γνώναι πάντας, φανεροῦται πάλιν μάγοις ὁ ἀστὴρ. ἕως οὗ ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω τοῦ βρέφους ἐν τῷ σπη λαίῳ, ἢ μᾶλλον ἐν τῷ οὐρανῷ. Όπου γὰρ Χριστός, ἐκεῖ ὁ οὐρανός· τὸ γὰρ σπήλαιον οὐρανὸς ὤφθη ἐπὶ γῆς. Οἱ δὲ ἰδόντες τὸν ἀστέρα, μᾶλλον δὲ τὸν Σωτή- ρα, ἐχάρησαν χαρὰν μεγάλην, οἱ καὶ κύψαντες προσ- εκύνησαν, καὶ ἐκβαλόντες τὰ δῶρα, χρυσὸν καὶ λέ βανον καὶ σμύρναν. Χρυσὸν μὲν ὡς βασιλεῖ· λίβανον δὲ ὡς θεῷ· καὶ σμύρναν ὡς θνητῷ· μᾶλλον δὲ ἵνα καὶ τὸν ἐνταφιασμὸν μηνύσωσι τοῦ πάντων κτίστου καὶ δημιουργοῦ Χριστοῦ, ὃν ἔτεκεν ἡ οὐράνιος νύμφη Μαρία, ὁ οὐρανὸς καὶ ναὸς καὶ θρόνος τῆς θεότητος, τὸ ἀνεκλάλητον τοῦ παραδείσου κειμήλιον. "Αγγελοι τὴν Εὔαν ἐμέμφοντο, νυνὶ δὲ τὴν Μαρίαν δοξάζουσιν· ἡ τὸ ἀσθενὲς τῶν γυναικῶν κυρίως δοξάσασα, ἡ τὴν πεσοῦσαν Εὐαν ἀναστήσασα, καὶ τὸν ἐκβληθέντα τοῦ Β παραδείσου 'Αδάμ εἰς οὐρανοὺς ἀποστείλασα, ἡ τὸν κλεισθέντα παράδεισον ἀνοίξασα, καὶ διὰ λῃστοῦ πάν λιν τὸν ᾿Αδάμ καταφυτεύσασα. Διὰ σοῦ γὰρ τὸ μεσότ τοιχον τοῦ φραγμοῦ τὴν ἔχθραν κατέλυσεν, ὦ ἁγία Παρθένε· διὰ σοῦ ἡ οὐράνιος εἰρήνη τῷ κόσμῳ έδω ρήθη, διὰ σοῦ τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης εφωτίσθη, διὰ σοῦ ἄνθρωποι ἄγγελοι γεγόνασι, διὰ σοῦ φίλοι, καὶ δοῦλοι, καὶ τέκνα Θεοῦ ἄνθρωποι ἐκλήθησαν, καὶ διὰ σοῦ σύνδουλοι ἀγγέλων καὶ συνομιλοι άνθρωποι ἠξιώ θησαν γενέσθαι· διὰ σοῦ γνῶσις οὐράνιος, καὶ δοξο λογία ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀναπέμπεται· διὰ σοῦ παρρησίαν ἄνθρωποι ἐν οὐρανῷ πρὸς τὸν Ὕψιστον ἔχουσι· διὰ σοῦ σταυρὸς ἔλλαμψε κατά πάσης τῆς οἰ κουμένης, ἐν ᾧ τὸ βρέφος σου ἐκρέματο Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν· διὰ σοῦ θάνατος πατεῖται, καὶ ᾅδης σκυ- λεύεται· διὰ σοῦ τὰ εἴδωλα πεπτώκασι, καὶ γνῶσις οὐράνιος ἐγήγερται· διὰ σοῦ τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐγνώκαμεν, ὃν ἔτεκες, παναγία Παρθένε, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, ᾧ πάντες ἄγγελοι καὶ άνθρωποι προσκυνοῦντες λέγομεν, ἄναρχον τὸν Πα- τέρα, ἄναρχον τὸν Υἱὸν, ἄναρχον τὸ ἅγιον Πνεῦμα, Τριάδα ἀχώριστον καὶ ὁμοούσιον δοξάζοντες εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ἐκ λόγου ποιοῦ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Επιφανίου επισκόπου, περὶ Βαΐων. Ὁ ὑπ' ἀγγέλων ἀσιγήτως ἀνυμνούμενος, καὶ δοξα λογούμενος, κάτω ὡς ἄνθρωπος γονυπετεῖ τῷ Πατρὶ καὶ εὔχεται· καὶ ἄνω αὐτὸς ὑπὸ πάσης ὁρατῆς καὶ ἀοράτου κτίσεως εὐχὰς καὶ γονυκλισίας προσδέχεται. Κάτω πεινᾷ ὡς ἄνθρωπος, ἄνωθεν δὲ ὁ αὐτὸς ἐλθὼν ἄρτος οὐράνιος διψῇ οἰκονομικῶς· ἀλλ᾽ αὐτός ἐστιν ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς θεοπρεπώς. Κάτω κοπιᾷ κατὰ τὴν πρόσληψιν· ἀλλ᾽ αὐτός ἐστιν ἡ τῶν κοπιώντων καὶ πεφορτισμένων ἀνάπαυσις. Αὐτὸς οὗτός ἐστιν ὁ σή μερον ἐπὶ τὸν θάνατον εκουσίως ἐρχόμενος, ἵνα (75) τοῦ ἰδίου θανάτου καταργήσει τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, καὶ ἀθανασίαν χαριζόμενος τοῖς ὑπ' αὐτ τοῦ θνήξασι, δι' ἀθανασίας ἐλπίδα δελεασθεῖσιν. Διὰ τοῦτο παρεγένετο, οὐ σκήπτρα καὶ σάλπιγγας ἐπ- η HOMILIA VI. IN FESTO PALMARUM. A sacerdotes, manifestum redderetur omnibus cali et terræ mysterium. Quapropter ubi cognoverunt - G'. omnes, rursum apparet stella magis, donec venisset supra infantem in stabulo, vel potius in cœlo (ubi enim Christus, ili et eclum); nam stabulum vi- sum est esse cœlum in terra. Illi vero cum vidis- sent stellam, imo potius Salvatorem, gavisi sunt gaudio magno : et incurvantes se adoraverunt, ob- tuleruntque dona, aurum, thus, et myrrham : au- rum quidem velut regi, thus autem tanquam Deo, et myrrham tanquam mortali; vel potius ut indi- carent sepulturam creatoris et opificis omnium Christi, quem peperit sponsa coelestis Maria, quæ est caelum, templum, et thronus divinitatis, inexpli- cabile paradisi monile. Angeli accusabant Evam, nunc vero Mariam gloria prosequuntur, quæ mu- lierum infirmitatem vere gloriosam reddidit, quæ lapsam Evam erexit, et Adamum