PG 60:755Εἰς τὸν εὐαγγελισμὸν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. Βασιλικῶν μυστηρίων ἑορτὴν ἑορτάσωμεν σήμερον· ἡ σύμπασα κτίσις ἀγάλλεται συναχθεῖσα. Οὐρανὸς δὲ ἀστέ-ρων ἐχειραγώγει τοὺς εἰς τὴν πανήγυριν σπεύδοντας· γῆ διὰ τῶν ποιμένων εἰς τὴν προσκύνησιν ἔτρεχεν· Ἡσαί̈ας γοργῷ προφητείας τῷ βήματι ἐβάδιζεν, ἵνα ὑποδείξῃ τῇ πανηγύρει τὴν παρθένον· Ἱερεμίας παραιτούμενος, ἀλλ’ αὐτὸν τὸν Δεσπότην ὑποδεικνύων αὐτῆς τῆς πανηγύ-ρεως λέγων· Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ζαχαρίας χαρὰν φέρων τοῖς πανηγυρισταῖς κατέτρεχε, Δεσποτικῆς παρουσίας ἐμφανίζων τὸ πρόσταγμα· Χαῖρε, λέγων, θύγατερ Σιών· ἰδοὺ γὰρ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι πρᾶος, ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὑποζύγιον καὶ πῶλον νέον. Μαρία καὶ Ἰωσὴφ, ἐν τῇ φάτνῃ προθήκῃ πολυ-τίμητον μαργαρίτην προέθηκαν· οἱ μάγοι ἰδόντες καὶ θαμβηθέντες ἐπὶ τῷ κάλλει τῆς φύσεως, τοῦτον τῷ Ἡρώδῃ ὡς ἄξιον βασιλέα ἐμήνυσαν. Ὁ δὲ ἀκούσας, καὶ δόλῳ κρύψας θανατηφόρον προσκύνησιν, τοῦ ἰδεῖν τὸν μαργαρίτην ἐσπούδασεν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀνάξιος ἦν, τοῦ ποθουμένου ἀπέτυχε· κἀκεῖνος ὡς ἐμπαιχθεὶς, ἐς-755 IN ANNUNTIATIONEM SANCTISSIME DEIPARÆ.
ἀκάνθαις, συνέχεσθαι πονηραῖς ταῖς ἐννοίαις τοῦ κατ
σμου, τῆς παρὰ τοῦ γεωργοῦ τῶν ψυχῶν ἡμῶν ἐγκα-
ταβαλλομένης σπορᾶς τὴν καρποφορίαν ἐμποδιζούσαις·
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰπόντος· Οὗτοι δὲ
εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας πεσόντες, οἳ ὑπὸ μεριμνῶν καὶ
πλούτου καὶ ἡδονῶν τοῦ βίου συμπνίγονται, καὶ οὐ τε-
λεσφοροῦσιν. Οὔτε γὰρ ἁμαρτίαις καιρόν τινα δώσομεν,
οὔτε τῷ ἐχθρῷ τόπον ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν καταλείψο-
μεν, διὰ τῆς συνεχούς μνήμης ἔνοικον ἔχοντες τὸν Θεόν.
Καὶ ἡ προσοχὴ δὲ τῆς διανοίας, καὶ ὁ τοῦ μὴ μετεωρί-
ζεσθαι εθισμός, εὐκόλως ἂν διὰ τῆς ὀρθῆς ἀγωγῆς τοῖς
τοιούτοις παιδίοις ἐγγίγνοιτο, εἰ παρὰ τῶν ἐπιστατούν
των συνεχῶς ἀνακρίνοιντο, ποῦ ἔχουσι τὴν ἔννοιαν, καὶ
τί στρέφουσιν ἐν τοῖς λογισμοῖς. Τὸ γὰρ ἁπλοῦν τῆς
ἡλικίας καὶ ἄδολον καὶ πρὸς τὸ ψεῦδος ἀνεπιτήδειον
εξαγορεύει μὲν εὐκόλως τὰ ἀποῤῥητα τῆς ψυχῆς· ὑπὲρ
δὲ τοῦ μὴ συνεχῶς ἐγκαταλαμβάνεσθαι τοῖς ἀπηγορευ-
μένοις ὁ τοιοῦτος φεύγει ἂν τὰς τῶν ἀτόπων ἐννοίας,
τὴν ἐκ τῶν ἐλέγχων αἰσχύνην φοβούμενος "
Καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς, Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰ-
κόνα ἡμετέραν, τὸν ἔσω ἄνθρωπον λέγων. Αλλ' ἐρεῖς
σύ· Οὐ λέγει ἡμῖν περὶ λογισμῶν· τὸν ἄνθρωπον εἶπε
κατ' εἰκόνα Θεοῦ, ὁ δὲ λογισμὸς πῶς ἄνθρωπος; Ακουε
τοῦ ᾿Αποστόλου λέγοντος· Εἰ καὶ ὁ ἔξω ἡμῶν ἄνθρω-
πος διαφθείρεται, ἀλλ' ὁ ἔσω ἀνακαινοῦται ἡμέρᾳ
καὶ ἡμέρᾳ. Δύο λοιπὸν γνωρίζω ἀνθρώπους, ἕνα τὸν
φαινόμενον, καὶ ἕνα τὸν ὑποκεκρυμμένον ἐν τῷ καινού
μένῳ. Εσω τοίνυν ἔχομεν ἄνθρωπον, καὶ διπλοί τινές ἐσ-
μεν· καὶ τότε ἀληθῶς λέγομεν, ὅτι ἔνδον εσμὲν ἄνθρω
ποι, τὸ δὲ ἔξω οῦ, τὸ τέλειον ἐν τῷ λογιστικῷ τῆς ψυ
χῆς ἔχοντες. Ωστε τὸ μὲν σῶμα οργανόν ἐστὶ τῆς τοῦ
ἀνθρώπου ψυχῆς· ἄνθρωπος δὲ κυρίως, τὸ κατ' αὐτὴν
τὴν ψυχήν. Καὶ τὸν ᾿Αρχέτωσαν, τοίνυν ἄρχει • σώ-
ματι, ἢ λογισμῷ; ἐν ψυχῇ τὸ ἀρχικὸν, ἢ ἐν σαρκί;
Αλλ' ἐν τίνι τὸ ἀρχικὸν, ἢ ἐν τῇ τοῦ λογισμοῦ περι
ουσία; Οτῳ γὰρ λείπεται τῇ δυνάμει τοῦ σώματος ὁ
άνθρωπος, τοσούτῳ περίεστι τῇ τοῦ λογισμού κατα-
σκευῇ. Οὐχὶ, Ποιήσωμεν κατ' εἰκόνα ἡμετέραν, εἶπε,
καὶ θυμούσθωσαν· οὐ γὰρ τὰ πάθη πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ
εἰκόνα παρελήφθη, ἀλλ' ὁ λογισμός τῶν παθῶν δεσπό
της. Εδόθη τοι ἄρχειν τῶν ἀλόγων, ὥστε τοῦ ἀλόγου
παΐους κρατεῖν· [341] εἰ οὖν τῶν θηρίων ἄρχεις, διὰ τί καὶ
τῶν ἔνδον θηρίων οὐκ ἄρχεις; εἰ τῶν ἔξω ἄρχεις, διὰ τί
τὰ ἔνδον ἀβασίλευτα καταλιμπάνεις; "Αρχων τοίνυν ἐκτί
σθης: μή μέντοι λογισμούς έχε μετεώρους, μηδὲ και
φος ὅσο καὶ ἄστατος τῇ διανοίᾳ. Ατοπον γάρ, εἰ τὰ
πετώμενα μὲν ἔξω καταβάλλεις, σεαυτὸν δὲ κούφως
οὕτω καὶ μετεώρως ὑπεραιρόμενον μὴ καταβάλλεσθαι.
Μὴ οὖν τυφωθῆς ὑπεραρθεὶς ὑπὲρ δ εἶ, καὶ μείζω φρο
νήσῃς τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως· μηδὲ ἐπαινούμενος φυσ
σιωθῇς, μηδὲ δόξαν επιζήτει μηδὲ μέγα τι σεαυτὸν εἶ
και νομίσῃς· ἐπεὶ ἔσῃ ὡς πτηνὸν ἀστήρικτον, ὧδε κἀκεῖ-
• Savil. εἶπε.
736
σε περιφερόμενον. Αρχε τῶν ἐν σοὶ λογισμῶν, ἵνα
γένη πάντων κύριος· ἡ γὰρ δεδομένη ἡμῖν ἀρχὴ τῶν
ζώων ρυθμίζειν ἡμᾶς ὀφείλει πρὸς τὸ ἑαυτοὺς ἡμᾶς
ἄρχειν. Ὥσπερ οὐδὲν ὄφελος οἰκίας, οὐ πόλεως, οὐ θυ
ρῶν, ἐὰν μὴ ὦσιν οἱ φυλάσσοντες, καὶ εἰδότες πότε
μὲν κλείειν, πότε δὲ ἀνοίγειν· οὕτως οὐδὲ μοναχῷ τῶν
ἄλλων κατορθωμάτων όφελος, ἂν μὴ λογισμὸς ἡ θυρω
ρὸς τῶν αὐτοῦ βουλευμάτων, τὴν κλεῖσιν καὶ τὴν ἄνοι-
ξιν τῆς καρδίας μετὰ ἀκριβείας καὶ πολλῆς ἐπιστήμης
ἐπιτετραμμένος, καὶ εἰδὼς τίνα μὲν ἐκφέρειν δεῖ, τίνα
δὲ εἰσάγειν. Καν τις λογισμὸς ἐκδιότητας, ἀποπνί
γειν αὐτὴν ἔνδον χρὴ, καὶ μὴ ἐὰν εἰς λόγους
ἐκφέρεσθαι, ἀλλὰ ταὐτὴν ἀναξηραίνειν τὴν ρίζαν, καὶ
ἀσφαλῆ τὴν θύραν ἔχειν καὶ ἀκριβῆ τὴν φυλακὴν,
καὶ τὰ πονηρὰ βουλεύματα μὴ ἐξν τίκτεσθαι, καὶ τι-
κτόμενα ἀποπνίγειν. Διὸ καὶ ὁ Θεὸς ἔνδον αὐτοὺς τοὺς
πονηρούς λογισμοὺς ἀναιρεῖ λέγων· ῾Ο ἐμβλέψας γυ
ναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι, καὶ τὰ ἑξῆς. υρᾶς πῶς
οὐκ ἀφίησιν αὐτοὺς βλαστῆσαι, οὐδὲ λαβεῖν ἀρχὴν, οὐκ
ἐπιθυμίαν, οὐκ ὀργήν; λέγει γάρ· Ο ὀργιζόμενος τῷ
ἀδελφῷ αὐτοῦ, ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ
πυρός. Εστωσαν αἱ θύραι κεκλεισμέναι, φησί, καὶ οἱ
πονηροί λογισμοί ταχέως χειρωθήσονται. Εκ θυμοῦ
γὰρ καὶ ἐπιθυμίας πᾶν ἁμάρτημα γίνεται τῇ ψυχῇ.
Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Δαυΐδ εύχεται πρὸς τὸν Θεὸν λέγων·
Μὴ ἐκκλίνῃς τὴν καρδίαν μου· οὐχ ὅτι ὁ Θεὸς ἐκε
κλίνει αὐτὴν, μή γένοιτο· ἀλλ' ὁ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι·
Μὴ ἀφῇς ἐκκλιθῆναι, ή περιτραπῆναι εἰς πονηρὰς ἐννοί-
ας. Ἐκεῖθεν γὰρ ἡ πηγὴ τῆς κακίας καὶ τῆς πονηρίας.
Ὥσπερ γὰρ ὀφθαλμῷ περιαγομένῳ συνεχῶς, καὶ νῦν
μὲν πρὸς τὰ πλάγια περιφερομένῳ, νῦν δὲ πρὸς τὰ
ἄνω καὶ κάτω πυκνὰ στρεφομένῳ, ἰδεῖν ἐναργῶς τὸ ὑπο-
κείμενον οὐχ οἷόν τε, ἀλλὰ χρὴ προσηρεῖσθαι τὴν γνώ
μην τῷ ὁρατῷ ἀμέλει ἀληθῆ ποιεῖσθαι τὴν θέαν· οὕτω
καὶ νοῦν ἀνθρώπου ὑπὸ μυρίων φροντίδων περιεχόμε
νου, ἀμήχανον ἐναργῶς ἐνατενίσαι τῇ ἀληθείᾳ, καὶ ἔτσι
μου εἶναι ὑποδέξασθαι τῇ καρδίᾳ τὰς ἐκ τῆς θείας δια
δασκαλίας ἐγγινομένας διατυπώσεις, ἐκ πονηρᾶς συν-
ηθείας προκατασχόντων αὐτῇ ο διδαγμάτων. "Αλλως γὰρ
ἐγγραφῆναι ἐν τῇ ψυχῇ τὰ θεῖα οὐκ ἔστι, μὴ τὰς ἐξ
ἔθους προλήψεις αὐτῆς ἐξελόντα. Νοῦς γὰρ μὴ σκεδαν
νύμενος ἐπὶ τὰ ἔξω, μηδὲ ὑπὸ τῶν αἰσθητηρίων ἐπὶ
τὸν κόσμον διαχεόμενος, επάνεισι μὲν πρὸς ἑαυτὸν, δι'
ἑαυτοῦ δὲ πρὸς τὴν περὶ Θεοῦ ἔννοιαν ἀναβαίνει· κάτ
κείνῳ τῷ κάλλει περιλαμπόμενός τε καὶ ἐλλαμπόμενος,
καὶ αὐτῆς τῆς φύσεως λήθην λαμβάνει, μήτε προς τρο-
φῆς φροντίδα μήτε περιβολαίων μέριμναν τὴν ψυχὴν
καθελκόμενος· ἀλλὰ σχολὴν ἀπὸ τῶν γηινων φροντίδων
ἄγων, τὴν πᾶσαν ἑαυτοῦ σπουδὴν ἐπὶ τὴν κτῆσιν τῶν
αἰωνίων ἀγαθῶν ἐπιτίθησιν· ὧν γένοιτο ἡμᾶς ἐπιτυ
χεῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ.
b Savil. conj. προερείδεσθαι. Εt mox pro αμέλει id. conj.
μέλλη. c Savil. conj. αὐτήν.
Εἰς τὸν εὐαγγελισμὸν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου.
Βασιλικῶν μυστηρίων ἑορτὴν ἑορτάσωμεν σήμερον· ἡ κέπτετο τί πράξει. ᾿Αγγελοι δὲ ἀσωμάτων φύσεων ἐν
σύμπασα κτίσις ἀγάλλεται συναχθεῖσα. Οὐρανὸς δὲ ἀστέ τῇ πανηγύρει χορεύοντες ἔλεγον· Δόξα ἐν ὑψίστοις
μων εχειραγώγει τοὺς εἰς τὴν πανήγυριν σπεύδοντας· γῆ Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Ὢ τοῦ ξένου καὶ παραδόξου
διὰ τῶν ποιμένων εἰς τὴν προσκύνησιν ἔτρεχεν· Ἡσαΐας θαύματος· πᾶσαν γλώτταν νικᾷ τῆς ἑορτῆς ἡ ὑπόθεσις
γοργῷ προφητείας τῷ βήματι ἐβάδιζεν, ἵνα ὑποδείξῃ τῇ τοῦ εἰπεῖνα τὰ τῆς Μαρίας ἐγκώμια, πρὸς ἣν ἀποστα
πανηγύρει τὴν παρθένον· Ιερεμίας παραιτούμενος, ἀλλ λεὶς ὁ ἄγγελος ἐδία · Χαῖρε κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος
αὐτὸν τὸν Δεσπότην υποδεικνύων αὐτῆς τῆς πανηγύ- μετὰ σοῦ. Ἡ δὲ διαναστάσα, πλαγίῳ τῷ ὀφθαλμῷ τὸν
ρεως λέγων· [842 Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ζαχαρίας χαρὰν λέγοντα ἐπεσκόπευσε· καὶ ἐπὶ μὲν τῇ θέᾳ τῆς Όψεως
φέρων τοῖς πανηγυρισταῖς κατέτρεχε. Δεσποτικῆς ἐξενίζετο, τοὺς δὲ λόγους ἐν τῇ ἑαυτῆς διανοία ἑστά-
παρουσίας ἐμφανίζων τὸ πρόσταγμα· Χαῖρε, λέγων, Εμιζε, ποταπός εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος, λέγουσα Ο ξένε,
θύγατερ Σιών· ἰδοὺ γὰρ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεται ξένη φωνῇ ξενίζεις φθεγγόμενος. Ἢ ἀγνοεῖς τὴν τῶν
ιδού ο σου Η τῶν
σοι πράος, ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὑποζύγιον καὶ πώλον προσαγορευόντων συνήθειαν, ἢ δοκιμάζεις με, εἰ εύσ
νέον. Μαρία καὶ Ἰωσήφ, ἐν τῇ φάτνη προθήκη • πολυ- λώτος τυγχάνω ; Τὸ μὲν, Χαῖρε, πάντων των προσαγο-
τίμητον μαργαρίτην προέθηκαν· οἱ μάγοι ἰοῦντες καὶ ρευόντων κοινόν· τὸ δὲ Κεχαριτωμένη, ξένον, μάλιστα
θαμβηθέντες ἐπὶ τῷ κάλλει τῆς φύσεως, τοῦτον τῷ ταῖς ἐπαγγελλομέναις θεοσέβειαν ἐν σεμνότητι βίου.
Ηρώδῃ ὡς ἄξιον βασιλέα ὁ ἐμήνυσαν. Ο δὲ ἀκούσας, Οθεν αὐστηρῷ τῷ προσώπῳ καὶ ὀργίλῳ τῷ βλέμματι
καὶ δόλῳ κρύψας θανατηφόρον προσκύνησιν, τοῦ ἰδεῖν ἐπαπειλησαμένη, ἐδίωξε τὸν εἰπόντα· Απιθι, άπιθ', ἄν
τὴν μαργαρίτην ἐσπούδασεν· ἀλλ' ἐπειδὴ ἀνάξιος ἦν, θρωπε, ἐκ προθύρων ἐμῶν· ἐκ προοιμίων ἐλήλυθας
τοῦ ποθουμένου ἀπέτυχε· κἀκεῖνος ὡς ἐμπαιχθεὶς, ἐσ. οὐκ αρέσκεις μοι νομίζων d. Συλαγωγῆσαι με θέλεις, ὡς
Εναν τὴν ἐκ γένους μητέρα· οὐ νικήσεις κάλλος ἐμῆς
δ εω;, οὐ συνείδησιν, ἣν ἔχω πρὸς πένητα μνηστήρα
• Savil. conj τὸ εἰπεῖν, d Savil conj. ἐλήλυθας οὐκ ἀριστά
με κομίζων.
4 Savil. Μαρία καὶ Ἰωσὴν ὡς ἐν προσθήκη, et in marg. ὡς
προσθήκην, πιο quibus legendum conjicit ὡς ἐν ἀποθήκη.
Savil. com: βασιλείας.
PG 60:756κέπτετο τί πράξει. Ἄγγελοι δὲ ἀσωμάτων φύσεων ἐν τῇ πανηγύρει χορεύοντες ἔλεγον· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Ὢ τοῦ ξένου καὶ παραδόξου θαύματος· πᾶσαν γλῶτταν νικᾷ τῆς ἑορτῆς ἡ ὑπόθεσις τοῦ εἰπεῖν τὰ τῆς Μαρίας ἐγκώμια, πρὸς ἣν ἀποστα-λεὶς ὁ ἄγγελος ἐβόα· Χαῖρε κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Ἡ δὲ διαναστᾶσα, πλαγίῳ τῷ ὀφθαλμῷ τὸν λέγοντα ἐπεσκόπευσε· καὶ ἐπὶ μὲν τῇ θέᾳ τῆς ὄψεως ἐξενίζετο, τοὺς δὲ λόγους ἐν τῇ ἑαυτῆς διανοίᾳ ἐστά-θμιζε, ποταπὸς εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος, λέγουσα· Ὦ ξένε, ξένῃ φωνῇ ξενίζεις φθεγγόμενος. Ἢ ἀγνοεῖς τὴν τῶν προσαγορευόντων συνήθειαν, ἢ δοκιμάζεις με, εἰ εὐά-λωτος τυγχάνω; Τὸ μὲν, Χαῖρε, πάντων τῶν προσαγο-ρευόντων κοινόν· τὸ δὲ Κεχαριτωμένη, ξένον, μάλιστα ταῖς ἐπαγγελλομέναις θεοσέβειαν ἐν σεμνότητι βίου. Ὅθεν αὐστηρῷ τῷ προσώπῳ καὶ ὀργίλῳ τῷ βλέμματι ἐπαπειλησαμένη, ἐδίωξε τὸν εἰπόντα· Ἄπιθι, ἄπιθι, ἄν-θρωπε, ἐκ προθύρων ἐμῶν· ἐκ προοιμίων ἐλήλυθας· οὐκ ἀρέσκεις μοι νομίζων. Συλαγωγῆσαί με θέλεις, ὡς Εὔαν τὴν ἐκ γένους μητέρα· οὐ νικήσεις κάλλος ἐμῆς ὄψεως, οὐ συνείδησιν, ἣν ἔχω πρὸς πένητα μνηστῆρα755 IN ANNUNTIATIONEM SANCTISSIME DEIPARÆ.
ἀκάνθαις, συνέχεσθαι πονηραῖς ταῖς ἐννοίαις τοῦ κατ
σμου, τῆς παρὰ τοῦ γεωργοῦ τῶν ψυχῶν ἡμῶν ἐγκα-
ταβαλλομένης σπορᾶς τὴν καρποφορίαν ἐμποδιζούσαις·
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰπόντος· Οὗτοι δὲ
εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας πεσόντες, οἳ ὑπὸ μεριμνῶν καὶ
πλούτου καὶ ἡδονῶν τοῦ βίου συμπνίγονται, καὶ οὐ τε-
λεσφοροῦσιν. Οὔτε γὰρ ἁμαρτίαις καιρόν τινα δώσομεν,
οὔτε τῷ ἐχθρῷ τόπον ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν καταλείψο-
μεν, διὰ τῆς συνεχούς μνήμης ἔνοικον ἔχοντες τὸν Θεόν.
