87 retinėmus, sed Petri ßdem tamquam Petrum retine- inus: porro dum Petri fidem retinemus, ipsum Pe- truim habemus. Ita cum imitatorem' illius cernamus, ipsum cernere videmur: siquidem Joannem Christus Heliam appellavit, non quod Ilelias esset Joannes, sed quod in spiritu Heliæ ac virtute venisset. Sicut igitur Joannes, quoniam in spiritu Beliæ ac virtute vene- rat, llelias dicebatur: ita hic quoque, quoniam in confessione ac fide Petri advenit, merito illius etiam appellatione donabitur. Nam conversationis cognatio mominum etiam communionem parit. Oremus autem omnes, ut ad senectutem etiam Petri perveniat : si- 88 quidem apostolus jam senex vitam finivit. Cum enim senueris, inquit, tunc cingent te, el ducent que tu non vis (Joan. 21, 18). Precemur autem et huic. ¡ongam vitæ conversationem : si enim producatur ejus sene- ctus, efficiet, ut magis vegeta sit et vivida spiritualis juventus nostra: quam utinam ætate florentem ac vividam nos perpetuo conservare contingat cum illius precibus, et hujus Petri, tum gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium una cum Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. • QUOD UTILIS SIT LECTIO SACRARUM SCRIEŢURARUM, ET QUOD SERVITUTE ET INCOMMODIS OMNI- BUS INEXPUGNABILEM REDDAT EUM, QUI FUERIT EIS INTENTUS: ET QUOD APOSTOLORUM NO- MEN MULTARUM DIGNITatum sit nOMEN, ET QUOD EXTERNIS MAGISTRATIBUS, IPSISQUE ADEO REGIBUS MULTO MAJOREM HABEANT POTESTATEM ET AUCTORITATEM APOSTOLI : ET IN FINE, AD NUPER BAPTIZatos (a). cum pruto collata. Cum egestatem mentis meæ considero, torpeo et refugio, ad habendum coram tanto populo sermonem invitatus : cum autem animi vestri alacritatem respicio, sic ut nullum vos capiat nunquam audiendi fastidium, fiduciam resumo et excitor, ac prompto animo ad doctrinæ stadium me accingo. Possetis enim vos, si vel in animam incur- rissetis lapideam, hac vestra audiendi cupiditate ac studio penna quavis leviorem illam reddere. Et quemadmodum quæ in latibulis animalia delitescunt ac media hyeme se intra rupes abscondunt, ubi æsta- tem viderint apparere, latibula deserunt, et cum re- liquis animantibus congregantur, ac simul nobiscumn exsultant : sic et animus noster, qui tamquam in latibulum quoddam imbecillitatis conscientiæ se ab- debat, cum vestræ caritatis desiderium intuetur, la- tibulum deserit, et vobiscum congregatur, et in học spirituali divinoque prato, in paradiso Scripturæ præclaris Scripturarum saltibus simul vobiscum ex- sultat. Est enim spirituale pratum, ac deliciarum paradisus sacrarum lectio Scripturarum, et paradisus deliciarum multo illo melior paradiso. Hunc paradi- sui non in terra, sed in fidelium auimabus plantavit Deus: hunc paradisum non in Edem, nec ad orien- tem uno circumscriptum loco posuit, sed ubique ter- rarum expandit, et in ûînes orbis terrarum extendit. Atque ut intelligas in universum orbem terrarum ex- pausas esse Scripturas, audi prophetam dicentem : In omnem terram exivil sonus eorum, et in fines orbis tervæ verba corum (Psal. 18. 5. Rom. 10. 18). Sive ad Indus te conferas, quos oriens primos sol respicit, sive ad occanum te conferas, sive ad Britannicas illas • (a) Collata cum Ms. Colbert. 3038, ubi magna pars ho- unliæ in principio desideratur. - insulas, sive in Euxinum pontum naviges, sive að australes partes abeas, omnes ubique audies de iis quae in Scriptura sunt philosophantes, alia quidem voce, sed non alia fide, ac lingua quidem diversa, sed mente consona. Nam linguæ quidem sono differunt, religionis autem modo non differunt : et lingua quidem barbare loquuntur, sed animi sensu philosophantur: sołocismos faciunt sono, sed pictatem moribus colunt. Paradisi flumina quæ. Cum ſonte comparatur Scri- plura. Vides amplitudinem paradisi ad fines orbis terrarum extensi? Hic serpens non est, locus est a feris immunis, ac Spiritus sancti gratia munitur. Ha- bet et fontem hic paradisus, quemadmodum ille, fontem ex quo innumera nascuntur flumina, non quatuor tantum. Non enim Trigrim, nec Euphratem, nec Ægyptium Nilum, nee Indum Gangem, sed in- numeros fons iste fluvios effundit. Quis hoc dicit? Deus ipse, qui fluvios nobis istos largitus est : Qui enim credit in me, inquit, sicut dixit Scriptura, Rumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ (Joan. 7. 38). Vides ut non quatuor flumina, sed infinita ab illo fonte profluant? Neque vero multitudine tantum, sed etiam natura fons est mirabilis : neque enim aquæ fluenta sunt, sed Spiritus dona. Fons iste in singulas fide- lium mentes dividitur, et non minuitur: dividitur, et non consumitur: dispertitur, et minor non fit; apud omnes integer, et in singulis integer. Talis namque sunt Spiritus dona. Vis tu fluentorum istorunı ubertatem cognoscere? vis aquarum naturam cogno- scere? quo pacto his non similes, sed his meliores sunt et mirabiliores? Audi rursus Christum ipsum Samaritanæ dicentem, ut ubertatem fontis agnoscas. Aqua, quam ego dabo, inquit fideli, fiet in eo fons aquæ salientis in vitam æternam (Joan. 4. 14). Non dixit, excuntis, non dixit, effusa, sed, Salientis, per 8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1. Mucritas auditorum laudata. Scripturæ lectio

87 retinėmus, sed Petri ßdem tamquam Petrum retine- inus: porro dum Petri fidem retinemus, ipsum Pe- truim habemus. Ita cum imitatorem' illius cernamus, ipsum cernere videmur: siquidem Joannem Christus Heliam appellavit, non quod Ilelias esset Joannes, sed quod in spiritu Heliæ ac virtute venisset. Sicut igitur Joannes, quoniam in spiritu Beliæ ac virtute vene- rat, llelias dicebatur: ita hic quoque, quoniam in confessione ac fide Petri advenit, merito illius etiam appellatione donabitur. Nam conversationis cognatio mominum etiam communionem parit. Oremus autem omnes, ut ad senectutem etiam Petri perveniat : si- 88 quidem apostolus jam senex vitam finivit. Cum enim senueris, inquit, tunc cingent te, el ducent que tu non vis (Joan. 21, 18). Precemur autem et huic. ¡ongam vitæ conversationem : si enim producatur ejus sene- ctus, efficiet, ut magis vegeta sit et vivida spiritualis juventus nostra: quam utinam ætate florentem ac vividam nos perpetuo conservare contingat cum illius precibus, et hujus Petri, tum gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium una cum Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. • QUOD UTILIS SIT LECTIO SACRARUM SCRIEŢURARUM, ET QUOD SERVITUTE ET INCOMMODIS OMNI- BUS INEXPUGNABILEM REDDAT EUM, QUI FUERIT EIS INTENTUS: ET QUOD APOSTOLORUM NO- MEN MULTARUM DIGNITatum sit nOMEN, ET QUOD EXTERNIS MAGISTRATIBUS, IPSISQUE ADEO REGIBUS MULTO MAJOREM HABEANT POTESTATEM ET AUCTORITATEM APOSTOLI : ET IN FINE, AD NUPER BAPTIZatos (a). cum pruto collata. Cum egestatem mentis meæ considero, torpeo et refugio, ad habendum coram tanto populo sermonem invitatus : cum autem animi vestri alacritatem respicio, sic ut nullum vos capiat nunquam audiendi fastidium, fiduciam resumo et excitor, ac prompto animo ad doctrinæ stadium me accingo. Possetis enim vos, si vel in animam incur- rissetis lapideam, hac vestra audiendi cupiditate ac studio penna quavis leviorem illam reddere. Et quemadmodum quæ in latibulis animalia delitescunt ac media hyeme se intra rupes abscondunt, ubi æsta- tem viderint apparere, latibula deserunt, et cum re- liquis animantibus congregantur, ac simul nobiscumn exsultant : sic et animus noster, qui tamquam in latibulum quoddam imbecillitatis conscientiæ se ab- debat, cum vestræ caritatis desiderium intuetur, la- tibulum deserit, et vobiscum congregatur, et in học spirituali divinoque prato, in paradiso Scripturæ præclaris Scripturarum saltibus simul vobiscum ex- sultat. Est enim spirituale pratum, ac deliciarum paradisus sacrarum lectio Scripturarum, et paradisus deliciarum multo illo melior paradiso. Hunc paradi- sui non in terra, sed in fidelium auimabus plantavit Deus: hunc paradisum non in Edem, nec ad orien- tem uno circumscriptum loco posuit, sed ubique ter- rarum expandit, et in ûînes orbis terrarum extendit. Atque ut intelligas in universum orbem terrarum ex- pausas esse Scripturas, audi prophetam dicentem : In omnem terram exivil sonus eorum, et in fines orbis tervæ verba corum (Psal. 18. 5. Rom. 10. 18). Sive ad Indus te conferas, quos oriens primos sol respicit, sive ad occanum te conferas, sive ad Britannicas illas • (a) Collata cum Ms. Colbert. 3038, ubi magna pars ho- unliæ in principio desideratur. - insulas, sive in Euxinum pontum naviges, sive að australes partes abeas, omnes ubique audies de iis quae in Scriptura sunt philosophantes, alia quidem voce, sed non alia fide, ac lingua quidem diversa, sed mente consona. Nam linguæ quidem sono differunt, religionis autem modo non differunt : et lingua quidem barbare loquuntur, sed animi sensu philosophantur: sołocismos faciunt sono, sed pictatem moribus colunt. Paradisi flumina quæ. Cum ſonte comparatur Scri- plura. Vides amplitudinem paradisi ad fines orbis terrarum extensi? Hic serpens non est, locus est a feris immunis, ac Spiritus sancti gratia munitur. Ha- bet et fontem hic paradisus, quemadmodum ille, fontem ex quo innumera nascuntur flumina, non quatuor tantum. Non enim Trigrim, nec Euphratem, nec Ægyptium Nilum, nee Indum Gangem, sed in- numeros fons iste fluvios effundit. Quis hoc dicit? Deus ipse, qui fluvios nobis istos largitus est : Qui enim credit in me, inquit, sicut dixit Scriptura, Rumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ (Joan. 7. 38). Vides ut non quatuor flumina, sed infinita ab illo fonte profluant? Neque vero multitudine tantum, sed etiam natura fons est mirabilis : neque enim aquæ fluenta sunt, sed Spiritus dona. Fons iste in singulas fide- lium mentes dividitur, et non minuitur: dividitur, et non consumitur: dispertitur, et minor non fit; apud omnes integer, et in singulis integer. Talis namque sunt Spiritus dona. Vis tu fluentorum istorunı ubertatem cognoscere? vis aquarum naturam cogno- scere? quo pacto his non similes, sed his meliores sunt et mirabiliores? Audi rursus Christum ipsum Samaritanæ dicentem, ut ubertatem fontis agnoscas. Aqua, quam ego dabo, inquit fideli, fiet in eo fons aquæ salientis in vitam æternam (Joan. 4. 14). Non dixit, excuntis, non dixit, effusa, sed, Salientis, per 8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1. Mucritas auditorum laudata. Scripturæ lectio

87 retinėmus, sed Petri ßdem tamquam Petrum retine- inus: porro dum Petri fidem retinemus, ipsum Pe- truim habemus. Ita cum imitatorem' illius cernamus, ipsum cernere videmur: siquidem Joannem Christus Heliam appellavit, non quod Ilelias esset Joannes, sed quod in spiritu Heliæ ac virtute venisset. Sicut igitur Joannes, quoniam in spiritu Beliæ ac virtute vene- rat, llelias dicebatur: ita hic quoque, quoniam in confessione ac fide Petri advenit, merito illius etiam appellatione donabitur. Nam conversationis cognatio mominum etiam communionem parit. Oremus autem omnes, ut ad senectutem etiam Petri perveniat : si- 88 quidem apostolus jam senex vitam finivit. Cum enim senueris, inquit, tunc cingent te, el ducent que tu non vis (Joan. 21, 18). Precemur autem et huic. ¡ongam vitæ conversationem : si enim producatur ejus sene- ctus, efficiet, ut magis vegeta sit et vivida spiritualis juventus nostra: quam utinam ætate florentem ac vividam nos perpetuo conservare contingat cum illius precibus, et hujus Petri, tum gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium una cum Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. • QUOD UTILIS SIT LECTIO SACRARUM SCRIEŢURARUM, ET QUOD SERVITUTE ET INCOMMODIS OMNI- BUS INEXPUGNABILEM REDDAT EUM, QUI FUERIT EIS INTENTUS: ET QUOD APOSTOLORUM NO- MEN MULTARUM DIGNITatum sit nOMEN, ET QUOD EXTERNIS MAGISTRATIBUS, IPSISQUE ADEO REGIBUS MULTO MAJOREM HABEANT POTESTATEM ET AUCTORITATEM APOSTOLI : ET IN FINE, AD NUPER BAPTIZatos (a). cum pruto collata. Cum egestatem mentis meæ considero, torpeo et refugio, ad habendum coram tanto populo sermonem invitatus : cum autem animi vestri alacritatem respicio, sic ut nullum vos capiat nunquam audiendi fastidium, fiduciam resumo et excitor, ac prompto animo ad doctrinæ stadium me accingo. Possetis enim vos, si vel in animam incur- rissetis lapideam, hac vestra audiendi cupiditate ac studio penna quavis leviorem illam reddere. Et quemadmodum quæ in latibulis animalia delitescunt ac media hyeme se intra rupes abscondunt, ubi æsta- tem viderint apparere, latibula deserunt, et cum re- liquis animantibus congregantur, ac simul nobiscumn exsultant : sic et animus noster, qui tamquam in latibulum quoddam imbecillitatis conscientiæ se ab- debat, cum vestræ caritatis desiderium intuetur, la- tibulum deserit, et vobiscum congregatur, et in học spirituali divinoque prato, in paradiso Scripturæ præclaris Scripturarum saltibus simul vobiscum ex- sultat. Est enim spirituale pratum, ac deliciarum paradisus sacrarum lectio Scripturarum, et paradisus deliciarum multo illo melior paradiso. Hunc paradi- sui non in terra, sed in fidelium auimabus plantavit Deus: hunc paradisum non in Edem, nec ad orien- tem uno circumscriptum loco posuit, sed ubique ter- rarum expandit, et in ûînes orbis terrarum extendit. Atque ut intelligas in universum orbem terrarum ex- pausas esse Scripturas, audi prophetam dicentem : In omnem terram exivil sonus eorum, et in fines orbis tervæ verba corum (Psal. 18. 5. Rom. 10. 18). Sive ad Indus te conferas, quos oriens primos sol respicit, sive ad occanum te conferas, sive ad Britannicas illas • (a) Collata cum Ms. Colbert. 3038, ubi magna pars ho- unliæ in principio desideratur. - insulas, sive in Euxinum pontum naviges, sive að australes partes abeas, omnes ubique audies de iis quae in Scriptura sunt philosophantes, alia quidem voce, sed non alia fide, ac lingua quidem diversa, sed mente consona. Nam linguæ quidem sono differunt, religionis autem modo non differunt : et lingua quidem barbare loquuntur, sed animi sensu philosophantur: sołocismos faciunt sono, sed pictatem moribus colunt. Paradisi flumina quæ. Cum ſonte comparatur Scri- plura. Vides amplitudinem paradisi ad fines orbis terrarum extensi? Hic serpens non est, locus est a feris immunis, ac Spiritus sancti gratia munitur. Ha- bet et fontem hic paradisus, quemadmodum ille, fontem ex quo innumera nascuntur flumina, non quatuor tantum. Non enim Trigrim, nec Euphratem, nec Ægyptium Nilum, nee Indum Gangem, sed in- numeros fons iste fluvios effundit. Quis hoc dicit? Deus ipse, qui fluvios nobis istos largitus est : Qui enim credit in me, inquit, sicut dixit Scriptura, Rumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ (Joan. 7. 38). Vides ut non quatuor flumina, sed infinita ab illo fonte profluant? Neque vero multitudine tantum, sed etiam natura fons est mirabilis : neque enim aquæ fluenta sunt, sed Spiritus dona. Fons iste in singulas fide- lium mentes dividitur, et non minuitur: dividitur, et non consumitur: dispertitur, et minor non fit; apud omnes integer, et in singulis integer. Talis namque sunt Spiritus dona. Vis tu fluentorum istorunı ubertatem cognoscere? vis aquarum naturam cogno- scere? quo pacto his non similes, sed his meliores sunt et mirabiliores? Audi rursus Christum ipsum Samaritanæ dicentem, ut ubertatem fontis agnoscas. Aqua, quam ego dabo, inquit fideli, fiet in eo fons aquæ salientis in vitam æternam (Joan. 4. 14). Non dixit, excuntis, non dixit, effusa, sed, Salientis, per 8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1. Mucritas auditorum laudata. Scripturæ lectio

87 retinėmus, sed Petri ßdem tamquam Petrum retine- inus: porro dum Petri fidem retinemus, ipsum Pe- truim habemus. Ita cum imitatorem' illius cernamus, ipsum cernere videmur: siquidem Joannem Christus Heliam appellavit, non quod Ilelias esset Joannes, sed quod in spiritu Heliæ ac virtute venisset. Sicut igitur Joannes, quoniam in spiritu Beliæ ac virtute vene- rat, llelias dicebatur: ita hic quoque, quoniam in confessione ac fide Petri advenit, merito illius etiam appellatione donabitur. Nam conversationis cognatio mominum etiam communionem parit. Oremus autem omnes, ut ad senectutem etiam Petri perveniat : si- 88 quidem apostolus jam senex vitam finivit. Cum enim senueris, inquit, tunc cingent te, el ducent que tu non vis (Joan. 21, 18). Precemur autem et huic. ¡ongam vitæ conversationem : si enim producatur ejus sene- ctus, efficiet, ut magis vegeta sit et vivida spiritualis juventus nostra: quam utinam ætate florentem ac vividam nos perpetuo conservare contingat cum illius precibus, et hujus Petri, tum gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium una cum Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. • QUOD UTILIS SIT LECTIO SACRARUM SCRIEŢURARUM, ET QUOD SERVITUTE ET INCOMMODIS OMNI- BUS INEXPUGNABILEM REDDAT EUM, QUI FUERIT EIS INTENTUS: ET QUOD APOSTOLORUM NO- MEN MULTARUM DIGNITatum sit nOMEN, ET QUOD EXTERNIS MAGISTRATIBUS, IPSISQUE ADEO REGIBUS MULTO MAJOREM HABEANT POTESTATEM ET AUCTORITATEM APOSTOLI : ET IN FINE, AD NUPER BAPTIZatos (a). cum pruto collata. Cum egestatem mentis meæ considero, torpeo et refugio, ad habendum coram tanto populo sermonem invitatus : cum autem animi vestri alacritatem respicio, sic ut nullum vos capiat nunquam audiendi fastidium, fiduciam resumo et excitor, ac prompto animo ad doctrinæ stadium me accingo. Possetis enim vos, si vel in animam incur- rissetis lapideam, hac vestra audiendi cupiditate ac studio penna quavis leviorem illam reddere. Et quemadmodum quæ in latibulis animalia delitescunt ac media hyeme se intra rupes abscondunt, ubi æsta- tem viderint apparere, latibula deserunt, et cum re- liquis animantibus congregantur, ac simul nobiscumn exsultant : sic et animus noster, qui tamquam in latibulum quoddam imbecillitatis conscientiæ se ab- debat, cum vestræ caritatis desiderium intuetur, la- tibulum deserit, et vobiscum congregatur, et in học spirituali divinoque prato, in paradiso Scripturæ præclaris Scripturarum saltibus simul vobiscum ex- sultat. Est enim spirituale pratum, ac deliciarum paradisus sacrarum lectio Scripturarum, et paradisus deliciarum multo illo melior paradiso. Hunc paradi- sui non in terra, sed in fidelium auimabus plantavit Deus: hunc paradisum non in Edem, nec ad orien- tem uno circumscriptum loco posuit, sed ubique ter- rarum expandit, et in ûînes orbis terrarum extendit. Atque ut intelligas in universum orbem terrarum ex- pausas esse Scripturas, audi prophetam dicentem : In omnem terram exivil sonus eorum, et in fines orbis tervæ verba corum (Psal. 18. 5. Rom. 10. 18). Sive ad Indus te conferas, quos oriens primos sol respicit, sive ad occanum te conferas, sive ad Britannicas illas • (a) Collata cum Ms. Colbert. 3038, ubi magna pars ho- unliæ in principio desideratur. - insulas, sive in Euxinum pontum naviges, sive að australes partes abeas, omnes ubique audies de iis quae in Scriptura sunt philosophantes, alia quidem voce, sed non alia fide, ac lingua quidem diversa, sed mente consona. Nam linguæ quidem sono differunt, religionis autem modo non differunt : et lingua quidem barbare loquuntur, sed animi sensu philosophantur: sołocismos faciunt sono, sed pictatem moribus colunt. Paradisi flumina quæ. Cum ſonte comparatur Scri- plura. Vides amplitudinem paradisi ad fines orbis terrarum extensi? Hic serpens non est, locus est a feris immunis, ac Spiritus sancti gratia munitur. Ha- bet et fontem hic paradisus, quemadmodum ille, fontem ex quo innumera nascuntur flumina, non quatuor tantum. Non enim Trigrim, nec Euphratem, nec Ægyptium Nilum, nee Indum Gangem, sed in- numeros fons iste fluvios effundit. Quis hoc dicit? Deus ipse, qui fluvios nobis istos largitus est : Qui enim credit in me, inquit, sicut dixit Scriptura, Rumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ (Joan. 7. 38). Vides ut non quatuor flumina, sed infinita ab illo fonte profluant? Neque vero multitudine tantum, sed etiam natura fons est mirabilis : neque enim aquæ fluenta sunt, sed Spiritus dona. Fons iste in singulas fide- lium mentes dividitur, et non minuitur: dividitur, et non consumitur: dispertitur, et minor non fit; apud omnes integer, et in singulis integer. Talis namque sunt Spiritus dona. Vis tu fluentorum istorunı ubertatem cognoscere? vis aquarum naturam cogno- scere? quo pacto his non similes, sed his meliores sunt et mirabiliores? Audi rursus Christum ipsum Samaritanæ dicentem, ut ubertatem fontis agnoscas. Aqua, quam ego dabo, inquit fideli, fiet in eo fons aquæ salientis in vitam æternam (Joan. 4. 14). Non dixit, excuntis, non dixit, effusa, sed, Salientis, per 8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1. Mucritas auditorum laudata. Scripturæ lectio

87 retinėmus, sed Petri ßdem tamquam Petrum retine- inus: porro dum Petri fidem retinemus, ipsum Pe- truim habemus. Ita cum imitatorem' illius cernamus, ipsum cernere videmur: siquidem Joannem Christus Heliam appellavit, non quod Ilelias esset Joannes, sed quod in spiritu Heliæ ac virtute venisset. Sicut igitur Joannes, quoniam in spiritu Beliæ ac virtute vene- rat, llelias dicebatur: ita hic quoque, quoniam in confessione ac fide Petri advenit, merito illius etiam appellatione donabitur. Nam conversationis cognatio mominum etiam communionem parit. Oremus autem omnes, ut ad senectutem etiam Petri perveniat : si- 88 quidem apostolus jam senex vitam finivit. Cum enim senueris, inquit, tunc cingent te, el ducent que tu non vis (Joan. 21, 18). Precemur autem et huic. ¡ongam vitæ conversationem : si enim producatur ejus sene- ctus, efficiet, ut magis vegeta sit et vivida spiritualis juventus nostra: quam utinam ætate florentem ac vividam nos perpetuo conservare contingat cum illius precibus, et hujus Petri, tum gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium una cum Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. • QUOD UTILIS SIT LECTIO SACRARUM SCRIEŢURARUM, ET QUOD SERVITUTE ET INCOMMODIS OMNI- BUS INEXPUGNABILEM REDDAT EUM, QUI FUERIT EIS INTENTUS: ET QUOD APOSTOLORUM NO- MEN MULTARUM DIGNITatum sit nOMEN, ET QUOD EXTERNIS MAGISTRATIBUS, IPSISQUE ADEO REGIBUS MULTO MAJOREM HABEANT POTESTATEM ET AUCTORITATEM APOSTOLI : ET IN FINE, AD NUPER BAPTIZatos (a). cum pruto collata. Cum egestatem mentis meæ considero, torpeo et refugio, ad habendum coram tanto populo sermonem invitatus : cum autem animi vestri alacritatem respicio, sic ut nullum vos capiat nunquam audiendi fastidium, fiduciam resumo et excitor, ac prompto animo ad doctrinæ stadium me accingo. Possetis enim vos, si vel in animam incur- rissetis lapideam, hac vestra audiendi cupiditate ac studio penna quavis leviorem illam reddere. Et quemadmodum quæ in latibulis animalia delitescunt ac media hyeme se intra rupes abscondunt, ubi æsta- tem viderint apparere, latibula deserunt, et cum re- liquis animantibus congregantur, ac simul nobiscumn exsultant : sic et animus noster, qui tamquam in latibulum quoddam imbecillitatis conscientiæ se ab- debat, cum vestræ caritatis desiderium intuetur, la- tibulum deserit, et vobiscum congregatur, et in học spirituali divinoque prato, in paradiso Scripturæ præclaris Scripturarum saltibus simul vobiscum ex- sultat. Est enim spirituale pratum, ac deliciarum paradisus sacrarum lectio Scripturarum, et paradisus deliciarum multo illo melior paradiso. Hunc paradi- sui non in terra, sed in fidelium auimabus plantavit Deus: hunc paradisum non in Edem, nec ad orien- tem uno circumscriptum loco posuit, sed ubique ter- rarum expandit, et in ûînes orbis terrarum extendit. Atque ut intelligas in universum orbem terrarum ex- pausas esse Scripturas, audi prophetam dicentem : In omnem terram exivil sonus eorum, et in fines orbis tervæ verba corum (Psal. 18. 5. Rom. 10. 18). Sive ad Indus te conferas, quos oriens primos sol respicit, sive ad occanum te conferas, sive ad Britannicas illas • (a) Collata cum Ms. Colbert. 3038, ubi magna pars ho- unliæ in principio desideratur. - insulas, sive in Euxinum pontum naviges, sive að australes partes abeas, omnes ubique audies de iis quae in Scriptura sunt philosophantes, alia quidem voce, sed non alia fide, ac lingua quidem diversa, sed mente consona. Nam linguæ quidem sono differunt, religionis autem modo non differunt : et lingua quidem barbare loquuntur, sed animi sensu philosophantur: sołocismos faciunt sono, sed pictatem moribus colunt. Paradisi flumina quæ. Cum ſonte comparatur Scri- plura. Vides amplitudinem paradisi ad fines orbis terrarum extensi? Hic serpens non est, locus est a feris immunis, ac Spiritus sancti gratia munitur. Ha- bet et fontem hic paradisus, quemadmodum ille, fontem ex quo innumera nascuntur flumina, non quatuor tantum. Non enim Trigrim, nec Euphratem, nec Ægyptium Nilum, nee Indum Gangem, sed in- numeros fons iste fluvios effundit. Quis hoc dicit? Deus ipse, qui fluvios nobis istos largitus est : Qui enim credit in me, inquit, sicut dixit Scriptura, Rumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ (Joan. 7. 38). Vides ut non quatuor flumina, sed infinita ab illo fonte profluant? Neque vero multitudine tantum, sed etiam natura fons est mirabilis : neque enim aquæ fluenta sunt, sed Spiritus dona. Fons iste in singulas fide- lium mentes dividitur, et non minuitur: dividitur, et non consumitur: dispertitur, et minor non fit; apud omnes integer, et in singulis integer. Talis namque sunt Spiritus dona. Vis tu fluentorum istorunı ubertatem cognoscere? vis aquarum naturam cogno- scere? quo pacto his non similes, sed his meliores sunt et mirabiliores? Audi rursus Christum ipsum Samaritanæ dicentem, ut ubertatem fontis agnoscas. Aqua, quam ego dabo, inquit fideli, fiet in eo fons aquæ salientis in vitam æternam (Joan. 4. 14). Non dixit, excuntis, non dixit, effusa, sed, Salientis, per 8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1. Mucritas auditorum laudata. Scripturæ lectio

87 retinėmus, sed Petri ßdem tamquam Petrum retine- inus: porro dum Petri fidem retinemus, ipsum Pe- truim habemus. Ita cum imitatorem' illius cernamus, ipsum cernere videmur: siquidem Joannem Christus Heliam appellavit, non quod Ilelias esset Joannes, sed quod in spiritu Heliæ ac virtute venisset. Sicut igitur Joannes, quoniam in spiritu Beliæ ac virtute vene- rat, llelias dicebatur: ita hic quoque, quoniam in confessione ac fide Petri advenit, merito illius etiam appellatione donabitur. Nam conversationis cognatio mominum etiam communionem parit. Oremus autem omnes, ut ad senectutem etiam Petri perveniat : si- 88 quidem apostolus jam senex vitam finivit. Cum enim senueris, inquit, tunc cingent te, el ducent que tu non vis (Joan. 21, 18). Precemur autem et huic. ¡ongam vitæ conversationem : si enim producatur ejus sene- ctus, efficiet, ut magis vegeta sit et vivida spiritualis juventus nostra: quam utinam ætate florentem ac vividam nos perpetuo conservare contingat cum illius precibus, et hujus Petri, tum gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium una cum Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. • QUOD UTILIS SIT LECTIO SACRARUM SCRIEŢURARUM, ET QUOD SERVITUTE ET INCOMMODIS OMNI- BUS INEXPUGNABILEM REDDAT EUM, QUI FUERIT EIS INTENTUS: ET QUOD APOSTOLORUM NO- MEN MULTARUM DIGNITatum sit nOMEN, ET QUOD EXTERNIS MAGISTRATIBUS, IPSISQUE ADEO REGIBUS MULTO MAJOREM HABEANT POTESTATEM ET AUCTORITATEM APOSTOLI : ET IN FINE, AD NUPER BAPTIZatos (a). cum pruto collata. Cum egestatem mentis meæ considero, torpeo et refugio, ad habendum coram tanto populo sermonem invitatus : cum autem animi vestri alacritatem respicio, sic ut nullum vos capiat nunquam audiendi fastidium, fiduciam resumo et excitor, ac prompto animo ad doctrinæ stadium me accingo. Possetis enim vos, si vel in animam incur- rissetis lapideam, hac vestra audiendi cupiditate ac studio penna quavis leviorem illam reddere. Et quemadmodum quæ in latibulis animalia delitescunt ac media hyeme se intra rupes abscondunt, ubi æsta- tem viderint apparere, latibula deserunt, et cum re- liquis animantibus congregantur, ac simul nobiscumn exsultant : sic et animus noster, qui tamquam in latibulum quoddam imbecillitatis conscientiæ se ab- debat, cum vestræ caritatis desiderium intuetur, la- tibulum deserit, et vobiscum congregatur, et in học spirituali divinoque prato, in paradiso Scripturæ præclaris Scripturarum saltibus simul vobiscum ex- sultat. Est enim spirituale pratum, ac deliciarum paradisus sacrarum lectio Scripturarum, et paradisus deliciarum multo illo melior paradiso. Hunc paradi- sui non in terra, sed in fidelium auimabus plantavit Deus: hunc paradisum non in Edem, nec ad orien- tem uno circumscriptum loco posuit, sed ubique ter- rarum expandit, et in ûînes orbis terrarum extendit. Atque ut intelligas in universum orbem terrarum ex- pausas esse Scripturas, audi prophetam dicentem : In omnem terram exivil sonus eorum, et in fines orbis tervæ verba corum (Psal. 18. 5. Rom. 10. 18). Sive ad Indus te conferas, quos oriens primos sol respicit, sive ad occanum te conferas, sive ad Britannicas illas • (a) Collata cum Ms. Colbert. 3038, ubi magna pars ho- unliæ in principio desideratur. - insulas, sive in Euxinum pontum naviges, sive að australes partes abeas, omnes ubique audies de iis quae in Scriptura sunt philosophantes, alia quidem voce, sed non alia fide, ac lingua quidem diversa, sed mente consona. Nam linguæ quidem sono differunt, religionis autem modo non differunt : et lingua quidem barbare loquuntur, sed animi sensu philosophantur: sołocismos faciunt sono, sed pictatem moribus colunt. Paradisi flumina quæ. Cum ſonte comparatur Scri- plura. Vides amplitudinem paradisi ad fines orbis terrarum extensi? Hic serpens non est, locus est a feris immunis, ac Spiritus sancti gratia munitur. Ha- bet et fontem hic paradisus, quemadmodum ille, fontem ex quo innumera nascuntur flumina, non quatuor tantum. Non enim Trigrim, nec Euphratem, nec Ægyptium Nilum, nee Indum Gangem, sed in- numeros fons iste fluvios effundit. Quis hoc dicit? Deus ipse, qui fluvios nobis istos largitus est : Qui enim credit in me, inquit, sicut dixit Scriptura, Rumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ (Joan. 7. 38). Vides ut non quatuor flumina, sed infinita ab illo fonte profluant? Neque vero multitudine tantum, sed etiam natura fons est mirabilis : neque enim aquæ fluenta sunt, sed Spiritus dona. Fons iste in singulas fide- lium mentes dividitur, et non minuitur: dividitur, et non consumitur: dispertitur, et minor non fit; apud omnes integer, et in singulis integer. Talis namque sunt Spiritus dona. Vis tu fluentorum istorunı ubertatem cognoscere? vis aquarum naturam cogno- scere? quo pacto his non similes, sed his meliores sunt et mirabiliores? Audi rursus Christum ipsum Samaritanæ dicentem, ut ubertatem fontis agnoscas. Aqua, quam ego dabo, inquit fideli, fiet in eo fons aquæ salientis in vitam æternam (Joan. 4. 14). Non dixit, excuntis, non dixit, effusa, sed, Salientis, per 8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1. Mucritas auditorum laudata. Scripturæ lectio

87 retinėmus, sed Petri ßdem tamquam Petrum retine- inus: porro dum Petri fidem retinemus, ipsum Pe- truim habemus. Ita cum imitatorem' illius cernamus, ipsum cernere videmur: siquidem Joannem Christus Heliam appellavit, non quod Ilelias esset Joannes, sed quod in spiritu Heliæ ac virtute venisset. Sicut igitur Joannes, quoniam in spiritu Beliæ ac virtute vene- rat, llelias dicebatur: ita hic quoque, quoniam in confessione ac fide Petri advenit, merito illius etiam appellatione donabitur. Nam conversationis cognatio mominum etiam communionem parit. Oremus autem omnes, ut ad senectutem etiam Petri perveniat : si- 88 quidem apostolus jam senex vitam finivit. Cum enim senueris, inquit, tunc cingent te, el ducent que tu non vis (Joan. 21, 18). Precemur autem et huic. ¡ongam vitæ conversationem : si enim producatur ejus sene- ctus, efficiet, ut magis vegeta sit et vivida spiritualis juventus nostra: quam utinam ætate florentem ac vividam nos perpetuo conservare contingat cum illius precibus, et hujus Petri, tum gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium una cum Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. • QUOD UTILIS SIT LECTIO SACRARUM SCRIEŢURARUM, ET QUOD SERVITUTE ET INCOMMODIS OMNI- BUS INEXPUGNABILEM REDDAT EUM, QUI FUERIT EIS INTENTUS: ET QUOD APOSTOLORUM NO- MEN MULTARUM DIGNITatum sit nOMEN, ET QUOD EXTERNIS MAGISTRATIBUS, IPSISQUE ADEO REGIBUS MULTO MAJOREM HABEANT POTESTATEM ET AUCTORITATEM APOSTOLI : ET IN FINE, AD NUPER BAPTIZatos (a). cum pruto collata. Cum egestatem mentis meæ considero, torpeo et refugio, ad habendum coram tanto populo sermonem invitatus : cum autem animi vestri alacritatem respicio, sic ut nullum vos capiat nunquam audiendi fastidium, fiduciam resumo et excitor, ac prompto animo ad doctrinæ stadium me accingo. Possetis enim vos, si vel in animam incur- rissetis lapideam, hac vestra audiendi cupiditate ac studio penna quavis leviorem illam reddere. Et quemadmodum quæ in latibulis animalia delitescunt ac media hyeme se intra rupes abscondunt, ubi æsta- tem viderint apparere, latibula deserunt, et cum re- liquis animantibus congregantur, ac simul nobiscumn exsultant : sic et animus noster, qui tamquam in latibulum quoddam imbecillitatis conscientiæ se ab- debat, cum vestræ caritatis desiderium intuetur, la- tibulum deserit, et vobiscum congregatur, et in học spirituali divinoque prato, in paradiso Scripturæ præclaris Scripturarum saltibus simul vobiscum ex- sultat. Est enim spirituale pratum, ac deliciarum paradisus sacrarum lectio Scripturarum, et paradisus deliciarum multo illo melior paradiso. Hunc paradi- sui non in terra, sed in fidelium auimabus plantavit Deus: hunc paradisum non in Edem, nec ad orien- tem uno circumscriptum loco posuit, sed ubique ter- rarum expandit, et in ûînes orbis terrarum extendit. Atque ut intelligas in universum orbem terrarum ex- pausas esse Scripturas, audi prophetam dicentem : In omnem terram exivil sonus eorum, et in fines orbis tervæ verba corum (Psal. 18. 5. Rom. 10. 18). Sive ad Indus te conferas, quos oriens primos sol respicit, sive ad occanum te conferas, sive ad Britannicas illas • (a) Collata cum Ms. Colbert. 3038, ubi magna pars ho- unliæ in principio desideratur. - insulas, sive in Euxinum pontum naviges, sive að australes partes abeas, omnes ubique audies de iis quae in Scriptura sunt philosophantes, alia quidem voce, sed non alia fide, ac lingua quidem diversa, sed mente consona. Nam linguæ quidem sono differunt, religionis autem modo non differunt : et lingua quidem barbare loquuntur, sed animi sensu philosophantur: sołocismos faciunt sono, sed pictatem moribus colunt. Paradisi flumina quæ. Cum ſonte comparatur Scri- plura. Vides amplitudinem paradisi ad fines orbis terrarum extensi? Hic serpens non est, locus est a feris immunis, ac Spiritus sancti gratia munitur. Ha- bet et fontem hic paradisus, quemadmodum ille, fontem ex quo innumera nascuntur flumina, non quatuor tantum. Non enim Trigrim, nec Euphratem, nec Ægyptium Nilum, nee Indum Gangem, sed in- numeros fons iste fluvios effundit. Quis hoc dicit? Deus ipse, qui fluvios nobis istos largitus est : Qui enim credit in me, inquit, sicut dixit Scriptura, Rumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ (Joan. 7. 38). Vides ut non quatuor flumina, sed infinita ab illo fonte profluant? Neque vero multitudine tantum, sed etiam natura fons est mirabilis : neque enim aquæ fluenta sunt, sed Spiritus dona. Fons iste in singulas fide- lium mentes dividitur, et non minuitur: dividitur, et non consumitur: dispertitur, et minor non fit; apud omnes integer, et in singulis integer. Talis namque sunt Spiritus dona. Vis tu fluentorum istorunı ubertatem cognoscere? vis aquarum naturam cogno- scere? quo pacto his non similes, sed his meliores sunt et mirabiliores? Audi rursus Christum ipsum Samaritanæ dicentem, ut ubertatem fontis agnoscas. Aqua, quam ego dabo, inquit fideli, fiet in eo fons aquæ salientis in vitam æternam (Joan. 4. 14). Non dixit, excuntis, non dixit, effusa, sed, Salientis, per 8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1. Mucritas auditorum laudata. Scripturæ lectio

87 retinėmus, sed Petri ßdem tamquam Petrum retine- inus: porro dum Petri fidem retinemus, ipsum Pe- truim habemus. Ita cum imitatorem' illius cernamus, ipsum cernere videmur: siquidem Joannem Christus Heliam appellavit, non quod Ilelias esset Joannes, sed quod in spiritu Heliæ ac virtute venisset. Sicut igitur Joannes, quoniam in spiritu Beliæ ac virtute vene- rat, llelias dicebatur: ita hic quoque, quoniam in confessione ac fide Petri advenit, merito illius etiam appellatione donabitur. Nam conversationis cognatio mominum etiam communionem parit. Oremus autem omnes, ut ad senectutem etiam Petri perveniat : si- 88 quidem apostolus jam senex vitam finivit. Cum enim senueris, inquit, tunc cingent te, el ducent que tu non vis (Joan. 21, 18). Precemur autem et huic. ¡ongam vitæ conversationem : si enim producatur ejus sene- ctus, efficiet, ut magis vegeta sit et vivida spiritualis juventus nostra: quam utinam ætate florentem ac vividam nos perpetuo conservare contingat cum illius precibus, et hujus Petri, tum gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium una cum Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. • QUOD UTILIS SIT LECTIO SACRARUM SCRIEŢURARUM, ET QUOD SERVITUTE ET INCOMMODIS OMNI- BUS INEXPUGNABILEM REDDAT EUM, QUI FUERIT EIS INTENTUS: ET QUOD APOSTOLORUM NO- MEN MULTARUM DIGNITatum sit nOMEN, ET QUOD EXTERNIS MAGISTRATIBUS, IPSISQUE ADEO REGIBUS MULTO MAJOREM HABEANT POTESTATEM ET AUCTORITATEM APOSTOLI : ET IN FINE, AD NUPER BAPTIZatos (a). cum pruto collata. Cum egestatem mentis meæ considero, torpeo et refugio, ad habendum coram tanto populo sermonem invitatus : cum autem animi vestri alacritatem respicio, sic ut nullum vos capiat nunquam audiendi fastidium, fiduciam resumo et excitor, ac prompto animo ad doctrinæ stadium me accingo. Possetis enim vos, si vel in animam incur- rissetis lapideam, hac vestra audiendi cupiditate ac studio penna quavis leviorem illam reddere. Et quemadmodum quæ in latibulis animalia delitescunt ac media hyeme se intra rupes abscondunt, ubi æsta- tem viderint apparere, latibula deserunt, et cum re- liquis animantibus congregantur, ac simul nobiscumn exsultant : sic et animus noster, qui tamquam in latibulum quoddam imbecillitatis conscientiæ se ab- debat, cum vestræ caritatis desiderium intuetur, la- tibulum deserit, et vobiscum congregatur, et in học spirituali divinoque prato, in paradiso Scripturæ præclaris Scripturarum saltibus simul vobiscum ex- sultat. Est enim spirituale pratum, ac deliciarum paradisus sacrarum lectio Scripturarum, et paradisus deliciarum multo illo melior paradiso. Hunc paradi- sui non in terra, sed in fidelium auimabus plantavit Deus: hunc paradisum non in Edem, nec ad orien- tem uno circumscriptum loco posuit, sed ubique ter- rarum expandit, et in ûînes orbis terrarum extendit. Atque ut intelligas in universum orbem terrarum ex- pausas esse Scripturas, audi prophetam dicentem : In omnem terram exivil sonus eorum, et in fines orbis tervæ verba corum (Psal. 18. 5. Rom. 10. 18). Sive ad Indus te conferas, quos oriens primos sol respicit, sive ad occanum te conferas, sive ad Britannicas illas • (a) Collata cum Ms. Colbert. 3038, ubi magna pars ho- unliæ in principio desideratur. - insulas, sive in Euxinum pontum naviges, sive að australes partes abeas, omnes ubique audies de iis quae in Scriptura sunt philosophantes, alia quidem voce, sed non alia fide, ac lingua quidem diversa, sed mente consona. Nam linguæ quidem sono differunt, religionis autem modo non differunt : et lingua quidem barbare loquuntur, sed animi sensu philosophantur: sołocismos faciunt sono, sed pictatem moribus colunt. Paradisi flumina quæ. Cum ſonte comparatur Scri- plura. Vides amplitudinem paradisi ad fines orbis terrarum extensi? Hic serpens non est, locus est a feris immunis, ac Spiritus sancti gratia munitur. Ha- bet et fontem hic paradisus, quemadmodum ille, fontem ex quo innumera nascuntur flumina, non quatuor tantum. Non enim Trigrim, nec Euphratem, nec Ægyptium Nilum, nee Indum Gangem, sed in- numeros fons iste fluvios effundit. Quis hoc dicit? Deus ipse, qui fluvios nobis istos largitus est : Qui enim credit in me, inquit, sicut dixit Scriptura, Rumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ (Joan. 7. 38). Vides ut non quatuor flumina, sed infinita ab illo fonte profluant? Neque vero multitudine tantum, sed etiam natura fons est mirabilis : neque enim aquæ fluenta sunt, sed Spiritus dona. Fons iste in singulas fide- lium mentes dividitur, et non minuitur: dividitur, et non consumitur: dispertitur, et minor non fit; apud omnes integer, et in singulis integer. Talis namque sunt Spiritus dona. Vis tu fluentorum istorunı ubertatem cognoscere? vis aquarum naturam cogno- scere? quo pacto his non similes, sed his meliores sunt et mirabiliores? Audi rursus Christum ipsum Samaritanæ dicentem, ut ubertatem fontis agnoscas. Aqua, quam ego dabo, inquit fideli, fiet in eo fons aquæ salientis in vitam æternam (Joan. 4. 14). Non dixit, excuntis, non dixit, effusa, sed, Salientis, per 8. JOANNIS CURYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1. Mucritas auditorum laudata. Scripturæ lectio

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τῶν κρηναίων ὑδάτων ἐξάλλεσθαι καὶ πηδήν παντα- χόθεν εἴωθεν, ἅπερ ἂν αἱ πηγαὶ ἐν τοῖς κόλποις μὴ δύνανται κατέχειν, ἀλλὰ νικώμεναι τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐπιρροῆς πανταχόθεν αὐτὰ ἀναβλύζουσι. Βουλόμενος οὖν τὴν δαψίλειαν τῶν ναμάτων δεῖξαι, εἶπεν, ἀλλο μένου, οὐκ, ἐξιόντος. Βούλει καὶ τὴν φύσιν αὐτῆς καταμαθεῖν; Μάνθανε ἀπὸ τῆς χρείας. Οὐ γὰρ εἰς ζωὴν τὴν παροῦσαν, ἀλλ᾽ εἰς ζωὴν αἰώνιον ἐστι χρησ σίμη. Διατρίψωμεν τοίνυν ἐν τῷ παραδείσῳ τούτῳ. παρακαθεζώμεθα τῇ πηγή, μὴ πάθωμεν όπερ ἔπαθεν ὁ ᾿Αδάμ, καὶ ἐκπέσωμεν τοῦ παραδείσου· μὴ δεξί- μεθα συμβουλὴν ὀλεθρίαν, μὴ παραδεξώμεθα την ἀπάτην τοῦ διαβόλου· μένωμεν ἔνδον πολλὴ γὰρ ἡ ἐντεῦθεν ἀσφάλεια· μένωμεν ἐν τῇ ἀναγνώσει τῶν Γραφῶν τούτων. Καθάπερ γὰρ οἱ πηγῇ παρακαθή. μενοι, καὶ τῆς αὔρας ἐκείνης ἀπολαύοντες, καὶ καύ σωνος ἐπικειμένου τὴν ὄψιν συνεχῶς ἐπικλύζοντες, ἀποκρούονται τὸ πνίγος τοῖς νάμασι, καὶ δίψους διευ αχλοῦντος βαδίως ιώνται τὸ πάθος, ἐγγύθεν το φάρο μακον ἀπὸ τῆς πηγῆς ἔχοντες· οὕτως ὁ παρὰ τὴν πηγὴν τῶν θείων Γραφών παρακαθήμενος, κἂν ἐπι θυμίας ἀτόπου φλόγα διενοχλούσαν ἴδῃ, ῥᾳδίως ἀπὸ τῶν ναμάτων ἐκείνων τὴν ψυχὴν ἀποκλύσας ἀπὸ εκρούσατο την φλόγα · καν ὀργὴ διακαής ἐνοχλῇ, τὴν καρδίαν καθάπερ λέβητα ὑποκαιόμενον ἀναβράσσουσα, μικρὸν τοῦ νάματος ἐπιστάξας, εὐθέως κατέστειλε τοῦ πάθους τὴν ἀναισχυντίαν· καὶ ἐκ πάντων τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ὥσπερ ἐκ μέσης φλογός, ἐξαρπά- ζει τὴν ψυχὴν ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. β. Διὰ καὶ ὁ προφήτης ὁ μέγας Δαυΐδ ἐκεῖνος, εἰδὼς τὴν ὠφέλειαν τὴν ἀπὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν Γραφών, τὸν διηνεκώς προσέχοντα ταῖς Γραφαῖς καὶ τῆς ὀμι- λίας ταὐτῆς ἀπολαύοντα παρεικάζει φυτῷ ἀεὶ τεθη λότι, παρὰ τοὺς βύακας ἑστηκότι τῶν ὑδάτων, ούτωσι λέγων· Μακάριος ἀνὴρ, ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη, καὶ ἐπὶ καθέδραν [73] λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν ἀλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων. Καθάπερ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο τὸ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων πεφυτευ μένον, παρ' αὐτοὺς τοὺς βύακας ἑστηκός, διηνεκή τῆς ἀρδείας ἔχον την χορηγίαν, πάσῃ ἀέρων άνω μαλίᾳ ἀχείρωτον γίνεται, καὶ οὔτε ἀκτῖνα θερμοτέ ραν γενομένην δέδοικεν, οὔτε τὸν ἀέρα μεταπεσόντα εἰς αὐχμὲν εὐλαβεῖται· ἱκανὴν γὰρ ἔχον ἐναπολε κλεισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν νοτίδα, πάσης ἡλιακῆς θέρμης πλεονεξίαν ἔξωθεν προσβαλοῦσαν εὐθέως ἀποκρούεται καὶ διωθεῖται· οὕτω καὶ ψυχὴ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκυῖα τῶν θείων Γραφῶν, καὶ ποτιζομένη διηνε κῶς, ἐκεῖνα τὰ νάματα καὶ τὴν δρόσον του Πνεύμα ματος ἐν ἑαυτῇ συνάγουσα, πρὸς πᾶσαν πραγμάτων περίστασιν ἀχείρωτος ἔσται, καν νόσος, κἂν ἐπήρεια, καν συκοφαντία, καν λοιδορίαι, κἂν σκώμματα, κἂν πᾶσα ῥαθυμία, κἂν πάντα τὰ τῆς οἰκουμένης κακὰ εἰς τὴν τοιαύτην κατασκήψη ψυχὴν, εὐκόλως ἀποκρούεται τὴν πύρωσιν τῶν παθῶν, ἀπὸ τῆς τῶν Γραφῶν ἀναγνώσεως ἱκανὴν παράκλησιν ἔχουσα. οὔτε γὰρ δόξης μέγεθος, οὐ δυναστείας όγκος, οὐ φίλων παρουσία, οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν ἀνθρωπίνων οὕτω τὸν ἐν ὀδύνῃ παραμυθήσασθαι δυνήσεται, ὡς ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. Τί δήποτε ; Ότι 90 ἐκεῖνα μὲν ἐπίπηρα καὶ φθαρτά, διὸ καὶ φθαρτή αὐτῶν ἡ παράκλησις· ἡ δὲ τῶν Γραφῶν ἀνάγνωσις, Θεοῦ ὁμιλία ἐστίν. Ὅταν οὖν ὁ Θεὸς τὸν ἐν ἀθυμίᾳ παρακαλῇ, τί τῶν ὄντων αὐτὸν εἰς ἀθυμίαν ἐμβαλεῖν δύναται ; μόνον ταύτας ὥρας (οὐ γὰρ ἀρκεῖ ἡμῖν εἰς ἀσφά Προσέχωμεν τοίνυν τῇ ἀναγνώσει, μὴ τὰς δύο Εκαστος οίκαδε αναχωρήσεις τὰ Βιβλία μετὰ χεῖρας λειαν ἡ ψιλή αὕτη ἀκρόασις), ἀλλὰ διηνεκώς· καὶ λαμβανέτω, καὶ τῶν εἰρημένων ἐπερχέσθω τὰ νοή ματα, εἴ γε μέλλῃ διηνεκῆ καὶ ἀρκοῦσαν ἔχειν τὴν τὸ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκός, οὐ δύο καὶ τρεῖς ώρας ἀπὸ τῆς Γραφῆς ὠφέλειαν. Καὶ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο, ὁμιλεῖ τοῖς ὕδασιν, ἀλλὰ πᾶσαν μὲν ἡμέραν, πᾶσαν δὲ νύχτα. Διὰ τοῦτο κομᾷ τοῖς φύλλοις, διὰ τοῦτο βρίθει τῷ καρπῷ ἐκεῖνο τὸ ξύλον, κἂν μηδεὶς αὐτὸ ἀνθρώ- των ποτίζῃ· ἐπειδὴ παρὰ τοὺς ρύακας έστηκεν αὐτὸ, διά τινων πόρων παραπέμπει τὴν ὠφέλειαν παντὶ διὰ τῶν ῥιζῶν ἐπισπᾶται τὴν νοτίδα, καὶ ὥσπερ τῷ σώματι· οὕτω καὶ ὁ συνεχῶς ἀναγινώσκων τὰς θείας Γραφάς, καὶ παρὰ τοὺς ρύακας αὐτῶν ἐστηχώς, ἀναγνώσεως, ὥσπερ διά τινων ῥιζῶν, πολλὴν ἐπισπά κἂν μηδένα ἔχῃ τὸν ἑρμηνεύοντα, διὰ τῆς συνεχούς ὑμῶν εἰδότες, τους περισπασμούς, τὰς ἀσχολίας τὰς ται τὴν ὠφέλειαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς τὰς φροντίδας πολλὰς, ἠρέμα καὶ καταμικρὸν ὑμᾶς προσάγομεν τοῖς μόνιμον ποιοῦντες τῶν λεγομένων τὴν μνήμην. Καὶ νοήμασι τῶν Γραφῶν, τῷ σχολαίῳ τῆς ἐξηγήσεως γὰρ ὄμβρος ραγδαῖος μὲν καταρρηγνύμενος, κατα- κλύζει τὴν ἐπιφάνειαν, καὶ τὸ βάθος οὐδὲν ὠφελεῖ ηρέμα δὲ καὶ καταμικρὸν ἐλαίου δίκην ἐνιζάνων τῷ προσώπων τῆς γῆς, ὥσπερ διά τινων φλεβῶν τῶν πόρων αὐτῆς πρὸς τὸ βάθος διολισθαίνων, τὰς λαγόνα; αὐτῆς ἐμπλήσας νοτίδας, εὐπορωτάτην ποιεῖ πρὸς [74] τὴν τῶν καρπῶν φοράν. Διὸ καὶ ἡμεῖς τὸν πνευμα τικὸν τοῦτον ὄμβρον ηρέμα ταῖς ὑμετέραις ενεμεν ψυχαῖς· αἱ μὲν γὰρ Γραφαὶ νεφέλαις εοίκασι πνευ- ματικαῖς, τὰ δὲ ῥήματα καὶ νοήματα ὄμβρῳ προσ ἔοικε πολλῷ τούτου βελτίονι· καὶ διὰ τοῦτο τὸν πνευματικὸν τοῦτον ὄμβρον καταμικρὸν ὑμῖν ἐνίεμεν, ἵνα πρὸς αὐτὸ τὸ βάθος χωρήσῃ τὰ ῥήματα. Διὰ τοῦτο τετάρτην σήμερον ἡμέραν ἔχοντες ἐξηγήσεως, ού δέπω μίαν ἐπιγραφὴν παρελθεῖν ἡδυνήθημεν, ἀλλ' ἔτι περὶ αὐτὴν στρεφόμεθα. Βέλτιον γὰρ μικρόν δια σκάπτοντας χωρίον, καὶ πρὸς τὸ βάθος καταβαίνοντας πολὺν τῶν ἀναγκαίων εὑρίσκειν τὸν θησαυρόν, ἢ πολύ λὰς ἀρούρας ἐπιόντας ἄνωθεν, ἁπλῶς καὶ εἰκῇ τα λαιπωρεῖσθαι καὶ μάτην. Καίτοι οἶδα πολλοὺς πρὸς την βραδύτητα ταύτην δυσχεραίνοντας· ἀλλ' οὐ μέσ ὑμετέρας ὠφελείας. Οι οξύτερον βαδίζειν δυνάμενοι λει μοι τῆς ἐκείνων κατηγορίας, ἀλλὰ μέλει μοι τῆς τους βραδυτέρους τῶν ἀδελφῶν ἀναμενέτωσαν· οὗτοι μὲν γὰρ ἐκείνους ἀναμεῖναι δύνανται, οἱ δὲ ἀσθενέ. στεροι πρὸς ἐκείνους ἑαυτοὺς παρεκτεῖναι οὐκ ἰσχύ ουσι. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ὅτι οὐκ ὀφείλο τελειότητα τῶν δυνατῶν ἐκτείνεσθαι μὴ δυναμένους μεν τοὺς ἀσθενεῖς ἀναγκάζειν προ καιροῦ, πρὸς τὴν ἀλλ' ὅτι ἡμεῖς ὀφείλομεν οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα ὑμετέρας, οὐκ ἐπιδείξεως ἁπλῶς· διὰ τοῦτο ἐνδια τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν. αφελείας ἡμῖν μέλει τῆς τρίβομεν τοῖς νοήμασι. γ'. Τῇ μὲν οὖν πρώτῃ ἡμέρᾳ ὅτι οὐχ ἁπλῶς παρατρέ χειν χρὴ τὰς ἐπιγραφὰς ἔλεγον, ὅτε καὶ τὸ ἐπίγραμμα

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τῶν κρηναίων ὑδάτων ἐξάλλεσθαι καὶ πηδήν παντα- χόθεν εἴωθεν, ἅπερ ἂν αἱ πηγαὶ ἐν τοῖς κόλποις μὴ δύνανται κατέχειν, ἀλλὰ νικώμεναι τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐπιρροῆς πανταχόθεν αὐτὰ ἀναβλύζουσι. Βουλόμενος οὖν τὴν δαψίλειαν τῶν ναμάτων δεῖξαι, εἶπεν, ἀλλο μένου, οὐκ, ἐξιόντος. Βούλει καὶ τὴν φύσιν αὐτῆς καταμαθεῖν; Μάνθανε ἀπὸ τῆς χρείας. Οὐ γὰρ εἰς ζωὴν τὴν παροῦσαν, ἀλλ᾽ εἰς ζωὴν αἰώνιον ἐστι χρησ σίμη. Διατρίψωμεν τοίνυν ἐν τῷ παραδείσῳ τούτῳ. παρακαθεζώμεθα τῇ πηγή, μὴ πάθωμεν όπερ ἔπαθεν ὁ ᾿Αδάμ, καὶ ἐκπέσωμεν τοῦ παραδείσου· μὴ δεξί- μεθα συμβουλὴν ὀλεθρίαν, μὴ παραδεξώμεθα την ἀπάτην τοῦ διαβόλου· μένωμεν ἔνδον πολλὴ γὰρ ἡ ἐντεῦθεν ἀσφάλεια· μένωμεν ἐν τῇ ἀναγνώσει τῶν Γραφῶν τούτων. Καθάπερ γὰρ οἱ πηγῇ παρακαθή. μενοι, καὶ τῆς αὔρας ἐκείνης ἀπολαύοντες, καὶ καύ σωνος ἐπικειμένου τὴν ὄψιν συνεχῶς ἐπικλύζοντες, ἀποκρούονται τὸ πνίγος τοῖς νάμασι, καὶ δίψους διευ αχλοῦντος βαδίως ιώνται τὸ πάθος, ἐγγύθεν το φάρο μακον ἀπὸ τῆς πηγῆς ἔχοντες· οὕτως ὁ παρὰ τὴν πηγὴν τῶν θείων Γραφών παρακαθήμενος, κἂν ἐπι θυμίας ἀτόπου φλόγα διενοχλούσαν ἴδῃ, ῥᾳδίως ἀπὸ τῶν ναμάτων ἐκείνων τὴν ψυχὴν ἀποκλύσας ἀπὸ εκρούσατο την φλόγα · καν ὀργὴ διακαής ἐνοχλῇ, τὴν καρδίαν καθάπερ λέβητα ὑποκαιόμενον ἀναβράσσουσα, μικρὸν τοῦ νάματος ἐπιστάξας, εὐθέως κατέστειλε τοῦ πάθους τὴν ἀναισχυντίαν· καὶ ἐκ πάντων τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ὥσπερ ἐκ μέσης φλογός, ἐξαρπά- ζει τὴν ψυχὴν ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. β. Διὰ καὶ ὁ προφήτης ὁ μέγας Δαυΐδ ἐκεῖνος, εἰδὼς τὴν ὠφέλειαν τὴν ἀπὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν Γραφών, τὸν διηνεκώς προσέχοντα ταῖς Γραφαῖς καὶ τῆς ὀμι- λίας ταὐτῆς ἀπολαύοντα παρεικάζει φυτῷ ἀεὶ τεθη λότι, παρὰ τοὺς βύακας ἑστηκότι τῶν ὑδάτων, ούτωσι λέγων· Μακάριος ἀνὴρ, ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη, καὶ ἐπὶ καθέδραν [73] λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν ἀλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων. Καθάπερ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο τὸ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων πεφυτευ μένον, παρ' αὐτοὺς τοὺς βύακας ἑστηκός, διηνεκή τῆς ἀρδείας ἔχον την χορηγίαν, πάσῃ ἀέρων άνω μαλίᾳ ἀχείρωτον γίνεται, καὶ οὔτε ἀκτῖνα θερμοτέ ραν γενομένην δέδοικεν, οὔτε τὸν ἀέρα μεταπεσόντα εἰς αὐχμὲν εὐλαβεῖται· ἱκανὴν γὰρ ἔχον ἐναπολε κλεισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν νοτίδα, πάσης ἡλιακῆς θέρμης πλεονεξίαν ἔξωθεν προσβαλοῦσαν εὐθέως ἀποκρούεται καὶ διωθεῖται· οὕτω καὶ ψυχὴ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκυῖα τῶν θείων Γραφῶν, καὶ ποτιζομένη διηνε κῶς, ἐκεῖνα τὰ νάματα καὶ τὴν δρόσον του Πνεύμα ματος ἐν ἑαυτῇ συνάγουσα, πρὸς πᾶσαν πραγμάτων περίστασιν ἀχείρωτος ἔσται, καν νόσος, κἂν ἐπήρεια, καν συκοφαντία, καν λοιδορίαι, κἂν σκώμματα, κἂν πᾶσα ῥαθυμία, κἂν πάντα τὰ τῆς οἰκουμένης κακὰ εἰς τὴν τοιαύτην κατασκήψη ψυχὴν, εὐκόλως ἀποκρούεται τὴν πύρωσιν τῶν παθῶν, ἀπὸ τῆς τῶν Γραφῶν ἀναγνώσεως ἱκανὴν παράκλησιν ἔχουσα. οὔτε γὰρ δόξης μέγεθος, οὐ δυναστείας όγκος, οὐ φίλων παρουσία, οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν ἀνθρωπίνων οὕτω τὸν ἐν ὀδύνῃ παραμυθήσασθαι δυνήσεται, ὡς ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. Τί δήποτε ; Ότι 90 ἐκεῖνα μὲν ἐπίπηρα καὶ φθαρτά, διὸ καὶ φθαρτή αὐτῶν ἡ παράκλησις· ἡ δὲ τῶν Γραφῶν ἀνάγνωσις, Θεοῦ ὁμιλία ἐστίν. Ὅταν οὖν ὁ Θεὸς τὸν ἐν ἀθυμίᾳ παρακαλῇ, τί τῶν ὄντων αὐτὸν εἰς ἀθυμίαν ἐμβαλεῖν δύναται ; μόνον ταύτας ὥρας (οὐ γὰρ ἀρκεῖ ἡμῖν εἰς ἀσφά Προσέχωμεν τοίνυν τῇ ἀναγνώσει, μὴ τὰς δύο Εκαστος οίκαδε αναχωρήσεις τὰ Βιβλία μετὰ χεῖρας λειαν ἡ ψιλή αὕτη ἀκρόασις), ἀλλὰ διηνεκώς· καὶ λαμβανέτω, καὶ τῶν εἰρημένων ἐπερχέσθω τὰ νοή ματα, εἴ γε μέλλῃ διηνεκῆ καὶ ἀρκοῦσαν ἔχειν τὴν τὸ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκός, οὐ δύο καὶ τρεῖς ώρας ἀπὸ τῆς Γραφῆς ὠφέλειαν. Καὶ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο, ὁμιλεῖ τοῖς ὕδασιν, ἀλλὰ πᾶσαν μὲν ἡμέραν, πᾶσαν δὲ νύχτα. Διὰ τοῦτο κομᾷ τοῖς φύλλοις, διὰ τοῦτο βρίθει τῷ καρπῷ ἐκεῖνο τὸ ξύλον, κἂν μηδεὶς αὐτὸ ἀνθρώ- των ποτίζῃ· ἐπειδὴ παρὰ τοὺς ρύακας έστηκεν αὐτὸ, διά τινων πόρων παραπέμπει τὴν ὠφέλειαν παντὶ διὰ τῶν ῥιζῶν ἐπισπᾶται τὴν νοτίδα, καὶ ὥσπερ τῷ σώματι· οὕτω καὶ ὁ συνεχῶς ἀναγινώσκων τὰς θείας Γραφάς, καὶ παρὰ τοὺς ρύακας αὐτῶν ἐστηχώς, ἀναγνώσεως, ὥσπερ διά τινων ῥιζῶν, πολλὴν ἐπισπά κἂν μηδένα ἔχῃ τὸν ἑρμηνεύοντα, διὰ τῆς συνεχούς ὑμῶν εἰδότες, τους περισπασμούς, τὰς ἀσχολίας τὰς ται τὴν ὠφέλειαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς τὰς φροντίδας πολλὰς, ἠρέμα καὶ καταμικρὸν ὑμᾶς προσάγομεν τοῖς μόνιμον ποιοῦντες τῶν λεγομένων τὴν μνήμην. Καὶ νοήμασι τῶν Γραφῶν, τῷ σχολαίῳ τῆς ἐξηγήσεως γὰρ ὄμβρος ραγδαῖος μὲν καταρρηγνύμενος, κατα- κλύζει τὴν ἐπιφάνειαν, καὶ τὸ βάθος οὐδὲν ὠφελεῖ ηρέμα δὲ καὶ καταμικρὸν ἐλαίου δίκην ἐνιζάνων τῷ προσώπων τῆς γῆς, ὥσπερ διά τινων φλεβῶν τῶν πόρων αὐτῆς πρὸς τὸ βάθος διολισθαίνων, τὰς λαγόνα; αὐτῆς ἐμπλήσας νοτίδας, εὐπορωτάτην ποιεῖ πρὸς [74] τὴν τῶν καρπῶν φοράν. Διὸ καὶ ἡμεῖς τὸν πνευμα τικὸν τοῦτον ὄμβρον ηρέμα ταῖς ὑμετέραις ενεμεν ψυχαῖς· αἱ μὲν γὰρ Γραφαὶ νεφέλαις εοίκασι πνευ- ματικαῖς, τὰ δὲ ῥήματα καὶ νοήματα ὄμβρῳ προσ ἔοικε πολλῷ τούτου βελτίονι· καὶ διὰ τοῦτο τὸν πνευματικὸν τοῦτον ὄμβρον καταμικρὸν ὑμῖν ἐνίεμεν, ἵνα πρὸς αὐτὸ τὸ βάθος χωρήσῃ τὰ ῥήματα. Διὰ τοῦτο τετάρτην σήμερον ἡμέραν ἔχοντες ἐξηγήσεως, ού δέπω μίαν ἐπιγραφὴν παρελθεῖν ἡδυνήθημεν, ἀλλ' ἔτι περὶ αὐτὴν στρεφόμεθα. Βέλτιον γὰρ μικρόν δια σκάπτοντας χωρίον, καὶ πρὸς τὸ βάθος καταβαίνοντας πολὺν τῶν ἀναγκαίων εὑρίσκειν τὸν θησαυρόν, ἢ πολύ λὰς ἀρούρας ἐπιόντας ἄνωθεν, ἁπλῶς καὶ εἰκῇ τα λαιπωρεῖσθαι καὶ μάτην. Καίτοι οἶδα πολλοὺς πρὸς την βραδύτητα ταύτην δυσχεραίνοντας· ἀλλ' οὐ μέσ ὑμετέρας ὠφελείας. Οι οξύτερον βαδίζειν δυνάμενοι λει μοι τῆς ἐκείνων κατηγορίας, ἀλλὰ μέλει μοι τῆς τους βραδυτέρους τῶν ἀδελφῶν ἀναμενέτωσαν· οὗτοι μὲν γὰρ ἐκείνους ἀναμεῖναι δύνανται, οἱ δὲ ἀσθενέ. στεροι πρὸς ἐκείνους ἑαυτοὺς παρεκτεῖναι οὐκ ἰσχύ ουσι. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ὅτι οὐκ ὀφείλο τελειότητα τῶν δυνατῶν ἐκτείνεσθαι μὴ δυναμένους μεν τοὺς ἀσθενεῖς ἀναγκάζειν προ καιροῦ, πρὸς τὴν ἀλλ' ὅτι ἡμεῖς ὀφείλομεν οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα ὑμετέρας, οὐκ ἐπιδείξεως ἁπλῶς· διὰ τοῦτο ἐνδια τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν. αφελείας ἡμῖν μέλει τῆς τρίβομεν τοῖς νοήμασι. γ'. Τῇ μὲν οὖν πρώτῃ ἡμέρᾳ ὅτι οὐχ ἁπλῶς παρατρέ χειν χρὴ τὰς ἐπιγραφὰς ἔλεγον, ὅτε καὶ τὸ ἐπίγραμμα

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τῶν κρηναίων ὑδάτων ἐξάλλεσθαι καὶ πηδήν παντα- χόθεν εἴωθεν, ἅπερ ἂν αἱ πηγαὶ ἐν τοῖς κόλποις μὴ δύνανται κατέχειν, ἀλλὰ νικώμεναι τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐπιρροῆς πανταχόθεν αὐτὰ ἀναβλύζουσι. Βουλόμενος οὖν τὴν δαψίλειαν τῶν ναμάτων δεῖξαι, εἶπεν, ἀλλο μένου, οὐκ, ἐξιόντος. Βούλει καὶ τὴν φύσιν αὐτῆς καταμαθεῖν; Μάνθανε ἀπὸ τῆς χρείας. Οὐ γὰρ εἰς ζωὴν τὴν παροῦσαν, ἀλλ᾽ εἰς ζωὴν αἰώνιον ἐστι χρησ σίμη. Διατρίψωμεν τοίνυν ἐν τῷ παραδείσῳ τούτῳ. παρακαθεζώμεθα τῇ πηγή, μὴ πάθωμεν όπερ ἔπαθεν ὁ ᾿Αδάμ, καὶ ἐκπέσωμεν τοῦ παραδείσου· μὴ δεξί- μεθα συμβουλὴν ὀλεθρίαν, μὴ παραδεξώμεθα την ἀπάτην τοῦ διαβόλου· μένωμεν ἔνδον πολλὴ γὰρ ἡ ἐντεῦθεν ἀσφάλεια· μένωμεν ἐν τῇ ἀναγνώσει τῶν Γραφῶν τούτων. Καθάπερ γὰρ οἱ πηγῇ παρακαθή. μενοι, καὶ τῆς αὔρας ἐκείνης ἀπολαύοντες, καὶ καύ σωνος ἐπικειμένου τὴν ὄψιν συνεχῶς ἐπικλύζοντες, ἀποκρούονται τὸ πνίγος τοῖς νάμασι, καὶ δίψους διευ αχλοῦντος βαδίως ιώνται τὸ πάθος, ἐγγύθεν το φάρο μακον ἀπὸ τῆς πηγῆς ἔχοντες· οὕτως ὁ παρὰ τὴν πηγὴν τῶν θείων Γραφών παρακαθήμενος, κἂν ἐπι θυμίας ἀτόπου φλόγα διενοχλούσαν ἴδῃ, ῥᾳδίως ἀπὸ τῶν ναμάτων ἐκείνων τὴν ψυχὴν ἀποκλύσας ἀπὸ εκρούσατο την φλόγα · καν ὀργὴ διακαής ἐνοχλῇ, τὴν καρδίαν καθάπερ λέβητα ὑποκαιόμενον ἀναβράσσουσα, μικρὸν τοῦ νάματος ἐπιστάξας, εὐθέως κατέστειλε τοῦ πάθους τὴν ἀναισχυντίαν· καὶ ἐκ πάντων τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ὥσπερ ἐκ μέσης φλογός, ἐξαρπά- ζει τὴν ψυχὴν ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. β. Διὰ καὶ ὁ προφήτης ὁ μέγας Δαυΐδ ἐκεῖνος, εἰδὼς τὴν ὠφέλειαν τὴν ἀπὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν Γραφών, τὸν διηνεκώς προσέχοντα ταῖς Γραφαῖς καὶ τῆς ὀμι- λίας ταὐτῆς ἀπολαύοντα παρεικάζει φυτῷ ἀεὶ τεθη λότι, παρὰ τοὺς βύακας ἑστηκότι τῶν ὑδάτων, ούτωσι λέγων· Μακάριος ἀνὴρ, ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη, καὶ ἐπὶ καθέδραν [73] λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν ἀλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων. Καθάπερ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο τὸ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων πεφυτευ μένον, παρ' αὐτοὺς τοὺς βύακας ἑστηκός, διηνεκή τῆς ἀρδείας ἔχον την χορηγίαν, πάσῃ ἀέρων άνω μαλίᾳ ἀχείρωτον γίνεται, καὶ οὔτε ἀκτῖνα θερμοτέ ραν γενομένην δέδοικεν, οὔτε τὸν ἀέρα μεταπεσόντα εἰς αὐχμὲν εὐλαβεῖται· ἱκανὴν γὰρ ἔχον ἐναπολε κλεισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν νοτίδα, πάσης ἡλιακῆς θέρμης πλεονεξίαν ἔξωθεν προσβαλοῦσαν εὐθέως ἀποκρούεται καὶ διωθεῖται· οὕτω καὶ ψυχὴ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκυῖα τῶν θείων Γραφῶν, καὶ ποτιζομένη διηνε κῶς, ἐκεῖνα τὰ νάματα καὶ τὴν δρόσον του Πνεύμα ματος ἐν ἑαυτῇ συνάγουσα, πρὸς πᾶσαν πραγμάτων περίστασιν ἀχείρωτος ἔσται, καν νόσος, κἂν ἐπήρεια, καν συκοφαντία, καν λοιδορίαι, κἂν σκώμματα, κἂν πᾶσα ῥαθυμία, κἂν πάντα τὰ τῆς οἰκουμένης κακὰ εἰς τὴν τοιαύτην κατασκήψη ψυχὴν, εὐκόλως ἀποκρούεται τὴν πύρωσιν τῶν παθῶν, ἀπὸ τῆς τῶν Γραφῶν ἀναγνώσεως ἱκανὴν παράκλησιν ἔχουσα. οὔτε γὰρ δόξης μέγεθος, οὐ δυναστείας όγκος, οὐ φίλων παρουσία, οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν ἀνθρωπίνων οὕτω τὸν ἐν ὀδύνῃ παραμυθήσασθαι δυνήσεται, ὡς ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. Τί δήποτε ; Ότι 90 ἐκεῖνα μὲν ἐπίπηρα καὶ φθαρτά, διὸ καὶ φθαρτή αὐτῶν ἡ παράκλησις· ἡ δὲ τῶν Γραφῶν ἀνάγνωσις, Θεοῦ ὁμιλία ἐστίν. Ὅταν οὖν ὁ Θεὸς τὸν ἐν ἀθυμίᾳ παρακαλῇ, τί τῶν ὄντων αὐτὸν εἰς ἀθυμίαν ἐμβαλεῖν δύναται ; μόνον ταύτας ὥρας (οὐ γὰρ ἀρκεῖ ἡμῖν εἰς ἀσφά Προσέχωμεν τοίνυν τῇ ἀναγνώσει, μὴ τὰς δύο Εκαστος οίκαδε αναχωρήσεις τὰ Βιβλία μετὰ χεῖρας λειαν ἡ ψιλή αὕτη ἀκρόασις), ἀλλὰ διηνεκώς· καὶ λαμβανέτω, καὶ τῶν εἰρημένων ἐπερχέσθω τὰ νοή ματα, εἴ γε μέλλῃ διηνεκῆ καὶ ἀρκοῦσαν ἔχειν τὴν τὸ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκός, οὐ δύο καὶ τρεῖς ώρας ἀπὸ τῆς Γραφῆς ὠφέλειαν. Καὶ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο, ὁμιλεῖ τοῖς ὕδασιν, ἀλλὰ πᾶσαν μὲν ἡμέραν, πᾶσαν δὲ νύχτα. Διὰ τοῦτο κομᾷ τοῖς φύλλοις, διὰ τοῦτο βρίθει τῷ καρπῷ ἐκεῖνο τὸ ξύλον, κἂν μηδεὶς αὐτὸ ἀνθρώ- των ποτίζῃ· ἐπειδὴ παρὰ τοὺς ρύακας έστηκεν αὐτὸ, διά τινων πόρων παραπέμπει τὴν ὠφέλειαν παντὶ διὰ τῶν ῥιζῶν ἐπισπᾶται τὴν νοτίδα, καὶ ὥσπερ τῷ σώματι· οὕτω καὶ ὁ συνεχῶς ἀναγινώσκων τὰς θείας Γραφάς, καὶ παρὰ τοὺς ρύακας αὐτῶν ἐστηχώς, ἀναγνώσεως, ὥσπερ διά τινων ῥιζῶν, πολλὴν ἐπισπά κἂν μηδένα ἔχῃ τὸν ἑρμηνεύοντα, διὰ τῆς συνεχούς ὑμῶν εἰδότες, τους περισπασμούς, τὰς ἀσχολίας τὰς ται τὴν ὠφέλειαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς τὰς φροντίδας πολλὰς, ἠρέμα καὶ καταμικρὸν ὑμᾶς προσάγομεν τοῖς μόνιμον ποιοῦντες τῶν λεγομένων τὴν μνήμην. Καὶ νοήμασι τῶν Γραφῶν, τῷ σχολαίῳ τῆς ἐξηγήσεως γὰρ ὄμβρος ραγδαῖος μὲν καταρρηγνύμενος, κατα- κλύζει τὴν ἐπιφάνειαν, καὶ τὸ βάθος οὐδὲν ὠφελεῖ ηρέμα δὲ καὶ καταμικρὸν ἐλαίου δίκην ἐνιζάνων τῷ προσώπων τῆς γῆς, ὥσπερ διά τινων φλεβῶν τῶν πόρων αὐτῆς πρὸς τὸ βάθος διολισθαίνων, τὰς λαγόνα; αὐτῆς ἐμπλήσας νοτίδας, εὐπορωτάτην ποιεῖ πρὸς [74] τὴν τῶν καρπῶν φοράν. Διὸ καὶ ἡμεῖς τὸν πνευμα τικὸν τοῦτον ὄμβρον ηρέμα ταῖς ὑμετέραις ενεμεν ψυχαῖς· αἱ μὲν γὰρ Γραφαὶ νεφέλαις εοίκασι πνευ- ματικαῖς, τὰ δὲ ῥήματα καὶ νοήματα ὄμβρῳ προσ ἔοικε πολλῷ τούτου βελτίονι· καὶ διὰ τοῦτο τὸν πνευματικὸν τοῦτον ὄμβρον καταμικρὸν ὑμῖν ἐνίεμεν, ἵνα πρὸς αὐτὸ τὸ βάθος χωρήσῃ τὰ ῥήματα. Διὰ τοῦτο τετάρτην σήμερον ἡμέραν ἔχοντες ἐξηγήσεως, ού δέπω μίαν ἐπιγραφὴν παρελθεῖν ἡδυνήθημεν, ἀλλ' ἔτι περὶ αὐτὴν στρεφόμεθα. Βέλτιον γὰρ μικρόν δια σκάπτοντας χωρίον, καὶ πρὸς τὸ βάθος καταβαίνοντας πολὺν τῶν ἀναγκαίων εὑρίσκειν τὸν θησαυρόν, ἢ πολύ λὰς ἀρούρας ἐπιόντας ἄνωθεν, ἁπλῶς καὶ εἰκῇ τα λαιπωρεῖσθαι καὶ μάτην. Καίτοι οἶδα πολλοὺς πρὸς την βραδύτητα ταύτην δυσχεραίνοντας· ἀλλ' οὐ μέσ ὑμετέρας ὠφελείας. Οι οξύτερον βαδίζειν δυνάμενοι λει μοι τῆς ἐκείνων κατηγορίας, ἀλλὰ μέλει μοι τῆς τους βραδυτέρους τῶν ἀδελφῶν ἀναμενέτωσαν· οὗτοι μὲν γὰρ ἐκείνους ἀναμεῖναι δύνανται, οἱ δὲ ἀσθενέ. στεροι πρὸς ἐκείνους ἑαυτοὺς παρεκτεῖναι οὐκ ἰσχύ ουσι. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ὅτι οὐκ ὀφείλο τελειότητα τῶν δυνατῶν ἐκτείνεσθαι μὴ δυναμένους μεν τοὺς ἀσθενεῖς ἀναγκάζειν προ καιροῦ, πρὸς τὴν ἀλλ' ὅτι ἡμεῖς ὀφείλομεν οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα ὑμετέρας, οὐκ ἐπιδείξεως ἁπλῶς· διὰ τοῦτο ἐνδια τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν. αφελείας ἡμῖν μέλει τῆς τρίβομεν τοῖς νοήμασι. γ'. Τῇ μὲν οὖν πρώτῃ ἡμέρᾳ ὅτι οὐχ ἁπλῶς παρατρέ χειν χρὴ τὰς ἐπιγραφὰς ἔλεγον, ὅτε καὶ τὸ ἐπίγραμμα