e paradiso deje- ctum in cœlos misit; quæ paradisum clausum ape- ruit, et per latronem rursum Adamum complanta- vit. Per te enim, o sancta Virgo, medius obstru- ctionis paries inimicitias dissolvit; per te pax cœ- lestis donata est mundo, per te homines facti sunt angeli, per te homines appellati sunt amici, servi, et filii Dei, per te homines meruerunt esse con- servi angelorum, et cum eis familiariter conver sari, per te notitia cœlestis a terra transmittitur in cœlos; per te homines fiduciam habent in coelo erga Altissimum; per te crux resplenduit per uni- versam terram, in qua quidem cruce pependit filius C tuus Christus Deus noster; per te mors conculca- tur, et spoliatur infernus; per te ceciderunt idola, et excitata est notitia cœlestis; per te cognovimus unigenitum Filium Dei, quem, sanctissima Virgo, peperisti, Dominum nostrum Jesum Christum, quem omnes angeli atque homines adorantes, dicimus principio carentem Patrem, carentem principio Fi- lium, et principio carentem Spiritum sanctum, Trinitatem individuam et consubstantialem glori- licantes in sacula sæculorum. Amen... D VI. Sancti Epiphanii in festo Palmarum orationis frag- mentum (76). Qui ab angelis assidue prædicatur et canitur, in- fra, tanquam homo, Patri genua fecit, et preca- tur; supra ab omni aspectabili, et iuaspectabili creatura preces, et genufexiones accipit : infra au- tem hominis instar esurit. Idem cœlestis ex alto panis veniens ex dispensatione silium tolerat, cum ipse sit vitæ fons Deo dignus; infra secundum as- sumptain naturam laborat, cum sit laborantium et oneratorum requies. Hic ipse est, qui ad mortemi hodie sponte sua properat, uti morte sua mortis im- perium habentem expungat; et iis qui illius opera mortui erant, et immortalitatis spe velut illecebra capli, immortalitatem tribuat. Propterea venit ille, non sceptra, non tubas præferens, sed extremam (75) Deest διά. (76) Dionysio Petavio interprete.

γνώναι πάντας, φανεροῦται πάλιν μάγοις ὁ ἀστὴρ. ἕως οὗ ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω τοῦ βρέφους ἐν τῷ σπη λαίῳ, ἢ μᾶλλον ἐν τῷ οὐρανῷ. Όπου γὰρ Χριστός, ἐκεῖ ὁ οὐρανός· τὸ γὰρ σπήλαιον οὐρανὸς ὤφθη ἐπὶ γῆς. Οἱ δὲ ἰδόντες τὸν ἀστέρα, μᾶλλον δὲ τὸν Σωτή- ρα, ἐχάρησαν χαρὰν μεγάλην, οἱ καὶ κύψαντες προσ- εκύνησαν, καὶ ἐκβαλόντες τὰ δῶρα, χρυσὸν καὶ λέ βανον καὶ σμύρναν. Χρυσὸν μὲν ὡς βασιλεῖ· λίβανον δὲ ὡς θεῷ· καὶ σμύρναν ὡς θνητῷ· μᾶλλον δὲ ἵνα καὶ τὸν ἐνταφιασμὸν μηνύσωσι τοῦ πάντων κτίστου καὶ δημιουργοῦ Χριστοῦ, ὃν ἔτεκεν ἡ οὐράνιος νύμφη Μαρία, ὁ οὐρανὸς καὶ ναὸς καὶ θρόνος τῆς θεότητος, τὸ ἀνεκλάλητον τοῦ παραδείσου κειμήλιον. "Αγγελοι τὴν Εὔαν ἐμέμφοντο, νυνὶ δὲ τὴν Μαρίαν δοξάζουσιν· ἡ τὸ ἀσθενὲς τῶν γυναικῶν κυρίως δοξάσασα, ἡ τὴν πεσοῦσαν Εὐαν ἀναστήσασα, καὶ τὸν ἐκβληθέντα τοῦ Β παραδείσου 'Αδάμ εἰς οὐρανοὺς ἀποστείλασα, ἡ τὸν κλεισθέντα παράδεισον ἀνοίξασα, καὶ διὰ λῃστοῦ πάν λιν τὸν ᾿Αδάμ καταφυτεύσασα. Διὰ σοῦ γὰρ τὸ μεσότ τοιχον τοῦ φραγμοῦ τὴν ἔχθραν κατέλυσεν, ὦ ἁγία Παρθένε· διὰ σοῦ ἡ οὐράνιος εἰρήνη τῷ κόσμῳ έδω ρήθη, διὰ σοῦ τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης εφωτίσθη, διὰ σοῦ ἄνθρωποι ἄγγελοι γεγόνασι, διὰ σοῦ φίλοι, καὶ δοῦλοι, καὶ τέκνα Θεοῦ ἄνθρωποι ἐκλήθησαν, καὶ διὰ σοῦ σύνδουλοι ἀγγέλων καὶ συνομιλοι άνθρωποι ἠξιώ θησαν γενέσθαι· διὰ σοῦ γνῶσις οὐράνιος, καὶ δοξο λογία ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀναπέμπεται· διὰ σοῦ παρρησίαν ἄνθρωποι ἐν οὐρανῷ πρὸς τὸν Ὕψιστον ἔχουσι· διὰ σοῦ σταυρὸς ἔλλαμψε κατά πάσης τῆς οἰ κουμένης, ἐν ᾧ τὸ βρέφος σου ἐκρέματο Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν· διὰ σοῦ θάνατος πατεῖται, καὶ ᾅδης σκυ- λεύεται· διὰ σοῦ τὰ εἴδωλα πεπτώκασι, καὶ γνῶσις οὐράνιος ἐγήγερται· διὰ σοῦ τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐγνώκαμεν, ὃν ἔτεκες, παναγία Παρθένε, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, ᾧ πάντες ἄγγελοι καὶ άνθρωποι