Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 62:745Εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν νηστειῶν, καὶ περὶ νηστείας. Τὸ πνευματικὸν ἡμῖν σήμερον, ἀγαπητοὶ, τῆς νη-στείας ἔλαμψεν ἔαρ, καὶ οἱ τῆς ἐγκρατείας λειμῶνες τοῖς ἐμπόροις τῆς εὐσεβείας ἠνεῴχθησαν· οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας ναῦται πρὸς τὴν οὐράνιον ἡμᾶς ἐμπορίαν καλοῦσι, καὶ τὸν πλοῦν τῆς δικαιοσύνης ἡμῖν εὐτρεπί-ζουσι, τὰς προφητικὰς ἡμῖν ἀναπετάζοντες διφθέρας, καὶ τοὺς οἴακας τοῦ νόμου μεταχειρίζονται· τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸν ἱστὸν ἐξαρτῶσι, καὶ τὴν ἄγκυραν τῆς πί-στεως περισφίγγουσι· τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὴν ὁλ-κάδα ταύτην μηνύει, καὶ ὁ τοῦ παντὸς ποιητὴς αὐτὴν πε-ριέπει. Δεῦτε τοίνυν καὶ ἡμεῖς σήμερον, ἀγαπητοὶ, τῆς νηστείας τὴν ἁγνείαν πρὸ τῶν θυρῶν ἑστῶσαν χαί-ροντες ὑποδεξώμεθα, καὶ τοῖς κατὰ ψυχὴν ἀσπασμοῖς βοήσωμεν πρὸς αὐτήν· Δεῦρο, ὦ μῆτερ τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἀρετῶν, τῆς ἐπουρανίου πλήρωσον ἡμᾶς εὐ-ωδίας, ἄνοιξον ἡμῖν τῆς εὐαγγελικῆς διαγωγῆς τὸν πα-ράδεισον, ἀπολαύσωμεν τῶν πνευματικῶν καρπῶν τῆς ἐγκρατείας, ἅγνισον ἡμᾶς τῷ διαδήματι τῆς σω-φροσύνης, βίον ἀθόλωτον ἡμῖν ἐπιχορήγησον, τὰ ἐκ τῆς τρυφῆς τῶν ψυχῶν θεράπευσον τραύματα, τὰ ἐκ τῆς οἰνοφλυγίας κατάσβεσον ὑπεκκαύματα, τοὺς ἐκ τῆς
715 SPURIA. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν νηστειῶν, καὶ περὶ νηστείας. Τὸ πνευματικὸν ἡμῖν σήμερον, ἀγαπητοί, τῆς νη στείας ἔλαμψεν έαρ, καὶ οἱ τῆς ἐγκρατείας λειμώνες τοῖς ἐμπόροις τῆς εὐσεβείας Ανεώχθησαν· οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας ναῦται πρὸς τὴν οὐράνιον ἡμᾶς ἐμπορίαν καλοῦσι, καὶ τὸν πλοῦν τῆς δικαιοσύνης ἡμῖν εὐτρεπί- ζουσι, τὰς προφητικὰς ἡμῖν ἀναπετάζοντες διφθέρας, καὶ τοὺς οἴακας του νόμου μεταχειρίζονται· τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸν ἱστὸν ἐξαρτῶσι, καὶ τὴν ἄγκυραν τῆς πιο στεως [818] περισφίγγουσι· τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὴν ὁλο κάδα ταύτην μηνύει, καὶ ὁ τοῦ παντὸς ποιητὴς αὐτὴν περ ριέπει. Δεῦτε τοίνυν καὶ ἡμεῖς σήμερον, ἀγαπητοί, τῆς νηστείας τὴν ἁγνείαν πρὸ τῶν θυρῶν ἑστῶσαν χαί ροντες ὑποδεξώμεθα, καὶ τοῖς κατὰ ψυχὴν ἀσπασμοῖς βοήσωμεν πρὸς αὐτήν. Δεῦρο, ὦ μῆτερ τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἀρετῶν, τῆς ἐπουρανίου πλήρωσον ἡμᾶς εὐ- ωδίας, ἄνοιξον ἡμῖν τῆς εὐαγγελικῆς διαγωγῆς τὸν παρ ράδεισον, ἀπολαύσωμεν τῶν πνευματικῶν καρπῶν τῆς ἐγκρατείας, ἄγνισον ἡμᾶς τῷ διαδήματι τῆς σω φροσύνης, βίον ἀθόλωτον ἡμῖν ἐπιχορήγησον, τὰ ἐκ τῆς τρυφῆς τῶν ψυχῶν θεράπευσον τραύματα, τὰ ἐκ τῆς οἰνοφλυγίας κατάσβεσον ὑπεκκαύματα, τοὺς ἐκ τῆς ἀθυμίας πυρέττοντας νοσηρούς λογισμούς· ἀπόκλει τον τα θέατρα τοῦ διαβόλου, ἄνελς τὴν λύσσαν, τὸ τῆς ἀπανθρωπίας θηροτρόφον συμπόδισον ἐργαστή ριον, ἐπιτίμησον ἀνέμοις τῶν πονηρῶν πνευμάτων, μεταρρύθμισον εἰς τὴν τῶν ἀσωμάτων διαγωγὴν τοὺς νηστεύοντας, δείξον αἰδέσιμον πολιὰν πρεσβύτου, τῷ τῆς ἐγκρατείας ἔλκυσον ἀρότρῳ, φαίδρυνον ἄνδρας ἐν ἀσωτία διημερεύοντας, κόσμησον γύναια τὸ τῆς σε μνότητος στάδιον διερχόμενα, την νεότητα πρὸς τὸν ἀγ- γελικόν μεταρρύθμισον βίον· ἀναπνεύσωσι των ματαίων πόνων οἱ κεκμηκότες ταῖς ἁμαρτίαις, τὸν τοῦ παντὸς ἔτους τῇ Τεσσαρακοστῇ τῶν ἡμερῶν τῆς νηστείας ἀπορ ρίψωνται ρύπον· σὺ γὰρ πληροῖς οὐ μόνον τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἤδη τὸν παράδεισον. Νῦν γὰρ αἱ ὑπερκόσμιοι δυνάμεις ἀγάλλονται, τὰ τῶν ἀγγέλων τάγματα πνευματικῶς πανηγυρίζει· Θρόνοι, Κυριότη- τες, Αρχαὶ καὶ Ἐξουσίαι τῇ τῶν ἀνθρώπων εὐφραίνον ται σωτηρία· μόνος ὁ ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐκπεσὼν διά- βολος ἐπιστυγνάζων λέγει· Ποῦ μοι νῦν ἡ κατὰ τῶν ἐξ ἀδδηφαγίας εκτραχηλισθέντων μεγαλαυχία; ποῦ μοι τὰ διὰ τῆς βρώσεως κατὰ τῶν ἀνθρώπων ψυχο- φθόρον μηχάνημα; ποῦ μοι νῦν ἡ λιγνὴ τοῦ ξύλου γεῦσις, δι' ἧς τὸν Ἀδὰμ μετὰ τῆς Εὔας ἀπατήσας ἐγύμνωσα ; Οἴχεται νῦν μοι τὰ τῆς πονηρίας μηχανή- ματα τῆς νηστείας φανείσης. Πόθεν ἡ λεγομένη μοι νηστεία κατεφάνη; τίς ταύτην νῦν κατ᾿ ἐμοῦ ἐστρά- τευσεν; Οὐκέτι Αδάμ μετὰ τῆς Εὔας απατηθεὶς Θεοῦ γυμνοῦται, οὐκέτι συμβουλῇ πείθεται ψυχοφθόρῳ, οὐκέτι λαιμαργεῖ, οὐκέτι τῷ τῆς γαστριμαργίας συν έχεται βρόχω. Πάλιν διὰ νηστείας Αδάμ εἰς παρά- δεισον, πάλιν μεγαλαυχεί, πάλιν τῇ θείᾳ εἰκόνι ενω αβρύνεται, πάλιν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον επανάγεται κάλλος· καὶ τὸ δὴ τούτου δεινότερον, ὅτι παράδεισον διὰ παραβάσεως ἀπολέσας, τῷ τῆς νηστείας άρματι εἰς οὐρανοὺς ἀνεπήδησεν. Ἐγὼ τῶν ἐκεῖθεν ἐῤῥίφην, καὶ ὁ ἀπεῤῥιμμένος πάλιν ταῖς οὐρανίαις ἐποχεῖται δυνάμεσι. Γέλως γέγονα ὑπὸ ἀνθρώπων ἡττώμενος, ὑπὸ νηστευτῶν καταβαλλόμενος, ὑπὸ φύσεως ἀνθρωπίνης ἐλαυνόμενος. ᾿Αλλὰ τούτας μὲν ὁ πονηρὸς τὰς ἑαυτοῦ ἀποτυχίας θρην ωδείτω βαλλόμενος· ἡμεῖς δὲ ἀπὸ τῆς ἀποστολικῆς φαρέτρας εὔστοχον ἐπὶ τοῦ παρόντος ἁρπάσαντες βέλος, αὐτῷ τῆς πλεονεξίας τὰς ἡδονὰς κατατρώσωμεν, μετὰ Παύλου τὰ τοῦ Παύλου βοῶντες· Οὐδὲν εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον· δῆλον ὅτι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνά- μεθα. Αλλ' εἴθε ἡμῶν ἡ εἴσοδος μιμεῖται τὴν ἔξοδον εἴθε γυμνός τις ἀπῄει καὶ τιμωρίας ἐλεύθερος· είθε πένης τὴν φύσιν, καὶ τὴν ψυχὴν ἀκατάκριτος· εἴθε πτω χὸς καὶ ἀνέγκλητος, είθε άπορος καὶ ἀνώδυνος. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ πάνυ δεινὸν, ἐνταῦθα καταλιμπάνων τις 2 συν ήγαγε, τὴν ἐξ ἐκείνων ἁμαρτίαν βαστάζων ἀπέρχεται καὶ τοῦ μὲν κέρδους εστέρηται, τῆς δὲ δι' αὐτὰ κατα δίκης οὐκ ἠλλοτρίωται· ἀλλ᾽ ἕτερος μὲν τῶν ἐκείνου διαδέχεται τὴν ἀπόλαυσιν, ἐκεῖνος δὲ μόνος τὴν κόλασιν ὑπομένει· καὶ ὁ μὴ κτησάμενος, ἔχων τρυφᾷ, ὁ κτησά- μενος δὲ οὐδὲν ἔχων βασανίζεται, ἓν μόνον, τὸ δοῦναι δίκην ἀπὸ τοῦ πλουτῆσαι κερδάνας. Ανάνηψον τῆς βιωσ • 746 λο τικῆς θαλάσσης, ὦ ἄνθρωπε, καὶ μέρισον τὸν πλοῦτον ἑκὼν πτωχοῖς· μὴ τοῦτον καταλείψῃς ἐχθροῖς· πρόλαβε τῶν εἰς σὲ κεχηνότων τὰ στόματα· μὴ γένῃ θήρα των τὰς ἀλλοτρίας ανιχνευόντων οὐσίας. Τέκνων ὑπάρχεις πατήρ ; τούτων τὴν ψυχὴν ἀδελφὴν καταριθμησον, μέσ ρος καὶ αὐτῇ τῆς οὐσίας ἀφόρισον. Φιλόπαις εἶ ; γενοῦ καὶ φιλόθεος, δι᾿ οὗ τὸ φιλόπαις ἐκτήσω. Αλλ' ἀπαιδίαν ἐνόσησας; μὴ ἐμπέσῃς εἰς υἱοὺς οὓς ἡ φύσις οὐ δέδωκε [819] σοι · σαυτόν εὖ ποιῶν κληρονόμησαν· μὴ γυμνός ἐλεημοσύνης ὀφθῇς τῷ Κριτῇ· φεύγε τὴν ἀπειλουμένην πυράν· πρὸς τὴν κοινὴν τοῦ γένους ἔξοδον εὐτρεπίσθητι· ἐκείνην σου τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ζωῆς περισκό πήσον. Όταν σου τὴν ψυχὴν οι παριόντες ἄγγελοι αθρόον ἐφιστῶνται λαβεῖν, τί δράσεις ὑπὸ τοῦ κλέπτου θανάτου Ελκόμενος ; ὅταν μέλλης ἀθυμεῖν ἐκ τοῦ συνέχοντός σε κινδύνου, ὅταν ἀμυδρόν, ὅταν ἄσημα φθέγγῃ ὅταν άδρα- νὲς καὶ πυκνὸν πνῇς, ὅταν ἔνδοθεν ἐπικέηται φλόξ κατα αγωνιζομένη τῆς ψυχῆς, ὅτε σύμμαχος οὐδεὶς παρ ίσταται τοῦ δεινοῦ κατεπείγοντος, ὅτε ἀδελφὸς οὐ λυτρού ται, λυτρώσεται ἄνθρωπος ; ὅτε χρήματα απορρέει, ὅτι εἰς τὸ φρικτὸν ἐκεῖνο ἡ ψυχὴ συνελαύνεται δικαστήριον, ὅτε τῶν σαυτοῦ κύριος οὐκέτι γενήσῃ, ὅταν μεταμελη θῇς ἐφ᾽ οἷς ἔπραξας, τῆς μεταμελείας χώραν οὐκ ἐχου σης λοιπόν, ὅτε κλείεται τῆς μετανοίας ή θύρα, καὶ τοῦ παραδείσου ή είσοδος ἀποτειχίζεται, ὅταν στενάξῃς μὲν ἐκ καρδίας βάθους, τὸν δὲ ἐξαιρούμενον οὐχ ευρήσης, ἄρα οὐ πρὸς τοιαύτας κατὰ σαυτὸν ἀπαντήσῃς τῷ κα γισμῷ ἀπορίας ; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ πικρὸν στενάξεις κατὰ ψυχὴν καὶ ἐρεῖς ἄφωνος, Οίμοι, οίμοι ὁ τάλας ἐγώ · ὠθοῦμαι πρὸς ἔξοδον ὁ ταλαίπωρος, έλκομαι προς βίαν καταλῦσαι τὸν βίον, ἄγομαι δέσμιος ὅθεν υποστρέφειν οὐκ ἔστι. Λοιπὸν οὐ βοηθοῦσιν οἰκέται, οὐ παραφαίνον ται φίλοι, οι κόλακες ἀνεχώρησαν, οἱ δορυφόροι οὐ παρ- ίστανται · οὐ συμπράττει μοι ζώνη, οὐ συμβάλλεται μοι χρυσὸς, οὐκ ἐξαιρεῖται με στρατός, οὐ λυτροῦται με χρήματα, περιφανεῖς οὐ διασώζουσιν· οἴκους μάτην ᾠκοδόμουν, ἐδαπάνησα ἀκαίρως τοσαῦτα χρήματα, ἐσώ ρευσα τάλαντα. Ἐμοὶ τὰ τῆς δόξης ἐκπίπτει· οὐκέτι κελεύω, καὶ παρίστανται παῖδες· οὐ προστάττω, καὶ κυκλοί με στρατός· οὐκ ἐπιτάττω, καὶ πόλεις πᾶσαι τὸ κελευσθὲν ἐκπληροῦσι. Τί δράσω ὁ δείλαιος ἐγώ; τί πράξω τῶν ἀνενδότων ἐπικειμένων; Δυσωπήσω, ικε- τεύσω πάλιν τὸν ἕλκοντα θάνατον, εἰ καὶ γνώμην ἐλέου οὐκ ἔχει. Ἐξαιτῶ σε, ὦ θάνατε, ὀλίγον μοι καιρὸν ζωῆς φιλοτίμησαι. Οὐ φοβῇ βασιλικόν ἀξίωμα ; οὐκ εἶδες μου πρὸ τῶν θυρῶν ηὐτρεπισμένον ἔχημα; αἰδέσθητε παρακαλοῦσαν εὐγένειαν, εντράπηθι πολιὰν δυσωπού- σαν, φεῖσαι δακρυούσης νεότητος. Οὐκ ἀφέσεως, ὦ θά- νατε, ὁλοτελοῦς, ἀλλ' ὑπερθέσεως χρήζω μικρᾶς. Ετε μου περιλέλοιπα τὸν οἶκον ἀτέλεστον, ἔτι μερίσαι κλη ρονόμοις ὡς ὤφειλον, τὸν κλῆρον οὐκ ἔφθασα. Λήθη με μέχρι τοῦ παρόντος μὴ νήψαι πεποίηκε, βιωτικαῖς φρον τίσιν ἀπασχολούμενον· τὸν νοῦν εἰασά μου τὸ καιριώ τερον ἀπρονόητον. "Αφνω πρὸς δίκην ἕλκεις με· ποίοις εἰσαγόμενος χρήσομαι ρήμασι ; ποίαν καλέσω συνεργὸν εὐπραξίαν ; ποιόν μοι συνηγορήσει κρινομένῳ κατόρθω μα ; τί πράξας ἀπολογήσομαι τῷ Κριτῇ; τί εἴπω, ἢ τί φθέγξωμαι, κάτω νεύειν ὑπὸ τοῦ βάρους τῶν πταισμά των αναγκαζόμενος ; Μακροθύμησον ἐπ' ἐμοὶ μικρόν, παρακαλώ. Που με ἀνέτοιμον ἔλκεις; τί με γυμνὸν τῷ Κριτῇ παραστῆσαι σπουδάζεις ; ἔασον, παρακαλώ, είπω τι λογίσομαι τὸ πλημμέλημα, εξομολογήσεως ἀφήσω φωνὴν, θρηνήσω μικρόν, στενάξω βραχύ, δακρύσω πρὸς ὀλίγον, ἀσπάσομαι φίλους, περιπτύξομαι γαμετήν κἂν ἑνὶ περιβολαίῳ μετανοίας σκεπάσω μου τὴν ψυχήν. Μισθώσομαι δικολόγους ἐντεῦθεν τους πένητας, περι- νοήσω μου τοῖς τραύμασι πρὸ τῆς ἐξόδου τὴν ἴασιν, ἣν ἔχω περιουσίαν πᾶσαν ὑπὲρ ὀλίγης ὑπερθέσεως δίδωμι. Καὶ τούτων, ὦ ἄνθρωπε, λέγων σοφώτερα, του παρ εστῶτος θανάτου οὐ κωλύσεις την βίαν. Θάνατος γὰρ ἀχο- λάκευτος δήμιος, θάνατος ἀνυπόκριτον διάταγμα, θάνα τος ἐκβιβαστής τοῦ γένους ἀπροσωπόληπτος, θάνατος φονεὺς ἀνυπόκριτος, θάνατος οδοιπόρος της φύσεως, θά νατος ἀμηνυτὶ πρὸς βασιλεῖς εἰσιὼν παρίσταται, θάνα της κλέπτης καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ τὴν ὁμοίαν τῆς κλοπῆς ἐργαζόμενος τέχνην, θάνατος ἁρπάζων, δικαιό τητος άρπαξ, θάνατος δικαίοις μόνοις περιπόθητον κτη
