PG 93:774«Ἀντίγραφον ἐπιστολῆς.» Πνεύματι πληροφορηθεὶς ὁ προφήτης, ὡς μέλλουσιν αἰχμάλωτοι γίνεσθαι, κελεύεται ὑπὸ τοῦ Θεοῦ καὶ πρὸ τῆς αἰχμαλωσίας γράψαι τὴν ἐπιστολὴν ἵνα, ὅταν γένωνται αἰχμάλωτοι, ἔχωσιν αὐτὴν ἐφόδιον εἰς τὸ μὴ ἀπατηθῆναι, καὶ προσκυνῆσαι τοῖς τῶν Βαβυλωνίων εἰδώλοις. «Ἕως γενεῶν ἑπτά.» Ὅτι τὴν γενεὰν ἐνταῦθα εἰς δέκα ἕτη ἀριθμεῖ. «Ὁ γὰρ ἅγγελός μου.» Δηλονότι καὶ τοῖς ἐν αἰχμαλωσίᾳ ἄγγελος ἐπαμύνει, ἐφ’ ᾧ μὴ πανωλεθρίᾳ διαφθαρῆναι ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν. «Γλῶσσα γὰρ αὐτῶν.» Τῶν εἰδώλων, δηλονότι τῶν ψευδοδιδασκάλων ὑπὸ τοῦ τῶν κακῶν τέκτονος διαβόλου εὐτρόχαλος γίνεται ἡ γλῶσσα πρὸς τὸ ψεῦδος. «Αὐτά τε περίχρυσα.» Οἱ ψευδοδιδάσκαλοι μόρφωσιν ἔχοντες εὐσεβείας, τὴν δὲ δύναμιν αὐτὴν ἠρνημένοι. «Ψευδῆ δ’ ἐστὶ καὶ οὐ δύναται λαλεῖν.» Ὅτι τὸ ψεῦδος ἀλήθειαν οὐ λαλεῖ. «Καὶ ταῖς ἐπὶ τοῦ στέγους πόρναις.» Ὅτι στέγος λέγει τὸ πορνεῖον. «Οὗτοι δὲ οὐ διασώζονται ἀπὸ ἰοῦ.» Οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν· ἀλλ’ οὐδὲ οἱ ψευδοδιδάσκαλοι ἀπὸ τοῦ διαβολικοῦ ἰοῦ. «Μὴ οὖν φοβηθῆτε αὐτούς.» Κατὰ τῆς τῶν εἰδώλων σαθρότητος, ὅτι ἑαυτοῖς βοηθῆσαι οὐ δύνανται.
PG 93:775«Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν.» Φησὶν μὲν τῶν εἰδώλων, οὐδὲν δὲ ἧττον τῶν αἱρεσιαρχῶν, ἢ καὶ τῶν περὶ τὰ γήϊνα ἀσχολουμένων, οἱ τῆς διανοίας ὀφθαλμοὶ διαβολικοῦ κονιορτοῦ πλήρεις εἰσὶν, εἰς τὸ ἀληθὲς οὐ δυνάμενοι κατιδεῖν ἐκ τῶν εἰς αὐτοὺς εἰσπορευομένων ἐνεργημάτων διαβολικῶν. «Λύχνους καίουσι.» Μετὰ τὰ εἴδωλα νόει καὶ τοὺς ἠπατημένους ἐνιδεῖν τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ γέγραπται· Λύχνος τοῖς ποσί μου ὁ νόμος σου . Ἀλλὰ μηδὲ προφητικῷ λόγῳ, ὡς λύχνῳ καίοντι ἐν αὐχμηρῷ τόπῳ. «Μεμελάνωνται.» Οἱ εἰδωλολάτραι ὅμοιοι ὄντες τοῖς εἰδώλοις. Γέγραπται γὰρ, ὅτι Ὅμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτά . Καὶ πάντες δὲ οἱ ὑπὸ δαιμόνων ἐνεργούμενοι ἀφεγγὲς ἔχουσι τῆς ψυχῆς τὸ πρόσωπον, ἀπὸ τοῦ καπνοῦ τοῦ διαβολικοῦ τοῦ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν διασκοτιζόμενοι. «Ἐπὶ τὸ σῶμα.» Καὶ τὴν ψυχὴν αὐτῶν, φησὶν, καὶ αὐτὸ τὸ ἡγεμονικὸν, τουτέστιν τὸν νοῦν, ἢ καὶ τὴν ἐκκλησίαν αὐτῶν, καὶ τοὺς ἡγουμένους ῥαπίζουσι δαίμονες, διὰ τὸ μὴ ποιῆσαι σκέπην τὸν Θεόν. «Ἐν οἷς οὐκ ἔστι πνεῦμα.» Μετὰ τὰ εἴδωλα νόει καὶ τοὺς ὑπ’ αὐτῶν ἐνεργουμένους, θείου Πνεύματος ἐκτὸς ὅντας. «Οὔτε πτωχῷ.» Καὶ τοῦτο δεῖγμα δαιμονικῆς μισανθρωπίας.· Usque ad generationes septem. Nota, genera- • Εως γενεῶν ἑπτά.» Οτι τὴν γενεὰν ἐνταῦθα
tionem esse illi decem aunorum spatium.
εἰς δέκα ἔτῃ ἀριθμεῖ.
V. 6. ‹ Angelus enim meus. › Videlicet, etiam
ductis in captivitatem presto est angelus, ne internecione ab hostibus pereant.