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τῶν κρηναίων ὑδάτων ἐξάλλεσθαι καὶ πηδήν παντα- χόθεν εἴωθεν, ἅπερ ἂν αἱ πηγαὶ ἐν τοῖς κόλποις μὴ δύνανται κατέχειν, ἀλλὰ νικώμεναι τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐπιρροῆς πανταχόθεν αὐτὰ ἀναβλύζουσι. Βουλόμενος οὖν τὴν δαψίλειαν τῶν ναμάτων δεῖξαι, εἶπεν, ἀλλο μένου, οὐκ, ἐξιόντος. Βούλει καὶ τὴν φύσιν αὐτῆς καταμαθεῖν; Μάνθανε ἀπὸ τῆς χρείας. Οὐ γὰρ εἰς ζωὴν τὴν παροῦσαν, ἀλλ᾽ εἰς ζωὴν αἰώνιον ἐστι χρησ σίμη. Διατρίψωμεν τοίνυν ἐν τῷ παραδείσῳ τούτῳ. παρακαθεζώμεθα τῇ πηγή, μὴ πάθωμεν όπερ ἔπαθεν ὁ ᾿Αδάμ, καὶ ἐκπέσωμεν τοῦ παραδείσου· μὴ δεξί- μεθα συμβουλὴν ὀλεθρίαν, μὴ παραδεξώμεθα την ἀπάτην τοῦ διαβόλου· μένωμεν ἔνδον πολλὴ γὰρ ἡ ἐντεῦθεν ἀσφάλεια· μένωμεν ἐν τῇ ἀναγνώσει τῶν Γραφῶν τούτων. Καθάπερ γὰρ οἱ πηγῇ παρακαθή. μενοι, καὶ τῆς αὔρας ἐκείνης ἀπολαύοντες, καὶ καύ σωνος ἐπικειμένου τὴν ὄψιν συνεχῶς ἐπικλύζοντες, ἀποκρούονται τὸ πνίγος τοῖς νάμασι, καὶ δίψους διευ αχλοῦντος βαδίως ιώνται τὸ πάθος, ἐγγύθεν το φάρο μακον ἀπὸ τῆς πηγῆς ἔχοντες· οὕτως ὁ παρὰ τὴν πηγὴν τῶν θείων Γραφών παρακαθήμενος, κἂν ἐπι θυμίας ἀτόπου φλόγα διενοχλούσαν ἴδῃ, ῥᾳδίως ἀπὸ τῶν ναμάτων ἐκείνων τὴν ψυχὴν ἀποκλύσας ἀπὸ εκρούσατο την φλόγα · καν ὀργὴ διακαής ἐνοχλῇ, τὴν καρδίαν καθάπερ λέβητα ὑποκαιόμενον ἀναβράσσουσα, μικρὸν τοῦ νάματος ἐπιστάξας, εὐθέως κατέστειλε τοῦ πάθους τὴν ἀναισχυντίαν· καὶ ἐκ πάντων τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ὥσπερ ἐκ μέσης φλογός, ἐξαρπά- ζει τὴν ψυχὴν ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. β. Διὰ καὶ ὁ προφήτης ὁ μέγας Δαυΐδ ἐκεῖνος, εἰδὼς τὴν ὠφέλειαν τὴν ἀπὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν Γραφών, τὸν διηνεκώς προσέχοντα ταῖς Γραφαῖς καὶ τῆς ὀμι- λίας ταὐτῆς ἀπολαύοντα παρεικάζει φυτῷ ἀεὶ τεθη λότι, παρὰ τοὺς βύακας ἑστηκότι τῶν ὑδάτων, ούτωσι λέγων· Μακάριος ἀνὴρ, ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη, καὶ ἐπὶ καθέδραν [73] λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν ἀλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων. Καθάπερ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο τὸ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων πεφυτευ μένον, παρ' αὐτοὺς τοὺς βύακας ἑστηκός, διηνεκή τῆς ἀρδείας ἔχον την χορηγίαν, πάσῃ ἀέρων άνω μαλίᾳ ἀχείρωτον γίνεται, καὶ οὔτε ἀκτῖνα θερμοτέ ραν γενομένην δέδοικεν, οὔτε τὸν ἀέρα μεταπεσόντα εἰς αὐχμὲν εὐλαβεῖται· ἱκανὴν γὰρ ἔχον ἐναπολε κλεισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν νοτίδα, πάσης ἡλιακῆς θέρμης πλεονεξίαν ἔξωθεν προσβαλοῦσαν εὐθέως ἀποκρούεται καὶ διωθεῖται· οὕτω καὶ ψυχὴ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκυῖα τῶν θείων Γραφῶν, καὶ ποτιζομένη διηνε κῶς, ἐκεῖνα τὰ νάματα καὶ τὴν δρόσον του Πνεύμα ματος ἐν ἑαυτῇ συνάγουσα, πρὸς πᾶσαν πραγμάτων περίστασιν ἀχείρωτος ἔσται, καν νόσος, κἂν ἐπήρεια, καν συκοφαντία, καν λοιδορίαι, κἂν σκώμματα, κἂν πᾶσα ῥαθυμία, κἂν πάντα τὰ τῆς οἰκουμένης κακὰ εἰς τὴν τοιαύτην κατασκήψη ψυχὴν, εὐκόλως ἀποκρούεται τὴν πύρωσιν τῶν παθῶν, ἀπὸ τῆς τῶν Γραφῶν ἀναγνώσεως ἱκανὴν παράκλησιν ἔχουσα. οὔτε γὰρ δόξης μέγεθος, οὐ δυναστείας όγκος, οὐ φίλων παρουσία, οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν ἀνθρωπίνων οὕτω τὸν ἐν ὀδύνῃ παραμυθήσασθαι δυνήσεται, ὡς ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. Τί δήποτε ; Ότι 90 ἐκεῖνα μὲν ἐπίπηρα καὶ φθαρτά, διὸ καὶ φθαρτή αὐτῶν ἡ παράκλησις· ἡ δὲ τῶν Γραφῶν ἀνάγνωσις, Θεοῦ ὁμιλία ἐστίν. Ὅταν οὖν ὁ Θεὸς τὸν ἐν ἀθυμίᾳ παρακαλῇ, τί τῶν ὄντων αὐτὸν εἰς ἀθυμίαν ἐμβαλεῖν δύναται ; μόνον ταύτας ὥρας (οὐ γὰρ ἀρκεῖ ἡμῖν εἰς ἀσφά Προσέχωμεν τοίνυν τῇ ἀναγνώσει, μὴ τὰς δύο Εκαστος οίκαδε αναχωρήσεις τὰ Βιβλία μετὰ χεῖρας λειαν ἡ ψιλή αὕτη ἀκρόασις), ἀλλὰ διηνεκώς· καὶ λαμβανέτω, καὶ τῶν εἰρημένων ἐπερχέσθω τὰ νοή ματα, εἴ γε μέλλῃ διηνεκῆ καὶ ἀρκοῦσαν ἔχειν τὴν τὸ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκός, οὐ δύο καὶ τρεῖς ώρας ἀπὸ τῆς Γραφῆς ὠφέλειαν. Καὶ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο, ὁμιλεῖ τοῖς ὕδασιν, ἀλλὰ πᾶσαν μὲν ἡμέραν, πᾶσαν δὲ νύχτα. Διὰ τοῦτο κομᾷ τοῖς φύλλοις, διὰ τοῦτο βρίθει τῷ καρπῷ ἐκεῖνο τὸ ξύλον, κἂν μηδεὶς αὐτὸ ἀνθρώ- των ποτίζῃ· ἐπειδὴ παρὰ τοὺς ρύακας έστηκεν αὐτὸ, διά τινων πόρων παραπέμπει τὴν ὠφέλειαν παντὶ διὰ τῶν ῥιζῶν ἐπισπᾶται τὴν νοτίδα, καὶ ὥσπερ τῷ σώματι· οὕτω καὶ ὁ συνεχῶς ἀναγινώσκων τὰς θείας Γραφάς, καὶ παρὰ τοὺς ρύακας αὐτῶν ἐστηχώς, ἀναγνώσεως, ὥσπερ διά τινων ῥιζῶν, πολλὴν ἐπισπά κἂν μηδένα ἔχῃ τὸν ἑρμηνεύοντα, διὰ τῆς συνεχούς ὑμῶν εἰδότες, τους περισπασμούς, τὰς ἀσχολίας τὰς ται τὴν ὠφέλειαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς τὰς φροντίδας πολλὰς, ἠρέμα καὶ καταμικρὸν ὑμᾶς προσάγομεν τοῖς μόνιμον ποιοῦντες τῶν λεγομένων τὴν μνήμην. Καὶ νοήμασι τῶν Γραφῶν, τῷ σχολαίῳ τῆς ἐξηγήσεως γὰρ ὄμβρος ραγδαῖος μὲν καταρρηγνύμενος, κατα- κλύζει τὴν ἐπιφάνειαν, καὶ τὸ βάθος οὐδὲν ὠφελεῖ ηρέμα δὲ καὶ καταμικρὸν ἐλαίου δίκην ἐνιζάνων τῷ προσώπων τῆς γῆς, ὥσπερ διά τινων φλεβῶν τῶν πόρων αὐτῆς πρὸς τὸ βάθος διολισθαίνων, τὰς λαγόνα; αὐτῆς ἐμπλήσας νοτίδας, εὐπορωτάτην ποιεῖ πρὸς [74] τὴν τῶν καρπῶν φοράν. Διὸ καὶ ἡμεῖς τὸν πνευμα τικὸν τοῦτον ὄμβρον ηρέμα ταῖς ὑμετέραις ενεμεν ψυχαῖς· αἱ μὲν γὰρ Γραφαὶ νεφέλαις εοίκασι πνευ- ματικαῖς, τὰ δὲ ῥήματα καὶ νοήματα ὄμβρῳ προσ ἔοικε πολλῷ τούτου βελτίονι· καὶ διὰ τοῦτο τὸν πνευματικὸν τοῦτον ὄμβρον καταμικρὸν ὑμῖν ἐνίεμεν, ἵνα πρὸς αὐτὸ τὸ βάθος χωρήσῃ τὰ ῥήματα. Διὰ τοῦτο τετάρτην σήμερον ἡμέραν ἔχοντες ἐξηγήσεως, ού δέπω μίαν ἐπιγραφὴν παρελθεῖν ἡδυνήθημεν, ἀλλ' ἔτι περὶ αὐτὴν στρεφόμεθα. Βέλτιον γὰρ μικρόν δια σκάπτοντας χωρίον, καὶ πρὸς τὸ βάθος καταβαίνοντας πολὺν τῶν ἀναγκαίων εὑρίσκειν τὸν θησαυρόν, ἢ πολύ λὰς ἀρούρας ἐπιόντας ἄνωθεν, ἁπλῶς καὶ εἰκῇ τα λαιπωρεῖσθαι καὶ μάτην. Καίτοι οἶδα πολλοὺς πρὸς την βραδύτητα ταύτην δυσχεραίνοντας· ἀλλ' οὐ μέσ ὑμετέρας ὠφελείας. Οι οξύτερον βαδίζειν δυνάμενοι λει μοι τῆς ἐκείνων κατηγορίας, ἀλλὰ μέλει μοι τῆς τους βραδυτέρους τῶν ἀδελφῶν ἀναμενέτωσαν· οὗτοι μὲν γὰρ ἐκείνους ἀναμεῖναι δύνανται, οἱ δὲ ἀσθενέ. στεροι πρὸς ἐκείνους ἑαυτοὺς παρεκτεῖναι οὐκ ἰσχύ ουσι. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ὅτι οὐκ ὀφείλο τελειότητα τῶν δυνατῶν ἐκτείνεσθαι μὴ δυναμένους μεν τοὺς ἀσθενεῖς ἀναγκάζειν προ καιροῦ, πρὸς τὴν ἀλλ' ὅτι ἡμεῖς ὀφείλομεν οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα ὑμετέρας, οὐκ ἐπιδείξεως ἁπλῶς· διὰ τοῦτο ἐνδια τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν. αφελείας ἡμῖν μέλει τῆς τρίβομεν τοῖς νοήμασι. γ'. Τῇ μὲν οὖν πρώτῃ ἡμέρᾳ ὅτι οὐχ ἁπλῶς παρατρέ χειν χρὴ τὰς ἐπιγραφὰς ἔλεγον, ὅτε καὶ τὸ ἐπίγραμμα

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τῶν κρηναίων ὑδάτων ἐξάλλεσθαι καὶ πηδήν παντα- χόθεν εἴωθεν, ἅπερ ἂν αἱ πηγαὶ ἐν τοῖς κόλποις μὴ δύνανται κατέχειν, ἀλλὰ νικώμεναι τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐπιρροῆς πανταχόθεν αὐτὰ ἀναβλύζουσι. Βουλόμενος οὖν τὴν δαψίλειαν τῶν ναμάτων δεῖξαι, εἶπεν, ἀλλο μένου, οὐκ, ἐξιόντος. Βούλει καὶ τὴν φύσιν αὐτῆς καταμαθεῖν; Μάνθανε ἀπὸ τῆς χρείας. Οὐ γὰρ εἰς ζωὴν τὴν παροῦσαν, ἀλλ᾽ εἰς ζωὴν αἰώνιον ἐστι χρησ σίμη. Διατρίψωμεν τοίνυν ἐν τῷ παραδείσῳ τούτῳ. παρακαθεζώμεθα τῇ πηγή, μὴ πάθωμεν όπερ ἔπαθεν ὁ ᾿Αδάμ, καὶ ἐκπέσωμεν τοῦ παραδείσου· μὴ δεξί- μεθα συμβουλὴν ὀλεθρίαν, μὴ παραδεξώμεθα την ἀπάτην τοῦ διαβόλου· μένωμεν ἔνδον πολλὴ γὰρ ἡ ἐντεῦθεν ἀσφάλεια· μένωμεν ἐν τῇ ἀναγνώσει τῶν Γραφῶν τούτων. Καθάπερ γὰρ οἱ πηγῇ παρακαθή. μενοι, καὶ τῆς αὔρας ἐκείνης ἀπολαύοντες, καὶ καύ σωνος ἐπικειμένου τὴν ὄψιν συνεχῶς ἐπικλύζοντες, ἀποκρούονται τὸ πνίγος τοῖς νάμασι, καὶ δίψους διευ αχλοῦντος βαδίως ιώνται τὸ πάθος, ἐγγύθεν το φάρο μακον ἀπὸ τῆς πηγῆς ἔχοντες· οὕτως ὁ παρὰ τὴν πηγὴν τῶν θείων Γραφών παρακαθήμενος, κἂν ἐπι θυμίας ἀτόπου φλόγα διενοχλούσαν ἴδῃ, ῥᾳδίως ἀπὸ τῶν ναμάτων ἐκείνων τὴν ψυχὴν ἀποκλύσας ἀπὸ εκρούσατο την φλόγα · καν ὀργὴ διακαής ἐνοχλῇ, τὴν καρδίαν καθάπερ λέβητα ὑποκαιόμενον ἀναβράσσουσα, μικρὸν τοῦ νάματος ἐπιστάξας, εὐθέως κατέστειλε τοῦ πάθους τὴν ἀναισχυντίαν· καὶ ἐκ πάντων τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ὥσπερ ἐκ μέσης φλογός, ἐξαρπά- ζει τὴν ψυχὴν ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. β. Διὰ καὶ ὁ προφήτης ὁ μέγας Δαυΐδ ἐκεῖνος, εἰδὼς τὴν ὠφέλειαν τὴν ἀπὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν Γραφών, τὸν διηνεκώς προσέχοντα ταῖς Γραφαῖς καὶ τῆς ὀμι- λίας ταὐτῆς ἀπολαύοντα παρεικάζει φυτῷ ἀεὶ τεθη λότι, παρὰ τοὺς βύακας ἑστηκότι τῶν ὑδάτων, ούτωσι λέγων· Μακάριος ἀνὴρ, ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη, καὶ ἐπὶ καθέδραν [73] λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν ἀλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων. Καθάπερ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο τὸ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων πεφυτευ μένον, παρ' αὐτοὺς τοὺς βύακας ἑστηκός, διηνεκή τῆς ἀρδείας ἔχον την χορηγίαν, πάσῃ ἀέρων άνω μαλίᾳ ἀχείρωτον γίνεται, καὶ οὔτε ἀκτῖνα θερμοτέ ραν γενομένην δέδοικεν, οὔτε τὸν ἀέρα μεταπεσόντα εἰς αὐχμὲν εὐλαβεῖται· ἱκανὴν γὰρ ἔχον ἐναπολε κλεισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν νοτίδα, πάσης ἡλιακῆς θέρμης πλεονεξίαν ἔξωθεν προσβαλοῦσαν εὐθέως ἀποκρούεται καὶ διωθεῖται· οὕτω καὶ ψυχὴ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκυῖα τῶν θείων Γραφῶν, καὶ ποτιζομένη διηνε κῶς, ἐκεῖνα τὰ νάματα καὶ τὴν δρόσον του Πνεύμα ματος ἐν ἑαυτῇ συνάγουσα, πρὸς πᾶσαν πραγμάτων περίστασιν ἀχείρωτος ἔσται, καν νόσος, κἂν ἐπήρεια, καν συκοφαντία, καν λοιδορίαι, κἂν σκώμματα, κἂν πᾶσα ῥαθυμία, κἂν πάντα τὰ τῆς οἰκουμένης κακὰ εἰς τὴν τοιαύτην κατασκήψη ψυχὴν, εὐκόλως ἀποκρούεται τὴν πύρωσιν τῶν παθῶν, ἀπὸ τῆς τῶν Γραφῶν ἀναγνώσεως ἱκανὴν παράκλησιν ἔχουσα. οὔτε γὰρ δόξης μέγεθος, οὐ δυναστείας όγκος, οὐ φίλων παρουσία, οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν ἀνθρωπίνων οὕτω τὸν ἐν ὀδύνῃ παραμυθήσασθαι δυνήσεται, ὡς ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. Τί δήποτε ; Ότι 90 ἐκεῖνα μὲν ἐπίπηρα καὶ φθαρτά, διὸ καὶ φθαρτή αὐτῶν ἡ παράκλησις· ἡ δὲ τῶν Γραφῶν ἀνάγνωσις, Θεοῦ ὁμιλία ἐστίν. Ὅταν οὖν ὁ Θεὸς τὸν ἐν ἀθυμίᾳ παρακαλῇ, τί τῶν ὄντων αὐτὸν εἰς ἀθυμίαν ἐμβαλεῖν δύναται ; μόνον ταύτας ὥρας (οὐ γὰρ ἀρκεῖ ἡμῖν εἰς ἀσφά Προσέχωμεν τοίνυν τῇ ἀναγνώσει, μὴ τὰς δύο Εκαστος οίκαδε αναχωρήσεις τὰ Βιβλία μετὰ χεῖρας λειαν ἡ ψιλή αὕτη ἀκρόασις), ἀλλὰ διηνεκώς· καὶ λαμβανέτω, καὶ τῶν εἰρημένων ἐπερχέσθω τὰ νοή ματα, εἴ γε μέλλῃ διηνεκῆ καὶ ἀρκοῦσαν ἔχειν τὴν τὸ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκός, οὐ δύο καὶ τρεῖς ώρας ἀπὸ τῆς Γραφῆς ὠφέλειαν. Καὶ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο, ὁμιλεῖ τοῖς ὕδασιν, ἀλλὰ πᾶσαν μὲν ἡμέραν, πᾶσαν δὲ νύχτα. Διὰ τοῦτο κομᾷ τοῖς φύλλοις, διὰ τοῦτο βρίθει τῷ καρπῷ ἐκεῖνο τὸ ξύλον, κἂν μηδεὶς αὐτὸ ἀνθρώ- των ποτίζῃ· ἐπειδὴ παρὰ τοὺς ρύακας έστηκεν αὐτὸ, διά τινων πόρων παραπέμπει τὴν ὠφέλειαν παντὶ διὰ τῶν ῥιζῶν ἐπισπᾶται τὴν νοτίδα, καὶ ὥσπερ τῷ σώματι· οὕτω καὶ ὁ συνεχῶς ἀναγινώσκων τὰς θείας Γραφάς, καὶ παρὰ τοὺς ρύακας αὐτῶν ἐστηχώς, ἀναγνώσεως, ὥσπερ διά τινων ῥιζῶν, πολλὴν ἐπισπά κἂν μηδένα ἔχῃ τὸν ἑρμηνεύοντα, διὰ τῆς συνεχούς ὑμῶν εἰδότες, τους περισπασμούς, τὰς ἀσχολίας τὰς ται τὴν ὠφέλειαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς τὰς φροντίδας πολλὰς, ἠρέμα καὶ καταμικρὸν ὑμᾶς προσάγομεν τοῖς μόνιμον ποιοῦντες τῶν λεγομένων τὴν μνήμην. Καὶ νοήμασι τῶν Γραφῶν, τῷ σχολαίῳ τῆς ἐξηγήσεως γὰρ ὄμβρος ραγδαῖος μὲν καταρρηγνύμενος, κατα- κλύζει τὴν ἐπιφάνειαν, καὶ τὸ βάθος οὐδὲν ὠφελεῖ ηρέμα δὲ καὶ καταμικρὸν ἐλαίου δίκην ἐνιζάνων τῷ προσώπων τῆς γῆς, ὥσπερ διά τινων φλεβῶν τῶν πόρων αὐτῆς πρὸς τὸ βάθος διολισθαίνων, τὰς λαγόνα; αὐτῆς ἐμπλήσας νοτίδας, εὐπορωτάτην ποιεῖ πρὸς [74] τὴν τῶν καρπῶν φοράν. Διὸ καὶ ἡμεῖς τὸν πνευμα τικὸν τοῦτον ὄμβρον ηρέμα ταῖς ὑμετέραις ενεμεν ψυχαῖς· αἱ μὲν γὰρ Γραφαὶ νεφέλαις εοίκασι πνευ- ματικαῖς, τὰ δὲ ῥήματα καὶ νοήματα ὄμβρῳ προσ ἔοικε πολλῷ τούτου βελτίονι· καὶ διὰ τοῦτο τὸν πνευματικὸν τοῦτον ὄμβρον καταμικρὸν ὑμῖν ἐνίεμεν, ἵνα πρὸς αὐτὸ τὸ βάθος χωρήσῃ τὰ ῥήματα. Διὰ τοῦτο τετάρτην σήμερον ἡμέραν ἔχοντες ἐξηγήσεως, ού δέπω μίαν ἐπιγραφὴν παρελθεῖν ἡδυνήθημεν, ἀλλ' ἔτι περὶ αὐτὴν στρεφόμεθα. Βέλτιον γὰρ μικρόν δια σκάπτοντας χωρίον, καὶ πρὸς τὸ βάθος καταβαίνοντας πολὺν τῶν ἀναγκαίων εὑρίσκειν τὸν θησαυρόν, ἢ πολύ λὰς ἀρούρας ἐπιόντας ἄνωθεν, ἁπλῶς καὶ εἰκῇ τα λαιπωρεῖσθαι καὶ μάτην. Καίτοι οἶδα πολλοὺς πρὸς την βραδύτητα ταύτην δυσχεραίνοντας· ἀλλ' οὐ μέσ ὑμετέρας ὠφελείας. Οι οξύτερον βαδίζειν δυνάμενοι λει μοι τῆς ἐκείνων κατηγορίας, ἀλλὰ μέλει μοι τῆς τους βραδυτέρους τῶν ἀδελφῶν ἀναμενέτωσαν· οὗτοι μὲν γὰρ ἐκείνους ἀναμεῖναι δύνανται, οἱ δὲ ἀσθενέ. στεροι πρὸς ἐκείνους ἑαυτοὺς παρεκτεῖναι οὐκ ἰσχύ ουσι. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ὅτι οὐκ ὀφείλο τελειότητα τῶν δυνατῶν ἐκτείνεσθαι μὴ δυναμένους μεν τοὺς ἀσθενεῖς ἀναγκάζειν προ καιροῦ, πρὸς τὴν ἀλλ' ὅτι ἡμεῖς ὀφείλομεν οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα ὑμετέρας, οὐκ ἐπιδείξεως ἁπλῶς· διὰ τοῦτο ἐνδια τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν. αφελείας ἡμῖν μέλει τῆς τρίβομεν τοῖς νοήμασι. γ'. Τῇ μὲν οὖν πρώτῃ ἡμέρᾳ ὅτι οὐχ ἁπλῶς παρατρέ χειν χρὴ τὰς ἐπιγραφὰς ἔλεγον, ὅτε καὶ τὸ ἐπίγραμμα

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τῶν κρηναίων ὑδάτων ἐξάλλεσθαι καὶ πηδήν παντα- χόθεν εἴωθεν, ἅπερ ἂν αἱ πηγαὶ ἐν τοῖς κόλποις μὴ δύνανται κατέχειν, ἀλλὰ νικώμεναι τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐπιρροῆς πανταχόθεν αὐτὰ ἀναβλύζουσι. Βουλόμενος οὖν τὴν δαψίλειαν τῶν ναμάτων δεῖξαι, εἶπεν, ἀλλο μένου, οὐκ, ἐξιόντος. Βούλει καὶ τὴν φύσιν αὐτῆς καταμαθεῖν; Μάνθανε ἀπὸ τῆς χρείας. Οὐ γὰρ εἰς ζωὴν τὴν παροῦσαν, ἀλλ᾽ εἰς ζωὴν αἰώνιον ἐστι χρησ σίμη. Διατρίψωμεν τοίνυν ἐν τῷ παραδείσῳ τούτῳ. παρακαθεζώμεθα τῇ πηγή, μὴ πάθωμεν όπερ ἔπαθεν ὁ ᾿Αδάμ, καὶ ἐκπέσωμεν τοῦ παραδείσου· μὴ δεξί- μεθα συμβουλὴν ὀλεθρίαν, μὴ παραδεξώμεθα την ἀπάτην τοῦ διαβόλου· μένωμεν ἔνδον πολλὴ γὰρ ἡ ἐντεῦθεν ἀσφάλεια· μένωμεν ἐν τῇ ἀναγνώσει τῶν Γραφῶν τούτων. Καθάπερ γὰρ οἱ πηγῇ παρακαθή. μενοι, καὶ τῆς αὔρας ἐκείνης ἀπολαύοντες, καὶ καύ σωνος ἐπικειμένου τὴν ὄψιν συνεχῶς ἐπικλύζοντες, ἀποκρούονται τὸ πνίγος τοῖς νάμασι, καὶ δίψους διευ αχλοῦντος βαδίως ιώνται τὸ πάθος, ἐγγύθεν το φάρο μακον ἀπὸ τῆς πηγῆς ἔχοντες· οὕτως ὁ παρὰ τὴν πηγὴν τῶν θείων Γραφών παρακαθήμενος, κἂν ἐπι θυμίας ἀτόπου φλόγα διενοχλούσαν ἴδῃ, ῥᾳδίως ἀπὸ τῶν ναμάτων ἐκείνων τὴν ψυχὴν ἀποκλύσας ἀπὸ εκρούσατο την φλόγα · καν ὀργὴ διακαής ἐνοχλῇ, τὴν καρδίαν καθάπερ λέβητα ὑποκαιόμενον ἀναβράσσουσα, μικρὸν τοῦ νάματος ἐπιστάξας, εὐθέως κατέστειλε τοῦ πάθους τὴν ἀναισχυντίαν· καὶ ἐκ πάντων τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ὥσπερ ἐκ μέσης φλογός, ἐξαρπά- ζει τὴν ψυχὴν ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. β. Διὰ καὶ ὁ προφήτης ὁ μέγας Δαυΐδ ἐκεῖνος, εἰδὼς τὴν ὠφέλειαν τὴν ἀπὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν Γραφών, τὸν διηνεκώς προσέχοντα ταῖς Γραφαῖς καὶ τῆς ὀμι- λίας ταὐτῆς ἀπολαύοντα παρεικάζει φυτῷ ἀεὶ τεθη λότι, παρὰ τοὺς βύακας ἑστηκότι τῶν ὑδάτων, ούτωσι λέγων· Μακάριος ἀνὴρ, ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη, καὶ ἐπὶ καθέδραν [73] λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν ἀλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων. Καθάπερ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο τὸ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων πεφυτευ μένον, παρ' αὐτοὺς τοὺς βύακας ἑστηκός, διηνεκή τῆς ἀρδείας ἔχον την χορηγίαν, πάσῃ ἀέρων άνω μαλίᾳ ἀχείρωτον γίνεται, καὶ οὔτε ἀκτῖνα θερμοτέ ραν γενομένην δέδοικεν, οὔτε τὸν ἀέρα μεταπεσόντα εἰς αὐχμὲν εὐλαβεῖται· ἱκανὴν γὰρ ἔχον ἐναπολε κλεισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν νοτίδα, πάσης ἡλιακῆς θέρμης πλεονεξίαν ἔξωθεν προσβαλοῦσαν εὐθέως ἀποκρούεται καὶ διωθεῖται· οὕτω καὶ ψυχὴ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκυῖα τῶν θείων Γραφῶν, καὶ ποτιζομένη διηνε κῶς, ἐκεῖνα τὰ νάματα καὶ τὴν δρόσον του Πνεύμα ματος ἐν ἑαυτῇ συνάγουσα, πρὸς πᾶσαν πραγμάτων περίστασιν ἀχείρωτος ἔσται, καν νόσος, κἂν ἐπήρεια, καν συκοφαντία, καν λοιδορίαι, κἂν σκώμματα, κἂν πᾶσα ῥαθυμία, κἂν πάντα τὰ τῆς οἰκουμένης κακὰ εἰς τὴν τοιαύτην κατασκήψη ψυχὴν, εὐκόλως ἀποκρούεται τὴν πύρωσιν τῶν παθῶν, ἀπὸ τῆς τῶν Γραφῶν ἀναγνώσεως ἱκανὴν παράκλησιν ἔχουσα. οὔτε γὰρ δόξης μέγεθος, οὐ δυναστείας όγκος, οὐ φίλων παρουσία, οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν ἀνθρωπίνων οὕτω τὸν ἐν ὀδύνῃ παραμυθήσασθαι δυνήσεται, ὡς ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. Τί δήποτε ; Ότι 90 ἐκεῖνα μὲν ἐπίπηρα καὶ φθαρτά, διὸ καὶ φθαρτή αὐτῶν ἡ παράκλησις· ἡ δὲ τῶν Γραφῶν ἀνάγνωσις, Θεοῦ ὁμιλία ἐστίν. Ὅταν οὖν ὁ Θεὸς τὸν ἐν ἀθυμίᾳ παρακαλῇ, τί τῶν ὄντων αὐτὸν εἰς ἀθυμίαν ἐμβαλεῖν δύναται ; μόνον ταύτας ὥρας (οὐ γὰρ ἀρκεῖ ἡμῖν εἰς ἀσφά Προσέχωμεν τοίνυν τῇ ἀναγνώσει, μὴ τὰς δύο Εκαστος οίκαδε αναχωρήσεις τὰ Βιβλία μετὰ χεῖρας λειαν ἡ ψιλή αὕτη ἀκρόασις), ἀλλὰ διηνεκώς· καὶ λαμβανέτω, καὶ τῶν εἰρημένων ἐπερχέσθω τὰ νοή ματα, εἴ γε μέλλῃ διηνεκῆ καὶ ἀρκοῦσαν ἔχειν τὴν τὸ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκός, οὐ δύο καὶ τρεῖς ώρας ἀπὸ τῆς Γραφῆς ὠφέλειαν. Καὶ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο, ὁμιλεῖ τοῖς ὕδασιν, ἀλλὰ πᾶσαν μὲν ἡμέραν, πᾶσαν δὲ νύχτα. Διὰ τοῦτο κομᾷ τοῖς φύλλοις, διὰ τοῦτο βρίθει τῷ καρπῷ ἐκεῖνο τὸ ξύλον, κἂν μηδεὶς αὐτὸ ἀνθρώ- των ποτίζῃ· ἐπειδὴ παρὰ τοὺς ρύακας έστηκεν αὐτὸ, διά τινων πόρων παραπέμπει τὴν ὠφέλειαν παντὶ διὰ τῶν ῥιζῶν ἐπισπᾶται τὴν νοτίδα, καὶ ὥσπερ τῷ σώματι· οὕτω καὶ ὁ συνεχῶς ἀναγινώσκων τὰς θείας Γραφάς, καὶ παρὰ τοὺς ρύακας αὐτῶν ἐστηχώς, ἀναγνώσεως, ὥσπερ διά τινων ῥιζῶν, πολλὴν ἐπισπά κἂν μηδένα ἔχῃ τὸν ἑρμηνεύοντα, διὰ τῆς συνεχούς ὑμῶν εἰδότες, τους περισπασμούς, τὰς ἀσχολίας τὰς ται τὴν ὠφέλειαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς τὰς φροντίδας πολλὰς, ἠρέμα καὶ καταμικρὸν ὑμᾶς προσάγομεν τοῖς μόνιμον ποιοῦντες τῶν λεγομένων τὴν μνήμην. Καὶ νοήμασι τῶν Γραφῶν, τῷ σχολαίῳ τῆς ἐξηγήσεως γὰρ ὄμβρος ραγδαῖος μὲν καταρρηγνύμενος, κατα- κλύζει τὴν ἐπιφάνειαν, καὶ τὸ βάθος οὐδὲν ὠφελεῖ ηρέμα δὲ καὶ καταμικρὸν ἐλαίου δίκην ἐνιζάνων τῷ προσώπων τῆς γῆς, ὥσπερ διά τινων φλεβῶν τῶν πόρων αὐτῆς πρὸς τὸ βάθος διολισθαίνων, τὰς λαγόνα; αὐτῆς ἐμπλήσας νοτίδας, εὐπορωτάτην ποιεῖ πρὸς [74] τὴν τῶν καρπῶν φοράν. Διὸ καὶ ἡμεῖς τὸν πνευμα τικὸν τοῦτον ὄμβρον ηρέμα ταῖς ὑμετέραις ενεμεν ψυχαῖς· αἱ μὲν γὰρ Γραφαὶ νεφέλαις εοίκασι πνευ- ματικαῖς, τὰ δὲ ῥήματα καὶ νοήματα ὄμβρῳ προσ ἔοικε πολλῷ τούτου βελτίονι· καὶ διὰ τοῦτο τὸν πνευματικὸν τοῦτον ὄμβρον καταμικρὸν ὑμῖν ἐνίεμεν, ἵνα πρὸς αὐτὸ τὸ βάθος χωρήσῃ τὰ ῥήματα. Διὰ τοῦτο τετάρτην σήμερον ἡμέραν ἔχοντες ἐξηγήσεως, ού δέπω μίαν ἐπιγραφὴν παρελθεῖν ἡδυνήθημεν, ἀλλ' ἔτι περὶ αὐτὴν στρεφόμεθα. Βέλτιον γὰρ μικρόν δια σκάπτοντας χωρίον, καὶ πρὸς τὸ βάθος καταβαίνοντας πολὺν τῶν ἀναγκαίων εὑρίσκειν τὸν θησαυρόν, ἢ πολύ λὰς ἀρούρας ἐπιόντας ἄνωθεν, ἁπλῶς καὶ εἰκῇ τα λαιπωρεῖσθαι καὶ μάτην. Καίτοι οἶδα πολλοὺς πρὸς την βραδύτητα ταύτην δυσχεραίνοντας· ἀλλ' οὐ μέσ ὑμετέρας ὠφελείας. Οι οξύτερον βαδίζειν δυνάμενοι λει μοι τῆς ἐκείνων κατηγορίας, ἀλλὰ μέλει μοι τῆς τους βραδυτέρους τῶν ἀδελφῶν ἀναμενέτωσαν· οὗτοι μὲν γὰρ ἐκείνους ἀναμεῖναι δύνανται, οἱ δὲ ἀσθενέ. στεροι πρὸς ἐκείνους ἑαυτοὺς παρεκτεῖναι οὐκ ἰσχύ ουσι. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ὅτι οὐκ ὀφείλο τελειότητα τῶν δυνατῶν ἐκτείνεσθαι μὴ δυναμένους μεν τοὺς ἀσθενεῖς ἀναγκάζειν προ καιροῦ, πρὸς τὴν ἀλλ' ὅτι ἡμεῖς ὀφείλομεν οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα ὑμετέρας, οὐκ ἐπιδείξεως ἁπλῶς· διὰ τοῦτο ἐνδια τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν. αφελείας ἡμῖν μέλει τῆς τρίβομεν τοῖς νοήμασι. γ'. Τῇ μὲν οὖν πρώτῃ ἡμέρᾳ ὅτι οὐχ ἁπλῶς παρατρέ χειν χρὴ τὰς ἐπιγραφὰς ἔλεγον, ὅτε καὶ τὸ ἐπίγραμμα

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τῶν κρηναίων ὑδάτων ἐξάλλεσθαι καὶ πηδήν παντα- χόθεν εἴωθεν, ἅπερ ἂν αἱ πηγαὶ ἐν τοῖς κόλποις μὴ δύνανται κατέχειν, ἀλλὰ νικώμεναι τῇ συνεχείᾳ τῆς ἐπιρροῆς πανταχόθεν αὐτὰ ἀναβλύζουσι. Βουλόμενος οὖν τὴν δαψίλειαν τῶν ναμάτων δεῖξαι, εἶπεν, ἀλλο μένου, οὐκ, ἐξιόντος. Βούλει καὶ τὴν φύσιν αὐτῆς καταμαθεῖν; Μάνθανε ἀπὸ τῆς χρείας. Οὐ γὰρ εἰς ζωὴν τὴν παροῦσαν, ἀλλ᾽ εἰς ζωὴν αἰώνιον ἐστι χρησ σίμη. Διατρίψωμεν τοίνυν ἐν τῷ παραδείσῳ τούτῳ. παρακαθεζώμεθα τῇ πηγή, μὴ πάθωμεν όπερ ἔπαθεν ὁ ᾿Αδάμ, καὶ ἐκπέσωμεν τοῦ παραδείσου· μὴ δεξί- μεθα συμβουλὴν ὀλεθρίαν, μὴ παραδεξώμεθα την ἀπάτην τοῦ διαβόλου· μένωμεν ἔνδον πολλὴ γὰρ ἡ ἐντεῦθεν ἀσφάλεια· μένωμεν ἐν τῇ ἀναγνώσει τῶν Γραφῶν τούτων. Καθάπερ γὰρ οἱ πηγῇ παρακαθή. μενοι, καὶ τῆς αὔρας ἐκείνης ἀπολαύοντες, καὶ καύ σωνος ἐπικειμένου τὴν ὄψιν συνεχῶς ἐπικλύζοντες, ἀποκρούονται τὸ πνίγος τοῖς νάμασι, καὶ δίψους διευ αχλοῦντος βαδίως ιώνται τὸ πάθος, ἐγγύθεν το φάρο μακον ἀπὸ τῆς πηγῆς ἔχοντες· οὕτως ὁ παρὰ τὴν πηγὴν τῶν θείων Γραφών παρακαθήμενος, κἂν ἐπι θυμίας ἀτόπου φλόγα διενοχλούσαν ἴδῃ, ῥᾳδίως ἀπὸ τῶν ναμάτων ἐκείνων τὴν ψυχὴν ἀποκλύσας ἀπὸ εκρούσατο την φλόγα · καν ὀργὴ διακαής ἐνοχλῇ, τὴν καρδίαν καθάπερ λέβητα ὑποκαιόμενον ἀναβράσσουσα, μικρὸν τοῦ νάματος ἐπιστάξας, εὐθέως κατέστειλε τοῦ πάθους τὴν ἀναισχυντίαν· καὶ ἐκ πάντων τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ὥσπερ ἐκ μέσης φλογός, ἐξαρπά- ζει τὴν ψυχὴν ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. β. Διὰ καὶ ὁ προφήτης ὁ μέγας Δαυΐδ ἐκεῖνος, εἰδὼς τὴν ὠφέλειαν τὴν ἀπὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν Γραφών, τὸν διηνεκώς προσέχοντα ταῖς Γραφαῖς καὶ τῆς ὀμι- λίας ταὐτῆς ἀπολαύοντα παρεικάζει φυτῷ ἀεὶ τεθη λότι, παρὰ τοὺς βύακας ἑστηκότι τῶν ὑδάτων, ούτωσι λέγων· Μακάριος ἀνὴρ, ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, καὶ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν οὐκ ἔστη, καὶ ἐπὶ καθέδραν [73] λοιμῶν οὐκ ἐκάθισεν ἀλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων. Καθάπερ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο τὸ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων πεφυτευ μένον, παρ' αὐτοὺς τοὺς βύακας ἑστηκός, διηνεκή τῆς ἀρδείας ἔχον την χορηγίαν, πάσῃ ἀέρων άνω μαλίᾳ ἀχείρωτον γίνεται, καὶ οὔτε ἀκτῖνα θερμοτέ ραν γενομένην δέδοικεν, οὔτε τὸν ἀέρα μεταπεσόντα εἰς αὐχμὲν εὐλαβεῖται· ἱκανὴν γὰρ ἔχον ἐναπολε κλεισμένην ἐν ἑαυτῷ τὴν νοτίδα, πάσης ἡλιακῆς θέρμης πλεονεξίαν ἔξωθεν προσβαλοῦσαν εὐθέως ἀποκρούεται καὶ διωθεῖται· οὕτω καὶ ψυχὴ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκυῖα τῶν θείων Γραφῶν, καὶ ποτιζομένη διηνε κῶς, ἐκεῖνα τὰ νάματα καὶ τὴν δρόσον του Πνεύμα ματος ἐν ἑαυτῇ συνάγουσα, πρὸς πᾶσαν πραγμάτων περίστασιν ἀχείρωτος ἔσται, καν νόσος, κἂν ἐπήρεια, καν συκοφαντία, καν λοιδορίαι, κἂν σκώμματα, κἂν πᾶσα ῥαθυμία, κἂν πάντα τὰ τῆς οἰκουμένης κακὰ εἰς τὴν τοιαύτην κατασκήψη ψυχὴν, εὐκόλως ἀποκρούεται τὴν πύρωσιν τῶν παθῶν, ἀπὸ τῆς τῶν Γραφῶν ἀναγνώσεως ἱκανὴν παράκλησιν ἔχουσα. οὔτε γὰρ δόξης μέγεθος, οὐ δυναστείας όγκος, οὐ φίλων παρουσία, οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν ἀνθρωπίνων οὕτω τὸν ἐν ὀδύνῃ παραμυθήσασθαι δυνήσεται, ὡς ἢ τῶν θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις. Τί δήποτε ; Ότι 90 ἐκεῖνα μὲν ἐπίπηρα καὶ φθαρτά, διὸ καὶ φθαρτή αὐτῶν ἡ παράκλησις· ἡ δὲ τῶν Γραφῶν ἀνάγνωσις, Θεοῦ ὁμιλία ἐστίν. Ὅταν οὖν ὁ Θεὸς τὸν ἐν ἀθυμίᾳ παρακαλῇ, τί τῶν ὄντων αὐτὸν εἰς ἀθυμίαν ἐμβαλεῖν δύναται ; μόνον ταύτας ὥρας (οὐ γὰρ ἀρκεῖ ἡμῖν εἰς ἀσφά Προσέχωμεν τοίνυν τῇ ἀναγνώσει, μὴ τὰς δύο Εκαστος οίκαδε αναχωρήσεις τὰ Βιβλία μετὰ χεῖρας λειαν ἡ ψιλή αὕτη ἀκρόασις), ἀλλὰ διηνεκώς· καὶ λαμβανέτω, καὶ τῶν εἰρημένων ἐπερχέσθω τὰ νοή ματα, εἴ γε μέλλῃ διηνεκῆ καὶ ἀρκοῦσαν ἔχειν τὴν τὸ παρὰ τοὺς ρύακας ἑστηκός, οὐ δύο καὶ τρεῖς ώρας ἀπὸ τῆς Γραφῆς ὠφέλειαν. Καὶ γὰρ τὸ ξύλον ἐκεῖνο, ὁμιλεῖ τοῖς ὕδασιν, ἀλλὰ πᾶσαν μὲν ἡμέραν, πᾶσαν δὲ νύχτα. Διὰ τοῦτο κομᾷ τοῖς φύλλοις, διὰ τοῦτο βρίθει τῷ καρπῷ ἐκεῖνο τὸ ξύλον, κἂν μηδεὶς αὐτὸ ἀνθρώ- των ποτίζῃ· ἐπειδὴ παρὰ τοὺς ρύακας έστηκεν αὐτὸ, διά τινων πόρων παραπέμπει τὴν ὠφέλειαν παντὶ διὰ τῶν ῥιζῶν ἐπισπᾶται τὴν νοτίδα, καὶ ὥσπερ τῷ σώματι· οὕτω καὶ ὁ συνεχῶς ἀναγινώσκων τὰς θείας Γραφάς, καὶ παρὰ τοὺς ρύακας αὐτῶν ἐστηχώς, ἀναγνώσεως, ὥσπερ διά τινων ῥιζῶν, πολλὴν ἐπισπά κἂν μηδένα ἔχῃ τὸν ἑρμηνεύοντα, διὰ τῆς συνεχούς ὑμῶν εἰδότες, τους περισπασμούς, τὰς ἀσχολίας τὰς ται τὴν ὠφέλειαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς τὰς φροντίδας πολλὰς, ἠρέμα καὶ καταμικρὸν ὑμᾶς προσάγομεν τοῖς μόνιμον ποιοῦντες τῶν λεγομένων τὴν μνήμην. Καὶ νοήμασι τῶν Γραφῶν, τῷ σχολαίῳ τῆς ἐξηγήσεως γὰρ ὄμβρος ραγδαῖος μὲν καταρρηγνύμενος, κατα- κλύζει τὴν ἐπιφάνειαν, καὶ τὸ βάθος οὐδὲν ὠφελεῖ ηρέμα δὲ καὶ καταμικρὸν ἐλαίου δίκην ἐνιζάνων τῷ προσώπων τῆς γῆς, ὥσπερ διά τινων φλεβῶν τῶν πόρων αὐτῆς πρὸς τὸ βάθος διολισθαίνων, τὰς λαγόνα; αὐτῆς ἐμπλήσας νοτίδας, εὐπορωτάτην ποιεῖ πρὸς [74] τὴν τῶν καρπῶν φοράν. Διὸ καὶ ἡμεῖς τὸν πνευμα τικὸν τοῦτον ὄμβρον ηρέμα ταῖς ὑμετέραις ενεμεν ψυχαῖς· αἱ μὲν γὰρ Γραφαὶ νεφέλαις εοίκασι πνευ- ματικαῖς, τὰ δὲ ῥήματα καὶ νοήματα ὄμβρῳ προσ ἔοικε πολλῷ τούτου βελτίονι· καὶ διὰ τοῦτο τὸν πνευματικὸν τοῦτον ὄμβρον καταμικρὸν ὑμῖν ἐνίεμεν, ἵνα πρὸς αὐτὸ τὸ βάθος χωρήσῃ τὰ ῥήματα. Διὰ τοῦτο τετάρτην σήμερον ἡμέραν ἔχοντες ἐξηγήσεως, ού δέπω μίαν ἐπιγραφὴν παρελθεῖν ἡδυνήθημεν, ἀλλ' ἔτι περὶ αὐτὴν στρεφόμεθα. Βέλτιον γὰρ μικρόν δια σκάπτοντας χωρίον, καὶ πρὸς τὸ βάθος καταβαίνοντας πολὺν τῶν ἀναγκαίων εὑρίσκειν τὸν θησαυρόν, ἢ πολύ λὰς ἀρούρας ἐπιόντας ἄνωθεν, ἁπλῶς καὶ εἰκῇ τα λαιπωρεῖσθαι καὶ μάτην. Καίτοι οἶδα πολλοὺς πρὸς την βραδύτητα ταύτην δυσχεραίνοντας· ἀλλ' οὐ μέσ ὑμετέρας ὠφελείας. Οι οξύτερον βαδίζειν δυνάμενοι λει μοι τῆς ἐκείνων κατηγορίας, ἀλλὰ μέλει μοι τῆς τους βραδυτέρους τῶν ἀδελφῶν ἀναμενέτωσαν· οὗτοι μὲν γὰρ ἐκείνους ἀναμεῖναι δύνανται, οἱ δὲ ἀσθενέ. στεροι πρὸς ἐκείνους ἑαυτοὺς παρεκτεῖναι οὐκ ἰσχύ ουσι. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ὅτι οὐκ ὀφείλο τελειότητα τῶν δυνατῶν ἐκτείνεσθαι μὴ δυναμένους μεν τοὺς ἀσθενεῖς ἀναγκάζειν προ καιροῦ, πρὸς τὴν ἀλλ' ὅτι ἡμεῖς ὀφείλομεν οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα ὑμετέρας, οὐκ ἐπιδείξεως ἁπλῶς· διὰ τοῦτο ἐνδια τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν. αφελείας ἡμῖν μέλει τῆς τρίβομεν τοῖς νοήμασι. γ'. Τῇ μὲν οὖν πρώτῃ ἡμέρᾳ ὅτι οὐχ ἁπλῶς παρατρέ χειν χρὴ τὰς ἐπιγραφὰς ἔλεγον, ὅτε καὶ τὸ ἐπίγραμμα

