(D. LE NOURKY, Apparatus ad Bibl. max. Parisiis, 1703, in-fol., p. 169.) chiæ ordini peculiare est, promiscue vocitentur. Nonnullas postea, quæ ad argumentum suum spe ctabant, difficultates enodat et solvit (cap. 12), nimi rum cur episcopus dicatur angelus Domini omni potentis, cur ex Seraphinorum ordine unus ad Isaiam missus fuerit, quantusque sit Angelorum numerus (cap. 13). Denique (cap. 11) corporeis imaginibus, quibus angeli in Scriptura figurantur, singillatim explicatis, librum absolvit. Analysis omnium S. Dionysii Operum. §1. Liber de cœlesti hierarchia. Primus liber Dionysii Areopagite nomine inscriptus, titulum De coelesti hierarchia præfert, isque, sicut et alii sub sequentes Timotheo sympresbytero nuncupatur. Ab ipso antem hujus libri exordio (cap. 11 auctor omnem lucem a Deo Patre ad nos derivari pro fessus, ad suum de rébus coelestibus, iisque diffi cillimis, sed quæ materialibus et corporeis adum- II. Liber de ecclesiastica hierarchia. - In illo bratæ erant, argumentum cum ex Scriptura sacra, priore libro alterius, quem De ecclesiastica hierar tum ex Patribus, implorata prius Christi Domini chia inscriptum voluit, fundamenta quidem jecerat; ope, tractandum aggreditur. Quapropter (cap. 2) sed ipse nisi Timothei precibus victus, manum ei ille, facta operis sui distributione, primum aperit se non admovisse testificatur. Huic autem Timo cur Scriptura divina angelos figuris adeo ignobi-theo, ne mysteria nostra non initiatis aperiat, cua tibus, atque ab eorum natura tam alienis, ubique a libri sui principio sedulo præcepisset (cap. 1), ostendit quo ex fonte hierarchia ecclesiastica illu strationes suas hauriat, in quo cum cœlesti con veniat, vel ab ea discrepet, quæ sit ejus definitio, principium et finis, ac tandem cur illa symbolis figurisque corporeis velata nobis tradatur. Post hæc ad singula quæ ad eam spectant, propius ac cedens, de sacramentis baptismi (cap. 2) et Eucha ristiæ (cap. 3), de sacri unguenti seu chrismatis, co μúpou, consecratione (cap. 4), de ordinatione sacrorum Ecclesiæ ministrorum (cap. 5), episcopi scilicet, presbyteri et diaconi, ac de solemni mona chorum professione (cap. 6) articulatim disputat. His accuratam subjungit cæremoniarum, quibus mortuorum corpora sepeliebantur, descriptionem expositionemque; et subinde de infantium baptismate disserit. Tum denique Timotheum, si quas clariores horum mysteriorum cognitiones habeat, vel habere possit, ut eas secum benevole communicet, obie statur atque obsecrat. nobis repræsentet. Tumi (cap. 3) omnem univer sim hierarchiam definit dividitque; ac quis ejus finis et scopus, quæque sint ejus functiones et munia enucleate demonstrat. Hinc (cap. 4) ad ipsius angelicæ hierarchiæ explicationem transit, et ostendit Deum a nulla creatura excellentius parti cipari quam ab angelis; qui quidem quia alios in divinitatis cognitionem adducunt, ideo illo angelo rum nomine sunt donati. Atque hac data occasione, docet corum ministerio non solum divinas in Veteri Testamento visiones exhibitas fuisse, sed Christi etiam Incarnationem in Novo Fœdere nobis annuntiatam. Exponit insuper (cap. 5) cur angelo rum nomen, quod ultimo coelestium spirituum ordini speciatim convenit, cæteris indiscriminatim ita tribuatur, ut ipsi tamen aliorum vicissim nomine nunquam appellentur. Ad angelorum divisionem inde (cap. 6) progreditur, atque ostendit eos in tres hierarchias, et singulas quasque hierarchias in tres ordines sic distribui; ut prima Seraphi norum (cap. 7), Cherubinorum, Thronorum; secunda vero Dominationum (cap. 8), Virtutumn, Potestatum; tertia denique Principatuum (cap. 9), Archangelorum et Angelorum ordines complecta tur. Deinde (cap. 10) quomodo quælibet hierarchia purgetur, illustretur, ac perficiatur, enucleat; pla numque facit (cap. 11) cur omnes Angeli virtutum celestium nomine, quod secundo secunde hierar § III. Liber de divinis nominibus. In tertio libro, quem auctor noster post editum Hypotyposeou theologicarum volumen se conscripsisse asserit, de nominibus divinis disputat (cap. 1). Ille autem ex Scripturis sacris, ubi omnia Dei, qui ávóvuμos et moluúvuμos est, nomina exhibentur, argumentum suum tractaturum se esse profitetur. Et quidem duplicis generis esse dicit (cap. 2) ea Dei nomina alia, uti vocant, absoluta et essentialia, quæ natur

cognosci potest, mystican contemplationem per veniat (cap. 2), super res omnes sensibiles et in tellectuales esse assurgendum (cap. 5). Manifestum deinde facit quae essent illæ negationes, seu per fectiones Dei negative, easque rerum cum corpo rearum et sensibilium, tum spiritualium et intel lectualium (cap. 4), quæ in Deo esse nequeunt, nuda et simplici enarratione explicat. SV. Epistola. Decem quoque epistolæ Dionysii Areopagitæ nomen præferentes, his quatuor auctoris nostri libris subnectuntur. Harum quatuor priores, ad Caium Oɛpuлezny datæ, brevissimæ sunt, exeque epistolarum potius fragmenta, quam epistolæ inte græ videntur. In earum prima perfectissimam Dei cognitionem, quæ a nobis accipi possit, eam auctor esse dicit, quæ ex attributis ejus negativis per ex cessum, el non privative habetur. In secunda expo ait quomodo qui est super omnia, sit supra principiam divinitatis et bonitatis. In tertia vero quod Malachias propheta de Christo prænuntiaverat: Repente veniet ad templum sanctum suum, hoc brevi explica tione interpretatur. Demum in quarta Christum Deum fuisse et bominem, et 0eavopixiv operationem exhibuisse demonstrat. divinæ tribusque sanctissime Trinitatis personis ditur, ac negationibus magis quam affirmationibus absque divisione ulla conveniunt; alia, uti loquan tur, relativa, quæ unicuique personæ singillatim ita competunt, ut alteri non possint attribui. Ad ea porro explicanda Hicrothei cujusdam magistri sui libro utitur, ibique (cap. 3) cur post eximium illum virum, quem maximis laudibus exorcat, et quocum dormitioni Dei Genitricis se interfuisse dicit, ad conficiendam lucubrationem suam animum appulerit, paucis ille declarat. Post hæc (cap. 4) singula Dei nomina edisserit, atque a boni et boni tatis, pulchri et pulchritudinis, amoris, dilectionis, amabilis dilectique expositione orditur. Hinc autem arrepta occasione, quasdam de natura et origine mali quaestiones enucleat, et quomodo in angelos cadere potuerit, luculenter aperit. Prosequitur deinde (cap. 5) inchoatam nominum Dei explana tionem, et nomen entis, quod Deo ita tribuitur, ut cæterorum omnium ipsum sit principium et causa, ad cum tractat modum (cap. 6), ut, quomodo in Deo rerum omnium exemplaria præexstiterint, ibi quoque patefaciat. Explicat præterea quomodo Deus vita sit, a quo suam cætera viventia accipiunt quomodo (cap. 7) sit sapientia ipsa, omnis mentis, rationis, sapientiæ, intelligentiæ causa; quomodo (cap. 8) omnia cognoscat, et a creaturis cogno scatur: quomodo Verbum, Adyos, sit veritas, ac fidei nostræ fundamentum: quomodo ex infinita cjus potentia aliæ omnes deriventur; atque (cap. 9) ejus justitia omnium norma sil, salus et redem ptio. Ad hæc vero (cap. 10) cur Deus magnus et parvus, idem et aliud, similis et dissimilis dicatur quæ sit ejus quies, sedes et motus, cur nominetur æqualis, omnitenens, avtoxpȧtop, antiquus die rum, antiquus et novus; ibique temporis et æterni Latis naturam explanare contendit. Postea (cap. 11) de pace Dei, qui omnis pacis auctor est, disserit, eamque ab omnibus desiderari demonstrat, behinc (cap. 12) ad ea respondet quæ Timotheus data ad eum epistola poposcerat, quid sit per se esse, per se vita, per se sapientia. Tum subinde ad divinorum nominum explanationem reversus, perspicuum facit (cap. 13) cur Deus vocetur Sanctus sancto rum, Rex regum, Dominus dominantium, Deus deorum. His ita explicatis, monet se divina nomina pro suis viribus, non pro eorum dignitate sic expli cuisse, ut, si quid recte a se dictum fuerit, id totum in Deum ipsum refundi debeat; si quid vero minus recti et perfecti, illud Timothei peritia velit esse correctum. Spondet denique se de symbolica theo fogia post hæc esse scripturum, atque ita libro suo finem imponit. IV. Liber de mystica theologia. Quartum librum, De mystica theologia titulo inscriptum, auctor noster ab sanctissimæ Trinitatis invoca tione inchoat (cap. 1), Timotheumque commone facit mystica cum viris paganis non esse commu nicanda. Ipsi subinde significat, ut ad Dei, qui in finite supra nos elatus, immensa caligine abscon Quinta epistola eodem ac præcedentes stylo exa rata, ad Dorotheum Aerovpror directa est. In ea autem quæ sit caligo divina auctor aperit, planum. que facit tunc Deum vere cognosci, cum ille su per omnem scientiam et cognitionem esse cogno scitur. Ad Sosipatrum presbyterum sexta missa est, illa que omnium licet brevissima, formam tamen ha bet epistole. Hac auctor noster Sosipatrum ut ope rain suam non tam in arguendis hæreticis quam in veritate stabilienda ponat, amice monet. Septima ille Polycarpo episcopo, qui ipsum ab Apollophane sophista, quod opiniones gentilium confutando, eas sincere non proposuisset, palam incusari nuntiaverat, respondere videtur. Ait ita que se cum adversus gentiles disputaret, res prout se haberent, vere semper retulisse; Polycarpumque rogat ut Apollophani significet eum ipsum esse, qui divinis adversus divina abutitur. Etenim non solum iis quæ Josuæ et Ezechiæ temporibus ac ciderant, insolitis coelorum motibus, sed in primis stupenda, quam Heliopoli, dum Christus crucifi geretur, ille secum viderat, solis defectione, de ejusdem Christi divinitate fuerat convictus. Quod ipsi ut in memoriam revocet, atque ad amplexan dam Christianam religionem adhortetur, obsecrat el præcipit. Demophilum monachum, qui pœnitentem a sacerdote absolutum, ipsumque sacerdotem a quo fuerat absolutus, durius tractaverat, epistola octava corripit. Quamobrem clementiam mansuetudinem que commendat, ac variis Moysis, Davidis, Jose phi, angelorum, et Christi Domini exemplis probat sacerdotes a monachis non esse arguendos,

atque ante ipsum qui it attentare ausus fuerit, in- doxi pedibus in eorum iverint sententiam, eamque ventum esse neminem. Denique peccatorem poeni plurimi variis lucubrationibus, in lucem editis, pro tentem ab ipso non debuisse rejici mira sancti Carpi visione demonstrat. Epistolæ nonæ ad Titum episcopum datæ initio quid figuræ symbolicæ et corporeæ, quæ Deo in Scriptura sacra tribuuntur, significen', auctor no ster enucleat. Deinde ea que Titus postulaverat, explanare aggressus, ostendit quid sit ebrietas, discubitus, somnus et evigilatio Dei. Ex quibus facile colligas ibi nihil aliud quam priora capitis nont Malachie prophetæ verba explicari. In epistola decima, ad Joannem evangelistam, in insula Pathmos exsulantem directa, auctor noster celerem illi ab exsilio in Asiam reditum, ibique se ejus præsentia fruiturum certo prænuntiat. Adjecta est in nonnullis editionibus undecima auctoris nostri ad Apollophanem philosophum epi stola: sed cum ea vix ab ullo genuina esse censea tur, de illius veritate, ne cum aliis quarum major est difficultas, confunderetur, in fine hujus Disser tationis disputabimus. Exponitur status quæstionis, et qua methodo tracta bitur. De his lucubrationibus si ex ipso earum testi monio feratur sententia, certum est illas non alium quam Dionysium Areopagitam, a Paulo apostolo ad Christianam fidem adductum, ejusque postea discipulum, habuisse auctorem. Verum enimvero quæ de solis, Christo moriente, eclipsi, de corpore Deiparæ Virginis post ejus mortem a se et ais apostolis viso, de Joannis evangelistæ ab exsilio regressu dicuntur, eas a Dionysio illo scriptas esse clamant et testificantur. Sed illud vo catur in controversiam num horum auctor scripto rum is vere sit Areopagita, quem se prodit: vel ementito tanti viri nomine scriptis suis auctorita tem voluerit attribuere. Hæc autem quæstio ob auctoris nomen, et summa quæ in his operibus tra ctantur argumenta, tanti ponderis et momenti visa est, ut vix alia fuerit, in qua examinanda critici majorem diligentiam adhibuisse videantur. pugnandam susceperint. Contra tamen stant aliqui pro antiquiorum opinione, quam prolixis etiam Dissertationibus, in vulgus non ita pridem emissis, defendunt ac tuentur. Hæc itaque quæstio cum pro officio nostro rursus ad examen revocanda sit, illam ita tractabimus, ut, omnibus utriusque partis rationibus æqua lance ponderatis, earum vim et robur, aut levitatem et vitia clare et perspicue, quantum per nos fieri po terit, patefaciamus. His autem ea omnia adjicie mus quæ ad eliciendam confirmandamque verita tem et vanas argutias depellendas magis conducere nobis videbuntur. Denique hanc quæstionem pro virili parte ea methodo enucleare satagemus, qua sincerus veritatis amator de his scriptis suum possit facilius et certius ferre judicium. Porro autem duas illi seinduntur in partes. Alii siquidem scripta hæc omnia a Dionysio ipso, cu jus nomine inscribuntur, profecta esse censent. Quæ quidem opinio ab eo tempore quo illæ in vulgus prodierunt, usque ad decimum sextum Ec clesiæ sæculum, paucis nequidquam reclamanti bus, apud omnes fere invaluit. Alii e contrario eadem opera cum libros tum epistolas Dionysio Areopagita plate penitusque abjudicant, eaque adulterina et tanto viro supposita esse arbitrantur. Hanc vero opinionem cum Valla et Erasmus am plexati fuissent, acerrimos omnium sibi adversan Liun impetus exceperunt. Sed ii demum ita fracti sunt, ut pene omnes tam Catholici quam hetero Utrum quidam scriptores ante Collationem Con stantinopolitanam hæc opera Dionysio attri buerint? Constat quidem omnia Auctoris nostri Opera post Collationem Constantinopoli anno 553 habi tam Dionysio Areopagitæ uno fere omnium con sensu fuisse adjudicata. Utrum autem eadem fuerit antiquiorum opinio, inter eruditos etiamnum dis ceptatur. Dionysiani enim testimonia Origenis', Athanasii, Clementis Alexandrini et Gregorii Na zianzeni, a quibus hæc scripta vel Dionysii no mine citata, vel indicata opinantur, proferunt in medium. Addunt Dionysium Alexandrinum, ut Anastasias Sinaita, sanctus Maximus et Nicetas Choniates testantur, in eadem Dionysii scripta, aduotationes et scholia edidisse. Sed contendunt eorum adversarii neque Orige nem, neque Athanasium, ut omnes facile conce dunt, sed recentiores quosdam horum, quæ citan tur, operum esse auctores. Quantum vero ad scholia, certum videri ea Dionysii Alexandrini non esse fetum. Eusebius etenim atque Hieronymus, qui Alexandrini hujus patriarchæ opera diligentis sime recensuerunt, nullam omnino horum scholio rum fecerunt mentionem. Quid quod Anastasius ac post eum Maximus hune Dionysium ex rheto rum numero episcopum factum fuisse aiunt: At magnus Dionysius (verba sunt Anastasii) ex rhe torum numero episcopus factus, in scholiis, etc. Maximus vero ȧrò pntópov, etc. Atqui Dionysius, antequam in episcopum Alexandrinum esset assum plus, non rhetoricam profitebatur, sea catecheses apud populum Christianum habebat. Quid ergo inde aliud colligas, quam hæc scholia conscripta fuisse a quodam rhetore, nomine Dionysio, quem Anastasius et Maximus patriarcham Alexandri num esse falso arbitrati sunt. Neque vero in hoc tantum erravit Anastasius; nam ut cætera lacea lomil. 2, De diverr. * Quæst. ad Antioch. 3 Tom. VI Bibl. Patrum, cap. 12.

vero Ephræm patriarcha Antiochenus. mus, in eodem opere Augustinum pro Christo Opera Dionysio Areopagite attribuit. Ante euin sanguinem suum fudisse aflirmat: Facessat, inquit (cap. 1), Augustinus, qui suo sanguine in scriptis, duas in Christo naturas consignavit. Porro ea au ctorum qui hactenus citati sunt, pro Dionysii Ope ribus testimonia, fidei sunt adeo sublestæ, ut do ctiores scriptorum Areopagitæ defensores illa non tantum urgere, sed nec proponere æquum esse putaverint. Circa initia sæculi septimi eadem fuit Gregorii Magni sententia homil. 34 in Evangel, Lucæ. Eo dem sæculo et Monothelitæ hæretici, el Catholici omnes sive in synodis Lateranensi et Constantino politana generali, sive in scriptis suis eadem Opera Dionysio Areopagitæ tribuunt, et vindicant. Et quidem hæretici: Sergius epist. ad Cyrum patriar cham Alexandr.; Themistius epist. ad Marcellin. presbyt., et Steph. diac. Catholici vero: Sophro nius patriarcha Hierosolym., epist. ad Serg.; Aga tho papa, epist. ad Constant. Pogonat.; Maximus abbas el martyr, in scholiis. Item Adrianus i papa, epist. ad Carol. Magn. pro septima synodo. tium in Biblioth., cod. 11. Quamvis enim incomperta sit illius ætas, antiquissimus tamen esse creditur. Nee majoris ponderis est aliud argumentum, inde ductum, quod Clemens Alexandrinus et in iis quæ de Deo per negationes cognoscendo tradit, et in eo quod homines vitæ gnosticæ deditos, iis qui anchoram navis, ut ad eam accedant, trahunt, comparavit, Dionysium nostrum sit imitatus. Con tra enim nonnulli Areopagiticorum adversarii con- His adjungi potest Theodorus presbyter apud Pho tendunt non Clementem ex vero Dionysio, sed pseudo-Dionysium a Clemente, qui illo antiquior erat, ea quæ referuntur suos adduxisse in usus. Alii vero putant fieri facile potuisse ut uterque, etsi alter alteri minime notus, illam anchoræ navis altractæ comparationem, quæ cuilibet obvia est, sahibuerit. Et re quidem ipsa ab utroque illa di verso plane instituitur modo, et rebus omnino diversis accommodatur. Quod vero de Deo per ne gationes cognoscendo traditur, id non minus vul gare est et tritum, ac proinde illud etiam potuit a duobus scriptoribus sibi invicem incognitis pariter æqualiterque doceri. De Gregorio demum Nazianzeno, quem ex au ctoris nostri Operibus aliquid deflorasse nonnulli arbitrantur, major procul dubio est difficultas. Quidam enimvero eadem Opera Dionysii Areopagite fetuin esse negantes, fatentur ea a Gregorio Na zianzeno lecta fuisse et pervolutata, ac ipso esse antiquiora. Sed de his infra opportunior dabitur disserendi locus. Palmarium Areopagiticorum argumentum, ex con stanti undecim sæculorum traditione depromptum, proponitur. Palmarium itaque præcipuumque Areopagitico rum momentum inde ducitur quod anno 533 in Collatione Constantinopolitana hæc auctoris nostri Opera ab Acephalis seu Severianis hæreticis adver sus orthodoxos Dionysii Areopagitæ nomine primum citata, paulo post ab ipsis Catholicis pro vero et genuino ejusdem Dionysii fetu suscepta sunt, ac tandem a cæteris omnibus cujuslibet generis et eruditionis scriptoribus ad nostram fere usque æla tem ipsi vindicata. Longos autem horum scriptorum texunt catalogos; sed singulorum testimonia, tum quia prolixiora sunt, tum quia de eorum auctori tate lis nulla movetur, integra non citabimus, sin gulorum noinen et scripta appellare contenti. Post Collationem itaque Constantinopolitanam circa sexti sæculi finem Leontius Byzantius, lib 1, contra Nestor. et Eutycket., et lib. De sect. hæc Sæculo octavo, Joannes Damascenus lib. 1 Or those fid., cap. 15, et lib. 11, cap. 3; Michael Syn gellus laudatus a Theodoro Studita lib. 1, epist. 213; Anastas, Nissenus, Quæst. 52 et 52. Sæculo nono, Nicolaus 1 sum. pontif. epist. ad Michael. imperat.; Photius patriarcha Constanti nop. in Bibl., cod. 231; Hilduinus abbas Sancti Dionysii in Areopagit.; Hinemarus archiep. Rem epist. ad Carol. Calv.; Anastasius Biblioth., epist. ad eumdem. Sæculo decimo, Simeon Metaphrastes, orat. De dormit. Deiparæ. Huc quoque advocari forsitan possunt quidam incertæ ætatis scriptores: Elias Cretensis in orat. 2 sancti Gregorii Nazianz.; An tonius Melissa, lib 1, serm. 19, et alii nonnulli Sæculo undecimo, Suidas in Collectaneis. Sæculo duodecimo, Euthymius Zigabenus no nachus Panopl., tit. 11; Hugo a Sancto Victore, Pe trus Lombardus in 1 Sentent., et alii postea theo logi scholastici. Sæculo decimo tertio, Nicephorus Callistus, lib. Histor. eccles., cap. 20 el 22; D. Thomas Aqui nas in 11 Sentent., dist. 10, quæst. 1, art. 12; Georgius Pachymerius, scriptorum Dionysii para phrastes. Sæculo decimo quarto, Theodorus Prodromus. Sæculo decimo quinto, Bessario cardinal., lib. i Defens. Platon., cap. 3; Dionysius Carthusian. præ fat. in Dionys. Areopag. Sæculo decimo sexto, Facultas Theologiæ Pari siensis in comitiis Sorbonicis Lutherum et Era smum, eadem scripta a Dionysio Areopagita pro fecta esse negantes, damnavit, alterum anno 1520. alterum anno 1527. Posterius decretum sæpius in Erasmi, qui eo percellitur, Operibus omnibus per vulgatum est, et cuilibet obvium. Prius vero, quo Lutherus proscribitur, hactenus ineditum, in Sor bonæ libris, ex quibus illud transcripsimus, his verbis concipitur: Additur et hæc ex libro de Ca plivit. Babylon. In Dionysio, qui scripsit de cœlesti hierarchia, nihil ferme est solida eruditionis et