V. 7. «Nam lingua ipsorum.» Idolorum, scilicet
pseudomagistrorum a malorum artifice diabolo velox ad mendacium fit lingua.
Ipsaque inaurata.
Pseudomagistri speciem
præ se ferentes pietatis, vim porro illius abnegantes.
* Falsa autem sunt. › Quoniam mendacium
veritatem non loquitur.
V. 10. • Dabunt de eis etiam meretricibus quæ
sub tecto.» Tectum hoc loco vocat lupanar.
V. 11. • Hi autem non liberantur ab rugine.
Dii gentium: sed nec pseudomagistri a diabolica
ærugine.
V. 15.. Non ergo timeatis eos.» Contra idola
nulla virtute prædita, quod sibi ipsis auxilium ferre
non queant.
V. 16. • Oculi eorum.» Ait quidem: Oculi
idolorum, nihilominus et hæresiarcharum, vel
eorum qui ad res terrenas toti incumbunt, mentis oculi pulvere diabolico sunt pleni, non valentes veritatem inspicere ex operationibus diabolicis,
quæ intrant in eos.
V. 18. • Lucernas accendunt.» Post idola quoque eos intellige qui decepti nequeunt intendere G
oculos in legem Dei, de qua scriptum est: Lucerna
pedibus meis lex tua 88. Sed neque in sermonem
propheticum tanquam lucernam ardentem in obscuro loco.
V. 20. • Nigra sunt.» Idolorum cultores similes
idolis; scriptum namque est: Similes illis fiant facientes illa s. Εt omnes quia dæmonibus agitantur, faciem anima tenebricosam habent, obscurante eos fumo diabolico qui in corde eorum est.
V. 21. • Supra corpus corum. • Et animam
ipsorum, ait, et principem partem, scilicet, mentem, vel certe ecclesiam earum, et praepositos
cædunt dæmones, quia Deum pro tegumento non
habent.
V. 24. ‹ In quibus non est spiritus. › Post idola,
eos etiam intellige, qui ab illis allantur, Spiritus
sancti exsortes.
V. 27. «Neque mendicanti. Index et hoc est
diabolicæ inhumanitatis.
V. 28.. Sacrificia illorum menstruata., Nolandum est igitur, ad divina sacrificia non debere puerperam accedere, vel menstruatam; hoc enim lex
etiam preceperat. Spiritaliter vero, immundas animas sacra facere prohibet.
V.29. • Quia apponunt mulieres. Nola, mulieribus interdictum sacra facere. Mystice vero, saªª Psal. cxviii, 104. • Psal. CXIII. 4.
• Ο γὰρ ἄγγελός μου. • Δηλονότι καὶ τοῖς ἐν
αἰχμαλωσίᾳ ἄγγελος ἐπαμύνει, ἐφ᾽ ᾧ μὴ πανωλεθρία
διαφθαρῆναι ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν.
• Γλώσσα γὰρ αὐτῶν.» Τῶν εἰδώλων, δηλονότι
τῶν ψευδοδιδασκάλων ὑπὸ τοῦ τῶν κακῶν τέκτονος
διαβόλου εὐτρόχαλος γίνεται ἡ γλῶσσα πρὸς τὸ
ψεῦδος.
• Αυτά τα περίχρυσα. • Οι ψευδοδιδάσκαλοι μόρφωσιν ἔχοντες εὐσεβείας, τὴν δὲ δύναμιν αὐτὴν ἠρνη
μένοι.
• Ψευδῆ δ᾽ ἐστὶ καὶ οὐ δύναται λαλεῖν.» Ὅτι τὸ
ψεῦδος ἀλήθειαν οὐ λαλεῖ.
• Καὶ ταῖς ἐπὶ τοῦ στέγους πόρναις. ο Ότι στέγος
λέγει τὸ πορνείον.
• Οὗτοι δὲ οὐ διασώζονται ἀπὸ ἰοῦ.» Οἱ θεοὶ τῶν
᾿ἐθνῶν· ἀλλ' οὐδὲ οἱ ψευδοδιδάσκαλοι ἀπὸ τοῦ διαδο
λικοῦ ἰοῦ.
• Μὴ οὖν φοβηθῆτε αὐτούς.» Κατὰ τῆς τῶν
εἰδώλων σαθρότητος, ὅτι ἑαυτοῖς βοηθῆσαι οὐ
δύνανται.
• Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν.» Φησὶν μὲν τῶν εἰδώλων,
οὐδὲν δὲ ἧττον τῶν αἱρεσιαρχῶν, ἢ καὶ τῶν περὶ τὰ
γῆῖνα ἀσχολουμένων, οἱ τῆς διανοίας ὀφθαλμοὶ δια
βολικοῦ κονιορτοῦ πλήρεις εἰσὶν, εἰς τὸ ἀληθὲς οὐ
δυνάμενοι κατιδεῖν ἐκ τῶν εἰς αὐτοὺς εἰσπορευομένων
ἐνεργημάτων διαβολικών.
• Λύχνους καίουσι.. Μετὰ τὰ εἴδωλα νόει καὶ
τους ηπατημένους ἐνιδεῖν τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Περὶ
οὗ γέγραπται· Λύχνος τοῖς ποσί μου ὁ νόμος σου.
᾿Αλλὰ μηδὲ προφητικῷ λόγῳ, ὡς λύχνῳ καίοντι ἐν
αὐχμηρῷ τόπῳ.