- mulia deducit. - Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis altaris legi, ae Pauli sapientiam osteudi, qui militem alienum, quippe in adversariorum acie stabat, ad cohortes suas transtulit. In hoc desiit priori die tota doctrina : post illam secundo die, qui libri caret illius auctor, quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistam, multisque vobis de- inonstrationibus rem in quæstione positam probavi- mus, quarum aliæ clariores, abstrusiores aliæ fuerunt. Scio namque multos ex auditoribus ea, quæ posɩremo Joco dicta sunt, assequiitos non esse: nec tamen id- circo subtiliores sensus confidenter persequi desiste- mus. Itaque ea quæ clariora sunt, simplicioribus, pro- fundiora vero proderunt his, qui acutius intuentur. Varism quippe mensam esse oportet ac differentom quandoquidem et differens est eorum qui invitati sunt appetitus. Primo igitur die de inscriptione, secunda vero dié de eo qui librum scripsit, tertia die heri disseruimus apud eos qui advenerant de initio scri- pturæ, et ostendimus, sicut illi norunt qui audierunt, quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit con- versatio, quid signum et prodigium ac virtus, et quantum inter utraque sit discrimen : qua ratione al- terum majus sit, utilius alterum : et qua ratione alte- rum solum per se regnum acquirit, alterum nisi ope- rum subsidium assumat, extra vestibulum illud ejici- tur. Hodie reliquum inscript. uis operæ pretium est dicamus, et quid significet Apostoli nomen ostenda- mus. Neque enim nudum est nomen hoc, sed magis- tratus est appellatio, maximi magistratus, magistratus maxime spiritualis, magistratus cælestis. Sed atten- dite diligenter. Nam quemadmodum in rebus sæcula- ribus magistratus sunt multi, non tamen ejusdein omnes dignitatis, sed alii majores, alii minores : ex- empli causa, ut ab inferiori enumerationem ordiamur, ´est Defensor civitatis; est illo sublimior gentis Præ- ses; est alius post illum magistratus major: est rur- sus Magister militum: est Præfectus; est sublimior istis magistratus, dignitas Consulum: et omnes quidem hi sunt magistratus, sod non ejusdem omnes dignita- tis : ita multi sunt spirituales magistratus non æqua- les dignitate porro major omnibus est dignitas Apostolatus. A sensibilibus enim rebus ad spiritualia quasi manu ducendi estis. Ita fecit et Christus, de Spiritu disserens aquæ meminit. Qui enim bibit ex aqua hac, sitiet iterum, inquit; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non siliet in æternum (Joan. 4. 13). Vides eum a sensilibus ad spiritualia mulierculam illam dedocere? Sic nos etiam agimus, et ab inferioribus ad superiora conscendimus, ut magis perspicua fiát oratio. Propterea cum de magistrata lequeremur, non spiritualis tantum mentionem fecimus, sed sensibilis magistratus, ut ab hoc vos ad illum manu duceremus. Audistis quot sæculares magistratus enumeraverimus, et quo pacto alii quidem majóres, alii vero sint mi- nores, et quo pacto Consulum magistratus quasi cul- men et caput præ reliquis cunctis emineat: videamus 92 spirituales etiam magistratus. Spiritualis est magi- stratus, Prophetiæ magistratus: est alter Evangelistæ. est Pastoris, est Doctoris, est donorum, est curatio- num, est interpretationis linguarum. Hæc omnia no- mina quidem sunt donorum, res autem magistratuum ac potestatum. Propheta magistratus est : apud nos is qui dæmones ejicit, magistratus est: apud nos Pastor et Doctor spiritualis est magistratus: verum his omnibus major est Apostolicus magistratus. Unde vero id constat ? Quod omnes istos præcedat Apostolus. Et quemadmodum inter sensibiles magistratus Con- sul, sie inter spirituales Apostolus honoris gaudet prærogativa. Audiamus ipsum Paulum enumerantem dignitates, et in sublimiori loco Apostolicam collocan- tem. Quid igitur ait ille? Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum apostolos, secundo prophe- las, tertio doctores, et pastores, exinde gratias curatie- num (1. Cor. 12. 28). : Apostolatus dignitas quanta. Quid per genera lin- guarum intelligat.-Vides fastigium dignitatum? vides Apostolum sublimem sedere, nec ullum ipsum præ- cedere, aut sublimiorem illo esse? Primum enim Apo- stolos dicit, secundo Prophetas, tertio Doctores el Pastores deinde gratias curationum, opitulationes, gubernationes; genera linguarum. Neque vero tan- tum principatus est cæterarum dignitatum Apostola- tus, sed etiam radix ac fundamentum. Et quemadmo- dum caput in sublimiori loco situm non niodo prin- cipatus est corporis atque dominatus, sed etiam radix (siquidem nervi, qui corpus regunt, oriuntur ex illo, et ex ejus cerebro nati, ac spiritus largitione ditati, deinde totum animal moderantur), sic et Apostolatuš non modo tamquam principatus ac dominatus præ cæteris donis eminet, sed omnium quoque radices comprehensas apud se retinet. Ac Propheta quidem Apostolus esse non potest et Propheta : sed Ajo- stolus est etiam omnino Propheta, et gratias habet curationum, et genera linguarum, et interpretatio- nes linguarum : propterea principatus et radix est gratiarum. adduco Pauluun. Prius tamen dicere convenit, quid illud tandem sit, genera linguarum? Quid igitur est genera linguarum? Olim is qui baptizatus fuerat, et crediderat, statim ad Spiritus manifestationem diveṛsis linguis lo- quebatur.Nam quoniam adhuc imbecilliore.erant homi- nes illius ævi, et spiritualia dona non poter ant oculis ca:- neis contueri, sensibile donum dabatur, ut innotesceret spirituale,quique baptizatus fuerat,statim lingua nostra et Persica, et Indica, et Scythica loquebatur; sic ut eum Spiritu sancto donatum esse intelligerent infide- les. Ac signum quidem sensibus subjectum erat, talis inquam vox; siquidem corporis sensu illam audio- bant : spiritualem autem, et quæ minime cernebatur, Spiritus gratiam subjectum sensibus signum istud omnibus manifestam reddebat. Et hoc signum gencra linguarum appellabatur. Qui enim unicam a natura linguam habebat, beneficio gratiæ variis ac differen- tibus linguis loquebatur: ac videre erat hominem 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 4. Porro ut hæc ita se habere constet, testem vobis

- mulia deducit. - Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis altaris legi, ae Pauli sapientiam osteudi, qui militem alienum, quippe in adversariorum acie stabat, ad cohortes suas transtulit. In hoc desiit priori die tota doctrina : post illam secundo die, qui libri caret illius auctor, quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistam, multisque vobis de- inonstrationibus rem in quæstione positam probavi- mus, quarum aliæ clariores, abstrusiores aliæ fuerunt. Scio namque multos ex auditoribus ea, quæ posɩremo Joco dicta sunt, assequiitos non esse: nec tamen id- circo subtiliores sensus confidenter persequi desiste- mus. Itaque ea quæ clariora sunt, simplicioribus, pro- fundiora vero proderunt his, qui acutius intuentur. Varism quippe mensam esse oportet ac differentom quandoquidem et differens est eorum qui invitati sunt appetitus. Primo igitur die de inscriptione, secunda vero dié de eo qui librum scripsit, tertia die heri disseruimus apud eos qui advenerant de initio scri- pturæ, et ostendimus, sicut illi norunt qui audierunt, quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit con- versatio, quid signum et prodigium ac virtus, et quantum inter utraque sit discrimen : qua ratione al- terum majus sit, utilius alterum : et qua ratione alte- rum solum per se regnum acquirit, alterum nisi ope- rum subsidium assumat, extra vestibulum illud ejici- tur. Hodie reliquum inscript. uis operæ pretium est dicamus, et quid significet Apostoli nomen ostenda- mus. Neque enim nudum est nomen hoc, sed magis- tratus est appellatio, maximi magistratus, magistratus maxime spiritualis, magistratus cælestis. Sed atten- dite diligenter. Nam quemadmodum in rebus sæcula- ribus magistratus sunt multi, non tamen ejusdein omnes dignitatis, sed alii majores, alii minores : ex- empli causa, ut ab inferiori enumerationem ordiamur, ´est Defensor civitatis; est illo sublimior gentis Præ- ses; est alius post illum magistratus major: est rur- sus Magister militum: est Præfectus; est sublimior istis magistratus, dignitas Consulum: et omnes quidem hi sunt magistratus, sod non ejusdem omnes dignita- tis : ita multi sunt spirituales magistratus non æqua- les dignitate porro major omnibus est dignitas Apostolatus. A sensibilibus enim rebus ad spiritualia quasi manu ducendi estis. Ita fecit et Christus, de Spiritu disserens aquæ meminit. Qui enim bibit ex aqua hac, sitiet iterum, inquit; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non siliet in æternum (Joan. 4. 13). Vides eum a sensilibus ad spiritualia mulierculam illam dedocere? Sic nos etiam agimus, et ab inferioribus ad superiora conscendimus, ut magis perspicua fiát oratio. Propterea cum de magistrata lequeremur, non spiritualis tantum mentionem fecimus, sed sensibilis magistratus, ut ab hoc vos ad illum manu duceremus. Audistis quot sæculares magistratus enumeraverimus, et quo pacto alii quidem majóres, alii vero sint mi- nores, et quo pacto Consulum magistratus quasi cul- men et caput præ reliquis cunctis emineat: videamus 92 spirituales etiam magistratus. Spiritualis est magi- stratus, Prophetiæ magistratus: est alter Evangelistæ. est Pastoris, est Doctoris, est donorum, est curatio- num, est interpretationis linguarum. Hæc omnia no- mina quidem sunt donorum, res autem magistratuum ac potestatum. Propheta magistratus est : apud nos is qui dæmones ejicit, magistratus est: apud nos Pastor et Doctor spiritualis est magistratus: verum his omnibus major est Apostolicus magistratus. Unde vero id constat ? Quod omnes istos præcedat Apostolus. Et quemadmodum inter sensibiles magistratus Con- sul, sie inter spirituales Apostolus honoris gaudet prærogativa. Audiamus ipsum Paulum enumerantem dignitates, et in sublimiori loco Apostolicam collocan- tem. Quid igitur ait ille? Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum apostolos, secundo prophe- las, tertio doctores, et pastores, exinde gratias curatie- num (1. Cor. 12. 28). : Apostolatus dignitas quanta. Quid per genera lin- guarum intelligat.-Vides fastigium dignitatum? vides Apostolum sublimem sedere, nec ullum ipsum præ- cedere, aut sublimiorem illo esse? Primum enim Apo- stolos dicit, secundo Prophetas, tertio Doctores el Pastores deinde gratias curationum, opitulationes, gubernationes; genera linguarum. Neque vero tan- tum principatus est cæterarum dignitatum Apostola- tus, sed etiam radix ac fundamentum. Et quemadmo- dum caput in sublimiori loco situm non niodo prin- cipatus est corporis atque dominatus, sed etiam radix (siquidem nervi, qui corpus regunt, oriuntur ex illo, et ex ejus cerebro nati, ac spiritus largitione ditati, deinde totum animal moderantur), sic et Apostolatuš non modo tamquam principatus ac dominatus præ cæteris donis eminet, sed omnium quoque radices comprehensas apud se retinet. Ac Propheta quidem Apostolus esse non potest et Propheta : sed Ajo- stolus est etiam omnino Propheta, et gratias habet curationum, et genera linguarum, et interpretatio- nes linguarum : propterea principatus et radix est gratiarum. adduco Pauluun. Prius tamen dicere convenit, quid illud tandem sit, genera linguarum? Quid igitur est genera linguarum? Olim is qui baptizatus fuerat, et crediderat, statim ad Spiritus manifestationem diveṛsis linguis lo- quebatur.Nam quoniam adhuc imbecilliore.erant homi- nes illius ævi, et spiritualia dona non poter ant oculis ca:- neis contueri, sensibile donum dabatur, ut innotesceret spirituale,quique baptizatus fuerat,statim lingua nostra et Persica, et Indica, et Scythica loquebatur; sic ut eum Spiritu sancto donatum esse intelligerent infide- les. Ac signum quidem sensibus subjectum erat, talis inquam vox; siquidem corporis sensu illam audio- bant : spiritualem autem, et quæ minime cernebatur, Spiritus gratiam subjectum sensibus signum istud omnibus manifestam reddebat. Et hoc signum gencra linguarum appellabatur. Qui enim unicam a natura linguam habebat, beneficio gratiæ variis ac differen- tibus linguis loquebatur: ac videre erat hominem 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 4. Porro ut hæc ita se habere constet, testem vobis

- mulia deducit. - Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis altaris legi, ae Pauli sapientiam osteudi, qui militem alienum, quippe in adversariorum acie stabat, ad cohortes suas transtulit. In hoc desiit priori die tota doctrina : post illam secundo die, qui libri caret illius auctor, quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistam, multisque vobis de- inonstrationibus rem in quæstione positam probavi- mus, quarum aliæ clariores, abstrusiores aliæ fuerunt. Scio namque multos ex auditoribus ea, quæ posɩremo Joco dicta sunt, assequiitos non esse: nec tamen id- circo subtiliores sensus confidenter persequi desiste- mus. Itaque ea quæ clariora sunt, simplicioribus, pro- fundiora vero proderunt his, qui acutius intuentur. Varism quippe mensam esse oportet ac differentom quandoquidem et differens est eorum qui invitati sunt appetitus. Primo igitur die de inscriptione, secunda vero dié de eo qui librum scripsit, tertia die heri disseruimus apud eos qui advenerant de initio scri- pturæ, et ostendimus, sicut illi norunt qui audierunt, quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit con- versatio, quid signum et prodigium ac virtus, et quantum inter utraque sit discrimen : qua ratione al- terum majus sit, utilius alterum : et qua ratione alte- rum solum per se regnum acquirit, alterum nisi ope- rum subsidium assumat, extra vestibulum illud ejici- tur. Hodie reliquum inscript. uis operæ pretium est dicamus, et quid significet Apostoli nomen ostenda- mus. Neque enim nudum est nomen hoc, sed magis- tratus est appellatio, maximi magistratus, magistratus maxime spiritualis, magistratus cælestis. Sed atten- dite diligenter. Nam quemadmodum in rebus sæcula- ribus magistratus sunt multi, non tamen ejusdein omnes dignitatis, sed alii majores, alii minores : ex- empli causa, ut ab inferiori enumerationem ordiamur, ´est Defensor civitatis; est illo sublimior gentis Præ- ses; est alius post illum magistratus major: est rur- sus Magister militum: est Præfectus; est sublimior istis magistratus, dignitas Consulum: et omnes quidem hi sunt magistratus, sod non ejusdem omnes dignita- tis : ita multi sunt spirituales magistratus non æqua- les dignitate porro major omnibus est dignitas Apostolatus. A sensibilibus enim rebus ad spiritualia quasi manu ducendi estis. Ita fecit et Christus, de Spiritu disserens aquæ meminit. Qui enim bibit ex aqua hac, sitiet iterum, inquit; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non siliet in æternum (Joan. 4. 13). Vides eum a sensilibus ad spiritualia mulierculam illam dedocere? Sic nos etiam agimus, et ab inferioribus ad superiora conscendimus, ut magis perspicua fiát oratio. Propterea cum de magistrata lequeremur, non spiritualis tantum mentionem fecimus, sed sensibilis magistratus, ut ab hoc vos ad illum manu duceremus. Audistis quot sæculares magistratus enumeraverimus, et quo pacto alii quidem majóres, alii vero sint mi- nores, et quo pacto Consulum magistratus quasi cul- men et caput præ reliquis cunctis emineat: videamus 92 spirituales etiam magistratus. Spiritualis est magi- stratus, Prophetiæ magistratus: est alter Evangelistæ. est Pastoris, est Doctoris, est donorum, est curatio- num, est interpretationis linguarum. Hæc omnia no- mina quidem sunt donorum, res autem magistratuum ac potestatum. Propheta magistratus est : apud nos is qui dæmones ejicit, magistratus est: apud nos Pastor et Doctor spiritualis est magistratus: verum his omnibus major est Apostolicus magistratus. Unde vero id constat ? Quod omnes istos præcedat Apostolus. Et quemadmodum inter sensibiles magistratus Con- sul, sie inter spirituales Apostolus honoris gaudet prærogativa. Audiamus ipsum Paulum enumerantem dignitates, et in sublimiori loco Apostolicam collocan- tem. Quid igitur ait ille? Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum apostolos, secundo prophe- las, tertio doctores, et pastores, exinde gratias curatie- num (1. Cor. 12. 28). : Apostolatus dignitas quanta. Quid per genera lin- guarum intelligat.-Vides fastigium dignitatum? vides Apostolum sublimem sedere, nec ullum ipsum præ- cedere, aut sublimiorem illo esse? Primum enim Apo- stolos dicit, secundo Prophetas, tertio Doctores el Pastores deinde gratias curationum, opitulationes, gubernationes; genera linguarum. Neque vero tan- tum principatus est cæterarum dignitatum Apostola- tus, sed etiam radix ac fundamentum. Et quemadmo- dum caput in sublimiori loco situm non niodo prin- cipatus est corporis atque dominatus, sed etiam radix (siquidem nervi, qui corpus regunt, oriuntur ex illo, et ex ejus cerebro nati, ac spiritus largitione ditati, deinde totum animal moderantur), sic et Apostolatuš non modo tamquam principatus ac dominatus præ cæteris donis eminet, sed omnium quoque radices comprehensas apud se retinet. Ac Propheta quidem Apostolus esse non potest et Propheta : sed Ajo- stolus est etiam omnino Propheta, et gratias habet curationum, et genera linguarum, et interpretatio- nes linguarum : propterea principatus et radix est gratiarum. adduco Pauluun. Prius tamen dicere convenit, quid illud tandem sit, genera linguarum? Quid igitur est genera linguarum? Olim is qui baptizatus fuerat, et crediderat, statim ad Spiritus manifestationem diveṛsis linguis lo- quebatur.Nam quoniam adhuc imbecilliore.erant homi- nes illius ævi, et spiritualia dona non poter ant oculis ca:- neis contueri, sensibile donum dabatur, ut innotesceret spirituale,quique baptizatus fuerat,statim lingua nostra et Persica, et Indica, et Scythica loquebatur; sic ut eum Spiritu sancto donatum esse intelligerent infide- les. Ac signum quidem sensibus subjectum erat, talis inquam vox; siquidem corporis sensu illam audio- bant : spiritualem autem, et quæ minime cernebatur, Spiritus gratiam subjectum sensibus signum istud omnibus manifestam reddebat. Et hoc signum gencra linguarum appellabatur. Qui enim unicam a natura linguam habebat, beneficio gratiæ variis ac differen- tibus linguis loquebatur: ac videre erat hominem 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 4. Porro ut hæc ita se habere constet, testem vobis

- mulia deducit. - Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis altaris legi, ae Pauli sapientiam osteudi, qui militem alienum, quippe in adversariorum acie stabat, ad cohortes suas transtulit. In hoc desiit priori die tota doctrina : post illam secundo die, qui libri caret illius auctor, quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistam, multisque vobis de- inonstrationibus rem in quæstione positam probavi- mus, quarum aliæ clariores, abstrusiores aliæ fuerunt. Scio namque multos ex auditoribus ea, quæ posɩremo Joco dicta sunt, assequiitos non esse: nec tamen id- circo subtiliores sensus confidenter persequi desiste- mus. Itaque ea quæ clariora sunt, simplicioribus, pro- fundiora vero proderunt his, qui acutius intuentur. Varism quippe mensam esse oportet ac differentom quandoquidem et differens est eorum qui invitati sunt appetitus. Primo igitur die de inscriptione, secunda vero dié de eo qui librum scripsit, tertia die heri disseruimus apud eos qui advenerant de initio scri- pturæ, et ostendimus, sicut illi norunt qui audierunt, quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit con- versatio, quid signum et prodigium ac virtus, et quantum inter utraque sit discrimen : qua ratione al- terum majus sit, utilius alterum : et qua ratione alte- rum solum per se regnum acquirit, alterum nisi ope- rum subsidium assumat, extra vestibulum illud ejici- tur. Hodie reliquum inscript. uis operæ pretium est dicamus, et quid significet Apostoli nomen ostenda- mus. Neque enim nudum est nomen hoc, sed magis- tratus est appellatio, maximi magistratus, magistratus maxime spiritualis, magistratus cælestis. Sed atten- dite diligenter. Nam quemadmodum in rebus sæcula- ribus magistratus sunt multi, non tamen ejusdein omnes dignitatis, sed alii majores, alii minores : ex- empli causa, ut ab inferiori enumerationem ordiamur, ´est Defensor civitatis; est illo sublimior gentis Præ- ses; est alius post illum magistratus major: est rur- sus Magister militum: est Præfectus; est sublimior istis magistratus, dignitas Consulum: et omnes quidem hi sunt magistratus, sod non ejusdem omnes dignita- tis : ita multi sunt spirituales magistratus non æqua- les dignitate porro major omnibus est dignitas Apostolatus. A sensibilibus enim rebus ad spiritualia quasi manu ducendi estis. Ita fecit et Christus, de Spiritu disserens aquæ meminit. Qui enim bibit ex aqua hac, sitiet iterum, inquit; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non siliet in æternum (Joan. 4. 13). Vides eum a sensilibus ad spiritualia mulierculam illam dedocere? Sic nos etiam agimus, et ab inferioribus ad superiora conscendimus, ut magis perspicua fiát oratio. Propterea cum de magistrata lequeremur, non spiritualis tantum mentionem fecimus, sed sensibilis magistratus, ut ab hoc vos ad illum manu duceremus. Audistis quot sæculares magistratus enumeraverimus, et quo pacto alii quidem majóres, alii vero sint mi- nores, et quo pacto Consulum magistratus quasi cul- men et caput præ reliquis cunctis emineat: videamus 92 spirituales etiam magistratus. Spiritualis est magi- stratus, Prophetiæ magistratus: est alter Evangelistæ. est Pastoris, est Doctoris, est donorum, est curatio- num, est interpretationis linguarum. Hæc omnia no- mina quidem sunt donorum, res autem magistratuum ac potestatum. Propheta magistratus est : apud nos is qui dæmones ejicit, magistratus est: apud nos Pastor et Doctor spiritualis est magistratus: verum his omnibus major est Apostolicus magistratus. Unde vero id constat ? Quod omnes istos præcedat Apostolus. Et quemadmodum inter sensibiles magistratus Con- sul, sie inter spirituales Apostolus honoris gaudet prærogativa. Audiamus ipsum Paulum enumerantem dignitates, et in sublimiori loco Apostolicam collocan- tem. Quid igitur ait ille? Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum apostolos, secundo prophe- las, tertio doctores, et pastores, exinde gratias curatie- num (1. Cor. 12. 28). : Apostolatus dignitas quanta. Quid per genera lin- guarum intelligat.-Vides fastigium dignitatum? vides Apostolum sublimem sedere, nec ullum ipsum præ- cedere, aut sublimiorem illo esse? Primum enim Apo- stolos dicit, secundo Prophetas, tertio Doctores el Pastores deinde gratias curationum, opitulationes, gubernationes; genera linguarum. Neque vero tan- tum principatus est cæterarum dignitatum Apostola- tus, sed etiam radix ac fundamentum. Et quemadmo- dum caput in sublimiori loco situm non niodo prin- cipatus est corporis atque dominatus, sed etiam radix (siquidem nervi, qui corpus regunt, oriuntur ex illo, et ex ejus cerebro nati, ac spiritus largitione ditati, deinde totum animal moderantur), sic et Apostolatuš non modo tamquam principatus ac dominatus præ cæteris donis eminet, sed omnium quoque radices comprehensas apud se retinet. Ac Propheta quidem Apostolus esse non potest et Propheta : sed Ajo- stolus est etiam omnino Propheta, et gratias habet curationum, et genera linguarum, et interpretatio- nes linguarum : propterea principatus et radix est gratiarum. adduco Pauluun. Prius tamen dicere convenit, quid illud tandem sit, genera linguarum? Quid igitur est genera linguarum? Olim is qui baptizatus fuerat, et crediderat, statim ad Spiritus manifestationem diveṛsis linguis lo- quebatur.Nam quoniam adhuc imbecilliore.erant homi- nes illius ævi, et spiritualia dona non poter ant oculis ca:- neis contueri, sensibile donum dabatur, ut innotesceret spirituale,quique baptizatus fuerat,statim lingua nostra et Persica, et Indica, et Scythica loquebatur; sic ut eum Spiritu sancto donatum esse intelligerent infide- les. Ac signum quidem sensibus subjectum erat, talis inquam vox; siquidem corporis sensu illam audio- bant : spiritualem autem, et quæ minime cernebatur, Spiritus gratiam subjectum sensibus signum istud omnibus manifestam reddebat. Et hoc signum gencra linguarum appellabatur. Qui enim unicam a natura linguam habebat, beneficio gratiæ variis ac differen- tibus linguis loquebatur: ac videre erat hominem 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 4. Porro ut hæc ita se habere constet, testem vobis

- mulia deducit. - Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis altaris legi, ae Pauli sapientiam osteudi, qui militem alienum, quippe in adversariorum acie stabat, ad cohortes suas transtulit. In hoc desiit priori die tota doctrina : post illam secundo die, qui libri caret illius auctor, quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistam, multisque vobis de- inonstrationibus rem in quæstione positam probavi- mus, quarum aliæ clariores, abstrusiores aliæ fuerunt. Scio namque multos ex auditoribus ea, quæ posɩremo Joco dicta sunt, assequiitos non esse: nec tamen id- circo subtiliores sensus confidenter persequi desiste- mus. Itaque ea quæ clariora sunt, simplicioribus, pro- fundiora vero proderunt his, qui acutius intuentur. Varism quippe mensam esse oportet ac differentom quandoquidem et differens est eorum qui invitati sunt appetitus. Primo igitur die de inscriptione, secunda vero dié de eo qui librum scripsit, tertia die heri disseruimus apud eos qui advenerant de initio scri- pturæ, et ostendimus, sicut illi norunt qui audierunt, quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit con- versatio, quid signum et prodigium ac virtus, et quantum inter utraque sit discrimen : qua ratione al- terum majus sit, utilius alterum : et qua ratione alte- rum solum per se regnum acquirit, alterum nisi ope- rum subsidium assumat, extra vestibulum illud ejici- tur. Hodie reliquum inscript. uis operæ pretium est dicamus, et quid significet Apostoli nomen ostenda- mus. Neque enim nudum est nomen hoc, sed magis- tratus est appellatio, maximi magistratus, magistratus maxime spiritualis, magistratus cælestis. Sed atten- dite diligenter. Nam quemadmodum in rebus sæcula- ribus magistratus sunt multi, non tamen ejusdein omnes dignitatis, sed alii majores, alii minores : ex- empli causa, ut ab inferiori enumerationem ordiamur, ´est Defensor civitatis; est illo sublimior gentis Præ- ses; est alius post illum magistratus major: est rur- sus Magister militum: est Præfectus; est sublimior istis magistratus, dignitas Consulum: et omnes quidem hi sunt magistratus, sod non ejusdem omnes dignita- tis : ita multi sunt spirituales magistratus non æqua- les dignitate porro major omnibus est dignitas Apostolatus. A sensibilibus enim rebus ad spiritualia quasi manu ducendi estis. Ita fecit et Christus, de Spiritu disserens aquæ meminit. Qui enim bibit ex aqua hac, sitiet iterum, inquit; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non siliet in æternum (Joan. 4. 13). Vides eum a sensilibus ad spiritualia mulierculam illam dedocere? Sic nos etiam agimus, et ab inferioribus ad superiora conscendimus, ut magis perspicua fiát oratio. Propterea cum de magistrata lequeremur, non spiritualis tantum mentionem fecimus, sed sensibilis magistratus, ut ab hoc vos ad illum manu duceremus. Audistis quot sæculares magistratus enumeraverimus, et quo pacto alii quidem majóres, alii vero sint mi- nores, et quo pacto Consulum magistratus quasi cul- men et caput præ reliquis cunctis emineat: videamus 92 spirituales etiam magistratus. Spiritualis est magi- stratus, Prophetiæ magistratus: est alter Evangelistæ. est Pastoris, est Doctoris, est donorum, est curatio- num, est interpretationis linguarum. Hæc omnia no- mina quidem sunt donorum, res autem magistratuum ac potestatum. Propheta magistratus est : apud nos is qui dæmones ejicit, magistratus est: apud nos Pastor et Doctor spiritualis est magistratus: verum his omnibus major est Apostolicus magistratus. Unde vero id constat ? Quod omnes istos præcedat Apostolus. Et quemadmodum inter sensibiles magistratus Con- sul, sie inter spirituales Apostolus honoris gaudet prærogativa. Audiamus ipsum Paulum enumerantem dignitates, et in sublimiori loco Apostolicam collocan- tem. Quid igitur ait ille? Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum apostolos, secundo prophe- las, tertio doctores, et pastores, exinde gratias curatie- num (1. Cor. 12. 28). : Apostolatus dignitas quanta. Quid per genera lin- guarum intelligat.-Vides fastigium dignitatum? vides Apostolum sublimem sedere, nec ullum ipsum præ- cedere, aut sublimiorem illo esse? Primum enim Apo- stolos dicit, secundo Prophetas, tertio Doctores el Pastores deinde gratias curationum, opitulationes, gubernationes; genera linguarum. Neque vero tan- tum principatus est cæterarum dignitatum Apostola- tus, sed etiam radix ac fundamentum. Et quemadmo- dum caput in sublimiori loco situm non niodo prin- cipatus est corporis atque dominatus, sed etiam radix (siquidem nervi, qui corpus regunt, oriuntur ex illo, et ex ejus cerebro nati, ac spiritus largitione ditati, deinde totum animal moderantur), sic et Apostolatuš non modo tamquam principatus ac dominatus præ cæteris donis eminet, sed omnium quoque radices comprehensas apud se retinet. Ac Propheta quidem Apostolus esse non potest et Propheta : sed Ajo- stolus est etiam omnino Propheta, et gratias habet curationum, et genera linguarum, et interpretatio- nes linguarum : propterea principatus et radix est gratiarum. adduco Pauluun. Prius tamen dicere convenit, quid illud tandem sit, genera linguarum? Quid igitur est genera linguarum? Olim is qui baptizatus fuerat, et crediderat, statim ad Spiritus manifestationem diveṛsis linguis lo- quebatur.Nam quoniam adhuc imbecilliore.erant homi- nes illius ævi, et spiritualia dona non poter ant oculis ca:- neis contueri, sensibile donum dabatur, ut innotesceret spirituale,quique baptizatus fuerat,statim lingua nostra et Persica, et Indica, et Scythica loquebatur; sic ut eum Spiritu sancto donatum esse intelligerent infide- les. Ac signum quidem sensibus subjectum erat, talis inquam vox; siquidem corporis sensu illam audio- bant : spiritualem autem, et quæ minime cernebatur, Spiritus gratiam subjectum sensibus signum istud omnibus manifestam reddebat. Et hoc signum gencra linguarum appellabatur. Qui enim unicam a natura linguam habebat, beneficio gratiæ variis ac differen- tibus linguis loquebatur: ac videre erat hominem 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 4. Porro ut hæc ita se habere constet, testem vobis

- mulia deducit. - Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis altaris legi, ae Pauli sapientiam osteudi, qui militem alienum, quippe in adversariorum acie stabat, ad cohortes suas transtulit. In hoc desiit priori die tota doctrina : post illam secundo die, qui libri caret illius auctor, quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistam, multisque vobis de- inonstrationibus rem in quæstione positam probavi- mus, quarum aliæ clariores, abstrusiores aliæ fuerunt. Scio namque multos ex auditoribus ea, quæ posɩremo Joco dicta sunt, assequiitos non esse: nec tamen id- circo subtiliores sensus confidenter persequi desiste- mus. Itaque ea quæ clariora sunt, simplicioribus, pro- fundiora vero proderunt his, qui acutius intuentur. Varism quippe mensam esse oportet ac differentom quandoquidem et differens est eorum qui invitati sunt appetitus. Primo igitur die de inscriptione, secunda vero dié de eo qui librum scripsit, tertia die heri disseruimus apud eos qui advenerant de initio scri- pturæ, et ostendimus, sicut illi norunt qui audierunt, quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit con- versatio, quid signum et prodigium ac virtus, et quantum inter utraque sit discrimen : qua ratione al- terum majus sit, utilius alterum : et qua ratione alte- rum solum per se regnum acquirit, alterum nisi ope- rum subsidium assumat, extra vestibulum illud ejici- tur. Hodie reliquum inscript. uis operæ pretium est dicamus, et quid significet Apostoli nomen ostenda- mus. Neque enim nudum est nomen hoc, sed magis- tratus est appellatio, maximi magistratus, magistratus maxime spiritualis, magistratus cælestis. Sed atten- dite diligenter. Nam quemadmodum in rebus sæcula- ribus magistratus sunt multi, non tamen ejusdein omnes dignitatis, sed alii majores, alii minores : ex- empli causa, ut ab inferiori enumerationem ordiamur, ´est Defensor civitatis; est illo sublimior gentis Præ- ses; est alius post illum magistratus major: est rur- sus Magister militum: est Præfectus; est sublimior istis magistratus, dignitas Consulum: et omnes quidem hi sunt magistratus, sod non ejusdem omnes dignita- tis : ita multi sunt spirituales magistratus non æqua- les dignitate porro major omnibus est dignitas Apostolatus. A sensibilibus enim rebus ad spiritualia quasi manu ducendi estis. Ita fecit et Christus, de Spiritu disserens aquæ meminit. Qui enim bibit ex aqua hac, sitiet iterum, inquit; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non siliet in æternum (Joan. 4. 13). Vides eum a sensilibus ad spiritualia mulierculam illam dedocere? Sic nos etiam agimus, et ab inferioribus ad superiora conscendimus, ut magis perspicua fiát oratio. Propterea cum de magistrata lequeremur, non spiritualis tantum mentionem fecimus, sed sensibilis magistratus, ut ab hoc vos ad illum manu duceremus. Audistis quot sæculares magistratus enumeraverimus, et quo pacto alii quidem majóres, alii vero sint mi- nores, et quo pacto Consulum magistratus quasi cul- men et caput præ reliquis cunctis emineat: videamus 92 spirituales etiam magistratus. Spiritualis est magi- stratus, Prophetiæ magistratus: est alter Evangelistæ. est Pastoris, est Doctoris, est donorum, est curatio- num, est interpretationis linguarum. Hæc omnia no- mina quidem sunt donorum, res autem magistratuum ac potestatum. Propheta magistratus est : apud nos is qui dæmones ejicit, magistratus est: apud nos Pastor et Doctor spiritualis est magistratus: verum his omnibus major est Apostolicus magistratus. Unde vero id constat ? Quod omnes istos præcedat Apostolus. Et quemadmodum inter sensibiles magistratus Con- sul, sie inter spirituales Apostolus honoris gaudet prærogativa. Audiamus ipsum Paulum enumerantem dignitates, et in sublimiori loco Apostolicam collocan- tem. Quid igitur ait ille? Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum apostolos, secundo prophe- las, tertio doctores, et pastores, exinde gratias curatie- num (1. Cor. 12. 28). : Apostolatus dignitas quanta. Quid per genera lin- guarum intelligat.-Vides fastigium dignitatum? vides Apostolum sublimem sedere, nec ullum ipsum præ- cedere, aut sublimiorem illo esse? Primum enim Apo- stolos dicit, secundo Prophetas, tertio Doctores el Pastores deinde gratias curationum, opitulationes, gubernationes; genera linguarum. Neque vero tan- tum principatus est cæterarum dignitatum Apostola- tus, sed etiam radix ac fundamentum. Et quemadmo- dum caput in sublimiori loco situm non niodo prin- cipatus est corporis atque dominatus, sed etiam radix (siquidem nervi, qui corpus regunt, oriuntur ex illo, et ex ejus cerebro nati, ac spiritus largitione ditati, deinde totum animal moderantur), sic et Apostolatuš non modo tamquam principatus ac dominatus præ cæteris donis eminet, sed omnium quoque radices comprehensas apud se retinet. Ac Propheta quidem Apostolus esse non potest et Propheta : sed Ajo- stolus est etiam omnino Propheta, et gratias habet curationum, et genera linguarum, et interpretatio- nes linguarum : propterea principatus et radix est gratiarum. adduco Pauluun. Prius tamen dicere convenit, quid illud tandem sit, genera linguarum? Quid igitur est genera linguarum? Olim is qui baptizatus fuerat, et crediderat, statim ad Spiritus manifestationem diveṛsis linguis lo- quebatur.Nam quoniam adhuc imbecilliore.erant homi- nes illius ævi, et spiritualia dona non poter ant oculis ca:- neis contueri, sensibile donum dabatur, ut innotesceret spirituale,quique baptizatus fuerat,statim lingua nostra et Persica, et Indica, et Scythica loquebatur; sic ut eum Spiritu sancto donatum esse intelligerent infide- les. Ac signum quidem sensibus subjectum erat, talis inquam vox; siquidem corporis sensu illam audio- bant : spiritualem autem, et quæ minime cernebatur, Spiritus gratiam subjectum sensibus signum istud omnibus manifestam reddebat. Et hoc signum gencra linguarum appellabatur. Qui enim unicam a natura linguam habebat, beneficio gratiæ variis ac differen- tibus linguis loquebatur: ac videre erat hominem 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 4. Porro ut hæc ita se habere constet, testem vobis

- mulia deducit. - Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis altaris legi, ae Pauli sapientiam osteudi, qui militem alienum, quippe in adversariorum acie stabat, ad cohortes suas transtulit. In hoc desiit priori die tota doctrina : post illam secundo die, qui libri caret illius auctor, quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistam, multisque vobis de- inonstrationibus rem in quæstione positam probavi- mus, quarum aliæ clariores, abstrusiores aliæ fuerunt. Scio namque multos ex auditoribus ea, quæ posɩremo Joco dicta sunt, assequiitos non esse: nec tamen id- circo subtiliores sensus confidenter persequi desiste- mus. Itaque ea quæ clariora sunt, simplicioribus, pro- fundiora vero proderunt his, qui acutius intuentur. Varism quippe mensam esse oportet ac differentom quandoquidem et differens est eorum qui invitati sunt appetitus. Primo igitur die de inscriptione, secunda vero dié de eo qui librum scripsit, tertia die heri disseruimus apud eos qui advenerant de initio scri- pturæ, et ostendimus, sicut illi norunt qui audierunt, quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit con- versatio, quid signum et prodigium ac virtus, et quantum inter utraque sit discrimen : qua ratione al- terum majus sit, utilius alterum : et qua ratione alte- rum solum per se regnum acquirit, alterum nisi ope- rum subsidium assumat, extra vestibulum illud ejici- tur. Hodie reliquum inscript. uis operæ pretium est dicamus, et quid significet Apostoli nomen ostenda- mus. Neque enim nudum est nomen hoc, sed magis- tratus est appellatio, maximi magistratus, magistratus maxime spiritualis, magistratus cælestis. Sed atten- dite diligenter. Nam quemadmodum in rebus sæcula- ribus magistratus sunt multi, non tamen ejusdein omnes dignitatis, sed alii majores, alii minores : ex- empli causa, ut ab inferiori enumerationem ordiamur, ´est Defensor civitatis; est illo sublimior gentis Præ- ses; est alius post illum magistratus major: est rur- sus Magister militum: est Præfectus; est sublimior istis magistratus, dignitas Consulum: et omnes quidem hi sunt magistratus, sod non ejusdem omnes dignita- tis : ita multi sunt spirituales magistratus non æqua- les dignitate porro major omnibus est dignitas Apostolatus. A sensibilibus enim rebus ad spiritualia quasi manu ducendi estis. Ita fecit et Christus, de Spiritu disserens aquæ meminit. Qui enim bibit ex aqua hac, sitiet iterum, inquit; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non siliet in æternum (Joan. 4. 13). Vides eum a sensilibus ad spiritualia mulierculam illam dedocere? Sic nos etiam agimus, et ab inferioribus ad superiora conscendimus, ut magis perspicua fiát oratio. Propterea cum de magistrata lequeremur, non spiritualis tantum mentionem fecimus, sed sensibilis magistratus, ut ab hoc vos ad illum manu duceremus. Audistis quot sæculares magistratus enumeraverimus, et quo pacto alii quidem majóres, alii vero sint mi- nores, et quo pacto Consulum magistratus quasi cul- men et caput præ reliquis cunctis emineat: videamus 92 spirituales etiam magistratus. Spiritualis est magi- stratus, Prophetiæ magistratus: est alter Evangelistæ. est Pastoris, est Doctoris, est donorum, est curatio- num, est interpretationis linguarum. Hæc omnia no- mina quidem sunt donorum, res autem magistratuum ac potestatum. Propheta magistratus est : apud nos is qui dæmones ejicit, magistratus est: apud nos Pastor et Doctor spiritualis est magistratus: verum his omnibus major est Apostolicus magistratus. Unde vero id constat ? Quod omnes istos præcedat Apostolus. Et quemadmodum inter sensibiles magistratus Con- sul, sie inter spirituales Apostolus honoris gaudet prærogativa. Audiamus ipsum Paulum enumerantem dignitates, et in sublimiori loco Apostolicam collocan- tem. Quid igitur ait ille? Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum apostolos, secundo prophe- las, tertio doctores, et pastores, exinde gratias curatie- num (1. Cor. 12. 28). : Apostolatus dignitas quanta. Quid per genera lin- guarum intelligat.-Vides fastigium dignitatum? vides Apostolum sublimem sedere, nec ullum ipsum præ- cedere, aut sublimiorem illo esse? Primum enim Apo- stolos dicit, secundo Prophetas, tertio Doctores el Pastores deinde gratias curationum, opitulationes, gubernationes; genera linguarum. Neque vero tan- tum principatus est cæterarum dignitatum Apostola- tus, sed etiam radix ac fundamentum. Et quemadmo- dum caput in sublimiori loco situm non niodo prin- cipatus est corporis atque dominatus, sed etiam radix (siquidem nervi, qui corpus regunt, oriuntur ex illo, et ex ejus cerebro nati, ac spiritus largitione ditati, deinde totum animal moderantur), sic et Apostolatuš non modo tamquam principatus ac dominatus præ cæteris donis eminet, sed omnium quoque radices comprehensas apud se retinet. Ac Propheta quidem Apostolus esse non potest et Propheta : sed Ajo- stolus est etiam omnino Propheta, et gratias habet curationum, et genera linguarum, et interpretatio- nes linguarum : propterea principatus et radix est gratiarum. adduco Pauluun. Prius tamen dicere convenit, quid illud tandem sit, genera linguarum? Quid igitur est genera linguarum? Olim is qui baptizatus fuerat, et crediderat, statim ad Spiritus manifestationem diveṛsis linguis lo- quebatur.Nam quoniam adhuc imbecilliore.erant homi- nes illius ævi, et spiritualia dona non poter ant oculis ca:- neis contueri, sensibile donum dabatur, ut innotesceret spirituale,quique baptizatus fuerat,statim lingua nostra et Persica, et Indica, et Scythica loquebatur; sic ut eum Spiritu sancto donatum esse intelligerent infide- les. Ac signum quidem sensibus subjectum erat, talis inquam vox; siquidem corporis sensu illam audio- bant : spiritualem autem, et quæ minime cernebatur, Spiritus gratiam subjectum sensibus signum istud omnibus manifestam reddebat. Et hoc signum gencra linguarum appellabatur. Qui enim unicam a natura linguam habebat, beneficio gratiæ variis ac differen- tibus linguis loquebatur: ac videre erat hominem 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 4. Porro ut hæc ita se habere constet, testem vobis

