893 SPURIA. Καθελεῖ σε, φησὶν, καὶ ἀποξύεται σε ἀπὸ τῆς σκη- τῆς σου, καὶ ἐκριζώσει σε ἐκ γῆς ζώντων εἰς ἀεὶ· ἵνα βλέποντες δίκαιοι φοβωνται καὶ καταγελώσιν αὐτοῦ λέγοντες· Ἰδοὺ ἄνθρωπος, ὃς οὐ προέταξε τὸν Θεὸν ἰσχὺν αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπεποίθησε τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ, καὶ ἐνισχυρίσατο • τῇ συμ φορᾷ αὐτοῦ. Λέλεκται δὲ ταῦτα ὡς πρὸς τὸν Δωήκ, ὄντα μὲν Σύρον τὸ γένος, ἀναστραφέντα δὲ ἐν μέσῳ τοῦ Ἰσραὴλ, και που τάχα καὶ παραβάλλοντα μετὰ τοῦ πλή- θους εἰς τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ, θεοσεβεῖν τε προσποιού μενον. Εἴρηται δὲ καὶ [601] πρὸς πάντα τὸν ἐν κακίᾳ δυνατόν, τη γλώττη χρώμενον ἀντὶ ξίφους ἐπὶ ψυχῶν δυνατεία την ἀπωλείᾳ· ὅν ὥσπερ τινὰ πικρὰν καὶ λυμαντικὴν ρίζαν ὁ τῶν ψυχῶν γεωργὸς ἐκτίλαι, κἂν δόξῃ πρὸς βραχύν τινα χρόνον ἐν τῷ σκηνώματι τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐν τῇ Ἐκ- κλησίᾳ αὐτοῦ πεφυτεῦσθαι. Εκτιμηθεὶς δὲ ὁ τοιοῦτος καὶ μακρὰν ἀποῤῥιφεὶς τοῦ τῶν ἁγίων σκηνώματος, θέαμα κείσεται οἰκτρὸν ἐπ᾽ ὠφελείᾳ καὶ σωφρονισμῷ τῶν ὁρώντων, οἱ τὴν ἀπότομον τοῦ Θεοῦ κατὰ τοῦ τοιού του κρίσιν ὀφθαλμοῖς παραβαλόντες, ἀγωνιάσουσι καὶ φυλάξονται μὴ τοῖς ὁμοίοις περιπεσεῖν. Εἶτα ἀναφέρον τες τῇ μνήμῃ τὴν προτέραν τοῦ δυνατοῦ ἐν κακία μεγαλο αυχίαν, τό τε ύψος, καὶ τὴν ὑπερηφανίαν αὐτοῦ, ὁρῶν· τες δὲ καὶ τὴν μετὰ ταῦτα μετελθοῦσαν αὐτὸν ταπείνω- σίν τε καὶ ἀπώλειαν, καταγέλαστον αὐτὸν ἡγήσονται, ἐξ οἴων εἰς οἷα κακὰ ἐμπέπτωκε θεώμενοι· ἀποδέξονται τοῦ Θεοῦ τὴν κρίσιν, δικαίαν αὐτὴν εἶναι ὁμολογοῦντες. δ. Εἶτα καὶ τὰς αἰτίας διελεύσονται δι᾽ ἂς ταῦτα πέπον- θεν ὁ ἀσεβὴς, δικαιοῦντες τὴν τοῦ Θεοῦ κρίσιν. Δέον γὰρ μὴ ἐπὶ πλούτῳ μέγα φρονεῖν, μηδὲ ἐπὶ τῇ ματαιότητι τοῦ παρόντος βίου επαίρεσθαι, μόνον δὲ τὸν Θεὸν ἐλπίδα καὶ βοηθὸν αὐτοῦ τίθεσθαι, καὶ ἐπὶ ταύτῃ σαλεύειν τῇ ἐλπίδι, ὁ δὲ τὴν μὲν ἀγαθὴν ἐλπίδα τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας καταλέλοιπεν, ἐπὶ δὲ ματαίῳ πλούτῳ τὰς ἐλπίδας ἀναρ τήσας, πλέον οὐδὲν ἡ γέλωτα ὀφλήσας ἐπὶ τῇ αὐτοῦ ματαίᾳ καὶ ἄφρονι μεγαλαυχία. Ἐγὼ δὲ, ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ, ἤλπισα ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Εξομολογήσομαί σοι εἰς τὸν αἰῶνα, ὅτι ἐποίησας, καὶ ὑπομενῶ τὸ ὄνομά σου, ὅτι χρηστὸν ἐναντίον τῶν ὁσίων σου. Ὁ μὲν ἐν κακία δυνατὸς ὁποίου Ο τέλους τεύξεται, διὰ τῶν εἰρημένων μεμαθήκαμεν. Εγώ δὲ, φησὶν ὁ Δαυΐδ, ταῦτα παιδευθείς πρὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος, οὔτε ἐπὶ πλήθει πλούτου προσκαίρου ἐπαρ θῆναί ποτε, οὔτε ἐπὶ ματαιότητι τοῦ θνητοῦ βίου (Μα ταιότης γὰρ ματαιοτήτων, τὰ πάντα ματαιότης), ἀλλὰ καὶ φεύγων τὴν ὁδὸν τοῦ δυνατοῦ ἐν κακίᾳ, τὴν ἐμαυτοῦ γλῶτταν καὶ τὰ ῥήματα οὐκ εἰς ἀπώλειαν ἑτέ ρων ἀκονήσω, ἀλλ' ἐπ' ὠφελείᾳ ψυχῶν· ἔσομαι, ὡσεὶ Ελαία κατάκαρπος, εἰς σωτηρίαν τῶν τοιούτων. Καὶ ταῖς λοιπαῖς δὲ πράξεσιν οὕτως ἂν γενοίμην εὐθαλὴς καὶ • Reg. ἐνισχυρεύσατο. γὰρ εύκαρπος, ὡς παραβάλλεσθαί μου τὴν ψυχὴν ἀειθαλεί καὶ πολυκάρπῳ φυτῷ, ἐν οἴκῳ Θεοῦ πεφυτευμένῳ. Δι φημι, Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. "Η, κατὰ τὸν Σύμμαχον, Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία εὐθαλὴς ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. Οὐδὲ γὰρ ἀπένευαν τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' ἔνδον ἐν αὐτῷ, ὥσπερ ἐν γεωργίῳ Θεοῦ, πεφευτευμένος, καὶ τῶν ναμάτων τῆς ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ πηγῆς ἀπολαύων, πολύκαρπος ἐγενόμην και εὐθαλής, κατὰ τὸ παράδειγμα τοῦ τῆς ἐλαίας φυτού, ὅπερ ἐν τοῖς ἀειθαλέσι παρείληπται. Τήρει δὲ, ὅτι ταύτι λέγων ὁ Δαυΐδ οὔτ᾽ ἐπὶ τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐτύγχανεν, τ ἐνόμιζον εἶναι Ἰουδαίων παῖδες οἶκον τοῦ Θεοῦ οὐ γὰρ ᾠκοδόμητο αὕτη, ἀλλ' οὐδὲ ἐν τῇ σκηνῇ τῇ ὑπὸ Μωϋσέως κατεσκευασμένῃ, τῇ ἔτι τότε παρὰ Ιουδαίος οὔσῃ· φεύγων γὰρ τὸν Σαούλ παρ' ἑτέροις τὰς διατριβές ἐποιεῖτο. Όμως δ' οὖν οὐκ ἠγνόει ἑαυτὴν ἐν τῷ οἴκῳ τῷ Θεοῦ πεφυτεῦσθαι, οἶκον Θεοῦ νοῶν τὸ θεοσεβές πολίτευ μα. Καὶ ἐπειδήπερ κατάκαρπος ἦν, ἀλλ᾽ οὐκ ἄκαρπος, οὐδὲ πικροὺς φέρων καρπούς, γλυκεῖς δὲ καὶ πολλέ γέμοντας φιλανθρωπίας, εἰκότως ἐλαίας φυτῷ κατακάρτα παρεβάλλετο, τὸν εἰς τοὺς πέλας σημαίνοντος καὶ τὴν εἰς ἅπαντας φιλανθρωπίαν τοῦ παραδείγματος. Ὡς εν τοσούτοις βρίθων ἀγαθοῖς, ἀκολούθως ἐπιλέγει· Ἤλπισε ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Τοῦ μὲν γὰρ ἐν κακία δυνατοῦ τὸ τέλος, ἐκρίζωσιν αὐτῷ, καὶ ἀφανισμὸν ἐδήλου εὑρεῖν· ἡ για τὴν τῶν πικρῶν ποιητικὴν ῥίζαν καρπῶν, πρὸς τοῦ τῶν ὅλων σοφοῦ Γεωργοῦ ἐκτιλῆναι. Ὁ δὲ, ὡς ἐλαία κατάκαρ πος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ, ἤλπισεν ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ἀθανασίαν καὶ ζωὴν αἰώνιον ποριζόμενος ἀπὸ τῆς ἀγαθῆς ἐλπίδας, ἧς οὔποτε [602] ἐκπεσεῖται. Ἡ γὰρ ἐλπὶς, κατὰ τὴν Απόστολον, οὐ καταισχύνει. Εἰθ᾽, ὡς ἐπ᾽ ἀγαθοῖς, ἀγαθες; ἐλπίδας ἑαυτοῦ ὑποτυπωσάμενος, τὴν αἰτίαν ἐξάπτει τῷ πάντων ἀγαθῶν χορηγῷ· Ἐξομολογήσομαί σοι εἰς τὸν αἰῶνα, ὅτι ἐποίησας. Οὐ γὰρ ἐγώ, φησίν, ἐποίησε ἐμαυτὸν ὡς ἐλαίαν κατάκαρπον, ἀλλὰ σὺ ἐποίησας. Παρά σοῦ γὰρ ἡ χάρις. Διὸ οὔποτε παύσομαί σοι τὴν χάρι εἰδὼς καί σοι ἐξομολογούμενος· ἅπαξ δὲ ἐλπίσας ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ὑπομενῶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Τῆς γὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος ὑποκειμένης, ὑπομονῆς ἡμῖν χρεία. Δι Υπομενῶ τὸ ὄνομά σου, φησίν, ὅτι χρηστὸν ἐναντίον τῶν ὁσίων σου ή, κατὰ τὸν Σύμμαχον, "Οτι ἀγαθὰς τὸ ὄνομά σου ἀντικρὺ τῶν ὁσίων σου. Εἰδὼς οὖν, ότι ἀγαθόν ἐστι, καὶ ἀγαθῶν ποιητικὸν, οὐ τοῖς δυνατοῖς ἐν κακίᾳ, οὐδὲ τοῖς ἀποβλήτοις τῶν ζώντων, ἀλλὰ τοῖς τοῖς ὁσίοις, εἰκότως ὑπομενω τὸ ὄνομά σου, εὔελπις ὧν με ποτε ἐκπεσεῖν τοῦ ἐλέους. Οὕτως οὖν ἤλπισα ἐπ' αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, χάριτι και φιλανθρωπία τοῦ πάντα πρὸς τὸ συμφέρον οικονομούντας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τὴν ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟ Εὔξασθε, καὶ ἀποδῶτε • Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Οἱ μὲν τοῦ κόσμου τούτου διδάσκαλοι πρὸς τὴν τῶν γραμμάτων κ γνῶσιν τοὺς παῖδας ἀνάγουσιν· οἱ δὲ τῆς Εκκλησίας διδάσκαλοι πρὸς τὴν τῶν κατορθωμάτων τελείωσιν τοὺς μαθητὰς ἐκδιδάσκουσι. Καὶ ἔστιν, ἀγα • Bibl. ἀπόδοτε. πητοί, καταμαθεῖν ἀκριβῶς ἐκ τῶν ἀρτίως ἡμῖν ἔκανε γνωσθέντων ἐν τῷ ψαλμῷ τὴν τῶν εἰρημένων κοιν δεστάτην ἀλήθειαν. Τί γὰρ νῦν ἔλεγεν ὁ τοῦ Πνεύματος προφήτης, ὁ μεγαλογράφος Δαυΐδ; Εὔξασθε, καὶ ἀξη- b Savil. γρ. πραγμάτων, οἱ πιοι ἐνάγουσι legendum pilist.

893 SPURIA. Καθελεῖ σε, φησὶν, καὶ ἀποξύεται σε ἀπὸ τῆς σκη- τῆς σου, καὶ ἐκριζώσει σε ἐκ γῆς ζώντων εἰς ἀεὶ· ἵνα βλέποντες δίκαιοι φοβωνται καὶ καταγελώσιν αὐτοῦ λέγοντες· Ἰδοὺ ἄνθρωπος, ὃς οὐ προέταξε τὸν Θεὸν ἰσχὺν αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπεποίθησε τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ, καὶ ἐνισχυρίσατο • τῇ συμ φορᾷ αὐτοῦ. Λέλεκται δὲ ταῦτα ὡς πρὸς τὸν Δωήκ, ὄντα μὲν Σύρον τὸ γένος, ἀναστραφέντα δὲ ἐν μέσῳ τοῦ Ἰσραὴλ, και που τάχα καὶ παραβάλλοντα μετὰ τοῦ πλή- θους εἰς τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ, θεοσεβεῖν τε προσποιού μενον. Εἴρηται δὲ καὶ [601] πρὸς πάντα τὸν ἐν κακίᾳ δυνατόν, τη γλώττη χρώμενον ἀντὶ ξίφους ἐπὶ ψυχῶν δυνατεία την ἀπωλείᾳ· ὅν ὥσπερ τινὰ πικρὰν καὶ λυμαντικὴν ρίζαν ὁ τῶν ψυχῶν γεωργὸς ἐκτίλαι, κἂν δόξῃ πρὸς βραχύν τινα χρόνον ἐν τῷ σκηνώματι τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐν τῇ Ἐκ- κλησίᾳ αὐτοῦ πεφυτεῦσθαι. Εκτιμηθεὶς δὲ ὁ τοιοῦτος καὶ μακρὰν ἀποῤῥιφεὶς τοῦ τῶν ἁγίων σκηνώματος, θέαμα κείσεται οἰκτρὸν ἐπ᾽ ὠφελείᾳ καὶ σωφρονισμῷ τῶν ὁρώντων, οἱ τὴν ἀπότομον τοῦ Θεοῦ κατὰ τοῦ τοιού του κρίσιν ὀφθαλμοῖς παραβαλόντες, ἀγωνιάσουσι καὶ φυλάξονται μὴ τοῖς ὁμοίοις περιπεσεῖν. Εἶτα ἀναφέρον τες τῇ μνήμῃ τὴν προτέραν τοῦ δυνατοῦ ἐν κακία μεγαλο αυχίαν, τό τε ύψος, καὶ τὴν ὑπερηφανίαν αὐτοῦ, ὁρῶν· τες δὲ καὶ τὴν μετὰ ταῦτα μετελθοῦσαν αὐτὸν ταπείνω- σίν τε καὶ ἀπώλειαν, καταγέλαστον αὐτὸν ἡγήσονται, ἐξ οἴων εἰς οἷα κακὰ ἐμπέπτωκε θεώμενοι· ἀποδέξονται τοῦ Θεοῦ τὴν κρίσιν, δικαίαν αὐτὴν εἶναι ὁμολογοῦντες. δ. Εἶτα καὶ τὰς αἰτίας διελεύσονται δι᾽ ἂς ταῦτα πέπον- θεν ὁ ἀσεβὴς, δικαιοῦντες τὴν τοῦ Θεοῦ κρίσιν. Δέον γὰρ μὴ ἐπὶ πλούτῳ μέγα φρονεῖν, μηδὲ ἐπὶ τῇ ματαιότητι τοῦ παρόντος βίου επαίρεσθαι, μόνον δὲ τὸν Θεὸν ἐλπίδα καὶ βοηθὸν αὐτοῦ τίθεσθαι, καὶ ἐπὶ ταύτῃ σαλεύειν τῇ ἐλπίδι, ὁ δὲ τὴν μὲν ἀγαθὴν ἐλπίδα τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας καταλέλοιπεν, ἐπὶ δὲ ματαίῳ πλούτῳ τὰς ἐλπίδας ἀναρ τήσας, πλέον οὐδὲν ἡ γέλωτα ὀφλήσας ἐπὶ τῇ αὐτοῦ ματαίᾳ καὶ ἄφρονι μεγαλαυχία. Ἐγὼ δὲ, ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ, ἤλπισα ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Εξομολογήσομαί σοι εἰς τὸν αἰῶνα, ὅτι ἐποίησας, καὶ ὑπομενῶ τὸ ὄνομά σου, ὅτι χρηστὸν ἐναντίον τῶν ὁσίων σου. Ὁ μὲν ἐν κακία δυνατὸς ὁποίου Ο τέλους τεύξεται, διὰ τῶν εἰρημένων μεμαθήκαμεν. Εγώ δὲ, φησὶν ὁ Δαυΐδ, ταῦτα παιδευθείς πρὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος, οὔτε ἐπὶ πλήθει πλούτου προσκαίρου ἐπαρ θῆναί ποτε, οὔτε ἐπὶ ματαιότητι τοῦ θνητοῦ βίου (Μα ταιότης γὰρ ματαιοτήτων, τὰ πάντα ματαιότης), ἀλλὰ καὶ φεύγων τὴν ὁδὸν τοῦ δυνατοῦ ἐν κακίᾳ, τὴν ἐμαυτοῦ γλῶτταν καὶ τὰ ῥήματα οὐκ εἰς ἀπώλειαν ἑτέ ρων ἀκονήσω, ἀλλ' ἐπ' ὠφελείᾳ ψυχῶν· ἔσομαι, ὡσεὶ Ελαία κατάκαρπος, εἰς σωτηρίαν τῶν τοιούτων. Καὶ ταῖς λοιπαῖς δὲ πράξεσιν οὕτως ἂν γενοίμην εὐθαλὴς καὶ • Reg. ἐνισχυρεύσατο. γὰρ εύκαρπος, ὡς παραβάλλεσθαί μου τὴν ψυχὴν ἀειθαλεί καὶ πολυκάρπῳ φυτῷ, ἐν οἴκῳ Θεοῦ πεφυτευμένῳ. Δι φημι, Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. "Η, κατὰ τὸν Σύμμαχον, Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία εὐθαλὴς ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. Οὐδὲ γὰρ ἀπένευαν τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' ἔνδον ἐν αὐτῷ, ὥσπερ ἐν γεωργίῳ Θεοῦ, πεφευτευμένος, καὶ τῶν ναμάτων τῆς ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ πηγῆς ἀπολαύων, πολύκαρπος ἐγενόμην και εὐθαλής, κατὰ τὸ παράδειγμα τοῦ τῆς ἐλαίας φυτού, ὅπερ ἐν τοῖς ἀειθαλέσι παρείληπται. Τήρει δὲ, ὅτι ταύτι λέγων ὁ Δαυΐδ οὔτ᾽ ἐπὶ τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐτύγχανεν, τ ἐνόμιζον εἶναι Ἰουδαίων παῖδες οἶκον τοῦ Θεοῦ οὐ γὰρ ᾠκοδόμητο αὕτη, ἀλλ' οὐδὲ ἐν τῇ σκηνῇ τῇ ὑπὸ Μωϋσέως κατεσκευασμένῃ, τῇ ἔτι τότε παρὰ Ιουδαίος οὔσῃ· φεύγων γὰρ τὸν Σαούλ παρ' ἑτέροις τὰς διατριβές ἐποιεῖτο. Όμως δ' οὖν οὐκ ἠγνόει ἑαυτὴν ἐν τῷ οἴκῳ τῷ Θεοῦ πεφυτεῦσθαι, οἶκον Θεοῦ νοῶν τὸ θεοσεβές πολίτευ μα. Καὶ ἐπειδήπερ κατάκαρπος ἦν, ἀλλ᾽ οὐκ ἄκαρπος, οὐδὲ πικροὺς φέρων καρπούς, γλυκεῖς δὲ καὶ πολλέ γέμοντας φιλανθρωπίας, εἰκότως ἐλαίας φυτῷ κατακάρτα παρεβάλλετο, τὸν εἰς τοὺς πέλας σημαίνοντος καὶ τὴν εἰς ἅπαντας φιλανθρωπίαν τοῦ παραδείγματος. Ὡς εν τοσούτοις βρίθων ἀγαθοῖς, ἀκολούθως ἐπιλέγει· Ἤλπισε ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Τοῦ μὲν γὰρ ἐν κακία δυνατοῦ τὸ τέλος, ἐκρίζωσιν αὐτῷ, καὶ ἀφανισμὸν ἐδήλου εὑρεῖν· ἡ για τὴν τῶν πικρῶν ποιητικὴν ῥίζαν καρπῶν, πρὸς τοῦ τῶν ὅλων σοφοῦ Γεωργοῦ ἐκτιλῆναι. Ὁ δὲ, ὡς ἐλαία κατάκαρ πος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ, ἤλπισεν ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ἀθανασίαν καὶ ζωὴν αἰώνιον ποριζόμενος ἀπὸ τῆς ἀγαθῆς ἐλπίδας, ἧς οὔποτε [602] ἐκπεσεῖται. Ἡ γὰρ ἐλπὶς, κατὰ τὴν Απόστολον, οὐ καταισχύνει. Εἰθ᾽, ὡς ἐπ᾽ ἀγαθοῖς, ἀγαθες; ἐλπίδας ἑαυτοῦ ὑποτυπωσάμενος, τὴν αἰτίαν ἐξάπτει τῷ πάντων ἀγαθῶν χορηγῷ· Ἐξομολογήσομαί σοι εἰς τὸν αἰῶνα, ὅτι ἐποίησας. Οὐ γὰρ ἐγώ, φησίν, ἐποίησε ἐμαυτὸν ὡς ἐλαίαν κατάκαρπον, ἀλλὰ σὺ ἐποίησας. Παρά σοῦ γὰρ ἡ χάρις. Διὸ οὔποτε παύσομαί σοι τὴν χάρι εἰδὼς καί σοι ἐξομολογούμενος· ἅπαξ δὲ ἐλπίσας ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ὑπομενῶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Τῆς γὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος ὑποκειμένης, ὑπομονῆς ἡμῖν χρεία. Δι Υπομενῶ τὸ ὄνομά σου, φησίν, ὅτι χρηστὸν ἐναντίον τῶν ὁσίων σου ή, κατὰ τὸν Σύμμαχον, "Οτι ἀγαθὰς τὸ ὄνομά σου ἀντικρὺ τῶν ὁσίων σου. Εἰδὼς οὖν, ότι ἀγαθόν ἐστι, καὶ ἀγαθῶν ποιητικὸν, οὐ τοῖς δυνατοῖς ἐν κακίᾳ, οὐδὲ τοῖς ἀποβλήτοις τῶν ζώντων, ἀλλὰ τοῖς τοῖς ὁσίοις, εἰκότως ὑπομενω τὸ ὄνομά σου, εὔελπις ὧν με ποτε ἐκπεσεῖν τοῦ ἐλέους. Οὕτως οὖν ἤλπισα ἐπ' αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, χάριτι και φιλανθρωπία τοῦ πάντα πρὸς τὸ συμφέρον οικονομούντας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τὴν ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟ Εὔξασθε, καὶ ἀποδῶτε • Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Οἱ μὲν τοῦ κόσμου τούτου διδάσκαλοι πρὸς τὴν τῶν γραμμάτων κ γνῶσιν τοὺς παῖδας ἀνάγουσιν· οἱ δὲ τῆς Εκκλησίας διδάσκαλοι πρὸς τὴν τῶν κατορθωμάτων τελείωσιν τοὺς μαθητὰς ἐκδιδάσκουσι. Καὶ ἔστιν, ἀγα • Bibl. ἀπόδοτε. πητοί, καταμαθεῖν ἀκριβῶς ἐκ τῶν ἀρτίως ἡμῖν ἔκανε γνωσθέντων ἐν τῷ ψαλμῷ τὴν τῶν εἰρημένων κοιν δεστάτην ἀλήθειαν. Τί γὰρ νῦν ἔλεγεν ὁ τοῦ Πνεύματος προφήτης, ὁ μεγαλογράφος Δαυΐδ; Εὔξασθε, καὶ ἀξη- b Savil. γρ. πραγμάτων, οἱ πιοι ἐνάγουσι legendum pilist.

595 IN PSALMUM LXXV. δῶις Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Οἷον ὡς ἡ μακαρία Ιουδίθ, τοῦ Βαβυλωνίου ποτὲ Ολοφέρνου μετὰ τοῦ ἰδίου στρα τοπέδου τὴν Ἱερουσαλήμ περικυκλώσαντος, καὶ πάσας τὰς ἐν τῇ πόλει εισαγούσας ὑδροτόκους πηγὰς διατεμόν τος, λιμῷ δὲ ὕδατος ὀλλυμένους τους Εβραίους [γ. ὥστε] ἑτοίμους εἶναι ἑαυτούς τε καὶ τὴν πόλιν παραδιδόναι τῷ τὴν ἀνάγκην αὐτοῖς ἐπιτιθέντι· παρελθοῦσα δὲ ἡ μακα- ρία ἐκείνη ἀνδρείῳ φρονήματι καὶ πιστῷ βουλήματι, διεκώλυε τῆς πόλεως τὴν παράδοσιν γίνεσθαι· ἑαυτὴν δὲ διαναστήσασα πρὸς τὸ τηλικοῦτον στρατόπεδον μά- χεσθαι καὶ πολεμήσαι, καὶ ἐκδικῆσαι τὸ ἴδιον γένος, καὶ τὴν πόλιν περισώσασθαι βουλομένη, Θεῷ πιστεύο σασα, τῇ τοῦ σώματος ῥώμῃ ἑαυτὴν πρὸς τὸν τῶν ὑπεν- αντίων πόλεμον ἐπιδοῦσα, ἔλεγε τοῖς ἱερεῦσι καὶ πᾶσι τοῖς πιστοῖς ἀνθρώποις· Εὔξασθε, καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Η καὶ ἐξελθοῦσα τῆς πόλεως, ἑσπέρας ήδη καταλαβούσης, μετὰ μιᾶς θεραπαινίδος, ἐπισίτιά τε λαβοῦσα με μετρημένα τῇ πίστει (οὐ γὰρ ἐβούλετο τοῖς Ελληνικοῖς ἀποχρᾶσθαι βρώμασιν Ἰουδαία τυγχάνουσα, καὶ ὑπὸ τοῦ νόμου κωλυομένη), γενομένη δὲ παρὰ τῷ Ολοφέρνῃ, ὡς πρόσφυξ, ἐν στολῇ καθαρᾷ καὶ κόσμο, γυναικείῳ εὐπρεπεῖ, ἐξανδραποδίσασα τὸν ἀλλόφυλον τῇ ἐπιθυμίᾳ τῇ πρὸς γυναῖκα, ἑαυτὴν μὲν διεφύλαττεν ἄχραντον · τῇ γὰρ σωφροσύνῃ οὐκ ἐμιαίνετο. Νυκτός γὰρ τοῦ [603] στρατοπέδου καθεύδοντος, καὶ τοῦ Ὀλο- φέρνου οίνῳ πολλῷ κεκαρωμένου, λαβοῦσα εὐθαρτῶς τὴν δίστομον αὐτοῦ μάχαιραν, ἀπεκεφάλισεν αὐτόν δῆλον « Θεοῦ ἐνδυναμούντος τὴν δεξιὰν τῆς νεανίδας. Ἐν αὐτῇ δὲ τῇ νυκτὶ, ἐν ᾗ ἡνδραγάθησε, νικηφόρος ἐπὶ τὴν πόλιν ἀναδραμοῦσα, καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ διὰ τοῦ τείχους χαλάσασα, θρίαμβον αὐτὸν πᾶσι τοῖς ἀλλοφύλοις ἐδείκνυεν, ὡς τῇ ἐπαύριον θεωρήσαντας τοὺς ἀλλοφύλους τὸν ἑαυτῶν στρατοπεδάρχην ὑπὸ μιᾶς γυναικὸς ἀναι ρεθέντα, δειλία πολλῇ καὶ φόβῳ πολλῷ πιεσθέντας φεύ- γειν ἀπὸ προσώπου των Εβραίων, καὶ πληροῦσθαι τὸ γεγραμμένον· Πῶς διώξεται εἰς χιλίους, καὶ δύο μετακινήσουσι μυριάδας; Ευρίσκεται γὰρ ὁ μὲν ἀν δρειότατος Σαμψών μόνος χιλίους διώξας, ἡ δὲ ἀνδρειο- τάτη Ιουδίθ μετὰ τῆς ἰδίας θεραπαινίδος τὰς μυριάδας τῶν ἀλλοφύλων μετακινήσασα. Θρᾷς πόσον ἐστὶν ἀγαθὸν τὸ εὔξασθαι, καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν; Εζεκίας δὲ ὁ βασιλεὺς πιστὸς ἀνὴρ ὑπάρχων, καὶ πίστει μᾶλλον καὶ εὐχῇ, ἢ ὅπλοις [35] καὶ στρατιωτικῇ δυνάμει ὑπερειδόμενος, παρ' ἐλπίδα ἐποίει τὰ τῶν πολεμίων νικήματα. Αμέλει γοῦν τοῦ Σενα χειρὶμ μετά πολλού όγκου βαρβάρων ἐπελθόντος, καὶ τὴν Ἱερουσαλήμ πε ριδονήσαντος, καὶ ὀνειδίζοντος Θεὸν καὶ τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτὸν ἀνθρώπους, ὕβρεις δὲ ἐγγράφους πέμψαντος τῷ Εζεκίᾳ κατὰ Θεοῦ, καὶ αὐτοῦ δεξάμενος τὸ βιβλίον ὁ Εζεκίας, καὶ ἀναγνοὺς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ηύξατο καὶ ἀπέδωκε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν· ὅθεν παραχρῆμα τοῦ περιέχοντος αὐτὸν κινδύνου ἠλευθεροῦτο· οὕτως ἀθρόως καὶ θαυμαστῶς τὴν παρὰ Θεοῦ βοήθειαν ἐλάμβανεν. Εἶ; γὰρ ἄγγελος ἀπ᾽ οὐρανῶν ἐν τῇ νυκτὶ ξιφήρης καταδρα μών, ἑκατὸν ὀγδοηκονταπέντε χιλιάδας των αλλοφύλων ανήσει, μηδενὸς αὐτῶν ἰσχύοντος πρὸς τὴν τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ ὁρμὴν ἀντισχεῖν, ἵνα παιδευθώσι τὰ τῶν ἀλλοφύ λων γένη κατὰ Θεοῦ γλῶσσαν βλάσφημον μὴ ὀξύνειν Τοσοῦτον ἀγαθόν ἐστιν, ἀγαπητοί, τὸ εὔξασθαι, καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Δαυΐδ δὲ ὁ σοφώτατος, ἐπὶ Σαούλ τοῦ βασιλέως Ισραήλ, τῶν ἀλλοφύλων ἐπι· στρατοπεδευσάντων κατὰ τοῦ Ἰσραηλιτῶν γένους, καὶ Ένα προβεβλημένων πρὸς μονομαχίαν ἄνδρα τῇ τοῦ σώματος ρώμη γίγαντα, τῇ τῆς φρονήσεως γνώμῃ ὑπὲρ γίγαντα, μεγάλα λαλοῦντα, καὶ μεγάλα ἐπαγγελλόμενον· οὗτος δὲ ἦν ὀνόματι Γολιάθ, οὗ τὸ μέγεθος Εβραίων παῖδες θεωρήσαντες, δειλίᾳ καὶ φόβῳ πιεσθέντες πολλῷ συνείχοντο, τὴν τοῦ πολέμου συμβολὴν ἀποφεύγοντες· γνοὺς δὲ ὁ ἀγχίνους Δαυτό, ὅτι οὐδὲν ἰσχύει προς νίκην ὁλκὴ σώματος, οὔτε ὅπλων καὶ ἵππων παράταξις οὐ σώζεται γὰρ βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν, καὶ γίγας οὐ σωθήσεται ἐν πλήθει Ισχύος αὐτοῦ· ψευδῆς ἵππος εἰς σωτηρίαν· ἐν δὲ πλήθει δυνάμεως αὐτοῦ οὐ σωθήσεται), λαβὼν πέντε λίθους, σύμβολον τῆς παρὰ Θεοῦ δεδομένης αὐτοῖς Πεντατεύχου, ο μικρός, ὁ νεώτε ρος, ὁ παρὰ τοῖς ἰδίοις καὶ τοῖς ἀλλοφύλοις ἐξουδενωμέ νος, μια λίθου βολῇ κατὰ τοῦ μετώπου τύψας, ἐπὶ στόματος ἔφερε τὸν ὑπερήφανον γίγαντα. Καὶ ἔστιν, ἀγαπητοί, ζητήσεως ἄξιον, πῶς κατὰ τοῦ μετώπου λαβὼν • Savil. conj. δηλονότι. PATROL. GR. LV. 596 ὁ Γολιάθ, οὐκ εἰς τὰ ὀπίσω ἐτρέπετον, ἀλλὰ ἐπὶ πρότ ωπον ἐῤῥήγνυτο. 11 δήλον, ὅτι δεῖ νοεῖν ἡμᾶς, ὅτι ἄγγελος ἦν ἑστὼς ἔπισθεν τοῦ θεομάχου, ἐπὶ πρόσωπον αὐτὸν ακοντίζων. Οὕτως ἀγαθόν ἐστι τὸ εὔξασθαι, καὶ ἀπο- δοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. β΄. Μωϋσῆς δὲ ὁ μακάριος τὸν τῶν Ἑβραίων λαὸν ἐκ τῆς Αἰγύπτου μεταναστήσας, καὶ ἐλθὼν παρὰ τὰ ῥεῖθρα τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης, καὶ τῶν Αἰγυπτίων μετὰ ὄχλου ἰσχυροῦ καὶ πολυαρίθμου ἐπιδραμόντων, τῶν δὲ Εβραίων μη δυναμένων μηδὲ τῷ πολέμῳ ἀντιστῆναι, μηδὲ διὰ τῆς φυγῆς τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν περιποιήσασθαι· ἔμ- προσθεν γὰρ αὐτοῖς θάλασσα ἤπλωτο ψυγεῖν κωλύουσα, καὶ ὄπισθεν ὁ τῶν Αἰγυπτίων σκοτεινός λαός ξιφήρης αὐτοῖς ἐπεσείετο· καὶ ὅσον περιχαρεῖς ἦσαν οἱ Εβραίοι ἐπὶ τῇ τῶν πεπραγμένων ἐννοίᾳ, τοσοῦτον ἀθρόως θεωρήσαντες τὸν Φαραὼ καὶ τοὺς Αἰγυπτίους, τῷ φόβῳ, συνείχοντο, καὶ ἐλαύνοντο χύδην ταῖς φροντίσιν, ὅπερ ο ἐλαύνεται θάλασσα σφοδρῶν πνευσάντων ἀνέμων εἰς αὐτὴν, ὡς καὶ[604] ἀποτολμήσαντας διὰ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ φόβον λέγειν πρὸς τὸν Μωϋσέα· Ορᾷς ὅσον καὶ ἐπ' αὐτὴν ἥκει τὰ πράγματα τὴν τελευτήν, καὶ ὥσπερ εἰς τὰς ψυ χὰς ἡμῶν ἱλυσπᾶται ὁ φόβος; Ηδη γὰρ ἡμᾶς ἀπειλοῦσι ὀρνέων θοίνην γενέσθαι, συνιέντες ὡς εἰς ἐσχάτην Γκαμεν, καὶ ὅτι παντάπασιν ἀπορά ἐστι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς. Τι μέλλεις, Μωϋσῆ; Βέλτιον ἦν ἐν Αἰγύπτῳ τεθνάναι ἡμᾶς, ἢ ἐνταῦθα ἐξελθόντας ἰδεῖν τὰ νήπια ἡμῶν καὶ τὰς γυναῖκας καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς ὀρνέων καὶ χερσαίων θοίνην καὶ σπαράγματα γιγνομένους. Τούτοις γὰρ μά λιστα πιστεύσας ο Φαραὼ οδύνης γέμει, καὶ ὡς ἐν χερσὶν ἔχων τὸ κύρος, αὐθαδιάζεται, καὶ πρὸς αὐτὸν Θεὸν θρα συστομεῖ. Τότε Μωϋσῆς πρὸς αὐτοὺς τί φησι; Μὴ φοβεῖσθε, μηδὲ δειλιᾶτε· Εὔξασθε καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, καὶ ὄψεσθε τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ βοήθειαν ὑμῖν διδομένην. Κύριος πολεμήσει ὑπὲρ ἡμῶν, ὑμεῖς δὲ σιωπήσεσθε. Τῆς δὲ τοιαύτης εὐχῆς πρὸς Θεὸν ἀναδο- θείσης, εὐθὺς ἡ ὑγρὰ θάλασσα εἰς ξηρὰν μετεστρέφετο, καὶ ἀνεμποδίστως αὐτοῖς καθυπουργει. Καὶ ἦν ἰδεῖν, ἀγαπητοί, θαυμαστὸν θέαμα, τήν ποτε αφρομόρφωμα ροῦσαν ὰ θάλασσαν τότε σχιζομένην, καὶ τεῖχος δίυγρον, κυανόχρουν, μελανόχροον, ἀῤῥαγὲς ἑκατέρωθεν τῷ Ἰσραὴλ περιφρασσόμενον. Καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἀπῃωρεῖτο κρεμαμένη τὸ ὕδωρ, ἕως τοῦ Ἰσραήλ, ὡς ὅτε ἄνθρωπος ηρέμα καὶ βάδην πορευόμενος, τὸ τῆς θάλασσης υπήρ χετο πλάτος. Καὶ αὐτοὶ μὲν ὥσπερ διὰ χλοη φόρου πεδίου έδραμον χαίροντες, οἱ δὲ ἐχθροὶ αὐτῶν Αἰγύπτιοι ὡσε μόλυβδος ὑποβρύχιοι ἐποντίζοντο. Οὕτως ἐστὶν ἀγαθὸν τὸ εὔξασθαι καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Η γὰρ οὐχὶ καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ὕδατος καὶ ἄρτον ἐνδεεῖ; γενόμενοι ; Πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλον ἐν τῇ ἐρήμῳ ὑστε ρεῖσθαι ἄρτου καὶ ὕδατος, ὅπου γε οὐκ ἄρουσα, οὐκ ἄμπελος, οὐ δένδρον, οὐ βοτάνη, οὐ σπόρος, οὐ θέρος; Αλλ' εὐχὴ ἁγία καὶ οὐρανὸν αὐτοῖς μαννοδοτεῖν ἤνοιγε καὶ ἀέρα κρεοδοτεῖν, καὶ πέτραν ἀκροτοπηγόβρυτα ! να ματα βλαστάνειν ἡτοίμαζεν. Ὑπὸ γὰρ τῶν τριῶν τούτων στοιχείων ὑπηρετοῦντο, οὐρανοῦ, ἀέρος καὶ πέτρας. Οὐρανὸς μὲν γὰρ αὐτοῖς χιονόχροον τὸ ὕδωρ ἐκόχλαξε, καὶ ἀὴρ σεσιτευμένην αὐτοῖς τὴν ὀρτυγομήτραν ἀκαμα· τως προσέφερε. Καὶ ἐπιλείψει μοι διηγουμένῳ καὶ ὁ τῆς ἡμέρας χρόνος τὰ τῶν πατέρων, προφητῶν τε καὶ βα σιλέων δι' εὐχῆς παρ' ἐλπίδα γεγενημένα νικήματα, τὰς ἐν νόσοις καὶ κινδύνοις καὶ τοῖς ἄλλοις χαλεπωτέροις πράγμασι δι' εὐχῆς γεγενημένας ἀγαθὰς καὶ ζωοφόρους ἐκβάσεις. Τοσούτον γάρ ἐστι τὸ εὔξασθαι καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Εἴ τις ὑμῶν ἔν τινι πράγματι παρὰ ἀνθρώποις ἀπελπισμένων ενέχεται, ἢ ὑπὸ ἀνάγκη; τινὸς ἢ κινδύνου πεπίεσται, μνημονευσάτω ταύτης τῆς γραφῆς· εὐξάσθω καὶ ἀποδότου Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, καὶ εὑρήσει τῆς ἀγαθῆς διδασκαλίας τὸ ζωοφόρον καὶ μα κάριον τέλος. Εἰ δέ τις βούλεται, ἀγαπητοί, καὶ ἄλλως ἐκλαβεῖν τὸν στίχον τῆς Γραφῆς, καὶ λέγειν, ὅτι τὸ εὖ ξασθαί ἐστι τὸ ἐπαγγείλασθαι, καὶ οὕτως ἔσται ὁ λόγος ὠφέλιμος. Πολλαχῶς γὰρ παρὰ τῇ Γραφῇ ηὕραμεν τὸ εὔξασθαι ἀντὶ τοῦ ἐπαγγείλασθαι· ὥς φησιν ἡ Σοφία • ΑΙ. ἐῤῥίπτετο. • Legendum omnino videlur ὥσπερ. Infra conj. Savil. ἀπο- τιλμῆσαι. « ΑΙ. ἀφρομορμύρουσαν. Alius stupendas elingit voces ui Græculus. • Savil. conj. ἐγένοντο. f Savil. in marg. e var. lect. ἀκρότομον, πηγόβρυτον. 37

