominus noster Jesus Chri- stus affirmavit : Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum cœlo- rum ¹º. Sic rursum affirmavit : Nisi quis natus fue- rit denuo, non potest videre regnum Dei ". Et itc- rum : Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni ". Hoc enim est semen Christi, per quod nos mortales cognationem ejus adipiscimur. Oderimus itaque mundum, et ea quæ sunt in mundo. Oderimus carnem, el quæ inde pullulant motiones male. Oderi- mus omnem pravam cupiditatem, et avaritiam fun- ditus. Id facere poterimus, si magnitudinem exce- pturæ nos gloriæ, gaudii deliciarumque cogitabi- mus. Quid ergo, cedo, in cœlo et in terra majus, quam Dei filium, et hæredem, et cohæredem Christi fieri? Nihil utique. Quicunque enim crediderunt, et 7 Matth. xxn, 19. Joan, 1, 16. fieri “, qui non possunt peccare, ut scriptum est : Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facil, quia semen ejus in so manet, et non potest peccare, quia ex Deo natus est, et mandata ejus servat “. Et : Qui servat mandata Dei, in Deo manet, et Deus in eo, el malignus non tangit eum ". Nos autem, quia terrena, et quæ in manibus sunt præponimos, et quia bona in cœlis reposita non quærimus, nec ab eorum desiderio pendemus, primum quidem perspicuum videntibus damus indicium, nos infide- litatis morbo oppressos, sicut legimus: Quomodɔ polestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, gloriam autem quæ a solo Den est, non quæritis“? Deinde et perturbationum nostrarum servi, terræ et terrenis affigimur, nec ullo modo in cœlum að Deum vultus tollere volumus, sed in animi insi- pientia ejus mandata repellentes, facimus, ne ab eo adoptari possimus. Nam qui credit Deum esse, magna quædam de eo concipit : novit ením eaum solum herum, conditorem ac dominum esse om- nium inexplicabilem, immortalem, et regni ejas non fore aliquando finem. Ergo qui scit talem esse Deum, quinam eumdem non amabit? quomodo non etiam animam suam in mortem pro ejus amore tradere conabitur, ut dignus sit, non dicam filias ejus, et hæres, sed unus saltem e germanis ejus servis ipsi propius assistentibus, Hieri? Si autemi omnis qui in agone contendit, et mandata Dei co- stodit, sic ut ab iis non deflectat; Deique filius fa- C ctus, denuo nascitur, et pro vere fideli Christiano- que ab omnibus agnoscitur, nos vero mandata ejus contemnimus, et legem Dei aspernamur (quos, quando iterum, cum gloria et virtute tremenda ve- niet, supplictis subjiciet) in nostra fide ipsis ope- ribus infideles nos ostendimus, in infidelitate an. tem verbis solum fideles. Nolite errare, sine ope- ribus nihil nobis sola fides proderit "; est enim mortua, mortui vitam non adipiscuntur, nisi prios per exsecutionem mandatorum hanc quæsierint. In qua éxsecutione velut fructus cum usura produci- tur in vobis charitas, eleemosyna erga proximum compassio, mansuetudo, humilitas, lacrymæ, ten- tationum patientia, castimonia, puritas cordis, per quam dignamur visione Dei; et in qua Spiritus sancti adventus atque illuminatio sita est, quæ denuo nos generat, et Dei Blios efficit, Christum- que superinduit, et animæ lampadem accendit, et filios lucis reddit, et ab anima nostra tenebras dis pellit, et deinceps jam æternæ vitæ consortes, quod cognoscamus, facit. Quare ne quibusdam aliis actionibus, et solis confìsi jejuniis dico, vi. giliis, et aliis corporis afflictationibus, hanc man- datorum Dei obedientiam vilipendamus; quasi per illas sine hac salvari queamus. Hoc enim fieri non potest, non potest, inquam, fieri, idque sibi quin- D 44. 81 Joan. 1, 8.10. • Joan. viii, to Joan. 1, 3. 11 Ibid. ** Matth. 1, 11. 1 Joan. 11, 9. 1* 1 Joan. v, 18. 15 Joan. v, 44. 17 Jac. 11, 20.

$27 SYMEONIS JUNIORIS aut 428 Si igitur Deus fux est, a luce separati, quomodo A in veritate ipsum receperunt, dedit eis filios Dei tenebras effugiemus? Si extra thalamum invenia- mur, quomodo vel aliquantum lætabimur? Si gratia privemur, quomodo tristitia carebimus? Si regno excidamus, aspectu, inquam, et contemplatione Christi, et Dei nostri, quam aliam salutem, consolationem exspectabimus, aut in quo alio loco delectari possimus? nusquam certe. Locus enim positionem cum circumscriptione significat. Deus autem non est in loco, sed super omnia, ut qui capi et comprehendi non potest, in quo omnium qui salvantur sedes. Quis ergo locus eorum qui regnum ejus amittunt? Annon audimus, unum mandatum transgressum primum parentem nostrum Adamum in paradiso, et ipsum cum Eva divina aloria exutum, illicoque paradiso exterminatos B esse? Sic mihi etiam de terribili judicii die cogita. Quicunque divina gloria virtutum et charitate, ut ille, nudatus reperietur, extra coelestem thalamum, et regnum Dei mox expelletur, etiamsi peccatum non habeat, audiens a justo Judice: Non novi te : qui sis. Et : Quomodo huc intrasti, non habens restem nuptialem ?? Qui namque potestatem accepit in hoc sæculo Filius Dei, regnique Dei, et bonorum vitæ æternæ hærcs fieri : qui didicit multis modis, per quæ opera et mandata ad hunc honorem et gloriam sustolli debeat, et hæc oninia Doccipendit, prætulitque terrena et fluxa, et vitam porcorum præoptavit, temporalemque gloriam æterna potio- rem duxit, quomodo non jure ab omnibus fidelibus secludetur, et cuni infidelibus, cunique ipso dia- bolo condemnabitur? In hoc enim, ait Scriptura : Manifesti sunt fili Dei, et filii diaboli, quia omnis qui facit justitiam, ex Deo natus est : qui autem facit peccatum, ex diabolo est *. Sicut et ipse Dominus apud incredulos Judæos testatur : Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri vultis facere *. Idcirco rogo, patres et fratres, dum tempus est, e: inter vivos numeramur, studiose contendamus, ut Glii Dei et lucis appellentur, id quod regeneratio nobis præstat. Nam ut Dominus noster Jesus Chri- stus affirmavit : Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum cœlo- rum ¹º. Sic rursum affirmavit : Nisi quis natus fue- rit denuo, non potest videre regnum Dei ". Et itc- rum : Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni ". Hoc enim est semen Christi, per quod nos mortales cognationem ejus adipiscimur. Oderimus itaque mundum, et ea quæ sunt in mundo. Oderimus carnem, el quæ inde pullulant motiones male. Oderi- mus omnem pravam cupiditatem, et avaritiam fun- ditus. Id facere poterimus, si magnitudinem exce- pturæ nos gloriæ, gaudii deliciarumque cogitabi- mus. Quid ergo, cedo, in cœlo et in terra majus, quam Dei filium, et hæredem, et cohæredem Christi fieri? Nihil utique. Quicunque enim crediderunt, et 7 Matth. xxn, 19. Joan, 1, 16. fieri “, qui non possunt peccare, ut scriptum est : Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facil, quia semen ejus in so manet, et non potest peccare, quia ex Deo natus est, et mandata ejus servat “. Et : Qui servat mandata Dei, in Deo manet, et Deus in eo, el malignus non tangit eum ". Nos autem, quia terrena, et quæ in manibus sunt præponimos, et quia bona in cœlis reposita non quærimus, nec ab eorum desiderio pendemus, primum quidem perspicuum videntibus damus indicium, nos infide- litatis morbo oppressos, sicut legimus: Quomodɔ polestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, gloriam autem quæ a solo Den est, non quæritis“? Deinde et perturbationum nostrarum servi, terræ et terrenis affigimur, nec ullo modo in cœlum að Deum vultus tollere volumus, sed in animi insi- pientia ejus mandata repellentes, facimus, ne ab eo adoptari possimus. Nam qui credit Deum esse, magna quædam de eo concipit : novit ením eaum solum herum, conditorem ac dominum esse om- nium inexplicabilem, immortalem, et regni ejas non fore aliquando finem. Ergo qui scit talem esse Deum, quinam eumdem non amabit? quomodo non etiam animam suam in mortem pro ejus amore tradere conabitur, ut dignus sit, non dicam filias ejus, et hæres, sed unus saltem e germanis ejus servis ipsi propius assistentibus, Hieri? Si autemi omnis qui in agone contendit, et mandata Dei co- stodit, sic ut ab iis non deflectat; Deique filius fa- C ctus, denuo nascitur, et pro vere fideli Christiano- que ab omnibus agnoscitur, nos vero mandata ejus contemnimus, et legem Dei aspernamur (quos, quando iterum, cum gloria et virtute tremenda ve- niet, supplictis subjiciet) in nostra fide ipsis ope- ribus infideles nos ostendimus, in infidelitate an. tem verbis solum fideles. Nolite errare, sine ope- ribus nihil nobis sola fides proderit "; est enim mortua, mortui vitam non adipiscuntur, nisi prios per exsecutionem mandatorum hanc quæsierint. In qua éxsecutione velut fructus cum usura produci- tur in vobis charitas, eleemosyna erga proximum compassio, mansuetudo, humilitas, lacrymæ, ten- tationum patientia, castimonia, puritas cordis, per quam dignamur visione Dei; et in qua Spiritus sancti adventus atque illuminatio sita est, quæ denuo nos generat, et Dei Blios efficit, Christum- que superinduit, et animæ lampadem accendit, et filios lucis reddit, et ab anima nostra tenebras dis pellit, et deinceps jam æternæ vitæ consortes, quod cognoscamus, facit. Quare ne quibusdam aliis actionibus, et solis confìsi jejuniis dico, vi. giliis, et aliis corporis afflictationibus, hanc man- datorum Dei obedientiam vilipendamus; quasi per illas sine hac salvari queamus. Hoc enim fieri non potest, non potest, inquam, fieri, idque sibi quin- D 44. 81 Joan. 1, 8.10. • Joan. viii, to Joan. 1, 3. 11 Ibid. ** Matth. 1, 11. 1 Joan. 11, 9. 1* 1 Joan. v, 18. 15 Joan. v, 44. 17 Jac. 11, 20.

123 18 ORATIO XXIII. ' 430 que virgines fatuæ persuadeant, quique multa si- A Præstat enim, discipuli discipulum vocari, quam ad gna et prodigia perpetrarunt. Quid quod charita- tem in se, et sanctissimi Spiritus gratiam nou haberent, a Domino audiverunt : Discedite a me operarii iniquitatis : non enim novi vos unde sitis. Nec isti modo, sed cum istis alii præterea non pauci, qui fuerunt quidem a sanctis apostolis, eorumque successoribus baptizati, verum Spiritus sancti gratia propter improbitatis magnitudinem caruerunt: nec vitam vocatione qua vocati erant, consentaneam egerunt: nec Dei filii appellati sunt, sed caro et sanguis manserunt; nec an esset om- nino Spiritus sanctus credentes : nec illum quæ- rentes; nec se accepturos exspectantes. Unde hu- jusinodi homines nec desideriorum carnis, nec turbidarum affectionum capessere imperium un- quam poterunt, nec ullum egregium virtutis docu- mentum præbebuut, cum Dominus dicat : Sine me nihil polestis facere ". Sed elaboremus, obsecro, patres el fratres, et quantum in nobis est, ut de cætero charitatis, et Spiritus sancti communionein promereamur, quo et præsentia, et futura bona assequamur, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XXIII. De abnegatione et exscidio propriæ voluntatis. Qua ratione vita ascetica colenda sit; in qua expedial habere ducem, id est, Patrem spiritualem, cujus opera virtutem, asceticaque artis opus perdiffi- cile discas. De fide in Patres spirituales, et vi- sione luminis, a quo illuminata omnis anima pro- ficit in charitate erga Deum. Cum te in cœnobio, frater, collocaveris, noli patrem, a quo detonsus es adversari, tametsi scor- tis, aut poculis deditum, et opinione tua monasterii res male administrantem videas, atque etiam ver- beribus et ignominia, multisque aliis vexationibus ab eodem afficiare. Ne sedeto cum illis qui probra in eum torquent: neve ambulato cum iis qui ma- lum ei machinantur. Quæcunque autem laudabilia factitante cernis, ea in corde tuo reconde, eaque tantummodo meminisse contende. Quæ vero inde- centia, et improba vel agentem vel loquentem no- taveris, ea tibimet ascribe, et in peccatis tuis nu- mera, et cum lacrymis pœnitentiam age: illum pro viro sancto habe, et preces ejus implora. Quod si in cœnobio non vivis, Deum impense ora, uti hominem tibi demonstret, qui te commode regal : quemque ille aut secreto per semetipsum, aut aperte per aliquem servorum suorum ostenderit, eum pete, nec aliter quam si Christum aspiceres, et alloquerere, venerator. Nam non secus quam ipsi Deo cjus voluntati parere debes : ut quæ in rem tuam sunt, ab illo doceare: quæque is tibi dixerit, sine ulla hæsitatione in opus confer, quamvis tibi non bona, et damnosa videantur. B C D numeros suos vitam instituere, inutilesque propria voluntatis fructus decerpere. Quando igitur ab eo audies, exi de terra voluntatis tuæ, et de cogna- tione sensus tui, ne cuncteris, neve erubescas, a vana gloria victus videlicet. Si dixerit: Agedum veni in terrain obedientiæ, quam monstrabo tibi, curre, mi frater, quantum potes: ne des somnum oculis tuis, ne pigritia, aut desidia dissolutus, con- trahas genua tua. Fortassis enim illic apparebit tibị Deus, qui patrem multorum filiorum te factu- rus, terramque promissionis tibi donaturus est, quam hæreditatem justi duntaxat adibunt. Si te sursum in montem duxerit, impigre conscende. Etenim sat scio, Christum transfiguratum et di- vino lumine clarius ipso sole collucentem aspicies, nec sustinens intueri, quæ nunquam spectasti, pronus fortasse cades, vocemque Patris desuper audies, et nubem obumbrantem, ac prophetas astantes, et eum vivorum mortuorum:que Dominum esse confirmantes videbis ". Si te sequi hortabitur, fidenter cum eo per oppida vade, maximum inde fructum capturus, si in ipsum solum respexeris. Si cum fornicariis, et publicanis manducantem cernes", nihil commoveare, nec humanum aliquid, sed omnia affectu sinistro carentia, et sancta de ipso cogita. Item illud : Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrarer ", in animo versa, dum eum humanis se affectibus attemperantem observas. Sed neque si oculis tuis videas aliquid, universe et plane illis credito falluntur enim etiam hi, quod expertus novi. Ipsum sequens, illique dicto au- diens, ne comites et socios tuos considera, neve dicas de aliquo : Domine, hic autem quid ”? sei tibi semper attende, et ante oculos mortem pro- pone, ac tecum expende, qua virtute Deum glori fices. Ne supercilium toilas propter magistrum tuum, si bonorere a majoribus: non, quod propter illius famam multos tibi obsequentes habeas: sed gaudo potius, si nomen tuum in cœlo humilitatis scriptum sit *. Quod si etiam umbram tuam videris dæmo- nibus formidabilem, ne tibi istuc, sed patris tui precibus attribue, et amplius te formidabunt. Si te in mensa, et propius assidere hortabitur, agnosce gratian et admitte, illumque tacitus sancte ob- serva, et cole, et ne quid de appositis, nisi preci- bus ab eo factis, attinge: nec citra ejus jussum ac voluntatem alteri porrige : nec quempiam a'teri præferre aude. Quod si post omnes alios te voca · bit, cave dicere: A dextris, aut sinistris sedebo, cum hoc aliis paratum esse non ignores, et audie- ris : Qui vult omnium primus esse, sit omnium ulli- mus ”. Partem infınam, ut primæ conciliatricem amplectere, et magistrum dilige, quippe qui scite per vilia et abjecta ad majora te laboret evel.ers. # Luc. XIII, 27. 1 Joan. xv, 5. 28 Matth, xvir, 1 seqq. *1 Matth. ix, 10, 41. " Joan. xxt, 21. "Luc. 1, 20. 23 Matth. xx, 97. "I Cor. 18, 22.

123 18 ORATIO XXIII. ' 430 que virgines fatuæ persuadeant, quique multa si- A Præstat enim, discipuli discipulum vocari, quam ad gna et prodigia perpetrarunt. Quid quod charita- tem in se, et sanctissimi Spiritus gratiam nou haberent, a Domino audiverunt : Discedite a me operarii iniquitatis : non enim novi vos unde sitis. Nec isti modo, sed cum istis alii præterea non pauci, qui fuerunt quidem a sanctis apostolis, eorumque successoribus baptizati, verum Spiritus sancti gratia propter improbitatis magnitudinem caruerunt: nec vitam vocatione qua vocati erant, consentaneam egerunt: nec Dei filii appellati sunt, sed caro et sanguis manserunt; nec an esset om- nino Spiritus sanctus credentes : nec illum quæ- rentes; nec se accepturos exspectantes. Unde hu- jusinodi homines nec desideriorum carnis, nec turbidarum affectionum capessere imperium un- quam poterunt, nec ullum egregium virtutis docu- mentum præbebuut, cum Dominus dicat : Sine me nihil polestis facere ". Sed elaboremus, obsecro, patres el fratres, et quantum in nobis est, ut de cætero charitatis, et Spiritus sancti communionein promereamur, quo et præsentia, et futura bona assequamur, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XXIII. De abnegatione et exscidio propriæ voluntatis. Qua ratione vita ascetica colenda sit; in qua expedial habere ducem, id est, Patrem spiritualem, cujus opera virtutem, asceticaque artis opus perdiffi- cile discas. De fide in Patres spirituales, et vi- sione luminis, a quo illuminata omnis anima pro- ficit in charitate erga Deum. Cum te in cœnobio, frater, collocaveris, noli patrem, a quo detonsus es adversari, tametsi scor- tis, aut poculis deditum, et opinione tua monasterii res male administrantem videas, atque etiam ver- beribus et ignominia, multisque aliis vexationibus ab eodem afficiare. Ne sedeto cum illis qui probra in eum torquent: neve ambulato cum iis qui ma- lum ei machinantur. Quæcunque autem laudabilia factitante cernis, ea in corde tuo reconde, eaque tantummodo meminisse contende. Quæ vero inde- centia, et improba vel agentem vel loquentem no- taveris, ea tibimet ascribe, et in peccatis tuis nu- mera, et cum lacrymis pœnitentiam age: illum pro viro sancto habe, et preces ejus implora. Quod si in cœnobio non vivis, Deum impense ora, uti hominem tibi demonstret, qui te commode regal : quemque ille aut secreto per semetipsum, aut aperte per aliquem servorum suorum ostenderit, eum pete, nec aliter quam si Christum aspiceres, et alloquerere, venerator. Nam non secus quam ipsi Deo cjus voluntati parere debes : ut quæ in rem tuam sunt, ab illo doceare: quæque is tibi dixerit, sine ulla hæsitatione in opus confer, quamvis tibi non bona, et damnosa videantur. B C D numeros suos vitam instituere, inutilesque propria voluntatis fructus decerpere. Quando igitur ab eo audies, exi de terra voluntatis tuæ, et de cogna- tione sensus tui, ne cuncteris, neve erubescas, a vana gloria victus videlicet. Si dixerit: Agedum veni in terrain obedientiæ, quam monstrabo tibi, curre, mi frater, quantum potes: ne des somnum oculis tuis, ne pigritia, aut desidia dissolutus, con- trahas genua tua. Fortassis enim illic apparebit tibị Deus, qui patrem multorum filiorum te factu- rus, terramque promissionis tibi donaturus est, quam hæreditatem justi duntaxat adibunt. Si te sursum in montem duxerit, impigre conscende. Etenim sat scio, Christum transfiguratum et di- vino lumine clarius ipso sole collucentem aspicies, nec sustinens intueri, quæ nunquam spectasti, pronus fortasse cades, vocemque Patris desuper audies, et nubem obumbrantem, ac prophetas astantes, et eum vivorum mortuorum:que Dominum esse confirmantes videbis ". Si te sequi hortabitur, fidenter cum eo per oppida vade, maximum inde fructum capturus, si in ipsum solum respexeris. Si cum fornicariis, et publicanis manducantem cernes", nihil commoveare, nec humanum aliquid, sed omnia affectu sinistro carentia, et sancta de ipso cogita. Item illud : Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrarer ", in animo versa, dum eum humanis se affectibus attemperantem observas. Sed neque si oculis tuis videas aliquid, universe et plane illis credito falluntur enim etiam hi, quod expertus novi. Ipsum sequens, illique dicto au- diens, ne comites et socios tuos considera, neve dicas de aliquo : Domine, hic autem quid ”? sei tibi semper attende, et ante oculos mortem pro- pone, ac tecum expende, qua virtute Deum glori fices. Ne supercilium toilas propter magistrum tuum, si bonorere a majoribus: non, quod propter illius famam multos tibi obsequentes habeas: sed gaudo potius, si nomen tuum in cœlo humilitatis scriptum sit *. Quod si etiam umbram tuam videris dæmo- nibus formidabilem, ne tibi istuc, sed patris tui precibus attribue, et amplius te formidabunt. Si te in mensa, et propius assidere hortabitur, agnosce gratian et admitte, illumque tacitus sancte ob- serva, et cole, et ne quid de appositis, nisi preci- bus ab eo factis, attinge: nec citra ejus jussum ac voluntatem alteri porrige : nec quempiam a'teri præferre aude. Quod si post omnes alios te voca · bit, cave dicere: A dextris, aut sinistris sedebo, cum hoc aliis paratum esse non ignores, et audie- ris : Qui vult omnium primus esse, sit omnium ulli- mus ”. Partem infınam, ut primæ conciliatricem amplectere, et magistrum dilige, quippe qui scite per vilia et abjecta ad majora te laboret evel.ers. # Luc. XIII, 27. 1 Joan. xv, 5. 28 Matth, xvir, 1 seqq. *1 Matth. ix, 10, 41. " Joan. xxt, 21. "Luc. 1, 20. 23 Matth. xx, 97. "I Cor. 18, 22.

123 18 ORATIO XXIII. ' 430 que virgines fatuæ persuadeant, quique multa si- A Præstat enim, discipuli discipulum vocari, quam ad gna et prodigia perpetrarunt. Quid quod charita- tem in se, et sanctissimi Spiritus gratiam nou haberent, a Domino audiverunt : Discedite a me operarii iniquitatis : non enim novi vos unde sitis. Nec isti modo, sed cum istis alii præterea non pauci, qui fuerunt quidem a sanctis apostolis, eorumque successoribus baptizati, verum Spiritus sancti gratia propter improbitatis magnitudinem caruerunt: nec vitam vocatione qua vocati erant, consentaneam egerunt: nec Dei filii appellati sunt, sed caro et sanguis manserunt; nec an esset om- nino Spiritus sanctus credentes : nec illum quæ- rentes; nec se accepturos exspectantes. Unde hu- jusinodi homines nec desideriorum carnis, nec turbidarum affectionum capessere imperium un- quam poterunt, nec ullum egregium virtutis docu- mentum præbebuut, cum Dominus dicat : Sine me nihil polestis facere ". Sed elaboremus, obsecro, patres el fratres, et quantum in nobis est, ut de cætero charitatis, et Spiritus sancti communionein promereamur, quo et præsentia, et futura bona assequamur, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XXIII. De abnegatione et exscidio propriæ voluntatis. Qua ratione vita ascetica colenda sit; in qua expedial habere ducem, id est, Patrem spiritualem, cujus opera virtutem, asceticaque artis opus perdiffi- cile discas. De fide in Patres spirituales, et vi- sione luminis, a quo illuminata omnis anima pro- ficit in charitate erga Deum. Cum te in cœnobio, frater, collocaveris, noli patrem, a quo detonsus es adversari, tametsi scor- tis, aut poculis deditum, et opinione tua monasterii res male administrantem videas, atque etiam ver- beribus et ignominia, multisque aliis vexationibus ab eodem afficiare. Ne sedeto cum illis qui probra in eum torquent: neve ambulato cum iis qui ma- lum ei machinantur. Quæcunque autem laudabilia factitante cernis, ea in corde tuo reconde, eaque tantummodo meminisse contende. Quæ vero inde- centia, et improba vel agentem vel loquentem no- taveris, ea tibimet ascribe, et in peccatis tuis nu- mera, et cum lacrymis pœnitentiam age: illum pro viro sancto habe, et preces ejus implora. Quod si in cœnobio non vivis, Deum impense ora, uti hominem tibi demonstret, qui te commode regal : quemque ille aut secreto per semetipsum, aut aperte per aliquem servorum suorum ostenderit, eum pete, nec aliter quam si Christum aspiceres, et alloquerere, venerator. Nam non secus quam ipsi Deo cjus voluntati parere debes : ut quæ in rem tuam sunt, ab illo doceare: quæque is tibi dixerit, sine ulla hæsitatione in opus confer, quamvis tibi non bona, et damnosa videantur. B C D numeros suos vitam instituere, inutilesque propria voluntatis fructus decerpere. Quando igitur ab eo audies, exi de terra voluntatis tuæ, et de cogna- tione sensus tui, ne cuncteris, neve erubescas, a vana gloria victus videlicet. Si dixerit: Agedum veni in terrain obedientiæ, quam monstrabo tibi, curre, mi frater, quantum potes: ne des somnum oculis tuis, ne pigritia, aut desidia dissolutus, con- trahas genua tua. Fortassis enim illic apparebit tibị Deus, qui patrem multorum filiorum te factu- rus, terramque promissionis tibi donaturus est, quam hæreditatem justi duntaxat adibunt. Si te sursum in montem duxerit, impigre conscende. Etenim sat scio, Christum transfiguratum et di- vino lumine clarius ipso sole collucentem aspicies, nec sustinens intueri, quæ nunquam spectasti, pronus fortasse cades, vocemque Patris desuper audies, et nubem obumbrantem, ac prophetas astantes, et eum vivorum mortuorum:que Dominum esse confirmantes videbis ". Si te sequi hortabitur, fidenter cum eo per oppida vade, maximum inde fructum capturus, si in ipsum solum respexeris. Si cum fornicariis, et publicanis manducantem cernes", nihil commoveare, nec humanum aliquid, sed omnia affectu sinistro carentia, et sancta de ipso cogita. Item illud : Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrarer ", in animo versa, dum eum humanis se affectibus attemperantem observas. Sed neque si oculis tuis videas aliquid, universe et plane illis credito falluntur enim etiam hi, quod expertus novi. Ipsum sequens, illique dicto au- diens, ne comites et socios tuos considera, neve dicas de aliquo : Domine, hic autem quid ”? sei tibi semper attende, et ante oculos mortem pro- pone, ac tecum expende, qua virtute Deum glori fices. Ne supercilium toilas propter magistrum tuum, si bonorere a majoribus: non, quod propter illius famam multos tibi obsequentes habeas: sed gaudo potius, si nomen tuum in cœlo humilitatis scriptum sit *. Quod si etiam umbram tuam videris dæmo- nibus formidabilem, ne tibi istuc, sed patris tui precibus attribue, et amplius te formidabunt. Si te in mensa, et propius assidere hortabitur, agnosce gratian et admitte, illumque tacitus sancte ob- serva, et cole, et ne quid de appositis, nisi preci- bus ab eo factis, attinge: nec citra ejus jussum ac voluntatem alteri porrige : nec quempiam a'teri præferre aude. Quod si post omnes alios te voca · bit, cave dicere: A dextris, aut sinistris sedebo, cum hoc aliis paratum esse non ignores, et audie- ris : Qui vult omnium primus esse, sit omnium ulli- mus ”. Partem infınam, ut primæ conciliatricem amplectere, et magistrum dilige, quippe qui scite per vilia et abjecta ad majora te laboret evel.ers. # Luc. XIII, 27. 1 Joan. xv, 5. 28 Matth, xvir, 1 seqq. *1 Matth. ix, 10, 41. " Joan. xxt, 21. "Luc. 1, 20. 23 Matth. xx, 97. "I Cor. 18, 22.

123 18 ORATIO XXIII. ' 430 que virgines fatuæ persuadeant, quique multa si- A Præstat enim, discipuli discipulum vocari, quam ad gna et prodigia perpetrarunt. Quid quod charita- tem in se, et sanctissimi Spiritus gratiam nou haberent, a Domino audiverunt : Discedite a me operarii iniquitatis : non enim novi vos unde sitis. Nec isti modo, sed cum istis alii præterea non pauci, qui fuerunt quidem a sanctis apostolis, eorumque successoribus baptizati, verum Spiritus sancti gratia propter improbitatis magnitudinem caruerunt: nec vitam vocatione qua vocati erant, consentaneam egerunt: nec Dei filii appellati sunt, sed caro et sanguis manserunt; nec an esset om- nino Spiritus sanctus credentes : nec illum quæ- rentes; nec se accepturos exspectantes. Unde hu- jusinodi homines nec desideriorum carnis, nec turbidarum affectionum capessere imperium un- quam poterunt, nec ullum egregium virtutis docu- mentum præbebuut, cum Dominus dicat : Sine me nihil polestis facere ". Sed elaboremus, obsecro, patres el fratres, et quantum in nobis est, ut de cætero charitatis, et Spiritus sancti communionein promereamur, quo et præsentia, et futura bona assequamur, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XXIII. De abnegatione et exscidio propriæ voluntatis. Qua ratione vita ascetica colenda sit; in qua expedial habere ducem, id est, Patrem spiritualem, cujus opera virtutem, asceticaque artis opus perdiffi- cile discas. De fide in Patres spirituales, et vi- sione luminis, a quo illuminata omnis anima pro- ficit in charitate erga Deum. Cum te in cœnobio, frater, collocaveris, noli patrem, a quo detonsus es adversari, tametsi scor- tis, aut poculis deditum, et opinione tua monasterii res male administrantem videas, atque etiam ver- beribus et ignominia, multisque aliis vexationibus ab eodem afficiare. Ne sedeto cum illis qui probra in eum torquent: neve ambulato cum iis qui ma- lum ei machinantur. Quæcunque autem laudabilia factitante cernis, ea in corde tuo reconde, eaque tantummodo meminisse contende. Quæ vero inde- centia, et improba vel agentem vel loquentem no- taveris, ea tibimet ascribe, et in peccatis tuis nu- mera, et cum lacrymis pœnitentiam age: illum pro viro sancto habe, et preces ejus implora. Quod si in cœnobio non vivis, Deum impense ora, uti hominem tibi demonstret, qui te commode regal : quemque ille aut secreto per semetipsum, aut aperte per aliquem servorum suorum ostenderit, eum pete, nec aliter quam si Christum aspiceres, et alloquerere, venerator. Nam non secus quam ipsi Deo cjus voluntati parere debes : ut quæ in rem tuam sunt, ab illo doceare: quæque is tibi dixerit, sine ulla hæsitatione in opus confer, quamvis tibi non bona, et damnosa videantur. B C D numeros suos vitam instituere, inutilesque propria voluntatis fructus decerpere. Quando igitur ab eo audies, exi de terra voluntatis tuæ, et de cogna- tione sensus tui, ne cuncteris, neve erubescas, a vana gloria victus videlicet. Si dixerit: Agedum veni in terrain obedientiæ, quam monstrabo tibi, curre, mi frater, quantum potes: ne des somnum oculis tuis, ne pigritia, aut desidia dissolutus, con- trahas genua tua. Fortassis enim illic apparebit tibị Deus, qui patrem multorum filiorum te factu- rus, terramque promissionis tibi donaturus est, quam hæreditatem justi duntaxat adibunt. Si te sursum in montem duxerit, impigre conscende. Etenim sat scio, Christum transfiguratum et di- vino lumine clarius ipso sole collucentem aspicies, nec sustinens intueri, quæ nunquam spectasti, pronus fortasse cades, vocemque Patris desuper audies, et nubem obumbrantem, ac prophetas astantes, et eum vivorum mortuorum:que Dominum esse confirmantes videbis ". Si te sequi hortabitur, fidenter cum eo per oppida vade, maximum inde fructum capturus, si in ipsum solum respexeris. Si cum fornicariis, et publicanis manducantem cernes", nihil commoveare, nec humanum aliquid, sed omnia affectu sinistro carentia, et sancta de ipso cogita. Item illud : Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrarer ", in animo versa, dum eum humanis se affectibus attemperantem observas. Sed neque si oculis tuis videas aliquid, universe et plane illis credito falluntur enim etiam hi, quod expertus novi. Ipsum sequens, illique dicto au- diens, ne comites et socios tuos considera, neve dicas de aliquo : Domine, hic autem quid ”? sei tibi semper attende, et ante oculos mortem pro- pone, ac tecum expende, qua virtute Deum glori fices. Ne supercilium toilas propter magistrum tuum, si bonorere a majoribus: non, quod propter illius famam multos tibi obsequentes habeas: sed gaudo potius, si nomen tuum in cœlo humilitatis scriptum sit *. Quod si etiam umbram tuam videris dæmo- nibus formidabilem, ne tibi istuc, sed patris tui precibus attribue, et amplius te formidabunt. Si te in mensa, et propius assidere hortabitur, agnosce gratian et admitte, illumque tacitus sancte ob- serva, et cole, et ne quid de appositis, nisi preci- bus ab eo factis, attinge: nec citra ejus jussum ac voluntatem alteri porrige : nec quempiam a'teri præferre aude. Quod si post omnes alios te voca · bit, cave dicere: A dextris, aut sinistris sedebo, cum hoc aliis paratum esse non ignores, et audie- ris : Qui vult omnium primus esse, sit omnium ulli- mus ”. Partem infınam, ut primæ conciliatricem amplectere, et magistrum dilige, quippe qui scite per vilia et abjecta ad majora te laboret evel.ers. # Luc. XIII, 27. 1 Joan. xv, 5. 28 Matth, xvir, 1 seqq. *1 Matth. ix, 10, 41. " Joan. xxt, 21. "Luc. 1, 20. 23 Matth. xx, 97. "I Cor. 18, 22.

431 SYMEONIS JUNIORIS 432 Neque vero per arrogantiam primus cum ipso ma- A sum te vocarit, et ad quiescendum hortatus, dise- řit ɛede hic, et publico abstine, donec induaris virtute ex alto", cum firma spe et inexplebili gau- dio obedi : verax siquidem, fratres mei, talis ma- gister, et a mendacio alienus est. Superven'et nam- que in te etiam nunc par sanctissimi Spiritus vir- tus, non in specie ignis, ut sensu percipi possit, apparens; nec cum muito sonitu, in spiritu vebe- menti (hæc enim propter incredulos facta sunt) se l in specie luminis, quod menti patet, cum omni tranquillitate et jucunditate animi, sic, ut intelli- gas, tibi apparebit : quod æterni ac primi illius Juminis procemium, et fulgor ac scintilla quædam sempiternæ beatitudinis est. Hoc nunclucente lumi- ne, omnis inquieta ac turbulenta cogitatio dispe- rit, et omnis concitatior animi motio dissipatur, ominis corporis morbus sanatur. Tunc oculi cordis tui purgantur, cernuntque Deum, quod in beatitu - dinibus scriptum est ". Tunc velut in speculo parva errata sua intuens anima, in abyssum humilitatis dejicitur, perspectaque gloriæ magnitudine, omni lætitia et voluptate repletur, et insperato attonita miraculo, lacrymis ubertim rorat: atque ita totus homo immutatur, et Deum cognoscit, ab enque primum cognoscitur. Hæc namque sola' omnium coelestium ac terrestrium, præsentium et futuro- rum, tristificorum, lætificorumque contemptionem homini ingenerat, quem simul amicum Dei, et Fi- lium Altissimi, et Deum (quantum quidem in bo- minem cadit) efficit. num in paropsidem intinges : cujus enim sit hæc audacia, non te fugit. Si tibi pedes abluere volue- rit, cum ut dominum et magistrum reverere, et renitere. Sin dixerit : Nisi pedes tibi lavero, non kabebis partem mecum *, etiam totum corpus tuum abluendum alacriter expone: ut ex his quæ tibi fiunt, sublimitatem et magnam humilitatis, eliam deos facientis, intelligas, et majorem tunc utilita- tem referas, si animadvertas, quam si tu patris tui pedes abluisses. Si dixerit inter accumbendum : I¡nus ex vobis me tradet ", aut scandalizat me, ne tegas dolum sed si conscius tibi es, confitere : sin autem, ad pedes ejus in faciem tuam prostra- tus, cum lacrymis interroga: Numquid ego sum, Domine ** ? Etenim in plurimis, et per ignorantiam B offendimus. Porro in pectus Patris recumbere non conducit tibi. Nam etsi Joannes præ multa erga Christum charitate, ut cum homine egit li- bere, nihilominus et ipse cum omnibus, cum om- nia fecisset, seipsum inutilem servum vocare jus- sus est. Si videris ducem tuum supra naturæ mo- rem mira edere, famaque clarescere, crede, et læ- tare, Deoque gratias age, quod hujusmodi magi- strum sortitus es. Sed ne invidi scandalum tibi pariant, cum eum ab illis fortasse ignominiis mul- tari, et alapis cædi, et raptari conspicies : quin ut fervidus ille Petrus gladium arripe, ejusque qui contra patrem tuum blaterare, aut eum attingere non veretur non auriculam solum, sed et manum et linguam amputa. Quod si etiam, ut ille, casti- gere, omnino tamen ob egregiam fidem et chari- tatem magis laudabere. Sin, ut homo, perterritus dixeris: Non novi hominem ³° rursum super hoc amare plora, et ne desperatione absorbeare. Quod si faxis, persuasum habeo fore, ut ille te primum ad se attrahat. Si cum tanquam sceleratum in eru - cem aflìgi, et pro sceleratis mori aspexeris, si po- tes, commorere: aut certe ne malis ut malus, et proditor te adjunge, neque cum ipsis in sanguine innocenti communica; sed ut qui ex timiditate, et infractione animi paulisper pastorem deserueris, filem in illum de integro custodi. Si vinculis le- vabitur, ac dimittetur, iterum accede, ac velut martyrem amplius venerare. Quod si in tentationi- D bas animam reddiderit, corpus ejus sine metu re- quire, et illud multo magis quam vivens præsens konora, unguentoque delibutum, sumptuose ti- mula. Quanquam enim non post triduum extremo die profecto cum universis resurget. Crede autem, illum cum fiducia astare Deo, tametsi corpus ejus sepulcro abs te conditum jaceat, ac sine dubita- tione preces ejusdem exposee, et opitulabitur tibi hic, atque in adversis omnibus tuebitur te, et e cor- pore excedentem recipiet, æternamque mansionem præparabit tibi. Si post omnia quae diximus, scor- 12. C Vide igitur, frater, ne forte præter voluntatem deteriores sequaris. Nam qui perspicientia valet, lupum ab ove, latronem a pastore internoscet : sicut nimirum ipse Dominus ac Deus noster affir- mavit: Attendite, inquit, a falsis prophetis, qui re- niunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis cos ³³. Ut enim arbor ex fructu, sic homo ex ser- mone et opere suo qualis sit cognoscitur: sed co- gnoscitur ab iis in quibus sana est ratio, et animæ sensus constat. Cæteri namque homines etíain ad ipsa opera discernenda stupidi ac stolidi sunt. Quempiam ex inedia captantem auram popularem videntes commendant, et cum humilitate comeden- tem damnant. Alium in humilitate cibo abstinentem pro hypocrita habent; contra ingluviei deditum, simplicem, et minime in epulis accuratum ducunt, qui cum crebro accumbere delectantur, vitiosas inde affectiones suas consolantes. Quin etiam su- lem simulantes, facetasque nugas intempestive effutientes, et gestibus indecoris risum aliis mo, ventes, velut qui per studia istiusmodi, gestus, et sermones virtutem suam, et ȧmása legere co- nentur dum reputant, eos qui cum religione, cum virtute et simplicitate cordis vitam traducunt, vere sanctos, ut aliquos de fæce vulgi falsis ratiun- ** Jac. 111, 2. 27 Matth. XXVI, 21. 28 lbid. 22. Ibid. vi, 15. Jan. x, 18. * Matth. v, 1 s07. 20 Matth. xxvi, 72, 31 Luc. XXI,

431 SYMEONIS JUNIORIS 432 Neque vero per arrogantiam primus cum ipso ma- A sum te vocarit, et ad quiescendum hortatus, dise- řit ɛede hic, et publico abstine, donec induaris virtute ex alto", cum firma spe et inexplebili gau- dio obedi : verax siquidem, fratres mei, talis ma- gister, et a mendacio alienus est. Superven'et nam- que in te etiam nunc par sanctissimi Spiritus vir- tus, non in specie ignis, ut sensu percipi possit, apparens; nec cum muito sonitu, in spiritu vebe- menti (hæc enim propter incredulos facta sunt) se l in specie luminis, quod menti patet, cum omni tranquillitate et jucunditate animi, sic, ut intelli- gas, tibi apparebit : quod æterni ac primi illius Juminis procemium, et fulgor ac scintilla quædam sempiternæ beatitudinis est. Hoc nunclucente lumi- ne, omnis inquieta ac turbulenta cogitatio dispe- rit, et omnis concitatior animi motio dissipatur, ominis corporis morbus sanatur. Tunc oculi cordis tui purgantur, cernuntque Deum, quod in beatitu - dinibus scriptum est ". Tunc velut in speculo parva errata sua intuens anima, in abyssum humilitatis dejicitur, perspectaque gloriæ magnitudine, omni lætitia et voluptate repletur, et insperato attonita miraculo, lacrymis ubertim rorat: atque ita totus homo immutatur, et Deum cognoscit, ab enque primum cognoscitur. Hæc namque sola' omnium coelestium ac terrestrium, præsentium et futuro- rum, tristificorum, lætificorumque contemptionem homini ingenerat, quem simul amicum Dei, et Fi- lium Altissimi, et Deum (quantum quidem in bo- minem cadit) efficit. num in paropsidem intinges : cujus enim sit hæc audacia, non te fugit. Si tibi pedes abluere volue- rit, cum ut dominum et magistrum reverere, et renitere. Sin dixerit : Nisi pedes tibi lavero, non kabebis partem mecum *, etiam totum corpus tuum abluendum alacriter expone: ut ex his quæ tibi fiunt, sublimitatem et magnam humilitatis, eliam deos facientis, intelligas, et majorem tunc utilita- tem referas, si animadvertas, quam si tu patris tui pedes abluisses. Si dixerit inter accumbendum : I¡nus ex vobis me tradet ", aut scandalizat me, ne tegas dolum sed si conscius tibi es, confitere : sin autem, ad pedes ejus in faciem tuam prostra- tus, cum lacrymis interroga: Numquid ego sum, Domine ** ? Etenim in plurimis, et per ignorantiam B offendimus. Porro in pectus Patris recumbere non conducit tibi. Nam etsi Joannes præ multa erga Christum charitate, ut cum homine egit li- bere, nihilominus et ipse cum omnibus, cum om- nia fecisset, seipsum inutilem servum vocare jus- sus est. Si videris ducem tuum supra naturæ mo- rem mira edere, famaque clarescere, crede, et læ- tare, Deoque gratias age, quod hujusmodi magi- strum sortitus es. Sed ne invidi scandalum tibi pariant, cum eum ab illis fortasse ignominiis mul- tari, et alapis cædi, et raptari conspicies : quin ut fervidus ille Petrus gladium arripe, ejusque qui contra patrem tuum blaterare, aut eum attingere non veretur non auriculam solum, sed et manum et linguam amputa. Quod si etiam, ut ille, casti- gere, omnino tamen ob egregiam fidem et chari- tatem magis laudabere. Sin, ut homo, perterritus dixeris: Non novi hominem ³° rursum super hoc amare plora, et ne desperatione absorbeare. Quod si faxis, persuasum habeo fore, ut ille te primum ad se attrahat. Si cum tanquam sceleratum in eru - cem aflìgi, et pro sceleratis mori aspexeris, si po- tes, commorere: aut certe ne malis ut malus, et proditor te adjunge, neque cum ipsis in sanguine innocenti communica; sed ut qui ex timiditate, et infractione animi paulisper pastorem deserueris, filem in illum de integro custodi. Si vinculis le- vabitur, ac dimittetur, iterum accede, ac velut martyrem amplius venerare. Quod si in tentationi- D bas animam reddiderit, corpus ejus sine metu re- quire, et illud multo magis quam vivens præsens konora, unguentoque delibutum, sumptuose ti- mula. Quanquam enim non post triduum extremo die profecto cum universis resurget. Crede autem, illum cum fiducia astare Deo, tametsi corpus ejus sepulcro abs te conditum jaceat, ac sine dubita- tione preces ejusdem exposee, et opitulabitur tibi hic, atque in adversis omnibus tuebitur te, et e cor- pore excedentem recipiet, æternamque mansionem præparabit tibi. Si post omnia quae diximus, scor- 12. C Vide igitur, frater, ne forte præter voluntatem deteriores sequaris. Nam qui perspicientia valet, lupum ab ove, latronem a pastore internoscet : sicut nimirum ipse Dominus ac Deus noster affir- mavit: Attendite, inquit, a falsis prophetis, qui re- niunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis cos ³³. Ut enim arbor ex fructu, sic homo ex ser- mone et opere suo qualis sit cognoscitur: sed co- gnoscitur ab iis in quibus sana est ratio, et animæ sensus constat. Cæteri namque homines etíain ad ipsa opera discernenda stupidi ac stolidi sunt. Quempiam ex inedia captantem auram popularem videntes commendant, et cum humilitate comeden- tem damnant. Alium in humilitate cibo abstinentem pro hypocrita habent; contra ingluviei deditum, simplicem, et minime in epulis accuratum ducunt, qui cum crebro accumbere delectantur, vitiosas inde affectiones suas consolantes. Quin etiam su- lem simulantes, facetasque nugas intempestive effutientes, et gestibus indecoris risum aliis mo, ventes, velut qui per studia istiusmodi, gestus, et sermones virtutem suam, et ȧmása legere co- nentur dum reputant, eos qui cum religione, cum virtute et simplicitate cordis vitam traducunt, vere sanctos, ut aliquos de fæce vulgi falsis ratiun- ** Jac. 111, 2. 27 Matth. XXVI, 21. 28 lbid. 22. Ibid. vi, 15. Jan. x, 18. * Matth. v, 1 s07. 20 Matth. xxvi, 72, 31 Luc. XXI,

431 SYMEONIS JUNIORIS 432 Neque vero per arrogantiam primus cum ipso ma- A sum te vocarit, et ad quiescendum hortatus, dise- řit ɛede hic, et publico abstine, donec induaris virtute ex alto", cum firma spe et inexplebili gau- dio obedi : verax siquidem, fratres mei, talis ma- gister, et a mendacio alienus est. Superven'et nam- que in te etiam nunc par sanctissimi Spiritus vir- tus, non in specie ignis, ut sensu percipi possit, apparens; nec cum muito sonitu, in spiritu vebe- menti (hæc enim propter incredulos facta sunt) se l in specie luminis, quod menti patet, cum omni tranquillitate et jucunditate animi, sic, ut intelli- gas, tibi apparebit : quod æterni ac primi illius Juminis procemium, et fulgor ac scintilla quædam sempiternæ beatitudinis est. Hoc nunclucente lumi- ne, omnis inquieta ac turbulenta cogitatio dispe- rit, et omnis concitatior animi motio dissipatur, ominis corporis morbus sanatur. Tunc oculi cordis tui purgantur, cernuntque Deum, quod in beatitu - dinibus scriptum est ". Tunc velut in speculo parva errata sua intuens anima, in abyssum humilitatis dejicitur, perspectaque gloriæ magnitudine, omni lætitia et voluptate repletur, et insperato attonita miraculo, lacrymis ubertim rorat: atque ita totus homo immutatur, et Deum cognoscit, ab enque primum cognoscitur. Hæc namque sola' omnium coelestium ac terrestrium, præsentium et futuro- rum, tristificorum, lætificorumque contemptionem homini ingenerat, quem simul amicum Dei, et Fi- lium Altissimi, et Deum (quantum quidem in bo- minem cadit) efficit. num in paropsidem intinges : cujus enim sit hæc audacia, non te fugit. Si tibi pedes abluere volue- rit, cum ut dominum et magistrum reverere, et renitere. Sin dixerit : Nisi pedes tibi lavero, non kabebis partem mecum *, etiam totum corpus tuum abluendum alacriter expone: ut ex his quæ tibi fiunt, sublimitatem et magnam humilitatis, eliam deos facientis, intelligas, et majorem tunc utilita- tem referas, si animadvertas, quam si tu patris tui pedes abluisses. Si dixerit inter accumbendum : I¡nus ex vobis me tradet ", aut scandalizat me, ne tegas dolum sed si conscius tibi es, confitere : sin autem, ad pedes ejus in faciem tuam prostra- tus, cum lacrymis interroga: Numquid ego sum, Domine ** ? Etenim in plurimis, et per ignorantiam B offendimus. Porro in pectus Patris recumbere non conducit tibi. Nam etsi Joannes præ multa erga Christum charitate, ut cum homine egit li- bere, nihilominus et ipse cum omnibus, cum om- nia fecisset, seipsum inutilem servum vocare jus- sus est. Si videris ducem tuum supra naturæ mo- rem mira edere, famaque clarescere, crede, et læ- tare, Deoque gratias age, quod hujusmodi magi- strum sortitus es. Sed ne invidi scandalum tibi pariant, cum eum ab illis fortasse ignominiis mul- tari, et alapis cædi, et raptari conspicies : quin ut fervidus ille Petrus gladium arripe, ejusque qui contra patrem tuum blaterare, aut eum attingere non veretur non auriculam solum, sed et manum et linguam amputa. Quod si etiam, ut ille, casti- gere, omnino tamen ob egregiam fidem et chari- tatem magis laudabere. Sin, ut homo, perterritus dixeris: Non novi hominem ³° rursum super hoc amare plora, et ne desperatione absorbeare. Quod si faxis, persuasum habeo fore, ut ille te primum ad se attrahat. Si cum tanquam sceleratum in eru - cem aflìgi, et pro sceleratis mori aspexeris, si po- tes, commorere: aut certe ne malis ut malus, et proditor te adjunge, neque cum ipsis in sanguine innocenti communica; sed ut qui ex timiditate, et infractione animi paulisper pastorem deserueris, filem in illum de integro custodi. Si vinculis le- vabitur, ac dimittetur, iterum accede, ac velut martyrem amplius venerare. Quod si in tentationi- D bas animam reddiderit, corpus ejus sine metu re- quire, et illud multo magis quam vivens præsens konora, unguentoque delibutum, sumptuose ti- mula. Quanquam enim non post triduum extremo die profecto cum universis resurget. Crede autem, illum cum fiducia astare Deo, tametsi corpus ejus sepulcro abs te conditum jaceat, ac sine dubita- tione preces ejusdem exposee, et opitulabitur tibi hic, atque in adversis omnibus tuebitur te, et e cor- pore excedentem recipiet, æternamque mansionem præparabit tibi. Si post omnia quae diximus, scor- 12. C Vide igitur, frater, ne forte præter voluntatem deteriores sequaris. Nam qui perspicientia valet, lupum ab ove, latronem a pastore internoscet : sicut nimirum ipse Dominus ac Deus noster affir- mavit: Attendite, inquit, a falsis prophetis, qui re- niunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis cos ³³. Ut enim arbor ex fructu, sic homo ex ser- mone et opere suo qualis sit cognoscitur: sed co- gnoscitur ab iis in quibus sana est ratio, et animæ sensus constat. Cæteri namque homines etíain ad ipsa opera discernenda stupidi ac stolidi sunt. Quempiam ex inedia captantem auram popularem videntes commendant, et cum humilitate comeden- tem damnant. Alium in humilitate cibo abstinentem pro hypocrita habent; contra ingluviei deditum, simplicem, et minime in epulis accuratum ducunt, qui cum crebro accumbere delectantur, vitiosas inde affectiones suas consolantes. Quin etiam su- lem simulantes, facetasque nugas intempestive effutientes, et gestibus indecoris risum aliis mo, ventes, velut qui per studia istiusmodi, gestus, et sermones virtutem suam, et ȧmása legere co- nentur dum reputant, eos qui cum religione, cum virtute et simplicitate cordis vitam traducunt, vere sanctos, ut aliquos de fæce vulgi falsis ratiun- ** Jac. 111, 2. 27 Matth. XXVI, 21. 28 lbid. 22. Ibid. vi, 15. Jan. x, 18. * Matth. v, 1 s07. 20 Matth. xxvi, 72, 31 Luc. XXI,

431 SYMEONIS JUNIORIS 432 Neque vero per arrogantiam primus cum ipso ma- A sum te vocarit, et ad quiescendum hortatus, dise- řit ɛede hic, et publico abstine, donec induaris virtute ex alto", cum firma spe et inexplebili gau- dio obedi : verax siquidem, fratres mei, talis ma- gister, et a mendacio alienus est. Superven'et nam- que in te etiam nunc par sanctissimi Spiritus vir- tus, non in specie ignis, ut sensu percipi possit, apparens; nec cum muito sonitu, in spiritu vebe- menti (hæc enim propter incredulos facta sunt) se l in specie luminis, quod menti patet, cum omni tranquillitate et jucunditate animi, sic, ut intelli- gas, tibi apparebit : quod æterni ac primi illius Juminis procemium, et fulgor ac scintilla quædam sempiternæ beatitudinis est. Hoc nunclucente lumi- ne, omnis inquieta ac turbulenta cogitatio dispe- rit, et omnis concitatior animi motio dissipatur, ominis corporis morbus sanatur. Tunc oculi cordis tui purgantur, cernuntque Deum, quod in beatitu - dinibus scriptum est ". Tunc velut in speculo parva errata sua intuens anima, in abyssum humilitatis dejicitur, perspectaque gloriæ magnitudine, omni lætitia et voluptate repletur, et insperato attonita miraculo, lacrymis ubertim rorat: atque ita totus homo immutatur, et Deum cognoscit, ab enque primum cognoscitur. Hæc namque sola' omnium coelestium ac terrestrium, præsentium et futuro- rum, tristificorum, lætificorumque contemptionem homini ingenerat, quem simul amicum Dei, et Fi- lium Altissimi, et Deum (quantum quidem in bo- minem cadit) efficit. num in paropsidem intinges : cujus enim sit hæc audacia, non te fugit. Si tibi pedes abluere volue- rit, cum ut dominum et magistrum reverere, et renitere. Sin dixerit : Nisi pedes tibi lavero, non kabebis partem mecum *, etiam totum corpus tuum abluendum alacriter expone: ut ex his quæ tibi fiunt, sublimitatem et magnam humilitatis, eliam deos facientis, intelligas, et majorem tunc utilita- tem referas, si animadvertas, quam si tu patris tui pedes abluisses. Si dixerit inter accumbendum : I¡nus ex vobis me tradet ", aut scandalizat me, ne tegas dolum sed si conscius tibi es, confitere : sin autem, ad pedes ejus in faciem tuam prostra- tus, cum lacrymis interroga: Numquid ego sum, Domine ** ? Etenim in plurimis, et per ignorantiam B offendimus. Porro in pectus Patris recumbere non conducit tibi. Nam etsi Joannes præ multa erga Christum charitate, ut cum homine egit li- bere, nihilominus et ipse cum omnibus, cum om- nia fecisset, seipsum inutilem servum vocare jus- sus est. Si videris ducem tuum supra naturæ mo- rem mira edere, famaque clarescere, crede, et læ- tare, Deoque gratias age, quod hujusmodi magi- strum sortitus es. Sed ne invidi scandalum tibi pariant, cum eum ab illis fortasse ignominiis mul- tari, et alapis cædi, et raptari conspicies : quin ut fervidus ille Petrus gladium arripe, ejusque qui contra patrem tuum blaterare, aut eum attingere non veretur non auriculam solum, sed et manum et linguam amputa. Quod si etiam, ut ille, casti- gere, omnino tamen ob egregiam fidem et chari- tatem magis laudabere. Sin, ut homo, perterritus dixeris: Non novi hominem ³° rursum super hoc amare plora, et ne desperatione absorbeare. Quod si faxis, persuasum habeo fore, ut ille te primum ad se attrahat. Si cum tanquam sceleratum in eru - cem aflìgi, et pro sceleratis mori aspexeris, si po- tes, commorere: aut certe ne malis ut malus, et proditor te adjunge, neque cum ipsis in sanguine innocenti communica; sed ut qui ex timiditate, et infractione animi paulisper pastorem deserueris, filem in illum de integro custodi. Si vinculis le- vabitur, ac dimittetur, iterum accede, ac velut martyrem amplius venerare. Quod si in tentationi- D bas animam reddiderit, corpus ejus sine metu re- quire, et illud multo magis quam vivens præsens konora, unguentoque delibutum, sumptuose ti- mula. Quanquam enim non post triduum extremo die profecto cum universis resurget. Crede autem, illum cum fiducia astare Deo, tametsi corpus ejus sepulcro abs te conditum jaceat, ac sine dubita- tione preces ejusdem exposee, et opitulabitur tibi hic, atque in adversis omnibus tuebitur te, et e cor- pore excedentem recipiet, æternamque mansionem præparabit tibi. Si post omnia quae diximus, scor- 12. C Vide igitur, frater, ne forte præter voluntatem deteriores sequaris. Nam qui perspicientia valet, lupum ab ove, latronem a pastore internoscet : sicut nimirum ipse Dominus ac Deus noster affir- mavit: Attendite, inquit, a falsis prophetis, qui re- niunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis cos ³³. Ut enim arbor ex fructu, sic homo ex ser- mone et opere suo qualis sit cognoscitur: sed co- gnoscitur ab iis in quibus sana est ratio, et animæ sensus constat. Cæteri namque homines etíain ad ipsa opera discernenda stupidi ac stolidi sunt. Quempiam ex inedia captantem auram popularem videntes commendant, et cum humilitate comeden- tem damnant. Alium in humilitate cibo abstinentem pro hypocrita habent; contra ingluviei deditum, simplicem, et minime in epulis accuratum ducunt, qui cum crebro accumbere delectantur, vitiosas inde affectiones suas consolantes. Quin etiam su- lem simulantes, facetasque nugas intempestive effutientes, et gestibus indecoris risum aliis mo, ventes, velut qui per studia istiusmodi, gestus, et sermones virtutem suam, et ȧmása legere co- nentur dum reputant, eos qui cum religione, cum virtute et simplicitate cordis vitam traducunt, vere sanctos, ut aliquos de fæce vulgi falsis ratiun- ** Jac. 111, 2. 27 Matth. XXVI, 21. 28 lbid. 22. Ibid. vi, 15. Jan. x, 18. * Matth. v, 1 s07. 20 Matth. xxvi, 72, 31 Luc. XXI,

433 ORATIO XXIV. 434 culis decipiant, iisque antevertunt. Adhæc alii lo- ▲ Et sancti Patres Ecclesiæ lumina ac magistri, ni- B quacem, et ostendabundum, appositum ad docen- dum, et spiritualern esse existimant: taciturnum, et otiosa verba caventem sedulo, agrestem et mu- tum pronuntiant. Alii in Spiritu sancto loquentem, ul alta sapientem ac superbum aversantur, verbis ejus attoniti magis, quam compuncti : natura au- tem, aut ex disciplinarum peritia ore rotundo dis- serentem, et contra salutem suam mentientem, supra modum commendant et probant. Atque ita nullas inter hos est, qui recte, et ut se habet, rem videre, dijudicareque possit. Rari sunt enim, et his temporibus potissimum, qui animos bene re- gere, eorumque morbos probe curare sciant. Jeju- nia enim, et vigilias et speciem pietatis multi for - tasse simularunt, aut etiam opere exercuerunt, nec pauca e pectore depromere, et verbis docere plures facile possunt : ast qui cum lacrymis motus a ratione aversos exscindant, virtutesque compre- bensivas ita possideant ut iis spoliari nequeant, perpauci reperiuntur. Virtutes comprehensivas appellamus humilitatem, vitiosarum affectionum jugulatricem, et cœlestis atque angelicæ apathiæ conciliatricem. Item charitatem, quæ nunquam stat, neque cadit; sed prioribus semper adjicit, desiderium desiderio, amorem amore cumulans. Ex qua discretio exsistit, quæ et seipsam, et se- quentes se recta ducit, et bene procedendo ac pro- ficiendo mare, quod sola intelligentia percipitur, trajicit; quam et tu Deum poscere debes, nunc C maxime, quo res tuas secundum ejus beneplacitum discernas atque dijudices, et ita labores conten- dasque, ut Christum et in hac vita adjutorem, et in futura claritatis suæ voluptatem affatim et tibi impertientem invenias. Et neque ut pastorem se- quaris lupum, neque morbido gregi te immisceas, neque solus seorsum reperiare; ut neque ant a lupo animarum perditore, aut a bellua interceptus conspiciare; aut alio atque alio morbo ægrotus, secundum animam intereas; aut cum solus cecide- ris, illud Væ in te quadret ". Qui enim bono sė præceptori tradiderit, nihil istorum curabit, sed sollicitudinis expers, vita peracta, in Christo Jesu Domino nostro salvabitur. ORATIO XXIV. ARGUMENTUM. Ducem Christi gregis ratione præditi primum semet- ipsum accurate considerare et explorare debere ; quippe quem discere, el exsequi Dei voluntatem semper oportet, et ita demum alios idipsum do- cere quo sermo doctrinæ ejus cum actione conjun- clus, auditoribus gratus accidat. Alioqui salutem sibi suam ipse curel, ne tum sibi, tum quibus præest, perniciem atque interitum creet. Dominus noster Jesus Christus non solum do- centem beatum prædicat: sed eum quoque, qui fecit, ante quam doceret: Beatus, inquit, qui fecit et docuit, hic magnus vocabitur in regno cœlorum **. * Eccle. IV, 10. ** Matth. v, 19. D bil scriptis mandarunt, aut voce docuerunt, quod ipsi prius facto non præstitissent, et ubi præstite- runt, res illis successit ex sententia. Etenim disci- puli magistro tali operam dantes, ad ejus imita. tionem incitantur: nec tantum ex illis sermonibus proficiunt, quantum præclaris ejusdem actionibus et exemplo ad virtutem capessendam exardescunt, et iisdem vestigiis incedere coguntur. At enim, væ nobis, fratres, cum in istam confidentiam, et in has tenebras monachi- incidimus, ut vos Christi oves sine Christo pascere aggrederemur, ac propter voluptatem, commodaque corporis, et acquirendam pecuniam, honoremque ab hominibus ( væ abjecto mihi atque misero) apostolicam dignitatem omni. modis assumere contendimus, illorumque potesta - tem auro mercamur, nec Deum timentes, nec bo. mines nos intuentes reveriti. Ac solium quidem regis illo invito conscendere nemo audet. Sed ne- que grammatici, aut rhetoris alicujus occupare locum, qui idiota sit, neque audiente populo Scri- pturas recitare, qui litteras nescit, cum nos interim apostolici muneris amplitudinem quærimus; aut etiam delatam non rejicimus, qui gratiam aposto- lorum nondum accepimus neque fructus ejus in nobis demessos aspeximus. Et quomodo, fratres, tantam audaciæ magnitudinem concipere non for- midamus? Dicite mihi, dilecti, si frequens ista, et ampla civitas quempiam advocaret, ac diceret: Te præpositum, et imperatoris protovestiarium crea- bimus, tu solus ascende in regiam, ingressusque, causam nostram apud imperatorem age, ipsumque precare, nt hæc et illa nobis præstet. Si is palatium nunquam intravisset; sed tam ipsis aulicis omni- bus, quam imperatori ignotus esset, num istuc unquam facere, aut dignitatem istam inire sustŕ- neret? Adeo projectum fore neminem omnes procul dubio fatebimur, et suasores istos ut insa- nos et amentes reprehensurum et irrisurum, di- gnitatemque non ut honoris, sed at dedecoris, et supplicii materiam repudiaturum. Si igitur in re- bus humanis hæc, et similia committere nefas est, nonne horribile est ac videtur, fratres, apostoli- cam dignitatem inconsiderate suscipere, et ad inaccessibile lumen accedere, mediatoresque, et interpretes Dei et hominum fieri ? Num leve quid- dam, et despicabile hujus rei conatum ducimus ? Proh dolor fratres, quoniam, ut vereor, in quam- dam tenebrarum universitatem devoluti sumus, atque idcirco quam audaci nos facinore obstrinxe. rimus, non videinus. Nam si videremus, nunquam eo arrogantiæ, confidentiæque processissemus, ut divinis rebus insultaremus, majoreque honore ac timore terrenum, quam immortalem regem Chri- stum coleremus. Quocirca nos ipsos excutere, ex- aminareque, et ad hunc magistratum indigne co- nantes ascendere, omni ratione evertere, corumque

433 ORATIO XXIV. 434 culis decipiant, iisque antevertunt. Adhæc alii lo- ▲ Et sancti Patres Ecclesiæ lumina ac magistri, ni- B quacem, et ostendabundum, appositum ad docen- dum, et spiritualern esse existimant: taciturnum, et otiosa verba caventem sedulo, agrestem et mu- tum pronuntiant. Alii in Spiritu sancto loquentem, ul alta sapientem ac superbum aversantur, verbis ejus attoniti magis, quam compuncti : natura au- tem, aut ex disciplinarum peritia ore rotundo dis- serentem, et contra salutem suam mentientem, supra modum commendant et probant. Atque ita nullas inter hos est, qui recte, et ut se habet, rem videre, dijudicareque possit. Rari sunt enim, et his temporibus potissimum, qui animos bene re- gere, eorumque morbos probe curare sciant. Jeju- nia enim, et vigilias et speciem pietatis multi for - tasse simularunt, aut etiam opere exercuerunt, nec pauca e pectore depromere, et verbis docere plures facile possunt : ast qui cum lacrymis motus a ratione aversos exscindant, virtutesque compre- bensivas ita possideant ut iis spoliari nequeant, perpauci reperiuntur. Virtutes comprehensivas appellamus humilitatem, vitiosarum affectionum jugulatricem, et cœlestis atque angelicæ apathiæ conciliatricem. Item charitatem, quæ nunquam stat, neque cadit; sed prioribus semper adjicit, desiderium desiderio, amorem amore cumulans. Ex qua discretio exsistit, quæ et seipsam, et se- quentes se recta ducit, et bene procedendo ac pro- ficiendo mare, quod sola intelligentia percipitur, trajicit; quam et tu Deum poscere debes, nunc C maxime, quo res tuas secundum ejus beneplacitum discernas atque dijudices, et ita labores conten- dasque, ut Christum et in hac vita adjutorem, et in futura claritatis suæ voluptatem affatim et tibi impertientem invenias. Et neque ut pastorem se- quaris lupum, neque morbido gregi te immisceas, neque solus seorsum reperiare; ut neque ant a lupo animarum perditore, aut a bellua interceptus conspiciare; aut alio atque alio morbo ægrotus, secundum animam intereas; aut cum solus cecide- ris, illud Væ in te quadret ". Qui enim bono sė præceptori tradiderit, nihil istorum curabit, sed sollicitudinis expers, vita peracta, in Christo Jesu Domino nostro salvabitur. ORATIO XXIV. ARGUMENTUM. Ducem Christi gregis ratione præditi primum semet- ipsum accurate considerare et explorare debere ; quippe quem discere, el exsequi Dei voluntatem semper oportet, et ita demum alios idipsum do- cere quo sermo doctrinæ ejus cum actione conjun- clus, auditoribus gratus accidat. Alioqui salutem sibi suam ipse curel, ne tum sibi, tum quibus præest, perniciem atque interitum creet. Dominus noster Jesus Christus non solum do- centem beatum prædicat: sed eum quoque, qui fecit, ante quam doceret: Beatus, inquit, qui fecit et docuit, hic magnus vocabitur in regno cœlorum **. * Eccle. IV, 10. ** Matth. v, 19. D bil scriptis mandarunt, aut voce docuerunt, quod ipsi prius facto non præstitissent, et ubi præstite- runt, res illis successit ex sententia. Etenim disci- puli magistro tali operam dantes, ad ejus imita. tionem incitantur: nec tantum ex illis sermonibus proficiunt, quantum præclaris ejusdem actionibus et exemplo ad virtutem capessendam exardescunt, et iisdem vestigiis incedere coguntur. At enim, væ nobis, fratres, cum in istam confidentiam, et in has tenebras monachi- incidimus, ut vos Christi oves sine Christo pascere aggrederemur, ac propter voluptatem, commodaque corporis, et acquirendam pecuniam, honoremque ab hominibus ( væ abjecto mihi atque misero) apostolicam dignitatem omni. modis assumere contendimus, illorumque potesta - tem auro mercamur, nec Deum timentes, nec bo. mines nos intuentes reveriti. Ac solium quidem regis illo invito conscendere nemo audet. Sed ne- que grammatici, aut rhetoris alicujus occupare locum, qui idiota sit, neque audiente populo Scri- pturas recitare, qui litteras nescit, cum nos interim apostolici muneris amplitudinem quærimus; aut etiam delatam non rejicimus, qui gratiam aposto- lorum nondum accepimus neque fructus ejus in nobis demessos aspeximus. Et quomodo, fratres, tantam audaciæ magnitudinem concipere non for- midamus? Dicite mihi, dilecti, si frequens ista, et ampla civitas quempiam advocaret, ac diceret: Te præpositum, et imperatoris protovestiarium crea- bimus, tu solus ascende in regiam, ingressusque, causam nostram apud imperatorem age, ipsumque precare, nt hæc et illa nobis præstet. Si is palatium nunquam intravisset; sed tam ipsis aulicis omni- bus, quam imperatori ignotus esset, num istuc unquam facere, aut dignitatem istam inire sustŕ- neret? Adeo projectum fore neminem omnes procul dubio fatebimur, et suasores istos ut insa- nos et amentes reprehensurum et irrisurum, di- gnitatemque non ut honoris, sed at dedecoris, et supplicii materiam repudiaturum. Si igitur in re- bus humanis hæc, et similia committere nefas est, nonne horribile est ac videtur, fratres, apostoli- cam dignitatem inconsiderate suscipere, et ad inaccessibile lumen accedere, mediatoresque, et interpretes Dei et hominum fieri ? Num leve quid- dam, et despicabile hujus rei conatum ducimus ? Proh dolor fratres, quoniam, ut vereor, in quam- dam tenebrarum universitatem devoluti sumus, atque idcirco quam audaci nos facinore obstrinxe. rimus, non videinus. Nam si videremus, nunquam eo arrogantiæ, confidentiæque processissemus, ut divinis rebus insultaremus, majoreque honore ac timore terrenum, quam immortalem regem Chri- stum coleremus. Quocirca nos ipsos excutere, ex- aminareque, et ad hunc magistratum indigne co- nantes ascendere, omni ratione evertere, corumque

433 ORATIO XXIV. 434 culis decipiant, iisque antevertunt. Adhæc alii lo- ▲ Et sancti Patres Ecclesiæ lumina ac magistri, ni- B quacem, et ostendabundum, appositum ad docen- dum, et spiritualern esse existimant: taciturnum, et otiosa verba caventem sedulo, agrestem et mu- tum pronuntiant. Alii in Spiritu sancto loquentem, ul alta sapientem ac superbum aversantur, verbis ejus attoniti magis, quam compuncti : natura au- tem, aut ex disciplinarum peritia ore rotundo dis- serentem, et contra salutem suam mentientem, supra modum commendant et probant. Atque ita nullas inter hos est, qui recte, et ut se habet, rem videre, dijudicareque possit. Rari sunt enim, et his temporibus potissimum, qui animos bene re- gere, eorumque morbos probe curare sciant. Jeju- nia enim, et vigilias et speciem pietatis multi for - tasse simularunt, aut etiam opere exercuerunt, nec pauca e pectore depromere, et verbis docere plures facile possunt : ast qui cum lacrymis motus a ratione aversos exscindant, virtutesque compre- bensivas ita possideant ut iis spoliari nequeant, perpauci reperiuntur. Virtutes comprehensivas appellamus humilitatem, vitiosarum affectionum jugulatricem, et cœlestis atque angelicæ apathiæ conciliatricem. Item charitatem, quæ nunquam stat, neque cadit; sed prioribus semper adjicit, desiderium desiderio, amorem amore cumulans. Ex qua discretio exsistit, quæ et seipsam, et se- quentes se recta ducit, et bene procedendo ac pro- ficiendo mare, quod sola intelligentia percipitur, trajicit; quam et tu Deum poscere debes, nunc C maxime, quo res tuas secundum ejus beneplacitum discernas atque dijudices, et ita labores conten- dasque, ut Christum et in hac vita adjutorem, et in futura claritatis suæ voluptatem affatim et tibi impertientem invenias. Et neque ut pastorem se- quaris lupum, neque morbido gregi te immisceas, neque solus seorsum reperiare; ut neque ant a lupo animarum perditore, aut a bellua interceptus conspiciare; aut alio atque alio morbo ægrotus, secundum animam intereas; aut cum solus cecide- ris, illud Væ in te quadret ". Qui enim bono sė præceptori tradiderit, nihil istorum curabit, sed sollicitudinis expers, vita peracta, in Christo Jesu Domino nostro salvabitur. ORATIO XXIV. ARGUMENTUM. Ducem Christi gregis ratione præditi primum semet- ipsum accurate considerare et explorare debere ; quippe quem discere, el exsequi Dei voluntatem semper oportet, et ita demum alios idipsum do- cere quo sermo doctrinæ ejus cum actione conjun- clus, auditoribus gratus accidat. Alioqui salutem sibi suam ipse curel, ne tum sibi, tum quibus præest, perniciem atque interitum creet. Dominus noster Jesus Christus non solum do- centem beatum prædicat: sed eum quoque, qui fecit, ante quam doceret: Beatus, inquit, qui fecit et docuit, hic magnus vocabitur in regno cœlorum **. * Eccle. IV, 10. ** Matth. v, 19. D bil scriptis mandarunt, aut voce docuerunt, quod ipsi prius facto non præstitissent, et ubi præstite- runt, res illis successit ex sententia. Etenim disci- puli magistro tali operam dantes, ad ejus imita. tionem incitantur: nec tantum ex illis sermonibus proficiunt, quantum præclaris ejusdem actionibus et exemplo ad virtutem capessendam exardescunt, et iisdem vestigiis incedere coguntur. At enim, væ nobis, fratres, cum in istam confidentiam, et in has tenebras monachi- incidimus, ut vos Christi oves sine Christo pascere aggrederemur, ac propter voluptatem, commodaque corporis, et acquirendam pecuniam, honoremque ab hominibus ( væ abjecto mihi atque misero) apostolicam dignitatem omni. modis assumere contendimus, illorumque potesta - tem auro mercamur, nec Deum timentes, nec bo. mines nos intuentes reveriti. Ac solium quidem regis illo invito conscendere nemo audet. Sed ne- que grammatici, aut rhetoris alicujus occupare locum, qui idiota sit, neque audiente populo Scri- pturas recitare, qui litteras nescit, cum nos interim apostolici muneris amplitudinem quærimus; aut etiam delatam non rejicimus, qui gratiam aposto- lorum nondum accepimus neque fructus ejus in nobis demessos aspeximus. Et quomodo, fratres, tantam audaciæ magnitudinem concipere non for- midamus? Dicite mihi, dilecti, si frequens ista, et ampla civitas quempiam advocaret, ac diceret: Te præpositum, et imperatoris protovestiarium crea- bimus, tu solus ascende in regiam, ingressusque, causam nostram apud imperatorem age, ipsumque precare, nt hæc et illa nobis præstet. Si is palatium nunquam intravisset; sed tam ipsis aulicis omni- bus, quam imperatori ignotus esset, num istuc unquam facere, aut dignitatem istam inire sustŕ- neret? Adeo projectum fore neminem omnes procul dubio fatebimur, et suasores istos ut insa- nos et amentes reprehensurum et irrisurum, di- gnitatemque non ut honoris, sed at dedecoris, et supplicii materiam repudiaturum. Si igitur in re- bus humanis hæc, et similia committere nefas est, nonne horribile est ac videtur, fratres, apostoli- cam dignitatem inconsiderate suscipere, et ad inaccessibile lumen accedere, mediatoresque, et interpretes Dei et hominum fieri ? Num leve quid- dam, et despicabile hujus rei conatum ducimus ? Proh dolor fratres, quoniam, ut vereor, in quam- dam tenebrarum universitatem devoluti sumus, atque idcirco quam audaci nos facinore obstrinxe. rimus, non videinus. Nam si videremus, nunquam eo arrogantiæ, confidentiæque processissemus, ut divinis rebus insultaremus, majoreque honore ac timore terrenum, quam immortalem regem Chri- stum coleremus. Quocirca nos ipsos excutere, ex- aminareque, et ad hunc magistratum indigne co- nantes ascendere, omni ratione evertere, corumque

435 SYMEONIS JUNIORIS consiliis obviam ire ne desinamus, sed pro virili ▲ nostra appetitu rationi haud consentaneo eos pro- hibere studeamus, ut et ipsos damnatione liberemus, et nos vitam securiorem agitemus. $ 1. 436 tuum, et commissarum tibi ovium, vel potius pa- trum et fratrum tuoruni perspicere poteris, bene illos internoscens, ac pro éo ut decet gubernans. Ecclesia enim, seu conventus et congregatio mo- nachorum corpus quoddam est, ut audis ex Paulo de Christianorum Ecclesia, et ejus caput præpo- situs. Jam quemadmodum cætera corporis membra singula seorsum suam propriam functionem habent, út pes ambulandi, manus tenendi et operandi, caput autem totius instar est, utpote in quo omnes sensus, et mens, et ratio habitant; sic et in mona- sterio fratres non omnes omnia, sed alius alind quiddam efficere, et in hoc vel illo ministrare con- suevit. Unde in cœtu sub unius obedientia degen- tium vix unam, aut duas virtutes in eodem invenias. Nec mirum, membra enim particulatim sout; præses autem, sive præpositus omnes virtutes poscitur; nec solum illas quæ in anima, sed etíam quæ in corpore subjiciuntur : et insuper cum vir- tutibus ipsa mystica, magnaque charismata. Sicut namqué viri caput, ab externa conformatione, et decora spécie eximiam, honore dignam præfert elegantiam: verumtamen nisi mens in eo vigeat, sensusque salvos, et integros habeat, inutile judicatur, sperniturque ab omnibus: Ita sané et præfectus. Non enim tántummodo ab animæ et corporis dotibus ornari et fulgere, verum etiam a charismatis spiritualibus plus honestari debet : siquidem aliud est virtus, et aliud charisma. Virtutibus énim studio ac diligentia nostra recte fungimur, et nostris eæ laboribus comparantur : spiritualia vero charismáta dona sunt, quæ cer- tantibus a Deo dantur. Verbi causa, jejunium, et castitas virtutes sunt, marcidas etenim reddant voluptates, et corporis incendia compescunt: qua quidem nostræ voluntatis et arbitrii opera sunt. At vero sine afflictione, ac labore has exercere, et ad castimoniam, absolutamque perturbationum vacuitatem pervenire, hoc donum Dei, et charisma summum est, Rursum, iræ, et excandescentiæ im- perare, magni certaminis est, laborisque non me- diocris. Eo autem venire, ut ab his motum nullum sentias, et cordis tranquillitatem, perfectamque mansuetudinem possideas, solius Dei opas, et Porro qui in semet diligenter inquirens, omni gloriæ desiderio solutum, nec ullum in se volupta- tis, aut corporeæ cupiditatis vestigium invenit, avaritiaque, et malevolentia ob illataın injuriam purgatum, perfecte mansuetum, et irasci nescium, ut sola auditione nominis Christi ejus amore ac desiderio accendatur, et oppleatur lacrymis, et insuper proximorum vice lugeat, alienaque delicta sua æstimet, ac se majorem omnibus peccatorem ex animo reputet, ac postremo, si uberem sancti Spiritus gratiam, solis instar in se micantem, et interiora cordis ejus perficientem videt, et ubi B miraculum in se manifeste perpetrari animadvertit, ut ardeat quidem in eo, quod igni inaccessibili uniatur, non autem comburatur, in eo, quod ejus anima omni turbido motu vacet : præterea, si sic humiliatur, ut se haud idoneum, et indignum, hu- manæ naturæ infirmitatem sciens, arbitretur, fidit vero supernæ gratiæ, et aptitudini, quam illa lar- gitur, et eadem ita postulante munus alacriter capessit, omnem humanam ratiocinationem repel- lens, anımamque Ipsam propter solum Dei mánda- tum, charitatemque proximi pro fratribus morti objectat : si insuper mentem omnı mündana cogi- tutione immunem habet, et lucida humilitatis tu- nica coopertus est, ut erga adjutores suos nec modice afficiatur, sed pari bonitate, candore, et innocentìa cordis sui in omnes est; ne tunc quidem citra patris sui consilium ac voluntatem provin- ciam suscipere audeat : sed humillet se, et eo bene precante jubenteque id faciat, præfecturamque ob solam fratrum salutem accipiat. Verum si patrem suun spiritualem ejusdem spiritus participem, et cadem cognitione ac dono dignatum novit, at non divinæ voluntati contraria, sed secundum ipsum donum et mensuram loquatur ei, quæ Deo placent, et ejus animæ conducant, quo non Deo, sed homini obediens inveniatur, et gloria collatoque sibi dono exuatur. Si enim adjutorem bonum, et spiritualem consiliarium invenerit, tutius istuc munus auspi- cabitur, et humilius de se sentiet. Hæc itaque omnia D illius dextræ mutatio est *. Rursum, dispergere et his plura si videns viderit, vere inveniet, et per seipsum cognoscet, imo vero a Sole justitiæ discet, si forte etiam in solem aliquando oculos intendit. Quod si quæ prætexuntur talia et tam difficilia sunt, nec facile est intelligere, quomodo secundum Deum fiant, quanto tandem operosior erit rei ipsius aggressio, et administratio, et ad tentationes suffe- rendas patientia, et in bellis istiusmodi subtilissima dijudicatio. Quare, pater spiritualis etiam atque etiam cor tuum inspecta, oculum animi tui magis semper lava, puramque et mundum conserva, per quem et cor *** Rom. XII, 4 sega. ** Psal. Lxxvi, 14. C ac distribuere facultates omnes pauperibus, men- dicumque fleri, et stipem cogere, nostri est pro- positi atque consilii. Sed nihil concupiscere, quin cum gaudio et voluptate mendicitatis durissima perferre incommoda, mystica quædam, et divina operatio est. Sic quælibet actio bona et honesta, secundum Dei legem suscepta, virtus dicitur: Ta- men sicut agricola solum arando, fodiendo, et semina bumo obruendo laborat, Dei autem munus est, ut eadem semina comprehendant, et fructum ferant matutinum ac serotinum: ita et in spiri- tualibus omnino usuvenire comperies. Nostrum est

435 SYMEONIS JUNIORIS consiliis obviam ire ne desinamus, sed pro virili ▲ nostra appetitu rationi haud consentaneo eos pro- hibere studeamus, ut et ipsos damnatione liberemus, et nos vitam securiorem agitemus. $ 1. 436 tuum, et commissarum tibi ovium, vel potius pa- trum et fratrum tuoruni perspicere poteris, bene illos internoscens, ac pro éo ut decet gubernans. Ecclesia enim, seu conventus et congregatio mo- nachorum corpus quoddam est, ut audis ex Paulo de Christianorum Ecclesia, et ejus caput præpo- situs. Jam quemadmodum cætera corporis membra singula seorsum suam propriam functionem habent, út pes ambulandi, manus tenendi et operandi, caput autem totius instar est, utpote in quo omnes sensus, et mens, et ratio habitant; sic et in mona- sterio fratres non omnes omnia, sed alius alind quiddam efficere, et in hoc vel illo ministrare con- suevit. Unde in cœtu sub unius obedientia degen- tium vix unam, aut duas virtutes in eodem invenias. Nec mirum, membra enim particulatim sout; præses autem, sive præpositus omnes virtutes poscitur; nec solum illas quæ in anima, sed etíam quæ in corpore subjiciuntur : et insuper cum vir- tutibus ipsa mystica, magnaque charismata. Sicut namqué viri caput, ab externa conformatione, et decora spécie eximiam, honore dignam præfert elegantiam: verumtamen nisi mens in eo vigeat, sensusque salvos, et integros habeat, inutile judicatur, sperniturque ab omnibus: Ita sané et præfectus. Non enim tántummodo ab animæ et corporis dotibus ornari et fulgere, verum etiam a charismatis spiritualibus plus honestari debet : siquidem aliud est virtus, et aliud charisma. Virtutibus énim studio ac diligentia nostra recte fungimur, et nostris eæ laboribus comparantur : spiritualia vero charismáta dona sunt, quæ cer- tantibus a Deo dantur. Verbi causa, jejunium, et castitas virtutes sunt, marcidas etenim reddant voluptates, et corporis incendia compescunt: qua quidem nostræ voluntatis et arbitrii opera sunt. At vero sine afflictione, ac labore has exercere, et ad castimoniam, absolutamque perturbationum vacuitatem pervenire, hoc donum Dei, et charisma summum est, Rursum, iræ, et excandescentiæ im- perare, magni certaminis est, laborisque non me- diocris. Eo autem venire, ut ab his motum nullum sentias, et cordis tranquillitatem, perfectamque mansuetudinem possideas, solius Dei opas, et Porro qui in semet diligenter inquirens, omni gloriæ desiderio solutum, nec ullum in se volupta- tis, aut corporeæ cupiditatis vestigium invenit, avaritiaque, et malevolentia ob illataın injuriam purgatum, perfecte mansuetum, et irasci nescium, ut sola auditione nominis Christi ejus amore ac desiderio accendatur, et oppleatur lacrymis, et insuper proximorum vice lugeat, alienaque delicta sua æstimet, ac se majorem omnibus peccatorem ex animo reputet, ac postremo, si uberem sancti Spiritus gratiam, solis instar in se micantem, et interiora cordis ejus perficientem videt, et ubi B miraculum in se manifeste perpetrari animadvertit, ut ardeat quidem in eo, quod igni inaccessibili uniatur, non autem comburatur, in eo, quod ejus anima omni turbido motu vacet : præterea, si sic humiliatur, ut se haud idoneum, et indignum, hu- manæ naturæ infirmitatem sciens, arbitretur, fidit vero supernæ gratiæ, et aptitudini, quam illa lar- gitur, et eadem ita postulante munus alacriter capessit, omnem humanam ratiocinationem repel- lens, anımamque Ipsam propter solum Dei mánda- tum, charitatemque proximi pro fratribus morti objectat : si insuper mentem omnı mündana cogi- tutione immunem habet, et lucida humilitatis tu- nica coopertus est, ut erga adjutores suos nec modice afficiatur, sed pari bonitate, candore, et innocentìa cordis sui in omnes est; ne tunc quidem citra patris sui consilium ac voluntatem provin- ciam suscipere audeat : sed humillet se, et eo bene precante jubenteque id faciat, præfecturamque ob solam fratrum salutem accipiat. Verum si patrem suun spiritualem ejusdem spiritus participem, et cadem cognitione ac dono dignatum novit, at non divinæ voluntati contraria, sed secundum ipsum donum et mensuram loquatur ei, quæ Deo placent, et ejus animæ conducant, quo non Deo, sed homini obediens inveniatur, et gloria collatoque sibi dono exuatur. Si enim adjutorem bonum, et spiritualem consiliarium invenerit, tutius istuc munus auspi- cabitur, et humilius de se sentiet. Hæc itaque omnia D illius dextræ mutatio est *. Rursum, dispergere et his plura si videns viderit, vere inveniet, et per seipsum cognoscet, imo vero a Sole justitiæ discet, si forte etiam in solem aliquando oculos intendit. Quod si quæ prætexuntur talia et tam difficilia sunt, nec facile est intelligere, quomodo secundum Deum fiant, quanto tandem operosior erit rei ipsius aggressio, et administratio, et ad tentationes suffe- rendas patientia, et in bellis istiusmodi subtilissima dijudicatio. Quare, pater spiritualis etiam atque etiam cor tuum inspecta, oculum animi tui magis semper lava, puramque et mundum conserva, per quem et cor *** Rom. XII, 4 sega. ** Psal. Lxxvi, 14. C ac distribuere facultates omnes pauperibus, men- dicumque fleri, et stipem cogere, nostri est pro- positi atque consilii. Sed nihil concupiscere, quin cum gaudio et voluptate mendicitatis durissima perferre incommoda, mystica quædam, et divina operatio est. Sic quælibet actio bona et honesta, secundum Dei legem suscepta, virtus dicitur: Ta- men sicut agricola solum arando, fodiendo, et semina bumo obruendo laborat, Dei autem munus est, ut eadem semina comprehendant, et fructum ferant matutinum ac serotinum: ita et in spiri- tualibus omnino usuvenire comperies. Nostrum est

435 SYMEONIS JUNIORIS consiliis obviam ire ne desinamus, sed pro virili ▲ nostra appetitu rationi haud consentaneo eos pro- hibere studeamus, ut et ipsos damnatione liberemus, et nos vitam securiorem agitemus. $ 1. 436 tuum, et commissarum tibi ovium, vel potius pa- trum et fratrum tuoruni perspicere poteris, bene illos internoscens, ac pro éo ut decet gubernans. Ecclesia enim, seu conventus et congregatio mo- nachorum corpus quoddam est, ut audis ex Paulo de Christianorum Ecclesia, et ejus caput præpo- situs. Jam quemadmodum cætera corporis membra singula seorsum suam propriam functionem habent, út pes ambulandi, manus tenendi et operandi, caput autem totius instar est, utpote in quo omnes sensus, et mens, et ratio habitant; sic et in mona- sterio fratres non omnes omnia, sed alius alind quiddam efficere, et in hoc vel illo ministrare con- suevit. Unde in cœtu sub unius obedientia degen- tium vix unam, aut duas virtutes in eodem invenias. Nec mirum, membra enim particulatim sout; præses autem, sive præpositus omnes virtutes poscitur; nec solum illas quæ in anima, sed etíam quæ in corpore subjiciuntur : et insuper cum vir- tutibus ipsa mystica, magnaque charismata. Sicut namqué viri caput, ab externa conformatione, et decora spécie eximiam, honore dignam præfert elegantiam: verumtamen nisi mens in eo vigeat, sensusque salvos, et integros habeat, inutile judicatur, sperniturque ab omnibus: Ita sané et præfectus. Non enim tántummodo ab animæ et corporis dotibus ornari et fulgere, verum etiam a charismatis spiritualibus plus honestari debet : siquidem aliud est virtus, et aliud charisma. Virtutibus énim studio ac diligentia nostra recte fungimur, et nostris eæ laboribus comparantur : spiritualia vero charismáta dona sunt, quæ cer- tantibus a Deo dantur. Verbi causa, jejunium, et castitas virtutes sunt, marcidas etenim reddant voluptates, et corporis incendia compescunt: qua quidem nostræ voluntatis et arbitrii opera sunt. At vero sine afflictione, ac labore has exercere, et ad castimoniam, absolutamque perturbationum vacuitatem pervenire, hoc donum Dei, et charisma summum est, Rursum, iræ, et excandescentiæ im- perare, magni certaminis est, laborisque non me- diocris. Eo autem venire, ut ab his motum nullum sentias, et cordis tranquillitatem, perfectamque mansuetudinem possideas, solius Dei opas, et Porro qui in semet diligenter inquirens, omni gloriæ desiderio solutum, nec ullum in se volupta- tis, aut corporeæ cupiditatis vestigium invenit, avaritiaque, et malevolentia ob illataın injuriam purgatum, perfecte mansuetum, et irasci nescium, ut sola auditione nominis Christi ejus amore ac desiderio accendatur, et oppleatur lacrymis, et insuper proximorum vice lugeat, alienaque delicta sua æstimet, ac se majorem omnibus peccatorem ex animo reputet, ac postremo, si uberem sancti Spiritus gratiam, solis instar in se micantem, et interiora cordis ejus perficientem videt, et ubi B miraculum in se manifeste perpetrari animadvertit, ut ardeat quidem in eo, quod igni inaccessibili uniatur, non autem comburatur, in eo, quod ejus anima omni turbido motu vacet : præterea, si sic humiliatur, ut se haud idoneum, et indignum, hu- manæ naturæ infirmitatem sciens, arbitretur, fidit vero supernæ gratiæ, et aptitudini, quam illa lar- gitur, et eadem ita postulante munus alacriter capessit, omnem humanam ratiocinationem repel- lens, anımamque Ipsam propter solum Dei mánda- tum, charitatemque proximi pro fratribus morti objectat : si insuper mentem omnı mündana cogi- tutione immunem habet, et lucida humilitatis tu- nica coopertus est, ut erga adjutores suos nec modice afficiatur, sed pari bonitate, candore, et innocentìa cordis sui in omnes est; ne tunc quidem citra patris sui consilium ac voluntatem provin- ciam suscipere audeat : sed humillet se, et eo bene precante jubenteque id faciat, præfecturamque ob solam fratrum salutem accipiat. Verum si patrem suun spiritualem ejusdem spiritus participem, et cadem cognitione ac dono dignatum novit, at non divinæ voluntati contraria, sed secundum ipsum donum et mensuram loquatur ei, quæ Deo placent, et ejus animæ conducant, quo non Deo, sed homini obediens inveniatur, et gloria collatoque sibi dono exuatur. Si enim adjutorem bonum, et spiritualem consiliarium invenerit, tutius istuc munus auspi- cabitur, et humilius de se sentiet. Hæc itaque omnia D illius dextræ mutatio est *. Rursum, dispergere et his plura si videns viderit, vere inveniet, et per seipsum cognoscet, imo vero a Sole justitiæ discet, si forte etiam in solem aliquando oculos intendit. Quod si quæ prætexuntur talia et tam difficilia sunt, nec facile est intelligere, quomodo secundum Deum fiant, quanto tandem operosior erit rei ipsius aggressio, et administratio, et ad tentationes suffe- rendas patientia, et in bellis istiusmodi subtilissima dijudicatio. Quare, pater spiritualis etiam atque etiam cor tuum inspecta, oculum animi tui magis semper lava, puramque et mundum conserva, per quem et cor *** Rom. XII, 4 sega. ** Psal. Lxxvi, 14. C ac distribuere facultates omnes pauperibus, men- dicumque fleri, et stipem cogere, nostri est pro- positi atque consilii. Sed nihil concupiscere, quin cum gaudio et voluptate mendicitatis durissima perferre incommoda, mystica quædam, et divina operatio est. Sic quælibet actio bona et honesta, secundum Dei legem suscepta, virtus dicitur: Ta- men sicut agricola solum arando, fodiendo, et semina bumo obruendo laborat, Dei autem munus est, ut eadem semina comprehendant, et fructum ferant matutinum ac serotinum: ita et in spiri- tualibus omnino usuvenire comperies. Nostrum est

435 SYMEONIS JUNIORIS consiliis obviam ire ne desinamus, sed pro virili ▲ nostra appetitu rationi haud consentaneo eos pro- hibere studeamus, ut et ipsos damnatione liberemus, et nos vitam securiorem agitemus. $ 1. 436 tuum, et commissarum tibi ovium, vel potius pa- trum et fratrum tuoruni perspicere poteris, bene illos internoscens, ac pro éo ut decet gubernans. Ecclesia enim, seu conventus et congregatio mo- nachorum corpus quoddam est, ut audis ex Paulo de Christianorum Ecclesia, et ejus caput præpo- situs. Jam quemadmodum cætera corporis membra singula seorsum suam propriam functionem habent, út pes ambulandi, manus tenendi et operandi, caput autem totius instar est, utpote in quo omnes sensus, et mens, et ratio habitant; sic et in mona- sterio fratres non omnes omnia, sed alius alind quiddam efficere, et in hoc vel illo ministrare con- suevit. Unde in cœtu sub unius obedientia degen- tium vix unam, aut duas virtutes in eodem invenias. Nec mirum, membra enim particulatim sout; præses autem, sive præpositus omnes virtutes poscitur; nec solum illas quæ in anima, sed etíam quæ in corpore subjiciuntur : et insuper cum vir- tutibus ipsa mystica, magnaque charismata. Sicut namqué viri caput, ab externa conformatione, et decora spécie eximiam, honore dignam præfert elegantiam: verumtamen nisi mens in eo vigeat, sensusque salvos, et integros habeat, inutile judicatur, sperniturque ab omnibus: Ita sané et præfectus. Non enim tántummodo ab animæ et corporis dotibus ornari et fulgere, verum etiam a charismatis spiritualibus plus honestari debet : siquidem aliud est virtus, et aliud charisma. Virtutibus énim studio ac diligentia nostra recte fungimur, et nostris eæ laboribus comparantur : spiritualia vero charismáta dona sunt, quæ cer- tantibus a Deo dantur. Verbi causa, jejunium, et castitas virtutes sunt, marcidas etenim reddant voluptates, et corporis incendia compescunt: qua quidem nostræ voluntatis et arbitrii opera sunt. At vero sine afflictione, ac labore has exercere, et ad castimoniam, absolutamque perturbationum vacuitatem pervenire, hoc donum Dei, et charisma summum est, Rursum, iræ, et excandescentiæ im- perare, magni certaminis est, laborisque non me- diocris. Eo autem venire, ut ab his motum nullum sentias, et cordis tranquillitatem, perfectamque mansuetudinem possideas, solius Dei opas, et Porro qui in semet diligenter inquirens, omni gloriæ desiderio solutum, nec ullum in se volupta- tis, aut corporeæ cupiditatis vestigium invenit, avaritiaque, et malevolentia ob illataın injuriam purgatum, perfecte mansuetum, et irasci nescium, ut sola auditione nominis Christi ejus amore ac desiderio accendatur, et oppleatur lacrymis, et insuper proximorum vice lugeat, alienaque delicta sua æstimet, ac se majorem omnibus peccatorem ex animo reputet, ac postremo, si uberem sancti Spiritus gratiam, solis instar in se micantem, et interiora cordis ejus perficientem videt, et ubi B miraculum in se manifeste perpetrari animadvertit, ut ardeat quidem in eo, quod igni inaccessibili uniatur, non autem comburatur, in eo, quod ejus anima omni turbido motu vacet : præterea, si sic humiliatur, ut se haud idoneum, et indignum, hu- manæ naturæ infirmitatem sciens, arbitretur, fidit vero supernæ gratiæ, et aptitudini, quam illa lar- gitur, et eadem ita postulante munus alacriter capessit, omnem humanam ratiocinationem repel- lens, anımamque Ipsam propter solum Dei mánda- tum, charitatemque proximi pro fratribus morti objectat : si insuper mentem omnı mündana cogi- tutione immunem habet, et lucida humilitatis tu- nica coopertus est, ut erga adjutores suos nec modice afficiatur, sed pari bonitate, candore, et innocentìa cordis sui in omnes est; ne tunc quidem citra patris sui consilium ac voluntatem provin- ciam suscipere audeat : sed humillet se, et eo bene precante jubenteque id faciat, præfecturamque ob solam fratrum salutem accipiat. Verum si patrem suun spiritualem ejusdem spiritus participem, et cadem cognitione ac dono dignatum novit, at non divinæ voluntati contraria, sed secundum ipsum donum et mensuram loquatur ei, quæ Deo placent, et ejus animæ conducant, quo non Deo, sed homini obediens inveniatur, et gloria collatoque sibi dono exuatur. Si enim adjutorem bonum, et spiritualem consiliarium invenerit, tutius istuc munus auspi- cabitur, et humilius de se sentiet. Hæc itaque omnia D illius dextræ mutatio est *. Rursum, dispergere et his plura si videns viderit, vere inveniet, et per seipsum cognoscet, imo vero a Sole justitiæ discet, si forte etiam in solem aliquando oculos intendit. Quod si quæ prætexuntur talia et tam difficilia sunt, nec facile est intelligere, quomodo secundum Deum fiant, quanto tandem operosior erit rei ipsius aggressio, et administratio, et ad tentationes suffe- rendas patientia, et in bellis istiusmodi subtilissima dijudicatio. Quare, pater spiritualis etiam atque etiam cor tuum inspecta, oculum animi tui magis semper lava, puramque et mundum conserva, per quem et cor *** Rom. XII, 4 sega. ** Psal. Lxxvi, 14. C ac distribuere facultates omnes pauperibus, men- dicumque fleri, et stipem cogere, nostri est pro- positi atque consilii. Sed nihil concupiscere, quin cum gaudio et voluptate mendicitatis durissima perferre incommoda, mystica quædam, et divina operatio est. Sic quælibet actio bona et honesta, secundum Dei legem suscepta, virtus dicitur: Ta- men sicut agricola solum arando, fodiendo, et semina bumo obruendo laborat, Dei autem munus est, ut eadem semina comprehendant, et fructum ferant matutinum ac serotinum: ita et in spiri- tualibus omnino usuvenire comperies. Nostrum est

437 ORATIO XXIV. 438 nullam actionem subterfugere, et cum labore ac A perfectos reddens, nemini in ullo cedentes, totos sudore virtutum sementem facere: Dei solius do- num et misericordia ut imber quoque benignitatis ejus, et gratis terram cordium nostrorum irriget, el ex sterili frugiferam efficiat : ut si granum sermonis, quod in animas nostras cecidit, divinæ clementiæ humorem acceperit, oriatur, atque augescat, et in arborem proceram excrescat, in virilem videlicet perfectionem mensuræ ætatis plenitudinis Christi ". C Te igitur pastorem ovium Christi omni virtute, ut diximus, qua spiritus, qua corporis conspicuum esse oportet, ut caput reliqui corporis; ejus nempe quæ tibi subest Israeliticæ Ecclesiæ: quo fratres tanquam in archetypum bonitatis in te in- tuentes, ipsi quoque bonos, ac regales characteres B quam maxime sibimet insculpant. Ne ergo tuba resonare in te unquam desinat : sed aliis quidem venturam super inobedientes, et præfractos rhom- phæain prænuntia : ut si tibi non obtemperetur, tuam saltem a terribili ira Dei serves animam. Allos autem adinone, doce, roga. Si qui interdum reprehensionibus et objurgationibus egeant, insta opportune, importune, argue, increpa, conatus eorum ad malum comprime, ut tibi mandat divinus Apostolus ". Viscera tua omnibus fratribus tuis equaliter aperi, totumque collegium dilige, et ho- norem cuique pro dignitate (quantum scilicet ejus virtus meretur) tribue, spirituali »c virtute præ- dito ne illum quidem anteponens, quem in ministe- riis gregis tui principem habes. Qui enim mini- strant, septem diaconorum, de quibus est in Actis apostolicis *, dignitatem officiumque adumbrant; qui etiam velut Spiritus administratorii sunt, in ministerium missi, et sincere, ut illi, fideliterque, ac nullius turpis lucri gratia ministrantes, merce- dem merito et magnam tum hic, tum illic reci- piunt. Cæterum qui orationi, quieti et ministerio verbi instant, in patientia exercitationis operum præstantissimorum, ipsorum apostolorum et cory- phæorum excellentiam tecum repræsentant; quos et in Evangelio spiritualis doctrinæ tuæ auxiliares habebis, fratrum onera suscipientes, et laboribus te levantes, in medio videlicet reliquorum, ut la- pides pretiosos versantes. In hoc munere nulla tibi D requies corporis, nulla oblectatio. Noctes perinde ut dies in curam concreditarum tibi animarum Impendes, ne qua ex ipsis a bestia excipiatur ; aut ab urso concupiscentiæ devorata, aut a dracone iracundiæ absorpta, aut a gryphibus superðarum cogitationum discerpta, et una unius diversitatibus bujuscemodi distracts ac dissipata, multa fat: sed ut gregom tuum incolumem, fecundum, totum virtutibus multis fructuarium, divina cognitione Mostratum, non scablosum, non truncum auribus, aut plane claudum principi pastorum " conserves. Sic enim et multos servabis, in operibus perfectis » Ephes. iv, 13. ” ¡l Tim. IV, seqq. castos, et a sordidis operibus puros Christo tuo offerens; teque ipsum magnis et cœlestibus re- munerationibus dignum præstabls, contubernalis apostolorum et pastorum Christi factus, et una cum ipso Dei Filio in infinita sæcula regnaturus. Vita tua inculpata, et recta in medio fra- trum, ac patrum tuorum pro canone seu re- gula esto proposita, ad quam aliorum obli- quitates, tortuositatesque dirigantur. Ne vani- tatum mundi sis amans, ne gloriæ, ne voluptatis, ne mensarum, ne vini. Ne sis nugator, aut scurri- lis, aut avarus; ne iracundus, ne inanis gloriæ cupidus, ne contumeliosus, ne injuriæ memor, et malum pro mało rependens: sed esto potius pau. per, gloriam, omnemque vitæ hujus voluptatem, et carnis delicias odio habens, demisso animo, fru- galis, ad compunctionem facilis, placidus, man- suetus; expers iræ, non avarus, incuriosos, quietus, decenter vestitus, patiens, fidelis, continens, sime sollicitudine, vigilans, diligens, æmulator, com- mendatarum tibi animarum, non secus quam tuo- rum ipsius membrorum curam gerens; et, si res postulet, pro unaquaque illarum etiam tuam ani- mám ponens, nihil quidpiam mundanum charitati erga illos præferens. Etenim postquam aliis, ad gregem Domini ac Dei tui rationis compotem pa- scendum, regendumque prælatus es, oportet te juxta verbum ejus, spiritu et humilitate tua secun- dum Deum, ultimum esse omnium, ut tauquam validus infirmitates invalidorum sustentes; ut me- dicus autem secundum animam ægrotantium mor- bos, et affectiones cures; ut pastor, quod errat in viam reducas, et quod bene valet, virtutibus fe- cundum reddas, scabie vero opertum, et incura- bile, a grege tuo abscindas, ne etiam sanis ovibus tuis luem affricet. Domini tui gregem augere la- bora. Ne ad remissiones, aut suavitates corporis deflectas, neque lanam, et adipem ovium Christi perperam cousumas, tibi magis quam fratribus tuis menasterii opes ad voluptates tuas in thesaurum recondens. Ne propter hominum gloriam quidquam verum ad monasterium tuum pertinentium agas aut corrigas. Ne ames crebro prodire in mulis splendide instratis, cum magno præcedentium se- quentiumque famulorum comitatu. Sufficiat tibi vel semel in mense foras exire, et gragis tui nego- tla majoris momenti obire. Cætera curabunt qui ministrant, qui abs te ministerio verbi, et procii- rationi fratrum, cum precibus intento, nunquam distrahuntur. Ne tibi epulas sumptuosas, fillis abjectas, plebeias, et inconditas para : sed com- munis mensa, sine aliquo morbi periculo, et invi- tatione amicorum, tibi cum aliis tuis esto, quorum iden tecum sensus, idem institutum vitæ, sive ex coctis oleribus, et leguminibus, sive ex pisce semel per hebdomadem, Dominico die, et festo despo- ** 1 Petr. v, 4. ན་ » Act. vi, 1 seqq.

