Β ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΚΑ- ΡΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΗΣ. ὑπάρχειν. Οὕτω γὰρ ἂν ἐγγεγυμνασμένοι τοῖς πράγματο σιν εἰ εἶεν, τὸ ἀζήμιον εἶχον ἐν βίῳ· καὶ γοῦν τοὺς ἀκε- ραιοτέρους τὰ πολλὰ τῶν χρηστῶν διέλαθεν. Τοῦτο δὲ πεπόνθασιν ἐκ τοῦ τὴν διάνοιαν αὐτοῖς ἀμβλυωτέραν καθεστάναι ὑπὸ τῆς ἀμελείας. Πολλάκις γὰρ καὶ μαρ γαρίται πολύτιμοι εἰς πένητας παρῆλθον ἄνδρας. Οἱ δὲ ἀδοκίμαστον τὴν περὶ τούτων τέχνην ἔχοντες, ὡς μικρῶν τινων καὶ οὐδαμινῶν κατεφρόνησαν. Ἡμεῖς γοῦν, νηπίαν καὶ ἀνάσκητον ψυχὴν ἔχοντες, τῷ παρ όντι ἐντυγχάνοντες μαργαρίτη, οὐδὲν μέγα τοῦτον θεωροῦμεν, τῷ σχήματι μόνῳ ενατενίζοντες, τῆς δὲ φύσεως αὐτοῦ, ὅσον πρὸς γνῶσιν, μακρὰν τυγχάνον- τες. Ως δὲ κατ' ὀλίγον ἐκ τῶν πέλας ἐδιδασκόμεθα τὸ κάλλος αὐτοῦ, θεῖος ἔρως καὶ ἡμῖν ἐνεγεννᾶτο πρός τὸ ὀφθέν· καὶ γὰρ αὐτὰ τὰ πράγματα ἐζωπύρει ἡμῶν πρὸς τὸν πόθον τὴν διάνοιαν. ταριθμῷ τούτοις, ὥς τι εἰδότων ἡμῶν καὶ λεγόντων περὶ τῆς ἀοιδίμου καὶ μακαρίας Συγκλητικῆς; Οίμαι γὰρ πᾶσαν ἀνθρώπων φύσιν λείπεσθαι πρὸς διήγησιν τῶν ἀγαθῶν αὐτῆς πράξεων. Εἰ δὲ καί τις ἐπιχειρήσεις λέγειν τι περὶ αὐτῆς, πολὺ μὲν καὶ ἄπειρον ἀπολει φθήσεται τῶν ζητουμένων, κἂν σοφὸς, κἂν ἐπιστή- μων τυγχάνῃ. Ωσπερ γὰρ οἱ τῷ ἡλίῳ ἀτενίσαι βου λόμενοι τὰς ὄψεις βλάπτονται, οὕτω καὶ οἱ κατοπτρί ζεσθαι τῷ βίῳ ταύτης πειρώμενοι, ὑπὸ τοῦ μεγέθους τῶν κατορθωμάτων ιλιγγιάσαντες, ὑπενδόντες ἢ καὶ ἀτονήσαντες, σύγχυσιν ὑφίστανται τῇ διανοίᾳ. τὰ κατ' αὐτὴν, καὶ ἐκ τῶν συνηλίκων δὲ αὐτῆς τὰ κατὰ τὸν πρῶτον βίον ἀκροθιγῶς ἀκούσαντες, καὶ ἐξ αὐτῶν δὲ τῶν πραγμάτων αμυδρῶς καταυγασθέντες, ἐπὶ τὸ γράφειν ἥκομεν, ἑαυτοῖς τροφὰς σωτηριώδεις ἀποθησαυρίζοντες. Τὸ μὲν γὰρ κατ' αξίαν αὐτῆς λέ- γειν οὐ μόνον ἡμῖν ἀδύνατον, ἀλλὰ καὶ τοῖς πολλάς δυσχερές. Μακεδονίας τυγχάνει. 'Ακηκοότων γὰρ τῶν προγόνων αὐτῆς τὸ φιλόθεον καὶ φιλόχριστον τῶν ᾿Αλεξανδρέων, κατελάμβανον ἐκ Μακεδονίας τὴν τοῦ Μακεδόνος πό S. ATHANASIUS. SPURIA. - Januarii. Hæc quantulacunque sint testimonia, exigui aut nullius momenti videbuntur iis qui vel primori- bus labris Athanasii stylum orationisque genus attigerint; tantum scilicet abhorret hoc opusculum ab Atha- nasiana illa eloquentia, sale, gravitate. Ad hæc nullus assignatur scriptor, ad quinque sexve sæcula post Athanasii ætatem qui id operis tribuat Athanasio. Tradit autem Holstenius in alio codice vetustissimo Cry- ptaferrațensi bibliothecæ Vaticanæ num. 1589, eam Vitam adjudicari Polycarpo ascetæ. Codex autem quo est usus Cottelerius qui tomo I Monumentorum ecclesiæ Græcæ vitam Syncleticæ evulgavit, nullum præfert auctoris nomen. In Schedis vero Combefisianis quarum perhumaniter nobis copiam fecit vir eruditus R. P. Lequien ex Ordine Prædicatorum ad calcem operis hæc leguntur: Hucusque qui ex sancta (Syncletica) per beatum Arsenium Pegadensem prodierunt sermones : unde forte inferatur Arsenium illum gesta dictaque Syncleticæ collegisse. Qui Arsenius longe diversus esse videtur a prisco illo Arsenio monacho qui quarto sæ- culo floruit. Cæterum multa uti diximus in v et vi Rosweidi libro ex hoc Opere ad verbum excerpta legun- tur, quæ nos ad marginem pro facultate notavimus. Similiter in Apophthegmatibus Patrum, et in Scholiis ad Joannem Climacum identidem laudatur Viţa sanctæ Syncleticæ. VITA ET GESTA SANCTE BEATÆQUE MA- GISTRE SYNCLETICΕ. - A peritos. Ita enim in negotiis exercitati, vitam trans- igerent absque detrimento. Nam simplicioribus multæ perutiles res sunt occultæ, quod ideo illis obvenit, quod ex socordia hebetiore sint mente. Enimvero plerumque pretiosæ margaritæ, in pau- peres vilesque viros inciderunt, qui ex artis inipe- ritia, eas nihili naucique fecerunt. Nos itaque qui animo sumus puerili et imperito, cum incidisse- mus in hanc margaritam, nou magni faciebamus illam, dum solam speciem attenderemus, et a na- turæ dignitatisque illius notitia multum abessemus: ubi autem paulatim ejus propius pulchritudinem spectantes, praestantiam edocebamur, divino erga perceptam rem amore accendebamur. Ipsæ nam- que res mentem nostram ad desiderium inflamma- bant. me illis adnumerem, quasi nos aliquid sciamus, aut eloqui valeamus de præclara et beata Syncletica? Omnium quippe hominum naturam, bonis ejus ope- ribus recensendis imparem arbitror. Quod si quis de illa loqui aggrediatur, quantumvis sapiens sit ac peritus, longissime aberit a re proposita exsequen- da. Quemadmodum enim qui solem intentius respi- cere volunt, oculorum damno afficiuntur, ita etiam qui ejus vitam contemplari nituntur, ob praeclare gestorum præstantiam, vertigine correpti, ce- dentes demum ac viribus destituti, in mentis inci- C dunt perturbationem. consectati, et ab ejus æqualibus de primeva ejus etate paucis eruditi, ex ipsisque rebus aliquantu- lum illustrati, scribere ingredimur, nobisque ipsis salutarem cibum recondimus. Nam pro dignitate illius eloqui, non impossibile modo nobis est, sed multis aliis perarduum ac difficile. habet, ex Macedonia oriunda est. Majores siqui- dem ejus audito Alexandrinorum erga Deum et Christum amore, ex Macedonia in Macedonis urbem 1. Par esset omnes homines bonarum rerum esse 2. Quorsum autem loquar de prasentibus, aut 3. Nos autem pro viribus nostris ejus vestigia 4. Quæ coelestis συγκλήτου seu senatus nomen 1. Εδει πάντας ἀνθρώπους τῶν καλῶν μὴ ἀμυήτους 2. Τί δὲ λέγω τοὺς παρόντας, ἢ καὶ ἑαυτὸν συγκε 5. Ἡμεῖς δὲ κατὰ τὴν ἰδίαν δύναμιν ἰχνηλατούντες 4. Ἡ τῆς οὐρανίου συγκλήτου Επώνυμος, χώρας τῆς

Β ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΚΑ- ΡΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΗΣ. ὑπάρχειν. Οὕτω γὰρ ἂν ἐγγεγυμνασμένοι τοῖς πράγματο σιν εἰ εἶεν, τὸ ἀζήμιον εἶχον ἐν βίῳ· καὶ γοῦν τοὺς ἀκε- ραιοτέρους τὰ πολλὰ τῶν χρηστῶν διέλαθεν. Τοῦτο δὲ πεπόνθασιν ἐκ τοῦ τὴν διάνοιαν αὐτοῖς ἀμβλυωτέραν καθεστάναι ὑπὸ τῆς ἀμελείας. Πολλάκις γὰρ καὶ μαρ γαρίται πολύτιμοι εἰς πένητας παρῆλθον ἄνδρας. Οἱ δὲ ἀδοκίμαστον τὴν περὶ τούτων τέχνην ἔχοντες, ὡς μικρῶν τινων καὶ οὐδαμινῶν κατεφρόνησαν. Ἡμεῖς γοῦν, νηπίαν καὶ ἀνάσκητον ψυχὴν ἔχοντες, τῷ παρ όντι ἐντυγχάνοντες μαργαρίτη, οὐδὲν μέγα τοῦτον θεωροῦμεν, τῷ σχήματι μόνῳ ενατενίζοντες, τῆς δὲ φύσεως αὐτοῦ, ὅσον πρὸς γνῶσιν, μακρὰν τυγχάνον- τες. Ως δὲ κατ' ὀλίγον ἐκ τῶν πέλας ἐδιδασκόμεθα τὸ κάλλος αὐτοῦ, θεῖος ἔρως καὶ ἡμῖν ἐνεγεννᾶτο πρός τὸ ὀφθέν· καὶ γὰρ αὐτὰ τὰ πράγματα ἐζωπύρει ἡμῶν πρὸς τὸν πόθον τὴν διάνοιαν. ταριθμῷ τούτοις, ὥς τι εἰδότων ἡμῶν καὶ λεγόντων περὶ τῆς ἀοιδίμου καὶ μακαρίας Συγκλητικῆς; Οίμαι γὰρ πᾶσαν ἀνθρώπων φύσιν λείπεσθαι πρὸς διήγησιν τῶν ἀγαθῶν αὐτῆς πράξεων. Εἰ δὲ καί τις ἐπιχειρήσεις λέγειν τι περὶ αὐτῆς, πολὺ μὲν καὶ ἄπειρον ἀπολει φθήσεται τῶν ζητουμένων, κἂν σοφὸς, κἂν ἐπιστή- μων τυγχάνῃ. Ωσπερ γὰρ οἱ τῷ ἡλίῳ ἀτενίσαι βου λόμενοι τὰς ὄψεις βλάπτονται, οὕτω καὶ οἱ κατοπτρί ζεσθαι τῷ βίῳ ταύτης πειρώμενοι, ὑπὸ τοῦ μεγέθους τῶν κατορθωμάτων ιλιγγιάσαντες, ὑπενδόντες ἢ καὶ ἀτονήσαντες, σύγχυσιν ὑφίστανται τῇ διανοίᾳ. τὰ κατ' αὐτὴν, καὶ ἐκ τῶν συνηλίκων δὲ αὐτῆς τὰ κατὰ τὸν πρῶτον βίον ἀκροθιγῶς ἀκούσαντες, καὶ ἐξ αὐτῶν δὲ τῶν πραγμάτων αμυδρῶς καταυγασθέντες, ἐπὶ τὸ γράφειν ἥκομεν, ἑαυτοῖς τροφὰς σωτηριώδεις ἀποθησαυρίζοντες. Τὸ μὲν γὰρ κατ' αξίαν αὐτῆς λέ- γειν οὐ μόνον ἡμῖν ἀδύνατον, ἀλλὰ καὶ τοῖς πολλάς δυσχερές. Μακεδονίας τυγχάνει. 'Ακηκοότων γὰρ τῶν προγόνων αὐτῆς τὸ φιλόθεον καὶ φιλόχριστον τῶν ᾿Αλεξανδρέων, κατελάμβανον ἐκ Μακεδονίας τὴν τοῦ Μακεδόνος πό S. ATHANASIUS. SPURIA. - Januarii. Hæc quantulacunque sint testimonia, exigui aut nullius momenti videbuntur iis qui vel primori- bus labris Athanasii stylum orationisque genus attigerint; tantum scilicet abhorret hoc opusculum ab Atha- nasiana illa eloquentia, sale, gravitate. Ad hæc nullus assignatur scriptor, ad quinque sexve sæcula post Athanasii ætatem qui id operis tribuat Athanasio. Tradit autem Holstenius in alio codice vetustissimo Cry- ptaferrațensi bibliothecæ Vaticanæ num. 1589, eam Vitam adjudicari Polycarpo ascetæ. Codex autem quo est usus Cottelerius qui tomo I Monumentorum ecclesiæ Græcæ vitam Syncleticæ evulgavit, nullum præfert auctoris nomen. In Schedis vero Combefisianis quarum perhumaniter nobis copiam fecit vir eruditus R. P. Lequien ex Ordine Prædicatorum ad calcem operis hæc leguntur: Hucusque qui ex sancta (Syncletica) per beatum Arsenium Pegadensem prodierunt sermones : unde forte inferatur Arsenium illum gesta dictaque Syncleticæ collegisse. Qui Arsenius longe diversus esse videtur a prisco illo Arsenio monacho qui quarto sæ- culo floruit. Cæterum multa uti diximus in v et vi Rosweidi libro ex hoc Opere ad verbum excerpta legun- tur, quæ nos ad marginem pro facultate notavimus. Similiter in Apophthegmatibus Patrum, et in Scholiis ad Joannem Climacum identidem laudatur Viţa sanctæ Syncleticæ. VITA ET GESTA SANCTE BEATÆQUE MA- GISTRE SYNCLETICΕ. - A peritos. Ita enim in negotiis exercitati, vitam trans- igerent absque detrimento. Nam simplicioribus multæ perutiles res sunt occultæ, quod ideo illis obvenit, quod ex socordia hebetiore sint mente. Enimvero plerumque pretiosæ margaritæ, in pau- peres vilesque viros inciderunt, qui ex artis inipe- ritia, eas nihili naucique fecerunt. Nos itaque qui animo sumus puerili et imperito, cum incidisse- mus in hanc margaritam, nou magni faciebamus illam, dum solam speciem attenderemus, et a na- turæ dignitatisque illius notitia multum abessemus: ubi autem paulatim ejus propius pulchritudinem spectantes, praestantiam edocebamur, divino erga perceptam rem amore accendebamur. Ipsæ nam- que res mentem nostram ad desiderium inflamma- bant. me illis adnumerem, quasi nos aliquid sciamus, aut eloqui valeamus de præclara et beata Syncletica? Omnium quippe hominum naturam, bonis ejus ope- ribus recensendis imparem arbitror. Quod si quis de illa loqui aggrediatur, quantumvis sapiens sit ac peritus, longissime aberit a re proposita exsequen- da. Quemadmodum enim qui solem intentius respi- cere volunt, oculorum damno afficiuntur, ita etiam qui ejus vitam contemplari nituntur, ob praeclare gestorum præstantiam, vertigine correpti, ce- dentes demum ac viribus destituti, in mentis inci- C dunt perturbationem. consectati, et ab ejus æqualibus de primeva ejus etate paucis eruditi, ex ipsisque rebus aliquantu- lum illustrati, scribere ingredimur, nobisque ipsis salutarem cibum recondimus. Nam pro dignitate illius eloqui, non impossibile modo nobis est, sed multis aliis perarduum ac difficile. habet, ex Macedonia oriunda est. Majores siqui- dem ejus audito Alexandrinorum erga Deum et Christum amore, ex Macedonia in Macedonis urbem 1. Par esset omnes homines bonarum rerum esse 2. Quorsum autem loquar de prasentibus, aut 3. Nos autem pro viribus nostris ejus vestigia 4. Quæ coelestis συγκλήτου seu senatus nomen 1. Εδει πάντας ἀνθρώπους τῶν καλῶν μὴ ἀμυήτους 2. Τί δὲ λέγω τοὺς παρόντας, ἢ καὶ ἑαυτὸν συγκε 5. Ἡμεῖς δὲ κατὰ τὴν ἰδίαν δύναμιν ἰχνηλατούντες 4. Ἡ τῆς οὐρανίου συγκλήτου Επώνυμος, χώρας τῆς

λιν. Επιβατιων δὲ αὐτῶν τῇ χώρᾳ, καὶ μείζω εὑρόν- τες τῆς φήμης τὰ πράγματα, φιλοφρόνως ᾤχουν αυτ τήν. Οὐ πλήθει δὲ δήμων συνέχαιρον, οὔτε μὴν οἰκη- μάτων ἐθαύμαζον μέγεθος· πίστιν δὲ μονότροπον εὑρόντες σὺν εἰλικρινεῖ ἀγάπῃ, δευτέραν ἔθεντο τὴν οἰκείαν τῆς μετοικίας. Συγκλητικὴ, καὶ τοῖς ἄλλοις δὲ τοῖς κατὰ τὸν κόσμον τερπνοῖς νομιζομένοις ἐκεκόσμητο. Παρῆν δὲ αὐτῇ καὶ ἀδελφὴ ὁμόφρων ἅμα, καὶ ἀδελφοὶ δύο, σεμνο τάτῳ καὶ αὐτοὶ ἀναχθέντες βίῳ· ὧν ὁ μὲν εἶς, ἐν τῇ παιδικῇ ἡλικίᾳ τυγχάνων, ἀπεγένετο· ὁ δὲ ἕτερος, ἐπιβὰς πέμπτῳ καὶ εἰκοστῷ ἔτει, παρὰ τῶν γονέων εἰς γάμον παρεκαλεῖτα· καὶ πάντων πρὸς τὸ ζητού μενον εὐτρεπισθέντων, καὶ τῶν ἐξ ἔθνους συμβολι κῶν ἐκτελουμένων, ἀπέπτη ὁ νέος ὥσπερ όρνεον ἐκ βρόχων, ἀνταλλαγὴν ποιησάμενος τῆς ἐπιγείου νύμ- φης, τὴν ἄμωμον καὶ ἐλευθέραν τῶν ἁγίων σύνοδον. νουσα, φιλοθεῖᾳ μὲν τὸ πρῶτον τὴν ψυχὴν ἡσκεῖτο· καὶ οὐχ οὕτω τὰς τοῦ σώματος ἐπιμελείας ἐποιεῖτο, ὡς τὰς τῆς φύσεως ὁρμᾶς ἐπετήρει. καὶ πολλοὺς αὐτῇ μνηστήρας προσιέναι κατὰ τὴν πρώτην ἡλικίαν· τοῦτο μὲν ὑπὸ τῆς περιουσίας δεν λεαζομένους, τοῦτο δὲ καὶ ὑπὸ τῆς τῶν γονέων και σμιότητος, καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις ὑπ' αὐτῆς τῆς κόρης τοῦ κάλλους ἐξαπτομένους. Καὶ γοῦν οἱ γονεῖς ἀσμέ νως προετρέποντο τὴν νέαν εἰς γάμον, αὐτὸ τοῦτο ἐπείγοντες, ὡς ἐξ αὐτῆς τὴν τοῦ γένους διαδοχήν αύτ τοῖς φυλαχθῆναι. Ἡ δὲ σώφρων καὶ γενναία τῷ φρο- νήματι, οὐδόλως συνετίθετο ταῖς τοιαύταις τῶν γου νέων συμβουλίαις· ἀλλὰ γάμον ἀκούουσα κοσμικόν, γάμον θεῖον ἐφαντάζετο· καὶ πολλοὺς μνηστήρας παρορῶσα, εἰς μόνον τὸν οὐράνιον νυμφίον εἶχε τὸ νεῦμα. Β θήτριαν, τοῖς αὐτοῖς αὐτὴν ἑπομένην διδάγμασι. Καὶ γὰρ τῶν δύο εἰς μνηστήρ ἦν ὁ Χριστὸς, καὶ αὐτὸς ἦν τῶν ἀμφοτέρων νυμφαγωγός Παῦλος· οἶμαι δὲ καὶ τὸν θάλαμον αὐταῖς μὴ ἐναλλάττειν· εἷς γὰρ αὐταῖς παστὸς ἡ Ἐκκλησία, καὶ ὁ αὐτὸς Δαβὶδ μελῳδεῖ ἐπ' ἀμφοτέρων τὰ σεμνὰ καὶ θεῖα ᾄσματα. Καὶ γὰρ ἐν κυμβάλοις εὐήχοις τέρπει τὰς Θεῷ ἀνατεθείσας ψυ χάς, καὶ ἐν τυμπάνοις καὶ ἐν δεκαχόρδοις ψαλτηρίοις τὴν τελειοτάτην ᾠδὴν ἀναπέμπει. Μαριάμ δὲ τοῖς ἱεροῖς τούτοις γάμοις τὰς χορευτριας εισάγει, λέ- γουσα· "Ασωμεν τῷ Κυρίῳ· ἐνδόξως γὰρ δεδό ξασται. Καὶ τὰ ἔψα δὲ τοῦ θείου δείπνου κοινὰ τοῖς ἑπτιωμένοις· Γεύσασθε γὰρ, καὶ ἴδετε, ὅτι χρη- στὸς ὁ Κύριος. Καὶ ἡ τῶν νυμφικῶν δὲ αὐταῖς περ ροβλημάτων μία τις υφή. Οσοι γὰρ εἰς Χριστίν ἐβαπτίσθησαν, Χριστὸν ἐνεδύσαντο. Ομότροπος οὖν αὐταῖς ἦν ἡ πρὸς Κύριον ἀγάπη· τῶν γὰρ αὐτῶν Αξιοῦντο δωρεῶν· ἀλλὰ καὶ τοῖς αὐτοῖς ἀγῶσιν ἡμιλο λῶντο. Τὰ μὲν γὰρ τῆς μακαρίας Θέκλης οὐδενὶ ἡγνόη- ται μαρτύρια, ὡς διὰ πυρὸς καὶ θηρίων ἀτιθάσσων 1. VITA SANCTÆ SYNCLETIC.E. A concesserunt. Quo cum pervenissent, ac res ipsa C D se Exod. xv, Psal. XXXIII, 9. ss Galat. 111, ſama majores comperissent, libentissime isthic se- des statuerunt. Non illi de populi frequentia gau- debant, nec ædium amplitudinem mirabantur, sed unanimi fide sinceraque charitate reperta, incola- tui patriam posthabuere. lustris, tum aliis quæ inter vitæ commoda compu- tantur instructa. Erat illi soror una concors ac ejusdem animi, et fratres duo, ipsi quoque vita honestissima educati, quorum alter ætatem agens puerilem diem obiit; alter vero ubi vicesimum quintum attigit annum, a parentibus ad nuptias destinatus est. Cumque essent omnia ad id negotii parata, pactionesque de more essent facta, evola- vit adolesæens tanquam avis ex laqueis, et sousamm terrestrem cum inculpato liberoque sanctorum catu commutavit. ret, jam primum animum exercebat in amore Dei, nec tantam corporis curam, quantam animi moti- bus observandis sollicitudinem ponebat. adeo ut sub primam adolescentiam multi ad eam accederent proci, partim opibus, partim parentum dignitate permoti, ad hæc puellæ pulchritudine ac- censi. Ipsi quoque parentes placide juvenculam ad nuptias hortabantur: ea mente instantes, L. & illa sibi generis successio superesset. At illa pu- dica et animo generosa, nullatenus ejusmodi pa- rentum consiliis obtemperabat; quinimo auditis mundanis nuptiis, divinas cogitabat : ac multos il- los despiciens procos, in unum cœlestem sponsum nutu et animo propendebat. lam, eadem quam illa documenta sequentem. Am- barum namque unus pronubus erat Christus, idem ambarum paranymphus Paulus : quin earum thala- mum nihil diversum arbitror: iis enim communis torus Ecclesia. Ipseque David de utraque, gravia divinaque cautica modulatur. In cymbalis namque bene sonantibus oblectat animas Deo consecratas, et in tympanis ac decachordis psalteriis perfectis simum occinit carmen. Maria vero sacris hisce nuptiis choreas inducit dicentium Cantemus Do- mino ; gloriose enim magnificatus est 5. Fercula quoque divinæ cœnæ, communia epulantibus : Gustate enim, inquit, et videte quoniam suavis est Dominus 7. Præterea sponsalium indumentorum una utrique textura erat: Quicunque enim in Chri- sto baptizati sunt, Christum induerunt . Par item illis erga Dominum charitas, eisdem quippe mune - ribus ornatæ erant : imo etiam iisdem certamini- bus contendebant. Et quidem beatæ Thecla nemini ignotum martyrium et cruciatus, quod per ignem 27. : 5. "Ην δὲ καὶ τῷ γένει περίβλεπτος ἡ μακαρία 6. Αὕτη δὲ ἔτι ἐν ταῖς πατρῴαις ἀγκάλαις τυγχά 7. Ην γὰρ καὶ κατὰ τὸ σῶμα περικαλλεστάτη, ὡς 8. Καὶ ἦν ἰδεῖν τῆς μακαρίας Θέκλης γνησίαν μα- 5. Erat porro beata Syncletica cum genere il- 6. Ipsa porro dum paternis adhuc uinis hære- 7. Erat namque forma corporis elegantissima; 8. Videre erat beata Thecle germanam discipu-

λιν. Επιβατιων δὲ αὐτῶν τῇ χώρᾳ, καὶ μείζω εὑρόν- τες τῆς φήμης τὰ πράγματα, φιλοφρόνως ᾤχουν αυτ τήν. Οὐ πλήθει δὲ δήμων συνέχαιρον, οὔτε μὴν οἰκη- μάτων ἐθαύμαζον μέγεθος· πίστιν δὲ μονότροπον εὑρόντες σὺν εἰλικρινεῖ ἀγάπῃ, δευτέραν ἔθεντο τὴν οἰκείαν τῆς μετοικίας. Συγκλητικὴ, καὶ τοῖς ἄλλοις δὲ τοῖς κατὰ τὸν κόσμον τερπνοῖς νομιζομένοις ἐκεκόσμητο. Παρῆν δὲ αὐτῇ καὶ ἀδελφὴ ὁμόφρων ἅμα, καὶ ἀδελφοὶ δύο, σεμνο τάτῳ καὶ αὐτοὶ ἀναχθέντες βίῳ· ὧν ὁ μὲν εἶς, ἐν τῇ παιδικῇ ἡλικίᾳ τυγχάνων, ἀπεγένετο· ὁ δὲ ἕτερος, ἐπιβὰς πέμπτῳ καὶ εἰκοστῷ ἔτει, παρὰ τῶν γονέων εἰς γάμον παρεκαλεῖτα· καὶ πάντων πρὸς τὸ ζητού μενον εὐτρεπισθέντων, καὶ τῶν ἐξ ἔθνους συμβολι κῶν ἐκτελουμένων, ἀπέπτη ὁ νέος ὥσπερ όρνεον ἐκ βρόχων, ἀνταλλαγὴν ποιησάμενος τῆς ἐπιγείου νύμ- φης, τὴν ἄμωμον καὶ ἐλευθέραν τῶν ἁγίων σύνοδον. νουσα, φιλοθεῖᾳ μὲν τὸ πρῶτον τὴν ψυχὴν ἡσκεῖτο· καὶ οὐχ οὕτω τὰς τοῦ σώματος ἐπιμελείας ἐποιεῖτο, ὡς τὰς τῆς φύσεως ὁρμᾶς ἐπετήρει. καὶ πολλοὺς αὐτῇ μνηστήρας προσιέναι κατὰ τὴν πρώτην ἡλικίαν· τοῦτο μὲν ὑπὸ τῆς περιουσίας δεν λεαζομένους, τοῦτο δὲ καὶ ὑπὸ τῆς τῶν γονέων και σμιότητος, καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις ὑπ' αὐτῆς τῆς κόρης τοῦ κάλλους ἐξαπτομένους. Καὶ γοῦν οἱ γονεῖς ἀσμέ νως προετρέποντο τὴν νέαν εἰς γάμον, αὐτὸ τοῦτο ἐπείγοντες, ὡς ἐξ αὐτῆς τὴν τοῦ γένους διαδοχήν αύτ τοῖς φυλαχθῆναι. Ἡ δὲ σώφρων καὶ γενναία τῷ φρο- νήματι, οὐδόλως συνετίθετο ταῖς τοιαύταις τῶν γου νέων συμβουλίαις· ἀλλὰ γάμον ἀκούουσα κοσμικόν, γάμον θεῖον ἐφαντάζετο· καὶ πολλοὺς μνηστήρας παρορῶσα, εἰς μόνον τὸν οὐράνιον νυμφίον εἶχε τὸ νεῦμα. Β θήτριαν, τοῖς αὐτοῖς αὐτὴν ἑπομένην διδάγμασι. Καὶ γὰρ τῶν δύο εἰς μνηστήρ ἦν ὁ Χριστὸς, καὶ αὐτὸς ἦν τῶν ἀμφοτέρων νυμφαγωγός Παῦλος· οἶμαι δὲ καὶ τὸν θάλαμον αὐταῖς μὴ ἐναλλάττειν· εἷς γὰρ αὐταῖς παστὸς ἡ Ἐκκλησία, καὶ ὁ αὐτὸς Δαβὶδ μελῳδεῖ ἐπ' ἀμφοτέρων τὰ σεμνὰ καὶ θεῖα ᾄσματα. Καὶ γὰρ ἐν κυμβάλοις εὐήχοις τέρπει τὰς Θεῷ ἀνατεθείσας ψυ χάς, καὶ ἐν τυμπάνοις καὶ ἐν δεκαχόρδοις ψαλτηρίοις τὴν τελειοτάτην ᾠδὴν ἀναπέμπει. Μαριάμ δὲ τοῖς ἱεροῖς τούτοις γάμοις τὰς χορευτριας εισάγει, λέ- γουσα· "Ασωμεν τῷ Κυρίῳ· ἐνδόξως γὰρ δεδό ξασται. Καὶ τὰ ἔψα δὲ τοῦ θείου δείπνου κοινὰ τοῖς ἑπτιωμένοις· Γεύσασθε γὰρ, καὶ ἴδετε, ὅτι χρη- στὸς ὁ Κύριος. Καὶ ἡ τῶν νυμφικῶν δὲ αὐταῖς περ ροβλημάτων μία τις υφή. Οσοι γὰρ εἰς Χριστίν ἐβαπτίσθησαν, Χριστὸν ἐνεδύσαντο. Ομότροπος οὖν αὐταῖς ἦν ἡ πρὸς Κύριον ἀγάπη· τῶν γὰρ αὐτῶν Αξιοῦντο δωρεῶν· ἀλλὰ καὶ τοῖς αὐτοῖς ἀγῶσιν ἡμιλο λῶντο. Τὰ μὲν γὰρ τῆς μακαρίας Θέκλης οὐδενὶ ἡγνόη- ται μαρτύρια, ὡς διὰ πυρὸς καὶ θηρίων ἀτιθάσσων 1. VITA SANCTÆ SYNCLETIC.E. A concesserunt. Quo cum pervenissent, ac res ipsa C D se Exod. xv, Psal. XXXIII, 9. ss Galat. 111, ſama majores comperissent, libentissime isthic se- des statuerunt. Non illi de populi frequentia gau- debant, nec ædium amplitudinem mirabantur, sed unanimi fide sinceraque charitate reperta, incola- tui patriam posthabuere. lustris, tum aliis quæ inter vitæ commoda compu- tantur instructa. Erat illi soror una concors ac ejusdem animi, et fratres duo, ipsi quoque vita honestissima educati, quorum alter ætatem agens puerilem diem obiit; alter vero ubi vicesimum quintum attigit annum, a parentibus ad nuptias destinatus est. Cumque essent omnia ad id negotii parata, pactionesque de more essent facta, evola- vit adolesæens tanquam avis ex laqueis, et sousamm terrestrem cum inculpato liberoque sanctorum catu commutavit. ret, jam primum animum exercebat in amore Dei, nec tantam corporis curam, quantam animi moti- bus observandis sollicitudinem ponebat. adeo ut sub primam adolescentiam multi ad eam accederent proci, partim opibus, partim parentum dignitate permoti, ad hæc puellæ pulchritudine ac- censi. Ipsi quoque parentes placide juvenculam ad nuptias hortabantur: ea mente instantes, L. & illa sibi generis successio superesset. At illa pu- dica et animo generosa, nullatenus ejusmodi pa- rentum consiliis obtemperabat; quinimo auditis mundanis nuptiis, divinas cogitabat : ac multos il- los despiciens procos, in unum cœlestem sponsum nutu et animo propendebat. lam, eadem quam illa documenta sequentem. Am- barum namque unus pronubus erat Christus, idem ambarum paranymphus Paulus : quin earum thala- mum nihil diversum arbitror: iis enim communis torus Ecclesia. Ipseque David de utraque, gravia divinaque cautica modulatur. In cymbalis namque bene sonantibus oblectat animas Deo consecratas, et in tympanis ac decachordis psalteriis perfectis simum occinit carmen. Maria vero sacris hisce nuptiis choreas inducit dicentium Cantemus Do- mino ; gloriose enim magnificatus est 5. Fercula quoque divinæ cœnæ, communia epulantibus : Gustate enim, inquit, et videte quoniam suavis est Dominus 7. Præterea sponsalium indumentorum una utrique textura erat: Quicunque enim in Chri- sto baptizati sunt, Christum induerunt . Par item illis erga Dominum charitas, eisdem quippe mune - ribus ornatæ erant : imo etiam iisdem certamini- bus contendebant. Et quidem beatæ Thecla nemini ignotum martyrium et cruciatus, quod per ignem 27. : 5. "Ην δὲ καὶ τῷ γένει περίβλεπτος ἡ μακαρία 6. Αὕτη δὲ ἔτι ἐν ταῖς πατρῴαις ἀγκάλαις τυγχά 7. Ην γὰρ καὶ κατὰ τὸ σῶμα περικαλλεστάτη, ὡς 8. Καὶ ἦν ἰδεῖν τῆς μακαρίας Θέκλης γνησίαν μα- 5. Erat porro beata Syncletica cum genere il- 6. Ipsa porro dum paternis adhuc uinis hære- 7. Erat namque forma corporis elegantissima; 8. Videre erat beata Thecle germanam discipu-

ἡ αὐτὴν ἐνηθληκέναι· καὶ ταύτης τοὺς ἐνάρετους πόρ νους τε καὶ ἱδρῶτας οἶμαι τοὺς πολλοὺς μὴ λανθά νειν. Εἰ γὰρ εἷς Σωτὴρ ἦν αὐταῖς ὁ ποθούμενος, ἀναγ καίως καὶ εἰς αὐταῖς ὁ ἀντιτασσόμενος. Καὶ τῇ μὲν Θέκλῃ πραϋτέρους ὑπολαμβάνω τοὺς πόνους· καθ ᾑρητο γὰρ ἡ τοῦ ἐχθροῦ κακία, διὰ τῶν ἐκτὸς αὐτῇ προσομιλοῦντος· ἐνταῦθα δὲ δριμυτέραν ἑαυτοῦ τὴν κακίαν ἐπιδείκνυται, ἐκ τῶν ἔνδον διὰ τῶν ἐναντίων καὶ ὀλεθρίων ἑαυτοῦ λογισμῶν κινούμενος. τος ὑφή, οὐδὲ λίθων πολυτελῶν διάφορα χρώματα· οὐκ ἠπάτησεν αὐτῆς τὴν ἀκοὴν κύμβαλον, οὐδ' αὐλὸς διαλύσαι δεδύνηται τὸν τῆς ψυχῆς αὐτῆς τόνον. Οὐκ ἐμάλαξεν αὐτὴν γονέων δάκρυα, οὐδὲ ἑτέρα τις συγ γενῶν παραίνεσις· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀδάμαντα τὸν λογι σμὸν ἔχουσα, οὐ παρετράπη τὸν νοῦν· καὶ ὥσπερ θυρίδας τὰς πάσας αἰσθήσεις αὐτῆς ἀποκλείουσα, τῷ ἑαυτῆς νυμφίῳ καταμόνας προσωμίλει, το γρα- φικὸν ἐκεῖνο λέγουσα· Ὡς ἐγὼ τῷ ἀδελφιδῷ μου, καὶ ὁ ἀδελφιδός μου ἐμοί. Καὶ εἰ μὲν καπνώδεις καὶ σκοτειναὶ ὁμιλίαι παρῆσαν, ταύτας ἀπέφευγε, τοῖς ἔνδον ταμείοις τῆς ψυχῆς ἑαυτὴν συνάγουσα· ὅπου δὲ φωτειναὶ καὶ ἐπωφελεῖς παραινέσεις ἐτύγχα νον, πᾶσαν ἑαυτῆς τὴν διάνοιαν ἔτεινε πρὸς ὑποδο χὴν τῶν λεγομένων. ρίου φαρμάκου· τήν τε γὰρ νηστείαν οὕτως είχε φί- λην, ὡς μηδένα αὐτῇ τῶν παρόντων ἴσον τυγχάνειν. Φυλακὴν γὰρ καὶ θεμέλιον ταύτην ἡγεῖτο τῶν ἄλλων. Καὶ εἴ ποτε ἀνάγκης γενομένης παρὰ τὸν συνήθη καιρὸν ἐτράφη, τὸ ἐναντίον ὑφίστατο τοῖς ἐσθίουσιν· ὠχρία γὰρ αὐτῆς τὸ πρόσωπον, καὶ συνέπιπτεν ὁ τοῦ σώματος ὄγκος· τοῦ γὰρ κινοῦντος ἀηδισθέντος, συν αλλοιοῦται καὶ τὸ κινούμενον. Οπως γὰρ ἂν ἡ ἀρχὴ διατεθῇ, ὡς ἐπίπαν ἀκολουθεῖ ταύτῃ καὶ τὰ ἐκ ταύ- της Αρτημένα. Οἷς μὲν γὰρ ἡ τροφὴ καὶ ἡδονὴν γίνε ται καὶ προσφέρεται, εὐθαλής ὁ τοῦ σώματος όγκος ἐστίν· οἷς δὲ τὸ ἐναντίον συμβαίνει, ἄτροφος καὶ λεπτὴ ἡ σὰρξ τυγχάνει. Μαρτυροῦσι δέ μου τῷ λόγῳ οἱ ἄρρωστοι. Ἡ γοῦν μακαρία αὕτη, νοσηλεύειν πει ρωμένη τὸ σῶμα, τῇ ψυχῇ τὸ εὐανθὲς ἔφερε· κατὰ γὰρ τὸν ᾿Απόστολον λέγοντα ἔπραττεν· Οσῳ γὰρ ὁ ἔξωθεν ἡμῶν ἄνθρωπος φθείρεται, φησίν, τοσοῦ τον ὁ ἔνδον ἀνακαινοῦται. Οὕτω μὲν οὖν ἐνήθλει λανθάνουσα τοὺς πολλούς. ἐπὶ πλεῖον θεοφορηθεῖσα (77) τῷ θείῳ φρονήματι, λαμβάνει καὶ τὴν ἀδελφὴν μεθ᾿ ἑαυτῆς· ἦν γὰρ στε ρηθεῖσα τῶν ὄψεων· καὶ τῶν μὲν πατρώων οίκων χει ρίζεται· εἰς δέ τινος συγγενοῦς αὐτῆς ἡρωεῖον ἀπὸ ῳκισμένον τῆς πόλεως κατάγεται · καὶ διαπωλήσασα πᾶσαν τὴν καταλειφθεῖσαν αὐτῇ οὐσίαν, καὶ διανεί μασα τοῖς πένησι, προσκαλεσαμένη τινὰ τῶν πρε- σβυτέρων, ἀπέτεμεν ἑαυτῆς τοὺς πλοκάμους. Τότε S. ATHANASIUS. - SPURIA ferasque indomitas decertaverit : nec hujus quoque virtutis causa susceptos labores sudoresque, multis latere existimo. Cum enim unus eis Salvator esset, cujus desiderio flagrabant, necessario unus quoque illis erat adversarius diabolus. Ac quidem in The- cla mitiores fuisse labores existimo. Expu- gnata quippe fuit inimici malitia, per exteriora cum ea congressi : hic vero acerbiorem prodebat malitiam, interiore pugna per exitiosas cogitatio- nes congressus. tura, neque gemmarum varii colores: non aures ejus cymbalum decepit, neque tibia animi vigorem solvere potuit : non parentum lacrymæ, non cogna- torum quævis cohortatio ejus emollivit animum; sed adamantina mente instructa, nequaquam animo fracta est : cunctosque sensus suos, quasi fene- stras occludens, cum Sponso suo seorsim colloque- iatur, his Scripturæ verbis usa : Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi s. At ubi fumose tenebrosæque confabulationes occurrebant, eas refugiebat, ad in- terna animi cubicula sese recipiens. Ubi vero lu- cidæ fructuosque adhortationes comparebant, totam pandebat mentein, ut oblata verba susci- peret. B medelam ; nam ita jejunii amans erat, ut ex præ- sentibus nihil ipsi par esset. Illud nempe pro cu- stodia babebat, et pro fundamento ceterorum C omnium. Ac si quando necessitate cogente extra consuctam horam aliquid alimenti sumeret, secus illi ac comedentibus accidebat : pallebat quippe vultus, corporisque moles minuebatur. Nam mo- vente contristato, una immutatur et languescit id quod movetur ; quolibet enim modo principium af- fectum fuerit, quæ ex illo pendent pari ratione sub- sequuntur. Quibus namque oblatus cibus volu- ptati est, iis vegetus corporis habitus est : qui con- tra affecti, iis caro macie confecta et tenuis est. Mihi loquenti fidem faciunt infirmi. Hæc igitur beata Virgo cum elanguido esse corpore curaret, animæ vigorem præ:ferebat, idque juxta Apostoli di- ctum : Quanto is qui foris est noster homo corrum- pitur, tanto is qui intus est, renovatur ". Ita igitur ejusmodi certamen inibat ut vulgi oculis lateret. cerant, majore Dei impulsu permota, suam secum sumit sororem, quæ erat expers oculorum usu : re- lictaque paterna domo in consanguinei cujusdam monumentum ingreditur ab urbe remotum, cumque sibi relicta bona, vendita pauperibus distribuisset, accito quodam presbytero, comam sibi capitis toton- dit. Tunc ornatum omnem et mundum abjecit; solent enim mulieres, mundum appellare capillos. "Cant. 11, 46. " II Cor. 1V, 16. D 9. Non fascinavit oculos ejus pretiosæ vestis tex- 10. Neque vero negligebat salutarem corporis 11. Postquam vero parentes ejus finem vivendi fe- (77) Sic Coteler. Combefis. vero χορυβαντιάσασα. 9. Οὐκ ἐγοήτευσεν αὐτῆς τὸ ὄμμα ποικίλης ἐσθῆ 10. Οὐχ ἡμέλει δὲ καὶ τοῦ κατὰ τὸ σῶμα σωτη 11. Ὅτε δὲ οἱ γονεῖς αὐτῆς τέλος ἔσχον τοῦ βίου,

ἡ αὐτὴν ἐνηθληκέναι· καὶ ταύτης τοὺς ἐνάρετους πόρ νους τε καὶ ἱδρῶτας οἶμαι τοὺς πολλοὺς μὴ λανθά νειν. Εἰ γὰρ εἷς Σωτὴρ ἦν αὐταῖς ὁ ποθούμενος, ἀναγ καίως καὶ εἰς αὐταῖς ὁ ἀντιτασσόμενος. Καὶ τῇ μὲν Θέκλῃ πραϋτέρους ὑπολαμβάνω τοὺς πόνους· καθ ᾑρητο γὰρ ἡ τοῦ ἐχθροῦ κακία, διὰ τῶν ἐκτὸς αὐτῇ προσομιλοῦντος· ἐνταῦθα δὲ δριμυτέραν ἑαυτοῦ τὴν κακίαν ἐπιδείκνυται, ἐκ τῶν ἔνδον διὰ τῶν ἐναντίων καὶ ὀλεθρίων ἑαυτοῦ λογισμῶν κινούμενος. τος ὑφή, οὐδὲ λίθων πολυτελῶν διάφορα χρώματα· οὐκ ἠπάτησεν αὐτῆς τὴν ἀκοὴν κύμβαλον, οὐδ' αὐλὸς διαλύσαι δεδύνηται τὸν τῆς ψυχῆς αὐτῆς τόνον. Οὐκ ἐμάλαξεν αὐτὴν γονέων δάκρυα, οὐδὲ ἑτέρα τις συγ γενῶν παραίνεσις· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀδάμαντα τὸν λογι σμὸν ἔχουσα, οὐ παρετράπη τὸν νοῦν· καὶ ὥσπερ θυρίδας τὰς πάσας αἰσθήσεις αὐτῆς ἀποκλείουσα, τῷ ἑαυτῆς νυμφίῳ καταμόνας προσωμίλει, το γρα- φικὸν ἐκεῖνο λέγουσα· Ὡς ἐγὼ τῷ ἀδελφιδῷ μου, καὶ ὁ ἀδελφιδός μου ἐμοί. Καὶ εἰ μὲν καπνώδεις καὶ σκοτειναὶ ὁμιλίαι παρῆσαν, ταύτας ἀπέφευγε, τοῖς ἔνδον ταμείοις τῆς ψυχῆς ἑαυτὴν συνάγουσα· ὅπου δὲ φωτειναὶ καὶ ἐπωφελεῖς παραινέσεις ἐτύγχα νον, πᾶσαν ἑαυτῆς τὴν διάνοιαν ἔτεινε πρὸς ὑποδο χὴν τῶν λεγομένων. ρίου φαρμάκου· τήν τε γὰρ νηστείαν οὕτως είχε φί- λην, ὡς μηδένα αὐτῇ τῶν παρόντων ἴσον τυγχάνειν. Φυλακὴν γὰρ καὶ θεμέλιον ταύτην ἡγεῖτο τῶν ἄλλων. Καὶ εἴ ποτε ἀνάγκης γενομένης παρὰ τὸν συνήθη καιρὸν ἐτράφη, τὸ ἐναντίον ὑφίστατο τοῖς ἐσθίουσιν· ὠχρία γὰρ αὐτῆς τὸ πρόσωπον, καὶ συνέπιπτεν ὁ τοῦ σώματος ὄγκος· τοῦ γὰρ κινοῦντος ἀηδισθέντος, συν αλλοιοῦται καὶ τὸ κινούμενον. Οπως γὰρ ἂν ἡ ἀρχὴ διατεθῇ, ὡς ἐπίπαν ἀκολουθεῖ ταύτῃ καὶ τὰ ἐκ ταύ- της Αρτημένα. Οἷς μὲν γὰρ ἡ τροφὴ καὶ ἡδονὴν γίνε ται καὶ προσφέρεται, εὐθαλής ὁ τοῦ σώματος όγκος ἐστίν· οἷς δὲ τὸ ἐναντίον συμβαίνει, ἄτροφος καὶ λεπτὴ ἡ σὰρξ τυγχάνει. Μαρτυροῦσι δέ μου τῷ λόγῳ οἱ ἄρρωστοι. Ἡ γοῦν μακαρία αὕτη, νοσηλεύειν πει ρωμένη τὸ σῶμα, τῇ ψυχῇ τὸ εὐανθὲς ἔφερε· κατὰ γὰρ τὸν ᾿Απόστολον λέγοντα ἔπραττεν· Οσῳ γὰρ ὁ ἔξωθεν ἡμῶν ἄνθρωπος φθείρεται, φησίν, τοσοῦ τον ὁ ἔνδον ἀνακαινοῦται. Οὕτω μὲν οὖν ἐνήθλει λανθάνουσα τοὺς πολλούς. ἐπὶ πλεῖον θεοφορηθεῖσα (77) τῷ θείῳ φρονήματι, λαμβάνει καὶ τὴν ἀδελφὴν μεθ᾿ ἑαυτῆς· ἦν γὰρ στε ρηθεῖσα τῶν ὄψεων· καὶ τῶν μὲν πατρώων οίκων χει ρίζεται· εἰς δέ τινος συγγενοῦς αὐτῆς ἡρωεῖον ἀπὸ ῳκισμένον τῆς πόλεως κατάγεται · καὶ διαπωλήσασα πᾶσαν τὴν καταλειφθεῖσαν αὐτῇ οὐσίαν, καὶ διανεί μασα τοῖς πένησι, προσκαλεσαμένη τινὰ τῶν πρε- σβυτέρων, ἀπέτεμεν ἑαυτῆς τοὺς πλοκάμους. Τότε S. ATHANASIUS. - SPURIA ferasque indomitas decertaverit : nec hujus quoque virtutis causa susceptos labores sudoresque, multis latere existimo. Cum enim unus eis Salvator esset, cujus desiderio flagrabant, necessario unus quoque illis erat adversarius diabolus. Ac quidem in The- cla mitiores fuisse labores existimo. Expu- gnata quippe fuit inimici malitia, per exteriora cum ea congressi : hic vero acerbiorem prodebat malitiam, interiore pugna per exitiosas cogitatio- nes congressus. tura, neque gemmarum varii colores: non aures ejus cymbalum decepit, neque tibia animi vigorem solvere potuit : non parentum lacrymæ, non cogna- torum quævis cohortatio ejus emollivit animum; sed adamantina mente instructa, nequaquam animo fracta est : cunctosque sensus suos, quasi fene- stras occludens, cum Sponso suo seorsim colloque- iatur, his Scripturæ verbis usa : Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi s. At ubi fumose tenebrosæque confabulationes occurrebant, eas refugiebat, ad in- terna animi cubicula sese recipiens. Ubi vero lu- cidæ fructuosque adhortationes comparebant, totam pandebat mentein, ut oblata verba susci- peret. B medelam ; nam ita jejunii amans erat, ut ex præ- sentibus nihil ipsi par esset. Illud nempe pro cu- stodia babebat, et pro fundamento ceterorum C omnium. Ac si quando necessitate cogente extra consuctam horam aliquid alimenti sumeret, secus illi ac comedentibus accidebat : pallebat quippe vultus, corporisque moles minuebatur. Nam mo- vente contristato, una immutatur et languescit id quod movetur ; quolibet enim modo principium af- fectum fuerit, quæ ex illo pendent pari ratione sub- sequuntur. Quibus namque oblatus cibus volu- ptati est, iis vegetus corporis habitus est : qui con- tra affecti, iis caro macie confecta et tenuis est. Mihi loquenti fidem faciunt infirmi. Hæc igitur beata Virgo cum elanguido esse corpore curaret, animæ vigorem præ:ferebat, idque juxta Apostoli di- ctum : Quanto is qui foris est noster homo corrum- pitur, tanto is qui intus est, renovatur ". Ita igitur ejusmodi certamen inibat ut vulgi oculis lateret. cerant, majore Dei impulsu permota, suam secum sumit sororem, quæ erat expers oculorum usu : re- lictaque paterna domo in consanguinei cujusdam monumentum ingreditur ab urbe remotum, cumque sibi relicta bona, vendita pauperibus distribuisset, accito quodam presbytero, comam sibi capitis toton- dit. Tunc ornatum omnem et mundum abjecit; solent enim mulieres, mundum appellare capillos. "Cant. 11, 46. " II Cor. 1V, 16. D 9. Non fascinavit oculos ejus pretiosæ vestis tex- 10. Neque vero negligebat salutarem corporis 11. Postquam vero parentes ejus finem vivendi fe- (77) Sic Coteler. Combefis. vero χορυβαντιάσασα. 9. Οὐκ ἐγοήτευσεν αὐτῆς τὸ ὄμμα ποικίλης ἐσθῆ 10. Οὐχ ἡμέλει δὲ καὶ τοῦ κατὰ τὸ σῶμα σωτη 11. Ὅτε δὲ οἱ γονεῖς αὐτῆς τέλος ἔσχον τοῦ βίου,

ἡ αὐτὴν ἐνηθληκέναι· καὶ ταύτης τοὺς ἐνάρετους πόρ νους τε καὶ ἱδρῶτας οἶμαι τοὺς πολλοὺς μὴ λανθά νειν. Εἰ γὰρ εἷς Σωτὴρ ἦν αὐταῖς ὁ ποθούμενος, ἀναγ καίως καὶ εἰς αὐταῖς ὁ ἀντιτασσόμενος. Καὶ τῇ μὲν Θέκλῃ πραϋτέρους ὑπολαμβάνω τοὺς πόνους· καθ ᾑρητο γὰρ ἡ τοῦ ἐχθροῦ κακία, διὰ τῶν ἐκτὸς αὐτῇ προσομιλοῦντος· ἐνταῦθα δὲ δριμυτέραν ἑαυτοῦ τὴν κακίαν ἐπιδείκνυται, ἐκ τῶν ἔνδον διὰ τῶν ἐναντίων καὶ ὀλεθρίων ἑαυτοῦ λογισμῶν κινούμενος. τος ὑφή, οὐδὲ λίθων πολυτελῶν διάφορα χρώματα· οὐκ ἠπάτησεν αὐτῆς τὴν ἀκοὴν κύμβαλον, οὐδ' αὐλὸς διαλύσαι δεδύνηται τὸν τῆς ψυχῆς αὐτῆς τόνον. Οὐκ ἐμάλαξεν αὐτὴν γονέων δάκρυα, οὐδὲ ἑτέρα τις συγ γενῶν παραίνεσις· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀδάμαντα τὸν λογι σμὸν ἔχουσα, οὐ παρετράπη τὸν νοῦν· καὶ ὥσπερ θυρίδας τὰς πάσας αἰσθήσεις αὐτῆς ἀποκλείουσα, τῷ ἑαυτῆς νυμφίῳ καταμόνας προσωμίλει, το γρα- φικὸν ἐκεῖνο λέγουσα· Ὡς ἐγὼ τῷ ἀδελφιδῷ μου, καὶ ὁ ἀδελφιδός μου ἐμοί. Καὶ εἰ μὲν καπνώδεις καὶ σκοτειναὶ ὁμιλίαι παρῆσαν, ταύτας ἀπέφευγε, τοῖς ἔνδον ταμείοις τῆς ψυχῆς ἑαυτὴν συνάγουσα· ὅπου δὲ φωτειναὶ καὶ ἐπωφελεῖς παραινέσεις ἐτύγχα νον, πᾶσαν ἑαυτῆς τὴν διάνοιαν ἔτεινε πρὸς ὑποδο χὴν τῶν λεγομένων. ρίου φαρμάκου· τήν τε γὰρ νηστείαν οὕτως είχε φί- λην, ὡς μηδένα αὐτῇ τῶν παρόντων ἴσον τυγχάνειν. Φυλακὴν γὰρ καὶ θεμέλιον ταύτην ἡγεῖτο τῶν ἄλλων. Καὶ εἴ ποτε ἀνάγκης γενομένης παρὰ τὸν συνήθη καιρὸν ἐτράφη, τὸ ἐναντίον ὑφίστατο τοῖς ἐσθίουσιν· ὠχρία γὰρ αὐτῆς τὸ πρόσωπον, καὶ συνέπιπτεν ὁ τοῦ σώματος ὄγκος· τοῦ γὰρ κινοῦντος ἀηδισθέντος, συν αλλοιοῦται καὶ τὸ κινούμενον. Οπως γὰρ ἂν ἡ ἀρχὴ διατεθῇ, ὡς ἐπίπαν ἀκολουθεῖ ταύτῃ καὶ τὰ ἐκ ταύ- της Αρτημένα. Οἷς μὲν γὰρ ἡ τροφὴ καὶ ἡδονὴν γίνε ται καὶ προσφέρεται, εὐθαλής ὁ τοῦ σώματος όγκος ἐστίν· οἷς δὲ τὸ ἐναντίον συμβαίνει, ἄτροφος καὶ λεπτὴ ἡ σὰρξ τυγχάνει. Μαρτυροῦσι δέ μου τῷ λόγῳ οἱ ἄρρωστοι. Ἡ γοῦν μακαρία αὕτη, νοσηλεύειν πει ρωμένη τὸ σῶμα, τῇ ψυχῇ τὸ εὐανθὲς ἔφερε· κατὰ γὰρ τὸν ᾿Απόστολον λέγοντα ἔπραττεν· Οσῳ γὰρ ὁ ἔξωθεν ἡμῶν ἄνθρωπος φθείρεται, φησίν, τοσοῦ τον ὁ ἔνδον ἀνακαινοῦται. Οὕτω μὲν οὖν ἐνήθλει λανθάνουσα τοὺς πολλούς. ἐπὶ πλεῖον θεοφορηθεῖσα (77) τῷ θείῳ φρονήματι, λαμβάνει καὶ τὴν ἀδελφὴν μεθ᾿ ἑαυτῆς· ἦν γὰρ στε ρηθεῖσα τῶν ὄψεων· καὶ τῶν μὲν πατρώων οίκων χει ρίζεται· εἰς δέ τινος συγγενοῦς αὐτῆς ἡρωεῖον ἀπὸ ῳκισμένον τῆς πόλεως κατάγεται · καὶ διαπωλήσασα πᾶσαν τὴν καταλειφθεῖσαν αὐτῇ οὐσίαν, καὶ διανεί μασα τοῖς πένησι, προσκαλεσαμένη τινὰ τῶν πρε- σβυτέρων, ἀπέτεμεν ἑαυτῆς τοὺς πλοκάμους. Τότε S. ATHANASIUS. - SPURIA ferasque indomitas decertaverit : nec hujus quoque virtutis causa susceptos labores sudoresque, multis latere existimo. Cum enim unus eis Salvator esset, cujus desiderio flagrabant, necessario unus quoque illis erat adversarius diabolus. Ac quidem in The- cla mitiores fuisse labores existimo. Expu- gnata quippe fuit inimici malitia, per exteriora cum ea congressi : hic vero acerbiorem prodebat malitiam, interiore pugna per exitiosas cogitatio- nes congressus. tura, neque gemmarum varii colores: non aures ejus cymbalum decepit, neque tibia animi vigorem solvere potuit : non parentum lacrymæ, non cogna- torum quævis cohortatio ejus emollivit animum; sed adamantina mente instructa, nequaquam animo fracta est : cunctosque sensus suos, quasi fene- stras occludens, cum Sponso suo seorsim colloque- iatur, his Scripturæ verbis usa : Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi s. At ubi fumose tenebrosæque confabulationes occurrebant, eas refugiebat, ad in- terna animi cubicula sese recipiens. Ubi vero lu- cidæ fructuosque adhortationes comparebant, totam pandebat mentein, ut oblata verba susci- peret. B medelam ; nam ita jejunii amans erat, ut ex præ- sentibus nihil ipsi par esset. Illud nempe pro cu- stodia babebat, et pro fundamento ceterorum C omnium. Ac si quando necessitate cogente extra consuctam horam aliquid alimenti sumeret, secus illi ac comedentibus accidebat : pallebat quippe vultus, corporisque moles minuebatur. Nam mo- vente contristato, una immutatur et languescit id quod movetur ; quolibet enim modo principium af- fectum fuerit, quæ ex illo pendent pari ratione sub- sequuntur. Quibus namque oblatus cibus volu- ptati est, iis vegetus corporis habitus est : qui con- tra affecti, iis caro macie confecta et tenuis est. Mihi loquenti fidem faciunt infirmi. Hæc igitur beata Virgo cum elanguido esse corpore curaret, animæ vigorem præ:ferebat, idque juxta Apostoli di- ctum : Quanto is qui foris est noster homo corrum- pitur, tanto is qui intus est, renovatur ". Ita igitur ejusmodi certamen inibat ut vulgi oculis lateret. cerant, majore Dei impulsu permota, suam secum sumit sororem, quæ erat expers oculorum usu : re- lictaque paterna domo in consanguinei cujusdam monumentum ingreditur ab urbe remotum, cumque sibi relicta bona, vendita pauperibus distribuisset, accito quodam presbytero, comam sibi capitis toton- dit. Tunc ornatum omnem et mundum abjecit; solent enim mulieres, mundum appellare capillos. "Cant. 11, 46. " II Cor. 1V, 16. D 9. Non fascinavit oculos ejus pretiosæ vestis tex- 10. Neque vero negligebat salutarem corporis 11. Postquam vero parentes ejus finem vivendi fe- (77) Sic Coteler. Combefis. vero χορυβαντιάσασα. 9. Οὐκ ἐγοήτευσεν αὐτῆς τὸ ὄμμα ποικίλης ἐσθῆ 10. Οὐχ ἡμέλει δὲ καὶ τοῦ κατὰ τὸ σῶμα σωτη 11. Ὅτε δὲ οἱ γονεῖς αὐτῆς τέλος ἔσχον τοῦ βίου,

ἡ αὐτὴν ἐνηθληκέναι· καὶ ταύτης τοὺς ἐνάρετους πόρ νους τε καὶ ἱδρῶτας οἶμαι τοὺς πολλοὺς μὴ λανθά νειν. Εἰ γὰρ εἷς Σωτὴρ ἦν αὐταῖς ὁ ποθούμενος, ἀναγ καίως καὶ εἰς αὐταῖς ὁ ἀντιτασσόμενος. Καὶ τῇ μὲν Θέκλῃ πραϋτέρους ὑπολαμβάνω τοὺς πόνους· καθ ᾑρητο γὰρ ἡ τοῦ ἐχθροῦ κακία, διὰ τῶν ἐκτὸς αὐτῇ προσομιλοῦντος· ἐνταῦθα δὲ δριμυτέραν ἑαυτοῦ τὴν κακίαν ἐπιδείκνυται, ἐκ τῶν ἔνδον διὰ τῶν ἐναντίων καὶ ὀλεθρίων ἑαυτοῦ λογισμῶν κινούμενος. τος ὑφή, οὐδὲ λίθων πολυτελῶν διάφορα χρώματα· οὐκ ἠπάτησεν αὐτῆς τὴν ἀκοὴν κύμβαλον, οὐδ' αὐλὸς διαλύσαι δεδύνηται τὸν τῆς ψυχῆς αὐτῆς τόνον. Οὐκ ἐμάλαξεν αὐτὴν γονέων δάκρυα, οὐδὲ ἑτέρα τις συγ γενῶν παραίνεσις· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀδάμαντα τὸν λογι σμὸν ἔχουσα, οὐ παρετράπη τὸν νοῦν· καὶ ὥσπερ θυρίδας τὰς πάσας αἰσθήσεις αὐτῆς ἀποκλείουσα, τῷ ἑαυτῆς νυμφίῳ καταμόνας προσωμίλει, το γρα- φικὸν ἐκεῖνο λέγουσα· Ὡς ἐγὼ τῷ ἀδελφιδῷ μου, καὶ ὁ ἀδελφιδός μου ἐμοί. Καὶ εἰ μὲν καπνώδεις καὶ σκοτειναὶ ὁμιλίαι παρῆσαν, ταύτας ἀπέφευγε, τοῖς ἔνδον ταμείοις τῆς ψυχῆς ἑαυτὴν συνάγουσα· ὅπου δὲ φωτειναὶ καὶ ἐπωφελεῖς παραινέσεις ἐτύγχα νον, πᾶσαν ἑαυτῆς τὴν διάνοιαν ἔτεινε πρὸς ὑποδο χὴν τῶν λεγομένων. ρίου φαρμάκου· τήν τε γὰρ νηστείαν οὕτως είχε φί- λην, ὡς μηδένα αὐτῇ τῶν παρόντων ἴσον τυγχάνειν. Φυλακὴν γὰρ καὶ θεμέλιον ταύτην ἡγεῖτο τῶν ἄλλων. Καὶ εἴ ποτε ἀνάγκης γενομένης παρὰ τὸν συνήθη καιρὸν ἐτράφη, τὸ ἐναντίον ὑφίστατο τοῖς ἐσθίουσιν· ὠχρία γὰρ αὐτῆς τὸ πρόσωπον, καὶ συνέπιπτεν ὁ τοῦ σώματος ὄγκος· τοῦ γὰρ κινοῦντος ἀηδισθέντος, συν αλλοιοῦται καὶ τὸ κινούμενον. Οπως γὰρ ἂν ἡ ἀρχὴ διατεθῇ, ὡς ἐπίπαν ἀκολουθεῖ ταύτῃ καὶ τὰ ἐκ ταύ- της Αρτημένα. Οἷς μὲν γὰρ ἡ τροφὴ καὶ ἡδονὴν γίνε ται καὶ προσφέρεται, εὐθαλής ὁ τοῦ σώματος όγκος ἐστίν· οἷς δὲ τὸ ἐναντίον συμβαίνει, ἄτροφος καὶ λεπτὴ ἡ σὰρξ τυγχάνει. Μαρτυροῦσι δέ μου τῷ λόγῳ οἱ ἄρρωστοι. Ἡ γοῦν μακαρία αὕτη, νοσηλεύειν πει ρωμένη τὸ σῶμα, τῇ ψυχῇ τὸ εὐανθὲς ἔφερε· κατὰ γὰρ τὸν ᾿Απόστολον λέγοντα ἔπραττεν· Οσῳ γὰρ ὁ ἔξωθεν ἡμῶν ἄνθρωπος φθείρεται, φησίν, τοσοῦ τον ὁ ἔνδον ἀνακαινοῦται. Οὕτω μὲν οὖν ἐνήθλει λανθάνουσα τοὺς πολλούς. ἐπὶ πλεῖον θεοφορηθεῖσα (77) τῷ θείῳ φρονήματι, λαμβάνει καὶ τὴν ἀδελφὴν μεθ᾿ ἑαυτῆς· ἦν γὰρ στε ρηθεῖσα τῶν ὄψεων· καὶ τῶν μὲν πατρώων οίκων χει ρίζεται· εἰς δέ τινος συγγενοῦς αὐτῆς ἡρωεῖον ἀπὸ ῳκισμένον τῆς πόλεως κατάγεται · καὶ διαπωλήσασα πᾶσαν τὴν καταλειφθεῖσαν αὐτῇ οὐσίαν, καὶ διανεί μασα τοῖς πένησι, προσκαλεσαμένη τινὰ τῶν πρε- σβυτέρων, ἀπέτεμεν ἑαυτῆς τοὺς πλοκάμους. Τότε S. ATHANASIUS. - SPURIA ferasque indomitas decertaverit : nec hujus quoque virtutis causa susceptos labores sudoresque, multis latere existimo. Cum enim unus eis Salvator esset, cujus desiderio flagrabant, necessario unus quoque illis erat adversarius diabolus. Ac quidem in The- cla mitiores fuisse labores existimo. Expu- gnata quippe fuit inimici malitia, per exteriora cum ea congressi : hic vero acerbiorem prodebat malitiam, interiore pugna per exitiosas cogitatio- nes congressus. tura, neque gemmarum varii colores: non aures ejus cymbalum decepit, neque tibia animi vigorem solvere potuit : non parentum lacrymæ, non cogna- torum quævis cohortatio ejus emollivit animum; sed adamantina mente instructa, nequaquam animo fracta est : cunctosque sensus suos, quasi fene- stras occludens, cum Sponso suo seorsim colloque- iatur, his Scripturæ verbis usa : Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi s. At ubi fumose tenebrosæque confabulationes occurrebant, eas refugiebat, ad in- terna animi cubicula sese recipiens. Ubi vero lu- cidæ fructuosque adhortationes comparebant, totam pandebat mentein, ut oblata verba susci- peret. B medelam ; nam ita jejunii amans erat, ut ex præ- sentibus nihil ipsi par esset. Illud nempe pro cu- stodia babebat, et pro fundamento ceterorum C omnium. Ac si quando necessitate cogente extra consuctam horam aliquid alimenti sumeret, secus illi ac comedentibus accidebat : pallebat quippe vultus, corporisque moles minuebatur. Nam mo- vente contristato, una immutatur et languescit id quod movetur ; quolibet enim modo principium af- fectum fuerit, quæ ex illo pendent pari ratione sub- sequuntur. Quibus namque oblatus cibus volu- ptati est, iis vegetus corporis habitus est : qui con- tra affecti, iis caro macie confecta et tenuis est. Mihi loquenti fidem faciunt infirmi. Hæc igitur beata Virgo cum elanguido esse corpore curaret, animæ vigorem præ:ferebat, idque juxta Apostoli di- ctum : Quanto is qui foris est noster homo corrum- pitur, tanto is qui intus est, renovatur ". Ita igitur ejusmodi certamen inibat ut vulgi oculis lateret. cerant, majore Dei impulsu permota, suam secum sumit sororem, quæ erat expers oculorum usu : re- lictaque paterna domo in consanguinei cujusdam monumentum ingreditur ab urbe remotum, cumque sibi relicta bona, vendita pauperibus distribuisset, accito quodam presbytero, comam sibi capitis toton- dit. Tunc ornatum omnem et mundum abjecit; solent enim mulieres, mundum appellare capillos. "Cant. 11, 46. " II Cor. 1V, 16. D 9. Non fascinavit oculos ejus pretiosæ vestis tex- 10. Neque vero negligebat salutarem corporis 11. Postquam vero parentes ejus finem vivendi fe- (77) Sic Coteler. Combefis. vero χορυβαντιάσασα. 9. Οὐκ ἐγοήτευσεν αὐτῆς τὸ ὄμμα ποικίλης ἐσθῆ 10. Οὐχ ἡμέλει δὲ καὶ τοῦ κατὰ τὸ σῶμα σωτη 11. Ὅτε δὲ οἱ γονεῖς αὐτῆς τέλος ἔσχον τοῦ βίου,

τὴν πᾶσαν κοσμησιν ἀπέθετο· ἔθος γὰρ ταῖς γυναιξὶ κόσμον καλεῖν τὴν τρίχα. Σύμβολον δὲ ἦν τὸ γινόμε- νον τοῦ ἀπέριττον καὶ καθαρὰν τὴν ψυχὴν αὐτῆς γεγενῆσθαι. Τότε μὲν οὖν πρῶτον ἠξιώθη τῆς παρο θενικῆς προσηγορίας. νείμασα, ἔλεγε· Μεγάλου μὲν ἠξίωμαι ὀνόματος· Τί δὲ ἀνταποδώσω επάξιον τῷ δωρησαμένῳ, οὐκ ἔχω. Εἰ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐκτὸς πραγμάτων, ἕνεκεν ἀξιώματος φθαρτοῦ, πᾶσαν ἑαυτῶν τὴν οὐσίαν ἀποβάλλουσ:· πόσῳ μᾶλλον ἐμὲ, τοσαύτης ἀξιωθεῖσαν χάριτος, οὐκ ἄρα ἔδει μετὰ τῶν νομιζομένων ὑπαρχόντων προδοῦναι καὶ τὸ σῶμα; Τί δὲ λέγω κτήματα ἢ σῶμα δοῦ ναι, πάντων αὐτοῦ ὑπαρχόντων; Τοῦ γὰρ Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. Διὰ τούτων μὲν τῶν λόγων τὴν ταπεινοφροσύνην ἐγκομόωσαμένη, ἡσύ χαζεν. ἱκανῶς προγυμνασθεῖσα τοῖς πόνοις· καὶ ἐν αὐτῇ δὲ τῇ ἀκμῇ τοῦ σταδίου ἀχθεῖσα, προέκοπτε ταῖς ἀρε ταῖς. Οσοι μὲν οὖν ἀγυμνάστως καὶ ἀσκέπτως προσ ἦλθον τῷ θείῳ τούτῳ μυστηρίῳ, ἀπέτυχον τοῦ ζη- τουμένου, μὴ προθεωρήσαντες τὰ καθ᾿ ἕκαστον· ὥσπερ δὲ οἱ ὁδοιπορεῖν μέλλοντες τῶν ἐφοδίων πρώτ τον φροντίζουσιν, οὕτως καὶ αὕτη, ὥσπερ ἐφοδίοις ἑαυτὴν, τοῖς πάλαι πόνοις εὐτρεπίσασα, ἀδεῶς τὴν ἐπὶ τὰ ἄνω πορείαν ἐποιήσατο· τὰ γὰρ εἰς τὸν ἁπαρτισμὸν τῆς οἰκίας προαποθεμένη, ὀχυρώτατον τὸν ἑαυτῆς ἐξετέλει πύργον. Καὶ τὸ μὲν καθ᾽ ἱστο ρίαν τῶν οἰκημάτων ποίημα ἐκ τῶν ἔξωθεν ὑλῶν κατασκευάζεται· αὕτη δὲ τὸ ἐναντίον πεποίηκεν· οὐ γὰρ τὰς ἔξωθεν ύλας συνήγαγεν, ἀλλὰ μᾶλλον τὰς ἔσωθεν εκένωσε. Τὰ γὰρ χρήματα ἑαυτῆς διαδοῦσα τοῖς πένησι, καὶ καταλιποῦσα ὀργὴν καὶ μνησικακίαν, ἀπωσαμένη δὲ καὶ φθόνον καὶ φιλοδοξίαν, ᾠκοδόμησε τὴν οἰκίαν ἑαυτῆς ἐπὶ τὴν πέτραν, ἧς περιφανής ὁ πύργος καὶ ἀχείμαστος ἡ οἰκία. ἀρχῶν καὶ τὰς ἐν ἕξει τοῦ μονήρους βίου τυγχανού- σας. Ὥσπερ γὰρ τὰ εὐφυέστατα τῶν παιδίων, ἔτι ἐν ταῖς συλλαβαῖς ὄντα, ἁμιλλῶνται τοῖς ἐν ἡλικίᾳ καὶ πλείω χρόνον ἔχουσι παρὰ τοῖς διδασκάλοις· οὕτω καὶ αὕτη, ζέουσα τῷ πνεύματι, παρέτρεχε τὰς λοι πάς. βίον λέγειν ἀδυνατοῦμεν, ἐπείπερ οὐδὲ συνεχώρει τινὰ τούτου θεατήν γενέσθαι. Οὐδὲ γὰρ κήρυκας τῶν αὐτῆς ἀνδραγαθημάτων ἤθελεν εἶναι τοὺς παρόντας. Οὐχ οὕτως γὰρ τὸ εὐπράττειν ἐφρόντιζεν, ὅσον τῆς τούτου φυλακῆς τε καὶ κρυβῆς. Τοῦτο δὲ ἐποίει οὐ φθόνῳ συνεχομένη, ἀλλὰ θείᾳ χάριτι συγκροτουμένη. Τὸ γὰρ Κυριακὸν ἐκεῖνο κατὰ νοῦν ἔφερε ῥῆμα, τὸ λέγον, ὡς Εἴ τι ἐὰν ποιῇ ἡ δεξιά σου, μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου. Οὕτως μὲν λανθάνουσα ἐξετέλει τὰ πρέποντα τῷ ἐπαγγέλματι. ἀκμαστικῆς, οὐ μόνον παντὸς ἀνδρὸς συντυχίαν ἀπὸ VITA SANCTE SYNCLETICÆ. fuitate vacuum ac purum effectum fuisse. Tune autem primum virginis appellatione dignata est. A Signum autem illud erat, animum ejus omni super- B C Psal. XXIII, verat, ait : Magno cohonestata sum nomine: quid autem pro merito benefactori rependam non sup- petit. Nam si in externis rebus, corruptibilis digni- talis causa, fortunæ omnes amittuntur, quanto ma- gis me tanta donatam gratia, decet ipsum corpus, gum his bonis (ut putantur) tradere? Quid autem dico facultates et corpus ipsi dari, cujus sunt omnia ? Nam, Domini est terra et plenitudo ejus ". Atque per hæc verba, humilitatem adepta, quieten. et su- litariam egit vitam. dicam exercitationibus operam dederat, tuncque in stadii medium acta, virtutibus proficiebat. Con- tra vero quotquot absque exercitatione et incogitan- tius ad hoc divinum mysterium accedunt, a propo- sito excidunt, quia animo singula non prospexe- rant. At illa, quemadmodum qui iter suscipiunt, viaticum primo sibi provident, ita ceu viatico, pristi- nis laboribus exercitala, caute et secure iter ad superna ingressa est: præparatis quippe onini- bus quæ essent ad exstruendam domum satis, mu- nitissimam turrim sibi absolvit. Quod spectat enim ædium structuram, externa illæ materia conficiun- tur : at illa contraria plane ratione, non externam materiam collegit, imo potius internam ejecit. Bona quippe sua elargita pauperibus, deposita ira, inju- riarumque memoria, depulsa invidia et gloriæ cu- piditate, domum suam ædidicavit supra petram, cujus splendida turris erat, et nullis tempestatibus obnoxia. ipso initio, eas quæ monasticæ vitæ assueverant. Sicut enim pueri qui acriore sunt ingenii acie, quamvis adhuc in syllabis versentur, cum iis tamen contendunt, qui et ætate majores sunt ac diutius magistros frequentarunt, ita et illa spiritu fervens cæteras post se reliquit. enarrare non valemus, quando nullum admisit vi- tæ suæ spectatorem. Neque enim rerum a se pra:- clare gestarum præcones esse volebat eos qui ad- erant. Imo nec tantam recte agendi, quantam gesta sua occultandi sollicitudinem habebat. Illud namque Dominicum dictum in mente versabat : Si quid fe- cerit dextera tua, id nesciat sinistra tua “. Atque ita latens professionis suæ officia persolvebat. viri consortium declinavit; sed etiam æquales ple, 12. Πᾶσαν δὲ τὴν οὐσίαν αὐτῆς τοῖς πτωχοίς δια 13. Ην μὲν οὖν καὶ ἐν ταῖς πατρικαῖς αὐλαῖς 14. Καὶ τί πολλὰ λέγω ; ὑπερέβαινε γὰρ διὰ τῶν 15. Τὸν μὲν οὖν ἔμπρακτον αὐτῆς καὶ ἀσκητικόν D 16. Ἀπὸ δὲ τῆς πρώτης ηλικίας, καὶ ἕως τῆς 1. » Matth. vi, 3. 12. Postquam facultates suas pauperibus eroga- 15. m paternis sane ædibus, jam ante non mo- 14. Sed quid multa dico? superavit quippe vel 15. Actuosam itaque et asceticam vitam ejus 16. A prima ad adultam ætatem, non modo omne

τὴν πᾶσαν κοσμησιν ἀπέθετο· ἔθος γὰρ ταῖς γυναιξὶ κόσμον καλεῖν τὴν τρίχα. Σύμβολον δὲ ἦν τὸ γινόμε- νον τοῦ ἀπέριττον καὶ καθαρὰν τὴν ψυχὴν αὐτῆς γεγενῆσθαι. Τότε μὲν οὖν πρῶτον ἠξιώθη τῆς παρο θενικῆς προσηγορίας. νείμασα, ἔλεγε· Μεγάλου μὲν ἠξίωμαι ὀνόματος· Τί δὲ ἀνταποδώσω επάξιον τῷ δωρησαμένῳ, οὐκ ἔχω. Εἰ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐκτὸς πραγμάτων, ἕνεκεν ἀξιώματος φθαρτοῦ, πᾶσαν ἑαυτῶν τὴν οὐσίαν ἀποβάλλουσ:· πόσῳ μᾶλλον ἐμὲ, τοσαύτης ἀξιωθεῖσαν χάριτος, οὐκ ἄρα ἔδει μετὰ τῶν νομιζομένων ὑπαρχόντων προδοῦναι καὶ τὸ σῶμα; Τί δὲ λέγω κτήματα ἢ σῶμα δοῦ ναι, πάντων αὐτοῦ ὑπαρχόντων; Τοῦ γὰρ Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. Διὰ τούτων μὲν τῶν λόγων τὴν ταπεινοφροσύνην ἐγκομόωσαμένη, ἡσύ χαζεν. ἱκανῶς προγυμνασθεῖσα τοῖς πόνοις· καὶ ἐν αὐτῇ δὲ τῇ ἀκμῇ τοῦ σταδίου ἀχθεῖσα, προέκοπτε ταῖς ἀρε ταῖς. Οσοι μὲν οὖν ἀγυμνάστως καὶ ἀσκέπτως προσ ἦλθον τῷ θείῳ τούτῳ μυστηρίῳ, ἀπέτυχον τοῦ ζη- τουμένου, μὴ προθεωρήσαντες τὰ καθ᾿ ἕκαστον· ὥσπερ δὲ οἱ ὁδοιπορεῖν μέλλοντες τῶν ἐφοδίων πρώτ τον φροντίζουσιν, οὕτως καὶ αὕτη, ὥσπερ ἐφοδίοις ἑαυτὴν, τοῖς πάλαι πόνοις εὐτρεπίσασα, ἀδεῶς τὴν ἐπὶ τὰ ἄνω πορείαν ἐποιήσατο· τὰ γὰρ εἰς τὸν ἁπαρτισμὸν τῆς οἰκίας προαποθεμένη, ὀχυρώτατον τὸν ἑαυτῆς ἐξετέλει πύργον. Καὶ τὸ μὲν καθ᾽ ἱστο ρίαν τῶν οἰκημάτων ποίημα ἐκ τῶν ἔξωθεν ὑλῶν κατασκευάζεται· αὕτη δὲ τὸ ἐναντίον πεποίηκεν· οὐ γὰρ τὰς ἔξωθεν ύλας συνήγαγεν, ἀλλὰ μᾶλλον τὰς ἔσωθεν εκένωσε. Τὰ γὰρ χρήματα ἑαυτῆς διαδοῦσα τοῖς πένησι, καὶ καταλιποῦσα ὀργὴν καὶ μνησικακίαν, ἀπωσαμένη δὲ καὶ φθόνον καὶ φιλοδοξίαν, ᾠκοδόμησε τὴν οἰκίαν ἑαυτῆς ἐπὶ τὴν πέτραν, ἧς περιφανής ὁ πύργος καὶ ἀχείμαστος ἡ οἰκία. ἀρχῶν καὶ τὰς ἐν ἕξει τοῦ μονήρους βίου τυγχανού- σας. Ὥσπερ γὰρ τὰ εὐφυέστατα τῶν παιδίων, ἔτι ἐν ταῖς συλλαβαῖς ὄντα, ἁμιλλῶνται τοῖς ἐν ἡλικίᾳ καὶ πλείω χρόνον ἔχουσι παρὰ τοῖς διδασκάλοις· οὕτω καὶ αὕτη, ζέουσα τῷ πνεύματι, παρέτρεχε τὰς λοι πάς. βίον λέγειν ἀδυνατοῦμεν, ἐπείπερ οὐδὲ συνεχώρει τινὰ τούτου θεατήν γενέσθαι. Οὐδὲ γὰρ κήρυκας τῶν αὐτῆς ἀνδραγαθημάτων ἤθελεν εἶναι τοὺς παρόντας. Οὐχ οὕτως γὰρ τὸ εὐπράττειν ἐφρόντιζεν, ὅσον τῆς τούτου φυλακῆς τε καὶ κρυβῆς. Τοῦτο δὲ ἐποίει οὐ φθόνῳ συνεχομένη, ἀλλὰ θείᾳ χάριτι συγκροτουμένη. Τὸ γὰρ Κυριακὸν ἐκεῖνο κατὰ νοῦν ἔφερε ῥῆμα, τὸ λέγον, ὡς Εἴ τι ἐὰν ποιῇ ἡ δεξιά σου, μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου. Οὕτως μὲν λανθάνουσα ἐξετέλει τὰ πρέποντα τῷ ἐπαγγέλματι. ἀκμαστικῆς, οὐ μόνον παντὸς ἀνδρὸς συντυχίαν ἀπὸ VITA SANCTE SYNCLETICÆ. fuitate vacuum ac purum effectum fuisse. Tune autem primum virginis appellatione dignata est. A Signum autem illud erat, animum ejus omni super- B C Psal. XXIII, verat, ait : Magno cohonestata sum nomine: quid autem pro merito benefactori rependam non sup- petit. Nam si in externis rebus, corruptibilis digni- talis causa, fortunæ omnes amittuntur, quanto ma- gis me tanta donatam gratia, decet ipsum corpus, gum his bonis (ut putantur) tradere? Quid autem dico facultates et corpus ipsi dari, cujus sunt omnia ? Nam, Domini est terra et plenitudo ejus ". Atque per hæc verba, humilitatem adepta, quieten. et su- litariam egit vitam. dicam exercitationibus operam dederat, tuncque in stadii medium acta, virtutibus proficiebat. Con- tra vero quotquot absque exercitatione et incogitan- tius ad hoc divinum mysterium accedunt, a propo- sito excidunt, quia animo singula non prospexe- rant. At illa, quemadmodum qui iter suscipiunt, viaticum primo sibi provident, ita ceu viatico, pristi- nis laboribus exercitala, caute et secure iter ad superna ingressa est: præparatis quippe onini- bus quæ essent ad exstruendam domum satis, mu- nitissimam turrim sibi absolvit. Quod spectat enim ædium structuram, externa illæ materia conficiun- tur : at illa contraria plane ratione, non externam materiam collegit, imo potius internam ejecit. Bona quippe sua elargita pauperibus, deposita ira, inju- riarumque memoria, depulsa invidia et gloriæ cu- piditate, domum suam ædidicavit supra petram, cujus splendida turris erat, et nullis tempestatibus obnoxia. ipso initio, eas quæ monasticæ vitæ assueverant. Sicut enim pueri qui acriore sunt ingenii acie, quamvis adhuc in syllabis versentur, cum iis tamen contendunt, qui et ætate majores sunt ac diutius magistros frequentarunt, ita et illa spiritu fervens cæteras post se reliquit. enarrare non valemus, quando nullum admisit vi- tæ suæ spectatorem. Neque enim rerum a se pra:- clare gestarum præcones esse volebat eos qui ad- erant. Imo nec tantam recte agendi, quantam gesta sua occultandi sollicitudinem habebat. Illud namque Dominicum dictum in mente versabat : Si quid fe- cerit dextera tua, id nesciat sinistra tua “. Atque ita latens professionis suæ officia persolvebat. viri consortium declinavit; sed etiam æquales ple, 12. Πᾶσαν δὲ τὴν οὐσίαν αὐτῆς τοῖς πτωχοίς δια 13. Ην μὲν οὖν καὶ ἐν ταῖς πατρικαῖς αὐλαῖς 14. Καὶ τί πολλὰ λέγω ; ὑπερέβαινε γὰρ διὰ τῶν 15. Τὸν μὲν οὖν ἔμπρακτον αὐτῆς καὶ ἀσκητικόν D 16. Ἀπὸ δὲ τῆς πρώτης ηλικίας, καὶ ἕως τῆς 1. » Matth. vi, 3. 12. Postquam facultates suas pauperibus eroga- 15. m paternis sane ædibus, jam ante non mo- 14. Sed quid multa dico? superavit quippe vel 15. Actuosam itaque et asceticam vitam ejus 16. A prima ad adultam ætatem, non modo omne

Α φευγεν, ἀλλὰ καὶ τὰς ὁμοφύλους τὰ πολλὰ παρῃτεῖτον δύο τούτων ἕνεκα, ἢ τοῦ μὴ δοξασθῆναι τῇ ὑπερβολή τῆς ἀσκήσεως, ἢ τοῦ μὴ ὑποσυρῆναι τῆς ἀρετῆς διὰ τὴν σωματικὴν χρείαν. λὰς παρετήρει, μὴ συγχωροῦσα αὐταῖς συγκαθέλκε- σθαι ταῖς σωματικαῖς ἐπιθυμίαις· ὥσπερ δὲ δένδρον καθυλομανούν περιετέμνετο τῶν ἀκάρπων κλάδων τὰ βλαστήματα· τὰς μὲν γὰρ ἀκανθώδεις τῆς διανοίας ἐκφύσεις ἀφῃρεῖτο διά τε τῆς νηστείας καὶ τῆς προσ- ευχῆς. Καὶ εἰ βραχύ τι ἕκαστον τούτων προέκοπτε, ποικίλας αὐτοῖς τὰς τιμωρίας προσέφερε, διὰ παντο δαπῶν πόνων τὸ σῶμα κακουχοῦσα. Οὐ μόνον γὰρ τῇ τοῦ ἄρτου λιμαγχονίᾳ ἡρκεῖτο, ἀλλά γε καὶ τῇ τοῦ ὕδατος ὀλιγοδεία. συνεκροτεῖτο, προηγουμένως μὲν τὸν ἑαυτῆς Δεσπό την δι' εὐχῆς ἐκάλει πρὸς συμμαχίαν· οὐ γὰρ ἦρ κεῖτο τὴν ὁρμὴν τοῦ λέοντος σβέσαι ψιλῇ ἀσκήσει. Καὶ παρὰ μὲν τῆς ἱκεσίας παρῆν ὁ Κύριος, καὶ ἀπ- εδίδρασκεν ὁ πολέμιος· πολλάκις δὲ καὶ ἐχρόνιζε πρὸς τὴν μάχην ὁ ἐχθρὸς, καὶ ὁ Κύριος οὐκ ἠμύνετο τὸν παλαμναῖον, αὐτῷ τούτῳ τῆς ἐναρέτου ψυχῆς εἰσαύ- ξων την γυμνασίαν. Αὕτη δὲ ὥσπερ προσθήκῃ τῶν δώρων, ἐπὶ πλεῖον ἐκρατύνετο εἰς τὴν κατὰ τοῦ ἐχθροῦ νίκην. Οὐ μόνον γὰρ ἡρκεῖτο ταῖς ὀλιγοδείαις τῶν τροφῶν ἑαυτὴν νεκροῦσα, ἀλλά γε καὶ τῶν καθ' ηδο νὴν διαιτημάτων ἐπειρᾶτο εἴργειν ἑαυτήν. Αρτον μὲν γὰρ πιτυρίαν ἤσθιεν· ὕδωρ δὲ πολλάκις οὐδ όλως ελάμβανε· καὶ ἐχαμεύνει δὲ ἕως τινός. Εως μὲν οὖν συνεκροτεῖτο ὁ πόλεμος, τοιούτοις ὅπλοις ἐκέχρητο· εὐχὴν μὲν ἐνδυομένη ἀντὶ ὅπλου καὶ θυ ρεοῦ ἐνδυομένη· ἡ δὲ περικεφαλαία αὐτῆς ἦν ἐκ πί στεως καὶ ἐλπίδος καὶ ἀγάπης συγκραθείσα. Η γὰρ πίστις προηγεῖτο πάντων, ὅλους αὐτῆς τοὺς ἁρμούς συσφίγγουσα. Παρῆν δὲ καὶ ἡ ἐλεημοσύνη, εἰ καὶ μὴ ἡ κατ' ενέργειαν, ἀλλ᾽ οὖν γε ἡ κατὰ πρόθεσιν. καὶ αὐτὴ ἐπεκούφιζε τῆς δριμυτάτης ἀσκήσεως. Τοῦτο δὲ ἐποίει πρὸς τὸ μὴ ἀθρόως διαλυθῆναι τὰ τοῦ σώματος μέλη ἥττης γὰρ ἦν τοῦτο τεκμήριον. Τῶν γὰρ ὅπλων συμπεσόντων, ποία ἐλπίς ἐστι τῷ στρατιώτῃ εἰς πόλεμον; Τινὲς γοῦν, ἀμέτρως καὶ ἀνεξετάστως τῇ ἀσιτίς ἑαυτοὺς καταδαπανήσαντες, καιρίαν ἑαυτοῖς τὴν πληγὴν ἐπήγαγον· ὥσπερ δὲ ἐν παραιτήσει τοῦ ἀντιπάλου γενόμενοι, ἑαυτοὺς κατ έφθειραν. Αὕτη δὲ οὐχ οὕτως ἔπραττεν, ἀλλὰ πάντα μετὰ διακρίσεως ἐποίει· καὶ τῷ μὲν ἐχθρῷ σφοδρώς διά τε τῶν εὐχῶν καὶ τῆς ἀσκήσεως ἀπεμάχετο· πρὸς δὲ τὴν γαλήνην τῆς οἰκείας νηὸς ἐπεμελεῖτο τοῦ σώματος. Καὶ γὰρ οἱ ναυτιλλόμενοι, χειμῶνος καὶ κλύδωνος καταλαβόντος, ἄσιτοι διαμένουσι, πά σαν τὴν παρ' ἑαυτῶν τέχνην τῷ πρὸ ὀφθαλμῶν κιν- δύνῳ ἀντιτιθέντες· ὁπηνίκα δὲ τύχωσι τοῦ ζῆν, τότε τῆς δευτέρας σωτηρίας ποιοῦνται τὴν φροντίδα· καὶ οὐχ ἅπας αὐτῶν ὁ χρόνος πρὸς τὸν σάλον τῆς θαλάσ σης καταναλίσκεται· ὥσπερ δὲ ἀνάπαυλαν δέχονται τῶν πόνων τὴν βραχυτάτην γαλήνην· καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἀμερίμνως διάγουσιν, οὔτε μὴν ὕπα βαθεί καθόλ S. ATHANASIUS. - SPURIA. rumque suas refugicbat, hisce duabus de causis, vel scilicet ne gloriam eximiæ exercitationis refer- ret, vel ne corporali necessitate a virtutis exercitio avelleretur. cavens ne corporeis traheretur cupiditatibus. Nam instar arboris luxuriantis, ramos abscindebat in- fructuosos, sciteque amovebat erumpentes in animo spinosas fruticationes, per jejunium scilicet et ora- tionen. Quod si vel paulum singulæ pullularent, variis afficiebat peenis, nullisque non laboribus corpus macerabat. Nec satis erat illi panis absti- nentia, quæ vel aqua parcissime utebatur. B conflictaretur, quamprimum per orationem Domi- num suum vocabat in subsidium, nec sola corpo- ris exercitatione nitebatur leonis impetum compri- mere. Nec mora facta supplici aderat Dominus, fugiebatque adversarius. Plerumque tamen accide- bat, ut diutius instaret hostis, nec Dominus sce- lestum propulsaret, ut eo pacto virtutibus instru- clae animæ exercitationem augeret. Ipsa vero quasi facta donorum accessione, vires resumebat ad vi- ctoriam reportandam. Neque erat ei satis, se cibo rum penuria macerare, verum etiam ad omnia vo- luptaria studia aditum sibi intercludebat. Furfuroso siquidem pane vescebatur, aqua sæpe prorsus abs- tinebat, humi cubans identidem. Quandiu bellum C instaret, talibus illa telis utebatur. Scuti ac teli loco erat illi oratio, lorica ex fide, spe et charitate compacta. Præibat omnibus fides, quæ universos animæ illius constringeret articulos. Aderat item eleemosyna, si non actu, saltem proposito et vo- luntate. ipsa asperrimæ exercitationi ponebat, idque illa præstabat, ne confestim deficerent corporis membra; quod sane acceptæ cladis fuisset indicium. Colla- bentibus namque armis, quæ spes superest militi ad prælium capessendum? Quare nonnulli sunt, qui cum se inmodice et inconsiderate inedia ab. sumpsissent, lethale sibi vulnus intulerunt, et quasi D cum adversario congredi detrectarent, in perniciem se conjecerunt. Non sic illa agebat, sed consi- derate omnia, ita ut strenue cum hoste precibus et exercitatione munita dimicaret, etad tranquillitatem propriæ navi procurandam, corporis curam ageret. Enimvero nautæ oborta tempestate et procella, a cibo abstinent, quidquid artis et peritiæ inest, pe- riculo ob oculos versanti opponentes; postquam autem incolumes evaserunt, tunc secundæ salutis sollicitudinem habent, nec totum illis tempus elu- ctando mari et æstui insumitur, sed aeris sereni- tatem, ceu brevissimam quietem et tranquillitatem accipiunt neque tamen ita sine sollicitudine de- gunt, neque se alto somuo abripi patiuntur, præ- 17. Sic ergo primos animi impetus observabat, 18. Quandocunque autem infestus hostis cum illa 19. His itaque parta de hoste victoria, modum 17. Οὕτως μὲν οὖν τὰς πρώτας τῆς ψυχῆς ἐπιδο 18. Υπηνίκα μεν πόλεμος τοῦ ἐχθροῦ πρὸς αὐτὴν 19. Διὰ τούτων οὖν ἦταν ὑπομένοντος τοῦ ἐχθροῦ,

