λησεν, διὸ καὶ πρὸς τὴν ἐκείνων συγκαταβαίνων διά νοιαν (παραμυθεῖσθαι γὰρ αὐτοὺς ἀλλ᾽ οὐ διδάσκειν νῦν τὴν τῆς θεολογίας ἀκρίβειαν ἐβούλετο ), άνθρω πινώτερον, καὶ ὡς ἐκεῖνοι ἠδύναντο παραμυθεῖσθαι, διαλέγεται, Τήρησον αὐτοὺς, λέγων, καὶ, Ἐν τῷ ὀνόματί σου· καὶ, Ὅτε μην ἐν τῷ κόσμῳ, ἐτήρουν αὐτοὺς, καὶ τὰ ὅμοια. Χαρὰν δὲ τὴν ἐμὴν, φησὶν, οἷον τὴν πνευματικὴν, τὴν στηρίζουσαν ψυχάς, ἀλλ' οὐχὶ τοιαύτην οἷαν ὁ κόσμος ἔχει, διὰ τρυφῆς καὶ ἡδονῶν καὶ σωματικῶν εὐπαθείας συνισταμένην. Αλλ' ἐβασίλευσεν ὁ θάνατος ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι 14. Μωϋσέως. Φωτίου. Τρία ἐστὶν ἐν τούτοις τοῖς παραβολικῶς ἀλλήλοις παρατεθείσιν, ὁμοιότης τις, ἐναντιότης, ὑπερβολή. Κατὰ τὴν ὁμοιότητα ἐναντιότης μὲν, ἁμαρτία, ἀναμάρτητον· ἔχθρα πρὸς Θεὸν, καταλλαγή πρὸς Θεόν· κατάκριμα, δικαίωμα· ἀπώλεια καὶ πτώ μα καὶ θάνατος, σωτηρία καὶ ζωὴ καὶ ἀνάστασις. Η μὲν οὖν ἐναντιότης ἐν τούτοις· ἡ δὲ ὁμοιότης, ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς τοῖς πᾶσιν ἐπιγέγονεν· ἡ δὲ ὑπερβολὴ, ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν χειρόνων συνέπραξαν, τῷ ἑνὶ οἱ πολλοὶ ἐπὶ τὸ μετασχεῖν αὐτοῖς τῶν κακῶν, ἐπὶ δὲ τῶν ἀμεινόνων οὐδεὶς, συνέπραξεν ἀλλὰ μόνον τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ τὸ χάρισμα γέγονεν. Ὥστε οὐχ ὁμοίως καὶ Επίσης, ἀλλὰ καθ᾽ ὑπερβολὴν καὶ ἐκ περισσείας ἡ ὁμοιότης. Πάλιν διὰ τοῦ Ἀδὰμ τῶν χειρόνων εισαχθέν των, οὐκ ἀνῃρέθη μόνον ταῦτα, ὅπερ ὡς ἐναντίοις ὅμοιον καὶ ἀνάλογον, ἀλλὰ καὶ ἐπεδόθη παρὰ Χρι στοῦ τὰ ἀμείνω· ὅπερ τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν περισ σείαν παρίστησιν. Ὥσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνός, κ. τ. λ. Φωτίου. Εἰπὼν ὅτι τύπος ἦν ὁ Ἀδὰμ τοῦ Χρι στοῦ· τύπος δὲ δηλονότι ἐκ τοῦ ἐναντίου. Ὡς γὰρ ἐκεῖνος αἴτιος ἀνθρώποις ο θανάτου, οὕτως ὁ Χριστὸς αἴτιος ἀνθρώποις ἀναστάσεως. Εἰπὼν οὖν, ὡς ἔφη μεν, ὅτι τύπος ἦν ὁ Ἀδὰμ τοῦ Χριστοῦ· ἐπειδὴ μέλ λων αὐτὸ κατασκευάζειν, οὐ μόνον τὴν ὁμοιότητα και τασκευάζει καὶ τύπον, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν τῷ τύπῳ καὶ ὁμοιότητι ὑπεροχὴν καὶ περισσείαν. Τοῦτο γὰρ ἐνδείκνυται διὰ τοῦ λέγειν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς τὸ παρά πτωμα· καὶ πάλιν, καὶ οὐχ ὡς ἑνὸς ἁμαρτήσαντος. Ἐπεὶ οὖν σύνθετον αὐτῷ πως γέγονε τὸ ἐπιχείρημα, ἀνομοιότητά πως ἐν ὁμοιότητι διαπλέκοντι· νῦν άνθρωπος, γρ. ἀνθρώποις. conλησεν, διὸ καὶ πρὸς τὴν ἐκείνων συγκαταβαίνων διά- νοιαν (παραμυθεῖσθαι γὰρ αὐτοὺς ἀλλ᾽ οὐ διδάσκειν νῦν τὴν τῆς θεολογίας ἀκρίβειαν ἐβούλετο ), άνθρωπινώτερον, καὶ ὡς ἐκεῖνοι ἠδύναντο παραμυθεῖσθαι, διαλέγεται, Τήρησον αὐτοὺς, λέγων, καὶ, Ἐν τῷ ὀνόματί σου· καὶ, Ὅτε μην ἐν τῷ κόσμῳ, ἐτήρουν αὐτοὺς, καὶ τὰ ὅμοια. Χαρὰν δὲ τὴν ἐμὴν, φησὶν, οἷον τὴν πνευματικὴν, τὴν στηρίζουσαν ψυχάς, ἀλλ' οὐχὶ τοιαύτην οἷαν ὁ κόσμος ἔχει, διὰ τρυφῆς καὶ ἡδονῶν καὶ σωματικῶν εὐπαθείας συνισταμένην. Αλλ' ἐβασίλευσεν ὁ θάνατος ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωϋσέως. Φωτίου. Τρία ἐστὶν ἐν τούτοις τοῖς παραβολικῶς ἀλλήλοις παρατεθείσιν, ὁμοιότης τις, ἐναντιότης, ὑπερβολή. Κατὰ τὴν ὁμοιότητα ἐναντιότης μὲν, ἁμαρτία, ἀναμάρτητον· ἔχθρα πρὸς Θεὸν, καταλλαγή πρὸς Θεόν· κατάκριμα, δικαίωμα· ἀπώλεια καὶ πτώ μα καὶ θάνατος, σωτηρία καὶ ζωὴ καὶ ἀνάστασις. Η μὲν οὖν ἐναντιότης ἐν τούτοις· ἡ δὲ ὁμοιότης, ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς τοῖς πᾶσιν ἐπιγέγονεν· ἡ δὲ ὑπερβολὴ, ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν χειρόνων συνέπραξαν, τῷ ἑνὶ οἱ πολλοὶ ἐπὶ τὸ μετασχεῖν αὐτοῖς τῶν κακῶν, ἐπὶ δὲ τῶν ἀμεινόνων οὐδεὶς, συνέπραξεν ἀλλὰ μόνον τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ τὸ χάρισμα γέγονεν. Ὥστε οὐχ ὁμοίως καὶ Επίσης, ἀλλὰ καθ᾽ ὑπερβολὴν καὶ ἐκ περισσείας ἡ ὁμοιότης. Πάλιν διὰ τοῦ Ἀδὰμ τῶν χειρόνων εισαχθέν των, οὐκ ἀνῃρέθη μόνον ταῦτα, ὅπερ ὡς ἐναντίοις ὅμοιον καὶ ἀνάλογον, ἀλλὰ καὶ ἐπεδόθη παρὰ Χριστοῦ τὰ ἀμείνω· ὅπερ τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν περισ σείαν παρίστησιν. Ὥσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνός, κ. τ. λ. Φωτίου. Εἰπὼν ὅτι τύπος ἦν ὁ Ἀδὰμ τοῦ Χριστοῦ· τύπος δὲ δηλονότι ἐκ τοῦ ἐναντίου. Ὡς γὰρ ἐκεῖνος αἴτιος ἀνθρώποις ο θανάτου, οὕτως ὁ Χριστὸς αἴτιος ἀνθρώποις ἀναστάσεως. Εἰπὼν οὖν, ὡς ἔφη μεν, ὅτι τύπος ἦν ὁ Ἀδὰμ τοῦ Χριστοῦ· ἐπειδὴ μέλλων αὐτὸ κατασκευάζειν, οὐ μόνον τὴν ὁμοιότητα και τασκευάζει καὶ τύπον, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν τῷ τύπῳ καὶ ὁμοιότητι ὑπεροχὴν καὶ περισσείαν. Τοῦτο γὰρ ἐνδείκνυται διὰ τοῦ λέγειν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς τὸ παράπτωμα· καὶ πάλιν, καὶ οὐχ ὡς ἑνὸς ἁμαρτήσαντος. Ἐπεὶ οὖν σύνθετον αὐτῷ πως γέγονε τὸ ἐπιχείρημα, ἀνομοιότητά πως ἐν ὁμοιότητι διαπλέκοντι· νῦν άνθρωπος, γρ. ἀνθρώποις. tiam descendens; consolari enim eos, non autem docere nunc theologiæ veritatem volebat. Humanum magis quoddam, et quod illos consolari possit, exponitur. Serva illos, inquit; et:. In nomine tuo; et: Cum essem in mundo, servabam eos, et similia. Gaudium autem meum, inquit, ut spirituale, animas firmans, sed non quale mundus habet, voluptate, deliciis et corporalibus commodis dicta locutus est, propterea ad eorum intelligen stans. Hæc habet B, sed forsam Photii sunt, ut multa alia, scholia quæ interjecit iste cod., sed nomine ejus in marg. scripto sic ow. Huic autem scholio non ascribitur. FRAGMENTA IN EPISTOLAS SANCTI PAULI. Ex Catena Crameriana. I. IN EPISTOLAM AD ROMANOS. (CRAMER. t. IV.) CAP. V. VERS. Sed regnavit more ab Adam usque ad Moysen. Photii. Tria sunt in his parabolice inter se invicem collatis, similitudo quædam, oppositio, byperbole. Secundum similitudinem oppositio quidem fit, noxa, innocens; odium in Deum, conversio ad Deum; damnatio, justificatio; perditio, interitus et mors; salus, vita et resurrectio. Est igitur oppositio in istis: similitudo autem, sicut per unum in omnes pertransiit: hyperbole autem, quia in delictis simul operati sunt, in uno multi, quod ipsi in malis operibus communicaverunt, in melioribus vero nullus operatus est, (sed tantum unius Christi gratia facta est. Ita non similiter nec æqualiter, sed hyperbolice et ex superabundantia similitudo. Rursus cum per Adam delicta introducta forent, non solum ablata sunt illa, quod in oppositis similitudinem et analogiam præ se fert, sed data sunt per Christum meliora; quod hyperbolen et superabundantiam præstat. VERS. 19. Quemadmodum enim per inobedientiam unius, etc. Photii. Typum dicit fuisse Adam Christi; typus autem evidenter est ex oppositione. Ut enim ille causa hominibus mortis fuit, sic et Christus causa hominibus resurrectionis. Dicit igitur, ut notavimus, typum fuisse Adam Christi; cum id expositurus est, non solum similitudinem exponit et typum, sed etiam in typo et similitudine excessum et superabundantiam. Hoc enim ostendit dicendo, sed non sicut delictum, et rursus, et non sicut uno peccante. Cum igitur composita illi quodammodo facta sit expositio, absimilitudinem similitudini inserenti; nunc idem reassumit, meramVARIÆ LECTIONES. Cod. sed marg. FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. tiam descendens; consolari enim eos, non autem docere nunc theologiæ veritatem volebat. Humanum magis quoddam, et quod illos consolari possit, exponitur. Serva illos, inquit; et:. In nomine tuo; et: Cum essem in mundo, servabam eos, et similia. Gaudium autem meum, inquit, ut spirituale, animas firmans, sed non quale mundus habet, voluptate, deliciis et corporalibus commodis dicta locutus est, propterea ad eorum intelligen stans. Hæc habet B, sed forsam Photii sunt, ut multa alia, scholia quæ interjecit iste cod., sed nomine ejus in marg. scripto sic ow. Huic autem scholio non ascribitur. FRAGMENTA IN EPISTOLAS SANCTI PAULI. Ex Catena Crameriana. I. IN EPISTOLAM AD ROMANOS. (CRAMER. t. IV.) CAP. V. VERS. 14. Sed regnavit more ab Adam usque ad Moysen. Photii. Tria sunt in his parabolice inter se invicem collatis, similitudo quædam, oppositio, byperbole. Secundum similitudinem oppositio quidem fit, noxa, innocens; odium in Deum, conversio ad Deum; damnatio, justificatio; perditio, interitus et mors; salus, vita et resurrectio. Est igitur oppositio in istis: similitudo autem, sicut per unum in omnes pertransiit: hyperbole autem, quia in delictis simul operati sunt, in uno multi, quod ipsi in malis operibus communicaverunt, in melioribus vero nullus operatus est, (sed tantum unius Christi gratia facta est. Ita non similiter nec æqualiter, sed hyperbolice et ex superabundantia similitudo. Rursus cum per Adam delicta introducta forent, non solum ablata sunt illa, quod in oppositis similitudinem et analogiam præ se fert, sed data sunt per Christum meliora; quod hyperbolen et superabundantiam præstat. VERS. 19. Quemadmodum enim per inobedientiam unius, etc. Photii. Typum dicit fuisse Adam Christi; typus autem evidenter est ex oppositione. Ut enim ille causa hominibus mortis fuit, sic et Christus causa hominibus resurrectionis. Dicit igitur, ut notavimus, typum fuisse Adam Christi; cum id expositurus est, non solum similitudinem exponit et typum, sed etiam in typo et similitudine excessum et superabundantiam. Hoc enim ostendit dicendo, sed non sicut delictum, et rursus, et non sicut uno peccante. Cum igitur composita illi quodammodo facta sit expositio, absimilitudinem similitudini inserenti; nunc idem reassumit, meramVARIÆ LECTIONES. • Cod. sed marg.