- mulia deducit. - Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis altaris legi, ae Pauli sapientiam osteudi, qui militem alienum, quippe in adversariorum acie stabat, ad cohortes suas transtulit. In hoc desiit priori die tota doctrina : post illam secundo die, qui libri caret illius auctor, quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistam, multisque vobis de- inonstrationibus rem in quæstione positam probavi- mus, quarum aliæ clariores, abstrusiores aliæ fuerunt. Scio namque multos ex auditoribus ea, quæ posɩremo Joco dicta sunt, assequiitos non esse: nec tamen id- circo subtiliores sensus confidenter persequi desiste- mus. Itaque ea quæ clariora sunt, simplicioribus, pro- fundiora vero proderunt his, qui acutius intuentur. Varism quippe mensam esse oportet ac differentom quandoquidem et differens est eorum qui invitati sunt appetitus. Primo igitur die de inscriptione, secunda vero dié de eo qui librum scripsit, tertia die heri disseruimus apud eos qui advenerant de initio scri- pturæ, et ostendimus, sicut illi norunt qui audierunt, quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit con- versatio, quid signum et prodigium ac virtus, et quantum inter utraque sit discrimen : qua ratione al- terum majus sit, utilius alterum : et qua ratione alte- rum solum per se regnum acquirit, alterum nisi ope- rum subsidium assumat, extra vestibulum illud ejici- tur. Hodie reliquum inscript. uis operæ pretium est dicamus, et quid significet Apostoli nomen ostenda- mus. Neque enim nudum est nomen hoc, sed magis- tratus est appellatio, maximi magistratus, magistratus maxime spiritualis, magistratus cælestis. Sed atten- dite diligenter. Nam quemadmodum in rebus sæcula- ribus magistratus sunt multi, non tamen ejusdein omnes dignitatis, sed alii majores, alii minores : ex- empli causa, ut ab inferiori enumerationem ordiamur, ´est Defensor civitatis; est illo sublimior gentis Præ- ses; est alius post illum magistratus major: est rur- sus Magister militum: est Præfectus; est sublimior istis magistratus, dignitas Consulum: et omnes quidem hi sunt magistratus, sod non ejusdem omnes dignita- tis : ita multi sunt spirituales magistratus non æqua- les dignitate porro major omnibus est dignitas Apostolatus. A sensibilibus enim rebus ad spiritualia quasi manu ducendi estis. Ita fecit et Christus, de Spiritu disserens aquæ meminit. Qui enim bibit ex aqua hac, sitiet iterum, inquit; qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non siliet in æternum (Joan. 4. 13). Vides eum a sensilibus ad spiritualia mulierculam illam dedocere? Sic nos etiam agimus, et ab inferioribus ad superiora conscendimus, ut magis perspicua fiát oratio. Propterea cum de magistrata lequeremur, non spiritualis tantum mentionem fecimus, sed sensibilis magistratus, ut ab hoc vos ad illum manu duceremus. Audistis quot sæculares magistratus enumeraverimus, et quo pacto alii quidem majóres, alii vero sint mi- nores, et quo pacto Consulum magistratus quasi cul- men et caput præ reliquis cunctis emineat: videamus 92 spirituales etiam magistratus. Spiritualis est magi- stratus, Prophetiæ magistratus: est alter Evangelistæ. est Pastoris, est Doctoris, est donorum, est curatio- num, est interpretationis linguarum. Hæc omnia no- mina quidem sunt donorum, res autem magistratuum ac potestatum. Propheta magistratus est : apud nos is qui dæmones ejicit, magistratus est: apud nos Pastor et Doctor spiritualis est magistratus: verum his omnibus major est Apostolicus magistratus. Unde vero id constat ? Quod omnes istos præcedat Apostolus. Et quemadmodum inter sensibiles magistratus Con- sul, sie inter spirituales Apostolus honoris gaudet prærogativa. Audiamus ipsum Paulum enumerantem dignitates, et in sublimiori loco Apostolicam collocan- tem. Quid igitur ait ille? Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum apostolos, secundo prophe- las, tertio doctores, et pastores, exinde gratias curatie- num (1. Cor. 12. 28). : Apostolatus dignitas quanta. Quid per genera lin- guarum intelligat.-Vides fastigium dignitatum? vides Apostolum sublimem sedere, nec ullum ipsum præ- cedere, aut sublimiorem illo esse? Primum enim Apo- stolos dicit, secundo Prophetas, tertio Doctores el Pastores deinde gratias curationum, opitulationes, gubernationes; genera linguarum. Neque vero tan- tum principatus est cæterarum dignitatum Apostola- tus, sed etiam radix ac fundamentum. Et quemadmo- dum caput in sublimiori loco situm non niodo prin- cipatus est corporis atque dominatus, sed etiam radix (siquidem nervi, qui corpus regunt, oriuntur ex illo, et ex ejus cerebro nati, ac spiritus largitione ditati, deinde totum animal moderantur), sic et Apostolatuš non modo tamquam principatus ac dominatus præ cæteris donis eminet, sed omnium quoque radices comprehensas apud se retinet. Ac Propheta quidem Apostolus esse non potest et Propheta : sed Ajo- stolus est etiam omnino Propheta, et gratias habet curationum, et genera linguarum, et interpretatio- nes linguarum : propterea principatus et radix est gratiarum. adduco Pauluun. Prius tamen dicere convenit, quid illud tandem sit, genera linguarum? Quid igitur est genera linguarum? Olim is qui baptizatus fuerat, et crediderat, statim ad Spiritus manifestationem diveṛsis linguis lo- quebatur.Nam quoniam adhuc imbecilliore.erant homi- nes illius ævi, et spiritualia dona non poter ant oculis ca:- neis contueri, sensibile donum dabatur, ut innotesceret spirituale,quique baptizatus fuerat,statim lingua nostra et Persica, et Indica, et Scythica loquebatur; sic ut eum Spiritu sancto donatum esse intelligerent infide- les. Ac signum quidem sensibus subjectum erat, talis inquam vox; siquidem corporis sensu illam audio- bant : spiritualem autem, et quæ minime cernebatur, Spiritus gratiam subjectum sensibus signum istud omnibus manifestam reddebat. Et hoc signum gencra linguarum appellabatur. Qui enim unicam a natura linguam habebat, beneficio gratiæ variis ac differen- tibus linguis loquebatur: ac videre erat hominem 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 4. Porro ut hæc ita se habere constet, testem vobis

83 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῖς χαρίσμασι, καὶ διάφορα στόματα ἔχοντα, καὶ διαφόρους γλώσσας. Ιδωμεν οὖν πῶς ὁ ᾿Απόστολος καὶ τοῦτο εἶχε τὸ χάρισμα, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. Περὶ μὲν τούτου οὕτω λέγει· Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Είδες πως έχει τα γένη τῶν γλωσ σῶν, καὶ οὐκ ἔχει μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ πλείονος ὑπερβολῆς ἢ οἱ λοιποὶ πάντες πιστοί; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Γλώσσαις έχω λαλεῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ, Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Τὴν δὲ προφητείαν, ἣν εἶχε, δι' ἐκείνων δείκνυσι τῶν ῥημάτων, οὕτω λέγων· Τὸ δὲ Πνεῦμα ζητῶς λέγει, ὅτι ἐν ὑστέ ροις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· ὅτι δὲ τὰ ἐν ὑστέροις καιροίς λέγειν, προφητεία ἐστὶ, παντί που δῆλον. Καὶ πάλιν, Τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· καὶ πάλιν, λέγω δὲ ὑμῖν ἐν λόγῳ Κυρίου, ὅτι ἐν παρουσίᾳ αὐτοῦ ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμε- νοι, οὐ μὴ φθάσωμεν τους κοιμηθέντας. Και τοῦτο δὲ προφητεία ἐστίν. Εἶδες πῶς γένη γλωσ- σῶν καὶ προφητείας έχει ; Βούλει μαθεῖν πῶς ἔχει καὶ χαρίσματα ιαμάτων; ᾿Αλλὰ τάχα τοῦτο οὐδὲ τῆς ἀπὸ τῶν λόγων ἀποδείξεως δεῖται, ὅταν ἴδωμεν οὐ μόνον τοὺς ἀποστόλους, ἀλλὰ καὶ τὰ ἱμάτια αὐτῶν [77] χα- ρίσματα ιαμάτων ἔχοντα. Οτι δὲ καὶ διδάσκαλος ἦν τῶν ἐθνῶν, πολλαχοῦ τοῦτο λέγει, καὶ ὅτι τῆς οίκου μένης ἀντελαμβάνετο πάσης, καὶ διεκυβέρνα τὰς Ἐκκλησίας. Οταν οὖν ἀκούσῃς, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον ποιμένας καὶ διδασκάλους, χαρίσματα ιαμάτων, ἀντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν, μάθε ὅτι πᾶσα ἡ χορηγία τῶν λοιπῶν χα- ρισμάτων, ὥσπερ ἐν κεφαλῇ, τῇ ἀποστολῇ εναπόκει ται. Αρ' οὐ ψιλὸν ἐνομίζετε τοὔνομα τῶν ἀποστόλων πρὸ τούτου; Ἰδοὺ νῦν ἔγνωτε πόσον βάθος έχει νοη ματος τὸ ὄνομα. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, οὐκ οἰκείας δυνάμεως ἐπίδειξιν ποιούμενοι· οὐ γὰρ ἡμέτερα τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τῶν ῥαθυμοτέρων τὴν νωθρίαν διεγειρούσης, ὥστε μηδὲν παρατρέχειν ἁπλῶς. Εικότως ἄρα ὑπατείαν πνευματικὴν ἐκαλέσαμεν τὴν ἀποστολήν. "Αρχοντες γάρ εἰσιν ὑπὸ Θεοῦ χει- ροτονηθέντες οἱ ἀπόστολοι· ἄρχοντες, οὐκ ἔθνη καὶ πόλεις διαφόρους λαμβάνοντες, ἀλλὰ πάντες κοινῇ τὴν οἰκουμένην εμπιστευθέντες. Καὶ ὅτι ἄρχοντες εἰσι πνευματικοὶ, καὶ τοῦτο ἀποδείξαι πειράσομαι, ἵνα μετὰ τὴν ἀπόδειξιν μάθητε, ὅτι τοσούτῳ. βελτίους εἰσὶν οἱ ἀπόστολοι τῶν ἀρχόντων τῶν βιωτικῶν, ὅσῳ αὐτοὶ οἱ βιωτικοὶ ἄρχοντες τῶν παίδων τῶν παι ζόντων ἀμείνους εἰσί. Πολὺ γὰρ μείζων αὕτη ἐκείνης ἡ ἀρχὴ, καὶ μᾶλλον τὴν ἡμετέραν συνέχει ζωὴν, καὶ ταύτης ἀρθείσης πάντα οίχεται καὶ διαλέλυται. Τι ποτ' οὖν ἐστιν ἀρχῆς σύμβολον, καὶ τίνα ἔχειν τὸν ἄρχοντα χρή; Δεσμωτηρίου ἐξουσίαν, ὥστε τοὺς μὲν δῆσαι, τοὺς δὲ λῦσαι, τοὺς μὲν ἐκβάλλειν, τοὺς δὲ ἐμβάλλειν κύριός ἐστιν· ἀφεῖναι πάλιν χρημάτων ὀφλήματα, καὶ τοὺς μὲν ἀπολῦσαι ὄντας ὑπευθύνους, τοὺς δὲ κελεῦσαι ἀποδοῦναι κύριός ἐστιν· εἰς θάνα- τον πάλιν ἀπαγαγεῖν, καὶ ἀπὸ τοῦ θανάτου καλέσαι· μᾶλλον δὲ τοῦτο ἄρχοντος μὲν οὐκ ἔστι, βασιλέως δὲ μόνον· μᾶλλον δὲ οὐδὲ βασιλέως ὁλόκληρόν ἐστι τὸ . · 94 δῶρον. Οὐ γὰρ ἀπὸ θανάτου καλεῖ τὴν ἀπιόντα, ἀλλ' ἐξ ἀπαγωγῆς μόνον, καὶ ἀπόφασιν μὲν λύσαι δύναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον « ἔχει, τοῦ βελτίονος δὲ ἀπεστέρηται. Ἀπὸ τῆς ζώνης δὲ πάλιν δοκιμάζομεν τὸν ἄρχοντα, ἀπὸ τῆς τοῦ κήρυκος φωνῆς, ἀπὸ τῶν ῥαβδούχων, ἀπὸ τοῦ ὀχήματος », ἀπὸ τοῦ ξίφους· ταῦτα γὰρ πάντα ἀρχῆς σύμβολα. Ίδωμεν τοίνυν καὶ τὴν τῶν ἀποστόλων ἀρχὴν, εἰ ταῦτα ἔχει τὰ σύμβολα· ἔχει μὲν, οὐ τοιαῦτα δὲ, ἀλλὰ πολλῷ βελτίονα, Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ταῦτα μὲν ὀνόματα πραγμάτων, ἐκεῖνα δὲ ἀλήθεια πραγμάτων· ἵνα μάθῃς τὸ μέσον τῶν παι δίων τῶν παιζόντων ἀρχὰς, καὶ τῶν ἀρχῶν τῶν ἐχόντων τὰς ἀρχάς· καὶ, εἰ βούλεσθε, ἀπὸ τοῦ δεσμο τηρίου πρῶτον ἀριθμήσομεν. Καὶ γὰρ εἰρήκαμεν, ὅτι κύριος τοῦ δῆσαι καὶ λῦσαί ἐστιν ὁ ἄρχων. Ορα δὴ ταύτην τὴν ἀρχὴν τοὺς ἀποστόλους ἔχοντας. [78] Οσους γὰρ ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, φησιν, ἔσονται δεδεμένοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὅσους ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσονται λελυμένοι ἐν οὐρανοῖς. Είδες δεσμωτηρίου, καὶ δεσμωτηρίου ἐξουσίαν· καὶ τὸ μὲν όνομα τὸ αὐτό, τὸ δὲ πράγμα οὐ τὸ αὐτό. Δεσμὰ, καὶ δεσμά· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ. Οὐ ρανὸς γάρ ἐστιν αὐτοῖς τὸ δεσμωτήριον. Μάθε τοίνυν τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς. Ἐπὶ τῆς γῆς καθήμενοι φέρουσι τὴν ψῆφον, καὶ τῆς ψήφου ή δύναμις διαβαίνει τοὺς οὐρανούς. Καὶ καθάπερ οἱ μὲν βασιλεῖς καθήμενοι ἐν μια πόλει ψηφίζονται καὶ νομοθετοῦσιν, ἡ δὲ τῶν ψη φισμάτων καὶ τῶν νόμων δύναμις πᾶσαν διατρέχει τὴν οἰκουμένην· οὕτω καὶ τότε, οἱ μὲν ἀπόστολοι ἐν ἐνὶ τόπῳ καθήμενοι ταῦτα ἐνομοθέτουν· ἡ δὲ τῶν νόμων δύναμις, καὶ τῶν δεσμῶν τούτων, οὐχὶ τὴν οίκουμένην μόνον διέτρεχεν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ύψος τῶν οὐρανῶν ἀνέβαινεν. Εἶδες δεσμωτήριον, καὶ δεσμωτήριον· τὸ μὲν ἐπὶ γῆς, τὸ δὲ ἐν οὐρανῷ, τὸ μὲν σωμάτων, τὸ δὲ ψυχῶν· μάλλον δὲ καὶ ψυχῶν καὶ σωμάτων· οὐ γὰρ σώματα ἐδέσμουν μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχάς. ε'. Βούλει μαθεῖν πῶς κύριοι ἦσαν καὶ ὀφλήματα ἀφεῖναι; Καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα πολὺ τὸ διάφορον ὄψει· οὐ γὰρ οφλήματα χρημάτων, ἀλλ᾽ ὀφλήματα ἁμαρ τημάτων ἀφίεσαν · ἂν γὰρ, φησὶν, ἀφῆτε τὰς ἁμαρτ τίας, ἀφέωνται αὐτοῖς· καὶ ὧν ἂν κρατῆτε, κεκρά- τηνται. Τί μετὰ τοῦτο ἀποδεῖξαι χρή, ὅτι καὶ εἰς θάνατον έπεμπον, καὶ ἀπὸ θανάτου πάλιν ἐκάλουν, οὐκ ἐξ ἀποφάσεως μόνης, καὶ ἀπαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ θανάτου τοὺς κειμένους ἤδη καὶ διαφθαρέντας ἀνιστῶν- τες ; Ποῦ τοίνυν κατεδίκασαν; ποῦ δὲ ἀπήλλαξαν θα νάτου ; 'Ο 'Ανανίας καὶ ἡ Σάπφειρα ιεροσυλίας εάλω. σαν· εἰ γὰρ καὶ τὰ ἑαυτῶν ἔκλεψαν χρήματα, ἀλλ᾽ όμως ιεροσυλίας τὸ τόλμημα ἦν· μετὰ γὰρ τὴν ὑπόσχεσιν οὐκ ἔτι ἦν αὐτῶν τὰ χρήματα. Τί οὖν ὁ Απόστολος ; "Ακουσον πῶς, καθάπερ ἐν δικαστηρίῳ καθήμενος, τὸν ἱερόσυλον εἰσάγει, καὶ πεῦσιν προσ άγει καθάπερ δικαστὴς, καὶ τότε τὴν ἀπόφασιν ἐπε • Colb. λύσαι δύναται· ἀλλ᾽ ἐμβάλλειν μὲν εἰς θάνατον δύ ναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον. B Colb. ἀπὸ τοῦ ὀχήματος, a curru, qum lecto germana ut ex sequentibus arguitur. Editi ovñuatoç.

83 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῖς χαρίσμασι, καὶ διάφορα στόματα ἔχοντα, καὶ διαφόρους γλώσσας. Ιδωμεν οὖν πῶς ὁ ᾿Απόστολος καὶ τοῦτο εἶχε τὸ χάρισμα, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. Περὶ μὲν τούτου οὕτω λέγει· Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Είδες πως έχει τα γένη τῶν γλωσ σῶν, καὶ οὐκ ἔχει μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ πλείονος ὑπερβολῆς ἢ οἱ λοιποὶ πάντες πιστοί; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Γλώσσαις έχω λαλεῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ, Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Τὴν δὲ προφητείαν, ἣν εἶχε, δι' ἐκείνων δείκνυσι τῶν ῥημάτων, οὕτω λέγων· Τὸ δὲ Πνεῦμα ζητῶς λέγει, ὅτι ἐν ὑστέ ροις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· ὅτι δὲ τὰ ἐν ὑστέροις καιροίς λέγειν, προφητεία ἐστὶ, παντί που δῆλον. Καὶ πάλιν, Τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· καὶ πάλιν, λέγω δὲ ὑμῖν ἐν λόγῳ Κυρίου, ὅτι ἐν παρουσίᾳ αὐτοῦ ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμε- νοι, οὐ μὴ φθάσωμεν τους κοιμηθέντας. Και τοῦτο δὲ προφητεία ἐστίν. Εἶδες πῶς γένη γλωσ- σῶν καὶ προφητείας έχει ; Βούλει μαθεῖν πῶς ἔχει καὶ χαρίσματα ιαμάτων; ᾿Αλλὰ τάχα τοῦτο οὐδὲ τῆς ἀπὸ τῶν λόγων ἀποδείξεως δεῖται, ὅταν ἴδωμεν οὐ μόνον τοὺς ἀποστόλους, ἀλλὰ καὶ τὰ ἱμάτια αὐτῶν [77] χα- ρίσματα ιαμάτων ἔχοντα. Οτι δὲ καὶ διδάσκαλος ἦν τῶν ἐθνῶν, πολλαχοῦ τοῦτο λέγει, καὶ ὅτι τῆς οίκου μένης ἀντελαμβάνετο πάσης, καὶ διεκυβέρνα τὰς Ἐκκλησίας. Οταν οὖν ἀκούσῃς, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον ποιμένας καὶ διδασκάλους, χαρίσματα ιαμάτων, ἀντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν, μάθε ὅτι πᾶσα ἡ χορηγία τῶν λοιπῶν χα- ρισμάτων, ὥσπερ ἐν κεφαλῇ, τῇ ἀποστολῇ εναπόκει ται. Αρ' οὐ ψιλὸν ἐνομίζετε τοὔνομα τῶν ἀποστόλων πρὸ τούτου; Ἰδοὺ νῦν ἔγνωτε πόσον βάθος έχει νοη ματος τὸ ὄνομα. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, οὐκ οἰκείας δυνάμεως ἐπίδειξιν ποιούμενοι· οὐ γὰρ ἡμέτερα τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τῶν ῥαθυμοτέρων τὴν νωθρίαν διεγειρούσης, ὥστε μηδὲν παρατρέχειν ἁπλῶς. Εικότως ἄρα ὑπατείαν πνευματικὴν ἐκαλέσαμεν τὴν ἀποστολήν. "Αρχοντες γάρ εἰσιν ὑπὸ Θεοῦ χει- ροτονηθέντες οἱ ἀπόστολοι· ἄρχοντες, οὐκ ἔθνη καὶ πόλεις διαφόρους λαμβάνοντες, ἀλλὰ πάντες κοινῇ τὴν οἰκουμένην εμπιστευθέντες. Καὶ ὅτι ἄρχοντες εἰσι πνευματικοὶ, καὶ τοῦτο ἀποδείξαι πειράσομαι, ἵνα μετὰ τὴν ἀπόδειξιν μάθητε, ὅτι τοσούτῳ. βελτίους εἰσὶν οἱ ἀπόστολοι τῶν ἀρχόντων τῶν βιωτικῶν, ὅσῳ αὐτοὶ οἱ βιωτικοὶ ἄρχοντες τῶν παίδων τῶν παι ζόντων ἀμείνους εἰσί. Πολὺ γὰρ μείζων αὕτη ἐκείνης ἡ ἀρχὴ, καὶ μᾶλλον τὴν ἡμετέραν συνέχει ζωὴν, καὶ ταύτης ἀρθείσης πάντα οίχεται καὶ διαλέλυται. Τι ποτ' οὖν ἐστιν ἀρχῆς σύμβολον, καὶ τίνα ἔχειν τὸν ἄρχοντα χρή; Δεσμωτηρίου ἐξουσίαν, ὥστε τοὺς μὲν δῆσαι, τοὺς δὲ λῦσαι, τοὺς μὲν ἐκβάλλειν, τοὺς δὲ ἐμβάλλειν κύριός ἐστιν· ἀφεῖναι πάλιν χρημάτων ὀφλήματα, καὶ τοὺς μὲν ἀπολῦσαι ὄντας ὑπευθύνους, τοὺς δὲ κελεῦσαι ἀποδοῦναι κύριός ἐστιν· εἰς θάνα- τον πάλιν ἀπαγαγεῖν, καὶ ἀπὸ τοῦ θανάτου καλέσαι· μᾶλλον δὲ τοῦτο ἄρχοντος μὲν οὐκ ἔστι, βασιλέως δὲ μόνον· μᾶλλον δὲ οὐδὲ βασιλέως ὁλόκληρόν ἐστι τὸ . · 94 δῶρον. Οὐ γὰρ ἀπὸ θανάτου καλεῖ τὴν ἀπιόντα, ἀλλ' ἐξ ἀπαγωγῆς μόνον, καὶ ἀπόφασιν μὲν λύσαι δύναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον « ἔχει, τοῦ βελτίονος δὲ ἀπεστέρηται. Ἀπὸ τῆς ζώνης δὲ πάλιν δοκιμάζομεν τὸν ἄρχοντα, ἀπὸ τῆς τοῦ κήρυκος φωνῆς, ἀπὸ τῶν ῥαβδούχων, ἀπὸ τοῦ ὀχήματος », ἀπὸ τοῦ ξίφους· ταῦτα γὰρ πάντα ἀρχῆς σύμβολα. Ίδωμεν τοίνυν καὶ τὴν τῶν ἀποστόλων ἀρχὴν, εἰ ταῦτα ἔχει τὰ σύμβολα· ἔχει μὲν, οὐ τοιαῦτα δὲ, ἀλλὰ πολλῷ βελτίονα, Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ταῦτα μὲν ὀνόματα πραγμάτων, ἐκεῖνα δὲ ἀλήθεια πραγμάτων· ἵνα μάθῃς τὸ μέσον τῶν παι δίων τῶν παιζόντων ἀρχὰς, καὶ τῶν ἀρχῶν τῶν ἐχόντων τὰς ἀρχάς· καὶ, εἰ βούλεσθε, ἀπὸ τοῦ δεσμο τηρίου πρῶτον ἀριθμήσομεν. Καὶ γὰρ εἰρήκαμεν, ὅτι κύριος τοῦ δῆσαι καὶ λῦσαί ἐστιν ὁ ἄρχων. Ορα δὴ ταύτην τὴν ἀρχὴν τοὺς ἀποστόλους ἔχοντας. [78] Οσους γὰρ ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, φησιν, ἔσονται δεδεμένοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὅσους ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσονται λελυμένοι ἐν οὐρανοῖς. Είδες δεσμωτηρίου, καὶ δεσμωτηρίου ἐξουσίαν· καὶ τὸ μὲν όνομα τὸ αὐτό, τὸ δὲ πράγμα οὐ τὸ αὐτό. Δεσμὰ, καὶ δεσμά· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ. Οὐ ρανὸς γάρ ἐστιν αὐτοῖς τὸ δεσμωτήριον. Μάθε τοίνυν τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς. Ἐπὶ τῆς γῆς καθήμενοι φέρουσι τὴν ψῆφον, καὶ τῆς ψήφου ή δύναμις διαβαίνει τοὺς οὐρανούς. Καὶ καθάπερ οἱ μὲν βασιλεῖς καθήμενοι ἐν μια πόλει ψηφίζονται καὶ νομοθετοῦσιν, ἡ δὲ τῶν ψη φισμάτων καὶ τῶν νόμων δύναμις πᾶσαν διατρέχει τὴν οἰκουμένην· οὕτω καὶ τότε, οἱ μὲν ἀπόστολοι ἐν ἐνὶ τόπῳ καθήμενοι ταῦτα ἐνομοθέτουν· ἡ δὲ τῶν νόμων δύναμις, καὶ τῶν δεσμῶν τούτων, οὐχὶ τὴν οίκουμένην μόνον διέτρεχεν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ύψος τῶν οὐρανῶν ἀνέβαινεν. Εἶδες δεσμωτήριον, καὶ δεσμωτήριον· τὸ μὲν ἐπὶ γῆς, τὸ δὲ ἐν οὐρανῷ, τὸ μὲν σωμάτων, τὸ δὲ ψυχῶν· μάλλον δὲ καὶ ψυχῶν καὶ σωμάτων· οὐ γὰρ σώματα ἐδέσμουν μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχάς. ε'. Βούλει μαθεῖν πῶς κύριοι ἦσαν καὶ ὀφλήματα ἀφεῖναι; Καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα πολὺ τὸ διάφορον ὄψει· οὐ γὰρ οφλήματα χρημάτων, ἀλλ᾽ ὀφλήματα ἁμαρ τημάτων ἀφίεσαν · ἂν γὰρ, φησὶν, ἀφῆτε τὰς ἁμαρτ τίας, ἀφέωνται αὐτοῖς· καὶ ὧν ἂν κρατῆτε, κεκρά- τηνται. Τί μετὰ τοῦτο ἀποδεῖξαι χρή, ὅτι καὶ εἰς θάνατον έπεμπον, καὶ ἀπὸ θανάτου πάλιν ἐκάλουν, οὐκ ἐξ ἀποφάσεως μόνης, καὶ ἀπαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ θανάτου τοὺς κειμένους ἤδη καὶ διαφθαρέντας ἀνιστῶν- τες ; Ποῦ τοίνυν κατεδίκασαν; ποῦ δὲ ἀπήλλαξαν θα νάτου ; 'Ο 'Ανανίας καὶ ἡ Σάπφειρα ιεροσυλίας εάλω. σαν· εἰ γὰρ καὶ τὰ ἑαυτῶν ἔκλεψαν χρήματα, ἀλλ᾽ όμως ιεροσυλίας τὸ τόλμημα ἦν· μετὰ γὰρ τὴν ὑπόσχεσιν οὐκ ἔτι ἦν αὐτῶν τὰ χρήματα. Τί οὖν ὁ Απόστολος ; "Ακουσον πῶς, καθάπερ ἐν δικαστηρίῳ καθήμενος, τὸν ἱερόσυλον εἰσάγει, καὶ πεῦσιν προσ άγει καθάπερ δικαστὴς, καὶ τότε τὴν ἀπόφασιν ἐπε • Colb. λύσαι δύναται· ἀλλ᾽ ἐμβάλλειν μὲν εἰς θάνατον δύ ναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον. B Colb. ἀπὸ τοῦ ὀχήματος, a curru, qum lecto germana ut ex sequentibus arguitur. Editi ovñuatoç.

83 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῖς χαρίσμασι, καὶ διάφορα στόματα ἔχοντα, καὶ διαφόρους γλώσσας. Ιδωμεν οὖν πῶς ὁ ᾿Απόστολος καὶ τοῦτο εἶχε τὸ χάρισμα, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. Περὶ μὲν τούτου οὕτω λέγει· Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Είδες πως έχει τα γένη τῶν γλωσ σῶν, καὶ οὐκ ἔχει μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ πλείονος ὑπερβολῆς ἢ οἱ λοιποὶ πάντες πιστοί; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Γλώσσαις έχω λαλεῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ, Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Τὴν δὲ προφητείαν, ἣν εἶχε, δι' ἐκείνων δείκνυσι τῶν ῥημάτων, οὕτω λέγων· Τὸ δὲ Πνεῦμα ζητῶς λέγει, ὅτι ἐν ὑστέ ροις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· ὅτι δὲ τὰ ἐν ὑστέροις καιροίς λέγειν, προφητεία ἐστὶ, παντί που δῆλον. Καὶ πάλιν, Τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· καὶ πάλιν, λέγω δὲ ὑμῖν ἐν λόγῳ Κυρίου, ὅτι ἐν παρουσίᾳ αὐτοῦ ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμε- νοι, οὐ μὴ φθάσωμεν τους κοιμηθέντας. Και τοῦτο δὲ προφητεία ἐστίν. Εἶδες πῶς γένη γλωσ- σῶν καὶ προφητείας έχει ; Βούλει μαθεῖν πῶς ἔχει καὶ χαρίσματα ιαμάτων; ᾿Αλλὰ τάχα τοῦτο οὐδὲ τῆς ἀπὸ τῶν λόγων ἀποδείξεως δεῖται, ὅταν ἴδωμεν οὐ μόνον τοὺς ἀποστόλους, ἀλλὰ καὶ τὰ ἱμάτια αὐτῶν [77] χα- ρίσματα ιαμάτων ἔχοντα. Οτι δὲ καὶ διδάσκαλος ἦν τῶν ἐθνῶν, πολλαχοῦ τοῦτο λέγει, καὶ ὅτι τῆς οίκου μένης ἀντελαμβάνετο πάσης, καὶ διεκυβέρνα τὰς Ἐκκλησίας. Οταν οὖν ἀκούσῃς, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον ποιμένας καὶ διδασκάλους, χαρίσματα ιαμάτων, ἀντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν, μάθε ὅτι πᾶσα ἡ χορηγία τῶν λοιπῶν χα- ρισμάτων, ὥσπερ ἐν κεφαλῇ, τῇ ἀποστολῇ εναπόκει ται. Αρ' οὐ ψιλὸν ἐνομίζετε τοὔνομα τῶν ἀποστόλων πρὸ τούτου; Ἰδοὺ νῦν ἔγνωτε πόσον βάθος έχει νοη ματος τὸ ὄνομα. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, οὐκ οἰκείας δυνάμεως ἐπίδειξιν ποιούμενοι· οὐ γὰρ ἡμέτερα τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τῶν ῥαθυμοτέρων τὴν νωθρίαν διεγειρούσης, ὥστε μηδὲν παρατρέχειν ἁπλῶς. Εικότως ἄρα ὑπατείαν πνευματικὴν ἐκαλέσαμεν τὴν ἀποστολήν. "Αρχοντες γάρ εἰσιν ὑπὸ Θεοῦ χει- ροτονηθέντες οἱ ἀπόστολοι· ἄρχοντες, οὐκ ἔθνη καὶ πόλεις διαφόρους λαμβάνοντες, ἀλλὰ πάντες κοινῇ τὴν οἰκουμένην εμπιστευθέντες. Καὶ ὅτι ἄρχοντες εἰσι πνευματικοὶ, καὶ τοῦτο ἀποδείξαι πειράσομαι, ἵνα μετὰ τὴν ἀπόδειξιν μάθητε, ὅτι τοσούτῳ. βελτίους εἰσὶν οἱ ἀπόστολοι τῶν ἀρχόντων τῶν βιωτικῶν, ὅσῳ αὐτοὶ οἱ βιωτικοὶ ἄρχοντες τῶν παίδων τῶν παι ζόντων ἀμείνους εἰσί. Πολὺ γὰρ μείζων αὕτη ἐκείνης ἡ ἀρχὴ, καὶ μᾶλλον τὴν ἡμετέραν συνέχει ζωὴν, καὶ ταύτης ἀρθείσης πάντα οίχεται καὶ διαλέλυται. Τι ποτ' οὖν ἐστιν ἀρχῆς σύμβολον, καὶ τίνα ἔχειν τὸν ἄρχοντα χρή; Δεσμωτηρίου ἐξουσίαν, ὥστε τοὺς μὲν δῆσαι, τοὺς δὲ λῦσαι, τοὺς μὲν ἐκβάλλειν, τοὺς δὲ ἐμβάλλειν κύριός ἐστιν· ἀφεῖναι πάλιν χρημάτων ὀφλήματα, καὶ τοὺς μὲν ἀπολῦσαι ὄντας ὑπευθύνους, τοὺς δὲ κελεῦσαι ἀποδοῦναι κύριός ἐστιν· εἰς θάνα- τον πάλιν ἀπαγαγεῖν, καὶ ἀπὸ τοῦ θανάτου καλέσαι· μᾶλλον δὲ τοῦτο ἄρχοντος μὲν οὐκ ἔστι, βασιλέως δὲ μόνον· μᾶλλον δὲ οὐδὲ βασιλέως ὁλόκληρόν ἐστι τὸ . · 94 δῶρον. Οὐ γὰρ ἀπὸ θανάτου καλεῖ τὴν ἀπιόντα, ἀλλ' ἐξ ἀπαγωγῆς μόνον, καὶ ἀπόφασιν μὲν λύσαι δύναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον « ἔχει, τοῦ βελτίονος δὲ ἀπεστέρηται. Ἀπὸ τῆς ζώνης δὲ πάλιν δοκιμάζομεν τὸν ἄρχοντα, ἀπὸ τῆς τοῦ κήρυκος φωνῆς, ἀπὸ τῶν ῥαβδούχων, ἀπὸ τοῦ ὀχήματος », ἀπὸ τοῦ ξίφους· ταῦτα γὰρ πάντα ἀρχῆς σύμβολα. Ίδωμεν τοίνυν καὶ τὴν τῶν ἀποστόλων ἀρχὴν, εἰ ταῦτα ἔχει τὰ σύμβολα· ἔχει μὲν, οὐ τοιαῦτα δὲ, ἀλλὰ πολλῷ βελτίονα, Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ταῦτα μὲν ὀνόματα πραγμάτων, ἐκεῖνα δὲ ἀλήθεια πραγμάτων· ἵνα μάθῃς τὸ μέσον τῶν παι δίων τῶν παιζόντων ἀρχὰς, καὶ τῶν ἀρχῶν τῶν ἐχόντων τὰς ἀρχάς· καὶ, εἰ βούλεσθε, ἀπὸ τοῦ δεσμο τηρίου πρῶτον ἀριθμήσομεν. Καὶ γὰρ εἰρήκαμεν, ὅτι κύριος τοῦ δῆσαι καὶ λῦσαί ἐστιν ὁ ἄρχων. Ορα δὴ ταύτην τὴν ἀρχὴν τοὺς ἀποστόλους ἔχοντας. [78] Οσους γὰρ ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, φησιν, ἔσονται δεδεμένοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὅσους ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσονται λελυμένοι ἐν οὐρανοῖς. Είδες δεσμωτηρίου, καὶ δεσμωτηρίου ἐξουσίαν· καὶ τὸ μὲν όνομα τὸ αὐτό, τὸ δὲ πράγμα οὐ τὸ αὐτό. Δεσμὰ, καὶ δεσμά· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ. Οὐ ρανὸς γάρ ἐστιν αὐτοῖς τὸ δεσμωτήριον. Μάθε τοίνυν τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς. Ἐπὶ τῆς γῆς καθήμενοι φέρουσι τὴν ψῆφον, καὶ τῆς ψήφου ή δύναμις διαβαίνει τοὺς οὐρανούς. Καὶ καθάπερ οἱ μὲν βασιλεῖς καθήμενοι ἐν μια πόλει ψηφίζονται καὶ νομοθετοῦσιν, ἡ δὲ τῶν ψη φισμάτων καὶ τῶν νόμων δύναμις πᾶσαν διατρέχει τὴν οἰκουμένην· οὕτω καὶ τότε, οἱ μὲν ἀπόστολοι ἐν ἐνὶ τόπῳ καθήμενοι ταῦτα ἐνομοθέτουν· ἡ δὲ τῶν νόμων δύναμις, καὶ τῶν δεσμῶν τούτων, οὐχὶ τὴν οίκουμένην μόνον διέτρεχεν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ύψος τῶν οὐρανῶν ἀνέβαινεν. Εἶδες δεσμωτήριον, καὶ δεσμωτήριον· τὸ μὲν ἐπὶ γῆς, τὸ δὲ ἐν οὐρανῷ, τὸ μὲν σωμάτων, τὸ δὲ ψυχῶν· μάλλον δὲ καὶ ψυχῶν καὶ σωμάτων· οὐ γὰρ σώματα ἐδέσμουν μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχάς. ε'. Βούλει μαθεῖν πῶς κύριοι ἦσαν καὶ ὀφλήματα ἀφεῖναι; Καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα πολὺ τὸ διάφορον ὄψει· οὐ γὰρ οφλήματα χρημάτων, ἀλλ᾽ ὀφλήματα ἁμαρ τημάτων ἀφίεσαν · ἂν γὰρ, φησὶν, ἀφῆτε τὰς ἁμαρτ τίας, ἀφέωνται αὐτοῖς· καὶ ὧν ἂν κρατῆτε, κεκρά- τηνται. Τί μετὰ τοῦτο ἀποδεῖξαι χρή, ὅτι καὶ εἰς θάνατον έπεμπον, καὶ ἀπὸ θανάτου πάλιν ἐκάλουν, οὐκ ἐξ ἀποφάσεως μόνης, καὶ ἀπαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ θανάτου τοὺς κειμένους ἤδη καὶ διαφθαρέντας ἀνιστῶν- τες ; Ποῦ τοίνυν κατεδίκασαν; ποῦ δὲ ἀπήλλαξαν θα νάτου ; 'Ο 'Ανανίας καὶ ἡ Σάπφειρα ιεροσυλίας εάλω. σαν· εἰ γὰρ καὶ τὰ ἑαυτῶν ἔκλεψαν χρήματα, ἀλλ᾽ όμως ιεροσυλίας τὸ τόλμημα ἦν· μετὰ γὰρ τὴν ὑπόσχεσιν οὐκ ἔτι ἦν αὐτῶν τὰ χρήματα. Τί οὖν ὁ Απόστολος ; "Ακουσον πῶς, καθάπερ ἐν δικαστηρίῳ καθήμενος, τὸν ἱερόσυλον εἰσάγει, καὶ πεῦσιν προσ άγει καθάπερ δικαστὴς, καὶ τότε τὴν ἀπόφασιν ἐπε • Colb. λύσαι δύναται· ἀλλ᾽ ἐμβάλλειν μὲν εἰς θάνατον δύ ναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον. B Colb. ἀπὸ τοῦ ὀχήματος, a curru, qum lecto germana ut ex sequentibus arguitur. Editi ovñuatoç.