Α φευγεν, ἀλλὰ καὶ τὰς ὁμοφύλους τὰ πολλὰ παρῃτεῖτον δύο τούτων ἕνεκα, ἢ τοῦ μὴ δοξασθῆναι τῇ ὑπερβολή τῆς ἀσκήσεως, ἢ τοῦ μὴ ὑποσυρῆναι τῆς ἀρετῆς διὰ τὴν σωματικὴν χρείαν. λὰς παρετήρει, μὴ συγχωροῦσα αὐταῖς συγκαθέλκε- σθαι ταῖς σωματικαῖς ἐπιθυμίαις· ὥσπερ δὲ δένδρον καθυλομανούν περιετέμνετο τῶν ἀκάρπων κλάδων τὰ βλαστήματα· τὰς μὲν γὰρ ἀκανθώδεις τῆς διανοίας ἐκφύσεις ἀφῃρεῖτο διά τε τῆς νηστείας καὶ τῆς προσ- ευχῆς. Καὶ εἰ βραχύ τι ἕκαστον τούτων προέκοπτε, ποικίλας αὐτοῖς τὰς τιμωρίας προσέφερε, διὰ παντο δαπῶν πόνων τὸ σῶμα κακουχοῦσα. Οὐ μόνον γὰρ τῇ τοῦ ἄρτου λιμαγχονίᾳ ἡρκεῖτο, ἀλλά γε καὶ τῇ τοῦ ὕδατος ὀλιγοδεία. συνεκροτεῖτο, προηγουμένως μὲν τὸν ἑαυτῆς Δεσπό την δι' εὐχῆς ἐκάλει πρὸς συμμαχίαν· οὐ γὰρ ἦρ κεῖτο τὴν ὁρμὴν τοῦ λέοντος σβέσαι ψιλῇ ἀσκήσει. Καὶ παρὰ μὲν τῆς ἱκεσίας παρῆν ὁ Κύριος, καὶ ἀπ- εδίδρασκεν ὁ πολέμιος· πολλάκις δὲ καὶ ἐχρόνιζε πρὸς τὴν μάχην ὁ ἐχθρὸς, καὶ ὁ Κύριος οὐκ ἠμύνετο τὸν παλαμναῖον, αὐτῷ τούτῳ τῆς ἐναρέτου ψυχῆς εἰσαύ- ξων την γυμνασίαν. Αὕτη δὲ ὥσπερ προσθήκῃ τῶν δώρων, ἐπὶ πλεῖον ἐκρατύνετο εἰς τὴν κατὰ τοῦ ἐχθροῦ νίκην. Οὐ μόνον γὰρ ἡρκεῖτο ταῖς ὀλιγοδείαις τῶν τροφῶν ἑαυτὴν νεκροῦσα, ἀλλά γε καὶ τῶν καθ' ηδο νὴν διαιτημάτων ἐπειρᾶτο εἴργειν ἑαυτήν. Αρτον μὲν γὰρ πιτυρίαν ἤσθιεν· ὕδωρ δὲ πολλάκις οὐδ όλως ελάμβανε· καὶ ἐχαμεύνει δὲ ἕως τινός. Εως μὲν οὖν συνεκροτεῖτο ὁ πόλεμος, τοιούτοις ὅπλοις ἐκέχρητο· εὐχὴν μὲν ἐνδυομένη ἀντὶ ὅπλου καὶ θυ ρεοῦ ἐνδυομένη· ἡ δὲ περικεφαλαία αὐτῆς ἦν ἐκ πί στεως καὶ ἐλπίδος καὶ ἀγάπης συγκραθείσα. Η γὰρ πίστις προηγεῖτο πάντων, ὅλους αὐτῆς τοὺς ἁρμούς συσφίγγουσα. Παρῆν δὲ καὶ ἡ ἐλεημοσύνη, εἰ καὶ μὴ ἡ κατ' ενέργειαν, ἀλλ᾽ οὖν γε ἡ κατὰ πρόθεσιν. καὶ αὐτὴ ἐπεκούφιζε τῆς δριμυτάτης ἀσκήσεως. Τοῦτο δὲ ἐποίει πρὸς τὸ μὴ ἀθρόως διαλυθῆναι τὰ τοῦ σώματος μέλη ἥττης γὰρ ἦν τοῦτο τεκμήριον. Τῶν γὰρ ὅπλων συμπεσόντων, ποία ἐλπίς ἐστι τῷ στρατιώτῃ εἰς πόλεμον; Τινὲς γοῦν, ἀμέτρως καὶ ἀνεξετάστως τῇ ἀσιτίς ἑαυτοὺς καταδαπανήσαντες, καιρίαν ἑαυτοῖς τὴν πληγὴν ἐπήγαγον· ὥσπερ δὲ ἐν παραιτήσει τοῦ ἀντιπάλου γενόμενοι, ἑαυτοὺς κατ έφθειραν. Αὕτη δὲ οὐχ οὕτως ἔπραττεν, ἀλλὰ πάντα μετὰ διακρίσεως ἐποίει· καὶ τῷ μὲν ἐχθρῷ σφοδρώς διά τε τῶν εὐχῶν καὶ τῆς ἀσκήσεως ἀπεμάχετο· πρὸς δὲ τὴν γαλήνην τῆς οἰκείας νηὸς ἐπεμελεῖτο τοῦ σώματος. Καὶ γὰρ οἱ ναυτιλλόμενοι, χειμῶνος καὶ κλύδωνος καταλαβόντος, ἄσιτοι διαμένουσι, πά σαν τὴν παρ' ἑαυτῶν τέχνην τῷ πρὸ ὀφθαλμῶν κιν- δύνῳ ἀντιτιθέντες· ὁπηνίκα δὲ τύχωσι τοῦ ζῆν, τότε τῆς δευτέρας σωτηρίας ποιοῦνται τὴν φροντίδα· καὶ οὐχ ἅπας αὐτῶν ὁ χρόνος πρὸς τὸν σάλον τῆς θαλάσ σης καταναλίσκεται· ὥσπερ δὲ ἀνάπαυλαν δέχονται τῶν πόνων τὴν βραχυτάτην γαλήνην· καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἀμερίμνως διάγουσιν, οὔτε μὴν ὕπα βαθεί καθόλ S. ATHANASIUS. - SPURIA. rumque suas refugicbat, hisce duabus de causis, vel scilicet ne gloriam eximiæ exercitationis refer- ret, vel ne corporali necessitate a virtutis exercitio avelleretur. cavens ne corporeis traheretur cupiditatibus. Nam instar arboris luxuriantis, ramos abscindebat in- fructuosos, sciteque amovebat erumpentes in animo spinosas fruticationes, per jejunium scilicet et ora- tionen. Quod si vel paulum singulæ pullularent, variis afficiebat peenis, nullisque non laboribus corpus macerabat. Nec satis erat illi panis absti- nentia, quæ vel aqua parcissime utebatur. B conflictaretur, quamprimum per orationem Domi- num suum vocabat in subsidium, nec sola corpo- ris exercitatione nitebatur leonis impetum compri- mere. Nec mora facta supplici aderat Dominus, fugiebatque adversarius. Plerumque tamen accide- bat, ut diutius instaret hostis, nec Dominus sce- lestum propulsaret, ut eo pacto virtutibus instru- clae animæ exercitationem augeret. Ipsa vero quasi facta donorum accessione, vires resumebat ad vi- ctoriam reportandam. Neque erat ei satis, se cibo rum penuria macerare, verum etiam ad omnia vo- luptaria studia aditum sibi intercludebat. Furfuroso siquidem pane vescebatur, aqua sæpe prorsus abs- tinebat, humi cubans identidem. Quandiu bellum C instaret, talibus illa telis utebatur. Scuti ac teli loco erat illi oratio, lorica ex fide, spe et charitate compacta. Præibat omnibus fides, quæ universos animæ illius constringeret articulos. Aderat item eleemosyna, si non actu, saltem proposito et vo- luntate. ipsa asperrimæ exercitationi ponebat, idque illa præstabat, ne confestim deficerent corporis membra; quod sane acceptæ cladis fuisset indicium. Colla- bentibus namque armis, quæ spes superest militi ad prælium capessendum? Quare nonnulli sunt, qui cum se inmodice et inconsiderate inedia ab. sumpsissent, lethale sibi vulnus intulerunt, et quasi D cum adversario congredi detrectarent, in perniciem se conjecerunt. Non sic illa agebat, sed consi- derate omnia, ita ut strenue cum hoste precibus et exercitatione munita dimicaret, etad tranquillitatem propriæ navi procurandam, corporis curam ageret. Enimvero nautæ oborta tempestate et procella, a cibo abstinent, quidquid artis et peritiæ inest, pe- riculo ob oculos versanti opponentes; postquam autem incolumes evaserunt, tunc secundæ salutis sollicitudinem habent, nec totum illis tempus elu- ctando mari et æstui insumitur, sed aeris sereni- tatem, ceu brevissimam quietem et tranquillitatem accipiunt neque tamen ita sine sollicitudine de- gunt, neque se alto somuo abripi patiuntur, præ- 17. Sic ergo primos animi impetus observabat, 18. Quandocunque autem infestus hostis cum illa 19. His itaque parta de hoste victoria, modum 17. Οὕτως μὲν οὖν τὰς πρώτας τῆς ψυχῆς ἐπιδο 18. Υπηνίκα μεν πόλεμος τοῦ ἐχθροῦ πρὸς αὐτὴν 19. Διὰ τούτων οὖν ἦταν ὑπομένοντος τοῦ ἐχθροῦ,

κονται, πεῖραν ἐσχηκότες τῶν ἀπελθόντων, καὶ ἔν- νοιαν λαμβάνοντες τῶν μελλόντων. Εἰ γὰρ καὶ ὁ χει- μὼν ἐκόπασεν, ἀλλ' ἡ θάλασσα οὐ μεμείωται· καὶ εἰ παρῆλθε τὸ δεύτερον, ἀλλ' ὅμως τὸ πρῶτον [τρίτον] μέ- νει· εἰ καὶ τὸ γενόμενον κεχώρισται, ἀλλὰ τὸ ποιοῦν πάρεστιν. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος, εἰ καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιθυμίας απήλασται, ἀλλ' ὅμως ὁ ἐξου στάζων τούτου οὐ μακρὰν τυγχάνει. "Οθεν δεῖ ἀδια- λείπτως προσεύχεσθαι διὰ τὸ ἀβέβαιον τῆς θαλάσσης καὶ τὴν ἁλμυρὰν τοῦ ἐχθροῦ κακίαν. Ἡ οὖν μακαρία, ἀκριβῶς εἰδυία τὸ παρὸν ἐν τῷ βίῳ κλυδώνιον, καὶ προβλέπουσα τὰς τῶν πνευμάτων ζάλας, ἐπιμελως ἦν οἰακίζουσα τὸ ἴδιον σκάφος τῇ εἰς Θεὸν εὐσεβείᾳ· καὶ γὰρ ἀχείμαστον αὐτὸ τῷ σωτηρίῳ λιμένι προσ- ώρμισεν, ἄγκυραν ἀσφαλεστάτην τὴν εἰς Θεὸν πίστιν θεμένη. στεως καὶ ἀκτημοσύνης συσφιγγόμενος, ἔτι γε μὴν ἀγάπῃ καὶ ταπεινοφροσύνη διαλάμπων. Αὕτη του σωτηρίου λόγου τὴν πρᾶξιν ἐξετέλεσεν· Ἐπιβήσῃ γὰρ ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. Οἰκείως αὕτη ἤκουσε τό Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ· ἐπὶ ὀλίγων ἧς πιο στὸς, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω. Τὸ δὲ ῥητὸν, εἰ καὶ ἐπὶ τῶν δωρεῶν ἀνάγεται, ἀλλ' ὅμως· ἐνταῦθα νοείσθω, ὡς ῞Οτι ἐνίκησας τὸν ἔνυλον πόλεμον, καὶ κατὰ τοῦ ἀΰλου δὲ τρόπαιον πήξεις, ἐμοῦ ὑπερασπί- ζοντός σου. Γνώτωσαν τὸ μέγεθος τῆς πίστεως αἱ ὑπὸ τοῦ θεράποντός μου Παύλου ῥηθεῖσαι ἀρχαὶ καὶ ἐξου σίαι· νικήσας γὰρ τὰς ἐναντίας δυνάμεις, προσομι λήσεις καὶ ταῖς κρείττοσιν. η ἀγαθῶν ἔργων τελεσιουργὸς ἐγίνετο. Τοῦ δὲ χρόνου προϊόντος, καὶ τῶν ἀρετῶν αὐτῆς ἀνθουσῶν, ἡ εὐωδία τῶν εὐκλεεστάτων αὐτῆς πόνων εἰς πολλοὺς διέβαι νεν· Οὐδὲν γὰρ, φησί, κρυπτόν ὃ οὐ φανερωθήσε- ται. Οἶδε γὰρ ὁ Θεὸς τοὺς αὐτὸν ἀγαπῶντας καὶ δι' ἑαυτοῦ κηρύττειν πρὸς διόρθωσιν τῶν ἀκουόντων. Τότε μὲν οὖν τῇ βουλήσει τοῦ κρείττονος ήρξαντο τι νες παραβάλλειν, καὶ πρὸς οἰκοδομὴν οἰκείαν τὰς ἐν τεύξεις ποιεῖσθαι· καὶ γὰρ διὰ τῶν λόγων τὰ τοῦ βίου αὐτῆς ἐμπορευόμεναι ἐπὶ πλέον προσήγγιζον, · ὠφελεῖσθαι βουλόμεναι. Κατὰ γὰρ τὴν συνήθη λουθίαν ἐπυνθάνοντο αὐτῆς λέγουσαι· Πῶς δεῖ σωθή ναι ; ἡ δὲ, στενάξασα βαρύ, καὶ δακρύων πλῆθος ἀφεῖσα, εἰς ἑαυτὴν ἐχώρει, καὶ ὥσπερ διὰ τῶν δα κρύων τὴν ἀπόκρισιν ποιησαμένη, δευτέραν σιωπὴν ἤσκει. Αἱ δὲ, συνελθοῦσαι, ἐβιάζοντο λαλεῖν αὐτὴν τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ· καὶ γὰρ ἐθαύμαζον ὑπὸ μόνης τῆς θέας καταπληττόμενα:· καὶ αὖθις παρεκάλουν αὐτὴν φθέγξασθαι. Ἐπὶ πολὺ δὲ τῆς μακαρίας ἐκβια ζομένης, μετὰ χρόνον ἱκανὸν, πολλῆς ἡσυχίας γενο- μένης, ταπεινῇ τῇ φωνῇ τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο ἔφη ῥῆμα τό· Μὴ ἐκβιάζου πένητα· πτωχὸς γάρ ἐστιν. Αἱ δὲ παροῦσαι ἀσμένως τὸ ῥῆμα δεξάμεναι, ὥσπερ μέλιτος καὶ κηρίου ἀπογευσάμεναι, ἐπὶ πλεῖον τῆς ἐρωτήσεως είχοντο· καὶ λοιπὸν διὰ τῶν γραφικών οι VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. instructi. Nam etsi tempestas sedata sit, at mare imminutum non fuit, et si secundum præterierit, tertium remanet : ac si quod accidit remotum est, verum adest illius causa. Sic etiam in re præsenti, etsi spiritus concupiscentiæ pulsus fuit, attamen haud procul est is sub cujus ditione est. Quam- obrem indesinenter orandum, ob maris instabilita- tem et salsuginosam inimici nequitiam. Beata igi- tur illa, gnara tempestatum bujus vitæ, prospiciens- que ventorum procellas, naviculæ suæ gubernacula pietate erga Deum sua dirigebat, eamque a tem- pestate incolumem ad salutarem portumn fecit ap- pellere, posuitque anchoram tutissimam, Gdem in Jesum. A teritorum experimento, futurorumque præscientia B C paupertate constricta, charitate refulgens atque humilitate. Ipsa salutaris sermonis opus peregit : Ambulabis enim, inquit, super aspidem et basiliscum, et super omnem virtutem inimici ". Audierat sane ipsa hujusmodi vocem : Luge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te consti- tuam *. Quæ quidem sententia licet referatur ad dona, attamen hoc loco sic intelligatur: Quia cor- porali vicisti prælio, etiam de spirituali victoria me auxiliante tropæum eriges. Noscant fidei tuæ ma- gnitudinem principatus et potestates a famulo meo Paulo memoratæ: nam quæ superasti contrarias potestates, cum præstantioribus versaberis. nis operibus vacabat. In dies autem cum virtutes illius forerent, bonus odor præclarissimorum ejus laborum ad multos permeavit: Nihil enim, inquit, est occultum quod non reveletur 6. Solet. quippe Deus eos qui se diligunt, etiam per sese notos fa- cere, ad correctionem fructumque audientium. Tunc igitur ex divini Numinis consilio, cœperunt non- nullæ illam adire, et ad utilitatem suam colloquia cum ea miscere, ex colloquiis enim vitæ illius ra tionem lucrantes sæpius accedebant, profectus am- plioris percupidæ. Nam pro recepto more rogabant eam : qua via salutem consequi oportet. Illa graviter ingemiscens, magna effusa vi lacrymarum, rem se- cum perpendebat, ac quasi per lacrymas respondis- set interrogantibus, in silentio iterum se contine- bat. Illæ vero una vim afferebant ut loqueretur ma- gnalia Dei : erant enim solo rei spectaculo stupore perculsæ. Rursumque rogabant eam ut loqueretur. Demumque vi compulsa, post diuturni temporis quietem ac silentium, humili voce eam Scripturæ protulit sententiam : Ne facias violentiam pauperi, inops enim est . Hoc dictum illæ libenter excipien- tes, quasi mel et favum degustassent, vehementius instabant interrogando, vocabulis deinceps ex Scri- plura mutuatis urgebant dicebantque illi : Gratis ac- es Matth. x, 26. • Prov. xx11, 22. D ἀxo- Matth. xxv, 21, es Psal. xc, 13; Luc. 19. 23. 20. Αποστολικὸς μὲν οὖν αὐτῆς ὁ βίος, διὰ πίν 20. Apostolica erat illius vita, fide et voluntaria 21. Ad hunc ergo modum solitaria secedens, bo 21. Οὕτως μὲν οὖν καθ' ἑαυτὴν ἀναχωροῦσα, τῶν

κονται, πεῖραν ἐσχηκότες τῶν ἀπελθόντων, καὶ ἔν- νοιαν λαμβάνοντες τῶν μελλόντων. Εἰ γὰρ καὶ ὁ χει- μὼν ἐκόπασεν, ἀλλ' ἡ θάλασσα οὐ μεμείωται· καὶ εἰ παρῆλθε τὸ δεύτερον, ἀλλ' ὅμως τὸ πρῶτον [τρίτον] μέ- νει· εἰ καὶ τὸ γενόμενον κεχώρισται, ἀλλὰ τὸ ποιοῦν πάρεστιν. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος, εἰ καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπιθυμίας απήλασται, ἀλλ' ὅμως ὁ ἐξου στάζων τούτου οὐ μακρὰν τυγχάνει. "Οθεν δεῖ ἀδια- λείπτως προσεύχεσθαι διὰ τὸ ἀβέβαιον τῆς θαλάσσης καὶ τὴν ἁλμυρὰν τοῦ ἐχθροῦ κακίαν. Ἡ οὖν μακαρία, ἀκριβῶς εἰδυία τὸ παρὸν ἐν τῷ βίῳ κλυδώνιον, καὶ προβλέπουσα τὰς τῶν πνευμάτων ζάλας, ἐπιμελως ἦν οἰακίζουσα τὸ ἴδιον σκάφος τῇ εἰς Θεὸν εὐσεβείᾳ· καὶ γὰρ ἀχείμαστον αὐτὸ τῷ σωτηρίῳ λιμένι προσ- ώρμισεν, ἄγκυραν ἀσφαλεστάτην τὴν εἰς Θεὸν πίστιν θεμένη. στεως καὶ ἀκτημοσύνης συσφιγγόμενος, ἔτι γε μὴν ἀγάπῃ καὶ ταπεινοφροσύνη διαλάμπων. Αὕτη του σωτηρίου λόγου τὴν πρᾶξιν ἐξετέλεσεν· Ἐπιβήσῃ γὰρ ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. Οἰκείως αὕτη ἤκουσε τό Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ· ἐπὶ ὀλίγων ἧς πιο στὸς, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω. Τὸ δὲ ῥητὸν, εἰ καὶ ἐπὶ τῶν δωρεῶν ἀνάγεται, ἀλλ' ὅμως· ἐνταῦθα νοείσθω, ὡς ῞Οτι ἐνίκησας τὸν ἔνυλον πόλεμον, καὶ κατὰ τοῦ ἀΰλου δὲ τρόπαιον πήξεις, ἐμοῦ ὑπερασπί- ζοντός σου. Γνώτωσαν τὸ μέγεθος τῆς πίστεως αἱ ὑπὸ τοῦ θεράποντός μου Παύλου ῥηθεῖσαι ἀρχαὶ καὶ ἐξου σίαι· νικήσας γὰρ τὰς ἐναντίας δυνάμεις, προσομι λήσεις καὶ ταῖς κρείττοσιν. η ἀγαθῶν ἔργων τελεσιουργὸς ἐγίνετο. Τοῦ δὲ χρόνου προϊόντος, καὶ τῶν ἀρετῶν αὐτῆς ἀνθουσῶν, ἡ εὐωδία τῶν εὐκλεεστάτων αὐτῆς πόνων εἰς πολλοὺς διέβαι νεν· Οὐδὲν γὰρ, φησί, κρυπτόν ὃ οὐ φανερωθήσε- ται. Οἶδε γὰρ ὁ Θεὸς τοὺς αὐτὸν ἀγαπῶντας καὶ δι' ἑαυτοῦ κηρύττειν πρὸς διόρθωσιν τῶν ἀκουόντων. Τότε μὲν οὖν τῇ βουλήσει τοῦ κρείττονος ήρξαντο τι νες παραβάλλειν, καὶ πρὸς οἰκοδομὴν οἰκείαν τὰς ἐν τεύξεις ποιεῖσθαι· καὶ γὰρ διὰ τῶν λόγων τὰ τοῦ βίου αὐτῆς ἐμπορευόμεναι ἐπὶ πλέον προσήγγιζον, · ὠφελεῖσθαι βουλόμεναι. Κατὰ γὰρ τὴν συνήθη λουθίαν ἐπυνθάνοντο αὐτῆς λέγουσαι· Πῶς δεῖ σωθή ναι ; ἡ δὲ, στενάξασα βαρύ, καὶ δακρύων πλῆθος ἀφεῖσα, εἰς ἑαυτὴν ἐχώρει, καὶ ὥσπερ διὰ τῶν δα κρύων τὴν ἀπόκρισιν ποιησαμένη, δευτέραν σιωπὴν ἤσκει. Αἱ δὲ, συνελθοῦσαι, ἐβιάζοντο λαλεῖν αὐτὴν τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ· καὶ γὰρ ἐθαύμαζον ὑπὸ μόνης τῆς θέας καταπληττόμενα:· καὶ αὖθις παρεκάλουν αὐτὴν φθέγξασθαι. Ἐπὶ πολὺ δὲ τῆς μακαρίας ἐκβια ζομένης, μετὰ χρόνον ἱκανὸν, πολλῆς ἡσυχίας γενο- μένης, ταπεινῇ τῇ φωνῇ τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο ἔφη ῥῆμα τό· Μὴ ἐκβιάζου πένητα· πτωχὸς γάρ ἐστιν. Αἱ δὲ παροῦσαι ἀσμένως τὸ ῥῆμα δεξάμεναι, ὥσπερ μέλιτος καὶ κηρίου ἀπογευσάμεναι, ἐπὶ πλεῖον τῆς ἐρωτήσεως είχοντο· καὶ λοιπὸν διὰ τῶν γραφικών οι VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. instructi. Nam etsi tempestas sedata sit, at mare imminutum non fuit, et si secundum præterierit, tertium remanet : ac si quod accidit remotum est, verum adest illius causa. Sic etiam in re præsenti, etsi spiritus concupiscentiæ pulsus fuit, attamen haud procul est is sub cujus ditione est. Quam- obrem indesinenter orandum, ob maris instabilita- tem et salsuginosam inimici nequitiam. Beata igi- tur illa, gnara tempestatum bujus vitæ, prospiciens- que ventorum procellas, naviculæ suæ gubernacula pietate erga Deum sua dirigebat, eamque a tem- pestate incolumem ad salutarem portumn fecit ap- pellere, posuitque anchoram tutissimam, Gdem in Jesum. A teritorum experimento, futurorumque præscientia B C paupertate constricta, charitate refulgens atque humilitate. Ipsa salutaris sermonis opus peregit : Ambulabis enim, inquit, super aspidem et basiliscum, et super omnem virtutem inimici ". Audierat sane ipsa hujusmodi vocem : Luge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te consti- tuam *. Quæ quidem sententia licet referatur ad dona, attamen hoc loco sic intelligatur: Quia cor- porali vicisti prælio, etiam de spirituali victoria me auxiliante tropæum eriges. Noscant fidei tuæ ma- gnitudinem principatus et potestates a famulo meo Paulo memoratæ: nam quæ superasti contrarias potestates, cum præstantioribus versaberis. nis operibus vacabat. In dies autem cum virtutes illius forerent, bonus odor præclarissimorum ejus laborum ad multos permeavit: Nihil enim, inquit, est occultum quod non reveletur 6. Solet. quippe Deus eos qui se diligunt, etiam per sese notos fa- cere, ad correctionem fructumque audientium. Tunc igitur ex divini Numinis consilio, cœperunt non- nullæ illam adire, et ad utilitatem suam colloquia cum ea miscere, ex colloquiis enim vitæ illius ra tionem lucrantes sæpius accedebant, profectus am- plioris percupidæ. Nam pro recepto more rogabant eam : qua via salutem consequi oportet. Illa graviter ingemiscens, magna effusa vi lacrymarum, rem se- cum perpendebat, ac quasi per lacrymas respondis- set interrogantibus, in silentio iterum se contine- bat. Illæ vero una vim afferebant ut loqueretur ma- gnalia Dei : erant enim solo rei spectaculo stupore perculsæ. Rursumque rogabant eam ut loqueretur. Demumque vi compulsa, post diuturni temporis quietem ac silentium, humili voce eam Scripturæ protulit sententiam : Ne facias violentiam pauperi, inops enim est . Hoc dictum illæ libenter excipien- tes, quasi mel et favum degustassent, vehementius instabant interrogando, vocabulis deinceps ex Scri- plura mutuatis urgebant dicebantque illi : Gratis ac- es Matth. x, 26. • Prov. xx11, 22. D ἀxo- Matth. xxv, 21, es Psal. xc, 13; Luc. 19. 23. 20. Αποστολικὸς μὲν οὖν αὐτῆς ὁ βίος, διὰ πίν 20. Apostolica erat illius vita, fide et voluntaria 21. Ad hunc ergo modum solitaria secedens, bo 21. Οὕτως μὲν οὖν καθ' ἑαυτὴν ἀναχωροῦσα, τῶν

αὐτὴν ῥημάτων ἐπεφόρτιζον· ἔλεγον γαρ πρὸς αὐτὴν, ὡς Δωρεάν ἔλαβες, δωρεὰν δός. Καί φησιν· "Ορα μὴ τὴν κρυψοτάλαντον ἀντὶ τοῦ δούλου ἀποτίσῃς δί- κην. Ἡ δὲ πρὸς αὐτοὺς (α) εἶπεν· Τί οὕτως περὶ ἐμοῦ τῆς ἁμαρτωλοῦ φαντάζεσθε, ὡς πραττούσης τι ή λεγούσης; Κοινὸν ἔχομεν διδάσκαλον τὸν Κύριον· ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς ἀρυόμεθα τὰ πνευματικά νάματα· ἐκ τῶν αὐτῶν δὲ μαζῶν γαλακτοτροφούμεθα, τῆς τε Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης. Αἱ δὲ πρὸς αὐ τήν φασιν· Οἴδαμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι μία ἐστὶν ἡμῶν παιδαγωγός, ἡ Γραφή, καὶ ὁ αὐτὸς διδάσκαλος· ἀλλ᾽ αὐτῇ (6) ἐπαγρύπνῳ σπουδῇ προέκοψας ταῖς ἀρεταῖς· καὶ δέον τὰς ἐν ἕξει τῶν καλῶν γενομένας, ὡς δυνα- τωτέρας, ἐπιπράττειν τοῖς μειρακίοις· καὶ γὰρ ὁ κοινὸς ἡμῶν διδάσκαλος τοῦτο παρακελεύεται. Ἡ δὲ μακαρία, ταῦτα ἀκούσασα, ὥσπερ τὰ ὑποτίτθια βρέφη, ἐκλαυθμύριζεν. Αἱ δὲ συνελθοῦσαι· ἐν δευ τέρῳ θέμεναι τὴν ἐρώτησιν, παρεκάλουν αὐτὴν τοῦ κλαυθμοῦ παύσασθαι. Καὶ ὡς ἡσύχασεν, ἐπιπολύ πάλιν ἡσυχία ἐγένετο. Ηρξαντο δὲ αὖθις παρακα- λεῖν αὐτήν. Ἡ δὲ, σπλαγχνισθεῖσα, καὶ γνοῦσα, ὅτι τὰ λεγόμενα οὐ νέμει αὐτῇ ἔπαινον, ταῖς δὲ παρού σαις κατασπείρει ὠφέλειαν, ήρξατο λέγειν πρὸς αὐτὰς οὕτως· τὴν τελευτᾷ. Ἡ οὖν σωτηρία αὕτη ἐστὶν, ἡ διπλῆ μεν, ἀλλὰ διὰ τῆς οἰκείας ἀμελείας τῆς σωτηρίας ἀπολειπόμεθα. Δεῖ γὰρ πρῶτον τὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου γνωρισθέντα φυλάττειν. Εἰσὶ δὲ ταῦτα· Ἀγαπήσεις τὸν Κύριον τόν Θεόν σου ἐξ όλης τῆς ψυχῆς σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν. Ἐκ τούτων ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου φυλάττεται, καὶ ἐν τούτῳ τὸ πλήρωμα τῆς χάριτος ἐπαναπαύεται. Βρα- χεῖα μὲν τοῦ λόγου ἡ ἐκφώνησις, ἀλλὰ πολλὴ καὶ ἄπειρος ἡ ἐν τούτῳ τούτου δύναμις. Πάντα γὰρ τὰ ψυχωφελῆ ἐκ τούτων ήρτηνται· καὶ μαρτυρεί Πα λος, λέγων ὡς τέλος νόμου εἶναι τὴν ἀγάπην. Οσα μὲν οὖν οἱ ἄνθρωποι χρήσιμα κατὰ χάριν τοῦ Πνεύ ματος εἴπωσιν, ἐκ τῆς ἀγάπης ἐστί, καὶ εἰς αὐτ ἀγάπη Εt (α) αὐτάς. Επιτ τυγχάνον, τὸ ἑκάστην ἡμῶν ἐπιγινώσκουσαν ὁ ἐστιν τῶν μειζόνων ἐφίεσθαι. Αἱ δε ηπόρουν πρὸς τὸ λεχθέν, καὶ αὖθις ἀντηρώτων. Ἡ δὲ πρὸς αὐτὰς ἔφη· Οὐκ ἀγνοεῖτε τὴν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ παραβολὴν περὶ τῶν ρ', καὶ ξ', καὶ λ'· ἡ μὲν οὖν ἑκατοντάς ἐστι τὸ ἡμέτερον ἐπάγγελμα· ἡ δὲ ἑξακοντάς ἐστι τὸ τῶν ἐγκρατῶν τάγμα· ἡ δὲ τριακοντὰς τῶν σωφρόνως βιούντων. Καὶ ἀπὸ μὲν τῶν τριάκοντα ἐπὶ τὰ ἑξήκοντα καλόν μεταβῆναι· ἀπὸ γὰρ τῶν μικρῶν ἐπὶ τὰ μείζονα και λὸν προκόπτειν· ἀπὸ δὲ τῶν μειζόνων ἐπὶ τὰ ἐλάτ τονα κατατρέχειν, ἐπικίνδυνον. Ὁ γὰρ ἅπαξ νεύσας ἐπὶ τὰ χείρω, οὐδὲ ἐν τοῖς ὀλίγοις στῆναι δύναται· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν βυθῷ τῆς ἀπωλείας φέρεται. Τινὲς γοῦν, παρθενίαν ἐπαγγελλόμεναι, καὶ ἀσθενοῦς γνώ μης τὸν λογισμὸν ὑποσυρόμεναι, προφάσεις ἐν ἁμαρ τίαις προφασίζονται. Πρὸς γὰρ ἑαυτὰς λέγουσι, μᾶλ 1, 5. S. ATHANASIUS: - SPURIA. cepisti, gralis da 6. Cave ne luas ponas absconditi A talenti instar servi illius. Tum illa respondit : Quid ita de me peccatrice magnifice sentitis, quasi boni aliquid fecerim aut dixerim? Communem habemus magistrum Dominum ; ex iisdem fontibus hau- rimus spirituales latices ; eorumdem uberum lacte nutrimur, Veteris scilicet Novique Testamenti. Illæ vero Sane novimus nos quoque unum nobis esse paedagogum, Scripturam videlicet, eumdemque ma- gistrum verum tu studio pervigili virtutum acces- sionem accepisti; parque est eas quæ virtutis usum ac consuetudinem nactæ sunt, utpote fortiores, ju- venibus opem ferre, etenim hoc præcepit communis magister noster. His auditis beata virgo, instar in- fantium lactentium, erupit in lacrymas. Ille concur- rentes, posthabita percontatione, rogabant ut la- crymandi finen faceret. Uique illa conquievit, diu- turnuin denuo fuit silentium. Exinde vero rursus bortabantur illam : quæ misericordia commota, nec ignorans quæ dictura esset non sibi honorem alla- tura, sed utilitatem iis qui aderant insitura, ita ser- monem orsa est : B ne salutem consequamur, sed incuria decidimus a salute. Primo enim oportet ea servare quæ per Do- mini gratiam tradita nobis sunt. Sunt autem isthæc : Diliges Dominum Deum tuum ex tota anima tua, et proximum tuum sicut leipsum ^. Ex hisce principium G legis servatur, in his conquiescit gratiæ plenitudo. Brevis quidem est verborum sonus, sed multa im- mensaque in eis virtus. Ex his enim pendent cun- eta anima utilia. Testaturque Paulus finem legis esse charitatem ". Quare quidquid homines utile secun- dum gratiam Spiritus dixerint, ex charitate oritur et in eam desinit. Adeoque hæc est salus, duplex charitas. Et D charitate proficiscitur, ut unaquæque nostrum in- telligat quid sit appetere majora. Hæsitantibus illis ac denuo interrogantibus, respondit illa : Non igno- ratis parabolam Evangelii de centesimo, seragesin ano, et tricesimo. Centenarius numerus, nostra est professio ; sexagenarius, continentium status; tri- cenarius, in castitate conjugali viventium. præ- clarum quidem est a tricesimo transire in sexage- simum, quia a minimis ad majora pervenire operæ pretium est. A majoribus autem ad minora bona descendere, non vacat periculo. Nam qui semel ad deteriora vergit, nec in modicis consistere potest, sed velut ad profundum perniciei fertur. Quædam igitur castitatem pollicitæ, ac ex animi imbecillitate allectæ, excusant excusationes in peccatis. Nam sibi ipsis, imo potius diabolo dicunt : Dum pudice (imo 8. es Matth. xxi, 57. Tim. er Matth. x, Forte, 22. Filiolæ, cuncti ac cuncta novimus, qua ratio- 22. Τεχνία, πάντες καὶ πᾶσαι τὸ σωθῆναι οίδα- 25. Et illud præterea addendum, quod ex eadem 23. Δεῖ δὲ καὶ τοῦτο προσθεῖναι, ἐξ αὐτῆς πάλιν (6) Lege αὐτή. ID.

αὐτὴν ῥημάτων ἐπεφόρτιζον· ἔλεγον γαρ πρὸς αὐτὴν, ὡς Δωρεάν ἔλαβες, δωρεὰν δός. Καί φησιν· "Ορα μὴ τὴν κρυψοτάλαντον ἀντὶ τοῦ δούλου ἀποτίσῃς δί- κην. Ἡ δὲ πρὸς αὐτοὺς (α) εἶπεν· Τί οὕτως περὶ ἐμοῦ τῆς ἁμαρτωλοῦ φαντάζεσθε, ὡς πραττούσης τι ή λεγούσης; Κοινὸν ἔχομεν διδάσκαλον τὸν Κύριον· ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς ἀρυόμεθα τὰ πνευματικά νάματα· ἐκ τῶν αὐτῶν δὲ μαζῶν γαλακτοτροφούμεθα, τῆς τε Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης. Αἱ δὲ πρὸς αὐ τήν φασιν· Οἴδαμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι μία ἐστὶν ἡμῶν παιδαγωγός, ἡ Γραφή, καὶ ὁ αὐτὸς διδάσκαλος· ἀλλ᾽ αὐτῇ (6) ἐπαγρύπνῳ σπουδῇ προέκοψας ταῖς ἀρεταῖς· καὶ δέον τὰς ἐν ἕξει τῶν καλῶν γενομένας, ὡς δυνα- τωτέρας, ἐπιπράττειν τοῖς μειρακίοις· καὶ γὰρ ὁ κοινὸς ἡμῶν διδάσκαλος τοῦτο παρακελεύεται. Ἡ δὲ μακαρία, ταῦτα ἀκούσασα, ὥσπερ τὰ ὑποτίτθια βρέφη, ἐκλαυθμύριζεν. Αἱ δὲ συνελθοῦσαι· ἐν δευ τέρῳ θέμεναι τὴν ἐρώτησιν, παρεκάλουν αὐτὴν τοῦ κλαυθμοῦ παύσασθαι. Καὶ ὡς ἡσύχασεν, ἐπιπολύ πάλιν ἡσυχία ἐγένετο. Ηρξαντο δὲ αὖθις παρακα- λεῖν αὐτήν. Ἡ δὲ, σπλαγχνισθεῖσα, καὶ γνοῦσα, ὅτι τὰ λεγόμενα οὐ νέμει αὐτῇ ἔπαινον, ταῖς δὲ παρού σαις κατασπείρει ὠφέλειαν, ήρξατο λέγειν πρὸς αὐτὰς οὕτως· τὴν τελευτᾷ. Ἡ οὖν σωτηρία αὕτη ἐστὶν, ἡ διπλῆ μεν, ἀλλὰ διὰ τῆς οἰκείας ἀμελείας τῆς σωτηρίας ἀπολειπόμεθα. Δεῖ γὰρ πρῶτον τὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου γνωρισθέντα φυλάττειν. Εἰσὶ δὲ ταῦτα· Ἀγαπήσεις τὸν Κύριον τόν Θεόν σου ἐξ όλης τῆς ψυχῆς σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν. Ἐκ τούτων ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου φυλάττεται, καὶ ἐν τούτῳ τὸ πλήρωμα τῆς χάριτος ἐπαναπαύεται. Βρα- χεῖα μὲν τοῦ λόγου ἡ ἐκφώνησις, ἀλλὰ πολλὴ καὶ ἄπειρος ἡ ἐν τούτῳ τούτου δύναμις. Πάντα γὰρ τὰ ψυχωφελῆ ἐκ τούτων ήρτηνται· καὶ μαρτυρεί Πα λος, λέγων ὡς τέλος νόμου εἶναι τὴν ἀγάπην. Οσα μὲν οὖν οἱ ἄνθρωποι χρήσιμα κατὰ χάριν τοῦ Πνεύ ματος εἴπωσιν, ἐκ τῆς ἀγάπης ἐστί, καὶ εἰς αὐτ ἀγάπη Εt (α) αὐτάς. Επιτ τυγχάνον, τὸ ἑκάστην ἡμῶν ἐπιγινώσκουσαν ὁ ἐστιν τῶν μειζόνων ἐφίεσθαι. Αἱ δε ηπόρουν πρὸς τὸ λεχθέν, καὶ αὖθις ἀντηρώτων. Ἡ δὲ πρὸς αὐτὰς ἔφη· Οὐκ ἀγνοεῖτε τὴν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ παραβολὴν περὶ τῶν ρ', καὶ ξ', καὶ λ'· ἡ μὲν οὖν ἑκατοντάς ἐστι τὸ ἡμέτερον ἐπάγγελμα· ἡ δὲ ἑξακοντάς ἐστι τὸ τῶν ἐγκρατῶν τάγμα· ἡ δὲ τριακοντὰς τῶν σωφρόνως βιούντων. Καὶ ἀπὸ μὲν τῶν τριάκοντα ἐπὶ τὰ ἑξήκοντα καλόν μεταβῆναι· ἀπὸ γὰρ τῶν μικρῶν ἐπὶ τὰ μείζονα και λὸν προκόπτειν· ἀπὸ δὲ τῶν μειζόνων ἐπὶ τὰ ἐλάτ τονα κατατρέχειν, ἐπικίνδυνον. Ὁ γὰρ ἅπαξ νεύσας ἐπὶ τὰ χείρω, οὐδὲ ἐν τοῖς ὀλίγοις στῆναι δύναται· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν βυθῷ τῆς ἀπωλείας φέρεται. Τινὲς γοῦν, παρθενίαν ἐπαγγελλόμεναι, καὶ ἀσθενοῦς γνώ μης τὸν λογισμὸν ὑποσυρόμεναι, προφάσεις ἐν ἁμαρ τίαις προφασίζονται. Πρὸς γὰρ ἑαυτὰς λέγουσι, μᾶλ 1, 5. S. ATHANASIUS: - SPURIA. cepisti, gralis da 6. Cave ne luas ponas absconditi A talenti instar servi illius. Tum illa respondit : Quid ita de me peccatrice magnifice sentitis, quasi boni aliquid fecerim aut dixerim? Communem habemus magistrum Dominum ; ex iisdem fontibus hau- rimus spirituales latices ; eorumdem uberum lacte nutrimur, Veteris scilicet Novique Testamenti. Illæ vero Sane novimus nos quoque unum nobis esse paedagogum, Scripturam videlicet, eumdemque ma- gistrum verum tu studio pervigili virtutum acces- sionem accepisti; parque est eas quæ virtutis usum ac consuetudinem nactæ sunt, utpote fortiores, ju- venibus opem ferre, etenim hoc præcepit communis magister noster. His auditis beata virgo, instar in- fantium lactentium, erupit in lacrymas. Ille concur- rentes, posthabita percontatione, rogabant ut la- crymandi finen faceret. Uique illa conquievit, diu- turnuin denuo fuit silentium. Exinde vero rursus bortabantur illam : quæ misericordia commota, nec ignorans quæ dictura esset non sibi honorem alla- tura, sed utilitatem iis qui aderant insitura, ita ser- monem orsa est : B ne salutem consequamur, sed incuria decidimus a salute. Primo enim oportet ea servare quæ per Do- mini gratiam tradita nobis sunt. Sunt autem isthæc : Diliges Dominum Deum tuum ex tota anima tua, et proximum tuum sicut leipsum ^. Ex hisce principium G legis servatur, in his conquiescit gratiæ plenitudo. Brevis quidem est verborum sonus, sed multa im- mensaque in eis virtus. Ex his enim pendent cun- eta anima utilia. Testaturque Paulus finem legis esse charitatem ". Quare quidquid homines utile secun- dum gratiam Spiritus dixerint, ex charitate oritur et in eam desinit. Adeoque hæc est salus, duplex charitas. Et D charitate proficiscitur, ut unaquæque nostrum in- telligat quid sit appetere majora. Hæsitantibus illis ac denuo interrogantibus, respondit illa : Non igno- ratis parabolam Evangelii de centesimo, seragesin ano, et tricesimo. Centenarius numerus, nostra est professio ; sexagenarius, continentium status; tri- cenarius, in castitate conjugali viventium. præ- clarum quidem est a tricesimo transire in sexage- simum, quia a minimis ad majora pervenire operæ pretium est. A majoribus autem ad minora bona descendere, non vacat periculo. Nam qui semel ad deteriora vergit, nec in modicis consistere potest, sed velut ad profundum perniciei fertur. Quædam igitur castitatem pollicitæ, ac ex animi imbecillitate allectæ, excusant excusationes in peccatis. Nam sibi ipsis, imo potius diabolo dicunt : Dum pudice (imo 8. es Matth. xxi, 57. Tim. er Matth. x, Forte, 22. Filiolæ, cuncti ac cuncta novimus, qua ratio- 22. Τεχνία, πάντες καὶ πᾶσαι τὸ σωθῆναι οίδα- 25. Et illud præterea addendum, quod ex eadem 23. Δεῖ δὲ καὶ τοῦτο προσθεῖναι, ἐξ αὐτῆς πάλιν (6) Lege αὐτή. ID.

αὐτὴν ῥημάτων ἐπεφόρτιζον· ἔλεγον γαρ πρὸς αὐτὴν, ὡς Δωρεάν ἔλαβες, δωρεὰν δός. Καί φησιν· "Ορα μὴ τὴν κρυψοτάλαντον ἀντὶ τοῦ δούλου ἀποτίσῃς δί- κην. Ἡ δὲ πρὸς αὐτοὺς (α) εἶπεν· Τί οὕτως περὶ ἐμοῦ τῆς ἁμαρτωλοῦ φαντάζεσθε, ὡς πραττούσης τι ή λεγούσης; Κοινὸν ἔχομεν διδάσκαλον τὸν Κύριον· ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς ἀρυόμεθα τὰ πνευματικά νάματα· ἐκ τῶν αὐτῶν δὲ μαζῶν γαλακτοτροφούμεθα, τῆς τε Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης. Αἱ δὲ πρὸς αὐ τήν φασιν· Οἴδαμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι μία ἐστὶν ἡμῶν παιδαγωγός, ἡ Γραφή, καὶ ὁ αὐτὸς διδάσκαλος· ἀλλ᾽ αὐτῇ (6) ἐπαγρύπνῳ σπουδῇ προέκοψας ταῖς ἀρεταῖς· καὶ δέον τὰς ἐν ἕξει τῶν καλῶν γενομένας, ὡς δυνα- τωτέρας, ἐπιπράττειν τοῖς μειρακίοις· καὶ γὰρ ὁ κοινὸς ἡμῶν διδάσκαλος τοῦτο παρακελεύεται. Ἡ δὲ μακαρία, ταῦτα ἀκούσασα, ὥσπερ τὰ ὑποτίτθια βρέφη, ἐκλαυθμύριζεν. Αἱ δὲ συνελθοῦσαι· ἐν δευ τέρῳ θέμεναι τὴν ἐρώτησιν, παρεκάλουν αὐτὴν τοῦ κλαυθμοῦ παύσασθαι. Καὶ ὡς ἡσύχασεν, ἐπιπολύ πάλιν ἡσυχία ἐγένετο. Ηρξαντο δὲ αὖθις παρακα- λεῖν αὐτήν. Ἡ δὲ, σπλαγχνισθεῖσα, καὶ γνοῦσα, ὅτι τὰ λεγόμενα οὐ νέμει αὐτῇ ἔπαινον, ταῖς δὲ παρού σαις κατασπείρει ὠφέλειαν, ήρξατο λέγειν πρὸς αὐτὰς οὕτως· τὴν τελευτᾷ. Ἡ οὖν σωτηρία αὕτη ἐστὶν, ἡ διπλῆ μεν, ἀλλὰ διὰ τῆς οἰκείας ἀμελείας τῆς σωτηρίας ἀπολειπόμεθα. Δεῖ γὰρ πρῶτον τὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου γνωρισθέντα φυλάττειν. Εἰσὶ δὲ ταῦτα· Ἀγαπήσεις τὸν Κύριον τόν Θεόν σου ἐξ όλης τῆς ψυχῆς σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν. Ἐκ τούτων ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου φυλάττεται, καὶ ἐν τούτῳ τὸ πλήρωμα τῆς χάριτος ἐπαναπαύεται. Βρα- χεῖα μὲν τοῦ λόγου ἡ ἐκφώνησις, ἀλλὰ πολλὴ καὶ ἄπειρος ἡ ἐν τούτῳ τούτου δύναμις. Πάντα γὰρ τὰ ψυχωφελῆ ἐκ τούτων ήρτηνται· καὶ μαρτυρεί Πα λος, λέγων ὡς τέλος νόμου εἶναι τὴν ἀγάπην. Οσα μὲν οὖν οἱ ἄνθρωποι χρήσιμα κατὰ χάριν τοῦ Πνεύ ματος εἴπωσιν, ἐκ τῆς ἀγάπης ἐστί, καὶ εἰς αὐτ ἀγάπη Εt (α) αὐτάς. Επιτ τυγχάνον, τὸ ἑκάστην ἡμῶν ἐπιγινώσκουσαν ὁ ἐστιν τῶν μειζόνων ἐφίεσθαι. Αἱ δε ηπόρουν πρὸς τὸ λεχθέν, καὶ αὖθις ἀντηρώτων. Ἡ δὲ πρὸς αὐτὰς ἔφη· Οὐκ ἀγνοεῖτε τὴν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ παραβολὴν περὶ τῶν ρ', καὶ ξ', καὶ λ'· ἡ μὲν οὖν ἑκατοντάς ἐστι τὸ ἡμέτερον ἐπάγγελμα· ἡ δὲ ἑξακοντάς ἐστι τὸ τῶν ἐγκρατῶν τάγμα· ἡ δὲ τριακοντὰς τῶν σωφρόνως βιούντων. Καὶ ἀπὸ μὲν τῶν τριάκοντα ἐπὶ τὰ ἑξήκοντα καλόν μεταβῆναι· ἀπὸ γὰρ τῶν μικρῶν ἐπὶ τὰ μείζονα και λὸν προκόπτειν· ἀπὸ δὲ τῶν μειζόνων ἐπὶ τὰ ἐλάτ τονα κατατρέχειν, ἐπικίνδυνον. Ὁ γὰρ ἅπαξ νεύσας ἐπὶ τὰ χείρω, οὐδὲ ἐν τοῖς ὀλίγοις στῆναι δύναται· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν βυθῷ τῆς ἀπωλείας φέρεται. Τινὲς γοῦν, παρθενίαν ἐπαγγελλόμεναι, καὶ ἀσθενοῦς γνώ μης τὸν λογισμὸν ὑποσυρόμεναι, προφάσεις ἐν ἁμαρ τίαις προφασίζονται. Πρὸς γὰρ ἑαυτὰς λέγουσι, μᾶλ 1, 5. S. ATHANASIUS: - SPURIA. cepisti, gralis da 6. Cave ne luas ponas absconditi A talenti instar servi illius. Tum illa respondit : Quid ita de me peccatrice magnifice sentitis, quasi boni aliquid fecerim aut dixerim? Communem habemus magistrum Dominum ; ex iisdem fontibus hau- rimus spirituales latices ; eorumdem uberum lacte nutrimur, Veteris scilicet Novique Testamenti. Illæ vero Sane novimus nos quoque unum nobis esse paedagogum, Scripturam videlicet, eumdemque ma- gistrum verum tu studio pervigili virtutum acces- sionem accepisti; parque est eas quæ virtutis usum ac consuetudinem nactæ sunt, utpote fortiores, ju- venibus opem ferre, etenim hoc præcepit communis magister noster. His auditis beata virgo, instar in- fantium lactentium, erupit in lacrymas. Ille concur- rentes, posthabita percontatione, rogabant ut la- crymandi finen faceret. Uique illa conquievit, diu- turnuin denuo fuit silentium. Exinde vero rursus bortabantur illam : quæ misericordia commota, nec ignorans quæ dictura esset non sibi honorem alla- tura, sed utilitatem iis qui aderant insitura, ita ser- monem orsa est : B ne salutem consequamur, sed incuria decidimus a salute. Primo enim oportet ea servare quæ per Do- mini gratiam tradita nobis sunt. Sunt autem isthæc : Diliges Dominum Deum tuum ex tota anima tua, et proximum tuum sicut leipsum ^. Ex hisce principium G legis servatur, in his conquiescit gratiæ plenitudo. Brevis quidem est verborum sonus, sed multa im- mensaque in eis virtus. Ex his enim pendent cun- eta anima utilia. Testaturque Paulus finem legis esse charitatem ". Quare quidquid homines utile secun- dum gratiam Spiritus dixerint, ex charitate oritur et in eam desinit. Adeoque hæc est salus, duplex charitas. Et D charitate proficiscitur, ut unaquæque nostrum in- telligat quid sit appetere majora. Hæsitantibus illis ac denuo interrogantibus, respondit illa : Non igno- ratis parabolam Evangelii de centesimo, seragesin ano, et tricesimo. Centenarius numerus, nostra est professio ; sexagenarius, continentium status; tri- cenarius, in castitate conjugali viventium. præ- clarum quidem est a tricesimo transire in sexage- simum, quia a minimis ad majora pervenire operæ pretium est. A majoribus autem ad minora bona descendere, non vacat periculo. Nam qui semel ad deteriora vergit, nec in modicis consistere potest, sed velut ad profundum perniciei fertur. Quædam igitur castitatem pollicitæ, ac ex animi imbecillitate allectæ, excusant excusationes in peccatis. Nam sibi ipsis, imo potius diabolo dicunt : Dum pudice (imo 8. es Matth. xxi, 57. Tim. er Matth. x, Forte, 22. Filiolæ, cuncti ac cuncta novimus, qua ratio- 22. Τεχνία, πάντες καὶ πᾶσαι τὸ σωθῆναι οίδα- 25. Et illud præterea addendum, quod ex eadem 23. Δεῖ δὲ καὶ τοῦτο προσθεῖναι, ἐξ αὐτῆς πάλιν (6) Lege αὐτή. ID.

αὐτὴν ῥημάτων ἐπεφόρτιζον· ἔλεγον γαρ πρὸς αὐτὴν, ὡς Δωρεάν ἔλαβες, δωρεὰν δός. Καί φησιν· "Ορα μὴ τὴν κρυψοτάλαντον ἀντὶ τοῦ δούλου ἀποτίσῃς δί- κην. Ἡ δὲ πρὸς αὐτοὺς (α) εἶπεν· Τί οὕτως περὶ ἐμοῦ τῆς ἁμαρτωλοῦ φαντάζεσθε, ὡς πραττούσης τι ή λεγούσης; Κοινὸν ἔχομεν διδάσκαλον τὸν Κύριον· ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς ἀρυόμεθα τὰ πνευματικά νάματα· ἐκ τῶν αὐτῶν δὲ μαζῶν γαλακτοτροφούμεθα, τῆς τε Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης. Αἱ δὲ πρὸς αὐ τήν φασιν· Οἴδαμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι μία ἐστὶν ἡμῶν παιδαγωγός, ἡ Γραφή, καὶ ὁ αὐτὸς διδάσκαλος· ἀλλ᾽ αὐτῇ (6) ἐπαγρύπνῳ σπουδῇ προέκοψας ταῖς ἀρεταῖς· καὶ δέον τὰς ἐν ἕξει τῶν καλῶν γενομένας, ὡς δυνα- τωτέρας, ἐπιπράττειν τοῖς μειρακίοις· καὶ γὰρ ὁ κοινὸς ἡμῶν διδάσκαλος τοῦτο παρακελεύεται. Ἡ δὲ μακαρία, ταῦτα ἀκούσασα, ὥσπερ τὰ ὑποτίτθια βρέφη, ἐκλαυθμύριζεν. Αἱ δὲ συνελθοῦσαι· ἐν δευ τέρῳ θέμεναι τὴν ἐρώτησιν, παρεκάλουν αὐτὴν τοῦ κλαυθμοῦ παύσασθαι. Καὶ ὡς ἡσύχασεν, ἐπιπολύ πάλιν ἡσυχία ἐγένετο. Ηρξαντο δὲ αὖθις παρακα- λεῖν αὐτήν. Ἡ δὲ, σπλαγχνισθεῖσα, καὶ γνοῦσα, ὅτι τὰ λεγόμενα οὐ νέμει αὐτῇ ἔπαινον, ταῖς δὲ παρού σαις κατασπείρει ὠφέλειαν, ήρξατο λέγειν πρὸς αὐτὰς οὕτως· τὴν τελευτᾷ. Ἡ οὖν σωτηρία αὕτη ἐστὶν, ἡ διπλῆ μεν, ἀλλὰ διὰ τῆς οἰκείας ἀμελείας τῆς σωτηρίας ἀπολειπόμεθα. Δεῖ γὰρ πρῶτον τὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Κυρίου γνωρισθέντα φυλάττειν. Εἰσὶ δὲ ταῦτα· Ἀγαπήσεις τὸν Κύριον τόν Θεόν σου ἐξ όλης τῆς ψυχῆς σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν. Ἐκ τούτων ἡ ἀρχὴ τοῦ νόμου φυλάττεται, καὶ ἐν τούτῳ τὸ πλήρωμα τῆς χάριτος ἐπαναπαύεται. Βρα- χεῖα μὲν τοῦ λόγου ἡ ἐκφώνησις, ἀλλὰ πολλὴ καὶ ἄπειρος ἡ ἐν τούτῳ τούτου δύναμις. Πάντα γὰρ τὰ ψυχωφελῆ ἐκ τούτων ήρτηνται· καὶ μαρτυρεί Πα λος, λέγων ὡς τέλος νόμου εἶναι τὴν ἀγάπην. Οσα μὲν οὖν οἱ ἄνθρωποι χρήσιμα κατὰ χάριν τοῦ Πνεύ ματος εἴπωσιν, ἐκ τῆς ἀγάπης ἐστί, καὶ εἰς αὐτ ἀγάπη Εt (α) αὐτάς. Επιτ τυγχάνον, τὸ ἑκάστην ἡμῶν ἐπιγινώσκουσαν ὁ ἐστιν τῶν μειζόνων ἐφίεσθαι. Αἱ δε ηπόρουν πρὸς τὸ λεχθέν, καὶ αὖθις ἀντηρώτων. Ἡ δὲ πρὸς αὐτὰς ἔφη· Οὐκ ἀγνοεῖτε τὴν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ παραβολὴν περὶ τῶν ρ', καὶ ξ', καὶ λ'· ἡ μὲν οὖν ἑκατοντάς ἐστι τὸ ἡμέτερον ἐπάγγελμα· ἡ δὲ ἑξακοντάς ἐστι τὸ τῶν ἐγκρατῶν τάγμα· ἡ δὲ τριακοντὰς τῶν σωφρόνως βιούντων. Καὶ ἀπὸ μὲν τῶν τριάκοντα ἐπὶ τὰ ἑξήκοντα καλόν μεταβῆναι· ἀπὸ γὰρ τῶν μικρῶν ἐπὶ τὰ μείζονα και λὸν προκόπτειν· ἀπὸ δὲ τῶν μειζόνων ἐπὶ τὰ ἐλάτ τονα κατατρέχειν, ἐπικίνδυνον. Ὁ γὰρ ἅπαξ νεύσας ἐπὶ τὰ χείρω, οὐδὲ ἐν τοῖς ὀλίγοις στῆναι δύναται· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν βυθῷ τῆς ἀπωλείας φέρεται. Τινὲς γοῦν, παρθενίαν ἐπαγγελλόμεναι, καὶ ἀσθενοῦς γνώ μης τὸν λογισμὸν ὑποσυρόμεναι, προφάσεις ἐν ἁμαρ τίαις προφασίζονται. Πρὸς γὰρ ἑαυτὰς λέγουσι, μᾶλ 1, 5. S. ATHANASIUS: - SPURIA. cepisti, gralis da 6. Cave ne luas ponas absconditi A talenti instar servi illius. Tum illa respondit : Quid ita de me peccatrice magnifice sentitis, quasi boni aliquid fecerim aut dixerim? Communem habemus magistrum Dominum ; ex iisdem fontibus hau- rimus spirituales latices ; eorumdem uberum lacte nutrimur, Veteris scilicet Novique Testamenti. Illæ vero Sane novimus nos quoque unum nobis esse paedagogum, Scripturam videlicet, eumdemque ma- gistrum verum tu studio pervigili virtutum acces- sionem accepisti; parque est eas quæ virtutis usum ac consuetudinem nactæ sunt, utpote fortiores, ju- venibus opem ferre, etenim hoc præcepit communis magister noster. His auditis beata virgo, instar in- fantium lactentium, erupit in lacrymas. Ille concur- rentes, posthabita percontatione, rogabant ut la- crymandi finen faceret. Uique illa conquievit, diu- turnuin denuo fuit silentium. Exinde vero rursus bortabantur illam : quæ misericordia commota, nec ignorans quæ dictura esset non sibi honorem alla- tura, sed utilitatem iis qui aderant insitura, ita ser- monem orsa est : B ne salutem consequamur, sed incuria decidimus a salute. Primo enim oportet ea servare quæ per Do- mini gratiam tradita nobis sunt. Sunt autem isthæc : Diliges Dominum Deum tuum ex tota anima tua, et proximum tuum sicut leipsum ^. Ex hisce principium G legis servatur, in his conquiescit gratiæ plenitudo. Brevis quidem est verborum sonus, sed multa im- mensaque in eis virtus. Ex his enim pendent cun- eta anima utilia. Testaturque Paulus finem legis esse charitatem ". Quare quidquid homines utile secun- dum gratiam Spiritus dixerint, ex charitate oritur et in eam desinit. Adeoque hæc est salus, duplex charitas. Et D charitate proficiscitur, ut unaquæque nostrum in- telligat quid sit appetere majora. Hæsitantibus illis ac denuo interrogantibus, respondit illa : Non igno- ratis parabolam Evangelii de centesimo, seragesin ano, et tricesimo. Centenarius numerus, nostra est professio ; sexagenarius, continentium status; tri- cenarius, in castitate conjugali viventium. præ- clarum quidem est a tricesimo transire in sexage- simum, quia a minimis ad majora pervenire operæ pretium est. A majoribus autem ad minora bona descendere, non vacat periculo. Nam qui semel ad deteriora vergit, nec in modicis consistere potest, sed velut ad profundum perniciei fertur. Quædam igitur castitatem pollicitæ, ac ex animi imbecillitate allectæ, excusant excusationes in peccatis. Nam sibi ipsis, imo potius diabolo dicunt : Dum pudice (imo 8. es Matth. xxi, 57. Tim. er Matth. x, Forte, 22. Filiolæ, cuncti ac cuncta novimus, qua ratio- 22. Τεχνία, πάντες καὶ πᾶσαι τὸ σωθῆναι οίδα- 25. Et illud præterea addendum, quod ex eadem 23. Δεῖ δὲ καὶ τοῦτο προσθεῖναι, ἐξ αὐτῆς πάλιν (6) Lege αὐτή. ID.

λον δὲ πρὸς τὸν διάβολον, ὅτι Ἐὰν μὲν σωφρόνως (μᾶλλον δὲ ἀφρόνως) βιώσωμεν, κἂν τοῦ τριακοστοῦ ἀξιούμεθα· καὶ γάρ φησιν, ὡς πᾶσα ἡ Παλαιὰ τῆς ˙ παιδοποιίας είχετο. Γνωστὸν οὖν ἔστω τὴν γνώμην ταύτην τοῦ ἐχθροῦ εἶναι. Ο γὰρ ἐκ τῶν μειζόνων ἐπὶ τὰ ἐλάττω ἀγόμενος ὑπὸ τοῦ ἐναντίου βάλλεται· ὥσπερ γὰρ στρατιώτης φυγάς, ὁ τοῦτο δρὰς κρί- νεται· καὶ οὐχ ὅτι πρὸς τὴν ἐλάττω στρατείαν κεχώ- ρηκε, συγγνώμης ἀξιοῦται· ἀλλ' ὅτι ἀπέδρα, τὴν τι μωρίαν λαμβάνει. Δεῖ οὖν, καθώς προεἶπον, ἐκ τῶν ἐλαττόνων ἐπὶ τὰ (78) προσβαίνειν. Καὶ τοῦτο ἡ ᾿Από στολος διδάσκει, ὡς Τῶν ὄπισθεν ἐπιλανθανομένους, τοῖς ἔμπροσθεν ἐπεκτείνεσθαι χρή. Δεῖ οὖν τοὺς τὴν ἑκατοντάδα κρατοῦντας, ταύτην εἰς ἑαυτοὺς ἀνα- κυκλοῦν, καὶ πέρας μὴ διδόναι τῷ ἀριθμῷ. Φησὶ γὰρ, ὅτι Ἂν ποιήσητε τὰ προστεταγμένα, είπατε, ὅτι Δούλοι ἀχρεῖοι ἐσμεν. ᾑρημένας, σωφροσύνην τὴν εἰς ἄκρον κατέχειν. Καὶ γὰρ καὶ παρὰ ταῖς κοσμικῇ δοκεῖ σωφροσύνη πολι- τεύεσθαι, ἀλλὰ συμπάρεστιν αὐταῖς καὶ ἀφροσύνη, διὰ τὸ ταῖς ἄλλαις πάσαις αἰσθήσεσιν ἁμαρτάνειν. Καὶ γὰρ ὁρῶσιν ἀπρεπῶς, καὶ γελῶσιν ἀτάκτως. Ἡμεῖς δὲ, μάλιστα καὶ ταῦτα ἀφέμεναι, ἐπαναβῶ- μεν ταῖς ἀρεταῖς, καὶ ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἀφέλωμεν τὴν ματαίαν φαντασίαν. Καὶ γάρ φησιν ἡ Γραφή· Οἱ ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλεπέτωσαν· καὶ τὴν γλῶτταν κωλύειν τῶν τοιούτων ἁμαρτημάτων. Αθε- μιτον γὰρ τὸ τῶν ὕμνων ὄργανον αἰσχρὰ προφέρειν βήματα. Οὐ μόνον δὲ λέγειν αὐτὰ παραιτητέον, ἀλλὰ καὶ ἀκούειν. όδοις συνεχῶς χρώμεθα. Διὰ γὰρ τῶν αἰσθήσεων ἡμῶν, κἂν μὴ βουλώμεθα, οἱ κλέπται εἰσίασι. Πῶς γὰρ δύναται οἶκος, καπνοῦ ἐκ τῶν ἔξωθεν κινηθέν- τος, καὶ τῶν θυρίδων ἀνοιγεισῶν, μὴ μελαίνεσθαι. 'Αναγκαίως οὖν παραιτεῖσθαι προσήκει τὰς εἰς τὴν ἀγορὰν προελεύσεις. Εἰ γὰρ ἐπαχθὲς καὶ βαρὺ ἡγού μεθα ἀδελφοὺς καὶ γονεῖς γυμνούς θεάσασθαι, πόσῳ μᾶλλον ἐπιβλαβὲς ἡμῖν ἔσται θεωρῆσαι ἐπὶ τῶν πλατειῶν τοὺς ἀπρεπῶς γεγυμνωμένους, ἔτι γε μὴν καὶ ἀκόλαστα ῥήματα λέγοντας; Ἐκ τούτων γὰρ συμβαίνει ἀηδεῖς καὶ λοιμώδεις φαντασίας προσέρ- χεσθαι. είρξωμεν, οὐδὲ ἐκεῖ ὀφείλομεν ἔχειν τὸ ἀμέριμνον, ἀλλ' ἀγρυπνεῖν· γέγραπται γάρ Γρηγορείτε. "Οσον δὲ ἑαυτὰς ἀσφαλιζόμεθα πρὸς σωφροσύνην, τοσοῦτον δριμυτέροις συναπτόμεθα λογισμοῖς. Ο γὰρ προσ- θείς, φησί, γνῶσιν, προστίθησιν άλγημα. Όσον γὰρ προκόπτουσιν οἱ ἀθληταί, τοσοῦτον μείζοσι συν άπτονται ἀνταγωνισταῖς. "Ορα πόσον ἀνέπτης, καὶ οὐκ ὀλιγωρήσῃς πρὸς τὰ παρόντα. Τὴν ἔνυλον καὶ ἔμπρακτον πορνείαν ἐνίκησας; τὴν διὰ τῶν αἰσθή- σεων εχθρός σοι προθήσει. Οταν δὲ καὶ ταύτης σεαυτήν κωλύσῃς, ἐν τοῖς κατὰ διάνοιαν χωρίοις το Το VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A insipienter) vixerimus, tricenarium saltem conse- quemur : namque aiunt : Tota lex vetus liberorum susceptionem prædicabat. Noverit ergo qui iu ista versatur sententia, eam inimici esse. Nam qui ex majoribus ad minora devenit, ab adversario dejici - tur, atque instar militis transfugæ judicatur : nec quia ad inferiorem militiam transiit venia donatur, sed quia aufugit, poenas dat. Oportet igitur, ut su- perius dixi, a minoribus progredi ad ulteriora. Id- que docet Apostolus: Quæ retro sunt obliviscentes, ad ea quæ sunt priora extendite vos ". Par est igitur eos qui centenarium obtinuere, illum ad se revol- vere, nec terminum numero dare. Ait enim : Cum feceritis omnia, dicite : Servi inutiles sumus 11. suscepimus, debemus pudicitiam tenere supremam. Nam apud sæculares quoque feminas videtur pudi- citia versari; at inest illis insipientia, quia aliis omnibus sensibus labuntur et peccant. Aspiciunt enim, indecenter, ac rident efuse. Nos vero hæc ipsa præcipue abjicientes, virtutibus ascendamnus, atque ab oculis auferamus inanem quamvis phanta- siam. Siquidem ait Scriptura : Oculi tui recla vi- deant ". Linguam quoque reprimere debemus ab ejusmodi peccatis. Nefas enim est ut hymnorum or- ganum verba turpia proferat. Ea vero non dictu modo, sed auditu sunt respuenda. C dum in publicum progredimur considerate agamus. Per sensus enim nostros, nobis etiam invitis, in- grediuntur fures. Quomodo namque domus funo extrinsecus admolo poterit non denigrari? Quam- obrem necessario convenit ut a profectibus in fo- rum abstineamus. Nam si molestum et grave cen- semus videre fratres aut parentes corpore nudos, quanto magis noxium nobis erit, eos in plateis spe- ctare qui indecenter denudantur, prætereaque preferunt impudica verba. Ex bis enim solent mo- leste et pesliferæ phantasia exoriri. D Lic quidem debemus sine sollicitudine versari, imo etiam invigilare ; scriptum enim est: Vigilate 18. Quanto autem magis confirmaverimus nos in tem- perantia, tanto cum acerbioribus cogitationibus conflictabimur. Nam qui addit scientiam, inquit, addit dolorem 1. Et athletæ quo magis proficiunt, eo majoribus cum antagonistis conflictantur. Cerne ex quantis evolaveris, nec negligenter te geres circa prasentia. Materialem et externam fornicationem desicisti ? eam quæ per sensus exercetur tibi adji- cit inimicus. Cumque ab hac etiam te continue- Philipp. 11, 13. ” Luc. xvii, 10. * Prov. iv, 25. "Matth. XXIV, 42. Eccle. 1, 18. 24. Δεῖ οὖν ἡμᾶς τὰς τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο ἐπαν- Β 25. Ταῦτα δὲ ἀδύνατον φυλάττειν, ἐὰν ταῖς προσ 26. Οπηνίκα δὲ καὶ εἰς τοὺς οἴκους ἑαυτὰς καθ 24. (78') Nos itaque quæ hujusmodi professionem 25. (79) Hæc autem servare non valemus, nisi 26. Quando autem domi nos recludimus, ne il- (78) Excidisse videtur vocabulum μείζω. EDIT. (78) Rosweid. in Vitis PP. 1. ν, 4, 41. (79) In Vitis PP. 1. v, 11, 32.

λον δὲ πρὸς τὸν διάβολον, ὅτι Ἐὰν μὲν σωφρόνως (μᾶλλον δὲ ἀφρόνως) βιώσωμεν, κἂν τοῦ τριακοστοῦ ἀξιούμεθα· καὶ γάρ φησιν, ὡς πᾶσα ἡ Παλαιὰ τῆς ˙ παιδοποιίας είχετο. Γνωστὸν οὖν ἔστω τὴν γνώμην ταύτην τοῦ ἐχθροῦ εἶναι. Ο γὰρ ἐκ τῶν μειζόνων ἐπὶ τὰ ἐλάττω ἀγόμενος ὑπὸ τοῦ ἐναντίου βάλλεται· ὥσπερ γὰρ στρατιώτης φυγάς, ὁ τοῦτο δρὰς κρί- νεται· καὶ οὐχ ὅτι πρὸς τὴν ἐλάττω στρατείαν κεχώ- ρηκε, συγγνώμης ἀξιοῦται· ἀλλ' ὅτι ἀπέδρα, τὴν τι μωρίαν λαμβάνει. Δεῖ οὖν, καθώς προεἶπον, ἐκ τῶν ἐλαττόνων ἐπὶ τὰ (78) προσβαίνειν. Καὶ τοῦτο ἡ ᾿Από στολος διδάσκει, ὡς Τῶν ὄπισθεν ἐπιλανθανομένους, τοῖς ἔμπροσθεν ἐπεκτείνεσθαι χρή. Δεῖ οὖν τοὺς τὴν ἑκατοντάδα κρατοῦντας, ταύτην εἰς ἑαυτοὺς ἀνα- κυκλοῦν, καὶ πέρας μὴ διδόναι τῷ ἀριθμῷ. Φησὶ γὰρ, ὅτι Ἂν ποιήσητε τὰ προστεταγμένα, είπατε, ὅτι Δούλοι ἀχρεῖοι ἐσμεν. ᾑρημένας, σωφροσύνην τὴν εἰς ἄκρον κατέχειν. Καὶ γὰρ καὶ παρὰ ταῖς κοσμικῇ δοκεῖ σωφροσύνη πολι- τεύεσθαι, ἀλλὰ συμπάρεστιν αὐταῖς καὶ ἀφροσύνη, διὰ τὸ ταῖς ἄλλαις πάσαις αἰσθήσεσιν ἁμαρτάνειν. Καὶ γὰρ ὁρῶσιν ἀπρεπῶς, καὶ γελῶσιν ἀτάκτως. Ἡμεῖς δὲ, μάλιστα καὶ ταῦτα ἀφέμεναι, ἐπαναβῶ- μεν ταῖς ἀρεταῖς, καὶ ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἀφέλωμεν τὴν ματαίαν φαντασίαν. Καὶ γάρ φησιν ἡ Γραφή· Οἱ ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλεπέτωσαν· καὶ τὴν γλῶτταν κωλύειν τῶν τοιούτων ἁμαρτημάτων. Αθε- μιτον γὰρ τὸ τῶν ὕμνων ὄργανον αἰσχρὰ προφέρειν βήματα. Οὐ μόνον δὲ λέγειν αὐτὰ παραιτητέον, ἀλλὰ καὶ ἀκούειν. όδοις συνεχῶς χρώμεθα. Διὰ γὰρ τῶν αἰσθήσεων ἡμῶν, κἂν μὴ βουλώμεθα, οἱ κλέπται εἰσίασι. Πῶς γὰρ δύναται οἶκος, καπνοῦ ἐκ τῶν ἔξωθεν κινηθέν- τος, καὶ τῶν θυρίδων ἀνοιγεισῶν, μὴ μελαίνεσθαι. 'Αναγκαίως οὖν παραιτεῖσθαι προσήκει τὰς εἰς τὴν ἀγορὰν προελεύσεις. Εἰ γὰρ ἐπαχθὲς καὶ βαρὺ ἡγού μεθα ἀδελφοὺς καὶ γονεῖς γυμνούς θεάσασθαι, πόσῳ μᾶλλον ἐπιβλαβὲς ἡμῖν ἔσται θεωρῆσαι ἐπὶ τῶν πλατειῶν τοὺς ἀπρεπῶς γεγυμνωμένους, ἔτι γε μὴν καὶ ἀκόλαστα ῥήματα λέγοντας; Ἐκ τούτων γὰρ συμβαίνει ἀηδεῖς καὶ λοιμώδεις φαντασίας προσέρ- χεσθαι. είρξωμεν, οὐδὲ ἐκεῖ ὀφείλομεν ἔχειν τὸ ἀμέριμνον, ἀλλ' ἀγρυπνεῖν· γέγραπται γάρ Γρηγορείτε. "Οσον δὲ ἑαυτὰς ἀσφαλιζόμεθα πρὸς σωφροσύνην, τοσοῦτον δριμυτέροις συναπτόμεθα λογισμοῖς. Ο γὰρ προσ- θείς, φησί, γνῶσιν, προστίθησιν άλγημα. Όσον γὰρ προκόπτουσιν οἱ ἀθληταί, τοσοῦτον μείζοσι συν άπτονται ἀνταγωνισταῖς. "Ορα πόσον ἀνέπτης, καὶ οὐκ ὀλιγωρήσῃς πρὸς τὰ παρόντα. Τὴν ἔνυλον καὶ ἔμπρακτον πορνείαν ἐνίκησας; τὴν διὰ τῶν αἰσθή- σεων εχθρός σοι προθήσει. Οταν δὲ καὶ ταύτης σεαυτήν κωλύσῃς, ἐν τοῖς κατὰ διάνοιαν χωρίοις το Το VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A insipienter) vixerimus, tricenarium saltem conse- quemur : namque aiunt : Tota lex vetus liberorum susceptionem prædicabat. Noverit ergo qui iu ista versatur sententia, eam inimici esse. Nam qui ex majoribus ad minora devenit, ab adversario dejici - tur, atque instar militis transfugæ judicatur : nec quia ad inferiorem militiam transiit venia donatur, sed quia aufugit, poenas dat. Oportet igitur, ut su- perius dixi, a minoribus progredi ad ulteriora. Id- que docet Apostolus: Quæ retro sunt obliviscentes, ad ea quæ sunt priora extendite vos ". Par est igitur eos qui centenarium obtinuere, illum ad se revol- vere, nec terminum numero dare. Ait enim : Cum feceritis omnia, dicite : Servi inutiles sumus 11. suscepimus, debemus pudicitiam tenere supremam. Nam apud sæculares quoque feminas videtur pudi- citia versari; at inest illis insipientia, quia aliis omnibus sensibus labuntur et peccant. Aspiciunt enim, indecenter, ac rident efuse. Nos vero hæc ipsa præcipue abjicientes, virtutibus ascendamnus, atque ab oculis auferamus inanem quamvis phanta- siam. Siquidem ait Scriptura : Oculi tui recla vi- deant ". Linguam quoque reprimere debemus ab ejusmodi peccatis. Nefas enim est ut hymnorum or- ganum verba turpia proferat. Ea vero non dictu modo, sed auditu sunt respuenda. C dum in publicum progredimur considerate agamus. Per sensus enim nostros, nobis etiam invitis, in- grediuntur fures. Quomodo namque domus funo extrinsecus admolo poterit non denigrari? Quam- obrem necessario convenit ut a profectibus in fo- rum abstineamus. Nam si molestum et grave cen- semus videre fratres aut parentes corpore nudos, quanto magis noxium nobis erit, eos in plateis spe- ctare qui indecenter denudantur, prætereaque preferunt impudica verba. Ex bis enim solent mo- leste et pesliferæ phantasia exoriri. D Lic quidem debemus sine sollicitudine versari, imo etiam invigilare ; scriptum enim est: Vigilate 18. Quanto autem magis confirmaverimus nos in tem- perantia, tanto cum acerbioribus cogitationibus conflictabimur. Nam qui addit scientiam, inquit, addit dolorem 1. Et athletæ quo magis proficiunt, eo majoribus cum antagonistis conflictantur. Cerne ex quantis evolaveris, nec negligenter te geres circa prasentia. Materialem et externam fornicationem desicisti ? eam quæ per sensus exercetur tibi adji- cit inimicus. Cumque ab hac etiam te continue- Philipp. 11, 13. ” Luc. xvii, 10. * Prov. iv, 25. "Matth. XXIV, 42. Eccle. 1, 18. 24. Δεῖ οὖν ἡμᾶς τὰς τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο ἐπαν- Β 25. Ταῦτα δὲ ἀδύνατον φυλάττειν, ἐὰν ταῖς προσ 26. Οπηνίκα δὲ καὶ εἰς τοὺς οἴκους ἑαυτὰς καθ 24. (78') Nos itaque quæ hujusmodi professionem 25. (79) Hæc autem servare non valemus, nisi 26. Quando autem domi nos recludimus, ne il- (78) Excidisse videtur vocabulum μείζω. EDIT. (78) Rosweid. in Vitis PP. 1. ν, 4, 41. (79) In Vitis PP. 1. v, 11, 32.

γὰρ εὐπρεπῆ καὶ ὁμιλίας ἀρχαίας, καὶ ἡσυχαζούσαις παρεισφέρει. Δεῖ οὖν μὴ συγκατατίθεσθαι τοῖς φαν- τάσμασι· γέγραπται γάρ, ὡς Ἐὰν πνεῦμα τοῦ ἐξ- ουσιάζοντος ἀναθῇ ἐπὶ σὲ, τόπον σου μὴ ἀφῇς. Ἡ γὰρ πρὸς ταῦτα συγκατάθεσις, ἐφάμιλλός ἐστι τῇ κοσμικῇ πορνείᾳ· Δυνατοὶ γὰρ, φησί, δυνατῶς ἐτασθήσονται. Μέγας οὖν ὁ πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς πορνείας ἀγών. Τὸ γὰρ ἐν κακοῖς κεφάλαιον τοῦ ἐχθροῦ πρὸς ἀπώλειαν ψυχῆς, τοῦτό ἐστι. Καὶ τοῦτο αἰνιττόμενος ὁ μακάριος Ιώβ, ἔλεγε πρὸς τὸν διάβο λον. Ὁ ἔχων τὴν δύναμιν ἐπ' ἐμφαλοῦ γαστρός. 'Ο Α εμφωλεύει, τὸν ἄϋλόν σοι κινῶν πόλεμον. Πρόσωπα Ο τῆς πορνείας κέντρον κινεῖ ὁ διάβολος κατὰ τῶν φι- λοχρίστων ἀνθρώπων. Πολλάκις γοῦν καὶ ἀγάπην ἀδελφικὴν μεθώρμισεν ὁ κακόφρων εἰς τὴν οἰκείαν κακίαν. Καὶ γὰρ παρθένους φυγούσας γάμον καὶ φαντασίαν πᾶσαν βίου, διὰ σχέσεως ἀδελφικῆς ὑπὸ εσκέλισε· καὶ μοναχοὺς δὲ ἔτρωσε, πᾶν ὁτιοῦν ἀπο- φυγόντας καὶ αὐτοὺς πορνικὸν σχῆμα· ἀλλὰ καὶ αὐ τοὺς ἠπάτησε δι᾿ εὐλαβοῦς ὁμιλίας. Τοῦτο γὰρ τοῦ ἐχθροῦ ἔργον, τό, ἀμφιεννύμενον τὰ ἀλλότρια, τὰ οἰκεῖα λανθανόντως προβάλλεσθαι. Δείκνυσι σίτου κόκκον, καὶ ὑποτίθησιν αὐτῷ παγίδα. Οίμαι δὲ καὶ τὸν Κύριον περὶ τούτου λέγειν, ὡς ῎Ερχονται προς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ἔσωθεν δέ εἰσι λύ- κοι άρπαγες. φρόνιμοι ὡσεὶ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς περιστεραί, πανούργον κατὰ τῆς παγίδος αὐτοῦ κινοῦντες λογι σμόν· τὸ μὲν γὰρ, Γίνεσθε φρόνιμοι ὡσεὶ ὄψεις, είρη ται πρὸς τὸ μὴ λανθάνειν ἡμᾶς τὰς ὁρμᾶς τοῦ διαβό λου. Τὸ γὰρ ὅμοιον ἐκ τοῦ ὁμοίου ταχίστην ποιεῖται τὴν διάγνωσιν. Τὸ δὲ ἀκέραιον τῆς περιστερᾶς δείκνυσι τὸ καθαρὸν τῆς πράξεως. Πᾶν μὲν οὖν ἀγαθὸν ἔργον ἐν ἀποφυγῇ ἔσται τοῦ χείρονος. Πῶς δὲ φύγωμεν δ μὴ οἴδαμεν; Δεῖ οὖν ἡμᾶς, κατ' ἔννοιαν λαβούσας τοῦ ἐχθροῦ τὴν δεινότητα, φυλάττεσθαι ἀπὸ τῆς τού του κακομηχανίας· φησί γάρ· Ὃς περιάγει ζητών τίνα καταπίῃ. Καὶ τὰ βρώματα αὐτοῦ ἐκλεκτά. Δέον οὖν πάντοτε γρηγορεῖν. Καὶ γὰρ διὰ τῶν ἔξωθεν πραγμάτων πολεμεῖ, καὶ διὰ τῶν ἔνδον λογισμῶν δαμάζει. Καὶ πλέον διὰ τῶν ἔνδον· καὶ γὰρ νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἀΰλως προσέρχεται. Δῆλον, ὡς ἀσκήσεως ἐπιπόνου καὶ καθαρᾶς προσευ χῆς. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν γενικῶς ἐπὶ παντὸς λογισμού ὀλεθρίου ἀλεξητήρια πέφυκε· δεῖ δὲ καὶ ἰδικαῖς τι σιν ἐννοίαις χρήσασθαι πρὸς τὸ τὸν παρόντα τῆς ψυχῆς λοιμὸν ἀπώσασθαι· καὶ ἐπελθόντος τοῦ α- σχίστου λογισμοῦ, ἀνθυποφέρειν αὐτῷ τὰ ἐναντία. Εἰ γὰρ γένοιτο ἐν τοῖς κατὰ διάνοιαν χωρίοις έψεως εὐπρεποῦς φαντασία, τῷ λόγῳ τὸ παρὸν τιμωρητέον, το 7ο S. ATHANASIUS. SPURIA. - +504 ris, adhuc in cogitatione ceu in caverna latet ho- stis, et spirituale tibi bellum concitat. Decoros enim vultus, indecorasque figuras, vetera collo quia suggerit eis quæ solitarie vivunt. Sed non oportet assentiri phantasmatibus, quia scriptum est : Si Spiritus potestatem habentis ascenderit su- per te, locum tuum ne dimiseris **. In hisce nan- que rebus consensus est cum sæculari fornica- tione comparandus : Potentes enim, inquit, potenter tormenta palientur ". Magnum igitur est adversus fornicationis spiritum certamen. Illudque est caput malorum adversarii ad anime perniciens. Quod in- uvens beatus Job dicebat de diabolo : Qui habet vir- tutem in umbilico ventris ””, fornicationis admovet diabolus hominibus Chri- stum diligentibus. Quin etiam sæpe nefarius ille veterator fraternum amorem transmutavit in suam malitiam. Etenim virgines quæ nuptias, quæ luxum omnem sæculi fugerant, per fraternum affectum supplantavit: insuperque monachos qui omnia for- nicationum genera et ipsi profugerant, vulneravit ac decepit per religiosum colloquium. Hoc est enim inimici artificium, alienis se obtegere, sua vero clanculum obtrudere. Ostendit granum frumenti, ibique supponit laqueum. Et vero arbitror de hisce dicere Dominum: Qui veniunt ad vos in vestimento ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces”. B sicut serpentes, et simplices sicut columba : calli- ”: dum contra laqueos ejus adhibentes consilium (80). Nam illud: Estote prudentes sicut serpentes, dictum est, ut diaboli nobis'impetus non lateant. Nam si- mile ex simili citissimam comparat notionem. Co- lumbæ vero simplicitas ostendit puritatem actionis. Omne igitur bonum opus consistet in fuga deterio- ris. Quomodo autem fugiemus quod ignoramus ? Quamobrem oportet ut intellecta inimici nequitia, caveamus ab ejus perniciosis machinamentis; ait enim : Circuit, quaerens quem devoret 80. Et esrc ejus electa ". Itaque semper vigilandum est. Si- quidem per externas res impugnat, et per internas cogitationes subigit. Et quidem plus nocet per interiora ; nam diu noctumque spiritualiter accedit. profecto laboriosa exercitatione et puris pre- cibus. Et hæc quidem generaliter in omni exitiosa cogitatione sunt remedia. Verum necesse est insu- per peculiaribus quibusdam uti consiliis, ad præ- sentem animæ pestem depellendam: atque instante turpissima cogitatione ei opponere contraria. Nam si in regione mentis formosi vultus phantasia exsti- terit, id ratione castigandum oportet, quæ simula- Eccle. x, 14. ” Sap. vi, Habac. 1, 16. 7. Job SL, 11. D Matth. x, Matth. vi, 15. 8. 27. Multis itaque variisque machinis stimulum 28. Quid ergo ad hoc agendum? Simus prudentes C 29. Cujusnam ergo rei est opus ad hoc bellum ? (80) In Vitis PP. 1. vi, 1, 2. 27. Πολλαῖς μὲν οὖν καὶ διαφόροις μηχαναῖς τὸ 28. Τί οὖν πρὸς τοῦτο ποιήσωμεν ; Γενώμεθα 29. Τίνος οὖν χρεία πρὸς τὸν παρόντα πόλεμον ; 16. 81 Pet. V,

γὰρ εὐπρεπῆ καὶ ὁμιλίας ἀρχαίας, καὶ ἡσυχαζούσαις παρεισφέρει. Δεῖ οὖν μὴ συγκατατίθεσθαι τοῖς φαν- τάσμασι· γέγραπται γάρ, ὡς Ἐὰν πνεῦμα τοῦ ἐξ- ουσιάζοντος ἀναθῇ ἐπὶ σὲ, τόπον σου μὴ ἀφῇς. Ἡ γὰρ πρὸς ταῦτα συγκατάθεσις, ἐφάμιλλός ἐστι τῇ κοσμικῇ πορνείᾳ· Δυνατοὶ γὰρ, φησί, δυνατῶς ἐτασθήσονται. Μέγας οὖν ὁ πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς πορνείας ἀγών. Τὸ γὰρ ἐν κακοῖς κεφάλαιον τοῦ ἐχθροῦ πρὸς ἀπώλειαν ψυχῆς, τοῦτό ἐστι. Καὶ τοῦτο αἰνιττόμενος ὁ μακάριος Ιώβ, ἔλεγε πρὸς τὸν διάβο λον. Ὁ ἔχων τὴν δύναμιν ἐπ' ἐμφαλοῦ γαστρός. 'Ο Α εμφωλεύει, τὸν ἄϋλόν σοι κινῶν πόλεμον. Πρόσωπα Ο τῆς πορνείας κέντρον κινεῖ ὁ διάβολος κατὰ τῶν φι- λοχρίστων ἀνθρώπων. Πολλάκις γοῦν καὶ ἀγάπην ἀδελφικὴν μεθώρμισεν ὁ κακόφρων εἰς τὴν οἰκείαν κακίαν. Καὶ γὰρ παρθένους φυγούσας γάμον καὶ φαντασίαν πᾶσαν βίου, διὰ σχέσεως ἀδελφικῆς ὑπὸ εσκέλισε· καὶ μοναχοὺς δὲ ἔτρωσε, πᾶν ὁτιοῦν ἀπο- φυγόντας καὶ αὐτοὺς πορνικὸν σχῆμα· ἀλλὰ καὶ αὐ τοὺς ἠπάτησε δι᾿ εὐλαβοῦς ὁμιλίας. Τοῦτο γὰρ τοῦ ἐχθροῦ ἔργον, τό, ἀμφιεννύμενον τὰ ἀλλότρια, τὰ οἰκεῖα λανθανόντως προβάλλεσθαι. Δείκνυσι σίτου κόκκον, καὶ ὑποτίθησιν αὐτῷ παγίδα. Οίμαι δὲ καὶ τὸν Κύριον περὶ τούτου λέγειν, ὡς ῎Ερχονται προς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ἔσωθεν δέ εἰσι λύ- κοι άρπαγες. φρόνιμοι ὡσεὶ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς περιστεραί, πανούργον κατὰ τῆς παγίδος αὐτοῦ κινοῦντες λογι σμόν· τὸ μὲν γὰρ, Γίνεσθε φρόνιμοι ὡσεὶ ὄψεις, είρη ται πρὸς τὸ μὴ λανθάνειν ἡμᾶς τὰς ὁρμᾶς τοῦ διαβό λου. Τὸ γὰρ ὅμοιον ἐκ τοῦ ὁμοίου ταχίστην ποιεῖται τὴν διάγνωσιν. Τὸ δὲ ἀκέραιον τῆς περιστερᾶς δείκνυσι τὸ καθαρὸν τῆς πράξεως. Πᾶν μὲν οὖν ἀγαθὸν ἔργον ἐν ἀποφυγῇ ἔσται τοῦ χείρονος. Πῶς δὲ φύγωμεν δ μὴ οἴδαμεν; Δεῖ οὖν ἡμᾶς, κατ' ἔννοιαν λαβούσας τοῦ ἐχθροῦ τὴν δεινότητα, φυλάττεσθαι ἀπὸ τῆς τού του κακομηχανίας· φησί γάρ· Ὃς περιάγει ζητών τίνα καταπίῃ. Καὶ τὰ βρώματα αὐτοῦ ἐκλεκτά. Δέον οὖν πάντοτε γρηγορεῖν. Καὶ γὰρ διὰ τῶν ἔξωθεν πραγμάτων πολεμεῖ, καὶ διὰ τῶν ἔνδον λογισμῶν δαμάζει. Καὶ πλέον διὰ τῶν ἔνδον· καὶ γὰρ νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἀΰλως προσέρχεται. Δῆλον, ὡς ἀσκήσεως ἐπιπόνου καὶ καθαρᾶς προσευ χῆς. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν γενικῶς ἐπὶ παντὸς λογισμού ὀλεθρίου ἀλεξητήρια πέφυκε· δεῖ δὲ καὶ ἰδικαῖς τι σιν ἐννοίαις χρήσασθαι πρὸς τὸ τὸν παρόντα τῆς ψυχῆς λοιμὸν ἀπώσασθαι· καὶ ἐπελθόντος τοῦ α- σχίστου λογισμοῦ, ἀνθυποφέρειν αὐτῷ τὰ ἐναντία. Εἰ γὰρ γένοιτο ἐν τοῖς κατὰ διάνοιαν χωρίοις έψεως εὐπρεποῦς φαντασία, τῷ λόγῳ τὸ παρὸν τιμωρητέον, το 7ο S. ATHANASIUS. SPURIA. - +504 ris, adhuc in cogitatione ceu in caverna latet ho- stis, et spirituale tibi bellum concitat. Decoros enim vultus, indecorasque figuras, vetera collo quia suggerit eis quæ solitarie vivunt. Sed non oportet assentiri phantasmatibus, quia scriptum est : Si Spiritus potestatem habentis ascenderit su- per te, locum tuum ne dimiseris **. In hisce nan- que rebus consensus est cum sæculari fornica- tione comparandus : Potentes enim, inquit, potenter tormenta palientur ". Magnum igitur est adversus fornicationis spiritum certamen. Illudque est caput malorum adversarii ad anime perniciens. Quod in- uvens beatus Job dicebat de diabolo : Qui habet vir- tutem in umbilico ventris ””, fornicationis admovet diabolus hominibus Chri- stum diligentibus. Quin etiam sæpe nefarius ille veterator fraternum amorem transmutavit in suam malitiam. Etenim virgines quæ nuptias, quæ luxum omnem sæculi fugerant, per fraternum affectum supplantavit: insuperque monachos qui omnia for- nicationum genera et ipsi profugerant, vulneravit ac decepit per religiosum colloquium. Hoc est enim inimici artificium, alienis se obtegere, sua vero clanculum obtrudere. Ostendit granum frumenti, ibique supponit laqueum. Et vero arbitror de hisce dicere Dominum: Qui veniunt ad vos in vestimento ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces”. B sicut serpentes, et simplices sicut columba : calli- ”: dum contra laqueos ejus adhibentes consilium (80). Nam illud: Estote prudentes sicut serpentes, dictum est, ut diaboli nobis'impetus non lateant. Nam si- mile ex simili citissimam comparat notionem. Co- lumbæ vero simplicitas ostendit puritatem actionis. Omne igitur bonum opus consistet in fuga deterio- ris. Quomodo autem fugiemus quod ignoramus ? Quamobrem oportet ut intellecta inimici nequitia, caveamus ab ejus perniciosis machinamentis; ait enim : Circuit, quaerens quem devoret 80. Et esrc ejus electa ". Itaque semper vigilandum est. Si- quidem per externas res impugnat, et per internas cogitationes subigit. Et quidem plus nocet per interiora ; nam diu noctumque spiritualiter accedit. profecto laboriosa exercitatione et puris pre- cibus. Et hæc quidem generaliter in omni exitiosa cogitatione sunt remedia. Verum necesse est insu- per peculiaribus quibusdam uti consiliis, ad præ- sentem animæ pestem depellendam: atque instante turpissima cogitatione ei opponere contraria. Nam si in regione mentis formosi vultus phantasia exsti- terit, id ratione castigandum oportet, quæ simula- Eccle. x, 14. ” Sap. vi, Habac. 1, 16. 7. Job SL, 11. D Matth. x, Matth. vi, 15. 8. 27. Multis itaque variisque machinis stimulum 28. Quid ergo ad hoc agendum? Simus prudentes C 29. Cujusnam ergo rei est opus ad hoc bellum ? (80) In Vitis PP. 1. vi, 1, 2. 27. Πολλαῖς μὲν οὖν καὶ διαφόροις μηχαναῖς τὸ 28. Τί οὖν πρὸς τοῦτο ποιήσωμεν ; Γενώμεθα 29. Τίνος οὖν χρεία πρὸς τὸν παρόντα πόλεμον ; 16. 81 Pet. V,

