Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
Monitum - ad Homiliam in Joannem Præcursorem (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 50:799〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
MONITUM AD HOMILIAM IN JOANNEM PRÆCURSOREM. Probe fecerunt Savilius et Fronto Dneœus qui hanc homiliam in Spuria ablegarunt. Nihil hic quippe Chrysostomo dignum : omnia tropis redundant, ar tithesibus, aliisque figuris, quae minus peritum ora- torem arguunt. Interpretatio Latina est Frontonis Ducæi. 3. Accidit igitur in illis diebus, ut ad·lectionem red- SPURIA. 9); antiquo scilicet dierum. Libri aperti sunt : et ecce in nubibus cæli quasi filius hominis veniens : et usque ad antiquum dierum pervenit (Dan. 7. . ). Et quid deinde factum est? Non jam bestiæ, non jam mare, non jam bestiarum terror; sed principatum accepit, et dominabatur ipse: Regnum ejus regnum sempiter- num, quod non evertetur; et imperium ejus in genera- tionem generationum (1b. v. ). Huc usque, inquit, sermonis terminus: ac propheta quidem ita regna quatuor videt (Ibid. v. . sqq.); sic enim eum dece- bat, quia a rebus sæcularibus abstinebat: rex autem prout ipsi conveniebat, ita videt tamquam in auro et argento et ære et ferro regna quatuor. Si enim rex in bestiarum specie regna vidisset, eique deinde inter- pretatus Daniel esset, absurdum fuisset ei dicere, Tu es prima bestia : probris siquidem cum quem allo- quebatur, incessere visus esset: verum intuetur rex tamquam rex, et cernit propheta tamquam in alia fi- gura similia. Have a nobis narrǝta suni, dilectissimi, non sine causa, neque tenere veterem historiam re- texuimus; sed ut vos certiores redderemini, gloria, honore ac laude cumulatum et illustratum fuisse Au- gusti imperium, ac multo tempore durasse, propterea quod eo imperante natus est Christus; tantoque ho- nore decoratus est vir ille, ut et nomen ejus titulus fieret dignitatis. Etenim operæ pretium est intelliga- tis eum annos sex et quinquaginta regnasse: cuin vero duos et quadraginta annos complevisset, Chri- stus nascitur: itaque spatio quindecim annorum regni ejus Christus educatur. Successit autem Augusto Ti- berius, et in decimo octavo anno regni Tiberii ad crucem venit, et patitur, et resurgit, et in cælum ascendit: sic at sint Augusti quidein quindecim, Ti- berii autem octodecini; Jesus vero Tiberio imperante cum annorum triginta esset, suam apud discipulos divinitatem declaravit, ac per tres deinceps annos prædicavit : ubique siquidem venerabilis Trinitas oc- currit: quamobrem cum annos tres prædicasset, de- cimo octavo Tiberii anno ad Passionem venit, cum dispensationem in carne perfecisset. eamus, exiit edictum a Cæsare Augusto, ut describere- tur universus orbis (Luc. 2. 1). Hæc descriptio ipsa rerum est declaratio, prima est veritatis manifestatio, ut ne genus humanum vagum erret: hæc est descri- ptio prima. Num ipsi hoc reticuerunt prophetæ ? Re- curramus ad Testamentum Vetus, et res Judaicas adversus Judæorum incredulitatem pervestigemus. Testem mihi advoco virum fide dignum Davidem, Judæis quidem vel sola ejus mentione facía venerabi- lem, Ecclesiae vero fide dignum. Quid ergo inquit Da- vid? Dominus narrabit in scriptura populorum et prin- cipum horum (Psql. . 6). Hæc sunt verba prophetæ, hec Evangelii sunt facta: Hæc descriptio prima. Ascen dit autem et Joseph, inquit, a Galilæa ex civitate Na- zareth in Judæam in civitatem David, quæ vocatur Bethlehem, eo quod esset de domo et familia David : ut describeretur illic cum Maria desponsata sibi uxore præ- gnante (Luc. 2. 2. 4. et 7). Nam in solis sponsalibus conceptio evenit. Factum est autem cum essent ibi, et impleti sunt dies, ut pareret, el peperit filium suum pri- mogenitum, et pannis involvit, et posuit eum in præse- pio, quia non erat eis locus in diversorio (Ibid. v. 6. 7). Nihil hac re vilius, nihil Christi nativitate paupe- rius. Jesus mendicum agebat propter nos, qui dives erat; in præsepio Maria posuit Salvatorem; nihil erat quod substerneretur, nihil quo tegeretur: nam neque obsequio hujusinodi cultuve indigebat, neque saculari isto apparatu illi opus fuit: quemadinodum neque ex naturæ legibus est conceptus. Sufficiebat enim virgi-
PG 50:805ΕΙΣ ΤΑ ΑΓΙΑ ΘΕΟΦΑΝΙΑ. Ἡ πηγὴ τῶν εὐαγγελικῶν διδαγμάτων ἀνεῳγμέ-νους ἔχει τοὺς ῥύακας, καὶ εἴ τις διψῶν πίνει ἐξ ἐκεί-νης τῆς πηγῆς, καὶ ζωοποιεῖται· ζωοποιεῖται δὲ κατὰ πνεῦμα καὶ τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν, εὐφροσύνην ὑπὲρ οἶνον δεχόμενος. Ἀκόρεστος γὰρ ἡ γλυκύτης τῶν πνευματικῶν λογίων· οὐ γὰρ εὐφραίνει κοιλίαν, ἀλλὰ καρδίαν, καὶ λογισμοὺς εὐσεβῶν εἰς φιλοθεί̈αν ἄγει. Ἤκουες γὰρ ἀρτίως ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου βοῶντος πρὸς τὸ συνελθὸν πανταχόθεν καὶ βαπτιζόμενον τὸ τῶν Ἰουδαίων πλῆθος· Ἐγὼ μὲν βαπτίζω ὑμᾶς ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν· ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μου ἐστίν. Ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος· ὀπίσω, διὰ τὸν τόκον τῆς γεννήσεως. Ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μου ἐστὶν, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα βαστά-σαι. Καὶ ποῖα ὑποδήματα βαστακτέα ὑπεφέρετο ὁ Κύριος, ὅτι ἔλεγεν, Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα βαστάσαι; Ἐνταῦθα ὑποδήματα, τὰ τῆς οἰκονομίας μυστήρια λέγει· ὑποδήματα γὰρ ἡ ἐνανθρώπησις τοῦ Κυρίου προσαγορεύεται. Καὶ τούτου μάρτυς ὁ Κύριος διὰ τοῦ προφήτου κράζων· Ἐπὶ τὴν Ἰδουμαίαν ἐκτενῶ τὸ ὑπόδημά μου. Διὰ τοῦτο καὶ ὑποπόδιον ἤκουσεν ἡ τοῦ Κυρίου ἐνανθρώπησις, ὡς ἐπὶ γῆς ὀφθεῖ-σα, καὶ τὸ τέρμα τῆς γῆς καταλαβοῦσα. Ὅπερ καὶ ὁ προφήτης ἐκ τῶν ἑκατέρων τὴν ἐμφάνειαν ποιούμε-νος ἐκέκραγεν· Ὑψοῦτε Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, καὶ προσκυνεῖτε τῷ ὑποποδίῳ τῶν ποδῶν αὐτοῦ. Ἐγὼ μὲν βαπτίζω ὑμᾶς ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν· ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μου ἐστὶν, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα βαστάσαι· αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Οὗ τὸ πτύον ἐν χειρὶ αὐτοῦ· καὶ τὸν μὲν σῖτον συνάξει εἰς τὴν ἀποθήκην αὐτοῦ, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. Ταῦτα τοῦ Ἰωάννου παρεγγυῶντος, καὶ τὸν ἰσχυρότερον Κύριον σαλπίζοντος, οἱ ὑπ’ αὐτοῦ βαπτιζόμενοι ἀντέβαινον τῷ Ἰωάννῃ, λέγοντες· Ἔχεις ἰσχυρότερόν σού τινα, ὦ προφῆτα; τί σεαυτὸν συκοφαντεῖς; σὺ τοῦ μεγάλου Ζαχαρίου υἱὸς, σὺ καὶ ἀν-θρώποις ποθητὸς, καὶ θηρίοις φοβερός. Ἔχεις ἰσχυρό-τερόν σού τινα; τί ἀδολεσχεῖς; Οὐκ ἔστι σοῦ ἰσχυ-ρότερος. Σὺ καὶ κατ’ ἐπαγγελίαν ἐτέχθης, σὺ ὑπὸ Γαβριὴλ ἐμηνύθης, σὺ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐφανερώ-θης, σὺ τὴν γλῶτταν τοῦ γεννήσαντός σε δεθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Γαβριὴλ διέλυσας, σὺ Ἰωάννης κέκλησαι, ὃ χάρις Θεοῦ ἑρμηνεύεται. Τί τοίνυν συκοφαντεῖς ἑαυτόν; Οὐκ ἔχεις τὸν ἰσχυρότερόν σου. Ὁ δὲ Ἰωάν-νης, ὡς δοῦλος ὑπὲρ τοῦ Δεσπότου μαρτυρῶν, θεϊκὴν ἀξίαν σφετερίσασθαι μὴ καταδεξάμενος, ἀντεβόα τοῖς ἀντιβαίνουσιν ὄχλοις λέγων· Ὑμεῖς, ὃ οὐκ οἴδατε, λέ-γετε· ἐγὼ, ὃ οἶδα, μαρτυρῶ. Ἰσχυρότερός μου ἔρχεται. Ἐγὼ δι’ ἐκεῖνον, ἐκεῖνος οὐ δι’ ἐμέ· ἐγὼ ἐκ στείρας, ἐκεῖνος ἐκ παρθένου· ἐγὼ στρατιώτης, ἐκεῖνος βασιλεύς· ἐγὼ πρόδρομος, ἐκεῖνος οὐράνιος· ἐγὼ τὸ Πνεῦμα δεδανεισμένος, ἐκεῖνος ζωὴν παρέχει πᾶσιν ἀνθρώποις· ἐγὼ μετανοίας κήρυξ, ἐκεῖνος υἱοθεσίας δοτήρ· ἐγὼ βαπτίζω ὑμᾶς ἐν ὕδατι, προκαθαίρων ὑμᾶς ὡς σκεύη ῥερυπωμένα ταῖς ἁμαρτίαις, ἐκεῖνος ἐμβαλεῖ τὸ μύρον τῆς χάριτος· Αὐτὸς βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρὶ, οὐ καυστικῷ, ἀλλὰ ἁγια-στικῷ. Ἐγὼ νουθεσίας γλῶτταν κινῶ, ἐκεῖνος δικαιο-
SPORIA
φανείς Δεσπότης Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν· αὐτῷ ἡ δόξε
καὶ τὸ κράτος ἅμα σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ παναγίῳ καὶ
805
ζωοποιῷ αὐτοῦ. Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς
αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
MONITUM
Lectu indignum et insulsum opusculum in Theophania non sine fastidio edimus. Quem enim non pi-
geat hujusmodi wugas tractare? Quia tamon ab Savilie et Frontone jam editum fuerat, hic inter Spuris
lveum habeat.