437 ORATIO XXIV. 438 nullam actionem subterfugere, et cum labore ac A perfectos reddens, nemini in ullo cedentes, totos sudore virtutum sementem facere: Dei solius do- num et misericordia ut imber quoque benignitatis ejus, et gratis terram cordium nostrorum irriget, el ex sterili frugiferam efficiat : ut si granum sermonis, quod in animas nostras cecidit, divinæ clementiæ humorem acceperit, oriatur, atque augescat, et in arborem proceram excrescat, in virilem videlicet perfectionem mensuræ ætatis plenitudinis Christi ". C Te igitur pastorem ovium Christi omni virtute, ut diximus, qua spiritus, qua corporis conspicuum esse oportet, ut caput reliqui corporis; ejus nempe quæ tibi subest Israeliticæ Ecclesiæ: quo fratres tanquam in archetypum bonitatis in te in- tuentes, ipsi quoque bonos, ac regales characteres B quam maxime sibimet insculpant. Ne ergo tuba resonare in te unquam desinat : sed aliis quidem venturam super inobedientes, et præfractos rhom- phæain prænuntia : ut si tibi non obtemperetur, tuam saltem a terribili ira Dei serves animam. Allos autem adinone, doce, roga. Si qui interdum reprehensionibus et objurgationibus egeant, insta opportune, importune, argue, increpa, conatus eorum ad malum comprime, ut tibi mandat divinus Apostolus ". Viscera tua omnibus fratribus tuis equaliter aperi, totumque collegium dilige, et ho- norem cuique pro dignitate (quantum scilicet ejus virtus meretur) tribue, spirituali »c virtute præ- dito ne illum quidem anteponens, quem in ministe- riis gregis tui principem habes. Qui enim mini- strant, septem diaconorum, de quibus est in Actis apostolicis *, dignitatem officiumque adumbrant; qui etiam velut Spiritus administratorii sunt, in ministerium missi, et sincere, ut illi, fideliterque, ac nullius turpis lucri gratia ministrantes, merce- dem merito et magnam tum hic, tum illic reci- piunt. Cæterum qui orationi, quieti et ministerio verbi instant, in patientia exercitationis operum præstantissimorum, ipsorum apostolorum et cory- phæorum excellentiam tecum repræsentant; quos et in Evangelio spiritualis doctrinæ tuæ auxiliares habebis, fratrum onera suscipientes, et laboribus te levantes, in medio videlicet reliquorum, ut la- pides pretiosos versantes. In hoc munere nulla tibi D requies corporis, nulla oblectatio. Noctes perinde ut dies in curam concreditarum tibi animarum Impendes, ne qua ex ipsis a bestia excipiatur ; aut ab urso concupiscentiæ devorata, aut a dracone iracundiæ absorpta, aut a gryphibus superðarum cogitationum discerpta, et una unius diversitatibus bujuscemodi distracts ac dissipata, multa fat: sed ut gregom tuum incolumem, fecundum, totum virtutibus multis fructuarium, divina cognitione Mostratum, non scablosum, non truncum auribus, aut plane claudum principi pastorum " conserves. Sic enim et multos servabis, in operibus perfectis » Ephes. iv, 13. ” ¡l Tim. IV, seqq. castos, et a sordidis operibus puros Christo tuo offerens; teque ipsum magnis et cœlestibus re- munerationibus dignum præstabls, contubernalis apostolorum et pastorum Christi factus, et una cum ipso Dei Filio in infinita sæcula regnaturus. Vita tua inculpata, et recta in medio fra- trum, ac patrum tuorum pro canone seu re- gula esto proposita, ad quam aliorum obli- quitates, tortuositatesque dirigantur. Ne vani- tatum mundi sis amans, ne gloriæ, ne voluptatis, ne mensarum, ne vini. Ne sis nugator, aut scurri- lis, aut avarus; ne iracundus, ne inanis gloriæ cupidus, ne contumeliosus, ne injuriæ memor, et malum pro mało rependens: sed esto potius pau. per, gloriam, omnemque vitæ hujus voluptatem, et carnis delicias odio habens, demisso animo, fru- galis, ad compunctionem facilis, placidus, man- suetus; expers iræ, non avarus, incuriosos, quietus, decenter vestitus, patiens, fidelis, continens, sime sollicitudine, vigilans, diligens, æmulator, com- mendatarum tibi animarum, non secus quam tuo- rum ipsius membrorum curam gerens; et, si res postulet, pro unaquaque illarum etiam tuam ani- mám ponens, nihil quidpiam mundanum charitati erga illos præferens. Etenim postquam aliis, ad gregem Domini ac Dei tui rationis compotem pa- scendum, regendumque prælatus es, oportet te juxta verbum ejus, spiritu et humilitate tua secun- dum Deum, ultimum esse omnium, ut tauquam validus infirmitates invalidorum sustentes; ut me- dicus autem secundum animam ægrotantium mor- bos, et affectiones cures; ut pastor, quod errat in viam reducas, et quod bene valet, virtutibus fe- cundum reddas, scabie vero opertum, et incura- bile, a grege tuo abscindas, ne etiam sanis ovibus tuis luem affricet. Domini tui gregem augere la- bora. Ne ad remissiones, aut suavitates corporis deflectas, neque lanam, et adipem ovium Christi perperam cousumas, tibi magis quam fratribus tuis menasterii opes ad voluptates tuas in thesaurum recondens. Ne propter hominum gloriam quidquam verum ad monasterium tuum pertinentium agas aut corrigas. Ne ames crebro prodire in mulis splendide instratis, cum magno præcedentium se- quentiumque famulorum comitatu. Sufficiat tibi vel semel in mense foras exire, et gragis tui nego- tla majoris momenti obire. Cætera curabunt qui ministrant, qui abs te ministerio verbi, et procii- rationi fratrum, cum precibus intento, nunquam distrahuntur. Ne tibi epulas sumptuosas, fillis abjectas, plebeias, et inconditas para : sed com- munis mensa, sine aliquo morbi periculo, et invi- tatione amicorum, tibi cum aliis tuis esto, quorum iden tecum sensus, idem institutum vitæ, sive ex coctis oleribus, et leguminibus, sive ex pisce semel per hebdomadem, Dominico die, et festo despo- ** 1 Petr. v, 4. ན་ » Act. vi, 1 seqq.

437 ORATIO XXIV. 438 nullam actionem subterfugere, et cum labore ac A perfectos reddens, nemini in ullo cedentes, totos sudore virtutum sementem facere: Dei solius do- num et misericordia ut imber quoque benignitatis ejus, et gratis terram cordium nostrorum irriget, el ex sterili frugiferam efficiat : ut si granum sermonis, quod in animas nostras cecidit, divinæ clementiæ humorem acceperit, oriatur, atque augescat, et in arborem proceram excrescat, in virilem videlicet perfectionem mensuræ ætatis plenitudinis Christi ". C Te igitur pastorem ovium Christi omni virtute, ut diximus, qua spiritus, qua corporis conspicuum esse oportet, ut caput reliqui corporis; ejus nempe quæ tibi subest Israeliticæ Ecclesiæ: quo fratres tanquam in archetypum bonitatis in te in- tuentes, ipsi quoque bonos, ac regales characteres B quam maxime sibimet insculpant. Ne ergo tuba resonare in te unquam desinat : sed aliis quidem venturam super inobedientes, et præfractos rhom- phæain prænuntia : ut si tibi non obtemperetur, tuam saltem a terribili ira Dei serves animam. Allos autem adinone, doce, roga. Si qui interdum reprehensionibus et objurgationibus egeant, insta opportune, importune, argue, increpa, conatus eorum ad malum comprime, ut tibi mandat divinus Apostolus ". Viscera tua omnibus fratribus tuis equaliter aperi, totumque collegium dilige, et ho- norem cuique pro dignitate (quantum scilicet ejus virtus meretur) tribue, spirituali »c virtute præ- dito ne illum quidem anteponens, quem in ministe- riis gregis tui principem habes. Qui enim mini- strant, septem diaconorum, de quibus est in Actis apostolicis *, dignitatem officiumque adumbrant; qui etiam velut Spiritus administratorii sunt, in ministerium missi, et sincere, ut illi, fideliterque, ac nullius turpis lucri gratia ministrantes, merce- dem merito et magnam tum hic, tum illic reci- piunt. Cæterum qui orationi, quieti et ministerio verbi instant, in patientia exercitationis operum præstantissimorum, ipsorum apostolorum et cory- phæorum excellentiam tecum repræsentant; quos et in Evangelio spiritualis doctrinæ tuæ auxiliares habebis, fratrum onera suscipientes, et laboribus te levantes, in medio videlicet reliquorum, ut la- pides pretiosos versantes. In hoc munere nulla tibi D requies corporis, nulla oblectatio. Noctes perinde ut dies in curam concreditarum tibi animarum Impendes, ne qua ex ipsis a bestia excipiatur ; aut ab urso concupiscentiæ devorata, aut a dracone iracundiæ absorpta, aut a gryphibus superðarum cogitationum discerpta, et una unius diversitatibus bujuscemodi distracts ac dissipata, multa fat: sed ut gregom tuum incolumem, fecundum, totum virtutibus multis fructuarium, divina cognitione Mostratum, non scablosum, non truncum auribus, aut plane claudum principi pastorum " conserves. Sic enim et multos servabis, in operibus perfectis » Ephes. iv, 13. ” ¡l Tim. IV, seqq. castos, et a sordidis operibus puros Christo tuo offerens; teque ipsum magnis et cœlestibus re- munerationibus dignum præstabls, contubernalis apostolorum et pastorum Christi factus, et una cum ipso Dei Filio in infinita sæcula regnaturus. Vita tua inculpata, et recta in medio fra- trum, ac patrum tuorum pro canone seu re- gula esto proposita, ad quam aliorum obli- quitates, tortuositatesque dirigantur. Ne vani- tatum mundi sis amans, ne gloriæ, ne voluptatis, ne mensarum, ne vini. Ne sis nugator, aut scurri- lis, aut avarus; ne iracundus, ne inanis gloriæ cupidus, ne contumeliosus, ne injuriæ memor, et malum pro mało rependens: sed esto potius pau. per, gloriam, omnemque vitæ hujus voluptatem, et carnis delicias odio habens, demisso animo, fru- galis, ad compunctionem facilis, placidus, man- suetus; expers iræ, non avarus, incuriosos, quietus, decenter vestitus, patiens, fidelis, continens, sime sollicitudine, vigilans, diligens, æmulator, com- mendatarum tibi animarum, non secus quam tuo- rum ipsius membrorum curam gerens; et, si res postulet, pro unaquaque illarum etiam tuam ani- mám ponens, nihil quidpiam mundanum charitati erga illos præferens. Etenim postquam aliis, ad gregem Domini ac Dei tui rationis compotem pa- scendum, regendumque prælatus es, oportet te juxta verbum ejus, spiritu et humilitate tua secun- dum Deum, ultimum esse omnium, ut tauquam validus infirmitates invalidorum sustentes; ut me- dicus autem secundum animam ægrotantium mor- bos, et affectiones cures; ut pastor, quod errat in viam reducas, et quod bene valet, virtutibus fe- cundum reddas, scabie vero opertum, et incura- bile, a grege tuo abscindas, ne etiam sanis ovibus tuis luem affricet. Domini tui gregem augere la- bora. Ne ad remissiones, aut suavitates corporis deflectas, neque lanam, et adipem ovium Christi perperam cousumas, tibi magis quam fratribus tuis menasterii opes ad voluptates tuas in thesaurum recondens. Ne propter hominum gloriam quidquam verum ad monasterium tuum pertinentium agas aut corrigas. Ne ames crebro prodire in mulis splendide instratis, cum magno præcedentium se- quentiumque famulorum comitatu. Sufficiat tibi vel semel in mense foras exire, et gragis tui nego- tla majoris momenti obire. Cætera curabunt qui ministrant, qui abs te ministerio verbi, et procii- rationi fratrum, cum precibus intento, nunquam distrahuntur. Ne tibi epulas sumptuosas, fillis abjectas, plebeias, et inconditas para : sed com- munis mensa, sine aliquo morbi periculo, et invi- tatione amicorum, tibi cum aliis tuis esto, quorum iden tecum sensus, idem institutum vitæ, sive ex coctis oleribus, et leguminibus, sive ex pisce semel per hebdomadem, Dominico die, et festo despo- ** 1 Petr. v, 4. ན་ » Act. vi, 1 seqq.

437 ORATIO XXIV. 438 nullam actionem subterfugere, et cum labore ac A perfectos reddens, nemini in ullo cedentes, totos sudore virtutum sementem facere: Dei solius do- num et misericordia ut imber quoque benignitatis ejus, et gratis terram cordium nostrorum irriget, el ex sterili frugiferam efficiat : ut si granum sermonis, quod in animas nostras cecidit, divinæ clementiæ humorem acceperit, oriatur, atque augescat, et in arborem proceram excrescat, in virilem videlicet perfectionem mensuræ ætatis plenitudinis Christi ". C Te igitur pastorem ovium Christi omni virtute, ut diximus, qua spiritus, qua corporis conspicuum esse oportet, ut caput reliqui corporis; ejus nempe quæ tibi subest Israeliticæ Ecclesiæ: quo fratres tanquam in archetypum bonitatis in te in- tuentes, ipsi quoque bonos, ac regales characteres B quam maxime sibimet insculpant. Ne ergo tuba resonare in te unquam desinat : sed aliis quidem venturam super inobedientes, et præfractos rhom- phæain prænuntia : ut si tibi non obtemperetur, tuam saltem a terribili ira Dei serves animam. Allos autem adinone, doce, roga. Si qui interdum reprehensionibus et objurgationibus egeant, insta opportune, importune, argue, increpa, conatus eorum ad malum comprime, ut tibi mandat divinus Apostolus ". Viscera tua omnibus fratribus tuis equaliter aperi, totumque collegium dilige, et ho- norem cuique pro dignitate (quantum scilicet ejus virtus meretur) tribue, spirituali »c virtute præ- dito ne illum quidem anteponens, quem in ministe- riis gregis tui principem habes. Qui enim mini- strant, septem diaconorum, de quibus est in Actis apostolicis *, dignitatem officiumque adumbrant; qui etiam velut Spiritus administratorii sunt, in ministerium missi, et sincere, ut illi, fideliterque, ac nullius turpis lucri gratia ministrantes, merce- dem merito et magnam tum hic, tum illic reci- piunt. Cæterum qui orationi, quieti et ministerio verbi instant, in patientia exercitationis operum præstantissimorum, ipsorum apostolorum et cory- phæorum excellentiam tecum repræsentant; quos et in Evangelio spiritualis doctrinæ tuæ auxiliares habebis, fratrum onera suscipientes, et laboribus te levantes, in medio videlicet reliquorum, ut la- pides pretiosos versantes. In hoc munere nulla tibi D requies corporis, nulla oblectatio. Noctes perinde ut dies in curam concreditarum tibi animarum Impendes, ne qua ex ipsis a bestia excipiatur ; aut ab urso concupiscentiæ devorata, aut a dracone iracundiæ absorpta, aut a gryphibus superðarum cogitationum discerpta, et una unius diversitatibus bujuscemodi distracts ac dissipata, multa fat: sed ut gregom tuum incolumem, fecundum, totum virtutibus multis fructuarium, divina cognitione Mostratum, non scablosum, non truncum auribus, aut plane claudum principi pastorum " conserves. Sic enim et multos servabis, in operibus perfectis » Ephes. iv, 13. ” ¡l Tim. IV, seqq. castos, et a sordidis operibus puros Christo tuo offerens; teque ipsum magnis et cœlestibus re- munerationibus dignum præstabls, contubernalis apostolorum et pastorum Christi factus, et una cum ipso Dei Filio in infinita sæcula regnaturus. Vita tua inculpata, et recta in medio fra- trum, ac patrum tuorum pro canone seu re- gula esto proposita, ad quam aliorum obli- quitates, tortuositatesque dirigantur. Ne vani- tatum mundi sis amans, ne gloriæ, ne voluptatis, ne mensarum, ne vini. Ne sis nugator, aut scurri- lis, aut avarus; ne iracundus, ne inanis gloriæ cupidus, ne contumeliosus, ne injuriæ memor, et malum pro mało rependens: sed esto potius pau. per, gloriam, omnemque vitæ hujus voluptatem, et carnis delicias odio habens, demisso animo, fru- galis, ad compunctionem facilis, placidus, man- suetus; expers iræ, non avarus, incuriosos, quietus, decenter vestitus, patiens, fidelis, continens, sime sollicitudine, vigilans, diligens, æmulator, com- mendatarum tibi animarum, non secus quam tuo- rum ipsius membrorum curam gerens; et, si res postulet, pro unaquaque illarum etiam tuam ani- mám ponens, nihil quidpiam mundanum charitati erga illos præferens. Etenim postquam aliis, ad gregem Domini ac Dei tui rationis compotem pa- scendum, regendumque prælatus es, oportet te juxta verbum ejus, spiritu et humilitate tua secun- dum Deum, ultimum esse omnium, ut tauquam validus infirmitates invalidorum sustentes; ut me- dicus autem secundum animam ægrotantium mor- bos, et affectiones cures; ut pastor, quod errat in viam reducas, et quod bene valet, virtutibus fe- cundum reddas, scabie vero opertum, et incura- bile, a grege tuo abscindas, ne etiam sanis ovibus tuis luem affricet. Domini tui gregem augere la- bora. Ne ad remissiones, aut suavitates corporis deflectas, neque lanam, et adipem ovium Christi perperam cousumas, tibi magis quam fratribus tuis menasterii opes ad voluptates tuas in thesaurum recondens. Ne propter hominum gloriam quidquam verum ad monasterium tuum pertinentium agas aut corrigas. Ne ames crebro prodire in mulis splendide instratis, cum magno præcedentium se- quentiumque famulorum comitatu. Sufficiat tibi vel semel in mense foras exire, et gragis tui nego- tla majoris momenti obire. Cætera curabunt qui ministrant, qui abs te ministerio verbi, et procii- rationi fratrum, cum precibus intento, nunquam distrahuntur. Ne tibi epulas sumptuosas, fillis abjectas, plebeias, et inconditas para : sed com- munis mensa, sine aliquo morbi periculo, et invi- tatione amicorum, tibi cum aliis tuis esto, quorum iden tecum sensus, idem institutum vitæ, sive ex coctis oleribus, et leguminibus, sive ex pisce semel per hebdomadem, Dominico die, et festo despo- ** 1 Petr. v, 4. ན་ » Act. vi, 1 seqq.

439 SYMEONIS JUNIORIS B 440 non efugias. Scito enim unicuique talium ab iis qui spectatores, et discipuli sermonis fuerunt, locum convenientem (9), ac jure destinatum esse, quorum canonibus, constitutionibusque legendis incumbere necessario debes ut ne ignores, quæ credentium in Christum abscondita sint mysteria, et ne pecces, dum pietati erga Deum parum con- sentanea geris. Spirituales Alios tuos secundum Scripturas religiosos redde, eosque a sacris et di- vinis locis, simul et vasis templi. Dei sanctificati, et ministerii ejus abstinere doce siquidem scriptum est : Beatus homo, qui semper est pavidus **, quan- doquidem solis consecratis, et qui ex certaminibus ac pœnitentia per lacrymas multas purgati, imma- culatorumque Christi mysteriorum participes sunt, sanctificatis, et religiosissimis monachorum mini- sterium talium, et contrectatio a Patribus, et apo- stolis dicata est. Non omnibus, et cuique volenti ingressum divini tabernaculi, sed sacratis dun- taxat, ut dictum est, et sanctificatis, religiosissi- misque fratribus, et patribus tuis permittito. Re- liquis, et inordinate ambulantibus (vide quid tibi dicatur) ipsum claudes. Multi quippe, mihi crede, propter contemptum istiusmodi rerum e vita præ- senti tolluntur. Et plane, si hoc præceptum vili- penderis, sanguis de hac vita sublatorum de mani- bus tuis requiretur 48° tico (hoc est, solemnioribus Domini festis per an- A piam amxus es, et idcirco horrendum Dei judicium num) a cellario communiter paretur. Ubi nihil ex- sistit, quod animæ periculum afferat, 'cavebis ira, et clamore contra fratres ac filios tuos insurgere; «ed miti sermone et alloquio docebis eos, quomodo unumquemque ambulare, et in medio fratrum conversari deceat. Juniores, et nondum confirma- tos monebis parcere sibi ipsis, et aliis fratribus, ne aspicientibus incessu, moribusque, ac studiis incompositis offendiculo sint. Qui in statu religioso diutius vixerunt, eos prudenti oratione ad patien tiam tentationum ab inimico supervenientium, hu- militatem, contritionem cordis, compunctionem, lacrymas, diligentiam, persolutionem precationum, beatum luctum, et ad verbo opereque cæteris commodandum erudies. Sacerdotes pietatem doce- bis, quietem, divinarum Scripturarum meditatio- nem, accuratam apostolicorum canonum, tradi- tionumque scientiam, dogmatum sinceritatem, cordis puritatem, in precibus constantiam et compunctionem, in timore et tremore ad Dei so- lium assistentiam, sacrificii mysterium, revelatio- nem mysteriorum Dei, quoniam secundum Domini vocem“, ipsis datum est nosse mysterium regni Dei, ut toti fratrum multitudini, et extraneis divi- num sal, et lumen, verbum vitæ in seipsis conti- nentes fiant. Quod si etiam contra turbulentos, et inordinatos aliquando te in virga et baculo cum ratione irasci oportet, ut malum aliquod prohibeas, et pestiferam inter eos labem reprimas, ne opus C malum, et affectus vitiosus in deterius serpat,. neque istuc apostolicis Constitutionibus, et divinis Patribus alienum judicatur. Omnis siquidem motio, et actio nostra, quæ improbitatem compescit, ac persequitur, justitiæ autem ac virtuti patrocinatur, laudabilis est, et Deo placet, justisque omnibus probatur məxime. Testis Jesus, qui contumaces Judæos ex domo orationis domum negotiationis facientes, Bagello percussit, et mensas nummula- riorum evertit“. Ne igitur prætexens mansuetu- dinem, propter solam laudem humanam modicum quidpiam præter Dei mandatum admissum að sub- versionem apostolicorum canonum, et constitutio- num, contumeliamque vitæ evangelicæ, et status monastici neglexeris; sed Jesum ac Dominum tuum imitatus, infremens, ac teipsum sine turba- tione turbans, mandata Dei, et canones ab ejus apostolis præscriptos ulciscere. Cum omnibus istis etiam cujusque cogitationes diligenter investiga, ut noris, qui ex ipsis ad comprecantium, et com- municantium cœtum admittendi, et quibus excom- municatione ac pœnitentia cum lacrymis, statione que pœnitentium opus sit, ne Ecclesiam pro tem- plo sancto speluncam latrouum, aut lupanar vel scias vel insciens faciens, dum per affectum cui- * Prov. 2 41 Luc. v:11, 10. ↳ Joan. 11, 1 seqq. » Deut. iv, 24 Thaumaturgi can. xt. Bal. Søm. in scholiis ad can. D Hæc sunt, et plura his, o pastor ovium Christi, quæ ad gregis tui custodiam perfecte scire, et stu- diose facere debes. Proinde si nosti, te ad tantam sufficientiam progressum, tantaque charismata fe- liciter adeptum, ex solo elucente ex te lumine bonorum operum, et divinæ sapientiæ ac notitiæ, ad illuminandum omnes familiariter adeuntes ad te tuos, alienosque et rege fidenter oves Christi scienti sermone coNatæ tibi gratiæ, et actione vir- tutis secundum modum et legem tibi prius datam desuper; et pasce agnos ejus in pascuis salutiferis mandatorum illius, donec crescant, et in mensu- ram ætatis plenitudinis Christi occurrant ", et inde præmium consequere, quando cum apostolis consi- debis et habitabis. Sin minus, apud te ipsum pa- vita, si quid mihi credis de salute tua sollicito : siquidem Deus noster ignis consumens est", quem decet omnis gloria, honor et adoratio in sæcula. Amen. ORATIO XXV. ARGUMENTUM. De primordiis vitæ admodum frugiferis ac saluta- ribus, pro iis qui nuper mundo, el mundanis renuntiantes, ad vitam solitariam confugerunt, et doctrina ad tyrones, seu novitios longe utilis- sima. Quicunque, fratres, mundo et iis quæ in mundo sunt universis recens renuntiavit, seque ad vitam xxvm, 14. *** Ezech. m, 18. * Ephes. IV, 13. cit. Ant. Augustinum in notis ad eumdem cane nem. (9) De loco pœnitentium vide epist. 5. Gregorii

439 SYMEONIS JUNIORIS B 440 non efugias. Scito enim unicuique talium ab iis qui spectatores, et discipuli sermonis fuerunt, locum convenientem (9), ac jure destinatum esse, quorum canonibus, constitutionibusque legendis incumbere necessario debes ut ne ignores, quæ credentium in Christum abscondita sint mysteria, et ne pecces, dum pietati erga Deum parum con- sentanea geris. Spirituales Alios tuos secundum Scripturas religiosos redde, eosque a sacris et di- vinis locis, simul et vasis templi. Dei sanctificati, et ministerii ejus abstinere doce siquidem scriptum est : Beatus homo, qui semper est pavidus **, quan- doquidem solis consecratis, et qui ex certaminibus ac pœnitentia per lacrymas multas purgati, imma- culatorumque Christi mysteriorum participes sunt, sanctificatis, et religiosissimis monachorum mini- sterium talium, et contrectatio a Patribus, et apo- stolis dicata est. Non omnibus, et cuique volenti ingressum divini tabernaculi, sed sacratis dun- taxat, ut dictum est, et sanctificatis, religiosissi- misque fratribus, et patribus tuis permittito. Re- liquis, et inordinate ambulantibus (vide quid tibi dicatur) ipsum claudes. Multi quippe, mihi crede, propter contemptum istiusmodi rerum e vita præ- senti tolluntur. Et plane, si hoc præceptum vili- penderis, sanguis de hac vita sublatorum de mani- bus tuis requiretur 48° tico (hoc est, solemnioribus Domini festis per an- A piam amxus es, et idcirco horrendum Dei judicium num) a cellario communiter paretur. Ubi nihil ex- sistit, quod animæ periculum afferat, 'cavebis ira, et clamore contra fratres ac filios tuos insurgere; «ed miti sermone et alloquio docebis eos, quomodo unumquemque ambulare, et in medio fratrum conversari deceat. Juniores, et nondum confirma- tos monebis parcere sibi ipsis, et aliis fratribus, ne aspicientibus incessu, moribusque, ac studiis incompositis offendiculo sint. Qui in statu religioso diutius vixerunt, eos prudenti oratione ad patien tiam tentationum ab inimico supervenientium, hu- militatem, contritionem cordis, compunctionem, lacrymas, diligentiam, persolutionem precationum, beatum luctum, et ad verbo opereque cæteris commodandum erudies. Sacerdotes pietatem doce- bis, quietem, divinarum Scripturarum meditatio- nem, accuratam apostolicorum canonum, tradi- tionumque scientiam, dogmatum sinceritatem, cordis puritatem, in precibus constantiam et compunctionem, in timore et tremore ad Dei so- lium assistentiam, sacrificii mysterium, revelatio- nem mysteriorum Dei, quoniam secundum Domini vocem“, ipsis datum est nosse mysterium regni Dei, ut toti fratrum multitudini, et extraneis divi- num sal, et lumen, verbum vitæ in seipsis conti- nentes fiant. Quod si etiam contra turbulentos, et inordinatos aliquando te in virga et baculo cum ratione irasci oportet, ut malum aliquod prohibeas, et pestiferam inter eos labem reprimas, ne opus C malum, et affectus vitiosus in deterius serpat,. neque istuc apostolicis Constitutionibus, et divinis Patribus alienum judicatur. Omnis siquidem motio, et actio nostra, quæ improbitatem compescit, ac persequitur, justitiæ autem ac virtuti patrocinatur, laudabilis est, et Deo placet, justisque omnibus probatur məxime. Testis Jesus, qui contumaces Judæos ex domo orationis domum negotiationis facientes, Bagello percussit, et mensas nummula- riorum evertit“. Ne igitur prætexens mansuetu- dinem, propter solam laudem humanam modicum quidpiam præter Dei mandatum admissum að sub- versionem apostolicorum canonum, et constitutio- num, contumeliamque vitæ evangelicæ, et status monastici neglexeris; sed Jesum ac Dominum tuum imitatus, infremens, ac teipsum sine turba- tione turbans, mandata Dei, et canones ab ejus apostolis præscriptos ulciscere. Cum omnibus istis etiam cujusque cogitationes diligenter investiga, ut noris, qui ex ipsis ad comprecantium, et com- municantium cœtum admittendi, et quibus excom- municatione ac pœnitentia cum lacrymis, statione que pœnitentium opus sit, ne Ecclesiam pro tem- plo sancto speluncam latrouum, aut lupanar vel scias vel insciens faciens, dum per affectum cui- * Prov. 2 41 Luc. v:11, 10. ↳ Joan. 11, 1 seqq. » Deut. iv, 24 Thaumaturgi can. xt. Bal. Søm. in scholiis ad can. D Hæc sunt, et plura his, o pastor ovium Christi, quæ ad gregis tui custodiam perfecte scire, et stu- diose facere debes. Proinde si nosti, te ad tantam sufficientiam progressum, tantaque charismata fe- liciter adeptum, ex solo elucente ex te lumine bonorum operum, et divinæ sapientiæ ac notitiæ, ad illuminandum omnes familiariter adeuntes ad te tuos, alienosque et rege fidenter oves Christi scienti sermone coNatæ tibi gratiæ, et actione vir- tutis secundum modum et legem tibi prius datam desuper; et pasce agnos ejus in pascuis salutiferis mandatorum illius, donec crescant, et in mensu- ram ætatis plenitudinis Christi occurrant ", et inde præmium consequere, quando cum apostolis consi- debis et habitabis. Sin minus, apud te ipsum pa- vita, si quid mihi credis de salute tua sollicito : siquidem Deus noster ignis consumens est", quem decet omnis gloria, honor et adoratio in sæcula. Amen. ORATIO XXV. ARGUMENTUM. De primordiis vitæ admodum frugiferis ac saluta- ribus, pro iis qui nuper mundo, el mundanis renuntiantes, ad vitam solitariam confugerunt, et doctrina ad tyrones, seu novitios longe utilis- sima. Quicunque, fratres, mundo et iis quæ in mundo sunt universis recens renuntiavit, seque ad vitam xxvm, 14. *** Ezech. m, 18. * Ephes. IV, 13. cit. Ant. Augustinum in notis ad eumdem cane nem. (9) De loco pœnitentium vide epist. 5. Gregorii

44T ORATIO XXV. 442 et stadium monachorum contulit, si quidem pro- A tibi et hanc legem, në ante ultimam precationem e pter Deum id fecit, et hanc artem artium discere constituit, soumque e mundo discessum non ina- nem esse desiderat, ab ipso statim initio impiger- rime, et ardentissima cum voluntate, proposito- que ad virtutis opera incumbere debet. Atque ut elementa et principia scientiæ scientiarum, nostri, inquam, religiosi instituti et doxfoew; his qui nuper e mundo ad eam tanquam ad scholam quan- dam accesserunt, introductione quadam scriptis tradamus, primo loco ipsis, et qui eos sequentur, hæc rudius summatimque præcipimus. Scire igitur licet, qui jam terrenum hominem cum prudentia sua per ea quæ apparent exuit, cœlestemque cum habitu monastico induit, nocte media, ante dilucu- lum surgere debere, precem præscriptam fundere, atque ita demum cum omnibus ad doxologiam congregari, eaque considerate, et vigilanter per- fungi, ut ad principium hymnodiæ attentus sit vehementer, sive ad hexapsalmum, ad versiculos, ad lectionem, citra omnem pigritiam ; non discincto corpore, et pedem ante pedem collocans, aut mu- ris, columnisve se acclinans. Manus constanter junctas, pedes æqualiter in terra firinatos habere, caput non hac illac agitare, et antrorsum illud inflectere, mente non efferri, nec curiosa cogitare, aut cum negligentioribus, et inter se fabulantibus ac susurrantibus a cœptis abduci : quin potius nec. oculos, nec animum in sublime tollere, solique psalmodiæ, et lectioni, et virtuti eorum quæ psal- C luntur, atque e divinis Scripturis leguntur, quoad ejus fieri potest, attentum se præbere, ut ne quid eum non adnimadversum prætereat: verum ex omnibus pinguescens ejus anima, ad compunctio- nem, humilitatem et illuminationem sancti Spi- ritus pertingat. synaxi sine magna necessitate, aut corporis le- vandi unquam exeas: sed in statione tua, ut dic- tum est, persevera: siquidem qui per severaverit usque in finem, hic, ut scriptum exstat, salvus erit“. Non hoc tantum; sed primum quidem auxilium occulte, ut non sentiat: deinde etiam ut sentiat, pauloque post in illuminatione ab omnipotenti Deo accipiet. Absoluta matutina doxologia, statim egrediens ne ab hujas, aut illius ore pendere, et otiosa colloqui incipias. Verum postquam seorsum in cella consuetam, et longam precationem cum lacrymis, et adoratione multa persolveris, ad opus aliquod corporeum aggredere, statimque eo de- curre, sive ministerium est ad ministerium, sive B opus manuum ad opus manuum, sive lectio ad lectionem. Ne porro otiosus omnino in cella desi- dere velis, ne, quod dictu nefas: Otiositas te mul- tam malitiam doceat ". Sed neque monasterium obambula, laborantesque, ant ministrantes curiose observa. Custodi autem silentium, et abstine te ab omnium familiaritate et consuetudine, quæ est vera peregrinitas. Tibi soli, et operi manuum qualecunque est, attende. Alterius cellam, nisi a patre tuo spirituali, aut a monasterii curatore missus sis (10), ne ingrediare. Quo cum veneris, cave neve dicas, neve audias quidpiam extra id quod res postulat, cujus ergo missus es: sed cum breviter responderis, revertere. Quod si in transitu fratrem solum, aut cum altero sedentem, et intem- pestive garrientem aspexeris, capite profundius in- clinato tacitus præteri. Noli accedere, et una con- sidere, memor illius ex Psalmo : Beatus vir, qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiæ non sedit **. Pestilentes namque sunt hujusmodi, sicut et Pau- lus ait: Corrumpunt bonos mores colloquia prava". Jam si quid pestis est, idem est et corruptio. Quare cum otiosa fabulantibus, dilecte, ne sederis; nec dicas: Audiam et ego quid loquamini; sed ut modo alebam, sub misso reverenter capite, præteri. Quocirca vos universos tanquam unum, Patres, fratres, et filii mei, obsecro, et hoc ut legem salu- tarem jubeo, ut unusquisque vestrum tale initium ad opus virtutis, imo vero ad opus Dei faciat (per quod et mercedem laboribus nostris responden- tem, ceu ab eo qui bonos amet accipimus) ut si fieri queat, nemo nostrum sine lacrymis ad offi- cium et lectionem accedat. Si enim, mi frater, ita te ad opus hoc assuefeceris, brevi tempore proces- sus efficies, et in virum perfectum, in mensuram ætatis plenitudinis Christi occurres. Instans enim tibi ipsi, ne citra lacrymas præscriptum Ecclesiæ, seu congregationis officium decurras, habitum boni hujus adipisceris, atque in ipsa stichologia, et tropariis quæ psallis, alitur animus tuus, dum divinos eorum sensus, in se recipit, et per ea quæ dicuntur, ad ea quæ intelliguntur, mens provehi- tur, dulcique fletu stillans, ita in cœtu fratrum, ut in cœlo cum beatis mentibus vivis. Fer igitur D Silentium et statum conditionemque peregrini serva. Silentium, dum tibimetipsi tacens ais, quidnam ego boni possum prolɔqui, qui totus sum lutum, et fatuus? imo etiam hospes, et indignus, qui loquar, aut audiam, aut inter homines nume- rer. Peregrinitatem vero, fugamque omnis consor- tii, dum hæc cogitas, et tibimet occinis, consti- tuens tibì peccata tua ante oculos, nec primoribus duntaxat labris, sed ex præcordlis dicts : Quis sum ego abjectus et vilis, ignobilis et mendicus, ut cellam alterius subeam? nonne ut me viderit, quasi monstrum aversabitur? nonne dicet, quid exsecrandus iste ad me venit, ut cellulam meam incestet? Et quanquam a principio hæc apud te Matth. x, 22. 47 Eccli. XXXNI, 29. 48 Psal. 1, 1. 1 Cor. xv, 33. • (10) Hep to 8:axovitoū tās povř; vide Cassian. Collat. xxi, cap. 1 él 2

44T ORATIO XXV. 442 et stadium monachorum contulit, si quidem pro- A tibi et hanc legem, në ante ultimam precationem e pter Deum id fecit, et hanc artem artium discere constituit, soumque e mundo discessum non ina- nem esse desiderat, ab ipso statim initio impiger- rime, et ardentissima cum voluntate, proposito- que ad virtutis opera incumbere debet. Atque ut elementa et principia scientiæ scientiarum, nostri, inquam, religiosi instituti et doxfoew; his qui nuper e mundo ad eam tanquam ad scholam quan- dam accesserunt, introductione quadam scriptis tradamus, primo loco ipsis, et qui eos sequentur, hæc rudius summatimque præcipimus. Scire igitur licet, qui jam terrenum hominem cum prudentia sua per ea quæ apparent exuit, cœlestemque cum habitu monastico induit, nocte media, ante dilucu- lum surgere debere, precem præscriptam fundere, atque ita demum cum omnibus ad doxologiam congregari, eaque considerate, et vigilanter per- fungi, ut ad principium hymnodiæ attentus sit vehementer, sive ad hexapsalmum, ad versiculos, ad lectionem, citra omnem pigritiam ; non discincto corpore, et pedem ante pedem collocans, aut mu- ris, columnisve se acclinans. Manus constanter junctas, pedes æqualiter in terra firinatos habere, caput non hac illac agitare, et antrorsum illud inflectere, mente non efferri, nec curiosa cogitare, aut cum negligentioribus, et inter se fabulantibus ac susurrantibus a cœptis abduci : quin potius nec. oculos, nec animum in sublime tollere, solique psalmodiæ, et lectioni, et virtuti eorum quæ psal- C luntur, atque e divinis Scripturis leguntur, quoad ejus fieri potest, attentum se præbere, ut ne quid eum non adnimadversum prætereat: verum ex omnibus pinguescens ejus anima, ad compunctio- nem, humilitatem et illuminationem sancti Spi- ritus pertingat. synaxi sine magna necessitate, aut corporis le- vandi unquam exeas: sed in statione tua, ut dic- tum est, persevera: siquidem qui per severaverit usque in finem, hic, ut scriptum exstat, salvus erit“. Non hoc tantum; sed primum quidem auxilium occulte, ut non sentiat: deinde etiam ut sentiat, pauloque post in illuminatione ab omnipotenti Deo accipiet. Absoluta matutina doxologia, statim egrediens ne ab hujas, aut illius ore pendere, et otiosa colloqui incipias. Verum postquam seorsum in cella consuetam, et longam precationem cum lacrymis, et adoratione multa persolveris, ad opus aliquod corporeum aggredere, statimque eo de- curre, sive ministerium est ad ministerium, sive B opus manuum ad opus manuum, sive lectio ad lectionem. Ne porro otiosus omnino in cella desi- dere velis, ne, quod dictu nefas: Otiositas te mul- tam malitiam doceat ". Sed neque monasterium obambula, laborantesque, ant ministrantes curiose observa. Custodi autem silentium, et abstine te ab omnium familiaritate et consuetudine, quæ est vera peregrinitas. Tibi soli, et operi manuum qualecunque est, attende. Alterius cellam, nisi a patre tuo spirituali, aut a monasterii curatore missus sis (10), ne ingrediare. Quo cum veneris, cave neve dicas, neve audias quidpiam extra id quod res postulat, cujus ergo missus es: sed cum breviter responderis, revertere. Quod si in transitu fratrem solum, aut cum altero sedentem, et intem- pestive garrientem aspexeris, capite profundius in- clinato tacitus præteri. Noli accedere, et una con- sidere, memor illius ex Psalmo : Beatus vir, qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiæ non sedit **. Pestilentes namque sunt hujusmodi, sicut et Pau- lus ait: Corrumpunt bonos mores colloquia prava". Jam si quid pestis est, idem est et corruptio. Quare cum otiosa fabulantibus, dilecte, ne sederis; nec dicas: Audiam et ego quid loquamini; sed ut modo alebam, sub misso reverenter capite, præteri. Quocirca vos universos tanquam unum, Patres, fratres, et filii mei, obsecro, et hoc ut legem salu- tarem jubeo, ut unusquisque vestrum tale initium ad opus virtutis, imo vero ad opus Dei faciat (per quod et mercedem laboribus nostris responden- tem, ceu ab eo qui bonos amet accipimus) ut si fieri queat, nemo nostrum sine lacrymis ad offi- cium et lectionem accedat. Si enim, mi frater, ita te ad opus hoc assuefeceris, brevi tempore proces- sus efficies, et in virum perfectum, in mensuram ætatis plenitudinis Christi occurres. Instans enim tibi ipsi, ne citra lacrymas præscriptum Ecclesiæ, seu congregationis officium decurras, habitum boni hujus adipisceris, atque in ipsa stichologia, et tropariis quæ psallis, alitur animus tuus, dum divinos eorum sensus, in se recipit, et per ea quæ dicuntur, ad ea quæ intelliguntur, mens provehi- tur, dulcique fletu stillans, ita in cœtu fratrum, ut in cœlo cum beatis mentibus vivis. Fer igitur D Silentium et statum conditionemque peregrini serva. Silentium, dum tibimetipsi tacens ais, quidnam ego boni possum prolɔqui, qui totus sum lutum, et fatuus? imo etiam hospes, et indignus, qui loquar, aut audiam, aut inter homines nume- rer. Peregrinitatem vero, fugamque omnis consor- tii, dum hæc cogitas, et tibimet occinis, consti- tuens tibì peccata tua ante oculos, nec primoribus duntaxat labris, sed ex præcordlis dicts : Quis sum ego abjectus et vilis, ignobilis et mendicus, ut cellam alterius subeam? nonne ut me viderit, quasi monstrum aversabitur? nonne dicet, quid exsecrandus iste ad me venit, ut cellulam meam incestet? Et quanquam a principio hæc apud te Matth. x, 22. 47 Eccli. XXXNI, 29. 48 Psal. 1, 1. 1 Cor. xv, 33. • (10) Hep to 8:axovitoū tās povř; vide Cassian. Collat. xxi, cap. 1 él 2

105 106 (168) καί ἐπεθύμησεν εὐθύς ἐμοί μόνῳ δουλεύειν καί διά τοῦτο καί γονεῖς καί ἀδελφούς καί οἶκον, γῆν τε ὁμοῦ καί συγγενεῖς καί γείτονας καί φίλους οὕτως παρελογίσαντο καί οὕτως μοι προσῆλθεν, ὡς μηδέ θεασάμενος ποτέ τινα ἐκ τούτων, μηδέ γνωρίσας ἐπί γῆς ἄνθρωπον ἐν τῷ κόσμῳ, ἀλλ᾿ ὥσπερ ξένην ἐπιβάς χώραν τινά καί πόλιν ἑτερογλώσσους ἔχουσαν πάντας τε καί βαρβάρους, οὕτως ἐν τοῖς συνήθεσι γνωρίμοις τε καί φίλοις, ἰδίοις τε καί ἄρχουσι καί πλουσίοις τοῦ κόσμου διάγειν καί διακεῖσθαι μέσον τούτων τυγχάνων; Ἀλλά ψιλά ταῦτα λεγόμενα καί μικρά ἀναισθήτοις, μεγάλα δέ καί ὑψηλά ἐμοί ἐπόπτῃ τούτων. Τίς τῶν μεγάλων ἐπί γῆς ἐξουσιῶν καί θρόνων ἤ τῶν λεγόντων δι᾿ ἐμοῦ ἄρχειν καί βασιλεύειν ἤ τῶν ἐκπροσωπούντων μου τούς θείους ἀποστόλους τοῦτο ἤ ἐνενόησεν ἤ ἴσχυσε φυλάξαι, ἵν᾿ ἐν καιρῷ τηρήσεως ἐντολῆς μου καί νόμου ὡς ἕνα βλέπει ἅπαντας, συγγενεῖς τε καί ξένους, πλουσίους, πένητας ὁμοῦ, ἐνδόξους καί ἀδόξους, τούς δέ γε δυνατούς ἄρα μετά εὐτελεστέρων; Τίς ὁ δικάσας ἀπαθῶς, λεῖα βλέπων ἐν τούτοις; Ταῦτα ψυχήν εἰ εὕροιμι φυλάξασαν ἐν κόσμῳ, ἐν τῇ παρούσῃ μάλιστα γενεᾷ καί ἡμέρᾳ, ἴσα τῶν ἀποστόλων μου καί προφητῶν δοξάσω, καί συγκαθήσει μετ᾿ ἐμοῦ ἐν τῇ ἐμῇ ἐλεύσει, κρινεῖ γάρ ὡς ἐπί τῆς γῆς δικαίως ἄν καί τότε καί δόξαν ἀπενέγκηται κριτοῦ νεκρῶν καί ζώντων. Ταῦτα καλόν τό ἐκζητεῖν καί τά λοιπά σύν τούτοις καί τηρεῖν, ὅση δύναμις, καί ἀκριβῶς φυλάττειν˙ καί τήν ἐμήν μή ἐκζητεῖν φύσιν, υἱέ ἀνθρώπου, μηδέ τάς ἐνεργείας μου, Πνεύματος τοῦ Ἁγίου, (169) ὅπως δείκνυται ἥλιος, ὅπως ὁρᾶται ἄστρον καί μακρόθεν που φαινόμενον καί ὑπερβαῖνον ὄρη, ἐκ δέ τῷ ἀποκρύπτεσθαι ἀπό τῶν ὀφθαλμῶν σου, θλῖψιν ἀπαραμύθητον προξενοῦν σοι καί λύπην, καί ἐν τῷ σέ λογίζεσθαι μηκέτι σοί ὀφθῆναι ἔνδοθεν εὑρισκόμενον ἐν τῇ σῇ καρδίᾳ καί ἔκπληξίν σοι καί χαράν νέμον ἀπροσδοκήτως˙ μηδ᾿ ὅτι φλόξ σοι δείκνυται, αἴγλη καί πῦρ ὁρᾶται, θαυμάζῃς ἤ ἐξερευνᾷς, οὐ γάρ καλόν σοι τοῦτο! Φῶς οὖν με εἶναι πίστευε ἀσχημάτιστον πάντῃ,

105 106 (168) καί ἐπεθύμησεν εὐθύς ἐμοί μόνῳ δουλεύειν καί διά τοῦτο καί γονεῖς καί ἀδελφούς καί οἶκον, γῆν τε ὁμοῦ καί συγγενεῖς καί γείτονας καί φίλους οὕτως παρελογίσαντο καί οὕτως μοι προσῆλθεν, ὡς μηδέ θεασάμενος ποτέ τινα ἐκ τούτων, μηδέ γνωρίσας ἐπί γῆς ἄνθρωπον ἐν τῷ κόσμῳ, ἀλλ᾿ ὥσπερ ξένην ἐπιβάς χώραν τινά καί πόλιν ἑτερογλώσσους ἔχουσαν πάντας τε καί βαρβάρους, οὕτως ἐν τοῖς συνήθεσι γνωρίμοις τε καί φίλοις, ἰδίοις τε καί ἄρχουσι καί πλουσίοις τοῦ κόσμου διάγειν καί διακεῖσθαι μέσον τούτων τυγχάνων; Ἀλλά ψιλά ταῦτα λεγόμενα καί μικρά ἀναισθήτοις, μεγάλα δέ καί ὑψηλά ἐμοί ἐπόπτῃ τούτων. Τίς τῶν μεγάλων ἐπί γῆς ἐξουσιῶν καί θρόνων ἤ τῶν λεγόντων δι᾿ ἐμοῦ ἄρχειν καί βασιλεύειν ἤ τῶν ἐκπροσωπούντων μου τούς θείους ἀποστόλους τοῦτο ἤ ἐνενόησεν ἤ ἴσχυσε φυλάξαι, ἵν᾿ ἐν καιρῷ τηρήσεως ἐντολῆς μου καί νόμου ὡς ἕνα βλέπει ἅπαντας, συγγενεῖς τε καί ξένους, πλουσίους, πένητας ὁμοῦ, ἐνδόξους καί ἀδόξους, τούς δέ γε δυνατούς ἄρα μετά εὐτελεστέρων; Τίς ὁ δικάσας ἀπαθῶς, λεῖα βλέπων ἐν τούτοις; Ταῦτα ψυχήν εἰ εὕροιμι φυλάξασαν ἐν κόσμῳ, ἐν τῇ παρούσῃ μάλιστα γενεᾷ καί ἡμέρᾳ, ἴσα τῶν ἀποστόλων μου καί προφητῶν δοξάσω, καί συγκαθήσει μετ᾿ ἐμοῦ ἐν τῇ ἐμῇ ἐλεύσει, κρινεῖ γάρ ὡς ἐπί τῆς γῆς δικαίως ἄν καί τότε καί δόξαν ἀπενέγκηται κριτοῦ νεκρῶν καί ζώντων. Ταῦτα καλόν τό ἐκζητεῖν καί τά λοιπά σύν τούτοις καί τηρεῖν, ὅση δύναμις, καί ἀκριβῶς φυλάττειν˙ καί τήν ἐμήν μή ἐκζητεῖν φύσιν, υἱέ ἀνθρώπου, μηδέ τάς ἐνεργείας μου, Πνεύματος τοῦ Ἁγίου, (169) ὅπως δείκνυται ἥλιος, ὅπως ὁρᾶται ἄστρον καί μακρόθεν που φαινόμενον καί ὑπερβαῖνον ὄρη, ἐκ δέ τῷ ἀποκρύπτεσθαι ἀπό τῶν ὀφθαλμῶν σου, θλῖψιν ἀπαραμύθητον προξενοῦν σοι καί λύπην, καί ἐν τῷ σέ λογίζεσθαι μηκέτι σοί ὀφθῆναι ἔνδοθεν εὑρισκόμενον ἐν τῇ σῇ καρδίᾳ καί ἔκπληξίν σοι καί χαράν νέμον ἀπροσδοκήτως˙ μηδ᾿ ὅτι φλόξ σοι δείκνυται, αἴγλη καί πῦρ ὁρᾶται, θαυμάζῃς ἤ ἐξερευνᾷς, οὐ γάρ καλόν σοι τοῦτο! Φῶς οὖν με εἶναι πίστευε ἀσχημάτιστον πάντῃ,

445 ORATIO XXV. 440 ciscuntur. Atque hæ sunt insidiæ, et tendicula A coram Deo, psallens el, et confitens, nihilque pe- diaboli, quæ cum speciem boni habeant, tamen venenum tegúnt mortiferum, quas, qui credit no- bis, fugiet, et qui paret verbis meis, adjuvante Deo, et Spiritus sancti gratia, nullum ab eis vul- nus detrimentumve reportabit. Cæteri vitam mun- danam sub habitu monachi se consectari nesciunt, nec se in barathra et præcipitia incidere sen- tiunt. B Tu igitur, frater amantissime, hæc servare velis, etiamsi tibi moriendum sit; alioqui dæmonem gastrimargiæ, seu gulæ effugere non poteris. Si servaveris, scito diabolum conspectum tuum non ferentem, omnes contra te ignavos ac desides excitaturum, qui te probris conscindent, irridebunt, invidebuut, illudent, vexabuntque millies, ut le a bono consilio, et actionibus salutiferis avocent : quæ si æquo animo toleres, magnum a Deo et Salvatore nostro auxilium, solatiumque conse- quere. Proinde et aliis in cœna sedentibus ac vescentibus, te autem non, sed sive ministrante, sive aliud agente, ne obliviscare, etiam hæc tibi. met tacitus cantare: Si satis et me pœnituisset, et mihi quoque peccata mea remissa essent, gaude- rem et ego, et cum fratribus meis accumberem. Quoniam autem per foeda facinora mea indignum me reddidi miser, hic secundum opera mea reci- pio. Hæc tibi dicito, et impera ventri quantum potes. Primos accubitus nunquam desidera; sed odi ex animo, ut superbiæ materiam. Humilitas C enim tua exaltabit te: et infimum esse omnium, primum te efficiet; quia scriptum est: Omnis qui seipsum exaltat humiliabitur, et qui seipsum humi- liat exallabitur ". Ubi vero cum fratribus univer- sis de mensa surrexeris, Deoque gratias egeris, atque a sacerdote dimissus fueris, cum silentio in cellam tuam festina, clausoque ostio librum arripe, et post brevem lectionem, si quidem dies æstivi sunt, super storeolam tuam recubaus, breviculum soninum carpe. Etenim saturitatem vitans, et tenuem adhibens alimoniam, panem scilicet et aquam cum mensura, et olera, aut legumina, mi- nus dormies, et citius exsurges. Si hiems fuerit, postquain pauca legeris, operi manuum accingere, et in eo persevera, quoad lignum ad vespertinam bymnodiam vos convocaverit (14). Tum rursus synaxin ingressus, sta cum timore et attentione * Matth. xx111, 42. Auxverxov Syn. 7: act. 4 sacra ligna pulsantes; Reque enim olim in huncusum erant ærà, nt hodie. monasticæ vitæ magistri, tum reverentiæ causa erga superiores; tum ut subditos a temerariis ju- diciis arcerent : a quibus nemo remotius distat, quam ille qui ne de manifestis quidem judicium ferre solet. Nec mirum, talia præcepta religiosæ vitæ professoribus fuisse data, quando et Constan- lium Magnum imperatorem simile quid factitasse nitus negligens. Vespertino officio completo, si potes a cibo et potu abstinere omnino, decreve- risque semel in die cibum sumere, non vulgarem in persolvendo vespertino officio tuo, et in nocturna precatione, vigiliaque ntilitatem invenles. Sin au- tem, uno paximatio seu pane, et uno aquæ poeulo, extra in valitudinem aliquam et languorem stoma- chi. contentus esto. Ubi cum fratribus preces vespertinas Deo reddideris, ad pedes præpositi perinde ut ad ipsos Christi pedes procumbes et benedictione ab eo percepta, salutatisque sanctis fratribus, tacitus, nemini verbum faciens in cellam tuam recede, obseratoque ostio, corripe primum codicem, et paginis circiter tribus attente perlectis, sta ad orandum, psalle, et adora Deum quiete, ut a nullo audiaris. Sta autem honeste, nec cogita- tiones alibi temere vagari sine, sed eas collige. Conjunge manus, conjunge pedes æqualiter, et immobiliter, pari vestigio. Oculos claude, ne aliud aspiciant, mentemque distrahant. Mentem porr❤ ipsam, totumque cor tuum in cœlum ad Deum eleva, inde cum gemitibus et lacrymis misericor- diam implorans. Psalmos a Patre tuo spirituali tibi constitutós habe, qui nimirum verba pœnitentiæ et compunctionis continent, et quotquot viribus, voluntatique sufficiunt. Necesse est enim te psal- morum hymnodiam, et crebritatem genuflexionis, tempus stationis ad vires, et robur tuum exigere, ne te conscientia tua reprehendens dicat: Adhuc stare, bymnos promere, ac Deo confiteri poteras. Adhæc sint tibi etiam preces ipsæ definitæ, matu- tinam et vespertinam ad Deum confessionem con◄ tinentes. Defunctus precibus, denuo paulisper lege. Deinde opus manuum capesse, et usque ad primam vigiliam finitám, id est, usque ad tertiam horam noctis hoc age. Cum sic surrexeris, et fece- rls tov &uaμov, (psalmodiæ genus est) signato corpore toto super stoream tuam cuba, et usque ad noctem mediam somno capto, deinceps fac, ut tibi a princípio formam tradidimus (12). Præterea cogitata cordis tui Patri tuo spiritu- ali in horas, si potest, indica, sin minus, ne unam vesperam, dilecte, prætereas, sed post matuti- num, discussis omnibus quæ tibi contigerunt, ei expone, et fidem indubitatam erga illum habe, et si totus mundus ei convitietur atque obtrectel, et accepimus: In Scripturis narratur Constantinua imperator dixisse: inquit Nicolaus primus Ponti- fex, in epist. ad Ludovicum imperatorem, et re- fertur a Gratiano d. 96: Vere si propriis oculis vi- dissem sacerdotem Dei, aut aliquem eorum qui me- nachico habilu circum amicti sunt, peccantem, chlamydem meam exspoliarem, et cooperirem eum, ne ab aliquo videretur. Hæc de Constantino Nice- laus Pontifex, et ante evin Rufinus et Theodora, tus. (11) Έως το ξύλον τὴν ὑμνῳδίαν σημάνῃ τοῦ (12) Præcipiebant hæc et similia veteres illi

445 ORATIO XXV. 440 ciscuntur. Atque hæ sunt insidiæ, et tendicula A coram Deo, psallens el, et confitens, nihilque pe- diaboli, quæ cum speciem boni habeant, tamen venenum tegúnt mortiferum, quas, qui credit no- bis, fugiet, et qui paret verbis meis, adjuvante Deo, et Spiritus sancti gratia, nullum ab eis vul- nus detrimentumve reportabit. Cæteri vitam mun- danam sub habitu monachi se consectari nesciunt, nec se in barathra et præcipitia incidere sen- tiunt. B Tu igitur, frater amantissime, hæc servare velis, etiamsi tibi moriendum sit; alioqui dæmonem gastrimargiæ, seu gulæ effugere non poteris. Si servaveris, scito diabolum conspectum tuum non ferentem, omnes contra te ignavos ac desides excitaturum, qui te probris conscindent, irridebunt, invidebuut, illudent, vexabuntque millies, ut le a bono consilio, et actionibus salutiferis avocent : quæ si æquo animo toleres, magnum a Deo et Salvatore nostro auxilium, solatiumque conse- quere. Proinde et aliis in cœna sedentibus ac vescentibus, te autem non, sed sive ministrante, sive aliud agente, ne obliviscare, etiam hæc tibi. met tacitus cantare: Si satis et me pœnituisset, et mihi quoque peccata mea remissa essent, gaude- rem et ego, et cum fratribus meis accumberem. Quoniam autem per foeda facinora mea indignum me reddidi miser, hic secundum opera mea reci- pio. Hæc tibi dicito, et impera ventri quantum potes. Primos accubitus nunquam desidera; sed odi ex animo, ut superbiæ materiam. Humilitas C enim tua exaltabit te: et infimum esse omnium, primum te efficiet; quia scriptum est: Omnis qui seipsum exaltat humiliabitur, et qui seipsum humi- liat exallabitur ". Ubi vero cum fratribus univer- sis de mensa surrexeris, Deoque gratias egeris, atque a sacerdote dimissus fueris, cum silentio in cellam tuam festina, clausoque ostio librum arripe, et post brevem lectionem, si quidem dies æstivi sunt, super storeolam tuam recubaus, breviculum soninum carpe. Etenim saturitatem vitans, et tenuem adhibens alimoniam, panem scilicet et aquam cum mensura, et olera, aut legumina, mi- nus dormies, et citius exsurges. Si hiems fuerit, postquain pauca legeris, operi manuum accingere, et in eo persevera, quoad lignum ad vespertinam bymnodiam vos convocaverit (14). Tum rursus synaxin ingressus, sta cum timore et attentione * Matth. xx111, 42. Auxverxov Syn. 7: act. 4 sacra ligna pulsantes; Reque enim olim in huncusum erant ærà, nt hodie. monasticæ vitæ magistri, tum reverentiæ causa erga superiores; tum ut subditos a temerariis ju- diciis arcerent : a quibus nemo remotius distat, quam ille qui ne de manifestis quidem judicium ferre solet. Nec mirum, talia præcepta religiosæ vitæ professoribus fuisse data, quando et Constan- lium Magnum imperatorem simile quid factitasse nitus negligens. Vespertino officio completo, si potes a cibo et potu abstinere omnino, decreve- risque semel in die cibum sumere, non vulgarem in persolvendo vespertino officio tuo, et in nocturna precatione, vigiliaque ntilitatem invenles. Sin au- tem, uno paximatio seu pane, et uno aquæ poeulo, extra in valitudinem aliquam et languorem stoma- chi. contentus esto. Ubi cum fratribus preces vespertinas Deo reddideris, ad pedes præpositi perinde ut ad ipsos Christi pedes procumbes et benedictione ab eo percepta, salutatisque sanctis fratribus, tacitus, nemini verbum faciens in cellam tuam recede, obseratoque ostio, corripe primum codicem, et paginis circiter tribus attente perlectis, sta ad orandum, psalle, et adora Deum quiete, ut a nullo audiaris. Sta autem honeste, nec cogita- tiones alibi temere vagari sine, sed eas collige. Conjunge manus, conjunge pedes æqualiter, et immobiliter, pari vestigio. Oculos claude, ne aliud aspiciant, mentemque distrahant. Mentem porr❤ ipsam, totumque cor tuum in cœlum ad Deum eleva, inde cum gemitibus et lacrymis misericor- diam implorans. Psalmos a Patre tuo spirituali tibi constitutós habe, qui nimirum verba pœnitentiæ et compunctionis continent, et quotquot viribus, voluntatique sufficiunt. Necesse est enim te psal- morum hymnodiam, et crebritatem genuflexionis, tempus stationis ad vires, et robur tuum exigere, ne te conscientia tua reprehendens dicat: Adhuc stare, bymnos promere, ac Deo confiteri poteras. Adhæc sint tibi etiam preces ipsæ definitæ, matu- tinam et vespertinam ad Deum confessionem con◄ tinentes. Defunctus precibus, denuo paulisper lege. Deinde opus manuum capesse, et usque ad primam vigiliam finitám, id est, usque ad tertiam horam noctis hoc age. Cum sic surrexeris, et fece- rls tov &uaμov, (psalmodiæ genus est) signato corpore toto super stoream tuam cuba, et usque ad noctem mediam somno capto, deinceps fac, ut tibi a princípio formam tradidimus (12). Præterea cogitata cordis tui Patri tuo spiritu- ali in horas, si potest, indica, sin minus, ne unam vesperam, dilecte, prætereas, sed post matuti- num, discussis omnibus quæ tibi contigerunt, ei expone, et fidem indubitatam erga illum habe, et si totus mundus ei convitietur atque obtrectel, et accepimus: In Scripturis narratur Constantinua imperator dixisse: inquit Nicolaus primus Ponti- fex, in epist. ad Ludovicum imperatorem, et re- fertur a Gratiano d. 96: Vere si propriis oculis vi- dissem sacerdotem Dei, aut aliquem eorum qui me- nachico habilu circum amicti sunt, peccantem, chlamydem meam exspoliarem, et cooperirem eum, ne ab aliquo videretur. Hæc de Constantino Nice- laus Pontifex, et ante evin Rufinus et Theodora, tus. (11) Έως το ξύλον τὴν ὑμνῳδίαν σημάνῃ τοῦ (12) Præcipiebant hæc et similia veteres illi

445 ORATIO XXV. 440 ciscuntur. Atque hæ sunt insidiæ, et tendicula A coram Deo, psallens el, et confitens, nihilque pe- diaboli, quæ cum speciem boni habeant, tamen venenum tegúnt mortiferum, quas, qui credit no- bis, fugiet, et qui paret verbis meis, adjuvante Deo, et Spiritus sancti gratia, nullum ab eis vul- nus detrimentumve reportabit. Cæteri vitam mun- danam sub habitu monachi se consectari nesciunt, nec se in barathra et præcipitia incidere sen- tiunt. B Tu igitur, frater amantissime, hæc servare velis, etiamsi tibi moriendum sit; alioqui dæmonem gastrimargiæ, seu gulæ effugere non poteris. Si servaveris, scito diabolum conspectum tuum non ferentem, omnes contra te ignavos ac desides excitaturum, qui te probris conscindent, irridebunt, invidebuut, illudent, vexabuntque millies, ut le a bono consilio, et actionibus salutiferis avocent : quæ si æquo animo toleres, magnum a Deo et Salvatore nostro auxilium, solatiumque conse- quere. Proinde et aliis in cœna sedentibus ac vescentibus, te autem non, sed sive ministrante, sive aliud agente, ne obliviscare, etiam hæc tibi. met tacitus cantare: Si satis et me pœnituisset, et mihi quoque peccata mea remissa essent, gaude- rem et ego, et cum fratribus meis accumberem. Quoniam autem per foeda facinora mea indignum me reddidi miser, hic secundum opera mea reci- pio. Hæc tibi dicito, et impera ventri quantum potes. Primos accubitus nunquam desidera; sed odi ex animo, ut superbiæ materiam. Humilitas C enim tua exaltabit te: et infimum esse omnium, primum te efficiet; quia scriptum est: Omnis qui seipsum exaltat humiliabitur, et qui seipsum humi- liat exallabitur ". Ubi vero cum fratribus univer- sis de mensa surrexeris, Deoque gratias egeris, atque a sacerdote dimissus fueris, cum silentio in cellam tuam festina, clausoque ostio librum arripe, et post brevem lectionem, si quidem dies æstivi sunt, super storeolam tuam recubaus, breviculum soninum carpe. Etenim saturitatem vitans, et tenuem adhibens alimoniam, panem scilicet et aquam cum mensura, et olera, aut legumina, mi- nus dormies, et citius exsurges. Si hiems fuerit, postquain pauca legeris, operi manuum accingere, et in eo persevera, quoad lignum ad vespertinam bymnodiam vos convocaverit (14). Tum rursus synaxin ingressus, sta cum timore et attentione * Matth. xx111, 42. Auxverxov Syn. 7: act. 4 sacra ligna pulsantes; Reque enim olim in huncusum erant ærà, nt hodie. monasticæ vitæ magistri, tum reverentiæ causa erga superiores; tum ut subditos a temerariis ju- diciis arcerent : a quibus nemo remotius distat, quam ille qui ne de manifestis quidem judicium ferre solet. Nec mirum, talia præcepta religiosæ vitæ professoribus fuisse data, quando et Constan- lium Magnum imperatorem simile quid factitasse nitus negligens. Vespertino officio completo, si potes a cibo et potu abstinere omnino, decreve- risque semel in die cibum sumere, non vulgarem in persolvendo vespertino officio tuo, et in nocturna precatione, vigiliaque ntilitatem invenles. Sin au- tem, uno paximatio seu pane, et uno aquæ poeulo, extra in valitudinem aliquam et languorem stoma- chi. contentus esto. Ubi cum fratribus preces vespertinas Deo reddideris, ad pedes præpositi perinde ut ad ipsos Christi pedes procumbes et benedictione ab eo percepta, salutatisque sanctis fratribus, tacitus, nemini verbum faciens in cellam tuam recede, obseratoque ostio, corripe primum codicem, et paginis circiter tribus attente perlectis, sta ad orandum, psalle, et adora Deum quiete, ut a nullo audiaris. Sta autem honeste, nec cogita- tiones alibi temere vagari sine, sed eas collige. Conjunge manus, conjunge pedes æqualiter, et immobiliter, pari vestigio. Oculos claude, ne aliud aspiciant, mentemque distrahant. Mentem porr❤ ipsam, totumque cor tuum in cœlum ad Deum eleva, inde cum gemitibus et lacrymis misericor- diam implorans. Psalmos a Patre tuo spirituali tibi constitutós habe, qui nimirum verba pœnitentiæ et compunctionis continent, et quotquot viribus, voluntatique sufficiunt. Necesse est enim te psal- morum hymnodiam, et crebritatem genuflexionis, tempus stationis ad vires, et robur tuum exigere, ne te conscientia tua reprehendens dicat: Adhuc stare, bymnos promere, ac Deo confiteri poteras. Adhæc sint tibi etiam preces ipsæ definitæ, matu- tinam et vespertinam ad Deum confessionem con◄ tinentes. Defunctus precibus, denuo paulisper lege. Deinde opus manuum capesse, et usque ad primam vigiliam finitám, id est, usque ad tertiam horam noctis hoc age. Cum sic surrexeris, et fece- rls tov &uaμov, (psalmodiæ genus est) signato corpore toto super stoream tuam cuba, et usque ad noctem mediam somno capto, deinceps fac, ut tibi a princípio formam tradidimus (12). Præterea cogitata cordis tui Patri tuo spiritu- ali in horas, si potest, indica, sin minus, ne unam vesperam, dilecte, prætereas, sed post matuti- num, discussis omnibus quæ tibi contigerunt, ei expone, et fidem indubitatam erga illum habe, et si totus mundus ei convitietur atque obtrectel, et accepimus: In Scripturis narratur Constantinua imperator dixisse: inquit Nicolaus primus Ponti- fex, in epist. ad Ludovicum imperatorem, et re- fertur a Gratiano d. 96: Vere si propriis oculis vi- dissem sacerdotem Dei, aut aliquem eorum qui me- nachico habilu circum amicti sunt, peccantem, chlamydem meam exspoliarem, et cooperirem eum, ne ab aliquo videretur. Hæc de Constantino Nice- laus Pontifex, et ante evin Rufinus et Theodora, tus. (11) Έως το ξύλον τὴν ὑμνῳδίαν σημάνῃ τοῦ (12) Præcipiebant hæc et similia veteres illi

447 SYMEONIS JUNIORIS 448 quamvis tu ipse oculis tuis fornicantem videas, ne A ritum veniemus, et mansionem apud eum faciemus **. scandalizeris, nec fidem tuam in ipsum minuas, Et Si vos, cum sitis mali, nostis bona dala dare obtemperans dicenti: Nolite judicare, et non judi- filiis vestris, quanto magis Pater vester cœles:is da- cabimini ”. Sic te faciente, et certante quotidie, bil spiritum bonum petentibus se "? In his ergo non procrastitinahit Deus te visitare desuper, sed pollicitatiónibus, et promissis Dei, fide non dubia auxilium de sancto habitaculo suo mittet, et gratia sperans, ut diximus, multa alacritate, cupidissi- sanctissimi Spiritus ejus obumbrabit tibi, brevique meque omnia ejus mandata impigre observal; in instituto tuo progressus, spiritualem ætatem quorum primum hoc est: Pœnitentiam agite, ap- augebis : Et in virum perfectum occurres, in mensu- propinquavit enim regnum cælorum “. Et rursum : ram ætatis plenitudinis Christi, illuminatus, et iu- Pulsate, et aperietur vobis. Omnis enim qui petit mine cognitionis omnes tecum familiariter versan- accipit, et qui quærit invenit, et pulsanti aperie- tes, tecumque sermonem conferentes, instar solis tur . Post hæc docere nos volens Deus, quemad- illuminans, ac Deum, qui donum sancti sui, ac modum, et qualibus verbis, aut operibus petere vivifici Spiritus impertivit, moribus et oratione oporteat, inquit: Qui vult inter vos esse primus, glorificans; quem decet omnis gloria, honor, et sit omnium ultimus, et omnium servus, el omnium adoratio nunc et semper, et in omnium sæculo- minister". Qui enim seipsum exaltat humiliabi- rum æternitatem. Amen. tur: qui vero seipsum humiliat, exaltabitur 08. ORATIO XXVI. ARGUMENTUM. De pænitentia, et principio vite solitariæ, et quo- modo quis via et ordine ad virtutem procedens, mandalorum observatione perfectionem consequa- tur. B Hæc omnia, et his similia, qui jugitur animo versat, et in ipsis dies, noctesque est occupatus, intelligensque et sentiens ea reputat, et studiose facit, paulatim obliviscitur mundi, rerum mundi, rerum hujus vitæ, cognatorum, rerum denique suaruín, et consuetudinem spiritualium pro por- tione capit. Sic autem in dies proficiens, quo- modo cogitationes pristinarum, seu anticipata- rum opinionum sensim recedant, experitur ac sensit. Deinde quo pacto ipsæ illæ opiniones ac sententiæ minuantur, et emollitum cor humilita- tem amplectatur: et quomodo postea ipsum cor Qul omnia oculis subjecta, et insuper animam suam contempsit, ut veram ac legitimam pœni- tentiam secundum Dei mandatum præstare queat, et opus istuc incepit, non a seipso id dicendum existimat : sed ubi se ad artificem peritumque vi- rum applicarit, cum timore ac tremore multo, et contentis precibus, eidem se subjiciens, spiritua- lein ab eo actionum cum virtute conjunctarum C cogitationes bumilitatem, ingenerantes producat. disciplinam, et exercitationem, quæque pœnitenti facienda sint, docetur ac percipit. Timorem autem, et treinorem eum postulo intelligi, ne tali bono frustretur, et ut reprobus mandatorum Der exse- cutor, ad ignein sempiternum condemnetur. Nam vermones ejus quasi ex ore Dei procedere arbi- tratur, et quasi in iisdem custodiendis, aut despi- admirandam) sordes omnes ex anima eluit. Etiam ciendis vita æterna verteretur, accurate eos ser- vat. Atque ita cum fide indubitata cœperit, a promissis Dei pendens, quotidie secundum Deum proficit, et via progrediens, ætate spirituali cre- scit, virque perfectus in Christo Deo evadit. A quibus igitur promissis ? Audi intelligenter, qualia Dominus noster Jesus Christus nobis polliceatur : Amen amen dico vobis, quia gaudium erit in cælo super uno peccatore pœnitentiam agente". Et ite- rum : Qui venit ad me (tali videlicet itinere) eum non ejiciam foras ". Et rursum: Qui sitit, veniat ad me, et bibat ". Et : Qui credit in me, non gusta- bil morlem in æternum ". Et alibi: Convertimini ad me, et converlar ad vos ". Et: Venite ad me omnes qui laboratis, et onerali estis, et ego reficiam vos". Et alio loco: Qui habet mandala mea, et serval ea, ille est qui diligit me. Qui autem diligît me, diligitur u Paire meo, el ego et Pater per Spi- Matth. vn, 1. Zach. 1, 3. VM, 8. Luc. XV, Hæc autem ita experiens, vix ad compunctionem, et fletum adducitur, sed tamen adducitur multis tribulationibus, et plus humiliatum, amplius com- pungitur. Nam humilitas luctum gignit, luctus genitricem suam alit, et crescere facit. Ipsa autem mandatorum per humilitatem observatio (o rem omnem affectionem rationi adversantem, el con- cupiscentiam malam, corpoream, inquam, et ad vitam istam pertinentem expellit. Qua ratione homo secundum animam ab omni terrena cupidi- tate asseritur ac liberatur; non solum a vinculis corporeis, sed similiter ac' si quis exuta veste totus nudus fiat. Et jure quidem. Absolvitur enim D primum anima a stupore, quem Apostolus vela- men appellat ", qui Judæorum incredulorum corda occupat. Imo et nunc omnis, qui mandatis novæ gratiæ non quantum potest ac valet, et ferventi animo paret, hoc velamen parti iutelligenti animæ suæ superpositum habet, et ad sublimitatem agni- tionis filii Dei subvehi nequit. Sicut insuper qui secundum corpus exutus est, vulnera in corpore suo videt ita iste vitiosos affectus animam ejus obtinentes tunc liquido perspicit (exempli causa, amorem gloriæ, avaritiam, injuriarum memoriam, Matth Ephes. iv, 13. Matth. x1. 28. ** | Joan. xiv, 21-23. "Matth. vIII, 11. Matth. 1, 1. "Marc. 1x, 34. "Matth. xx, 12. II Cor. 1, 15. 7. ** Joan. vɩ, 37. * Joan. vii, 37. "Joan. VIII, 52.

447 SYMEONIS JUNIORIS 448 quamvis tu ipse oculis tuis fornicantem videas, ne A ritum veniemus, et mansionem apud eum faciemus **. scandalizeris, nec fidem tuam in ipsum minuas, Et Si vos, cum sitis mali, nostis bona dala dare obtemperans dicenti: Nolite judicare, et non judi- filiis vestris, quanto magis Pater vester cœles:is da- cabimini ”. Sic te faciente, et certante quotidie, bil spiritum bonum petentibus se "? In his ergo non procrastitinahit Deus te visitare desuper, sed pollicitatiónibus, et promissis Dei, fide non dubia auxilium de sancto habitaculo suo mittet, et gratia sperans, ut diximus, multa alacritate, cupidissi- sanctissimi Spiritus ejus obumbrabit tibi, brevique meque omnia ejus mandata impigre observal; in instituto tuo progressus, spiritualem ætatem quorum primum hoc est: Pœnitentiam agite, ap- augebis : Et in virum perfectum occurres, in mensu- propinquavit enim regnum cælorum “. Et rursum : ram ætatis plenitudinis Christi, illuminatus, et iu- Pulsate, et aperietur vobis. Omnis enim qui petit mine cognitionis omnes tecum familiariter versan- accipit, et qui quærit invenit, et pulsanti aperie- tes, tecumque sermonem conferentes, instar solis tur . Post hæc docere nos volens Deus, quemad- illuminans, ac Deum, qui donum sancti sui, ac modum, et qualibus verbis, aut operibus petere vivifici Spiritus impertivit, moribus et oratione oporteat, inquit: Qui vult inter vos esse primus, glorificans; quem decet omnis gloria, honor, et sit omnium ultimus, et omnium servus, el omnium adoratio nunc et semper, et in omnium sæculo- minister". Qui enim seipsum exaltat humiliabi- rum æternitatem. Amen. tur: qui vero seipsum humiliat, exaltabitur 08. ORATIO XXVI. ARGUMENTUM. De pænitentia, et principio vite solitariæ, et quo- modo quis via et ordine ad virtutem procedens, mandalorum observatione perfectionem consequa- tur. B Hæc omnia, et his similia, qui jugitur animo versat, et in ipsis dies, noctesque est occupatus, intelligensque et sentiens ea reputat, et studiose facit, paulatim obliviscitur mundi, rerum mundi, rerum hujus vitæ, cognatorum, rerum denique suaruín, et consuetudinem spiritualium pro por- tione capit. Sic autem in dies proficiens, quo- modo cogitationes pristinarum, seu anticipata- rum opinionum sensim recedant, experitur ac sensit. Deinde quo pacto ipsæ illæ opiniones ac sententiæ minuantur, et emollitum cor humilita- tem amplectatur: et quomodo postea ipsum cor Qul omnia oculis subjecta, et insuper animam suam contempsit, ut veram ac legitimam pœni- tentiam secundum Dei mandatum præstare queat, et opus istuc incepit, non a seipso id dicendum existimat : sed ubi se ad artificem peritumque vi- rum applicarit, cum timore ac tremore multo, et contentis precibus, eidem se subjiciens, spiritua- lein ab eo actionum cum virtute conjunctarum C cogitationes bumilitatem, ingenerantes producat. disciplinam, et exercitationem, quæque pœnitenti facienda sint, docetur ac percipit. Timorem autem, et treinorem eum postulo intelligi, ne tali bono frustretur, et ut reprobus mandatorum Der exse- cutor, ad ignein sempiternum condemnetur. Nam vermones ejus quasi ex ore Dei procedere arbi- tratur, et quasi in iisdem custodiendis, aut despi- admirandam) sordes omnes ex anima eluit. Etiam ciendis vita æterna verteretur, accurate eos ser- vat. Atque ita cum fide indubitata cœperit, a promissis Dei pendens, quotidie secundum Deum proficit, et via progrediens, ætate spirituali cre- scit, virque perfectus in Christo Deo evadit. A quibus igitur promissis ? Audi intelligenter, qualia Dominus noster Jesus Christus nobis polliceatur : Amen amen dico vobis, quia gaudium erit in cælo super uno peccatore pœnitentiam agente". Et ite- rum : Qui venit ad me (tali videlicet itinere) eum non ejiciam foras ". Et rursum: Qui sitit, veniat ad me, et bibat ". Et : Qui credit in me, non gusta- bil morlem in æternum ". Et alibi: Convertimini ad me, et converlar ad vos ". Et: Venite ad me omnes qui laboratis, et onerali estis, et ego reficiam vos". Et alio loco: Qui habet mandala mea, et serval ea, ille est qui diligit me. Qui autem diligît me, diligitur u Paire meo, el ego et Pater per Spi- Matth. vn, 1. Zach. 1, 3. VM, 8. Luc. XV, Hæc autem ita experiens, vix ad compunctionem, et fletum adducitur, sed tamen adducitur multis tribulationibus, et plus humiliatum, amplius com- pungitur. Nam humilitas luctum gignit, luctus genitricem suam alit, et crescere facit. Ipsa autem mandatorum per humilitatem observatio (o rem omnem affectionem rationi adversantem, el con- cupiscentiam malam, corpoream, inquam, et ad vitam istam pertinentem expellit. Qua ratione homo secundum animam ab omni terrena cupidi- tate asseritur ac liberatur; non solum a vinculis corporeis, sed similiter ac' si quis exuta veste totus nudus fiat. Et jure quidem. Absolvitur enim D primum anima a stupore, quem Apostolus vela- men appellat ", qui Judæorum incredulorum corda occupat. Imo et nunc omnis, qui mandatis novæ gratiæ non quantum potest ac valet, et ferventi animo paret, hoc velamen parti iutelligenti animæ suæ superpositum habet, et ad sublimitatem agni- tionis filii Dei subvehi nequit. Sicut insuper qui secundum corpus exutus est, vulnera in corpore suo videt ita iste vitiosos affectus animam ejus obtinentes tunc liquido perspicit (exempli causa, amorem gloriæ, avaritiam, injuriarum memoriam, Matth Ephes. iv, 13. Matth. x1. 28. ** | Joan. xiv, 21-23. "Matth. vIII, 11. Matth. 1, 1. "Marc. 1x, 34. "Matth. xx, 12. II Cor. 1, 15. 7. ** Joan. vɩ, 37. * Joan. vii, 37. "Joan. VIII, 52.

419 ORATIO XXVI. 40 odium fraternum, invidiam, zelum, contentionem, & rum autem non audiunt ". Reliquos omnium 1:o- existimationem præclaram sui, et reliquos deinceps) minum sermones audit illa quidem, non tamen B mandata ut medicinas, tentationes ut cauterem, seu ferrum chirurgicum his imponens, humiliatus- que ac lugens, et opem divinam ardenter exqui- rens, gratiam sancti Spiritus advenientem, ac singulos evellentem perimentemque videt, donec animam ejus ab omnibus istis tandem perfecte liberam reddat. Non enim illam ex parte, sed om- mino ac pure Paracletus præsens in libertatem vindicare vult. Cum nominatis enim affectionibus quidquid est moestitudinis, quidquid negligentiæ, quidquid desidiæ, ignorantiæ, oblivionis, gastri- margiæ, studii voluptuarii, hæc, inquam, omnia fugat, adeoque hominem renovat, et instaurat anima simul et corpore, ut non interitui obnoxium, et ponderosum atque crassum, sed spirituale, et expers materiæ, et jam idoneum, quod in cœlum rapiatur, corpus gestare videatur. Nec istud solum grația Spiritus in eo operatur: sed nec intueri quidpiam sensibilium ei permittit: vel potius quasi non intueretur, ita eum has res intueri facit. Nam cum mens iis quæ intelliguntur, se dediderit, ab his quæ in sensum cadunt tota discedit, etsi ea videre et animadvertere putetur. Sic igitur in his, nempe quæ intelligentia sola perspiciuntur, immorans, secundum sanctum, cujus illa vox : Nostra autem conversatio in cœlis est, non contem- plantibus nobis quæ videntur, sed quæ non viden- tur *7, ibi detinetur, illuminatur, assiduo spirituali C ætate augescens, et infantiæ sensibus evacuatis, in virilem perfectionem proficiens. Quapropter juxta mensuram quoque ætatis hujus suæ, secun- dum vires et functiones animæ immutatur, et ad mandata Dei factitanda fortior ac potentior fit. Quæ quotidie implens, pro portione exsecutionis eorum adhuc purgatur, splendescit, collustratur, magnorum mysteriorum revelationes neretur, quorum profunditatem nemo illorum qui in eam- dem puritatem ut eveherentur, non contenderunt, aut vidit unquam, aut videre potest. Mysteria autem dico, quæ cum ab omnibus videantur, non tamen comprehunduntur. Etenim mens a Spiritu innovatore illuminata, etiam ocu- los novos, aures item novas acquirit, et de cætero non ut homo sensibilia sensibiliter, sed ut homine jam superior, sensibilia et corporea spiritualiter, et tanquam similitudines inaspectabilium, eorum- que formas velut informes ac specie carentes intuetur, auditque, non ut quispiam dixerit, vo- cem, aut voces hominum; sed solius, et viventis Verbi, quando per humanam vocem se exeruerit. Hoc enim, et solum, tanquam notuin sibi, et ami- cum per aures anima suscipit, eique aditum con- cedit, et receptum libens amplectitur: sicut ait Dominus Ores meæ vocem meam audiunt, : alieno- D 67 Philipp. 11, 20; II Cor. iv, 18. * Joan. x, 16. , ; admittit, nec ad se penetrare patitur; sed eos aversata, vacuos dimittit. Aliquando nec allapouNI, aut pulsun eorum percipit : sed quanquain audit, veluti surdus non audiens ", sic ergà eos sese habet. Proinde cum talis evaserit, statim Deus eam inha- bitat, fiuntque in ea quæcunque cupiverit, etiam supra quam cupiverit. Deus enim cum sit onme bonum, animam, in qua sedem posuerit, omni bono implet, quantum potis est natura nostra im- pleri; Deus quippe a nulla re condita capitur ac sustinetur. Bona autem illa intelligo: Que oculus non vidit, et auris non audivit, nec in cor hominie ascenderunt ** ejus puta, qui talis nondum exsti- tit. Quare etiam docet hujusmodi hominem habi- tans in eo Deus, de futuris, et præsentibus; nec verbo, sed opere, experientia, et reipsa intellectua- les ejus oculos revelans, quæcunque vult, et quæ ei conducunt, demonstrat. Cætera non indaganda. nec quærenda, nec curiose scrutanda suadet ” quandoquidem nec quæ Deus ipsi revelat et osten- dit, sine reverentia, ac libere potest perspicere atque intueri : sed quasi per transennam profun- ditatem divitiarum sapientiæ, et cognitionis Dei inspiciens, mox æstuat, et percellitur, semet aspi- ciens, et cogitans quis sit, et qualibus spectandis dignatus sit. Magnitudinem enim benignitatis Doi considerans, et obstupescens, seque talium bono- rum spectaculo toto pectore indignum statuens nec ad ea aperte respicere, nec ea pernoscere vult: sed timore et tremore, ac reverentia coarctatus exclamat: Quis sum ego, Domine, et quæ domus patris mei ** quoniam talia mysteria indigno committere non dubitasti, meque tantorum bono- rum tuorum non modo contemplatorem, sed etiam participem et consortem admirabiliter fecisti ? Talis itaque qui jam super omnem creaturam se extulit, retro redire, et quæ creaturæ sunt, in iis curiose inquirendis versari minime vult. Nam cum angelorum Dominum possider essentiam et na- turam ministrantium ei angelorum pervestigare abhorret, cum sciat, Deo non placere, hominem quæ supra hominem sunt, per curiositatem inda- gare. Si enim jussi sumus divinas Scripturas non curiose discutere 73 multo magis supra ea qu:n scripta sunt, nos curiosos esse omnino haud oportet. Talis Deum videt, quantum fieri polest et quantum ipsi Deo libet, et semper eum videre studet, atque ut post obitum videat, perpetuo ro- gat, et sola ejus visione contentus, nihil præterea requirit. Unde nec Deurn ac Dominum suum a quo repletur lumine, et a quo vitæ sinceræ, et incorruptæ voluptatem habet, relinquere, et ad sua vincula respicere cupit. Talis visus; sive desu- per a Deo illustratus, et ipse præcellentem ejus ' « Psal. xxxvII, 14. 70 I Cor. 11, 9. ' 71 Rom. XI, 33. Reg. v, 18. 73 Ercli. m, 22.