επαναλαμβάνεται μὲν τὸ αὐτὸ, καθαρῶς δὲ τὴν ὁμοιό τητα δείκνυσι· καὶ οὐκέτι πλέκων ὅσον ἀπὸ τῆς λέ ξεώς τινα ανομοιότητος μάχην· εἶτα σαφῶς τοῦτο καὶ καθαρῶς ἐνδειξάμενος, ὅτι ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς ἐβασίλευ σεν ὁ θάνατος, πολλῷ μᾶλλον ἐν ζωῇ βασιλεύσει δι ἑνὸς Χριστοῦ, ἐπάγει ὥσπερ συμπεραινόμενος, καὶ εἰς τὸ ἔτι σαφέστερον καὶ συνεσταλμένον ἀνάγων τὸν λόγον, καί φησιν· «Αρα οὖν ὡς δι' ἑνὸς πα ραπτώματος εἰς πάντας ἀνθρώπους τὸ κατά κριμα,» καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ καὶ συνθέτῳ ἐπιχειρήματι, καὶ ἐν τῷ δεν τέρῳ καὶ διακεκαθαρμένῳ καὶ ἐπαναληπτικῷ· καὶ ἐν τῷ ὥσπερ συμπεράσματι ἐπενεχθέντι. Παραπτώ ματος μὲν καὶ χαρίσματος και κατακρίματος καὶ δωρήματος καὶ δικαιώματος καὶ τοιούτων μνημο νεύει· ὅθεν καὶ τὴν ἀρχὴν εἴληφεν· ἑκάτερα των ἐναντίων ἡ συστοιχία αὕτη οὐδέπω επεσημήνατο. Νῦν αὐτὸ τοῦτο διασαφεῖ καὶ ἀποκαλύπτει, καὶ φησιν, ὅτι τὰ μὲν ἐκ παρακοῆς ἐῤῥύη, τὰ δὲ ἐξ ὑπο ακοής ήνθησεν· ὥστε κατασκευαστικὸν ἂν εἴη τοῦτο τοῦ ἐπιχειρήματος τοῦ κατασκευάζοντος τὸν τύπον καὶ τὴν ὁμοιότητα, οἷον τοῦ, Εἰ γὰρ τῷ τοῦ ἑνὸς παραπτώματι ὁ θάνατος,» καὶ ἐξῆς. Οὐ ταυτολογεῖ τοίνυν, ὡς ἄν τις οιηθείη, ὁ θεῖος Απόστολος ἐν τούτοις, ἀλλὰ σαφῶς λίαν καὶ διηκρι βωμένως ἀλληλουχεῖ καὶ ἐντάττει τῶν κεφαλαίων τὴν δύναμιν· ἔστι μὲν οὖν τὸ μὲν, 'Αλλ' οὐχ ὡς τὸ παράπτωμα, καὶ ἑξῆς, ἕως τοῦ, ἐκ πολλῶν πα ραπτωμάτων εἰς δικαίωμα, επιχείρημα μὲν, ὡς Εφημεν, δεικτικὸν τοῦ τύπου καὶ τῆς ὁμοιότητος. Ἐδεῖτο οὖν σαφηνείας καὶ διακαθάρσεως. Τοῦτο ποιεῖ τὸ ἐφεξῆς ἐπιχείρημα, ἐπαναλαμβάνον τὸ προ ειρημένον καὶ διακαθαῖρον καὶ εἰς τὸ σαφὲς ἀπαγγέλ λον· ἀλλ᾽ ἔδει καὶ τοῦτο λαβεῖν ἀξίωμα, καὶ μὴ ἐξ ὑποθέσεως προτείνεσθαι μόνον. Οὐδὲ τοῦτο παρορά, ἀλλ᾿ ὥσπερ συμπεραινόμενος, καὶ τῇ τοῦ λόγου θαρ ρῶν ἀληθείᾳ, μετὰ βεβαιώσεως ἀποφαίνεται· "Αρα οὖν ὡς δι' ἑνὸς παραπτώματος, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα, ἐπεὶ οὖν ἦν εἰπὼν ἐν τοσούτοις ἐπιχειρήμασιν οὐδαμοῦ πόθεν ἔσχεν ἀρχὴν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ και τάκριμα, οὐδὲ τοῦτο παρορᾷ, ἀλλὰ τίθησι λέγων, 'Ωσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς, καὶ ἑξῆς. Χωρὶς γὰρ νόμου ἁμαρτία νεκρά. Φωτίου. Ἡ μὲν ἁμαρτία νεκρά· ἐγὼ δὲ ἐν ζωῇ, ἅτε μὴ ἐνοχλούμενος μηδὲ νυττόμενος, μηδὲ νεκρού μενος ὑπ' αὐτῆς. Πῶς οὖν ἀνέζησεν ἐκείνη διὰ τοῦ νόμου; Τίνα τρόπον; ὅτι τοῦ νόμου δοθέντος μᾶλλον ἐκείνη πρὸς ἐπίθεσιν παρωξύνθη, καὶ οἷον ἐπηρεά σαι ώρμησεν ἅτε δὴ καὶ στεφανοῦσθαι μέλλοντα τὸν φυλάξαντα τὴν ἐντολὴν ὑπολογιζομένη, καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον διαβασκαίνουσα. Καὶ ἐγὼ πάλιν γνούς διὰ τῆς ἐντολῆς τὴν ἁμαρτίαν, ὡς ἐν γνώσει πράττων & φεύγειν ἔδει, μᾶλλον κατὰ τοῦτο ἡμάρτανον· καὶ μᾶλλον αὐτὴν κατ᾽ ἐμαυτοῦ ἐπερώννυον, ἰσχὺν αὐτῇ διὰ τῆς κατὰ γνῶσιν ἀτόπου πράξεως ἐπιχορηγών, καὶ οἷον ἀσθενῆ καὶ νενεκρωμένην οὖσαν ἐνισχύων καὶ ἀναζωπυρῶν. Ἡ δὲ ζήσασα ἐμὲ ἐνέκρωσε. Πρό δὲ τοῦ ἀναζῆσαι ἐκείνην, ἐγὼ ἔξων μᾶλλον. Τοῦτο δὲ ἦν πρὸ τοῦ νόμου καὶ τῆς ἐντολῆς· ὥστε εἰ καὶ επαναλαμβάνεται μὲν τὸ αὐτὸ, καθαρῶς δὲ τὴν ὁμοιό τητα δείκνυσι· καὶ οὐκέτι πλέκων ὅσον ἀπὸ τῆς λέξεώς τινα ανομοιότητος μάχην· εἶτα σαφῶς τοῦτο καὶ καθαρῶς ἐνδειξάμενος, ὅτι ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς ἐβασίλευ σεν ὁ θάνατος, πολλῷ μᾶλλον ἐν ζωῇ βασιλεύσει δι ἑνὸς Χριστοῦ, ἐπάγει ὥσπερ συμπεραινόμενος, καὶ εἰς τὸ ἔτι σαφέστερον καὶ συνεσταλμένον ἀνάγων τὸν λόγον, καί φησιν· «Αρα οὖν ὡς δι' ἑνὸς παραπτώματος εἰς πάντας ἀνθρώπους τὸ κατά κριμα,» καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ καὶ συνθέτῳ ἐπιχειρήματι, καὶ ἐν τῷ δεν τέρῳ καὶ διακεκαθαρμένῳ καὶ ἐπαναληπτικῷ· καὶ ἐν τῷ ὥσπερ συμπεράσματι ἐπενεχθέντι. Παραπτώ ματος μὲν καὶ χαρίσματος και κατακρίματος καὶ δωρήματος καὶ δικαιώματος καὶ τοιούτων μνημο νεύει· ὅθεν καὶ τὴν ἀρχὴν εἴληφεν· ἑκάτερα των ἐναντίων ἡ συστοιχία αὕτη οὐδέπω επεσημήνατο. Νῦν αὐτὸ τοῦτο διασαφεῖ καὶ ἀποκαλύπτει, καὶ φησιν, ὅτι τὰ μὲν ἐκ παρακοῆς ἐῤῥύη, τὰ δὲ ἐξ ὑπο ακοής ήνθησεν· ὥστε κατασκευαστικὸν ἂν εἴη τοῦτο τοῦ ἐπιχειρήματος τοῦ κατασκευάζοντος τὸν τύπον καὶ τὴν ὁμοιότητα, οἷον τοῦ, Εἰ γὰρ τῷ τοῦ ἑνὸς παραπτώματι ὁ θάνατος,» καὶ ἐξῆς. ταυτολογεῖ τοίνυν, ὡς ἄν τις οιηθείη, ὁ θεῖος Απόστολος ἐν τούτοις, ἀλλὰ σαφῶς λίαν καὶ διηκριβωμένως ἀλληλουχεῖ καὶ ἐντάττει τῶν κεφαλαίων τὴν δύναμιν· ἔστι μὲν οὖν τὸ μὲν, 'Αλλ' οὐχ ὡς τὸ παράπτωμα, καὶ ἑξῆς, ἕως τοῦ, ἐκ πολλῶν παραπτωμάτων εἰς δικαίωμα, επιχείρημα μὲν, ὡς Εφημεν, δεικτικὸν τοῦ τύπου καὶ τῆς ὁμοιότητος. Ἐδεῖτο οὖν σαφηνείας καὶ διακαθάρσεως. Τοῦτο ποιεῖ τὸ ἐφεξῆς ἐπιχείρημα, ἐπαναλαμβάνον τὸ ειρημένον καὶ διακαθαῖρον καὶ εἰς τὸ σαφὲς ἀπαγγέλ λον· ἀλλ᾽ ἔδει καὶ τοῦτο λαβεῖν ἀξίωμα, καὶ μὴ ἐξ ὑποθέσεως προτείνεσθαι μόνον. Οὐδὲ τοῦτο παρορά, ἀλλ᾿ ὥσπερ συμπεραινόμενος, καὶ τῇ τοῦ λόγου θαρ ρῶν ἀληθείᾳ, μετὰ βεβαιώσεως ἀποφαίνεται· "Αρα οὖν ὡς δι' ἑνὸς παραπτώματος, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα, ἐπεὶ οὖν ἦν εἰπὼν ἐν τοσούτοις ἐπιχειρήμασιν οὐδαμοῦ πόθεν ἔσχεν ἀρχὴν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ και τάκριμα, οὐδὲ τοῦτο παρορᾷ, ἀλλὰ τίθησι λέγων, 'Ωσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς, καὶ ἑξῆς. Χωρὶς γὰρ νόμου ἁμαρτία νεκρά. Φωτίου. Ἡ μὲν ἁμαρτία νεκρά· ἐγὼ δὲ ἐν ζωῇ, ἅτε μὴ ἐνοχλούμενος μηδὲ νυττόμενος, μηδὲ νεκρούnon μενος ὑπ' αὐτῆς. Πῶς οὖν ἀνέζησεν ἐκείνη διὰ τοῦ νόμου; Τίνα τρόπον; ὅτι τοῦ νόμου δοθέντος μᾶλλον ἐκείνη πρὸς ἐπίθεσιν παρωξύνθη, καὶ οἷον ἐπηρεά σαι ώρμησεν ἅτε δὴ καὶ στεφανοῦσθαι μέλλοντα τὸν φυλάξαντα τὴν ἐντολὴν ὑπολογιζομένη, καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον διαβασκαίνουσα. Καὶ ἐγὼ πάλιν γνούς διὰ τῆς ἐντολῆς τὴν ἁμαρτίαν, ὡς ἐν γνώσει πράττων & φεύγειν ἔδει, μᾶλλον κατὰ τοῦτο ἡμάρτανον· καὶ μᾶλλον αὐτὴν κατ᾽ ἐμαυτοῦ ἐπερώννυον, ἰσχὺν αὐτῇ διὰ τῆς κατὰ γνῶσιν ἀτόπου πράξεως ἐπιχορηγών, καὶ οἷον ἀσθενῆ καὶ νενεκρωμένην οὖσαν ἐνισχύων καὶ ἀναζωπυρῶν. Ἡ δὲ ζήσασα ἐμὲ ἐνέκρωσε. Πρό δὲ τοῦ ἀναζῆσαι ἐκείνην, ἐγὼ ἔξων μᾶλλον. Τοῦτο δὲ ἦν πρὸ τοῦ νόμου καὶ τῆς ἐντολῆς· ὥστε εἰ καὶ ρο̈μ 1, Προέταξε τὸ «Παῦλος,» μηδὲ διαίρειν στόμα ἄνευ τοῦ μεμνῆσθαι τῆς δεσποτικῆς εὐεργεσίας βουλόμενος, οἷον· «Παῦλος,» φησίν, ὁ καὶ αὐτὴν τὴν κλῆσιν ἐξ εὐεργεσίας, ἐκ χάριτος, ἐκ φιλοτιμίας ἔχων δεσποτικῆς· «Παῦλος,» ὁ πάντα φέρων ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ, τὴν κλῆσιν, τὴν χάριν, τὴν πολιτείαν. «Δοῦλος·» αὐτῷ γὰρ ὅλος πέπραμαι, ἐλευθερωθεὶς ἀπὸ τοῦ νόμου καὶ τῆς ἁμαρτίας. «δοῦλος·» τοῦτό μου τὸ ἀξίωμα, ἀπὸ τούτου βούλομαι πᾶσι γνωρίζεσθαι. οἱ μὲν ἐν κόσμῳ ἀναστρεφόμενοι ἀπὸ τῶν ἐν κόσμῳ ἀξιωμάτων δηλοῦσθαι βούλονται, ὑπάτους ἑαυτοὺς καὶ στρατηγοὺς ἀναγράφοντες, Παύλῳ δὲ ἀρκεῖ εἰς μέγεθος ἀξιώματος τὸ «δοῦλος εἶναι Χριστοῦ.» ρο̈μ 1, «Εὐαγγέλιον θεοῦ,» ὅτι θεὸν εὐηγγελίζετο· θεὸς γὰρ ὁ Χριστὸς ὃν ὁ Παῦλος εὐηγγελίζετο. μᾶλλον δὲ «θεοῦ» τοῦ πατρὸς λέγει· οὗτος γὰρ διὰ τῶν προφητῶν αὐτοῦ περὶ τοῦ ἀληθῶς υἱοῦ αὐτοῦ ἐλάλησεν. ρο̈μ 1,35 «Ἀναστάσεως» δέ φησιν, ἧς ἀνέστη ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. οὐκ εἶπεν ‹περὶ υἱοῦ αὐτοῦ,› ἀλλὰ «τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ,» τὸν φύσει καὶ ἕνα καὶ κυρίως υἱὸν καὶ μονογενῆ δηλῶν. «Τοῦ ὁρισθέντος,» ἐπιγνωσθέντος, εἰς γνῶσιν ἀνθρώποις ἐλθόντος· πρόσθες εἰ βούλει πρὸς ἐξάπλωσιν σαφεστέραν, «δι’ οὗ καὶ Παῦλος ἔλαβε χάριν ἀποστολῆς,» εἰς τὸ πεῖσαι τὰ βάρβαρα ἔθνη καὶ παρασκευάσαι ὑπακοῦσαι τῇ πίστει τῇ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦτ’ ἔστι πιστεῦσαι εἰς αὐτὸν καὶ λατρεύειν αὐτῷ ὡς ἀληθινῷ θεῷ καὶ υἱῷ θεοῦ. ρο̈μ 1,57 «Χάριν καὶ ἀποστολὴν» ἀντὶ τοῦ χάριν εἰς ἀποστολήν. ἔστι δὲ παρὰ πολλοῖς τὸ τοιοῦτον σχῆμα τοῦ λόγου, καὶ μάλιστα παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ γραφῇ ὡς ἐπίπαν ὁ «καὶ» παρέλκει. «Εἰς ὑπακοὴν πίστεως.» ἡ πίστις εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ γέγονεν· αὐτὸν γὰρ τὰ ἔθνη οὐκ ἐθεάσατο, ἀλλὰ μόνου κηρυττομένου τοῦ ὀνόματος ἐκεῖνοι ἐπίστευον. ὄντως πλήρης ἦν χάριτος ἡ ἀποστολὴ τῶν μαθητῶν, ὅτι ἔπεισαν ὑπακοῦσαι καὶ πιστεῦσαι τὰ ἔθνη τῷ Χριστῷ, καὶ τό τε ἄνθρωποι καὶ ἁλιεῖς καὶ ἀγράμματοι. «Πᾶσι τοῖς οὖσιν ἐν Ῥώμῃ ἀγαπητοῖς.» ἐξ αὐτῆς τῆς προσφωνήσεως ταπεινοφρονεῖν αὐτοὺς προοιμιάζεται· εἰπὼν γὰρ «πᾶσι» καὶ μὴ μερίσας εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους, δούλους καὶ ἐλευθέρους, ὁμοτίμους ἀλλήλους ἡγεῖσθαι λεληθότως συμβουλεύει. εἶτα, ἵνα μὴ εἴπωσιν· τί οὖν; ἐὰν αὐτοὶ ἔχητε, φησί, πίστιν τοῦ λαβεῖν τὸ χάρισμα, ἐγώ τε πάλιν πίστιν τοῦ δοῦναι ὑμῖν, τότε δὴ καὶ τὸ χάρισμα πνευματικὸν ὑπάρχον διὰ τῆς ἐν ἀλλήλοις πίστεως ἐνεργεῖται καὶ δίδοται· ἐὰν γὰρ ἐγὼ μὲν πίστιν ἔχω τοῦ δοῦναι καὶ πολὺν ἀγῶνα καὶ σπουδήν, ὑμεῖς δὲ οὐκ ἔχητε πίστιν τοῦ λαβεῖν, οὐδ’ ἐπιθυμίαν καὶ ἐπιμέλειαν περὶ τὸ λαβεῖν, οὐ παραγίνεται ὑμῖν, κἂν ἐγὼ βούλωμαι, τὸ χάρισμα τὸ πνευματικόν. δεῖ οὖν ἀμφότερα συνδραμεῖν, καὶ τὸ ἐξ ἐμοῦ καὶ τὸ ἐξ ὑμῶν· ἀλλὰ τὸ ἐξ ἐμοῦ πάρεστινἐγὼ γὰρ οὐ μόνον ἁπλῶς κρίνω δεῖν ὑμᾶς λαβεῖν τὴν δωρεὰν ἀλλὰ καὶ ἐπιποθῶ, λοιπόν ἐστι τὸ ἐξ ὑμῶν. τοῦτο δὲ παραγίνεται δι’ ἔργων ἀγαθῶν καὶ καρπῶν ἀξίων τῆς δωρεᾶς· τότε γὰρ αὐτοὶ πίστιν ἕξετε τοῦ λαβεῖν καὶ ἐπιθυμίαν, ὅτε ἀξίους ἑαυτοὺς παρασκευάσετε τῆς δωρεᾶς· καὶ τότε ἔτι μᾶλλον κἀγὼ πλέον ἕξω πίστιν καὶ ἐπιπόθησιν τοῦ δοῦναι, ὥστε πανταχόθεν ἐξ ὑμῶν ὑπάρχει τὸ λαβεῖν ὑμᾶς. λαμβανόντων δὲ ὑμῶν τὸ χάρισμα, κοινὸν γίνεται τὸ κέρδος, καὶ δηλονότι παρακαλούμεθα καὶ εὐφραινόμεθα ἐν ἀλλήλοις. «Διὰ τῆς ἐν ἀλλήλοις πίστεως· ρο̈μ 1,1314 «Τὸ ἵνα τινὰ καρπὸν σχῶ» καθ’ ὑπερβατὸν κεῖται· τὸ γὰρ ἀκόλουθον εἴη ἄν· «πολλάκις προεθέμην ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, ἵνα καρπόν τινα σχῶ ἐν ὑμῖν, ἀλλ’ ἐκωλύθην ἄχρι τοῦ δεῦρο.» ἀλλ’ εἴποι τις ὅτι εἰ ἡ «πίστις αὐτῶν ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ κατηγγέλλετο,» τίνα καρπὸν αὐτὸς ἤθελε παραγενόμενος παρασχεῖν; ἀλλὰ πολὺν μὲν οὖν ἐροῦμεν· εἰ γὰρ καὶ ἐπεπιστεύκεισαν, παμπόλλων ὅμως ἐδέοντο. καὶ τοῦτο δηλοῦται καὶ δι’ ὅλης τῆς ἐπιστολῆς καὶ πρὸ ὀλίγου λέγοντος «εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς,» καὶ ἡνίκα «μὴ κρίνειν ἀλλήλους» παραινεῖ, καὶ ἡνίκα ἐκκλίνειν «τὰς διχοστασίας καὶ τὰ σκάνδαλα» παραινεῖ, καὶ μυρία. οὐδὲν οὖν ἀπεικὸς καὶ τὴν πίστιν αὐτῶν καταγγέλλεσθαι καὶ αὐτοὺς ἔτι πολλῆς δεῖσθαι τῆς Παύλου ἐπικουρίας καὶ τῆς δι’ αὐτοῦ καρποφορίας. ὅρα δὲ πῶς φησίν· «ἵνα τινὰ καρπὸν σχῶ καὶ ἐν ὑμῖν;» τοῦτο μὲν δεικνύς, ὅτι ὁ ἐκείνων καρπὸς οἰκεῖος ἐλογίζετο τῷ Παύλῳ καρπός, καὶ οὕτως ἔχαιρεν ἐν τοῖς τῶν πλησίον κατορθώμασιν, ὥστε καὶ αὐτὸς ἔχειν ἡγεῖτο τὸν καρπόν. εἰ δὲ καὶ καρπὸς τὶς ἦν καὶ οὗτος τέλειος, οὐδ’ οὕτως ἁπλῶς ἐνεκόπτετο τὴν παρουσίαν ὁ Παῦλος· «ὀφειλέτην» γὰρ αὐτὸν ἀποκαλεῖ ὥστε, εἰ καὶ τοῖς ἔργοις ἐκόμων, αὐτὸς ἂν τὸ αὐτοῦ οὐκ ἀπέστη ποιῶν. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλως τὸ νόημα συνιδεῖν. «ἐκωλύθην ἄχρι τοῦ δεῦρο·» διὰ τί; ὅτι καρπόν τινα ἔτι μοι συνέλεγον λείποντα. καὶ ταύτην τὴν ἔννοιαν ἐπὶ τέλει τῆς ἐπιστολῆς ὥσπερ τὰ προοιμιασθέντα ἐπιλογιζομένου τοῦ ἀποστόλου ἔστι βεβαιουμένην τῶν ἄλλων ἑρμηνειῶν μᾶλλον ἰδεῖν· καὶ γάρ φησιν· «διὸ καὶ ἐνεκοπτόμην ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, νυνὶ δὲ μηκέτι ἔχων τόπον ἐν τοῖς κλίμασι τούτοις, ἐλεύσομαι πρὸς ὑμᾶς.» ὥστε ὁ ἕως τοῦ νῦν ἐλπιζόμενος εἰς συλλογὴν καρπὸς ἐν τοῖς ἄλλοις κλίμασιν ἐκώλυεν αὐτὸν ἐπὶ Ῥώμην δραμεῖν, ἀτέλεστον ἐν ἐκείνοις τὸ ἔργον καταλείποντα. εἶτα τὸ «ἐν ὑμῖν» καὶ τὰ ἐφεξῆς ὥσπερ ἀντιπίπτοντος λύσις ἐστίν, οἷόν· τί; φησίν, ἐν ἡμῖν οὐ μέλει σοι καρπὸν σχεῖν; ναί, φησί, «καὶ ἐν ὑμῖν» τοῦτο σπεύδω, τοῦτο ἐπιζητῶ, ὀφειλέτης εἰμί, χρεωστῶ πᾶσιν. «ὅπως γὰρ ἴδωσιν,» φησί, «τὰ καλὰ ὑμῶν ἔργα,» ὁ κύριος ἐν Εὐαγγελίοις, «καὶ δοξάσωσι τὸν πατέρα ἡμῶν τὸν ἐν οὐρανοῖς.» Εὐλόγησε γὰρ ἡμᾶς οὐ μόνον «ἐν πάσῃ πνευματικῇ εὐλογίᾳ,» ἀλλὰ καὶ ἐν πνευματικοῖς πράγμασι καὶ «ἐπουρανίοις.» διὰ τίνος; διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. πῶς; «καθὼς ἐξελέξατο ἡμᾶς πρὸ καταβολῆς κόσμου·» οὕτως ἀρχαία ἡ ἡμῶν ἐκλογὴ καὶ εὐλογία. ἐπὶ τί δὲ ἡμᾶς ἐξελέξατο; ἐπὶ τὸ «εἶναι ἁγίους καὶ ἀμώμους,» τιμίους καὶ καθαροὺς ἐν τῷ βίῳ. πόθεν εἰς τοῦτο κινηθείς; ἐξ ἀγάπης μόνης. ἵνα τί γίνηται; ἵνα υἱοθετήσῃ ἡμᾶς διὰ τοῦ Χριστοῦ ἑαυτῷ· τοῦτο γὰρ καὶ προώριστο. ἐκ ποίας ἡμῶν ἐργασίας; ἐξ οὐδεμιᾶς, πλὴν ὅτι «δι’ εὐδοκίαν τοῦ θελήματος αὐτοῦ·» ηὐδόκησε γὰρ καὶ ἠθέλησε τοῦτο ἡμῶν ὅλως μηδὲν συνεισενεγκόντων. πῶς γὰρ ἦν συνεισενεγκεῖν τοὺς μηδ’ ἀρχήν που τοῦ εἶναι λαβόντας; καὶ τί τὸ ἐκ τούτου κέρδος; ἄφατος ἀνακύπτει «ἔπαινος» καὶ ἐγκώμιον τῆς δεδοξασμένης «αὐτοῦ χάριτος ἐν ᾗ ἐχαρίτωσεν ἡμᾶς.» διὰ τίνος; ἢ δῆλον ὅτι καὶ τοῦτο διὰ τοῦ ἠγαπημένου αὐτοῦ υἱοῦ. πῶς; ὅτι αὐτὸς ἐποίησε τὴν ἀπολύτρωσιν ἡμῶν· ἢ τῆς διὰ πίστεως ἐπιχορηγουμένης αὐτοῖς πνευματικῆς δωρεᾶς ποικίλως αὐτοῖς ἐνεργουμένης τότε, ἢ ἁπλῶς χάριτος τῆς διὰ τοῦ βαπτίσματος παλιγγενεσίας καὶ υἱοθεσίας. «ἢ ἐν τῇ καρδίᾳ» εἶπον «ἔχειν συγκοινωνούς μου» ὄντας «ὑμᾶς, ἔν τε τοῖς δεσμοῖς μου καὶ ἐν τῇ ἀπολογίᾳ καὶ ἐν τῇ βεβαιώσει.» τὸ δὲ «τῆς χάριτος» ἀντὶ τοῦ διὰ τῆς χάριτος· ἄνευ γὰρ θείας χάριτος οὐδεὶς ἀξιοῦται τῆς τοιαύτης κοινωνίας. πηιλ 1, «Ἐν σπλάγχνοις Ἰησοῦ Χριστοῦ.» οἷον· οὐκ ἀνθρωπίνοις, οὐδέ τι ἀνθρώπινον πάσχουσιν, ἀλλ’ ὅλον κατὰ Χριστὸν Ἰησοῦν διακειμένοις. μέγα μὲν τὸ ὑπὸ Παύλου ποθεῖσθαι· τὸ δὲ «καὶ ἐν σπλάγχνοις» μεῖζον· τὸ δὲ «καὶ ἐν σπλάγχνοις Ἰησοῦ Χριστοῦ» οὐδεμίαν ὑπερβολὴν ἀπολιμπάνει. πηιλ 1,13 «Ὥστε τοὺς δεσμούς.» ἢ τοὺς «ἐν Χριστῷ δεσμούς,» τοῦτ’ ἔστι τοὺς διὰ Χριστόν, ἵνα ᾖ καθ’ ὑπερβατὸν ἡ σύνταξις. ἢ τοὺς δεσμούς, φησί, τοὺς «ἐν Χριστῷ φανεροὺς» γεγενημένους, τοῦτ’ ἔστι εὐδοκίᾳ καὶ οἰκονομίᾳ Χριστοῦ φανερωθέντας· καὶ γὰρ οὐδὲν ἦν ὁ πάσχων καὶ κατορθῶν Παῦλος, εἰ οὐκ ἀνέφερεν εἰς Χριστόν. que similitudinem ostendit, nec miscet aliquam ex dictione absimilitudinis repugnantiam. Deinde aperte et nude demonstrans, quia sicut per unum mors regnavit, multo magis in vita regnabit per unum Christum, adjicit tanquam conclusionem ducens, et in apertiorem adhuc et pressiorem producens sermonem, et dicit: Igitur sicut per unum delictum in omnes homines condemnatio, et quæ sequuntur. Deinde cum in primo composita expositione utitur, in secundo explicata et repetita, et in voce sicut, conclusioni abjecta. Delictum quidem et donum et condemnationem, et donationem et justificationem memorat: unde etiam initium sumpsit. Nullo modo contrariorum utriusque connexio indicata est. Nunc illud exponit et aperit dicens, quod unum ex inobedientia manavit, alterum autem ex obedientia floruit; ita ut demonstratio illud sit expositionis in qua exhibuit typum et similitudinen, quale est illud, Si enim unius delicto mors, etc. Non eumdem sermonem repetit, ut putari posset, divinus Apostolus in istis, sed clare multum et recte connectit et disponit vim horum capitum. Est igitur illud: Sed non sicut delictum, et quæ sequuntur, usque ad: Ex multis delictis in justificationem, expositio quidem, ut diximus, typumn et similitudineın ostendens; deerat ergo claritate et explicatione. Illud præstat quæ sequitur expositio, repetens jam dicta, et explicans et in aperto expoΟὐ προnens. Sed oportebat et huic quoque conclusionen G dari, ut non ex hypothesi tantum videatur constare. Iloc non omittit, sed tanquam conclusionem ducens, et sermonis veritate fidens, cum affirmatione profert: Igitur sicut per unius delictum, etc. Deinde, cum igitur minime in talibus expositionibus dixit unde habuerit principium justificatio et condemnatio, neque illud prætermittit, sed exponit dicens: Sicut enim per inobedientiam, etc. CAP. VII. Vers. 8. Sine enim lege peccatum mor ¡tuum erat. Peccatum quidem mortuum erat; ego autem in vita eram, utpote non turbatus, non yuineratus, occisus ab illo. Quomodo ergo revixit illud per legem? Quomodo? Quod, data lege, magis ad iur pugnandum incitatum est, et quidquid nocere poteral ausum est, tanquam coronandum fore hunc qui mandatum servaverit considerans, et ideo magis invidiosum factum. Et ego rursus cognoscens per legem peccatum, et quia in hac cognitione ageham quæ vitare oportebat, magis propterea pecca bam; et magis illud contra me valens efficiebam, robur illi addens per cognitionem actus injusti, et debili et mortuo vires et vitam suscitans. Cum autem vixit, me occidit. Antequam illud ad vitam revocaretur, vivebam ego magis. Illud autem erat ante legem et mandatum; ita ut, quamvis lex non que similitudinem ostendit, nec miscet aliquam ex dictione absimilitudinis repugnantiam. Deinde aperte et nude demonstrans, quia sicut per unum mors regnavit, multo magis in vita regnabit per unum Christum, adjicit tanquam conclusionem ducens, et in apertiorem adhuc et pressiorem producens sermonem, et dicit: Igitur sicut per unum delictum in omnes homines condemnatio, et quæ sequuntur. Deinde cum in primo composita expositione utitur, in secundo explicata et repetita, et in voce sicut, conclusioni abjecta. Delictum quidem et donum et condemnationem, et donationem et justificationem memorat: unde etiam initium sumpsit. Nullo modo contrariorum utriusque connexio indicata est. Nunc illud exponit et aperit dicens, quod unum ex inobedientia manavit, alterum autem ex obedientia floruit; ita ut demonstratio illud sit expositionis in qua exhibuit typum et similitudinen, quale est illud, Si enim unius· delicto mors, etc. Non eumdem sermonem repetit, ut putari posset, divinus Apostolus in istis, sed clare multum et recte connectit et disponit vim horum capitum. Est igitur illud: Sed non sicut delictum, et quæ sequuntur, usque ad: Ex multis delictis in justificationem, expositio quidem, ut diximus, typumn et similitudineın ostendens; deerat ergo claritate et explicatione. Illud præstat quæ sequitur expositio, repetens jam dicta, et explicans et in aperto expoΟὐ προnens. Sed oportebat et huic quoque conclusionen G dari, ut non ex hypothesi tantum videatur constare. Iloc non omittit, sed tanquam conclusionem ducens, et sermonis veritate fidens, cum affirmatione profert: Igitur sicut per unius delictum, etc. Deinde, cum igitur minime in talibus expositionibus dixit unde habuerit principium justificatio et condemnatio, neque illud prætermittit, sed exponit dicens: Sicut enim per inobedientiam, etc. CAP. VII. Vers. 8. Sine enim lege peccatum mor- ¡tuum erat. Peccatum quidem mortuum erat; ego autem in vita eram, utpote non turbatus, non yuineratus, occisus ab illo. Quomodo ergo revixit illud per legem? Quomodo? Quod, data lege, magis ad iur pugnandum incitatum est, et quidquid nocere poteral ausum est, tanquam coronandum fore hunc qui mandatum servaverit considerans, et ideo magis invidiosum factum. Et ego rursus cognoscens per legem peccatum, et quia in hac cognitione ageham quæ vitare oportebat, magis propterea pecca bam; et magis illud contra me valens efficiebam, robur illi addens per cognitionem actus injusti, et debili et mortuo vires et vitam suscitans. Cum autem vixit, me occidit. Antequam illud ad vitam revocaretur, vivebam ego magis. Illud autem erat ante legem et mandatum; ita ut, quamvis lex non