595 IN PSALMUM LXXV. δῶις Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Οἷον ὡς ἡ μακαρία Ιουδίθ, τοῦ Βαβυλωνίου ποτὲ Ολοφέρνου μετὰ τοῦ ἰδίου στρα τοπέδου τὴν Ἱερουσαλήμ περικυκλώσαντος, καὶ πάσας τὰς ἐν τῇ πόλει εισαγούσας ὑδροτόκους πηγὰς διατεμόν τος, λιμῷ δὲ ὕδατος ὀλλυμένους τους Εβραίους [γ. ὥστε] ἑτοίμους εἶναι ἑαυτούς τε καὶ τὴν πόλιν παραδιδόναι τῷ τὴν ἀνάγκην αὐτοῖς ἐπιτιθέντι· παρελθοῦσα δὲ ἡ μακα- ρία ἐκείνη ἀνδρείῳ φρονήματι καὶ πιστῷ βουλήματι, διεκώλυε τῆς πόλεως τὴν παράδοσιν γίνεσθαι· ἑαυτὴν δὲ διαναστήσασα πρὸς τὸ τηλικοῦτον στρατόπεδον μά- χεσθαι καὶ πολεμήσαι, καὶ ἐκδικῆσαι τὸ ἴδιον γένος, καὶ τὴν πόλιν περισώσασθαι βουλομένη, Θεῷ πιστεύο σασα, τῇ τοῦ σώματος ῥώμῃ ἑαυτὴν πρὸς τὸν τῶν ὑπεν- αντίων πόλεμον ἐπιδοῦσα, ἔλεγε τοῖς ἱερεῦσι καὶ πᾶσι τοῖς πιστοῖς ἀνθρώποις· Εὔξασθε, καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Η καὶ ἐξελθοῦσα τῆς πόλεως, ἑσπέρας ήδη καταλαβούσης, μετὰ μιᾶς θεραπαινίδος, ἐπισίτιά τε λαβοῦσα με μετρημένα τῇ πίστει (οὐ γὰρ ἐβούλετο τοῖς Ελληνικοῖς ἀποχρᾶσθαι βρώμασιν Ἰουδαία τυγχάνουσα, καὶ ὑπὸ τοῦ νόμου κωλυομένη), γενομένη δὲ παρὰ τῷ Ολοφέρνῃ, ὡς πρόσφυξ, ἐν στολῇ καθαρᾷ καὶ κόσμο, γυναικείῳ εὐπρεπεῖ, ἐξανδραποδίσασα τὸν ἀλλόφυλον τῇ ἐπιθυμίᾳ τῇ πρὸς γυναῖκα, ἑαυτὴν μὲν διεφύλαττεν ἄχραντον · τῇ γὰρ σωφροσύνῃ οὐκ ἐμιαίνετο. Νυκτός γὰρ τοῦ [603] στρατοπέδου καθεύδοντος, καὶ τοῦ Ὀλο- φέρνου οίνῳ πολλῷ κεκαρωμένου, λαβοῦσα εὐθαρτῶς τὴν δίστομον αὐτοῦ μάχαιραν, ἀπεκεφάλισεν αὐτόν δῆλον « Θεοῦ ἐνδυναμούντος τὴν δεξιὰν τῆς νεανίδας. Ἐν αὐτῇ δὲ τῇ νυκτὶ, ἐν ᾗ ἡνδραγάθησε, νικηφόρος ἐπὶ τὴν πόλιν ἀναδραμοῦσα, καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ διὰ τοῦ τείχους χαλάσασα, θρίαμβον αὐτὸν πᾶσι τοῖς ἀλλοφύλοις ἐδείκνυεν, ὡς τῇ ἐπαύριον θεωρήσαντας τοὺς ἀλλοφύλους τὸν ἑαυτῶν στρατοπεδάρχην ὑπὸ μιᾶς γυναικὸς ἀναι ρεθέντα, δειλία πολλῇ καὶ φόβῳ πολλῷ πιεσθέντας φεύ- γειν ἀπὸ προσώπου των Εβραίων, καὶ πληροῦσθαι τὸ γεγραμμένον· Πῶς διώξεται εἰς χιλίους, καὶ δύο μετακινήσουσι μυριάδας; Ευρίσκεται γὰρ ὁ μὲν ἀν δρειότατος Σαμψών μόνος χιλίους διώξας, ἡ δὲ ἀνδρειο- τάτη Ιουδίθ μετὰ τῆς ἰδίας θεραπαινίδος τὰς μυριάδας τῶν ἀλλοφύλων μετακινήσασα. Θρᾷς πόσον ἐστὶν ἀγαθὸν τὸ εὔξασθαι, καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν; Εζεκίας δὲ ὁ βασιλεὺς πιστὸς ἀνὴρ ὑπάρχων, καὶ πίστει μᾶλλον καὶ εὐχῇ, ἢ ὅπλοις [35] καὶ στρατιωτικῇ δυνάμει ὑπερειδόμενος, παρ' ἐλπίδα ἐποίει τὰ τῶν πολεμίων νικήματα. Αμέλει γοῦν τοῦ Σενα χειρὶμ μετά πολλού όγκου βαρβάρων ἐπελθόντος, καὶ τὴν Ἱερουσαλήμ πε ριδονήσαντος, καὶ ὀνειδίζοντος Θεὸν καὶ τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτὸν ἀνθρώπους, ὕβρεις δὲ ἐγγράφους πέμψαντος τῷ Εζεκίᾳ κατὰ Θεοῦ, καὶ αὐτοῦ δεξάμενος τὸ βιβλίον ὁ Εζεκίας, καὶ ἀναγνοὺς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ηύξατο καὶ ἀπέδωκε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν· ὅθεν παραχρῆμα τοῦ περιέχοντος αὐτὸν κινδύνου ἠλευθεροῦτο· οὕτως ἀθρόως καὶ θαυμαστῶς τὴν παρὰ Θεοῦ βοήθειαν ἐλάμβανεν. Εἶ; γὰρ ἄγγελος ἀπ᾽ οὐρανῶν ἐν τῇ νυκτὶ ξιφήρης καταδρα μών, ἑκατὸν ὀγδοηκονταπέντε χιλιάδας των αλλοφύλων ανήσει, μηδενὸς αὐτῶν ἰσχύοντος πρὸς τὴν τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ ὁρμὴν ἀντισχεῖν, ἵνα παιδευθώσι τὰ τῶν ἀλλοφύ λων γένη κατὰ Θεοῦ γλῶσσαν βλάσφημον μὴ ὀξύνειν Τοσοῦτον ἀγαθόν ἐστιν, ἀγαπητοί, τὸ εὔξασθαι, καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Δαυΐδ δὲ ὁ σοφώτατος, ἐπὶ Σαούλ τοῦ βασιλέως Ισραήλ, τῶν ἀλλοφύλων ἐπι· στρατοπεδευσάντων κατὰ τοῦ Ἰσραηλιτῶν γένους, καὶ Ένα προβεβλημένων πρὸς μονομαχίαν ἄνδρα τῇ τοῦ σώματος ρώμη γίγαντα, τῇ τῆς φρονήσεως γνώμῃ ὑπὲρ γίγαντα, μεγάλα λαλοῦντα, καὶ μεγάλα ἐπαγγελλόμενον· οὗτος δὲ ἦν ὀνόματι Γολιάθ, οὗ τὸ μέγεθος Εβραίων παῖδες θεωρήσαντες, δειλίᾳ καὶ φόβῳ πιεσθέντες πολλῷ συνείχοντο, τὴν τοῦ πολέμου συμβολὴν ἀποφεύγοντες· γνοὺς δὲ ὁ ἀγχίνους Δαυτό, ὅτι οὐδὲν ἰσχύει προς νίκην ὁλκὴ σώματος, οὔτε ὅπλων καὶ ἵππων παράταξις οὐ σώζεται γὰρ βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν, καὶ γίγας οὐ σωθήσεται ἐν πλήθει Ισχύος αὐτοῦ· ψευδῆς ἵππος εἰς σωτηρίαν· ἐν δὲ πλήθει δυνάμεως αὐτοῦ οὐ σωθήσεται), λαβὼν πέντε λίθους, σύμβολον τῆς παρὰ Θεοῦ δεδομένης αὐτοῖς Πεντατεύχου, ο μικρός, ὁ νεώτε ρος, ὁ παρὰ τοῖς ἰδίοις καὶ τοῖς ἀλλοφύλοις ἐξουδενωμέ νος, μια λίθου βολῇ κατὰ τοῦ μετώπου τύψας, ἐπὶ στόματος ἔφερε τὸν ὑπερήφανον γίγαντα. Καὶ ἔστιν, ἀγαπητοί, ζητήσεως ἄξιον, πῶς κατὰ τοῦ μετώπου λαβὼν • Savil. conj. δηλονότι. PATROL. GR. LV. 596 ὁ Γολιάθ, οὐκ εἰς τὰ ὀπίσω ἐτρέπετον, ἀλλὰ ἐπὶ πρότ ωπον ἐῤῥήγνυτο. 11 δήλον, ὅτι δεῖ νοεῖν ἡμᾶς, ὅτι ἄγγελος ἦν ἑστὼς ἔπισθεν τοῦ θεομάχου, ἐπὶ πρόσωπον αὐτὸν ακοντίζων. Οὕτως ἀγαθόν ἐστι τὸ εὔξασθαι, καὶ ἀπο- δοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. β΄. Μωϋσῆς δὲ ὁ μακάριος τὸν τῶν Ἑβραίων λαὸν ἐκ τῆς Αἰγύπτου μεταναστήσας, καὶ ἐλθὼν παρὰ τὰ ῥεῖθρα τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης, καὶ τῶν Αἰγυπτίων μετὰ ὄχλου ἰσχυροῦ καὶ πολυαρίθμου ἐπιδραμόντων, τῶν δὲ Εβραίων μη δυναμένων μηδὲ τῷ πολέμῳ ἀντιστῆναι, μηδὲ διὰ τῆς φυγῆς τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν περιποιήσασθαι· ἔμ- προσθεν γὰρ αὐτοῖς θάλασσα ἤπλωτο ψυγεῖν κωλύουσα, καὶ ὄπισθεν ὁ τῶν Αἰγυπτίων σκοτεινός λαός ξιφήρης αὐτοῖς ἐπεσείετο· καὶ ὅσον περιχαρεῖς ἦσαν οἱ Εβραίοι ἐπὶ τῇ τῶν πεπραγμένων ἐννοίᾳ, τοσοῦτον ἀθρόως θεωρήσαντες τὸν Φαραὼ καὶ τοὺς Αἰγυπτίους, τῷ φόβῳ, συνείχοντο, καὶ ἐλαύνοντο χύδην ταῖς φροντίσιν, ὅπερ ο ἐλαύνεται θάλασσα σφοδρῶν πνευσάντων ἀνέμων εἰς αὐτὴν, ὡς καὶ[604] ἀποτολμήσαντας διὰ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ φόβον λέγειν πρὸς τὸν Μωϋσέα· Ορᾷς ὅσον καὶ ἐπ' αὐτὴν ἥκει τὰ πράγματα τὴν τελευτήν, καὶ ὥσπερ εἰς τὰς ψυ χὰς ἡμῶν ἱλυσπᾶται ὁ φόβος; Ηδη γὰρ ἡμᾶς ἀπειλοῦσι ὀρνέων θοίνην γενέσθαι, συνιέντες ὡς εἰς ἐσχάτην Γκαμεν, καὶ ὅτι παντάπασιν ἀπορά ἐστι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς. Τι μέλλεις, Μωϋσῆ; Βέλτιον ἦν ἐν Αἰγύπτῳ τεθνάναι ἡμᾶς, ἢ ἐνταῦθα ἐξελθόντας ἰδεῖν τὰ νήπια ἡμῶν καὶ τὰς γυναῖκας καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς ὀρνέων καὶ χερσαίων θοίνην καὶ σπαράγματα γιγνομένους. Τούτοις γὰρ μά λιστα πιστεύσας ο Φαραὼ οδύνης γέμει, καὶ ὡς ἐν χερσὶν ἔχων τὸ κύρος, αὐθαδιάζεται, καὶ πρὸς αὐτὸν Θεὸν θρα συστομεῖ. Τότε Μωϋσῆς πρὸς αὐτοὺς τί φησι; Μὴ φοβεῖσθε, μηδὲ δειλιᾶτε· Εὔξασθε καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, καὶ ὄψεσθε τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ βοήθειαν ὑμῖν διδομένην. Κύριος πολεμήσει ὑπὲρ ἡμῶν, ὑμεῖς δὲ σιωπήσεσθε. Τῆς δὲ τοιαύτης εὐχῆς πρὸς Θεὸν ἀναδο- θείσης, εὐθὺς ἡ ὑγρὰ θάλασσα εἰς ξηρὰν μετεστρέφετο, καὶ ἀνεμποδίστως αὐτοῖς καθυπουργει. Καὶ ἦν ἰδεῖν, ἀγαπητοί, θαυμαστὸν θέαμα, τήν ποτε αφρομόρφωμα ροῦσαν ὰ θάλασσαν τότε σχιζομένην, καὶ τεῖχος δίυγρον, κυανόχρουν, μελανόχροον, ἀῤῥαγὲς ἑκατέρωθεν τῷ Ἰσραὴλ περιφρασσόμενον. Καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἀπῃωρεῖτο κρεμαμένη τὸ ὕδωρ, ἕως τοῦ Ἰσραήλ, ὡς ὅτε ἄνθρωπος ηρέμα καὶ βάδην πορευόμενος, τὸ τῆς θάλασσης υπήρ χετο πλάτος. Καὶ αὐτοὶ μὲν ὥσπερ διὰ χλοη φόρου πεδίου έδραμον χαίροντες, οἱ δὲ ἐχθροὶ αὐτῶν Αἰγύπτιοι ὡσε μόλυβδος ὑποβρύχιοι ἐποντίζοντο. Οὕτως ἐστὶν ἀγαθὸν τὸ εὔξασθαι καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Η γὰρ οὐχὶ καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ὕδατος καὶ ἄρτον ἐνδεεῖ; γενόμενοι ; Πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλον ἐν τῇ ἐρήμῳ ὑστε ρεῖσθαι ἄρτου καὶ ὕδατος, ὅπου γε οὐκ ἄρουσα, οὐκ ἄμπελος, οὐ δένδρον, οὐ βοτάνη, οὐ σπόρος, οὐ θέρος; Αλλ' εὐχὴ ἁγία καὶ οὐρανὸν αὐτοῖς μαννοδοτεῖν ἤνοιγε καὶ ἀέρα κρεοδοτεῖν, καὶ πέτραν ἀκροτοπηγόβρυτα ! να ματα βλαστάνειν ἡτοίμαζεν. Ὑπὸ γὰρ τῶν τριῶν τούτων στοιχείων ὑπηρετοῦντο, οὐρανοῦ, ἀέρος καὶ πέτρας. Οὐρανὸς μὲν γὰρ αὐτοῖς χιονόχροον τὸ ὕδωρ ἐκόχλαξε, καὶ ἀὴρ σεσιτευμένην αὐτοῖς τὴν ὀρτυγομήτραν ἀκαμα· τως προσέφερε. Καὶ ἐπιλείψει μοι διηγουμένῳ καὶ ὁ τῆς ἡμέρας χρόνος τὰ τῶν πατέρων, προφητῶν τε καὶ βα σιλέων δι' εὐχῆς παρ' ἐλπίδα γεγενημένα νικήματα, τὰς ἐν νόσοις καὶ κινδύνοις καὶ τοῖς ἄλλοις χαλεπωτέροις πράγμασι δι' εὐχῆς γεγενημένας ἀγαθὰς καὶ ζωοφόρους ἐκβάσεις. Τοσούτον γάρ ἐστι τὸ εὔξασθαι καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Εἴ τις ὑμῶν ἔν τινι πράγματι παρὰ ἀνθρώποις ἀπελπισμένων ενέχεται, ἢ ὑπὸ ἀνάγκη; τινὸς ἢ κινδύνου πεπίεσται, μνημονευσάτω ταύτης τῆς γραφῆς· εὐξάσθω καὶ ἀποδότου Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, καὶ εὑρήσει τῆς ἀγαθῆς διδασκαλίας τὸ ζωοφόρον καὶ μα κάριον τέλος. Εἰ δέ τις βούλεται, ἀγαπητοί, καὶ ἄλλως ἐκλαβεῖν τὸν στίχον τῆς Γραφῆς, καὶ λέγειν, ὅτι τὸ εὖ ξασθαί ἐστι τὸ ἐπαγγείλασθαι, καὶ οὕτως ἔσται ὁ λόγος ὠφέλιμος. Πολλαχῶς γὰρ παρὰ τῇ Γραφῇ ηὕραμεν τὸ εὔξασθαι ἀντὶ τοῦ ἐπαγγείλασθαι· ὥς φησιν ἡ Σοφία • ΑΙ. ἐῤῥίπτετο. • Legendum omnino videlur ὥσπερ. Infra conj. Savil. ἀπο- τιλμῆσαι. « ΑΙ. ἀφρομορμύρουσαν. Alius stupendas elingit voces ui Græculus. • Savil. conj. ἐγένοντο. f Savil. in marg. e var. lect. ἀκρότομον, πηγόβρυτον. 37

595 IN PSALMUM LXXV. δῶις Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Οἷον ὡς ἡ μακαρία Ιουδίθ, τοῦ Βαβυλωνίου ποτὲ Ολοφέρνου μετὰ τοῦ ἰδίου στρα τοπέδου τὴν Ἱερουσαλήμ περικυκλώσαντος, καὶ πάσας τὰς ἐν τῇ πόλει εισαγούσας ὑδροτόκους πηγὰς διατεμόν τος, λιμῷ δὲ ὕδατος ὀλλυμένους τους Εβραίους [γ. ὥστε] ἑτοίμους εἶναι ἑαυτούς τε καὶ τὴν πόλιν παραδιδόναι τῷ τὴν ἀνάγκην αὐτοῖς ἐπιτιθέντι· παρελθοῦσα δὲ ἡ μακα- ρία ἐκείνη ἀνδρείῳ φρονήματι καὶ πιστῷ βουλήματι, διεκώλυε τῆς πόλεως τὴν παράδοσιν γίνεσθαι· ἑαυτὴν δὲ διαναστήσασα πρὸς τὸ τηλικοῦτον στρατόπεδον μά- χεσθαι καὶ πολεμήσαι, καὶ ἐκδικῆσαι τὸ ἴδιον γένος, καὶ τὴν πόλιν περισώσασθαι βουλομένη, Θεῷ πιστεύο σασα, τῇ τοῦ σώματος ῥώμῃ ἑαυτὴν πρὸς τὸν τῶν ὑπεν- αντίων πόλεμον ἐπιδοῦσα, ἔλεγε τοῖς ἱερεῦσι καὶ πᾶσι τοῖς πιστοῖς ἀνθρώποις· Εὔξασθε, καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Η καὶ ἐξελθοῦσα τῆς πόλεως, ἑσπέρας ήδη καταλαβούσης, μετὰ μιᾶς θεραπαινίδος, ἐπισίτιά τε λαβοῦσα με μετρημένα τῇ πίστει (οὐ γὰρ ἐβούλετο τοῖς Ελληνικοῖς ἀποχρᾶσθαι βρώμασιν Ἰουδαία τυγχάνουσα, καὶ ὑπὸ τοῦ νόμου κωλυομένη), γενομένη δὲ παρὰ τῷ Ολοφέρνῃ, ὡς πρόσφυξ, ἐν στολῇ καθαρᾷ καὶ κόσμο, γυναικείῳ εὐπρεπεῖ, ἐξανδραποδίσασα τὸν ἀλλόφυλον τῇ ἐπιθυμίᾳ τῇ πρὸς γυναῖκα, ἑαυτὴν μὲν διεφύλαττεν ἄχραντον · τῇ γὰρ σωφροσύνῃ οὐκ ἐμιαίνετο. Νυκτός γὰρ τοῦ [603] στρατοπέδου καθεύδοντος, καὶ τοῦ Ὀλο- φέρνου οίνῳ πολλῷ κεκαρωμένου, λαβοῦσα εὐθαρτῶς τὴν δίστομον αὐτοῦ μάχαιραν, ἀπεκεφάλισεν αὐτόν δῆλον « Θεοῦ ἐνδυναμούντος τὴν δεξιὰν τῆς νεανίδας. Ἐν αὐτῇ δὲ τῇ νυκτὶ, ἐν ᾗ ἡνδραγάθησε, νικηφόρος ἐπὶ τὴν πόλιν ἀναδραμοῦσα, καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ διὰ τοῦ τείχους χαλάσασα, θρίαμβον αὐτὸν πᾶσι τοῖς ἀλλοφύλοις ἐδείκνυεν, ὡς τῇ ἐπαύριον θεωρήσαντας τοὺς ἀλλοφύλους τὸν ἑαυτῶν στρατοπεδάρχην ὑπὸ μιᾶς γυναικὸς ἀναι ρεθέντα, δειλία πολλῇ καὶ φόβῳ πολλῷ πιεσθέντας φεύ- γειν ἀπὸ προσώπου των Εβραίων, καὶ πληροῦσθαι τὸ γεγραμμένον· Πῶς διώξεται εἰς χιλίους, καὶ δύο μετακινήσουσι μυριάδας; Ευρίσκεται γὰρ ὁ μὲν ἀν δρειότατος Σαμψών μόνος χιλίους διώξας, ἡ δὲ ἀνδρειο- τάτη Ιουδίθ μετὰ τῆς ἰδίας θεραπαινίδος τὰς μυριάδας τῶν ἀλλοφύλων μετακινήσασα. Θρᾷς πόσον ἐστὶν ἀγαθὸν τὸ εὔξασθαι, καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν; Εζεκίας δὲ ὁ βασιλεὺς πιστὸς ἀνὴρ ὑπάρχων, καὶ πίστει μᾶλλον καὶ εὐχῇ, ἢ ὅπλοις [35] καὶ στρατιωτικῇ δυνάμει ὑπερειδόμενος, παρ' ἐλπίδα ἐποίει τὰ τῶν πολεμίων νικήματα. Αμέλει γοῦν τοῦ Σενα χειρὶμ μετά πολλού όγκου βαρβάρων ἐπελθόντος, καὶ τὴν Ἱερουσαλήμ πε ριδονήσαντος, καὶ ὀνειδίζοντος Θεὸν καὶ τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτὸν ἀνθρώπους, ὕβρεις δὲ ἐγγράφους πέμψαντος τῷ Εζεκίᾳ κατὰ Θεοῦ, καὶ αὐτοῦ δεξάμενος τὸ βιβλίον ὁ Εζεκίας, καὶ ἀναγνοὺς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ηύξατο καὶ ἀπέδωκε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν· ὅθεν παραχρῆμα τοῦ περιέχοντος αὐτὸν κινδύνου ἠλευθεροῦτο· οὕτως ἀθρόως καὶ θαυμαστῶς τὴν παρὰ Θεοῦ βοήθειαν ἐλάμβανεν. Εἶ; γὰρ ἄγγελος ἀπ᾽ οὐρανῶν ἐν τῇ νυκτὶ ξιφήρης καταδρα μών, ἑκατὸν ὀγδοηκονταπέντε χιλιάδας των αλλοφύλων ανήσει, μηδενὸς αὐτῶν ἰσχύοντος πρὸς τὴν τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ ὁρμὴν ἀντισχεῖν, ἵνα παιδευθώσι τὰ τῶν ἀλλοφύ λων γένη κατὰ Θεοῦ γλῶσσαν βλάσφημον μὴ ὀξύνειν Τοσοῦτον ἀγαθόν ἐστιν, ἀγαπητοί, τὸ εὔξασθαι, καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Δαυΐδ δὲ ὁ σοφώτατος, ἐπὶ Σαούλ τοῦ βασιλέως Ισραήλ, τῶν ἀλλοφύλων ἐπι· στρατοπεδευσάντων κατὰ τοῦ Ἰσραηλιτῶν γένους, καὶ Ένα προβεβλημένων πρὸς μονομαχίαν ἄνδρα τῇ τοῦ σώματος ρώμη γίγαντα, τῇ τῆς φρονήσεως γνώμῃ ὑπὲρ γίγαντα, μεγάλα λαλοῦντα, καὶ μεγάλα ἐπαγγελλόμενον· οὗτος δὲ ἦν ὀνόματι Γολιάθ, οὗ τὸ μέγεθος Εβραίων παῖδες θεωρήσαντες, δειλίᾳ καὶ φόβῳ πιεσθέντες πολλῷ συνείχοντο, τὴν τοῦ πολέμου συμβολὴν ἀποφεύγοντες· γνοὺς δὲ ὁ ἀγχίνους Δαυτό, ὅτι οὐδὲν ἰσχύει προς νίκην ὁλκὴ σώματος, οὔτε ὅπλων καὶ ἵππων παράταξις οὐ σώζεται γὰρ βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν, καὶ γίγας οὐ σωθήσεται ἐν πλήθει Ισχύος αὐτοῦ· ψευδῆς ἵππος εἰς σωτηρίαν· ἐν δὲ πλήθει δυνάμεως αὐτοῦ οὐ σωθήσεται), λαβὼν πέντε λίθους, σύμβολον τῆς παρὰ Θεοῦ δεδομένης αὐτοῖς Πεντατεύχου, ο μικρός, ὁ νεώτε ρος, ὁ παρὰ τοῖς ἰδίοις καὶ τοῖς ἀλλοφύλοις ἐξουδενωμέ νος, μια λίθου βολῇ κατὰ τοῦ μετώπου τύψας, ἐπὶ στόματος ἔφερε τὸν ὑπερήφανον γίγαντα. Καὶ ἔστιν, ἀγαπητοί, ζητήσεως ἄξιον, πῶς κατὰ τοῦ μετώπου λαβὼν • Savil. conj. δηλονότι. PATROL. GR. LV. 596 ὁ Γολιάθ, οὐκ εἰς τὰ ὀπίσω ἐτρέπετον, ἀλλὰ ἐπὶ πρότ ωπον ἐῤῥήγνυτο. 11 δήλον, ὅτι δεῖ νοεῖν ἡμᾶς, ὅτι ἄγγελος ἦν ἑστὼς ἔπισθεν τοῦ θεομάχου, ἐπὶ πρόσωπον αὐτὸν ακοντίζων. Οὕτως ἀγαθόν ἐστι τὸ εὔξασθαι, καὶ ἀπο- δοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. β΄. Μωϋσῆς δὲ ὁ μακάριος τὸν τῶν Ἑβραίων λαὸν ἐκ τῆς Αἰγύπτου μεταναστήσας, καὶ ἐλθὼν παρὰ τὰ ῥεῖθρα τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης, καὶ τῶν Αἰγυπτίων μετὰ ὄχλου ἰσχυροῦ καὶ πολυαρίθμου ἐπιδραμόντων, τῶν δὲ Εβραίων μη δυναμένων μηδὲ τῷ πολέμῳ ἀντιστῆναι, μηδὲ διὰ τῆς φυγῆς τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν περιποιήσασθαι· ἔμ- προσθεν γὰρ αὐτοῖς θάλασσα ἤπλωτο ψυγεῖν κωλύουσα, καὶ ὄπισθεν ὁ τῶν Αἰγυπτίων σκοτεινός λαός ξιφήρης αὐτοῖς ἐπεσείετο· καὶ ὅσον περιχαρεῖς ἦσαν οἱ Εβραίοι ἐπὶ τῇ τῶν πεπραγμένων ἐννοίᾳ, τοσοῦτον ἀθρόως θεωρήσαντες τὸν Φαραὼ καὶ τοὺς Αἰγυπτίους, τῷ φόβῳ, συνείχοντο, καὶ ἐλαύνοντο χύδην ταῖς φροντίσιν, ὅπερ ο ἐλαύνεται θάλασσα σφοδρῶν πνευσάντων ἀνέμων εἰς αὐτὴν, ὡς καὶ[604] ἀποτολμήσαντας διὰ τὴν ὑπερβολὴν τοῦ φόβον λέγειν πρὸς τὸν Μωϋσέα· Ορᾷς ὅσον καὶ ἐπ' αὐτὴν ἥκει τὰ πράγματα τὴν τελευτήν, καὶ ὥσπερ εἰς τὰς ψυ χὰς ἡμῶν ἱλυσπᾶται ὁ φόβος; Ηδη γὰρ ἡμᾶς ἀπειλοῦσι ὀρνέων θοίνην γενέσθαι, συνιέντες ὡς εἰς ἐσχάτην Γκαμεν, καὶ ὅτι παντάπασιν ἀπορά ἐστι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς. Τι μέλλεις, Μωϋσῆ; Βέλτιον ἦν ἐν Αἰγύπτῳ τεθνάναι ἡμᾶς, ἢ ἐνταῦθα ἐξελθόντας ἰδεῖν τὰ νήπια ἡμῶν καὶ τὰς γυναῖκας καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς ὀρνέων καὶ χερσαίων θοίνην καὶ σπαράγματα γιγνομένους. Τούτοις γὰρ μά λιστα πιστεύσας ο Φαραὼ οδύνης γέμει, καὶ ὡς ἐν χερσὶν ἔχων τὸ κύρος, αὐθαδιάζεται, καὶ πρὸς αὐτὸν Θεὸν θρα συστομεῖ. Τότε Μωϋσῆς πρὸς αὐτοὺς τί φησι; Μὴ φοβεῖσθε, μηδὲ δειλιᾶτε· Εὔξασθε καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, καὶ ὄψεσθε τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ βοήθειαν ὑμῖν διδομένην. Κύριος πολεμήσει ὑπὲρ ἡμῶν, ὑμεῖς δὲ σιωπήσεσθε. Τῆς δὲ τοιαύτης εὐχῆς πρὸς Θεὸν ἀναδο- θείσης, εὐθὺς ἡ ὑγρὰ θάλασσα εἰς ξηρὰν μετεστρέφετο, καὶ ἀνεμποδίστως αὐτοῖς καθυπουργει. Καὶ ἦν ἰδεῖν, ἀγαπητοί, θαυμαστὸν θέαμα, τήν ποτε αφρομόρφωμα ροῦσαν ὰ θάλασσαν τότε σχιζομένην, καὶ τεῖχος δίυγρον, κυανόχρουν, μελανόχροον, ἀῤῥαγὲς ἑκατέρωθεν τῷ Ἰσραὴλ περιφρασσόμενον. Καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἀπῃωρεῖτο κρεμαμένη τὸ ὕδωρ, ἕως τοῦ Ἰσραήλ, ὡς ὅτε ἄνθρωπος ηρέμα καὶ βάδην πορευόμενος, τὸ τῆς θάλασσης υπήρ χετο πλάτος. Καὶ αὐτοὶ μὲν ὥσπερ διὰ χλοη φόρου πεδίου έδραμον χαίροντες, οἱ δὲ ἐχθροὶ αὐτῶν Αἰγύπτιοι ὡσε μόλυβδος ὑποβρύχιοι ἐποντίζοντο. Οὕτως ἐστὶν ἀγαθὸν τὸ εὔξασθαι καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Η γὰρ οὐχὶ καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ὕδατος καὶ ἄρτον ἐνδεεῖ; γενόμενοι ; Πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλον ἐν τῇ ἐρήμῳ ὑστε ρεῖσθαι ἄρτου καὶ ὕδατος, ὅπου γε οὐκ ἄρουσα, οὐκ ἄμπελος, οὐ δένδρον, οὐ βοτάνη, οὐ σπόρος, οὐ θέρος; Αλλ' εὐχὴ ἁγία καὶ οὐρανὸν αὐτοῖς μαννοδοτεῖν ἤνοιγε καὶ ἀέρα κρεοδοτεῖν, καὶ πέτραν ἀκροτοπηγόβρυτα ! να ματα βλαστάνειν ἡτοίμαζεν. Ὑπὸ γὰρ τῶν τριῶν τούτων στοιχείων ὑπηρετοῦντο, οὐρανοῦ, ἀέρος καὶ πέτρας. Οὐρανὸς μὲν γὰρ αὐτοῖς χιονόχροον τὸ ὕδωρ ἐκόχλαξε, καὶ ἀὴρ σεσιτευμένην αὐτοῖς τὴν ὀρτυγομήτραν ἀκαμα· τως προσέφερε. Καὶ ἐπιλείψει μοι διηγουμένῳ καὶ ὁ τῆς ἡμέρας χρόνος τὰ τῶν πατέρων, προφητῶν τε καὶ βα σιλέων δι' εὐχῆς παρ' ἐλπίδα γεγενημένα νικήματα, τὰς ἐν νόσοις καὶ κινδύνοις καὶ τοῖς ἄλλοις χαλεπωτέροις πράγμασι δι' εὐχῆς γεγενημένας ἀγαθὰς καὶ ζωοφόρους ἐκβάσεις. Τοσούτον γάρ ἐστι τὸ εὔξασθαι καὶ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Εἴ τις ὑμῶν ἔν τινι πράγματι παρὰ ἀνθρώποις ἀπελπισμένων ενέχεται, ἢ ὑπὸ ἀνάγκη; τινὸς ἢ κινδύνου πεπίεσται, μνημονευσάτω ταύτης τῆς γραφῆς· εὐξάσθω καὶ ἀποδότου Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν, καὶ εὑρήσει τῆς ἀγαθῆς διδασκαλίας τὸ ζωοφόρον καὶ μα κάριον τέλος. Εἰ δέ τις βούλεται, ἀγαπητοί, καὶ ἄλλως ἐκλαβεῖν τὸν στίχον τῆς Γραφῆς, καὶ λέγειν, ὅτι τὸ εὖ ξασθαί ἐστι τὸ ἐπαγγείλασθαι, καὶ οὕτως ἔσται ὁ λόγος ὠφέλιμος. Πολλαχῶς γὰρ παρὰ τῇ Γραφῇ ηὕραμεν τὸ εὔξασθαι ἀντὶ τοῦ ἐπαγγείλασθαι· ὥς φησιν ἡ Σοφία • ΑΙ. ἐῤῥίπτετο. • Legendum omnino videlur ὥσπερ. Infra conj. Savil. ἀπο- τιλμῆσαι. « ΑΙ. ἀφρομορμύρουσαν. Alius stupendas elingit voces ui Græculus. • Savil. conj. ἐγένοντο. f Savil. in marg. e var. lect. ἀκρότομον, πηγόβρυτον. 37

