769 SPURIA. τὰ ὑψηλὰ, καὶ οὐκ ἐπαισχύνομαι τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ τὰ ταπεινά· ἀλλὰ μετὰ τοῦ μεγάλου καὶ μα καρίου ἀποστόλου Πέτρου βοῦ πρὸς αὐτὸν, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· καὶ σοὶ πρέ- 770 πει ἡ δόξα καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ προσκύνησις, ἅμα τῷ Πατρὶ σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰ νας τῶν αἰώνων. Αμήν. [843] Περὶ ἐλεημοσύνης. Φησὶν ἡ θεία Γραφή. Ο ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ. υρα τίνα χρεωφειλέτην κτώνται οἱ ἐλεήμονες, πως μέγαν, πώς εὔπορον. ᾿Ανθρώπῳ μὲν ἐὰν δανείσης ἢ χρυσίον, ἢ ἀργύριον, ἢ σίτον, ποιεῖς γραμματείον, καὶ τὴν χεῖρα τὴν δεδομένην δεσμεύεις τοῖς γράμμασιν ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι τοῦτο, ἀλλὰ τοῖς μαρτυρίοις διδοῖς καὶ τῷ πένητι, καὶ ὁ Θεὸς προσκαλεῖται καὶ προσφωνεῖ ἀπολαβεῖν τὰ δάνεια, ὰ ἐδάνεισας τῷ πέτ νητι· σπεύδει λύσαι τὴν ἐγγύην, καὶ οὐχὶ ἁπλῶς ἀποδίδωσιν, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς εὐλογίας λέγων λέξ γει, καὶ ἐλάττων πολλοί. Ομοίως καὶ ὁ ἀγοράζων, ὀλίγον μὲν ἔρχεται διδόναι, περισσότερον δὲ ὁ πω λῶν· καὶ οὕτως εἰς μέσον τιμὴν στήσαντες τὰ σύμφορα πραγματεύονται. Καὶ ὅτε μετὰ τοσούτου κόπου κτήσῃ ὃ ποθεῖς, οὐκ ἔχεις τὸ ἀσφαλές· πολλάκις γὰρ πρὸ τοῦ φθάται εἰς τὴν οἰκίαν σου, ἢ ἀπέθανεν, ἢ ἀπώλετο, ἡ ἀδόκιμος εὑρέθη, καὶ γίνεται διπλοῦς ὁ κόπος. Ἐπὶ δὲ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ οὐδὲν τοιοῦτον ὑπομένεις, οὐχ οδοιπορίας κόπους, οὐ καύσωνα, οὐ χαυνότητα, οὐ λύ την αποτυχίας, οὐδὲν τούτων. Εσω καθημένου σου εἰς τὴν οἰκίαν, ἔρχεται ὁ πένης πωλῶν τὴν παράδεισον, καὶ λέγει σοι· Δὸς ἄρτον, καὶ λάβε παράδεισον· δὸς ἀπό τριμμὸν ἱμάτιον, καὶ λάβε βασιλείαν οὐρανῶν. Πλὴν οὐκ ἀναγκάζει σε διδόναι ὃ οὐκ ἔχεις, ἀλλ' ἐξ ὧν ἰσχύ- εις. ᾿Αλλὰ σὺ λέγεις μὴ θέλων ἀγοράσαι τὸν παράδεισον τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἔχω ἄρτον. Δὸς ἕνα ὀβολον, δός ποτήριον ψυχροῦ ὕδατος, ὁὸς ὁ θέλεις, δὸς ὃ ἔχεις· πάντα ὁ Χριστὸς δέχεται· μόνον ἀγόρασαι τὸν παράδεισον· μίμησαι τὴν χήραν ἐκείνην τὴν Σαραφθείαν, [λέγων· ] Η τὴν ὁρᾶκα αλεύρου ἔδωκε, και τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐκληρο νόμησε· καὶ πάλιν άλλην χήραν τὴν ἐν τῷ Εὐαγγελί μνημονευομένην, τὴν μηδὲν ἔχουσαν ἄλλο, εἰ μὴ δύο λεπτά μόνον, καὶ ταῦτα βαλοῦσα ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ Αγόρασε τὸν παράδεισον. Οὐ ζητεῖ ὁ Θεὸς ὄγκον χρησ μάτων, ἀλλὰ ψυχὴν ἐλεήμονα, καὶ καρδίαν εὐπροαί ρετον. Δὸς πένητι, κτῆσαι τὸν Θεὸν χρεωφειλέτην ῾Ο ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ. Καὶ πότε, φησίν, ὁ δανεισάμενος ἀποδίδωσιν; "Οτε ἀφῇς τὰ ἐνταῦθα ἅπαντα χρήματα, τὰς οἰκίας, τὸ χρυσίον, τὸ ἀργύριον, τὸν ἱματισμὸν τα λοιπά πάντα, καὶ ἐκεῖ ἀπέρχῃ πάντα τὰ ἐνταῦθα καταλίπων· τότε ὁ δανεισάμενος μετ' εὐχαριστίας ἀποδίδωσι. Πρόπεμψόν σου τὰ χρήν ματα, μὴ περιμένῃς χρόνους, μὴ τηρήσῃς αὐτὰ, ἵνα μὴ ἀπολέσῃς τὴν αιώνιον ζωήν. "Αδηλος ὁ θάνατος, οὐκ οἶδας πότε ἔρχεται, οἷς ὥρᾳ οὐ γινώσκεις ἐκπορεύῃ: καὶ σὺ μὲν ἐκεῖ ὑπάγεις, τὰ δὲ χρήματα ὧδε μένει, καὶ ἄλλοι τὸν πλοῦτόν σου καταμεριζόμενοι, οὐδὲ μνήμην τοῦ ὀνόματός σου ποιοῦσι· πολλάκις δὲ οἱ κληρονόμοι σου ανασκάπτουσί σου τὴν οὐσίαν, καὶ καταρώμενοι σε Πρόπεμψόν σου τὰ χρήματα εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἀτελεύ τητον, μήποτε εἰς τὸν τόπον ἀπέλθῃς τοῦ πυρὸς τοῦ ασβέστου, ὡς πλούσιος διὰ Λάζαρον. Δεῦτε, οἱ εύλογη· μένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοι· μασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Επείνασα γάρ, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα, καὶ ἐποτίσατε με· καὶ τὰ ἑξῆς. "Ορα τί λέγει ὁ Ποιητής τοῦ κόσμου. Οὐ λέγει, Βασιλεὺς ήμην, καὶ ἐφοβήθητε με· οὐδὲ, "Αρχων, καὶ ἐτιμήσατε· ἀλλὰ, Γυμνός, καὶ περιεβάλετέ με· ἀσθενὴς, καὶ ἐπεσκέψασθέ με. "Ονο τως οὐδὲν ἴσον τῆς ἐλεημοσύνης· πένης δαπανᾷ, καὶ ὁ Θεὸς ἀποδίδωσι. Δανεισάμενος ὁ Θεὸς ἀπὸ τῶν πενή των καὶ τῶν παραμενόντων τοῖς μαρτυρίοις, οὐκ ἀποδί δωσι μόνον τὸ δάνειον, ἀλλὰ κλρονόμους αὐτοὺς ποιεῖ τοὺς δανειστάς, λέγων· Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Καὶ πότε, φησίν, ήτοιμάσθη; Ὅτε σὺ τοῖς πένησι τροφὰς καὶ ἐνδύματα παρείχες, ὅτε σὺ ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ἐν τοῖς [845] Περὶ Καλῶς εἶπεν ὁ Κύριος, ὅτι τὰ φορτίον μου ἐλαφρόν ἐστι. Ποῖον γὰρ βάρος, ἢ ποῖος κόπος ἐστὶ τοῦ ἀφιένα: τοῦ ἀδελφοῦ τὰ παραπτώματα ἐλαφρὰ καὶ μηδαμινά, μαρτυρίοις ἐκαρποφόρεις, ὅτε σὺ τὰς μνήμας τῶν ἁγίων ἐπετέλεις, ὅτε [844] σὺ εἰς τὸν οἶκόν σου ὑπεδέχου, ὅτε σύ τοὺς ἀσθενεῖς καὶ τοὺς ἐν φυλακῇ ἐπεσκέπτου· ὅτε συ ταῦτα ἐποίεις, ἐγώ σοι ταύτην τὴν βασιλείαν ἡτοίμαζον. Οταν μέλλῃς ἐξέρχεσθαι τοῦ βίου, " μὴ περιμένῃς τὴν ξενίαν αὐτῆς· οἰκοδεσπότης προσυπαντα σοι λέγων Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομή σατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν. Επείνασα γὰρ, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα, καὶ ἐποτί σατέ με. Βλέπε τὸ μέγεθος τῆς ἐλεημοσύνης, πῶς οὐ δεμία ἀρετὴ συγκρίνεται αὐτῇ ἡ προτιμᾶται. Οὐκ εἶπε γὰρ, ὅτι Παρθενίαν ἐφυλάξατε, ἢ ὅτι δι' ἐμὲ ἑνηστεύ σατε· οὐδὲν τοιοῦτον εἶπεν, ἀλλὰ μόνον, Επείνασα, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν. Μεγάλη δὲ καὶ ἡ νηστεία, καὶ ἡ παρθενία, καὶ αἱ λοιπαὶ ἀρεται, ἀλλ' οὐδὲν ἴσον τῆς ἐλεημοσύνης. Πρόπεμψόν σου τὸν κόσμον εἰς τὸν ἐκεῖ κόσμον τὸν ἀτελεύτητον, καὶ εὑρήσῃ ἐν τῷ αἰῶνι ἐκείνῳ ταῦτα, ἅπερ ἐνταῦθα παρέχεις, καθὼς καὶ ὁ Κύριος λέγει· Ποιήσατε ὑμῖν φίλους ἐκ τοῦ μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας, ῖν, ὅταν ἐκλίπητε, ὑμᾶς δέξωνται εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς. Ο φιλία Δεσπότου, ἡ ἀσυνεσία πλουτούντων αὐτὸς παρακαλεῖ, καὶ ὁ πλούσιος ἐδυνᾶται. Οὐ συνίης, ἄνθρωπε, τί ἐστι πρόνοια Θεοῦ; οὐκ ἠδύνατο δοῦναι καὶ τῷ πένητι χρήματα ὅσα δέδωκέ σοι, καὶ σὲ πλου τίσαι κἀκεῖνον Θεός; οὐκ ἠδύνατο αμβρους χρυσίου κατενέγκαι, καὶ τοὺς πένητας πλουτίσαι ; μή σε έχει τιμῆσαι ὁ Θεὸς διὰ τὸν πλοῦτον; Νόησον τί σε μέλλει γενέσθαι· βλέπε ἐν τῷ τάφῳ τα γεγυμνωμένα ὀστᾶ τί διαφέρεις ἐκεῖ πλούσιος, ἢ πένης; οὐ πάντε; τέ- φρα ; οὐ πάντες κόνις ; ποῦ ἐκεῖ βασιλεύς; τοῦ ἄρ χων ; που δυνάστης; ποῦ πένης; ὄντως πάντες ίσοι νεκροὶ, καὶ ὀστέα ἔρποντα, πλῆθος σκωλήκων. Τι ὑπερηφανεῖς τὸν πένητα, τί βδελύσσῃ τὸν ἀσθενῆ ; οὐ θεωρεῖ ὁ Θεὸς κἀκεῖνον. καὶ σέ; οὐκ ἔστι κἀκεῖνος ὁμοίωμά τι αὐτοῦ; Νόησον ὅτι αὐτὸν τὸν πένητα ὁ Θεὸς καλεῖ ἀδελφὸν, καὶ προτιμότερόν σου ποιεῖ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. Ὁ Θεὸς γὰρ ἄδικος οὐκ ἔστιν· οὐκ ἀποστερεῖ τὸν πένητα την αιώνιον ζωήν, καὶ βασι λείαν τὴν ἐπουράνιον, εἴ γε υπομείνῃ τὴν πενίαν· σοὶ δὲ δύο παραδείσους οὐ δίδωσιν, ἐὰν μὴ προανα πέμψῃς ἐκ τοῦ Θεοῦ δοθέντων σοι χαρισμάτων. Ερ' ὅσον γάρ, φησὶν, οὐκ ἐποιήσατε ἐνὶ τούτων των ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, οὐδ᾽ ἐμοὶ ἐποιήσατε, Δεῦρο τοίνυν, ἀκούσωμεν, καὶ πλήρωσον τὰς κοιλίας τῶν πενήτων ἐξ ὧν σοι ὁ Θεὸς ἐχορήγησεν, ἵνα εὕρης ἐκεῖ τὰς ἀποθήκας σου γεμούσας. Εἰ γὰρ μακάριος δς φάγεται ἄρτον ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ ἅπαξ, πόσῳ μᾶλλον μακαριώτατος ὁ ἐν αὐτῇ κατοικεῖν ἀξιωθεὶς εἰς τοὺς ἀτελευτήτους αἰῶνας ; Μή μοι λέγε, ὅτι οἱ πένητες ἄποροί εἰσι, καὶ οὐκ ἔχουσί τί μας δοῦναι ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· ὁ ἐγγυητὴς αὐτῶν πλούσιός ἐστι. Μὴ γὰρ τοὺς πένητας ἀπαίτησαι, ὁ Θεὸς δοῦναι σο: ἐκεῖνος ἀποδίδωσι καὶ τοῖς πένησι τὰς δωρεάς, ο ένα ταῦθα τὴν ζωὴν ἡμῶν κυβερνῶν, καὶ ἐκεῖθεν ἡμᾶς δια- σώσει, εἴ γε ποιῶμεν τὰ ἀρεστὰ αὐτῷ. Ο γὰρ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ· κατὰ δὲ τὸ δόμα αὐτοῦ ἀντ- αποδώσει αὐτῷ· κατὰ τὴν προαίρεσιν, λέγει. Όπου γὰρ ἀγαθὴ προαίρεσις, ἐκεῖ δαψιλής χορηγία. Φοβηθώμεν τὴν ἡμέραν Κυρίου, ἐν ᾗ ἀποστελεῖ ὁ οἰκοδεσπότης εἰς τὴν ρίαν τοῦ σίτου, καὶ συνάξει τὸν μὲν σἶτον εἰς τὴν ἀποθήκην, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. ὺ γὰρ οἰκοδεσπότης ο Κύριος ἐστιν, οἱ δὲ θεριστεί είν σιν οἱ ἄγγελοι, ὁ σἶτος δὲ οἱ δίκαιοι, τὸ δὲ ἄχυρον οἱ ἁμαρτωλοί. Σπουδάσωμεν οὖν εὑρεθῆναι σἶτος ώριμος διὰ τῆς ἐλεημοσύνης, ἵνα εἰσέλθωμεν εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς, ἃς ἡτοίμασεν ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ' ἡμῶν· μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, τιμή νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. • ἀγάπης. .. καὶ συγχωρηθῆναι τὰ ἴδια, καὶ δικαιωθῆναι συντόμως ; Οὐκ εἶπεν, ὅτι Προσάγαγέ μοι χρήματα, ἢ μόσχους, ή χιμάρους, ἢ νηστείαν, ἢ ἀγρυπνίαν, ἵνα μὴ εἴπῃς, ὅτι

769 SPURIA. τὰ ὑψηλὰ, καὶ οὐκ ἐπαισχύνομαι τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ τὰ ταπεινά· ἀλλὰ μετὰ τοῦ μεγάλου καὶ μα καρίου ἀποστόλου Πέτρου βοῦ πρὸς αὐτὸν, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· καὶ σοὶ πρέ- 770 πει ἡ δόξα καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ προσκύνησις, ἅμα τῷ Πατρὶ σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰ νας τῶν αἰώνων. Αμήν. [843] Περὶ ἐλεημοσύνης. Φησὶν ἡ θεία Γραφή. Ο ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ. υρα τίνα χρεωφειλέτην κτώνται οἱ ἐλεήμονες, πως μέγαν, πώς εὔπορον. ᾿Ανθρώπῳ μὲν ἐὰν δανείσης ἢ χρυσίον, ἢ ἀργύριον, ἢ σίτον, ποιεῖς γραμματείον, καὶ τὴν χεῖρα τὴν δεδομένην δεσμεύεις τοῖς γράμμασιν ἐπὶ δὲ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι τοῦτο, ἀλλὰ τοῖς μαρτυρίοις διδοῖς καὶ τῷ πένητι, καὶ ὁ Θεὸς προσκαλεῖται καὶ προσφωνεῖ ἀπολαβεῖν τὰ δάνεια, ὰ ἐδάνεισας τῷ πέτ νητι· σπεύδει λύσαι τὴν ἐγγύην, καὶ οὐχὶ ἁπλῶς ἀποδίδωσιν, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς εὐλογίας λέγων λέξ γει, καὶ ἐλάττων πολλοί. Ομοίως καὶ ὁ ἀγοράζων, ὀλίγον μὲν ἔρχεται διδόναι, περισσότερον δὲ ὁ πω λῶν· καὶ οὕτως εἰς μέσον τιμὴν στήσαντες τὰ σύμφορα πραγματεύονται. Καὶ ὅτε μετὰ τοσούτου κόπου κτήσῃ ὃ ποθεῖς, οὐκ ἔχεις τὸ ἀσφαλές· πολλάκις γὰρ πρὸ τοῦ φθάται εἰς τὴν οἰκίαν σου, ἢ ἀπέθανεν, ἢ ἀπώλετο, ἡ ἀδόκιμος εὑρέθη, καὶ γίνεται διπλοῦς ὁ κόπος. Ἐπὶ δὲ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ οὐδὲν τοιοῦτον ὑπομένεις, οὐχ οδοιπορίας κόπους, οὐ καύσωνα, οὐ χαυνότητα, οὐ λύ την αποτυχίας, οὐδὲν τούτων. Εσω καθημένου σου εἰς τὴν οἰκίαν, ἔρχεται ὁ πένης πωλῶν τὴν παράδεισον, καὶ λέγει σοι· Δὸς ἄρτον, καὶ λάβε παράδεισον· δὸς ἀπό τριμμὸν ἱμάτιον, καὶ λάβε βασιλείαν οὐρανῶν. Πλὴν οὐκ ἀναγκάζει σε διδόναι ὃ οὐκ ἔχεις, ἀλλ' ἐξ ὧν ἰσχύ- εις. ᾿Αλλὰ σὺ λέγεις μὴ θέλων ἀγοράσαι τὸν παράδεισον τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἔχω ἄρτον. Δὸς ἕνα ὀβολον, δός ποτήριον ψυχροῦ ὕδατος, ὁὸς ὁ θέλεις, δὸς ὃ ἔχεις· πάντα ὁ Χριστὸς δέχεται· μόνον ἀγόρασαι τὸν παράδεισον· μίμησαι τὴν χήραν ἐκείνην τὴν Σαραφθείαν, [λέγων· ] Η τὴν ὁρᾶκα αλεύρου ἔδωκε, και τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐκληρο νόμησε· καὶ πάλιν άλλην χήραν τὴν ἐν τῷ Εὐαγγελί μνημονευομένην, τὴν μηδὲν ἔχουσαν ἄλλο, εἰ μὴ δύο λεπτά μόνον, καὶ ταῦτα βαλοῦσα ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ Αγόρασε τὸν παράδεισον. Οὐ ζητεῖ ὁ Θεὸς ὄγκον χρησ μάτων, ἀλλὰ ψυχὴν ἐλεήμονα, καὶ καρδίαν εὐπροαί ρετον. Δὸς πένητι, κτῆσαι τὸν Θεὸν χρεωφειλέτην ῾Ο ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ. Καὶ πότε, φησίν, ὁ δανεισάμενος ἀποδίδωσιν; "Οτε ἀφῇς τὰ ἐνταῦθα ἅπαντα χρήματα, τὰς οἰκίας, τὸ χρυσίον, τὸ ἀργύριον, τὸν ἱματισμὸν τα λοιπά πάντα, καὶ ἐκεῖ ἀπέρχῃ πάντα τὰ ἐνταῦθα καταλίπων· τότε ὁ δανεισάμενος μετ' εὐχαριστίας ἀποδίδωσι. Πρόπεμψόν σου τὰ χρήν ματα, μὴ περιμένῃς χρόνους, μὴ τηρήσῃς αὐτὰ, ἵνα μὴ ἀπολέσῃς τὴν αιώνιον ζωήν. "Αδηλος ὁ θάνατος, οὐκ οἶδας πότε ἔρχεται, οἷς ὥρᾳ οὐ γινώσκεις ἐκπορεύῃ: καὶ σὺ μὲν ἐκεῖ ὑπάγεις, τὰ δὲ χρήματα ὧδε μένει, καὶ ἄλλοι τὸν πλοῦτόν σου καταμεριζόμενοι, οὐδὲ μνήμην τοῦ ὀνόματός σου ποιοῦσι· πολλάκις δὲ οἱ κληρονόμοι σου ανασκάπτουσί σου τὴν οὐσίαν, καὶ καταρώμενοι σε Πρόπεμψόν σου τὰ χρήματα εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἀτελεύ τητον, μήποτε εἰς τὸν τόπον ἀπέλθῃς τοῦ πυρὸς τοῦ ασβέστου, ὡς πλούσιος διὰ Λάζαρον. Δεῦτε, οἱ εύλογη· μένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοι· μασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Επείνασα γάρ, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα, καὶ ἐποτίσατε με· καὶ τὰ ἑξῆς. "Ορα τί λέγει ὁ Ποιητής τοῦ κόσμου. Οὐ λέγει, Βασιλεὺς ήμην, καὶ ἐφοβήθητε με· οὐδὲ, "Αρχων, καὶ ἐτιμήσατε· ἀλλὰ, Γυμνός, καὶ περιεβάλετέ με· ἀσθενὴς, καὶ ἐπεσκέψασθέ με. "Ονο τως οὐδὲν ἴσον τῆς ἐλεημοσύνης· πένης δαπανᾷ, καὶ ὁ Θεὸς ἀποδίδωσι. Δανεισάμενος ὁ Θεὸς ἀπὸ τῶν πενή των καὶ τῶν παραμενόντων τοῖς μαρτυρίοις, οὐκ ἀποδί δωσι μόνον τὸ δάνειον, ἀλλὰ κλρονόμους αὐτοὺς ποιεῖ τοὺς δανειστάς, λέγων· Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Καὶ πότε, φησίν, ήτοιμάσθη; Ὅτε σὺ τοῖς πένησι τροφὰς καὶ ἐνδύματα παρείχες, ὅτε σὺ ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ἐν τοῖς [845] Περὶ Καλῶς εἶπεν ὁ Κύριος, ὅτι τὰ φορτίον μου ἐλαφρόν ἐστι. Ποῖον γὰρ βάρος, ἢ ποῖος κόπος ἐστὶ τοῦ ἀφιένα: τοῦ ἀδελφοῦ τὰ παραπτώματα ἐλαφρὰ καὶ μηδαμινά, μαρτυρίοις ἐκαρποφόρεις, ὅτε σὺ τὰς μνήμας τῶν ἁγίων ἐπετέλεις, ὅτε [844] σὺ εἰς τὸν οἶκόν σου ὑπεδέχου, ὅτε σύ τοὺς ἀσθενεῖς καὶ τοὺς ἐν φυλακῇ ἐπεσκέπτου· ὅτε συ ταῦτα ἐποίεις, ἐγώ σοι ταύτην τὴν βασιλείαν ἡτοίμαζον. Οταν μέλλῃς ἐξέρχεσθαι τοῦ βίου, " μὴ περιμένῃς τὴν ξενίαν αὐτῆς· οἰκοδεσπότης προσυπαντα σοι λέγων Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομή σατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν. Επείνασα γὰρ, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα, καὶ ἐποτί σατέ με. Βλέπε τὸ μέγεθος τῆς ἐλεημοσύνης, πῶς οὐ δεμία ἀρετὴ συγκρίνεται αὐτῇ ἡ προτιμᾶται. Οὐκ εἶπε γὰρ, ὅτι Παρθενίαν ἐφυλάξατε, ἢ ὅτι δι' ἐμὲ ἑνηστεύ σατε· οὐδὲν τοιοῦτον εἶπεν, ἀλλὰ μόνον, Επείνασα, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν. Μεγάλη δὲ καὶ ἡ νηστεία, καὶ ἡ παρθενία, καὶ αἱ λοιπαὶ ἀρεται, ἀλλ' οὐδὲν ἴσον τῆς ἐλεημοσύνης. Πρόπεμψόν σου τὸν κόσμον εἰς τὸν ἐκεῖ κόσμον τὸν ἀτελεύτητον, καὶ εὑρήσῃ ἐν τῷ αἰῶνι ἐκείνῳ ταῦτα, ἅπερ ἐνταῦθα παρέχεις, καθὼς καὶ ὁ Κύριος λέγει· Ποιήσατε ὑμῖν φίλους ἐκ τοῦ μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας, ῖν, ὅταν ἐκλίπητε, ὑμᾶς δέξωνται εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς. Ο φιλία Δεσπότου, ἡ ἀσυνεσία πλουτούντων αὐτὸς παρακαλεῖ, καὶ ὁ πλούσιος ἐδυνᾶται. Οὐ συνίης, ἄνθρωπε, τί ἐστι πρόνοια Θεοῦ; οὐκ ἠδύνατο δοῦναι καὶ τῷ πένητι χρήματα ὅσα δέδωκέ σοι, καὶ σὲ πλου τίσαι κἀκεῖνον Θεός; οὐκ ἠδύνατο αμβρους χρυσίου κατενέγκαι, καὶ τοὺς πένητας πλουτίσαι ; μή σε έχει τιμῆσαι ὁ Θεὸς διὰ τὸν πλοῦτον; Νόησον τί σε μέλλει γενέσθαι· βλέπε ἐν τῷ τάφῳ τα γεγυμνωμένα ὀστᾶ τί διαφέρεις ἐκεῖ πλούσιος, ἢ πένης; οὐ πάντε; τέ- φρα ; οὐ πάντες κόνις ; ποῦ ἐκεῖ βασιλεύς; τοῦ ἄρ χων ; που δυνάστης; ποῦ πένης; ὄντως πάντες ίσοι νεκροὶ, καὶ ὀστέα ἔρποντα, πλῆθος σκωλήκων. Τι ὑπερηφανεῖς τὸν πένητα, τί βδελύσσῃ τὸν ἀσθενῆ ; οὐ θεωρεῖ ὁ Θεὸς κἀκεῖνον. καὶ σέ; οὐκ ἔστι κἀκεῖνος ὁμοίωμά τι αὐτοῦ; Νόησον ὅτι αὐτὸν τὸν πένητα ὁ Θεὸς καλεῖ ἀδελφὸν, καὶ προτιμότερόν σου ποιεῖ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. Ὁ Θεὸς γὰρ ἄδικος οὐκ ἔστιν· οὐκ ἀποστερεῖ τὸν πένητα την αιώνιον ζωήν, καὶ βασι λείαν τὴν ἐπουράνιον, εἴ γε υπομείνῃ τὴν πενίαν· σοὶ δὲ δύο παραδείσους οὐ δίδωσιν, ἐὰν μὴ προανα πέμψῃς ἐκ τοῦ Θεοῦ δοθέντων σοι χαρισμάτων. Ερ' ὅσον γάρ, φησὶν, οὐκ ἐποιήσατε ἐνὶ τούτων των ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, οὐδ᾽ ἐμοὶ ἐποιήσατε, Δεῦρο τοίνυν, ἀκούσωμεν, καὶ πλήρωσον τὰς κοιλίας τῶν πενήτων ἐξ ὧν σοι ὁ Θεὸς ἐχορήγησεν, ἵνα εὕρης ἐκεῖ τὰς ἀποθήκας σου γεμούσας. Εἰ γὰρ μακάριος δς φάγεται ἄρτον ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ ἅπαξ, πόσῳ μᾶλλον μακαριώτατος ὁ ἐν αὐτῇ κατοικεῖν ἀξιωθεὶς εἰς τοὺς ἀτελευτήτους αἰῶνας ; Μή μοι λέγε, ὅτι οἱ πένητες ἄποροί εἰσι, καὶ οὐκ ἔχουσί τί μας δοῦναι ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· ὁ ἐγγυητὴς αὐτῶν πλούσιός ἐστι. Μὴ γὰρ τοὺς πένητας ἀπαίτησαι, ὁ Θεὸς δοῦναι σο: ἐκεῖνος ἀποδίδωσι καὶ τοῖς πένησι τὰς δωρεάς, ο ένα ταῦθα τὴν ζωὴν ἡμῶν κυβερνῶν, καὶ ἐκεῖθεν ἡμᾶς δια- σώσει, εἴ γε ποιῶμεν τὰ ἀρεστὰ αὐτῷ. Ο γὰρ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ· κατὰ δὲ τὸ δόμα αὐτοῦ ἀντ- αποδώσει αὐτῷ· κατὰ τὴν προαίρεσιν, λέγει. Όπου γὰρ ἀγαθὴ προαίρεσις, ἐκεῖ δαψιλής χορηγία. Φοβηθώμεν τὴν ἡμέραν Κυρίου, ἐν ᾗ ἀποστελεῖ ὁ οἰκοδεσπότης εἰς τὴν ρίαν τοῦ σίτου, καὶ συνάξει τὸν μὲν σἶτον εἰς τὴν ἀποθήκην, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. ὺ γὰρ οἰκοδεσπότης ο Κύριος ἐστιν, οἱ δὲ θεριστεί είν σιν οἱ ἄγγελοι, ὁ σἶτος δὲ οἱ δίκαιοι, τὸ δὲ ἄχυρον οἱ ἁμαρτωλοί. Σπουδάσωμεν οὖν εὑρεθῆναι σἶτος ώριμος διὰ τῆς ἐλεημοσύνης, ἵνα εἰσέλθωμεν εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς, ἃς ἡτοίμασεν ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ' ἡμῶν· μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, τιμή νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. • ἀγάπης. .. καὶ συγχωρηθῆναι τὰ ἴδια, καὶ δικαιωθῆναι συντόμως ; Οὐκ εἶπεν, ὅτι Προσάγαγέ μοι χρήματα, ἢ μόσχους, ή χιμάρους, ἢ νηστείαν, ἢ ἀγρυπνίαν, ἵνα μὴ εἴπῃς, ὅτι