προσκυνοῦντες λέγομεν, ἄναρχον τὸν Πα- τέρα, ἄναρχον τὸν Υἱὸν, ἄναρχον τὸ ἅγιον Πνεῦμα, Τριάδα ἀχώριστον καὶ ὁμοούσιον δοξάζοντες εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ἐκ λόγου ποιοῦ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Επιφανίου επισκόπου, περὶ Βαΐων. Ὁ ὑπ' ἀγγέλων ἀσιγήτως ἀνυμνούμενος, καὶ δοξα λογούμενος, κάτω ὡς ἄνθρωπος γονυπετεῖ τῷ Πατρὶ καὶ εὔχεται· καὶ ἄνω αὐτὸς ὑπὸ πάσης ὁρατῆς καὶ ἀοράτου κτίσεως εὐχὰς καὶ γονυκλισίας προσδέχεται. Κάτω πεινᾷ ὡς ἄνθρωπος, ἄνωθεν δὲ ὁ αὐτὸς ἐλθὼν ἄρτος οὐράνιος διψῇ οἰκονομικῶς· ἀλλ᾽ αὐτός ἐστιν ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς θεοπρεπώς. Κάτω κοπιᾷ κατὰ τὴν πρόσληψιν· ἀλλ᾽ αὐτός ἐστιν ἡ τῶν κοπιώντων καὶ πεφορτισμένων ἀνάπαυσις. Αὐτὸς οὗτός ἐστιν ὁ σή μερον ἐπὶ τὸν θάνατον εκουσίως ἐρχόμενος, ἵνα (75) τοῦ ἰδίου θανάτου καταργήσει τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, καὶ ἀθανασίαν χαριζόμενος τοῖς ὑπ' αὐτ τοῦ θνήξασι, δι' ἀθανασίας ἐλπίδα δελεασθεῖσιν. Διὰ τοῦτο παρεγένετο, οὐ σκήπτρα καὶ σάλπιγγας ἐπ- η HOMILIA VI. IN FESTO PALMARUM. A sacerdotes, manifestum redderetur omnibus cali et terræ mysterium. Quapropter ubi cognoverunt - G'. omnes, rursum apparet stella magis, donec venisset supra infantem in stabulo, vel potius in cœlo (ubi enim Christus, ili et eclum); nam stabulum vi- sum est esse cœlum in terra. Illi vero cum vidis- sent stellam, imo potius Salvatorem, gavisi sunt gaudio magno : et incurvantes se adoraverunt, ob- tuleruntque dona, aurum, thus, et myrrham : au- rum quidem velut regi, thus autem tanquam Deo, et myrrham tanquam mortali; vel potius ut indi- carent sepulturam creatoris et opificis omnium Christi, quem peperit sponsa coelestis Maria, quæ est caelum, templum, et thronus divinitatis, inexpli- cabile paradisi monile. Angeli accusabant Evam, nunc vero Mariam gloria prosequuntur, quæ mu- lierum infirmitatem vere gloriosam reddidit, quæ lapsam Evam erexit, et Adamum e paradiso deje- ctum in cœlos misit; quæ paradisum clausum ape- ruit, et per latronem rursum Adamum complanta- vit. Per te enim, o sancta Virgo, medius obstru- ctionis paries inimicitias dissolvit; per te pax cœ- lestis donata est mundo, per te homines facti sunt angeli, per te homines appellati sunt amici, servi, et filii Dei, per te homines meruerunt esse con- servi angelorum, et cum eis familiariter conver sari, per te notitia cœlestis a terra transmittitur in cœlos; per te homines fiduciam habent in coelo erga Altissimum; per te crux resplenduit per uni- versam terram, in qua quidem cruce pependit filius C tuus Christus Deus noster; per te mors conculca- tur, et spoliatur infernus; per te ceciderunt idola, et excitata est notitia cœlestis; per te cognovimus unigenitum Filium Dei, quem, sanctissima Virgo, peperisti, Dominum nostrum Jesum Christum, quem omnes angeli atque homines adorantes, dicimus principio carentem Patrem, carentem principio Fi- lium, et principio carentem Spiritum sanctum, Trinitatem individuam et consubstantialem glori- licantes in sacula sæculorum. Amen... D VI. Sancti Epiphanii in festo Palmarum orationis frag- mentum (76). Qui ab angelis assidue prædicatur et canitur, in- fra, tanquam homo, Patri genua fecit, et preca- tur; supra ab omni aspectabili, et iuaspectabili creatura preces, et genufexiones accipit : infra au- tem hominis instar esurit. Idem cœlestis ex alto panis veniens ex dispensatione silium tolerat, cum ipse sit vitæ fons Deo dignus; infra secundum as- sumptain naturam laborat, cum sit laborantium et oneratorum requies. Hic ipse est, qui ad mortemi hodie sponte sua properat, uti morte sua mortis im- perium habentem expungat; et iis qui illius opera mortui erant, et immortalitatis spe velut illecebra capli, immortalitatem tribuat. Propterea venit ille, non sceptra, non tubas præferens, sed extremam (75) Deest διά. (76) Dionysio Petavio interprete.