ΕΙΣ ΤΑ ΑΓΙΑ ΘΕΟΦΑΝΙΑ.
Η πηγὴ τῶν εὐαγγελικών διδαγμάτων ανεωγμέ-
νους ἔχει τοὺς δύακας, καὶ εἴ τις διψῶν πίνει ἐξ ἐκεί
νης τῆς πηγῆς, καὶ ζωοποιείται: ζωοποιεῖται δὲ κατὰ
πνεῦμα καὶ τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν, εὐφροσύνην ὑπὲρ
οἶνον δεχόμενος. Ακόρεστος γὰρ ἡ γλυκύτης των
πνευματικών λογίων· οὐ γὰρ εὐφραίνει κοιλίαν, ἀλλὰ
καρδίαν, καὶ λογισμοὺς εὐσεβῶν εἰς φιλοθείαν άγει,
Ἤκουες γὰρ ἀρτίως ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ. Βαπτιστού
Ιωάννου βοῶντος πρὸς τὸ συνελθὸν πανταχόθεν καὶ
βαπτιζόμενον τὸ τῶν Ἰουδαίων πλῆθος· Ἐγὼ μὲν
μαπτίζω ὑμᾶς ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν· ὁ δὲ ὀπίσω
μου ερχόμενος ισχυρότερός μου ἐστίν. Ο ὀπίσω
μου ἐρχόμενος ὀπίσω, διὰ τὸν τόκον τῆς γεννήσεως.
Ὁ δὲ ὀπίσω μου ερχόμενος ισχυρότερός μου
ἐστὶν, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα βαστά-
σαι. Καὶ ποῖα ὑποδήματα βασταχτέα ὑπεφέρετο σ
Κύριος, ὅτι ἔλεγεν, Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα
βαστάσαι ; Ενταῦθα ὑποδήματα, τὰ τῆς οἰκονομίας
μυστήρια λέγει· ὑποδήματα γὰρ ἡ ἐνανθρώπησις τοῦ
Κυρίου προσαγορεύεται. Καὶ τούτου μάρτυς ο Κύριος
διὰ τοῦ προφή του κράζων· Ἐπὶ τὴν Ιδουμαίαν
ἐκτενῶ τὸ ὑπόδημά μου. Διὰ τοῦτο καὶ ὑποπόδιον
ἤκουσεν ἡ τοῦ Κυρίου ἐνανθρώπησις, ὡς ἐπὶ γῆς ὀφθεί
σα, καὶ τὸ τέρμα τῆς γῆς καταλαβούσα. Ὅπερ καὶ ὁ
προφήτης ἐκ τῶν ἑκατέρων τὴν ἐμφάνειαν ποιούμεν
να; ἐκέκραγενα Υψοῦτε Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν,
καὶ προσκυνεῖτε τῷ ὑποποδίῳ τῶν ποδῶν αὐτοῦ.
Ἐγὼ μὲν βαπτίζω ὑμᾶς ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν
ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ισχυρότερός μου ἐστὶν,
οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τα υποδήματα βαστάσαι αὐτὸς
ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Οὗ τὸ
πεύουν ένα χειρι αὐτοῖο καὶ δὲν
στον συνάξει
εἰς τὴν ἀποθήκην αὐτοῦ, τὸ δὲ ἀχυρον κατακαύσει
πυρὶ ἀσβέστῳ. Ταῦτα τοῦ Ἰωάννου παρεγγυώντος,
καὶ τὸν ἰσχυρότερον Κύριον σαλπίζοντος, οἱ ὑπ' αὐτοῦ
[310] βαπτιζόμενοι ἀντέβαινον τῷ Ἰωάννη, λέγοντες·
Έχεις ἰσχυρότερόν σου τινα, ὦ προφῆτα; τί σεαυτὸν
συκοφαντεῖς; σὺ τοῦ μεγάλου Ζαχαρίου υἱὸς, σὺ καὶ ἀν
θρώποις ποθητός, καὶ θηρίοις φοβερός. Έχεις ἰσχυρό.
τερόν σου τινα; τί ἀδολεσχεῖς; Οὐκ ἔστι σοῦ ἴσχυ-
ρότερος. Σὺ καὶ κατ' ἐπαγγελίαν ἐτέχθης, σὺ ὑπὸ
Γαβριὴλ ἐμηνύθης, σὺ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐφανερών
θης, σὺ τὴν γλώτταν τοῦ γεννήσαντος σε δεθείσαν
ὑπὸ τοῦ Γαβριὴλ διέλυσας, σὺ Ἰωάννης κέκλησας,
Ο χάρις Θεοῦ ἑρμηνεύεται. Τί τοίνυν συκοφαντεῖς
ἑαυτόν; Οὐκ ἔχεις τὸν ἰσχυρότερόν σου. Ὁ δὲ Ἰωάν-
νης, ὡς δοῦλος ὑπὲρ τοῦ Δεσπότου μαρτυρῶν, θεϊκὴν
ἀξίαν σφετερίσασθαι μὴ καταδεξάμενος, αντεβόα τοῖς
ἀντιβαίνουσιν ὄχλοις λέγων· Ὑμεῖς, ὁ οὐκ οἴδατε, λέ-
γετε· ἐγώ, δ οἶδα, μαρτυρώ. Ισχυρότερός μου έρχεται,
Εγὼ δι᾽ ἐκεῖνον, ἐκεῖνος οὐ δι' ἐμέ· ἐγὼ ἐκ στείρας,
ἐκεῖνος ἐκ παρθένον· ἐγὼ στρατιώτης, ἐκεῖνος
βασιλεύς· ἐγὼ πρόδρομος, ἐκεῖνος οὐράνιος· ἐγὼ τὸ
Πνεῦμα δεδανεισμένος, ἐκεῖνος ζωὴν παρέχει πᾶσιν
ἀνθρώποις· ἐγὼ μετανοίας κήρυξ, ἐκεῖνος υἱοθεσίας
δοτήρ· ἐγὼ βαπτίζω ὑμᾶ; ἐν ὕδατι, προκαθαίρων
ὑμᾶς ὡς, σκεύη φερυπωμένα ταῖς ἁμαρτίαις, ἐκεῖνος
ἐμβαλεῖ τὸ μύρον τῆς χάριτος. Αὐτὸς βαπτίσει ὑμᾶς
ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρὶ, οὐ καυστικῷ, ἀλλὰ ἁγια
στική. Εγώ νουθεσίας γλώτταν κινῶ, ἐκεῖνος δικακο-
χρισίας πτύον βαστάζων, καὶ τοὺς μὲν δικαίους
ὥσπερ στον ὡραῖον ἐν τῇ ἀποθήκη τῶν οὐρανῶν
ἀνενέγκει, τοὺς δὲ ἁμαρτωλοὺς καὶ μὴ μετανοήσαν.
τὰς ὡς ἄχυρα τῷ ἀσβέστῳ πυρὶ παραδώσει. Ο δε
ὀπίσω μου ερχόμενος ισχυρότερός μου ἐστίν. Ἐκεῖν
ναν προσμείνατε, παρ' ἐκείνου τὸ τέλειον δέξασθε βά
πτισμα· ἐγὼ λύχνος ἐν μέρει, ἐκεῖνος ήλιος πανταχού.
Ὁ δὲ ὀπίσω μου ερχόμενος ισχυρότερός μου ἐστί
Ταῦτα τοῦ Ἰωάννου παρεγγυώντος καὶ παραπλήσια
τούτων, οἱ ὑπ' αὐτοῦ βαπτισθέντες ὄχλοι προσέμενον
ἀντιβάλλοντες πρὸς ἀλλήλους, καὶ λέγοντες Καρτερή
στο μεν καὶ ἴδωμεν τὴν μέλλουσαν διαβαίνειν βασι
λείαν ή φαντασίαν· ἐφόρτωσεν ἡμῶν τὰς ἀκοὰς Ἰωάν
της καταπληκτικοῖς λόγοις· ἰσχυρότερον αὐτοῦ παρα-
γενέσθαι λέγει, πτύον καὶ πῦρ καὶ Πνεῦμα φέροντα.
Εν τούτοις τῶν ἄλλων παραδοκούντων κοσμικής βα-
σιλείας παρουσίαν, ἑνὶ ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης καὶ Θεὸς
ἄνωθεν διαβαῖνον, ἰδὲ καὶ ὁ Κύριος τῇ δίψει τῆς
ὁ
ἐνανθρωπήσεως, μόνος, λιτός, μονοχίτων, ὡς εἰς τῶν
ὅλων ἀνθρώπων, ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην φθάσας, προσέκλινε
τὴν κεφαλὴν τῷ Ἰωάννῃ, θέλων ὑπ' αὐτοῦ βαπτισθῆ
ναι.. Ταύτην τοίνυν τὴν ταπεινὴν θέαν τῆς τοῦ Χρι
στοῦ ἐπιστασίας ὁ Βαπτιστής Ιωάννης παρὰ πολλὴν
προσδοκίαν θεασάμενος, ίλιγγίασεν, ὑπόρησε, καὶ ἐξ
επλάγη· τόπος φυγής περιεβλέπετο, θέλων δραπετεύ
σαι· καὶ οὐχ ηὕρησεν· ἀοράτος γὰρ ἦν κρατούμενος
καὶ συνεχόμενος· ἐβόα πρὸς τὸν κρατοῦντα Κύριον
λέγων. Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι,
καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Τί ποιεῖς, Δέσποτα, τί προς
δίδως με τοῖς ὄχλοις εἰς θάνατον; Νῦν ὡς ψευδολόγου
ὄχλοι λιθάσουσιν· ἐγὼ μεγάλα περὶ σοῦ ἐκήρυξα, και
σὺ ὡς λιτὸς καὶ ξένος παραγέγονας. Τί ποιεῖς. Δε
σποτα ; καὶ ἄνω Υἱὸς βασιλέως, καὶ κάτω Υιός· βασι-
λέως· καὶ οὐδαμῶς σκήπτρον βασιλικόν ; Δείξόν σου
τὴν ἀξίαν· τί μόνος καὶ λιτός παραγέγονας; τοῦ σου
τὸ τῶν ἀγγέλων στίφος; ποῦ τὸ τῶν ἀρχαγγέλων τάγ
μας που σου ἡ ἐξαπτέρυγος τῶν Χερουβίμ λειτουρ
γία ; ποῦ τὸ πτύον; που το πυρ; που σου τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον; Μωϋσῆν ἐδόξασας, νεφέλην φωτεινὴν παρ-
έστησας, στῦλον πυρὸς πορεύεσθαι αὐτῷ παρεσκεύα
σας, τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀγγελική δόξη περιήστρα
μας, τὸν δοῦλον ἐν τοσαύτῃ δόξῃ ἡμφίασας, καὶ σὺ ὁ
Δεσπότης ἐν ἰδιωτική σχήματι παραγενόμενος την
κεφαλήν μοι προσκλίνεις; Ανάνευσον, κεφαλή πάν
των υπάρχεις· δεῖξον ὅπερ εἰς· ἔδειξας τὰ ταπεινά,
δείξον καὶ τὰ ὑψηλά, βάπτισον τοὺς παρόντας, καὶ
πρὸ πάντων ἐμέ. Τι βαπτίσαι θέλουν; Ο Ιορδάνης
οὗ δέξεται· ἐγνώρισε σε τὸν ποιητήν, ἀνέτρεψε τὰ
ρείθρα εἰς τὰ ὀπίσω, οὐ προβαίνει εἰς τὰ ἔμπροσθεν,
ἀρνεῖται τὴν τάξιν. Τὰ στοιχεῖα γνωρίζουσι, κἀγὼ
μὴ γνωρίσω; Εἰ θέλεις βαπτισθῆναι, ἑαυτὸν βάπτι
σον. Οὐκ ἐκτείνω τὰς χεῖρας· ἀρνοῦνται τὴν σύνθε
σιν, ναρκώσι, συστέλλονται· ὃ οὐκ ἐδιδάχθησαν [814)
κρατεῖν, οὐκ ἐπιδέχονται. Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σού
βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Οίδά σε τί; εἴ,
An legendum &vevéyxy, subjunctivum nempe cum si-
gnificatione futuri indicativi?
b forte παρουσίαν, τὸν τῶν ὅλων Δεσπότην καὶ Θεὸν Ἰωάν
της διαβαίνειν εἶδε. Mox fort. εἰς τῶν πολλῶν. .