επαναλαμβάνεται μὲν τὸ αὐτὸ, καθαρῶς δὲ τὴν ὁμοιό τητα δείκνυσι· καὶ οὐκέτι πλέκων ὅσον ἀπὸ τῆς λέ ξεώς τινα ανομοιότητος μάχην· εἶτα σαφῶς τοῦτο καὶ καθαρῶς ἐνδειξάμενος, ὅτι ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς ἐβασίλευ σεν ὁ θάνατος, πολλῷ μᾶλλον ἐν ζωῇ βασιλεύσει δι ἑνὸς Χριστοῦ, ἐπάγει ὥσπερ συμπεραινόμενος, καὶ εἰς τὸ ἔτι σαφέστερον καὶ συνεσταλμένον ἀνάγων τὸν λόγον, καί φησιν· «Αρα οὖν ὡς δι' ἑνὸς πα ραπτώματος εἰς πάντας ἀνθρώπους τὸ κατά κριμα,» καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ καὶ συνθέτῳ ἐπιχειρήματι, καὶ ἐν τῷ δεν τέρῳ καὶ διακεκαθαρμένῳ καὶ ἐπαναληπτικῷ· καὶ ἐν τῷ ὥσπερ συμπεράσματι ἐπενεχθέντι. Παραπτώ ματος μὲν καὶ χαρίσματος και κατακρίματος καὶ δωρήματος καὶ δικαιώματος καὶ τοιούτων μνημο νεύει· ὅθεν καὶ τὴν ἀρχὴν εἴληφεν· ἑκάτερα των ἐναντίων ἡ συστοιχία αὕτη οὐδέπω επεσημήνατο. Νῦν αὐτὸ τοῦτο διασαφεῖ καὶ ἀποκαλύπτει, καὶ φησιν, ὅτι τὰ μὲν ἐκ παρακοῆς ἐῤῥύη, τὰ δὲ ἐξ ὑπο ακοής ήνθησεν· ὥστε κατασκευαστικὸν ἂν εἴη τοῦτο τοῦ ἐπιχειρήματος τοῦ κατασκευάζοντος τὸν τύπον καὶ τὴν ὁμοιότητα, οἷον τοῦ, Εἰ γὰρ τῷ τοῦ ἑνὸς παραπτώματι ὁ θάνατος,» καὶ ἐξῆς. Οὐ ταυτολογεῖ τοίνυν, ὡς ἄν τις οιηθείη, ὁ θεῖος Απόστολος ἐν τούτοις, ἀλλὰ σαφῶς λίαν καὶ διηκρι βωμένως ἀλληλουχεῖ καὶ ἐντάττει τῶν κεφαλαίων τὴν δύναμιν· ἔστι μὲν οὖν τὸ μὲν, 'Αλλ' οὐχ ὡς τὸ παράπτωμα, καὶ ἑξῆς, ἕως τοῦ, ἐκ πολλῶν πα ραπτωμάτων εἰς δικαίωμα, επιχείρημα μὲν, ὡς Εφημεν, δεικτικὸν τοῦ τύπου καὶ τῆς ὁμοιότητος. Ἐδεῖτο οὖν σαφηνείας καὶ διακαθάρσεως. Τοῦτο ποιεῖ τὸ ἐφεξῆς ἐπιχείρημα, ἐπαναλαμβάνον τὸ προ ειρημένον καὶ διακαθαῖρον καὶ εἰς τὸ σαφὲς ἀπαγγέλ λον· ἀλλ᾽ ἔδει καὶ τοῦτο λαβεῖν ἀξίωμα, καὶ μὴ ἐξ ὑποθέσεως προτείνεσθαι μόνον. Οὐδὲ τοῦτο παρορά, ἀλλ᾿ ὥσπερ συμπεραινόμενος, καὶ τῇ τοῦ λόγου θαρ ρῶν ἀληθείᾳ, μετὰ βεβαιώσεως ἀποφαίνεται· "Αρα οὖν ὡς δι' ἑνὸς παραπτώματος, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα, ἐπεὶ οὖν ἦν εἰπὼν ἐν τοσούτοις ἐπιχειρήμασιν οὐδαμοῦ πόθεν ἔσχεν ἀρχὴν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ και τάκριμα, οὐδὲ τοῦτο παρορᾷ, ἀλλὰ τίθησι λέγων, 'Ωσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς, καὶ ἑξῆς. Χωρὶς γὰρ νόμου ἁμαρτία νεκρά. Φωτίου. Ἡ μὲν ἁμαρτία νεκρά· ἐγὼ δὲ ἐν ζωῇ, ἅτε μὴ ἐνοχλούμενος μηδὲ νυττόμενος, μηδὲ νεκρού μενος ὑπ' αὐτῆς. Πῶς οὖν ἀνέζησεν ἐκείνη διὰ τοῦ νόμου; Τίνα τρόπον; ὅτι τοῦ νόμου δοθέντος μᾶλλον ἐκείνη πρὸς ἐπίθεσιν παρωξύνθη, καὶ οἷον ἐπηρεά σαι ώρμησεν ἅτε δὴ καὶ στεφανοῦσθαι μέλλοντα τὸν φυλάξαντα τὴν ἐντολὴν ὑπολογιζομένη, καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον διαβασκαίνουσα. Καὶ ἐγὼ πάλιν γνούς διὰ τῆς ἐντολῆς τὴν ἁμαρτίαν, ὡς ἐν γνώσει πράττων & φεύγειν ἔδει, μᾶλλον κατὰ τοῦτο ἡμάρτανον· καὶ μᾶλλον αὐτὴν κατ᾽ ἐμαυτοῦ ἐπερώννυον, ἰσχὺν αὐτῇ διὰ τῆς κατὰ γνῶσιν ἀτόπου πράξεως ἐπιχορηγών, καὶ οἷον ἀσθενῆ καὶ νενεκρωμένην οὖσαν ἐνισχύων καὶ ἀναζωπυρῶν. Ἡ δὲ ζήσασα ἐμὲ ἐνέκρωσε. Πρό δὲ τοῦ ἀναζῆσαι ἐκείνην, ἐγὼ ἔξων μᾶλλον. Τοῦτο δὲ ἦν πρὸ τοῦ νόμου καὶ τῆς ἐντολῆς· ὥστε εἰ καὶ επαναλαμβάνεται μὲν τὸ αὐτὸ, καθαρῶς δὲ τὴν ὁμοιό τητα δείκνυσι· καὶ οὐκέτι πλέκων ὅσον ἀπὸ τῆς λέξεώς τινα ανομοιότητος μάχην· εἶτα σαφῶς τοῦτο καὶ καθαρῶς ἐνδειξάμενος, ὅτι ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς ἐβασίλευ σεν ὁ θάνατος, πολλῷ μᾶλλον ἐν ζωῇ βασιλεύσει δι ἑνὸς Χριστοῦ, ἐπάγει ὥσπερ συμπεραινόμενος, καὶ εἰς τὸ ἔτι σαφέστερον καὶ συνεσταλμένον ἀνάγων τὸν λόγον, καί φησιν· «Αρα οὖν ὡς δι' ἑνὸς παραπτώματος εἰς πάντας ἀνθρώπους τὸ κατά κριμα,» καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ καὶ συνθέτῳ ἐπιχειρήματι, καὶ ἐν τῷ δεν τέρῳ καὶ διακεκαθαρμένῳ καὶ ἐπαναληπτικῷ· καὶ ἐν τῷ ὥσπερ συμπεράσματι ἐπενεχθέντι. Παραπτώ ματος μὲν καὶ χαρίσματος και κατακρίματος καὶ δωρήματος καὶ δικαιώματος καὶ τοιούτων μνημο νεύει· ὅθεν καὶ τὴν ἀρχὴν εἴληφεν· ἑκάτερα των ἐναντίων ἡ συστοιχία αὕτη οὐδέπω επεσημήνατο. Νῦν αὐτὸ τοῦτο διασαφεῖ καὶ ἀποκαλύπτει, καὶ φησιν, ὅτι τὰ μὲν ἐκ παρακοῆς ἐῤῥύη, τὰ δὲ ἐξ ὑπο ακοής ήνθησεν· ὥστε κατασκευαστικὸν ἂν εἴη τοῦτο τοῦ ἐπιχειρήματος τοῦ κατασκευάζοντος τὸν τύπον καὶ τὴν ὁμοιότητα, οἷον τοῦ, Εἰ γὰρ τῷ τοῦ ἑνὸς παραπτώματι ὁ θάνατος,» καὶ ἐξῆς. ταυτολογεῖ τοίνυν, ὡς ἄν τις οιηθείη, ὁ θεῖος Απόστολος ἐν τούτοις, ἀλλὰ σαφῶς λίαν καὶ διηκριβωμένως ἀλληλουχεῖ καὶ ἐντάττει τῶν κεφαλαίων τὴν δύναμιν· ἔστι μὲν οὖν τὸ μὲν, 'Αλλ' οὐχ ὡς τὸ παράπτωμα, καὶ ἑξῆς, ἕως τοῦ, ἐκ πολλῶν παραπτωμάτων εἰς δικαίωμα, επιχείρημα μὲν, ὡς Εφημεν, δεικτικὸν τοῦ τύπου καὶ τῆς ὁμοιότητος. Ἐδεῖτο οὖν σαφηνείας καὶ διακαθάρσεως. Τοῦτο ποιεῖ τὸ ἐφεξῆς ἐπιχείρημα, ἐπαναλαμβάνον τὸ ειρημένον καὶ διακαθαῖρον καὶ εἰς τὸ σαφὲς ἀπαγγέλ λον· ἀλλ᾽ ἔδει καὶ τοῦτο λαβεῖν ἀξίωμα, καὶ μὴ ἐξ ὑποθέσεως προτείνεσθαι μόνον. Οὐδὲ τοῦτο παρορά, ἀλλ᾿ ὥσπερ συμπεραινόμενος, καὶ τῇ τοῦ λόγου θαρ ρῶν ἀληθείᾳ, μετὰ βεβαιώσεως ἀποφαίνεται· "Αρα οὖν ὡς δι' ἑνὸς παραπτώματος, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα, ἐπεὶ οὖν ἦν εἰπὼν ἐν τοσούτοις ἐπιχειρήμασιν οὐδαμοῦ πόθεν ἔσχεν ἀρχὴν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ και τάκριμα, οὐδὲ τοῦτο παρορᾷ, ἀλλὰ τίθησι λέγων, 'Ωσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς, καὶ ἑξῆς. Χωρὶς γὰρ νόμου ἁμαρτία νεκρά. Φωτίου. Ἡ μὲν ἁμαρτία νεκρά· ἐγὼ δὲ ἐν ζωῇ, ἅτε μὴ ἐνοχλούμενος μηδὲ νυττόμενος, μηδὲ νεκρούnon μενος ὑπ' αὐτῆς. Πῶς οὖν ἀνέζησεν ἐκείνη διὰ τοῦ νόμου; Τίνα τρόπον; ὅτι τοῦ νόμου δοθέντος μᾶλλον ἐκείνη πρὸς ἐπίθεσιν παρωξύνθη, καὶ οἷον ἐπηρεά σαι ώρμησεν ἅτε δὴ καὶ στεφανοῦσθαι μέλλοντα τὸν φυλάξαντα τὴν ἐντολὴν ὑπολογιζομένη, καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον διαβασκαίνουσα. Καὶ ἐγὼ πάλιν γνούς διὰ τῆς ἐντολῆς τὴν ἁμαρτίαν, ὡς ἐν γνώσει πράττων & φεύγειν ἔδει, μᾶλλον κατὰ τοῦτο ἡμάρτανον· καὶ μᾶλλον αὐτὴν κατ᾽ ἐμαυτοῦ ἐπερώννυον, ἰσχὺν αὐτῇ διὰ τῆς κατὰ γνῶσιν ἀτόπου πράξεως ἐπιχορηγών, καὶ οἷον ἀσθενῆ καὶ νενεκρωμένην οὖσαν ἐνισχύων καὶ ἀναζωπυρῶν. Ἡ δὲ ζήσασα ἐμὲ ἐνέκρωσε. Πρό δὲ τοῦ ἀναζῆσαι ἐκείνην, ἐγὼ ἔξων μᾶλλον. Τοῦτο δὲ ἦν πρὸ τοῦ νόμου καὶ τῆς ἐντολῆς· ὥστε εἰ καὶ ρο̈μ 1, Προέταξε τὸ «Παῦλος,» μηδὲ διαίρειν στόμα ἄνευ τοῦ μεμνῆσθαι τῆς δεσποτικῆς εὐεργεσίας βουλόμενος, οἷον· «Παῦλος,» φησίν, ὁ καὶ αὐτὴν τὴν κλῆσιν ἐξ εὐεργεσίας, ἐκ χάριτος, ἐκ φιλοτιμίας ἔχων δεσποτικῆς· «Παῦλος,» ὁ πάντα φέρων ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ, τὴν κλῆσιν, τὴν χάριν, τὴν πολιτείαν. «Δοῦλος·» αὐτῷ γὰρ ὅλος πέπραμαι, ἐλευθερωθεὶς ἀπὸ τοῦ νόμου καὶ τῆς ἁμαρτίας. «δοῦλος·» τοῦτό μου τὸ ἀξίωμα, ἀπὸ τούτου βούλομαι πᾶσι γνωρίζεσθαι. οἱ μὲν ἐν κόσμῳ ἀναστρεφόμενοι ἀπὸ τῶν ἐν κόσμῳ ἀξιωμάτων δηλοῦσθαι βούλονται, ὑπάτους ἑαυτοὺς καὶ στρατηγοὺς ἀναγράφοντες, Παύλῳ δὲ ἀρκεῖ εἰς μέγεθος ἀξιώματος τὸ «δοῦλος εἶναι Χριστοῦ.» ρο̈μ 1, «Εὐαγγέλιον θεοῦ,» ὅτι θεὸν εὐηγγελίζετο· θεὸς γὰρ ὁ Χριστὸς ὃν ὁ Παῦλος εὐηγγελίζετο. μᾶλλον δὲ «θεοῦ» τοῦ πατρὸς λέγει· οὗτος γὰρ διὰ τῶν προφητῶν αὐτοῦ περὶ τοῦ ἀληθῶς υἱοῦ αὐτοῦ ἐλάλησεν. ρο̈μ 1,35 «Ἀναστάσεως» δέ φησιν, ἧς ἀνέστη ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. οὐκ εἶπεν ‹περὶ υἱοῦ αὐτοῦ,› ἀλλὰ «τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ,» τὸν φύσει καὶ ἕνα καὶ κυρίως υἱὸν καὶ μονογενῆ δηλῶν. «Τοῦ ὁρισθέντος,» ἐπιγνωσθέντος, εἰς γνῶσιν ἀνθρώποις ἐλθόντος· πρόσθες εἰ βούλει πρὸς ἐξάπλωσιν σαφεστέραν, «δι’ οὗ καὶ Παῦλος ἔλαβε χάριν ἀποστολῆς,» εἰς τὸ πεῖσαι τὰ βάρβαρα ἔθνη καὶ παρασκευάσαι ὑπακοῦσαι τῇ πίστει τῇ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦτ’ ἔστι πιστεῦσαι εἰς αὐτὸν καὶ λατρεύειν αὐτῷ ὡς ἀληθινῷ θεῷ καὶ υἱῷ θεοῦ. ρο̈μ 1,57 «Χάριν καὶ ἀποστολὴν» ἀντὶ τοῦ χάριν εἰς ἀποστολήν. ἔστι δὲ παρὰ πολλοῖς τὸ τοιοῦτον σχῆμα τοῦ λόγου, καὶ μάλιστα παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ γραφῇ ὡς ἐπίπαν ὁ «καὶ» παρέλκει. «Εἰς ὑπακοὴν πίστεως.» ἡ πίστις εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ γέγονεν· αὐτὸν γὰρ τὰ ἔθνη οὐκ ἐθεάσατο, ἀλλὰ μόνου κηρυττομένου τοῦ ὀνόματος ἐκεῖνοι ἐπίστευον. ὄντως πλήρης ἦν χάριτος ἡ ἀποστολὴ τῶν μαθητῶν, ὅτι ἔπεισαν ὑπακοῦσαι καὶ πιστεῦσαι τὰ ἔθνη τῷ Χριστῷ, καὶ τό τε ἄνθρωποι καὶ ἁλιεῖς καὶ ἀγράμματοι. «Πᾶσι τοῖς οὖσιν ἐν Ῥώμῃ ἀγαπητοῖς.» ἐξ αὐτῆς τῆς προσφωνήσεως ταπεινοφρονεῖν αὐτοὺς προοιμιάζεται· εἰπὼν γὰρ «πᾶσι» καὶ μὴ μερίσας εἰς ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους, δούλους καὶ ἐλευθέρους, ὁμοτίμους ἀλλήλους ἡγεῖσθαι λεληθότως συμβουλεύει. εἶτα, ἵνα μὴ εἴπωσιν· τί οὖν; ἐὰν αὐτοὶ ἔχητε, φησί, πίστιν τοῦ λαβεῖν τὸ χάρισμα, ἐγώ τε πάλιν πίστιν τοῦ δοῦναι ὑμῖν, τότε δὴ καὶ τὸ χάρισμα πνευματικὸν ὑπάρχον διὰ τῆς ἐν ἀλλήλοις πίστεως ἐνεργεῖται καὶ δίδοται· ἐὰν γὰρ ἐγὼ μὲν πίστιν ἔχω τοῦ δοῦναι καὶ πολὺν ἀγῶνα καὶ σπουδήν, ὑμεῖς δὲ οὐκ ἔχητε πίστιν τοῦ λαβεῖν, οὐδ’ ἐπιθυμίαν καὶ ἐπιμέλειαν περὶ τὸ λαβεῖν, οὐ παραγίνεται