Dunia sunt illius meditats in præfato libro, ac som- poribus nec ineruditi nee ignobiles exstiterunt viri. niis prope simillima. In Theologia autem mystica qui eam aut dubiam esse dixerunt, aut veram esse perniciosissimus est, platonizans, magis quam chri- penitus inficiati sunt. stianizans. In ecclesiastica vero hierarchia ludit alle goriis, quod est otiosorum hominum studium.» Dec propositio est falsa, temerarie et arroganter asseria, ac viro sancto, insigni eruditione claro, injuria, quem Damascenus divinum Areopagitam. Pauli discipu lum acerrimum, et Dei loquentissimum appellat. Atqui, inquiunt Areopagitici, verisimile nulli fiet tot tantosque ac tot per sæcula doctissimos ho mines, concilia, summos pontifices, scriptores eruditos, tam parum accurati fuisse criterii, et omni ecclesiasticae historiæ scientia ita orbatos; ut de aliorum horum scriptorum quærendo auctore ne unquam quidem cogitaverint? Quis in eos tan tam oscitantiam, supinitatem, cæcitatem cadere potuisse sibi unquam persuadeat? Tot ergo aucto ribus sclentia, dignitate, auctoritate præstantissi this hanc tanti erroris notam inurere nefas esse nulli plane non videbitur. Responsiones Antiareopagiticorum, et præcipua eo rum adversus hanc traditionem argumenta discu liuntur. Tertium denique argumentum ex eo depromitur, quod re maturius discussa, et ad severioris critices normam diligentius examinata, opinio illa ab om nibus fere hujusce ætatis scriptoribus, si paucos tantom excipias, rejecta tandem et explosa fuerit. Contra tamen Areopagitici nec recentiorum cri ticorum, nec aliorum quorumdam antiquiorum sen tentiam, tot scriptorum a se citatorum judicio præ ferendam esse clamant. Non diffitentur tamen nul lam Operum Dionysii apud antiquissimos scriptores fieri mentionem: sed argumentum illud negativum esse dicunt, ac proinde ex illo nihil quidquam posse confici. Verum instant adversarii, atque ex hac eorum confessione urgent illam tot scriptorum traditio nem, quæ per tria priora Ecclesiæ sæcula penitus deficit, infirmam omnino esse, fractam et debilita lam. Cui vero, inquiunt, probabile fict hæc tanti momenti tantique auctoris scripta ita fuisse deper dita, ut tam longo temporis spatio summa onnium oblivione sepelirentur? Enimvero hi libri ad Ti motheum, quo eos cum aliis omnibus Christianæ fidei sacramento initiatis, communicaret, ab au etore missi sunt. Atqui si res ita se habeat, Timo theus procul dubio ut ii non solum fidelibus Chri stianis, sed etiam clericis, ac præcipue episcopis Qui hæc scripta germanum Dionysii Areopagitæ opus esse negant, aiunt ex hujuscemodi traditio nibus ut aliquid certi concludi possit, constantes eas esse debere et omnino perpetuas. At hanc de scriptis illis, Dionysio Areopagitæ tribuendis tra- mitterentur traderenturque curare debuit. Hi vero ditionem nec constantem fuisse nec perpetuam, tribus potissimum argumentis demonstrari posse contendunt. Primum est, quod hæc eadem scripta, quæ pro pter auctoris nomen, et res sacras, ac plane divinas, quæ in eis pertractantur, celeberrima esse debe bant, et omnibus Christianis notissima, per tria tamen priora Ecclesiæ sæcula nulli omnino cognita fuerunt, sed altissimo prætermissa silentio, tene brisque obruta densissimis. Quid quod, ii qui per ea tempora de Dionysio Areopagita aliquid memoriæ mandarunt, vel qui accuratissimos scriptorum ecclesiasticorum edide runt catalogos, puta Dionysius Corinthius, Euse bius, Hieronymus, nullam vel epistolarum vel li vrorum ejus mentionem unquam fecerunt. Denique ii qui errores et hæreses his in scriptis explosas confutant, nimirum Irenæus, Tertullianus, Cyprianus, atque alii; vel qui in iisdem ac auctor noster argumentis sive fidei, sive disciplinæ eccle siasticæ tractandis desudarunt, nullibi scripta ejus ad lites suas dirimendas, ad confutandas hæreses, ad veritatem astruendam efficacissima et plane Becessaria, citasse unquam leguntur. Secundum eorum momentum inde eruitur, quod iis etiam sæculis quibus opinio de his scriptis Dionysio adjudicandis invaluit, aliqui variis tem Procent. in Dionysii Opera. præcipere debuerunt, ut juxta antiquum Ecclesiæ. morem eosdem vel apud se, vel iti sacris Ecclesia. rum scriniis asservandi transcriberentur. Certunt insuper videtur aliquod eorum exemplar a Dionysio ipso Ecclesiæ suæ Atheniensi fuisse relictum. Quis ergo inficiabitur eos statim ut Dionysius mortuus est, celeberrimos esse debuisse, et omnibus notis. simos? Sed hæc non morantur Pachymerem. Is quippe nullus dubitat hæc Opera cognita fuisse paganis et ab eis occultata, ut suo post hæc nomine illa publi carent, et eorum patres viderentur. Sciendum est, inquit, aliquos externos philosophos, præsertim Proclum, contemplationibus beati Dionysii frequenter usum fuisse, atque adeo etiam meris ipsis dictioni bus. Inde licet opinari veteres philosophos Athenienses ipsius opera vindicantes occultasse, ut ipsi divinorum ejus librorum patres viderentur. Unde concludit eos per unius et alterius sæculi spatium facile abscondi potuisse et occultari. At tametsi illud certum esset et verissimum, non inde tamen vis argumenti ullo plane modo minui tur. Quamvis enim et philosophi, atque etiani ha retici omnes, quod vix quidem est credibile, de occultandis Dionysii Operibus conjurassent, vel in eorum etiam conspirassent exstinctionem, in plura tamen eorum exemplaria, quæ penes Christianos,

maxime vero episcopos, vel in quarumdam Eccle- secundo et tertio sæculo Christianis, neque eodem siarum scriniis servari debebant, nec invadere po tuerunt, nec ea illis eripere. Quid quod, cum illa scripta seculo sexto producia sunt, omnes incredi bili applausu ea exceperunt, plurimi magno quidem descripserunt labore, ac quidam etiam illa et notis illustrarunt et scholiis? Cur ergo Dionysii tempore eumdem applausum similemque admirationem non excitaverunt? Cur statim atque aspexerunt lucem, illico in tantas obscuritatis latebras fuerunt aman Jala? ac aliis postea fuerunt in pretio, neque eadem cura perlecti et asservati? Nunquid his hominibus post tot annorum et plurium sæculorum spatium facti sunt clariores, majorisque ponderis et auctoritatis? Certe liber De hierarchia ecclesiastica, ubi disseritur de sacramentis corumque cæremoniis, quæ quoti diano erant in usu, quæque omnibus sæpissime explicabantur, nulli obscurior esse debebat, pote ratque ab omnibus haud difficulter intelligi. Debuit ergo antiquissimis Christianis charus esse, et eo rum teri manibus; atque illius idcirco debuit sal tem aliquando apud primos Ecclesiæ scriptores fieri mentio. Hæc quidem cum ab æquioribus Areopagiticis Quidam Areopagitici aiunt illa quidem aliquan diu sparsa fuisse in vuigus, sed omnia eorum exen plaria ab Arianis, qui suos in iis errores damnari videbant, vel occultata, vel sublata e medio. At bis pariter opponitur illa salten exemplaria quæ negari non possint, alio responsionem suam deri apud orthodoxos et in eorum Ecclesiis servaban tur, ab Arianis nec potuisse abscondi nec auferri. Et certe non minor erat Catholicorum, ad ea scri pta, quibus orthodoxæ veritatis astruebantur, ma nifestanda ardor et studium, quam hæreticorum ad eadem abolenda sollicitudo et audacia. Adde, si velis, quod Ariani hujusce fraudis, vel ab iis qui eorum hæresim ejurabant, vel a quibusdam catho licis scriptoribus fuissent aliquando insimulati al que etiam convicti. Quapropter alii Areopagitæ defensores has lucu brationes, utpote de rebus difficillimis et obscu rissimis tractantes, ac elato turgidoque et obscuro exaratas stylo, a tam paucis fuisse pervolutatas affirmant, ut cito longam venerint in oblivionem. Sed illa responsio ipsis auctoris nostri verbis fun ditus everti arguitur. Ille namque aperte declarat se suum De divinis nominibus librum, in quo de rebus sublimioribus et difficilioribus disputat, stylo simpliciori clariorique conscripsisse ut ea Chri stianos minus perfectos doceret, quæ Timotheus perfectioribus, et iis qui sublimiora capiunt, tradi derat Quapropter, inquit ille", nos quoque seu perfectorum seniliumque sensuum magistrum, alte rasque scripturas, quæ divinitus afflatorum scripta proxime assequuntur, iis qui sublimiora capiunt, illum assignamus: nos vero nostri similibus ad ca plum nostrum res divinas explanavimus... sermo num vero introductoriorum, seu inferioris notæ scientiam ac disciplinam initiantibus, atque initialis convenire... ne pro modulo nostro illos, quibus su blimiara nobis contemplandi facultas deest, admini culo destitutos pateremur, ad scribendum animum appulimus, Longe ergo a scopo ille aberrasset, si cothurno tragico, ut opinantur Areopagitici, am pullisque el verbis ad pompam eflictis turgidior ejus oratio, omnibus ita difficilis esset et obscura, ut a librorum ejus lectione fuissent quilibet de terrili. Cæterum quantumvis elata et difficilis sit au ctoris nostri oratio, cur ejus libri antiquioribus De divin, nomin., cap. 3. § 2. vant, aiuntque in veterum auctorum more nou fnisse ut ad suorum dogmatum confirmationem aliorum testimonia adhiberent, nisi id hæretico rum pertinacia ab ipsis extorqueret: imo adversus fidei 'hostes certamen ex solis divinarum litterarum testimoniis instruebant. Hinc... nec Athanasius ipse Patrum auctoritatibus ad Arianorum debellationem usus est, etc. Si res ita se habeat, urgent eorum adversarii, profecto Dionysius Areopagita Operum, quæ illi tribuuntur, auctor dici non potest. Ille siquidem non solum plura magistri sui fragmenta descripsit, sed aliorum etiam citat auctoritatem, sententias et verba, puta Ignatii, Justi, Bartholomæi, Clementis philosophi, nec non Carpi visionem. Quid plura? Aliorum etiam opiniones refert, ac eas quas ve riores esse putat, ipse amplectitur. Præterea autem, cur Irenæus, Tertullianus, alii que Patres variis Dionysii Areopagitæ, sicut et aliorum decessorum suorum testimoniis adversus sui temporis hæreticos non utuntur? Nunquid hæ reticorum pervicacia hæc posteriorum testimonia magis quam Dionysiana ab ipsis extorquebat? Nun quid ad eos confutandos minus ponderis aut effica citatis habebat Dionysii Areopagitæ quam aliorum auctoritas? Aliud Antiareopagiticorum argumentum, ex Eusebii et Hieronymi silentio petitum, examinatur. Sed age, atque Areopagiticorum adversarios contra propositam eorum traditionem acrius ur gentes audiamus. Dicunt itaque scripta Dionysii, quamvis omnibus aliis scriptoribus fuissent inco gnita, non potuisse tamen summam Eusebii, qui tot bibliothecarum et Ecclesiarum, maximeque Atheniensis, ubi summa cura asservari debebant, scrinia perlustraverat, et qui in inquirendis anti quiorum Operibus nulli pepercerat labori, diligen tiam fugere. Atqui omnia auctoris nostri scripla Eusebio nota non fuisse inde patet, quod eorum nullibi unquam mentionem fecerit.

decem ecclesiasticae Historiæ libris maximo nobis adjumento fuerit. Ibi enim non obscure declarat se nullum prævium magistrum habuisse, atque Ense bium ipsi tantum maximo fuisse adjumento. Et re quidem vera, sanctus ille doctor quorumdam au ctorum meminit quorum nulla exstat apud Euse bium commemoratio. Baronius, et scientia et purpura eminentissimus, metipsum habeo: quanquam eusebius Pamphili in aperte negat scripta Dionysii Eusebio fuisse penitus incomperta. Cur autem de iis Eusebius tacuerit, si als eo quæsieris, respondet illum vafri versutique animi seriptorem, cum Arianam hæresim, cui fa vebat, his libris destrui videret, eos doloso frau dulentoque silentio prætermisisse. Verum hæc do clissimi viri responsio Haloixio, Areopagiticorum acerrimo defensori, ita displicuit, ut eam non sine fastidio his verbis explodat: Nam quod aliqui dicunt eum id fraude fecisse, convicium puto. Quid enim ibi tam clarum pro aterna Christi divinitate, auod non multo clarius in Scripturis sacris conten tum sit..... nec beatum Irenæum Filii cum Patre æternam coexistentiam clarissime professum cilave runt. His autem addi potest honorificam non solum asserant. Quapropter hæc, inquiunt, Dionysii Irenei, sed etiam Clementis Alexandrini, aliorum que plurimorum, quos Arianæ hæresi plane contra rios esse suo loco ostendemus, apud Eusebium Heri Mentionem. Quapropter contendunt alii ex illo Eusebii de Dionysii Operibus silentio nihil certi colligi posse, quandoquidem ille plures alios scriptores, et scri ptis et doctrina celeberrimos, atque in primis Athe nagoram, qui eximiam Christianæ religionis Apo logiam, et De mortuorum resurrectione librum edi derat, tacitus prætermisit. Quod si dixeris scripta Dionysii et auctoris nomine, et suo numere, ac ipsis quæ tractantur argumentis longe cæteris om nibus sæpius transcribi debuisse, variisque in locis inultiplicari, responsum confestim accipies Athena goræ libros, tametsi forsitan breviores, qui a Chri stianis tamen describerentur et multiplicarentur non minus dignos videri. Verum opponunt Anti areopagitici quædam in scriptis Dionysii occurrere, nimirum de sacris Scripturarum libris, de solis, moriente Christo, defectione, de obdormitione B. Mariæ Virginis, aliaque bene multa, quæ si in Eu sebii notitiam venissent, ab eo nunquam præter mitti potuerunt. At validius forsitan telum inde contra quosdam Antiareopagiticos torquebitur, qui hæc Dionysii Opera ante Hieronymi ætatem edita esse confiten tur: hinc quippe conficitur illa Hieronymo, quam vis de iis tacuerit, potuisse nota fieri. Veruin illi hoc telo minime se feriri arbitrantur; utpote qui paulo ante Hieronymi tempus ea in lucem prodiisse Opera in Iieronymi notitiam non venerunt, atque ila in eorum numero sunt censenda de quibus hunc in modum disserit: Si qui autem de iis qui usque hodie scripti sunt, a me in hoc volumine præ termissi sunt, sibi magis quam mihi imputare debe bunt. Neque enim celantes scripta sua, de his qua non legi, nosse potui; et quod aliis forsitan sit no tum, mihi in hoc terrarum angulo fuerit ignotum. Certe cum scriptis suis claruerint, non magnopere nostri silentii dispendia suspirabunt. Contra vero Areopagitici suum in adversarios ita retorquebunt argumentum. Nunquid hæc eadem scripta, quæ, ipsis fatentibus, statim atque emissa sunt in lucem, omnibus notissima esse coeperunt, soli Hieronymo incognita fuere? Sed nequidquam clamant alii, id retorquetur. Certum quippe est, inquiunt, scripta Dionysii non ab omnibus eo dem modo eodemque tempore fuisse agnita. Atque inde concludunt Hieronymo, in angulo terrarum suum cum exararet librum, delitescenti nihil quidquam de iis recentissime publicatis fuisse com pertum. De iis scriptoribus qui post publicata Opera Dionysii, ea dubia aut adulterina esse putaverunt. Aliud contra Areopagiticorum traditionem mo mentum est, quod illa tam alto tamque diuturno tot scriptorum de Dionysii scriptis silentio non so Idem nonnulli ex Hieronymi, præsertim in libro De scriptoribus ecclesiasticis, silentio argumentum eliciunt. Inde enim concludant Dionysii nostri lu cubrationes ipsi incognitas fuisse, nec ante ejus tempora divulgatas. Quasi vero, inquiunt Areopa- lum capite imminuta sit, verum inde etiam concu gitici, alia non fuerit Hieronymiani silenti ratio? De iis enim tantum scriptoribus quos Eusebius commemoravit disputare constituerat. Sed id certis rationum firmamentis ab ipsis erat muniendum. Aliam quippe mentem sibi fuisse idem ipse Hiero nymus aperte testatur **, dum ingens inter se et eos qui de scriptoribus profanis catalogos ediderunt, discrimen intercedere his verbis significat: Illi veteres historias annalesque replicantes, posuerunt quasi de ingenti prato non parvam opusculi sui coro nam texere. Ego quid acturus sum, qui nullum præ vium sequens, pessimum, ut dicitur, magistrum me tiatur quod ex tempore quo scripta illa pro Diony sianis haberi coeperunt, inventi sint identidem scriptores aliqui qui id præfracte negaverunt. Et illud quidem primum probari posse putant ex Ily patio, qui in Collatione Constantinopolitana Seve rianis Operum Dionysii auctoritatem objicientibus sic respondet Illa testimonia quæ vcs Dionysii Areopagita esse dicitis, unde potestis ostendere vera esse, sicut suspicamini? si enim ejus erant, non potuissent latere beatum Cyrillum. Quid autem de beato Cyrillo dico? quando beatus Athanasius, si pro certo scisset ejus fuisse, ante omnia in Nicano con * Quæst. 5 de Oper. S. Dionysii. De script. eccles. Prolog. Ibid.

cilio de consubstantiali Trinitate eadem testimonia auctorum traditio nec perpetua est, nec constans; protulisset adversus Arii diverse substantiæ blasphe mius. Si autem nullus ex antiquis recordatus est ea, unde nunc potestis ostendere quia illius sint, nescio. Ex his Hypatii verbis, Catholicorum nomine prola tis, duo colliguntur. Primum quidem nullam apud antiquos horum Operum factam mentionem. Atque ex illa sane Hipatii auctoritate priori argumento, ex silentio antiquiorum petito, non parum accedit roboris et firmamenti. Secundum vero, viros sexto sæculo peritissimos in ea fuisse opinione hæc Opera adulterina esse, et falso Dionysii Areopagitæ nomine inscripta. Sæculo sequenti divus Maximus, acerrimus eo rumdem Operum defensor, fatetur illa a quibus dam Apollinari, ab aliis Dionysio Alexandrino at tribui. Sæculo nono Theodorus presbyter, teste Pho tio, librum quo eadem Opera genuinum Dionysii fetum esse probaret, conscripsit. Sed cur, amabo, ad ea Dionysio asserenda stylum convertit, nisi quia de illis inter eruditos quæstio erat et con troversia? quid vero quod Photius ipse ex hoc libre quatuor tantum descripsit argumenta, quibus potissimum illa Opera Dionysio supposita esse de monstrabantur? Inde enim quidam inferunt Pho tiuni ipsum eidem sententiæ subscripsisse. Et certe Possevinus, iste Areopagiticorum assertor, de ea Photii opinione sic pronuntiat: Opera B. Dionysii ut pseudepigrapha dentur ab eo notari. Denique sæculo decimo quinto et sequentibus, ubi hæ quæstio diligentius agitari cœpit, critici dottiores, paucissimis tantum exceptis, omnia bæc Opera Dionysio Areopagite plane penitusque abju dicarunt. quippe quæ, uti probavimus, per priora post Dio nysii ætatem sæcula, quod primum præcipuumque requiritur, omnino deficiat. Secundo, neque conci lia neque summi pontifices, lata aliquando lege, hæc Opera germanum Dionysii Areopagitæ opus esse sanciverunt, sed illa eo duntaxat nomine, quo inscripta erant, laudasse perhibentur. Nulla ergo temeritatis nota iis inurenda esse videtur, qui, om nibus utriusque partis rationibus equa lance pon deratis, opinioni illi quam probabiliorem judicant, adhærendum esse censuerint. Porro ad decreta Sorbonica, a nobis jam citata, quod spectat, negari quidem non potest posteriore adversus Erasmum edicto illum aliosque perstrin gi, qui, spreta clarorum virorum, id est antiquo rum Ecclesiæ Patrum, auctoritate, omnia Dionysii nostri Opera temerario sane et imprudenti novita tum studio Areopagite plane penitusque abjudica bant. At priore contra Lutherum decreto, is ea potissimum de causa, et meritissimo quidem jure condemnatur, quod, impietate impudentiaque in tolerabili, non solum usurpatam ab auctore nostro ex sui temporis ingenio et more scribendi metho dum, sed traditam quoque ab ipso orthodoxæ fidei doctrinam vir audacissimus conculcare et pessum dare ausus sit. Hæc ergo Sorbonæ decreta, inquiunt Antiareopagitici, nullam censoriæ severitatis no tam iis inurunt, qui, salvo semper debito Patribus honore et reverentia, nec temere, sed ratione et judicio, nec ullo novitatis studio, sed sincero veri tatis amore, ab antiqua plurium, sed non omnium opinione recedunt. Argumenta ex ipsis auctoris Operibus desumpta ex penduntur; ac primum argumenta Areopagiti corum. His omnibus reclamant Areopagitici, aiuntque Opera Dionysii in Collatione Constantinopolitana fuisse primum quidem repudiata; sed ubi Patres rem examinarunt maturius, illa eadem tanquam vera et germana tanti viri scrip'a ambabus ulnis amplexati sunt. Quod ad cæteros attinet, ii certe, inquiunt, paucissimi per tot sæculorum intervalla occurrunt; nec illi procul dubio cum tot concilio rum et Sorbonæ decretis, summis pontificibus, Patribus aliisque scriptoribus, qui hæc scripta materia Operum, stylus, locutio, ac denique scri Dionysio adjudicant vel numero, vel eruditione, vel auctoritate comparandi, multo minus antepo nendi videntur. Quod si et summos pontifices, et Ecclesiæ Patres, aliosque omnes et cæcitatis et erroris arguere audeas, nonne præstat cum tot tantisque viris in errorem, si ita loqui fas est, in duci, quam quorumdam criticorum, forsitan auda ciorum, opinionem illorum præferre judicio? Instant tamen adversæ partis sectatores omnem hujus responsionis, quantumlibet ponderis habere videatur, vim roburque duplici ex causa omnino frangi et debilitari. Primo quidem quia objecta 4 Bibl. cod. 1. Apparat. sucer, verbo. Photius, Excussum est hactenus primum argumenti ge nus, quo Dionysii Opera ipsi aliorum auctoritate vel asseruntur, vel abjudicantur; nunc ad secundum, quod ex ipsismet illius Operibus petitur, exami nandum accedamus. Illud autem utriusque partis fautores pro sua quique opinione militare arbitran tur. Et primo quidem, si Areopagiticis credas, ptionis tempus, non alium eorum quam Dionysium Areopagitam parentem esse produnt. Materies namique seu argumentum lucubrationum Deus est, Trinitas, angeli, Ecclesia, Ecclesiæ ministri, sa cramenta quæ subtilem philosophum, magnumque theologum in sublimissimo argumento versantem arguunt et indicant. Stylus autem et locutio viri est in rebus divinis et sacris meditandis exercitati, qui voces novas ac singulares ad rerum, cæteroqui inexplicabilíum, adumbrationem fingere et compo nere coactus est. Tempus denique scriptionis au etorcin apostolis ipsis eorumque discipulis coævum