• Με μελάνωνται.» Οἱ εἰδωλολάτραι ὅμοιοι ὄντες
τοῖς εἰδώλοις. Γέγραπται γάρ, ὅτι Ομοιοι αὐτοῖς
γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτά. Καὶ πάντες δὲ οἱ ὑπὸ
δαιμόνων ενεργούμενοι ἀφεγγὲς ἔχουσι τῆς ψυχῆς τὸ
πρόσωπον, ἀπὸ τοῦ καπνοῦ τοῦ διαβολικοῦ τοῦ ἐν τῇ
καρδίᾳ αὐτῶν διασκοτιζόμενοι.
• Ἐπὶ τὸ σῶμα.» Καὶ τὴν ψυχὴν αὐτῶν, φησὶν,
καὶ αὐτὸ τὸ ἡγεμονικόν, τουτέστιν τὸν νοῦν, ἢ καὶ
τὴν ἐκκλησίαν αὐτῶν, καὶ τοὺς ἡγουμένους ραπίζουσι δαίμονες, διὰ τὸ μὴ ποιῆσαι σκέπην τὸν
Θεόν.
• Ἐν οἷς οὐκ ἔστι πνεῦμα.» Μετὰ τὰ εἴδωλα
νόει καὶ τοὺς ὑπ' αὐτῶν ἐνεργουμένους, θείου Πνεύ
ματος ἐκτὸς ὄντας.
• Οὔτε πτωχῷ.» Καὶ τοῦτο δεῖγμα δαιμονικῆς
μισανθρωπίας.
• Τῶν θυσιῶν αὐτῶν ἀποκαθημένη.» Σημειωτέον
οὖν, ὡς ἱερὰς θυσίας οὐ δεν λεχὼ καὶ ἀποκαθημένην
ἅπτεσθαι. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ νόμος ἐκέλευσεν. Πρὸς
δὲ θεωρίαν, τὰς ἀκαθάρτους ψυχὰς ἱερουργεῖν ἀποκωλύει.
«τι γυναῖκες παρατιθέασι.. Σημειωτέον, ότι
οὐ δεῖ γυναῖκας ἱερουργεῖν. Πρὸς δὲ διάνοιαν, ὅτι τὰς
PG 93:776«Τῶν θυσιῶν αὐτῶν ἀποκαθημένη.» Σημειωτέον οὖν, ὡς ἱερὰς θυσίας οὐ δεῖ λεχὼ καὶ ἀποκαθημένην ἅπτεσθαι. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ νόμος ἐκέλευσεν. Πρὸς δὲ θεωρίαν, τὰς ἀκαθάρτους ψυχὰς ἱερουργεῖν ἀποκωλύει. «Ὅτι γυναῖκες παρατιθέασι.» Σημειωτέον, ὅτι οὐ δεῖ γυναῖκας ἱερουργεῖν. Πρὸς δὲ διάνοιαν, ὅτι τὰς τῶν ἱερέων ψυχὰς οὐκ ἐκλύτους εἶναι δεῖ, ἀλλ’ ἀνδρείας καὶ γενικάς. «Ὧν αἱ κεφαλαὶ ἀκάλυπτοί εἰσιν.» Οὐκ ἔχουσαι τοῦ σωτηρίου τὴν περικεφαλαίαν. Ἐνεόν φησι τὸ εἴδωλον τὸ ἄφωνον. Βῆλον Δία καὶ Ἕλληνες ἐσεβάσθησαν. «Αἱ δὲ γυναῖκες περιθέμεναι σχοινία.» Σχοινία φησὶν τὰ περιζώματα· καλύπτουσαι γὰρ μόνα τὰ τοῦ σώματος ἀσχήμονα, τὰ λοιπὰ παρεγύμνουν, προσκαλούμεναι τοὺς ἐραστάς. «Θυμιῶσαι τὰ πίτυρα.» Ἀφροδίτῃ τυχὸν, ἤ τινι προαγωγῷ. Ἴσως δὲ καὶ εἰς καθαρμὸν τοῦτο ἐποίουν οἱ δυστυχεῖς. «Ὅτι οὐκ ἠξίωται.» Ὅτι οὐκ ἠξιώθη Θεοῦ ἐπισκέψεως. Πῶς γε δὴ μέλλοι τὰ ὑπ’ αὐτῶν κατασκευασθέντα εἶναι θεοὶ, ὅτι τὸ ὑπὸ ἄλλου γινόμενον οὐ Θεός. «Γνωσθήσεται μετὰ ταῦτα ὅτι ἐστὶ ψευδῆ.» Ὃ δὴ καὶ γέγονεν διὰ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιφανείας. «Ὥσπερ γὰρ κορῶναι.» Ἡ κορώνη πτηνὸν ἀκάθαρτον.