597 SPURIA. Καλόν ἐστι τὸ μὴ εὔξασθαί σε, ἢ εὐξάμενον μὴ αποδοῦναι· τουτέστι, τὸ μὴ ἐπαγγείλασθαι Θεῷ μᾶλλον, ἢ ἐπαγγειλάμενον ψεύσασθαι. Διὸ παραγγέλλει, καὶ μὴ ψεύσῃ λόγον ἐν καιρῷ προσευχῆς σου. Ηύξω την θυγα τέρα σου ἢ τὸν υἱόν σου ἀπὸ νόσου βαρείας υγιαίνοντα ἀπολαμβάνοντα, Θεῷ ἀφιεροῦν; Μὴ ψεύσῃ λόγον ἐν καιρῷ προσευχῆς σου. Αλλ' ὡς ἡ μακαρία Αννα στεῖρα οὖσα τὸ πρὶν, εὐξαμένη, ὦ ἂν γεννήσει, Θεῷ ἀφιερώσαι, καὶ τοῦτο ποιήσασα, αὕτη μὲν γέγονεν εὐ- λογίας αἰωνίου κληρονόμος· ὁ δὲ αὐτῆς υἱὸς Σαμουήλ, πρῶτες καὶ ἐκλελεγμένος ἐν προφήταις λελόγισται, καὶ τοσοῦτον παρὰ Θεῷ ἐτετίμητο, ὡς μετὰ Μωϋσῆν αὐτὸν καὶ Ααρών συγκαταριθμηθῆναι· Μωϋσῆς γὰρ καὶ Ααρὼν ἐν τοῖς ἱερεῦσιν αὐτοῦ, καὶ Σαμουὴλ ἐν τοῖς ἐπικαλουμένοις τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Πρῶτον ἀγαθόν ἐστι τὸ εὔξασθαι, τουτέστι, τὸ ἐπαγγείλασθαι· ταχέως ἀπο- δοῦναι μετὰ ἱλαρᾶς καὶ ἀγαθῆς προαιρέσεως. ᾿Αγαθὸν γὰρ καὶ ἱλαρὸν δότην [105] ἀγαπᾷ ὁ Θεός. Οὕτως "Αβελ Θεῷ εὐηρέστησεν, ἐπειδὴ ἐξ ἱλαρᾶς καὶ ἀγαθᾶς προαι- ρέσεως τὰ δῶρα τῷ Θεῷ προσεκόμισε · Κάῖν δὲ ἀπήρεσε Θεῷ, ἐπειδὴ οὐκ ἐξ ἱλαρᾶς καρδίας, ἀλλ' ὡς ἐκ λύπης καὶ ἀνάγκης τὰ δῶρα τῷ Θεῷ προσέφερεν, ἐπὶ τῇ τοῦ ἀδελφοῦ εὐδοξία λυπηθείς. Δεινὸν δὲ τὸν σπινθῆρα του φθόνου ἐν τῇ καρδίᾳ ἀνακινήσας, πρὸς δολοφονίαν ἐξεκαίετο, ἀνθ' ὧν ἔδει μιμησάμενον αὐτὸν τὴν τοῦ ἀδελφοῦ φιλόθεον γνώμην, ισόρροπον τῷ ἀδελφῷ τὴν τιμὴν παρὰ τῷ Κυρίῳ κομίσασθαι. Νῦν δὲ μήτε πρὸς τὸ ὁμόφυλον καὶ συγγενές ἀπιδών, μήτε τὸν Θεὸν ἐφορῶντα τῆς ἑαυτοῦ ἀθεμίτου πράξεως ψηφισάμενος, λόγοις ἀπατηλοῖς τὸν νεανίαν ἐπὶ τὸ πεδίον ἑλκύσας, τὸ φαιδρὸν ποίημα Θεοῦ τῷ φόνῳ διέλυσεν. Οὗτος πρῶτος ἀδελφοκτονίαν εἰργάσατο, πρῶτος τὴν γῆν αἵματι ἐμίανε, πρῶτος πύλας θανάτου Ανέωξεν. Ούπω γὰρ ἦν θάνατος γευσάμενος ἄνθρωπον, εἰ μὴ Κάϊν διὰ του φθόνου τὸν φόνον εκύησε. Τί γάρ σε ἔβλαπτε, Κάϊν, ἡ τοῦ ᾿Αβελ ζωή; ἢ τί σε ὠφέλησεν εκεί- νου ὁ θάνατος ; ἢ γὰρ οὐχὶ μᾶλλον καὶ ἔβλαψεν; Ἰδοὺ γὰρ ἀστάτω; τῷ νῷ καὶ τρόμῳ τὸ ζῆν ἐξετέλεσας. γ'. Ω φθόνε, ὑποκρίσεως ἀδελφὲ, δόλου δημιουργέ, φόνου σπορεῦ, δρακόντιον σπέρμα, θανατόπνοον ἄνθος. Τί μιαρώτερον φθόνου; Αλλ' οὐδέν. Τί δὲ καὶ ἐκύησε θάνα- τον; Αλλ' οὐδὲν ἔτερον, εἰ μὴ φθόνος, καθώς μαρτυρεί μοι ή Γραφή λέγουσα, ὅτι ὁ Θεὸς θάνατον οὐκ ἐποίη σεν, οὐδὲ τέρπεται ἐπ' ἀπωλείᾳ ζώντων φθόνῳ δὲ τοῦ διαβόλου θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον. Ἐμοὶ δοκεῖ, ἀγαπητοί, τὸν φθόνον ἐξεύρεμα εἶναι τοῦ δράκον τος · καὶ ἀμήχανόν ἐστιν ἔχειν τινὰ φθόνον, ἐὰν μὴ ὁ ὄφις προσερπύσας τινὶ λαθραίως, καὶ ἐκ τῆς αὐτοῦ καρδίας ἐμέσας τὴν ἰὸν εἰς τὴν τοῦ δεχομένου καρδίαν ἐμβάλλῃ τὸν φθόνον. Οὕτω γὰρ εἰς τὴν αὐτὴν τοῦ ὄφεως τάξιν καὶ δύναμιν ὁ φθονερὸς ἀπολήγει. Εἶδες τὸν φθο- νερόν ; εἶδος τὸν ὄφιν; Λαλεῖ σοι ὡς φίλος τὰ ἴδια, καὶ μανθάνει παρὰ σοῦ τὰ σὰ ὡς ἐχθρός σου. Προσέρχεται ὁ ὄφις τῇ Εὐᾳ ὡς φίλος, γλυκέσι ρήμασιν αὐτὴν μαγεύων, πικροῖς δὲ νοήμασιν αὐτὴν παγιδεύων· ἐπὶ στόματος φέρ ρων τὸ μέλι, ἐν τῇ καρδίᾳ κρύπτων τὸ ξίφος· τὴν κεφαλὴν ἀλλαχοῦ ἀποκλίνων, καὶ τὴν κέρκον ἀλλαχοῦ σο: λοξεύων. Προσέρχεται τῷ ᾿Αβελ ὁ Κάϊν ὡς φίλος· λαλεῖ εἰρηνικά, καὶ νοεῖ πολεμικά· ὁ δόλος ἐπὶ στόματος αὐτοῦ ἐφέρετο, καὶ ὁ φθόνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ἐσκιάζετο. Προσέρχεται σοι ὁ φθονερός· λαλεῖ σοι τὰ ἴδια ", λόγοις ἀπατηλοῖς καὶ γέλωτι χλιαρῷ προσδιαλεγόμενός σοι τὸ πρόσωπόν σου φαιδρύνει, τὴν διάνοιάν σου ἀνοίγει, ἵνα την έγχε- κρυμμένην ἐνθήκην τῆς διανοίας σου ἐκκενώσῃ. Μανθά νει τα μυστήρια σου λέγων, καὶ προσφέρει τὰ κρυπτά σου ἐπὶ πάντων. Κἂν κολακεύῃς αὐτὸν, οὐκ ἔτι ἀνέχεται, οὐκ ἔτι γελᾷ, οὐκ ἔτι μειδιάσματι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ 4 Legendum ἡδέα. Ο Savil. . ὑποχαλᾷ, ἀλλ' ἔστηκεν αὐστηρώς κατηγορῶν, καὶ μὴ κινούμενος, ἕως οὗ ἐπίδῃ τὴν ἀσχημοσύνην σου. καὶ τότε γελάσει. Ἐὰν ἐν συμποσίῳ τι κατὰ σοῦ λαλῆται, ἐκεῖνος τὰ ὦτα ἀνοίγει. Εύγε. Εάν τι λαλῆται ὑπὲρ σοῦ, ἐκεῖνος ἄλλους λόγους ἐμβαλών φαίνει τὴν διάνοιαν τῶν ἀκουόντων, ἵνα μὴ τὰ σὰ λαλούμενα καὶ ἀπόντι σοι δόξαν προσφέρωσι. Τί πονηρότερον φθονεροῦ; Αλλ' οὐδέν. Έν ποίοις θηρίοις συναριθμηθήσεται ὁ τοιοῦτος; Ἐὰν λέοντι ἢ παρδάλει αὐτὸν συνεικάσης, εὑρήσεις ἐν τῷ φθονερ τὸ πονηρόν. Πᾶν γὰρ ζῶον ἀγαπᾷ τὸ ὅμοιον ἑαυτοῦ ὁ δὲ φθονερὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισεῖ, καὶ τοῦτον φι νεύει. Οἱ κόρακες τὸν Ηλίαν ἐν τῷ ὄρει διέτρεφον, καὶ οἱ ἀδελφοὶ τὸν Ἰωσὴφ διὰ φθόνον πιπράσκοντες έτρα γον. Ὁ ὄφις διὰ φθόνον τὴν Εὔαν ἠπάτησε, καὶ Καιν τὸν ᾿Αβελ διὰ φθόνον ἐφόνευσε. Τὸ κῆτος τὸν Ἰωνᾶν ἐν τῇ θαλάσσῃ ἐξένισε, Σαούλ δὲ διὰ φθόνον ἐδίωκε τὴν Δαυΐδ. Οἱ λέοντες τὸν Δανιὴλ ἐνετράπησαν, οἱ δὲ Ἰν δαῖοι τὸν Χριστὸν διὰ φθόνον ἐσταύρωσαν. Αἱ ἀσπίδες κολακευόμεναι ἡμεροῦνται, οἱ δὲ φθονεροὶ εὐεργετού μενοι πλέον ἐξάπτονται. Αλλ' ἵνα μὴ δόξωμεν, ἀγαπη τοὶ, ἐπιπολὺ ἐρεσχελεῖν καὶ ἔξω βαίνειν τῶν ἀρτίως ἀνα γνωσθέντων, ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τὸ προκείμενον. Εὔξασθε καὶ ὑμεῖς οἱ φθονούμενοι, ἵνα μὴ ὑπὸ τῶν φθονούντων πάθητέ τι τῶν ἀνηκέστων, μήτε τῷ αὐτῷ νοσήματι περι- πέσητε. Ο γὰρ δοκῶν ἑστάναι, βλεπέτω μὴ πέση. Εὔξασθε καὶ ὑμεῖς οἱ φθονοῦντες, ἵνα τὸν μὲν τοῦ δρά κοντος ἐξε μέσαντες, ἐν καθαρῷ τῷ μαρτυρίῳ τῆς [60] συνειδήσεως τὸν οὐράνιον ἄρτον ὑποδέξησθε. Εὔξασθε καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Πολλὰ ἰσχύει, αγα- πητοί, εὐχὴ, τὰ παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατα δυνατά καθι στώσα. Ηὔξατο Μωϋσῆς, καὶ τὴν θάλασσαν ἐξήρανε, καὶ τοὺς Εβραίους ὡς διὰ χλοη φόρου πεδίου διήγαγεν. 115- ξατο Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, καὶ τὰ Ἰορδάνια ρεύματα ἐνεπόδισε, καὶ ἐπληρώθη τὸ γεγραμμένον· οἱ σοὶ ἐστι, θάλασσα, ὅτι ἔφυγες, καὶ σὺ, Ιορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Ηὔξατο Ἠλίας ὁ ἁρματηλάτης, καὶ ἀμ· βροτόκους νεφέλας ἐχαλίνωσε, καὶ ταύτας πάλιν δι' εν χῆς ἀνέωξεν. Ηὔξατο ὁ αὐτὸς Ηλίας, καὶ τῇ πενιχρά χώρα τὸ ἄλευρον καὶ τὸ ἔλαιον καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν πιο στει με μετρημένον ἐδίδω. Ηὔξατο ὁ τούτου μαθητής Ελισσαίος, καὶ ἡ Σωμανίτις στείρα οὖσα τὸ πρὶν, παρ' ἐλπίδας ἐγέννα. Ηύξατο Δανιήλ, καὶ τὸν βὴλ κατέστρεψε, καὶ τὸν δράκοντα ἀπέκτεινε, καὶ τοὺς λέοντας ἀναδιέ· πειν εἰς οὐρανὸν ἐπαιδαγώγησεν. Ηὔξαντο οἱ τρεῖς παί δες ἐν τῇ καμίνῳ, καὶ ἡ παφλάζουσα φλοξ τῆς καμίνου ἐσβέννυτο. Ηὔξατο Εζεκίας, καὶ τὴν ἑαυτοῦ ἀῤῥωστίαν Ιασάμενος θάνατον ἔλυσε, καὶ πεντεκαιδεκαετή χρόνον ζωῆς ἀπελάμβανεν. Ηὔξατο Ἰωνᾶς, καὶ τὸ κῆτος ἡμέ ρωσε, καὶ ἐν τριημέρων φιλοξενεῖν αὐτὸν ἐδίδαξεν, ἵνα δειχθῇ ὅτι τοῖς ἁγίοις καὶ ἐν βυθοῖς θαλάσσης ξενία εύ- ρίσκεται. Ηὔξατο ὁ εὐσεβέστατος Τωβίας τυφλὸς ὑπάρο χων, καὶ ἐκ χειρὸς ἀγγέλου τὸ φέγγος ἐλάμβανεν. Η α ξατο Σάρρα ἡ τοῦ Ῥαγουὴλ ἐν Ἐκβατάνοις, καὶ τὸν ἀν δροκτόνον δαίμονα ἐφυγάδευσεν. Αύξαντο Σίλας καὶ Παῦλος ἐν τῇ φυλακῇ ὑπάρχοντες, καὶ ἡ γῆ ἐτρόμαξεν, αἱ θύραι τῆς φυλακῆς ἠνεώχθησαν, αἱ σιδηραὶ ἀλύσει; τῶν δεσμῶν ἀπέπεσαν, καὶ πάντες οἱ δεσμῶν ἔνοχο: ἐλεύθεροι ἀνεδείκνυντο. Ηὔξατο Πέτρος, καὶ τὴν Ταύι θὰν ἐκ νεκρῶν ἐξανέστησεν. Ηὔξατο ὁ αὐτὸς Πέτρο, ἐν Ρώμῃ, καὶ πετόμενον Σίμωνα ἐξ ἀέρος κατήνεγκε, καὶ ἐμπαίζειν αὐτὸν τοῖς Ῥωμαίοις οὐ συνεχώρησεν οὐκέτι. Εὐχὴ νεκροὺς ἀνεγείρει, δαίμονας φυγαδεύει, νόσου; ἱᾶται, θανάτους ἐκλύει. Ὦ εὐχὴ, ζωῆς χορηγή, υγιεία; ἐνθήκη, ἐλπιδοφόρον ἄνθος. Εὔξασθε οὖν καὶ ὑμεῖς, ἀγα- πητοὶ, καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν· ὅτι αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.