* Forte εἰ βαπτισθῆναι. θέλεις..
PG 50:806κρισίας πτύον βαστάζων, καὶ τοὺς μὲν δικαίους ὥσπερ σῖτον ὡραῖον ἐν τῇ ἀποθήκῃ τῶν οὐρανῶν ἀνενέγκει, τοὺς δὲ ἁμαρτωλοὺς καὶ μὴ μετανοήσαν-τας ὡς ἄχυρα τῷ ἀσβέστῳ πυρὶ παραδώσει. Ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μου ἐστίν. Ἐκεῖ-νον προσμείνατε, παρ’ ἐκείνου τὸ τέλειον δέξασθε βά-πτισμα· ἐγὼ λύχνος ἐν μέρει, ἐκεῖνος ἥλιος πανταχοῦ. Ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μου ἐστί. Ταῦτα τοῦ Ἰωάννου παρεγγυῶντος καὶ παραπλήσια τούτων, οἱ ὑπ’ αὐτοῦ βαπτισθέντες ὄχλοι προσέμενον ἀντιβάλλοντες πρὸς ἀλλήλους, καὶ λέγοντες· Καρτερή-σωμεν καὶ ἴδωμεν τὴν μέλλουσαν διαβαίνειν βασι-λείαν ἢ φαντασίαν· ἐφόρτωσεν ἡμῶν τὰς ἀκοὰς Ἰωάν-νης καταπληκτικοῖς λόγοις· ἰσχυρότερον αὐτοῦ παρα-γενέσθαι λέγει, πτύον καὶ πῦρ καὶ Πνεῦμα φέροντα. Ἐν τούτοις τῶν ὄχλων καραδοκούντων κοσμικῆς βα-σιλείας παρουσίαν, ἑνὶ ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης καὶ Θεὸς ἄνωθεν διαβαῖνον, ἰδὲ καὶ ὁ Κύριος τῇ ὄψει τῆς ἐνανθρωπήσεως, μόνος, λιτὸς, μονοχίτων, ὡς εἷς τῶν ὅλων ἀνθρώπων, ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην φθάσας, προσέκλινε τὴν κεφαλὴν τῷ Ἰωάννῃ, θέλων ὑπ’ αὐτοῦ βαπτισθῆ-ναι. Ταύτην τοίνυν τὴν ταπεινὴν θέαν τῆς τοῦ Χρι-στοῦ ἐπιστασίας ὁ Βαπτιστὴς Ἰωάννης παρὰ πολλὴν προσδοκίαν θεασάμενος, ἰλιγγίασεν, ἠπόρησε, καὶ ἐξ-επλάγη· τόπος φυγῆς περιεβλέπετο, θέλων δραπετεῦ-σαι· καὶ οὐχ ηὕρησεν· ἀοράτος γὰρ ἦν κρατούμενος καὶ συνεχόμενος· ἐβόα πρὸς τὸν κρατοῦντα Κύριον λέγων· Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Τί ποιεῖς, Δέσποτα; τί προ-δίδως με τοῖς ὄχλοις εἰς θάνατον; Νῦν ὡς ψευδολόγον. ὄχλοι λιθάσουσιν· ἐγὼ μεγάλα περὶ σοῦ ἐκήρυξα, καὶ σὺ ὡς λιτὸς καὶ ξένος παραγέγονας. Τί ποιεῖς, Δέ-σποτα; καὶ ἄνω Υἱὸς βασιλέως, καὶ κάτω Υἱὸς βασι-λέως· καὶ οὐδαμῶς σκῆπτρον βασιλικόν; Δεῖξόν σου τὴν ἀξίαν· τί μόνος καὶ λιτὸς παραγέγονας; ποῦ σου τὸ τῶν ἀγγέλων στῖφος; ποῦ τὸ τῶν ἀρχαγγέλων τάγ-μα; ποῦ σου ἡ ἑξαπτέρυγος τῶν Χερουβὶμ λειτουρ-γία; ποῦ τὸ πτύον; ποῦ τὸ πῦρ; ποῦ σου τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Μωϋσῆν ἐδόξασας, νεφέλην φωτεινὴν παρ-έστησας, στῦλον πυρὸς πορεύεσθαι αὐτῷ παρεσκεύα-σας, τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀγγελικῇ δόξῃ περιήστρα-ψας, τὸν δοῦλον ἐν τοσαύτῃ δόξῃ ἠμφίασας, καὶ σὺ ὁ Δεσπότης ἐν ἰδιωτικῷ σχήματι παραγενόμενος τὴν κεφαλήν μοι προσκλίνεις; Ἀνάνευσον, κεφαλὴ πάν-των ὑπάρχεις· δεῖξον ὅπερ εἶς· ἔδειξας τὰ ταπεινὰ, δεῖξον καὶ τὰ ὑψηλά· βάπτισον τοὺς παρόντας, καὶ πρὸ πάντων ἐμέ. Τί βαπτίσαι θέλων; Ὁ Ἰορδάνης οὐ δέξεται· ἐγνώρισέ σε τὸν ποιητὴν, ἀνέτρεψε τὰ ῥεῖθρα εἰς τὰ ὀπίσω, οὐ προβαίνει εἰς τὰ ἔμπροσθεν, ἀρνεῖται τὴν τάξιν. Τὰ στοιχεῖα γνωρίζουσι, κἀγὼ μὴ γνωρίσω; Εἰ θέλεις βαπτισθῆναι, ἑαυτὸν βάπτι-σον. Οὐκ ἐκτείνω τὰς χεῖρας· ἀρνοῦνται τὴν σύνθε-σιν, ναρκῶσι, συστέλλονται· ὃ οὐκ ἐδιδάχθησαν κρατεῖν, οὐκ ἐπιδέχονται. Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Οἶδά σε τίς εἶ,
SPORIA
φανείς Δεσπότης Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν· αὐτῷ ἡ δόξε
καὶ τὸ κράτος ἅμα σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ παναγίῳ καὶ
805
ζωοποιῷ αὐτοῦ. Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς
αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
MONITUM
Lectu indignum et insulsum opusculum in Theophania non sine fastidio edimus. Quem enim non pi-
geat hujusmodi wugas tractare? Quia tamon ab Savilie et Frontone jam editum fuerat, hic inter Spuris
lveum habeat.
ΕΙΣ ΤΑ ΑΓΙΑ ΘΕΟΦΑΝΙΑ.
Η πηγὴ τῶν εὐαγγελικών διδαγμάτων ανεωγμέ-
νους ἔχει τοὺς δύακας, καὶ εἴ τις διψῶν πίνει ἐξ ἐκεί
νης τῆς πηγῆς, καὶ ζωοποιείται: ζωοποιεῖται δὲ κατὰ
πνεῦμα καὶ τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν, εὐφροσύνην ὑπὲρ
οἶνον δεχόμενος. Ακόρεστος γὰρ ἡ γλυκύτης των
πνευματικών λογίων· οὐ γὰρ εὐφραίνει κοιλίαν, ἀλλὰ
καρδίαν, καὶ λογισμοὺς εὐσεβῶν εἰς φιλοθείαν άγει,
Ἤκουες γὰρ ἀρτίως ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ. Βαπτιστού
Ιωάννου βοῶντος πρὸς τὸ συνελθὸν πανταχόθεν καὶ
βαπτιζόμενον τὸ τῶν Ἰουδαίων πλῆθος· Ἐγὼ μὲν
μαπτίζω ὑμᾶς ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν· ὁ δὲ ὀπίσω
μου ερχόμενος ισχυρότερός μου ἐστίν. Ο ὀπίσω
μου ἐρχόμενος ὀπίσω, διὰ τὸν τόκον τῆς γεννήσεως.
Ὁ δὲ ὀπίσω μου ερχόμενος ισχυρότερός μου
ἐστὶν, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα βαστά-
σαι. Καὶ ποῖα ὑποδήματα βασταχτέα ὑπεφέρετο σ
Κύριος, ὅτι ἔλεγεν, Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα
βαστάσαι ; Ενταῦθα ὑποδήματα, τὰ τῆς οἰκονομίας
μυστήρια λέγει· ὑποδήματα γὰρ ἡ ἐνανθρώπησις τοῦ
Κυρίου προσαγορεύεται. Καὶ τούτου μάρτυς ο Κύριος
διὰ τοῦ προφή του κράζων· Ἐπὶ τὴν Ιδουμαίαν
ἐκτενῶ τὸ ὑπόδημά μου. Διὰ τοῦτο καὶ ὑποπόδιον
ἤκουσεν ἡ τοῦ Κυρίου ἐνανθρώπησις, ὡς ἐπὶ γῆς ὀφθεί
σα, καὶ τὸ τέρμα τῆς γῆς καταλαβούσα. Ὅπερ καὶ ὁ
προφήτης ἐκ τῶν ἑκατέρων τὴν ἐμφάνειαν ποιούμεν
να; ἐκέκραγενα Υψοῦτε Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν,
καὶ προσκυνεῖτε τῷ ὑποποδίῳ τῶν ποδῶν αὐτοῦ.
Ἐγὼ μὲν βαπτίζω ὑμᾶς ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν
ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ισχυρότερός μου ἐστὶν,
οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τα υποδήματα βαστάσαι αὐτὸς
ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Οὗ τὸ
πεύουν ένα χειρι αὐτοῖο καὶ δὲν
στον συνάξει
εἰς τὴν ἀποθήκην αὐτοῦ, τὸ δὲ ἀχυρον κατακαύσει
πυρὶ ἀσβέστῳ. Ταῦτα τοῦ Ἰωάννου παρεγγυώντος,
καὶ τὸν ἰσχυρότερον Κύριον σαλπίζοντος, οἱ ὑπ' αὐτοῦ
[310] βαπτιζόμενοι ἀντέβαινον τῷ Ἰωάννη, λέγοντες·
Έχεις ἰσχυρότερόν σου τινα, ὦ προφῆτα; τί σεαυτὸν
συκοφαντεῖς; σὺ τοῦ μεγάλου Ζαχαρίου υἱὸς, σὺ καὶ ἀν
θρώποις ποθητός, καὶ θηρίοις φοβερός. Έχεις ἰσχυρό.