Καὶ ἡ προσοχὴ δὲ τῆς διανοίας, καὶ ὁ τοῦ μὴ μετεωρί-
ζεσθαι εθισμός, εὐκόλως ἂν διὰ τῆς ὀρθῆς ἀγωγῆς τοῖς
τοιούτοις παιδίοις ἐγγίγνοιτο, εἰ παρὰ τῶν ἐπιστατούν
των συνεχῶς ἀνακρίνοιντο, ποῦ ἔχουσι τὴν ἔννοιαν, καὶ
τί στρέφουσιν ἐν τοῖς λογισμοῖς. Τὸ γὰρ ἁπλοῦν τῆς
ἡλικίας καὶ ἄδολον καὶ πρὸς τὸ ψεῦδος ἀνεπιτήδειον
εξαγορεύει μὲν εὐκόλως τὰ ἀποῤῥητα τῆς ψυχῆς· ὑπὲρ
δὲ τοῦ μὴ συνεχῶς ἐγκαταλαμβάνεσθαι τοῖς ἀπηγορευ-
μένοις ὁ τοιοῦτος φεύγει ἂν τὰς τῶν ἀτόπων ἐννοίας,
τὴν ἐκ τῶν ἐλέγχων αἰσχύνην φοβούμενος "
Καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς, Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰ-
κόνα ἡμετέραν, τὸν ἔσω ἄνθρωπον λέγων. Αλλ' ἐρεῖς
σύ· Οὐ λέγει ἡμῖν περὶ λογισμῶν· τὸν ἄνθρωπον εἶπε
κατ' εἰκόνα Θεοῦ, ὁ δὲ λογισμὸς πῶς ἄνθρωπος; Ακουε
τοῦ ᾿Αποστόλου λέγοντος· Εἰ καὶ ὁ ἔξω ἡμῶν ἄνθρω-
πος διαφθείρεται, ἀλλ' ὁ ἔσω ἀνακαινοῦται ἡμέρᾳ
καὶ ἡμέρᾳ. Δύο λοιπὸν γνωρίζω ἀνθρώπους, ἕνα τὸν
φαινόμενον, καὶ ἕνα τὸν ὑποκεκρυμμένον ἐν τῷ καινού
μένῳ. Εσω τοίνυν ἔχομεν ἄνθρωπον, καὶ διπλοί τινές ἐσ-
μεν· καὶ τότε ἀληθῶς λέγομεν, ὅτι ἔνδον εσμὲν ἄνθρω
ποι, τὸ δὲ ἔξω οῦ, τὸ τέλειον ἐν τῷ λογιστικῷ τῆς ψυ
χῆς ἔχοντες. Ωστε τὸ μὲν σῶμα οργανόν ἐστὶ τῆς τοῦ
ἀνθρώπου ψυχῆς· ἄνθρωπος δὲ κυρίως, τὸ κατ' αὐτὴν
τὴν ψυχήν. Καὶ τὸν ᾿Αρχέτωσαν, τοίνυν ἄρχει • σώ-
ματι, ἢ λογισμῷ; ἐν ψυχῇ τὸ ἀρχικὸν, ἢ ἐν σαρκί;
Αλλ' ἐν τίνι τὸ ἀρχικὸν, ἢ ἐν τῇ τοῦ λογισμοῦ περι
ουσία; Οτῳ γὰρ λείπεται τῇ δυνάμει τοῦ σώματος ὁ
άνθρωπος, τοσούτῳ περίεστι τῇ τοῦ λογισμού κατα-
σκευῇ. Οὐχὶ, Ποιήσωμεν κατ' εἰκόνα ἡμετέραν, εἶπε,
καὶ θυμούσθωσαν· οὐ γὰρ τὰ πάθη πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ
εἰκόνα παρελήφθη, ἀλλ' ὁ λογισμός τῶν παθῶν δεσπό
της. Εδόθη τοι ἄρχειν τῶν ἀλόγων, ὥστε τοῦ ἀλόγου
παΐους κρατεῖν· [341] εἰ οὖν τῶν θηρίων ἄρχεις, διὰ τί καὶ
τῶν ἔνδον θηρίων οὐκ ἄρχεις; εἰ τῶν ἔξω ἄρχεις, διὰ τί
τὰ ἔνδον ἀβασίλευτα καταλιμπάνεις; "Αρχων τοίνυν ἐκτί
σθης: μή μέντοι λογισμούς έχε μετεώρους, μηδὲ και
φος ὅσο καὶ ἄστατος τῇ διανοίᾳ. Ατοπον γάρ, εἰ τὰ
πετώμενα μὲν ἔξω καταβάλλεις, σεαυτὸν δὲ κούφως
οὕτω καὶ μετεώρως ὑπεραιρόμενον μὴ καταβάλλεσθαι.
Μὴ οὖν τυφωθῆς ὑπεραρθεὶς ὑπὲρ δ εἶ, καὶ μείζω φρο
νήσῃς τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως· μηδὲ ἐπαινούμενος φυσ
σιωθῇς, μηδὲ δόξαν επιζήτει μηδὲ μέγα τι σεαυτὸν εἶ
και νομίσῃς· ἐπεὶ ἔσῃ ὡς πτηνὸν ἀστήρικτον, ὧδε κἀκεῖ-
• Savil. εἶπε.
736
σε περιφερόμενον. Αρχε τῶν ἐν σοὶ λογισμῶν, ἵνα
γένη πάντων κύριος· ἡ γὰρ δεδομένη ἡμῖν ἀρχὴ τῶν
ζώων ρυθμίζειν ἡμᾶς ὀφείλει πρὸς τὸ ἑαυτοὺς ἡμᾶς
ἄρχειν. Ὥσπερ οὐδὲν ὄφελος οἰκίας, οὐ πόλεως, οὐ θυ
ρῶν, ἐὰν μὴ ὦσιν οἱ φυλάσσοντες, καὶ εἰδότες πότε
μὲν κλείειν, πότε δὲ ἀνοίγειν· οὕτως οὐδὲ μοναχῷ τῶν
ἄλλων κατορθωμάτων όφελος, ἂν μὴ λογισμὸς ἡ θυρω
ρὸς τῶν αὐτοῦ βουλευμάτων, τὴν κλεῖσιν καὶ τὴν ἄνοι-
ξιν τῆς καρδίας μετὰ ἀκριβείας καὶ πολλῆς ἐπιστήμης
ἐπιτετραμμένος, καὶ εἰδὼς τίνα μὲν ἐκφέρειν δεῖ, τίνα
δὲ εἰσάγειν. Καν τις λογισμὸς ἐκδιότητας, ἀποπνί
γειν αὐτὴν ἔνδον χρὴ, καὶ μὴ ἐὰν εἰς λόγους
ἐκφέρεσθαι, ἀλλὰ ταὐτὴν ἀναξηραίνειν τὴν ρίζαν, καὶ
ἀσφαλῆ τὴν θύραν ἔχειν καὶ ἀκριβῆ τὴν φυλακὴν,
καὶ τὰ πονηρὰ βουλεύματα μὴ ἐξν τίκτεσθαι, καὶ τι-
κτόμενα ἀποπνίγειν. Διὸ καὶ ὁ Θεὸς ἔνδον αὐτοὺς τοὺς
πονηρούς λογισμοὺς ἀναιρεῖ λέγων· ῾Ο ἐμβλέψας γυ
ναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι, καὶ τὰ ἑξῆς. υρᾶς πῶς
οὐκ ἀφίησιν αὐτοὺς βλαστῆσαι, οὐδὲ λαβεῖν ἀρχὴν, οὐκ
ἐπιθυμίαν, οὐκ ὀργήν; λέγει γάρ· Ο ὀργιζόμενος τῷ
ἀδελφῷ αὐτοῦ, ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ
πυρός. Εστωσαν αἱ θύραι κεκλεισμέναι, φησί, καὶ οἱ
πονηροί λογισμοί ταχέως χειρωθήσονται. Εκ θυμοῦ
γὰρ καὶ ἐπιθυμίας πᾶν ἁμάρτημα γίνεται τῇ ψυχῇ.
Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Δαυΐδ εύχεται πρὸς τὸν Θεὸν λέγων·
Μὴ ἐκκλίνῃς τὴν καρδίαν μου· οὐχ ὅτι ὁ Θεὸς ἐκε
κλίνει αὐτὴν, μή γένοιτο· ἀλλ' ὁ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι·
Μὴ ἀφῇς ἐκκλιθῆναι, ή περιτραπῆναι εἰς πονηρὰς ἐννοί-
ας. Ἐκεῖθεν γὰρ ἡ πηγὴ τῆς κακίας καὶ τῆς πονηρίας.
Ὥσπερ γὰρ ὀφθαλμῷ περιαγομένῳ συνεχῶς, καὶ νῦν
μὲν πρὸς τὰ πλάγια περιφερομένῳ, νῦν δὲ πρὸς τὰ
ἄνω καὶ κάτω πυκνὰ στρεφομένῳ, ἰδεῖν ἐναργῶς τὸ ὑπο-
κείμενον οὐχ οἷόν τε, ἀλλὰ χρὴ προσηρεῖσθαι τὴν γνώ
μην τῷ ὁρατῷ ἀμέλει ἀληθῆ ποιεῖσθαι τὴν θέαν· οὕτω
καὶ νοῦν ἀνθρώπου ὑπὸ μυρίων φροντίδων περιεχόμε
νου, ἀμήχανον ἐναργῶς ἐνατενίσαι τῇ ἀληθείᾳ, καὶ ἔτσι
μου εἶναι ὑποδέξασθαι τῇ καρδίᾳ τὰς ἐκ τῆς θείας δια
δασκαλίας ἐγγινομένας διατυπώσεις, ἐκ πονηρᾶς συν-
ηθείας προκατασχόντων αὐτῇ ο διδαγμάτων. "Αλλως γὰρ
ἐγγραφῆναι ἐν τῇ ψυχῇ τὰ θεῖα οὐκ ἔστι, μὴ τὰς ἐξ
ἔθους προλήψεις αὐτῆς ἐξελόντα. Νοῦς γὰρ μὴ σκεδαν
νύμενος ἐπὶ τὰ ἔξω, μηδὲ ὑπὸ τῶν αἰσθητηρίων ἐπὶ
τὸν κόσμον διαχεόμενος, επάνεισι μὲν πρὸς ἑαυτὸν, δι'
ἑαυτοῦ δὲ πρὸς τὴν περὶ Θεοῦ ἔννοιαν ἀναβαίνει· κάτ
κείνῳ τῷ κάλλει περιλαμπόμενός τε καὶ ἐλλαμπόμενος,
καὶ αὐτῆς τῆς φύσεως λήθην λαμβάνει, μήτε προς τρο-
φῆς φροντίδα μήτε περιβολαίων μέριμναν τὴν ψυχὴν
καθελκόμενος· ἀλλὰ σχολὴν ἀπὸ τῶν γηινων φροντίδων
ἄγων, τὴν πᾶσαν ἑαυτοῦ σπουδὴν ἐπὶ τὴν κτῆσιν τῶν
αἰωνίων ἀγαθῶν ἐπιτίθησιν· ὧν γένοιτο ἡμᾶς ἐπιτυ
χεῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ.
b Savil. conj. προερείδεσθαι. Εt mox pro αμέλει id. conj.
μέλλη. c Savil. conj. αὐτήν.
Εἰς τὸν εὐαγγελισμὸν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου.
Βασιλικῶν μυστηρίων ἑορτὴν ἑορτάσωμεν σήμερον· ἡ κέπτετο τί πράξει. ᾿Αγγελοι δὲ ἀσωμάτων φύσεων ἐν
σύμπασα κτίσις ἀγάλλεται συναχθεῖσα. Οὐρανὸς δὲ ἀστέ τῇ πανηγύρει χορεύοντες ἔλεγον· Δόξα ἐν ὑψίστοις
μων εχειραγώγει τοὺς εἰς τὴν πανήγυριν σπεύδοντας· γῆ Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Ὢ τοῦ ξένου καὶ παραδόξου
διὰ τῶν ποιμένων εἰς τὴν προσκύνησιν ἔτρεχεν· Ἡσαΐας θαύματος· πᾶσαν γλώτταν νικᾷ τῆς ἑορτῆς ἡ ὑπόθεσις
γοργῷ προφητείας τῷ βήματι ἐβάδιζεν, ἵνα ὑποδείξῃ τῇ τοῦ εἰπεῖνα τὰ τῆς Μαρίας ἐγκώμια, πρὸς ἣν ἀποστα
πανηγύρει τὴν παρθένον· Ιερεμίας παραιτούμενος, ἀλλ λεὶς ὁ ἄγγελος ἐδία · Χαῖρε κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος
αὐτὸν τὸν Δεσπότην υποδεικνύων αὐτῆς τῆς πανηγύ- μετὰ σοῦ. Ἡ δὲ διαναστάσα, πλαγίῳ τῷ ὀφθαλμῷ τὸν
ρεως λέγων· [842 Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ζαχαρίας χαρὰν λέγοντα ἐπεσκόπευσε· καὶ ἐπὶ μὲν τῇ θέᾳ τῆς Όψεως
φέρων τοῖς πανηγυρισταῖς κατέτρεχε. Δεσποτικῆς ἐξενίζετο, τοὺς δὲ λόγους ἐν τῇ ἑαυτῆς διανοία ἑστά-
παρουσίας ἐμφανίζων τὸ πρόσταγμα· Χαῖρε, λέγων, Εμιζε, ποταπός εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος, λέγουσα Ο ξένε,
θύγατερ Σιών· ἰδοὺ γὰρ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεται ξένη φωνῇ ξενίζεις φθεγγόμενος. Ἢ ἀγνοεῖς τὴν τῶν
ιδού ο σου Η τῶν
σοι πράος, ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὑποζύγιον καὶ πώλον προσαγορευόντων συνήθειαν, ἢ δοκιμάζεις με, εἰ εύσ
νέον. Μαρία καὶ Ἰωσήφ, ἐν τῇ φάτνη προθήκη • πολυ- λώτος τυγχάνω ; Τὸ μὲν, Χαῖρε, πάντων των προσαγο-
τίμητον μαργαρίτην προέθηκαν· οἱ μάγοι ἰοῦντες καὶ ρευόντων κοινόν· τὸ δὲ Κεχαριτωμένη, ξένον, μάλιστα
θαμβηθέντες ἐπὶ τῷ κάλλει τῆς φύσεως, τοῦτον τῷ ταῖς ἐπαγγελλομέναις θεοσέβειαν ἐν σεμνότητι βίου.
Ηρώδῃ ὡς ἄξιον βασιλέα ὁ ἐμήνυσαν. Ο δὲ ἀκούσας, Οθεν αὐστηρῷ τῷ προσώπῳ καὶ ὀργίλῳ τῷ βλέμματι
καὶ δόλῳ κρύψας θανατηφόρον προσκύνησιν, τοῦ ἰδεῖν ἐπαπειλησαμένη, ἐδίωξε τὸν εἰπόντα· Απιθι, άπιθ', ἄν
τὴν μαργαρίτην ἐσπούδασεν· ἀλλ' ἐπειδὴ ἀνάξιος ἦν, θρωπε, ἐκ προθύρων ἐμῶν· ἐκ προοιμίων ἐλήλυθας
τοῦ ποθουμένου ἀπέτυχε· κἀκεῖνος ὡς ἐμπαιχθεὶς, ἐσ. οὐκ αρέσκεις μοι νομίζων d. Συλαγωγῆσαι με θέλεις, ὡς
Εναν τὴν ἐκ γένους μητέρα· οὐ νικήσεις κάλλος ἐμῆς
δ εω;, οὐ συνείδησιν, ἣν ἔχω πρὸς πένητα μνηστήρα
• Savil. conj τὸ εἰπεῖν, d Savil conj. ἐλήλυθας οὐκ ἀριστά
με κομίζων.
4 Savil. Μαρία καὶ Ἰωσὴν ὡς ἐν προσθήκη, et in marg. ὡς
προσθήκην, πιο quibus legendum conjicit ὡς ἐν ἀποθήκη.
Savil. com: βασιλείας.
PG 60:757ἐμόν. Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν ὁ γέρων, τοῦ οἴκου μου ἀπόδρα-θι· κατάλιπε τὰ ἐνταῦθα, μὴ αἰτιάσηταί σε ὁ πρεσβύ-της· ζηλότυπος γάρ ἐστιν. Ἀναχωρεῖν συμφέρει σοι· ἐὰν γὰρ ἴδῃ σε λαλοῦντα, καὶ ἐπαγγελλόμενόν μοι τὰ τοιαῦτα, καὶ τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει ἀχώρητα, καὶ σεαυτῷ προξενήσεις θλῖψιν, καὶ ἐμοὶ πένθος καὶ δάκρυα. Ὁ δὲ τὸ, Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ἀπαραιτήτως ἐφθέγγετο. Θεωρήσασα δὲ ἡ παρθένος τὴν ἐπιμονὴν τοῦ παρόντος, παρεφήπλωσε τὴν ἀκοὴν, ἀκριβέστερον βουλομένη μα-θεῖν τοῦ εἰπόντος τὴν σπουδὴν, καὶ τὸ, Χαῖρε, κεχαρι-τωμένη, ἀκούσασα, μετὰ ταῦτα ἐξεδέχετο. Ὁ δὲ ἐπάγει, Ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Μόνον δὲ ἤκουσεν ἡ παρθένος τὸ, Ὁ Κύριος μετὰ σοῦ, καὶ ἐσώτερον ἐκάλει τὸ τάχος τὸν εἰπόντα. Τὸν Κύριον, φησὶν, ἐνήνοχας μετὰ σεαυτοῦ, ἐσώτερον εἴσελθε, καὶ δι’ ὃ παραγέγονας, τὸ τάχος δι-ήγησαι. Καὶ ὁ ἄγγελος· Ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξεις υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμα-757 SPURIA. ἐμόν. Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν ὁ γέρωνα, τοῦ οἴκου μου ἀπόδρα- θι· κατάλιπε τὰ ἐνταῦθα, μὴ αἰτιάσηταί σε ὁ πρεσβύ- της ζηλότυπος γάρ ἐστιν. Αναχωρείν συμφέρει σοι· ἐὰν γὰρ ἴδῃ σε λαλοῦντα, καὶ ἐπαγγελλόμενόν μοι τὰ τοιαῦτα, καὶ τῇ ἀνθρωπίνη φύσει ἀχώρητα, καὶ σεαυτῷ προξενήσεις θλίψιν, καὶ ἐμοὶ πένθος καὶ δάκρυα. Ὁ δὲ τὸ Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ἀπαραιτήτως ἐφθέγγετο. Θεωρήσασα δὲ ἡ παρθένος τὴν ἐπιμονὴν τοῦ παρόντος, παρεφήπλωσε τὴν ἀκοὴν, ἀκριβέστερον βουλομένη μας θεῖν τοῦ εἰπόντος τὴν σπουδήν, καὶ τὸ Χαῖρε, κεχαρι τωμένη, ἀκούσασα, μετὰ ταῦτα ἐξεδέχετο. Ὁ δὲ ἐπάγει, Ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Μόνον δὲ ἤκουσεν ἡ παρθένος τό, ῾Ο Κύριος μετὰ σοῦ, καὶ ἐσώτερον ἐκάλει τὸ τάχος τὸν εἰπόντα. Τὸν Κύριον, φησὶν, ενήνοχας μετὰ σεαυτοῦ, ἐσώτερον εἴσελθε, καὶ δι' ὅ παραγέγονας, τὸ τάχος δι ἡγησαι. Καὶ ὁ ἄγγελος· Ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξεις υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Εμμα- νουήλ· οὗτος ἔσται μέγας, Θεὸς ἰσχυρὸς, ἄρχων εί- μήνης, ἐξουσιαστής, Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αιώνος. Καὶ ἢ παρθένος· Οὔπω οἱ γάμοι, οὔπω ὁ νυμφών · καὶ ἤδη ὁ τοκετός; Οὐκ ἔχεις, τί πράξεις. Εἰ χρήζεις τινὸς ὡς ξένος, λαβὼν πορεύου, καὶ μὴ ἀκαίρως ὃ οὐκ οἶδας προ- φήτευε. Όμως εἰ καὶ συλλήψομαι υἱὸν, πάντως ἐκ τοῦ Ιωσήφ. Καὶ ὁ ἄγγελος, Μὴ ἀπατῶ· Οὗτος ἔσται μέγας. Καὶ ἡ παρθένος· Ποῖος μέγας; ὁ μνήστωρ μου πένης ὑπάρχει, κἀγὼ λίαν πτωχή· κτήματα οὐχ ὑπάρχει μοι, χρημάτων ὑστερούμεθα, τῷ γένει οὐκ εἴσημοι, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς ἀπογραφὴν ἑλκόμεθα. Πάντως ο συντελεστής συντελέσει τὰ δίδραχμα· καὶ λέγεις, Εσται μέγας; Παῦσαι, παῦσαι τοιαῦτα ὑπισχνούμενος. Καὶ ὁ ἄγγελος Οὐ πιστεύεις τῷ ἥττονι ; τὸ μεῖζον, κἂν μὴ θέλῃς, και τάδεξαι· Υἱὸς Υψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθέ- νος· Αρτι τοῦ οἴκου μου ἔξελθε, μὴ ἀκούσῃ ὁ Ἰωσὴν, καὶ ἀναγγελῇ τοῖς ἱερεῦσι, καὶ ὁ στερισκόμενος συζυ γίας σκεπάρνῳ ἀποτέμῃ τὸν τράχηλόν σου, ἐπειδὴ ἐγγύς μοι λαλεῖς καὶ ἐν προθύροις κέλλης ἐμῆς. Ἐξ οὐρανοῦ νυμφίον ἐπαγγέλλῃ μοι φέρειν ; καὶ ποία φύσις ἐν οὐ ρανῷ ἐπιθυμητική γάμου ἐστί; Πάντα τὰ ἐπουράνια πνεύματα, ἀσώματα ὑπάρχει· πῶς οὖν τὰ ἀσώματα μιγήσεται σώμασι ; Καὶ ὁ ἄγγελος · Ἐκ σώματος και ἀσωμάτου Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθένος: Πόθεν [843] οὖν ἔξει πατέρα, ὡς λέγεις, ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων τίκτεσθαι; Καὶ ὁ ἄγγελος. Τοῦτο γὰρ ἐστι, παρθένε, τὸ λίαν παράδοξον, ὅτι ἄνδρα οὐ γνώσῃ, καὶ τέξῃ ἐν λέγω σοι, καὶ ὀρφανὸς ὁ παῖς οὐχ εὑρεθήσεται· καὶ ἐκ μήτρας σῆς ἐξελεύσεται, καὶ τὸν πυλῶνα οὐ πα ραθλίψει, καὶ τὸ εἶναι παρθένος οὐκ ἀπολέσεις, καὶ θη- λάσεις τὸ ἐκ σοῦ γεννώμενον, καὶ ἐν ἀγκάλαις βαστάσεις τὸ βρέφος, καὶ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ αὐτὸν καθεζόμενον βλέψῃ. Τούτῳ ἐκ σοῦ γεννωμένῳ Δώσει Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυτὸ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βα- σιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Καὶ ἡ παρθένος· Ως οὐ θέλεις, λαλῶν πέπτωκας. Τὸ σὸν στόμα σου και τηγορεί, καὶ τὰ χείλη σου γεγένηταί σοι ἔλεγχος· πρὸ βραχέος γὰρ ἔλεγες, Υιός Υψίστου κληθήσεται ό γεννώμενος· καὶ ἄρτι λέγεις, Υἱὸς Δαυΐδ· τίς ὁ λόγος οὗτος; Όταν θέλῃς, τὴν ἐμὴν διάνοιαν εἰς οὐρανούς ἀνάγεις· ὅταν δὲ μούλῃ πάλιν, εἰς τὴν γῆν κατάγεις. Ποίο πιστεύσω βήματι, τῷ πρώτῳ, ἢ τῷ δευτέρῳ; Λέγεις γὰρ, Δώσει Κύριος αὐτῷ τὸν θρόνον Δαυΐδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Οὐδεὶς βασιλέων ὑπῆρξεν ἀθάνατος, οὐδεὶς τὸ κοινὸν τέλος ἐξέφυγε· πάντας μεθίστησι θάνατος, ὡς δεσπότης - πάντας λογοθετοῦσιν οἱ σκώληκες· οὐδεὶς βασιλέων τὸν τοῦ ᾅδου πυλῶνα διέφυγε πάντας κρατεί, πάντα; ἐν τάφοις φρουρεῖ· οὐδεὶς ἐκείνου ὑπερήλατο δίκτυα, οὐδεὶς τὰς ἐκείνου παγίδας ἐξέφυγεν· οὐ Σαούλ ὁ πρῶτος ἐγκαινίσα; τὸ τῆς βασιλείας διάδημα · οὐ Δαυὶδ ὁ ὑπὸ πέρατος φανερωθείς· οὐ Σαμουὴλ ὁ τῶν • 758 ἀνοίξει, ταρτάρου κλεῖθρα συντρίψει, καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἀναστήσει· ἐκ γὰρ ἀθανάτου ὁ ἀθά νατος γεννηθείς, θανατώσει τὸν θάνατον διὰ τοῦ οἰκείου θανάτου. Διὸ μηκέτι ἀπιστήσῃς, ἵνα μὴ ὑπὸ ἔγκλημα γένη. Περὶ οὗ γὰρ λέγω σοι, ἤδη εἰς τὴν σὴν κοιλίαν διὰ τῆς σῆς ἀκοῆς εἰσπεπήδηκε, τῆς σῆς γαστρὸς ἐπιτελών τὰ ἐγκαίνια. Καὶ ἡ παρθένος· Ἵνα τούτοις συνθώμαι, τὸ πρῶτόν με πληροφόρησον, πῶς καὶ Υἱὸς Ὑψίστου, καὶ υἱὸς Δαυΐδ ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων, ὡς λέγεις, τίκτεσθαι καὶ ὑπάρχειν ἀπάτορα· καὶ πῶς τοὺς δύο πατέρας ἐκής ρύξας; Καὶ ὁ ἄγγελος· Πρῶτον μάνθανε, καὶ οὕτως ἀν- τίλεγε· ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Ὑψίστου, τὸν πρὸ αἰώ νων ἀπαθῶς γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐμήνυσα· καὶ ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Δαυΐδ, διὰ τό σε εἶναι ἐκ πατρός Δαυτό εἴρηκα. Λαβοῦσα οὖν τὴν πληροφορίαν, τους λό γους μου φύλαττε· καὶ γὰρ ἐγὼ δοῦλός εἰμι ἐκείνου, ὃν μέλλεις τίκτειν. Ταῦτα εἰπὼν ὁ ἄγγελος τῇ παρθένῳ, κατέλειψεν αὐτήν. Καὶ παρ' ἑαυτῆς διελογίζετο λέγουσα ᾿Αναγγελῶ τῷ Ἰωσήφ, ἢ κρύψω μᾶλλον τὸ μυστήριον, Εἰ ἐψεύσατο ὁ ἐλθὼν τέως, καθ᾿ ἑαυτῆς ἐρεθίζω την γλῶτταν τοῦ γέροντος. Καὶ ὡς ταῦτα ἐσκέπτετο ἡ παρ θένος, ἡ κοιλία ὀγκουμένη προέκοπτε, καὶ τὸ βρέφος ἔνδον ἐχόρευε. Μαρία δὲ περὶ τούτου ἐσκέπτετο, καὶ μυρία παραπετάσματα τῇ γαστρὶ ἐπιβαλοῦσα, τὸν Ἰω της λανθάνειν ἡβούλετο· ἀλλ' οὐκ ἠδύνατο κρύψαι πό λιν ἐπάνω ὅρους κειμένην. Τὸν Ἰωσὴφ ἔνυξεν ή δείξις τῆς κοιλίας, καὶ λοξῷ τῷ ὀφθαλμῷ τῆς παρθένου τὴν κοιλίαν ἐστάθμιζε. Καὶ ὑβρίζειν ἤθελε, καὶ σιωπάν ἠναγκάζετο· ὑβρίζειν ἤθελεν, ὡς πεπρακυῖαν τὰ τῆς παρθενίας κειμήλια · καὶ ὁ πρῶτος βίος διεκώλυε. Λοι πὸν τὴν ἰδίαν ψυχὴν ταῖς θλίψεσιν ἐβασάνιζεν · Οίμοι, λέγων, τί ποιήσω ἐγώ; ἡ ὄψις παρθένου, ἡ κατάστασις παρθένου, οἱ ὀφθαλμοὶ παρθένου, ὁ γέλως παρθένου· καὶ ἡ κοιλία οὐ παρθένου, ἀλλὰ μητρός· ὁ λόγος παρθένου οἴμοι, οἴμοι· οὐ φέρω λοιπὸν ὁρῶν. Δημηγορήσω λοιπόν τὸ πρᾶγμα, ἐλέγξω την Μαρίαν; Ἡ γὰρ αἰσχύνη κοινή. Βοήσω μετὰ κραυγῆς, μήπως τοῦ ἀσπόρου παιδὸς κληθώ πατήρ ; Οὐδεὶς τῆς κόρης κατήγορος, ἐπειδὴ οὐκ ἔχει ὁ [844] κυοφορούμενος τὸν παιδοσπορήσαντα. Τάχα μοι καὶ τὸ σιωπᾶν καὶ τὸ λαλεῖν ἐστιν ἐπικίνδυνον. Τί οὖν ποιήσω; καλέσας ἐρωτήσω, ἢ πρὸ ἐρωτήσεως δείξω; Αλλ' ἡ γραφὴ μαρτυρεῖ · ἐλέγξω μᾶλλον. Μὴ οὐκ ἐποίησε; Καλέσας οὖν αὐτὴν αὐστηρῷ τῷ προσώπω, κριτής τοῦ ἐν κοιλίᾳ κριτοῦ ἐκαθέζετο. Λέγε μοι, φησί, μετὰ ἀκριβείας τὸ γεγονός σοι· μὴ κρύψης με το συμ- Εάν σοι· οὐδεὶς ὁ παρὼν τῶν λόγων ἀκροατής · οἶδα φυ λάττειν μυστήρια· οὐδεὶς μανθάνει τὸ πρᾶγμα, μόνον με πληροφόρησον. Πόθεν τοῦτο ὑπάρχει τὸ ὁρώμενον ἐν σοί; τὸν τούτου πατέρα ὑπόδειξόν μοι, καὶ ἐλευθερῶ σε τοῦ πταίσματος· συγγνώμης γὰρ ἀξιωθήσῃ, ὡς ἐν ἐπι- θυμίᾳ νικηθεῖσα γυνή. Καὶ ἡ παρθένος πρὸς αὐτὸν ἀπὸ εκρίνατο· Εἰ πατέρα τούτου ζητεῖς, εὑρήσεις οὐδέποτε - εἰ δὲ καὶ ὀρφανὸν νομίσεις, καὶ τούτου ἀπέτυχες. Καὶ ὁ Ἰωσήφ · Οὐδὲν ψεύσασθαι, Μαρία, δεδύνησαι· πῶς γὰρ δύναται ὀρφανὸν μὴ εἶναι καὶ πατέρα μὴ ἔχειν; Καὶ ἡ παρθένος· Εἰ δὲ ζητεῖς τίς, Ἰωσὴφ (ἀγνοεῖς γὰρ), ἐὰν εἴπω σοι τὸ ἀληθὲς, οὐ πιστεύομαι. Κοιλίαν βλέπεις, καὶ τὸν κρυπτόμενον Κύριον οὐχ ὁρᾶς· γαστέρα κατανοείς, καὶ οὐ λογίζῃ τὸν ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐκ Πατρὸς γεννηθέντα, καὶ ἐν ἐμοὶ αὐλιζόμενον. Εἰ εἴπω σοι, ὅ εἶπέ μοι ὁ ἄγγελος, ἐρεῖς, ὅτι Ἑαυτῇ μαρτυρεῖς, καὶ ἡ μαρ- τυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθής. Καὶ ὁ Ἰωσήφ· Φέρε τους ἀκηκοότας, δὸς τοὺς παρεστῶτας, ἄγαγε ἀληθεύοντας μάρτυρας. Καὶ ἡ παρθένος ἔφη· Εἰ ταῦτα ζητείς, εὐ ρήσεις οὐδέποτε· εἰς γὰρ δι᾽ ἑνὸς πρὸς μίαν ἀπεσταλ μένος διὰ μόνης καταμόνας ἐλάλησεν· οὐδεὶς παρήνε ἐπεὶ οὐδεὶς ἔμελλεν εἶναι τοῦ τικτομένου πατήρ. ὡς δὲ ἡ πιστεῖτο ἡ παρθένος, υπονοήσασα λοιπὸν εἰς ἕτερον λο- γισμὸν ἦλθε Μαρία, λέγουσα - Η γαστήρ με προδίδωσιν, ὁ παῖς μου κατηγορεῖ ἐν κοιλίᾳ ἀγαλλόμενος· τί οὖν βασιλέων, πατήρ, ένας ελαίου, γνωρίζων τον άξονα και καθ' εαυτής, επί πλείον ερεθίζεις την τέτον Πανέξω του ἀπωθούμενος τὸν ἀνάξιον· οὐχ ὁ Σολομὼν ὁ σοφώτατος, ὁ διὰ μαχαίρας ἐλέγξας τῆς πόρνης τα ψεύσματα· οὐκ Εζεκίας, ὁ δάκρυσιν ἀνατρέψας θανάτου ἀπόκρισιν. Καὶ πῶς ὁ ἐμὸς υἱὸς βασιλεύσει εἰς τοὺς αἰῶνας; Καὶ ὁ ἄγγελος · Τούτο γάρ ἐστι, Μαρία, τὸ ξένον μυστήριον, ὅτι πάντες ἀπέθανον, καὶ ὁ σὸς υἱ; νικήσει τὸν θάνα του, νεκροὺς ἐγενῖ, καὶ θανόντας ἀναστήσει, μνημεῖα Savil. conj. τὸ γέροντα. b Savil. conj. ὡς οὐκ ἀληθῆ • λαλών. σιωπῇ τὰ χείλη μου, καὶ πρὸς τὸν ἄγγελον ἀοράτως δικάσομαι· Ποῦ τὰ νῦν ὑπάρχεις, ὁ τὸ Χαῖρε, κεχαριτω μένη, φθεγγόμενο, ; ἐν ποίοις τόποις αὐλίζῃ; εἰπὲ, ἵνα ἐκεῖ παραγένωμαι, καὶ κρεμασθῶ τῷ τραχήλῳ σου, μέχρις ἐλθὼν πληροφορήσεις τὸν Ἰωσήφ, τίνος υἱὸς ὁ ἐμῆς κοιλίας κοιτώνα σκιρτοβατών. Οὐ φέρω τὸν προ σού την ὑπιδόντα, γογγύζοντα· καὶ σὺ ποίῳ τόπῳ χρόνι ζεις ἀγνοῶ· ἐλθὲ, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ δικαιολόγηται. Ταῦτα τῆς Μαρίας λεγούσης, τὸ τάχος ὁ ἄγγελος πρὸς τὸν Ἰω
νουήλ· οὗτος ἔσται μέγας, Θεὸς ἰσχυρὸς, ἄρχων εἰ-ρήνης, ἐξουσιαστὴς, Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Καὶ ἡ παρθένος· Οὔπω οἱ γάμοι, οὔπω ὁ νυμφών· καὶ ἤδη ὁ τοκετός; Οὐκ ἔχεις, τί πράξεις. Εἰ χρῄζεις τινὸς ὡς ξένος, λαβὼν πορεύου, καὶ μὴ ἀκαίρως ὃ οὐκ οἶδας προ-φήτευε. Ὅμως εἰ καὶ συλλήψομαι υἱὸν, πάντως ἐκ τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ ὁ ἄγγελος, Μὴ ἀπατῶ· Οὗτος ἔσται μέγας. Καὶ ἡ παρθένος· Ποῖος μέγας; ὁ μνήστωρ μου πένης ὑπάρχει, κἀγὼ λίαν πτωχή· κτήματα οὐχ ὑπάρχει μοι, χρημάτων ὑστερούμεθα, τῷ γένει οὐκ εὔσημοι, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς ἀπογραφὴν ἑλκόμεθα. Πάντως ὁ συντελεστὴς συντελέσει τὰ δίδραχμα· καὶ λέγεις, Ἔσται μέγας; Παῦσαι, παῦσαι τοιαῦτα ὑπισχνούμενος. Καὶ ὁ ἄγγελος· Οὐ πιστεύεις τῷ ἥττονι; τὸ μεῖζον, κἂν μὴ θέλῃς, κα-τάδεξαι· Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθέ-νος· Ἄρτι τοῦ οἴκου μου ἔξελθε, μὴ ἀκούσῃ ὁ Ἰωσὴφ, καὶ ἀναγγελῇ τοῖς ἱερεῦσι, καὶ ὁ στερισκόμενος συζυ-γίας σκεπάρνῳ ἀποτέμῃ τὸν τράχηλόν σου, ἐπειδὴ ἐγγύς μοι λαλεῖς καὶ ἐν προθύροις κέλλης ἐμῆς. Ἐξ οὐρανοῦ νυμφίον ἐπαγγέλλῃ μοι φέρειν; καὶ ποία φύσις ἐν οὐ-ρανῷ ἐπιθυμητικὴ γάμου ἐστί; Πάντα τὰ ἐπουράνια πνεύματα, ἀσώματα ὑπάρχει· πῶς οὖν τὰ ἀσώματα μιγήσεται σώμασι; Καὶ ὁ ἄγγελος· Ἐκ σώματος καὶ ἀσωμάτου Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθένος· Πόθεν οὖν ἕξει πατέρα, ὡς λέγεις, ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων τίκτεσθαι; Καὶ ὁ ἄγγελος· Τοῦτο γάρ ἐστι, παρθένε, τὸ λίαν παράδοξον, ὅτι ἄνδρα οὐ γνώσῃ, καὶ τέξῃ ὃν λέγω σοι, καὶ ὀρφανὸς ὁ παῖς οὐχ εὑρεθήσεται· καὶ ἐκ μήτρας σῆς ἐξελεύσεται, καὶ τὸν πυλῶνα οὐ πα-ραθλίψει, καὶ τὸ εἶναι παρθένος οὐκ ἀπολέσεις, καὶ θη-λάσεις τὸ ἐκ σοῦ γεννώμενον, καὶ ἐν ἀγκάλαις βαστάσεις τὸ βρέφος, καὶ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ αὐτὸν καθεζόμενον βλέψῃ. Τούτῳ ἐκ σοῦ γεννωμένῳ Δώσει Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυὶ̈δ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βα-σιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Καὶ ἡ παρθένος· Ὡς οὐ θέλεις, λαλῶν πέπτωκας. Τὸ σὸν στόμα σου κα-τηγορεῖ, καὶ τὰ χείλη σου γεγένηταί σοι ἔλεγχος· πρὸ βραχέος γὰρ ἔλεγες, Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται ὁ γεννώμενος· καὶ ἄρτι λέγεις, Υἱὸς Δαυί̈δ· τίς ὁ λόγος οὗτος; Ὅταν θέλῃς, τὴν ἐμὴν διάνοιαν εἰς οὐρανοὺς ἀνάγεις· ὅταν δὲ βούλῃ πάλιν, εἰς τὴν γῆν κατάγεις. Ποίῳ πιστεύσω ῥήματι; τῷ πρώτῳ, ἢ τῷ δευτέρῳ; Λέγεις γὰρ, Δώσει Κύριος αὐτῷ τὸν θρόνον Δαυὶ̈δ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Οὐδεὶς βασιλέων ὑπῆρξεν ἀθάνατος, οὐδεὶς τὸ κοινὸν τέλος ἐξέφυγε· πάντας μεθίστησι θάνατος, ὡς δεσπότης· πάντας λογοθετοῦσιν οἱ σκώληκες· οὐδεὶς βασιλέων τὸν τοῦ ᾅδου πυλῶνα διέφυγε· πάντας κρατεῖ, πάντας ἐν τάφοις φρουρεῖ· οὐδεὶς ἐκείνου ὑπερήλατο δίκτυα, οὐδεὶς τὰς ἐκείνου παγίδας ἐξέφυγεν· οὐ Σαοὺλ ὁ πρῶτος ἐγκαινίσας τὸ τῆς βασιλείας διάδημα· οὐ Δαυὶ̈δ ὁ ὑπὸ κέρατος φανερωθείς· οὐ Σαμουὴλ ὁ τῶν βασιλέων πατὴρ, ὁ δι’ ἐλαίου γνωρίζων τὸν ἄξιον, καὶ ἀπωθούμενος τὸν ἀνάξιον· οὐχ ὁ Σολομὼν ὁ σοφώτατος, ὁ διὰ μαχαίρας ἐλέγξας τῆς πόρνης τὰ ψεύσματα· οὐκ Ἐζεκίας, ὁ δάκρυσιν ἀνατρέψας θανάτου ἀπόκρισιν. Καὶ πῶς ὁ ἐμὸς υἱὸς βασιλεύσει εἰς τοὺς αἰῶνας; Καὶ ὁ ἄγγελος· Τοῦτο γάρ ἐστι, Μαρία, τὸ ξένον μυστήριον, ὅτι πάντες ἀπέθανον, καὶ ὁ σὸς υἱὸς νικήσει τὸν θάνα-τον, νεκροὺς ἐγερεῖ, καὶ θανόντας ἀναστήσει μνημεῖα757 SPURIA. ἐμόν. Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν ὁ γέρωνα, τοῦ οἴκου μου ἀπόδρα- θι· κατάλιπε τὰ ἐνταῦθα, μὴ αἰτιάσηταί σε ὁ πρεσβύ- της ζηλότυπος γάρ ἐστιν. Αναχωρείν συμφέρει σοι· ἐὰν γὰρ ἴδῃ σε λαλοῦντα, καὶ ἐπαγγελλόμενόν μοι τὰ τοιαῦτα, καὶ τῇ ἀνθρωπίνη φύσει ἀχώρητα, καὶ σεαυτῷ προξενήσεις θλίψιν, καὶ ἐμοὶ πένθος καὶ δάκρυα. Ὁ δὲ τὸ Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ἀπαραιτήτως ἐφθέγγετο. Θεωρήσασα δὲ ἡ παρθένος τὴν ἐπιμονὴν τοῦ παρόντος, παρεφήπλωσε τὴν ἀκοὴν, ἀκριβέστερον βουλομένη μας θεῖν τοῦ εἰπόντος τὴν σπουδήν, καὶ τὸ Χαῖρε, κεχαρι τωμένη, ἀκούσασα, μετὰ ταῦτα ἐξεδέχετο. Ὁ δὲ ἐπάγει, Ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Μόνον δὲ ἤκουσεν ἡ παρθένος τό, ῾Ο Κύριος μετὰ σοῦ, καὶ ἐσώτερον ἐκάλει τὸ τάχος τὸν εἰπόντα. Τὸν Κύριον, φησὶν, ενήνοχας μετὰ σεαυτοῦ, ἐσώτερον εἴσελθε, καὶ δι' ὅ παραγέγονας, τὸ τάχος δι ἡγησαι. Καὶ ὁ ἄγγελος· Ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξεις υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Εμμα- νουήλ· οὗτος ἔσται μέγας, Θεὸς ἰσχυρὸς, ἄρχων εί- μήνης, ἐξουσιαστής, Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αιώνος. Καὶ ἢ παρθένος· Οὔπω οἱ γάμοι, οὔπω ὁ νυμφών · καὶ ἤδη ὁ τοκετός; Οὐκ ἔχεις, τί πράξεις. Εἰ χρήζεις τινὸς ὡς ξένος, λαβὼν πορεύου, καὶ μὴ ἀκαίρως ὃ οὐκ οἶδας προ- φήτευε. Όμως εἰ καὶ συλλήψομαι υἱὸν, πάντως ἐκ τοῦ Ιωσήφ. Καὶ ὁ ἄγγελος, Μὴ ἀπατῶ· Οὗτος ἔσται μέγας. Καὶ ἡ παρθένος· Ποῖος μέγας; ὁ μνήστωρ μου πένης ὑπάρχει, κἀγὼ λίαν πτωχή· κτήματα οὐχ ὑπάρχει μοι, χρημάτων ὑστερούμεθα, τῷ γένει οὐκ εἴσημοι, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς ἀπογραφὴν ἑλκόμεθα. Πάντως ο συντελεστής συντελέσει τὰ δίδραχμα· καὶ λέγεις, Εσται μέγας; Παῦσαι, παῦσαι τοιαῦτα ὑπισχνούμενος. Καὶ ὁ ἄγγελος Οὐ πιστεύεις τῷ ἥττονι ; τὸ μεῖζον, κἂν μὴ θέλῃς, και τάδεξαι· Υἱὸς Υψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθέ- νος· Αρτι τοῦ οἴκου μου ἔξελθε, μὴ ἀκούσῃ ὁ Ἰωσὴν, καὶ ἀναγγελῇ τοῖς ἱερεῦσι, καὶ ὁ στερισκόμενος συζυ γίας σκεπάρνῳ ἀποτέμῃ τὸν τράχηλόν σου, ἐπειδὴ ἐγγύς μοι λαλεῖς καὶ ἐν προθύροις κέλλης ἐμῆς. Ἐξ οὐρανοῦ νυμφίον ἐπαγγέλλῃ μοι