ἀθυμίας πυρέττοντας νοσηροὺς λογισμούς· ἀπόκλει-σον τὰ θέατρα τοῦ διαβόλου, ἄνελε τὴν λύσσαν, τὸ τῆς ἀπανθρωπίας θηροτρόφον συμπόδισον ἐργαστή-ριον, ἐπιτίμησον ἀνέμοις τῶν πονηρῶν πνευμάτων, μεταῤῥύθμισον εἰς τὴν τῶν ἀσωμάτων διαγωγὴν τοὺς νηστεύοντας, δεῖξον αἰδέσιμον πολιὰν πρεσβύτου, τῷ τῆς ἐγκρατείας ἕλκυσον ἀρότρῳ, φαίδρυνον ἄνδρας ἐν ἀσωτίᾳ διημερεύοντας, κόσμησον γύναια τὸ τῆς σε-μνότητος στάδιον διερχόμενα, τὴν νεότητα πρὸς τὸν ἀγ-γελικὸν μεταῤῥύθμισον βίον· ἀναπνεύσωσι τῶν ματαίων πόνων οἱ κεκμηκότες ταῖς ἁμαρτίαις, τὸν τοῦ παντὸς ἔτους τῇ Τεσσαρακοστῇ τῶν ἡμερῶν τῆς νηστείας ἀποῤ-ῥίψωνται ῥύπον· σὺ γὰρ πληροῖς οὐ μόνον τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἤδη τὸν παράδεισον. Νῦν γὰρ αἱ ὑπερκόσμιοι δυνάμεις ἀγάλλονται, τὰ τῶν ἀγγέλων τάγματα πνευματικῶς πανηγυρίζει· Θρόνοι, Κυριότη-τες, Ἀρχαὶ καὶ Ἐξουσίαι τῇ τῶν ἀνθρώπων εὐφραίνον-ται σωτηρίᾳ· μόνος ὁ ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐκπεσὼν διά-βολος ἐπιστυγνάζων λέγει· Ποῦ μοι νῦν ἡ κατὰ τῶν ἐξ ἀδδηφαγίας ἐκτραχηλισθέντων μεγαλαυχία; ποῦ μοι τὸ διὰ τῆς βρώσεως κατὰ τῶν ἀνθρώπων ψυχο-φθόρον μηχάνημα; ποῦ μοι νῦν ἡ λιχνὴ τοῦ ξύλου γεῦσις, δι’ ἧς τὸν Ἀδὰμ μετὰ τῆς Εὔας ἀπατήσας ἐγύμνωσα; Οἴχεται νῦν μοι τὰ τῆς πονηρίας μηχανή-ματα τῆς νηστείας φανείσης. Πόθεν ἡ λεγομένη μοι νηστεία κατεφάνη; τίς ταύτην νῦν κατ’ ἐμοῦ ἐστρά-τευσεν; Οὐκέτι Ἀδὰμ μετὰ τῆς Εὔας ἀπατηθεὶς Θεοῦ γυμνοῦται, οὐκέτι συμβουλῇ πείθεται ψυχοφθόρῳ, οὐκέτι λαιμαργεῖ, οὐκέτι τῷ τῆς γαστριμαργίας συν-έχεται βρόχῳ. Πάλιν διὰ νηστείας Ἀδὰμ εἰς παρά-δεισον, πάλιν μεγαλαυχεῖ, πάλιν τῇ θείᾳ εἰκόνι ἐν-αβρύνεται, πάλιν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον ἐπανάγεται κάλλος· καὶ τὸ δὴ τούτου δεινότερον, ὅτι παράδεισον διὰ παραβάσεως ἀπολέσας, τῷ τῆς νηστείας ἅρματι εἰς οὐρανοὺς ἀνεπήδησεν. Ἐγὼ τῶν ἐκεῖθεν ἐῤῥίφην, καὶ ὁ ἀπεῤῥιμμένος πάλιν ταῖς οὐρανίαις ἐποχεῖται δυνάμεσι. Γέλως γέγονα ὑπὸ ἀνθρώπων ἡττώμενος, ὑπὸ νηστευτῶν καταβαλλόμενος, ὑπὸ φύσεως ἀνθρωπίνης ἐλαυνόμενος. Ἀλλὰ τούτας μὲν ὁ πονηρὸς τὰς ἑαυτοῦ ἀποτυχίας θρην-ῳδείτω βαλλόμενος· ἡμεῖς δὲ ἀπὸ τῆς ἀποστολικῆς φαρέτρας εὔστοχον ἐπὶ τοῦ παρόντος ἁρπάσαντες βέλος, αὐτῷ τῆς πλεονεξίας τὰς ἡδονὰς κατατρώσωμεν, μετὰ Παύλου τὰ τοῦ Παύλου βοῶντες· Οὐδὲν εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον· δῆλον ὅτι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνά-μεθα. Ἀλλ’ εἴθε ἡμῶν ἡ εἴσοδος μιμεῖται τὴν ἔξοδον· εἴθε γυμνός τις ἀπῄει καὶ τιμωρίας ἐλεύθερος· εἴθε πένης τὴν φύσιν, καὶ τὴν ψυχὴν ἀκατάκριτος· εἴθε πτω-χὸς καὶ ἀνέγκλητος, εἴθε ἄπορος καὶ ἀνώδυνος. Ἀλλὰ καὶ τὸ πάνυ δεινὸν, ἐνταῦθα καταλιμπάνων τις ἃ συν-ήγαγε, τὴν ἐξ ἐκείνων ἁμαρτίαν βαστάζων ἀπέρχεται· καὶ τοῦ μὲν κέρδους ἐστέρηται, τῆς δὲ δι’ αὐτὰ κατα-δίκης οὐκ ἠλλοτρίωται· ἀλλ’ ἕτερος μὲν τῶν ἐκείνου διαδέχεται τὴν ἀπόλαυσιν, ἐκεῖνος δὲ μόνος τὴν κόλασιν ὑπομένει· καὶ ὁ μὴ κτησάμενος, ἔχων τρυφᾷ, ὁ κτησά-μενος δὲ οὐδὲν ἔχων βασανίζεται, ἓν μόνον, τὸ δοῦναι δίκην ἀπὸ τοῦ πλουτῆσαι κερδάνας. Ἀνάνηψον τῆς βιω-
715 SPURIA. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν νηστειῶν, καὶ περὶ νηστείας. Τὸ πνευματικὸν ἡμῖν σήμερον, ἀγαπητοί, τῆς νη στείας ἔλαμψεν έαρ, καὶ οἱ τῆς ἐγκρατείας λειμώνες τοῖς ἐμπόροις τῆς εὐσεβείας Ανεώχθησαν· οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας ναῦται πρὸς τὴν οὐράνιον ἡμᾶς ἐμπορίαν καλοῦσι, καὶ τὸν πλοῦν τῆς δικαιοσύνης ἡμῖν εὐτρεπί- ζουσι, τὰς προφητικὰς ἡμῖν ἀναπετάζοντες διφθέρας, καὶ τοὺς οἴακας του νόμου μεταχειρίζονται· τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸν ἱστὸν ἐξαρτῶσι, καὶ τὴν ἄγκυραν τῆς πιο στεως [818] περισφίγγουσι· τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὴν ὁλο κάδα ταύτην μηνύει, καὶ ὁ τοῦ παντὸς ποιητὴς αὐτὴν περ ριέπει. Δεῦτε τοίνυν καὶ ἡμεῖς σήμερον, ἀγαπητοί, τῆς νηστείας τὴν ἁγνείαν πρὸ τῶν θυρῶν ἑστῶσαν χαί ροντες ὑποδεξώμεθα, καὶ τοῖς κατὰ ψυχὴν ἀσπασμοῖς βοήσωμεν πρὸς αὐτήν. Δεῦρο, ὦ μῆτερ τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἀρετῶν, τῆς ἐπουρανίου πλήρωσον ἡμᾶς εὐ- ωδίας, ἄνοιξον ἡμῖν τῆς εὐαγγελικῆς διαγωγῆς τὸν παρ ράδεισον, ἀπολαύσωμεν τῶν πνευματικῶν καρπῶν τῆς ἐγκρατείας, ἄγνισον ἡμᾶς τῷ διαδήματι τῆς σω φροσύνης, βίον ἀθόλωτον ἡμῖν ἐπιχορήγησον, τὰ ἐκ τῆς τρυφῆς τῶν ψυχῶν θεράπευσον τραύματα, τὰ ἐκ τῆς οἰνοφλυγίας κατάσβεσον ὑπεκκαύματα, τοὺς ἐκ τῆς ἀθυμίας πυρέττοντας νοσηρούς λογισμούς· ἀπόκλει τον τα θέατρα τοῦ διαβόλου, ἄνελς τὴν λύσσαν, τὸ τῆς ἀπανθρωπίας θηροτρόφον συμπόδισον ἐργαστή ριον, ἐπιτίμησον ἀνέμοις τῶν πονηρῶν πνευμάτων, μεταρρύθμισον εἰς τὴν τῶν ἀσωμάτων διαγωγὴν τοὺς νηστεύοντας, δείξον αἰδέσιμον πολιὰν πρεσβύτου, τῷ τῆς ἐγκρατείας ἔλκυσον ἀρότρῳ, φαίδρυνον ἄνδρας ἐν ἀσωτία διημερεύοντας, κόσμησον γύναια τὸ τῆς σε μνότητος στάδιον διερχόμενα, την νεότητα πρὸς τὸν ἀγ- γελικόν μεταρρύθμισον βίον· ἀναπνεύσωσι των ματαίων πόνων οἱ κεκμηκότες ταῖς ἁμαρτίαις, τὸν τοῦ παντὸς ἔτους τῇ Τεσσαρακοστῇ τῶν ἡμερῶν τῆς νηστείας ἀπορ ρίψωνται ρύπον· σὺ γὰρ πληροῖς οὐ μόνον τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἤδη τὸν παράδεισον. Νῦν γὰρ αἱ ὑπερκόσμιοι δυνάμεις ἀγάλλονται, τὰ τῶν ἀγγέλων τάγματα πνευματικῶς πανηγυρίζει· Θρόνοι, Κυριότη- τες, Αρχαὶ καὶ Ἐξουσίαι τῇ τῶν ἀνθρώπων εὐφραίνον ται σωτηρία· μόνος ὁ ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐκπεσὼν διά- βολος ἐπιστυγνάζων λέγει· Ποῦ μοι νῦν ἡ κατὰ τῶν ἐξ ἀδδηφαγίας εκτραχηλισθέντων μεγαλαυχία; ποῦ μοι τὰ διὰ τῆς βρώσεως κατὰ τῶν ἀνθρώπων ψυχο- φθόρον μηχάνημα; ποῦ μοι νῦν ἡ λιγνὴ τοῦ ξύλου γεῦσις, δι' ἧς τὸν Ἀδὰμ μετὰ τῆς Εὔας ἀπατήσας ἐγύμνωσα ; Οἴχεται νῦν μοι τὰ τῆς πονηρίας μηχανή- ματα τῆς νηστείας φανείσης. Πόθεν ἡ λεγομένη μοι νηστεία κατεφάνη; τίς ταύτην νῦν κατ᾿ ἐμοῦ ἐστρά- τευσεν; Οὐκέτι Αδάμ μετὰ τῆς Εὔας απατηθεὶς Θεοῦ γυμνοῦται, οὐκέτι συμβουλῇ πείθεται ψυχοφθόρῳ, οὐκέτι λαιμαργεῖ, οὐκέτι τῷ τῆς γαστριμαργίας συν έχεται βρόχω. Πάλιν διὰ νηστείας Αδάμ εἰς παρά- δεισον, πάλιν μεγαλαυχεί, πάλιν τῇ θείᾳ εἰκόνι ενω αβρύνεται, πάλιν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον επανάγεται κάλλος· καὶ τὸ δὴ τούτου δεινότερον, ὅτι παράδεισον διὰ παραβάσεως ἀπολέσας, τῷ τῆς νηστείας άρματι εἰς οὐρανοὺς ἀνεπήδησεν. Ἐγὼ τῶν ἐκεῖθεν ἐῤῥίφην, καὶ ὁ ἀπεῤῥιμμένος πάλιν ταῖς οὐρανίαις ἐποχεῖται δυνάμεσι. Γέλως γέγονα ὑπὸ ἀνθρώπων ἡττώμενος, ὑπὸ νηστευτῶν καταβαλλόμενος, ὑπὸ φύσεως ἀνθρωπίνης ἐλαυνόμενος. ᾿Αλλὰ τούτας μὲν ὁ πονηρὸς τὰς ἑαυτοῦ ἀποτυχίας θρην ωδείτω βαλλόμενος· ἡμεῖς δὲ ἀπὸ τῆς ἀποστολικῆς φαρέτρας εὔστοχον ἐπὶ τοῦ παρόντος ἁρπάσαντες βέλος, αὐτῷ τῆς πλεονεξίας τὰς ἡδονὰς κατατρώσωμεν, μετὰ Παύλου τὰ τοῦ Παύλου βοῶντες· Οὐδὲν εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον· δῆλον ὅτι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνά- μεθα. Αλλ' εἴθε ἡμῶν ἡ εἴσοδος μιμεῖται τὴν ἔξοδον εἴθε γυμνός τις ἀπῄει καὶ τιμωρίας ἐλεύθερος· είθε πένης τὴν φύσιν, καὶ τὴν ψυχὴν ἀκατάκριτος· εἴθε πτω χὸς καὶ ἀνέγκλητος, είθε άπορος καὶ ἀνώδυνος. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ πάνυ δεινὸν, ἐνταῦθα καταλιμπάνων τις 2 συν ήγαγε, τὴν ἐξ ἐκείνων ἁμαρτίαν βαστάζων ἀπέρχεται καὶ τοῦ μὲν κέρδους εστέρηται, τῆς δὲ δι' αὐτὰ κατα δίκης οὐκ ἠλλοτρίωται· ἀλλ᾽ ἕτερος μὲν τῶν ἐκείνου διαδέχεται τὴν ἀπόλαυσιν, ἐκεῖνος δὲ μόνος τὴν κόλασιν ὑπομένει· καὶ ὁ μὴ κτησάμενος, ἔχων τρυφᾷ, ὁ κτησά- μενος δὲ οὐδὲν ἔχων βασανίζεται, ἓν μόνον, τὸ δοῦναι δίκην ἀπὸ τοῦ πλουτῆσαι κερδάνας. Ανάνηψον τῆς βιωσ • 746 λο τικῆς θαλάσσης, ὦ ἄνθρωπε, καὶ μέρισον τὸν πλοῦτον ἑκὼν πτωχοῖς· μὴ τοῦτον καταλείψῃς ἐχθροῖς· πρόλαβε τῶν εἰς σὲ κεχηνότων τὰ στόματα· μὴ γένῃ θήρα των τὰς ἀλλοτρίας ανιχνευόντων οὐσίας. Τέκνων ὑπάρχεις πατήρ ; τούτων τὴν ψυχὴν ἀδελφὴν καταριθμησον, μέσ ρος καὶ αὐτῇ τῆς οὐσίας ἀφόρισον. Φιλόπαις εἶ ; γενοῦ καὶ φιλόθεος, δι᾿ οὗ τὸ φιλόπαις ἐκτήσω. Αλλ' ἀπαιδίαν ἐνόσησας; μὴ ἐμπέσῃς εἰς υἱοὺς οὓς ἡ φύσις οὐ δέδωκε [819] σοι · σαυτόν εὖ ποιῶν κληρονόμησαν· μὴ γυμνός ἐλεημοσύνης ὀφθῇς τῷ Κριτῇ· φεύγε τὴν ἀπειλουμένην πυράν· πρὸς τὴν κοινὴν τοῦ γένους ἔξοδον εὐτρεπίσθητι· ἐκείνην σου τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ζωῆς περισκό πήσον. Όταν σου τὴν ψυχὴν οι παριόντες ἄγγελοι αθρόον ἐφιστῶνται λαβεῖν, τί δράσεις ὑπὸ τοῦ κλέπτου θανάτου Ελκόμενος ; ὅταν μέλλης ἀθυμεῖν ἐκ τοῦ συνέχοντός σε κινδύνου, ὅταν ἀμυδρόν, ὅταν ἄσημα φθέγγῃ ὅταν άδρα- νὲς καὶ πυκνὸν πνῇς, ὅταν ἔνδοθεν ἐπικέηται φλόξ κατα αγωνιζομένη τῆς ψυχῆς, ὅτε σύμμαχος οὐδεὶς παρ ίσταται τοῦ δεινοῦ κατεπείγοντος, ὅτε ἀδελφὸς οὐ λυτρού ται, λυτρώσεται ἄνθρωπος ; ὅτε χρήματα απορρέει, ὅτι εἰς τὸ φρικτὸν ἐκεῖνο ἡ ψυχὴ συνελαύνεται δικαστήριον, ὅτε τῶν σαυτοῦ κύριος οὐκέτι γενήσῃ, ὅταν μεταμελη θῇς ἐφ᾽ οἷς ἔπραξας, τῆς μεταμελείας χώραν οὐκ ἐχου σης λοιπόν, ὅτε κλείεται τῆς μετανοίας ή θύρα, καὶ τοῦ παραδείσου ή είσοδος ἀποτειχίζεται, ὅταν στενάξῃς μὲν ἐκ καρδίας βάθους, τὸν δὲ ἐξαιρούμενον οὐχ ευρήσης, ἄρα οὐ πρὸς τοιαύτας κατὰ σαυτὸν ἀπαντήσῃς τῷ κα γισμῷ ἀπορίας ; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ πικρὸν στενάξεις κατὰ ψυχὴν καὶ ἐρεῖς ἄφωνος, Οίμοι, οίμοι ὁ τάλας ἐγώ · ὠθοῦμαι πρὸς ἔξοδον ὁ ταλαίπωρος, έλκομαι προς βίαν καταλῦσαι τὸν βίον, ἄγομαι δέσμιος ὅθεν υποστρέφειν οὐκ ἔστι. Λοιπὸν οὐ βοηθοῦσιν οἰκέται, οὐ παραφαίνον ται φίλοι, οι κόλακες ἀνεχώρησαν, οἱ δορυφόροι οὐ παρ- ίστανται · οὐ συμπράττει μοι ζώνη, οὐ συμβάλλεται μοι χρυσὸς, οὐκ ἐξαιρεῖται με στρατός, οὐ λυτροῦται με χρήματα, περιφανεῖς οὐ διασώζουσιν· οἴκους μάτην ᾠκοδόμουν, ἐδαπάνησα ἀκαίρως τοσαῦτα χρήματα, ἐσώ ρευσα τάλαντα. Ἐμοὶ τὰ τῆς δόξης ἐκπίπτει· οὐκέτι κελεύω, καὶ παρίστανται παῖδες· οὐ προστάττω, καὶ κυκλοί με στρατός· οὐκ ἐπιτάττω, καὶ πόλεις πᾶσαι τὸ κελευσθὲν ἐκπληροῦσι. Τί δράσω ὁ δείλαιος ἐγώ; τί πράξω τῶν ἀνενδότων ἐπικειμένων; Δυσωπήσω, ικε- τεύσω πάλιν τὸν ἕλκοντα θάνατον, εἰ καὶ γνώμην ἐλέου οὐκ ἔχει. Ἐξαιτῶ σε, ὦ θάνατε, ὀλίγον μοι καιρὸν ζωῆς φιλοτίμησαι. Οὐ φοβῇ βασιλικόν ἀξίωμα ; οὐκ εἶδες μου πρὸ τῶν θυρῶν ηὐτρεπισμένον ἔχημα; αἰδέσθητε παρακαλοῦσαν εὐγένειαν, εντράπηθι πολιὰν δυσωπού- σαν, φεῖσαι δακρυούσης νεότητος. Οὐκ ἀφέσεως, ὦ θά- νατε, ὁλοτελοῦς, ἀλλ' ὑπερθέσεως χρήζω μικρᾶς. Ετε μου περιλέλοιπα τὸν οἶκον ἀτέλεστον, ἔτι μερίσαι κλη ρονόμοις ὡς ὤφειλον, τὸν κλῆρον οὐκ ἔφθασα. Λήθη με μέχρι τοῦ παρόντος μὴ νήψαι πεποίηκε, βιωτικαῖς φρον τίσιν ἀπασχολούμενον· τὸν νοῦν εἰασά μου τὸ καιριώ τερον ἀπρονόητον. "Αφνω πρὸς δίκην ἕλκεις με· ποίοις εἰσαγόμενος χρήσομαι ρήμασι ; ποίαν καλέσω συνεργὸν εὐπραξίαν ; ποιόν μοι συνηγορήσει κρινομένῳ κατόρθω μα ; τί πράξας ἀπολογήσομαι τῷ Κριτῇ; τί εἴπω, ἢ τί φθέγξωμαι, κάτω νεύειν ὑπὸ τοῦ βάρους τῶν πταισμά των αναγκαζόμενος ; Μακροθύμησον ἐπ' ἐμοὶ μικρόν, παρακαλώ. Που με ἀνέτοιμον ἔλκεις; τί με γυμνὸν τῷ Κριτῇ παραστῆσαι σπουδάζεις ; ἔασον, παρακαλώ, είπω τι λογίσομαι τὸ πλημμέλημα, εξομολογήσεως ἀφήσω φωνὴν, θρηνήσω μικρόν, στενάξω βραχύ, δακρύσω πρὸς ὀλίγον, ἀσπάσομαι φίλους, περιπτύξομαι γαμετήν κἂν ἑνὶ περιβολαίῳ μετανοίας σκεπάσω μου τὴν ψυχήν. Μισθώσομαι δικολόγους ἐντεῦθεν τους πένητας, περι- νοήσω μου τοῖς τραύμασι πρὸ τῆς ἐξόδου τὴν ἴασιν, ἣν ἔχω περιουσίαν πᾶσαν ὑπὲρ ὀλίγης ὑπερθέσεως δίδωμι. Καὶ τούτων, ὦ ἄνθρωπε, λέγων σοφώτερα, του παρ εστῶτος θανάτου οὐ κωλύσεις την βίαν. Θάνατος γὰρ ἀχο- λάκευτος δήμιος, θάνατος ἀνυπόκριτον διάταγμα, θάνα τος ἐκβιβαστής τοῦ γένους ἀπροσωπόληπτος, θάνατος φονεὺς ἀνυπόκριτος, θάνατος οδοιπόρος της φύσεως, θά νατος ἀμηνυτὶ πρὸς βασιλεῖς εἰσιὼν παρίσταται, θάνα της κλέπτης καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ τὴν ὁμοίαν τῆς κλοπῆς ἐργαζόμενος τέχνην, θάνατος ἁρπάζων, δικαιό τητος άρπαξ, θάνατος δικαίοις μόνοις περιπόθητον κτη
PG 62:746τικῆς θαλάσσης, ὦ ἄνθρωπε, καὶ μέρισον τὸν πλοῦτον ἑκὼν πτωχοῖς· μὴ τοῦτον καταλείψῃς ἐχθροῖς· πρόλαβε τῶν εἰς σὲ κεχηνότων τὰ στόματα· μὴ γένῃ θήρα τῶν τὰς ἀλλοτρίας ἀνιχνευόντων οὐσίας. Τέκνων ὑπάρχεις πατήρ; τούτων τὴν ψυχὴν ἀδελφὴν καταρίθμησον, μέ-ρος καὶ αὐτῇ τῆς οὐσίας ἀφόρισον. Φιλόπαις εἶ; γενοῦ καὶ φιλόθεος, δι’ οὗ τὸ φιλόπαις ἐκτήσω. Ἀλλ’ ἀπαιδίαν ἐνόσησας; μὴ ἐμπέσῃς εἰς υἱοὺς οὓς ἡ φύσις οὐ δέδωκέ σοι· σαυτὸν εὖ ποιῶν κληρονόμησον· μὴ γυμνὸς ἐλεημοσύνης ὀφθῇς τῷ Κριτῇ· φεῦγε τὴν ἀπειλουμένην πυράν· πρὸς τὴν κοινὴν τοῦ γένους ἔξοδον εὐτρεπίσθητι· ἐκείνην σου τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ζωῆς περισκό-πησον. Ὅταν σου τὴν ψυχὴν οἱ παριόντες ἄγγελοι ἀθρόον ἐφιστῶνται λαβεῖν, τί δράσεις ὑπὸ τοῦ κλέπτου θανάτου ἑλκόμενος; ὅταν μέλλῃς ἀθυμεῖν ἐκ τοῦ συνέχοντός σε κινδύνου, ὅταν ἀμυδρὸν, ὅταν ἄσημα φθέγγῃ ὅταν ἀδρα-νὲς καὶ πυκνὸν πνῇς, ὅταν ἔνδοθεν ἐπικέηται φλὸξ κατ-αγωνιζομένη τῆς ψυχῆς, ὅτε σύμμαχος οὐδεὶς παρ-ίσταται τοῦ δεινοῦ κατεπείγοντος, ὅτε ἀδελφὸς οὐ λυτροῦ-ται, λυτρώσεται ἄνθρωπος; ὅτε χρήματα ἀποῤῥέει, ὅτε εἰς τὸ φρικτὸν ἐκεῖνο ἡ ψυχὴ συνελαύνεται δικαστήριον, ὅτε τῶν σαυτοῦ κύριος οὐκέτι γενήσῃ, ὅταν μεταμελη-θῇς ἐφ’ οἷς ἔπραξας, τῆς μεταμελείας χώραν οὐκ ἐχού-σης λοιπὸν, ὅτε κλείεται τῆς μετανοίας ἡ θύρα, καὶ τοῦ παραδείσου ἡ εἴσοδος ἀποτειχίζεται, ὅταν στενάξῃς μὲν ἐκ καρδίας βάθους, τὸν δὲ ἐξαιρούμενον οὐχ εὑρήσῃς, ἆρα οὐ πρὸς τοιαύτας κατὰ σαυτὸν ἀπαντήσῃς τῷ λο-γισμῷ ἀπορίας; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ πικρὸν στενάξεις κατὰ ψυχὴν καὶ ἐρεῖς ἄφωνος, Οἴμοι, οἴμοι ὁ τάλας ἐγώ· ὠθοῦμαι πρὸς ἔξοδον ὁ ταλαίπωρος, ἕλκομαι πρὸς βίαν καταλῦσαι τὸν βίον, ἄγομαι δέσμιος ὅθεν ὑποστρέφειν οὐκ ἔστι. Λοιπὸν οὐ βοηθοῦσιν οἰκέται, οὐ παραφαίνον-ται φίλοι, οἱ κόλακες ἀνεχώρησαν, οἱ δορυφόροι οὐ παρ-ίστανται· οὐ συμπράττει μοι ζώνη, οὐ συμβάλλεταί μοι χρυσὸς, οὐκ ἐξαιρεῖταί με στρατὸς, οὐ λυτροῦταί με χρήματα, περιφανεῖς οὐ διασώζουσιν· οἴκους μάτην ᾠκοδόμουν, ἐδαπάνησα ἀκαίρως τοσαῦτα χρήματα, ἐσώ-ρευσα τάλαντα. Ἐμοὶ τὰ τῆς δόξης ἐκπίπτει· οὐκέτι κελεύω, καὶ παρίστανται παῖδες· οὐ προστάττω, καὶ κυκλοῖ με στρατός· οὐκ ἐπιτάττω, καὶ πόλεις πᾶσαι τὸ κελευσθὲν ἐκπληροῦσι. Τί δράσω ὁ δείλαιος ἐγώ; τί πράξω τῶν ἀνενδότων ἐπικειμένων; Δυσωπήσω, ἱκε-τεύσω πάλιν τὸν ἕλκοντα θάνατον, εἰ καὶ γνώμην ἐλέου οὐκ ἔχει. Ἐξαιτῶ σε, ὦ θάνατε, ὀλίγον μοι καιρὸν ζωῆς φιλοτίμησαι. Οὐ φοβῇ βασιλικὸν ἀξίωμα; οὐκ εἶδές μου πρὸ τῶν θυρῶν ηὐτρεπισμένον ὄχημα; αἰδέσθητι παρακαλοῦσαν εὐγένειαν, ἐντράπηθι πολιὰν δυσωποῦ-σαν, φεῖσαι δακρυούσης νεότητος. Οὐκ ἀφέσεως, ὦ θά-νατε, ὁλοτελοῦς, ἀλλ’ ὑπερθέσεως χρῄζω μικρᾶς. Ἔτι μου περιλέλοιπα τὸν οἶκον ἀτέλεστον, ἔτι μερίσαι κλη-ρονόμοις ὡς ὤφειλον, τὸν κλῆρον οὐκ ἔφθασα. Λήθη με μέχρι τοῦ παρόντος μὴ νῆψαι πεποίηκε, βιωτικαῖς φρον-τίσιν ἀπασχολούμενον· τὸν νοῦν εἴασά μου τὸ καιριώ-τερον ἀπρονόητον. Ἄφνω πρὸς δίκην ἕλκεις με· ποίοις εἰσαγόμενος χρήσομαι ῥήμασι; ποίαν καλέσω συνεργὸν εὐπραξίαν; ποῖόν μοι συνηγορήσει κρινομένῳ κατόρθω-μα; τί πράξας ἀπολογήσομαι τῷ Κριτῇ; τί εἴπω, ἢ τί φθέγξωμαι, κάτω νεύειν ὑπὸ τοῦ βάρους τῶν πταισμά-των ἀναγκαζόμενος; Μακροθύμησον ἐπ’ ἐμοὶ μικρὸν, παρακαλῶ. Ποῦ με ἀνέτοιμον ἕλκεις; τί με γυμνὸν τῷ Κριτῇ παραστῆσαι σπουδάζεις; ἔασον, παρακαλῶ, εἴπω τι· λογίσομαι τὸ πλημμέλημα, ἐξομολογήσεως ἀφήσω φωνὴν, θρηνήσω μικρὸν, στενάξω βραχὺ, δακρύσω πρὸς ὀλίγον, ἀσπάσομαι φίλους, περιπτύξομαι γαμετήν· κἂν ἑνὶ περιβολαίῳ μετανοίας σκεπάσω μου τὴν ψυχήν. Μισθώσομαι δικολόγους ἐντεῦθεν τοὺς πένητας, περι-νοήσω μου τοῖς τραύμασι πρὸ τῆς ἐξόδου τὴν ἴασιν, ἢν ἔχω περιουσίαν πᾶσαν ὑπὲρ ὀλίγης ὑπερθέσεως δίδωμι. Καὶ τούτων, ὦ ἄνθρωπε, λέγων σοφώτερα, τοῦ παρ-εστῶτος θανάτου οὐ κωλύσεις τὴν βίαν. Θάνατος γὰρ ἀκο-λάκευτος δήμιος, θάνατος ἀνυπόκριτον διάταγμα, θάνα-τος ἐκβιβαστὴς τοῦ γένους ἀπροσωπόληπτος, θάνατος φονεὺς ἀνυπόκριτος, θάνατος ὁδοιπόρος τῆς φύσεως, θά-νατος ἀμηνυτὶ πρὸς βασιλεῖς εἰσιὼν παρίσταται, θάνα-τος κλέπτης καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ τὴν ὁμοίαν τῆς