τερόν σου τινα; τί ἀδολεσχεῖς; Οὐκ ἔστι σοῦ ἴσχυ-
ρότερος. Σὺ καὶ κατ' ἐπαγγελίαν ἐτέχθης, σὺ ὑπὸ
Γαβριὴλ ἐμηνύθης, σὺ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐφανερών
θης, σὺ τὴν γλώτταν τοῦ γεννήσαντος σε δεθείσαν
ὑπὸ τοῦ Γαβριὴλ διέλυσας, σὺ Ἰωάννης κέκλησας,
Ο χάρις Θεοῦ ἑρμηνεύεται. Τί τοίνυν συκοφαντεῖς
ἑαυτόν; Οὐκ ἔχεις τὸν ἰσχυρότερόν σου. Ὁ δὲ Ἰωάν-
νης, ὡς δοῦλος ὑπὲρ τοῦ Δεσπότου μαρτυρῶν, θεϊκὴν
ἀξίαν σφετερίσασθαι μὴ καταδεξάμενος, αντεβόα τοῖς
ἀντιβαίνουσιν ὄχλοις λέγων· Ὑμεῖς, ὁ οὐκ οἴδατε, λέ-
γετε· ἐγώ, δ οἶδα, μαρτυρώ. Ισχυρότερός μου έρχεται,
Εγὼ δι᾽ ἐκεῖνον, ἐκεῖνος οὐ δι' ἐμέ· ἐγὼ ἐκ στείρας,
ἐκεῖνος ἐκ παρθένον· ἐγὼ στρατιώτης, ἐκεῖνος
βασιλεύς· ἐγὼ πρόδρομος, ἐκεῖνος οὐράνιος· ἐγὼ τὸ
Πνεῦμα δεδανεισμένος, ἐκεῖνος ζωὴν παρέχει πᾶσιν
ἀνθρώποις· ἐγὼ μετανοίας κήρυξ, ἐκεῖνος υἱοθεσίας
δοτήρ· ἐγὼ βαπτίζω ὑμᾶ; ἐν ὕδατι, προκαθαίρων
ὑμᾶς ὡς, σκεύη φερυπωμένα ταῖς ἁμαρτίαις, ἐκεῖνος
ἐμβαλεῖ τὸ μύρον τῆς χάριτος. Αὐτὸς βαπτίσει ὑμᾶς
ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρὶ, οὐ καυστικῷ, ἀλλὰ ἁγια
στική. Εγώ νουθεσίας γλώτταν κινῶ, ἐκεῖνος δικακο-
χρισίας πτύον βαστάζων, καὶ τοὺς μὲν δικαίους
ὥσπερ στον ὡραῖον ἐν τῇ ἀποθήκη τῶν οὐρανῶν
ἀνενέγκει, τοὺς δὲ ἁμαρτωλοὺς καὶ μὴ μετανοήσαν.
τὰς ὡς ἄχυρα τῷ ἀσβέστῳ πυρὶ παραδώσει. Ο δε
ὀπίσω μου ερχόμενος ισχυρότερός μου ἐστίν. Ἐκεῖν
ναν προσμείνατε, παρ' ἐκείνου τὸ τέλειον δέξασθε βά
πτισμα· ἐγὼ λύχνος ἐν μέρει, ἐκεῖνος ήλιος πανταχού.
Ὁ δὲ ὀπίσω μου ερχόμενος ισχυρότερός μου ἐστί
Ταῦτα τοῦ Ἰωάννου παρεγγυώντος καὶ παραπλήσια
τούτων, οἱ ὑπ' αὐτοῦ βαπτισθέντες ὄχλοι προσέμενον
ἀντιβάλλοντες πρὸς ἀλλήλους, καὶ λέγοντες Καρτερή
στο μεν καὶ ἴδωμεν τὴν μέλλουσαν διαβαίνειν βασι
λείαν ή φαντασίαν· ἐφόρτωσεν ἡμῶν τὰς ἀκοὰς Ἰωάν
της καταπληκτικοῖς λόγοις· ἰσχυρότερον αὐτοῦ παρα-
γενέσθαι λέγει, πτύον καὶ πῦρ καὶ Πνεῦμα φέροντα.
Εν τούτοις τῶν ἄλλων παραδοκούντων κοσμικής βα-
σιλείας παρουσίαν, ἑνὶ ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης καὶ Θεὸς
ἄνωθεν διαβαῖνον, ἰδὲ καὶ ὁ Κύριος τῇ δίψει τῆς
ὁ
ἐνανθρωπήσεως, μόνος, λιτός, μονοχίτων, ὡς εἰς τῶν
ὅλων ἀνθρώπων, ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην φθάσας, προσέκλινε
τὴν κεφαλὴν τῷ Ἰωάννῃ, θέλων ὑπ' αὐτοῦ βαπτισθῆ
ναι.. Ταύτην τοίνυν τὴν ταπεινὴν θέαν τῆς τοῦ Χρι
στοῦ ἐπιστασίας ὁ Βαπτιστής Ιωάννης παρὰ πολλὴν
προσδοκίαν θεασάμενος, ίλιγγίασεν, ὑπόρησε, καὶ ἐξ
επλάγη· τόπος φυγής περιεβλέπετο, θέλων δραπετεύ
σαι· καὶ οὐχ ηὕρησεν· ἀοράτος γὰρ ἦν κρατούμενος
καὶ συνεχόμενος· ἐβόα πρὸς τὸν κρατοῦντα Κύριον
λέγων. Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι,
καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Τί ποιεῖς, Δέσποτα, τί προς
δίδως με τοῖς ὄχλοις εἰς θάνατον; Νῦν ὡς ψευδολόγου
ὄχλοι λιθάσουσιν· ἐγὼ μεγάλα περὶ σοῦ ἐκήρυξα, και
σὺ ὡς λιτὸς καὶ ξένος παραγέγονας. Τί ποιεῖς. Δε
σποτα ; καὶ ἄνω Υἱὸς βασιλέως, καὶ κάτω Υιός· βασι-
λέως· καὶ οὐδαμῶς σκήπτρον βασιλικόν ; Δείξόν σου
τὴν ἀξίαν· τί μόνος καὶ λιτός παραγέγονας; τοῦ σου
τὸ τῶν ἀγγέλων στίφος; ποῦ τὸ τῶν ἀρχαγγέλων τάγ
μας που σου ἡ ἐξαπτέρυγος τῶν Χερουβίμ λειτουρ
γία ; ποῦ τὸ πτύον; που το πυρ; που σου τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον; Μωϋσῆν ἐδόξασας, νεφέλην φωτεινὴν παρ-
έστησας, στῦλον πυρὸς πορεύεσθαι αὐτῷ παρεσκεύα
σας, τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀγγελική δόξη περιήστρα
μας, τὸν δοῦλον ἐν τοσαύτῃ δόξῃ ἡμφίασας, καὶ σὺ ὁ
Δεσπότης ἐν ἰδιωτική σχήματι παραγενόμενος την
κεφαλήν μοι προσκλίνεις; Ανάνευσον, κεφαλή πάν
των υπάρχεις· δεῖξον ὅπερ εἰς· ἔδειξας τὰ ταπεινά,
δείξον καὶ τὰ ὑψηλά, βάπτισον τοὺς παρόντας, καὶ
πρὸ πάντων ἐμέ. Τι βαπτίσαι θέλουν; Ο Ιορδάνης
οὗ δέξεται· ἐγνώρισε σε τὸν ποιητήν, ἀνέτρεψε τὰ
ρείθρα εἰς τὰ ὀπίσω, οὐ προβαίνει εἰς τὰ ἔμπροσθεν,
ἀρνεῖται τὴν τάξιν. Τὰ στοιχεῖα γνωρίζουσι, κἀγὼ
μὴ γνωρίσω; Εἰ θέλεις βαπτισθῆναι, ἑαυτὸν βάπτι
σον. Οὐκ ἐκτείνω τὰς χεῖρας· ἀρνοῦνται τὴν σύνθε
σιν, ναρκώσι, συστέλλονται· ὃ οὐκ ἐδιδάχθησαν [814)
κρατεῖν, οὐκ ἐπιδέχονται. Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σού
βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Οίδά σε τί; εἴ,
An legendum &vevéyxy, subjunctivum nempe cum si-
gnificatione futuri indicativi?
b forte παρουσίαν, τὸν τῶν ὅλων Δεσπότην καὶ Θεὸν Ἰωάν
της διαβαίνειν εἶδε. Mox fort. εἰς τῶν πολλῶν. .
* Forte εἰ βαπτισθῆναι. θέλεις..
PG 50:807καὶ γινώσκεις ὅτι οἶδά σε. Τί με κρύπτεις τὸν εἰδότα σε; Ἐν τῇ νηδύϊ τῆς μητρός μου ὑπάρχων κατεσφα-λισμένος, καὶ πρὸ καιροῦ τὴν ἔξοδον μὴ εὑρίσκων, μόνον ἐθεασάμην σε φερόμενον ὑπὸ τῆς παρὰ σοῦ φερομένης· ἐγνώρισά σε, καὶ τί λαλεῖν μὴ εὑρίσκων, τὸ τῆς μητρός μου χρησάμενος στόμα, ἐβόησα δι’ αὐτῆς τὰ ἐμὰ λέγων· Πόθεν μοι τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός με; Ἐκεῖ οὐκ ἐσφά-λην, καὶ ὧδε οὐ γινώσκω; Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Ὁ δὲ Κύριος πρὸς αὐτὸν, καθὼς ἀρτίως ἤκουες· Ἄφες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶσαι πᾶ-
807 DE OCCURSU DOMINI, DE DEIPARA ET SYMEONE.
•
καὶ γινώσκεις ὅτι οίδά σε. Τ! με κρύπτεις τὸν εἰδότα
«; Ἐν τῇ νηδύϊ τῆς μητρός μου ὑπάρχων κατεσφα-
λισμένος, καὶ πρὸ καιροῦ τὴν ἔξοδον μὴ εὑρίσκων,
μόνον εθεασάμην σε φερόμενον ὑπὸ τῆς παρὰ σοῦ
φερομένης· ἐγνώρισά σε, καὶ τί λαλεῖν μὴ εὑρίσκων,
τὴ τῆς μητρός μου χρησάμενος στόμα, εβόησα δι'
αὐτῆς τὰ ἐμὰ λέγων· Πόθεν μοι τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ
μήτηρ του Κυρίου μου προς με; Ἐκεῖ οὐκ ἐσφάς
λην, καὶ ὧδε οὐ γινώσκω; Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ
σου βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Ὁ δὲ
Κύριος πρὸς αὐτὸν, καθὼς ἀρτίως ήκουες Αφες
ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶσαι παρ
σαν δικαιοσύνην. Αφες ἄρτι· οὐκ οἶδας δ λέγεις·
ἐγὼ οἶδα 8 πραγματεύομαι. Τὴν δόξαν τῆς θεότητός
μου ζητεῖ; ἀποκαλυφθῆναι στι· οὐκ ἔχει ὁ καιρός:
πάντα καλὰ ἐν καιρῷ αὐτῶν. Σὺ ἀληθεύεις, ἀλλ' οὐ
πιστεύῃ· ἄπιστον γὰρ τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος· οὐ
γεννήματα εχιδνῶν αὐτοὺς προσηγόρευσας; Πῶς οὖν
τούτοις ἀνακαλυφθῆναι με θέλεις: Οὐ δέχονται σου
τὴν περὶ ἐμοῦ μαρτυρίαν· ὑπονοοῦσί σε διὰ τὸ ὕπο
οπτον, ὡς εἶναι πρόδρομον · "Αφες ἄρτι, μείζονα μαρ-
τυρίαν δέξονται. Αρες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον
ἐστὶν ἡμῖν πληρώσαι πάσαν δικαιοσύνην. Ο δὲ
Ιωάννης λέγει πρὸς αὐτόν· Πῶς, Δέσποτα; Καὶ ὁ
Κύριος πρὸς αὐτόν· ὥσπερ περιετμήθην, ἵνα τὸν νό
μου πληρώσω, βαπτίζομαι ἵνα τὴν χάριν κυρώσω.