Ἀκάθαρτοι οὖν εἰσιν οἱ δαίμονες, οὔτε ἐπουράνιοι ὄντες διὰ τὸ ἄτιμοι, οὔ τε ἐπίγειοι, διότι ψευδώνυμοι· καὶ ἄλλως δὲ, ἀπὸ μὲν οὐρανίων ἀψίδων ὑπὸ Θεοῦ ἐξεβλήθησαν, ἀπὸ δὲ τῆς γῆς περιελαύνονται ὑπὸ ἁγίων ἀνθρώπων διὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ βοηθείας. Κατὰ δὲ λόγον μυστικὸν καὶ ὁ Σωτὴρ εἰς τὸν σταυρὸν ἀνῆλθεν, τὸν ἀέρα καθαίρων ἐκ τῆς αὐτῶν ἀκαθαρσίας· καὶ εἰς τὰ καταχθόνια παραγέγονεν, καταλύων αὐτῶν ἐκεῖ τὴν τυραννίδα. «Ταῦτα δὲ οὔτε ταῖς ἰδέαις.» Τὰ εἴδωλα, φησὶν, οὔτε λαμπρά εἰσιν, ὡς ἥλιος καὶ σελήνη· οὔτε δραστικὰ, ὡς πῦρ καὶ ἄνεμος. Εἰ δὲ ταῖς ἰδέαις καὶ τῇ δυνάμει ἀσυγκρίτως αὐτῶν διαφέροντα οὐκ εἰσὶν θεοὶ, πῶς αὐτὰ νομιστέον εἶναι θεούς; «Σημεῖά τε ἐν ἔθνεσι.» Διὰ τοῦτο ἴσως καὶ Φαρισαῖοι ἠρώτων τὸν Σωτῆρα, λέγοντες· Τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν ἀπ’ οὐρανοῦ; Ἤρκει δὲ μόνος ὁ ἀστὴρ δεῖξαι τὸν τεχθέντα ὅτι ἐστὶ Θεός· καὶ τὰ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ γεγενημένα, ἔδειξεν αὐτοῦ τὴν θεότητα, ὅτε ὁ ἥλιος τὰς ἰδίας συνέστειλεν ἀκτῖνας· καὶ ἡ οὐρανόθεν ἐνεχθεῖσα φωνὴ, Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός . Ἰδοὺ τοιγαροῦν καὶ τὰ ἐξ οὐρανοῦ σημεῖα.
PG 93:777«Προβασκάνιον.» Ἑλλήνων οἱ λόγοι προβασκάνια, καὶ κεράμβηλα καλοῦσιν, ἅτινα ἱστῶσιν οἱ ἀγροφύλακες πρὸς φόβον ὀρνέων ἢ καὶ ἀνθρώπων· ταῦτα δὲ καὶ μορμολύκεια καλοῦνται. «Αὐτά τε ἐξ ὑστέρου βρωθήσονται.» Ὑπὸ τοῦ χρόνου δηλονότι. Τοῦ θείου προστάγματος τηροῦντα τοὺς ὅρους. «Κρεῖσσον οὖν ἄνθρωπος δίκαιος.» Τὸ κρεῖσσον , οὐ κατὰ σύγκρισιν, ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ, ἐπαινετὸς παρὰ Θεῷ, οὐκ ἔχων δὲ εἴδωλα, οὐ μόνον αἰσθητὰ, ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ ψυχὴν τὰ τῆς ἁμαρτίας εἴδωλα περιφέρων. «Ἔσται γὰρ μακρὰν ἀπὸ ὀνειδισμοῦ.» Ὁ γὰρ καθαρὸς καὶ πράξει καὶ διανοίᾳ, ἐν τῇ τῆς κρίσεως ἡμέρᾳ μετὰ τῶν εὐλογουμένων καὶ οὐ καταρωμένων τὴν δεξιὰν στήσεται στάσιν. Ἀντιβολήσωμεν τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς ποδηγὸν ἡμῶν γενέσθαι τὸν τῶν ὅλων Θεόν· ἵνα τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ κατὰ τὴν προφητικὴν πορευόμενοι μελῳδίαν, μὴ ἐκκλίνωμεν δεξιὰ ἢ ἀριστερά· ἀλλὰ τὴν βασιλικὴν ὁδὸν ὁδεύσωμεν, τὴν ἀπάγουσαν εἰς τὴν αἰώνιον ζωήν. Ἧς ἐπιτυχεῖν ἡμᾶς γένοιτο χάριτι, καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ’ οὗ τῷ Πατρὶ δόξα, τιμὴ, κράτος σὺν τῷ παναγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.FRAGMENTA IN JEREMIE EPISTOLAM.
τῶν ἱερέων ψυχὰς οὐκ ἐκλύτους εἶναι δεῖ, ἀλλ' ἀν- cerdotum animas dissolutas esse non decere, sed
δρείας και γενικάς.
viriles, et generosas.
• τῶν αἱ κεφάλαὶ ἀκάλυπτοί εἰσιν.» Οὐκ ἔχουσαι
τοῦ σωτηρίου τὴν περικεφαλαίαν.
Ἐνεόν φησι τὸ εἴδωλον τὸ ἄφωνον. Βῆλον Δία
καὶ Ἕλληνες ἐσεβάσθησαν.
• Αἱ δὲ γυναῖκες περιθέμεναι σχοινία.» Σχοινία
φησὶν τὰ περιζώματα· καλύπτουσαι γὰρ μόνα τὰ τοῦ
σώματος ἀσχήμονα, τὰ λοιπὰ παρεγύμνουν, προσκα
λούμεναι τοὺς ἐραστάς.
• Θυμιῶσαι τὰ πίτυρα.» Αφροδίτῃ τυχόν, ή τινι
προαγωγῷ. Ἴσως δὲ καὶ εἰς καθαρμὸν τοῦτο ἐποίουν
οἱ δυστυχείς.