Α αγόμενος, ἀλλὰ πτωχείαν ἐσχάτην ἐνδεικνύμενος· αὐ Β η ξίφη καὶ ὅπλα καὶ δόρατα, ἀλλὰ ταπείνωσιν ἄκραν φερόμενος· οὐχ ὁπλοφόρους, οὐκ ἀσπίδας χρυσοκολ λήτους καὶ θυρεοὺς καὶ κράνος καὶ θώρακα, ἀλλὰ πραότητα ἄκραν, καὶ ἀκακίαν ἄμετρον, και μετριό τητα τὴν ὑπὲρ μέτρον, ὁ Κύριος Χριστὸς, ὁ Θεὸς ἐν Σιών. Καὶ ἐσείσθη, φησί, πᾶσα ἡ πόλις λέγουσα, Τίς ἐστιν οὗτος; Οἱ δὲ ὄχλοι ἔλεγον, Οὗτός ἐστι Χριστός ὁ υἱὸς Δαβίδ. Καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸ ἱερὸν ὁ ὄντως ναὸς καὶ Θεὸς ὁ ἱερώτερος καὶ τοῦ ἱεροῦ, ἐξ- ήνεγκε καὶ τοὺς μιαροὺς ἱερεῖς τοὺς παρανόμους καὶ κακοτρόπους. Οἱ δὲ παῖδες ἱεροπρεπῶς ἡ θεοπρεπώς ἐν τῷ ἱερῷ τοῦ Θεοῦ ἑστῶτες, Ὡσαννὰ τῷ Θεῷ τοῦ ἱεροῦ Χριστῷ τῷ Ἰησοῦ ἀνέκραζον· Ωσαννὰ τῷ νἱῷ Δαβίδ, δωρουμένῳ εἰρήνην ἐν οὐρανῷ, καὶ δόξαν ἐν ὑψίστοις. Μακάριαι τῶν Ἐκκλησιῶν αἱ προσδοκίαι! Μακάρια, τῶν Χριστιανῶν αἱ ἐλπίδες! Τῷ εἰρηνάρχαια πιστεύοντες, ἢ τὴν εἰρήνην πλουτήσαντες ἄνθρωποι ἀγγέλων συμπολίται γεγόνασι· τὰ ἄνω καὶ κάτω άνα- μιξ Χριστὸς πεποίηκε· τοῖς ἀσωμάτοις τοὺς χοἶκοὺς ἤνωσε. Χαίρετε ἐν Χριστῷ· πάλιν ἐρῶ, Χαίρετε. Χαίρε σφόδρα, θύγατερ Σιών, η νέα Ιερουσαλήμ, ή τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας σκόπησον τὰ τῆς ἑορτῆς σου μυστικώτερα· δράμα τῶν ὁρωμένων υψηλότερον, ἵνα γνῶς ἀναγωγικῶς καὶ τὰ αἰσθητῶς τελούμενα. Τίνος χάριν ὁ πάντη πεζοπόρος Ἰησοῦς νῦν καὶ μόνον ἐπὶ ζώου ἐκάθισεν, αὐτὸς ὑψούμενος, καὶ τὴν ἐν σταυρῷ ὕψωσιν ἑαυτῷ αἰνιττόμενος; Τίς ἡ κατ έναντι κώμη; Πάντως ἡ ἀντίθετος καὶ ἐναντία τῷ κόσμῳ γνώμη, ἣν ἐκτήσατο ὁ κατέναντι τοῦ παρα δείσου ἐξοικισθεὶς ἄνθρωπος, πρὸς ἦν ἀπέστειλεν ὁ Χριστὸς δύο τῶν μαθητῶν, οἷον Διαθήκην αὐτοῦ Πα λαιὰν καὶ Νέαν, τὰς δύο Διαθήκας. Τίς ἡ ὄνος; Η πα λαιὰ πάντως καὶ μοιχαλίς Συναγωγή, ἡ εἰς τὰ βάρη τὸν βίον βεβαρημένη, ἐφ' ᾗ Χριστὸς μέχρι που κεκά θικε. Τίς ὁ πῶλος; Ἐγὼ ὁ νέος καὶ ἀγύμναστος τῶν ἐθνῶν λαός, ἐφ᾽ ἂν οὐδεὶς ἀνθρώπων ἐκάθισεν· οὐ να μος, οὐ φόβος, οὐκ ἄγγελος, οὐ προφήτης, οὐ Μωσής, οὐ Γραφή· ἀλλ' αὐτὸς ὁ Θεὸς Λόγος ὁ ἡμῖν τοῖς ἀλύ γοις συμφατνιάσας ἐν Βηθλεὲμ, ὅπως τῆς ἡμετέρας ἀλογίας ἐλευθερώσῃ, θεολόγους ὕστερον καταστήσας. Τίς δὲ ἡ λύσις τοῦ πώλου ; Πάντως ἡ ἀπὸ τῆς εἰδω- λολατρείας ελευθερία, καὶ ἡ τῶν εἰδωλικῶν αἱμάτων κατάλυσις, ἣν ἐσήμανε καὶ ἡ τῆς αἱμορροούσης γι ναικὸς ψαῦσις. Τίνες οἱ ἐπὶ τῇ λύσει τοῦ πώλου γογ γύσαντες, λέγοντες· Τί λύετε τὸν πωλον δεδεμέ Οἱ Ἰουδαῖοι [σί] καὶ δαίμονες. Τίς ἡ τῶν ἱμα- τίων τῶν παίδων ὑπόστρωσις ; τί τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώ που έκδυσις; Η τῆς Συναγωγῆς ἄσχημος γύμνωσις ὁμοῦ καὶ ἐρήμωσις. Τίνα τὰ θεολογοῦντα νήπια ; Σύμβολα πάντως τοῦ πιστοῦ λαοῦ τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ ἔγγονα. Τίνες αἱ τούτων μητέρες; Αἱ τοῦ βαπτίσματος κολυμβήθρας αἱ τοὺς πιστοὺς ἀναγεν νῶσαι. Τίνες αἱ τῶν μητέρων μαζοί; Αἱ δύο Διαθή και αἱ ἡμῶν διδάσκαλος ἀμφότεραι, ποτίζουσαι ἡμᾶς τὸ γάλα τὸ πνευματικὸν καὶ οὐράνιον. DUBIA AUT SPURIA. 