aperte demonstrat. Etenim ille se solis, Christo 1. Omnes ante Baronium scriptores, cum Græci tum patiente, defectionem vidisse, ac postea Pauli el Ilierothei disciplinæ traditum, deinde cum apesto lis sacræ Virginis Marie exsequiis et funeri inter fuisse, ac tandem ad Joannem apostolum in insula Pathmos exsulantem litteras dedisse profitetur. At qui hæc omnia neque Dionysio Corinthio, neque Dionysio Alexandrino, neque ulli alii Dionysio, nisi Areopagitæ conveniunt. Ille ergo solus horum Ope rum, quæ nomen ejus in manuscriptis omnibus cum Græcis, tum Latinis præfixum semper habue runt, parens et auctor dicendus est. Et certe nefas esse videtur istum auctorem in fœdissimi menda cii, fallaciæ et sacrilege simulationis suspicionem vocare, quando quidem scripta ejus non solum ubique sanctitatem spirant, sed ea etiam cum in monasterium et urbem ejus nomine prope Parisios dicta, asportarentur, variis infirmitatibus in tanti viri honorem applicata, multis divinitus honestata sunt miraculis. Latini, in ea fuerunt sententia. 2. Auctor noster tradit Timotheum episcopali dignitate inauguratum, alque ab eo Opera sua vult examinari et castigari. 3. Idem ipse auctor in epistola ad Titum, quen Baronius aliique Areopagitici discipulum et comi tem Pauli fuisse concedunt, ejusdem Timothei meminit. 4. In omnibus manuscriptis codicibus Timotheus ille Ephesinum episcopatum, cui disci pulus Pauli præfuit, tenuisse memoratur. 5. De nique auctor noster, uti diximus, se apostolorum ejusdemque proinde Timothei temporibus vixisse jactitat. His autem rationibus et illud quoque refel litur, quod post pseudo-Dextri Chronicon propu gnat Bivarius, hunc Timotheum non alium esse quam Eugenium Toletanum, cui propter ingenii excellentiam nomen Timothei impositum est. Sed horum vicissim Areopagiticorum momenta inde haud difficilius evertuntur, quod Evangelium et Apocalypsim Joannis apostoli, atque Ignatii epistolam, que post Timothei mortem edita sunt, in auctoris nostri scriptis, ut infra dicemus, clare nominatimque citentur. Enimvero sola Ignatianæ epistolæ verba, quæ ab eo vere transcripta, nec in textum ejus intrusa esse demonstrabimus, id aperte evincunt. Qui vero ex adversa stant parte, hi respondent materiam operis ab alio æque ac Dionysio Areopa gita tractari potuisse, stylum autem et locutionem Dionysii Areopagite his in scriptis deprehendi plane penitusque inficiantur. Fatentur quidem au ctorem nonnulla iis iuseruisse quibus se apostolo rum temporibus vixisse, et Pauli discipulum fuisse incautis simplicioribus persuaderet; sed contendunt plura in iisdem Operibus imprudenter ab eo adje cta, quibus ea longe post apostolorum et Dionysii mine compellatum esse nulli verisimile videbitur Areopagitæ ætatem prodiisse invicte demonstratur. Utrum autem id, ut opinantur, certis rationum momentis probare possint, a nobis est accurate ponderandum. Argumenta Antiareopagiticorum examinantur; et primum quidem, inde ductum quod libri Timotheo inscribantur. Primum Antiareopagiticorum momentum, ex ipsa librorum, qui Timotheo nuncupantur, inscriptione ducitur. Auctor enim noster in libro De divinis no minibus epistolam Ignatii Antiocheni episcopi, uti infra dicetur, et laudavit, et ipsissima illius verba retulit. Ergo, inquiunt, hic liber Timotheo, qui dum ea Ignatii epistola data est, jam mortem obierat, non potuit inscribi. llic non minimæ difficultatis nodus Areopagiticos plurimum torsit, atque ut ab eo se expediant, va rias se vertunt in partes. Nonnulli enim cum Ba ronio opinati sunt hune Timotheum non eum esse qui Pauli discipulus fuit, sed alium quemdam junio rem, Pudentis senatoris Glium, cujus nomen in Romanum Martyrologium, et in SS. Perpetuæ et Felicitatis Acta refertur. Alii e contrario Timo theum illum verum Pauli discipulum fuisse asserunt, et Baronii opinionem his impugnant rationibus. Addit Baronius quod Timotheus ille ab auctore mostro sæpe mais, puer, vocatur. At Timotheum, Pauli discipulum, a Dionysio Areopagita, eo no Nam episcopus, inquit Baronius, coepiscopum nomi nare consuevisse fratrem, non filium, mille exemplis esset facile demonstrare. Hujus argumenti difficulta tes ut solvant alii Areopagitici, varias congerunt responsiones. Et primo quidem dicunt Timotheum sic vocari, quia ille ad quem Paulus, Nervs impe rante, hæc scripsit in verba: Nemo adolescentiam tuam contemnat, Dionysio Areopagita junior esse videtur. 2. Timotheus in philosophia et sæculari disciplina cujus rudior erat, atque etiam in subli miore theologia Dionysium habebat pro magistro, et illum absens per litteras consulebat. 5. Cum Timotheus satis esset natura timidus et pusillani mis, non tantum doctore scientiae, sed etiam virtu tis et constantie indigebat magistro. Verum quo unquam exemplo probabitur episco pum ab alio episcopo ideo puerum vocari, quod ille in philosophia et sæculari disciplina sit rudior. Deinde quo itidem argumento persuadebis Timo theum in iis scientiis fuisse Dionysio rudiorem, ac eum in sublimiore theologia habuisse pro magi stro? Certe Dionysius illum tanta eruditione præ ditum agnovit, ut perfectiores ejus cognitiones se cum communicari, et scripta sua ab eo emendari voluerit Iliud quoque, inquiebat Dionysius ", pontificia tua scientiae commemorabimus. Et alibi " *Ad annum 109, § 56. 101 Tim. I. Lib. De coel. hierar. cap. 9. * Lib. De eccles. hierar. cap.

Communica igitur et tu mihi perfectiorem illustra- pueros: Pueri, nunquid pulmentarium habetis"! tionem, etc.; atque alo in libro 3. Erit humani tatis tua corrigere non sponte ignorantem, rationes que suggerere discere cupienti. Scimus quidem Dionysium a Timotheo de re qua dam theologica fuisse aliquando interrogatum, ut hune in modum ille testatus est: Sed quia alias me per epistolam interrogasti, quid appellem per se esse, per se vitam, per se sapientiam, et te cum ais dubitasse quomodo Deum aliquando voco per se vitam, aliquando vero effectorem vitæ. At quis merito inde colligat Timotheum in philoso phicis rebus Dionysio rudiorem, eum in theologicis habuisse pro magistro? Nunquid, quia Augustinus Ilieronymum, atque alii episcopi alios episcopos Addunt Clementem Alexandrinum omnes universim Christianos eodem nomine nuncupasse; quoniam Christiani ob morum simplicitatem et suavitatem hoc se invicem puerorum nomine vocitabant. Sed id omnino leve est et infirmum. Nam episcopo fas non erat alium episcopum eodem modo quo Chri stus discipulos suos vocabat, alloqui et appellare. Clemens vero non idcirco Christianos pueros no minat, quod ii hac mutua appellatione sese invi cem alloquerentur, sed quia ille libro suo Pada gogi titulum indiderat. Porro autem etsi Christiani sese invicem pueros vocarent, non ii tamen in scriptis suis aliquem provectæ ætatis hominem, scientia, dignitate, virtutibus celebrem, et epi guntur. de rebus theologicis, vel, si velis, philosophicis, scopatu auctum, eo nomine appellasse ullibi le consulnerunt, iis rudiores, eorumque discipulos, aut ab illis filiorum nomine vocatos fuisse dicen dum est? Hæc certe nullus unquain dixit, sed nec somniavit unquam. Quis autem sibi persuadeat Timotheum adeo matura fuisse timidum et pusillanimem, ut ille ma gistro virtutis et constantie indiguerit, quem Pau lus laborum, itinerum, periculorum, suppliciorum comitem habuit, quem Paulus ad alios confirman dos misit Misimus, inquit ipsemet Paulus, Timo theum fratrem nostrum, et ministrum Dei in Evan gelio Christi, ad confirmandos vos, et exhortandos ro fide vestra, ut nemo vestrum moveatur in tribu Intionibus Siccine.ergo ad alios in tribulationibus confirmandos et exhortandos, mittendus erat homo naturæ timide et pusillanimis? Restat igitur ut Timotheus idcirco puer dicatur, quod Dionysio ætate fuerit junior. Et id quidem inde confirmari potest, quia Ambrosius, uti olim observabamus, Constantium episcopum filii nomine appellaverit. Commendo tibi, fili, Ecclesiam, quæ est ad Forum Cornelii. Verum Timotheus ante Dio nysii conversionem non solum Christiane religioni nomen dederat, sed Pauli quoque et discipulus erat el comes. Deinde cum Dionysius scripta sua elucu braret, annum, ut diximus, nonagesimum, vel for silan centesimum debuit attingere, nec Timotheus tune octogenario minor erat. Fac tamen eum se ptuagenarium, vel etiam sexagenarium tantum modo fuisse, nunquid episcopus nonagenarius alium tam provectæ ætatis episcopum, qui jam ante eum Christianam religionem amplexatus, et deinde Pauli apostoli comes et discipulus fuerat, nomine filii appellasse credendus est? Neque ad id ullo modo facit Ambrosii exemplum, quandoquidem Constantius inter clericos Mediolanenses sub ejus dem Ambrosii magisterio educatus, cum ad eum scripsit idem Ambrosius, in episcopum recens as sumptus fuerat. Instant aliqui Christum discipulos suos vocasse 18 Lib. De divin. nomin., cap. 13. § 4. Amb. epist. 2, nova edit. Joan. xxi, 5. Examinatur secundum argumentum, ex libris et scriptoribus sacris qui ab auctore nostro citantur desumptum. Jam vero si a librorum inscriptione ad eorum le ctionem transeamus, occurrent passim libri el scriptores ab auctore nostro citati, qui cum Arco pagitam non esse satis aperte demonstrare videan tur. Ille enim eumdem, qui nune ab omnibus reci. pitur, sacrum divinæ Scripturæ canonem exhibet et repræsentat. Atqui canon ille Scripturarum Dio nysii tempore nondum erat perfectus et obsigna tus. Apocalypsim namque, Epistolam Pauli ad He bræos, secundam Joannis, et Jude Epistolam, quas ille hunc refert in canonem, ab eodem plurimi excludebant. Deinde Joannes Apocalypsim suam, cum in insula Patmos exaularet, id est circa an num Christi 94 vel 95, edidit, Evangelium vero post suum, ut plures arbitrantur, ab eodem exsilio reditum, hoc est non ante annum 98, publici fecit esse juris. His adde libros illos a Dionysio non ut novos recenterque editos citari. Unde concludunt eum vix ante annum Christi centesimum scriptis suis manum admovisse. At tum Dionysius ille an num ætatis suæ nonagesimum agebat, quippe qui Christo patiente, ut solis eclipsim observaret, annos quinque supra viginti explevisse credatur. Quis autem sibi facile persuadeat virum ab ineunte ju ventute cruditissimum, ad libros conscribendos tunc animum appulisse, cum ipse nonagenarius esset et senio confectus. Sed his rationibus minime de sententia sua mo ventur Areopagitici. Non enim diffitentur diu qui dem de librorum canonicorum numero fuisse dis putatum, sed negari nequaquam posse aiunt quin, sicut nonnulli quosdam libros ex sacro canone re jiciebant, ita etiam quidam alii eos omnes qui in cumdem canonem nune ascribuntur, pro canonicis habendos esse putaverint. Neque enim quoddam Lib. De divin. nomin., cap. 11. 18 ] Thessal. 11,

roncipitur: Visum est quibusdam nostris sa- cloris nostri operibus, dici deberent assuta, jisque crarum Scripturarum tractatoribus nomen Eputo, insita, ut hæc objecisse Areopagiticos aliquando amoris, divinius esse, quam nomen ayanns, dile- pœniteret. clionis. Al hoc, inquiunt, falsissimum est. Nam si nomen amoris, Epuros, divinius esset quam nomen dilectionis, ayanns, scriptores sacri eo procul du bio frequentius uterentur. Atqui vox Epw; in Novo Testamento, ubi vox ayán plus quam nonagies occurrit, nec semel quidem reperitur; in Veteri autem creberrime legas vocem aránns, bis vero tantummodo vox Epws, in Proverbiorum libris, ad amorem impurum et profanum significandum adhibetur. Unde concludunt et phrasim præ fatam, atque ipsam Ignatii sententiam, in Dio nysii libros fuisse a quodam malo feriato romine intrusas. Sed hanc Areopagiticorum opinionem, ejusque firmamenta, inde convellunt adversarii, quod nul lus unquam inventus sit codex manu exaratus in quo illa Ignatii verba in textu Dionysiano eadem manu ac cætera omnia descripta non reperire sit. Quid quod ab auctore prologi Homiliarum in Cantica, quem Areopagitici Origenem esse fatentur, hæc eadem verba pro vere Dionysianis, et eodem atque ab auctore nostro sensu citata legimus. Nihil ergo Origenes in iis invenit quod non esset veritati consonum, recto ordine digestum, et ad ea quæ Dionysius intendebat probanda aptum omnino et conveniens. At, inquiunt, Dionysius non poterat testimonium Ignatii aliis sacræ Scripturæ testimoniis medium interjicere; sed illud suo, id est ultimo, posuisset loco. Nec majoris ponderis est ista argumentatio. Quis enim scriptores his citandorum librorum le gibus ita teneri credat, ut ab iis non liceat un quam transversum unguem discedere? Hæc quippe ita si se haberent, quot, bone Deus! occurrent te stimonia veterum in variis posteriorum scriptorum libris ab inscientibus et ignaris imprudenter in trusa, et ex iis deinceps delenda! Quot namque scriptores de ea, quæ nunc desideratur, citandi methodo ne cogitaverunt quidem? Quot in eorum Operibus permista reperies Scripturæ Patrumque antiquiorum testimonia? Neque erat sane quod fastidiosius objicerent pe riodum, quæ huic Ignatii sententiæ præponitur, falsitatem continere putidissimam. Etenim eo quo enuntiatur modo, nihil in ea nisi verissimum de prehenditur. Hæc quippe ipsissima sunt, ut supe rius dictum est, auctoris nostri verba: Visum est quibusdam nostris sacrarum Scripturarum tractato ribus nomen amoris divinius esse quam nomen di lectionis. Quibusdam dixit, non omnibus. At qui busdam id ita visum fuisse tam constanter pula bat, ut scriptores et scripta, ubi id traditum est, ciunt, et ipsi fatentur illud nomen amoris in aliis quam iis qui ab auctore nostro citantur, inveniri Scripturæ sacræ libris. Porro autem ex hoc Origenis seu auctoris ha- Cille continuo indicaverit. Et certe qui hæc obji rum Homiliarum testimonio ruit prinum Areopa giticorum momentum. Putafit enim ille, ac etiam alii post eum Areopagitici, nomen Epos ab Ignatio in bonam partem accipi. Potuit ergo et auctor moster in eadem esse opinione, atque eo sensu, quem verum genuinunique esse putabat, hanc ci tare Ignatii sententiam. At, inquies, hoc falsum est omnino. Falsus est ergo, inquient, Origenes, falsi sunt et alii. Porro si in hoc eos errasse dixe ris, quidni et errare potuit Dionysianorum auctor Operum? Illos tamen non errasse hinc non absurde conjicias, quod nomen Epws in iis quæ citantur Ignatii verbis, pro amore spirituali et divino possit usurpari, quamvis in subsequentibus, quæ inde auctor noster intulit, pro exstincto concupiscentiae strum laudasse perhibetur? Quomodo ea Eusebii, igne accipiatur. Quod autem objicitur, hac periodo dempta, Dio nysianam orationem melius sibi cohærere, leve omnino est nulliusque momenti. Idem quippe dici posset de aliis auctorum libris, in quibus plura ad aliquid probandum congeruntur testimonia anti quiorum. Uno enim et altero sublato, melius quo que scriptoris oratio sibi cohærere plerumque vi debitur. Deinde si quoties deleta aliqua periodo oratio sibi melics cohærere censetur, toties eam dem periodum textui auctoris dixeris esse adje clam, tot in Ecclesiæ Patrum atque in primis au 19. Prov. VII, 18 et xxx, 16. Quartum argumentum, ex aliorum operibus atque opinionibus ab auctore nostro citatis deductum. Neque porro sola ab auctore nostro citata Ignatii auctoritas, sed etiam Bartholomæi, Justi, et Hierothei, præceptoris sui, prolata ab illo testi monia, ipsum Dionysium Areopagitam non esse plane demonstrare Antiareopagiticis videntur. Ve rum enimvero ubinam gentium exstiterunt ali quando illa, quæ ille citat, tantorum virorum Ope ra? Quis ea unquam præter hunc auctorem no accuratissimi antiquissimorum scriptorum scruta toris, aliorumque omnium diligentiam fugerunt? Nunquid unius apostoli, et duorum apostolicorum hominum scripta, tam cito perierunt, ut nulla eo rum nisi apud auctorem nostrum mentio habeatur? Certe Hierothei, qui Dionysii Areopagitæ magister et Pauli apostoli discipulus fuisse dicitur, cujus pietas et doctrina summis extolluntur laudibus, lanti, inquiunt, viri opera omnia a Dionysio saltem et Timotheo publicari, et de eorum mani bus in Christianorum omnium manus venire, ipsisque summo esse in pretio, ac in Ecclesiarum

temporibus thuris usum, nec tot suffitiones quot ab auctore nostro his verbis referuntur: Pontifex pre cem sacram ad altare Dei celebraturus, ab ejusdem suffitione initium faciens, universum circuit chori ambitum, donec rursum ad altare divinum rediens, etc. Enimvero Athenagoras "et Tertullianus ** Christianos neque thure neque suffitu Deo sacrifi casse testantur. Censet quidem eminentissimus cardinalis Bona eos esse intelligendos de more thus adolendi eodem ritu, habitur et apparatu, quo agitur apud idola. Sed summi viri pace dicere liceat, illud accuratius observari debere, quod scribit Tertul cæremoniarum mentionem apud Dionysium haberi; libi quoque reperies tam frequentem fuisse his sed contendunt eas apostolorum tempore paulatim institutas, et traditione appstolica ad alios ita de rivals, ut Dionysii ejusdem ætate, in eum quem ille describit, numerum haud difficulter crescere potuerint. Porro autem Christiani, nti illi autu mant, iis ritibus tum utebantur, cum, persecutio num furore vel sopito vel mitigato, synaxes suas tutis in locis agere licebat. Quæ quidem ut probent, adducunt testimonia Tertulliani, qui baptisma non paucioribus quam auctor noster cæremoniis admi nistratum asseverat. Basilius vero eas a tacita et occulta traditione ad suam usque ætatem deductas esse testatur. Nec aliter sane de his atque aliis lilianus, Christianos duabus de causis thus adolevisse, turgiæ ritibus sentiebat idem Tertullianus: Quas, loci offenderit. Hac etenim duplici exceptione pla inquit, sine ullius Scripturæ instrumento, solius traditionis titulo, exinde consuetudinis patrocinio vindicamus... Harum et aliarum ejusmodi discipli narum si legem expostules, Scripturarum nullam invenies traditio tibi prætenditur auctrix, consue tudo confirmatric, et fides observatrix. Rationem traditioni, consuetudini, fidei patrocinaturam aut ipse perspicies, aut ab aliquo, qui perspexerit, disces. Neque hic quosdam andiri volunt Antiareopagiti cos, qui, nullis probationibus freti, quasdam cæ remonias Dionysianis atque apostolicis temporibus in usu fuisse audacter inficiantur. Verumtamen illud adversus Areopagiticos jure merito urgetur, quod sicut auctor noster nonnullos commemorat ritus, qui illa prima Ecclesiæ ætate revera vigebant, ita plures alios recenset, qui post Dionysianum ævum originem habuerunt. Quis enim verisimile esse putaverit Dionysii ævo cate chumenos pœnitentesque publicos exstitisse, qui post sacrarum Scripturarum lectiones ejicerentur ex ecclesia? De his tamen sic scribit auctor no ster Porro catechumenos et energumenos, eosque qui poenitentia ducuntur, sacrosancta hierarchice mos patitur audire sacram psalmodiam divinamque sa crarum Scripturarum recitationem: verum ad ea que deinceps sequuntur sacrificia spectaculaque ne quaquam, etc. Nec leviter prætereunda est vox Græca deσuóc quæ ibi legitur; idem quippe sonat ac sanctio aut mos vetus. Quænam autem, amabo te, sanctio, aut quis mos vetus poterat a Dionysio notari, quæ ab ipsis apostolis non sint profecta? At nullo sane antiquitatis aut sacræ Scripturæ mo nimento ostendes latam ab apostolis legem, vel morem ab eis inductum, quo catechumeni et pu blici poenitentes priori missa: parti adessent, et post hæc missa fidelium interdicerentur. Enumera, si velis, quos apostoli eorumque successores viri apostolici catechumenos baptismate abluerint, quos absolverint publicos poenitentes, nec ullum repe ries quem his unquam legibus voluerint coerceri. Evolve etiam, si vacat, omnes libros, nec ul 40 Lib. De corona milit., cap. 3. cap. 50, et lib. De corona, cap. 10. nimirum Christianis sepeliendis, et cum odor alicujus num ille facit, vel alibi thus a Christianis non oblatum, vel saltem non toties adhibitum quotics ab auctore nostro narratur. Fac tamen ea omnia suffimenta tunc fuisse in usu. At nullus, opinor, in auimum sibi facile induxerit, ea in tot ecclesiæ partibus quot auctor noster designat, fuisse ad hibita. Nunquid enim primis sævientium tyranno rum temporibus Christianis erant ecclesiæ, quæ tot partibus, choro, narthece sacristiaque constarent? Quid porro priori. Ecclesiæ sæculo minus audi tum, quam hæc chrismatis consecrandi cæremo nia? Pontifex, inquit auctor noster", accepto un guento, ponit super altare duodecim sacris alis ob velatum. Quis ritum illum ab apostolis ordinatum, vel ab apostolicis viris observatum fuisse memo rie unquam prodidit? Dicesne eum Atheniensi Ecclesiæ proprium fuisse et peculiarem? Sed cave ut salva sint Dionysii Areopagitæ. scripta? Is enim primus Atheniensium episcopus fuit. Auctor au tem noster de hoc ritu, non ut novo et recente, alque a se instituto, sed ab aliis ubique usitato loquitur. Hæc igitur illius scripta Dionysii, Areo pagitae fetus esse non possunt. Addamus denique id a veri specie prorsus videri alienum, quod mortua Christianorum corpora iis omnibus, quas ille adhuc recenset **, cæremoniis mandata sepulturæ fuerint. Ea siquidem, cum Ec clesiis omnibus pax summa tranquillitasque data est, nec plures fuerunt, nec magis solemnes. At paganis omnibus intolerabilis prorsus fuisset tam magnifica funeris exsequiarumque Christianarum pompa, nec ullum Dionysii ævo Christianum tantiz parentalibus justa suis solventem, ab ethnicis ali quando deprehensum fuisse perhibetur. Argumentum octavum, ex auctoris stylo petitum. De auctoris nostri stylo nonnulla jam perstrinxi mus, ostendimusqué Areopagiticos nihil in eo anim advertisse quod non sit vere Dionysianum, ac viro apostolico plane dignum omninoque conve De eccles, hierarch., cap. 3. **Apolog. ad imperat. *Lib. De eccles. hierarch., cap. 3. Ibid., cap. 7. * ApoloJ.