83 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῖς χαρίσμασι, καὶ διάφορα στόματα ἔχοντα, καὶ διαφόρους γλώσσας. Ιδωμεν οὖν πῶς ὁ ᾿Απόστολος καὶ τοῦτο εἶχε τὸ χάρισμα, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. Περὶ μὲν τούτου οὕτω λέγει· Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Είδες πως έχει τα γένη τῶν γλωσ σῶν, καὶ οὐκ ἔχει μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ πλείονος ὑπερβολῆς ἢ οἱ λοιποὶ πάντες πιστοί; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Γλώσσαις έχω λαλεῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ, Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Τὴν δὲ προφητείαν, ἣν εἶχε, δι' ἐκείνων δείκνυσι τῶν ῥημάτων, οὕτω λέγων· Τὸ δὲ Πνεῦμα ζητῶς λέγει, ὅτι ἐν ὑστέ ροις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· ὅτι δὲ τὰ ἐν ὑστέροις καιροίς λέγειν, προφητεία ἐστὶ, παντί που δῆλον. Καὶ πάλιν, Τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· καὶ πάλιν, λέγω δὲ ὑμῖν ἐν λόγῳ Κυρίου, ὅτι ἐν παρουσίᾳ αὐτοῦ ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμε- νοι, οὐ μὴ φθάσωμεν τους κοιμηθέντας. Και τοῦτο δὲ προφητεία ἐστίν. Εἶδες πῶς γένη γλωσ- σῶν καὶ προφητείας έχει ; Βούλει μαθεῖν πῶς ἔχει καὶ χαρίσματα ιαμάτων; ᾿Αλλὰ τάχα τοῦτο οὐδὲ τῆς ἀπὸ τῶν λόγων ἀποδείξεως δεῖται, ὅταν ἴδωμεν οὐ μόνον τοὺς ἀποστόλους, ἀλλὰ καὶ τὰ ἱμάτια αὐτῶν [77] χα- ρίσματα ιαμάτων ἔχοντα. Οτι δὲ καὶ διδάσκαλος ἦν τῶν ἐθνῶν, πολλαχοῦ τοῦτο λέγει, καὶ ὅτι τῆς οίκου μένης ἀντελαμβάνετο πάσης, καὶ διεκυβέρνα τὰς Ἐκκλησίας. Οταν οὖν ἀκούσῃς, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον ποιμένας καὶ διδασκάλους, χαρίσματα ιαμάτων, ἀντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν, μάθε ὅτι πᾶσα ἡ χορηγία τῶν λοιπῶν χα- ρισμάτων, ὥσπερ ἐν κεφαλῇ, τῇ ἀποστολῇ εναπόκει ται. Αρ' οὐ ψιλὸν ἐνομίζετε τοὔνομα τῶν ἀποστόλων πρὸ τούτου; Ἰδοὺ νῦν ἔγνωτε πόσον βάθος έχει νοη ματος τὸ ὄνομα. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, οὐκ οἰκείας δυνάμεως ἐπίδειξιν ποιούμενοι· οὐ γὰρ ἡμέτερα τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τῶν ῥαθυμοτέρων τὴν νωθρίαν διεγειρούσης, ὥστε μηδὲν παρατρέχειν ἁπλῶς. Εικότως ἄρα ὑπατείαν πνευματικὴν ἐκαλέσαμεν τὴν ἀποστολήν. "Αρχοντες γάρ εἰσιν ὑπὸ Θεοῦ χει- ροτονηθέντες οἱ ἀπόστολοι· ἄρχοντες, οὐκ ἔθνη καὶ πόλεις διαφόρους λαμβάνοντες, ἀλλὰ πάντες κοινῇ τὴν οἰκουμένην εμπιστευθέντες. Καὶ ὅτι ἄρχοντες εἰσι πνευματικοὶ, καὶ τοῦτο ἀποδείξαι πειράσομαι, ἵνα μετὰ τὴν ἀπόδειξιν μάθητε, ὅτι τοσούτῳ. βελτίους εἰσὶν οἱ ἀπόστολοι τῶν ἀρχόντων τῶν βιωτικῶν, ὅσῳ αὐτοὶ οἱ βιωτικοὶ ἄρχοντες τῶν παίδων τῶν παι ζόντων ἀμείνους εἰσί. Πολὺ γὰρ μείζων αὕτη ἐκείνης ἡ ἀρχὴ, καὶ μᾶλλον τὴν ἡμετέραν συνέχει ζωὴν, καὶ ταύτης ἀρθείσης πάντα οίχεται καὶ διαλέλυται. Τι ποτ' οὖν ἐστιν ἀρχῆς σύμβολον, καὶ τίνα ἔχειν τὸν ἄρχοντα χρή; Δεσμωτηρίου ἐξουσίαν, ὥστε τοὺς μὲν δῆσαι, τοὺς δὲ λῦσαι, τοὺς μὲν ἐκβάλλειν, τοὺς δὲ ἐμβάλλειν κύριός ἐστιν· ἀφεῖναι πάλιν χρημάτων ὀφλήματα, καὶ τοὺς μὲν ἀπολῦσαι ὄντας ὑπευθύνους, τοὺς δὲ κελεῦσαι ἀποδοῦναι κύριός ἐστιν· εἰς θάνα- τον πάλιν ἀπαγαγεῖν, καὶ ἀπὸ τοῦ θανάτου καλέσαι· μᾶλλον δὲ τοῦτο ἄρχοντος μὲν οὐκ ἔστι, βασιλέως δὲ μόνον· μᾶλλον δὲ οὐδὲ βασιλέως ὁλόκληρόν ἐστι τὸ . · 94 δῶρον. Οὐ γὰρ ἀπὸ θανάτου καλεῖ τὴν ἀπιόντα, ἀλλ' ἐξ ἀπαγωγῆς μόνον, καὶ ἀπόφασιν μὲν λύσαι δύναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον « ἔχει, τοῦ βελτίονος δὲ ἀπεστέρηται. Ἀπὸ τῆς ζώνης δὲ πάλιν δοκιμάζομεν τὸν ἄρχοντα, ἀπὸ τῆς τοῦ κήρυκος φωνῆς, ἀπὸ τῶν ῥαβδούχων, ἀπὸ τοῦ ὀχήματος », ἀπὸ τοῦ ξίφους· ταῦτα γὰρ πάντα ἀρχῆς σύμβολα. Ίδωμεν τοίνυν καὶ τὴν τῶν ἀποστόλων ἀρχὴν, εἰ ταῦτα ἔχει τὰ σύμβολα· ἔχει μὲν, οὐ τοιαῦτα δὲ, ἀλλὰ πολλῷ βελτίονα, Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ταῦτα μὲν ὀνόματα πραγμάτων, ἐκεῖνα δὲ ἀλήθεια πραγμάτων· ἵνα μάθῃς τὸ μέσον τῶν παι δίων τῶν παιζόντων ἀρχὰς, καὶ τῶν ἀρχῶν τῶν ἐχόντων τὰς ἀρχάς· καὶ, εἰ βούλεσθε, ἀπὸ τοῦ δεσμο τηρίου πρῶτον ἀριθμήσομεν. Καὶ γὰρ εἰρήκαμεν, ὅτι κύριος τοῦ δῆσαι καὶ λῦσαί ἐστιν ὁ ἄρχων. Ορα δὴ ταύτην τὴν ἀρχὴν τοὺς ἀποστόλους ἔχοντας. [78] Οσους γὰρ ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, φησιν, ἔσονται δεδεμένοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὅσους ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσονται λελυμένοι ἐν οὐρανοῖς. Είδες δεσμωτηρίου, καὶ δεσμωτηρίου ἐξουσίαν· καὶ τὸ μὲν όνομα τὸ αὐτό, τὸ δὲ πράγμα οὐ τὸ αὐτό. Δεσμὰ, καὶ δεσμά· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ. Οὐ ρανὸς γάρ ἐστιν αὐτοῖς τὸ δεσμωτήριον. Μάθε τοίνυν τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς. Ἐπὶ τῆς γῆς καθήμενοι φέρουσι τὴν ψῆφον, καὶ τῆς ψήφου ή δύναμις διαβαίνει τοὺς οὐρανούς. Καὶ καθάπερ οἱ μὲν βασιλεῖς καθήμενοι ἐν μια πόλει ψηφίζονται καὶ νομοθετοῦσιν, ἡ δὲ τῶν ψη φισμάτων καὶ τῶν νόμων δύναμις πᾶσαν διατρέχει τὴν οἰκουμένην· οὕτω καὶ τότε, οἱ μὲν ἀπόστολοι ἐν ἐνὶ τόπῳ καθήμενοι ταῦτα ἐνομοθέτουν· ἡ δὲ τῶν νόμων δύναμις, καὶ τῶν δεσμῶν τούτων, οὐχὶ τὴν οίκουμένην μόνον διέτρεχεν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ύψος τῶν οὐρανῶν ἀνέβαινεν. Εἶδες δεσμωτήριον, καὶ δεσμωτήριον· τὸ μὲν ἐπὶ γῆς, τὸ δὲ ἐν οὐρανῷ, τὸ μὲν σωμάτων, τὸ δὲ ψυχῶν· μάλλον δὲ καὶ ψυχῶν καὶ σωμάτων· οὐ γὰρ σώματα ἐδέσμουν μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχάς. ε'. Βούλει μαθεῖν πῶς κύριοι ἦσαν καὶ ὀφλήματα ἀφεῖναι; Καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα πολὺ τὸ διάφορον ὄψει· οὐ γὰρ οφλήματα χρημάτων, ἀλλ᾽ ὀφλήματα ἁμαρ τημάτων ἀφίεσαν · ἂν γὰρ, φησὶν, ἀφῆτε τὰς ἁμαρτ τίας, ἀφέωνται αὐτοῖς· καὶ ὧν ἂν κρατῆτε, κεκρά- τηνται. Τί μετὰ τοῦτο ἀποδεῖξαι χρή, ὅτι καὶ εἰς θάνατον έπεμπον, καὶ ἀπὸ θανάτου πάλιν ἐκάλουν, οὐκ ἐξ ἀποφάσεως μόνης, καὶ ἀπαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ θανάτου τοὺς κειμένους ἤδη καὶ διαφθαρέντας ἀνιστῶν- τες ; Ποῦ τοίνυν κατεδίκασαν; ποῦ δὲ ἀπήλλαξαν θα νάτου ; 'Ο 'Ανανίας καὶ ἡ Σάπφειρα ιεροσυλίας εάλω. σαν· εἰ γὰρ καὶ τὰ ἑαυτῶν ἔκλεψαν χρήματα, ἀλλ᾽ όμως ιεροσυλίας τὸ τόλμημα ἦν· μετὰ γὰρ τὴν ὑπόσχεσιν οὐκ ἔτι ἦν αὐτῶν τὰ χρήματα. Τί οὖν ὁ Απόστολος ; "Ακουσον πῶς, καθάπερ ἐν δικαστηρίῳ καθήμενος, τὸν ἱερόσυλον εἰσάγει, καὶ πεῦσιν προσ άγει καθάπερ δικαστὴς, καὶ τότε τὴν ἀπόφασιν ἐπε • Colb. λύσαι δύναται· ἀλλ᾽ ἐμβάλλειν μὲν εἰς θάνατον δύ ναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον. B Colb. ἀπὸ τοῦ ὀχήματος, a curru, qum lecto germana ut ex sequentibus arguitur. Editi ovñuatoç.

83 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῖς χαρίσμασι, καὶ διάφορα στόματα ἔχοντα, καὶ διαφόρους γλώσσας. Ιδωμεν οὖν πῶς ὁ ᾿Απόστολος καὶ τοῦτο εἶχε τὸ χάρισμα, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. Περὶ μὲν τούτου οὕτω λέγει· Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Είδες πως έχει τα γένη τῶν γλωσ σῶν, καὶ οὐκ ἔχει μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ πλείονος ὑπερβολῆς ἢ οἱ λοιποὶ πάντες πιστοί; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Γλώσσαις έχω λαλεῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ, Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Τὴν δὲ προφητείαν, ἣν εἶχε, δι' ἐκείνων δείκνυσι τῶν ῥημάτων, οὕτω λέγων· Τὸ δὲ Πνεῦμα ζητῶς λέγει, ὅτι ἐν ὑστέ ροις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· ὅτι δὲ τὰ ἐν ὑστέροις καιροίς λέγειν, προφητεία ἐστὶ, παντί που δῆλον. Καὶ πάλιν, Τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· καὶ πάλιν, λέγω δὲ ὑμῖν ἐν λόγῳ Κυρίου, ὅτι ἐν παρουσίᾳ αὐτοῦ ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμε- νοι, οὐ μὴ φθάσωμεν τους κοιμηθέντας. Και τοῦτο δὲ προφητεία ἐστίν. Εἶδες πῶς γένη γλωσ- σῶν καὶ προφητείας έχει ; Βούλει μαθεῖν πῶς ἔχει καὶ χαρίσματα ιαμάτων; ᾿Αλλὰ τάχα τοῦτο οὐδὲ τῆς ἀπὸ τῶν λόγων ἀποδείξεως δεῖται, ὅταν ἴδωμεν οὐ μόνον τοὺς ἀποστόλους, ἀλλὰ καὶ τὰ ἱμάτια αὐτῶν [77] χα- ρίσματα ιαμάτων ἔχοντα. Οτι δὲ καὶ διδάσκαλος ἦν τῶν ἐθνῶν, πολλαχοῦ τοῦτο λέγει, καὶ ὅτι τῆς οίκου μένης ἀντελαμβάνετο πάσης, καὶ διεκυβέρνα τὰς Ἐκκλησίας. Οταν οὖν ἀκούσῃς, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον ποιμένας καὶ διδασκάλους, χαρίσματα ιαμάτων, ἀντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν, μάθε ὅτι πᾶσα ἡ χορηγία τῶν λοιπῶν χα- ρισμάτων, ὥσπερ ἐν κεφαλῇ, τῇ ἀποστολῇ εναπόκει ται. Αρ' οὐ ψιλὸν ἐνομίζετε τοὔνομα τῶν ἀποστόλων πρὸ τούτου; Ἰδοὺ νῦν ἔγνωτε πόσον βάθος έχει νοη ματος τὸ ὄνομα. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, οὐκ οἰκείας δυνάμεως ἐπίδειξιν ποιούμενοι· οὐ γὰρ ἡμέτερα τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τῶν ῥαθυμοτέρων τὴν νωθρίαν διεγειρούσης, ὥστε μηδὲν παρατρέχειν ἁπλῶς. Εικότως ἄρα ὑπατείαν πνευματικὴν ἐκαλέσαμεν τὴν ἀποστολήν. "Αρχοντες γάρ εἰσιν ὑπὸ Θεοῦ χει- ροτονηθέντες οἱ ἀπόστολοι· ἄρχοντες, οὐκ ἔθνη καὶ πόλεις διαφόρους λαμβάνοντες, ἀλλὰ πάντες κοινῇ τὴν οἰκουμένην εμπιστευθέντες. Καὶ ὅτι ἄρχοντες εἰσι πνευματικοὶ, καὶ τοῦτο ἀποδείξαι πειράσομαι, ἵνα μετὰ τὴν ἀπόδειξιν μάθητε, ὅτι τοσούτῳ. βελτίους εἰσὶν οἱ ἀπόστολοι τῶν ἀρχόντων τῶν βιωτικῶν, ὅσῳ αὐτοὶ οἱ βιωτικοὶ ἄρχοντες τῶν παίδων τῶν παι ζόντων ἀμείνους εἰσί. Πολὺ γὰρ μείζων αὕτη ἐκείνης ἡ ἀρχὴ, καὶ μᾶλλον τὴν ἡμετέραν συνέχει ζωὴν, καὶ ταύτης ἀρθείσης πάντα οίχεται καὶ διαλέλυται. Τι ποτ' οὖν ἐστιν ἀρχῆς σύμβολον, καὶ τίνα ἔχειν τὸν ἄρχοντα χρή; Δεσμωτηρίου ἐξουσίαν, ὥστε τοὺς μὲν δῆσαι, τοὺς δὲ λῦσαι, τοὺς μὲν ἐκβάλλειν, τοὺς δὲ ἐμβάλλειν κύριός ἐστιν· ἀφεῖναι πάλιν χρημάτων ὀφλήματα, καὶ τοὺς μὲν ἀπολῦσαι ὄντας ὑπευθύνους, τοὺς δὲ κελεῦσαι ἀποδοῦναι κύριός ἐστιν· εἰς θάνα- τον πάλιν ἀπαγαγεῖν, καὶ ἀπὸ τοῦ θανάτου καλέσαι· μᾶλλον δὲ τοῦτο ἄρχοντος μὲν οὐκ ἔστι, βασιλέως δὲ μόνον· μᾶλλον δὲ οὐδὲ βασιλέως ὁλόκληρόν ἐστι τὸ . · 94 δῶρον. Οὐ γὰρ ἀπὸ θανάτου καλεῖ τὴν ἀπιόντα, ἀλλ' ἐξ ἀπαγωγῆς μόνον, καὶ ἀπόφασιν μὲν λύσαι δύναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον « ἔχει, τοῦ βελτίονος δὲ ἀπεστέρηται. Ἀπὸ τῆς ζώνης δὲ πάλιν δοκιμάζομεν τὸν ἄρχοντα, ἀπὸ τῆς τοῦ κήρυκος φωνῆς, ἀπὸ τῶν ῥαβδούχων, ἀπὸ τοῦ ὀχήματος », ἀπὸ τοῦ ξίφους· ταῦτα γὰρ πάντα ἀρχῆς σύμβολα. Ίδωμεν τοίνυν καὶ τὴν τῶν ἀποστόλων ἀρχὴν, εἰ ταῦτα ἔχει τὰ σύμβολα· ἔχει μὲν, οὐ τοιαῦτα δὲ, ἀλλὰ πολλῷ βελτίονα, Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ταῦτα μὲν ὀνόματα πραγμάτων, ἐκεῖνα δὲ ἀλήθεια πραγμάτων· ἵνα μάθῃς τὸ μέσον τῶν παι δίων τῶν παιζόντων ἀρχὰς, καὶ τῶν ἀρχῶν τῶν ἐχόντων τὰς ἀρχάς· καὶ, εἰ βούλεσθε, ἀπὸ τοῦ δεσμο τηρίου πρῶτον ἀριθμήσομεν. Καὶ γὰρ εἰρήκαμεν, ὅτι κύριος τοῦ δῆσαι καὶ λῦσαί ἐστιν ὁ ἄρχων. Ορα δὴ ταύτην τὴν ἀρχὴν τοὺς ἀποστόλους ἔχοντας. [78] Οσους γὰρ ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, φησιν, ἔσονται δεδεμένοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὅσους ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσονται λελυμένοι ἐν οὐρανοῖς. Είδες δεσμωτηρίου, καὶ δεσμωτηρίου ἐξουσίαν· καὶ τὸ μὲν όνομα τὸ αὐτό, τὸ δὲ πράγμα οὐ τὸ αὐτό. Δεσμὰ, καὶ δεσμά· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ. Οὐ ρανὸς γάρ ἐστιν αὐτοῖς τὸ δεσμωτήριον. Μάθε τοίνυν τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς. Ἐπὶ τῆς γῆς καθήμενοι φέρουσι τὴν ψῆφον, καὶ τῆς ψήφου ή δύναμις διαβαίνει τοὺς οὐρανούς. Καὶ καθάπερ οἱ μὲν βασιλεῖς καθήμενοι ἐν μια πόλει ψηφίζονται καὶ νομοθετοῦσιν, ἡ δὲ τῶν ψη φισμάτων καὶ τῶν νόμων δύναμις πᾶσαν διατρέχει τὴν οἰκουμένην· οὕτω καὶ τότε, οἱ μὲν ἀπόστολοι ἐν ἐνὶ τόπῳ καθήμενοι ταῦτα ἐνομοθέτουν· ἡ δὲ τῶν νόμων δύναμις, καὶ τῶν δεσμῶν τούτων, οὐχὶ τὴν οίκουμένην μόνον διέτρεχεν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ύψος τῶν οὐρανῶν ἀνέβαινεν. Εἶδες δεσμωτήριον, καὶ δεσμωτήριον· τὸ μὲν ἐπὶ γῆς, τὸ δὲ ἐν οὐρανῷ, τὸ μὲν σωμάτων, τὸ δὲ ψυχῶν· μάλλον δὲ καὶ ψυχῶν καὶ σωμάτων· οὐ γὰρ σώματα ἐδέσμουν μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχάς. ε'. Βούλει μαθεῖν πῶς κύριοι ἦσαν καὶ ὀφλήματα ἀφεῖναι; Καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα πολὺ τὸ διάφορον ὄψει· οὐ γὰρ οφλήματα χρημάτων, ἀλλ᾽ ὀφλήματα ἁμαρ τημάτων ἀφίεσαν · ἂν γὰρ, φησὶν, ἀφῆτε τὰς ἁμαρτ τίας, ἀφέωνται αὐτοῖς· καὶ ὧν ἂν κρατῆτε, κεκρά- τηνται. Τί μετὰ τοῦτο ἀποδεῖξαι χρή, ὅτι καὶ εἰς θάνατον έπεμπον, καὶ ἀπὸ θανάτου πάλιν ἐκάλουν, οὐκ ἐξ ἀποφάσεως μόνης, καὶ ἀπαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ θανάτου τοὺς κειμένους ἤδη καὶ διαφθαρέντας ἀνιστῶν- τες ; Ποῦ τοίνυν κατεδίκασαν; ποῦ δὲ ἀπήλλαξαν θα νάτου ; 'Ο 'Ανανίας καὶ ἡ Σάπφειρα ιεροσυλίας εάλω. σαν· εἰ γὰρ καὶ τὰ ἑαυτῶν ἔκλεψαν χρήματα, ἀλλ᾽ όμως ιεροσυλίας τὸ τόλμημα ἦν· μετὰ γὰρ τὴν ὑπόσχεσιν οὐκ ἔτι ἦν αὐτῶν τὰ χρήματα. Τί οὖν ὁ Απόστολος ; "Ακουσον πῶς, καθάπερ ἐν δικαστηρίῳ καθήμενος, τὸν ἱερόσυλον εἰσάγει, καὶ πεῦσιν προσ άγει καθάπερ δικαστὴς, καὶ τότε τὴν ἀπόφασιν ἐπε • Colb. λύσαι δύναται· ἀλλ᾽ ἐμβάλλειν μὲν εἰς θάνατον δύ ναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον. B Colb. ἀπὸ τοῦ ὀχήματος, a curru, qum lecto germana ut ex sequentibus arguitur. Editi ovñuatoç.

83 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῖς χαρίσμασι, καὶ διάφορα στόματα ἔχοντα, καὶ διαφόρους γλώσσας. Ιδωμεν οὖν πῶς ὁ ᾿Απόστολος καὶ τοῦτο εἶχε τὸ χάρισμα, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. Περὶ μὲν τούτου οὕτω λέγει· Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Είδες πως έχει τα γένη τῶν γλωσ σῶν, καὶ οὐκ ἔχει μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ πλείονος ὑπερβολῆς ἢ οἱ λοιποὶ πάντες πιστοί; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Γλώσσαις έχω λαλεῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ, Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Τὴν δὲ προφητείαν, ἣν εἶχε, δι' ἐκείνων δείκνυσι τῶν ῥημάτων, οὕτω λέγων· Τὸ δὲ Πνεῦμα ζητῶς λέγει, ὅτι ἐν ὑστέ ροις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· ὅτι δὲ τὰ ἐν ὑστέροις καιροίς λέγειν, προφητεία ἐστὶ, παντί που δῆλον. Καὶ πάλιν, Τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· καὶ πάλιν, λέγω δὲ ὑμῖν ἐν λόγῳ Κυρίου, ὅτι ἐν παρουσίᾳ αὐτοῦ ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμε- νοι, οὐ μὴ φθάσωμεν τους κοιμηθέντας. Και τοῦτο δὲ προφητεία ἐστίν. Εἶδες πῶς γένη γλωσ- σῶν καὶ προφητείας έχει ; Βούλει μαθεῖν πῶς ἔχει καὶ χαρίσματα ιαμάτων; ᾿Αλλὰ τάχα τοῦτο οὐδὲ τῆς ἀπὸ τῶν λόγων ἀποδείξεως δεῖται, ὅταν ἴδωμεν οὐ μόνον τοὺς ἀποστόλους, ἀλλὰ καὶ τὰ ἱμάτια αὐτῶν [77] χα- ρίσματα ιαμάτων ἔχοντα. Οτι δὲ καὶ διδάσκαλος ἦν τῶν ἐθνῶν, πολλαχοῦ τοῦτο λέγει, καὶ ὅτι τῆς οίκου μένης ἀντελαμβάνετο πάσης, καὶ διεκυβέρνα τὰς Ἐκκλησίας. Οταν οὖν ἀκούσῃς, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον ποιμένας καὶ διδασκάλους, χαρίσματα ιαμάτων, ἀντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν, μάθε ὅτι πᾶσα ἡ χορηγία τῶν λοιπῶν χα- ρισμάτων, ὥσπερ ἐν κεφαλῇ, τῇ ἀποστολῇ εναπόκει ται. Αρ' οὐ ψιλὸν ἐνομίζετε τοὔνομα τῶν ἀποστόλων πρὸ τούτου; Ἰδοὺ νῦν ἔγνωτε πόσον βάθος έχει νοη ματος τὸ ὄνομα. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, οὐκ οἰκείας δυνάμεως ἐπίδειξιν ποιούμενοι· οὐ γὰρ ἡμέτερα τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τῶν ῥαθυμοτέρων τὴν νωθρίαν διεγειρούσης, ὥστε μηδὲν παρατρέχειν ἁπλῶς. Εικότως ἄρα ὑπατείαν πνευματικὴν ἐκαλέσαμεν τὴν ἀποστολήν. "Αρχοντες γάρ εἰσιν ὑπὸ Θεοῦ χει- ροτονηθέντες οἱ ἀπόστολοι· ἄρχοντες, οὐκ ἔθνη καὶ πόλεις διαφόρους λαμβάνοντες, ἀλλὰ πάντες κοινῇ τὴν οἰκουμένην εμπιστευθέντες. Καὶ ὅτι ἄρχοντες εἰσι πνευματικοὶ, καὶ τοῦτο ἀποδείξαι πειράσομαι, ἵνα μετὰ τὴν ἀπόδειξιν μάθητε, ὅτι τοσούτῳ. βελτίους εἰσὶν οἱ ἀπόστολοι τῶν ἀρχόντων τῶν βιωτικῶν, ὅσῳ αὐτοὶ οἱ βιωτικοὶ ἄρχοντες τῶν παίδων τῶν παι ζόντων ἀμείνους εἰσί. Πολὺ γὰρ μείζων αὕτη ἐκείνης ἡ ἀρχὴ, καὶ μᾶλλον τὴν ἡμετέραν συνέχει ζωὴν, καὶ ταύτης ἀρθείσης πάντα οίχεται καὶ διαλέλυται. Τι ποτ' οὖν ἐστιν ἀρχῆς σύμβολον, καὶ τίνα ἔχειν τὸν ἄρχοντα χρή; Δεσμωτηρίου ἐξουσίαν, ὥστε τοὺς μὲν δῆσαι, τοὺς δὲ λῦσαι, τοὺς μὲν ἐκβάλλειν, τοὺς δὲ ἐμβάλλειν κύριός ἐστιν· ἀφεῖναι πάλιν χρημάτων ὀφλήματα, καὶ τοὺς μὲν ἀπολῦσαι ὄντας ὑπευθύνους, τοὺς δὲ κελεῦσαι ἀποδοῦναι κύριός ἐστιν· εἰς θάνα- τον πάλιν ἀπαγαγεῖν, καὶ ἀπὸ τοῦ θανάτου καλέσαι· μᾶλλον δὲ τοῦτο ἄρχοντος μὲν οὐκ ἔστι, βασιλέως δὲ μόνον· μᾶλλον δὲ οὐδὲ βασιλέως ὁλόκληρόν ἐστι τὸ . · 94 δῶρον. Οὐ γὰρ ἀπὸ θανάτου καλεῖ τὴν ἀπιόντα, ἀλλ' ἐξ ἀπαγωγῆς μόνον, καὶ ἀπόφασιν μὲν λύσαι δύναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον « ἔχει, τοῦ βελτίονος δὲ ἀπεστέρηται. Ἀπὸ τῆς ζώνης δὲ πάλιν δοκιμάζομεν τὸν ἄρχοντα, ἀπὸ τῆς τοῦ κήρυκος φωνῆς, ἀπὸ τῶν ῥαβδούχων, ἀπὸ τοῦ ὀχήματος », ἀπὸ τοῦ ξίφους· ταῦτα γὰρ πάντα ἀρχῆς σύμβολα. Ίδωμεν τοίνυν καὶ τὴν τῶν ἀποστόλων ἀρχὴν, εἰ ταῦτα ἔχει τὰ σύμβολα· ἔχει μὲν, οὐ τοιαῦτα δὲ, ἀλλὰ πολλῷ βελτίονα, Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ταῦτα μὲν ὀνόματα πραγμάτων, ἐκεῖνα δὲ ἀλήθεια πραγμάτων· ἵνα μάθῃς τὸ μέσον τῶν παι δίων τῶν παιζόντων ἀρχὰς, καὶ τῶν ἀρχῶν τῶν ἐχόντων τὰς ἀρχάς· καὶ, εἰ βούλεσθε, ἀπὸ τοῦ δεσμο τηρίου πρῶτον ἀριθμήσομεν. Καὶ γὰρ εἰρήκαμεν, ὅτι κύριος τοῦ δῆσαι καὶ λῦσαί ἐστιν ὁ ἄρχων. Ορα δὴ ταύτην τὴν ἀρχὴν τοὺς ἀποστόλους ἔχοντας. [78] Οσους γὰρ ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, φησιν, ἔσονται δεδεμένοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὅσους ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσονται λελυμένοι ἐν οὐρανοῖς. Είδες δεσμωτηρίου, καὶ δεσμωτηρίου ἐξουσίαν· καὶ τὸ μὲν όνομα τὸ αὐτό, τὸ δὲ πράγμα οὐ τὸ αὐτό. Δεσμὰ, καὶ δεσμά· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ. Οὐ ρανὸς γάρ ἐστιν αὐτοῖς τὸ δεσμωτήριον. Μάθε τοίνυν τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς. Ἐπὶ τῆς γῆς καθήμενοι φέρουσι τὴν ψῆφον, καὶ τῆς ψήφου ή δύναμις διαβαίνει τοὺς οὐρανούς. Καὶ καθάπερ οἱ μὲν βασιλεῖς καθήμενοι ἐν μια πόλει ψηφίζονται καὶ νομοθετοῦσιν, ἡ δὲ τῶν ψη φισμάτων καὶ τῶν νόμων δύναμις πᾶσαν διατρέχει τὴν οἰκουμένην· οὕτω καὶ τότε, οἱ μὲν ἀπόστολοι ἐν ἐνὶ τόπῳ καθήμενοι ταῦτα ἐνομοθέτουν· ἡ δὲ τῶν νόμων δύναμις, καὶ τῶν δεσμῶν τούτων, οὐχὶ τὴν οίκουμένην μόνον διέτρεχεν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ύψος τῶν οὐρανῶν ἀνέβαινεν. Εἶδες δεσμωτήριον, καὶ δεσμωτήριον· τὸ μὲν ἐπὶ γῆς, τὸ δὲ ἐν οὐρανῷ, τὸ μὲν σωμάτων, τὸ δὲ ψυχῶν· μάλλον δὲ καὶ ψυχῶν καὶ σωμάτων· οὐ γὰρ σώματα ἐδέσμουν μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχάς. ε'. Βούλει μαθεῖν πῶς κύριοι ἦσαν καὶ ὀφλήματα ἀφεῖναι; Καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα πολὺ τὸ διάφορον ὄψει· οὐ γὰρ οφλήματα χρημάτων, ἀλλ᾽ ὀφλήματα ἁμαρ τημάτων ἀφίεσαν · ἂν γὰρ, φησὶν, ἀφῆτε τὰς ἁμαρτ τίας, ἀφέωνται αὐτοῖς· καὶ ὧν ἂν κρατῆτε, κεκρά- τηνται. Τί μετὰ τοῦτο ἀποδεῖξαι χρή, ὅτι καὶ εἰς θάνατον έπεμπον, καὶ ἀπὸ θανάτου πάλιν ἐκάλουν, οὐκ ἐξ ἀποφάσεως μόνης, καὶ ἀπαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ θανάτου τοὺς κειμένους ἤδη καὶ διαφθαρέντας ἀνιστῶν- τες ; Ποῦ τοίνυν κατεδίκασαν; ποῦ δὲ ἀπήλλαξαν θα νάτου ; 'Ο 'Ανανίας καὶ ἡ Σάπφειρα ιεροσυλίας εάλω. σαν· εἰ γὰρ καὶ τὰ ἑαυτῶν ἔκλεψαν χρήματα, ἀλλ᾽ όμως ιεροσυλίας τὸ τόλμημα ἦν· μετὰ γὰρ τὴν ὑπόσχεσιν οὐκ ἔτι ἦν αὐτῶν τὰ χρήματα. Τί οὖν ὁ Απόστολος ; "Ακουσον πῶς, καθάπερ ἐν δικαστηρίῳ καθήμενος, τὸν ἱερόσυλον εἰσάγει, καὶ πεῦσιν προσ άγει καθάπερ δικαστὴς, καὶ τότε τὴν ἀπόφασιν ἐπε • Colb. λύσαι δύναται· ἀλλ᾽ ἐμβάλλειν μὲν εἰς θάνατον δύ ναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον. B Colb. ἀπὸ τοῦ ὀχήματος, a curru, qum lecto germana ut ex sequentibus arguitur. Editi ovñuatoç.

83 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῖς χαρίσμασι, καὶ διάφορα στόματα ἔχοντα, καὶ διαφόρους γλώσσας. Ιδωμεν οὖν πῶς ὁ ᾿Απόστολος καὶ τοῦτο εἶχε τὸ χάρισμα, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. Περὶ μὲν τούτου οὕτω λέγει· Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Είδες πως έχει τα γένη τῶν γλωσ σῶν, καὶ οὐκ ἔχει μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ πλείονος ὑπερβολῆς ἢ οἱ λοιποὶ πάντες πιστοί; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Γλώσσαις έχω λαλεῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ, Πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ. Τὴν δὲ προφητείαν, ἣν εἶχε, δι' ἐκείνων δείκνυσι τῶν ῥημάτων, οὕτω λέγων· Τὸ δὲ Πνεῦμα ζητῶς λέγει, ὅτι ἐν ὑστέ ροις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· ὅτι δὲ τὰ ἐν ὑστέροις καιροίς λέγειν, προφητεία ἐστὶ, παντί που δῆλον. Καὶ πάλιν, Τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐνστήσονται καιροι χαλεποί· καὶ πάλιν, λέγω δὲ ὑμῖν ἐν λόγῳ Κυρίου, ὅτι ἐν παρουσίᾳ αὐτοῦ ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμε- νοι, οὐ μὴ φθάσωμεν τους κοιμηθέντας. Και τοῦτο δὲ προφητεία ἐστίν. Εἶδες πῶς γένη γλωσ- σῶν καὶ προφητείας έχει ; Βούλει μαθεῖν πῶς ἔχει καὶ χαρίσματα ιαμάτων; ᾿Αλλὰ τάχα τοῦτο οὐδὲ τῆς ἀπὸ τῶν λόγων ἀποδείξεως δεῖται, ὅταν ἴδωμεν οὐ μόνον τοὺς ἀποστόλους, ἀλλὰ καὶ τὰ ἱμάτια αὐτῶν [77] χα- ρίσματα ιαμάτων ἔχοντα. Οτι δὲ καὶ διδάσκαλος ἦν τῶν ἐθνῶν, πολλαχοῦ τοῦτο λέγει, καὶ ὅτι τῆς οίκου μένης ἀντελαμβάνετο πάσης, καὶ διεκυβέρνα τὰς Ἐκκλησίας. Οταν οὖν ἀκούσῃς, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον ποιμένας καὶ διδασκάλους, χαρίσματα ιαμάτων, ἀντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν, μάθε ὅτι πᾶσα ἡ χορηγία τῶν λοιπῶν χα- ρισμάτων, ὥσπερ ἐν κεφαλῇ, τῇ ἀποστολῇ εναπόκει ται. Αρ' οὐ ψιλὸν ἐνομίζετε τοὔνομα τῶν ἀποστόλων πρὸ τούτου; Ἰδοὺ νῦν ἔγνωτε πόσον βάθος έχει νοη ματος τὸ ὄνομα. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, οὐκ οἰκείας δυνάμεως ἐπίδειξιν ποιούμενοι· οὐ γὰρ ἡμέτερα τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τῶν ῥαθυμοτέρων τὴν νωθρίαν διεγειρούσης, ὥστε μηδὲν παρατρέχειν ἁπλῶς. Εικότως ἄρα ὑπατείαν πνευματικὴν ἐκαλέσαμεν τὴν ἀποστολήν. "Αρχοντες γάρ εἰσιν ὑπὸ Θεοῦ χει- ροτονηθέντες οἱ ἀπόστολοι· ἄρχοντες, οὐκ ἔθνη καὶ πόλεις διαφόρους λαμβάνοντες, ἀλλὰ πάντες κοινῇ τὴν οἰκουμένην εμπιστευθέντες. Καὶ ὅτι ἄρχοντες εἰσι πνευματικοὶ, καὶ τοῦτο ἀποδείξαι πειράσομαι, ἵνα μετὰ τὴν ἀπόδειξιν μάθητε, ὅτι τοσούτῳ. βελτίους εἰσὶν οἱ ἀπόστολοι τῶν ἀρχόντων τῶν βιωτικῶν, ὅσῳ αὐτοὶ οἱ βιωτικοὶ ἄρχοντες τῶν παίδων τῶν παι ζόντων ἀμείνους εἰσί. Πολὺ γὰρ μείζων αὕτη ἐκείνης ἡ ἀρχὴ, καὶ μᾶλλον τὴν ἡμετέραν συνέχει ζωὴν, καὶ ταύτης ἀρθείσης πάντα οίχεται καὶ διαλέλυται. Τι ποτ' οὖν ἐστιν ἀρχῆς σύμβολον, καὶ τίνα ἔχειν τὸν ἄρχοντα χρή; Δεσμωτηρίου ἐξουσίαν, ὥστε τοὺς μὲν δῆσαι, τοὺς δὲ λῦσαι, τοὺς μὲν ἐκβάλλειν, τοὺς δὲ ἐμβάλλειν κύριός ἐστιν· ἀφεῖναι πάλιν χρημάτων ὀφλήματα, καὶ τοὺς μὲν ἀπολῦσαι ὄντας ὑπευθύνους, τοὺς δὲ κελεῦσαι ἀποδοῦναι κύριός ἐστιν· εἰς θάνα- τον πάλιν ἀπαγαγεῖν, καὶ ἀπὸ τοῦ θανάτου καλέσαι· μᾶλλον δὲ τοῦτο ἄρχοντος μὲν οὐκ ἔστι, βασιλέως δὲ μόνον· μᾶλλον δὲ οὐδὲ βασιλέως ὁλόκληρόν ἐστι τὸ . · 94 δῶρον. Οὐ γὰρ ἀπὸ θανάτου καλεῖ τὴν ἀπιόντα, ἀλλ' ἐξ ἀπαγωγῆς μόνον, καὶ ἀπόφασιν μὲν λύσαι δύναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον « ἔχει, τοῦ βελτίονος δὲ ἀπεστέρηται. Ἀπὸ τῆς ζώνης δὲ πάλιν δοκιμάζομεν τὸν ἄρχοντα, ἀπὸ τῆς τοῦ κήρυκος φωνῆς, ἀπὸ τῶν ῥαβδούχων, ἀπὸ τοῦ ὀχήματος », ἀπὸ τοῦ ξίφους· ταῦτα γὰρ πάντα ἀρχῆς σύμβολα. Ίδωμεν τοίνυν καὶ τὴν τῶν ἀποστόλων ἀρχὴν, εἰ ταῦτα ἔχει τὰ σύμβολα· ἔχει μὲν, οὐ τοιαῦτα δὲ, ἀλλὰ πολλῷ βελτίονα, Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ταῦτα μὲν ὀνόματα πραγμάτων, ἐκεῖνα δὲ ἀλήθεια πραγμάτων· ἵνα μάθῃς τὸ μέσον τῶν παι δίων τῶν παιζόντων ἀρχὰς, καὶ τῶν ἀρχῶν τῶν ἐχόντων τὰς ἀρχάς· καὶ, εἰ βούλεσθε, ἀπὸ τοῦ δεσμο τηρίου πρῶτον ἀριθμήσομεν. Καὶ γὰρ εἰρήκαμεν, ὅτι κύριος τοῦ δῆσαι καὶ λῦσαί ἐστιν ὁ ἄρχων. Ορα δὴ ταύτην τὴν ἀρχὴν τοὺς ἀποστόλους ἔχοντας. [78] Οσους γὰρ ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, φησιν, ἔσονται δεδεμένοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὅσους ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσονται λελυμένοι ἐν οὐρανοῖς. Είδες δεσμωτηρίου, καὶ δεσμωτηρίου ἐξουσίαν· καὶ τὸ μὲν όνομα τὸ αὐτό, τὸ δὲ πράγμα οὐ τὸ αὐτό. Δεσμὰ, καὶ δεσμά· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ. Οὐ ρανὸς γάρ ἐστιν αὐτοῖς τὸ δεσμωτήριον. Μάθε τοίνυν τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς. Ἐπὶ τῆς γῆς καθήμενοι φέρουσι τὴν ψῆφον, καὶ τῆς ψήφου ή δύναμις διαβαίνει τοὺς οὐρανούς. Καὶ καθάπερ οἱ μὲν βασιλεῖς καθήμενοι ἐν μια πόλει ψηφίζονται καὶ νομοθετοῦσιν, ἡ δὲ τῶν ψη φισμάτων καὶ τῶν νόμων δύναμις πᾶσαν διατρέχει τὴν οἰκουμένην· οὕτω καὶ τότε, οἱ μὲν ἀπόστολοι ἐν ἐνὶ τόπῳ καθήμενοι ταῦτα ἐνομοθέτουν· ἡ δὲ τῶν νόμων δύναμις, καὶ τῶν δεσμῶν τούτων, οὐχὶ τὴν οίκουμένην μόνον διέτρεχεν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ύψος τῶν οὐρανῶν ἀνέβαινεν. Εἶδες δεσμωτήριον, καὶ δεσμωτήριον· τὸ μὲν ἐπὶ γῆς, τὸ δὲ ἐν οὐρανῷ, τὸ μὲν σωμάτων, τὸ δὲ ψυχῶν· μάλλον δὲ καὶ ψυχῶν καὶ σωμάτων· οὐ γὰρ σώματα ἐδέσμουν μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχάς. ε'. Βούλει μαθεῖν πῶς κύριοι ἦσαν καὶ ὀφλήματα ἀφεῖναι; Καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα πολὺ τὸ διάφορον ὄψει· οὐ γὰρ οφλήματα χρημάτων, ἀλλ᾽ ὀφλήματα ἁμαρ τημάτων ἀφίεσαν · ἂν γὰρ, φησὶν, ἀφῆτε τὰς ἁμαρτ τίας, ἀφέωνται αὐτοῖς· καὶ ὧν ἂν κρατῆτε, κεκρά- τηνται. Τί μετὰ τοῦτο ἀποδεῖξαι χρή, ὅτι καὶ εἰς θάνατον έπεμπον, καὶ ἀπὸ θανάτου πάλιν ἐκάλουν, οὐκ ἐξ ἀποφάσεως μόνης, καὶ ἀπαγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ θανάτου τοὺς κειμένους ἤδη καὶ διαφθαρέντας ἀνιστῶν- τες ; Ποῦ τοίνυν κατεδίκασαν; ποῦ δὲ ἀπήλλαξαν θα νάτου ; 'Ο 'Ανανίας καὶ ἡ Σάπφειρα ιεροσυλίας εάλω. σαν· εἰ γὰρ καὶ τὰ ἑαυτῶν ἔκλεψαν χρήματα, ἀλλ᾽ όμως ιεροσυλίας τὸ τόλμημα ἦν· μετὰ γὰρ τὴν ὑπόσχεσιν οὐκ ἔτι ἦν αὐτῶν τὰ χρήματα. Τί οὖν ὁ Απόστολος ; "Ακουσον πῶς, καθάπερ ἐν δικαστηρίῳ καθήμενος, τὸν ἱερόσυλον εἰσάγει, καὶ πεῦσιν προσ άγει καθάπερ δικαστὴς, καὶ τότε τὴν ἀπόφασιν ἐπε • Colb. λύσαι δύναται· ἀλλ᾽ ἐμβάλλειν μὲν εἰς θάνατον δύ ναται, ἀπὸ θανάτου δὲ ἀνακαλέσασθαι οὐ δύναται· καὶ τὸ μὲν χεῖρον. B Colb. ἀπὸ τοῦ ὀχήματος, a curru, qum lecto germana ut ex sequentibus arguitur. Editi ovñuatoç.