50% inopiam ostentans ; non gladios, non arma, non ha- stas, sed summam præ se humilitatem habens; non armatos, non clypeos obductos auro, neque scula, galeam, aut lorican, sed mansuetudinem singula- rem, innocentiam summam, moderationem infini- tam, Dominus Christus Deus in Sion. Et commota ess, inquit, universa civitas, dicens: Quis est hic ? Turbæ autem dicebant: Hic est Christus filius Da- vid '. El ingressus in templum, qui vere ipse tem- plum erat, eoque sacratior, ipsos quoque de templo aefarios, ac scelestos, et perditos sacerdotes edu- xit. At pueri sacratissime, ac divinissime, stantes in templo, vociferabantur: Hosanna Deo templi, Christo Jesu: Hosanna filio David, qui pacem in cœlo largitur, et in excelsis gloriam. O beatam Ecclesiarum exspectationen ! o beatam Christiano- rum spem, qui principi pacis ac moderatori cre- dunt, et pacis opes possident! homines angelorum municipes facti sunt: suprema cum infimis Christus invicem permiscuit; cum incorporeis luteos copu- lavil. Gaudete in Christo, gaudele; dicam iterum : Gaudete. Gaude admodum, filia Sion, nova Hieru- salem, Dei Ecclesia; intuere arcana solemnis istius mysteria; supra omnia quæ videntur excurre, ut quæ externis ac sensibilibus signis administrantur, sublimiori quodam sensu intelligentiaque cogno- scas. Cujus rei causa videlicet Jesus, qui nunquam nisi pedibus iter facere consueverat, hoe duntaxat tem- pore tergo pecudis insedit, sublatus ipse, et suam sibi in crucem sublationem signifcans? Quæ sit ad- C versa villa? Nimirum animus mundo contrarius atque oppositus, quem homo e regione paradisi col- locatus obtinuit. Ad quem insuper duos ex discipu- lis suis Dominus allegat, hoc est utrumque Testa- mentum, Vetus ac Novum. Quæ sit item asina Nempe ? vetus et adultera Synagoga; quæ gravissimis one- ribus oppressa vitam trabebat, cujus tergo aliquan- diu Christus insedit. Quis sit præterea pullus? Is enim ego sum, junior et rudis gentium populus, cui nullus hominum insedit, hoc est, non lex, nou timor, non augelus, non propheta, non Moyses, non Scriptura, sed Deus ipse Verbum, quod cum homini- bus nobis in eodem præsepi Bethlehemi jacuit, uti nos ab rationis experte nostra stupiditate liberaret, ac deinceps divinarum reruîn peritos efficeret. Tum quæ sit pulli solutio? Quam non dubium est illam esse ab idolorum cultu liberationem, et immolatitii cruoris modum ac finem; quem profluvio sangui- Dis laborantis feminæ tactio repræsentat. Ad hæc quinam illi sint, qui ob pulli solutionem ita sub- murmurantes obstrepunt : Cur solvitis pullum alli- gatum ? Sunt autem Judæi ac dæmones. Quæ sit insuper vestimentorum a pueris facta constratio? Quæ nimirum veteris hominis spoliationem et fuo- dam Synagogæ nudationem ac desolationem sigui- ficat. Qui sint tam alte de Deo loquentes pueri ? Qui quidem fidelem Ecclesiæ populum, hoc est Christi * Matth. xx1, sqq. * Luc. 14x, 31. vor; ་

Α αγόμενος, ἀλλὰ πτωχείαν ἐσχάτην ἐνδεικνύμενος· αὐ Β η ξίφη καὶ ὅπλα καὶ δόρατα, ἀλλὰ ταπείνωσιν ἄκραν φερόμενος· οὐχ ὁπλοφόρους, οὐκ ἀσπίδας χρυσοκολ λήτους καὶ θυρεοὺς καὶ κράνος καὶ θώρακα, ἀλλὰ πραότητα ἄκραν, καὶ ἀκακίαν ἄμετρον, και μετριό τητα τὴν ὑπὲρ μέτρον, ὁ Κύριος Χριστὸς, ὁ Θεὸς ἐν Σιών. Καὶ ἐσείσθη, φησί, πᾶσα ἡ πόλις λέγουσα, Τίς ἐστιν οὗτος; Οἱ δὲ ὄχλοι ἔλεγον, Οὗτός ἐστι Χριστός ὁ υἱὸς Δαβίδ. Καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸ ἱερὸν ὁ ὄντως ναὸς καὶ Θεὸς ὁ ἱερώτερος καὶ τοῦ ἱεροῦ, ἐξ- ήνεγκε καὶ τοὺς μιαροὺς ἱερεῖς τοὺς παρανόμους καὶ κακοτρόπους. Οἱ δὲ παῖδες ἱεροπρεπῶς ἡ θεοπρεπώς ἐν τῷ ἱερῷ τοῦ Θεοῦ ἑστῶτες, Ὡσαννὰ τῷ Θεῷ τοῦ ἱεροῦ Χριστῷ τῷ Ἰησοῦ ἀνέκραζον· Ωσαννὰ τῷ νἱῷ Δαβίδ, δωρουμένῳ εἰρήνην ἐν οὐρανῷ, καὶ δόξαν ἐν ὑψίστοις. Μακάριαι τῶν Ἐκκλησιῶν αἱ προσδοκίαι! Μακάρια, τῶν Χριστιανῶν αἱ ἐλπίδες! Τῷ εἰρηνάρχαια πιστεύοντες, ἢ τὴν εἰρήνην πλουτήσαντες ἄνθρωποι ἀγγέλων συμπολίται γεγόνασι· τὰ ἄνω καὶ κάτω άνα- μιξ Χριστὸς