καὶ τοῦ εἰδώλου τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκκολαπτέτω, τῶν δὲ παρειῶν τὰς σάρκας ἐξαιρείτω· ὑποτεμνέτω δὲ καὶ τὰ χείλη, καὶ λοιπὸν ὁράτω πῆγμα ὀστέων ψι- λῶν δυσειδές· κατανοείτω λοιπὸν τί ἦν τὸ ποθούμε νον· οὕτω γὰρ ἡ λογισμὸς ἀναχαιτίσαι δυνηθείη τῆς ματαίας πλάνης. Τὸ γὰρ φιλούμενον οὐδὲν ἦν ἢ αἷμα σὺν φλέγματι μεμιγμένον, ὅπερ καὶ ὑφάσματος χρείαν παρέχει τοῖς ζώοις. Οὕτω μὲν οὖν καὶ διὰ τῶν τοιούτων λογισμῶν εἰκὸς ἀποσοβείσθαι τὴν μιαρὰν κακίαν· καὶ καθάπερ ἥλῳ ἥλον ἐκκρούειν προσήκει τὸν δαίμονα. Ετι γε μὴν δέον καὶ καθ᾽ ὅλον τοῦ ἐρωμένου τὸ σῶμα ἔλκη βαρύοσμα καὶ σηπεδονώδη ὑπογράφειν· καὶ συντόμως φάναι, νεκρῷ παραπλή- σιον, ἢ καὶ ἑαυτὸν νεκρὸν τοῖς ἔνδον ὀφθαλμοῖς ὑπο- τιθέναι. Μεῖζον δὲ πάντων ἐστὶ τὸ γαστρὸς ἄρχειν· οὕτω γὰρ καὶ τῶν ὑπογαστρίων ἡδονῶν κρατῆσαι Β δυνατόν. . ἐκ γὰρ τῶν τῆς σοφίας κρατήρων ηὐφραίνοντο. Την δὲ αὐταῖς οινοχοοῦσα τὸ θεῖον πόμα καὶ νἅμα ἡ μα καρία Συγκλητική. Εκάστη δὲ αὐτῶν ἐδέχετο ὅπερ ἐβούλετο, καὶ μία τῶν συνελθουσῶν ἐπύθετο αὐτῆς λέγουσα· Εἰ τέλειον ἀγαθὸν ἡ ἀκτημοσύνη; Η δὲ εἶπε· Καὶ πάνυ ἀγαθὸν ταῖς δυναμέναις. Αἱ γὰρ ὑπομένουσαι τοῦτο, θλίψιν μὲν ἔχουσι τῇ σαρκί, τῇ δὲ ψυχῇ ἄνεσιν. Ωσπερ γὰρ τὰ στερρὰ ἱμάτια πα τούμενα καὶ βιαίως περιστρεφόμενα πλύνεται καὶ λευκαίνεται, οὕτως καὶ ἡ ἰσχυρὰ ψυχὴ διὰ τῆς ἑκου σίου πενίας ἐπὶ πλεῖον κρατύνεται· αἱ δὲ ἀσθενέστε ρον τὸν λογισμὸν ἔχουσαι τὸ ἐναντίον ταῖς πρώταις πάσχουσι. Καὶ γὰρ πρὸς ὀλίγον θλιβεῖσαι, ὥσπερ τὰ διερρωγότα ἱμάτια, ἀπόλλυνται, μὴ φέρουσαι τὴν διὰ τῆς ἀρετῆς πλύσιν. Καὶ εἷς ὁ τεχνίτης, διάφορον δὲ τῶν ἱματίων τὸ τέλος· τὰ μὲν γὰρ ῥήγνυται καὶ ἀπόλλυται, τὸ δὲ λευκαίνεται καὶ ἀνακαινίζεται. Φαίη οὖν ἄν τις, ἀγαθὸν κειμήλιον τὴν ἀκτημοσύνην τῷ ἀνδρείῳ φρονήματι· καὶ γὰρ τῶν πρακτικῶν ἁμαρτημάτων χαλινός τυγχάνει. λέγω δε, νηστείᾳ τε καὶ χαμευνίᾳ, καὶ τοῖς ἄλλοις κατὰ μέρος, καὶ οὕτως ταύτην τὴν ἀρετὴν κτήσα- σθαι. Οἱ γὰρ μὴ οὕτω ποιήσαντες, ἀθρόως δὲ ἐπὶ τὴν ἀποβολὴν τῶν χρημάτων δραμόντες, ὡς ἐπίπαν μεταμέλῳ ἑάλωσαν. τυγχάνει. Ανελε οὖν πρῶτον τὴν ἑαυτοῦ τέχνην, τουτέστι τὴν γαστριμαργίαν καὶ τὸ ἀβροδίαιτον, καὶ οὕτως εὐκόλως περιτέμνειν τὴν σαυτοῦ δυνήσῃ τῶν χρημάτων ύλην. Βαρὺ γὰρ οἶμαι, τέχνης παρούσης, ὄργανον μὴ τυγχάνειν. Ο γὰρ μὴ ἀποβαλὼν τὸ πρῶ- τον, πῶς τὸ δεύτερον ἐξῶσαι δυνήσεται; Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Σωτὴρ, πρὸς τὸν πλούσιον διαλεγόμενος, οὐκ ἀθρόως αὐτῷ τὴν ἀποβολὴν τῶν χρημάτων προστάσ- σει· ἀλλὰ προερωτᾷ αὐτὸν, εἰ τὰ τοῦ νόμου πεποί- ηκε. Καὶ διδασκάλου γνησίου πρόσωπον ἀναδεξάμε- νος ὁ Κύριος ἐρωτᾷ· Εἰ τὰ στοιχεῖα ἔμαθες, εἰ τὰς VITA SANCTE SYNCLETICÆ. A cri oculos cradat, genarum carnes detrahat, abscin- dat labia, demumque videat nudorum ossium de- formem compagem, et consideret denique quid id esset quod amaretur: ita enim inversa cogitatio, a vano poterit errore revocari. Nam quod diligebatur nihil erat nisi sanguis phlegmate admistus, quod et vestitus usum animalibus relinquit. Sic ergo ac per hujusmodi cogitationes, par est ut abigatur abominabilis nequitia. Et sicut clavum clavo, ita convenit expellere dæmonem. Ad hæc oportet per totum quod amatur corpus ulcera graveolentia pu- tridaque confingere, ac uno verbo, aut cadaveri si- mile, aut etiam mortuum internis oculis offerre. lloc enim pacto a libidinis sensu evocamur. Sed quod maximum est, ventri imperare; ita enim po terimus eas quæ infra ventrem sunt voluptates con- tinere. virginum. Nam sapientiæ crateribus exhilaraban- tur. Divini liquoris administra erat beata Syncle- tica. Quod liberet singulæ accipiebant, quarum una rogabat ean, an paupertas perfectum bonum esset. Tum illa Perfectum plane bonum est iis qui ferre possunt. Quæ enim hoc sustinent, afflictionem qui- dem carne sentiunt, anima vero remissionem. Quemadmodum enim compactiora vestimenta, con- culcata, violenterque circumacta, abluuntur et dealbantur, ita fortis anima per spontaneam pau- pertatem magis corroboratur: quæ autem debiliore sunt mente, contra quam priores patiuntur. Nam si C vel modicis afflictionibus premantur, sicut discissæ vestes, in perniciem eunt, nec ferre valent virtutis ablutionem. Atque una quidem in utrisque ablu- tionis ars est, unusque artifex, diversus tamen est vestimentorum finis: nam illa quidem dirumpuntur et pereunt, hæc autem albescunt atque renovantur. Jure igitur voluntaria paupertas · præcarum cime lium nuncupetur, virili nempe animo, nam pecca Lorum et facinorum frenum est. jejunio, humi cubatione, aliisque ejusmodi, eoque modo ad hanc pervenire virtutem. Nam qui non ita agunt, sed derepente ad facultates abdicandas pro- perant, ut plurimum incidunt in facti poeniten- D tiam. tiæ. Primum ergo aufer artem tuam, hoc est, cra- pulam et delicias, sicque facile poteris opum ab- scindere materiam. Grave enim puto esse, arte præsente, abesse instrumenta. Et qui primum non expulit, qui, quæso, poterit secundum exigere ? Quamobrem Salvator divitem alloquens, non statim jubet opes dimittere, sed ante interrogat num le gis mandata servarit. Et germani magistri perso nam accipiens Dominus sciscitatur : si didicisti ele- menta; si syllabas accepisti; ac demum si assue visti nominibus, veni jam ad perfectissimam lectio- 30. Ην μὲν οὖν θεῖον συμπόσιον τῶν παρουσῶν· 31. Δεῖ δὲ πρῶτον ἐγγυμνασθῆναι τοῖς πόνοις· 32. Οργανον γὰρ τοῦ ἀπολαυστικοῦ βίου τὰ χρήματα (81) In Vitis PP. 1. v, 6, 13. 30. Erat igitur divinum convivium praesentium 31. At oportet prius exerceri in primis, nempe 32. Nam instrumenta voluptuosæ vitæ sunt diví-

καὶ τοῦ εἰδώλου τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκκολαπτέτω, τῶν δὲ παρειῶν τὰς σάρκας ἐξαιρείτω· ὑποτεμνέτω δὲ καὶ τὰ χείλη, καὶ λοιπὸν ὁράτω πῆγμα ὀστέων ψι- λῶν δυσειδές· κατανοείτω λοιπὸν τί ἦν τὸ ποθούμε νον· οὕτω γὰρ ἡ λογισμὸς ἀναχαιτίσαι δυνηθείη τῆς ματαίας πλάνης. Τὸ γὰρ φιλούμενον οὐδὲν ἦν ἢ αἷμα σὺν φλέγματι μεμιγμένον, ὅπερ καὶ ὑφάσματος χρείαν παρέχει τοῖς ζώοις. Οὕτω μὲν οὖν καὶ διὰ τῶν τοιούτων λογισμῶν εἰκὸς ἀποσοβείσθαι τὴν μιαρὰν κακίαν· καὶ καθάπερ ἥλῳ ἥλον ἐκκρούειν προσήκει τὸν δαίμονα. Ετι γε μὴν δέον καὶ καθ᾽ ὅλον τοῦ ἐρωμένου τὸ σῶμα ἔλκη βαρύοσμα καὶ σηπεδονώδη ὑπογράφειν· καὶ συντόμως φάναι, νεκρῷ παραπλή- σιον, ἢ καὶ ἑαυτὸν νεκρὸν τοῖς ἔνδον ὀφθαλμοῖς ὑπο- τιθέναι. Μεῖζον δὲ πάντων ἐστὶ τὸ γαστρὸς ἄρχειν· οὕτω γὰρ καὶ τῶν ὑπογαστρίων ἡδονῶν κρατῆσαι Β δυνατόν. . ἐκ γὰρ τῶν τῆς σοφίας κρατήρων ηὐφραίνοντο. Την δὲ αὐταῖς οινοχοοῦσα τὸ θεῖον πόμα καὶ νἅμα ἡ μα καρία Συγκλητική. Εκάστη δὲ αὐτῶν ἐδέχετο ὅπερ ἐβούλετο, καὶ μία τῶν συνελθουσῶν ἐπύθετο αὐτῆς λέγουσα· Εἰ τέλειον ἀγαθὸν ἡ ἀκτημοσύνη; Η δὲ εἶπε· Καὶ πάνυ ἀγαθὸν ταῖς δυναμέναις. Αἱ γὰρ ὑπομένουσαι τοῦτο, θλίψιν μὲν ἔχουσι τῇ σαρκί, τῇ δὲ ψυχῇ ἄνεσιν. Ωσπερ γὰρ τὰ στερρὰ ἱμάτια πα τούμενα καὶ βιαίως περιστρεφόμενα πλύνεται καὶ λευκαίνεται, οὕτως καὶ ἡ ἰσχυρὰ ψυχὴ διὰ τῆς ἑκου σίου πενίας ἐπὶ πλεῖον κρατύνεται· αἱ δὲ ἀσθενέστε ρον τὸν λογισμὸν ἔχουσαι τὸ ἐναντίον ταῖς πρώταις πάσχουσι. Καὶ γὰρ πρὸς ὀλίγον θλιβεῖσαι, ὥσπερ τὰ διερρωγότα ἱμάτια, ἀπόλλυνται, μὴ φέρουσαι τὴν διὰ τῆς ἀρετῆς πλύσιν. Καὶ εἷς ὁ τεχνίτης, διάφορον δὲ τῶν ἱματίων τὸ τέλος· τὰ μὲν γὰρ ῥήγνυται καὶ ἀπόλλυται, τὸ δὲ λευκαίνεται καὶ ἀνακαινίζεται. Φαίη οὖν ἄν τις, ἀγαθὸν κειμήλιον τὴν ἀκτημοσύνην τῷ ἀνδρείῳ φρονήματι· καὶ γὰρ τῶν πρακτικῶν ἁμαρτημάτων χαλινός τυγχάνει. λέγω δε, νηστείᾳ τε καὶ χαμευνίᾳ, καὶ τοῖς ἄλλοις κατὰ μέρος, καὶ οὕτως ταύτην τὴν ἀρετὴν κτήσα- σθαι. Οἱ γὰρ μὴ οὕτω ποιήσαντες, ἀθρόως δὲ ἐπὶ τὴν ἀποβολὴν τῶν χρημάτων δραμόντες, ὡς ἐπίπαν μεταμέλῳ ἑάλωσαν. τυγχάνει. Ανελε οὖν πρῶτον τὴν ἑαυτοῦ τέχνην, τουτέστι τὴν γαστριμαργίαν καὶ τὸ ἀβροδίαιτον, καὶ οὕτως εὐκόλως περιτέμνειν τὴν σαυτοῦ δυνήσῃ τῶν χρημάτων ύλην. Βαρὺ γὰρ οἶμαι, τέχνης παρούσης, ὄργανον μὴ τυγχάνειν. Ο γὰρ μὴ ἀποβαλὼν τὸ πρῶ- τον, πῶς τὸ δεύτερον ἐξῶσαι δυνήσεται; Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Σωτὴρ, πρὸς τὸν πλούσιον διαλεγόμενος, οὐκ ἀθρόως αὐτῷ τὴν ἀποβολὴν τῶν χρημάτων προστάσ- σει· ἀλλὰ προερωτᾷ αὐτὸν, εἰ τὰ τοῦ νόμου πεποί- ηκε. Καὶ διδασκάλου γνησίου πρόσωπον ἀναδεξάμε- νος ὁ Κύριος ἐρωτᾷ· Εἰ τὰ στοιχεῖα ἔμαθες, εἰ τὰς VITA SANCTE SYNCLETICÆ. A cri oculos cradat, genarum carnes detrahat, abscin- dat labia, demumque videat nudorum ossium de- formem compagem, et consideret denique quid id esset quod amaretur: ita enim inversa cogitatio, a vano poterit errore revocari. Nam quod diligebatur nihil erat nisi sanguis phlegmate admistus, quod et vestitus usum animalibus relinquit. Sic ergo ac per hujusmodi cogitationes, par est ut abigatur abominabilis nequitia. Et sicut clavum clavo, ita convenit expellere dæmonem. Ad hæc oportet per totum quod amatur corpus ulcera graveolentia pu- tridaque confingere, ac uno verbo, aut cadaveri si- mile, aut etiam mortuum internis oculis offerre. lloc enim pacto a libidinis sensu evocamur. Sed quod maximum est, ventri imperare; ita enim po terimus eas quæ infra ventrem sunt voluptates con- tinere. virginum. Nam sapientiæ crateribus exhilaraban- tur. Divini liquoris administra erat beata Syncle- tica. Quod liberet singulæ accipiebant, quarum una rogabat ean, an paupertas perfectum bonum esset. Tum illa Perfectum plane bonum est iis qui ferre possunt. Quæ enim hoc sustinent, afflictionem qui- dem carne sentiunt, anima vero remissionem. Quemadmodum enim compactiora vestimenta, con- culcata, violenterque circumacta, abluuntur et dealbantur, ita fortis anima per spontaneam pau- pertatem magis corroboratur: quæ autem debiliore sunt mente, contra quam priores patiuntur. Nam si C vel modicis afflictionibus premantur, sicut discissæ vestes, in perniciem eunt, nec ferre valent virtutis ablutionem. Atque una quidem in utrisque ablu- tionis ars est, unusque artifex, diversus tamen est vestimentorum finis: nam illa quidem dirumpuntur et pereunt, hæc autem albescunt atque renovantur. Jure igitur voluntaria paupertas · præcarum cime lium nuncupetur, virili nempe animo, nam pecca Lorum et facinorum frenum est. jejunio, humi cubatione, aliisque ejusmodi, eoque modo ad hanc pervenire virtutem. Nam qui non ita agunt, sed derepente ad facultates abdicandas pro- perant, ut plurimum incidunt in facti poeniten- D tiam. tiæ. Primum ergo aufer artem tuam, hoc est, cra- pulam et delicias, sicque facile poteris opum ab- scindere materiam. Grave enim puto esse, arte præsente, abesse instrumenta. Et qui primum non expulit, qui, quæso, poterit secundum exigere ? Quamobrem Salvator divitem alloquens, non statim jubet opes dimittere, sed ante interrogat num le gis mandata servarit. Et germani magistri perso nam accipiens Dominus sciscitatur : si didicisti ele- menta; si syllabas accepisti; ac demum si assue visti nominibus, veni jam ad perfectissimam lectio- 30. Ην μὲν οὖν θεῖον συμπόσιον τῶν παρουσῶν· 31. Δεῖ δὲ πρῶτον ἐγγυμνασθῆναι τοῖς πόνοις· 32. Οργανον γὰρ τοῦ ἀπολαυστικοῦ βίου τὰ χρήματα (81) In Vitis PP. 1. v, 6, 13. 30. Erat igitur divinum convivium praesentium 31. At oportet prius exerceri in primis, nempe 32. Nam instrumenta voluptuosæ vitæ sunt diví-

συλλαβὰς παρείληφας, καὶ ἁπλῶς εἰ τῶν ὀνομάτων ἐν ἕξει γέγονας, δεῦρο λοιπὸν καὶ ἐπὶ τὴν τελειοτά τὴν ἀνάγνωσιν· τουτέστιν· Υπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι. Καὶ τάχα οἶμαι, ὡς εἰ μὴ τὰ ἐξετασθέντα ἦν ὑποσχόμε νος πεποιηκέναι, οὐκ ἂν αὐτὸν ἐπὶ τὴν ἀκτημοσύνην προετρέψατο. Πῶς γὰρ ἂν ἡδύνατο πρὸς ἀνάγνωσιν ὁρμῆσαι, τὴν τῶν συλλαβῶν ἀγνοῶν δύναμιν ; Ο λῶν γεγενημένοις· πάντων γὰρ τῶν περιττῶν τὴν ἀποβολὴν ποιησάμενοι, πρὸς τὸν Κύριον φέρουσι τὸ νεῦμα, τὸ θεῖον ἐκεῖνο ᾄδοντες λόγιον καθαρῶς, τὸ λέγον· Οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν· πρὸς σὲ ἐλπίζουσι· καὶ σὺ δίδως τὴν τροφὴν τοῖς ἀγαπῶσι σε ἐν εὐκαιρίᾳ. τονται· μὴ ἔχοντες γὰρ τὸν νοῦν πρὸς τὸν ἐν γῇ θησ σαυρὸν, τὴν οὐρανῶν βασιλείαν ἀμφιέννυνται· καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ ὑμνῳδοῦ Δαβὶδ ῥῆμα ἐκτελοῦσι σαφῶς, τὸ λέγον· Κτηνώδης ἐγενήθην παρὰ σοί. Ωσπερ γὰρ τὰ ὑποζύγια, τὴν ἰδίαν ἐργασίαν ποιούμενα, ταῖς πρὸς τὸ ζῆν τροφαῖς μόναις ἀρκοῦνται· οὕτω καὶ οἱ τῆς ἀκτημοσύνης ἐργάται, τὴν μὲν τοῦ ἀργυρίου χρῆσιν ὡς μηδὲν οὖσαν λογίζονται, πρὸς μόνην δὲ τὴν ἐφ- ήμερον τροφὴν τὴν διὰ τοῦ σώματος εργασίαν ποιοῦν- ται. Οὗτοι τῆς πίστεως τὴν κρηπίδα κατέχουσι· πρὸς αὐτοὺς γὰρ εἴρηται παρὰ τοῦ Κυρίου τὸ μὴ μεριμναν περὶ τῆς αὔριον· καὶ ὅτι, Τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ οὐ σπείρει, οὐδὲ θερίζει, καὶ ὁ Πατὴρ ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά. Τούτοις τοῖς λόγοις ἐθάρρησαν (Θεός γὰρ ὁ λαλήσας), πεπαῤῥησιασμένως τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο φθέγγονται ῥῆμα, τὸ λέγον· Ἐπίστευσα, δι' δ ἐλάλησα. τᾶται· τί γὰρ βλάψῃ, οὐκ ἔχει. Αἱ γὰρ πλεῖσται τῶν λυπῶν καὶ τῶν πειρασμῶν ἐν ταῖς ἀφαιρέσεσι τῶν χρημάτων γίνονται. Τί γὰρ ἔχει ποιῆσαι τοῖς ἀκτή μοσιν ; οὐκ ἔχει. Χωρία ἐμπρῆσαι ; οὐ πάρεστιν. Υπου ζύγια φθεῖραι ; ἀλλ' οὐδὲ ταῦτα ἔχουσι. Φιλτάτοις ἅψασθαι; ἀλλὰ καὶ τούτοις μακρὰν χαίρειν εἶπον. Οὐκοῦν μεγίστη κατὰ τοῦ ἐχθροῦ τιμωρία καὶ πολύ τιμος τῇ ψυχῇ θησαυρὸς ἡ ἀκτημοσύνη. εἰς ἀρετὴν, τοσοῦτον εἰς κακίαν φαύλη και μοχθηρά ἡ φιλαργυρία· καὶ ἀληθῶς ὁ θεσπέσιος Παύλος περὶ ταύτης είρηκεν· ὡς πάντων αὐτὴν τῶν κακῶν αἰτίαν εἶναι. Επιθυμία γὰρ τοῦ πλούτου, ἐπιορκία, κλοπή. ἁρπαγή, πορνεία, φθόνος, μισαδελφία, πόλεμος, είδα λολατρεία, πλεονεξία, καὶ αἱ παραφυάδες τούτων, ὑπόκρισις, κολακεία, κατάγελως πάντων οὖν τούτων αἰτία ὡμολόγηται ἡ φιλαργυρία. "Οθεν δικαίως αὐτὴν πάντων τῶν κακῶν μητέρα ὁ ᾿Απόστολος ὠνόμασεν. Οὐ μόνον δὲ ὁ Θεὸς τούτους τιμωρεῖται· ἀλλά γε καὶ 83. S. ATHANASIUS. SPURIA. - nem ; hoc est : Vade, vende omnia quæ habes, et da A pauperibus ; et veni, sequere me . Arbitrorque, nisi professus fuisset, se ea fecisse de quibus fue- rat interrogatus, nequaquam ipsum ad bonorum abdicationem invitasset. Qua enim ratione valuis- set ad lectionem accedere, qui ignorasset vim syl- labarum? virtutum consuetudinem nacti sunt. Nam superflua omnia cum abjecerint, ad Dominum vertuntur, di- vinum hoc eloquium pura mente pallentes : Oculi nostri in te sperant : et tu das escam diligenti bus te, in tempore opportuno 85. cum enim ad terrestrem thesaurum animum non appellant, regnum calorum induunt, palamque illam a psalmista Davide decantatam sententiam ersequuntur : Ut jumentum factus sum apud te ". Nam sicut jumenta, quæ suum opus obeunt, solis ad vitam necessariis alimentis contenta sunt, ita paupertatis amatores, usum pecuniæ quasi nihil reputant, soliusque quotidiani alimenti causa cor- poream exercent operam. lli tenent fidei funda- mentum : ad eos namque dictum fuit a Domino, ut solliciti non essent in crastinumu : et, volatilia cœli non serunt, neque metunt, et Pater cœlestis pascit illa ". His freti sermonibus (Deus namque est qui loquitur) libere et audacter illam Scripturæ vocem pronun- tiant : Credidi propter quod locutus sum facilius superatur: non habet enim quo noceat. Nam maxima pars molestiarum et tentationum in facultatum jactura versatur. Quod enim damni pau- peribus inferat non habet. An prædia incenderet? non adsunt. Jumenta interficeret ? nulla sunt eis. Charissimis noceret? verum istis quoque longum vale dixerunt. Est igitur paupertas maximum ad- versus hostem supplicium ac pretiosus animæ the- saurus. ad virtutem præstantior est, tanto pecuniæ amor ad vitium pejor et flagitiosior est : vereque eum divinus Apostolus dixit, esse omnium malorum causan. Nam divitiarum cupiditas, perjurium, furtum, rapina, fornicatio, invidia, cædes, odium fraternum, bellum, idololatria, avaritia, horumque surculi, bypocrisis, adulatio, cachinni ; omnia, in- quam, isthæc, causam et originem habere avaritiam in confesso est. Unde jure illam omnium matrem malorum Apostolus nominavit. Nec solum ab eis Matth. XIX, 21. Psal. cxLiv, 15. Tim. VI, 10. D Psal. LXXII, 23. ss Matth. vi, se Psal. CXV: 26. 10. 33. Bona itaque est voluntaria paupertas iis qui 34. Praeterea magnum hinc commodum referunt ; B 35. Sed et hostis a paupertatis hujusce cultoribus 36. Caterum quanto paupertas admirabilior et (82) Ita Vilis PP. I. vi, 4, 23. 35. Καλὴ οὖν ἡ ἀκτημοσύνη τοῖς ἐν ἕξει τῶν κατ 34. Αλλως τε πάλιν μεγάλην ὠφέλειαν εἰσπράτο 35. Καὶ ὁ ἐχθρὸς δὲ ἐπὶ τῶν ἀκτημόνων πλέον ήτα 36. Οσον μὲν οὖν αὕτη θαυμαστὴ καὶ ὑπέρογκος

συλλαβὰς παρείληφας, καὶ ἁπλῶς εἰ τῶν ὀνομάτων ἐν ἕξει γέγονας, δεῦρο λοιπὸν καὶ ἐπὶ τὴν τελειοτά τὴν ἀνάγνωσιν· τουτέστιν· Υπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι. Καὶ τάχα οἶμαι, ὡς εἰ μὴ τὰ ἐξετασθέντα ἦν ὑποσχόμε νος πεποιηκέναι, οὐκ ἂν αὐτὸν ἐπὶ τὴν ἀκτημοσύνην προετρέψατο. Πῶς γὰρ ἂν ἡδύνατο πρὸς ἀνάγνωσιν ὁρμῆσαι, τὴν τῶν συλλαβῶν ἀγνοῶν δύναμιν ; Ο λῶν γεγενημένοις· πάντων γὰρ τῶν περιττῶν τὴν ἀποβολὴν ποιησάμενοι, πρὸς τὸν Κύριον φέρουσι τὸ νεῦμα, τὸ θεῖον ἐκεῖνο ᾄδοντες λόγιον καθαρῶς, τὸ λέγον· Οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν· πρὸς σὲ ἐλπίζουσι· καὶ σὺ δίδως τὴν τροφὴν τοῖς ἀγαπῶσι σε ἐν εὐκαιρίᾳ. τονται· μὴ ἔχοντες γὰρ τὸν νοῦν πρὸς τὸν ἐν γῇ θησ σαυρὸν, τὴν οὐρανῶν βασιλείαν ἀμφιέννυνται· καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ ὑμνῳδοῦ Δαβὶδ ῥῆμα ἐκτελοῦσι σαφῶς, τὸ λέγον· Κτηνώδης ἐγενήθην παρὰ σοί. Ωσπερ γὰρ τὰ ὑποζύγια, τὴν ἰδίαν ἐργασίαν ποιούμενα, ταῖς πρὸς τὸ ζῆν τροφαῖς μόναις ἀρκοῦνται· οὕτω καὶ οἱ τῆς ἀκτημοσύνης ἐργάται, τὴν μὲν τοῦ ἀργυρίου χρῆσιν ὡς μηδὲν οὖσαν λογίζονται, πρὸς μόνην δὲ τὴν ἐφ- ήμερον τροφὴν τὴν διὰ τοῦ σώματος εργασίαν ποιοῦν- ται. Οὗτοι τῆς πίστεως τὴν κρηπίδα κατέχουσι· πρὸς αὐτοὺς γὰρ εἴρηται παρὰ τοῦ Κυρίου τὸ μὴ μεριμναν περὶ τῆς αὔριον· καὶ ὅτι, Τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ οὐ σπείρει, οὐδὲ θερίζει, καὶ ὁ Πατὴρ ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά. Τούτοις τοῖς λόγοις ἐθάρρησαν (Θεός γὰρ ὁ λαλήσας), πεπαῤῥησιασμένως τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο φθέγγονται ῥῆμα, τὸ λέγον· Ἐπίστευσα, δι' δ ἐλάλησα. τᾶται· τί γὰρ βλάψῃ, οὐκ ἔχει. Αἱ γὰρ πλεῖσται τῶν λυπῶν καὶ τῶν πειρασμῶν ἐν ταῖς ἀφαιρέσεσι τῶν χρημάτων γίνονται. Τί γὰρ ἔχει ποιῆσαι τοῖς ἀκτή μοσιν ; οὐκ ἔχει. Χωρία ἐμπρῆσαι ; οὐ πάρεστιν. Υπου ζύγια φθεῖραι ; ἀλλ' οὐδὲ ταῦτα ἔχουσι. Φιλτάτοις ἅψασθαι; ἀλλὰ καὶ τούτοις μακρὰν χαίρειν εἶπον. Οὐκοῦν μεγίστη κατὰ τοῦ ἐχθροῦ τιμωρία καὶ πολύ τιμος τῇ ψυχῇ θησαυρὸς ἡ ἀκτημοσύνη. εἰς ἀρετὴν, τοσοῦτον εἰς κακίαν φαύλη και μοχθηρά ἡ φιλαργυρία· καὶ ἀληθῶς ὁ θεσπέσιος Παύλος περὶ ταύτης είρηκεν· ὡς πάντων αὐτὴν τῶν κακῶν αἰτίαν εἶναι. Επιθυμία γὰρ τοῦ πλούτου, ἐπιορκία, κλοπή. ἁρπαγή, πορνεία, φθόνος, μισαδελφία, πόλεμος, είδα λολατρεία, πλεονεξία, καὶ αἱ παραφυάδες τούτων, ὑπόκρισις, κολακεία, κατάγελως πάντων οὖν τούτων αἰτία ὡμολόγηται ἡ φιλαργυρία. "Οθεν δικαίως αὐτὴν πάντων τῶν κακῶν μητέρα ὁ ᾿Απόστολος ὠνόμασεν. Οὐ μόνον δὲ ὁ Θεὸς τούτους τιμωρεῖται· ἀλλά γε καὶ 83. S. ATHANASIUS. SPURIA. - nem ; hoc est : Vade, vende omnia quæ habes, et da A pauperibus ; et veni, sequere me . Arbitrorque, nisi professus fuisset, se ea fecisse de quibus fue- rat interrogatus, nequaquam ipsum ad bonorum abdicationem invitasset. Qua enim ratione valuis- set ad lectionem accedere, qui ignorasset vim syl- labarum? virtutum consuetudinem nacti sunt. Nam superflua omnia cum abjecerint, ad Dominum vertuntur, di- vinum hoc eloquium pura mente pallentes : Oculi nostri in te sperant : et tu das escam diligenti bus te, in tempore opportuno 85. cum enim ad terrestrem thesaurum animum non appellant, regnum calorum induunt, palamque illam a psalmista Davide decantatam sententiam ersequuntur : Ut jumentum factus sum apud te ". Nam sicut jumenta, quæ suum opus obeunt, solis ad vitam necessariis alimentis contenta sunt, ita paupertatis amatores, usum pecuniæ quasi nihil reputant, soliusque quotidiani alimenti causa cor- poream exercent operam. lli tenent fidei funda- mentum : ad eos namque dictum fuit a Domino, ut solliciti non essent in crastinumu : et, volatilia cœli non serunt, neque metunt, et Pater cœlestis pascit illa ". His freti sermonibus (Deus namque est qui loquitur) libere et audacter illam Scripturæ vocem pronun- tiant : Credidi propter quod locutus sum facilius superatur: non habet enim quo noceat. Nam maxima pars molestiarum et tentationum in facultatum jactura versatur. Quod enim damni pau- peribus inferat non habet. An prædia incenderet? non adsunt. Jumenta interficeret ? nulla sunt eis. Charissimis noceret? verum istis quoque longum vale dixerunt. Est igitur paupertas maximum ad- versus hostem supplicium ac pretiosus animæ the- saurus. ad virtutem præstantior est, tanto pecuniæ amor ad vitium pejor et flagitiosior est : vereque eum divinus Apostolus dixit, esse omnium malorum causan. Nam divitiarum cupiditas, perjurium, furtum, rapina, fornicatio, invidia, cædes, odium fraternum, bellum, idololatria, avaritia, horumque surculi, bypocrisis, adulatio, cachinni ; omnia, in- quam, isthæc, causam et originem habere avaritiam in confesso est. Unde jure illam omnium matrem malorum Apostolus nominavit. Nec solum ab eis Matth. XIX, 21. Psal. cxLiv, 15. Tim. VI, 10. D Psal. LXXII, 23. ss Matth. vi, se Psal. CXV: 26. 10. 33. Bona itaque est voluntaria paupertas iis qui 34. Praeterea magnum hinc commodum referunt ; B 35. Sed et hostis a paupertatis hujusce cultoribus 36. Caterum quanto paupertas admirabilior et (82) Ita Vilis PP. I. vi, 4, 23. 35. Καλὴ οὖν ἡ ἀκτημοσύνη τοῖς ἐν ἕξει τῶν κατ 34. Αλλως τε πάλιν μεγάλην ὠφέλειαν εἰσπράτο 35. Καὶ ὁ ἐχθρὸς δὲ ἐπὶ τῶν ἀκτημόνων πλέον ήτα 36. Οσον μὲν οὖν αὕτη θαυμαστὴ καὶ ὑπέρογκος

συλλαβὰς παρείληφας, καὶ ἁπλῶς εἰ τῶν ὀνομάτων ἐν ἕξει γέγονας, δεῦρο λοιπὸν καὶ ἐπὶ τὴν τελειοτά τὴν ἀνάγνωσιν· τουτέστιν· Υπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι. Καὶ τάχα οἶμαι, ὡς εἰ μὴ τὰ ἐξετασθέντα ἦν ὑποσχόμε νος πεποιηκέναι, οὐκ ἂν αὐτὸν ἐπὶ τὴν ἀκτημοσύνην προετρέψατο. Πῶς γὰρ ἂν ἡδύνατο πρὸς ἀνάγνωσιν ὁρμῆσαι, τὴν τῶν συλλαβῶν ἀγνοῶν δύναμιν ; Ο λῶν γεγενημένοις· πάντων γὰρ τῶν περιττῶν τὴν ἀποβολὴν ποιησάμενοι, πρὸς τὸν Κύριον φέρουσι τὸ νεῦμα, τὸ θεῖον ἐκεῖνο ᾄδοντες λόγιον καθαρῶς, τὸ λέγον· Οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν· πρὸς σὲ ἐλπίζουσι· καὶ σὺ δίδως τὴν τροφὴν τοῖς ἀγαπῶσι σε ἐν εὐκαιρίᾳ. τονται· μὴ ἔχοντες γὰρ τὸν νοῦν πρὸς τὸν ἐν γῇ θησ σαυρὸν, τὴν οὐρανῶν βασιλείαν ἀμφιέννυνται· καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ ὑμνῳδοῦ Δαβὶδ ῥῆμα ἐκτελοῦσι σαφῶς, τὸ λέγον· Κτηνώδης ἐγενήθην παρὰ σοί. Ωσπερ γὰρ τὰ ὑποζύγια, τὴν ἰδίαν ἐργασίαν ποιούμενα, ταῖς πρὸς τὸ ζῆν τροφαῖς μόναις ἀρκοῦνται· οὕτω καὶ οἱ τῆς ἀκτημοσύνης ἐργάται, τὴν μὲν τοῦ ἀργυρίου χρῆσιν ὡς μηδὲν οὖσαν λογίζονται, πρὸς μόνην δὲ τὴν ἐφ- ήμερον τροφὴν τὴν διὰ τοῦ σώματος εργασίαν ποιοῦν- ται. Οὗτοι τῆς πίστεως τὴν κρηπίδα κατέχουσι· πρὸς αὐτοὺς γὰρ εἴρηται παρὰ τοῦ Κυρίου τὸ μὴ μεριμναν περὶ τῆς αὔριον· καὶ ὅτι, Τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ οὐ σπείρει, οὐδὲ θερίζει, καὶ ὁ Πατὴρ ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά. Τούτοις τοῖς λόγοις ἐθάρρησαν (Θεός γὰρ ὁ λαλήσας), πεπαῤῥησιασμένως τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο φθέγγονται ῥῆμα, τὸ λέγον· Ἐπίστευσα, δι' δ ἐλάλησα. τᾶται· τί γὰρ βλάψῃ, οὐκ ἔχει. Αἱ γὰρ πλεῖσται τῶν λυπῶν καὶ τῶν πειρασμῶν ἐν ταῖς ἀφαιρέσεσι τῶν χρημάτων γίνονται. Τί γὰρ ἔχει ποιῆσαι τοῖς ἀκτή μοσιν ; οὐκ ἔχει. Χωρία ἐμπρῆσαι ; οὐ πάρεστιν. Υπου ζύγια φθεῖραι ; ἀλλ' οὐδὲ ταῦτα ἔχουσι. Φιλτάτοις ἅψασθαι; ἀλλὰ καὶ τούτοις μακρὰν χαίρειν εἶπον. Οὐκοῦν μεγίστη κατὰ τοῦ ἐχθροῦ τιμωρία καὶ πολύ τιμος τῇ ψυχῇ θησαυρὸς ἡ ἀκτημοσύνη. εἰς ἀρετὴν, τοσοῦτον εἰς κακίαν φαύλη και μοχθηρά ἡ φιλαργυρία· καὶ ἀληθῶς ὁ θεσπέσιος Παύλος περὶ ταύτης είρηκεν· ὡς πάντων αὐτὴν τῶν κακῶν αἰτίαν εἶναι. Επιθυμία γὰρ τοῦ πλούτου, ἐπιορκία, κλοπή. ἁρπαγή, πορνεία, φθόνος, μισαδελφία, πόλεμος, είδα λολατρεία, πλεονεξία, καὶ αἱ παραφυάδες τούτων, ὑπόκρισις, κολακεία, κατάγελως πάντων οὖν τούτων αἰτία ὡμολόγηται ἡ φιλαργυρία. "Οθεν δικαίως αὐτὴν πάντων τῶν κακῶν μητέρα ὁ ᾿Απόστολος ὠνόμασεν. Οὐ μόνον δὲ ὁ Θεὸς τούτους τιμωρεῖται· ἀλλά γε καὶ 83. S. ATHANASIUS. SPURIA. - nem ; hoc est : Vade, vende omnia quæ habes, et da A pauperibus ; et veni, sequere me . Arbitrorque, nisi professus fuisset, se ea fecisse de quibus fue- rat interrogatus, nequaquam ipsum ad bonorum abdicationem invitasset. Qua enim ratione valuis- set ad lectionem accedere, qui ignorasset vim syl- labarum? virtutum consuetudinem nacti sunt. Nam superflua omnia cum abjecerint, ad Dominum vertuntur, di- vinum hoc eloquium pura mente pallentes : Oculi nostri in te sperant : et tu das escam diligenti bus te, in tempore opportuno 85. cum enim ad terrestrem thesaurum animum non appellant, regnum calorum induunt, palamque illam a psalmista Davide decantatam sententiam ersequuntur : Ut jumentum factus sum apud te ". Nam sicut jumenta, quæ suum opus obeunt, solis ad vitam necessariis alimentis contenta sunt, ita paupertatis amatores, usum pecuniæ quasi nihil reputant, soliusque quotidiani alimenti causa cor- poream exercent operam. lli tenent fidei funda- mentum : ad eos namque dictum fuit a Domino, ut solliciti non essent in crastinumu : et, volatilia cœli non serunt, neque metunt, et Pater cœlestis pascit illa ". His freti sermonibus (Deus namque est qui loquitur) libere et audacter illam Scripturæ vocem pronun- tiant : Credidi propter quod locutus sum facilius superatur: non habet enim quo noceat. Nam maxima pars molestiarum et tentationum in facultatum jactura versatur. Quod enim damni pau- peribus inferat non habet. An prædia incenderet? non adsunt. Jumenta interficeret ? nulla sunt eis. Charissimis noceret? verum istis quoque longum vale dixerunt. Est igitur paupertas maximum ad- versus hostem supplicium ac pretiosus animæ the- saurus. ad virtutem præstantior est, tanto pecuniæ amor ad vitium pejor et flagitiosior est : vereque eum divinus Apostolus dixit, esse omnium malorum causan. Nam divitiarum cupiditas, perjurium, furtum, rapina, fornicatio, invidia, cædes, odium fraternum, bellum, idololatria, avaritia, horumque surculi, bypocrisis, adulatio, cachinni ; omnia, in- quam, isthæc, causam et originem habere avaritiam in confesso est. Unde jure illam omnium matrem malorum Apostolus nominavit. Nec solum ab eis Matth. XIX, 21. Psal. cxLiv, 15. Tim. VI, 10. D Psal. LXXII, 23. ss Matth. vi, se Psal. CXV: 26. 10. 33. Bona itaque est voluntaria paupertas iis qui 34. Praeterea magnum hinc commodum referunt ; B 35. Sed et hostis a paupertatis hujusce cultoribus 36. Caterum quanto paupertas admirabilior et (82) Ita Vilis PP. I. vi, 4, 23. 35. Καλὴ οὖν ἡ ἀκτημοσύνη τοῖς ἐν ἕξει τῶν κατ 34. Αλλως τε πάλιν μεγάλην ὠφέλειαν εἰσπράτο 35. Καὶ ὁ ἐχθρὸς δὲ ἐπὶ τῶν ἀκτημόνων πλέον ήτα 36. Οσον μὲν οὖν αὕτη θαυμαστὴ καὶ ὑπέρογκος

συλλαβὰς παρείληφας, καὶ ἁπλῶς εἰ τῶν ὀνομάτων ἐν ἕξει γέγονας, δεῦρο λοιπὸν καὶ ἐπὶ τὴν τελειοτά τὴν ἀνάγνωσιν· τουτέστιν· Υπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι. Καὶ τάχα οἶμαι, ὡς εἰ μὴ τὰ ἐξετασθέντα ἦν ὑποσχόμε νος πεποιηκέναι, οὐκ ἂν αὐτὸν ἐπὶ τὴν ἀκτημοσύνην προετρέψατο. Πῶς γὰρ ἂν ἡδύνατο πρὸς ἀνάγνωσιν ὁρμῆσαι, τὴν τῶν συλλαβῶν ἀγνοῶν δύναμιν ; Ο λῶν γεγενημένοις· πάντων γὰρ τῶν περιττῶν τὴν ἀποβολὴν ποιησάμενοι, πρὸς τὸν Κύριον φέρουσι τὸ νεῦμα, τὸ θεῖον ἐκεῖνο ᾄδοντες λόγιον καθαρῶς, τὸ λέγον· Οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν· πρὸς σὲ ἐλπίζουσι· καὶ σὺ δίδως τὴν τροφὴν τοῖς ἀγαπῶσι σε ἐν εὐκαιρίᾳ. τονται· μὴ ἔχοντες γὰρ τὸν νοῦν πρὸς τὸν ἐν γῇ θησ σαυρὸν, τὴν οὐρανῶν βασιλείαν ἀμφιέννυνται· καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ ὑμνῳδοῦ Δαβὶδ ῥῆμα ἐκτελοῦσι σαφῶς, τὸ λέγον· Κτηνώδης ἐγενήθην παρὰ σοί. Ωσπερ γὰρ τὰ ὑποζύγια, τὴν ἰδίαν ἐργασίαν ποιούμενα, ταῖς πρὸς τὸ ζῆν τροφαῖς μόναις ἀρκοῦνται· οὕτω καὶ οἱ τῆς ἀκτημοσύνης ἐργάται, τὴν μὲν τοῦ ἀργυρίου χρῆσιν ὡς μηδὲν οὖσαν λογίζονται, πρὸς μόνην δὲ τὴν ἐφ- ήμερον τροφὴν τὴν διὰ τοῦ σώματος εργασίαν ποιοῦν- ται. Οὗτοι τῆς πίστεως τὴν κρηπίδα κατέχουσι· πρὸς αὐτοὺς γὰρ εἴρηται παρὰ τοῦ Κυρίου τὸ μὴ μεριμναν περὶ τῆς αὔριον· καὶ ὅτι, Τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ οὐ σπείρει, οὐδὲ θερίζει, καὶ ὁ Πατὴρ ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά. Τούτοις τοῖς λόγοις ἐθάρρησαν (Θεός γὰρ ὁ λαλήσας), πεπαῤῥησιασμένως τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο φθέγγονται ῥῆμα, τὸ λέγον· Ἐπίστευσα, δι' δ ἐλάλησα. τᾶται· τί γὰρ βλάψῃ, οὐκ ἔχει. Αἱ γὰρ πλεῖσται τῶν λυπῶν καὶ τῶν πειρασμῶν ἐν ταῖς ἀφαιρέσεσι τῶν χρημάτων γίνονται. Τί γὰρ ἔχει ποιῆσαι τοῖς ἀκτή μοσιν ; οὐκ ἔχει. Χωρία ἐμπρῆσαι ; οὐ πάρεστιν. Υπου ζύγια φθεῖραι ; ἀλλ' οὐδὲ ταῦτα ἔχουσι. Φιλτάτοις ἅψασθαι; ἀλλὰ καὶ τούτοις μακρὰν χαίρειν εἶπον. Οὐκοῦν μεγίστη κατὰ τοῦ ἐχθροῦ τιμωρία καὶ πολύ τιμος τῇ ψυχῇ θησαυρὸς ἡ ἀκτημοσύνη. εἰς ἀρετὴν, τοσοῦτον εἰς κακίαν φαύλη και μοχθηρά ἡ φιλαργυρία· καὶ ἀληθῶς ὁ θεσπέσιος Παύλος περὶ ταύτης είρηκεν· ὡς πάντων αὐτὴν τῶν κακῶν αἰτίαν εἶναι. Επιθυμία γὰρ τοῦ πλούτου, ἐπιορκία, κλοπή. ἁρπαγή, πορνεία, φθόνος, μισαδελφία, πόλεμος, είδα λολατρεία, πλεονεξία, καὶ αἱ παραφυάδες τούτων, ὑπόκρισις, κολακεία, κατάγελως πάντων οὖν τούτων αἰτία ὡμολόγηται ἡ φιλαργυρία. "Οθεν δικαίως αὐτὴν πάντων τῶν κακῶν μητέρα ὁ ᾿Απόστολος ὠνόμασεν. Οὐ μόνον δὲ ὁ Θεὸς τούτους τιμωρεῖται· ἀλλά γε καὶ 83. S. ATHANASIUS. SPURIA. - nem ; hoc est : Vade, vende omnia quæ habes, et da A pauperibus ; et veni, sequere me . Arbitrorque, nisi professus fuisset, se ea fecisse de quibus fue- rat interrogatus, nequaquam ipsum ad bonorum abdicationem invitasset. Qua enim ratione valuis- set ad lectionem accedere, qui ignorasset vim syl- labarum? virtutum consuetudinem nacti sunt. Nam superflua omnia cum abjecerint, ad Dominum vertuntur, di- vinum hoc eloquium pura mente pallentes : Oculi nostri in te sperant : et tu das escam diligenti bus te, in tempore opportuno 85. cum enim ad terrestrem thesaurum animum non appellant, regnum calorum induunt, palamque illam a psalmista Davide decantatam sententiam ersequuntur : Ut jumentum factus sum apud te ". Nam sicut jumenta, quæ suum opus obeunt, solis ad vitam necessariis alimentis contenta sunt, ita paupertatis amatores, usum pecuniæ quasi nihil reputant, soliusque quotidiani alimenti causa cor- poream exercent operam. lli tenent fidei funda- mentum : ad eos namque dictum fuit a Domino, ut solliciti non essent in crastinumu : et, volatilia cœli non serunt, neque metunt, et Pater cœlestis pascit illa ". His freti sermonibus (Deus namque est qui loquitur) libere et audacter illam Scripturæ vocem pronun- tiant : Credidi propter quod locutus sum facilius superatur: non habet enim quo noceat. Nam maxima pars molestiarum et tentationum in facultatum jactura versatur. Quod enim damni pau- peribus inferat non habet. An prædia incenderet? non adsunt. Jumenta interficeret ? nulla sunt eis. Charissimis noceret? verum istis quoque longum vale dixerunt. Est igitur paupertas maximum ad- versus hostem supplicium ac pretiosus animæ the- saurus. ad virtutem præstantior est, tanto pecuniæ amor ad vitium pejor et flagitiosior est : vereque eum divinus Apostolus dixit, esse omnium malorum causan. Nam divitiarum cupiditas, perjurium, furtum, rapina, fornicatio, invidia, cædes, odium fraternum, bellum, idololatria, avaritia, horumque surculi, bypocrisis, adulatio, cachinni ; omnia, in- quam, isthæc, causam et originem habere avaritiam in confesso est. Unde jure illam omnium matrem malorum Apostolus nominavit. Nec solum ab eis Matth. XIX, 21. Psal. cxLiv, 15. Tim. VI, 10. D Psal. LXXII, 23. ss Matth. vi, se Psal. CXV: 26. 10. 33. Bona itaque est voluntaria paupertas iis qui 34. Praeterea magnum hinc commodum referunt ; B 35. Sed et hostis a paupertatis hujusce cultoribus 36. Caterum quanto paupertas admirabilior et (82) Ita Vilis PP. I. vi, 4, 23. 35. Καλὴ οὖν ἡ ἀκτημοσύνη τοῖς ἐν ἕξει τῶν κατ 34. Αλλως τε πάλιν μεγάλην ὠφέλειαν εἰσπράτο 35. Καὶ ὁ ἐχθρὸς δὲ ἐπὶ τῶν ἀκτημόνων πλέον ήτα 36. Οσον μὲν οὖν αὕτη θαυμαστὴ καὶ ὑπέρογκος

οίκοθεν ἑαυτοὺς καταφθείρουσιν· ἀκόρεστον γὰρ φέ- μοντες τὴν κακίαν, οὐκ ἔχουσι τέλος τοῦ σκοποῦ, ὅθεν ἀνίατος αὐτοῖς ἡ πληγή. Ὁ μηδὲν ἔχων ὀλίγων ἐπι- θυμεῖ· καὶ τυχών τούτων, τῶν πλειόνων ὀρέγεται· Ἑκατὸν χρυσίνους ἔχει, καὶ γλίχεται τῶν χιλίων· καὶ τούτων εὐπορήσας, πρὸς ἄπειρον φέρει τὸ νεῦμα. Καὶ οὕτω, μὴ (82') ἔχοντες ἑαυτῶν στῆναι τὸ τέλος, ἀεὶ πε- νίαν οδύρονται. Φέρει δὲ ἡ φιλαργυρία μεθ' ἑαυτῆς ἀεὶ τὸν φθόνον. Φθείρει δὲ καὶ οὗτος πρῶτον τὸν κτη σάμενον. Ωσπερ γὰρ ἡ ἔχιδνα γεννωμένη πρῶτον τὴν ἰδίαν μητέρα φθείρει, πρὶν ἂν ἄλλους ἀδικήσῃ· οὔτ τω καὶ ὁ φθόνος τὸν κτησάμενον καταμαραίνει, πρὶν ἂν τοὺς ἐκ γειτόνων διανεμηθῇ. μένειν πόνους, ζητοῦντες τὸ δόκιμον ἀργύριον, ὅσοις Β ἀνηκέστοις περιπίπτουσιν οἱ τοῦ ματαίου κόσμου θη- ραταί. Ναυάγια ὑπομένουσι, πειρατηρίοις προσομι λούσι, λῃσταῖς κατὰ τῆς περιπίπτουσιν· ἀνέχονται λοιπὸν ζάλης καὶ πνευμάτων βιαίων· καὶ πολλάκις κερδαίνοντες, πένητας ἑαυτοὺς φάσκουσι διὰ τοὺς φθο νοῦντας. Ἡμεῖς δὲ οὐδόλως τῶν τοιούτων κινδύνων κατατολμῶμεν ὑπὲρ τοῦ ἀληθινοῦ κέρδους. Εἰ δέ ποτε καὶ μικροῦ τινος ευπορήσωμεν, μεγαλύνομεν ἑαυτὰς, ἐπιδεικνύμεναι τοῖς ἀνθρώποις· καὶ πολλάκις οὐδὲ τὸ γιγνόμενον προφέρομεν εἰς διήγησιν· εὐθέως δὲ καὶ δν δοκοῦμεν σπινθῆρα καλοῦ ἔχειν, ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ κλεπτόμεθα. Κἀκεῖνοι δὲ, πολλὰ κερδαίνοντες, τῶν πλειόνων εφίενται· καὶ τὰ μὲν παρόντα ὡς οὐδὲν ἡγοῦνται, πρὸς δὲ τὰ μὴ παρόντα ἀποτείνονται. Ἡμεῖς δὲ, καὶ μηδὲν ἔχουσαι τῶν ζητουμένων, οὐδὲν θέλομεν κτήσασθαι· καὶ πενίαν ἐσχάτην νοσοῦσαι, πλουσίας ἑαυτὰς ἀναγορεύομεν. Καλόν οὖν τὸν εὖ πράττοντα μηδενὶ ἀναγγέλλειν· μᾶλλον γὰρ οἱ τοιοῦ τοι ζημιωθήσονται· καὶ γὰρ ὁ δοκοῦσιν ἔχειν ἀρθή- σεται ἀπ' αὐτῶν. θάνειν τὸ κέρδος. Οἱ δὲ τὰ ἑαυτῶν κατορθώματα δι ηγούμενοι πειράσθωσαν καὶ τὰ σὺν αὐτοῖς ἐλαττώματα λέγειν· εἰ δὲ ταῦτα κρύπτουσιν, ἕνεκεν τοῦ μὴ παρὰ τῶν ἀκουόντων ψεχθῆναι, πολὺ μᾶλλον ἐκεῖνα φυλα- κτέον, ὡς ἐκ τοῦ Θεοῦ ἀλλοτριοῦντα. Καὶ γοῦν οἱ κατ' ἀρετὴν βιοῦντες τὸ ἀνάπαλιν ποιοῦσι, καὶ τὰ σμικρὰ ἑαυτῶν πταίσματα μετὰ καὶ προσθήκης ὧν οὐκ ἔπρα- ξαν, ἐκδιηγοῦνται, τὴν δόξαν τῶν ἀνθρώπων ἀπο- βάλλοντες· τὰ μέντοι ἀγαθὰ κρύπτοντες, πρὸς ἀσφά λειαν τῆς ψυχῆς. Ὥσπερ γὰρ θησαυρὸς φανερωθείς σπανίζεται, οὕτω καὶ ἀρετὴ γνωριζομένη καὶ δη μοσιευομένη ἀφανίζεται· ὥσπερ γὰρ κηρὸς λύεται ἀπὸ προσώπου πυρός, οὕτω καὶ ψυχὴ ἀπὸ ἐπαίνων διαχεῖται καὶ ἀποβάλλει τὸν τόνον. ή θερμότης Έλυσε τὸν κηρόν, ἡ ψύξις ἄρα τὴν πήξιν * χρυσοῦν. $509 VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A Deus penas repetit, verum ipsi sibimetipsis inter itum parant. Cum sint enim insatiabili nequitia præditi, nullum habent propositi finen, proindeque insanabilis inest illis plaga. Qui nihil habet, pauca desiderat; quæ nactus, plura concupiscit. Centum aureos habet, mille expetit : hos consecutus, in in- finitum extendit cupiditatem. Sicque quando ter- minum sibi constituere non possunt, paupertatem semper deplorant. Affert autem semper secum amor pecuniæ invidiam. Hæc vero hujusmodi est ut pri- mum habentem se interimat. Quemadmodum enim viperæ nascendo prius matres occidunt, quam aliis noceant, sic et invidia se possidentem tabefacit priusquam vicinos absumat. possemus, quærendo probatum illud argentum, quot gravissimos subeunt, qui hunc vanissimum venantur mundum. Sustinent naufragia, piratarum discrimen adeunt, in terra incidunt in latrones, de- cumanos fluctus, ventos vehementissimos tolerant : ac plerumque parto lucro, pauperes sese dicunt invidorum causa. At nos pro vero ac germano lu- cro ejusmodi pericula adire prorsus detrectamus. Quod si aliquid nostris rebus accesserit, nos magni- fice hominibus ostentamus, nec raro quod ne fuit quidem jactabunde narramus : unde evenit ut quam videmur habere scintillam boni, furto inimici amit- tamus. Et illi quidem multa lucrati plura appetunt ; praesentia pro nihilo habent, et ad ea quæ non ha- bent animo contendunt. Nos autem etiamsi ni- hil eorum quæ requiri solent habeamus, nibil volumus comparare: et cum extrema laboremus paupertate, nos divites prædicamus. Opera pre- tium igitur est, eum qui bene agit, id nemini renun- tiare. Quin etiamn qui ejusmodi sunt in jacturam in- cident : nam quod videntur habere auferetur ab eis 38. Omni itaque studio curare debemus ut lateat lucrum nostrum. Qui vero sua præclare gesta enarrare solent, vilia quoque iis conjun- cta renuntiare studeant: quod si vituperii au- dientium declinandi causa hæc celant, multo magis illa aperire cavendum est, quod ea res a Dei consortio revocet. Etenim qui vitam cum virtute D instituunt, oppositum agunt : parvos scilicet suos Luc. vin, 18. (82') Coteler.. lapsus, adjunctis iis quæ ne commiserunt quidem, enarrant, abjecta scilicet hominum gloria ; bona vero occultant, ad animæ securitatem (84). Nam sicut thesaurus manifestatus, minuitur; sic virtus agnita et publicata, aboletur. Et sicut cera lique- scit a facie ignis, ita anima laudibus diffluit, vigo- remque amittit. vit ceram, frigus compingel : si laus vigorem au- 37. (83) Præclarum esset si tot labores ferre 37. Μέγα την χρῆμα, εἰ τοσούτους δυνάμεθα ὑπο 38. Πᾶταν οὖν σπουδὴν δέον θέσθαι ὑπὲρ τὸ λαν- 39. Καὶ τὸ ἐναντίον δὲ τούτων πάλιν ἔσται· εἰ γὰρ (83) In Vitis PP. 1. v, 10, 70, el vi, 4, 24. 39. Rursusque contra eveniet nam si calor sol- (84) Vit. PP. l. v, 3, 19.

οίκοθεν ἑαυτοὺς καταφθείρουσιν· ἀκόρεστον γὰρ φέ- μοντες τὴν κακίαν, οὐκ ἔχουσι τέλος τοῦ σκοποῦ, ὅθεν ἀνίατος αὐτοῖς ἡ πληγή. Ὁ μηδὲν ἔχων ὀλίγων ἐπι- θυμεῖ· καὶ τυχών τούτων, τῶν πλειόνων ὀρέγεται· Ἑκατὸν χρυσίνους ἔχει, καὶ γλίχεται τῶν χιλίων· καὶ τούτων εὐπορήσας, πρὸς ἄπειρον φέρει τὸ νεῦμα. Καὶ οὕτω, μὴ (82') ἔχοντες ἑαυτῶν στῆναι τὸ τέλος, ἀεὶ πε- νίαν οδύρονται. Φέρει δὲ ἡ φιλαργυρία μεθ' ἑαυτῆς ἀεὶ τὸν φθόνον. Φθείρει δὲ καὶ οὗτος πρῶτον τὸν κτη σάμενον. Ωσπερ γὰρ ἡ ἔχιδνα γεννωμένη πρῶτον τὴν ἰδίαν μητέρα φθείρει, πρὶν ἂν ἄλλους ἀδικήσῃ· οὔτ τω καὶ ὁ φθόνος τὸν κτησάμενον καταμαραίνει, πρὶν ἂν τοὺς ἐκ γειτόνων διανεμηθῇ. μένειν πόνους, ζητοῦντες τὸ δόκιμον ἀργύριον, ὅσοις Β ἀνηκέστοις περιπίπτουσιν οἱ τοῦ ματαίου κόσμου θη- ραταί. Ναυάγια ὑπομένουσι, πειρατηρίοις προσομι λούσι, λῃσταῖς κατὰ τῆς περιπίπτουσιν· ἀνέχονται λοιπὸν ζάλης καὶ πνευμάτων βιαίων· καὶ πολλάκις κερδαίνοντες, πένητας ἑαυτοὺς φάσκουσι διὰ τοὺς φθο νοῦντας. Ἡμεῖς δὲ οὐδόλως τῶν τοιούτων κινδύνων κατατολμῶμεν ὑπὲρ τοῦ ἀληθινοῦ κέρδους. Εἰ δέ ποτε καὶ μικροῦ τινος ευπορήσωμεν, μεγαλύνομεν ἑαυτὰς, ἐπιδεικνύμεναι τοῖς ἀνθρώποις· καὶ πολλάκις οὐδὲ τὸ γιγνόμενον προφέρομεν εἰς διήγησιν· εὐθέως δὲ καὶ δν δοκοῦμεν σπινθῆρα καλοῦ ἔχειν, ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ κλεπτόμεθα. Κἀκεῖνοι δὲ, πολλὰ κερδαίνοντες, τῶν πλειόνων εφίενται· καὶ τὰ μὲν παρόντα ὡς οὐδὲν ἡγοῦνται, πρὸς δὲ τὰ μὴ παρόντα ἀποτείνονται. Ἡμεῖς δὲ, καὶ μηδὲν ἔχουσαι τῶν ζητουμένων, οὐδὲν θέλομεν κτήσασθαι· καὶ πενίαν ἐσχάτην νοσοῦσαι, πλουσίας ἑαυτὰς ἀναγορεύομεν. Καλόν οὖν τὸν εὖ πράττοντα μηδενὶ ἀναγγέλλειν· μᾶλλον γὰρ οἱ τοιοῦ τοι ζημιωθήσονται· καὶ γὰρ ὁ δοκοῦσιν ἔχειν ἀρθή- σεται ἀπ' αὐτῶν. θάνειν τὸ κέρδος. Οἱ δὲ τὰ ἑαυτῶν κατορθώματα δι ηγούμενοι πειράσθωσαν καὶ τὰ σὺν αὐτοῖς ἐλαττώματα λέγειν· εἰ δὲ ταῦτα κρύπτουσιν, ἕνεκεν τοῦ μὴ παρὰ τῶν ἀκουόντων ψεχθῆναι, πολὺ μᾶλλον ἐκεῖνα φυλα- κτέον, ὡς ἐκ τοῦ Θεοῦ ἀλλοτριοῦντα. Καὶ γοῦν οἱ κατ' ἀρετὴν βιοῦντες τὸ ἀνάπαλιν ποιοῦσι, καὶ τὰ σμικρὰ ἑαυτῶν πταίσματα μετὰ καὶ προσθήκης ὧν οὐκ ἔπρα- ξαν, ἐκδιηγοῦνται, τὴν δόξαν τῶν ἀνθρώπων ἀπο- βάλλοντες· τὰ μέντοι ἀγαθὰ κρύπτοντες, πρὸς ἀσφά λειαν τῆς ψυχῆς. Ὥσπερ γὰρ θησαυρὸς φανερωθείς σπανίζεται, οὕτω καὶ ἀρετὴ γνωριζομένη καὶ δη μοσιευομένη ἀφανίζεται· ὥσπερ γὰρ κηρὸς λύεται ἀπὸ προσώπου πυρός, οὕτω καὶ ψυχὴ ἀπὸ ἐπαίνων διαχεῖται καὶ ἀποβάλλει τὸν τόνον. ή θερμότης Έλυσε τὸν κηρόν, ἡ ψύξις ἄρα τὴν πήξιν * χρυσοῦν. $509 VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A Deus penas repetit, verum ipsi sibimetipsis inter itum parant. Cum sint enim insatiabili nequitia præditi, nullum habent propositi finen, proindeque insanabilis inest illis plaga. Qui nihil habet, pauca desiderat; quæ nactus, plura concupiscit. Centum aureos habet, mille expetit : hos consecutus, in in- finitum extendit cupiditatem. Sicque quando ter- minum sibi constituere non possunt, paupertatem semper deplorant. Affert autem semper secum amor pecuniæ invidiam. Hæc vero hujusmodi est ut pri- mum habentem se interimat. Quemadmodum enim viperæ nascendo prius matres occidunt, quam aliis noceant, sic et invidia se possidentem tabefacit priusquam vicinos absumat. possemus, quærendo probatum illud argentum, quot gravissimos subeunt, qui hunc vanissimum venantur mundum. Sustinent naufragia, piratarum discrimen adeunt, in terra incidunt in latrones, de- cumanos fluctus, ventos vehementissimos tolerant : ac plerumque parto lucro, pauperes sese dicunt invidorum causa. At nos pro vero ac germano lu- cro ejusmodi pericula adire prorsus detrectamus. Quod si aliquid nostris rebus accesserit, nos magni- fice hominibus ostentamus, nec raro quod ne fuit quidem jactabunde narramus : unde evenit ut quam videmur habere scintillam boni, furto inimici amit- tamus. Et illi quidem multa lucrati plura appetunt ; praesentia pro nihilo habent, et ad ea quæ non ha- bent animo contendunt. Nos autem etiamsi ni- hil eorum quæ requiri solent habeamus, nibil volumus comparare: et cum extrema laboremus paupertate, nos divites prædicamus. Opera pre- tium igitur est, eum qui bene agit, id nemini renun- tiare. Quin etiamn qui ejusmodi sunt in jacturam in- cident : nam quod videntur habere auferetur ab eis 38. Omni itaque studio curare debemus ut lateat lucrum nostrum. Qui vero sua præclare gesta enarrare solent, vilia quoque iis conjun- cta renuntiare studeant: quod si vituperii au- dientium declinandi causa hæc celant, multo magis illa aperire cavendum est, quod ea res a Dei consortio revocet. Etenim qui vitam cum virtute D instituunt, oppositum agunt : parvos scilicet suos Luc. vin, 18. (82') Coteler.. lapsus, adjunctis iis quæ ne commiserunt quidem, enarrant, abjecta scilicet hominum gloria ; bona vero occultant, ad animæ securitatem (84). Nam sicut thesaurus manifestatus, minuitur; sic virtus agnita et publicata, aboletur. Et sicut cera lique- scit a facie ignis, ita anima laudibus diffluit, vigo- remque amittit. vit ceram, frigus compingel : si laus vigorem au- 37. (83) Præclarum esset si tot labores ferre 37. Μέγα την χρῆμα, εἰ τοσούτους δυνάμεθα ὑπο 38. Πᾶταν οὖν σπουδὴν δέον θέσθαι ὑπὲρ τὸ λαν- 39. Καὶ τὸ ἐναντίον δὲ τούτων πάλιν ἔσται· εἰ γὰρ (83) In Vitis PP. 1. v, 10, 70, el vi, 4, 24. 39. Rursusque contra eveniet nam si calor sol- (84) Vit. PP. l. v, 3, 19.

αὐτοῦ ποιήσεται· καὶ εἰ ἔπαινος ἀφαιρεῖται τοῦ τόνου τὴν ψυχήν, πάντως ὀνειδισμὸς καὶ ὕβρις εἰς μέγεθος Β αὐτὴν τῆς ἀρετῆς ἄγει· Χαίρετε γάρ, φησὶ, καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτ' ἂν πᾶν ψεῦδος εἴπωσι καθ' ὑμῶν οἱ ἄνθρωποι. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Εν θλίψει ἐπλά τυνάς με. Καὶ πάλιν· Ονειδισμόν προσεδόκησεν ἡ ψυχή μου καὶ ταλαιπωρίαν. Καὶ ἄλλα δὲ μυρία ἀγαθὰ τοιαῦτα ἐκ τῶν ἁγίων Γραφῶν ἐστι τῇ ψυχῇ προσοδευόμενα θεάσασθαι. ποιός. Τῆς μὲν οὖν χρησίμης λύπης τὸ μέν ἐστι περὶ τῶν οἰκείων ἁμαρτιῶν στένειν· τὸ δὲ καὶ περὶ τῆς τῶν πλησίον ἀγνωσίας· τὸ δὲ πρὸς τὸ μὴ ἐκπεσεῖν τῆς προθέσεως· τὸ δὲ καὶ ἀφικνεῖσθαι τοῦ τέλους της ἀγαθωσύνης. Ταῦτα μὲν οὖν τῆς γνησίας καὶ ἀγαθῆς λύπης τὰ εἴδη. Καὶ ἄλλη δέ τις λύπη, τοῦ ἐχθροῦ ὑποτιθεμένου, ἥτις ταύταις προσφύεσθαι οίδεν. Εμ- βάλλει γὰρ καὶ αὐτὸς λύπην ἀλογίας μεστήν· Υπερ καὶ ἀκηδία πρός τινων ὠνόμασται. Δεῖ οὖν τοῦτο τὸ πνεῦμα εὐχῇ μάλιστα ἀποσοβεῖν καὶ ψαλμῳδία. χρὴ οἴεσθαί τινα ἐν τῷ βίῳ ἀφρόντιδα εἶναι. Φησὶ γὰρ ἡ Γραφή· Πᾶσα κεφαλὴ εἰς πόνον, καὶ πᾶσα καρ- δία εἰς λύπην. Ἐν ἑνὶ λόγῳ τὸ ἅγιον Πνεῦμα συν έγραψε τόν τε μονήρη βίον καὶ τὸν κοσμικόν. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ πόνου τῆς κεφαλῆς, τὸν μονήρη αἰνίττε ται τρόπον· κεφαλὴ γὰρ τὸ ἡγεμονεύον· Τοῦ γὰρ σοφοῦ, φησίν, οἱ ὀφθαλμοὶ ἐν τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ. Τὸ οὖν διορατικὸν, ὡς οἶμαι, ἐν αὐτῇ τυγχάνει Τὸν δὲ πόνον εἶπε, διότι πᾶσα ἀρετῆς βλάστη ἐκ τόνων κατορθοῦται. Διὰ δὲ τῆς ἐν τῇ καρδίᾳ λύπης, τὸ ἄστα τον καὶ μοχθηρὸν ἐδήλωσεν ἦθος. Θυμοῦ γὰρ καὶ λύ πῆς οἰκητήριον, τὴν καρδίαν τινὲς ἔφασαν· μὴ δοξα- ζόμενοι, λυποῦνται· τῶν ἀλλοτρίων ὀρεγόμενα, τήκονται· πενόμενοι, δυσφοροῦσι· πλουτούντες, ἐκ· μαίνονται, διὰ τὴν τῶν παρόντων φυλακήν μηδὲ ὕπνευ τυγχάνοντες. γουσαι τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ ἀμερίμνους τυγχάνειν. Τάχι γὰρ ὡς πρὸς σύγκρισιν μᾶλλον ἡμῶν κοπιῶσι. Ταῖς δὲ γυναιξὶν ὡς ἐπίπαν μεγάλη ἐν τῷ κόσμῳ ἡ ἀπὸ έχθεια· τίκτουσι γὰρ χαλεπῶς καὶ ἐπικινδύνως, καὶ τληπαθοῦσι πρὸς τὴν γαλακτοτροφίαν, καὶ νοσοῦσι τοῖς παιδίοις συννοσοῦσι· καὶ ταῦτα ὑπομένουσι, τέλος τοῦ κόπου μὴ ἔχουσαι. Η γὰρ τὸ σῶμα πηροῦνται τὰ κυηθέντα, ἡ κακοφροσύνῃ ἀναχθέντα δολοφονεῖ τοὺς γεννήσαντας. Ταῦτα οὖν εἰδυῖαι, μὴ δελεασθῶμεν ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ, ὡς ἀνέτου καὶ ἀμερίμνου τυγχάνοντας τοῦ βίου. Γεννῶσαι μὲν γὰρ, διὰ τῶν πόνων φθείρον μὴ τίκτουσαι δὲ, ὡς στεῖραι καὶ ἄγονοι ὑπὸ τῶν ὀνειδισμῶν τήκονται. και οι ἐναντίου. Οὐ πᾶσι δὲ πέφυκεν ἁρμόδια τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ μόνοις τοῖς τὸν μονήρη βίον ἐθέλουσιν. Ωσπερ S. ATHANASIUS. - SPURIA. • fert animæ, sane opprobrium et contumelia virtu- A tein ejus adaugent. Ait enim : Gaudele et exsullale, cum omne mendacium homines dixerint adversum vos 8. Et alio loco: In tribulatione dilatasti me Iterumque: Improperium exspectavit anima mea et miseriam". Sexcenta quoque alia hujusmodi bona ex Scripturis sacris animæ provenire facile animad- vertitur. tiosa. Ad tristitiam utilem hæc pertinent de pro- priis peccatis ingemiscere, itemque de proximi igno- rantia, cavere ne a proposito excidamus, sed attin- gatur perfectissima bonitas. Ilæc itaque sunt genui- nae tristitiae genera. Est porro quædamn alia ab ini- mico inducta tristitia, quæ solet cum dictis gene. ribus pullulare. Nam et ipse tristitiam immittit absurditatis plenam, cui acediæ nomen indidere nonnulli. Sed hujusmodi spiritum oportet oratione præsertim et psalmorum cantu depellere. tet æstimare quempiam in hac vita carere solli- citudinibus. Ait enim Scriptura: Omne caput in labore, et omne cor in marore. Una hac sententia, Spiritus sanctus descripsit cum monasticam, tum sæcularem vitam. Nam per laboren capitis, nona- sticam adumbrat : capitis enim est regere : Sapien- tis, inquit, oculi, in capite ejus: Itaque perspica- cia, ut arbitror, in illo residet. Per laborem autem indicatur, omnem virtutem germinantem laboribus absolvi. Per mororem cordis, instabilem et ærum- nosam sæcularium conditionem significavit. Aiunt quippe nonnulli, cor esse iræ ac tristitiæ sedem. Cun non laudantur, animo marent : aliena appe tentes, contabescunt : in egestate, indignantur : di- vitiis instructi, insaniunt, ne somni quidem locum ob curam custodiamque facultatum reperientes. eas quæ in sæculo versantur expertes curarum esse. Forte enim, si mutuo conferamur, plus quam nos molestiarum habent et laboris. Mulieres namque in mundo, ingenti ut plurimum odio habentur : ægre et periculose pariunt, in lacte subministrando mi- sere cruciantur, cum ægrotantibus infantibus una ægrotant: atque hæc sustinent sine aliquo laborum termino. Suscepta namque proles aut mutila cor- pore est, aut malis instructa moribus, parentibus necem machinatur. læc cum sciamus, ne inesce- mur ab inimico, quasi vita ejusmodi tranquilla cu- risque vacua sit. In partu quippe vi doloris exstin- guuntur; si non pariant, sterilitatis et infecunditatis opprobrio contabescunt. C D veamus. Neque vero cunctis conveniunt quæ dicta sunt, sed iis duntaxat qui vitam amplexi sunt mo- 12. Psal. Lxvil, 21. so Matth. v, » Psal. IV, 2. ps Isa. 1, 5. » Eccle. 11, 14. 40. Est sane tristitia utilis, et est tristitia exi- 41. Nos itaque bonis occupatas curis, non opor- 42. Ne itaque animo decipiamur, neu dicamus, 40. Εστι λύπη επωφελής, καὶ ἔστι λύπη φθορο 41. Τῶν οὖν ἀγαθῶν μεριμνῶν ἐχομένας ἡμᾶς, οὐ 42. Μὴ οὖν ἡμεῖς ὑποσυρῶμεν τῷ φρονήματι, λέ- 43. Hæc vobis dico, ut nobis ab adversario ca- (85) Vit. PP. I. v, 10, 71. 45. Ταῦτα δὲ ὑμῖν λέγω πρὸς τὸ ἀσφαλίζεσθαι ἀπὸ

αὐτοῦ ποιήσεται· καὶ εἰ ἔπαινος ἀφαιρεῖται τοῦ τόνου τὴν ψυχήν, πάντως ὀνειδισμὸς καὶ ὕβρις εἰς μέγεθος Β αὐτὴν τῆς ἀρετῆς ἄγει· Χαίρετε γάρ, φησὶ, καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτ' ἂν πᾶν ψεῦδος εἴπωσι καθ' ὑμῶν οἱ ἄνθρωποι. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Εν θλίψει ἐπλά τυνάς με. Καὶ πάλιν· Ονειδισμόν προσεδόκησεν ἡ ψυχή μου καὶ ταλαιπωρίαν. Καὶ ἄλλα δὲ μυρία ἀγαθὰ τοιαῦτα ἐκ τῶν ἁγίων Γραφῶν ἐστι τῇ ψυχῇ προσοδευόμενα θεάσασθαι. ποιός. Τῆς μὲν οὖν χρησίμης λύπης τὸ μέν ἐστι περὶ τῶν οἰκείων ἁμαρτιῶν στένειν· τὸ δὲ καὶ περὶ τῆς τῶν πλησίον ἀγνωσίας· τὸ δὲ πρὸς τὸ μὴ ἐκπεσεῖν τῆς προθέσεως· τὸ δὲ καὶ ἀφικνεῖσθαι τοῦ τέλους της ἀγαθωσύνης. Ταῦτα μὲν οὖν τῆς γνησίας καὶ ἀγαθῆς λύπης τὰ εἴδη. Καὶ ἄλλη δέ τις λύπη, τοῦ ἐχθροῦ ὑποτιθεμένου, ἥτις ταύταις προσφύεσθαι οίδεν. Εμ- βάλλει γὰρ καὶ αὐτὸς λύπην ἀλογίας μεστήν· Υπερ καὶ ἀκηδία πρός τινων ὠνόμασται. Δεῖ οὖν τοῦτο τὸ πνεῦμα εὐχῇ μάλιστα ἀποσοβεῖν καὶ ψαλμῳδία. χρὴ οἴεσθαί τινα ἐν τῷ βίῳ ἀφρόντιδα εἶναι. Φησὶ γὰρ ἡ Γραφή· Πᾶσα κεφαλὴ εἰς πόνον, καὶ πᾶσα καρ- δία εἰς λύπην. Ἐν ἑνὶ λόγῳ τὸ ἅγιον Πνεῦμα συν έγραψε τόν τε μονήρη βίον καὶ τὸν κοσμικόν. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ πόνου τῆς κεφαλῆς, τὸν μονήρη αἰνίττε ται τρόπον· κεφαλὴ γὰρ τὸ ἡγεμονεύον· Τοῦ γὰρ σοφοῦ, φησίν, οἱ ὀφθαλμοὶ ἐν τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ. Τὸ οὖν διορατικὸν, ὡς οἶμαι, ἐν αὐτῇ τυγχάνει Τὸν δὲ πόνον εἶπε, διότι πᾶσα ἀρετῆς βλάστη ἐκ τόνων κατορθοῦται. Διὰ δὲ τῆς ἐν τῇ καρδίᾳ λύπης, τὸ ἄστα τον καὶ μοχθηρὸν ἐδήλωσεν ἦθος. Θυμοῦ γὰρ καὶ λύ πῆς οἰκητήριον, τὴν καρδίαν τινὲς ἔφασαν· μὴ δοξα- ζόμενοι, λυποῦνται· τῶν ἀλλοτρίων ὀρεγόμενα, τήκονται· πενόμενοι, δυσφοροῦσι· πλουτούντες, ἐκ· μαίνονται, διὰ τὴν τῶν παρόντων φυλακήν μηδὲ ὕπνευ τυγχάνοντες. γουσαι τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ ἀμερίμνους τυγχάνειν. Τάχι γὰρ ὡς πρὸς σύγκρισιν μᾶλλον ἡμῶν κοπιῶσι. Ταῖς δὲ γυναιξὶν ὡς ἐπίπαν μεγάλη ἐν τῷ κόσμῳ ἡ ἀπὸ έχθεια· τίκτουσι γὰρ χαλεπῶς καὶ ἐπικινδύνως, καὶ τληπαθοῦσι πρὸς τὴν γαλακτοτροφίαν, καὶ νοσοῦσι τοῖς παιδίοις συννοσοῦσι· καὶ ταῦτα ὑπομένουσι, τέλος τοῦ κόπου μὴ ἔχουσαι. Η γὰρ τὸ σῶμα πηροῦνται τὰ κυηθέντα, ἡ κακοφροσύνῃ ἀναχθέντα δολοφονεῖ τοὺς γεννήσαντας. Ταῦτα οὖν εἰδυῖαι, μὴ δελεασθῶμεν ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ, ὡς ἀνέτου καὶ ἀμερίμνου τυγχάνοντας τοῦ βίου. Γεννῶσαι μὲν γὰρ, διὰ τῶν πόνων φθείρον μὴ τίκτουσαι δὲ, ὡς στεῖραι καὶ ἄγονοι ὑπὸ τῶν ὀνειδισμῶν τήκονται. και οι ἐναντίου. Οὐ πᾶσι δὲ πέφυκεν ἁρμόδια τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ μόνοις τοῖς τὸν μονήρη βίον ἐθέλουσιν. Ωσπερ S. ATHANASIUS. - SPURIA. • fert animæ, sane opprobrium et contumelia virtu- A tein ejus adaugent. Ait enim : Gaudele et exsullale, cum omne mendacium homines dixerint adversum vos 8. Et alio loco: In tribulatione dilatasti me Iterumque: Improperium exspectavit anima mea et miseriam". Sexcenta quoque alia hujusmodi bona ex Scripturis sacris animæ provenire facile animad- vertitur. tiosa. Ad tristitiam utilem hæc pertinent de pro- priis peccatis ingemiscere, itemque de proximi igno- rantia, cavere ne a proposito excidamus, sed attin- gatur perfectissima bonitas. Ilæc itaque sunt genui- nae tristitiae genera. Est porro quædamn alia ab ini- mico inducta tristitia, quæ solet cum dictis gene. ribus pullulare. Nam et ipse tristitiam immittit absurditatis plenam, cui acediæ nomen indidere nonnulli. Sed hujusmodi spiritum oportet oratione præsertim et psalmorum cantu depellere. tet æstimare quempiam in hac vita carere solli- citudinibus. Ait enim Scriptura: Omne caput in labore, et omne cor in marore. Una hac sententia, Spiritus sanctus descripsit cum monasticam, tum sæcularem vitam. Nam per laboren capitis, nona- sticam adumbrat : capitis enim est regere : Sapien- tis, inquit, oculi, in capite ejus: Itaque perspica- cia, ut arbitror, in illo residet. Per laborem autem indicatur, omnem virtutem germinantem laboribus absolvi. Per mororem cordis, instabilem et ærum- nosam sæcularium conditionem significavit. Aiunt quippe nonnulli, cor esse iræ ac tristitiæ sedem. Cun non laudantur, animo marent : aliena appe tentes, contabescunt : in egestate, indignantur : di- vitiis instructi, insaniunt, ne somni quidem locum ob curam custodiamque facultatum reperientes. eas quæ in sæculo versantur expertes curarum esse. Forte enim, si mutuo conferamur, plus quam nos molestiarum habent et laboris. Mulieres namque in mundo, ingenti ut plurimum odio habentur : ægre et periculose pariunt, in lacte subministrando mi- sere cruciantur, cum ægrotantibus infantibus una ægrotant: atque hæc sustinent sine aliquo laborum termino. Suscepta namque proles aut mutila cor- pore est, aut malis instructa moribus, parentibus necem machinatur. læc cum sciamus, ne inesce- mur ab inimico, quasi vita ejusmodi tranquilla cu- risque vacua sit. In partu quippe vi doloris exstin- guuntur; si non pariant, sterilitatis et infecunditatis opprobrio contabescunt. C D veamus. Neque vero cunctis conveniunt quæ dicta sunt, sed iis duntaxat qui vitam amplexi sunt mo- 12. Psal. Lxvil, 21. so Matth. v, » Psal. IV, 2. ps Isa. 1, 5. » Eccle. 11, 14. 40. Est sane tristitia utilis, et est tristitia exi- 41. Nos itaque bonis occupatas curis, non opor- 42. Ne itaque animo decipiamur, neu dicamus, 40. Εστι λύπη επωφελής, καὶ ἔστι λύπη φθορο 41. Τῶν οὖν ἀγαθῶν μεριμνῶν ἐχομένας ἡμᾶς, οὐ 42. Μὴ οὖν ἡμεῖς ὑποσυρῶμεν τῷ φρονήματι, λέ- 43. Hæc vobis dico, ut nobis ab adversario ca- (85) Vit. PP. I. v, 10, 71. 45. Ταῦτα δὲ ὑμῖν λέγω πρὸς τὸ ἀσφαλίζεσθαι ἀπὸ

γὰρ τοῖς ζώοις οὐ μία τροφή, οὕτως οὐδὲ τοῖς ἀνθρώ- ποις ὁ αὐτὸς λόγος συμφέρει· Οὐ δεῖ γὰρ οἶνον νέον βαλεῖν, φησὶν, εἰς ἀσκοὺς παλαιούς. "Αλλως γάρ ἑστιῶνται οι θεωρίας καὶ γνώσεως ἐμφορούμενοι, ἑτέ ρως δὲ οἱ ἀσκητικῆς καὶ πρακτικῆς ἀπογενόμενοι, καὶ πρὸς δύναμιν οἱ κατὰ τὸν κόσμον δικαιοπραγούντες. Ὥσπερ γὰρ τῶν ζώων τινὰ μὲν ἔστι χερσαία, τινὰ δὲ ἔνυδρα, τινὰ δὲ πτηνά· οὕτως καὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ μὲν τὸν μέσον βίον κατέχουσιν, ὡς τὰ χερσαία· οἱ δὲ πρὸς τὰ ὕψη ενατενίζουσιν, ὡς τὰ πετεινά· οἱ δὲ ταῖς ὕδασι τῶν ἁμαρτιῶν εἰσι κεκαλυμμένοι, ὡς οἱ ἰχθύες· *Πλθον γάρ, φησίν, εἰς τὰ βάθη τῆς θαλάσσης, καὶ καταιγὶς κατεπόντισέ με. Καὶ τοιαύτη μὲν ἡ τῶν ζώων φύσις· ἡμεῖς δὲ, ὡς ἀετοὶ πτεροφυήσασαι, ἐπὶ τὰ ὑψηλότερα ἐπιβῶμεν, καὶ καταπατήσωμεν λέοντα καὶ δράκοντα· καὶ τοῦ ποτε ἄρχοντος νῦν ἄρ- ξωμεν. Τοῦτο δὲ ποιήσομεν, ἐὰν ὅλην ἑαυτῶν τὴν διάνοιαν τῷ Σωτῆρι προσενέγκωμεν. κἀκεῖνος ἐμποδίζειν πειρᾶται διὰ τῶν ἰδίων παγίδων. Καὶ τί μέγα ἔχειν ἡμᾶς ἀντιπάλους πρὸς τὸ ἀγαθὸν ὁρμώσας, ὅπου γε καὶ πρὸς τὰ εὐτελῆ φθονοῦσι ; καὶ γοῦν τοὺς ὑπὸ τὴν γῆν τεθαμμένους θησαυρούς οὐ συγχωροῦσι λαμβάνειν ἀνθρώπους. Εἰ οὖν καὶ πρὸς τὴν γηίνην φαντασίαν ἀντίκεινται, πόσῳ μᾶλλον πρὸς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν φθονήσουσιν ; γὰρ καὶ ἔξωθεν εἰσελαύνουσι, καὶ οὐδὲν ἧττον ἐκ τῶν ἔξωθεν κινοῦνται. Καὶ ἡ ψυχή, καθάπερ ναῦς, ποτὲ μὲν ὑπὸ τῶν ἔξωθεν τρικυμιῶν καταποντίζεται, ποτὲ δὲ ὑπὸ τῆς ἔνδοθεν ἀντλίας ὑποβρύχιος γίνεται. Καὶ γοῦν καὶ ἡμεῖς ποτὲ μὲν διὰ τῶν ἐκτὸς πρακτικῶν ἁμαρτημάτων ἀπολλύμεθα, ποτὲ δὲ διὰ τῶν ἔνδον λογισμῶν ἀφανιζόμεθα. Δεῖ οὖν καὶ τὰς ἔξωθεν τῶν πνευμάτων ἐπιτηρεῖν προσβολάς, καὶ τὰς ἔνδον τῶν λογισμῶν ἐξαντλεῖν ἀκαθαρσίας, πάντοτε δὲ γρηγο ρεῖν πρὸς τοὺς λογισμούς· συνεχῶς γὰρ ἐφίστανται. Ἐπὶ μὲν ταῖς ἔξωθεν τρικυμίαις, βοώντων τῶν ναυτ τῶν, πολλάκις ἡ σωτηρία διὰ τῶν ἐγγυτάτων πλοίων γίνεται· αἱ δὲ ἀντλίαι, καὶ κοιμωμένων πολλάκις τῶν πλωτήρων, καὶ ἡσυχαζούσης τῆς θαλάσσης, ἐπισυμ- Επίνουσι, καὶ πολλάκις αὐτοὺς θανατοῦσιν. γισμοὺς τὴν διάνοιαν. Ο γὰρ ἐχθρὸς, καθάπερ οἶκον τὴν ψυχὴν καθελεῖν βουλόμενος, ἢ ἀπὸ τῶν θεμελίων ποιεῖται αὐτῆς τὴν πτῶσιν, ἢ ἀπὸ τῆς ὀροφῆς ἀρχα μενος, πᾶσαν αὐτὴν καταφέρει, ἢ καὶ διὰ τῶν θυρί δων εἰσελθὼν, πρῶτον τὸν οἰκοδεσπότην δεσμεῖ, καὶ οὕτως χειρονται τὰ πάντα. Θεμέλιος μὲν οὖν ἐστι τὰ καλὰ ἔργα, ὀροφὴ δὲ ἡ πίστις, θυρίδες δὲ αἱ αἰσθή σεις. Διὰ πάντων δὲ πολεμεῖ ὁ ἐχθρός. "Οθεν πολυ- ὀφθαλμον δεῖ εἶναι τὸν σωθῆναι βουλόμενον. Οὐκ ἔχου μὲν ἐνταῦθα τὸ ἀμέριμνον· φησὶ γὰρ ἡ Γραφή Βλε πέτω ὁ ἑστηκὼς μὴ πέσῃ. ει VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A nasticam. Quemadmodum enim non una est ani- es Matth. x, 17. vs Psal. LXVI, 3. PATROL. GR. XXVIII, B C malium esca; ita nec hominibus unus sermo com- petit : Non oportet enim, inquit, vinum novum mit tere in utres veteres. A contemplatione scientia repleti sunt, aliter qui asceticam et actuo⚫ sam vitam degustarunt, ac qui in sæculo pro facul- tate justitiam colunt. Et quemadmodum animalia, quædam terrestria sunt, quædam aquatilia, quædam volatilia ; sic et homines, alii mediam tenent viam, ut terrestria; alii ad excelsa feruntur, ut volatilia; alii in aquis vitiorum demersi sunt, tanquam pis- ces. Ait enim : Veni in altitudinem maris, et tem pestas demersit me 95. Ilæc est natura animalium : nos autem aquilarum instar alis instructæ, altiora petamus, et conculcemus leonem et draconem; nunc ei imperemus qui ante imperabat nobis. Hæc porro præstabimus, si totam mentem nostram Sal- vatori obtulerimus. 44: Sed quo magis ad excelsa consurgimus, eo magis ille per laqueos suos impedire conatur. Ec- quid magnum si nobis sunt adversarii, quæ ad bonum tendimus, quando in vilibus etiam rebus invident ? Sane thesauros in terra reconditos non concedunt hominibus auferre. Si ergo in terrenis facultatibus adversarii sunt, quanto magis invidebunt regnum coelorum ? sus illos est assumendum : nam et extrinsecus ac- cedunt, et intus commoventur. Animaque nostra navis instar, modo decumanis fluctibus exterius demergitur; modo ab interiori sentina aquarum vi deprimitur. Et nos interdum per exteriora peccata in perniciem imus, aliquando internis cogitationibus opprimimur. Convenit igitur cum externos cavere spirituum impetus, tum internas cogitationum ex- haurire impuritates. Semper enim adversus cogi- tationes advigilandum, assidue namque instant. Dum decumani quippe fluctus exterius insurgunt, clamantibus nautis, per proxima navigia salus al- fertur. At sentinæ dormientibus plerunque nautis, tranquillo mnari, undis navem implent, ac nec opi- nantes interimunt. vigilandum animo est. Inimicus enim animam veluti D domum evertere cupiens, aut a fundamentis rui- nam ipsi parat, aut a tecto incipiens totam diruit, aut per fenestras ingressus primo patremfamilias alligat, et sic omnnium potitur. Fundamentum it que sunt bona opera, tectum fides, fenestræ sen- sus. Per hæc omnia bellum movet adversarius (87). Quamobrem multis oculis habet opus qui vu'! salutem consequi. Neque enim hic possumus cura e¡ sollicitudine vacui esse, ait quippe Scriptura: Qui stat, videat ne cadal v. • Psal. xc, 13. Cor. x, 12. 44. ᾿Αλλὰ ὅσον ἡμεῖς κορυφούμεθα πρὸς τὰ ὕψη, 45. Δεῖ οὖν κατ' αὐτῶν παντοίως ὁπλίζεσθαι· καὶ 46. Δεῖ οὖν ἐπιπονωτέραν ποιεῖσθαι πρὸς τοὺς λο 47. Ἐν ἀδήλῳ πλέομεν· θάλασσα γὰρ ὁ βίος ἡμῶν (86) Vit. PP. 1. v, 41, 53. 45. (86) Quamobrem omne telorum genus adver- 46. Grandi itaque labore adversus cogitationes 47. In obscuro navigamus : vita quippe nostra 1 (87) Vit. PP.1 v, 11, 34.