715 SPURIA. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν νηστειῶν, καὶ περὶ νηστείας. Τὸ πνευματικὸν ἡμῖν σήμερον, ἀγαπητοί, τῆς νη στείας ἔλαμψεν έαρ, καὶ οἱ τῆς ἐγκρατείας λειμώνες τοῖς ἐμπόροις τῆς εὐσεβείας Ανεώχθησαν· οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας ναῦται πρὸς τὴν οὐράνιον ἡμᾶς ἐμπορίαν καλοῦσι, καὶ τὸν πλοῦν τῆς δικαιοσύνης ἡμῖν εὐτρεπί- ζουσι, τὰς προφητικὰς ἡμῖν ἀναπετάζοντες διφθέρας, καὶ τοὺς οἴακας του νόμου μεταχειρίζονται· τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸν ἱστὸν ἐξαρτῶσι, καὶ τὴν ἄγκυραν τῆς πιο στεως [818] περισφίγγουσι· τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὴν ὁλο κάδα ταύτην μηνύει, καὶ ὁ τοῦ παντὸς ποιητὴς αὐτὴν περ ριέπει. Δεῦτε τοίνυν καὶ ἡμεῖς σήμερον, ἀγαπητοί, τῆς νηστείας τὴν ἁγνείαν πρὸ τῶν θυρῶν ἑστῶσαν χαί ροντες ὑποδεξώμεθα, καὶ τοῖς κατὰ ψυχὴν ἀσπασμοῖς βοήσωμεν πρὸς αὐτήν. Δεῦρο, ὦ μῆτερ τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἀρετῶν, τῆς ἐπουρανίου πλήρωσον ἡμᾶς εὐ- ωδίας, ἄνοιξον ἡμῖν τῆς εὐαγγελικῆς διαγωγῆς τὸν παρ ράδεισον, ἀπολαύσωμεν τῶν πνευματικῶν καρπῶν τῆς ἐγκρατείας, ἄγνισον ἡμᾶς τῷ διαδήματι τῆς σω φροσύνης, βίον ἀθόλωτον ἡμῖν ἐπιχορήγησον, τὰ ἐκ τῆς τρυφῆς τῶν ψυχῶν θεράπευσον τραύματα, τὰ ἐκ τῆς οἰνοφλυγίας κατάσβεσον ὑπεκκαύματα, τοὺς ἐκ τῆς ἀθυμίας πυρέττοντας νοσηρούς λογισμούς· ἀπόκλει τον τα θέατρα τοῦ διαβόλου, ἄνελς τὴν λύσσαν, τὸ τῆς ἀπανθρωπίας θηροτρόφον συμπόδισον ἐργαστή ριον, ἐπιτίμησον ἀνέμοις τῶν πονηρῶν πνευμάτων, μεταρρύθμισον εἰς τὴν τῶν ἀσωμάτων διαγωγὴν τοὺς νηστεύοντας, δείξον αἰδέσιμον πολιὰν πρεσβύτου, τῷ τῆς ἐγκρατείας ἔλκυσον ἀρότρῳ, φαίδρυνον ἄνδρας ἐν ἀσωτία διημερεύοντας, κόσμησον γύναια τὸ τῆς σε μνότητος στάδιον διερχόμενα, την νεότητα πρὸς τὸν ἀγ- γελικόν μεταρρύθμισον βίον· ἀναπνεύσωσι των ματαίων πόνων οἱ κεκμηκότες ταῖς ἁμαρτίαις, τὸν τοῦ παντὸς ἔτους τῇ Τεσσαρακοστῇ τῶν ἡμερῶν τῆς νηστείας ἀπορ ρίψωνται ρύπον· σὺ γὰρ πληροῖς οὐ μόνον τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἤδη τὸν παράδεισον. Νῦν γὰρ αἱ ὑπερκόσμιοι δυνάμεις ἀγάλλονται, τὰ τῶν ἀγγέλων τάγματα πνευματικῶς πανηγυρίζει· Θρόνοι, Κυριότη- τες, Αρχαὶ καὶ Ἐξουσίαι τῇ τῶν ἀνθρώπων εὐφραίνον ται σωτηρία· μόνος ὁ ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐκπεσὼν διά- βολος ἐπιστυγνάζων λέγει· Ποῦ μοι νῦν ἡ κατὰ τῶν ἐξ ἀδδηφαγίας εκτραχηλισθέντων μεγαλαυχία; ποῦ μοι τὰ διὰ τῆς βρώσεως κατὰ τῶν ἀνθρώπων ψυχο- φθόρον μηχάνημα; ποῦ μοι νῦν ἡ λιγνὴ τοῦ ξύλου γεῦσις, δι' ἧς τὸν Ἀδὰμ μετὰ τῆς Εὔας ἀπατήσας ἐγύμνωσα ; Οἴχεται νῦν μοι τὰ τῆς πονηρίας μηχανή- ματα τῆς νηστείας φανείσης. Πόθεν ἡ λεγομένη μοι νηστεία κατεφάνη; τίς ταύτην νῦν κατ᾿ ἐμοῦ ἐστρά- τευσεν; Οὐκέτι Αδάμ μετὰ τῆς Εὔας απατηθεὶς Θεοῦ γυμνοῦται, οὐκέτι συμβουλῇ πείθεται ψυχοφθόρῳ, οὐκέτι λαιμαργεῖ, οὐκέτι τῷ τῆς γαστριμαργίας συν έχεται βρόχω. Πάλιν διὰ νηστείας Αδάμ εἰς παρά- δεισον, πάλιν μεγαλαυχεί, πάλιν τῇ θείᾳ εἰκόνι ενω αβρύνεται, πάλιν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον επανάγεται κάλλος· καὶ τὸ δὴ τούτου δεινότερον, ὅτι παράδεισον διὰ παραβάσεως ἀπολέσας, τῷ τῆς νηστείας άρματι εἰς οὐρανοὺς ἀνεπήδησεν. Ἐγὼ τῶν ἐκεῖθεν ἐῤῥίφην, καὶ ὁ ἀπεῤῥιμμένος πάλιν ταῖς οὐρανίαις ἐποχεῖται δυνάμεσι. Γέλως γέγονα ὑπὸ ἀνθρώπων ἡττώμενος, ὑπὸ νηστευτῶν καταβαλλόμενος, ὑπὸ φύσεως ἀνθρωπίνης ἐλαυνόμενος. ᾿Αλλὰ τούτας μὲν ὁ πονηρὸς τὰς ἑαυτοῦ ἀποτυχίας θρην ωδείτω βαλλόμενος· ἡμεῖς δὲ ἀπὸ τῆς ἀποστολικῆς φαρέτρας εὔστοχον ἐπὶ τοῦ παρόντος ἁρπάσαντες βέλος, αὐτῷ τῆς πλεονεξίας τὰς ἡδονὰς κατατρώσωμεν, μετὰ Παύλου τὰ τοῦ Παύλου βοῶντες· Οὐδὲν εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον· δῆλον ὅτι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνά- μεθα. Αλλ' εἴθε ἡμῶν ἡ εἴσοδος μιμεῖται τὴν ἔξοδον εἴθε γυμνός τις ἀπῄει καὶ τιμωρίας ἐλεύθερος· είθε πένης τὴν φύσιν, καὶ τὴν ψυχὴν ἀκατάκριτος· εἴθε πτω χὸς καὶ ἀνέγκλητος, είθε άπορος καὶ ἀνώδυνος. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ πάνυ δεινὸν, ἐνταῦθα καταλιμπάνων τις 2 συν ήγαγε, τὴν ἐξ ἐκείνων ἁμαρτίαν βαστάζων ἀπέρχεται καὶ τοῦ μὲν κέρδους εστέρηται, τῆς δὲ δι' αὐτὰ κατα δίκης οὐκ ἠλλοτρίωται· ἀλλ᾽ ἕτερος μὲν τῶν ἐκείνου διαδέχεται τὴν ἀπόλαυσιν, ἐκεῖνος δὲ μόνος τὴν κόλασιν ὑπομένει· καὶ ὁ μὴ κτησάμενος, ἔχων τρυφᾷ, ὁ κτησά- μενος δὲ οὐδὲν ἔχων βασανίζεται, ἓν μόνον, τὸ δοῦναι δίκην ἀπὸ τοῦ πλουτῆσαι κερδάνας. Ανάνηψον τῆς βιωσ • 746 λο τικῆς θαλάσσης, ὦ ἄνθρωπε, καὶ μέρισον τὸν πλοῦτον ἑκὼν πτωχοῖς· μὴ τοῦτον καταλείψῃς ἐχθροῖς· πρόλαβε τῶν εἰς σὲ κεχηνότων τὰ στόματα· μὴ γένῃ θήρα των τὰς ἀλλοτρίας ανιχνευόντων οὐσίας. Τέκνων ὑπάρχεις πατήρ ; τούτων τὴν ψυχὴν ἀδελφὴν καταριθμησον, μέσ ρος καὶ αὐτῇ τῆς οὐσίας ἀφόρισον. Φιλόπαις εἶ ; γενοῦ καὶ φιλόθεος, δι᾿ οὗ τὸ φιλόπαις ἐκτήσω. Αλλ' ἀπαιδίαν ἐνόσησας; μὴ ἐμπέσῃς εἰς υἱοὺς οὓς ἡ φύσις οὐ δέδωκε [819] σοι · σαυτόν εὖ ποιῶν κληρονόμησαν· μὴ γυμνός ἐλεημοσύνης ὀφθῇς τῷ Κριτῇ· φεύγε τὴν ἀπειλουμένην πυράν· πρὸς τὴν κοινὴν τοῦ γένους ἔξοδον εὐτρεπίσθητι· ἐκείνην σου τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ζωῆς περισκό πήσον. Όταν σου τὴν ψυχὴν οι παριόντες ἄγγελοι αθρόον ἐφιστῶνται λαβεῖν, τί δράσεις ὑπὸ τοῦ κλέπτου θανάτου Ελκόμενος ; ὅταν μέλλης ἀθυμεῖν ἐκ τοῦ συνέχοντός σε κινδύνου, ὅταν ἀμυδρόν, ὅταν ἄσημα φθέγγῃ ὅταν άδρα- νὲς καὶ πυκνὸν πνῇς, ὅταν ἔνδοθεν ἐπικέηται φλόξ κατα αγωνιζομένη τῆς ψυχῆς, ὅτε σύμμαχος οὐδεὶς παρ ίσταται τοῦ δεινοῦ κατεπείγοντος, ὅτε ἀδελφὸς οὐ λυτρού ται, λυτρώσεται ἄνθρωπος ; ὅτε χρήματα απορρέει, ὅτι εἰς τὸ φρικτὸν ἐκεῖνο ἡ ψυχὴ συνελαύνεται δικαστήριον, ὅτε τῶν σαυτοῦ κύριος οὐκέτι γενήσῃ, ὅταν μεταμελη θῇς ἐφ᾽ οἷς ἔπραξας, τῆς μεταμελείας χώραν οὐκ ἐχου σης λοιπόν, ὅτε κλείεται τῆς μετανοίας ή θύρα, καὶ τοῦ παραδείσου ή είσοδος ἀποτειχίζεται, ὅταν στενάξῃς μὲν ἐκ καρδίας βάθους, τὸν δὲ ἐξαιρούμενον οὐχ ευρήσης, ἄρα οὐ πρὸς τοιαύτας κατὰ σαυτὸν ἀπαντήσῃς τῷ κα γισμῷ ἀπορίας ; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ πικρὸν στενάξεις κατὰ ψυχὴν καὶ ἐρεῖς ἄφωνος, Οίμοι, οίμοι ὁ τάλας ἐγώ · ὠθοῦμαι πρὸς ἔξοδον ὁ ταλαίπωρος, έλκομαι προς βίαν καταλῦσαι τὸν βίον, ἄγομαι δέσμιος ὅθεν υποστρέφειν οὐκ ἔστι. Λοιπὸν οὐ βοηθοῦσιν οἰκέται, οὐ παραφαίνον ται φίλοι, οι κόλακες ἀνεχώρησαν, οἱ δορυφόροι οὐ παρ- ίστανται · οὐ συμπράττει μοι ζώνη, οὐ συμβάλλεται μοι χρυσὸς, οὐκ ἐξαιρεῖται με στρατός, οὐ λυτροῦται με χρήματα, περιφανεῖς οὐ διασώζουσιν· οἴκους μάτην ᾠκοδόμουν, ἐδαπάνησα ἀκαίρως τοσαῦτα χρήματα, ἐσώ ρευσα τάλαντα. Ἐμοὶ τὰ τῆς δόξης ἐκπίπτει· οὐκέτι κελεύω, καὶ παρίστανται παῖδες· οὐ προστάττω, καὶ κυκλοί με στρατός· οὐκ ἐπιτάττω, καὶ πόλεις πᾶσαι τὸ κελευσθὲν ἐκπληροῦσι. Τί δράσω ὁ δείλαιος ἐγώ; τί πράξω τῶν ἀνενδότων ἐπικειμένων; Δυσωπήσω, ικε- τεύσω πάλιν τὸν ἕλκοντα θάνατον, εἰ καὶ γνώμην ἐλέου οὐκ ἔχει. Ἐξαιτῶ σε, ὦ θάνατε, ὀλίγον μοι καιρὸν ζωῆς φιλοτίμησαι. Οὐ φοβῇ βασιλικόν ἀξίωμα ; οὐκ εἶδες μου πρὸ τῶν θυρῶν ηὐτρεπισμένον ἔχημα; αἰδέσθητε παρακαλοῦσαν εὐγένειαν, εντράπηθι πολιὰν δυσωπού- σαν, φεῖσαι δακρυούσης νεότητος. Οὐκ ἀφέσεως, ὦ θά- νατε, ὁλοτελοῦς, ἀλλ' ὑπερθέσεως χρήζω μικρᾶς. Ετε μου περιλέλοιπα τὸν οἶκον ἀτέλεστον, ἔτι μερίσαι κλη ρονόμοις ὡς ὤφειλον, τὸν κλῆρον οὐκ ἔφθασα. Λήθη με μέχρι τοῦ παρόντος μὴ νήψαι πεποίηκε, βιωτικαῖς φρον τίσιν ἀπασχολούμενον· τὸν νοῦν εἰασά μου τὸ καιριώ τερον ἀπρονόητον. "Αφνω πρὸς δίκην ἕλκεις με· ποίοις εἰσαγόμενος χρήσομαι ρήμασι ; ποίαν καλέσω συνεργὸν εὐπραξίαν ; ποιόν μοι συνηγορήσει κρινομένῳ κατόρθω μα ; τί πράξας ἀπολογήσομαι τῷ Κριτῇ; τί εἴπω, ἢ τί φθέγξωμαι, κάτω νεύειν ὑπὸ τοῦ βάρους τῶν πταισμά των αναγκαζόμενος ; Μακροθύμησον ἐπ' ἐμοὶ μικρόν, παρακαλώ. Που με ἀνέτοιμον ἔλκεις; τί με γυμνὸν τῷ Κριτῇ παραστῆσαι σπουδάζεις ; ἔασον, παρακαλώ, είπω τι λογίσομαι τὸ πλημμέλημα, εξομολογήσεως ἀφήσω φωνὴν, θρηνήσω μικρόν, στενάξω βραχύ, δακρύσω πρὸς ὀλίγον, ἀσπάσομαι φίλους, περιπτύξομαι γαμετήν κἂν ἑνὶ περιβολαίῳ μετανοίας σκεπάσω μου τὴν ψυχήν. Μισθώσομαι δικολόγους ἐντεῦθεν τους πένητας, περι- νοήσω μου τοῖς τραύμασι πρὸ τῆς ἐξόδου τὴν ἴασιν, ἣν ἔχω περιουσίαν πᾶσαν ὑπὲρ ὀλίγης ὑπερθέσεως δίδωμι. Καὶ τούτων, ὦ ἄνθρωπε, λέγων σοφώτερα, του παρ εστῶτος θανάτου οὐ κωλύσεις την βίαν. Θάνατος γὰρ ἀχο- λάκευτος δήμιος, θάνατος ἀνυπόκριτον διάταγμα, θάνα τος ἐκβιβαστής τοῦ γένους ἀπροσωπόληπτος, θάνατος φονεὺς ἀνυπόκριτος, θάνατος οδοιπόρος της φύσεως, θά νατος ἀμηνυτὶ πρὸς βασιλεῖς εἰσιὼν παρίσταται, θάνα της κλέπτης καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ τὴν ὁμοίαν τῆς κλοπῆς ἐργαζόμενος τέχνην, θάνατος ἁρπάζων, δικαιό τητος άρπαξ, θάνατος δικαίοις μόνοις περιπόθητον κτη
κλοπῆς ἐργαζόμενος τέχνην, θάνατος ἁρπάζων, δικαιό-τητος ἅρπαξ, θάνατος δικαίοις μόνοις περιπόθητον κτῆ-