419 ORATIO XXVI. 40 odium fraternum, invidiam, zelum, contentionem, & rum autem non audiunt ". Reliquos omnium 1:o- existimationem præclaram sui, et reliquos deinceps) minum sermones audit illa quidem, non tamen B mandata ut medicinas, tentationes ut cauterem, seu ferrum chirurgicum his imponens, humiliatus- que ac lugens, et opem divinam ardenter exqui- rens, gratiam sancti Spiritus advenientem, ac singulos evellentem perimentemque videt, donec animam ejus ab omnibus istis tandem perfecte liberam reddat. Non enim illam ex parte, sed om- mino ac pure Paracletus præsens in libertatem vindicare vult. Cum nominatis enim affectionibus quidquid est moestitudinis, quidquid negligentiæ, quidquid desidiæ, ignorantiæ, oblivionis, gastri- margiæ, studii voluptuarii, hæc, inquam, omnia fugat, adeoque hominem renovat, et instaurat anima simul et corpore, ut non interitui obnoxium, et ponderosum atque crassum, sed spirituale, et expers materiæ, et jam idoneum, quod in cœlum rapiatur, corpus gestare videatur. Nec istud solum grația Spiritus in eo operatur: sed nec intueri quidpiam sensibilium ei permittit: vel potius quasi non intueretur, ita eum has res intueri facit. Nam cum mens iis quæ intelliguntur, se dediderit, ab his quæ in sensum cadunt tota discedit, etsi ea videre et animadvertere putetur. Sic igitur in his, nempe quæ intelligentia sola perspiciuntur, immorans, secundum sanctum, cujus illa vox : Nostra autem conversatio in cœlis est, non contem- plantibus nobis quæ videntur, sed quæ non viden- tur *7, ibi detinetur, illuminatur, assiduo spirituali C ætate augescens, et infantiæ sensibus evacuatis, in virilem perfectionem proficiens. Quapropter juxta mensuram quoque ætatis hujus suæ, secun- dum vires et functiones animæ immutatur, et ad mandata Dei factitanda fortior ac potentior fit. Quæ quotidie implens, pro portione exsecutionis eorum adhuc purgatur, splendescit, collustratur, magnorum mysteriorum revelationes neretur, quorum profunditatem nemo illorum qui in eam- dem puritatem ut eveherentur, non contenderunt, aut vidit unquam, aut videre potest. Mysteria autem dico, quæ cum ab omnibus videantur, non tamen comprehunduntur. Etenim mens a Spiritu innovatore illuminata, etiam ocu- los novos, aures item novas acquirit, et de cætero non ut homo sensibilia sensibiliter, sed ut homine jam superior, sensibilia et corporea spiritualiter, et tanquam similitudines inaspectabilium, eorum- que formas velut informes ac specie carentes intuetur, auditque, non ut quispiam dixerit, vo- cem, aut voces hominum; sed solius, et viventis Verbi, quando per humanam vocem se exeruerit. Hoc enim, et solum, tanquam notuin sibi, et ami- cum per aures anima suscipit, eique aditum con- cedit, et receptum libens amplectitur: sicut ait Dominus Ores meæ vocem meam audiunt, : alieno- D 67 Philipp. 11, 20; II Cor. iv, 18. * Joan. x, 16. , ; admittit, nec ad se penetrare patitur; sed eos aversata, vacuos dimittit. Aliquando nec allapouNI, aut pulsun eorum percipit : sed quanquain audit, veluti surdus non audiens ", sic ergà eos sese habet. Proinde cum talis evaserit, statim Deus eam inha- bitat, fiuntque in ea quæcunque cupiverit, etiam supra quam cupiverit. Deus enim cum sit onme bonum, animam, in qua sedem posuerit, omni bono implet, quantum potis est natura nostra im- pleri; Deus quippe a nulla re condita capitur ac sustinetur. Bona autem illa intelligo: Que oculus non vidit, et auris non audivit, nec in cor hominie ascenderunt ** ejus puta, qui talis nondum exsti- tit. Quare etiam docet hujusmodi hominem habi- tans in eo Deus, de futuris, et præsentibus; nec verbo, sed opere, experientia, et reipsa intellectua- les ejus oculos revelans, quæcunque vult, et quæ ei conducunt, demonstrat. Cætera non indaganda. nec quærenda, nec curiose scrutanda suadet ” quandoquidem nec quæ Deus ipsi revelat et osten- dit, sine reverentia, ac libere potest perspicere atque intueri : sed quasi per transennam profun- ditatem divitiarum sapientiæ, et cognitionis Dei inspiciens, mox æstuat, et percellitur, semet aspi- ciens, et cogitans quis sit, et qualibus spectandis dignatus sit. Magnitudinem enim benignitatis Doi considerans, et obstupescens, seque talium bono- rum spectaculo toto pectore indignum statuens nec ad ea aperte respicere, nec ea pernoscere vult: sed timore et tremore, ac reverentia coarctatus exclamat: Quis sum ego, Domine, et quæ domus patris mei ** quoniam talia mysteria indigno committere non dubitasti, meque tantorum bono- rum tuorum non modo contemplatorem, sed etiam participem et consortem admirabiliter fecisti ? Talis itaque qui jam super omnem creaturam se extulit, retro redire, et quæ creaturæ sunt, in iis curiose inquirendis versari minime vult. Nam cum angelorum Dominum possider essentiam et na- turam ministrantium ei angelorum pervestigare abhorret, cum sciat, Deo non placere, hominem quæ supra hominem sunt, per curiositatem inda- gare. Si enim jussi sumus divinas Scripturas non curiose discutere 73 multo magis supra ea qu:n scripta sunt, nos curiosos esse omnino haud oportet. Talis Deum videt, quantum fieri polest et quantum ipsi Deo libet, et semper eum videre studet, atque ut post obitum videat, perpetuo ro- gat, et sola ejus visione contentus, nihil præterea requirit. Unde nec Deurn ac Dominum suum a quo repletur lumine, et a quo vitæ sinceræ, et incorruptæ voluptatem habet, relinquere, et ad sua vincula respicere cupit. Talis visus; sive desu- per a Deo illustratus, et ipse præcellentem ejus ' « Psal. xxxvII, 14. 70 I Cor. 11, 9. ' 71 Rom. XI, 33. Reg. v, 18. 73 Ercli. m, 22.

451 SYMEONIS JUNIORIS 452 gloriam videns, ut at aliis qualis, et in quanta A ortu insitis obsidentur, et in lumen quod animo gloria sit videatur, hoc illi in mentem venire nunquam potest. Quælibet enim sancta anima omni cupiditate gloriæ vacat: siquidem regia, et lucidissiına spiritus tunica ornata, et immensa Dei gloria repleta, non solum humanam gloriam pro nikilo putat, sed omnino nec ad oblatam sibi sese convertit. A Deo quippe visa, et ipsa viċissim eum videns, alium aliquem hominem videre, aut ab alio videri nunquam desiderabit. Quamobrem obsecro vos, fratres in Christo, ne verbis duntaxat ineffabilia discere velimus, quod et docentibus et audientibus æque est impossibile. Neque enim qui quæ solo intellectu percipiuntur, et divina sunt docent, ea manifestis exemplis per- spicue demonstrare, eorumque veritatem, ut in negotio aliquo solertes, ac triti repræsentare : nec qui docentur, ex verbis solis eorum quæ di- cuntur evidentiam discere possunt : sed actione, laboribus et sudoribus ipsa comprehendere, et contemplari audeamus: ut si inde etiam rationes horum, velut sacra mysteria docti fuerimus, et glorificetur Deus, sic nobis habentibus, et nos per illorum cognitionem glorificemus eum, ipseque glorificet nos in ipso Christo Deo nostro; quem decet omnis gloria, honor et adoratio cum Patre, eţ sanctissimo ac vivifico Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XXVII. ARGUMENTUM De turbida et infideli ac prava affectione. Quæ sil Dei cum filiis lucis consociatio, et quonam pacto in illis efficiatur. Ad finem, sacerdotio indigne fungi audentium insectatio. Semper, et omni tempore, fratres, inter se con- traria sunt lux et tenebræ, fides et infidelitas, cogni- tio et ignorantia, charitas et odium. Nam cuin ab initio dixisset Deus, Fiat lux to , eaque exstj- tisset, illico tenebræ evanueruut. Luce occidente, statim nox rediit. Adam vero fide in Deum muni- tus ac tutus, immortali gloria circumfluebat, et in paradiso erat. Ab inimico autem ad infidelitatem detørtus,. morte damnatus, et paradiso exturbatus, pro divina spiritualique cognitione carnalem co- gnitionem recepit. Etenim oculis animæ orbatus, vitaque perenni spoliatus, corporeis oculis cœpit aspicere, lisque sensibilibus et aspectabilibus.ex commotione adjectis, cognovit Evam uxorem suam, quæ concepit et peperit Cain”. Porro talis cogni- tio vere omnis boni ignorantia est. Nisi enim prius divinam cognitionem visionemque perdidisset, nunquam in istam cognitionem devolutus esset. Sic deinde et Cain filius ejus, nisi ante in odium, et invidiam erga Abel fratrem suum exarsisset, non ei necem attulisset. Quotquot igitur tenebris ab " Gen. 1, 3. ” Gen. iv, 4. "I Cor. VIII, 2. 'Q ὅτι ἄνθρωπο; Θεῷ ἐνοῦται πνευματικώς, καὶ σω B et cogitatione cernitur quodque primus ille pater amisit, aspectum deßigere nolunt, hi in ipso lumine natos, et quæ Inminis sunt disserentes, eorum sermonibus perculsi, pro hostibus sibi adversariis ducunt. Quemadmodum namque radius solis, ubi doinum quampiam obscuram intraverit, lenebras ut iaculum penetrat, ac dissecat : ita spiritualis, et sancti viri a Deo inspirata oratio, ceu gladios anceps cor hominis carnalis consâuciat, idque ad contradictionem et odium, præ ignorantia, et inf- delitate concitat: Qui autem existimat se aliquid scire, cum nihil sciat ”, etiamsi angelum de cœlo ad se descendentem viderit, ut malum dæmonem adversatur : et quamvis Apostolum, quamvis pro- phetam Dei, etiam ipsum ut alium quemdam Simo- nem Magum abominatur ; et quod extremæ sto - liditatis est, cæcus videntem ut cæcum ducit quique ipsemet revera nugator est, ejus verba pro nugis habet. Et quomodo cæcus, si qui noctu sæ- pius affirment solem lucere, fidem eis adjungit, et rursum in meridie lucem esse dicentibus non credit, suspicans se ab utrisque decipi et sive lucem in die, sive tenebras in nocte sibi prædi- cantes ambiguus rejicit : ita qui in tenebris animi perturbationum sedent, sensumque ignorantia obcæcatum habent, vel potius, qui sensum Christi non habent, ipsius sensum habentem, velut ejus expertem, et non habentem velut ejus compotem C reputant. De quibus bene David propheta: Stultus, et insipiens peribunt ". Quocirca tales totam divi- nam Scripturam secuudum proprias ipsorum con- cupiscentias depravant, et pro vitiosis eorum affectibus, quos in ipsa non inveniunt, sed adulte- rantes eam patiuntur, corrumpunt. Cedo igitur, qui de rebus perperam indicant, nec præ arrogan- tia doceri se sinunt, et cæci sunt, recte unquant per semetipsos sensus lucis cognoscent? Oculis captus, nec lucem intuens, qui tandem litteras in luce leget? Qui vero, cæcus est sensu, et Christi sensum in se non habet, quomodo in lumine Chri- stì sensus repositos ac reconditos videre, et expen- dere potest? Talis, quamvis millies exterioribas oculis scripta sensum moventia legat, nunquam, opinor, spiritualia, et materiæ expertia, et luci similia in nocturno ac tenebroso loco videre queat. Nemo itaque vos seducat. Deus lux est, el quibus conjunctus fuerit, cum iis pro gradu puri- tatis ipsorum claritatem suam communicat. Atque tunc exstincta lampas animæ, id est, mens divi- num ignem se circumplexum, et redaccensum esse cognoscit. D O mira res, homo Deo spiritualiter corporali - terque unitur (13) : siquidem anima non a mente, nec ab anima corpus sejungitur, et unione essen- " Psal. XLVII, 11. ματικώς, είπερ οὐ χωρίζεται τοῦ νοῦ ἡ ψυχὴ οὐδὲ τῆς ψυχῆς τὸ σῶμα, ἀλλὰ τῇ οὐσιωδῶς ἑνώσει γίνε (13) Verba Graeca sunt ista : Ὦ τοῦ θαύματος,

451 SYMEONIS JUNIORIS 452 gloriam videns, ut at aliis qualis, et in quanta A ortu insitis obsidentur, et in lumen quod animo gloria sit videatur, hoc illi in mentem venire nunquam potest. Quælibet enim sancta anima omni cupiditate gloriæ vacat: siquidem regia, et lucidissiına spiritus tunica ornata, et immensa Dei gloria repleta, non solum humanam gloriam pro nikilo putat, sed omnino nec ad oblatam sibi sese convertit. A Deo quippe visa, et ipsa viċissim eum videns, alium aliquem hominem videre, aut ab alio videri nunquam desiderabit. Quamobrem obsecro vos, fratres in Christo, ne verbis duntaxat ineffabilia discere velimus, quod et docentibus et audientibus æque est impossibile. Neque enim qui quæ solo intellectu percipiuntur, et divina sunt docent, ea manifestis exemplis per- spicue demonstrare, eorumque veritatem, ut in negotio aliquo solertes, ac triti repræsentare : nec qui docentur, ex verbis solis eorum quæ di- cuntur evidentiam discere possunt : sed actione, laboribus et sudoribus ipsa comprehendere, et contemplari audeamus: ut si inde etiam rationes horum, velut sacra mysteria docti fuerimus, et glorificetur Deus, sic nobis habentibus, et nos per illorum cognitionem glorificemus eum, ipseque glorificet nos in ipso Christo Deo nostro; quem decet omnis gloria, honor et adoratio cum Patre, eţ sanctissimo ac vivifico Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XXVII. ARGUMENTUM De turbida et infideli ac prava affectione. Quæ sil Dei cum filiis lucis consociatio, et quonam pacto in illis efficiatur. Ad finem, sacerdotio indigne fungi audentium insectatio. Semper, et omni tempore, fratres, inter se con- traria sunt lux et tenebræ, fides et infidelitas, cogni- tio et ignorantia, charitas et odium. Nam cuin ab initio dixisset Deus, Fiat lux to , eaque exstj- tisset, illico tenebræ evanueruut. Luce occidente, statim nox rediit. Adam vero fide in Deum muni- tus ac tutus, immortali gloria circumfluebat, et in paradiso erat. Ab inimico autem ad infidelitatem detørtus,. morte damnatus, et paradiso exturbatus, pro divina spiritualique cognitione carnalem co- gnitionem recepit. Etenim oculis animæ orbatus, vitaque perenni spoliatus, corporeis oculis cœpit aspicere, lisque sensibilibus et aspectabilibus.ex commotione adjectis, cognovit Evam uxorem suam, quæ concepit et peperit Cain”. Porro talis cogni- tio vere omnis boni ignorantia est. Nisi enim prius divinam cognitionem visionemque perdidisset, nunquam in istam cognitionem devolutus esset. Sic deinde et Cain filius ejus, nisi ante in odium, et invidiam erga Abel fratrem suum exarsisset, non ei necem attulisset. Quotquot igitur tenebris ab " Gen. 1, 3. ” Gen. iv, 4. "I Cor. VIII, 2. 'Q ὅτι ἄνθρωπο; Θεῷ ἐνοῦται πνευματικώς, καὶ σω B et cogitatione cernitur quodque primus ille pater amisit, aspectum deßigere nolunt, hi in ipso lumine natos, et quæ Inminis sunt disserentes, eorum sermonibus perculsi, pro hostibus sibi adversariis ducunt. Quemadmodum namque radius solis, ubi doinum quampiam obscuram intraverit, lenebras ut iaculum penetrat, ac dissecat : ita spiritualis, et sancti viri a Deo inspirata oratio, ceu gladios anceps cor hominis carnalis consâuciat, idque ad contradictionem et odium, præ ignorantia, et inf- delitate concitat: Qui autem existimat se aliquid scire, cum nihil sciat ”, etiamsi angelum de cœlo ad se descendentem viderit, ut malum dæmonem adversatur : et quamvis Apostolum, quamvis pro- phetam Dei, etiam ipsum ut alium quemdam Simo- nem Magum abominatur ; et quod extremæ sto - liditatis est, cæcus videntem ut cæcum ducit quique ipsemet revera nugator est, ejus verba pro nugis habet. Et quomodo cæcus, si qui noctu sæ- pius affirment solem lucere, fidem eis adjungit, et rursum in meridie lucem esse dicentibus non credit, suspicans se ab utrisque decipi et sive lucem in die, sive tenebras in nocte sibi prædi- cantes ambiguus rejicit : ita qui in tenebris animi perturbationum sedent, sensumque ignorantia obcæcatum habent, vel potius, qui sensum Christi non habent, ipsius sensum habentem, velut ejus expertem, et non habentem velut ejus compotem C reputant. De quibus bene David propheta: Stultus, et insipiens peribunt ". Quocirca tales totam divi- nam Scripturam secuudum proprias ipsorum con- cupiscentias depravant, et pro vitiosis eorum affectibus, quos in ipsa non inveniunt, sed adulte- rantes eam patiuntur, corrumpunt. Cedo igitur, qui de rebus perperam indicant, nec præ arrogan- tia doceri se sinunt, et cæci sunt, recte unquant per semetipsos sensus lucis cognoscent? Oculis captus, nec lucem intuens, qui tandem litteras in luce leget? Qui vero, cæcus est sensu, et Christi sensum in se non habet, quomodo in lumine Chri- stì sensus repositos ac reconditos videre, et expen- dere potest? Talis, quamvis millies exterioribas oculis scripta sensum moventia legat, nunquam, opinor, spiritualia, et materiæ expertia, et luci similia in nocturno ac tenebroso loco videre queat. Nemo itaque vos seducat. Deus lux est, el quibus conjunctus fuerit, cum iis pro gradu puri- tatis ipsorum claritatem suam communicat. Atque tunc exstincta lampas animæ, id est, mens divi- num ignem se circumplexum, et redaccensum esse cognoscit. D O mira res, homo Deo spiritualiter corporali - terque unitur (13) : siquidem anima non a mente, nec ab anima corpus sejungitur, et unione essen- " Psal. XLVII, 11. ματικώς, είπερ οὐ χωρίζεται τοῦ νοῦ ἡ ψυχὴ οὐδὲ τῆς ψυχῆς τὸ σῶμα, ἀλλὰ τῇ οὐσιωδῶς ἑνώσει γίνε (13) Verba Graeca sunt ista : Ὦ τοῦ θαύματος,

Τάς δέ πάσας σύ οὐκ ἔχεις, καίτοι συνημμένας ἔχεις. Οὔτω γοῦν κἀγώ σοι λέγω, ὅτι ἔχων οὐδέν ἔχω καί πτωχός εἰμι καί πλοῦτον ἀποκείμενον ὁρῶ μοι. Ὅτε χορτασθῶ, λιμάσσω, (181) ὅτε δέ πένομαι, πλουτῶ, ὅτε πίνω, καί διψῶ, καί γλυκύ τό πόμα λίαν˙ μία γεῦσις πᾶσαν δίψαν μυριάδων καταπαύει, καί διψῶ ἀεί τοῦ πίνειν ὑπέρ κόρον πάντως πίνων. Σχεῖν ἐπιθυμῶ τό ὅλον καί πιεῖν, εἰ οἷόν τε, πάσας τάς ἀβύσσους ἅμα˙ ἀδυνάτου τούτου ὄντος πάντοτε διψεῖν σοι λέγω, καίπερ ἐν τῷ στόματί μου πάντοτε τό ὕδωρ ἔστι ῥέον, βλύζον, περικλύζον. Ἀλλά βλέπων τάς ἀβύσσους οὐ δοκῶ τι πίνειν ὅλως˙ σχεῖν ἐπιθυμῶν τό ὅλον, πλουσίως τε πάλιν ἔχων ὅλον ὅλως ἐν χειρί μου, πάντοτε πτωχός ὑπάρχω, μετά τοῦ μικροῦ τό ὅλον συνημμένον πάντως ἔχων. Θάλασσα οὖν τῇ σταγόνι, ἄβυσσοι δέ πάλιν ταύτῃ τῶν ἀβύσσων συνημμέναι˙ μίαν οὖν σταγόνα ἔχων συνημμένας πάσας ἔχω. Ἡ σταγών δέ πάλιν αὕτη, ἥνπερ λέγω σοι κεκτῆσθαι, ἄτμητος ὑπάρχει ὅλη, ἀναφής, ἄληπτος πάντῃ, (182) ἀπερίγραπτος ὡσαύτως, δυσθεώρητος εἰς ἅπαν, ἤ Θεός ὅλος ὑπάρχει. 116

Τάς δέ πάσας σύ οὐκ ἔχεις, καίτοι συνημμένας ἔχεις. Οὔτω γοῦν κἀγώ σοι λέγω, ὅτι ἔχων οὐδέν ἔχω καί πτωχός εἰμι καί πλοῦτον ἀποκείμενον ὁρῶ μοι. Ὅτε χορτασθῶ, λιμάσσω, (181) ὅτε δέ πένομαι, πλουτῶ, ὅτε πίνω, καί διψῶ, καί γλυκύ τό πόμα λίαν˙ μία γεῦσις πᾶσαν δίψαν μυριάδων καταπαύει, καί διψῶ ἀεί τοῦ πίνειν ὑπέρ κόρον πάντως πίνων. Σχεῖν ἐπιθυμῶ τό ὅλον καί πιεῖν, εἰ οἷόν τε, πάσας τάς ἀβύσσους ἅμα˙ ἀδυνάτου τούτου ὄντος πάντοτε διψεῖν σοι λέγω, καίπερ ἐν τῷ στόματί μου πάντοτε τό ὕδωρ ἔστι ῥέον, βλύζον, περικλύζον. Ἀλλά βλέπων τάς ἀβύσσους οὐ δοκῶ τι πίνειν ὅλως˙ σχεῖν ἐπιθυμῶν τό ὅλον, πλουσίως τε πάλιν ἔχων ὅλον ὅλως ἐν χειρί μου, πάντοτε πτωχός ὑπάρχω, μετά τοῦ μικροῦ τό ὅλον συνημμένον πάντως ἔχων. Θάλασσα οὖν τῇ σταγόνι, ἄβυσσοι δέ πάλιν ταύτῃ τῶν ἀβύσσων συνημμέναι˙ μίαν οὖν σταγόνα ἔχων συνημμένας πάσας ἔχω. Ἡ σταγών δέ πάλιν αὕτη, ἥνπερ λέγω σοι κεκτῆσθαι, ἄτμητος ὑπάρχει ὅλη, ἀναφής, ἄληπτος πάντῃ, (182) ἀπερίγραπτος ὡσαύτως, δυσθεώρητος εἰς ἅπαν, ἤ Θεός ὅλος ὑπάρχει. 116

Τάς δέ πάσας σύ οὐκ ἔχεις, καίτοι συνημμένας ἔχεις. Οὔτω γοῦν κἀγώ σοι λέγω, ὅτι ἔχων οὐδέν ἔχω καί πτωχός εἰμι καί πλοῦτον ἀποκείμενον ὁρῶ μοι. Ὅτε χορτασθῶ, λιμάσσω, (181) ὅτε δέ πένομαι, πλουτῶ, ὅτε πίνω, καί διψῶ, καί γλυκύ τό πόμα λίαν˙ μία γεῦσις πᾶσαν δίψαν μυριάδων καταπαύει, καί διψῶ ἀεί τοῦ πίνειν ὑπέρ κόρον πάντως πίνων. Σχεῖν ἐπιθυμῶ τό ὅλον καί πιεῖν, εἰ οἷόν τε, πάσας τάς ἀβύσσους ἅμα˙ ἀδυνάτου τούτου ὄντος πάντοτε διψεῖν σοι λέγω, καίπερ ἐν τῷ στόματί μου πάντοτε τό ὕδωρ ἔστι ῥέον, βλύζον, περικλύζον. Ἀλλά βλέπων τάς ἀβύσσους οὐ δοκῶ τι πίνειν ὅλως˙ σχεῖν ἐπιθυμῶν τό ὅλον, πλουσίως τε πάλιν ἔχων ὅλον ὅλως ἐν χειρί μου, πάντοτε πτωχός ὑπάρχω, μετά τοῦ μικροῦ τό ὅλον συνημμένον πάντως ἔχων. Θάλασσα οὖν τῇ σταγόνι, ἄβυσσοι δέ πάλιν ταύτῃ τῶν ἀβύσσων συνημμέναι˙ μίαν οὖν σταγόνα ἔχων συνημμένας πάσας ἔχω. Ἡ σταγών δέ πάλιν αὕτη, ἥνπερ λέγω σοι κεκτῆσθαι, ἄτμητος ὑπάρχει ὅλη, ἀναφής, ἄληπτος πάντῃ, (182) ἀπερίγραπτος ὡσαύτως, δυσθεώρητος εἰς ἅπαν, ἤ Θεός ὅλος ὑπάρχει. 116

118 καί ἀνέκφραστα τά θεῖα καί τά ἐν αὐτοῖς εἰς ἅπαν, κἄν ὁ λόγος πως ἐκ πόθου ἐκβιάζεται τοῦ λέγειν περί πραγμάτων θείων καί ἀνθρωπίνων. Ἀλλ᾿ ἐάσας οὖν τά θεῖα καί εἰπών τι τῶν ἰδίων ὑποδείξω σοι τῷ λόγῳ τήν ὁδόν καί καταπαύσω. Γνῶθί σε διττόν ὑπάρχειν καί διττούς ἔχεις τούς ὦπας, αἰσθητούς καί νεορούς τε, ὡς διττῶν ἡλίων ὄντων (185) καί διττοῦ φωτός ὡσαύτως, αἰσθητοῦ καί νοητοῦ τε, οὕς εἰ βλέπεις, ὡς ἐκτίσθης κατ᾿ ἀρχάς ἄνθρωπος ἔσῃ. Εἰ δέ αἰσθητόν μέν βλέπεις, νοητόν δέ οὐδαμῶς ἥλιον, ἠμιθνής τυγχάνεις πάντως, ὁ ἠμιθνής δέ καί νεκρός, ἀνενέργητος εἰς πάντα. Εἰ γάρ ὁ αἰθητῶς μή βλέπων ἀνενέργητός τις ἔστι, πόσῳ μᾶλλον ὁ μή βλέπων τό νοητόν φῶς τοῦ κόσμου νεκρός ἐστι καί νεκροῦ πλέον; Ὁ νεκρός ἀναισθητεῖ γε, ὁ δέ θνήξας ἐν αἰσθήσει, ὅσην ἕξει τήν ὀδύνην, μᾶλλον δ᾿ ἔσεται ὡς θνῄσκων ἐνωδύνως εἰς αἰῶνας. Οἱ δέ βλέποντες τόν κτίστην πῶς οὐ ζῶσιν ἔξω πάντων; Ναί, τῶν πάντων ἔξω ζῶσι καί εἰσί τῶν πάντων μέσον καί ὁρῶνται ὑπό πάντων, οὐχ ὁρῶνται δέ τοῖς πᾶσιν ἐν αἰσθήσει τῶν παρόντων˙ μέσον μέν εἰσι τῶν πάντων, ὑπέρ αἴσθησιν δέ τούτων ἔξω γίνονται τῶν πάντων,

118 καί ἀνέκφραστα τά θεῖα καί τά ἐν αὐτοῖς εἰς ἅπαν, κἄν ὁ λόγος πως ἐκ πόθου ἐκβιάζεται τοῦ λέγειν περί πραγμάτων θείων καί ἀνθρωπίνων. Ἀλλ᾿ ἐάσας οὖν τά θεῖα καί εἰπών τι τῶν ἰδίων ὑποδείξω σοι τῷ λόγῳ τήν ὁδόν καί καταπαύσω. Γνῶθί σε διττόν ὑπάρχειν καί διττούς ἔχεις τούς ὦπας, αἰσθητούς καί νεορούς τε, ὡς διττῶν ἡλίων ὄντων (185) καί διττοῦ φωτός ὡσαύτως, αἰσθητοῦ καί νοητοῦ τε, οὕς εἰ βλέπεις, ὡς ἐκτίσθης κατ᾿ ἀρχάς ἄνθρωπος ἔσῃ. Εἰ δέ αἰσθητόν μέν βλέπεις, νοητόν δέ οὐδαμῶς ἥλιον, ἠμιθνής τυγχάνεις πάντως, ὁ ἠμιθνής δέ καί νεκρός, ἀνενέργητος εἰς πάντα. Εἰ γάρ ὁ αἰθητῶς μή βλέπων ἀνενέργητός τις ἔστι, πόσῳ μᾶλλον ὁ μή βλέπων τό νοητόν φῶς τοῦ κόσμου νεκρός ἐστι καί νεκροῦ πλέον; Ὁ νεκρός ἀναισθητεῖ γε, ὁ δέ θνήξας ἐν αἰσθήσει, ὅσην ἕξει τήν ὀδύνην, μᾶλλον δ᾿ ἔσεται ὡς θνῄσκων ἐνωδύνως εἰς αἰῶνας. Οἱ δέ βλέποντες τόν κτίστην πῶς οὐ ζῶσιν ἔξω πάντων; Ναί, τῶν πάντων ἔξω ζῶσι καί εἰσί τῶν πάντων μέσον καί ὁρῶνται ὑπό πάντων, οὐχ ὁρῶνται δέ τοῖς πᾶσιν ἐν αἰσθήσει τῶν παρόντων˙ μέσον μέν εἰσι τῶν πάντων, ὑπέρ αἴσθησιν δέ τούτων ἔξω γίνονται τῶν πάντων,

ORATIO XXVIII. 4:8 tentationes, ac tribulationes crucis nomine insi- nuans. Dare porro omnia, pecunias ac possessio - nes, incursibus autem tentationum reliquorum acerborum ac molestorum non excelso animo resistere, auimæ ignavæ, ac sua commoda non in- telligentis mihi videtur. Nihil enim pecuniis tan- tummodo aliisque rebus abjiciendis ac deferendis, et ad vitam solitariam confugiendo proficitur, nisi in tentationibus, et tribulationibus, et secundum Deum molestiis usque ad finem perseveres. Neque enim Christus Deus noster in rerum nostrarum abje- ctione, sed in patientia nostra animas nostras pos- sessuros affirmavit Facultatum in pauperes di- stributionem, et fugam sæculi bonam atque utilem Deo et angelis promittimus ? Quam ob causam vero ▲ bus, et tolle crucem tuam, et veni sequere me”, militare, Christique bellatoribus accenseri volut- mus ? nonne ut contra hostes sub aspectum non venientes pugnaremus, ut contra concitatos animi motas bellum capesseremus ? Et nunc, perinde ut si pacta conventa nemo a nobis exacturus sit nos. gerimus : solutique timore Dei et mandata ejus contemnentes vivimus. Mihi equidem in mentem vemit admirari, quomodo in tantam caliginem præcipitaverimus, oniniaque cum animorum no- strorum detrimento faciamus : cumque nosmetipsi jugulemus, id tanquam vivi ac superstites non cu- remus : et cum ipsi nos peccatorum vinculis con- stringamus, etiam gaudium agitemus, committa- musque omnia quæ Deus odit, et quæ in gehennam ignis animas nostras deturbent, et ea vincula a B esse constat : verumtamen sola per seipsam, citra nobis auferentes, quasi truculentæ bestiæ, devorare conemur. Nam si a quopiam fuerimus impediti, ne quid contra animas nostras moliamur, illum more canum rabidorum allatramus, et convitiis incessimus, nec desinimus, donec re perpetrata animis nostris exitium conflaverimus. Postmodum ad hujusmodi perversitatem assuefact, naturaliter perversi, atque improbi reddimur, nec amplius cœlo caput tollere libet. Ubi post hominum me- moriam similis machinatio audita est? Quis dæ- mon modum perditionis hoc majorem adversuin animas nostras excogitabit imo certe, quid hoc am:plius contra nos dæmones cum omni čura, et sollicitudine invenire poterunt? Monachos fore nos »popondimus, et en supra mundanos improbitati nos alligavimus. Ad famein, sitim, afflictionem su- stinendam, ut aute dicebamus, descripti sumus, et propter unicum panis frustum (quod forte ex- na definitum cibi sumendi tempus requirimus) verbis velitari, et probra jactare non erubescimus. Omnibus quæ in mundo sunt, renuntiare venimus, parentibus, inquam, fratribus, et amicis, et tamen ilos de monasterii panibus alere potius non cessa. mus. Mondum ut hostem fugimus, et interim mundanos, et quæ mundi sunt, plus quam Chri- stum ipsum diligimus. C tentationum telerantiam, hominem secundum Doum perfectum reddere non potest. Quód ut ita se habere, et ita Deo placere credas, audi ipsius verba ad divitem : Si vis perfectus esse, vende quæ habes, el da pauperibus, et tolle crucem tuam, el veni se- quere me. Vocabulo crucis, ut dictum est tribula- tiones et tentationes obscurius significat. Quoniam enim regnum cœlorum vim patitur, et violenti ra- piunt illud, aliterque fidelis in ipsum, nisi per angustam portam tribulationum, et tentationum introire nequit, merito divina Scriptura præcipit : Contendite intrare per angustam pertam ”. Et iterum : In patientia vestra possidebitis animas ve- stras". Et : Per multas tribulationes oportel nos intrare in regnum cœlorum, ut et alibi id Scriptura testatur ”. Fili, accedens ad servitutem Dei præ- para animam tuam ad tentationem. Deprime cor tuum, el sustine". Et Apostolus: Quod si extra disci- plinam estis, cujus participes facti sunt omnes, ergo adulteri, et non filii estis ". Et alio loco: Omnia quæ tibi inferuntur, ut bona suscipe, sciens sine Deo nihil feri. Qui enim fortunis suis in egentes collatis e mundo et rebus ejus recedit, in spe mer- cedis, et voluptate multa gestat conscientiam. Et aliquando vana gloria mercedem furatur Qui vero, postquam omnia dedit pauperibus, etiam molesta sustinet, et gratias agit, et adversa patien.- er perfert, in eo quidem maximam acerbitatem, laborem, ac dolorem sentit : sed præsens ac futu- rum præmium, ingentemque retributionem pro perfugio babet; utpote qui passiones Christi imi - tetur, eumque in diebus tentationum, et adversi- tatum irruentium sustineal, ct exspectet. Quocirca oro vos, fratres in Christo, demus operam secun- dum vocem Domini, Dei ac Salvatoris nostri Jesu Christi, ut postquam mundo, et his quæ in mundo sunt valediximus, per angustam portam intremus, quæ carnalis nostri sensus, et voluntatis præcisio, et fuga est. Nisi enim carni, concupiscentiis, ac voluntatibus ejus moriamur, remissionem, abso- Qui autem assequi vult quæ cupit, et desidera:, bona Dei videlicet, et ex homine in angelum ter restrem migrare, afflictationem corporis amabit, D malorum perpassionem amplectetur, tentationes ut omnis boni sibi conciliatrices haud aspernabi- tur. Ut enim aurum multa infectum ærugine, nisi in prunas conjiciatur, et malleis tundatur, purgari aliter, atque in pristinum fulgorem restitui non potest : sic anima quoque peccatiærugine cooperta, et ad summum facta inutilis, alia via purgari, et antiquam recuperare pulchritudinem nequit, nisi tentationibus jactetur, et tribulationum conflatu- rain subeat. Nam et istuc Domini nostri verbum subindicat : Vende facultates tuas, et du pauperio » Matth. XIV, 21. * Luc. XXI, 19. ** Matth. x1, XIX, 21. * Eccli. 1, 1, 2. »Hebr. x, 3. PATROL. GR. CXX. 12. 98 Matth. vi, 13. » Luc. xxi, 19. 13 » Act.

ORATIO XXVIII. 4:8 tentationes, ac tribulationes crucis nomine insi- nuans. Dare porro omnia, pecunias ac possessio - nes, incursibus autem tentationum reliquorum acerborum ac molestorum non excelso animo resistere, auimæ ignavæ, ac sua commoda non in- telligentis mihi videtur. Nihil enim pecuniis tan- tummodo aliisque rebus abjiciendis ac deferendis, et ad vitam solitariam confugiendo proficitur, nisi in tentationibus, et tribulationibus, et secundum Deum molestiis usque ad finem perseveres. Neque enim Christus Deus noster in rerum nostrarum abje- ctione, sed in patientia nostra animas nostras pos- sessuros affirmavit Facultatum in pauperes di- stributionem, et fugam sæculi bonam atque utilem Deo et angelis promittimus ? Quam ob causam vero ▲ bus, et tolle crucem tuam, et veni sequere me”, militare, Christique bellatoribus accenseri volut- mus ? nonne ut contra hostes sub aspectum non venientes pugnaremus, ut contra concitatos animi motas bellum capesseremus ? Et nunc, perinde ut si pacta conventa nemo a nobis exacturus sit nos. gerimus : solutique timore Dei et mandata ejus contemnentes vivimus. Mihi equidem in mentem vemit admirari, quomodo in tantam caliginem præcipitaverimus, oniniaque cum animorum no- strorum detrimento faciamus : cumque nosmetipsi jugulemus, id tanquam vivi ac superstites non cu- remus : et cum ipsi nos peccatorum vinculis con- stringamus, etiam gaudium agitemus, committa- musque omnia quæ Deus odit, et quæ in gehennam ignis animas nostras deturbent, et ea vincula a B esse constat : verumtamen sola per seipsam, citra nobis auferentes, quasi truculentæ bestiæ, devorare conemur. Nam si a quopiam fuerimus impediti, ne quid contra animas nostras moliamur, illum more canum rabidorum allatramus, et convitiis incessimus, nec desinimus, donec re perpetrata animis nostris exitium conflaverimus. Postmodum ad hujusmodi perversitatem assuefact, naturaliter perversi, atque improbi reddimur, nec amplius cœlo caput tollere libet. Ubi post hominum me- moriam similis machinatio audita est? Quis dæ- mon modum perditionis hoc majorem adversuin animas nostras excogitabit imo certe, quid hoc am:plius contra nos dæmones cum omni čura, et sollicitudine invenire poterunt? Monachos fore nos »popondimus, et en supra mundanos improbitati nos alligavimus. Ad famein, sitim, afflictionem su- stinendam, ut aute dicebamus, descripti sumus, et propter unicum panis frustum (quod forte ex- na definitum cibi sumendi tempus requirimus) verbis velitari, et probra jactare non erubescimus. Omnibus quæ in mundo sunt, renuntiare venimus, parentibus, inquam, fratribus, et amicis, et tamen ilos de monasterii panibus alere potius non cessa. mus. Mondum ut hostem fugimus, et interim mundanos, et quæ mundi sunt, plus quam Chri- stum ipsum diligimus. C tentationum telerantiam, hominem secundum Doum perfectum reddere non potest. Quód ut ita se habere, et ita Deo placere credas, audi ipsius verba ad divitem : Si vis perfectus esse, vende quæ habes, el da pauperibus, et tolle crucem tuam, el veni se- quere me. Vocabulo crucis, ut dictum est tribula- tiones et tentationes obscurius significat. Quoniam enim regnum cœlorum vim patitur, et violenti ra- piunt illud, aliterque fidelis in ipsum, nisi per angustam portam tribulationum, et tentationum introire nequit, merito divina Scriptura præcipit : Contendite intrare per angustam pertam ”. Et iterum : In patientia vestra possidebitis animas ve- stras". Et : Per multas tribulationes oportel nos intrare in regnum cœlorum, ut et alibi id Scriptura testatur ”. Fili, accedens ad servitutem Dei præ- para animam tuam ad tentationem. Deprime cor tuum, el sustine". Et Apostolus: Quod si extra disci- plinam estis, cujus participes facti sunt omnes, ergo adulteri, et non filii estis ". Et alio loco: Omnia quæ tibi inferuntur, ut bona suscipe, sciens sine Deo nihil feri. Qui enim fortunis suis in egentes collatis e mundo et rebus ejus recedit, in spe mer- cedis, et voluptate multa gestat conscientiam. Et aliquando vana gloria mercedem furatur Qui vero, postquam omnia dedit pauperibus, etiam molesta sustinet, et gratias agit, et adversa patien.- er perfert, in eo quidem maximam acerbitatem, laborem, ac dolorem sentit : sed præsens ac futu- rum præmium, ingentemque retributionem pro perfugio babet; utpote qui passiones Christi imi - tetur, eumque in diebus tentationum, et adversi- tatum irruentium sustineal, ct exspectet. Quocirca oro vos, fratres in Christo, demus operam secun- dum vocem Domini, Dei ac Salvatoris nostri Jesu Christi, ut postquam mundo, et his quæ in mundo sunt valediximus, per angustam portam intremus, quæ carnalis nostri sensus, et voluntatis præcisio, et fuga est. Nisi enim carni, concupiscentiis, ac voluntatibus ejus moriamur, remissionem, abso- Qui autem assequi vult quæ cupit, et desidera:, bona Dei videlicet, et ex homine in angelum ter restrem migrare, afflictationem corporis amabit, D malorum perpassionem amplectetur, tentationes ut omnis boni sibi conciliatrices haud aspernabi- tur. Ut enim aurum multa infectum ærugine, nisi in prunas conjiciatur, et malleis tundatur, purgari aliter, atque in pristinum fulgorem restitui non potest : sic anima quoque peccatiærugine cooperta, et ad summum facta inutilis, alia via purgari, et antiquam recuperare pulchritudinem nequit, nisi tentationibus jactetur, et tribulationum conflatu- rain subeat. Nam et istuc Domini nostri verbum subindicat : Vende facultates tuas, et du pauperio » Matth. XIV, 21. * Luc. XXI, 19. ** Matth. x1, XIX, 21. * Eccli. 1, 1, 2. »Hebr. x, 3. PATROL. GR. CXX. 12. 98 Matth. vi, 13. » Luc. xxi, 19. 13 » Act.

Δίδου μοι βλέπειν τό πρόσωπόν σου, Λόγε, καί ἀπολαύειν τοῦ ἀπορρήτου κάλλους καί κατανοεῖν καί τρυφᾶν σου τῆς θέας, θέας ἀρρήτου, θέας τῆς ἀθεάτου, θέας τῆς φρικτῆς, ὅμως δίδου μοοι λέγειν τάς ἐνεργείας αὐτῆς, οὐ τήν οὐσίαν. Ὑπέρ φύσιν γάρ, ὑπέρ ουσίαν πᾶσαν ἧς ὅλος αὐτός, ὁ Θεός μου καί κτίστης. Ἡ δέ ἀπαυγή τῆς δόξης σου τῆς θείας φῶς ἁπλοῦν ἡμῖν, φῶς γλυκύ καθορᾶται, φῶς ἀποκαλύπτεται, φῶς συνενοῦται ὅλον, ὡς οἶμαι, ὅλοις ἡμῖν σοῖς δούλοις, φῶς πνευματικῶς βλεπόμενον μακρόθεν, (189) φῶς ἐντός ἡμῶν εὑρισκόμενον αἴφνης, φῶς ὡσεί ὕδωρ βρύον, ὡς πῦρ τε φλέγον τῆς, ἧσπερ πάντως καθάψεται, καρδίας˙ ἐξ οὗπερ ἔγνων προληφθεῖσαν, Σωτήρ μου, τήν ταλαίπωρον καί ταπεινήν ψυχήν μου καί φλεγομένην καί κατακαιομένην. Πῦρ προσλαβόν γάρ φρυγανώδους οὐσίας πῶς οὐ φλέξειε, πῶς ἄν οὐ καταναλώσῃ, πῶς οὐκ ἐμποιήσειεν ἀφύκτους πόνους; Ὅμως ἀνάψαν, δός μοι τοῦ λέγειν, Σῶτερ, ἄφραστον εἶδος κάλλους ὡραιοτάτου δείκνυσι καί τέρπει με καί πόθου φλόγα ἄστεκτον ἐργάζεται˙ καί πῶς ὑποίσω, πῶς ὑπενέγκω, πῶς ὅλως δέ βαστάσω, ἤ πῶς ἐξείπω τό μέγα θαῦμα τοῦτο, τό γινόμενον ἐν ἐμοί τῷ ἀσώτῳ; Οὐ γάρ σιωπᾶν ὑποφέρω, Θεέ μου, καί λήθης βυθοῖς συγκαλύπτειν τά ἔργα ἅ ἐποίησας καί ποιεῖς καθ᾿ ἑκάστην μετά τῶν θερμῶς ἀεί σε ἐκζητούντων καί μετανοίᾳ πρός σέ καταφευγόντων, ἵνα μή κἀγώ, ὡς τό τάλαντον κρύψας δοῦλος πονηρός, κατακριθῶ δικαίως, ἀλλ᾿ ἐκκαλύπτων ταῦτα τοῖς πᾶσι λέγω καί τά περί σοῦ καί τῆς σῆς εὐσπλαγχνίας γραφῇ παραδίδωμι καί διηγοῦμαι ταῖς μετέπειτα γενεαῖς, ὦ Θεέ μου, ὅπως μαθόντες τό πολύ ἔλεός σου, ὅ ἐνεδείξω εἰς ἐμέ καί δεικνύεις, 122

Δίδου μοι βλέπειν τό πρόσωπόν σου, Λόγε, καί ἀπολαύειν τοῦ ἀπορρήτου κάλλους καί κατανοεῖν καί τρυφᾶν σου τῆς θέας, θέας ἀρρήτου, θέας τῆς ἀθεάτου, θέας τῆς φρικτῆς, ὅμως δίδου μοοι λέγειν τάς ἐνεργείας αὐτῆς, οὐ τήν οὐσίαν. Ὑπέρ φύσιν γάρ, ὑπέρ ουσίαν πᾶσαν ἧς ὅλος αὐτός, ὁ Θεός μου καί κτίστης. Ἡ δέ ἀπαυγή τῆς δόξης σου τῆς θείας φῶς ἁπλοῦν ἡμῖν, φῶς γλυκύ καθορᾶται, φῶς ἀποκαλύπτεται, φῶς συνενοῦται ὅλον, ὡς οἶμαι, ὅλοις ἡμῖν σοῖς δούλοις, φῶς πνευματικῶς βλεπόμενον μακρόθεν, (189) φῶς ἐντός ἡμῶν εὑρισκόμενον αἴφνης, φῶς ὡσεί ὕδωρ βρύον, ὡς πῦρ τε φλέγον τῆς, ἧσπερ πάντως καθάψεται, καρδίας˙ ἐξ οὗπερ ἔγνων προληφθεῖσαν, Σωτήρ μου, τήν ταλαίπωρον καί ταπεινήν ψυχήν μου καί φλεγομένην καί κατακαιομένην. Πῦρ προσλαβόν γάρ φρυγανώδους οὐσίας πῶς οὐ φλέξειε, πῶς ἄν οὐ καταναλώσῃ, πῶς οὐκ ἐμποιήσειεν ἀφύκτους πόνους; Ὅμως ἀνάψαν, δός μοι τοῦ λέγειν, Σῶτερ, ἄφραστον εἶδος κάλλους ὡραιοτάτου δείκνυσι καί τέρπει με καί πόθου φλόγα ἄστεκτον ἐργάζεται˙ καί πῶς ὑποίσω, πῶς ὑπενέγκω, πῶς ὅλως δέ βαστάσω, ἤ πῶς ἐξείπω τό μέγα θαῦμα τοῦτο, τό γινόμενον ἐν ἐμοί τῷ ἀσώτῳ; Οὐ γάρ σιωπᾶν ὑποφέρω, Θεέ μου, καί λήθης βυθοῖς συγκαλύπτειν τά ἔργα ἅ ἐποίησας καί ποιεῖς καθ᾿ ἑκάστην μετά τῶν θερμῶς ἀεί σε ἐκζητούντων καί μετανοίᾳ πρός σέ καταφευγόντων, ἵνα μή κἀγώ, ὡς τό τάλαντον κρύψας δοῦλος πονηρός, κατακριθῶ δικαίως, ἀλλ᾿ ἐκκαλύπτων ταῦτα τοῖς πᾶσι λέγω καί τά περί σοῦ καί τῆς σῆς εὐσπλαγχνίας γραφῇ παραδίδωμι καί διηγοῦμαι ταῖς μετέπειτα γενεαῖς, ὦ Θεέ μου, ὅπως μαθόντες τό πολύ ἔλεός σου, ὅ ἐνεδείξω εἰς ἐμέ καί δεικνύεις, 122

Δίδου μοι βλέπειν τό πρόσωπόν σου, Λόγε, καί ἀπολαύειν τοῦ ἀπορρήτου κάλλους καί κατανοεῖν καί τρυφᾶν σου τῆς θέας, θέας ἀρρήτου, θέας τῆς ἀθεάτου, θέας τῆς φρικτῆς, ὅμως δίδου μοοι λέγειν τάς ἐνεργείας αὐτῆς, οὐ τήν οὐσίαν. Ὑπέρ φύσιν γάρ, ὑπέρ ουσίαν πᾶσαν ἧς ὅλος αὐτός, ὁ Θεός μου καί κτίστης. Ἡ δέ ἀπαυγή τῆς δόξης σου τῆς θείας φῶς ἁπλοῦν ἡμῖν, φῶς γλυκύ καθορᾶται, φῶς ἀποκαλύπτεται, φῶς συνενοῦται ὅλον, ὡς οἶμαι, ὅλοις ἡμῖν σοῖς δούλοις, φῶς πνευματικῶς βλεπόμενον μακρόθεν, (189) φῶς ἐντός ἡμῶν εὑρισκόμενον αἴφνης, φῶς ὡσεί ὕδωρ βρύον, ὡς πῦρ τε φλέγον τῆς, ἧσπερ πάντως καθάψεται, καρδίας˙ ἐξ οὗπερ ἔγνων προληφθεῖσαν, Σωτήρ μου, τήν ταλαίπωρον καί ταπεινήν ψυχήν μου καί φλεγομένην καί κατακαιομένην. Πῦρ προσλαβόν γάρ φρυγανώδους οὐσίας πῶς οὐ φλέξειε, πῶς ἄν οὐ καταναλώσῃ, πῶς οὐκ ἐμποιήσειεν ἀφύκτους πόνους; Ὅμως ἀνάψαν, δός μοι τοῦ λέγειν, Σῶτερ, ἄφραστον εἶδος κάλλους ὡραιοτάτου δείκνυσι καί τέρπει με καί πόθου φλόγα ἄστεκτον ἐργάζεται˙ καί πῶς ὑποίσω, πῶς ὑπενέγκω, πῶς ὅλως δέ βαστάσω, ἤ πῶς ἐξείπω τό μέγα θαῦμα τοῦτο, τό γινόμενον ἐν ἐμοί τῷ ἀσώτῳ; Οὐ γάρ σιωπᾶν ὑποφέρω, Θεέ μου, καί λήθης βυθοῖς συγκαλύπτειν τά ἔργα ἅ ἐποίησας καί ποιεῖς καθ᾿ ἑκάστην μετά τῶν θερμῶς ἀεί σε ἐκζητούντων καί μετανοίᾳ πρός σέ καταφευγόντων, ἵνα μή κἀγώ, ὡς τό τάλαντον κρύψας δοῦλος πονηρός, κατακριθῶ δικαίως, ἀλλ᾿ ἐκκαλύπτων ταῦτα τοῖς πᾶσι λέγω καί τά περί σοῦ καί τῆς σῆς εὐσπλαγχνίας γραφῇ παραδίδωμι καί διηγοῦμαι ταῖς μετέπειτα γενεαῖς, ὦ Θεέ μου, ὅπως μαθόντες τό πολύ ἔλεός σου, ὅ ἐνεδείξω εἰς ἐμέ καί δεικνύεις, 122

124 οὐχ ὑποφέρει τόν φθόνον, ὅνπερ ἔχει, ἀλλ᾿ ὠρύεται καθ᾿ ἡμῶν ὥσπερ λέων καί περιπατῶν καί βρύχων τούς ὀδόντας ἀπηνῶς ζητεῖ, ὅντινα καταπίῃ. Τούς οὖν ὑπ᾿αὐτοῦ θηρός τοῦ ἀνημέρου τιτρωσκομένους καί πληγάς δεχομένους καί τραυματίας, ὦ Χριστέ μου, κειμένους οὐκ ἐλεήσεις, οὐ συμπαθήσεις μᾶλλον καί τήν ὑγείαν τήν τούτων ἀναμείνεις, (193) ἀλλ᾿ ἐπιπλήξεις, ἀλλά συντρίψεις ὅλως καί θανατώσεις τούς τοιούτους τελείως; Δίκαιον καί γάρ, ναί, κἀγώ τοῦτο λέγω, ὅτι ἄκοντες οὐ κατέχονται οὗτοι, ἀλλά ἑκόντες ἑαυτούς προδίδουσιν. Ὅμως πανοῦργος, σοφιστής τε καί κακίας, ὁ ἀνήμερος καί ποικίλος θήρ οὗτος προσποιεῖται οὖν τά τῶν φίλων, ὡς φίλος ὅλον με ζητῶν συλλαβεῖν καί θηρεῦσαι, τήν ὁρωμένην ζωήν ὑποδεικνύς μοι τῆς νοουμένης ζωῆς ἀποστερεῖ με. Τῇ αἰσθήσει κλέπτει με τῶν νῦν παρόντων καί τῶν μελλόντων ὑποσυλᾷ τόν πλοῦτον. Ἄλλο τῇ ἔξω φαίνεται θεωρίᾳ, ἄλλο δέ ἐστι τό κρυπτόμενον, Σῶτερ. Εἰ δέ ἄνθρωποι τοῦτο μεμαθηκότες δόλους σχηματίζονται τῇ ὑποκρίσει, τί ὁ κακίας εὑρετής οὐ ποιήσει, πῶς οὐ πλανήσει, καί μάλιστα τούς νέους, πῶς οὐκ ἀπατήσει δέ ἀκάκους ὄντας, ὅλως ἀπείρους, ὅλως ἀπανουργεύτους, ὁ προαιρέσει καί Σατᾶν καί πανοῦργος καί πάντα δόλον εὐμηχάνως εὑρίσκων; Ὅμως ἅπαντας ἀπατᾷ καί τιτρώσκει, οὐδείς τάς τούτου ὑπεξέφυγε χεῖρας, οὐδέ τῶν αὐτοῦ βελῶν καί τοῦ ἐν τούτοις ἰοῦ ἄγευστος καί ἄτρωτος διῆλθε. Πάντες ἐξημάρτομεν καί ὑστεροῦμεν δόξης σου, Χριστέ, τῆς ἀρρήτου καί θείας, καί δωρεάν σε δυσωποῦμεν τοῦ σῶσαι καί δικαιῶσαι χάριτι καί ἐλέει, ὅ ἐξέχεας ἐπ᾿ ἐμέ νῦν πλουσίως, (194) περί οὗ λέγειν καί γράφειν οὐκ ὀκνήσω.

124 οὐχ ὑποφέρει τόν φθόνον, ὅνπερ ἔχει, ἀλλ᾿ ὠρύεται καθ᾿ ἡμῶν ὥσπερ λέων καί περιπατῶν καί βρύχων τούς ὀδόντας ἀπηνῶς ζητεῖ, ὅντινα καταπίῃ. Τούς οὖν ὑπ᾿αὐτοῦ θηρός τοῦ ἀνημέρου τιτρωσκομένους καί πληγάς δεχομένους καί τραυματίας, ὦ Χριστέ μου, κειμένους οὐκ ἐλεήσεις, οὐ συμπαθήσεις μᾶλλον καί τήν ὑγείαν τήν τούτων ἀναμείνεις, (193) ἀλλ᾿ ἐπιπλήξεις, ἀλλά συντρίψεις ὅλως καί θανατώσεις τούς τοιούτους τελείως; Δίκαιον καί γάρ, ναί, κἀγώ τοῦτο λέγω, ὅτι ἄκοντες οὐ κατέχονται οὗτοι, ἀλλά ἑκόντες ἑαυτούς προδίδουσιν. Ὅμως πανοῦργος, σοφιστής τε καί κακίας, ὁ ἀνήμερος καί ποικίλος θήρ οὗτος προσποιεῖται οὖν τά τῶν φίλων, ὡς φίλος ὅλον με ζητῶν συλλαβεῖν καί θηρεῦσαι, τήν ὁρωμένην ζωήν ὑποδεικνύς μοι τῆς νοουμένης ζωῆς ἀποστερεῖ με. Τῇ αἰσθήσει κλέπτει με τῶν νῦν παρόντων καί τῶν μελλόντων ὑποσυλᾷ τόν πλοῦτον. Ἄλλο τῇ ἔξω φαίνεται θεωρίᾳ, ἄλλο δέ ἐστι τό κρυπτόμενον, Σῶτερ. Εἰ δέ ἄνθρωποι τοῦτο μεμαθηκότες δόλους σχηματίζονται τῇ ὑποκρίσει, τί ὁ κακίας εὑρετής οὐ ποιήσει, πῶς οὐ πλανήσει, καί μάλιστα τούς νέους, πῶς οὐκ ἀπατήσει δέ ἀκάκους ὄντας, ὅλως ἀπείρους, ὅλως ἀπανουργεύτους, ὁ προαιρέσει καί Σατᾶν καί πανοῦργος καί πάντα δόλον εὐμηχάνως εὑρίσκων; Ὅμως ἅπαντας ἀπατᾷ καί τιτρώσκει, οὐδείς τάς τούτου ὑπεξέφυγε χεῖρας, οὐδέ τῶν αὐτοῦ βελῶν καί τοῦ ἐν τούτοις ἰοῦ ἄγευστος καί ἄτρωτος διῆλθε. Πάντες ἐξημάρτομεν καί ὑστεροῦμεν δόξης σου, Χριστέ, τῆς ἀρρήτου καί θείας, καί δωρεάν σε δυσωποῦμεν τοῦ σῶσαι καί δικαιῶσαι χάριτι καί ἐλέει, ὅ ἐξέχεας ἐπ᾿ ἐμέ νῦν πλουσίως, (194) περί οὗ λέγειν καί γράφειν οὐκ ὀκνήσω.

126 λάκκον οὐ λέγω τόν ὁρώμενον κόσμον, ἀλλά τό σκότος τῆς ἁμαρτίας ὄντως , λάκκῳ πονηρῷ, λάκκῳ ζεζοφωμένῳ, λάκκῳ καί τάφῳ δεινῶς ἐν κατωτάτῳ, ὅνπερ ἥλιος οὐ πέφυκε φωτίζειν. Ἔξω γάρ ἐστι τοῦ ὁρωμένου κόσμου καί τοῦ μέλλοντος ἡ νύξ τῆς ἁμαρτίας καί τούς ἐν αὐτῇ ἐμπίμποντας ἀφρόνως νῦν τε κατέχει καί θανόντας ὡσαύτως ἕξει δεσμίους εἰς αἰῶνας αἰώνων˙ ὧν ἐγώ πρῶτος, ὦ Χριστέ μου, ὑπάρχω, ὁ συσχεθείς καί καταχθείς ἐν ταύτῃ καί ἐν πυθμένι αὐτῆς τῷ κατωτάτῳ εὑρεθείς ἐβόησα˙ Ἐλέησόν με! Ἐν ἐπιγνώσει γεγονώς τῶν κακῶν μου – ἔγνων γάρ τό ποῦ δι᾿ αὐτῶν κατηνέχθην, οὗ χάριν καί ἔκλαυσα, δακρύων ὄμβρους ἐξ ὀφθαλμῶν μου κατήγαγον ἐμπόνως , μετενόησα ἐξ ὅλης μου καρδίας (196) καί ἐκέκραξα φωναῖς ταῖς ἀλαλήτοις. Καί ἐπήκουσας ἐκ τοῦ ἀφάτου ὕψους τοῦ ἐν πυθμένι κειμένου κατωτάτῳ, σκότους ἀπείρου, ἀτελοῦς ἐν τῷ τέλει, καί τάς περί σέ καταλιπών δυνάμεις ἀντιπαρελθών τά ὁρώμενα πάντα κατῆλθες ἐκεῖ, ἐν ᾧ κείμενος ἤμην. Ἔλαμψας εὐθύς, ἐδίωξας τό σκότος, ἤγειράς με σύ ἐμπνεύσει σου τῇ θείᾳ, ἔστησας εἰς πόδας με τῶν ἐντολῶν σου, ἔθελξας τῷ κάλλει σου, καί τῇ ἀγάπῃ ἔτρωσας, ἠλλοίωσας ὅλον με ὅλον. Εἶδόν σου τό πρόσωπον καί ἐφοβήθην, καίτοι εὐμενές, εὐπρόσιτόν μοι ὤφθη, ἡ δέ ὡραιότης σου ἐξέστησέ με καί ἐξέπληξεν, ὦ Τριάς, ὁ Θεός μου! Εἷς γάρ χαρακτήρ τῶν τριῶν ἐν ἑκάστῳ, καί τά τρία ἕν πρόσωπον, ὁ Θεός μου, ὅς καλεῖται Πνεῦμα, Θεός τῶν πάντων. Σύ οὖν ἐμφανίσθης ἐμοί, τῷ παναθλίῳ˙ πῶς οὐκ ἔμελλον ἐγώ φρίξαι καί δῦναι καί κατώτερον, οὗ ἤμην, γεγονέναι καί σκεπασθῆναι πάλιν ὑπό τοῦ σκότους,

126 λάκκον οὐ λέγω τόν ὁρώμενον κόσμον, ἀλλά τό σκότος τῆς ἁμαρτίας ὄντως , λάκκῳ πονηρῷ, λάκκῳ ζεζοφωμένῳ, λάκκῳ καί τάφῳ δεινῶς ἐν κατωτάτῳ, ὅνπερ ἥλιος οὐ πέφυκε φωτίζειν. Ἔξω γάρ ἐστι τοῦ ὁρωμένου κόσμου καί τοῦ μέλλοντος ἡ νύξ τῆς ἁμαρτίας καί τούς ἐν αὐτῇ ἐμπίμποντας ἀφρόνως νῦν τε κατέχει καί θανόντας ὡσαύτως ἕξει δεσμίους εἰς αἰῶνας αἰώνων˙ ὧν ἐγώ πρῶτος, ὦ Χριστέ μου, ὑπάρχω, ὁ συσχεθείς καί καταχθείς ἐν ταύτῃ καί ἐν πυθμένι αὐτῆς τῷ κατωτάτῳ εὑρεθείς ἐβόησα˙ Ἐλέησόν με! Ἐν ἐπιγνώσει γεγονώς τῶν κακῶν μου – ἔγνων γάρ τό ποῦ δι᾿ αὐτῶν κατηνέχθην, οὗ χάριν καί ἔκλαυσα, δακρύων ὄμβρους ἐξ ὀφθαλμῶν μου κατήγαγον ἐμπόνως , μετενόησα ἐξ ὅλης μου καρδίας (196) καί ἐκέκραξα φωναῖς ταῖς ἀλαλήτοις. Καί ἐπήκουσας ἐκ τοῦ ἀφάτου ὕψους τοῦ ἐν πυθμένι κειμένου κατωτάτῳ, σκότους ἀπείρου, ἀτελοῦς ἐν τῷ τέλει, καί τάς περί σέ καταλιπών δυνάμεις ἀντιπαρελθών τά ὁρώμενα πάντα κατῆλθες ἐκεῖ, ἐν ᾧ κείμενος ἤμην. Ἔλαμψας εὐθύς, ἐδίωξας τό σκότος, ἤγειράς με σύ ἐμπνεύσει σου τῇ θείᾳ, ἔστησας εἰς πόδας με τῶν ἐντολῶν σου, ἔθελξας τῷ κάλλει σου, καί τῇ ἀγάπῃ ἔτρωσας, ἠλλοίωσας ὅλον με ὅλον. Εἶδόν σου τό πρόσωπον καί ἐφοβήθην, καίτοι εὐμενές, εὐπρόσιτόν μοι ὤφθη, ἡ δέ ὡραιότης σου ἐξέστησέ με καί ἐξέπληξεν, ὦ Τριάς, ὁ Θεός μου! Εἷς γάρ χαρακτήρ τῶν τριῶν ἐν ἑκάστῳ, καί τά τρία ἕν πρόσωπον, ὁ Θεός μου, ὅς καλεῖται Πνεῦμα, Θεός τῶν πάντων. Σύ οὖν ἐμφανίσθης ἐμοί, τῷ παναθλίῳ˙ πῶς οὐκ ἔμελλον ἐγώ φρίξαι καί δῦναι καί κατώτερον, οὗ ἤμην, γεγονέναι καί σκεπασθῆναι πάλιν ὑπό τοῦ σκότους,

465 ORATIO XXIX. 406 assumpsit, non potest non viam hujus vitæ car- A tiamus omnibus, et ad angustam atque arctam B viam procedimus, et a mundo, mundanisque cor® poraliter quodammodo amputamur, et ab alta re- gione, loco, et urbe ad aliam habitationem, man- sionemque abeuntes, ad stadium, in quo virtutis viget exercitatio, devenimus, per institutum vitæ, et sanctæ vivendi normam pro suo quisque arbi- trio incedentes, aut etiain accelerantes, ourren- tesque et vestigiis Domini nostri Jesu Christi insistentes, ut ue amplius rebus perituris defecte mur, et voluntas carnis voluntati spiritus subda- tur. Idcirco e mundo secedentes, statim mandata Domini capessimus, et ejus jussis obtem- perantes, viam in cœlum ferentem auspicamur. pendo delinquere: adhuc enim cæcus est, ct ad il quod proprie malum est, a bono internoscen- dum superno divinoque lumine, opus habet. Ab omni igitur peccante hæc quatuor requiruntur. Vi cognoscat unde privetur lumine, edoctus myste- rium, ne sit stupidus. Confessio peccatorum, ut sit verus. Fuga occasionum et causarum, quibus ad percandum impellitur, ne sit stultus el insipiens. Postremo, ut medicum petat a solo Christo me- dico, qui contritos sanat, et modo quodam inex- plicabili contritiones alligat, dicitque : Fides tua te salvum fecit, vade in pace 1: alioqui enim vita in pace, citraque lapsus degi non potest. Ex his primum illud bonum est; secundum melius; ter- tium præstantius; quartum proprie bonum, extra quod non datur salus; uti sinè tribus anteceden- tibus quartum hoc Christus operari nequit. Valde siquidem opus habet, ut nos ipsos prius aguoscamus, quo sanati, demus gloriam Deo. Quò enim pacto quispiam adepta sanitate medico gratias agat, si morbi magnitudinem, gravitatem, et summam ejus, depellendi difficultatem ante non perspexerit ? maxime, si is ab alio nullo medi- co:um curari queat. Meretur enim supplieium dirissimum, qui curatus medico pro dignitate gratias non agit. Ac propterea eum a quo sanan- dus est,, nosse debet. Hinc visitare, et sanare infirmitates nostras sæpe moratur, quantumvis imploretur. Parcit enim nobis, ne ingrati ad pœnas majores devolvamur. Quamobrem quotquot homi- Bis vocabulo censemur, dispiciamus, et atten- damus nobis necesse est, fideles juxta atque in- Adeles, parvi atque magni: ut infideles quidem ad cognitionem et fidem Dei conditoris rostri veniamus : fideles, ut vita pie actɔ, eidem in omni opere bono placentes appareamus; parvi, ut magnis propter Dominum subjiciamur ; magni, ut erga parvos tánquam parentes erga liberos afſi- ciamur, propter mandatum Domini, dicentis : Quamdiu fecistis uni istorum ex minimis meis, miki fecistis ” Non enim, quod quidam opinantur, de pauperibus tantummodo, et victu corporeo egentibus hoc dixit, sed de fratribus item nostris D excogitant; nec id per diem solum, sed per noctes- omnibus, qui non ſame panis, et siti aquæ, sed segnitiei, et inobedientiæ mandatorum Dei con- tabescunt. Omnes itaque curramus, antequam nobis per mortem pœnitentiæ janua claudatur. Curramus, ut ante exitum comprchendamus. Festinemus, ut accipiamus. Pulsemus, ut prius- quam de hac luce migremus, paradisi portam Do- minus nobis reseret, et seipsum manifestet. Stu- deamus regnum cœlorum intra nos acquirere, et idipsum cognoscere, ac sentire, et ne sine illo lunc discedamus. Idcirco enim et Christi mandato pro subsidio utimur, utpote propter nos, infir- mitatemque nostram præscripto. Idcirco renun- 19 Luc. vit, 50. 30 Matth. xxv, 40. C Ilic porro mihi pensiculate dictorum vim consi- dera. Informa animo viam bene tritam, quam longa est, pedibus scilicet eorum qui præcesserunt. Hino inde montes, silvas, rupes excelsas, scopulos alque valles concipe. Cum his nihilominus campos, hor- tos, loca jucunda et umbrosa, longeque amœnis- sima, et omnigenis fructibus abundantia. Deinde non mediocrem bestiarum multitudinem, latronum- que, et sicariorum globos per loca illa abscon:litos. His ita se habentibus, ex hisce locis nullus aut incscabit nos, sensumque postrum commovebit, aut nocere nobis poterit, sequentibus sanctos, qui præiverunt, cademque semita ambulantibus, qua illf ambulaverunt. Incedentibus quippe nobis per viam mandatorum Dei ac Domini nostri citraque respe- ctum ad ea quæ retro sunt omnia quæ audisti per- meantibus, nemo neque latronum illorum, neque belluarum aperte ac proterve insultat, aut appro▪ pinquare audet. Verumtamen alias remotius, alias vicinius; alii minas intendunt, cædemque spiranti- bus oculis nos obeunt; alii quibusdam deſinimen- tis et blanditiis amicisque colloquiis vicissitudi- nem et intermissionein nobis offerunt, et ostentant locorum per regiones delectamenta, et fructuunt speciem pulcherrimam, hortanturque ut paululum requiescentes, laborem viæ consolemur, et de fru• ctibus edere suadent, plus voluptatis, quam pro eorum aspectu afferentibus. Multos insuper laqueos nobis, occasionesque ad capiendum varias, callide etiam : nec vigilantes modo, verum etiam dormien- tes aggrediuntur; interdum quidem titillationibus, et exorationibus; interdum ciborum interdictorum- gustu; interdum cum facibus, lampadibus et ensi- bus tanquam latrones, et more latronum nos inva- dunt, terroremque mortis incutiunt. Percellunt nos, arbitrantes etiam à recto itinere aversuros. Et nonnulli quidem de ipsis monent ficri non posse, ut quandiu vivimus, hujus viæ difficultates susci- neamus. Alii, hæc esse infrugifera, et quæ labð- rantibus nullam queant utilitatem parere. Alif nunquam esse nec fore finem hujus viæ, eo argu- · mento, quod quibusdam res parum feliciter pro-

465 ORATIO XXIX. 406 assumpsit, non potest non viam hujus vitæ car- A tiamus omnibus, et ad angustam atque arctam B viam procedimus, et a mundo, mundanisque cor® poraliter quodammodo amputamur, et ab alta re- gione, loco, et urbe ad aliam habitationem, man- sionemque abeuntes, ad stadium, in quo virtutis viget exercitatio, devenimus, per institutum vitæ, et sanctæ vivendi normam pro suo quisque arbi- trio incedentes, aut etiain accelerantes, ourren- tesque et vestigiis Domini nostri Jesu Christi insistentes, ut ue amplius rebus perituris defecte mur, et voluntas carnis voluntati spiritus subda- tur. Idcirco e mundo secedentes, statim mandata Domini capessimus, et ejus jussis obtem- perantes, viam in cœlum ferentem auspicamur. pendo delinquere: adhuc enim cæcus est, ct ad il quod proprie malum est, a bono internoscen- dum superno divinoque lumine, opus habet. Ab omni igitur peccante hæc quatuor requiruntur. Vi cognoscat unde privetur lumine, edoctus myste- rium, ne sit stupidus. Confessio peccatorum, ut sit verus. Fuga occasionum et causarum, quibus ad percandum impellitur, ne sit stultus el insipiens. Postremo, ut medicum petat a solo Christo me- dico, qui contritos sanat, et modo quodam inex- plicabili contritiones alligat, dicitque : Fides tua te salvum fecit, vade in pace 1: alioqui enim vita in pace, citraque lapsus degi non potest. Ex his primum illud bonum est; secundum melius; ter- tium præstantius; quartum proprie bonum, extra quod non datur salus; uti sinè tribus anteceden- tibus quartum hoc Christus operari nequit. Valde siquidem opus habet, ut nos ipsos prius aguoscamus, quo sanati, demus gloriam Deo. Quò enim pacto quispiam adepta sanitate medico gratias agat, si morbi magnitudinem, gravitatem, et summam ejus, depellendi difficultatem ante non perspexerit ? maxime, si is ab alio nullo medi- co:um curari queat. Meretur enim supplieium dirissimum, qui curatus medico pro dignitate gratias non agit. Ac propterea eum a quo sanan- dus est,, nosse debet. Hinc visitare, et sanare infirmitates nostras sæpe moratur, quantumvis imploretur. Parcit enim nobis, ne ingrati ad pœnas majores devolvamur. Quamobrem quotquot homi- Bis vocabulo censemur, dispiciamus, et atten- damus nobis necesse est, fideles juxta atque in- Adeles, parvi atque magni: ut infideles quidem ad cognitionem et fidem Dei conditoris rostri veniamus : fideles, ut vita pie actɔ, eidem in omni opere bono placentes appareamus; parvi, ut magnis propter Dominum subjiciamur ; magni, ut erga parvos tánquam parentes erga liberos afſi- ciamur, propter mandatum Domini, dicentis : Quamdiu fecistis uni istorum ex minimis meis, miki fecistis ” Non enim, quod quidam opinantur, de pauperibus tantummodo, et victu corporeo egentibus hoc dixit, sed de fratribus item nostris D excogitant; nec id per diem solum, sed per noctes- omnibus, qui non ſame panis, et siti aquæ, sed segnitiei, et inobedientiæ mandatorum Dei con- tabescunt. Omnes itaque curramus, antequam nobis per mortem pœnitentiæ janua claudatur. Curramus, ut ante exitum comprchendamus. Festinemus, ut accipiamus. Pulsemus, ut prius- quam de hac luce migremus, paradisi portam Do- minus nobis reseret, et seipsum manifestet. Stu- deamus regnum cœlorum intra nos acquirere, et idipsum cognoscere, ac sentire, et ne sine illo lunc discedamus. Idcirco enim et Christi mandato pro subsidio utimur, utpote propter nos, infir- mitatemque nostram præscripto. Idcirco renun- 19 Luc. vit, 50. 30 Matth. xxv, 40. C Ilic porro mihi pensiculate dictorum vim consi- dera. Informa animo viam bene tritam, quam longa est, pedibus scilicet eorum qui præcesserunt. Hino inde montes, silvas, rupes excelsas, scopulos alque valles concipe. Cum his nihilominus campos, hor- tos, loca jucunda et umbrosa, longeque amœnis- sima, et omnigenis fructibus abundantia. Deinde non mediocrem bestiarum multitudinem, latronum- que, et sicariorum globos per loca illa abscon:litos. His ita se habentibus, ex hisce locis nullus aut incscabit nos, sensumque postrum commovebit, aut nocere nobis poterit, sequentibus sanctos, qui præiverunt, cademque semita ambulantibus, qua illf ambulaverunt. Incedentibus quippe nobis per viam mandatorum Dei ac Domini nostri citraque respe- ctum ad ea quæ retro sunt omnia quæ audisti per- meantibus, nemo neque latronum illorum, neque belluarum aperte ac proterve insultat, aut appro▪ pinquare audet. Verumtamen alias remotius, alias vicinius; alii minas intendunt, cædemque spiranti- bus oculis nos obeunt; alii quibusdam deſinimen- tis et blanditiis amicisque colloquiis vicissitudi- nem et intermissionein nobis offerunt, et ostentant locorum per regiones delectamenta, et fructuunt speciem pulcherrimam, hortanturque ut paululum requiescentes, laborem viæ consolemur, et de fru• ctibus edere suadent, plus voluptatis, quam pro eorum aspectu afferentibus. Multos insuper laqueos nobis, occasionesque ad capiendum varias, callide etiam : nec vigilantes modo, verum etiam dormien- tes aggrediuntur; interdum quidem titillationibus, et exorationibus; interdum ciborum interdictorum- gustu; interdum cum facibus, lampadibus et ensi- bus tanquam latrones, et more latronum nos inva- dunt, terroremque mortis incutiunt. Percellunt nos, arbitrantes etiam à recto itinere aversuros. Et nonnulli quidem de ipsis monent ficri non posse, ut quandiu vivimus, hujus viæ difficultates susci- neamus. Alii, hæc esse infrugifera, et quæ labð- rantibus nullam queant utilitatem parere. Alif nunquam esse nec fore finem hujus viæ, eo argu- · mento, quod quibusdam res parum feliciter pro-

467 SYMEONIS JUNIORIS 4f8 cesserit, et eo in primis quod qui multum temporis A adversus eum, non murmurare, non illudere, non In hoc vivendi genere contriverunt, nullum ex diuturnitate fructum reportarint, dum putarint se cursum mandatorum Dei currere, et id non secun- dum scientiam, ac sano judicio præstiteriat, sed ad numeros, quos sibi finxerint, et ad opinionem, quam de se ipsi stulte habuerint: quibus merito etiam gressus secundum Deum præciduntur, illusis, et ad ea quæ retro sunt revertentibus, seque per negligentiam maligno, ad suam in ipsis voluntatem explendam tradentibus. irridere, in judicio nunquam nec parva, nec magna de re contendere. Persuasissimum ergo habeatis, fratres mei dilecti, nihil tam facile salutem vobis conciliaturum, quam divina Salvatoris jussa faces- sere. Nihilominus muitis lacrymis, inulto timore, multa patientia, perseverantiaque in precibus nobis opus est, ut saltem unius verbi Domini virtus re- veletur nobis, ut noscamus quod in parvis sermo- nibus ejus absconditum est mysterium, ut pro uno apice mandatorum Christi animas nostras ponere ne dubitemus. Sermo enim Dei armatus, et, quasi gladius anceps ", et a quo quis victus est, ejus et servus est "0. Sed cur ego ista apud vos fratres meos spiritua. les dissero ? Quia numerum excedunt adversarii nostri diaboli, malignorumque ejus spirituum insi- diæ et tendicula. Consideremus nos ipsos in via, B de qua diximus, qui vel nuper eam inivimus, vel diutius in ea perreximus, et ab omnibus istis quæ dictæ sunt bestiis et latronibus, multa quidem passi eorum quæ commemoravimus, gratia autem Christi neque adulationibus decepti, neque elegantia rerum apparentium ad voluptatem furtim pertracti, neque timore aut minis ad declinandum de recta via, aut à progressu desistendum inflexi, neque vero retror- sum conversi sumus, sed potius, et quidem conten- tius currimus. Num in tali statu et conditione Rostra, quievit a nobis oppugnandis Satanas; et num aliquando tandem quieturus est? Nunquam sane. Quocirca Deus semper nobis summo deside- rio, totaque mente orandus est, ne nos unquam ïnescari a maligno, aut falli patiatur. Hæc pauca e multis decertantibus disputavimus. c ·Ut autem exemplo quoque credibile faciam, quod dico, vos interrogabo. Cui cum decem, aut duode- cim viris suscepta est dimicatio, dum manus cum iis conserit, si antesignanos et fortissimos eorum simul prima impressione in fugam compulerit, re- liquos vulneraverit, ac prostraverit, unum vero, aut duos ex his despicabiliores, infirmioresque re- lictos postea timide, et cum blanditiis procul ad se venientes viderit, nec occurrens eos comprehende- rit, manus pone revinxerit, aut occiderit, nonna sæviter ab iis ipse trucidabitur? Si enim ex super- bia et arrogantia projectis armis recubuerit, illisque contemptis supinus dormiverit, an non sciens et volens in servitutem miseris illis se tradidit? An non qui supervenerunt duo ex illis, aut etiam unus, ligatum eum in suo mancipio habebit, et pro servo abducet? aut si etiam gladio jugulaverit, faciet omnibus mortalibus ludibrium? Annon præterea omnes sui negligentem et confidentem illum, imo dementem ac stupidum merito cæsum dicent? Omnino enim non tam laudabilis erit propter pu- gnam et victoriam illam contra fortiores, quam vi- tuperabilis, abominandus, et vilipendendus seu servus, seu mortuus, ut libere dicam, quod ab uno illo victus sit. Sic igitur, fratres mei charissimi, nihil nobis proderit, si majoribus perturbationibus edomitis, in minorum potestate simus. Exempli gratia (eadem enim rursus dicam, et dicere non desinam) si carnis inquinamenta vitemus, si ab in- vidia, et furtis magni momenti abstineamus, si a nefariis puerorum amoribus, et aversa libidine, si a mollitie, et omni alia petulantia temperemus, vitio tamen ventris, aut multo vino, aut somno, aut inertiæ, aut pigritiæ, contradictioni, inobedien- tiæ, murmurationi tanquam servi, et flagriones sub- jiciamur, quem, obsecro, ex sola operum pessi- morum abstinentia fructum consequemur? Si clam panis fragmenta surripimus, et comedimus, aut quippiam aliud aliunde sublegimus, idque citra permissum præfecti nostri, qui nos peccati immu- Des pronuntiet? Si a synaxi absque magna corporis imbecillitate, aut necessitate aliqua sponte abfueri- mus? Si fructus custodientes, ab ipsis gulan non » Prov、xı, 15. * Deut. VI, 11, 19. De iis porro, qui nullo discrimine, et nihil omnia pendentes hac via, et vita ingrediuntur, quid ego dicam? quandoquidem velut stupidæ aves omnis generis diaboli laqueis irretiuntur, semet cuivis adfectui dedentes ac mancipantes, et escam semper maligno se objicientes, circumeunti, et rugienti instar leonis, quærentique quem devoret”, et mori præoptant, quam e dentibus et faucibus ejus cru- delissimis extrahi. Hortor itaque, et omnes oratos volo in Christo Jesu, ut sibimetipsis attendant, et unusquisque non plus quam oportet, sed ad sobrie- tatem sapiat ”, directamque viam, quæ Deus et Christus est, ambulet (cui et respondere oportebit, ut justo Judici, et qui circumscribi nequit) non de- p clinantes ad dextram, nec ad sinistram : sed ejus vestigia perpetuo prementes, in mandatis ejus omnibus absque ulla omissione custodiendis, ut salvemini sicut caprea e maculis, et passer e la- queo ". Primum quippe mandatum est, diligere Dominum Deum, et mandata ejus servare ”, sicut ipse ait : Qui diligit me, mandata mea custodit ”. Secundum, diligere inter se, sicut ipse Deus mun- dum dilexit. Vera autem dilectio his quasi chara- cteribus cognoscitur ", adversus fratrem non in- Bari, nec efferri, nec æmulari illum, sed æmulari konum : non agere perperain, non esse audacem 31 | Petr. v, * Rom. x#1, 3. * Deut. xvn. 41. XII, 1 seqq. * Hebr. iv, 12. * ]] Petr. at 1 Cor. 8. • 5. 16 Joan. xiv, 15.

467 SYMEONIS JUNIORIS 4f8 cesserit, et eo in primis quod qui multum temporis A adversus eum, non murmurare, non illudere, non In hoc vivendi genere contriverunt, nullum ex diuturnitate fructum reportarint, dum putarint se cursum mandatorum Dei currere, et id non secun- dum scientiam, ac sano judicio præstiteriat, sed ad numeros, quos sibi finxerint, et ad opinionem, quam de se ipsi stulte habuerint: quibus merito etiam gressus secundum Deum præciduntur, illusis, et ad ea quæ retro sunt revertentibus, seque per negligentiam maligno, ad suam in ipsis voluntatem explendam tradentibus. irridere, in judicio nunquam nec parva, nec magna de re contendere. Persuasissimum ergo habeatis, fratres mei dilecti, nihil tam facile salutem vobis conciliaturum, quam divina Salvatoris jussa faces- sere. Nihilominus muitis lacrymis, inulto timore, multa patientia, perseverantiaque in precibus nobis opus est, ut saltem unius verbi Domini virtus re- veletur nobis, ut noscamus quod in parvis sermo- nibus ejus absconditum est mysterium, ut pro uno apice mandatorum Christi animas nostras ponere ne dubitemus. Sermo enim Dei armatus, et, quasi gladius anceps ", et a quo quis victus est, ejus et servus est "0. Sed cur ego ista apud vos fratres meos spiritua. les dissero ? Quia numerum excedunt adversarii nostri diaboli, malignorumque ejus spirituum insi- diæ et tendicula. Consideremus nos ipsos in via, B de qua diximus, qui vel nuper eam inivimus, vel diutius in ea perreximus, et ab omnibus istis quæ dictæ sunt bestiis et latronibus, multa quidem passi eorum quæ commemoravimus, gratia autem Christi neque adulationibus decepti, neque elegantia rerum apparentium ad voluptatem furtim pertracti, neque timore aut minis ad declinandum de recta via, aut à progressu desistendum inflexi, neque vero retror- sum conversi sumus, sed potius, et quidem conten- tius currimus. Num in tali statu et conditione Rostra, quievit a nobis oppugnandis Satanas; et num aliquando tandem quieturus est? Nunquam sane. Quocirca Deus semper nobis summo deside- rio, totaque mente orandus est, ne nos unquam ïnescari a maligno, aut falli patiatur. Hæc pauca e multis decertantibus disputavimus. c ·Ut autem exemplo quoque credibile faciam, quod dico, vos interrogabo. Cui cum decem, aut duode- cim viris suscepta est dimicatio, dum manus cum iis conserit, si antesignanos et fortissimos eorum simul prima impressione in fugam compulerit, re- liquos vulneraverit, ac prostraverit, unum vero, aut duos ex his despicabiliores, infirmioresque re- lictos postea timide, et cum blanditiis procul ad se venientes viderit, nec occurrens eos comprehende- rit, manus pone revinxerit, aut occiderit, nonna sæviter ab iis ipse trucidabitur? Si enim ex super- bia et arrogantia projectis armis recubuerit, illisque contemptis supinus dormiverit, an non sciens et volens in servitutem miseris illis se tradidit? An non qui supervenerunt duo ex illis, aut etiam unus, ligatum eum in suo mancipio habebit, et pro servo abducet? aut si etiam gladio jugulaverit, faciet omnibus mortalibus ludibrium? Annon præterea omnes sui negligentem et confidentem illum, imo dementem ac stupidum merito cæsum dicent? Omnino enim non tam laudabilis erit propter pu- gnam et victoriam illam contra fortiores, quam vi- tuperabilis, abominandus, et vilipendendus seu servus, seu mortuus, ut libere dicam, quod ab uno illo victus sit. Sic igitur, fratres mei charissimi, nihil nobis proderit, si majoribus perturbationibus edomitis, in minorum potestate simus. Exempli gratia (eadem enim rursus dicam, et dicere non desinam) si carnis inquinamenta vitemus, si ab in- vidia, et furtis magni momenti abstineamus, si a nefariis puerorum amoribus, et aversa libidine, si a mollitie, et omni alia petulantia temperemus, vitio tamen ventris, aut multo vino, aut somno, aut inertiæ, aut pigritiæ, contradictioni, inobedien- tiæ, murmurationi tanquam servi, et flagriones sub- jiciamur, quem, obsecro, ex sola operum pessi- morum abstinentia fructum consequemur? Si clam panis fragmenta surripimus, et comedimus, aut quippiam aliud aliunde sublegimus, idque citra permissum præfecti nostri, qui nos peccati immu- Des pronuntiet? Si a synaxi absque magna corporis imbecillitate, aut necessitate aliqua sponte abfueri- mus? Si fructus custodientes, ab ipsis gulan non » Prov、xı, 15. * Deut. VI, 11, 19. De iis porro, qui nullo discrimine, et nihil omnia pendentes hac via, et vita ingrediuntur, quid ego dicam? quandoquidem velut stupidæ aves omnis generis diaboli laqueis irretiuntur, semet cuivis adfectui dedentes ac mancipantes, et escam semper maligno se objicientes, circumeunti, et rugienti instar leonis, quærentique quem devoret”, et mori præoptant, quam e dentibus et faucibus ejus cru- delissimis extrahi. Hortor itaque, et omnes oratos volo in Christo Jesu, ut sibimetipsis attendant, et unusquisque non plus quam oportet, sed ad sobrie- tatem sapiat ”, directamque viam, quæ Deus et Christus est, ambulet (cui et respondere oportebit, ut justo Judici, et qui circumscribi nequit) non de- p clinantes ad dextram, nec ad sinistram : sed ejus vestigia perpetuo prementes, in mandatis ejus omnibus absque ulla omissione custodiendis, ut salvemini sicut caprea e maculis, et passer e la- queo ". Primum quippe mandatum est, diligere Dominum Deum, et mandata ejus servare ”, sicut ipse ait : Qui diligit me, mandata mea custodit ”. Secundum, diligere inter se, sicut ipse Deus mun- dum dilexit. Vera autem dilectio his quasi chara- cteribus cognoscitur ", adversus fratrem non in- Bari, nec efferri, nec æmulari illum, sed æmulari konum : non agere perperain, non esse audacem 31 | Petr. v, * Rom. x#1, 3. * Deut. xvn. 41. XII, 1 seqq. * Hebr. iv, 12. * ]] Petr. at 1 Cor. 8. • 5. 16 Joan. xiv, 15.

469 ORATIO XXX. 470 continuerimus? Etenim quid aliud Adamum e pa A descendere in terram, in eaque consistere nullo ra∙liso ejecit, mortique dedidit? Quid ex graviorum illorum vitatione commodi nanciscemur? Nec enim quispiam toto corpore lacer, deinde pluribus me- dicamentis, præter unam modicam plagam curatus, dici sanus potest, si vulneris parvas reliquias, ut foramen acus adhuc circumferat : sed qui etiam vulnerum cicatrices, si potest, sustulerit, ille cu- ratus prædicabitur ob omnibus. Ne igitur ista par- viducǝmus: sed propter ea alios punitos, et vebe- menter damnatos audientes, quod nos inde nocu- mentum manet, totis viribus fugiamus. Et neino, dilectissimi, in aliquo horum, aut alio quopiam turbulento, ac vitioso affectu de cætero perma- neat; sed hinc jam profligato, pœnitentiæ faciat Initium, et se victum fuisse confiteri ne cesset, donec pudefactus suggestor inimicus, ab eo oppu- gnando discesserit. Ne dominetur nostri invidia, ue ira, ne furor et clamor, ex quibus turpiloquia, et contumeliæ generari consueverunt. Ne inanis gloria, superbia, sui admiratio nobis imperantes, in profundum inferni nos trahant: verum his om- nibus procul exterminatis, virtutes eorum loco comparemus. B Sed occurrat forte quispiam, cum tam multæ sint, et innumerabiles propemodum quæ recensitæ sunt motiones in reprehensione positæ, quis eas omnes scrutari, et ab universis cavere sibi po- test, ut ne ab una quidem occupetur? Quis? ego Christo adjuvante vos docebo. Qui peccata sua C semper ante oculos habet, futurumque judiciuın assiduo prospicit, ac pœnitentia fervet, et amaras fundit lacrymas, hic supergreditur, longeque vincit omnia simul, a pœnitentia in sublime actus, ut ne una quidem, et sola ex dictis motionibus ad eum pervenire, ejusque tanquam per aereas regiones incedentem animam attingere possit. Pœnitentiæ nam ¡ue, et ex imo corde emissarum lacrymarum fervor, peccati sordes quomodo ignis conflat et absumit, animamque contaminatam expurgat. Tantumme? imo et lumen largum in illam, per ad. ventum Spiritus sancti magnifice infundit, ut inde misericordia, et bonis fructibus abundet. Quod nisi anima nostra a pœnitentia et lacrymis, et quæ hine in ea nascitur humilitate, velut alis acquisitis ad D excelsa árabelas tollatur, a nulla harum, quarum meminimus passionum liberari poterimus : sed nunc quidem ab hac, nunc ab alia semper vulne rabimur, et non secus quam ab immitibus belluis devorabimur, ac post obitum cœlorum regno id- circo exclusi, pœnas in omnem æternitatem expen- demus. Quare vos omnes obsecro, spirituales mei fratres, et obsecrare charitatem vestram non ces- sabo, ut unusquisque salutem suam ne contemnat; sed omnimodis a terra se paulum efferre conetur. loc miraculum, quod vobis stuporem incussit, ab humo, inquam, in aera suspendi, si factum fuerit, * Matth. xxvi, 41. » Joan. v. modo in posterum voletis. Per terram porro carna- lem, per aerem spiritalem sensum, cogitataque in- telligo. Nam si mens pravis cogitationibus, et mo- tibus expedita, quam Christus Deus nobis donavit libertatem aspiciendi facultatem præbuerit, ad pri- stinam peccati servitutem, carnalesque sensus descendere amplius non sustinebimus: sed “secun- dum Domini verbum ", vigilare et orare non desi- nemus, donec ad beatitudinem illam evecti, pro- missis bonis potiamur, gratia et benignitate Do- mini nostri Jesu Christi, cui gloria cum Patre et sancto Spiritu nunc et semper ætatibus sæculorum sempiternis. Amen. ORATIO XXX. ARGUMENTUM. Non esse dicendum, hodie ad fastigium virtutis per- veniri, et cum reteribus sanctis certari non posse; etiamsi velis. Quicunque divinis Scripturis contra- ria docet, eum sibi credentes nova hæresi imbuere. Lacrymas nobis a natura datas esse, Complures quotidie, Patres et fratres mei, nos etiam dicentes andimus, si vixissemus temporibus apostolorum, et Christum perinde ut illi istis oculis cernere digni ſuissemus, nos quoque sancti, quemi- admodum illi evasissemus. Hæc dum dictitant,. ignorant eumdem esse qui tum, quique nunc mundo loquitur. Nam si nunc non idem est, qui olim, æque super omnia Deus et in efficiendo, et in ef- fectis, quomodo videtur in Filio semper loqui Pater, et Filius in Patre per Spiritum hæc dicere: Puter meus usque modo operatur, et ego operor " ? Sed objiciet forsitan aliquis, non Idem est, illum ipsum tunc corporeis oculis vidisse corporcum, et hodie ejus verba duntaxat audire, quæque ad eur³, et regnum cœlorum pertinent, édoceri. Fateor cgo. quoque, non prorsus idem esse nunc et tunc : sed quod modo et nunc est, id aio longe majus esse, et ad pleniorem fidem, persuasionemque certiorem. facilius multo nos adducere, quam si tunc eum in corpore humano videre et audire nobis contigis- set. Tunc enim nefariis Judæis homo nullius pretik apparebat ; at nunc verus Deus a nobis prædica- tur. Tunc cum publicanis et peccatoribus versaba- tyr, et cibum per corpus capiebat: nunc ad dexte- ram Dei, et Patris sui considet, a quo nunquam, et nusquam separatus; mundum alere universum. creditur, sine quo nibil fieri dicimus. Ac, si cre- dimus, tunc a vilissimis homuncionibus despicie- batur, illa scilicet opprobrantibus, nonne hic est Mariæ, et Joseph fabri filius *? nunc a regibus et principibus, ut veri Dei Filius, ac verus ipsemet Deus adoratur et glorificatur, atque glorificabit adorantes se in spiritu et veritate (tametsi sæpe eos peccantes punit) cum ferreos eos super omnes gen- tes quæ sub coelo sunt, pro testaceis fecerit scili- cet. Tunc ut unus de cæteris hominibus, interitui 37 * Matth. xi, 55; Marc. vi, 3.

469 ORATIO XXX. 470 continuerimus? Etenim quid aliud Adamum e pa A descendere in terram, in eaque consistere nullo ra∙liso ejecit, mortique dedidit? Quid ex graviorum illorum vitatione commodi nanciscemur? Nec enim quispiam toto corpore lacer, deinde pluribus me- dicamentis, præter unam modicam plagam curatus, dici sanus potest, si vulneris parvas reliquias, ut foramen acus adhuc circumferat : sed qui etiam vulnerum cicatrices, si potest, sustulerit, ille cu- ratus prædicabitur ob omnibus. Ne igitur ista par- viducǝmus: sed propter ea alios punitos, et vebe- menter damnatos audientes, quod nos inde nocu- mentum manet, totis viribus fugiamus. Et neino, dilectissimi, in aliquo horum, aut alio quopiam turbulento, ac vitioso affectu de cætero perma- neat; sed hinc jam profligato, pœnitentiæ faciat Initium, et se victum fuisse confiteri ne cesset, donec pudefactus suggestor inimicus, ab eo oppu- gnando discesserit. Ne dominetur nostri invidia, ue ira, ne furor et clamor, ex quibus turpiloquia, et contumeliæ generari consueverunt. Ne inanis gloria, superbia, sui admiratio nobis imperantes, in profundum inferni nos trahant: verum his om- nibus procul exterminatis, virtutes eorum loco comparemus. B Sed occurrat forte quispiam, cum tam multæ sint, et innumerabiles propemodum quæ recensitæ sunt motiones in reprehensione positæ, quis eas omnes scrutari, et ab universis cavere sibi po- test, ut ne ab una quidem occupetur? Quis? ego Christo adjuvante vos docebo. Qui peccata sua C semper ante oculos habet, futurumque judiciuın assiduo prospicit, ac pœnitentia fervet, et amaras fundit lacrymas, hic supergreditur, longeque vincit omnia simul, a pœnitentia in sublime actus, ut ne una quidem, et sola ex dictis motionibus ad eum pervenire, ejusque tanquam per aereas regiones incedentem animam attingere possit. Pœnitentiæ nam ¡ue, et ex imo corde emissarum lacrymarum fervor, peccati sordes quomodo ignis conflat et absumit, animamque contaminatam expurgat. Tantumme? imo et lumen largum in illam, per ad. ventum Spiritus sancti magnifice infundit, ut inde misericordia, et bonis fructibus abundet. Quod nisi anima nostra a pœnitentia et lacrymis, et quæ hine in ea nascitur humilitate, velut alis acquisitis ad D excelsa árabelas tollatur, a nulla harum, quarum meminimus passionum liberari poterimus : sed nunc quidem ab hac, nunc ab alia semper vulne rabimur, et non secus quam ab immitibus belluis devorabimur, ac post obitum cœlorum regno id- circo exclusi, pœnas in omnem æternitatem expen- demus. Quare vos omnes obsecro, spirituales mei fratres, et obsecrare charitatem vestram non ces- sabo, ut unusquisque salutem suam ne contemnat; sed omnimodis a terra se paulum efferre conetur. loc miraculum, quod vobis stuporem incussit, ab humo, inquam, in aera suspendi, si factum fuerit, * Matth. xxvi, 41. » Joan. v. modo in posterum voletis. Per terram porro carna- lem, per aerem spiritalem sensum, cogitataque in- telligo. Nam si mens pravis cogitationibus, et mo- tibus expedita, quam Christus Deus nobis donavit libertatem aspiciendi facultatem præbuerit, ad pri- stinam peccati servitutem, carnalesque sensus descendere amplius non sustinebimus: sed “secun- dum Domini verbum ", vigilare et orare non desi- nemus, donec ad beatitudinem illam evecti, pro- missis bonis potiamur, gratia et benignitate Do- mini nostri Jesu Christi, cui gloria cum Patre et sancto Spiritu nunc et semper ætatibus sæculorum sempiternis. Amen. ORATIO XXX. ARGUMENTUM. Non esse dicendum, hodie ad fastigium virtutis per- veniri, et cum reteribus sanctis certari non posse; etiamsi velis. Quicunque divinis Scripturis contra- ria docet, eum sibi credentes nova hæresi imbuere. Lacrymas nobis a natura datas esse, Complures quotidie, Patres et fratres mei, nos etiam dicentes andimus, si vixissemus temporibus apostolorum, et Christum perinde ut illi istis oculis cernere digni ſuissemus, nos quoque sancti, quemi- admodum illi evasissemus. Hæc dum dictitant,. ignorant eumdem esse qui tum, quique nunc mundo loquitur. Nam si nunc non idem est, qui olim, æque super omnia Deus et in efficiendo, et in ef- fectis, quomodo videtur in Filio semper loqui Pater, et Filius in Patre per Spiritum hæc dicere: Puter meus usque modo operatur, et ego operor " ? Sed objiciet forsitan aliquis, non Idem est, illum ipsum tunc corporeis oculis vidisse corporcum, et hodie ejus verba duntaxat audire, quæque ad eur³, et regnum cœlorum pertinent, édoceri. Fateor cgo. quoque, non prorsus idem esse nunc et tunc : sed quod modo et nunc est, id aio longe majus esse, et ad pleniorem fidem, persuasionemque certiorem. facilius multo nos adducere, quam si tunc eum in corpore humano videre et audire nobis contigis- set. Tunc enim nefariis Judæis homo nullius pretik apparebat ; at nunc verus Deus a nobis prædica- tur. Tunc cum publicanis et peccatoribus versaba- tyr, et cibum per corpus capiebat: nunc ad dexte- ram Dei, et Patris sui considet, a quo nunquam, et nusquam separatus; mundum alere universum. creditur, sine quo nibil fieri dicimus. Ac, si cre- dimus, tunc a vilissimis homuncionibus despicie- batur, illa scilicet opprobrantibus, nonne hic est Mariæ, et Joseph fabri filius *? nunc a regibus et principibus, ut veri Dei Filius, ac verus ipsemet Deus adoratur et glorificatur, atque glorificabit adorantes se in spiritu et veritate (tametsi sæpe eos peccantes punit) cum ferreos eos super omnes gen- tes quæ sub coelo sunt, pro testaceis fecerit scili- cet. Tunc ut unus de cæteris hominibus, interitui 37 * Matth. xi, 55; Marc. vi, 3.