γὰρ τοῖς ζώοις οὐ μία τροφή, οὕτως οὐδὲ τοῖς ἀνθρώ- ποις ὁ αὐτὸς λόγος συμφέρει· Οὐ δεῖ γὰρ οἶνον νέον βαλεῖν, φησὶν, εἰς ἀσκοὺς παλαιούς. "Αλλως γάρ ἑστιῶνται οι θεωρίας καὶ γνώσεως ἐμφορούμενοι, ἑτέ ρως δὲ οἱ ἀσκητικῆς καὶ πρακτικῆς ἀπογενόμενοι, καὶ πρὸς δύναμιν οἱ κατὰ τὸν κόσμον δικαιοπραγούντες. Ὥσπερ γὰρ τῶν ζώων τινὰ μὲν ἔστι χερσαία, τινὰ δὲ ἔνυδρα, τινὰ δὲ πτηνά· οὕτως καὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ μὲν τὸν μέσον βίον κατέχουσιν, ὡς τὰ χερσαία· οἱ δὲ πρὸς τὰ ὕψη ενατενίζουσιν, ὡς τὰ πετεινά· οἱ δὲ ταῖς ὕδασι τῶν ἁμαρτιῶν εἰσι κεκαλυμμένοι, ὡς οἱ ἰχθύες· *Πλθον γάρ, φησίν, εἰς τὰ βάθη τῆς θαλάσσης, καὶ καταιγὶς κατεπόντισέ με. Καὶ τοιαύτη μὲν ἡ τῶν ζώων φύσις· ἡμεῖς δὲ, ὡς ἀετοὶ πτεροφυήσασαι, ἐπὶ τὰ ὑψηλότερα ἐπιβῶμεν, καὶ καταπατήσωμεν λέοντα καὶ δράκοντα· καὶ τοῦ ποτε ἄρχοντος νῦν ἄρ- ξωμεν. Τοῦτο δὲ ποιήσομεν, ἐὰν ὅλην ἑαυτῶν τὴν διάνοιαν τῷ Σωτῆρι προσενέγκωμεν. κἀκεῖνος ἐμποδίζειν πειρᾶται διὰ τῶν ἰδίων παγίδων. Καὶ τί μέγα ἔχειν ἡμᾶς ἀντιπάλους πρὸς τὸ ἀγαθὸν ὁρμώσας, ὅπου γε καὶ πρὸς τὰ εὐτελῆ φθονοῦσι ; καὶ γοῦν τοὺς ὑπὸ τὴν γῆν τεθαμμένους θησαυρούς οὐ συγχωροῦσι λαμβάνειν ἀνθρώπους. Εἰ οὖν καὶ πρὸς τὴν γηίνην φαντασίαν ἀντίκεινται, πόσῳ μᾶλλον πρὸς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν φθονήσουσιν ; γὰρ καὶ ἔξωθεν εἰσελαύνουσι, καὶ οὐδὲν ἧττον ἐκ τῶν ἔξωθεν κινοῦνται. Καὶ ἡ ψυχή, καθάπερ ναῦς, ποτὲ μὲν ὑπὸ τῶν ἔξωθεν τρικυμιῶν καταποντίζεται, ποτὲ δὲ ὑπὸ τῆς ἔνδοθεν ἀντλίας ὑποβρύχιος γίνεται. Καὶ γοῦν καὶ ἡμεῖς ποτὲ μὲν διὰ τῶν ἐκτὸς πρακτικῶν ἁμαρτημάτων ἀπολλύμεθα, ποτὲ δὲ διὰ τῶν ἔνδον λογισμῶν ἀφανιζόμεθα. Δεῖ οὖν καὶ τὰς ἔξωθεν τῶν πνευμάτων ἐπιτηρεῖν προσβολάς, καὶ τὰς ἔνδον τῶν λογισμῶν ἐξαντλεῖν ἀκαθαρσίας, πάντοτε δὲ γρηγο ρεῖν πρὸς τοὺς λογισμούς· συνεχῶς γὰρ ἐφίστανται. Ἐπὶ μὲν ταῖς ἔξωθεν τρικυμίαις, βοώντων τῶν ναυτ τῶν, πολλάκις ἡ σωτηρία διὰ τῶν ἐγγυτάτων πλοίων γίνεται· αἱ δὲ ἀντλίαι, καὶ κοιμωμένων πολλάκις τῶν πλωτήρων, καὶ ἡσυχαζούσης τῆς θαλάσσης, ἐπισυμ- Επίνουσι, καὶ πολλάκις αὐτοὺς θανατοῦσιν. γισμοὺς τὴν διάνοιαν. Ο γὰρ ἐχθρὸς, καθάπερ οἶκον τὴν ψυχὴν καθελεῖν βουλόμενος, ἢ ἀπὸ τῶν θεμελίων ποιεῖται αὐτῆς τὴν πτῶσιν, ἢ ἀπὸ τῆς ὀροφῆς ἀρχα μενος, πᾶσαν αὐτὴν καταφέρει, ἢ καὶ διὰ τῶν θυρί δων εἰσελθὼν, πρῶτον τὸν οἰκοδεσπότην δεσμεῖ, καὶ οὕτως χειρονται τὰ πάντα. Θεμέλιος μὲν οὖν ἐστι τὰ καλὰ ἔργα, ὀροφὴ δὲ ἡ πίστις, θυρίδες δὲ αἱ αἰσθή σεις. Διὰ πάντων δὲ πολεμεῖ ὁ ἐχθρός. "Οθεν πολυ- ὀφθαλμον δεῖ εἶναι τὸν σωθῆναι βουλόμενον. Οὐκ ἔχου μὲν ἐνταῦθα τὸ ἀμέριμνον· φησὶ γὰρ ἡ Γραφή Βλε πέτω ὁ ἑστηκὼς μὴ πέσῃ. ει VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A nasticam. Quemadmodum enim non una est ani- es Matth. x, 17. vs Psal. LXVI, 3. PATROL. GR. XXVIII, B C malium esca; ita nec hominibus unus sermo com- petit : Non oportet enim, inquit, vinum novum mit tere in utres veteres. A contemplatione scientia repleti sunt, aliter qui asceticam et actuo⚫ sam vitam degustarunt, ac qui in sæculo pro facul- tate justitiam colunt. Et quemadmodum animalia, quædam terrestria sunt, quædam aquatilia, quædam volatilia ; sic et homines, alii mediam tenent viam, ut terrestria; alii ad excelsa feruntur, ut volatilia; alii in aquis vitiorum demersi sunt, tanquam pis- ces. Ait enim : Veni in altitudinem maris, et tem pestas demersit me 95. Ilæc est natura animalium : nos autem aquilarum instar alis instructæ, altiora petamus, et conculcemus leonem et draconem; nunc ei imperemus qui ante imperabat nobis. Hæc porro præstabimus, si totam mentem nostram Sal- vatori obtulerimus. 44: Sed quo magis ad excelsa consurgimus, eo magis ille per laqueos suos impedire conatur. Ec- quid magnum si nobis sunt adversarii, quæ ad bonum tendimus, quando in vilibus etiam rebus invident ? Sane thesauros in terra reconditos non concedunt hominibus auferre. Si ergo in terrenis facultatibus adversarii sunt, quanto magis invidebunt regnum coelorum ? sus illos est assumendum : nam et extrinsecus ac- cedunt, et intus commoventur. Animaque nostra navis instar, modo decumanis fluctibus exterius demergitur; modo ab interiori sentina aquarum vi deprimitur. Et nos interdum per exteriora peccata in perniciem imus, aliquando internis cogitationibus opprimimur. Convenit igitur cum externos cavere spirituum impetus, tum internas cogitationum ex- haurire impuritates. Semper enim adversus cogi- tationes advigilandum, assidue namque instant. Dum decumani quippe fluctus exterius insurgunt, clamantibus nautis, per proxima navigia salus al- fertur. At sentinæ dormientibus plerunque nautis, tranquillo mnari, undis navem implent, ac nec opi- nantes interimunt. vigilandum animo est. Inimicus enim animam veluti D domum evertere cupiens, aut a fundamentis rui- nam ipsi parat, aut a tecto incipiens totam diruit, aut per fenestras ingressus primo patremfamilias alligat, et sic omnnium potitur. Fundamentum it que sunt bona opera, tectum fides, fenestræ sen- sus. Per hæc omnia bellum movet adversarius (87). Quamobrem multis oculis habet opus qui vu'! salutem consequi. Neque enim hic possumus cura e¡ sollicitudine vacui esse, ait quippe Scriptura: Qui stat, videat ne cadal v. • Psal. xc, 13. Cor. x, 12. 44. ᾿Αλλὰ ὅσον ἡμεῖς κορυφούμεθα πρὸς τὰ ὕψη, 45. Δεῖ οὖν κατ' αὐτῶν παντοίως ὁπλίζεσθαι· καὶ 46. Δεῖ οὖν ἐπιπονωτέραν ποιεῖσθαι πρὸς τοὺς λο 47. Ἐν ἀδήλῳ πλέομεν· θάλασσα γὰρ ὁ βίος ἡμῶν (86) Vit. PP. 1. v, 41, 53. 45. (86) Quamobrem omne telorum genus adver- 46. Grandi itaque labore adversus cogitationes 47. In obscuro navigamus : vita quippe nostra 1 (87) Vit. PP.1 v, 11, 34.

Β ὑπὸ τοῦ ἱεροῦ ψάλτου Δαβὶδ εἴρηται. ᾿Αλλὰ τῆς θα λάσσης τὰ μέν εἰσι πετρώδη, τὰ δὲ καὶ θηρίων πλήρη, τινὰ δὲ καὶ γαληνά. Ἡμεῖς ἐν τῷ γαληνῷ μέρει τῆς θαλάσσης δοκούμεν πλέειν, οἱ δὲ κοσμικοὶ ἐν κινδυνώ δεσι· καὶ ἡμεῖς μὲν ἡμέρας πλέομεν ὑπὸ τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης ὁδηγούμενοι, ἐκεῖνοι δὲ ἐν νυκτί, ὑπὸ τῆς ἀγνωσίας φερόμενοι. Αλλ' ἐνδέχεται πολλάκις τὸν κοσμικὸν ἐν χειμῶνι καὶ ἐν σκότει τυγχάνοντα, βοήσαντα καὶ ἀγρυπνήσαντα, σῶσαι τὸ ἑαυτοῦ σκά- φος· ἡμᾶς δὲ ἐν γαλήνῃ, ὑπὸ ἀμελείας βυθισθῆναι, τὸ πηδάλιον τῆς δικαιοσύνης ἀφέντας. γὰρ πεσὼν μίαν ἔχει φροντίδα, τοῦ ἀναστῆναι· ὁ δὲ στήκων φυλαττέσθω τοῦ μὴ πεσεῖν. Καὶ γὰρ τὰ παραπτώματα διάφορα· οἱ μὲν γὰρ πεσόντες τοῦ μὲν στήκειν ἐστέρηνται· κείμενοι δέ, οὐ πάνυ τι ἐβλάβη σαν. ῾Ο δὲ ἑστὼς μὴ εὐτελιζέτω τὸν πεπτωκότα, ἀλλ' ἑαυτὸν φοβείσθω, μὴ πεσὼν διαφθαρῇ, καὶ εἰς κατώ- τερον ἀπέλθῃ βόθρον. Εἰκὸς γὰρ, καὶ τῆς κραυγῆς ἡττηθείσης ὑπὸ τοῦ βάθους τοῦ φρέατος, μὴ βοήθειαν αἰτῆσαι. Φησὶ γὰρ ὁ δίκαιος· Μὴ καταπιέτω με βυ θύς, μηδὲ συσχέτω ἐπ' ἐμὲ φρέαρ τὸ στόμα αὐ τοῦ. Ὁ πρῶτος πεσὼν ἔμεινεν. Ορα σεαυτὸν, μὴ καταπεσὼν καὶ σὺ θοίνη θηρίων γένῃ. Ὁ πεσὼν οὐκ ἀσφαλίζεται τὴν θύραν· σὺ δὲ μηδόλως νυστάξης ἀλλ᾽ ἀεὶ τὸ θεῖον ἐκεῖνο μελῴδει ῥητὸν, τὸ φάσκον Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου, μή ποτε υπνώσω εἰς θάνατον. Αγρύπνει δὲ διηνεκώς διὰ τὸν ὠρυό μενον λέοντα. αίρεσθαι. Ο πεσὼν ἐν τῷ ἐπιστρέψαι καὶ στενάξαι σωθήσεται. "Ορα σὺ σαυτὴν ἡ στήκουσα. Διπλοῦς γάρ σοι ὁ φόβος ἐπίκειται, ἢ τοῦ μὴ ἐπιστρέψαι πρὸς τὰ ἀρχαῖα, δι' ὀλιγωρίας σοι τοῦ ἐχθροῦ προσπεσόντος, ἢ τοῦ μὴ τρέχουσαν σκελισθῆναι. Ὁ γὰρ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος ἢ ὄπισθεν ἕλκε: πρὸς ἑαυτὸν, όπηνίκα βρα δεῖαν καὶ νωθρὰν τὴν ψυχὴν θεάσηται· ἡ δοκοῦσαν αὐτὴν σπουδαίαν εἶναι καὶ ἐπίπονον πρὸς ἄσκησιν, ἐπεισέρχεται λεπτῶς καὶ κεκρυμμένως διὰ τῆς ὑπερ- ηφανίας· καὶ οὕτως αὔτανδρον τὴν ψυχὴν ἀπόλλυσι. Τοῦτο τὸ ὅπλον ἔσχατον καὶ κορυφαιότατον πάντων ἐστὶ τῶν κακῶν. Ἐξ αὐτοῦ ὁ διάβολος καταβέβληται, καὶ δι' αὐτοῦ τοὺς δυνατωτέρους τῶν ἀνθρώπων πει- ρᾶται καθαιρεῖν. Ὥσπερ γὰρ οἱ δεινότατοι τῶν πο λεμιστῶν, μετὰ τὸ δαπανῆσαι τὰ λεπτότερα βέλη, τὸ τηνικαῦτα ἔτι ἐπικρατούντων τῶν μαχητών, προ- βάλλονται τὴν ἰσχυροτέραν πάντων μάχαιραν· οὕτως καὶ ὁ διάβολος, μετὰ τὸ πρῶτα αὐτοῦ ἀποδαπανήσαι άγκιστρα, τότε τῷ τελευταίῳ χρᾶται ξίφει, τῇ ὑπερ ηφανίᾳ. Τίνες δὲ ἦσαν αὐτοῦ αἱ πρῶται παγίδες; Δῆλον, ὡς γαστριμαργία, φιληδονία, πορνεία. Ταῦτα γὰρ μάλιστα τὰ πνεύματα ἐπὶ τῶν νεωτερικῶν ἡλι κιῶν συμβαίνουσιν. Ἐπακολουθεῖ δὲ τούτοις φιλ- αργυρία, πλεονεξία, καὶ τὰ τούτοις όμοια. Η οὖν ἀθλία ψυχή, όταν τούτων τῶν παθῶν περιγένηται, όπηνίκα S. ATHANASIUS. sacro cantore Davide mare est appellata. In mari A porro alia loca sunt petrosa, alia monstris plena, alia tranquilla. Nos in tranquilla maris parte vide- mur navigare ; sæculares vero periculosis in plagis. Nos interdiu navigamus, a sole justitiæ recti et de- ducti; illi noctu ignorantia ferente. Sed contingit plerumque ut sæcularis, in tempestate ac tenebris exsistens, clamando et vigilando navem conservet suam ; nos vero per incuriam tranquillo mari de- mergamur, amisso justitiæ clavo. enim unam habet curam, ut scilicet resurgat. Qui vero stat, caveat sibi ne cadat. Varti namque sunt casus. Qui ceciderunt enim non ultra quidem stant erecti; sed tamen jacentes, non multum acceperunt damni. Qui stat autem, ne despiciat eum qui la- psus est, sed reformidet ne collapsus et ipse per- eat, neve in altiorem se voraginem præcipitet : ubi forte continget ut pulei profunditate clamorem superante, ne petere quidem possit auxilium. Nam justus ait : Ne absorbeat me profundum, ne- que urgeat super me puteus os suum *8. Qui primus cecidit, mansit. Prospice tibi ne delapsus, belluarum cibus evadas. Qui cadit domus fores non obserat. Tu, inquam, nullatenus dormites; sed semper di- vinum illud dictum modulare : Illumina oculos meos ne unquam obdormiam in morte ". Vigila continue propter eum qui tanquam leo rugit. C - SPURIA. tollamur. Qui cecidit, si couvertatur et ingemiscat, G salutem nanciscetur. Prospice tibi, quæ stas. Du- plex tibi formido instat, aut scilicet ne ad vetera revertaris, in te irruente propter socordiam ini- mico, aut ne inter currendum supplanteris. Adver- sarius quippe noster diabolus, vel a tergo ad se pertrahit, cum tardiorem segnemque animam con- spexerit. Quæ si videatur diligens ac strenua in ascetica vita, callide et occulte serpit per superbiam, alque ita funditus perdit eam. Hæc illecebra om- nium malorum ultimum est ac supremum. Per illam diabolus dejectus fuit, per eamdem hominum for- tissimos expugnare tentat. Quemadmodum enim strenuissimi milites, postquam minora tela con- sumpserunt, si adhuc urgeant adversarii, fortissi- num omnium, machæram scilicet, educunt; ita et diabolus postquam priores laqueos suos insumpsit, tum demum postremo utitur gladio, nimirum su- perbia. Quinam autem fuere priores ejus laquei ? Sane gula, voluptas, fornicatio. Hi namque potissim mum spiritus juvenilem ætatem infestant : hæc consequuntur, pecuniæ amor, avaritia et his similia. Misera ergo anima, ubi hosce laqueos declinavit, postquam ventrem continuit, postquam ventri sub- jectas cupiditates per pudicitiam transilivit, post. D Psal. LXVIIU, 4. 48. Qui stat igitur, videat ne cadat. Qui cecidit 48. Βλεπέτω οὖν ὁ στήκων μὴ πέσῃ. Ὁ μὲν 49. Verba isthæc in hoc sunt utilia, ut non ex- 49. Ταῦτα τὰ ῥήματα συντελεῖ πρὸς τὸ μὴ ὑπερ- 16. 99 Psal. XII,

Β ὑπὸ τοῦ ἱεροῦ ψάλτου Δαβὶδ εἴρηται. ᾿Αλλὰ τῆς θα λάσσης τὰ μέν εἰσι πετρώδη, τὰ δὲ καὶ θηρίων πλήρη, τινὰ δὲ καὶ γαληνά. Ἡμεῖς ἐν τῷ γαληνῷ μέρει τῆς θαλάσσης δοκούμεν πλέειν, οἱ δὲ κοσμικοὶ ἐν κινδυνώ δεσι· καὶ ἡμεῖς μὲν ἡμέρας πλέομεν ὑπὸ τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης ὁδηγούμενοι, ἐκεῖνοι δὲ ἐν νυκτί, ὑπὸ τῆς ἀγνωσίας φερόμενοι. Αλλ' ἐνδέχεται πολλάκις τὸν κοσμικὸν ἐν χειμῶνι καὶ ἐν σκότει τυγχάνοντα, βοήσαντα καὶ ἀγρυπνήσαντα, σῶσαι τὸ ἑαυτοῦ σκά- φος· ἡμᾶς δὲ ἐν γαλήνῃ, ὑπὸ ἀμελείας βυθισθῆναι, τὸ πηδάλιον τῆς δικαιοσύνης ἀφέντας. γὰρ πεσὼν μίαν ἔχει φροντίδα, τοῦ ἀναστῆναι· ὁ δὲ στήκων φυλαττέσθω τοῦ μὴ πεσεῖν. Καὶ γὰρ τὰ παραπτώματα διάφορα· οἱ μὲν γὰρ πεσόντες τοῦ μὲν στήκειν ἐστέρηνται· κείμενοι δέ, οὐ πάνυ τι ἐβλάβη σαν. ῾Ο δὲ ἑστὼς μὴ εὐτελιζέτω τὸν πεπτωκότα, ἀλλ' ἑαυτὸν φοβείσθω, μὴ πεσὼν διαφθαρῇ, καὶ εἰς κατώ- τερον ἀπέλθῃ βόθρον. Εἰκὸς γὰρ, καὶ τῆς κραυγῆς ἡττηθείσης ὑπὸ τοῦ βάθους τοῦ φρέατος, μὴ βοήθειαν αἰτῆσαι. Φησὶ γὰρ ὁ δίκαιος· Μὴ καταπιέτω με βυ θύς, μηδὲ συσχέτω ἐπ' ἐμὲ φρέαρ τὸ στόμα αὐ τοῦ. Ὁ πρῶτος πεσὼν ἔμεινεν. Ορα σεαυτὸν, μὴ καταπεσὼν καὶ σὺ θοίνη θηρίων γένῃ. Ὁ πεσὼν οὐκ ἀσφαλίζεται τὴν θύραν· σὺ δὲ μηδόλως νυστάξης ἀλλ᾽ ἀεὶ τὸ θεῖον ἐκεῖνο μελῴδει ῥητὸν, τὸ φάσκον Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου, μή ποτε υπνώσω εἰς θάνατον. Αγρύπνει δὲ διηνεκώς διὰ τὸν ὠρυό μενον λέοντα. αίρεσθαι. Ο πεσὼν ἐν τῷ ἐπιστρέψαι καὶ στενάξαι σωθήσεται. "Ορα σὺ σαυτὴν ἡ στήκουσα. Διπλοῦς γάρ σοι ὁ φόβος ἐπίκειται, ἢ τοῦ μὴ ἐπιστρέψαι πρὸς τὰ ἀρχαῖα, δι' ὀλιγωρίας σοι τοῦ ἐχθροῦ προσπεσόντος, ἢ τοῦ μὴ τρέχουσαν σκελισθῆναι. Ὁ γὰρ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος ἢ ὄπισθεν ἕλκε: πρὸς ἑαυτὸν, όπηνίκα βρα δεῖαν καὶ νωθρὰν τὴν ψυχὴν θεάσηται· ἡ δοκοῦσαν αὐτὴν σπουδαίαν εἶναι καὶ ἐπίπονον πρὸς ἄσκησιν, ἐπεισέρχεται λεπτῶς καὶ κεκρυμμένως διὰ τῆς ὑπερ- ηφανίας· καὶ οὕτως αὔτανδρον τὴν ψυχὴν ἀπόλλυσι. Τοῦτο τὸ ὅπλον ἔσχατον καὶ κορυφαιότατον πάντων ἐστὶ τῶν κακῶν. Ἐξ αὐτοῦ ὁ διάβολος καταβέβληται, καὶ δι' αὐτοῦ τοὺς δυνατωτέρους τῶν ἀνθρώπων πει- ρᾶται καθαιρεῖν. Ὥσπερ γὰρ οἱ δεινότατοι τῶν πο λεμιστῶν, μετὰ τὸ δαπανῆσαι τὰ λεπτότερα βέλη, τὸ τηνικαῦτα ἔτι ἐπικρατούντων τῶν μαχητών, προ- βάλλονται τὴν ἰσχυροτέραν πάντων μάχαιραν· οὕτως καὶ ὁ διάβολος, μετὰ τὸ πρῶτα αὐτοῦ ἀποδαπανήσαι άγκιστρα, τότε τῷ τελευταίῳ χρᾶται ξίφει, τῇ ὑπερ ηφανίᾳ. Τίνες δὲ ἦσαν αὐτοῦ αἱ πρῶται παγίδες; Δῆλον, ὡς γαστριμαργία, φιληδονία, πορνεία. Ταῦτα γὰρ μάλιστα τὰ πνεύματα ἐπὶ τῶν νεωτερικῶν ἡλι κιῶν συμβαίνουσιν. Ἐπακολουθεῖ δὲ τούτοις φιλ- αργυρία, πλεονεξία, καὶ τὰ τούτοις όμοια. Η οὖν ἀθλία ψυχή, όταν τούτων τῶν παθῶν περιγένηται, όπηνίκα S. ATHANASIUS. sacro cantore Davide mare est appellata. In mari A porro alia loca sunt petrosa, alia monstris plena, alia tranquilla. Nos in tranquilla maris parte vide- mur navigare ; sæculares vero periculosis in plagis. Nos interdiu navigamus, a sole justitiæ recti et de- ducti; illi noctu ignorantia ferente. Sed contingit plerumque ut sæcularis, in tempestate ac tenebris exsistens, clamando et vigilando navem conservet suam ; nos vero per incuriam tranquillo mari de- mergamur, amisso justitiæ clavo. enim unam habet curam, ut scilicet resurgat. Qui vero stat, caveat sibi ne cadat. Varti namque sunt casus. Qui ceciderunt enim non ultra quidem stant erecti; sed tamen jacentes, non multum acceperunt damni. Qui stat autem, ne despiciat eum qui la- psus est, sed reformidet ne collapsus et ipse per- eat, neve in altiorem se voraginem præcipitet : ubi forte continget ut pulei profunditate clamorem superante, ne petere quidem possit auxilium. Nam justus ait : Ne absorbeat me profundum, ne- que urgeat super me puteus os suum *8. Qui primus cecidit, mansit. Prospice tibi ne delapsus, belluarum cibus evadas. Qui cadit domus fores non obserat. Tu, inquam, nullatenus dormites; sed semper di- vinum illud dictum modulare : Illumina oculos meos ne unquam obdormiam in morte ". Vigila continue propter eum qui tanquam leo rugit. C - SPURIA. tollamur. Qui cecidit, si couvertatur et ingemiscat, G salutem nanciscetur. Prospice tibi, quæ stas. Du- plex tibi formido instat, aut scilicet ne ad vetera revertaris, in te irruente propter socordiam ini- mico, aut ne inter currendum supplanteris. Adver- sarius quippe noster diabolus, vel a tergo ad se pertrahit, cum tardiorem segnemque animam con- spexerit. Quæ si videatur diligens ac strenua in ascetica vita, callide et occulte serpit per superbiam, alque ita funditus perdit eam. Hæc illecebra om- nium malorum ultimum est ac supremum. Per illam diabolus dejectus fuit, per eamdem hominum for- tissimos expugnare tentat. Quemadmodum enim strenuissimi milites, postquam minora tela con- sumpserunt, si adhuc urgeant adversarii, fortissi- num omnium, machæram scilicet, educunt; ita et diabolus postquam priores laqueos suos insumpsit, tum demum postremo utitur gladio, nimirum su- perbia. Quinam autem fuere priores ejus laquei ? Sane gula, voluptas, fornicatio. Hi namque potissim mum spiritus juvenilem ætatem infestant : hæc consequuntur, pecuniæ amor, avaritia et his similia. Misera ergo anima, ubi hosce laqueos declinavit, postquam ventrem continuit, postquam ventri sub- jectas cupiditates per pudicitiam transilivit, post. D Psal. LXVIIU, 4. 48. Qui stat igitur, videat ne cadat. Qui cecidit 48. Βλεπέτω οὖν ὁ στήκων μὴ πέσῃ. Ὁ μὲν 49. Verba isthæc in hoc sunt utilia, ut non ex- 49. Ταῦτα τὰ ῥήματα συντελεῖ πρὸς τὸ μὴ ὑπερ- 16. 99 Psal. XII,

Β ὑπὸ τοῦ ἱεροῦ ψάλτου Δαβὶδ εἴρηται. ᾿Αλλὰ τῆς θα λάσσης τὰ μέν εἰσι πετρώδη, τὰ δὲ καὶ θηρίων πλήρη, τινὰ δὲ καὶ γαληνά. Ἡμεῖς ἐν τῷ γαληνῷ μέρει τῆς θαλάσσης δοκούμεν πλέειν, οἱ δὲ κοσμικοὶ ἐν κινδυνώ δεσι· καὶ ἡμεῖς μὲν ἡμέρας πλέομεν ὑπὸ τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης ὁδηγούμενοι, ἐκεῖνοι δὲ ἐν νυκτί, ὑπὸ τῆς ἀγνωσίας φερόμενοι. Αλλ' ἐνδέχεται πολλάκις τὸν κοσμικὸν ἐν χειμῶνι καὶ ἐν σκότει τυγχάνοντα, βοήσαντα καὶ ἀγρυπνήσαντα, σῶσαι τὸ ἑαυτοῦ σκά- φος· ἡμᾶς δὲ ἐν γαλήνῃ, ὑπὸ ἀμελείας βυθισθῆναι, τὸ πηδάλιον τῆς δικαιοσύνης ἀφέντας. γὰρ πεσὼν μίαν ἔχει φροντίδα, τοῦ ἀναστῆναι· ὁ δὲ στήκων φυλαττέσθω τοῦ μὴ πεσεῖν. Καὶ γὰρ τὰ παραπτώματα διάφορα· οἱ μὲν γὰρ πεσόντες τοῦ μὲν στήκειν ἐστέρηνται· κείμενοι δέ, οὐ πάνυ τι ἐβλάβη σαν. ῾Ο δὲ ἑστὼς μὴ εὐτελιζέτω τὸν πεπτωκότα, ἀλλ' ἑαυτὸν φοβείσθω, μὴ πεσὼν διαφθαρῇ, καὶ εἰς κατώ- τερον ἀπέλθῃ βόθρον. Εἰκὸς γὰρ, καὶ τῆς κραυγῆς ἡττηθείσης ὑπὸ τοῦ βάθους τοῦ φρέατος, μὴ βοήθειαν αἰτῆσαι. Φησὶ γὰρ ὁ δίκαιος· Μὴ καταπιέτω με βυ θύς, μηδὲ συσχέτω ἐπ' ἐμὲ φρέαρ τὸ στόμα αὐ τοῦ. Ὁ πρῶτος πεσὼν ἔμεινεν. Ορα σεαυτὸν, μὴ καταπεσὼν καὶ σὺ θοίνη θηρίων γένῃ. Ὁ πεσὼν οὐκ ἀσφαλίζεται τὴν θύραν· σὺ δὲ μηδόλως νυστάξης ἀλλ᾽ ἀεὶ τὸ θεῖον ἐκεῖνο μελῴδει ῥητὸν, τὸ φάσκον Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου, μή ποτε υπνώσω εἰς θάνατον. Αγρύπνει δὲ διηνεκώς διὰ τὸν ὠρυό μενον λέοντα. αίρεσθαι. Ο πεσὼν ἐν τῷ ἐπιστρέψαι καὶ στενάξαι σωθήσεται. "Ορα σὺ σαυτὴν ἡ στήκουσα. Διπλοῦς γάρ σοι ὁ φόβος ἐπίκειται, ἢ τοῦ μὴ ἐπιστρέψαι πρὸς τὰ ἀρχαῖα, δι' ὀλιγωρίας σοι τοῦ ἐχθροῦ προσπεσόντος, ἢ τοῦ μὴ τρέχουσαν σκελισθῆναι. Ὁ γὰρ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος ἢ ὄπισθεν ἕλκε: πρὸς ἑαυτὸν, όπηνίκα βρα δεῖαν καὶ νωθρὰν τὴν ψυχὴν θεάσηται· ἡ δοκοῦσαν αὐτὴν σπουδαίαν εἶναι καὶ ἐπίπονον πρὸς ἄσκησιν, ἐπεισέρχεται λεπτῶς καὶ κεκρυμμένως διὰ τῆς ὑπερ- ηφανίας· καὶ οὕτως αὔτανδρον τὴν ψυχὴν ἀπόλλυσι. Τοῦτο τὸ ὅπλον ἔσχατον καὶ κορυφαιότατον πάντων ἐστὶ τῶν κακῶν. Ἐξ αὐτοῦ ὁ διάβολος καταβέβληται, καὶ δι' αὐτοῦ τοὺς δυνατωτέρους τῶν ἀνθρώπων πει- ρᾶται καθαιρεῖν. Ὥσπερ γὰρ οἱ δεινότατοι τῶν πο λεμιστῶν, μετὰ τὸ δαπανῆσαι τὰ λεπτότερα βέλη, τὸ τηνικαῦτα ἔτι ἐπικρατούντων τῶν μαχητών, προ- βάλλονται τὴν ἰσχυροτέραν πάντων μάχαιραν· οὕτως καὶ ὁ διάβολος, μετὰ τὸ πρῶτα αὐτοῦ ἀποδαπανήσαι άγκιστρα, τότε τῷ τελευταίῳ χρᾶται ξίφει, τῇ ὑπερ ηφανίᾳ. Τίνες δὲ ἦσαν αὐτοῦ αἱ πρῶται παγίδες; Δῆλον, ὡς γαστριμαργία, φιληδονία, πορνεία. Ταῦτα γὰρ μάλιστα τὰ πνεύματα ἐπὶ τῶν νεωτερικῶν ἡλι κιῶν συμβαίνουσιν. Ἐπακολουθεῖ δὲ τούτοις φιλ- αργυρία, πλεονεξία, καὶ τὰ τούτοις όμοια. Η οὖν ἀθλία ψυχή, όταν τούτων τῶν παθῶν περιγένηται, όπηνίκα S. ATHANASIUS. sacro cantore Davide mare est appellata. In mari A porro alia loca sunt petrosa, alia monstris plena, alia tranquilla. Nos in tranquilla maris parte vide- mur navigare ; sæculares vero periculosis in plagis. Nos interdiu navigamus, a sole justitiæ recti et de- ducti; illi noctu ignorantia ferente. Sed contingit plerumque ut sæcularis, in tempestate ac tenebris exsistens, clamando et vigilando navem conservet suam ; nos vero per incuriam tranquillo mari de- mergamur, amisso justitiæ clavo. enim unam habet curam, ut scilicet resurgat. Qui vero stat, caveat sibi ne cadat. Varti namque sunt casus. Qui ceciderunt enim non ultra quidem stant erecti; sed tamen jacentes, non multum acceperunt damni. Qui stat autem, ne despiciat eum qui la- psus est, sed reformidet ne collapsus et ipse per- eat, neve in altiorem se voraginem præcipitet : ubi forte continget ut pulei profunditate clamorem superante, ne petere quidem possit auxilium. Nam justus ait : Ne absorbeat me profundum, ne- que urgeat super me puteus os suum *8. Qui primus cecidit, mansit. Prospice tibi ne delapsus, belluarum cibus evadas. Qui cadit domus fores non obserat. Tu, inquam, nullatenus dormites; sed semper di- vinum illud dictum modulare : Illumina oculos meos ne unquam obdormiam in morte ". Vigila continue propter eum qui tanquam leo rugit. C - SPURIA. tollamur. Qui cecidit, si couvertatur et ingemiscat, G salutem nanciscetur. Prospice tibi, quæ stas. Du- plex tibi formido instat, aut scilicet ne ad vetera revertaris, in te irruente propter socordiam ini- mico, aut ne inter currendum supplanteris. Adver- sarius quippe noster diabolus, vel a tergo ad se pertrahit, cum tardiorem segnemque animam con- spexerit. Quæ si videatur diligens ac strenua in ascetica vita, callide et occulte serpit per superbiam, alque ita funditus perdit eam. Hæc illecebra om- nium malorum ultimum est ac supremum. Per illam diabolus dejectus fuit, per eamdem hominum for- tissimos expugnare tentat. Quemadmodum enim strenuissimi milites, postquam minora tela con- sumpserunt, si adhuc urgeant adversarii, fortissi- num omnium, machæram scilicet, educunt; ita et diabolus postquam priores laqueos suos insumpsit, tum demum postremo utitur gladio, nimirum su- perbia. Quinam autem fuere priores ejus laquei ? Sane gula, voluptas, fornicatio. Hi namque potissim mum spiritus juvenilem ætatem infestant : hæc consequuntur, pecuniæ amor, avaritia et his similia. Misera ergo anima, ubi hosce laqueos declinavit, postquam ventrem continuit, postquam ventri sub- jectas cupiditates per pudicitiam transilivit, post. D Psal. LXVIIU, 4. 48. Qui stat igitur, videat ne cadat. Qui cecidit 48. Βλεπέτω οὖν ὁ στήκων μὴ πέσῃ. Ὁ μὲν 49. Verba isthæc in hoc sunt utilia, ut non ex- 49. Ταῦτα τὰ ῥήματα συντελεῖ πρὸς τὸ μὴ ὑπερ- 16. 99 Psal. XII,

Β ὑπὸ τοῦ ἱεροῦ ψάλτου Δαβὶδ εἴρηται. ᾿Αλλὰ τῆς θα λάσσης τὰ μέν εἰσι πετρώδη, τὰ δὲ καὶ θηρίων πλήρη, τινὰ δὲ καὶ γαληνά. Ἡμεῖς ἐν τῷ γαληνῷ μέρει τῆς θαλάσσης δοκούμεν πλέειν, οἱ δὲ κοσμικοὶ ἐν κινδυνώ δεσι· καὶ ἡμεῖς μὲν ἡμέρας πλέομεν ὑπὸ τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης ὁδηγούμενοι, ἐκεῖνοι δὲ ἐν νυκτί, ὑπὸ τῆς ἀγνωσίας φερόμενοι. Αλλ' ἐνδέχεται πολλάκις τὸν κοσμικὸν ἐν χειμῶνι καὶ ἐν σκότει τυγχάνοντα, βοήσαντα καὶ ἀγρυπνήσαντα, σῶσαι τὸ ἑαυτοῦ σκά- φος· ἡμᾶς δὲ ἐν γαλήνῃ, ὑπὸ ἀμελείας βυθισθῆναι, τὸ πηδάλιον τῆς δικαιοσύνης ἀφέντας. γὰρ πεσὼν μίαν ἔχει φροντίδα, τοῦ ἀναστῆναι· ὁ δὲ στήκων φυλαττέσθω τοῦ μὴ πεσεῖν. Καὶ γὰρ τὰ παραπτώματα διάφορα· οἱ μὲν γὰρ πεσόντες τοῦ μὲν στήκειν ἐστέρηνται· κείμενοι δέ, οὐ πάνυ τι ἐβλάβη σαν. ῾Ο δὲ ἑστὼς μὴ εὐτελιζέτω τὸν πεπτωκότα, ἀλλ' ἑαυτὸν φοβείσθω, μὴ πεσὼν διαφθαρῇ, καὶ εἰς κατώ- τερον ἀπέλθῃ βόθρον. Εἰκὸς γὰρ, καὶ τῆς κραυγῆς ἡττηθείσης ὑπὸ τοῦ βάθους τοῦ φρέατος, μὴ βοήθειαν αἰτῆσαι. Φησὶ γὰρ ὁ δίκαιος· Μὴ καταπιέτω με βυ θύς, μηδὲ συσχέτω ἐπ' ἐμὲ φρέαρ τὸ στόμα αὐ τοῦ. Ὁ πρῶτος πεσὼν ἔμεινεν. Ορα σεαυτὸν, μὴ καταπεσὼν καὶ σὺ θοίνη θηρίων γένῃ. Ὁ πεσὼν οὐκ ἀσφαλίζεται τὴν θύραν· σὺ δὲ μηδόλως νυστάξης ἀλλ᾽ ἀεὶ τὸ θεῖον ἐκεῖνο μελῴδει ῥητὸν, τὸ φάσκον Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου, μή ποτε υπνώσω εἰς θάνατον. Αγρύπνει δὲ διηνεκώς διὰ τὸν ὠρυό μενον λέοντα. αίρεσθαι. Ο πεσὼν ἐν τῷ ἐπιστρέψαι καὶ στενάξαι σωθήσεται. "Ορα σὺ σαυτὴν ἡ στήκουσα. Διπλοῦς γάρ σοι ὁ φόβος ἐπίκειται, ἢ τοῦ μὴ ἐπιστρέψαι πρὸς τὰ ἀρχαῖα, δι' ὀλιγωρίας σοι τοῦ ἐχθροῦ προσπεσόντος, ἢ τοῦ μὴ τρέχουσαν σκελισθῆναι. Ὁ γὰρ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος ἢ ὄπισθεν ἕλκε: πρὸς ἑαυτὸν, όπηνίκα βρα δεῖαν καὶ νωθρὰν τὴν ψυχὴν θεάσηται· ἡ δοκοῦσαν αὐτὴν σπουδαίαν εἶναι καὶ ἐπίπονον πρὸς ἄσκησιν, ἐπεισέρχεται λεπτῶς καὶ κεκρυμμένως διὰ τῆς ὑπερ- ηφανίας· καὶ οὕτως αὔτανδρον τὴν ψυχὴν ἀπόλλυσι. Τοῦτο τὸ ὅπλον ἔσχατον καὶ κορυφαιότατον πάντων ἐστὶ τῶν κακῶν. Ἐξ αὐτοῦ ὁ διάβολος καταβέβληται, καὶ δι' αὐτοῦ τοὺς δυνατωτέρους τῶν ἀνθρώπων πει- ρᾶται καθαιρεῖν. Ὥσπερ γὰρ οἱ δεινότατοι τῶν πο λεμιστῶν, μετὰ τὸ δαπανῆσαι τὰ λεπτότερα βέλη, τὸ τηνικαῦτα ἔτι ἐπικρατούντων τῶν μαχητών, προ- βάλλονται τὴν ἰσχυροτέραν πάντων μάχαιραν· οὕτως καὶ ὁ διάβολος, μετὰ τὸ πρῶτα αὐτοῦ ἀποδαπανήσαι άγκιστρα, τότε τῷ τελευταίῳ χρᾶται ξίφει, τῇ ὑπερ ηφανίᾳ. Τίνες δὲ ἦσαν αὐτοῦ αἱ πρῶται παγίδες; Δῆλον, ὡς γαστριμαργία, φιληδονία, πορνεία. Ταῦτα γὰρ μάλιστα τὰ πνεύματα ἐπὶ τῶν νεωτερικῶν ἡλι κιῶν συμβαίνουσιν. Ἐπακολουθεῖ δὲ τούτοις φιλ- αργυρία, πλεονεξία, καὶ τὰ τούτοις όμοια. Η οὖν ἀθλία ψυχή, όταν τούτων τῶν παθῶν περιγένηται, όπηνίκα S. ATHANASIUS. sacro cantore Davide mare est appellata. In mari A porro alia loca sunt petrosa, alia monstris plena, alia tranquilla. Nos in tranquilla maris parte vide- mur navigare ; sæculares vero periculosis in plagis. Nos interdiu navigamus, a sole justitiæ recti et de- ducti; illi noctu ignorantia ferente. Sed contingit plerumque ut sæcularis, in tempestate ac tenebris exsistens, clamando et vigilando navem conservet suam ; nos vero per incuriam tranquillo mari de- mergamur, amisso justitiæ clavo. enim unam habet curam, ut scilicet resurgat. Qui vero stat, caveat sibi ne cadat. Varti namque sunt casus. Qui ceciderunt enim non ultra quidem stant erecti; sed tamen jacentes, non multum acceperunt damni. Qui stat autem, ne despiciat eum qui la- psus est, sed reformidet ne collapsus et ipse per- eat, neve in altiorem se voraginem præcipitet : ubi forte continget ut pulei profunditate clamorem superante, ne petere quidem possit auxilium. Nam justus ait : Ne absorbeat me profundum, ne- que urgeat super me puteus os suum *8. Qui primus cecidit, mansit. Prospice tibi ne delapsus, belluarum cibus evadas. Qui cadit domus fores non obserat. Tu, inquam, nullatenus dormites; sed semper di- vinum illud dictum modulare : Illumina oculos meos ne unquam obdormiam in morte ". Vigila continue propter eum qui tanquam leo rugit. C - SPURIA. tollamur. Qui cecidit, si couvertatur et ingemiscat, G salutem nanciscetur. Prospice tibi, quæ stas. Du- plex tibi formido instat, aut scilicet ne ad vetera revertaris, in te irruente propter socordiam ini- mico, aut ne inter currendum supplanteris. Adver- sarius quippe noster diabolus, vel a tergo ad se pertrahit, cum tardiorem segnemque animam con- spexerit. Quæ si videatur diligens ac strenua in ascetica vita, callide et occulte serpit per superbiam, alque ita funditus perdit eam. Hæc illecebra om- nium malorum ultimum est ac supremum. Per illam diabolus dejectus fuit, per eamdem hominum for- tissimos expugnare tentat. Quemadmodum enim strenuissimi milites, postquam minora tela con- sumpserunt, si adhuc urgeant adversarii, fortissi- num omnium, machæram scilicet, educunt; ita et diabolus postquam priores laqueos suos insumpsit, tum demum postremo utitur gladio, nimirum su- perbia. Quinam autem fuere priores ejus laquei ? Sane gula, voluptas, fornicatio. Hi namque potissim mum spiritus juvenilem ætatem infestant : hæc consequuntur, pecuniæ amor, avaritia et his similia. Misera ergo anima, ubi hosce laqueos declinavit, postquam ventrem continuit, postquam ventri sub- jectas cupiditates per pudicitiam transilivit, post. D Psal. LXVIIU, 4. 48. Qui stat igitur, videat ne cadat. Qui cecidit 48. Βλεπέτω οὖν ὁ στήκων μὴ πέσῃ. Ὁ μὲν 49. Verba isthæc in hoc sunt utilia, ut non ex- 49. Ταῦτα τὰ ῥήματα συντελεῖ πρὸς τὸ μὴ ὑπερ- 16. 99 Psal. XII,

γαστρός κρατήσῃ, ὅτε καὶ τὰς ὑπογαστρίους ἡδονὰς υπερπηδήσῃ τῇ σεμνότητι, ὅτε ἀργυρίου καταφρο- νήσῃ· τότε πανταχόθεν ὁ κακόφρων, ἀπορηθείς, ὑπου βάλλει τῇ ψυχῇ ἄτακτον κίνησιν· μεγεθύνει γὰρ αὐτ τὴν ἀπρεπῶς κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἐπαίρεσθαι. Βαρὺ καὶ ὀλέθριον τοῦτο τοῦ ἐχθροῦ τὸ δηλητήριον. Πολλούς ἀθρόως ἐν τούτῳ σκοτίσας κατέβαλεν. Υποβάλλει γὰρ τῇ ψυχῇ ἔννοιαν νόθον καὶ θανατηφόρον. Κατει ληφέναι γὰρ αὐτὸν φαντάζει τὰ παρὰ τοῖς πολλοῖς ἀγνοούμενα, καὶ ὅτι ἐν νηστείαις ὑπερβάλλει· καὶ πλῆ θος αὐτῷ ἀνδραγαθημάτων προστίθησι πάντων δὲ ὧν ἡμαρτεν εἰς λήθην αὐτὸν φέρει, πρὸς τὸ κατὰ τῶν συνόντων ἐπαίρεσθαι. Υποκλέπτει γὰρ αὐτοῦ ἐκ τοῦ νοῦ τὰ πλημμελήματα· οὐ πρὸς ὠφέλειαν δὲ αὐτοῦ τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ πρὸς τὸ μὴ δυνηθῆναι αὐτὸν εἰπεῖν τὴν ἰατρικὴν ἐκείνην φωνήν, τὸ, Σοὶ μόνῳ ἥμαρτον, ἐλέησόν με. Οὔτε μὴν συγχωρήσει αὐτῷ λέγειν· Εξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. ᾿Αλλ' ὥσπερ αὐτὸς κατὰ διάνοιαν εἶπε το· Αναβή- σομαι, καὶ θήσομαι τὸν θρόνον μου· οὕτως καὶ τοῦτον φαντάζει εἰς ἀρχάς τε καὶ πρωτοκαθεδρίας, ἔτι δὲ διδασκαλίας, καὶ ἱαμάτων ἐκδόσεις. Ἡ οὖν οὕτως ἀπατωμένη ψυχή φθείρεται καὶ ἀπόλλυται, δυσιάτῳ έλκει πληγεῖσα. όντων; Αδιαλείπτως μελετᾶν τὸ θεῖον ἐκεῖνο λόγιον, ὅπερ ὁ μακάριος Δαβὶδ ἐβόα, λέγων τόν Ἐγὼ δὲ εἰμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. Καὶ ἐν ἑτέρῳ φησίν· Ἐγὼ δὲ εἰμι γῆ καὶ σποδός. Ἔτι γε μὴν καὶ τὸ τοῦ Ἡσαΐου ἀκουέτω ῥῆμα τὸ λέγον, ὡς Πᾶσα δικαιοσύνη ἀνθρώπου ὡς ῥάκος ἀποκαθημένης. Καὶ εἰ μὲν ἀνα- χωρούσῃ καθ' ἑαυτὴν οἱ λογισμοὶ οὗτοι παρεισέλθωσιν, ἐν κοινοβίῳ εἰσερχέσθω· ἀναγκαζέσθω δὲ καὶ δεύτερον ἐσθίειν τῆς ἡμέρας, εἴ γε δι' ὑπερβολὴν ἀσκήσεως τούτῳ ἐάλω τῷ πάθει· καὶ παρὰ τῶν συνηλίκων δὲ ἐπιτιμάσθω, καὶ ὀνειδιζέσθω, καὶ ἐπιτιμάσθω σφο- δρῶς, ὡς μηδὲν μέγα πράττουσα· πᾶσαν δὲ ὑπηρεσίαν ποιείσθω. Προσαγέσθωσαν δὲ καὶ βίοι ἁγίων ἐξοχώτα- τοι εἰς ἐξήγησιν· πειράσθωσαν δὲ αἱ συνελθοῦσαι ἐπι- τείνειν ἑαυτῶν τοὺς πόνους πρὸς ἄσκησιν τὰς ὀλίγας ἡμέρας, πρὸς τὸ ἐκείνην, θεασαμένην τὸ μέγεθος τῶν ἀρετῶν, ἐλάττονα καὶ ἑαυτὴν ἡγεῖσθαι. ἡ παρακοή· ὅθεν διὰ τοῦ ἐναντίου τῆς ὑπακοῆς, δυνα- τὸν τὴν σηπεδονώδη νομήν τῆς ψυχῆς περικαθάραι· Υπακοὴ γὰρ, φησίν, ὑπὲρ θυσίαν. ἐπαινεῖν δὲ πάλιν καὶ θαυμάζειν ἐν καιρῷ. Εἰ γὰρ ἀμελὴς καὶ νωθρὰ εὑρεθῇ ἡ ψυχή. ἔτι γε μὴν καὶ ὑποναρκοῦσα εἰς τὴν τοῦ καλοῦ προκοπήν, ἐπαινεῖν ταύτην προσήκει· καὶ εἰ μικρὸν ποιήσει τι χρηστόν, θαυμάζειν καὶ μεγεθοποιεῖν δέον αὐτήν. Καὶ τὰ σφοδρὰ καὶ ἀπάνθρωπα πλημμελήματα ὡς ἐλάχιστα καὶ οὐδαμινὰ λεκτέον· ὁ γὰρ διάβολος, βουλόμενος πάντα διαστρέφειν, ἐπὶ μὲν τῶν σπουδαίων καὶ ἀσκητικῶν κρύπτειν πειρᾶται τὰ προγεγονότα ἁμαρ • VITA SANCTE SYNCLETICÆ A quam argentum despexit; tunc malorum artifex ille ad angustias undique redactus, inordinatum motum animæ subjicit, inflatque illam ut indecenter adver- sus sorores efferatur. Atrox et exitiosum est hoc adversarii toxicum. Multos derepente tenebris effu- sos hac ratione prostravit. Cogitationem enim spuriam ac lethalem animæ suggerit, ut nempe sibi videatur ea comprehendere quæ multi ignorant, atque in jejuniis antecellere: recte factorum mul- titudinem objicit, omnium peccatorum oblivionem inducit, ut adversus socius efferatur animo. Sub- ducit ex mente delicta : quod non ad ejus utilitatem præstat; sed ne proferre possit medicinalem illam vocem : Tibi soli peccavi ', miserere mei, Domine 3. Sed nec sinet eum dicere: Confitebor tibi, Domine, B in toto corde meo ³. Verum sicut ille mente dixerat : Ascendam, ct ponam thronum meum *; ita hunc quoque vane concitat ad principatus, ad primos consessus, itemque ad magisteria, et ad morbos curandi virtutem. Anima itaque ad hunc modum circumventa in perniciem et exitium ruit, vix sa-- nabili percussa vulnere. nibus agendum? Indesinenter meditandum divinam illud oraculum, quod beatus David alta voce profe- rebat Ego sum vermis et non homo ". Et alio loco dicitur : Ego autem sum terra et cinis *. Insuperque celebre illud Isaiæ dictum : Omnis justitia hominis C sicut pannus menstruatæ '. Quod si cogitationes hujusmodi adoriantur eam quæ anachoreticam iniit vitam, ingrediatur illa in coenobium, cogaturque bis in die comedere, si quidem ob nimiam asce- sin sive jejunium, inciderit in hujusmodi vitium : tum ab æqualibus increpetur, ac contumeliis affi- ciatur, ac si parum sit quod ila egerit : quodlibet obeat ministerium, offerantur ipsi vitæ sanctorum pietate eminentium. Conentur sodales ejus laborem disciplinæ suæ aliquot diebus augere; ut cernens virtutum praestantiam, se minimam omnium existimet. D Psal. vi, 3; 1x, 16. XIV, • Reg. xv, 22. Psal. 1.. 3. 27. Isa . Psil. cs, inobsequentia sed per contrariam obsequentiam putridum anima ulcus curare valemus : Obedientia ¸enim, inquit, super sacrificium³. adimere, iterumque suo tempore laudare atque admirari. Si enim anima negligens segnisque in- veniatur, et ad profectum desidia torpeat, convenit eam laudare : et si paulum quid boni admiserit, mis rari illam et magni facere oportet. Gravia autem et immania delicta, minima nulliusque momenti di- cenda. Diabolus quippe qui omnia evertere cona- tur, sedulis et exercitatis admissa peccata vult occultare, quo in eis superbiam adaugeat. Novitiis • Psal xx1, 50. Τί οὖν δεῖ ποιεῖν, τῶν τοιούτων λογισμῶν παρ- 50. Quid igitur instantibus hujusmodi cogitatio- 51. Προηγεῖται δὲ τῆς νόσου ταύτης ἕτερον κακόν, 52. Δεῖ οὖν καθαιρεῖν ὄγκον δόξης ἐν καιρῷ, καὶ 51. Hunc porro morbum præcedit aliud vitium, 52. Quapropter convenit gloriam suo tempore 1. • Isa. χιν, 14. 7. • Gen. xvil,

γαστρός κρατήσῃ, ὅτε καὶ τὰς ὑπογαστρίους ἡδονὰς υπερπηδήσῃ τῇ σεμνότητι, ὅτε ἀργυρίου καταφρο- νήσῃ· τότε πανταχόθεν ὁ κακόφρων, ἀπορηθείς, ὑπου βάλλει τῇ ψυχῇ ἄτακτον κίνησιν· μεγεθύνει γὰρ αὐτ τὴν ἀπρεπῶς κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἐπαίρεσθαι. Βαρὺ καὶ ὀλέθριον τοῦτο τοῦ ἐχθροῦ τὸ δηλητήριον. Πολλούς ἀθρόως ἐν τούτῳ σκοτίσας κατέβαλεν. Υποβάλλει γὰρ τῇ ψυχῇ ἔννοιαν νόθον καὶ θανατηφόρον. Κατει ληφέναι γὰρ αὐτὸν φαντάζει τὰ παρὰ τοῖς πολλοῖς ἀγνοούμενα, καὶ ὅτι ἐν νηστείαις ὑπερβάλλει· καὶ πλῆ θος αὐτῷ ἀνδραγαθημάτων προστίθησι πάντων δὲ ὧν ἡμαρτεν εἰς λήθην αὐτὸν φέρει, πρὸς τὸ κατὰ τῶν συνόντων ἐπαίρεσθαι. Υποκλέπτει γὰρ αὐτοῦ ἐκ τοῦ νοῦ τὰ πλημμελήματα· οὐ πρὸς ὠφέλειαν δὲ αὐτοῦ τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ πρὸς τὸ μὴ δυνηθῆναι αὐτὸν εἰπεῖν τὴν ἰατρικὴν ἐκείνην φωνήν, τὸ, Σοὶ μόνῳ ἥμαρτον, ἐλέησόν με. Οὔτε μὴν συγχωρήσει αὐτῷ λέγειν· Εξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. ᾿Αλλ' ὥσπερ αὐτὸς κατὰ διάνοιαν εἶπε το· Αναβή- σομαι, καὶ θήσομαι τὸν θρόνον μου· οὕτως καὶ τοῦτον φαντάζει εἰς ἀρχάς τε καὶ πρωτοκαθεδρίας, ἔτι δὲ διδασκαλίας, καὶ ἱαμάτων ἐκδόσεις. Ἡ οὖν οὕτως ἀπατωμένη ψυχή φθείρεται καὶ ἀπόλλυται, δυσιάτῳ έλκει πληγεῖσα. όντων; Αδιαλείπτως μελετᾶν τὸ θεῖον ἐκεῖνο λόγιον, ὅπερ ὁ μακάριος Δαβὶδ ἐβόα, λέγων τόν Ἐγὼ δὲ εἰμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. Καὶ ἐν ἑτέρῳ φησίν· Ἐγὼ δὲ εἰμι γῆ καὶ σποδός. Ἔτι γε μὴν καὶ τὸ τοῦ Ἡσαΐου ἀκουέτω ῥῆμα τὸ λέγον, ὡς Πᾶσα δικαιοσύνη ἀνθρώπου ὡς ῥάκος ἀποκαθημένης. Καὶ εἰ μὲν ἀνα- χωρούσῃ καθ' ἑαυτὴν οἱ λογισμοὶ οὗτοι παρεισέλθωσιν, ἐν κοινοβίῳ εἰσερχέσθω· ἀναγκαζέσθω δὲ καὶ δεύτερον ἐσθίειν τῆς ἡμέρας, εἴ γε δι' ὑπερβολὴν ἀσκήσεως τούτῳ ἐάλω τῷ πάθει· καὶ παρὰ τῶν συνηλίκων δὲ ἐπιτιμάσθω, καὶ ὀνειδιζέσθω, καὶ ἐπιτιμάσθω σφο- δρῶς, ὡς μηδὲν μέγα πράττουσα· πᾶσαν δὲ ὑπηρεσίαν ποιείσθω. Προσαγέσθωσαν δὲ καὶ βίοι ἁγίων ἐξοχώτα- τοι εἰς ἐξήγησιν· πειράσθωσαν δὲ αἱ συνελθοῦσαι ἐπι- τείνειν ἑαυτῶν τοὺς πόνους πρὸς ἄσκησιν τὰς ὀλίγας ἡμέρας, πρὸς τὸ ἐκείνην, θεασαμένην τὸ μέγεθος τῶν ἀρετῶν, ἐλάττονα καὶ ἑαυτὴν ἡγεῖσθαι. ἡ παρακοή· ὅθεν διὰ τοῦ ἐναντίου τῆς ὑπακοῆς, δυνα- τὸν τὴν σηπεδονώδη νομήν τῆς ψυχῆς περικαθάραι· Υπακοὴ γὰρ, φησίν, ὑπὲρ θυσίαν. ἐπαινεῖν δὲ πάλιν καὶ θαυμάζειν ἐν καιρῷ. Εἰ γὰρ ἀμελὴς καὶ νωθρὰ εὑρεθῇ ἡ ψυχή. ἔτι γε μὴν καὶ ὑποναρκοῦσα εἰς τὴν τοῦ καλοῦ προκοπήν, ἐπαινεῖν ταύτην προσήκει· καὶ εἰ μικρὸν ποιήσει τι χρηστόν, θαυμάζειν καὶ μεγεθοποιεῖν δέον αὐτήν. Καὶ τὰ σφοδρὰ καὶ ἀπάνθρωπα πλημμελήματα ὡς ἐλάχιστα καὶ οὐδαμινὰ λεκτέον· ὁ γὰρ διάβολος, βουλόμενος πάντα διαστρέφειν, ἐπὶ μὲν τῶν σπουδαίων καὶ ἀσκητικῶν κρύπτειν πειρᾶται τὰ προγεγονότα ἁμαρ • VITA SANCTE SYNCLETICÆ A quam argentum despexit; tunc malorum artifex ille ad angustias undique redactus, inordinatum motum animæ subjicit, inflatque illam ut indecenter adver- sus sorores efferatur. Atrox et exitiosum est hoc adversarii toxicum. Multos derepente tenebris effu- sos hac ratione prostravit. Cogitationem enim spuriam ac lethalem animæ suggerit, ut nempe sibi videatur ea comprehendere quæ multi ignorant, atque in jejuniis antecellere: recte factorum mul- titudinem objicit, omnium peccatorum oblivionem inducit, ut adversus socius efferatur animo. Sub- ducit ex mente delicta : quod non ad ejus utilitatem præstat; sed ne proferre possit medicinalem illam vocem : Tibi soli peccavi ', miserere mei, Domine 3. Sed nec sinet eum dicere: Confitebor tibi, Domine, B in toto corde meo ³. Verum sicut ille mente dixerat : Ascendam, ct ponam thronum meum *; ita hunc quoque vane concitat ad principatus, ad primos consessus, itemque ad magisteria, et ad morbos curandi virtutem. Anima itaque ad hunc modum circumventa in perniciem et exitium ruit, vix sa-- nabili percussa vulnere. nibus agendum? Indesinenter meditandum divinam illud oraculum, quod beatus David alta voce profe- rebat Ego sum vermis et non homo ". Et alio loco dicitur : Ego autem sum terra et cinis *. Insuperque celebre illud Isaiæ dictum : Omnis justitia hominis C sicut pannus menstruatæ '. Quod si cogitationes hujusmodi adoriantur eam quæ anachoreticam iniit vitam, ingrediatur illa in coenobium, cogaturque bis in die comedere, si quidem ob nimiam asce- sin sive jejunium, inciderit in hujusmodi vitium : tum ab æqualibus increpetur, ac contumeliis affi- ciatur, ac si parum sit quod ila egerit : quodlibet obeat ministerium, offerantur ipsi vitæ sanctorum pietate eminentium. Conentur sodales ejus laborem disciplinæ suæ aliquot diebus augere; ut cernens virtutum praestantiam, se minimam omnium existimet. D Psal. vi, 3; 1x, 16. XIV, • Reg. xv, 22. Psal. 1.. 3. 27. Isa . Psil. cs, inobsequentia sed per contrariam obsequentiam putridum anima ulcus curare valemus : Obedientia ¸enim, inquit, super sacrificium³. adimere, iterumque suo tempore laudare atque admirari. Si enim anima negligens segnisque in- veniatur, et ad profectum desidia torpeat, convenit eam laudare : et si paulum quid boni admiserit, mis rari illam et magni facere oportet. Gravia autem et immania delicta, minima nulliusque momenti di- cenda. Diabolus quippe qui omnia evertere cona- tur, sedulis et exercitatis admissa peccata vult occultare, quo in eis superbiam adaugeat. Novitiis • Psal xx1, 50. Τί οὖν δεῖ ποιεῖν, τῶν τοιούτων λογισμῶν παρ- 50. Quid igitur instantibus hujusmodi cogitatio- 51. Προηγεῖται δὲ τῆς νόσου ταύτης ἕτερον κακόν, 52. Δεῖ οὖν καθαιρεῖν ὄγκον δόξης ἐν καιρῷ, καὶ 51. Hunc porro morbum præcedit aliud vitium, 52. Quapropter convenit gloriam suo tempore 1. • Isa. χιν, 14. 7. • Gen. xvil,

Α σήματα· τὴν γὰρ ὑπερηφανίαν αὐξῆσαι βούλεται· Β ἐπὶ δὲ τῶν νεηλύδων καὶ ἀκροπαγῶν ψυχῶν, πάντα τὰ ἁμαρτήματα αὐτῶν πρὸ ὀφθαλμῶν τίθησιν. Ἐμ- βάλλει γὰρ αὐτῇ ὅτι, Σοὶ πορνευσάσῃ ποία ἔστα: συγγνώμη; Καὶ τῇ ἄλλῃ φησίν· Οὕτω σου πλεονεκτη σάσης, ἀδύνατόν σε σωτηρίας τυχεῖν. Τὰς οὖν οὕτω σαλευομένας ψυχάς παραμυθητέον οὕτως· δεῖ γὰρ πρὸς αὐτὰς οὕτω λέγειν· πόρνη ἦν, ἀλλ᾽ ἐσώθη διὰ πίστεως· Παῦλος διώκτης ἦν, ἀλλὰ σκεῦος ἐκλο γῆς γέγονε· Ματθαῖος τελώνης ἦν, ἀλλ᾽ οὐδεὶς τὴν χάριν τούτου ἀγνοεῖ· καὶ ὁ λῃστὴς ἐσύλα καὶ ἐφέ- νευεν, ἀλλὰ πρῶτος τὴν θύραν ἀνέξε τοῦ παραδεί σου. Τούτοις οὖν ἐνατενίζουσα, μὴ ἀπογνῶς τῆς σεαυ- τῆς ψυχῆς. καὶ τῶν τῇ ὑπερηφανίᾳ ἁλισκομένων ποιεῖσθαι αὐτ τὴν τὴν θεραπείαν. Φάσκειν γὰρ δεῖ πρὸς αὐτήν· Τί φυσιοῦσαι; Ὡς κρέα μὴ ἐσθίουσα; ἄλλοι οὐδὲ ἰχθὺν ὁρῶσι. Καὶ εἰ οἶνον οὐ πίνεις, σκόπησον, ὡς ἄλλο: οὔτε ἔλαιον ἐσθίουσιν. Ἕως ὀψὲ νηστεύεις; ἄλλαι δὲ δύο καὶ τρεῖς ἡμέρας συνάπτουσιν ἄσιτοι. Αλλ' ὅτι οὐ λούῃ μέγα φρονεῖς; πολλοὶ καὶ διὰ πάθος σωμα τικὸν οὐδ᾽ ὅλως τούτῳ ἐχρήσαντο. ᾿Αλλὰ θαυμάζεις σεαυτὴν, ὅτι ἐν χαραδρίῳ καθεύδεις, καὶ ἐν τριχίνη στρωμνῇ; ἄλλαι δὲ χαμευνοῦσι διηνεκώς. Αλλ' εἰ καὶ τοῦτο ποιήσειας, οὐδὲν μέγα· τινὲς γὰρ καὶ λίθους ἑαυτοῖς ὑπέβαλον, πρὸς τὸ μὴ καθ᾽ ἡδονὴν τῶν φυσι- κῶν τυχεῖν· ἄλλοι δὲ καὶ ἐκρέμασαν ἑαυτοὺς δι' όλης τῆς νυκτός. Αλλ' εἰ καὶ ταῦτα πάντα ποιήσειας, καὶ τὴν ἀκροτάτην ἄσκησιν ἐπιτελέσειας, μὴ μέγα φρονή- σῃς· καὶ γὰρ τὰ δαιμόνια πλείω τῶν σῶν πεποιήκασι καὶ ποιοῦσιν· οὔτε γὰρ ἐσθίουσιν, οὔτε πίνουσιν, οὔτε γαμοῦσιν, οὔτε ὑπνοῦσιν· ἀλλὰ καὶ ἐν ἐρήμῳ δι άγουσιν, εἴ γε καὶ ἐν σπηλαίῳ οἰκοῦσα δοκεῖς μέγα τε ποιεῖν. νατὸν ἰάσασθαι τὰ ἐναντία πάθη· τήν τε ἀπόγνωσιν λέγω καὶ τὴν ὑπερηφανίαν. Ωσπερ γὰρ σφοδρῶς ἐκ- φυσώμενον πῦρ, διασκορπιζόμενον ἀπόλλυται, καὶ μὴ τυχὸν δὲ πνεύματος πάλιν φθείρεται· οὕτω καὶ ἡ ἀρετὴ ἀφίπταται δι' ὑπεροψίαν, κἂν πολλὴν σφοδρό τητα ἀσκήσεως λάβῃ· καὶ φθείρεται δὲ πάλιν ἐξ ἀμετ λείας τὸ καλὸν, ὅταν μηδ' ὅλως κινήσωμεν ἑαυτοὺς πρὸς ῥιπισμὸν τοῦ θείου Πνεύματος. Μάχαιρα Επ ακμος ῥᾳδίως ὑπὸ λίθου κατάγνυται· καὶ ἄσκησις ἐπι- τεταμένη συντόμως ἐκ τοῦ ὑπερηφανεύεσθαι ἀπόλλυ ται. "Οθεν προσήκει πανταχόθεν ἀσφαλίζεσθαι τὴν ψυχὴν, καὶ τὴν ἀκροτάτην ἄσκησιν ἐκ τοῦ καύσωνος τῆς ὑπερηφανίας περικαιομένην ὑποκάμπτειν προς τοὺς σκιώδεις τόπους, ἔσθ' ὅτε καὶ περιτέμνειν τὰ περιττά, πρὸς τὸ τὴν ρίζαν εὐθαλεστέραν γενέσθαι. βιάζεσθαι ποιεῖν τοῖς προειρημένοις λογισμοῖς. Καὶ γὰρ σφόδρα ἡ ψυχή χαμαιπετής τυγχάνει. Καὶ γοῦν τῶν γεηπόνων οἱ ἄριστοι, ἐπειδὰν φυτόν βραχὺ καὶ ἀσθενὲς θεάσωνται, ποτίζουσι δαψιλῶς, καὶ ἐπιμε λείας πολλῆς ἀξιοῦσι πρὸς τὸ αὐξηθῆναι. Ἐπειδὰν δὲ .519 S. ATHANASIUS. SPURIA. autem animabus quæ nuper virtutem adierunt, universa peccata ob oculos statuit, quo despera- tionem ingeneret. Huic suggerit : Tibi quæ forni- cata es, quæ venia exspectanda? Alteri dicit: Cum tanta avaritia tenearis, fieri nequit ut salutem con- sequare. Ceterum animas hunc in modum agita- tas, hac ratione hisque verbis oportet consolari. Raab meretrix fuit, sed per fidem nacta est salutem : Paulus persecutor erat, et tamen vas electionis ef- fectus est: Matthæus publicanus erat, at nemo quanta gratia donatus sit ignorat: latro furtis et cædibus deditus crat, sed tamen primus aperuil portam pa- radisi. His igitur animadversis, ne animum de- spondeas. inveneris, par iis quæ superbia capta sunt adhi- benda curatio est. Ita namque eam alloqui oportet : Quorsum inflaris? An quia carnes non comedis? alii ne piscem quidem vident. Quod si vino absti- nes, respice alios qui ne oleo quidem utuntur. Je- junas usque ad vesperam? nonnullæ duos tresve dies in cibi abstinentia transigunt. Forsitan quia balneo non uteris altius sapis? multi cum etiam ægrotarent nullatenus eo sunt usi. Te fortasse ideo admiraris, quia in matta dormis et in cilicino stramento ? Alii autem assidue humi cubant, quod etiamsi tu faceres, non magni quid esset: sunt enim qui etiam sibi lapides subjecerunt, ne rebus naturalibus cum voluptate fruerentur. Alii totam noctem suspensi transegerunt. Sed etiamsi hæc omnia designares, ac supremam omnium exercita- tionem attingeres, ne magnum sapias. Etenim dæ- niones plura quam tu prestiterunt et præslant ho- dieque. Nan: neque comedunt, neque bibunt, ne- que connubia ineunt, nec dormiunt: imo etiam r cremis degunt, si forte tu in spelunca habitans, magni quid præstare tibi videaris. Paῦ C contrarios eurare morbos, desperationem et super- biam. Sicut enim ignis vehementiore flatu dissipa- tus exstinguitur, rursumque flatu destitutus ernori- tur, ita et virtus per superbiam evolat, licet exer- citatione vehementi culta fuerit: rursumque incuria bonum corrumpitur, quando ad afflatum Spiritus sancti non movenus nosmetipsos. Gladius acutus D facile a lapide confringitur, vehemensque disciplina et exercitatio, brevi per superbiam in exitium ruit. Quapropter expedit animam undique munire, ac supremam ascesin a superbiæ æstu perustam de- mittere in umbrosa loca : interdumque superdua amputare, quo radix vegetior efficiatur. prædictis argumentis sursum tendere. Anima quippe quæ terra inhaeret, vilis abjectaque est. Sane agri- colaruin solertissimi, cum viderint plantam tenuem et infirmam, large irrigant, multaque sollicitudine fovent, ut augmentum accipiat. Quoties autem in 53. Ubi autem apta commodaque illis remedia 55. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα ταύταις εὑρήσεις ἁρμόδια, δεῖ 54. Οὕτω μὲν οὖν, καὶ ἐκ τοιούτων λογισμών, δυ- 54. Sic igitur similibusque rationibus poterimus 55. Qui vero desperatione capitur, compellatur 55. Τὸν δὲ τῇ ἀπογνώσει ἁλισκόμενον ἀνωρεπῆ

Α σήματα· τὴν γὰρ ὑπερηφανίαν αὐξῆσαι βούλεται· Β ἐπὶ δὲ τῶν νεηλύδων καὶ ἀκροπαγῶν ψυχῶν, πάντα τὰ ἁμαρτήματα αὐτῶν πρὸ ὀφθαλμῶν τίθησιν. Ἐμ- βάλλει γὰρ αὐτῇ ὅτι, Σοὶ πορνευσάσῃ ποία ἔστα: συγγνώμη; Καὶ τῇ ἄλλῃ φησίν· Οὕτω σου πλεονεκτη σάσης, ἀδύνατόν σε σωτηρίας τυχεῖν. Τὰς οὖν οὕτω σαλευομένας ψυχάς παραμυθητέον οὕτως· δεῖ γὰρ πρὸς αὐτὰς οὕτω λέγειν· πόρνη ἦν, ἀλλ᾽ ἐσώθη διὰ πίστεως· Παῦλος διώκτης ἦν, ἀλλὰ σκεῦος ἐκλο γῆς γέγονε· Ματθαῖος τελώνης ἦν, ἀλλ᾽ οὐδεὶς τὴν χάριν τούτου ἀγνοεῖ· καὶ ὁ λῃστὴς ἐσύλα καὶ ἐφέ- νευεν, ἀλλὰ πρῶτος τὴν θύραν ἀνέξε τοῦ παραδεί σου. Τούτοις οὖν ἐνατενίζουσα, μὴ ἀπογνῶς τῆς σεαυ- τῆς ψυχῆς. καὶ τῶν τῇ ὑπερηφανίᾳ ἁλισκομένων ποιεῖσθαι αὐτ τὴν τὴν θεραπείαν. Φάσκειν γὰρ δεῖ πρὸς αὐτήν· Τί φυσιοῦσαι; Ὡς κρέα μὴ ἐσθίουσα; ἄλλοι οὐδὲ ἰχθὺν ὁρῶσι. Καὶ εἰ οἶνον οὐ πίνεις, σκόπησον, ὡς ἄλλο: οὔτε ἔλαιον ἐσθίουσιν. Ἕως ὀψὲ νηστεύεις; ἄλλαι δὲ δύο καὶ τρεῖς ἡμέρας συνάπτουσιν ἄσιτοι. Αλλ' ὅτι οὐ λούῃ μέγα φρονεῖς; πολλοὶ καὶ διὰ πάθος σωμα τικὸν οὐδ᾽ ὅλως τούτῳ ἐχρήσαντο. ᾿Αλλὰ θαυμάζεις σεαυτὴν, ὅτι ἐν χαραδρίῳ καθεύδεις, καὶ ἐν τριχίνη στρωμνῇ; ἄλλαι δὲ χαμευνοῦσι διηνεκώς. Αλλ' εἰ καὶ τοῦτο ποιήσειας, οὐδὲν μέγα· τινὲς γὰρ καὶ λίθους ἑαυτοῖς ὑπέβαλον, πρὸς τὸ μὴ καθ᾽ ἡδονὴν τῶν φυσι- κῶν τυχεῖν· ἄλλοι δὲ καὶ ἐκρέμασαν ἑαυτοὺς δι' όλης τῆς νυκτός. Αλλ' εἰ καὶ ταῦτα πάντα ποιήσειας, καὶ τὴν ἀκροτάτην ἄσκησιν ἐπιτελέσειας, μὴ μέγα φρονή- σῃς· καὶ γὰρ τὰ δαιμόνια πλείω τῶν σῶν πεποιήκασι καὶ ποιοῦσιν· οὔτε γὰρ ἐσθίουσιν, οὔτε πίνουσιν, οὔτε γαμοῦσιν, οὔτε ὑπνοῦσιν· ἀλλὰ καὶ ἐν ἐρήμῳ δι άγουσιν, εἴ γε καὶ ἐν σπηλαίῳ οἰκοῦσα δοκεῖς μέγα τε ποιεῖν. νατὸν ἰάσασθαι τὰ ἐναντία πάθη· τήν τε ἀπόγνωσιν λέγω καὶ τὴν ὑπερηφανίαν. Ωσπερ γὰρ σφοδρῶς ἐκ- φυσώμενον πῦρ, διασκορπιζόμενον ἀπόλλυται, καὶ μὴ τυχὸν δὲ πνεύματος πάλιν φθείρεται· οὕτω καὶ ἡ ἀρετὴ ἀφίπταται δι' ὑπεροψίαν, κἂν πολλὴν σφοδρό τητα ἀσκήσεως λάβῃ· καὶ φθείρεται δὲ πάλιν ἐξ ἀμετ λείας τὸ καλὸν, ὅταν μηδ' ὅλως κινήσωμεν ἑαυτοὺς πρὸς ῥιπισμὸν τοῦ θείου Πνεύματος. Μάχαιρα Επ ακμος ῥᾳδίως ὑπὸ λίθου κατάγνυται· καὶ ἄσκησις ἐπι- τεταμένη συντόμως ἐκ τοῦ ὑπερηφανεύεσθαι ἀπόλλυ ται. "Οθεν προσήκει πανταχόθεν ἀσφαλίζεσθαι τὴν ψυχὴν, καὶ τὴν ἀκροτάτην ἄσκησιν ἐκ τοῦ καύσωνος τῆς ὑπερηφανίας περικαιομένην ὑποκάμπτειν προς τοὺς σκιώδεις τόπους, ἔσθ' ὅτε καὶ περιτέμνειν τὰ περιττά, πρὸς τὸ τὴν ρίζαν εὐθαλεστέραν γενέσθαι. βιάζεσθαι ποιεῖν τοῖς προειρημένοις λογισμοῖς. Καὶ γὰρ σφόδρα ἡ ψυχή χαμαιπετής τυγχάνει. Καὶ γοῦν τῶν γεηπόνων οἱ ἄριστοι, ἐπειδὰν φυτόν βραχὺ καὶ ἀσθενὲς θεάσωνται, ποτίζουσι δαψιλῶς, καὶ ἐπιμε λείας πολλῆς ἀξιοῦσι πρὸς τὸ αὐξηθῆναι. Ἐπειδὰν δὲ .519 S. ATHANASIUS. SPURIA. autem animabus quæ nuper virtutem adierunt, universa peccata ob oculos statuit, quo despera- tionem ingeneret. Huic suggerit : Tibi quæ forni- cata es, quæ venia exspectanda? Alteri dicit: Cum tanta avaritia tenearis, fieri nequit ut salutem con- sequare. Ceterum animas hunc in modum agita- tas, hac ratione hisque verbis oportet consolari. Raab meretrix fuit, sed per fidem nacta est salutem : Paulus persecutor erat, et tamen vas electionis ef- fectus est: Matthæus publicanus erat, at nemo quanta gratia donatus sit ignorat: latro furtis et cædibus deditus crat, sed tamen primus aperuil portam pa- radisi. His igitur animadversis, ne animum de- spondeas. inveneris, par iis quæ superbia capta sunt adhi- benda curatio est. Ita namque eam alloqui oportet : Quorsum inflaris? An quia carnes non comedis? alii ne piscem quidem vident. Quod si vino absti- nes, respice alios qui ne oleo quidem utuntur. Je- junas usque ad vesperam? nonnullæ duos tresve dies in cibi abstinentia transigunt. Forsitan quia balneo non uteris altius sapis? multi cum etiam ægrotarent nullatenus eo sunt usi. Te fortasse ideo admiraris, quia in matta dormis et in cilicino stramento ? Alii autem assidue humi cubant, quod etiamsi tu faceres, non magni quid esset: sunt enim qui etiam sibi lapides subjecerunt, ne rebus naturalibus cum voluptate fruerentur. Alii totam noctem suspensi transegerunt. Sed etiamsi hæc omnia designares, ac supremam omnium exercita- tionem attingeres, ne magnum sapias. Etenim dæ- niones plura quam tu prestiterunt et præslant ho- dieque. Nan: neque comedunt, neque bibunt, ne- que connubia ineunt, nec dormiunt: imo etiam r cremis degunt, si forte tu in spelunca habitans, magni quid præstare tibi videaris. Paῦ C contrarios eurare morbos, desperationem et super- biam. Sicut enim ignis vehementiore flatu dissipa- tus exstinguitur, rursumque flatu destitutus ernori- tur, ita et virtus per superbiam evolat, licet exer- citatione vehementi culta fuerit: rursumque incuria bonum corrumpitur, quando ad afflatum Spiritus sancti non movenus nosmetipsos. Gladius acutus D facile a lapide confringitur, vehemensque disciplina et exercitatio, brevi per superbiam in exitium ruit. Quapropter expedit animam undique munire, ac supremam ascesin a superbiæ æstu perustam de- mittere in umbrosa loca : interdumque superdua amputare, quo radix vegetior efficiatur. prædictis argumentis sursum tendere. Anima quippe quæ terra inhaeret, vilis abjectaque est. Sane agri- colaruin solertissimi, cum viderint plantam tenuem et infirmam, large irrigant, multaque sollicitudine fovent, ut augmentum accipiat. Quoties autem in 53. Ubi autem apta commodaque illis remedia 55. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα ταύταις εὑρήσεις ἁρμόδια, δεῖ 54. Οὕτω μὲν οὖν, καὶ ἐκ τοιούτων λογισμών, δυ- 54. Sic igitur similibusque rationibus poterimus 55. Qui vero desperatione capitur, compellatur 55. Τὸν δὲ τῇ ἀπογνώσει ἁλισκόμενον ἀνωρεπῆ

ἐν φυτῷ πρόωρον βλάστην θεάσωνται, περιτέμνουσιν αὐτοὶ τὰ περιττά φιλεῖ γὰρ ταῦτα ἑτοίμως ξηραί νεσθαι. Καὶ ἰατρῶν δὲ παῖδες τινὰς μὲν τῶν ἀρρώ στων τρέφουσι δαψιλῶς, καὶ πρὸς περίπατον προτρέ- πονται· ἑτέρους δὲ δεσμεύοντες, ἀσίτους ἐπὶ πολὺ φυλάττουσιν. ὑπερηφανία τυγχάνει· καὶ τοῦτο δείκνυσιν αὐτῆς τὸ ἐναντίον, ἡ ταπεινοφροσύνη. Δυσχερές έστι κτήσα- σθαί τινα τὴν ταπεινοφροσύνην. Εἰ μὴ γάρ τις πά στης δόξης ἐκτὸς γένηται, τούτου τοῦ θησαυρού τυχεῖν οὐ δυνήσεται. Οὕτω δέ ἐστι μεγάλη ή ταπεινοφρο σύνη, ὡς πάσας τὰς ἀρετὰς μιμεῖσθαι δοκεῖν τὸν διά- βολον, ταύτην δὲ μηδὲ εἰδέναι τί ὅλως ἐστίν. Εἰδὼς δὲ αὐτῆς τὸ ἀσφαλὲς καὶ ἑδραῖον ὁ ἀπόστολος, προσ- τάττει ἡμῖν ταύτην ἐγκομβώσασθαι, καὶ πάντας ποιοῦντας τὰ ἐπωφελῆ, ταύτην περιβάλλεσθαι. Καν τε γὰρ νηστεύῃς, καν τε ἐλεῇς, κἄν τε διδάσκῃς· εἰ δὲ καὶ σώφρων τυγχάνῃς καὶ συνετός, πάλιν ταύτην ἀντὶ τοιχίου ἀῤῥαγούς σεαυτῷ παράστησον. Σφιγγέτω σου καὶ συνεχέτω σου τὰς ἀρετὰς αὕτη ἡ καλλίστη τῶν ἀπασῶν ἀρετῶν, ἡ ταπεινοφροσύνη. Ορᾷς καὶ τὴν τῶν ἁγίων τριῶν παίδων ὑμνολογίαν, όπως τῶν ἄλλων ἀρετῶν οὐ πάνυ τι μνημονεύσαντες, τοὺς τα πεινοὺς σὺν τοῖς ὑμνοῦσι συγκατηριθμήσαντο, μὴ εἰ- ρηκότες σώφρονας ἢ ἀκτήμονας. Ωσπερ γὰρ ἀδύνα τον ναῦν χωρὶς ἥλων κατασκευασθῆναι, οὕτως ἀδύνα τον σωθῆναι χωρὶς ταπεινοφροσύνης. πρὸς ἀνθρώπους οἰκονομίαν πληρῶν, αὐτὴν ἡμφιά. μαθήτευσαν. Αρχή σοι καὶ τέλος τῶν ἀγαθῶν ἡ ταπει σατο. Φησί γάρ· Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. Ορα τίς ὁ λέγων, τελείως νοφροσύνη γινέσθω. Φρόνησιν λέγω [λέγει] ταπεινήν, οὐ σχῆμα μόνον, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον αινίττεται· ἀκο- λουθήσει γὰρ τούτῳ καὶ ὁ ἐκτός. Πάσας τὰς ἐντολὰς πεποίηκας ; Οἶδεν ὁ Κύριος· ἀλλ' αὐτός σοι ἐντέλλε ται πάλιν ἀρχὴν δουλείας λαμβάνειν· φησί γάρ "Οταν πάντα ποιήσητε, εἴπατε· Δοῦλοι ἀχρεῖοί ἐσμεν. δισμῶν, δι' ύβρεων, διὰ πληγῶν· ἵνα ἀκούσῃς ἄφρων καὶ μωρός, πένης καὶ πτωχός, ἀσθενὴς καὶ εὐτελῆς, ἀπρόκοπος ἐν ἔργοις, ἄλογος ἐν προφορά, ἄτιμος ἐν εἴδει, ἀσθενὴς ἐν δυνάμει. Ταῦτα τῆς τα πεινοφροσύνης τὰ νεῦρα. Ταῦτα ὁ Κύριος ἡμῶν ἤκουσε καὶ πέπονθε. Σαμαρείτην γὰρ αὐτὸν εἶπαν καὶ δαιμό νιον ἔχοντα. Δούλου μορφὴν ἀνείληφεν, ἐραπίσθη, πληγαῖς ἡκίσθη. ταύτην ταπεινοφροσύνην. Εἰσὶ μὲν οὖν τινες καὶ διὰ τῶν ἐκτὸς σχημάτων ὑποκρινόμενοι, καὶ ταπεινοῦντες ἑαυτοὺς, αὐτῷ τούτῳ δόξαν θηρώμενοι· ἀλλ᾽ ἐκ τῶν καρπῶν ἐπιγινώσκονται· καὶ γὰρ ἐπιπολαίως ὑβρι Β VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A planta conspexerint præcocean surculum, super- Fetr. V, 5. B C fua quæque detruncant; solent siquidem illæ cito arescere. Medici autem agrotorum alios lar- giore cibo alunt, et ad deambulationem invitant ; alios vinctos diutius in abstinentia detinent. superbiam illudque comprobat bonum ipsi con- trarium humilitas. Hanc porro assequi difficile est. Nisi enim quis inanem omnem gloriam abjecerit, hunc nancisci thesaurum non valebit. Est quippe adeo magna virtus humilitas, ut diasolus cæteras quidem virtutes videatur imitari, hanc vero nesciat quid omnino sit. Proinde ejus soliditatem stabili- tatemque cum sciret apostolus, præcipit nobis ut induamus humilitatem ', cunctaque utilia agentes, eam velut amictum circumdemus nobis : sive jeju- nes, sive misericordiam exerceas, sive doceas. Quol si temperans et prudens sis, eam tibi admove ceu fortissimum murum. Astringat contineatque virtu- tes tuas omnium virtutum præstantissima humili- tas. (88) Vides trium puerorum canticum, quod nempe aliarum virtutum mentione vix facta, humiles bymnum cantantium choro annumeraverint, non niemoratis temperantibus et paupertatis amanti- bus. Quemadmodum enim impossibile est navem sine clavis fabricari, ita nec valemus salutem con- sequi siue humilitate. minus suam erga homines aconomiam impleus, seu incarnatus, eam induit. Ait quippe : Discile a me quia mitis sum et humilis corde ". Attende quis sit qui loquitur, estoque perfectus discipulus. Sit tibi humilitas principium finisque virtutum. Sen- sum animi dicit humilem, non solam speciem, sed interiorem innuit hominem: eum namque exterior consequetur. Omnia præcepta servasti? Id novit Dominus. Verum ipse tibi præcipit ut principium servitutis rursus assumas; ait enim Cum hæc omnia feceritis, dicite : Servi inutiles sumus 1. per contumelias,) per plagas ; ut audias amens et stultus, pauper et inops, infirmus et vilis, inconsi- deratus in operibus, rationis expers in loquendo, D forma despicabilis, debilis viribus. Hi sunt nervi humilitatis. Hæc Dominus noster audivit, hæc passus est. Nam Samaritanum eum dicebant, et dæmonium habentem. Assumpsit formam servi, colaphis cæsus est, plagisque dehonestatus. Dan. 111, 87. Matth. xr, 29. tatis æmuli simus. Quidam enim sunt qui exter- nam speciem humilitatis ementiuntur, atque eo ipso gloriam aucupantur. Sed ex fructibus cognoscun- tur : vel levissima quippe injuria affecti, nequaquam 1s Luc. Svil, 10. 56. Φανερὸν οὖν ἐστιν, ὡς μέγιστον ἐν κακοῖς ἡ 57. Ὅτι δὲ ἀγαθὴ καὶ σωτήριος πέφυκεν, ὁ Κύριος, 58. Η οὖν ταπεινοφροσύνη κατορθοῦται δι᾿ ὄνει 59. Δεῖ οὖν καὶ ἡμᾶς μιμεῖσθαι τὴν ἔμπρακτον 56. Palam igitur est malorum supremum esse 57. Quia vero præclara illa est et salutaris, Do. 58. Humilitas itaque exercetur per improperia, (83) Vit. PP. 1. v, 15, 48. Doroth. Doct. 4. 59. Opera pretium itaque est ut vere nos humili-

ἐν φυτῷ πρόωρον βλάστην θεάσωνται, περιτέμνουσιν αὐτοὶ τὰ περιττά φιλεῖ γὰρ ταῦτα ἑτοίμως ξηραί νεσθαι. Καὶ ἰατρῶν δὲ παῖδες τινὰς μὲν τῶν ἀρρώ στων τρέφουσι δαψιλῶς, καὶ πρὸς περίπατον προτρέ- πονται· ἑτέρους δὲ δεσμεύοντες, ἀσίτους ἐπὶ πολὺ φυλάττουσιν. ὑπερηφανία τυγχάνει· καὶ τοῦτο δείκνυσιν αὐτῆς τὸ ἐναντίον, ἡ ταπεινοφροσύνη. Δυσχερές έστι κτήσα- σθαί τινα τὴν ταπεινοφροσύνην. Εἰ μὴ γάρ τις πά στης δόξης ἐκτὸς γένηται, τούτου τοῦ θησαυρού τυχεῖν οὐ δυνήσεται. Οὕτω δέ ἐστι μεγάλη ή ταπεινοφρο σύνη, ὡς πάσας τὰς ἀρετὰς μιμεῖσθαι δοκεῖν τὸν διά- βολον, ταύτην δὲ μηδὲ εἰδέναι τί ὅλως ἐστίν. Εἰδὼς δὲ αὐτῆς τὸ ἀσφαλὲς καὶ ἑδραῖον ὁ ἀπόστολος, προσ- τάττει ἡμῖν ταύτην ἐγκομβώσασθαι, καὶ πάντας ποιοῦντας τὰ ἐπωφελῆ, ταύτην περιβάλλεσθαι. Καν τε γὰρ νηστεύῃς, καν τε ἐλεῇς, κἄν τε διδάσκῃς· εἰ δὲ καὶ σώφρων τυγχάνῃς καὶ συνετός, πάλιν ταύτην ἀντὶ τοιχίου ἀῤῥαγούς σεαυτῷ παράστησον. Σφιγγέτω σου καὶ συνεχέτω σου τὰς ἀρετὰς αὕτη ἡ καλλίστη τῶν ἀπασῶν ἀρετῶν, ἡ ταπεινοφροσύνη. Ορᾷς καὶ τὴν τῶν ἁγίων τριῶν παίδων ὑμνολογίαν, όπως τῶν ἄλλων ἀρετῶν οὐ πάνυ τι μνημονεύσαντες, τοὺς τα πεινοὺς σὺν τοῖς ὑμνοῦσι συγκατηριθμήσαντο, μὴ εἰ- ρηκότες σώφρονας ἢ ἀκτήμονας. Ωσπερ γὰρ ἀδύνα τον ναῦν χωρὶς ἥλων κατασκευασθῆναι, οὕτως ἀδύνα τον σωθῆναι χωρὶς ταπεινοφροσύνης. πρὸς ἀνθρώπους οἰκονομίαν πληρῶν, αὐτὴν ἡμφιά. μαθήτευσαν. Αρχή σοι καὶ τέλος τῶν ἀγαθῶν ἡ ταπει σατο. Φησί γάρ· Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. Ορα τίς ὁ λέγων, τελείως νοφροσύνη γινέσθω. Φρόνησιν λέγω [λέγει] ταπεινήν, οὐ σχῆμα μόνον, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον αινίττεται· ἀκο- λουθήσει γὰρ τούτῳ καὶ ὁ ἐκτός. Πάσας τὰς ἐντολὰς πεποίηκας ; Οἶδεν ὁ Κύριος· ἀλλ' αὐτός σοι ἐντέλλε ται πάλιν ἀρχὴν δουλείας λαμβάνειν· φησί γάρ "Οταν πάντα ποιήσητε, εἴπατε· Δοῦλοι ἀχρεῖοί ἐσμεν. δισμῶν, δι' ύβρεων, διὰ πληγῶν· ἵνα ἀκούσῃς ἄφρων καὶ μωρός, πένης καὶ πτωχός, ἀσθενὴς καὶ εὐτελῆς, ἀπρόκοπος ἐν ἔργοις, ἄλογος ἐν προφορά, ἄτιμος ἐν εἴδει, ἀσθενὴς ἐν δυνάμει. Ταῦτα τῆς τα πεινοφροσύνης τὰ νεῦρα. Ταῦτα ὁ Κύριος ἡμῶν ἤκουσε καὶ πέπονθε. Σαμαρείτην γὰρ αὐτὸν εἶπαν καὶ δαιμό νιον ἔχοντα. Δούλου μορφὴν ἀνείληφεν, ἐραπίσθη, πληγαῖς ἡκίσθη. ταύτην ταπεινοφροσύνην. Εἰσὶ μὲν οὖν τινες καὶ διὰ τῶν ἐκτὸς σχημάτων ὑποκρινόμενοι, καὶ ταπεινοῦντες ἑαυτοὺς, αὐτῷ τούτῳ δόξαν θηρώμενοι· ἀλλ᾽ ἐκ τῶν καρπῶν ἐπιγινώσκονται· καὶ γὰρ ἐπιπολαίως ὑβρι Β VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A planta conspexerint præcocean surculum, super- Fetr. V, 5. B C fua quæque detruncant; solent siquidem illæ cito arescere. Medici autem agrotorum alios lar- giore cibo alunt, et ad deambulationem invitant ; alios vinctos diutius in abstinentia detinent. superbiam illudque comprobat bonum ipsi con- trarium humilitas. Hanc porro assequi difficile est. Nisi enim quis inanem omnem gloriam abjecerit, hunc nancisci thesaurum non valebit. Est quippe adeo magna virtus humilitas, ut diasolus cæteras quidem virtutes videatur imitari, hanc vero nesciat quid omnino sit. Proinde ejus soliditatem stabili- tatemque cum sciret apostolus, præcipit nobis ut induamus humilitatem ', cunctaque utilia agentes, eam velut amictum circumdemus nobis : sive jeju- nes, sive misericordiam exerceas, sive doceas. Quol si temperans et prudens sis, eam tibi admove ceu fortissimum murum. Astringat contineatque virtu- tes tuas omnium virtutum præstantissima humili- tas. (88) Vides trium puerorum canticum, quod nempe aliarum virtutum mentione vix facta, humiles bymnum cantantium choro annumeraverint, non niemoratis temperantibus et paupertatis amanti- bus. Quemadmodum enim impossibile est navem sine clavis fabricari, ita nec valemus salutem con- sequi siue humilitate. minus suam erga homines aconomiam impleus, seu incarnatus, eam induit. Ait quippe : Discile a me quia mitis sum et humilis corde ". Attende quis sit qui loquitur, estoque perfectus discipulus. Sit tibi humilitas principium finisque virtutum. Sen- sum animi dicit humilem, non solam speciem, sed interiorem innuit hominem: eum namque exterior consequetur. Omnia præcepta servasti? Id novit Dominus. Verum ipse tibi præcipit ut principium servitutis rursus assumas; ait enim Cum hæc omnia feceritis, dicite : Servi inutiles sumus 1. per contumelias,) per plagas ; ut audias amens et stultus, pauper et inops, infirmus et vilis, inconsi- deratus in operibus, rationis expers in loquendo, D forma despicabilis, debilis viribus. Hi sunt nervi humilitatis. Hæc Dominus noster audivit, hæc passus est. Nam Samaritanum eum dicebant, et dæmonium habentem. Assumpsit formam servi, colaphis cæsus est, plagisque dehonestatus. Dan. 111, 87. Matth. xr, 29. tatis æmuli simus. Quidam enim sunt qui exter- nam speciem humilitatis ementiuntur, atque eo ipso gloriam aucupantur. Sed ex fructibus cognoscun- tur : vel levissima quippe injuria affecti, nequaquam 1s Luc. Svil, 10. 56. Φανερὸν οὖν ἐστιν, ὡς μέγιστον ἐν κακοῖς ἡ 57. Ὅτι δὲ ἀγαθὴ καὶ σωτήριος πέφυκεν, ὁ Κύριος, 58. Η οὖν ταπεινοφροσύνη κατορθοῦται δι᾿ ὄνει 59. Δεῖ οὖν καὶ ἡμᾶς μιμεῖσθαι τὴν ἔμπρακτον 56. Palam igitur est malorum supremum esse 57. Quia vero præclara illa est et salutaris, Do. 58. Humilitas itaque exercetur per improperia, (83) Vit. PP. 1. v, 15, 48. Doroth. Doct. 4. 59. Opera pretium itaque est ut vere nos humili-

σθέντες, οὐκ ἤνεγκαν· ἀλλὰ παραυτὰ ὥσπερ όφεις τὸν ἑαυτῶν ἰὸν ἐξέμεσαν. συνελθοῦσαι σφόδρα, καὶ πάλιν προσεκαρτέρουν, χέρον τῶν ἀγαθῶν μὴ λαμβάνουσαι. Καὶ πάλιν πρὸς αὐτὰς ἔλεγεν ἡ μακαρία· Αγών ἐστι πολὺς τοῖς προσερχο μένοις Θεῷ καὶ κόπος τὰ πρῶτα, ἔπειτα δὲ χαρὰ ἀν εκδιήγητος. "Ωσπερ γὰρ οἱ πῦρ ἐξάψαι βουλόμενος πρῶτον καπνίζονται καὶ δακρύουσι, καὶ οὕτως τοῦ ζητουμένου τυγχάνουσι· καὶ γάρ φησιν· Ο Θεός ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον· οὕτω δεῖ καὶ ἡμᾶς τὸ θεῖον πῦρ εἰς ἑαυτοὺς ἐξάψαι μετά δακρύων καὶ κατ που. Αὐτὸς γάρ φησιν ὁ Κύριος Πῖρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. Καί τινες δι᾿ ὀλιγωρίαν τοῦ μὲν κα- πνοῦ ἠνέσχοντο, τὸ δὲ πῦρ οὐκ ἐξῆψαν, διὰ τὸ μα κροθυμίας αὐτοὺς ἐκτὸς εἶναι, καὶ μᾶλλον αὐτῶν τὴν περὶ τὸ θεῖον σχέσιν ἀσθενῆ καὶ ἀμυδράν τυγχάνειν. της δὲ διαβεβαιούμενος ὁ ᾿Απόστολος ἔλεγεν, ώς Εάν πάντα τὰ ὑπάρχοντα διανείμῃς, καὶ τὸ σῶμα ὑπο πιάσῃς, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχῃς, γέγονας χαλκὸς ἠχῶν καὶ κύμβαλον ἀλαλάζον. Μέγα οὖν ἐν ἀγαθοῖς ἡ ἀγάπη, ὡς καὶ δεινὸν ἐν κακοῖς ὁ θυμός· πᾶσαν γὰρ τὴν χὴν σκοτίσας καὶ ἀποθηριώσας, εἰς ἀλογίαν φέρει. Ὁ δὲ Κύριος, πανταχόσε τῆς σωτηρίας ἡμῶν κη- δόμενος, οὐδ᾽ ὅλως συνεχώρησε βραχύ τι ἀσκεπὲς τῆς ψυχῆς. Λαγνείαν κινεῖ ὁ ἐχθρός; σωφροσύνῃ ἡμᾶς ὁ Κύριος ὤπλισεν. Υπερηφανίαν γεννᾷ; ἀλλ' ἡ ταπει νοφροσύνη οὐ μακρὰν τυγχάνει. Μίσος ενεφύσησεν ; ἀλλ' ἡ ἀγάπη ἐν μέσῳ παρίσταται. Οσα οὖν ὁ ἐχθρός καθ᾿ ἡμῶν κινεῖ βέλη, πλείοσιν ἡμᾶς ὁ Κύριος ὅπλοις Ασφαλίσατο, πρός τε τὴν ἡμῶν σωτηρίαν καὶ πρὸς τὴν ἐκείνου κατάπτωσιν. φησίν, ἀνδρὸς δικαιοσύνην Θεοῦ οὐ κατεργάζεται. Δεῖ οὖν αὐτὸν ἡνιοχεῖν· ὅτι ἐν καιρῷ χρήσιμος ὤφθη θυμοῦσθαι γὰρ καὶ κινεῖσθαι κατὰ τῶν δαιμόνων συμφέρει. Πρὸς δὲ ἄνθρωπον σφοδρῶς κινεῖσθαι οὐ προσήκει, κἂν ἁμαρτήσας τυγχάνῃ· ἐπιστρέφειν δὲ αὐτὸν δεῖ μετὰ τὸ παύσασθαι τὸ τῆς ὀργῆς πάθος. ἡ δὲ μνησικακία πάντων ἐστὶ βαρυτέρα. Ο γὰρ θα μὸς ὥσπερ καπνὸς πρὸς ὀλίγον θολώσας τὴν ψυχὴν διαλύεται· ἡ δὲ μνησικακία, ὥσπερ ἐναποπαγεῖσα τη ψυχή, θηρίου αὐτὴν δεινοτέραν ποιεῖ· καὶ κύων μὲν, κατά τινος ἐκμανείς, ὑπὸ τῆς τροφῆς θωπευθεὶς, με ταβάλλεται τῆς ὀργῆς· καὶ τἄλλα δὲ θηρία ὑπὸ τῆς συνηθείας μειλίσσεται· ὁ δέ γε τῇ μνησικακίᾳ κρατ τούμενος οὐ παρακλήσει πείθεται, οὐ τροφῇ πραΰνε- ται, οὔτε μὴν ὁ πάντα μεταβάλλων χρόνος τὸ πάθος τούτου ιάσατο. Οὗτοι οὖν ἀσεβέστατοι πάντων εἰσὶ καὶ ἀνομώτατοι. Οὐ γὰρ ὑπακούουσι τοῦ Σωτῆρος 3. ATHANASIUS. SPURIA! - sustinent, confestimque ceu serpentes virus suum A evomunt quæ convenerant, adhucque perseverabant, nulla bonorum satietate admissa. (89) Iterumque illas beata Virgo sic alloquitur. Magnum est certamen iis qui accedunt ad Deum, laborque ingens in principio, exinde vero gaudium ineffabile. Nam quemadmodum qui ignem excitare volunt, primum fumo inficiuntur ac lacrymas emittunt, eoque modo optatis poliuntur; ait enim : Deus noster ignis con- sumens est¹³; ita convenit nos quoque divinum ignem in nobis accendere cum lacrymis et labore. Ipse siquidem Dominus ait : Ignem veni mittere in terram. Et sane quidanı, cum fumi molestiam 10- lerassent, non accenderunt ignem, eo quod pa- tientiæ essent expertes, seu potius quod eorum erga Deum affectus debilis et infirmus esset. B de qua hæc affirmat Apostolus: Si omnes facultates distribueris, et corpus subegeris, charitatem au- tem non habueris, factus es velut æs sonans, aut cymbalum tinniens's. Ligens itaque bonum est cha- ritas, proindeque-ingens malum est iracundia : to- tam enim animam tenebris offundit, in feri- tatem vertit et ratione privat. Dominus porro un- dequaque nostre curam salutis agens, nullatenus concessit, ut vel minimum quid in anima præsidio vacuum maneret. Libidinem concitat inimicus ? Do- minus nos temperantia munivit. Sed ille superbiam C parit? non longe abest humilitas. Odium inseruit ? in medio sita est charitas. Quotquot demum tela in nos vibrat adversarius, pluribus nos Dominus armis communivit, cum ad salutem nostram, tum ad eum destruendum. tra enim, inquit, viri justitiam Dei non opera- tur 1. Imperandum itaque est illi, quia in tempore utilis visa est : siquidem irasci et commoveri con- tra dæmones expedit. At in hominem vehementer commoveri nequaquam convenit, licet ille peccave- rit; verum ad resipiscentiam reducere illum opor- tet, cum sedata fuerit iræ perturbatio. possit, simultas vero et injuriarum memoria omn- D nium gravissimum est. Ira quippe ceu fumus, ubi ad breve tempus animam conturbavit, evanescit : at injuriarum memoria quasi animæ alte infixa, feris eam immaniorem efficit. Nam canis quidem contra quempiamn sæviens, esca delinitus, iram de- ponit aliæque belluæ consuetudine demulcentur et cicurantur; sed qui injuriarum memoria corre- ptus est, nou cohortationi acquiescit, non cibo emollitur, neque tempus omnia immutans, hujus- modi morbum curaverit. Hi ergo cunctorum im- 29. Hebr. x, Jac. 1, 20. 60. De sermonibus ejusmodi summe exsultabant 61. Quamobrem claritas grande cimelium est, 69. Inter mala maximum est iracundia malum : 60. Ἐπὶ τοῖς λόγοις δὲ τούτοις ἠγαλλιῶντο απ 61. Οθεν μέγα κειμήλιον ἡ ἀγάπη· καὶ περὶ ταύ 62. Κακὸν μὲν ἐν κακοῖς ὁ θυμός· αργὴ γὰρ, 65. Καὶ τὸ μὲν ὀργίζεσθαι ὡς ἐν κακοῖς ἔλαττον 63. At enim irasci fortasse minus malum videri 4. Luc. xii, 19. »i Cor. NIH, (89) Vit. PP. 1. v, 3, 16.