φέρειν ; καὶ ποία φύσις ἐν οὐ ρανῷ ἐπιθυμητική γάμου ἐστί; Πάντα τὰ ἐπουράνια πνεύματα, ἀσώματα ὑπάρχει· πῶς οὖν τὰ ἀσώματα μιγήσεται σώμασι ; Καὶ ὁ ἄγγελος · Ἐκ σώματος και ἀσωμάτου Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθένος: Πόθεν [843] οὖν ἔξει πατέρα, ὡς λέγεις, ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων τίκτεσθαι; Καὶ ὁ ἄγγελος. Τοῦτο γὰρ ἐστι, παρθένε, τὸ λίαν παράδοξον, ὅτι ἄνδρα οὐ γνώσῃ, καὶ τέξῃ ἐν λέγω σοι, καὶ ὀρφανὸς ὁ παῖς οὐχ εὑρεθήσεται· καὶ ἐκ μήτρας σῆς ἐξελεύσεται, καὶ τὸν πυλῶνα οὐ πα ραθλίψει, καὶ τὸ εἶναι παρθένος οὐκ ἀπολέσεις, καὶ θη- λάσεις τὸ ἐκ σοῦ γεννώμενον, καὶ ἐν ἀγκάλαις βαστάσεις τὸ βρέφος, καὶ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ αὐτὸν καθεζόμενον βλέψῃ. Τούτῳ ἐκ σοῦ γεννωμένῳ Δώσει Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυτὸ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βα- σιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Καὶ ἡ παρθένος· Ως οὐ θέλεις, λαλῶν πέπτωκας. Τὸ σὸν στόμα σου και τηγορεί, καὶ τὰ χείλη σου γεγένηταί σοι ἔλεγχος· πρὸ βραχέος γὰρ ἔλεγες, Υιός Υψίστου κληθήσεται ό γεννώμενος· καὶ ἄρτι λέγεις, Υἱὸς Δαυΐδ· τίς ὁ λόγος οὗτος; Όταν θέλῃς, τὴν ἐμὴν διάνοιαν εἰς οὐρανούς ἀνάγεις· ὅταν δὲ μούλῃ πάλιν, εἰς τὴν γῆν κατάγεις. Ποίο πιστεύσω βήματι, τῷ πρώτῳ, ἢ τῷ δευτέρῳ; Λέγεις γὰρ, Δώσει Κύριος αὐτῷ τὸν θρόνον Δαυΐδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Οὐδεὶς βασιλέων ὑπῆρξεν ἀθάνατος, οὐδεὶς τὸ κοινὸν τέλος ἐξέφυγε· πάντας μεθίστησι θάνατος, ὡς δεσπότης - πάντας λογοθετοῦσιν οἱ σκώληκες· οὐδεὶς βασιλέων τὸν τοῦ ᾅδου πυλῶνα διέφυγε πάντας κρατεί, πάντα; ἐν τάφοις φρουρεῖ· οὐδεὶς ἐκείνου ὑπερήλατο δίκτυα, οὐδεὶς τὰς ἐκείνου παγίδας ἐξέφυγεν· οὐ Σαούλ ὁ πρῶτος ἐγκαινίσα; τὸ τῆς βασιλείας διάδημα · οὐ Δαυὶδ ὁ ὑπὸ πέρατος φανερωθείς· οὐ Σαμουὴλ ὁ τῶν • 758 ἀνοίξει, ταρτάρου κλεῖθρα συντρίψει, καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἀναστήσει· ἐκ γὰρ ἀθανάτου ὁ ἀθά νατος γεννηθείς, θανατώσει τὸν θάνατον διὰ τοῦ οἰκείου θανάτου. Διὸ μηκέτι ἀπιστήσῃς, ἵνα μὴ ὑπὸ ἔγκλημα γένη. Περὶ οὗ γὰρ λέγω σοι, ἤδη εἰς τὴν σὴν κοιλίαν διὰ τῆς σῆς ἀκοῆς εἰσπεπήδηκε, τῆς σῆς γαστρὸς ἐπιτελών τὰ ἐγκαίνια. Καὶ ἡ παρθένος· Ἵνα τούτοις συνθώμαι, τὸ πρῶτόν με πληροφόρησον, πῶς καὶ Υἱὸς Ὑψίστου, καὶ υἱὸς Δαυΐδ ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων, ὡς λέγεις, τίκτεσθαι καὶ ὑπάρχειν ἀπάτορα· καὶ πῶς τοὺς δύο πατέρας ἐκής ρύξας; Καὶ ὁ ἄγγελος· Πρῶτον μάνθανε, καὶ οὕτως ἀν- τίλεγε· ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Ὑψίστου, τὸν πρὸ αἰώ νων ἀπαθῶς γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐμήνυσα· καὶ ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Δαυΐδ, διὰ τό σε εἶναι ἐκ πατρός Δαυτό εἴρηκα. Λαβοῦσα οὖν τὴν πληροφορίαν, τους λό γους μου φύλαττε· καὶ γὰρ ἐγὼ δοῦλός εἰμι ἐκείνου, ὃν μέλλεις τίκτειν. Ταῦτα εἰπὼν ὁ ἄγγελος τῇ παρθένῳ, κατέλειψεν αὐτήν. Καὶ παρ' ἑαυτῆς διελογίζετο λέγουσα ᾿Αναγγελῶ τῷ Ἰωσήφ, ἢ κρύψω μᾶλλον τὸ μυστήριον, Εἰ ἐψεύσατο ὁ ἐλθὼν τέως, καθ᾿ ἑαυτῆς ἐρεθίζω την γλῶτταν τοῦ γέροντος. Καὶ ὡς ταῦτα ἐσκέπτετο ἡ παρ θένος, ἡ κοιλία ὀγκουμένη προέκοπτε, καὶ τὸ βρέφος ἔνδον ἐχόρευε. Μαρία δὲ περὶ τούτου ἐσκέπτετο, καὶ μυρία παραπετάσματα τῇ γαστρὶ ἐπιβαλοῦσα, τὸν Ἰω της λανθάνειν ἡβούλετο· ἀλλ' οὐκ ἠδύνατο κρύψαι πό λιν ἐπάνω ὅρους κειμένην. Τὸν Ἰωσὴφ ἔνυξεν ή δείξις τῆς κοιλίας, καὶ λοξῷ τῷ ὀφθαλμῷ τῆς παρθένου τὴν κοιλίαν ἐστάθμιζε. Καὶ ὑβρίζειν ἤθελε, καὶ σιωπάν ἠναγκάζετο· ὑβρίζειν ἤθελεν, ὡς πεπρακυῖαν τὰ τῆς παρθενίας κειμήλια · καὶ ὁ πρῶτος βίος διεκώλυε. Λοι πὸν τὴν ἰδίαν ψυχὴν ταῖς θλίψεσιν ἐβασάνιζεν · Οίμοι, λέγων, τί ποιήσω ἐγώ; ἡ ὄψις παρθένου, ἡ κατάστασις παρθένου, οἱ ὀφθαλμοὶ παρθένου, ὁ γέλως παρθένου· καὶ ἡ κοιλία οὐ παρθένου, ἀλλὰ μητρός· ὁ λόγος παρθένου οἴμοι, οἴμοι· οὐ φέρω λοιπὸν ὁρῶν. Δημηγορήσω λοιπόν τὸ πρᾶγμα, ἐλέγξω την Μαρίαν; Ἡ γὰρ αἰσχύνη κοινή. Βοήσω μετὰ κραυγῆς, μήπως τοῦ ἀσπόρου παιδὸς κληθώ πατήρ ; Οὐδεὶς τῆς κόρης κατήγορος, ἐπειδὴ οὐκ ἔχει ὁ [844] κυοφορούμενος τὸν παιδοσπορήσαντα. Τάχα μοι καὶ τὸ σιωπᾶν καὶ τὸ λαλεῖν ἐστιν ἐπικίνδυνον. Τί οὖν ποιήσω; καλέσας ἐρωτήσω, ἢ πρὸ ἐρωτήσεως δείξω; Αλλ' ἡ γραφὴ μαρτυρεῖ · ἐλέγξω μᾶλλον. Μὴ οὐκ ἐποίησε; Καλέσας οὖν αὐτὴν αὐστηρῷ τῷ προσώπω, κριτής τοῦ ἐν κοιλίᾳ κριτοῦ ἐκαθέζετο. Λέγε μοι, φησί, μετὰ ἀκριβείας τὸ γεγονός σοι· μὴ κρύψης με το συμ- Εάν σοι· οὐδεὶς ὁ παρὼν τῶν λόγων ἀκροατής · οἶδα φυ λάττειν μυστήρια· οὐδεὶς μανθάνει τὸ πρᾶγμα, μόνον με πληροφόρησον. Πόθεν τοῦτο ὑπάρχει τὸ ὁρώμενον ἐν σοί; τὸν τούτου πατέρα ὑπόδειξόν μοι, καὶ ἐλευθερῶ σε τοῦ πταίσματος· συγγνώμης γὰρ ἀξιωθήσῃ, ὡς ἐν ἐπι- θυμίᾳ νικηθεῖσα γυνή. Καὶ ἡ παρθένος πρὸς αὐτὸν ἀπὸ εκρίνατο· Εἰ πατέρα τούτου ζητεῖς, εὑρήσεις οὐδέποτε - εἰ δὲ καὶ ὀρφανὸν νομίσεις, καὶ τούτου ἀπέτυχες. Καὶ ὁ Ἰωσήφ · Οὐδὲν ψεύσασθαι, Μαρία, δεδύνησαι· πῶς γὰρ δύναται ὀρφανὸν μὴ εἶναι καὶ πατέρα μὴ ἔχειν; Καὶ ἡ παρθένος· Εἰ δὲ ζητεῖς τίς, Ἰωσὴφ (ἀγνοεῖς γὰρ), ἐὰν εἴπω σοι τὸ ἀληθὲς, οὐ πιστεύομαι. Κοιλίαν βλέπεις, καὶ τὸν κρυπτόμενον Κύριον οὐχ ὁρᾶς· γαστέρα κατανοείς, καὶ οὐ λογίζῃ τὸν ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐκ Πατρὸς γεννηθέντα, καὶ ἐν ἐμοὶ αὐλιζόμενον. Εἰ εἴπω σοι, ὅ εἶπέ μοι ὁ ἄγγελος, ἐρεῖς, ὅτι Ἑαυτῇ μαρτυρεῖς, καὶ ἡ μαρ- τυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθής. Καὶ ὁ Ἰωσήφ· Φέρε τους ἀκηκοότας, δὸς τοὺς παρεστῶτας, ἄγαγε ἀληθεύοντας μάρτυρας. Καὶ ἡ παρθένος ἔφη· Εἰ ταῦτα ζητείς, εὐ ρήσεις οὐδέποτε· εἰς γὰρ δι᾽ ἑνὸς πρὸς μίαν ἀπεσταλ μένος διὰ μόνης καταμόνας ἐλάλησεν· οὐδεὶς παρήνε ἐπεὶ οὐδεὶς ἔμελλεν εἶναι τοῦ τικτομένου πατήρ. ὡς δὲ ἡ πιστεῖτο ἡ παρθένος, υπονοήσασα λοιπὸν εἰς ἕτερον λο- γισμὸν ἦλθε Μαρία, λέγουσα - Η γαστήρ με προδίδωσιν, ὁ παῖς μου κατηγορεῖ ἐν κοιλίᾳ ἀγαλλόμενος· τί οὖν βασιλέων, πατήρ, ένας ελαίου, γνωρίζων τον άξονα και καθ' εαυτής, επί πλείον ερεθίζεις την τέτον Πανέξω του ἀπωθούμενος τὸν ἀνάξιον· οὐχ ὁ Σολομὼν ὁ σοφώτατος, ὁ διὰ μαχαίρας ἐλέγξας τῆς πόρνης τα ψεύσματα· οὐκ Εζεκίας, ὁ δάκρυσιν ἀνατρέψας θανάτου ἀπόκρισιν. Καὶ πῶς ὁ ἐμὸς υἱὸς βασιλεύσει εἰς τοὺς αἰῶνας; Καὶ ὁ ἄγγελος · Τούτο γάρ ἐστι, Μαρία, τὸ ξένον μυστήριον, ὅτι πάντες ἀπέθανον, καὶ ὁ σὸς υἱ; νικήσει τὸν θάνα του, νεκροὺς ἐγενῖ, καὶ θανόντας ἀναστήσει, μνημεῖα Savil. conj. τὸ γέροντα. b Savil. conj. ὡς οὐκ ἀληθῆ • λαλών. σιωπῇ τὰ χείλη μου, καὶ πρὸς τὸν ἄγγελον ἀοράτως δικάσομαι· Ποῦ τὰ νῦν ὑπάρχεις, ὁ τὸ Χαῖρε, κεχαριτω μένη, φθεγγόμενο, ; ἐν ποίοις τόποις αὐλίζῃ; εἰπὲ, ἵνα ἐκεῖ παραγένωμαι, καὶ κρεμασθῶ τῷ τραχήλῳ σου, μέχρις ἐλθὼν πληροφορήσεις τὸν Ἰωσήφ, τίνος υἱὸς ὁ ἐμῆς κοιλίας κοιτώνα σκιρτοβατών. Οὐ φέρω τὸν προ σού την ὑπιδόντα, γογγύζοντα· καὶ σὺ ποίῳ τόπῳ χρόνι ζεις ἀγνοῶ· ἐλθὲ, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ δικαιολόγηται. Ταῦτα τῆς Μαρίας λεγούσης, τὸ τάχος ὁ ἄγγελος πρὸς τὸν Ἰω
PG 60:758ἀνοίξει, ταρτάρου κλεῖθρα συντρίψει, καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἀναστήσει· ἐκ γὰρ ἀθανάτου ὁ ἀθά-νατος γεννηθεὶς, θανατώσει τὸν θάνατον διὰ τοῦ οἰκείου θανάτου. Διὸ μηκέτι ἀπιστήσῃς, ἵνα μὴ ὑπὸ ἔγκλημα γένῃ. Περὶ οὗ γὰρ λέγω σοι, ἤδη εἰς τὴν σὴν κοιλίαν διὰ τῆς σῆς ἀκοῆς εἰσπεπήδηκε, τῆς σῆς γαστρὸς ἐπιτελῶν τὰ ἐγκαίνια. Καὶ ἡ παρθένος· Ἵνα τούτοις συνθῶμαι, τὸ πρῶτόν με πληροφόρησον, πῶς καὶ Υἱὸς Ὑψίστου, καὶ υἱὸς Δαυὶ̈δ ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων, ὡς λέγεις, τίκτεσθαι καὶ ὑπάρχειν ἀπάτορα· καὶ πῶς τοὺς δύο πατέρας ἐκή-ρυξας; Καὶ ὁ ἄγγελος· Πρῶτον μάνθανε, καὶ οὕτως ἀν-τίλεγε· ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Ὑψίστου, τὸν πρὸ αἰώ-νων ἀπαθῶς γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐμήνυσα· καὶ ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Δαυί̈δ, διὰ τό σε εἶναι ἐκ πατρὸς Δαυὶ̈δ εἴρηκα. Λαβοῦσα οὖν τὴν πληροφορίαν, τοὺς λό-γους μου φύλαττε· καὶ γὰρ ἐγὼ δοῦλός εἰμι ἐκείνου, ὃν μέλλεις τίκτειν. Ταῦτα εἰπὼν ὁ ἄγγελος τῇ παρθένῳ, κατέλειψεν αὐτήν. Καὶ παρ’ ἑαυτῆς διελογίζετο λέγουσα· Ἀναγγελῶ τῷ Ἰωσὴφ, ἢ κρύψω μᾶλλον τὸ μυστήριον; Εἰ ἐψεύσατο ὁ ἐλθὼν τέως, καθ’ ἑαυτῆς ἐρεθίζω τὴν γλῶτταν τοῦ γέροντος. Καὶ ὡς ταῦτα ἐσκέπτετο ἡ παρ-θένος, ἡ κοιλία ὀγκουμένη προέκοπτε, καὶ τὸ βρέφος ἔνδον ἐχόρευε. Μαρία δὲ περὶ τούτου ἐσκέπτετο, καὶ μυρία παραπετάσματα τῇ γαστρὶ ἐπιβαλοῦσα, τὸν Ἰω-σὴφ λανθάνειν ἠβούλετο· ἀλλ’ οὐκ ἠδύνατο κρύψαι πό-λιν ἐπάνω ὄρους κειμένην. Τὸν Ἰωσὴφ ἔνυξεν ἡ δεῖξις τῆς κοιλίας, καὶ λοξῷ τῷ ὀφθαλμῷ τῆς παρθένου τὴν κοιλίαν ἐστάθμιζε. Καὶ ὑβρίζειν ἤθελε, καὶ σιωπᾷν ἠναγκάζετο· ὑβρίζειν ἤθελεν, ὡς πεπρακυῖαν τὰ τῆς παρθενίας κειμήλια· καὶ ὁ πρῶτος βίος διεκώλυε. Λοι-πὸν τὴν ἰδίαν ψυχὴν ταῖς θλίψεσιν ἐβασάνιζεν· Οἴμοι, λέγων, τί ποιήσω ἐγώ; ἡ ὄψις παρθένου, ἡ κατάστασις παρθένου, οἱ ὀφθαλμοὶ παρθένου, ὁ γέλως παρθένου· καὶ ἡ κοιλία οὐ παρθένου, ἀλλὰ μητρός· ὁ λόγος παρθένου· οἴμοι, οἴμοι· οὐ φέρω λοιπὸν ὁρῶν. Δημηγορήσω λοιπὸν τὸ πρᾶγμα, ἐλέγξω τὴν Μαρίαν; Ἡ γὰρ αἰσχύνη κοινή. Βοήσω μετὰ κραυγῆς, μήπως τοῦ ἀσπόρου παιδὸς κληθῶ πατήρ; Οὐδεὶς τῆς κόρης κατήγορος, ἐπειδὴ οὐκ ἔχει ὁ κυοφορούμενος τὸν παιδοσπορήσαντα. Τάχα μοι καὶ τὸ σιωπᾷν καὶ τὸ λαλεῖν ἐστιν ἐπικίνδυνον. Τί οὖν ποιήσω; καλέσας ἐρωτήσω, ἢ πρὸ ἐρωτήσεως δείξω; Ἀλλ’ ἡ γραφὴ μαρτυρεῖ· ἐλέγξω μᾶλλον. Μὴ οὐκ ἐποίησε; Καλέσας οὖν αὐτὴν αὐστηρῷ τῷ προσώπῳ, κριτὴς τοῦ ἐν κοιλίᾳ κριτοῦ ἐκαθέζετο. Λέγε μοι, φησὶ, μετὰ ἀκριβείας τὸ γέγονός σοι· μὴ κρύψῃς με τὸ συμ-βάν σοι· οὐδεὶς ὁ παρὼν τῶν λόγων ἀκροατής· οἶδα φυ-λάττειν μυστήρια· οὐδεὶς μανθάνει τὸ πρᾶγμα, μόνον με πληροφόρησον. Πόθεν τοῦτο ὑπάρχει τὸ ὁρώμενον ἐν σοί; τὸν τούτου πατέρα ὑπόδειξόν μοι, καὶ ἐλευθερῶ σε τοῦ πταίσματος· συγγνώμης γὰρ ἀξιωθήσῃ, ὡς ἐν ἐπι-θυμίᾳ νικηθεῖσα γυνή. Καὶ ἡ παρθένος πρὸς αὐτὸν ἀπ-εκρίνατο· Εἰ πατέρα τούτου ζητεῖς, εὑρήσεις οὐδέποτε· εἰ δὲ καὶ ὀρφανὸν νομίσεις, καὶ τούτου ἀπέτυχες. Καὶ ὁ Ἰωσήφ· Οὐδὲν ψεύσασθαι, Μαρία, δεδύνησαι· πῶς γὰρ δύναται ὀρφανὸν μὴ εἶναι καὶ πατέρα μὴ ἔχειν; Καὶ ἡ παρθένος· Εἰ δὲ ζητεῖς τίς, Ἰωσὴφ (ἀγνοεῖς γὰρ), ἐὰν εἴπω σοι τὸ ἀληθὲς, οὐ πιστεύομαι. Κοιλίαν βλέπεις, καὶ τὸν κρυπτόμενον Κύριον οὐχ ὁρᾷς· γαστέρα κατανοεῖς, καὶ οὐ λογίζῃ τὸν ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐκ Πατρὸς γεννηθέντα, καὶ ἐν ἐμοὶ αὐλιζόμενον. Εἰ εἴπω σοι, ὃ εἶπέ μοι ὁ ἄγγελος, ἐρεῖς, ὅτι Ἑαυτῇ μαρτυρεῖς, καὶ ἡ μαρ-τυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθής. Καὶ ὁ Ἰωσήφ· Φέρε τοὺς ἀκηκοότας, δὸς τοὺς παρεστῶτας, ἄγαγε ἀληθεύοντας μάρτυρας. Καὶ ἡ παρθένος ἔφη· Εἰ ταῦτα ζητεῖς, εὑ-ρήσεις οὐδέποτε· εἷς γὰρ δι’ ἑνὸς πρὸς μίαν ἀπεσταλ-μένος διὰ μόνης καταμόνας ἐλάλησεν· οὐδεῖς παρῆν·757 SPURIA. ἐμόν. Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν ὁ γέρωνα, τοῦ οἴκου μου ἀπόδρα- θι· κατάλιπε τὰ ἐνταῦθα, μὴ αἰτιάσηταί σε ὁ πρεσβύ- της ζηλότυπος γάρ ἐστιν. Αναχωρείν συμφέρει σοι· ἐὰν γὰρ ἴδῃ σε λαλοῦντα, καὶ ἐπαγγελλόμενόν μοι τὰ τοιαῦτα, καὶ τῇ ἀνθρωπίνη φύσει ἀχώρητα, καὶ σεαυτῷ προξενήσεις θλίψιν, καὶ ἐμοὶ πένθος καὶ δάκρυα. Ὁ δὲ τὸ Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ἀπαραιτήτως ἐφθέγγετο. Θεωρήσασα δὲ ἡ παρθένος τὴν ἐπιμονὴν τοῦ παρόντος, παρεφήπλωσε τὴν ἀκοὴν, ἀκριβέστερον βουλομένη μας θεῖν τοῦ εἰπόντος τὴν σπουδήν, καὶ τὸ Χαῖρε, κεχαρι τωμένη, ἀκούσασα, μετὰ ταῦτα ἐξεδέχετο. Ὁ δὲ ἐπάγει, Ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Μόνον δὲ ἤκουσεν ἡ παρθένος τό, ῾Ο Κύριος μετὰ σοῦ, καὶ ἐσώτερον ἐκάλει τὸ τάχος τὸν εἰπόντα. Τὸν Κύριον, φησὶν, ενήνοχας μετὰ σεαυτοῦ, ἐσώτερον εἴσελθε, καὶ δι' ὅ παραγέγονας, τὸ τάχος δι ἡγησαι. Καὶ ὁ ἄγγελος· Ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξεις υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Εμμα- νουήλ· οὗτος ἔσται μέγας, Θεὸς ἰσχυρὸς, ἄρχων εί- μήνης, ἐξουσιαστής, Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αιώνος. Καὶ ἢ παρθένος· Οὔπω οἱ γάμοι, οὔπω ὁ νυμφών · καὶ ἤδη ὁ τοκετός; Οὐκ ἔχεις, τί πράξεις. Εἰ χρήζεις τινὸς ὡς ξένος, λαβὼν πορεύου, καὶ μὴ ἀκαίρως ὃ οὐκ οἶδας προ- φήτευε. Όμως εἰ καὶ συλλήψομαι υἱὸν, πάντως ἐκ τοῦ Ιωσήφ. Καὶ ὁ ἄγγελος, Μὴ ἀπατῶ· Οὗτος ἔσται μέγας. Καὶ ἡ παρθένος· Ποῖος μέγας; ὁ μνήστωρ μου πένης ὑπάρχει, κἀγὼ λίαν πτωχή· κτήματα οὐχ ὑπάρχει μοι, χρημάτων ὑστερούμεθα, τῷ γένει οὐκ εἴσημοι, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς ἀπογραφὴν ἑλκόμεθα. Πάντως ο συντελεστής συντελέσει τὰ δίδραχμα· καὶ λέγεις, Εσται μέγας; Παῦσαι, παῦσαι τοιαῦτα ὑπισχνούμενος. Καὶ ὁ ἄγγελος Οὐ πιστεύεις τῷ ἥττονι ; τὸ μεῖζον, κἂν μὴ θέλῃς, και τάδεξαι· Υἱὸς Υψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθέ- νος· Αρτι τοῦ οἴκου μου ἔξελθε, μὴ ἀκούσῃ ὁ Ἰωσὴν, καὶ ἀναγγελῇ τοῖς ἱερεῦσι, καὶ ὁ στερισκόμενος συζυ γίας σκεπάρνῳ ἀποτέμῃ τὸν τράχηλόν σου, ἐπειδὴ ἐγγύς μοι λαλεῖς καὶ ἐν προθύροις κέλλης ἐμῆς. Ἐξ οὐρανοῦ νυμφίον ἐπαγγέλλῃ μοι φέρειν ; καὶ ποία φύσις ἐν οὐ ρανῷ ἐπιθυμητική γάμου ἐστί; Πάντα τὰ ἐπουράνια πνεύματα, ἀσώματα ὑπάρχει· πῶς οὖν τὰ ἀσώματα μιγήσεται σώμασι ; Καὶ ὁ ἄγγελος · Ἐκ σώματος και ἀσωμάτου Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθένος: Πόθεν [843] οὖν ἔξει πατέρα, ὡς λέγεις, ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων τίκτεσθαι; Καὶ ὁ ἄγγελος. Τοῦτο γὰρ ἐστι, παρθένε, τὸ λίαν παράδοξον, ὅτι ἄνδρα οὐ γνώσῃ, καὶ τέξῃ ἐν λέγω σοι, καὶ ὀρφανὸς ὁ παῖς οὐχ εὑρεθήσεται· καὶ ἐκ μήτρας σῆς ἐξελεύσεται, καὶ τὸν πυλῶνα οὐ πα ραθλίψει, καὶ τὸ εἶναι παρθένος οὐκ ἀπολέσεις, καὶ θη- λάσεις τὸ ἐκ σοῦ γεννώμενον, καὶ ἐν ἀγκάλαις βαστάσεις τὸ βρέφος, καὶ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ αὐτὸν καθεζόμενον βλέψῃ. Τούτῳ ἐκ σοῦ γεννωμένῳ Δώσει Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυτὸ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βα- σιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Καὶ ἡ παρθένος· Ως οὐ θέλεις, λαλῶν πέπτωκας. Τὸ σὸν στόμα σου και τηγορεί, καὶ τὰ χείλη σου γεγένηταί σοι ἔλεγχος· πρὸ βραχέος γὰρ ἔλεγες, Υιός Υψίστου κληθήσεται ό γεννώμενος· καὶ ἄρτι λέγεις, Υἱὸς Δαυΐδ· τίς ὁ λόγος οὗτος; Όταν θέλῃς, τὴν ἐμὴν διάνοιαν εἰς οὐρανούς ἀνάγεις· ὅταν δὲ μούλῃ πάλιν, εἰς τὴν γῆν κατάγεις. Ποίο πιστεύσω βήματι, τῷ πρώτῳ, ἢ τῷ δευτέρῳ; Λέγεις γὰρ, Δώσει Κύριος αὐτῷ τὸν θρόνον Δαυΐδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Οὐδεὶς βασιλέων ὑπῆρξεν ἀθάνατος, οὐδεὶς τὸ κοινὸν τέλος ἐξέφυγε· πάντας μεθίστησι θάνατος, ὡς δεσπότης - πάντας λογοθετοῦσιν οἱ σκώληκες· οὐδεὶς βασιλέων τὸν τοῦ ᾅδου πυλῶνα διέφυγε πάντας κρατεί, πάντα; ἐν τάφοις φρουρεῖ· οὐδεὶς ἐκείνου ὑπερήλατο δίκτυα, οὐδεὶς τὰς ἐκείνου παγίδας ἐξέφυγεν· οὐ Σαούλ ὁ πρῶτος ἐγκαινίσα; τὸ τῆς βασιλείας διάδημα · οὐ Δαυὶδ ὁ ὑπὸ πέρατος φανερωθείς· οὐ Σαμουὴλ ὁ τῶν • 758 ἀνοίξει, ταρτάρου κλεῖθρα συντρίψει, καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἀναστήσει· ἐκ γὰρ ἀθανάτου ὁ ἀθά νατος γεννηθείς, θανατώσει τὸν θάνατον διὰ τοῦ οἰκείου θανάτου. Διὸ μηκέτι ἀπιστήσῃς, ἵνα μὴ ὑπὸ ἔγκλημα γένη. Περὶ οὗ γὰρ λέγω σοι, ἤδη εἰς τὴν σὴν κοιλίαν διὰ τῆς σῆς ἀκοῆς εἰσπεπήδηκε, τῆς σῆς γαστρὸς ἐπιτελών τὰ ἐγκαίνια. Καὶ ἡ παρθένος· Ἵνα τούτοις συνθώμαι, τὸ πρῶτόν με πληροφόρησον, πῶς καὶ Υἱὸς Ὑψίστου, καὶ υἱὸς Δαυΐδ ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων, ὡς λέγεις, τίκτεσθαι καὶ ὑπάρχειν ἀπάτορα· καὶ πῶς τοὺς δύο πατέρας ἐκής ρύξας; Καὶ ὁ ἄγγελος· Πρῶτον μάνθανε, καὶ οὕτως ἀν- τίλεγε· ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Ὑψίστου, τὸν πρὸ αἰώ νων ἀπαθῶς γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐμήνυσα· καὶ ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Δαυΐδ, διὰ τό σε εἶναι ἐκ πατρός Δαυτό εἴρηκα. Λαβοῦσα οὖν τὴν πληροφορίαν, τους λό γους μου φύλαττε· καὶ γὰρ ἐγὼ δοῦλός εἰμι ἐκείνου, ὃν μέλλεις τίκτειν. Ταῦτα εἰπὼν ὁ ἄγγελος τῇ παρθένῳ, κατέλειψεν αὐτήν. Καὶ παρ' ἑαυτῆς διελογίζετο λέγουσα ᾿Αναγγελῶ τῷ Ἰωσήφ, ἢ κρύψω μᾶλλον τὸ μυστήριον, Εἰ ἐψεύσατο ὁ ἐλθὼν τέως, καθ᾿ ἑαυτῆς ἐρεθίζω την γλῶτταν τοῦ γέροντος. Καὶ ὡς ταῦτα ἐσκέπτετο ἡ παρ θένος, ἡ κοιλία ὀγκουμένη προέκοπτε, καὶ τὸ βρέφος ἔνδον ἐχόρευε. Μαρία δὲ περὶ τούτου ἐσκέπτετο, καὶ μυρία παραπετάσματα τῇ γαστρὶ ἐπιβαλοῦσα, τὸν Ἰω της λανθάνειν ἡβούλετο· ἀλλ' οὐκ ἠδύνατο κρύψαι πό λιν ἐπάνω ὅρους κειμένην. Τὸν Ἰωσὴφ ἔνυξεν ή δείξις τῆς κοιλίας, καὶ λοξῷ τῷ ὀφθαλμῷ τῆς παρθένου τὴν κοιλίαν ἐστάθμιζε. Καὶ ὑβρίζειν ἤθελε, καὶ σιωπάν ἠναγκάζετο· ὑβρίζειν ἤθελεν, ὡς πεπρακυῖαν τὰ τῆς παρθενίας κειμήλια · καὶ ὁ πρῶτος βίος διεκώλυε. Λοι πὸν τὴν ἰδίαν ψυχὴν ταῖς θλίψεσιν ἐβασάνιζεν · Οίμοι, λέγων, τί ποιήσω ἐγώ; ἡ ὄψις παρθένου, ἡ κατάστασις παρθένου, οἱ ὀφθαλμοὶ παρθένου, ὁ γέλως παρθένου· καὶ ἡ κοιλία οὐ παρθένου, ἀλλὰ μητρός· ὁ λόγος παρθένου οἴμοι, οἴμοι· οὐ φέρω λοιπὸν ὁρῶν. Δημηγορήσω λοιπόν τὸ πρᾶγμα, ἐλέγξω την Μαρίαν; Ἡ γὰρ αἰσχύνη κοινή. Βοήσω μετὰ κραυγῆς, μήπως τοῦ ἀσπόρου παιδὸς κληθώ πατήρ ; Οὐδεὶς τῆς κόρης κατήγορος, ἐπειδὴ οὐκ ἔχει ὁ [844] κυοφορούμενος τὸν παιδοσπορήσαντα. Τάχα μοι καὶ τὸ σιωπᾶν καὶ τὸ λαλεῖν ἐστιν ἐπικίνδυνον. Τί οὖν ποιήσω; καλέσας ἐρωτήσω, ἢ πρὸ ἐρωτήσεως δείξω; Αλλ' ἡ γραφὴ μαρτυρεῖ · ἐλέγξω μᾶλλον. Μὴ οὐκ ἐποίησε; Καλέσας οὖν αὐτὴν αὐστηρῷ τῷ προσώπω, κριτής τοῦ ἐν κοιλίᾳ κριτοῦ ἐκαθέζετο. Λέγε μοι, φησί, μετὰ ἀκριβείας τὸ γεγονός σοι· μὴ κρύψης με το συμ- Εάν σοι· οὐδεὶς ὁ παρὼν τῶν λόγων ἀκροατής · οἶδα φυ λάττειν μυστήρια· οὐδεὶς μανθάνει τὸ πρᾶγμα, μόνον με πληροφόρησον. Πόθεν τοῦτο ὑπάρχει τὸ ὁρώμενον ἐν σοί; τὸν τούτου πατέρα ὑπόδειξόν μοι, καὶ ἐλευθερῶ σε τοῦ πταίσματος· συγγνώμης γὰρ ἀξιωθήσῃ, ὡς ἐν ἐπι- θυμίᾳ νικηθεῖσα γυνή. Καὶ ἡ παρθένος πρὸς αὐτὸν ἀπὸ εκρίνατο· Εἰ πατέρα τούτου ζητεῖς, εὑρήσεις οὐδέποτε - εἰ δὲ καὶ ὀρφανὸν νομίσεις, καὶ τούτου ἀπέτυχες. Καὶ ὁ Ἰωσήφ · Οὐδὲν ψεύσασθαι, Μαρία, δεδύνησαι· πῶς γὰρ δύναται ὀρφανὸν μὴ εἶναι καὶ πατέρα μὴ ἔχειν; Καὶ ἡ παρθένος· Εἰ δὲ ζητεῖς τίς, Ἰωσὴφ (ἀγνοεῖς γὰρ), ἐὰν εἴπω σοι τὸ ἀληθὲς, οὐ πιστεύομαι. Κοιλίαν βλέπεις, καὶ τὸν κρυπτόμενον Κύριον οὐχ ὁρᾶς· γαστέρα κατανοείς, καὶ οὐ λογίζῃ τὸν ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐκ Πατρὸς γεννηθέντα, καὶ ἐν ἐμοὶ αὐλιζόμενον. Εἰ εἴπω σοι, ὅ εἶπέ μοι ὁ ἄγγελος, ἐρεῖς, ὅτι Ἑαυτῇ μαρτυρεῖς, καὶ ἡ μαρ- τυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθής. Καὶ ὁ Ἰωσήφ· Φέρε τους ἀκηκοότας, δὸς τοὺς παρεστῶτας, ἄγαγε ἀληθεύοντας μάρτυρας. Καὶ ἡ παρθένος ἔφη· Εἰ ταῦτα ζητείς, εὐ ρήσεις οὐδέποτε· εἰς γὰρ δι᾽ ἑνὸς πρὸς μίαν ἀπεσταλ μένος διὰ μόνης καταμόνας ἐλάλησεν· οὐδεὶς παρήνε ἐπεὶ οὐδεὶς ἔμελλεν εἶναι τοῦ τικτομένου πατήρ. ὡς δὲ ἡ πιστεῖτο ἡ παρθένος, υπονοήσασα λοιπὸν εἰς ἕτερον λο- γισμὸν ἦλθε Μαρία, λέγουσα - Η γαστήρ με προδίδωσιν, ὁ παῖς μου κατηγορεῖ ἐν κοιλίᾳ ἀγαλλόμενος· τί οὖν βασιλέων, πατήρ, ένας ελαίου, γνωρίζων τον άξονα και καθ' εαυτής, επί πλείον ερεθίζεις την τέτον Πανέξω του ἀπωθούμενος τὸν ἀνάξιον· οὐχ ὁ Σολομὼν ὁ σοφώτατος, ὁ διὰ μαχαίρας ἐλέγξας τῆς πόρνης τα ψεύσματα· οὐκ Εζεκίας, ὁ δάκρυσιν ἀνατρέψας θανάτου ἀπόκρισιν. Καὶ πῶς ὁ ἐμὸς υἱὸς βασιλεύσει εἰς τοὺς αἰῶνας; Καὶ ὁ ἄγγελος · Τούτο γάρ ἐστι, Μαρία, τὸ ξένον μυστήριον, ὅτι πάντες ἀπέθανον, καὶ ὁ σὸς υἱ; νικήσει τὸν θάνα του, νεκροὺς ἐγενῖ, καὶ θανόντας ἀναστήσει, μνημεῖα Savil. conj. τὸ γέροντα. b Savil. conj. ὡς οὐκ ἀληθῆ • λαλών. σιωπῇ τὰ χείλη μου, καὶ πρὸς τὸν ἄγγελον ἀοράτως δικάσομαι· Ποῦ τὰ νῦν ὑπάρχεις, ὁ τὸ Χαῖρε, κεχαριτω μένη, φθεγγόμενο, ; ἐν ποίοις τόποις αὐλίζῃ; εἰπὲ, ἵνα ἐκεῖ παραγένωμαι, καὶ κρεμασθῶ τῷ τραχήλῳ σου, μέχρις ἐλθὼν πληροφορήσεις τὸν Ἰωσήφ, τίνος υἱὸς ὁ ἐμῆς κοιλίας κοιτώνα σκιρτοβατών. Οὐ φέρω τὸν προ σού την ὑπιδόντα, γογγύζοντα· καὶ σὺ ποίῳ τόπῳ χρόνι ζεις ἀγνοῶ· ἐλθὲ, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ δικαιολόγηται. Ταῦτα τῆς Μαρίας λεγούσης, τὸ τάχος ὁ ἄγγελος πρὸς τὸν Ἰω
ἐπεὶ οὐδεὶς ἔμελλεν εἶναι τοῦ τικτομένου πατήρ. Ὡς δὲ ἠπιστεῖτο ἡ παρθένος, ὑπονοήσασα λοιπὸν εἰς ἕτερον λο-γισμὸν ἦλθε Μαρία, λέγουσα· Ἡ γαστήρ με προδίδωσιν, ὁ παῖς μου κατηγορεῖ ἐν κοιλίᾳ ἀγαλλόμενος· τί οὖν καθ’ ἑαυτῆς ἐπὶ πλεῖον ἐρεθίζω τὸν Ἰωσήφ; Πνίξω τῇ σιωπῇ τὰ χείλη μου, καὶ πρὸς τὸν ἄγγελον ἀοράτως δικάσομαι· Ποῦ τὰ νῦν ὑπάρχεις, ὁ τὸ, Χαῖρε, κεχαριτω-μένη, φθεγγόμενος; ἐν ποίοις τόποις αὐλίζῃ; εἰπὲ, ἵνα ἐκεῖ παραγένωμαι, καὶ κρεμασθῶ τῷ τραχήλῳ σου, μέχρις ἐλθὼν πληροφορήσεις τὸν Ἰωσὴφ, τίνος υἱὸς ὁ ἐμῆς κοιλίας κοιτῶνα σκιρτοβατῶν. Οὐ φέρω τὸν πρε-σβύτην ὑπιδόντα, γογγύζοντα· καὶ σὺ ποίῳ τόπῳ χρονί-ζεις ἀγνοῶ· ἐλθὲ, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ δικαιολόγησαι. Ταῦτα τῆς Μαρίας λεγούσης, τὸ τάχος ὁ ἄγγελος πρὸς τὸν Ἰω-757 SPURIA. ἐμόν. Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν ὁ γέρωνα, τοῦ οἴκου μου ἀπόδρα- θι· κατάλιπε τὰ ἐνταῦθα, μὴ αἰτιάσηταί σε ὁ πρεσβύ- της ζηλότυπος γάρ ἐστιν. Αναχωρείν συμφέρει σοι· ἐὰν γὰρ ἴδῃ σε λαλοῦντα, καὶ ἐπαγγελλόμενόν μοι τὰ τοιαῦτα, καὶ τῇ ἀνθρωπίνη φύσει ἀχώρητα, καὶ σεαυτῷ προξενήσεις θλίψιν, καὶ ἐμοὶ πένθος καὶ δάκρυα. Ὁ δὲ τὸ Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ἀπαραιτήτως ἐφθέγγετο. Θεωρήσασα δὲ ἡ παρθένος τὴν ἐπιμονὴν τοῦ παρόντος, παρεφήπλωσε τὴν ἀκοὴν, ἀκριβέστερον βουλομένη μας θεῖν τοῦ εἰπόντος τὴν σπουδήν, καὶ τὸ Χαῖρε, κεχαρι τωμένη, ἀκούσασα, μετὰ ταῦτα ἐξεδέχετο. Ὁ δὲ ἐπάγει, Ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Μόνον δὲ ἤκουσεν ἡ παρθένος τό, ῾Ο Κύριος μετὰ σοῦ, καὶ ἐσώτερον ἐκάλει τὸ τάχος τὸν εἰπόντα. Τὸν Κύριον, φησὶν, ενήνοχας μετὰ σεαυτοῦ, ἐσώτερον εἴσελθε, καὶ δι' ὅ παραγέγονας, τὸ τάχος δι ἡγησαι. Καὶ ὁ ἄγγελος· Ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξεις υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Εμμα- νουήλ· οὗτος ἔσται μέγας, Θεὸς ἰσχυρὸς, ἄρχων εί- μήνης, ἐξουσιαστής, Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αιώνος. Καὶ ἢ παρθένος· Οὔπω οἱ γάμοι, οὔπω ὁ νυμφών · καὶ ἤδη ὁ τοκετός; Οὐκ ἔχεις, τί πράξεις. Εἰ χρήζεις τινὸς ὡς ξένος, λαβὼν πορεύου, καὶ μὴ ἀκαίρως ὃ οὐκ οἶδας προ- φήτευε. Όμως εἰ καὶ συλλήψομαι υἱὸν, πάντως ἐκ τοῦ Ιωσήφ. Καὶ ὁ ἄγγελος, Μὴ ἀπατῶ· Οὗτος ἔσται μέγας. Καὶ ἡ παρθένος· Ποῖος μέγας; ὁ μνήστωρ μου πένης ὑπάρχει, κἀγὼ λίαν πτωχή· κτήματα οὐχ ὑπάρχει μοι, χρημάτων ὑστερούμεθα, τῷ γένει οὐκ εἴσημοι, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς ἀπογραφὴν ἑλκόμεθα. Πάντως ο συντελεστής συντελέσει τὰ δίδραχμα· καὶ λέγεις, Εσται μέγας; Παῦσαι, παῦσαι τοιαῦτα ὑπισχνούμενος. Καὶ ὁ ἄγγελος Οὐ πιστεύεις τῷ ἥττονι ; τὸ μεῖζον, κἂν μὴ θέλῃς, και τάδεξαι· Υἱὸς Υψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθέ- νος· Αρτι τοῦ οἴκου μου ἔξελθε, μὴ ἀκούσῃ ὁ Ἰωσὴν, καὶ ἀναγγελῇ τοῖς ἱερεῦσι, καὶ ὁ στερισκόμενος συζυ γίας σκεπάρνῳ ἀποτέμῃ τὸν τράχηλόν σου, ἐπειδὴ ἐγγύς μοι λαλεῖς καὶ ἐν προθύροις κέλλης ἐμῆς. Ἐξ οὐρανοῦ νυμφίον ἐπαγγέλλῃ μοι φέρειν ; καὶ ποία φύσις ἐν οὐ ρανῷ ἐπιθυμητική γάμου ἐστί; Πάντα τὰ ἐπουράνια πνεύματα, ἀσώματα ὑπάρχει· πῶς οὖν τὰ ἀσώματα μιγήσεται σώμασι ; Καὶ ὁ ἄγγελος · Ἐκ σώματος και ἀσωμάτου Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθένος: Πόθεν [843] οὖν ἔξει πατέρα, ὡς λέγεις, ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων τίκτεσθαι; Καὶ ὁ ἄγγελος. Τοῦτο γὰρ ἐστι, παρθένε, τὸ λίαν παράδοξον, ὅτι ἄνδρα οὐ γνώσῃ, καὶ τέξῃ ἐν λέγω σοι, καὶ ὀρφανὸς ὁ παῖς οὐχ εὑρεθήσεται· καὶ ἐκ μήτρας σῆς ἐξελεύσεται, καὶ τὸν πυλῶνα οὐ πα ραθλίψει, καὶ τὸ εἶναι παρθένος οὐκ ἀπολέσεις, καὶ θη- λάσεις τὸ ἐκ σοῦ γεννώμενον, καὶ ἐν ἀγκάλαις βαστάσεις τὸ βρέφος, καὶ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ αὐτὸν καθεζόμενον βλέψῃ. Τούτῳ ἐκ σοῦ γεννωμένῳ Δώσει Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυτὸ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βα- σιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Καὶ ἡ παρθένος· Ως οὐ θέλεις, λαλῶν πέπτωκας. Τὸ σὸν στόμα σου