niens. Scriptionis etenim illins genus stylusque non possunt unquam assequi. Quid quod neque Ter simplex quidem, sed elatus, et pro sublimitate ar gumenti sublimis, rerum omnium de quibus agitur dignitati majestatique pulchre respondet. Porro hace styli sublimitas obscuritatem peperit. Illa ta men non ex Dionysii imperitia, sed ex eo potissi mum orta est, quod ipse hoc scribendi genere dif ficili et obscuro, ut ait divus Thomas, sacra et di vina religionis nostra: dogmata et mysteria paganis et infidelibus occultare voluerit. Antiareopagitici vero censent nihil eodem au ctoris nostri stylo excogitari posse Arcopagitæ vi rique apostolici orationi magis repugnans et con trarium. Tante nimirum molis est de unius ejus demque scriptoris stylo certam ferre sententiam! Quantum autem hic Dionysianus scribendi modus ab apostolice orationis forma abhorreat, hi de monstrant ex mira illius luxurie, sæpius cothurnos et dithyrambos supergrediente. Nihil quippe auctori nostro satis magnificum, inflatum, turgidum, hy perbolicum. Superlativa ipsi non sufficiunt, sed ca tantum quantum potest et auget et intendit. Voces usitatas, sacro nascentis Ecclesiae usa consecratas aspernatur, ac novas hactenusque inauditas, at que ad pompam ellictas, in carum locum substi tuit. Horum autem omnium catalogum contexere opera pretium non est, quandoquidem ca uno in tuitu in Corderii Onomastico atque observationibus, Dionysianorum operum editioni adjectis, cuilibet cernere proclive est. Neque dixeris argumentum in quo Dionysius versabatur, hanc ab eo exegisse sublimitatem, qua certe sublimiores et Deo digniores ideas ac co gitationes hominibus traderet inspiraretque. Pri mum enim id dici nequaquam potest de libro De hierarchia ecclesiastica, ubi ille disputat de sacra mentis sacrisque ritibus quæ quotidiano usu fre quentabantur, quæque simplici popularique metho do tardioribus Christianis æque ac peritioribus de bebant explicari. Deinde consilium auctoris no stri, uti observavimus, erat his in libris clariori sim pliciorique oratione ea Christianis minus perfectis exponere, quibus Ilierotheus, præceptor ejus, su blimiori et obscuriori scribendi genere perfectos imbuerat. Debuit igitur ille stylo scribere populari et plano, verbisque ati receptis et communibus. Dices Dionysio forsitan idem accidisse ac Ter tulliano aliisque scriptoribus nonnullis, qui, a crioris ingenii igne abrepti, libros suos stylo exa raverunt singulari, verbisque usi sunt inusitatis ac plane insolentibus. Verum quantocunque igne incensum fuerit Dionysii Areopagita pectus, is sa ne tam immaniter a scopo non potuit aberrare ut in libris quos simplicioribus Christianis minusque perfectis scribebat, tantam orationis sublimitatem et grandiloquentiam ubique affectaret. Sed sie er rare fallique solent male teriati homines, qui pu nieuda temeritate libris suis eorum nomina inser bant, quorum nee ingenium nec seribendi moslos tullianus, neque ullus unquam scriptor ea verba, quæ apostolorum Christianorumque omnium usu consecrata erant, missa fecerunt ut iis alia peni tus incomperta ubique sufficerent? Auctor vero no ster voces episcopi, presbyteri et diaconi, quasi obsoletas repudiat, eisque semper subrogat verba lappy, ispaiget hartouppo sacros autem utrius que Foederis libros citando voces Scriptura, aut Scriptura suera, evangelica, scriptores aucri, vel scriptorum nomina respuit, ac pro is substituit verba theologiæ, et theologi, vel divina illustratio, el divino numine affati, aut sacri initiatores. Nihil ergo in auctoris nostri stylo, quod cum Tertulliani libris, multoque minus cum Apostoli Epistolis com poni queat, occurrere videtur. Neque tandem orationis illius obscuritas ideo excusanda est quod Dionysius Opera sua infidelibus el non initiatis occultanda esse censuerit. Nam cum Christianis, uti diximus, rudioribus minusque per fectis scripserit, ea procul dubio nec inani obscu raque grandiloquentia, nec vocibus insolitis, ac vano affectata pompe studio fabricatis, sed summa perspicuitate, verbisque omnium usa receptis nut lique incognitis conscribenda erant. De levioribus quorumdam Antiareopagiticorum ar gumentis, et postremis Areopagiticorum probatio nibus; an hic auctor mendacii accusandus, et scri plu ejus sint miraculis cohonestala. Quædam alia argumenta ab aliquibus Antiareo pagiticis heterodoxis afferuntur, quæ quia vel le vissima sunt, vel veritati certæque orthodoxorum doctrina et traditioni palam refragantur, iis excu tiendis et recensendis lubenter supersedemus. Quid enim, ut cætera taceamus, levius eo momento, quod plenis buccis concrepant, doctrinam de an gelorum hierarchiis et ordinibus, que tam enu cleate ab auctore nostro explicatur, Dionysii sæ culo fuisse incompertam? Nihil quippe de his ille docuit, quod ex Scripturis sacris ac maxime Pauli Epistolis primitus non acceperit. Non imus quidem inficias illum pro ingenii sui viribus, ea quæ ex sa cris fontibus hauserat, fusius enodasse, atque etiam amplificavisse. Sed nulli mirum videri debet homi nem doctum et ingeniosum, multaque Platonica philosophiae eruditione imbutum, de cœlestibus substantiis plura post divinas Scripturas retra classe, iisque nonnulla addidisse quæ ex sanioris philosophie placitis desumpta, sacris Cbristiana fidei accommodaverit dogmatibus. Reliqua ipsorum argumenta leviora sunt, mul toque minoris ponderis. Nemini ergo negotium fa cessere possunt, ac ea pleraque omnia ex his, quae in superioribus dissertationibus passim tradidimus, sponte sua ruunt, et funditus evertuntur. Sufficie! ergo validiora aliorum Antiareopagiticorum argu menta omnibus suis ponderibus ita examinasse, ut mihil corum quae ad ea confirmanda vel infir.

fatis: nostra asumptionem. El in epistola 4, ad Caium: Quatenus erat Deus et homo, novum quam dum nobiscum conversando Osavopixhy képrecav ex hibebat. Quid planins, quid dilucidius post sparsos Nestorii Eutychetisque errores a quovis auctore unquam scriptum est? qui ab aliis omnlbus, inquiunt, ecclesiastiels serie Verbum divinimimam...... per inconfusam human ptoribus plane diversus sit, et sui tantum similis omnia quoque placita sua ad neoterlcam Platoni starum conformavit scholam; ac tandem ubique passim a sanctorum Patrum verbis et notionilnus maxime abhorruit. Contra vero Gregorius quotes and obscuriora quædam et magis philosophica de flectit, toties ab aliis sua derivat, atque idciren ex philosophis et Dionysio nostro illa hausisse vero videtur simillimum. Porro si roges cur venerandum Dionysii nomen, orationi suæ msgnun pandas adjecutrum, ille non inseruerit, responsum illico acciples nomen illud ejusdem Gregorii ætate Christianis tanto, uti postea, non fuisse in honore. Tunc siquidem auctor ille, pro vero Areopagita noudum aguitus, vir tantum magnus, qui sub alieno nomine d'elitescebat, habe batur. Quid ergo mirum, si Gregorius proprio uo mine eum non appellaverit, qui neminem ex Catho licis, sed paganos duntaxat, ac Symmachum, et Aquilam nominatim vocavit? Cæterum creditur il lum bis verbis citasse: Quemadmodum et alius quidam ante nos pulcherrime et sublimissime philoso phatus est. Neque enim hic audiendus est Ellas Cretensis, qui ibi Athanasium landari autumat. Nam huic opinioni et temporis ratio, et scriptionis genus plane adversantur. Et vero Gregorius non quam Athanasium, quocum meliorem vitæ spe partem transegerat, appellasset to po hpur, quemdam qui ante nos vixit. Hoc quippe lo quendi genere Græci scriptores homineus, vel priusquam nati essent, vel longe antequam scri berent, mortuum indigitant. Neque etiam Grego rius de Athanasio, quem ob styli sublimitatem in sua oratione panegyrica non commendat, un quam dixisset: Sublimissime philosophatus est. At utrumque illud et scriptionis genus, el temporis ratio scriptori nostro optime conveniunt. Illam ergo a Gregorio Nazianzeno ibi laudatum esse nemui Don probabitur. Qui his convincuntur rationum momentis, opi nioni illi quantum voluerint, subscribant, iis nec invidimus, nec reluctamur. Quominus tamen on nem illis præbeamus assensum, ea potissimum ra tio nos movet, quod argumentum illud, quo scripta auctoris nostri post natain Arii hæresim edita es.e demonstrabatur, idem illud ipsum post exortos Nestorii errores prodiis e cuilibet haud dificile per suadebit. In iis quippe hæresis contra Incarnationis Christi mysterium non minus aperte quam omnes contra ejus divinitatem et unam trium divinarum personarum naturam errores proscribitur. De incar nato enim Dei Filio variis in locis hæc legimus 39 Lei principalis bonitas...... nostrorum omnium vere facta particeps absque peccato, humilitatique nostræ unita, salvo proprietatum suarum statu, eoque pror sus inconfuso et inviolato. In alio autem libro ** Quamobrem non levi omnino conjectura colligere possumus scriptorem nostrum maximas cum tur bas ab hæreticis Nestorianis et Eutychianis cleri videret, tinc ut utrosque confunderet, ac pro vi ribus Ecclesiæ catholicæ partes tueretur, animum ad scribendum appulisse. Atque ut id ipsi cele ret felicias, magnum otique et venerandum Dio nysit Areopagita noinen seriptis suis prælixit. Ea ergo illius opera Intra annum 431, qno oecume nica synodus Ephesina adversus Nestorianos, et 454, quo Chalcedonensis contra Eutychianos. celebrata est, ab illo profecta esse videntur. Non continuo tamen in publicam lucem producta, et ab omnibus recepta, sed sensim sine sensu ita prodierunt, ut non ante memoratam superius Col lationem Constantinopolitanam, anno 533, in om nium venerint cognitionem. Illud porro in bn jusce opinionis confirmationem adduci potest, quod hæc scripta in his ecumenicis concilus a nemine, neque etiam a Juvenale Hierosolymitano, qui inter primos utriusque synodi Patres sedebat, citata reperiantur. Nulla autem hujus silentii cau sa alla potest afferri, nisi quod Dionysianæ lu cubrationes tunc e tenebris emergentes, vix ulli ante concilium Chalcedonense notæ fuerunt. Porro autem si quæras cur plura apud auctorem nostrum occurrani, cum his quæ Gregorius Nazianzenus scripsit, plane similia, non absurde responderi potest illa ab auctore nostro, qui sæpius et saa ab aliis accepisse, et aliorum opiniones referre dicit, in usas suos, tagito Gregorii nomine, fuisse assumpta, ac stylo reddita suo, el inusitatis loquendi modis, Quibus autem hæ conjectura nec satis are, nec omnino probabiles videbuntur, idem fatean tur necesse est hæc scriptoris nostri Opera Cal lationem Constantinopolitanaur, atque etiam sæculi sexti initia longe præcucurrisse temporis intervallo. De horum Operam utilitate, et aliis ejusdem au ctoris deperditis lucubrationibus. Cum igitur tante antiquitatis sint illa Opera, eo majori apud Christianos debent esse in pretio, quo plura ad eorundem Cbristianorum utilitatem copiose suppeditant. In iis enimvero docemur quæ scriptoris nostri et decessorum ejus tempore luerit doctrina fidei et morum disciplina. Quain vis enim in eo falsus esse arguatur, quod ea qua docet Dionysii Areopagite ætate viguisse putave rit, constat tamen ea omnia debuisse ante ejns 87 Orat. 58 in Theoph. et 42 in Pasch. De eccles. hierarch.. cap. 3. De divin. nomin.

dem auctoris nostri ævun in Ecclesia voce et dem Ficini, Basileæ anno 1576; liber vero De ec scriptis doceri, atque usu plurimo recipi. Ex his ergo scriptis discimus quid iis omnibus tempo ribus Ecclesia docuerit de adorando Trinitatis mysterio, de Christi divinitate et Incarnatione, de angelorum hierarchiis et ordinibus: quid tradide rit de baptismi et eucharistie administratione, de liturgia seu misse celebratione, de consecratione chrismatis, de sacris Ecclesie ministris, de mona chis eorumque votis et professione, ac tandem de mortuorum exsequiis et sepultura. Porro autem hæ cæremoniæ hique ritus non ut recentes ac novi, sed ut veteres atque ab apostolis derivati in nostri auctoris scriptis referuntur. Quapropter qui eadem scripta Dionysio Areopagitæ vindicant, hi omnes illos ritus ab apostolis profluxisse con tendunt. Qui vero ea recentioris scriptoris fetum esse opinantur, ii negare non possunt plures ex iisdem ritibus a traditione apostolica manasse cæteros autem tum pedetentim institutos, cuin Ec clesiis pax et tranquillitas ab imperatoribus Chri stianis data est, atque ab ipsis templa, in quibus sacra publice fierent, ædificata fuerunt. Hinc li quido colligimus tales missam celebrandi et sacra menta administrandi ritus ab auctore nostro describi, quales Constantini Magni tempore et quarto sæculo observari coeperunt, clesiastica hierarchia cum Latina versione, Basilea, anno 1539. Epistola ad Polycarpum inter epistolas SS. Patrum a Symphor. Champerio typis Ass., 1516. Eadem cum epistolis Ignatii et aliorum, Ant. 1540, et Venet. 1546. Epistolæ duæ in Or thodoxographia. Omnia deniqne Dionysii nostri Opera Latine in antiquis Patrum Bibliothecis, ac in Coloniensi ex editione Lansselii, et in no stra Lugdunensi ex Corderiana rursus vulgata, sunt. Antiquissima horum Operum versio Latina ac curata est a Scoto Erigena seu Scotigena, qui eam ex manuscriptis Græcis in monasterium Sandio nysianum, Carolo Calvo imperante, allatis adorna vit. Hæc versio cum aliis quibusdam, nimirum Petri Sarrasini, Ambrosii Camaldulensis, et Mar silii Ficini edita est Coloniæ anno 1546. Eodem anno alia Clauseri studio Argentorati prodiit: at que eadem in urbe Perionius anno 1557 suam vulgavit quæ anno 1585 Lugduni rursus prelo subjecta est. Has exceperunt versio Lansselii, e Societate Jesu presbyteri, Parisiis publicata anno 1625, ac demum Corderii theologi, ejusdem So cietatis doctoris, quæ Antuerpiæ 1633 emissa est in lucem. Porro autem vix alia reperias sanctorum Pa Magna porro horum auctoris nostri scriptorum trum opera, quibus illustrandis et exponendis utilitas triste aliquod aliorum, quæ perierunt, no- majorem scriptores posuerint operam. Præter bis desiderium reliquit. In bis autem numerantur, memoratas enim versiones, multi in has auctoris liber De hymnis divinis 0, liber &r raiç deodorixaiçnostri lucubrationes ediderunt scholia, notas, norvaσσ, De informationibus divinis, liber De symbolica theologia, liber De anima, liber De justo divinoque judicio ", liber De iis quæ sub in tellectum et sensum cadunt. Et si divo Maximo fides habenda liber De legali hierarchia, et li ber De angelicis ordinationibus et proprietatibus 7 sed postremus ille liber non alius ab ipso De cœ lesti hierarchia libro pluribus videbitur. Cæterum ea fuit eorum librorum jactura ut nulla eorum mentio nullumque exstet vestigium, nisi in iisdem auctoris nostri Operibus, vel quod ipsorum fultum non sit testimonio. observationes et paraphrases. Et vero Dionysius Rhetor et Joannes Scythopolitanus sexto Ecclesia sæculo quædam in eas scholia conscripserunt: sed eorum in primis, quæ a Dionysio profecta sunt, jacturam patimur. Septimo sæculo sanctus Maxi mus, martyr celeberrimus, scholia etiam conti nua et uberiora composuit. lis autem neque do ctrina, neque ritus, et disciplina ab auctore nostro tradita explicantur, sed quædam in auctores ab illo citatos observantur, quibus Maximus hæc scripta Dionysio Areopagitæ vindicare conatus est. In plurimis autem scholiis ea quæ in textu auctoris attention consideratione legenda sunt, De editionibus et versionibus eorumdem Operum, ac Domnibus animadvertenda proponit. Quæ quidem variis in ea scholiis et observationibus. Jam vero ut ad Dionysianorum Operum editio nes veniamus, ea typis Græcis excusa sunt Basi leæ anno 1539, Coloniæ 1577, Paris. 1565, Vene tiis 1538, et apud Morellium anno 1562. Latinis vero simul ac Græcis, Parisiis anno 1615, et rursus ibidem 1644, et Antuerpiæ anno 1663. Quædam antem ex his operibus separatim edita sunt, nimi rum libri duo, alter De mystica theologia, alter De divinis nominibus, Mars. Ficino interprete et expla natore, Venetiis anno 1538, atque inter Opera ejus omnia summam ejusdem Maximi, tanti videlicet martyris, pietatem et sanctimoniam omnino spirant et redolent. Pachymerius paraphrasim seu Commentarium in eadem Dionysii Opera scripsit, qui memo ratis Maximi scholiis sæpius subjungitur. Pestea vero Hugo a Sancto Victore, Albertus Magnus, di vus Thoma Aquinas, Dionysius Carthusianus et quidam alii nonnulla in quasdam ejusdem auctoris lucubrationes scripserunt. Præterea editionem eorumdem Operum Latinam 6° De cœt. hier. cap. 7. De divin. nomin., cap. 1,2 et 11, et lib. De myst. theal., cap. 12. De di vin. nomin., cap. 1, 4, 9, 13, et De myst. theol., cap. 2, et Epist. ad Tit. 3 De divin, nomin., cap. 4. Ibid. 65 De eccles, hier.. cap. 1. Ibid., cap. 3. De divin. nomin., cap. 4.

FR. J. F. BERN. M. DE RUBEIS In Venetam Operum qua Areopagitica dicuntur editionem In ana vræsertim agitur de Scholiis Sancti Maximi, et Joannis Scythopolitani, ac Germani Constantinopo litani patriarcha. Operum Areopagiticorum editio Antuerpiensis: quid in en præstitum. Posterior alia Parisiensis editio. Casimirus Oudinus notatus. 1. Quænam curæ adhibitæ fuerint, quid etiam mplioris emolumenti in nova Operum, quæ Areo pagitica dicuntur, Veneta editione præstitum, mu nus mihi demandatum est, ut prævia quadam dis sertatione admonerem. Agam igitur pro munere assumpto et quænam fuerit anterior editio sele cta, quæ iterum cuderetur; num aliqua cum mss. codicibus, et quibusnam, collatio Græci textus facta fuerit; quænam opuscula adjecta, quae vel de genuino parente perquirant vel ejus fidem pa tefaciant, an edita scholia sint unius Sancti Maxi mi, an aliqua vel etiam plura Joannis Scythopo litani, an etiam quædam Germani, regie urbis Constantinopoleos patriarchæ; totidem erunt dis sertationis argumenta, ac alia sane his affinia. Areopagiticorum Operum editiones omnes hoe loco numerare supervacanea cura foret. Nitidissi mam Antuerpiensem memoro ex officina Plantinia na Balthasaris Moreli 1634. Frons primi tomi est Opera S. Dionysii Areopagita, cum Scholiis S. Maximi, et Paraphrasi Pachymeræ, a Balthasare Corderio Soc. Jesu doct. theol. Latine interpretata, et notis theologicis illustrata. Primus idem tomus continet Græce et Latine libros De cœlesti hierar chia, De ecclesiastica hierarchia et De divinis no minibus, Balthasare Corderio interprete. Libros præcedunt ipsius Corderii Observationes generales pro intelligentia S. Dionysii, el sancti Maximi Pro logus, et Georgii Pachymeræ Procemium: singulis vero librorum capitibus Adnotationes Corderii, et Scholia S. Maximi, et Paraprasis Pachymere sub jiciuntur; quæ omnia vir idem doctissimus Corde rius Latine transtulit. Tomus alter complectitur Corderii Isagagem ad mysticam theologiam, tum ipsum De mystica theo logia librun, cun Adnotationibus Corderianis, et S. Maximi Scholiis, et Pachymera Paraphrasi, eo dem Corderio interprete. Dionysii epistolæ sequun tur, quæ decem sunt, ea rejecta que ad Apollopha nem philosophum inscribitur, certissimis vo0siaç argumentis damnata: casque subjecta ornant Scho lia Maximi, Pachymere Paraphrasis, el Corderii Adnotationes, et Latine interpretationes. Molem vo luminis augent opuscula plura, quæ sequuntur. I. Vita et Encomium Dionysii Areopagitæ ex Menæis, interprete Petro Halloix Soc. Jesu. 11. Simeonis Metaphraste Vita et Conversatio S. Dionysii Areo pagita, ab incerto interprete Latinitate donata, et a Corderio recensita. III. De Dionysio Areopagita ex Suida, interprete Petro Lansselio Soc. Jesu, IV. Vita Areopagite ex Libro secundo Nicephori, Grace et Latme ab eodem Lansselio edita. V. Michaelis Syn geli Encomium in S. Dionysium, interprete Basilio Millanio, el a Petro Lansselio pluribus in locis castigatum. VI. Martyrium S. Dionysii Areopagita per Methodium, vel, ut alii, Metrodorum, inter prete Lansselio. VII. Vita ejusdem per R. P. Pe trum Halloix S. J. concinnata, ejusdemque notatio nibus illustrata, VIII. Laudati Ilalloixii de S. Dio nysii Areopagita Vita et Operibus Quæstiones qua tuor. IX. Argumenta et Testimonia pro Operibus S. Dionysii ex Vindiciis Areopagiticis R. P. Martini Delrio Soc. Jesu. X. De Dionysio Areopagita, ejus que scriptis Disputatio Apologetica Petri Lansselii. XI. Variantes lectiones in Libris Areopagiticis. XII. Onomasticum Dionysianum Balthasaris Corde rii. XIII. Index locorum sacræ Scriptura. XIV. In dex in binos Operum sancti Dionysii tomos. II. Post annos decem, nova Lutetiæ Parisiorum, anno scilicet 1644, accurata est apud Laurentium Cottereau editio Græce et Latine. Titulus est Sancti Dionysii Areopagita Operum omnium quæ exstant, et Commentariorum quibus illustrantur. Tom. 1... Tom. II... opera et studio Petri Lansselii, et Balthasaris Corderii Soc. J. presbyterorum. Ac cessit nunc primum Areopagita defensio adversus hæreticum Calvinistam, per clariss. et nobiliss. vi rum dominum D. Joannem de Chaumont, Christia nissimi regis in sacris ac secretioribus regni consi liis consiliarium, et arcanioris Regiae bibliotheca præfectum. Nova editio, præcedentibus emendatior et auctior. Ordo prioris editionis cernitur in ista paululum immutatus, ac Lansseliane aliquæ inter pretationes Latina selecte sunt præ Corderianis. Lectorem monitum volumus in hac Dissertatione et sequenti nonnulla indigitari quæ nonnisi ad Græcum tex tumn S. Dionysii spectant, quæque ab hujus editionis instituto, ut mere Latine, aliena videntur. Hæc maluimus ere dito Lectori discernenda relinquere quam virorum ductorum quorum editionem sequimur, elucubratione frustatim scindendo decurtare. EDIT. PATR.