πεποίηκε· τοῖς ἀσωμάτοις τοὺς χοἶκοὺς ἤνωσε. Χαίρετε ἐν Χριστῷ· πάλιν ἐρῶ, Χαίρετε. Χαίρε σφόδρα, θύγατερ Σιών, η νέα Ιερουσαλήμ, ή τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας σκόπησον τὰ τῆς ἑορτῆς σου μυστικώτερα· δράμα τῶν ὁρωμένων υψηλότερον, ἵνα γνῶς ἀναγωγικῶς καὶ τὰ αἰσθητῶς τελούμενα. Τίνος χάριν ὁ πάντη πεζοπόρος Ἰησοῦς νῦν καὶ μόνον ἐπὶ ζώου ἐκάθισεν, αὐτὸς ὑψούμενος, καὶ τὴν ἐν σταυρῷ ὕψωσιν ἑαυτῷ αἰνιττόμενος; Τίς ἡ κατ έναντι κώμη; Πάντως ἡ ἀντίθετος καὶ ἐναντία τῷ κόσμῳ γνώμη, ἣν ἐκτήσατο ὁ κατέναντι τοῦ παρα δείσου ἐξοικισθεὶς ἄνθρωπος, πρὸς ἦν ἀπέστειλεν ὁ Χριστὸς δύο τῶν μαθητῶν, οἷον Διαθήκην αὐτοῦ Πα λαιὰν καὶ Νέαν, τὰς δύο Διαθήκας. Τίς ἡ ὄνος; Η πα λαιὰ πάντως καὶ μοιχαλίς Συναγωγή, ἡ εἰς τὰ βάρη τὸν βίον βεβαρημένη, ἐφ' ᾗ Χριστὸς μέχρι που κεκά θικε. Τίς ὁ πῶλος; Ἐγὼ ὁ νέος καὶ ἀγύμναστος τῶν ἐθνῶν λαός, ἐφ᾽ ἂν οὐδεὶς ἀνθρώπων ἐκάθισεν· οὐ να μος, οὐ φόβος, οὐκ ἄγγελος, οὐ προφήτης, οὐ Μωσής, οὐ Γραφή· ἀλλ' αὐτὸς ὁ Θεὸς Λόγος ὁ ἡμῖν τοῖς ἀλύ γοις συμφατνιάσας ἐν Βηθλεὲμ, ὅπως τῆς ἡμετέρας ἀλογίας ἐλευθερώσῃ, θεολόγους ὕστερον καταστήσας. Τίς δὲ ἡ λύσις τοῦ πώλου ; Πάντως ἡ ἀπὸ τῆς εἰδω- λολατρείας ελευθερία, καὶ ἡ τῶν εἰδωλικῶν αἱμάτων κατάλυσις, ἣν ἐσήμανε καὶ ἡ τῆς αἱμορροούσης γι ναικὸς ψαῦσις. Τίνες οἱ ἐπὶ τῇ λύσει τοῦ πώλου γογ γύσαντες, λέγοντες· Τί λύετε τὸν πωλον δεδεμέ Οἱ Ἰουδαῖοι [σί] καὶ δαίμονες. Τίς ἡ τῶν ἱμα- τίων τῶν παίδων ὑπόστρωσις ; τί τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώ που έκδυσις; Η τῆς Συναγωγῆς ἄσχημος γύμνωσις ὁμοῦ καὶ ἐρήμωσις. Τίνα τὰ θεολογοῦντα νήπια ; Σύμβολα πάντως τοῦ πιστοῦ λαοῦ τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ ἔγγονα. Τίνες αἱ τούτων μητέρες; Αἱ τοῦ βαπτίσματος κολυμβήθρας αἱ τοὺς πιστοὺς ἀναγεν νῶσαι. Τίνες αἱ τῶν μητέρων μαζοί; Αἱ δύο Διαθή και αἱ ἡμῶν διδάσκαλος ἀμφότεραι, ποτίζουσαι ἡμᾶς τὸ γάλα τὸ πνευματικὸν καὶ οὐράνιον. DUBIA AUT SPURIA. 50% inopiam ostentans ; non gladios, non arma, non ha- stas, sed summam præ se humilitatem habens; non armatos, non clypeos obductos auro, neque scula, galeam, aut lorican, sed mansuetudinem singula- rem, innocentiam summam, moderationem infini- tam, Dominus Christus Deus in Sion. Et commota ess, inquit, universa civitas, dicens: Quis est hic ? Turbæ autem dicebant: Hic est Christus filius Da- vid '. El ingressus in templum, qui vere ipse tem- plum erat, eoque sacratior, ipsos quoque de templo aefarios, ac scelestos, et perditos sacerdotes edu- xit. At pueri sacratissime, ac divinissime, stantes in templo, vociferabantur: Hosanna Deo templi, Christo Jesu: Hosanna filio David, qui pacem in cœlo largitur, et in excelsis gloriam. O beatam Ecclesiarum exspectationen ! o beatam Christiano- rum spem, qui principi pacis ac moderatori cre- dunt, et pacis opes possident! homines angelorum municipes facti sunt: suprema cum infimis Christus invicem permiscuit; cum incorporeis luteos copu- lavil. Gaudete in Christo, gaudele; dicam iterum : Gaudete. Gaude admodum, filia Sion, nova Hieru- salem, Dei Ecclesia; intuere arcana solemnis istius mysteria; supra omnia quæ videntur excurre, ut quæ externis ac sensibilibus signis administrantur, sublimiori quodam sensu intelligentiaque cogno- scas. Cujus rei causa videlicet Jesus, qui nunquam nisi pedibus iter facere consueverat, hoe duntaxat tem- pore tergo pecudis insedit, sublatus ipse, et suam sibi in crucem sublationem signifcans? Quæ sit ad- C versa villa? Nimirum animus mundo contrarius atque oppositus, quem homo e regione paradisi col- locatus obtinuit. Ad quem insuper duos ex discipu- lis suis Dominus allegat, hoc est utrumque Testa- mentum, Vetus ac Novum. Quæ sit item asina Nempe ? vetus et adultera Synagoga; quæ gravissimis one- ribus oppressa vitam trabebat, cujus tergo aliquan- diu Christus insedit. Quis sit præterea pullus? Is enim ego sum, junior et rudis gentium populus, cui nullus hominum insedit, hoc est, non lex, nou timor, non augelus, non propheta, non Moyses, non Scriptura, sed Deus ipse Verbum, quod cum homini- bus nobis in eodem præsepi Bethlehemi jacuit, uti nos ab rationis experte nostra stupiditate liberaret, ac deinceps divinarum reruîn peritos efficeret. Tum quæ sit pulli solutio? Quam non dubium est illam esse ab idolorum cultu liberationem, et immolatitii cruoris modum ac finem; quem profluvio sangui- Dis laborantis feminæ tactio repræsentat. Ad hæc quinam illi sint, qui ob pulli solutionem ita sub- murmurantes obstrepunt : Cur solvitis pullum alli- gatum ? Sunt autem Judæi ac dæmones. Quæ sit insuper vestimentorum a pueris facta constratio? Quæ nimirum veteris hominis spoliationem et fuo- dam Synagogæ nudationem ac desolationem sigui- ficat. Qui sint tam alte de Deo loquentes pueri ? Qui quidem fidelem Ecclesiæ populum, hoc est Christi * Matth. xx1, sqq. * Luc. 14x, 31. vor; ་

Τίς ἡ ἐκ τοῦ ὄρους τῶν Ἐλαιῶν Χριστοῦ κατάβα- τις, ἀλλ' ἡ πάντως ἡ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ Θεοῦ Λόγου πρὸς ἡμᾶς συγκατάβασις; Τίνες τῶν ἐλαιῶν οἱ κλά κ οι ; αἱ τῶν ἐλεημόνων ψυχαί. Τίς ἡ ὁδὸς, ἐν ᾗ καλῶς υποστρωννύουσι τὰς τῶν ἀρετῶν πράξεις, ἀπεκδυό- μενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον; Τί τῶν φοινίκων τὰ βάτα; αἱ καθαραὶ τῶν δικαίων καρδίαι, αἱ ὡς φοίνι κες ἀνθοῦσαι, καὶ ὡς αἱ κέδροι τοῦ Λιβάνου πλη- θυνόμεναι, αἱ πεφυτευμέναι ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου, καὶ ἐξανθοῦσαι, αἱ ἄνω ὀρθῶς πρὸς τὸν ἀληθῆ φοίνικα βλέπουσαι, πάντως δηλοῦσαι καὶ τὴν νίκην τοῦ τυ ράννου καὶ τοῦ ᾅδου, αὐτοὶ ἐλευθερωθέντες τῆς ἐκείν νων τυραννίδος τῇ τοῦ Χριστοῦ νικητοῦ δυνάμει. Τίνες οι προάγοντες ; Προφῆται οἱ δίκαιοι. Τίνες οἱ ἀκολου θοῦντες ; ἀπόστολοι, καὶ ἡμεῖς οἱ ἐξ ἐθνῶν μετὰ τού- των πιστεύσαντες. Ἡ δὲ πόλις, ἡ ἄνω Ἱερουσαλήμ. τὸ δὲ ἱερὸν, ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἐξ ἧς Χριστὸς Ἰουδαίους ὡς ἀναξίους ἐξήγαγεν. Οὕτω τὰ τῆς ἑορτῆς σου νόησον· οὕτω τὸ τοῦ Δεσπότου μυστήριον φύλα ξον. Πάντως δὲ καὶ τὰ τῆς ἑορτῆς σου Συνδρά μωμεν μετὰ ἀγγέλων χορεύοντες, μετὰ τοῦ ὄχλου κροτούντων (77), μετὰ τοῦ πώλου σκιρτώντες, μετὰ μητέρων θαυμάζοντες, μετ' ἀποστόλων κηρύττοντες, καὶ Χριστῷ ὑπαντοῦντες τὴν Ἱερουσαλὴμ ἐπιβαί γοντι, αἰνοῦντες, εὐλογοῦντες, Ὡσαννὰ λέγοντες. Εὐ- λογημένος ὁ ἐλθὼν, καὶ πάλιν ἐρχόμενος ἐν ὀνό- ματι Κυρίου κρῖναι τὸν κόσμον αὐτοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα τῷ (78) Πατρὶ, καὶ τῷ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. HOMILIA VII. IN SANCTAM CHRISTI RESURRECTIONEM. sobolem, adumbrarunt. Quæ sint illorum matres? Non aliæ videlicet, quam baptismi fontes, quibus fideles iterato gignuntur. Quænam porro sint matram ubera? Nempe. Testamenta duo, quos totidem magistros habemus: quæ lac nobis spiritale ac cœleste propinant. Quid sibi velit Christi ex Oliveti colle descen- sus, qui nibil aliud est, quam divini de