771 IN LAZARUM 1. Οὐκ ἔχω, οὐ δυναμαι, ἀλλ᾽ ὅ ἐστιν ἐλαφρὸν καὶ εὐκολον καὶ σύντομον, τούτο προσέταξε λέγων Συγχώρησον τῷ ἀδελφῷ σου τὰ παραπτώματα, κἀγὼ συγχωρῶ τὰ σά Σὺ μικρὰ συγχωρεῖς πταίσματα, ἴσως ὀβολοὺς ὀλίγους, ἢ καὶ ἑκατὸν δηνάρια· ἐγὼ δὲ τὰ μυρία τάλαντα συγ χαρίζομαι· καὶ σὺ μὲν μόνον συγχωρεῖς, τί ποτε μὴ χαριζόμενος· ἐγὼ δὲ καὶ τὴν ἄφεσιν παρέχω καὶ τὴν ἴασιν καὶ τὴν βασιλείαν χαρίζομαι. Καὶ τὸ δῶρόν σου τότε προσδέχομαι, ὅταν διαλλαγῆς τῷ ἐχθρῷ σου, ὅταν μὴ ἔχῃς ἔχθραν κατά τινος, ὅταν ὁ ἥλιος μὴ ἐπιδύῃ ἐπὶ τῷ παροργισμῷ σου, ὅταν πρὸς πάντας εἰρήνην καὶ ἀγάπην ἔχῃς· τότε καὶ ἡ προσευχή σου εὐπρόσδεκτος, καὶ ὁ οἶκός σου εὐλογημένος, καὶ σὺ μακάριος. Ἐὰν δὲ σὺ τῷ ἀδελφῷ σου οὐ διαλάσσῃ, πῶς παρ' ἐμοῦ συγχώ- ρησιν ζητεῖς, τοὺς λόγους μου καταπατεῖς, καὶ συγχώ ρησιν προστάσσεις; ἐγὼ ὁ Δεσπότης προστάσσω, καὶ οὐ προσέχεις ; καὶ σὺ ὁ δοῦλος πως τολμᾶς προσφέρειν προσευχὴν τῷ Θεῷ, ἢ θυσίαν, ἢ ἀπαρχὰς, ἔχων ἔχθραν κατά τινος; "Ωσπερ γὰρ σὺ ἀποστρέφῃ τὸ πρόσωπον σου ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ σου, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς ἀπὸ τῆς προσευχῆς σου καὶ τοῦ δώρου σου ἀποστρέφει τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ· ἐπειδὴ ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστὶ, καὶ τὰ χωρὶς ἀγάπης γενόμενα οὐκ εὐδοκεῖ ἐν αὐτῷ. Πῶς ἄρα προσδέξεται ὁ Θεὸς φονέως προσευχὴν, ἢ δῶρον, ἢ ἀπαρχὰς, ἢ καρποφορίας, ἐὰν μὴ πρότερον μετανοήσῃ κατά λόγον ; Ἀλλὰ πάντως ἐρεῖς μοι, ὅτι Ἐγὼ φονεύς οὐκ εἰμί. Ἐγὼ δὲ ἀποδείξω, ὅτι φονεὺς εἶ, μᾶλλον δὲ Ἰωάννης ὁ θεολόγος ἐλέγχει σε λέγων· Ὁ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἀδελφοκτόνος ἐστί. Λοιπὸν οὖν, ἀδελ- φοί μου ἀγαπητοί, μηδὲν προτιμήσωμεν, ἢ σπουδάσω μεν κτήσασθαι πλὴν τῆς ἀγάπης· μηδεὶς ἐχέτω τι κατά τινος, μή τις κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδώσῃ· Ο ήλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ τὸν παροργισμὸν ὑμῶν· ἀλλὰ ἀφ- ῶμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν πάντα τὰ παραπτώματα αυτ τῶν. Τί γὰρ τὸ ὄφελος, τέκνα, ἐάν τις πάντα ἔχῃ, τὴν δὲ σώζουσαν ἀγάπην μὴ ἔχων; "Ωσπερ τις ἄριστον ποιή- σει μέγα, ἵνα καλέσῃ βασιλέα καὶ ἄρχοντας, καὶ πάντα ἑτοιμάσει πλούσια, ἵνα μηδὲν αὐτῷ λείπῃ, ἅλας δὲ οὐκ ἔχει, μὴ δύναται βρωθῆναι τὸ ἄριστον ἐκεῖνο ; Οὐ πάντως ἀλλὰ καὶ τὴν ἔξοδον ἐζημιώθη, καὶ τοῖς κόπους ἀπώλεσεν· ἀλλὰ καὶ ὕβριν ἑαυτῷ προσήγαγε παρὰ τῶν κεκλημένων ὑπ' αὐτοῦ. Οὕτως οὖν καὶ ἐν ταῦθα· τί τὸ ὄφελος εἰς ἀνέμους κοπιᾷν; Χωρὶς τῆς ἀγάπης πᾶν ἔργον καὶ πᾶσα πρᾶξις ἀκάθαρτος, και παρθενίαν κτήσαιτό τις, κἂν νηστεύῃ, κἂν ἀγρυπνῇ, εἴτε προσεύχεται, εἴτε δοχὴν ποιεῖ πτωχοίς, και δῶρα προσφέρειν δοκῇ, ἢ ἀπαρχάς, ἢ καρποφορίας, κάν ἐκκλησίαν κτίζῃ, εἴτε ἄλλο τι πράττη, χωρὶς τῆς ἀγά- της πάντα ἐκεῖνα εἰς οὐδὲν λογισθήσονται παρὰ τῷ Θεῷ. Οὐ γὰρ εὐδοκεῖ Κύριος ἐν αὐτοῖς. Ακους του Αποστόλου λέγοντος· ῾Ο γὰρ ἔχων ἔχθραν κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ, δοκεῖ προσφέρειν τε τῷ Θεῷ, ὡς ὁ θύων κύνα, καὶ ὡς μίσθωμα πόρνης λογισθήσονται. Μὴ οὖν βουληθῇς χωρίς τῆς ἀγάπης ποιεῖν τί ποτε, ὅτι ἡ ἀγά- πη καλύπτει πλῆθος ἁμαρτιῶν. Ὢ ποίου ἀγαθοῦ κατα φρονοῦμεν ! ὢ πόσων ἀγαθῶν στερούμεθα καὶ πόσης χαρᾶς, μὴ κτησάμενοι τὴν ἀγάπην ! Ταύτην Ἰούδας μὴ θελήσας κτήσασθαι, ἐκ μέσου τοῦ χοροῦ τῶν ἀπο στόλων ἐξῆλθε, καταλιπὼν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, τὸν ἑαυτοῦ διδάσκαλον καὶ τοὺς ἰδίους ἀδελφοὺς μισήσας ἐν τῷ σκότει ἐπορεύθη. Διὸ καὶ ὁ κορυφαῖος Πέτρος έλεγε· Παρέβη "Ιούδας πορευθῆναι εἰς τὸν τόπον τὸν ἴδιον. 772 [846] ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστι, καὶ ἐν τῷ Καὶ πάλιν Ἰωάννης ὁ θεολόγος λέγει· 'Ο μισῶν τὸν σκοτία ετύφλωσε τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ. Ἐὰν δὲ εἰ- σκότει περιπατεῖ, καὶ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει, ὅτι ἡ πῃς, ὅτι Κἂν τὸν ἀδελφόν μου οὐκ ἀγαπῶ, ἀλλὰ τὸν Θεὸν ἀγαπῶ, ἐλέγχει σε Ιωάννης λέγων· Ἐάν τις εἴ- πῃ, Τὸν Θεὸν ἀγαπῶ, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισεί, ψεύστης ἐστίν. Ο γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐ καται ἀγαπᾷν; Ο οὖν ἔχων μετά πάντων τῶν ἀδελ τοῦ, ὃν ἑώρακε, τὸν Θεὸν, ὃν οὐχ ἑώρακε, πῶς δύ- φῶν ἀγάπην, ὁ μὴ ἔχων ἔχθραν κατά τινος, ὁ πληρών τὸν λόγον τοῦ ᾿Αποστόλου, Ο ήλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ μαθητὴς αὐτοῦ ἐστι, τοῦ εἰπόντος, ὅτι Ἐν τούτῳ γνώ τὸν παροργισμὸν ὑμῶν, οὗτος ἀγαπᾷ τὸν Θεὸν, οὗτος ἔχητε μετ' ἀλλήλων. Φανερὸν οὖν ἐστιν, ὅτι οἱ τοῦ σονται πάντες ὅτι ἐμοῦ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην Χριστοῦ μαθηταὶ ἐκεῖθεν γνωρίζονται ἐκ τῆς ἀληθινῆς ἀγάπης. Ὁ δὲ ἔχων μίσος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καν δοκῇ ἀγαπᾶν τὸν Χριστὸν, ψεύστης ἐστὶ καὶ φρεναπατά ἑαυτόν. Λέγει γὰρ ἡ ἀπόστολος Ιωάννης, ὅτι Ταύτην ἐντολὴν ἔχομεν παρ' αὐτοῦ, ἵνα ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ· καὶ πάλιν ὁ Κύριος, δίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν· καὶ ἐπ- Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρ ήγαγε, θέλων δεῖξαι τὴν δύναμιν τῆς ἀγάπης, λέγων Ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος καὶ τὴν ἀνυπόκριτον ἀγάπην, ὅλον τὸν νόμον πληροί. Πλή οἱ προφῆται κρέμανται. "Ω θαῦμα ἐξαίσιον, ὅτι ὁ ἔχων ρώμα γὰρ νόμου ἡ ἀγάπη, ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστολος. Ω δύναμις ἀγάπης ἀνείκαστος ! ὢ δύναμις ἀγάπης ἀμέσ τρητος ! οὐδὲν τῆς ἀγάπης τιμιώτερον, οὔτε ἐν οὐρανῷ, οὔτε ἐπὶ τῆς γῆς. Διὰ τοῦτο Παῦλος ὁ Απόστολος μαθών ὅτι οὐδὲν τῆς ἀγάπης ἀντάξιον, ἔγραψε καὶ ἀπέστειλεν δὲν ὀφείλετε, εἰ μὴ τὸ ἀλλήλους ἀγαπᾶν, καὶ τὰς εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης, λέγων· Ἀδελφοί, μη- ψυχὰς ὑπὲρ ἀλλήλων τιθέναι. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀγάπη ἡ ἀγάπη τὸ πλήρωμα τοῦ νόμου, ἡ ἀγάπη ἡ ἁπλανής πάντων τῶν ἀρετῶν τὸ κεφάλαιον, τὸ ἅλας τῶν ἀρετῶν· σωτηρία. Αὕτη ἐξ ἀρχῆς ἐνίκησεν ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ πατριάρχας συνήργησεν, αὕτη τὸν Μωϋσέα διέσωσεν, "Αβελ, αὕτη τοῦ Νῶς κυβερνήτης γέγονεν, αὕτη τους αὕτη τὸν Δαυΐδ οἰκητήριον τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐποίη σεν, αὕτη ἐν τοῖς προφήταις κατεσκήνωσεν, αὕτη τὸν Ἰὼβ ἐνίσχυσε · καὶ τί οὐ λέγω τα μείζονα; αὕτη τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῶν οὐρανῶν πρὸς ἡμᾶς κατήγαγε Διὰ τῆς ἀγάπης ὁ ἄσαρκος σαρκούται, ὁ ἄναρχος ἄρ ἀγάπης πάντα τὰ πρὸς σωτηρίαν οἰκονομείται· ὁ θά χεται, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ υἱὸς ἀνθρώπου γίνεται· διὰ τῆς νατος κατήργηται, ὁ διάβολος κατεβλήθη, ὁ Ἀδὰμ ἀνα- κέκληται, ἡ Ενα ἠλευθέρωται· διὰ τῆς ἀγάπης μία ποίμνη γέγονεν ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων διὰ τῆς ἀγα πης ἡ κατάρα λέλυται, ὁ παράδεισος ἡνέωκται, ἡ ζωή Αὕτη τοὺς ἁλιεῖς τῶν ἰχθύων σαγηνεύσασα, ἁλιεῖς τῶν πεφανέρωται, ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐπήγγελται. ἀνθρώπων ἐποίησεν, αὕτη τοὺς μάρτυρας συνήθλησε αὕτη τὰ ὄρη καὶ τὰ σπήλαια ψαλμῳδίας επλήρωσεν, καὶ ἐνίσχυσεν, αὕτη τὰς ἐρήμους πολίτας ἀνέδειξεν, αὕτη τοὺς ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους ἓν ἀπειργάσατο, ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην τάληπτον. βαδίζειν ὁδόν. ᾿Αλλὰ μέχρι τίνος ὑστ' διώκειν τὸν ἀκα Εἰς τὸν Λάζαρον. α'. Πᾶσα ἔνθεος διδασκαλία συνάγειν εἴωθε τῶν φιλομα- θῶν ἀνδρῶν τὰς ὠφελείας, μάλιστα δὲ αἱ κατὰ καιρὸν ἀεὶ γινόμεναι ἑορται, μιμούμεναι τὰ τῶν ὑδάτων νά ματα, ἃ τοῖς διψώσιν ὀρεγόμενα, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν θε- ραπεύοντα, μᾶλλον γίνονται τοῖς λαμβάνουσι ποθεινό- τερα. Τί οὖν μοι τὸ προοίμιον βούλεται; Λάζαρος ὁ τετραήμερος νεκρὸς κατὰ ταύτας τὰς ἡμέρας τῶν νησ στειῶν ἀνέστη, ἤδη τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὴν τοῦ πάθους σωτηρίαν ἐπειγομένου, καὶ πρὸ θαυμάτων θαύματα γυμνάζοντος, καὶ πρὸ ἑορτῆς ἑορτὴν ἀνακαινοῦντος, καὶ πρὸ ἔργου ἔργον ἀναδεικνύντος, ἵν᾽, ὅταν αὐτὸς σταυρῷ παραδοθῇ, μὴ ἀπαγορεύσωσιν οἱ μαθηταὶ τοῦ οἰκείου διδασκάλου τὴν ἀνάστασιν, ἀλλὰ πιστεύσωσιν [847] ὅτι τὸν θάνατον ἄλλου χάριν ὑποτάξας, αὐτὸς οὐ- δὲν δεινὸν ὑπὸ τοῦ θανάτου παθεῖν δύναται. Δίκαιον τοίνυν ἐστὶ καὶ τῷ καιρῷ, καὶ ἑαυτοῖς, καὶ τῇ μελλούσῃ πανηγύρει χαριζομένους κοινωνῆσαι τῆς ἐπὶ τῷ Λαζάρο ἀναστάσεως εὐφροσύνης, κοινωνῆσαι δὲ μὴ δακρύων μόνον, ἀλλὰ καὶ θυμηδίας καὶ χαρᾶς, ταῖς περὶ τὴν Μαρίαν χρησταῖς γυναιξὶ, τιμῆσαι δὲ καὶ τὸν ἡμέτε- ρον διδάσκαλον Ἰησοῦν τῇ σπουδῇ τῆς ἱστορίας. Ο γὰρ τοὺς ἐκείνου φίλους τιμῶν, εἰς ἐκεῖνον παραπέμπει τὸ δῶρον · φιλάνθρωπος γὰρ ὢν, εἴωθεν ἀεὶ τὰς ὑπὲρ ἐκεί νων οἰκειοῦσθαι τιμάς. Αὐτός ἐστιν ὁ εἰρηκὼς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις · 'Ο δεχόμενος ὑμᾶς, ἐμὲ δέχεται· καὶ ὁ ἐμὲ δεχόμενος, δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με αν δέ τις, φησὶν, ἀσθενῶν Λάζαρος, ἀπὸ Βηθανίας τῆς κώμης Μαρίας καὶ Μάρθας τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς. Απλοὺς ὁ συγγραφεὺς ἀπερίεργον ἱστορίαν παραγα γών· ἁλιεὺς γὰρ ἦν ὁ Ἰωάννης. Μέλλων οὖν παραδο

771 IN LAZARUM 1. Οὐκ ἔχω, οὐ δυναμαι, ἀλλ᾽ ὅ ἐστιν ἐλαφρὸν καὶ εὐκολον καὶ σύντομον, τούτο προσέταξε λέγων Συγχώρησον τῷ ἀδελφῷ σου τὰ παραπτώματα, κἀγὼ συγχωρῶ τὰ σά Σὺ μικρὰ συγχωρεῖς πταίσματα, ἴσως ὀβολοὺς ὀλίγους, ἢ καὶ ἑκατὸν δηνάρια· ἐγὼ δὲ τὰ μυρία τάλαντα συγ χαρίζομαι· καὶ σὺ μὲν μόνον συγχωρεῖς, τί ποτε μὴ χαριζόμενος· ἐγὼ δὲ καὶ τὴν ἄφεσιν παρέχω καὶ τὴν ἴασιν καὶ τὴν βασιλείαν χαρίζομαι. Καὶ τὸ δῶρόν σου τότε προσδέχομαι, ὅταν διαλλαγῆς τῷ ἐχθρῷ σου, ὅταν μὴ ἔχῃς ἔχθραν κατά τινος, ὅταν ὁ ἥλιος μὴ ἐπιδύῃ ἐπὶ τῷ παροργισμῷ σου, ὅταν πρὸς πάντας εἰρήνην καὶ ἀγάπην ἔχῃς· τότε καὶ ἡ προσευχή σου εὐπρόσδεκτος, καὶ ὁ οἶκός σου εὐλογημένος, καὶ σὺ μακάριος. Ἐὰν δὲ σὺ τῷ ἀδελφῷ σου οὐ διαλάσσῃ, πῶς παρ' ἐμοῦ συγχώ- ρησιν ζητεῖς, τοὺς λόγους μου καταπατεῖς, καὶ συγχώ ρησιν προστάσσεις; ἐγὼ ὁ Δεσπότης προστάσσω, καὶ οὐ προσέχεις ; καὶ σὺ ὁ δοῦλος πως τολμᾶς προσφέρειν προσευχὴν τῷ Θεῷ, ἢ θυσίαν, ἢ ἀπαρχὰς, ἔχων ἔχθραν κατά τινος; "Ωσπερ γὰρ σὺ ἀποστρέφῃ τὸ πρόσωπον σου ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ σου, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς ἀπὸ τῆς προσευχῆς σου καὶ τοῦ δώρου σου ἀποστρέφει τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ· ἐπειδὴ ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστὶ, καὶ τὰ χωρὶς ἀγάπης γενόμενα οὐκ εὐδοκεῖ ἐν αὐτῷ. Πῶς ἄρα προσδέξεται ὁ Θεὸς φονέως προσευχὴν, ἢ δῶρον, ἢ ἀπαρχὰς, ἢ καρποφορίας, ἐὰν μὴ πρότερον