και τηγορεί, καὶ τὰ χείλη σου γεγένηταί σοι ἔλεγχος· πρὸ βραχέος γὰρ ἔλεγες, Υιός Υψίστου κληθήσεται ό γεννώμενος· καὶ ἄρτι λέγεις, Υἱὸς Δαυΐδ· τίς ὁ λόγος οὗτος; Όταν θέλῃς, τὴν ἐμὴν διάνοιαν εἰς οὐρανούς ἀνάγεις· ὅταν δὲ μούλῃ πάλιν, εἰς τὴν γῆν κατάγεις. Ποίο πιστεύσω βήματι, τῷ πρώτῳ, ἢ τῷ δευτέρῳ; Λέγεις γὰρ, Δώσει Κύριος αὐτῷ τὸν θρόνον Δαυΐδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Οὐδεὶς βασιλέων ὑπῆρξεν ἀθάνατος, οὐδεὶς τὸ κοινὸν τέλος ἐξέφυγε· πάντας μεθίστησι θάνατος, ὡς δεσπότης - πάντας λογοθετοῦσιν οἱ σκώληκες· οὐδεὶς βασιλέων τὸν τοῦ ᾅδου πυλῶνα διέφυγε πάντας κρατεί, πάντα; ἐν τάφοις φρουρεῖ· οὐδεὶς ἐκείνου ὑπερήλατο δίκτυα, οὐδεὶς τὰς ἐκείνου παγίδας ἐξέφυγεν· οὐ Σαούλ ὁ πρῶτος ἐγκαινίσα; τὸ τῆς βασιλείας διάδημα · οὐ Δαυὶδ ὁ ὑπὸ πέρατος φανερωθείς· οὐ Σαμουὴλ ὁ τῶν • 758 ἀνοίξει, ταρτάρου κλεῖθρα συντρίψει, καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἀναστήσει· ἐκ γὰρ ἀθανάτου ὁ ἀθά νατος γεννηθείς, θανατώσει τὸν θάνατον διὰ τοῦ οἰκείου θανάτου. Διὸ μηκέτι ἀπιστήσῃς, ἵνα μὴ ὑπὸ ἔγκλημα γένη. Περὶ οὗ γὰρ λέγω σοι, ἤδη εἰς τὴν σὴν κοιλίαν διὰ τῆς σῆς ἀκοῆς εἰσπεπήδηκε, τῆς σῆς γαστρὸς ἐπιτελών τὰ ἐγκαίνια. Καὶ ἡ παρθένος· Ἵνα τούτοις συνθώμαι, τὸ πρῶτόν με πληροφόρησον, πῶς καὶ Υἱὸς Ὑψίστου, καὶ υἱὸς Δαυΐδ ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων, ὡς λέγεις, τίκτεσθαι καὶ ὑπάρχειν ἀπάτορα· καὶ πῶς τοὺς δύο πατέρας ἐκής ρύξας; Καὶ ὁ ἄγγελος· Πρῶτον μάνθανε, καὶ οὕτως ἀν- τίλεγε· ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Ὑψίστου, τὸν πρὸ αἰώ νων ἀπαθῶς γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐμήνυσα· καὶ ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Δαυΐδ, διὰ τό σε εἶναι ἐκ πατρός Δαυτό εἴρηκα. Λαβοῦσα οὖν τὴν πληροφορίαν, τους λό γους μου φύλαττε· καὶ γὰρ ἐγὼ δοῦλός εἰμι ἐκείνου, ὃν μέλλεις τίκτειν. Ταῦτα εἰπὼν ὁ ἄγγελος τῇ παρθένῳ, κατέλειψεν αὐτήν. Καὶ παρ' ἑαυτῆς διελογίζετο λέγουσα ᾿Αναγγελῶ τῷ Ἰωσήφ, ἢ κρύψω μᾶλλον τὸ μυστήριον, Εἰ ἐψεύσατο ὁ ἐλθὼν τέως, καθ᾿ ἑαυτῆς ἐρεθίζω την γλῶτταν τοῦ γέροντος. Καὶ ὡς ταῦτα ἐσκέπτετο ἡ παρ θένος, ἡ κοιλία ὀγκουμένη προέκοπτε, καὶ τὸ βρέφος ἔνδον ἐχόρευε. Μαρία δὲ περὶ τούτου ἐσκέπτετο, καὶ μυρία παραπετάσματα τῇ γαστρὶ ἐπιβαλοῦσα, τὸν Ἰω της λανθάνειν ἡβούλετο· ἀλλ' οὐκ ἠδύνατο κρύψαι πό λιν ἐπάνω ὅρους κειμένην. Τὸν Ἰωσὴφ ἔνυξεν ή δείξις τῆς κοιλίας, καὶ λοξῷ τῷ ὀφθαλμῷ τῆς παρθένου τὴν κοιλίαν ἐστάθμιζε. Καὶ ὑβρίζειν ἤθελε, καὶ σιωπάν ἠναγκάζετο· ὑβρίζειν ἤθελεν, ὡς πεπρακυῖαν τὰ τῆς παρθενίας κειμήλια · καὶ ὁ πρῶτος βίος διεκώλυε. Λοι πὸν τὴν ἰδίαν ψυχὴν ταῖς θλίψεσιν ἐβασάνιζεν · Οίμοι, λέγων, τί ποιήσω ἐγώ; ἡ ὄψις παρθένου, ἡ κατάστασις παρθένου, οἱ ὀφθαλμοὶ παρθένου, ὁ γέλως παρθένου· καὶ ἡ κοιλία οὐ παρθένου, ἀλλὰ μητρός· ὁ λόγος παρθένου οἴμοι, οἴμοι· οὐ φέρω λοιπὸν ὁρῶν. Δημηγορήσω λοιπόν τὸ πρᾶγμα, ἐλέγξω την Μαρίαν; Ἡ γὰρ αἰσχύνη κοινή. Βοήσω μετὰ κραυγῆς, μήπως τοῦ ἀσπόρου παιδὸς κληθώ πατήρ ; Οὐδεὶς τῆς κόρης κατήγορος, ἐπειδὴ οὐκ ἔχει ὁ [844] κυοφορούμενος τὸν παιδοσπορήσαντα. Τάχα μοι καὶ τὸ σιωπᾶν καὶ τὸ λαλεῖν ἐστιν ἐπικίνδυνον. Τί οὖν ποιήσω; καλέσας ἐρωτήσω, ἢ πρὸ ἐρωτήσεως δείξω; Αλλ' ἡ γραφὴ μαρτυρεῖ · ἐλέγξω μᾶλλον. Μὴ οὐκ ἐποίησε; Καλέσας οὖν αὐτὴν αὐστηρῷ τῷ προσώπω, κριτής τοῦ ἐν κοιλίᾳ κριτοῦ ἐκαθέζετο. Λέγε μοι, φησί, μετὰ ἀκριβείας τὸ γεγονός σοι· μὴ κρύψης με το συμ- Εάν σοι· οὐδεὶς ὁ παρὼν τῶν λόγων ἀκροατής · οἶδα φυ λάττειν μυστήρια· οὐδεὶς μανθάνει τὸ πρᾶγμα, μόνον με πληροφόρησον. Πόθεν τοῦτο ὑπάρχει τὸ ὁρώμενον ἐν σοί; τὸν τούτου πατέρα ὑπόδειξόν μοι, καὶ ἐλευθερῶ σε τοῦ πταίσματος· συγγνώμης γὰρ ἀξιωθήσῃ, ὡς ἐν ἐπι- θυμίᾳ νικηθεῖσα γυνή. Καὶ ἡ παρθένος πρὸς αὐτὸν ἀπὸ εκρίνατο· Εἰ πατέρα τούτου ζητεῖς, εὑρήσεις οὐδέποτε - εἰ δὲ καὶ ὀρφανὸν νομίσεις, καὶ τούτου ἀπέτυχες. Καὶ ὁ Ἰωσήφ · Οὐδὲν ψεύσασθαι, Μαρία, δεδύνησαι· πῶς γὰρ δύναται ὀρφανὸν μὴ εἶναι καὶ πατέρα μὴ ἔχειν; Καὶ ἡ παρθένος· Εἰ δὲ ζητεῖς τίς, Ἰωσὴφ (ἀγνοεῖς γὰρ), ἐὰν εἴπω σοι τὸ ἀληθὲς, οὐ πιστεύομαι. Κοιλίαν βλέπεις, καὶ τὸν κρυπτόμενον Κύριον οὐχ ὁρᾶς· γαστέρα κατανοείς, καὶ οὐ λογίζῃ τὸν ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐκ Πατρὸς γεννηθέντα, καὶ ἐν ἐμοὶ αὐλιζόμενον. Εἰ εἴπω σοι, ὅ εἶπέ μοι ὁ ἄγγελος, ἐρεῖς, ὅτι Ἑαυτῇ μαρτυρεῖς, καὶ ἡ μαρ- τυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθής. Καὶ ὁ Ἰωσήφ· Φέρε τους ἀκηκοότας, δὸς τοὺς παρεστῶτας, ἄγαγε ἀληθεύοντας μάρτυρας. Καὶ ἡ παρθένος ἔφη· Εἰ ταῦτα ζητείς, εὐ ρήσεις οὐδέποτε· εἰς γὰρ δι᾽ ἑνὸς πρὸς μίαν ἀπεσταλ μένος διὰ μόνης καταμόνας ἐλάλησεν· οὐδεὶς παρήνε ἐπεὶ οὐδεὶς ἔμελλεν εἶναι τοῦ τικτομένου πατήρ. ὡς δὲ ἡ πιστεῖτο ἡ παρθένος, υπονοήσασα λοιπὸν εἰς ἕτερον λο- γισμὸν ἦλθε Μαρία, λέγουσα - Η γαστήρ με προδίδωσιν, ὁ παῖς μου κατηγορεῖ ἐν κοιλίᾳ ἀγαλλόμενος· τί οὖν βασιλέων, πατήρ, ένας ελαίου, γνωρίζων τον άξονα και καθ' εαυτής, επί πλείον ερεθίζεις την τέτον Πανέξω του ἀπωθούμενος τὸν ἀνάξιον· οὐχ ὁ Σολομὼν ὁ σοφώτατος, ὁ διὰ μαχαίρας ἐλέγξας τῆς πόρνης τα ψεύσματα· οὐκ Εζεκίας, ὁ δάκρυσιν ἀνατρέψας θανάτου ἀπόκρισιν. Καὶ πῶς ὁ ἐμὸς υἱὸς βασιλεύσει εἰς τοὺς αἰῶνας; Καὶ ὁ ἄγγελος · Τούτο γάρ ἐστι, Μαρία, τὸ ξένον μυστήριον, ὅτι πάντες ἀπέθανον, καὶ ὁ σὸς υἱ; νικήσει τὸν θάνα του, νεκροὺς ἐγενῖ, καὶ θανόντας ἀναστήσει, μνημεῖα Savil. conj. τὸ γέροντα. b Savil. conj. ὡς οὐκ ἀληθῆ • λαλών. σιωπῇ τὰ χείλη μου, καὶ πρὸς τὸν ἄγγελον ἀοράτως δικάσομαι· Ποῦ τὰ νῦν ὑπάρχεις, ὁ τὸ Χαῖρε, κεχαριτω μένη, φθεγγόμενο, ; ἐν ποίοις τόποις αὐλίζῃ; εἰπὲ, ἵνα ἐκεῖ παραγένωμαι, καὶ κρεμασθῶ τῷ τραχήλῳ σου, μέχρις ἐλθὼν πληροφορήσεις τὸν Ἰωσήφ, τίνος υἱὸς ὁ ἐμῆς κοιλίας κοιτώνα σκιρτοβατών. Οὐ φέρω τὸν προ σού την ὑπιδόντα, γογγύζοντα· καὶ σὺ ποίῳ τόπῳ χρόνι ζεις ἀγνοῶ· ἐλθὲ, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ δικαιολόγηται. Ταῦτα τῆς Μαρίας λεγούσης, τὸ τάχος ὁ ἄγγελος πρὸς τὸν Ἰω
PG 60:759σὴφ παραγίνεται, καὶ πληροφορήσας τὸ ἐκβαλεῖν τὴν παρθένον ἐκώλυε, Μὴ φοβηθῇς, λέγων τῷ Ἰωσὴφ, πα-ραλαβεῖν Μαρίαν τὴν γυναῖκά σου· οὐ γάμου κοινω-νίαν, ἀλλὰ θεϊκῶν μυστηρίων οἰκονομίαν σοι λέγω. Ἀλλὰ πατὴρ οὐχ ὑπάρχεις; Ἐν γῇ πατέρα μὴ ζητήσῃς, μήτε ἐν οὐρανοῖς μητέρα. Πάσης ὀρφανίας ἡ φύσις ἀπήλ-λακται· μόνος γὰρ ἐκ μόνου καταμόνας πρὸ αἰώνων ὑπάρχει. Νῦν μόνος ἐκ μόνης, ὡς οἶδε μόνος. Μὴ ὀλιγο-ψυχήσῃς τὴν Μαρίαν, μὴ λυπήσῃς τὸ ἐκ Μαρίας· μὴ ζητήσῃς τὸ πῶς, μήποτέ σε ἀδικήσῃ τὸ βρέφος· μὴ πε-ριεργάσῃ τὴν θήκην, μήποτε ζημιωθῇς τὴν ἐνθήκην. Ἀμόλυντον τὸ σκεῦος, ἄσπιλον τὸ κειμήλιον, ἀθόλωτος ὁ ἀλάβαστρος, ἄσπορος ὁ τόκος, ἀνύμφευτος ἡ κόρη,759 DE REMISSIONE PECCATORUM.
σὴφ παραγίνεται, καὶ πληροφορήσας τὸ ἐκβαλεῖν τὴν
παρθένον ἐκώλυε. Μὴ φοβηθῇς, λέγων τῷ Ἰωσήφ, παρ
ραλαβεῖν Μαρίαν τὴν γυναῖκά σου· οὐ γάμου κοινω
νίαν, ἀλλὰ θεϊκῶν μυστηρίων οἰκονομίαν σοι λέγω. ᾿Αλλὰ
πατὴρ οὐχ ὑπάρχεις; Ἐν γῇ πατέρα μὴ ζητήσῃς, μήτε
ἐν οὐρανοῖς μητέρα. Πάσης όρφανίας ἡ φύσις ἀπήλα
λακται · μόνος γὰρ ἐκ μόνου καταμόνας πρὸ αἰώνων
ὑπάρχει. Νῦν μόνος ἐκ μόνης, ὡς οἶδε μόνος. Μὴ ὀλιγο-
ψυχήσῃς τὴν Μαρίαν, μὴ λυπήσῃς τὸ ἐκ Μαρίας· μὴ
ζητήσῃς τὸ πῶς, μήποτέ σε ἀδικήσῃ τὸ βρέφος· μὴ περ
ριεργάσῃ τὴν θήκην, μήποτε ζημιωθῇς τὴν ἐνθήκην.
Αμόλυντος τὸ σκεύος, ἄσπιλον τὸ κειμήλιον, ἀθόλωτος
ὁ ἀλάβαστρος, ἄσπορος ὁ τόπος, ἀνύμφευτος ἡ κόρη,
780
ἀθαλάμευτης ἡ παρθένος, ἀλατόμητος ἡ πέτρα, κεκλει
σμένος ὁ κῆπος, ἡ πηγὴ ἐσφραγισμένη, ἄσπορος ἡ χώρα,
ἀφύτευτον τὸ κλῆμα, ἀνεπινόητος ὁ τόκος. Εἰ δὲ ἀπι-
στεῖς μοι τῷ λέγοντι, τὸν καιρὸν τῆς κυήσεως ἔκδεξαι.
Καὶ ἐὰν δακρύσῃ ἢ στενάξῃ ἡ Μαρία, ὡς αἱ λοιπαὶ γυα
ναίκες, ἄνθρωπος ἐστι, καὶ οὐ Θεὸς, ὁ ἐκ Μαρίας γεν
νώμενος. Καὶ ὁ Ἰωσὴφ εἶπεν · Εἰ ταῦτα οὕτως ἔχει,
καθώς προέφης, ὦ ἀρχάγγελε, Ινα τί ἐφρύαξαν έθνη,
καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά ; Καὶ ὁ ἄγγελος εἶπεν· Εἰ
θέλεις μαθεῖν, τὸ τάχος διδάχθητι· ἐπειδὴ Κύριος εἶπε
πρὸς τὴν γεννώμενον, Υιός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον
γεγέννηκά σε· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας
τῶν αἰώνων. Αμήν.
[845] Εἰς τὸ, ο "Οσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ· ν καὶ περὶ τῆς παρα
βαλῆς τῶν ἑκατὸν προβάτων· καὶ εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ εὐαγγελιστοῦ, « Ἐὰν δύο συμφωνήσωσι, ἢ καὶ τὰ
ἑξῆς· καὶ εἰς τὸ, ο Ποσάκις ἐὰν ἁμαρτήσῃ εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου, ἀφήσω αὐτῷ;»
τῶν ἑκατὸν προβάτων είναι τοῦ εὐαγγελιστούν τα δύο
Μίαν ἔχουσα ἡ πηγὴ τοῦ ὕδατος τὴν φύσιν, πολλοῖς
καὶ διαφόροις εμψύχοις τὸ ἴαμα τῆς δίψης χαρίζεται.
Καὶ γὰρ βουκόλια καὶ ποιμνίων ἀγέλαι πρὸς αὐτὴν
κατατρέχουσαι, ποτὴν λαμβάνουσι, καὶ τετραπόδων
σύνοδος καὶ κυκλοφόρων θηρίων ποικιλόμορφα γένη προς
αὐτὴν ἐπειγόμενα, ἐκεῖθεν ὑδρεύονται καὶ πετεινών
πολυάριθμα πλήθη πρὸς αὐτὴν καθιστάμενα καὶ τὸ
ὕδωρ ἀντλοῦντα, τοῦ δίψους τον καύσωνα ἐκεῖθεν ἐχε
λύουσι. Καὶ οὐ μόνον ἡ πηγὴ τὴν τῶν ἀλόγων χρείαν
πληροί, ἀλλὰ γὰρ καὶ λογικῶν ἀνθρώπων τὴν τοῦ τόπου
πλουσίαν χάριν ἐκ λαγόνων βλαστάνει· καὶ πᾶσα φύσις
ἑρπετῶν καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ λογικῶν ἀνα
θρώπων ἐκ μιᾶς πηγῆς ἀντλοῦντα τὸ ὕδωρ χορτάζεται.
Τοιαύτη ἐστὶν ἡ τῶν θείων Γραφών διδασκαλία, ἀγαπη
τοί, μία τυγχάνουσα. Επειδὴ γὰρ καὶ ἐκ μιᾶς τῆς τοῦ
Θεοῦ σοφίας τὴν ἀπόῤῥοιαν ἔχει, πολλὰς δὴ καὶ διαφό·
ρους τῶν ἀνθρώπων καρδίας σοφίζει. Καὶ ἐκεῖθεν οἱ
διδάσκαλοι σοφίζονται, οἱ μαθηταὶ ῥυθμίζονται, αἱ Εκ-
κλησίαι μυρίζονται, οἱ διψώντες ποτίζονται, οἱ ἐσχο-
τισμένοι φωτίζονται. Ὅτι δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει, ἐκ τοῦ
ἀρτίως ἡμῖν ἀναγνωσθέντος Εὐαγγελίου ῥᾴδιον ἐστι τὸ
πράγμα μαθεῖν. Τί γὰρ ἔλεγεν ὁ Κύριος; Ἀμὴν λέγω
ὑμῖν, ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα
καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ. Μία ἐστὶν ἡ φωνὴ, καὶ πολυσχεδῶς
πρὸς τὴν ἑκάστου χρείαν καὶ ὠφέλειαν μεριζομένη μία
ἐστὶν ἡ φωνὴ, καὶ ἀρτίζει γέρουσι καὶ νεωτέροις, καὶ
γυναιξὶ καὶ παρθένοις καὶ ἀνδράσι, καὶ μαθηταῖς καὶ δι-
δασκάλοις. "Οσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δε
δεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. Σοὶ δέδωκε τὴν ἐξουσίαν τοῦ
δεσμεῖν καὶ λύειν· σαυτὸν ἔδησας τῇ σειρά τῆς φιλαρ-
γυρίας, σαυτόν λῦσον τῇ ἐντολῇ τῆς φιλοπτωχίας· σαυτόν
ἔδησας τῷ οἴστρῳ τῶν ἡδονῶν, σαυτὸν λύσον τῇ σωφρο-
σύνῃ· σαυτὸν ἔδησας τῇ Εὐνομίου κακοπιστία, σαυτὸν
λῦσον τῇ τῆς ὀρθοδοξίας εὐσεβεία. Οι διδάσκαλοι, δήσατε
τὰ Εὐνομίου καὶ ᾿Αρείου καὶ Μαραθωνίου • μαθήματα,
καὶ λύσατε ἡμῖν τὰ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύ
ματος ἐν Εὐαγγελίοις νοήματα· δήσατε τοὺς κατὰ τῶν
πιστῶν στρατευομένους δαίμονας ταῖς πρὸς Θεὸν ὑμῶν
ἱκεσίαις, καὶ λύσατε τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἐπιστρέφοντας ἐν
τῷ βαπτίσματι, τὰς σειράς τῶν ἁμαρτημάτων αὐτῶν
διαρρήσσοντε;· δήσατε ἀφορισμῷ τοὺς μετὰ τὸ βάπτισμα
· ἁμαρτήσαντας, καὶ λύσατε αὐτοὺς πάλιν μετανοοῦντας
ὡς ἀδελφοὺς αὐτοὺς προσδεχόμενοι· ἀληθῆς γὰρ ἐστιν ὁ
λόγος· "Οσα ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα
ἐν τῷ οὐρανῷ. Τοῦτο γὰρ καὶ οἱ ἀπόστολοι ἐποίουν.
Εδησέ ποτε Παῦλος τὸν ἐν Κορίνθῳ πορνεύσαντα, καὶ
πάλιν ἔλυσεν αὐτὸν ἐκ καρδίας μετανοήσαντα· ἔδησε
καὶ Πέτρο; τὸν μετὰ τὸ βάπτισμα βουληθέντα διὰ χρη-
μάτων κτήσασθαι τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ, καὶ πάλιν
ἔλυσεν αὐτὸν ἐκ καρδίας αὐτῷ προσπεσόντα. Λοιπὸν δὲ
πολλοὺς καὶ ἀμετανόητα ἁμαρτήσαντας ἔδησαν, ἄλλους
δὲ μετανοήσαντας ἔλυσαν. Εδησε Πέτρος Ανανίαν σὺν
Σαπφείρῃ πειράζοντα τὸ Πνεῦμα Κυρίου, καὶ ἔλυσε τῆς
Ταβιθὰ τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου, ἐκ νεκρῶν αὐτὴν
ἀναστήσας· ἔλυσε Κορνήλιον τὸν ἑκατόνταρχον πιστεύ
σαντα, καὶ ἔδησε Σίμωνα τὸν μάγων ἐν Ρώμῃ ταῖς
μαγείαις ἐμπαίζοντα · ἔδησε καὶ Παῦλος Ελύμαν τὸν
μάγον διὰ λόγου αὐτὸν τυφλώσας, καὶ ἔλυσε τὴν παι·
δίσκην του πυθωνίου δαίμονος αὐτὴν διαζεύξας· ἔδησεν
• Savil. conj. Μακεδονίου.