Primo in volumine præmittuntur Corderii Observa- prorsus laborem susciperet, qui argumentum idem tiones generales, ejusdemque Isagoge in Mysticam Theologiam, et Proæmium Pachymere cum Latina Corderiana translatione. Succedunt Græce et La tine, Corderio interprete, libri De cœlesti hierar chia, De ecclesiastica hierarchia, De divinis nomi nibus, De mystica theologia, cum ejusdem viri do ctissimi interpretatione, adnotationibus, et Pa chymeræ paraphrasi. Epistolæ sequuntur, quæ decem numerantur, Corderii adnotationibus dun taxat illustrate. aggrederetur. Quo in loco minus accuratum se præbet Oudinus in utriusque editionis recensione. ut ne quidem vidisse alteram ipse videatur. Parisiensem editionem exprimit nova editio Veneta, Graco textu Operum Areopagiticorum, Scholio rumque præsertim, collato cum codice bibliothecre Sancti Marci. Opuscula aucta. Variæ, quæ fe runtur de Operum auctore opiniones. 1. Sacrarum litterarum cultoribus, qui accura tiorem aliquam Operum Areopagiticorum editio nem sibi facilius ac minori pecuniarum sumptu comparare queant, bene consulturus typographus Venetus, Parisiensem recensitam selegit, utpote opusculis apologeticis locupletiorem, Latinisque selii interpretationibus ornatam. Novæ tamen curæ prætermissæ non sunt ad emendandum textum Græcum, sive Areopagitico rum Operum, sive Scholiorum, ipsumque variis lectionibus, si quæ opus forent, exornandum; dili gentiori facta collatione cum nitidissimo Veneta Sancti Marci bibliotheca codice. Operam banc navavit industrius ac sane peritus Georgius Con stantini, natione Græcus, ex Joannina urbe Epiri Labor cessit cum emolumento. Variantes lectiones in Operibus occurrunt frequentes, ac præterea in Scholiis erui non pauca additamenta poluere. Fo liorum margines hæc omnia præstant. De Scholiis Germani Patriarchæ, quæ ac primum ab aliis Quae vero volumen alterum complectitur, hæc sunt. 1. Prologus Sancti Maximi, interprete Petro Lansselio. II. Græce tantum, 'Epurvsia ev, quæ etiam exstat in Græca Morelliana editione Pa risiensi anni 1562, in-8°. III. Scholia Sancti Maxi- plerisque doctissimi peritissimique viri Petri Lans mi in superiores Areopagiticos libros, eodem Lansselio interprete. IV. Georgii Pachymera Pa raphrasis in Epistolas, interprete Godefrido Til manno, Carthusiæ Parisiensis monacho. V. Sancti Maximi Scholia in Epistolas, cum Latina inter pretatione Corderiana. VI. Opuscula, ut in editio ne priori Antuerpiensi, inter quæ Latine vertit Lansselius Encomium ex Menæis Græcis, recensuit Vitam a Metaphraste concinnatam, Latine inter pretatus est duo excerpta ex Suida, et Nicephoro, Vitam Syngeli emendavit, ac Martyrium Methodii Latinitate donavit illustravitque notis. VII. Sequun tur Dionysii Guerini Martyrium Areopagite, car minibus Latinis expressum, Vita ab Halloixio con cinnata, ejusdemque Questiones quatuor, Vindiciae distincta prodeunt juxta codicis fidem, dicam in Martini Delrio, et Lansselii Disputatio apologetica. VI. Accedit Areopagite Defensio adversus hæreti cum Calvinistam Charentoni ministrum, a Joanne domino de Chaumont Gallice primum conscripta, subindeque Latine reddita. IX. Postremum locum tenent Lunsselii Notæ ad Pachymeræ Paraphrasim in Epistolas, ejusdemque Note in Vitam Syngeli, et in Methodii Martyrium. III. ilabes ea singillatim enumerata, in quibus conveniunt, et in quibus differunt, sive ordinem spectes, sive Latinas interpretationes, ac notas et opuscula, editiones duæ, Antuerpiensis et Pari siensis. De utraque Casimiri Oudini judicium est tomo 1, De scriptoribus et scriptis ecclesiasticis ad annum 520, col. 1371. Balthasar Corderius, pri mus omnium diffusione et amplitudine Commenta riorum, disquisitione abstrusiorum, doctrina re rum omnium... Vitam S. Dionysii Areopagitæ et omnia ejus Opera, et quidquid ab aliis Græcis de illo dictum est, Commentariis uberrimis elucidare labore plane eximio, licet forsitan minus felici, conatus est. Apparebit incredibilis ille labor Cor derii ex inspectione omnium S. Dionysii Areopa gita Operum, et omnium ad Vitam et Encomia ejusdem spectantium, quae Antuerpiæ anno 1634 Græce et Latine duobus in folio tomis nitidissime edita sunt, tum recusa Parisiis, anno 1644, modo formaque cisdem. U sane imposterum inutilem ferius. 11.Opusculorum numerum auget primo opus, quod Gallice scriptum editumque frontem præfert: Pro blème proposé aux sçavants touchant les livres attri buez à S. Denys l'Areopagite: où l'on demande s'il faut dire, que cet auteur a tiré ses principes, une partie de sa doctrine, et le traité de sa Théologie mystique, de saint Clément d'Alexandrie, et de saint Grégoire de Nysse: ou si ces deux Pères ont pris de lui. Paris chez Jean de Nully M. DCC. VIII. Problema iteratis viris propositum circa libros Dionysio Areopagita tributos: quo ad examen voca tur, quæriturque, num ipsorum operum Auctor ex Clemente Alexandrino, et ex divo Gregorio Nysseno deprompserit principia sua, ac doctrinæ partem, et Tractatum de Mystica Theologia: an ab illo quid piam isti mutuaverint. Neque solum Problema, quod proponitur, argumentis atque solutionibus utraque ex parte munitur verum etiam argumenta comparent in eo, ac solutiones, que Dionysio Areopagite, veluti genuino auctori, favent, et ad versantur. Prodibit Opus Latine duntaxat redditum. Juter eos qui abs Dionysio Areopagita abjudi cant Opera, orthodoxum quempiam sequioris æta is auctorem putant aliqui, heterodoxum alii. Pro Petro Chaphao, seu Eullone, aut aliquo ex ejus asseclis Eutychiana ant Monophysitica lue infecto, pugnavit acerrime Michael Lequienus in Disserta

denique his omnibus antiquiori, magno Dionysio, Alexandriæ episcopo, adjudicanda esse Areopagi tica conjecerat Joan. Philippus Baraterius. Hæc in nostra Dissertatione refutata sunt commenta omnia. tione Damascenier, a num. 10 ad numerum us- quem pro una hypostasi aliisque controversiis eo que 16. Quod excerptum inter memorata opu- tempore agitatis opponeret Orientalibus. Verum scula novum locum habet. Hocce vero excipere debuit adversa Dissertatio nostra, De fide auctoris Operum que vulgo Areopagitica dicuntur, an ortho doxus fuerit, an hæreticus vel Apollinarista, vel Eutychianus, seu Monophysita. Jam edita numeratur nona inter alias triginta Dissertationes De gestis, et scriptis, ac doctrina sancti Thomæ Aquinatis, typis editas in-folio, Venetiis, apud Joan. Bapti stam Pasquali 1750. Eadem prostat in nova ejus dem S. Thomæ Operum editione Veneta, tomo VIII, In-4. III. Ex his opusculis variæ innotescunt, quæ fe runtur de germano Areopagiticorum Operum pa rente opiniones. Paucis eas memorare liceat. Ac primo veluti pro comperto haberi potest, ac certe debet, certum ac genuinum exstare nullum in an tiquitate monumentum, quo evinci queat, primis quatuor Ecclesiæ sæculis, vel etiam adulto quinto, et ad finem vergente, Areopagitica laudata Opera innotuisse. Hac de re agit uberrime auctor Proble matis quod superius memoravimus: egi etiam ego In Dissertatione citala, capitibus 1, 2, 4 et seq. Primi fuere heterodoxi Severiani, concilii cecu menici Chalcedonensis hostes, ut certos testes ad hibeam, qui testimonia ex Areopagiticis Operibus deprompta adduxerunt in Collatione, quam Con stantinopoli habuere cum orthodoxis, quorum pri mus erat Hypatius, episcopus Ephesinus. Hic vero primus fuit, qui eadem Opera abs Dionysio Areo pagita abjudicavit, tribuitque antiquis hæreticis Apollinaristis. Vide caput primum citate Disserta tionis. Sæculo sexto incepto, id est anno 532, ha bita fuit prædicta Collatio: quo sæculo, vel etiam cadente quinto, pro sancto Dionysio Areopagita pugnavit Joannes, Scythopolitanus antistes; pu gnavit etiam insequente sæculo, sanctus Maximus, abbas Chrysopolitanus, ac sequiori ætate Theodo rus quidam presbyter, apud Photium, codice 1. Apologetica opuscula simul collecta præstat Ve neta hæc editio, quae scripserunt Halloixius, Del rius, Lansselius, Chaumontius. Inter eos qui genuinos Areopagitæ fetus infician tur Opera, de quibus agimus, varia sunt placita de auctore, quem perquirunt ipsumque virum or thodoxum habent alii, aliique beterodoxum, dissi denique de natione ejus. Guillelmus Caveus arbi tratus est, Operum auctorem dici posse Apollina rium, quem putat fuisse in fide sanum, patrem Apollinaris hæretici. Ea Mathurinus Vessieres La Croze tribuit Synesio, Ptolemaidis episcopo: in centoremque ipsi fuisse, ut eadem scriberet, Theo philum Alexandrinum contendit. Quid? quod Hen ricus Dodwellus in epistola ad Caveum commen+ tus est, a Latino catholico homine quodam, for Lasse Gregorio Magno, conficta esse Opera Areo pagitica, utpote qui ante pontificatum din vitami egerit Constantinopoli, ac Dionysium confinxerit, Primum memoravimus Hypatium, episcopum Ephesinum, qui Apollinaristas hæreticos antiquos fecerit auctores Areopagiticorum. Hanc refutaruns opinationem Joannes Scythopolitanus, et Maximus in Prologo et in notis. Vide caput 3 Dissertatio nis. Longe recentior est eorum sententia, qui Eu tychianis et Monophysitis tribuerunt Areopagitica. Casimirus Oudious De scriptoribus et scriptis eccle siasticis, loco superius laudato, capite 2, sic ait Opinor igitur, ne quid dissimulem, Opera ilta omnia, tanto fastu Sancto Dionysio Areopagita attributa, fuisse conficta a Severianis hæreticis, errores Eutychetis amplexantibus, atque sancto Dionysio Areopagite supposita, cujus sub nomine confinxerant, ut falsa veterum auctoritate errores suos defenderent. Conficta illa fuisse circa annum 520, Severianis tunc temporis in imperio obtinen tibus, a quibus illa primum sub specioso Dionysii Areopagitæ nomine, anno 532, in Collatione Con stantinopolitana inter Catholicos et Severianos allegata sunt, producentibus illa e tenebris Seve rianis, sed orthodoxis illa, uti Ecclesiæ hucusque ignota et inaudita reprobantibus. Venit in meam sententiam Joannes Dallæus... in opere De scriptis que Dionysii Areopagita et Ignatii Antiocheni nomi nibus circumferuntur, etc. Pro Severianis, aut Monophysitis, veluti Areopagiticorum auctoribus, ac præsertim Petro Cnaphæo seu Fullone, Eecle siæ Antiochenæ tyranno, aut alio partium ejus et consiliorum socio, agit uberrime Michael Lequie nus loco citato, pluresque in medium profert ac amplificat conjecturas. Virum doctissimum pro virili, insequitur tota Dissertatio sæpius citata neque opinionein ejus, quam noverat, verisimilem putat Christianus Augustinus Salig in tractatu De Eutychianismo ante Eutychen: neque rursum ap probat Maturinus Vessieres La-Croze. Sedem Au tiochenam anno 471 prima vice tenuit Cnaphæus, iterumque invasit anno 476 et insequente, ac tertio occupavit anno 485 ad annum usque 488. Auctorem ergo apprime orthodoxum, censuit La tinum Dodwellus, Egyptium Paschasius Quesnel lius, et Joannes Bona: Græcum scriptorem Atti cumque Lequienus. Vide caput 6 Dissertationis. Auctoris ejusdem, quisquis ille fuerit, tempora de finit Morinus post Nestorium, et ante Eutychiano rum turbas, quinto sæculo labente: imo conficta opera censet Nicolaus Nourrius, asceta Benedicti nus Sammauræus, intra annum 431, quo synodus ecumenica Ephesina adversus Nestorianos, et 451, quo synodus Chalcedonensis contra Eutychia nos celebrata est. Paulo seriorem feturæ ætatem ar bitrantur alii.

utroque citer 600, alter vero 400, descriptus præmittuntur ejusdem Joannis Scythopolitani (er ror 2, Lege Scotigene) et Anastasii Bibliothecarii ad Carolum Calvam Epistolæ, quibus ei versionis ope risque sui reddunt rationem. Scilicet rationen, reddit de sua Operum Areopagiticorum versione Joannes Scotigena, et Anastasius Bibliothecarias de sua Latina Scholiorum Maximi et Joannis Scytho politani translatione. Schoha in Opera Areopagitica scripsit non solum Maximus, sed ante ipsum Joannes Scyhopolitanus. In editis confusà prostant. Nourrius notatus. Scho tik Joannis Scythopolitani in codicibus mss. alt esbi ampliora. Indicie queis alla secerni ab aliis possunt. Quis fuerit Joannes Scythopolitenus. 1. Sub unius Maximi nomine, qui sæculo septimo Coruit, pugnavitque egregiam pugnam adversus b reticos Monothelitas, prodierunt Scholia in Opera Areopagitica in editionibus Antuerpieusi. et Pari siensi, ac medo prodeunt in Veneta. Sed altamen nop unum scholiastem Maximum, sed alium ube rioremque loannem Scythopolitanum, operam suam navasse, testis est locupletissimus Anastasius, Ro manæ Ecclesiæ bibliothecarius, in epistola ad regen Carolum Calvum, anno circiter 865. Verba sunt 1 Copi sedulo quærere, si forte reperiri potuisset præceptor quispiam, vel aliquod scriptum, quo enu cleate tantus Pater (Dionysius Areopagita) nobis li quidius illucesceret et quia jau per interpretis, (Joannis Scoti Erigenæe) industriam linguæ nostræ fuerat traditus, nostris patulis redderetur perfectius intellectibus. Cum ecce repeute Paratheses, sive Scholia in eum, quæ Constantinopoli positus vide ram, ad manus venere, quibus utcunque interpre tatis, mihi aliquantulum magis emicuit. Que in marginibus interpretati codicis ejus, ut in Græco reperi, mox interpretata utcunque, donec a docto melius interpretarentur, respondentibus signis in terpres ego satis imperitus apposui.... Ipsorum au tem Scholiorum, sive Paratheseon quæcunque in calce sui signum vivificæ crucis habent, a beato Maximo confessore 'et monacho inventa narrantur; cætera vero, sancti Joannis Scythopolitani episcopi esse feruatur. Accuratum Anastasii laborem in utriusque scholiis distinguendis quis in pensius non commendet? Epistola citata typis edita præmittitur Commentariis in Areopagitam a Dionysio Cartha siano elucubratis, editisque typorum beneficio Colo nice, impensis Petri Quentel, anno 1536, in-folio habeturque inter Veteres Epistolas Hibernicas, a Jacobo Usserio collectas, ac editas Parisiis in Of ficina Ludovici Billaine 1665, num. XXIV. Epistolæ, quam ad regem Carolum Calvum scri psit Scotigena, fragmentum commentariis præmit titur, a Dionysio Carthusiano confectis; integra ve ro habetur inter Veteres Epistolas Hibernicas, ab Usserio collectas. Scotigenæ laborem laudibus ex tollit Anastasius Bibliothecarius in epistola citata Beatus itaque Areopagita Dionysius, inquiens, quem inter cætera constat, industria tua (ipsius re gis Caroli), præstantissime principum, in Romanumi sermonem translatum... Mirandum est quomodo vir ille barbarus, qui in finibus mundi positus, quanto ab hominibus conversatione, tanto credi potuit al terius linguæ dictione longinquus, talia intellectu capere, in aliamque linguan transferre valuerit. Joannem innuo Scotigenans, virum quem auditu comperi per omnia sanctum. De ipso disserentem vide Joan. Albertum Fabricium, in Bibliotheca Latina media et infimæ ætatis. II. Non latent in pluteis, neque abdita servantur in solis codicibus mss. quæ in Areopagitica scripsit scholia Joannes Scythopolitanus. Edita prostant in ter ea quæ sub unius Maxiui nomine prodierunt. confusa cum ipsis: quod utique dolendum. Rem hane adnotarunt Jacobus Usserius et Michael Le quienus. Usserii affero verba, quæ leguntur apud Guillelmum Cave, ad annum 520, in Joanne Ha xentio. Sie habet vero in Bibliotheca theologica mss. Joannes Scythopolitanus scripsit in Dionysiou Areopagitam Scholia, pariter ac Maximus. Verum in libris Dionysii ab anno 1562 inclusive editis (que nempe anno Græca editio Morelliorum lucem vidit Parisiis in-8), simul confusa sunt Joannis et Maximi Scholia quæ non in antiquioribus solum, quae Cy parissiotæ tempore (sæculo xiv) ferebantur, editio nibus (mss.) fuerunt distincta; sed etiam in utroque Utraque Scholia, eademque distincta, in vetustis codicibus niss. Parisiensibus et aliis reperiri aduo- quo usus est ipse Morellias codice. In quorum alte tat laudatus Usserius. Verba ejus dabimus numero insequenti. Testem quoque affero laudatum Nico laum Nourry in Apparatu ad Bibliothecam maximam velerum Patrum, Dissertatione x, de Operibus sancti Dionysii Areopagitar, capite 22. Ejus affero verba, quæ castigatione indigent, a typographo facillime dermata? Duos pariter nacti sumus codices La tinos manu exaratos, quibus (Operum Areopagitico rum) versio Joannis Scotigenæ, ac divi Maxini, Jo annisque Scotigenæ (error 1. Lege Scythopolitani) notæ et Scholia exhibentur. Primus Bibliothecæ Regiæ, et secundus Colbertinus: alter ab annis cir ro ad marginem sunt apposita Joannis Scythopoli. tani sine nomine Scholia; in altero vero seorsim, post absolutum textum integrum Dionysii, Maximi nomine insignita Scholia; eo breviora, quod ab am. plior.bus Joannis, cana quibus ea conjunxit Morel lius, separata fuerant. Porro vulgata illa Scythopo litani Scholia, eadem illa ipsa sunt quæ Dionysio Alexandrino ab aliis sunt attribuia: quod ex sen tentia a Cyparissiota ex Dionysii Scholiis citata pa tet, quæ in Scholiis istis totidem verbis reperitur. Istam vero sententiam Scythopolitani, non Maximi esse, liquet ex Latina versione Scholiorum Scytho Vide Patrologia Latina tom. CXXIX, col. 737.

politani a Roberto episcopo Lincolniensi facta, et in a tio (verba sunt Lequieni; ab alio anctore indita eis bibliotheca collegii Corporis Christi apud Oxonien ses mss. asservata, in qua reperitur. > Hunc Usserii locum indicat Joan. Albertus Fabri cius in Bibliotheca Græca, libro v, capite 1, num. 6, allegata ejusdem Usserii Dissertatione de Diony sfo: quam, inquit, H. Whartonus edidit ad calcem 1.bri De scripturis sacrisque vernaculis. Vitam agchat laudatus Robertus, Lincolniensis episcopus, tertio decimo seculo, vitamque commutavit cum morte anno 1253, apud eumdem Fabricium in Bibliotheca Latina media et infimæ ætatis. Quæ vero invehit Us serius de Scythopolitani Scholiis Dionysio Alexan drino attributis, deque sententia Cyparissiotæ, dili gentiori cura expendimus nos in Dissertatione nostra srpe citata, capite 5. Inter edita Scholia sunt aliqua quæ satis produnt auctorem, rion Maximum, sed alium, utique Joan nem Scythopolitanum. Egregie rem patefacit Mi chael Lequienus in Dissertatione Damascenica 11. Inprimis se ea ætate, inque ea regione vixisse si gnificat, in quibus Origenistarum harresis invalesce ret. Nam in caput 7 De ecclesiastica hierarchia, ad ea verba prope initium tor de ariépur, profano rum vero, recensitis vetustioribus hæreticis, Simo ne Mago, Menandro, Valentino, Marcione el Manete, de Origenianis subjungit nat rur de, ol dad tür Opérovę poεpzór pour, et nunc qui prodeunt fabularum Origenis sectatores vel, ut Lansselius vertit, atque etiam nunc ab Origenis prod eunt fabulis). Atqui sancti Maximi evo exsoleve. rant prorsus Origenistæ, ex quo Origenes cum Di dymo, Evagrio aliisque horum sociis a quinta synodo proscripti fuerant: adeo ut sæculo septimo, quo Ma ximus florebat, nuda eorum superesset memoria. Etate vero Joannis Scythopolitani (quem labente sæculo sexto floruisse, infra dicendum), eorum er tores per monasteria Palæstina grassabantur, Leon tio quodam Byzantino, Joanne, Isidoro et Nonno au cloribus unde gravissimæ turbæ, ac tumultus per eam omnem regionem excitati sunt. > Animadverte, Scholia sua circa hæc tempora scripsisse Joannem Scythopolitanum, utpote qui de Origenistis agit, qui nunc dicuntur prodiisse. Tempora cer'ius infra definienda sunt. Alia duo sunt scholia quæ produnt auctorem. In caput 7 De coelesti hierarchia, ad ea verba, ɛlç ov parovc, in celos, nota sic appingitur: Nota contra Basilianos et Nestorianos Jesum Christum, in caelos assumptum, secundum quod homo est, esse Domi num intelligibilium omnium, etc.... contra vero Acephalos et Eutychianos, quod quamvis Dominus virtutum, verus et manifestus homo. Item in ca put 7 De ecclesiastica hierarchia, ad ea verba, zat ispár, et sacram, hæc subjiciuntur: < Sacram theo logiam dicit: Tu es Christus Filius Dei vivi, quod notandum est contra Basilianos, et Nestorianos, et Paulianistas, et similes. Quibus in locis Nestoria nos vides dictos Basilianos. Ilec autem appella esse non potuit, præterquam a Joan:ire Scythopoll lano, qui variis scriptis a Basilio Cilice, Antioche næ Ecclesiæ presbytero lacessions, eumdem Ba silium tanquam versutissimum Nestorianæ impicta tis propagatorem, antirrheticis dissertationibus tra duxerat, velul narrat Phottus in Bibliotheca, coch xcv et cvII. > Priori in codice verba sunt Photii: Lectus est Joannes Scythopolita oyolaσrixóç, scholasticus, ad versus Ecclesia desertores.... Scripti, in quod Scy thopolita scribit... fortasse Basilius Cilic est auctor. Et alio in codice: Lectus est liber Basilii, presby teri Cilicis, adversus Joannem Scythopolitam, cui et Causidici nomen, Aixd1oror. Unum esse, et eumdem Joannem Scythopolitanum, licet aliter et aliter co gnominatum, Scholasticum et Causidicum, grave nullum argumentum obstat, quominus affirmemus. In codice priori hæc habentur: Scripsit (Scythopoli lanus) rogatus a patriarcha quodam, cui Juliano nomen. In sedem Antiochenam conscendit Julianus, post Petrum Cnaphæum, anno 471, eamque tenuit ad annum 476. Vide Boschium De patriarchis Antio chenis, inter Acta sanctorum, tomo IV Julii. Hoc itaque tempore cœpit Scythopolitanus in arenam descendere adversum Ecclesiae desertores, ut ait Photius, sive contra Eutychen et Dioscorum, ejusdem que sectae asseclas. Calamum contra Basilium Cili cem serius videtur strinxisse. In alio codice air Photius Basilius Ciliz fuit presbyter, ut de se ipso affirmat, Antiochene Ecclesiae, quo tempore thronum ibi tenebat Flavianus, Romanique clavum imperii Anastasius, Imperium tenuit iste ab anno 491 ad an num 518. Qui vero Flavianus dicitur Antiochenus patriarcha, intelligitur hujus nominis secundus, ab anno circiter 499 ad annum 512. Optime cohærend onmia. III. Jam ergo inter edita sub unius Maximi nomi ne Scholia, locum habent sine dubio quæ scripsit Joannes Scythopolitanus, confusa cum eisdem. Mi nus accurata profero verba Nicolai Nourrii loco su perius citato. In codice Colbertino, manu exarato mense Januario, feria septima, indictione quinta, anno mundi 6500, id est Christi 992, adjerte sunt Sancti Maximi note, ab his quæ in editis prostant, plurimum discrepantes... Unde orta sit illa discre pantia si roges, disce ex Anastasii testimonio (supe rius allato), quo se Scholia S. Maximi et Joannis Scythopolitani a se invicem distinxisse, affirmat. Binc enim colliges, ea imperitorum librariorum in curia, potuisse facile in codice Colbertino aliisque pluribus præpostera perturbatione confundi. > Qui bus videtur verbis putasse Nourrius, Scythopolitani Scholia edita nondum esse, ac latere in codicibus. Fallitur egregie, uti dictum est. Admonere tamen pretium est operæ, in Veneto codice nostro Marciane bibliothecæ eadem Scholia, quæ typis edita sunt, auctiora et ampliora reperiri qua utique additamenta præstabit nova præsens