471 SYMEONIS JUN.ORIS 472 obnoxius, censebatur, magnumque erat in corpore A tatis, qualis tum procella, quanta vis tempestatis humano Deum sine varietate aliqua, et mutatione sui carentem forma, nec sub aspectum venientem, forma præditum, et nihil nisi hominem apparen- tem, nihil præ aliis mortalibus in his quæ aspectu sentiuntur habentem: sed comedentem, bibentem, dormientem, sudante, lassum, et humanis deni- que universis, dempto percato, fungentem, talem, inquam, agnoscere et credere Deum esse, qui cœ- lum et terram, et quæ in eis sunt, omnia condidis- set. Quare et Petrum propter vocem illam : Tu es · ChristusFilius Dei viri, beatum Dominus affirmavit, Beutus es, inquit, Simon Bar Jona, quia caro el sanguis non revelurit tibi, ut hæc, inquam, videres et diceres, sed Pater meus, qui in cœlis est ¹³. Ita- que qui nunc cum quotidie in sancto Evangelio B clamanten), et benedicti Patris sui voluntatem an- nuntiantem audit, nec cum timore, ac tremore illi obedit, et ejus jussa facessit, ne tune quidem, si præsens præsentem spectavisset, docentemque auscultasset, plane in eum credere potuisset. Ti- mendum potius, ne neutiquam credens, eumque non pro vero Deo, sed pro Dei adversario reputans blasphemasset. C • monachos in salo jactaverit? Sed quid ego omnia niter persequi? Cum enim recordor, quæ ante hæc sub Magno Basilio, sicut magnus narrat Gregorius, el quæ sub aureum orationis flumen fundente Joanne Chrysostomo, et Patribus consecutis acci– derunt, et ipse me miserum judico, et hæc non expendentes miseror. Hand enim satis sciunt, omne tempus præteritum fuisse mœstius, et palam repletum maligni zizaniis. Verumtamen quamvis tristia et adversa fuerin præterita, nihilominus etiam hoc tempore multi sunt hæretici, multi lupi, aspides, et serpentes in- ter latera nostra ; sed nihil contra nos possunt, ac velut quamdam malignitatis suæ noctein agunt. Et quidem ad se ventitantes, et tenebris suis involutos rapiunt ac devorant. In lumine autem divinarum Scripturarum ambulantibus, et in via mandatorum Dei incedentibus, ne occurrere quidem audunt : sed cum per transeuntes cernunt, eorum conspe- ctum perinde ac flammam fugiunt. Quosnam igitur hæreticos me significare suspicamini? nuni eos qui Dei Filium negant? num qui Spiritum sanctum blasphemant, ac divinitate spoliant? num qui Pa- trem Filio majorem asserunt? num qui Trinitatem în unitatem confundunt, aut unum Deum in tres déos dividunt? num qui Christum Dei quidem Fi- lium nominant, eumdem vero ex muliere corpus sumpsisse non credunt? num qui corpus quidem assumpsisse, sed sine anima nugantur? num qui illud animatum, ut integrum hoininem, non autem unuin secundum bypostasin Dei et Mariæ Filium appellatum, Deum esse contendunt,sed in duos filios unum Christum secernunt? num demum qui Pa- trein principio carentem, principio circumscribunt, et dicere non verentur, fuit, cum non esset Pater, id est, aliquando non fuit Pater? aut qui Patrem quidem paternitatis carere initio, Filium vero at ex eo genitum post tempus aliquod initium acce- pisse, tanquam creaturam perverse et sentiunt, et docent? Erat euim, inquiunt, aliquando Pater, cum Filius ei non coesset. Et qui tandem Pater, qui sine Filio est, appellabitur? An fortasse' eus, qui alium quidem passum, alium e mortuis exsti- Et hæe quidem qui sunt omnino cæteris hebe- tiores ac stupidi. Quid vero his graviores? Si exsti- tissemus, inquiunt, ætate sanctorum Patrum, cer- tasseinus et nos. Bona enim eorum vitæ instituta, contentionemque intuentes, imitandi studio exar- șissemus. At nunc cum desidiosis, et negligentibus versantes, una cum iis ferimur, et nolentes simul perimus. Sed hi quoque, ut credibile est, ignorant, nos magis quam illos in portu navigare. Sæculo pa- trum nostrorum (arrigant isti aures) multæ vige- bant hæreses, multi erant pscudochristi ", multi Christum cauponantes ", multi erant pseudoma- gistri, qui vagarentur libere, et maligni zizania spargerent *, nec paucos sermonibus suis in frau- dem illectos secum abstraherent, eorumque animas ad exitium mitterent; id quod ex Patrum Antonli, Euthymii et Sabbæ vitis verum esse reperias. Tra- ditum est siquidem litteris, Antonium tunc veste splendidiore præter consuetudinem indutum, in lo- cum editum ascendisse, semet exhibuisse, osten- tasseque, ut manifestus et conspicuus, omnino ab § tisse asseverant? Apage, neminem istorum impio- hæreticis apprehenderetur et neci daretur. Certe nisi tum persecutio ferbuisset, hoc ille non fecisset. Temporibus autem saucti Patris nosfri Euthymii, Ecclesiis a Deo tranquillitatem donatam esse nonne litteris exstat? cum nimirum tunc persecu- tiones et hæreses conquievissent. Sanctus vero pater noster Sabbas cum esset præpositus, an ne- scitis quantopere pro Ecclesiis contra illius tem- poris hæreses pugnaverit, et quot monachi tum ab hæreticis seducti sint? Quid quæ sub Stephano Juniore contigerunt? annon gravissimam et acer- bissimam persecutionem habuerunt? Annon cogi- ** Matth. xvi, 17 a Marc. XUY, 92. ai }{ Cor. 1, rum, et atheorum, nec aliorum hæresum ullaio tibi dico, quæ, cum ut tenebræ emersissent, a Pa- tribus qui tum claruerunt, velut a lumine discussæ ac dissipatæ sunt. Usque adeo enim gratia sancti Spiritus per eos resplenduit, dictarumque hæreseou tenebras propulit ut usque hodie Deo dictante com- posita eorum volumina, solis luce fulgidius relu- ceant, et iis contradicere nemo attentet. Sed de iis loquor, cosque nomino hæreticos, qui docent, non esse quemquam nostro hoc ævo, el in medio nostrum, qui evangelica mandata servare, et ad exemplar sanctorum Patrum se conformare 17. ** Matth. x, 25.

471 SYMEONIS JUN.ORIS 472 obnoxius, censebatur, magnumque erat in corpore A tatis, qualis tum procella, quanta vis tempestatis humano Deum sine varietate aliqua, et mutatione sui carentem forma, nec sub aspectum venientem, forma præditum, et nihil nisi hominem apparen- tem, nihil præ aliis mortalibus in his quæ aspectu sentiuntur habentem: sed comedentem, bibentem, dormientem, sudante, lassum, et humanis deni- que universis, dempto percato, fungentem, talem, inquam, agnoscere et credere Deum esse, qui cœ- lum et terram, et quæ in eis sunt, omnia condidis- set. Quare et Petrum propter vocem illam : Tu es · ChristusFilius Dei viri, beatum Dominus affirmavit, Beutus es, inquit, Simon Bar Jona, quia caro el sanguis non revelurit tibi, ut hæc, inquam, videres et diceres, sed Pater meus, qui in cœlis est ¹³. Ita- que qui nunc cum quotidie in sancto Evangelio B clamanten), et benedicti Patris sui voluntatem an- nuntiantem audit, nec cum timore, ac tremore illi obedit, et ejus jussa facessit, ne tune quidem, si præsens præsentem spectavisset, docentemque auscultasset, plane in eum credere potuisset. Ti- mendum potius, ne neutiquam credens, eumque non pro vero Deo, sed pro Dei adversario reputans blasphemasset. C • monachos in salo jactaverit? Sed quid ego omnia niter persequi? Cum enim recordor, quæ ante hæc sub Magno Basilio, sicut magnus narrat Gregorius, el quæ sub aureum orationis flumen fundente Joanne Chrysostomo, et Patribus consecutis acci– derunt, et ipse me miserum judico, et hæc non expendentes miseror. Hand enim satis sciunt, omne tempus præteritum fuisse mœstius, et palam repletum maligni zizaniis. Verumtamen quamvis tristia et adversa fuerin præterita, nihilominus etiam hoc tempore multi sunt hæretici, multi lupi, aspides, et serpentes in- ter latera nostra ; sed nihil contra nos possunt, ac velut quamdam malignitatis suæ noctein agunt. Et quidem ad se ventitantes, et tenebris suis involutos rapiunt ac devorant. In lumine autem divinarum Scripturarum ambulantibus, et in via mandatorum Dei incedentibus, ne occurrere quidem audunt : sed cum per transeuntes cernunt, eorum conspe- ctum perinde ac flammam fugiunt. Quosnam igitur hæreticos me significare suspicamini? nuni eos qui Dei Filium negant? num qui Spiritum sanctum blasphemant, ac divinitate spoliant? num qui Pa- trem Filio majorem asserunt? num qui Trinitatem în unitatem confundunt, aut unum Deum in tres déos dividunt? num qui Christum Dei quidem Fi- lium nominant, eumdem vero ex muliere corpus sumpsisse non credunt? num qui corpus quidem assumpsisse, sed sine anima nugantur? num qui illud animatum, ut integrum hoininem, non autem unuin secundum bypostasin Dei et Mariæ Filium appellatum, Deum esse contendunt,sed in duos filios unum Christum secernunt? num demum qui Pa- trein principio carentem, principio circumscribunt, et dicere non verentur, fuit, cum non esset Pater, id est, aliquando non fuit Pater? aut qui Patrem quidem paternitatis carere initio, Filium vero at ex eo genitum post tempus aliquod initium acce- pisse, tanquam creaturam perverse et sentiunt, et docent? Erat euim, inquiunt, aliquando Pater, cum Filius ei non coesset. Et qui tandem Pater, qui sine Filio est, appellabitur? An fortasse' eus, qui alium quidem passum, alium e mortuis exsti- Et hæe quidem qui sunt omnino cæteris hebe- tiores ac stupidi. Quid vero his graviores? Si exsti- tissemus, inquiunt, ætate sanctorum Patrum, cer- tasseinus et nos. Bona enim eorum vitæ instituta, contentionemque intuentes, imitandi studio exar- șissemus. At nunc cum desidiosis, et negligentibus versantes, una cum iis ferimur, et nolentes simul perimus. Sed hi quoque, ut credibile est, ignorant, nos magis quam illos in portu navigare. Sæculo pa- trum nostrorum (arrigant isti aures) multæ vige- bant hæreses, multi erant pscudochristi ", multi Christum cauponantes ", multi erant pseudoma- gistri, qui vagarentur libere, et maligni zizania spargerent *, nec paucos sermonibus suis in frau- dem illectos secum abstraherent, eorumque animas ad exitium mitterent; id quod ex Patrum Antonli, Euthymii et Sabbæ vitis verum esse reperias. Tra- ditum est siquidem litteris, Antonium tunc veste splendidiore præter consuetudinem indutum, in lo- cum editum ascendisse, semet exhibuisse, osten- tasseque, ut manifestus et conspicuus, omnino ab § tisse asseverant? Apage, neminem istorum impio- hæreticis apprehenderetur et neci daretur. Certe nisi tum persecutio ferbuisset, hoc ille non fecisset. Temporibus autem saucti Patris nosfri Euthymii, Ecclesiis a Deo tranquillitatem donatam esse nonne litteris exstat? cum nimirum tunc persecu- tiones et hæreses conquievissent. Sanctus vero pater noster Sabbas cum esset præpositus, an ne- scitis quantopere pro Ecclesiis contra illius tem- poris hæreses pugnaverit, et quot monachi tum ab hæreticis seducti sint? Quid quæ sub Stephano Juniore contigerunt? annon gravissimam et acer- bissimam persecutionem habuerunt? Annon cogi- ** Matth. xvi, 17 a Marc. XUY, 92. ai }{ Cor. 1, rum, et atheorum, nec aliorum hæresum ullaio tibi dico, quæ, cum ut tenebræ emersissent, a Pa- tribus qui tum claruerunt, velut a lumine discussæ ac dissipatæ sunt. Usque adeo enim gratia sancti Spiritus per eos resplenduit, dictarumque hæreseou tenebras propulit ut usque hodie Deo dictante com- posita eorum volumina, solis luce fulgidius relu- ceant, et iis contradicere nemo attentet. Sed de iis loquor, cosque nomino hæreticos, qui docent, non esse quemquam nostro hoc ævo, el in medio nostrum, qui evangelica mandata servare, et ad exemplar sanctorum Patrum se conformare 17. ** Matth. x, 25.

473 ORATIO XXX. B 674 isti impossibile esse reclamant quempiam lugere. et flere quotidie possit : nt primum quidem omnium sit fidelis, et à ille lugentes manifeste ac palam beatos declaret, actioni deditus, nam ex operibus fides, quemadmo- dum per speculum faciei intuentis similitudo de- monstratur : deinde contemplatione maxime excel- lat, Deumque cernat, dum scilicet ab eo illustratus, et Spiritu sancto auctus, per eumdem quoque Fi- lium cum Patre cognoscit. Qui igitur hoc fieri non posse ratiocinantur, nón particularem quamdam hæresin alunt, sed, si dici potest, universas : quandoquidem hæc omnes impietatis, et blasphe- miæ magnitudine exsuperat et includit. Assertor ille Scripturas divinas ad unam evertit. Frustra, puto, dicit ineptus, modo legi Evangelium: frustra magni Basilii, aliorumque sacerdotum sanctorum- que Patrum nostrorum scripta volutari, aut con- fecta esse testificatur. Si igitur quæ Deus dicit, omues sancti et factis exsecuti sunt omnia, et ad nostram admonitionem scripserunt, impossibile nobis est opere præstare, ita ut nibil omittatur, quid est quod ii et tum illa cum tanto labore lit- teris consecrarunt, et nunc in Ecclesia eadem Jectitantur? Qui live dicunt, cœlum a Christo de- scendente nobis rescratum claudunt, et ascensim in illad, quem idem ipse nobis instauravit, interci- dnat. Nam cum ille, qui est super omnia Deus, de- super velut ad portam cœli astet, et despiciat, at- que a fidelibus aspiciatur, et per sacrumi Evange- linm clamet :. Venite ad me omnes, qui laboralis et onerati estis, el ego reficiam vos ª, isti hostes Dei, sen Antichristi potius aiunt, hoc fieri non potest, non C potest istud fieri. Quibus recte Dominus magna voce refert: Væ vobis Scribæ et Pharisæi. Væ vobis duces cæci èæcorum, quoniam et vos in regnum cœlorum non introitis, et volentes introire prohibetis *. Cum , 0 stuporem, et os lioerum ac solutum nimis, scelestas contra Deum altissimum voces emittens, et Christi oves belluis capiendas objiciens, pro quibus unigenitus Dei Filius revera sanguinem suum effudit! Bene de talibus divinus pater David vaticinatns est : Filii hominum, dentes eorum arına et sagittæ, et lingua eorum gladius acutus ". Cur enim, dic mihi, istud est impossibile? et per quid alind sancti in terris emicuerunt ? et luminaria mundi · exstiterunt? Si impossibile erat, nec illi unquam recte facere potuerunt, quando ipsi quo- que similes nostri homines erant, nec plus nobis habebant, nisi certum ac deliberatum hene agend propositum, studium, patientiam, humilitatem, el amorem Dei. Ilæc tu similiter possideto, et anima tua nunc petrosa, fons lacrymarum tibi fiet. Sin tn tribulationes et angustias pati recusas, at saltem rem humana facultate majorem esse ne affirma. Nam qui hoc dicit, purgationem negat. Etenim post homines natos nunquam auditum est, animam quæ post baptismum peccato se fœdasset, absque lacrymis ab illis sordibus purgatam esse. Per ba- plismum namque Deus ominem lacrymam a facie terræ abstulit, cum Spiritum suum sanctum abunde effudit. Verum ut a sacra Scriptura didici, etiam in ipso baptismate quidam coævi baptizati, superventu Sp ritus compuncti feverunt. Non habent dolorem parturientium, nec sunt operosæ lacrymæ : sed efficientia, et munere sancti Spiritus melle dulcio- res, qui eas sine labore, sine strepitu per oculos derivat (13). 87 Matth. x1, 28. * Matth. xx11, 13,24. "Psal. LVI. 5. alibi præsertim oratione 32, nimis multum lacry- mis tribuere; si quidem de lacrymis corporalibus loquatur, ut certe loqui videtur. Etsi enim lacryniæ ex interno cordis dolore manantes, multum ad pec- cati sor·les eluendas conferunt, non tamen Ita ne- cessariæ sunt, ut si absint, macul e post haptismum contractæ expiarò nequeant : cum non sint in po- Testate hominis. Et quandoque homo fleat, invitus, et quandoque non possit ftere volens, it recte dixit Durandus, iv, d. 47, q. 4. Quod etiam Simeonem agnovisse ronjicio inde, quia oratione 32 monet, nt si quis lacrymis careat; eas nihilominus ex tota virtute et anima desideret. Quo indical, se non mado lacrymis, sed et desiderio lacrymarum con- Tentam fore, licet nec hoc sit absolute necessarium explicite, ut vocant; implicite autem et tacite om- his ille boc desiderium habet, qui veram contritio- nem habet; hoc ipso, quod Dei placandi gratia quidvis facere et tolerare paratus est. Tantum porro abest, ut fetus iste corporalis per se simpliciter sit necessarius ad remissionem peccatorum obtinen- dam; ut aliquando maxima contritio sine hoc ex- terno feta in auimo inesse posset; quia lacryme non sunt immediate et per se effectus doloris illius interni, qua voluntas affcitur; sed mediate tastum et indirecte Prout vires inferiores moventur ex redundantia superiorum, inquit Durandus, quod non fit ita efficaciter, sicut quando moventur a propriis D objectis. Tametsi no mediate quidem necessarie ad internum dolorem consequuntur. Et quia immuta- tiones istæ corporales immediate consequuntur ad passiones sensitivæ partis, hinc fit, ut ex dolore sen- sihili, vel etiam sensibili virino, citius defluant la- crymæ corporales, quam de dolore spirituali conirı- tionis, ut recte docet sanctus Thomas in Supplem. 11 p. quæst. 3, art. 1. Dicit autem, citius, quia si sequantur citius, cæteris paribus, sequuntur ex dolore sensibili, quam ex spirituali; quanquam necessario ne ex sensibili quidem semper exsistant: cum experientia constet, quosdam gravissimis cor- poris doloribus excruciari, neque tamen vel unam lacrymulam emittere. Legatur Cassianus Collat, F, cap. 27, 28, 29 et 50, ubi pulchre de lacrymis disputat; inter cætera sic scribit Ab his, qui in affectum jam transfere virtutum; nequaquam debel hoc modo extorqueri pro- fusio lacrymarum, nec exterioris hominis magnopere affectandi sunt fletus; qui etiamsi fuerint utcunque producti, nunquam pertingere ad illam spontanearum lacrymarum poterunt ubertatem. Sanctæ ergo sunt lacrymæ ex amore Dei scelerumque detestatione profeciæ, atque adeo assiduis precibus a Deo et- petenda; sed non simpliciter ad salutem aut obti- nendam aut retinendam necessariæ. Videat lector, si placet, librum de contempla mundi Isaaci me- nachi et presbyteri, et homiliamı 107 Antiochi, qua de compunctione inseribitur. (13) Videri possét Simeon noster cum hic, tnm

473 ORATIO XXX. B 674 isti impossibile esse reclamant quempiam lugere. et flere quotidie possit : nt primum quidem omnium sit fidelis, et à ille lugentes manifeste ac palam beatos declaret, actioni deditus, nam ex operibus fides, quemadmo- dum per speculum faciei intuentis similitudo de- monstratur : deinde contemplatione maxime excel- lat, Deumque cernat, dum scilicet ab eo illustratus, et Spiritu sancto auctus, per eumdem quoque Fi- lium cum Patre cognoscit. Qui igitur hoc fieri non posse ratiocinantur, nón particularem quamdam hæresin alunt, sed, si dici potest, universas : quandoquidem hæc omnes impietatis, et blasphe- miæ magnitudine exsuperat et includit. Assertor ille Scripturas divinas ad unam evertit. Frustra, puto, dicit ineptus, modo legi Evangelium: frustra magni Basilii, aliorumque sacerdotum sanctorum- que Patrum nostrorum scripta volutari, aut con- fecta esse testificatur. Si igitur quæ Deus dicit, omues sancti et factis exsecuti sunt omnia, et ad nostram admonitionem scripserunt, impossibile nobis est opere præstare, ita ut nibil omittatur, quid est quod ii et tum illa cum tanto labore lit- teris consecrarunt, et nunc in Ecclesia eadem Jectitantur? Qui live dicunt, cœlum a Christo de- scendente nobis rescratum claudunt, et ascensim in illad, quem idem ipse nobis instauravit, interci- dnat. Nam cum ille, qui est super omnia Deus, de- super velut ad portam cœli astet, et despiciat, at- que a fidelibus aspiciatur, et per sacrumi Evange- linm clamet :. Venite ad me omnes, qui laboralis et onerati estis, el ego reficiam vos ª, isti hostes Dei, sen Antichristi potius aiunt, hoc fieri non potest, non C potest istud fieri. Quibus recte Dominus magna voce refert: Væ vobis Scribæ et Pharisæi. Væ vobis duces cæci èæcorum, quoniam et vos in regnum cœlorum non introitis, et volentes introire prohibetis *. Cum , 0 stuporem, et os lioerum ac solutum nimis, scelestas contra Deum altissimum voces emittens, et Christi oves belluis capiendas objiciens, pro quibus unigenitus Dei Filius revera sanguinem suum effudit! Bene de talibus divinus pater David vaticinatns est : Filii hominum, dentes eorum arına et sagittæ, et lingua eorum gladius acutus ". Cur enim, dic mihi, istud est impossibile? et per quid alind sancti in terris emicuerunt ? et luminaria mundi · exstiterunt? Si impossibile erat, nec illi unquam recte facere potuerunt, quando ipsi quo- que similes nostri homines erant, nec plus nobis habebant, nisi certum ac deliberatum hene agend propositum, studium, patientiam, humilitatem, el amorem Dei. Ilæc tu similiter possideto, et anima tua nunc petrosa, fons lacrymarum tibi fiet. Sin tn tribulationes et angustias pati recusas, at saltem rem humana facultate majorem esse ne affirma. Nam qui hoc dicit, purgationem negat. Etenim post homines natos nunquam auditum est, animam quæ post baptismum peccato se fœdasset, absque lacrymis ab illis sordibus purgatam esse. Per ba- plismum namque Deus ominem lacrymam a facie terræ abstulit, cum Spiritum suum sanctum abunde effudit. Verum ut a sacra Scriptura didici, etiam in ipso baptismate quidam coævi baptizati, superventu Sp ritus compuncti feverunt. Non habent dolorem parturientium, nec sunt operosæ lacrymæ : sed efficientia, et munere sancti Spiritus melle dulcio- res, qui eas sine labore, sine strepitu per oculos derivat (13). 87 Matth. x1, 28. * Matth. xx11, 13,24. "Psal. LVI. 5. alibi præsertim oratione 32, nimis multum lacry- mis tribuere; si quidem de lacrymis corporalibus loquatur, ut certe loqui videtur. Etsi enim lacryniæ ex interno cordis dolore manantes, multum ad pec- cati sor·les eluendas conferunt, non tamen Ita ne- cessariæ sunt, ut si absint, macul e post haptismum contractæ expiarò nequeant : cum non sint in po- Testate hominis. Et quandoque homo fleat, invitus, et quandoque non possit ftere volens, it recte dixit Durandus, iv, d. 47, q. 4. Quod etiam Simeonem agnovisse ronjicio inde, quia oratione 32 monet, nt si quis lacrymis careat; eas nihilominus ex tota virtute et anima desideret. Quo indical, se non mado lacrymis, sed et desiderio lacrymarum con- Tentam fore, licet nec hoc sit absolute necessarium explicite, ut vocant; implicite autem et tacite om- his ille boc desiderium habet, qui veram contritio- nem habet; hoc ipso, quod Dei placandi gratia quidvis facere et tolerare paratus est. Tantum porro abest, ut fetus iste corporalis per se simpliciter sit necessarius ad remissionem peccatorum obtinen- dam; ut aliquando maxima contritio sine hoc ex- terno feta in auimo inesse posset; quia lacryme non sunt immediate et per se effectus doloris illius interni, qua voluntas affcitur; sed mediate tastum et indirecte Prout vires inferiores moventur ex redundantia superiorum, inquit Durandus, quod non fit ita efficaciter, sicut quando moventur a propriis D objectis. Tametsi no mediate quidem necessarie ad internum dolorem consequuntur. Et quia immuta- tiones istæ corporales immediate consequuntur ad passiones sensitivæ partis, hinc fit, ut ex dolore sen- sihili, vel etiam sensibili virino, citius defluant la- crymæ corporales, quam de dolore spirituali conirı- tionis, ut recte docet sanctus Thomas in Supplem. 11 p. quæst. 3, art. 1. Dicit autem, citius, quia si sequantur citius, cæteris paribus, sequuntur ex dolore sensibili, quam ex spirituali; quanquam necessario ne ex sensibili quidem semper exsistant: cum experientia constet, quosdam gravissimis cor- poris doloribus excruciari, neque tamen vel unam lacrymulam emittere. Legatur Cassianus Collat, F, cap. 27, 28, 29 et 50, ubi pulchre de lacrymis disputat; inter cætera sic scribit Ab his, qui in affectum jam transfere virtutum; nequaquam debel hoc modo extorqueri pro- fusio lacrymarum, nec exterioris hominis magnopere affectandi sunt fletus; qui etiamsi fuerint utcunque producti, nunquam pertingere ad illam spontanearum lacrymarum poterunt ubertatem. Sanctæ ergo sunt lacrymæ ex amore Dei scelerumque detestatione profeciæ, atque adeo assiduis precibus a Deo et- petenda; sed non simpliciter ad salutem aut obti- nendam aut retinendam necessariæ. Videat lector, si placet, librum de contempla mundi Isaaci me- nachi et presbyteri, et homiliamı 107 Antiochi, qua de compunctione inseribitur. (13) Videri possét Simeon noster cum hic, tnm

475 SYMEONIS JUNIORIS 476 Quecirca quibus concessum est, nt lacrymas A Ubi sanctitudo, quam nunc habere putamur, aut istas experi̇rentur, cognoscent quæ dixi, et vera esse testimonium mihi dabunt, sicut etiam illa Theologi vox mihi astipulatur. Offerat quispiam, hic quidem hoc, ille aliud; et multis in medio enumeratis, ad extremum addit, omnes lacrymas, omnes purgationem, omnes ascensum, et ad ante- riora exten:i *. Num igitur in hoc distinxit, aut separavit quosdam, et illos quidem dixit hoc posse, hos non posse? Num, ut vos insipienter asseritis, vos, inquam, incircume si cordibus et auribus “ (pro eo ac meremini vos tangam) quoniam qui- dam sortiti sunt naturam duriorem, qui nequeant aliquando compungi, et lacrymas emittere, hoc etiam magnus Gregorius adjungit? Absit, neque natura humana sic comparata est, ut si non potius ingenitæ sint illi luctus et lacrymæ; neque sanctus hie, aut alius sanctorum hoc dixit, aut scripsit. A natura autem nobis inesse fletum, ipsi infantes dum nascuntur te doceant : qui simul atque ex utero prodierunt, plorant, eoque indicio obstetri- cibus, et matribus viveré se ostendunt. Infans quippe nisi vagiat, ne vivere quidem dicitur. Si vagierit, illico naturam ab ipso ortu suo luctum, et lacrymas habere comites demonstrat. Atque istud etiam sanctus pater noster Simeon Studita confir- mabat, cum hujuscemodi lacrymis hominem de- bere hanc vitam traducere, et cum, etc. (Deest in utroque exemplari una pagina hoc loco.) Obtorto B ipsi putamus etiam? Ubi adulatores, et illusores, qui nunc sanctos nos appellitant, et vestigia no- stra calcare formidant? Ubi excelsi throni, et qui in iis sedentes, cæteris illustriores apparent ? Ubi propter quippiam possidendum, aut majorein præ- Secturam acquirendam concursatio, et diligentia ? Ubi contradictio, et contumacia, et posteriorem videri nolle ? Ubi cognatorum in nos affectus ? Obi qui nos visere solebant mundanorum, ac nobilium virorum superbia? per quos ego miser existimo, et mihi persuadeo, me supra cæteros claritatem adipisci. Ubi cognitione rerum, et sapientia hujus mundi inclytorum scientia? Ubi magnifica de seipso opinio, et putare nos esse aliquid, cum nibil si- mus? Uhi tum lubrica lingua, et velut e fonte pro- manans oratio? ubi tune, imo nunc sapiens? ■bi scriba? ubi conquisitor hujus sæculi“, ut reverta- tur, et constituamus simul, deque terribili die, et hora illa consultemus, et omnem, quod dicitur, ro- dentem in nobis ipsis, et in Scripturis divinis mo. veamus et accurate scrutati doceantur inde, disca- musque quid nobis tunc prodesse possit, et illud cupidissime eligamus? Sic, fratres mei dilecti, ut omnis Scriptura aperte clamat, magna necessitas, magnus timor et tremor in illa hora proinde, ut ego desides, dissolutos ac pigros occupabit. Beatus autem, fratres, qui nunc omni creaturæ subjectus luget, et plorat nocte et die coram Domino, quia cuil. tracti, etsi minime audire vultis quotidie ca dextris ejus, stola amictus statuetur. Beatus qui clare intonantem vobis divinam Scriptnram : Om- nes enim stabimus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque pro ut in corpore suo gessit, sive bonum sive malum ". Quod cuin omnibus nobis brevi evenerit, ubi tum corpora nostra operiens, et exor- mans pretiosa vestis erit? ubi humeralia conspicua? ubi fulgentia, et pellucida pallia? ubi humum pre- mentia illa pulchra, solidaque sandalia? ubi lora cingulorum muliebrium similia? ubi virorum prin- cipum occursus? ubi ante alios honorifice salutari? ubi contentiones de prima cathedra? ubi sumptuo- sæ mensæ? ubi (ut et hoc dicam) prævenire fra- Irem, et ex appositis plura melioraque sumere? quod ego primus, et qui mei similes sunt, vani et inepti facere consuevimus. Ubi tunc fastus et su- D perbia nostra, imperare, et imperari? Ubi cellæ latæ, et eleganter in morem thalami ornatæ. Ubi ministrorum, et quibus ministratur prærogativa in iis, in quibus nos alios præire debere arbitramur ? Ubi immodicus, et indecorus risus? ubi longæ, et apparatissimæ cœnæ, prandio, et inter ista confa- bulationes intempestive? Ubi tune magna nomina? 41 "Philipp. 11, 13. Act. vii, 52. 4 Rom. XIV III, 2. Cæterum, quo verbis istis Simeon respexerit, me fugit verbis, inquam, istis: 'All' w; mapt tñs θείας Γραφῆς ἀκήκος, καὶ ἐν αὐτῷ τῷ βαπτίσματι λικιώτα τους; 6 απτιζόμενοι τῇ ἐπελέυσει κατανυ hæc audit, et non solum gemens, nec de die In diem differens, tempus vitæ suæ sine fructu de- currit : sed qui simul ac Domini vocem accipit : Pœnitentiam agite “, statim manum operi admovel. Talis enim ut obediens, ac bonus servus miseri- cordiam eonsequetur, nec cum inobedientibus damnabitur. Et in hac quidem vita ab omnibus vitiosis motibus animi liberabitur, omniumque vir- tutum probatus cultor evadet: in futura autem vita bonis Dei nulla lingua exprimendis oblectabi- tur, cum omnibus, qui a sæculo illi placuerunt; quibus omnes nos utinam potiamur, gratia et be- nignitate Domini nostri Jesu Christi, cum quo Pa- tri simulque sancto Spirituigloria, imperium, ho- nor, et adoratio nunc et semper, et in sæcula sæ- culorum. Amen. ORATIO XXXI. ARGUMENTUM. Christianum æquo et generoso animo, incursantium se tentationum impetus sufferre opurlere. Qui vere sunt servi Dei, quique ípsum diligunt, et quasi bonorum tutissimum thesaurum in se , 40; II Cor. v, 10. * 1 Cor. 1, 20. * Matth. γέντες τοῦ πνεύματος εδάκρυσαν. Ubi enim in st cris Litteris proditum legimus de istis ἡλικιώταις, seu coævis simnt baptizatis, ipsoque baptismatis puncto in lacrymas erumpentibus?

475 SYMEONIS JUNIORIS 476 Quecirca quibus concessum est, nt lacrymas A Ubi sanctitudo, quam nunc habere putamur, aut istas experi̇rentur, cognoscent quæ dixi, et vera esse testimonium mihi dabunt, sicut etiam illa Theologi vox mihi astipulatur. Offerat quispiam, hic quidem hoc, ille aliud; et multis in medio enumeratis, ad extremum addit, omnes lacrymas, omnes purgationem, omnes ascensum, et ad ante- riora exten:i *. Num igitur in hoc distinxit, aut separavit quosdam, et illos quidem dixit hoc posse, hos non posse? Num, ut vos insipienter asseritis, vos, inquam, incircume si cordibus et auribus “ (pro eo ac meremini vos tangam) quoniam qui- dam sortiti sunt naturam duriorem, qui nequeant aliquando compungi, et lacrymas emittere, hoc etiam magnus Gregorius adjungit? Absit, neque natura humana sic comparata est, ut si non potius ingenitæ sint illi luctus et lacrymæ; neque sanctus hie, aut alius sanctorum hoc dixit, aut scripsit. A natura autem nobis inesse fletum, ipsi infantes dum nascuntur te doceant : qui simul atque ex utero prodierunt, plorant, eoque indicio obstetri- cibus, et matribus viveré se ostendunt. Infans quippe nisi vagiat, ne vivere quidem dicitur. Si vagierit, illico naturam ab ipso ortu suo luctum, et lacrymas habere comites demonstrat. Atque istud etiam sanctus pater noster Simeon Studita confir- mabat, cum hujuscemodi lacrymis hominem de- bere hanc vitam traducere, et cum, etc. (Deest in utroque exemplari una pagina hoc loco.) Obtorto B ipsi putamus etiam? Ubi adulatores, et illusores, qui nunc sanctos nos appellitant, et vestigia no- stra calcare formidant? Ubi excelsi throni, et qui in iis sedentes, cæteris illustriores apparent ? Ubi propter quippiam possidendum, aut majorein præ- Secturam acquirendam concursatio, et diligentia ? Ubi contradictio, et contumacia, et posteriorem videri nolle ? Ubi cognatorum in nos affectus ? Obi qui nos visere solebant mundanorum, ac nobilium virorum superbia? per quos ego miser existimo, et mihi persuadeo, me supra cæteros claritatem adipisci. Ubi cognitione rerum, et sapientia hujus mundi inclytorum scientia? Ubi magnifica de seipso opinio, et putare nos esse aliquid, cum nibil si- mus? Uhi tum lubrica lingua, et velut e fonte pro- manans oratio? ubi tune, imo nunc sapiens? ■bi scriba? ubi conquisitor hujus sæculi“, ut reverta- tur, et constituamus simul, deque terribili die, et hora illa consultemus, et omnem, quod dicitur, ro- dentem in nobis ipsis, et in Scripturis divinis mo. veamus et accurate scrutati doceantur inde, disca- musque quid nobis tunc prodesse possit, et illud cupidissime eligamus? Sic, fratres mei dilecti, ut omnis Scriptura aperte clamat, magna necessitas, magnus timor et tremor in illa hora proinde, ut ego desides, dissolutos ac pigros occupabit. Beatus autem, fratres, qui nunc omni creaturæ subjectus luget, et plorat nocte et die coram Domino, quia cuil. tracti, etsi minime audire vultis quotidie ca dextris ejus, stola amictus statuetur. Beatus qui clare intonantem vobis divinam Scriptnram : Om- nes enim stabimus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque pro ut in corpore suo gessit, sive bonum sive malum ". Quod cuin omnibus nobis brevi evenerit, ubi tum corpora nostra operiens, et exor- mans pretiosa vestis erit? ubi humeralia conspicua? ubi fulgentia, et pellucida pallia? ubi humum pre- mentia illa pulchra, solidaque sandalia? ubi lora cingulorum muliebrium similia? ubi virorum prin- cipum occursus? ubi ante alios honorifice salutari? ubi contentiones de prima cathedra? ubi sumptuo- sæ mensæ? ubi (ut et hoc dicam) prævenire fra- Irem, et ex appositis plura melioraque sumere? quod ego primus, et qui mei similes sunt, vani et inepti facere consuevimus. Ubi tunc fastus et su- D perbia nostra, imperare, et imperari? Ubi cellæ latæ, et eleganter in morem thalami ornatæ. Ubi ministrorum, et quibus ministratur prærogativa in iis, in quibus nos alios præire debere arbitramur ? Ubi immodicus, et indecorus risus? ubi longæ, et apparatissimæ cœnæ, prandio, et inter ista confa- bulationes intempestive? Ubi tune magna nomina? 41 "Philipp. 11, 13. Act. vii, 52. 4 Rom. XIV III, 2. Cæterum, quo verbis istis Simeon respexerit, me fugit verbis, inquam, istis: 'All' w; mapt tñs θείας Γραφῆς ἀκήκος, καὶ ἐν αὐτῷ τῷ βαπτίσματι λικιώτα τους; 6 απτιζόμενοι τῇ ἐπελέυσει κατανυ hæc audit, et non solum gemens, nec de die In diem differens, tempus vitæ suæ sine fructu de- currit : sed qui simul ac Domini vocem accipit : Pœnitentiam agite “, statim manum operi admovel. Talis enim ut obediens, ac bonus servus miseri- cordiam eonsequetur, nec cum inobedientibus damnabitur. Et in hac quidem vita ab omnibus vitiosis motibus animi liberabitur, omniumque vir- tutum probatus cultor evadet: in futura autem vita bonis Dei nulla lingua exprimendis oblectabi- tur, cum omnibus, qui a sæculo illi placuerunt; quibus omnes nos utinam potiamur, gratia et be- nignitate Domini nostri Jesu Christi, cum quo Pa- tri simulque sancto Spirituigloria, imperium, ho- nor, et adoratio nunc et semper, et in sæcula sæ- culorum. Amen. ORATIO XXXI. ARGUMENTUM. Christianum æquo et generoso animo, incursantium se tentationum impetus sufferre opurlere. Qui vere sunt servi Dei, quique ípsum diligunt, et quasi bonorum tutissimum thesaurum in se , 40; II Cor. v, 10. * 1 Cor. 1, 20. * Matth. γέντες τοῦ πνεύματος εδάκρυσαν. Ubi enim in st cris Litteris proditum legimus de istis ἡλικιώταις, seu coævis simnt baptizatis, ipsoque baptismatis puncto in lacrymas erumpentibus?

475 SYMEONIS JUNIORIS 476 Quecirca quibus concessum est, nt lacrymas A Ubi sanctitudo, quam nunc habere putamur, aut istas experi̇rentur, cognoscent quæ dixi, et vera esse testimonium mihi dabunt, sicut etiam illa Theologi vox mihi astipulatur. Offerat quispiam, hic quidem hoc, ille aliud; et multis in medio enumeratis, ad extremum addit, omnes lacrymas, omnes purgationem, omnes ascensum, et ad ante- riora exten:i *. Num igitur in hoc distinxit, aut separavit quosdam, et illos quidem dixit hoc posse, hos non posse? Num, ut vos insipienter asseritis, vos, inquam, incircume si cordibus et auribus “ (pro eo ac meremini vos tangam) quoniam qui- dam sortiti sunt naturam duriorem, qui nequeant aliquando compungi, et lacrymas emittere, hoc etiam magnus Gregorius adjungit? Absit, neque natura humana sic comparata est, ut si non potius ingenitæ sint illi luctus et lacrymæ; neque sanctus hie, aut alius sanctorum hoc dixit, aut scripsit. A natura autem nobis inesse fletum, ipsi infantes dum nascuntur te doceant : qui simul atque ex utero prodierunt, plorant, eoque indicio obstetri- cibus, et matribus viveré se ostendunt. Infans quippe nisi vagiat, ne vivere quidem dicitur. Si vagierit, illico naturam ab ipso ortu suo luctum, et lacrymas habere comites demonstrat. Atque istud etiam sanctus pater noster Simeon Studita confir- mabat, cum hujuscemodi lacrymis hominem de- bere hanc vitam traducere, et cum, etc. (Deest in utroque exemplari una pagina hoc loco.) Obtorto B ipsi putamus etiam? Ubi adulatores, et illusores, qui nunc sanctos nos appellitant, et vestigia no- stra calcare formidant? Ubi excelsi throni, et qui in iis sedentes, cæteris illustriores apparent ? Ubi propter quippiam possidendum, aut majorein præ- Secturam acquirendam concursatio, et diligentia ? Ubi contradictio, et contumacia, et posteriorem videri nolle ? Ubi cognatorum in nos affectus ? Obi qui nos visere solebant mundanorum, ac nobilium virorum superbia? per quos ego miser existimo, et mihi persuadeo, me supra cæteros claritatem adipisci. Ubi cognitione rerum, et sapientia hujus mundi inclytorum scientia? Ubi magnifica de seipso opinio, et putare nos esse aliquid, cum nibil si- mus? Uhi tum lubrica lingua, et velut e fonte pro- manans oratio? ubi tune, imo nunc sapiens? ■bi scriba? ubi conquisitor hujus sæculi“, ut reverta- tur, et constituamus simul, deque terribili die, et hora illa consultemus, et omnem, quod dicitur, ro- dentem in nobis ipsis, et in Scripturis divinis mo. veamus et accurate scrutati doceantur inde, disca- musque quid nobis tunc prodesse possit, et illud cupidissime eligamus? Sic, fratres mei dilecti, ut omnis Scriptura aperte clamat, magna necessitas, magnus timor et tremor in illa hora proinde, ut ego desides, dissolutos ac pigros occupabit. Beatus autem, fratres, qui nunc omni creaturæ subjectus luget, et plorat nocte et die coram Domino, quia cuil. tracti, etsi minime audire vultis quotidie ca dextris ejus, stola amictus statuetur. Beatus qui clare intonantem vobis divinam Scriptnram : Om- nes enim stabimus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque pro ut in corpore suo gessit, sive bonum sive malum ". Quod cuin omnibus nobis brevi evenerit, ubi tum corpora nostra operiens, et exor- mans pretiosa vestis erit? ubi humeralia conspicua? ubi fulgentia, et pellucida pallia? ubi humum pre- mentia illa pulchra, solidaque sandalia? ubi lora cingulorum muliebrium similia? ubi virorum prin- cipum occursus? ubi ante alios honorifice salutari? ubi contentiones de prima cathedra? ubi sumptuo- sæ mensæ? ubi (ut et hoc dicam) prævenire fra- Irem, et ex appositis plura melioraque sumere? quod ego primus, et qui mei similes sunt, vani et inepti facere consuevimus. Ubi tunc fastus et su- D perbia nostra, imperare, et imperari? Ubi cellæ latæ, et eleganter in morem thalami ornatæ. Ubi ministrorum, et quibus ministratur prærogativa in iis, in quibus nos alios præire debere arbitramur ? Ubi immodicus, et indecorus risus? ubi longæ, et apparatissimæ cœnæ, prandio, et inter ista confa- bulationes intempestive? Ubi tune magna nomina? 41 "Philipp. 11, 13. Act. vii, 52. 4 Rom. XIV III, 2. Cæterum, quo verbis istis Simeon respexerit, me fugit verbis, inquam, istis: 'All' w; mapt tñs θείας Γραφῆς ἀκήκος, καὶ ἐν αὐτῷ τῷ βαπτίσματι λικιώτα τους; 6 απτιζόμενοι τῇ ἐπελέυσει κατανυ hæc audit, et non solum gemens, nec de die In diem differens, tempus vitæ suæ sine fructu de- currit : sed qui simul ac Domini vocem accipit : Pœnitentiam agite “, statim manum operi admovel. Talis enim ut obediens, ac bonus servus miseri- cordiam eonsequetur, nec cum inobedientibus damnabitur. Et in hac quidem vita ab omnibus vitiosis motibus animi liberabitur, omniumque vir- tutum probatus cultor evadet: in futura autem vita bonis Dei nulla lingua exprimendis oblectabi- tur, cum omnibus, qui a sæculo illi placuerunt; quibus omnes nos utinam potiamur, gratia et be- nignitate Domini nostri Jesu Christi, cum quo Pa- tri simulque sancto Spirituigloria, imperium, ho- nor, et adoratio nunc et semper, et in sæcula sæ- culorum. Amen. ORATIO XXXI. ARGUMENTUM. Christianum æquo et generoso animo, incursantium se tentationum impetus sufferre opurlere. Qui vere sunt servi Dei, quique ípsum diligunt, et quasi bonorum tutissimum thesaurum in se , 40; II Cor. v, 10. * 1 Cor. 1, 20. * Matth. γέντες τοῦ πνεύματος εδάκρυσαν. Ubi enim in st cris Litteris proditum legimus de istis ἡλικιώταις, seu coævis simnt baptizatis, ipsoque baptismatis puncto in lacrymas erumpentibus?

477 ORATIO XXXI. 478 opsis habent, tempore tentationis injurias, et con- A litate mea erubujt me, et gloriam wundi deserere, ram • B temptus cum gaudio; et animi jucunditate inenar- rabili patiuntur, et eos a quibus ita tractantur, sincero cum affectu, ut bene de se merentes maxi- mopere diligunt. Qui autem tempore tentationis consputationes, alapas, petulanter illatas injurias pacate non sustinet, aut animo coucitatus, ver- bum indecens profert; aut denique per exteriorem habitum se ira ferventem prodit, contraque verbis contumeliosis insurgit; aut aliud sui ulciscendi causa facit, quomodo is ulla ex parte servum se, et imitatorem Domini sui, ac non inimicum potius dicere audebit? Qui enim verberanti resistit, eum- que vicissim verberat, Deum inhonorat, dicentem : Qui percutit te in una maxilta, præbe illi et alte- Qui porro sic se defendunt, et aiunt, in rixa et pugna, ad iram et excandescentiam ut ho- mines commovemur: aliquando etiam verbis, et opere ipso de fratribus nos vindicamus, post, ani- mum ab ipsis non alienum gerimus, sed omnia dimittimus, potissimum si veniam inter nos dede- rimus, videntur mihi tabulæ puræ siniles, in qua inimicus et hostis captata opportunitate, per eos ipsos prava sua placita inscribit, et inducit, ipsi- que rursum delentes, quæ incitatu maligni inscri- pserant, nolunt pro iis Christi placita inscribere, ut cum venerit adversarius, tabulas cordium eorum conscriptas inveniat, victusque cuin dedecore dis- cedat: sed unusquisque eorum præ pigritia, ac desidia hasce vacuas relinquens, cum mandaverit C Dominus, ut in aliqua harum suæ leges inscribantur, illi mox, et prompte inimici leges inscribunt, et amara atque mortifera admittentes, vivifica, et melle dulciora, a se repellunt. Qui igitur nihil deliquit Jesus Dominus ac Deus noster, percussis est, ut ejus exemplo peccatores non solum remis- sionem peccatorum accipiant, sed etiam divinita- tis ejus per obedientiam participes fiant. Quod qui in humilitate cordis non admiserit, quasi erubescens Domini perpessiones imitari, Christus illum coram angelis, et Patre suo cœlesti erubescet “. Quod dico, hujusmodi est. Cum esset Deus, no- stri causa hominem indutus, alapis casus, con- sputus, in crucem actus est : docens, ac dicens quodammodo cuique nostrum per ea quæ passus est (qui, qua Deus, pati non poterat ), si vis Deus esse, o homo, vitamque æternam assecutus mecum vivere, quod pater generis tui, cum male concu- pivisset, non est assecutus, sic humiliare, quo- modo ego tua causa me humiliavi, arrogantiaque et superbia, in quibus est spiritus diabolicus, de- posita, alapas, consputationes, colaphos suscipe. Perfer ista ad mortem usque, et noli erubescere. Sin tu propter mandata mea pati erubueris, post- quam ego Deus propter te passus sum, etiam ego, quando cum majestate advenero, pudori habebo te mecum esse, dicamque angelis meis, hic in humi- D mèque imitando exprimere haud sustinuit. Nunc, quando ipse quidem fluxa gloria exutus est, ego vero in immortali Patris mei gloria glorificatus sum, vel tantummodo videre eum erubesco. Itaque foras ejiciatur Tollatur impius, ne videat gloriam meam $7. Hæc audient, qui omnia quidein mandata Do- mini observare se putant, propter pudorem að- tem, et opprobrium apud homines, illatas ab iisdem injurias, ignominias, maledicta non patiuntur, neque alapas, neque verbera, et plagas inflictas tolerant. Horrescite, et tremite mortales, et inju- rias, quas pro salute vestra Deus pertulit, etiam vos cum gaudio sufferte. Deus a servo impurissimo in faciem cæditur, tibi ad exemplum; et tu ab homine similibus tecum affectionibus obnoxio hoc pati detrectas ? Dei imitatorem csse pudel ? Et quo pacto cum ipso regnabis, et cum eo in regna cœ- lorum conglorificaberis, si cum eo nihil toleraveris? Nam si et ille, quod ad te attinet, propter te homo nasci erubuísset, et in prævaricationis lapsu ja- centem te hucusque destituisset, nonne, miser, cun infidelibus, et impiis in inferni recessibus permansisses? Credin' tu Christum esse Deum! credo, inquis. Si ergo esse Deum credis, qui cœ- lum, et terram condidit, qui citra exinanitionem de sinu Patris exinanitus est “, qui ex immensa altitudine divinitatis, et inexplicabilis gloriæ suæ descendit, et propter te homo abjectus, ac pauper factus est, tu lutum, cinis, ac pulvis, non potes in animam inducere, ut a sublimi throno tuo descen- dens, fratri .uo te humilies, qui infra te quidem videtur stare, fortassis autem virtutibus te super- eminet? Quin vestem tuo judicio splendidam ab- jicis, illius ex pilis confectam, et humilitatem ejus reveritus? Quin despicis omnia, quæ revera ludus, et velamenta, ac persona quæ !am turpitudinis potius, quam gloria claritatis sunt ? Quin per om- “nia fabricatori tuo ac Deo similem te præstans, cum illo fratribus tuis te humilias? Si illi similis effici non vis, majorem nescio quomodo, et glo- riosiorem illo te facis, aliumque te nobis Annam, aut Caipham, aut Pilatum tyrannum exhibes, opi- Acem universitatis non ut assessorem, sed ut unuin quemdam damnatorum tibi astare cupiens. Hæc ad divites et principes, et aliorum præsides, el cum fastu supercilium tollentes dicta sint. Quid jam dicemus iis, qui relictis omnibus, propter re- gnum cœlorum ad egestatem se redegerunt ? Quic dicemus, inquam? Ecce frater, mendicus factus, et Dominum Christum, ac Deum imitatus es. intuere Igitur hunc modo tibi junctum, tecumque versan- tem, qui super omnes cœlos est. Ecce duo vns si- mul inceditis. Occurrit quispiam vobis in itinere, deditque Domino alapas, dedit similiter tibi. Do- minus non contradicit, et tu contra irruis? 'mo “Matth. v. 59. ." Luc. 1x, 26. * Isa. xxvi, 10. ” Philipp. 11, 7.

477 ORATIO XXXI. 478 opsis habent, tempore tentationis injurias, et con- A litate mea erubujt me, et gloriam wundi deserere, ram • B temptus cum gaudio; et animi jucunditate inenar- rabili patiuntur, et eos a quibus ita tractantur, sincero cum affectu, ut bene de se merentes maxi- mopere diligunt. Qui autem tempore tentationis consputationes, alapas, petulanter illatas injurias pacate non sustinet, aut animo coucitatus, ver- bum indecens profert; aut denique per exteriorem habitum se ira ferventem prodit, contraque verbis contumeliosis insurgit; aut aliud sui ulciscendi causa facit, quomodo is ulla ex parte servum se, et imitatorem Domini sui, ac non inimicum potius dicere audebit? Qui enim verberanti resistit, eum- que vicissim verberat, Deum inhonorat, dicentem : Qui percutit te in una maxilta, præbe illi et alte- Qui porro sic se defendunt, et aiunt, in rixa et pugna, ad iram et excandescentiam ut ho- mines commovemur: aliquando etiam verbis, et opere ipso de fratribus nos vindicamus, post, ani- mum ab ipsis non alienum gerimus, sed omnia dimittimus, potissimum si veniam inter nos dede- rimus, videntur mihi tabulæ puræ siniles, in qua inimicus et hostis captata opportunitate, per eos ipsos prava sua placita inscribit, et inducit, ipsi- que rursum delentes, quæ incitatu maligni inscri- pserant, nolunt pro iis Christi placita inscribere, ut cum venerit adversarius, tabulas cordium eorum conscriptas inveniat, victusque cuin dedecore dis- cedat: sed unusquisque eorum præ pigritia, ac desidia hasce vacuas relinquens, cum mandaverit C Dominus, ut in aliqua harum suæ leges inscribantur, illi mox, et prompte inimici leges inscribunt, et amara atque mortifera admittentes, vivifica, et melle dulciora, a se repellunt. Qui igitur nihil deliquit Jesus Dominus ac Deus noster, percussis est, ut ejus exemplo peccatores non solum remis- sionem peccatorum accipiant, sed etiam divinita- tis ejus per obedientiam participes fiant. Quod qui in humilitate cordis non admiserit, quasi erubescens Domini perpessiones imitari, Christus illum coram angelis, et Patre suo cœlesti erubescet “. Quod dico, hujusmodi est. Cum esset Deus, no- stri causa hominem indutus, alapis casus, con- sputus, in crucem actus est : docens, ac dicens quodammodo cuique nostrum per ea quæ passus est (qui, qua Deus, pati non poterat ), si vis Deus esse, o homo, vitamque æternam assecutus mecum vivere, quod pater generis tui, cum male concu- pivisset, non est assecutus, sic humiliare, quo- modo ego tua causa me humiliavi, arrogantiaque et superbia, in quibus est spiritus diabolicus, de- posita, alapas, consputationes, colaphos suscipe. Perfer ista ad mortem usque, et noli erubescere. Sin tu propter mandata mea pati erubueris, post- quam ego Deus propter te passus sum, etiam ego, quando cum majestate advenero, pudori habebo te mecum esse, dicamque angelis meis, hic in humi- D mèque imitando exprimere haud sustinuit. Nunc, quando ipse quidem fluxa gloria exutus est, ego vero in immortali Patris mei gloria glorificatus sum, vel tantummodo videre eum erubesco. Itaque foras ejiciatur Tollatur impius, ne videat gloriam meam $7. Hæc audient, qui omnia quidein mandata Do- mini observare se putant, propter pudorem að- tem, et opprobrium apud homines, illatas ab iisdem injurias, ignominias, maledicta non patiuntur, neque alapas, neque verbera, et plagas inflictas tolerant. Horrescite, et tremite mortales, et inju- rias, quas pro salute vestra Deus pertulit, etiam vos cum gaudio sufferte. Deus a servo impurissimo in faciem cæditur, tibi ad exemplum; et tu ab homine similibus tecum affectionibus obnoxio hoc pati detrectas ? Dei imitatorem csse pudel ? Et quo pacto cum ipso regnabis, et cum eo in regna cœ- lorum conglorificaberis, si cum eo nihil toleraveris? Nam si et ille, quod ad te attinet, propter te homo nasci erubuísset, et in prævaricationis lapsu ja- centem te hucusque destituisset, nonne, miser, cun infidelibus, et impiis in inferni recessibus permansisses? Credin' tu Christum esse Deum! credo, inquis. Si ergo esse Deum credis, qui cœ- lum, et terram condidit, qui citra exinanitionem de sinu Patris exinanitus est “, qui ex immensa altitudine divinitatis, et inexplicabilis gloriæ suæ descendit, et propter te homo abjectus, ac pauper factus est, tu lutum, cinis, ac pulvis, non potes in animam inducere, ut a sublimi throno tuo descen- dens, fratri .uo te humilies, qui infra te quidem videtur stare, fortassis autem virtutibus te super- eminet? Quin vestem tuo judicio splendidam ab- jicis, illius ex pilis confectam, et humilitatem ejus reveritus? Quin despicis omnia, quæ revera ludus, et velamenta, ac persona quæ !am turpitudinis potius, quam gloria claritatis sunt ? Quin per om- “nia fabricatori tuo ac Deo similem te præstans, cum illo fratribus tuis te humilias? Si illi similis effici non vis, majorem nescio quomodo, et glo- riosiorem illo te facis, aliumque te nobis Annam, aut Caipham, aut Pilatum tyrannum exhibes, opi- Acem universitatis non ut assessorem, sed ut unuin quemdam damnatorum tibi astare cupiens. Hæc ad divites et principes, et aliorum præsides, el cum fastu supercilium tollentes dicta sint. Quid jam dicemus iis, qui relictis omnibus, propter re- gnum cœlorum ad egestatem se redegerunt ? Quic dicemus, inquam? Ecce frater, mendicus factus, et Dominum Christum, ac Deum imitatus es. intuere Igitur hunc modo tibi junctum, tecumque versan- tem, qui super omnes cœlos est. Ecce duo vns si- mul inceditis. Occurrit quispiam vobis in itinere, deditque Domino alapas, dedit similiter tibi. Do- minus non contradicit, et tu contra irruis? 'mo “Matth. v. 59. ." Luc. 1x, 26. * Isa. xxvi, 10. ” Philipp. 11, 7.

143 ὅτι γυμνοί τε στήσονται ὡς δένδρα φύλλων δίχα. Οὐαί τοῖς μή πιστεύουσι τῷ λόγῳ τοῦ Κυρίου, ὡς τοῦτον δένδρον γίνεσθαι καί κλάδους ἀποπέμπειν, καί ἐκζητοῦσιν ἐν σπουδῇ καί νοός τῇ τηρήσει τήν καθ᾿ ἡμέραν αὔξησιν τοῦ μικροῦ τούτου κόκκου, ὅτι ζημιωθήσονται τούτου τήν ἐργασίαν, ὡς δοῦλος ὁ τό τάλαντον κατορύξας ἀφρόνως˙ ὧν εἷς ὑπάρχω δή κἀγώ, ἀμελῶν ἀσυγχύτως˙ ὦ φῶς τό τρισυπόστατον, Πάτερ, Υἱέ καί Πνεῦμα, ὦ τῆς ἀρχῆς ἡ ἄναρχος ἀρχή καί ἐξουσία, (221) ὦ φῶς ἀκατονόμαστον ὡς ἀνώνυμον πάντῃ, ὦ αὖθις πολυώνυμον ὡς ἐνεργοῦν τά πάντα, ὦ δόξα μία καί ἀρχή, κράτος καί βασιλεία, ὦ φῶς ὡς ἕν καί θέλημα, γνώμη, βουλή, ἰσχύς τε, ἐλέησον, οἰκτείρησον ἐμέ τόν τεθλιμμένον! Πῶς γάρ ἵνα μή θλίβωμαι, πῶς ἵνα μή λυπῶμαι, τοσαύτης σου χρηστότητος, ἐλέους σου τοσούτου καταφρονῶν καί ῥᾳθυμῶν, ὁ ἀγνώμων καί τάλας καί χαύνως πορευόμενος ὁδῷ τῶν ἐντολῶν σου; Ἀλλά καί νῦν σπλαγχνίσθητι καί νῦν ἐλέησόν με καί θέρμην τῆς καρδίας μου ἐξάναψον, Χριστέ μου, ἥν ἔσβεσεν ἡ ἄνεσις σαρκός μου τῆς ἀθλίας, ὕπνος καί κόρος τῆς γαστρός καί οἴνου πολλοῦ πόσις. Ταῦτα καί φλόγα ἔσβεσαν εἰς ἅπαν τῆς ψυχῆς μου καί τήν πηγήν ἐξήραναν, τήν βρύσιν τῶν δακρύων˙ καί γάρ ἡ θέρμη πῦρ γεννᾷ, τό δέ πῦρ αὖθις θέρμην, καί ἐξ ἀμφοῖν ἀνάπτεται φλόξ, πηγή τῶν δακρύων. Ἡ φλόξ βλαστάνει νάματα, τά νάματα δέ φλόγα˙ ἐν οἷς ἀδολεσχία με ἀνήγαγε τῶν θείων, μελέτη σου τῶν ἐντολῶν αὖθις καί προσταγμάτων, ἡ τήρησις μετάνοιαν ὡς συνεργόν λαβοῦσα, καί ἔστησαν ἐν μέσῳ με τῶν ὄντων καί μελλόντων, ὅθεν ἐκ τῶν ὁρωμένων τε γεγονώς αἴφνης ἔξω εἰς φόβον περιέπεσον βλέπων, ὅθεν ἐρρύσθην. Τά μέλλοντα μακρόθεν δέ ὄντα πάντως ἑώρων, κἀκεινά μοι καταλαβεῖν ποθοῦντι πῦρ ἀνήφθη τοῦ πόθου, καί κατά μικρόν φλόξ ἀρρήτως ὡράθη ἐν τῷ νοΐ μου πρότερον, ὕστερα δ᾿ ἐν καρδίᾳ καί ἔβλυζε τά δάκρυα ἡ φλόξ τοῦ θείου πόθου καί ἄφθεγκτον τόν γλυκασμόν σύν αὐτοῖς μοι παρεῖχεν. Θαρρήσας οὖν ἐν ἐμαυτῷ, ὡς οὐ σβέννυται ὅλως, καλῶς καί γάρ ἐκκαίεται, εἶπον, καί ῥᾳθυμήσας

143 ὅτι γυμνοί τε στήσονται ὡς δένδρα φύλλων δίχα. Οὐαί τοῖς μή πιστεύουσι τῷ λόγῳ τοῦ Κυρίου, ὡς τοῦτον δένδρον γίνεσθαι καί κλάδους ἀποπέμπειν, καί ἐκζητοῦσιν ἐν σπουδῇ καί νοός τῇ τηρήσει τήν καθ᾿ ἡμέραν αὔξησιν τοῦ μικροῦ τούτου κόκκου, ὅτι ζημιωθήσονται τούτου τήν ἐργασίαν, ὡς δοῦλος ὁ τό τάλαντον κατορύξας ἀφρόνως˙ ὧν εἷς ὑπάρχω δή κἀγώ, ἀμελῶν ἀσυγχύτως˙ ὦ φῶς τό τρισυπόστατον, Πάτερ, Υἱέ καί Πνεῦμα, ὦ τῆς ἀρχῆς ἡ ἄναρχος ἀρχή καί ἐξουσία, (221) ὦ φῶς ἀκατονόμαστον ὡς ἀνώνυμον πάντῃ, ὦ αὖθις πολυώνυμον ὡς ἐνεργοῦν τά πάντα, ὦ δόξα μία καί ἀρχή, κράτος καί βασιλεία, ὦ φῶς ὡς ἕν καί θέλημα, γνώμη, βουλή, ἰσχύς τε, ἐλέησον, οἰκτείρησον ἐμέ τόν τεθλιμμένον! Πῶς γάρ ἵνα μή θλίβωμαι, πῶς ἵνα μή λυπῶμαι, τοσαύτης σου χρηστότητος, ἐλέους σου τοσούτου καταφρονῶν καί ῥᾳθυμῶν, ὁ ἀγνώμων καί τάλας καί χαύνως πορευόμενος ὁδῷ τῶν ἐντολῶν σου; Ἀλλά καί νῦν σπλαγχνίσθητι καί νῦν ἐλέησόν με καί θέρμην τῆς καρδίας μου ἐξάναψον, Χριστέ μου, ἥν ἔσβεσεν ἡ ἄνεσις σαρκός μου τῆς ἀθλίας, ὕπνος καί κόρος τῆς γαστρός καί οἴνου πολλοῦ πόσις. Ταῦτα καί φλόγα ἔσβεσαν εἰς ἅπαν τῆς ψυχῆς μου καί τήν πηγήν ἐξήραναν, τήν βρύσιν τῶν δακρύων˙ καί γάρ ἡ θέρμη πῦρ γεννᾷ, τό δέ πῦρ αὖθις θέρμην, καί ἐξ ἀμφοῖν ἀνάπτεται φλόξ, πηγή τῶν δακρύων. Ἡ φλόξ βλαστάνει νάματα, τά νάματα δέ φλόγα˙ ἐν οἷς ἀδολεσχία με ἀνήγαγε τῶν θείων, μελέτη σου τῶν ἐντολῶν αὖθις καί προσταγμάτων, ἡ τήρησις μετάνοιαν ὡς συνεργόν λαβοῦσα, καί ἔστησαν ἐν μέσῳ με τῶν ὄντων καί μελλόντων, ὅθεν ἐκ τῶν ὁρωμένων τε γεγονώς αἴφνης ἔξω εἰς φόβον περιέπεσον βλέπων, ὅθεν ἐρρύσθην. Τά μέλλοντα μακρόθεν δέ ὄντα πάντως ἑώρων, κἀκεινά μοι καταλαβεῖν ποθοῦντι πῦρ ἀνήφθη τοῦ πόθου, καί κατά μικρόν φλόξ ἀρρήτως ὡράθη ἐν τῷ νοΐ μου πρότερον, ὕστερα δ᾿ ἐν καρδίᾳ καί ἔβλυζε τά δάκρυα ἡ φλόξ τοῦ θείου πόθου καί ἄφθεγκτον τόν γλυκασμόν σύν αὐτοῖς μοι παρεῖχεν. Θαρρήσας οὖν ἐν ἐμαυτῷ, ὡς οὐ σβέννυται ὅλως, καλῶς καί γάρ ἐκκαίεται, εἶπον, καί ῥᾳθυμήσας

145 καί ἐμπλησθῶ καί μεταδῶ τότε τοῖς ἄλλοις πᾶσι καί μεταστάς ἔλθω πρός σέ, ὅλος δεδοξασμένος, ἐκ τοῦ φωτός σου φῶς κἀγώ γεγονώς παραστῶ σοι καί τότε τούτων τῶν πολλῶν κακῶν ἀμεριμνήσω, φόβου ἀπαλλαγήσομαι τοῦ μή πάλιν τραπῆναι. Ναί, τοῦτο δός μοι, Δέσποτα, ναί, τοῦτο χάρισαί μοι, ὁ τἆλλα πάντα δωρεάν δούς μοι τῷ ἀναξίῳ. Τούτου γάρ χρεία μάλιστα, τοῦτο τό πᾶν καί ἔστιν˙ εἰ γάρ καί νῦν ὁρᾶσαί μοι, εἰ γάρ καί νῦν σπλαγχνίζῃ, εἰ γάρ καί νῦν φωτίζεις με καί μυστικῶς διδάσκεις καί σκέπεις καί φυλάττεις με τῇ κραταιᾷ χειρί σου καί συμπαρῇς καί δαίμονας τρέπεις καί ἀφανίζεις καί πάντα ὑποτάσσεις μοι καί πάντα μοι παρέχεις καί ἐμπιπλᾷς τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων, ὦ Θεέ μου, ἀλλά οὐδέν μοι ὄφελος τούτων, εἰ μή μοι δώσεις ἀνεπαισχύντως παρελθεῖν τοῦ θανάτου τάς πύλας. Εἰ μή ὁ ἄρχων ἔλθοιε τοῦ σκότους καί τήν δόξαν ἴδοι συνοῦσάν μοι τήν σήν καί αἰσχυνθῇ εἰς ἅπαν, ὁ σκοτεινός καταφλεχθείς ἀπροσίτῳ φωτί σου, καί αἱ δυνάμεις ἅπασαι σύν αὐτῷ ἐναντίαι (224) τραπήσονται σημείωσιν σφραγῖδος σῆς ἰδοῦσαι, κἀγώ δέ διελεύσομαι θαρρῶν τῇ χάριτί σου, ἀτρέμας ὅλος, καί πρός σέ ἐγγίσω καί προσπέσω, τί μοι τῶν νῦν τό ὄφελος ἐν ἐμοί γινομένων; Ὄντως οὐδέν, ἀλλά τό πῦρ ἀναψουσί μοι πλέον. Ὁ γάρ ἐλπίζων ἀγαθῶν καί αἰωνίου δόξης ἐν μετοχῇ ὑπάρχειν με καί δοῦλόν σου καί φίλον, εἰ στερηθῶ πάντων ὁμοῦ καί σοῦ αὐτοῦ, Χριστέ μου, πῶς οὐχί χείρων ἔσται μοι τῶνἀπίστων ἡ θλῖψις, τῶν μή ἐπεγνωκότων σε, τῶν μή τό φῶς σου λάμψαν ἰδόντων καί γλυκύτητος τῆς σῆς ἐμφορηθέντων; Εἰ δέ τυχεῖν μοι γένηται τῶν ἀρραβώνων τούτων τά τέλη καί τά ἔπαθλα ἀπολήψεσθαι, Σῶτερ, ἅ ἐπηγγείλω τοῖς εἰς σέ, Χριστέ, πεπιστευκόσι, τότε κἀγώ μακάριος ἔσομαι καί αἰνέσω σέ, τόν Πατέρα καί Υἱόν καί τό Ἅγιον Πνεῦμα, Θεόν τόν ἕνα ἀληθῶς εἰς αἰῶνας αἰώνων, ἀμήν. 146

145 καί ἐμπλησθῶ καί μεταδῶ τότε τοῖς ἄλλοις πᾶσι καί μεταστάς ἔλθω πρός σέ, ὅλος δεδοξασμένος, ἐκ τοῦ φωτός σου φῶς κἀγώ γεγονώς παραστῶ σοι καί τότε τούτων τῶν πολλῶν κακῶν ἀμεριμνήσω, φόβου ἀπαλλαγήσομαι τοῦ μή πάλιν τραπῆναι. Ναί, τοῦτο δός μοι, Δέσποτα, ναί, τοῦτο χάρισαί μοι, ὁ τἆλλα πάντα δωρεάν δούς μοι τῷ ἀναξίῳ. Τούτου γάρ χρεία μάλιστα, τοῦτο τό πᾶν καί ἔστιν˙ εἰ γάρ καί νῦν ὁρᾶσαί μοι, εἰ γάρ καί νῦν σπλαγχνίζῃ, εἰ γάρ καί νῦν φωτίζεις με καί μυστικῶς διδάσκεις καί σκέπεις καί φυλάττεις με τῇ κραταιᾷ χειρί σου καί συμπαρῇς καί δαίμονας τρέπεις καί ἀφανίζεις καί πάντα ὑποτάσσεις μοι καί πάντα μοι παρέχεις καί ἐμπιπλᾷς τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων, ὦ Θεέ μου, ἀλλά οὐδέν μοι ὄφελος τούτων, εἰ μή μοι δώσεις ἀνεπαισχύντως παρελθεῖν τοῦ θανάτου τάς πύλας. Εἰ μή ὁ ἄρχων ἔλθοιε τοῦ σκότους καί τήν δόξαν ἴδοι συνοῦσάν μοι τήν σήν καί αἰσχυνθῇ εἰς ἅπαν, ὁ σκοτεινός καταφλεχθείς ἀπροσίτῳ φωτί σου, καί αἱ δυνάμεις ἅπασαι σύν αὐτῷ ἐναντίαι (224) τραπήσονται σημείωσιν σφραγῖδος σῆς ἰδοῦσαι, κἀγώ δέ διελεύσομαι θαρρῶν τῇ χάριτί σου, ἀτρέμας ὅλος, καί πρός σέ ἐγγίσω καί προσπέσω, τί μοι τῶν νῦν τό ὄφελος ἐν ἐμοί γινομένων; Ὄντως οὐδέν, ἀλλά τό πῦρ ἀναψουσί μοι πλέον. Ὁ γάρ ἐλπίζων ἀγαθῶν καί αἰωνίου δόξης ἐν μετοχῇ ὑπάρχειν με καί δοῦλόν σου καί φίλον, εἰ στερηθῶ πάντων ὁμοῦ καί σοῦ αὐτοῦ, Χριστέ μου, πῶς οὐχί χείρων ἔσται μοι τῶνἀπίστων ἡ θλῖψις, τῶν μή ἐπεγνωκότων σε, τῶν μή τό φῶς σου λάμψαν ἰδόντων καί γλυκύτητος τῆς σῆς ἐμφορηθέντων; Εἰ δέ τυχεῖν μοι γένηται τῶν ἀρραβώνων τούτων τά τέλη καί τά ἔπαθλα ἀπολήψεσθαι, Σῶτερ, ἅ ἐπηγγείλω τοῖς εἰς σέ, Χριστέ, πεπιστευκόσι, τότε κἀγώ μακάριος ἔσομαι καί αἰνέσω σέ, τόν Πατέρα καί Υἱόν καί τό Ἅγιον Πνεῦμα, Θεόν τόν ἕνα ἀληθῶς εἰς αἰῶνας αἰώνων, ἀμήν. 146

καί κακίας εἰργασάμην. Πλήν ἐκάλεσέ με, οἶδα, καί ὑπήκουσα εὐθέως. Ποῦ δέ κεκληκέναι τοῦτον ὑπενόησας εἰπεῖν με; Μή πρός δόξαν τήν τοῦ κόσμου ἤ τρυφάς με ἤ ἀνέσεις, ἀλλά μή πρός πλοῦτον ὅλως ἤ φιλίαν με ἀρχόντων ἤ πρός ἄλλο τι τῶν ὧδε ἐν τῷ βίῳ ὁρωμένων; Ἄπαγε τῆς βλασφημίας! Πρός μετάνοιαν δέ εἶπον, ὅτι κέκληκέ με μᾶλλον, καί εὐθέως τῷ καλοῦντι ἠκολούθησα Δεσπότῃ˙ (227) τρέχοντι οὖν κατέτρεχον, φεύγοντι οὖν ἐδίωκον ὡς τόν λαγωόν ὁ κύων. Μακρυθέντος ἀπ᾿ ἐμοῦ δέ καί κρυβέντος τοῦ Σωτῆρος οὐκ ἀπήλπιζον ἔγωγε, οὐδ᾿ ὡς ἀπολέσας τοῦτον ἐστρεφόμην εἰς τοὐπίσω, ἀλλ᾿ ἐν ᾧ εὑρέθην τόπῳ καθεζόμενος ἐθρήνουν, ἔκλαιον καί ἀντεκάλουν τόν κρυβέντα μοι Δεσπότην. Οὕτως οὖν κυλινδομένῳ καί βοῶντί μοι ὡρᾶτο, ἔγγιστά μου πλησιάσας. Τοῦτον βλέπων ἀνεπήδων, ὥρμων δράξασθαι αὐτοῦ δέ, ἔφευγεν ἐκεῖνος τάχος, ἔτρεχον ἐγώ εὐτόνως, ἐδρασσόμην οὖν πολλάκις τοῦ κρασπέδου τούτου φθάνων, ἵστατο μικρόν ἐκεῖνος, ἔχαιρον ἐγώ μεγάλως, καί ἀφίπτατο, καί πάλιν κατεδίωκον καί οὕτως ἀπιόντος, ἐρχομένου, 148

καί κακίας εἰργασάμην. Πλήν ἐκάλεσέ με, οἶδα, καί ὑπήκουσα εὐθέως. Ποῦ δέ κεκληκέναι τοῦτον ὑπενόησας εἰπεῖν με; Μή πρός δόξαν τήν τοῦ κόσμου ἤ τρυφάς με ἤ ἀνέσεις, ἀλλά μή πρός πλοῦτον ὅλως ἤ φιλίαν με ἀρχόντων ἤ πρός ἄλλο τι τῶν ὧδε ἐν τῷ βίῳ ὁρωμένων; Ἄπαγε τῆς βλασφημίας! Πρός μετάνοιαν δέ εἶπον, ὅτι κέκληκέ με μᾶλλον, καί εὐθέως τῷ καλοῦντι ἠκολούθησα Δεσπότῃ˙ (227) τρέχοντι οὖν κατέτρεχον, φεύγοντι οὖν ἐδίωκον ὡς τόν λαγωόν ὁ κύων. Μακρυθέντος ἀπ᾿ ἐμοῦ δέ καί κρυβέντος τοῦ Σωτῆρος οὐκ ἀπήλπιζον ἔγωγε, οὐδ᾿ ὡς ἀπολέσας τοῦτον ἐστρεφόμην εἰς τοὐπίσω, ἀλλ᾿ ἐν ᾧ εὑρέθην τόπῳ καθεζόμενος ἐθρήνουν, ἔκλαιον καί ἀντεκάλουν τόν κρυβέντα μοι Δεσπότην. Οὕτως οὖν κυλινδομένῳ καί βοῶντί μοι ὡρᾶτο, ἔγγιστά μου πλησιάσας. Τοῦτον βλέπων ἀνεπήδων, ὥρμων δράξασθαι αὐτοῦ δέ, ἔφευγεν ἐκεῖνος τάχος, ἔτρεχον ἐγώ εὐτόνως, ἐδρασσόμην οὖν πολλάκις τοῦ κρασπέδου τούτου φθάνων, ἵστατο μικρόν ἐκεῖνος, ἔχαιρον ἐγώ μεγάλως, καί ἀφίπτατο, καί πάλιν κατεδίωκον καί οὕτως ἀπιόντος, ἐρχομένου, 148

435 ORATIO XXXII. 486 niter, et amice his perfrui, quæ Deus in cibum A sequitur? Ponamus tamen eum abstinere ab lus B quæ nominavimus, et neque ad alius cujuspiam cellam adire, neque alium ad cellam admittere nec difarciendo ventri, aut potationi, aut otiosis ser- monibus vacare, sed clauso ostio in cella soluin penitus manere, quid hoc ci prodest, si spiritualis actio cum intelligentia desit, sedeat autem tegens quippiam ad depromendum aliquid tempore syna- xeos, aut etiam in adventu, seu præsentia amico- rum, ut sciens ac peritus videatur? Sed demus, eơm non hoc fine ct scopo, sed utilitatis gratia, et ut verbum Dei audiat divinas Scripturas legere : deinde surgere, et ad orandum stare, sintque ejus oratio psalmi duo, tres decem, centum, adoratio- nes similiter eum peragere quam multas vis. Post- modum sic expletis omnibus, mandat corpus somile, nihil amplius. Quis igitur ei fructus, obsecro, dum istud, et solum agit, nec fructus precuin, lectionis, per poenitentiæ lacrymas in ejus anima emore- scit ? qui quidem fructus est perturbationum va- cuitas, humilitatis et mansuetulinis accessio, et cognitio cum sapientia. Quilibet enim, qui ex co- gnitione spirituali opus mandatorum Dei facit, pro portione laboriosæ actionis suæ , quæ dicta sunt, acquirit. Si autem laborare se existimanti, et ope- ranti non emoreant quæ dicta sunt, non est secun- dum Deum ejus actio, sed tantummodo ad placendum hominibus, et merito meliora non assequitur. Qui igitur de his, de quibus locuti sumus, perpetuo ta- lem vitam vivit, poterit ne aliquando, sicut ab ini- tio renuntiationis suæ, seipsum totum ad omnia secundum Deum molesta sustinenda ac patienda exponens, ut supra diximus, lacrymas, aut com- punctionem adipisci : aut quæ a mundo illi adhæ- rent vitia, et improbitatem, et duritiam cordis ab- jicere, humilitatemque possidere? neutiquam. Seducit seipsum quicunque sic putat, aut sibi hanc legem fert. Quemadmodum enim non potest ferrum non ignitum æque ut ignitum resplendere, aut ad mollitiem alia quadam machina redigi, et fabri- cari, et in instrumentum usui accommodatum for- mari : sic neque negligentem ac desidem, et vitam ita noxiam degentem, ut docuimus, possibile est ei, qui a principio ex subjectione erga Patres spi- nobis suppeditaverit, et una lætari. Exin igitur uterque borum conflictatur sollicitudine perpetua, nec desinunt vias quærere, unde ipsis queat suppe- tere, quo per varios ac multos cibos quæ videtur charitatem constabiliant. Sic ubi specie dilectionis, imo potius fraude cum omnibus se devinxerit, nunc quidem ipse alium, nunc ex aliis singulis ipsum invitant. Quare mensa, et hilaritas in deli- cias pabuli usque ad saturitatem ipsum non defim eit, et ita porcus fit, constringiturque voluptatibus, et assiduo ventrem suum colit ; vereor enim dicere, etiam ea quæ sub ventre sunt. Quocirca studiose omnibus membris saginatus (14), quotidie vespera veniente, post officium a cœna in eellam suam d:s- cedens, famulo dicit: En furcifer, siti crucior, sed calidum para (15), et da mihi bibere, sitimque restinguere. Ille, utpote consuetudinem habens, statim benevolus, et ad faciendum promptissimus minister invenitur, quippe qui et ipse cum eo epuletur. Tum meṛacius vinum haurit et exsorbet, tenebris eum occultantibus. Et postquam semel bibit, rursum ad cibum appetendum excitatur, epularumque suavitate quasi clain sibi surreptus, satiari se non sentit, ventromque obesum, et in- tractabilem, et appetitui animæ refractarium red- dit. Subjicit ei tunc cogitatio: Dimitte famulum, et stans consuetas preces funde. Respondet huic alia cogitatio: At quomodo saburratus stabis ? dorini aliquantum, et naturam ad concoquendum quod comedisti, adjuva, et ante synaxin surge, tum habens corpus levius, commode precaberis. Audit cogitationeni, ac recumbens dormit, somno- que solutus non surgit : Sed, nondum, inquit, tem- pus est, dormiam adhuc unum somnulum. Sic tar- dantem matutina synaxis antevertit Inde consur- gens ad Synaxin accedit, conscientiam negligentiæ desidiæque suæ açcusatricem sentiens. Ut ergo prius diximus, tenet hunc morem, ut crebrius amicorum, et charorum Patrum collas obeat, donec tandem sedeat, una cœnet, bibat, confabuletur, et ita in cellam regressus, non solum ad precationem ves‐ pertinam, sed etiam ad Synaxin matutinam ine- ptus fit, nihil omnino spirituale aut cogitare, aut Jacere potis. Quin etiam in cella sua, si alius ac- D rituales præclaris veluti formis impressus atque cesserit, similiter in noctem fabulationem protra- hit, et aliquando vitam aliorum carpit, ac dijudi- cat, atque in tali statu ætatem omnem perseverat, ante tempus ebrietate, crapula, indignis sollicitu- dinibus sese iens perditum. Verum cur ego hæc omnia disserui? ut vos do- cerem, fratres, qui talem vitam ducit, non posse nnquain ex oculis lacrymam emittere. Qui enim emittat, qui semper ventri suo servit, et in diem, sicut ethnici, quid esurus, ant bibiturus sit, solli- cimus est, et gulæ voluptati tanquam dominæ ob- C ' consignatus est, et vitam virtutibus ornatam co:1- secutus parem esse, iisdemque douis, et charis- matis Spiritus frui. Nec injuria. Qui enim est bu- milis corde, cogitationesque submissas, et animum contritum gerit, et divinis Scripturis studiosius parere decrevit, et quamvis tribulationem sustinet, genus omne tentationum perfert, insuper omnibus abjectioribus se annumerat, actiones videlicet su128, et peccata reputans, et quotidie semetipsum re- prehendens, atque ut peccatorem considerans brevi tempore, Dei adjutus gratia, proficit, quam- tus olin in deliciis habebatur, de quo Lipsius b. Elect. cap. 4. (14) Ἐκ τῶν ὀργάνων γαστριζόμενος. (15) Αλλα θερμέν εὐτρεπισης· Νam calidus po-

435 ORATIO XXXII. 486 niter, et amice his perfrui, quæ Deus in cibum A sequitur? Ponamus tamen eum abstinere ab lus B quæ nominavimus, et neque ad alius cujuspiam cellam adire, neque alium ad cellam admittere nec difarciendo ventri, aut potationi, aut otiosis ser- monibus vacare, sed clauso ostio in cella soluin penitus manere, quid hoc ci prodest, si spiritualis actio cum intelligentia desit, sedeat autem tegens quippiam ad depromendum aliquid tempore syna- xeos, aut etiam in adventu, seu præsentia amico- rum, ut sciens ac peritus videatur? Sed demus, eơm non hoc fine ct scopo, sed utilitatis gratia, et ut verbum Dei audiat divinas Scripturas legere : deinde surgere, et ad orandum stare, sintque ejus oratio psalmi duo, tres decem, centum, adoratio- nes similiter eum peragere quam multas vis. Post- modum sic expletis omnibus, mandat corpus somile, nihil amplius. Quis igitur ei fructus, obsecro, dum istud, et solum agit, nec fructus precuin, lectionis, per poenitentiæ lacrymas in ejus anima emore- scit ? qui quidem fructus est perturbationum va- cuitas, humilitatis et mansuetulinis accessio, et cognitio cum sapientia. Quilibet enim, qui ex co- gnitione spirituali opus mandatorum Dei facit, pro portione laboriosæ actionis suæ , quæ dicta sunt, acquirit. Si autem laborare se existimanti, et ope- ranti non emoreant quæ dicta sunt, non est secun- dum Deum ejus actio, sed tantummodo ad placendum hominibus, et merito meliora non assequitur. Qui igitur de his, de quibus locuti sumus, perpetuo ta- lem vitam vivit, poterit ne aliquando, sicut ab ini- tio renuntiationis suæ, seipsum totum ad omnia secundum Deum molesta sustinenda ac patienda exponens, ut supra diximus, lacrymas, aut com- punctionem adipisci : aut quæ a mundo illi adhæ- rent vitia, et improbitatem, et duritiam cordis ab- jicere, humilitatemque possidere? neutiquam. Seducit seipsum quicunque sic putat, aut sibi hanc legem fert. Quemadmodum enim non potest ferrum non ignitum æque ut ignitum resplendere, aut ad mollitiem alia quadam machina redigi, et fabri- cari, et in instrumentum usui accommodatum for- mari : sic neque negligentem ac desidem, et vitam ita noxiam degentem, ut docuimus, possibile est ei, qui a principio ex subjectione erga Patres spi- nobis suppeditaverit, et una lætari. Exin igitur uterque borum conflictatur sollicitudine perpetua, nec desinunt vias quærere, unde ipsis queat suppe- tere, quo per varios ac multos cibos quæ videtur charitatem constabiliant. Sic ubi specie dilectionis, imo potius fraude cum omnibus se devinxerit, nunc quidem ipse alium, nunc ex aliis singulis ipsum invitant. Quare mensa, et hilaritas in deli- cias pabuli usque ad saturitatem ipsum non defim eit, et ita porcus fit, constringiturque voluptatibus, et assiduo ventrem suum colit ; vereor enim dicere, etiam ea quæ sub ventre sunt. Quocirca studiose omnibus membris saginatus (14), quotidie vespera veniente, post officium a cœna in eellam suam d:s- cedens, famulo dicit: En furcifer, siti crucior, sed calidum para (15), et da mihi bibere, sitimque restinguere. Ille, utpote consuetudinem habens, statim benevolus, et ad faciendum promptissimus minister invenitur, quippe qui et ipse cum eo epuletur. Tum meṛacius vinum haurit et exsorbet, tenebris eum occultantibus. Et postquam semel bibit, rursum ad cibum appetendum excitatur, epularumque suavitate quasi clain sibi surreptus, satiari se non sentit, ventromque obesum, et in- tractabilem, et appetitui animæ refractarium red- dit. Subjicit ei tunc cogitatio: Dimitte famulum, et stans consuetas preces funde. Respondet huic alia cogitatio: At quomodo saburratus stabis ? dorini aliquantum, et naturam ad concoquendum quod comedisti, adjuva, et ante synaxin surge, tum habens corpus levius, commode precaberis. Audit cogitationeni, ac recumbens dormit, somno- que solutus non surgit : Sed, nondum, inquit, tem- pus est, dormiam adhuc unum somnulum. Sic tar- dantem matutina synaxis antevertit Inde consur- gens ad Synaxin accedit, conscientiam negligentiæ desidiæque suæ açcusatricem sentiens. Ut ergo prius diximus, tenet hunc morem, ut crebrius amicorum, et charorum Patrum collas obeat, donec tandem sedeat, una cœnet, bibat, confabuletur, et ita in cellam regressus, non solum ad precationem ves‐ pertinam, sed etiam ad Synaxin matutinam ine- ptus fit, nihil omnino spirituale aut cogitare, aut Jacere potis. Quin etiam in cella sua, si alius ac- D rituales præclaris veluti formis impressus atque cesserit, similiter in noctem fabulationem protra- hit, et aliquando vitam aliorum carpit, ac dijudi- cat, atque in tali statu ætatem omnem perseverat, ante tempus ebrietate, crapula, indignis sollicitu- dinibus sese iens perditum. Verum cur ego hæc omnia disserui? ut vos do- cerem, fratres, qui talem vitam ducit, non posse nnquain ex oculis lacrymam emittere. Qui enim emittat, qui semper ventri suo servit, et in diem, sicut ethnici, quid esurus, ant bibiturus sit, solli- cimus est, et gulæ voluptati tanquam dominæ ob- C ' consignatus est, et vitam virtutibus ornatam co:1- secutus parem esse, iisdemque douis, et charis- matis Spiritus frui. Nec injuria. Qui enim est bu- milis corde, cogitationesque submissas, et animum contritum gerit, et divinis Scripturis studiosius parere decrevit, et quamvis tribulationem sustinet, genus omne tentationum perfert, insuper omnibus abjectioribus se annumerat, actiones videlicet su128, et peccata reputans, et quotidie semetipsum re- prehendens, atque ut peccatorem considerans brevi tempore, Dei adjutus gratia, proficit, quam- tus olin in deliciis habebatur, de quo Lipsius b. Elect. cap. 4. (14) Ἐκ τῶν ὀργάνων γαστριζόμενος. (15) Αλλα θερμέν εὐτρεπισης· Νam calidus po-

187 SYMEONIS JUNIORIS 488 vis liomfhent non habeat, a quo ad salutem per- A tatis. Deinde bonorum a Deo ipsum diligentibus tinentia doceatur : paulatim exscindens ab anima sua, quæ ei ex hoc mundo právitates, et nequitiæ adhærescunt; illarumque loco virtutes introducens. Qui vero immunditia plenus est, et se magnifice circumspicit, ac sub potenti manu Dei bumiliari, Patrique spirituali cordis sui nequitias revelare, et ei adhærere, facereque et pati omnia quæ ad virtutem et Deum cum discretione perducunt, ho- minemque secundum ipsum perficiunt, non vult, pejor fiɩ quam in mundo erat, spiritu mundauo reverso, et in eo habitante, cum aliis septem ne- quam spiritibus. Et ita ille alius fratrem una se- cúm stadium ingressum tantum antegreditur, aut vincit, quantum qui liber, ac solutus currit, vin- culis et compedibus ferreis impeditum superat : at iste victus, in malis prioribus, aut deterioribus etiam permanet, nolens in deposcendis sibi sponte virtutis certaminibus, facinora bona facere. B C 1 Idcirco, ut supra docui, et Scriptura divinitus inspirata passim testatur, fructus actionis, et fru- ctuum conciliatrix, imo vero effectrix ac parens, et fabricatríx virtutum omnium compunctio est. Proinde qui affectiones turbidas amputare, aut virtutes possidere cupit, hanc præ bonis omnibus, et cum virtutibus omnibus diligenter consectetur necesse est, sine qua animam suam haud unquam puram intuebitur, atque ita etiam corporis puri- tatem neutiquam acquiret. Sine aqua siquidem ve- stimentum conspurcatum abluere non datur: et sine lacrymis anima ablui, atque a maculis inqui- namemtisque purgari multo minus potest. Ne ina- nes, animæque noxias, sive, ut verius dicam, pe- nitus falsas, et exitiosas excusationes excusemus : sed hane virtutum reginam toto pectore exquira- » us. Qui enim id toto animo facit, illam invenit : vel potius ipsa accedens, se cum labore requiren- tem invenit : el seu ære, seu ferro, seu adamante cor durius habuerit, simul atque advenerit, quavis cera illud mollius reddit. Est enim divinus quidam ignis, montes et petras resolvens, et complanans omnia, et in hortos comm:utans, animasque ipsum suscipientes alias quam erant efficiens. Nam in medio earum fit fons, unde aqua vitæ semper sa- liens, et emicans eas large irriget, et tanquam a C vase in eos qui prope, et eos qui longe deßuat, abundeque impleat animas, quæ sacra verba cum Bide suscipiunt. Eluit enim primo labes eorum, qui se inquinaverunt : postea vitio implicitas affe- ctiones una eluit, ac profligat, eas ceu vulnerum crustas abstrabens, puta nequitiam, invidiam, va- nam gloriam, et cætera omnia quæ illas conse- quuntur. Nec id solum, sed etiam ut flamma quæ. dam ambiens, sensim eas abolet, et in horas vel- uti spinas exurit, atque consumit : quæ etiam primum quidem perfectæ hujus libertatis et puri- præparatorum, ac repositorum desiderium inge- nerat. Hæc universa cum lacrymis, vel potius per lacrymas divinus compunctionis ignis operatur. Absque lacrymis autem, ut diximus (16), nihil bo rum aut in nobis ipsis, aut in aliis unquam factums est, neque fet. Nec enim ex divinis Scripturis quisquam probabit, citra facrymas, compunctio- nemque perpetuam aliquando quempiam purgatum fuisse, aut sanctitatem invenisse, aut Spiritum sanctum accepisse, aut Deum vidisse, aut in 80 babitantem sensisse, aut omnino aliquando hunc cordis incolam habuisse, poenitentia, inquam. compunctioneque non præcedente, et quasi a fonte semper scatentibus assiduo lacrymis; inun- dantibus nimirum, eluentibusque domicilium animæ, eamque ab igne inaccesso occupatam, et ardentem irrorantibus ac refrigerantibus. Qui igitur autumant dies ac noctes flere non esse possibile, seipsos omni virtute nudatos pro- dunt. Si enim sancti Patres mostri ita asseruerunt, dixeruntque, qui vult perturbationes amputare, Netu eas amputat, et qui vult comparare virtutes, fletu eas comparat, manifestum est, qui non quo- tidie fundit lacrymas eum neque perturbationes amputare, neque virtutes probe acquirere, etiamsi ad operain se dare arbitretur. Quid namique, oro te, instrumenta artis conducunt, si artifex non adsit, qui materiam tractare, et ex ca vas ido- neum conficere novit? Et quid olitori prodest, si hortum totuin subegerit, olerumque omne genus in eo seminaverit, atque plantaverit, si super ea cœlo imber non descenderit, aut si aqua irrigata non fuerint? Nihil prorsus. Sic neque qui in aliis virtutibus elaborat, easque persequitur, sine beata illa, et sancta domina, virtutumque omnium ar- chitecta ullum operæ pretium faciet. Ut enim im- perator sine exercitu suo infirmus est, et in cu· jusvis potestatem venire potest, nec imperator apparet, sed cæterorum hominum similis est : sic vicissim frequens exercitus, et castra impera- tore, aut summo duce suo destituta, levi negotio dissipantur, delenturque ab adversariis. Eodeni modo luctum ad reliquas virtutes habere se exi- stima. Exercitum enim in unum collectum, omnes isagogicas, ac veluti præcursorias virtutes esse cogita imperatorem, et ducem harum beatum illum luctum, et ploratum, per quem tota copiæ in aciem dıgeruntur, et ordinantur, incitantur, corroborantur, et arma capere ubi, quomodo, et quando, et quæ, et in quem, et cujusmodi ad- versarium, et qua occasione oporteat, certa lege docentur. Qui præterea mittendi speculatores, quales constituendæ excubiæ, quid, et quando respondendum hostium legatis. Licet enim solo affatu omnes cos in fugam vertere. Interdum ne in terpretare. (16) Vile Adnot, in orat. 30. Hanc Simeonis disputationem, aut caute lege, aut benigne ¡u-