715 SPURIA. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν νηστειῶν, καὶ περὶ νηστείας. Τὸ πνευματικὸν ἡμῖν σήμερον, ἀγαπητοί, τῆς νη στείας ἔλαμψεν έαρ, καὶ οἱ τῆς ἐγκρατείας λειμώνες τοῖς ἐμπόροις τῆς εὐσεβείας Ανεώχθησαν· οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας ναῦται πρὸς τὴν οὐράνιον ἡμᾶς ἐμπορίαν καλοῦσι, καὶ τὸν πλοῦν τῆς δικαιοσύνης ἡμῖν εὐτρεπί- ζουσι, τὰς προφητικὰς ἡμῖν ἀναπετάζοντες διφθέρας, καὶ τοὺς οἴακας του νόμου μεταχειρίζονται· τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸν ἱστὸν ἐξαρτῶσι, καὶ τὴν ἄγκυραν τῆς πιο στεως [818] περισφίγγουσι· τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὴν ὁλο κάδα ταύτην μηνύει, καὶ ὁ τοῦ παντὸς ποιητὴς αὐτὴν περ ριέπει. Δεῦτε τοίνυν καὶ ἡμεῖς σήμερον, ἀγαπητοί, τῆς νηστείας τὴν ἁγνείαν πρὸ τῶν θυρῶν ἑστῶσαν χαί ροντες ὑποδεξώμεθα, καὶ τοῖς κατὰ ψυχὴν ἀσπασμοῖς βοήσωμεν πρὸς αὐτήν. Δεῦρο, ὦ μῆτερ τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἀρετῶν, τῆς ἐπουρανίου πλήρωσον ἡμᾶς εὐ- ωδίας, ἄνοιξον ἡμῖν τῆς εὐαγγελικῆς διαγωγῆς τὸν παρ ράδεισον, ἀπολαύσωμεν τῶν πνευματικῶν καρπῶν τῆς ἐγκρατείας, ἄγνισον ἡμᾶς τῷ διαδήματι τῆς σω φροσύνης, βίον ἀθόλωτον ἡμῖν ἐπιχορήγησον, τὰ ἐκ τῆς τρυφῆς τῶν ψυχῶν θεράπευσον τραύματα, τὰ ἐκ τῆς οἰνοφλυγίας κατάσβεσον ὑπεκκαύματα, τοὺς ἐκ τῆς ἀθυμίας πυρέττοντας νοσηρούς λογισμούς· ἀπόκλει τον τα θέατρα τοῦ διαβόλου, ἄνελς τὴν λύσσαν, τὸ τῆς ἀπανθρωπίας θηροτρόφον συμπόδισον ἐργαστή ριον, ἐπιτίμησον ἀνέμοις τῶν πονηρῶν πνευμάτων, μεταρρύθμισον εἰς τὴν τῶν ἀσωμάτων διαγωγὴν τοὺς νηστεύοντας, δείξον αἰδέσιμον πολιὰν πρεσβύτου, τῷ τῆς ἐγκρατείας ἔλκυσον ἀρότρῳ, φαίδρυνον ἄνδρας ἐν ἀσωτία διημερεύοντας, κόσμησον γύναια τὸ τῆς σε μνότητος στάδιον διερχόμενα, την νεότητα πρὸς τὸν ἀγ- γελικόν μεταρρύθμισον βίον· ἀναπνεύσωσι των ματαίων πόνων οἱ κεκμηκότες ταῖς ἁμαρτίαις, τὸν τοῦ παντὸς ἔτους τῇ Τεσσαρακοστῇ τῶν ἡμερῶν τῆς νηστείας ἀπορ ρίψωνται ρύπον· σὺ γὰρ πληροῖς οὐ μόνον τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἤδη τὸν παράδεισον. Νῦν γὰρ αἱ ὑπερκόσμιοι δυνάμεις ἀγάλλονται, τὰ τῶν ἀγγέλων τάγματα πνευματικῶς πανηγυρίζει· Θρόνοι, Κυριότη- τες, Αρχαὶ καὶ Ἐξουσίαι τῇ τῶν ἀνθρώπων εὐφραίνον ται σωτηρία· μόνος ὁ ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐκπεσὼν διά- βολος ἐπιστυγνάζων λέγει· Ποῦ μοι νῦν ἡ κατὰ τῶν ἐξ ἀδδηφαγίας εκτραχηλισθέντων μεγαλαυχία; ποῦ μοι τὰ διὰ τῆς βρώσεως κατὰ τῶν ἀνθρώπων ψυχο- φθόρον μηχάνημα; ποῦ μοι νῦν ἡ λιγνὴ τοῦ ξύλου γεῦσις, δι' ἧς τὸν Ἀδὰμ μετὰ τῆς Εὔας ἀπατήσας ἐγύμνωσα ; Οἴχεται νῦν μοι τὰ τῆς πονηρίας μηχανή- ματα τῆς νηστείας φανείσης. Πόθεν ἡ λεγομένη μοι νηστεία κατεφάνη; τίς ταύτην νῦν κατ᾿ ἐμοῦ ἐστρά- τευσεν; Οὐκέτι Αδάμ μετὰ τῆς Εὔας απατηθεὶς Θεοῦ γυμνοῦται, οὐκέτι συμβουλῇ πείθεται ψυχοφθόρῳ, οὐκέτι λαιμαργεῖ, οὐκέτι τῷ τῆς γαστριμαργίας συν έχεται βρόχω. Πάλιν διὰ νηστείας Αδάμ εἰς παρά- δεισον, πάλιν μεγαλαυχεί, πάλιν τῇ θείᾳ εἰκόνι ενω αβρύνεται, πάλιν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον επανάγεται κάλλος· καὶ τὸ δὴ τούτου δεινότερον, ὅτι παράδεισον διὰ παραβάσεως ἀπολέσας, τῷ τῆς νηστείας άρματι εἰς οὐρανοὺς ἀνεπήδησεν. Ἐγὼ τῶν ἐκεῖθεν ἐῤῥίφην, καὶ ὁ ἀπεῤῥιμμένος πάλιν ταῖς οὐρανίαις ἐποχεῖται δυνάμεσι. Γέλως γέγονα ὑπὸ ἀνθρώπων ἡττώμενος, ὑπὸ νηστευτῶν καταβαλλόμενος, ὑπὸ φύσεως ἀνθρωπίνης ἐλαυνόμενος. ᾿Αλλὰ τούτας μὲν ὁ πονηρὸς τὰς ἑαυτοῦ ἀποτυχίας θρην ωδείτω βαλλόμενος· ἡμεῖς δὲ ἀπὸ τῆς ἀποστολικῆς φαρέτρας εὔστοχον ἐπὶ τοῦ παρόντος ἁρπάσαντες βέλος, αὐτῷ τῆς πλεονεξίας τὰς ἡδονὰς κατατρώσωμεν, μετὰ Παύλου τὰ τοῦ Παύλου βοῶντες· Οὐδὲν εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον· δῆλον ὅτι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνά- μεθα. Αλλ' εἴθε ἡμῶν ἡ εἴσοδος μιμεῖται τὴν ἔξοδον εἴθε γυμνός τις ἀπῄει καὶ τιμωρίας ἐλεύθερος· είθε πένης τὴν φύσιν, καὶ τὴν ψυχὴν ἀκατάκριτος· εἴθε πτω χὸς καὶ ἀνέγκλητος, είθε άπορος καὶ ἀνώδυνος. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ πάνυ δεινὸν, ἐνταῦθα καταλιμπάνων τις 2 συν ήγαγε, τὴν ἐξ ἐκείνων ἁμαρτίαν βαστάζων ἀπέρχεται καὶ τοῦ μὲν κέρδους εστέρηται, τῆς δὲ δι' αὐτὰ κατα δίκης οὐκ ἠλλοτρίωται· ἀλλ᾽ ἕτερος μὲν τῶν ἐκείνου διαδέχεται τὴν ἀπόλαυσιν, ἐκεῖνος δὲ μόνος τὴν κόλασιν ὑπομένει· καὶ ὁ μὴ κτησάμενος, ἔχων τρυφᾷ, ὁ κτησά- μενος δὲ οὐδὲν ἔχων βασανίζεται, ἓν μόνον, τὸ δοῦναι δίκην ἀπὸ τοῦ πλουτῆσαι κερδάνας. Ανάνηψον τῆς βιωσ • 746 λο τικῆς θαλάσσης, ὦ ἄνθρωπε, καὶ μέρισον τὸν πλοῦτον ἑκὼν πτωχοῖς· μὴ τοῦτον καταλείψῃς ἐχθροῖς· πρόλαβε τῶν εἰς σὲ κεχηνότων τὰ στόματα· μὴ γένῃ θήρα των τὰς ἀλλοτρίας ανιχνευόντων οὐσίας. Τέκνων ὑπάρχεις πατήρ ; τούτων τὴν ψυχὴν ἀδελφὴν καταριθμησον, μέσ ρος καὶ αὐτῇ τῆς οὐσίας ἀφόρισον. Φιλόπαις εἶ ; γενοῦ καὶ φιλόθεος, δι᾿ οὗ τὸ φιλόπαις ἐκτήσω. Αλλ' ἀπαιδίαν ἐνόσησας; μὴ ἐμπέσῃς εἰς υἱοὺς οὓς ἡ φύσις οὐ δέδωκε [819] σοι · σαυτόν εὖ ποιῶν κληρονόμησαν· μὴ γυμνός ἐλεημοσύνης ὀφθῇς τῷ Κριτῇ· φεύγε τὴν ἀπειλουμένην πυράν· πρὸς τὴν κοινὴν τοῦ γένους ἔξοδον εὐτρεπίσθητι· ἐκείνην σου τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ζωῆς περισκό πήσον. Όταν σου τὴν ψυχὴν οι παριόντες ἄγγελοι αθρόον ἐφιστῶνται λαβεῖν, τί δράσεις ὑπὸ τοῦ κλέπτου θανάτου Ελκόμενος ; ὅταν μέλλης ἀθυμεῖν ἐκ τοῦ συνέχοντός σε κινδύνου, ὅταν ἀμυδρόν, ὅταν ἄσημα φθέγγῃ ὅταν άδρα- νὲς καὶ πυκνὸν πνῇς, ὅταν ἔνδοθεν ἐπικέηται φλόξ κατα αγωνιζομένη τῆς ψυχῆς, ὅτε σύμμαχος οὐδεὶς παρ ίσταται τοῦ δεινοῦ κατεπείγοντος, ὅτε ἀδελφὸς οὐ λυτρού ται, λυτρώσεται ἄνθρωπος ; ὅτε χρήματα απορρέει, ὅτι εἰς τὸ φρικτὸν ἐκεῖνο ἡ ψυχὴ συνελαύνεται δικαστήριον, ὅτε τῶν σαυτοῦ κύριος οὐκέτι γενήσῃ, ὅταν μεταμελη θῇς ἐφ᾽ οἷς ἔπραξας, τῆς μεταμελείας χώραν οὐκ ἐχου σης λοιπόν, ὅτε κλείεται τῆς μετανοίας ή θύρα, καὶ τοῦ παραδείσου ή είσοδος ἀποτειχίζεται, ὅταν στενάξῃς μὲν ἐκ καρδίας βάθους, τὸν δὲ ἐξαιρούμενον οὐχ ευρήσης, ἄρα οὐ πρὸς τοιαύτας κατὰ σαυτὸν ἀπαντήσῃς τῷ κα γισμῷ ἀπορίας ; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ πικρὸν στενάξεις κατὰ ψυχὴν καὶ ἐρεῖς ἄφωνος, Οίμοι, οίμοι ὁ τάλας ἐγώ · ὠθοῦμαι πρὸς ἔξοδον ὁ ταλαίπωρος, έλκομαι προς βίαν καταλῦσαι τὸν βίον, ἄγομαι δέσμιος ὅθεν υποστρέφειν οὐκ ἔστι. Λοιπὸν οὐ βοηθοῦσιν οἰκέται, οὐ παραφαίνον ται φίλοι, οι κόλακες ἀνεχώρησαν, οἱ δορυφόροι οὐ παρ- ίστανται · οὐ συμπράττει μοι ζώνη, οὐ συμβάλλεται μοι χρυσὸς, οὐκ ἐξαιρεῖται με στρατός, οὐ λυτροῦται με χρήματα, περιφανεῖς οὐ διασώζουσιν· οἴκους μάτην ᾠκοδόμουν, ἐδαπάνησα ἀκαίρως τοσαῦτα χρήματα, ἐσώ ρευσα τάλαντα. Ἐμοὶ τὰ τῆς δόξης ἐκπίπτει· οὐκέτι κελεύω, καὶ παρίστανται παῖδες· οὐ προστάττω, καὶ κυκλοί με στρατός· οὐκ ἐπιτάττω, καὶ πόλεις πᾶσαι τὸ κελευσθὲν ἐκπληροῦσι. Τί δράσω ὁ δείλαιος ἐγώ; τί πράξω τῶν ἀνενδότων ἐπικειμένων; Δυσωπήσω, ικε- τεύσω πάλιν τὸν ἕλκοντα θάνατον, εἰ καὶ γνώμην ἐλέου οὐκ ἔχει. Ἐξαιτῶ σε, ὦ θάνατε, ὀλίγον μοι καιρὸν ζωῆς φιλοτίμησαι. Οὐ φοβῇ βασιλικόν ἀξίωμα ; οὐκ εἶδες μου πρὸ τῶν θυρῶν ηὐτρεπισμένον ἔχημα; αἰδέσθητε παρακαλοῦσαν εὐγένειαν, εντράπηθι πολιὰν δυσωπού- σαν, φεῖσαι δακρυούσης νεότητος. Οὐκ ἀφέσεως, ὦ θά- νατε, ὁλοτελοῦς, ἀλλ' ὑπερθέσεως χρήζω μικρᾶς. Ετε μου περιλέλοιπα τὸν οἶκον ἀτέλεστον, ἔτι μερίσαι κλη ρονόμοις ὡς ὤφειλον, τὸν κλῆρον οὐκ ἔφθασα. Λήθη με μέχρι τοῦ παρόντος μὴ νήψαι πεποίηκε, βιωτικαῖς φρον τίσιν ἀπασχολούμενον· τὸν νοῦν εἰασά μου τὸ καιριώ τερον ἀπρονόητον. "Αφνω πρὸς δίκην ἕλκεις με· ποίοις εἰσαγόμενος χρήσομαι ρήμασι ; ποίαν καλέσω συνεργὸν εὐπραξίαν ; ποιόν μοι συνηγορήσει κρινομένῳ κατόρθω μα ; τί πράξας ἀπολογήσομαι τῷ Κριτῇ; τί εἴπω, ἢ τί φθέγξωμαι, κάτω νεύειν ὑπὸ τοῦ βάρους τῶν πταισμά των αναγκαζόμενος ; Μακροθύμησον ἐπ' ἐμοὶ μικρόν, παρακαλώ. Που με ἀνέτοιμον ἔλκεις; τί με γυμνὸν τῷ Κριτῇ παραστῆσαι σπουδάζεις ; ἔασον, παρακαλώ, είπω τι λογίσομαι τὸ πλημμέλημα, εξομολογήσεως ἀφήσω φωνὴν, θρηνήσω μικρόν, στενάξω βραχύ, δακρύσω πρὸς ὀλίγον, ἀσπάσομαι φίλους, περιπτύξομαι γαμετήν κἂν ἑνὶ περιβολαίῳ μετανοίας σκεπάσω μου τὴν ψυχήν. Μισθώσομαι δικολόγους ἐντεῦθεν τους πένητας, περι- νοήσω μου τοῖς τραύμασι πρὸ τῆς ἐξόδου τὴν ἴασιν, ἣν ἔχω περιουσίαν πᾶσαν ὑπὲρ ὀλίγης ὑπερθέσεως δίδωμι. Καὶ τούτων, ὦ ἄνθρωπε, λέγων σοφώτερα, του παρ εστῶτος θανάτου οὐ κωλύσεις την βίαν. Θάνατος γὰρ ἀχο- λάκευτος δήμιος, θάνατος ἀνυπόκριτον διάταγμα, θάνα τος ἐκβιβαστής τοῦ γένους ἀπροσωπόληπτος, θάνατος φονεὺς ἀνυπόκριτος, θάνατος οδοιπόρος της φύσεως, θά νατος ἀμηνυτὶ πρὸς βασιλεῖς εἰσιὼν παρίσταται, θάνα της κλέπτης καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ τὴν ὁμοίαν τῆς κλοπῆς ἐργαζόμενος τέχνην, θάνατος ἁρπάζων, δικαιό τητος άρπαξ, θάνατος δικαίοις μόνοις περιπόθητον κτη
PG 62:747μα. Ταῦτα ἀκούοντες, ἀγαπητοὶ, διαναστῶμεν ἐκνήψαν-τες· μὴ πάλιν ὕπνῳ ἁμαρτίας καθεύδωμεν· ἐξιλασώ-μεθα τοῖς δευτέροις τὰ φθάσαντα. Ἀδίκως συνέλε-ξας; δικαίως ἀνάλωσον· ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ πάθους ἀφορμῶν τῷ πάθει κατάστησον φάρμακα. Ἠδίκησάς ποτε; πρῶτον ὧν ἠδίκησας φεῖσαι· πρῶτον δίκαιος. καὶ τότε φιλάνθρωπος· πρῶτον ἀπόδος, εἶθ’ οὕτω μετά-δος· πρῶτον ἔκκλινον τοῦ κακοῦ, εἶθ’ οὕτω ποίησον ἀγα-θόν. Μὴ φαίνου φιλόδωρος ἀφ’ ὧν οὐκ ἐγένου φιλάδελφος. Ὅταν ἐλεήσῃς οὓς ἐποίησας πένητας, τότε πένησιν ἄλ-λοις ἀφ’ ὧν οὐχ ἥρπασας χάρισαι· ὅτε στήσεις τῶν ὑπὸ σοῦ ἀδικηθέντων τὸ δάκρυον, τότε πένησιν ἑτέροις συμ-πάθησον κλαίουσι. Τίμα τὸν Κύριον, εἶπεν ἡ Γραφὴ, ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων. Μὴ γὰρ ἀπατᾶσθε, Θεὸς οὐ μυκτηρίζεται. Οὐ δέχεται δωρεὰν ἑτέρου στενάζοντος· οὐκ ἀνέχεται τὴν ἁρπαγὴν ὁ πλάστης μετὰ σοῦ μερί-σασθαι. Οὐκ ἔστιν ἐκεῖ παροφθῆναι τὸ δίκαιον, οὐκ ἔνι
747 IN ADORATIONEN VENERANDÆ CRUCIS.
μα. Ταῦτα ἀκούοντες, ἀγαπητοί, διαναστῶμεν ἐκνήψαν
τες· μὴ πάλιν ὕπνῳ ἁμαρτίας καθεύδωμεν· ἐξιλασώ
μεθα [820] τοῖς δευτέροις τὰ φθάσαντα. Αδίκως συνέλε-
ξας; δικαίως ἀνάλωσον · ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ πάθους
ἀφορμῶν τῷ πάθει κατάστησον φάρμακα. Ἠδίκησάς
ποτε ; πρῶτον ὧν ἡδίκησας φεῖσαι· πρῶτον δίκαιος,
καὶ τότε φιλάνθρωπος· πρῶτον ἀπόδος, εἶθ' οὕτω μετά-
δος· πρῶτον ἔκκλινον τοῦ κακοῦ, εἶθ' οὕτω ποίησον ἀγα-
θόν; Μὴ φαίνου φιλόδωρος ἀφ᾽ ὧν οὐκ ἐγένου φιλάδελφος.