• Οτι οὐκ ἠξίωται.» Οτι οὐκ ἠξιώθη Θεοῦ ἐπισ
σκέψεως. Πῶς γε δὴ μέλλοι τὰ ὑπ' αὐτῶν κατασκευασθέντα εἶναι θεοί, ὅτι τὸ ὑπὸ ἄλλου γινόμενον οὐ
Θεός.
• Γνωσθήσεται μετὰ ταῦτα ὅτι ἐστὶ ψευδή.. "Ο δ
καὶ γέγονεν διὰ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιφανείας.
• Ωσπερ γὰρ κορώναι.» Η κορώνη πτηνὸν ἀκάθαρτον. 'Ακάθαρτοι οὖν εἰσιν οἱ δαίμονες, οὔτε ἐπουράνιοι ὄντες διὰ τὸ ἄτιμοι,οὗ τε ἐπίγειοι, διότι ψευδ.
ώνυμοι· καὶ ἄλλως δὲ, ἀπὸ μὲν οὐρανίων αψίδων
ὑπὸ Θεοῦ ἐξεβλήθησαν, ἀπὸ δὲ τῆς γῆς περιελαύνον
ται ὑπὸ ἁγίων ἀνθρώπων διὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ βοηθείας. Κατὰ δὲ λόγον μυστικὸν καὶ ὁ Σωτὴρ εἰς τὸν
σταυρὸν ἀνῆλθεν, τὸν ἀέρα καθαίρων ἐκ τῆς αὐτῶν
ἀκαθαρσίας· καὶ εἰς τὰ καταχθόνια παραγέγονεν,
καταλύων αὐτῶν ἐκεῖ τὴν τυραννίδα.
• Ταῦτα δὲ οὔτε ταῖς ἰδέαις.» Τὰ εἴδωλα, φησίν,
οὔτε λαμπρά εἰσιν, ὡς ἥλιος καὶ σελήνη· οὔτε δραστικά, ὡς πῦρ καὶ ἄνεμος. Εἰ δὲ ταῖς ἰδέαις καὶ τῇ
δυνάμει ἀσυγκρίτως αὐτῶν διαφέροντα οὐκ εἰσὶν
θεοί, πῶς αὐτὰ νομιστέον εἶναι θεούς;
• Σημεῖά τε ἐν ἔθνεσι.» Διὰ τοῦτο ἴσως καὶ Φαρισαῖοι ἠρώτων τὸν Σωτῆρα, λέγοντες· Τί σημείον
δεικνύεις ἡμῖν ἀπ᾿ οὐρανοῦ; Ἤρκει δὲ μόνος ὁ
ἀστὴρ δεῖξαι τὸν τεχθέντα ὅτι ἐστὶ Θεός· καὶ τὰ
ἐπὶ τοῦ σταυροῦ γεγενημένα, έδειξεν αὐτοῦ τὴν θεό
τητα, ὅτε ὁ ἥλιος τὰς ἰδίας συνέστειλεν ἀκτῖνας
καὶ ἡ οὐρανόθεν ἐνεχθεῖσα φωνή, Οὗτός ἐστιν ὁ
Υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Ἰδού τοιγαροῦν καὶ τὰ ἐξ
οὐρανοῦ σημεῖα.
• Προβασκάνιον.» Ελλήνων οἱ λόγοι προβασκάνια,
καὶ κεράμβηλα καλοῦσιν, ἅτινα ἱστῶσιν οἱ ἀγροφύλακες πρὸς φόβον ὀρνέων ἢ καὶ ἀνθρώπων· ταῦτα
δὲ καὶ μορμολύκεια καλοῦνται.
• Αὐτά τε ἐξ ὀστέρου βρωθήσονται.» Ὑπὸ τοῦ
χρόνου δηλονότι. Τοῦ θείου προστάγματος τηροῦντα
τοὺς ὅρους.
• Κρείσσον οὖν ἄνθρωπος δίκαιος.» Τὸ κρείσσον,
οὐ κατὰ σύγκρισιν, ἀλλ' ἀντὶ τοῦ, ἐπαινετὸς παρὰ
Θεῷ, οὐκ ἔχων δὲ εἴδωλα, οὐ μόνον αἰσθητα, ἀλλ᾽
οὐδὲ κατὰ ψυχὴν τὰ τῆς ἁμαρτίας είδωλα περιφέ
ρων.
• Εσται γὰρ μακρὰν ἀπὸ ὀνειδισμοῦ.» Ο γὰρ
88 Joan. 11, 18. 86 Matth. XVII,
PATROL. GR. XCII.
V. 30. • Quorum capita nuda sunt.. Non habentia salutaris galeam.
V. 40: Mulum vocat idolum sine voce. Belum,
Jovem Græci quoque coluerunt.
V. 42. «Mulieres autem circundatae funibus.»
Funes vocat subligacula: solas enim tegentes obscenas corporis partes, cartera nudabant, ad alliciendos
amatores.
• Adolentes furfura. Veneri fortasse, vel
alteri numini, quod lenociniis præsit. Forte etiam
ad se lustrandos miseri hoc agebant.
V. 43. «Quod non sit digna habita. Quoniam digna
non fuit, quæ a Deo inviseretur. Quomodo igitur
fabrefacta ab illis fuerint dii, cum id quod ab alio
fit, Deus non sit?
V. 50. «Scietur postea quia falsa sunt.» Quod et
factum est per Salvatoris adventum.