187 SYMEONIS JUNIORIS 488 vis liomfhent non habeat, a quo ad salutem per- A tatis. Deinde bonorum a Deo ipsum diligentibus tinentia doceatur : paulatim exscindens ab anima sua, quæ ei ex hoc mundo právitates, et nequitiæ adhærescunt; illarumque loco virtutes introducens. Qui vero immunditia plenus est, et se magnifice circumspicit, ac sub potenti manu Dei bumiliari, Patrique spirituali cordis sui nequitias revelare, et ei adhærere, facereque et pati omnia quæ ad virtutem et Deum cum discretione perducunt, ho- minemque secundum ipsum perficiunt, non vult, pejor fiɩ quam in mundo erat, spiritu mundauo reverso, et in eo habitante, cum aliis septem ne- quam spiritibus. Et ita ille alius fratrem una se- cúm stadium ingressum tantum antegreditur, aut vincit, quantum qui liber, ac solutus currit, vin- culis et compedibus ferreis impeditum superat : at iste victus, in malis prioribus, aut deterioribus etiam permanet, nolens in deposcendis sibi sponte virtutis certaminibus, facinora bona facere. B C 1 Idcirco, ut supra docui, et Scriptura divinitus inspirata passim testatur, fructus actionis, et fru- ctuum conciliatrix, imo vero effectrix ac parens, et fabricatríx virtutum omnium compunctio est. Proinde qui affectiones turbidas amputare, aut virtutes possidere cupit, hanc præ bonis omnibus, et cum virtutibus omnibus diligenter consectetur necesse est, sine qua animam suam haud unquam puram intuebitur, atque ita etiam corporis puri- tatem neutiquam acquiret. Sine aqua siquidem ve- stimentum conspurcatum abluere non datur: et sine lacrymis anima ablui, atque a maculis inqui- namemtisque purgari multo minus potest. Ne ina- nes, animæque noxias, sive, ut verius dicam, pe- nitus falsas, et exitiosas excusationes excusemus : sed hane virtutum reginam toto pectore exquira- » us. Qui enim id toto animo facit, illam invenit : vel potius ipsa accedens, se cum labore requiren- tem invenit : el seu ære, seu ferro, seu adamante cor durius habuerit, simul atque advenerit, quavis cera illud mollius reddit. Est enim divinus quidam ignis, montes et petras resolvens, et complanans omnia, et in hortos comm:utans, animasque ipsum suscipientes alias quam erant efficiens. Nam in medio earum fit fons, unde aqua vitæ semper sa- liens, et emicans eas large irriget, et tanquam a C vase in eos qui prope, et eos qui longe deßuat, abundeque impleat animas, quæ sacra verba cum Bide suscipiunt. Eluit enim primo labes eorum, qui se inquinaverunt : postea vitio implicitas affe- ctiones una eluit, ac profligat, eas ceu vulnerum crustas abstrabens, puta nequitiam, invidiam, va- nam gloriam, et cætera omnia quæ illas conse- quuntur. Nec id solum, sed etiam ut flamma quæ. dam ambiens, sensim eas abolet, et in horas vel- uti spinas exurit, atque consumit : quæ etiam primum quidem perfectæ hujus libertatis et puri- præparatorum, ac repositorum desiderium inge- nerat. Hæc universa cum lacrymis, vel potius per lacrymas divinus compunctionis ignis operatur. Absque lacrymis autem, ut diximus (16), nihil bo rum aut in nobis ipsis, aut in aliis unquam factums est, neque fet. Nec enim ex divinis Scripturis quisquam probabit, citra facrymas, compunctio- nemque perpetuam aliquando quempiam purgatum fuisse, aut sanctitatem invenisse, aut Spiritum sanctum accepisse, aut Deum vidisse, aut in 80 babitantem sensisse, aut omnino aliquando hunc cordis incolam habuisse, poenitentia, inquam. compunctioneque non præcedente, et quasi a fonte semper scatentibus assiduo lacrymis; inun- dantibus nimirum, eluentibusque domicilium animæ, eamque ab igne inaccesso occupatam, et ardentem irrorantibus ac refrigerantibus. Qui igitur autumant dies ac noctes flere non esse possibile, seipsos omni virtute nudatos pro- dunt. Si enim sancti Patres mostri ita asseruerunt, dixeruntque, qui vult perturbationes amputare, Netu eas amputat, et qui vult comparare virtutes, fletu eas comparat, manifestum est, qui non quo- tidie fundit lacrymas eum neque perturbationes amputare, neque virtutes probe acquirere, etiamsi ad operain se dare arbitretur. Quid namique, oro te, instrumenta artis conducunt, si artifex non adsit, qui materiam tractare, et ex ca vas ido- neum conficere novit? Et quid olitori prodest, si hortum totuin subegerit, olerumque omne genus in eo seminaverit, atque plantaverit, si super ea cœlo imber non descenderit, aut si aqua irrigata non fuerint? Nihil prorsus. Sic neque qui in aliis virtutibus elaborat, easque persequitur, sine beata illa, et sancta domina, virtutumque omnium ar- chitecta ullum operæ pretium faciet. Ut enim im- perator sine exercitu suo infirmus est, et in cu· jusvis potestatem venire potest, nec imperator apparet, sed cæterorum hominum similis est : sic vicissim frequens exercitus, et castra impera- tore, aut summo duce suo destituta, levi negotio dissipantur, delenturque ab adversariis. Eodeni modo luctum ad reliquas virtutes habere se exi- stima. Exercitum enim in unum collectum, omnes isagogicas, ac veluti præcursorias virtutes esse cogita imperatorem, et ducem harum beatum illum luctum, et ploratum, per quem tota copiæ in aciem dıgeruntur, et ordinantur, incitantur, corroborantur, et arma capere ubi, quomodo, et quando, et quæ, et in quem, et cujusmodi ad- versarium, et qua occasione oporteat, certa lege docentur. Qui præterea mittendi speculatores, quales constituendæ excubiæ, quid, et quando respondendum hostium legatis. Licet enim solo affatu omnes cos in fugam vertere. Interdum ne in terpretare. (16) Vile Adnot, in orat. 30. Hanc Simeonis disputationem, aut caute lege, aut benigne ¡u-

187 SYMEONIS JUNIORIS 488 vis liomfhent non habeat, a quo ad salutem per- A tatis. Deinde bonorum a Deo ipsum diligentibus tinentia doceatur : paulatim exscindens ab anima sua, quæ ei ex hoc mundo právitates, et nequitiæ adhærescunt; illarumque loco virtutes introducens. Qui vero immunditia plenus est, et se magnifice circumspicit, ac sub potenti manu Dei bumiliari, Patrique spirituali cordis sui nequitias revelare, et ei adhærere, facereque et pati omnia quæ ad virtutem et Deum cum discretione perducunt, ho- minemque secundum ipsum perficiunt, non vult, pejor fiɩ quam in mundo erat, spiritu mundauo reverso, et in eo habitante, cum aliis septem ne- quam spiritibus. Et ita ille alius fratrem una se- cúm stadium ingressum tantum antegreditur, aut vincit, quantum qui liber, ac solutus currit, vin- culis et compedibus ferreis impeditum superat : at iste victus, in malis prioribus, aut deterioribus etiam permanet, nolens in deposcendis sibi sponte virtutis certaminibus, facinora bona facere. B C 1 Idcirco, ut supra docui, et Scriptura divinitus inspirata passim testatur, fructus actionis, et fru- ctuum conciliatrix, imo vero effectrix ac parens, et fabricatríx virtutum omnium compunctio est. Proinde qui affectiones turbidas amputare, aut virtutes possidere cupit, hanc præ bonis omnibus, et cum virtutibus omnibus diligenter consectetur necesse est, sine qua animam suam haud unquam puram intuebitur, atque ita etiam corporis puri- tatem neutiquam acquiret. Sine aqua siquidem ve- stimentum conspurcatum abluere non datur: et sine lacrymis anima ablui, atque a maculis inqui- namemtisque purgari multo minus potest. Ne ina- nes, animæque noxias, sive, ut verius dicam, pe- nitus falsas, et exitiosas excusationes excusemus : sed hane virtutum reginam toto pectore exquira- » us. Qui enim id toto animo facit, illam invenit : vel potius ipsa accedens, se cum labore requiren- tem invenit : el seu ære, seu ferro, seu adamante cor durius habuerit, simul atque advenerit, quavis cera illud mollius reddit. Est enim divinus quidam ignis, montes et petras resolvens, et complanans omnia, et in hortos comm:utans, animasque ipsum suscipientes alias quam erant efficiens. Nam in medio earum fit fons, unde aqua vitæ semper sa- liens, et emicans eas large irriget, et tanquam a C vase in eos qui prope, et eos qui longe deßuat, abundeque impleat animas, quæ sacra verba cum Bide suscipiunt. Eluit enim primo labes eorum, qui se inquinaverunt : postea vitio implicitas affe- ctiones una eluit, ac profligat, eas ceu vulnerum crustas abstrabens, puta nequitiam, invidiam, va- nam gloriam, et cætera omnia quæ illas conse- quuntur. Nec id solum, sed etiam ut flamma quæ. dam ambiens, sensim eas abolet, et in horas vel- uti spinas exurit, atque consumit : quæ etiam primum quidem perfectæ hujus libertatis et puri- præparatorum, ac repositorum desiderium inge- nerat. Hæc universa cum lacrymis, vel potius per lacrymas divinus compunctionis ignis operatur. Absque lacrymis autem, ut diximus (16), nihil bo rum aut in nobis ipsis, aut in aliis unquam factums est, neque fet. Nec enim ex divinis Scripturis quisquam probabit, citra facrymas, compunctio- nemque perpetuam aliquando quempiam purgatum fuisse, aut sanctitatem invenisse, aut Spiritum sanctum accepisse, aut Deum vidisse, aut in 80 babitantem sensisse, aut omnino aliquando hunc cordis incolam habuisse, poenitentia, inquam. compunctioneque non præcedente, et quasi a fonte semper scatentibus assiduo lacrymis; inun- dantibus nimirum, eluentibusque domicilium animæ, eamque ab igne inaccesso occupatam, et ardentem irrorantibus ac refrigerantibus. Qui igitur autumant dies ac noctes flere non esse possibile, seipsos omni virtute nudatos pro- dunt. Si enim sancti Patres mostri ita asseruerunt, dixeruntque, qui vult perturbationes amputare, Netu eas amputat, et qui vult comparare virtutes, fletu eas comparat, manifestum est, qui non quo- tidie fundit lacrymas eum neque perturbationes amputare, neque virtutes probe acquirere, etiamsi ad operain se dare arbitretur. Quid namique, oro te, instrumenta artis conducunt, si artifex non adsit, qui materiam tractare, et ex ca vas ido- neum conficere novit? Et quid olitori prodest, si hortum totuin subegerit, olerumque omne genus in eo seminaverit, atque plantaverit, si super ea cœlo imber non descenderit, aut si aqua irrigata non fuerint? Nihil prorsus. Sic neque qui in aliis virtutibus elaborat, easque persequitur, sine beata illa, et sancta domina, virtutumque omnium ar- chitecta ullum operæ pretium faciet. Ut enim im- perator sine exercitu suo infirmus est, et in cu· jusvis potestatem venire potest, nec imperator apparet, sed cæterorum hominum similis est : sic vicissim frequens exercitus, et castra impera- tore, aut summo duce suo destituta, levi negotio dissipantur, delenturque ab adversariis. Eodeni modo luctum ad reliquas virtutes habere se exi- stima. Exercitum enim in unum collectum, omnes isagogicas, ac veluti præcursorias virtutes esse cogita imperatorem, et ducem harum beatum illum luctum, et ploratum, per quem tota copiæ in aciem dıgeruntur, et ordinantur, incitantur, corroborantur, et arma capere ubi, quomodo, et quando, et quæ, et in quem, et cujusmodi ad- versarium, et qua occasione oporteat, certa lege docentur. Qui præterea mittendi speculatores, quales constituendæ excubiæ, quid, et quando respondendum hostium legatis. Licet enim solo affatu omnes cos in fugam vertere. Interdum ne in terpretare. (16) Vile Adnot, in orat. 30. Hanc Simeonis disputationem, aut caute lege, aut benigne ¡u-

439 ORATIO XXXII. 490 congressum quidem eos admittere. Qua item ra- A presso corde prosiliunt Incrymæ. Quæ insuper tioue, et quando in insidiis contra eos latenduni, de his disserit. lecto ejus libro, quis voluerit, co- et quibus in locis, et quanta manus ad hoc emit- gnoscet. tenda, ipse luctus non dubie constituit Sine his populus virtutum universus facile capitur. B Jam si et tu, quæ in dies legis et psallis, aut aliis legentibus audis, nihil omittendo, toto corde, cum humilitate et fide in omni vita præstiteris, amen evangelizo tibi gaudium magnum ". Nam si in his faciendis perstiterit, sitiendo, vigilando, usque ad mortem te subjiciendo, et obediendo præposito tuo indiscriminatim, omnem tribulatio- nem, injuriam, maledicta, calumniam, nec isthæc tantum, sed etiam flagella et verbera a fratribus tuis abjectioribus cum omni gratiarum actione sustinendo, ita erga eos affectus, ut.mala ab illis tibi illata non memineris, et pro eis oraveris, gaude et exsulta gaudio ineſſabili, quia non solum vesperi, mane et meridie, sed etiam edenti et bi- benti tibi, et sæpius cum aliis alloquenti, psal- lenti, et legenti, et precanti, et super lectulo re- cubanti ipsum Dei inexplicabile donum veniens, se dignabitur tę omnibus diebus vitæ tuæ, et comi- tabitur te in via, et cum diverteris, tecum diver- tet, et cum ministrante ministrabit, laborum tuorum molestias ac dolores consolans et recreans. Ac tum, quam bene convenienterque sanctus Si- mon dixerit, nemini communicandum absque la- crymis, et hoc fieri posse, et revera omnes deccro intelliges. Non enim ille, sed per illum Spiritus sanctus locutus est, et scripsit. Si namque sine peccato nullus est, nec infans, cujus est unius diei vita ", et nemo potest castum habere cor, clarum est, nec sine pœnitentia et lacrymis debere hominem, quantum in se est, vel unum, et solum diem in omni vita sua traducere. Quamvis enim lacrymis careat, nihilominus ex tota virtute, et anima eas desiderare debet: siquidem aliter pec- cati purus, et corde castus esse nequit. Atque idcirco cum omnibus, et præ omnibus bọc vestrum opus sit, fratres, pœnitentia, et ei conjuncta lamentatio, lamentationisque comites lacrymæ. Nec enim sine pœnitentia lamentum, nec sine lamento lacrymæ: sed hæc tria invicem sibi connexa sunt, et aliud sine alio apparere non potest. Ne quis ergo dicat, quotidie flere esse im- possibile; nam qui ita loquitur, etiam quotidie pœnitere dicit esse impossibile, et totam Scriptu- tam sacram evertit, ne dicam, ipsum quoque mandatum Dei, quo dicitur : Pœnitentiam agite, appropinquavit enim regnum cœlorum *. Et iterum : Petite et accipietis, quærite et invenictis, pulsale es aperietur vobis ". Si enim pœnitere, et lamentari, e: Bere quotidie ais impossibile, humiliare se, et semper gaudere, et sine intermissione orare ", quin etiam ipsum cor av omnibus perturbationibus et cogitationibus ad Deum spectandum habere liberum, tu ne unquam dices homini mortali esse possibile, et ab eo ista recte præstari posse ? haud dices. Et ita in numero inſidelium, non fidelium reponere. Nam si Deus hæc a nobis effici posse dixit, et præcepit, et assiduo clamat, tu autem contrarium affirmas, nempe, impossibilia nobis esse, p'ane nihil ab infideli differs. Vis igitur C uunquam Eucharistiam percipere sine lacrymis? ſac quæ abs te cantantur simul, et leguntur, tunc etiam istud præstare poteris. Audi Apostolum : Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur ". Quæ porro illa sant? Tu ne funditus ignoras? sed ne oratione longius procedamus, ipsa tibi Davidis verba sug- gerimus : Si ascendero, inquit, super lectum strali mei si dedero somnum oculis meis, et palpebris meis dormitationem : et requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Et rursum: Non est pax ossibus meis, a fucie peccatorum meorum, quonium iniquitates meæ supergressæ sunt caput meum, et velut onus grave grávalæ sunt super me. Putruerunt, et corruptæ sunt cicatrices meæ, a facie insipientiæ meæ. Labo- ravi, et incurvalus sum usque in finem: tota die contristatus ingrediebar. Afflictus et humiliatus sum nimis : rugiebam a gemitu cordis mei “. Et factus sum sicut passer solitarius in tecto: similis facius sum pelicano in solitudine. Qui cinerem tanquam paneṁn manducabam, et poluin meum cum fletx miscebam “. Laboravi in gemitu meo. Lavabo per singulas noctes lectum meum : lacrymis meis sɩra- tum meum rigabo ". Porro, etiam auctor Scale, sanctus Joannes ait : Sitis et vigilia premunt cor, se Matth. v, * Psal. c, 7-10. XXXVII, 4-9. PATROL. GR. CXX. Quod si quis multitudinem, gravitatemque sun- rum delictorum secum expendens humi cubare, et pervigilare noluerit, nec præ negligentia, et con- temptu putentes ac putridas vibices, affectibus ma- lis obnoxii appetitus, et anticipatarum opinionum, quæ eum ad stuporem istum perduxerunt, corri- gere sustinuerit, quæ vera insipientia est, quo D pacto paratum peccatoribus judicium, et damna- tionem apprehendet, et in dolore cordis sui plora- bit? Sic recusat tribulari laboribus et ærumnis perferendis, dum incurvatur usque in fidem, et tota die constristatus ingreditur, dum affligitur, et humiliatur nimis, rugit a gemitu cordis sui, et fit tanquam passer solitarius in tecto, et assimilatur pelicano in solitudine, dum affectione animi ho- spes et peregrinus fit ad omnia, quæ in monasterio, et in mundo sunt, et in parvis æque ut in magnis nihil ei licet, dum laborat in gemitu, et cinerem tanqua:n panem manducat, et potum suum cum 7. ** I Thess. v. 17. ' * Rom. 11, 13. "Psal. cxxxı. 3-5. • Psal. vi, 7. ** Luc. 11, 10. Job xiv, 4 sec. LXX. Psal. 16 17. * Matth

439 ORATIO XXXII. 490 congressum quidem eos admittere. Qua item ra- A presso corde prosiliunt Incrymæ. Quæ insuper tioue, et quando in insidiis contra eos latenduni, de his disserit. lecto ejus libro, quis voluerit, co- et quibus in locis, et quanta manus ad hoc emit- gnoscet. tenda, ipse luctus non dubie constituit Sine his populus virtutum universus facile capitur. B Jam si et tu, quæ in dies legis et psallis, aut aliis legentibus audis, nihil omittendo, toto corde, cum humilitate et fide in omni vita præstiteris, amen evangelizo tibi gaudium magnum ". Nam si in his faciendis perstiterit, sitiendo, vigilando, usque ad mortem te subjiciendo, et obediendo præposito tuo indiscriminatim, omnem tribulatio- nem, injuriam, maledicta, calumniam, nec isthæc tantum, sed etiam flagella et verbera a fratribus tuis abjectioribus cum omni gratiarum actione sustinendo, ita erga eos affectus, ut.mala ab illis tibi illata non memineris, et pro eis oraveris, gaude et exsulta gaudio ineſſabili, quia non solum vesperi, mane et meridie, sed etiam edenti et bi- benti tibi, et sæpius cum aliis alloquenti, psal- lenti, et legenti, et precanti, et super lectulo re- cubanti ipsum Dei inexplicabile donum veniens, se dignabitur tę omnibus diebus vitæ tuæ, et comi- tabitur te in via, et cum diverteris, tecum diver- tet, et cum ministrante ministrabit, laborum tuorum molestias ac dolores consolans et recreans. Ac tum, quam bene convenienterque sanctus Si- mon dixerit, nemini communicandum absque la- crymis, et hoc fieri posse, et revera omnes deccro intelliges. Non enim ille, sed per illum Spiritus sanctus locutus est, et scripsit. Si namque sine peccato nullus est, nec infans, cujus est unius diei vita ", et nemo potest castum habere cor, clarum est, nec sine pœnitentia et lacrymis debere hominem, quantum in se est, vel unum, et solum diem in omni vita sua traducere. Quamvis enim lacrymis careat, nihilominus ex tota virtute, et anima eas desiderare debet: siquidem aliter pec- cati purus, et corde castus esse nequit. Atque idcirco cum omnibus, et præ omnibus bọc vestrum opus sit, fratres, pœnitentia, et ei conjuncta lamentatio, lamentationisque comites lacrymæ. Nec enim sine pœnitentia lamentum, nec sine lamento lacrymæ: sed hæc tria invicem sibi connexa sunt, et aliud sine alio apparere non potest. Ne quis ergo dicat, quotidie flere esse im- possibile; nam qui ita loquitur, etiam quotidie pœnitere dicit esse impossibile, et totam Scriptu- tam sacram evertit, ne dicam, ipsum quoque mandatum Dei, quo dicitur : Pœnitentiam agite, appropinquavit enim regnum cœlorum *. Et iterum : Petite et accipietis, quærite et invenictis, pulsale es aperietur vobis ". Si enim pœnitere, et lamentari, e: Bere quotidie ais impossibile, humiliare se, et semper gaudere, et sine intermissione orare ", quin etiam ipsum cor av omnibus perturbationibus et cogitationibus ad Deum spectandum habere liberum, tu ne unquam dices homini mortali esse possibile, et ab eo ista recte præstari posse ? haud dices. Et ita in numero inſidelium, non fidelium reponere. Nam si Deus hæc a nobis effici posse dixit, et præcepit, et assiduo clamat, tu autem contrarium affirmas, nempe, impossibilia nobis esse, p'ane nihil ab infideli differs. Vis igitur C uunquam Eucharistiam percipere sine lacrymis? ſac quæ abs te cantantur simul, et leguntur, tunc etiam istud præstare poteris. Audi Apostolum : Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur ". Quæ porro illa sant? Tu ne funditus ignoras? sed ne oratione longius procedamus, ipsa tibi Davidis verba sug- gerimus : Si ascendero, inquit, super lectum strali mei si dedero somnum oculis meis, et palpebris meis dormitationem : et requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Et rursum: Non est pax ossibus meis, a fucie peccatorum meorum, quonium iniquitates meæ supergressæ sunt caput meum, et velut onus grave grávalæ sunt super me. Putruerunt, et corruptæ sunt cicatrices meæ, a facie insipientiæ meæ. Labo- ravi, et incurvalus sum usque in finem: tota die contristatus ingrediebar. Afflictus et humiliatus sum nimis : rugiebam a gemitu cordis mei “. Et factus sum sicut passer solitarius in tecto: similis facius sum pelicano in solitudine. Qui cinerem tanquam paneṁn manducabam, et poluin meum cum fletx miscebam “. Laboravi in gemitu meo. Lavabo per singulas noctes lectum meum : lacrymis meis sɩra- tum meum rigabo ". Porro, etiam auctor Scale, sanctus Joannes ait : Sitis et vigilia premunt cor, se Matth. v, * Psal. c, 7-10. XXXVII, 4-9. PATROL. GR. CXX. Quod si quis multitudinem, gravitatemque sun- rum delictorum secum expendens humi cubare, et pervigilare noluerit, nec præ negligentia, et con- temptu putentes ac putridas vibices, affectibus ma- lis obnoxii appetitus, et anticipatarum opinionum, quæ eum ad stuporem istum perduxerunt, corri- gere sustinuerit, quæ vera insipientia est, quo D pacto paratum peccatoribus judicium, et damna- tionem apprehendet, et in dolore cordis sui plora- bit? Sic recusat tribulari laboribus et ærumnis perferendis, dum incurvatur usque in fidem, et tota die constristatus ingreditur, dum affligitur, et humiliatur nimis, rugit a gemitu cordis sui, et fit tanquam passer solitarius in tecto, et assimilatur pelicano in solitudine, dum affectione animi ho- spes et peregrinus fit ad omnia, quæ in monasterio, et in mundo sunt, et in parvis æque ut in magnis nihil ei licet, dum laborat in gemitu, et cinerem tanqua:n panem manducat, et potum suum cum 7. ** I Thess. v. 17. ' * Rom. 11, 13. "Psal. cxxxı. 3-5. • Psal. vi, 7. ** Luc. 11, 10. Job xiv, 4 sec. LXX. Psal. 16 17. * Matth

156 Ἐν ψυχαῖς ἐχούσαις ἄρα ἔλεον δαψιλεστάτως καί πρό τούτου καί σύν τούτῳ πίστιν, ἔργα τε τήν πίστιν βεβαιοῦντα κεκτημέναις ταύταις, ὡσεί λύχνῳ πλήρει καί ἐλαίου καί στυπείου πῦρ ἐμβάλλει ὁ Δεσπότης, ὅ ὁ κόσμος οὐ κατεῖδεν οὐδέ κατιδεῖν ἰσχύει (Κόσμον λέγω τούς ἐν κόσμῳ καί τά κοσμικά φρονοῦντας). Ὥσπερ ἅπτει δέ ὁ λύχνος, ἐν τοῖς αἰσθητοῖς σοι λέγω, ὅταν τῷ πυρί προσψαύσῃ, (239) οὕτω καί πνευματικῶς μοι νόει λέγειν ταῖς ψυχαῖς προσψαύειν καί ἀνάπτειν πῦρ τό θεῖον. Πρίν προσψαύσῃ, πῶς ἀνάψει; Πρίν βληθῇ δέ, πῶς προσψαύσει; Ὄντως οὐδαμῶς, οὐδ᾿ ὅλως! Ὅταν δέ ὁ λύχνος ἅπτῃ καί τρανῶς φωτίζῃ πάντας, καί τό ἔλαιον ἐκλείψῃ, οὐ σβεσθήσεται ὁ λύχνος; Θέα μοι καί ἄλλο μεῖζον, ὅ φοβεῖ με πλέον πάντων! Φαίνοντά μου λύχνον μέγα ἐν ἐλαίου δαψιλείᾳ, ἀφθονίᾳ τε στυπείου, μῦς ἐλθών ἤ ἕτερόν τι ἤ κατέστρεψε τόν λύχνον ἤ κατά μικρόν ἐκλεῖξαν ἔπιε τό ἔλαιόν τε ἔφαγέ τε τό στυπεῖον καί τήν λαμπάδα ἔσβεσε. Τό δ᾿ ἔτι θαυμαστότερον, ὅτι τό στυπεῖον ὅλον, ὅπερ θρυαλλίς καλεῖται, ἐμπεσόν ἐν τῷ ἐλαίῳ σβέννυται τό πῦρ εὐθέως, καί ὑπάρχει μοι ὁ λύχνος

156 Ἐν ψυχαῖς ἐχούσαις ἄρα ἔλεον δαψιλεστάτως καί πρό τούτου καί σύν τούτῳ πίστιν, ἔργα τε τήν πίστιν βεβαιοῦντα κεκτημέναις ταύταις, ὡσεί λύχνῳ πλήρει καί ἐλαίου καί στυπείου πῦρ ἐμβάλλει ὁ Δεσπότης, ὅ ὁ κόσμος οὐ κατεῖδεν οὐδέ κατιδεῖν ἰσχύει (Κόσμον λέγω τούς ἐν κόσμῳ καί τά κοσμικά φρονοῦντας). Ὥσπερ ἅπτει δέ ὁ λύχνος, ἐν τοῖς αἰσθητοῖς σοι λέγω, ὅταν τῷ πυρί προσψαύσῃ, (239) οὕτω καί πνευματικῶς μοι νόει λέγειν ταῖς ψυχαῖς προσψαύειν καί ἀνάπτειν πῦρ τό θεῖον. Πρίν προσψαύσῃ, πῶς ἀνάψει; Πρίν βληθῇ δέ, πῶς προσψαύσει; Ὄντως οὐδαμῶς, οὐδ᾿ ὅλως! Ὅταν δέ ὁ λύχνος ἅπτῃ καί τρανῶς φωτίζῃ πάντας, καί τό ἔλαιον ἐκλείψῃ, οὐ σβεσθήσεται ὁ λύχνος; Θέα μοι καί ἄλλο μεῖζον, ὅ φοβεῖ με πλέον πάντων! Φαίνοντά μου λύχνον μέγα ἐν ἐλαίου δαψιλείᾳ, ἀφθονίᾳ τε στυπείου, μῦς ἐλθών ἤ ἕτερόν τι ἤ κατέστρεψε τόν λύχνον ἤ κατά μικρόν ἐκλεῖξαν ἔπιε τό ἔλαιόν τε ἔφαγέ τε τό στυπεῖον καί τήν λαμπάδα ἔσβεσε. Τό δ᾿ ἔτι θαυμαστότερον, ὅτι τό στυπεῖον ὅλον, ὅπερ θρυαλλίς καλεῖται, ἐμπεσόν ἐν τῷ ἐλαίῳ σβέννυται τό πῦρ εὐθέως, καί ὑπάρχει μοι ὁ λύχνος

493 ORATIO XXXIII. 491 Incertum, etiam instabile, non sperabile, et incertae A allata in medium quinque fatuarum virginum Aidei est. Qui enim gratia cor non stabilivit, non aliunde spem non confundentem, et indubiam un- quam acquiret, nt opinor. Qua qui caret, per quid alfud in occursum Domini cum sanctis rapie- tur ? Per quid et lampas tunc nostra, exstincta ab bis quæ hic sunt, redaccendetur ? ubi et unde oleum invenietur? et quinam ignis, quæso, hanc accensurus est ? aut unde, aut quomodo, ut tunc parati hilariter cum lampadibus Sponso obviam eamus? Cum enim velut enim e somnis consur- rexerimus, illico, ut auditis, ad occursuin cursuri sumus. Si igitur sedentes, et in monumentis dor- mientes tuba insonans nos expergefaciet, nos au- tem non ante velut lampades accensas habeamus animas, sed aut nihil penitus, aut parum lucentes inveniamur, et jam exstinguendi secundum vocem evangelicam, ubi tunc aut prorsus exstinctas re- daccendendi, aut jam oleo deficiente aliquantulum infundendi copia erit? Nihil profecto uspiam in- ♥. Riemus. Quamobrem ex hoc tempore eas per pœnitentiam, et lacrymas luculenter accendere conemur, ut in resurrectione Sponso cum luce oc- curramus, et cum ipso in regnum cœlorum ingre- diamur, ac bonis sempiternis perfruamur. Quæ eveniant nobis omnibus in ipso Christo Deo no- stro, quem decet omnis gloria, honor et adoratio cum Patre et sancto Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XXXIII. ARGUMENTUM. De pœnitentia, et tantum facultates distribuere, seque rebus omnibus nudare, ad, purgationem animæ nobis haud sufficere, nisi luctum insuper kabeamus. De exsilío Adami, el si post transgres- sionem pœnituisset, paradiso ejiciendum non fuisse. Quantum boni pœnitentia post lapsum ei attulerit. Quomodo vere pænitendum sit, B C parabola”, demonstrat nobis omnibus, et pronun- tiat, nihil nobis commodare puritatem corporis, i reliquis virtutibus destituti simus. Illæ enim parti- culatim oleum habentes in vasis suis, id est, aliquarum virtutum, externorumque recte facto-· rum, et quorumdam charisınatum participes (quare et lampades earum aliquandiu -arserunt), per ne- gligentiam, ignorantiam, socordiam ad sunt. Non enim ignem exteriorem' damnatæ Bona est pœnitentia, et qua inde emanat utili- tas. Quod cum nosset, qui novit omnia Jesus Christus Dominus ac Deus noster: Pænitentiam agite, inquit, appropinquavil enim regnum cœlo- ram 7. Quod si intelligere avelis, quo pacto citra pœnitentiain, et pœnitentiam ex animo, qualem Scriptura sancta a nobis requirit, salvari non D possumus, ipsum Apostolum clamantem audite : Omne peccatum extra corpus est : qui autem forni- catur, in corpus suum peccat ". Et iterum : Mani- jestari nos omnes oportet ante tribunal Christi, ul recipiat unusquisque, prout gessit in corpore suo sive bonum, sive malum". Potest igitur hinc qui- libet sæpenumero dicere, Gratias ago Deo, quan- doquidem nulla prava actione contaminavi mem- brum corporis mei : quod quidem ego omnis iniquitatis operarius adhuc dicere nequeo. Et capit nimirum ex hoc solatium, quia extra pecca- tum sui corporis est. Sed contradicit Dominus, et ་་ 7ª Matth. iv, 17. "1 Cor. vi, 18. suam ' internas motiones a malignis spiritibus in ip- sis concitatas curaverunt, nec exacte cogno- verunt, sed ab adversariorum instigationibus forum mentes in consensu cogitationum cor- ruptæ sunt, inescatæ ab ipsis, et devictæ, et occulte eis communicantes, invidiæ, emulationi, contentioni, rixa, odio, iræ, nequitia, malevolen- tiæ, vanæ gloriæ, studio hominibus placendi complacentiæ, avaritiæ, concupiscentiæ carnis, in cogitationibus voluptatem operantes, increduli- tati, metus vacuitati, timiditati, acediæ, tristitiæ, contradicentiæ, tumori, somino, opinioni propriæ, justitiæ, elationi, arrogantiæ, aviditati, luxuriæ, avaritiæ, desperationi reliquisque subtilibus im. probitatis effectis. Etiam ipse B. Paulus apostolus cum Domino consentiens, clamat: 'Pacem sequi- mini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum”. Cur usus est verbo Sequimini ? Quia nos una hora fieri, et esse sanctos impossi- bile est. A parvis enim ducto initio, ad sanctitu- dinem puritatemque sensim progredi oportet, et quia quamvis mille annos in hac vita maneremus, nunquam ejus perfectionem attingere possumus : sed semper quotidie, ac si fundamentum ponere- mus, inciperemusque, in ea contendere debemus. Quod idem rursus indicavit, cum ita scripsit : Persequor, si quo modo comprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo Jesu”. Quapropter oro, attendite dictis, et Venito adoremus, ac procidamus ante bouum ac benignum Deum. Præveniamus faciem ejus in confessione, et ploremus ante eum, qui fecit nos; quia ipse est Dominus Deus nosier : nos autem populus ejus, et oves pascuæ ejus", et non avertet facieın suam a nobis, tantum pœniteat nos peccatorum ex intimis præcordiis, et abjiciamus a nobis non solum miala opera nostra, sed et ipsas malas et immundas cogitationes cordis nostri ejiciamus, sicut scriptum est? Scindile corda vestra, et non vestimenta ve- stra”. Quid enim habet emolumenti, obsecro, si omnibus fortunis nostris in pauperes distributis, a peccato non abstinuerimus, nec illud oderimus ? Quid tum porro, si re ipsa, et actu corporale peccatum non perpetremus, animo autem cum fœdis et immundis cogitationibus commercium habeanius, secretoque peccatum designemus, et "Il Cor. v. Philipp. m,`12. 79 Psal. xciv, 6, 7. " Job 11, 13. 76 10. 7 Matth. xxv, i seqq. Hebr. xu, 44.

493 ORATIO XXXIII. 491 Incertum, etiam instabile, non sperabile, et incertae A allata in medium quinque fatuarum virginum Aidei est. Qui enim gratia cor non stabilivit, non aliunde spem non confundentem, et indubiam un- quam acquiret, nt opinor. Qua qui caret, per quid alfud in occursum Domini cum sanctis rapie- tur ? Per quid et lampas tunc nostra, exstincta ab bis quæ hic sunt, redaccendetur ? ubi et unde oleum invenietur? et quinam ignis, quæso, hanc accensurus est ? aut unde, aut quomodo, ut tunc parati hilariter cum lampadibus Sponso obviam eamus? Cum enim velut enim e somnis consur- rexerimus, illico, ut auditis, ad occursuin cursuri sumus. Si igitur sedentes, et in monumentis dor- mientes tuba insonans nos expergefaciet, nos au- tem non ante velut lampades accensas habeamus animas, sed aut nihil penitus, aut parum lucentes inveniamur, et jam exstinguendi secundum vocem evangelicam, ubi tunc aut prorsus exstinctas re- daccendendi, aut jam oleo deficiente aliquantulum infundendi copia erit? Nihil profecto uspiam in- ♥. Riemus. Quamobrem ex hoc tempore eas per pœnitentiam, et lacrymas luculenter accendere conemur, ut in resurrectione Sponso cum luce oc- curramus, et cum ipso in regnum cœlorum ingre- diamur, ac bonis sempiternis perfruamur. Quæ eveniant nobis omnibus in ipso Christo Deo no- stro, quem decet omnis gloria, honor et adoratio cum Patre et sancto Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XXXIII. ARGUMENTUM. De pœnitentia, et tantum facultates distribuere, seque rebus omnibus nudare, ad, purgationem animæ nobis haud sufficere, nisi luctum insuper kabeamus. De exsilío Adami, el si post transgres- sionem pœnituisset, paradiso ejiciendum non fuisse. Quantum boni pœnitentia post lapsum ei attulerit. Quomodo vere pænitendum sit, B C parabola”, demonstrat nobis omnibus, et pronun- tiat, nihil nobis commodare puritatem corporis, i reliquis virtutibus destituti simus. Illæ enim parti- culatim oleum habentes in vasis suis, id est, aliquarum virtutum, externorumque recte facto-· rum, et quorumdam charisınatum participes (quare et lampades earum aliquandiu -arserunt), per ne- gligentiam, ignorantiam, socordiam ad sunt. Non enim ignem exteriorem' damnatæ Bona est pœnitentia, et qua inde emanat utili- tas. Quod cum nosset, qui novit omnia Jesus Christus Dominus ac Deus noster: Pænitentiam agite, inquit, appropinquavil enim regnum cœlo- ram 7. Quod si intelligere avelis, quo pacto citra pœnitentiain, et pœnitentiam ex animo, qualem Scriptura sancta a nobis requirit, salvari non D possumus, ipsum Apostolum clamantem audite : Omne peccatum extra corpus est : qui autem forni- catur, in corpus suum peccat ". Et iterum : Mani- jestari nos omnes oportet ante tribunal Christi, ul recipiat unusquisque, prout gessit in corpore suo sive bonum, sive malum". Potest igitur hinc qui- libet sæpenumero dicere, Gratias ago Deo, quan- doquidem nulla prava actione contaminavi mem- brum corporis mei : quod quidem ego omnis iniquitatis operarius adhuc dicere nequeo. Et capit nimirum ex hoc solatium, quia extra pecca- tum sui corporis est. Sed contradicit Dominus, et ་་ 7ª Matth. iv, 17. "1 Cor. vi, 18. suam ' internas motiones a malignis spiritibus in ip- sis concitatas curaverunt, nec exacte cogno- verunt, sed ab adversariorum instigationibus forum mentes in consensu cogitationum cor- ruptæ sunt, inescatæ ab ipsis, et devictæ, et occulte eis communicantes, invidiæ, emulationi, contentioni, rixa, odio, iræ, nequitia, malevolen- tiæ, vanæ gloriæ, studio hominibus placendi complacentiæ, avaritiæ, concupiscentiæ carnis, in cogitationibus voluptatem operantes, increduli- tati, metus vacuitati, timiditati, acediæ, tristitiæ, contradicentiæ, tumori, somino, opinioni propriæ, justitiæ, elationi, arrogantiæ, aviditati, luxuriæ, avaritiæ, desperationi reliquisque subtilibus im. probitatis effectis. Etiam ipse B. Paulus apostolus cum Domino consentiens, clamat: 'Pacem sequi- mini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum”. Cur usus est verbo Sequimini ? Quia nos una hora fieri, et esse sanctos impossi- bile est. A parvis enim ducto initio, ad sanctitu- dinem puritatemque sensim progredi oportet, et quia quamvis mille annos in hac vita maneremus, nunquam ejus perfectionem attingere possumus : sed semper quotidie, ac si fundamentum ponere- mus, inciperemusque, in ea contendere debemus. Quod idem rursus indicavit, cum ita scripsit : Persequor, si quo modo comprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo Jesu”. Quapropter oro, attendite dictis, et Venito adoremus, ac procidamus ante bouum ac benignum Deum. Præveniamus faciem ejus in confessione, et ploremus ante eum, qui fecit nos; quia ipse est Dominus Deus nosier : nos autem populus ejus, et oves pascuæ ejus", et non avertet facieın suam a nobis, tantum pœniteat nos peccatorum ex intimis præcordiis, et abjiciamus a nobis non solum miala opera nostra, sed et ipsas malas et immundas cogitationes cordis nostri ejiciamus, sicut scriptum est? Scindile corda vestra, et non vestimenta ve- stra”. Quid enim habet emolumenti, obsecro, si omnibus fortunis nostris in pauperes distributis, a peccato non abstinuerimus, nec illud oderimus ? Quid tum porro, si re ipsa, et actu corporale peccatum non perpetremus, animo autem cum fœdis et immundis cogitationibus commercium habeanius, secretoque peccatum designemus, et "Il Cor. v. Philipp. m,`12. 79 Psal. xciv, 6, 7. " Job 11, 13. 76 10. 7 Matth. xxv, i seqq. Hebr. xu, 44.

495 SYMEONIS JUNIORIS . 496 at, effrenatis affectionibus regnum quoddam tyran- A sanctus per prophetam David inquit: Non acci- nidemque patiamur? Cum facultatibus nostris, etiam quæ diximus malorum consuetam servitu- tem, quæso, projiciamus, neve hic consistamus, verum pœnitentiæ lacrymis quoque corum sordes studiose abluamus. Quemadmodum enim ipse im- perator, qui diadema et purpuram imperii syın- bola gestat, qui immensos auri argentique thesau- ros possidet, et in throno excelso et elevato cousidet, si cœnum ac fuliginem alicunde volens sustulerit, ipsisque manibus totam faciem suam obleverit, atque omnes sensus obstruxerit, ut ne- que audire, neque odorari possit : deinde facti pœnitens, et se malo hoc liberare quærens, non celeriter cubiculum suum ingrediatur, multaque aqua lutum illud ac fuliginem abluat, atque ita denuo in solio, ut antea, mundatus, in solio, in- `quam, regni sui resideat, sed højus loco tantum- modo omnes thesauros suos egentibus dispertiat, omniaque bona sua mobilia et immobilia illis dilargiatur, nihil hinc sibi proderit, nisi aqua lutum ac fuliginem abluerit: quin etiam aspi- cientibus risum movebit, in medio asseclarum ac procerum suorum instar pomenti seu spectri »bversaus : sic nec alius quispiam sibi quæstum colliget, si omnibus opibus suis in paupères effu- sis, quamvis inopiam mendicitatemque susceperit, peccare tamen non desierit, nec per pœnitentiain et lacrymas animam suam eluerit. Quicunque piam de domo tua vitulos, et de gregibus tuis hircos, quoniam mea sunt omnia, et quæ sequuntur. Et rursum : Si voluisses, sacrificium dedissem utique, holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spi- ritus contribulatus: cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies*. Hæc etiam cum sciret Do- minus, dicebat : Nolite putare, quoniam reni sol- vere legem aut prophetas. Non veni solvere, sed adimplere*. Non enim per terreną medicamenta, hoc est, per corporales justitias donorum, sacri- ficiorum, holocaustorum, et reliquorum ab anių:a morbum in spectabilem turbidorum motuum depellere poterat. Hinc et Joannes; Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi *. Et iterum Paulus : B Lex enim spiritus vitæ (quod est Evangelium) liberavit nos a lege peccali et mortis”. Placet autem discere, quomodo Christus legem et pro- phetas impleat? Lex ait : Non occidas; Christus, Ne irascaris. Lex, Non machaberis; Christus, Nor concupisces. Lex, Non pejerabis; Christus, Non jurabis omnino”. Qui ergo non irascitur, qui tan- dem occidet? qui non concupiscit, quomodo mo- chabitur? qui penitus non jurat, quomodo peje. rabit? radices enim peccatorum Salvator per le- gem Spiritus sui ab ista anima evellit. Et hæc plenitudo legis, ut homo sit, et vivat in solis man- datis ejus, ut sola illius jussa servet et operetur. Contra omnia enim peccata omnia mandata enim homo, perinde ut ego damnatus, peccavit, C Christi nobis data sunt, et´in his sõlis vivendum et cœno voluptatum sensus animæ suæ obturavit, quamvis rem suam omnem pauperibus donaverit, omnemque gloriam dignitatum, pulcherrime ædi- ficatas ædes, nobiles equos, greges, armenta, servos, omnem suam familiam, et cognatos reli- querit, cgensque, et inops monachi habitum inducrit, attamen, ut re quadam vitæ suæ neces- saria eget pœnitentiæ lacrymis, quibus cœnum peccatorum suorum abluat, eoque magis, si adbuc, quemadmodum ego, fuligineın et cœnum plurimoruin delictorum suorum non in facie solum et manibus, sed omnino in toto corpore circum- ferat. Haud enim unica facultatum largitio ad pu- rum animi statum nobis sat est, fratres, nisi etiam lamenteur et ploremus ex animo. atque operandum ei qui vitam æternam desiderat adipisci : in cæteris omnibus esse velut mortuum, omni functione carentein: Si verba mea in vobis manserint, ait Dominus, quodcunque volueritis, peletis, et fiet vobis ". Sequamur ergo Verbum sedulo, donec ad locum perveniamus ubi Christus ipse est : illuc enim se sequentes trahit, et in Sancta sanctorum introducit, ut magnus ponti- fex quo, quoad nos attinet, ipse pro nobis Præ- cursor introivit, sicut ipsemet inquit ; Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Ego enim sum via, veritas, et vita". Et alio loco: Volo, Pater, ut quos dedisti mihi, ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam quam dedisti miki”. Cum ipse itaque cruci configamur, per omnium tentationura nos invadentium tolerantiam, et per voluptates hujus vitæ commoriamur ei, ut etiam vivamus cum eo. Cum ipso puris mentibus viam ad cœlium ducentem ambulemus. Gradientibus etenim nobis per viam mandatorum Domini ac Dei nostri, eum¬ que sequentibus, nec retro pedem referentibus, nibil inimicus nocere poterit, maxime si cum f- deli duce, bonisque comitibus incesserimus. Me- tuamus exemplum ob sterilitatem maledictæ ficus, et Christo dignos pœnitentiæ fructus offeramus : ne per ignaviam animæ dormitantes, lampade, 8ª Psal. xlix, 9. Psal. L, 18, 19. **Matth. v, 17. Joan. xv, 7. 30 Juan. xiv, K. Puto equidem, nisi ego memetipsum omni sedu- litate a maculis peccatorum meorum fusis lacrymis expurgem, sed ita turpatus vitam compleam, jure optimo me a Deo et angelis ejus irrisom, et cum dæmonibus in ignem æternum deturbatum iri. Et revera sic est, fratres; Nihil enim intulimus in hunc mundum”, ut cum peccaverimus, id ipsum Deo ad peccata nostra redimenda pretii loco per- solvamus : Quid enim dabit homo Deo, ait Aposto- lus, et retribuetur ei*? Hoc est verum judicium, hæc justa el vera humilitas; sicut et Spiritus D • Tim. vi, 7. •¹ Rom. x, 35. » Joan. xvii, 21. Joan. 1, 29. Rom. viii, 2. "Exod. xx, 13 seqq. 5 Matth. v, 21 seqq.

495 SYMEONIS JUNIORIS . 496 at, effrenatis affectionibus regnum quoddam tyran- A sanctus per prophetam David inquit: Non acci- nidemque patiamur? Cum facultatibus nostris, etiam quæ diximus malorum consuetam servitu- tem, quæso, projiciamus, neve hic consistamus, verum pœnitentiæ lacrymis quoque corum sordes studiose abluamus. Quemadmodum enim ipse im- perator, qui diadema et purpuram imperii syın- bola gestat, qui immensos auri argentique thesau- ros possidet, et in throno excelso et elevato cousidet, si cœnum ac fuliginem alicunde volens sustulerit, ipsisque manibus totam faciem suam obleverit, atque omnes sensus obstruxerit, ut ne- que audire, neque odorari possit : deinde facti pœnitens, et se malo hoc liberare quærens, non celeriter cubiculum suum ingrediatur, multaque aqua lutum illud ac fuliginem abluat, atque ita denuo in solio, ut antea, mundatus, in solio, in- `quam, regni sui resideat, sed højus loco tantum- modo omnes thesauros suos egentibus dispertiat, omniaque bona sua mobilia et immobilia illis dilargiatur, nihil hinc sibi proderit, nisi aqua lutum ac fuliginem abluerit: quin etiam aspi- cientibus risum movebit, in medio asseclarum ac procerum suorum instar pomenti seu spectri »bversaus : sic nec alius quispiam sibi quæstum colliget, si omnibus opibus suis in paupères effu- sis, quamvis inopiam mendicitatemque susceperit, peccare tamen non desierit, nec per pœnitentiain et lacrymas animam suam eluerit. Quicunque piam de domo tua vitulos, et de gregibus tuis hircos, quoniam mea sunt omnia, et quæ sequuntur. Et rursum : Si voluisses, sacrificium dedissem utique, holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spi- ritus contribulatus: cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies*. Hæc etiam cum sciret Do- minus, dicebat : Nolite putare, quoniam reni sol- vere legem aut prophetas. Non veni solvere, sed adimplere*. Non enim per terreną medicamenta, hoc est, per corporales justitias donorum, sacri- ficiorum, holocaustorum, et reliquorum ab anių:a morbum in spectabilem turbidorum motuum depellere poterat. Hinc et Joannes; Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi *. Et iterum Paulus : B Lex enim spiritus vitæ (quod est Evangelium) liberavit nos a lege peccali et mortis”. Placet autem discere, quomodo Christus legem et pro- phetas impleat? Lex ait : Non occidas; Christus, Ne irascaris. Lex, Non machaberis; Christus, Nor concupisces. Lex, Non pejerabis; Christus, Non jurabis omnino”. Qui ergo non irascitur, qui tan- dem occidet? qui non concupiscit, quomodo mo- chabitur? qui penitus non jurat, quomodo peje. rabit? radices enim peccatorum Salvator per le- gem Spiritus sui ab ista anima evellit. Et hæc plenitudo legis, ut homo sit, et vivat in solis man- datis ejus, ut sola illius jussa servet et operetur. Contra omnia enim peccata omnia mandata enim homo, perinde ut ego damnatus, peccavit, C Christi nobis data sunt, et´in his sõlis vivendum et cœno voluptatum sensus animæ suæ obturavit, quamvis rem suam omnem pauperibus donaverit, omnemque gloriam dignitatum, pulcherrime ædi- ficatas ædes, nobiles equos, greges, armenta, servos, omnem suam familiam, et cognatos reli- querit, cgensque, et inops monachi habitum inducrit, attamen, ut re quadam vitæ suæ neces- saria eget pœnitentiæ lacrymis, quibus cœnum peccatorum suorum abluat, eoque magis, si adbuc, quemadmodum ego, fuligineın et cœnum plurimoruin delictorum suorum non in facie solum et manibus, sed omnino in toto corpore circum- ferat. Haud enim unica facultatum largitio ad pu- rum animi statum nobis sat est, fratres, nisi etiam lamenteur et ploremus ex animo. atque operandum ei qui vitam æternam desiderat adipisci : in cæteris omnibus esse velut mortuum, omni functione carentein: Si verba mea in vobis manserint, ait Dominus, quodcunque volueritis, peletis, et fiet vobis ". Sequamur ergo Verbum sedulo, donec ad locum perveniamus ubi Christus ipse est : illuc enim se sequentes trahit, et in Sancta sanctorum introducit, ut magnus ponti- fex quo, quoad nos attinet, ipse pro nobis Præ- cursor introivit, sicut ipsemet inquit ; Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Ego enim sum via, veritas, et vita". Et alio loco: Volo, Pater, ut quos dedisti mihi, ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam quam dedisti miki”. Cum ipse itaque cruci configamur, per omnium tentationura nos invadentium tolerantiam, et per voluptates hujus vitæ commoriamur ei, ut etiam vivamus cum eo. Cum ipso puris mentibus viam ad cœlium ducentem ambulemus. Gradientibus etenim nobis per viam mandatorum Domini ac Dei nostri, eum¬ que sequentibus, nec retro pedem referentibus, nibil inimicus nocere poterit, maxime si cum f- deli duce, bonisque comitibus incesserimus. Me- tuamus exemplum ob sterilitatem maledictæ ficus, et Christo dignos pœnitentiæ fructus offeramus : ne per ignaviam animæ dormitantes, lampade, 8ª Psal. xlix, 9. Psal. L, 18, 19. **Matth. v, 17. Joan. xv, 7. 30 Juan. xiv, K. Puto equidem, nisi ego memetipsum omni sedu- litate a maculis peccatorum meorum fusis lacrymis expurgem, sed ita turpatus vitam compleam, jure optimo me a Deo et angelis ejus irrisom, et cum dæmonibus in ignem æternum deturbatum iri. Et revera sic est, fratres; Nihil enim intulimus in hunc mundum”, ut cum peccaverimus, id ipsum Deo ad peccata nostra redimenda pretii loco per- solvamus : Quid enim dabit homo Deo, ait Aposto- lus, et retribuetur ei*? Hoc est verum judicium, hæc justa el vera humilitas; sicut et Spiritus D • Tim. vi, 7. •¹ Rom. x, 35. » Joan. xvii, 21. Joan. 1, 29. Rom. viii, 2. "Exod. xx, 13 seqq. 5 Matth. v, 21 seqq.

καί δεσμῶν ἀπαλλαγέντος, δίδωσί μοι χεῖρα θείαν, ἀνιστᾷ με τοῦ βορβόρου, ὅλος περιπλέκεταί με, ἐπιπίπτει τῷ τραχήλῳ Οἴμοι, πῶς ὑποίσω ταῦτα; καί καταφιλεῖ συχνῶς με. Ἐκλυθέντα δέ με ὅλον καί ἰσχύν ἀποβαλόντα Φεῦ μοι, πῶς χαράξω ταῦτα; αἴρει με ἐπί τῶν ὤμων ὤ ἀγάπη, ὤ χρηστότης! – καί ἐξάγει με τοῦ ᾅδου, τοῦ τε χώρου καί τοῦ ζόφου καί εἰσάγει με εἰς ἄλλον εἴτε κόσμον ἤ ἀέρα, ὅλως ἐξειπεῖν οὐκ ἔχω. Τοῦτο οἶδα, ὅτι φῶς με καί βαστάζει καί συνέχει καί πρός φῶς εἰσάγει μέγα, (247) οὗ τό μέγα θεῖον θαῦμα οὐδέ ἄγγελοι ἐκφράσαι ἤ εἰπεῖν ἐξισχύσουσιν ἀλλήλοις κἄν ὅλως, ὥς γε δοκῶ. Γενομένῳ μοι δ᾿ ἐκεῖσε ἄλλα μοι δεικνύει πάλιν, τά ἐν τῷ φωτί, σοί λέγω, μᾶλλον τά ἐκ τοῦ φωτός δέ, τήν ἀνάπλασιν τήν ξένην δίδωσι κατανοεῖν μοι, ἥν αὐτός ἀνέπλασέ με καί φθορᾶς ἀπήλλαξέ με καί θανάτου ἐν αἰσθήσει ὅλον ἠλευθέρωσέ με καί ζωήν ἀθάνατόν μοι ἐδωρήσατο καί κόσμου τοῦ φθαρτοῦ καί τῶν τοῦ κόσμου πάντων ἀπεχώρισέ με καί στολήν ἐνέδυσέ με ἄϋλον φωτοειδῆ τε, ὑποδήματα ὡσαύτως καί δακτύλιον καί στέφος 163 ἄφθαρτα ἀΐδιά τε, ἅπαντα ξένα τῶν ὧδε. Ἐποίησέ με ἀναφῆ, ἀψηλάφητον, ὤ θαῦμα, καί ἀόρατον ὁμοίως, συνημμένον ἀοράτοις. Οὕτως οὖν με καί τοιοῦτον ἐργασάμενος ὁ κτίστης ἐν σκηνῇ εἰσήγαγέ με αἰσθητῇ, σωματικῇ γε (248) καί ἐνέκλεισεν ἐν ταύτῃ καί κατησφαλίσατό με, καί καταγαγών δ᾿ ἐν κόσμῳ αἰσθητῷ καί ὁρατῷ τε πάλιν ἔθετο βιοῦν με καί συνεῖναι τοῖς ἐν σκότει τόν ἀπαλλαγέντα σκότους, καί καθεῖρχθαι μετ᾿ ἐκείνων, τῶν ἐν τῷ βορβόρῳ λέγω˙ μᾶλλον δέ διδάσκειν τούτοις, εἰς ἐπίγνωσίν τε ἄγειν, ὧν περίκεινται τραυμάτων καί ὧν δεσμῶν κατέχονται. Ἐντειλάμενος ἀπῆλθεν. Ἐγκαταλειφθείς οὖν μόνος, ἐν τῷ πρῴην σκότει λέγω, οὐκ ἠρκέσθην, οἷσπερ εἶπον ὅτι ἐσωρήσατό μοι, ἀγαθοῖς ἀνεκλαλήτοις ὅλον με ἀνακαινίσας, ὅλον με ἀθανατίσας ὅλον με θεοποιήσας καί Χριστόν ἀποτελέσας. Ἀλλ᾿ ἡ στέρησις ἐκείνου λήθν πάντων ἐνεποίει τῶν καλῶν, ὧν εἶπον, τούτων, καί ἐδόκουν ἐστερῆσθαι. Διά τοῦτο ὡς τοῖς πρῴην ἐμπαγείς κακοῖς ἠχθόμην καί καθήμενος ἐν μέσῳ τῆς σκηνῆς, ὥσπερ ἐν θήβῃ ἤ ἐν πίθῳ κεκλεισμένος,

καί δεσμῶν ἀπαλλαγέντος, δίδωσί μοι χεῖρα θείαν, ἀνιστᾷ με τοῦ βορβόρου, ὅλος περιπλέκεταί με, ἐπιπίπτει τῷ τραχήλῳ Οἴμοι, πῶς ὑποίσω ταῦτα; καί καταφιλεῖ συχνῶς με. Ἐκλυθέντα δέ με ὅλον καί ἰσχύν ἀποβαλόντα Φεῦ μοι, πῶς χαράξω ταῦτα; αἴρει με ἐπί τῶν ὤμων ὤ ἀγάπη, ὤ χρηστότης! – καί ἐξάγει με τοῦ ᾅδου, τοῦ τε χώρου καί τοῦ ζόφου καί εἰσάγει με εἰς ἄλλον εἴτε κόσμον ἤ ἀέρα, ὅλως ἐξειπεῖν οὐκ ἔχω. Τοῦτο οἶδα, ὅτι φῶς με καί βαστάζει καί συνέχει καί πρός φῶς εἰσάγει μέγα, (247) οὗ τό μέγα θεῖον θαῦμα οὐδέ ἄγγελοι ἐκφράσαι ἤ εἰπεῖν ἐξισχύσουσιν ἀλλήλοις κἄν ὅλως, ὥς γε δοκῶ. Γενομένῳ μοι δ᾿ ἐκεῖσε ἄλλα μοι δεικνύει πάλιν, τά ἐν τῷ φωτί, σοί λέγω, μᾶλλον τά ἐκ τοῦ φωτός δέ, τήν ἀνάπλασιν τήν ξένην δίδωσι κατανοεῖν μοι, ἥν αὐτός ἀνέπλασέ με καί φθορᾶς ἀπήλλαξέ με καί θανάτου ἐν αἰσθήσει ὅλον ἠλευθέρωσέ με καί ζωήν ἀθάνατόν μοι ἐδωρήσατο καί κόσμου τοῦ φθαρτοῦ καί τῶν τοῦ κόσμου πάντων ἀπεχώρισέ με καί στολήν ἐνέδυσέ με ἄϋλον φωτοειδῆ τε, ὑποδήματα ὡσαύτως καί δακτύλιον καί στέφος 163 ἄφθαρτα ἀΐδιά τε, ἅπαντα ξένα τῶν ὧδε. Ἐποίησέ με ἀναφῆ, ἀψηλάφητον, ὤ θαῦμα, καί ἀόρατον ὁμοίως, συνημμένον ἀοράτοις. Οὕτως οὖν με καί τοιοῦτον ἐργασάμενος ὁ κτίστης ἐν σκηνῇ εἰσήγαγέ με αἰσθητῇ, σωματικῇ γε (248) καί ἐνέκλεισεν ἐν ταύτῃ καί κατησφαλίσατό με, καί καταγαγών δ᾿ ἐν κόσμῳ αἰσθητῷ καί ὁρατῷ τε πάλιν ἔθετο βιοῦν με καί συνεῖναι τοῖς ἐν σκότει τόν ἀπαλλαγέντα σκότους, καί καθεῖρχθαι μετ᾿ ἐκείνων, τῶν ἐν τῷ βορβόρῳ λέγω˙ μᾶλλον δέ διδάσκειν τούτοις, εἰς ἐπίγνωσίν τε ἄγειν, ὧν περίκεινται τραυμάτων καί ὧν δεσμῶν κατέχονται. Ἐντειλάμενος ἀπῆλθεν. Ἐγκαταλειφθείς οὖν μόνος, ἐν τῷ πρῴην σκότει λέγω, οὐκ ἠρκέσθην, οἷσπερ εἶπον ὅτι ἐσωρήσατό μοι, ἀγαθοῖς ἀνεκλαλήτοις ὅλον με ἀνακαινίσας, ὅλον με ἀθανατίσας ὅλον με θεοποιήσας καί Χριστόν ἀποτελέσας. Ἀλλ᾿ ἡ στέρησις ἐκείνου λήθν πάντων ἐνεποίει τῶν καλῶν, ὧν εἶπον, τούτων, καί ἐδόκουν ἐστερῆσθαι. Διά τοῦτο ὡς τοῖς πρῴην ἐμπαγείς κακοῖς ἠχθόμην καί καθήμενος ἐν μέσῳ τῆς σκηνῆς, ὥσπερ ἐν θήβῃ ἤ ἐν πίθῳ κεκλεισμένος,

καί δεσμῶν ἀπαλλαγέντος, δίδωσί μοι χεῖρα θείαν, ἀνιστᾷ με τοῦ βορβόρου, ὅλος περιπλέκεταί με, ἐπιπίπτει τῷ τραχήλῳ Οἴμοι, πῶς ὑποίσω ταῦτα; καί καταφιλεῖ συχνῶς με. Ἐκλυθέντα δέ με ὅλον καί ἰσχύν ἀποβαλόντα Φεῦ μοι, πῶς χαράξω ταῦτα; αἴρει με ἐπί τῶν ὤμων ὤ ἀγάπη, ὤ χρηστότης! – καί ἐξάγει με τοῦ ᾅδου, τοῦ τε χώρου καί τοῦ ζόφου καί εἰσάγει με εἰς ἄλλον εἴτε κόσμον ἤ ἀέρα, ὅλως ἐξειπεῖν οὐκ ἔχω. Τοῦτο οἶδα, ὅτι φῶς με καί βαστάζει καί συνέχει καί πρός φῶς εἰσάγει μέγα, (247) οὗ τό μέγα θεῖον θαῦμα οὐδέ ἄγγελοι ἐκφράσαι ἤ εἰπεῖν ἐξισχύσουσιν ἀλλήλοις κἄν ὅλως, ὥς γε δοκῶ. Γενομένῳ μοι δ᾿ ἐκεῖσε ἄλλα μοι δεικνύει πάλιν, τά ἐν τῷ φωτί, σοί λέγω, μᾶλλον τά ἐκ τοῦ φωτός δέ, τήν ἀνάπλασιν τήν ξένην δίδωσι κατανοεῖν μοι, ἥν αὐτός ἀνέπλασέ με καί φθορᾶς ἀπήλλαξέ με καί θανάτου ἐν αἰσθήσει ὅλον ἠλευθέρωσέ με καί ζωήν ἀθάνατόν μοι ἐδωρήσατο καί κόσμου τοῦ φθαρτοῦ καί τῶν τοῦ κόσμου πάντων ἀπεχώρισέ με καί στολήν ἐνέδυσέ με ἄϋλον φωτοειδῆ τε, ὑποδήματα ὡσαύτως καί δακτύλιον καί στέφος 163 ἄφθαρτα ἀΐδιά τε, ἅπαντα ξένα τῶν ὧδε. Ἐποίησέ με ἀναφῆ, ἀψηλάφητον, ὤ θαῦμα, καί ἀόρατον ὁμοίως, συνημμένον ἀοράτοις. Οὕτως οὖν με καί τοιοῦτον ἐργασάμενος ὁ κτίστης ἐν σκηνῇ εἰσήγαγέ με αἰσθητῇ, σωματικῇ γε (248) καί ἐνέκλεισεν ἐν ταύτῃ καί κατησφαλίσατό με, καί καταγαγών δ᾿ ἐν κόσμῳ αἰσθητῷ καί ὁρατῷ τε πάλιν ἔθετο βιοῦν με καί συνεῖναι τοῖς ἐν σκότει τόν ἀπαλλαγέντα σκότους, καί καθεῖρχθαι μετ᾿ ἐκείνων, τῶν ἐν τῷ βορβόρῳ λέγω˙ μᾶλλον δέ διδάσκειν τούτοις, εἰς ἐπίγνωσίν τε ἄγειν, ὧν περίκεινται τραυμάτων καί ὧν δεσμῶν κατέχονται. Ἐντειλάμενος ἀπῆλθεν. Ἐγκαταλειφθείς οὖν μόνος, ἐν τῷ πρῴην σκότει λέγω, οὐκ ἠρκέσθην, οἷσπερ εἶπον ὅτι ἐσωρήσατό μοι, ἀγαθοῖς ἀνεκλαλήτοις ὅλον με ἀνακαινίσας, ὅλον με ἀθανατίσας ὅλον με θεοποιήσας καί Χριστόν ἀποτελέσας. Ἀλλ᾿ ἡ στέρησις ἐκείνου λήθν πάντων ἐνεποίει τῶν καλῶν, ὧν εἶπον, τούτων, καί ἐδόκουν ἐστερῆσθαι. Διά τοῦτο ὡς τοῖς πρῴην ἐμπαγείς κακοῖς ἠχθόμην καί καθήμενος ἐν μέσῳ τῆς σκηνῆς, ὥσπερ ἐν θήβῃ ἤ ἐν πίθῳ κεκλεισμένος,

165 ἤ ὁποῖος, ὅν καί βλέπω, ἤ πῶς βλέπω ἤ τί βλέπω˙ ὅμως βλέπων ἅπερ εἶδον, καί θρηνῶν, ὅτι μή γνῶναι δύναμαι τόν τρόπον τοῦτον μηδέ ὅλως ἐννοῆσαι ἤ ποςῶς κατανοῆσαι, πῶς, ὅν βλέπω, πῶς με βλέπει, εἶδον πάλιν τοῦτον ἔνδον τῆς οἰκίας καί τοῦ πίθου ὅλον αἴφνης γεγονότα, ἑνωθέντα τε ἀφράστως, ἀπορρήτως συναφθέντα καί μιγέντα μοι ἀμίκτως ὡς τό πῦρ αὐτῷ σιδήρῳ καί τό φῶς γε τῷ ὑέλῳ, καί ἐποίησεν ὡς πῦρ με καί ὡς φῶς ἀπέδειξέ με, καί ἐκεῖνο ἐγενόμην, ὅπερ ἔβλεπον πρό τούτου καί μακρόθεν ἐθεώρουν, καί οὐκ οἶδα, πῶς σοι φράσω τό παράδοξον τοῦ τρόπου˙ (251) οὐ γάρ ἠδυνήθην γνῶναι, οὐδέ νῦν γινώσκω πάντως, πῶς εἰσῆλθε, πῶς ἡνώθη. Ἑνωθείς δέ, πῶς σοι εἴπω τίς ἐστιν ὁ ἑνωθείς μοι, τίνι δέ κἀγώ ἡνώθην; Φρίττω καί φοβοῦμαι μήπως, ἐάν εἴπω, ἀπιστήσας περιπέσῃς βλασφημίᾳ ἐξ ἀγνοίας καί ψυχήν σου ἀπολέσῃς, ἀδελφέ μου. Ὅμως ἕν ἐγώ κἀκεῖνος, ᾧ ἡνώθην, γεγονότες, τίνα ἐμαυτόν καλέσω; Ὁ Θεός διπλοῦς τήν φύσιν, τήν ὑπόστασιν εἷς ὤν, διπλοῦν με εἰργάσατο. Ἐργασάμενος διπλοῦν δέ διπλᾶ καί ὀνόματα,

ὡς ὁρᾷς, παρέσχε μοι. Βλέπε τήν διαίρεσιν! Ἄνθρωπός εἰμι τῇ φύσει, Θεός δέ τῇ χάριτι. Ὅρα ποίαν χάριν λέγω ἕνωσιν τήν μετ᾿ ἐκείνου αἰσθητῶς καί νοερῶς τε, οὐσιωδῶς καί πνευματικῶς τε! Ἀλλά τήν μέν νοεράν ἐξεῖπον ἕνωσίν σοι διαφόρως καί ποικίλως, αἰσθητήν δέ τήν τῶν μυστηρίων λέγω. Καθαρθείς γάρ μετανοίᾳ καί τοῖς τῶν δακρύων ῥείθροις, σώματος τεθεωμένου (252) ὡς Θεοῦ μεταλαμβάνων Θεός κἀγώ γίνομαι τῇ ἑνώσει τῇ ἀφράστῳ. Ὅρα τό μυστήριον! Ἡ ψυχή οὖν καί τό σῶμα, ἵνα ταῦτα πάλιν εἴπω ἐκ πολλῆς περιχαρείας, ἕν ἐν οὐσίαις ταῖς δυσί˙ ταῦτα οὖν τά ἕν δύο τοῦ Χριστοῦ μεταλαβόντα καί τοῦ αἵματος πιόντα ἀμφοτέραις ταῖς οὐσίαις καί ταῖς φύσεσιν ὡσαύτως ἑνωθέντα τοῦ Θεοῦ μου γίνονται Θεός μεθέξει, ὁμωνύμως τε καλοῦνται τῷ ὀνόματι ἐκείνου, οὗ οὐσιωδῶς μετέσχον. Λέγεται οὖν πῦρ ὁ ἄνθραξ καί ὁ σίδηρος ὁ μέλας πυρωθείς ὡς πῦρ ὁρᾶται. Εἰ τοιοῦτος οὖν ὁρᾶται, καί τοιοῦτος ἄν κληθείη˙ πῦρ ὁρᾶται, πῦρ κληθείη. Εἰ μή σεαυτόν τοιοῦτον ἔγνως, τοῖς περί τοιούτων μή ἀπίστει λέγουσί σοι, 167

ὡς ὁρᾷς, παρέσχε μοι. Βλέπε τήν διαίρεσιν! Ἄνθρωπός εἰμι τῇ φύσει, Θεός δέ τῇ χάριτι. Ὅρα ποίαν χάριν λέγω ἕνωσιν τήν μετ᾿ ἐκείνου αἰσθητῶς καί νοερῶς τε, οὐσιωδῶς καί πνευματικῶς τε! Ἀλλά τήν μέν νοεράν ἐξεῖπον ἕνωσίν σοι διαφόρως καί ποικίλως, αἰσθητήν δέ τήν τῶν μυστηρίων λέγω. Καθαρθείς γάρ μετανοίᾳ καί τοῖς τῶν δακρύων ῥείθροις, σώματος τεθεωμένου (252) ὡς Θεοῦ μεταλαμβάνων Θεός κἀγώ γίνομαι τῇ ἑνώσει τῇ ἀφράστῳ. Ὅρα τό μυστήριον! Ἡ ψυχή οὖν καί τό σῶμα, ἵνα ταῦτα πάλιν εἴπω ἐκ πολλῆς περιχαρείας, ἕν ἐν οὐσίαις ταῖς δυσί˙ ταῦτα οὖν τά ἕν δύο τοῦ Χριστοῦ μεταλαβόντα καί τοῦ αἵματος πιόντα ἀμφοτέραις ταῖς οὐσίαις καί ταῖς φύσεσιν ὡσαύτως ἑνωθέντα τοῦ Θεοῦ μου γίνονται Θεός μεθέξει, ὁμωνύμως τε καλοῦνται τῷ ὀνόματι ἐκείνου, οὗ οὐσιωδῶς μετέσχον. Λέγεται οὖν πῦρ ὁ ἄνθραξ καί ὁ σίδηρος ὁ μέλας πυρωθείς ὡς πῦρ ὁρᾶται. Εἰ τοιοῦτος οὖν ὁρᾶται, καί τοιοῦτος ἄν κληθείη˙ πῦρ ὁρᾶται, πῦρ κληθείη. Εἰ μή σεαυτόν τοιοῦτον ἔγνως, τοῖς περί τοιούτων μή ἀπίστει λέγουσί σοι, 167

πολυτίμῳ μαργαρίτῃ καί σινάπεως τῷ κόκκῳ. Τί ποιῆσαι δέ σοι λέγω; Ἄκουσον ἐμπόνως, τέκνον˙ ἔστω σοι ψυχή καί σῶμα ἀντί λίθου καί σιδήρου, ὁ δέ νοῦς ὡς αὐτοκράτωρ τῶν παθῶν ἀδολεσχείτω πράξεσι ταῖς ἐναρέτοις καί ἐννοίαις θεαρέστοις καί ὡς λίθον μέν τό σῶμα, ὡς δέ σίδηρον τήν ψυχήν χερσί νοηταῖς κρατήσας ἑλκυέτω καί ἀγέτω πρός τάς πράξεις μετά βίας˙ βιαστή καί γάρ ὑπάρχει οὐρανῶν ἡ βασιλεία. Ποίας πράξεις δέ σοι λέγω; Ἀγρυπνίαν καί νηστείαν, θερμήν τε μετάνοιαν, δακρύων ὄμβρους καί πένθος, ἄπαυστον θανάτου μνήμην, ἀδιάλειπτον εὐχήν τε καί ὑπομονήν πάντοίων πειρασμῶν ἐπερχομένων˙ πρό τούτων πάντων σιωπήν καί ταπείνωσιν βαθεῖαν (255) καί ὑπακοήν τελείαν καί θελήματος ἐκκοπήν. Τούτοις οὖν καί τοῖς τοιούτοις ἡ ψυχή ἀδολεσχοῦσα καί ἀεί συνεχομένη λαμπηδόνας μέν ἐν πρώτοις δέχεσθαι ποιεῖ τόν νοῦν σου, ἀλλά σβέννυται συντόμως, ὅτι οὔπω ἐλεπτύνθη, ἵνα καί συντόμως ἅψῃ. Ὅτε δέ καί τῆς καρδίας ἅψεται βολίς ἡ θεία, τότε καί αὐτήν φωτίζει καί τόν νοῦν ἀποκαθαίρει καί εἰς ὕψος τοῦτον αἴρει 169 καί πρός οὐρανόν ἀνάγει καί ἑνοῖ φωτί τῷ θείῳ. Ἅ σοι εἶπον, πρίν ποιήσῃς, πῶς, εἰπέ μοι, καθαρθήσῃ; Πρό τοῦ καθαρθῆναι δέ σε, πῶς ὁ νοῦς σου λαμπηδόνας ὑποδέξεται τάς θείας; Πῶς δέ, λέγε μοι, καί πόθεν ἄλλοθεν τῇ σῇ καρδίᾳ ἐμπεσόν τό πῦρ τό θεῖον ἀναφθήσεται καί ταύτην ἐξανάψει καί πυρώσει καί ἑνώσει καί συνάψει καί ἀχώριστον ποιήσει τό κτιστόν μετά τοῦ κτίστου; Οὐδαμῶς ποτέ, μοί φήσεις, τοῦτο δυνατόν ὑπάρξειν (256) οὐδενί τῶν γεννηθέντων ἤ γεννήσεσθαι μελλόντων. Τά δ᾿ ἐντεῦθεν μή ἐρώτα! Εἰ ἑνωθῇς γάρ τῷ φωτί, πάντα σοι αὐτό διδάξει καί ἀποκαλύψει πάντα καί καθυποδείξει, ὅσα καί συμφέρει τοῦ μαθεῖν σε. Ἄλλως γάρ ἀδύνατόν σε τά ἐκεῖσε μαθεῖν λόγῳ˙ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν δόξα εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων˙ ἀμήν. ΛΑ’. Περί θεολογίας καί ὅτι ἀνεξερεύνητος ἡ θεία φύσις καί πάντῃ τοῖς ἀνθρώποις ἀκατανόητος. (257) Κύριε, ὁ Θεός ἡμῶν, Πάτερ, Υἱέ καί Πνεῦμα, σύ τῇ μορφῇ ἀνείδεος, παγκαλής δέ τῇ θέᾳ, τῷ ἀμηχάνῳ κάλλει σου ἀμαυρῶν πᾶσαν θέαν, ὡραῖος ὑπέρ ὅρασιν ὑπέρκεισαι γάρ πάντων. Ἄποσος ἐν ποσότητι, ὁρώμενος, οἷς βούλει, οὐσία ὑπερούσιος, ἄγνωστος καί ἀγγέλοις˙ ὅτι γάρ ἦς, γινώσκοντες ἐκ τῶν ἐνεργειῶν σου,

πολυτίμῳ μαργαρίτῃ καί σινάπεως τῷ κόκκῳ. Τί ποιῆσαι δέ σοι λέγω; Ἄκουσον ἐμπόνως, τέκνον˙ ἔστω σοι ψυχή καί σῶμα ἀντί λίθου καί σιδήρου, ὁ δέ νοῦς ὡς αὐτοκράτωρ τῶν παθῶν ἀδολεσχείτω πράξεσι ταῖς ἐναρέτοις καί ἐννοίαις θεαρέστοις καί ὡς λίθον μέν τό σῶμα, ὡς δέ σίδηρον τήν ψυχήν χερσί νοηταῖς κρατήσας ἑλκυέτω καί ἀγέτω πρός τάς πράξεις μετά βίας˙ βιαστή καί γάρ ὑπάρχει οὐρανῶν ἡ βασιλεία. Ποίας πράξεις δέ σοι λέγω; Ἀγρυπνίαν καί νηστείαν, θερμήν τε μετάνοιαν, δακρύων ὄμβρους καί πένθος, ἄπαυστον θανάτου μνήμην, ἀδιάλειπτον εὐχήν τε καί ὑπομονήν πάντοίων πειρασμῶν ἐπερχομένων˙ πρό τούτων πάντων σιωπήν καί ταπείνωσιν βαθεῖαν (255) καί ὑπακοήν τελείαν καί θελήματος ἐκκοπήν. Τούτοις οὖν καί τοῖς τοιούτοις ἡ ψυχή ἀδολεσχοῦσα καί ἀεί συνεχομένη λαμπηδόνας μέν ἐν πρώτοις δέχεσθαι ποιεῖ τόν νοῦν σου, ἀλλά σβέννυται συντόμως, ὅτι οὔπω ἐλεπτύνθη, ἵνα καί συντόμως ἅψῃ. Ὅτε δέ καί τῆς καρδίας ἅψεται βολίς ἡ θεία, τότε καί αὐτήν φωτίζει καί τόν νοῦν ἀποκαθαίρει καί εἰς ὕψος τοῦτον αἴρει 169 καί πρός οὐρανόν ἀνάγει καί ἑνοῖ φωτί τῷ θείῳ. Ἅ σοι εἶπον, πρίν ποιήσῃς, πῶς, εἰπέ μοι, καθαρθήσῃ; Πρό τοῦ καθαρθῆναι δέ σε, πῶς ὁ νοῦς σου λαμπηδόνας ὑποδέξεται τάς θείας; Πῶς δέ, λέγε μοι, καί πόθεν ἄλλοθεν τῇ σῇ καρδίᾳ ἐμπεσόν τό πῦρ τό θεῖον ἀναφθήσεται καί ταύτην ἐξανάψει καί πυρώσει καί ἑνώσει καί συνάψει καί ἀχώριστον ποιήσει τό κτιστόν μετά τοῦ κτίστου; Οὐδαμῶς ποτέ, μοί φήσεις, τοῦτο δυνατόν ὑπάρξειν (256) οὐδενί τῶν γεννηθέντων ἤ γεννήσεσθαι μελλόντων. Τά δ᾿ ἐντεῦθεν μή ἐρώτα! Εἰ ἑνωθῇς γάρ τῷ φωτί, πάντα σοι αὐτό διδάξει καί ἀποκαλύψει πάντα καί καθυποδείξει, ὅσα καί συμφέρει τοῦ μαθεῖν σε. Ἄλλως γάρ ἀδύνατόν σε τά ἐκεῖσε μαθεῖν λόγῳ˙ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν δόξα εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων˙ ἀμήν. ΛΑ’. Περί θεολογίας καί ὅτι ἀνεξερεύνητος ἡ θεία φύσις καί πάντῃ τοῖς ἀνθρώποις ἀκατανόητος. (257) Κύριε, ὁ Θεός ἡμῶν, Πάτερ, Υἱέ καί Πνεῦμα, σύ τῇ μορφῇ ἀνείδεος, παγκαλής δέ τῇ θέᾳ, τῷ ἀμηχάνῳ κάλλει σου ἀμαυρῶν πᾶσαν θέαν, ὡραῖος ὑπέρ ὅρασιν ὑπέρκεισαι γάρ πάντων. Ἄποσος ἐν ποσότητι, ὁρώμενος, οἷς βούλει, οὐσία ὑπερούσιος, ἄγνωστος καί ἀγγέλοις˙ ὅτι γάρ ἦς, γινώσκοντες ἐκ τῶν ἐνεργειῶν σου,

πολυτίμῳ μαργαρίτῃ καί σινάπεως τῷ κόκκῳ. Τί ποιῆσαι δέ σοι λέγω; Ἄκουσον ἐμπόνως, τέκνον˙ ἔστω σοι ψυχή καί σῶμα ἀντί λίθου καί σιδήρου, ὁ δέ νοῦς ὡς αὐτοκράτωρ τῶν παθῶν ἀδολεσχείτω πράξεσι ταῖς ἐναρέτοις καί ἐννοίαις θεαρέστοις καί ὡς λίθον μέν τό σῶμα, ὡς δέ σίδηρον τήν ψυχήν χερσί νοηταῖς κρατήσας ἑλκυέτω καί ἀγέτω πρός τάς πράξεις μετά βίας˙ βιαστή καί γάρ ὑπάρχει οὐρανῶν ἡ βασιλεία. Ποίας πράξεις δέ σοι λέγω; Ἀγρυπνίαν καί νηστείαν, θερμήν τε μετάνοιαν, δακρύων ὄμβρους καί πένθος, ἄπαυστον θανάτου μνήμην, ἀδιάλειπτον εὐχήν τε καί ὑπομονήν πάντοίων πειρασμῶν ἐπερχομένων˙ πρό τούτων πάντων σιωπήν καί ταπείνωσιν βαθεῖαν (255) καί ὑπακοήν τελείαν καί θελήματος ἐκκοπήν. Τούτοις οὖν καί τοῖς τοιούτοις ἡ ψυχή ἀδολεσχοῦσα καί ἀεί συνεχομένη λαμπηδόνας μέν ἐν πρώτοις δέχεσθαι ποιεῖ τόν νοῦν σου, ἀλλά σβέννυται συντόμως, ὅτι οὔπω ἐλεπτύνθη, ἵνα καί συντόμως ἅψῃ. Ὅτε δέ καί τῆς καρδίας ἅψεται βολίς ἡ θεία, τότε καί αὐτήν φωτίζει καί τόν νοῦν ἀποκαθαίρει καί εἰς ὕψος τοῦτον αἴρει 169 καί πρός οὐρανόν ἀνάγει καί ἑνοῖ φωτί τῷ θείῳ. Ἅ σοι εἶπον, πρίν ποιήσῃς, πῶς, εἰπέ μοι, καθαρθήσῃ; Πρό τοῦ καθαρθῆναι δέ σε, πῶς ὁ νοῦς σου λαμπηδόνας ὑποδέξεται τάς θείας; Πῶς δέ, λέγε μοι, καί πόθεν ἄλλοθεν τῇ σῇ καρδίᾳ ἐμπεσόν τό πῦρ τό θεῖον ἀναφθήσεται καί ταύτην ἐξανάψει καί πυρώσει καί ἑνώσει καί συνάψει καί ἀχώριστον ποιήσει τό κτιστόν μετά τοῦ κτίστου; Οὐδαμῶς ποτέ, μοί φήσεις, τοῦτο δυνατόν ὑπάρξειν (256) οὐδενί τῶν γεννηθέντων ἤ γεννήσεσθαι μελλόντων. Τά δ᾿ ἐντεῦθεν μή ἐρώτα! Εἰ ἑνωθῇς γάρ τῷ φωτί, πάντα σοι αὐτό διδάξει καί ἀποκαλύψει πάντα καί καθυποδείξει, ὅσα καί συμφέρει τοῦ μαθεῖν σε. Ἄλλως γάρ ἀδύνατόν σε τά ἐκεῖσε μαθεῖν λόγῳ˙ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν δόξα εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων˙ ἀμήν. ΛΑ’. Περί θεολογίας καί ὅτι ἀνεξερεύνητος ἡ θεία φύσις καί πάντῃ τοῖς ἀνθρώποις ἀκατανόητος. (257) Κύριε, ὁ Θεός ἡμῶν, Πάτερ, Υἱέ καί Πνεῦμα, σύ τῇ μορφῇ ἀνείδεος, παγκαλής δέ τῇ θέᾳ, τῷ ἀμηχάνῳ κάλλει σου ἀμαυρῶν πᾶσαν θέαν, ὡραῖος ὑπέρ ὅρασιν ὑπέρκεισαι γάρ πάντων. Ἄποσος ἐν ποσότητι, ὁρώμενος, οἷς βούλει, οὐσία ὑπερούσιος, ἄγνωστος καί ἀγγέλοις˙ ὅτι γάρ ἦς, γινώσκοντες ἐκ τῶν ἐνεργειῶν σου,

171 καί ταύτας ἐν αἰνίγματι νοΐ κεκαθαρμένῳ, οἱ ἐκ ψυχῆς ζητοῦντές σε βλέπειν καταξιοῦνται˙ σέ δέ, ὁποῖος, ποταπός τῇ οὐσίᾳ τυγχάνεις (259) ἤ πῶς ἅπαξ ἐγέννησας καί γεννᾷς ἀεννάως καί οὐ χωρίζῃ τοῦ ἐκ σοῦ γεννωμένου, ἀλλ᾿ ἔστιν ὅλος ἐν σοί, ὅλος πληρῶν θεότητι τά πάντα, ὅλος γε μένεις ἐν αὐτῷ τῷ Υἱῷ ὁ Πατήρ δέ καί σοῦ ἐκπορευόμενον ἔχεις τό Θεῖον Πνεῦμα, πάντα γινῶσκον καί πληροῦν, Θεός ὄν κατ᾿ οὐσίαν καί σοῦ μή χωριζόμενον, ἐκ σοῦ γάρ καί πηγάζει. Σύ εἶ πηγή τῶν ἀγαθῶν, πᾶν δ᾿ ἀγαθόν Υἱός σου, νέμων διά τοῦ Πνεύματος αὐτά πᾶσιν ἀξίως, εὐσπλάγχνως, φιλανθρώπως τε ἀγγέλοις καί ἀνθρώποις. Οὐδείς ἀγγέλων εἶδέ σου, οὐδείς ποτε ἀνθρώπων τήν ὕπαρξιν ἤ ἔγνωκε, καί γάρ ἄκτιστος πέλεις. Πάντα δέ σύ παρήγαγες˙ δύναται σε γινώσκειν, ὅπως ἐκ σοῦ προέρχεται τό Πνεῦμά σου τό Θεῖον καί οὐ γεννᾷς ὅλως ποτέ, ἅπαξ πάντως γεννήσας, οὐδέ πηγάζων κένωσιν ἤ μείωσιν ὑπέστης; Μένεις γάρ ὑπερπλήρης, ὑπέρ τό πᾶν ἀνελλιπής, ὅλος ἐν ὅλῳ κόσμῳ, τῷ ὁρατῷ, τῷ νοητῷ, καί ἔξω αὖθις τούτων, προσθήκην μή δεχόμενος, μηδ᾿ ἔλλειψιν εἰς ἅπαν καί εἶ ὅλος ἀκίνητος μένων πάντοτε οὕτως. Ταῖς ἐνεργείαις οὖν ἀεί ἀεικίνητος πέλεις, ἔχεις καί γάρ ἀέναον, ὁ Πατήρ, ἐργασίαν˙ ἐργάζεται καί ὁ σός Υἱός πάντων τήν σωτηρίαν καί προνοεῖ καί τελειοῖ καί συνέχει καί τρέφει, ζαωοποιεῖ, ζωογονεῖ ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ. Ὅσα γάρ βλέπει ὁ Υἱός τόν Πατέρα ποιοῦντα, ταῦτα ὁμοίως καί αὐτός ἐκτελεῖ, καθώς εἶπεν. Οὕτως ἀκίνητός τε ὤν, ἀεικίνητός τε πως, οὔτε κινῇ, οὐχ ἵστασαι, οὔτε καθήσαι πάλιν, (260) ἀλλά ἀεί καθήμενος ἀεί ἵστασαι ὅλος˙ ἱστάμενος δέ αὖθις, ἀεί κινεῖσαι ὅλος, μή μεθιστάμενός ποτε˙ ποῦ γάρ καί ἀπελεύσῃ; Τό πᾶν, ὡς εἴρηται, πληρῶν ὑπέρ τό πᾶν δέ πέλων πρός ποῖον ἄλλον μεταβῇς ἤ τόπον ἤ καί χῶρον; Ἀλλ᾿ οὐδέ ἵστασαι, καί γάρ ἀσώματος ὑπάρχεις, ἁπλοῦς πληρῶν τά σύμπαντα, ἀσχημάτιστος πάντῃ, ἄϋλος, ἀπερίγραπτος, ἄληπτος ὅλος ἦσθα˙ καί πῶς καθῆσθαι εἴπωμεν, πῶς πάλιν ἵστασθαί σε,

171 καί ταύτας ἐν αἰνίγματι νοΐ κεκαθαρμένῳ, οἱ ἐκ ψυχῆς ζητοῦντές σε βλέπειν καταξιοῦνται˙ σέ δέ, ὁποῖος, ποταπός τῇ οὐσίᾳ τυγχάνεις (259) ἤ πῶς ἅπαξ ἐγέννησας καί γεννᾷς ἀεννάως καί οὐ χωρίζῃ τοῦ ἐκ σοῦ γεννωμένου, ἀλλ᾿ ἔστιν ὅλος ἐν σοί, ὅλος πληρῶν θεότητι τά πάντα, ὅλος γε μένεις ἐν αὐτῷ τῷ Υἱῷ ὁ Πατήρ δέ καί σοῦ ἐκπορευόμενον ἔχεις τό Θεῖον Πνεῦμα, πάντα γινῶσκον καί πληροῦν, Θεός ὄν κατ᾿ οὐσίαν καί σοῦ μή χωριζόμενον, ἐκ σοῦ γάρ καί πηγάζει. Σύ εἶ πηγή τῶν ἀγαθῶν, πᾶν δ᾿ ἀγαθόν Υἱός σου, νέμων διά τοῦ Πνεύματος αὐτά πᾶσιν ἀξίως, εὐσπλάγχνως, φιλανθρώπως τε ἀγγέλοις καί ἀνθρώποις. Οὐδείς ἀγγέλων εἶδέ σου, οὐδείς ποτε ἀνθρώπων τήν ὕπαρξιν ἤ ἔγνωκε, καί γάρ ἄκτιστος πέλεις. Πάντα δέ σύ παρήγαγες˙ δύναται σε γινώσκειν, ὅπως ἐκ σοῦ προέρχεται τό Πνεῦμά σου τό Θεῖον καί οὐ γεννᾷς ὅλως ποτέ, ἅπαξ πάντως γεννήσας, οὐδέ πηγάζων κένωσιν ἤ μείωσιν ὑπέστης; Μένεις γάρ ὑπερπλήρης, ὑπέρ τό πᾶν ἀνελλιπής, ὅλος ἐν ὅλῳ κόσμῳ, τῷ ὁρατῷ, τῷ νοητῷ, καί ἔξω αὖθις τούτων, προσθήκην μή δεχόμενος, μηδ᾿ ἔλλειψιν εἰς ἅπαν καί εἶ ὅλος ἀκίνητος μένων πάντοτε οὕτως. Ταῖς ἐνεργείαις οὖν ἀεί ἀεικίνητος πέλεις, ἔχεις καί γάρ ἀέναον, ὁ Πατήρ, ἐργασίαν˙ ἐργάζεται καί ὁ σός Υἱός πάντων τήν σωτηρίαν καί προνοεῖ καί τελειοῖ καί συνέχει καί τρέφει, ζαωοποιεῖ, ζωογονεῖ ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ. Ὅσα γάρ βλέπει ὁ Υἱός τόν Πατέρα ποιοῦντα, ταῦτα ὁμοίως καί αὐτός ἐκτελεῖ, καθώς εἶπεν. Οὕτως ἀκίνητός τε ὤν, ἀεικίνητός τε πως, οὔτε κινῇ, οὐχ ἵστασαι, οὔτε καθήσαι πάλιν, (260) ἀλλά ἀεί καθήμενος ἀεί ἵστασαι ὅλος˙ ἱστάμενος δέ αὖθις, ἀεί κινεῖσαι ὅλος, μή μεθιστάμενός ποτε˙ ποῦ γάρ καί ἀπελεύσῃ; Τό πᾶν, ὡς εἴρηται, πληρῶν ὑπέρ τό πᾶν δέ πέλων πρός ποῖον ἄλλον μεταβῇς ἤ τόπον ἤ καί χῶρον; Ἀλλ᾿ οὐδέ ἵστασαι, καί γάρ ἀσώματος ὑπάρχεις, ἁπλοῦς πληρῶν τά σύμπαντα, ἀσχημάτιστος πάντῃ, ἄϋλος, ἀπερίγραπτος, ἄληπτος ὅλος ἦσθα˙ καί πῶς καθῆσθαι εἴπωμεν, πῶς πάλιν ἵστασθαί σε,

507 SYMEONIS JUNIORIS 508 ¡is quæ deterioris, id est, corporis sunt, victis et A omnem hujus vitæ sollicitudinem amandeinus. Ode- edomitis, et meliori, nempe rationi, et animo subditis, et ita pacis Spiritu perfruiti, a tumultu terrestris spiritus expediamur, et in portum beatæ quietis nostræ ingrediamnr. Beatos igitur, qui, quæ diximus cum fide audit, et ad unguem ea exsequitur, et hanc veram pœni- tentiæ imaginem descriptionemque imitatur, quam prius praxis nostra implevit, postmodum Scriptura verbis commisit. Nam cum bona intellectum, cogi- tationem, sermonem superantia invenerit, mise- ram manum meam, quæ hoc scripsit, beatam pro- nuntiabit, et misericordem, multæque miserationis Dominum prædicabit, qui per linguam sordidam, et immundam, et os impurum hæc scriptura con- signavit, ad exemplum conversionis et pœnitentiæ, et ad viam directam verissimamque eorum qui ex tota anima sanari concupiscunt, et regnum vitam- que immortalem, ac cœlestem pro hæreditate adi- turi sunt. Quamobrem rogo vos, in Christo fratres, procul a nobis omnem affectionem turbidam, et B rimus voluptates carnis, jucunditates corporis, oblectamenta, et otium, per quæ quod deterius est, potiori prævalet, et agite, suscipiamus tidem sin- ceram erga Deum, et qui secundum Deum sunt patres ac fratres nostri. Possideamus cor contri- tum et humiliatum animæ spiritum, et per poeni. tentiam, et lacrymas cor purum ab omni macula, et labe peccati, ut etiam possimus pervenire ali- quando ad compendiosam mensuram spiritualis ætatis, et videre ac frui bonis ineffabilibus, inde- que divino lumine, quamvis non consummate, sed ex parte, et pro captu nostro, secundum propor- tionem puritatis, et innocentiæ nostræ. Sic enim et nos uniemus Deo, et Deus unietur nobis, et consuetudine nostra utentibus erimus lumen, et sol, ad magnam eorum utilitatem in Christo Jesu Domino nostro, quem decet omnis gloria, honor, et adoratio, cum Patre et sanctissimo, ac vivi&co Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum Amen. EPILOGUS AD LECTOREM. Laudetur Deus, qui huic labori finem dedit. At tu, lector, qui in hunc librum incideris, mente ab omni cura hujus mundi vacuus, ut decet, te adhibe C sermonibus istis, quos studio et labore sao con- fecit venerandus ille, et inclytus Pater Symeon, qui monasterio ad Xylocercum præfuit. Et cum eos videris esse tres et triginta, totidem annos, quos Dominus noster corpore huinano veštitus, ut mor- talis nobiscum in terris vixit, cogita. Et hoc man- dans animo, festina, ut spirituali incremento, quod liber hic exponit ac declarat, celeriter annos illius exæques, ex sermonibus, inquam, baud obscuris, et totidem numero Patris hujus. Quos cum legeris et perceperis, quemadmodum tibi vita secundum Deum instituenda sit, cognosces, et cum Christo • Joan. xvII, 24. vivens, animæ tuæ ætatem ultra phœnicis sæcula augebis, donec vir jam perfectus, ad mensuram venias ætatis, qua fuisse Dominum constat. Ubi una cum Christo sic vixeris ex animo, et spiritua- liter, unitus ei quantum licet, etiam cum eo de terra exaltato sublatus, ad locum ubi ille manet pervenies. Trahit enim in Sancta sanctòrum ompes qui volunt in ejus semitis vestigia ponere, quibus pro nobis prior ipse incessit, tanquam Mediator scilicet, et magnus noster Pontifex. Nemo enim, nisi per eum ad Patrem veniet, quemadmodum ipse affirmavit. Cujus et hoc verbum est : Volo, Pater, quos dedisti mihi, at mecum sint, et videant gloriam meam, quam dedisti mihi*. EJUSDEM SYMEONIS' PRESBYTERI DIVINORUM AMORUM, SIVE SACRARUM COMMENTATIONUM, LIBER SINGULARIS. CAPUT PRIMUM. Precatio mystica, qua Spiritus sanctus invocatur. Veni, Lumen verum. Veni, vita æterna. Veni, absconditum mysterium. Veni, Thesaure carens nomine. Veni, res ineffabilis. Veni, persona bu- manam intelligentiam fugiens. Veni, perennis exsultatio. Veni, Lumen nunquam occidens. Veni, omnium salvandorum vera exspectatio. Veni,

507 SYMEONIS JUNIORIS 508 ¡is quæ deterioris, id est, corporis sunt, victis et A omnem hujus vitæ sollicitudinem amandeinus. Ode- edomitis, et meliori, nempe rationi, et animo subditis, et ita pacis Spiritu perfruiti, a tumultu terrestris spiritus expediamur, et in portum beatæ quietis nostræ ingrediamnr. Beatos igitur, qui, quæ diximus cum fide audit, et ad unguem ea exsequitur, et hanc veram pœni- tentiæ imaginem descriptionemque imitatur, quam prius praxis nostra implevit, postmodum Scriptura verbis commisit. Nam cum bona intellectum, cogi- tationem, sermonem superantia invenerit, mise- ram manum meam, quæ hoc scripsit, beatam pro- nuntiabit, et misericordem, multæque miserationis Dominum prædicabit, qui per linguam sordidam, et immundam, et os impurum hæc scriptura con- signavit, ad exemplum conversionis et pœnitentiæ, et ad viam directam verissimamque eorum qui ex tota anima sanari concupiscunt, et regnum vitam- que immortalem, ac cœlestem pro hæreditate adi- turi sunt. Quamobrem rogo vos, in Christo fratres, procul a nobis omnem affectionem turbidam, et B rimus voluptates carnis, jucunditates corporis, oblectamenta, et otium, per quæ quod deterius est, potiori prævalet, et agite, suscipiamus tidem sin- ceram erga Deum, et qui secundum Deum sunt patres ac fratres nostri. Possideamus cor contri- tum et humiliatum animæ spiritum, et per poeni. tentiam, et lacrymas cor purum ab omni macula, et labe peccati, ut etiam possimus pervenire ali- quando ad compendiosam mensuram spiritualis ætatis, et videre ac frui bonis ineffabilibus, inde- que divino lumine, quamvis non consummate, sed ex parte, et pro captu nostro, secundum propor- tionem puritatis, et innocentiæ nostræ. Sic enim et nos uniemus Deo, et Deus unietur nobis, et consuetudine nostra utentibus erimus lumen, et sol, ad magnam eorum utilitatem in Christo Jesu Domino nostro, quem decet omnis gloria, honor, et adoratio, cum Patre et sanctissimo, ac vivi&co Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum Amen. EPILOGUS AD LECTOREM. Laudetur Deus, qui huic labori finem dedit. At tu, lector, qui in hunc librum incideris, mente ab omni cura hujus mundi vacuus, ut decet, te adhibe C sermonibus istis, quos studio et labore sao con- fecit venerandus ille, et inclytus Pater Symeon, qui monasterio ad Xylocercum præfuit. Et cum eos videris esse tres et triginta, totidem annos, quos Dominus noster corpore huinano veštitus, ut mor- talis nobiscum in terris vixit, cogita. Et hoc man- dans animo, festina, ut spirituali incremento, quod liber hic exponit ac declarat, celeriter annos illius exæques, ex sermonibus, inquam, baud obscuris, et totidem numero Patris hujus. Quos cum legeris et perceperis, quemadmodum tibi vita secundum Deum instituenda sit, cognosces, et cum Christo • Joan. xvII, 24. vivens, animæ tuæ ætatem ultra phœnicis sæcula augebis, donec vir jam perfectus, ad mensuram venias ætatis, qua fuisse Dominum constat. Ubi una cum Christo sic vixeris ex animo, et spiritua- liter, unitus ei quantum licet, etiam cum eo de terra exaltato sublatus, ad locum ubi ille manet pervenies. Trahit enim in Sancta sanctòrum ompes qui volunt in ejus semitis vestigia ponere, quibus pro nobis prior ipse incessit, tanquam Mediator scilicet, et magnus noster Pontifex. Nemo enim, nisi per eum ad Patrem veniet, quemadmodum ipse affirmavit. Cujus et hoc verbum est : Volo, Pater, quos dedisti mihi, at mecum sint, et videant gloriam meam, quam dedisti mihi*. EJUSDEM SYMEONIS' PRESBYTERI DIVINORUM AMORUM, SIVE SACRARUM COMMENTATIONUM, LIBER SINGULARIS. CAPUT PRIMUM. Precatio mystica, qua Spiritus sanctus invocatur. Veni, Lumen verum. Veni, vita æterna. Veni, absconditum mysterium. Veni, Thesaure carens nomine. Veni, res ineffabilis. Veni, persona bu- manam intelligentiam fugiens. Veni, perennis exsultatio. Veni, Lumen nunquam occidens. Veni, omnium salvandorum vera exspectatio. Veni,

509 DIVINORUM AMORUM LIBER. 5:0 mortuorum resuscitatio. Veni, potens, qui omnia A Sic ero qnibusvis regibus opulentior: et mandu- B semper solo nutu facia, immutas, et varias. Veni, penitus inaspectabilis, intactilis, impalpabilis. Veni, semper maneus immobilis, quique in horas totus transmoveris, et ad nos venis jacentes in in- feris, qui supra omnes cœlos habitas. Veni, nomen exoptatíssimum, et celebratissimum, "de quo fari quid sis, aut nosse, qualis, aut cujusmodi sis, nobis prorsus negatum est. Veni, lætitia sempi- terna. Veni, corona immarcescibilis. Veni, magni Del et Imperatoris nostri purpura. Veni, zona (17) ut crystallus lucida, et gemmis variegata. Veni, refugium inaccessum. Veni, regalis purpura, el augustæ majestatis dextera. Veni, quem misera anima mea desideravit, et desiderat, Veni, sole, ad solum; sum enim solus, uti vides. Veni, qui me separasti, et solum esse in terra fecisti. Veni, qui factus es desiderium meum, fecistique ut desi- derarem te, ad quem aspirare nullus potest. Veni, balitus et vita mea. Veni, despicabilis animæ meæ consolatio. Veni, gaudium, et gloria, et delicia meæ assiduæ. Gratias ago tibi, quando unus me- cum spiritus citra confusionem, immutationem et conversionem factus es, qui cum sis Deus super ounia, mihi omnia factus es in omnibus. Alimonia inexplicabilis, quæ absumi neutiquam poles, quæ- que abris animæ meæ jugiter affunderis, et in fonte cordis mei ubertim scaturis. Indumentum Sulgurans, et dæmones adurens. Lustratio, per continuas et sanctas lacrymas, quas præsentia tua C is ad quos venis largitur, eluens me. Gratias ago tibi, quoniam dies sine vespera mihi factus es, et sol citra occasum : qui non habes ubi te abscon- das, quique gloria tua imples universa. Nunquam tu ab ullo te abscondisti, verum nos semper nos- met a te abscondimus, dum ad te venire nolumus. Ubi enim te absconderes, cui requiescendi locus nusquam est? Aut cur te absconderes, qui ex om- nibus aversaris neminem, revereris neminem ? Nuuc igitur, pie Domine, tabernaculum in me tibi Sige, et babita in me, et usque ad obitum meum ne divellaris, nec separeris a ne servo tuo, ut et ego in exitu meo, et post exitum in te inveniar, et regnem ¡tecuin, qui regnas, Deus, super omnia. Mane, Domine, et ne me solum relinque, ut cum D venerint inimici mei, qui continenter quærunt de- vorare animam meam, teque intra me manentem repererint, penitus penitusque refugiant, nec præ- valcant mihi, cum te fortiorem omnibus intus in domicilio bumilis animæ meæ residentein conspexe- rint. Sane, ut memor fuisti mei, Domine, cum in mundo essem, et me inscio ipse elegisti me, et a mundo removisti, atque ante faciem gloriæ tuæ constituisti : sic etiam modo intus me constitutum, semper immobilem, propter tuam in me habitatio- nem custodi, ut quotidie intuens te ego mortuus, vivam, possidens te ego pauper, semper dives sim. cans, ac bibens te, et in horas singulas induens te fruar bonorum deliciis inenarrabilibus. Quonianı tu omne bonum, et omne decus, et omne delecta- mentum es, et te decet gloria, sanctam et con- substantialem Trinitatem, quæ in Patre, et Filio, et Spiritu sancto honoratur, et agnoscitur, et ado- ratur, et colitur ab universitate fidelium nunc et seniper, et per infinitatem sæculorum. Amen. CAPUT II. De divina illustratione et illuminatione Spiritus sancti. Unum esse locum Deum, in quo post mor- tem sancti omnes requiescunt: et qui Deum amisit, alio in loco in futura vila requiem non inven- lurum. Ilem, quod istud tam venerandum mysterium in me patratur? quod nec lingua effari, nec manus infirma litteris exarare potest, ad laudem et glo. riam illius cui revera par ļaus, et oratio nulla reperiri queat. Sed si quæ nunc in me deplorato aguntur, ineſſabilia et inexplicabilia sunt, quo tandem pacto is, qui talia largitur et efficit, no- stris encomiis et prædicationibus indigebit? Certe non glorificabitur, qui est glorificatus: quemadino- dum nec illustrabitur, nec luinen a nobis mutua- bitur hic sol, quem in coelo fulgentem aspicimus. Illuminat, non illuminatur, lucem fundit, non re- cipit habet siquidem, quam ei a principio conditor est impertitus. Si ergo qui solem fecit omnium procreator Deus, ita fecit, ut luceret abundanti lumine, nec opus haberet ullo modo aliunde majus petere, quomodo a me vili abjectoque gloriam accipiet fabricator solis, cui nulla omnino re opus est, et qui nutu ac voluntate (solus enim polens est) bonis omnibus implet omnia? Interim et lin- gua mea ingehti verborum egestate laborat, et quæ in me aguntur, mens mea videt illa quidem, sed exponere non valet. Aspicit, et eloqui vult, sed quo sermone id faciat, non invenit. Intuetur quippe inaspectabilia, et omnis figura undequaque exper- tia, simplicia prorsus, non composita, et magni- tudine infinita. Nec enim principium ullum, nec finem perspicit, et medium plane ignorat, nec scit, quinam efferat, quod videt. Totum quoddam in summa, ut arbitror, et neutiquam ipsa essentia sua, sed participatione videtur. Etenim ex igne ignem accendis, et totum quod est ignis accipis : ipsa tamen natura ignis non deficit, et indivisa, ut ante, permanet. Verumtamen, quod communi- catur, a primo separatur : et quia corporatum quiddam est, in lampadas complures dispertitur. Illud autem spirituale est, divisionemque, sectio- nem, separationem prorsus nullam admittit. Non enimɔ quoniam communicatur, idcirco in muila secernitur, sed indivisum perseverat, et in me est, et in me intus in misero corde meo tanquam sol, aut discus solis hujus, rotundus, luci similis (17) Cod. mend. Or, leg. óupa.