σθέντες, οὐκ ἤνεγκαν· ἀλλὰ παραυτὰ ὥσπερ όφεις τὸν ἑαυτῶν ἰὸν ἐξέμεσαν. συνελθοῦσαι σφόδρα, καὶ πάλιν προσεκαρτέρουν, χέρον τῶν ἀγαθῶν μὴ λαμβάνουσαι. Καὶ πάλιν πρὸς αὐτὰς ἔλεγεν ἡ μακαρία· Αγών ἐστι πολὺς τοῖς προσερχο μένοις Θεῷ καὶ κόπος τὰ πρῶτα, ἔπειτα δὲ χαρὰ ἀν εκδιήγητος. "Ωσπερ γὰρ οἱ πῦρ ἐξάψαι βουλόμενος πρῶτον καπνίζονται καὶ δακρύουσι, καὶ οὕτως τοῦ ζητουμένου τυγχάνουσι· καὶ γάρ φησιν· Ο Θεός ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον· οὕτω δεῖ καὶ ἡμᾶς τὸ θεῖον πῦρ εἰς ἑαυτοὺς ἐξάψαι μετά δακρύων καὶ κατ που. Αὐτὸς γάρ φησιν ὁ Κύριος Πῖρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. Καί τινες δι᾿ ὀλιγωρίαν τοῦ μὲν κα- πνοῦ ἠνέσχοντο, τὸ δὲ πῦρ οὐκ ἐξῆψαν, διὰ τὸ μα κροθυμίας αὐτοὺς ἐκτὸς εἶναι, καὶ μᾶλλον αὐτῶν τὴν περὶ τὸ θεῖον σχέσιν ἀσθενῆ καὶ ἀμυδράν τυγχάνειν. της δὲ διαβεβαιούμενος ὁ ᾿Απόστολος ἔλεγεν, ώς Εάν πάντα τὰ ὑπάρχοντα διανείμῃς, καὶ τὸ σῶμα ὑπο πιάσῃς, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχῃς, γέγονας χαλκὸς ἠχῶν καὶ κύμβαλον ἀλαλάζον. Μέγα οὖν ἐν ἀγαθοῖς ἡ ἀγάπη, ὡς καὶ δεινὸν ἐν κακοῖς ὁ θυμός· πᾶσαν γὰρ τὴν χὴν σκοτίσας καὶ ἀποθηριώσας, εἰς ἀλογίαν φέρει. Ὁ δὲ Κύριος, πανταχόσε τῆς σωτηρίας ἡμῶν κη- δόμενος, οὐδ᾽ ὅλως συνεχώρησε βραχύ τι ἀσκεπὲς τῆς ψυχῆς. Λαγνείαν κινεῖ ὁ ἐχθρός; σωφροσύνῃ ἡμᾶς ὁ Κύριος ὤπλισεν. Υπερηφανίαν γεννᾷ; ἀλλ' ἡ ταπει νοφροσύνη οὐ μακρὰν τυγχάνει. Μίσος ενεφύσησεν ; ἀλλ' ἡ ἀγάπη ἐν μέσῳ παρίσταται. Οσα οὖν ὁ ἐχθρός καθ᾿ ἡμῶν κινεῖ βέλη, πλείοσιν ἡμᾶς ὁ Κύριος ὅπλοις Ασφαλίσατο, πρός τε τὴν ἡμῶν σωτηρίαν καὶ πρὸς τὴν ἐκείνου κατάπτωσιν. φησίν, ἀνδρὸς δικαιοσύνην Θεοῦ οὐ κατεργάζεται. Δεῖ οὖν αὐτὸν ἡνιοχεῖν· ὅτι ἐν καιρῷ χρήσιμος ὤφθη θυμοῦσθαι γὰρ καὶ κινεῖσθαι κατὰ τῶν δαιμόνων συμφέρει. Πρὸς δὲ ἄνθρωπον σφοδρῶς κινεῖσθαι οὐ προσήκει, κἂν ἁμαρτήσας τυγχάνῃ· ἐπιστρέφειν δὲ αὐτὸν δεῖ μετὰ τὸ παύσασθαι τὸ τῆς ὀργῆς πάθος. ἡ δὲ μνησικακία πάντων ἐστὶ βαρυτέρα. Ο γὰρ θα μὸς ὥσπερ καπνὸς πρὸς ὀλίγον θολώσας τὴν ψυχὴν διαλύεται· ἡ δὲ μνησικακία, ὥσπερ ἐναποπαγεῖσα τη ψυχή, θηρίου αὐτὴν δεινοτέραν ποιεῖ· καὶ κύων μὲν, κατά τινος ἐκμανείς, ὑπὸ τῆς τροφῆς θωπευθεὶς, με ταβάλλεται τῆς ὀργῆς· καὶ τἄλλα δὲ θηρία ὑπὸ τῆς συνηθείας μειλίσσεται· ὁ δέ γε τῇ μνησικακίᾳ κρατ τούμενος οὐ παρακλήσει πείθεται, οὐ τροφῇ πραΰνε- ται, οὔτε μὴν ὁ πάντα μεταβάλλων χρόνος τὸ πάθος τούτου ιάσατο. Οὗτοι οὖν ἀσεβέστατοι πάντων εἰσὶ καὶ ἀνομώτατοι. Οὐ γὰρ ὑπακούουσι τοῦ Σωτῆρος 3. ATHANASIUS. SPURIA! - sustinent, confestimque ceu serpentes virus suum A evomunt quæ convenerant, adhucque perseverabant, nulla bonorum satietate admissa. (89) Iterumque illas beata Virgo sic alloquitur. Magnum est certamen iis qui accedunt ad Deum, laborque ingens in principio, exinde vero gaudium ineffabile. Nam quemadmodum qui ignem excitare volunt, primum fumo inficiuntur ac lacrymas emittunt, eoque modo optatis poliuntur; ait enim : Deus noster ignis con- sumens est¹³; ita convenit nos quoque divinum ignem in nobis accendere cum lacrymis et labore. Ipse siquidem Dominus ait : Ignem veni mittere in terram. Et sane quidanı, cum fumi molestiam 10- lerassent, non accenderunt ignem, eo quod pa- tientiæ essent expertes, seu potius quod eorum erga Deum affectus debilis et infirmus esset. B de qua hæc affirmat Apostolus: Si omnes facultates distribueris, et corpus subegeris, charitatem au- tem non habueris, factus es velut æs sonans, aut cymbalum tinniens's. Ligens itaque bonum est cha- ritas, proindeque-ingens malum est iracundia : to- tam enim animam tenebris offundit, in feri- tatem vertit et ratione privat. Dominus porro un- dequaque nostre curam salutis agens, nullatenus concessit, ut vel minimum quid in anima præsidio vacuum maneret. Libidinem concitat inimicus ? Do- minus nos temperantia munivit. Sed ille superbiam C parit? non longe abest humilitas. Odium inseruit ? in medio sita est charitas. Quotquot demum tela in nos vibrat adversarius, pluribus nos Dominus armis communivit, cum ad salutem nostram, tum ad eum destruendum. tra enim, inquit, viri justitiam Dei non opera- tur 1. Imperandum itaque est illi, quia in tempore utilis visa est : siquidem irasci et commoveri con- tra dæmones expedit. At in hominem vehementer commoveri nequaquam convenit, licet ille peccave- rit; verum ad resipiscentiam reducere illum opor- tet, cum sedata fuerit iræ perturbatio. possit, simultas vero et injuriarum memoria omn- D nium gravissimum est. Ira quippe ceu fumus, ubi ad breve tempus animam conturbavit, evanescit : at injuriarum memoria quasi animæ alte infixa, feris eam immaniorem efficit. Nam canis quidem contra quempiamn sæviens, esca delinitus, iram de- ponit aliæque belluæ consuetudine demulcentur et cicurantur; sed qui injuriarum memoria corre- ptus est, nou cohortationi acquiescit, non cibo emollitur, neque tempus omnia immutans, hujus- modi morbum curaverit. Hi ergo cunctorum im- 29. Hebr. x, Jac. 1, 20. 60. De sermonibus ejusmodi summe exsultabant 61. Quamobrem claritas grande cimelium est, 69. Inter mala maximum est iracundia malum : 60. Ἐπὶ τοῖς λόγοις δὲ τούτοις ἠγαλλιῶντο απ 61. Οθεν μέγα κειμήλιον ἡ ἀγάπη· καὶ περὶ ταύ 62. Κακὸν μὲν ἐν κακοῖς ὁ θυμός· αργὴ γὰρ, 65. Καὶ τὸ μὲν ὀργίζεσθαι ὡς ἐν κακοῖς ἔλαττον 63. At enim irasci fortasse minus malum videri 4. Luc. xii, 19. »i Cor. NIH, (89) Vit. PP. 1. v, 3, 16.

σθέντες, οὐκ ἤνεγκαν· ἀλλὰ παραυτὰ ὥσπερ όφεις τὸν ἑαυτῶν ἰὸν ἐξέμεσαν. συνελθοῦσαι σφόδρα, καὶ πάλιν προσεκαρτέρουν, χέρον τῶν ἀγαθῶν μὴ λαμβάνουσαι. Καὶ πάλιν πρὸς αὐτὰς ἔλεγεν ἡ μακαρία· Αγών ἐστι πολὺς τοῖς προσερχο μένοις Θεῷ καὶ κόπος τὰ πρῶτα, ἔπειτα δὲ χαρὰ ἀν εκδιήγητος. "Ωσπερ γὰρ οἱ πῦρ ἐξάψαι βουλόμενος πρῶτον καπνίζονται καὶ δακρύουσι, καὶ οὕτως τοῦ ζητουμένου τυγχάνουσι· καὶ γάρ φησιν· Ο Θεός ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον· οὕτω δεῖ καὶ ἡμᾶς τὸ θεῖον πῦρ εἰς ἑαυτοὺς ἐξάψαι μετά δακρύων καὶ κατ που. Αὐτὸς γάρ φησιν ὁ Κύριος Πῖρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. Καί τινες δι᾿ ὀλιγωρίαν τοῦ μὲν κα- πνοῦ ἠνέσχοντο, τὸ δὲ πῦρ οὐκ ἐξῆψαν, διὰ τὸ μα κροθυμίας αὐτοὺς ἐκτὸς εἶναι, καὶ μᾶλλον αὐτῶν τὴν περὶ τὸ θεῖον σχέσιν ἀσθενῆ καὶ ἀμυδράν τυγχάνειν. της δὲ διαβεβαιούμενος ὁ ᾿Απόστολος ἔλεγεν, ώς Εάν πάντα τὰ ὑπάρχοντα διανείμῃς, καὶ τὸ σῶμα ὑπο πιάσῃς, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχῃς, γέγονας χαλκὸς ἠχῶν καὶ κύμβαλον ἀλαλάζον. Μέγα οὖν ἐν ἀγαθοῖς ἡ ἀγάπη, ὡς καὶ δεινὸν ἐν κακοῖς ὁ θυμός· πᾶσαν γὰρ τὴν χὴν σκοτίσας καὶ ἀποθηριώσας, εἰς ἀλογίαν φέρει. Ὁ δὲ Κύριος, πανταχόσε τῆς σωτηρίας ἡμῶν κη- δόμενος, οὐδ᾽ ὅλως συνεχώρησε βραχύ τι ἀσκεπὲς τῆς ψυχῆς. Λαγνείαν κινεῖ ὁ ἐχθρός; σωφροσύνῃ ἡμᾶς ὁ Κύριος ὤπλισεν. Υπερηφανίαν γεννᾷ; ἀλλ' ἡ ταπει νοφροσύνη οὐ μακρὰν τυγχάνει. Μίσος ενεφύσησεν ; ἀλλ' ἡ ἀγάπη ἐν μέσῳ παρίσταται. Οσα οὖν ὁ ἐχθρός καθ᾿ ἡμῶν κινεῖ βέλη, πλείοσιν ἡμᾶς ὁ Κύριος ὅπλοις Ασφαλίσατο, πρός τε τὴν ἡμῶν σωτηρίαν καὶ πρὸς τὴν ἐκείνου κατάπτωσιν. φησίν, ἀνδρὸς δικαιοσύνην Θεοῦ οὐ κατεργάζεται. Δεῖ οὖν αὐτὸν ἡνιοχεῖν· ὅτι ἐν καιρῷ χρήσιμος ὤφθη θυμοῦσθαι γὰρ καὶ κινεῖσθαι κατὰ τῶν δαιμόνων συμφέρει. Πρὸς δὲ ἄνθρωπον σφοδρῶς κινεῖσθαι οὐ προσήκει, κἂν ἁμαρτήσας τυγχάνῃ· ἐπιστρέφειν δὲ αὐτὸν δεῖ μετὰ τὸ παύσασθαι τὸ τῆς ὀργῆς πάθος. ἡ δὲ μνησικακία πάντων ἐστὶ βαρυτέρα. Ο γὰρ θα μὸς ὥσπερ καπνὸς πρὸς ὀλίγον θολώσας τὴν ψυχὴν διαλύεται· ἡ δὲ μνησικακία, ὥσπερ ἐναποπαγεῖσα τη ψυχή, θηρίου αὐτὴν δεινοτέραν ποιεῖ· καὶ κύων μὲν, κατά τινος ἐκμανείς, ὑπὸ τῆς τροφῆς θωπευθεὶς, με ταβάλλεται τῆς ὀργῆς· καὶ τἄλλα δὲ θηρία ὑπὸ τῆς συνηθείας μειλίσσεται· ὁ δέ γε τῇ μνησικακίᾳ κρατ τούμενος οὐ παρακλήσει πείθεται, οὐ τροφῇ πραΰνε- ται, οὔτε μὴν ὁ πάντα μεταβάλλων χρόνος τὸ πάθος τούτου ιάσατο. Οὗτοι οὖν ἀσεβέστατοι πάντων εἰσὶ καὶ ἀνομώτατοι. Οὐ γὰρ ὑπακούουσι τοῦ Σωτῆρος 3. ATHANASIUS. SPURIA! - sustinent, confestimque ceu serpentes virus suum A evomunt quæ convenerant, adhucque perseverabant, nulla bonorum satietate admissa. (89) Iterumque illas beata Virgo sic alloquitur. Magnum est certamen iis qui accedunt ad Deum, laborque ingens in principio, exinde vero gaudium ineffabile. Nam quemadmodum qui ignem excitare volunt, primum fumo inficiuntur ac lacrymas emittunt, eoque modo optatis poliuntur; ait enim : Deus noster ignis con- sumens est¹³; ita convenit nos quoque divinum ignem in nobis accendere cum lacrymis et labore. Ipse siquidem Dominus ait : Ignem veni mittere in terram. Et sane quidanı, cum fumi molestiam 10- lerassent, non accenderunt ignem, eo quod pa- tientiæ essent expertes, seu potius quod eorum erga Deum affectus debilis et infirmus esset. B de qua hæc affirmat Apostolus: Si omnes facultates distribueris, et corpus subegeris, charitatem au- tem non habueris, factus es velut æs sonans, aut cymbalum tinniens's. Ligens itaque bonum est cha- ritas, proindeque-ingens malum est iracundia : to- tam enim animam tenebris offundit, in feri- tatem vertit et ratione privat. Dominus porro un- dequaque nostre curam salutis agens, nullatenus concessit, ut vel minimum quid in anima præsidio vacuum maneret. Libidinem concitat inimicus ? Do- minus nos temperantia munivit. Sed ille superbiam C parit? non longe abest humilitas. Odium inseruit ? in medio sita est charitas. Quotquot demum tela in nos vibrat adversarius, pluribus nos Dominus armis communivit, cum ad salutem nostram, tum ad eum destruendum. tra enim, inquit, viri justitiam Dei non opera- tur 1. Imperandum itaque est illi, quia in tempore utilis visa est : siquidem irasci et commoveri con- tra dæmones expedit. At in hominem vehementer commoveri nequaquam convenit, licet ille peccave- rit; verum ad resipiscentiam reducere illum opor- tet, cum sedata fuerit iræ perturbatio. possit, simultas vero et injuriarum memoria omn- D nium gravissimum est. Ira quippe ceu fumus, ubi ad breve tempus animam conturbavit, evanescit : at injuriarum memoria quasi animæ alte infixa, feris eam immaniorem efficit. Nam canis quidem contra quempiamn sæviens, esca delinitus, iram de- ponit aliæque belluæ consuetudine demulcentur et cicurantur; sed qui injuriarum memoria corre- ptus est, nou cohortationi acquiescit, non cibo emollitur, neque tempus omnia immutans, hujus- modi morbum curaverit. Hi ergo cunctorum im- 29. Hebr. x, Jac. 1, 20. 60. De sermonibus ejusmodi summe exsultabant 61. Quamobrem claritas grande cimelium est, 69. Inter mala maximum est iracundia malum : 60. Ἐπὶ τοῖς λόγοις δὲ τούτοις ἠγαλλιῶντο απ 61. Οθεν μέγα κειμήλιον ἡ ἀγάπη· καὶ περὶ ταύ 62. Κακὸν μὲν ἐν κακοῖς ὁ θυμός· αργὴ γὰρ, 65. Καὶ τὸ μὲν ὀργίζεσθαι ὡς ἐν κακοῖς ἔλαττον 63. At enim irasci fortasse minus malum videri 4. Luc. xii, 19. »i Cor. NIH, (89) Vit. PP. 1. v, 3, 16.

σθέντες, οὐκ ἤνεγκαν· ἀλλὰ παραυτὰ ὥσπερ όφεις τὸν ἑαυτῶν ἰὸν ἐξέμεσαν. συνελθοῦσαι σφόδρα, καὶ πάλιν προσεκαρτέρουν, χέρον τῶν ἀγαθῶν μὴ λαμβάνουσαι. Καὶ πάλιν πρὸς αὐτὰς ἔλεγεν ἡ μακαρία· Αγών ἐστι πολὺς τοῖς προσερχο μένοις Θεῷ καὶ κόπος τὰ πρῶτα, ἔπειτα δὲ χαρὰ ἀν εκδιήγητος. "Ωσπερ γὰρ οἱ πῦρ ἐξάψαι βουλόμενος πρῶτον καπνίζονται καὶ δακρύουσι, καὶ οὕτως τοῦ ζητουμένου τυγχάνουσι· καὶ γάρ φησιν· Ο Θεός ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον· οὕτω δεῖ καὶ ἡμᾶς τὸ θεῖον πῦρ εἰς ἑαυτοὺς ἐξάψαι μετά δακρύων καὶ κατ που. Αὐτὸς γάρ φησιν ὁ Κύριος Πῖρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. Καί τινες δι᾿ ὀλιγωρίαν τοῦ μὲν κα- πνοῦ ἠνέσχοντο, τὸ δὲ πῦρ οὐκ ἐξῆψαν, διὰ τὸ μα κροθυμίας αὐτοὺς ἐκτὸς εἶναι, καὶ μᾶλλον αὐτῶν τὴν περὶ τὸ θεῖον σχέσιν ἀσθενῆ καὶ ἀμυδράν τυγχάνειν. της δὲ διαβεβαιούμενος ὁ ᾿Απόστολος ἔλεγεν, ώς Εάν πάντα τὰ ὑπάρχοντα διανείμῃς, καὶ τὸ σῶμα ὑπο πιάσῃς, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχῃς, γέγονας χαλκὸς ἠχῶν καὶ κύμβαλον ἀλαλάζον. Μέγα οὖν ἐν ἀγαθοῖς ἡ ἀγάπη, ὡς καὶ δεινὸν ἐν κακοῖς ὁ θυμός· πᾶσαν γὰρ τὴν χὴν σκοτίσας καὶ ἀποθηριώσας, εἰς ἀλογίαν φέρει. Ὁ δὲ Κύριος, πανταχόσε τῆς σωτηρίας ἡμῶν κη- δόμενος, οὐδ᾽ ὅλως συνεχώρησε βραχύ τι ἀσκεπὲς τῆς ψυχῆς. Λαγνείαν κινεῖ ὁ ἐχθρός; σωφροσύνῃ ἡμᾶς ὁ Κύριος ὤπλισεν. Υπερηφανίαν γεννᾷ; ἀλλ' ἡ ταπει νοφροσύνη οὐ μακρὰν τυγχάνει. Μίσος ενεφύσησεν ; ἀλλ' ἡ ἀγάπη ἐν μέσῳ παρίσταται. Οσα οὖν ὁ ἐχθρός καθ᾿ ἡμῶν κινεῖ βέλη, πλείοσιν ἡμᾶς ὁ Κύριος ὅπλοις Ασφαλίσατο, πρός τε τὴν ἡμῶν σωτηρίαν καὶ πρὸς τὴν ἐκείνου κατάπτωσιν. φησίν, ἀνδρὸς δικαιοσύνην Θεοῦ οὐ κατεργάζεται. Δεῖ οὖν αὐτὸν ἡνιοχεῖν· ὅτι ἐν καιρῷ χρήσιμος ὤφθη θυμοῦσθαι γὰρ καὶ κινεῖσθαι κατὰ τῶν δαιμόνων συμφέρει. Πρὸς δὲ ἄνθρωπον σφοδρῶς κινεῖσθαι οὐ προσήκει, κἂν ἁμαρτήσας τυγχάνῃ· ἐπιστρέφειν δὲ αὐτὸν δεῖ μετὰ τὸ παύσασθαι τὸ τῆς ὀργῆς πάθος. ἡ δὲ μνησικακία πάντων ἐστὶ βαρυτέρα. Ο γὰρ θα μὸς ὥσπερ καπνὸς πρὸς ὀλίγον θολώσας τὴν ψυχὴν διαλύεται· ἡ δὲ μνησικακία, ὥσπερ ἐναποπαγεῖσα τη ψυχή, θηρίου αὐτὴν δεινοτέραν ποιεῖ· καὶ κύων μὲν, κατά τινος ἐκμανείς, ὑπὸ τῆς τροφῆς θωπευθεὶς, με ταβάλλεται τῆς ὀργῆς· καὶ τἄλλα δὲ θηρία ὑπὸ τῆς συνηθείας μειλίσσεται· ὁ δέ γε τῇ μνησικακίᾳ κρατ τούμενος οὐ παρακλήσει πείθεται, οὐ τροφῇ πραΰνε- ται, οὔτε μὴν ὁ πάντα μεταβάλλων χρόνος τὸ πάθος τούτου ιάσατο. Οὗτοι οὖν ἀσεβέστατοι πάντων εἰσὶ καὶ ἀνομώτατοι. Οὐ γὰρ ὑπακούουσι τοῦ Σωτῆρος 3. ATHANASIUS. SPURIA! - sustinent, confestimque ceu serpentes virus suum A evomunt quæ convenerant, adhucque perseverabant, nulla bonorum satietate admissa. (89) Iterumque illas beata Virgo sic alloquitur. Magnum est certamen iis qui accedunt ad Deum, laborque ingens in principio, exinde vero gaudium ineffabile. Nam quemadmodum qui ignem excitare volunt, primum fumo inficiuntur ac lacrymas emittunt, eoque modo optatis poliuntur; ait enim : Deus noster ignis con- sumens est¹³; ita convenit nos quoque divinum ignem in nobis accendere cum lacrymis et labore. Ipse siquidem Dominus ait : Ignem veni mittere in terram. Et sane quidanı, cum fumi molestiam 10- lerassent, non accenderunt ignem, eo quod pa- tientiæ essent expertes, seu potius quod eorum erga Deum affectus debilis et infirmus esset. B de qua hæc affirmat Apostolus: Si omnes facultates distribueris, et corpus subegeris, charitatem au- tem non habueris, factus es velut æs sonans, aut cymbalum tinniens's. Ligens itaque bonum est cha- ritas, proindeque-ingens malum est iracundia : to- tam enim animam tenebris offundit, in feri- tatem vertit et ratione privat. Dominus porro un- dequaque nostre curam salutis agens, nullatenus concessit, ut vel minimum quid in anima præsidio vacuum maneret. Libidinem concitat inimicus ? Do- minus nos temperantia munivit. Sed ille superbiam C parit? non longe abest humilitas. Odium inseruit ? in medio sita est charitas. Quotquot demum tela in nos vibrat adversarius, pluribus nos Dominus armis communivit, cum ad salutem nostram, tum ad eum destruendum. tra enim, inquit, viri justitiam Dei non opera- tur 1. Imperandum itaque est illi, quia in tempore utilis visa est : siquidem irasci et commoveri con- tra dæmones expedit. At in hominem vehementer commoveri nequaquam convenit, licet ille peccave- rit; verum ad resipiscentiam reducere illum opor- tet, cum sedata fuerit iræ perturbatio. possit, simultas vero et injuriarum memoria omn- D nium gravissimum est. Ira quippe ceu fumus, ubi ad breve tempus animam conturbavit, evanescit : at injuriarum memoria quasi animæ alte infixa, feris eam immaniorem efficit. Nam canis quidem contra quempiamn sæviens, esca delinitus, iram de- ponit aliæque belluæ consuetudine demulcentur et cicurantur; sed qui injuriarum memoria corre- ptus est, nou cohortationi acquiescit, non cibo emollitur, neque tempus omnia immutans, hujus- modi morbum curaverit. Hi ergo cunctorum im- 29. Hebr. x, Jac. 1, 20. 60. De sermonibus ejusmodi summe exsultabant 61. Quamobrem claritas grande cimelium est, 69. Inter mala maximum est iracundia malum : 60. Ἐπὶ τοῖς λόγοις δὲ τούτοις ἠγαλλιῶντο απ 61. Οθεν μέγα κειμήλιον ἡ ἀγάπη· καὶ περὶ ταύ 62. Κακὸν μὲν ἐν κακοῖς ὁ θυμός· αργὴ γὰρ, 65. Καὶ τὸ μὲν ὀργίζεσθαι ὡς ἐν κακοῖς ἔλαττον 63. At enim irasci fortasse minus malum videri 4. Luc. xii, 19. »i Cor. NIH, (89) Vit. PP. 1. v, 3, 16.

λέγοντος, ὡς Ὕπαγε, πρώτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελ- φῷ σου· καὶ οὕτω πρόσαγε τὸ δῶρον σου· καὶ ἀλλαχοῦ· Μὴ ἐπιδυέτω, φησὶν, ὁ ἥλιος ἐπὶ παρορ- γισμῷ ὑμῶν. νηται, οὐδὲ μέτρον σοι ἡμέρας πρὸς τὸ πάθος συν εχώρησεν, εἶπε γὰρ μὴ ἐπιδῦναι τὸν ἥλιον. Σὺ δὲ ἐκδέχῃ, ἕως ἂν ὁ πᾶς σου χρόνος δύῃ. Οὐκ οἶδας είν πεῖν· ἀρκεῖ τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς. Τί μισεῖς τὸν λυπήσαντα ἄνθρωπον ; Οὐκ αὐτὸς ἦν ὁ ἀδικήσας, ἀλλ' ὁ διάβολος. Μίσησον τὴν νόσον, καὶ μὴ τὸν να σοῦντα· Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ, δυνατέ; Περὶ ὑμῶν τοῦτο ὁ ψαλμὸς ἐβόησεν· Ανομίαν γὰρ, φησὶν, ὅλην τὴν ἡμέραν· τουτέστι, πάντα τὸν τῆς ζωῆς σου χρό νον παρακούεις τοῦ νομοθέτου τοῦ λέγοντος· Μὴ ἐπι- δυέτω ὁ ἥλιος ἐπὶ τῷ παροργισμῷ ὑμῶν. Φησὶ δὲ, ὡς Ἀδικίαν ελογίσατο ἡ γλῶσσά σου· οὐ παύῃ γὰρ βλασφημῶν τὸν ἀδελφόν σου. "Οθεν δικαία σοι ἡ τιμωρία παρ' αὐτοῦ τοῦ Ὑμνῳδοῦ ἐκ τοῦ Πνεύματος προσφέρεται· Διὰ τοῦτο γὰρ, φησὶν, ὁ Θεὸς καθ- ελεῖ σε εἰς τέλος, ἐκτίλαι σε καὶ μεταναστεῦσαι σε ἀπὸ σκηνώματός σου, καὶ τὸ ῥίζωμά σου ἐκ γῆς ζώντων. Ταῦτα τῷ μνησικάκῳ τὰ δῶρα· ταῦτα τῆς κακίας τὰ ἔπαθλα. γὰρ αὐτῇ ἀκολουθοῦσι δεινά, φθόνος, λύπη, καταλα- λιά. Θανατηφόρος ή τούτων κακία, κἂν μικρὰ δοκῇ τυγχάνειν. Ταῦτα μὲν γὰρ ὥσπερ βέλη λεπτὰ τοῦ ἐχθροῦ τυγχάνουσι. Καὶ πολλάκις τὰ ἀπὸ διστόμου μαχαίρας καὶ μείζονος ξίφους τραύματα, οἷά ἐστι πορνεία καὶ πλεονεξία, καὶ φόνος, ἰάθησαν πολλάκις διὰ τοῦ σωτηρίου φαρμάκου τῆς μετανοίας· ύπερ- ηφανία δὲ, ἢ μνησικακία, ἢ καταλαλιὰ, ὥσπερ μικρὰ δοκοῦντα εἶναι βέλη, λανθανόντως ἀνεῖλαν, κατὰ τῶν χαιριωτέρων τῆς ψυχῆς μορίων παγέντα. Ταῦτα δὲ οὐ τῷ μεγέθει ἀναιρεί τῆς πληγῆς, ἀλλὰ τῇ ἀμελείᾳ τῶν τρωθέντων· ὡς μηδενὸς γὰρ ὄντων καταφρονή- σαντες τῆς τε καταλαλιᾶς καὶ τῶν λοιπῶν, κατά μια κρὸν ὑπ' αὐτῶν διεφθάρησαν. γὰρ καὶ ἀνάπαυλα τινων ἀνθρώπων τυγχάνει. Σὺ δὲ μὴ παραδέξῃ ἀκοὴν ματαίαν, μὴ τῶν ἀλλοτρίων και κῶν δοχεῖον γένῃ. Απέριττον σεαυτοῦ τὴν ψυχὴν παρα- σκεύαζε. Υποδεξαμένη γὰρ τὴν δυσώδη τῶν λόγων ἀκαθαρσίαν, κηλίδας τῇ εὐχῇ σου προσάξεις διὰ τῶν λογισμῶν, καὶ ἀναιτίως μισήσεις τοὺς ἐντυγχάνοντας. Καταβαφείσης γάρ σου τῆς ἀκοῆς ὑπὸ τῆς τῶν κακο- λογούντων ἀπανθρωπίας, ἀγεννῶς πᾶσιν ἐνατενίσεις· καθάπερ ὁ ὀφθαλμός, χρώματι ἀκρατέστερον προλη φθεὶς, ἀδιάκριτον ἔχει περὶ τὰ ὁρώμενα την φαντα σίαν. ἀκοὴν, πρὸς τὸ μήτε λέγειν τι τοιοῦτον, μήτε ἀκούειν ἐμπαθῶς. Γέγραπται γάρ, ὡς Μὴ ἀκοὴν ματαίαν VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A piissimi sunt et iniquissimi; non enim Salvatori B C D Matth. v, 24. "Ephes. iv, 26. * Matth. vi, 34. obsequuntur sic loquenti: Vade prius reconciliari fratri tuo: sicque offer munus tuum". Et alio loco Sol, inquit, non occidat super iracundiam. vestram 18. si tamen id contigerit, ne unius quidem diei spa- tium tibi concessit ad animi motum retinendum : præcepit enim ne sol occidat. Tu vero procrasti- nas, donec totum vitæ tuæ tempus, occiderit. Ne- scis hoc dicere : Sufficit diei malitia sua ¹º. Cur ho- minem odio habes, qui te molestia affecit? Non ipse tibi injuriam intulit, sed diabolus. Odio habe ægritudinem, non ægrum: Quid gloriaris in mali- tia, qui potens es 10? De te hoc Psalmista clama- vit: In iniquitate enim, inquit, tuta die st; hoc est, teto vitæ tuæ tempore non obtemperas legislatori di- centi: Non occidat sol super iracundiam vestram. Ait autem :Injustitiam cogitavit lingua tua”. Non cessas fratrem tuum incessere maledictis. Quare meritumn tibi supplicium ab ipso Psalmista ex Spiritu sancto renuntiatur : Propterea, inquit, Deus destruet te in finem, et emigrare faciet te de tabernaculo tuo, et ra- dicem tuam de terra viventium 13. Hæc sunt dona eorum qui memoriam retinent injuriarum. Hæc simultatis præmia. Multa quippe consequuntur eam mala, invidia, tristitia, obtrectatio. Lethifera est horum malitia, licet modica videatur. Etenim isthæc sunt veluti minora inimici tela. Plerumque tamen accidit ut vulnera per gladium ancipitem, et maximum en- sem indicta, cujusmodi sunt, fornicatio, avaritia, homicidium, salutari poenitentia medela curata fuerint : superbia vero, injuriarum memoria, ob- trectatio, quæ pro minimis telis habentur, clam interemerint, ipsis nobilioribus animæ partibus de- fixa. Hæc autem non gravitate vulneris interficiunt, sed incuria vulneratorum, qui cum detractionem cum reliquis vitiis nihili pendant, paulatim per illa pereunt. trectatio, quæ cibus est ac veluti requies quorum- dam hominum. Tu vero ne excipias auditionem malam, ne alienorum malorum ac vitiorum recepta- culum evadas. Animam tuam reddas superfluis va- cuam. Si namque putidam sermonum illuviem ad- miseris, maculas orationi tuæ asperges per hujus- modi cogitationes, et absque causa oderis eos qui tecum versantur. Imbulis namque auribus tuis obtrectatorum inhumanitate, illiberali animo cunctos aspicies: quemadmodum oculus vehemen- tiore occupatus colore, obscuram habet rerum per- ceptionem. ne quid ejusmodi libenter audiamus vel dicamus. Scriptum namque est : Non suscipietis auditionem at ibil. • ibid. 4. ibid. 7. Psal. Ll, 1. 64. Καλὸν μὲν οὖν τὸ μὴ ὀργισθῆναι· εἰ δὲ καὶ γέ- 65. Φυλάττεσθαι οὖν δέον ἀπὸ μνησικακίας· πολλὰ 66. Βαρὺ οὖν καὶ μοχθηρὸν ἡ καταλαλιά τροφή 67. Δεῖ οὖν φυλάττεσθαι τὴν γλῶτταν καὶ τὴν 64. Operæ pretium igitur est non irasci : quod 65. Caveamus ergo ab injuriarum memoria. 66. Grave igitur et perniciosum quidpiam est ob- 67. Oportet igitur linguam auresque custodire,

λέγοντος, ὡς Ὕπαγε, πρώτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελ- φῷ σου· καὶ οὕτω πρόσαγε τὸ δῶρον σου· καὶ ἀλλαχοῦ· Μὴ ἐπιδυέτω, φησὶν, ὁ ἥλιος ἐπὶ παρορ- γισμῷ ὑμῶν. νηται, οὐδὲ μέτρον σοι ἡμέρας πρὸς τὸ πάθος συν εχώρησεν, εἶπε γὰρ μὴ ἐπιδῦναι τὸν ἥλιον. Σὺ δὲ ἐκδέχῃ, ἕως ἂν ὁ πᾶς σου χρόνος δύῃ. Οὐκ οἶδας είν πεῖν· ἀρκεῖ τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς. Τί μισεῖς τὸν λυπήσαντα ἄνθρωπον ; Οὐκ αὐτὸς ἦν ὁ ἀδικήσας, ἀλλ' ὁ διάβολος. Μίσησον τὴν νόσον, καὶ μὴ τὸν να σοῦντα· Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ, δυνατέ; Περὶ ὑμῶν τοῦτο ὁ ψαλμὸς ἐβόησεν· Ανομίαν γὰρ, φησὶν, ὅλην τὴν ἡμέραν· τουτέστι, πάντα τὸν τῆς ζωῆς σου χρό νον παρακούεις τοῦ νομοθέτου τοῦ λέγοντος· Μὴ ἐπι- δυέτω ὁ ἥλιος ἐπὶ τῷ παροργισμῷ ὑμῶν. Φησὶ δὲ, ὡς Ἀδικίαν ελογίσατο ἡ γλῶσσά σου· οὐ παύῃ γὰρ βλασφημῶν τὸν ἀδελφόν σου. "Οθεν δικαία σοι ἡ τιμωρία παρ' αὐτοῦ τοῦ Ὑμνῳδοῦ ἐκ τοῦ Πνεύματος προσφέρεται· Διὰ τοῦτο γὰρ, φησὶν, ὁ Θεὸς καθ- ελεῖ σε εἰς τέλος, ἐκτίλαι σε καὶ μεταναστεῦσαι σε ἀπὸ σκηνώματός σου, καὶ τὸ ῥίζωμά σου ἐκ γῆς ζώντων. Ταῦτα τῷ μνησικάκῳ τὰ δῶρα· ταῦτα τῆς κακίας τὰ ἔπαθλα. γὰρ αὐτῇ ἀκολουθοῦσι δεινά, φθόνος, λύπη, καταλα- λιά. Θανατηφόρος ή τούτων κακία, κἂν μικρὰ δοκῇ τυγχάνειν. Ταῦτα μὲν γὰρ ὥσπερ βέλη λεπτὰ τοῦ ἐχθροῦ τυγχάνουσι. Καὶ πολλάκις τὰ ἀπὸ διστόμου μαχαίρας καὶ μείζονος ξίφους τραύματα, οἷά ἐστι πορνεία καὶ πλεονεξία, καὶ φόνος, ἰάθησαν πολλάκις διὰ τοῦ σωτηρίου φαρμάκου τῆς μετανοίας· ύπερ- ηφανία δὲ, ἢ μνησικακία, ἢ καταλαλιὰ, ὥσπερ μικρὰ δοκοῦντα εἶναι βέλη, λανθανόντως ἀνεῖλαν, κατὰ τῶν χαιριωτέρων τῆς ψυχῆς μορίων παγέντα. Ταῦτα δὲ οὐ τῷ μεγέθει ἀναιρεί τῆς πληγῆς, ἀλλὰ τῇ ἀμελείᾳ τῶν τρωθέντων· ὡς μηδενὸς γὰρ ὄντων καταφρονή- σαντες τῆς τε καταλαλιᾶς καὶ τῶν λοιπῶν, κατά μια κρὸν ὑπ' αὐτῶν διεφθάρησαν. γὰρ καὶ ἀνάπαυλα τινων ἀνθρώπων τυγχάνει. Σὺ δὲ μὴ παραδέξῃ ἀκοὴν ματαίαν, μὴ τῶν ἀλλοτρίων και κῶν δοχεῖον γένῃ. Απέριττον σεαυτοῦ τὴν ψυχὴν παρα- σκεύαζε. Υποδεξαμένη γὰρ τὴν δυσώδη τῶν λόγων ἀκαθαρσίαν, κηλίδας τῇ εὐχῇ σου προσάξεις διὰ τῶν λογισμῶν, καὶ ἀναιτίως μισήσεις τοὺς ἐντυγχάνοντας. Καταβαφείσης γάρ σου τῆς ἀκοῆς ὑπὸ τῆς τῶν κακο- λογούντων ἀπανθρωπίας, ἀγεννῶς πᾶσιν ἐνατενίσεις· καθάπερ ὁ ὀφθαλμός, χρώματι ἀκρατέστερον προλη φθεὶς, ἀδιάκριτον ἔχει περὶ τὰ ὁρώμενα την φαντα σίαν. ἀκοὴν, πρὸς τὸ μήτε λέγειν τι τοιοῦτον, μήτε ἀκούειν ἐμπαθῶς. Γέγραπται γάρ, ὡς Μὴ ἀκοὴν ματαίαν VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A piissimi sunt et iniquissimi; non enim Salvatori B C D Matth. v, 24. "Ephes. iv, 26. * Matth. vi, 34. obsequuntur sic loquenti: Vade prius reconciliari fratri tuo: sicque offer munus tuum". Et alio loco Sol, inquit, non occidat super iracundiam. vestram 18. si tamen id contigerit, ne unius quidem diei spa- tium tibi concessit ad animi motum retinendum : præcepit enim ne sol occidat. Tu vero procrasti- nas, donec totum vitæ tuæ tempus, occiderit. Ne- scis hoc dicere : Sufficit diei malitia sua ¹º. Cur ho- minem odio habes, qui te molestia affecit? Non ipse tibi injuriam intulit, sed diabolus. Odio habe ægritudinem, non ægrum: Quid gloriaris in mali- tia, qui potens es 10? De te hoc Psalmista clama- vit: In iniquitate enim, inquit, tuta die st; hoc est, teto vitæ tuæ tempore non obtemperas legislatori di- centi: Non occidat sol super iracundiam vestram. Ait autem :Injustitiam cogitavit lingua tua”. Non cessas fratrem tuum incessere maledictis. Quare meritumn tibi supplicium ab ipso Psalmista ex Spiritu sancto renuntiatur : Propterea, inquit, Deus destruet te in finem, et emigrare faciet te de tabernaculo tuo, et ra- dicem tuam de terra viventium 13. Hæc sunt dona eorum qui memoriam retinent injuriarum. Hæc simultatis præmia. Multa quippe consequuntur eam mala, invidia, tristitia, obtrectatio. Lethifera est horum malitia, licet modica videatur. Etenim isthæc sunt veluti minora inimici tela. Plerumque tamen accidit ut vulnera per gladium ancipitem, et maximum en- sem indicta, cujusmodi sunt, fornicatio, avaritia, homicidium, salutari poenitentia medela curata fuerint : superbia vero, injuriarum memoria, ob- trectatio, quæ pro minimis telis habentur, clam interemerint, ipsis nobilioribus animæ partibus de- fixa. Hæc autem non gravitate vulneris interficiunt, sed incuria vulneratorum, qui cum detractionem cum reliquis vitiis nihili pendant, paulatim per illa pereunt. trectatio, quæ cibus est ac veluti requies quorum- dam hominum. Tu vero ne excipias auditionem malam, ne alienorum malorum ac vitiorum recepta- culum evadas. Animam tuam reddas superfluis va- cuam. Si namque putidam sermonum illuviem ad- miseris, maculas orationi tuæ asperges per hujus- modi cogitationes, et absque causa oderis eos qui tecum versantur. Imbulis namque auribus tuis obtrectatorum inhumanitate, illiberali animo cunctos aspicies: quemadmodum oculus vehemen- tiore occupatus colore, obscuram habet rerum per- ceptionem. ne quid ejusmodi libenter audiamus vel dicamus. Scriptum namque est : Non suscipietis auditionem at ibil. • ibid. 4. ibid. 7. Psal. Ll, 1. 64. Καλὸν μὲν οὖν τὸ μὴ ὀργισθῆναι· εἰ δὲ καὶ γέ- 65. Φυλάττεσθαι οὖν δέον ἀπὸ μνησικακίας· πολλὰ 66. Βαρὺ οὖν καὶ μοχθηρὸν ἡ καταλαλιά τροφή 67. Δεῖ οὖν φυλάττεσθαι τὴν γλῶτταν καὶ τὴν 64. Operæ pretium igitur est non irasci : quod 65. Caveamus ergo ab injuriarum memoria. 66. Grave igitur et perniciosum quidpiam est ob- 67. Oportet igitur linguam auresque custodire,

Α παραδέξασθαι· καὶ, Τὶν καταλαλοῦντα λάθρα τῷ πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον. Ἐν δὲ τῷ Ψαλμωδός φησιν· Ὅπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων. Ἡμεῖς δὲ καὶ τὰ μὴ ἔργα λαλοῦμεν. Δέον οὖν μὴ πιστεύειν τοῖς λεγομέ νοις, μήτε μὴν κατακρίνειν τοὺς λέγοντας· ἀλλὰ κατὰ τὴν θείαν Γραφὴν ποιεῖν καὶ λέγειν· Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ χωρὶς οὐκ ἤκουον, καὶ ὡσεὶ ἄλαλος οὐκ ἀνοίγων τὸ στόμα μου. πάνυ ἁμαρτωλὸς ὑπάρχῃ. Τινὲς μὲν γὰρ, θεασάμενοι μαστιζόμενον ἢ φυλακιζόμενον, ἀμαθῶς τὴν κοσμικὴν ἐκείνην παροιμίαν ἔφασαν, τὴν λέγουσαν, ὡς Ὁ στρώσας κακῶς ταλαιπωρήσει ἐν τῷ δείπνῳ (90). Σὺ οὖν, ἡ καλῶς στρώσασα ἑαυτῇ τὰ πράγματα, θαῤῥεῖς ἀναπαυθῆναι ἐν τῷ βίῳ; Καὶ τί ποιήσομεν τὸν λέγοντα ὡς, Ἓν συνάντημα τῷ δικαίῳ καὶ τῷ ἁμαρτωλῷ; Ἡ γὰρ ἐνταῦθα ἡμῶν διαγωγή μία ἐστὶ, και διάφορον πολιτείαν ἔχωμεν. τῇ ἰδίᾳ φωνῇ τοῦτο ἡμῖν προσέταξε. Φησί γάρ, ὡς Μὴ μόνον τοὺς ἀγαπῶντας ἀγαπᾶτε· τοῦτο γὰρ καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ οἱ τελῶναι ποιοῦσι. Τὸ γὰρ καλὸν οὐ δεῖται τέχνης καὶ ἀγῶνος πρὸς θήραν ἑαυτῷ γὰρ ἐφέλκεται τοὺς ἀγαπῶντας· τὸ δὲ φαῦλον τῆς θείας διδασκαλίας χρήζει πρὸς ἀπάλειψιν, καὶ κόπου πολλοῦ. Οὐ γὰρ ἀνέτων καὶ ἀμερίμνων ἐστὶν ἡ βασιλεία ού- ρανῶν, ἀλλὰ βιαστῶν. οὐδὲ τοὺς ἀμελεῖς καὶ ῥᾳθύμους φεύγειν καὶ μυκτη ρίζειν. Τινὲς μὲν οὖν τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο ῥητὸν ἑαυτοῖς προσφέρουσιν, ὡς Μετὰ ὁσίου ὅσιος ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλοῦ συνδιαστρέψεις. Διὰ τοῦτο, φησίν, ἀπο φεύγομεν τοὺς ἁμαρτωλούς, πρὸς τὸ παρ' αὐτῶν μὴ διαστραφήναι. Αγνοίς ψυχῆς οἱ τοιοῦτοι τὰ ἐναντία πράττουσι. Προστάττει γὰρ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ο μετὰ τῶν στρεβλών συνδιαστραφήναι, ἀλλὰ τῆς στρε βλῆς αὐτοὺς ἐπανορθώσασθαι. Συνδιαστρέψεις γάρ, τουτέστι, συνελκύσεις αὐτὸν πρὸς σεαυτόν, ἐκ τῶν ἀριστερῶν ἐπὶ τὰ δεξιά. βίον τυγχάνουσιν· ὧν ἡ μὲν πρώτη ἐστὶ τῆς ἀκροτά- της κακίας, ἡ δὲ δευτέρα μέσης τινός καταστάσεως· ὥσπερ γὰρ πρὸς τὰς ἀμφοτέρας σκοπεῖ τῶν ὁποτέρων μετέχουσα· ἡ δὲ τρίτη, εἰς μέγεθος θεωρίας ἀχθεῖσα, ν. 46. οὐ μόνον ἑαυτὴν συσφίγγει, ἀλλά γε καὶ τὰς τελευταίας πειρᾶται χειραγωγεῖν. Οἱ μὲν οὖν κακοὶ τῶν ἀνθρώ πων, τοῖς χείροσι μιγνύμενοι, ἐπεὶ πλείω τῶν δεινῶν ποιοῦνται τὴν αύξησιν· οἱ δέ γε μέσος ἀποφεύγειν τοὺς ἀκολάστους πειρώνται, αὐτὸ τοῦτο δεδοικότες, μὴ πάλιν ὑπ' αὐτῶν καθελκυσθῶσι νήπιοι γὰρ ἔτι τῶν ἀρετῶν τυγχάνουσιν· οἱ δὲ τρίτοι, ἀνδρείαν τὴν γνώμην έχοντες καὶ κραταιὸν τὸ φρόνημα, συνδι άγουσι τοῖς φαύλοις καὶ συνδιαιτῶνται, σῶσαι αὐτοὺς βουλόμενοι. Καὶ γοῦν ὑπὸ τῶν ἔξωθεν ὀνειδίζονται S. ATHANASIUS. - SPURIA. 13:3 vanam t : et, Detrahentem secreto proximo suo, kunc persequebar Apud Psalmistam quoque di- citur : Ut non loquatur os meum opera hominum 26. Nos vero etiam ea quæ non sunt opera loquimur. Itaque non credendum hujusmodi sermonibus, nec tamen damnandi qui talia loquuntur. Verum juxta divinam Scripturam id facias, id dicas: Ego autem sicut surdus non audiebam, et sicul mutus non ape- riens os meum *7. quamvis maximus sit peccator. Quidam enim, cum quempiam vident flagris cædi, vel in carcerem con- jici, imperite proverbium illud sæculare pronun- Liant: Qui male straverit, misere conabit. Tu ergo quæ probe tibi res stravisti, confidis te tranquille, acturam vitæ tempus. Ecquid faciemus ei qui ar- " firmat unum eventum esse justo et peccatori * ? Una quippe nobis hic est vitæ conditio, quamvis diversum sectemur institutum enim boc nobis voce propria jussit. Ait enim: Non solum eos qui vos diligunt diligite : hoc enim et pec- catores et publicani faciunt ". Bonum enim non arte, non certamine indiget ut captetur, nam ad setrahit amantes ; malum vero divina doctrina opus habet ut aboleatur, atque labore multo. Scilicet regnum cœlorum non est languidorum segniumque, sed violentorum. B habere ; ita neque negligentes et pigros fugere opor- c tet et subsannare. Quidam sunt qui hanc Scripturæ sententiam sibi proferunt : Cum sancto sanctus eris, et cum perverso una couvertes. Propterea, inquiunt, fugimus peccatores, ne ab eis pervertamur. Hi ex animi ignorantia secus se gerunt. Jubet namque Spiritus sanctus, non quidem ut cum perversis pervertamur; sed ut ex tortuosa via ad rectam nos convertamus. Una convertes enim significat, una trahes ipsum ad te, a sinistris ad dextra. num vitam : quarum prima est summæ malitiæ; se- cunda mediæ conditionis, quæ quasi utramque re- spicit, estque utriusque particeps ; tertia ad sum- mam contemplationis acta, non modo se ipsa con- D stringit; sed etiam duas post se positas conatur manu ducere. Nequam autem homines cum pejori- bus admisti, plurimam malorum accessionem fa- ciunt. Qui autem sunt in medio positi, fugere mi- tuntur eos qui sunt intemperantiores, veriti ne rur- sum ab eis pertrahantur: sunt enim adhuc infantes in virtutum exercitio. Tertii vero virili animo præ- diti, firmaque mente instructi, cum malis una ver- santur, quibus salutem parare cupiunt. Ab externis autem vituperantur, ab iisque deridentur, qui vi- 5. ss Exod. XXIII. 1. Psal. C, Psal. xvil, 26. Psal. XI, Eccl. 1, "Malin 2. 68. Non decet lætari de hominis calamitate, 68. Οὐ δεῖ ἐπὶ συμφορᾷ ἀνθρώπου ἐπιχαίρειν, καν 69. Non licet odio habere inimicos. Dominus 70. Quemadmodum ergo non licet inimicos odio 71. Tria sunt sententiarum genera circa homi- 69. Οὐ δεῖ μισεῖν τοὺς ἐχθρούς. Καὶ γὰρ ὁ Κύριος 70. Ωσπερ οὖν οὐ δεῖ τοὺς ἐχθροὺς μισεῖν, οὕτως 71. Τρεῖς γνωμῶν ἰδέαι κατὰ τὸν τῶν ἀνθρώπων 4. 27 Psal. xxxvii, 14. (90) Coteler., 5mvg.

Α παραδέξασθαι· καὶ, Τὶν καταλαλοῦντα λάθρα τῷ πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον. Ἐν δὲ τῷ Ψαλμωδός φησιν· Ὅπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων. Ἡμεῖς δὲ καὶ τὰ μὴ ἔργα λαλοῦμεν. Δέον οὖν μὴ πιστεύειν τοῖς λεγομέ νοις, μήτε μὴν κατακρίνειν τοὺς λέγοντας· ἀλλὰ κατὰ τὴν θείαν Γραφὴν ποιεῖν καὶ λέγειν· Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ χωρὶς οὐκ ἤκουον, καὶ ὡσεὶ ἄλαλος οὐκ ἀνοίγων τὸ στόμα μου. πάνυ ἁμαρτωλὸς ὑπάρχῃ. Τινὲς μὲν γὰρ, θεασάμενοι μαστιζόμενον ἢ φυλακιζόμενον, ἀμαθῶς τὴν κοσμικὴν ἐκείνην παροιμίαν ἔφασαν, τὴν λέγουσαν, ὡς Ὁ στρώσας κακῶς ταλαιπωρήσει ἐν τῷ δείπνῳ (90). Σὺ οὖν, ἡ καλῶς στρώσασα ἑαυτῇ τὰ πράγματα, θαῤῥεῖς ἀναπαυθῆναι ἐν τῷ βίῳ; Καὶ τί ποιήσομεν τὸν λέγοντα ὡς, Ἓν συνάντημα τῷ δικαίῳ καὶ τῷ ἁμαρτωλῷ; Ἡ γὰρ ἐνταῦθα ἡμῶν διαγωγή μία ἐστὶ, και διάφορον πολιτείαν ἔχωμεν. τῇ ἰδίᾳ φωνῇ τοῦτο ἡμῖν προσέταξε. Φησί γάρ, ὡς Μὴ μόνον τοὺς ἀγαπῶντας ἀγαπᾶτε· τοῦτο γὰρ καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ οἱ τελῶναι ποιοῦσι. Τὸ γὰρ καλὸν οὐ δεῖται τέχνης καὶ ἀγῶνος πρὸς θήραν ἑαυτῷ γὰρ ἐφέλκεται τοὺς ἀγαπῶντας· τὸ δὲ φαῦλον τῆς θείας διδασκαλίας χρήζει πρὸς ἀπάλειψιν, καὶ κόπου πολλοῦ. Οὐ γὰρ ἀνέτων καὶ ἀμερίμνων ἐστὶν ἡ βασιλεία ού- ρανῶν, ἀλλὰ βιαστῶν. οὐδὲ τοὺς ἀμελεῖς καὶ ῥᾳθύμους φεύγειν καὶ μυκτη ρίζειν. Τινὲς μὲν οὖν τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο ῥητὸν ἑαυτοῖς προσφέρουσιν, ὡς Μετὰ ὁσίου ὅσιος ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλοῦ συνδιαστρέψεις. Διὰ τοῦτο, φησίν, ἀπο φεύγομεν τοὺς ἁμαρτωλούς, πρὸς τὸ παρ' αὐτῶν μὴ διαστραφήναι. Αγνοίς ψυχῆς οἱ τοιοῦτοι τὰ ἐναντία πράττουσι. Προστάττει γὰρ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ο μετὰ τῶν στρεβλών συνδιαστραφήναι, ἀλλὰ τῆς στρε βλῆς αὐτοὺς ἐπανορθώσασθαι. Συνδιαστρέψεις γάρ, τουτέστι, συνελκύσεις αὐτὸν πρὸς σεαυτόν, ἐκ τῶν ἀριστερῶν ἐπὶ τὰ δεξιά. βίον τυγχάνουσιν· ὧν ἡ μὲν πρώτη ἐστὶ τῆς ἀκροτά- της κακίας, ἡ δὲ δευτέρα μέσης τινός καταστάσεως· ὥσπερ γὰρ πρὸς τὰς ἀμφοτέρας σκοπεῖ τῶν ὁποτέρων μετέχουσα· ἡ δὲ τρίτη, εἰς μέγεθος θεωρίας ἀχθεῖσα, ν. 46. οὐ μόνον ἑαυτὴν συσφίγγει, ἀλλά γε καὶ τὰς τελευταίας πειρᾶται χειραγωγεῖν. Οἱ μὲν οὖν κακοὶ τῶν ἀνθρώ πων, τοῖς χείροσι μιγνύμενοι, ἐπεὶ πλείω τῶν δεινῶν ποιοῦνται τὴν αύξησιν· οἱ δέ γε μέσος ἀποφεύγειν τοὺς ἀκολάστους πειρώνται, αὐτὸ τοῦτο δεδοικότες, μὴ πάλιν ὑπ' αὐτῶν καθελκυσθῶσι νήπιοι γὰρ ἔτι τῶν ἀρετῶν τυγχάνουσιν· οἱ δὲ τρίτοι, ἀνδρείαν τὴν γνώμην έχοντες καὶ κραταιὸν τὸ φρόνημα, συνδι άγουσι τοῖς φαύλοις καὶ συνδιαιτῶνται, σῶσαι αὐτοὺς βουλόμενοι. Καὶ γοῦν ὑπὸ τῶν ἔξωθεν ὀνειδίζονται S. ATHANASIUS. - SPURIA. 13:3 vanam t : et, Detrahentem secreto proximo suo, kunc persequebar Apud Psalmistam quoque di- citur : Ut non loquatur os meum opera hominum 26. Nos vero etiam ea quæ non sunt opera loquimur. Itaque non credendum hujusmodi sermonibus, nec tamen damnandi qui talia loquuntur. Verum juxta divinam Scripturam id facias, id dicas: Ego autem sicut surdus non audiebam, et sicul mutus non ape- riens os meum *7. quamvis maximus sit peccator. Quidam enim, cum quempiam vident flagris cædi, vel in carcerem con- jici, imperite proverbium illud sæculare pronun- Liant: Qui male straverit, misere conabit. Tu ergo quæ probe tibi res stravisti, confidis te tranquille, acturam vitæ tempus. Ecquid faciemus ei qui ar- " firmat unum eventum esse justo et peccatori * ? Una quippe nobis hic est vitæ conditio, quamvis diversum sectemur institutum enim boc nobis voce propria jussit. Ait enim: Non solum eos qui vos diligunt diligite : hoc enim et pec- catores et publicani faciunt ". Bonum enim non arte, non certamine indiget ut captetur, nam ad setrahit amantes ; malum vero divina doctrina opus habet ut aboleatur, atque labore multo. Scilicet regnum cœlorum non est languidorum segniumque, sed violentorum. B habere ; ita neque negligentes et pigros fugere opor- c tet et subsannare. Quidam sunt qui hanc Scripturæ sententiam sibi proferunt : Cum sancto sanctus eris, et cum perverso una couvertes. Propterea, inquiunt, fugimus peccatores, ne ab eis pervertamur. Hi ex animi ignorantia secus se gerunt. Jubet namque Spiritus sanctus, non quidem ut cum perversis pervertamur; sed ut ex tortuosa via ad rectam nos convertamus. Una convertes enim significat, una trahes ipsum ad te, a sinistris ad dextra. num vitam : quarum prima est summæ malitiæ; se- cunda mediæ conditionis, quæ quasi utramque re- spicit, estque utriusque particeps ; tertia ad sum- mam contemplationis acta, non modo se ipsa con- D stringit; sed etiam duas post se positas conatur manu ducere. Nequam autem homines cum pejori- bus admisti, plurimam malorum accessionem fa- ciunt. Qui autem sunt in medio positi, fugere mi- tuntur eos qui sunt intemperantiores, veriti ne rur- sum ab eis pertrahantur: sunt enim adhuc infantes in virtutum exercitio. Tertii vero virili animo præ- diti, firmaque mente instructi, cum malis una ver- santur, quibus salutem parare cupiunt. Ab externis autem vituperantur, ab iisque deridentur, qui vi- 5. ss Exod. XXIII. 1. Psal. C, Psal. xvil, 26. Psal. XI, Eccl. 1, "Malin 2. 68. Non decet lætari de hominis calamitate, 68. Οὐ δεῖ ἐπὶ συμφορᾷ ἀνθρώπου ἐπιχαίρειν, καν 69. Non licet odio habere inimicos. Dominus 70. Quemadmodum ergo non licet inimicos odio 71. Tria sunt sententiarum genera circa homi- 69. Οὐ δεῖ μισεῖν τοὺς ἐχθρούς. Καὶ γὰρ ὁ Κύριος 70. Ωσπερ οὖν οὐ δεῖ τοὺς ἐχθροὺς μισεῖν, οὕτως 71. Τρεῖς γνωμῶν ἰδέαι κατὰ τὸν τῶν ἀνθρώπων 4. 27 Psal. xxxvii, 14. (90) Coteler., 5mvg.

καὶ ὑπὸ τῶν θεωρούντων δὲ αὐτοὺς συνδιάγοντας τοῖς ἀμελεστέροις χλευάζονται· καὶ γὰρ αὐτοὺς ὡς ὁμοίους αὐτῶν διαβάλλουσιν. Οἱ δὲ ὡς ἐπαίνους τὰ παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἀκούοντες, ἀδεῶς τὸ θεῖον ἔργον ἐκτελοῦσι. Χαίρετε γὰρ, φησί, καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅταν πᾶν ψεῦδος εἴπωσι καθ' ὑμῶν οἱ ἄνθρωποι. Δεσποτική μὲν οὖν τούτων ἡ πρᾶξις· καὶ γὰρ ὁ Κύριος μετὰ τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἤσθιε· μᾶλλον δὲ φιλάδελ- φος ή τούτων γνώμη ήπερ φίλαυτος. Ωσπερ γὰρ ἐμπρησμοὺς οἰκιῶν ὁρῶντες τοὺς ἁμαρτάνοντας, καὶ τῶν ἰδίων καταφρονήσαντες, τὰ ἀλλότρια καὶ ἀπ- ολλύμενα σώζειν διισχυρίζονται· καὶ περιφλεγόμενοι ἐκ τῶν καυστικῶν ὕβρεων, ἀνέχονται. Οἱ δέ γε μέσοι ἐὰν ἴδωσι τὸν ἀδελφὸν ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας φλεγόμενον. ἀποφεύγουσι, δεδοικότες μὴ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ πῦρ διανεμηθῇ. Οἱ δέ γε τρίτοι, χαλεπῶν γειτόνων δίκην Β ἐπέχοντες, τοὺς καιομένους ἐπὶ πλεῖον ἐξάπτουσιν, ῦλας αὐτοὺς (90') πρὸς ἀπώλειαν, τὴν οἰκείαν κακίαν προσφέροντες. Ωσπερ γὰρ πισσηρῷ διαλαβόντες πλοίῳ, ἀντὶ ὕδατος κεδρίαν ἐπιβάλλουσιν. Οἱ δέ γε ἐναντίοι τούτοις, οἱ ἀγαθοὶ, τὰ οἰκεῖα κτήματα δεύ τερα ἔθεντο τῆς ἐκείνων σωτηρίας. Ταῦτα τῆς ἀλη Οινῆς ἀγάπης τὰ τεκμήρια· οὗτοι τῆς εἰλικρινούς ἀγάπης οἱ φύλακες. γὰρ φιλαργυρίᾳ ἀκολουθεῖ φθόνος, δόλος, ἐπιορκία, θυμός, μνησικακία· οὕτω τὰ ἐναντία τούτων τῆς ἀγάπης ἔχεται· πραΰτης δὴ λέγω καὶ μακροθυμία, καὶ ἀνεξικακία, καὶ τὸ τέλειον ἀγαθὸν, ἡ ἀκτημο- σύνη. Οὐκ ἐνδέχεται γάρ τινα ταύτης τῆς ἀρετῆς, λέγω δὴ τῆς ἀγάπης, ἐφικέσθαι, εἰ μὴ ἐκ τῆς ἀκτη. μοσύνης· οὐ γὰρ πρὸς ἕνα ἄνθρωπον ὁ Κύριος τὴν ἀγάπην ἐνετείλατο, ἀλλὰ πρὸς ἅπαντας. Οὐκοῦν οὐ δέον ἔχοντας παριδεῖν τοὺς χρήζοντας. Υποκλέπτε ται (5.) γὰρ τὸ τῆς ἀγάπης. Τὸ μὲν γὰρ πᾶσιν ἐξα- ρκεῖν ἀδύνατον ἀνθρώπῳ· Θεοῦ δὲ τοῦτο ἔργον. ἀγωνίζῃ, καὶ αὕτη σοι πρόφασις τοῦ κτήσασθαι γίνε- ται ; Κοσμικοῖς τοῦτο προστέτακται. Οὐ γὰρ τοσοῦ τον πρὸς τὸ τραφῆναι τὸν πένητα ἡ ἐλεημοσύνη ωρι σται, ὅσον διὰ τὴν ἀγάπην. Ο γὰρ τὸν πλούσιον διο:- κῶν Θεὸς καὶ τὸν πένητα τρέφει. Περιττῶς οὖν ἡ ἐλεημοσύνη προσετάγη; Μὴ γένοιτο ! ἀλλὰ ἀρχὴ τῆς ἀγάπης τοῖς μὴ εἰδόσι γίνεται. Ωσπερ γὰρ ὑπογραμ μὸς ἦν ἡ τῆς ἀκροβυστίας περιτομὴ τῆς καρδίας, οὕτως ἡ ἐλεημοσύνη τῆς ἀγάπης διδάσκαλος κατ έστη. Οἷς οὖν ἡ ἀγάπη ἐκ χάριτος ἐδόθη περιττὴ ἡ ἐλεημοσύνη. τῆς ἀκτημοσύνης τὸ καθαρὸν δεικνύουσα. Μη γινέ- σθω οὖν κώλυσις τὸ ἔλαττον τοῦ μείζονος. Ἐν ὀλίγῳ τὸ μικρὸν κατώρθωσας· πάντα γὰρ ὑφ᾽ ἐν δέδωκας· πρὸς τὸ μεῖζον λοιπὸν ἀνάνευσον, τὴν ἀγάπην. Σταυ ροφόρος γὰρ τυγχάνεις. Σὺ τὴν ἐλευθέραν φωνὴν ὀφείλεις εἰπεῖν, τὸν Ἰδοὺ πάντα ἀφήκαμεν, καὶ 11. αὐτοῖς. Εριτ. $529 VITA SANCTE SYNCLETICÆ. namque quasi illis similes essent calumniantur. Ipsi vero hominum contumelias quasi laudes acci- pientes, intrepide divinum opus exsequuntur. Nam ait : Gaudete et exsultate, cum omne mendacium dixe- rint homines adversum vos "1. Dominicum est hu- A dent illos una degere cum negligentioribus : ipsos ss Matth. v, (90') Forte, C D jusmodi officium; Dominus enim manducabat cum publicanis et peccatoribus. Eorum animus fratrum magis quam sui amans est. Cum enim peccantes vident, haud secus, ac si domorum incendia con- spicerent, neglectis suis, aliena quæ pereunt ser- vare nituntur, atque ardentibus contumeliis combusti, id tolerant. Qui autem medii sunt, si vi- derint fratrem peccato ardentem flagrantemque, aufugiunt, verili ne ad se quoque ignis pertingat. Tertii autem malorum vicinorum partes agentes, eos qui comburuntur magis succendunt, submi - nistrata illis ad interitum materia, propria scilicet malitia. Nam ac si pice illitum navigium offende- rent, pro aqua cedriam resinam immittunt. Contra vero probi homines, proprias facultates eorum sa- luti postbabent. Hæc sunt veræ argumenta charita- tis; hi sinceræ dilectionis custodes. mirum avaritiam sequitur invidia, dolus, perjurium, ira, memoria injuriarum; sic quæ illis contraria sunt charitatem consequuntur: mansuetudo nempe, æquanimitas, tolerantia, et bonorum perfectissi - mum voluntaria paupertas. Non enim potest quispiam eam adire virtutem, scilicet charitatem nisi per voluntariam paupertatem. Neque enin Do- minus charitatem mandavit erga unum hominem, sed erga omnes. Non decet igitur eos qui faculta- tuin potiuntur egenos despicere. Sic namque subdu- cetur a charitate. Nam suppeditare omnibus nemo potest, cum sit illud solius Dei opus. ' dis de eleemosyna, ipsaque tibi est occasio possi- dendi? Id sæcularibus jussum est. Non enim tan- tum ad inopis alimentum instituta fuit eleemosyna, quantum propter charitatem. Nam qui divitem re- git Deus, etiam pauperem alit. Frustra igitur in- juncta fuit eleemosyna? absit! Verum charitatis principium efficitur iis qui ignorant. Quemadmo- dum ergo circumcisio præputii figura erat circum- cisionis cordis; ita eleemosyna charitatis magistra constituta est. Quibus igitur charitas per gratiam data est, iis supervacanea est eleemosyna.. traliam, sed que ostendam spontaneae paupertatis puritatem. Ne fat igitur minus majoris impedi- mentum. Exiguo tempore parvum bonum fecisti, qui omnia simul erogasti; jam ad id quod majus est, charitatem nimirum, respice. Crucifer namque es. Tu liberam illam vocem proferre debes: Ecce 72. Ωσπερ δὲ τὰ δεινὰ ἐν δι᾿ ἑνὸς ἤρτηται· τῇ 73. Τί οὖν, φησὶν, ὁ μὴ ἔχων, περὶ ἐλεημοσύνης 74. Οὐ διαβάλλουσα τὸν ἔλεον ταῦτα λεγω· ἀλλὰ 72. Sicut autem vitia unum ab alio pendent : ni- 73. Quid ergo, inquit, qui nihil possides, conten- 74. Nequaquam hoc dico, ut misericordiæ de- (91) Vulg., ὑποκτέπεται. ED

καὶ ὑπὸ τῶν θεωρούντων δὲ αὐτοὺς συνδιάγοντας τοῖς ἀμελεστέροις χλευάζονται· καὶ γὰρ αὐτοὺς ὡς ὁμοίους αὐτῶν διαβάλλουσιν. Οἱ δὲ ὡς ἐπαίνους τὰ παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἀκούοντες, ἀδεῶς τὸ θεῖον ἔργον ἐκτελοῦσι. Χαίρετε γὰρ, φησί, καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅταν πᾶν ψεῦδος εἴπωσι καθ' ὑμῶν οἱ ἄνθρωποι. Δεσποτική μὲν οὖν τούτων ἡ πρᾶξις· καὶ γὰρ ὁ Κύριος μετὰ τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἤσθιε· μᾶλλον δὲ φιλάδελ- φος ή τούτων γνώμη ήπερ φίλαυτος. Ωσπερ γὰρ ἐμπρησμοὺς οἰκιῶν ὁρῶντες τοὺς ἁμαρτάνοντας, καὶ τῶν ἰδίων καταφρονήσαντες, τὰ ἀλλότρια καὶ ἀπ- ολλύμενα σώζειν διισχυρίζονται· καὶ περιφλεγόμενοι ἐκ τῶν καυστικῶν ὕβρεων, ἀνέχονται. Οἱ δέ γε μέσοι ἐὰν ἴδωσι τὸν ἀδελφὸν ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας φλεγόμενον. ἀποφεύγουσι, δεδοικότες μὴ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ πῦρ διανεμηθῇ. Οἱ δέ γε τρίτοι, χαλεπῶν γειτόνων δίκην Β ἐπέχοντες, τοὺς καιομένους ἐπὶ πλεῖον ἐξάπτουσιν, ῦλας αὐτοὺς (90') πρὸς ἀπώλειαν, τὴν οἰκείαν κακίαν προσφέροντες. Ωσπερ γὰρ πισσηρῷ διαλαβόντες πλοίῳ, ἀντὶ ὕδατος κεδρίαν ἐπιβάλλουσιν. Οἱ δέ γε ἐναντίοι τούτοις, οἱ ἀγαθοὶ, τὰ οἰκεῖα κτήματα δεύ τερα ἔθεντο τῆς ἐκείνων σωτηρίας. Ταῦτα τῆς ἀλη Οινῆς ἀγάπης τὰ τεκμήρια· οὗτοι τῆς εἰλικρινούς ἀγάπης οἱ φύλακες. γὰρ φιλαργυρίᾳ ἀκολουθεῖ φθόνος, δόλος, ἐπιορκία, θυμός, μνησικακία· οὕτω τὰ ἐναντία τούτων τῆς ἀγάπης ἔχεται· πραΰτης δὴ λέγω καὶ μακροθυμία, καὶ ἀνεξικακία, καὶ τὸ τέλειον ἀγαθὸν, ἡ ἀκτημο- σύνη. Οὐκ ἐνδέχεται γάρ τινα ταύτης τῆς ἀρετῆς, λέγω δὴ τῆς ἀγάπης, ἐφικέσθαι, εἰ μὴ ἐκ τῆς ἀκτη. μοσύνης· οὐ γὰρ πρὸς ἕνα ἄνθρωπον ὁ Κύριος τὴν ἀγάπην ἐνετείλατο, ἀλλὰ πρὸς ἅπαντας. Οὐκοῦν οὐ δέον ἔχοντας παριδεῖν τοὺς χρήζοντας. Υποκλέπτε ται (5.) γὰρ τὸ τῆς ἀγάπης. Τὸ μὲν γὰρ πᾶσιν ἐξα- ρκεῖν ἀδύνατον ἀνθρώπῳ· Θεοῦ δὲ τοῦτο ἔργον. ἀγωνίζῃ, καὶ αὕτη σοι πρόφασις τοῦ κτήσασθαι γίνε- ται ; Κοσμικοῖς τοῦτο προστέτακται. Οὐ γὰρ τοσοῦ τον πρὸς τὸ τραφῆναι τὸν πένητα ἡ ἐλεημοσύνη ωρι σται, ὅσον διὰ τὴν ἀγάπην. Ο γὰρ τὸν πλούσιον διο:- κῶν Θεὸς καὶ τὸν πένητα τρέφει. Περιττῶς οὖν ἡ ἐλεημοσύνη προσετάγη; Μὴ γένοιτο ! ἀλλὰ ἀρχὴ τῆς ἀγάπης τοῖς μὴ εἰδόσι γίνεται. Ωσπερ γὰρ ὑπογραμ μὸς ἦν ἡ τῆς ἀκροβυστίας περιτομὴ τῆς καρδίας, οὕτως ἡ ἐλεημοσύνη τῆς ἀγάπης διδάσκαλος κατ έστη. Οἷς οὖν ἡ ἀγάπη ἐκ χάριτος ἐδόθη περιττὴ ἡ ἐλεημοσύνη. τῆς ἀκτημοσύνης τὸ καθαρὸν δεικνύουσα. Μη γινέ- σθω οὖν κώλυσις τὸ ἔλαττον τοῦ μείζονος. Ἐν ὀλίγῳ τὸ μικρὸν κατώρθωσας· πάντα γὰρ ὑφ᾽ ἐν δέδωκας· πρὸς τὸ μεῖζον λοιπὸν ἀνάνευσον, τὴν ἀγάπην. Σταυ ροφόρος γὰρ τυγχάνεις. Σὺ τὴν ἐλευθέραν φωνὴν ὀφείλεις εἰπεῖν, τὸν Ἰδοὺ πάντα ἀφήκαμεν, καὶ 11. αὐτοῖς. Εριτ. $529 VITA SANCTE SYNCLETICÆ. namque quasi illis similes essent calumniantur. Ipsi vero hominum contumelias quasi laudes acci- pientes, intrepide divinum opus exsequuntur. Nam ait : Gaudete et exsultate, cum omne mendacium dixe- rint homines adversum vos "1. Dominicum est hu- A dent illos una degere cum negligentioribus : ipsos ss Matth. v, (90') Forte, C D jusmodi officium; Dominus enim manducabat cum publicanis et peccatoribus. Eorum animus fratrum magis quam sui amans est. Cum enim peccantes vident, haud secus, ac si domorum incendia con- spicerent, neglectis suis, aliena quæ pereunt ser- vare nituntur, atque ardentibus contumeliis combusti, id tolerant. Qui autem medii sunt, si vi- derint fratrem peccato ardentem flagrantemque, aufugiunt, verili ne ad se quoque ignis pertingat. Tertii autem malorum vicinorum partes agentes, eos qui comburuntur magis succendunt, submi - nistrata illis ad interitum materia, propria scilicet malitia. Nam ac si pice illitum navigium offende- rent, pro aqua cedriam resinam immittunt. Contra vero probi homines, proprias facultates eorum sa- luti postbabent. Hæc sunt veræ argumenta charita- tis; hi sinceræ dilectionis custodes. mirum avaritiam sequitur invidia, dolus, perjurium, ira, memoria injuriarum; sic quæ illis contraria sunt charitatem consequuntur: mansuetudo nempe, æquanimitas, tolerantia, et bonorum perfectissi - mum voluntaria paupertas. Non enim potest quispiam eam adire virtutem, scilicet charitatem nisi per voluntariam paupertatem. Neque enin Do- minus charitatem mandavit erga unum hominem, sed erga omnes. Non decet igitur eos qui faculta- tuin potiuntur egenos despicere. Sic namque subdu- cetur a charitate. Nam suppeditare omnibus nemo potest, cum sit illud solius Dei opus. ' dis de eleemosyna, ipsaque tibi est occasio possi- dendi? Id sæcularibus jussum est. Non enim tan- tum ad inopis alimentum instituta fuit eleemosyna, quantum propter charitatem. Nam qui divitem re- git Deus, etiam pauperem alit. Frustra igitur in- juncta fuit eleemosyna? absit! Verum charitatis principium efficitur iis qui ignorant. Quemadmo- dum ergo circumcisio præputii figura erat circum- cisionis cordis; ita eleemosyna charitatis magistra constituta est. Quibus igitur charitas per gratiam data est, iis supervacanea est eleemosyna.. traliam, sed que ostendam spontaneae paupertatis puritatem. Ne fat igitur minus majoris impedi- mentum. Exiguo tempore parvum bonum fecisti, qui omnia simul erogasti; jam ad id quod majus est, charitatem nimirum, respice. Crucifer namque es. Tu liberam illam vocem proferre debes: Ecce 72. Ωσπερ δὲ τὰ δεινὰ ἐν δι᾿ ἑνὸς ἤρτηται· τῇ 73. Τί οὖν, φησὶν, ὁ μὴ ἔχων, περὶ ἐλεημοσύνης 74. Οὐ διαβάλλουσα τὸν ἔλεον ταῦτα λεγω· ἀλλὰ 72. Sicut autem vitia unum ab alio pendent : ni- 73. Quid ergo, inquit, qui nihil possides, conten- 74. Nequaquam hoc dico, ut misericordiæ de- (91) Vulg., ὑποκτέπεται. ED

Τu Α ἠκολουθήσαμέν σοι. Σὺ τὴν εὐπαῤῥησία στον γλῶτ ταν τῶν ἀποστόλων μιμήσασθαι κατηξιώθης. Φησί γὰρ Πέτρος καὶ Ἰωάννης, ὡς Χρυσίον καὶ ἀργύριον οὐχ ὑπάρχει μοι. Διπλῆ μὲν ἡ γλῶττα, ἀλλὰ μονό τροπος ἡ πίστις. μοσύνη γινέσθω. Φησὶ γὰρ, ὡς Ελαιον ἁμαρτωλοῦ μὴ λιπανάτω τὴν κεφαλήν μου. Προσήκει οὖν τὸν ἐλεοῦντα ᾿Αβραμιαῖον ἔχειν τὸ φρόνημα, καὶ ὡς ἐκεῖνος τὸ δίκαιον δικαίως πράττειν. Φιλοξενῶν γὰρ ὁ δίκαιος, μετὰ τῆς ἑστίας καὶ τὴν γνώμην παρέθη- κεν. Εστη γάρ, φησίν, ὑπηρετῶν, μη βουληθείς τοὺς οἰκέτας συμμεριστὰς τοῦ κέρδους γενέσθαι. ᾿Αληθῶς οἱ τοιοῦτοι μισθὸν τῆς ἐλεημοσύνης έξουσι, κἂν ἐν τῷ δευτέρῳ τάγματι τυγχάνωσιν. Ὁ γὰρ Κύριος, δημιουργήσας τὴν οἰκουμένην, διπλῆν ἐν αὐτῇ τῶν οἰκητόρων ἔθετο τὴν τάξιν. Τοῖς μὲν γὰρ σεμνῶς βιοῦσι διὰ τὴν παιδοποιίαν τὸν γάμον προς- έταξε· τοῖς δὲ διὰ καθαρότητα βίου τὴν ἁγνείαν προς- έταξεν, ἰσαγγέλους αὐτοὺς ποιῶν· καὶ τοῖς μὲν να μους καὶ ἐκδικήσεις καὶ διδασκαλίας παρέδωκε· τούτοις δέ φησιν· Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταπε- δώσω, λέγει Κύριος. Ἐκεῖ φησιν· Ἐργάσῃ τὴν γῆν· καὶ ὧδε μὴ μεριμνῆσαι τῆς αὔριον κελεύει. Εκείνοις νόμον ἔδωκεν· ἡμῖν δὲ διὰ χάριτος αὐτοψει τὰς ἐντολὰς ἐγνώρισεν. γὰρ ἐπάγγελμα ἡμῶν οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ ἀποταγή βίου, μελέτη θανάτου. Ὥσπερ οὖν οἱ νεκροί οὐκ ἐνεργοῦσι τῷ σώματι, οὕτω καὶ ἡμεῖς. Όσα γὰρ ἦν δι' αὐτοῦ ἐπιτελέσαι, πεποιήκαμεν ὅτε ἦμεν νήπιοι. Φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος, ὡς Ἐμοὶ κόσμος ἐσταύ- ρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ. Τῇ ψυχῇ ζῶμεν· αὐτῇ τὰς ἀρετὰς ἐπιδείξωμεν· κατὰ διάνοιαν ἐλεήσωμεν· Μα- κάριοι γὰρ οἱ ἐλεήμονες τῇ ψυχῇ. "Ωσπερ γὰρ ἐκεῖ λέγει, ὅτι ὁ ἐπιθυμήσας κάλλους, καὶ δίχα τῆς πρά- ξεως, ἁμάρτυρον τὴν ἁμαρτίαν εἰργάσατο· οὕτως ἐνταῦθα ἡ ἐλεημοσύνη εἴρηται, τῆς γνώμης τὴν προ- ξιν τελούσης, κἂν τὸ ἀργύριον ἄπεστι, τῇ μείζονι ἀξίᾳ τετιμήμεθα. φόρους οἱκετῶν ὑπηρεσίας κέκτηνται· καὶ τοὺς μὲν ἐν τοῖς χωρίοις ἐκπέμπουσι, πρὸς τὸ τὰς γαίας ἐργά ζεσθαι, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχὴν φυλάττειν· τοὺς δὲ, ἐὰν ἐπιεικεῖς καὶ περικαλλεῖς ἐξ αὐτῶν γενομένους θεάσωνται, ἐν τοῖς ἰδίοις οἴκοις μεθιστῶσι πρὸς τὴν ἑαυτῶν ὑπηρεσίαν· οὕτως καὶ ὁ Κύριος τοὺς μὲν τὸν σεμνὸν γάμον ἑλομένους, ἐν τῷ τοῦ κόσμου χω ρίῳ ἔθετο· τοὺς δὲ τούτων βελτίονας, ὅσοι μάλιστα δεξιᾶς τετυχήκασι προαιρέσεως, ἑαυτῷ παρέστησεν εἰς λειτουργίαν. Οὗτοι πάντων τῶν γηΐνων πραγμάτ των τυγχάνουσιν ἀλλότριοι· τῆς γὰρ Δεσποτικῆς τρα πέζης ἠξίωνται. Οὐ μεριμνῶσι περὶ ἀμφιάσεως Χριστὸν γὰρ ἐνδέδυνται. πιs, 27. S. ATHANASIUS. - SPURIA. reliquimus omnia, et secuti sumus te s. hoc do- malus es munere, ut fiducia plenam apostolorum loquelam imitarere. Aiunt enim Petrus et Joannes : Aurum et argentum non est mihi 3. Duplex quidem lingua, sed unica fides. derate erogetur eleemosyna. Ait enim: Oleum pec- catoris non impinguet caput meum ". Convenit ergo ut qui eleemosynam erogat Abrahami prudentia sit præditus, ac quemadmodum ille juste et probe agat. Nam qui hospites perhumaniter excipiebat homo justus, cum epulis suum etiam animum ex- hibebat. Stetit quippe ministrans', nec sustinuit famulos ejusmodi lucri secum consortes esse. Sane qui ejusmodi sunt, eleemosynæ mercedem reci- pient, quamvis in secundo ordine constituantur. Namque Dominus qui mundum creavit, duplicem in illo posuit incolarum ordinem. Aliis siquidem probe viventibus, propter liberorum susceptionem matri- monium injunxit : aliis vero propter puritatem vitæ, castitatem tradidit, æquales illos angelis con- stituens. Et illis quidem leges, ultiones, doctrinas- que dedit : his vero ait: Mihi vindicta, ego retri- buam, dicit Dominus 3. lllic ait : Operaberis ter- ram hic jubet Nolite solliciti esse de crasti- no s. Illis legem dedit; nobis per gratiam ipse coram mandata intimavit. B quippe nihil aliud est quam abdicatio vitæ, et nie- ditatio mortis. Quemadmodum ergo mortui corpo- re non operantur; ita et nos. Quæcunque enim illo peragenda erant, fecimus cun essemus parvuli. Ait namque Apostolus : Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo 88. Anima vivamus ; ea ostendamus vir- tutes; mente exerceamus misericordiam : Beati enim misericordes anima ". Et quemadmodum eodem loco c'icit, quod qui pulchritudinem concupierit, etsi mihil exterius agat, peccatum sine teste operatus est ; eadem ratione hic de eleemosyna sermo la- betur, animo actionem perficiente, licet desit pe- cunia, majore habemur honore. C beri varia obtinent servorum ministeria, et alios quidem in agrum mittunt, ad colenda prædia, ge- nerisque propagandi causa ; eorum autem filios, si D conspexerint probos elegantesque esse, domum transferunt sibi ministraturos; ita quoque Domi- nus eos quidem qui venerabile matrimonium inie- runt, in agro mundi reposuit; eorum autem præ- stantiores filios, quotquot maxime probum amplexi sunt propositum, sibi ad ministerium admovit. Isti ab universis terrenis negotiis sunt alieni, quo- niam Dominica mensa dignati sunt. Nec de vesti- mento solliciti sunt, Christum namque indue- runt. ss Psal. CL., 5. 19. ss Matth. Act. 11, 6. VΙ, Genes. 111, 23. sr Matth. 75. Inter sæculares porro, ne temere et inconsi- 75. Καὶ ἐν τοῖς κοσμικοῖς δὲ μὴ ἁπλῶς οὕτως ἐλετ- 76. Crux est nobis tropaeum victoria. Professio 77. Quemadmodum enim qui in sæculo sunt 16. Σταυρὸς ἡμῖν ἐστι τὸ τρόπαιον τῆς νίκης. Το 77. Ωσπερ γὰρ οἱ κατὰ τὸν κόσμον δεσπόται δια- 3. Rom. x11, 31. 38 Galat. vi, 14. s Matth. v, 7.