μετανοήσῃ κατά λόγον ; Ἀλλὰ πάντως ἐρεῖς μοι, ὅτι Ἐγὼ φονεύς οὐκ εἰμί. Ἐγὼ δὲ ἀποδείξω, ὅτι φονεὺς εἶ, μᾶλλον δὲ Ἰωάννης ὁ θεολόγος ἐλέγχει σε λέγων· Ὁ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἀδελφοκτόνος ἐστί. Λοιπὸν οὖν, ἀδελ- φοί μου ἀγαπητοί, μηδὲν προτιμήσωμεν, ἢ σπουδάσω μεν κτήσασθαι πλὴν τῆς ἀγάπης· μηδεὶς ἐχέτω τι κατά τινος, μή τις κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδώσῃ· Ο ήλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ τὸν παροργισμὸν ὑμῶν· ἀλλὰ ἀφ- ῶμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν πάντα τὰ παραπτώματα αυτ τῶν. Τί γὰρ τὸ ὄφελος, τέκνα, ἐάν τις πάντα ἔχῃ, τὴν δὲ σώζουσαν ἀγάπην μὴ ἔχων; "Ωσπερ τις ἄριστον ποιή- σει μέγα, ἵνα καλέσῃ βασιλέα καὶ ἄρχοντας, καὶ πάντα ἑτοιμάσει πλούσια, ἵνα μηδὲν αὐτῷ λείπῃ, ἅλας δὲ οὐκ ἔχει, μὴ δύναται βρωθῆναι τὸ ἄριστον ἐκεῖνο ; Οὐ πάντως ἀλλὰ καὶ τὴν ἔξοδον ἐζημιώθη, καὶ τοῖς κόπους ἀπώλεσεν· ἀλλὰ καὶ ὕβριν ἑαυτῷ προσήγαγε παρὰ τῶν κεκλημένων ὑπ' αὐτοῦ. Οὕτως οὖν καὶ ἐν ταῦθα· τί τὸ ὄφελος εἰς ἀνέμους κοπιᾷν; Χωρὶς τῆς ἀγάπης πᾶν ἔργον καὶ πᾶσα πρᾶξις ἀκάθαρτος, και παρθενίαν κτήσαιτό τις, κἂν νηστεύῃ, κἂν ἀγρυπνῇ, εἴτε προσεύχεται, εἴτε δοχὴν ποιεῖ πτωχοίς, και δῶρα προσφέρειν δοκῇ, ἢ ἀπαρχάς, ἢ καρποφορίας, κάν ἐκκλησίαν κτίζῃ, εἴτε ἄλλο τι πράττη, χωρὶς τῆς ἀγά- της πάντα ἐκεῖνα εἰς οὐδὲν λογισθήσονται παρὰ τῷ Θεῷ. Οὐ γὰρ εὐδοκεῖ Κύριος ἐν αὐτοῖς. Ακους του Αποστόλου λέγοντος· ῾Ο γὰρ ἔχων ἔχθραν κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ, δοκεῖ προσφέρειν τε τῷ Θεῷ, ὡς ὁ θύων κύνα, καὶ ὡς μίσθωμα πόρνης λογισθήσονται. Μὴ οὖν βουληθῇς χωρίς τῆς ἀγάπης ποιεῖν τί ποτε, ὅτι ἡ ἀγά- πη καλύπτει πλῆθος ἁμαρτιῶν. Ὢ ποίου ἀγαθοῦ κατα φρονοῦμεν ! ὢ πόσων ἀγαθῶν στερούμεθα καὶ πόσης χαρᾶς, μὴ κτησάμενοι τὴν ἀγάπην ! Ταύτην Ἰούδας μὴ θελήσας κτήσασθαι, ἐκ μέσου τοῦ χοροῦ τῶν ἀπο στόλων ἐξῆλθε, καταλιπὼν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, τὸν ἑαυτοῦ διδάσκαλον καὶ τοὺς ἰδίους ἀδελφοὺς μισήσας ἐν τῷ σκότει ἐπορεύθη. Διὸ καὶ ὁ κορυφαῖος Πέτρος έλεγε· Παρέβη "Ιούδας πορευθῆναι εἰς τὸν τόπον τὸν ἴδιον. 772 [846] ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστι, καὶ ἐν τῷ Καὶ πάλιν Ἰωάννης ὁ θεολόγος λέγει· 'Ο μισῶν τὸν σκοτία ετύφλωσε τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ. Ἐὰν δὲ εἰ- σκότει περιπατεῖ, καὶ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει, ὅτι ἡ πῃς, ὅτι Κἂν τὸν ἀδελφόν μου οὐκ ἀγαπῶ, ἀλλὰ τὸν Θεὸν ἀγαπῶ, ἐλέγχει σε Ιωάννης λέγων· Ἐάν τις εἴ- πῃ, Τὸν Θεὸν ἀγαπῶ, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισεί, ψεύστης ἐστίν. Ο γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐ καται ἀγαπᾷν; Ο οὖν ἔχων μετά πάντων τῶν ἀδελ τοῦ, ὃν ἑώρακε, τὸν Θεὸν, ὃν οὐχ ἑώρακε, πῶς δύ- φῶν ἀγάπην, ὁ μὴ ἔχων ἔχθραν κατά τινος, ὁ πληρών τὸν λόγον τοῦ ᾿Αποστόλου, Ο ήλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ μαθητὴς αὐτοῦ ἐστι, τοῦ εἰπόντος, ὅτι Ἐν τούτῳ γνώ τὸν παροργισμὸν ὑμῶν, οὗτος ἀγαπᾷ τὸν Θεὸν, οὗτος ἔχητε μετ' ἀλλήλων. Φανερὸν οὖν ἐστιν, ὅτι οἱ τοῦ σονται πάντες ὅτι ἐμοῦ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην Χριστοῦ μαθηταὶ ἐκεῖθεν γνωρίζονται ἐκ τῆς ἀληθινῆς ἀγάπης. Ὁ δὲ ἔχων μίσος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καν δοκῇ ἀγαπᾶν τὸν Χριστὸν, ψεύστης ἐστὶ καὶ φρεναπατά ἑαυτόν. Λέγει γὰρ ἡ ἀπόστολος Ιωάννης, ὅτι Ταύτην ἐντολὴν ἔχομεν παρ' αὐτοῦ, ἵνα ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ· καὶ πάλιν ὁ Κύριος, δίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν· καὶ ἐπ- Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρ ήγαγε, θέλων δεῖξαι τὴν δύναμιν τῆς ἀγάπης, λέγων Ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος καὶ τὴν ἀνυπόκριτον ἀγάπην, ὅλον τὸν νόμον πληροί. Πλή οἱ προφῆται κρέμανται. "Ω θαῦμα ἐξαίσιον, ὅτι ὁ ἔχων ρώμα γὰρ νόμου ἡ ἀγάπη, ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστολος. Ω δύναμις ἀγάπης ἀνείκαστος ! ὢ δύναμις ἀγάπης ἀμέσ τρητος ! οὐδὲν τῆς ἀγάπης τιμιώτερον, οὔτε ἐν οὐρανῷ, οὔτε ἐπὶ τῆς γῆς. Διὰ τοῦτο Παῦλος ὁ Απόστολος μαθών ὅτι οὐδὲν τῆς ἀγάπης ἀντάξιον, ἔγραψε καὶ ἀπέστειλεν δὲν ὀφείλετε, εἰ μὴ τὸ ἀλλήλους ἀγαπᾶν, καὶ τὰς εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης, λέγων· Ἀδελφοί, μη- ψυχὰς ὑπὲρ ἀλλήλων τιθέναι. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀγάπη ἡ ἀγάπη τὸ πλήρωμα τοῦ νόμου, ἡ ἀγάπη ἡ ἁπλανής πάντων τῶν ἀρετῶν τὸ κεφάλαιον, τὸ ἅλας τῶν ἀρετῶν· σωτηρία. Αὕτη ἐξ ἀρχῆς ἐνίκησεν ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ πατριάρχας συνήργησεν, αὕτη τὸν Μωϋσέα διέσωσεν, "Αβελ, αὕτη τοῦ Νῶς κυβερνήτης γέγονεν, αὕτη τους αὕτη τὸν Δαυΐδ οἰκητήριον τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐποίη σεν, αὕτη ἐν τοῖς προφήταις κατεσκήνωσεν, αὕτη τὸν Ἰὼβ ἐνίσχυσε · καὶ τί οὐ λέγω τα μείζονα; αὕτη τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῶν οὐρανῶν πρὸς ἡμᾶς κατήγαγε Διὰ τῆς ἀγάπης ὁ ἄσαρκος σαρκούται, ὁ ἄναρχος ἄρ ἀγάπης πάντα τὰ πρὸς σωτηρίαν οἰκονομείται· ὁ θά χεται, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ υἱὸς ἀνθρώπου γίνεται· διὰ τῆς νατος κατήργηται, ὁ διάβολος κατεβλήθη, ὁ Ἀδὰμ ἀνα- κέκληται, ἡ Ενα ἠλευθέρωται· διὰ τῆς ἀγάπης μία ποίμνη γέγονεν ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων διὰ τῆς ἀγα πης ἡ κατάρα λέλυται, ὁ παράδεισος ἡνέωκται, ἡ ζωή Αὕτη τοὺς ἁλιεῖς τῶν ἰχθύων σαγηνεύσασα, ἁλιεῖς τῶν πεφανέρωται, ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐπήγγελται. ἀνθρώπων ἐποίησεν, αὕτη τοὺς μάρτυρας συνήθλησε