597 SPURIA. Καλόν ἐστι τὸ μὴ εὔξασθαί σε, ἢ εὐξάμενον μὴ αποδοῦναι· τουτέστι, τὸ μὴ ἐπαγγείλασθαι Θεῷ μᾶλλον, ἢ ἐπαγγειλάμενον ψεύσασθαι. Διὸ παραγγέλλει, καὶ μὴ ψεύσῃ λόγον ἐν καιρῷ προσευχῆς σου. Ηύξω την θυγα τέρα σου ἢ τὸν υἱόν σου ἀπὸ νόσου βαρείας υγιαίνοντα ἀπολαμβάνοντα, Θεῷ ἀφιεροῦν; Μὴ ψεύσῃ λόγον ἐν καιρῷ προσευχῆς σου. Αλλ' ὡς ἡ μακαρία Αννα στεῖρα οὖσα τὸ πρὶν, εὐξαμένη, ὦ ἂν γεννήσει, Θεῷ ἀφιερώσαι, καὶ τοῦτο ποιήσασα, αὕτη μὲν γέγονεν εὐ- λογίας αἰωνίου κληρονόμος· ὁ δὲ αὐτῆς υἱὸς Σαμουήλ, πρῶτες καὶ ἐκλελεγμένος ἐν προφήταις λελόγισται, καὶ τοσοῦτον παρὰ Θεῷ ἐτετίμητο, ὡς μετὰ Μωϋσῆν αὐτὸν καὶ Ααρών συγκαταριθμηθῆναι· Μωϋσῆς γὰρ καὶ Ααρὼν ἐν τοῖς ἱερεῦσιν αὐτοῦ, καὶ Σαμουὴλ ἐν τοῖς ἐπικαλουμένοις τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Πρῶτον ἀγαθόν ἐστι τὸ εὔξασθαι, τουτέστι, τὸ ἐπαγγείλασθαι· ταχέως ἀπο- δοῦναι μετὰ ἱλαρᾶς καὶ ἀγαθῆς προαιρέσεως. ᾿Αγαθὸν γὰρ καὶ ἱλαρὸν δότην [105] ἀγαπᾷ ὁ Θεός. Οὕτως "Αβελ Θεῷ εὐηρέστησεν, ἐπειδὴ ἐξ ἱλαρᾶς καὶ ἀγαθᾶς προαι- ρέσεως τὰ δῶρα τῷ Θεῷ προσεκόμισε · Κάῖν δὲ ἀπήρεσε Θεῷ, ἐπειδὴ οὐκ ἐξ ἱλαρᾶς καρδίας, ἀλλ' ὡς ἐκ λύπης καὶ ἀνάγκης τὰ δῶρα τῷ Θεῷ προσέφερεν, ἐπὶ τῇ τοῦ ἀδελφοῦ εὐδοξία λυπηθείς. Δεινὸν δὲ τὸν σπινθῆρα του φθόνου ἐν τῇ καρδίᾳ ἀνακινήσας, πρὸς δολοφονίαν ἐξεκαίετο, ἀνθ' ὧν ἔδει μιμησάμενον αὐτὸν τὴν τοῦ ἀδελφοῦ φιλόθεον γνώμην, ισόρροπον τῷ ἀδελφῷ τὴν τιμὴν παρὰ τῷ Κυρίῳ κομίσασθαι. Νῦν δὲ μήτε πρὸς τὸ ὁμόφυλον καὶ συγγενές ἀπιδών, μήτε τὸν Θεὸν ἐφορῶντα τῆς ἑαυτοῦ ἀθεμίτου πράξεως ψηφισάμενος, λόγοις ἀπατηλοῖς τὸν νεανίαν ἐπὶ τὸ πεδίον ἑλκύσας, τὸ φαιδρὸν ποίημα Θεοῦ τῷ φόνῳ διέλυσεν. Οὗτος πρῶτος ἀδελφοκτονίαν εἰργάσατο, πρῶτος τὴν γῆν αἵματι ἐμίανε, πρῶτος πύλας θανάτου Ανέωξεν. Ούπω γὰρ ἦν θάνατος γευσάμενος ἄνθρωπον, εἰ μὴ Κάϊν διὰ του φθόνου τὸν φόνον εκύησε. Τί γάρ σε ἔβλαπτε, Κάϊν, ἡ τοῦ ᾿Αβελ ζωή; ἢ τί σε ὠφέλησεν εκεί- νου ὁ θάνατος ; ἢ γὰρ οὐχὶ μᾶλλον καὶ ἔβλαψεν; Ἰδοὺ γὰρ ἀστάτω; τῷ νῷ καὶ τρόμῳ τὸ ζῆν ἐξετέλεσας. γ'. Ω φθόνε, ὑποκρίσεως ἀδελφὲ, δόλου δημιουργέ, φόνου σπορεῦ, δρακόντιον σπέρμα, θανατόπνοον ἄνθος. Τί μιαρώτερον φθόνου; Αλλ' οὐδέν. Τί δὲ καὶ ἐκύησε θάνα- τον; Αλλ' οὐδὲν ἔτερον, εἰ μὴ φθόνος, καθώς μαρτυρεί μοι ή Γραφή λέγουσα, ὅτι ὁ Θεὸς θάνατον οὐκ ἐποίη σεν, οὐδὲ τέρπεται ἐπ' ἀπωλείᾳ ζώντων φθόνῳ δὲ τοῦ διαβόλου θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον. Ἐμοὶ δοκεῖ, ἀγαπητοί, τὸν φθόνον ἐξεύρεμα εἶναι τοῦ δράκον τος · καὶ ἀμήχανόν ἐστιν ἔχειν τινὰ φθόνον, ἐὰν μὴ ὁ ὄφις προσερπύσας τινὶ λαθραίως, καὶ ἐκ τῆς αὐτοῦ καρδίας ἐμέσας τὴν ἰὸν εἰς τὴν τοῦ δεχομένου καρδίαν ἐμβάλλῃ τὸν φθόνον. Οὕτω γὰρ εἰς τὴν αὐτὴν τοῦ ὄφεως τάξιν καὶ δύναμιν ὁ φθονερὸς ἀπολήγει. Εἶδες τὸν φθο- νερόν ; εἶδος τὸν ὄφιν; Λαλεῖ σοι ὡς φίλος τὰ ἴδια, καὶ μανθάνει παρὰ σοῦ τὰ σὰ ὡς ἐχθρός σου. Προσέρχεται ὁ ὄφις τῇ Εὐᾳ ὡς φίλος, γλυκέσι ρήμασιν αὐτὴν μαγεύων, πικροῖς δὲ νοήμασιν αὐτὴν παγιδεύων· ἐπὶ στόματος φέρ ρων τὸ μέλι, ἐν τῇ καρδίᾳ κρύπτων τὸ ξίφος· τὴν κεφαλὴν ἀλλαχοῦ ἀποκλίνων, καὶ τὴν κέρκον ἀλλαχοῦ σο: λοξεύων. Προσέρχεται τῷ ᾿Αβελ ὁ Κάϊν ὡς φίλος· λαλεῖ εἰρηνικά, καὶ νοεῖ πολεμικά· ὁ δόλος ἐπὶ στόματος αὐτοῦ ἐφέρετο, καὶ ὁ φθόνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ἐσκιάζετο. Προσέρχεται σοι ὁ φθονερός· λαλεῖ σοι τὰ ἴδια ", λόγοις ἀπατηλοῖς καὶ γέλωτι χλιαρῷ προσδιαλεγόμενός σοι τὸ πρόσωπόν σου φαιδρύνει, τὴν διάνοιάν σου ἀνοίγει, ἵνα την έγχε- κρυμμένην ἐνθήκην τῆς διανοίας σου ἐκκενώσῃ. Μανθά νει τα μυστήρια σου λέγων, καὶ προσφέρει τὰ κρυπτά σου ἐπὶ πάντων. Κἂν κολακεύῃς αὐτὸν, οὐκ ἔτι ἀνέχεται, οὐκ ἔτι γελᾷ, οὐκ ἔτι μειδιάσματι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ 4 Legendum ἡδέα. Ο Savil. . ὑποχαλᾷ, ἀλλ' ἔστηκεν αὐστηρώς κατηγορῶν, καὶ μὴ κινούμενος, ἕως οὗ ἐπίδῃ τὴν ἀσχημοσύνην σου. καὶ τότε γελάσει. Ἐὰν ἐν συμποσίῳ τι κατὰ σοῦ λαλῆται, ἐκεῖνος τὰ ὦτα ἀνοίγει. Εύγε. Εάν τι λαλῆται ὑπὲρ σοῦ, ἐκεῖνος ἄλλους λόγους ἐμβαλών φαίνει τὴν διάνοιαν τῶν ἀκουόντων, ἵνα μὴ τὰ σὰ λαλούμενα καὶ ἀπόντι σοι δόξαν προσφέρωσι. Τί πονηρότερον φθονεροῦ; Αλλ' οὐδέν. Έν ποίοις θηρίοις συναριθμηθήσεται ὁ τοιοῦτος; Ἐὰν λέοντι ἢ παρδάλει αὐτὸν συνεικάσης, εὑρήσεις ἐν τῷ φθονερ τὸ πονηρόν. Πᾶν γὰρ ζῶον ἀγαπᾷ τὸ ὅμοιον ἑαυτοῦ ὁ δὲ φθονερὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισεῖ, καὶ τοῦτον φι νεύει. Οἱ κόρακες τὸν Ηλίαν ἐν τῷ ὄρει διέτρεφον, καὶ οἱ ἀδελφοὶ τὸν Ἰωσὴφ διὰ φθόνον πιπράσκοντες έτρα γον. Ὁ ὄφις διὰ φθόνον τὴν Εὔαν ἠπάτησε, καὶ Καιν τὸν ᾿Αβελ διὰ φθόνον ἐφόνευσε. Τὸ κῆτος τὸν Ἰωνᾶν ἐν τῇ θαλάσσῃ ἐξένισε, Σαούλ δὲ διὰ φθόνον ἐδίωκε τὴν Δαυΐδ. Οἱ λέοντες τὸν Δανιὴλ ἐνετράπησαν, οἱ δὲ Ἰν δαῖοι τὸν Χριστὸν διὰ φθόνον ἐσταύρωσαν. Αἱ ἀσπίδες κολακευόμεναι ἡμεροῦνται, οἱ δὲ φθονεροὶ εὐεργετού μενοι πλέον ἐξάπτονται. Αλλ' ἵνα μὴ δόξωμεν, ἀγαπη τοὶ, ἐπιπολὺ ἐρεσχελεῖν καὶ ἔξω βαίνειν τῶν ἀρτίως ἀνα γνωσθέντων, ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τὸ προκείμενον. Εὔξασθε καὶ ὑμεῖς οἱ φθονούμενοι, ἵνα μὴ ὑπὸ τῶν φθονούντων πάθητέ τι τῶν ἀνηκέστων, μήτε τῷ αὐτῷ νοσήματι περι- πέσητε. Ο γὰρ δοκῶν ἑστάναι, βλεπέτω μὴ πέση. Εὔξασθε καὶ ὑμεῖς οἱ φθονοῦντες, ἵνα τὸν μὲν τοῦ δρά κοντος ἐξε μέσαντες, ἐν καθαρῷ τῷ μαρτυρίῳ τῆς [60] συνειδήσεως τὸν οὐράνιον ἄρτον ὑποδέξησθε. Εὔξασθε καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Πολλὰ ἰσχύει, αγα- πητοί, εὐχὴ, τὰ παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατα δυνατά καθι στώσα. Ηὔξατο Μωϋσῆς, καὶ τὴν θάλασσαν ἐξήρανε, καὶ τοὺς Εβραίους ὡς διὰ χλοη φόρου πεδίου διήγαγεν. 115- ξατο Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, καὶ τὰ Ἰορδάνια ρεύματα ἐνεπόδισε, καὶ ἐπληρώθη τὸ γεγραμμένον· οἱ σοὶ ἐστι, θάλασσα, ὅτι ἔφυγες, καὶ σὺ, Ιορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Ηὔξατο Ἠλίας ὁ ἁρματηλάτης, καὶ ἀμ· βροτόκους νεφέλας ἐχαλίνωσε, καὶ ταύτας πάλιν δι' εν χῆς ἀνέωξεν. Ηὔξατο ὁ αὐτὸς Ηλίας, καὶ τῇ πενιχρά χώρα τὸ ἄλευρον καὶ τὸ ἔλαιον καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν πιο στει με μετρημένον ἐδίδω. Ηὔξατο ὁ τούτου μαθητής Ελισσαίος, καὶ ἡ Σωμανίτις στείρα οὖσα τὸ πρὶν, παρ' ἐλπίδας ἐγέννα. Ηύξατο Δανιήλ, καὶ τὸν βὴλ κατέστρεψε, καὶ τὸν δράκοντα ἀπέκτεινε, καὶ τοὺς λέοντας ἀναδιέ· πειν εἰς οὐρανὸν ἐπαιδαγώγησεν. Ηὔξαντο οἱ τρεῖς παί δες ἐν τῇ καμίνῳ, καὶ ἡ παφλάζουσα φλοξ τῆς καμίνου ἐσβέννυτο. Ηὔξατο Εζεκίας, καὶ τὴν ἑαυτοῦ ἀῤῥωστίαν Ιασάμενος θάνατον ἔλυσε, καὶ πεντεκαιδεκαετή χρόνον ζωῆς ἀπελάμβανεν. Ηὔξατο Ἰωνᾶς, καὶ τὸ κῆτος ἡμέ ρωσε, καὶ ἐν τριημέρων φιλοξενεῖν αὐτὸν ἐδίδαξεν, ἵνα δειχθῇ ὅτι τοῖς ἁγίοις καὶ ἐν βυθοῖς θαλάσσης ξενία εύ- ρίσκεται. Ηὔξατο ὁ εὐσεβέστατος Τωβίας τυφλὸς ὑπάρο χων, καὶ ἐκ χειρὸς ἀγγέλου τὸ φέγγος ἐλάμβανεν. Η α ξατο Σάρρα ἡ τοῦ Ῥαγουὴλ ἐν Ἐκβατάνοις, καὶ τὸν ἀν δροκτόνον δαίμονα ἐφυγάδευσεν. Αύξαντο Σίλας καὶ Παῦλος ἐν τῇ φυλακῇ ὑπάρχοντες, καὶ ἡ γῆ ἐτρόμαξεν, αἱ θύραι τῆς φυλακῆς ἠνεώχθησαν, αἱ σιδηραὶ ἀλύσει; τῶν δεσμῶν ἀπέπεσαν, καὶ πάντες οἱ δεσμῶν ἔνοχο: ἐλεύθεροι ἀνεδείκνυντο. Ηὔξατο Πέτρος, καὶ τὴν Ταύι θὰν ἐκ νεκρῶν ἐξανέστησεν. Ηὔξατο ὁ αὐτὸς Πέτρο, ἐν Ρώμῃ, καὶ πετόμενον Σίμωνα ἐξ ἀέρος κατήνεγκε, καὶ ἐμπαίζειν αὐτὸν τοῖς Ῥωμαίοις οὐ συνεχώρησεν οὐκέτι. Εὐχὴ νεκροὺς ἀνεγείρει, δαίμονας φυγαδεύει, νόσου; ἱᾶται, θανάτους ἐκλύει. Ὦ εὐχὴ, ζωῆς χορηγή, υγιεία; ἐνθήκη, ἐλπιδοφόρον ἄνθος. Εὔξασθε οὖν καὶ ὑμεῖς, ἀγα- πητοὶ, καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν· ὅτι αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.