ὑμῖν, κἂν ἐγὼ βούλωμαι, τὸ χάρισμα τὸ πνευματικόν. δεῖ οὖν ἀμφότερα συνδραμεῖν, καὶ τὸ ἐξ ἐμοῦ καὶ τὸ ἐξ ὑμῶν· ἀλλὰ τὸ ἐξ ἐμοῦ πάρεστινἐγὼ γὰρ οὐ μόνον ἁπλῶς κρίνω δεῖν ὑμᾶς λαβεῖν τὴν δωρεὰν ἀλλὰ καὶ ἐπιποθῶ, λοιπόν ἐστι τὸ ἐξ ὑμῶν. τοῦτο δὲ παραγίνεται δι’ ἔργων ἀγαθῶν καὶ καρπῶν ἀξίων τῆς δωρεᾶς· τότε γὰρ αὐτοὶ πίστιν ἕξετε τοῦ λαβεῖν καὶ ἐπιθυμίαν, ὅτε ἀξίους ἑαυτοὺς παρασκευάσετε τῆς δωρεᾶς· καὶ τότε ἔτι μᾶλλον κἀγὼ πλέον ἕξω πίστιν καὶ ἐπιπόθησιν τοῦ δοῦναι, ὥστε πανταχόθεν ἐξ ὑμῶν ὑπάρχει τὸ λαβεῖν ὑμᾶς. λαμβανόντων δὲ ὑμῶν τὸ χάρισμα, κοινὸν γίνεται τὸ κέρδος, καὶ δηλονότι παρακαλούμεθα καὶ εὐφραινόμεθα ἐν ἀλλήλοις. «Διὰ τῆς ἐν ἀλλήλοις πίστεως· ρο̈μ 1,1314 «Τὸ ἵνα τινὰ καρπὸν σχῶ» καθ’ ὑπερβατὸν κεῖται· τὸ γὰρ ἀκόλουθον εἴη ἄν· «πολλάκις προεθέμην ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, ἵνα καρπόν τινα σχῶ ἐν ὑμῖν, ἀλλ’ ἐκωλύθην ἄχρι τοῦ δεῦρο.» ἀλλ’ εἴποι τις ὅτι εἰ ἡ «πίστις αὐτῶν ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ κατηγγέλλετο,» τίνα καρπὸν αὐτὸς ἤθελε παραγενόμενος παρασχεῖν; ἀλλὰ πολὺν μὲν οὖν ἐροῦμεν· εἰ γὰρ καὶ ἐπεπιστεύκεισαν, παμπόλλων ὅμως ἐδέοντο. καὶ τοῦτο δηλοῦται καὶ δι’ ὅλης τῆς ἐπιστολῆς καὶ πρὸ ὀλίγου λέγοντος «εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς,» καὶ ἡνίκα «μὴ κρίνειν ἀλλήλους» παραινεῖ, καὶ ἡνίκα ἐκκλίνειν «τὰς διχοστασίας καὶ τὰ σκάνδαλα» παραινεῖ, καὶ μυρία. οὐδὲν οὖν ἀπεικὸς καὶ τὴν πίστιν αὐτῶν καταγγέλλεσθαι καὶ αὐτοὺς ἔτι πολλῆς δεῖσθαι τῆς Παύλου ἐπικουρίας καὶ τῆς δι’ αὐτοῦ καρποφορίας. ὅρα δὲ πῶς φησίν· «ἵνα τινὰ καρπὸν σχῶ καὶ ἐν ὑμῖν;» τοῦτο μὲν δεικνύς, ὅτι ὁ ἐκείνων καρπὸς οἰκεῖος ἐλογίζετο τῷ Παύλῳ καρπός, καὶ οὕτως ἔχαιρεν ἐν τοῖς τῶν πλησίον κατορθώμασιν, ὥστε καὶ αὐτὸς ἔχειν ἡγεῖτο τὸν καρπόν. εἰ δὲ καὶ καρπὸς τὶς ἦν καὶ οὗτος τέλειος, οὐδ’ οὕτως ἁπλῶς ἐνεκόπτετο τὴν παρουσίαν ὁ Παῦλος· «ὀφειλέτην» γὰρ αὐτὸν ἀποκαλεῖ ὥστε, εἰ καὶ τοῖς ἔργοις ἐκόμων, αὐτὸς ἂν τὸ αὐτοῦ οὐκ ἀπέστη ποιῶν. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλως τὸ νόημα συνιδεῖν. «ἐκωλύθην ἄχρι τοῦ δεῦρο·» διὰ τί; ὅτι καρπόν τινα ἔτι μοι συνέλεγον λείποντα. καὶ ταύτην τὴν ἔννοιαν ἐπὶ τέλει τῆς ἐπιστολῆς ὥσπερ τὰ προοιμιασθέντα ἐπιλογιζομένου τοῦ ἀποστόλου ἔστι βεβαιουμένην τῶν ἄλλων ἑρμηνειῶν μᾶλλον ἰδεῖν· καὶ γάρ φησιν· «διὸ καὶ ἐνεκοπτόμην ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, νυνὶ δὲ μηκέτι ἔχων τόπον ἐν τοῖς κλίμασι τούτοις, ἐλεύσομαι πρὸς ὑμᾶς.» ὥστε ὁ ἕως τοῦ νῦν ἐλπιζόμενος εἰς συλλογὴν καρπὸς ἐν τοῖς ἄλλοις κλίμασιν ἐκώλυεν αὐτὸν ἐπὶ Ῥώμην δραμεῖν, ἀτέλεστον ἐν ἐκείνοις τὸ ἔργον καταλείποντα. εἶτα τὸ «ἐν ὑμῖν» καὶ τὰ ἐφεξῆς ὥσπερ ἀντιπίπτοντος λύσις ἐστίν, οἷόν· τί; φησίν, ἐν ἡμῖν οὐ μέλει σοι καρπὸν σχεῖν; ναί, φησί, «καὶ ἐν ὑμῖν» τοῦτο σπεύδω, τοῦτο ἐπιζητῶ, ὀφειλέτης εἰμί, χρεωστῶ πᾶσιν. «ὅπως γὰρ ἴδωσιν,» φησί, «τὰ καλὰ ὑμῶν ἔργα,» ὁ κύριος ἐν Εὐαγγελίοις, «καὶ δοξάσωσι τὸν πατέρα ἡμῶν τὸν ἐν οὐρανοῖς.» Εὐλόγησε γὰρ ἡμᾶς οὐ μόνον «ἐν πάσῃ πνευματικῇ εὐλογίᾳ,» ἀλλὰ καὶ ἐν πνευματικοῖς πράγμασι καὶ «ἐπουρανίοις.» διὰ τίνος; διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. πῶς; «καθὼς ἐξελέξατο ἡμᾶς πρὸ καταβολῆς κόσμου·» οὕτως ἀρχαία ἡ ἡμῶν ἐκλογὴ καὶ εὐλογία. ἐπὶ τί δὲ ἡμᾶς ἐξελέξατο; ἐπὶ τὸ «εἶναι ἁγίους καὶ ἀμώμους,» τιμίους καὶ καθαροὺς ἐν τῷ βίῳ. πόθεν εἰς τοῦτο κινηθείς; ἐξ ἀγάπης μόνης. ἵνα τί γίνηται; ἵνα υἱοθετήσῃ ἡμᾶς διὰ τοῦ Χριστοῦ ἑαυτῷ· τοῦτο γὰρ καὶ προώριστο. ἐκ ποίας ἡμῶν ἐργασίας; ἐξ οὐδεμιᾶς, πλὴν ὅτι «δι’ εὐδοκίαν τοῦ θελήματος αὐτοῦ·» ηὐδόκησε γὰρ καὶ ἠθέλησε τοῦτο ἡμῶν ὅλως μηδὲν συνεισενεγκόντων. πῶς γὰρ ἦν συνεισενεγκεῖν τοὺς μηδ’ ἀρχήν που τοῦ εἶναι λαβόντας; καὶ τί τὸ ἐκ τούτου κέρδος; ἄφατος ἀνακύπτει «ἔπαινος» καὶ ἐγκώμιον τῆς δεδοξασμένης «αὐτοῦ χάριτος ἐν ᾗ ἐχαρίτωσεν ἡμᾶς.» διὰ τίνος; ἢ δῆλον ὅτι καὶ τοῦτο διὰ τοῦ ἠγαπημένου αὐτοῦ υἱοῦ. πῶς; ὅτι αὐτὸς ἐποίησε τὴν ἀπολύτρωσιν ἡμῶν· ἢ τῆς διὰ πίστεως ἐπιχορηγουμένης αὐτοῖς πνευματικῆς δωρεᾶς ποικίλως αὐτοῖς ἐνεργουμένης τότε, ἢ ἁπλῶς χάριτος τῆς διὰ τοῦ βαπτίσματος παλιγγενεσίας καὶ υἱοθεσίας. «ἢ ἐν τῇ καρδίᾳ» εἶπον «ἔχειν συγκοινωνούς μου» ὄντας «ὑμᾶς, ἔν τε τοῖς δεσμοῖς μου καὶ ἐν τῇ ἀπολογίᾳ καὶ ἐν τῇ βεβαιώσει.» τὸ δὲ «τῆς χάριτος» ἀντὶ τοῦ διὰ τῆς χάριτος· ἄνευ γὰρ θείας χάριτος οὐδεὶς ἀξιοῦται τῆς τοιαύτης κοινωνίας. πηιλ 1, «Ἐν σπλάγχνοις Ἰησοῦ Χριστοῦ.» οἷον· οὐκ ἀνθρωπίνοις, οὐδέ τι ἀνθρώπινον πάσχουσιν, ἀλλ’ ὅλον κατὰ Χριστὸν Ἰησοῦν διακειμένοις. μέγα μὲν τὸ ὑπὸ Παύλου ποθεῖσθαι· τὸ δὲ «καὶ ἐν σπλάγχνοις» μεῖζον· τὸ δὲ «καὶ ἐν σπλάγχνοις Ἰησοῦ Χριστοῦ» οὐδεμίαν ὑπερβολὴν ἀπολιμπάνει. πηιλ 1,13 «Ὥστε τοὺς δεσμούς.» ἢ τοὺς «ἐν Χριστῷ δεσμούς,» τοῦτ’ ἔστι τοὺς διὰ Χριστόν, ἵνα ᾖ καθ’ ὑπερβατὸν ἡ σύνταξις. ἢ τοὺς δεσμούς, φησί, τοὺς «ἐν Χριστῷ φανεροὺς» γεγενημένους, τοῦτ’ ἔστι εὐδοκίᾳ καὶ οἰκονομίᾳ Χριστοῦ φανερωθέντας· καὶ γὰρ οὐδὲν ἦν ὁ πάσχων καὶ κατορθῶν Παῦλος, εἰ οὐκ ἀνέφερεν εἰς Χριστόν. que similitudinem ostendit, nec miscet aliquam ex dictione absimilitudinis repugnantiam. Deinde aperte et nude demonstrans, quia sicut per unum mors regnavit, multo magis in vita regnabit per unum Christum, adjicit tanquam conclusionem ducens, et in apertiorem adhuc et pressiorem producens sermonem, et dicit: Igitur sicut per unum delictum in omnes homines condemnatio, et quæ sequuntur. Deinde cum in primo composita expositione utitur, in secundo explicata et repetita, et in voce sicut, conclusioni abjecta. Delictum quidem et donum et condemnationem, et donationem et justificationem memorat: unde etiam initium sumpsit. Nullo modo contrariorum utriusque connexio indicata est. Nunc illud exponit et aperit dicens, quod unum ex inobedientia manavit, alterum autem ex obedientia floruit; ita ut demonstratio illud sit expositionis in qua exhibuit typum et similitudinen, quale est illud, Si enim unius delicto mors, etc. Non eumdem sermonem repetit, ut putari posset, divinus Apostolus in istis, sed clare multum et recte connectit et disponit vim horum capitum. Est igitur illud: Sed non sicut delictum, et quæ sequuntur, usque ad: Ex multis delictis in justificationem, expositio quidem, ut diximus, typumn et similitudineın ostendens; deerat ergo claritate et explicatione. Illud præstat quæ sequitur expositio, repetens jam dicta, et explicans et in aperto expoΟὐ προnens. Sed oportebat et huic quoque conclusionen G dari, ut non ex hypothesi tantum videatur constare. Iloc non omittit, sed tanquam conclusionem ducens, et sermonis veritate fidens, cum affirmatione profert: Igitur sicut per unius delictum, etc. Deinde, cum igitur minime in talibus expositionibus dixit unde habuerit principium justificatio et condemnatio, neque illud prætermittit, sed exponit dicens: Sicut enim per inobedientiam, etc. CAP. VII. Vers. 8. Sine enim lege peccatum mor ¡tuum erat. Peccatum quidem mortuum erat; ego autem in vita eram, utpote non turbatus, non yuineratus, occisus ab illo. Quomodo ergo revixit illud per legem? Quomodo? Quod, data lege, magis ad iur pugnandum incitatum est, et quidquid nocere poteral ausum est, tanquam coronandum fore hunc qui mandatum servaverit considerans, et ideo magis invidiosum factum. Et ego rursus cognoscens per legem peccatum, et quia in hac cognitione ageham quæ vitare oportebat, magis propterea pecca bam; et magis illud contra me valens efficiebam, robur illi addens per cognitionem actus injusti, et debili et mortuo vires et vitam suscitans. Cum autem vixit, me occidit. Antequam illud ad vitam revocaretur, vivebam ego magis. Illud autem erat ante legem et mandatum; ita ut, quamvis lex non que similitudinem ostendit, nec miscet aliquam ex dictione absimilitudinis repugnantiam. Deinde aperte et nude demonstrans, quia sicut per unum mors regnavit, multo magis in vita regnabit per unum Christum, adjicit tanquam conclusionem ducens, et in apertiorem adhuc et pressiorem producens sermonem, et dicit: Igitur sicut per unum delictum in omnes homines condemnatio, et quæ sequuntur. Deinde cum in primo composita expositione utitur, in secundo explicata et repetita, et in voce sicut, conclusioni abjecta. Delictum quidem et donum et condemnationem, et donationem et justificationem memorat: unde etiam initium sumpsit. Nullo modo contrariorum utriusque connexio indicata est. Nunc illud exponit et aperit dicens, quod unum ex inobedientia manavit, alterum autem ex obedientia floruit; ita ut demonstratio illud sit expositionis in qua exhibuit typum et similitudinen, quale est illud, Si enim unius· delicto mors, etc. Non eumdem sermonem repetit, ut putari posset, divinus Apostolus in istis, sed clare multum et recte connectit et disponit vim horum capitum. Est igitur illud: Sed non sicut delictum, et quæ sequuntur, usque ad: Ex multis delictis in justificationem, expositio quidem, ut diximus, typumn et similitudineın ostendens; deerat ergo claritate et explicatione. Illud præstat quæ sequitur expositio, repetens jam dicta, et explicans et in aperto expoΟὐ προnens. Sed oportebat et huic quoque conclusionen G dari, ut non ex hypothesi tantum videatur constare. Iloc non omittit, sed tanquam conclusionem ducens, et sermonis veritate fidens, cum affirmatione profert: Igitur sicut per unius delictum, etc. Deinde, cum igitur minime in talibus expositionibus dixit unde habuerit principium justificatio et condemnatio, neque illud prætermittit, sed exponit dicens: Sicut enim per inobedientiam, etc. CAP. VII. Vers. 8. Sine enim lege peccatum mor- ¡tuum erat. Peccatum quidem mortuum erat; ego autem in vita eram, utpote non turbatus, non yuineratus, occisus ab illo. Quomodo ergo revixit illud per legem? Quomodo? Quod, data lege, magis ad iur pugnandum incitatum est, et quidquid nocere poteral ausum est, tanquam coronandum fore hunc qui mandatum servaverit considerans, et ideo magis invidiosum factum. Et ego rursus cognoscens per legem peccatum, et quia in hac cognitione ageham quæ vitare oportebat, magis propterea pecca bam; et magis illud contra me valens efficiebam, robur illi addens per cognitionem actus injusti, et debili et mortuo vires et vitam suscitans. Cum autem vixit, me occidit. Antequam illud ad vitam revocaretur, vivebam ego magis. Illud autem erat ante legem et mandatum; ita ut, quamvis lex non