Ἐὰν μέρος πληρώσω, καὶ μέρος καταλείψω, κολοβόν
καταλιμπάνω τὴν οἰκονομίαν· δεῖ με πάντα πληρώ-
και, ἵνα μετὰ ταῦτα γράψῃ Παύλος: Πλήρωμα νόμου
Χριστὸς εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι.
"Αφες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρώ
καὶ πᾶσαν δικαιοσύνην. "Αφες, Ἰωάννη, τὴν τοῦ
• Fort. excidit καταδέχομαι.
808
ὕδατος φύσιν ἁγιασθῆναι· δεῖ με πάντα πληρώσαι.
Εἰ μὴ ἐγὼ ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, οὐ καταδέξεται
βασιλεὺς ὑπὸ ἱερέως πτωχοῦ βαπτισθῆναι. Αφες
ἄρτι, ἄφες ἄνωθεν τὸν Πατέρα ἐπιβοῆσαι, Οὗτός ἐστ
τιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἵνα μὴ ἄρχωνται οι
Ἰουδαῖοι λέγειν υἱὸν τοῦ τέκτονος, ἀλλὰ τοῦ ἐπουρα
νίου Πατρός. Αφες ἄρτι· μὴ ἀντίβαινε τῷ ᾿Αδάμ
δεύτερος Αδαμ γέγονα, τὸν ἐκείνου ρύπον των πληρ
μελημάτων ἐκπλῦναι θέλων· εἰ μὴ ἐγὼ βαπτισθώ,
πῶς ἐκεῖνος καθαρισθήσεται; Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τριά
κοντα ἐτῶν βαπτίζομαι, τὸν ἐκείνου χρόνον ἐκδεχό
μενος, ἵνα τῷ ἐκείνου τὸ ἐμὸν κυρωθῇ. Αφες άρτι,
ένα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου· Φωνή Κυ
ρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Καὶ ἦν ἰδεῖν θεωρίαν φρικώ
δη. Ηψατο μὲν τῆς κορυφῆς τοῦ Δεσπότου σύντρομος
ὁ Ἰωάννης· ἄνωθεν δὲ οὐρανῶν ἀνοιχθέντων, κατά
εσκόπουν ἄγγελοι τὸ γενόμενον· Πνεύματος δὲ χάρις
ἐν εἴδει περιστερᾶς τῇ τοῦ Δεσπότου κεφαλῇ προσ
φοιτώσα, τὴν τοῦ Ἰωάννου δεξιὰν παρωθεῖτο. Εἰστή-
κει δὲ τὸ πλῆθος ἀπορούμενον ἐπὶ πλέον, καὶ τὸ, Τίς
ἐστιν οὗτος ; πρὸς ἀλλήλους λαλοῦν. Εἶτα ὡς ἀποκρι
νάμενος τοῖς πλήθεσι, Τίς ἐστιν οὗτος; πρὸς ἀλλή
λους ζητοῦσιν, εβόησεν ὁ Πατήρ, λέγων· Οὗτός ἐστ
τιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα· αὐτ
τοῦ ἀκούετε. Βοῇ τὴν εἰς τὸν Υἱὸν ὁ γεννήτωρ φι
λοστοργίαν, ἵνα μάθης τὴν τοῦ Κτίστου περὶ τὸν
κόσμον διάθεσιν, ὅτι τοιοῦτον ὑπὲρ τῶν τοιούτων δού
λων Υἱὸν ἀπέδωκεν, ὑπὲρ μισουμένων τὸν ποθούμε
νον, ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν τὸν ἀναμάρτητον, ὑπὲρ ἀδόξων
τὸν ἔνδοξον. Δοξάσωμεν οὖν τὸν ἐπιφανέντα Δεσπότην
σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, νῦν,
καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
[812] ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΑΠΑΝΤΗΝ
Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ εἰς τὴν Θεοτόκον καὶ εἰς τὸν Συμεώνα, λόγος
Οὐ μόνον φορεῖ σάρκα ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς
Χριστὸς, ἀλλὰ καὶ κατὰ νόμον περιτέμνεται, ἵνα πε
ριέλῃ τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀπιστίας τὴν πρόφασιν. Ερχε
καὶ γὰρ πρὸς νόμον ὑπὲρ νόμου, ἵνα τοὺς μαθητάς
ἐλευθερώσῃ διὰ τῆς πίστεως τοῦ νόμου · καὶ λαμβά-
και σάρκα, καὶ περιτέμνεται μετὰ Ἰουδαίων. Εκοι-
νώνησε σαρκός, ἐκοινώνησε καὶ περιτομῆς· ἐβεβαίω
σε την συγγένειαν, ἵνα μὴ ἀρνήσωνται τὸν ἐρχόμε-
τον ἐκ σπέρματος Δαυτό Χριστόν, δν καὶ προσεδό
κων· ἔδειξε ι τὸ τεκμήριον τῶν συγγενείας. Εἰ γὰρ
καὶ περιτεμνομένου αὐτοῦ ἔλεγον· Οὐκ οἴδαμεν πό
θεν ἐστίν· εἰ μὴ περιετμήθη κατὰ σάρκα, ἔσχεν ἂν
πρόφασιν εύλογον αὐτῶν ἡ ἄρνησις. Οτε τοίνυν
επληρώθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν τὸ
παιδίον, ἦν Ἰησοῦς ἐκδεχόμενος την αύξησιν τοῦ
Οργάνου. Ότε έπληρώθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτώ κε-
λεύει γὰρ ὁ νόμος, τῇ ὀγδόῃ περιτέμνειν c, καὶ ἐὰν
ἀπαντήσῃ ἡ ὀγδόη, παρέρχεται εἰς μέσον ὁ ἰατρὸς
καὶ μεταχειρίζεται τὸ σιδήριον, καὶ ἐργάζεται τὴν
τέχνην· καὶ ἀργεῖ τὸ σάββατον διὰ τὴν περιτομήν.
Ερωτήσωμεν τοίνυν Ἰουδαίους· "Ανεσις το σάββατον
ἀργία τελεία ἡ ἡμέρα· τίνος ἕνεκεν ἐκβάλλει ἡ ὀγδόη
τὴν ἑβδόμην ; διὰ τί ἡ ὀγδόη γίνεται ἐπάνω τῆς ἐ6-
άλμης; Αλλὰ Ἰουδαῖοι μὲν τὰ Ἰουδαϊκὰ οὐκ οἴδασιν
ἡ δὲ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ τὸν Χριστὸν οἶδε καὶ τὰ
Ἰουδαϊκά μαθήματα. Περιτέμνεται γὰρ τὸ παιδίον
• Titulus in Savil. Εἰς τὴν ὑπαπαντὴν τοῦ Σωτῆρος, καὶ
τῆς Θεοτόκου, καὶ εἰς τὸν Συμεῶνα.
£6-
1 Reg. Δαυίδ. Χριστὸς προσδοκάται· ἔδειξε. Savil. cum-
demn colicem Reg. secutus, ἐρχόμενον. Εκ σπ. γὰρ Δ. Χρι-
στὸς προσδοκάται, εδ. Μox e Reg. et Savil. emendamos
elitum εἰ γὰρ ἐπιτεμνομένου.
• ita Reg. et Sav. Ed. τῆς ὀγδόης περιτομήν, minus recte
τῇ ὀγδόῃ, ἐπειδὴ ἔμελλε τῇ ὀγδόῃ ἡ ἀνάστασις, ήγουν
ἡ Κυριακή περιτομὴ εἶναι παντὸς τοῦ κόσμου. Διὰ
τὶ γὰρ μὴ προσέταξε Μωϋσῆς περιτέμνειν τῇ ἕκτῃ ;
διὰ τί μὴ τῇ ἐννάτῃ ἢ τῇ δεκάτη; Φανερὰ τοίνυν ή
ὀγδόη καθ' ἣν ἀνίσταται ὁ Κύριος. Εἴ τις οὖν μὴ
πιστεύει τῇ ἀναστάσει, απερίτμητός ἐστι τῇ καρδίᾳ,
διὰ τῆς ἀπιστίας ἀλλοτριούμενος τοῦ Θεοῦ. Ἡ δὲ πε
ριτομή, τῆς πίστεως ἀληθῆς ἐστι γνῶσις καὶ αἴσθησ
σις. Διὰ τοῦτο, ἀγαπητέ, ἡ περιτομὴ τοῖς πιστοῖς
λόγῳ ἁγίου βαπτίσματος παραδίδοται· τὸ δὲ ἅγιον
βάπτισμα τύπος ἐστὶ τῆς Χριστοῦ ἀναστάσεως. Με
τάδα τοίνυν ἀπὸ σαρκὸς εἰς τὸ πνεῦμα, καὶ ἀπὸ τοῦ
σωματικοῦ εἰς τὴν ἀναγωγὴν τοῦ πνεύματος, καὶ εὐ
ρήσεις ἐκεῖ μὲν σαρκικὴν περιτομήν, ἐνταῦθα δὲ πνευ-
ματικὴν, καὶ τῶν ἁμαρτημάτων κάθαρσιν. Ογδόη δέ
ἐστιν ἡ περιτομή· ἡ δὲ ὀγδόη ἐστὶ καὶ ἡ ἀνάστασις·
τῆς δὲ ἀναστάσεως τύπος τὸ βάπτισμα· ἀπὸ τῶν
μικρῶν εἰς τὰ μείζονα, ἀπὸ τῶν σωματικῶν εἰς τὰ
πνευματικώτερα. Ελύωσι τοιγαροῦν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ
προκόψωσιν· δεῖ γὰρ προκόψαι ἀπὸ τῶν σαρκικών,
καὶ μὴ ἐν αὐτοῖς ἐναπομείναι. Ο μὲν οὖν Κύριος
ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ μὴ ἐλθὼν καταλύσαι τὸν
νόμον, ἀλλὰ πληρῶσαι, μετὰ Ἰουδαίων περιετμήθη.