colo Verbi sese ad nos accommodantis illapsus? Quid, sibi velint oleagini rami? hi sunt misericordium animæ. Quæ via sit in qua profectas a virtutibus actiones præclare consternunt, et veterem homi- nem exuunt? Quid illi palmarum rami sint? Nimi- rum sincera justorum corda, quæ palmarum more florescunt, et ut cedri Libani multiplicantur, plan- tata in domo Domini, ac germinantes; quæque sursum erectæ veram ad palmam respiciunt. Ex- dem porro reportatam de tyranno et inferis victo- riam significant: qua in libertatem asserti sunt, et victoris Christi potentia illorum tyrannide per- functi. Quinam demum sint illi, qui præcedunt? Sunt ii vero prophetae omnes, ac justi. Quinam subsequentes ? Apostoli nimirum ; adeoque nos ipsi, qui cum illis e gentilium numero credidimus. Jam civitas ipsa cœlestis est Hierusalem; templum, cœleste regnum, a quo Christus Judæos, velut indignos, exterminavit. Ad hunc modum festum illud tuum contemplator. Ita Dominicum illud my. sterium servato. Prorsus enim et quæ ad festuin illud tuum Accurramus cum angelis choros duceules, cumn turba plaudentes, cum pullo sul- silientes, cum matribus admirantes, cum aposto lis prædicantes, obviam Christo procedentes, dum is ffierosolymam ingreditur; laudantes, benedicen- tes, Hosauna dicentes: Benedictus qui venit, et iterunɔ veniet in nomine Domini, judicare mundum suum. Ipsi gloria cum Patre, et Spiritu sancto in secula. Amen. ... .... VII. Sancti Epiphanii episcopi Constantiæ Cypri oratio in sanctam Christi resurrectionem (79). Nunc mortuorum luctus exsulavit, et resurrectio- C perfidorum ausus; suspenderunt eum, qui totam nis lumen affulsit, in quo summa Dei in nos de- monstratur charitas. Nam mortem quam debebat homo, eam moriens destruxit Christus, redemptio nis pretium dans pro anima, ac corpus pro cor- pore, totumque hominem pro homine, ac pro morte mortem. Et quis unquam justus mortuus est pro injusto? Quis pater pro filio? et quis pro patre filius morti se obtulit? quod quidem pro nobis fecit Dominus non modo sua nos manu formans in Adam, sed etiam in sua nos passione regenerans per spiritum. Impiusque Judæorum populus suum ipsius interfecit benefactorem, pro bonis ei mala rependens, ac pro gaudio tribulationem, et pro vita mortem. Qui enim illorum resuscitavit mortuos, et curavit turbas, illuminavitque cæcos, bunc occide- runt suspendentes in ligno. Videte nunc, homines, videte, inquam, cunctæ gcules, novos inauditosque D . suspendit terram; ligno affixerunt illum, qui soli- davit mundum; et mensi sunt eum qui metitur cœ- 1o6, ligaruntque illum qui solvit peccatores, et in siti potarunt aceto illum, qui pro potu præbet justi-- tiam, et in escam dederunt fel ei, qui fovet justi- tiam, contaminaruntque manus ac pedes ejus, qui manus ipsorum sanavit, coegerunt oculos claudere illum, qui visum ipsis aperuit, sepelieruntque il lum, qui mortuos ad vitam revocavit. O mysterium novum et miraculum stupendum! judicatus est jn- dex et ligatus, qui solvit vinctos, adactusque in crucem est, qui firmavit terram, et suspensus est, qui universum suspendit mundum. Mensuratus est, qui metitur coelos, pastusque est felle, qui pavit vitam; mortuus est qui cuncta produxit viva, se pultusque est qui mortuis vitam reddidit. Domino namque suspenso in ligno, monumenta disrupta bant. (77) F. κροτοῦντες. (78) Deest σύν. (79) Gerardo Vossio interprete; Græca non exsta-