dici debeant profecta ab alio auctore, qui non fue- IV. Adnotare postreno loco liceat, alios etiam rit Maximus, aut Joannes Scythopolitanus. Eadem pro sua peritia ponderet sapiens lector, et conferat, ac judicium ferat. In nota quadam, eo modo nume rata, in caput 2, De cœlesti hierarchia, sic legimus Quid porro sit resonantia extrema, explicabo in ca pite 4 libri De divinis nominibus. flanc resonantiam intelligit rerum ordinem a Deo statutum, ac infe rioruin illustrationem a superioribus. Quidpiam vero tale in scholiis eodem modo numeratis in ca put & De divinis nominibus indicatur, aut exponi tur. An vero modus iste se referendi in alio loco disserentein, conveniat Germano. qui scholia non nulla adjic ebat ad Scholia Maximi et Sey hopo i aai? Conveniunt sane Scythopotitano, qui primus amplioribus notis illustrabat Opus Areopagiticum. Conveniunt etiam Maximo, qui seorsim ab illo bre via quædam scribebat scho'ia. Id vero maxime animadvertendum, frequentius breviora esse scholia, quæ numerata sunt, ac Ger mano tribuuntur: eademque si colligas omnia, pauca potius esse quam plurima. Duebus hisce in diciis, scholiorum brevitatis ac paucitatis, quae vere Maximi sunt, indicarunt nobis Usserius et Le quienus. Hinc menti obversatur conjectura, libra rium, qui Marcianum codicem describebat, scholia a scholiis distincta inveniens, ac majoris ipsorum partis auctorem ignorans Joannem Scythopolita num, alia tribuerit Germano patriarchæ et alia Maximo. Tenebras depellere, ac dirimere litem omnem non possunt, nisi vetusti codices bone notæ, in quibus Maximi scholia a scholiis Joannis Scythopolitani accurate discreta inveniantur. 11. Quis ille fuerit Germanus patriarcha, si sua et ipse Scholia scripserit in Opera Areopagitica, inquirendum est. Paucis res tota exigitur. Ejusdem nominis duo Germani præsto sunt, qui patriarcha fem regiæ urbis Constantinopolcos thronum le. muere: ambo sacris litteris clari, el plurium ope rum scriptores. Primus conscendit sedem illam auno 715, eamque, dignitate abdicata, anno 730 dimisit. Infulas easden ab anno 12:2 ad au num 1240 gestavit alter. Tertium memorare Ger manum prætereo, quem dignitatem indeptum esse auno 1264, in prima ostendimus dissertatione quam Vite Gregorii Cyprii subjecimus, ac typis edidimus anno 1753. Utriusque Opera diligentiori cura recensent bibliographi neque ulla scholiorum, de quibus agimus, apud ipsos mentio. Atqui vero scholia, quotquot in Opus Arcopagiticum typis edita sunt, reperiuntur omnia in antiquis codicibus, qui Ger mani secundi ætatem superant. Inter hæc typis edita scholia locum habent, quæ Germano tribuun tur igitur si quis Gerinanus Constantinopolcos patriarcha scripserit ea, sine dubio fuisse primus Jebuit. Joannis Scoti versio Operum S. Dionysii Areopagita xstat Patr. Lat. t. CXXII, inter Scoti scriptores nonnullos memorari, qui in Opera Areo pagitica scripserint scholia, quin ea tamen satis innotescant. Joan. Albertus Fabricius in Biblio theca Græca, libro v, capite 1, n. 6, paucis verbis recenset Scholia Georgii Hieromnemonis in biblio theca Medicea. Inter codices Bibliothecæ Regiæ Taurinensis, tom. 1, numeratur codex CCC. LXIX, membranaceus, sæculi xiv, in qua continentur Dionysii Areopagitæ Opera, cum scholiis Andreæ cujusdam, quemadmodum legere est post aliquot Dionysii verba in caput De divinis nominibus, fol. 6. Avopéou hynais, Andreæ narratio.» Subjiciuntur semper deinde textui Dionysii scholia ruuro co'ore descripta, ut vix legi possint. Scho lia hæc tamen (Bibliothecæ editores inquiunt), ut observare contigit ex comparatione, eadem omnino sunt atque scholia Sancti Maximi typis vulgata. > Quidni quidpiam simile, falsa nomenclatura Ger mani patriarchæ invecta, acciderit in Veneto Mar ciano codice? Commentarios in D'onysium Areopagitam scri psisse lingua Syriaca fertur Joannes Daræ in Syria episcopus. De viri ætate, deque urbe cujus infulas piscopales gestaverit ille, dissident viri docti. Uberrime pertractantein adi Joannem Morinum De sacris ordinationibus, a pag. 423, ac etiam lege Dissertationem, quam Gallice inscriptam diximus, Problème, etc. His addo peritissimum Josephum Simonium Assemanum in Bibliotheca Orientali, tomo II, capite 18, ubi Joannem Daræ non anto annum, 700 floruisse ostendit vir apprime doctus. Latine, que feruntur Operis Areopagitici, versiones recensentur. Loci cujusdam De Divinis nominibus Latina versio apud sanctum vhomam Aquinatem sincerior ac nitidior quam in cæteris. 1. Abs re non erit, antequam dissertatiuncula finem impono, varias recensere, quæ operum Areo pagiticorum hactenus confecte sunt, ac typis pro dierunt, Latinas versiones. Id emolumenti saltem colligi poterit, ut si versionum hujusmodi collatio nem inire quispiam exoptet, quo lucidius obscurior. quædam Areopagitica loca comprehendantur, no scat eas, ac facile reperire queat. Primus hanc spartam ornare assumpsit Joannes Scotus Erigena De vera ejus patria Joan. Alber tus Fabricius agit in Bibliotheca Latina media et infimæ etatis, ut cæteros hoc loco præteream. In id opus incubnisse ipsum jussu regis Caroli Calvi, di scimus ex ejusdem epistola ad eumdem regem, quæ integra exstat inter Hibernicas Epistolas a Jacobo Usserio collectas, num. 23. Ait ille vero: se de Græco in Latinum transtulisse libros quatuor sancti Patris Dionysii Areopagita episcopi Athenarum, quas scripsit ad Timotheum episcopum Ephesinum (nimi rum De coelesti hierarchia, De ccclesiastica hierar Opera, curante II. J. Floss, Bonnensi, recer sita.

Scotigenæ, ac modo Sarraceni Latinam versionem, ut Monophysitica labe infectum ostendat Operum ut alibi observatum est; ac etiam frequentius, utro que interprete dimisso, Areopagitici textus reddit sensum nitidioribus verbis; ipsumque textum Græ cum videtur ipse aliquando, aut alius ab eodem ro gatus, consuluisse, ac Latine reddere accuratiore translatione. Versione illa sua Lequienus abutitur loco citato, Areopagiticorum auctorem. At cadem in versione nihil non vidit, nisi apprime orthodoxum, Thomas Aquinas, ut evincit in solutione primi argumenti. Egi ego hac de re uberius in Dissertatione sæpius citata, capite 18, ac mirum sane, non visum a Le quieno locum Thomæ prætermissumque. Cum multi in hac civitate sint egregii typographi, qui partes suas quam exacussime implent, factum tamen est, pancorum defectu atque incuria, ut ex extraneis nonnulli de typographorum Venetorum dili gentia atque in promissis fidelitate minus recte sentiant. Hoc cum mili ignotum non sit, ego in id totis viribus incumbo, ut et malam aliquorum opinionem convellam, et bonam aliorum confirmem et augeam; ipseque non indiligentibus paucis, sed aliorum qui diligentiores et accuratiores sunt, numero accensear. Quod jam aliquotenus mea S. Gregorii Nazianzeni editione, que haud modico plausu excepta est, conse cutum me spero: et præsenti, quam tibi offero, studiose Lector, Areopagiticorum Operum editione, me multo magis consecuturum confido: quandoquidem in ea adornanda nec diligentiæ ulli, nec sumptibus ullo modo peperci. Porro quid in ea praestitum sit, quotque ad eam ornatiorem tibique chariorem red dendam sint addita, ex prævia viri Cl. Dissertatione satis habes. Silebo vero ipse de cliarte nitore, typo rum elegantia, aliisque adjectis ornamentis, utpote que in oculos tuos sua sponte incurrunt. Duo tamen sunt, de quibus peculiariter te admonere mea interesse puto. Primum est, studium ac diligentiam plane singularem me adhibuisse, ut quamemmendatissima, seu quamliberrima a nævis typographicis editio ista prodiret: in quem finem non unius tantum sed plurium eruditorum virorum usus sum opera. Quo factum est ut in hac editione non solum errata nova addita non sint, sed etiam ex veteribus, iis scilicet quæ in præcedentes editiones irrepserant, sint haud pauca sublata. Ne vero mera jactantia mea videri hæc posset (jactatur id quippe etiam ab indiligentissimis quandoque typographis), constitueram inte grumi mendorum quæ sublata sunt elenchum tibi hoc loco ob oculos ponere. Sed quoniam veritus sum ne hoc aliqui sinistre interpretarentur, pauca tantummodo, speciminis causa, versionis Latina errata tibi sistam; et quidem ex eorum genere quæ nonnisi attentiore sensus ponderatione, aut etiam cum Græco textu collatione deprehendi et emendari poterant. flabet itaque editio Parisiensis, ex. gr., con tentionem pro consensionem; interitu pro introitu; disturbatarum pro distributarum; unctionem pro vin ctionem; corrupuisset pro corripuisset; die pro diis; quarum pro aquarum; uti pro voti; immunitionem pro imminutionem; dicendi pio discendi; investigabilem pro ininvestigabilem; secundum pro fecundum; suscipiet pro suspiciet, etc. Hæc el alia id genus non pauca in hac nostra editione viri docti, et utriusque linguæ periti opera emendata sunt. Nil dicam de crassioribus magno numero erroribus, quibus Pari sina editio aspergitur: horum enim correctio ut facilior, ita non est hoc loco peculiariter commemo randa. llæc vero omnia non ita a me dicta accipias, B. L., quasi ipse editionum Parisiensium (quarum sane plures nitidissimæ ac emendatissimæ sunt) æstimationem imminutam velim; sed ut palam fiat in magno eos errore versari qui solas peregrinas editiones æstimare norunt; easque omnes Venetis omni bus absque ullo discrimine anteponunt. Sed hac de re satis. Alterum, de quo te præmonitum volo, est, hunc primum Areopagiticorum Operum tomum hoc decurrente mense Aprili in lucem prodire; eo scili cet mense, quo ipsum proditurum, fidem meam in prævia Declaratione obstrinxeram: ut vel hinc col ligas quid de promissis a me tibi in posterum faciendis exspectare tuto possis. Sane, quemadmodum ipse arbitror, honesto homine nil indignius esse quam datam publico fidem infringere; ita firmiter constitu sum mihi est detrimentum quodvis potius subire, quam tantum dedecus aspergere nomini meo. Hoc vero unum reliquum est, optime Lector, ut hæc mea tibi placere ostendas. Sic enim majora, et meliora in tui favorem et commodum capessendi in dies mihi animus addetur. Interim his Iruere et vale. Plus tibi nova ista editio exhibet quam quæ cæteræ omnes hactenus præcesserunt. Duas quippe postre mus, et eas quidem accuratissimus ominium ac absolutissimas una complectitur; hoc est, curam omnem et operam, quam duo illi gravissimi ac doctissimi e Societate Jesu Patres, Lansselius et Corderius adhi buerunt, navarunique tam arduam ac sagacem, ut suam uterque qucad licuit, adornaret. Quin et quidpiam continet aliud, nondum antea in lucem publicam evulgatum. Editionem Lansselii, quæ in hac ipsa l'ari storum civitate anno 1615 prodierat, secuta est alia illa, quam apud Antuerpiam anno 1634 Corderius ap paravit. Eam igitur ipsum quæ auctore Corderio prodiit, ut posteriorem et accuratius elaboratam, in ed

cæteris. Nulla est similitudo inter perfectiones Dei el crea turæ. vinas perfectiones dupliciter considerari posse. sed etiam omne objectum intelligibile, et sic de Primo, ul sunt in rebus creatis vel etiam prout ab intellectu creato absque lumine gloriæ concipi pos sunt; secundo, ut sunt in Deo. Si priore modo considerentur, distinguuntur inter se formaliter, imo multæ etiam realiter, suntque diversæ formæ, vel rationes formales. Et quamvis concipiantur ut illimitate, vel infinitæ perfectionis intra suam speciem seu rationem formalem, tamen in ratione entis vel perfectionis sunt limitatæ, qnia una non includit aliam. Hoc modo ille perfectiones non sunt in Deo formaliter, sed eminenter tantum, nempe ut in causa superioris ordinis, et analoga. Si vero secundo modo concipiantur, sic non ha bent inter se ullam distinctionem formalem, sed sunt una simplicissima forma, a qua Deus omnium illarum perfectionum denominationem accipit, sed Jonge altior quam mens creata concipere possit. Dicitur enim sapiens, non quasi sapientia imbutus et informatus, sed ut sapientia per se subsistens. Dicitur justus, misericors, sanctus, non ut his per fectionibus affectus, ornatus et imbutus (quomodo a nobis concipitur), sed ut justitia, misericordia et sanctitas substantialis, per se subsistens. Eodem modo accipiendæ omnes aliæ perfectiones quæ ipsi tribuuntur, quia in illo nulla est diversitas forma rum aut rationum formalium, sed una simplicissima forma per se subsistens, infiuite supra omnia ele vata, quæ est ipsius essentia (quam Deitatem vo care possumus) per quam omnes illæ denominatio nes illi ex parte rei competunt. Id enim est longe perfectius et dignius illi majestati, infinite supra omnia que sunt et quæ non sunt (ut Dionysius lo quitur) elevatæ. Quomodo se mutuo includant. Ikne sequitur primo, omnia attributa, prout eonsiderantur in summa sua elevatione (quomodo Eunt in Deo), se mutuo includere, et in unius con ceptu intrinsece includi omnia, quia sunt una sim plicissima forma, in se omnis distinctionis expers, de cujus ratione est omnia illa formaliter et secun dum summam identitatem includere, et omnia illa esse formaliter. Quomodo sint infinite elevatæ. Sequitur, secundo, perfectiones divinas, prout sunt in Deo, esse infinite elevatas supra easdem perfectiones spectalas, prout sunt aut possunt esse in creaturis, au! etiam prout a mente creata pos sunt concipi. Ratio est, quia ut sunt in Deo, sunt infinitæ perfection's non solum intra propriam speciem, sed absolute et in toto genere entis. Tum etiam quia in Deo non sunt forma aliqua acciden⚫ taria, sed substantia per se subsistens, et a se habens omnia infinite, quæ ad rationem cujusque perfectionis spectant, v. g., sapientia divina non est qualitas, sed substantia per se subsistens, ha bens a se non solum infinitum lumen intellectuale, 1 Psal. CXLIV. Sequitur, tertio, perfectiones divinas, ut sunt in Dee, non habere ullam similitudinein cum per fectionibus quæ sunt vel esse possunt in rebus creatis, ut docet Dionysius cap. 9 De divinis nomi nibus, et cap. 5 Mystica theologiæ. Quam ob cau sam Deus dicitur non esse substantia, non esse vita, etc., quia ita est super omnia elevatus, ut cum nulla re creata vel creabili similitudinem ha beat. Quia tamen res creatæ aliquam ad Deuna proportionem habent tanquam effectus et imitatio nes quædam illius (ob quam proportionem, si sit in summo gradu dicuntur etiam Deo similes, et Dei imagines, ut patet in natura intellectuali), ne que nos Deum nisi ex rebus creatis per analogicum ascensum cognoscere possumus, ideo nomina per fectionum creatarum ad perfectiones divinas trans ferimus; alioquin de divinis nullo modo loqui possemus. Verum hæc nomina longe altiori sensa accipienda sunt, cum tribuuntur rebus divinis, quam cum creatis in Deo enim significant sub stantiam a se existentem, ac proinde omnino illi mitatam, quæ per se formaliter absque omni actu elicito præstat omnia que perfectiones create præstare possunt, et modo infinite excellentiori. Itaque neque in modo existendi, neque in modo operandi, neque in modo tribuendi suum effectum formalem est ulla similitudo, etc. Nomina communia quo sensu prius de Deo, et prius de creaturis dicantur. Nominu sunt rebus poste riora. Nomina ab homine inventa. Nota S. Thomam, parte 1, qu. 13, art. 6, dicere prædietas perfectiones, quantum ad rem significa tam per nomen, prius dici de fquam de creatu ris; quia a Deo hujusmodi perfectiones in creatu ras manant; sed quantum ad impositionem nominis, prius a nobis imponi creaturis quas prius cognosci mus; unde et modum significandi habent, qui competit creaturis. Non enim (inquit Basilius, lib. 11, contra Eunomium) natura rerum nomina sequi tur, imo post res ipsas inventa sunt nomina. Etenim si hoc esset verum, non esse nomina rebus poste riora, opus esset, ut quorum sunt eædem nomina Liones, una et cadem substantia esset ex quo fieret, ut quia qui sunt virtute perfecti, digni no mine Dei habentur, et dii appellantur, essent ho mines ópoúatot, id est ejusdem substantiae qua Deus. Verum sicut hoc dicere, manifesta insania est; sic illud dicere, æque dementia est. Imo et Gregorius Nyssenus lib. x1, disputans contra Eu nomium: Miserator, inquit, et misericors Dominus, patiens, el multe misericordia 7.Quid hæc aidnt significare? Naturamne, an operationem? Nemo sa