Φησὶν οὖν ὁ εὐαγγελιστής Επληρώθησαν αὐτῷ
ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν, καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνο
για αὐτοῦ Ἰησοῦς, τὸ κληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου
πρὸ τοῦ συλληφθῆναι αὐτὸν ἐν τῇ κοιλίᾳ. Ἡμεῖς
μὲν γὰρ καλούμεθα μετὰ [815] τὸ τεχθῆναι, Ἰησοῦς
δὲ καλεῖται πρὸ τοῦ τεχθῆναι· ἦν γὰρ πρὸ τοῦ
συλληφθῆναι. Ἰησοῦς δὲ ἐκλήθη, ἐπειδὴ σωτῆρος εἶχε
4 Reg. et Savil. ἡ περιτομὴ τοῖς πιστοῖς τὸ ἅγιον βάπτισμα
λόγῳ παραδίδοται, καὶ μετὰ γνώσεως χορηγείται.
σαν δικαιοσύνην. Ἄφες ἄρτι· οὐκ οἶδας ὃ λέγεις· ἐγὼ οἶδα ὃ πραγματεύομαι. Τὴν δόξαν τῆς θεότητός μου ζητεῖς ἀποκαλυφθῆναί σοι· οὐκ ἔχει ὁ καιρός· πάντα καλὰ ἐν καιρῷ αὐτῶν. Σὺ ἀληθεύεις, ἀλλ’ οὐ πιστεύῃ· ἄπιστον γὰρ τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος· οὐ γεννήματα ἐχιδνῶν αὐτοὺς προσηγόρευσας; Πῶς οὖν τούτοις ἀνακαλυφθῆναί με θέλεις; Οὐ δέχονταί σου τὴν περὶ ἐμοῦ μαρτυρίαν· ὑπονοοῦσί σε διὰ τὸ ὕπ-οπτον, ὡς εἶναι πρόδρομον· Ἄφες ἄρτι, μείζονα μαρ-τυρίαν δέξονται. Ἄφες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Ὁ δὲ Ἰωάννης λέγει πρὸς αὐτόν· Πῶς, Δέσποτα; Καὶ ὁ Κύριος πρὸς αὐτόν· Ὥσπερ περιετμήθην, ἵνα τὸν νό-μον πληρώσω, βαπτίζομαι ἵνα τὴν χάριν κυρώσω. Ἐὰν μέρος πληρώσω, καὶ μέρος καταλείψω, κολοβὸν καταλιμπάνω τὴν οἰκονομίαν· δεῖ με πάντα πληρῶ-σαι, ἵνα μετὰ ταῦτα γράψῃ Παῦλος· Πλήρωμα νόμου Χριστὸς εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι. Ἄφες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶ-σαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Ἄφες, Ἰωάννη, τὴν τοῦ
807 DE OCCURSU DOMINI, DE DEIPARA ET SYMEONE.
•
καὶ γινώσκεις ὅτι οίδά σε. Τ! με κρύπτεις τὸν εἰδότα
«; Ἐν τῇ νηδύϊ τῆς μητρός μου ὑπάρχων κατεσφα-
λισμένος, καὶ πρὸ καιροῦ τὴν ἔξοδον μὴ εὑρίσκων,
μόνον εθεασάμην σε φερόμενον ὑπὸ τῆς παρὰ σοῦ
φερομένης· ἐγνώρισά σε, καὶ τί λαλεῖν μὴ εὑρίσκων,
τὴ τῆς μητρός μου χρησάμενος στόμα, εβόησα δι'
αὐτῆς τὰ ἐμὰ λέγων· Πόθεν μοι τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ
μήτηρ του Κυρίου μου προς με; Ἐκεῖ οὐκ ἐσφάς
λην, καὶ ὧδε οὐ γινώσκω; Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ
σου βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Ὁ δὲ
Κύριος πρὸς αὐτὸν, καθὼς ἀρτίως ήκουες Αφες
ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶσαι παρ
σαν δικαιοσύνην. Αφες ἄρτι· οὐκ οἶδας δ λέγεις·
ἐγὼ οἶδα 8 πραγματεύομαι. Τὴν δόξαν τῆς θεότητός
μου ζητεῖ; ἀποκαλυφθῆναι στι· οὐκ ἔχει ὁ καιρός:
πάντα καλὰ ἐν καιρῷ αὐτῶν. Σὺ ἀληθεύεις, ἀλλ' οὐ
πιστεύῃ· ἄπιστον γὰρ τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος· οὐ
γεννήματα εχιδνῶν αὐτοὺς προσηγόρευσας; Πῶς οὖν
τούτοις ἀνακαλυφθῆναι με θέλεις: Οὐ δέχονται σου
τὴν περὶ ἐμοῦ μαρτυρίαν· ὑπονοοῦσί σε διὰ τὸ ὕπο
οπτον, ὡς εἶναι πρόδρομον · "Αφες ἄρτι, μείζονα μαρ-
τυρίαν δέξονται. Αρες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον
ἐστὶν ἡμῖν πληρώσαι πάσαν δικαιοσύνην. Ο δὲ
Ιωάννης λέγει πρὸς αὐτόν· Πῶς, Δέσποτα; Καὶ ὁ
Κύριος πρὸς αὐτόν· ὥσπερ περιετμήθην, ἵνα τὸν νό
μου πληρώσω, βαπτίζομαι ἵνα τὴν χάριν κυρώσω.
Ἐὰν μέρος πληρώσω, καὶ μέρος καταλείψω, κολοβόν
καταλιμπάνω τὴν οἰκονομίαν· δεῖ με πάντα πληρώ-
και, ἵνα μετὰ ταῦτα γράψῃ Παύλος: Πλήρωμα νόμου
Χριστὸς εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι.
"Αφες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρώ
καὶ πᾶσαν δικαιοσύνην. "Αφες, Ἰωάννη, τὴν τοῦ
• Fort. excidit καταδέχομαι.
808
ὕδατος φύσιν ἁγιασθῆναι· δεῖ με πάντα πληρώσαι.
Εἰ μὴ ἐγὼ ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, οὐ καταδέξεται
βασιλεὺς ὑπὸ ἱερέως πτωχοῦ βαπτισθῆναι. Αφες
ἄρτι, ἄφες ἄνωθεν τὸν Πατέρα ἐπιβοῆσαι, Οὗτός ἐστ
τιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἵνα μὴ ἄρχωνται οι
Ἰουδαῖοι λέγειν υἱὸν τοῦ τέκτονος, ἀλλὰ τοῦ ἐπουρα
νίου Πατρός. Αφες ἄρτι· μὴ ἀντίβαινε τῷ ᾿Αδάμ
δεύτερος Αδαμ γέγονα, τὸν ἐκείνου ρύπον των πληρ
μελημάτων ἐκπλῦναι θέλων· εἰ μὴ ἐγὼ βαπτισθώ,
πῶς ἐκεῖνος καθαρισθήσεται; Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τριά
κοντα ἐτῶν βαπτίζομαι, τὸν ἐκείνου χρόνον ἐκδεχό
μενος, ἵνα τῷ ἐκείνου τὸ ἐμὸν κυρωθῇ. Αφες άρτι,
ένα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου· Φωνή Κυ
ρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Καὶ ἦν ἰδεῖν θεωρίαν φρικώ
δη. Ηψατο μὲν τῆς κορυφῆς τοῦ Δεσπότου σύντρομος
ὁ Ἰωάννης· ἄνωθεν δὲ οὐρανῶν ἀνοιχθέντων, κατά
εσκόπουν ἄγγελοι τὸ γενόμενον· Πνεύματος δὲ χάρις
ἐν εἴδει περιστερᾶς τῇ τοῦ Δεσπότου κεφαλῇ προσ
φοιτώσα, τὴν τοῦ Ἰωάννου δεξιὰν παρωθεῖτο. Εἰστή-
κει δὲ τὸ πλῆθος ἀπορούμενον ἐπὶ πλέον, καὶ τὸ, Τίς
ἐστιν οὗτος ; πρὸς ἀλλήλους λαλοῦν. Εἶτα ὡς ἀποκρι
νάμενος τοῖς πλήθεσι, Τίς ἐστιν οὗτος; πρὸς ἀλλή
λους ζητοῦσιν, εβόησεν ὁ Πατήρ, λέγων· Οὗτός ἐστ
τιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα· αὐτ
τοῦ ἀκούετε. Βοῇ τὴν εἰς τὸν Υἱὸν ὁ γεννήτωρ φι
λοστοργίαν, ἵνα μάθης τὴν τοῦ Κτίστου περὶ τὸν
κόσμον διάθεσιν, ὅτι τοιοῦτον ὑπὲρ τῶν τοιούτων δού
λων Υἱὸν ἀπέδωκεν, ὑπὲρ μισουμένων τὸν ποθούμε
νον, ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν τὸν ἀναμάρτητον, ὑπὲρ ἀδόξων
τὸν ἔνδοξον. Δοξάσωμεν οὖν τὸν ἐπιφανέντα Δεσπότην
σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, νῦν,
καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
[812] ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΑΠΑΝΤΗΝ
Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ εἰς τὴν Θεοτόκον καὶ εἰς τὸν Συμεώνα, λόγος
Οὐ μόνον φορεῖ σάρκα ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς
Χριστὸς, ἀλλὰ καὶ κατὰ νόμον περιτέμνεται, ἵνα πε
ριέλῃ τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀπιστίας τὴν πρόφασιν. Ερχε
καὶ γὰρ πρὸς νόμον ὑπὲρ νόμου, ἵνα τοὺς μαθητάς
ἐλευθερώσῃ διὰ τῆς πίστεως τοῦ νόμου · καὶ λαμβά-
και σάρκα, καὶ περιτέμνεται μετὰ Ἰουδαίων. Εκοι-
νώνησε σαρκός, ἐκοινώνησε καὶ περιτομῆς· ἐβεβαίω
σε την συγγένειαν, ἵνα μὴ ἀρνήσωνται τὸν ἐρχόμε-
τον ἐκ σπέρματος Δαυτό Χριστόν, δν καὶ προσεδό
κων· ἔδειξε ι τὸ τεκμήριον τῶν συγγενείας. Εἰ γὰρ
καὶ περιτεμνομένου αὐτοῦ ἔλεγον· Οὐκ οἴδαμεν πό
θεν ἐστίν· εἰ μὴ περιετμήθη κατὰ σάρκα, ἔσχεν ἂν
πρόφασιν εύλογον αὐτῶν ἡ ἄρνησις. Οτε τοίνυν
επληρώθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν τὸ
παιδίον, ἦν Ἰησοῦς ἐκδεχόμενος την αύξησιν τοῦ
Οργάνου. Ότε έπληρώθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτώ κε-
λεύει γὰρ ὁ νόμος, τῇ ὀγδόῃ περιτέμνειν c, καὶ ἐὰν
ἀπαντήσῃ ἡ ὀγδόη, παρέρχεται εἰς μέσον ὁ ἰατρὸς
καὶ μεταχειρίζεται τὸ σιδήριον, καὶ ἐργάζεται τὴν
τέχνην· καὶ ἀργεῖ τὸ σάββατον διὰ τὴν περιτομήν.