509 DIVINORUM AMORUM LIBER. 5:0 mortuorum resuscitatio. Veni, potens, qui omnia A Sic ero qnibusvis regibus opulentior: et mandu- B semper solo nutu facia, immutas, et varias. Veni, penitus inaspectabilis, intactilis, impalpabilis. Veni, semper maneus immobilis, quique in horas totus transmoveris, et ad nos venis jacentes in in- feris, qui supra omnes cœlos habitas. Veni, nomen exoptatíssimum, et celebratissimum, "de quo fari quid sis, aut nosse, qualis, aut cujusmodi sis, nobis prorsus negatum est. Veni, lætitia sempi- terna. Veni, corona immarcescibilis. Veni, magni Del et Imperatoris nostri purpura. Veni, zona (17) ut crystallus lucida, et gemmis variegata. Veni, refugium inaccessum. Veni, regalis purpura, el augustæ majestatis dextera. Veni, quem misera anima mea desideravit, et desiderat, Veni, sole, ad solum; sum enim solus, uti vides. Veni, qui me separasti, et solum esse in terra fecisti. Veni, qui factus es desiderium meum, fecistique ut desi- derarem te, ad quem aspirare nullus potest. Veni, balitus et vita mea. Veni, despicabilis animæ meæ consolatio. Veni, gaudium, et gloria, et delicia meæ assiduæ. Gratias ago tibi, quando unus me- cum spiritus citra confusionem, immutationem et conversionem factus es, qui cum sis Deus super ounia, mihi omnia factus es in omnibus. Alimonia inexplicabilis, quæ absumi neutiquam poles, quæ- que abris animæ meæ jugiter affunderis, et in fonte cordis mei ubertim scaturis. Indumentum Sulgurans, et dæmones adurens. Lustratio, per continuas et sanctas lacrymas, quas præsentia tua C is ad quos venis largitur, eluens me. Gratias ago tibi, quoniam dies sine vespera mihi factus es, et sol citra occasum : qui non habes ubi te abscon- das, quique gloria tua imples universa. Nunquam tu ab ullo te abscondisti, verum nos semper nos- met a te abscondimus, dum ad te venire nolumus. Ubi enim te absconderes, cui requiescendi locus nusquam est? Aut cur te absconderes, qui ex om- nibus aversaris neminem, revereris neminem ? Nuuc igitur, pie Domine, tabernaculum in me tibi Sige, et babita in me, et usque ad obitum meum ne divellaris, nec separeris a ne servo tuo, ut et ego in exitu meo, et post exitum in te inveniar, et regnem ¡tecuin, qui regnas, Deus, super omnia. Mane, Domine, et ne me solum relinque, ut cum D venerint inimici mei, qui continenter quærunt de- vorare animam meam, teque intra me manentem repererint, penitus penitusque refugiant, nec præ- valcant mihi, cum te fortiorem omnibus intus in domicilio bumilis animæ meæ residentein conspexe- rint. Sane, ut memor fuisti mei, Domine, cum in mundo essem, et me inscio ipse elegisti me, et a mundo removisti, atque ante faciem gloriæ tuæ constituisti : sic etiam modo intus me constitutum, semper immobilem, propter tuam in me habitatio- nem custodi, ut quotidie intuens te ego mortuus, vivam, possidens te ego pauper, semper dives sim. cans, ac bibens te, et in horas singulas induens te fruar bonorum deliciis inenarrabilibus. Quonianı tu omne bonum, et omne decus, et omne delecta- mentum es, et te decet gloria, sanctam et con- substantialem Trinitatem, quæ in Patre, et Filio, et Spiritu sancto honoratur, et agnoscitur, et ado- ratur, et colitur ab universitate fidelium nunc et seniper, et per infinitatem sæculorum. Amen. CAPUT II. De divina illustratione et illuminatione Spiritus sancti. Unum esse locum Deum, in quo post mor- tem sancti omnes requiescunt: et qui Deum amisit, alio in loco in futura vila requiem non inven- lurum. Ilem, quod istud tam venerandum mysterium in me patratur? quod nec lingua effari, nec manus infirma litteris exarare potest, ad laudem et glo. riam illius cui revera par ļaus, et oratio nulla reperiri queat. Sed si quæ nunc in me deplorato aguntur, ineſſabilia et inexplicabilia sunt, quo tandem pacto is, qui talia largitur et efficit, no- stris encomiis et prædicationibus indigebit? Certe non glorificabitur, qui est glorificatus: quemadino- dum nec illustrabitur, nec luinen a nobis mutua- bitur hic sol, quem in coelo fulgentem aspicimus. Illuminat, non illuminatur, lucem fundit, non re- cipit habet siquidem, quam ei a principio conditor est impertitus. Si ergo qui solem fecit omnium procreator Deus, ita fecit, ut luceret abundanti lumine, nec opus haberet ullo modo aliunde majus petere, quomodo a me vili abjectoque gloriam accipiet fabricator solis, cui nulla omnino re opus est, et qui nutu ac voluntate (solus enim polens est) bonis omnibus implet omnia? Interim et lin- gua mea ingehti verborum egestate laborat, et quæ in me aguntur, mens mea videt illa quidem, sed exponere non valet. Aspicit, et eloqui vult, sed quo sermone id faciat, non invenit. Intuetur quippe inaspectabilia, et omnis figura undequaque exper- tia, simplicia prorsus, non composita, et magni- tudine infinita. Nec enim principium ullum, nec finem perspicit, et medium plane ignorat, nec scit, quinam efferat, quod videt. Totum quoddam in summa, ut arbitror, et neutiquam ipsa essentia sua, sed participatione videtur. Etenim ex igne ignem accendis, et totum quod est ignis accipis : ipsa tamen natura ignis non deficit, et indivisa, ut ante, permanet. Verumtamen, quod communi- catur, a primo separatur : et quia corporatum quiddam est, in lampadas complures dispertitur. Illud autem spirituale est, divisionemque, sectio- nem, separationem prorsus nullam admittit. Non enimɔ quoniam communicatur, idcirco in muila secernitur, sed indivisum perseverat, et in me est, et in me intus in misero corde meo tanquam sol, aut discus solis hujus, rotundus, luci similis (17) Cod. mend. Or, leg. óupa.

511 SYMEONIS JUNIORIS 512 (nam et lux est) exoritur. Nescio, ut aiebam, quid ▲ Non enim quemadmodum nunc in terris, sic etiam de eo dicam. Et volebam tacere, quod utinam pos- sem sed miraculum venerationis plenum solli- citat animum, et reserat impurum os meum : quique nunc in corde meo tenebroso ortum pro- tulit, ad loquendum, scribendumque vel invitum me compellit. ge- - tunc futurum est. Nunc quippe qui te nesciunt, bic in deliciis, et voluptatibus corporeis ætatem exigunt, hic exsultant, et instar brutarum anima: tium saltibus lasciviunt. Quæ ad usum et commo- ditatem vitæ agendæ dedisti, ea sibi habent, et in ¡is solis defixi, post discessum ex hac luce similem animæ statum fore existimant. Sed male conje- ctanı, male sapiunt, qui se non tecum, verumtamen in requie futuros autumant, cui locum quemdam, o dementiam, extra regnum ac thalamum, henna et ignis supplicio semotum, nec eum luci- dum, ac tenebris vacantem constituunt, in queal infelices illi devenire optant, non egere se æterna tua gloria, aut cœlorum regno, sed in requie fore B arbitrantes Proh istorum caliginem! proh ignoran- tiam! proh miseriam et spes inanes ! nusquam hoc scriptum exstat, nusquam hoc erit: verum în lu- mine felicitatum, qui sancta et divina gesserint, in tenebris autem pœnarum erunt, qui iniquitatis operarii fuerint. In medio autem hiatus est formi- dabilis, ambos secernens, quomodo tu ipse, Do- mine, docuisti ", qui hæc præparasti. lloc inter- vallum homini in ipsum delabenti omni tormento ac supplicio dirius erit, in abyssum pœnarum, in chaos perditionis per caput infeliciter se præcipi- tanti, ruentique, quo his qui in cruciatu versan- tur, difficile est ascendere, et ad terram justorum transmeare. Malunt siquidem in igne cuin acerbi- tate in cinerem redigi, quam in chaos horrendum se projicere. Qui ergo illic post mortem esse con- cupiscunt, multis lacrymis et lamentis digni sunt : quoniam ut jumenta rationis expertia, penitus nihil sapiunt, sibimet pestem in precantur, seipsos sedu- Qui mihi demonstravit mirabilia, quæ oculi non viderunt, qui in me ut postremum ac infimum om- nium se demisit. Qui apostolos discipulos, et filios reddidit. In me, inquam, quem horribilis, et inter- fector hominum draco tenebat, prius omnis ini- quitatis ministrum, et operarium. Sol ille, qui exstitit ante originem sæculorum, et qui apud in- feros resplenduit, et tandem collustrata anima mea tenebris oppleta, diem mihi vespera carentem largitus est. Qui mendicitatem nieam bonis omni- bus cumulasti, tu sermonem dona, et verba mihi suggere, ad enarrandum universis opera tua mira- bilia, quæ hodie quoque præstas erga nos famulos tuos : ut et qui in tenebris socordiæ dormientes, asserunt peccatores non posse salvari, ac veluti Petrum, cæterosque apostolos sanctos et justos, ipsos similiter misericordiam adipisci, id bonitati tuæ facile fuisse, esse, et fore cognoscant, et in- telligant et qui se opinantur possidere te lumen orbis terrarum, nec tamen te videre dicunt, non vivere in lumine, non illuminari, non perspicere, te jugiter, mi Salvator, norint, te in mentibus co- rum non fulsisse, nec incoluisse eorum corda C sordida, frustraque eos vana spe exsultare, dum se post finem hujus vitæ lumen ţuum visuros ar- bitrantur. Nam pignus, et sigillum, seu tessera ad dexteram collocandis ovibus plane hic data est. Si enim unusquisque mortem in se inclusam circumi- fert, et post mortem omnibus ex æquo facultas operandi deerit, et nemo seu boni, seu mali quid- piam agere poterit, quilibet utique, qualis tum in- ventus fuerit, talis erit. Istud est, Domine, quod mihi terrorem tremoremque incutit. Istud omnes sensus meos labefacit. Sicuti cæcus fato functus, et illuc translatus, nunquam solem hunc sensu vi- vendi usurpavit, quamvis olim in vitam rediens, lumina receperit: ita neque qui cum mente cæca diem extremum obierit, te solem, intelligentiæ soli parentem, Deus meus, intuebitur, sed egressus e tenebris habitabit in tenebris, atque in omne ævum a te separabitur. Nemo hominum, Domine, in te credentium, nemo in nomine tuo baptizatorum, magnum hoc et horroris plenum onus sustinebit, ut abs te separetur. Dira est enim ista tribu!atio, dira, et intoleranda, et æterna mæstitudo. Quid namque, Salvator mi, pejus esse potest, quam abs to divelli, atque sejungi? quid cruciabilius, quam a vita disjunctum illic vivere instar mortai, priva- tumque vita, privari simul bonis universis? Nam qui abs te separatur, omnis boni jacturam incurrit. ▼ Luc. xvi, 26. D cunt. Tu regnum coelorum, Christe, tu terra mitium. Tu virens paradisus. Tu thalamus divinus, et inef- fabilis. Tu mensa communis omnium. Tu panis vitæ. Tu potus maxime novus. Tu poculum aquæ, Tu aqua vitæ. Tu cujusque sanctorum lucerna in- exstincta. Tu et tunica, et corona, et corona rum distributor. Tu gaudium, et requies. Tu gloria, et deliciæ. Tu exsultatio. Tu animorum jucunditas. Et lucebit gratia sancti Spiritus tui, Deus meus, instar solis in omnibus sanctis tuis. Et lucebis in corum medio, Sol inaccessus, omnesque proportione fidei. operum, spei, charitatis, puritatis et illustrationis, ex Spiritu tuo, illuminabuntur. Deus sole longani- mis, et judex omnium, his qui mansiones diversas, et loca comminiscuntur,'mensura charitatis rurSUM erit mensura claritatis ipsorum, et mensura visio- nis tuæ, erit iterum portio magnificentiæ illorum honor, deliciæ, et gloria, ad distributiones domo rum, et mansionum admirandarum. Hoc taberna- cula diversa, hoc multæ domus, hoc stolæ splendi- dissimæ multarum dignitatum, et coronæ distinctæ, lapilli, margaritæ, et fores immortales, novam

511 SYMEONIS JUNIORIS 512 (nam et lux est) exoritur. Nescio, ut aiebam, quid ▲ Non enim quemadmodum nunc in terris, sic etiam de eo dicam. Et volebam tacere, quod utinam pos- sem sed miraculum venerationis plenum solli- citat animum, et reserat impurum os meum : quique nunc in corde meo tenebroso ortum pro- tulit, ad loquendum, scribendumque vel invitum me compellit. ge- - tunc futurum est. Nunc quippe qui te nesciunt, bic in deliciis, et voluptatibus corporeis ætatem exigunt, hic exsultant, et instar brutarum anima: tium saltibus lasciviunt. Quæ ad usum et commo- ditatem vitæ agendæ dedisti, ea sibi habent, et in ¡is solis defixi, post discessum ex hac luce similem animæ statum fore existimant. Sed male conje- ctanı, male sapiunt, qui se non tecum, verumtamen in requie futuros autumant, cui locum quemdam, o dementiam, extra regnum ac thalamum, henna et ignis supplicio semotum, nec eum luci- dum, ac tenebris vacantem constituunt, in queal infelices illi devenire optant, non egere se æterna tua gloria, aut cœlorum regno, sed in requie fore B arbitrantes Proh istorum caliginem! proh ignoran- tiam! proh miseriam et spes inanes ! nusquam hoc scriptum exstat, nusquam hoc erit: verum în lu- mine felicitatum, qui sancta et divina gesserint, in tenebris autem pœnarum erunt, qui iniquitatis operarii fuerint. In medio autem hiatus est formi- dabilis, ambos secernens, quomodo tu ipse, Do- mine, docuisti ", qui hæc præparasti. lloc inter- vallum homini in ipsum delabenti omni tormento ac supplicio dirius erit, in abyssum pœnarum, in chaos perditionis per caput infeliciter se præcipi- tanti, ruentique, quo his qui in cruciatu versan- tur, difficile est ascendere, et ad terram justorum transmeare. Malunt siquidem in igne cuin acerbi- tate in cinerem redigi, quam in chaos horrendum se projicere. Qui ergo illic post mortem esse con- cupiscunt, multis lacrymis et lamentis digni sunt : quoniam ut jumenta rationis expertia, penitus nihil sapiunt, sibimet pestem in precantur, seipsos sedu- Qui mihi demonstravit mirabilia, quæ oculi non viderunt, qui in me ut postremum ac infimum om- nium se demisit. Qui apostolos discipulos, et filios reddidit. In me, inquam, quem horribilis, et inter- fector hominum draco tenebat, prius omnis ini- quitatis ministrum, et operarium. Sol ille, qui exstitit ante originem sæculorum, et qui apud in- feros resplenduit, et tandem collustrata anima mea tenebris oppleta, diem mihi vespera carentem largitus est. Qui mendicitatem nieam bonis omni- bus cumulasti, tu sermonem dona, et verba mihi suggere, ad enarrandum universis opera tua mira- bilia, quæ hodie quoque præstas erga nos famulos tuos : ut et qui in tenebris socordiæ dormientes, asserunt peccatores non posse salvari, ac veluti Petrum, cæterosque apostolos sanctos et justos, ipsos similiter misericordiam adipisci, id bonitati tuæ facile fuisse, esse, et fore cognoscant, et in- telligant et qui se opinantur possidere te lumen orbis terrarum, nec tamen te videre dicunt, non vivere in lumine, non illuminari, non perspicere, te jugiter, mi Salvator, norint, te in mentibus co- rum non fulsisse, nec incoluisse eorum corda C sordida, frustraque eos vana spe exsultare, dum se post finem hujus vitæ lumen ţuum visuros ar- bitrantur. Nam pignus, et sigillum, seu tessera ad dexteram collocandis ovibus plane hic data est. Si enim unusquisque mortem in se inclusam circumi- fert, et post mortem omnibus ex æquo facultas operandi deerit, et nemo seu boni, seu mali quid- piam agere poterit, quilibet utique, qualis tum in- ventus fuerit, talis erit. Istud est, Domine, quod mihi terrorem tremoremque incutit. Istud omnes sensus meos labefacit. Sicuti cæcus fato functus, et illuc translatus, nunquam solem hunc sensu vi- vendi usurpavit, quamvis olim in vitam rediens, lumina receperit: ita neque qui cum mente cæca diem extremum obierit, te solem, intelligentiæ soli parentem, Deus meus, intuebitur, sed egressus e tenebris habitabit in tenebris, atque in omne ævum a te separabitur. Nemo hominum, Domine, in te credentium, nemo in nomine tuo baptizatorum, magnum hoc et horroris plenum onus sustinebit, ut abs te separetur. Dira est enim ista tribu!atio, dira, et intoleranda, et æterna mæstitudo. Quid namque, Salvator mi, pejus esse potest, quam abs to divelli, atque sejungi? quid cruciabilius, quam a vita disjunctum illic vivere instar mortai, priva- tumque vita, privari simul bonis universis? Nam qui abs te separatur, omnis boni jacturam incurrit. ▼ Luc. xvi, 26. D cunt. Tu regnum coelorum, Christe, tu terra mitium. Tu virens paradisus. Tu thalamus divinus, et inef- fabilis. Tu mensa communis omnium. Tu panis vitæ. Tu potus maxime novus. Tu poculum aquæ, Tu aqua vitæ. Tu cujusque sanctorum lucerna in- exstincta. Tu et tunica, et corona, et corona rum distributor. Tu gaudium, et requies. Tu gloria, et deliciæ. Tu exsultatio. Tu animorum jucunditas. Et lucebit gratia sancti Spiritus tui, Deus meus, instar solis in omnibus sanctis tuis. Et lucebis in corum medio, Sol inaccessus, omnesque proportione fidei. operum, spei, charitatis, puritatis et illustrationis, ex Spiritu tuo, illuminabuntur. Deus sole longani- mis, et judex omnium, his qui mansiones diversas, et loca comminiscuntur,'mensura charitatis rurSUM erit mensura claritatis ipsorum, et mensura visio- nis tuæ, erit iterum portio magnificentiæ illorum honor, deliciæ, et gloria, ad distributiones domo rum, et mansionum admirandarum. Hoc taberna- cula diversa, hoc multæ domus, hoc stolæ splendi- dissimæ multarum dignitatum, et coronæ distinctæ, lapilli, margaritæ, et fores immortales, novam

513 DIVINORUM AMORUM LIBER. 514 habentes speciem, hoc lecti, stragulæ vestes, men- A Spiritus sermonibus incredulus. In omni utique sa, throni, et quidquid ad voluptatem jucundissi mum est, erat, est et erit, te solum intueri. Si igitur, ut supra dicebamus, non videntes lumen tuum, nec abs te visi, sed separati, visione tua, omnia bona complectente privantur, ubinam requiem, ubi lo- cum dolore vacuum invenient? ubi habitabunt, si recti non fuerint? etenim Recti habitabunt câm rulia tuo. Formatus es enim in eorum recto corde, et babitant cum forma tua in te, Christe meus. • B O mira res, o bonitatis donum inopinabile, in forma Dei esse homines, et formari in ipsis, quem nemo capit, Deum, cujus natura est invariabilis, et immutabilis, qui in omnibus se dignis habitare vult, ut quilibet in se totum regein, ipsum regnum, el ad regnum pertinentia habeat, et fulgeat, quem admodum refulsit redivivus Deus meus, plusquam radii solis bujus, quem cernimus. Et cum astite- rint ei qui sic ipsos glorificavit, magnitudine glo- riæ, et assiduo divinæ claritatis incremento admi- ratione attoniti manent. Nec enim ullis sæculis proficiendi finis erit: siquidem statio, seu cessatio Încrementi finiret id quod finiri nequit, et com- prehensionem prorsus incomprehensibilis, satieta- temque inſduceret illius, quo satiari nullus potest : sed plenitudo ejus, et gloria lucis abyssus erit pro f. clus, et sine fine principium. Et sicut qui habent Christum intus formatum, eidem, quanquam ita fulgenti, ut adiri nequeat, astant nihilominus: sic Anis in ipsis, gloriæ est initium. Atque ut tibi sen- C sum mentemque meam dilucidius exponam, in fine babebunt principium, et in principio finem. Plus- quam plenum intellige mihi, et accessiouis haud indigum, et qui currunt, eos finem infiniti non an- tevertere. Si namque transeat cœlum istud, quod videmus et terra, et quæ in ea sunt omnia (con- jecta quod dixi) erit loci comprehensio, ubi finem invenies, non dico corporeum, sed animo plenitu- dinem mundi incorporei poteris comprehendere. Non est autem mundus, sed aer, sicut antea : nec aer, sed inenarrabilis (quod universum vocant) abys- sus, fine carens penitus, æqualiter undique tota ex partibus utrisque. Hoc omne divinitate repletum est. Qui ergo ejus participes sunt, et in ipso habi- tant, quomodo totum complectantur, ut etiam sa- D tarentur aut quomodo, dic mihi, finem inâuiti capient? Difficillimum plane, et impossibile est. Nam nequè hic in corpore sanctos degentes, neque illuc in Deo translatos talis omnino cogitatio subire potest. Obteguntur namque lumine divinæ gloria, illuminantur, et lucent, et oblectantur in his, et sciunt vere, omnique et plena fide, horum perfe- ctionem infinitam fore. A Deo autem abjecti, miror ubi consistent, lenge sejuncti ab eo qui ubique est. Et sano, fratres, miraculum obstupescenduni, et ad quod bene intelligendum mente fluminata opus sit, ut non incidas in hæresim quasi divini . etiam hi erunt, revera autem extra divinum la- men, ipsumque Deum. Ut cæci, lucente sole, et toti circumfusi lumine, tamen extra lumen sunt cognitione aspectuque ab eo sejuncti: sic est in omni divinum Trinitatis lumen, et in medio sunt peccatores, tenebris præpediti, quominus videant, ullamque Divinitatis notionem ac sensum habeant: sed ardentes, et sua ipsorum conscientia condem- nati, afflictionem inexplicabilem, et dolorem inc- narrabilem per sæcula sempiterna sustinebunt. CAPUT III. Quomodo Pater hic immutatus, purgatusque, arctis- sime cum Deo conjunctus sit, et qualis ex quali evaserit, verba ejus in học capite ad Deum amoris plena demonstrant. Ad extremum theologice ae angelis disserit. Principio orationis, more justo- rum, accusator sui est. Quæ est ista, Salvator mi, immensa misericordia Lua? Quomodo nie impurum, me perditum, me for- nicarium, Beri membrum tuum voluisti ? Quomodo me stola lucidissima, splendore immortalitatis co- ruscante, et omnia membra mea lucida reddento vestivisti? Etenim corpus tuum immaculatum, divi- numque, non commistum, et commistum ineſſabi- liter, totum igne divinitatis fulgurat. Et hoc quoquo donasti mihi, Deus meus. Deus namque huic sor❤ dido, et interitui obnoxio tabernaculo meo unitur corpus tuum incontaminatissimum, et sanguis meus permiscetur sanguini tuo, sat scio, unitus aum etiam divinitati tuæ, et effectus sum corpus tuum mundissimum, membrum fulgidum, meinbrum vere sanctum, membrum longe rutilans, pelluci- dum, et splendens. Video pulchritudinem, video splendorem, in speculo gratiæ tuæ lumen intueor, et inexplicabilem fulgorem obstupesco, et mente excedo, dum animadverto, qualis fuerim, qualis factus sim mirabiliter : et timeo, et revereor me❤ ipsum, et tanquam te revereor ac metuo, el per- plexus sum, et omnino vereor ubí sedeam, cui ap- propinquem, et ubi membra tua reclinem, ad qua opera, ad quas actiones tam venerabilibus divi- nisque membris tandem uti debeam. Da mihi quæ dico et loqui, et facere, o artifex, et fictor meus. Nam, si que loquor, factis non præsto, factus sum æs, acute, et frustra tioniens, et sonum pulsuum nihil sentiens Sed tu noli me dimittere, noli de- relinquere: neve sinas oberrare me Salvator meus, me, inquam, miserum, mendicum, ac peregrinumi, et decem millium talentorum tibi debitorem verum sicut olim, ita et nunc facito. Tunc enim ab hæreditate, totaque terra patria, patre, fratribus, matre, domesticis, alienis, et cognatis omnibus, et amicis me peccatorem, et omnibus istis vilio- rem separasti, tuisque ulnis mundissimis complexus es, qui me adversus beneficia tua ingratum exhi- bueram sic etiam nunc tu misericors misericor- • Psal. cxxxix, 14. 1 Cor. xIII, 4. ** Matth. xyili, 24.. 10 :

513 DIVINORUM AMORUM LIBER. 514 habentes speciem, hoc lecti, stragulæ vestes, men- A Spiritus sermonibus incredulus. In omni utique sa, throni, et quidquid ad voluptatem jucundissi mum est, erat, est et erit, te solum intueri. Si igitur, ut supra dicebamus, non videntes lumen tuum, nec abs te visi, sed separati, visione tua, omnia bona complectente privantur, ubinam requiem, ubi lo- cum dolore vacuum invenient? ubi habitabunt, si recti non fuerint? etenim Recti habitabunt câm rulia tuo. Formatus es enim in eorum recto corde, et babitant cum forma tua in te, Christe meus. • B O mira res, o bonitatis donum inopinabile, in forma Dei esse homines, et formari in ipsis, quem nemo capit, Deum, cujus natura est invariabilis, et immutabilis, qui in omnibus se dignis habitare vult, ut quilibet in se totum regein, ipsum regnum, el ad regnum pertinentia habeat, et fulgeat, quem admodum refulsit redivivus Deus meus, plusquam radii solis bujus, quem cernimus. Et cum astite- rint ei qui sic ipsos glorificavit, magnitudine glo- riæ, et assiduo divinæ claritatis incremento admi- ratione attoniti manent. Nec enim ullis sæculis proficiendi finis erit: siquidem statio, seu cessatio Încrementi finiret id quod finiri nequit, et com- prehensionem prorsus incomprehensibilis, satieta- temque inſduceret illius, quo satiari nullus potest : sed plenitudo ejus, et gloria lucis abyssus erit pro f. clus, et sine fine principium. Et sicut qui habent Christum intus formatum, eidem, quanquam ita fulgenti, ut adiri nequeat, astant nihilominus: sic Anis in ipsis, gloriæ est initium. Atque ut tibi sen- C sum mentemque meam dilucidius exponam, in fine babebunt principium, et in principio finem. Plus- quam plenum intellige mihi, et accessiouis haud indigum, et qui currunt, eos finem infiniti non an- tevertere. Si namque transeat cœlum istud, quod videmus et terra, et quæ in ea sunt omnia (con- jecta quod dixi) erit loci comprehensio, ubi finem invenies, non dico corporeum, sed animo plenitu- dinem mundi incorporei poteris comprehendere. Non est autem mundus, sed aer, sicut antea : nec aer, sed inenarrabilis (quod universum vocant) abys- sus, fine carens penitus, æqualiter undique tota ex partibus utrisque. Hoc omne divinitate repletum est. Qui ergo ejus participes sunt, et in ipso habi- tant, quomodo totum complectantur, ut etiam sa- D tarentur aut quomodo, dic mihi, finem inâuiti capient? Difficillimum plane, et impossibile est. Nam nequè hic in corpore sanctos degentes, neque illuc in Deo translatos talis omnino cogitatio subire potest. Obteguntur namque lumine divinæ gloria, illuminantur, et lucent, et oblectantur in his, et sciunt vere, omnique et plena fide, horum perfe- ctionem infinitam fore. A Deo autem abjecti, miror ubi consistent, lenge sejuncti ab eo qui ubique est. Et sano, fratres, miraculum obstupescenduni, et ad quod bene intelligendum mente fluminata opus sit, ut non incidas in hæresim quasi divini . etiam hi erunt, revera autem extra divinum la- men, ipsumque Deum. Ut cæci, lucente sole, et toti circumfusi lumine, tamen extra lumen sunt cognitione aspectuque ab eo sejuncti: sic est in omni divinum Trinitatis lumen, et in medio sunt peccatores, tenebris præpediti, quominus videant, ullamque Divinitatis notionem ac sensum habeant: sed ardentes, et sua ipsorum conscientia condem- nati, afflictionem inexplicabilem, et dolorem inc- narrabilem per sæcula sempiterna sustinebunt. CAPUT III. Quomodo Pater hic immutatus, purgatusque, arctis- sime cum Deo conjunctus sit, et qualis ex quali evaserit, verba ejus in học capite ad Deum amoris plena demonstrant. Ad extremum theologice ae angelis disserit. Principio orationis, more justo- rum, accusator sui est. Quæ est ista, Salvator mi, immensa misericordia Lua? Quomodo nie impurum, me perditum, me for- nicarium, Beri membrum tuum voluisti ? Quomodo me stola lucidissima, splendore immortalitatis co- ruscante, et omnia membra mea lucida reddento vestivisti? Etenim corpus tuum immaculatum, divi- numque, non commistum, et commistum ineſſabi- liter, totum igne divinitatis fulgurat. Et hoc quoquo donasti mihi, Deus meus. Deus namque huic sor❤ dido, et interitui obnoxio tabernaculo meo unitur corpus tuum incontaminatissimum, et sanguis meus permiscetur sanguini tuo, sat scio, unitus aum etiam divinitati tuæ, et effectus sum corpus tuum mundissimum, membrum fulgidum, meinbrum vere sanctum, membrum longe rutilans, pelluci- dum, et splendens. Video pulchritudinem, video splendorem, in speculo gratiæ tuæ lumen intueor, et inexplicabilem fulgorem obstupesco, et mente excedo, dum animadverto, qualis fuerim, qualis factus sim mirabiliter : et timeo, et revereor me❤ ipsum, et tanquam te revereor ac metuo, el per- plexus sum, et omnino vereor ubí sedeam, cui ap- propinquem, et ubi membra tua reclinem, ad qua opera, ad quas actiones tam venerabilibus divi- nisque membris tandem uti debeam. Da mihi quæ dico et loqui, et facere, o artifex, et fictor meus. Nam, si que loquor, factis non præsto, factus sum æs, acute, et frustra tioniens, et sonum pulsuum nihil sentiens Sed tu noli me dimittere, noli de- relinquere: neve sinas oberrare me Salvator meus, me, inquam, miserum, mendicum, ac peregrinumi, et decem millium talentorum tibi debitorem verum sicut olim, ita et nunc facito. Tunc enim ab hæreditate, totaque terra patria, patre, fratribus, matre, domesticis, alienis, et cognatis omnibus, et amicis me peccatorem, et omnibus istis vilio- rem separasti, tuisque ulnis mundissimis complexus es, qui me adversus beneficia tua ingratum exhi- bueram sic etiam nunc tu misericors misericor- • Psal. cxxxix, 14. 1 Cor. xIII, 4. ** Matth. xyili, 24.. 10 :

513 DIVINORUM AMORUM LIBER. 514 habentes speciem, hoc lecti, stragulæ vestes, men- A Spiritus sermonibus incredulus. In omni utique sa, throni, et quidquid ad voluptatem jucundissi mum est, erat, est et erit, te solum intueri. Si igitur, ut supra dicebamus, non videntes lumen tuum, nec abs te visi, sed separati, visione tua, omnia bona complectente privantur, ubinam requiem, ubi lo- cum dolore vacuum invenient? ubi habitabunt, si recti non fuerint? etenim Recti habitabunt câm rulia tuo. Formatus es enim in eorum recto corde, et babitant cum forma tua in te, Christe meus. • B O mira res, o bonitatis donum inopinabile, in forma Dei esse homines, et formari in ipsis, quem nemo capit, Deum, cujus natura est invariabilis, et immutabilis, qui in omnibus se dignis habitare vult, ut quilibet in se totum regein, ipsum regnum, el ad regnum pertinentia habeat, et fulgeat, quem admodum refulsit redivivus Deus meus, plusquam radii solis bujus, quem cernimus. Et cum astite- rint ei qui sic ipsos glorificavit, magnitudine glo- riæ, et assiduo divinæ claritatis incremento admi- ratione attoniti manent. Nec enim ullis sæculis proficiendi finis erit: siquidem statio, seu cessatio Încrementi finiret id quod finiri nequit, et com- prehensionem prorsus incomprehensibilis, satieta- temque inſduceret illius, quo satiari nullus potest : sed plenitudo ejus, et gloria lucis abyssus erit pro f. clus, et sine fine principium. Et sicut qui habent Christum intus formatum, eidem, quanquam ita fulgenti, ut adiri nequeat, astant nihilominus: sic Anis in ipsis, gloriæ est initium. Atque ut tibi sen- C sum mentemque meam dilucidius exponam, in fine babebunt principium, et in principio finem. Plus- quam plenum intellige mihi, et accessiouis haud indigum, et qui currunt, eos finem infiniti non an- tevertere. Si namque transeat cœlum istud, quod videmus et terra, et quæ in ea sunt omnia (con- jecta quod dixi) erit loci comprehensio, ubi finem invenies, non dico corporeum, sed animo plenitu- dinem mundi incorporei poteris comprehendere. Non est autem mundus, sed aer, sicut antea : nec aer, sed inenarrabilis (quod universum vocant) abys- sus, fine carens penitus, æqualiter undique tota ex partibus utrisque. Hoc omne divinitate repletum est. Qui ergo ejus participes sunt, et in ipso habi- tant, quomodo totum complectantur, ut etiam sa- D tarentur aut quomodo, dic mihi, finem inâuiti capient? Difficillimum plane, et impossibile est. Nam nequè hic in corpore sanctos degentes, neque illuc in Deo translatos talis omnino cogitatio subire potest. Obteguntur namque lumine divinæ gloria, illuminantur, et lucent, et oblectantur in his, et sciunt vere, omnique et plena fide, horum perfe- ctionem infinitam fore. A Deo autem abjecti, miror ubi consistent, lenge sejuncti ab eo qui ubique est. Et sano, fratres, miraculum obstupescenduni, et ad quod bene intelligendum mente fluminata opus sit, ut non incidas in hæresim quasi divini . etiam hi erunt, revera autem extra divinum la- men, ipsumque Deum. Ut cæci, lucente sole, et toti circumfusi lumine, tamen extra lumen sunt cognitione aspectuque ab eo sejuncti: sic est in omni divinum Trinitatis lumen, et in medio sunt peccatores, tenebris præpediti, quominus videant, ullamque Divinitatis notionem ac sensum habeant: sed ardentes, et sua ipsorum conscientia condem- nati, afflictionem inexplicabilem, et dolorem inc- narrabilem per sæcula sempiterna sustinebunt. CAPUT III. Quomodo Pater hic immutatus, purgatusque, arctis- sime cum Deo conjunctus sit, et qualis ex quali evaserit, verba ejus in học capite ad Deum amoris plena demonstrant. Ad extremum theologice ae angelis disserit. Principio orationis, more justo- rum, accusator sui est. Quæ est ista, Salvator mi, immensa misericordia Lua? Quomodo nie impurum, me perditum, me for- nicarium, Beri membrum tuum voluisti ? Quomodo me stola lucidissima, splendore immortalitatis co- ruscante, et omnia membra mea lucida reddento vestivisti? Etenim corpus tuum immaculatum, divi- numque, non commistum, et commistum ineſſabi- liter, totum igne divinitatis fulgurat. Et hoc quoquo donasti mihi, Deus meus. Deus namque huic sor❤ dido, et interitui obnoxio tabernaculo meo unitur corpus tuum incontaminatissimum, et sanguis meus permiscetur sanguini tuo, sat scio, unitus aum etiam divinitati tuæ, et effectus sum corpus tuum mundissimum, membrum fulgidum, meinbrum vere sanctum, membrum longe rutilans, pelluci- dum, et splendens. Video pulchritudinem, video splendorem, in speculo gratiæ tuæ lumen intueor, et inexplicabilem fulgorem obstupesco, et mente excedo, dum animadverto, qualis fuerim, qualis factus sim mirabiliter : et timeo, et revereor me❤ ipsum, et tanquam te revereor ac metuo, el per- plexus sum, et omnino vereor ubí sedeam, cui ap- propinquem, et ubi membra tua reclinem, ad qua opera, ad quas actiones tam venerabilibus divi- nisque membris tandem uti debeam. Da mihi quæ dico et loqui, et facere, o artifex, et fictor meus. Nam, si que loquor, factis non præsto, factus sum æs, acute, et frustra tioniens, et sonum pulsuum nihil sentiens Sed tu noli me dimittere, noli de- relinquere: neve sinas oberrare me Salvator meus, me, inquam, miserum, mendicum, ac peregrinumi, et decem millium talentorum tibi debitorem verum sicut olim, ita et nunc facito. Tunc enim ab hæreditate, totaque terra patria, patre, fratribus, matre, domesticis, alienis, et cognatis omnibus, et amicis me peccatorem, et omnibus istis vilio- rem separasti, tuisque ulnis mundissimis complexus es, qui me adversus beneficia tua ingratum exhi- bueram sic etiam nunc tu misericors misericor- • Psal. cxxxix, 14. 1 Cor. xIII, 4. ** Matth. xyili, 24.. 10 :

515 SYMEONIS JUNIORIS B 516 lanc habuerunt angeli status sui firmitudiǹem, cum Satanam et socios ejus, opinione inflata, quam de semet habebant seductos, de cœlo cadere cer- nentes, cognitione et timore aucti sunt. Qui enim hujus tantum obliti sunt, etiam elatione volunta- ria deciderunt. Contra, qui istud cognoverunt, ti- mori charitatique adhærentes, exaltati sunt. Unde cognitio Dominicæ potestatis charitatem quoque amplificavit, quoniam plures etiam coruscum Tri- nitatis fulgorem manìſestius videbant, et istud rur- sum omnem aliam cogitationem excludebat, im- mutabilesque faciebat eos qui ab initio mutabilem naturam acceperant, in sublimitate coelestium per- manentes. CAPUT IV. diam mihi tribue, sic, inquam, imo vero magis, o A llæc subjectio omnium quæ aspectu sentiuntur. Deus meus, et miserere mei, et custodi me, et non rectos animi mei impetus compesce, et ad omnem tentationem molestiamque vitae hujus, et quæcun- que ipse mihi stulte creo, et in quibus me invida Jæmonum natura tentat, et quæ imbecilles isti fratres mei pariunt mihi verbis et factis, ad hæc, in- ‘quam, omnia patienter perferenda me idoneum redde. Heu me, quia membra mea consumunt me atque conficiunt, et propter eadem rursum doleo traborque a pedibus, qui locum capitis sortitus sum. Incedo nudis pedibus, et spinis compungor, cruciorque vehementer, nec cruciatum fero. Alter pedum meorum porro procedit, alter iterum retro convertitur, huc illuc trahunt, et rapiunt me, sup- plantor, et deorsum cado. Omines igitur sequi non possum. Jacere malum est, et incedere sic impro- vide deterius est, quam jacere, quando omnes alias calamitates vincit. Domine, largire mihi luctum et compunctionem, et dignare me servire tibi, te co · lere, et servare sancta mandata tua in tenebris vitæ hujus, et;in mundo isto, qui tristitiæ locus est. Gra - tias tibi ago, cum vitam mihi tribuisti, donastique ut cognoscerem, et adorarem te, Deus meus. llæc est enim vita, cognoscere te solum Deum, et condi- torem effectoremque omnium, non natum, non creatum, solum absque principio, et Filium ex te genitum, et procedentem ex utroque Spiritum sanctissimum, omnibus prosequendam laudibus tri- nam unitatem, quam adorare et pie colere, quam- C vis aliam gloriam seu terrenam, seu cœlestem an- tecellit. Quid enim Angelorum, quid Archangelorum, Do- minationum, Cherubim, et Seraphim, cæterarum- que omnium cœlestium legionuni gloria est, nisi lumen immortalitatis, nisi gaudium, nisi illumina- tio vitæ ab omni fece rerum humanarum purissi- mæ? nisi unum lumen sanctæ Trinitatis divisum Indivise tripliciter, quod unum est in tribus cha- racteribus, incognite cognitum quantum vult? Nec enim creatura Creatorem sic totum potest cogno- scere, ut ipse se secundum naturam suam cogno- scit : sed per gratiam omnes angeli, omnisque creata natura eum vident et intelligunt. Nec com- prehendunt, sed intelligunt, quatenus lumen cæcis, aut etiam plane videntibus manifestari, et ab iis cognosci voluerit. Nam oculus absque lumine non videt, sed ut etiam videat, a lumine accipit, quando ab ipso quoque fabricatus est. Seu corporeum, seu incorporeum, oninia Deus fecit, quæ in cœlis, et quæ in terris et quæ in abyssis sunt. Et horum omnium una vita et gloria, unum desiderium unum regnum, divitiæ, gaudium, corona, victoria, pax, et omnis decor non alius est, quam cognitio principii et causæ unde producta et orta sunt om- nia. Hæc est superiorum inferiorumque conjunctio. Hæc ordo omnium quæ intelligentia percipiuntur. 11 Joan. XVII, 3. ' D De vero monacho et ejus officio. Ad quantum con- templationis fastigium ipse ascenderit. Quicunque monachus est, mundo se non miscet, et cum solo Deo perpetuo versatur. Videt, et´vide- tur, amat, et amatur: Fit lumen, lucens quantum verbis declarari non potest. Prædicatus, magis se mendicum reputat, et conciliata sibi multorum amicitia, instar hospitis ac peregrini est. Hem novum prorsus, et quod non possis sat eloqui miraculum. In immensis opibus pauper sum: et cum possideam plurima, nihil habere me puto, et in aquarum copia sitire me profiteor. Et quis mibi suppeditabit, quo abundo? et ubi inveniam, quem quotidie cerno? et quomodo potiar eo qui in me eţ extra mundum est? prorsus enim non videtur. Qui habet aures audiendi, audiat, probe verha illitterati intelligens. CAPUT V. Doctrina ad monachos, qui recens mundo, et iis quæ in mundo sunt, nuntium remiserunt. Que- lem fidem quis erga Patrem suum spiritualem ge- rere debeat. Mundum totum, et homines hujus mundi desere, solúmque beatum luctum assume, et tantum com- missa abs te peccata lamentare: quoniam ista te omnium conditore Christo, et societate sanctorum ejus spoliaverunt. Præter hæc nihil tibi curæ sit. Quin etiam corpus tuum ut ignotum ac peregri- nun babeto, et oculos, veluti condemnatus, et ad mortem excipiendam procedens, humi dejice. Ab imo pectore duc gemitus assiduo, et faciem tuam lacrymis duntaxat prolue, pedes, qui ad malum cncurrerunt, neutiquam velis aliquando aqua abluere. Sane vero etiam manus tuas contractas habe, easque impudenter ad Deum ne extende, quas ad peccatum sæpenumero extendisti. Lin- guam lubricam coerce pro virili: est enim ipsa facilis ad peccatum, et per ipsam solam etiam multi, et magni viri a recto itinere aberrantes, regnum cœlorum perdiderunt. Sed ante sepi au- res tuas, ut nihil turpe ac vanum audiant: tum I 1

515 SYMEONIS JUNIORIS B 516 lanc habuerunt angeli status sui firmitudiǹem, cum Satanam et socios ejus, opinione inflata, quam de semet habebant seductos, de cœlo cadere cer- nentes, cognitione et timore aucti sunt. Qui enim hujus tantum obliti sunt, etiam elatione volunta- ria deciderunt. Contra, qui istud cognoverunt, ti- mori charitatique adhærentes, exaltati sunt. Unde cognitio Dominicæ potestatis charitatem quoque amplificavit, quoniam plures etiam coruscum Tri- nitatis fulgorem manìſestius videbant, et istud rur- sum omnem aliam cogitationem excludebat, im- mutabilesque faciebat eos qui ab initio mutabilem naturam acceperant, in sublimitate coelestium per- manentes. CAPUT IV. diam mihi tribue, sic, inquam, imo vero magis, o A llæc subjectio omnium quæ aspectu sentiuntur. Deus meus, et miserere mei, et custodi me, et non rectos animi mei impetus compesce, et ad omnem tentationem molestiamque vitae hujus, et quæcun- que ipse mihi stulte creo, et in quibus me invida Jæmonum natura tentat, et quæ imbecilles isti fratres mei pariunt mihi verbis et factis, ad hæc, in- ‘quam, omnia patienter perferenda me idoneum redde. Heu me, quia membra mea consumunt me atque conficiunt, et propter eadem rursum doleo traborque a pedibus, qui locum capitis sortitus sum. Incedo nudis pedibus, et spinis compungor, cruciorque vehementer, nec cruciatum fero. Alter pedum meorum porro procedit, alter iterum retro convertitur, huc illuc trahunt, et rapiunt me, sup- plantor, et deorsum cado. Omines igitur sequi non possum. Jacere malum est, et incedere sic impro- vide deterius est, quam jacere, quando omnes alias calamitates vincit. Domine, largire mihi luctum et compunctionem, et dignare me servire tibi, te co · lere, et servare sancta mandata tua in tenebris vitæ hujus, et;in mundo isto, qui tristitiæ locus est. Gra - tias tibi ago, cum vitam mihi tribuisti, donastique ut cognoscerem, et adorarem te, Deus meus. llæc est enim vita, cognoscere te solum Deum, et condi- torem effectoremque omnium, non natum, non creatum, solum absque principio, et Filium ex te genitum, et procedentem ex utroque Spiritum sanctissimum, omnibus prosequendam laudibus tri- nam unitatem, quam adorare et pie colere, quam- C vis aliam gloriam seu terrenam, seu cœlestem an- tecellit. Quid enim Angelorum, quid Archangelorum, Do- minationum, Cherubim, et Seraphim, cæterarum- que omnium cœlestium legionuni gloria est, nisi lumen immortalitatis, nisi gaudium, nisi illumina- tio vitæ ab omni fece rerum humanarum purissi- mæ? nisi unum lumen sanctæ Trinitatis divisum Indivise tripliciter, quod unum est in tribus cha- racteribus, incognite cognitum quantum vult? Nec enim creatura Creatorem sic totum potest cogno- scere, ut ipse se secundum naturam suam cogno- scit : sed per gratiam omnes angeli, omnisque creata natura eum vident et intelligunt. Nec com- prehendunt, sed intelligunt, quatenus lumen cæcis, aut etiam plane videntibus manifestari, et ab iis cognosci voluerit. Nam oculus absque lumine non videt, sed ut etiam videat, a lumine accipit, quando ab ipso quoque fabricatus est. Seu corporeum, seu incorporeum, oninia Deus fecit, quæ in cœlis, et quæ in terris et quæ in abyssis sunt. Et horum omnium una vita et gloria, unum desiderium unum regnum, divitiæ, gaudium, corona, victoria, pax, et omnis decor non alius est, quam cognitio principii et causæ unde producta et orta sunt om- nia. Hæc est superiorum inferiorumque conjunctio. Hæc ordo omnium quæ intelligentia percipiuntur. 11 Joan. XVII, 3. ' D De vero monacho et ejus officio. Ad quantum con- templationis fastigium ipse ascenderit. Quicunque monachus est, mundo se non miscet, et cum solo Deo perpetuo versatur. Videt, et´vide- tur, amat, et amatur: Fit lumen, lucens quantum verbis declarari non potest. Prædicatus, magis se mendicum reputat, et conciliata sibi multorum amicitia, instar hospitis ac peregrini est. Hem novum prorsus, et quod non possis sat eloqui miraculum. In immensis opibus pauper sum: et cum possideam plurima, nihil habere me puto, et in aquarum copia sitire me profiteor. Et quis mibi suppeditabit, quo abundo? et ubi inveniam, quem quotidie cerno? et quomodo potiar eo qui in me eţ extra mundum est? prorsus enim non videtur. Qui habet aures audiendi, audiat, probe verha illitterati intelligens. CAPUT V. Doctrina ad monachos, qui recens mundo, et iis quæ in mundo sunt, nuntium remiserunt. Que- lem fidem quis erga Patrem suum spiritualem ge- rere debeat. Mundum totum, et homines hujus mundi desere, solúmque beatum luctum assume, et tantum com- missa abs te peccata lamentare: quoniam ista te omnium conditore Christo, et societate sanctorum ejus spoliaverunt. Præter hæc nihil tibi curæ sit. Quin etiam corpus tuum ut ignotum ac peregri- nun babeto, et oculos, veluti condemnatus, et ad mortem excipiendam procedens, humi dejice. Ab imo pectore duc gemitus assiduo, et faciem tuam lacrymis duntaxat prolue, pedes, qui ad malum cncurrerunt, neutiquam velis aliquando aqua abluere. Sane vero etiam manus tuas contractas habe, easque impudenter ad Deum ne extende, quas ad peccatum sæpenumero extendisti. Lin- guam lubricam coerce pro virili: est enim ipsa facilis ad peccatum, et per ipsam solam etiam multi, et magni viri a recto itinere aberrantes, regnum cœlorum perdiderunt. Sed ante sepi au- res tuas, ut nihil turpe ac vanum audiant: tum I 1

517 DIVINORUM AMORUM LIBER. , 518 qui in exsilio mihi curando tragœdiam quamdam dederunt: aut, ut verius dicam, benemerentium, dominorum, et vere amicorum meorum. Quibus, Christe meus, pro malis bona repende sempiterna, ditia, el divina, quæ te diligentibus, et ex animo desiderantibus in sæcula sæculorum constituisli, CAPUT VI. Præceptiones, quibus tyro monachus ceu ducibus, et viam munientibus ad perfectionem status sui con- tendere docetur. fortasse et huic imperabis. Patris tui admonitio- A num gero, ex persecutionibus, et invidia eorum nibus tantummodo ausculta, ei humiliter responde, el nòn secus quam Deo cogitata mentis tuæ, usque ad primos motus delege, nıhıl illum cela, nec aliquid eo nolente incipe, nève eo invito dormi, neve comede, neve bibe. Cum hæc ad tempus præstiteris, nihil eximium præstitisse te judicabis. In sudore tu quidem, et lassitudine seminasti, nondum tamen laborum tuorum fructum collegi- sti. Ne fallare igitur, aut quod quæris, te invenisse credas, priusquam spirituales oculos acquisieris, et aures cordis tui lacrymis tuis, elutis inde sor- dibus purgaveris spiritualiterque videas, et au- dias, et sensibus penitus immutari incipias. Vide- bis enim complura, quæ efferri nequeunt, et au- dies longe plura, eaque ingentia, quæ lingua exprimere non poteris. Mira igitur, et veneratione digna reś, spiritualiter audire, et spiritualiter quoque videre, miraculorum maximum. Talis homo nihil cum carne conjunctum unquam cogitat, et terram calcat, ac si per aerem ingrederetur, øm- niaque ad ima Tartara usque cernit, et quæ facta sunt, perspicit omnia. Deum cognoscit, timore percellitur, et at conditorem precibus veneratur, atque glorificat. Magnum est porro nosse, quam late patéat, et quale sit ejus imperium: quod quan- quam omnes nosse se existiment, errant tamen plurimi, ne dubita. Soli illuminati istud norunt : reliqui universi (o foedam ignorantiam !) ipsis quo- que dæmonibus majore versantur in caligine. Cæterum, o Domine et molitor omnium, qui me e terra mortale animal creavisti, et gratia immor- tali honorasti, dedistique vivere, loqui, et moveri, et celebrare laudes tuas universorum Domini, ipse tu, da mihi misero ante te prosterni, et rogare conducentia. Etenim quomodo in hunc mundum productus sim, et quid ista sint, quæ homines esse rentur, ego nescio. Quæ sit visio mea, o Deus meus, quid quæ aspiciuntur, dicere nequeo. Quid ita stultitiam induimus homines universi, et de rebus Judicamus perperam? Heri primum veni, cras recedo, et me bic immortalem fore arbitror. Palam me habere te Deum confiteor, factis autem te nego quotidie ". Doceo te auctorem esse om- nium, et sine te habere omnia contendo. Tu su- peris, et inferis imperitas, et ego solus tibi reniti, el adversari non horresco. Da inopi, da miserrimo omnem animæ nequitiam abjicere, quam inflatio, et vana animi elatio heu me simul comminuunt, el conterunt. Præbe humilitatem, præbe manum opitulatricem, et absterge maculas animæ mæ, et suffice mihi lacrymas pœnitentiæ. Desidero lacry- mas, lacrymas salutis, lacrymas eluentes fuliginem animæ meæ, meque reddentes clarum ac lucidum deintegro, volentem to videre lumen mundi, lumen oculorum meorum, meorum, inquam, miseri, qui cor multis hujus vitæ malis, et incommodis ple- ¹¹ Tit. 1, 16. B A Christo, et ferventi fide ducto príncipio, sie a mundo secede, et fuge cognatos cum amicis (id enim commodat incipientibus), et nudus a munda- nis et materialibus rebús, ad eum qui materia và- cat te confer, quo nullum majus auxilium inve- nies. Pusillanimitatem omnem abs te repelle: ad potentem quippe Dominum confugisti. Quin po- tius non dubia spe concepta, Domini, etíam pas- serculorum curam gerentis leve jugum porta : magna enim nos manet in futurum retributio, Ille nos omnes mortales gratis salvat, quandoquidem sacrosancto ipsius sanguine empti sumus. Et jugum illud virtute vocantis Deos nos facit. Hoc enim voluit incarnatio Domini, ut opere exitus operum cognoscas. Quod omnimodis mirabilius est his quæ videntur, præclarum tibi lucrum tuarum amputa- tio voluntatum, unde te martyrem esse cognoscas. Quæ tibi verbis præcipit pater tuus, ea facito ; C ducunt enim ea le per viam citra offendiculum usque ad mortem. Magna est hæc sublimitas, et Deum quoque id propter te fecisse constat. Statue te vilissimum esse omnium, quod tibi primas in regno cœlorum conciliabit. Puta le peregrinum, mendicum, et abjectiorem aliis. Magni hæc mo- menti sunt, si ea recte præstiteris. Omnino imi- tator esto Domini, quo nihil potest cogitari me- lius. Luctu quotidiano bene procedunt omnia, et is cibo ac potione dulcior est, fluentium stantium- que cognitionem docet. Ante enim a toto mundo sejungit, et bonorum quæ diximus custodem si- lentium exercet. Radices omnigenäs affectionum malarum ut inutiles evellit. Memoriam mortis ju- gem habet. Idem humilitatis effector est. Ab his cor purgatus et illustratus (mira res) quod ab omi- nibus exquiritur, divinum lumen qui præclare videas, dignus eris. Telum est enim immateriale ex immateriali. Christus autem est perfecta cha- ritas, qua qui præditus est, adoptione Deus est. Et ea animas se inquirentes illuminat, quæ sula vivent, ne quis erret (o charitas Deus, et delf- cans !) : quæ res stuporem habet, et investigatu est difficilis D CAPUT VII. Amorem suum erga Deum declarat. Ut ignis es scaturiens, aqua irrorans, et, uris, et dulcedine affuis, et corruptionem tollis ? ut

517 DIVINORUM AMORUM LIBER. , 518 qui in exsilio mihi curando tragœdiam quamdam dederunt: aut, ut verius dicam, benemerentium, dominorum, et vere amicorum meorum. Quibus, Christe meus, pro malis bona repende sempiterna, ditia, el divina, quæ te diligentibus, et ex animo desiderantibus in sæcula sæculorum constituisli, CAPUT VI. Præceptiones, quibus tyro monachus ceu ducibus, et viam munientibus ad perfectionem status sui con- tendere docetur. fortasse et huic imperabis. Patris tui admonitio- A num gero, ex persecutionibus, et invidia eorum nibus tantummodo ausculta, ei humiliter responde, el nòn secus quam Deo cogitata mentis tuæ, usque ad primos motus delege, nıhıl illum cela, nec aliquid eo nolente incipe, nève eo invito dormi, neve comede, neve bibe. Cum hæc ad tempus præstiteris, nihil eximium præstitisse te judicabis. In sudore tu quidem, et lassitudine seminasti, nondum tamen laborum tuorum fructum collegi- sti. Ne fallare igitur, aut quod quæris, te invenisse credas, priusquam spirituales oculos acquisieris, et aures cordis tui lacrymis tuis, elutis inde sor- dibus purgaveris spiritualiterque videas, et au- dias, et sensibus penitus immutari incipias. Vide- bis enim complura, quæ efferri nequeunt, et au- dies longe plura, eaque ingentia, quæ lingua exprimere non poteris. Mira igitur, et veneratione digna reś, spiritualiter audire, et spiritualiter quoque videre, miraculorum maximum. Talis homo nihil cum carne conjunctum unquam cogitat, et terram calcat, ac si per aerem ingrederetur, øm- niaque ad ima Tartara usque cernit, et quæ facta sunt, perspicit omnia. Deum cognoscit, timore percellitur, et at conditorem precibus veneratur, atque glorificat. Magnum est porro nosse, quam late patéat, et quale sit ejus imperium: quod quan- quam omnes nosse se existiment, errant tamen plurimi, ne dubita. Soli illuminati istud norunt : reliqui universi (o foedam ignorantiam !) ipsis quo- que dæmonibus majore versantur in caligine. Cæterum, o Domine et molitor omnium, qui me e terra mortale animal creavisti, et gratia immor- tali honorasti, dedistique vivere, loqui, et moveri, et celebrare laudes tuas universorum Domini, ipse tu, da mihi misero ante te prosterni, et rogare conducentia. Etenim quomodo in hunc mundum productus sim, et quid ista sint, quæ homines esse rentur, ego nescio. Quæ sit visio mea, o Deus meus, quid quæ aspiciuntur, dicere nequeo. Quid ita stultitiam induimus homines universi, et de rebus Judicamus perperam? Heri primum veni, cras recedo, et me bic immortalem fore arbitror. Palam me habere te Deum confiteor, factis autem te nego quotidie ". Doceo te auctorem esse om- nium, et sine te habere omnia contendo. Tu su- peris, et inferis imperitas, et ego solus tibi reniti, el adversari non horresco. Da inopi, da miserrimo omnem animæ nequitiam abjicere, quam inflatio, et vana animi elatio heu me simul comminuunt, el conterunt. Præbe humilitatem, præbe manum opitulatricem, et absterge maculas animæ mæ, et suffice mihi lacrymas pœnitentiæ. Desidero lacry- mas, lacrymas salutis, lacrymas eluentes fuliginem animæ meæ, meque reddentes clarum ac lucidum deintegro, volentem to videre lumen mundi, lumen oculorum meorum, meorum, inquam, miseri, qui cor multis hujus vitæ malis, et incommodis ple- ¹¹ Tit. 1, 16. B A Christo, et ferventi fide ducto príncipio, sie a mundo secede, et fuge cognatos cum amicis (id enim commodat incipientibus), et nudus a munda- nis et materialibus rebús, ad eum qui materia và- cat te confer, quo nullum majus auxilium inve- nies. Pusillanimitatem omnem abs te repelle: ad potentem quippe Dominum confugisti. Quin po- tius non dubia spe concepta, Domini, etíam pas- serculorum curam gerentis leve jugum porta : magna enim nos manet in futurum retributio, Ille nos omnes mortales gratis salvat, quandoquidem sacrosancto ipsius sanguine empti sumus. Et jugum illud virtute vocantis Deos nos facit. Hoc enim voluit incarnatio Domini, ut opere exitus operum cognoscas. Quod omnimodis mirabilius est his quæ videntur, præclarum tibi lucrum tuarum amputa- tio voluntatum, unde te martyrem esse cognoscas. Quæ tibi verbis præcipit pater tuus, ea facito ; C ducunt enim ea le per viam citra offendiculum usque ad mortem. Magna est hæc sublimitas, et Deum quoque id propter te fecisse constat. Statue te vilissimum esse omnium, quod tibi primas in regno cœlorum conciliabit. Puta le peregrinum, mendicum, et abjectiorem aliis. Magni hæc mo- menti sunt, si ea recte præstiteris. Omnino imi- tator esto Domini, quo nihil potest cogitari me- lius. Luctu quotidiano bene procedunt omnia, et is cibo ac potione dulcior est, fluentium stantium- que cognitionem docet. Ante enim a toto mundo sejungit, et bonorum quæ diximus custodem si- lentium exercet. Radices omnigenäs affectionum malarum ut inutiles evellit. Memoriam mortis ju- gem habet. Idem humilitatis effector est. Ab his cor purgatus et illustratus (mira res) quod ab omi- nibus exquiritur, divinum lumen qui præclare videas, dignus eris. Telum est enim immateriale ex immateriali. Christus autem est perfecta cha- ritas, qua qui præditus est, adoptione Deus est. Et ea animas se inquirentes illuminat, quæ sula vivent, ne quis erret (o charitas Deus, et delf- cans !) : quæ res stuporem habet, et investigatu est difficilis D CAPUT VII. Amorem suum erga Deum declarat. Ut ignis es scaturiens, aqua irrorans, et, uris, et dulcedine affuis, et corruptionem tollis ? ut

186 καί ἐκπλήξει με καί φόβῳ ἀνυμνοῦντες λειτουργοῦσιν. Οὐκ ἐνδέχεται Θεόν γάρ ἄλλον φύσει παραχθῆναι (281) ἰσοδύναμον τοῦ κτίστου οὐδ᾿ ὁμοφυῆ ἐκείνου, οὐδέ δυνατόν γάρ ὅλως ὁμοούσιον τοῦ κτίστου τό κτιζόμενον γενέσθαι. Τῷ ἀκτίστῳ τό κτιστόν γάρ πῶς ποτε ἐξισωθείη; Τοῦ ἀεί ὡσαύτως ὄντος καί ἀνάρχου καί ἀκτίστου τά κτιζόμενα ἐλάττω˙ καί γάρ εἶναι μαρτυρήσεις καί τοσοῦτον διαφέρειν, ὅσον ἅμαξα καί πρίων τοῦ αὐτά τεκτηναμένου. Πῶς οὖν ἅμαξα τόν ταύτην τεκτηνάμενον ἐκμάθοι; Πῶς δέ πρίων τόν κινοῦντα ἐπιγνώσεται, εἰπέ μοι, εἰ μή τούτοις δώσει γνῶσιν, εἰ μή ὅρασιν ἐνθείη ὁ αὐτά κατασκευάσας, ὅ ἀδύνατον ὑπάρχει τοῦτο πᾶσι τοῖς κτισθεῖσιν; Οὐδείς ἀνθρώπων ὅλως οὖν, οὐδείς καί τῶν ἀγγέλων τοῦ διδόναι πνεῦμα ἄλλοις ἔλαβε τήν ἐξουσίαν ἤ ζωήν αὐτοῖς παρέχειν, ὁ δέ Κύριος τῶν πάντων ἔχων ἐξουσίαν μόνος, μόνος ἔχων δυναστείαν, (282) ὡς πηγή ζωῆς ὑπάρχων ἔμψυχα παράγει ζῷα, οἷα πάντως καί θελήσει, καί χαρίζεται ἑκάστῳ ὡς τεχνίτης, ὡς δεσπότης, ὅσα βούλεται καί θέλει, ᾧ ἡ δόξα καί τό κράτος 187

186 καί ἐκπλήξει με καί φόβῳ ἀνυμνοῦντες λειτουργοῦσιν. Οὐκ ἐνδέχεται Θεόν γάρ ἄλλον φύσει παραχθῆναι (281) ἰσοδύναμον τοῦ κτίστου οὐδ᾿ ὁμοφυῆ ἐκείνου, οὐδέ δυνατόν γάρ ὅλως ὁμοούσιον τοῦ κτίστου τό κτιζόμενον γενέσθαι. Τῷ ἀκτίστῳ τό κτιστόν γάρ πῶς ποτε ἐξισωθείη; Τοῦ ἀεί ὡσαύτως ὄντος καί ἀνάρχου καί ἀκτίστου τά κτιζόμενα ἐλάττω˙ καί γάρ εἶναι μαρτυρήσεις καί τοσοῦτον διαφέρειν, ὅσον ἅμαξα καί πρίων τοῦ αὐτά τεκτηναμένου. Πῶς οὖν ἅμαξα τόν ταύτην τεκτηνάμενον ἐκμάθοι; Πῶς δέ πρίων τόν κινοῦντα ἐπιγνώσεται, εἰπέ μοι, εἰ μή τούτοις δώσει γνῶσιν, εἰ μή ὅρασιν ἐνθείη ὁ αὐτά κατασκευάσας, ὅ ἀδύνατον ὑπάρχει τοῦτο πᾶσι τοῖς κτισθεῖσιν; Οὐδείς ἀνθρώπων ὅλως οὖν, οὐδείς καί τῶν ἀγγέλων τοῦ διδόναι πνεῦμα ἄλλοις ἔλαβε τήν ἐξουσίαν ἤ ζωήν αὐτοῖς παρέχειν, ὁ δέ Κύριος τῶν πάντων ἔχων ἐξουσίαν μόνος, μόνος ἔχων δυναστείαν, (282) ὡς πηγή ζωῆς ὑπάρχων ἔμψυχα παράγει ζῷα, οἷα πάντως καί θελήσει, καί χαρίζεται ἑκάστῳ ὡς τεχνίτης, ὡς δεσπότης, ὅσα βούλεται καί θέλει, ᾧ ἡ δόξα καί τό κράτος 187

186 καί ἐκπλήξει με καί φόβῳ ἀνυμνοῦντες λειτουργοῦσιν. Οὐκ ἐνδέχεται Θεόν γάρ ἄλλον φύσει παραχθῆναι (281) ἰσοδύναμον τοῦ κτίστου οὐδ᾿ ὁμοφυῆ ἐκείνου, οὐδέ δυνατόν γάρ ὅλως ὁμοούσιον τοῦ κτίστου τό κτιζόμενον γενέσθαι. Τῷ ἀκτίστῳ τό κτιστόν γάρ πῶς ποτε ἐξισωθείη; Τοῦ ἀεί ὡσαύτως ὄντος καί ἀνάρχου καί ἀκτίστου τά κτιζόμενα ἐλάττω˙ καί γάρ εἶναι μαρτυρήσεις καί τοσοῦτον διαφέρειν, ὅσον ἅμαξα καί πρίων τοῦ αὐτά τεκτηναμένου. Πῶς οὖν ἅμαξα τόν ταύτην τεκτηνάμενον ἐκμάθοι; Πῶς δέ πρίων τόν κινοῦντα ἐπιγνώσεται, εἰπέ μοι, εἰ μή τούτοις δώσει γνῶσιν, εἰ μή ὅρασιν ἐνθείη ὁ αὐτά κατασκευάσας, ὅ ἀδύνατον ὑπάρχει τοῦτο πᾶσι τοῖς κτισθεῖσιν; Οὐδείς ἀνθρώπων ὅλως οὖν, οὐδείς καί τῶν ἀγγέλων τοῦ διδόναι πνεῦμα ἄλλοις ἔλαβε τήν ἐξουσίαν ἤ ζωήν αὐτοῖς παρέχειν, ὁ δέ Κύριος τῶν πάντων ἔχων ἐξουσίαν μόνος, μόνος ἔχων δυναστείαν, (282) ὡς πηγή ζωῆς ὑπάρχων ἔμψυχα παράγει ζῷα, οἷα πάντως καί θελήσει, καί χαρίζεται ἑκάστῳ ὡς τεχνίτης, ὡς δεσπότης, ὅσα βούλεται καί θέλει, ᾧ ἡ δόξα καί τό κράτος 187

188 Σύ τόν σταυρόν ἐβάστασας, Σῶτερ, ἐπί τῶν ὤμων καί προσεπάγης ἐν αὐτῷ ἀνυψωθείς, Θεέ μου. Χεῖρας ἡλώθης πόδας τε, καί ὄξος ἐποτίσθης καί τήν πλευράν ἐνύγης σου τῇ λόγχῃ, πανοικτίρμον. Ταῦτα ἡ γῆ μή φέρουσα ἐκλονεῖτο τῷ φόβῳ καί τούς νεκρούς τούς ἐν αὐτῇ ἀπεδίδου ἐν τάχει˙ ὁ ἥλιος εἰς αἷμα δέ μετεστράφη ὁρῶν σε καί ἡ σελήνη ζόφωσιν ἐνεδύσατο τότε. Τό καταπέτασμα τοῦ ναοῦ τοῦ τότε διεσχίσθη ἀπό τῶν ἄνω γεγονός δύο ἕως τῶν κάτω, καί οὐδέν οἱ παράνομοι τούτων συνῆκαν ὅλως, ἀλλά καί τάφῳ κείμενον φύλακας ἐφιστᾶσι καί τόν λίθον σφραγίζουσι σέ κατασχεῖν δοκοῦντες. Σύ οὖν ἀνέστης, Δέσποτα, ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ καί τάς σφραγίδας ἔλιπες σώας τοῖς παραβάταις˙ ἀγγέλων παρουσία δέ ἐκύλισε τόν λίθον (285) καί τούς ἐκεῖ φυλάσσοντας κατέπληξε τῷ φόβῳ, καί οὐκ ἠθέλησεν ποσῶς τοῦ συνιέναι ὅλως, ἀλλ᾿ ἔμειναν τυφλώττοντες τόν νοῦν καί τήν καρδίαν πεπωρωμένην τήν αὑτῶν ἔχοντες μέχρι τέλους. Τί οὖν ὑπάρχει μέγα μοι, εἰ ταῦτα κἀγώ πάθω, ἅπερ αὐτός σύ πέπονθας ἀναμάρτητος πέλων ὑπέρ τοῦ κόσμου, Δέσποτα, ἵνα τόν κόσμον σώσῃς, ὁ ἁμαρτήσας πάμπολλα ἐκ νέας ἡλικίας καί παροργίσας σε, Χριστέ, ἐν ἔργοις τε καί λόγοις; Μέγα μοι ὄντως, μᾶλλον δέ καί ὑπέρ πᾶσαν δόξαν, ὅτι με μέτοχον ποιεῖ δόξης σου τῆς ἀρρήτου ἡ κοινωνία τῶν παθῶν, ἡ μίμησις τῶν ἔργων, καί πρόξενος θεότητος ἡ ταπείνωσις πέλει ἡ σή τοῖς μετά γνώσεως ταύτην μετερχομένοις. Εὐχαριστῶ σοι, Δέσποτα, πάσχων μᾶλλον ἀδίκως, εἰ δέ δικαίως, ἔστω μοι εἰς ἔκτισιν πταισμάτων, εἰς κάθαρσιν ἀμέτρων μου, Χριστέ, πλημμελημάτων, καί μή ἐάσῃς μοι ποτέ πόνους ἐπενεχθῆναι ὑπέρ δύναμιν, Δέσποτα, ἤ πειρασμούς ἤ θλίψεις, ἀλλά ἀεί μοι χάρισαι τήν ἔκβασιν, Θεέ μου, καί τήν ἰσχύν τοῦ δύνασθαι ὑπενεγκεῖν τάς λύπας. Σύ γάρ ὑπάρχεις τῶν καλῶν ὁ παροχεύς ἀρχῆθεν τοῖς ἐκ ψυχῆς προσπίπτουσι τῷ σῷ κράτει ἀξίως, τῆς πίστεως, τῶν ἔργων τε καί τῶν χρηστῶν ἐλπίδων παρέχων τά χαρίσματα, τάς δωρεάς τε πάσας τοῦ Θείου καί προσκυνητοῦ Πνεύματός σου, οἰκτίρμον,

188 Σύ τόν σταυρόν ἐβάστασας, Σῶτερ, ἐπί τῶν ὤμων καί προσεπάγης ἐν αὐτῷ ἀνυψωθείς, Θεέ μου. Χεῖρας ἡλώθης πόδας τε, καί ὄξος ἐποτίσθης καί τήν πλευράν ἐνύγης σου τῇ λόγχῃ, πανοικτίρμον. Ταῦτα ἡ γῆ μή φέρουσα ἐκλονεῖτο τῷ φόβῳ καί τούς νεκρούς τούς ἐν αὐτῇ ἀπεδίδου ἐν τάχει˙ ὁ ἥλιος εἰς αἷμα δέ μετεστράφη ὁρῶν σε καί ἡ σελήνη ζόφωσιν ἐνεδύσατο τότε. Τό καταπέτασμα τοῦ ναοῦ τοῦ τότε διεσχίσθη ἀπό τῶν ἄνω γεγονός δύο ἕως τῶν κάτω, καί οὐδέν οἱ παράνομοι τούτων συνῆκαν ὅλως, ἀλλά καί τάφῳ κείμενον φύλακας ἐφιστᾶσι καί τόν λίθον σφραγίζουσι σέ κατασχεῖν δοκοῦντες. Σύ οὖν ἀνέστης, Δέσποτα, ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ καί τάς σφραγίδας ἔλιπες σώας τοῖς παραβάταις˙ ἀγγέλων παρουσία δέ ἐκύλισε τόν λίθον (285) καί τούς ἐκεῖ φυλάσσοντας κατέπληξε τῷ φόβῳ, καί οὐκ ἠθέλησεν ποσῶς τοῦ συνιέναι ὅλως, ἀλλ᾿ ἔμειναν τυφλώττοντες τόν νοῦν καί τήν καρδίαν πεπωρωμένην τήν αὑτῶν ἔχοντες μέχρι τέλους. Τί οὖν ὑπάρχει μέγα μοι, εἰ ταῦτα κἀγώ πάθω, ἅπερ αὐτός σύ πέπονθας ἀναμάρτητος πέλων ὑπέρ τοῦ κόσμου, Δέσποτα, ἵνα τόν κόσμον σώσῃς, ὁ ἁμαρτήσας πάμπολλα ἐκ νέας ἡλικίας καί παροργίσας σε, Χριστέ, ἐν ἔργοις τε καί λόγοις; Μέγα μοι ὄντως, μᾶλλον δέ καί ὑπέρ πᾶσαν δόξαν, ὅτι με μέτοχον ποιεῖ δόξης σου τῆς ἀρρήτου ἡ κοινωνία τῶν παθῶν, ἡ μίμησις τῶν ἔργων, καί πρόξενος θεότητος ἡ ταπείνωσις πέλει ἡ σή τοῖς μετά γνώσεως ταύτην μετερχομένοις. Εὐχαριστῶ σοι, Δέσποτα, πάσχων μᾶλλον ἀδίκως, εἰ δέ δικαίως, ἔστω μοι εἰς ἔκτισιν πταισμάτων, εἰς κάθαρσιν ἀμέτρων μου, Χριστέ, πλημμελημάτων, καί μή ἐάσῃς μοι ποτέ πόνους ἐπενεχθῆναι ὑπέρ δύναμιν, Δέσποτα, ἤ πειρασμούς ἤ θλίψεις, ἀλλά ἀεί μοι χάρισαι τήν ἔκβασιν, Θεέ μου, καί τήν ἰσχύν τοῦ δύνασθαι ὑπενεγκεῖν τάς λύπας. Σύ γάρ ὑπάρχεις τῶν καλῶν ὁ παροχεύς ἀρχῆθεν τοῖς ἐκ ψυχῆς προσπίπτουσι τῷ σῷ κράτει ἀξίως, τῆς πίστεως, τῶν ἔργων τε καί τῶν χρηστῶν ἐλπίδων παρέχων τά χαρίσματα, τάς δωρεάς τε πάσας τοῦ Θείου καί προσκυνητοῦ Πνεύματός σου, οἰκτίρμον,

ΛΖ’. Δέησις καί προσευχή τοῦ αὐτοῦ πρός Θεόν τῆς ἐκείνου ἕνεκα βοηθείας (286) Δέσποτα Χριστέ, Δέσποτα ψυχοσῶστα, Δέσποτα Θεέ πάντων τῶν ὁρωμένων ἀοράτων τε δυνάμεων, ὡς κτίστης τῶν ἐν οὐρανῷ πάντων, τῶν ὑπεράνω τοῦ οὐρανοῦ τε καί οὐρανῶν ἁπάντων, τῶν ὑπό γῆν τε καί τῶν ἐν γῇ ὡσαύτως! Σύ εἶ Κύριος τούτων, Θεός τε καί Δεσπότης, σύ τῇ χειρί σου περικρατεῖς τήν κτίσιν, ὅτι ἐν αὐτῇ περιέχεις τά πάντα. Χείρ σου, Δέσποτα, δύναμις ἡ μεγάλη, ἥ τό θέλημα τοῦ σοῦ Πατρός πληροῦσα καί δημιουργεῖ, ἐργάζεται καί κτίζει καί οἰκονομεῖ τά καθ᾿ ἡμᾶς ἀρρήτως˙ αὕτη οὖν κἀμέ νυνί παραγαγοῦσα ἐκ τοῦ μή ὄντος πεποίηκε τοῦ εἶναι, ὅε καί γεγονώς ἤμην ἐν τῷδε κόσμῳ ἀγνοῶν ὅλως σέ, τόν καλόν Δεσπότην, σέ, τόν κτίστην μου, σέ, ὦ δημιουργέ μου, καί ὥσπερ τυφλός ὑπῆρχον ἐν τῷ κόσμῳ καί ὡς ἄθεος, ἀγνοῶν τόν Θεόν μου. Αὐτός οὖν ἐλεήσας καί ἐπεσκέψω (287) καί ἐπεστρέψας λάμψας ἐν σκότει φῶς μοι καί ἑλκύσας με πρός ἑαυτόν, ὦ πλάστα, ἐξαγαγών τε ἐκ κατωτάτου λάκκου, σκότους τῶν παθῶν, σκότους τοῦ βαθυτάτου ἐπιθυμιῶν καί ἡδονῶν τοῦ βίου ἔξειξας ὁδόν, δέδωκας ὁδηγόν μοι πρός τάς ἐντολάς τάς σάς καθοδηγοῦντα. Ὧ ἀκολουθῶν ἄφροντις διετέλουν, ἔχαιρον χαράν οὐ λαλουμένην, Λόγε, ὁρῶν κατά πόδας σου ἀκολουθοῦντα καί προσομιλοῦντά σοι πολλάκις τοῦτον. Comment [Em]:

ΛΖ’. Δέησις καί προσευχή τοῦ αὐτοῦ πρός Θεόν τῆς ἐκείνου ἕνεκα βοηθείας (286) Δέσποτα Χριστέ, Δέσποτα ψυχοσῶστα, Δέσποτα Θεέ πάντων τῶν ὁρωμένων ἀοράτων τε δυνάμεων, ὡς κτίστης τῶν ἐν οὐρανῷ πάντων, τῶν ὑπεράνω τοῦ οὐρανοῦ τε καί οὐρανῶν ἁπάντων, τῶν ὑπό γῆν τε καί τῶν ἐν γῇ ὡσαύτως! Σύ εἶ Κύριος τούτων, Θεός τε καί Δεσπότης, σύ τῇ χειρί σου περικρατεῖς τήν κτίσιν, ὅτι ἐν αὐτῇ περιέχεις τά πάντα. Χείρ σου, Δέσποτα, δύναμις ἡ μεγάλη, ἥ τό θέλημα τοῦ σοῦ Πατρός πληροῦσα καί δημιουργεῖ, ἐργάζεται καί κτίζει καί οἰκονομεῖ τά καθ᾿ ἡμᾶς ἀρρήτως˙ αὕτη οὖν κἀμέ νυνί παραγαγοῦσα ἐκ τοῦ μή ὄντος πεποίηκε τοῦ εἶναι, ὅε καί γεγονώς ἤμην ἐν τῷδε κόσμῳ ἀγνοῶν ὅλως σέ, τόν καλόν Δεσπότην, σέ, τόν κτίστην μου, σέ, ὦ δημιουργέ μου, καί ὥσπερ τυφλός ὑπῆρχον ἐν τῷ κόσμῳ καί ὡς ἄθεος, ἀγνοῶν τόν Θεόν μου. Αὐτός οὖν ἐλεήσας καί ἐπεσκέψω (287) καί ἐπεστρέψας λάμψας ἐν σκότει φῶς μοι καί ἑλκύσας με πρός ἑαυτόν, ὦ πλάστα, ἐξαγαγών τε ἐκ κατωτάτου λάκκου, σκότους τῶν παθῶν, σκότους τοῦ βαθυτάτου ἐπιθυμιῶν καί ἡδονῶν τοῦ βίου ἔξειξας ὁδόν, δέδωκας ὁδηγόν μοι πρός τάς ἐντολάς τάς σάς καθοδηγοῦντα. Ὧ ἀκολουθῶν ἄφροντις διετέλουν, ἔχαιρον χαράν οὐ λαλουμένην, Λόγε, ὁρῶν κατά πόδας σου ἀκολουθοῦντα καί προσομιλοῦντά σοι πολλάκις τοῦτον. Comment [Em]:

ΛΖ’. Δέησις καί προσευχή τοῦ αὐτοῦ πρός Θεόν τῆς ἐκείνου ἕνεκα βοηθείας (286) Δέσποτα Χριστέ, Δέσποτα ψυχοσῶστα, Δέσποτα Θεέ πάντων τῶν ὁρωμένων ἀοράτων τε δυνάμεων, ὡς κτίστης τῶν ἐν οὐρανῷ πάντων, τῶν ὑπεράνω τοῦ οὐρανοῦ τε καί οὐρανῶν ἁπάντων, τῶν ὑπό γῆν τε καί τῶν ἐν γῇ ὡσαύτως! Σύ εἶ Κύριος τούτων, Θεός τε καί Δεσπότης, σύ τῇ χειρί σου περικρατεῖς τήν κτίσιν, ὅτι ἐν αὐτῇ περιέχεις τά πάντα. Χείρ σου, Δέσποτα, δύναμις ἡ μεγάλη, ἥ τό θέλημα τοῦ σοῦ Πατρός πληροῦσα καί δημιουργεῖ, ἐργάζεται καί κτίζει καί οἰκονομεῖ τά καθ᾿ ἡμᾶς ἀρρήτως˙ αὕτη οὖν κἀμέ νυνί παραγαγοῦσα ἐκ τοῦ μή ὄντος πεποίηκε τοῦ εἶναι, ὅε καί γεγονώς ἤμην ἐν τῷδε κόσμῳ ἀγνοῶν ὅλως σέ, τόν καλόν Δεσπότην, σέ, τόν κτίστην μου, σέ, ὦ δημιουργέ μου, καί ὥσπερ τυφλός ὑπῆρχον ἐν τῷ κόσμῳ καί ὡς ἄθεος, ἀγνοῶν τόν Θεόν μου. Αὐτός οὖν ἐλεήσας καί ἐπεσκέψω (287) καί ἐπεστρέψας λάμψας ἐν σκότει φῶς μοι καί ἑλκύσας με πρός ἑαυτόν, ὦ πλάστα, ἐξαγαγών τε ἐκ κατωτάτου λάκκου, σκότους τῶν παθῶν, σκότους τοῦ βαθυτάτου ἐπιθυμιῶν καί ἡδονῶν τοῦ βίου ἔξειξας ὁδόν, δέδωκας ὁδηγόν μοι πρός τάς ἐντολάς τάς σάς καθοδηγοῦντα. Ὧ ἀκολουθῶν ἄφροντις διετέλουν, ἔχαιρον χαράν οὐ λαλουμένην, Λόγε, ὁρῶν κατά πόδας σου ἀκολουθοῦντα καί προσομιλοῦντά σοι πολλάκις τοῦτον. Comment [Em]:

ἀμήν. ΛΗ’. Περί θεολογίας˙ καί ὅτι ὁ νοῦς τῆς ὕλης τῶν παθῶν καθαρθείς ἀΰλως τόν ἄϋλον καί ἀόρατον καθορᾷ. (289) Ποίαν ὁδόν ὁδεύσοιμι, ποίαν ἐκκλίνω τρίβον; Ποίαν ἀνέλθω κλίμακα, ποίαν εἰσέλθω πύλην ἤ πῶς ἀνοίξω θύραν δέ καί ποίου κουβουκλίου; Ὁποίας δέ καί ποταπῆς ἔνδον οἰκίας εὕρω τόν ἐν χειρί τά σύμπαντα καί παλάμῃ κρατοῦντα; Ὄρος εἰς ποῖον ἀναβῶ, ἐκ ποίου τε τοῦ μέρους καί ποῖον ἄρα σπήλαιον ἐκεῖσε ψηλαφήσω ἤ ποῖον ἕλος διελθών τόν πανταχοῦ παρόντα καί ἄληπτον τυγχάνοντα ἀόρατόν τε ὄντα τοῦ κατιδεῖν ἀξιωθῶ καί κατασχεῖν, ὁ τάλας; Εἰς ποῖον ᾅδην καταβῶ, εἰς οὐρανόν δέ ποῖον ἀνέλθω καί εἰς ἔσχατα ποίας θαλάσσης ἆρα γενόμενος εὑρήσαιμι τόν ἀπρόσιτον πάντῃ, τόν πάμπαν ἀπερίγραπτον, ἀφηλάφητον ὅλον, τό ἄϋλον ἐν ὑλικοῖς, τόν κτίστην ἐν τῇ κτίσει, τόν ἄφθαρτον ἐν τοῖς φθαρτοῖς, εἰπέ μοι, πῶς εὑρήσω; Πῶς δ᾿ ἔξω κόσμου γένωμαι, ὁ τυγχάνων ἐν κόσμῳ, πῶς τῷ ἀΰλω συναφθῶ, ὁ συνημμένος ὕλῃ; Πῶς τῷ ἀφθάρτῳ συμπλακῶ, φθαρτός ὅλος ὑπάρχων, ὁ ἐν θανάτῳ τῇ ζωῇ πῶς ὅλως πλησιάσω, τῷ ἀθανάτῳ ὁ νεκρός τῶς ἆρα προσπελάσω; Ὁ χόρτος ὅλος τῷ πυρί πῶς προσψαῦσαι τολμήσω; (290) Ἀλλ᾿ ὅμως ἄρτι ἄκουε τῶν ἀπορρήτων λύσιν! Πρό τοῦ γενέσθαι οὐρανόν, πρό τοῦ γῆν παραχθῆναι Θεός ὑπῆρχεν, ἡ Τριάς, μόνος μεμονωμένος, φῶς ἄναρχον, φῶς ἄκτιστον, φῶς ἄφραστον εἰς ἅπαν, ὅμως Θεός ἀθάνατος, ἀτελεύτητος, μόνος, ἀΐδιος, αἰώνιος, ἀγαθώτατος ἄγαν. Νόει καλῶς μόνον Θεόν ἐν ἀρχῇ τήν Τριάδα ὑπερανάρχως οὖσαν μέν, ὑπέρ ἀρχήν τε πᾶσαν ἀνείκαστον, ἀμέτρητον ὕψει, βάθει καί πλάτει, τοῦ τε μεγέθους καί φωτός πέρας μή κεκτημένον. Οὐκ ἦν ἀήρ, καθάπερ νῦν, οὐκ ἦν σκότος οὐδ᾿ ὅλως, οὐ φῶς, οὐχ ὕδωρ, οὐκ αἰθήρ, οὐκ ἄλλο τι τῶν ὄντων˙ 192