μὴ ὁ νόμος ἁμαρτία, ἀλλ᾽ οὖν ἐκείνου δοθέντος, κατὰ δύο τρόπους ἡ ἁμαρτία ἀνέζησεν, αὐτῆς τε ἐκείνης μᾶλλον πρὸς ἐπίθεσιν ἀνακινηθείσης· καὶ διεγερθεί. σης, καὶ ἡμῶν τῇ κατὰ γνῶσιν ἐκτόπῳ πράξει ένα ισχυσάντων αὐτήν· καὶ τὴν καθ' ἡμῶν ἐπιβουλὴν σὺν παρρησίᾳ παρασχομένην. Αλλ' ἐκείνῃ μὲν ἀνέζη- σεν, ἐγὼ δὲ ἀπέθανον. Η γὰρ ἁμαρτία ἀφορμὴν λαβοῦσα. ᾿Ανωτέρω εἰπὼν ὅτι, 'Αφορμὴν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία, κατειρ γάσατο ἐν ἐμοὶ πᾶσαν ἐπιθυμίαν, ἐπάγει ὅτι, Οὐ μόνον ἐπιθυμίαν πᾶσαν κατειργάσατο, ἀλλὰ καὶ ἐθανάτωσέ με. Αὕτη γέγονεν εἰς θάνατον. Εἶτα ὡς ἔθος αὐτῷ αἰτίας αἰτίαις συνείρειν, καὶ τὴν ἀκολου θίαν ἐνδεικύναι καὶ τῶν πραγμάτων ἐν τοῖς λόγοις, ἀνατρέχει καὶ τίθησί πως· κατειργάσατο πᾶσαν ἐπιθυμίαν καί φησιν, "Οτι ἀφορμὴν λαβοῦσα ἐξ- ηπάτησέ με. Εἶτα ἀφῆκε τὸ προῤῥηθὲν νοεῖν ἐνταῦθα, " ὅτι Ἐκ τούτου δὲ εἰργάσατο τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ τοῦτο ἀφεὶς ἐπισυνάπτει τὸ τέλος, καὶ ἀπέκτεινεν Εν ᾗ κατὰ συνέχειαν, εἴ τις ἀναλάβοι, οὕτως αὐτῷ εἰρημένον 'Αφορμὴν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία κατειρα γάσατο ἐν ἐμοὶ πᾶσαν ἐπιθυμίαν· τὴν δὲ ἐπιθυ- μίαν κατειργάσατο ἀπατήσασα· ἐργασαμένη δὲ τὴν ἐπιθυμίαν, ἀπέκτεινέ με. "Εστιν οὖν ἀπάτη αἰτία τῆς ἐπιθυμίας. Ἡ δὲ ἐπιθυμία τοῦ θανάτου· τὴν δὲ ἀπάτην εἰργάσατο διὰ τῆς ἐντολῆς ἡ ἁμαρτία· ἵνα φανῇ τὸ ὑπερβάλλον τῆς κακίας αὐτῆς, διὰ τοῦ ἀγα θοῦ τὸ κάκιστον εργαζομένης. Φωτίου. Ἐκ δευτέρου δὲ ἔφη τὸν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία ἀφορμὴ διὰ τῆς ἐντολῆς· τὰ αὐτὰ ποικίλως κατασκευάζων· καὶ εἰκότως· μεγάλην γὰρ εἶχε δόξαν ὁ νόμος. Δείκνυσιν οὖν αὐτὸν μηδὲν ὠφελοῦντα, ἀλλ' ἐκ περιστάσεως καὶ βλάψαντα· ἵνα εὐπαράδεκτος γένηται, κηρύσσων τὸ ἀφεῖναι μὲν αὐτὸν, προσδραμεῖν δὲ τῇ πίστει Χριστοῦ. Ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος, κ. τ. λ. Φωτίου. Σὺ δὲ ἁπλῶς δύνασαι ἅγιον τὸν νόμον εἰπεῖν· ὅτι ἐφύλαττεν ἀπὸ ἀκαθαρσίας τοὺς φυλάτ τοντας αὐτόν· δίκαιον, ὅτι τοὺς μὲν κατορθοῦντας, ἡμείβετο δωρεαῖς· τοῖς δὲ παραβαίνουσιν, ἐπετίθει τὰς τιμωρίας. Ἀγαθὸν, ὅτι οὐχ ἡδόμενος ταῖς τιμω ρίαις ἡ ὀργῇ χρώμενος εκόλαζεν· ἀλλὰ τῆς αὐτῶν ἕνεκεν σωτηρίας. Καὶ ἔτι ὅτι μικρά κατορθοῦσι με γάλα ἐχαρίζετο· καὶ ἁμαρτάνοντας περιεἶπε· καὶ οὐ κατ᾽ ἀξίαν τῶν πλημμελημάτων εκόλαζεν. Αὐτὸς δὲ ταῦτα παραδραμὼν ἐκ τούτων συμπεραίνει ἅγιον καὶ δίκαιον καὶ ἀγαθὸν εἶναι τὸν νόμον ἢ τὴν ἐντο- λήν. Ἐξ ἑνὸς μὲν, ὅτι ἐδίδαξε με τήν ἁμαρτίαν· καὶ ἐπέταξε φυγεῖν αὐτήν. Ἐξ ἑτέρου δὲ, ὅτι κη δίμενος καὶ φροντίζων τοῦτο ἐποίησεν. "Αγιος οὖν, ὅτι ἐδίδαξε, καὶ ἐπέταξε φυγεῖν ἀπὸ τῆς ἀκαθαρσίας. Δίκαιος, ὅτι διδάξας οὕτω, τὴν τιμωρίαν τοὺς ἁμαρ τάνοντας ἀπαιτεῖ· ἀγαθὸς δὲ, ὅτι καὶ ζωήν μοι προ- νεούμενος ταῦτα ἐπετέλει. Τὸ οὖν ἀγαθὸν ἐμοὶ γέγονε θάνατος. Φωτίου. Τὸ μέγεθος δὲ ἠθέλησε δεῖξαι τῆς ἁμαρ τίας· καὶ ἐπειδὴ ταύτης εἰς κακίαν μεῖζον οὐκ ἦν εὑρεῖν· δι' αὐτῆς ταύτης ενδεικνύμενος τὸ μέγεθος φησίν· "Ινα φανῇ ἁμαρτία· τουτέστιν ἵνα ἐκκαλυφθῇ αὐτῆς ὁ πᾶς τῆς κακίας πλοῦτος, καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτῆς FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. A sit peccatum, hac tamen data, duobus modis re- vixit peccatum. Illud magis ad impugnandum inci- tatum et animatum nobis alieno secundum cogni- tionem actu valentius illud efficientibus, coutra nos in impetum audacissime, irruit. Sed peccatum re- vivit, ego autem mortuus sum. miuit Nam peccatum occasione accepta. Supra dixit : Occasione accepta peccatum operalum est in me omnem concupiscentiam. Addit', quod non solum omnem concupiscentiam operatum est, sed et oc- cidit me. Mllud factum est in mortem. Deinde, cum mos est illi causas causis couserere, et seriem re- rum ostendere in verbis, relegit et ponit quomodo : Operatum est omnem concupiscentiam; et dicit : Quia occasione accepta seduxit me. Dein, B ibi significationem eorum quæ antea dixerat, quod ex hoc operatum est omnem concupiscentiam, et illud mittens finem intexit, et occidit, ut apparent connexio, si quis hoc modo dicta ejus perlegat. Oc casioneɖaccepta, peccatum operatum est in me omnem concupiscentiam.Concupiscentiam vero operatum est seducendo, et operando concupiscentiam occidit me. Seductio igitur causa est concupiscentise; concupiscentia autem mortis. Seductionem operatum est per mandatum peccatum; ut ostende- retur malitiæ ejus immensitas, cum per bonum pessimum operetur. C D vero Photii. Secundo autem dixit: Occasione accepta per mandatum, peccatum. Eadem vario modo ex- ponens; et merito : magnam enim habuit laudem lex. Ostendit igitur eam nihil profuisse, sed ex cireumstantia etiam nocuisse; ut clarus videatur, quando prædicat illam desiisse fidei Christi præce- deutem. VERS. 12. Itaque lex quidem sancta, etc. Photii. Tu absolute poteris sanctam legem dicere, quod ab immunditia custodiebat servantes illam justam, quod recte. agentes donis remunerabat transgressores autem pœnis multabat; bonam, quod non pœnis et ira gaudens quibus utebatur, puniebat, sed ad procurandam eorum salutem, et amplius, quod parva bene agentes magnis donabat, et peccatores, neque dignas illorum delictis pœnas sumebat. Ille autem ista percurrens ex his conclu- dit sanctam, justam et bonam esse legem aut man datum : ex uno quidem, quod didicit mihi pecca- tun, et præcepit ut illud fugerem ; ex altero autem, quod libens et consulens hoc egit. Sancta ergo, quod didicit, et præcepit ut fugerem ab immunditia, justa, quod, postquam sic didicit, poenas de pec- cantibus sumit, bona autem, quod vitam mihi providens hæc perfecit. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors. Photii. Magnitudinem voluit ostendere peccati: et quoniam nihil inveniri posset illo majus al ına- lum procurandum, per illud ipsum ipsius exhibens magnitudinem dicit : Ut appareat peccatum, id est, ut revelentur illius malorum omnium divi-

μὴ ὁ νόμος ἁμαρτία, ἀλλ᾽ οὖν ἐκείνου δοθέντος, κατὰ δύο τρόπους ἡ ἁμαρτία ἀνέζησεν, αὐτῆς τε ἐκείνης μᾶλλον πρὸς ἐπίθεσιν ἀνακινηθείσης· καὶ διεγερθεί. σης, καὶ ἡμῶν τῇ κατὰ γνῶσιν ἐκτόπῳ πράξει ένα ισχυσάντων αὐτήν· καὶ τὴν καθ' ἡμῶν ἐπιβουλὴν σὺν παρρησίᾳ παρασχομένην. Αλλ' ἐκείνῃ μὲν ἀνέζη- σεν, ἐγὼ δὲ ἀπέθανον. Η γὰρ ἁμαρτία ἀφορμὴν λαβοῦσα. ᾿Ανωτέρω εἰπὼν ὅτι, 'Αφορμὴν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία, κατειρ γάσατο ἐν ἐμοὶ πᾶσαν ἐπιθυμίαν, ἐπάγει ὅτι, Οὐ μόνον ἐπιθυμίαν πᾶσαν κατειργάσατο, ἀλλὰ καὶ ἐθανάτωσέ με. Αὕτη γέγονεν εἰς θάνατον. Εἶτα ὡς ἔθος αὐτῷ αἰτίας αἰτίαις συνείρειν, καὶ τὴν ἀκολου θίαν ἐνδεικύναι καὶ τῶν πραγμάτων ἐν τοῖς λόγοις, ἀνατρέχει καὶ τίθησί πως· κατειργάσατο πᾶσαν ἐπιθυμίαν καί φησιν, "Οτι ἀφορμὴν λαβοῦσα ἐξ- ηπάτησέ με. Εἶτα ἀφῆκε τὸ προῤῥηθὲν νοεῖν ἐνταῦθα, " ὅτι Ἐκ τούτου δὲ εἰργάσατο τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ τοῦτο ἀφεὶς ἐπισυνάπτει τὸ τέλος, καὶ ἀπέκτεινεν Εν ᾗ κατὰ συνέχειαν, εἴ τις ἀναλάβοι, οὕτως αὐτῷ εἰρημένον 'Αφορμὴν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία κατειρα γάσατο ἐν ἐμοὶ πᾶσαν ἐπιθυμίαν· τὴν δὲ ἐπιθυ- μίαν κατειργάσατο ἀπατήσασα· ἐργασαμένη δὲ τὴν ἐπιθυμίαν, ἀπέκτεινέ με. "Εστιν οὖν ἀπάτη αἰτία τῆς ἐπιθυμίας. Ἡ δὲ ἐπιθυμία τοῦ θανάτου· τὴν δὲ ἀπάτην εἰργάσατο διὰ τῆς ἐντολῆς ἡ ἁμαρτία· ἵνα φανῇ τὸ ὑπερβάλλον τῆς κακίας αὐτῆς, διὰ τοῦ ἀγα θοῦ τὸ κάκιστον εργαζομένης. Φωτίου. Ἐκ δευτέρου δὲ ἔφη τὸν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία ἀφορμὴ διὰ τῆς ἐντολῆς· τὰ αὐτὰ ποικίλως κατασκευάζων· καὶ εἰκότως· μεγάλην γὰρ εἶχε δόξαν ὁ νόμος. Δείκνυσιν οὖν αὐτὸν μηδὲν ὠφελοῦντα, ἀλλ' ἐκ περιστάσεως καὶ βλάψαντα· ἵνα εὐπαράδεκτος γένηται, κηρύσσων τὸ ἀφεῖναι μὲν αὐτὸν, προσδραμεῖν δὲ τῇ πίστει Χριστοῦ. Ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος, κ. τ. λ. Φωτίου. Σὺ δὲ ἁπλῶς δύνασαι ἅγιον τὸν νόμον εἰπεῖν· ὅτι ἐφύλαττεν ἀπὸ ἀκαθαρσίας τοὺς φυλάτ τοντας αὐτόν· δίκαιον, ὅτι τοὺς μὲν κατορθοῦντας, ἡμείβετο δωρεαῖς· τοῖς δὲ παραβαίνουσιν, ἐπετίθει τὰς τιμωρίας. Ἀγαθὸν, ὅτι οὐχ ἡδόμενος ταῖς τιμω ρίαις ἡ ὀργῇ χρώμενος εκόλαζεν· ἀλλὰ τῆς αὐτῶν ἕνεκεν σωτηρίας. Καὶ ἔτι ὅτι μικρά κατορθοῦσι με γάλα ἐχαρίζετο· καὶ ἁμαρτάνοντας περιεἶπε· καὶ οὐ κατ᾽ ἀξίαν τῶν πλημμελημάτων εκόλαζεν. Αὐτὸς δὲ ταῦτα παραδραμὼν ἐκ τούτων συμπεραίνει ἅγιον καὶ δίκαιον καὶ ἀγαθὸν εἶναι τὸν νόμον ἢ τὴν ἐντο- λήν. Ἐξ ἑνὸς μὲν, ὅτι ἐδίδαξε με τήν ἁμαρτίαν· καὶ ἐπέταξε φυγεῖν αὐτήν. Ἐξ ἑτέρου δὲ, ὅτι κη δίμενος καὶ φροντίζων τοῦτο ἐποίησεν. "Αγιος οὖν, ὅτι ἐδίδαξε, καὶ ἐπέταξε φυγεῖν ἀπὸ τῆς ἀκαθαρσίας. Δίκαιος, ὅτι διδάξας οὕτω, τὴν τιμωρίαν τοὺς ἁμαρ τάνοντας ἀπαιτεῖ· ἀγαθὸς δὲ, ὅτι καὶ ζωήν μοι προ- νεούμενος ταῦτα ἐπετέλει. Τὸ οὖν ἀγαθὸν ἐμοὶ γέγονε θάνατος. Φωτίου. Τὸ μέγεθος δὲ ἠθέλησε δεῖξαι τῆς ἁμαρ τίας· καὶ ἐπειδὴ ταύτης εἰς κακίαν μεῖζον οὐκ ἦν εὑρεῖν· δι' αὐτῆς ταύτης ενδεικνύμενος τὸ μέγεθος φησίν· "Ινα φανῇ ἁμαρτία· τουτέστιν ἵνα ἐκκαλυφθῇ αὐτῆς ὁ πᾶς τῆς κακίας πλοῦτος, καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτῆς FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. A sit peccatum, hac tamen data, duobus modis re- vixit peccatum. Illud magis ad impugnandum inci- tatum et animatum nobis alieno secundum cogni- tionem actu valentius illud efficientibus, coutra nos in impetum audacissime, irruit. Sed peccatum re- vivit, ego autem mortuus sum. miuit Nam peccatum occasione accepta. Supra dixit : Occasione accepta peccatum operalum est in me omnem concupiscentiam. Addit', quod non solum omnem concupiscentiam operatum est, sed et oc- cidit me. Mllud factum est in mortem. Deinde, cum mos est illi causas causis couserere, et seriem re- rum ostendere in verbis, relegit et ponit quomodo : Operatum est omnem concupiscentiam; et dicit : Quia occasione accepta seduxit me. Dein, B ibi significationem eorum quæ antea dixerat, quod ex hoc operatum est omnem concupiscentiam, et illud mittens finem intexit, et occidit, ut apparent connexio, si quis hoc modo dicta ejus perlegat. Oc casioneɖaccepta, peccatum operatum est in me omnem concupiscentiam.Concupiscentiam vero operatum est seducendo, et operando concupiscentiam occidit me. Seductio igitur causa est concupiscentise; concupiscentia autem mortis. Seductionem operatum est per mandatum peccatum; ut ostende- retur malitiæ ejus immensitas, cum per bonum pessimum operetur. C D vero Photii. Secundo autem dixit: Occasione accepta per mandatum, peccatum. Eadem vario modo ex- ponens; et merito : magnam enim habuit laudem lex. Ostendit igitur eam nihil profuisse, sed ex cireumstantia etiam nocuisse; ut clarus videatur, quando prædicat illam desiisse fidei Christi præce- deutem. VERS. 12. Itaque lex quidem sancta, etc. Photii. Tu absolute poteris sanctam legem dicere, quod ab immunditia custodiebat servantes illam justam, quod recte. agentes donis remunerabat transgressores autem pœnis multabat; bonam, quod non pœnis et ira gaudens quibus utebatur, puniebat, sed ad procurandam eorum salutem, et amplius, quod parva bene agentes magnis donabat, et peccatores, neque dignas illorum delictis pœnas sumebat. Ille autem ista percurrens ex his conclu- dit sanctam, justam et bonam esse legem aut man datum : ex uno quidem, quod didicit mihi pecca- tun, et præcepit ut illud fugerem ; ex altero autem, quod libens et consulens hoc egit. Sancta ergo, quod didicit, et præcepit ut fugerem ab immunditia, justa, quod, postquam sic didicit, poenas de pec- cantibus sumit, bona autem, quod vitam mihi providens hæc perfecit. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors. Photii. Magnitudinem voluit ostendere peccati: et quoniam nihil inveniri posset illo majus al ına- lum procurandum, per illud ipsum ipsius exhibens magnitudinem dicit : Ut appareat peccatum, id est, ut revelentur illius malorum omnium divi-

Α ἡ ἐν αὐτῇ. Οἷον ἵν᾽ ὅπερ ἐστὶν ὅλη ὡς ὅλη γένηται ἐκφανής. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ὑπερβολήν τινα θέλοντες παραστῆσαι, δυνάμεθα ἄλλο τι επιφέρειν τῷ διασυρομένῳ ὑφ' ἡμῶν· οἷον μιαρὸς ἦν ἐπὶ τοσ οὗτον ὁ Κάϊν· ὅτι καὶ ἀδελφοκτόνος ἐγένετο· καὶ Θεὸν πρῶτος ἐψεύσατο. Καὶ πάλιν, οὐδὲ μετὰ τὴν τῶν τεραστίων ἐπίδειξιν παρεκλήθη Φαραὼ ἀπολῦσαι τοὺς Ἰσραηλίτας· ἵνα φανῇ αὐτοῦ τὸ ὡμὸν τῆς γνώμης καὶ θεομισές· καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως. Ἔστι γὰρ εὑρεῖν τι χεῖρον τῶν ὑποκειμένων, οὗ μετασχόντες οἱ πονηρευόμενοι τὰς κατ' ἐκεῖνο προσ- ηγορίας ἐπιδέχονται. Ἐπὶ δὲ τῆς ἁμαρτίας, ἐπεὶ ταύτης, ὡς ἔφημεν, οὐκ ἔστι χεῖρον εὑρεῖν· αὐτῆς ἐφ' ἑαυτῆς κατηγόρησε. Πικρῶς ἅμα και δριμέως τὸν ὄγκον αὐτῆς, καὶ τὸ τυραννικὸν ἅμα καὶ ἀν- Β υπέρβλητον ενδεικνύμενος. Ἐπεὶ δὲ ἀσφαλέστερόν η πως ἔδοξεν εἰρῆσθαι τῇ ταυτολογίᾳ τοῦ ὀνόματος· πάλιν δὲ μεταλαμβανομένου τοῦ ὀνόματος. Εφη γὰρ παρωνύμως ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία. "Η τῆς δρ μύτητος ένδειξις ἐξελύετο. Παρονομάζει μὲν καὶ οὐ τελείως ἀφίσταται τοῦ ὀνόματος. Ἐν ᾧ δὲ ἐκλελύσθαι ἐδόκει, τόνον ἐπάγει τῇ προσθήκῃ τοῦ καθ' ὑπερβολήν· καὶ οὕτως ἐπὶ τὸ σαφέστερον ἄμπ καὶ ἔντονον, καὶ τοῦ δριμέως ἐμφαντικόν μεταλα βὼν τὸν λόγον φησίν· Ἵνα γένηται καθ' ὑπερβολὴν ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία. Εἰ δὲ δ οὐ θέλω, τοῦτο ποιῶ. Φωτίου. Σὺ δέ μοι οὕτω διαλεύκανον τὰ ῥητά Μετὰ τὸ πραθῆναι καὶ γενέσθαι ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν τὸν ἄνθρωπον, οὐ γινώσκει κατεργάζεται· τῆς συνηθείας τῆς αἰσχρᾶς, παντελῶς αὐτοῦ κυριευσάσης, καὶ μὴ συγχωρούσης εἰδέναι ὅτι κακόν ἐστιν ὁ πράσ σει. Διὸ καὶ ὁ ἐμίσει ἄν, εἰ ἄπρατος καὶ ἐλεύθερος ἦν, καὶ δ οὐκ ἂν εἴλετο, τοῦτο καὶ αἱρεῖται, περ πραμένος ἤδη ὢν καὶ πράττει. Εἰ δὲ ἐλεύθερος ὢν καὶ ἄπρατος καὶ κατὰ φύσιν, οὐκ ἂν ειλόμην ἃ νῦν ποιῶ, Συμμαρτυρῶ τῷ νόμῳ ὅτι καλός. Ἐκεῖνα γάρ μοι συμψηφίζεται φυγείν, ἃ καὶ ἐγὼ ἐν τῇ κατὰ φύσιν ἐλευθερίᾳ τυγχάνων, ἔκρινα φευκτέα εἶναι καὶ μισητά. Οὐ γινώσκω οὖν, πραθεὶς δηλονότι· οὐ γὰρ θέλω ἐλεύθερος ων, τοῦτο πράσσω νῦν, περα- μένος ων· ἀλλ' ὁ μισῶ ἐλεύθερος ων, τούτο ποιώ πεπραμένος ων. Εἰ δὲ δ οὐ θέλω Ελεύθερος ων, τοῦτο πράσσω πεπραμένος ων, συμμαρτυρώ ελεύθερος ὤν, ὅτι καλὸς ὁ νόμος. Τὰ γὰρ αὐτὰ ἐκείνῳ βούλομαι, καὶ οὐχ ἃ νῦν ποιῶ. Εὑρίσκω ἄρα τὸν νόμον τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλόν. Φωτίου. Εκλάδοις δ' ἂν καὶ οὕτως· 'Εξ ὧν εἶπον, φησί, τοῦτό μοι συμπεραίνεται, καὶ τοῦτο εὑρίσκω, τὸ εἶναι τὸν νόμον, νόμον εἰς τὸ καλὸν τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλόν· καὶ τοῦτο μόνον χαριζόμε νον. Τὸ γὰρ κακόν εὑρίσκω, ὅτι ὁμοίως ἐμοὶ παρά- κειται· καὶ οὐδὲν ἐβελτιώθην ἐκ τοῦ νόμου. Εἰ μὴ καὶ μᾶλλον βλάβην Δ ἐδεξάμην, ὅτι παρακεῖσθαί μοι καὶ οἷον ἐγγίζειν μοι τὸ κακὸν παρέσχεν ἀφορμήν. Ο νόμος οὖν μόνον νόμος εγένετό μοι εἰς τὸ ἀγα θόν· ἄλλο δὲ οὐδέν· πόθεν δῆλον, ὅτι τὸ κακόν μοι PHOTII PATRIARCHA CP. tis, et illius robur quod in ipso est ; tanquam ut quod totum est, totum manifeste appareat. Cum enfm malorum aliorum magnitudinem comparare volumus, possumus aliud quid adjicere illi quod affligimur; ut scelestus erat in tantum Cain, quia fatricida factus est et Deo primus mentitus est. Et rursus, non per prodigiorum ostensionem addu- ctus est Pharao ad liberandum Israelitas, ut exbi- beatur illius sententiæ crudelitas et odium in Deum; et in cæteris idem. Nam inveniri potest aiquid praesenti malo pejus, cujus perpetratione qui inique operantur conveniens malignitati nomen accipiunt. Peccatum autem, cum illo, ut diximus, nihil pejus inveniri potest, ipsum se per se desi- gnat; amaram et acerbam simul gravitatem, tyran- nicamque et invictam vim ostendit. Cum certius censuerit dici per nominis tautologiam, iterum nomen reassumit, dicit enim epithetice: Peccans peccatum. Acerbitatis designatio absoluta est. Cognominat et non omnino a nomine abscedit; in quo autem solutio esse videtur, vim addit adji- ciens, supra modum ; et ita apertius simul et for- tius, acerbitatem quoque exprimente sermone uti- tur dicens: Ut fiat supra modum peccans pecca- Cam. Vans. 16. Si autem quod nolo, illud facio. Photii. Tu vero mihi sic verba patefacias. Post- quam venuɲdatus et sub peccato factus est homo, non cognoscit quod operatur, turpi consuetudine omnino illi dominante, neque consentiente ut vi- deat malum esse quod agit. Quamobrem quod odisset, si innoxius et liber esset, et quod non eli- geret, illud eligit. Jam venundatus et non suus agit. Si vero liber et innoxius et meus forem, non eligerem quæ nunc facio, consentio legi quoniam bona est. Illa enim ut fugiam mihi consentit, quæ, dum ego in propria natura libertate versor, fu- gienda censui et odibilia esse. Non intelligo igitur, evidenter venundatus, non enim quod volo, dum liber sum, hoc facio nunc, cum venundatus sum; sed quod odi, dum liber sum, illud facio dum tenun- datus sum. Si vero quod nolo, dum liber sum, illud facio, dum venundatus sum, consentio legi, dum liber sum, quia bona est. Opera enim legis volo, et non qua nunc facio. Vans. 91. Invenio igitur legem, volenti mihi facere bonum, etc. Photii. Intelligas autem sic. Ex his quæ dixi, in quit, hoc mihi concluditur, et illud invenio legem esse, legen in bonum volenti mihi facere bonum; et illud solum gratum est. Malum enim invenio, quoniam similiter mihi adjacet; et non melior factus essein ex lege, nisi magis damnum..... recepissem, quia, ut adjaceat mihi et quasi propius mihi sit malum, hæc præbuit occasionem. Lex igitur, solum lex facta est mihi in bonum, aliud autem nihil. Unde evidens est, quod malum mihi tali modo ad- llic est in cod. rasura. C D VARIÆ LECTIONES.