V. 53. «Sicut enim corniculæ.» Cornicula immunda volucris est. Immundi ergo sunt demones,
neque coelestes, quia pleni ignominia, neque terreni, quoniam falsi nominis sunt, et præterea de colestibus fornicibus ejecti a Deo sunt; e terra vero
per sanctos homines Christi ope fugantur. Al ratione mystica Salvator quoque in crucem ascendit,
expurgans aerem ab eorum immunditia; et partes
mundi subterraneas adiit, eorum ibi tyrannidem
demoliens.
V. 62. Hæc autem neque speciebus. > Idola,
inquit, neque splendent ut sol et luna; neque
activa sunt ut ignis et ventus. Quod si hæc specie
et virtute incomparabiliter illis præstantia dii non
sunt, quomodo ipsa pro diis habenda sunt?
V. 66. • Signa etiam in gentibus. Propterea
fortasse et Pharisei Salvatoren interrogabant dicentes: Quod signum ostendis nobis de culo *? Sat
autem erat vel sola stella, ad ostendendum Deum
esse qui natus erat: et quæ in cruce contigerunt,
probarunt ejus divinitatem, quando sol suos contraxit radios, et vox de cœlo lapsa: Hic est Filius
meus dilectus ºª. En igitur e cœlo etiam signa.
V. 69. Probascanium. › Græco sermone probascania et cerambela dici solent, quæ præfigunt
agrorum custodes ad deterrendas aves, sive homines, quæ eliam terricula vocantur.
V. 71. «Εt ipsa postremo comedentur.» Nempe
a tempore. Divini præcepti terminos servantia.
V. 72. • Melior igitur homo ju-tus.» Melior hic
non comparative dictum est, sed pro eo quod est,
apud Deum prohatus, non habens porro idola, non
tantum sensibilia, sed nec in animo ferens peccati
idola.
V. 72. ‹ Nam erit longe ab opprobrio. › Qui
PG 93:778Ἀμήν.
OLYMPIODOR] ALEXANDRINI
enim purus est, et opere et mente, dexter assisted
in die judicii cum his quibus benedicetur, et non
maledicetur. Rogemus itaque et nos, ut fiat nobis
dux universorum Deus, quo lumine vultus ejus
juxta propheticum carmen incedentes, neque ad
dextram declinemus, neque ad sinistram; sed per
regiam eamus viam, quæ ducit ad vitam æternam.
Quam nobis consequi contingat gratia et benignitate
Domini et Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi; cum
quo Patri gloria, honor, potestas cum sanctissimo
Spiritu, nunc et semper, et in sæcula saculorum.
Amen.
FRAGMENTUM IN LUCAM.
(Ang. Mat, Vet. Script, nova Collectio, t. IX, p. 666.)
CAP. vi, v. 25. Quemadmodum in corpore validus
feliciterque corpulentus, et pro firma valetudine eo
ipso superbit,gaudens voluptate ex sano corpore nata,
neque eum aeris intemperies, nec æstus, nec frigus,
nec frugalis mensa, nec quidlibet aliud hujusmodi
commovere posset, bona valetudine istas injurias
repellente, sic evenit de animo; ideo Paulus plurima
Lætor in mamala passus, lætabatur sic dicens **
lis quæ fero vestri causa, non solum in regno cœlorum, ubi est virtutis merces, sed etiam in verumnis,
quandoquidem hoc est magnum pretium, aliquid
pati veritatis causa; ideo apostolorum chorus surrexerunt e conventu Judæorum lætantes, non duntaxat ob regnum coelorumi, sed quia digni existimati
sunt qui pro nomine Jesu contemnerentur; et hoc
ipsum et propter hoc ipsum, maximus honor et
corona et pretium causaque immortalis voluptatis;
non leve certamen, sed violentum est certamen
delationis; itaque Salomon, cum recusaret pugnam
molestam, Vidi, inquit, calumnias sub sole factas,
et ecce erant lacrymæ falso accusatorum, el non erat
qui eos solaretur; si vero certamen magnum, ut
est reipsa, manifestum est coronam propositam
magnam esse; ideo Christus jubet sic certantes
gaudere ac exsultare, cum justa patientia.
G
8ª 11 Cor. vи, 6.