Ερωτήσωμεν τοίνυν Ἰουδαίους· "Ανεσις το σάββατον
ἀργία τελεία ἡ ἡμέρα· τίνος ἕνεκεν ἐκβάλλει ἡ ὀγδόη
τὴν ἑβδόμην ; διὰ τί ἡ ὀγδόη γίνεται ἐπάνω τῆς ἐ6-
άλμης; Αλλὰ Ἰουδαῖοι μὲν τὰ Ἰουδαϊκὰ οὐκ οἴδασιν
ἡ δὲ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ τὸν Χριστὸν οἶδε καὶ τὰ
Ἰουδαϊκά μαθήματα. Περιτέμνεται γὰρ τὸ παιδίον
• Titulus in Savil. Εἰς τὴν ὑπαπαντὴν τοῦ Σωτῆρος, καὶ
τῆς Θεοτόκου, καὶ εἰς τὸν Συμεῶνα.
£6-
1 Reg. Δαυίδ. Χριστὸς προσδοκάται· ἔδειξε. Savil. cum-
demn colicem Reg. secutus, ἐρχόμενον. Εκ σπ. γὰρ Δ. Χρι-
στὸς προσδοκάται, εδ. Μox e Reg. et Savil. emendamos
elitum εἰ γὰρ ἐπιτεμνομένου.
• ita Reg. et Sav. Ed. τῆς ὀγδόης περιτομήν, minus recte
τῇ ὀγδόῃ, ἐπειδὴ ἔμελλε τῇ ὀγδόῃ ἡ ἀνάστασις, ήγουν
ἡ Κυριακή περιτομὴ εἶναι παντὸς τοῦ κόσμου. Διὰ
τὶ γὰρ μὴ προσέταξε Μωϋσῆς περιτέμνειν τῇ ἕκτῃ ;
διὰ τί μὴ τῇ ἐννάτῃ ἢ τῇ δεκάτη; Φανερὰ τοίνυν ή
ὀγδόη καθ' ἣν ἀνίσταται ὁ Κύριος. Εἴ τις οὖν μὴ
πιστεύει τῇ ἀναστάσει, απερίτμητός ἐστι τῇ καρδίᾳ,
διὰ τῆς ἀπιστίας ἀλλοτριούμενος τοῦ Θεοῦ. Ἡ δὲ πε
ριτομή, τῆς πίστεως ἀληθῆς ἐστι γνῶσις καὶ αἴσθησ
σις. Διὰ τοῦτο, ἀγαπητέ, ἡ περιτομὴ τοῖς πιστοῖς
λόγῳ ἁγίου βαπτίσματος παραδίδοται· τὸ δὲ ἅγιον
βάπτισμα τύπος ἐστὶ τῆς Χριστοῦ ἀναστάσεως. Με
τάδα τοίνυν ἀπὸ σαρκὸς εἰς τὸ πνεῦμα, καὶ ἀπὸ τοῦ
σωματικοῦ εἰς τὴν ἀναγωγὴν τοῦ πνεύματος, καὶ εὐ
ρήσεις ἐκεῖ μὲν σαρκικὴν περιτομήν, ἐνταῦθα δὲ πνευ-
ματικὴν, καὶ τῶν ἁμαρτημάτων κάθαρσιν. Ογδόη δέ
ἐστιν ἡ περιτομή· ἡ δὲ ὀγδόη ἐστὶ καὶ ἡ ἀνάστασις·
τῆς δὲ ἀναστάσεως τύπος τὸ βάπτισμα· ἀπὸ τῶν
μικρῶν εἰς τὰ μείζονα, ἀπὸ τῶν σωματικῶν εἰς τὰ
πνευματικώτερα. Ελύωσι τοιγαροῦν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ
προκόψωσιν· δεῖ γὰρ προκόψαι ἀπὸ τῶν σαρκικών,
καὶ μὴ ἐν αὐτοῖς ἐναπομείναι. Ο μὲν οὖν Κύριος
ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ μὴ ἐλθὼν καταλύσαι τὸν
νόμον, ἀλλὰ πληρῶσαι, μετὰ Ἰουδαίων περιετμήθη.
Φησὶν οὖν ὁ εὐαγγελιστής Επληρώθησαν αὐτῷ
ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν, καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνο
για αὐτοῦ Ἰησοῦς, τὸ κληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου
πρὸ τοῦ συλληφθῆναι αὐτὸν ἐν τῇ κοιλίᾳ. Ἡμεῖς
μὲν γὰρ καλούμεθα μετὰ [815] τὸ τεχθῆναι, Ἰησοῦς
δὲ καλεῖται πρὸ τοῦ τεχθῆναι· ἦν γὰρ πρὸ τοῦ
συλληφθῆναι. Ἰησοῦς δὲ ἐκλήθη, ἐπειδὴ σωτῆρος εἶχε
4 Reg. et Savil. ἡ περιτομὴ τοῖς πιστοῖς τὸ ἅγιον βάπτισμα
λόγῳ παραδίδοται, καὶ μετὰ γνώσεως χορηγείται.
PG 50:808ὕδατος φύσιν ἁγιασθῆναι· δεῖ με πάντα πληρῶσαι. Εἰ μὴ ἐγὼ ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, οὐ καταδέξεται βασιλεὺς ὑπὸ ἱερέως πτωχοῦ βαπτισθῆναι. Ἄφες ἄρτι, ἄφες ἄνωθεν τὸν Πατέρα ἐπιβοῆσαι, Οὗτός ἐς-τιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἵνα μὴ ἄρχωνται οἱ Ἰουδαῖοι λέγειν υἱὸν τοῦ τέκτονος, ἀλλὰ τοῦ ἐπουρα-νίου Πατρός. Ἄφες ἄρτι· μὴ ἀντίβαινε τῷ Ἀδάμ· δεύτερος Ἀδὰμ γέγονα, τὸν ἐκείνου ῥύπον τῶν πλημ-μελημάτων ἐκπλῦναι θέλων· εἰ μὴ ἐγὼ βαπτισθῶ, πῶς ἐκεῖνος καθαρισθήσεται; Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τριά-κοντα ἐτῶν βαπτίζομαι, τὸν ἐκείνου χρόνον ἐκδεχό-μενος, ἵνα τῷ ἐκείνου τὸ ἐμὸν κυρωθῇ. Ἄφες ἄρτι, ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου· Φωνὴ Κυ-ρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Καὶ ἦν ἰδεῖν θεωρίαν φρικώ-δη. Ἥψατο μὲν τῆς κορυφῆς τοῦ Δεσπότου σύντρομος ὁ Ἰωάννης· ἄνωθεν δὲ οὐρανῶν ἀνοιχθέντων, κατ-εσκόπουν ἄγγελοι τὸ γενόμενον· Πνεύματος δὲ χάρις ἐν εἴδει περιστερᾶς τῇ τοῦ Δεσπότου κεφαλῇ προς-φοιτῶσα, τὴν τοῦ Ἰωάννου δεξιὰν παρωθεῖτο. Εἱστή-κει δὲ τὸ πλῆθος ἀπορούμενον ἐπὶ πλέον, καὶ τὸ, Τίς ἐστιν οὗτος; πρὸς ἀλλήλους λαλοῦν. Εἶτα ὡς ἀποκρι-νάμενος τοῖς πλήθεσι, Τίς ἐστιν οὗτος; πρὸς ἀλλή-λους ζητοῦσιν, ἐβόησεν ὁ Πατὴρ, λέγων· Οὗτός ἐς-τιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ ηὐδόκησα· αὐ-τοῦ ἀκούετε. Βοᾷ τὴν εἰς τὸν Υἱὸν ὁ γεννήτωρ φι-λοστοργίαν, ἵνα μάθῃς τὴν τοῦ Κτίστου περὶ τὸν κόσμον διάθεσιν, ὅτι τοιοῦτον ὑπὲρ τῶν τοιούτων δού-λων Υἱὸν ἀπέδωκεν, ὑπὲρ μισουμένων τὸν ποθούμε-νον, ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν τὸν ἀναμάρτητον, ὑπὲρ ἀδόξων τὸν ἔνδοξον. Δοξάσωμεν οὖν τὸν ἐπιφανέντα Δεσπότην σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
807 DE OCCURSU DOMINI, DE DEIPARA ET SYMEONE.
•
καὶ γινώσκεις ὅτι οίδά σε. Τ! με κρύπτεις τὸν εἰδότα
«; Ἐν τῇ νηδύϊ τῆς μητρός μου ὑπάρχων κατεσφα-
λισμένος, καὶ πρὸ καιροῦ τὴν ἔξοδον μὴ εὑρίσκων,
μόνον εθεασάμην σε φερόμενον ὑπὸ τῆς παρὰ σοῦ
φερομένης· ἐγνώρισά σε, καὶ τί λαλεῖν μὴ εὑρίσκων,
τὴ τῆς μητρός μου χρησάμενος στόμα, εβόησα δι'
αὐτῆς τὰ ἐμὰ λέγων· Πόθεν μοι τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ
μήτηρ του Κυρίου μου προς με; Ἐκεῖ οὐκ ἐσφάς
λην, καὶ ὧδε οὐ γινώσκω; Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ
σου βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Ὁ δὲ
Κύριος πρὸς αὐτὸν, καθὼς ἀρτίως ήκουες Αφες
ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶσαι παρ
σαν δικαιοσύνην. Αφες ἄρτι· οὐκ οἶδας δ λέγεις·
ἐγὼ οἶδα 8 πραγματεύομαι. Τὴν δόξαν τῆς θεότητός
μου ζητεῖ; ἀποκαλυφθῆναι στι· οὐκ ἔχει ὁ καιρός:
πάντα καλὰ ἐν καιρῷ αὐτῶν. Σὺ ἀληθεύεις, ἀλλ' οὐ
πιστεύῃ· ἄπιστον γὰρ τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος· οὐ
γεννήματα εχιδνῶν αὐτοὺς προσηγόρευσας; Πῶς οὖν
τούτοις ἀνακαλυφθῆναι με θέλεις: Οὐ δέχονται σου
τὴν περὶ ἐμοῦ μαρτυρίαν· ὑπονοοῦσί σε διὰ τὸ ὕπο
οπτον, ὡς εἶναι πρόδρομον · "Αφες ἄρτι, μείζονα μαρ-
τυρίαν δέξονται. Αρες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον
ἐστὶν ἡμῖν πληρώσαι πάσαν δικαιοσύνην. Ο δὲ
Ιωάννης λέγει πρὸς αὐτόν· Πῶς, Δέσποτα; Καὶ ὁ
Κύριος πρὸς αὐτόν· ὥσπερ περιετμήθην, ἵνα τὸν νό
μου πληρώσω, βαπτίζομαι ἵνα τὴν χάριν κυρώσω.