ἑαυτὸν Ἰούδας τῷ σχοινίῳ τῆς προδοσίας, καὶ ἔλυσε
τὴν ἑαυτοῦ ἄρνησιν Πέτρος διὰ τῆς μετανοίας· ἔδησε
καὶ Παῦλος ἑαυτὸν διώχων τὴν Ἐκκλησίαν, ἀλλὰ πάλιν
ἔλυσε ἑαυτὸν ἐπεγνωκὼς ἐν τῇ ὁδῷ τὴν ὁδὸν τῆς ἀλη
θείας. Πολλὰ [86] δὲ καὶ οἱ προφῆται ἔδησαν, καὶ
Έλυσαν. Εζησεν Ηλίας ὁ Θεσβίτης τὰς ἀμβροτόκους
νεφέλας, μὴ διδοὺς τὸν ὑετὸν τοῖς ἀσεβέσι, καὶ ἔλυσεν
αὐτὰς πάλιν, τοῦ βασιλέως αὐτῷ ᾿Αχααβ προσπεσόντος
ἔλυσε καὶ ὁ τούτου μαθητής Ελισσαίος Νεεμάν τὸν
Σύρον τῆς λέπρας αὐτὸν διαζεύξας, καὶ ἔδησε τὸν Γιεζὴν
διὰ χρήματα ψευσάμενον, τὴν λέπραν αὐτῷ ἀρασάμενος·
ἔλυσε Δανιὴλ τοῦ Ναβουχοδονόσορ τὸ ἐνύπνιον, καὶ ἔδησε
χεῖρας ξιφήρεις Χαλδαίων κατ' αὐτῶν ὁπλισαμένας·
καὶ ἔλυσε τὸν ναὸν τῶν εἰδώλων, τὸν Βήλ καταστρέψας
καὶ τὸν δράκοντα κτείνας, καὶ ἔδησε στόματα λεόντων
αἱμοβόρων. Εδησαν καὶ οἱ τρεῖς παῖδες τοῦ πυρὸς τὴν
δύναμιν μὴ καέντες ὑπ' αὐτοῦ, καὶ ἔλυσαν τοῦ βασιλέως
τὸ δόγμα τὴν εἰκόνα αὐτοῦ μὴ προσκυνήσαντες. Ὑπὲρ
δὲ τούτους πάντας ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός
ἔδησε καὶ ἔλυσεν. Ἔλυσε την μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ
Θεοῦ γεγονυίαν ἔχθραν, καὶ ἔδησε τὸν ἀρχέκακον ὄφιν,
δι' ἐν ἔχθρα γεγένηται· ἔδησε πάντας τοὺς κατὰ τῶν
ἀνθρώπων στρατευομένους δαίμονας, καὶ ἔλυσε πάντας
τοὺς ὑπ' αὐτῶν ἐχλουμένους ἀνθρώπους· ἔδησε την καθ'
ἡμῶν στρεφομένην φλογίνην ρομφαίαν, καὶ ἔλυσε τὸν
ἐπὶ τοῦ σταυροῦ δεδεμένον λῃστὴν, εἰς τρυφήν παρα-
δείσου αὐτὸν εἰσκομίσας· ἔδησε τὸν ἀδελφοκτόνον Καν
τρόμοις αὐτὸν συνειλήσας, καὶ ἔλυσε τοῦ παραλυτικού
τοὺς τρόμους τὰ μέλη αὐτοῦ διορθώσας· ἔλυσε τὸν Ἰσαὰκ
ὑπὸ τοῦ ᾿Αβραάμ συμποδισθέντα, καὶ ἔδησεν ἀντ' αὐτοῦ
κριν ἐν φυτῷ Σαβὲκ κατεχόμενον· ἔδησε τὸν Ἰούδαν
ἀργύρια φιλήσαντα, καὶ ἔλυσε τὸν ἀρχιτελώνην Ζακ-
χαῖον τὰ χρήματα αὐτοῦ τοῖς πένησι διαδώσαντα· ἔδη σε
τοὺς Ἰουδαϊκούς χοίρους τοῖς δαίμοσιν ἐπιτρέψας, καὶ
ἔλυσε τὴν δεδεμένην ὄνον καὶ τὸν πωλον, τοὺς μαθητάς
αὐτοῦ πέμψας · ἔδησε την πικροφόρον συχῆν, τὰς ῥίζα;
αὐτῆς ξηράνας, καὶ ἔλυσε τὴν συγκύπτουσαν γυναῖκα,
εἰρηκὼς αὐτῇ, Θάρσει, θύγατερ, λέλυσαι ἀπὸ τῆς
ἀσθενείας σου. Ελυσε Πέτρον δεδεμένον ἀλύσεσι, καὶ
ἔδησε τὸν φονοκτόνον Ηρώδην τα μέλη αὐτοῦ τοῖς σκώ
λήξιν ἐνειλήσας· ἐστερέωσε τὴν ἐπὶ τῆς στερεᾶς πέτρες
θεμελιωθεῖσαν ὀρθόδοξον Εκκλησίαν, καὶ συνέλυσε τὴν
ἐπὶ τῆς ἀστάτου ψάμμου οἰκοδομη εἶσαν ἑτεροδόξων
σκηνήν· ἔδησαν καὶ Ἰουδαῖοι Χριστὸν, ἀλλ' ἔλυσεν αὐτῶν
Χριστὸς τὸν ναὸν, κατέστρεψεν αὐτῶν τὴν Ἱερουσαλήμ,
παρέλυσεν αὐτῶν τὰ νόμιμα, ἡκύρωσεν αὐτῶν τὰς
περιτομές, διέλυσεν αὐτῶν τὰς συναγωγάς, ἀνήρπασεν
αὐτῶν τὸν νόμον καὶ τοὺς προφήτας, καὶ αὐτοὺς ἀχύρου
δίκην ἀνὰ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν ἐλίκμησεν. Εδησε καὶ
ὁ διάβολος τὸν Κύριον, ἐπὶ τὸν σταυρὸν αὐτὸν ἀνακο-
μίσας, ἀλλ' ἐνέῤῥηξεν αὐτοῦ Χριστὸς τὴν ἀχόρτα στον
κοιλίαν, συνέλυσεν αὐτοῦ τοὺς σαρκοφάγους οδόντας, τῇ
στερεμνίῳ αὐτοῦ πέτρα συγκλάσας, παρέλυσεν αὐτοῦ
τὰ νεῦμα, συνέτριψεν αὐτοῦ τὴν στολὴν, κατέστειλεν αὐτ
τοῦ τὴν κόμην, θρήνον καὶ πένθος σκοτεινὸν ἐπέβριψεν
αὐτῷ αἰώνιον, ἀνθ' ὧν τὸν ἐν χαρᾷ ἑστῶτα ἄνθρωπον
εἰς πένθος ἁμαρτημάτων κατήγαγεν. Ἐξέσβεσεν αὐτοῦ
τοὺς ἀναιδεῖς ὀφθαλμοὺς, κατήσχυνεν αὐτοῦ τὸ ἄτιμον
πρόσωπον, ζιδύναις ἐξέσιν ἐλογχοβόλησεν αὐτὸν, τρι
στόμῳ ῥομφαία κατεκέντησεν αὐτὸν, διεσκόρπισε τὰς
PG 60:760ἀθαλάμευτος ἡ παρθένος, ἀλατόμητος ἡ πέτρα, κεκλει-σμένος ὁ κῆπος, ἡ πηγὴ ἐσφραγισμένη, ἄσπορος ἡ χώρα, ἀφύτευτον τὸ κλῆμα, ἀνεπινόητος ὁ τόκος. Εἰ δὲ ἀπι-στεῖς μοι τῷ λέγοντι, τὸν καιρὸν τῆς κυήσεως ἔκδεξαι. Καὶ ἐὰν δακρύσῃ ἢ στενάξῃ ἡ Μαρία, ὡς αἱ λοιπαὶ γυ-ναῖκες, ἄνθρωπός ἐστι, καὶ οὐ Θεὸς, ὁ ἐκ Μαρίας γεν-νώμενος. Καὶ ὁ Ἰωσὴφ εἶπεν· Εἰ ταῦτα οὕτως ἔχει, καθὼς προέφης, ὦ ἀρχάγγελε, Ἵνα τί ἐφρύαξαν ἔθνη, καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά; Καὶ ὁ ἄγγελος εἶπεν· Εἰ θέλεις μαθεῖν, τὸ τάχος διδάχθητι· ἐπειδὴ Κύριος εἶπε πρὸς τὸν γεννώμενον, Υἱός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.759 DE REMISSIONE PECCATORUM.
σὴφ παραγίνεται, καὶ πληροφορήσας τὸ ἐκβαλεῖν τὴν
παρθένον ἐκώλυε. Μὴ φοβηθῇς, λέγων τῷ Ἰωσήφ, παρ
ραλαβεῖν Μαρίαν τὴν γυναῖκά σου· οὐ γάμου κοινω
νίαν, ἀλλὰ θεϊκῶν μυστηρίων οἰκονομίαν σοι λέγω. ᾿Αλλὰ
πατὴρ οὐχ ὑπάρχεις; Ἐν γῇ πατέρα μὴ ζητήσῃς, μήτε
ἐν οὐρανοῖς μητέρα. Πάσης όρφανίας ἡ φύσις ἀπήλα
λακται · μόνος γὰρ ἐκ μόνου καταμόνας πρὸ αἰώνων
ὑπάρχει. Νῦν μόνος ἐκ μόνης, ὡς οἶδε μόνος. Μὴ ὀλιγο-
ψυχήσῃς τὴν Μαρίαν, μὴ λυπήσῃς τὸ ἐκ Μαρίας· μὴ
ζητήσῃς τὸ πῶς, μήποτέ σε ἀδικήσῃ τὸ βρέφος· μὴ περ
ριεργάσῃ τὴν θήκην, μήποτε ζημιωθῇς τὴν ἐνθήκην.
Αμόλυντος τὸ σκεύος, ἄσπιλον τὸ κειμήλιον, ἀθόλωτος
ὁ ἀλάβαστρος, ἄσπορος ὁ τόπος, ἀνύμφευτος ἡ κόρη,
780
ἀθαλάμευτης ἡ παρθένος, ἀλατόμητος ἡ πέτρα, κεκλει
σμένος ὁ κῆπος, ἡ πηγὴ ἐσφραγισμένη, ἄσπορος ἡ χώρα,
ἀφύτευτον τὸ κλῆμα, ἀνεπινόητος ὁ τόκος. Εἰ δὲ ἀπι-
στεῖς μοι τῷ λέγοντι, τὸν καιρὸν τῆς κυήσεως ἔκδεξαι.
Καὶ ἐὰν δακρύσῃ ἢ στενάξῃ ἡ Μαρία, ὡς αἱ λοιπαὶ γυα
ναίκες, ἄνθρωπος ἐστι, καὶ οὐ Θεὸς, ὁ ἐκ Μαρίας γεν
νώμενος. Καὶ ὁ Ἰωσὴφ εἶπεν · Εἰ ταῦτα οὕτως ἔχει,
καθώς προέφης, ὦ ἀρχάγγελε, Ινα τί ἐφρύαξαν έθνη,
καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά ; Καὶ ὁ ἄγγελος εἶπεν· Εἰ
θέλεις μαθεῖν, τὸ τάχος διδάχθητι· ἐπειδὴ Κύριος εἶπε
πρὸς τὴν γεννώμενον, Υιός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον
γεγέννηκά σε· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας
τῶν αἰώνων. Αμήν.
[845] Εἰς τὸ, ο "Οσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ· ν καὶ περὶ τῆς παρα
βαλῆς τῶν ἑκατὸν προβάτων· καὶ εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ εὐαγγελιστοῦ, « Ἐὰν δύο συμφωνήσωσι, ἢ καὶ τὰ
ἑξῆς· καὶ εἰς τὸ, ο Ποσάκις ἐὰν ἁμαρτήσῃ εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου, ἀφήσω αὐτῷ;»
τῶν ἑκατὸν προβάτων είναι τοῦ εὐαγγελιστούν τα δύο
Μίαν ἔχουσα ἡ πηγὴ τοῦ ὕδατος τὴν φύσιν, πολλοῖς
καὶ διαφόροις εμψύχοις τὸ ἴαμα τῆς δίψης χαρίζεται.
Καὶ γὰρ βουκόλια καὶ ποιμνίων ἀγέλαι πρὸς αὐτὴν
κατατρέχουσαι, ποτὴν λαμβάνουσι, καὶ τετραπόδων
σύνοδος καὶ κυκλοφόρων θηρίων ποικιλόμορφα γένη προς
αὐτὴν ἐπειγόμενα, ἐκεῖθεν ὑδρεύονται καὶ πετεινών
πολυάριθμα πλήθη πρὸς αὐτὴν καθιστάμενα καὶ τὸ
ὕδωρ ἀντλοῦντα, τοῦ δίψους τον καύσωνα ἐκεῖθεν ἐχε
λύουσι. Καὶ οὐ μόνον ἡ πηγὴ τὴν τῶν ἀλόγων χρείαν
πληροί, ἀλλὰ γὰρ καὶ λογικῶν ἀνθρώπων τὴν τοῦ τόπου
πλουσίαν χάριν ἐκ λαγόνων βλαστάνει· καὶ πᾶσα φύσις
ἑρπετῶν καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ λογικῶν ἀνα
θρώπων ἐκ μιᾶς πηγῆς ἀντλοῦντα τὸ ὕδωρ χορτάζεται.
Τοιαύτη ἐστὶν ἡ τῶν θείων Γραφών διδασκαλία, ἀγαπη
τοί, μία τυγχάνουσα. Επειδὴ γὰρ καὶ ἐκ μιᾶς τῆς τοῦ
Θεοῦ σοφίας τὴν ἀπόῤῥοιαν ἔχει, πολλὰς δὴ καὶ διαφό·
ρους τῶν ἀνθρώπων καρδίας σοφίζει. Καὶ ἐκεῖθεν οἱ
διδάσκαλοι σοφίζονται, οἱ μαθηταὶ ῥυθμίζονται, αἱ Εκ-
κλησίαι μυρίζονται, οἱ διψώντες ποτίζονται, οἱ ἐσχο-
τισμένοι φωτίζονται. Ὅτι δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει, ἐκ τοῦ
ἀρτίως ἡμῖν ἀναγνωσθέντος Εὐαγγελίου ῥᾴδιον ἐστι τὸ
πράγμα μαθεῖν. Τί γὰρ ἔλεγεν ὁ Κύριος; Ἀμὴν λέγω
ὑμῖν, ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα
καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ. Μία ἐστὶν ἡ φωνὴ, καὶ πολυσχεδῶς
πρὸς τὴν ἑκάστου χρείαν καὶ ὠφέλειαν μεριζομένη μία
ἐστὶν ἡ φωνὴ, καὶ ἀρτίζει γέρουσι καὶ νεωτέροις, καὶ
γυναιξὶ καὶ παρθένοις καὶ ἀνδράσι, καὶ μαθηταῖς καὶ δι-
δασκάλοις. "Οσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δε
δεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. Σοὶ δέδωκε τὴν ἐξουσίαν τοῦ
δεσμεῖν καὶ λύειν· σαυτὸν ἔδησας τῇ σειρά τῆς φιλαρ-
γυρίας, σαυτόν λῦσον τῇ ἐντολῇ τῆς φιλοπτωχίας· σαυτόν
ἔδησας τῷ οἴστρῳ τῶν ἡδονῶν, σαυτὸν λύσον τῇ σωφρο-
σύνῃ· σαυτὸν ἔδησας τῇ Εὐνομίου κακοπιστία, σαυτὸν
λῦσον τῇ τῆς ὀρθοδοξίας εὐσεβεία. Οι διδάσκαλοι, δήσατε
τὰ Εὐνομίου καὶ ᾿Αρείου καὶ Μαραθωνίου • μαθήματα,
καὶ λύσατε ἡμῖν τὰ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύ
ματος ἐν Εὐαγγελίοις νοήματα· δήσατε τοὺς κατὰ τῶν
πιστῶν στρατευομένους δαίμονας ταῖς πρὸς Θεὸν ὑμῶν
ἱκεσίαις, καὶ λύσατε τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἐπιστρέφοντας ἐν
τῷ βαπτίσματι, τὰς σειράς τῶν ἁμαρτημάτων αὐτῶν
διαρρήσσοντε;· δήσατε ἀφορισμῷ τοὺς μετὰ τὸ βάπτισμα
· ἁμαρτήσαντας, καὶ λύσατε αὐτοὺς πάλιν μετανοοῦντας
ὡς ἀδελφοὺς αὐτοὺς προσδεχόμενοι· ἀληθῆς γὰρ ἐστιν ὁ
λόγος· "Οσα ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα
ἐν τῷ οὐρανῷ. Τοῦτο γὰρ καὶ οἱ ἀπόστολοι ἐποίουν.
Εδησέ ποτε Παῦλος τὸν ἐν Κορίνθῳ πορνεύσαντα, καὶ
πάλιν ἔλυσεν αὐτὸν ἐκ καρδίας μετανοήσαντα· ἔδησε
καὶ Πέτρο; τὸν μετὰ τὸ βάπτισμα βουληθέντα διὰ χρη-
μάτων κτήσασθαι τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ, καὶ πάλιν
ἔλυσεν αὐτὸν ἐκ καρδίας αὐτῷ προσπεσόντα. Λοιπὸν δὲ
πολλοὺς καὶ ἀμετανόητα ἁμαρτήσαντας ἔδησαν, ἄλλους
δὲ μετανοήσαντας ἔλυσαν. Εδησε Πέτρος Ανανίαν σὺν
Σαπφείρῃ πειράζοντα τὸ Πνεῦμα Κυρίου, καὶ ἔλυσε τῆς
Ταβιθὰ τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου, ἐκ νεκρῶν αὐτὴν
ἀναστήσας· ἔλυσε Κορνήλιον τὸν ἑκατόνταρχον πιστεύ
σαντα, καὶ ἔδησε Σίμωνα τὸν μάγων ἐν Ρώμῃ ταῖς
μαγείαις ἐμπαίζοντα · ἔδησε καὶ Παῦλος Ελύμαν τὸν
μάγον διὰ λόγου αὐτὸν τυφλώσας, καὶ ἔλυσε τὴν παι·
δίσκην του πυθωνίου δαίμονος αὐτὴν διαζεύξας· ἔδησεν
• Savil. conj. Μακεδονίου.
ἑαυτὸν Ἰούδας τῷ σχοινίῳ τῆς προδοσίας, καὶ ἔλυσε
τὴν ἑαυτοῦ ἄρνησιν Πέτρος διὰ τῆς μετανοίας· ἔδησε
καὶ Παῦλος ἑαυτὸν διώχων τὴν Ἐκκλησίαν, ἀλλὰ πάλιν
ἔλυσε ἑαυτὸν ἐπεγνωκὼς ἐν τῇ ὁδῷ τὴν ὁδὸν τῆς ἀλη
θείας. Πολλὰ [86] δὲ καὶ οἱ προφῆται ἔδησαν, καὶ
Έλυσαν. Εζησεν Ηλίας ὁ Θεσβίτης τὰς ἀμβροτόκους
νεφέλας, μὴ διδοὺς τὸν ὑετὸν τοῖς ἀσεβέσι, καὶ ἔλυσεν
αὐτὰς πάλιν, τοῦ βασιλέως αὐτῷ ᾿Αχααβ προσπεσόντος
ἔλυσε καὶ ὁ τούτου μαθητής Ελισσαίος Νεεμάν τὸν
Σύρον τῆς λέπρας αὐτὸν διαζεύξας, καὶ ἔδησε τὸν Γιεζὴν
διὰ χρήματα ψευσάμενον, τὴν λέπραν αὐτῷ ἀρασάμενος·
ἔλυσε Δανιὴλ τοῦ Ναβουχοδονόσορ τὸ ἐνύπνιον, καὶ ἔδησε
χεῖρας ξιφήρεις Χαλδαίων κατ' αὐτῶν ὁπλισαμένας·
καὶ ἔλυσε τὸν ναὸν τῶν εἰδώλων, τὸν Βήλ καταστρέψας
καὶ τὸν δράκοντα κτείνας, καὶ ἔδησε στόματα λεόντων
αἱμοβόρων. Εδησαν καὶ οἱ τρεῖς παῖδες τοῦ πυρὸς τὴν
δύναμιν μὴ καέντες ὑπ' αὐτοῦ, καὶ ἔλυσαν τοῦ βασιλέως
τὸ δόγμα τὴν εἰκόνα αὐτοῦ μὴ προσκυνήσαντες. Ὑπὲρ
δὲ τούτους πάντας ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός
ἔδησε καὶ ἔλυσεν. Ἔλυσε την μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ
Θεοῦ γεγονυίαν ἔχθραν, καὶ ἔδησε τὸν ἀρχέκακον ὄφιν,
δι' ἐν ἔχθρα γεγένηται· ἔδησε πάντας τοὺς κατὰ τῶν
ἀνθρώπων στρατευομένους δαίμονας, καὶ ἔλυσε πάντας
τοὺς ὑπ' αὐτῶν ἐχλουμένους ἀνθρώπους· ἔδησε την καθ'
ἡμῶν στρεφομένην φλογίνην ρομφαίαν, καὶ ἔλυσε τὸν
ἐπὶ τοῦ σταυροῦ δεδεμένον λῃστὴν, εἰς τρυφήν παρα-
δείσου αὐτὸν εἰσκομίσας· ἔδησε τὸν ἀδελφοκτόνον Καν
τρόμοις αὐτὸν συνειλήσας, καὶ ἔλυσε τοῦ παραλυτικού
τοὺς τρόμους τὰ μέλη αὐτοῦ διορθώσας· ἔλυσε τὸν Ἰσαὰκ
ὑπὸ τοῦ ᾿Αβραάμ συμποδισθέντα, καὶ ἔδησεν ἀντ' αὐτοῦ
κριν ἐν φυτῷ Σαβὲκ κατεχόμενον· ἔδησε τὸν Ἰούδαν
ἀργύρια φιλήσαντα, καὶ ἔλυσε τὸν ἀρχιτελώνην Ζακ-
χαῖον τὰ χρήματα αὐτοῦ τοῖς πένησι διαδώσαντα· ἔδη σε
τοὺς Ἰουδαϊκούς χοίρους τοῖς δαίμοσιν ἐπιτρέψας, καὶ
ἔλυσε τὴν δεδεμένην ὄνον καὶ τὸν πωλον, τοὺς μαθητάς
αὐτοῦ πέμψας · ἔδησε την πικροφόρον συχῆν, τὰς ῥίζα;
αὐτῆς ξηράνας, καὶ ἔλυσε τὴν συγκύπτουσαν γυναῖκα,
εἰρηκὼς αὐτῇ, Θάρσει, θύγατερ, λέλυσαι ἀπὸ τῆς
ἀσθενείας σου. Ελυσε Πέτρον δεδεμένον ἀλύσεσι, καὶ
ἔδησε τὸν φονοκτόνον Ηρώδην τα μέλη αὐτοῦ τοῖς σκώ
λήξιν ἐνειλήσας· ἐστερέωσε τὴν ἐπὶ τῆς στερεᾶς πέτρες
θεμελιωθεῖσαν ὀρθόδοξον Εκκλησίαν, καὶ συνέλυσε τὴν
ἐπὶ τῆς ἀστάτου ψάμμου οἰκοδομη εἶσαν ἑτεροδόξων
σκηνήν· ἔδησαν καὶ Ἰουδαῖοι Χριστὸν, ἀλλ' ἔλυσεν αὐτῶν
Χριστὸς τὸν ναὸν, κατέστρεψεν αὐτῶν τὴν Ἱερουσαλήμ,
παρέλυσεν αὐτῶν τὰ νόμιμα, ἡκύρωσεν αὐτῶν τὰς
περιτομές, διέλυσεν αὐτῶν τὰς συναγωγάς, ἀνήρπασεν
αὐτῶν τὸν νόμον καὶ τοὺς προφήτας, καὶ αὐτοὺς ἀχύρου
δίκην ἀνὰ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν ἐλίκμησεν. Εδησε καὶ
ὁ διάβολος τὸν Κύριον, ἐπὶ τὸν σταυρὸν αὐτὸν ἀνακο-
μίσας, ἀλλ' ἐνέῤῥηξεν αὐτοῦ Χριστὸς τὴν ἀχόρτα στον
κοιλίαν, συνέλυσεν αὐτοῦ τοὺς σαρκοφάγους οδόντας, τῇ
στερεμνίῳ αὐτοῦ πέτρα συγκλάσας, παρέλυσεν αὐτοῦ
τὰ νεῦμα, συνέτριψεν αὐτοῦ τὴν στολὴν, κατέστειλεν αὐτ
τοῦ τὴν κόμην, θρήνον καὶ πένθος σκοτεινὸν ἐπέβριψεν
αὐτῷ αἰώνιον, ἀνθ' ὧν τὸν ἐν χαρᾷ ἑστῶτα ἄνθρωπον
εἰς πένθος ἁμαρτημάτων κατήγαγεν. Ἐξέσβεσεν αὐτοῦ
τοὺς ἀναιδεῖς ὀφθαλμοὺς, κατήσχυνεν αὐτοῦ τὸ ἄτιμον
πρόσωπον, ζιδύναις ἐξέσιν ἐλογχοβόλησεν αὐτὸν, τρι
στόμῳ ῥομφαία κατεκέντησεν αὐτὸν, διεσκόρπισε τὰς
Second witness · khazarzar edition
In annuntiationem sanctissimae deiparae Εἰς τὸν εὐαγγελισμὸν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου.