dist. 34, quæst. 3, art. 1. In Quæstionibus disputa- art. 1. In Supplemento, quæst. 73, art. 3. In part. 11 tis, de potentia Dei, quæst. 3, art. 4; quæst. 7, art. 5; quæst. 9, art. 7. Caput tertium citatur in parte 1, quæstione 106, articulo 2; quæst. 108, art. 1 et 2. Item in 2-2, quest. 181, art. 8. In part. I, quæst. 84, art. 3. In Supplemento partis in, quæst. 37, art. 1; quæst. 72, art. 1. In part. 11 Sent., dist. 9, quæst. 1, art. 1 et 2; dist. 10, art. 1 et 2. In Quæstionibus disputa tis, de potentia Dei, quæst. 2, art. 3; de malo, quæst. 7, art. 3; de veritate, quæst. 9, art. 3. Caput quartum citatur parte 1, quæstione 12, articulo 11; quæst. 13, art. 3; quæst. 57, art. 1; quæst. 108, art. 3; quæst. 111, art. 1. In 1-2, quest. 3, art. 7; quæst. 98, art. 3; quæst. 111, art. 1. In 2-2, quæst. 2, art. 6 et 7. In parte 1, quæst. 10, art. 4; quæst. 12, art. 4; quæst. 20, art. 1; quæst. 27, art. 5; quæst. 30, art. 2; quæst. 55, art. 1 et 2. In Supplemento, quæst. 77, art. 2. In part. 1 Sent., dist. 17, quæst. 1, art. 1. In part. II Sent., dist. 9, quæst. 1, art. 1; dist. 12 in expositione textus et quæst. 1, art. 5. In Quæstioni bus disputatis, de malo, quæst. 3. art. 4; de veri tate, quæst. 10, art. 1, et quæst. 11, art. 5. Caput quintum citatur parte 1, quæstione 1, arti culo 10; quæst. 106, art. 3; quæst. 108, art. 2 et 5; quæst. 113, art. 2. In part. 1. Sent., dist. 17, quæst. 1, art. 4. In Quaestionibus disputatis, de po tentia Dei, quæst. 6, art. 7; de malo, quæst. 6, art. 7; de malo, quæst. 3, art. 7, et quæst. 9, art. 5. Caput sextum citatur parte 1, quæstione 56, ar ticulo 1; quæst. 58, art. 5; quæst. 106, art. 2; quæst. 108, art. 1 et 3. In parte m, quæst. 21, art. 2. In part. Sent., dist. 9, quæst. 1, art. 2. Caput septimum citatur parte 1, quæstione 12, ar ticulo 8; quæst. 57, art. 5; quæst. 106, art. 2 et 4; quæst. 107, art. 2; quaest. 108, art. 1, 2, 5 et 6. In 1-2, quæst. 28, art. 5; quæst. 67, art. 2; quæst.111, art. 1; quæst. 112, art. 1. In 2-2, quæst. 2, art. 6 et 7. In parte 1, quæst. 12, art. 4; quæst. 13, art. 2; quæst. 30, art. 2; quæst. 59, art. 6; quæst. 67, art. 1. In part. 1 Sent., dist. 37, quæst. 3, art. 1. In part. 11 Sent., dist. 9, quæst. 1, art. 7; (dist. 10, quæst. 1, art. 1, 2 et 3. In Quæstionibus disputatis, de veritate, quæst. 9, art. 3. Caput octavum citatur parte 1, quæstione 66, ar ticulo 3; quæst. 106, art. 1 et 2; quast. 108, art. 2, 5 et 6; quæst. 112, art. 2 et 4. In 1-2, quæst. 111, art. 1. In Supplemento, quæst. 73, art. 3. In part. I Sent., dist. 37, quæst. 4, art. 3. In parte iv Sent., dist. 24, quæst. 2, art. 1. Caput nonum citatur parte 1, quæstione 108, ar ticulis 2, 5 et 6. In 1-2, quæst. 98, art. 5. In 2-2, quæst. 2, art. 7. In parte I, quæst. 61, art. 7. In Sent., dist. 11, quæst. 1, art. 2. Caput decimum citatur parte 1, questione 18, articulis 2 et 3. In parte i Sent., dist. 9, quæst. 1, art. 2. Caput undecimum citatur parte 1, quæstione 76, Sent., dist. 10, quæst. 1, art. 2. Caput duodecimum citatur parte í, quæstione 55, articulo 3; quæst. 106, art. 4. In 2-2, quæst. 2, art. 6. In part. 11 Sent., dist. 10, quæst. 1, art. 2. In Quaestionibus disputatis, de veritate, quæst. 29, art. 5. Caput decimum tertium citatur parte i, quæstio ne 112, art. 2. In part. i Sent., dist. 15, quæst. 1, art. 1; dist. 17, quæst. 1, art. 4. In part. 11 Sent., dist. 10, quæst. 1, art. 2 et 4; dist. 11, quæst. 1, art. 2. Caput decimum quartum citatur parte 1, quæ stione 50, articulo 3. In Quæstionibus disputatis, de potentia Dei, quæst. 6, art. 6; de virtutibus, quæst. 1, art. 8. Caput decimum quintum citatur parte i, quæstio ne 51, articulo 3; quæst. 106, art. 1; quæst. 107, art. 5; quæst. 115, art. 1. In 1-2, quæst. 31, art. 4. Caput primum citatur parte 1, quæstione 108, ar ticulo 4. In part. m, quæst. 64, art. 6. In Supple mento, quæst. 31, art. 3. In part. II Sent., dist. 9, quest. 1, art. 8. In part. Iv Sent., dist. 3, quæst. 2, art. 1. In Quæstionibus disputatis, de veritate, quæst. 8, art. 7. Caput secundum citatur in parte it, quæstione 63. articulo 2; quæst. 65, art. 1; quast. 66, art. 1; quæst. 67, art. 1 et 7; quæst. 69, art. 5; quæst.71, art. 4; quæst. 80, art. 9; quæst. 83, art. 5. In Supplemento, quæst. 29, art. 1. In part. v Seni., dist. 1, quæst. 1, art. 2; dist. 6, quæst. 2, art. 1, 2 et 3; dist. 12, quæst. 2, art. 1. Caput tertium citatur in parte. quæstione 63, artículo 6; quæst. 65, art. 1 et 5; quæst. 66, art. 11; quæst. 67, art. 1; quæst. 80, art. 9; quæst, 83, art. 4 et 5. In Supplemento, quæst. 29, art. 6; quæst. 37, art. 2. In part. iv Sent., dist. 8, quæst. 1, art. 1; dist. 24, quest. 2, art. 1 et 2. Caput quartum citatur in parte 111, quæstione 16, articulo 3; quæst. 72, art. 2. In part. 11 Sentent., dist. 9, quæst. 1, art. 8. In part. Iv Sentent., dist. 5, quæst. 2, art. 1; dist. 7, quæst. 1, art. 1 et 2; dist. 7, quæst. 2, art. 1. Caput quintum citatur in parte I, quæstione 1, articulo 10; quæst. 106, art. 3; quæst. 108, art. 2; quæst. 113, art. 2. In 1-2, quæst. 106, art. 4. In parle ш, quæst. 61, art. 4; quæst. 67, art. 1.!n Supplemento, quæst. 31, art. 1 et 2; quæst. 34, art. 1; quæst. 37, art. 2 et 4; quæst. 40, art. 4 eu 5; quæst. 72, art. 2. In part. iv Sentent., dist. 7, quæst. 3, art. 1; dist. 8, quæst. 1, art. 1; dist, 25, quæst. 2, art. 1. In Quæstionibus disputatis, de ve ritate, quæst. 9, art. 3. Caput sextum citatur in parte 1, quæstione 56, articulo 1; quæst. 58, art. 5; quæst. 106, art. 2. In 1-2, quæst. 76, art. 2. In 2-2, quæst. 184, art. 8; quæst. 185, art. 1; quæst. 186, art. 5; quæst. 187,

art. 3. In part. ii, quæst. 27, art. 3. In Supple- quæst. 50, art. 1; quæst. 89, art. 4. In part. 1 mento, quæst. 71, art. 3. Caput septimum citatur in parte m, quæstione 67, articulis 7 et 8; quæst. 68, art. 9; quæst.72, art. 4; quæst. 78, art. 3; quæst. 80, art. 4; quæst. 81, art. 5. In Supplemento, quæst. 71, art. 3. In Quæ stionibus disputatis, de malo, quæst. 8, art. 1; quæst. 16, art. 6; de veritate, quæst. 9, art. 1." Sent., dist. 1, quæst. 4; dist. 2, quæst. 2, art. 1 ct 4; dist. 17, quæst. 2, text, 1; dist. 17, quæst. 2, art. 1; dist. 34, quæst. 2; dist. 34, quæst. 3, art. 2; dist. 37, quæst. 4, art. 1; dist. 42, quaest. 1, art. 2; dist. 44, quæst. 1, art. 5; dist. 46, quæst. 1, art. 3; dist. 46, in expos. text. In part. I Sent., dist. 7, quæst. 1, art. 2: dist. 11, quæst. 1, art. 2; dist. 13, quæst. 1, art. 4; dist. 18, quæst. 1, art. 2. In Quæ stionibus disputatis, de potentia Dei, quæst. 1, art. 6; quæst. 2, art. 3; quæst. 3, art. 6 et 15; quaest. 4, art. 2; de malo, quæst. 1, art. 1, 2, 3 et 5; quæst. 2, art. 1, 2, 4, 7, 9, 11 et 12; quæst. 5, art. 1, 2, 9, 12 et 14; quæst. 4, art. 1, 2 et 6; quæst. 16, art. 1, 2, 3, 4, 5 et 6; de virtutibus, Caput primum citatur in parte 1, quæstione 12, articulis 1 et 2; quest. 13, art. 1 et 2; quæst. 15, art. 3; quæst. 32, art. 2; quæst. 36, art. 2; quæst. 39, art. 2; quæst. 57, art. 1; quæst. 88, art. 2. In 2-2, quæst. 13, art. 1; quæst. 91, art. 1, quæst. 101, art. 3; quæst. 106, art. 3. In part. I, quæst. 20, art. 1. In part. I Sent., dist. 22, quæst.1, "quæst. 1, art. 1, 17, 18 et 19; de veritate, quæst. 8. art. 2 et 4. In Quæstionibus disputatis, de potentia Dei, quæst. 7, art. 5; de malo, quæst. 5, art. 1; de virtutibus, quæst. 2, art. 2. Caput secundum citatur in parte 1, quæstione 32, articulo 1; quæst. 67, art. 2; quæst. 93, art. 2. In part. 1 Sent., dist. 15, quæst. 2, art. 2; dist. 21, quæst. 1, art. 1; dist. 28, quæst. 1, art. 1. In part. i. Sent., dist. 13, quæst. 1, art. 3. In Quæstionibus disputatis, de potentia Dei, quæst. 10, art. 1; de malo, quæst. 16, art. 7; de veritate, quæst. 4, art. 6. Caput tertium citatur in parte 1, quæstione 5, ar ticulo 2; quæst. 13, art. 11; quæst. 19, art. 9. In 2-2, quæst. 85, art. 2; quæst. 101, art. 3. In part. I Sent., dist. 37, quæst. 1, art. 2. art. 1; quæst. 58, quæst. 64, art. 1 e quæst. 82, art. 2; art. 2; quæst. 106, Caput quartum citatur in parte 1, quæstione 48, articulis 1, 2, 3 et 6; quæst. 49, art. 1; quæst. 50, art. 2, 3 et 5; quæst. 51, art. 1; quæst. 54, art. 2; quæst. 55, art. 1; quæst. 57, art. 4 et 5; quæst. 65, art. 4; 2; quæst. 67, art. 1 et 4; quæst. 93, art. 2; quæst. 94, art. 1; quæst. 115, art. 3. In 1-2, quæst. 1, art. 4; quest. 2, art. 5; quæst. 10, art. 4; quæst. 18, art. 11; quæst. 19, art. 1 et 6; quæst. 24, art. 1; quest. 26, art. 1, 2 et 3; quæst. 27, art. 2; quæst. 28, art. 1, 3, 4, 5 et 6; quæst. 29, art. 3 et 4, quæst. 35, art. 7 et 8; quæst. 46, art. 1; quæst. 51, art. 4; quæst. 55, art. 4; quæst. 60, art. 5; quæst. 63, art. 1 et 2; quæst. 70, art. 4; quæst. 71, art. 2 et 5; quæst. 72, art. 1 et 9; quæst. 80, art. 4; quæst. 87, art. 1; quæst. 78, art. 1 quæst. 109, art. 3 et 6; quæst. 112, art. 3. In 2-2, quæst. 8, art. 1; quæst. 24, art. 2; quæst. 25, art. 4 el 7; quæst. 27, art. 4 et 5; quæst. 29, art. 3; quæst. 31, art. 1; quæst. 82, art. 2; quæst. 92, art. 1 et 2; quæst. 110, art. 3; quæst. 125, art. 1 et 12; quæst. 129, art. 2; quæst.141, art.1 et 2; quæst.145, art. 2; quæst. 158, art. 1; quæst. 159, art. 8; quæst. 162, art. 1; quæst. 165, art. 1; quæst. 167, art. 1; quæst. 175, art. 2; quæst. 177, art. 1; quæst. 180, art. 6. In part. I, quæst. 44, art. 2; quæst. 46, art. 1. In Supplemento, quaest. 49, art. 5; art. 15; quæst. 28, art. 2. Caput quintum citatur in parte 1, quæstione 4, articulo 3; quæst. 15, art. 3; quæst. 44, art. 3; quæst. 57, art. 1; quæst. 91, art. 1. In 1-2, quæst. 2, art. 5; quæst. 79, art. 2. In parte I, quæst. 13, art. 1. In part. I Sent.. dist. 8, quæst. 2, art. 3; dist. 17, quæst. 2, art. 2; dist. 24, quæst. 1, art. 1; dist. 35, quæst. 1, art. 1; dist. 36, quæst. 2, art. 3; dist. 46, quæst. 1, art. 2. In Quæstionibus disputa tis, de potentia Dei, quæst. 7, art. 2; de malo, quaest. 16, art. 9; de virtutibus, quæst. 1, art. 8; de veritate, quæst. 8, art. 8; quæst. 20, art. 5. Caput sextum citatur in parte I, quæstione 18, articulo 1. In Quæstionibus disputatis, de malo, quæst. 16, art. 4. Caput septimum citatur in parte 1, quæstione 14, articulo 10; quæst. 55, art. 2; quæst. 56, art. 5; quæst. 58, art. 3, 4 et 5; quæst. 75, art. 7. In 1-2, quæst. 112, art. 1. In 2-2, quæst. 1, art. 1; quæst. 8, art. 1; quæst. 180, art. 5; quæst. 188, art. 7. In part. Sent., dist. 2, quæst. 1, art. 2; dist. 4, quest. 2, art. 1; dist. 8, quæst. 2, art. 1, et quæst. 4, art. 3; dist. 19, quæst. 2, art. 1; dist. 38, quæst. 1, art. 3. In Quæstionibus disputatis, de potentia Dei, quæst. 6, art. 6; de malo, quæst. 16, art. 1; de virtutibus, quæst. 1, art. 2, et quæst. 2, art. 3; de veritate, quæst. 8, art. 8 et 15. Caput octavum citatur in parte I, quæstione 21, articulo 1; quaest.56, art. 3. In 2-2, quæst.175, art.1. In Quæstionibus disputatis, de veritate, quæst. 8, art. 9. Caput nonum citatur in parte 1, quæstione 3, ar ticulo 1; quæst. 4, art. 5; quæst. 21, art. 1; quæst. 42, art. 1; quæst. 56, art. 3. In part. I Sent., dist. 5, quæst. 2, art. 2; dist. 19, quæst. I, art. 2. In Quæstionibus disputatis, de potentia Dei, quæst. 7, art. 7; de malo, quæst. 3, art. 1. Caput decimum citatur in parte 1, quæstione 9, articulo 2. In parte 1 Sent., dist. 19, quæst. 2, art. 1. Caput undecimum citatur in parte 1, quæstione 44, articulo 2; quæst. 84, art. 5. In 2-2, quæst. 29, art. 1 et 2.

Caput duodecimum citatur in parte 1, quæstio ne 13, articulo 8; quæst.108, art. 5. In 2-2, quæst.29, art. 2. In part. 111, quæst. 27, art. 2. In Quæstioni bus disputatis, de potentia Dei, quæst. 9, art. 7. Caput decimum tertium citatur in parte 1 quæ stione 11, articulo 1. In part. I Sent., dist. 2, quæst. 1, art. 1 et 3. In Quæstionibus disputatis, de potentia Dei, quæst. 7, art. 5; quæst. 9, art. 7. Caput primum citatur in parte 1, quæstione 12, articulo 13; quæst. 13, art. 6. In part, 111, quæst. 92, art. 2. In part. n Sent., dist. 9, quæst. 1, art. 2. In Quæstionibus disputatis, de potentia Dei, quæst.7, art. 5; quæst. 9, art. 7; de virtutibus, quæst. 1, art. 8. Epistola ad Caium citatur in parte 1, quæstio ne 92, articulo 1. Epistola ad Dorothæum citatur in parte 111, quæ stione 92, articulo 1. Epistola ad Polycarpum citatur in parte 1 Sent., dist. 13, quæst. 1, art. 4. Epistola ad Demophilum citatur in parte Iv Sent., dist. 19, quæst. 2, art. 2. Ex his aliisque locis quæ me effugerunt, facile patet Angelicum Doctorem totam fere doctrinam theologicam ex purissimis Dionysii fontibus hau sisse, cum vix ulla sit periodus e qua non ipse tan quam apis argumentosa theologicum succum ex traxerit, et in Summam, veluti quoddam alveare, pluribus quæstionibus articulisque, ceu cellulis, theologico melle servando, distinctum, redegerit. AD MYSTICAM THEOLOGIAM S. DIONYSII AREOPAGITE. Quo facilior puriorque nobis ad sacrosancta My- Timotheum scripturus: Vide, inquit, ne explodas stica theologiæ adyta sit accessus, operæ pretium fucrit, ex aliis ejusdem sancti Patris Operibus bre via quædam porta seu præludia præmittere, quibus mens nostra præexercitata, ritu quodam mystico præparetur, ut, quantum fas est, sancte rebus sanctissimis conjungatur. Ne autem a janua, ut in proverbio est, et a scopo aberremus, cognoscendum ante omnia quid per mysticam theologiam intelligatur, et quæ sit ejus definitio, quodque principium seu origo, quis fi nis, quæ ad illam prærequirantur, et quomodo ad ipsam accedendum sit, et qua tandem ratione mi rabilis illa mystica theologiæ unio in anima perfi ciatur: quæ omnia breviter septem capitibus se quentibus explicabimus. Quid per mysticam theologiam intelligatur. Mystica seu mysteriosa theologia, si vim nominis attendas, designat quamdam sacram et arcanam de Deo divinisque rebus notitiam. Must ptov enim Græcis idem est quod Latinis arcanum, occultum, abditum, secretum, et quidem sacrosanctum, quod nonnisi hominibus sacris communicandum, pro fanis vero occultandum sit quos idcirco S. Dio aysius auufrous vocat 80, id est exsortes mysterio rum, quibus secundum legem hierarchicam vetat mysteria (sic enim appellat sacramenta) propalari. Sciebat quippe quod sacramentum regis abscondere bonum est st. Hinc de mysteriis seu sacramentis ad Sancta sanctorum; quin potius arcana Dei reverebe ris, ac spiritalibus inaspectabilibusque notionibus celebrabis; inaccessa quidem profanis illa et intacta reservando, solis vero sanctis, cum sacra quadam, prout fas est, claritate res sacras communicando. Ide mque sub finem ejusdem capitis iterum incul cat, ut juxta ritum hierarchicum profiteatur, sancta quidem sancte contrectare, sola autem deifica di vinis, perficientia perfectionis capacibus, sanctis que sanctissima communicare. Sic Christus quoque ad turbas in parabolis loquebatur 82, et solis apo stolis dabat nosse mysteria regni Dei. Neque enim fas est (ut ibidem Oracula testantur) porcis proji cere spiritalium margaritarum purum illum ac lu cidum pulchrificumque adornatum. Itaque qui mysticam theologiam nominat 3, ar canam quamdam omnino sacram designat sapien tiam, Dei principalis pulchritudinis imaginem pro prio, quantum fas est, principio conformem: si quidem cujuslibet eorum qui mysticis illustratio nibus imbuuntur, in hoc sita perfectio est, ut ad divinam pro captu quisque suo promoveatur imita tionem, Deique in semetipso excipiat operationem, in mentis abdito divinissime relucentem, quam exinde ritu hierarchico in alios transfundat. Que sit definitio mystice theologie. Omissis variis, quas varie diversas tradunt, de finitionibus, vel potius circumscriptionibus, bre RD Cap. 1 Eccles. hierarchiæ. 81 Tob. x1, 7. 83 Luc. vi, 10. 3 Ceet. kierarch. cap. 3.

viter et clare videtur hoc modo definiri posse: stice perficit et informat, ita ut tribus istis excel Theologia mystica est sapientia experimentatis, Dei affectiva, divinitus infusa, quæ mentem ab omni inordinatione puram, per actus supernatu rales fidei, spei et charitatis, cum Deo intime con jungit. Hæc definitio constat omnibus partibus seu mem bris ad propriam alicujus rei definitionem secun dum philosophiae leges requisitis. Genus enim de finiti hic est sapientia experimentalis, seu sapida scientia. Non enim hæc theologia est quædam otiosa sterilisve speculatio, sed sapidissima Dei contern platio, quæ suavissimo (cujus quidem in hac vita capaces sumus) sapore spiritali mentem imbuit, multoque delectabilius eam afficit, quam ab ullo spiritalium harum deliciarum inexperto concipi aut credi possit. Differentia est, Dei affectiva, quo differt a reli quis scientiis theologicis quæ intellectum infor mant, cum liec principalius afficiat voluntatem; licet etiam arcano quodam lumine illustret intel ectum, ad Deum et res omnes eminentiori, utpote supernaturali, modo intelligendum. lentissimis virtutum theologicarum actibus, totius mystica theologiæ perfectio et essentia continea tur, uti pulchre ac fuse in libris divinissimis De ascensu montis Carmeli, De nocte obscura, el Can tionum vere mysticarum declarationibus ex ponit venerabilis Pater Joannes de la Cruz, rerum mysticarum expertissimus. Ex quibus patet theologiam mysticam tain in substantia sua quam in modo procedendi esse mere supernaturalem. Siquidem et principia ejus, et media, et finis, et in hunc tendendi modus, naturæ vires atque ordinem penitus transcendunt, uti ex jam dictis facile colligitur, et ex sequentibus ube rius liquebit. Unde sequitur cum ipsam, tum pro ximas ad unionem mysticam dispositiones, non ex arbitrio nostro, sed ex solius benevola mise rentis ac dignantis Dei gratia dependere. Qui cum benignus sit ac multæ miserationis, dignatione sua copiose nos prævenit, et ad cordis ostium pulsat, et exspectat ut illi aditum patefaciamus, obstacula removendo, paratus nos dirigere ac deducere usque ad montem Oreb, ac supremum theologiæ mysticæ fastigium, dummodo jugibus ac ferventissimis ipsum precibus invocemus, ductum ejus exactissime observantes. Proprietas hujus sapientiæ præ cæteris eximia est, quod sit divinitus infusa, non arte humani magisterii, aut ingenii perspicuitate, vel studii as siduitate humanitus acquisita; quippe donum et charisma nobilissimi Spiritus sancti principalis, qui cum non ingrediatur animam malevolam, ne que habitet in corpore subdito peccatis pro nobis, ut opinor, definita sit, restat ut originem Quod sit principium mystica theologiæ. Cum ipsamet mystica theologia, quid sit, recte a ejus investigemus. Hujus igitur principium et origo mystica theologiæ, ut sancti Dionysii verbis utar, fons est vitæ, essentia bonitatis, una rerum om nium causa Trinitas, a qua per bonitatis redun dantiam, uti cætera, sic etiam hocce datum opti mum et donum perfectum benignissime profluxit, desursum descendens a Patre luminum per Filium in Spiritu sancto, qui per hoc donum sapientiæ nobis modo nobilissimo communicatur. Quin et mysticæ omnis a Patre mole illustrationis ema natio in nos benefice exundans, denuo, ceu unifica vis, ad supera nos revocando simplificat, et con vertit ad congregantis Patris unitatem ac deificam simplicitatem, atque ad se, ut fas est, attendentes, pro cujusque capacitate, simplificativa sua unione subrigit unificatque. Dicimus itaque cum eodem sancto Dionysio, Del-principalem beatitudinem, na turam divinitatis, principium deificationis, ex quo deificandi deificantur, mysticam theologiam in sa lutem et deificationem hominum concessisse, modo scilicet magis immaterialo et spiritaliori, non ex trinsecus ad divina movendo, sed intelligiblli ra tione atque intrinsecus pura liquidaque illustra tione divinissimam iis voluntatem irradiando. Hu jus autem divinæ beatitudinis bonitas eadem sem subjecto requirit mentem ab omni incrdinatione puram, Nam, ut ait regius Propheta: Quis ascendet in montem Domini, aut quis slabit in loco sancto ejus, nisi innocens manibus, et mundo corde, qui non accepit in vano animam suam *? Quin et Chri stus: Beati, inquit, mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Porro finis per hancce sapientiam in tentus, est unio cum Deo, quanta nimirum polest in hac vita obtineri, aretissima suavissimaque. Media vero hujus obtinendæ sunt actus theologici supernaturales, fidei, spei et charitatis, quibus immediate mens Deum attingit, per fidem scilicet caliginose, per spem suspense, per charitatem per fecte. Fides enim cum sit argumentum non appa rentium 8, est caligo ista mystica S. Paulo et S. Dionysio adeo celebrata, de qua vide cap. 1 et 2 Myst. theol., et epist. 5 ad Dorotheum, atque ibi dem nostras adnotationes. Spes vero cum sit re rum quæ necdum possidentur 88, earumdem ex. spectatione ac desiderio animum quodammodo suspendit, atque ita per illam mystica fit suspen sio. Charitas denique, cum sit vinculum perfectio nis, cum ipso Deo animam felicissime conjungit. Ac fides quidem intellectum, spes memoriam, cha ritas voluntatem et affectum supra naturam my Sap. 1, 4. 85 Psal. XXIII, 3, 4. 8 Matth. v, 8. "Heb. xi, 1. Rom. v, 24. Col. 111, 14. Vide OEuvres complètes de sainte Thérèse, t. III, Montis Rubri 1852, in-4, ex typis officina Catholicæ.