Ἐὰν μέρος πληρώσω, καὶ μέρος καταλείψω, κολοβόν
καταλιμπάνω τὴν οἰκονομίαν· δεῖ με πάντα πληρώ-
και, ἵνα μετὰ ταῦτα γράψῃ Παύλος: Πλήρωμα νόμου
Χριστὸς εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι.
"Αφες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρώ
καὶ πᾶσαν δικαιοσύνην. "Αφες, Ἰωάννη, τὴν τοῦ
• Fort. excidit καταδέχομαι.
808
ὕδατος φύσιν ἁγιασθῆναι· δεῖ με πάντα πληρώσαι.
Εἰ μὴ ἐγὼ ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, οὐ καταδέξεται
βασιλεὺς ὑπὸ ἱερέως πτωχοῦ βαπτισθῆναι. Αφες
ἄρτι, ἄφες ἄνωθεν τὸν Πατέρα ἐπιβοῆσαι, Οὗτός ἐστ
τιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἵνα μὴ ἄρχωνται οι
Ἰουδαῖοι λέγειν υἱὸν τοῦ τέκτονος, ἀλλὰ τοῦ ἐπουρα
νίου Πατρός. Αφες ἄρτι· μὴ ἀντίβαινε τῷ ᾿Αδάμ
δεύτερος Αδαμ γέγονα, τὸν ἐκείνου ρύπον των πληρ
μελημάτων ἐκπλῦναι θέλων· εἰ μὴ ἐγὼ βαπτισθώ,
πῶς ἐκεῖνος καθαρισθήσεται; Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τριά
κοντα ἐτῶν βαπτίζομαι, τὸν ἐκείνου χρόνον ἐκδεχό
μενος, ἵνα τῷ ἐκείνου τὸ ἐμὸν κυρωθῇ. Αφες άρτι,
ένα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου· Φωνή Κυ
ρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Καὶ ἦν ἰδεῖν θεωρίαν φρικώ
δη. Ηψατο μὲν τῆς κορυφῆς τοῦ Δεσπότου σύντρομος
ὁ Ἰωάννης· ἄνωθεν δὲ οὐρανῶν ἀνοιχθέντων, κατά
εσκόπουν ἄγγελοι τὸ γενόμενον· Πνεύματος δὲ χάρις
ἐν εἴδει περιστερᾶς τῇ τοῦ Δεσπότου κεφαλῇ προσ
φοιτώσα, τὴν τοῦ Ἰωάννου δεξιὰν παρωθεῖτο. Εἰστή-
κει δὲ τὸ πλῆθος ἀπορούμενον ἐπὶ πλέον, καὶ τὸ, Τίς
ἐστιν οὗτος ; πρὸς ἀλλήλους λαλοῦν. Εἶτα ὡς ἀποκρι
νάμενος τοῖς πλήθεσι, Τίς ἐστιν οὗτος; πρὸς ἀλλή
λους ζητοῦσιν, εβόησεν ὁ Πατήρ, λέγων· Οὗτός ἐστ
τιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα· αὐτ
τοῦ ἀκούετε. Βοῇ τὴν εἰς τὸν Υἱὸν ὁ γεννήτωρ φι
λοστοργίαν, ἵνα μάθης τὴν τοῦ Κτίστου περὶ τὸν
κόσμον διάθεσιν, ὅτι τοιοῦτον ὑπὲρ τῶν τοιούτων δού
λων Υἱὸν ἀπέδωκεν, ὑπὲρ μισουμένων τὸν ποθούμε
νον, ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν τὸν ἀναμάρτητον, ὑπὲρ ἀδόξων
τὸν ἔνδοξον. Δοξάσωμεν οὖν τὸν ἐπιφανέντα Δεσπότην
σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, νῦν,
καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
[812] ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΑΠΑΝΤΗΝ
Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ εἰς τὴν Θεοτόκον καὶ εἰς τὸν Συμεώνα, λόγος
Οὐ μόνον φορεῖ σάρκα ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς
Χριστὸς, ἀλλὰ καὶ κατὰ νόμον περιτέμνεται, ἵνα πε
ριέλῃ τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀπιστίας τὴν πρόφασιν. Ερχε
καὶ γὰρ πρὸς νόμον ὑπὲρ νόμου, ἵνα τοὺς μαθητάς
ἐλευθερώσῃ διὰ τῆς πίστεως τοῦ νόμου · καὶ λαμβά-
και σάρκα, καὶ περιτέμνεται μετὰ Ἰουδαίων. Εκοι-
νώνησε σαρκός, ἐκοινώνησε καὶ περιτομῆς· ἐβεβαίω
σε την συγγένειαν, ἵνα μὴ ἀρνήσωνται τὸν ἐρχόμε-
τον ἐκ σπέρματος Δαυτό Χριστόν, δν καὶ προσεδό
κων· ἔδειξε ι τὸ τεκμήριον τῶν συγγενείας. Εἰ γὰρ
καὶ περιτεμνομένου αὐτοῦ ἔλεγον· Οὐκ οἴδαμεν πό
θεν ἐστίν· εἰ μὴ περιετμήθη κατὰ σάρκα, ἔσχεν ἂν
πρόφασιν εύλογον αὐτῶν ἡ ἄρνησις. Οτε τοίνυν
επληρώθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν τὸ
παιδίον, ἦν Ἰησοῦς ἐκδεχόμενος την αύξησιν τοῦ
Οργάνου. Ότε έπληρώθησαν αἱ ἡμέραι ὀκτώ κε-
λεύει γὰρ ὁ νόμος, τῇ ὀγδόῃ περιτέμνειν c, καὶ ἐὰν
ἀπαντήσῃ ἡ ὀγδόη, παρέρχεται εἰς μέσον ὁ ἰατρὸς
καὶ μεταχειρίζεται τὸ σιδήριον, καὶ ἐργάζεται τὴν
τέχνην· καὶ ἀργεῖ τὸ σάββατον διὰ τὴν περιτομήν.
Ερωτήσωμεν τοίνυν Ἰουδαίους· "Ανεσις το σάββατον
ἀργία τελεία ἡ ἡμέρα· τίνος ἕνεκεν ἐκβάλλει ἡ ὀγδόη
τὴν ἑβδόμην ; διὰ τί ἡ ὀγδόη γίνεται ἐπάνω τῆς ἐ6-
άλμης; Αλλὰ Ἰουδαῖοι μὲν τὰ Ἰουδαϊκὰ οὐκ οἴδασιν
ἡ δὲ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ τὸν Χριστὸν οἶδε καὶ τὰ
Ἰουδαϊκά μαθήματα. Περιτέμνεται γὰρ τὸ παιδίον
• Titulus in Savil. Εἰς τὴν ὑπαπαντὴν τοῦ Σωτῆρος, καὶ
τῆς Θεοτόκου, καὶ εἰς τὸν Συμεῶνα.
£6-
1 Reg. Δαυίδ. Χριστὸς προσδοκάται· ἔδειξε. Savil. cum-
demn colicem Reg. secutus, ἐρχόμενον. Εκ σπ. γὰρ Δ. Χρι-
στὸς προσδοκάται, εδ. Μox e Reg. et Savil. emendamos
elitum εἰ γὰρ ἐπιτεμνομένου.
• ita Reg. et Sav. Ed. τῆς ὀγδόης περιτομήν, minus recte
τῇ ὀγδόῃ, ἐπειδὴ ἔμελλε τῇ ὀγδόῃ ἡ ἀνάστασις, ήγουν
ἡ Κυριακή περιτομὴ εἶναι παντὸς τοῦ κόσμου. Διὰ
τὶ γὰρ μὴ προσέταξε Μωϋσῆς περιτέμνειν τῇ ἕκτῃ ;
διὰ τί μὴ τῇ ἐννάτῃ ἢ τῇ δεκάτη; Φανερὰ τοίνυν ή
ὀγδόη καθ' ἣν ἀνίσταται ὁ Κύριος. Εἴ τις οὖν μὴ
πιστεύει τῇ ἀναστάσει, απερίτμητός ἐστι τῇ καρδίᾳ,
διὰ τῆς ἀπιστίας ἀλλοτριούμενος τοῦ Θεοῦ. Ἡ δὲ πε
ριτομή, τῆς πίστεως ἀληθῆς ἐστι γνῶσις καὶ αἴσθησ
σις. Διὰ τοῦτο, ἀγαπητέ, ἡ περιτομὴ τοῖς πιστοῖς
λόγῳ ἁγίου βαπτίσματος παραδίδοται· τὸ δὲ ἅγιον
βάπτισμα τύπος ἐστὶ τῆς Χριστοῦ ἀναστάσεως. Με
τάδα τοίνυν ἀπὸ σαρκὸς εἰς τὸ πνεῦμα, καὶ ἀπὸ τοῦ
σωματικοῦ εἰς τὴν ἀναγωγὴν τοῦ πνεύματος, καὶ εὐ
ρήσεις ἐκεῖ μὲν σαρκικὴν περιτομήν, ἐνταῦθα δὲ πνευ-
ματικὴν, καὶ τῶν ἁμαρτημάτων κάθαρσιν. Ογδόη δέ
ἐστιν ἡ περιτομή· ἡ δὲ ὀγδόη ἐστὶ καὶ ἡ ἀνάστασις·
τῆς δὲ ἀναστάσεως τύπος τὸ βάπτισμα· ἀπὸ τῶν
μικρῶν εἰς τὰ μείζονα, ἀπὸ τῶν σωματικῶν εἰς τὰ
πνευματικώτερα. Ελύωσι τοιγαροῦν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ
προκόψωσιν· δεῖ γὰρ προκόψαι ἀπὸ τῶν σαρκικών,
καὶ μὴ ἐν αὐτοῖς ἐναπομείναι. Ο μὲν οὖν Κύριος
ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ μὴ ἐλθὼν καταλύσαι τὸν
νόμον, ἀλλὰ πληρῶσαι, μετὰ Ἰουδαίων περιετμήθη.
Φησὶν οὖν ὁ εὐαγγελιστής Επληρώθησαν αὐτῷ
ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν, καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνο
για αὐτοῦ Ἰησοῦς, τὸ κληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου
πρὸ τοῦ συλληφθῆναι αὐτὸν ἐν τῇ κοιλίᾳ. Ἡμεῖς
μὲν γὰρ καλούμεθα μετὰ [815] τὸ τεχθῆναι, Ἰησοῦς
δὲ καλεῖται πρὸ τοῦ τεχθῆναι· ἦν γὰρ πρὸ τοῦ
συλληφθῆναι. Ἰησοῦς δὲ ἐκλήθη, ἐπειδὴ σωτῆρος εἶχε
4 Reg. et Savil. ἡ περιτομὴ τοῖς πιστοῖς τὸ ἅγιον βάπτισμα
λόγῳ παραδίδοται, καὶ μετὰ γνώσεως χορηγείται.
Continue reading PG 50: Liber in Sanctum Babylam [Graecum] →≣ entire volume