Οταν ἐλεήσῃς οὓς ἐποίησας πένητας, τότε πένησιν ἄλ
λοις ἀφ' ὧν οὐχ ἥρπασας χάρισαι· ὅτε στήσεις τῶν ὑπὸ
σοῦ ἀδικηθέντων τὸ δάκρυον, τότε πένησιν ἑτέροις συμ-
πάθησον κλαίουσι. Τίμα τὸν Κύριον, εἶπεν ἡ Γραφή,
ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων. Μὴ γὰρ ἀπατᾶσθε, Θεὸς οὗ
μυκτηρίζεται. Οὐ δέχεται δωρεὰν ἑτέρου στενάζοντος
οὐκ ἀνέχεται τὴν ἁρπαγὴν ὁ πλάστης μετὰ σοῦ μερίς
σασθαι. Οὐκ ἔστιν ἐκεῖ παραφθῆναι τὸ δίκαιον, οὐκ ἔνι
Εἰς τὴν προσκύνησιν
Ασμα καινὸν ἄσωμεν, λαοί, τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ βασι
λέως Κυρίου, καὶ ἐξομολογησώμεθα, μᾶλλον δὲ ὑμνή-
σωμεν καὶ δοξάσωμεν, καὶ αἰνέσωμεν, προσκυνήσωμεν,
καὶ μεγαλύνωμεν τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἐν ὕμνοις προσ-
κυνήσωμεν καὶ ἐγκωμιάσωμεν τὸ σεβάσμιον καὶ τριτο
όλβιον ξύλον τοῦ Δεσπότου. Δεῦτε, ὦ ἀγαπητοὶ, ἐν
αἰνέσει χορεύοντες καὶ πίστει γεραίροντες, μετὰ τοῦ
προφήτου Δαυΐδ ψάλλοντες εἴπωμεν· Ἐσημειώθη έν'
ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, Κύριε. Ποῖον ἄρα
φως, εἰ μὴ ὁ σταυρὸς τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ ὁ κόσμος ἐσώθη, καὶ οἱ
πιστεύσαντες ἐλευθερώθημεν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας του
Βελιάρ, καὶ ὁ χάρτης τῶν ἀνομιῶν ἡμῶν διεῤῥάγη;
Πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁ Χριστός· ῾Ο ἑωρακώς με,
φησὶν, ἑώρακε τὸν Πατέρα. Φῶς δὲ τοῦ προσώπου,
τουτέστι τοῦ Κυρίου, ὁ σταυρός· ἐν αὐτῷ γαρ, ὡς ἐν
λυχνίᾳ λύχνος, τὴν οἰκουμένην ἐφώτισε, καὶ τὴν γῆν
κλονουμένην ἔστησε, καὶ τὰς πέτρας διέῤῥηξε, καὶ τοὺς
νεκρούς διήγειρε, καὶ τὸν ἥλιον φυγαδεύσας, σάκκον
ἀντὶ σκότους τὸν οὐρανὸν ἐνέδυσας, δεῖξαι θέλων τοῖς
ἀχαρίστοις καὶ ἀγνώμοσι καὶ ἀρνησιθέοις Ἰουδαίοις, ὅτι
Δεσπότης καὶ δημιουργὸς ὑπῆρχεν ὁ τῇ σαρκὶ σταυρού-,
μενος. Τούτου χάριν, ὦ ἀγαπητοί, ζητῷ καὶ ποθώ προς-
ενέγκαι ὑμᾶς τῷ σταυρῷ, καὶ ἐπαξίως ἐγκωμιάσαι·
και δέδοικα ἀνάξιος ὤν τρέμει γάρ μου ἡ σάρξ, καὶ
ναρκᾷ ἡ γλῶσσα, καὶ τὰ χείλη μου πεπήγασι, καὶ ὁ
λογισμός ἔνδον σιγαν διαμαρτύρεται. Πῶς οὖν ἐγώ, ὁ
χθαμαλός, ἰσχύσω επαξίως διηγήσασθαι καὶ περὶ τῆς
δυνάμεως τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ; Εἴπω δὲ
διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ ἐκ μέρους, 8 καὶ καταλαμ-
κάνω οὔτε γὰρ ἄγγελοι ἰσχύουσιν ἐπαξίως ἐγκωμιάσαι
τὴν τούτου δύναμιν. Τοῦτο γὰρ τὸ ὁρώμενον σημεῖον
τοῦ σταυροῦ ἄγγελοι προσκυνοῦσιν, οὐ διὰ τὸ εἶδος τοῦ
ξύλου, ἀλλὰ διὰ τὸν σταυρωθέντα ἐν αὐτῷ ἑκουσίως
Αριστὸν ἐν σαρκί. Ο Αδάμ διὰ τοῦ ξύλου της βρώ
σέως κατεκρίθη, καὶ ὁ νέος Ἀδὰμ Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν
διὰ τοῦ ξύλου τοῦ σταυροῦ ἡμᾶς ἐνίσχυσε. Καὶ ἐπλη-
ρώθη ὁ λόγος τοῦ προφήτου λέγοντος· ἔδωκας τοῖς
φοβουμένοις σε σημείωσιν τοῦ φυγεῖν ἀπὸ προσε
ώπου τόξου. Σημεῖον ὁ σταυρὸς ἐν μετώπῳ[821 ]καὶ χειρὶ
τοῦ πιστοῦ, τόξον δὲ ἡ πλάνη, τοξότης ὁ διάβολος, βέλη
πλάνη, τοξότης ὁ διάβολος, βέλη
οἱ αἰσχροὶ λογισμοί, πληγαὶ αἱ ἁμαρτίαι. Δεῦτε οἱ πι-
στοῦ, ἀπολαύσωμεν τῆς προσκυνήσεως τοῦ τιμίου καὶ
ἀχράντου σταυροῦ. Διότι θάμβος κατείχε πᾶσαν ἔμψυχον
κτίσιν, Χριστὸν βλέπουσαν ἱκρίῳ πεπαρμένον, τὸν ποιη-
τὴν τε καὶ μέδοντα τῶν ὅλων, λόγχῃ νυγέντα πλευράν
ἡγιασμένην, ὕδωρ τε καὶ αἷμα ρέουσαν ἐκ πηγῆς
ἀεννάου, ἀκάνθινον φοροῦντα τὸ πλακὲν στέφος, όξος
πιόντα καὶ χολὴν μεμιγμένην, κλῆρον λαχόντας χερσὶ
ταῖς μιαιφόνοις, ὑπηρέτας σκότους τε καὶ γνόφου φίλους
ὅπως ἕκαστος τὴν προσήκουσαν λάβοι μοῖραν. Ἔφριξαν
τάξεις ἀγγέλων ἀσωμάτων· στυγνός, κατηφὴς οὐρανὸς
κατεστάθη, τῶν ἀστέρων ἔσβεστο φῶς καὶ λαμπρότης·
γίγας μέγιστος ἥλιος τὰς λαμπάδας ἔστειλε, καὶ σκότος
κατείχεν αἰθέρα· ἡ ἡμέρα τε μετῆλθεν εἰς βαθεῖαν
ἑσπέραν, ναοῦ τε στόλισμα φαιδρὸν ἐῤῥάγη πάλιν βρα-
σμοῖς ἐδονεῖτο ἡ γῆ, καὶ τῶν τάφων τάχος νεκροί προ-
ἦλθον τῶν δεσμών λελυμένοι. Λῃστὴς κατοικεί παράδει-
748
τὸν ἐλεγχόμενον ἐκφυγεῖν· ἀλλ᾽ εἴ τι σύνοιδας σαυτῷ,
ἄνθρωπε, άτοπον πετραχώς, μετανόησον. Ἐξεκυλίσθης
ποτέ, ὦ ἄνθρωπε, πρὸς ἀλόγους ορέξεις, τῇ ἀθεμίτω
δουλεύσας ἀνάγκῃ; ὑπόχρεως γέγονας πολλῶν ἀνομη
μάτων; μὴ φοβηθῇς τὸν Κριτήν, καὶ ἀπογνῷς τῆς σεαυ-
τοῦ σωτηρίας· ἐλέῳ οἶδεν ἐξαγοράζεσθαι, εὐποιίαις περ
νήτων πέφυχε δυσωπεῖσθαι, δωροδοκεῖται πτωχῶν πα
ραμυθίαις. "Ακουσον αὐτοῦ ἐν Εὐαγγελίοις βοῶντος
Δότε ελεημοσύνην, καὶ πάντα πεπλήρωται. Δότε μοι,
κράζει ὁ πάντας πλουτίζων· δότε μοι, κράζει ὁ πᾶσι
δεδωκώς εἰς ἀπόλαυσιν. Ἀνέχεται καὶ δύο ἀβολοὺς
παρὰ χήρας δεχόμενος· οὐκ ἔρυθριᾷ καὶ εἰς ποτή
ριον ψυχροῦ ὕδατος κατερχόμενος· οἶδε καὶ πρόθεσιν
ἀπόρου ἐλεήμονος ἀποδέξασθαι· αὐτὸς γὰρ εἶπεν, Ο
ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ· ᾧ πρέπει δόξα καὶ κράτος
πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
'Αμήν.
τοῦ τιμίου ξύλου.
•
σον ἐν πίστει τε καὶ λόγῳ, πληγείς δ᾽ Ἰούδας͵ ἀγχόνη
διεφθάρη Πέτρος φοβηθεὶς ὀμνύει τὸν Δεσπότην οὐκ
εἰδέναι τὸν ἐκ πλάνης σεσωκότα, ἕως ἀλέκτωρ ἐξελέγ-
χει κραυγάσας · κλαύσας δὲ πικρῶς ἔπλυνεν ἁμαρτίαν.
Ταῦτα θεωρῶν ὁ καταχθόνιος δράκων, θρηνῶν ἀπωδύ-
ρετο λέγων· "Ω λειτουργοὶ καὶ δυνάμεις μου, οἱ τοῦ
σκότους ἄρχοντες, τίς ὁ ἐμπήξας ἦλον τῇ καρδίᾳ μου;
ξυλίνῃ με λόγχῃ ἐκέντησε, καὶ διαῤῥήσσομαι, τὰ σπλάγ
χνα πονῶ, τὴν καρδίαν μου ἀλγῶ, τὰ αἰσθητήριά μου
διαφθείρονται, τὸ πνεῦμά μου μαιμάσσει. Είθε μή
ἐτάγη εἰς ἀριθμὸν μαθητῶν ὁ Ἰούδας, εἴθε μὴ ἐπάγη
κατ' ἐμοῦ τὸ ξύλον τῆς σταυρώσεως. "Ον γὰρ ἐνόμιζον
κρατεῖν ἐν χερσὶ, νῦν κρατούμαι ὑπ' αὐτοῦ ὡς αιχμα
άλωτος, καὶ πάντας, ὅσους εἶχον ἀπὸ τοῦ πρωτοπλάστου,
ἀναγκάζομαι ἐμέσαι. Δεῦτε, ἀγαπητοί, σκεπασώμεθα
ὑποκάτω τῶν πτερύγων τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυ
ροῦ. ῾Ο γὰρ σταυρὸς εἰς τὰ τέσσαρα περατούμενος
ἄκρα, σημαίνει ὅτι ὁ σταυρωθεὶς Θεός ἐστι διὰ πάντων
χωρῶν, καὶ πάντα περιλαμβάνων τὰ πέρατα. Υψώθη
δὲ ἐν αὐτῷ ὁ Χριστὸς καὶ Θεὸς, ἵνα καὶ τοὺς ἐν τῷ ἀέρι
δαίμονας ἐμφιλοχωροῦντας καταλύσῃ, καὶ τὴν οὐράνιον
ἡμῖν πορείαν εὐεπίβατον ποιήσῃ· ὡς καὶ αὐτὸς ὁ Σω
τὴν ἡμῶν ἔφη· Ἐν τῷ με ὑψωθῆναι πάντας έλ-
κύσω πρός με. Καὶ τί σοι πολλὰ λέγω ; ἄκουε του
προφήτου λέγοντος· Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ
σοι Κύριος ἐκ Σιών. Καὶ ἐπειδὴ ῥάβδος ἐστὶν ὁ Χριστὸς,
ὡς καὶ Ἡσαΐας εἶπεν, Ἐξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς
ρίζης Ιεσσαί. Αὐτὸν κατέχων Μωϋσῆς, διεῖλε την
Ἐρυθρὰν θάλασσαν, ἔσχισε τὸ ὕδωρ, καὶ ἔῤῥαψεν· ἔσχι
σεν ἵνα παρέλθῃ ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ· ἔγραψεν, ἵνα ἐνδυση-
ται τὴν τῶν βυθῶν θάλασσαν ὁ Αἰγύπτιος λαός. Και
ἕτερος τῶν προφητῶν λέγει· Εὐλογηθείη τὸ ξύλον, δι'
οὗ ἐγένετο σωτηρία ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Θεώρησον τὰ
ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ, καὶ καθ' ἑκάστην ἡμέραν θεωρής
σεις μεταξὺ αὐτῶν τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ ἀπὸ
άστρων εκτυπούμενον. Διὰ τοῦτο κἀγὼ πρὶν ἢ τὸν
ζωοποιὸν σταυρὸν ὑψώσω, μικρά τινα ἐγκωμιάσας
χαιρετίσω, καὶ ὑψώσας προσκυνήσω. Χαίροις σταυ
ρε, ἀρχὴ σωτηρίας, καὶ ὀχύρωμα βασιλείας· χαί
ροις, σταυρέ, προβλήτωρ ἀποστόλων, καὶ κήρυγμα
προφητῶν· χαίροις, σταυρό, καύχημα μαρτύρων καὶ
κήρυγμα ὁσίων· χαίροις, σταυρέ, γαλήνη των χειμαζο
μένων, καὶ ἀνάῤῥυσις τῶν αἰχμαλωτιζομένων· χαίροις,
σταυρέ, δικαίων καὶ ὁσίων ἀγαλλίαμα χαίροις, σταυρό,
ἱερέων στολιστα, καὶ πρεσβυτέρων σεμνότης· χαίροις,
σταυρέ, διακόνων ἀγλάϊσμα, καὶ ἀναγνωστῶν φαιδρότης
χαίροις, σταυρέ, μοναζόντων καύχημα, καὶ πενθούντων
παράκλησις· χαίροις, σταυρό, φύλαξ Ἐκκλησιῶν, καὶ πάν
λεων ευνομία· χαίροις, σταυρὸ ὀρφανῶν πάτερ,καὶ χηρῶν
προστάται χαίροις, σταυρό, πολεμουμένων σωτηρία, καὶ
πλανωμένων οδηγός· χαίροις,σταυρέ, ἀδικουμένων ὑπέρ
μαχος, καὶ ἀδικούντων ἀντίδικος· χαίροις, σταυρό,
ὀδυνωμένων ψυχαγωγία, καὶ κινδυνευόντων παραμυ
θία· χαίροις, σταυρέ, τῶν φαύλων ἐπιτηδευμάτων
διορθωτά, καὶ τῶν κρειττόνων σπουδασμάτων μος θέ
χαίροις, σταυρό, πολεμουμένων ὅπλον αήττητον, καὶ
[822] πιπτόντων εγερσις· χαίροις, σταυρὲ, ἀσθενούντων
δύναμις, καὶ ἀδυνάτων βακτηρία· χαίροις, σταυρά,
παρθενευόντων στέφανος, και χηρευόντων σωφρι
PG 62:748τὸν ἐλεγχόμενον ἐκφυγεῖν· ἀλλ’ εἴ τι σύνοιδας σαυτῷ, ἄνθρωπε, ἄτοπον πεπραχὼς, μετανόησον. Ἐξεκυλίσθης ποτὲ, ὦ ἄνθρωπε, πρὸς ἀλόγους ὀρέξεις, τῇ ἀθεμίτῳ δουλεύσας ἀνάγκῃ; ὑπόχρεως γέγονας πολλῶν ἀνομη-μάτων; μὴ φοβηθῇς τὸν Κριτὴν, καὶ ἀπογνῷς τῆς σεαυ-τοῦ σωτηρίας· ἐλέῳ οἶδεν ἐξαγοράζεσθαι, εὐποιίαις πε-νήτων πέφυκε δυσωπεῖσθαι, δωροδοκεῖται πτωχῶν πα-ραμυθίαις. Ἄκουσον αὐτοῦ ἐν Εὐαγγελίοις βοῶντος· Δότε ἐλεημοσύνην, καὶ πάντα πεπλήρωται. Δότε μοι, κράζει ὁ πάντας πλουτίζων· δότε μοι, κράζει ὁ πᾶσι δεδωκὼς εἰς ἀπόλαυσιν. Ἀνέχεται καὶ δύο ὀβολοὺς παρὰ χήρας δεχόμενος· οὐκ ἐρυθριᾷ καὶ εἰς ποτή-ριον ψυχροῦ ὕδατος κατερχόμενος· οἶδε καὶ πρόθεσιν ἀπόρου ἐλεήμονος ἀποδέξασθαι· αὐτὸς γὰρ εἶπεν, Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ· ᾧ πρέπει δόξα καὶ κράτος πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
747 IN ADORATIONEN VENERANDÆ CRUCIS.
μα. Ταῦτα ἀκούοντες, ἀγαπητοί, διαναστῶμεν ἐκνήψαν
τες· μὴ πάλιν ὕπνῳ ἁμαρτίας καθεύδωμεν· ἐξιλασώ
μεθα [820] τοῖς δευτέροις τὰ φθάσαντα. Αδίκως συνέλε-
ξας; δικαίως ἀνάλωσον · ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ πάθους
ἀφορμῶν τῷ πάθει κατάστησον φάρμακα. Ἠδίκησάς
ποτε ; πρῶτον ὧν ἡδίκησας φεῖσαι· πρῶτον δίκαιος,
καὶ τότε φιλάνθρωπος· πρῶτον ἀπόδος, εἶθ' οὕτω μετά-
δος· πρῶτον ἔκκλινον τοῦ κακοῦ, εἶθ' οὕτω ποίησον ἀγα-
θόν; Μὴ φαίνου φιλόδωρος ἀφ᾽ ὧν οὐκ ἐγένου φιλάδελφος.