Τu Α ἠκολουθήσαμέν σοι. Σὺ τὴν εὐπαῤῥησία στον γλῶτ ταν τῶν ἀποστόλων μιμήσασθαι κατηξιώθης. Φησί γὰρ Πέτρος καὶ Ἰωάννης, ὡς Χρυσίον καὶ ἀργύριον οὐχ ὑπάρχει μοι. Διπλῆ μὲν ἡ γλῶττα, ἀλλὰ μονό τροπος ἡ πίστις. μοσύνη γινέσθω. Φησὶ γὰρ, ὡς Ελαιον ἁμαρτωλοῦ μὴ λιπανάτω τὴν κεφαλήν μου. Προσήκει οὖν τὸν ἐλεοῦντα ᾿Αβραμιαῖον ἔχειν τὸ φρόνημα, καὶ ὡς ἐκεῖνος τὸ δίκαιον δικαίως πράττειν. Φιλοξενῶν γὰρ ὁ δίκαιος, μετὰ τῆς ἑστίας καὶ τὴν γνώμην παρέθη- κεν. Εστη γάρ, φησίν, ὑπηρετῶν, μη βουληθείς τοὺς οἰκέτας συμμεριστὰς τοῦ κέρδους γενέσθαι. ᾿Αληθῶς οἱ τοιοῦτοι μισθὸν τῆς ἐλεημοσύνης έξουσι, κἂν ἐν τῷ δευτέρῳ τάγματι τυγχάνωσιν. Ὁ γὰρ Κύριος, δημιουργήσας τὴν οἰκουμένην, διπλῆν ἐν αὐτῇ τῶν οἰκητόρων ἔθετο τὴν τάξιν. Τοῖς μὲν γὰρ σεμνῶς βιοῦσι διὰ τὴν παιδοποιίαν τὸν γάμον προς- έταξε· τοῖς δὲ διὰ καθαρότητα βίου τὴν ἁγνείαν προς- έταξεν, ἰσαγγέλους αὐτοὺς ποιῶν· καὶ τοῖς μὲν να μους καὶ ἐκδικήσεις καὶ διδασκαλίας παρέδωκε· τούτοις δέ φησιν· Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταπε- δώσω, λέγει Κύριος. Ἐκεῖ φησιν· Ἐργάσῃ τὴν γῆν· καὶ ὧδε μὴ μεριμνῆσαι τῆς αὔριον κελεύει. Εκείνοις νόμον ἔδωκεν· ἡμῖν δὲ διὰ χάριτος αὐτοψει τὰς ἐντολὰς ἐγνώρισεν. γὰρ ἐπάγγελμα ἡμῶν οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ ἀποταγή βίου, μελέτη θανάτου. Ὥσπερ οὖν οἱ νεκροί οὐκ ἐνεργοῦσι τῷ σώματι, οὕτω καὶ ἡμεῖς. Όσα γὰρ ἦν δι' αὐτοῦ ἐπιτελέσαι, πεποιήκαμεν ὅτε ἦμεν νήπιοι. Φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος, ὡς Ἐμοὶ κόσμος ἐσταύ- ρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ. Τῇ ψυχῇ ζῶμεν· αὐτῇ τὰς ἀρετὰς ἐπιδείξωμεν· κατὰ διάνοιαν ἐλεήσωμεν· Μα- κάριοι γὰρ οἱ ἐλεήμονες τῇ ψυχῇ. "Ωσπερ γὰρ ἐκεῖ λέγει, ὅτι ὁ ἐπιθυμήσας κάλλους, καὶ δίχα τῆς πρά- ξεως, ἁμάρτυρον τὴν ἁμαρτίαν εἰργάσατο· οὕτως ἐνταῦθα ἡ ἐλεημοσύνη εἴρηται, τῆς γνώμης τὴν προ- ξιν τελούσης, κἂν τὸ ἀργύριον ἄπεστι, τῇ μείζονι ἀξίᾳ τετιμήμεθα. φόρους οἱκετῶν ὑπηρεσίας κέκτηνται· καὶ τοὺς μὲν ἐν τοῖς χωρίοις ἐκπέμπουσι, πρὸς τὸ τὰς γαίας ἐργά ζεσθαι, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχὴν φυλάττειν· τοὺς δὲ, ἐὰν ἐπιεικεῖς καὶ περικαλλεῖς ἐξ αὐτῶν γενομένους θεάσωνται, ἐν τοῖς ἰδίοις οἴκοις μεθιστῶσι πρὸς τὴν ἑαυτῶν ὑπηρεσίαν· οὕτως καὶ ὁ Κύριος τοὺς μὲν τὸν σεμνὸν γάμον ἑλομένους, ἐν τῷ τοῦ κόσμου χω ρίῳ ἔθετο· τοὺς δὲ τούτων βελτίονας, ὅσοι μάλιστα δεξιᾶς τετυχήκασι προαιρέσεως, ἑαυτῷ παρέστησεν εἰς λειτουργίαν. Οὗτοι πάντων τῶν γηΐνων πραγμάτ των τυγχάνουσιν ἀλλότριοι· τῆς γὰρ Δεσποτικῆς τρα πέζης ἠξίωνται. Οὐ μεριμνῶσι περὶ ἀμφιάσεως Χριστὸν γὰρ ἐνδέδυνται. πιs, 27. S. ATHANASIUS. - SPURIA. reliquimus omnia, et secuti sumus te s. hoc do- malus es munere, ut fiducia plenam apostolorum loquelam imitarere. Aiunt enim Petrus et Joannes : Aurum et argentum non est mihi 3. Duplex quidem lingua, sed unica fides. derate erogetur eleemosyna. Ait enim: Oleum pec- catoris non impinguet caput meum ". Convenit ergo ut qui eleemosynam erogat Abrahami prudentia sit præditus, ac quemadmodum ille juste et probe agat. Nam qui hospites perhumaniter excipiebat homo justus, cum epulis suum etiam animum ex- hibebat. Stetit quippe ministrans', nec sustinuit famulos ejusmodi lucri secum consortes esse. Sane qui ejusmodi sunt, eleemosynæ mercedem reci- pient, quamvis in secundo ordine constituantur. Namque Dominus qui mundum creavit, duplicem in illo posuit incolarum ordinem. Aliis siquidem probe viventibus, propter liberorum susceptionem matri- monium injunxit : aliis vero propter puritatem vitæ, castitatem tradidit, æquales illos angelis con- stituens. Et illis quidem leges, ultiones, doctrinas- que dedit : his vero ait: Mihi vindicta, ego retri- buam, dicit Dominus 3. lllic ait : Operaberis ter- ram hic jubet Nolite solliciti esse de crasti- no s. Illis legem dedit; nobis per gratiam ipse coram mandata intimavit. B quippe nihil aliud est quam abdicatio vitæ, et nie- ditatio mortis. Quemadmodum ergo mortui corpo- re non operantur; ita et nos. Quæcunque enim illo peragenda erant, fecimus cun essemus parvuli. Ait namque Apostolus : Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo 88. Anima vivamus ; ea ostendamus vir- tutes; mente exerceamus misericordiam : Beati enim misericordes anima ". Et quemadmodum eodem loco c'icit, quod qui pulchritudinem concupierit, etsi mihil exterius agat, peccatum sine teste operatus est ; eadem ratione hic de eleemosyna sermo la- betur, animo actionem perficiente, licet desit pe- cunia, majore habemur honore. C beri varia obtinent servorum ministeria, et alios quidem in agrum mittunt, ad colenda prædia, ge- nerisque propagandi causa ; eorum autem filios, si D conspexerint probos elegantesque esse, domum transferunt sibi ministraturos; ita quoque Domi- nus eos quidem qui venerabile matrimonium inie- runt, in agro mundi reposuit; eorum autem præ- stantiores filios, quotquot maxime probum amplexi sunt propositum, sibi ad ministerium admovit. Isti ab universis terrenis negotiis sunt alieni, quo- niam Dominica mensa dignati sunt. Nec de vesti- mento solliciti sunt, Christum namque indue- runt. ss Psal. CL., 5. 19. ss Matth. Act. 11, 6. VΙ, Genes. 111, 23. sr Matth. 75. Inter sæculares porro, ne temere et inconsi- 75. Καὶ ἐν τοῖς κοσμικοῖς δὲ μὴ ἁπλῶς οὕτως ἐλετ- 76. Crux est nobis tropaeum victoria. Professio 77. Quemadmodum enim qui in sæculo sunt 16. Σταυρὸς ἡμῖν ἐστι τὸ τρόπαιον τῆς νίκης. Το 77. Ωσπερ γὰρ οἱ κατὰ τὸν κόσμον δεσπόται δια- 3. Rom. x11, 31. 38 Galat. vi, 14. s Matth. v, 7.

Τu Α ἠκολουθήσαμέν σοι. Σὺ τὴν εὐπαῤῥησία στον γλῶτ ταν τῶν ἀποστόλων μιμήσασθαι κατηξιώθης. Φησί γὰρ Πέτρος καὶ Ἰωάννης, ὡς Χρυσίον καὶ ἀργύριον οὐχ ὑπάρχει μοι. Διπλῆ μὲν ἡ γλῶττα, ἀλλὰ μονό τροπος ἡ πίστις. μοσύνη γινέσθω. Φησὶ γὰρ, ὡς Ελαιον ἁμαρτωλοῦ μὴ λιπανάτω τὴν κεφαλήν μου. Προσήκει οὖν τὸν ἐλεοῦντα ᾿Αβραμιαῖον ἔχειν τὸ φρόνημα, καὶ ὡς ἐκεῖνος τὸ δίκαιον δικαίως πράττειν. Φιλοξενῶν γὰρ ὁ δίκαιος, μετὰ τῆς ἑστίας καὶ τὴν γνώμην παρέθη- κεν. Εστη γάρ, φησίν, ὑπηρετῶν, μη βουληθείς τοὺς οἰκέτας συμμεριστὰς τοῦ κέρδους γενέσθαι. ᾿Αληθῶς οἱ τοιοῦτοι μισθὸν τῆς ἐλεημοσύνης έξουσι, κἂν ἐν τῷ δευτέρῳ τάγματι τυγχάνωσιν. Ὁ γὰρ Κύριος, δημιουργήσας τὴν οἰκουμένην, διπλῆν ἐν αὐτῇ τῶν οἰκητόρων ἔθετο τὴν τάξιν. Τοῖς μὲν γὰρ σεμνῶς βιοῦσι διὰ τὴν παιδοποιίαν τὸν γάμον προς- έταξε· τοῖς δὲ διὰ καθαρότητα βίου τὴν ἁγνείαν προς- έταξεν, ἰσαγγέλους αὐτοὺς ποιῶν· καὶ τοῖς μὲν να μους καὶ ἐκδικήσεις καὶ διδασκαλίας παρέδωκε· τούτοις δέ φησιν· Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταπε- δώσω, λέγει Κύριος. Ἐκεῖ φησιν· Ἐργάσῃ τὴν γῆν· καὶ ὧδε μὴ μεριμνῆσαι τῆς αὔριον κελεύει. Εκείνοις νόμον ἔδωκεν· ἡμῖν δὲ διὰ χάριτος αὐτοψει τὰς ἐντολὰς ἐγνώρισεν. γὰρ ἐπάγγελμα ἡμῶν οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ ἀποταγή βίου, μελέτη θανάτου. Ὥσπερ οὖν οἱ νεκροί οὐκ ἐνεργοῦσι τῷ σώματι, οὕτω καὶ ἡμεῖς. Όσα γὰρ ἦν δι' αὐτοῦ ἐπιτελέσαι, πεποιήκαμεν ὅτε ἦμεν νήπιοι. Φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος, ὡς Ἐμοὶ κόσμος ἐσταύ- ρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ. Τῇ ψυχῇ ζῶμεν· αὐτῇ τὰς ἀρετὰς ἐπιδείξωμεν· κατὰ διάνοιαν ἐλεήσωμεν· Μα- κάριοι γὰρ οἱ ἐλεήμονες τῇ ψυχῇ. "Ωσπερ γὰρ ἐκεῖ λέγει, ὅτι ὁ ἐπιθυμήσας κάλλους, καὶ δίχα τῆς πρά- ξεως, ἁμάρτυρον τὴν ἁμαρτίαν εἰργάσατο· οὕτως ἐνταῦθα ἡ ἐλεημοσύνη εἴρηται, τῆς γνώμης τὴν προ- ξιν τελούσης, κἂν τὸ ἀργύριον ἄπεστι, τῇ μείζονι ἀξίᾳ τετιμήμεθα. φόρους οἱκετῶν ὑπηρεσίας κέκτηνται· καὶ τοὺς μὲν ἐν τοῖς χωρίοις ἐκπέμπουσι, πρὸς τὸ τὰς γαίας ἐργά ζεσθαι, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχὴν φυλάττειν· τοὺς δὲ, ἐὰν ἐπιεικεῖς καὶ περικαλλεῖς ἐξ αὐτῶν γενομένους θεάσωνται, ἐν τοῖς ἰδίοις οἴκοις μεθιστῶσι πρὸς τὴν ἑαυτῶν ὑπηρεσίαν· οὕτως καὶ ὁ Κύριος τοὺς μὲν τὸν σεμνὸν γάμον ἑλομένους, ἐν τῷ τοῦ κόσμου χω ρίῳ ἔθετο· τοὺς δὲ τούτων βελτίονας, ὅσοι μάλιστα δεξιᾶς τετυχήκασι προαιρέσεως, ἑαυτῷ παρέστησεν εἰς λειτουργίαν. Οὗτοι πάντων τῶν γηΐνων πραγμάτ των τυγχάνουσιν ἀλλότριοι· τῆς γὰρ Δεσποτικῆς τρα πέζης ἠξίωνται. Οὐ μεριμνῶσι περὶ ἀμφιάσεως Χριστὸν γὰρ ἐνδέδυνται. πιs, 27. S. ATHANASIUS. - SPURIA. reliquimus omnia, et secuti sumus te s. hoc do- malus es munere, ut fiducia plenam apostolorum loquelam imitarere. Aiunt enim Petrus et Joannes : Aurum et argentum non est mihi 3. Duplex quidem lingua, sed unica fides. derate erogetur eleemosyna. Ait enim: Oleum pec- catoris non impinguet caput meum ". Convenit ergo ut qui eleemosynam erogat Abrahami prudentia sit præditus, ac quemadmodum ille juste et probe agat. Nam qui hospites perhumaniter excipiebat homo justus, cum epulis suum etiam animum ex- hibebat. Stetit quippe ministrans', nec sustinuit famulos ejusmodi lucri secum consortes esse. Sane qui ejusmodi sunt, eleemosynæ mercedem reci- pient, quamvis in secundo ordine constituantur. Namque Dominus qui mundum creavit, duplicem in illo posuit incolarum ordinem. Aliis siquidem probe viventibus, propter liberorum susceptionem matri- monium injunxit : aliis vero propter puritatem vitæ, castitatem tradidit, æquales illos angelis con- stituens. Et illis quidem leges, ultiones, doctrinas- que dedit : his vero ait: Mihi vindicta, ego retri- buam, dicit Dominus 3. lllic ait : Operaberis ter- ram hic jubet Nolite solliciti esse de crasti- no s. Illis legem dedit; nobis per gratiam ipse coram mandata intimavit. B quippe nihil aliud est quam abdicatio vitæ, et nie- ditatio mortis. Quemadmodum ergo mortui corpo- re non operantur; ita et nos. Quæcunque enim illo peragenda erant, fecimus cun essemus parvuli. Ait namque Apostolus : Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo 88. Anima vivamus ; ea ostendamus vir- tutes; mente exerceamus misericordiam : Beati enim misericordes anima ". Et quemadmodum eodem loco c'icit, quod qui pulchritudinem concupierit, etsi mihil exterius agat, peccatum sine teste operatus est ; eadem ratione hic de eleemosyna sermo la- betur, animo actionem perficiente, licet desit pe- cunia, majore habemur honore. C beri varia obtinent servorum ministeria, et alios quidem in agrum mittunt, ad colenda prædia, ge- nerisque propagandi causa ; eorum autem filios, si D conspexerint probos elegantesque esse, domum transferunt sibi ministraturos; ita quoque Domi- nus eos quidem qui venerabile matrimonium inie- runt, in agro mundi reposuit; eorum autem præ- stantiores filios, quotquot maxime probum amplexi sunt propositum, sibi ad ministerium admovit. Isti ab universis terrenis negotiis sunt alieni, quo- niam Dominica mensa dignati sunt. Nec de vesti- mento solliciti sunt, Christum namque indue- runt. ss Psal. CL., 5. 19. ss Matth. Act. 11, 6. VΙ, Genes. 111, 23. sr Matth. 75. Inter sæculares porro, ne temere et inconsi- 75. Καὶ ἐν τοῖς κοσμικοῖς δὲ μὴ ἁπλῶς οὕτως ἐλετ- 76. Crux est nobis tropaeum victoria. Professio 77. Quemadmodum enim qui in sæculo sunt 16. Σταυρὸς ἡμῖν ἐστι τὸ τρόπαιον τῆς νίκης. Το 77. Ωσπερ γὰρ οἱ κατὰ τὸν κόσμον δεσπόται δια- 3. Rom. x11, 31. 38 Galat. vi, 14. s Matth. v, 7.

Τu Α ἠκολουθήσαμέν σοι. Σὺ τὴν εὐπαῤῥησία στον γλῶτ ταν τῶν ἀποστόλων μιμήσασθαι κατηξιώθης. Φησί γὰρ Πέτρος καὶ Ἰωάννης, ὡς Χρυσίον καὶ ἀργύριον οὐχ ὑπάρχει μοι. Διπλῆ μὲν ἡ γλῶττα, ἀλλὰ μονό τροπος ἡ πίστις. μοσύνη γινέσθω. Φησὶ γὰρ, ὡς Ελαιον ἁμαρτωλοῦ μὴ λιπανάτω τὴν κεφαλήν μου. Προσήκει οὖν τὸν ἐλεοῦντα ᾿Αβραμιαῖον ἔχειν τὸ φρόνημα, καὶ ὡς ἐκεῖνος τὸ δίκαιον δικαίως πράττειν. Φιλοξενῶν γὰρ ὁ δίκαιος, μετὰ τῆς ἑστίας καὶ τὴν γνώμην παρέθη- κεν. Εστη γάρ, φησίν, ὑπηρετῶν, μη βουληθείς τοὺς οἰκέτας συμμεριστὰς τοῦ κέρδους γενέσθαι. ᾿Αληθῶς οἱ τοιοῦτοι μισθὸν τῆς ἐλεημοσύνης έξουσι, κἂν ἐν τῷ δευτέρῳ τάγματι τυγχάνωσιν. Ὁ γὰρ Κύριος, δημιουργήσας τὴν οἰκουμένην, διπλῆν ἐν αὐτῇ τῶν οἰκητόρων ἔθετο τὴν τάξιν. Τοῖς μὲν γὰρ σεμνῶς βιοῦσι διὰ τὴν παιδοποιίαν τὸν γάμον προς- έταξε· τοῖς δὲ διὰ καθαρότητα βίου τὴν ἁγνείαν προς- έταξεν, ἰσαγγέλους αὐτοὺς ποιῶν· καὶ τοῖς μὲν να μους καὶ ἐκδικήσεις καὶ διδασκαλίας παρέδωκε· τούτοις δέ φησιν· Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταπε- δώσω, λέγει Κύριος. Ἐκεῖ φησιν· Ἐργάσῃ τὴν γῆν· καὶ ὧδε μὴ μεριμνῆσαι τῆς αὔριον κελεύει. Εκείνοις νόμον ἔδωκεν· ἡμῖν δὲ διὰ χάριτος αὐτοψει τὰς ἐντολὰς ἐγνώρισεν. γὰρ ἐπάγγελμα ἡμῶν οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ ἀποταγή βίου, μελέτη θανάτου. Ὥσπερ οὖν οἱ νεκροί οὐκ ἐνεργοῦσι τῷ σώματι, οὕτω καὶ ἡμεῖς. Όσα γὰρ ἦν δι' αὐτοῦ ἐπιτελέσαι, πεποιήκαμεν ὅτε ἦμεν νήπιοι. Φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος, ὡς Ἐμοὶ κόσμος ἐσταύ- ρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ. Τῇ ψυχῇ ζῶμεν· αὐτῇ τὰς ἀρετὰς ἐπιδείξωμεν· κατὰ διάνοιαν ἐλεήσωμεν· Μα- κάριοι γὰρ οἱ ἐλεήμονες τῇ ψυχῇ. "Ωσπερ γὰρ ἐκεῖ λέγει, ὅτι ὁ ἐπιθυμήσας κάλλους, καὶ δίχα τῆς πρά- ξεως, ἁμάρτυρον τὴν ἁμαρτίαν εἰργάσατο· οὕτως ἐνταῦθα ἡ ἐλεημοσύνη εἴρηται, τῆς γνώμης τὴν προ- ξιν τελούσης, κἂν τὸ ἀργύριον ἄπεστι, τῇ μείζονι ἀξίᾳ τετιμήμεθα. φόρους οἱκετῶν ὑπηρεσίας κέκτηνται· καὶ τοὺς μὲν ἐν τοῖς χωρίοις ἐκπέμπουσι, πρὸς τὸ τὰς γαίας ἐργά ζεσθαι, καὶ τὴν τοῦ γένους διαδοχὴν φυλάττειν· τοὺς δὲ, ἐὰν ἐπιεικεῖς καὶ περικαλλεῖς ἐξ αὐτῶν γενομένους θεάσωνται, ἐν τοῖς ἰδίοις οἴκοις μεθιστῶσι πρὸς τὴν ἑαυτῶν ὑπηρεσίαν· οὕτως καὶ ὁ Κύριος τοὺς μὲν τὸν σεμνὸν γάμον ἑλομένους, ἐν τῷ τοῦ κόσμου χω ρίῳ ἔθετο· τοὺς δὲ τούτων βελτίονας, ὅσοι μάλιστα δεξιᾶς τετυχήκασι προαιρέσεως, ἑαυτῷ παρέστησεν εἰς λειτουργίαν. Οὗτοι πάντων τῶν γηΐνων πραγμάτ των τυγχάνουσιν ἀλλότριοι· τῆς γὰρ Δεσποτικῆς τρα πέζης ἠξίωνται. Οὐ μεριμνῶσι περὶ ἀμφιάσεως Χριστὸν γὰρ ἐνδέδυνται. πιs, 27. S. ATHANASIUS. - SPURIA. reliquimus omnia, et secuti sumus te s. hoc do- malus es munere, ut fiducia plenam apostolorum loquelam imitarere. Aiunt enim Petrus et Joannes : Aurum et argentum non est mihi 3. Duplex quidem lingua, sed unica fides. derate erogetur eleemosyna. Ait enim: Oleum pec- catoris non impinguet caput meum ". Convenit ergo ut qui eleemosynam erogat Abrahami prudentia sit præditus, ac quemadmodum ille juste et probe agat. Nam qui hospites perhumaniter excipiebat homo justus, cum epulis suum etiam animum ex- hibebat. Stetit quippe ministrans', nec sustinuit famulos ejusmodi lucri secum consortes esse. Sane qui ejusmodi sunt, eleemosynæ mercedem reci- pient, quamvis in secundo ordine constituantur. Namque Dominus qui mundum creavit, duplicem in illo posuit incolarum ordinem. Aliis siquidem probe viventibus, propter liberorum susceptionem matri- monium injunxit : aliis vero propter puritatem vitæ, castitatem tradidit, æquales illos angelis con- stituens. Et illis quidem leges, ultiones, doctrinas- que dedit : his vero ait: Mihi vindicta, ego retri- buam, dicit Dominus 3. lllic ait : Operaberis ter- ram hic jubet Nolite solliciti esse de crasti- no s. Illis legem dedit; nobis per gratiam ipse coram mandata intimavit. B quippe nihil aliud est quam abdicatio vitæ, et nie- ditatio mortis. Quemadmodum ergo mortui corpo- re non operantur; ita et nos. Quæcunque enim illo peragenda erant, fecimus cun essemus parvuli. Ait namque Apostolus : Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo 88. Anima vivamus ; ea ostendamus vir- tutes; mente exerceamus misericordiam : Beati enim misericordes anima ". Et quemadmodum eodem loco c'icit, quod qui pulchritudinem concupierit, etsi mihil exterius agat, peccatum sine teste operatus est ; eadem ratione hic de eleemosyna sermo la- betur, animo actionem perficiente, licet desit pe- cunia, majore habemur honore. C beri varia obtinent servorum ministeria, et alios quidem in agrum mittunt, ad colenda prædia, ge- nerisque propagandi causa ; eorum autem filios, si D conspexerint probos elegantesque esse, domum transferunt sibi ministraturos; ita quoque Domi- nus eos quidem qui venerabile matrimonium inie- runt, in agro mundi reposuit; eorum autem præ- stantiores filios, quotquot maxime probum amplexi sunt propositum, sibi ad ministerium admovit. Isti ab universis terrenis negotiis sunt alieni, quo- niam Dominica mensa dignati sunt. Nec de vesti- mento solliciti sunt, Christum namque indue- runt. ss Psal. CL., 5. 19. ss Matth. Act. 11, 6. VΙ, Genes. 111, 23. sr Matth. 75. Inter sæculares porro, ne temere et inconsi- 75. Καὶ ἐν τοῖς κοσμικοῖς δὲ μὴ ἁπλῶς οὕτως ἐλετ- 76. Crux est nobis tropaeum victoria. Professio 77. Quemadmodum enim qui in sæculo sunt 16. Σταυρὸς ἡμῖν ἐστι τὸ τρόπαιον τῆς νίκης. Το 77. Ωσπερ γὰρ οἱ κατὰ τὸν κόσμον δεσπόται δια- 3. Rom. x11, 31. 38 Galat. vi, 14. s Matth. v, 7.

της ὁ Κύριος. Ωσπερ γὰρ ἐκ τοῦ αὐτοῦ σίτου ἐστὶ καὶ τὸ ἄχυρον καὶ τὸ σπέρμα, οὕτως ἐκ τοῦ αὐτοῦ Θεοῦ εἰσι καὶ οἱ κατὰ τὸν κόσμον σεμνῶς βιοῦντες, καὶ οἱ τὸν μονήρη ἐπανῃρημένοι βίον. Καὶ γοῦν τῶν ἀμφοτέρων χρεία ἐστί· τῶν μὲν φύλλων πρὸς χρείαν καὶ φυλακὴν τοῦ σπέρματος, τοῦ δὲ καρποῦ ἀναγ καία ἡ κτῆσις· γένεσις γὰρ τοῦ παντὸς τυγχάνει. "Ωσπερ γὰρ οὐκ ἐγχωρεῖ κατὰ ταυτὸ καὶ βοτάνην εἶναι καὶ σπέρμα, οὕτως ἀδύνατον, τῆς κοσμικῆς. δό ξης ἡμῖν περικειμένης, καρπὸν οὐράνιον ποιῆσαι. Τῶν δὲ φύλλων ἀποῤῥυέντων, καὶ τῆς καλάμης ξη- ρανθείσης, ἐπιτήδειος ὁ στάχυς πρὸς θερισμόν ἐστι. Καὶ ἡμεῖς οὖν, ἀποβαλοῦσαι τὴν ἐκ γῆς φαντασίαν ἀντὶ τῶν φύλλων, καὶ ξηράνασαι ἑαυτῶν τὸ σῶμα ὡς τὴν καλάμην, ὑψώσασαι δὲ ἑαυτῶν τὸν λογισμόν, δυ- Β νησόμεθα σπέρμα σωτηρίας γεννῆσαι. τα, διδάσκειν ἐπιχειρεῖν. Ωσπερ γὰρ ἂν, εἴ τις οἰκίαν ἔχων σαθράν, ξένους ὑποδεξάμενος, βλάψει τῇ πτώσει τοῦ οἰκήματος· οὕτω καὶ οὗτοι, μὴ πρότερον ἑαυτοὺς ἀσφαλῶς οἰκοδομήσαντες, καὶ τοὺς προσελθόντας σὺν αὐτοῖς ἀπώλεσαν. Τοῖς μὲν γὰρ λόγοις προεκαλέ- σαντο εἰς σωτηρίαν, τῇ δὲ τοῦ τρόπου κακίᾳ, τοὺς συλλεγέντας μᾶλλον ἡδίκησαν. Η μὲν γὰρ ψιλὴ τῶν λόγων ἔκθεσις ἔοικε γραφαῖς διὰ χρωμάτων εὐαπο πτώτων συνιστάσαις, ἄστινας σμικρότατος χρόνος διέλυσεν ἀνέμων ῥιπαῖς καὶ ὑετῶν σταγόσι· τὴν δὲ ἔμπρακτον διδασκαλίαν οὐδ᾽ ὁ πᾶς αἰὼν διαλῦσαι δυ- νηθείη. Τὰ γὰρ στερεὰ τῆς ψυχῆς ἐκκολάπτων ὁ λόγος, αἰώνιον ἄγαλμα Χριστοῦ τοῖς πιστοῖς δωσ μεῖται. ποιεῖσθαι τὴν θεραπείαν, ἀλλ' ὅλην αὐτὴν δι᾿ ὅλου κοσμεῖν, μάλιστα τοῦ βάθους μὴ ἀμελούσας. Τριχών ἐποιησάμεθα τὴν ἀφαίρεσιν· συναφέλωμεν καὶ τοὺς ἐν τῇ κεφαλῇ σκώληκας· μονάσαντες γὰρ οὗτοι, ἐπὶ πλεῖον ἡμᾶς ὀδυνήσουσι. Τὸ μὲν γὰρ τρίχωμα ἡμῶν ἦν ὁ κατὰ τὸν βίον κόσμος, τιμαι, δόξαι, χρημάτων κτῆσις, λαμπραὶ ἐσθῆτος στολαί, λουτρῶν χρήσεις, βρωμάτων ἀπολαύσεις. Ταῦτα ἐδόξαμεν ἀποβάλλειν· ἀλλὰ τοὺς ψυχοφθόρους σκώληκας μᾶλλον ἐξώσωμεν. Τίνες δέ εἰσιν οὗτοι; καταλαλιὰ, ἐπιορκία, φιλαργυ- ρία. Η οὖν κεφαλὴ ἡμῶν ἐστιν ἡ ψυχή· καὶ ἕως μὲν ἐν ταῖς ὕλαις τῶν κοσμικῶν πραγμάτων ἐσχέ- ποντο τὰ θηρία, ἐδόκουν λανθάνειν· νῦν δὲ, γυμνω θέντα, πᾶσίν ἐστιν ἔκδηλα· διὰ τοῦτο ἐν παρθένῳ ἢ ἐν μοναχῷ προφανῆ τυγχάνει καὶ τὰ εὐτελέστερα ἁμαρτήματα· ὥσπερ γὰρ ἐν καθαρῷ οἰκήματι κατα- φανὲς πᾶσι γίνεται τὸ ὀφθὲν θηρίον, κἂν βραχύτατον τυγχάνῃ· ἐν δὲ τοῖς κοσμικοῖς ὥσπερ ἐν ἀκαθάρτοις σπηλαίοις ἐμφωλεύοντα τὰ μέγιστα τῶν ἰοβόλων λαν- θάνει, ὑπὸ τῆς συνεχούς ὕλης καλυπτόμενα. Δέον οὖν ἐφ' ἡμῶν καθαίρειν τὸν οἶκον διηνεκῶς, καὶ περιβλέ- πεσθαι, μή τι τῶν ψυχοφθόρων ζωυφίων παρεισδύῃ ἐν τοῖς τῆς ψυχῆς ταμείοις· καὶ θυμιἂν δὲ τοὺς τόσ (91°) VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. C p Vit. PP. 1. v, 8, 20. nus. Nam sicut ex eodem frumento est palea et semen; ita ex eodem Deo sunt et qui in mundo bene vivunt, et qui monasticam amplexi sunt vi- tam. Et sane ambo sunt necessaria; folia quidem ad tutelam et usun seminis; fructum vero necesse est acquirere, quia ex eo cuncta nascuntur. (91') C- terum sicut non potest esse simul herba cum semine; ita fieri nequit ut, circumposita nobis mundi gloria, cœlestem fructum emittamus. Foliis porro delapsis, arefactoque cuimo, apta est ad messem spica. Nos itaque cum ceu folia, terrenum luxum abjecerimus, corpusque nostrum calami instar exsiccaverimus, nostramque cogitationem erexerimus, tum poteri- mus salutis semen gignere. ne posita institutus non est, docere aggreditur. Nam sicut si quis domum habens ruinosam, et hospites exceperit, perniciem illis per ædis ruinam affert; sic et isti cum antea non semetipsos firmi- ter dificassent, eos qui accesserant secum perdi- derunt. Etenim verbis ad salutem vocabant, mo- rum autem nequitia eos qui collecti fuerant damno affecerunt. Nam simplex verborum expositio simi- lis est picturis, quæ levibus vitiosisque coloribus constant, quas brevissimum tempus ventorum fla- tibus, imbriumque perfusione dissolvit. At doctri- nam operibus confirmatam, ne totum quidem ævum dissolvere potuerit. Nam solida animæ exsculpens sermo, æternum Christi simulacrum fidelibus tribuit. . pere, non perfunctoriam, non fucatam ; sed in tota illa exornanda totam ponere operam, non neglecta præsertim profunditate. Abscidimus comam; una auferamus et tineas capitis: nam si solæ relin- quantur illæ, majorem nobis afferent dolorem. Cæsaries quippe nostra erat, sæcularis ornatus, honores, gloria, facultates, vestium splendidus amictus, balneorum usus, ciborum voluptas. Hæc videmur abdicasse; verum animæ perniciosas ti- neas abjiciamus. Quænam illæ sunt? malæ cogitar tiones, obtrectatio, perjurium, avaritia. Caput no- strum est anima. Sane quandiu in silvis rerum mundanarum feræ obtegebantur, latere videbantur: nunc autem denudatæ, cunctis sunt aperiæ et conspicua. Propterea in virgine vel in monacho evidentia sunt vel levissima peccata: quemadmo- dum in mundo domicilio, quodvis animal quamvis tenuissimum omnium patet oculis: in mundanis autem ceu in impuris immundisque spelun- cis etiam incubantia venatorum maxima latent den- sitate materiæ oblecta. (92) Oportet ergo nos do- num assidue expurgare, et circumnspicere, ne quad- piam animæ noxiorum insectorum, ejusdem animæ 78. Τῶν οὖν ἀμφοτέρων ταγμάτων εἷς ἐστι δεσπό- Α 79. Ἐπικίνδυνον τὸν μὴ διὰ πρακτικοῦ βίου ἀχθέν 80. Δέον οὖν καὶ ἡμᾶς μὴ ἐπιπόλαιον τῆς ψυχῆς 78. Utriusque cæterum ordinis unus est Domi- 79. Res est periculosa, cum is qui vita in actio- 80. Quamobrem debemus animæ curam susci- (92) Vit. PP. l. v, 4, 42.

της ὁ Κύριος. Ωσπερ γὰρ ἐκ τοῦ αὐτοῦ σίτου ἐστὶ καὶ τὸ ἄχυρον καὶ τὸ σπέρμα, οὕτως ἐκ τοῦ αὐτοῦ Θεοῦ εἰσι καὶ οἱ κατὰ τὸν κόσμον σεμνῶς βιοῦντες, καὶ οἱ τὸν μονήρη ἐπανῃρημένοι βίον. Καὶ γοῦν τῶν ἀμφοτέρων χρεία ἐστί· τῶν μὲν φύλλων πρὸς χρείαν καὶ φυλακὴν τοῦ σπέρματος, τοῦ δὲ καρποῦ ἀναγ καία ἡ κτῆσις· γένεσις γὰρ τοῦ παντὸς τυγχάνει. "Ωσπερ γὰρ οὐκ ἐγχωρεῖ κατὰ ταυτὸ καὶ βοτάνην εἶναι καὶ σπέρμα, οὕτως ἀδύνατον, τῆς κοσμικῆς. δό ξης ἡμῖν περικειμένης, καρπὸν οὐράνιον ποιῆσαι. Τῶν δὲ φύλλων ἀποῤῥυέντων, καὶ τῆς καλάμης ξη- ρανθείσης, ἐπιτήδειος ὁ στάχυς πρὸς θερισμόν ἐστι. Καὶ ἡμεῖς οὖν, ἀποβαλοῦσαι τὴν ἐκ γῆς φαντασίαν ἀντὶ τῶν φύλλων, καὶ ξηράνασαι ἑαυτῶν τὸ σῶμα ὡς τὴν καλάμην, ὑψώσασαι δὲ ἑαυτῶν τὸν λογισμόν, δυ- Β νησόμεθα σπέρμα σωτηρίας γεννῆσαι. τα, διδάσκειν ἐπιχειρεῖν. Ωσπερ γὰρ ἂν, εἴ τις οἰκίαν ἔχων σαθράν, ξένους ὑποδεξάμενος, βλάψει τῇ πτώσει τοῦ οἰκήματος· οὕτω καὶ οὗτοι, μὴ πρότερον ἑαυτοὺς ἀσφαλῶς οἰκοδομήσαντες, καὶ τοὺς προσελθόντας σὺν αὐτοῖς ἀπώλεσαν. Τοῖς μὲν γὰρ λόγοις προεκαλέ- σαντο εἰς σωτηρίαν, τῇ δὲ τοῦ τρόπου κακίᾳ, τοὺς συλλεγέντας μᾶλλον ἡδίκησαν. Η μὲν γὰρ ψιλὴ τῶν λόγων ἔκθεσις ἔοικε γραφαῖς διὰ χρωμάτων εὐαπο πτώτων συνιστάσαις, ἄστινας σμικρότατος χρόνος διέλυσεν ἀνέμων ῥιπαῖς καὶ ὑετῶν σταγόσι· τὴν δὲ ἔμπρακτον διδασκαλίαν οὐδ᾽ ὁ πᾶς αἰὼν διαλῦσαι δυ- νηθείη. Τὰ γὰρ στερεὰ τῆς ψυχῆς ἐκκολάπτων ὁ λόγος, αἰώνιον ἄγαλμα Χριστοῦ τοῖς πιστοῖς δωσ μεῖται. ποιεῖσθαι τὴν θεραπείαν, ἀλλ' ὅλην αὐτὴν δι᾿ ὅλου κοσμεῖν, μάλιστα τοῦ βάθους μὴ ἀμελούσας. Τριχών ἐποιησάμεθα τὴν ἀφαίρεσιν· συναφέλωμεν καὶ τοὺς ἐν τῇ κεφαλῇ σκώληκας· μονάσαντες γὰρ οὗτοι, ἐπὶ πλεῖον ἡμᾶς ὀδυνήσουσι. Τὸ μὲν γὰρ τρίχωμα ἡμῶν ἦν ὁ κατὰ τὸν βίον κόσμος, τιμαι, δόξαι, χρημάτων κτῆσις, λαμπραὶ ἐσθῆτος στολαί, λουτρῶν χρήσεις, βρωμάτων ἀπολαύσεις. Ταῦτα ἐδόξαμεν ἀποβάλλειν· ἀλλὰ τοὺς ψυχοφθόρους σκώληκας μᾶλλον ἐξώσωμεν. Τίνες δέ εἰσιν οὗτοι; καταλαλιὰ, ἐπιορκία, φιλαργυ- ρία. Η οὖν κεφαλὴ ἡμῶν ἐστιν ἡ ψυχή· καὶ ἕως μὲν ἐν ταῖς ὕλαις τῶν κοσμικῶν πραγμάτων ἐσχέ- ποντο τὰ θηρία, ἐδόκουν λανθάνειν· νῦν δὲ, γυμνω θέντα, πᾶσίν ἐστιν ἔκδηλα· διὰ τοῦτο ἐν παρθένῳ ἢ ἐν μοναχῷ προφανῆ τυγχάνει καὶ τὰ εὐτελέστερα ἁμαρτήματα· ὥσπερ γὰρ ἐν καθαρῷ οἰκήματι κατα- φανὲς πᾶσι γίνεται τὸ ὀφθὲν θηρίον, κἂν βραχύτατον τυγχάνῃ· ἐν δὲ τοῖς κοσμικοῖς ὥσπερ ἐν ἀκαθάρτοις σπηλαίοις ἐμφωλεύοντα τὰ μέγιστα τῶν ἰοβόλων λαν- θάνει, ὑπὸ τῆς συνεχούς ὕλης καλυπτόμενα. Δέον οὖν ἐφ' ἡμῶν καθαίρειν τὸν οἶκον διηνεκῶς, καὶ περιβλέ- πεσθαι, μή τι τῶν ψυχοφθόρων ζωυφίων παρεισδύῃ ἐν τοῖς τῆς ψυχῆς ταμείοις· καὶ θυμιἂν δὲ τοὺς τόσ (91°) VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. C p Vit. PP. 1. v, 8, 20. nus. Nam sicut ex eodem frumento est palea et semen; ita ex eodem Deo sunt et qui in mundo bene vivunt, et qui monasticam amplexi sunt vi- tam. Et sane ambo sunt necessaria; folia quidem ad tutelam et usun seminis; fructum vero necesse est acquirere, quia ex eo cuncta nascuntur. (91') C- terum sicut non potest esse simul herba cum semine; ita fieri nequit ut, circumposita nobis mundi gloria, cœlestem fructum emittamus. Foliis porro delapsis, arefactoque cuimo, apta est ad messem spica. Nos itaque cum ceu folia, terrenum luxum abjecerimus, corpusque nostrum calami instar exsiccaverimus, nostramque cogitationem erexerimus, tum poteri- mus salutis semen gignere. ne posita institutus non est, docere aggreditur. Nam sicut si quis domum habens ruinosam, et hospites exceperit, perniciem illis per ædis ruinam affert; sic et isti cum antea non semetipsos firmi- ter dificassent, eos qui accesserant secum perdi- derunt. Etenim verbis ad salutem vocabant, mo- rum autem nequitia eos qui collecti fuerant damno affecerunt. Nam simplex verborum expositio simi- lis est picturis, quæ levibus vitiosisque coloribus constant, quas brevissimum tempus ventorum fla- tibus, imbriumque perfusione dissolvit. At doctri- nam operibus confirmatam, ne totum quidem ævum dissolvere potuerit. Nam solida animæ exsculpens sermo, æternum Christi simulacrum fidelibus tribuit. . pere, non perfunctoriam, non fucatam ; sed in tota illa exornanda totam ponere operam, non neglecta præsertim profunditate. Abscidimus comam; una auferamus et tineas capitis: nam si solæ relin- quantur illæ, majorem nobis afferent dolorem. Cæsaries quippe nostra erat, sæcularis ornatus, honores, gloria, facultates, vestium splendidus amictus, balneorum usus, ciborum voluptas. Hæc videmur abdicasse; verum animæ perniciosas ti- neas abjiciamus. Quænam illæ sunt? malæ cogitar tiones, obtrectatio, perjurium, avaritia. Caput no- strum est anima. Sane quandiu in silvis rerum mundanarum feræ obtegebantur, latere videbantur: nunc autem denudatæ, cunctis sunt aperiæ et conspicua. Propterea in virgine vel in monacho evidentia sunt vel levissima peccata: quemadmo- dum in mundo domicilio, quodvis animal quamvis tenuissimum omnium patet oculis: in mundanis autem ceu in impuris immundisque spelun- cis etiam incubantia venatorum maxima latent den- sitate materiæ oblecta. (92) Oportet ergo nos do- num assidue expurgare, et circumnspicere, ne quad- piam animæ noxiorum insectorum, ejusdem animæ 78. Τῶν οὖν ἀμφοτέρων ταγμάτων εἷς ἐστι δεσπό- Α 79. Ἐπικίνδυνον τὸν μὴ διὰ πρακτικοῦ βίου ἀχθέν 80. Δέον οὖν καὶ ἡμᾶς μὴ ἐπιπόλαιον τῆς ψυχῆς 78. Utriusque cæterum ordinis unus est Domi- 79. Res est periculosa, cum is qui vita in actio- 80. Quamobrem debemus animæ curam susci- (92) Vit. PP. l. v, 4, 42.

Α ποὺς τῷ θείῳ θυμιάματι τῆς προσευχης. Ωσπερ γὰρ τὰ ιοβόλα ζῶα τὰ δριμύτερα τῶν φαρμάκων ἀπελαύ- νε:, οὕτω λογισμόν ρυπαρόν εὐχὴ μετὰ νηστείας ἐκδιώκει. ὑποσυρῆναι παρὰ τῶν λεγόντων εἶναι εἰμαρμένην, ήνπερ καὶ γένεσιν καλοῦσι. Κέντρον δέ ἐστι καὶ τοῦτο τοῦ διαβόλου δεινότατον. Καὶ ταῖς μὲν σπουδαίαις ψυχαῖς πολλάκις κατὰ νοῦν μόνον φαντασίαν λειμ:- κὴν κινῆσαν, ἀφίπταται· τῶν δὲ ἀμελεστέρων καὶ δεσπόζει. Οὐδεὶς γὰρ τῶν κατ' ἀρετὴν βιούντων ἐμπι στεύει ἢ παραδέχεται τὸ φρενοβλαβὲς καὶ μάταιον τοῦτο φρόνημα· Θεὸν γὰρ ἀρχὴν πάντων τίθεται τῶν γενομέν νων καὶ γινομένων ἀγαθῶν· καὶ δευτέραν τὴν οἰκείαν γνώμην ἡγεμόνα καὶ κριτὴν καθίστησιν ἀρετῆς τε και κακίας. Οσοι δὲ ἐξ ἀβουλίας τὰ ἐκ ῥᾳθυμίας πεπόν βασιν, εὐθὺς ἐκείνῳ τῷ δαιμονίῳ προσέρχονται. "Ωσπερ γὰρ παῖδες λειποτακτοῦντες καὶ μὴ φέροντες τὴν τῶν γονέων πρὸς ὠφέλειαν παίδευσιν, ἀπορο:- τῶντες, τοὺς ἐρήμους καταλαμβάνουσι τόπους, καὶ ἀγρίοις καὶ μαρμαρώδεσι (92) συνάπτονται δαίμοσιν· αιδούμενοι γὰρ τὴν γνώμην τὴν αἰτίαν τιθέναι τῶν παρ' αὐτοῖς πραττομένων, συκοφαντοῦσε τὰ μὴ παρόντα. ἐκ τῆς γενέσεως αὐτοῖς φάσκουσι τὰ καθ᾽ ἡδονὴν προσ- γίνεσθαι. Πορνεύοντες γὰρ καὶ κλέπτοντες, φιλαρ γυρίαν τε νοσούντες καὶ δολοφροσύνην, αιδούμενοι τὰς σφῶν αὐτῶν πράξεις, ἐξέκλιναν ἀπὸ τῆς ἀληθείας. Τ γὰρ τέλος αὐτῶν τοῦ σκοποῦ ἡ ὀλεθροφόρος αὐτοῖς ἐστιν ἀπόγνωσις. Ανάγκη γὰρ ἐκ τούτων τῶν λογισμῶν ἀναιρεῖσθαι παρ' αὐτῶν τὸν Θεὸν, καὶ προσέτι τὴν κρίσιν. Φησὶ γὰρ, ὡς Εἰ τοῦτό μοι κέκριται, πορ νεύειν ἢ πλεονεκτεῖν, περιττή ἡ κρίσις. Η μὲν γὰρ δικαία τιμωρία ἑκουσίων ἐστὶ πταισμάτων· ἡ δὲ ὡς ἔκ τινος ἀρχῆς ἀκουσία πρᾶξις ἀναίτιον ποιεῖται τὸν δράσαντα· καὶ ἐκ τούτου ἀναιρεῖται μὲν ἡ κρίσις. ἀκουστέον. Φήσουσι γὰρ αὐτὸ ἡ πρῶτον, ἢ δεύτερον, ἢ ἀεὶ συνὸν τῇ αὐτῶν ματαιότητι. Εἰ μὲν οὖν πρωτ τεύειν εἴπωσι τὸν Θεὸν, ἀνάγκη ἀκολουθήσει πάντα δι' αὐτοῦ γεγενῆσθαι· καὶ γὰρ αὐτὸς ἐν πᾶσιν· οὐκ οὖν αὐτὸς τῆς εἰμαρμένης κύριος. Εἰ δὲ πλεο- νέκτης, ἢ πορνοκόπος ἐκ τῆς γενέσεως, ἀναγκαῖον διὰ μέσου τῆς γενέσεως τὸν Θεὸν αἴτιον τῆς κακίας ὑπάρχειν· ὅπερ ἄτοπον. Εἰ δὲ δεύτερον αὐτὸ πάλιν φήσουσιν, εἰκὸς αὐτὸ ὑπόδουλον γενέσθαι τῷ πρώτῳ· καὶ ὅπερ βούλεται τὸ ἡγούμενον, τούτῳ ἀναγκαίως ἀκολουθήσει τὸ ἑπόμενον· καὶ πάλιν τῶν κακῶν παρ' αὐτοῖς αἴτιος ὁ Θεός· ὅπερ ἀθέμιτον. Εἰ δὲ καὶ συναΐδιον αὐτὸ ἐθέλουσιν εἶναι, πάντως μάχην πρὸς ἑαυτὰ κινήσουσιν εναντίας ἔχοντα φύσεις. Ἐκ τούτων οὖν τῶν λογισμῶν, ὡς ἐν κεφαλαίῳ ἀνῄρηται αὐτῶν ἡ ματαία ὑπόνοια. Περὶ τούτων εἴρηκεν ή Γραφή, ὥς φησιν· Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ S. ATHANASIUS. SPURIA. subeat penetralia. Loca itidem divino orationis in- censo suffumigare. Sicut enim acriora pharmaca bestias exigunt venenatas; sic immundam cogita- tionem ejicit oratio cum jejunio. hæc est : decipi scilicet ab iis qui esse faturn allir- mant. Quod etiam genesin vocant. Is est gravis- simus diaboli stimulus. Et plerumque animabus studiosis, postquam in mente pestiferam phanta- siam excitarit, erolat : at seguioribus dominatur hominibus. Nemo enim eorum qui cum virtute vitam transigunt, tenet admittitve perniciosan vanamque ejusmodi doctrinam; Deum namque principium statuit omnis præteriti præsentisque boni : ac secundo loco propriam mentem ducem judicemque virtutis ac vitii constituit. Quotquot autem injuria vel segnitie passi sunt quæ non exspectabant, illico accedunt ad hujusmodi da- monem. Quemadmodum pueri relicto ordine, non ferentes parentum suorum institutionem sibi per- utilem, aufugiunt, locaque adeunt deserta, ferisque ac barbaris adjunguntur dæmonibus. Nam erube- scentes facinora suæ voluntati imputare, ea quæ non adsunt falso criminantur. B sibi affirmant ex genesi seu nativitale voluptales obvenire : fornicantes quippe, furantes, avaritia laborantes, fraudulenti, pudore propter opera sua affecti, a veritate deflexerunt. Estque terminus eorum propositi, lellifera desperatio. Quia ne- C cesse est ex his cogitationibus argumentisque Deum ab ipsis tolli de medio, prætereaque juli- cium. Ait enim : Si ita judicatum de ne fuit ut scortatur sim et avarus, superfluum est judi- cium. Justa siquidem ultio delicta spectat sponte admissa. Illud autem opus quod ceu ex quo- dam principio pendens, involuntarium est, in- sontem reddit auctorem. Adeo ut hinc tollatur judicium. diendum est. Eam quippe dicent, aut primam aut secundam, aut una semper exsistentem cum eo quod inaniter admittunt. Si Deum fassi fuerint primas tenere, necessario sequetur omnia per ipsum facta esse; etenim ipse in omnibus eat : D quamobrem et ipse est dominus fati. Quod si fraudulentus et scortator est ex genesi seu nati- vitate, necesse est per medium genesis Deum esse mali causam ; quod absurdum est. Sin affir- ment divinitatem secundas tenere ; consequitur cam esse primo sublitam. Et quidquid optaverit quod præest, id necessario exsequetur quod conse- quitur : rursumque apud illos Deus erit au- ctor malorum, quod nefas dictu est. Quod si coæternum illud esse voluerint, omnino pugnam inter ea ipsa concitabunt, quæ scilicet habeant contrarias naturas. His ergo rationibus quasi sum- 81. Una porro animæ exitiosarum belluarum 82. Præterea a divino numine sese abjicientes 83. Quomodo etiam divinitas ab eis exigatur, au- (92) Βαρβαρώδες: Col. 81. Ἐν δὲ τῶν ψυχοφθόρων ἐστὶ θηρίων καὶ τὸ 82. Ετι γε μὴν καὶ τοῦ θείου ἑαυτοὺς ἀπωσάμενος, 85. Πῶς δὲ καὶ τὸ θεῖον παρ' αὐτοῖς ἐκβάλλεται,

Α ποὺς τῷ θείῳ θυμιάματι τῆς προσευχης. Ωσπερ γὰρ τὰ ιοβόλα ζῶα τὰ δριμύτερα τῶν φαρμάκων ἀπελαύ- νε:, οὕτω λογισμόν ρυπαρόν εὐχὴ μετὰ νηστείας ἐκδιώκει. ὑποσυρῆναι παρὰ τῶν λεγόντων εἶναι εἰμαρμένην, ήνπερ καὶ γένεσιν καλοῦσι. Κέντρον δέ ἐστι καὶ τοῦτο τοῦ διαβόλου δεινότατον. Καὶ ταῖς μὲν σπουδαίαις ψυχαῖς πολλάκις κατὰ νοῦν μόνον φαντασίαν λειμ:- κὴν κινῆσαν, ἀφίπταται· τῶν δὲ ἀμελεστέρων καὶ δεσπόζει. Οὐδεὶς γὰρ τῶν κατ' ἀρετὴν βιούντων ἐμπι στεύει ἢ παραδέχεται τὸ φρενοβλαβὲς καὶ μάταιον τοῦτο φρόνημα· Θεὸν γὰρ ἀρχὴν πάντων τίθεται τῶν γενομέν νων καὶ γινομένων ἀγαθῶν· καὶ δευτέραν τὴν οἰκείαν γνώμην ἡγεμόνα καὶ κριτὴν καθίστησιν ἀρετῆς τε και κακίας. Οσοι δὲ ἐξ ἀβουλίας τὰ ἐκ ῥᾳθυμίας πεπόν βασιν, εὐθὺς ἐκείνῳ τῷ δαιμονίῳ προσέρχονται. "Ωσπερ γὰρ παῖδες λειποτακτοῦντες καὶ μὴ φέροντες τὴν τῶν γονέων πρὸς ὠφέλειαν παίδευσιν, ἀπορο:- τῶντες, τοὺς ἐρήμους καταλαμβάνουσι τόπους, καὶ ἀγρίοις καὶ μαρμαρώδεσι (92) συνάπτονται δαίμοσιν· αιδούμενοι γὰρ τὴν γνώμην τὴν αἰτίαν τιθέναι τῶν παρ' αὐτοῖς πραττομένων, συκοφαντοῦσε τὰ μὴ παρόντα. ἐκ τῆς γενέσεως αὐτοῖς φάσκουσι τὰ καθ᾽ ἡδονὴν προσ- γίνεσθαι. Πορνεύοντες γὰρ καὶ κλέπτοντες, φιλαρ γυρίαν τε νοσούντες καὶ δολοφροσύνην, αιδούμενοι τὰς σφῶν αὐτῶν πράξεις, ἐξέκλιναν ἀπὸ τῆς ἀληθείας. Τ γὰρ τέλος αὐτῶν τοῦ σκοποῦ ἡ ὀλεθροφόρος αὐτοῖς ἐστιν ἀπόγνωσις. Ανάγκη γὰρ ἐκ τούτων τῶν λογισμῶν ἀναιρεῖσθαι παρ' αὐτῶν τὸν Θεὸν, καὶ προσέτι τὴν κρίσιν. Φησὶ γὰρ, ὡς Εἰ τοῦτό μοι κέκριται, πορ νεύειν ἢ πλεονεκτεῖν, περιττή ἡ κρίσις. Η μὲν γὰρ δικαία τιμωρία ἑκουσίων ἐστὶ πταισμάτων· ἡ δὲ ὡς ἔκ τινος ἀρχῆς ἀκουσία πρᾶξις ἀναίτιον ποιεῖται τὸν δράσαντα· καὶ ἐκ τούτου ἀναιρεῖται μὲν ἡ κρίσις. ἀκουστέον. Φήσουσι γὰρ αὐτὸ ἡ πρῶτον, ἢ δεύτερον, ἢ ἀεὶ συνὸν τῇ αὐτῶν ματαιότητι. Εἰ μὲν οὖν πρωτ τεύειν εἴπωσι τὸν Θεὸν, ἀνάγκη ἀκολουθήσει πάντα δι' αὐτοῦ γεγενῆσθαι· καὶ γὰρ αὐτὸς ἐν πᾶσιν· οὐκ οὖν αὐτὸς τῆς εἰμαρμένης κύριος. Εἰ δὲ πλεο- νέκτης, ἢ πορνοκόπος ἐκ τῆς γενέσεως, ἀναγκαῖον διὰ μέσου τῆς γενέσεως τὸν Θεὸν αἴτιον τῆς κακίας ὑπάρχειν· ὅπερ ἄτοπον. Εἰ δὲ δεύτερον αὐτὸ πάλιν φήσουσιν, εἰκὸς αὐτὸ ὑπόδουλον γενέσθαι τῷ πρώτῳ· καὶ ὅπερ βούλεται τὸ ἡγούμενον, τούτῳ ἀναγκαίως ἀκολουθήσει τὸ ἑπόμενον· καὶ πάλιν τῶν κακῶν παρ' αὐτοῖς αἴτιος ὁ Θεός· ὅπερ ἀθέμιτον. Εἰ δὲ καὶ συναΐδιον αὐτὸ ἐθέλουσιν εἶναι, πάντως μάχην πρὸς ἑαυτὰ κινήσουσιν εναντίας ἔχοντα φύσεις. Ἐκ τούτων οὖν τῶν λογισμῶν, ὡς ἐν κεφαλαίῳ ἀνῄρηται αὐτῶν ἡ ματαία ὑπόνοια. Περὶ τούτων εἴρηκεν ή Γραφή, ὥς φησιν· Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ S. ATHANASIUS. SPURIA. subeat penetralia. Loca itidem divino orationis in- censo suffumigare. Sicut enim acriora pharmaca bestias exigunt venenatas; sic immundam cogita- tionem ejicit oratio cum jejunio. hæc est : decipi scilicet ab iis qui esse faturn allir- mant. Quod etiam genesin vocant. Is est gravis- simus diaboli stimulus. Et plerumque animabus studiosis, postquam in mente pestiferam phanta- siam excitarit, erolat : at seguioribus dominatur hominibus. Nemo enim eorum qui cum virtute vitam transigunt, tenet admittitve perniciosan vanamque ejusmodi doctrinam; Deum namque principium statuit omnis præteriti præsentisque boni : ac secundo loco propriam mentem ducem judicemque virtutis ac vitii constituit. Quotquot autem injuria vel segnitie passi sunt quæ non exspectabant, illico accedunt ad hujusmodi da- monem. Quemadmodum pueri relicto ordine, non ferentes parentum suorum institutionem sibi per- utilem, aufugiunt, locaque adeunt deserta, ferisque ac barbaris adjunguntur dæmonibus. Nam erube- scentes facinora suæ voluntati imputare, ea quæ non adsunt falso criminantur. B sibi affirmant ex genesi seu nativitale voluptales obvenire : fornicantes quippe, furantes, avaritia laborantes, fraudulenti, pudore propter opera sua affecti, a veritate deflexerunt. Estque terminus eorum propositi, lellifera desperatio. Quia ne- C cesse est ex his cogitationibus argumentisque Deum ab ipsis tolli de medio, prætereaque juli- cium. Ait enim : Si ita judicatum de ne fuit ut scortatur sim et avarus, superfluum est judi- cium. Justa siquidem ultio delicta spectat sponte admissa. Illud autem opus quod ceu ex quo- dam principio pendens, involuntarium est, in- sontem reddit auctorem. Adeo ut hinc tollatur judicium. diendum est. Eam quippe dicent, aut primam aut secundam, aut una semper exsistentem cum eo quod inaniter admittunt. Si Deum fassi fuerint primas tenere, necessario sequetur omnia per ipsum facta esse; etenim ipse in omnibus eat : D quamobrem et ipse est dominus fati. Quod si fraudulentus et scortator est ex genesi seu nati- vitate, necesse est per medium genesis Deum esse mali causam ; quod absurdum est. Sin affir- ment divinitatem secundas tenere ; consequitur cam esse primo sublitam. Et quidquid optaverit quod præest, id necessario exsequetur quod conse- quitur : rursumque apud illos Deus erit au- ctor malorum, quod nefas dictu est. Quod si coæternum illud esse voluerint, omnino pugnam inter ea ipsa concitabunt, quæ scilicet habeant contrarias naturas. His ergo rationibus quasi sum- 81. Una porro animæ exitiosarum belluarum 82. Præterea a divino numine sese abjicientes 83. Quomodo etiam divinitas ab eis exigatur, au- (92) Βαρβαρώδες: Col. 81. Ἐν δὲ τῶν ψυχοφθόρων ἐστὶ θηρίων καὶ τὸ 82. Ετι γε μὴν καὶ τοῦ θείου ἑαυτοὺς ἀπωσάμενος, 85. Πῶς δὲ καὶ τὸ θεῖον παρ' αὐτοῖς ἐκβάλλεται,

ἔστι Θεός· καὶ, Εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν ἀνομίαν. ἁμαρτίαις. Ακρωτηριάζουσι γὰρ τὰς Γραφάς, το φλώττοντες, ἐξ αὐτῶν τὴν κακοφροσύνην αὐτῶν πλη ροφορείν βουλόμενοι. Καὶ πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ Εὐαγ γελίου τὸν ἑαυτῶν ἰὸν ἐξεμεῖν πειρώμενοι, ἐκβιάζον ται· φησὶ γὰρ, ὡς Τοῦ δὲ Χριστοῦ ἡ γένεσις οὕτως ἦν. Τὴν γέννησιν γὰρ αὐτοῦ γένεσιν ἡ θεία Γραφή ὠνόμασεν. Ετι γε μὴν καὶ τὸ πρὸς ἀνθρώπους αὐτὸν οἰκονομικῶς γενέσθαι ἀκολούθως γένεσις ὠνόμασται. Εἰ δὲ καὶ περὶ τοῦ ἀστέρος τι ψευδολογοῦσι, κἀκεῖ πάλιν τὴν ἔνδοξον αὐτοῦ παρουσίαν μανθανέτωσαν. Εἰς ἡμῖν ἀστὴρ φωτεινότατος κήρυξ γέγονε τῆς ἁλη- Β θείας· ἡ δὲ ἐκείνων ματαία γνώμη πολλοὺς παρεισ- φέρει εἰς θήραν ἀνθρωπίνης γενέσεως. Καὶ ἐκ τούτου δέδεικται, ὡς πανταχοῦ ἑαυτῇ ἀντίκειται ἡ κακία. Καὶ τὴν Ησαΐαν δὲ εἰς μαρτυρίαν τῆς ἑαυτῶν ἀνοίας καλοῦσι. Φάσκουσι γὰρ αὐτὸν εἰρηκέναι τό Κύριος ὁ ποιῶν εἰρήνην, καὶ κτίζων κακά. Η μὲν οὖν εἰρήνη παρὰ πᾶσιν ὡμολόγηται ὡς Θεοῦ ἔργον τυγχάνουσα· ἡ δὲ κακία παρ' αὐτοῖς μὲν ἁλη- θῶς πολιτεύεται, κακία τῆς ψυχῆς ὑπάρχουσα· παρὰ δὲ ἡμῖν ἡ ἐκ τοῦ Θεοῦ γενηθεῖσα κακία ὠφελιμωτάτη ἐστί. Πρὸς γὰρ σωτηρίαν ψυχῆς καὶ παιδείαν σωμά. των γίνονται λιμοὶ καὶ ἀνομβρίαι, νόσοι τε καὶ πενίαι, καὶ ἄλλαι τινὲς περιστάσεις. Τὰ γὰρ σωτήρια φάρμακα, Ἡ ἐκεῖνοι κακίαν ψυχῆς καὶ κακὰ οὐκ ἀληθῶς ὑπενόη- σαν, ταῦτα πρὸς ἐπιστροφὴν ἡμῖν παρὰ τοῦ κρείττονος προσφέρεται· Τίς γάρ ἐστιν υἱὸς ὂν οὐ παιδεύει ό πατήρ ; Ἔτι δὲ καὶ τὸ, Οὐκ ἐν ἀνθρώπῳ αἱ ὁδοὶ αὐτ τοῦ, πάλιν ὁμοίως προσφέρουσιν εἰς τὴν ἰδίαν κατα- στροφήν· ὁδοὺς γὰρ μὴ ἔχοντες, εξιχνιάσαι βούλονται. ῳδὸν οὐκ ἔχει πλεονεξία, γαστριμαργία, πορνεία· ἀνυπόστατα γὰρ ταῦτα, καθ᾿ ἑαυτὰ μὴ ὄντα. Ταῦτα γὰρ ἐκεῖνοι ὁδοὺς εἰώθεσαν λέγειν. Οδοὺς δὲ ἡμῖν ἡ Γραφή λέγει τὰς κοινὰς πᾶσι, τήν τε ζωὴν καὶ τὸν θάνατον. Αληθῶς γὰρ πορεῖαί εἰσι τῆς τε ἐνταῦθα εἰσαγωγῆς καὶ τῆς ἐκ τῶν αἰσθητῶν τούτων μετο αναστάσεως. αὐτεξουσίου ἑαυτοὺς ἀπώσασθαι· καὶ ταύτην σπουδήν τίθενται τοῦ ἀντικαταλλάξαι τῆς ἐλευθερίας την δου λείαν. Καὶ γὰρ τοῦτο τῆς κακίας ἔργον, τὸ πάντοτε τοῖς χείροσιν ἑαυτὴν συγκαθέλκειν· ἑαυτῶν γὰρ γι νονται μάρτυρες, ὡς τῇ κακίᾳ ἑαυτοὺς πεπρακότες. Καὶ τοῦτο οὖν τοῦ διαβόλου τὸ ἀπατηλόν τέχνασμα· τὰς γὰρ ἀμελεῖς ψυχὰς διὰ τῆς κακοδοξίας κάτω κεκυφένα: παρασκευάζει, μὴ συγχωρῶν αὐτὰς ἀνα- νῆται πρὸς ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας. Ωσπερ γὰρ ναῦς ἐκτὸς πηδαλίων πλέουσα ἀεὶ χειμάζεται, οὕτω τούτοις πάντοτε ὁ κίνδυνος ἐπιπνεῖ· οὐδὲ γὰρ πρὸς τὸν σωτήριον λιμένα ὁρμῆσαι δύνανται, τὸν κυβερ νῶντα Κύριον καταλιπόντες. Καὶ τὰς μὲν ἐκδεδομέ νας αὐτῷ ψυχὰς οὕτως πλανᾷ. Πολλάκις δὲ καὶ τὰς • 1:37 VITA SANCTA SYNCLETIC.E. A malim confutatur vana illorum sententia. De qui- bus hac loquitur Scriptura : Dixit insipiens in corde suo : Non est Deus * ; et : Iniquitatem in ex- celso locuti sunt ". tiones in peccatis. Detruncant enim Scripturas, cæcutientes, ea mente ut ex illis pravam suam do- ctrinam comprobent. Et primo quidem ex Evangelio conantur evomere suum virus. Ait enim : Jesu Christi autem generatio sic erat ". Generationem ejus genesim divina Scriptura nominavit. Insu- perque, quod ipse per economiam ad homines accesserit, consequenter nomen tribuitur genera - tionis. Quod si aliquid etiam de stella mentiti fuerint, inde rursus discant gloriosum ejus adven- tum. Unica nobis stella lucidissima præco G Psal. XIII, k, 25. 1. C D exstitit veritas : illorum autem vana doctrina multas introducit ad hominum captandam obser- vandamque genesim. Atque hinc ostensum est, ubique malitiam sibi ipsi adversari. Isaiam quoque in testimonium amentiæ suæ vocant. Quem aiunt dixisse : Dominus faciens pacem, et creans mala s. Pacem certe opus esse Dei nemo non fatetur : malitia vero apud ipsos revera versatur, malitia videlicet animæ. Nobis autem ea quæ ex Deo pro- cedit malitia, utilissima est. Nam ob salutem animæ corporisque castigationem oriuntur fanies, siccitas, morbi ac paupertas, aliæque nonnullæ calamitates. Salutaria enim remedia, quæ illi malun et perniciem animæ esse opinati sunt, hæc ad conversionem nobis infiguntur a Deo : Quis enim filius, quem non corripit paler “? llludque præterea Non sunt in homine riæ ejus *, pari modo ad propriam eversionem proferunt; scilicet vias cum non habeant, vias volunt investigare : viam non habet avaritia, aut gula, neque fornicatio. Illa namque cum per se non sint, subsistentia ˚ca- rent. Quæ tamen illi vias dicere consueverunt. At vero Scriptura duas esse omnibus communes vias dicit, vitam et mortem. Vere siquidem itinera sunt, introitus in hunc mundum, et transmigrationis ex his sensibilibus. berum a se abjiciant arbitrium : atque in hoc curam studiumque ponunt, ut libertatem cum servitute commutent. Eteniin hoe est malitiæ opus, ut semper seipsam pertrahat ad pejora. Ipsique adversum se testes evadent, quod sese malitiæ vendiderint. Estque illud diaboli artificium quo decipiat segnes quippe animas per pravam do- . ctrinam deorsum propendere compellit ; nec sinit eas sursum erigi ad agnitionem veritatis. Quemad modum enim navis sine gubernaculo navigans. tempestatibus semper agitatur; ita illis undequa que periculorum ventus instat : neque enim possunt ad salutarem portum appellere, quando guber- natorem Dominum reliquerunt. Sicque hostis ani- Psal. LXX, 8. Matth. 1, 18. Isa. xlv, 7. ss Hebr. XII, 84. Quinetiam sibi comminiscuntur excusa - 14. Καὶ προφασίζονται δὲ ἑαυτοῖς προφάσεις ἐν 33. Πάντα οὖν ποιοῦσιν οἱ κακοδαίμονες, ὥστε τοῦ 85. Nihil itaque non faciunt infelices illi, ut 7. . Jerem.

ἔστι Θεός· καὶ, Εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν ἀνομίαν. ἁμαρτίαις. Ακρωτηριάζουσι γὰρ τὰς Γραφάς, το φλώττοντες, ἐξ αὐτῶν τὴν κακοφροσύνην αὐτῶν πλη ροφορείν βουλόμενοι. Καὶ πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ Εὐαγ γελίου τὸν ἑαυτῶν ἰὸν ἐξεμεῖν πειρώμενοι, ἐκβιάζον ται· φησὶ γὰρ, ὡς Τοῦ δὲ Χριστοῦ ἡ γένεσις οὕτως ἦν. Τὴν γέννησιν γὰρ αὐτοῦ γένεσιν ἡ θεία Γραφή ὠνόμασεν. Ετι γε μὴν καὶ τὸ πρὸς ἀνθρώπους αὐτὸν οἰκονομικῶς γενέσθαι ἀκολούθως γένεσις ὠνόμασται. Εἰ δὲ καὶ περὶ τοῦ ἀστέρος τι ψευδολογοῦσι, κἀκεῖ πάλιν τὴν ἔνδοξον αὐτοῦ παρουσίαν μανθανέτωσαν. Εἰς ἡμῖν ἀστὴρ φωτεινότατος κήρυξ γέγονε τῆς ἁλη- Β θείας· ἡ δὲ ἐκείνων ματαία γνώμη πολλοὺς παρεισ- φέρει εἰς θήραν ἀνθρωπίνης γενέσεως. Καὶ ἐκ τούτου δέδεικται, ὡς πανταχοῦ ἑαυτῇ ἀντίκειται ἡ κακία. Καὶ τὴν Ησαΐαν δὲ εἰς μαρτυρίαν τῆς ἑαυτῶν ἀνοίας καλοῦσι. Φάσκουσι γὰρ αὐτὸν εἰρηκέναι τό Κύριος ὁ ποιῶν εἰρήνην, καὶ κτίζων κακά. Η μὲν οὖν εἰρήνη παρὰ πᾶσιν ὡμολόγηται ὡς Θεοῦ ἔργον τυγχάνουσα· ἡ δὲ κακία παρ' αὐτοῖς μὲν ἁλη- θῶς πολιτεύεται, κακία τῆς ψυχῆς ὑπάρχουσα· παρὰ δὲ ἡμῖν ἡ ἐκ τοῦ Θεοῦ γενηθεῖσα κακία ὠφελιμωτάτη ἐστί. Πρὸς γὰρ σωτηρίαν ψυχῆς καὶ παιδείαν σωμά. των γίνονται λιμοὶ καὶ ἀνομβρίαι, νόσοι τε καὶ πενίαι, καὶ ἄλλαι τινὲς περιστάσεις. Τὰ γὰρ σωτήρια φάρμακα, Ἡ ἐκεῖνοι κακίαν ψυχῆς καὶ κακὰ οὐκ ἀληθῶς ὑπενόη- σαν, ταῦτα πρὸς ἐπιστροφὴν ἡμῖν παρὰ τοῦ κρείττονος προσφέρεται· Τίς γάρ ἐστιν υἱὸς ὂν οὐ παιδεύει ό πατήρ ; Ἔτι δὲ καὶ τὸ, Οὐκ ἐν ἀνθρώπῳ αἱ ὁδοὶ αὐτ τοῦ, πάλιν ὁμοίως προσφέρουσιν εἰς τὴν ἰδίαν κατα- στροφήν· ὁδοὺς γὰρ μὴ ἔχοντες, εξιχνιάσαι βούλονται. ῳδὸν οὐκ ἔχει πλεονεξία, γαστριμαργία, πορνεία· ἀνυπόστατα γὰρ ταῦτα, καθ᾿ ἑαυτὰ μὴ ὄντα. Ταῦτα γὰρ ἐκεῖνοι ὁδοὺς εἰώθεσαν λέγειν. Οδοὺς δὲ ἡμῖν ἡ Γραφή λέγει τὰς κοινὰς πᾶσι, τήν τε ζωὴν καὶ τὸν θάνατον. Αληθῶς γὰρ πορεῖαί εἰσι τῆς τε ἐνταῦθα εἰσαγωγῆς καὶ τῆς ἐκ τῶν αἰσθητῶν τούτων μετο αναστάσεως. αὐτεξουσίου ἑαυτοὺς ἀπώσασθαι· καὶ ταύτην σπουδήν τίθενται τοῦ ἀντικαταλλάξαι τῆς ἐλευθερίας την δου λείαν. Καὶ γὰρ τοῦτο τῆς κακίας ἔργον, τὸ πάντοτε τοῖς χείροσιν ἑαυτὴν συγκαθέλκειν· ἑαυτῶν γὰρ γι νονται μάρτυρες, ὡς τῇ κακίᾳ ἑαυτοὺς πεπρακότες. Καὶ τοῦτο οὖν τοῦ διαβόλου τὸ ἀπατηλόν τέχνασμα· τὰς γὰρ ἀμελεῖς ψυχὰς διὰ τῆς κακοδοξίας κάτω κεκυφένα: παρασκευάζει, μὴ συγχωρῶν αὐτὰς ἀνα- νῆται πρὸς ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας. Ωσπερ γὰρ ναῦς ἐκτὸς πηδαλίων πλέουσα ἀεὶ χειμάζεται, οὕτω τούτοις πάντοτε ὁ κίνδυνος ἐπιπνεῖ· οὐδὲ γὰρ πρὸς τὸν σωτήριον λιμένα ὁρμῆσαι δύνανται, τὸν κυβερ νῶντα Κύριον καταλιπόντες. Καὶ τὰς μὲν ἐκδεδομέ νας αὐτῷ ψυχὰς οὕτως πλανᾷ. Πολλάκις δὲ καὶ τὰς • 1:37 VITA SANCTA SYNCLETIC.E. A malim confutatur vana illorum sententia. De qui- bus hac loquitur Scriptura : Dixit insipiens in corde suo : Non est Deus * ; et : Iniquitatem in ex- celso locuti sunt ". tiones in peccatis. Detruncant enim Scripturas, cæcutientes, ea mente ut ex illis pravam suam do- ctrinam comprobent. Et primo quidem ex Evangelio conantur evomere suum virus. Ait enim : Jesu Christi autem generatio sic erat ". Generationem ejus genesim divina Scriptura nominavit. Insu- perque, quod ipse per economiam ad homines accesserit, consequenter nomen tribuitur genera - tionis. Quod si aliquid etiam de stella mentiti fuerint, inde rursus discant gloriosum ejus adven- tum. Unica nobis stella lucidissima præco G Psal. XIII, k, 25. 1. C D exstitit veritas : illorum autem vana doctrina multas introducit ad hominum captandam obser- vandamque genesim. Atque hinc ostensum est, ubique malitiam sibi ipsi adversari. Isaiam quoque in testimonium amentiæ suæ vocant. Quem aiunt dixisse : Dominus faciens pacem, et creans mala s. Pacem certe opus esse Dei nemo non fatetur : malitia vero apud ipsos revera versatur, malitia videlicet animæ. Nobis autem ea quæ ex Deo pro- cedit malitia, utilissima est. Nam ob salutem animæ corporisque castigationem oriuntur fanies, siccitas, morbi ac paupertas, aliæque nonnullæ calamitates. Salutaria enim remedia, quæ illi malun et perniciem animæ esse opinati sunt, hæc ad conversionem nobis infiguntur a Deo : Quis enim filius, quem non corripit paler “? llludque præterea Non sunt in homine riæ ejus *, pari modo ad propriam eversionem proferunt; scilicet vias cum non habeant, vias volunt investigare : viam non habet avaritia, aut gula, neque fornicatio. Illa namque cum per se non sint, subsistentia ˚ca- rent. Quæ tamen illi vias dicere consueverunt. At vero Scriptura duas esse omnibus communes vias dicit, vitam et mortem. Vere siquidem itinera sunt, introitus in hunc mundum, et transmigrationis ex his sensibilibus. berum a se abjiciant arbitrium : atque in hoc curam studiumque ponunt, ut libertatem cum servitute commutent. Eteniin hoe est malitiæ opus, ut semper seipsam pertrahat ad pejora. Ipsique adversum se testes evadent, quod sese malitiæ vendiderint. Estque illud diaboli artificium quo decipiat segnes quippe animas per pravam do- . ctrinam deorsum propendere compellit ; nec sinit eas sursum erigi ad agnitionem veritatis. Quemad modum enim navis sine gubernaculo navigans. tempestatibus semper agitatur; ita illis undequa que periculorum ventus instat : neque enim possunt ad salutarem portum appellere, quando guber- natorem Dominum reliquerunt. Sicque hostis ani- Psal. LXX, 8. Matth. 1, 18. Isa. xlv, 7. ss Hebr. XII, 84. Quinetiam sibi comminiscuntur excusa - 14. Καὶ προφασίζονται δὲ ἑαυτοῖς προφάσεις ἐν 33. Πάντα οὖν ποιοῦσιν οἱ κακοδαίμονες, ὥστε τοῦ 85. Nihil itaque non faciunt infelices illi, ut 7. . Jerem.