ἀμήν. ΛΗ’. Περί θεολογίας˙ καί ὅτι ὁ νοῦς τῆς ὕλης τῶν παθῶν καθαρθείς ἀΰλως τόν ἄϋλον καί ἀόρατον καθορᾷ. (289) Ποίαν ὁδόν ὁδεύσοιμι, ποίαν ἐκκλίνω τρίβον; Ποίαν ἀνέλθω κλίμακα, ποίαν εἰσέλθω πύλην ἤ πῶς ἀνοίξω θύραν δέ καί ποίου κουβουκλίου; Ὁποίας δέ καί ποταπῆς ἔνδον οἰκίας εὕρω τόν ἐν χειρί τά σύμπαντα καί παλάμῃ κρατοῦντα; Ὄρος εἰς ποῖον ἀναβῶ, ἐκ ποίου τε τοῦ μέρους καί ποῖον ἄρα σπήλαιον ἐκεῖσε ψηλαφήσω ἤ ποῖον ἕλος διελθών τόν πανταχοῦ παρόντα καί ἄληπτον τυγχάνοντα ἀόρατόν τε ὄντα τοῦ κατιδεῖν ἀξιωθῶ καί κατασχεῖν, ὁ τάλας; Εἰς ποῖον ᾅδην καταβῶ, εἰς οὐρανόν δέ ποῖον ἀνέλθω καί εἰς ἔσχατα ποίας θαλάσσης ἆρα γενόμενος εὑρήσαιμι τόν ἀπρόσιτον πάντῃ, τόν πάμπαν ἀπερίγραπτον, ἀφηλάφητον ὅλον, τό ἄϋλον ἐν ὑλικοῖς, τόν κτίστην ἐν τῇ κτίσει, τόν ἄφθαρτον ἐν τοῖς φθαρτοῖς, εἰπέ μοι, πῶς εὑρήσω; Πῶς δ᾿ ἔξω κόσμου γένωμαι, ὁ τυγχάνων ἐν κόσμῳ, πῶς τῷ ἀΰλω συναφθῶ, ὁ συνημμένος ὕλῃ; Πῶς τῷ ἀφθάρτῳ συμπλακῶ, φθαρτός ὅλος ὑπάρχων, ὁ ἐν θανάτῳ τῇ ζωῇ πῶς ὅλως πλησιάσω, τῷ ἀθανάτῳ ὁ νεκρός τῶς ἆρα προσπελάσω; Ὁ χόρτος ὅλος τῷ πυρί πῶς προσψαῦσαι τολμήσω; (290) Ἀλλ᾿ ὅμως ἄρτι ἄκουε τῶν ἀπορρήτων λύσιν! Πρό τοῦ γενέσθαι οὐρανόν, πρό τοῦ γῆν παραχθῆναι Θεός ὑπῆρχεν, ἡ Τριάς, μόνος μεμονωμένος, φῶς ἄναρχον, φῶς ἄκτιστον, φῶς ἄφραστον εἰς ἅπαν, ὅμως Θεός ἀθάνατος, ἀτελεύτητος, μόνος, ἀΐδιος, αἰώνιος, ἀγαθώτατος ἄγαν. Νόει καλῶς μόνον Θεόν ἐν ἀρχῇ τήν Τριάδα ὑπερανάρχως οὖσαν μέν, ὑπέρ ἀρχήν τε πᾶσαν ἀνείκαστον, ἀμέτρητον ὕψει, βάθει καί πλάτει, τοῦ τε μεγέθους καί φωτός πέρας μή κεκτημένον. Οὐκ ἦν ἀήρ, καθάπερ νῦν, οὐκ ἦν σκότος οὐδ᾿ ὅλως, οὐ φῶς, οὐχ ὕδωρ, οὐκ αἰθήρ, οὐκ ἄλλο τι τῶν ὄντων˙ 192

527 SIMEONIS JUNIORIS 528 suasum habens, a gratia tua gaudium carpebain inexplebile, et solida spe sustentabar. De duobus autem illis extremis quid dicam nescio, quæ tibi, Rex meus, in me fieri complacitum est, quæ ani- mæ ac menti privationem afferunt, functiones- que et intelligentias omnes impediunt. Quin et magnitudine gloriæ tuæ gravant, et ferme com- movent me ad cessandum, ut nihil loquar, nihil faciam, nibil horum attingam. tias ago tibi, Domine, quoniam misertus es mei A ut mei misertus salvares me. Hoc certa fide per- et donasti mihi, ut hæc viderem, et conscriberem, posterisque meis prædicarem benignitatein tuam; ut et nunc sacra hac doctrina imbuantur populi, tribus et linguæ, quod omnium fervide pœniten- tium misereris ; sicut apostolorum tuorum, et om- nium sanctorum misertus es. Benefacis illis, eos honoras, et glorificas, Deus meus; ut cum desi- derio multo, et timore te exquirentes, et ad te so- lum mundi opificem conversos, quem decet glo- ria, honor, imperium, majestas, ut regem, et Deum, ac Doininum universi, nunc et innumera- bilibus sæculorum ætatibus. Amen. CAPUT XIV. Gratiarum actio ad Deum, propter dona quibus ab 20 dignatus est. Præposituræ, ac sacerdotii digni- tatem ipsis quoque angelis venerabilem, ac suspi- ciendam esse. Ego, vomine, etiamsi loqui velim, non possum. Quid enim tandem loquar, cum consiliis, actioni- bus et omnibus cogitationibus immundus sim? Nihilominus vulnerata est anima mea, et intus ardeo, cupiens to alloqui saltein aliquantum, Deus meus. Video enim memet, quod scis, et video quomodo meinbra omnia corporis et animæ meæ ab ipso ortu inquinaverim, totus peccatum (18). B Considero misericordiam, benignitatem, et multa bona tua quæ in me operatus es, et obmu- tesco, propemodumque despero, et affligor conti. C nenter, ac tristor infelix, quia omnibus bonis чuis indignus sum. Cum porro in meipsum descendens, multitudinem peccatorum meorum apud animum reputo, mecumque cogito, nec unum saltem opus bonum in vita suscepisse me, et pro suppliciis, quæ ex justa ira tua sustinere debebam, ut qui te sæpius offendissem, plurimis potius beneficiis abs te humaniter cumulatum esse, in desperationem adducor, quandoquidem adhuc quotidie errata erra- tis adjicio; et ne multam miserationem benignita- temque tuam ad majus supplicium mihi imponen- dum vertas formido: quoniam quo pluribus me- ritis abs te ornor, eo magis ingratus sum tibi ego, boni Domini servus improbus. Omnia igitur alia incommoda, Domine, patientiæ mihi erant, spem æternæ vitæ suggerentia; cujus rei causa gaude- bam sæpe, quod solus nosti, confisus clementia et misericordia tua. Ob hoc enim ex toto mundo ele- gisti me, atque ab amicis cognatisque sejunxisti voces; similes illi Davidicæ: Non est sanitas in carne mea (Psal. xxxvii, 4). Et : Lumbi mei impleti sunt illusionibus (Ibid. 8) .Inquinantur membra corporis per peccatum, quatenus sunt instrumenta hominis peccantis. Et ille homo fit totus peccatum : qui omnibus suis pœnitentiis et membris ad peccatum abutitur, nimirum quando immensitateni seu ex- superantiam rei alicujus denotare volumus, tuin abstracta vocabula subjecto tribuimus. Ut cum D Estno, et admirans contristor, quod ad res tales, tam sacrosanctas me dederim, ut servirem, et liturgum agerem in iis ego miser, quæ intueri libere angeli verentur; prophetæ cum timore co- gnoverunt, simul de gloriosa, et incomprehensa œconomia audiverunt : apostoli, martyres, et do- ctorum chorus clamant et vociferantur, se indi- gnos palam prædicantes. Ego autem perditus, ego fornicator, quomodo fratrum rector, divinorum- que mysteriorum sacerdos, et Trinitatis immaculatæ minister sum? Quando enim panis ponitur, et vi- num hauritur ad corpus et sanguinem tuum, o Verbum, conficiendum, ibi ades tu ipse, Deus mcus, et hæc vere corpus tuum et sanguis fiunt, superventu Spiritus sancti, virtuteque Altissimi, et Deum inaccessum, vel potius habitantem lucem inaccessibilem non solum buic naturæ humanæ, et corruptioni obnoxiæ, sed etiam omnibus quæ ratione intelliguntur, angelorum agminibus, au- demus contingere. Hoc igitur arcanum, hoc supra naturam opus, et hæc actio, ad quam obeundam delectus sum, suadet ut mihi uti mortem, ante oculos proponam. Unde posthabita lætitia tre- more concutior, cum sciam nec me, nec quemvis alium pro dignitate posse soupyɛly (sacrificio fungi) et vitam adeo angelicam, imo plusquam angelicam in corpore traducere: ut quemadmodum ratio docet, et veritas habet, pro eo ac dignum est, familiarior ipsis angelis Deo flat; utpote et manibus tractans, et ore absumens, quod illi au- guste venerantur, et cum tremore circumsi- stunt. Judicium autem fratrum, quibus moderandis sum præpositus, quæ anima portaverit ? quæ mous sufficiet, citra justam reprehensionem gabernare cujusque animum, el cuncta quæ sui officli sunt, sine defectione conferre, seque ipsum ab eorun censuris eripere? Hoc mihi neutiquam alicui pos- sibile videtur. Induxi ergo in animum, et malo aliquem ob eximium animi candorem, totum can- dorem nominamus. Quo pertinet etiam illius ora- tio, qui dicebat, lusciniam nihil aliud esse, nisi vocem. llæc adnotaverim, ue quis ex hæreticorum grege in hunc locum incidens, exsultaret wç öv εἰς ἄχυρα ἐμπίπτων, ratus se reperisse stabilimen- tum delirio suo de peccato originis etiam post ba- ptismum in homine remanente, eumque, ut fer- imentuin massam, miserabiliter inficiente et cor- rumpente, ita ut nihil sit quod ab hac lue vacet. (18) Humilitatis et religiosæ modestiæ sunt istæ

527 SIMEONIS JUNIORIS 528 suasum habens, a gratia tua gaudium carpebain inexplebile, et solida spe sustentabar. De duobus autem illis extremis quid dicam nescio, quæ tibi, Rex meus, in me fieri complacitum est, quæ ani- mæ ac menti privationem afferunt, functiones- que et intelligentias omnes impediunt. Quin et magnitudine gloriæ tuæ gravant, et ferme com- movent me ad cessandum, ut nihil loquar, nihil faciam, nibil horum attingam. tias ago tibi, Domine, quoniam misertus es mei A ut mei misertus salvares me. Hoc certa fide per- et donasti mihi, ut hæc viderem, et conscriberem, posterisque meis prædicarem benignitatein tuam; ut et nunc sacra hac doctrina imbuantur populi, tribus et linguæ, quod omnium fervide pœniten- tium misereris ; sicut apostolorum tuorum, et om- nium sanctorum misertus es. Benefacis illis, eos honoras, et glorificas, Deus meus; ut cum desi- derio multo, et timore te exquirentes, et ad te so- lum mundi opificem conversos, quem decet glo- ria, honor, imperium, majestas, ut regem, et Deum, ac Doininum universi, nunc et innumera- bilibus sæculorum ætatibus. Amen. CAPUT XIV. Gratiarum actio ad Deum, propter dona quibus ab 20 dignatus est. Præposituræ, ac sacerdotii digni- tatem ipsis quoque angelis venerabilem, ac suspi- ciendam esse. Ego, vomine, etiamsi loqui velim, non possum. Quid enim tandem loquar, cum consiliis, actioni- bus et omnibus cogitationibus immundus sim? Nihilominus vulnerata est anima mea, et intus ardeo, cupiens to alloqui saltein aliquantum, Deus meus. Video enim memet, quod scis, et video quomodo meinbra omnia corporis et animæ meæ ab ipso ortu inquinaverim, totus peccatum (18). B Considero misericordiam, benignitatem, et multa bona tua quæ in me operatus es, et obmu- tesco, propemodumque despero, et affligor conti. C nenter, ac tristor infelix, quia omnibus bonis чuis indignus sum. Cum porro in meipsum descendens, multitudinem peccatorum meorum apud animum reputo, mecumque cogito, nec unum saltem opus bonum in vita suscepisse me, et pro suppliciis, quæ ex justa ira tua sustinere debebam, ut qui te sæpius offendissem, plurimis potius beneficiis abs te humaniter cumulatum esse, in desperationem adducor, quandoquidem adhuc quotidie errata erra- tis adjicio; et ne multam miserationem benignita- temque tuam ad majus supplicium mihi imponen- dum vertas formido: quoniam quo pluribus me- ritis abs te ornor, eo magis ingratus sum tibi ego, boni Domini servus improbus. Omnia igitur alia incommoda, Domine, patientiæ mihi erant, spem æternæ vitæ suggerentia; cujus rei causa gaude- bam sæpe, quod solus nosti, confisus clementia et misericordia tua. Ob hoc enim ex toto mundo ele- gisti me, atque ab amicis cognatisque sejunxisti voces; similes illi Davidicæ: Non est sanitas in carne mea (Psal. xxxvii, 4). Et : Lumbi mei impleti sunt illusionibus (Ibid. 8) .Inquinantur membra corporis per peccatum, quatenus sunt instrumenta hominis peccantis. Et ille homo fit totus peccatum : qui omnibus suis pœnitentiis et membris ad peccatum abutitur, nimirum quando immensitateni seu ex- superantiam rei alicujus denotare volumus, tuin abstracta vocabula subjecto tribuimus. Ut cum D Estno, et admirans contristor, quod ad res tales, tam sacrosanctas me dederim, ut servirem, et liturgum agerem in iis ego miser, quæ intueri libere angeli verentur; prophetæ cum timore co- gnoverunt, simul de gloriosa, et incomprehensa œconomia audiverunt : apostoli, martyres, et do- ctorum chorus clamant et vociferantur, se indi- gnos palam prædicantes. Ego autem perditus, ego fornicator, quomodo fratrum rector, divinorum- que mysteriorum sacerdos, et Trinitatis immaculatæ minister sum? Quando enim panis ponitur, et vi- num hauritur ad corpus et sanguinem tuum, o Verbum, conficiendum, ibi ades tu ipse, Deus mcus, et hæc vere corpus tuum et sanguis fiunt, superventu Spiritus sancti, virtuteque Altissimi, et Deum inaccessum, vel potius habitantem lucem inaccessibilem non solum buic naturæ humanæ, et corruptioni obnoxiæ, sed etiam omnibus quæ ratione intelliguntur, angelorum agminibus, au- demus contingere. Hoc igitur arcanum, hoc supra naturam opus, et hæc actio, ad quam obeundam delectus sum, suadet ut mihi uti mortem, ante oculos proponam. Unde posthabita lætitia tre- more concutior, cum sciam nec me, nec quemvis alium pro dignitate posse soupyɛly (sacrificio fungi) et vitam adeo angelicam, imo plusquam angelicam in corpore traducere: ut quemadmodum ratio docet, et veritas habet, pro eo ac dignum est, familiarior ipsis angelis Deo flat; utpote et manibus tractans, et ore absumens, quod illi au- guste venerantur, et cum tremore circumsi- stunt. Judicium autem fratrum, quibus moderandis sum præpositus, quæ anima portaverit ? quæ mous sufficiet, citra justam reprehensionem gabernare cujusque animum, el cuncta quæ sui officli sunt, sine defectione conferre, seque ipsum ab eorun censuris eripere? Hoc mihi neutiquam alicui pos- sibile videtur. Induxi ergo in animum, et malo aliquem ob eximium animi candorem, totum can- dorem nominamus. Quo pertinet etiam illius ora- tio, qui dicebat, lusciniam nihil aliud esse, nisi vocem. llæc adnotaverim, ue quis ex hæreticorum grege in hunc locum incidens, exsultaret wç öv εἰς ἄχυρα ἐμπίπτων, ratus se reperisse stabilimen- tum delirio suo de peccato originis etiam post ba- ptismum in homine remanente, eumque, ut fer- imentuin massam, miserabiliter inficiente et cor- rumpente, ita ut nihil sit quod ab hac lue vacet. (18) Humilitatis et religiosæ modestiæ sunt istæ

καί ἀκούων ὡς μή ἀκούων, Λόγε, καί καθώσπερ πάσχουσιν οἱ ἐν τῷ σκότει καθεζόμενοι τῶν ἡδονῶν τοῦ βίου, φιλοδοξίας σκότει κεκαλυμμένοι, βλέποντες οὐ βλέπουσι δόξαν σου θείαν (295) καί ἀκούοντες οὐ συνιοῦσιν ὅλως τάς ἐντολάς σου καί τά προστάγματά σου, οὕτως κἀγώ ἔσομαι ἐν τῷ φωτί σου μή βλέπων κόσμον μηδέ τά ἐν τῷ κόσμῳ. Τίς γάρ ἰδών σε καί ἀστραφθείς αἰσθήσεις ἐκ τῆς δόξης σου, ἐκ φωτός σου τοῦ θείου, οὐκ ἠλλοιώθη νοῦν, ψυχήν καί τάς φρένας, καί βλέπειν ἄλλως καί ἀκούειν ὡσαύτως, Σῶτερ, κατηξίωται πανεξαισίως; Ἐμβάπτεται γάρ ὁ νοῦς ἐν τῷ φωτί σου καί λαμπρύνεται καί φῶς ἀποτελεῖται ὅμοιον τῆς δόξης σου, καί νοῦς καλεῖται σός ὁ τοιοῦτος ἀξιωθείς γενέσθαι, καί νοῦν ἔχειν σόν τότε καταξιοῦται καί ἕν μετά σοῦ γίνεται ἀχωρίστως˙ καί πῶς μή βλέπει ὥσπερ σύ καί ἀκούει πάντα ἀπαθῶς; Πῶς δέ ἐπιθυμήσει Θεός γεγονώς αἰσθητοῦ τινος ὅλως ῥευστοῦ καί φθαρτοῦ πράγματος εἴτε δόξης, ὁ ὑπεράνω γεγονώς τούτων πάντων καί ὑπέρ πᾶσαν δόξαν τήν ὁρωμένην; Ὑπεράνω γάρ πάντων τῶν ὁρωμένων ὁ γενόμενος καί Θεῷ πλησιάσας, μᾶλλον δέ Θεός καί αὐτός χρηματίσας, πῶς ἐν τῶν κάτω κειμένων δόξαν ὅλως ἤ τρυφήν θελήσειεν ἐπιζητῆσαι; Ταῦτα γάρ αὐτῷ αἰσχύνη ὄντως πέλει, ὕβρις, ἐξουδένωσις καί ἀτιμία. Δόξα δέ αὐτῷ καί τρυφή τε καί πλοῦτος Θεός, ἡ Τριάς, καί τά Θεοῦ καί θεῖα, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή καί κράτος ἀεί τε καί νῦν καί εἰς πάντας αἰῶνας, ἀμήν. 196

καί ἀκούων ὡς μή ἀκούων, Λόγε, καί καθώσπερ πάσχουσιν οἱ ἐν τῷ σκότει καθεζόμενοι τῶν ἡδονῶν τοῦ βίου, φιλοδοξίας σκότει κεκαλυμμένοι, βλέποντες οὐ βλέπουσι δόξαν σου θείαν (295) καί ἀκούοντες οὐ συνιοῦσιν ὅλως τάς ἐντολάς σου καί τά προστάγματά σου, οὕτως κἀγώ ἔσομαι ἐν τῷ φωτί σου μή βλέπων κόσμον μηδέ τά ἐν τῷ κόσμῳ. Τίς γάρ ἰδών σε καί ἀστραφθείς αἰσθήσεις ἐκ τῆς δόξης σου, ἐκ φωτός σου τοῦ θείου, οὐκ ἠλλοιώθη νοῦν, ψυχήν καί τάς φρένας, καί βλέπειν ἄλλως καί ἀκούειν ὡσαύτως, Σῶτερ, κατηξίωται πανεξαισίως; Ἐμβάπτεται γάρ ὁ νοῦς ἐν τῷ φωτί σου καί λαμπρύνεται καί φῶς ἀποτελεῖται ὅμοιον τῆς δόξης σου, καί νοῦς καλεῖται σός ὁ τοιοῦτος ἀξιωθείς γενέσθαι, καί νοῦν ἔχειν σόν τότε καταξιοῦται καί ἕν μετά σοῦ γίνεται ἀχωρίστως˙ καί πῶς μή βλέπει ὥσπερ σύ καί ἀκούει πάντα ἀπαθῶς; Πῶς δέ ἐπιθυμήσει Θεός γεγονώς αἰσθητοῦ τινος ὅλως ῥευστοῦ καί φθαρτοῦ πράγματος εἴτε δόξης, ὁ ὑπεράνω γεγονώς τούτων πάντων καί ὑπέρ πᾶσαν δόξαν τήν ὁρωμένην; Ὑπεράνω γάρ πάντων τῶν ὁρωμένων ὁ γενόμενος καί Θεῷ πλησιάσας, μᾶλλον δέ Θεός καί αὐτός χρηματίσας, πῶς ἐν τῶν κάτω κειμένων δόξαν ὅλως ἤ τρυφήν θελήσειεν ἐπιζητῆσαι; Ταῦτα γάρ αὐτῷ αἰσχύνη ὄντως πέλει, ὕβρις, ἐξουδένωσις καί ἀτιμία. Δόξα δέ αὐτῷ καί τρυφή τε καί πλοῦτος Θεός, ἡ Τριάς, καί τά Θεοῦ καί θεῖα, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή καί κράτος ἀεί τε καί νῦν καί εἰς πάντας αἰῶνας, ἀμήν. 196

καί ἀκούων ὡς μή ἀκούων, Λόγε, καί καθώσπερ πάσχουσιν οἱ ἐν τῷ σκότει καθεζόμενοι τῶν ἡδονῶν τοῦ βίου, φιλοδοξίας σκότει κεκαλυμμένοι, βλέποντες οὐ βλέπουσι δόξαν σου θείαν (295) καί ἀκούοντες οὐ συνιοῦσιν ὅλως τάς ἐντολάς σου καί τά προστάγματά σου, οὕτως κἀγώ ἔσομαι ἐν τῷ φωτί σου μή βλέπων κόσμον μηδέ τά ἐν τῷ κόσμῳ. Τίς γάρ ἰδών σε καί ἀστραφθείς αἰσθήσεις ἐκ τῆς δόξης σου, ἐκ φωτός σου τοῦ θείου, οὐκ ἠλλοιώθη νοῦν, ψυχήν καί τάς φρένας, καί βλέπειν ἄλλως καί ἀκούειν ὡσαύτως, Σῶτερ, κατηξίωται πανεξαισίως; Ἐμβάπτεται γάρ ὁ νοῦς ἐν τῷ φωτί σου καί λαμπρύνεται καί φῶς ἀποτελεῖται ὅμοιον τῆς δόξης σου, καί νοῦς καλεῖται σός ὁ τοιοῦτος ἀξιωθείς γενέσθαι, καί νοῦν ἔχειν σόν τότε καταξιοῦται καί ἕν μετά σοῦ γίνεται ἀχωρίστως˙ καί πῶς μή βλέπει ὥσπερ σύ καί ἀκούει πάντα ἀπαθῶς; Πῶς δέ ἐπιθυμήσει Θεός γεγονώς αἰσθητοῦ τινος ὅλως ῥευστοῦ καί φθαρτοῦ πράγματος εἴτε δόξης, ὁ ὑπεράνω γεγονώς τούτων πάντων καί ὑπέρ πᾶσαν δόξαν τήν ὁρωμένην; Ὑπεράνω γάρ πάντων τῶν ὁρωμένων ὁ γενόμενος καί Θεῷ πλησιάσας, μᾶλλον δέ Θεός καί αὐτός χρηματίσας, πῶς ἐν τῶν κάτω κειμένων δόξαν ὅλως ἤ τρυφήν θελήσειεν ἐπιζητῆσαι; Ταῦτα γάρ αὐτῷ αἰσχύνη ὄντως πέλει, ὕβρις, ἐξουδένωσις καί ἀτιμία. Δόξα δέ αὐτῷ καί τρυφή τε καί πλοῦτος Θεός, ἡ Τριάς, καί τά Θεοῦ καί θεῖα, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή καί κράτος ἀεί τε καί νῦν καί εἰς πάντας αἰῶνας, ἀμήν. 196

531 SIMEONIS JUNIORIS 532 et omnino mens niea varietatem gloriæ, et deco- A lii David, semen divinum tuum omnes. Congregati rem elegantiæ tuæ perspicere nequit. Ergo qui ex omnibus nihil est, quomodo tandem est super omnia? Qui extra omnia, et omnium Deus es, aspectum, accessum, intellectum, tactum omnem fugiens, idem mortalis factus, in mundum es in- gressus, assumptoque corpore humano, apparuisti omnibus accessibilis. Cognitus es etiam a fideli- bus cum gloria divinitatis tuæ, et ab ipsis com- prehensus, qui prorsus es incomprehensibilis, et visus ab illis totus ; alloqui omnibus invisibilis, et viderunt majestatem sacrosancte divinitatis tuæ. Soli fideles vident: omnes autem infideles viso te mundi lumine, cæci permanent. Fideles, itaque et tunc et nunc semper te vident, et secum te habent, universitatis opificem, versantem, et B habitantem cum ipsis in hujus vitæ tenebris, ut solem inaccessum, ut lampadem inexstinguibilem, qui a tenebris penitus non comprehenderis, et te videntes semper illuminas. Quia igitur tu, ut diximus, extra omnia es, etiani abs te illuminatos extra ea quæ¸sensum oculorum movent, esse fa- cis, et sursum `cum Patre tuo. Et quomodo tu cum illic sis, sine intervallo nobiscum es totus : sic nos servos tuos, in medio rerum sub sensus aspe- ctumque cadentium versantes, educis, et sursum omnino tecum lumine tuo illustratos tollis, et ex mortalibus immortales reddis, manentesque quod sumus, gratia tua filii, similes tibi evadimus, dii Deum videntes. Quis itaque ad te non accurrat, qui solus es benignus? quis te non sequatur? quis C non ex charitate dicat : En, projectis omnibus te sequimur, le compatientem, mansuetum, miseri- cordem Dominum, nostram conversionem jugiter exspectantem, nolentem interitum eorum qui te offenderunt, qui in nobis modo stupenda perfi- cis, quæ olim in domo David futura audientes, miramur, qualia futura sint. Domus David nos sumus, tanquam cognati illius. Nam ipse tu om- nium Conditor, filius illius factus es, et nos filii tui per gratiam. Tu cognatus noster carne, nos Deitatis tuæ. Indutus enim corpore dedisti nobis Spiritum sanctum, omnesque simul una domus David facti sumus, quia proprii tui et cognati tui. Dominus igitur David tu in spiritu es, nos fil- ** Ezech. xxxılı, 11. autem in unain coalescimus domum; id est, omnes sumus fratres, omnes cognati tui. Et, quomodo non res admiranda, quomodo non stupenda cui- vis hoc cogitanti, hoc perpendenti, quod tu no- biscum es nunc, et in sæcula et unumquemque domum facis, et habitas in omnibus, et es ipso domus omnibus, et in te habitamus unusquisque nostrum, totus cum toto, et quod quolibet vicis- sim tu, cun solo solus, et supra nos solus, et totus es? Nunc ergo in nobis augusta perpetras. Quæ augusta? dicam pauca de multis. Et quam- vis dicta hactenus, omnia plusquam obstupescenda sunt, tamen janı illis amplius obstupescenda ac- cipe. Membra Christi sumus, et membra nostra Christus. Et manus mea miseri, et pes meus Christus. Et manus Christi et spes Christi ego minimus. Moveo manum? etiam Christus, omnino enim manus mea est : individuam enim Deitatem intelligas oportet. Mo- veo pedem? et ecce fulget ut ille. Cave dicas blasphemare me, sed hæc approba, et Christum adora, qui te talem facit. Etenim tu quoque, si volueris, membrum ejus lies. Et ita omnia membra uniuscujusque nostrum membra Christi fient, et Christus nostrum membrum, et is omnia indecora ac deformia formosa, et decora reddet, pulchritudine videlicet et gloria Deitatis suæ illa exornans; et fiemus simul dii, cum Deo fami liariter conjuncti, nullam in corpore nostro ma- culam aspicientes, sed toti totius corporis Chri- sti simili.udinem consecuti, quisque totum Christum membrum nostrum habebimus. Unus enim multa factus, unus manet individuus; pars autem unaquæque totus Christus est (19). Si ergo ta indutus es carnis tuæ dedecus, nec mentem atque animam pudatus, et tenebris oper- tus, lumen adhuc videre potuisti, quid tibi ego faciam ? quomodo venerationis plena ostendam ? quomodo, proh 'dolor! in domum David te in- troducam? Adiri enim non potest ab ignavis, ut ego sum: nec videri a cæcis,” mihi similibus; et distat procul plane ab infidelibus et pigris, procul ab omnibus imp:obis, ab omnibus mendi amatoribus, ab inanis gloriæ cupidis. Sic detur Simeon ex illo I Cor. x, 17: Vos aniem estis corpus Christi, et membra de membro. Et cap. vi. vers. 15: Nescitis. quoniam corpora vestra membra sunt Christi ? Et ex aliis hujus generis; quæ quidem omnia mystice et spiritua- liter accipienda sunt. Porro apud Simeonem se- quebatur hic disputatio de membris nostris in membra Christi" transformatis, deque Christi membris in nostra conversis, quam silentio præ:- termittendam, Latinisque auribus non satis di - gnam censuimus. Si quis ejus desiderio tenetur, is codicem Augustanum aut Bavaricum adeat. Mula honeste et decore in hac rerum universi- ore honeste effari non possumus. Nec quia nobis aliquid a natura tributum est ; ideo linguæ vestis- que tegumento celari non debet. Nec satis aut piæ aut decentes mihi videntur ille rerum spi- ritualium considerationes, quæ mentem supra hæc nimis, ut sic dicam, physica non attollunt. Nec qui abdit, quæ natura abdi voluit; ideo Christum non induit. Quod si quis esset, qui arbitraretur Christiano, qui Christum et re et nomine induit, omnia in propatulo hal enda esse; is non inju. ria plenior cynicismo quam Christianismo exi stimari posset. Veram de his satis. (19) Hujus theoriæ occasionem sumpsisse vi- D tate et sunt, et fiunt, et facta sunt, quæ libero

531 SIMEONIS JUNIORIS 532 et omnino mens niea varietatem gloriæ, et deco- A lii David, semen divinum tuum omnes. Congregati rem elegantiæ tuæ perspicere nequit. Ergo qui ex omnibus nihil est, quomodo tandem est super omnia? Qui extra omnia, et omnium Deus es, aspectum, accessum, intellectum, tactum omnem fugiens, idem mortalis factus, in mundum es in- gressus, assumptoque corpore humano, apparuisti omnibus accessibilis. Cognitus es etiam a fideli- bus cum gloria divinitatis tuæ, et ab ipsis com- prehensus, qui prorsus es incomprehensibilis, et visus ab illis totus ; alloqui omnibus invisibilis, et viderunt majestatem sacrosancte divinitatis tuæ. Soli fideles vident: omnes autem infideles viso te mundi lumine, cæci permanent. Fideles, itaque et tunc et nunc semper te vident, et secum te habent, universitatis opificem, versantem, et B habitantem cum ipsis in hujus vitæ tenebris, ut solem inaccessum, ut lampadem inexstinguibilem, qui a tenebris penitus non comprehenderis, et te videntes semper illuminas. Quia igitur tu, ut diximus, extra omnia es, etiani abs te illuminatos extra ea quæ¸sensum oculorum movent, esse fa- cis, et sursum `cum Patre tuo. Et quomodo tu cum illic sis, sine intervallo nobiscum es totus : sic nos servos tuos, in medio rerum sub sensus aspe- ctumque cadentium versantes, educis, et sursum omnino tecum lumine tuo illustratos tollis, et ex mortalibus immortales reddis, manentesque quod sumus, gratia tua filii, similes tibi evadimus, dii Deum videntes. Quis itaque ad te non accurrat, qui solus es benignus? quis te non sequatur? quis C non ex charitate dicat : En, projectis omnibus te sequimur, le compatientem, mansuetum, miseri- cordem Dominum, nostram conversionem jugiter exspectantem, nolentem interitum eorum qui te offenderunt, qui in nobis modo stupenda perfi- cis, quæ olim in domo David futura audientes, miramur, qualia futura sint. Domus David nos sumus, tanquam cognati illius. Nam ipse tu om- nium Conditor, filius illius factus es, et nos filii tui per gratiam. Tu cognatus noster carne, nos Deitatis tuæ. Indutus enim corpore dedisti nobis Spiritum sanctum, omnesque simul una domus David facti sumus, quia proprii tui et cognati tui. Dominus igitur David tu in spiritu es, nos fil- ** Ezech. xxxılı, 11. autem in unain coalescimus domum; id est, omnes sumus fratres, omnes cognati tui. Et, quomodo non res admiranda, quomodo non stupenda cui- vis hoc cogitanti, hoc perpendenti, quod tu no- biscum es nunc, et in sæcula et unumquemque domum facis, et habitas in omnibus, et es ipso domus omnibus, et in te habitamus unusquisque nostrum, totus cum toto, et quod quolibet vicis- sim tu, cun solo solus, et supra nos solus, et totus es? Nunc ergo in nobis augusta perpetras. Quæ augusta? dicam pauca de multis. Et quam- vis dicta hactenus, omnia plusquam obstupescenda sunt, tamen janı illis amplius obstupescenda ac- cipe. Membra Christi sumus, et membra nostra Christus. Et manus mea miseri, et pes meus Christus. Et manus Christi et spes Christi ego minimus. Moveo manum? etiam Christus, omnino enim manus mea est : individuam enim Deitatem intelligas oportet. Mo- veo pedem? et ecce fulget ut ille. Cave dicas blasphemare me, sed hæc approba, et Christum adora, qui te talem facit. Etenim tu quoque, si volueris, membrum ejus lies. Et ita omnia membra uniuscujusque nostrum membra Christi fient, et Christus nostrum membrum, et is omnia indecora ac deformia formosa, et decora reddet, pulchritudine videlicet et gloria Deitatis suæ illa exornans; et fiemus simul dii, cum Deo fami liariter conjuncti, nullam in corpore nostro ma- culam aspicientes, sed toti totius corporis Chri- sti simili.udinem consecuti, quisque totum Christum membrum nostrum habebimus. Unus enim multa factus, unus manet individuus; pars autem unaquæque totus Christus est (19). Si ergo ta indutus es carnis tuæ dedecus, nec mentem atque animam pudatus, et tenebris oper- tus, lumen adhuc videre potuisti, quid tibi ego faciam ? quomodo venerationis plena ostendam ? quomodo, proh 'dolor! in domum David te in- troducam? Adiri enim non potest ab ignavis, ut ego sum: nec videri a cæcis,” mihi similibus; et distat procul plane ab infidelibus et pigris, procul ab omnibus imp:obis, ab omnibus mendi amatoribus, ab inanis gloriæ cupidis. Sic detur Simeon ex illo I Cor. x, 17: Vos aniem estis corpus Christi, et membra de membro. Et cap. vi. vers. 15: Nescitis. quoniam corpora vestra membra sunt Christi ? Et ex aliis hujus generis; quæ quidem omnia mystice et spiritua- liter accipienda sunt. Porro apud Simeonem se- quebatur hic disputatio de membris nostris in membra Christi" transformatis, deque Christi membris in nostra conversis, quam silentio præ:- termittendam, Latinisque auribus non satis di - gnam censuimus. Si quis ejus desiderio tenetur, is codicem Augustanum aut Bavaricum adeat. Mula honeste et decore in hac rerum universi- ore honeste effari non possumus. Nec quia nobis aliquid a natura tributum est ; ideo linguæ vestis- que tegumento celari non debet. Nec satis aut piæ aut decentes mihi videntur ille rerum spi- ritualium considerationes, quæ mentem supra hæc nimis, ut sic dicam, physica non attollunt. Nec qui abdit, quæ natura abdi voluit; ideo Christum non induit. Quod si quis esset, qui arbitraretur Christiano, qui Christum et re et nomine induit, omnia in propatulo hal enda esse; is non inju. ria plenior cynicismo quam Christianismo exi stimari posset. Veram de his satis. (19) Hujus theoriæ occasionem sumpsisse vi- D tate et sunt, et fiunt, et facta sunt, quæ libero

533 DIVINORUM AMORUM LIBER. 534 sunt, omnium Opificem mecum habens, quen decet gloria, et honos nunc et in sæcula. Amen. CAPUT XVII. Timorem generare charitatem, et illam eradicare timorem ex anima, manereque in ipsa, cum sit sanctus divinusque Spiritus. autem citra comparauonem distat, ut si super A sed cœlo quoque et omnium quæ in cœlis altitudinem cœli, aut infra profundum abyssi esset! Et quisnam, aut quo pacto in cœlum tandem ascendet? aut quomodo sub terram descendens, scrutabitur abyssos ? et margaritam, ut granum sinapi parvissimum exquirens, quomodo invenire poterit? Sed, o alii, congregamini, matres adeste, o patres prævenite, antequam mors præveniɔt, mecumque lamentamini, et plorate omnes, quod cum parvuli in baptismate Deum acceperimus, vel potius infantes Alii Dei facti simus, cum peccassemus, mox extra donium David ejecti simus, neque id senserimus, et curramus per pœnitentiam; per eam quippe ejecti omnes re- grediuntur aliter regredi non licet, ne erretis, nec videre, quæ in ea perfecta sunt, perficiun- turque in sæcula innumerabilia in Christo Deo meo, quem decet omnis gloria, honor, adoratio in sempiternum. CAPUT XVI. B C Quomodo hymnis decantabo, quomodo glorificabo, quomodo digne prædicabo Deum meum qui tam multa peccata mea dissimulavit-? quomodo attollam oculos meos, quomodo aperiam os meum, Salvator mi, quomodo movebo labia mea, quomodo ad subli- me cœlum extendam manus meas, quem sermonem inveniam, quibus verbis utar, quomodo loqui audebo, quomodo veniam flagitabo tam multis erratis, tam innumerabilibus peccatis ? Certe facinora admisi omni indigna venia ? nosti tu quid dicam. Oanes naturæ fines transivi, præter naturam patratis sceleribus, brutis animalibus pejor exstiti, omni- bus marinis, omnibus terrestribus, pecudibus, reptilibus, feris revera deterior ſui, cum mandatəǝ tua violavi. Qui igitur corpus meum ita contari- navi, et animam sordidavi, quomodo apparebo tibi, quomodo aspiciam te, quomodo vel stare miser ante conspectum tuum audebo? quomodo non fugiam gloriam tuam, et Iumen fulgurans sancti Spiritus tui ? Quomodo solus ego ad tene- bras non vadam, et a sanctorum cœtibus non se parabor, qui opera tenebrarum feci? Quomodo sustinebo vocem tuam, qui bine ex factis meis fero mecum damnationem mean? totus horreo, totus contremisco, totus in timorem stuporemque versus exclamo ad te. Scio, Salvator, neminem perinde ut ego peccasse tibi, nec quisquam se tantis, quantis ego flagitiis involvit : quin aliis etiam auctor perditionis. fui. Atqui hoc contra novi, hoc persuasus sum, Deus meus, non ma- gnitudinem admissorum, non multitudinem pec- catorum, neque turpitudinem actionum unquam benignitatem tuam, et magnam, imo vero plus- quam magnam, et quam nulla ratio, nulla mens capit misericordiam tuam supergressuram esse, quain copiose in peccatores effundis, dum fer- Secundum naturam Deum solum amabilem, ac desiderabilem esse ; cujus qui factus cit parliceps, eum bonorum universorum factum esse participem. 0 quæ res ista tan venerabilis omni creaturæ? quod hoc sub intelligentiam cadens lumen, quod videtur ab omnibus ? quæ istæ tantæ divitiæ, quas omnino mortalium nullus invenire aut possidere potuit? sunt enim omnibus incompre- hensibiles, ct a mundo capi nequeunt; sunt super orbem terrarum desideratissimæ; sunt optabiles, quautum rebus aspectabilibus earum procreator antecellit. Atque ideo ejus charitate vulneror. Quatenus autem eum nọn capio, mente maceror et tabesco, et ardenti corde ingemisco, et hic illic obambulans ac circumiens inflammatus quæro, nec uspiam invenio quem diligit anima mea. Circumspicio crebrius, si possim videre quem de- sidero. At ille quasi inaspectabilis, penitus non apparet. Cum autem cœpero lamentari quasi desperabundus, tunc se mihi videndum offert, et intuetur me qui intuetur omnia. Admiror, et in- signi pulchritudine obstupesco; et quomodo coelo aperto prospexerit inde Conditor, mihique glo- rian novam et inenarrabilem demonstrarit. Ει dum ego ita mecum cogito, quis tandem illi pro- Ɗ venter agunt pœnitentiam, eosque purgas, et il- pior ſiet? aut 'qua ratione in altitudinem inani- tam elevabitur ? ipse intra me adest, et in misero corde meo coruscat, undique me immortali splen- dore convestiens, et cuncta membra mea irradians, toluid me complectens, osculum totum impertit,el lo- tum se mihi iudigno dat,et ejus charitate pulchritudi- neque satior, divinitatisque voluptate et dulcedine compleor. Particeps luminis, particeps flo gloria, et resplendet facies mea quemadmodum ejus, qui est desiderium meum, et omnia membra meaclarescunt, speciosisque speciosior tunc fio, divitibus divitior, potentibus omnibus potentior, et regibus major sum, et honorabilior longe quibuscunque ´visi- Lilibus, non terra modo et corum quæ in terris, luminas, et luminis participes, et divinitatis tu.e consortes incis, et cum eis hand aliter, quam cum sinceris amicis versaris, atque colloqueris. O clementiam infinitam, o charitatem ineffabi- lem! Idcirco ante te in genua procido, et magno te amore appello : sicut prodigum et meretricem ad te accedentes in gratiam recepisti, ita me recipe, misericors Salvator, pœnitentem ex ani- mo, et lacrymas meas ut a fonte continenter stillantes non aspernatus, ablue per illas animæ incæ, ablue corporis, quas ex motibus non re- elis contraxi maculas. Elue quoque cor meum ab omni nequitia. Illud siquidem radix et ſous pec-

5:35 SIMEONIS JUNIORIS B hic fructus. . 535 Vere quiddam mirabilius, quam cogitatione, nedum sermone possis assequi, arborem labore cultam florescere, et fructum ferre, fructum autem totam arborem radicitus exstirpare, solum- que fructum permanere. Quo pacto fructus absque arbore sit, explicare prorsus nequeo. Manet tamen et est tamen charitas sine timore, ex quo tan- quam parente profluxit. Charitas igitur omnem profecto in se lætitiam continet, et gaudio jucun- ditateque se habentem cumulat, efficitque ut se extra mundum esse sentiat, quæ facultas in timorem neutiquam cadit. Nam cum is intra ea sit, qua visu cæterisque sensibus percipiuntur, quomodo, quæso, timentem procul ab his sejungere, et ejus sensum omnimodis cum inaspectabilibus conjungere, ac devincire ulla ratione valebit ? Cæterum flos, et fructus, quem timor generat, charitas, inquam, an hæc valeat, velim, sis, nosse perspicue. Exprimi hæc nequeunt, ut affirma- vi : verumtamen adverte animum, et te do- cebo. cati est. Nequitia mali seminatoris malum semen A et rursum sine timore in anima non progignitur illic germinat, et in altum crescens, ramos pluri- mos improbitatis ac vitiositatis producit. Hujus radices funditus evelle, Christe meus, et animæ atque cordis mei agellum purga, et timorem tuum illis insere, et da ut radices agat, ac repullulet, ut in sublime excrescat custodia mandatorum tuorum, dum in horas apponis, adhibitasque la- crymas meas fluentis scatentibus auges : quo inde irrigatus, maximopere incrementum capiat, et quantum corroboratur et attollitur, tantum pro rata parte humilitas cum eo augescat, cui turhidi motus omnes cedunt, et cum iis dæmonum phå- lanx repellitur, quam virtutes universæ, ut re- ginam, circumdare, et tanquam custodes, et amicæ, et famulæ dominam comitari cernuntur. His antem congregatis et consociatis, in medio earum velut arbor secus decursus aquarum plan- fatus timor tuus efflorescit, et sensim mihi florem novam ostendit. Novum dixi, quoniam natura omnis secundum genus suum parit, et arborum omnium semen secundum genus suum in unaquaque inest. Timor auteni tuus, et florem novæ cujusdam naturæ, et fructum æque novum, et a se alienum exhibet. Est namque timor sua natura mœroris plenus, et a se occupatos, semper moesto vultu, contractisque superciliis incedere facit, tanquam servos, tanquam multis verberibus dignos, tanquam in horas exscindi se a morte ex- spectantes; et falcem quidem illius videntes, mo- C mentum vero ignorantes; nec spem habentes, nec plenam fidem perfectæ veniæ; sed trementes finem et judicii illius sententiam, ut incertam ani- mis ac memoria circumferentes. Flos igitur quem offert specie est inexplicabili; sed minus tamen nodus ejus explicari potest. Nam dum erumpit videtur; sed statim absconditur, quod nec naturale nec consequens est, verum naturæ naturam conditionemve superat, naturamque omnem trans- cendit. Paulisper cernitur flos tam formosus, quam verbis nullis declarari queat, et ad se con- templandam rapit mentem meam, nec quidpiam eorum nieminisse sinit, quæ timor suggerit, sed omnium mihi tum oblivionem inducit, et actu- tumn avolat. Ita arbor timoris iterum flore desti- D ptam autem creaturam celans, aut in sublime in tuitur, et ego in tristitiam datus ingemisco, et a te impense clamans, florem denuo in ramis conspicio, et oculis, o Christe meus, in eo solo defixus, non tune arborem video, sed crebrius florem enitenten ct me toto cum desiderio ad se trahentem intucor, qui tandem in fructum cbaritatis consummatur ac desinit. Porro hic fru- etus ab arbore timoris portari se non patitur ; sed bene jam maturus, absque arbore cernitur : nullo enim modo timor in charitate reperitur, Psal. 1, 3 divinam naturam; q₁˜A planum fit ex verbis præ. - Divinus Spiritus est charitas, lumen omnia operans, et illustrans. Verumtamen non est e mundo, neque omnino aliquid mundi, nec crea- tura, quia increatum, et extra creaturas univer- sas, et ab omnibus separatum, increatum in medio creatorum. Intellige, fili, quid dico, lloc increa- tum nunquam creari potest. Attamen si velit, etiam hoc facere potest, scilicet, ut creatura flat. Etenim Verbum, Spiritu cooperante, et Patre ita volente, nullam sui mutationem passum, hominem induit, quique erat natura Deus increatus, modo inef- fabili creatura factus est, et eo quod assum · ps rat deificato, ostendit mihi duplex miraculum ambabus functionibus, et voluntatibus similiter, visibilem,et invisibilem,qui teneri. nec teneri possit: et qui apparebat ut creatura in medio creatura- rum omnium, ut non creatura disparebat, sicut illi putabant. At enim neutiquam evanescebat ; sed in medio omnium creaturarum sensibilium exstans Verbum, cum eo quod assumpserat co- pulatum, ut creatura non cernebatur. Assum. • nostram ex- gloriam suam, quæ intelligentian) cedit, evehens, illico abscondebatur, boc illi dicebant evanuisse Dominum; sed rem ex se metientes plane. Creator enim omnium, qui a nemine capi potest, et, ut Deus, implet omnia, que- modo aliter occultaretur? Num Dominum de loco in locum alium translatum, et ita ab ocu- lis apostolorum ablatum dices (20)? Apage ne ex ignorantia in blasphemiam incidas. Audi vero charitatis effecta, si placet, et quo- cedentibus: Creator enim omnium, qui a nemine capi potest, et ut Deus implet omnia, quomodo uliler (20) Intelligendum est hoc de Christo secundum

5:35 SIMEONIS JUNIORIS B hic fructus. . 535 Vere quiddam mirabilius, quam cogitatione, nedum sermone possis assequi, arborem labore cultam florescere, et fructum ferre, fructum autem totam arborem radicitus exstirpare, solum- que fructum permanere. Quo pacto fructus absque arbore sit, explicare prorsus nequeo. Manet tamen et est tamen charitas sine timore, ex quo tan- quam parente profluxit. Charitas igitur omnem profecto in se lætitiam continet, et gaudio jucun- ditateque se habentem cumulat, efficitque ut se extra mundum esse sentiat, quæ facultas in timorem neutiquam cadit. Nam cum is intra ea sit, qua visu cæterisque sensibus percipiuntur, quomodo, quæso, timentem procul ab his sejungere, et ejus sensum omnimodis cum inaspectabilibus conjungere, ac devincire ulla ratione valebit ? Cæterum flos, et fructus, quem timor generat, charitas, inquam, an hæc valeat, velim, sis, nosse perspicue. Exprimi hæc nequeunt, ut affirma- vi : verumtamen adverte animum, et te do- cebo. cati est. Nequitia mali seminatoris malum semen A et rursum sine timore in anima non progignitur illic germinat, et in altum crescens, ramos pluri- mos improbitatis ac vitiositatis producit. Hujus radices funditus evelle, Christe meus, et animæ atque cordis mei agellum purga, et timorem tuum illis insere, et da ut radices agat, ac repullulet, ut in sublime excrescat custodia mandatorum tuorum, dum in horas apponis, adhibitasque la- crymas meas fluentis scatentibus auges : quo inde irrigatus, maximopere incrementum capiat, et quantum corroboratur et attollitur, tantum pro rata parte humilitas cum eo augescat, cui turhidi motus omnes cedunt, et cum iis dæmonum phå- lanx repellitur, quam virtutes universæ, ut re- ginam, circumdare, et tanquam custodes, et amicæ, et famulæ dominam comitari cernuntur. His antem congregatis et consociatis, in medio earum velut arbor secus decursus aquarum plan- fatus timor tuus efflorescit, et sensim mihi florem novam ostendit. Novum dixi, quoniam natura omnis secundum genus suum parit, et arborum omnium semen secundum genus suum in unaquaque inest. Timor auteni tuus, et florem novæ cujusdam naturæ, et fructum æque novum, et a se alienum exhibet. Est namque timor sua natura mœroris plenus, et a se occupatos, semper moesto vultu, contractisque superciliis incedere facit, tanquam servos, tanquam multis verberibus dignos, tanquam in horas exscindi se a morte ex- spectantes; et falcem quidem illius videntes, mo- C mentum vero ignorantes; nec spem habentes, nec plenam fidem perfectæ veniæ; sed trementes finem et judicii illius sententiam, ut incertam ani- mis ac memoria circumferentes. Flos igitur quem offert specie est inexplicabili; sed minus tamen nodus ejus explicari potest. Nam dum erumpit videtur; sed statim absconditur, quod nec naturale nec consequens est, verum naturæ naturam conditionemve superat, naturamque omnem trans- cendit. Paulisper cernitur flos tam formosus, quam verbis nullis declarari queat, et ad se con- templandam rapit mentem meam, nec quidpiam eorum nieminisse sinit, quæ timor suggerit, sed omnium mihi tum oblivionem inducit, et actu- tumn avolat. Ita arbor timoris iterum flore desti- D ptam autem creaturam celans, aut in sublime in tuitur, et ego in tristitiam datus ingemisco, et a te impense clamans, florem denuo in ramis conspicio, et oculis, o Christe meus, in eo solo defixus, non tune arborem video, sed crebrius florem enitenten ct me toto cum desiderio ad se trahentem intucor, qui tandem in fructum cbaritatis consummatur ac desinit. Porro hic fru- etus ab arbore timoris portari se non patitur ; sed bene jam maturus, absque arbore cernitur : nullo enim modo timor in charitate reperitur, Psal. 1, 3 divinam naturam; q₁˜A planum fit ex verbis præ. - Divinus Spiritus est charitas, lumen omnia operans, et illustrans. Verumtamen non est e mundo, neque omnino aliquid mundi, nec crea- tura, quia increatum, et extra creaturas univer- sas, et ab omnibus separatum, increatum in medio creatorum. Intellige, fili, quid dico, lloc increa- tum nunquam creari potest. Attamen si velit, etiam hoc facere potest, scilicet, ut creatura flat. Etenim Verbum, Spiritu cooperante, et Patre ita volente, nullam sui mutationem passum, hominem induit, quique erat natura Deus increatus, modo inef- fabili creatura factus est, et eo quod assum · ps rat deificato, ostendit mihi duplex miraculum ambabus functionibus, et voluntatibus similiter, visibilem,et invisibilem,qui teneri. nec teneri possit: et qui apparebat ut creatura in medio creatura- rum omnium, ut non creatura disparebat, sicut illi putabant. At enim neutiquam evanescebat ; sed in medio omnium creaturarum sensibilium exstans Verbum, cum eo quod assumpserat co- pulatum, ut creatura non cernebatur. Assum. • nostram ex- gloriam suam, quæ intelligentian) cedit, evehens, illico abscondebatur, boc illi dicebant evanuisse Dominum; sed rem ex se metientes plane. Creator enim omnium, qui a nemine capi potest, et, ut Deus, implet omnia, que- modo aliter occultaretur? Num Dominum de loco in locum alium translatum, et ita ab ocu- lis apostolorum ablatum dices (20)? Apage ne ex ignorantia in blasphemiam incidas. Audi vero charitatis effecta, si placet, et quo- cedentibus: Creator enim omnium, qui a nemine capi potest, et ut Deus implet omnia, quomodo uliler (20) Intelligendum est hoc de Christo secundum

5:35 SIMEONIS JUNIORIS B hic fructus. . 535 Vere quiddam mirabilius, quam cogitatione, nedum sermone possis assequi, arborem labore cultam florescere, et fructum ferre, fructum autem totam arborem radicitus exstirpare, solum- que fructum permanere. Quo pacto fructus absque arbore sit, explicare prorsus nequeo. Manet tamen et est tamen charitas sine timore, ex quo tan- quam parente profluxit. Charitas igitur omnem profecto in se lætitiam continet, et gaudio jucun- ditateque se habentem cumulat, efficitque ut se extra mundum esse sentiat, quæ facultas in timorem neutiquam cadit. Nam cum is intra ea sit, qua visu cæterisque sensibus percipiuntur, quomodo, quæso, timentem procul ab his sejungere, et ejus sensum omnimodis cum inaspectabilibus conjungere, ac devincire ulla ratione valebit ? Cæterum flos, et fructus, quem timor generat, charitas, inquam, an hæc valeat, velim, sis, nosse perspicue. Exprimi hæc nequeunt, ut affirma- vi : verumtamen adverte animum, et te do- cebo. cati est. Nequitia mali seminatoris malum semen A et rursum sine timore in anima non progignitur illic germinat, et in altum crescens, ramos pluri- mos improbitatis ac vitiositatis producit. Hujus radices funditus evelle, Christe meus, et animæ atque cordis mei agellum purga, et timorem tuum illis insere, et da ut radices agat, ac repullulet, ut in sublime excrescat custodia mandatorum tuorum, dum in horas apponis, adhibitasque la- crymas meas fluentis scatentibus auges : quo inde irrigatus, maximopere incrementum capiat, et quantum corroboratur et attollitur, tantum pro rata parte humilitas cum eo augescat, cui turhidi motus omnes cedunt, et cum iis dæmonum phå- lanx repellitur, quam virtutes universæ, ut re- ginam, circumdare, et tanquam custodes, et amicæ, et famulæ dominam comitari cernuntur. His antem congregatis et consociatis, in medio earum velut arbor secus decursus aquarum plan- fatus timor tuus efflorescit, et sensim mihi florem novam ostendit. Novum dixi, quoniam natura omnis secundum genus suum parit, et arborum omnium semen secundum genus suum in unaquaque inest. Timor auteni tuus, et florem novæ cujusdam naturæ, et fructum æque novum, et a se alienum exhibet. Est namque timor sua natura mœroris plenus, et a se occupatos, semper moesto vultu, contractisque superciliis incedere facit, tanquam servos, tanquam multis verberibus dignos, tanquam in horas exscindi se a morte ex- spectantes; et falcem quidem illius videntes, mo- C mentum vero ignorantes; nec spem habentes, nec plenam fidem perfectæ veniæ; sed trementes finem et judicii illius sententiam, ut incertam ani- mis ac memoria circumferentes. Flos igitur quem offert specie est inexplicabili; sed minus tamen nodus ejus explicari potest. Nam dum erumpit videtur; sed statim absconditur, quod nec naturale nec consequens est, verum naturæ naturam conditionemve superat, naturamque omnem trans- cendit. Paulisper cernitur flos tam formosus, quam verbis nullis declarari queat, et ad se con- templandam rapit mentem meam, nec quidpiam eorum nieminisse sinit, quæ timor suggerit, sed omnium mihi tum oblivionem inducit, et actu- tumn avolat. Ita arbor timoris iterum flore desti- D ptam autem creaturam celans, aut in sublime in tuitur, et ego in tristitiam datus ingemisco, et a te impense clamans, florem denuo in ramis conspicio, et oculis, o Christe meus, in eo solo defixus, non tune arborem video, sed crebrius florem enitenten ct me toto cum desiderio ad se trahentem intucor, qui tandem in fructum cbaritatis consummatur ac desinit. Porro hic fru- etus ab arbore timoris portari se non patitur ; sed bene jam maturus, absque arbore cernitur : nullo enim modo timor in charitate reperitur, Psal. 1, 3 divinam naturam; q₁˜A planum fit ex verbis præ. - Divinus Spiritus est charitas, lumen omnia operans, et illustrans. Verumtamen non est e mundo, neque omnino aliquid mundi, nec crea- tura, quia increatum, et extra creaturas univer- sas, et ab omnibus separatum, increatum in medio creatorum. Intellige, fili, quid dico, lloc increa- tum nunquam creari potest. Attamen si velit, etiam hoc facere potest, scilicet, ut creatura flat. Etenim Verbum, Spiritu cooperante, et Patre ita volente, nullam sui mutationem passum, hominem induit, quique erat natura Deus increatus, modo inef- fabili creatura factus est, et eo quod assum · ps rat deificato, ostendit mihi duplex miraculum ambabus functionibus, et voluntatibus similiter, visibilem,et invisibilem,qui teneri. nec teneri possit: et qui apparebat ut creatura in medio creatura- rum omnium, ut non creatura disparebat, sicut illi putabant. At enim neutiquam evanescebat ; sed in medio omnium creaturarum sensibilium exstans Verbum, cum eo quod assumpserat co- pulatum, ut creatura non cernebatur. Assum. • nostram ex- gloriam suam, quæ intelligentian) cedit, evehens, illico abscondebatur, boc illi dicebant evanuisse Dominum; sed rem ex se metientes plane. Creator enim omnium, qui a nemine capi potest, et, ut Deus, implet omnia, que- modo aliter occultaretur? Num Dominum de loco in locum alium translatum, et ita ab ocu- lis apostolorum ablatum dices (20)? Apage ne ex ignorantia in blasphemiam incidas. Audi vero charitatis effecta, si placet, et quo- cedentibus: Creator enim omnium, qui a nemine capi potest, et ut Deus implet omnia, quomodo uliler (20) Intelligendum est hoc de Christo secundum

204 ἀλλ᾿ ἐν αὐτῇ σε καθορᾶν, Δέσποτα τῶν ἁπάντων, καί τῇ πρός σέ ἀπασχολῶν θεωρίᾳ τάς φρένας, μέχρι θανάτου καρτερεῖν τῷ σῷ πόθῳ καί μόνῳ, καί οὔτε τούς ἐκκλίνοντας βλέπειν ὅλως ὀφείλει, οὐδέ τούς ἀρνουμένους σε καί στρεφομένους πάλιν ἐπί τόν πρῴην ἔμε τον, ἐπί τάς πρῴην πράξεις, (308) ἐπί μερίμνας τῶν ἐν γῇ καί γυναικός καί τέκνων, μηδέ προφάσει οἱᾳοῦν ἐν ἐκείνοις δεσμεῖσθαι˙ οὐκέτι γάρ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς ἐξουσιάζει˙ διό πολλοί τῶν φυλακῶν παρά σοῦ ἀνοιγέντων καί τῶν δεσμῶν τοῦ σώματος εἰς ἅπαν ἀνεθέντων, οὐχ εἵλοντο οἱ δοῦλοί σου ὅλως ἔξω γενέσθαι οὐδέ φυγεῖν, ἀλλ᾿ ἔμειναν ὡς δεδεμένοι ὄντες –˙ οὕτως οὖν, Σῶτερ, καί οἱ νῦν τυγχάνοντες ἐν κόσμῳ καί κόσμον ἀπαρνούμενοι, συγγενεῖς ὁμοῦ πάντας, φίλους, ἑταίρους καί πάντα πράγμα τά ἐν κόσμῳ, καί τά θελήματα αὐτῶν πρό γε τούτων ἁπάντων, οὐκέτι ὅλως ἑαυτῶν ἔχουσιν ἐξουσίαν, ἀλλ᾿ εἰ καί μή κωλύωνται ὑπό τῶν ἡγουμένων, τήν συνταγήν ὀφείλουσι σοί τηρεῖν τῷ Δεσπότῃ. Οὐ γάρ ἀνθρώποις ἔφασαν, ἀλλά Θεῷ, φυλάξαι ὑπακοήν καί δούλωσιν, ἡγουμένοις καί πᾶσι τοῖς μετ᾿ αὐτῶν ἐν τῇ μονῇ ἀδελφοῖς συνασκοῦσι. Νῆσον οὖν ὥσπερ μονήν μέσον θαλάσσης οὖσαν ὀφείλουσί γε κατοικεῖν καί ἅπαντα τόν κόσμον αὐτοῖς εἰς ἅπαν ἄβατον νομίζειν καθεστάναι, ἅτε μεγάλου χάσματος ἐστηριγμένου κύκλῳ τῆς ἑαυτῶν πάσης μονῆς, ὡς μή τούς ἐν τῷ κόσμῳ διέρχεσθαι πρός τήν μονήν μήτε τούς ἐν τῇ νήσῳ διαπερᾶν πρός τούς ἐκεῖ καί προσπαθῶς προσβλέπειν, μηδ᾿ ἐν καρδίᾳ ἤ νοΐ τήν τούτων στρέφειν μνήμην, ἀλλ᾿ ὡς νεκροί ὀφείλουσι πρός νεκρούς διακεῖσθαι ἀνεπαισθήτως πρός αὐτούς ἔχοντες τῇ αἰσθήσει, καί γίνονται ὡς ἀληθῶς ἐθελόθυτοι ἄρνες. Πρός ταῦτα τά πανάγια ῥήματα τῶν μαρτύρων, τοῦ πόθου πλήρη καί στοργῆς μεστά πρός τόν Δεσπότην, ἀκούσαντα τά Χερουβίμ ὕμνησαν καί ἐν φόβῳ˙ Δόξα σοι, εἶπον, βασιλεῦ, δόξα σοι, πανοικτίρμον, (309) ὁ δείξας μάρτυρας ἐν γῇ τῶν τυραννούντων δίχα, μόνῳ τῷ πόθῳ τῷ εἰς σέ μαρτυροῦντας καθ᾿ ὥραν! Ναί, εἶπε πάλιν ὁ Πατήρ δι᾿ Υἱοῦ καί τό Πνεῦμα ἔλεξεν˙ Ὄντως, οἱ Θεόν ἐκ καρδίας φιλοῦντες

204 ἀλλ᾿ ἐν αὐτῇ σε καθορᾶν, Δέσποτα τῶν ἁπάντων, καί τῇ πρός σέ ἀπασχολῶν θεωρίᾳ τάς φρένας, μέχρι θανάτου καρτερεῖν τῷ σῷ πόθῳ καί μόνῳ, καί οὔτε τούς ἐκκλίνοντας βλέπειν ὅλως ὀφείλει, οὐδέ τούς ἀρνουμένους σε καί στρεφομένους πάλιν ἐπί τόν πρῴην ἔμε τον, ἐπί τάς πρῴην πράξεις, (308) ἐπί μερίμνας τῶν ἐν γῇ καί γυναικός καί τέκνων, μηδέ προφάσει οἱᾳοῦν ἐν ἐκείνοις δεσμεῖσθαι˙ οὐκέτι γάρ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς ἐξουσιάζει˙ διό πολλοί τῶν φυλακῶν παρά σοῦ ἀνοιγέντων καί τῶν δεσμῶν τοῦ σώματος εἰς ἅπαν ἀνεθέντων, οὐχ εἵλοντο οἱ δοῦλοί σου ὅλως ἔξω γενέσθαι οὐδέ φυγεῖν, ἀλλ᾿ ἔμειναν ὡς δεδεμένοι ὄντες –˙ οὕτως οὖν, Σῶτερ, καί οἱ νῦν τυγχάνοντες ἐν κόσμῳ καί κόσμον ἀπαρνούμενοι, συγγενεῖς ὁμοῦ πάντας, φίλους, ἑταίρους καί πάντα πράγμα τά ἐν κόσμῳ, καί τά θελήματα αὐτῶν πρό γε τούτων ἁπάντων, οὐκέτι ὅλως ἑαυτῶν ἔχουσιν ἐξουσίαν, ἀλλ᾿ εἰ καί μή κωλύωνται ὑπό τῶν ἡγουμένων, τήν συνταγήν ὀφείλουσι σοί τηρεῖν τῷ Δεσπότῃ. Οὐ γάρ ἀνθρώποις ἔφασαν, ἀλλά Θεῷ, φυλάξαι ὑπακοήν καί δούλωσιν, ἡγουμένοις καί πᾶσι τοῖς μετ᾿ αὐτῶν ἐν τῇ μονῇ ἀδελφοῖς συνασκοῦσι. Νῆσον οὖν ὥσπερ μονήν μέσον θαλάσσης οὖσαν ὀφείλουσί γε κατοικεῖν καί ἅπαντα τόν κόσμον αὐτοῖς εἰς ἅπαν ἄβατον νομίζειν καθεστάναι, ἅτε μεγάλου χάσματος ἐστηριγμένου κύκλῳ τῆς ἑαυτῶν πάσης μονῆς, ὡς μή τούς ἐν τῷ κόσμῳ διέρχεσθαι πρός τήν μονήν μήτε τούς ἐν τῇ νήσῳ διαπερᾶν πρός τούς ἐκεῖ καί προσπαθῶς προσβλέπειν, μηδ᾿ ἐν καρδίᾳ ἤ νοΐ τήν τούτων στρέφειν μνήμην, ἀλλ᾿ ὡς νεκροί ὀφείλουσι πρός νεκρούς διακεῖσθαι ἀνεπαισθήτως πρός αὐτούς ἔχοντες τῇ αἰσθήσει, καί γίνονται ὡς ἀληθῶς ἐθελόθυτοι ἄρνες. Πρός ταῦτα τά πανάγια ῥήματα τῶν μαρτύρων, τοῦ πόθου πλήρη καί στοργῆς μεστά πρός τόν Δεσπότην, ἀκούσαντα τά Χερουβίμ ὕμνησαν καί ἐν φόβῳ˙ Δόξα σοι, εἶπον, βασιλεῦ, δόξα σοι, πανοικτίρμον, (309) ὁ δείξας μάρτυρας ἐν γῇ τῶν τυραννούντων δίχα, μόνῳ τῷ πόθῳ τῷ εἰς σέ μαρτυροῦντας καθ᾿ ὥραν! Ναί, εἶπε πάλιν ὁ Πατήρ δι᾿ Υἱοῦ καί τό Πνεῦμα ἔλεξεν˙ Ὄντως, οἱ Θεόν ἐκ καρδίας φιλοῦντες

599 SIMEONIS JUNIORIS 5:0 damnationem habet, et audit ab universorum ju- A si ipse quoque mendicus fias, planeque par pretin: dice, non novi te. Venit in hunc mundum Creator, corpus et animam assumpsit, deditque nobis divi- num Spiritum, qui est charitas. Si itaque vis, et placet tibi divinum obtinere Spiritum, crede Deo perfecte, et abnega te perfecte similiter; tolle crucem sine hæsitatione in humeros, ac proposito et voluntate inorere, fili, ut vitam immortalem adipiscare. Ne te impostores fallacibus dictis suis decipiant, morientes post mortem vitam accipere, ne credulus negligenter agas, et vitæ particeps minime flas. Audi verba Dei, audi apostolorum, audi magistro- rum Ecclesiæ. Quid Christus in horas clamat? Flu- mina de ventre in me credentium fluent divini fontis, aquæ semper viventis". Quam aliam hanc aquam, nisi Spiritus sancti gratiam intelligit? Mundos autem corde beatos nominans”, ait bos Deum hic visuros. Apostoli vero et magistri ad unum omnes clamant, hic Spiritum sanctum, et Christum accipiendum, si quidem salutem conse- cuturi simus. Ausculta vorem Domini, audi verbum Verbi, quomodo regnum cœlorum jam nunc homi- nibus accipiendum significet. Simile est, inquit, pretiosæ margarita ". Margaritam cum audis, quidnam cogitas? nuin hanc genus lapidis esse di- dicís? an qui teneri omnino, an qui videri ali- quantum potest? Abi cum tua blasphemia, intelli- gentia tantum ista margarita percipitur. Mercator sutem qui hanc invenit, qua ratione invenerit nunc expone. Si non est, ut manų tangi aut videri pos- sit, ubi igitur iste illam reperit, quomodo vidit? velim mihi dicas. Quomodo etiam venditis omnibus comparavit eam quam non invenit, quam non vidit, quam in manibus non habuit, nec in sinum immi- sit? Respondebis mihi, fide sola et spe sic affe- cium iri, ac si eam haberet. Atqui non dixit Do- n:inus, et tu existimas, nec spe inveniendi, nec spe accipiendi facultates suas vendidisse. Quid erratis? quid vana spe nitimini, et aliis quidem frustra credentibus exitium, vobis grande supplicium vul- His struere? Sed suadet tibi, ut prius margaritam invenias, ct cum, ut nimis, et immense pretiosam contemplatus fueris, tunc venditis omnibus emas eam. Tu contra ais, in spe, et ostendis te nolle quærere, nolle invenire, nolle fortunas tuas ven- dere, ut ita regnum cœlorum acquiras, quod intra te, si velis, Dominus esse affirmavit. B dedisse te cogites, et dicas: Date margaritam mihi, dedi enim omnia mea, confestim audies a Domino, quæ sunt ista tua omnia quæ dicis? Tu nudus egressus es de utero matris tur, et nudus in sepulcrum omnino redibis, quæ igitur tua esse jactas? Stultus es penitus, non intelligis, nec acci- pies margaritam, nec continget tibi regnum. Quod | si quæcunque tandem tibi sint bona consideraris, et te pauperrimum repereris, et accedens ita eum compellaris? Intuere nunc, Salvator, cor et animam meam contritam, castigatam graviter, et inflamma- tam vehementer. Aspice, Domine, nudum me; vide egentem, ab omni virtute alienum, et in his summa laborantem penuria, nec habentem, quo abs te emam; vide, et miserere mei solus patiens Deus meus. Quid enim in hoc mundo inveniam dignum, quod dem in pretium tui, qui fecisti omnia? Quid namque persolvit meretrix, quid numeravit latro? Prodigus autem, Christe mi, quas tibi opes obtulit! Si hrc, inquam, dixeris, audies vicissim, imo offe- rebant divitias, datoque quod habebant, margari- tam toto mundo præstantiorem acceperunt. Hæc tu quoque, si vis, mihi affer, et prorsus eamdem accipies. Cum his accede ad me, et mox tibi mon- strabo quam illi consecuti sunt margaritam : et si ipsam animam dederis, nihil dignum dedisse te existimabis. Quidquid denique pro pretio persol- veris, nihil te solvisse arbitrabere. Ego, si ad me, Cut illa meretrix, accesseris, plane habeo potesta- tem, plane habeo margaritas, quas si mundus ac- cipiat, et cum mundo hoc aliorum mundorum myriades, ne una quidem margarita thesauro meo deerit, et donabo te, sicut illam donavi. Sic te Deus affabitur et docebit, quomodo ad se latro et meretrix accesserint, qui per orbem terrarum fama celebrantur; quomodo item filius prodigus, simul ac reversus est, susceptus sit. Fide porro latro salvatus est, qui multis erat sceleribus obligatus; nec immerito, quandoquidem solus ipse, omnibus me negantibus, omnibus scandalum patientibus, in cruce pendentem, Deum ac regem confessus est, et immortalem esse ex animo exclamavit; idcirco etiam ante onɔnes regnum est adeptus. Meretricis D autem, amorem quæ oratio consequator? quem scilicet illa in corde suo gestabat, cum ad me ul Deum ac Dominum visibilium et invisibilium ac- cedens, eum largiter mihi, ut nemo antea offerret. Quem videns approbavi, nec amorem illum ac- cepi; sed data ei margarita, reliqui ei etiam amo- rem, vel potius amplius cum accendi, et in flammas ingentes excitavi, camque virginibus honestiorem ac venerabiliorem dimisi. Subito enim legem totam ut murum supergressa, aut tanquam per scalas supra omnes virtutes sublata, ad finem legis per- venit, qui est charitas, et abiit, usque ad mortem charitatein illesam conservans. Similiter prodigus Sed forsitan in egestate es, nec aurum, nec pos- sessiones, aut divitias habes; et audiens omnium distractione facultatum inestimabilem illam mar- garitam emi, dicis, ego, cui nullæ sunt opes, qua tandem via divinam hanc et speciosam margaritam comparare potero? Hortor itaque te, ut super hoc sapienter me audias. Si mundum universum, et quæ in mundo sunt habeas, et ea in orphanos, viduas, mendicos et egentes dispergas ac distribuas, »Joan. vi, 58. **Matth. v, ' 8. 15 Matth. xii, 43.

599 SIMEONIS JUNIORIS 5:0 damnationem habet, et audit ab universorum ju- A si ipse quoque mendicus fias, planeque par pretin: dice, non novi te. Venit in hunc mundum Creator, corpus et animam assumpsit, deditque nobis divi- num Spiritum, qui est charitas. Si itaque vis, et placet tibi divinum obtinere Spiritum, crede Deo perfecte, et abnega te perfecte similiter; tolle crucem sine hæsitatione in humeros, ac proposito et voluntate inorere, fili, ut vitam immortalem adipiscare. Ne te impostores fallacibus dictis suis decipiant, morientes post mortem vitam accipere, ne credulus negligenter agas, et vitæ particeps minime flas. Audi verba Dei, audi apostolorum, audi magistro- rum Ecclesiæ. Quid Christus in horas clamat? Flu- mina de ventre in me credentium fluent divini fontis, aquæ semper viventis". Quam aliam hanc aquam, nisi Spiritus sancti gratiam intelligit? Mundos autem corde beatos nominans”, ait bos Deum hic visuros. Apostoli vero et magistri ad unum omnes clamant, hic Spiritum sanctum, et Christum accipiendum, si quidem salutem conse- cuturi simus. Ausculta vorem Domini, audi verbum Verbi, quomodo regnum cœlorum jam nunc homi- nibus accipiendum significet. Simile est, inquit, pretiosæ margarita ". Margaritam cum audis, quidnam cogitas? nuin hanc genus lapidis esse di- dicís? an qui teneri omnino, an qui videri ali- quantum potest? Abi cum tua blasphemia, intelli- gentia tantum ista margarita percipitur. Mercator sutem qui hanc invenit, qua ratione invenerit nunc expone. Si non est, ut manų tangi aut videri pos- sit, ubi igitur iste illam reperit, quomodo vidit? velim mihi dicas. Quomodo etiam venditis omnibus comparavit eam quam non invenit, quam non vidit, quam in manibus non habuit, nec in sinum immi- sit? Respondebis mihi, fide sola et spe sic affe- cium iri, ac si eam haberet. Atqui non dixit Do- n:inus, et tu existimas, nec spe inveniendi, nec spe accipiendi facultates suas vendidisse. Quid erratis? quid vana spe nitimini, et aliis quidem frustra credentibus exitium, vobis grande supplicium vul- His struere? Sed suadet tibi, ut prius margaritam invenias, ct cum, ut nimis, et immense pretiosam contemplatus fueris, tunc venditis omnibus emas eam. Tu contra ais, in spe, et ostendis te nolle quærere, nolle invenire, nolle fortunas tuas ven- dere, ut ita regnum cœlorum acquiras, quod intra te, si velis, Dominus esse affirmavit. B dedisse te cogites, et dicas: Date margaritam mihi, dedi enim omnia mea, confestim audies a Domino, quæ sunt ista tua omnia quæ dicis? Tu nudus egressus es de utero matris tur, et nudus in sepulcrum omnino redibis, quæ igitur tua esse jactas? Stultus es penitus, non intelligis, nec acci- pies margaritam, nec continget tibi regnum. Quod | si quæcunque tandem tibi sint bona consideraris, et te pauperrimum repereris, et accedens ita eum compellaris? Intuere nunc, Salvator, cor et animam meam contritam, castigatam graviter, et inflamma- tam vehementer. Aspice, Domine, nudum me; vide egentem, ab omni virtute alienum, et in his summa laborantem penuria, nec habentem, quo abs te emam; vide, et miserere mei solus patiens Deus meus. Quid enim in hoc mundo inveniam dignum, quod dem in pretium tui, qui fecisti omnia? Quid namque persolvit meretrix, quid numeravit latro? Prodigus autem, Christe mi, quas tibi opes obtulit! Si hrc, inquam, dixeris, audies vicissim, imo offe- rebant divitias, datoque quod habebant, margari- tam toto mundo præstantiorem acceperunt. Hæc tu quoque, si vis, mihi affer, et prorsus eamdem accipies. Cum his accede ad me, et mox tibi mon- strabo quam illi consecuti sunt margaritam : et si ipsam animam dederis, nihil dignum dedisse te existimabis. Quidquid denique pro pretio persol- veris, nihil te solvisse arbitrabere. Ego, si ad me, Cut illa meretrix, accesseris, plane habeo potesta- tem, plane habeo margaritas, quas si mundus ac- cipiat, et cum mundo hoc aliorum mundorum myriades, ne una quidem margarita thesauro meo deerit, et donabo te, sicut illam donavi. Sic te Deus affabitur et docebit, quomodo ad se latro et meretrix accesserint, qui per orbem terrarum fama celebrantur; quomodo item filius prodigus, simul ac reversus est, susceptus sit. Fide porro latro salvatus est, qui multis erat sceleribus obligatus; nec immerito, quandoquidem solus ipse, omnibus me negantibus, omnibus scandalum patientibus, in cruce pendentem, Deum ac regem confessus est, et immortalem esse ex animo exclamavit; idcirco etiam ante onɔnes regnum est adeptus. Meretricis D autem, amorem quæ oratio consequator? quem scilicet illa in corde suo gestabat, cum ad me ul Deum ac Dominum visibilium et invisibilium ac- cedens, eum largiter mihi, ut nemo antea offerret. Quem videns approbavi, nec amorem illum ac- cepi; sed data ei margarita, reliqui ei etiam amo- rem, vel potius amplius cum accendi, et in flammas ingentes excitavi, camque virginibus honestiorem ac venerabiliorem dimisi. Subito enim legem totam ut murum supergressa, aut tanquam per scalas supra omnes virtutes sublata, ad finem legis per- venit, qui est charitas, et abiit, usque ad mortem charitatein illesam conservans. Similiter prodigus Sed forsitan in egestate es, nec aurum, nec pos- sessiones, aut divitias habes; et audiens omnium distractione facultatum inestimabilem illam mar- garitam emi, dicis, ego, cui nullæ sunt opes, qua tandem via divinam hanc et speciosam margaritam comparare potero? Hortor itaque te, ut super hoc sapienter me audias. Si mundum universum, et quæ in mundo sunt habeas, et ea in orphanos, viduas, mendicos et egentes dispergas ac distribuas, »Joan. vi, 58. **Matth. v, ' 8. 15 Matth. xii, 43.

κατέχει καί φωτίζεται ὑπ᾿ αὐτῆς; Πῶς τήν δόξαν τήν ἄστεκτον θεάσασθαι δυνηθῇ πᾶς τις ὅλως; Δόξαν Θεοῦ γάρ ἄνθρωπος, φύσιν θεότητός τε φύσις ἀνθρώπου ταπεινή πῶς κατιδεῖν ἰσχύσει; Ἔστι Θεός γάρ ἄκτιστος, ἡμεῖς κτιστοί δέ πάντες, ἐκεῖνος πέλει ἄφθαρτος, ἡμεῖς φθαρτοί καί κόνις, ἐκεῖνος πνεῦμα πέφυκεν, ὑπέρ ἅπαν δέ πνεῦμα (314) ὡς ποιητής πνευμάτων τε καί Δεσπότης ὑπάρχων, ἡμεῖς σάρκες χοϊκαί καί γεώδης οὐσία, ἐκεῖνος πάντων ποιητής, ἄναρχος ἄληπτός τε, ἡμεῖς σκώληκες ὁμοῦ καί βόρβορος καί τέφρα˙ καί τίς ἰσχύσει ἐξ ἡμῶν τοῦτον ποτέ ἰδέσθαι ἐξ οἰκείας δυνάμεως ἤ ἐνεργείας ὅλως, εἰ μή αὐτός ἐκπέμψειε Πνεῦμα αὐτοῦ τό Θεῖον καί δι᾿ αὐτοῦ τῷ ἀσθενεῖ τῆς φύσεως παράσχῃ ῥώμην, ἰσχύν καί δύναμιν καί ἱκανόν ποιήσῃ τόν ἄνθρωπον τοῦ κατιδεῖν δόξαν αὐτοῦ τήν θείαν; Ἄλλως γάρ οὐ θεάσεται οὐδέ ἰδεῖν ἰσχύσει ἀνθρώπων τις τόν Κύριον ἐρχόμενον ἐν δόξῃ, καί οὕτως χωρισθήσονται ἄδικοι τῶν δικαίων καί σκότει καλυφθήσονται ἁμαρτωλοί καί πάντες ὅσοι μή ἕξουσι τό φῶς ἐν αὐτοῖς ἀπ᾿ ἐντεῦθεν. Οἱ συνημμένοι δέ αὐτῷ ἐκ τῶν ὧδε καί τότε μυστικῶς συναφθήσονται τῷ Θεῷ καί γνησίως καί τῆς αὐτοῦ ὑπάρξουσι μετουσίας ἀχώριστοι˙ οἱ δ᾿ ἀπελθόντες τοῦ φωτός αὐτοῦ κεχωρισμένοι πῶς τότε ἑνωθήσονται ἤ κατά ποῖον τρόπον, μαθεῖν παρ᾿ ὑμῶν βούλομαι, εἴτε ὑμᾶς διδάξαι˙ Θεός γέγονεν ἄνθρωπος, ἡνώθη τε ἀνθρώποις, μετέσχεν ἀνθρωπότητος καί μετέδωκε πᾶσι τοῖς εἰς αὐτόν πιστεύουσι καί τήν πίστιν ἐξ ἔργων δεικνύουσι θεότητος αὐτοῦ τῇ μετουσίᾳ. Τούτους οὖν εἶπε σῴζεσθαι μόνους τούς μετασχόντας ἐκείνου τῆς θεότητος, καθώς αὐτός μετέσχε τῆς ἡμετέρας φύσεως, ὁ ποιητής τῶν πάντων, Παῦλος ὡς μαρτύρεται Χριστοῦ τήν ἐκκλησίαν ἕν γενήσεσθαι σῶμά γε δεσποτικόν καί θεῖον, ἄσπιλον, ἄμωμον ὁμοῦ, ῥυτίδος πάσης δίχα˙ (315) οἵτινες ἄν εἶεν οἱ πιστοί, κεφαλή ὁ Χριστός δέ. Εἰ τοῦτο τοίνυν ἔσεται οὕτως, ὥσπερ καί ἔστι, τίς ἄρα τότε τολμήσει ῥυπαρός αὐτοῦ προσψαῦσαι ἤ τίς προσκολληθήσεται ἀνάξιος τυγχάνων; 209

κατέχει καί φωτίζεται ὑπ᾿ αὐτῆς; Πῶς τήν δόξαν τήν ἄστεκτον θεάσασθαι δυνηθῇ πᾶς τις ὅλως; Δόξαν Θεοῦ γάρ ἄνθρωπος, φύσιν θεότητός τε φύσις ἀνθρώπου ταπεινή πῶς κατιδεῖν ἰσχύσει; Ἔστι Θεός γάρ ἄκτιστος, ἡμεῖς κτιστοί δέ πάντες, ἐκεῖνος πέλει ἄφθαρτος, ἡμεῖς φθαρτοί καί κόνις, ἐκεῖνος πνεῦμα πέφυκεν, ὑπέρ ἅπαν δέ πνεῦμα (314) ὡς ποιητής πνευμάτων τε καί Δεσπότης ὑπάρχων, ἡμεῖς σάρκες χοϊκαί καί γεώδης οὐσία, ἐκεῖνος πάντων ποιητής, ἄναρχος ἄληπτός τε, ἡμεῖς σκώληκες ὁμοῦ καί βόρβορος καί τέφρα˙ καί τίς ἰσχύσει ἐξ ἡμῶν τοῦτον ποτέ ἰδέσθαι ἐξ οἰκείας δυνάμεως ἤ ἐνεργείας ὅλως, εἰ μή αὐτός ἐκπέμψειε Πνεῦμα αὐτοῦ τό Θεῖον καί δι᾿ αὐτοῦ τῷ ἀσθενεῖ τῆς φύσεως παράσχῃ ῥώμην, ἰσχύν καί δύναμιν καί ἱκανόν ποιήσῃ τόν ἄνθρωπον τοῦ κατιδεῖν δόξαν αὐτοῦ τήν θείαν; Ἄλλως γάρ οὐ θεάσεται οὐδέ ἰδεῖν ἰσχύσει ἀνθρώπων τις τόν Κύριον ἐρχόμενον ἐν δόξῃ, καί οὕτως χωρισθήσονται ἄδικοι τῶν δικαίων καί σκότει καλυφθήσονται ἁμαρτωλοί καί πάντες ὅσοι μή ἕξουσι τό φῶς ἐν αὐτοῖς ἀπ᾿ ἐντεῦθεν. Οἱ συνημμένοι δέ αὐτῷ ἐκ τῶν ὧδε καί τότε μυστικῶς συναφθήσονται τῷ Θεῷ καί γνησίως καί τῆς αὐτοῦ ὑπάρξουσι μετουσίας ἀχώριστοι˙ οἱ δ᾿ ἀπελθόντες τοῦ φωτός αὐτοῦ κεχωρισμένοι πῶς τότε ἑνωθήσονται ἤ κατά ποῖον τρόπον, μαθεῖν παρ᾿ ὑμῶν βούλομαι, εἴτε ὑμᾶς διδάξαι˙ Θεός γέγονεν ἄνθρωπος, ἡνώθη τε ἀνθρώποις, μετέσχεν ἀνθρωπότητος καί μετέδωκε πᾶσι τοῖς εἰς αὐτόν πιστεύουσι καί τήν πίστιν ἐξ ἔργων δεικνύουσι θεότητος αὐτοῦ τῇ μετουσίᾳ. Τούτους οὖν εἶπε σῴζεσθαι μόνους τούς μετασχόντας ἐκείνου τῆς θεότητος, καθώς αὐτός μετέσχε τῆς ἡμετέρας φύσεως, ὁ ποιητής τῶν πάντων, Παῦλος ὡς μαρτύρεται Χριστοῦ τήν ἐκκλησίαν ἕν γενήσεσθαι σῶμά γε δεσποτικόν καί θεῖον, ἄσπιλον, ἄμωμον ὁμοῦ, ῥυτίδος πάσης δίχα˙ (315) οἵτινες ἄν εἶεν οἱ πιστοί, κεφαλή ὁ Χριστός δέ. Εἰ τοῦτο τοίνυν ἔσεται οὕτως, ὥσπερ καί ἔστι, τίς ἄρα τότε τολμήσει ῥυπαρός αὐτοῦ προσψαῦσαι ἤ τίς προσκολληθήσεται ἀνάξιος τυγχάνων; 209

καί βασιλείας οὐρανῶν κοινωνοί καί τῆς δόξης συμμέτοχοι ὑπάρξωμεν ὁμοῦ καί κληρονόμοι τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, ὧν οὐδείς ποτε εἶδε. Ταῦτα δ᾿ εἰσίν, ὡς πείθομαι καί πιστεύω καί λέγω, Πατήρ, Υἱός καί Ἅγιον Πνεῦμα, Τριάς Ἁγία, τοῦτο πηγή τῶν ἀγαθῶν, τοῦτο ζωή τῶν ὄντων, τοῦτο τρυφή καί ἄνεσις, τοῦτο στολή καί δόξα, τοῦτοσ χαρά ἀνέκφραστος καί σωτηρία πάντων τῶν μετασχόντων τῆς αὐτοῦ ἐλλάμψεως ἀρρήτου καί κοινωνίαν μετ᾿ αὐτοῦ ἐχόντων ἐν αἰσθήσει. Ἀκούσατε˙ Σωτήρ καί γάρ διά τοῦτο καλεῖται, ὅτι πᾶσιν, οἷς ἑνωθῇ, σωτηρίαν παρέχει, ἡ σωτηρία δέ ἐστιν κακῶν μέν πάντων λύσις, καλῶν δέ πάντων ἐν ταὐτῷ εὕρεσις αἰωνία, ἀπό θανάτου μέν ζωήν, ἀπό δέ σκότους φάος, ἀπό δουλείας τῶν παθῶν καί πράξεων αἰσχίστων ἐλευθερίαν παντελῆ πᾶσι χαριζομένη (317) τοῖς ἑνωθεῖσι τῷ Χριστῷ καί Σωτῆρι τῶν ὅλων. Οἵ καί τότε πᾶσαν μέν χαράν ἀναφαίρετον κτῶνται, πᾶσάν γε ἀγαλλίασιν καί πᾶσαν εὐφροσύνην, οἱ δέ κἄν ὅλως πέλοντες τούτου κεχωρισμένοι καί μή ζητήσαντες αὐτόν ἤ τούτῳ ἑνωθέντες μηδέ δουλείας τῶν παθῶν καί θανάτου ῥυσθέντες, κἄν βασιλεῖς, κἄν ἄρχοντες εἰσί, κἄν μεγιστᾶνες, κἄν τρυφᾶν κἄν εὐφραίνεσθαι κἄν ἀπόλαυσιν ἔχειν οἴονται καί νομίζουσιν ἐν ἀγαθοῖς ὑπάρχειν, ἀλλ᾿ οὐδέποτε κτήσονται τοιαύτην εὐφροσύνην, οἵαν οἱ δοῦλοι τοῦ Χριστοῦ, οἱ ἐλεύθεροι ἐκ πάντων ἀτόπων ἐπιθυμιῶν, ἡδονῶν τε καί δόξης ἔχουσιν ἀνεκλάλητον, ἄφραστον οὖσαν πάντῃ, ἥν οὐδείς ποτε γνώσεται, οὐ μάθῃ, οὐ κατίδῃ τῶν μή γνωσίως καί θερμῶς τῷ Χριστῷ κολληθέντων, ἀνακραθέντων τε αὐτῷ ἐν ἑνώσει ἀρρήτῳ, ᾧ πρέπει δόξα καί τιμή, αἶνος καί ἅπας ὕμνος ὑπό πάσης τῆς κτίσεως καί πνοῆς εἰς αἰῶνας, ἀμήν. 211

καί βασιλείας οὐρανῶν κοινωνοί καί τῆς δόξης συμμέτοχοι ὑπάρξωμεν ὁμοῦ καί κληρονόμοι τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, ὧν οὐδείς ποτε εἶδε. Ταῦτα δ᾿ εἰσίν, ὡς πείθομαι καί πιστεύω καί λέγω, Πατήρ, Υἱός καί Ἅγιον Πνεῦμα, Τριάς Ἁγία, τοῦτο πηγή τῶν ἀγαθῶν, τοῦτο ζωή τῶν ὄντων, τοῦτο τρυφή καί ἄνεσις, τοῦτο στολή καί δόξα, τοῦτοσ χαρά ἀνέκφραστος καί σωτηρία πάντων τῶν μετασχόντων τῆς αὐτοῦ ἐλλάμψεως ἀρρήτου καί κοινωνίαν μετ᾿ αὐτοῦ ἐχόντων ἐν αἰσθήσει. Ἀκούσατε˙ Σωτήρ καί γάρ διά τοῦτο καλεῖται, ὅτι πᾶσιν, οἷς ἑνωθῇ, σωτηρίαν παρέχει, ἡ σωτηρία δέ ἐστιν κακῶν μέν πάντων λύσις, καλῶν δέ πάντων ἐν ταὐτῷ εὕρεσις αἰωνία, ἀπό θανάτου μέν ζωήν, ἀπό δέ σκότους φάος, ἀπό δουλείας τῶν παθῶν καί πράξεων αἰσχίστων ἐλευθερίαν παντελῆ πᾶσι χαριζομένη (317) τοῖς ἑνωθεῖσι τῷ Χριστῷ καί Σωτῆρι τῶν ὅλων. Οἵ καί τότε πᾶσαν μέν χαράν ἀναφαίρετον κτῶνται, πᾶσάν γε ἀγαλλίασιν καί πᾶσαν εὐφροσύνην, οἱ δέ κἄν ὅλως πέλοντες τούτου κεχωρισμένοι καί μή ζητήσαντες αὐτόν ἤ τούτῳ ἑνωθέντες μηδέ δουλείας τῶν παθῶν καί θανάτου ῥυσθέντες, κἄν βασιλεῖς, κἄν ἄρχοντες εἰσί, κἄν μεγιστᾶνες, κἄν τρυφᾶν κἄν εὐφραίνεσθαι κἄν ἀπόλαυσιν ἔχειν οἴονται καί νομίζουσιν ἐν ἀγαθοῖς ὑπάρχειν, ἀλλ᾿ οὐδέποτε κτήσονται τοιαύτην εὐφροσύνην, οἵαν οἱ δοῦλοι τοῦ Χριστοῦ, οἱ ἐλεύθεροι ἐκ πάντων ἀτόπων ἐπιθυμιῶν, ἡδονῶν τε καί δόξης ἔχουσιν ἀνεκλάλητον, ἄφραστον οὖσαν πάντῃ, ἥν οὐδείς ποτε γνώσεται, οὐ μάθῃ, οὐ κατίδῃ τῶν μή γνωσίως καί θερμῶς τῷ Χριστῷ κολληθέντων, ἀνακραθέντων τε αὐτῷ ἐν ἑνώσει ἀρρήτῳ, ᾧ πρέπει δόξα καί τιμή, αἶνος καί ἅπας ὕμνος ὑπό πάσης τῆς κτίσεως καί πνοῆς εἰς αἰῶνας, ἀμήν. 211

DIVINORUM AMORUM LIBER, 516 lia fiat acceptabilis perfectaque, et Deo placita A solum cellam occludere, et intus sedere; sed si vel ritus. Tum Deo ex his penitus familiaris, pe- is ei unitur, ipsumque ante oculos intuetur; ntumque voluntati ejus morem gerere conten · tantam sibi apud eum fiduciam ac libertatem sit; quod utinam et nos facere mereamur, et ¡ericordiam impetrare cum omnibus sanctis, c quidem quantam in hac vita assequi licet, : autem Christuin totum, ac totum Spiritum Paire consequamur in sæcula sæculorum. eu. CAPUT XIX. intellectuali revelatione functionum divini lumi- ris, deque divina, et quæ animo cernitur actione llius vitæ, quæ cum virtute transigitur. effossa humo me abscondero, et ibi vitam extra mundum totum vixero, aspiciensque immortalem Conditorem ac Dominum, ejus amore mori voluero, sciens me utique non moriturum. Quid igitur commodi mundus mihi attulit? et quid nunc lucri referunt, qui in mundo degunt? Profecto nihil; sed nudi in sepulcris habitant, resurgentque nudi, et judicabuntur omnes; quia veram vitam, quia lucem mundi, Christum, inquam, relinquentes, dilexerunt tenebras, et in ipsis ambulare elegerunt omnes, qui lucem non receperunt, quæ fuſsit in mundo, quam mundus non capit, nec videre po- test ". Quocirca relinquite, sinite me solum, obse- cro, ut fleam et requiram hunc, ut detur mihi vi- B deaturque a me largiter. Non enim videtur tan- tummodo, non solum spectatur; sed communicatur etiam, et incolit, et manet, et est tanquam thesau- rus in sinu absconditus: quem qui portat, volu- ptatem percipit, et qui videt, gaudio exsultat exi- stimatque eum quamvis occultatum cerni ab omni- bus. Sed plane non cernitur, nec attingitur ab omnibus. Non hunc fur, non latro surripere atque auferre potest, quantumvis portantem jugulaverit. Si rapere voluerit, quærendoque excutiat marsu- pium, scrutetur tunicam, cingulum solvat, eumque libere indaget; si etiam dissecto ventre rimetur viscera, invenire ac tollere neutiquam poterit. Nam oculorum obtutum effugit, et manibus non tenetur. Et cum sit contrectabilis omnino, simul est incon. trectabilis. Verumtamen tenetur manibus eorum, qui hoc digni sunt (indigni ab hoc facessite), jacet- que in manu quiddam, o miraculum ! et non quid- dam, nomen enim non habet. Attonitus igitur, et hoc cupiens retinere, constringens manum, visus sum tenere et habere, vidique rursum in ea, quod prius, o ineffabile miraculum! o inusitatum mysterium ! C Sinite îne solum, cellæ meæ inclusum; dimittite : cum Deo, qui solus est benignus; absistite, gius vos removate; sinite me solum mori co- à Deo, qui fiuxit me. Nemo ostium pulset; nemo cem mittat; nemo cognatorum amicorumque e visat, nemo mentem meam a contemplatione Di ac speciosi Domini abstrahat; nemo mihi bum porrigat; nemo potum afferat : sufficiet inı mibi emori in conspectu Dei mei, Dei mise- cordis, Dei benigni, qui in terras descendit, ut ccatores vocaret, et secum eos in vitain cœle- em perduceret. Nolo lucem mundi hujus, nec sum solem, nec quæ in mundo sunt, videre am- ¡¡us. Video namque Dominum meum, video re- en, video veruin lumen, et cujusque luminis reatorem. Video fontem omnis boni. Video aucto- em, et causam rerum omnium. Video principium rincipii expers, a quo producta sunt universa, et er quem vivunt alimentoque implentur omnia; et ujus voluntate deficiunt ac desiuunt omnia. Quo- odo igitur eo deserto cellain meam egrediar? inite me, et lamentabor, et deploravo noctes et ies, quos perdidi, dum intueor mundum hunc, atueor solem, intneor luinen mundi hoc sub sen- um cadens, et caliginosum, quod auimanı haud lluminat, citra quod etiam oculis capti vivunt, et um hinc morte discesserint, nunc videntibus pares runt; in quo et ego vagabundus lætabar omnimo- lis, ac prorsus aliud lumen esse non putabam, D quod et vita esset, ut diximus, el causa essentiæ ɔmnino tum ejus quod est, tum ejus quod erit : tramque velut &0ɛ05, cum ignorarem Deum meum. Nunc autem postquam complacuit ineffabili mise- ricordiæ videri a me et revelari mihi indigno, ridi et vere cognovi, ipsum Deum universorum esse, Deum omnium quæ in mundo sunt, quem mento hominum vidit; extra mundum quippe est, extra lucem ac tenebras, extra aerem, extra men- tem ac sensum ominem. Quare ego quoque eum videns, a sensibus abii. Ergo vos quibus sensus imperant. me tissum facite, ac sinite me non ”Joan. 11, 16 seqq. Quid frustra omnes turbantur, quid decipimus, quid ad lumen hoc quod sensui subjicitur hiamus, qui sensu intellectuali, nempe ratione condeco- rati sumus? Cur ad res vitæ hujus caducas eļ pe- rituras respicimus, qui anima incorporea et im- mortali sumus præditi ? Quid ista admiramur nos stupidi penitus, et, instar cæcorum, pondus ferri et magnam hanc placentam modico auro aut pretiosa margaritæ, ut rem æstimatione majorem, anteferimus; nec parvum sinapis granum quæri- mus, quod omnibus quæ oculis usurpantur, quæ- que sub aspectum non veniunt, majus atque præ- stantius est ? Cur non damus omnia, et comparamus illud? Et cur hoc destituti in vita manere volu- mus? Credite mihi, si vel sæpius mori liceret, ut istud parvum granum acquireremus, non esset recusanda conditio. Væ illis, qui id in sinu animæ satum non l.a. bent, vehementer utique esurient. Væ qui id ger-