Βασιλικῶν μυστηρίων ἑορτὴν ἑορτάσωμεν σήμερον· ἡ σύμπασα κτίσις ἀγάλλεται συναχθεῖσα. Οὐρανὸς δὲ ἀστέρων ἐχειραγώγει τοὺς εἰς τὴν πανήγυριν σπεύδοντας· γῆ διὰ τῶν ποιμένων εἰς τὴν προσκύνησιν ἔτρεχεν· Ἡσαΐας γοργῷ προφητείας τῷ βήματι ἐβάδιζεν, ἵνα ὑποδείξῃ τῇ πανηγύρει τὴν παρθένον· Ἱερεμίας παραιτούμενος, ἀλλ' αὐτὸν τὸν Δεσπότην ὑποδεικνύων αὐτῆς τῆς πανηγύρεως λέγων· Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ζαχαρίας χαρὰν φέρων τοῖς πανηγυρισταῖς κατέτρεχε, Δεσποτικῆς παρουσίας ἐμφανίζων τὸ πρόσταγμα· Χαῖρε, λέγων, θύγατερ Σιών· ἰδοὺ γὰρ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι πρᾶος, ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὑποζύγιον καὶ πῶλον νέον. Μαρία καὶ Ἰωσὴφ, ἐν τῇ φάτνῃ προθήκῃ πολυτίμητον μαργαρίτην προέθηκαν· οἱ μάγοι ἰδόντες καὶ θαμβηθέντες ἐπὶ τῷ κάλλει τῆς φύσεως, τοῦτον τῷ Ἡρώδῃ ὡς ἄξιον βασιλέα ἐμήνυσαν. Ὁ δὲ ἀκούσας, καὶ δόλῳ κρύψας θανατηφόρον προσκύνησιν, τοῦ ἰδεῖν τὸν μαργαρίτην ἐσπούδασεν· ἀλλ' ἐπειδὴ ἀνάξιος ἦν, τοῦ ποθουμένου ἀπέτυχε· κἀκεῖνος ὡς ἐμπαιχθεὶς, ἐσ 60.756 κέπτετο τί πράξει. Ἄγγελοι δὲ ἀσωμάτων φύσεων ἐν τῇ πανηγύρει χορεύοντες ἔλεγον· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Ὢ τοῦ ξένου καὶ παραδόξου θαύματος· πᾶσαν γλῶτταν νικᾷ τῆς ἑορτῆς ἡ ὑπόθεσις τοῦ εἰπεῖν τὰ τῆς Μαρίας ἐγκώμια, πρὸς ἣν ἀποσταλεὶς ὁ ἄγγελος ἐβόα· Χαῖρε κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Ἡ δὲ διαναστᾶσα, πλαγίῳ τῷ ὀφθαλμῷ τὸν λέγοντα ἐπεσκόπευσε· καὶ ἐπὶ μὲν τῇ θέᾳ τῆς ὄψεως ἐξενίζετο, τοὺς δὲ λόγους ἐν τῇ ἑαυτῆς διανοίᾳ ἐστάθμιζε, ποταπὸς εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος, λέγουσα· Ὦ ξένε, ξένῃ φωνῇ ξενίζεις φθεγγόμενος. Ἢ ἀγνοεῖς τὴν τῶν προσαγορευόντων συνήθειαν, ἢ δοκιμάζεις με, εἰ εὐάλωτος τυγχάνω; Τὸ μὲν, Χαῖρε, πάντων τῶν προσαγορευόντων κοινόν· τὸ δὲ Κεχαριτωμένη, ξένον, μάλιστα ταῖς ἐπαγγελλομέναις θεοσέβειαν ἐν σεμνότητι βίου. Ὅθεν αὐστηρῷ τῷ προσώπῳ καὶ ὀργίλῳ τῷ βλέμματι ἐπαπειλησαμένη, ἐδίωξε τὸν εἰπόντα· Ἄπιθι, ἄπιθι, ἄνθρωπε, ἐκ προθύρων ἐμῶν· ἐκ προοιμίων ἐλήλυθας· οὐκ ἀρέσκεις μοι νομίζων. Συλαγωγῆσαί με θέλεις, ὡς Εὔαν τὴν ἐκ γένους μητέρα· οὐ νικήσεις κάλλος ἐμῆς ὄψεως, οὐ συνείδησιν, ἣν ἔχω πρὸς πένητα μνηστῆρα 60.757 ἐμόν. Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν ὁ γέρων, τοῦ οἴκου μου ἀπόδραθι· κατάλιπε τὰ ἐνταῦθα, μὴ αἰτιάσηταί σε ὁ πρεσβύτης· ζηλότυπος γάρ ἐστιν. Ἀναχωρεῖν συμφέρει σοι· ἐὰν γὰρ ἴδῃ σε λαλοῦντα, καὶ ἐπαγγελλόμενόν μοι τὰ τοιαῦτα, καὶ τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει ἀχώρητα, καὶ σεαυτῷ προξενήσεις θλῖψιν, καὶ ἐμοὶ πένθος καὶ δάκρυα. Ὁ δὲ τὸ, Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ἀπαραιτήτως ἐφθέγγετο. Θεωρήσασα δὲ ἡ παρθένος τὴν ἐπιμονὴν τοῦ παρόντος, παρεφήπλωσε τὴν ἀκοὴν, ἀκριβέστερον βουλομένη μαθεῖν τοῦ εἰπόντος τὴν σπουδὴν, καὶ τὸ, Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ἀκούσασα, μετὰ ταῦτα ἐξεδέχετο. Ὁ δὲ ἐπάγει, Ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Μόνον δὲ ἤκουσεν ἡ παρθένος τὸ, Ὁ Κύριος μετὰ σοῦ, καὶ ἐσώτερον ἐκάλει τὸ τάχος τὸν εἰπόντα. Τὸν Κύριον, φησὶν, ἐνήνοχας μετὰ σεαυτοῦ, ἐσώτερον εἴσελθε, καὶ δι' ὃ παραγέγονας, τὸ τάχος διήγησαι. Καὶ ὁ ἄγγελος· Ἰδοὺ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξεις υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ· οὗτος ἔσται μέγας, Θεὸς ἰσχυρὸς, ἄρχων εἰρήνης, ἐξουσιαστὴς, Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Καὶ ἡ παρθένος· Οὔπω οἱ γάμοι, οὔπω ὁ νυμφών· καὶ ἤδη ὁ τοκετός; Οὐκ ἔχεις, τί πράξεις. Εἰ χρῄζεις τινὸς ὡς ξένος, λαβὼν πορεύου, καὶ μὴ ἀκαίρως ὃ οὐκ οἶδας προφήτευε. Ὅμως εἰ καὶ συλλήψομαι υἱὸν, πάντως ἐκ τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ ὁ ἄγγελος, Μὴ ἀπατῶ· Οὗτος ἔσται
1
μέγας. Καὶ ἡ παρθένος· Ποῖος μέγας; ὁ μνήστωρ μου πένης ὑπάρχει, κἀγὼ λίαν πτωχή· κτήματα οὐχ ὑπάρχει μοι, χρημάτων ὑστερούμεθα, τῷ γένει οὐκ εὔσημοι, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς ἀπογραφὴν ἑλκόμεθα. Πάντως ὁ συντελεστὴς συντελέσει τὰ δίδραχμα· καὶ λέγεις, Ἔσται μέγας; Παῦσαι, παῦσαι τοιαῦτα ὑπισχνούμενος. Καὶ ὁ ἄγγελος· Οὐ πιστεύεις τῷ ἥττονι; τὸ μεῖζον, κἂν μὴ θέλῃς, κατάδεξαι· Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθένος· Ἄρτι τοῦ οἴκου μου ἔξελθε, μὴ ἀκούσῃ ὁ Ἰωσὴφ, καὶ ἀναγγελῇ τοῖς ἱερεῦσι, καὶ ὁ στερισκόμενος συζυγίας σκεπάρνῳ ἀποτέμῃ τὸν τράχηλόν σου, ἐπειδὴ ἐγγύς μοι λαλεῖς καὶ ἐν προθύροις κέλλης ἐμῆς. Ἐξ οὐρανοῦ νυμφίον ἐπαγγέλλῃ μοι φέρειν; καὶ ποία φύσις ἐν οὐρανῷ ἐπιθυμητικὴ γάμου ἐστί; Πάντα τὰ ἐπουράνια πνεύματα, ἀσώματα ὑπάρχει· πῶς οὖν τὰ ἀσώματα μιγήσεται σώμασι; Καὶ ὁ ἄγγελος· Ἐκ σώματος καὶ ἀσωμάτου Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται. Καὶ ἡ παρθένος· Πόθεν οὖν ἕξει πατέρα, ὡς λέγεις, ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων τίκτεσθαι; Καὶ ὁ ἄγγελος· Τοῦτο γάρ ἐστι, παρθένε, τὸ λίαν παράδοξον, ὅτι ἄνδρα οὐ γνώσῃ, καὶ τέξῃ ὃν λέγω σοι, καὶ ὀρφανὸς ὁ παῖς οὐχ εὑρεθήσεται· καὶ ἐκ μήτρας σῆς ἐξελεύσεται, καὶ τὸν πυλῶνα οὐ παραθλίψει, καὶ τὸ εἶναι παρθένος οὐκ ἀπολέσεις, καὶ θηλάσεις τὸ ἐκ σοῦ γεννώμενον, καὶ ἐν ἀγκάλαις βαστάσεις τὸ βρέφος, καὶ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ αὐτὸν καθεζόμενον βλέψῃ. Τούτῳ ἐκ σοῦ γεννωμένῳ Δώσει Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυῒδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Καὶ ἡ παρθένος· Ὡς οὐ θέλεις, λαλῶν πέπτωκας. Τὸ σὸν στόμα σου κατηγορεῖ, καὶ τὰ χείλη σου γεγένηταί σοι ἔλεγχος· πρὸ βραχέος γὰρ ἔλεγες, Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται ὁ γεννώμενος· καὶ ἄρτι λέγεις, Υἱὸς Δαυΐδ· τίς ὁ λόγος οὗτος; Ὅταν θέλῃς, τὴν ἐμὴν διάνοιαν εἰς οὐρανοὺς ἀνάγεις· ὅταν δὲ βούλῃ πάλιν, εἰς τὴν γῆν κατάγεις. Ποίῳ πιστεύσω ῥήματι; τῷ πρώτῳ, ἢ τῷ δευτέρῳ; Λέγεις γὰρ, Δώσει Κύριος αὐτῷ τὸν θρόνον Δαυῒδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Οὐδεὶς βασιλέων ὑπῆρξεν ἀθάνατος, οὐδεὶς τὸ κοινὸν τέλος ἐξέφυγε· πάντας μεθίστησι θάνατος, ὡς δεσπότης· πάντας λογοθετοῦσιν οἱ σκώληκες· οὐδεὶς βασιλέων τὸν τοῦ ᾅδου πυλῶνα διέφυγε· πάντας κρατεῖ, πάντας ἐν τάφοις φρουρεῖ· οὐδεὶς ἐκείνου ὑπερήλατο δίκτυα, οὐδεὶς τὰς ἐκείνου παγίδας ἐξέφυγεν· οὐ Σαοὺλ ὁ πρῶτος ἐγκαινίσας τὸ τῆς βασιλείας διάδημα· οὐ Δαυῒδ ὁ ὑπὸ κέρατος φανερωθείς· οὐ Σαμουὴλ ὁ τῶν βασιλέων πατὴρ, ὁ δι' ἐλαίου γνωρίζων τὸν ἄξιον, καὶ ἀπωθούμενος τὸν ἀνάξιον· οὐχ ὁ Σολομὼν ὁ σοφώτατος, ὁ διὰ μαχαίρας ἐλέγξας τῆς πόρνης τὰ ψεύσματα· οὐκ Ἐζεκίας, ὁ δάκρυσιν ἀνατρέψας θανάτου ἀπόκρισιν. Καὶ πῶς ὁ ἐμὸς υἱὸς βασιλεύσει εἰς τοὺς αἰῶνας; Καὶ ὁ ἄγγελος· Τοῦτο γάρ ἐστι, Μαρία, τὸ ξένον μυστήριον, ὅτι πάντες ἀπέθανον, καὶ ὁ σὸς υἱὸς νικήσει τὸν θάνατον, νεκροὺς ἐγερεῖ, καὶ θανόντας ἀναστήσει μνημεῖα 60.758 ἀνοίξει, ταρτάρου κλεῖθρα συντρίψει, καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἀναστήσει· ἐκ γὰρ ἀθανάτου ὁ ἀθάνατος γεννηθεὶς, θανατώσει τὸν θάνατον διὰ τοῦ οἰκείου θανάτου. Διὸ μηκέτι ἀπιστήσῃς, ἵνα μὴ ὑπὸ ἔγκλημα γένῃ. Περὶ οὗ γὰρ λέγω σοι, ἤδη εἰς τὴν σὴν κοιλίαν διὰ τῆς σῆς ἀκοῆς εἰσπεπήδηκε, τῆς σῆς γαστρὸς ἐπιτελῶν τὰ ἐγκαίνια. Καὶ ἡ παρθένος· Ἵνα τούτοις συνθῶμαι, τὸ πρῶτόν με πληροφόρησον, πῶς καὶ Υἱὸς Ὑψίστου, καὶ υἱὸς Δαυῒδ ὁ ἐξ ἐμοῦ μέλλων, ὡς λέγεις, τίκτεσθαι καὶ ὑπάρχειν ἀπάτορα· καὶ πῶς τοὺς δύο πατέρας ἐκήρυξας; Καὶ ὁ ἄγγελος· Πρῶτον μάνθανε, καὶ οὕτως ἀντίλεγε· ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Ὑψίστου, τὸν πρὸ αἰώνων ἀπαθῶς γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐμήνυσα· καὶ ὅταν σοι εἴπω, Υἱὸς Δαυΐδ, διὰ τό σε εἶναι ἐκ πατρὸς Δαυῒδ εἴρηκα. Λαβοῦσα οὖν τὴν πληροφορίαν, τοὺς λόγους μου φύλαττε· καὶ γὰρ ἐγὼ δοῦλός εἰμι ἐκείνου, ὃν μέλλεις τίκτειν. Ταῦτα εἰπὼν ὁ ἄγγελος τῇ παρθένῳ, κατέλειψεν αὐτήν. Καὶ παρ' ἑαυτῆς διελογίζετο λέγουσα· Ἀναγγελῶ τῷ Ἰωσὴφ, ἢ
κρύψω μᾶλλον τὸ μυστήριον; Εἰ ἐψεύσατο ὁ ἐλθὼν τέως, καθ' ἑαυτῆς ἐρεθίζω τὴν γλῶτταν τοῦ γέροντος. Καὶ ὡς ταῦτα ἐσκέπτετο ἡ παρθένος, ἡ κοιλία ὀγκουμένη προέκοπτε, καὶ τὸ βρέφος ἔνδον ἐχόρευε. Μαρία δὲ περὶ τούτου ἐσκέπτετο, καὶ μυρία παραπετάσματα τῇ γαστρὶ ἐπιβαλοῦσα, τὸν Ἰωσὴφ λανθάνειν ἠβούλετο· ἀλλ' οὐκ ἠδύνατο κρύψαι πόλιν ἐπάνω ὄρους κειμένην. Τὸν Ἰωσὴφ ἔνυξεν ἡ δεῖξις τῆς κοιλίας, καὶ λοξῷ τῷ ὀφθαλμῷ τῆς παρθένου τὴν κοιλίαν ἐστάθμιζε. Καὶ ὑβρίζειν ἤθελε, καὶ σιωπᾷν ἠναγκάζετο· ὑβρίζειν ἤθελεν, ὡς πεπρακυῖαν τὰ τῆς παρθενίας κειμήλια· καὶ ὁ πρῶτος βίος διεκώλυε. Λοιπὸν τὴν ἰδίαν ψυχὴν ταῖς θλίψεσιν ἐβασάνιζεν· Οἴμοι, λέγων, τί ποιήσω ἐγώ; ἡ ὄψις παρθένου, ἡ κατάστασις παρθένου, οἱ ὀφθαλμοὶ παρθένου, ὁ γέλως παρθένου· καὶ ἡ κοιλία οὐ παρθένου, ἀλλὰ μητρός· ὁ λόγος παρθένου· οἴμοι, οἴμοι· οὐ φέρω λοιπὸν ὁρῶν. Δημηγορήσω λοιπὸν τὸ πρᾶγμα, ἐλέγξω τὴν Μαρίαν; Ἡ γὰρ αἰσχύνη κοινή. Βοήσω μετὰ κραυγῆς, μήπως τοῦ ἀσπόρου παιδὸς κληθῶ πατήρ; Οὐδεὶς τῆς κόρης κατήγορος, ἐπειδὴ οὐκ ἔχει ὁ κυοφορούμενος τὸν παιδοσπορήσαντα. Τάχα μοι καὶ τὸ σιωπᾷν καὶ τὸ λαλεῖν ἐστιν ἐπικίνδυνον. Τί οὖν ποιήσω; καλέσας ἐρωτήσω, ἢ πρὸ ἐρωτήσεως δείξω; Ἀλλ' ἡ γραφὴ μαρτυρεῖ· ἐλέγξω μᾶλλον. Μὴ οὐκ ἐποίησε; Καλέσας οὖν αὐτὴν αὐστηρῷ τῷ προσώπῳ, κριτὴς τοῦ ἐν κοιλίᾳ κριτοῦ ἐκαθέζετο. Λέγε μοι, φησὶ, μετὰ ἀκριβείας τὸ γέγονός σοι· μὴ κρύψῃς με τὸ συμβάν σοι· οὐδεὶς ὁ παρὼν τῶν λόγων ἀκροατής· οἶδα φυλάττειν μυστήρια· οὐδεὶς μανθάνει τὸ πρᾶγμα, μόνον με πληροφόρησον. Πόθεν τοῦτο ὑπάρχει τὸ ὁρώμενον ἐν σοί; τὸν τούτου πατέρα ὑπόδειξόν μοι, καὶ ἐλευθερῶ σε τοῦ πταίσματος· συγγνώμης γὰρ ἀξιωθήσῃ, ὡς ἐν ἐπιθυμίᾳ νικηθεῖσα γυνή. Καὶ ἡ παρθένος πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο· Εἰ πατέρα τούτου ζητεῖς, εὑρήσεις οὐδέποτε· εἰ δὲ καὶ ὀρφανὸν νομίσεις, καὶ τούτου ἀπέτυχες. Καὶ ὁ Ἰωσήφ· Οὐδὲν ψεύσασθαι, Μαρία, δεδύνησαι· πῶς γὰρ δύναται ὀρφανὸν μὴ εἶναι καὶ πατέρα μὴ ἔχειν; Καὶ ἡ παρθένος· Εἰ δὲ ζητεῖς τίς, Ἰωσὴφ (ἀγνοεῖς γὰρ), ἐὰν εἴπω σοι τὸ ἀληθὲς, οὐ πιστεύομαι. Κοιλίαν βλέπεις, καὶ τὸν κρυπτόμενον Κύριον οὐχ ὁρᾷς· γαστέρα κατανοεῖς, καὶ οὐ λογίζῃ τὸν ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐκ Πατρὸς γεννηθέντα, καὶ ἐν ἐμοὶ αὐλιζόμενον. Εἰ εἴπω σοι, ὃ εἶπέ μοι ὁ ἄγγελος, ἐρεῖς, ὅτι Ἑαυτῇ μαρτυρεῖς, καὶ ἡ μαρτυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθής. Καὶ ὁ Ἰωσήφ· Φέρε τοὺς ἀκηκοότας, δὸς τοὺς παρεστῶτας, ἄγαγε ἀληθεύοντας μάρτυρας. Καὶ ἡ παρθένος ἔφη· Εἰ ταῦτα ζητεῖς, εὑρήσεις οὐδέποτε· εἷς γὰρ δι' ἑνὸς πρὸς μίαν ἀπεσταλμένος διὰ μόνης καταμόνας ἐλάλησεν· οὐδεῖς παρῆν· ἐπεὶ οὐδεὶς ἔμελλεν εἶναι τοῦ τικτομένου πατήρ. Ὡς δὲ ἠπιστεῖτο ἡ παρθένος, ὑπονοήσασα λοιπὸν εἰς ἕτερον λογισμὸν ἦλθε Μαρία, λέγουσα· Ἡ γαστήρ με προδίδωσιν, ὁ παῖς μου κατηγορεῖ ἐν κοιλίᾳ ἀγαλλόμενος· τί οὖν καθ' ἑαυτῆς ἐπὶ πλεῖον ἐρεθίζω τὸν Ἰωσήφ; Πνίξω τῇ σιωπῇ τὰ χείλη μου, καὶ πρὸς τὸν ἄγγελον ἀοράτως δικάσομαι· Ποῦ τὰ νῦν ὑπάρχεις, ὁ τὸ, Χαῖρε, κεχαριτωμένη, φθεγγόμενος; ἐν ποίοις τόποις αὐλίζῃ; εἰπὲ, ἵνα ἐκεῖ παραγένωμαι, καὶ κρεμασθῶ τῷ τραχήλῳ σου, μέχρις ἐλθὼν πληροφορήσεις τὸν Ἰωσὴφ, τίνος υἱὸς ὁ ἐμῆς κοιλίας κοιτῶνα σκιρτοβατῶν. Οὐ φέρω τὸν πρεσβύτην ὑπιδόντα, γογγύζοντα· καὶ σὺ ποίῳ τόπῳ χρονίζεις ἀγνοῶ· ἐλθὲ, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ δικαιολόγησαι. Ταῦτα τῆς Μαρίας λεγούσης, τὸ τάχος ὁ ἄγγελος πρὸς τὸν Ἰω 60.759 σὴφ παραγίνεται, καὶ πληροφορήσας τὸ ἐκβαλεῖν τὴν παρθένον ἐκώλυε, Μὴ φοβηθῇς, λέγων τῷ Ἰωσὴφ, παραλαβεῖν Μαρίαν τὴν γυναῖκά σου· οὐ γάμου κοινωνίαν, ἀλλὰ θεϊκῶν μυστηρίων οἰκονομίαν σοι λέγω. Ἀλλὰ πατὴρ οὐχ ὑπάρχεις; Ἐν γῇ πατέρα μὴ ζητήσῃς, μήτε ἐν οὐρανοῖς μητέρα. Πάσης ὀρφανίας ἡ φύσις ἀπήλλακται· μόνος γὰρ ἐκ μόνου καταμόνας πρὸ αἰώνων ὑπάρχει. Νῦν μόνος ἐκ μόνης, ὡς οἶδε μόνος. Μὴ ὀλιγοψυχήσῃς τὴν
3 Μαρίαν, μὴ λυπήσῃς τὸ ἐκ Μαρίας· μὴ ζητήσῃς τὸ πῶς, μήποτέ σε ἀδικήσῃ τὸ βρέφος· μὴ περιεργάσῃ τὴν θήκην, μήποτε ζημιωθῇς τὴν ἐνθήκην. Ἀμόλυντον τὸ σκεῦος, ἄσπιλον τὸ κειμήλιον, ἀθόλωτος ὁ ἀλάβαστρος, ἄσπορος ὁ τόκος, ἀνύμφευτος ἡ κόρη, 60.760 ἀθαλάμευτος ἡ παρθένος, ἀλατόμητος ἡ πέτρα, κεκλεισμένος ὁ κῆπος, ἡ πηγὴ ἐσφραγισμένη, ἄσπορος ἡ χώρα, ἀφύτευτον τὸ κλῆμα, ἀνεπινόητος ὁ τόκος. Εἰ δὲ ἀπιστεῖς μοι τῷ λέγοντι, τὸν καιρὸν τῆς κυήσεως ἔκδεξαι. Καὶ ἐὰν δακρύσῃ ἢ στενάξῃ ἡ Μαρία, ὡς αἱ λοιπαὶ γυναῖκες, ἄνθρωπός ἐστι, καὶ οὐ Θεὸς, ὁ ἐκ Μαρίας γεννώμενος. Καὶ ὁ Ἰωσὴφ εἶπεν· Εἰ ταῦτα οὕτως ἔχει, καθὼς προέφης, ὦ ἀρχάγγελε, Ἵνα τί ἐφρύαξαν ἔθνη, καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά; Καὶ ὁ ἄγγελος εἶπεν· Εἰ θέλεις μαθεῖν, τὸ τάχος διδάχθητι· ἐπειδὴ Κύριος εἶπε πρὸς τὸν γεννώμενον, Υἱός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.