Α σπουδαίας παρυφιζάνει διὰ τούτων ὁ ἐχθρὸς, τὸν ἀγα θὸν αὐτῶν δρόμον εκκόψαι βουλόμενος. Κατ' ἔννοιαν γὰρ ἐμβάλλει, ὡς καὶ τὸ εὖ πράττειν παρὰ τῆς κινή σεως τῶν ἄστρων γίνεται. Τοῦτον δὲ τὸν λογισμὸν ὁ εναντίος προσάγει τοῖς ἐκ σοφίας κοσμικῆς ἐπὶ τὸν μονήρη βίον τραπεῖσι φρόνιμος γὰρ ἐν τοῖς κακοῖς τυγχάνων ὁ διάβολος, πρὸς τὰς φύσεις τῶν ἀνθρώπων τὰς παγίδας ὑποτίθησι. Τοῖς μὲν γὰρ διὰ τῆς ἀπογνώ σεως ἐνδελεχεῖ· τινὰς δὲ διὰ τῆς κενοδοξίας καθέλκει, καὶ ἑτέρους διὰ τῆς φιλοχρηματίας κατορύττε:. Ὥσπερ γὰρ θανατηφόρος ιατρός προσάγει τοῖς ἀν- θρώποις τὰ δηλητήρια· καὶ τὸν μὲν ἐκ τοῦ ἤπα τῆς ἀναιρεί, προσάγων αὐτῷ τὸ τῆς ἐπιθυμίας τοξικόν· ἄλλον δὲ καρδιότρωτον ποιεῖ, τὸν θυμὸν αὐτοῦ πρὸς ὀργὴν ἐξάπτων· τινῶν δὲ καὶ τὴν ἡγε μονικὴν ἀμβλύνει δύναμιν, ἢ ἀγνοίᾳ αὐτοὺς περι βάλλων, ἢ διὰ περιεργίας αὐτοὺς στρεβλών. Περὶ γὰρ Θεοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ οὐσίας διαλαβεῖν θελή σαντες, ἐναυάγησαν. Τὸν γὰρ πρακτικὸν βίον ἀκο λούθως μὴ ἡνιοχήσαντες, πρὸς θεωρίαν ὥρμησαν, καὶ ιλιγγιάσαντες πεπτώκασι. Τοῦ γὰρ πρώτου ὡς πρὸς τὴν τάξιν μὴ ἐπιλαβόμενοι, τοῦ δεύτερου ἡστό χησαν. Ωσπερ γὰρ οἱ τῷ ἄλφα στοιχείῳ ἐντυγχά νοντες, πρῶτον αὐτοῦ τὸ σχῆμα ὁρῶσι, καὶ δεύτερον τὸ ὄνομα διδάσκονται, καὶ οὕτως τὸν ἀριθμὸν μανθά νουσι, καὶ τὸ τελευταῖον τοὺς τόνους παραλαμβάνου- σιν. Εἰ οὖν ἐπὶ τοῦ πρώτου στοιχείου τοσαύτη χρεία τριβῆς καὶ τέχνης, πόσῳ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὀφείλει πόνος καὶ χρόνος προηγεῖσθαι εἰς τὴν τοῦ ἀξιουμένου θεωρίαν τῆς ἀνεκφράστου δόξης; ἀλλὰ μή τις γαυριάτω πρὸς κατάληψιν τῶν θείων ἐκ τῶν ἔξωθεν μαθημάτων ορμώμενος. Φρεναπατὰ γὰρ ἐαυ τὸν ὁ τοιοῦτος, ὑπὸ τοῦ δαίμονος φανταζόμενος. Φησὶ γὰρ ὁ Ὑμνωδός· Ἐκ τοῦ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον. Καὶ ὁ Κύριος δὲ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ· "Αφετε τὰ παιδία ἐλθεῖν πρὸς μέ· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ἐὰν μὴ γένησθε ὡς τὰ παι- δία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐ ρανῶν. Ταῦτα ἐπαιδεύθης διὰ τὸν κόσμον· μωρὸς γενοῦ διὰ τὸν Θεόν· ἔκκοψον τὰ παλαιά, ἵνα νέα φι τεύσῃς· τοὺς σαθροὺς θεμελίους κάθελε, ἵνα τὴν ἀδαμάντινον τοῦ Κυρίου βάσιν ἐπιθῇς· ἵνα καὶ σὺ ὡς Απόστολος ἐπὶ τὴν στερεὰν πέτραν οἰκοδομηθῇς. γίαν μὴ πολλὰ ἀσχοληθῇς. Καὶ γὰρ διὰ τῆς ἀκαίρου φλυαρίας δύναται βλάπτειν ὁ διάβολος. Πολλὰς γὰρ ἔχει παγίδας, καὶ δεινός ἐστι θηρευτής· καὶ τοῖς μὲν βραχυτάτοις στρουθίοις μικρὰ τίθησι σκάνδαλα· τοῖς δὲ μεγάλοις ὀρνέοις ἰσχυρούς ευτρεπίζει τους βρά χους. Βαρὺς καὶ θανατηφόρος ἐστὶ βρόχος τὸ πιο στεύειν εἶναι γένεσιν. Φευκταῖος ὁ πρὸς τοῦτο λογ σμός. ᾿Αλλὰ πείθει σε διὰ πραγμάτων καὶ προγνώ σεων; Στοχαστικὸς ὁ τρόπος· ἀβέβαιος ή γνώμη. 3. Εt S. ATHANASIUS. - SPURIA. • mas ipsi deditas decipit. Saepe etiam per haec animabus virtutum studiosis insidiatur, hoc curans ut bonum earum cursum intercipiat. Animo nam- que suggerit, quod bene feliciterque agamus, id ex astrorum motu provenire. Hanc autem cogitatio- nem iis immittit adversarius, qui ex sæculari sapientia conversi sunt ad vitam monasticam. Nam cum in malis solers sit diabolus, juxta ho‐ minum indolem laqueos subjicit. Quibusdam enim assidue instat per desperationis tentationem ; alios per vanæ gloriæ cupidinem trahit, alios per pecuniæ cupiditatem obruit. Atque instar lethiferi medici hominibus venenata offert medi- camenta. Atque hunc quidem ex jecore occi- dit, offerens illi cupiditatis toxicum alium in corde vulnerat, animum ejus ad iram conci- tans quorumdam vero principem animi partem obtundit, aut ignorantia involvens, aut per cu- riositatem evertens. quæstiones subornavit. Nam, cuin vellent de Deo illiusque natura disceptare, naufragium fecerunt. Cum enim vitam actionis studiosam non congruen- ter inirent, ad contemplationem prosilierunt, ac vertigine correpti conciderunt. Quodque primum ordine est non assecuti, a secundo aberrarunt. Quemadmodum qui litteram A edocentur, primo ejus figuram considerant, secundo nomen discunt, et sic numerum, posteaque accentus. Si ergo in primo elemento tanta opus est exercitatione, mora et arte; quanto magis debet tempus et labor præire, ad contemplandam ineffabilem Creatoris qui proponitur gloriam ? At ne quis superbe adeat divinorum comprehensionem, ex disciplinis sacularibus eo profectus. Is namque sese decipit, illusus a dæmone. Ait enim Psalmista : Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ". Doni- nus quoque in Evangelio sic loquitur : Sinite pueros venire ad me : talium est enim regnum cœlorum *. Et alio loco : Nisi, inquit, eficiamini sicut parruli isti, non intrabilis in regnum calorum 48. His eru- ditus fuisti propter mundum; stultus fias propter Deum : evelle vetera, ut plantes nova. Dirue rui- nosa fundamenta, ut adamantinam Domini basin B C substituas ; ut tu, quemadmodum Apostolus, ædi- D ficeris supra firmam petram. afuentem loquendi facultatem multum temporis insume. Nam per intempestivam garrulitatem læ- dere te potest diabolus. Multis instructus laqueis est utpote peritissimus venator. quidem passerculis, Et minimas parat tendiculas: majoribus autem avibus, fortiores adornat laqueos. Atrox lethiferque laqueus est, genesi habere fidem. Fugienda quæ eo spectat cogitatio. Sed persuadet te per res ipsas et per even- tuum præscientiam? At conjecturalis est ratio, in- Psal. viii, 86. Quosdam igitur per ineptas et absurdas 86. Τινὰς οὖν ἐκ ζητήσεων οὐκ ὀρθῶν παρέτρεψε. 87. Οὐ δεῖ οὖν φιλόνεικον εἶναι· διὰ τὴν πολυλο 87. Neque vero contentiosum esse oportet : ne ob 3. 47 Luc. XVIII, 16. 48 Matth. XVIII,

Α σπουδαίας παρυφιζάνει διὰ τούτων ὁ ἐχθρὸς, τὸν ἀγα θὸν αὐτῶν δρόμον εκκόψαι βουλόμενος. Κατ' ἔννοιαν γὰρ ἐμβάλλει, ὡς καὶ τὸ εὖ πράττειν παρὰ τῆς κινή σεως τῶν ἄστρων γίνεται. Τοῦτον δὲ τὸν λογισμὸν ὁ εναντίος προσάγει τοῖς ἐκ σοφίας κοσμικῆς ἐπὶ τὸν μονήρη βίον τραπεῖσι φρόνιμος γὰρ ἐν τοῖς κακοῖς τυγχάνων ὁ διάβολος, πρὸς τὰς φύσεις τῶν ἀνθρώπων τὰς παγίδας ὑποτίθησι. Τοῖς μὲν γὰρ διὰ τῆς ἀπογνώ σεως ἐνδελεχεῖ· τινὰς δὲ διὰ τῆς κενοδοξίας καθέλκει, καὶ ἑτέρους διὰ τῆς φιλοχρηματίας κατορύττε:. Ὥσπερ γὰρ θανατηφόρος ιατρός προσάγει τοῖς ἀν- θρώποις τὰ δηλητήρια· καὶ τὸν μὲν ἐκ τοῦ ἤπα τῆς ἀναιρεί, προσάγων αὐτῷ τὸ τῆς ἐπιθυμίας τοξικόν· ἄλλον δὲ καρδιότρωτον ποιεῖ, τὸν θυμὸν αὐτοῦ πρὸς ὀργὴν ἐξάπτων· τινῶν δὲ καὶ τὴν ἡγε μονικὴν ἀμβλύνει δύναμιν, ἢ ἀγνοίᾳ αὐτοὺς περι βάλλων, ἢ διὰ περιεργίας αὐτοὺς στρεβλών. Περὶ γὰρ Θεοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ οὐσίας διαλαβεῖν θελή σαντες, ἐναυάγησαν. Τὸν γὰρ πρακτικὸν βίον ἀκο λούθως μὴ ἡνιοχήσαντες, πρὸς θεωρίαν ὥρμησαν, καὶ ιλιγγιάσαντες πεπτώκασι. Τοῦ γὰρ πρώτου ὡς πρὸς τὴν τάξιν μὴ ἐπιλαβόμενοι, τοῦ δεύτερου ἡστό χησαν. Ωσπερ γὰρ οἱ τῷ ἄλφα στοιχείῳ ἐντυγχά νοντες, πρῶτον αὐτοῦ τὸ σχῆμα ὁρῶσι, καὶ δεύτερον τὸ ὄνομα διδάσκονται, καὶ οὕτως τὸν ἀριθμὸν μανθά νουσι, καὶ τὸ τελευταῖον τοὺς τόνους παραλαμβάνου- σιν. Εἰ οὖν ἐπὶ τοῦ πρώτου στοιχείου τοσαύτη χρεία τριβῆς καὶ τέχνης, πόσῳ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὀφείλει πόνος καὶ χρόνος προηγεῖσθαι εἰς τὴν τοῦ ἀξιουμένου θεωρίαν τῆς ἀνεκφράστου δόξης; ἀλλὰ μή τις γαυριάτω πρὸς κατάληψιν τῶν θείων ἐκ τῶν ἔξωθεν μαθημάτων ορμώμενος. Φρεναπατὰ γὰρ ἐαυ τὸν ὁ τοιοῦτος, ὑπὸ τοῦ δαίμονος φανταζόμενος. Φησὶ γὰρ ὁ Ὑμνωδός· Ἐκ τοῦ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον. Καὶ ὁ Κύριος δὲ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ· "Αφετε τὰ παιδία ἐλθεῖν πρὸς μέ· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ἐὰν μὴ γένησθε ὡς τὰ παι- δία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐ ρανῶν. Ταῦτα ἐπαιδεύθης διὰ τὸν κόσμον· μωρὸς γενοῦ διὰ τὸν Θεόν· ἔκκοψον τὰ παλαιά, ἵνα νέα φι τεύσῃς· τοὺς σαθροὺς θεμελίους κάθελε, ἵνα τὴν ἀδαμάντινον τοῦ Κυρίου βάσιν ἐπιθῇς· ἵνα καὶ σὺ ὡς Απόστολος ἐπὶ τὴν στερεὰν πέτραν οἰκοδομηθῇς. γίαν μὴ πολλὰ ἀσχοληθῇς. Καὶ γὰρ διὰ τῆς ἀκαίρου φλυαρίας δύναται βλάπτειν ὁ διάβολος. Πολλὰς γὰρ ἔχει παγίδας, καὶ δεινός ἐστι θηρευτής· καὶ τοῖς μὲν βραχυτάτοις στρουθίοις μικρὰ τίθησι σκάνδαλα· τοῖς δὲ μεγάλοις ὀρνέοις ἰσχυρούς ευτρεπίζει τους βρά χους. Βαρὺς καὶ θανατηφόρος ἐστὶ βρόχος τὸ πιο στεύειν εἶναι γένεσιν. Φευκταῖος ὁ πρὸς τοῦτο λογ σμός. ᾿Αλλὰ πείθει σε διὰ πραγμάτων καὶ προγνώ σεων; Στοχαστικὸς ὁ τρόπος· ἀβέβαιος ή γνώμη. 3. Εt S. ATHANASIUS. - SPURIA. • mas ipsi deditas decipit. Saepe etiam per haec animabus virtutum studiosis insidiatur, hoc curans ut bonum earum cursum intercipiat. Animo nam- que suggerit, quod bene feliciterque agamus, id ex astrorum motu provenire. Hanc autem cogitatio- nem iis immittit adversarius, qui ex sæculari sapientia conversi sunt ad vitam monasticam. Nam cum in malis solers sit diabolus, juxta ho‐ minum indolem laqueos subjicit. Quibusdam enim assidue instat per desperationis tentationem ; alios per vanæ gloriæ cupidinem trahit, alios per pecuniæ cupiditatem obruit. Atque instar lethiferi medici hominibus venenata offert medi- camenta. Atque hunc quidem ex jecore occi- dit, offerens illi cupiditatis toxicum alium in corde vulnerat, animum ejus ad iram conci- tans quorumdam vero principem animi partem obtundit, aut ignorantia involvens, aut per cu- riositatem evertens. quæstiones subornavit. Nam, cuin vellent de Deo illiusque natura disceptare, naufragium fecerunt. Cum enim vitam actionis studiosam non congruen- ter inirent, ad contemplationem prosilierunt, ac vertigine correpti conciderunt. Quodque primum ordine est non assecuti, a secundo aberrarunt. Quemadmodum qui litteram A edocentur, primo ejus figuram considerant, secundo nomen discunt, et sic numerum, posteaque accentus. Si ergo in primo elemento tanta opus est exercitatione, mora et arte; quanto magis debet tempus et labor præire, ad contemplandam ineffabilem Creatoris qui proponitur gloriam ? At ne quis superbe adeat divinorum comprehensionem, ex disciplinis sacularibus eo profectus. Is namque sese decipit, illusus a dæmone. Ait enim Psalmista : Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ". Doni- nus quoque in Evangelio sic loquitur : Sinite pueros venire ad me : talium est enim regnum cœlorum *. Et alio loco : Nisi, inquit, eficiamini sicut parruli isti, non intrabilis in regnum calorum 48. His eru- ditus fuisti propter mundum; stultus fias propter Deum : evelle vetera, ut plantes nova. Dirue rui- nosa fundamenta, ut adamantinam Domini basin B C substituas ; ut tu, quemadmodum Apostolus, ædi- D ficeris supra firmam petram. afuentem loquendi facultatem multum temporis insume. Nam per intempestivam garrulitatem læ- dere te potest diabolus. Multis instructus laqueis est utpote peritissimus venator. quidem passerculis, Et minimas parat tendiculas: majoribus autem avibus, fortiores adornat laqueos. Atrox lethiferque laqueus est, genesi habere fidem. Fugienda quæ eo spectat cogitatio. Sed persuadet te per res ipsas et per even- tuum præscientiam? At conjecturalis est ratio, in- Psal. viii, 86. Quosdam igitur per ineptas et absurdas 86. Τινὰς οὖν ἐκ ζητήσεων οὐκ ὀρθῶν παρέτρεψε. 87. Οὐ δεῖ οὖν φιλόνεικον εἶναι· διὰ τὴν πολυλο 87. Neque vero contentiosum esse oportet : ne ob 3. 47 Luc. XVIII, 16. 48 Matth. XVIII,

Α σπουδαίας παρυφιζάνει διὰ τούτων ὁ ἐχθρὸς, τὸν ἀγα θὸν αὐτῶν δρόμον εκκόψαι βουλόμενος. Κατ' ἔννοιαν γὰρ ἐμβάλλει, ὡς καὶ τὸ εὖ πράττειν παρὰ τῆς κινή σεως τῶν ἄστρων γίνεται. Τοῦτον δὲ τὸν λογισμὸν ὁ εναντίος προσάγει τοῖς ἐκ σοφίας κοσμικῆς ἐπὶ τὸν μονήρη βίον τραπεῖσι φρόνιμος γὰρ ἐν τοῖς κακοῖς τυγχάνων ὁ διάβολος, πρὸς τὰς φύσεις τῶν ἀνθρώπων τὰς παγίδας ὑποτίθησι. Τοῖς μὲν γὰρ διὰ τῆς ἀπογνώ σεως ἐνδελεχεῖ· τινὰς δὲ διὰ τῆς κενοδοξίας καθέλκει, καὶ ἑτέρους διὰ τῆς φιλοχρηματίας κατορύττε:. Ὥσπερ γὰρ θανατηφόρος ιατρός προσάγει τοῖς ἀν- θρώποις τὰ δηλητήρια· καὶ τὸν μὲν ἐκ τοῦ ἤπα τῆς ἀναιρεί, προσάγων αὐτῷ τὸ τῆς ἐπιθυμίας τοξικόν· ἄλλον δὲ καρδιότρωτον ποιεῖ, τὸν θυμὸν αὐτοῦ πρὸς ὀργὴν ἐξάπτων· τινῶν δὲ καὶ τὴν ἡγε μονικὴν ἀμβλύνει δύναμιν, ἢ ἀγνοίᾳ αὐτοὺς περι βάλλων, ἢ διὰ περιεργίας αὐτοὺς στρεβλών. Περὶ γὰρ Θεοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ οὐσίας διαλαβεῖν θελή σαντες, ἐναυάγησαν. Τὸν γὰρ πρακτικὸν βίον ἀκο λούθως μὴ ἡνιοχήσαντες, πρὸς θεωρίαν ὥρμησαν, καὶ ιλιγγιάσαντες πεπτώκασι. Τοῦ γὰρ πρώτου ὡς πρὸς τὴν τάξιν μὴ ἐπιλαβόμενοι, τοῦ δεύτερου ἡστό χησαν. Ωσπερ γὰρ οἱ τῷ ἄλφα στοιχείῳ ἐντυγχά νοντες, πρῶτον αὐτοῦ τὸ σχῆμα ὁρῶσι, καὶ δεύτερον τὸ ὄνομα διδάσκονται, καὶ οὕτως τὸν ἀριθμὸν μανθά νουσι, καὶ τὸ τελευταῖον τοὺς τόνους παραλαμβάνου- σιν. Εἰ οὖν ἐπὶ τοῦ πρώτου στοιχείου τοσαύτη χρεία τριβῆς καὶ τέχνης, πόσῳ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὀφείλει πόνος καὶ χρόνος προηγεῖσθαι εἰς τὴν τοῦ ἀξιουμένου θεωρίαν τῆς ἀνεκφράστου δόξης; ἀλλὰ μή τις γαυριάτω πρὸς κατάληψιν τῶν θείων ἐκ τῶν ἔξωθεν μαθημάτων ορμώμενος. Φρεναπατὰ γὰρ ἐαυ τὸν ὁ τοιοῦτος, ὑπὸ τοῦ δαίμονος φανταζόμενος. Φησὶ γὰρ ὁ Ὑμνωδός· Ἐκ τοῦ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον. Καὶ ὁ Κύριος δὲ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ· "Αφετε τὰ παιδία ἐλθεῖν πρὸς μέ· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ἐὰν μὴ γένησθε ὡς τὰ παι- δία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐ ρανῶν. Ταῦτα ἐπαιδεύθης διὰ τὸν κόσμον· μωρὸς γενοῦ διὰ τὸν Θεόν· ἔκκοψον τὰ παλαιά, ἵνα νέα φι τεύσῃς· τοὺς σαθροὺς θεμελίους κάθελε, ἵνα τὴν ἀδαμάντινον τοῦ Κυρίου βάσιν ἐπιθῇς· ἵνα καὶ σὺ ὡς Απόστολος ἐπὶ τὴν στερεὰν πέτραν οἰκοδομηθῇς. γίαν μὴ πολλὰ ἀσχοληθῇς. Καὶ γὰρ διὰ τῆς ἀκαίρου φλυαρίας δύναται βλάπτειν ὁ διάβολος. Πολλὰς γὰρ ἔχει παγίδας, καὶ δεινός ἐστι θηρευτής· καὶ τοῖς μὲν βραχυτάτοις στρουθίοις μικρὰ τίθησι σκάνδαλα· τοῖς δὲ μεγάλοις ὀρνέοις ἰσχυρούς ευτρεπίζει τους βρά χους. Βαρὺς καὶ θανατηφόρος ἐστὶ βρόχος τὸ πιο στεύειν εἶναι γένεσιν. Φευκταῖος ὁ πρὸς τοῦτο λογ σμός. ᾿Αλλὰ πείθει σε διὰ πραγμάτων καὶ προγνώ σεων; Στοχαστικὸς ὁ τρόπος· ἀβέβαιος ή γνώμη. 3. Εt S. ATHANASIUS. - SPURIA. • mas ipsi deditas decipit. Saepe etiam per haec animabus virtutum studiosis insidiatur, hoc curans ut bonum earum cursum intercipiat. Animo nam- que suggerit, quod bene feliciterque agamus, id ex astrorum motu provenire. Hanc autem cogitatio- nem iis immittit adversarius, qui ex sæculari sapientia conversi sunt ad vitam monasticam. Nam cum in malis solers sit diabolus, juxta ho‐ minum indolem laqueos subjicit. Quibusdam enim assidue instat per desperationis tentationem ; alios per vanæ gloriæ cupidinem trahit, alios per pecuniæ cupiditatem obruit. Atque instar lethiferi medici hominibus venenata offert medi- camenta. Atque hunc quidem ex jecore occi- dit, offerens illi cupiditatis toxicum alium in corde vulnerat, animum ejus ad iram conci- tans quorumdam vero principem animi partem obtundit, aut ignorantia involvens, aut per cu- riositatem evertens. quæstiones subornavit. Nam, cuin vellent de Deo illiusque natura disceptare, naufragium fecerunt. Cum enim vitam actionis studiosam non congruen- ter inirent, ad contemplationem prosilierunt, ac vertigine correpti conciderunt. Quodque primum ordine est non assecuti, a secundo aberrarunt. Quemadmodum qui litteram A edocentur, primo ejus figuram considerant, secundo nomen discunt, et sic numerum, posteaque accentus. Si ergo in primo elemento tanta opus est exercitatione, mora et arte; quanto magis debet tempus et labor præire, ad contemplandam ineffabilem Creatoris qui proponitur gloriam ? At ne quis superbe adeat divinorum comprehensionem, ex disciplinis sacularibus eo profectus. Is namque sese decipit, illusus a dæmone. Ait enim Psalmista : Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ". Doni- nus quoque in Evangelio sic loquitur : Sinite pueros venire ad me : talium est enim regnum cœlorum *. Et alio loco : Nisi, inquit, eficiamini sicut parruli isti, non intrabilis in regnum calorum 48. His eru- ditus fuisti propter mundum; stultus fias propter Deum : evelle vetera, ut plantes nova. Dirue rui- nosa fundamenta, ut adamantinam Domini basin B C substituas ; ut tu, quemadmodum Apostolus, ædi- D ficeris supra firmam petram. afuentem loquendi facultatem multum temporis insume. Nam per intempestivam garrulitatem læ- dere te potest diabolus. Multis instructus laqueis est utpote peritissimus venator. quidem passerculis, Et minimas parat tendiculas: majoribus autem avibus, fortiores adornat laqueos. Atrox lethiferque laqueus est, genesi habere fidem. Fugienda quæ eo spectat cogitatio. Sed persuadet te per res ipsas et per even- tuum præscientiam? At conjecturalis est ratio, in- Psal. viii, 86. Quosdam igitur per ineptas et absurdas 86. Τινὰς οὖν ἐκ ζητήσεων οὐκ ὀρθῶν παρέτρεψε. 87. Οὐ δεῖ οὖν φιλόνεικον εἶναι· διὰ τὴν πολυλο 87. Neque vero contentiosum esse oportet : ne ob 3. 47 Luc. XVIII, 16. 48 Matth. XVIII,

Α σπουδαίας παρυφιζάνει διὰ τούτων ὁ ἐχθρὸς, τὸν ἀγα θὸν αὐτῶν δρόμον εκκόψαι βουλόμενος. Κατ' ἔννοιαν γὰρ ἐμβάλλει, ὡς καὶ τὸ εὖ πράττειν παρὰ τῆς κινή σεως τῶν ἄστρων γίνεται. Τοῦτον δὲ τὸν λογισμὸν ὁ εναντίος προσάγει τοῖς ἐκ σοφίας κοσμικῆς ἐπὶ τὸν μονήρη βίον τραπεῖσι φρόνιμος γὰρ ἐν τοῖς κακοῖς τυγχάνων ὁ διάβολος, πρὸς τὰς φύσεις τῶν ἀνθρώπων τὰς παγίδας ὑποτίθησι. Τοῖς μὲν γὰρ διὰ τῆς ἀπογνώ σεως ἐνδελεχεῖ· τινὰς δὲ διὰ τῆς κενοδοξίας καθέλκει, καὶ ἑτέρους διὰ τῆς φιλοχρηματίας κατορύττε:. Ὥσπερ γὰρ θανατηφόρος ιατρός προσάγει τοῖς ἀν- θρώποις τὰ δηλητήρια· καὶ τὸν μὲν ἐκ τοῦ ἤπα τῆς ἀναιρεί, προσάγων αὐτῷ τὸ τῆς ἐπιθυμίας τοξικόν· ἄλλον δὲ καρδιότρωτον ποιεῖ, τὸν θυμὸν αὐτοῦ πρὸς ὀργὴν ἐξάπτων· τινῶν δὲ καὶ τὴν ἡγε μονικὴν ἀμβλύνει δύναμιν, ἢ ἀγνοίᾳ αὐτοὺς περι βάλλων, ἢ διὰ περιεργίας αὐτοὺς στρεβλών. Περὶ γὰρ Θεοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ οὐσίας διαλαβεῖν θελή σαντες, ἐναυάγησαν. Τὸν γὰρ πρακτικὸν βίον ἀκο λούθως μὴ ἡνιοχήσαντες, πρὸς θεωρίαν ὥρμησαν, καὶ ιλιγγιάσαντες πεπτώκασι. Τοῦ γὰρ πρώτου ὡς πρὸς τὴν τάξιν μὴ ἐπιλαβόμενοι, τοῦ δεύτερου ἡστό χησαν. Ωσπερ γὰρ οἱ τῷ ἄλφα στοιχείῳ ἐντυγχά νοντες, πρῶτον αὐτοῦ τὸ σχῆμα ὁρῶσι, καὶ δεύτερον τὸ ὄνομα διδάσκονται, καὶ οὕτως τὸν ἀριθμὸν μανθά νουσι, καὶ τὸ τελευταῖον τοὺς τόνους παραλαμβάνου- σιν. Εἰ οὖν ἐπὶ τοῦ πρώτου στοιχείου τοσαύτη χρεία τριβῆς καὶ τέχνης, πόσῳ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ Δημιουργοῦ ὀφείλει πόνος καὶ χρόνος προηγεῖσθαι εἰς τὴν τοῦ ἀξιουμένου θεωρίαν τῆς ἀνεκφράστου δόξης; ἀλλὰ μή τις γαυριάτω πρὸς κατάληψιν τῶν θείων ἐκ τῶν ἔξωθεν μαθημάτων ορμώμενος. Φρεναπατὰ γὰρ ἐαυ τὸν ὁ τοιοῦτος, ὑπὸ τοῦ δαίμονος φανταζόμενος. Φησὶ γὰρ ὁ Ὑμνωδός· Ἐκ τοῦ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον. Καὶ ὁ Κύριος δὲ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ· "Αφετε τὰ παιδία ἐλθεῖν πρὸς μέ· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ἐὰν μὴ γένησθε ὡς τὰ παι- δία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐ ρανῶν. Ταῦτα ἐπαιδεύθης διὰ τὸν κόσμον· μωρὸς γενοῦ διὰ τὸν Θεόν· ἔκκοψον τὰ παλαιά, ἵνα νέα φι τεύσῃς· τοὺς σαθροὺς θεμελίους κάθελε, ἵνα τὴν ἀδαμάντινον τοῦ Κυρίου βάσιν ἐπιθῇς· ἵνα καὶ σὺ ὡς Απόστολος ἐπὶ τὴν στερεὰν πέτραν οἰκοδομηθῇς. γίαν μὴ πολλὰ ἀσχοληθῇς. Καὶ γὰρ διὰ τῆς ἀκαίρου φλυαρίας δύναται βλάπτειν ὁ διάβολος. Πολλὰς γὰρ ἔχει παγίδας, καὶ δεινός ἐστι θηρευτής· καὶ τοῖς μὲν βραχυτάτοις στρουθίοις μικρὰ τίθησι σκάνδαλα· τοῖς δὲ μεγάλοις ὀρνέοις ἰσχυρούς ευτρεπίζει τους βρά χους. Βαρὺς καὶ θανατηφόρος ἐστὶ βρόχος τὸ πιο στεύειν εἶναι γένεσιν. Φευκταῖος ὁ πρὸς τοῦτο λογ σμός. ᾿Αλλὰ πείθει σε διὰ πραγμάτων καὶ προγνώ σεων; Στοχαστικὸς ὁ τρόπος· ἀβέβαιος ή γνώμη. 3. Εt S. ATHANASIUS. - SPURIA. • mas ipsi deditas decipit. Saepe etiam per haec animabus virtutum studiosis insidiatur, hoc curans ut bonum earum cursum intercipiat. Animo nam- que suggerit, quod bene feliciterque agamus, id ex astrorum motu provenire. Hanc autem cogitatio- nem iis immittit adversarius, qui ex sæculari sapientia conversi sunt ad vitam monasticam. Nam cum in malis solers sit diabolus, juxta ho‐ minum indolem laqueos subjicit. Quibusdam enim assidue instat per desperationis tentationem ; alios per vanæ gloriæ cupidinem trahit, alios per pecuniæ cupiditatem obruit. Atque instar lethiferi medici hominibus venenata offert medi- camenta. Atque hunc quidem ex jecore occi- dit, offerens illi cupiditatis toxicum alium in corde vulnerat, animum ejus ad iram conci- tans quorumdam vero principem animi partem obtundit, aut ignorantia involvens, aut per cu- riositatem evertens. quæstiones subornavit. Nam, cuin vellent de Deo illiusque natura disceptare, naufragium fecerunt. Cum enim vitam actionis studiosam non congruen- ter inirent, ad contemplationem prosilierunt, ac vertigine correpti conciderunt. Quodque primum ordine est non assecuti, a secundo aberrarunt. Quemadmodum qui litteram A edocentur, primo ejus figuram considerant, secundo nomen discunt, et sic numerum, posteaque accentus. Si ergo in primo elemento tanta opus est exercitatione, mora et arte; quanto magis debet tempus et labor præire, ad contemplandam ineffabilem Creatoris qui proponitur gloriam ? At ne quis superbe adeat divinorum comprehensionem, ex disciplinis sacularibus eo profectus. Is namque sese decipit, illusus a dæmone. Ait enim Psalmista : Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ". Doni- nus quoque in Evangelio sic loquitur : Sinite pueros venire ad me : talium est enim regnum cœlorum *. Et alio loco : Nisi, inquit, eficiamini sicut parruli isti, non intrabilis in regnum calorum 48. His eru- ditus fuisti propter mundum; stultus fias propter Deum : evelle vetera, ut plantes nova. Dirue rui- nosa fundamenta, ut adamantinam Domini basin B C substituas ; ut tu, quemadmodum Apostolus, ædi- D ficeris supra firmam petram. afuentem loquendi facultatem multum temporis insume. Nam per intempestivam garrulitatem læ- dere te potest diabolus. Multis instructus laqueis est utpote peritissimus venator. quidem passerculis, Et minimas parat tendiculas: majoribus autem avibus, fortiores adornat laqueos. Atrox lethiferque laqueus est, genesi habere fidem. Fugienda quæ eo spectat cogitatio. Sed persuadet te per res ipsas et per even- tuum præscientiam? At conjecturalis est ratio, in- Psal. viii, 86. Quosdam igitur per ineptas et absurdas 86. Τινὰς οὖν ἐκ ζητήσεων οὐκ ὀρθῶν παρέτρεψε. 87. Οὐ δεῖ οὖν φιλόνεικον εἶναι· διὰ τὴν πολυλο 87. Neque vero contentiosum esse oportet : ne ob 3. 47 Luc. XVIII, 16. 48 Matth. XVIII,

Οὐδὲ γὰρ ἀναγκαίως ἀκολουθεῖ τὰ παρ' αὐτῶν λεγό- μενα· ὥσπερ γὰρ τοῖς ἰδιώταις καὶ τοῖς ναυτίλοις ἐκ τῆς τῶν νεφῶν ἰδιότητός ἐστί τις ἀμυδρά γνῶσις ἀνέμων ἢ ὑετῶν· οὕτω τούτοις ἐκ δαιμόνων ή σαθρά πρόγνωσις. Καὶ γοῦν τινα καὶ αὐτοὶ λέγουσι στοχα στικῶς, ὡς καὶ οἱ ἐγγαστρίμυθοι· καὶ τοῦτο δ' ἂν αὐτῶν μᾶλλον διασκεδάσαι δυνηθείη τὴν φαύλην διά- εἰ γὰρ ἐκ δαιμόνων αἱ στοχαστικαὶ αὗται ψευδολογίαι συνέστησαν, ματαία τῶν ψηφιζόντων ή τέχνη. νοιαν λογούμενος ὁ ἐχθρὸς, ἐκ τούτου αὐτὸν ἐλέγξεις, ἐκ τοῦ ἄλλοτε ἄλλοις λογισμοίς τῇ ψυχῇ πολεμεῖν. Τὸ γὰρ ἄστατον ἀβέβαιον· τὸ δὲ ἀβέβαιον ἀπωλείας εγγύς. Οὐδὲ γὰρ τῇ πρώτῃ αὐτοῦ κακίᾳ ἐπαρκεῖται ὁ διά βολος· ἀλλά γε καὶ αὐτοματισμὸν ὑποβάλλει τῇ ψυχῇ· καὶ ἄνθος φύσεως τὸν ἡγεμόνα ἡμῶν νοῦν ὑπογρά φει· καὶ ὅτι, διαλυομένου τοῦ σώματος, συμφθείρεται καὶ ἡ ψυχή. Ταῦτα δὲ ἡμῖν πάντα ὑποβάλλει πρὸς τὸ ἀμελείᾳ τὴν ψυχὴν διαφθεῖραι. ᾿Αλλὰ προσγινομέ- νων τούτων τῶν σκιωδῶν φαντασμάτων, μὴ ὡς ἀλη θέσιν αὐτοῖς συνθώμεθα. Ταῦτα γὰρ αὐτῶν τὴν και κίαν δείκνυσιν, ἄλλοτε ἄλλως προσερχόμενα, καὶ ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ ἀφιπτάμενα. Καὶ γοῦν οἶδά τινα Θεοῦ δοῦλον κατ' ἀρετὴν βιοῦντα, ὅστις, καθεζόμενος ἐν τῷ κελλίῳ, ἐπετήρει τῶν λογισμῶν τὰς παρεισ αγωγάς, καὶ ἐμέτρει ποῖος πρῶτος, καὶ ποῖος δεύτε ρος, καὶ ἕκαστος αὐτῶν πόσον χρόνον κατείχε· καὶ εἰ ὑστέρησεν ἢ προέφθασεν τῆς παρελθούσης ἡμέρας· οὕτως ἀκριβῶς ἐπίστατο τήν τε τοῦ Θεοῦ χάριν καὶ τὴν οἰκείαν καρτερίαν τε καὶ δύναμιν· ἔτι γε μὴν καὶ τὴν τοῦ ἐχθροῦ καθαίρεσιν. μένας φυλάττειν. Εἰ γὰρ οἱ ἐμπορευόμενοι τὰς προσ καίρους πραγματείας καθ' ἑκάστην ημέραν ζυγοστα τοῦσι τὰ κέρδη· καὶ ἀσμένως μὲν τὰ πλείονα ὑποδέ χονται, πρὸς δὲ τὰς ζημίας ἀπεχθάνονται· πολὺ πλέον τούτων ἀγρυπνείν προσήκει τοὺς τὸν ἀληθινὸν θη- σαυρὸν ἐμπορευομένους· καὶ τῶν μὲν πλειόνων ἁγα- θῶν ἐφίεσθαι· εἰ δὲ καὶ μικρά τις κλοπὴ τοῦ ἐχθροῦ γένοιτο, βαρέως μὲν φέρειν διὰ τὸ κρίνεσθαι, ἀλλ᾽ οὐ μὴν ἀπογινώσκειν ἑαυτοὺς, καὶ πάντα ῥίπτειν διὰ τὸ ἀκούσιον πταίσμα. Εχεις τὰ ἐνενήκοντα εννέα πρόβατα, ζήτει καὶ τὸ ἀπολωλός. Μὴ πτοηθῇς διὰ τὸ ἕν, μὴ ἀποφύγῃς τὸν Δεσπότην, καὶ ὁ αἱμοβόρος διά- βολος πᾶσάν σου τὴν ἀγέλην τῶν πράξεων αἰχμαλω τίσας ἀπολέσει. Μὴ οὖν λειποτακτήσῃς διὰ τὸ ἕν ἀγαθὸς γάρ ἐστιν ὁ Δεσπότης· φησὶ γὰρ διὰ τοῦ Ψαλμωδοῦ, ὡς Ἐὰν πέσῃ, οὐ καταῤῥαχθήσεται· ὅτι ὑποστηρίζει Κύριος χεῖρα αὐτοῦ. μικρὰ ἡγησώμεθα πρὸς τὸν μέλλοντα αἰώνιον πλοῦ- τον. Ἐν γὰρ τῇ γῇ ταύτῃ ὡς ἐν δευτέρᾳ μητρώα κοιλίᾳ τυγχάνομεν. "Ωσπερ γὰρ ἐν ἐκείνοις τοῖς μυχοῖς οὐ τοιαύτην ζωὴν εἴχομεν· οὔτε γὰρ τῶν τοιούτων στερεμνίων τροφῶν ἀπελαύομεν ἐν ἐκείνοις VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A Arma cognitio. Neque enim necessario eveniunt que Psal. XXXVI, 24. ab eis prædicuntur. Nam sicut popularibus et nau- tis, ex nubium proprietate, quædam inest obscura ventorum et pluviarum notitia; ita et illis fallax ex dæmonibus præscientia. Et vero quædam illi per conjecturam proferunt; quemadmodum et ventri- loqui quod sane ipsum validius potuerit pravam eorum opinionem dissipare. Nam si a dæmonibus conjecturalia hæc mendacia, vana est ars nativita- tem supputantium. causam propugnare, ex hoc eum mendacii convin- ces, quod modo illis modo aliis cogitationibus im- pugnet animam. Instabile quidvis infirmum est : infirmum autem est proximum interitui. Neque Benim satis diabolo est prima sua malitia; sed etiam fortuitum rerum eventum animæ suggerit; ani- mumque rectorem nostrum definit, florem naturæ : docetque dissoluto corpore, animam simul cor- rumpi. Hæc autem omnia subjicit, ut ex socordia animam deducat in perniciem. Sed accedentibus caliginosis hujusmodi phantasiis, ne illis quasi veris assentiamur. Ipsa quippe suam produnt malignita - Lem, nunc illo, mox alio modo accedentia, et ictu oculi avolantia. Novl aliquem Dei servum, virtu- tisque studiosum, qui cum sederet in cellula, cogi- tationnm aditus observabat, ac secum reputabat quid primum, quid secundum esset, et quanturn temporis unumquodque ipsorum perseveraret : ac si tardius citiusve quam pridie accederet. Ita ac- curate noverat cum gratiam Dei, tum propriam perseverantiam et fortitudinem, atque ad hæc ini- mici eversionem. C D vare. Nam si qui rerum temporalium mercaturam exercent, quotidie lucra considerant, libenter plura recipiunt, damna aversantur: multo magis con- venit eos vigilare qui veri thesauri negotiationem exercent; pluraque bona appetere. Quod si parvum inimici furtum contigerit, graviter quidem ferre judicii subeundi causa, nec tamen despondere ani- mum, neque cuncta propter involuntarium lapsum projicere. Habes nonaginta novem oves, quære il- lam quæ periit: ne unius amissione consterneris, neque fugias a facie Domini, ne sanguinarius dia- bolus totum actionum tuarum gregem, in captivi - tatem deductum disperdat. Noli itaque unius causa locum amittere tuum. Bonus est Dominus qui per Psalmistam ait: Cum ceciderit non collidetur, quia Dominus supponit manum suam”. 90. Quæcunque hic negotiati aut lucrati fuerimus, parvi monenti reputemus, si cum fu- turis æternis opibus comparentur. In hac quippe terra, velut in secundo utero materno consistimus. Quemadmodum enim in claustris maternis, non huic similem agimus vitam, neque enim illic ita 88. Εἰ δὲ ἐπὶ πλεῖον ἐνδελεχεί περὶ αὐτῶν δικαιο 89. Δεον οὖν ἡμᾶς τούτους τοὺς κανόνας ὑποδεξα 90. Οσα γὰρ ἐὰν πράξωμεν ἢ κερδάνωμεν ἐνταῦθα, 88. Quod si adhuc perseveret inimicus eamdem 89. Par est ergo nos eas acceptas regulas obser-

Οὐδὲ γὰρ ἀναγκαίως ἀκολουθεῖ τὰ παρ' αὐτῶν λεγό- μενα· ὥσπερ γὰρ τοῖς ἰδιώταις καὶ τοῖς ναυτίλοις ἐκ τῆς τῶν νεφῶν ἰδιότητός ἐστί τις ἀμυδρά γνῶσις ἀνέμων ἢ ὑετῶν· οὕτω τούτοις ἐκ δαιμόνων ή σαθρά πρόγνωσις. Καὶ γοῦν τινα καὶ αὐτοὶ λέγουσι στοχα στικῶς, ὡς καὶ οἱ ἐγγαστρίμυθοι· καὶ τοῦτο δ' ἂν αὐτῶν μᾶλλον διασκεδάσαι δυνηθείη τὴν φαύλην διά- εἰ γὰρ ἐκ δαιμόνων αἱ στοχαστικαὶ αὗται ψευδολογίαι συνέστησαν, ματαία τῶν ψηφιζόντων ή τέχνη. νοιαν λογούμενος ὁ ἐχθρὸς, ἐκ τούτου αὐτὸν ἐλέγξεις, ἐκ τοῦ ἄλλοτε ἄλλοις λογισμοίς τῇ ψυχῇ πολεμεῖν. Τὸ γὰρ ἄστατον ἀβέβαιον· τὸ δὲ ἀβέβαιον ἀπωλείας εγγύς. Οὐδὲ γὰρ τῇ πρώτῃ αὐτοῦ κακίᾳ ἐπαρκεῖται ὁ διά βολος· ἀλλά γε καὶ αὐτοματισμὸν ὑποβάλλει τῇ ψυχῇ· καὶ ἄνθος φύσεως τὸν ἡγεμόνα ἡμῶν νοῦν ὑπογρά φει· καὶ ὅτι, διαλυομένου τοῦ σώματος, συμφθείρεται καὶ ἡ ψυχή. Ταῦτα δὲ ἡμῖν πάντα ὑποβάλλει πρὸς τὸ ἀμελείᾳ τὴν ψυχὴν διαφθεῖραι. ᾿Αλλὰ προσγινομέ- νων τούτων τῶν σκιωδῶν φαντασμάτων, μὴ ὡς ἀλη θέσιν αὐτοῖς συνθώμεθα. Ταῦτα γὰρ αὐτῶν τὴν και κίαν δείκνυσιν, ἄλλοτε ἄλλως προσερχόμενα, καὶ ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ ἀφιπτάμενα. Καὶ γοῦν οἶδά τινα Θεοῦ δοῦλον κατ' ἀρετὴν βιοῦντα, ὅστις, καθεζόμενος ἐν τῷ κελλίῳ, ἐπετήρει τῶν λογισμῶν τὰς παρεισ αγωγάς, καὶ ἐμέτρει ποῖος πρῶτος, καὶ ποῖος δεύτε ρος, καὶ ἕκαστος αὐτῶν πόσον χρόνον κατείχε· καὶ εἰ ὑστέρησεν ἢ προέφθασεν τῆς παρελθούσης ἡμέρας· οὕτως ἀκριβῶς ἐπίστατο τήν τε τοῦ Θεοῦ χάριν καὶ τὴν οἰκείαν καρτερίαν τε καὶ δύναμιν· ἔτι γε μὴν καὶ τὴν τοῦ ἐχθροῦ καθαίρεσιν. μένας φυλάττειν. Εἰ γὰρ οἱ ἐμπορευόμενοι τὰς προσ καίρους πραγματείας καθ' ἑκάστην ημέραν ζυγοστα τοῦσι τὰ κέρδη· καὶ ἀσμένως μὲν τὰ πλείονα ὑποδέ χονται, πρὸς δὲ τὰς ζημίας ἀπεχθάνονται· πολὺ πλέον τούτων ἀγρυπνείν προσήκει τοὺς τὸν ἀληθινὸν θη- σαυρὸν ἐμπορευομένους· καὶ τῶν μὲν πλειόνων ἁγα- θῶν ἐφίεσθαι· εἰ δὲ καὶ μικρά τις κλοπὴ τοῦ ἐχθροῦ γένοιτο, βαρέως μὲν φέρειν διὰ τὸ κρίνεσθαι, ἀλλ᾽ οὐ μὴν ἀπογινώσκειν ἑαυτοὺς, καὶ πάντα ῥίπτειν διὰ τὸ ἀκούσιον πταίσμα. Εχεις τὰ ἐνενήκοντα εννέα πρόβατα, ζήτει καὶ τὸ ἀπολωλός. Μὴ πτοηθῇς διὰ τὸ ἕν, μὴ ἀποφύγῃς τὸν Δεσπότην, καὶ ὁ αἱμοβόρος διά- βολος πᾶσάν σου τὴν ἀγέλην τῶν πράξεων αἰχμαλω τίσας ἀπολέσει. Μὴ οὖν λειποτακτήσῃς διὰ τὸ ἕν ἀγαθὸς γάρ ἐστιν ὁ Δεσπότης· φησὶ γὰρ διὰ τοῦ Ψαλμωδοῦ, ὡς Ἐὰν πέσῃ, οὐ καταῤῥαχθήσεται· ὅτι ὑποστηρίζει Κύριος χεῖρα αὐτοῦ. μικρὰ ἡγησώμεθα πρὸς τὸν μέλλοντα αἰώνιον πλοῦ- τον. Ἐν γὰρ τῇ γῇ ταύτῃ ὡς ἐν δευτέρᾳ μητρώα κοιλίᾳ τυγχάνομεν. "Ωσπερ γὰρ ἐν ἐκείνοις τοῖς μυχοῖς οὐ τοιαύτην ζωὴν εἴχομεν· οὔτε γὰρ τῶν τοιούτων στερεμνίων τροφῶν ἀπελαύομεν ἐν ἐκείνοις VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A Arma cognitio. Neque enim necessario eveniunt que Psal. XXXVI, 24. ab eis prædicuntur. Nam sicut popularibus et nau- tis, ex nubium proprietate, quædam inest obscura ventorum et pluviarum notitia; ita et illis fallax ex dæmonibus præscientia. Et vero quædam illi per conjecturam proferunt; quemadmodum et ventri- loqui quod sane ipsum validius potuerit pravam eorum opinionem dissipare. Nam si a dæmonibus conjecturalia hæc mendacia, vana est ars nativita- tem supputantium. causam propugnare, ex hoc eum mendacii convin- ces, quod modo illis modo aliis cogitationibus im- pugnet animam. Instabile quidvis infirmum est : infirmum autem est proximum interitui. Neque Benim satis diabolo est prima sua malitia; sed etiam fortuitum rerum eventum animæ suggerit; ani- mumque rectorem nostrum definit, florem naturæ : docetque dissoluto corpore, animam simul cor- rumpi. Hæc autem omnia subjicit, ut ex socordia animam deducat in perniciem. Sed accedentibus caliginosis hujusmodi phantasiis, ne illis quasi veris assentiamur. Ipsa quippe suam produnt malignita - Lem, nunc illo, mox alio modo accedentia, et ictu oculi avolantia. Novl aliquem Dei servum, virtu- tisque studiosum, qui cum sederet in cellula, cogi- tationnm aditus observabat, ac secum reputabat quid primum, quid secundum esset, et quanturn temporis unumquodque ipsorum perseveraret : ac si tardius citiusve quam pridie accederet. Ita ac- curate noverat cum gratiam Dei, tum propriam perseverantiam et fortitudinem, atque ad hæc ini- mici eversionem. C D vare. Nam si qui rerum temporalium mercaturam exercent, quotidie lucra considerant, libenter plura recipiunt, damna aversantur: multo magis con- venit eos vigilare qui veri thesauri negotiationem exercent; pluraque bona appetere. Quod si parvum inimici furtum contigerit, graviter quidem ferre judicii subeundi causa, nec tamen despondere ani- mum, neque cuncta propter involuntarium lapsum projicere. Habes nonaginta novem oves, quære il- lam quæ periit: ne unius amissione consterneris, neque fugias a facie Domini, ne sanguinarius dia- bolus totum actionum tuarum gregem, in captivi - tatem deductum disperdat. Noli itaque unius causa locum amittere tuum. Bonus est Dominus qui per Psalmistam ait: Cum ceciderit non collidetur, quia Dominus supponit manum suam”. 90. Quæcunque hic negotiati aut lucrati fuerimus, parvi monenti reputemus, si cum fu- turis æternis opibus comparentur. In hac quippe terra, velut in secundo utero materno consistimus. Quemadmodum enim in claustris maternis, non huic similem agimus vitam, neque enim illic ita 88. Εἰ δὲ ἐπὶ πλεῖον ἐνδελεχεί περὶ αὐτῶν δικαιο 89. Δεον οὖν ἡμᾶς τούτους τοὺς κανόνας ὑποδεξα 90. Οσα γὰρ ἐὰν πράξωμεν ἢ κερδάνωμεν ἐνταῦθα, 88. Quod si adhuc perseveret inimicus eamdem 89. Par est ergo nos eas acceptas regulas obser-

μεθα ὡς ἐνταῦθα· καὶ γὰρ τοῦ ἡλιακοῦ φωτὸς καὶ πάσης αὐτῆς ἐκτὸς ὑπήρχομεν· ὥσπερ οὖν ἐν ἐκεί νοις τοῖς ταμιείοις οὖσαι, πολλῶν τῶν ἐνταῦθα ἐλει πόμεθα· οὕτως καὶ ἐν τῷ νῦν κόσμῳ πλεονεκτού μεθα πρὸς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν. Ἐλάβομεν πεῖραν τῶν ἐνταῦθα τροφῶν, τῶν θείων ὀρεχθῶμεν. ᾿Απελαύσαμεν τοῦ ἐνταῦθα φωτός, τὸν ἥλιον τῆς δια καιοσύνης ποθήσωμεν. Τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἡγητώ μεθα ἑαυτῶν πόλιν τε καὶ μητέρα· πατέρα δὲ τὸν Θεὸν καλέσωμεν ἑαυτῶν. Ζήσωμεν ἐνταῦθα σωφρό νως, ἵνα τῆς αἰωνίου ζωῆ τύχωμεν. Α τοῖς χωρίοις ὡς νῦν· οὔτε μὲν οὕτως ἐνεργεῖν δυνά Β ἐξ ἐλάττονος τροφῆς τε καὶ ζωῆς, διὰ τούτου καὶ πρὸς την μείζονα φέρονται σωτηρίαν· οὕτως καὶ οἱ δίκαιοι ἐκ τῆς τοῦ κόσμου διαγωγῆς πρὸς τὴν ἄνω πορείαν αναχωροῦσι κατὰ τὸ γεγραμμένον· Ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν. Οι γε ἁμαρτωλοί, ὥσπερ τὰ κατὰ γαστρὸς ἔμβρυα ἐν τῇ μήτρα τελευτήσαντα, ἐκ σκό- τους σκότει παραδίδονται. Καὶ γὰρ ἐν τῇ γῇ νε κροῦνται τῷ πλήθει τῶν ἁμαρτημάτων κεκαλυμμέ νο:· καὶ ἀπαχθέντες δὲ τοῦ βίου, εἰς ζοφώδεις και ταρταρώδεις τόπους καταφέρονται. Τρίτον τῷ βίῳ τικτόμεθα· ὧν ἡ μὲν πρώτη ἐστὶν ἡ ἐκ τῶν μητρῴων κόλπων πρόοδος, όπηνίκα εἰς γῆν ἀπαγώμεθα ἐκ γῆς· αἱ δὲ λοιπαὶ δύο ἐκ γῆς ἡμᾶς εἰς οὐρανοὺς ἀν ἄγουσιν· ὧν ἡ μὲν μία ἐστὶν ἐκ χάριτος, ἡ διὰ τοῦ θείου λουτροῦ ἡμῖν προσερχομένη· καὶ γὰρ ταύτην ἀληθῶς παλιγγενεσίαν καλοῦμεν· ἡ δὲ τρίτη ἐκ τῆς μετανοίας ἡμῖν καὶ τῶν ἀγαθῶν πόνων προσγίνεται. Ἐν ταύτῃ νῦν ἡμεῖς ἑστήκαμεν. θοῦσαι, εὐπρεπέστερον κοσμηθῆναι. Γινέσθω ἡμῖν οἰκοδομὴ ἡ θέα τοῦ κοσμικοῦ γάμου. Εἰ γὰρ ἐκεῖναι, πρὸς τὸν εὐάλωτον συναπτόμεναι ἄνδρα, τοσαύτην τίθενται σπουδήν λουτρῶν τε καὶ μυραλοιφιῶν, καὶ ποικίλης κοσμήσεως (ἐκ γὰρ τούτων δοκοῦσιν ἑαυτὸς ἐρασμίους μᾶλλον παρασκευάζειν), καὶ εἰ τοσαύτη τοῖς κατὰ τὸ σῶμα πολιτευομένοις φαντασία ἐντέ- τεκται· πόσῳ μᾶλλον δέον ἡμᾶς ἐπαναβῆναι ἐκείνας τῇ γνώμῃ, τῷ οὐρανίω νυμφίῳ μνηστευθείσας, καὶ ἀπολούσασθαι μὲν τῶν ἁμαρτιῶν τὸν ῥύπον τῇ ἐπι πόνῳ ἀσκήσει, ἀντικαταλλάξαι δὲ τῶν σωματικών ένδυμάτων τὰ πνευματικά. Ἐκεῖναι τὸ σῶμα τοῖς κοσμικοῖς καὶ γηίνοις ἄνθεσι κοσμοῦσιν· ἡμεῖς τὴν ψυχὴν ταῖς ἀρεταῖς φαιδρύνωμεν· καὶ ἀντὶ μὲν λίθων πολυτελῶν τῇ κεφαλῇ περιθῶμεν τὸν τρίπλοκον στέ φανον, πίστιν, ἐλπίδα καὶ ἀγάπην· τῷ δὲ τραχήλ τὴν τιμίαν κόσμησιν περιθῶμεν, τὴν ταπεινο- φροσύνην· ἀντὶ δὲ ζώνης τὴν σωφροσύνην περίζω σώμεθα· λαμπρὰ δὲ ἡμῖν περιβολὴ ἡ ἀκτημοσύνη γινέσθω· προσαγέσθω δὲ τῷ δείπνῳ τὰ μὴ φθειρόμενα δια, ευχαί τε καὶ ψαλμοί. Αλλ' ὡς ὁ Ἀπόστολός φησι, μὴ μόνον τὴν γλῶτταν κίνει· ἀλλά γε καὶ S. ATHANASIUS. - SPURIA. solidis cibis ut nunc alimur. Non eodem ibi modo operari licebat, quo in hac vita ; solaris quippe lucis omnisque splendoris expertes eramus. Sicut ergo in claustris hujuscemodi versantes, multis præsentis vitæ rebus destituebamur; ita et in hoc mundo defraudamur longe potiori magnidicentia regni cœlorum. Periculum fecimus alimentorum hujus vitæ, divina jam expetamus. Præsenti lumine potiti sumus ; solemn justitiæ nunc exoplemus; su- pernam Jerusalem, pro civitate matreque nostra habeamus; patrem vero nostrum vocemus Deum. Ilic vivamus temperanter, ut vitam æternam con- sequamur. constituti, ad majorem perfectionem ex tenui cibo atque vita deducui, per illa ad majorem vegetiorem. que incolumitatis conditionern feruntur; ita etiam justi ex scirari instituto al iter coeleste secedunt, sicut scriptum est : Ibunt de virtute in virtutem *º. Peccatores autem, velut fatus uteri qui in matrice intereunt, ex tenebris in tenebras transferuntur. In terra namque morti traduntur, multitudine pec- catorum obruti. Postquam autem fuerint ex hac vita dejecti, in obscuriora et tartarea loca detru- dumtur. (93) Ter in vita mascimur. Prima genera- B tio est ex sinu materno exitus, cum a terra in ter- ram agimur: reliquæ autem duæ, ex terra nos evehunt in cœlum; quarum altera per gratiam est, quæ per divinum nobis lavacrum accedit : hanc quippe jure regenerationem appellamus. Tertia au- C tem ex pœnitentia nobis et bonis operibus con- tingit. Atque in lac postrema nunc versamur. sum accessimus, decentius ornari. Ad nostram sit ædificationem nuptiarum hujus sæculi spectacu- lum. Nam si puellæ viro conjunctæ qui illarum ſa- cile specie capi possit, tantam nihilominus adhi- bent curam, in balneis, unguentis, reliquisque va- rii generis ornatibus, quia his se venustiores ama- bilioresque fore putant; si tanta iis quæ corporis cultui deditæ sunt inest ostentationis cupiditas : quanto magis decet nos caelesti Sponso desponsa- tas, eas exsuperare, atque laboriosa exercitatione abluere sordes peccatorum, indumentaque corpora- lia commutare cum spiritualibus. Corpus illæ ter. D renis sæcularibusque floribus exornant: nos ani- mam virtutibus concinnemus lapidumque pretio- sorum loco capiti circumponamus triplicem coro- nam, fidem, spem et charitatem. Collum autem pretioso monili circumdemus humilitate; zonæ loco, temperantia cingamur; magnificus sit nobis linteorum amictus, spontanea paupertas ; in cu- nam apponantur quæ non corrumpuntur obsonia, preces et psalmi. Verum, ut ait Apostolus, ne so- lum linguam moveas, sed etiam spiritu intellige Psal. LXXXH, 8. 91. Quemadmodum enim infantes in matrice 92. Debemus itaque, postquam ad verum spon- (95) Schol. 5, ad grad, vu Climaci. 91. Ωσπερ γὰρ τὰ ἐν μήτρα βρέφη, τελειωθέντα 92. Οφείλομεν νῦν, τῷ ἀληθινῷ νυμφίῳ προσελ

μεθα ὡς ἐνταῦθα· καὶ γὰρ τοῦ ἡλιακοῦ φωτὸς καὶ πάσης αὐτῆς ἐκτὸς ὑπήρχομεν· ὥσπερ οὖν ἐν ἐκεί νοις τοῖς ταμιείοις οὖσαι, πολλῶν τῶν ἐνταῦθα ἐλει πόμεθα· οὕτως καὶ ἐν τῷ νῦν κόσμῳ πλεονεκτού μεθα πρὸς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν. Ἐλάβομεν πεῖραν τῶν ἐνταῦθα τροφῶν, τῶν θείων ὀρεχθῶμεν. ᾿Απελαύσαμεν τοῦ ἐνταῦθα φωτός, τὸν ἥλιον τῆς δια καιοσύνης ποθήσωμεν. Τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἡγητώ μεθα ἑαυτῶν πόλιν τε καὶ μητέρα· πατέρα δὲ τὸν Θεὸν καλέσωμεν ἑαυτῶν. Ζήσωμεν ἐνταῦθα σωφρό νως, ἵνα τῆς αἰωνίου ζωῆ τύχωμεν. Α τοῖς χωρίοις ὡς νῦν· οὔτε μὲν οὕτως ἐνεργεῖν δυνά Β ἐξ ἐλάττονος τροφῆς τε καὶ ζωῆς, διὰ τούτου καὶ πρὸς την μείζονα φέρονται σωτηρίαν· οὕτως καὶ οἱ δίκαιοι ἐκ τῆς τοῦ κόσμου διαγωγῆς πρὸς τὴν ἄνω πορείαν αναχωροῦσι κατὰ τὸ γεγραμμένον· Ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν. Οι γε ἁμαρτωλοί, ὥσπερ τὰ κατὰ γαστρὸς ἔμβρυα ἐν τῇ μήτρα τελευτήσαντα, ἐκ σκό- τους σκότει παραδίδονται. Καὶ γὰρ ἐν τῇ γῇ νε κροῦνται τῷ πλήθει τῶν ἁμαρτημάτων κεκαλυμμέ νο:· καὶ ἀπαχθέντες δὲ τοῦ βίου, εἰς ζοφώδεις και ταρταρώδεις τόπους καταφέρονται. Τρίτον τῷ βίῳ τικτόμεθα· ὧν ἡ μὲν πρώτη ἐστὶν ἡ ἐκ τῶν μητρῴων κόλπων πρόοδος, όπηνίκα εἰς γῆν ἀπαγώμεθα ἐκ γῆς· αἱ δὲ λοιπαὶ δύο ἐκ γῆς ἡμᾶς εἰς οὐρανοὺς ἀν ἄγουσιν· ὧν ἡ μὲν μία ἐστὶν ἐκ χάριτος, ἡ διὰ τοῦ θείου λουτροῦ ἡμῖν προσερχομένη· καὶ γὰρ ταύτην ἀληθῶς παλιγγενεσίαν καλοῦμεν· ἡ δὲ τρίτη ἐκ τῆς μετανοίας ἡμῖν καὶ τῶν ἀγαθῶν πόνων προσγίνεται. Ἐν ταύτῃ νῦν ἡμεῖς ἑστήκαμεν. θοῦσαι, εὐπρεπέστερον κοσμηθῆναι. Γινέσθω ἡμῖν οἰκοδομὴ ἡ θέα τοῦ κοσμικοῦ γάμου. Εἰ γὰρ ἐκεῖναι, πρὸς τὸν εὐάλωτον συναπτόμεναι ἄνδρα, τοσαύτην τίθενται σπουδήν λουτρῶν τε καὶ μυραλοιφιῶν, καὶ ποικίλης κοσμήσεως (ἐκ γὰρ τούτων δοκοῦσιν ἑαυτὸς ἐρασμίους μᾶλλον παρασκευάζειν), καὶ εἰ τοσαύτη τοῖς κατὰ τὸ σῶμα πολιτευομένοις φαντασία ἐντέ- τεκται· πόσῳ μᾶλλον δέον ἡμᾶς ἐπαναβῆναι ἐκείνας τῇ γνώμῃ, τῷ οὐρανίω νυμφίῳ μνηστευθείσας, καὶ ἀπολούσασθαι μὲν τῶν ἁμαρτιῶν τὸν ῥύπον τῇ ἐπι πόνῳ ἀσκήσει, ἀντικαταλλάξαι δὲ τῶν σωματικών ένδυμάτων τὰ πνευματικά. Ἐκεῖναι τὸ σῶμα τοῖς κοσμικοῖς καὶ γηίνοις ἄνθεσι κοσμοῦσιν· ἡμεῖς τὴν ψυχὴν ταῖς ἀρεταῖς φαιδρύνωμεν· καὶ ἀντὶ μὲν λίθων πολυτελῶν τῇ κεφαλῇ περιθῶμεν τὸν τρίπλοκον στέ φανον, πίστιν, ἐλπίδα καὶ ἀγάπην· τῷ δὲ τραχήλ τὴν τιμίαν κόσμησιν περιθῶμεν, τὴν ταπεινο- φροσύνην· ἀντὶ δὲ ζώνης τὴν σωφροσύνην περίζω σώμεθα· λαμπρὰ δὲ ἡμῖν περιβολὴ ἡ ἀκτημοσύνη γινέσθω· προσαγέσθω δὲ τῷ δείπνῳ τὰ μὴ φθειρόμενα δια, ευχαί τε καὶ ψαλμοί. Αλλ' ὡς ὁ Ἀπόστολός φησι, μὴ μόνον τὴν γλῶτταν κίνει· ἀλλά γε καὶ S. ATHANASIUS. - SPURIA. solidis cibis ut nunc alimur. Non eodem ibi modo operari licebat, quo in hac vita ; solaris quippe lucis omnisque splendoris expertes eramus. Sicut ergo in claustris hujuscemodi versantes, multis præsentis vitæ rebus destituebamur; ita et in hoc mundo defraudamur longe potiori magnidicentia regni cœlorum. Periculum fecimus alimentorum hujus vitæ, divina jam expetamus. Præsenti lumine potiti sumus ; solemn justitiæ nunc exoplemus; su- pernam Jerusalem, pro civitate matreque nostra habeamus; patrem vero nostrum vocemus Deum. Ilic vivamus temperanter, ut vitam æternam con- sequamur. constituti, ad majorem perfectionem ex tenui cibo atque vita deducui, per illa ad majorem vegetiorem. que incolumitatis conditionern feruntur; ita etiam justi ex scirari instituto al iter coeleste secedunt, sicut scriptum est : Ibunt de virtute in virtutem *º. Peccatores autem, velut fatus uteri qui in matrice intereunt, ex tenebris in tenebras transferuntur. In terra namque morti traduntur, multitudine pec- catorum obruti. Postquam autem fuerint ex hac vita dejecti, in obscuriora et tartarea loca detru- dumtur. (93) Ter in vita mascimur. Prima genera- B tio est ex sinu materno exitus, cum a terra in ter- ram agimur: reliquæ autem duæ, ex terra nos evehunt in cœlum; quarum altera per gratiam est, quæ per divinum nobis lavacrum accedit : hanc quippe jure regenerationem appellamus. Tertia au- C tem ex pœnitentia nobis et bonis operibus con- tingit. Atque in lac postrema nunc versamur. sum accessimus, decentius ornari. Ad nostram sit ædificationem nuptiarum hujus sæculi spectacu- lum. Nam si puellæ viro conjunctæ qui illarum ſa- cile specie capi possit, tantam nihilominus adhi- bent curam, in balneis, unguentis, reliquisque va- rii generis ornatibus, quia his se venustiores ama- bilioresque fore putant; si tanta iis quæ corporis cultui deditæ sunt inest ostentationis cupiditas : quanto magis decet nos caelesti Sponso desponsa- tas, eas exsuperare, atque laboriosa exercitatione abluere sordes peccatorum, indumentaque corpora- lia commutare cum spiritualibus. Corpus illæ ter. D renis sæcularibusque floribus exornant: nos ani- mam virtutibus concinnemus lapidumque pretio- sorum loco capiti circumponamus triplicem coro- nam, fidem, spem et charitatem. Collum autem pretioso monili circumdemus humilitate; zonæ loco, temperantia cingamur; magnificus sit nobis linteorum amictus, spontanea paupertas ; in cu- nam apponantur quæ non corrumpuntur obsonia, preces et psalmi. Verum, ut ait Apostolus, ne so- lum linguam moveas, sed etiam spiritu intellige Psal. LXXXH, 8. 91. Quemadmodum enim infantes in matrice 92. Debemus itaque, postquam ad verum spon- (95) Schol. 5, ad grad, vu Climaci. 91. Ωσπερ γὰρ τὰ ἐν μήτρα βρέφη, τελειωθέντα 92. Οφείλομεν νῦν, τῷ ἀληθινῷ νυμφίῳ προσελ

VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. τῷ πνεύματι νόει τὰ λεγόμενα. Πολλάκις γὰρ τὸ μὲν στόμα φθέγγεται, ἡ δὲ καρδία περὶ λογισμοὺς ἀσχο- λεῖται. Προσέχειν δὲ δεῖ, μὴ, τοῖς θείοις γάμοις προσ- ελθοῦσαι, πενίαν λαμπάδων, τουτέστιν ἀρετῶν, νοσή- σωμεν. Μισήσει γὰρ ἡμᾶς ὁ μνηστήρ, καὶ οὐδ᾽ ὅλως προσδέξεται, ἐὰν μὴ τὰς ὑποσχέσεις λάβῃ. Τίνες δέ εἰσιν αὗται; τοῦ μὲν σώματος ἥττω φροντίζειν, ἐπὶ πλείω δὲ τὴν ψυχὴν ἀρδεύειν· αὗται γάρ εἰσιν αἱ πρὸς αὐτὸν συνθῆκαι. αὐτὸ ἀνάγειν πεπληρωμένους ὕδατος· διὰ γὰρ τοῦ στρεφομένου ἄξωνος, ὁ μὲν εἷς κούφος κατάγεται, ὁ δὲ ἕτερος μεστὸς ἀνάγεται· οὕτως καὶ ἐφ' ἡμῶν ἐστιν· ὅταν γὰρ τὴν πᾶσαν κηδεμονίαν τῇ ψυχῇ προτοίσωμεν, πληρωθεῖσα τῶν καλῶν ἀνάγεται, τῶν μεταρσίων εφιεμένη. Τὸ δὲ σῶμα ἡμῶν, διὰ τῆς Β ἀσκήσεως κούφον γενόμενον, οὐ βρίθει τὴν ἡγεμο- νοῦσαν δύναμιν. Καὶ τούτου μάρτυς ὁ ᾿Απόστολος, φησί γάρ· "Οσον ὁ ἔξωθεν ἡμῶν ἄνθρωπος φθεί- ρεται, τοσοῦτον ὁ ἔνδον ἀνακαινοῦται. τὸν τόπον· βλαβήση γὰρ μεγάλως. Ὥσπερ γὰρ ὄρνις, ἐξανισταμένη τῶν ὠῶν, ούρια ταῦτα καὶ ἄγονα παρα- σκευάζει· οὕτως παρθενος ἢ μοναχός ψυχρούται καὶ νεκροῦται τῆς πίστεως, τόπον ἐκ τόπου μετα- βαίνων σίων τρυφή, ὥς τι χρήσιμον ἔχουσα. Ἡδονῆς ἕνεκεν τὴν ὀψαρτυτικὴν τιμῶσι τέχνην· νηστείᾳ καὶ αὐτὸς διὰ τῶν εὐτελῶν τὴν ἐκείνων εὐπορίαν τῶν τροφῶν ὑπερβάλλον. Φησὶ γὰρ, ὡς Ψυχή, ἐν πλησμονῇ " οὖσα, κηρίοις ἐμπαίζει. Μὴ κορεσθῇς ἄρτου, καὶ οὐκ ἐπιθυμήσεις οίνου. ὧν πᾶσα κακία κατάγεται· ἐπιθυμία, ἡδονὴ, λύπη. Εν ἐξ ἑνὸς ταῦτα ἤρτηται, καὶ ἐν ἑνὶ ἀκολουθεῖ· καὶ ἡδονῆς μὲν κρατῆσαι δυνατὸν μετρίως, ἐπιθυμίας δὲ ἀδύνατον. Τὸ μὲν γὰρ τῆς ἡδονῆς διὰ τοῦ σώματος τελεῖται· τὸ δὲ ἀπὸ ψυχῆς ἄρχεται· ἡ δὲ λύπη ἐκ τῶν ἀμφοτέρων κατασκευάζεται. Μὴ συγχωρήσῃς οὖν τὴν ἐπιθυμίαν ἐνεργῆσαι, καὶ τὰ λοιπὰ ἀποσκεδά σεις. Εἰ δὲ συγχωρήσῃς προκύψαι τὸ πρῶτον, διανε- μηθὲν πρὸς τὸ δεύτερον, κυκλικὴν ἀνταπόδοσιν ποιή- σονται πρὸς ἑαυτὰ, καὶ οὐδαμῶς συγχωρήσει τῇ ψυχῇ ἀνασφῆλαι. Γέγραπται γάρ, ὡς Μὴ δὸς ὕδατι η διέξοδον. νοῖ πληροφορείσθω. Οτι πυλλοῖς ἐν κοινοβίῳ συμφέ ρει, καὶ ἄλλοις κατ' ἰδίαν ἀναχωρεῖν ὠφέλιμον τυγ- χάνει. Ωσπερ γὰρ τῶν φυτῶν τὰ μὲν ἐν τοῖς δι υγροις τόποις τυγχάνοντα εὐθαλέστερα γίνονται, τὰ δὲ ἐν τοῖς ξηροτέροις μονιμώτερα· οὕτω καὶ τῶν ἀν- θρώπων οἱ μὲν ἐν τοῖς ὑψηλοτέροις τόποις εὖ πράτ- τουσιν, οἱ δὲ ἐν τοῖς ταπεινοτέροις διασώζονται. έδεισε 53. A quæ dicuntur. Saepe namque contingit ut os alia loquatur, dum cor circa cogitationes occupatur. Cavendum porro, ne nos quæ divinas adimus nu- ptias, lampadum, id est virtutum, penuria labore- mus. Alioquin oderit nos sponsus, nec ullatenus admittel, si non acceperit promissa. Quænam illa sunt? corporis minorem curam gerere, animam autem largius irrigare : hæc sunt pacta cum illo inita. plenas una tollere: nani per axem qui vertitur, alia vacua demittitur, alia plena elevatur; perinde nobis contingit. Cum totam enim sollicitudinem ani mæ impenderimus, bonis referta evehitur subli- fuia appetens. Corpus autem nostrum, per durani exercitationem leve effectum, non deprimit partem B illam principem ac moderantemn. Cujus rei te- stis est Apostolus dicens: Quanto noster qui foris est homo corrumpitur, tanto is qui intus est reno- valur $1. mutaveris locum. Nam id tibi magno erit detri- mento. Nam sicut avis ova deserens, vento expo- sita illa et infecunda reddit, sic virgo vel monachus locum ex loco mutans in fide frigescit ac exstin- guitur. deliciæ, quasi utile quidpiam habeant. Coquinariam illi artem voluptatis causa colunt et magni faciunt : tu vero jejunio ciborumque vilitate eorum copiam' superato. Ait enim : Anima quæ in saturitate est, favis illudit ". Ne satieris pane, et non desiderabis vinum. C B Cor. IV, 16. omnis malitia deducitur : concupiscentia, voluptas, dolor. Hæc vero unum ex alio pendent, et unum aliud sequitur. Voluptatem mediocriter cohibere possumus, concupiscentiam non possumus. Quod voluptatis est corpore peragitur; quod vero cupi- dilatis, ab anima incipit; dolor autem ex utroque conficitur. Ne concesseris igitur cupiditatem ope- rari, et reliqua dissipabis. Si autem concesseris ut erumpat primum, quod ad secundum vergit : circulari motu recurrent, nec prorsus animam emer- gere sinent. Scriptum est enim : Ne des aqua e- que autem propria mente quid expediat exploret. Multis expedit manere in cœnobio, multis utile est seorsum secedere. Nam sicut plantarum aliæ in fu- midis locis virentiores evadunt; aliæ in siccioribus firmius feliciusque consistunt: ita hominum alii altioribus in locis probe feliciterque agunt, in hu- milioribus alii conservantur. Multi sane in civitate, 34. 8ª Prov. xxvII, 7. ss Eccli. xxv, Climaci. PATROL. GR. XXVIII. 93. Ὥσπερ δὲ οὐκ ἐγχωρεῖ δύο κάδους κατὰ τὸ 93. Sicut autem nemo potest duas situlas aqua 94. Ἐν μονῇ κοινοβίου τυγχάνεις; μὴ μεταλλάξῃς 94. (94) In monasterio et canobio versaris ? ne 95. Μή σε δελεάσῃ ἡ τῶν κατὰ τὸν κόσμον πλου- 95. (95) Ne te decipiant divitum hujus sæcult 96. Τρία ἐστὶ τοῦ ἐχθροῦ τὰ πρῶτα κεφάλαια, ἐξ 97. Οὐ πᾶσι πάντα συμφέρει · ἕκαστος δὲ τῷ ἰδίῳ 96. Tria sunt prima inimici capita, ex quibus 97. Non omnibus omnia conveniunt. Unusquis (94) Vit. PP. l. v, 7, 15. Scholion 75, ad Grad. (95) Vit. PP. 1. v, 4, 43.

VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. τῷ πνεύματι νόει τὰ λεγόμενα. Πολλάκις γὰρ τὸ μὲν στόμα φθέγγεται, ἡ δὲ καρδία περὶ λογισμοὺς ἀσχο- λεῖται. Προσέχειν δὲ δεῖ, μὴ, τοῖς θείοις γάμοις προσ- ελθοῦσαι, πενίαν λαμπάδων, τουτέστιν ἀρετῶν, νοσή- σωμεν. Μισήσει γὰρ ἡμᾶς ὁ μνηστήρ, καὶ οὐδ᾽ ὅλως προσδέξεται, ἐὰν μὴ τὰς ὑποσχέσεις λάβῃ. Τίνες δέ εἰσιν αὗται; τοῦ μὲν σώματος ἥττω φροντίζειν, ἐπὶ πλείω δὲ τὴν ψυχὴν ἀρδεύειν· αὗται γάρ εἰσιν αἱ πρὸς αὐτὸν συνθῆκαι. αὐτὸ ἀνάγειν πεπληρωμένους ὕδατος· διὰ γὰρ τοῦ στρεφομένου ἄξωνος, ὁ μὲν εἷς κούφος κατάγεται, ὁ δὲ ἕτερος μεστὸς ἀνάγεται· οὕτως καὶ ἐφ' ἡμῶν ἐστιν· ὅταν γὰρ τὴν πᾶσαν κηδεμονίαν τῇ ψυχῇ προτοίσωμεν, πληρωθεῖσα τῶν καλῶν ἀνάγεται, τῶν μεταρσίων εφιεμένη. Τὸ δὲ σῶμα ἡμῶν, διὰ τῆς Β ἀσκήσεως κούφον γενόμενον, οὐ βρίθει τὴν ἡγεμο- νοῦσαν δύναμιν. Καὶ τούτου μάρτυς ὁ ᾿Απόστολος, φησί γάρ· "Οσον ὁ ἔξωθεν ἡμῶν ἄνθρωπος φθεί- ρεται, τοσοῦτον ὁ ἔνδον ἀνακαινοῦται. τὸν τόπον· βλαβήση γὰρ μεγάλως. Ὥσπερ γὰρ ὄρνις, ἐξανισταμένη τῶν ὠῶν, ούρια ταῦτα καὶ ἄγονα παρα- σκευάζει· οὕτως παρθενος ἢ μοναχός ψυχρούται καὶ νεκροῦται τῆς πίστεως, τόπον ἐκ τόπου μετα- βαίνων σίων τρυφή, ὥς τι χρήσιμον ἔχουσα. Ἡδονῆς ἕνεκεν τὴν ὀψαρτυτικὴν τιμῶσι τέχνην· νηστείᾳ καὶ αὐτὸς διὰ τῶν εὐτελῶν τὴν ἐκείνων εὐπορίαν τῶν τροφῶν ὑπερβάλλον. Φησὶ γὰρ, ὡς Ψυχή, ἐν πλησμονῇ " οὖσα, κηρίοις ἐμπαίζει. Μὴ κορεσθῇς ἄρτου, καὶ οὐκ ἐπιθυμήσεις οίνου. ὧν πᾶσα κακία κατάγεται· ἐπιθυμία, ἡδονὴ, λύπη. Εν ἐξ ἑνὸς ταῦτα ἤρτηται, καὶ ἐν ἑνὶ ἀκολουθεῖ· καὶ ἡδονῆς μὲν κρατῆσαι δυνατὸν μετρίως, ἐπιθυμίας δὲ ἀδύνατον. Τὸ μὲν γὰρ τῆς ἡδονῆς διὰ τοῦ σώματος τελεῖται· τὸ δὲ ἀπὸ ψυχῆς ἄρχεται· ἡ δὲ λύπη ἐκ τῶν ἀμφοτέρων κατασκευάζεται. Μὴ συγχωρήσῃς οὖν τὴν ἐπιθυμίαν ἐνεργῆσαι, καὶ τὰ λοιπὰ ἀποσκεδά σεις. Εἰ δὲ συγχωρήσῃς προκύψαι τὸ πρῶτον, διανε- μηθὲν πρὸς τὸ δεύτερον, κυκλικὴν ἀνταπόδοσιν ποιή- σονται πρὸς ἑαυτὰ, καὶ οὐδαμῶς συγχωρήσει τῇ ψυχῇ ἀνασφῆλαι. Γέγραπται γάρ, ὡς Μὴ δὸς ὕδατι η διέξοδον. νοῖ πληροφορείσθω. Οτι πυλλοῖς ἐν κοινοβίῳ συμφέ ρει, καὶ ἄλλοις κατ' ἰδίαν ἀναχωρεῖν ὠφέλιμον τυγ- χάνει. Ωσπερ γὰρ τῶν φυτῶν τὰ μὲν ἐν τοῖς δι υγροις τόποις τυγχάνοντα εὐθαλέστερα γίνονται, τὰ δὲ ἐν τοῖς ξηροτέροις μονιμώτερα· οὕτω καὶ τῶν ἀν- θρώπων οἱ μὲν ἐν τοῖς ὑψηλοτέροις τόποις εὖ πράτ- τουσιν, οἱ δὲ ἐν τοῖς ταπεινοτέροις διασώζονται. έδεισε 53. A quæ dicuntur. Saepe namque contingit ut os alia loquatur, dum cor circa cogitationes occupatur. Cavendum porro, ne nos quæ divinas adimus nu- ptias, lampadum, id est virtutum, penuria labore- mus. Alioquin oderit nos sponsus, nec ullatenus admittel, si non acceperit promissa. Quænam illa sunt? corporis minorem curam gerere, animam autem largius irrigare : hæc sunt pacta cum illo inita. plenas una tollere: nani per axem qui vertitur, alia vacua demittitur, alia plena elevatur; perinde nobis contingit. Cum totam enim sollicitudinem ani mæ impenderimus, bonis referta evehitur subli- fuia appetens. Corpus autem nostrum, per durani exercitationem leve effectum, non deprimit partem B illam principem ac moderantemn. Cujus rei te- stis est Apostolus dicens: Quanto noster qui foris est homo corrumpitur, tanto is qui intus est reno- valur $1. mutaveris locum. Nam id tibi magno erit detri- mento. Nam sicut avis ova deserens, vento expo- sita illa et infecunda reddit, sic virgo vel monachus locum ex loco mutans in fide frigescit ac exstin- guitur. deliciæ, quasi utile quidpiam habeant. Coquinariam illi artem voluptatis causa colunt et magni faciunt : tu vero jejunio ciborumque vilitate eorum copiam' superato. Ait enim : Anima quæ in saturitate est, favis illudit ". Ne satieris pane, et non desiderabis vinum. C B Cor. IV, 16. omnis malitia deducitur : concupiscentia, voluptas, dolor. Hæc vero unum ex alio pendent, et unum aliud sequitur. Voluptatem mediocriter cohibere possumus, concupiscentiam non possumus. Quod voluptatis est corpore peragitur; quod vero cupi- dilatis, ab anima incipit; dolor autem ex utroque conficitur. Ne concesseris igitur cupiditatem ope- rari, et reliqua dissipabis. Si autem concesseris ut erumpat primum, quod ad secundum vergit : circulari motu recurrent, nec prorsus animam emer- gere sinent. Scriptum est enim : Ne des aqua e- que autem propria mente quid expediat exploret. Multis expedit manere in cœnobio, multis utile est seorsum secedere. Nam sicut plantarum aliæ in fu- midis locis virentiores evadunt; aliæ in siccioribus firmius feliciusque consistunt: ita hominum alii altioribus in locis probe feliciterque agunt, in hu- milioribus alii conservantur. Multi sane in civitate, 34. 8ª Prov. xxvII, 7. ss Eccli. xxv, Climaci. PATROL. GR. XXVIII. 93. Ὥσπερ δὲ οὐκ ἐγχωρεῖ δύο κάδους κατὰ τὸ 93. Sicut autem nemo potest duas situlas aqua 94. Ἐν μονῇ κοινοβίου τυγχάνεις; μὴ μεταλλάξῃς 94. (94) In monasterio et canobio versaris ? ne 95. Μή σε δελεάσῃ ἡ τῶν κατὰ τὸν κόσμον πλου- 95. (95) Ne te decipiant divitum hujus sæcult 96. Τρία ἐστὶ τοῦ ἐχθροῦ τὰ πρῶτα κεφάλαια, ἐξ 97. Οὐ πᾶσι πάντα συμφέρει · ἕκαστος δὲ τῷ ἰδίῳ 96. Tria sunt prima inimici capita, ex quibus 97. Non omnibus omnia conveniunt. Unusquis (94) Vit. PP. l. v, 7, 15. Scholion 75, ad Grad. (95) Vit. PP. 1. v, 4, 43.

Α Πολλοί οὖν ἐν πόλει, τὰ τῆς ἐρήμου φανταζόμενοι, ἐσώθησαν· καὶ πολλοὶ, ἐν ὄρει ὄντες, τὰ τῶν δημο τῶν πράττοντες, ἀπώλοντο. Δυνατὸν μετὰ πολλῶν ὄντα μονάζειν τῇ γνώμῃ, καὶ μόνον ὄντα μετὰ ὄχλων τῇ διανοία συνδιάγειν. μετεκίνησε ψυχήν; πλοῦτον προσάγει εἰς δέλεαρ. Δι ὕβρεων καὶ ἐνειδισμῶν οὐκ ἴσχυσεν, ἐπαίνους καὶ δόξαν προβάλλεται. Διὰ τῆς ὑγείας ἡττήθη; νοσο- ποιεῖ τὸ σῶμα. Ταῖς γὰρ ἡδοναῖς μὴ δυνηθεὶς ἀπα τῆσαι, διὰ τῶν ἀκουσίων πόνων τὴν παρατροπὴν τῆς ψυχῆς πειρᾶται ποιῆσαι ἀπροαίρετον καὶ ἀβούλητον. Νόσους γάρ τινας καὶ βαρυτάτας ἐξ αἰτήσεως προς- άγει, πρὸς τὸ διὰ τούτων ὀλιγωρήσαντας ἐπιθολῶσαι Β αὐτῶν τὴν πρὸς Θεὸν ἀγάπην. Αλλ' εἰ καὶ κατα- η τέμνεται τὸ σῶμα, καὶ πυρετοῖς σφοδροτάτοις κατα- φλέγεται, ἔτι μὴν καὶ δίψει ἀνιάτῳ καὶ ἀσχέτῳ κατα- Οδίδεται· εἰ μὲν ἁμαρτωλὸς ὢν ταῦτα ὑφίσταται, ὑπομνήσθητι τῆς μελλούσης κολάσεως, καὶ τοῦ αἰω νίου πυρὸς καὶ τῶν δικαστικῶν τιμωριῶν, καὶ οὐκ ὀλιγωρήσεις πρὸς τὰ παρόντα. Χαίρου, ὅτι ἐπεσχή. πητέ σε ὁ Κύριος, καὶ τὸ εὔφημον δὲ ἐκεῖνο ῥητὴν ἐπὶ τῆς γλώσσης ἔχε, ὡς Παιδεύων ἐπαίδευσέ με ὁ Κύριος· τῷ δὲ θανάτῳ τῆς ἁμαρτίας οὐ παρ έδωκέ με. Σίδηρος ἐτύγχανες, ἀλλὰ διὰ τοῦ πυρὸς τὸν ἱὸν ἀποβάλλῃ. Εἰ δὲ καὶ δίκαιος ὢν ἀῤῥωστεῖς, ἀπὸ τῶν μεγάλων ἐπὶ τὰ μείζω προκόπτεις. Χρυσὸς εἶ, ἀλλὰ διὰ τοῦ πυρὸς δοκιμώτερος γίνῃ. Εδόθη σοι άγ γελος Σατᾶν τῇ σαρκὶ, ἀγαλλιῶ, βλέπε τίνι όμοιος γέγονας τῆς γὰρ Παύλου δωρεᾶς ἠξιώθης. Διὰ τοῦ πυρετοῦ δοκιμάζῃ· διὰ ῥίγους παιδεύῃ· ἀλλά φησιν ἡ Γραφή· Διήλθομεν διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος. Λα πὸν τὸ ἀναψυκτήριον ἡτοίμασται. Ἔτυχες τοῦ πρώ του, προσδόκα τὸ δεύτερον. Πράττων [πάσχων] βόα τὰ τοῦ ἁγίου Δαβίδ ρήματα· φησὶ γὰρ, ὡς Πένης καὶ πτωχὸς καὶ ἀλγῶν εἰμι ἐγώ. Τέλειος γενήση διὰ τῆς τριάδος. Καὶ γάρ φησιν· Ἐν θλίψει ἐπλά- τυνάς με. Εν τούτοις μάλιστα τοῖς γυμνασίοις τὰς ψυχὰς ἀσκηθῶμεν· ἐπ' ὀφθαλμοῖς γὰρ ὁρῶμεν τὸν ἀντίπαλον. πληγὴν τοῦ σώματος μὴ δυνάμενοι εἰς εὐχὴν στῆναι, ἢ ψάλλειν μετὰ φωνῆς· πάντα ἡμῖν ταῦτα ήνυτο πρὸς καθαίρεσιν ἐπιθυμιῶν. Καὶ γὰρ νηστεία καὶ χαμευνία διὰ τὰς αἰσχίστους ἡμῖν ἡδονὰς νενομοθέτηνται. Ει οὖν ἡ νόσος ταύτας ήμβλυνε, περιττὸς ὁ πόνος. Τί δὲ λέγω περιττός; ὥσπερ γὰρ μείζονί τινι καὶ ἰσχυ ροτέρω φαρμάχῳ τῇ νόσῳ τὰ ὀλεθροφόρα συμπτώ ματα κεκοίμηνται. Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μεγάλη ἄσκη σις, τὸ ἐν ταῖς νόσοις ἐγκαρτερεῖν, καὶ εὐχαριστηρίοις ὕμνους ἀναπέμπειν τῷ κρείττονι. Αφαιρούμεθα ὀφθαλμῶν; μὴ βαρέως ἐνέγκωμεν· τὰ γὰρ τῆς ἀπλη στίας όργανα ἀπεβάλομεν, ἀλλὰ τοῖς ἔνδον ὀφθαλμοῖς τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμεθα. Εκωφεύσαμεν ; 18: S. ATHANASIUS. SPURIA. cum ea quæ in eremo agerentur memoria recole- rent, salutem sunt consecuti : multi etiam in monte versantes perierunt, quia illa agerent quæ popula- ribus tantum competerent. Fieri namque potest ut qui cum pluribus versatur, animo solitarius sit; et qui solus est, cum turba mente versetur. paupertate animum dimovere? divitias affert in es- cam. Per contumelias et opprobria non praevaluit? Jaudes adhibet atque gloriam. Per sanitatem devi- ctus est ? morbum immittit corpori. Cum enim vo- luptatibus non potuerit decipere, per invitos labores. animæ parare conatur eversionem, inconsultam, nec spontaneam. Morbos enim gravissimos injicere permittitur, quibus tentat homines in segnitien conjicere, eorumque erga Deum charitatem contur- bare. Sed sive corpus conciditur, ac vehementissi- mis febribus inflammatur, ac etiamsi intolerabili siti excrucietur, si quidem peccator cum sis isthæc pateris, recordare futurorum suppliciorum, ignis eterni, poenarumque judicio indigendarum : neque in praesenti, socordi atque abjecto animo eris. La- tare quia visitavit le Dominus, atque pulchrum illud dictum in ore habe: Castigans castigarit me Dominus, et morti peccati non tradidit me ". Fer- rum eras, sed igne rubiginem amittis. Quod si etiam probus es, infirmitate teneris, a magnis ad majora progrederis. Aurum es : at per ignem pro batior evadis. Datus est tibi carnique tuæ angelus Salanæ, exsulta. Vide cui similis effectus sis : do- natus es Pauli munere. Febre probaris, rigore eru- C diris, at Scriptura dicit ; Transivimus per ignem et aquam s. Quod superest, paratum refrigerium est. Consecutus es primum, secundum exspecta. Dum operaris, exclama hæc Davidis verba profe- rens : Inops et pauper et dolens sum ego s. Perfe- ctus eris per ternarium numerum. Ait enim : In tribulatione dilalasti mihi o. His maxime certami- nibus animis exerceamur : præ oculis enim habemus adversarium. D mitatem ac vulnus corporis non possumus stare ad orationem, aut voce psallere : omnia ista nobis pro- derunt ad cupiditatum eversionem. Nam jejunare ac humi cubare jussum nobis est ad turpissimas voluptates declinandas. Si ergo eas morbus obtu- derit, superfluus est labor. Cur dico superfluus ? quia tanquam graviori fortiorique remedio, nempe morbo lethifera symptomata sopita sunt. Atque hæc est magna exercitatio, morbus patienter ferre, el gratiarum actionis hymnos Deo emittere. Adempti nobis sunt oculi ? ne graviter feramus, quia, licet iusatiabilis cupiditatis instrumenta amiserimus, attamen internis oculis contemplamur gloriam Do- ss Psal. Lxv, 12. sc Psal. Lxvu, 30. s Psal. 19, 2. • Psal. cxvit, 98. Πολλὰ τοῦ διαβόλου τὰ κέντρα. Διὰ πενίας οὐ 98. (96) Multi sunt diaboli aculei. Non potuit 99. (97) Ne animo contristemur, cum per infir- 99. Μὴ λυπηθῶμεν, ὡς διὰ τὴν ἀσθένειαν καὶ τὴν (96) In Vitis PP. 1. v, 7, 16. (97) In Vitis PP. 1. v, 7, 17.

Α Πολλοί οὖν ἐν πόλει, τὰ τῆς ἐρήμου φανταζόμενοι, ἐσώθησαν· καὶ πολλοὶ, ἐν ὄρει ὄντες, τὰ τῶν δημο τῶν πράττοντες, ἀπώλοντο. Δυνατὸν μετὰ πολλῶν ὄντα μονάζειν τῇ γνώμῃ, καὶ μόνον ὄντα μετὰ ὄχλων τῇ διανοία συνδιάγειν. μετεκίνησε ψυχήν; πλοῦτον προσάγει εἰς δέλεαρ. Δι ὕβρεων καὶ ἐνειδισμῶν οὐκ ἴσχυσεν, ἐπαίνους καὶ δόξαν προβάλλεται. Διὰ τῆς ὑγείας ἡττήθη; νοσο- ποιεῖ τὸ σῶμα. Ταῖς γὰρ ἡδοναῖς μὴ δυνηθεὶς ἀπα τῆσαι, διὰ τῶν ἀκουσίων πόνων τὴν παρατροπὴν τῆς ψυχῆς πειρᾶται ποιῆσαι ἀπροαίρετον καὶ ἀβούλητον. Νόσους γάρ τινας καὶ βαρυτάτας ἐξ αἰτήσεως προς- άγει, πρὸς τὸ διὰ τούτων ὀλιγωρήσαντας ἐπιθολῶσαι Β αὐτῶν τὴν πρὸς Θεὸν ἀγάπην. Αλλ' εἰ καὶ κατα- η τέμνεται τὸ σῶμα, καὶ πυρετοῖς σφοδροτάτοις κατα- φλέγεται, ἔτι μὴν καὶ δίψει ἀνιάτῳ καὶ ἀσχέτῳ κατα- Οδίδεται· εἰ μὲν ἁμαρτωλὸς ὢν ταῦτα ὑφίσταται, ὑπομνήσθητι τῆς μελλούσης κολάσεως, καὶ τοῦ αἰω νίου πυρὸς καὶ τῶν δικαστικῶν τιμωριῶν, καὶ οὐκ ὀλιγωρήσεις πρὸς τὰ παρόντα. Χαίρου, ὅτι ἐπεσχή. πητέ σε ὁ Κύριος, καὶ τὸ εὔφημον δὲ ἐκεῖνο ῥητὴν ἐπὶ τῆς γλώσσης ἔχε, ὡς Παιδεύων ἐπαίδευσέ με ὁ Κύριος· τῷ δὲ θανάτῳ τῆς ἁμαρτίας οὐ παρ έδωκέ με. Σίδηρος ἐτύγχανες, ἀλλὰ διὰ τοῦ πυρὸς τὸν ἱὸν ἀποβάλλῃ. Εἰ δὲ καὶ δίκαιος ὢν ἀῤῥωστεῖς, ἀπὸ τῶν μεγάλων ἐπὶ τὰ μείζω προκόπτεις. Χρυσὸς εἶ, ἀλλὰ διὰ τοῦ πυρὸς δοκιμώτερος γίνῃ. Εδόθη σοι άγ γελος Σατᾶν τῇ σαρκὶ, ἀγαλλιῶ, βλέπε τίνι όμοιος γέγονας τῆς γὰρ Παύλου δωρεᾶς ἠξιώθης. Διὰ τοῦ πυρετοῦ δοκιμάζῃ· διὰ ῥίγους παιδεύῃ· ἀλλά φησιν ἡ Γραφή· Διήλθομεν διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος. Λα πὸν τὸ ἀναψυκτήριον ἡτοίμασται. Ἔτυχες τοῦ πρώ του, προσδόκα τὸ δεύτερον. Πράττων [πάσχων] βόα τὰ τοῦ ἁγίου Δαβίδ ρήματα· φησὶ γὰρ, ὡς Πένης καὶ πτωχὸς καὶ ἀλγῶν εἰμι ἐγώ. Τέλειος γενήση διὰ τῆς τριάδος. Καὶ γάρ φησιν· Ἐν θλίψει ἐπλά- τυνάς με. Εν τούτοις μάλιστα τοῖς γυμνασίοις τὰς ψυχὰς ἀσκηθῶμεν· ἐπ' ὀφθαλμοῖς γὰρ ὁρῶμεν τὸν ἀντίπαλον. πληγὴν τοῦ σώματος μὴ δυνάμενοι εἰς εὐχὴν στῆναι, ἢ ψάλλειν μετὰ φωνῆς· πάντα ἡμῖν ταῦτα ήνυτο πρὸς καθαίρεσιν ἐπιθυμιῶν. Καὶ γὰρ νηστεία καὶ χαμευνία διὰ τὰς αἰσχίστους ἡμῖν ἡδονὰς νενομοθέτηνται. Ει οὖν ἡ νόσος ταύτας ήμβλυνε, περιττὸς ὁ πόνος. Τί δὲ λέγω περιττός; ὥσπερ γὰρ μείζονί τινι καὶ ἰσχυ ροτέρω φαρμάχῳ τῇ νόσῳ τὰ ὀλεθροφόρα συμπτώ ματα κεκοίμηνται. Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μεγάλη ἄσκη σις, τὸ ἐν ταῖς νόσοις ἐγκαρτερεῖν, καὶ εὐχαριστηρίοις ὕμνους ἀναπέμπειν τῷ κρείττονι. Αφαιρούμεθα ὀφθαλμῶν; μὴ βαρέως ἐνέγκωμεν· τὰ γὰρ τῆς ἀπλη στίας όργανα ἀπεβάλομεν, ἀλλὰ τοῖς ἔνδον ὀφθαλμοῖς τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμεθα. Εκωφεύσαμεν ; 18: S. ATHANASIUS. SPURIA. cum ea quæ in eremo agerentur memoria recole- rent, salutem sunt consecuti : multi etiam in monte versantes perierunt, quia illa agerent quæ popula- ribus tantum competerent. Fieri namque potest ut qui cum pluribus versatur, animo solitarius sit; et qui solus est, cum turba mente versetur. paupertate animum dimovere? divitias affert in es- cam. Per contumelias et opprobria non praevaluit? Jaudes adhibet atque gloriam. Per sanitatem devi- ctus est ? morbum immittit corpori. Cum enim vo- luptatibus non potuerit decipere, per invitos labores. animæ parare conatur eversionem, inconsultam, nec spontaneam. Morbos enim gravissimos injicere permittitur, quibus tentat homines in segnitien conjicere, eorumque erga Deum charitatem contur- bare. Sed sive corpus conciditur, ac vehementissi- mis febribus inflammatur, ac etiamsi intolerabili siti excrucietur, si quidem peccator cum sis isthæc pateris, recordare futurorum suppliciorum, ignis eterni, poenarumque judicio indigendarum : neque in praesenti, socordi atque abjecto animo eris. La- tare quia visitavit le Dominus, atque pulchrum illud dictum in ore habe: Castigans castigarit me Dominus, et morti peccati non tradidit me ". Fer- rum eras, sed igne rubiginem amittis. Quod si etiam probus es, infirmitate teneris, a magnis ad majora progrederis. Aurum es : at per ignem pro batior evadis. Datus est tibi carnique tuæ angelus Salanæ, exsulta. Vide cui similis effectus sis : do- natus es Pauli munere. Febre probaris, rigore eru- C diris, at Scriptura dicit ; Transivimus per ignem et aquam s. Quod superest, paratum refrigerium est. Consecutus es primum, secundum exspecta. Dum operaris, exclama hæc Davidis verba profe- rens : Inops et pauper et dolens sum ego s. Perfe- ctus eris per ternarium numerum. Ait enim : In tribulatione dilalasti mihi o. His maxime certami- nibus animis exerceamur : præ oculis enim habemus adversarium. D mitatem ac vulnus corporis non possumus stare ad orationem, aut voce psallere : omnia ista nobis pro- derunt ad cupiditatum eversionem. Nam jejunare ac humi cubare jussum nobis est ad turpissimas voluptates declinandas. Si ergo eas morbus obtu- derit, superfluus est labor. Cur dico superfluus ? quia tanquam graviori fortiorique remedio, nempe morbo lethifera symptomata sopita sunt. Atque hæc est magna exercitatio, morbus patienter ferre, el gratiarum actionis hymnos Deo emittere. Adempti nobis sunt oculi ? ne graviter feramus, quia, licet iusatiabilis cupiditatis instrumenta amiserimus, attamen internis oculis contemplamur gloriam Do- ss Psal. Lxv, 12. sc Psal. Lxvu, 30. s Psal. 19, 2. • Psal. cxvit, 98. Πολλὰ τοῦ διαβόλου τὰ κέντρα. Διὰ πενίας οὐ 98. (96) Multi sunt diaboli aculei. Non potuit 99. (97) Ne animo contristemur, cum per infir- 99. Μὴ λυπηθῶμεν, ὡς διὰ τὴν ἀσθένειαν καὶ τὴν (96) In Vitis PP. 1. v, 7, 16. (97) In Vitis PP. 1. v, 7, 17.