DIVINORUM AMORUM LIBER, 516 lia fiat acceptabilis perfectaque, et Deo placita A solum cellam occludere, et intus sedere; sed si vel ritus. Tum Deo ex his penitus familiaris, pe- is ei unitur, ipsumque ante oculos intuetur; ntumque voluntati ejus morem gerere conten · tantam sibi apud eum fiduciam ac libertatem sit; quod utinam et nos facere mereamur, et ¡ericordiam impetrare cum omnibus sanctis, c quidem quantam in hac vita assequi licet, : autem Christuin totum, ac totum Spiritum Paire consequamur in sæcula sæculorum. eu. CAPUT XIX. intellectuali revelatione functionum divini lumi- ris, deque divina, et quæ animo cernitur actione llius vitæ, quæ cum virtute transigitur. effossa humo me abscondero, et ibi vitam extra mundum totum vixero, aspiciensque immortalem Conditorem ac Dominum, ejus amore mori voluero, sciens me utique non moriturum. Quid igitur commodi mundus mihi attulit? et quid nunc lucri referunt, qui in mundo degunt? Profecto nihil; sed nudi in sepulcris habitant, resurgentque nudi, et judicabuntur omnes; quia veram vitam, quia lucem mundi, Christum, inquam, relinquentes, dilexerunt tenebras, et in ipsis ambulare elegerunt omnes, qui lucem non receperunt, quæ fuſsit in mundo, quam mundus non capit, nec videre po- test ". Quocirca relinquite, sinite me solum, obse- cro, ut fleam et requiram hunc, ut detur mihi vi- B deaturque a me largiter. Non enim videtur tan- tummodo, non solum spectatur; sed communicatur etiam, et incolit, et manet, et est tanquam thesau- rus in sinu absconditus: quem qui portat, volu- ptatem percipit, et qui videt, gaudio exsultat exi- stimatque eum quamvis occultatum cerni ab omni- bus. Sed plane non cernitur, nec attingitur ab omnibus. Non hunc fur, non latro surripere atque auferre potest, quantumvis portantem jugulaverit. Si rapere voluerit, quærendoque excutiat marsu- pium, scrutetur tunicam, cingulum solvat, eumque libere indaget; si etiam dissecto ventre rimetur viscera, invenire ac tollere neutiquam poterit. Nam oculorum obtutum effugit, et manibus non tenetur. Et cum sit contrectabilis omnino, simul est incon. trectabilis. Verumtamen tenetur manibus eorum, qui hoc digni sunt (indigni ab hoc facessite), jacet- que in manu quiddam, o miraculum ! et non quid- dam, nomen enim non habet. Attonitus igitur, et hoc cupiens retinere, constringens manum, visus sum tenere et habere, vidique rursum in ea, quod prius, o ineffabile miraculum! o inusitatum mysterium ! C Sinite îne solum, cellæ meæ inclusum; dimittite : cum Deo, qui solus est benignus; absistite, gius vos removate; sinite me solum mori co- à Deo, qui fiuxit me. Nemo ostium pulset; nemo cem mittat; nemo cognatorum amicorumque e visat, nemo mentem meam a contemplatione Di ac speciosi Domini abstrahat; nemo mihi bum porrigat; nemo potum afferat : sufficiet inı mibi emori in conspectu Dei mei, Dei mise- cordis, Dei benigni, qui in terras descendit, ut ccatores vocaret, et secum eos in vitain cœle- em perduceret. Nolo lucem mundi hujus, nec sum solem, nec quæ in mundo sunt, videre am- ¡¡us. Video namque Dominum meum, video re- en, video veruin lumen, et cujusque luminis reatorem. Video fontem omnis boni. Video aucto- em, et causam rerum omnium. Video principium rincipii expers, a quo producta sunt universa, et er quem vivunt alimentoque implentur omnia; et ujus voluntate deficiunt ac desiuunt omnia. Quo- odo igitur eo deserto cellain meam egrediar? inite me, et lamentabor, et deploravo noctes et ies, quos perdidi, dum intueor mundum hunc, atueor solem, intneor luinen mundi hoc sub sen- um cadens, et caliginosum, quod auimanı haud lluminat, citra quod etiam oculis capti vivunt, et um hinc morte discesserint, nunc videntibus pares runt; in quo et ego vagabundus lætabar omnimo- lis, ac prorsus aliud lumen esse non putabam, D quod et vita esset, ut diximus, el causa essentiæ ɔmnino tum ejus quod est, tum ejus quod erit : tramque velut &0ɛ05, cum ignorarem Deum meum. Nunc autem postquam complacuit ineffabili mise- ricordiæ videri a me et revelari mihi indigno, ridi et vere cognovi, ipsum Deum universorum esse, Deum omnium quæ in mundo sunt, quem mento hominum vidit; extra mundum quippe est, extra lucem ac tenebras, extra aerem, extra men- tem ac sensum ominem. Quare ego quoque eum videns, a sensibus abii. Ergo vos quibus sensus imperant. me tissum facite, ac sinite me non ”Joan. 11, 16 seqq. Quid frustra omnes turbantur, quid decipimus, quid ad lumen hoc quod sensui subjicitur hiamus, qui sensu intellectuali, nempe ratione condeco- rati sumus? Cur ad res vitæ hujus caducas eļ pe- rituras respicimus, qui anima incorporea et im- mortali sumus præditi ? Quid ista admiramur nos stupidi penitus, et, instar cæcorum, pondus ferri et magnam hanc placentam modico auro aut pretiosa margaritæ, ut rem æstimatione majorem, anteferimus; nec parvum sinapis granum quæri- mus, quod omnibus quæ oculis usurpantur, quæ- que sub aspectum non veniunt, majus atque præ- stantius est ? Cur non damus omnia, et comparamus illud? Et cur hoc destituti in vita manere volu- mus? Credite mihi, si vel sæpius mori liceret, ut istud parvum granum acquireremus, non esset recusanda conditio. Væ illis, qui id in sinu animæ satum non l.a. bent, vehementer utique esurient. Væ qui id ger-

DIVINORUM AMORUM LIBER, 516 lia fiat acceptabilis perfectaque, et Deo placita A solum cellam occludere, et intus sedere; sed si vel ritus. Tum Deo ex his penitus familiaris, pe- is ei unitur, ipsumque ante oculos intuetur; ntumque voluntati ejus morem gerere conten · tantam sibi apud eum fiduciam ac libertatem sit; quod utinam et nos facere mereamur, et ¡ericordiam impetrare cum omnibus sanctis, c quidem quantam in hac vita assequi licet, : autem Christuin totum, ac totum Spiritum Paire consequamur in sæcula sæculorum. eu. CAPUT XIX. intellectuali revelatione functionum divini lumi- ris, deque divina, et quæ animo cernitur actione llius vitæ, quæ cum virtute transigitur. effossa humo me abscondero, et ibi vitam extra mundum totum vixero, aspiciensque immortalem Conditorem ac Dominum, ejus amore mori voluero, sciens me utique non moriturum. Quid igitur commodi mundus mihi attulit? et quid nunc lucri referunt, qui in mundo degunt? Profecto nihil; sed nudi in sepulcris habitant, resurgentque nudi, et judicabuntur omnes; quia veram vitam, quia lucem mundi, Christum, inquam, relinquentes, dilexerunt tenebras, et in ipsis ambulare elegerunt omnes, qui lucem non receperunt, quæ fuſsit in mundo, quam mundus non capit, nec videre po- test ". Quocirca relinquite, sinite me solum, obse- cro, ut fleam et requiram hunc, ut detur mihi vi- B deaturque a me largiter. Non enim videtur tan- tummodo, non solum spectatur; sed communicatur etiam, et incolit, et manet, et est tanquam thesau- rus in sinu absconditus: quem qui portat, volu- ptatem percipit, et qui videt, gaudio exsultat exi- stimatque eum quamvis occultatum cerni ab omni- bus. Sed plane non cernitur, nec attingitur ab omnibus. Non hunc fur, non latro surripere atque auferre potest, quantumvis portantem jugulaverit. Si rapere voluerit, quærendoque excutiat marsu- pium, scrutetur tunicam, cingulum solvat, eumque libere indaget; si etiam dissecto ventre rimetur viscera, invenire ac tollere neutiquam poterit. Nam oculorum obtutum effugit, et manibus non tenetur. Et cum sit contrectabilis omnino, simul est incon. trectabilis. Verumtamen tenetur manibus eorum, qui hoc digni sunt (indigni ab hoc facessite), jacet- que in manu quiddam, o miraculum ! et non quid- dam, nomen enim non habet. Attonitus igitur, et hoc cupiens retinere, constringens manum, visus sum tenere et habere, vidique rursum in ea, quod prius, o ineffabile miraculum! o inusitatum mysterium ! C Sinite îne solum, cellæ meæ inclusum; dimittite : cum Deo, qui solus est benignus; absistite, gius vos removate; sinite me solum mori co- à Deo, qui fiuxit me. Nemo ostium pulset; nemo cem mittat; nemo cognatorum amicorumque e visat, nemo mentem meam a contemplatione Di ac speciosi Domini abstrahat; nemo mihi bum porrigat; nemo potum afferat : sufficiet inı mibi emori in conspectu Dei mei, Dei mise- cordis, Dei benigni, qui in terras descendit, ut ccatores vocaret, et secum eos in vitain cœle- em perduceret. Nolo lucem mundi hujus, nec sum solem, nec quæ in mundo sunt, videre am- ¡¡us. Video namque Dominum meum, video re- en, video veruin lumen, et cujusque luminis reatorem. Video fontem omnis boni. Video aucto- em, et causam rerum omnium. Video principium rincipii expers, a quo producta sunt universa, et er quem vivunt alimentoque implentur omnia; et ujus voluntate deficiunt ac desiuunt omnia. Quo- odo igitur eo deserto cellain meam egrediar? inite me, et lamentabor, et deploravo noctes et ies, quos perdidi, dum intueor mundum hunc, atueor solem, intneor luinen mundi hoc sub sen- um cadens, et caliginosum, quod auimanı haud lluminat, citra quod etiam oculis capti vivunt, et um hinc morte discesserint, nunc videntibus pares runt; in quo et ego vagabundus lætabar omnimo- lis, ac prorsus aliud lumen esse non putabam, D quod et vita esset, ut diximus, el causa essentiæ ɔmnino tum ejus quod est, tum ejus quod erit : tramque velut &0ɛ05, cum ignorarem Deum meum. Nunc autem postquam complacuit ineffabili mise- ricordiæ videri a me et revelari mihi indigno, ridi et vere cognovi, ipsum Deum universorum esse, Deum omnium quæ in mundo sunt, quem mento hominum vidit; extra mundum quippe est, extra lucem ac tenebras, extra aerem, extra men- tem ac sensum ominem. Quare ego quoque eum videns, a sensibus abii. Ergo vos quibus sensus imperant. me tissum facite, ac sinite me non ”Joan. 11, 16 seqq. Quid frustra omnes turbantur, quid decipimus, quid ad lumen hoc quod sensui subjicitur hiamus, qui sensu intellectuali, nempe ratione condeco- rati sumus? Cur ad res vitæ hujus caducas eļ pe- rituras respicimus, qui anima incorporea et im- mortali sumus præditi ? Quid ista admiramur nos stupidi penitus, et, instar cæcorum, pondus ferri et magnam hanc placentam modico auro aut pretiosa margaritæ, ut rem æstimatione majorem, anteferimus; nec parvum sinapis granum quæri- mus, quod omnibus quæ oculis usurpantur, quæ- que sub aspectum non veniunt, majus atque præ- stantius est ? Cur non damus omnia, et comparamus illud? Et cur hoc destituti in vita manere volu- mus? Credite mihi, si vel sæpius mori liceret, ut istud parvum granum acquireremus, non esset recusanda conditio. Væ illis, qui id in sinu animæ satum non l.a. bent, vehementer utique esurient. Væ qui id ger-

517 SIMEONIS JUNIORIS 548 minasse non viderunt, quoniam nudi, ut arbores A mino penitus intolerabili habitas? Quomodo ma- foliis viduatæ, stabunt.Væ qui verbis Domini fidem non commodant, ut hæc arbor flant, et ramos emittant, studiosaque et attenta mente quotidia- num istius parvi grani incrementum curent; nam ejus eflicientiæ detrimentum facient, sicut servus, qui stulte talentum defodit ". Quorum de numero ego quoque sum, negligens, et cessans assidue. 80- B Sed, o individua Trinitas, o inconfusa unitas, o lumen innominatuin ut prorsus carens nomine, o rursum multorum nominum ut operans omnia, o una gloria, principium, potentia, regnum, o lu- mien, una voluntas, sententia, nutus, vis et virtus, me affictuin pie miserare. Qui enim non affligar, qui non mærorem concipiam, qui tantam bonita- tem et miserationem tuam contempsi, qui viam mandatorum tuorum tam segniter et remisse, et improbe, infelix ambulavi? Sed et nunc commò- veantur viscera tua, et nunc miserere mci, et æstum cordis mei denuo accende, Christe meus, quem miseræ carnis meæ dissolutio exstinxit, et mnus, saturitas ventris, et vini ingurgitatio, hæc totam animæ meæ flammam exstinxerunt, et ſon- tem, scaturiginem scilicet lacrymarum, exsicca- runt. Etenim calor ignem generat, ignis vicissim calorem, et ex ambobus flanıma accenditur, et fons Jacrymarum. Flamma producit fluenta; fluenta au- tein flamniam, in quibus me divinorum mandato- rum meditatio provexit. Rursum præceptorum observatio pœnitentiam ut adjutricem assumens, C in medio præsentium ac futurorum me constituit. Unde repente abreptus a visibilibus, timore cor- reptus sum, cernens unde servatus essem. Futura autem longissime distantia videbam, et illa mihi comprehendere desideranti, ignis amoris accensus est, qui paulatim vísus est famma modo inexpli- cabili, prius quidem in mente mea, post etiam in corde, flammaque illa divini desiderii expressit lacrymas, et cum eis incredibilem mibi suavitatem præbuit. Confisus igitur in meipso, prorsus haud exstinctum iri (pulchre enim ardet dicebam) et desidiæ me dedens, somno et saturitate insipien- ter subjugatus sum, et remissius vivens, vinoque liberaliter usus, non quidem ut inebriarer, sed ut poteram tamen, illico exstinctum sensi illud mirum et venerabile desiderium nempe cordis mei, illam flaminiam, quæ ad cœlum pertingebat et in me ar- debat quidem vehementer : non tamen fenaceain intra viscera mea substantiam exurebat; sed totam, miram dictu ! in flammam convertebat, et fenum ab igne tactum, penitus non ardebat. Imo vero ignis fenum comprehendens, illi uniebatur, to- tumque inconsun:plum custodiebat. O divini ignis virtutem, o novam efficacitatem ! Qui dissolvis petras, et colles a solo timore, et a facie tua, Christe Deus meus, quomodo feno commisceris tu, plane divina essenția, qul in lu- ** Matth. xxv, 25. D nens immutabilis, et omnino inaccessibilis, ſeni substantiam ita custodis, ut non comburatur? Et manens fenum lux est, non autem lux fenum est; sed feno tu lux citra confusionem es unitus, et fenum fit ut lux, mutatum immutabiliter. Non queo hæc tua miranda silentio tegere: non pos- sum non loqui œconomiam tuam, quam fecisti mecum, qui sum prodigus et fornicarius, et benignitatis tuæ inexhaustum thesaurum non enarrare omnibus nequeo, mi Redemptor. Desi- dero enim mundum universum ex hoc lucem accipere, et neminem prorsus ea vacnum relinqui. Verumtamen in me primum fulge, o rex omnium ; incole, et illumina abjectam animam meam, ostende mihi aperte Deitatis tuæ faciem, et omni- no invisibiliter appare mihi, Deus meus. Nullo enim modo videris a me, omnino tamen appare mihi. Qui ab universitate capi non potes, vere pɔrvus quodammodo fis in manibus meis, et labiis meis ut uber lucidum, et dulcedo versaris et coruscas, o novum mysterium, ita et nunc da te mihi, ut te satier, ut osculer, et amplectar tuam gloriam inenarrabilem, lumien vultus tui, et im- plear, et aliis omnibus communicem,et obita morte totus glorificatus ad te veniam. Ex lumine tuo et ego lumen factus tibi assistam, et tunc curis mul- torum malorum expeditus, etiam timore liberabor, ne rursus immuter. Etiam, Domine, da mihi hoc; etiam largire mihi hoc, qui indigno mihi omnia cætera gratis dedisti. Hoc enim maxime opus est, et in hoc sunt omnia. Nam etsi nunc a me viderìs, etsi nunc quoque misereris, etsi nunc illuminas me, et mystice doces, et potenti manu tua prote- gis et custodis, et ades, et dæmonas in fugaın vertis, et omnia mihi subjicis, et omnia mihi sup- peditas, et imples me bonis omnibus, Deus meus, tamen nihil ex omnibus his proficio, nisi mihi ci- tra pudorem dederis præterire portas mortis : nisi princeps tenebrarum veniens gloriam tuam mihi adesse viderit, et erubuerit, adustus lumine tuo inaccesso, et omnes adversariæ potestates visa nota sigilli tui, cum ipso in fugam converten- tur, et ego gratia tua contisus transibo intrepidus, tibique appropinquabo, et ante te procumbam, quem referam fructum ex his quæ nunc in me flunt? Revera nullum, sed ignem in me amplius accendent. Qui enim me bonorum tuorum, et æler- næ gloriæ tuæ participem, et servum atque ami- cum tuum fore confido, si privabor simul omni- bus, et te ipso, Christe meus, quomodo non gra- vius tribulabor, quam infideles, qui te non cogno- verunt, nec splendorem luminis tui viderunt, nec dulcedine tua saturati sunt? Quod si mihi conti- gerit assequi arrhabonem horum, hanc pensionem, et hæc præmia adipisci, quæ in te credentibus promisisti, tum ego quoque beatus ero, et laudabo

517 SIMEONIS JUNIORIS 548 minasse non viderunt, quoniam nudi, ut arbores A mino penitus intolerabili habitas? Quomodo ma- foliis viduatæ, stabunt.Væ qui verbis Domini fidem non commodant, ut hæc arbor flant, et ramos emittant, studiosaque et attenta mente quotidia- num istius parvi grani incrementum curent; nam ejus eflicientiæ detrimentum facient, sicut servus, qui stulte talentum defodit ". Quorum de numero ego quoque sum, negligens, et cessans assidue. 80- B Sed, o individua Trinitas, o inconfusa unitas, o lumen innominatuin ut prorsus carens nomine, o rursum multorum nominum ut operans omnia, o una gloria, principium, potentia, regnum, o lu- mien, una voluntas, sententia, nutus, vis et virtus, me affictuin pie miserare. Qui enim non affligar, qui non mærorem concipiam, qui tantam bonita- tem et miserationem tuam contempsi, qui viam mandatorum tuorum tam segniter et remisse, et improbe, infelix ambulavi? Sed et nunc commò- veantur viscera tua, et nunc miserere mci, et æstum cordis mei denuo accende, Christe meus, quem miseræ carnis meæ dissolutio exstinxit, et mnus, saturitas ventris, et vini ingurgitatio, hæc totam animæ meæ flammam exstinxerunt, et ſon- tem, scaturiginem scilicet lacrymarum, exsicca- runt. Etenim calor ignem generat, ignis vicissim calorem, et ex ambobus flanıma accenditur, et fons Jacrymarum. Flamma producit fluenta; fluenta au- tein flamniam, in quibus me divinorum mandato- rum meditatio provexit. Rursum præceptorum observatio pœnitentiam ut adjutricem assumens, C in medio præsentium ac futurorum me constituit. Unde repente abreptus a visibilibus, timore cor- reptus sum, cernens unde servatus essem. Futura autem longissime distantia videbam, et illa mihi comprehendere desideranti, ignis amoris accensus est, qui paulatim vísus est famma modo inexpli- cabili, prius quidem in mente mea, post etiam in corde, flammaque illa divini desiderii expressit lacrymas, et cum eis incredibilem mibi suavitatem præbuit. Confisus igitur in meipso, prorsus haud exstinctum iri (pulchre enim ardet dicebam) et desidiæ me dedens, somno et saturitate insipien- ter subjugatus sum, et remissius vivens, vinoque liberaliter usus, non quidem ut inebriarer, sed ut poteram tamen, illico exstinctum sensi illud mirum et venerabile desiderium nempe cordis mei, illam flaminiam, quæ ad cœlum pertingebat et in me ar- debat quidem vehementer : non tamen fenaceain intra viscera mea substantiam exurebat; sed totam, miram dictu ! in flammam convertebat, et fenum ab igne tactum, penitus non ardebat. Imo vero ignis fenum comprehendens, illi uniebatur, to- tumque inconsun:plum custodiebat. O divini ignis virtutem, o novam efficacitatem ! Qui dissolvis petras, et colles a solo timore, et a facie tua, Christe Deus meus, quomodo feno commisceris tu, plane divina essenția, qul in lu- ** Matth. xxv, 25. D nens immutabilis, et omnino inaccessibilis, ſeni substantiam ita custodis, ut non comburatur? Et manens fenum lux est, non autem lux fenum est; sed feno tu lux citra confusionem es unitus, et fenum fit ut lux, mutatum immutabiliter. Non queo hæc tua miranda silentio tegere: non pos- sum non loqui œconomiam tuam, quam fecisti mecum, qui sum prodigus et fornicarius, et benignitatis tuæ inexhaustum thesaurum non enarrare omnibus nequeo, mi Redemptor. Desi- dero enim mundum universum ex hoc lucem accipere, et neminem prorsus ea vacnum relinqui. Verumtamen in me primum fulge, o rex omnium ; incole, et illumina abjectam animam meam, ostende mihi aperte Deitatis tuæ faciem, et omni- no invisibiliter appare mihi, Deus meus. Nullo enim modo videris a me, omnino tamen appare mihi. Qui ab universitate capi non potes, vere pɔrvus quodammodo fis in manibus meis, et labiis meis ut uber lucidum, et dulcedo versaris et coruscas, o novum mysterium, ita et nunc da te mihi, ut te satier, ut osculer, et amplectar tuam gloriam inenarrabilem, lumien vultus tui, et im- plear, et aliis omnibus communicem,et obita morte totus glorificatus ad te veniam. Ex lumine tuo et ego lumen factus tibi assistam, et tunc curis mul- torum malorum expeditus, etiam timore liberabor, ne rursus immuter. Etiam, Domine, da mihi hoc; etiam largire mihi hoc, qui indigno mihi omnia cætera gratis dedisti. Hoc enim maxime opus est, et in hoc sunt omnia. Nam etsi nunc a me viderìs, etsi nunc quoque misereris, etsi nunc illuminas me, et mystice doces, et potenti manu tua prote- gis et custodis, et ades, et dæmonas in fugaın vertis, et omnia mihi subjicis, et omnia mihi sup- peditas, et imples me bonis omnibus, Deus meus, tamen nihil ex omnibus his proficio, nisi mihi ci- tra pudorem dederis præterire portas mortis : nisi princeps tenebrarum veniens gloriam tuam mihi adesse viderit, et erubuerit, adustus lumine tuo inaccesso, et omnes adversariæ potestates visa nota sigilli tui, cum ipso in fugam converten- tur, et ego gratia tua contisus transibo intrepidus, tibique appropinquabo, et ante te procumbam, quem referam fructum ex his quæ nunc in me flunt? Revera nullum, sed ignem in me amplius accendent. Qui enim me bonorum tuorum, et æler- næ gloriæ tuæ participem, et servum atque ami- cum tuum fore confido, si privabor simul omni- bus, et te ipso, Christe meus, quomodo non gra- vius tribulabor, quam infideles, qui te non cogno- verunt, nec splendorem luminis tui viderunt, nec dulcedine tua saturati sunt? Quod si mihi conti- gerit assequi arrhabonem horum, hanc pensionem, et hæc præmia adipisci, quæ in te credentibus promisisti, tum ego quoque beatus ero, et laudabo

549 DIVINORUM AMORUM LIBER. 550 Patrem, Filium, et Spiritum sanctum unum vere A prophetas, apostolos, et Patres vere sapientes, il- Deum in sæculorum sæcula. Amen. CAPUT XX. Solum iis perspectas, el manifestas esse res divinas, quibus per communionem sancti Spiritus totis totus unitus est Deus. Undenam venis, et quinam in cellam undique clausam ingrederis? hoc novum quiddam est, quod nec dici satis nec cogitari potest: Intra me autem esse te, et totum repente lucere, lumino- sumque cerni, ut lunam totam lucidam, hoc mihi mentem et linguam eripit, Christe meus. Scio te esse, qui venisti, ut illuminares sedentes in tene. bris 31 ' et obstupesco, nec apud me sum; nec fari queo; quoniam miraculum novum video, quod omnem creaturam, omnem naturam, omnem ser- Monem exsuperat. Verumtamen proloquar nunc omnibus, quæ mihi donasti proloqui. B O mortales universi, reges, principes, divites, pauperes, monachl, mundani, omnis terrigenarum natio, mihi modo aures date, dum magnitudinem benignitatis Dei mei edissero. Peccavi ei, ut alius in orbe terrarum nemo. Ne quis me istud ex ani- mi demissione arbitretur dicere. Peccavi plusquam omnes mortales, peccati omne genus, ut uno verbo dicam, et sceleribus me astrinxi. Verumta- men vocavit me, et exaudivit statim, quod scio. At enim quo tu me ab ipso vocatum esse suspica - tus es? num ad gloriam mundanam, aut delicias, out remissionem et ferias? Num ad divitias, aut C amicitiam principum, aut ad eorum aliquid, quæ in hac vita sunt ? Mitte male loqui. Ad pœniten- tiam me vocavit, inquam, statimque vocantem se- cutus, et cursu currentem fugientemque, ut lepo- rem canis, insecutus sum. Distante autem a me longius et abscondito Salvatore, non adhilui desperationem in consilium, nec ut eo amisso pe- dem retuli : sed in quo eram loco sedens lamenta- bar, ſlebam, ablatumque e conspectu meo Domi- num revocabam. Cum sic jactarer et vociferarer, se oculis meis reddidit, mihique proxime appro- pinquavit. Quem cernens exilui, et ad eum appre- hendendum prosilui. Verum ille celeriter se pro- ripuit. Ego currere incitatius, et sæpe ejus laciniam prehendere. Ille consistere paululum; ego lætari mirifice. . Avolat denuo, insequor denuo. Et cum ita abiisset qui venerat, occultasset se qui appa- ruerat, non me retro converti, nec me tantilluın piguit, nec de cursu remisi, nec me ab illo dece- plum, aut tentatum existimavi ullo modo; sed quem non amplius videbanı, quantis valebam viribus, et omni facultate mea cœpi exquirere, viasque et sepes circamspicere, sicubi appareret. Obortis autem complebar lacrymis, et omnes per- contabar, qui aliquando ipsum vidissent. Quos porro a me putas intelligi ? An hujus mundi sa- pientes, et scientiis excultos? Hinime same; sed "Luc. 1, 79. D lam ipsam sapientiam totam possidentés, quæ est Christus ipsemet Dei sapientia. Hos igitur lacry- mans, cum incredibili dolore cordis mei rogabam, ut dicerent mihi, ubi tandem ipsum vidissent, aut quo in loco, aut quomodo, et qua rationé. Certior ab iis factus, currebam quantum poterain, et so- mnum penitus excludens, mihimet instabam. Unde contigit ut viderem quem desiderabam, sed medio- criter, et recognoscens cum, celeri cursu, nt ante dixi, insequebar. Postquam itaque vidit me omnia ducentem pro nihilo quæque in mundo sunt, et ipsum mundum, et homines hujus mundi quasi non exstarent, repulantem ex animo et a mundo sepa- ratum, in hac affectione mea totus toti nuhi se conspiciendum præbuit, totus se mecum conjunxit, qui extra mundum est, eumque cum omnibus quæ in eo sunt portat, et manu sola quæque cernun- tur quæque non cernuntur continet. Ergo hic, audite, cum ocurrisset, invenit me; unde venerit, nescio. Quomodo enim nosse poteram, cum nemo hominum unquam noverit nec unde venerit, nec ubi sit, ubi pascat, ubi cubet? Prorsus enim non videtur, prorsus non intelligitur, et habitat lucem inaccessibilem, et lux est in triplici hypostasi, modo inexplicabili, in locis incircumscriptis, nul- lis finibus ac terminis inclusus, et círcumscriptùs Deus meus, unus Pater, similiter unus Filius cum Spiritu sancto, unum tria, et tria unus Deus inef- ſabiliter. Non enim sermo expresserit, quibus verba nulla sunt paria, et quæ mens parum assequitur. Certe quæ in nobis sunt, vix ea tibi aliquantum explicare quco : hæc autem divina nec ego, nec ullus alius ulla ratione: quo pacto videlicet Deus segregatus ab omnibus essentia, natura, potestate, gloria, et quomodo ubique in omnibus, singulariter vero in sanctis babitet, et in his tabernaculum sibi constituat, ita ut idipsum cognoscant, et essen- tialiter, qui penitus essentiam omnem excedit : quo pacto contineatur humanis visceribus, qui omnem creaturam ipse continet : quo pacto fulgeat in corde carnali atque crasso: quomodo intra il- lud sit, quomodo extra omnia sit, et tamen impleat omnia. Die noctuque splendet, et non cernitur. Hæc omnia, dic mihi, ecquid mens burana penetrabit, aut explanare tibi poterit ? Profecto non angelus, non archangelus expo- nere verbisque declarare liæc valebit, quæ solus Spiritus divinus cognoscit, solus scit : quippe cjusdem naturæ thronique socius, et sinſul cum Patre, ac Filio principii expers. Is quibus ſulserit, et abunde copulatus fuerit, illis omnia re ipsa ostendit, modo quo dici non potest. Quemadmo- dum enim cæcus, si aspiciat, primum videt lumen, deinde in lumiue, mirum dictu, omnem creaturam : sic coelesti Spirito illustratus animam, statim lumen participat, et lumen videt, lumen Dei, et

549 DIVINORUM AMORUM LIBER. 550 Patrem, Filium, et Spiritum sanctum unum vere A prophetas, apostolos, et Patres vere sapientes, il- Deum in sæculorum sæcula. Amen. CAPUT XX. Solum iis perspectas, el manifestas esse res divinas, quibus per communionem sancti Spiritus totis totus unitus est Deus. Undenam venis, et quinam in cellam undique clausam ingrederis? hoc novum quiddam est, quod nec dici satis nec cogitari potest: Intra me autem esse te, et totum repente lucere, lumino- sumque cerni, ut lunam totam lucidam, hoc mihi mentem et linguam eripit, Christe meus. Scio te esse, qui venisti, ut illuminares sedentes in tene. bris 31 ' et obstupesco, nec apud me sum; nec fari queo; quoniam miraculum novum video, quod omnem creaturam, omnem naturam, omnem ser- Monem exsuperat. Verumtamen proloquar nunc omnibus, quæ mihi donasti proloqui. B O mortales universi, reges, principes, divites, pauperes, monachl, mundani, omnis terrigenarum natio, mihi modo aures date, dum magnitudinem benignitatis Dei mei edissero. Peccavi ei, ut alius in orbe terrarum nemo. Ne quis me istud ex ani- mi demissione arbitretur dicere. Peccavi plusquam omnes mortales, peccati omne genus, ut uno verbo dicam, et sceleribus me astrinxi. Verumta- men vocavit me, et exaudivit statim, quod scio. At enim quo tu me ab ipso vocatum esse suspica - tus es? num ad gloriam mundanam, aut delicias, out remissionem et ferias? Num ad divitias, aut C amicitiam principum, aut ad eorum aliquid, quæ in hac vita sunt ? Mitte male loqui. Ad pœniten- tiam me vocavit, inquam, statimque vocantem se- cutus, et cursu currentem fugientemque, ut lepo- rem canis, insecutus sum. Distante autem a me longius et abscondito Salvatore, non adhilui desperationem in consilium, nec ut eo amisso pe- dem retuli : sed in quo eram loco sedens lamenta- bar, ſlebam, ablatumque e conspectu meo Domi- num revocabam. Cum sic jactarer et vociferarer, se oculis meis reddidit, mihique proxime appro- pinquavit. Quem cernens exilui, et ad eum appre- hendendum prosilui. Verum ille celeriter se pro- ripuit. Ego currere incitatius, et sæpe ejus laciniam prehendere. Ille consistere paululum; ego lætari mirifice. . Avolat denuo, insequor denuo. Et cum ita abiisset qui venerat, occultasset se qui appa- ruerat, non me retro converti, nec me tantilluın piguit, nec de cursu remisi, nec me ab illo dece- plum, aut tentatum existimavi ullo modo; sed quem non amplius videbanı, quantis valebam viribus, et omni facultate mea cœpi exquirere, viasque et sepes circamspicere, sicubi appareret. Obortis autem complebar lacrymis, et omnes per- contabar, qui aliquando ipsum vidissent. Quos porro a me putas intelligi ? An hujus mundi sa- pientes, et scientiis excultos? Hinime same; sed "Luc. 1, 79. D lam ipsam sapientiam totam possidentés, quæ est Christus ipsemet Dei sapientia. Hos igitur lacry- mans, cum incredibili dolore cordis mei rogabam, ut dicerent mihi, ubi tandem ipsum vidissent, aut quo in loco, aut quomodo, et qua rationé. Certior ab iis factus, currebam quantum poterain, et so- mnum penitus excludens, mihimet instabam. Unde contigit ut viderem quem desiderabam, sed medio- criter, et recognoscens cum, celeri cursu, nt ante dixi, insequebar. Postquam itaque vidit me omnia ducentem pro nihilo quæque in mundo sunt, et ipsum mundum, et homines hujus mundi quasi non exstarent, repulantem ex animo et a mundo sepa- ratum, in hac affectione mea totus toti nuhi se conspiciendum præbuit, totus se mecum conjunxit, qui extra mundum est, eumque cum omnibus quæ in eo sunt portat, et manu sola quæque cernun- tur quæque non cernuntur continet. Ergo hic, audite, cum ocurrisset, invenit me; unde venerit, nescio. Quomodo enim nosse poteram, cum nemo hominum unquam noverit nec unde venerit, nec ubi sit, ubi pascat, ubi cubet? Prorsus enim non videtur, prorsus non intelligitur, et habitat lucem inaccessibilem, et lux est in triplici hypostasi, modo inexplicabili, in locis incircumscriptis, nul- lis finibus ac terminis inclusus, et círcumscriptùs Deus meus, unus Pater, similiter unus Filius cum Spiritu sancto, unum tria, et tria unus Deus inef- ſabiliter. Non enim sermo expresserit, quibus verba nulla sunt paria, et quæ mens parum assequitur. Certe quæ in nobis sunt, vix ea tibi aliquantum explicare quco : hæc autem divina nec ego, nec ullus alius ulla ratione: quo pacto videlicet Deus segregatus ab omnibus essentia, natura, potestate, gloria, et quomodo ubique in omnibus, singulariter vero in sanctis babitet, et in his tabernaculum sibi constituat, ita ut idipsum cognoscant, et essen- tialiter, qui penitus essentiam omnem excedit : quo pacto contineatur humanis visceribus, qui omnem creaturam ipse continet : quo pacto fulgeat in corde carnali atque crasso: quomodo intra il- lud sit, quomodo extra omnia sit, et tamen impleat omnia. Die noctuque splendet, et non cernitur. Hæc omnia, dic mihi, ecquid mens burana penetrabit, aut explanare tibi poterit ? Profecto non angelus, non archangelus expo- nere verbisque declarare liæc valebit, quæ solus Spiritus divinus cognoscit, solus scit : quippe cjusdem naturæ thronique socius, et sinſul cum Patre, ac Filio principii expers. Is quibus ſulserit, et abunde copulatus fuerit, illis omnia re ipsa ostendit, modo quo dici non potest. Quemadmo- dum enim cæcus, si aspiciat, primum videt lumen, deinde in lumiue, mirum dictu, omnem creaturam : sic coelesti Spirito illustratus animam, statim lumen participat, et lumen videt, lumen Dei, et

551 SIMEONIS JUNIORIS 5:2 et desidero, desiderioque desiderium obfusco, et hebeto. Et cum audierim aliquando, desiderium accendere desiderium ; et ignem alere flammam id in me non experior : sed nescio quomodo amo- ris magnitudo amorem meum exstinguit. · Denm omnino, qui ei monstrat omnia, vel potius A sed ea ipsa assequar, quæ assequi desiderǝbam omnia quæ jubet, quæ vult, et cupit. Quos illumi- nat, iis dat intueri quæ sunt in divino lumine ; ac pro portione claritatis et custodiæ mandatorum Dei illuminati cernunt, occultorumque Dei myste- riorum altitudine initiantur. Perinde ut si quis in domum tenebrosam manu lampadem tenens, aut alio cum lampade præcedente ingressus, omnia quæ illic sunt aspiciat. Nam similiter radiis solis sub intelligentiam cadentis clare illustratus, ab omnibus aliis ignorata videt, et loquitur: imo non omnia, sed quæ verbis consequi licuerit. Quis enim quæ illic sunt, qualia, quanta, cujus generis sint, cum incomprehensa et invisibilia sint uni- versis, oratione expresserit? Speciem namque specie carentium, quantitatem non quantorum, pulchritudinem non intelligibilium quis intelliget? quomodo metietur quomodo formas formam non habentium ulla ratione verbis proferre, et sermone describere poterit ? Respondebis, omnino non posse. Sed illi tantummodo hæc norunt, qui vident. Quod cum ita sit, non verbis, sed factis efficere festinemus, ut videamus, divinorumque arcanorum divitias discamus, quas donat Dominus cum labore inquirentibus, et quos totius mundi oblivionen, rerumque illius omnium sibi comparasse certum est. Etenim qui illa exquirit, totoque animo con- sectatur, qui tandem omnium prætereuntium ac Jabentiuin memoriam vere non ejiciet, et ab iis mentem nudatain possidebit, et mox superior omni bus, et solus invenietur? Quem Deus, qui solus est, propter se solum factum, ac mundum, inun- danaque aspernatum conspiciens, solus solum inveniens, cum eo unum fit. () venerandam œco- nomiam, o bonitatem inexplicabilem! Quæ hinc sequuntur, ne interroga, ne scrutare, ne exquire. Nam si stellarum multitudinem, aut pluviæ guttas, aut arenas numerare, quin et reliquarum creatu- rarum dignitatem, elegantiam, naturam, dispositio- nem et ordinem, et harum causas ut sunt, nullus dicere aut cogitare potest, quomodo misericordiam Creatoris effari poterit, quam exhibet animabus sanctis, quibuscum unitus fuerit? Prorsus enim illas conjunctione sua quadam divinitate impertit. Qui tum sint mores animæ deificatæ quæ natura, quæ affectio, quæ voluntas, quis demum status, et conditio, qui narrare tibi vult, is etiam serinone nescio quo quid Deus sit, docere le contendit. Verum hæc indagare ſas non est mundanis, aut secundum carnem viventibus, sed fide sola am- plectenda sunt; imitanda exempla sanctorum om- nium, et in lacrymis ac pœnitentia, et reliqua austeritato vitæ, tentationibusque sufferendis cur- rendum, ut mundum evadant, quod supra tetigi- mus, et omnia, ut aiebamus, sufficienter invenient. Obstupescent autem eo invento, et admirabuntur, ac pro me misero supplicabunt, ne bæc amittam : * Luc. xii, 49. Non dicam quantum vellem dicere, et puto ne- quaquam amorem Dei me acquisivisse. Dum autein insatiabiliter amare studeo quantum volo, etiam quo præditus eram, mira res, amorem Dei perdo. Ut avarus homo, qui thesaurum habet, quia non omnia habet, plane nihil se habere putat, quamvis auri plurimum habeat: sic sane in mea causa infelix ego puto accidere. Quia non amo ut volo, et plane non quantuin volo, non arbitror me B amare vel aliquantum. Amare igitur quantum volo, amor supra amorem est, et cogo naturam meam supra naturam amare. Infirma antem naturaket ipso quod possidebat robore spoliatur, et moritur mirabiliter vivens amor; magis enim tunc vive- scit, et in me florescit. Ut tibi declarem quemad- moduin floreat, exemplis careo. Hoc solum accipe, verbis hæc affari posse neminem. Qui solus Deus, et talium bonorum verus suppeditator est, det omnibus per poenitentiam hæc exquirentibus, In- gentibus, et lamentantibus, et bene purgatis adi- pisci, et cum jucundo sensu his perfrui, et cum his peregrinationem suam conficientibus, et in iis quiescentibus vita æterna potiri, et consortes glo- riæ ineffabilis per ea inveniri. C D CAPUT XXI. Ad quemdam discipulum. Animas pœnitentia, et fetibus purgatas cum divinus ignis sancti Spiri- tus afflaverit, eas complecti, et purgare amplius, partes earum propter peccatum obscuratas illa- minare, et sanatione vulnera ad perfectam cica - tricem perducere, ut divina pulchritudine supra modum coruscent. Vere ignis est Divinitas, ut dictum est a Domi- no, quem ut in terras mitteret, idcirco venit ". Sed in quam terram? cedo. In omnes homines, qui terrena sapiunt, quem voluit, et vult arderė in omnibus. Audi, mi fili, et cognosce divinorum mysteriorum altitudinem. Hunc cœlestem ignem qualemnam esse judicas? An aspectabilem et creatum, aut intellectu percipiendum ? Non utique, nam de co nunc doceris, et initiaris, certoque scis, illum non capi, increatum, ab omni aspectu extraneum, sine principio, ab omni concretione liberum, immutabilem et incircumscriptum peni- tus, inexstincturn, immortalem, omnino incom- prehensum, extra omnes creaturas materia con- stantes, ct a materia segregatas, visibiles invisi- biles, corporeas incorporeas, terrestres et cœle- stes, extra has, inquam, omnes est secundum naturam et essentiam, imo etiam secundum poten- tiam. Hic igitur, dic mihi, in quam materiam inseretur? In animas utique habentes oleur

551 SIMEONIS JUNIORIS 5:2 et desidero, desiderioque desiderium obfusco, et hebeto. Et cum audierim aliquando, desiderium accendere desiderium ; et ignem alere flammam id in me non experior : sed nescio quomodo amo- ris magnitudo amorem meum exstinguit. · Denm omnino, qui ei monstrat omnia, vel potius A sed ea ipsa assequar, quæ assequi desiderǝbam omnia quæ jubet, quæ vult, et cupit. Quos illumi- nat, iis dat intueri quæ sunt in divino lumine ; ac pro portione claritatis et custodiæ mandatorum Dei illuminati cernunt, occultorumque Dei myste- riorum altitudine initiantur. Perinde ut si quis in domum tenebrosam manu lampadem tenens, aut alio cum lampade præcedente ingressus, omnia quæ illic sunt aspiciat. Nam similiter radiis solis sub intelligentiam cadentis clare illustratus, ab omnibus aliis ignorata videt, et loquitur: imo non omnia, sed quæ verbis consequi licuerit. Quis enim quæ illic sunt, qualia, quanta, cujus generis sint, cum incomprehensa et invisibilia sint uni- versis, oratione expresserit? Speciem namque specie carentium, quantitatem non quantorum, pulchritudinem non intelligibilium quis intelliget? quomodo metietur quomodo formas formam non habentium ulla ratione verbis proferre, et sermone describere poterit ? Respondebis, omnino non posse. Sed illi tantummodo hæc norunt, qui vident. Quod cum ita sit, non verbis, sed factis efficere festinemus, ut videamus, divinorumque arcanorum divitias discamus, quas donat Dominus cum labore inquirentibus, et quos totius mundi oblivionen, rerumque illius omnium sibi comparasse certum est. Etenim qui illa exquirit, totoque animo con- sectatur, qui tandem omnium prætereuntium ac Jabentiuin memoriam vere non ejiciet, et ab iis mentem nudatain possidebit, et mox superior omni bus, et solus invenietur? Quem Deus, qui solus est, propter se solum factum, ac mundum, inun- danaque aspernatum conspiciens, solus solum inveniens, cum eo unum fit. () venerandam œco- nomiam, o bonitatem inexplicabilem! Quæ hinc sequuntur, ne interroga, ne scrutare, ne exquire. Nam si stellarum multitudinem, aut pluviæ guttas, aut arenas numerare, quin et reliquarum creatu- rarum dignitatem, elegantiam, naturam, dispositio- nem et ordinem, et harum causas ut sunt, nullus dicere aut cogitare potest, quomodo misericordiam Creatoris effari poterit, quam exhibet animabus sanctis, quibuscum unitus fuerit? Prorsus enim illas conjunctione sua quadam divinitate impertit. Qui tum sint mores animæ deificatæ quæ natura, quæ affectio, quæ voluntas, quis demum status, et conditio, qui narrare tibi vult, is etiam serinone nescio quo quid Deus sit, docere le contendit. Verum hæc indagare ſas non est mundanis, aut secundum carnem viventibus, sed fide sola am- plectenda sunt; imitanda exempla sanctorum om- nium, et in lacrymis ac pœnitentia, et reliqua austeritato vitæ, tentationibusque sufferendis cur- rendum, ut mundum evadant, quod supra tetigi- mus, et omnia, ut aiebamus, sufficienter invenient. Obstupescent autem eo invento, et admirabuntur, ac pro me misero supplicabunt, ne bæc amittam : * Luc. xii, 49. Non dicam quantum vellem dicere, et puto ne- quaquam amorem Dei me acquisivisse. Dum autein insatiabiliter amare studeo quantum volo, etiam quo præditus eram, mira res, amorem Dei perdo. Ut avarus homo, qui thesaurum habet, quia non omnia habet, plane nihil se habere putat, quamvis auri plurimum habeat: sic sane in mea causa infelix ego puto accidere. Quia non amo ut volo, et plane non quantuin volo, non arbitror me B amare vel aliquantum. Amare igitur quantum volo, amor supra amorem est, et cogo naturam meam supra naturam amare. Infirma antem naturaket ipso quod possidebat robore spoliatur, et moritur mirabiliter vivens amor; magis enim tunc vive- scit, et in me florescit. Ut tibi declarem quemad- moduin floreat, exemplis careo. Hoc solum accipe, verbis hæc affari posse neminem. Qui solus Deus, et talium bonorum verus suppeditator est, det omnibus per poenitentiam hæc exquirentibus, In- gentibus, et lamentantibus, et bene purgatis adi- pisci, et cum jucundo sensu his perfrui, et cum his peregrinationem suam conficientibus, et in iis quiescentibus vita æterna potiri, et consortes glo- riæ ineffabilis per ea inveniri. C D CAPUT XXI. Ad quemdam discipulum. Animas pœnitentia, et fetibus purgatas cum divinus ignis sancti Spiri- tus afflaverit, eas complecti, et purgare amplius, partes earum propter peccatum obscuratas illa- minare, et sanatione vulnera ad perfectam cica - tricem perducere, ut divina pulchritudine supra modum coruscent. Vere ignis est Divinitas, ut dictum est a Domi- no, quem ut in terras mitteret, idcirco venit ". Sed in quam terram? cedo. In omnes homines, qui terrena sapiunt, quem voluit, et vult arderė in omnibus. Audi, mi fili, et cognosce divinorum mysteriorum altitudinem. Hunc cœlestem ignem qualemnam esse judicas? An aspectabilem et creatum, aut intellectu percipiendum ? Non utique, nam de co nunc doceris, et initiaris, certoque scis, illum non capi, increatum, ab omni aspectu extraneum, sine principio, ab omni concretione liberum, immutabilem et incircumscriptum peni- tus, inexstincturn, immortalem, omnino incom- prehensum, extra omnes creaturas materia con- stantes, ct a materia segregatas, visibiles invisi- biles, corporeas incorporeas, terrestres et cœle- stes, extra has, inquam, omnes est secundum naturam et essentiam, imo etiam secundum poten- tiam. Hic igitur, dic mihi, in quam materiam inseretur? In animas utique habentes oleur

753 DIVINORUM AMORUM LIBER 554 uberrime, et ante istuc et cum istoc fidem, et ope- A manifeste istæc omnia, et istis ineffabiliter arca- ra fidem confirmantia possidentes. His ut lychno, oleo et stuppa pleno ignem Dominus immittit, quen mundus non vidit, nec videre potest. Mun- dum dico, qui in mundo sunt, et mundana sapiunt. Sicut porro lychnus seu lucerna quam videmus, admoto igne accenditur : ita spiritualiter intellige divinum ignem animas attingere, easque inflam- mare. Quomodo inflammabit, antequam attingat ? quomodo attinget, antequam mittatur? Profecto nequaquam omnino. Ardens autem lychnus, et clarum lucens omnibus, si oleum defecerit, num- quid non exstinguetur? B C Aliud majus observa, quod me terret plus om- nibus. Conspicuum lychnum meum valde, cum olei infusi copia, et stuppa plurima, mus, sive alia quæp'am bestiola prorepens, aut evertit, aut paulatim linctu oleum absumpsit, stuppamque co- medit, atque ita lampadem exstinxit. Mirabilius autem, quod stuppa tota (ellychnium vocant) il- lapsa in oleum, repente ignem exstinguit, et est mihi lucerna mea tenebrosa prorsus, nec apparet. Lucernam seu lampadem animam intelligit, oleum virtutes, mentem ipsam ellychnium, et in eo divi- num ignem lucentem, illuminantemque animam simul, et domicilium totum corporis mei, quæque in eo sunt cogitationes, et agitationes animi om- nes. Hoc autem non lucente, si invidia, aut male- volentia, aut amor gloriæ, aut cupiditas alia cujus- piam voluptatis, aut perturbatio demum alia sese commoverit, et lampadem everterit, id est, sco- pum, et propositum voluntatis meæ, aut oleum elinxerit, virtutes omnes aut alioqui ellychnium, nempe mentem meam, ut dixi, in se ipsa habentem lumen clare fulgens, pravis cogitationibus absumit et devorat, aut etiam totam in oleo demergit, dam videlicet virtutum suarum actiones recolit ac versat, et hinc de se magnifice existimans ex- cæcatur, si lampadem meam hinc, aut aliunde fortasse exstingui contingat, ubi tunc ignem esse, aut quid me fieri dices? Permanere illum cum lampade, an ab ea secludi ac sejungi ? Proli amen- tiam! proh insaniam! Quo pacto lampas citra ignem accendi, aut ignis absque materia manere in lampade potest? Semper enim ignis materiain D appetit qua pascatur. Nostrum est autem plane nanc præparare, et prompte nos ipsos tanquam lampades exhibere, oleo plenos, id est, omnigenis virtutibus exornatos. Mentis vero ellychnium erectum proferre, ut igne contactum, paulatim flammam concipiat. Sic cum iis manet, qui ipsum acquisierunt. Aliter, ne quis sibi fraudem det, non videtur, non tenetur, non cohibetur penitus. Est enim, quod memoravi supra, extra hanc rerum naturam, et ita capitur unione ineffabili, ut tamen capi nequeat similiterque circumscribitur, nec tamen circumscribitur. Hæc porro neutiquam sermonibus, nec cogita- tionibus investiga: sed ignem posce accipere, qui PATROL. GR. CXX. niora docet, et ostendit his, a quibus habetur. Audi, si placet, fili. Cum fulserit, quemadmodum dixi, et examen motionum rationi repugnantium expulerit, domumque animæ tuæ expurgaverit, sine mistione illi admiscetur, et modo inexplica- bili essentialiter ejus essentiæ, totus toti penitus unitur, eamque sensim lucidam facit, Inflammat, et illuminat sic, ut a me explicari non possit. Fit unum ex duobus, ex anima et creatore, et in anima est creator solus cum sola totus. Qui manu sua creaturam omnem continet, ne dubita, bic totus cum Patre, et sancto Spiritu una anima ca- pitur, et animam intra se totam complectitur. In- tellige, vide, perpende hæc dixi eniın tibi, ani- mam lumen intolerabile, et inaccessum angelis intra se continere, et ipsum lumen vicissim habi- tare. intra animam, et eam neutiquam urere. Co- gnosti profundum mysterium; bomo, inter ea quæ sub aspectum subjiciuntur exiguum quid, ambra et pulvis, in medio sui Deum totum con- tinet, a cujus digito pendet creatura, et a quo quilibet essentiam suam, vitam, et motum habet. Mens omnis, anima, et ratio ratione præditorum ab hoc est eodemque modo spiritus animalium intelligentia vacantium, et omnino universorumi tum ratiocinantium, tum tantummodo sentien- tium esse hinc manat, Hunc habens, quisquis ha- bebit, et intra se gestans, et ejus pulchritudinem spectans, quomodo desiderii flammam feret? quo- modo ignem amoris sustinebit? quomodo calidas e corde lacrymas non stillabit? quomodo admi- randa illa enuntiabit? quomodo quæ in ipso funt enumerabit? quomodo plane tacebit, cum cogatur loqui? Videt etiam sese in inferis, post illustra- tionem luminis, inquam. Etenim nemo ibi šeden- tium ante divini luminis illuminationem se co- gnoscit; sed in ignorantia caliginis, qua obsessi tenentur, corruptionisque, et mortis versantur. Verumtamen videt ubi fulget anima illa, et se in densissimis tenebris, et custodia tutissima pro- fundissimæ ignorantiæ totam esse intelligit. Tunc cernit, ubi clausa sit, locuin totum nihil esse præter cœnum, immundorum, venenatorum, et serpentium plenum; seipsam vero ligatam, et vinculis constrictam manus et pedes, et squalidanı, et sordidam, et serpentum simul morsibus sau- ciam, el gestare se carnem suam tumefactam, scatentemque vermibus. Hæc qui videt, quomodo non exhorrescet? quomodo non plorabit? quomodo non clamabit, et ferventer pœnitebit, atque a teterrimis vinculis ut liberetur rogabit? Profecto quicunque hæc vere viderit, et ingemiscet, et lamentabitur, et cum eo qui lumen fudit, cum Christo, inquam, esse volet. Hæc itaque faciente me, quæ dixi, et in genua ante effulgentem cadente (probe mihi quæ dicam considera) tangit ille manibus, vulnera, et vincula mea. Atque ubi manus me tangit, aut digitus ad- 18

753 DIVINORUM AMORUM LIBER 554 uberrime, et ante istuc et cum istoc fidem, et ope- A manifeste istæc omnia, et istis ineffabiliter arca- ra fidem confirmantia possidentes. His ut lychno, oleo et stuppa pleno ignem Dominus immittit, quen mundus non vidit, nec videre potest. Mun- dum dico, qui in mundo sunt, et mundana sapiunt. Sicut porro lychnus seu lucerna quam videmus, admoto igne accenditur : ita spiritualiter intellige divinum ignem animas attingere, easque inflam- mare. Quomodo inflammabit, antequam attingat ? quomodo attinget, antequam mittatur? Profecto nequaquam omnino. Ardens autem lychnus, et clarum lucens omnibus, si oleum defecerit, num- quid non exstinguetur? B C Aliud majus observa, quod me terret plus om- nibus. Conspicuum lychnum meum valde, cum olei infusi copia, et stuppa plurima, mus, sive alia quæp'am bestiola prorepens, aut evertit, aut paulatim linctu oleum absumpsit, stuppamque co- medit, atque ita lampadem exstinxit. Mirabilius autem, quod stuppa tota (ellychnium vocant) il- lapsa in oleum, repente ignem exstinguit, et est mihi lucerna mea tenebrosa prorsus, nec apparet. Lucernam seu lampadem animam intelligit, oleum virtutes, mentem ipsam ellychnium, et in eo divi- num ignem lucentem, illuminantemque animam simul, et domicilium totum corporis mei, quæque in eo sunt cogitationes, et agitationes animi om- nes. Hoc autem non lucente, si invidia, aut male- volentia, aut amor gloriæ, aut cupiditas alia cujus- piam voluptatis, aut perturbatio demum alia sese commoverit, et lampadem everterit, id est, sco- pum, et propositum voluntatis meæ, aut oleum elinxerit, virtutes omnes aut alioqui ellychnium, nempe mentem meam, ut dixi, in se ipsa habentem lumen clare fulgens, pravis cogitationibus absumit et devorat, aut etiam totam in oleo demergit, dam videlicet virtutum suarum actiones recolit ac versat, et hinc de se magnifice existimans ex- cæcatur, si lampadem meam hinc, aut aliunde fortasse exstingui contingat, ubi tunc ignem esse, aut quid me fieri dices? Permanere illum cum lampade, an ab ea secludi ac sejungi ? Proli amen- tiam! proh insaniam! Quo pacto lampas citra ignem accendi, aut ignis absque materia manere in lampade potest? Semper enim ignis materiain D appetit qua pascatur. Nostrum est autem plane nanc præparare, et prompte nos ipsos tanquam lampades exhibere, oleo plenos, id est, omnigenis virtutibus exornatos. Mentis vero ellychnium erectum proferre, ut igne contactum, paulatim flammam concipiat. Sic cum iis manet, qui ipsum acquisierunt. Aliter, ne quis sibi fraudem det, non videtur, non tenetur, non cohibetur penitus. Est enim, quod memoravi supra, extra hanc rerum naturam, et ita capitur unione ineffabili, ut tamen capi nequeat similiterque circumscribitur, nec tamen circumscribitur. Hæc porro neutiquam sermonibus, nec cogita- tionibus investiga: sed ignem posce accipere, qui PATROL. GR. CXX. niora docet, et ostendit his, a quibus habetur. Audi, si placet, fili. Cum fulserit, quemadmodum dixi, et examen motionum rationi repugnantium expulerit, domumque animæ tuæ expurgaverit, sine mistione illi admiscetur, et modo inexplica- bili essentialiter ejus essentiæ, totus toti penitus unitur, eamque sensim lucidam facit, Inflammat, et illuminat sic, ut a me explicari non possit. Fit unum ex duobus, ex anima et creatore, et in anima est creator solus cum sola totus. Qui manu sua creaturam omnem continet, ne dubita, bic totus cum Patre, et sancto Spiritu una anima ca- pitur, et animam intra se totam complectitur. In- tellige, vide, perpende hæc dixi eniın tibi, ani- mam lumen intolerabile, et inaccessum angelis intra se continere, et ipsum lumen vicissim habi- tare. intra animam, et eam neutiquam urere. Co- gnosti profundum mysterium; bomo, inter ea quæ sub aspectum subjiciuntur exiguum quid, ambra et pulvis, in medio sui Deum totum con- tinet, a cujus digito pendet creatura, et a quo quilibet essentiam suam, vitam, et motum habet. Mens omnis, anima, et ratio ratione præditorum ab hoc est eodemque modo spiritus animalium intelligentia vacantium, et omnino universorumi tum ratiocinantium, tum tantummodo sentien- tium esse hinc manat, Hunc habens, quisquis ha- bebit, et intra se gestans, et ejus pulchritudinem spectans, quomodo desiderii flammam feret? quo- modo ignem amoris sustinebit? quomodo calidas e corde lacrymas non stillabit? quomodo admi- randa illa enuntiabit? quomodo quæ in ipso funt enumerabit? quomodo plane tacebit, cum cogatur loqui? Videt etiam sese in inferis, post illustra- tionem luminis, inquam. Etenim nemo ibi šeden- tium ante divini luminis illuminationem se co- gnoscit; sed in ignorantia caliginis, qua obsessi tenentur, corruptionisque, et mortis versantur. Verumtamen videt ubi fulget anima illa, et se in densissimis tenebris, et custodia tutissima pro- fundissimæ ignorantiæ totam esse intelligit. Tunc cernit, ubi clausa sit, locuin totum nihil esse præter cœnum, immundorum, venenatorum, et serpentium plenum; seipsam vero ligatam, et vinculis constrictam manus et pedes, et squalidanı, et sordidam, et serpentum simul morsibus sau- ciam, el gestare se carnem suam tumefactam, scatentemque vermibus. Hæc qui videt, quomodo non exhorrescet? quomodo non plorabit? quomodo non clamabit, et ferventer pœnitebit, atque a teterrimis vinculis ut liberetur rogabit? Profecto quicunque hæc vere viderit, et ingemiscet, et lamentabitur, et cum eo qui lumen fudit, cum Christo, inquam, esse volet. Hæc itaque faciente me, quæ dixi, et in genua ante effulgentem cadente (probe mihi quæ dicam considera) tangit ille manibus, vulnera, et vincula mea. Atque ubi manus me tangit, aut digitus ad- 18

555 SYMEONIS JUNIORIS 556 movetur, statim rumpuntur vincula, vermes emo- A cisset. Sed privatio ejus omniúm horum bonorum oblivionem mihi afferebat, ut me egentem, ac destitutum putarem. Quare ut adhuc veteribus in- volutus, malis cruciabar, sedensque in medio ta- bernaculo, velut in domuncula, aut in vase in- clusus, flebam, lamentabar vehementer, prorsus foras non prospiciens. Requirebam enim illum, illum quem desiderabam, quem amavi, cujus formæ elegantia vulneratus sum. Incendebar, ardebam, lolus ignescebam. Sic ergo me viventem, sic lacrymantem, tabescentemque, et atrociter flagel- latum, et præ dolore vociferantem, exaudito cla - more meo prospiciens ab immensa, et inconje- eturabili altitudine, cum me vidisset, misertus, et pro humano captu videri rursum dignatus est, culsus sum ego in domicilio inclusus, et in vase conclusus, et in medio tenebrarum, coeli, inquam, ac terræ medio. Res enim sensibiles appello tene- bras, omnibus hominibus, et eorum animis, sen- sibilibus sese immiscentibus superfusas. In quibus, in sensibilibus, inquam, hærentes, premuntur ab iis, et obscurantur mirum in modum. riuntur, oræ vulnerum in unum attrahuntur, de- cidunt sordes, et labes carnis meæ, fit contractio in cicatricem repente tanta, ut eo in loco cicatrix omnino nulla appareat, sed is potius similiter ut divina manus coruscus efficitur. Mira et nova res caro mea. Essentia animæ meæ, imo et corporis mei divinam assecuta gloriam, fulgorem jacit di- vinum. Videns hoc in parte corporis mei perfectum, quomodo non desiderabo, et supplicabo totuin corpus meum a malis liberari, similiterque sani- tatem, qualem dixi, et gloriam assequi? Tamen sic me faciente, imo etiam ferventius, et obstupefacto proportione miraculorum, bonus Dominus mota manu sua reliqua corporis mei obit; et cerno hæc, co quo narravi modo, purgata, et divinam B qui est omnibus inaspectabilis. Quo conspecto, per- induta gloriam. Mox igitur purgato, ct vinculis liberato, divinam mihi manum porrigit, e cœno me erigit, me complectitur, et cadit super collum meum (heu me qui istæc sustinebo?) et crebro esculatur me. Defectum autem me penitus, et jam vires recipientem (prob! quomodo hæc litteris committam?) tollit me in bumeros suos, o cha- ritas, o bonitas, et ab inferis, cœnoque, et cali- gine eductum, inducit me in alium sive mundum, sive aerem, nam penitus rem effari nequeo; hoc novi tantum, me portari, et contineri a lumine, et ad magnum lumen induci, cujus admirabilitatem ingentem, ne angeli quidem omnino, ut arbitror, inter se declarare poterunt. Cum jam essem illic, alia mihi ostendit quæ in lumine, puta, vel potius quæ ex lumine. Novam reformationem dedit mihi intelligere, qua ipse reformavit, et denuo finxit, et ʼn corruptione liberavit me, et a morte, quod sensi, totum absolvit, vitamque immortalem donavit, et a mundo isto perituro, et his quæ ipse in eo sunt omnibus me sequestravit, stolaque non materiali, et lucida vestivit me. Induxit item calceos, annu- Ium, et coronam, immortalia, sempiterna, omnia nova ab his quæ hic cernuntur. Fecit me, o novi- tatem, intactilem, impalpabilem, nec non invisi- bilem, conjunctum his quæ sub videndi sensum non cadun!. C Postquam me isto modo, et talein fecit Conditor meus, in tabernaculum sensibile, et corporeum D introduxit, et in co incluslt, munitionemque ad- versum me adhibuit, deductumque in munduin quem sentimus, et aspicimus, jussit rursum in eo vitam propagare. Et cum mandasset mihi consue- tudinem habere cum iis qui versantur in tenebris, liberatum a tenebris, et includi cum illis, qui in cœno habitant, vel potius docere, ad agnitionem, quibus undique affecti sunt vulnerum, et quibus detinentur vinculorum, eos perducere: cum hæc, inquam, mandasset, abivit. Relictus igitur solus in prioribus tenebris, non fui contentus, quæ miki denata ante memoravi bonis ineffabilibus, me folum renovasset, totum immortalem redd disser, tofum deificasset, et Christam effe- (HII) Caterum in his cum essem, vidi animo qui prius erat, et nunc est extra omnia: sumque admiratus, crede mihi, et obstupui, timui, et gaudio exsultavi. Consideransque miraculum quomodo, qui nihil cum rerum natura commune habet, et est extra omnia, sit tamen in omnibus, video solus videntem me, nesciens ubi sit, quantus, cujusmodi, et qualis sit quem video, aut quomodo videam, aut quid videam. Tamen videns quæ vidi, lamentor, quia modum hunc cognoscere nequeo, et nequaquam cogitare, aut aliqua ex parte perspicere, quo pacto me videat, quem ego video. Vidi rursum hunc totum intra domum meam, et intra hoc vas repente exsti- tisse, meque sibi inefabiliter univisse, inenarrabi- liter copulasse, et citra mistionem mihi, ut ignem ſerro, ut lucem vitro missum esse. Et reddidit me igni, reddidit vitro similem, evasique illud, quod antea videbam, et procul aspiciebam, et quo pacto adinirabilem illum modum tibi explanem, verba non reperio; nec enim potui cognoscere, nec nunc prorsus cognosco, quomodo in me ingressus, quomodo mecum unitus sit. Unitus porro cum eo, quomodo explicabo tibi, quis ille, qui mihi, et cui vicissim ego unitus sim? Norreo, et metuo, ne forte, si dixero, tu non credas, et ex ignorantia lapsus in blasphemiam, frater mi, animam tuam perdas. Verum quem me cum illo unitum vocabo ? Deum, natura geminum, hypostasi unum, duplicem enim me fecit, et, ut cernis, etiam geminum mit:i nomen indidit. En distinctionem, homo sum na- tura, Deus gratia. Vide qualem gratiam dicam, unionem scilicet cum illo, sensibiliter, et intel- lectualiter, spiritualiter et essentialiter. Intelle- ctualem quidem unionem exposui tibi diverse ac variis modis : sensibilem autem aio esse illam, que in mysterio contingit. Purgatus enim peni

555 SYMEONIS JUNIORIS 556 movetur, statim rumpuntur vincula, vermes emo- A cisset. Sed privatio ejus omniúm horum bonorum oblivionem mihi afferebat, ut me egentem, ac destitutum putarem. Quare ut adhuc veteribus in- volutus, malis cruciabar, sedensque in medio ta- bernaculo, velut in domuncula, aut in vase in- clusus, flebam, lamentabar vehementer, prorsus foras non prospiciens. Requirebam enim illum, illum quem desiderabam, quem amavi, cujus formæ elegantia vulneratus sum. Incendebar, ardebam, lolus ignescebam. Sic ergo me viventem, sic lacrymantem, tabescentemque, et atrociter flagel- latum, et præ dolore vociferantem, exaudito cla - more meo prospiciens ab immensa, et inconje- eturabili altitudine, cum me vidisset, misertus, et pro humano captu videri rursum dignatus est, culsus sum ego in domicilio inclusus, et in vase conclusus, et in medio tenebrarum, coeli, inquam, ac terræ medio. Res enim sensibiles appello tene- bras, omnibus hominibus, et eorum animis, sen- sibilibus sese immiscentibus superfusas. In quibus, in sensibilibus, inquam, hærentes, premuntur ab iis, et obscurantur mirum in modum. riuntur, oræ vulnerum in unum attrahuntur, de- cidunt sordes, et labes carnis meæ, fit contractio in cicatricem repente tanta, ut eo in loco cicatrix omnino nulla appareat, sed is potius similiter ut divina manus coruscus efficitur. Mira et nova res caro mea. Essentia animæ meæ, imo et corporis mei divinam assecuta gloriam, fulgorem jacit di- vinum. Videns hoc in parte corporis mei perfectum, quomodo non desiderabo, et supplicabo totuin corpus meum a malis liberari, similiterque sani- tatem, qualem dixi, et gloriam assequi? Tamen sic me faciente, imo etiam ferventius, et obstupefacto proportione miraculorum, bonus Dominus mota manu sua reliqua corporis mei obit; et cerno hæc, co quo narravi modo, purgata, et divinam B qui est omnibus inaspectabilis. Quo conspecto, per- induta gloriam. Mox igitur purgato, ct vinculis liberato, divinam mihi manum porrigit, e cœno me erigit, me complectitur, et cadit super collum meum (heu me qui istæc sustinebo?) et crebro esculatur me. Defectum autem me penitus, et jam vires recipientem (prob! quomodo hæc litteris committam?) tollit me in bumeros suos, o cha- ritas, o bonitas, et ab inferis, cœnoque, et cali- gine eductum, inducit me in alium sive mundum, sive aerem, nam penitus rem effari nequeo; hoc novi tantum, me portari, et contineri a lumine, et ad magnum lumen induci, cujus admirabilitatem ingentem, ne angeli quidem omnino, ut arbitror, inter se declarare poterunt. Cum jam essem illic, alia mihi ostendit quæ in lumine, puta, vel potius quæ ex lumine. Novam reformationem dedit mihi intelligere, qua ipse reformavit, et denuo finxit, et ʼn corruptione liberavit me, et a morte, quod sensi, totum absolvit, vitamque immortalem donavit, et a mundo isto perituro, et his quæ ipse in eo sunt omnibus me sequestravit, stolaque non materiali, et lucida vestivit me. Induxit item calceos, annu- Ium, et coronam, immortalia, sempiterna, omnia nova ab his quæ hic cernuntur. Fecit me, o novi- tatem, intactilem, impalpabilem, nec non invisi- bilem, conjunctum his quæ sub videndi sensum non cadun!. C Postquam me isto modo, et talein fecit Conditor meus, in tabernaculum sensibile, et corporeum D introduxit, et in co incluslt, munitionemque ad- versum me adhibuit, deductumque in munduin quem sentimus, et aspicimus, jussit rursum in eo vitam propagare. Et cum mandasset mihi consue- tudinem habere cum iis qui versantur in tenebris, liberatum a tenebris, et includi cum illis, qui in cœno habitant, vel potius docere, ad agnitionem, quibus undique affecti sunt vulnerum, et quibus detinentur vinculorum, eos perducere: cum hæc, inquam, mandasset, abivit. Relictus igitur solus in prioribus tenebris, non fui contentus, quæ miki denata ante memoravi bonis ineffabilibus, me folum renovasset, totum immortalem redd disser, tofum deificasset, et Christam effe- (HII) Caterum in his cum essem, vidi animo qui prius erat, et nunc est extra omnia: sumque admiratus, crede mihi, et obstupui, timui, et gaudio exsultavi. Consideransque miraculum quomodo, qui nihil cum rerum natura commune habet, et est extra omnia, sit tamen in omnibus, video solus videntem me, nesciens ubi sit, quantus, cujusmodi, et qualis sit quem video, aut quomodo videam, aut quid videam. Tamen videns quæ vidi, lamentor, quia modum hunc cognoscere nequeo, et nequaquam cogitare, aut aliqua ex parte perspicere, quo pacto me videat, quem ego video. Vidi rursum hunc totum intra domum meam, et intra hoc vas repente exsti- tisse, meque sibi inefabiliter univisse, inenarrabi- liter copulasse, et citra mistionem mihi, ut ignem ſerro, ut lucem vitro missum esse. Et reddidit me igni, reddidit vitro similem, evasique illud, quod antea videbam, et procul aspiciebam, et quo pacto adinirabilem illum modum tibi explanem, verba non reperio; nec enim potui cognoscere, nec nunc prorsus cognosco, quomodo in me ingressus, quomodo mecum unitus sit. Unitus porro cum eo, quomodo explicabo tibi, quis ille, qui mihi, et cui vicissim ego unitus sim? Norreo, et metuo, ne forte, si dixero, tu non credas, et ex ignorantia lapsus in blasphemiam, frater mi, animam tuam perdas. Verum quem me cum illo unitum vocabo ? Deum, natura geminum, hypostasi unum, duplicem enim me fecit, et, ut cernis, etiam geminum mit:i nomen indidit. En distinctionem, homo sum na- tura, Deus gratia. Vide qualem gratiam dicam, unionem scilicet cum illo, sensibiliter, et intel- lectualiter, spiritualiter et essentialiter. Intelle- ctualem quidem unionem exposui tibi diverse ac variis modis : sensibilem autem aio esse illam, que in mysterio contingit. Purgatus enim peni

537 DIVINORUM AMORUM LIBER. 558 accendatur. Ubi autem divinum cordis jacułum accensum fuerit, tum et ipsam animam illuminat, et mentem purgat, atque in altum subvehit, et in cœlum extollit, atque cum divino lumino conjun- git. tentia, et ßuentis lacrymarum, et deificati corporis, & quandoquidem nondum ita tenuata est, ut statim ut Dei, factus particeps in sacra Eucharistia ni- mirum, ego quoque ineffabili unione Dews ɓo. Vide et observa mysterium. Anima igitur et corpus (ut eadem iteremus ex incredibili lætitia) in duabus substantiis unum sunt. Hæc itaque cum unum sint et duo, ubi corpus Cbristi sumpserint, et ejus sanguinem biberint, ambabus substantiis, et naturis unita Deo meo, similiter participatione quadam Deus funt, vocorque et honorer ejus no- mine, cujus substantialiter particeps effectus sum. Dicite igitur, quomodo carbo, et ferrum atrum ignita ignis videntur? Quod apparent, id vocentur : ignis apparent, ignis nominentur. Si tu te ejus- modi non deprehendis, de bujusmodi saltem tibi disserentibus fidem denegare noli, sed ex toto corde tuo quære, et accipies margaritam, aut guttam, aut sinapis granum, divinum semen ut scintillam. Priusquam hæc facias, quæ ex me audisti, quæso quomodo purgaberis ? antequam vero purgeris, quo pacto mens tua Jivinas scintillas accipiet ? Et quomodo, obsecro, et si aliunde, undenam cordi tuo ilłapsus ignis divinus accendetur, et ipsum accendet, et inflanimabit, et uniet, et co- pulabit, et creaturam a Creatore inseparabilem efficiet? Nemini istud omnium qui nunc sunt, et qui post aliis erunt in annis possibile dices. Quæ B deinceps sequuntur, ne interroga. Si enim lumini unitus fueris, ipsum te docebit omnia, et revela- bit tibi omnia, et monstrabit, ac suggeret, quæ- eunque discere ¨tua intererit: nam alioqui verbis humanis percipere ea quæ illic sunt, non est ut fleri queat. Deum decet gloria, nunc et in sæcula. Amen. C CAPUT XXII. Omnes sanctos illuminatos illustrari, videreque glo- riam Dei, quatenus eam a natura humana videri fas est. Respice de supernis, Deus meus, et complaceat tibi, ut appareas mihi, et cum mendico converse- ris. Aperi cœlum, et revela mihi lumen tuum: vel potius aperi mentem meam, et etiam nunc intra in me, dissere per impuram linguam meam sicus olimo, et refelle eos qui ita loquuntur, non esse hodie, qui Deum se vidisse noverit, neque ante hoc tempus fuisse, extra apostolos. Sed neque il- los aiunt clare vidisse Deum, Patrem tuum, docen - tes eum cognosci et videri a nullo posse; et oppo- nentes verbum Joannis dilectissimi discipuli tui : Deum nemo vidit unquam ". Eia, Christe meus, dic acturum, ut ne imprudentibus ego nugari vi- dear. Scribe, inquit, quæ dico, nihil vereare. Ego Deus ante omnes dies, horas et tempora, imo ante omnia sæcula, ante creaturas omines visibiles et invisibiles, supra omnem omnino captum, sermo- nem, cogitationem solus cum solo solus, et nibil Aɩ enim quo pacto quæres quod tibi dico ? Audi, et diligenter facito, et mox reperies. Accipe per- spicuam imaginem, sive similitudinem lapidis, et ferri; in his euim natura ignis omnino una et ea- dem est, tametsi plane non cernatur, ignis, inquam. Quod si collidantur, et materiam arripuerint, ei ex horum collisione parva scintilla exsiliens ac sese conjungens penitius, eamdem paulatim accen- dit, flammamque in altum mittit, ac pulsis tene- bris domum illuminat, et quotquot in domo sunt, eos in conspectu constituit. Vidisti rem miram ? Dic igitur, amabo, antequam crebrius collidantur, quomodo scintillas emittent ? Sine scintilla vero, quomodo per se materia accendetur? Si`prius non accendatur, quomodo tenebras dispellet ? quomodo ædes collustrabit? quomodo tibi cernendi ſaculta- tem dabit? Utique respondebis, neutiquam istud fieri posse. Ergo et tu ita facere studeas, et ac- cipies. Quid accipies? divinæ naturæ scintillam, quam creator, pretiosæ margaritæ, et grano sinapis comparavit. Quid est autem quod tibi præstandum dico ? Audi patienter, fill. Sit tibi corpus, et anima pro ferro et lapide, mens ut imperatrix et domina affectionum, in actionibus cum virtute conjunctis, et cogitationibus Deo placitis se exercens, et corpus quidem ceu lapidem, animam autem ut ferrum D eorum quæ aspiciuntur; sed nec eorum quæ non tenens, manibus quæ intelligentia percipiuntur, eam trahat, et ad agendum vi impellat: Regnum. quippe cœlorum vim patitur “. Quas autem actiones intelligis? quas? pervigilationes, jejunia, fervidam pœnitentiam, imbres lacrymarum, luctum, conti - nuain mortis memoriam, preces assiduas, omni- genarum tentationum in te irruentium patientiam. Ante hæc omnia silentium, et profundam humili- tatem, perfectam obedientiam, abnegationem pro- priæ voluntatis. His, et horum similibus anima vacans, et semper intenta, in primis scintillas suppeditat menti tuæ, quæ cito exstinguuntur : * Mattu, x³, 12. "I Joan. iv, 12. . aspiciuntur. Eram revera, antequam nascerer. Solus ego increatus cum Patre, et Spiritu sancto. Solus absque principio ex Patre meo, cujus item nullum est principium. Nemo angelorum unquam, nec archangelorum, nec aliorum ordinum vidit na- turam meam, nec me Creatorem totum, qualig sum, sed tantummodo radium gloriæ, et defluxuin quemdam luminis mei vident, contemplanturque. Sicut enim speculum solaribus radiis percussuin, et ut lapis cristallinus in meridie illustratus; sic oinnes deitatis meæ radios suscipiunt. Totum au- tem me videre nondum quisquam, vel angelorum,

537 DIVINORUM AMORUM LIBER. 558 accendatur. Ubi autem divinum cordis jacułum accensum fuerit, tum et ipsam animam illuminat, et mentem purgat, atque in altum subvehit, et in cœlum extollit, atque cum divino lumino conjun- git. tentia, et ßuentis lacrymarum, et deificati corporis, & quandoquidem nondum ita tenuata est, ut statim ut Dei, factus particeps in sacra Eucharistia ni- mirum, ego quoque ineffabili unione Dews ɓo. Vide et observa mysterium. Anima igitur et corpus (ut eadem iteremus ex incredibili lætitia) in duabus substantiis unum sunt. Hæc itaque cum unum sint et duo, ubi corpus Cbristi sumpserint, et ejus sanguinem biberint, ambabus substantiis, et naturis unita Deo meo, similiter participatione quadam Deus funt, vocorque et honorer ejus no- mine, cujus substantialiter particeps effectus sum. Dicite igitur, quomodo carbo, et ferrum atrum ignita ignis videntur? Quod apparent, id vocentur : ignis apparent, ignis nominentur. Si tu te ejus- modi non deprehendis, de bujusmodi saltem tibi disserentibus fidem denegare noli, sed ex toto corde tuo quære, et accipies margaritam, aut guttam, aut sinapis granum, divinum semen ut scintillam. Priusquam hæc facias, quæ ex me audisti, quæso quomodo purgaberis ? antequam vero purgeris, quo pacto mens tua Jivinas scintillas accipiet ? Et quomodo, obsecro, et si aliunde, undenam cordi tuo ilłapsus ignis divinus accendetur, et ipsum accendet, et inflanimabit, et uniet, et co- pulabit, et creaturam a Creatore inseparabilem efficiet? Nemini istud omnium qui nunc sunt, et qui post aliis erunt in annis possibile dices. Quæ B deinceps sequuntur, ne interroga. Si enim lumini unitus fueris, ipsum te docebit omnia, et revela- bit tibi omnia, et monstrabit, ac suggeret, quæ- eunque discere ¨tua intererit: nam alioqui verbis humanis percipere ea quæ illic sunt, non est ut fleri queat. Deum decet gloria, nunc et in sæcula. Amen. C CAPUT XXII. Omnes sanctos illuminatos illustrari, videreque glo- riam Dei, quatenus eam a natura humana videri fas est. Respice de supernis, Deus meus, et complaceat tibi, ut appareas mihi, et cum mendico converse- ris. Aperi cœlum, et revela mihi lumen tuum: vel potius aperi mentem meam, et etiam nunc intra in me, dissere per impuram linguam meam sicus olimo, et refelle eos qui ita loquuntur, non esse hodie, qui Deum se vidisse noverit, neque ante hoc tempus fuisse, extra apostolos. Sed neque il- los aiunt clare vidisse Deum, Patrem tuum, docen - tes eum cognosci et videri a nullo posse; et oppo- nentes verbum Joannis dilectissimi discipuli tui : Deum nemo vidit unquam ". Eia, Christe meus, dic acturum, ut ne imprudentibus ego nugari vi- dear. Scribe, inquit, quæ dico, nihil vereare. Ego Deus ante omnes dies, horas et tempora, imo ante omnia sæcula, ante creaturas omines visibiles et invisibiles, supra omnem omnino captum, sermo- nem, cogitationem solus cum solo solus, et nibil Aɩ enim quo pacto quæres quod tibi dico ? Audi, et diligenter facito, et mox reperies. Accipe per- spicuam imaginem, sive similitudinem lapidis, et ferri; in his euim natura ignis omnino una et ea- dem est, tametsi plane non cernatur, ignis, inquam. Quod si collidantur, et materiam arripuerint, ei ex horum collisione parva scintilla exsiliens ac sese conjungens penitius, eamdem paulatim accen- dit, flammamque in altum mittit, ac pulsis tene- bris domum illuminat, et quotquot in domo sunt, eos in conspectu constituit. Vidisti rem miram ? Dic igitur, amabo, antequam crebrius collidantur, quomodo scintillas emittent ? Sine scintilla vero, quomodo per se materia accendetur? Si`prius non accendatur, quomodo tenebras dispellet ? quomodo ædes collustrabit? quomodo tibi cernendi ſaculta- tem dabit? Utique respondebis, neutiquam istud fieri posse. Ergo et tu ita facere studeas, et ac- cipies. Quid accipies? divinæ naturæ scintillam, quam creator, pretiosæ margaritæ, et grano sinapis comparavit. Quid est autem quod tibi præstandum dico ? Audi patienter, fill. Sit tibi corpus, et anima pro ferro et lapide, mens ut imperatrix et domina affectionum, in actionibus cum virtute conjunctis, et cogitationibus Deo placitis se exercens, et corpus quidem ceu lapidem, animam autem ut ferrum D eorum quæ aspiciuntur; sed nec eorum quæ non tenens, manibus quæ intelligentia percipiuntur, eam trahat, et ad agendum vi impellat: Regnum. quippe cœlorum vim patitur “. Quas autem actiones intelligis? quas? pervigilationes, jejunia, fervidam pœnitentiam, imbres lacrymarum, luctum, conti - nuain mortis memoriam, preces assiduas, omni- genarum tentationum in te irruentium patientiam. Ante hæc omnia silentium, et profundam humili- tatem, perfectam obedientiam, abnegationem pro- priæ voluntatis. His, et horum similibus anima vacans, et semper intenta, in primis scintillas suppeditat menti tuæ, quæ cito exstinguuntur : * Mattu, x³, 12. "I Joan. iv, 12. . aspiciuntur. Eram revera, antequam nascerer. Solus ego increatus cum Patre, et Spiritu sancto. Solus absque principio ex Patre meo, cujus item nullum est principium. Nemo angelorum unquam, nec archangelorum, nec aliorum ordinum vidit na- turam meam, nec me Creatorem totum, qualig sum, sed tantummodo radium gloriæ, et defluxuin quemdam luminis mei vident, contemplanturque. Sicut enim speculum solaribus radiis percussuin, et ut lapis cristallinus in meridie illustratus; sic oinnes deitatis meæ radios suscipiunt. Totum au- tem me videre nondum quisquam, vel angelorum,

537 DIVINORUM AMORUM LIBER. 558 accendatur. Ubi autem divinum cordis jacułum accensum fuerit, tum et ipsam animam illuminat, et mentem purgat, atque in altum subvehit, et in cœlum extollit, atque cum divino lumino conjun- git. tentia, et ßuentis lacrymarum, et deificati corporis, & quandoquidem nondum ita tenuata est, ut statim ut Dei, factus particeps in sacra Eucharistia ni- mirum, ego quoque ineffabili unione Dews ɓo. Vide et observa mysterium. Anima igitur et corpus (ut eadem iteremus ex incredibili lætitia) in duabus substantiis unum sunt. Hæc itaque cum unum sint et duo, ubi corpus Cbristi sumpserint, et ejus sanguinem biberint, ambabus substantiis, et naturis unita Deo meo, similiter participatione quadam Deus funt, vocorque et honorer ejus no- mine, cujus substantialiter particeps effectus sum. Dicite igitur, quomodo carbo, et ferrum atrum ignita ignis videntur? Quod apparent, id vocentur : ignis apparent, ignis nominentur. Si tu te ejus- modi non deprehendis, de bujusmodi saltem tibi disserentibus fidem denegare noli, sed ex toto corde tuo quære, et accipies margaritam, aut guttam, aut sinapis granum, divinum semen ut scintillam. Priusquam hæc facias, quæ ex me audisti, quæso quomodo purgaberis ? antequam vero purgeris, quo pacto mens tua Jivinas scintillas accipiet ? Et quomodo, obsecro, et si aliunde, undenam cordi tuo ilłapsus ignis divinus accendetur, et ipsum accendet, et inflanimabit, et uniet, et co- pulabit, et creaturam a Creatore inseparabilem efficiet? Nemini istud omnium qui nunc sunt, et qui post aliis erunt in annis possibile dices. Quæ B deinceps sequuntur, ne interroga. Si enim lumini unitus fueris, ipsum te docebit omnia, et revela- bit tibi omnia, et monstrabit, ac suggeret, quæ- eunque discere ¨tua intererit: nam alioqui verbis humanis percipere ea quæ illic sunt, non est ut fleri queat. Deum decet gloria, nunc et in sæcula. Amen. C CAPUT XXII. Omnes sanctos illuminatos illustrari, videreque glo- riam Dei, quatenus eam a natura humana videri fas est. Respice de supernis, Deus meus, et complaceat tibi, ut appareas mihi, et cum mendico converse- ris. Aperi cœlum, et revela mihi lumen tuum: vel potius aperi mentem meam, et etiam nunc intra in me, dissere per impuram linguam meam sicus olimo, et refelle eos qui ita loquuntur, non esse hodie, qui Deum se vidisse noverit, neque ante hoc tempus fuisse, extra apostolos. Sed neque il- los aiunt clare vidisse Deum, Patrem tuum, docen - tes eum cognosci et videri a nullo posse; et oppo- nentes verbum Joannis dilectissimi discipuli tui : Deum nemo vidit unquam ". Eia, Christe meus, dic acturum, ut ne imprudentibus ego nugari vi- dear. Scribe, inquit, quæ dico, nihil vereare. Ego Deus ante omnes dies, horas et tempora, imo ante omnia sæcula, ante creaturas omines visibiles et invisibiles, supra omnem omnino captum, sermo- nem, cogitationem solus cum solo solus, et nibil Aɩ enim quo pacto quæres quod tibi dico ? Audi, et diligenter facito, et mox reperies. Accipe per- spicuam imaginem, sive similitudinem lapidis, et ferri; in his euim natura ignis omnino una et ea- dem est, tametsi plane non cernatur, ignis, inquam. Quod si collidantur, et materiam arripuerint, ei ex horum collisione parva scintilla exsiliens ac sese conjungens penitius, eamdem paulatim accen- dit, flammamque in altum mittit, ac pulsis tene- bris domum illuminat, et quotquot in domo sunt, eos in conspectu constituit. Vidisti rem miram ? Dic igitur, amabo, antequam crebrius collidantur, quomodo scintillas emittent ? Sine scintilla vero, quomodo per se materia accendetur? Si`prius non accendatur, quomodo tenebras dispellet ? quomodo ædes collustrabit? quomodo tibi cernendi ſaculta- tem dabit? Utique respondebis, neutiquam istud fieri posse. Ergo et tu ita facere studeas, et ac- cipies. Quid accipies? divinæ naturæ scintillam, quam creator, pretiosæ margaritæ, et grano sinapis comparavit. Quid est autem quod tibi præstandum dico ? Audi patienter, fill. Sit tibi corpus, et anima pro ferro et lapide, mens ut imperatrix et domina affectionum, in actionibus cum virtute conjunctis, et cogitationibus Deo placitis se exercens, et corpus quidem ceu lapidem, animam autem ut ferrum D eorum quæ aspiciuntur; sed nec eorum quæ non tenens, manibus quæ intelligentia percipiuntur, eam trahat, et ad agendum vi impellat: Regnum. quippe cœlorum vim patitur “. Quas autem actiones intelligis? quas? pervigilationes, jejunia, fervidam pœnitentiam, imbres lacrymarum, luctum, conti - nuain mortis memoriam, preces assiduas, omni- genarum tentationum in te irruentium patientiam. Ante hæc omnia silentium, et profundam humili- tatem, perfectam obedientiam, abnegationem pro- priæ voluntatis. His, et horum similibus anima vacans, et semper intenta, in primis scintillas suppeditat menti tuæ, quæ cito exstinguuntur : * Mattu, x³, 12. "I Joan. iv, 12. . aspiciuntur. Eram revera, antequam nascerer. Solus ego increatus cum Patre, et Spiritu sancto. Solus absque principio ex Patre meo, cujus item nullum est principium. Nemo angelorum unquam, nec archangelorum, nec aliorum ordinum vidit na- turam meam, nec me Creatorem totum, qualig sum, sed tantummodo radium gloriæ, et defluxuin quemdam luminis mei vident, contemplanturque. Sicut enim speculum solaribus radiis percussuin, et ut lapis cristallinus in meridie illustratus; sic oinnes deitatis meæ radios suscipiunt. Totum au- tem me videre nondum quisquam, vel angelorum,

559 SYMEONIS JUNIORIS B £60 vel hominum, vel sanctarum virtutum promeruit. A percussus caput, spinis coronatus, chlamydem ut Sum enim extra omnia, et nullis oculis aspectabi- lis. Neque vero his aspectum mei invideo, neque ut deformis me occulto ne appareain: sed quia nemo deitate mea dignus est inventus: neque par esse potuit creatura Creatori. Nec illis expedit, ut me videant. Parvum autem ex me fulgorem cer- nentes, initiantur, unde sciunt vere me esse, et me Deum cognoscunt, qui ipsos procrearim, et cum tremore ac timore me célebrant, et colunt. Haud enim potuit Deus alium producere, qui po- tentia æquaret Creatorem, nec naturæ suæ consor- tem. Nec ulla ratione quod conditum est, consub- stantiale potest esse conditori. Qui enim increato creatura aliquando assimiletur? Atque ut hæc fate- beris, sic illud non negabis, eo qui semper est, qui initium nescit, nec creatus est, creata inferiora esse; tantumque ab eo differre, quantum currus et serra a fabro suo differunt. Quomodo igitur currus fabricatorem suum intelligat, quomodo serra ducentem se cognoscat, nisi cognitionem illis det, nisi videndi sensum eis immittat, qui ea paravit? quod creatis omnibus est impossibile. Prorsus igitur nullus hominum, nullus angelorum, dandi aliis spiritum aut vitam præbendi accepit potestatem. Dominus autem, quem penes solum est potestas omnium atque potentia, tanquam fons vitæ, animata producit, qualia voluerit, et largitur cuique ut artifex, ut Dominus pro voluntate ac beneplacito suo, cui gloria, et imperium, nunc et semper, et sæculis sempiternis. Amen. CAPUT XXIII. Gratiarum actio pro exsilio, et afflictionibus, quas in persecutione sua pertulit. Gratias ago tibi, Domine, gratias ago tibi soli, eognitor cordium, rex juste, misericordissime, qui in terras descendisti, et carnem induisti, Deus meus, et factus es quod non eras, homo similis mihi, sine mutatione, sine fluxu, et omni peccato : ut passus tu, qui pati non poteras, injuste ab in- justis, mihi damnato vacationem omnium passio- num donares, dum imitarer passiones tuas. Justum igitur judicium tuum, et præceptum simul, quod Dos servare jussisti, quod quidem est imitatio hu- militatis tuæ : ut quemadmodum tu passus es, qui peccato carebas, sic nos qui peccavimus, suffera- mus omnia, puta tentationes, persecutiones, fla- gella, tribulationes, et tandem ipsam quoque necem ab improbis nobis illatam. Tu enim dæmoniacus audivisti, et seductor es habitus, et Dei adversa- rius, et prævaricator legis. Tu ut facinorosus com- prehensus, ligatus, et ductus es solus, cunctis discipulis, et amicis te deserentibus. Tu ad judicem ut condemnatus cum adducerere, quam is in te protulit sententiam suscepisti. Tu locutus, alapam a servo sustinuisti, et tacens, illico morti es ad- dictus: nam verba tua instar gladii sceleratis erant. Idcirco non ferentes ipsi injusti te solum justum intueri, turpissimæ neci te dediderunt. Hinc C D coccineam purpuram indutus, faciem consputus, heu me, et illusus es, audistique per ludibrium : Ave, rex Judæorum. Tu humeris portasti crucem tibi, eique infixus, in altum sublatus es Deus meus. Tu manus ac pedes transfixus, aceto potatus, et latus lancea perfossus es. Hæc tellus indignata contremuit, et quos continebat mortuos, sepulcris apertis cito reddidit. Sol te aspiciens, in sanguinem tum conversus est, et luna operta est caligine; ve- lum præterea templi a summo usque deorsum in duas partes scissum est. Atque horum nihil omnino illi improbi intellexerunt: sed et in monumento jacenti custodes apposuerunt, et lapidem signave- runt, ita te retenturos arbitrati. At tu, Domine, pro potestate propria resurrexisti, et claustra illa transgressoribus intacta integraque reliquisti. Ad- veniens autem angelus lapidem revolvit, et custo - des illos timore exanimavit. Nec tam vel aliquid intelligere volentes, cæci manserunt, et mentemu atque cor obduratum usque ad mortem retinuerunt. Quid ergo magnum facio, si et ego hæc patiar, quæ tu quoque passus es, qui sine peccato eras, ut mundum salvares : ego, inquam, qui inde a prima ætate peccavi plurima, et ad iram te dictis et factis provocavi. Hoc mihi magnum revera, et majus omni gloria, quod me participem facit gloriæ tuæ ineffa- bilis, communio passionum, et imitatio operum tuorum; et humilitas tua his qui eam consectari sciunt, divinitatem conciliat. Gratias ago tibi, Do- mine, cum injuste patior. Cum autent juste, id mihi in compensationem peccatorum, et purgationem innumerabilium delictorum meorum esto. Quæso, Domine, ne mihi unquam labores aut tentationes, aut afflictiones supra vires iuvehi sinas; sed exitum, et ad sustinendum robur mihi semper impertias. Tu enim es bonorum largitor ab initio, his qui po- tentiæ tuæ ex animo supplices cadunt, erogans fidei, operumque, et bonæ spei charismata, et dona omnia divini adorandique Spiritus tui, nunc et semper, et in 'sæcula sæculorum. Anien. CAPUT XXIV. Supplex ad Deum precatio pro auxilio impetrando. Domine Jesu Christe, Domine Salvator anima- rum, o Deus, Domine virtutum omnium quæ sub aspectum subjiciuntur, et quæ non subjiciuntur, utpote conditor omnium quæ in cœlo, et supra cœlos sunt, coli coelorumque omnium, similiter. omnium quæ in terra, et sub terra sunt. Tu es Deus, et Dominator Dominus. Tu manu tua crea- turam omnem concludis, quoniam ipsa contines universa. Manus tua, Domine, est illa magna po- testas, quæ Patris voluntatem implens, fabricatur, operatur, creat, et administrat res nostras modo inenarrabili. Ipsa igitur et nunc me produxit, et cum non essem, fecit ut essem. Qui etiam natus ita eram in hoc mundo, ut ignorarem te omnimo- lis, bonum Dominum, creatorem meum, opificem meum, et instar cæci cram, et velut &0ɛos, cum