per et eodem modo se habens 90, beneficos lucis lectualiter se componant, atque divino princi suæ radios cunctis oculis mentalibus luculenter expandit, adeoque si spontanea mente præditorum arbitrii libertas spiritale lumen deserat, a natura sibi insitas luci excipiendae vires, amore parvi præcludens, præsenti quidem luci se subducit, hæc tamen eam minime destituit, sed vel conniventem illuminat, atque aversanti benigne prorsus occur rit. Quisquis igitur ad insitum a Deo naturæ lu men recurrerit, principio quidem cum Dei adjuto rio, quis tandem ipse sit videbit, hucque lucis ac cessione munus sacrum referet. Porro qui propria sua irreflexis oculis consideraverit, abditas quidem ignorationis suæ tenebras eliminabit, perfectissine tamen Dei unionis et participationis adhuc exsors, ejusdem desiderio sponte non alietur, sed sen sin primum a propriis ad potiora, et ex iis ad po tissima, nec non perfectus tandem per Dei gratiam, ad divino-principalem unionem, sacro quodam ordine evehetur. Sic autem adductum divina bea titudo ad sui admittit communicationem, propria que lucis instar signi cujusdam ipsum participat, Deo intimum reddens, atque consortem munerum divinorum. Neque enim vita nobis est cui vis illata sit vel imposita necessitas 9, neque vero etiam eorum quibus providetur libertate, divinæ illustra tionis a Providentia manantis radii obtunduntur; sed oculorum mentalium dissimilitudo facit, ut exundans paternæ bonitatis illustratio, vel omnino cassa sit, et propter eorum repugnantiam inutilis, vel ejus participationes existant inæquales, parvæ vel magnæ, obscuræ vel claræ, cum unus sit et simplex, eodemque modo semper se babeat fun talis ille radius, qui jugiter est expansus. Quis sit finis mystice theologie. palem similitudinem supermundialiter contemplan tes, ad eamdem speciem suam conentur efformare, jure merito uberiore quoque gaudent ejus partic patione, quod sint assidui, ac semper ad anteriora nunquam fatiscentis amoris contentione se exten dant, el primordiales illustrationes immaterialiter liquidoque suscipiant, atque ad easdem componan tur, vitamque omnem habeant spiritalem. Puri siquidem censendi, non quasi a maculis dun taxat imperis colluvionibusque sint liberi, vel quod materialibus imaginibus minime adhæreant, sed quod omni re creata celsiores præ summa puritate, vel maxime deiformibus virtutibus sint coordinati, ordinisque sui motum proprium æquabilemque per Bamorem Dei constanter teneant invariatum, neque ullam in deterius admittant imminutionem, sed inconcussam semper et immobilem deiformis suæ proprietatis sedem habeant. Contemplatores item non quasi symbolorum, que sensu vel imagina tione percipiantur, spectatores, neque variclate duntaxat sacrarum Scripturarum ad Deum elevan tur, sed onini cognitione simplici altioris luminis replentur, atque contemplatione illius pulchritu dinis, quæ effectrix et origo omnis pulchritudinis existit, quæque supra substantiam est et in Trini tate suprasplendet, quantum homini fas est refi ciuntur. Communionis quoque Jesu similiter par ticipes fiunt, non quasi in imaginibus sancte infor matis, quæ veluti fornæ in ipsis deificam simili tudinem exprimant, sed tanquam vere ad eum ap propinquantes, in ipsa prima participatione co gnitionis luminum ejus deificorum, quod Deum imitandi ratio sublimissimo ipsis modo sit indulta, et in primava, quantum quidem fas est, potentia, divinis ejus humanisque virtutibus communicent. Similiter perfecti sunt, non quasi varietates sacras resolvendi scientia sint illustrati, sed quod pri maria et præcellente Dei unione salientur, juxta supremam illam, cujus capaces sunt mortales, di vini amoris influentiam; siquidem ab ipsamet di vinitate sacris mysticis initiantur, dum ad Deum per dilectionem subriguntur, nec non in eo summa puritate sunimaque constantia stabiliuntur, atque Omnis porro mystice theologiæ scopus est erga Deum et res divinas continua dilectio 93, quæ divi nitus inseritur, et per ejus unionem consummatur, quæque hac prior est, illi adversantium omnimoda et irrevertibilis fuga; cognitio Dei perfectissima, et simplicis perfectionis ejus divina participatio fruitioque, quæ omnem Dei contemplatorem spiri tali modo reficit deificatque. Cum enim habeat supernaturalibus divinorum operum rationibus, ab Beun omnis sacræ suæ arcanæ cum seientiæ tum operationis finem, ad divinissimum ejus decorem constanter intuendo, eumdem quoad potest expri mit, nec non divinos sui consortes, sacra quædam perficit simulacra speculaque clarissima et imma culata, quæ primitive lucis, summæque deitatis radiam excipiant, et in Deum ipsum a quo pro fluxit, sincerissime reflectant. Iline mystici theo logi primario multipliciterque Deum participant, et sublimissimis ac multis modis arcanum Dei co Joscunt. Cum enim ad imitandum Deum intel 50 Eccl. hier. cap. 1. cap. 3. Ibid., cap. 4. Eccl. hier, cap. 2. Ibid., cap. 7. ipsomet divino principatu 0:0ôtôáxtos pusTAY ytaus erudiuntur. Unde fit, ut mystici theologi re conditos quosque Scripturæ sensus et scientias quasvis naturales longe aliter quam alii (quippe supernaturaliter) intelligant penetrentque, cum non dividui aut e dividuis, vel sensibus, vel rationibus ratiocinando colligant scientiam, sed ab omni ma teriali ac sensibili pluralitate puri, a materia se creto atque uniformi modo spiritali ea capiant, quæcunque vel in divinis vel in humanis scientiis intelligi possunt. Est enim illis vis 97 quædam spi "Cal. hier. cap. 9. 3 Eccl. hier. cap. 1. "Cal. hier. De divin. nom., cap. 7.

ritalis atque operatio impermista atque immaculata adhibenda est jugis mortificatio, ut quis exsois puritate resplendens, et conspicax divinarum intel- fiat et expers omnium uniformitatis divisionum. ligentiarum, quæ per divisionis ac materia caren tiam, deiformi unitate ad divinam et plusquam sa pientem mentem ac rationem divinitus efformatur. line mystici theologi hoc quoque sacrum munus referunt, ut quod divinorum omnium divinissimum est, in salute ac perfectione proximorum procu randa, divino prorsus et eminentiori præ cæteris modo ipsiusmet Dei ecoperatores existant; non om nino dissita ab ordine cœlesti insinuatione in ani mos hominum influendo, et a quibusvis vitiis at que imperfectionibus ad omnem virtutem et vitæ sanctitatem traducendo. Quænam prærequirantur ad mysticam theologiam. Propterea viri sancti, divinorum communione di gnati, dum pro mensura gratiæ divinæ sibi colla:æ ad deiformitatis et mystice unionis fastigium per fectissimis perfectivisque deificationibus evebuntur, ea que carnis sunt minime curant citra natura necessitatem, idque, prout usus fert, obiter; atque hoc modo etiam corpora illorum per mortificatio nem quodammodo spiritualizata, in mystica deifica tione templum fiunt Spiritus divino-principalis, in quo simile in simili fundatur ac collocatur. Qua ratione ad mysticam theologiam accedendum sit. Obstaculis et impedimentis per mortificationis exercitium sublatis, adhibendum est etiam studium orationis, exemplo Dionysii mysticam theologiam a sanctissimæ Trinitatis invocatione auspicantis. Oportet igitur nos primum orationibus ad Deum, tanquam ad mystica theologiæ principium adduci, ac deinde magis ipsi propinquantes, edoceri optima quæque munera, quæ penes ipsum sunt collocata. Nam ipse quidem præsens adest omnibus, non au tem illi adsunt omnia; sed cum eum sanctis preca tionibus, et mente tranquilla, et ad divinam unio nem accommodata deprecamur, tum demum nos etiam ei præsentes sumus. Ipse enim nec in loco ita est ut usquam absit, vel ex aliis ad alia migret. Quin imo dicere, in omnibus ipsum esse, quod mi nus est ejus infinitate, quæ et excedit et continet universa. Nos ipsos itaque orationibus ad sublimio rem divinorum benignorumque radiorum contuitum comparemus. Quemadmodum si lucidissimam cate nami e summo coelo suspensam, et huc usque demis sam, mauibus alternis in anteriora protensis conti nenter arriperemus, attrabere quidem ipsam vide remur, re autem vera non illam ipsi deduceremus, ut quae superne et inferne præsens esset, sed ipsi mel magis ad sublimiores radiorum illustrium ful gores eveheremur. Aut sicut si navim ingressi, rudentes ex petra quadam ad nos usque porrectos auxilii causa teneremus, non ad nos petram, sed nosipsos revera navimque ad petram traducerens. Ad hane theologiam cumprimis prærequiritur status quidam supernaturalis ipsi proportionatus, qui cum sit quasi quædam altera nativitas divina, nunquam sane intellexerit, nedum gesserit quid piam secundum mysticam theologiam, cui ne ipse quidem status hic divinitus afflatus sit. Etenim et nebis (humano loquendi modo) existentia primum opus est, ut deinceps quæ nostri fori sunt, tracte mus, cum id quod nullo modo existit, neque mo tionem neque substantiam omnino habeat; quod autem quoquo pacto est, ea demum et agat et patiatur, quæ naturæ statusque sunt sui. Dicimus itaque assiduis ad Deum connitendo aspirationibus, atque totalibus contrariorum mortificationibus et abolitionibus homines spiritales status hujus deifor mis immutabilitate potiri. Non enim ab omni don laxat malitia ipsis recedendum est, sed obdurandum viriliter, et imperterrite semper obsistendum ipsi noxia remissioni; nec a sacro est unquam amore cessandum, ast continenter ac perpetuo pro viribus ei insistendum, ad perfectionem divini principatus sublimationem sancte semper negotia sua dirigendo, Neque enim fas est mysticis theologis quidquam operari, quod divinis inspirationibus vel minimum repugnet, imo nec iisdem dissentire, si divinam appelant claritatem, et ad hanc sancte, ut par est, aspirent. Itaque perfecta sui ipsius abdicatione 100 ac continua in rebus omnibus mortificatione opus est; quando quidem naturam humanam vitio pro toplasti divinis bonis spoliatam, vita passionibus obnoxia excepit, et consequenter homo a divina gratia, quæ ipsum ad supera subrigebat, dilapsus, et ad extrema contraria jam præceps datus, variis perturbationibus expositam nactus est immutatio nem. Unde cum non possit ad unum colligi, atque unius pacificæ unionis particeps existere qui se cum ipse dissidet, neque liceat summe contraria simul participare, vel communicationem aliquam cum uno habenti, divisas habere vitas, si unius Dei stabilem præferat participationem, necessario Quapropter ante omnia, præsertim in mystica theologia, ab oratione auspicandum est: non ut ubique et nusquam præsentem virtutem attrahamus, sed, ut divinis commemorationibus invocationibus que nos ipsos illi dedamus atque uniamus, Etenim essentia illa 2, cujus odoris suavitas mentem supe rat, ab igneis purissimisque mentibus ad sui mani festationem per ferventissimas orationes invitari amat, divinissimasque suas inspirationes luculen tissimis distributionibus impertitur illis, qui sic illam supramundialiter invitarunt. Est enim lux vera quæ omnem mentem implet lumine intelle ctili, omnem autem ignorantiam et errorem ex om nibus animis in quibus est, ejicit, et ipsis omnibus 1 Ecci 98 Eccl. hier. cap. 2. 90 Col. hier. cap. 5. 100 Eccl. hier. cap. 5. De divin. nom. cap. 5. cap. 4. 3 De divin. nom., cap. 4, § 4. Aier.

per virtutem, incorruptibiles imagines. Incircum seriptum enim illud virtutis deiformis simulacrum rite imitandum est, ut spiritalis ac fragrans ipsum referat pulchritudo, seseque formet et effingal ad pulcherrimam ejus imitationem. Et sicut in imagi nibus sensilibus, si pictor ad primævam speciem constanter intendat, nulla re alia visibili distractus, neque secundum quidpiam divisus, illum ipsum qui depingendus est, si ita dicere liceat, quodammodo replicabit, atque ipsammet veritatem in similitu dine, et archetypum in imagine exprimet, alte rumque in altero citra substantiæ differentiam referet; sic mysticis in mente pictoribus suave olentis et arcanæ pulchritudinis intenta constansque Jumen sanctum impertit, eorumque oculos menta- in animabus nostris exigant habere sibi conformes les a caligine et ignorantia circumfusa repurgat et liberat, et excitat atque aperit multa gravitate te nebrarum oppressos et clausos: datque primum quidem mediocrem splendorem, deinde tanquam degustato lumine, oculis jam magis post degustatio nem lumen appetentibus, magis se impertit, et copiosius affulget, quoniam dilexerunt multum; ac semper ulterius provehit proportione studii eorum ad aspiciendam sursum. Etenim sicut ignorantia errantes dirimit, sic adventus luminis congregat et copulat illuminatos, perficitque eos, et ad id quod vere est convertit, a multis opinationibus eos revocans, ac varios aspectus, vel, ut magis proprie dicam, varia in unam veram et puram ac simplicem cognitionem contrahit, et uno lumine unifico im- contemplatio infallibilem indet maximeque deifor plet. Porro lumen hoc unificum accipimus per Chri stum, qui paterna lux est vera, quæ illuminat om nem hominem venientem in hunc mundum, per quem ad originem lucis Patrem accessum obtinui mus. Hic est qui mentis quidem nostræ obscurita tem beato divinoque lumine replevit, deformita temque nostram deiformibus ornamentis illustra vit, animi autem domicilium cum perfecta salute essentiæ naturæque nostræ, quæ ferme collapsa erat et conciderat, foedissimis quibusque passio nibus atque inquinamentis noxiis liberavit, com monstrata nobis supermundialis anagogæ ac divinæ vitæ norma, per quam ad sacras ejus similitudines, quoad ejus fieri potest, evehamur. Unicum enim illud ac simplex arcanumque Jesu Verbum divi nissimum per assumptionem humanitatis nostræ, in compositionem simul et aspectum, sine ulla sui immutatione, pro sua bonitate benignitateque pro cessit, nostrique secum unificam communionem benefice excogitavit, ea quæ in nobis humilia sunt, divinissimis suis uniens excellentiis, ut et nos ipsi, tanquam membra corpori, per ejusdem immacu latæ ac divinæ vitæ identitatem congruamus, ne corruptibilibus necati passionibus, divinis istis sa nissimisque membris incongrui, vitaeque incapaces existamus. mem imaginationem. Merito itaque mystici pictores, quando mentem suam ad superessentialem illam fragrantem spiri talemque pulchritudinem constanter efformant, nullam virtutem earum quæ iis insunt, agunt, ut ab hominibus, sicut scriptum est, videantur, sed quid quid in virtute sacrum ac maxime deiforme est, intra mentem suam, quæ ad imaginem et similitu dinem Dei facta est, recondentes ad primæ vai duntaxat speciem atque intelligentiam intuentur. Neque enim solum dissimilia vident, sed ne ad eo rum quidem aspectum pertrahuntur. Quamobrem, sicut eos decet, non ea quæ temere videntur, sed quæ vere justa sunt ac bona, diligunt: neque istam spectant gloriam quæ sine ratione vulgo passim beata prædicatur, sed imitatione Dei bonum malum que per se judicantes, divina quædam simulacra fiunt istius fragrantiæ divinæ, quæ bonuin in se odorem vere continens, ad illud quod vulgo passim inæqualiter apparet, nunquam convertitur, in veris suis imaginibus exprimens veritatem. Oportet igitur nos, si ad communionem ejus aspi remus, divinissimam ejus in carne vitam contem plari, atque sanctam ipsius impeccantiam imitando, ad deiformitatem et immaculatum staturn conten dere. Hac namque ratione, prout nobis congruit, similitudinem suam communicabit. Cæterum mysticis theologis obvelanda est men tis sanctitas atque fragrantia, cum divinitus viri sancti jubeantur, non ad vanam gloriam apparentes arcani Dei pulchras ac fragrantes habere similitu dines. Siquidem arcana Dei decora, quorum sua vitas intellectum superat, prorsus sunt intemerata, solisque viris spiritalibus spiritaliter apparent, quod Hinc si more humano ea quæ supra nos sunt accipiamus, et familiaribus nobis sensibus inhærea mus, atque divina cum nostris conferamus, fallimur, si secundum id quod deforis apparet, mysticam arca namque theologiam metiamur; cum scire debeamus, mentem quidem nostram pollere vi intelligendi, qua res intellectiles ipsi proportionatas contueatur, tamen istam unionem, qua rebus se superioribus conjungitur, naturam ipsius longe superare. Secun dum hanc itaque unionem divina illa mystica sunt intelligenda, non more nostro, sed quatenus nos ipsi totos nos a nobis totaliter abdicamus, et toti transimus in Deum, ut cum Apostolo vere dicere possimus: Vivo ego, jam non ego, vivit vero in me Christus ". Quæ vox est veri amatoris qui exces serat e se Deo, et non jam vitam suam, sed amati, Lanquam vehementer dilectam, viventis. Itaque longe præstat nos Dei esse quam nostros; sic eniin divina nobis dari poterunt, si cum Deo fuerimus De divin. nom. c. 4, § 6. Col. hier. cap. 1. § 2. Joan. 1, 9. §12. Eccl. hier., cap. 4, parte III, § 1. 10 De devin nom., cap. 7, § 1. Eccl. hier., cap. 5, § 11. 1bid., Gal. 11, 20.

conjuncti. Hanc autem intimam conjunctionem acquirimus per vivam fidem, quæ est constans fide lium firmamentum, et fundat nos in veritate, atque in nobis veritatem, dum indissuasibili identitate simplicem veritatis cognitionem obtinemus rerum credendarum. Nam si cognitio res cognitas cum cognoscentibus unit, ignoratio vero ignoranti causa est ut semper mutet, atque a semetipso discrepet, eum qui credit in veritate, juxta Scripturam, nihil a vero fidei fundamento dimovebit, in quo constantiam ha bebit immobilis et immutabilis identitatis. Probe nam que novit quisquis unitus est veritati, quam bene sese habeat, quamvis eum multi ut amentem arguant. Latet enim illos, uti par est, eum per veræ fidei veritatem ex errore excessisse: ipse autem vere novit se non, ut illi fabulantur, insanire, sed ab instabili mutabilique omnimode errantis varietatis motione, per simplicem circa eadem semper et eodem modo se habentem veritatem esse liberatum. Hoc modo primi divinæ sapientiæ nostræ professo res pro veritate quotidie moriebantur, testificantes, uti par est, et sermone et opere, singularem illam Christiane veritatis agnitionem, omnium esse cum simplicissimam, tom divinissimam; imo potius 13 hanc solam esse veram atque unicam simplicis Dei notitiam. Est enim divinissima Dei notitia quæ per nescientiam accipitur, secundum illam, quæ supra intellectum est, unionem, quando nimirum mens a rebus omnibus recedens, ac totam semet ipsam deserens, desuper fulgentibus radiis unitur, quibus in illo inscrutabili sapientiæ profundo col Justratur. Deum cum amore integre convertit, incompre hensibili luce in fundum ejus effulgente, rationis et intellectus oculus reverberatus caligat: simplex vero ipsius anime oculus, nempe pura, nuda, uni formis, et supra intellectum elevata cogitatio, ma net apertus. Porro naturali lumine intellectus a tanta clari late obfuscato, anima nihil in tempore aspicit, sed supra tempus et locum erecta, quamdam æterni tatis proprietatem assumit. Nam imagines et dis tinctionem considerationemque rerum amittens. jam experimento discit, Deum longe transcendere omnes corporales, spirituales atque divinas ima gines, et quidquid intellectu apprehendi, quidquid de Deo dici scribive, quidquid nominis ei imponi potest, clare perspicit lalia omnia a veritate divinæ essentiæ in infinitum distare, ob idque eamdem es sentiam innominabilem esse. Ignorat tamen quid sit Deus, quem sentit. Hinc præcognitione facta sine cognitione, in solo amabili, nudo, simplici et ignoto Deo quiescit. Lux quippe divina propter ni miam sui claritatem inaccessibilis est: unde et ca ligo appellatur. Suscipit hic anima verbum abscon ditum, quod Deus in interno silentio et secreto mentis recessu loquitur. Hoc su cipit, atque unio nis mysticæ complexum feliciter experitur. Ubi enim intellectum omnesque imagines per amorem. excessit, et supra semetipsam evecta est, quod solus Deus ei præstare potest, jam a se defluens pro fluit in Deum: tuncque Deus pax et fruitio ejus est. Illa ergo in tali mentis excessu posita, jure canta In pace in idipsum dormium et requiescam. De fluit, inquam, amans anima, deficitque a se ipsa, et velut ad nihilum redacta, in abyssum æterni Quomodo mirabilis illa mystica theologiæ unio in amoris collabitur ubi sibi mortua, vivit in Deo, anima perficiatur. Sublimissimus rerum mysticarum interpres, Lu dovicus Blosius, in Institutione sua spirituali, cap. 12, 2, divina prorsus ratione hanc, quam expertus fuerat, mystice theologiæ unionem de scribens, Felix, inquit, illa anima, quæ puritati cordis, sanctæque introversioni jugiter studet, et privato amori, seu propriæ voluntati, propriæque quæsitioni prorsus renuntiat. Ilæc enim magis ac magis Deo appropinquare meretur. Tandem vero superioribus ejus viribus divina gratia sublevatis, clarificatis et exornatis, unitatem nuditatemque spi ritus obtinet, et purum atque indepictum amorem, simplicemque cogitationem, quæ cogitationum ex pers est, adipiscitur. Jam itaque cum excellentis indicibilisque gratiæ Dei sit capax, ad vivum illum fontem qui ab æterno manat, ac sanctorum mentes satis superque reficit, perducitur. Jam vires ejus ad instar stellarum lucent, et ipsa fit idonea ad con templandum Divinitatis abyssum, sereno, simplici et jucundo intuitu, absque imaginatione, et sine ali qua intellectus admistione. Unde quando sese ad nihil sciens, nihil sentiens præter amorem quemi gustat. Perdit enim se in vastissima Divinitatis so litudine atque caligine: sed sic se perdere, potius se invenire est. lbi sane quidquid est humanum exuens, et quod est divinum induens, transforma tur transmutaturque in Deum: sicut ferrum in igne positum formam ignis accipit, et transmutatur in ignem. Manet tamen essentia animæ sic deificate, quemadmodum ferrum ignitum non desinit esse fer rum. Igitur ipsa anima, quæ prius erat frigida, jam ardet: quæ prius erat tenebrosa, jam lucet; quæ prius erat dura, jam mollis est. Plane tola deicolor est, quia essentia ejus essentia Dei perfusa est. Tota divini amoris igne concremata, totaque lique facta transiit in Deum, et ei sine medio unita, unusque spiritus cum eo effecta est: sicut aurum et æs in unam metalli massam conflantur. Cæterum illorum qui in Deum ita excedunt et rapiuntur, di versi gradus sunt: nam eo quisque profundius at que sublimius in ipsum Deum pertingit, quo effica cius ardentiusque seu amorosius se ad eum con De divin. nom., c. 7, 8 4. 13 Ibid., § 3. Psal. IV, 9.