Οταν ἐλεήσῃς οὓς ἐποίησας πένητας, τότε πένησιν ἄλ
λοις ἀφ' ὧν οὐχ ἥρπασας χάρισαι· ὅτε στήσεις τῶν ὑπὸ
σοῦ ἀδικηθέντων τὸ δάκρυον, τότε πένησιν ἑτέροις συμ-
πάθησον κλαίουσι. Τίμα τὸν Κύριον, εἶπεν ἡ Γραφή,
ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων. Μὴ γὰρ ἀπατᾶσθε, Θεὸς οὗ
μυκτηρίζεται. Οὐ δέχεται δωρεὰν ἑτέρου στενάζοντος
οὐκ ἀνέχεται τὴν ἁρπαγὴν ὁ πλάστης μετὰ σοῦ μερίς
σασθαι. Οὐκ ἔστιν ἐκεῖ παραφθῆναι τὸ δίκαιον, οὐκ ἔνι
Εἰς τὴν προσκύνησιν
Ασμα καινὸν ἄσωμεν, λαοί, τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ βασι
λέως Κυρίου, καὶ ἐξομολογησώμεθα, μᾶλλον δὲ ὑμνή-
σωμεν καὶ δοξάσωμεν, καὶ αἰνέσωμεν, προσκυνήσωμεν,
καὶ μεγαλύνωμεν τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἐν ὕμνοις προσ-
κυνήσωμεν καὶ ἐγκωμιάσωμεν τὸ σεβάσμιον καὶ τριτο
όλβιον ξύλον τοῦ Δεσπότου. Δεῦτε, ὦ ἀγαπητοὶ, ἐν
αἰνέσει χορεύοντες καὶ πίστει γεραίροντες, μετὰ τοῦ
προφήτου Δαυΐδ ψάλλοντες εἴπωμεν· Ἐσημειώθη έν'
ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, Κύριε. Ποῖον ἄρα
φως, εἰ μὴ ὁ σταυρὸς τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ ὁ κόσμος ἐσώθη, καὶ οἱ
πιστεύσαντες ἐλευθερώθημεν ἀπὸ τῆς αἰχμαλωσίας του
Βελιάρ, καὶ ὁ χάρτης τῶν ἀνομιῶν ἡμῶν διεῤῥάγη;
Πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁ Χριστός· ῾Ο ἑωρακώς με,
φησὶν, ἑώρακε τὸν Πατέρα. Φῶς δὲ τοῦ προσώπου,
τουτέστι τοῦ Κυρίου, ὁ σταυρός· ἐν αὐτῷ γαρ, ὡς ἐν
λυχνίᾳ λύχνος, τὴν οἰκουμένην ἐφώτισε, καὶ τὴν γῆν
κλονουμένην ἔστησε, καὶ τὰς πέτρας διέῤῥηξε, καὶ τοὺς
νεκρούς διήγειρε, καὶ τὸν ἥλιον φυγαδεύσας, σάκκον
ἀντὶ σκότους τὸν οὐρανὸν ἐνέδυσας, δεῖξαι θέλων τοῖς
ἀχαρίστοις καὶ ἀγνώμοσι καὶ ἀρνησιθέοις Ἰουδαίοις, ὅτι
Δεσπότης καὶ δημιουργὸς ὑπῆρχεν ὁ τῇ σαρκὶ σταυρού-,
μενος. Τούτου χάριν, ὦ ἀγαπητοί, ζητῷ καὶ ποθώ προς-
ενέγκαι ὑμᾶς τῷ σταυρῷ, καὶ ἐπαξίως ἐγκωμιάσαι·
και δέδοικα ἀνάξιος ὤν τρέμει γάρ μου ἡ σάρξ, καὶ
ναρκᾷ ἡ γλῶσσα, καὶ τὰ χείλη μου πεπήγασι, καὶ ὁ
λογισμός ἔνδον σιγαν διαμαρτύρεται. Πῶς οὖν ἐγώ, ὁ
χθαμαλός, ἰσχύσω επαξίως διηγήσασθαι καὶ περὶ τῆς
δυνάμεως τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ; Εἴπω δὲ
διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ ἐκ μέρους, 8 καὶ καταλαμ-
κάνω οὔτε γὰρ ἄγγελοι ἰσχύουσιν ἐπαξίως ἐγκωμιάσαι
τὴν τούτου δύναμιν. Τοῦτο γὰρ τὸ ὁρώμενον σημεῖον
τοῦ σταυροῦ ἄγγελοι προσκυνοῦσιν, οὐ διὰ τὸ εἶδος τοῦ
ξύλου, ἀλλὰ διὰ τὸν σταυρωθέντα ἐν αὐτῷ ἑκουσίως
Αριστὸν ἐν σαρκί. Ο Αδάμ διὰ τοῦ ξύλου της βρώ
σέως κατεκρίθη, καὶ ὁ νέος Ἀδὰμ Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν
διὰ τοῦ ξύλου τοῦ σταυροῦ ἡμᾶς ἐνίσχυσε. Καὶ ἐπλη-
ρώθη ὁ λόγος τοῦ προφήτου λέγοντος· ἔδωκας τοῖς
φοβουμένοις σε σημείωσιν τοῦ φυγεῖν ἀπὸ προσε
ώπου τόξου. Σημεῖον ὁ σταυρὸς ἐν μετώπῳ[821 ]καὶ χειρὶ
τοῦ πιστοῦ, τόξον δὲ ἡ πλάνη, τοξότης ὁ διάβολος, βέλη
πλάνη, τοξότης ὁ διάβολος, βέλη
οἱ αἰσχροὶ λογισμοί, πληγαὶ αἱ ἁμαρτίαι. Δεῦτε οἱ πι-
στοῦ, ἀπολαύσωμεν τῆς προσκυνήσεως τοῦ τιμίου καὶ
ἀχράντου σταυροῦ. Διότι θάμβος κατείχε πᾶσαν ἔμψυχον
κτίσιν, Χριστὸν βλέπουσαν ἱκρίῳ πεπαρμένον, τὸν ποιη-
τὴν τε καὶ μέδοντα τῶν ὅλων, λόγχῃ νυγέντα πλευράν
ἡγιασμένην, ὕδωρ τε καὶ αἷμα ρέουσαν ἐκ πηγῆς
ἀεννάου, ἀκάνθινον φοροῦντα τὸ πλακὲν στέφος, όξος
πιόντα καὶ χολὴν μεμιγμένην, κλῆρον λαχόντας χερσὶ
ταῖς μιαιφόνοις, ὑπηρέτας σκότους τε καὶ γνόφου φίλους
ὅπως ἕκαστος τὴν προσήκουσαν λάβοι μοῖραν. Ἔφριξαν
τάξεις ἀγγέλων ἀσωμάτων· στυγνός, κατηφὴς οὐρανὸς
κατεστάθη, τῶν ἀστέρων ἔσβεστο φῶς καὶ λαμπρότης·
γίγας μέγιστος ἥλιος τὰς λαμπάδας ἔστειλε, καὶ σκότος
κατείχεν αἰθέρα· ἡ ἡμέρα τε μετῆλθεν εἰς βαθεῖαν
ἑσπέραν, ναοῦ τε στόλισμα φαιδρὸν ἐῤῥάγη πάλιν βρα-
σμοῖς ἐδονεῖτο ἡ γῆ, καὶ τῶν τάφων τάχος νεκροί προ-
ἦλθον τῶν δεσμών λελυμένοι. Λῃστὴς κατοικεί παράδει-
748
τὸν ἐλεγχόμενον ἐκφυγεῖν· ἀλλ᾽ εἴ τι σύνοιδας σαυτῷ,
ἄνθρωπε, άτοπον πετραχώς, μετανόησον. Ἐξεκυλίσθης
ποτέ, ὦ ἄνθρωπε, πρὸς ἀλόγους ορέξεις, τῇ ἀθεμίτω
δουλεύσας ἀνάγκῃ; ὑπόχρεως γέγονας πολλῶν ἀνομη
μάτων; μὴ φοβηθῇς τὸν Κριτήν, καὶ ἀπογνῷς τῆς σεαυ-
τοῦ σωτηρίας· ἐλέῳ οἶδεν ἐξαγοράζεσθαι, εὐποιίαις περ
νήτων πέφυχε δυσωπεῖσθαι, δωροδοκεῖται πτωχῶν πα
ραμυθίαις. "Ακουσον αὐτοῦ ἐν Εὐαγγελίοις βοῶντος
Δότε ελεημοσύνην, καὶ πάντα πεπλήρωται. Δότε μοι,
κράζει ὁ πάντας πλουτίζων· δότε μοι, κράζει ὁ πᾶσι
δεδωκώς εἰς ἀπόλαυσιν. Ἀνέχεται καὶ δύο ἀβολοὺς
παρὰ χήρας δεχόμενος· οὐκ ἔρυθριᾷ καὶ εἰς ποτή
ριον ψυχροῦ ὕδατος κατερχόμενος· οἶδε καὶ πρόθεσιν
ἀπόρου ἐλεήμονος ἀποδέξασθαι· αὐτὸς γὰρ εἶπεν, Ο
ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ· ᾧ πρέπει δόξα καὶ κράτος
πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
'Αμήν.
τοῦ τιμίου ξύλου.
•
σον ἐν πίστει τε καὶ λόγῳ, πληγείς δ᾽ Ἰούδας͵ ἀγχόνη
διεφθάρη Πέτρος φοβηθεὶς ὀμνύει τὸν Δεσπότην οὐκ
εἰδέναι τὸν ἐκ πλάνης σεσωκότα, ἕως ἀλέκτωρ ἐξελέγ-
χει κραυγάσας · κλαύσας δὲ πικρῶς ἔπλυνεν ἁμαρτίαν.
Ταῦτα θεωρῶν ὁ καταχθόνιος δράκων, θρηνῶν ἀπωδύ-
ρετο λέγων· "Ω λειτουργοὶ καὶ δυνάμεις μου, οἱ τοῦ
σκότους ἄρχοντες, τίς ὁ ἐμπήξας ἦλον τῇ καρδίᾳ μου;
ξυλίνῃ με λόγχῃ ἐκέντησε, καὶ διαῤῥήσσομαι, τὰ σπλάγ
χνα πονῶ, τὴν καρδίαν μου ἀλγῶ, τὰ αἰσθητήριά μου
διαφθείρονται, τὸ πνεῦμά μου μαιμάσσει. Είθε μή
ἐτάγη εἰς ἀριθμὸν μαθητῶν ὁ Ἰούδας, εἴθε μὴ ἐπάγη
κατ' ἐμοῦ τὸ ξύλον τῆς σταυρώσεως. "Ον γὰρ ἐνόμιζον
κρατεῖν ἐν χερσὶ, νῦν κρατούμαι ὑπ' αὐτοῦ ὡς αιχμα
άλωτος, καὶ πάντας, ὅσους εἶχον ἀπὸ τοῦ πρωτοπλάστου,
ἀναγκάζομαι ἐμέσαι. Δεῦτε, ἀγαπητοί, σκεπασώμεθα
ὑποκάτω τῶν πτερύγων τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυ
ροῦ. ῾Ο γὰρ σταυρὸς εἰς τὰ τέσσαρα περατούμενος
ἄκρα, σημαίνει ὅτι ὁ σταυρωθεὶς Θεός ἐστι διὰ πάντων
χωρῶν, καὶ πάντα περιλαμβάνων τὰ πέρατα. Υψώθη
δὲ ἐν αὐτῷ ὁ Χριστὸς καὶ Θεὸς, ἵνα καὶ τοὺς ἐν τῷ ἀέρι
δαίμονας ἐμφιλοχωροῦντας καταλύσῃ, καὶ τὴν οὐράνιον
ἡμῖν πορείαν εὐεπίβατον ποιήσῃ· ὡς καὶ αὐτὸς ὁ Σω
τὴν ἡμῶν ἔφη· Ἐν τῷ με ὑψωθῆναι πάντας έλ-
κύσω πρός με. Καὶ τί σοι πολλὰ λέγω ; ἄκουε του
προφήτου λέγοντος· Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ
σοι Κύριος ἐκ Σιών. Καὶ ἐπειδὴ ῥάβδος ἐστὶν ὁ Χριστὸς,
ὡς καὶ Ἡσαΐας εἶπεν, Ἐξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς
ρίζης Ιεσσαί. Αὐτὸν κατέχων Μωϋσῆς, διεῖλε την
Ἐρυθρὰν θάλασσαν, ἔσχισε τὸ ὕδωρ, καὶ ἔῤῥαψεν· ἔσχι
σεν ἵνα παρέλθῃ ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ· ἔγραψεν, ἵνα ἐνδυση-
ται τὴν τῶν βυθῶν θάλασσαν ὁ Αἰγύπτιος λαός. Και
ἕτερος τῶν προφητῶν λέγει· Εὐλογηθείη τὸ ξύλον, δι'
οὗ ἐγένετο σωτηρία ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Θεώρησον τὰ
ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ, καὶ καθ' ἑκάστην ἡμέραν θεωρής
σεις μεταξὺ αὐτῶν τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ ἀπὸ
άστρων εκτυπούμενον. Διὰ τοῦτο κἀγὼ πρὶν ἢ τὸν
ζωοποιὸν σταυρὸν ὑψώσω, μικρά τινα ἐγκωμιάσας
χαιρετίσω, καὶ ὑψώσας προσκυνήσω. Χαίροις σταυ
ρε, ἀρχὴ σωτηρίας, καὶ ὀχύρωμα βασιλείας· χαί
ροις, σταυρέ, προβλήτωρ ἀποστόλων, καὶ κήρυγμα
προφητῶν· χαίροις, σταυρό, καύχημα μαρτύρων καὶ
κήρυγμα ὁσίων· χαίροις, σταυρέ, γαλήνη των χειμαζο
μένων, καὶ ἀνάῤῥυσις τῶν αἰχμαλωτιζομένων· χαίροις,
σταυρέ, δικαίων καὶ ὁσίων ἀγαλλίαμα χαίροις, σταυρό,
ἱερέων στολιστα, καὶ πρεσβυτέρων σεμνότης· χαίροις,
σταυρέ, διακόνων ἀγλάϊσμα, καὶ ἀναγνωστῶν φαιδρότης
χαίροις, σταυρέ, μοναζόντων καύχημα, καὶ πενθούντων
παράκλησις· χαίροις, σταυρό, φύλαξ Ἐκκλησιῶν, καὶ πάν
λεων ευνομία· χαίροις, σταυρὸ ὀρφανῶν πάτερ,καὶ χηρῶν
προστάται χαίροις, σταυρό, πολεμουμένων σωτηρία, καὶ
πλανωμένων οδηγός· χαίροις,σταυρέ, ἀδικουμένων ὑπέρ
μαχος, καὶ ἀδικούντων ἀντίδικος· χαίροις, σταυρό,
ὀδυνωμένων ψυχαγωγία, καὶ κινδυνευόντων παραμυ
θία· χαίροις, σταυρέ, τῶν φαύλων ἐπιτηδευμάτων
διορθωτά, καὶ τῶν κρειττόνων σπουδασμάτων μος θέ
χαίροις, σταυρό, πολεμουμένων ὅπλον αήττητον, καὶ
[822] πιπτόντων εγερσις· χαίροις, σταυρὲ, ἀσθενούντων
δύναμις, καὶ ἀδυνάτων βακτηρία· χαίροις, σταυρά,
παρθενευόντων στέφανος, και χηρευόντων σωφρι
Second witness · khazarzar edition