Α Πολλοί οὖν ἐν πόλει, τὰ τῆς ἐρήμου φανταζόμενοι, ἐσώθησαν· καὶ πολλοὶ, ἐν ὄρει ὄντες, τὰ τῶν δημο τῶν πράττοντες, ἀπώλοντο. Δυνατὸν μετὰ πολλῶν ὄντα μονάζειν τῇ γνώμῃ, καὶ μόνον ὄντα μετὰ ὄχλων τῇ διανοία συνδιάγειν. μετεκίνησε ψυχήν; πλοῦτον προσάγει εἰς δέλεαρ. Δι ὕβρεων καὶ ἐνειδισμῶν οὐκ ἴσχυσεν, ἐπαίνους καὶ δόξαν προβάλλεται. Διὰ τῆς ὑγείας ἡττήθη; νοσο- ποιεῖ τὸ σῶμα. Ταῖς γὰρ ἡδοναῖς μὴ δυνηθεὶς ἀπα τῆσαι, διὰ τῶν ἀκουσίων πόνων τὴν παρατροπὴν τῆς ψυχῆς πειρᾶται ποιῆσαι ἀπροαίρετον καὶ ἀβούλητον. Νόσους γάρ τινας καὶ βαρυτάτας ἐξ αἰτήσεως προς- άγει, πρὸς τὸ διὰ τούτων ὀλιγωρήσαντας ἐπιθολῶσαι Β αὐτῶν τὴν πρὸς Θεὸν ἀγάπην. Αλλ' εἰ καὶ κατα- η τέμνεται τὸ σῶμα, καὶ πυρετοῖς σφοδροτάτοις κατα- φλέγεται, ἔτι μὴν καὶ δίψει ἀνιάτῳ καὶ ἀσχέτῳ κατα- Οδίδεται· εἰ μὲν ἁμαρτωλὸς ὢν ταῦτα ὑφίσταται, ὑπομνήσθητι τῆς μελλούσης κολάσεως, καὶ τοῦ αἰω νίου πυρὸς καὶ τῶν δικαστικῶν τιμωριῶν, καὶ οὐκ ὀλιγωρήσεις πρὸς τὰ παρόντα. Χαίρου, ὅτι ἐπεσχή. πητέ σε ὁ Κύριος, καὶ τὸ εὔφημον δὲ ἐκεῖνο ῥητὴν ἐπὶ τῆς γλώσσης ἔχε, ὡς Παιδεύων ἐπαίδευσέ με ὁ Κύριος· τῷ δὲ θανάτῳ τῆς ἁμαρτίας οὐ παρ έδωκέ με. Σίδηρος ἐτύγχανες, ἀλλὰ διὰ τοῦ πυρὸς τὸν ἱὸν ἀποβάλλῃ. Εἰ δὲ καὶ δίκαιος ὢν ἀῤῥωστεῖς, ἀπὸ τῶν μεγάλων ἐπὶ τὰ μείζω προκόπτεις. Χρυσὸς εἶ, ἀλλὰ διὰ τοῦ πυρὸς δοκιμώτερος γίνῃ. Εδόθη σοι άγ γελος Σατᾶν τῇ σαρκὶ, ἀγαλλιῶ, βλέπε τίνι όμοιος γέγονας τῆς γὰρ Παύλου δωρεᾶς ἠξιώθης. Διὰ τοῦ πυρετοῦ δοκιμάζῃ· διὰ ῥίγους παιδεύῃ· ἀλλά φησιν ἡ Γραφή· Διήλθομεν διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος. Λα πὸν τὸ ἀναψυκτήριον ἡτοίμασται. Ἔτυχες τοῦ πρώ του, προσδόκα τὸ δεύτερον. Πράττων [πάσχων] βόα τὰ τοῦ ἁγίου Δαβίδ ρήματα· φησὶ γὰρ, ὡς Πένης καὶ πτωχὸς καὶ ἀλγῶν εἰμι ἐγώ. Τέλειος γενήση διὰ τῆς τριάδος. Καὶ γάρ φησιν· Ἐν θλίψει ἐπλά- τυνάς με. Εν τούτοις μάλιστα τοῖς γυμνασίοις τὰς ψυχὰς ἀσκηθῶμεν· ἐπ' ὀφθαλμοῖς γὰρ ὁρῶμεν τὸν ἀντίπαλον. πληγὴν τοῦ σώματος μὴ δυνάμενοι εἰς εὐχὴν στῆναι, ἢ ψάλλειν μετὰ φωνῆς· πάντα ἡμῖν ταῦτα ήνυτο πρὸς καθαίρεσιν ἐπιθυμιῶν. Καὶ γὰρ νηστεία καὶ χαμευνία διὰ τὰς αἰσχίστους ἡμῖν ἡδονὰς νενομοθέτηνται. Ει οὖν ἡ νόσος ταύτας ήμβλυνε, περιττὸς ὁ πόνος. Τί δὲ λέγω περιττός; ὥσπερ γὰρ μείζονί τινι καὶ ἰσχυ ροτέρω φαρμάχῳ τῇ νόσῳ τὰ ὀλεθροφόρα συμπτώ ματα κεκοίμηνται. Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μεγάλη ἄσκη σις, τὸ ἐν ταῖς νόσοις ἐγκαρτερεῖν, καὶ εὐχαριστηρίοις ὕμνους ἀναπέμπειν τῷ κρείττονι. Αφαιρούμεθα ὀφθαλμῶν; μὴ βαρέως ἐνέγκωμεν· τὰ γὰρ τῆς ἀπλη στίας όργανα ἀπεβάλομεν, ἀλλὰ τοῖς ἔνδον ὀφθαλμοῖς τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμεθα. Εκωφεύσαμεν ; 18: S. ATHANASIUS. SPURIA. cum ea quæ in eremo agerentur memoria recole- rent, salutem sunt consecuti : multi etiam in monte versantes perierunt, quia illa agerent quæ popula- ribus tantum competerent. Fieri namque potest ut qui cum pluribus versatur, animo solitarius sit; et qui solus est, cum turba mente versetur. paupertate animum dimovere? divitias affert in es- cam. Per contumelias et opprobria non praevaluit? Jaudes adhibet atque gloriam. Per sanitatem devi- ctus est ? morbum immittit corpori. Cum enim vo- luptatibus non potuerit decipere, per invitos labores. animæ parare conatur eversionem, inconsultam, nec spontaneam. Morbos enim gravissimos injicere permittitur, quibus tentat homines in segnitien conjicere, eorumque erga Deum charitatem contur- bare. Sed sive corpus conciditur, ac vehementissi- mis febribus inflammatur, ac etiamsi intolerabili siti excrucietur, si quidem peccator cum sis isthæc pateris, recordare futurorum suppliciorum, ignis eterni, poenarumque judicio indigendarum : neque in praesenti, socordi atque abjecto animo eris. La- tare quia visitavit le Dominus, atque pulchrum illud dictum in ore habe: Castigans castigarit me Dominus, et morti peccati non tradidit me ". Fer- rum eras, sed igne rubiginem amittis. Quod si etiam probus es, infirmitate teneris, a magnis ad majora progrederis. Aurum es : at per ignem pro batior evadis. Datus est tibi carnique tuæ angelus Salanæ, exsulta. Vide cui similis effectus sis : do- natus es Pauli munere. Febre probaris, rigore eru- C diris, at Scriptura dicit ; Transivimus per ignem et aquam s. Quod superest, paratum refrigerium est. Consecutus es primum, secundum exspecta. Dum operaris, exclama hæc Davidis verba profe- rens : Inops et pauper et dolens sum ego s. Perfe- ctus eris per ternarium numerum. Ait enim : In tribulatione dilalasti mihi o. His maxime certami- nibus animis exerceamur : præ oculis enim habemus adversarium. D mitatem ac vulnus corporis non possumus stare ad orationem, aut voce psallere : omnia ista nobis pro- derunt ad cupiditatum eversionem. Nam jejunare ac humi cubare jussum nobis est ad turpissimas voluptates declinandas. Si ergo eas morbus obtu- derit, superfluus est labor. Cur dico superfluus ? quia tanquam graviori fortiorique remedio, nempe morbo lethifera symptomata sopita sunt. Atque hæc est magna exercitatio, morbus patienter ferre, el gratiarum actionis hymnos Deo emittere. Adempti nobis sunt oculi ? ne graviter feramus, quia, licet iusatiabilis cupiditatis instrumenta amiserimus, attamen internis oculis contemplamur gloriam Do- ss Psal. Lxv, 12. sc Psal. Lxvu, 30. s Psal. 19, 2. • Psal. cxvit, 98. Πολλὰ τοῦ διαβόλου τὰ κέντρα. Διὰ πενίας οὐ 98. (96) Multi sunt diaboli aculei. Non potuit 99. (97) Ne animo contristemur, cum per infir- 99. Μὴ λυπηθῶμεν, ὡς διὰ τὴν ἀσθένειαν καὶ τὴν (96) In Vitis PP. 1. v, 7, 16. (97) In Vitis PP. 1. v, 7, 17.

Α Πολλοί οὖν ἐν πόλει, τὰ τῆς ἐρήμου φανταζόμενοι, ἐσώθησαν· καὶ πολλοὶ, ἐν ὄρει ὄντες, τὰ τῶν δημο τῶν πράττοντες, ἀπώλοντο. Δυνατὸν μετὰ πολλῶν ὄντα μονάζειν τῇ γνώμῃ, καὶ μόνον ὄντα μετὰ ὄχλων τῇ διανοία συνδιάγειν. μετεκίνησε ψυχήν; πλοῦτον προσάγει εἰς δέλεαρ. Δι ὕβρεων καὶ ἐνειδισμῶν οὐκ ἴσχυσεν, ἐπαίνους καὶ δόξαν προβάλλεται. Διὰ τῆς ὑγείας ἡττήθη; νοσο- ποιεῖ τὸ σῶμα. Ταῖς γὰρ ἡδοναῖς μὴ δυνηθεὶς ἀπα τῆσαι, διὰ τῶν ἀκουσίων πόνων τὴν παρατροπὴν τῆς ψυχῆς πειρᾶται ποιῆσαι ἀπροαίρετον καὶ ἀβούλητον. Νόσους γάρ τινας καὶ βαρυτάτας ἐξ αἰτήσεως προς- άγει, πρὸς τὸ διὰ τούτων ὀλιγωρήσαντας ἐπιθολῶσαι Β αὐτῶν τὴν πρὸς Θεὸν ἀγάπην. Αλλ' εἰ καὶ κατα- η τέμνεται τὸ σῶμα, καὶ πυρετοῖς σφοδροτάτοις κατα- φλέγεται, ἔτι μὴν καὶ δίψει ἀνιάτῳ καὶ ἀσχέτῳ κατα- Οδίδεται· εἰ μὲν ἁμαρτωλὸς ὢν ταῦτα ὑφίσταται, ὑπομνήσθητι τῆς μελλούσης κολάσεως, καὶ τοῦ αἰω νίου πυρὸς καὶ τῶν δικαστικῶν τιμωριῶν, καὶ οὐκ ὀλιγωρήσεις πρὸς τὰ παρόντα. Χαίρου, ὅτι ἐπεσχή. πητέ σε ὁ Κύριος, καὶ τὸ εὔφημον δὲ ἐκεῖνο ῥητὴν ἐπὶ τῆς γλώσσης ἔχε, ὡς Παιδεύων ἐπαίδευσέ με ὁ Κύριος· τῷ δὲ θανάτῳ τῆς ἁμαρτίας οὐ παρ έδωκέ με. Σίδηρος ἐτύγχανες, ἀλλὰ διὰ τοῦ πυρὸς τὸν ἱὸν ἀποβάλλῃ. Εἰ δὲ καὶ δίκαιος ὢν ἀῤῥωστεῖς, ἀπὸ τῶν μεγάλων ἐπὶ τὰ μείζω προκόπτεις. Χρυσὸς εἶ, ἀλλὰ διὰ τοῦ πυρὸς δοκιμώτερος γίνῃ. Εδόθη σοι άγ γελος Σατᾶν τῇ σαρκὶ, ἀγαλλιῶ, βλέπε τίνι όμοιος γέγονας τῆς γὰρ Παύλου δωρεᾶς ἠξιώθης. Διὰ τοῦ πυρετοῦ δοκιμάζῃ· διὰ ῥίγους παιδεύῃ· ἀλλά φησιν ἡ Γραφή· Διήλθομεν διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος. Λα πὸν τὸ ἀναψυκτήριον ἡτοίμασται. Ἔτυχες τοῦ πρώ του, προσδόκα τὸ δεύτερον. Πράττων [πάσχων] βόα τὰ τοῦ ἁγίου Δαβίδ ρήματα· φησὶ γὰρ, ὡς Πένης καὶ πτωχὸς καὶ ἀλγῶν εἰμι ἐγώ. Τέλειος γενήση διὰ τῆς τριάδος. Καὶ γάρ φησιν· Ἐν θλίψει ἐπλά- τυνάς με. Εν τούτοις μάλιστα τοῖς γυμνασίοις τὰς ψυχὰς ἀσκηθῶμεν· ἐπ' ὀφθαλμοῖς γὰρ ὁρῶμεν τὸν ἀντίπαλον. πληγὴν τοῦ σώματος μὴ δυνάμενοι εἰς εὐχὴν στῆναι, ἢ ψάλλειν μετὰ φωνῆς· πάντα ἡμῖν ταῦτα ήνυτο πρὸς καθαίρεσιν ἐπιθυμιῶν. Καὶ γὰρ νηστεία καὶ χαμευνία διὰ τὰς αἰσχίστους ἡμῖν ἡδονὰς νενομοθέτηνται. Ει οὖν ἡ νόσος ταύτας ήμβλυνε, περιττὸς ὁ πόνος. Τί δὲ λέγω περιττός; ὥσπερ γὰρ μείζονί τινι καὶ ἰσχυ ροτέρω φαρμάχῳ τῇ νόσῳ τὰ ὀλεθροφόρα συμπτώ ματα κεκοίμηνται. Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μεγάλη ἄσκη σις, τὸ ἐν ταῖς νόσοις ἐγκαρτερεῖν, καὶ εὐχαριστηρίοις ὕμνους ἀναπέμπειν τῷ κρείττονι. Αφαιρούμεθα ὀφθαλμῶν; μὴ βαρέως ἐνέγκωμεν· τὰ γὰρ τῆς ἀπλη στίας όργανα ἀπεβάλομεν, ἀλλὰ τοῖς ἔνδον ὀφθαλμοῖς τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμεθα. Εκωφεύσαμεν ; 18: S. ATHANASIUS. SPURIA. cum ea quæ in eremo agerentur memoria recole- rent, salutem sunt consecuti : multi etiam in monte versantes perierunt, quia illa agerent quæ popula- ribus tantum competerent. Fieri namque potest ut qui cum pluribus versatur, animo solitarius sit; et qui solus est, cum turba mente versetur. paupertate animum dimovere? divitias affert in es- cam. Per contumelias et opprobria non praevaluit? Jaudes adhibet atque gloriam. Per sanitatem devi- ctus est ? morbum immittit corpori. Cum enim vo- luptatibus non potuerit decipere, per invitos labores. animæ parare conatur eversionem, inconsultam, nec spontaneam. Morbos enim gravissimos injicere permittitur, quibus tentat homines in segnitien conjicere, eorumque erga Deum charitatem contur- bare. Sed sive corpus conciditur, ac vehementissi- mis febribus inflammatur, ac etiamsi intolerabili siti excrucietur, si quidem peccator cum sis isthæc pateris, recordare futurorum suppliciorum, ignis eterni, poenarumque judicio indigendarum : neque in praesenti, socordi atque abjecto animo eris. La- tare quia visitavit le Dominus, atque pulchrum illud dictum in ore habe: Castigans castigarit me Dominus, et morti peccati non tradidit me ". Fer- rum eras, sed igne rubiginem amittis. Quod si etiam probus es, infirmitate teneris, a magnis ad majora progrederis. Aurum es : at per ignem pro batior evadis. Datus est tibi carnique tuæ angelus Salanæ, exsulta. Vide cui similis effectus sis : do- natus es Pauli munere. Febre probaris, rigore eru- C diris, at Scriptura dicit ; Transivimus per ignem et aquam s. Quod superest, paratum refrigerium est. Consecutus es primum, secundum exspecta. Dum operaris, exclama hæc Davidis verba profe- rens : Inops et pauper et dolens sum ego s. Perfe- ctus eris per ternarium numerum. Ait enim : In tribulatione dilalasti mihi o. His maxime certami- nibus animis exerceamur : præ oculis enim habemus adversarium. D mitatem ac vulnus corporis non possumus stare ad orationem, aut voce psallere : omnia ista nobis pro- derunt ad cupiditatum eversionem. Nam jejunare ac humi cubare jussum nobis est ad turpissimas voluptates declinandas. Si ergo eas morbus obtu- derit, superfluus est labor. Cur dico superfluus ? quia tanquam graviori fortiorique remedio, nempe morbo lethifera symptomata sopita sunt. Atque hæc est magna exercitatio, morbus patienter ferre, el gratiarum actionis hymnos Deo emittere. Adempti nobis sunt oculi ? ne graviter feramus, quia, licet iusatiabilis cupiditatis instrumenta amiserimus, attamen internis oculis contemplamur gloriam Do- ss Psal. Lxv, 12. sc Psal. Lxvu, 30. s Psal. 19, 2. • Psal. cxvit, 98. Πολλὰ τοῦ διαβόλου τὰ κέντρα. Διὰ πενίας οὐ 98. (96) Multi sunt diaboli aculei. Non potuit 99. (97) Ne animo contristemur, cum per infir- 99. Μὴ λυπηθῶμεν, ὡς διὰ τὴν ἀσθένειαν καὶ τὴν (96) In Vitis PP. 1. v, 7, 16. (97) In Vitis PP. 1. v, 7, 17.

εὐχαριστησωμεν τὴν ματαίαν ἀκοὴν τέλεον ἀποβαλόν- τες. Τὰς χεῖρας πεπόνθαμεν; ἀλλὰ τὰς ἔνδον ἔχομεν εὐτρεπισθείσας πρὸς τὴν κατὰ τοῦ ἐχθροῦ πόλεμον. ᾿Αῤῥωστία καθ᾿ ὅλον τὸ σῶμα κρατεῖ; ἀλλ' ἡ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον ὑγεία μάλλον αύξει. Ἐν κοινοβίῳ οὖσαι, τὴν ὑπακοὴν μᾶλλον τῆς ἀσκήσεως προκρίνωμεν· ἡ μὲν γὰρ ὑπεροψίαν δι δάσκει, ἡ δὲ ταπεινοφροσύνην έπαγγέλλεται. Ἔστι δὲ καὶ ἐκ τοῦ ἐχθροῦ ἐπιτεταμένη ἄσκησις. Καὶ γὰρ οἱ αὐτοῦ μαθηταὶ τοῦτο ποιοῦσι. Πῶς οὖν διακρίνω μεν τὴν θείαν καὶ βασιλικὴν ἄσκησιν τῆς τυραννικής καὶ δαιμονιώδους; δῆλον, ὡς ἀπὸ τῆς συμμετρίας. Απας σοι ὁ χρόνος εἷς κανών νηστείας ὑπαρχέτω. Μὴ τέσσαρας ἢ πέντε νηστεύσῃς, καὶ τὴν ἄλλην πλήθει τροφῶν καταλύσῃς τὴν δύναμιν. Τοῦτο ἡδὺ Β τῷ ἐχθρῷ. Πανταχοῦ ἡ ἀμετρία φθοροποιός τυγχάνει. Μὴ ὑφ᾽ ἕν σου τὰ ὅπλα ἀναλώσῃς, καὶ γυμνός εύρε θεὶς ἐν τῷ πολέμῳ ευάλωτος γενήσῃ. Τὰ ὅπλα ἡμῶν ἐστι τὸ σῶμα· ἡ δὲ ψυχὴ ὁ στρατιώτης· καὶ τῶν ἀμ- φοτέρων ἐπιμελοῦ πρὸς τὰς χρείας. Νέος ὢν καὶ ὑγιὴς, νήστευσον. Ηξει γὰρ τὸ γῆρας μετὰ ἀσθε νείας. Ως δύνῃ, θησαύρισον τροφάς, ἵνα, μὴ δυνά- μενος, εὕρης. Νήστευε μετὰ λόγου καὶ ἀκριβείας. Ορα μὴ ὁ ἐχθρὸς ἐπεισέλθῃ τῇ ἐμπορίᾳ τῆς νη- στείας· καὶ τάχα οἶμαι περὶ τούτου τὸν Σωτήρα εἰρηκέναι τό· Γίνεσθε δόκιμοι τραπεζίται· τουτέστι, τὸ βασιλικὴν χάραγμα ἀκριβῶς γινώσκετε· εἰσὶ γὰρ καὶ παραχαράγματα· καὶ ἡ μὲν τοῦ χρυσοῦ φύσις ἡ αὐτή, διαφέρει δὲ τῷ χαράγματι. Ὁ μὲν χρυσός ἐστι νηστεία, ἐγκράτεια, ἐλεημοσύνη· ἀλλὰ καὶ Ἑλλήνων παῖδες τὴν τυραννικὴν αὐτῶν εἰκόνα τοῦ τοις ἐντίθενται, καὶ αἱρετικοὶ δὲ πάντες διὰ τούτων σεμνύνονται. Ορᾷν δὲ δεῖ τούτους, καὶ ἀποφεύγειν ὡς παραχαράκτας. Βλέπε μή, ἀγυμνάστως περιπε- σὺν αὐτοῖς, ζημιωθῇς. Δέχου οὖν μετὰ ἀσφαλείας τὸν τοῦ Χριστοῦ σταυρὸν διεντετυπωμένον ταῖς ἀρεταῖς· τουτέστι, πίστιν ὀρθὴν μετὰ σεμνών πράξεων. χὴν, καὶ ἐν κοινοβίῳ οὔσας, μὴ τὰ ἑαυτῶν ζητεῖν, μήτε μὴν οἰκείᾳ δουλεύειν γνώμῃ, ἀλλὰ τῇ κατὰ πίστιν μητρὶ πειθαρχεῖν. Εξορίᾳ ἑαυτὰς παρεδώκαμεν τουτέστι τῶν κοσμικῶν ὅρων ἔξω ἐγενόμεθα· οὐκοῦν ἐκβεβλήμεθα· μὴ τὰ αὐτὰ ζητήσωμεν. Ἐκεῖ δόξαν εἴχομεν, ὧδε ὀνειδισμόν· ἐκεῖ δαψίλειαν τροφών, ὧδε καὶ τοῦ ἄρτου ἔνδειαν. Ἐν τῷ κόσμῳ οἱ πταίοντες, καὶ μὴ βουλόμενοι εἰς φυλακὴν βάλλονται· καὶ ἡμεῖς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἑαυτὰς φυλακίσωμεν, ἵνα τὸ ἀκούσιον τῆς γνώμης τὴν μέλλουσαν κόλασιν ἀπο- σοβήσῃ. μὴ νηστεύοντες τοῖς αὐτοῖς περιέπεσον νοσήμασιν. Ηρξω τοῦ καλοῦ; μὴ ἀναχαιτίσῃς, τοῦ ἐχθροῦ σε ἐγκόπτοντος. Αὐτὸς γὰρ τῇ ὑπομονή σου καταργείται· VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A mini. Gbsurduimus ? gratias agamus, quod inanent auditum funditus amiserimus. Manus laborant in- firmitate? at intus adsunt manus paratæ ad bellum cum adversario gerendum. Morbo totum corpus est affectum ? verum magis magisque interioris homi- nis sanitas augetur. exercitationi præponamus. Hæc namque docet su- perbiam ; illa vero humilitatem pollicetur. Cæterum etiam ab inimico exoritur ardua exercitatio. Nam idipsum ejus discipuli præstant. Qua igitur nota dli- vinam regiamque exercitationem a tyrannica et dæ- moniaca internoscenius? utique ex moderatione. Per totum vitæ tuæ tempus una sit tibi regula jeju- nii. Ne quatuor aut quinque dies a cibo abstineas, 100. et insequente die per ciborum ingluviem dissolvas G Clin. D vires tuas. Id perjucundum inimico est. Quia ubi- que immoderatio perniciem affert. Noli arma tna una tantum pugna insumere, ne si nudus in prælio reperiaris, facilis captu sis. Arma nostra corpus sunt; anima vero miles: utriusque curam gere ad necessitatis tempus. Dum juvenis sanusque es, je- juna. Veniet namque tibi senectus cum infirmitate. Quando potes, reconde tibi cibos; ut cum non po- teris amplius, invenias ipsos. Jejuna cum ratione et diligentia. Cave ne inimicus jejunii tui negotia- tionem subeat : videturque mihi ea forsitan de causa dictum fuisse Salvatore : Estole probi tra- pezita (99) ; hoc est, regiæ monet impressionen ac- curate cognoscite : quia sunt etiam adulterini num- mi. Atque auri quidem natura eadem, difert autem impresso signo. Aurum est jejunium, continentia, eleemosyna. Sed ipsi gentiles tyrannicam suam ima- ginem bisce imprimunt, omnesque hæretici de iis- dem gloriantur. Istos autem cavere vitareque oportet tanquam falsa monetæ percussores. Vide ne in eos imperite delapsus, detrimento afficiaris. Accipe igitur cum securitate Domini crucem, ¡m- pressis virtutibus sigillatam, id est, fidem rectam cum bonis operibus. mam regere, et in cœnobio cum sunius, non nostra quærere, neque propriæ voluntati famulari; sed ei quæ secundum fidem mater est obtemperare. Exsi- lio nos ipsas mulctavimus; id est, extra mundi li- mites exivimus. Igitur ejectæ sumus: eadem ne requiramus. Illic gloriam habuimus, hic ignomi niam : illic ciborum copiam, hic panis indigentiam. In mundo qui in crimen delapsi sunt, vel inviti carceri mancipantur : nos quoque ob peccata now stra in custodiam nos intrudamus, ut voluntaria pœna futurum depellat supplicium. etiam qui non jejunant, in easdem incidunt ægritu- dines. Bonum iniisti? ne resilias, dum inimicus tibi obices parat. Ipse namique patientia tua destrui (M) In Vitis PP. 1. v, 14, 17. 100. (98) Cum in cænobio vivimus, obsequentiam 101. Δεῖ ἡμᾶς πάσῃ διακρίσει κυβερναν τὴν ψυ 102. Νηστεύεις; μὴ προφασίσῃ νόσον. Καὶ γὰρ οἱ (98) In Vitis PP. 1. v, 14, 9. Schol. 97, ad Grad. 101. (1) Oportet nos cum omnt discretione, ani- 102. Jejunas ? ne morbum comminiscaris. Etenim (99) De hoc dicto sæpe actum est superius,

εὐχαριστησωμεν τὴν ματαίαν ἀκοὴν τέλεον ἀποβαλόν- τες. Τὰς χεῖρας πεπόνθαμεν; ἀλλὰ τὰς ἔνδον ἔχομεν εὐτρεπισθείσας πρὸς τὴν κατὰ τοῦ ἐχθροῦ πόλεμον. ᾿Αῤῥωστία καθ᾿ ὅλον τὸ σῶμα κρατεῖ; ἀλλ' ἡ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον ὑγεία μάλλον αύξει. Ἐν κοινοβίῳ οὖσαι, τὴν ὑπακοὴν μᾶλλον τῆς ἀσκήσεως προκρίνωμεν· ἡ μὲν γὰρ ὑπεροψίαν δι δάσκει, ἡ δὲ ταπεινοφροσύνην έπαγγέλλεται. Ἔστι δὲ καὶ ἐκ τοῦ ἐχθροῦ ἐπιτεταμένη ἄσκησις. Καὶ γὰρ οἱ αὐτοῦ μαθηταὶ τοῦτο ποιοῦσι. Πῶς οὖν διακρίνω μεν τὴν θείαν καὶ βασιλικὴν ἄσκησιν τῆς τυραννικής καὶ δαιμονιώδους; δῆλον, ὡς ἀπὸ τῆς συμμετρίας. Απας σοι ὁ χρόνος εἷς κανών νηστείας ὑπαρχέτω. Μὴ τέσσαρας ἢ πέντε νηστεύσῃς, καὶ τὴν ἄλλην πλήθει τροφῶν καταλύσῃς τὴν δύναμιν. Τοῦτο ἡδὺ Β τῷ ἐχθρῷ. Πανταχοῦ ἡ ἀμετρία φθοροποιός τυγχάνει. Μὴ ὑφ᾽ ἕν σου τὰ ὅπλα ἀναλώσῃς, καὶ γυμνός εύρε θεὶς ἐν τῷ πολέμῳ ευάλωτος γενήσῃ. Τὰ ὅπλα ἡμῶν ἐστι τὸ σῶμα· ἡ δὲ ψυχὴ ὁ στρατιώτης· καὶ τῶν ἀμ- φοτέρων ἐπιμελοῦ πρὸς τὰς χρείας. Νέος ὢν καὶ ὑγιὴς, νήστευσον. Ηξει γὰρ τὸ γῆρας μετὰ ἀσθε νείας. Ως δύνῃ, θησαύρισον τροφάς, ἵνα, μὴ δυνά- μενος, εὕρης. Νήστευε μετὰ λόγου καὶ ἀκριβείας. Ορα μὴ ὁ ἐχθρὸς ἐπεισέλθῃ τῇ ἐμπορίᾳ τῆς νη- στείας· καὶ τάχα οἶμαι περὶ τούτου τὸν Σωτήρα εἰρηκέναι τό· Γίνεσθε δόκιμοι τραπεζίται· τουτέστι, τὸ βασιλικὴν χάραγμα ἀκριβῶς γινώσκετε· εἰσὶ γὰρ καὶ παραχαράγματα· καὶ ἡ μὲν τοῦ χρυσοῦ φύσις ἡ αὐτή, διαφέρει δὲ τῷ χαράγματι. Ὁ μὲν χρυσός ἐστι νηστεία, ἐγκράτεια, ἐλεημοσύνη· ἀλλὰ καὶ Ἑλλήνων παῖδες τὴν τυραννικὴν αὐτῶν εἰκόνα τοῦ τοις ἐντίθενται, καὶ αἱρετικοὶ δὲ πάντες διὰ τούτων σεμνύνονται. Ορᾷν δὲ δεῖ τούτους, καὶ ἀποφεύγειν ὡς παραχαράκτας. Βλέπε μή, ἀγυμνάστως περιπε- σὺν αὐτοῖς, ζημιωθῇς. Δέχου οὖν μετὰ ἀσφαλείας τὸν τοῦ Χριστοῦ σταυρὸν διεντετυπωμένον ταῖς ἀρεταῖς· τουτέστι, πίστιν ὀρθὴν μετὰ σεμνών πράξεων. χὴν, καὶ ἐν κοινοβίῳ οὔσας, μὴ τὰ ἑαυτῶν ζητεῖν, μήτε μὴν οἰκείᾳ δουλεύειν γνώμῃ, ἀλλὰ τῇ κατὰ πίστιν μητρὶ πειθαρχεῖν. Εξορίᾳ ἑαυτὰς παρεδώκαμεν τουτέστι τῶν κοσμικῶν ὅρων ἔξω ἐγενόμεθα· οὐκοῦν ἐκβεβλήμεθα· μὴ τὰ αὐτὰ ζητήσωμεν. Ἐκεῖ δόξαν εἴχομεν, ὧδε ὀνειδισμόν· ἐκεῖ δαψίλειαν τροφών, ὧδε καὶ τοῦ ἄρτου ἔνδειαν. Ἐν τῷ κόσμῳ οἱ πταίοντες, καὶ μὴ βουλόμενοι εἰς φυλακὴν βάλλονται· καὶ ἡμεῖς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἑαυτὰς φυλακίσωμεν, ἵνα τὸ ἀκούσιον τῆς γνώμης τὴν μέλλουσαν κόλασιν ἀπο- σοβήσῃ. μὴ νηστεύοντες τοῖς αὐτοῖς περιέπεσον νοσήμασιν. Ηρξω τοῦ καλοῦ; μὴ ἀναχαιτίσῃς, τοῦ ἐχθροῦ σε ἐγκόπτοντος. Αὐτὸς γὰρ τῇ ὑπομονή σου καταργείται· VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A mini. Gbsurduimus ? gratias agamus, quod inanent auditum funditus amiserimus. Manus laborant in- firmitate? at intus adsunt manus paratæ ad bellum cum adversario gerendum. Morbo totum corpus est affectum ? verum magis magisque interioris homi- nis sanitas augetur. exercitationi præponamus. Hæc namque docet su- perbiam ; illa vero humilitatem pollicetur. Cæterum etiam ab inimico exoritur ardua exercitatio. Nam idipsum ejus discipuli præstant. Qua igitur nota dli- vinam regiamque exercitationem a tyrannica et dæ- moniaca internoscenius? utique ex moderatione. Per totum vitæ tuæ tempus una sit tibi regula jeju- nii. Ne quatuor aut quinque dies a cibo abstineas, 100. et insequente die per ciborum ingluviem dissolvas G Clin. D vires tuas. Id perjucundum inimico est. Quia ubi- que immoderatio perniciem affert. Noli arma tna una tantum pugna insumere, ne si nudus in prælio reperiaris, facilis captu sis. Arma nostra corpus sunt; anima vero miles: utriusque curam gere ad necessitatis tempus. Dum juvenis sanusque es, je- juna. Veniet namque tibi senectus cum infirmitate. Quando potes, reconde tibi cibos; ut cum non po- teris amplius, invenias ipsos. Jejuna cum ratione et diligentia. Cave ne inimicus jejunii tui negotia- tionem subeat : videturque mihi ea forsitan de causa dictum fuisse Salvatore : Estole probi tra- pezita (99) ; hoc est, regiæ monet impressionen ac- curate cognoscite : quia sunt etiam adulterini num- mi. Atque auri quidem natura eadem, difert autem impresso signo. Aurum est jejunium, continentia, eleemosyna. Sed ipsi gentiles tyrannicam suam ima- ginem bisce imprimunt, omnesque hæretici de iis- dem gloriantur. Istos autem cavere vitareque oportet tanquam falsa monetæ percussores. Vide ne in eos imperite delapsus, detrimento afficiaris. Accipe igitur cum securitate Domini crucem, ¡m- pressis virtutibus sigillatam, id est, fidem rectam cum bonis operibus. mam regere, et in cœnobio cum sunius, non nostra quærere, neque propriæ voluntati famulari; sed ei quæ secundum fidem mater est obtemperare. Exsi- lio nos ipsas mulctavimus; id est, extra mundi li- mites exivimus. Igitur ejectæ sumus: eadem ne requiramus. Illic gloriam habuimus, hic ignomi niam : illic ciborum copiam, hic panis indigentiam. In mundo qui in crimen delapsi sunt, vel inviti carceri mancipantur : nos quoque ob peccata now stra in custodiam nos intrudamus, ut voluntaria pœna futurum depellat supplicium. etiam qui non jejunant, in easdem incidunt ægritu- dines. Bonum iniisti? ne resilias, dum inimicus tibi obices parat. Ipse namique patientia tua destrui (M) In Vitis PP. 1. v, 14, 17. 100. (98) Cum in cænobio vivimus, obsequentiam 101. Δεῖ ἡμᾶς πάσῃ διακρίσει κυβερναν τὴν ψυ 102. Νηστεύεις; μὴ προφασίσῃ νόσον. Καὶ γὰρ οἱ (98) In Vitis PP. 1. v, 14, 9. Schol. 97, ad Grad. 101. (1) Oportet nos cum omnt discretione, ani- 102. Jejunas ? ne morbum comminiscaris. Etenim (99) De hoc dicto sæpe actum est superius,

καὶ γὰρ οἱ πλεῖν ἀρχόμενοι, πρῶτον μὲν δεξιοῦ πνεύ ματος τυγχάνουσι ἁπλώσαντες τὰ ἱστία· αὖθις δὲ αὐτοῖς ἐναντίος ἄνεμος ἀπαντῇ· ἀλλ᾽ οἱ ναυτικοὶ διὰ τὸ παρεμπεσόν πνεῦμα οὐκ ἀποσκευάζουσι τὴν ναῦν· μικρὸν δὲ ἡσυχάσαντες ἢ καὶ ἀπομαχησάμενοι τῇ ζάλη, τὸν πλοῦν ποιοῦνται· οὕτω καὶ ἡμεῖς, ἐναντίου πνεύματος προσπεσόντος, τὸν σταυρὸν ἀντὶ ἱστίου τανύσασαι, ἀδιῶς τὸν πλοῦν ἐκτελέσομεν. Α κῆς τὰ διδάγματα· καὶ μᾶλλον πράξεις ἢ ῥήματα· καὶ ἄλλα δὲ πολλὰ καὶ μεγάλα ὑπ' αὐτῆς ἐγνωρίσθη πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀκουσάντων τε καὶ θεασαμένων. Τοσοῦτον δὲ πλῆθος ἐξ αὐτῆς ἀγαθῶν ἐβλάστησεν, ὅσον ἀνθρωπίνη γλῶσσα ἀπορήσειεν ἂν ἐκφράσαι τοσαύτην τῶν καλῶν ἀφθονίαν, ἐξετήκετο, καὶ εἰς ἑαυτὸν ἑδραματουργει, ὅπως ἂν δυνηθείη ἐπιθολῶσαι τὴν τῶν χρηστῶν ἀνατολήν. Καὶ λοιπὸν ἐξαιτεῖται πρὸς τὸν τελευταῖον ἀγῶνα τὴν γενναιοτάτην παρ θένον· καὶ τοσοῦτον αὐτῇ τῇ ἔχθρα ἀμύνεται, ὡς μηδὲ τῶν ἔξωθεν μελῶν ἐνάρξασθαι τῆς πληγής ἀλλὰ, τῶν ἑνδοσθίων ἁψάμενος, βύθιον αὐτῇ τὴν ἀλ- γηδόνα ἀπένεμεν· ὡς ἀπαραμύθητον αὐτὴν ἐκ τῆς ἀνθρώπων ἐπικουρίας γενέσθαι. πλήττει μόριον, τὸν πνεύμονα, καὶ διὰ νόσων όλεθρο φόρων κατ' ολίγον ἐξάπτει την κακίαν. Ἐνεχώρει μὲν γὰρ καὶ ἐν ὀλίγῳ διὰ τῆς ἐξαιτήσεως συντεμεῖν αὐτῆς τὴν τελευτήν· ἀλλ᾿ ὥσπερ αἱμοβόρος δήμιος, διὰ πληγῶν πολλῶν καὶ χρόνον μακροῦ τὴν οἰκείαν δεινότητα ἐνδείκνυται. Κατὰ μικρὸν γὰρ ἀναλύων τὸν πνεύμονα διὰ τῶν ἀναγομένων πτυσμάτων, του τον ἀπέβαλλε. Παρῆσαν δὲ καὶ πυρετοὶ ἀδιάλειπτοι, μίνης δίκην ἀποδαπανώντες τὸ σῶμα. τοῦ Ἰὼβ ἆθλα εἰς ταύτην μετέφερεν· αὐταῖς μὲν γὰρ καὶ τότε εκέχρητο ταῖς μάστιξιν· ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῦ παρ όντος συντέμνει τὸν χρόνον, φορτικωτέρας ποιούμε νας τὰς ἀλγηδόνας. Πέμπτον μὲν καὶ τριακοστὸν ἔτος ὁ μακάριος Ἰὼβ ἐν τῇ πληγῇ πεποίηκεν· ἐνταῦθα δὲ ὁ ἐχθρὸς, ὥσπερ ἀπαρχάς τινας τοὺς τῶν δεκάδων χρόνους ἀποσυλήσας, πρὸς τὰς πληγὰς συνάπτει τῷ ἱερῷ ταύτης σώματι. Τρία γὰρ ἥμισυ ἔτη διὰ τῶν εὐκλεῶν τούτων πόνων τῷ ἐχθρῷ ἀπεμαχήσατο. Ἐπὶ μὲν οὖν τοῦ Ἰὼβ ἐκ τῶν ἔξω τὰς ἀρχὰς τῶν τραυμά των ἐποιεῖτο ὁ διάβολος· ἐπὶ δὲ ταύτης ἐκ τῶν ἔσω πρόσεισι ταῖς τιμωρίαις. Τῷ γὰρ ἐνδοσθίων αὐτῆς μελῶν ἅπτεσθαι, μείζονας αὐτῇ καὶ χαλεπωτέρας τὰς ἀλγηδόνας ἀπένειμεν. Οὐχ οὕτως οἶμαι τους γενναιοτάτους ἐνηθληκέναι μάρτυρας, ὡς τὴν ἀοίδι- μον Συγκλητικήν. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἐκ τῶν ἔξω προσῄει ὁ παλαμναίος. Κἄν τε γὰρ ξίφος, κἄν τε πυρ αὐτοῖς προσέφερεν, ηπιώτερον ὑπῆρχε τῶν παρόντων αὐτῇ πειρατηρίων. Ἀντὶ μὲν γὰρ καμίνου πεπυρω μένης τὰ σπλάγχνα αὐτῆς ὑπέκαιεν, ἐκ τῶν ἔσω τὸ πῦρ κατ' ἐλίγον ἐξάπτων· καὶ ῥίνης δίκην διά μα κροῦ χρόνου ἀπεδαπάνα τὸ σῶμα. Καὶ ἔστιν ἀληθῶ; βαρὺ τοῦτο καὶ ἀπάνθρωπον εἰπεῖν. Καὶ γὰρ οἱ τά; - SPURIA. S. ATHANASIUS. tur. Nam qui navigare incipiunt, primum qui- dem secundo utuntur vento, cum vela expanserint : postea vero ventus contrarius instat : nautæ tamen nequaquam propter ingruentem ventum navem ex- onerant; sed ubi paulum quieverint, vel etiam tem- pestati repugnarint, navigationem conficiunt. Ita et nos, contrario instante spiritu, crucem loco veli tendamus, atque tuto cursum conficiemus. natæ Syncleticæ documenta fuere: potiusque opera quam verba sed etiam multa alia et quidem magna per illam innotuere ad spectantium audientiumque utilitatem. Tanta autem bonorum copia ex illa manavit, ut humana lingua enarrando non suf- ficiat. bonorum vim, contabescebat, secumque reputabat quo artificio posset bonorum ortum interturbare. Tandem postulat ad ultimum certamen generosis- simam virginem, tantoque odio illam ulciscitur, ut non ab exterioribus membris plagam orsus fuerit; sed tactis interioribus profundum ei dolorem indi- derit ; adeo ut nullo hominum auxilio solatii aliquid percipere posset. riam vulnerat, pulmonem videlicet, ac per exitiosos morbos paulatim accendit malignitatem. Et sane poterat, postquam id impetraverat a Domino, brevi mortem ipsi parare ; sed utpote sanguinarius car- nifex, plagis permultis diuturnoque tempore osten- dit feritatem suam. Paulatim quippe dissolutum pulmonem sputorum emissione abjecit. Aderant quoque continuæ febres, limæ instar absumentes corpus. . B c Jobi labores in eam transtulit: nam iisdem tunc quoque usus est flagellis. Jam autem ille tempus abbreviat, ac intolerabilioribus premit doloribus. Quinque enim et triginta annos Job in plaga trans- egit : at hic inimicus, cum ceu primitias quasdam decadum tempora rapuisset, ad * plagas admovet sacro ejus corpori. Tribus namque annis et dimi- dio per gloriosos hosce labores adversario restitit. Ac in Jobo quidem ab exterioribus initia vulnerum D diabolus duxit; in hac vero ab internis cruciatus auspicatur. Læsis siquidem internis ejus membris, majores ei gravioresque immisit dolores. Non per- inde arbitror generosissimos martyres decertasse, atque præclaram Syncleticam. Illos namque scele- stus ille extrinsecus adoriebatur, ac sive ensem, sive ignem admoveret, levius illud erat tentationi- bus sanctæ oblatis. Ejus namque viscera quasi per fornacem igneam succendebat, paulation ignem ex interioribus accendens; ac limæ instar diuturno tempore corpus ejus insumebat : quod ut vere di- catur, grave est atque inhumanum. Etenim quibus judiciarii magistratus commissi sunt, quando reis voluerint graviora infligere supplicia, lentissimo 103. Hæc venerandæ cunctisque virtutibus exor- 104. At boni osor diabolus, non ferens tantam 105. Primo itaque partem vitæ maxime necessa- 106. Octogesimum annum agebat, cum diabolus 103. Ταῦτα της σεμνῆς καὶ παναρέτου Συγκλητι 104. Ὁ δὲ μισόκαλος διάβολος, μὴ φέρων τὴν 105. Καὶ πρῶτον μὲν τὸ ἀναγκαιότατον ἐν ζωή 106. Ογδοηκοστὸν ἦγεν ἔτος, ὅτε ὁ διάβολος τὰ

καὶ γὰρ οἱ πλεῖν ἀρχόμενοι, πρῶτον μὲν δεξιοῦ πνεύ ματος τυγχάνουσι ἁπλώσαντες τὰ ἱστία· αὖθις δὲ αὐτοῖς ἐναντίος ἄνεμος ἀπαντῇ· ἀλλ᾽ οἱ ναυτικοὶ διὰ τὸ παρεμπεσόν πνεῦμα οὐκ ἀποσκευάζουσι τὴν ναῦν· μικρὸν δὲ ἡσυχάσαντες ἢ καὶ ἀπομαχησάμενοι τῇ ζάλη, τὸν πλοῦν ποιοῦνται· οὕτω καὶ ἡμεῖς, ἐναντίου πνεύματος προσπεσόντος, τὸν σταυρὸν ἀντὶ ἱστίου τανύσασαι, ἀδιῶς τὸν πλοῦν ἐκτελέσομεν. Α κῆς τὰ διδάγματα· καὶ μᾶλλον πράξεις ἢ ῥήματα· καὶ ἄλλα δὲ πολλὰ καὶ μεγάλα ὑπ' αὐτῆς ἐγνωρίσθη πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀκουσάντων τε καὶ θεασαμένων. Τοσοῦτον δὲ πλῆθος ἐξ αὐτῆς ἀγαθῶν ἐβλάστησεν, ὅσον ἀνθρωπίνη γλῶσσα ἀπορήσειεν ἂν ἐκφράσαι τοσαύτην τῶν καλῶν ἀφθονίαν, ἐξετήκετο, καὶ εἰς ἑαυτὸν ἑδραματουργει, ὅπως ἂν δυνηθείη ἐπιθολῶσαι τὴν τῶν χρηστῶν ἀνατολήν. Καὶ λοιπὸν ἐξαιτεῖται πρὸς τὸν τελευταῖον ἀγῶνα τὴν γενναιοτάτην παρ θένον· καὶ τοσοῦτον αὐτῇ τῇ ἔχθρα ἀμύνεται, ὡς μηδὲ τῶν ἔξωθεν μελῶν ἐνάρξασθαι τῆς πληγής ἀλλὰ, τῶν ἑνδοσθίων ἁψάμενος, βύθιον αὐτῇ τὴν ἀλ- γηδόνα ἀπένεμεν· ὡς ἀπαραμύθητον αὐτὴν ἐκ τῆς ἀνθρώπων ἐπικουρίας γενέσθαι. πλήττει μόριον, τὸν πνεύμονα, καὶ διὰ νόσων όλεθρο φόρων κατ' ολίγον ἐξάπτει την κακίαν. Ἐνεχώρει μὲν γὰρ καὶ ἐν ὀλίγῳ διὰ τῆς ἐξαιτήσεως συντεμεῖν αὐτῆς τὴν τελευτήν· ἀλλ᾿ ὥσπερ αἱμοβόρος δήμιος, διὰ πληγῶν πολλῶν καὶ χρόνον μακροῦ τὴν οἰκείαν δεινότητα ἐνδείκνυται. Κατὰ μικρὸν γὰρ ἀναλύων τὸν πνεύμονα διὰ τῶν ἀναγομένων πτυσμάτων, του τον ἀπέβαλλε. Παρῆσαν δὲ καὶ πυρετοὶ ἀδιάλειπτοι, μίνης δίκην ἀποδαπανώντες τὸ σῶμα. τοῦ Ἰὼβ ἆθλα εἰς ταύτην μετέφερεν· αὐταῖς μὲν γὰρ καὶ τότε εκέχρητο ταῖς μάστιξιν· ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῦ παρ όντος συντέμνει τὸν χρόνον, φορτικωτέρας ποιούμε νας τὰς ἀλγηδόνας. Πέμπτον μὲν καὶ τριακοστὸν ἔτος ὁ μακάριος Ἰὼβ ἐν τῇ πληγῇ πεποίηκεν· ἐνταῦθα δὲ ὁ ἐχθρὸς, ὥσπερ ἀπαρχάς τινας τοὺς τῶν δεκάδων χρόνους ἀποσυλήσας, πρὸς τὰς πληγὰς συνάπτει τῷ ἱερῷ ταύτης σώματι. Τρία γὰρ ἥμισυ ἔτη διὰ τῶν εὐκλεῶν τούτων πόνων τῷ ἐχθρῷ ἀπεμαχήσατο. Ἐπὶ μὲν οὖν τοῦ Ἰὼβ ἐκ τῶν ἔξω τὰς ἀρχὰς τῶν τραυμά των ἐποιεῖτο ὁ διάβολος· ἐπὶ δὲ ταύτης ἐκ τῶν ἔσω πρόσεισι ταῖς τιμωρίαις. Τῷ γὰρ ἐνδοσθίων αὐτῆς μελῶν ἅπτεσθαι, μείζονας αὐτῇ καὶ χαλεπωτέρας τὰς ἀλγηδόνας ἀπένειμεν. Οὐχ οὕτως οἶμαι τους γενναιοτάτους ἐνηθληκέναι μάρτυρας, ὡς τὴν ἀοίδι- μον Συγκλητικήν. Ἐκείνους μὲν γὰρ ἐκ τῶν ἔξω προσῄει ὁ παλαμναίος. Κἄν τε γὰρ ξίφος, κἄν τε πυρ αὐτοῖς προσέφερεν, ηπιώτερον ὑπῆρχε τῶν παρόντων αὐτῇ πειρατηρίων. Ἀντὶ μὲν γὰρ καμίνου πεπυρω μένης τὰ σπλάγχνα αὐτῆς ὑπέκαιεν, ἐκ τῶν ἔσω τὸ πῦρ κατ' ἐλίγον ἐξάπτων· καὶ ῥίνης δίκην διά μα κροῦ χρόνου ἀπεδαπάνα τὸ σῶμα. Καὶ ἔστιν ἀληθῶ; βαρὺ τοῦτο καὶ ἀπάνθρωπον εἰπεῖν. Καὶ γὰρ οἱ τά; - SPURIA. S. ATHANASIUS. tur. Nam qui navigare incipiunt, primum qui- dem secundo utuntur vento, cum vela expanserint : postea vero ventus contrarius instat : nautæ tamen nequaquam propter ingruentem ventum navem ex- onerant; sed ubi paulum quieverint, vel etiam tem- pestati repugnarint, navigationem conficiunt. Ita et nos, contrario instante spiritu, crucem loco veli tendamus, atque tuto cursum conficiemus. natæ Syncleticæ documenta fuere: potiusque opera quam verba sed etiam multa alia et quidem magna per illam innotuere ad spectantium audientiumque utilitatem. Tanta autem bonorum copia ex illa manavit, ut humana lingua enarrando non suf- ficiat. bonorum vim, contabescebat, secumque reputabat quo artificio posset bonorum ortum interturbare. Tandem postulat ad ultimum certamen generosis- simam virginem, tantoque odio illam ulciscitur, ut non ab exterioribus membris plagam orsus fuerit; sed tactis interioribus profundum ei dolorem indi- derit ; adeo ut nullo hominum auxilio solatii aliquid percipere posset. riam vulnerat, pulmonem videlicet, ac per exitiosos morbos paulatim accendit malignitatem. Et sane poterat, postquam id impetraverat a Domino, brevi mortem ipsi parare ; sed utpote sanguinarius car- nifex, plagis permultis diuturnoque tempore osten- dit feritatem suam. Paulatim quippe dissolutum pulmonem sputorum emissione abjecit. Aderant quoque continuæ febres, limæ instar absumentes corpus. . B c Jobi labores in eam transtulit: nam iisdem tunc quoque usus est flagellis. Jam autem ille tempus abbreviat, ac intolerabilioribus premit doloribus. Quinque enim et triginta annos Job in plaga trans- egit : at hic inimicus, cum ceu primitias quasdam decadum tempora rapuisset, ad * plagas admovet sacro ejus corpori. Tribus namque annis et dimi- dio per gloriosos hosce labores adversario restitit. Ac in Jobo quidem ab exterioribus initia vulnerum D diabolus duxit; in hac vero ab internis cruciatus auspicatur. Læsis siquidem internis ejus membris, majores ei gravioresque immisit dolores. Non per- inde arbitror generosissimos martyres decertasse, atque præclaram Syncleticam. Illos namque scele- stus ille extrinsecus adoriebatur, ac sive ensem, sive ignem admoveret, levius illud erat tentationi- bus sanctæ oblatis. Ejus namque viscera quasi per fornacem igneam succendebat, paulation ignem ex interioribus accendens; ac limæ instar diuturno tempore corpus ejus insumebat : quod ut vere di- catur, grave est atque inhumanum. Etenim quibus judiciarii magistratus commissi sunt, quando reis voluerint graviora infligere supplicia, lentissimo 103. Hæc venerandæ cunctisque virtutibus exor- 104. At boni osor diabolus, non ferens tantam 105. Primo itaque partem vitæ maxime necessa- 106. Octogesimum annum agebat, cum diabolus 103. Ταῦτα της σεμνῆς καὶ παναρέτου Συγκλητι 104. Ὁ δὲ μισόκαλος διάβολος, μὴ φέρων τὴν 105. Καὶ πρῶτον μὲν τὸ ἀναγκαιότατον ἐν ζωή 106. Ογδοηκοστὸν ἦγεν ἔτος, ὅτε ὁ διάβολος τὰ

δικαστικὰς ἐμπεπιστευμένοι ἀρχὰς, όπηνίκα ἂν βου- ληθῶσι τοῖς ἁμαρτήσασι βαρυτέρας ἐπιθεῖναι τιμω ρίας, διὰ βληχροτάτου πυρὸς τούτους ἀναλίσκουσιν· οὕτως οὖν καὶ ὁ ἐχθρὸς ἐκ τῶν ἔνδον, ὥσπερ καὶ μεθ' ἡμέραν ἐποιεῖτο τὴν τιμωρίαν. υποσμυχόμενον τὸν πυρετὴν κινῶν, ἅπαυστον ἐν νυκτί ρουσα οὐ συνέπιπτε τῷ φρονήματι· ἀλλὰ πάλιν ἡ μακαρία κατὰ τοῦ ἐχθροῦ ἡγωνίζετο. Καὶ γοῦν πά λιν ταῖς ἀγαθαῖς διδασκαλίαις τοὺς ὑπ' αὐτοῦ τραυ ματιζομένους Ιστο· καὶ γὰρ ὥσπερ ἐκ λέοντος αἱμα βόρου τὰς ψυχὰς ἀπλήγους ἀνέσπα. Ἐθεράπευε δὲ τοὺς τραυματίας τοῖς σωτηρίοις τοῦ Κυρίου φαρμά κοις. Τινὰς δὲ καὶ ἀτρώτους διεφύλαττεν· ὑποδεικνύ- ουσα γὰρ αὐτοῖς τοῦ διαβόλου τὰς δολερὰς παγίδας, ἐλευθέρους ἐποιεῖτο τῆς ἁμαρτίας. ποτε τὰς Θεῷ ἀνακειμένας ψυχάς. Ταύταις γὰρ μά λιστα ἀντίκειτα: ὁ ἐχθρός. Καὶ γὰρ, ἡσυχαζουσῶν αὐτῶν, βρύχει, καὶ ἡττώμενος ἀνιᾶται· καὶ μικρὸν ἀποχωρήσας, ἐπιτηρεῖ· κἂν βραχύ τι ἀφυπνώσωσιν, οὕτως ἐπεισέρχεται· καὶ δι' ὧν νομίζει τις ἔχειν τὸ ἀμέριμνον, διὰ τούτων αὐτῶν ὑποσκελίζει· ὥσπερ γὰρ ἀδύνατον τοὺς πάνυ φαύλους μὴ ἔχειν καὶ σπιν- θῆρα καλοῦ, οὕτω τὸ ἐναντίον τοῖς χρηστοῖς πρόσεστι. Τῶν γὰρ μαχομένων μοῖρά τις ἐν τοῖς ἀντικειμένοις μέρεσι τυγχάνει. Πολλάκις γοῦν ἄνθρωπος παντί αἰσχίστῳ περιεστοίχισται, καὶ πάσῃ ἀκολασίᾳ συμ- πέφυρται· ἀλλ' ὅμως ἐλεήμων τυγχάνει· καὶ ἐν σπουδαίοις πολλάκις ἐμπολιτεύεται σωφροσύνη, νη- στεία, ἐπίπονος ἄσκησις· εἰσὶ δὲ φειδωλοὶ καὶ κατά- λαλοι. ναμένων βλάπτειν. Καὶ γὰρ ὕδωρ λίθον τῷ χρόνῳ διέλυσε. Τὰ μὲν οὖν μέγιστα τῶν ἐν ἀνθρώποις και λῶν ἐκ θείας χάριτος αὐτοῖς προσγίνεται· τὰ δὲ δο κοῦντα σμικρὰ τυγχάνειν δι' ἑαυτῶν ἀποσοβεῖν δεδι- δάγμεθα. Ο οὖν τῷ μεγάλῳ διὰ τῆς χάριτος ἀπομα- χησάμενος, τοῦ δὲ σμικροῦ καταφρονήσας, μεγάλως βλαβήσεται. Ο γὰρ Κύριος ἡμῶν, ὥσπερ γνήσιος Πατὴρ, ἀρτίως τῶν παιδίων αὐτοῦ ὁρμώντων πρὸς βάδισιν, ὀρέγει τὴν χεῖρα· καὶ κατὰ πᾶν ὁτιοῦν τῶν μεγάλων ἡμᾶς κινδύνων δυόμενος, εἰς τὰ μικρὰ συγκ χωρεῖ ἡμῖν ἀφ' ἑαυτῶν κινεῖσθαι, καθάπερ ποσί· μ τούτοις τὴν γνώμην δεικνὺς ἐλευθέραν. Ο γὰρ πρὸς τὰ μικρὰ εὐάλωτος, πῶς ἂν τὰ μείζω φυλάξαι δυνη- θείη ; τοῦ ὁ μισόκαλος, ἤχθετο. Καὶ ὁρῶν ἑαυτοῦ τὴν τυ ραννίδα καθαιρουμένην, ἕτερόν τινα μηχανᾶται και κίας τρόπον· καὶ πλήττει τὰ φωνητικά όργανα, πρὸς τὸ τὸν προφορικὸν ἐκκόψαι λόγον, δοκῶν διὰ τούτου λιμαγχονῆσαι τῶν θείων λόγων τὰς συνερχομένας. 'Αλλ' εἰ καὶ τὴν ἀκοὴν τῆς ὠφελείας ἐστέρησεν, ἐν τῷ μείζονι τὸ κέρδος δεδώρηται· τῇ γὰρ ὄψει τοῖς πάθεσιν ενατενίζουσαι, μᾶλλον ἐκραταιοῦντο τὴν γνώμην. Τὰ γὰρ ἐκείνης τοῦ σώματος τραύματα τις πεπληγμένας ψυχὰς ἰᾶτη· καὶ ἦν ἰδεῖν προφυλα- VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A cos igne absumunt. Sic quoque inimicus ex inter nis, velut suburentem commovens febrem, inces- santer die nocteque cruciatum movebat. B G non concidit animo. Rursumque beata virgo ad- versus hostem instaurabat pugnam. Iterumque præ- claris suis documentis, vulneratos ab inimico sana- bat : ac velut e faucibus sanguinarii leonis animas illæsas extrahebat. Saucios curabat salutaribus Christi remediis. Nonnullos invulneratos servabat, indicatisque dolosis diaboli laqueis, liberos reddebat a peccato. mas Deo dicatas nunquam debere ponere sollicitu- dinem, quia eis potissimum adversatur inimicus : nam dum in secessu illæ et in quiete versantur, rugit ille, victus indignatur ; paululumque secedens observat num aliquando vel tantillum obdormiscant, tuncque irruit: ac per quæ quis existimat in tuto se versari, per eadem illum supplantat. Sicut enim fieri nequit eos qui admodum scelerati sunt, non habere vel scintillam boni; ita vicissim se res ha- bet in bonis: siquidem eorum quæ inter se pugnant portio quædam in oppositis partibus exsistit. Unde sæpenumero homo omni turpitudine circumdatus, omni intemperantia fœdatus, attamen misericors est : sæpeque in virtutis studiosis versantur conti- nentia, jejunium, laboriosa exercitatio · sunt autemi forsan avari et obtrectatores. . nocere non valeant. Nam diuturnitate temporis gutta cavat lapidem. Porro maxima pars bonorum quæ in hominibus sunt, ex divina ipsis gratia pro- veniunt; quæ autem minora videntur esse, per nos ipsos proligare edocti sumus. Qui igitur majoribus quidem per gratiam expugnatis, quod parvumn est contempserit, ingenti alicietur damno. Nam Domi- nus noster, utpote verus Pater, incipientibus ambu- lare filiis suis manum porrigit : atque a gravibus quibusque periculis liberatos, nos sinit parva peri- cula per nos ipsos adire, quasi pedibus ambulan- tes hisque liberum declarat arbitrium. Nam qui parvis facile vincitur, majora cavere qua ratione poterit ? adversus ipsum corroborari, indignabatur. Videns- que destrui· tyrannidem suam, alium machinatur malitiæ modum : vulneratque membra vocalia, quo sermonem doctrinamque illius interpellaret, ratus sic eas quæ convenirent fau e divinorum sermonum interituras. Verum etiamsi aures earum solita uti- litate privarit, majus tamen ipsis lucrum concessum fuit, cum oculis quæ illa pateretur perspicerent, majore animi robore Armabantur. Vulnera quippe corporis. ejus, vulneratas.animas curabant. Vidcre 107. Καὶ ταύτην δὲ τὴν πληγὴν γενναίως ὑποφέ 108. Ελεγε δὲ ἡ θαυμασία, ὡς μὴ δεῖν ἀμεριμναν 109. Δεῖ οὖν τῶν σμικρῶν μὴ ἀμελεῖν, ὡς μὴ δυ- 110. Πάλιν ὁρῶν αὐτὴν διισχυριζομένην καθ' ἑαυ 107. Illa vero, hujusmodi plagam strenue ferens, 108. Dicebat porro admiranda illa virgo : Ani- 109. Non itaque negligenda sunt parva, quasi 110. Rursum igitur advertens boni osor ille earn

δικαστικὰς ἐμπεπιστευμένοι ἀρχὰς, όπηνίκα ἂν βου- ληθῶσι τοῖς ἁμαρτήσασι βαρυτέρας ἐπιθεῖναι τιμω ρίας, διὰ βληχροτάτου πυρὸς τούτους ἀναλίσκουσιν· οὕτως οὖν καὶ ὁ ἐχθρὸς ἐκ τῶν ἔνδον, ὥσπερ καὶ μεθ' ἡμέραν ἐποιεῖτο τὴν τιμωρίαν. υποσμυχόμενον τὸν πυρετὴν κινῶν, ἅπαυστον ἐν νυκτί ρουσα οὐ συνέπιπτε τῷ φρονήματι· ἀλλὰ πάλιν ἡ μακαρία κατὰ τοῦ ἐχθροῦ ἡγωνίζετο. Καὶ γοῦν πά λιν ταῖς ἀγαθαῖς διδασκαλίαις τοὺς ὑπ' αὐτοῦ τραυ ματιζομένους Ιστο· καὶ γὰρ ὥσπερ ἐκ λέοντος αἱμα βόρου τὰς ψυχὰς ἀπλήγους ἀνέσπα. Ἐθεράπευε δὲ τοὺς τραυματίας τοῖς σωτηρίοις τοῦ Κυρίου φαρμά κοις. Τινὰς δὲ καὶ ἀτρώτους διεφύλαττεν· ὑποδεικνύ- ουσα γὰρ αὐτοῖς τοῦ διαβόλου τὰς δολερὰς παγίδας, ἐλευθέρους ἐποιεῖτο τῆς ἁμαρτίας. ποτε τὰς Θεῷ ἀνακειμένας ψυχάς. Ταύταις γὰρ μά λιστα ἀντίκειτα: ὁ ἐχθρός. Καὶ γὰρ, ἡσυχαζουσῶν αὐτῶν, βρύχει, καὶ ἡττώμενος ἀνιᾶται· καὶ μικρὸν ἀποχωρήσας, ἐπιτηρεῖ· κἂν βραχύ τι ἀφυπνώσωσιν, οὕτως ἐπεισέρχεται· καὶ δι' ὧν νομίζει τις ἔχειν τὸ ἀμέριμνον, διὰ τούτων αὐτῶν ὑποσκελίζει· ὥσπερ γὰρ ἀδύνατον τοὺς πάνυ φαύλους μὴ ἔχειν καὶ σπιν- θῆρα καλοῦ, οὕτω τὸ ἐναντίον τοῖς χρηστοῖς πρόσεστι. Τῶν γὰρ μαχομένων μοῖρά τις ἐν τοῖς ἀντικειμένοις μέρεσι τυγχάνει. Πολλάκις γοῦν ἄνθρωπος παντί αἰσχίστῳ περιεστοίχισται, καὶ πάσῃ ἀκολασίᾳ συμ- πέφυρται· ἀλλ' ὅμως ἐλεήμων τυγχάνει· καὶ ἐν σπουδαίοις πολλάκις ἐμπολιτεύεται σωφροσύνη, νη- στεία, ἐπίπονος ἄσκησις· εἰσὶ δὲ φειδωλοὶ καὶ κατά- λαλοι. ναμένων βλάπτειν. Καὶ γὰρ ὕδωρ λίθον τῷ χρόνῳ διέλυσε. Τὰ μὲν οὖν μέγιστα τῶν ἐν ἀνθρώποις και λῶν ἐκ θείας χάριτος αὐτοῖς προσγίνεται· τὰ δὲ δο κοῦντα σμικρὰ τυγχάνειν δι' ἑαυτῶν ἀποσοβεῖν δεδι- δάγμεθα. Ο οὖν τῷ μεγάλῳ διὰ τῆς χάριτος ἀπομα- χησάμενος, τοῦ δὲ σμικροῦ καταφρονήσας, μεγάλως βλαβήσεται. Ο γὰρ Κύριος ἡμῶν, ὥσπερ γνήσιος Πατὴρ, ἀρτίως τῶν παιδίων αὐτοῦ ὁρμώντων πρὸς βάδισιν, ὀρέγει τὴν χεῖρα· καὶ κατὰ πᾶν ὁτιοῦν τῶν μεγάλων ἡμᾶς κινδύνων δυόμενος, εἰς τὰ μικρὰ συγκ χωρεῖ ἡμῖν ἀφ' ἑαυτῶν κινεῖσθαι, καθάπερ ποσί· μ τούτοις τὴν γνώμην δεικνὺς ἐλευθέραν. Ο γὰρ πρὸς τὰ μικρὰ εὐάλωτος, πῶς ἂν τὰ μείζω φυλάξαι δυνη- θείη ; τοῦ ὁ μισόκαλος, ἤχθετο. Καὶ ὁρῶν ἑαυτοῦ τὴν τυ ραννίδα καθαιρουμένην, ἕτερόν τινα μηχανᾶται και κίας τρόπον· καὶ πλήττει τὰ φωνητικά όργανα, πρὸς τὸ τὸν προφορικὸν ἐκκόψαι λόγον, δοκῶν διὰ τούτου λιμαγχονῆσαι τῶν θείων λόγων τὰς συνερχομένας. 'Αλλ' εἰ καὶ τὴν ἀκοὴν τῆς ὠφελείας ἐστέρησεν, ἐν τῷ μείζονι τὸ κέρδος δεδώρηται· τῇ γὰρ ὄψει τοῖς πάθεσιν ενατενίζουσαι, μᾶλλον ἐκραταιοῦντο τὴν γνώμην. Τὰ γὰρ ἐκείνης τοῦ σώματος τραύματα τις πεπληγμένας ψυχὰς ἰᾶτη· καὶ ἦν ἰδεῖν προφυλα- VITA SANCTÆ SYNCLETICÆ. A cos igne absumunt. Sic quoque inimicus ex inter nis, velut suburentem commovens febrem, inces- santer die nocteque cruciatum movebat. B G non concidit animo. Rursumque beata virgo ad- versus hostem instaurabat pugnam. Iterumque præ- claris suis documentis, vulneratos ab inimico sana- bat : ac velut e faucibus sanguinarii leonis animas illæsas extrahebat. Saucios curabat salutaribus Christi remediis. Nonnullos invulneratos servabat, indicatisque dolosis diaboli laqueis, liberos reddebat a peccato. mas Deo dicatas nunquam debere ponere sollicitu- dinem, quia eis potissimum adversatur inimicus : nam dum in secessu illæ et in quiete versantur, rugit ille, victus indignatur ; paululumque secedens observat num aliquando vel tantillum obdormiscant, tuncque irruit: ac per quæ quis existimat in tuto se versari, per eadem illum supplantat. Sicut enim fieri nequit eos qui admodum scelerati sunt, non habere vel scintillam boni; ita vicissim se res ha- bet in bonis: siquidem eorum quæ inter se pugnant portio quædam in oppositis partibus exsistit. Unde sæpenumero homo omni turpitudine circumdatus, omni intemperantia fœdatus, attamen misericors est : sæpeque in virtutis studiosis versantur conti- nentia, jejunium, laboriosa exercitatio · sunt autemi forsan avari et obtrectatores. . nocere non valeant. Nam diuturnitate temporis gutta cavat lapidem. Porro maxima pars bonorum quæ in hominibus sunt, ex divina ipsis gratia pro- veniunt; quæ autem minora videntur esse, per nos ipsos proligare edocti sumus. Qui igitur majoribus quidem per gratiam expugnatis, quod parvumn est contempserit, ingenti alicietur damno. Nam Domi- nus noster, utpote verus Pater, incipientibus ambu- lare filiis suis manum porrigit : atque a gravibus quibusque periculis liberatos, nos sinit parva peri- cula per nos ipsos adire, quasi pedibus ambulan- tes hisque liberum declarat arbitrium. Nam qui parvis facile vincitur, majora cavere qua ratione poterit ? adversus ipsum corroborari, indignabatur. Videns- que destrui· tyrannidem suam, alium machinatur malitiæ modum : vulneratque membra vocalia, quo sermonem doctrinamque illius interpellaret, ratus sic eas quæ convenirent fau e divinorum sermonum interituras. Verum etiamsi aures earum solita uti- litate privarit, majus tamen ipsis lucrum concessum fuit, cum oculis quæ illa pateretur perspicerent, majore animi robore Armabantur. Vulnera quippe corporis. ejus, vulneratas.animas curabant. Vidcre 107. Καὶ ταύτην δὲ τὴν πληγὴν γενναίως ὑποφέ 108. Ελεγε δὲ ἡ θαυμασία, ὡς μὴ δεῖν ἀμεριμναν 109. Δεῖ οὖν τῶν σμικρῶν μὴ ἀμελεῖν, ὡς μὴ δυ- 110. Πάλιν ὁρῶν αὐτὴν διισχυριζομένην καθ' ἑαυ 107. Illa vero, hujusmodi plagam strenue ferens, 108. Dicebat porro admiranda illa virgo : Ani- 109. Non itaque negligenda sunt parva, quasi 110. Rursum igitur advertens boni osor ille earn

Α κὴν καὶ θεραπείαν τῶν θεωμένων τὴν τῆς μακαρίας μεγαλοψυχίαν τε καὶ καρτερίαν. ταύτην ὁ ἐχθρός· μίαν γὰρ μύλην ὀδυνήσας, σήπει παραυτὰ τὸ οὖλον· καὶ ἐκπίπτει μὲν τὸ ὀστέον· ἡ δὲ νομή διατρέχει εἰς ἅπασαν τὴν γένυν, καὶ γίνεται φθορὰ τῶν ἐπικειμένων σωμάτων· καὶ ἐν τεσσαρά κοντα ἡμέραις τερηδονίζεται τὸ ὀστέον· καὶ μετὰ διμηναῖον χρόνον, γίνεται ἔκτρησις. Μελανθέντες οὖν ἦταν ἅπαντες οἱ πέριξ τόποι. Τὸ δὲ ὀστέον καὶ αὐτὸ φθαρέν, κατ' ὀλίγον ἐδαπανᾶτο· σῆψις δὲ καὶ βαρυτά τη δυσωδία καθ' ὅλον τὸ σῶμα ἐκράτει· ὡς τὰς ὑπουρ γούσας πλέον αὐτῆς πάσχειν. Καὶ τὸν μὲν πλείονα χρόνον ἐχωρίζοντο, μή φέρουσαι τὴν ἀπάνθρωπον ὀσμήν· ὅτε δὲ χρεία εκάλει, θυμιαμάτων ὑπεκκαίου- σαι πλῆθος προσῄεσαν, καὶ αὖθις ὑπεχώρουν διὰ τὸ τῆς δυσωδίας ἀπάνθρωπον. Ἡ δὲ μακαρία προφανώς ἐθεώρει τὸν ἀντίπαλον, καὶ οὐδ᾽ ὅλως συνεχώρει αὐτῇ ἀνθρώπινον προσαχθῆναι βοήθημα· δεικνύουσα καὶ ἐν τούτῳ τὴν οἰκείαν ἀνδρείαν. Αἱ δὲ συνελθοῦσαι παρεκάλουν κἂν μύροις τοὺς τόπους ὑπαλείφειν διὰ τὴν ἑαυτῶν ἀσθένειαν, καὶ οὐκ ἐπείθετο. Ἡγεῖτο γὰρ διὰ τῆς συμμαχίας τῶν ἐκτὸς καθαιρεῖσθαι τοῦ ἐν- δόξου ἀγῶνος. Καὶ δή τινα ἰατρὸν αἱ συνελθοῦσαι με ταστέλλονται, ὡς, εἴ γε δυνηθείη, κἂν αὐτὸς πεῖσα: θεραπείας τυχεῖν. Ἡ δὲ πάλιν οὐκ ἠνείχετο, λέγου σα· Τί με τῆς ἀγαθῆς πάλης ταύτης ἐγκόπτετε; Τί ζητεῖτε τὸ φαινόμενον, ἀγνοοῦσαι τὸ κρυπτόμενον; Τί πολυπραγμονεῖτε τὸ γινόμενον, τὸν ποιοῦντα μὴ θεωροῦσαι ; Καὶ πρὸς αὐτήν φησιν ὁ παρὼν ἰατρός· Οὐχ ἕνεκεν θεραπείας τινὸς ἢ παραμυθίας προσφέ ρομεν φάρμακον, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ ἠλλοτριωμένον καὶ νεκρὸν μόριον κατὰ τὴν συνήθειαν θάψωμεν, πρὸς τὸ μὴ τοὺς παρόντας συνδιαφθαρήναι. Ὅπερ γὰρ τοῖς τεθνεῶσι προσάγουσι, τοῦτο καὶ ἡμεῖς νῦν ποιοῦμεν· αλόην ἅμα σμύρνῃ καὶ μυρσίνῃ οἴνῳ δεύσας προστί θημι. Ἡ δὲ, ἀποδεξαμένη την συμβουλίαν ήνείχετο. τὰς συνελθούσας μᾶλλον ἐλεήσασα· ἐκαθαίρετο γάρ ἐκ τούτου ἡ ἀμετρία της δυσωδίας σάμενος; Τίς οὐκ ὠφελήθη τὴν καρτερίαν τῆς μακα- ρίας θεασάμενος, καὶ ἐν ταύτῃ τὴν κατάπτωσιν τοῦ ἐχθροῦ ἐννοήσας ; Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἔστησε τὴν πληγήν, ὅθεν ἡ σωτήριος καὶ γλυκυτάτη τῶν λόγων προΐει πηγή, καὶ τὸ ὑπερβάλλον αὐτοῦ τῆς δεινότητος πᾶσαν παράκλησιν ἀπεσκέδασεν. "Ωσπερ γὰρ θηρίον αιμο βόρον, πᾶσαν τῶν συνερχομένων τὴν σπουδὴν ἀπεσό- βησε, πρὸς τὸ σπαράξαι τὸ προσπεσὸν θήραμα· καὶ θοίνην ζητῶν, βορά γέγονε. Εδελεάσθη γὰρ ὥσπερ δι' ἀγκίστρου τῇ τοῦ σώματος ἀσθενείᾳ· γυναῖκα ὁρῶν, κατεφρόνει· ἡγνύει γὰρ αὐτῆς τὸ ἀνδρεῖον φρόνημα. Νοσοῦντα τὰ μέλη κατεμάνθανεν· ἐτύ φλωττε γάρ, τὸν ἰσχυρότατον αὐτῆς λογισμὸν κατ- οπτεῦσαι μὴ δυνάμενος. Μησὶ μὲν οὖν τρισὶ καὶ πρὸς τοῦτον τὸν ἀγῶνα ἐνήθλησε. Δυνάμει δὲ θείᾳ τὸ ὅλον παρεκρατεῖτο σῶμα. Τὰ γὰρ συντελοῦντα πρὸς τὴν διαμονὴν αὐτοῦ ἐμεμείωτο. Ατροφία μὲν οὖν παρήν S. ATHANASIUS. SPURIA. - que erat, munimen sanitatemque spectantibus ar- ferre beatæ virginis magnanimitatem atque perse- verantiam. B cus molarem unum dentem dolore affecit, mox gingivam putrefacit: excidit os; ulcus totam per- currit maxillam ; currumpuntur vicinæ partes : per quadraginta dies os corroditur, postque duos men⚫ ses foramen aperitur. Omnia circum loca nigrica- bant, os ipsum etiam corruptum paulatim absumni- tur : putredo fatidissimusque odor totum corpus occupavit; ita ut quæ ministrarent ipsi, majore quam illa nausea afficerentur. Subindeque ac diutius abscedebant, immanissimum fœtorem non ferentes. Cum id necessitas postularet, aromatum vi suc- censa ingressæ, mox discedebant ob teterrimum odorem. At beata virgo aperte adversarium conspi- ciebat, neque sinebat admoveri sibi subsidium hu- manum, hac in re suam conmonstrans fortitudinem. Cum autem cœtus virginum hortarentur, ut vel aromatibus loca illinerentur propter suam infirmi- tatein, nequaquam illa morem gessit. Existimabat enim per externum auxilium gloriosissimi certami- nis imminui decus. Illæ porro medicum quemdam evocant, si forte posset iHe persuadere virgini ut curationem admitteret. At illa id minime tulit di- cens : Quid me ab hoc praclaro certainine arcetis ? Cur quæritis quod apparet, ignorantes quid lateat? Quid tam curiose' factum perquiritis, cum aucto- rem non videatis ? Tum medicus ipsi : Non C curationis aut solatii causa remedium offerimus; sed ut corruptum exstinctumque membrum pro more sepeliamus, ne qui adsunt una pereant: nam quod mortuis admoveri solet, id jam nos admove- mus aloen cum myrrha et myrto vino madidanı appono. llla vero admisso consilio annuit, mise- rata præsentem catum : eo enim pacto purgabatur fqetoris veheinentia. ciens? Cui non utilis fructuosusque conspicuus inimici lapsus? Illic ulcus immisit unde salutaris et dulcissimus fons sermonum prodibat. Ejus imma- nitas modum omnem exsuperans, solatia quæque dissipavit. Tanquam fera sanguinaria, totam con- venientium curam inutilem reddidit, ut discerperet oblatam prædam. Sed dum quærit cibum, factus est pabulum. Corporis enin infirmitate quasi per hamum illectus captusque fuit: feminam videns, contemnebat, quia ignorabat virilem ejus animum. fidicerat morbida membra esse, cæcutiebat quippe, nec poterat fortissimam illius mentem æstimare. Trium igitur mensium spatio hoc in agone decer- tavit. Virtute autem divina totum corpus susten- tabat. Nạm quæ corporis conservationi inserviunt imıṇinuebantur. Aderat inedia: quo enim modo potuisset cibos sumere, obtinente tanta tabe atque D 111. Hanc ergo ipsi ulceris causam elicit inimi- 112. Quis non exhorruit immane ulcus conspi- 111. Πρόφασιν μὲν οὖν αὐτῇ τῆς πληγῆς ποιεῖται 112. Τίς οὐκ ἔφριξε την τηλικαύτην πληγὴν θεα-

Α κὴν καὶ θεραπείαν τῶν θεωμένων τὴν τῆς μακαρίας μεγαλοψυχίαν τε καὶ καρτερίαν. ταύτην ὁ ἐχθρός· μίαν γὰρ μύλην ὀδυνήσας, σήπει παραυτὰ τὸ οὖλον· καὶ ἐκπίπτει μὲν τὸ ὀστέον· ἡ δὲ νομή διατρέχει εἰς ἅπασαν τὴν γένυν, καὶ γίνεται φθορὰ τῶν ἐπικειμένων σωμάτων· καὶ ἐν τεσσαρά κοντα ἡμέραις τερηδονίζεται τὸ ὀστέον· καὶ μετὰ διμηναῖον χρόνον, γίνεται ἔκτρησις. Μελανθέντες οὖν ἦταν ἅπαντες οἱ πέριξ τόποι. Τὸ δὲ ὀστέον καὶ αὐτὸ φθαρέν, κατ' ὀλίγον ἐδαπανᾶτο· σῆψις δὲ καὶ βαρυτά τη δυσωδία καθ' ὅλον τὸ σῶμα ἐκράτει· ὡς τὰς ὑπουρ γούσας πλέον αὐτῆς πάσχειν. Καὶ τὸν μὲν πλείονα χρόνον ἐχωρίζοντο, μή φέρουσαι τὴν ἀπάνθρωπον ὀσμήν· ὅτε δὲ χρεία εκάλει, θυμιαμάτων ὑπεκκαίου- σαι πλῆθος προσῄεσαν, καὶ αὖθις ὑπεχώρουν διὰ τὸ τῆς δυσωδίας ἀπάνθρωπον. Ἡ δὲ μακαρία προφανώς ἐθεώρει τὸν ἀντίπαλον, καὶ οὐδ᾽ ὅλως συνεχώρει αὐτῇ ἀνθρώπινον προσαχθῆναι βοήθημα· δεικνύουσα καὶ ἐν τούτῳ τὴν οἰκείαν ἀνδρείαν. Αἱ δὲ συνελθοῦσαι παρεκάλουν κἂν μύροις τοὺς τόπους ὑπαλείφειν διὰ τὴν ἑαυτῶν ἀσθένειαν, καὶ οὐκ ἐπείθετο. Ἡγεῖτο γὰρ διὰ τῆς συμμαχίας τῶν ἐκτὸς καθαιρεῖσθαι τοῦ ἐν- δόξου ἀγῶνος. Καὶ δή τινα ἰατρὸν αἱ συνελθοῦσαι με ταστέλλονται, ὡς, εἴ γε δυνηθείη, κἂν αὐτὸς πεῖσα: θεραπείας τυχεῖν. Ἡ δὲ πάλιν οὐκ ἠνείχετο, λέγου σα· Τί με τῆς ἀγαθῆς πάλης ταύτης ἐγκόπτετε; Τί ζητεῖτε τὸ φαινόμενον, ἀγνοοῦσαι τὸ κρυπτόμενον; Τί πολυπραγμονεῖτε τὸ γινόμενον, τὸν ποιοῦντα μὴ θεωροῦσαι ; Καὶ πρὸς αὐτήν φησιν ὁ παρὼν ἰατρός· Οὐχ ἕνεκεν θεραπείας τινὸς ἢ παραμυθίας προσφέ ρομεν φάρμακον, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ ἠλλοτριωμένον καὶ νεκρὸν μόριον κατὰ τὴν συνήθειαν θάψωμεν, πρὸς τὸ μὴ τοὺς παρόντας συνδιαφθαρήναι. Ὅπερ γὰρ τοῖς τεθνεῶσι προσάγουσι, τοῦτο καὶ ἡμεῖς νῦν ποιοῦμεν· αλόην ἅμα σμύρνῃ καὶ μυρσίνῃ οἴνῳ δεύσας προστί θημι. Ἡ δὲ, ἀποδεξαμένη την συμβουλίαν ήνείχετο. τὰς συνελθούσας μᾶλλον ἐλεήσασα· ἐκαθαίρετο γάρ ἐκ τούτου ἡ ἀμετρία της δυσωδίας σάμενος; Τίς οὐκ ὠφελήθη τὴν καρτερίαν τῆς μακα- ρίας θεασάμενος, καὶ ἐν ταύτῃ τὴν κατάπτωσιν τοῦ ἐχθροῦ ἐννοήσας ; Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἔστησε τὴν πληγήν, ὅθεν ἡ σωτήριος καὶ γλυκυτάτη τῶν λόγων προΐει πηγή, καὶ τὸ ὑπερβάλλον αὐτοῦ τῆς δεινότητος πᾶσαν παράκλησιν ἀπεσκέδασεν. "Ωσπερ γὰρ θηρίον αιμο βόρον, πᾶσαν τῶν συνερχομένων τὴν σπουδὴν ἀπεσό- βησε, πρὸς τὸ σπαράξαι τὸ προσπεσὸν θήραμα· καὶ θοίνην ζητῶν, βορά γέγονε. Εδελεάσθη γὰρ ὥσπερ δι' ἀγκίστρου τῇ τοῦ σώματος ἀσθενείᾳ· γυναῖκα ὁρῶν, κατεφρόνει· ἡγνύει γὰρ αὐτῆς τὸ ἀνδρεῖον φρόνημα. Νοσοῦντα τὰ μέλη κατεμάνθανεν· ἐτύ φλωττε γάρ, τὸν ἰσχυρότατον αὐτῆς λογισμὸν κατ- οπτεῦσαι μὴ δυνάμενος. Μησὶ μὲν οὖν τρισὶ καὶ πρὸς τοῦτον τὸν ἀγῶνα ἐνήθλησε. Δυνάμει δὲ θείᾳ τὸ ὅλον παρεκρατεῖτο σῶμα. Τὰ γὰρ συντελοῦντα πρὸς τὴν διαμονὴν αὐτοῦ ἐμεμείωτο. Ατροφία μὲν οὖν παρήν S. ATHANASIUS. SPURIA. - que erat, munimen sanitatemque spectantibus ar- ferre beatæ virginis magnanimitatem atque perse- verantiam. B cus molarem unum dentem dolore affecit, mox gingivam putrefacit: excidit os; ulcus totam per- currit maxillam ; currumpuntur vicinæ partes : per quadraginta dies os corroditur, postque duos men⚫ ses foramen aperitur. Omnia circum loca nigrica- bant, os ipsum etiam corruptum paulatim absumni- tur : putredo fatidissimusque odor totum corpus occupavit; ita ut quæ ministrarent ipsi, majore quam illa nausea afficerentur. Subindeque ac diutius abscedebant, immanissimum fœtorem non ferentes. Cum id necessitas postularet, aromatum vi suc- censa ingressæ, mox discedebant ob teterrimum odorem. At beata virgo aperte adversarium conspi- ciebat, neque sinebat admoveri sibi subsidium hu- manum, hac in re suam conmonstrans fortitudinem. Cum autem cœtus virginum hortarentur, ut vel aromatibus loca illinerentur propter suam infirmi- tatein, nequaquam illa morem gessit. Existimabat enim per externum auxilium gloriosissimi certami- nis imminui decus. Illæ porro medicum quemdam evocant, si forte posset iHe persuadere virgini ut curationem admitteret. At illa id minime tulit di- cens : Quid me ab hoc praclaro certainine arcetis ? Cur quæritis quod apparet, ignorantes quid lateat? Quid tam curiose' factum perquiritis, cum aucto- rem non videatis ? Tum medicus ipsi : Non C curationis aut solatii causa remedium offerimus; sed ut corruptum exstinctumque membrum pro more sepeliamus, ne qui adsunt una pereant: nam quod mortuis admoveri solet, id jam nos admove- mus aloen cum myrrha et myrto vino madidanı appono. llla vero admisso consilio annuit, mise- rata præsentem catum : eo enim pacto purgabatur fqetoris veheinentia. ciens? Cui non utilis fructuosusque conspicuus inimici lapsus? Illic ulcus immisit unde salutaris et dulcissimus fons sermonum prodibat. Ejus imma- nitas modum omnem exsuperans, solatia quæque dissipavit. Tanquam fera sanguinaria, totam con- venientium curam inutilem reddidit, ut discerperet oblatam prædam. Sed dum quærit cibum, factus est pabulum. Corporis enin infirmitate quasi per hamum illectus captusque fuit: feminam videns, contemnebat, quia ignorabat virilem ejus animum. fidicerat morbida membra esse, cæcutiebat quippe, nec poterat fortissimam illius mentem æstimare. Trium igitur mensium spatio hoc in agone decer- tavit. Virtute autem divina totum corpus susten- tabat. Nạm quæ corporis conservationi inserviunt imıṇinuebantur. Aderat inedia: quo enim modo potuisset cibos sumere, obtinente tanta tabe atque D 111. Hanc ergo ipsi ulceris causam elicit inimi- 112. Quis non exhorruit immane ulcus conspi- 111. Πρόφασιν μὲν οὖν αὐτῇ τῆς πληγῆς ποιεῖται 112. Τίς οὐκ ἔφριξε την τηλικαύτην πληγὴν θεα-

Α κὴν καὶ θεραπείαν τῶν θεωμένων τὴν τῆς μακαρίας μεγαλοψυχίαν τε καὶ καρτερίαν. ταύτην ὁ ἐχθρός· μίαν γὰρ μύλην ὀδυνήσας, σήπει παραυτὰ τὸ οὖλον· καὶ ἐκπίπτει μὲν τὸ ὀστέον· ἡ δὲ νομή διατρέχει εἰς ἅπασαν τὴν γένυν, καὶ γίνεται φθορὰ τῶν ἐπικειμένων σωμάτων· καὶ ἐν τεσσαρά κοντα ἡμέραις τερηδονίζεται τὸ ὀστέον· καὶ μετὰ διμηναῖον χρόνον, γίνεται ἔκτρησις. Μελανθέντες οὖν ἦταν ἅπαντες οἱ πέριξ τόποι. Τὸ δὲ ὀστέον καὶ αὐτὸ φθαρέν, κατ' ὀλίγον ἐδαπανᾶτο· σῆψις δὲ καὶ βαρυτά τη δυσωδία καθ' ὅλον τὸ σῶμα ἐκράτει· ὡς τὰς ὑπουρ γούσας πλέον αὐτῆς πάσχειν. Καὶ τὸν μὲν πλείονα χρόνον ἐχωρίζοντο, μή φέρουσαι τὴν ἀπάνθρωπον ὀσμήν· ὅτε δὲ χρεία εκάλει, θυμιαμάτων ὑπεκκαίου- σαι πλῆθος προσῄεσαν, καὶ αὖθις ὑπεχώρουν διὰ τὸ τῆς δυσωδίας ἀπάνθρωπον. Ἡ δὲ μακαρία προφανώς ἐθεώρει τὸν ἀντίπαλον, καὶ οὐδ᾽ ὅλως συνεχώρει αὐτῇ ἀνθρώπινον προσαχθῆναι βοήθημα· δεικνύουσα καὶ ἐν τούτῳ τὴν οἰκείαν ἀνδρείαν. Αἱ δὲ συνελθοῦσαι παρεκάλουν κἂν μύροις τοὺς τόπους ὑπαλείφειν διὰ τὴν ἑαυτῶν ἀσθένειαν, καὶ οὐκ ἐπείθετο. Ἡγεῖτο γὰρ διὰ τῆς συμμαχίας τῶν ἐκτὸς καθαιρεῖσθαι τοῦ ἐν- δόξου ἀγῶνος. Καὶ δή τινα ἰατρὸν αἱ συνελθοῦσαι με ταστέλλονται, ὡς, εἴ γε δυνηθείη, κἂν αὐτὸς πεῖσα: θεραπείας τυχεῖν. Ἡ δὲ πάλιν οὐκ ἠνείχετο, λέγου σα· Τί με τῆς ἀγαθῆς πάλης ταύτης ἐγκόπτετε; Τί ζητεῖτε τὸ φαινόμενον, ἀγνοοῦσαι τὸ κρυπτόμενον; Τί πολυπραγμονεῖτε τὸ γινόμενον, τὸν ποιοῦντα μὴ θεωροῦσαι ; Καὶ πρὸς αὐτήν φησιν ὁ παρὼν ἰατρός· Οὐχ ἕνεκεν θεραπείας τινὸς ἢ παραμυθίας προσφέ ρομεν φάρμακον, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ ἠλλοτριωμένον καὶ νεκρὸν μόριον κατὰ τὴν συνήθειαν θάψωμεν, πρὸς τὸ μὴ τοὺς παρόντας συνδιαφθαρήναι. Ὅπερ γὰρ τοῖς τεθνεῶσι προσάγουσι, τοῦτο καὶ ἡμεῖς νῦν ποιοῦμεν· αλόην ἅμα σμύρνῃ καὶ μυρσίνῃ οἴνῳ δεύσας προστί θημι. Ἡ δὲ, ἀποδεξαμένη την συμβουλίαν ήνείχετο. τὰς συνελθούσας μᾶλλον ἐλεήσασα· ἐκαθαίρετο γάρ ἐκ τούτου ἡ ἀμετρία της δυσωδίας σάμενος; Τίς οὐκ ὠφελήθη τὴν καρτερίαν τῆς μακα- ρίας θεασάμενος, καὶ ἐν ταύτῃ τὴν κατάπτωσιν τοῦ ἐχθροῦ ἐννοήσας ; Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἔστησε τὴν πληγήν, ὅθεν ἡ σωτήριος καὶ γλυκυτάτη τῶν λόγων προΐει πηγή, καὶ τὸ ὑπερβάλλον αὐτοῦ τῆς δεινότητος πᾶσαν παράκλησιν ἀπεσκέδασεν. "Ωσπερ γὰρ θηρίον αιμο βόρον, πᾶσαν τῶν συνερχομένων τὴν σπουδὴν ἀπεσό- βησε, πρὸς τὸ σπαράξαι τὸ προσπεσὸν θήραμα· καὶ θοίνην ζητῶν, βορά γέγονε. Εδελεάσθη γὰρ ὥσπερ δι' ἀγκίστρου τῇ τοῦ σώματος ἀσθενείᾳ· γυναῖκα ὁρῶν, κατεφρόνει· ἡγνύει γὰρ αὐτῆς τὸ ἀνδρεῖον φρόνημα. Νοσοῦντα τὰ μέλη κατεμάνθανεν· ἐτύ φλωττε γάρ, τὸν ἰσχυρότατον αὐτῆς λογισμὸν κατ- οπτεῦσαι μὴ δυνάμενος. Μησὶ μὲν οὖν τρισὶ καὶ πρὸς τοῦτον τὸν ἀγῶνα ἐνήθλησε. Δυνάμει δὲ θείᾳ τὸ ὅλον παρεκρατεῖτο σῶμα. Τὰ γὰρ συντελοῦντα πρὸς τὴν διαμονὴν αὐτοῦ ἐμεμείωτο. Ατροφία μὲν οὖν παρήν S. ATHANASIUS. SPURIA. - que erat, munimen sanitatemque spectantibus ar- ferre beatæ virginis magnanimitatem atque perse- verantiam. B cus molarem unum dentem dolore affecit, mox gingivam putrefacit: excidit os; ulcus totam per- currit maxillam ; currumpuntur vicinæ partes : per quadraginta dies os corroditur, postque duos men⚫ ses foramen aperitur. Omnia circum loca nigrica- bant, os ipsum etiam corruptum paulatim absumni- tur : putredo fatidissimusque odor totum corpus occupavit; ita ut quæ ministrarent ipsi, majore quam illa nausea afficerentur. Subindeque ac diutius abscedebant, immanissimum fœtorem non ferentes. Cum id necessitas postularet, aromatum vi suc- censa ingressæ, mox discedebant ob teterrimum odorem. At beata virgo aperte adversarium conspi- ciebat, neque sinebat admoveri sibi subsidium hu- manum, hac in re suam conmonstrans fortitudinem. Cum autem cœtus virginum hortarentur, ut vel aromatibus loca illinerentur propter suam infirmi- tatein, nequaquam illa morem gessit. Existimabat enim per externum auxilium gloriosissimi certami- nis imminui decus. Illæ porro medicum quemdam evocant, si forte posset iHe persuadere virgini ut curationem admitteret. At illa id minime tulit di- cens : Quid me ab hoc praclaro certainine arcetis ? Cur quæritis quod apparet, ignorantes quid lateat? Quid tam curiose' factum perquiritis, cum aucto- rem non videatis ? Tum medicus ipsi : Non C curationis aut solatii causa remedium offerimus; sed ut corruptum exstinctumque membrum pro more sepeliamus, ne qui adsunt una pereant: nam quod mortuis admoveri solet, id jam nos admove- mus aloen cum myrrha et myrto vino madidanı appono. llla vero admisso consilio annuit, mise- rata præsentem catum : eo enim pacto purgabatur fqetoris veheinentia. ciens? Cui non utilis fructuosusque conspicuus inimici lapsus? Illic ulcus immisit unde salutaris et dulcissimus fons sermonum prodibat. Ejus imma- nitas modum omnem exsuperans, solatia quæque dissipavit. Tanquam fera sanguinaria, totam con- venientium curam inutilem reddidit, ut discerperet oblatam prædam. Sed dum quærit cibum, factus est pabulum. Corporis enin infirmitate quasi per hamum illectus captusque fuit: feminam videns, contemnebat, quia ignorabat virilem ejus animum. fidicerat morbida membra esse, cæcutiebat quippe, nec poterat fortissimam illius mentem æstimare. Trium igitur mensium spatio hoc in agone decer- tavit. Virtute autem divina totum corpus susten- tabat. Nạm quæ corporis conservationi inserviunt imıṇinuebantur. Aderat inedia: quo enim modo potuisset cibos sumere, obtinente tanta tabe atque D 111. Hanc ergo ipsi ulceris causam elicit inimi- 112. Quis non exhorruit immane ulcus conspi- 111. Πρόφασιν μὲν οὖν αὐτῇ τῆς πληγῆς ποιεῖται 112. Τίς οὐκ ἔφριξε την τηλικαύτην πληγὴν θεα-