. 95 : S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ac sententiam deinde pronuntiet. Neque enim ante quam sciscitetur', fert sentontiam : quamquam enim manifestum erat delictum, tamen ut nobis qui foris adstamus persuaderet justam a se- ferri sententiam, propterea interrogationem adbibet his verbis utens : Cur implevit satanas cor tuum, ut mentireris Spiritui sancto, et fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venumdatum in tua eral potestate? Non es mentitus hominibus, sed Deo (Act. 5. 3. 4). Quid igitur audiens ille sermones istos? Cecidit, et exspi- ravit. Vides ut gladium etiam habeant Apostoli ? Cuin dicentem Paulum audiveris, In omnibus gladium Spi- ritus, quod est verbum Dei ( Ephes. G. 17), recordaro sententiæ istius, quod nusquam gladius sit, et solo · verbo sacrilegus percussus ceciderit. Vidisti gladium exacutum ac nudatum ? Nusquam ferrum, nusquam capulus, nusquam manus : sed loco manus lingua, verba proferens loco gladii, confestim illum occidit. Post hunc introivit uxor, et occasionem illi excusa- tionis, ansanı veniæ præbere voluit : propterea rursus interrogat, Dic mihi, sitanti agrum vendidistis(Act. 5. 8). Tametsi non tanti venditum sciebat: sed ut ipsam per interrogationem ad pœnitentiam invitaret, ac peccati se condemnaret, et illi veniam impertiret, idcirco cam interrogat illa tamen in impudentia perseverabat; propterea in consortium supplicil mariti venit. Vides carceris potestatem? vides ut possint ad mortem mit- tere? Videamus id quod melius est, quo pacto rursus a morte revocent. Tabitha discipula mortua est, quæ multis eleemosynis celebris erat, et ad Apostolos sta- tim curritur. Sciebant enim illos mortis ac vitæ pote- statem habere : sciebant cælestem principatum dela- psum in terras. Quid ergo Petrus? Tabitha, surge (Act. ron faniulis; sed ad resurrectionem verba suffecerunt; voce.n igitur audivit mors, et retinere mortuam non potuit. Vides quales sint judicum istorum voces ? Si- quidem externorum judicum voces, imbecillæ sunt. Licet enim imperet ex illis quispiam, si famulus non obteniperet, res imperata interrumpitur hic autem non est opus famulis; tantum dixit, et continuo factum est. Vides eorum carcerem, quod magistratus est in- signe : vides, quo pacto peccata dimittant, quo pacto mortem discutiant, quo pacto in vitam revocent. Vis cingulum etiam illoruin cognoscere? Siquidem cinetos illos misit Christus non corio, sed veritate; hoc cin- gulum sanctum et spirituale; propterea dicit : Suc- cincti lumbos vestros in veritate ( Ephes. 6. 14). Spi- ritualis enim est magistratus, quocirca nihil sensibile quærendum ; Omnis quippe gloria filiæ regis ab intus (Psalm. 45. 14). Carnifices habent Apostoli dæmonas. - Sed quid? num vis carnifices etiam videre? Carnifices sunt, qui reos virgis cædunt, qui in ligno suspendunt, et latera deradunt, qui castigant, qui puniunt. Visne igitur istos videre? Non homines habent, sed ipsum diabo- luin, et dæmones: qui corpore sunt et carne circum- dati, ministras habebant incorporeas virtutes. Audi sane quo pacto cum auctoritate Paulus illis imperaret: ARCHIEP. CONSTANTINOP. 36 siquidem de eo qui fornicatus erat, scribens dicebat : Tradite hujusmodi satanæ in interitum carnis (1. Cor. fecit : Tradidi enim illos, inquit, salanæ, ut discant NOR blasphemare (1. Tim. 1. 20 ). Quid restat ostendendum? num currus etiam illos habere? Sed ne hæc quidem nobis demonstratio deerit: siquidem Philippum. postquam eunuchum baptizavit, et sacris mysteriis initiavit, cum revertendum illi esset, rapuit ipsum Spiritus, et a deserto translatus Azoti repertus est ( Act. 8. 39. 40 ). Vides currum alatum ? vides cele- rius vento vehiculuin? Rursus in paradisum pergere Apostolum oportuit, tanta itineris longinquitate, tam immenso dissitum intervallo: tum ille subito raptus ¡Huc nullo negotio et in brevi momento temporis trans- ferebatur ( 2. Cor. 12.2). Tales igitur currus sunt : vox autem præconis est, et ipsa rursus magistratu digua. Non enim antecedchat illos homo vocem mit- tens, verum Spiritus gratia, et per miracula demon- stratio quaris tuba clariorem vocem mittebat, atque ita viam illis ubique faciebat. Et quemadmodum in multa dignitate ac magnificentia constituti sunt magistratus, nec audent privati passim cum illis misceri : sic in Apo- stolis accidebat : Cæterorum enim, inquit, nemo aude- bal se conjungere illis; sed magnificabat eos populus ( Act. 5. 43 ). Vides carceris potestatem, et remitendi debita facultatem, et gladios illos habuisse, cinguloque fuisse præcinctos, curru vectos, vocem præcedere quavis tuba clariorem, et in multa pompa illos fuisse ac splendore decoratos ? - sed Jam oper pretium fuerit et omnes illorum res præclare gestas indicare, et quæ illorum in orbem terrarum exstent beneficia. Nam et hoc magistratoum est, ut non ho- nore tantum fruantur, sed el multam sollicitudinem et curam erga subditos præ se ferant. Sed jam plura dicta sunt, quam oportebat. Quocirca ad alium diffe- rens ista tractatum, ad eorum cohortationem, qui nuper illuminati sunt, traducere sermonem conabor. Nemo autem consilium existimet intempestivum : jam enim dixi non modo post decem et viginti dies, et post decem et viginti annos posse nuper illumina- tos vocari eos, qui mysteriis initiati sunt, si vigiles et sobrii fuerint. Qua igitur optima ad illos cohortatione ntemur? Si nimirum jis modum nativitatis in memo- riam revocemus, et priorem et posteriorem, natura- lem ac spiritualem, et quodnam sit inter utramque nativitatem discrimen, ostendamus. Imo vero necesse non est, ut ex nobis illi ista discant : ipse tonitrui filius de his ipsos admonebit, dilectus Christi Joannes. Quid igitur ille dicit? Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri (Joan. 1. 12): deinde priorem illis nativitatem in memoriam revocans, et ex comparatione sanctitatem ac dignitatem præsentis gratie declarans, sic ait: Qui non ex sanguinibus, ne- que ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joan. 1. 43). Uno verbo nobilitatem illorum expressit. O mun- da natalia! o spirituales partus! o nova puerperia ! sine utero conceptio, sine ventre nativitas, sine carne 9. 40), inquit. Nullo alio illi opus fuit, non ministris, 5. 5). Rursus cum alii blasphemarent, hoc ipsum 6. Ad nuper illuminatos cohortatio.

. 95 : S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ac sententiam deinde pronuntiet. Neque enim ante quam sciscitetur', fert sentontiam : quamquam enim manifestum erat delictum, tamen ut nobis qui foris adstamus persuaderet justam a se- ferri sententiam, propterea interrogationem adbibet his verbis utens : Cur implevit satanas cor tuum, ut mentireris Spiritui sancto, et fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venumdatum in tua eral potestate? Non es mentitus hominibus, sed Deo (Act. 5. 3. 4). Quid igitur audiens ille sermones istos? Cecidit, et exspi- ravit. Vides ut gladium etiam habeant Apostoli ? Cuin dicentem Paulum audiveris, In omnibus gladium Spi- ritus, quod est verbum Dei ( Ephes. G. 17), recordaro sententiæ istius, quod nusquam gladius sit, et solo · verbo sacrilegus percussus ceciderit. Vidisti gladium exacutum ac nudatum ? Nusquam ferrum, nusquam capulus, nusquam manus : sed loco manus lingua, verba proferens loco gladii, confestim illum occidit. Post hunc introivit uxor, et occasionem illi excusa- tionis, ansanı veniæ præbere voluit : propterea rursus interrogat, Dic mihi, sitanti agrum vendidistis(Act. 5. 8). Tametsi non tanti venditum sciebat: sed ut ipsam per interrogationem ad pœnitentiam invitaret, ac peccati se condemnaret, et illi veniam impertiret, idcirco cam interrogat illa tamen in impudentia perseverabat; propterea in consortium supplicil mariti venit. Vides carceris potestatem? vides ut possint ad mortem mit- tere? Videamus id quod melius est, quo pacto rursus a morte revocent. Tabitha discipula mortua est, quæ multis eleemosynis celebris erat, et ad Apostolos sta- tim curritur. Sciebant enim illos mortis ac vitæ pote- statem habere : sciebant cælestem principatum dela- psum in terras. Quid ergo Petrus? Tabitha, surge (Act. ron faniulis; sed ad resurrectionem verba suffecerunt; voce.n igitur audivit mors, et retinere mortuam non potuit. Vides quales sint judicum istorum voces ? Si- quidem externorum judicum voces, imbecillæ sunt. Licet enim imperet ex illis quispiam, si famulus non obteniperet, res imperata interrumpitur hic autem non est opus famulis; tantum dixit, et continuo factum est. Vides eorum carcerem, quod magistratus est in- signe : vides, quo pacto peccata dimittant, quo pacto mortem discutiant, quo pacto in vitam revocent. Vis cingulum etiam illoruin cognoscere? Siquidem cinetos illos misit Christus non corio, sed veritate; hoc cin- gulum sanctum et spirituale; propterea dicit : Suc- cincti lumbos vestros in veritate ( Ephes. 6. 14). Spi- ritualis enim est magistratus, quocirca nihil sensibile quærendum ; Omnis quippe gloria filiæ regis ab intus (Psalm. 45. 14). Carnifices habent Apostoli dæmonas. - Sed quid? num vis carnifices etiam videre? Carnifices sunt, qui reos virgis cædunt, qui in ligno suspendunt, et latera deradunt, qui castigant, qui puniunt. Visne igitur istos videre? Non homines habent, sed ipsum diabo- luin, et dæmones: qui corpore sunt et carne circum- dati, ministras habebant incorporeas virtutes. Audi sane quo pacto cum auctoritate Paulus illis imperaret: ARCHIEP. CONSTANTINOP. 36 siquidem de eo qui fornicatus erat, scribens dicebat : Tradite hujusmodi satanæ in interitum carnis (1. Cor. fecit : Tradidi enim illos, inquit, salanæ, ut discant NOR blasphemare (1. Tim. 1. 20 ). Quid restat ostendendum? num currus etiam illos habere? Sed ne hæc quidem nobis demonstratio deerit: siquidem Philippum. postquam eunuchum baptizavit, et sacris mysteriis initiavit, cum revertendum illi esset, rapuit ipsum Spiritus, et a deserto translatus Azoti repertus est ( Act. 8. 39. 40 ). Vides currum alatum ? vides cele- rius vento vehiculuin? Rursus in paradisum pergere Apostolum oportuit, tanta itineris longinquitate, tam immenso dissitum intervallo: tum ille subito raptus ¡Huc nullo negotio et in brevi momento temporis trans- ferebatur ( 2. Cor. 12.2). Tales igitur currus sunt : vox autem præconis est, et ipsa rursus magistratu digua. Non enim antecedchat illos homo vocem mit- tens, verum Spiritus gratia, et per miracula demon- stratio quaris tuba clariorem vocem mittebat, atque ita viam illis ubique faciebat. Et quemadmodum in multa dignitate ac magnificentia constituti sunt magistratus, nec audent privati passim cum illis misceri : sic in Apo- stolis accidebat : Cæterorum enim, inquit, nemo aude- bal se conjungere illis; sed magnificabat eos populus ( Act. 5. 43 ). Vides carceris potestatem, et remitendi debita facultatem, et gladios illos habuisse, cinguloque fuisse præcinctos, curru vectos, vocem præcedere quavis tuba clariorem, et in multa pompa illos fuisse ac splendore decoratos ? - sed Jam oper pretium fuerit et omnes illorum res præclare gestas indicare, et quæ illorum in orbem terrarum exstent beneficia. Nam et hoc magistratoum est, ut non ho- nore tantum fruantur, sed el multam sollicitudinem et curam erga subditos præ se ferant. Sed jam plura dicta sunt, quam oportebat. Quocirca ad alium diffe- rens ista tractatum, ad eorum cohortationem, qui nuper illuminati sunt, traducere sermonem conabor. Nemo autem consilium existimet intempestivum : jam enim dixi non modo post decem et viginti dies, et post decem et viginti annos posse nuper illumina- tos vocari eos, qui mysteriis initiati sunt, si vigiles et sobrii fuerint. Qua igitur optima ad illos cohortatione ntemur? Si nimirum jis modum nativitatis in memo- riam revocemus, et priorem et posteriorem, natura- lem ac spiritualem, et quodnam sit inter utramque nativitatem discrimen, ostendamus. Imo vero necesse non est, ut ex nobis illi ista discant : ipse tonitrui filius de his ipsos admonebit, dilectus Christi Joannes. Quid igitur ille dicit? Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri (Joan. 1. 12): deinde priorem illis nativitatem in memoriam revocans, et ex comparatione sanctitatem ac dignitatem præsentis gratie declarans, sic ait: Qui non ex sanguinibus, ne- que ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joan. 1. 43). Uno verbo nobilitatem illorum expressit. O mun- da natalia! o spirituales partus! o nova puerperia ! sine utero conceptio, sine ventre nativitas, sine carne 9. 40), inquit. Nullo alio illi opus fuit, non ministris, 5. 5). Rursus cum alii blasphemarent, hoc ipsum 6. Ad nuper illuminatos cohortatio.

. 95 : S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ac sententiam deinde pronuntiet. Neque enim ante quam sciscitetur', fert sentontiam : quamquam enim manifestum erat delictum, tamen ut nobis qui foris adstamus persuaderet justam a se- ferri sententiam, propterea interrogationem adbibet his verbis utens : Cur implevit satanas cor tuum, ut mentireris Spiritui sancto, et fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venumdatum in tua eral potestate? Non es mentitus hominibus, sed Deo (Act. 5. 3. 4). Quid igitur audiens ille sermones istos? Cecidit, et exspi- ravit. Vides ut gladium etiam habeant Apostoli ? Cuin dicentem Paulum audiveris, In omnibus gladium Spi- ritus, quod est verbum Dei ( Ephes. G. 17), recordaro sententiæ istius, quod nusquam gladius sit, et solo · verbo sacrilegus percussus ceciderit. Vidisti gladium exacutum ac nudatum ? Nusquam ferrum, nusquam capulus, nusquam manus : sed loco manus lingua, verba proferens loco gladii, confestim illum occidit. Post hunc introivit uxor, et occasionem illi excusa- tionis, ansanı veniæ præbere voluit : propterea rursus interrogat, Dic mihi, sitanti agrum vendidistis(Act. 5. 8). Tametsi non tanti venditum sciebat: sed ut ipsam per interrogationem ad pœnitentiam invitaret, ac peccati se condemnaret, et illi veniam impertiret, idcirco cam interrogat illa tamen in impudentia perseverabat; propterea in consortium supplicil mariti venit. Vides carceris potestatem? vides ut possint ad mortem mit- tere? Videamus id quod melius est, quo pacto rursus a morte revocent. Tabitha discipula mortua est, quæ multis eleemosynis celebris erat, et ad Apostolos sta- tim curritur. Sciebant enim illos mortis ac vitæ pote- statem habere : sciebant cælestem principatum dela- psum in terras. Quid ergo Petrus? Tabitha, surge (Act. ron faniulis; sed ad resurrectionem verba suffecerunt; voce.n igitur audivit mors, et retinere mortuam non potuit. Vides quales sint judicum istorum voces ? Si- quidem externorum judicum voces, imbecillæ sunt. Licet enim imperet ex illis quispiam, si famulus non obteniperet, res imperata interrumpitur hic autem non est opus famulis; tantum dixit, et continuo factum est. Vides eorum carcerem, quod magistratus est in- signe : vides, quo pacto peccata dimittant, quo pacto mortem discutiant, quo pacto in vitam revocent. Vis cingulum etiam illoruin cognoscere? Siquidem cinetos illos misit Christus non corio, sed veritate; hoc cin- gulum sanctum et spirituale; propterea dicit : Suc- cincti lumbos vestros in veritate ( Ephes. 6. 14). Spi- ritualis enim est magistratus, quocirca nihil sensibile quærendum ; Omnis quippe gloria filiæ regis ab intus (Psalm. 45. 14). Carnifices habent Apostoli dæmonas. - Sed quid? num vis carnifices etiam videre? Carnifices sunt, qui reos virgis cædunt, qui in ligno suspendunt, et latera deradunt, qui castigant, qui puniunt. Visne igitur istos videre? Non homines habent, sed ipsum diabo- luin, et dæmones: qui corpore sunt et carne circum- dati, ministras habebant incorporeas virtutes. Audi sane quo pacto cum auctoritate Paulus illis imperaret: ARCHIEP. CONSTANTINOP. 36 siquidem de eo qui fornicatus erat, scribens dicebat : Tradite hujusmodi satanæ in interitum carnis (1. Cor. fecit : Tradidi enim illos, inquit, salanæ, ut discant NOR blasphemare (1. Tim. 1. 20 ). Quid restat ostendendum? num currus etiam illos habere? Sed ne hæc quidem nobis demonstratio deerit: siquidem Philippum. postquam eunuchum baptizavit, et sacris mysteriis initiavit, cum revertendum illi esset, rapuit ipsum Spiritus, et a deserto translatus Azoti repertus est ( Act. 8. 39. 40 ). Vides currum alatum ? vides cele- rius vento vehiculuin? Rursus in paradisum pergere Apostolum oportuit, tanta itineris longinquitate, tam immenso dissitum intervallo: tum ille subito raptus ¡Huc nullo negotio et in brevi momento temporis trans- ferebatur ( 2. Cor. 12.2). Tales igitur currus sunt : vox autem præconis est, et ipsa rursus magistratu digua. Non enim antecedchat illos homo vocem mit- tens, verum Spiritus gratia, et per miracula demon- stratio quaris tuba clariorem vocem mittebat, atque ita viam illis ubique faciebat. Et quemadmodum in multa dignitate ac magnificentia constituti sunt magistratus, nec audent privati passim cum illis misceri : sic in Apo- stolis accidebat : Cæterorum enim, inquit, nemo aude- bal se conjungere illis; sed magnificabat eos populus ( Act. 5. 43 ). Vides carceris potestatem, et remitendi debita facultatem, et gladios illos habuisse, cinguloque fuisse præcinctos, curru vectos, vocem præcedere quavis tuba clariorem, et in multa pompa illos fuisse ac splendore decoratos ? - sed Jam oper pretium fuerit et omnes illorum res præclare gestas indicare, et quæ illorum in orbem terrarum exstent beneficia. Nam et hoc magistratoum est, ut non ho- nore tantum fruantur, sed el multam sollicitudinem et curam erga subditos præ se ferant. Sed jam plura dicta sunt, quam oportebat. Quocirca ad alium diffe- rens ista tractatum, ad eorum cohortationem, qui nuper illuminati sunt, traducere sermonem conabor. Nemo autem consilium existimet intempestivum : jam enim dixi non modo post decem et viginti dies, et post decem et viginti annos posse nuper illumina- tos vocari eos, qui mysteriis initiati sunt, si vigiles et sobrii fuerint. Qua igitur optima ad illos cohortatione ntemur? Si nimirum jis modum nativitatis in memo- riam revocemus, et priorem et posteriorem, natura- lem ac spiritualem, et quodnam sit inter utramque nativitatem discrimen, ostendamus. Imo vero necesse non est, ut ex nobis illi ista discant : ipse tonitrui filius de his ipsos admonebit, dilectus Christi Joannes. Quid igitur ille dicit? Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri (Joan. 1. 12): deinde priorem illis nativitatem in memoriam revocans, et ex comparatione sanctitatem ac dignitatem præsentis gratie declarans, sic ait: Qui non ex sanguinibus, ne- que ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joan. 1. 43). Uno verbo nobilitatem illorum expressit. O mun- da natalia! o spirituales partus! o nova puerperia ! sine utero conceptio, sine ventre nativitas, sine carne 9. 40), inquit. Nullo alio illi opus fuit, non ministris, 5. 5). Rursus cum alii blasphemarent, hoc ipsum 6. Ad nuper illuminatos cohortatio.

. 95 : S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ac sententiam deinde pronuntiet. Neque enim ante quam sciscitetur', fert sentontiam : quamquam enim manifestum erat delictum, tamen ut nobis qui foris adstamus persuaderet justam a se- ferri sententiam, propterea interrogationem adbibet his verbis utens : Cur implevit satanas cor tuum, ut mentireris Spiritui sancto, et fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venumdatum in tua eral potestate? Non es mentitus hominibus, sed Deo (Act. 5. 3. 4). Quid igitur audiens ille sermones istos? Cecidit, et exspi- ravit. Vides ut gladium etiam habeant Apostoli ? Cuin dicentem Paulum audiveris, In omnibus gladium Spi- ritus, quod est verbum Dei ( Ephes. G. 17), recordaro sententiæ istius, quod nusquam gladius sit, et solo · verbo sacrilegus percussus ceciderit. Vidisti gladium exacutum ac nudatum ? Nusquam ferrum, nusquam capulus, nusquam manus : sed loco manus lingua, verba proferens loco gladii, confestim illum occidit. Post hunc introivit uxor, et occasionem illi excusa- tionis, ansanı veniæ præbere voluit : propterea rursus interrogat, Dic mihi, sitanti agrum vendidistis(Act. 5. 8). Tametsi non tanti venditum sciebat: sed ut ipsam per interrogationem ad pœnitentiam invitaret, ac peccati se condemnaret, et illi veniam impertiret, idcirco cam interrogat illa tamen in impudentia perseverabat; propterea in consortium supplicil mariti venit. Vides carceris potestatem? vides ut possint ad mortem mit- tere? Videamus id quod melius est, quo pacto rursus a morte revocent. Tabitha discipula mortua est, quæ multis eleemosynis celebris erat, et ad Apostolos sta- tim curritur. Sciebant enim illos mortis ac vitæ pote- statem habere : sciebant cælestem principatum dela- psum in terras. Quid ergo Petrus? Tabitha, surge (Act. ron faniulis; sed ad resurrectionem verba suffecerunt; voce.n igitur audivit mors, et retinere mortuam non potuit. Vides quales sint judicum istorum voces ? Si- quidem externorum judicum voces, imbecillæ sunt. Licet enim imperet ex illis quispiam, si famulus non obteniperet, res imperata interrumpitur hic autem non est opus famulis; tantum dixit, et continuo factum est. Vides eorum carcerem, quod magistratus est in- signe : vides, quo pacto peccata dimittant, quo pacto mortem discutiant, quo pacto in vitam revocent. Vis cingulum etiam illoruin cognoscere? Siquidem cinetos illos misit Christus non corio, sed veritate; hoc cin- gulum sanctum et spirituale; propterea dicit : Suc- cincti lumbos vestros in veritate ( Ephes. 6. 14). Spi- ritualis enim est magistratus, quocirca nihil sensibile quærendum ; Omnis quippe gloria filiæ regis ab intus (Psalm. 45. 14). Carnifices habent Apostoli dæmonas. - Sed quid? num vis carnifices etiam videre? Carnifices sunt, qui reos virgis cædunt, qui in ligno suspendunt, et latera deradunt, qui castigant, qui puniunt. Visne igitur istos videre? Non homines habent, sed ipsum diabo- luin, et dæmones: qui corpore sunt et carne circum- dati, ministras habebant incorporeas virtutes. Audi sane quo pacto cum auctoritate Paulus illis imperaret: ARCHIEP. CONSTANTINOP. 36 siquidem de eo qui fornicatus erat, scribens dicebat : Tradite hujusmodi satanæ in interitum carnis (1. Cor. fecit : Tradidi enim illos, inquit, salanæ, ut discant NOR blasphemare (1. Tim. 1. 20 ). Quid restat ostendendum? num currus etiam illos habere? Sed ne hæc quidem nobis demonstratio deerit: siquidem Philippum. postquam eunuchum baptizavit, et sacris mysteriis initiavit, cum revertendum illi esset, rapuit ipsum Spiritus, et a deserto translatus Azoti repertus est ( Act. 8. 39. 40 ). Vides currum alatum ? vides cele- rius vento vehiculuin? Rursus in paradisum pergere Apostolum oportuit, tanta itineris longinquitate, tam immenso dissitum intervallo: tum ille subito raptus ¡Huc nullo negotio et in brevi momento temporis trans- ferebatur ( 2. Cor. 12.2). Tales igitur currus sunt : vox autem præconis est, et ipsa rursus magistratu digua. Non enim antecedchat illos homo vocem mit- tens, verum Spiritus gratia, et per miracula demon- stratio quaris tuba clariorem vocem mittebat, atque ita viam illis ubique faciebat. Et quemadmodum in multa dignitate ac magnificentia constituti sunt magistratus, nec audent privati passim cum illis misceri : sic in Apo- stolis accidebat : Cæterorum enim, inquit, nemo aude- bal se conjungere illis; sed magnificabat eos populus ( Act. 5. 43 ). Vides carceris potestatem, et remitendi debita facultatem, et gladios illos habuisse, cinguloque fuisse præcinctos, curru vectos, vocem præcedere quavis tuba clariorem, et in multa pompa illos fuisse ac splendore decoratos ? - sed Jam oper pretium fuerit et omnes illorum res præclare gestas indicare, et quæ illorum in orbem terrarum exstent beneficia. Nam et hoc magistratoum est, ut non ho- nore tantum fruantur, sed el multam sollicitudinem et curam erga subditos præ se ferant. Sed jam plura dicta sunt, quam oportebat. Quocirca ad alium diffe- rens ista tractatum, ad eorum cohortationem, qui nuper illuminati sunt, traducere sermonem conabor. Nemo autem consilium existimet intempestivum : jam enim dixi non modo post decem et viginti dies, et post decem et viginti annos posse nuper illumina- tos vocari eos, qui mysteriis initiati sunt, si vigiles et sobrii fuerint. Qua igitur optima ad illos cohortatione ntemur? Si nimirum jis modum nativitatis in memo- riam revocemus, et priorem et posteriorem, natura- lem ac spiritualem, et quodnam sit inter utramque nativitatem discrimen, ostendamus. Imo vero necesse non est, ut ex nobis illi ista discant : ipse tonitrui filius de his ipsos admonebit, dilectus Christi Joannes. Quid igitur ille dicit? Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri (Joan. 1. 12): deinde priorem illis nativitatem in memoriam revocans, et ex comparatione sanctitatem ac dignitatem præsentis gratie declarans, sic ait: Qui non ex sanguinibus, ne- que ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joan. 1. 43). Uno verbo nobilitatem illorum expressit. O mun- da natalia! o spirituales partus! o nova puerperia ! sine utero conceptio, sine ventre nativitas, sine carne 9. 40), inquit. Nullo alio illi opus fuit, non ministris, 5. 5). Rursus cum alii blasphemarent, hoc ipsum 6. Ad nuper illuminatos cohortatio.

. 95 : S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ac sententiam deinde pronuntiet. Neque enim ante quam sciscitetur', fert sentontiam : quamquam enim manifestum erat delictum, tamen ut nobis qui foris adstamus persuaderet justam a se- ferri sententiam, propterea interrogationem adbibet his verbis utens : Cur implevit satanas cor tuum, ut mentireris Spiritui sancto, et fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venumdatum in tua eral potestate? Non es mentitus hominibus, sed Deo (Act. 5. 3. 4). Quid igitur audiens ille sermones istos? Cecidit, et exspi- ravit. Vides ut gladium etiam habeant Apostoli ? Cuin dicentem Paulum audiveris, In omnibus gladium Spi- ritus, quod est verbum Dei ( Ephes. G. 17), recordaro sententiæ istius, quod nusquam gladius sit, et solo · verbo sacrilegus percussus ceciderit. Vidisti gladium exacutum ac nudatum ? Nusquam ferrum, nusquam capulus, nusquam manus : sed loco manus lingua, verba proferens loco gladii, confestim illum occidit. Post hunc introivit uxor, et occasionem illi excusa- tionis, ansanı veniæ præbere voluit : propterea rursus interrogat, Dic mihi, sitanti agrum vendidistis(Act. 5. 8). Tametsi non tanti venditum sciebat: sed ut ipsam per interrogationem ad pœnitentiam invitaret, ac peccati se condemnaret, et illi veniam impertiret, idcirco cam interrogat illa tamen in impudentia perseverabat; propterea in consortium supplicil mariti venit. Vides carceris potestatem? vides ut possint ad mortem mit- tere? Videamus id quod melius est, quo pacto rursus a morte revocent. Tabitha discipula mortua est, quæ multis eleemosynis celebris erat, et ad Apostolos sta- tim curritur. Sciebant enim illos mortis ac vitæ pote- statem habere : sciebant cælestem principatum dela- psum in terras. Quid ergo Petrus? Tabitha, surge (Act. ron faniulis; sed ad resurrectionem verba suffecerunt; voce.n igitur audivit mors, et retinere mortuam non potuit. Vides quales sint judicum istorum voces ? Si- quidem externorum judicum voces, imbecillæ sunt. Licet enim imperet ex illis quispiam, si famulus non obteniperet, res imperata interrumpitur hic autem non est opus famulis; tantum dixit, et continuo factum est. Vides eorum carcerem, quod magistratus est in- signe : vides, quo pacto peccata dimittant, quo pacto mortem discutiant, quo pacto in vitam revocent. Vis cingulum etiam illoruin cognoscere? Siquidem cinetos illos misit Christus non corio, sed veritate; hoc cin- gulum sanctum et spirituale; propterea dicit : Suc- cincti lumbos vestros in veritate ( Ephes. 6. 14). Spi- ritualis enim est magistratus, quocirca nihil sensibile quærendum ; Omnis quippe gloria filiæ regis ab intus (Psalm. 45. 14). Carnifices habent Apostoli dæmonas. - Sed quid? num vis carnifices etiam videre? Carnifices sunt, qui reos virgis cædunt, qui in ligno suspendunt, et latera deradunt, qui castigant, qui puniunt. Visne igitur istos videre? Non homines habent, sed ipsum diabo- luin, et dæmones: qui corpore sunt et carne circum- dati, ministras habebant incorporeas virtutes. Audi sane quo pacto cum auctoritate Paulus illis imperaret: ARCHIEP. CONSTANTINOP. 36 siquidem de eo qui fornicatus erat, scribens dicebat : Tradite hujusmodi satanæ in interitum carnis (1. Cor. fecit : Tradidi enim illos, inquit, salanæ, ut discant NOR blasphemare (1. Tim. 1. 20 ). Quid restat ostendendum? num currus etiam illos habere? Sed ne hæc quidem nobis demonstratio deerit: siquidem Philippum. postquam eunuchum baptizavit, et sacris mysteriis initiavit, cum revertendum illi esset, rapuit ipsum Spiritus, et a deserto translatus Azoti repertus est ( Act. 8. 39. 40 ). Vides currum alatum ? vides cele- rius vento vehiculuin? Rursus in paradisum pergere Apostolum oportuit, tanta itineris longinquitate, tam immenso dissitum intervallo: tum ille subito raptus ¡Huc nullo negotio et in brevi momento temporis trans- ferebatur ( 2. Cor. 12.2). Tales igitur currus sunt : vox autem præconis est, et ipsa rursus magistratu digua. Non enim antecedchat illos homo vocem mit- tens, verum Spiritus gratia, et per miracula demon- stratio quaris tuba clariorem vocem mittebat, atque ita viam illis ubique faciebat. Et quemadmodum in multa dignitate ac magnificentia constituti sunt magistratus, nec audent privati passim cum illis misceri : sic in Apo- stolis accidebat : Cæterorum enim, inquit, nemo aude- bal se conjungere illis; sed magnificabat eos populus ( Act. 5. 43 ). Vides carceris potestatem, et remitendi debita facultatem, et gladios illos habuisse, cinguloque fuisse præcinctos, curru vectos, vocem præcedere quavis tuba clariorem, et in multa pompa illos fuisse ac splendore decoratos ? - sed Jam oper pretium fuerit et omnes illorum res præclare gestas indicare, et quæ illorum in orbem terrarum exstent beneficia. Nam et hoc magistratoum est, ut non ho- nore tantum fruantur, sed el multam sollicitudinem et curam erga subditos præ se ferant. Sed jam plura dicta sunt, quam oportebat. Quocirca ad alium diffe- rens ista tractatum, ad eorum cohortationem, qui nuper illuminati sunt, traducere sermonem conabor. Nemo autem consilium existimet intempestivum : jam enim dixi non modo post decem et viginti dies, et post decem et viginti annos posse nuper illumina- tos vocari eos, qui mysteriis initiati sunt, si vigiles et sobrii fuerint. Qua igitur optima ad illos cohortatione ntemur? Si nimirum jis modum nativitatis in memo- riam revocemus, et priorem et posteriorem, natura- lem ac spiritualem, et quodnam sit inter utramque nativitatem discrimen, ostendamus. Imo vero necesse non est, ut ex nobis illi ista discant : ipse tonitrui filius de his ipsos admonebit, dilectus Christi Joannes. Quid igitur ille dicit? Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri (Joan. 1. 12): deinde priorem illis nativitatem in memoriam revocans, et ex comparatione sanctitatem ac dignitatem præsentis gratie declarans, sic ait: Qui non ex sanguinibus, ne- que ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joan. 1. 43). Uno verbo nobilitatem illorum expressit. O mun- da natalia! o spirituales partus! o nova puerperia ! sine utero conceptio, sine ventre nativitas, sine carne 9. 40), inquit. Nullo alio illi opus fuit, non ministris, 5. 5). Rursus cum alii blasphemarent, hoc ipsum 6. Ad nuper illuminatos cohortatio.

. 95 : S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ac sententiam deinde pronuntiet. Neque enim ante quam sciscitetur', fert sentontiam : quamquam enim manifestum erat delictum, tamen ut nobis qui foris adstamus persuaderet justam a se- ferri sententiam, propterea interrogationem adbibet his verbis utens : Cur implevit satanas cor tuum, ut mentireris Spiritui sancto, et fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venumdatum in tua eral potestate? Non es mentitus hominibus, sed Deo (Act. 5. 3. 4). Quid igitur audiens ille sermones istos? Cecidit, et exspi- ravit. Vides ut gladium etiam habeant Apostoli ? Cuin dicentem Paulum audiveris, In omnibus gladium Spi- ritus, quod est verbum Dei ( Ephes. G. 17), recordaro sententiæ istius, quod nusquam gladius sit, et solo · verbo sacrilegus percussus ceciderit. Vidisti gladium exacutum ac nudatum ? Nusquam ferrum, nusquam capulus, nusquam manus : sed loco manus lingua, verba proferens loco gladii, confestim illum occidit. Post hunc introivit uxor, et occasionem illi excusa- tionis, ansanı veniæ præbere voluit : propterea rursus interrogat, Dic mihi, sitanti agrum vendidistis(Act. 5. 8). Tametsi non tanti venditum sciebat: sed ut ipsam per interrogationem ad pœnitentiam invitaret, ac peccati se condemnaret, et illi veniam impertiret, idcirco cam interrogat illa tamen in impudentia perseverabat; propterea in consortium supplicil mariti venit. Vides carceris potestatem? vides ut possint ad mortem mit- tere? Videamus id quod melius est, quo pacto rursus a morte revocent. Tabitha discipula mortua est, quæ multis eleemosynis celebris erat, et ad Apostolos sta- tim curritur. Sciebant enim illos mortis ac vitæ pote- statem habere : sciebant cælestem principatum dela- psum in terras. Quid ergo Petrus? Tabitha, surge (Act. ron faniulis; sed ad resurrectionem verba suffecerunt; voce.n igitur audivit mors, et retinere mortuam non potuit. Vides quales sint judicum istorum voces ? Si- quidem externorum judicum voces, imbecillæ sunt. Licet enim imperet ex illis quispiam, si famulus non obteniperet, res imperata interrumpitur hic autem non est opus famulis; tantum dixit, et continuo factum est. Vides eorum carcerem, quod magistratus est in- signe : vides, quo pacto peccata dimittant, quo pacto mortem discutiant, quo pacto in vitam revocent. Vis cingulum etiam illoruin cognoscere? Siquidem cinetos illos misit Christus non corio, sed veritate; hoc cin- gulum sanctum et spirituale; propterea dicit : Suc- cincti lumbos vestros in veritate ( Ephes. 6. 14). Spi- ritualis enim est magistratus, quocirca nihil sensibile quærendum ; Omnis quippe gloria filiæ regis ab intus (Psalm. 45. 14). Carnifices habent Apostoli dæmonas. - Sed quid? num vis carnifices etiam videre? Carnifices sunt, qui reos virgis cædunt, qui in ligno suspendunt, et latera deradunt, qui castigant, qui puniunt. Visne igitur istos videre? Non homines habent, sed ipsum diabo- luin, et dæmones: qui corpore sunt et carne circum- dati, ministras habebant incorporeas virtutes. Audi sane quo pacto cum auctoritate Paulus illis imperaret: ARCHIEP. CONSTANTINOP. 36 siquidem de eo qui fornicatus erat, scribens dicebat : Tradite hujusmodi satanæ in interitum carnis (1. Cor. fecit : Tradidi enim illos, inquit, salanæ, ut discant NOR blasphemare (1. Tim. 1. 20 ). Quid restat ostendendum? num currus etiam illos habere? Sed ne hæc quidem nobis demonstratio deerit: siquidem Philippum. postquam eunuchum baptizavit, et sacris mysteriis initiavit, cum revertendum illi esset, rapuit ipsum Spiritus, et a deserto translatus Azoti repertus est ( Act. 8. 39. 40 ). Vides currum alatum ? vides cele- rius vento vehiculuin? Rursus in paradisum pergere Apostolum oportuit, tanta itineris longinquitate, tam immenso dissitum intervallo: tum ille subito raptus ¡Huc nullo negotio et in brevi momento temporis trans- ferebatur ( 2. Cor. 12.2). Tales igitur currus sunt : vox autem præconis est, et ipsa rursus magistratu digua. Non enim antecedchat illos homo vocem mit- tens, verum Spiritus gratia, et per miracula demon- stratio quaris tuba clariorem vocem mittebat, atque ita viam illis ubique faciebat. Et quemadmodum in multa dignitate ac magnificentia constituti sunt magistratus, nec audent privati passim cum illis misceri : sic in Apo- stolis accidebat : Cæterorum enim, inquit, nemo aude- bal se conjungere illis; sed magnificabat eos populus ( Act. 5. 43 ). Vides carceris potestatem, et remitendi debita facultatem, et gladios illos habuisse, cinguloque fuisse præcinctos, curru vectos, vocem præcedere quavis tuba clariorem, et in multa pompa illos fuisse ac splendore decoratos ? - sed Jam oper pretium fuerit et omnes illorum res præclare gestas indicare, et quæ illorum in orbem terrarum exstent beneficia. Nam et hoc magistratoum est, ut non ho- nore tantum fruantur, sed el multam sollicitudinem et curam erga subditos præ se ferant. Sed jam plura dicta sunt, quam oportebat. Quocirca ad alium diffe- rens ista tractatum, ad eorum cohortationem, qui nuper illuminati sunt, traducere sermonem conabor. Nemo autem consilium existimet intempestivum : jam enim dixi non modo post decem et viginti dies, et post decem et viginti annos posse nuper illumina- tos vocari eos, qui mysteriis initiati sunt, si vigiles et sobrii fuerint. Qua igitur optima ad illos cohortatione ntemur? Si nimirum jis modum nativitatis in memo- riam revocemus, et priorem et posteriorem, natura- lem ac spiritualem, et quodnam sit inter utramque nativitatem discrimen, ostendamus. Imo vero necesse non est, ut ex nobis illi ista discant : ipse tonitrui filius de his ipsos admonebit, dilectus Christi Joannes. Quid igitur ille dicit? Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri (Joan. 1. 12): deinde priorem illis nativitatem in memoriam revocans, et ex comparatione sanctitatem ac dignitatem præsentis gratie declarans, sic ait: Qui non ex sanguinibus, ne- que ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joan. 1. 43). Uno verbo nobilitatem illorum expressit. O mun- da natalia! o spirituales partus! o nova puerperia ! sine utero conceptio, sine ventre nativitas, sine carne 9. 40), inquit. Nullo alio illi opus fuit, non ministris, 5. 5). Rursus cum alii blasphemarent, hoc ipsum 6. Ad nuper illuminatos cohortatio.

. 95 : S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ac sententiam deinde pronuntiet. Neque enim ante quam sciscitetur', fert sentontiam : quamquam enim manifestum erat delictum, tamen ut nobis qui foris adstamus persuaderet justam a se- ferri sententiam, propterea interrogationem adbibet his verbis utens : Cur implevit satanas cor tuum, ut mentireris Spiritui sancto, et fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venumdatum in tua eral potestate? Non es mentitus hominibus, sed Deo (Act. 5. 3. 4). Quid igitur audiens ille sermones istos? Cecidit, et exspi- ravit. Vides ut gladium etiam habeant Apostoli ? Cuin dicentem Paulum audiveris, In omnibus gladium Spi- ritus, quod est verbum Dei ( Ephes. G. 17), recordaro sententiæ istius, quod nusquam gladius sit, et solo · verbo sacrilegus percussus ceciderit. Vidisti gladium exacutum ac nudatum ? Nusquam ferrum, nusquam capulus, nusquam manus : sed loco manus lingua, verba proferens loco gladii, confestim illum occidit. Post hunc introivit uxor, et occasionem illi excusa- tionis, ansanı veniæ præbere voluit : propterea rursus interrogat, Dic mihi, sitanti agrum vendidistis(Act. 5. 8). Tametsi non tanti venditum sciebat: sed ut ipsam per interrogationem ad pœnitentiam invitaret, ac peccati se condemnaret, et illi veniam impertiret, idcirco cam interrogat illa tamen in impudentia perseverabat; propterea in consortium supplicil mariti venit. Vides carceris potestatem? vides ut possint ad mortem mit- tere? Videamus id quod melius est, quo pacto rursus a morte revocent. Tabitha discipula mortua est, quæ multis eleemosynis celebris erat, et ad Apostolos sta- tim curritur. Sciebant enim illos mortis ac vitæ pote- statem habere : sciebant cælestem principatum dela- psum in terras. Quid ergo Petrus? Tabitha, surge (Act. ron faniulis; sed ad resurrectionem verba suffecerunt; voce.n igitur audivit mors, et retinere mortuam non potuit. Vides quales sint judicum istorum voces ? Si- quidem externorum judicum voces, imbecillæ sunt. Licet enim imperet ex illis quispiam, si famulus non obteniperet, res imperata interrumpitur hic autem non est opus famulis; tantum dixit, et continuo factum est. Vides eorum carcerem, quod magistratus est in- signe : vides, quo pacto peccata dimittant, quo pacto mortem discutiant, quo pacto in vitam revocent. Vis cingulum etiam illoruin cognoscere? Siquidem cinetos illos misit Christus non corio, sed veritate; hoc cin- gulum sanctum et spirituale; propterea dicit : Suc- cincti lumbos vestros in veritate ( Ephes. 6. 14). Spi- ritualis enim est magistratus, quocirca nihil sensibile quærendum ; Omnis quippe gloria filiæ regis ab intus (Psalm. 45. 14). Carnifices habent Apostoli dæmonas. - Sed quid? num vis carnifices etiam videre? Carnifices sunt, qui reos virgis cædunt, qui in ligno suspendunt, et latera deradunt, qui castigant, qui puniunt. Visne igitur istos videre? Non homines habent, sed ipsum diabo- luin, et dæmones: qui corpore sunt et carne circum- dati, ministras habebant incorporeas virtutes. Audi sane quo pacto cum auctoritate Paulus illis imperaret: ARCHIEP. CONSTANTINOP. 36 siquidem de eo qui fornicatus erat, scribens dicebat : Tradite hujusmodi satanæ in interitum carnis (1. Cor. fecit : Tradidi enim illos, inquit, salanæ, ut discant NOR blasphemare (1. Tim. 1. 20 ). Quid restat ostendendum? num currus etiam illos habere? Sed ne hæc quidem nobis demonstratio deerit: siquidem Philippum. postquam eunuchum baptizavit, et sacris mysteriis initiavit, cum revertendum illi esset, rapuit ipsum Spiritus, et a deserto translatus Azoti repertus est ( Act. 8. 39. 40 ). Vides currum alatum ? vides cele- rius vento vehiculuin? Rursus in paradisum pergere Apostolum oportuit, tanta itineris longinquitate, tam immenso dissitum intervallo: tum ille subito raptus ¡Huc nullo negotio et in brevi momento temporis trans- ferebatur ( 2. Cor. 12.2). Tales igitur currus sunt : vox autem præconis est, et ipsa rursus magistratu digua. Non enim antecedchat illos homo vocem mit- tens, verum Spiritus gratia, et per miracula demon- stratio quaris tuba clariorem vocem mittebat, atque ita viam illis ubique faciebat. Et quemadmodum in multa dignitate ac magnificentia constituti sunt magistratus, nec audent privati passim cum illis misceri : sic in Apo- stolis accidebat : Cæterorum enim, inquit, nemo aude- bal se conjungere illis; sed magnificabat eos populus ( Act. 5. 43 ). Vides carceris potestatem, et remitendi debita facultatem, et gladios illos habuisse, cinguloque fuisse præcinctos, curru vectos, vocem præcedere quavis tuba clariorem, et in multa pompa illos fuisse ac splendore decoratos ? - sed Jam oper pretium fuerit et omnes illorum res præclare gestas indicare, et quæ illorum in orbem terrarum exstent beneficia. Nam et hoc magistratoum est, ut non ho- nore tantum fruantur, sed el multam sollicitudinem et curam erga subditos præ se ferant. Sed jam plura dicta sunt, quam oportebat. Quocirca ad alium diffe- rens ista tractatum, ad eorum cohortationem, qui nuper illuminati sunt, traducere sermonem conabor. Nemo autem consilium existimet intempestivum : jam enim dixi non modo post decem et viginti dies, et post decem et viginti annos posse nuper illumina- tos vocari eos, qui mysteriis initiati sunt, si vigiles et sobrii fuerint. Qua igitur optima ad illos cohortatione ntemur? Si nimirum jis modum nativitatis in memo- riam revocemus, et priorem et posteriorem, natura- lem ac spiritualem, et quodnam sit inter utramque nativitatem discrimen, ostendamus. Imo vero necesse non est, ut ex nobis illi ista discant : ipse tonitrui filius de his ipsos admonebit, dilectus Christi Joannes. Quid igitur ille dicit? Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri (Joan. 1. 12): deinde priorem illis nativitatem in memoriam revocans, et ex comparatione sanctitatem ac dignitatem præsentis gratie declarans, sic ait: Qui non ex sanguinibus, ne- que ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joan. 1. 43). Uno verbo nobilitatem illorum expressit. O mun- da natalia! o spirituales partus! o nova puerperia ! sine utero conceptio, sine ventre nativitas, sine carne 9. 40), inquit. Nullo alio illi opus fuit, non ministris, 5. 5). Rursus cum alii blasphemarent, hoc ipsum 6. Ad nuper illuminatos cohortatio.