597 SPURIA. Καλόν ἐστι τὸ μὴ εὔξασθαί σε, ἢ εὐξάμενον μὴ αποδοῦναι· τουτέστι, τὸ μὴ ἐπαγγείλασθαι Θεῷ μᾶλλον, ἢ ἐπαγγειλάμενον ψεύσασθαι. Διὸ παραγγέλλει, καὶ μὴ ψεύσῃ λόγον ἐν καιρῷ προσευχῆς σου. Ηύξω την θυγα τέρα σου ἢ τὸν υἱόν σου ἀπὸ νόσου βαρείας υγιαίνοντα ἀπολαμβάνοντα, Θεῷ ἀφιεροῦν; Μὴ ψεύσῃ λόγον ἐν καιρῷ προσευχῆς σου. Αλλ' ὡς ἡ μακαρία Αννα στεῖρα οὖσα τὸ πρὶν, εὐξαμένη, ὦ ἂν γεννήσει, Θεῷ ἀφιερώσαι, καὶ τοῦτο ποιήσασα, αὕτη μὲν γέγονεν εὐ- λογίας αἰωνίου κληρονόμος· ὁ δὲ αὐτῆς υἱὸς Σαμουήλ, πρῶτες καὶ ἐκλελεγμένος ἐν προφήταις λελόγισται, καὶ τοσοῦτον παρὰ Θεῷ ἐτετίμητο, ὡς μετὰ Μωϋσῆν αὐτὸν καὶ Ααρών συγκαταριθμηθῆναι· Μωϋσῆς γὰρ καὶ Ααρὼν ἐν τοῖς ἱερεῦσιν αὐτοῦ, καὶ Σαμουὴλ ἐν τοῖς ἐπικαλουμένοις τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Πρῶτον ἀγαθόν ἐστι τὸ εὔξασθαι, τουτέστι, τὸ ἐπαγγείλασθαι· ταχέως ἀπο- δοῦναι μετὰ ἱλαρᾶς καὶ ἀγαθῆς προαιρέσεως. ᾿Αγαθὸν γὰρ καὶ ἱλαρὸν δότην [105] ἀγαπᾷ ὁ Θεός. Οὕτως "Αβελ Θεῷ εὐηρέστησεν, ἐπειδὴ ἐξ ἱλαρᾶς καὶ ἀγαθᾶς προαι- ρέσεως τὰ δῶρα τῷ Θεῷ προσεκόμισε · Κάῖν δὲ ἀπήρεσε Θεῷ, ἐπειδὴ οὐκ ἐξ ἱλαρᾶς καρδίας, ἀλλ' ὡς ἐκ λύπης καὶ ἀνάγκης τὰ δῶρα τῷ Θεῷ προσέφερεν, ἐπὶ τῇ τοῦ ἀδελφοῦ εὐδοξία λυπηθείς. Δεινὸν δὲ τὸν σπινθῆρα του φθόνου ἐν τῇ καρδίᾳ ἀνακινήσας, πρὸς δολοφονίαν ἐξεκαίετο, ἀνθ' ὧν ἔδει μιμησάμενον αὐτὸν τὴν τοῦ ἀδελφοῦ φιλόθεον γνώμην, ισόρροπον τῷ ἀδελφῷ τὴν τιμὴν παρὰ τῷ Κυρίῳ κομίσασθαι. Νῦν δὲ μήτε πρὸς τὸ ὁμόφυλον καὶ συγγενές ἀπιδών, μήτε τὸν Θεὸν ἐφορῶντα τῆς ἑαυτοῦ ἀθεμίτου πράξεως ψηφισάμενος, λόγοις ἀπατηλοῖς τὸν νεανίαν ἐπὶ τὸ πεδίον ἑλκύσας, τὸ φαιδρὸν ποίημα Θεοῦ τῷ φόνῳ διέλυσεν. Οὗτος πρῶτος ἀδελφοκτονίαν εἰργάσατο, πρῶτος τὴν γῆν αἵματι ἐμίανε, πρῶτος πύλας θανάτου Ανέωξεν. Ούπω γὰρ ἦν θάνατος γευσάμενος ἄνθρωπον, εἰ μὴ Κάϊν διὰ του φθόνου τὸν φόνον εκύησε. Τί γάρ σε ἔβλαπτε, Κάϊν, ἡ τοῦ ᾿Αβελ ζωή; ἢ τί σε ὠφέλησεν εκεί- νου ὁ θάνατος ; ἢ γὰρ οὐχὶ μᾶλλον καὶ ἔβλαψεν; Ἰδοὺ γὰρ ἀστάτω; τῷ νῷ καὶ τρόμῳ τὸ ζῆν ἐξετέλεσας. γ'. Ω φθόνε, ὑποκρίσεως ἀδελφὲ, δόλου δημιουργέ, φόνου σπορεῦ, δρακόντιον σπέρμα, θανατόπνοον ἄνθος. Τί μιαρώτερον φθόνου; Αλλ' οὐδέν. Τί δὲ καὶ ἐκύησε θάνα- τον; Αλλ' οὐδὲν ἔτερον, εἰ μὴ φθόνος, καθώς μαρτυρεί μοι ή Γραφή λέγουσα, ὅτι ὁ Θεὸς θάνατον οὐκ ἐποίη σεν, οὐδὲ τέρπεται ἐπ' ἀπωλείᾳ ζώντων φθόνῳ δὲ τοῦ διαβόλου θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον. Ἐμοὶ δοκεῖ, ἀγαπητοί, τὸν φθόνον ἐξεύρεμα εἶναι τοῦ δράκον τος · καὶ ἀμήχανόν ἐστιν ἔχειν τινὰ φθόνον, ἐὰν μὴ ὁ ὄφις προσερπύσας τινὶ λαθραίως, καὶ ἐκ τῆς αὐτοῦ καρδίας ἐμέσας τὴν ἰὸν εἰς τὴν τοῦ δεχομένου καρδίαν ἐμβάλλῃ τὸν φθόνον. Οὕτω γὰρ εἰς τὴν αὐτὴν τοῦ ὄφεως τάξιν καὶ δύναμιν ὁ φθονερὸς ἀπολήγει. Εἶδες τὸν φθο- νερόν ; εἶδος τὸν ὄφιν; Λαλεῖ σοι ὡς φίλος τὰ ἴδια, καὶ μανθάνει παρὰ σοῦ τὰ σὰ ὡς ἐχθρός σου. Προσέρχεται ὁ ὄφις τῇ Εὐᾳ ὡς φίλος, γλυκέσι ρήμασιν αὐτὴν μαγεύων, πικροῖς δὲ νοήμασιν αὐτὴν παγιδεύων· ἐπὶ στόματος φέρ ρων τὸ μέλι, ἐν τῇ καρδίᾳ κρύπτων τὸ ξίφος· τὴν κεφαλὴν ἀλλαχοῦ ἀποκλίνων, καὶ τὴν κέρκον ἀλλαχοῦ σο: λοξεύων. Προσέρχεται τῷ ᾿Αβελ ὁ Κάϊν ὡς φίλος· λαλεῖ εἰρηνικά, καὶ νοεῖ πολεμικά· ὁ δόλος ἐπὶ στόματος αὐτοῦ ἐφέρετο, καὶ ὁ φθόνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ἐσκιάζετο. Προσέρχεται σοι ὁ φθονερός· λαλεῖ σοι τὰ ἴδια ", λόγοις ἀπατηλοῖς καὶ γέλωτι χλιαρῷ προσδιαλεγόμενός σοι τὸ πρόσωπόν σου φαιδρύνει, τὴν διάνοιάν σου ἀνοίγει, ἵνα την έγχε- κρυμμένην ἐνθήκην τῆς διανοίας σου ἐκκενώσῃ. Μανθά νει τα μυστήρια σου λέγων, καὶ προσφέρει τὰ κρυπτά σου ἐπὶ πάντων. Κἂν κολακεύῃς αὐτὸν, οὐκ ἔτι ἀνέχεται, οὐκ ἔτι γελᾷ, οὐκ ἔτι μειδιάσματι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ 4 Legendum ἡδέα. Ο Savil. . ὑποχαλᾷ, ἀλλ' ἔστηκεν αὐστηρώς κατηγορῶν, καὶ μὴ κινούμενος, ἕως οὗ ἐπίδῃ τὴν ἀσχημοσύνην σου. καὶ τότε γελάσει. Ἐὰν ἐν συμποσίῳ τι κατὰ σοῦ λαλῆται, ἐκεῖνος τὰ ὦτα ἀνοίγει. Εύγε. Εάν τι λαλῆται ὑπὲρ σοῦ, ἐκεῖνος ἄλλους λόγους ἐμβαλών φαίνει τὴν διάνοιαν τῶν ἀκουόντων, ἵνα μὴ τὰ σὰ λαλούμενα καὶ ἀπόντι σοι δόξαν προσφέρωσι. Τί πονηρότερον φθονεροῦ; Αλλ' οὐδέν. Έν ποίοις θηρίοις συναριθμηθήσεται ὁ τοιοῦτος; Ἐὰν λέοντι ἢ παρδάλει αὐτὸν συνεικάσης, εὑρήσεις ἐν τῷ φθονερ τὸ πονηρόν. Πᾶν γὰρ ζῶον ἀγαπᾷ τὸ ὅμοιον ἑαυτοῦ ὁ δὲ φθονερὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισεῖ, καὶ τοῦτον φι νεύει. Οἱ κόρακες τὸν Ηλίαν ἐν τῷ ὄρει διέτρεφον, καὶ οἱ ἀδελφοὶ τὸν Ἰωσὴφ διὰ φθόνον πιπράσκοντες έτρα γον. Ὁ ὄφις διὰ φθόνον τὴν Εὔαν ἠπάτησε, καὶ Καιν τὸν ᾿Αβελ διὰ φθόνον ἐφόνευσε. Τὸ κῆτος τὸν Ἰωνᾶν ἐν τῇ θαλάσσῃ ἐξένισε, Σαούλ δὲ διὰ φθόνον ἐδίωκε τὴν Δαυΐδ. Οἱ λέοντες τὸν Δανιὴλ ἐνετράπησαν, οἱ δὲ Ἰν δαῖοι τὸν Χριστὸν διὰ φθόνον ἐσταύρωσαν. Αἱ ἀσπίδες κολακευόμεναι ἡμεροῦνται, οἱ δὲ φθονεροὶ εὐεργετού μενοι πλέον ἐξάπτονται. Αλλ' ἵνα μὴ δόξωμεν, ἀγαπη τοὶ, ἐπιπολὺ ἐρεσχελεῖν καὶ ἔξω βαίνειν τῶν ἀρτίως ἀνα γνωσθέντων, ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τὸ προκείμενον. Εὔξασθε καὶ ὑμεῖς οἱ φθονούμενοι, ἵνα μὴ ὑπὸ τῶν φθονούντων πάθητέ τι τῶν ἀνηκέστων, μήτε τῷ αὐτῷ νοσήματι περι- πέσητε. Ο γὰρ δοκῶν ἑστάναι, βλεπέτω μὴ πέση. Εὔξασθε καὶ ὑμεῖς οἱ φθονοῦντες, ἵνα τὸν μὲν τοῦ δρά κοντος ἐξε μέσαντες, ἐν καθαρῷ τῷ μαρτυρίῳ τῆς [60] συνειδήσεως τὸν οὐράνιον ἄρτον ὑποδέξησθε. Εὔξασθε καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Πολλὰ ἰσχύει, αγα- πητοί, εὐχὴ, τὰ παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατα δυνατά καθι στώσα. Ηὔξατο Μωϋσῆς, καὶ τὴν θάλασσαν ἐξήρανε, καὶ τοὺς Εβραίους ὡς διὰ χλοη φόρου πεδίου διήγαγεν. 115- ξατο Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, καὶ τὰ Ἰορδάνια ρεύματα ἐνεπόδισε, καὶ ἐπληρώθη τὸ γεγραμμένον· οἱ σοὶ ἐστι, θάλασσα, ὅτι ἔφυγες, καὶ σὺ, Ιορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Ηὔξατο Ἠλίας ὁ ἁρματηλάτης, καὶ ἀμ· βροτόκους νεφέλας ἐχαλίνωσε, καὶ ταύτας πάλιν δι' εν χῆς ἀνέωξεν. Ηὔξατο ὁ αὐτὸς Ηλίας, καὶ τῇ πενιχρά χώρα τὸ ἄλευρον καὶ τὸ ἔλαιον καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν πιο στει με μετρημένον ἐδίδω. Ηὔξατο ὁ τούτου μαθητής Ελισσαίος, καὶ ἡ Σωμανίτις στείρα οὖσα τὸ πρὶν, παρ' ἐλπίδας ἐγέννα. Ηύξατο Δανιήλ, καὶ τὸν βὴλ κατέστρεψε, καὶ τὸν δράκοντα ἀπέκτεινε, καὶ τοὺς λέοντας ἀναδιέ· πειν εἰς οὐρανὸν ἐπαιδαγώγησεν. Ηὔξαντο οἱ τρεῖς παί δες ἐν τῇ καμίνῳ, καὶ ἡ παφλάζουσα φλοξ τῆς καμίνου ἐσβέννυτο. Ηὔξατο Εζεκίας, καὶ τὴν ἑαυτοῦ ἀῤῥωστίαν Ιασάμενος θάνατον ἔλυσε, καὶ πεντεκαιδεκαετή χρόνον ζωῆς ἀπελάμβανεν. Ηὔξατο Ἰωνᾶς, καὶ τὸ κῆτος ἡμέ ρωσε, καὶ ἐν τριημέρων φιλοξενεῖν αὐτὸν ἐδίδαξεν, ἵνα δειχθῇ ὅτι τοῖς ἁγίοις καὶ ἐν βυθοῖς θαλάσσης ξενία εύ- ρίσκεται. Ηὔξατο ὁ εὐσεβέστατος Τωβίας τυφλὸς ὑπάρο χων, καὶ ἐκ χειρὸς ἀγγέλου τὸ φέγγος ἐλάμβανεν. Η α ξατο Σάρρα ἡ τοῦ Ῥαγουὴλ ἐν Ἐκβατάνοις, καὶ τὸν ἀν δροκτόνον δαίμονα ἐφυγάδευσεν. Αύξαντο Σίλας καὶ Παῦλος ἐν τῇ φυλακῇ ὑπάρχοντες, καὶ ἡ γῆ ἐτρόμαξεν, αἱ θύραι τῆς φυλακῆς ἠνεώχθησαν, αἱ σιδηραὶ ἀλύσει; τῶν δεσμῶν ἀπέπεσαν, καὶ πάντες οἱ δεσμῶν ἔνοχο: ἐλεύθεροι ἀνεδείκνυντο. Ηὔξατο Πέτρος, καὶ τὴν Ταύι θὰν ἐκ νεκρῶν ἐξανέστησεν. Ηὔξατο ὁ αὐτὸς Πέτρο, ἐν Ρώμῃ, καὶ πετόμενον Σίμωνα ἐξ ἀέρος κατήνεγκε, καὶ ἐμπαίζειν αὐτὸν τοῖς Ῥωμαίοις οὐ συνεχώρησεν οὐκέτι. Εὐχὴ νεκροὺς ἀνεγείρει, δαίμονας φυγαδεύει, νόσου; ἱᾶται, θανάτους ἐκλύει. Ὦ εὐχὴ, ζωῆς χορηγή, υγιεία; ἐνθήκη, ἐλπιδοφόρον ἄνθος. Εὔξασθε οὖν καὶ ὑμεῖς, ἀγα- πητοὶ, καὶ ἀποδῶτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν· ὅτι αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.