In principium jejuniorum Εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν νηστειῶν, καὶ περὶ νηστείας. 62.745 Τὸ πνευματικὸν ἡμῖν σήμερον, ἀγαπητοὶ, τῆς νηστείας ἔλαμψεν ἔαρ, καὶ οἱ τῆς ἐγκρατείας λειμῶνες τοῖς ἐμπόροις τῆς εὐσεβείας ἠνεῴχθησαν· οἱ δὲ τῆς Ἐκκλησίας ναῦται πρὸς τὴν οὐράνιον ἡμᾶς ἐμπορίαν καλοῦσι, καὶ τὸν πλοῦν τῆς δικαιοσύνης ἡμῖν εὐτρεπίζουσι, τὰς προφητικὰς ἡμῖν ἀναπετάζοντες διφθέρας, καὶ τοὺς οἴακας τοῦ νόμου μεταχειρίζονται· τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸν ἱστὸν ἐξαρτῶσι, καὶ τὴν ἄγκυραν τῆς πίστεως περισφίγγουσι· τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὴν ὁλκάδα ταύτην μηνύει, καὶ ὁ τοῦ παντὸς ποιητὴς αὐτὴν περιέπει. Δεῦτε τοίνυν καὶ ἡμεῖς σήμερον, ἀγαπητοὶ, τῆς νηστείας τὴν ἁγνείαν πρὸ τῶν θυρῶν ἑστῶσαν χαίροντες ὑποδεξώμεθα, καὶ τοῖς κατὰ ψυχὴν ἀσπασμοῖς βοήσωμεν πρὸς αὐτήν· Δεῦρο, ὦ μῆτερ τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἀρετῶν, τῆς ἐπουρανίου πλήρωσον ἡμᾶς εὐωδίας, ἄνοιξον ἡμῖν τῆς εὐαγγελικῆς διαγωγῆς τὸν παράδεισον, ἀπολαύσωμεν τῶν πνευματικῶν καρπῶν τῆς ἐγκρατείας, ἅγνισον ἡμᾶς τῷ διαδήματι τῆς σωφροσύνης, βίον ἀθόλωτον ἡμῖν ἐπιχορήγησον, τὰ ἐκ τῆς τρυφῆς τῶν ψυχῶν θεράπευσον τραύματα, τὰ ἐκ τῆς οἰνοφλυγίας κατάσβεσον ὑπεκκαύματα, τοὺς ἐκ τῆς ἀθυμίας πυρέττοντας νοσηροὺς λογισμούς· ἀπόκλεισον τὰ θέατρα τοῦ διαβόλου, ἄνελε τὴν λύσσαν, τὸ τῆς ἀπανθρωπίας θηροτρόφον συμπόδισον ἐργαστήριον, ἐπιτίμησον ἀνέμοις τῶν πονηρῶν πνευμάτων, μεταῤῥύθμισον εἰς τὴν τῶν ἀσωμάτων διαγωγὴν τοὺς νηστεύοντας, δεῖξον αἰδέσιμον πολιὰν πρεσβύτου, τῷ τῆς ἐγκρατείας ἕλκυσον ἀρότρῳ, φαίδρυνον ἄνδρας ἐν ἀσωτίᾳ διημερεύοντας, κόσμησον γύναια τὸ τῆς σεμνότητος στάδιον διερχόμενα, τὴν νεότητα πρὸς τὸν ἀγγελικὸν μεταῤῥύθμισον βίον· ἀναπνεύσωσι τῶν ματαίων πόνων οἱ κεκμηκότες ταῖς ἁμαρτίαις, τὸν τοῦ παντὸς ἔτους τῇ Τεσσαρακοστῇ τῶν ἡμερῶν τῆς νηστείας ἀποῤῥίψωνται ῥύπον· σὺ γὰρ πληροῖς οὐ μόνον τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἤδη τὸν παράδεισον. Νῦν γὰρ αἱ ὑπερκόσμιοι δυνάμεις ἀγάλλονται, τὰ τῶν ἀγγέλων τάγματα πνευματικῶς πανηγυρίζει· Θρόνοι, Κυριότητες, Ἀρχαὶ καὶ Ἐξουσίαι τῇ τῶν ἀνθρώπων εὐφραίνονται σωτηρίᾳ· μόνος ὁ ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐκπεσὼν διάβολος ἐπιστυγνάζων λέγει· Ποῦ μοι νῦν ἡ κατὰ τῶν ἐξ ἀδδηφαγίας ἐκτραχηλισθέντων μεγαλαυχία; ποῦ μοι τὸ διὰ τῆς βρώσεως κατὰ τῶν ἀνθρώπων ψυχοφθόρον μηχάνημα; ποῦ μοι νῦν ἡ λιχνὴ τοῦ ξύλου γεῦσις, δι' ἧς τὸν Ἀδὰμ μετὰ τῆς Εὔας ἀπατήσας ἐγύμνωσα; Οἴχεται νῦν μοι τὰ τῆς πονηρίας μηχανήματα τῆς νηστείας φανείσης. Πόθεν ἡ λεγομένη μοι νηστεία κατεφάνη; τίς ταύτην νῦν κατ' ἐμοῦ ἐστράτευσεν; Οὐκέτι Ἀδὰμ μετὰ τῆς Εὔας ἀπατηθεὶς Θεοῦ γυμνοῦται, οὐκέτι συμβουλῇ πείθεται ψυχοφθόρῳ, οὐκέτι λαιμαργεῖ, οὐκέτι τῷ τῆς γαστριμαργίας συνέχεται βρόχῳ. Πάλιν διὰ νηστείας Ἀδὰμ εἰς παράδεισον, πάλιν μεγαλαυχεῖ, πάλιν τῇ θείᾳ εἰκόνι ἐναβρύνεται, πάλιν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον ἐπανάγεται κάλλος· καὶ τὸ δὴ τούτου δεινότερον, ὅτι παράδεισον διὰ παραβάσεως ἀπολέσας, τῷ τῆς νηστείας ἅρματι εἰς οὐρανοὺς ἀνεπήδησεν. Ἐγὼ τῶν ἐκεῖθεν ἐῤῥίφην, καὶ ὁ ἀπεῤῥιμμένος πάλιν ταῖς οὐρανίαις ἐποχεῖται δυνάμεσι. Γέλως γέγονα ὑπὸ ἀνθρώπων ἡττώμενος, ὑπὸ νηστευτῶν καταβαλλόμενος, ὑπὸ φύσεως ἀνθρωπίνης ἐλαυνόμενος. Ἀλλὰ τούτας μὲν ὁ πονηρὸς τὰς ἑαυτοῦ ἀποτυχίας θρηνωδείτω βαλλόμενος· ἡμεῖς δὲ ἀπὸ τῆς ἀποστολικῆς φαρέτρας εὔστοχον ἐπὶ τοῦ παρόντος ἁρπάσαντες βέλος, αὐτῷ τῆς πλεονεξίας τὰς ἡδονὰς κατατρώσωμεν, μετὰ Παύλου τὰ τοῦ Παύλου βοῶντες· Οὐδὲν εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον· δῆλον ὅτι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνάμεθα. Ἀλλ' εἴθε
1
ἡμῶν ἡ εἴσοδος μιμεῖται τὴν ἔξοδον· εἴθε γυμνός τις ἀπῄει καὶ τιμωρίας ἐλεύθερος· εἴθε πένης τὴν φύσιν, καὶ τὴν ψυχὴν ἀκατάκριτος· εἴθε πτωχὸς καὶ ἀνέγκλητος, εἴθε ἄπορος καὶ ἀνώδυνος. Ἀλλὰ καὶ τὸ πάνυ δεινὸν, ἐνταῦθα καταλιμπάνων τις ἃ συνήγαγε, τὴν ἐξ ἐκείνων ἁμαρτίαν βαστάζων ἀπέρχεται· καὶ τοῦ μὲν κέρδους ἐστέρηται, τῆς δὲ δι' αὐτὰ καταδίκης οὐκ ἠλλοτρίωται· ἀλλ' ἕτερος μὲν τῶν ἐκείνου διαδέχεται τὴν ἀπόλαυσιν, ἐκεῖνος δὲ μόνος τὴν κόλασιν ὑπομένει· καὶ ὁ μὴ κτησάμενος, ἔχων τρυφᾷ, ὁ κτησάμενος δὲ οὐδὲν ἔχων βασανίζεται, ἓν μόνον, τὸ δοῦναι δίκην ἀπὸ τοῦ πλουτῆσαι κερδάνας. Ἀνάνηψον τῆς βιω 62.746 τικῆς θαλάσσης, ὦ ἄνθρωπε, καὶ μέρισον τὸν πλοῦτον ἑκὼν πτωχοῖς· μὴ τοῦτον καταλείψῃς ἐχθροῖς· πρόλαβε τῶν εἰς σὲ κεχηνότων τὰ στόματα· μὴ γένῃ θήρα τῶν τὰς ἀλλοτρίας ἀνιχνευόντων οὐσίας. Τέκνων ὑπάρχεις πατήρ; τούτων τὴν ψυχὴν ἀδελφὴν καταρίθμησον, μέρος καὶ αὐτῇ τῆς οὐσίας ἀφόρισον. Φιλόπαις εἶ; γενοῦ καὶ φιλόθεος, δι' οὗ τὸ φιλόπαις ἐκτήσω. Ἀλλ' ἀπαιδίαν ἐνόσησας; μὴ ἐμπέσῃς εἰς υἱοὺς οὓς ἡ φύσις οὐ δέδωκέ σοι· σαυτὸν εὖ ποιῶν κληρονόμησον· μὴ γυμνὸς ἐλεημοσύνης ὀφθῇς τῷ Κριτῇ· φεῦγε τὴν ἀπειλουμένην πυράν· πρὸς τὴν κοινὴν τοῦ γένους ἔξοδον εὐτρεπίσθητι· ἐκείνην σου τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς ζωῆς περισκόπησον. Ὅταν σου τὴν ψυχὴν οἱ παριόντες ἄγγελοι ἀθρόον ἐφιστῶνται λαβεῖν, τί δράσεις ὑπὸ τοῦ κλέπτου θανάτου ἑλκόμενος; ὅταν μέλλῃς ἀθυμεῖν ἐκ τοῦ συνέχοντός σε κινδύνου, ὅταν ἀμυδρὸν, ὅταν ἄσημα φθέγγῃ ὅταν ἀδρανὲς καὶ πυκνὸν πνῇς, ὅταν ἔνδοθεν ἐπικέηται φλὸξ καταγωνιζομένη τῆς ψυχῆς, ὅτε σύμμαχος οὐδεὶς παρίσταται τοῦ δεινοῦ κατεπείγοντος, ὅτε ἀδελφὸς οὐ λυτροῦται, λυτρώσεται ἄνθρωπος; ὅτε χρήματα ἀποῤῥέει, ὅτε εἰς τὸ φρικτὸν ἐκεῖνο ἡ ψυχὴ συνελαύνεται δικαστήριον, ὅτε τῶν σαυτοῦ κύριος οὐκέτι γενήσῃ, ὅταν μεταμεληθῇς ἐφ' οἷς ἔπραξας, τῆς μεταμελείας χώραν οὐκ ἐχούσης λοιπὸν, ὅτε κλείεται τῆς μετανοίας ἡ θύρα, καὶ τοῦ παραδείσου ἡ εἴσοδος ἀποτειχίζεται, ὅταν στενάξῃς μὲν ἐκ καρδίας βάθους, τὸν δὲ ἐξαιρούμενον οὐχ εὑρήσῃς, ἆρα οὐ πρὸς τοιαύτας κατὰ σαυτὸν ἀπαντήσῃς τῷ λογισμῷ ἀπορίας; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ πικρὸν στενάξεις κατὰ ψυχὴν καὶ ἐρεῖς ἄφωνος, Οἴμοι, οἴμοι ὁ τάλας ἐγώ· ὠθοῦμαι πρὸς ἔξοδον ὁ ταλαίπωρος, ἕλκομαι πρὸς βίαν καταλῦσαι τὸν βίον, ἄγομαι δέσμιος ὅθεν ὑποστρέφειν οὐκ ἔστι. Λοιπὸν οὐ βοηθοῦσιν οἰκέται, οὐ παραφαίνονται φίλοι, οἱ κόλακες ἀνεχώρησαν, οἱ δορυφόροι οὐ παρίστανται· οὐ συμπράττει μοι ζώνη, οὐ συμβάλλεταί μοι χρυσὸς, οὐκ ἐξαιρεῖταί με στρατὸς, οὐ λυτροῦταί με χρήματα, περιφανεῖς οὐ διασώζουσιν· οἴκους μάτην ᾠκοδόμουν, ἐδαπάνησα ἀκαίρως τοσαῦτα χρήματα, ἐσώρευσα τάλαντα. Ἐμοὶ τὰ τῆς δόξης ἐκπίπτει· οὐκέτι κελεύω, καὶ παρίστανται παῖδες· οὐ προστάττω, καὶ κυκλοῖ με στρατός· οὐκ ἐπιτάττω, καὶ πόλεις πᾶσαι τὸ κελευσθὲν ἐκπληροῦσι. Τί δράσω ὁ δείλαιος ἐγώ; τί πράξω τῶν ἀνενδότων ἐπικειμένων; Δυσωπήσω, ἱκετεύσω πάλιν τὸν ἕλκοντα θάνατον, εἰ καὶ γνώμην ἐλέου οὐκ ἔχει. Ἐξαιτῶ σε, ὦ θάνατε, ὀλίγον μοι καιρὸν ζωῆς φιλοτίμησαι. Οὐ φοβῇ βασιλικὸν ἀξίωμα; οὐκ εἶδές μου πρὸ τῶν θυρῶν ηὐτρεπισμένον ὄχημα; αἰδέσθητι παρακαλοῦσαν εὐγένειαν, ἐντράπηθι πολιὰν δυσωποῦσαν, φεῖσαι δακρυούσης νεότητος. Οὐκ ἀφέσεως, ὦ θάνατε, ὁλοτελοῦς, ἀλλ' ὑπερθέσεως χρῄζω μικρᾶς. Ἔτι μου περιλέλοιπα τὸν οἶκον ἀτέλεστον, ἔτι μερίσαι κληρονόμοις ὡς ὤφειλον, τὸν κλῆρον οὐκ ἔφθασα. Λήθη με μέχρι τοῦ παρόντος μὴ νῆψαι πεποίηκε, βιωτικαῖς φροντίσιν ἀπασχολούμενον· τὸν νοῦν εἴασά μου τὸ καιριώτερον ἀπρονόητον. Ἄφνω πρὸς δίκην ἕλκεις με· ποίοις εἰσαγόμενος χρήσομαι ῥήμασι; ποίαν καλέσω συνεργὸν εὐπραξίαν; ποῖόν μοι συνηγορήσει κρινομένῳ κατόρθωμα; τί πράξας ἀπολογήσομαι τῷ Κριτῇ; τί εἴπω, ἢ τί φθέγξωμαι, κάτω νεύειν ὑπὸ τοῦ βάρους τῶν πταισμάτων ἀναγκαζόμενος; Μακροθύμησον ἐπ' ἐμοὶ μικρὸν, παρακαλῶ. Ποῦ με ἀνέτοιμον
2 ἕλκεις; τί με γυμνὸν τῷ Κριτῇ παραστῆσαι σπουδάζεις; ἔασον, παρακαλῶ, εἴπω τι· λογίσομαι τὸ πλημμέλημα, ἐξομολογήσεως ἀφήσω φωνὴν, θρηνήσω μικρὸν, στενάξω βραχὺ, δακρύσω πρὸς ὀλίγον, ἀσπάσομαι φίλους, περιπτύξομαι γαμετήν· κἂν ἑνὶ περιβολαίῳ μετανοίας σκεπάσω μου τὴν ψυχήν. Μισθώσομαι δικολόγους ἐντεῦθεν τοὺς πένητας, περινοήσω μου τοῖς τραύμασι πρὸ τῆς ἐξόδου τὴν ἴασιν, ἢν ἔχω περιουσίαν πᾶσαν ὑπὲρ ὀλίγης ὑπερθέσεως δίδωμι. Καὶ τούτων, ὦ ἄνθρωπε, λέγων σοφώτερα, τοῦ παρεστῶτος θανάτου οὐ κωλύσεις τὴν βίαν. Θάνατος γὰρ ἀκολάκευτος δήμιος, θάνατος ἀνυπόκριτον διάταγμα, θάνατος ἐκβιβαστὴς τοῦ γένους ἀπροσωπόληπτος, θάνατος φονεὺς ἀνυπόκριτος, θάνατος ὁδοιπόρος τῆς φύσεως, θάνατος ἀμηνυτὶ πρὸς βασιλεῖς εἰσιὼν παρίσταται, θάνατος κλέπτης καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ τὴν ὁμοίαν τῆς κλοπῆς ἐργαζόμενος τέχνην, θάνατος ἁρπάζων, δικαιότητος ἅρπαξ, θάνατος δικαίοις μόνοις περιπόθητον κτῆ 62.747 μα. Ταῦτα ἀκούοντες, ἀγαπητοὶ, διαναστῶμεν ἐκνήψαντες· μὴ πάλιν ὕπνῳ ἁμαρτίας καθεύδωμεν· ἐξιλασώμεθα τοῖς δευτέροις τὰ φθάσαντα. Ἀδίκως συνέλεξας; δικαίως ἀνάλωσον· ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ πάθους ἀφορμῶν τῷ πάθει κατάστησον φάρμακα. Ἠδίκησάς ποτε; πρῶτον ὧν ἠδίκησας φεῖσαι· πρῶτον δίκαιος. καὶ τότε φιλάνθρωπος· πρῶτον ἀπόδος, εἶθ' οὕτω μετάδος· πρῶτον ἔκκλινον τοῦ κακοῦ, εἶθ' οὕτω ποίησον ἀγαθόν. Μὴ φαίνου φιλόδωρος ἀφ' ὧν οὐκ ἐγένου φιλάδελφος. Ὅταν ἐλεήσῃς οὓς ἐποίησας πένητας, τότε πένησιν ἄλλοις ἀφ' ὧν οὐχ ἥρπασας χάρισαι· ὅτε στήσεις τῶν ὑπὸ σοῦ ἀδικηθέντων τὸ δάκρυον, τότε πένησιν ἑτέροις συμπάθησον κλαίουσι. Τίμα τὸν Κύριον, εἶπεν ἡ Γραφὴ, ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων. Μὴ γὰρ ἀπατᾶσθε, Θεὸς οὐ μυκτηρίζεται. Οὐ δέχεται δωρεὰν ἑτέρου στενάζοντος· οὐκ ἀνέχεται τὴν ἁρπαγὴν ὁ πλάστης μετὰ σοῦ μερίσασθαι. Οὐκ ἔστιν ἐκεῖ παροφθῆναι τὸ δίκαιον, οὐκ ἔνι 62.748 τὸν ἐλεγχόμενον ἐκφυγεῖν· ἀλλ' εἴ τι σύνοιδας σαυτῷ, ἄνθρωπε, ἄτοπον πεπραχὼς, μετανόησον. Ἐξεκυλίσθης ποτὲ, ὦ ἄνθρωπε, πρὸς ἀλόγους ὀρέξεις, τῇ ἀθεμίτῳ δουλεύσας ἀνάγκῃ; ὑπόχρεως γέγονας πολλῶν ἀνομημάτων; μὴ φοβηθῇς τὸν Κριτὴν, καὶ ἀπογνῷς τῆς σεαυτοῦ σωτηρίας· ἐλέῳ οἶδεν ἐξαγοράζεσθαι, εὐποιίαις πενήτων πέφυκε δυσωπεῖσθαι, δωροδοκεῖται πτωχῶν παραμυθίαις. Ἄκουσον αὐτοῦ ἐν Εὐαγγελίοις βοῶντος· Δότε ἐλεημοσύνην, καὶ πάντα πεπλήρωται. Δότε μοι, κράζει ὁ πάντας πλουτίζων· δότε μοι, κράζει ὁ πᾶσι δεδωκὼς εἰς ἀπόλαυσιν. Ἀνέχεται καὶ δύο ὀβολοὺς παρὰ χήρας δεχόμενος· οὐκ ἐρυθριᾷ καὶ εἰς ποτήριον ψυχροῦ ὕδατος κατερχόμενος· οἶδε καὶ πρόθεσιν ἀπόρου ἐλεήμονος ἀποδέξασθαι· αὐτὸς γὰρ εἶπεν, Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ· ᾧ πρέπει δόξα καὶ κράτος πάντοτε, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Continue reading PG 62: In publicanum et pharisaeum →≣ entire volume