. 95 : S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ac sententiam deinde pronuntiet. Neque enim ante quam sciscitetur', fert sentontiam : quamquam enim manifestum erat delictum, tamen ut nobis qui foris adstamus persuaderet justam a se- ferri sententiam, propterea interrogationem adbibet his verbis utens : Cur implevit satanas cor tuum, ut mentireris Spiritui sancto, et fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venumdatum in tua eral potestate? Non es mentitus hominibus, sed Deo (Act. 5. 3. 4). Quid igitur audiens ille sermones istos? Cecidit, et exspi- ravit. Vides ut gladium etiam habeant Apostoli ? Cuin dicentem Paulum audiveris, In omnibus gladium Spi- ritus, quod est verbum Dei ( Ephes. G. 17), recordaro sententiæ istius, quod nusquam gladius sit, et solo · verbo sacrilegus percussus ceciderit. Vidisti gladium exacutum ac nudatum ? Nusquam ferrum, nusquam capulus, nusquam manus : sed loco manus lingua, verba proferens loco gladii, confestim illum occidit. Post hunc introivit uxor, et occasionem illi excusa- tionis, ansanı veniæ præbere voluit : propterea rursus interrogat, Dic mihi, sitanti agrum vendidistis(Act. 5. 8). Tametsi non tanti venditum sciebat: sed ut ipsam per interrogationem ad pœnitentiam invitaret, ac peccati se condemnaret, et illi veniam impertiret, idcirco cam interrogat illa tamen in impudentia perseverabat; propterea in consortium supplicil mariti venit. Vides carceris potestatem? vides ut possint ad mortem mit- tere? Videamus id quod melius est, quo pacto rursus a morte revocent. Tabitha discipula mortua est, quæ multis eleemosynis celebris erat, et ad Apostolos sta- tim curritur. Sciebant enim illos mortis ac vitæ pote- statem habere : sciebant cælestem principatum dela- psum in terras. Quid ergo Petrus? Tabitha, surge (Act. ron faniulis; sed ad resurrectionem verba suffecerunt; voce.n igitur audivit mors, et retinere mortuam non potuit. Vides quales sint judicum istorum voces ? Si- quidem externorum judicum voces, imbecillæ sunt. Licet enim imperet ex illis quispiam, si famulus non obteniperet, res imperata interrumpitur hic autem non est opus famulis; tantum dixit, et continuo factum est. Vides eorum carcerem, quod magistratus est in- signe : vides, quo pacto peccata dimittant, quo pacto mortem discutiant, quo pacto in vitam revocent. Vis cingulum etiam illoruin cognoscere? Siquidem cinetos illos misit Christus non corio, sed veritate; hoc cin- gulum sanctum et spirituale; propterea dicit : Suc- cincti lumbos vestros in veritate ( Ephes. 6. 14). Spi- ritualis enim est magistratus, quocirca nihil sensibile quærendum ; Omnis quippe gloria filiæ regis ab intus (Psalm. 45. 14). Carnifices habent Apostoli dæmonas. - Sed quid? num vis carnifices etiam videre? Carnifices sunt, qui reos virgis cædunt, qui in ligno suspendunt, et latera deradunt, qui castigant, qui puniunt. Visne igitur istos videre? Non homines habent, sed ipsum diabo- luin, et dæmones: qui corpore sunt et carne circum- dati, ministras habebant incorporeas virtutes. Audi sane quo pacto cum auctoritate Paulus illis imperaret: ARCHIEP. CONSTANTINOP. 36 siquidem de eo qui fornicatus erat, scribens dicebat : Tradite hujusmodi satanæ in interitum carnis (1. Cor. fecit : Tradidi enim illos, inquit, salanæ, ut discant NOR blasphemare (1. Tim. 1. 20 ). Quid restat ostendendum? num currus etiam illos habere? Sed ne hæc quidem nobis demonstratio deerit: siquidem Philippum. postquam eunuchum baptizavit, et sacris mysteriis initiavit, cum revertendum illi esset, rapuit ipsum Spiritus, et a deserto translatus Azoti repertus est ( Act. 8. 39. 40 ). Vides currum alatum ? vides cele- rius vento vehiculuin? Rursus in paradisum pergere Apostolum oportuit, tanta itineris longinquitate, tam immenso dissitum intervallo: tum ille subito raptus ¡Huc nullo negotio et in brevi momento temporis trans- ferebatur ( 2. Cor. 12.2). Tales igitur currus sunt : vox autem præconis est, et ipsa rursus magistratu digua. Non enim antecedchat illos homo vocem mit- tens, verum Spiritus gratia, et per miracula demon- stratio quaris tuba clariorem vocem mittebat, atque ita viam illis ubique faciebat. Et quemadmodum in multa dignitate ac magnificentia constituti sunt magistratus, nec audent privati passim cum illis misceri : sic in Apo- stolis accidebat : Cæterorum enim, inquit, nemo aude- bal se conjungere illis; sed magnificabat eos populus ( Act. 5. 43 ). Vides carceris potestatem, et remitendi debita facultatem, et gladios illos habuisse, cinguloque fuisse præcinctos, curru vectos, vocem præcedere quavis tuba clariorem, et in multa pompa illos fuisse ac splendore decoratos ? - sed Jam oper pretium fuerit et omnes illorum res præclare gestas indicare, et quæ illorum in orbem terrarum exstent beneficia. Nam et hoc magistratoum est, ut non ho- nore tantum fruantur, sed el multam sollicitudinem et curam erga subditos præ se ferant. Sed jam plura dicta sunt, quam oportebat. Quocirca ad alium diffe- rens ista tractatum, ad eorum cohortationem, qui nuper illuminati sunt, traducere sermonem conabor. Nemo autem consilium existimet intempestivum : jam enim dixi non modo post decem et viginti dies, et post decem et viginti annos posse nuper illumina- tos vocari eos, qui mysteriis initiati sunt, si vigiles et sobrii fuerint. Qua igitur optima ad illos cohortatione ntemur? Si nimirum jis modum nativitatis in memo- riam revocemus, et priorem et posteriorem, natura- lem ac spiritualem, et quodnam sit inter utramque nativitatem discrimen, ostendamus. Imo vero necesse non est, ut ex nobis illi ista discant : ipse tonitrui filius de his ipsos admonebit, dilectus Christi Joannes. Quid igitur ille dicit? Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri (Joan. 1. 12): deinde priorem illis nativitatem in memoriam revocans, et ex comparatione sanctitatem ac dignitatem præsentis gratie declarans, sic ait: Qui non ex sanguinibus, ne- que ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joan. 1. 43). Uno verbo nobilitatem illorum expressit. O mun- da natalia! o spirituales partus! o nova puerperia ! sine utero conceptio, sine ventre nativitas, sine carne 9. 40), inquit. Nullo alio illi opus fuit, non ministris, 5. 5). Rursus cum alii blasphemarent, hoc ipsum 6. Ad nuper illuminatos cohortatio.

07 νός τόπος, τόκος πνευματικός, τόκος ἐκ χάριτος καὶ φιλανθρωπίας Θεοῦ, τόκος εὐφροσύνης γέμων καὶ χαρᾶς. 'Αλλ' οὐ τοιοῦτος ὁ πρότερος, ἀλλ' ἀπὸ θρήνων ἔχει τὴν ἀρχήν. Τὸ γὰρ παιδίον ἐκ τῆς μή- τρας ὀλισθαῖνον καὶ ἐκ τῆς νηδύος καταφερόμενον, πρώτην φωνὴν μετὰ δακρύων εκβάλλει, καθάπερ τις φησι· Πρώτην φωνὴν τὴν ὁμοίαν ἅπασιν ἴσα κλαίων. Διὰ θρήνων γὰρ ἡ εἴσοδος εἰς τὸν βίον, διὰ δακρύων προοίμια, τῆς φύσεως τὸ μέλλον οδυνηρόν προαναφωνούσης. Τί κλαίει τὸ παιδίον εἰς φῶς ἑλθόν; Διὰ τοῦτο· πρὸ μὲν τῆς ἁμαρτίας ἔλεγεν ὁ Θεὸς, Αύ- ξάνεσθε, καὶ πληθύνεσθε, όπερ εὐλογίας ἦν· τὸ δὲ, Ἐν λύπαις τάξῃ τέκνα, μετὰ τὴν ἁμαρτίαν, ὅπερ τιμωρίας ἦν. Οὐ δάκρυα δὲ ἐν τῇ γεννήσει μό- νον, ἀλλὰ [81] καὶ σπάργανα καὶ δεσμά· δάκρυα ἐν τῇ γεννήσει, δάκρυα ἐν θανάτῳ· σπάργανα ἐν γεν· νήσει, σπάργανα ἐν θανάτῳ· ἵνα μάθῃς ὅτι πρὸς θάνατον ἡ ζωὴ αὕτη τελευτα, καὶ πρὸς ἐκεῖνο και ταστρέφει τὸ τέλος. 'Αλλ' οὐχ ἡ γέννησις αΰτη. Ούτ 98 δαμοῦ δάκρυα καὶ σπάργανα, ἀλλὰ λελυμένος ὁ γεν νηθείς, καὶ πρὸς ἀγῶνας παρεσκευασμένος· διὰ τοῦτο ἄφετοι οἱ πόδες καὶ αἱ χείρες, ἵνα τρέχῃ καὶ πυκτεύῃ· οὐδαμοῦ θρήνος, οὐδαμοῦ δάκρυα ἐνταῦθα, ἀλλ' ἀσπασμοί, καὶ φιλίαι, καὶ περιπλοκαὶ τῶν ἀδελφῶν τὸ οἰκεῖον μέλος ἐπιγινωσκόντων, καὶ ὥσπερ ἐκ μα· κρᾶς ἀπολαβόντων ἀποδημίας. Ἐπειδὴ γὰρ πρὸ τοῦ φωτίσματος έχθρὸς ἦν, μετὰ δὲ τὸ φώτισμα γέγονε φίλος τοῦ κοινοῦ πάντων ἡμῶν Δεσπότου, διὰ τοῦτο πάντες συνηδόμεθα· διὰ τοῦτο καὶ τὸ φίλημα εἰρήνη καλεῖται, ἵνα μάθωμεν ὅτι πόλεμον κατέλυσεν ὁ Θεός, καὶ πρὸς τὴν οἰκείωσιν ἐπανήγαγε τὴν ἑαυτοῦ. Ταύ- την οὖν τηρῶμεν διηνεκώς, ταύτην φυλάττωμεν τὴν εἰρήνην, ταύτην ἐκτείνωμεν τὴν φιλίαν, ἵνα καὶ τῶν αιωνίων ἐπιτύχωμεν σκηνών, χάριτι καὶ φιλανθρω πίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ καὶ μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ δόξα, τιμή, κράτος, ἅμα τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ὅτι οὐκ ἀκίνδυνον τοῖς ἀκροαταῖς τὸ σιγαν τα λεγόμενα ἐν ἐκκλησίᾳ, καὶ τίνος ένεκεν εἰ Πράξεις ἐν τῇ Πεντηκοστῇ ἀναγινώσκονται, καὶ διὰ τί οὐκ ἔδειξε πᾶσιν ἑαυτὸν ἀναστὰς ὁ Χρισ στὸς, καὶ ὅτι τῆς ὄψεως σαφεστέραν παρέσχε τὴν τῆς ἀναστάσεως ἀπόδειξιν τὴν διὰ τῶν ση μείων τῶν ἀποστόλων. σ'. Τὸ μὲν πλέον τοῦ χρέους τοῦ συντεθέντος ἡμῖν ὑπὸ τῆς ἐπιγραφῆς τῶν Πράξεων τῶν ἀποστολικῶν ἐν ταῖς ἔμπροσθεν ὑμῖν κατεβάλομεν ἡμέραις· ἐπειδὴ δὲ ἔτι μικρὸν ἐναπέμεινε λείψωνον, ἀνέστην καὶ τοῦτο κατα- θήσων ὑμῖν σήμερον. Εἰ δὲ μετ' ἀκριβείας φυλάττετε τὰ εἰρημένα, καὶ μετὰ πολλῆς κατέχετε σπουδῆς, ὑμεῖς ἂν εἰδείητε οἱ τὸ ἀργύριον ὑποδεξάμενοι, καὶ τῶν ἀργυρίων τούτων μέλλοντες τὸν λόγον διδόναι τῷ Δεσπότῃ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ὅταν οἱ τὰ τά λαντα πιστευθέντες καλῶνται, καὶ τὰς εὐθύνας ὑπο ἔχωσιν· ὅταν ἐλθὼν ὁ Χριστὸς ἀπαιτῇ τοὺς τραπεζίτας τὸ ἀργύριον τοῦτο μετὰ τῶν τόκων. Εδει γάρ σε, φησὶ, καταβαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου ἐπὶ τοὺς τραπε ζἶτας, καὶ ἐγὼ ἐλθὼν μετὰ τόκου ἂν ἀπῄτησα αὐτό. Ο τῆς πολλῆς καὶ ἀφάτου φιλανθρωπίας τοῦ Δεσπό του ! Ανθρώπους κωλύων ἀπαιτεῖν τόκους, αὐτὸς ἀπαιτεῖ τόκους. Διὰ τί; Επειδὴ ἐκεῖνος ὁ τόπος δια- βεβλημένος ἐστὶ καὶ κατηγορίας ἄξιος· οὗτος δὲ ἐπαινετὸς καὶ πολλῆς ἀποδοχῆς ἐστιν ἄξιος. Ἐκεῖνος τοίνυν ὁ τόπος, ὁ τῶν χρημάτων λέγω, καὶ τὸν λαμ- βάνοντα, καὶ τὸν διδόντα ζημιοί, καὶ τοῦ μὲν λαμβά- νοντος ἀπόλλυσι τὴν ψυχήν, τοῦ δὲ διδόντος [82] ἐπ:- τρίβει τὴν πενίαν. Τί γὰρ ἂν γένοιτο χαλεπώτερον, ἀλλ᾽ ἢ ὅταν τις τὴν πενίαν τοῦ πλησίον ἐμπορεύηται, καὶ τὰς τῶν ἀδελφῶν πραγματεύηται συμφοράς; ὅταν τις προσωπεῖον φιλανθρωπίας ἔχων πᾶσαν ἀπανθρω- πίαν ἐπιδείκνυται, καὶ ὁ χεῖρα - μέλλων ὀρέγειν πρὸς τὸ βάραθρον ὠθῇ τὸν βοηθείας δεόμενον ; Τί ποιεῖς, ἄνθρωπε ; Οὐ διὰ τοῦτο πρὸς τὰς ἦλθε θύρας ὁ πένης, ἵνα αὐξήσῃς αὐτοῦ τὴν πενίαν, ἀλλ' ἵνα λύσῃς αὐτοῦ τὴν πενίαν· σὺ δὲ ταυτὸν ποιεῖς, οἷον οἱ τὰ δηλητήρια κεραννύντες φάρμακα· καὶ γὰρ ἐκεῖνοι τὴν συνήθη • Colb. καὶ ὡς χείρα. τροφὴν αὐτοῖς ἀναμίξαντες ἀνεπαίσθητον ποιοῦσε τὴν ἐπιβουλὴν, καὶ οὗτοι φιλανθρωπίας προσχήματι τῶν τύχων τὸν ὄλεθρον κρύψαντες, οὐκ ἐῶσιν αἰσθέσθαι τῆς βλάβης τοὺς μέλλοντας πίνειν τὸ θανάσιμον τοῦ το φάρμακον. Διόπερ εὔκαιρον, ὃ περὶ τῆς ἁμαρτίας. εἴρηται, καὶ περὶ τῶν τοκιζόντων καὶ δανειζομένων εἰπεῖν. Τί δὲ περὶ τῆς ἁμαρτίας εἴρηται ; Πρὸς και ρόν, φησί, γλυκαίνει τὸν λάρυγγα, ὕστερον δὲ πικρότερον χολῆς εὑρήσεις, καὶ ἠκονημένον μᾶλ λον μαχαίρας διστόμου. Τοῦτο τοίνυν καὶ ἐπὶ τῶν δανειζομένων γίνεται· ὅταν μὲν γὰρ λαμβάνῃ τὰ χρήματα ὁ δεόμενος, παραμυθίαν λαμβάνει μικράν τινα καὶ πρόσκαιρον· ὕστερον δὲ τῶν τόκων αύξο μένων, καὶ τοῦ φορτίου μείζονος τῆς δυνάμεως γενο- μένου, ἐκεῖνο τὸ γλυκὺ καὶ λιπάναν τὸν λάρυγγα πικρότερον χολῆς ὄψεται γινόμενον, καὶ ἠκονημένον μᾶλλον μαχαίρας διστόμου, τῶν πατρῴων πάντων ἀποστῆναι ἀθρόον ἀναγκαζόμενος. β'. Αλλ' ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐπὶ τὰ πνευματικὰ τὸν λόγον μετάγωμεν. Ἔδει σε, φησί, καταβαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου ἐπὶ τοὺς τραπεζίτης, ἐκείνου τοῦ ἀργυρίου τραπεζίτας ὑμᾶς καλῶν τοὺς τῶν ῥημάτων τούτων ἀκροατάς. Καὶ τίνος ένεκεν τραπεζίτας ὑμᾶς ἐκάλεσεν ὁ Θεός ; Παιδεύων ἅπαντας τὴν αὐτὴν σπουδὴν ἐπιδείκνυσθαι περὶ τὴν δοκιμασίαν τῶν λε- γομένων, ὅσην ἐκεῖνοι σπουδὴν ἔχουσι περὶ τὴν ἐξέτασιν καὶ εἴσοδον τῶν νομισμάτων. Καθάπερ γὰρ οἱ τραπεζῖται τὸ μὲν κίβδηλον καὶ παράσημον έχε βάλλουσι νόμισμα, τὸ δὲ δόκιμον καὶ ὑγιές δέχονται, καὶ διακρίνουσι τὸ νόθον ἀπὸ τοῦ γνησίου· οὕτω καὶ σὺ ποίησον, καὶ μὴ πάντα παραδέχου λόγον, ἀλλὰ τὸν μὲν κίβδηλον καὶ διεφθαρμένον ἔκβαλλε ἀπὸ σοῦ. τὸν δὲ ὑγιῆ καὶ σωτηρίαν ἔχοντα παράπεμπε τη διανοίᾳ. Εστι γάρ, ἔστι καὶ σου ζυγὰ καὶ σταθμία 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.

07 νός τόπος, τόκος πνευματικός, τόκος ἐκ χάριτος καὶ φιλανθρωπίας Θεοῦ, τόκος εὐφροσύνης γέμων καὶ χαρᾶς. 'Αλλ' οὐ τοιοῦτος ὁ πρότερος, ἀλλ' ἀπὸ θρήνων ἔχει τὴν ἀρχήν. Τὸ γὰρ παιδίον ἐκ τῆς μή- τρας ὀλισθαῖνον καὶ ἐκ τῆς νηδύος καταφερόμενον, πρώτην φωνὴν μετὰ δακρύων εκβάλλει, καθάπερ τις φησι· Πρώτην φωνὴν τὴν ὁμοίαν ἅπασιν ἴσα κλαίων. Διὰ θρήνων γὰρ ἡ εἴσοδος εἰς τὸν βίον, διὰ δακρύων προοίμια, τῆς φύσεως τὸ μέλλον οδυνηρόν προαναφωνούσης. Τί κλαίει τὸ παιδίον εἰς φῶς ἑλθόν; Διὰ τοῦτο· πρὸ μὲν τῆς ἁμαρτίας ἔλεγεν ὁ Θεὸς, Αύ- ξάνεσθε, καὶ πληθύνεσθε, όπερ εὐλογίας ἦν· τὸ δὲ, Ἐν λύπαις τάξῃ τέκνα, μετὰ τὴν ἁμαρτίαν, ὅπερ τιμωρίας ἦν. Οὐ δάκρυα δὲ ἐν τῇ γεννήσει μό- νον, ἀλλὰ [81] καὶ σπάργανα καὶ δεσμά· δάκρυα ἐν τῇ γεννήσει, δάκρυα ἐν θανάτῳ· σπάργανα ἐν γεν· νήσει, σπάργανα ἐν θανάτῳ· ἵνα μάθῃς ὅτι πρὸς θάνατον ἡ ζωὴ αὕτη τελευτα, καὶ πρὸς ἐκεῖνο και ταστρέφει τὸ τέλος. 'Αλλ' οὐχ ἡ γέννησις αΰτη. Ούτ 98 δαμοῦ δάκρυα καὶ σπάργανα, ἀλλὰ λελυμένος ὁ γεν νηθείς, καὶ πρὸς ἀγῶνας παρεσκευασμένος· διὰ τοῦτο ἄφετοι οἱ πόδες καὶ αἱ χείρες, ἵνα τρέχῃ καὶ πυκτεύῃ· οὐδαμοῦ θρήνος, οὐδαμοῦ δάκρυα ἐνταῦθα, ἀλλ' ἀσπασμοί, καὶ φιλίαι, καὶ περιπλοκαὶ τῶν ἀδελφῶν τὸ οἰκεῖον μέλος ἐπιγινωσκόντων, καὶ ὥσπερ ἐκ μα· κρᾶς ἀπολαβόντων ἀποδημίας. Ἐπειδὴ γὰρ πρὸ τοῦ φωτίσματος έχθρὸς ἦν, μετὰ δὲ τὸ φώτισμα γέγονε φίλος τοῦ κοινοῦ πάντων ἡμῶν Δεσπότου, διὰ τοῦτο πάντες συνηδόμεθα· διὰ τοῦτο καὶ τὸ φίλημα εἰρήνη καλεῖται, ἵνα μάθωμεν ὅτι πόλεμον κατέλυσεν ὁ Θεός, καὶ πρὸς τὴν οἰκείωσιν ἐπανήγαγε τὴν ἑαυτοῦ. Ταύ- την οὖν τηρῶμεν διηνεκώς, ταύτην φυλάττωμεν τὴν εἰρήνην, ταύτην ἐκτείνωμεν τὴν φιλίαν, ἵνα καὶ τῶν αιωνίων ἐπιτύχωμεν σκηνών, χάριτι καὶ φιλανθρω πίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ καὶ μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ δόξα, τιμή, κράτος, ἅμα τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ὅτι οὐκ ἀκίνδυνον τοῖς ἀκροαταῖς τὸ σιγαν τα λεγόμενα ἐν ἐκκλησίᾳ, καὶ τίνος ένεκεν εἰ Πράξεις ἐν τῇ Πεντηκοστῇ ἀναγινώσκονται, καὶ διὰ τί οὐκ ἔδειξε πᾶσιν ἑαυτὸν ἀναστὰς ὁ Χρισ στὸς, καὶ ὅτι τῆς ὄψεως σαφεστέραν παρέσχε τὴν τῆς ἀναστάσεως ἀπόδειξιν τὴν διὰ τῶν ση μείων τῶν ἀποστόλων. σ'. Τὸ μὲν πλέον τοῦ χρέους τοῦ συντεθέντος ἡμῖν ὑπὸ τῆς ἐπιγραφῆς τῶν Πράξεων τῶν ἀποστολικῶν ἐν ταῖς ἔμπροσθεν ὑμῖν κατεβάλομεν ἡμέραις· ἐπειδὴ δὲ ἔτι μικρὸν ἐναπέμεινε λείψωνον, ἀνέστην καὶ τοῦτο κατα- θήσων ὑμῖν σήμερον. Εἰ δὲ μετ' ἀκριβείας φυλάττετε τὰ εἰρημένα, καὶ μετὰ πολλῆς κατέχετε σπουδῆς, ὑμεῖς ἂν εἰδείητε οἱ τὸ ἀργύριον ὑποδεξάμενοι, καὶ τῶν ἀργυρίων τούτων μέλλοντες τὸν λόγον διδόναι τῷ Δεσπότῃ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ὅταν οἱ τὰ τά λαντα πιστευθέντες καλῶνται, καὶ τὰς εὐθύνας ὑπο ἔχωσιν· ὅταν ἐλθὼν ὁ Χριστὸς ἀπαιτῇ τοὺς τραπεζίτας τὸ ἀργύριον τοῦτο μετὰ τῶν τόκων. Εδει γάρ σε, φησὶ, καταβαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου ἐπὶ τοὺς τραπε ζἶτας, καὶ ἐγὼ ἐλθὼν μετὰ τόκου ἂν ἀπῄτησα αὐτό. Ο τῆς πολλῆς καὶ ἀφάτου φιλανθρωπίας τοῦ Δεσπό του ! Ανθρώπους κωλύων ἀπαιτεῖν τόκους, αὐτὸς ἀπαιτεῖ τόκους. Διὰ τί; Επειδὴ ἐκεῖνος ὁ τόπος δια- βεβλημένος ἐστὶ καὶ κατηγορίας ἄξιος· οὗτος δὲ ἐπαινετὸς καὶ πολλῆς ἀποδοχῆς ἐστιν ἄξιος. Ἐκεῖνος τοίνυν ὁ τόπος, ὁ τῶν χρημάτων λέγω, καὶ τὸν λαμ- βάνοντα, καὶ τὸν διδόντα ζημιοί, καὶ τοῦ μὲν λαμβά- νοντος ἀπόλλυσι τὴν ψυχήν, τοῦ δὲ διδόντος [82] ἐπ:- τρίβει τὴν πενίαν. Τί γὰρ ἂν γένοιτο χαλεπώτερον, ἀλλ᾽ ἢ ὅταν τις τὴν πενίαν τοῦ πλησίον ἐμπορεύηται, καὶ τὰς τῶν ἀδελφῶν πραγματεύηται συμφοράς; ὅταν τις προσωπεῖον φιλανθρωπίας ἔχων πᾶσαν ἀπανθρω- πίαν ἐπιδείκνυται, καὶ ὁ χεῖρα - μέλλων ὀρέγειν πρὸς τὸ βάραθρον ὠθῇ τὸν βοηθείας δεόμενον ; Τί ποιεῖς, ἄνθρωπε ; Οὐ διὰ τοῦτο πρὸς τὰς ἦλθε θύρας ὁ πένης, ἵνα αὐξήσῃς αὐτοῦ τὴν πενίαν, ἀλλ' ἵνα λύσῃς αὐτοῦ τὴν πενίαν· σὺ δὲ ταυτὸν ποιεῖς, οἷον οἱ τὰ δηλητήρια κεραννύντες φάρμακα· καὶ γὰρ ἐκεῖνοι τὴν συνήθη • Colb. καὶ ὡς χείρα. τροφὴν αὐτοῖς ἀναμίξαντες ἀνεπαίσθητον ποιοῦσε τὴν ἐπιβουλὴν, καὶ οὗτοι φιλανθρωπίας προσχήματι τῶν τύχων τὸν ὄλεθρον κρύψαντες, οὐκ ἐῶσιν αἰσθέσθαι τῆς βλάβης τοὺς μέλλοντας πίνειν τὸ θανάσιμον τοῦ το φάρμακον. Διόπερ εὔκαιρον, ὃ περὶ τῆς ἁμαρτίας. εἴρηται, καὶ περὶ τῶν τοκιζόντων καὶ δανειζομένων εἰπεῖν. Τί δὲ περὶ τῆς ἁμαρτίας εἴρηται ; Πρὸς και ρόν, φησί, γλυκαίνει τὸν λάρυγγα, ὕστερον δὲ πικρότερον χολῆς εὑρήσεις, καὶ ἠκονημένον μᾶλ λον μαχαίρας διστόμου. Τοῦτο τοίνυν καὶ ἐπὶ τῶν δανειζομένων γίνεται· ὅταν μὲν γὰρ λαμβάνῃ τὰ χρήματα ὁ δεόμενος, παραμυθίαν λαμβάνει μικράν τινα καὶ πρόσκαιρον· ὕστερον δὲ τῶν τόκων αύξο μένων, καὶ τοῦ φορτίου μείζονος τῆς δυνάμεως γενο- μένου, ἐκεῖνο τὸ γλυκὺ καὶ λιπάναν τὸν λάρυγγα πικρότερον χολῆς ὄψεται γινόμενον, καὶ ἠκονημένον μᾶλλον μαχαίρας διστόμου, τῶν πατρῴων πάντων ἀποστῆναι ἀθρόον ἀναγκαζόμενος. β'. Αλλ' ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐπὶ τὰ πνευματικὰ τὸν λόγον μετάγωμεν. Ἔδει σε, φησί, καταβαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου ἐπὶ τοὺς τραπεζίτης, ἐκείνου τοῦ ἀργυρίου τραπεζίτας ὑμᾶς καλῶν τοὺς τῶν ῥημάτων τούτων ἀκροατάς. Καὶ τίνος ένεκεν τραπεζίτας ὑμᾶς ἐκάλεσεν ὁ Θεός ; Παιδεύων ἅπαντας τὴν αὐτὴν σπουδὴν ἐπιδείκνυσθαι περὶ τὴν δοκιμασίαν τῶν λε- γομένων, ὅσην ἐκεῖνοι σπουδὴν ἔχουσι περὶ τὴν ἐξέτασιν καὶ εἴσοδον τῶν νομισμάτων. Καθάπερ γὰρ οἱ τραπεζῖται τὸ μὲν κίβδηλον καὶ παράσημον έχε βάλλουσι νόμισμα, τὸ δὲ δόκιμον καὶ ὑγιές δέχονται, καὶ διακρίνουσι τὸ νόθον ἀπὸ τοῦ γνησίου· οὕτω καὶ σὺ ποίησον, καὶ μὴ πάντα παραδέχου λόγον, ἀλλὰ τὸν μὲν κίβδηλον καὶ διεφθαρμένον ἔκβαλλε ἀπὸ σοῦ. τὸν δὲ ὑγιῆ καὶ σωτηρίαν ἔχοντα παράπεμπε τη διανοίᾳ. Εστι γάρ, ἔστι καὶ σου ζυγὰ καὶ σταθμία 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.

07 νός τόπος, τόκος πνευματικός, τόκος ἐκ χάριτος καὶ φιλανθρωπίας Θεοῦ, τόκος εὐφροσύνης γέμων καὶ χαρᾶς. 'Αλλ' οὐ τοιοῦτος ὁ πρότερος, ἀλλ' ἀπὸ θρήνων ἔχει τὴν ἀρχήν. Τὸ γὰρ παιδίον ἐκ τῆς μή- τρας ὀλισθαῖνον καὶ ἐκ τῆς νηδύος καταφερόμενον, πρώτην φωνὴν μετὰ δακρύων εκβάλλει, καθάπερ τις φησι· Πρώτην φωνὴν τὴν ὁμοίαν ἅπασιν ἴσα κλαίων. Διὰ θρήνων γὰρ ἡ εἴσοδος εἰς τὸν βίον, διὰ δακρύων προοίμια, τῆς φύσεως τὸ μέλλον οδυνηρόν προαναφωνούσης. Τί κλαίει τὸ παιδίον εἰς φῶς ἑλθόν; Διὰ τοῦτο· πρὸ μὲν τῆς ἁμαρτίας ἔλεγεν ὁ Θεὸς, Αύ- ξάνεσθε, καὶ πληθύνεσθε, όπερ εὐλογίας ἦν· τὸ δὲ, Ἐν λύπαις τάξῃ τέκνα, μετὰ τὴν ἁμαρτίαν, ὅπερ τιμωρίας ἦν. Οὐ δάκρυα δὲ ἐν τῇ γεννήσει μό- νον, ἀλλὰ [81] καὶ σπάργανα καὶ δεσμά· δάκρυα ἐν τῇ γεννήσει, δάκρυα ἐν θανάτῳ· σπάργανα ἐν γεν· νήσει, σπάργανα ἐν θανάτῳ· ἵνα μάθῃς ὅτι πρὸς θάνατον ἡ ζωὴ αὕτη τελευτα, καὶ πρὸς ἐκεῖνο και ταστρέφει τὸ τέλος. 'Αλλ' οὐχ ἡ γέννησις αΰτη. Ούτ 98 δαμοῦ δάκρυα καὶ σπάργανα, ἀλλὰ λελυμένος ὁ γεν νηθείς, καὶ πρὸς ἀγῶνας παρεσκευασμένος· διὰ τοῦτο ἄφετοι οἱ πόδες καὶ αἱ χείρες, ἵνα τρέχῃ καὶ πυκτεύῃ· οὐδαμοῦ θρήνος, οὐδαμοῦ δάκρυα ἐνταῦθα, ἀλλ' ἀσπασμοί, καὶ φιλίαι, καὶ περιπλοκαὶ τῶν ἀδελφῶν τὸ οἰκεῖον μέλος ἐπιγινωσκόντων, καὶ ὥσπερ ἐκ μα· κρᾶς ἀπολαβόντων ἀποδημίας. Ἐπειδὴ γὰρ πρὸ τοῦ φωτίσματος έχθρὸς ἦν, μετὰ δὲ τὸ φώτισμα γέγονε φίλος τοῦ κοινοῦ πάντων ἡμῶν Δεσπότου, διὰ τοῦτο πάντες συνηδόμεθα· διὰ τοῦτο καὶ τὸ φίλημα εἰρήνη καλεῖται, ἵνα μάθωμεν ὅτι πόλεμον κατέλυσεν ὁ Θεός, καὶ πρὸς τὴν οἰκείωσιν ἐπανήγαγε τὴν ἑαυτοῦ. Ταύ- την οὖν τηρῶμεν διηνεκώς, ταύτην φυλάττωμεν τὴν εἰρήνην, ταύτην ἐκτείνωμεν τὴν φιλίαν, ἵνα καὶ τῶν αιωνίων ἐπιτύχωμεν σκηνών, χάριτι καὶ φιλανθρω πίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ καὶ μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ δόξα, τιμή, κράτος, ἅμα τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ὅτι οὐκ ἀκίνδυνον τοῖς ἀκροαταῖς τὸ σιγαν τα λεγόμενα ἐν ἐκκλησίᾳ, καὶ τίνος ένεκεν εἰ Πράξεις ἐν τῇ Πεντηκοστῇ ἀναγινώσκονται, καὶ διὰ τί οὐκ ἔδειξε πᾶσιν ἑαυτὸν ἀναστὰς ὁ Χρισ στὸς, καὶ ὅτι τῆς ὄψεως σαφεστέραν παρέσχε τὴν τῆς ἀναστάσεως ἀπόδειξιν τὴν διὰ τῶν ση μείων τῶν ἀποστόλων. σ'. Τὸ μὲν πλέον τοῦ χρέους τοῦ συντεθέντος ἡμῖν ὑπὸ τῆς ἐπιγραφῆς τῶν Πράξεων τῶν ἀποστολικῶν ἐν ταῖς ἔμπροσθεν ὑμῖν κατεβάλομεν ἡμέραις· ἐπειδὴ δὲ ἔτι μικρὸν ἐναπέμεινε λείψωνον, ἀνέστην καὶ τοῦτο κατα- θήσων ὑμῖν σήμερον. Εἰ δὲ μετ' ἀκριβείας φυλάττετε τὰ εἰρημένα, καὶ μετὰ πολλῆς κατέχετε σπουδῆς, ὑμεῖς ἂν εἰδείητε οἱ τὸ ἀργύριον ὑποδεξάμενοι, καὶ τῶν ἀργυρίων τούτων μέλλοντες τὸν λόγον διδόναι τῷ Δεσπότῃ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ὅταν οἱ τὰ τά λαντα πιστευθέντες καλῶνται, καὶ τὰς εὐθύνας ὑπο ἔχωσιν· ὅταν ἐλθὼν ὁ Χριστὸς ἀπαιτῇ τοὺς τραπεζίτας τὸ ἀργύριον τοῦτο μετὰ τῶν τόκων. Εδει γάρ σε, φησὶ, καταβαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου ἐπὶ τοὺς τραπε ζἶτας, καὶ ἐγὼ ἐλθὼν μετὰ τόκου ἂν ἀπῄτησα αὐτό. Ο τῆς πολλῆς καὶ ἀφάτου φιλανθρωπίας τοῦ Δεσπό του ! Ανθρώπους κωλύων ἀπαιτεῖν τόκους, αὐτὸς ἀπαιτεῖ τόκους. Διὰ τί; Επειδὴ ἐκεῖνος ὁ τόπος δια- βεβλημένος ἐστὶ καὶ κατηγορίας ἄξιος· οὗτος δὲ ἐπαινετὸς καὶ πολλῆς ἀποδοχῆς ἐστιν ἄξιος. Ἐκεῖνος τοίνυν ὁ τόπος, ὁ τῶν χρημάτων λέγω, καὶ τὸν λαμ- βάνοντα, καὶ τὸν διδόντα ζημιοί, καὶ τοῦ μὲν λαμβά- νοντος ἀπόλλυσι τὴν ψυχήν, τοῦ δὲ διδόντος [82] ἐπ:- τρίβει τὴν πενίαν. Τί γὰρ ἂν γένοιτο χαλεπώτερον, ἀλλ᾽ ἢ ὅταν τις τὴν πενίαν τοῦ πλησίον ἐμπορεύηται, καὶ τὰς τῶν ἀδελφῶν πραγματεύηται συμφοράς; ὅταν τις προσωπεῖον φιλανθρωπίας ἔχων πᾶσαν ἀπανθρω- πίαν ἐπιδείκνυται, καὶ ὁ χεῖρα - μέλλων ὀρέγειν πρὸς τὸ βάραθρον ὠθῇ τὸν βοηθείας δεόμενον ; Τί ποιεῖς, ἄνθρωπε ; Οὐ διὰ τοῦτο πρὸς τὰς ἦλθε θύρας ὁ πένης, ἵνα αὐξήσῃς αὐτοῦ τὴν πενίαν, ἀλλ' ἵνα λύσῃς αὐτοῦ τὴν πενίαν· σὺ δὲ ταυτὸν ποιεῖς, οἷον οἱ τὰ δηλητήρια κεραννύντες φάρμακα· καὶ γὰρ ἐκεῖνοι τὴν συνήθη • Colb. καὶ ὡς χείρα. τροφὴν αὐτοῖς ἀναμίξαντες ἀνεπαίσθητον ποιοῦσε τὴν ἐπιβουλὴν, καὶ οὗτοι φιλανθρωπίας προσχήματι τῶν τύχων τὸν ὄλεθρον κρύψαντες, οὐκ ἐῶσιν αἰσθέσθαι τῆς βλάβης τοὺς μέλλοντας πίνειν τὸ θανάσιμον τοῦ το φάρμακον. Διόπερ εὔκαιρον, ὃ περὶ τῆς ἁμαρτίας. εἴρηται, καὶ περὶ τῶν τοκιζόντων καὶ δανειζομένων εἰπεῖν. Τί δὲ περὶ τῆς ἁμαρτίας εἴρηται ; Πρὸς και ρόν, φησί, γλυκαίνει τὸν λάρυγγα, ὕστερον δὲ πικρότερον χολῆς εὑρήσεις, καὶ ἠκονημένον μᾶλ λον μαχαίρας διστόμου. Τοῦτο τοίνυν καὶ ἐπὶ τῶν δανειζομένων γίνεται· ὅταν μὲν γὰρ λαμβάνῃ τὰ χρήματα ὁ δεόμενος, παραμυθίαν λαμβάνει μικράν τινα καὶ πρόσκαιρον· ὕστερον δὲ τῶν τόκων αύξο μένων, καὶ τοῦ φορτίου μείζονος τῆς δυνάμεως γενο- μένου, ἐκεῖνο τὸ γλυκὺ καὶ λιπάναν τὸν λάρυγγα πικρότερον χολῆς ὄψεται γινόμενον, καὶ ἠκονημένον μᾶλλον μαχαίρας διστόμου, τῶν πατρῴων πάντων ἀποστῆναι ἀθρόον ἀναγκαζόμενος. β'. Αλλ' ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐπὶ τὰ πνευματικὰ τὸν λόγον μετάγωμεν. Ἔδει σε, φησί, καταβαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου ἐπὶ τοὺς τραπεζίτης, ἐκείνου τοῦ ἀργυρίου τραπεζίτας ὑμᾶς καλῶν τοὺς τῶν ῥημάτων τούτων ἀκροατάς. Καὶ τίνος ένεκεν τραπεζίτας ὑμᾶς ἐκάλεσεν ὁ Θεός ; Παιδεύων ἅπαντας τὴν αὐτὴν σπουδὴν ἐπιδείκνυσθαι περὶ τὴν δοκιμασίαν τῶν λε- γομένων, ὅσην ἐκεῖνοι σπουδὴν ἔχουσι περὶ τὴν ἐξέτασιν καὶ εἴσοδον τῶν νομισμάτων. Καθάπερ γὰρ οἱ τραπεζῖται τὸ μὲν κίβδηλον καὶ παράσημον έχε βάλλουσι νόμισμα, τὸ δὲ δόκιμον καὶ ὑγιές δέχονται, καὶ διακρίνουσι τὸ νόθον ἀπὸ τοῦ γνησίου· οὕτω καὶ σὺ ποίησον, καὶ μὴ πάντα παραδέχου λόγον, ἀλλὰ τὸν μὲν κίβδηλον καὶ διεφθαρμένον ἔκβαλλε ἀπὸ σοῦ. τὸν δὲ ὑγιῆ καὶ σωτηρίαν ἔχοντα παράπεμπε τη διανοίᾳ. Εστι γάρ, ἔστι καὶ σου ζυγὰ καὶ σταθμία 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.