αὕτη τὰ ὄρη καὶ τὰ σπήλαια ψαλμῳδίας επλήρωσεν, καὶ ἐνίσχυσεν, αὕτη τὰς ἐρήμους πολίτας ἀνέδειξεν, αὕτη τοὺς ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους ἓν ἀπειργάσατο, ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην τάληπτον. βαδίζειν ὁδόν. ᾿Αλλὰ μέχρι τίνος ὑστ' διώκειν τὸν ἀκα Εἰς τὸν Λάζαρον. α'. Πᾶσα ἔνθεος διδασκαλία συνάγειν εἴωθε τῶν φιλομα- θῶν ἀνδρῶν τὰς ὠφελείας, μάλιστα δὲ αἱ κατὰ καιρὸν ἀεὶ γινόμεναι ἑορται, μιμούμεναι τὰ τῶν ὑδάτων νά ματα, ἃ τοῖς διψώσιν ὀρεγόμενα, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν θε- ραπεύοντα, μᾶλλον γίνονται τοῖς λαμβάνουσι ποθεινό- τερα. Τί οὖν μοι τὸ προοίμιον βούλεται; Λάζαρος ὁ τετραήμερος νεκρὸς κατὰ ταύτας τὰς ἡμέρας τῶν νησ στειῶν ἀνέστη, ἤδη τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὴν τοῦ πάθους σωτηρίαν ἐπειγομένου, καὶ πρὸ θαυμάτων θαύματα γυμνάζοντος, καὶ πρὸ ἑορτῆς ἑορτὴν ἀνακαινοῦντος, καὶ πρὸ ἔργου ἔργον ἀναδεικνύντος, ἵν᾽, ὅταν αὐτὸς σταυρῷ παραδοθῇ, μὴ ἀπαγορεύσωσιν οἱ μαθηταὶ τοῦ οἰκείου διδασκάλου τὴν ἀνάστασιν, ἀλλὰ πιστεύσωσιν [847] ὅτι τὸν θάνατον ἄλλου χάριν ὑποτάξας, αὐτὸς οὐ- δὲν δεινὸν ὑπὸ τοῦ θανάτου παθεῖν δύναται. Δίκαιον τοίνυν ἐστὶ καὶ τῷ καιρῷ, καὶ ἑαυτοῖς, καὶ τῇ μελλούσῃ πανηγύρει χαριζομένους κοινωνῆσαι τῆς ἐπὶ τῷ Λαζάρο ἀναστάσεως εὐφροσύνης, κοινωνῆσαι δὲ μὴ δακρύων μόνον, ἀλλὰ καὶ θυμηδίας καὶ χαρᾶς, ταῖς περὶ τὴν Μαρίαν χρησταῖς γυναιξὶ, τιμῆσαι δὲ καὶ τὸν ἡμέτε- ρον διδάσκαλον Ἰησοῦν τῇ σπουδῇ τῆς ἱστορίας. Ο γὰρ τοὺς ἐκείνου φίλους τιμῶν, εἰς ἐκεῖνον παραπέμπει τὸ δῶρον · φιλάνθρωπος γὰρ ὢν, εἴωθεν ἀεὶ τὰς ὑπὲρ ἐκεί νων οἰκειοῦσθαι τιμάς. Αὐτός ἐστιν ὁ εἰρηκὼς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις · 'Ο δεχόμενος ὑμᾶς, ἐμὲ δέχεται· καὶ ὁ ἐμὲ δεχόμενος, δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με αν δέ τις, φησὶν, ἀσθενῶν Λάζαρος, ἀπὸ Βηθανίας τῆς κώμης Μαρίας καὶ Μάρθας τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς. Απλοὺς ὁ συγγραφεὺς ἀπερίεργον ἱστορίαν παραγα γών· ἁλιεὺς γὰρ ἦν ὁ Ἰωάννης. Μέλλων οὖν παραδο

771 IN LAZARUM 1. Οὐκ ἔχω, οὐ δυναμαι, ἀλλ᾽ ὅ ἐστιν ἐλαφρὸν καὶ εὐκολον καὶ σύντομον, τούτο προσέταξε λέγων Συγχώρησον τῷ ἀδελφῷ σου τὰ παραπτώματα, κἀγὼ συγχωρῶ τὰ σά Σὺ μικρὰ συγχωρεῖς πταίσματα, ἴσως ὀβολοὺς ὀλίγους, ἢ καὶ ἑκατὸν δηνάρια· ἐγὼ δὲ τὰ μυρία τάλαντα συγ χαρίζομαι· καὶ σὺ μὲν μόνον συγχωρεῖς, τί ποτε μὴ χαριζόμενος· ἐγὼ δὲ καὶ τὴν ἄφεσιν παρέχω καὶ τὴν ἴασιν καὶ τὴν βασιλείαν χαρίζομαι. Καὶ τὸ δῶρόν σου τότε προσδέχομαι, ὅταν διαλλαγῆς τῷ ἐχθρῷ σου, ὅταν μὴ ἔχῃς ἔχθραν κατά τινος, ὅταν ὁ ἥλιος μὴ ἐπιδύῃ ἐπὶ τῷ παροργισμῷ σου, ὅταν πρὸς πάντας εἰρήνην καὶ ἀγάπην ἔχῃς· τότε καὶ ἡ προσευχή σου εὐπρόσδεκτος, καὶ ὁ οἶκός σου εὐλογημένος, καὶ σὺ μακάριος. Ἐὰν δὲ σὺ τῷ ἀδελφῷ σου οὐ διαλάσσῃ, πῶς παρ' ἐμοῦ συγχώ- ρησιν ζητεῖς, τοὺς λόγους μου καταπατεῖς, καὶ συγχώ ρησιν προστάσσεις; ἐγὼ ὁ Δεσπότης προστάσσω, καὶ οὐ προσέχεις ; καὶ σὺ ὁ δοῦλος πως τολμᾶς προσφέρειν προσευχὴν τῷ Θεῷ, ἢ θυσίαν, ἢ ἀπαρχὰς, ἔχων ἔχθραν κατά τινος; "Ωσπερ γὰρ σὺ ἀποστρέφῃ τὸ πρόσωπον σου ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ σου, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς ἀπὸ τῆς προσευχῆς σου καὶ τοῦ δώρου σου ἀποστρέφει τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ· ἐπειδὴ ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστὶ, καὶ τὰ χωρὶς ἀγάπης γενόμενα οὐκ εὐδοκεῖ ἐν αὐτῷ. Πῶς ἄρα προσδέξεται ὁ Θεὸς φονέως προσευχὴν, ἢ δῶρον, ἢ ἀπαρχὰς, ἢ καρποφορίας, ἐὰν μὴ πρότερον μετανοήσῃ κατά λόγον ; Ἀλλὰ πάντως ἐρεῖς μοι, ὅτι Ἐγὼ φονεύς οὐκ εἰμί. Ἐγὼ δὲ ἀποδείξω, ὅτι φονεὺς εἶ, μᾶλλον δὲ Ἰωάννης ὁ θεολόγος ἐλέγχει σε λέγων· Ὁ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἀδελφοκτόνος ἐστί. Λοιπὸν οὖν, ἀδελ- φοί μου ἀγαπητοί, μηδὲν προτιμήσωμεν, ἢ σπουδάσω μεν κτήσασθαι πλὴν τῆς ἀγάπης· μηδεὶς ἐχέτω τι κατά τινος, μή τις κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδώσῃ· Ο ήλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ τὸν παροργισμὸν ὑμῶν· ἀλλὰ ἀφ- ῶμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν πάντα τὰ παραπτώματα αυτ τῶν. Τί γὰρ τὸ ὄφελος, τέκνα, ἐάν τις πάντα ἔχῃ, τὴν δὲ σώζουσαν ἀγάπην μὴ ἔχων; "Ωσπερ τις ἄριστον ποιή- σει μέγα, ἵνα καλέσῃ βασιλέα καὶ ἄρχοντας, καὶ πάντα ἑτοιμάσει πλούσια, ἵνα μηδὲν αὐτῷ λείπῃ, ἅλας δὲ οὐκ ἔχει, μὴ δύναται βρωθῆναι τὸ ἄριστον ἐκεῖνο ; Οὐ πάντως ἀλλὰ καὶ τὴν ἔξοδον ἐζημιώθη, καὶ τοῖς κόπους ἀπώλεσεν· ἀλλὰ καὶ ὕβριν ἑαυτῷ προσήγαγε παρὰ τῶν κεκλημένων ὑπ' αὐτοῦ. Οὕτως οὖν καὶ ἐν ταῦθα· τί τὸ ὄφελος εἰς ἀνέμους κοπιᾷν; Χωρὶς τῆς ἀγάπης πᾶν ἔργον καὶ πᾶσα πρᾶξις ἀκάθαρτος, και παρθενίαν κτήσαιτό τις, κἂν νηστεύῃ, κἂν ἀγρυπνῇ, εἴτε προσεύχεται, εἴτε δοχὴν ποιεῖ πτωχοίς, και δῶρα προσφέρειν δοκῇ, ἢ ἀπαρχάς, ἢ καρποφορίας, κάν ἐκκλησίαν κτίζῃ, εἴτε ἄλλο τι πράττη, χωρὶς τῆς ἀγά- της πάντα ἐκεῖνα εἰς οὐδὲν λογισθήσονται παρὰ τῷ Θεῷ. Οὐ γὰρ εὐδοκεῖ Κύριος ἐν αὐτοῖς. Ακους του Αποστόλου λέγοντος· ῾Ο γὰρ ἔχων ἔχθραν κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ, δοκεῖ προσφέρειν τε τῷ Θεῷ, ὡς ὁ θύων κύνα, καὶ ὡς μίσθωμα πόρνης λογισθήσονται. Μὴ οὖν βουληθῇς χωρίς τῆς ἀγάπης ποιεῖν τί ποτε, ὅτι ἡ ἀγά- πη καλύπτει πλῆθος ἁμαρτιῶν. Ὢ ποίου ἀγαθοῦ κατα φρονοῦμεν ! ὢ πόσων ἀγαθῶν στερούμεθα καὶ πόσης χαρᾶς, μὴ κτησάμενοι τὴν ἀγάπην ! Ταύτην Ἰούδας μὴ θελήσας κτήσασθαι, ἐκ μέσου τοῦ χοροῦ τῶν ἀπο στόλων ἐξῆλθε, καταλιπὼν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, τὸν ἑαυτοῦ διδάσκαλον καὶ τοὺς ἰδίους ἀδελφοὺς μισήσας ἐν τῷ σκότει ἐπορεύθη. Διὸ καὶ ὁ κορυφαῖος Πέτρος έλεγε· Παρέβη "Ιούδας πορευθῆναι εἰς τὸν τόπον τὸν ἴδιον. 