1. Eccle. 18, 1.
Second witness · khazarzar edition
Commentarii in Jeremiae epistulam 93.773 "Ἀντίγραφον ἐπιστολῆς." Πνεύματι πληροφορηθεὶς ὁ προφήτης, ὡς μέλλουσιν αἰχμάλωτοι γίνεσθαι, κελεύεται ὑπὸ τοῦ Θεοῦ καὶ πρὸ τῆς αἰχμαλωσίας γράψαι τὴν ἐπιστολὴν ἵνα, ὅταν γένωνται αἰχμάλωτοι, ἔχωσιν αὐτὴν ἐφόδιον εἰς τὸ μὴ ἀπατηθῆναι, καὶ προσκυνῆσαι τοῖς τῶν Βαβυλωνίων εἰδώλοις. 93.776 "Ἕως γενεῶν ἑπτά." Ὅτι τὴν γενεὰν ἐνταῦθα εἰς δέκα ἕτη ἀριθμεῖ. "Ὁ γὰρ ἅγγελός μου." Δηλονότι καὶ τοῖς ἐν αἰχμαλωσίᾳ ἄγγελος ἐπαμύνει, ἐφ' ᾧ μὴ πανωλεθρίᾳ διαφθαρῆναι ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν. "Γλῶσσα γὰρ αὐτῶν." Τῶν εἰδώλων, δηλονότι τῶν ψευδοδιδασκάλων ὑπὸ τοῦ τῶν κακῶν τέκτονος διαβόλου εὐτρόχαλος γίνεται ἡ γλῶσσα πρὸς τὸ ψεῦδος. "Αὐτά τε περίχρυσα." Οἱ ψευδοδιδάσκαλοι μόρφωσιν ἔχοντες εὐσεβείας, τὴν δὲ δύναμιν αὐτὴν ἠρνημένοι. "Ψευδῆ δ' ἐστὶ καὶ οὐ δύναται λαλεῖν." Ὅτι τὸ ψεῦδος ἀλήθειαν οὐ λαλεῖ. "Καὶ ταῖς ἐπὶ τοῦ στέγους πόρναις." Ὅτι στέγος λέγει τὸ πορνεῖον. "Οὗτοι δὲ οὐ διασώζονται ἀπὸ ἰοῦ." Οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν· ἀλλ' οὐδὲ οἱ ψευδοδιδάσκαλοι ἀπὸ τοῦ διαβολικοῦ ἰοῦ. "Μὴ οὖν φοβηθῆτε αὐτούς." Κατὰ τῆς τῶν εἰδώλων σαθρότητος, ὅτι ἑαυτοῖς βοηθῆσαι οὐ δύνανται. "Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν." Φησὶν μὲν τῶν εἰδώλων, οὐδὲν δὲ ἧττον τῶν αἱρεσιαρχῶν, ἢ καὶ τῶν περὶ τὰ γήϊνα ἀσχολουμένων, οἱ τῆς διανοίας ὀφθαλμοὶ διαβολικοῦ κονιορτοῦ πλήρεις εἰσὶν, εἰς τὸ ἀληθὲς οὐ δυνάμενοι κατιδεῖν ἐκ τῶν εἰς αὐτοὺς εἰσπορευομένων ἐνεργημάτων διαβολικῶν. "Λύχνους καίουσι." Μετὰ τὰ εἴδωλα νόει καὶ τοὺς ἠπατημένους ἐνιδεῖν τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ γέγραπται· Λύχνος τοῖς ποσί μου ὁ νόμος σου. Ἀλλὰ μηδὲ προφητικῷ λόγῳ, ὡς λύχνῳ καίοντι ἐν αὐχμηρῷ τόπῳ. "Μεμελάνωνται." Οἱ εἰδωλολάτραι ὅμοιοι ὄντες τοῖς εἰδώλοις. Γέγραπται γὰρ, ὅτι Ὅμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτά. Καὶ πάντες δὲ οἱ ὑπὸ δαιμόνων ἐνεργούμενοι ἀφεγγὲς ἔχουσι τῆς ψυχῆς τὸ πρόσωπον, ἀπὸ τοῦ καπνοῦ τοῦ διαβολικοῦ τοῦ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν διασκοτιζόμενοι. "Ἐπὶ τὸ σῶμα." Καὶ τὴν ψυχὴν αὐτῶν, φησὶν, καὶ αὐτὸ τὸ ἡγεμονικὸν, τουτέστιν τὸν νοῦν, ἢ καὶ τὴν ἐκκλησίαν αὐτῶν, καὶ τοὺς ἡγουμένους ῥαπίζουσι δαίμονες, διὰ τὸ μὴ ποιῆσαι σκέπην τὸν Θεόν. "Ἐν οἷς οὐκ ἔστι πνεῦμα." Μετὰ τὰ εἴδωλα νόει καὶ τοὺς ὑπ' αὐτῶν ἐνεργουμένους, θείου Πνεύματος ἐκτὸς ὅντας. "Οὔτε πτωχῷ." Καὶ τοῦτο δεῖγμα δαιμονικῆς μισανθρωπίας. "Τῶν θυσιῶν αὐτῶν ἀποκαθημένη." Σημειωτέον οὖν, ὡς ἱερὰς θυσίας οὐ δεῖ λεχὼ καὶ ἀποκαθημένην ἅπτεσθαι. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ νόμος ἐκέλευσεν. Πρὸς δὲ θεωρίαν, τὰς ἀκαθάρτους ψυχὰς ἱερουργεῖν ἀποκωλύει. "Ὅτι γυναῖκες παρατιθέασι." Σημειωτέον, ὅτι οὐ δεῖ γυναῖκας ἱερουργεῖν. Πρὸς δὲ διάνοιαν, ὅτι τὰς 93.777 τῶν ἱερέων ψυχὰς οὐκ ἐκλύτους εἶναι δεῖ, ἀλλ' ἀνδρείας καὶ γενικάς. "Ὧν αἱ κεφαλαὶ ἀκάλυπτοί εἰσιν." Οὐκ ἔχουσαι τοῦ σωτηρίου τὴν περικεφαλαίαν. Ἐνεόν φησι τὸ εἴδωλον τὸ ἄφωνον. Βῆλον Δία καὶ Ἕλληνες ἐσεβάσθησαν. "Αἱ δὲ γυναῖκες περιθέμεναι σχοινία." Σχοινία φησὶν τὰ περιζώματα· καλύπτουσαι γὰρ μόνα τὰ τοῦ σώματος ἀσχήμονα, τὰ λοιπὰ παρεγύμνουν, προσκαλούμεναι τοὺς ἐραστάς. "Θυμιῶσαι τὰ πίτυρα." Ἀφροδίτῃ τυχὸν, ἤ τινι προαγωγῷ. Ἴσως δὲ καὶ εἰς καθαρμὸν τοῦτο ἐποίουν οἱ δυστυχεῖς. "Ὅτι οὐκ ἠξίωται." Ὅτι οὐκ ἠξιώθη Θεοῦ ἐπισκέψεως. –Πῶς γε δὴ μέλλοι τὰ ὑπ' αὐτῶν κατασκευασθέντα εἶναι θεοὶ, ὅτι τὸ ὑπὸ ἄλλου γινόμενον οὐ Θεός. "Γνωσθήσεται μετὰ ταῦτα ὅτι ἐστὶ ψευδῆ." Ὃ δὴ καὶ γέγονεν διὰ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιφανείας. "Ὥσπερ γὰρ κορῶναι." Ἡ κορώνη πτηνὸν ἀκάθαρτον. Ἀκάθαρτοι οὖν εἰσιν οἱ δαίμονες, οὔτε ἐπουράνιοι ὄντες διὰ τὸ ἄτιμοι, οὔ τε ἐπίγειοι, διότι ψευδώνυμοι· καὶ ἄλλως δὲ, ἀπὸ μὲν οὐρανίων ἀψίδων ὑπὸ Θεοῦ ἐξεβλήθησαν, ἀπὸ δὲ τῆς γῆς περιελαύνονται ὑπὸ ἁγίων ἀνθρώπων διὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ βοηθείας. Κατὰ δὲ λόγον μυστικὸν καὶ ὁ Σωτὴρ εἰς τὸν σταυρὸν ἀνῆλθεν, τὸν ἀέρα καθαίρων ἐκ τῆς αὐτῶν
1 ἀκαθαρσίας· καὶ εἰς τὰ καταχθόνια παραγέγονεν, καταλύων αὐτῶν ἐκεῖ τὴν τυραννίδα. "Ταῦτα δὲ οὔτε ταῖς ἰδέαις." Τὰ εἴδωλα, φησὶν, οὔτε λαμπρά εἰσιν, ὡς ἥλιος καὶ σελήνη· οὔτε δραστικὰ, ὡς πῦρ καὶ ἄνεμος. Εἰ δὲ ταῖς ἰδέαις καὶ τῇ δυνάμει ἀσυγκρίτως αὐτῶν διαφέροντα οὐκ εἰσὶν θεοὶ, πῶς αὐτὰ νομιστέον εἶναι θεούς; "Σημεῖά τε ἐν ἔθνεσι." Διὰ τοῦτο ἴσως καὶ Φαρισαῖοι ἠρώτων τὸν Σωτῆρα, λέγοντες· Τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν ἀπ' οὐρανοῦ; Ἤρκει δὲ μόνος ὁ ἀστὴρ δεῖξαι τὸν τεχθέντα ὅτι ἐστὶ Θεός· καὶ τὰ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ γεγενημένα, ἔδειξεν αὐτοῦ τὴν θεότητα, ὅτε ὁ ἥλιος τὰς ἰδίας συνέστειλεν ἀκτῖνας· καὶ ἡ οὐρανόθεν ἐνεχθεῖσα φωνὴ, Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Ἰδοὺ τοιγαροῦν καὶ τὰ ἐξ οὐρανοῦ σημεῖα. "Προβασκάνιον." Ἑλλήνων οἱ λόγοι προβασκάνια, καὶ κεράμβηλα καλοῦσιν, ἅτινα ἱστῶσιν οἱ ἀγροφύλακες πρὸς φόβον ὀρνέων ἢ καὶ ἀνθρώπων· ταῦτα δὲ καὶ μορμολύκεια καλοῦνται. "Αὐτά τε ἐξ ὑστέρου βρωθήσονται." Ὑπὸ τοῦ χρόνου δηλονότι. Τοῦ θείου προστάγματος τηροῦντα τοὺς ὅρους. "Κρεῖσσον οὖν ἄνθρωπος δίκαιος." Τὸ κρεῖσσον, οὐ κατὰ σύγκρισιν, ἀλλ' ἀντὶ τοῦ, ἐπαινετὸς παρὰ Θεῷ, οὐκ ἔχων δὲ εἴδωλα, οὐ μόνον αἰσθητὰ, ἀλλ' οὐδὲ κατὰ ψυχὴν τὰ τῆς ἁμαρτίας εἴδωλα περιφέρων. "Ἔσται γὰρ μακρὰν ἀπὸ ὀνειδισμοῦ." Ὁ γὰρ 93.780 καθαρὸς καὶ πράξει καὶ διανοίᾳ, ἐν τῇ τῆς κρίσεως ἡμέρᾳ μετὰ τῶν εὐλογουμένων καὶ οὐ καταρωμένων τὴν δεξιὰν στήσεται στάσιν. Ἀντιβολήσωμεν τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς ποδηγὸν ἡμῶν γενέσθαι τὸν τῶν ὅλων Θεόν· ἵνα τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ κατὰ τὴν προφητικὴν πορευόμενοι μελῳδίαν, μὴ ἐκκλίνωμεν δεξιὰ ἢ ἀριστερά· ἀλλὰ τὴν βασιλικὴν ὁδὸν ὁδεύσωμεν, τὴν ἀπάγουσαν εἰς τὴν αἰώνιον ζωήν. Ἧς ἐπιτυχεῖν ἡμᾶς γένοιτο χάριτι, καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ δόξα, τιμὴ, κράτος σὺν τῷ παναγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.