772 [846] ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστι, καὶ ἐν τῷ Καὶ πάλιν Ἰωάννης ὁ θεολόγος λέγει· 'Ο μισῶν τὸν σκοτία ετύφλωσε τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ. Ἐὰν δὲ εἰ- σκότει περιπατεῖ, καὶ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει, ὅτι ἡ πῃς, ὅτι Κἂν τὸν ἀδελφόν μου οὐκ ἀγαπῶ, ἀλλὰ τὸν Θεὸν ἀγαπῶ, ἐλέγχει σε Ιωάννης λέγων· Ἐάν τις εἴ- πῃ, Τὸν Θεὸν ἀγαπῶ, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισεί, ψεύστης ἐστίν. Ο γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐ καται ἀγαπᾷν; Ο οὖν ἔχων μετά πάντων τῶν ἀδελ τοῦ, ὃν ἑώρακε, τὸν Θεὸν, ὃν οὐχ ἑώρακε, πῶς δύ- φῶν ἀγάπην, ὁ μὴ ἔχων ἔχθραν κατά τινος, ὁ πληρών τὸν λόγον τοῦ ᾿Αποστόλου, Ο ήλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ μαθητὴς αὐτοῦ ἐστι, τοῦ εἰπόντος, ὅτι Ἐν τούτῳ γνώ τὸν παροργισμὸν ὑμῶν, οὗτος ἀγαπᾷ τὸν Θεὸν, οὗτος ἔχητε μετ' ἀλλήλων. Φανερὸν οὖν ἐστιν, ὅτι οἱ τοῦ σονται πάντες ὅτι ἐμοῦ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην Χριστοῦ μαθηταὶ ἐκεῖθεν γνωρίζονται ἐκ τῆς ἀληθινῆς ἀγάπης. Ὁ δὲ ἔχων μίσος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καν δοκῇ ἀγαπᾶν τὸν Χριστὸν, ψεύστης ἐστὶ καὶ φρεναπατά ἑαυτόν. Λέγει γὰρ ἡ ἀπόστολος Ιωάννης, ὅτι Ταύτην ἐντολὴν ἔχομεν παρ' αὐτοῦ, ἵνα ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ· καὶ πάλιν ὁ Κύριος, δίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν· καὶ ἐπ- Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρ ήγαγε, θέλων δεῖξαι τὴν δύναμιν τῆς ἀγάπης, λέγων Ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος καὶ τὴν ἀνυπόκριτον ἀγάπην, ὅλον τὸν νόμον πληροί. Πλή οἱ προφῆται κρέμανται. "Ω θαῦμα ἐξαίσιον, ὅτι ὁ ἔχων ρώμα γὰρ νόμου ἡ ἀγάπη, ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστολος. Ω δύναμις ἀγάπης ἀνείκαστος ! ὢ δύναμις ἀγάπης ἀμέσ τρητος ! οὐδὲν τῆς ἀγάπης τιμιώτερον, οὔτε ἐν οὐρανῷ, οὔτε ἐπὶ τῆς γῆς. Διὰ τοῦτο Παῦλος ὁ Απόστολος μαθών ὅτι οὐδὲν τῆς ἀγάπης ἀντάξιον, ἔγραψε καὶ ἀπέστειλεν δὲν ὀφείλετε, εἰ μὴ τὸ ἀλλήλους ἀγαπᾶν, καὶ τὰς εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης, λέγων· Ἀδελφοί, μη- ψυχὰς ὑπὲρ ἀλλήλων τιθέναι. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀγάπη ἡ ἀγάπη τὸ πλήρωμα τοῦ νόμου, ἡ ἀγάπη ἡ ἁπλανής πάντων τῶν ἀρετῶν τὸ κεφάλαιον, τὸ ἅλας τῶν ἀρετῶν· σωτηρία. Αὕτη ἐξ ἀρχῆς ἐνίκησεν ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ πατριάρχας συνήργησεν, αὕτη τὸν Μωϋσέα διέσωσεν, "Αβελ, αὕτη τοῦ Νῶς κυβερνήτης γέγονεν, αὕτη τους αὕτη τὸν Δαυΐδ οἰκητήριον τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐποίη σεν, αὕτη ἐν τοῖς προφήταις κατεσκήνωσεν, αὕτη τὸν Ἰὼβ ἐνίσχυσε · καὶ τί οὐ λέγω τα μείζονα; αὕτη τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῶν οὐρανῶν πρὸς ἡμᾶς κατήγαγε Διὰ τῆς ἀγάπης ὁ ἄσαρκος σαρκούται, ὁ ἄναρχος ἄρ ἀγάπης πάντα τὰ πρὸς σωτηρίαν οἰκονομείται· ὁ θά χεται, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ υἱὸς ἀνθρώπου γίνεται· διὰ τῆς νατος κατήργηται, ὁ διάβολος κατεβλήθη, ὁ Ἀδὰμ ἀνα- κέκληται, ἡ Ενα ἠλευθέρωται· διὰ τῆς ἀγάπης μία ποίμνη γέγονεν ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων διὰ τῆς ἀγα πης ἡ κατάρα λέλυται, ὁ παράδεισος ἡνέωκται, ἡ ζωή Αὕτη τοὺς ἁλιεῖς τῶν ἰχθύων σαγηνεύσασα, ἁλιεῖς τῶν πεφανέρωται, ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐπήγγελται. ἀνθρώπων ἐποίησεν, αὕτη τοὺς μάρτυρας συνήθλησε αὕτη τὰ ὄρη καὶ τὰ σπήλαια ψαλμῳδίας επλήρωσεν, καὶ ἐνίσχυσεν, αὕτη τὰς ἐρήμους πολίτας ἀνέδειξεν, αὕτη τοὺς ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους ἓν ἀπειργάσατο, ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην τάληπτον. βαδίζειν ὁδόν. ᾿Αλλὰ μέχρι τίνος ὑστ' διώκειν τὸν ἀκα Εἰς τὸν Λάζαρον. α'. Πᾶσα ἔνθεος διδασκαλία συνάγειν εἴωθε τῶν φιλομα- θῶν ἀνδρῶν τὰς ὠφελείας, μάλιστα δὲ αἱ κατὰ καιρὸν ἀεὶ γινόμεναι ἑορται, μιμούμεναι τὰ τῶν ὑδάτων νά ματα, ἃ τοῖς διψώσιν ὀρεγόμενα, καὶ τὴν ἐπιθυμίαν θε- ραπεύοντα, μᾶλλον γίνονται τοῖς λαμβάνουσι ποθεινό- τερα. Τί οὖν μοι τὸ προοίμιον βούλεται; Λάζαρος ὁ τετραήμερος νεκρὸς κατὰ ταύτας τὰς ἡμέρας τῶν νησ στειῶν ἀνέστη, ἤδη τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὴν τοῦ πάθους σωτηρίαν ἐπειγομένου, καὶ πρὸ θαυμάτων θαύματα γυμνάζοντος, καὶ πρὸ ἑορτῆς ἑορτὴν ἀνακαινοῦντος, καὶ πρὸ ἔργου ἔργον ἀναδεικνύντος, ἵν᾽, ὅταν αὐτὸς σταυρῷ παραδοθῇ, μὴ ἀπαγορεύσωσιν οἱ μαθηταὶ τοῦ οἰκείου διδασκάλου τὴν ἀνάστασιν, ἀλλὰ πιστεύσωσιν [847] ὅτι τὸν θάνατον ἄλλου χάριν ὑποτάξας, αὐτὸς οὐ- δὲν δεινὸν ὑπὸ τοῦ θανάτου παθεῖν δύναται. Δίκαιον τοίνυν ἐστὶ καὶ τῷ καιρῷ, καὶ ἑαυτοῖς, καὶ τῇ μελλούσῃ πανηγύρει χαριζομένους κοινωνῆσαι τῆς ἐπὶ τῷ Λαζάρο ἀναστάσεως εὐφροσύνης, κοινωνῆσαι δὲ μὴ δακρύων μόνον, ἀλλὰ καὶ θυμηδίας καὶ χαρᾶς, ταῖς περὶ τὴν Μαρίαν χρησταῖς γυναιξὶ, τιμῆσαι δὲ καὶ τὸν ἡμέτε- ρον διδάσκαλον Ἰησοῦν τῇ σπουδῇ τῆς ἱστορίας. Ο γὰρ τοὺς ἐκείνου φίλους τιμῶν, εἰς ἐκεῖνον παραπέμπει τὸ δῶρον · φιλάνθρωπος γὰρ ὢν, εἴωθεν ἀεὶ τὰς ὑπὲρ ἐκεί νων οἰκειοῦσθαι τιμάς. Αὐτός ἐστιν ὁ εἰρηκὼς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις · 'Ο δεχόμενος ὑμᾶς, ἐμὲ δέχεται· καὶ ὁ ἐμὲ δεχόμενος, δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με αν δέ τις, φησὶν, ἀσθενῶν Λάζαρος, ἀπὸ Βηθανίας τῆς κώμης Μαρίας καὶ Μάρθας τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς. Απλοὺς ὁ συγγραφεὺς ἀπερίεργον ἱστορίαν παραγα γών· ἁλιεὺς γὰρ ἦν ὁ Ἰωάννης. Μέλλων οὖν παραδο