Α ἡ ἐν αὐτῇ. Οἷον ἵν᾽ ὅπερ ἐστὶν ὅλη ὡς ὅλη γένηται ἐκφανής. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ὑπερβολήν τινα θέλοντες παραστῆσαι, δυνάμεθα ἄλλο τι επιφέρειν τῷ διασυρομένῳ ὑφ' ἡμῶν· οἷον μιαρὸς ἦν ἐπὶ τοσ οὗτον ὁ Κάϊν· ὅτι καὶ ἀδελφοκτόνος ἐγένετο· καὶ Θεὸν πρῶτος ἐψεύσατο. Καὶ πάλιν, οὐδὲ μετὰ τὴν τῶν τεραστίων ἐπίδειξιν παρεκλήθη Φαραὼ ἀπολῦσαι τοὺς Ἰσραηλίτας· ἵνα φανῇ αὐτοῦ τὸ ὡμὸν τῆς γνώμης καὶ θεομισές· καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως. Ἔστι γὰρ εὑρεῖν τι χεῖρον τῶν ὑποκειμένων, οὗ μετασχόντες οἱ πονηρευόμενοι τὰς κατ' ἐκεῖνο προσ- ηγορίας ἐπιδέχονται. Ἐπὶ δὲ τῆς ἁμαρτίας, ἐπεὶ ταύτης, ὡς ἔφημεν, οὐκ ἔστι χεῖρον εὑρεῖν· αὐτῆς ἐφ' ἑαυτῆς κατηγόρησε. Πικρῶς ἅμα και δριμέως τὸν ὄγκον αὐτῆς, καὶ τὸ τυραννικὸν ἅμα καὶ ἀν- Β υπέρβλητον ενδεικνύμενος. Ἐπεὶ δὲ ἀσφαλέστερόν η πως ἔδοξεν εἰρῆσθαι τῇ ταυτολογίᾳ τοῦ ὀνόματος· πάλιν δὲ μεταλαμβανομένου τοῦ ὀνόματος. Εφη γὰρ παρωνύμως ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία. "Η τῆς δρ μύτητος ένδειξις ἐξελύετο. Παρονομάζει μὲν καὶ οὐ τελείως ἀφίσταται τοῦ ὀνόματος. Ἐν ᾧ δὲ ἐκλελύσθαι ἐδόκει, τόνον ἐπάγει τῇ προσθήκῃ τοῦ καθ' ὑπερβολήν· καὶ οὕτως ἐπὶ τὸ σαφέστερον ἄμπ καὶ ἔντονον, καὶ τοῦ δριμέως ἐμφαντικόν μεταλα βὼν τὸν λόγον φησίν· Ἵνα γένηται καθ' ὑπερβολὴν ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία. Εἰ δὲ δ οὐ θέλω, τοῦτο ποιῶ. Φωτίου. Σὺ δέ μοι οὕτω διαλεύκανον τὰ ῥητά Μετὰ τὸ πραθῆναι καὶ γενέσθαι ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν τὸν ἄνθρωπον, οὐ γινώσκει κατεργάζεται· τῆς συνηθείας τῆς αἰσχρᾶς, παντελῶς αὐτοῦ κυριευσάσης, καὶ μὴ συγχωρούσης εἰδέναι ὅτι κακόν ἐστιν ὁ πράσ σει. Διὸ καὶ ὁ ἐμίσει ἄν, εἰ ἄπρατος καὶ ἐλεύθερος ἦν, καὶ δ οὐκ ἂν εἴλετο, τοῦτο καὶ αἱρεῖται, περ πραμένος ἤδη ὢν καὶ πράττει. Εἰ δὲ ἐλεύθερος ὢν καὶ ἄπρατος καὶ κατὰ φύσιν, οὐκ ἂν ειλόμην ἃ νῦν ποιῶ, Συμμαρτυρῶ τῷ νόμῳ ὅτι καλός. Ἐκεῖνα γάρ μοι συμψηφίζεται φυγείν, ἃ καὶ ἐγὼ ἐν τῇ κατὰ φύσιν ἐλευθερίᾳ τυγχάνων, ἔκρινα φευκτέα εἶναι καὶ μισητά. Οὐ γινώσκω οὖν, πραθεὶς δηλονότι· οὐ γὰρ θέλω ἐλεύθερος ων, τοῦτο πράσσω νῦν, περα- μένος ων· ἀλλ' ὁ μισῶ ἐλεύθερος ων, τούτο ποιώ πεπραμένος ων. Εἰ δὲ δ οὐ θέλω Ελεύθερος ων, τοῦτο πράσσω πεπραμένος ων, συμμαρτυρώ ελεύθερος ὤν, ὅτι καλὸς ὁ νόμος. Τὰ γὰρ αὐτὰ ἐκείνῳ βούλομαι, καὶ οὐχ ἃ νῦν ποιῶ. Εὑρίσκω ἄρα τὸν νόμον τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλόν. Φωτίου. Εκλάδοις δ' ἂν καὶ οὕτως· 'Εξ ὧν εἶπον, φησί, τοῦτό μοι συμπεραίνεται, καὶ τοῦτο εὑρίσκω, τὸ εἶναι τὸν νόμον, νόμον εἰς τὸ καλὸν τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλόν· καὶ τοῦτο μόνον χαριζόμε νον. Τὸ γὰρ κακόν εὑρίσκω, ὅτι ὁμοίως ἐμοὶ παρά- κειται· καὶ οὐδὲν ἐβελτιώθην ἐκ τοῦ νόμου. Εἰ μὴ καὶ μᾶλλον βλάβην Δ ἐδεξάμην, ὅτι παρακεῖσθαί μοι καὶ οἷον ἐγγίζειν μοι τὸ κακὸν παρέσχεν ἀφορμήν. Ο νόμος οὖν μόνον νόμος εγένετό μοι εἰς τὸ ἀγα θόν· ἄλλο δὲ οὐδέν· πόθεν δῆλον, ὅτι τὸ κακόν μοι PHOTII PATRIARCHA CP. tis, et illius robur quod in ipso est ; tanquam ut quod totum est, totum manifeste appareat. Cum enfm malorum aliorum magnitudinem comparare volumus, possumus aliud quid adjicere illi quod affligimur; ut scelestus erat in tantum Cain, quia fatricida factus est et Deo primus mentitus est. Et rursus, non per prodigiorum ostensionem addu- ctus est Pharao ad liberandum Israelitas, ut exbi- beatur illius sententiæ crudelitas et odium in Deum; et in cæteris idem. Nam inveniri potest aiquid praesenti malo pejus, cujus perpetratione qui inique operantur conveniens malignitati nomen accipiunt. Peccatum autem, cum illo, ut diximus, nihil pejus inveniri potest, ipsum se per se desi- gnat; amaram et acerbam simul gravitatem, tyran- nicamque et invictam vim ostendit. Cum certius censuerit dici per nominis tautologiam, iterum nomen reassumit, dicit enim epithetice: Peccans peccatum. Acerbitatis designatio absoluta est. Cognominat et non omnino a nomine abscedit; in quo autem solutio esse videtur, vim addit adji- ciens, supra modum ; et ita apertius simul et for- tius, acerbitatem quoque exprimente sermone uti- tur dicens: Ut fiat supra modum peccans pecca- Cam. Vans. 16. Si autem quod nolo, illud facio. Photii. Tu vero mihi sic verba patefacias. Post- quam venuɲdatus et sub peccato factus est homo, non cognoscit quod operatur, turpi consuetudine omnino illi dominante, neque consentiente ut vi- deat malum esse quod agit. Quamobrem quod odisset, si innoxius et liber esset, et quod non eli- geret, illud eligit. Jam venundatus et non suus agit. Si vero liber et innoxius et meus forem, non eligerem quæ nunc facio, consentio legi quoniam bona est. Illa enim ut fugiam mihi consentit, quæ, dum ego in propria natura libertate versor, fu- gienda censui et odibilia esse. Non intelligo igitur, evidenter venundatus, non enim quod volo, dum liber sum, hoc facio nunc, cum venundatus sum; sed quod odi, dum liber sum, illud facio dum tenun- datus sum. Si vero quod nolo, dum liber sum, illud facio, dum venundatus sum, consentio legi, dum liber sum, quia bona est. Opera enim legis volo, et non qua nunc facio. Vans. 91. Invenio igitur legem, volenti mihi facere bonum, etc. Photii. Intelligas autem sic. Ex his quæ dixi, in quit, hoc mihi concluditur, et illud invenio legem esse, legen in bonum volenti mihi facere bonum; et illud solum gratum est. Malum enim invenio, quoniam similiter mihi adjacet; et non melior factus essein ex lege, nisi magis damnum..... recepissem, quia, ut adjaceat mihi et quasi propius mihi sit malum, hæc præbuit occasionem. Lex igitur, solum lex facta est mihi in bonum, aliud autem nihil. Unde evidens est, quod malum mihi tali modo ad- llic est in cod. rasura. C D VARIÆ LECTIONES.

Α ἡ ἐν αὐτῇ. Οἷον ἵν᾽ ὅπερ ἐστὶν ὅλη ὡς ὅλη γένηται ἐκφανής. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ὑπερβολήν τινα θέλοντες παραστῆσαι, δυνάμεθα ἄλλο τι επιφέρειν τῷ διασυρομένῳ ὑφ' ἡμῶν· οἷον μιαρὸς ἦν ἐπὶ τοσ οὗτον ὁ Κάϊν· ὅτι καὶ ἀδελφοκτόνος ἐγένετο· καὶ Θεὸν πρῶτος ἐψεύσατο. Καὶ πάλιν, οὐδὲ μετὰ τὴν τῶν τεραστίων ἐπίδειξιν παρεκλήθη Φαραὼ ἀπολῦσαι τοὺς Ἰσραηλίτας· ἵνα φανῇ αὐτοῦ τὸ ὡμὸν τῆς γνώμης καὶ θεομισές· καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως. Ἔστι γὰρ εὑρεῖν τι χεῖρον τῶν ὑποκειμένων, οὗ μετασχόντες οἱ πονηρευόμενοι τὰς κατ' ἐκεῖνο προσ- ηγορίας ἐπιδέχονται. Ἐπὶ δὲ τῆς ἁμαρτίας, ἐπεὶ ταύτης, ὡς ἔφημεν, οὐκ ἔστι χεῖρον εὑρεῖν· αὐτῆς ἐφ' ἑαυτῆς κατηγόρησε. Πικρῶς ἅμα και δριμέως τὸν ὄγκον αὐτῆς, καὶ τὸ τυραννικὸν ἅμα καὶ ἀν- Β υπέρβλητον ενδεικνύμενος. Ἐπεὶ δὲ ἀσφαλέστερόν η πως ἔδοξεν εἰρῆσθαι τῇ ταυτολογίᾳ τοῦ ὀνόματος· πάλιν δὲ μεταλαμβανομένου τοῦ ὀνόματος. Εφη γὰρ παρωνύμως ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία. "Η τῆς δρ μύτητος ένδειξις ἐξελύετο. Παρονομάζει μὲν καὶ οὐ τελείως ἀφίσταται τοῦ ὀνόματος. Ἐν ᾧ δὲ ἐκλελύσθαι ἐδόκει, τόνον ἐπάγει τῇ προσθήκῃ τοῦ καθ' ὑπερβολήν· καὶ οὕτως ἐπὶ τὸ σαφέστερον ἄμπ καὶ ἔντονον, καὶ τοῦ δριμέως ἐμφαντικόν μεταλα βὼν τὸν λόγον φησίν· Ἵνα γένηται καθ' ὑπερβολὴν ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία. Εἰ δὲ δ οὐ θέλω, τοῦτο ποιῶ. Φωτίου. Σὺ δέ μοι οὕτω διαλεύκανον τὰ ῥητά Μετὰ τὸ πραθῆναι καὶ γενέσθαι ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν τὸν ἄνθρωπον, οὐ γινώσκει κατεργάζεται· τῆς συνηθείας τῆς αἰσχρᾶς, παντελῶς αὐτοῦ κυριευσάσης, καὶ μὴ συγχωρούσης εἰδέναι ὅτι κακόν ἐστιν ὁ πράσ σει. Διὸ καὶ ὁ ἐμίσει ἄν, εἰ ἄπρατος καὶ ἐλεύθερος ἦν, καὶ δ οὐκ ἂν εἴλετο, τοῦτο καὶ αἱρεῖται, περ πραμένος ἤδη ὢν καὶ πράττει. Εἰ δὲ ἐλεύθερος ὢν καὶ ἄπρατος καὶ κατὰ φύσιν, οὐκ ἂν ειλόμην ἃ νῦν ποιῶ, Συμμαρτυρῶ τῷ νόμῳ ὅτι καλός. Ἐκεῖνα γάρ μοι συμψηφίζεται φυγείν, ἃ καὶ ἐγὼ ἐν τῇ κατὰ φύσιν ἐλευθερίᾳ τυγχάνων, ἔκρινα φευκτέα εἶναι καὶ μισητά. Οὐ γινώσκω οὖν, πραθεὶς δηλονότι· οὐ γὰρ θέλω ἐλεύθερος ων, τοῦτο πράσσω νῦν, περα- μένος ων· ἀλλ' ὁ μισῶ ἐλεύθερος ων, τούτο ποιώ πεπραμένος ων. Εἰ δὲ δ οὐ θέλω Ελεύθερος ων, τοῦτο πράσσω πεπραμένος ων, συμμαρτυρώ ελεύθερος ὤν, ὅτι καλὸς ὁ νόμος. Τὰ γὰρ αὐτὰ ἐκείνῳ βούλομαι, καὶ οὐχ ἃ νῦν ποιῶ. Εὑρίσκω ἄρα τὸν νόμον τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλόν. Φωτίου. Εκλάδοις δ' ἂν καὶ οὕτως· 'Εξ ὧν εἶπον, φησί, τοῦτό μοι συμπεραίνεται, καὶ τοῦτο εὑρίσκω, τὸ εἶναι τὸν νόμον, νόμον εἰς τὸ καλὸν τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλόν· καὶ τοῦτο μόνον χαριζόμε νον. Τὸ γὰρ κακόν εὑρίσκω, ὅτι ὁμοίως ἐμοὶ παρά- κειται· καὶ οὐδὲν ἐβελτιώθην ἐκ τοῦ νόμου. Εἰ μὴ καὶ μᾶλλον βλάβην Δ ἐδεξάμην, ὅτι παρακεῖσθαί μοι καὶ οἷον ἐγγίζειν μοι τὸ κακὸν παρέσχεν ἀφορμήν. Ο νόμος οὖν μόνον νόμος εγένετό μοι εἰς τὸ ἀγα θόν· ἄλλο δὲ οὐδέν· πόθεν δῆλον, ὅτι τὸ κακόν μοι PHOTII PATRIARCHA CP. tis, et illius robur quod in ipso est ; tanquam ut quod totum est, totum manifeste appareat. Cum enfm malorum aliorum magnitudinem comparare volumus, possumus aliud quid adjicere illi quod affligimur; ut scelestus erat in tantum Cain, quia fatricida factus est et Deo primus mentitus est. Et rursus, non per prodigiorum ostensionem addu- ctus est Pharao ad liberandum Israelitas, ut exbi- beatur illius sententiæ crudelitas et odium in Deum; et in cæteris idem. Nam inveniri potest aiquid praesenti malo pejus, cujus perpetratione qui inique operantur conveniens malignitati nomen accipiunt. Peccatum autem, cum illo, ut diximus, nihil pejus inveniri potest, ipsum se per se desi- gnat; amaram et acerbam simul gravitatem, tyran- nicamque et invictam vim ostendit. Cum certius censuerit dici per nominis tautologiam, iterum nomen reassumit, dicit enim epithetice: Peccans peccatum. Acerbitatis designatio absoluta est. Cognominat et non omnino a nomine abscedit; in quo autem solutio esse videtur, vim addit adji- ciens, supra modum ; et ita apertius simul et for- tius, acerbitatem quoque exprimente sermone uti- tur dicens: Ut fiat supra modum peccans pecca- Cam. Vans. 16. Si autem quod nolo, illud facio. Photii. Tu vero mihi sic verba patefacias. Post- quam venuɲdatus et sub peccato factus est homo, non cognoscit quod operatur, turpi consuetudine omnino illi dominante, neque consentiente ut vi- deat malum esse quod agit. Quamobrem quod odisset, si innoxius et liber esset, et quod non eli- geret, illud eligit. Jam venundatus et non suus agit. Si vero liber et innoxius et meus forem, non eligerem quæ nunc facio, consentio legi quoniam bona est. Illa enim ut fugiam mihi consentit, quæ, dum ego in propria natura libertate versor, fu- gienda censui et odibilia esse. Non intelligo igitur, evidenter venundatus, non enim quod volo, dum liber sum, hoc facio nunc, cum venundatus sum; sed quod odi, dum liber sum, illud facio dum tenun- datus sum. Si vero quod nolo, dum liber sum, illud facio, dum venundatus sum, consentio legi, dum liber sum, quia bona est. Opera enim legis volo, et non qua nunc facio. Vans. 91. Invenio igitur legem, volenti mihi facere bonum, etc. Photii. Intelligas autem sic. Ex his quæ dixi, in quit, hoc mihi concluditur, et illud invenio legem esse, legen in bonum volenti mihi facere bonum; et illud solum gratum est. Malum enim invenio, quoniam similiter mihi adjacet; et non melior factus essein ex lege, nisi magis damnum..... recepissem, quia, ut adjaceat mihi et quasi propius mihi sit malum, hæc præbuit occasionem. Lex igitur, solum lex facta est mihi in bonum, aliud autem nihil. Unde evidens est, quod malum mihi tali modo ad- llic est in cod. rasura. C D VARIÆ LECTIONES.

ὡσαύτως παράκειται. Η καὶ οὕτως · Εὑρίσκω ἄρα τὸν νόμον, τουτέστι, κατενόησα καὶ κατελάμβανον τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν φύσιν τοῦ νόμου. Ἐξεῦρον αὐτὸν ἀκριβῶς· ὅτι οὐδέν μοι βοηθῆσαι ίσχυσε· πόθεν δῆλον ; ὅτι θέλοντί μοι ποιεῖν τὸ καλὸν, οὐδὲν ἐπι- κουρεῖ· ἀλλ' ὁμοίως τὸ κακὸν παράκειται ἄπρακτόν μοι τὸ θέλειν ποιοῦν. Ἐν τούτῳ οὖν εὗρον ἀκριβῶς τὸν νόμον ὅσον ἰσχύει, καὶ τίς ἐστιν ἡ φύσις αὐτῷ, ἐν τῷ ἐμοὶ τῷ θέλοντι ποιεῖν τὸ καλὸν, εὑρίσκειν ὅτι τὸ κακόν. Παράκειται γὰρ καὶ οὐκ ἀπελήλαται ὑπ' αὐτοῦ ἐξ ἐμοῦ. Δυνατὸν δὲ καὶ οὕτως ἐγγύτερον τῆς λέξεως ἐκλαβεῖν. Εὑρίσκω ἄρα τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλὸν κατὰ τὸν νόμον, ὅτι ἐμοὶ τὸ κακόν παράκειται. Καὶ γὰρ οἱ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον θέλοντες ποιεῖν τὸ καλὸν, οὐχ ευρίσκουσιν ὅτι παράκειται αὐτοῖς τὸ κακόν. Διὰ τοῦ βαπτίσματος γὰρ ἐξώσθη Β καὶ ἀπελήλατο. Ὥστε δεῖ Χριστῷ προσελθεῖν διὰ τοῦ βαπτίσματος, καταλιπόντας τὸν νόμον. Ο Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ πέμψας Υἱὸν ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας. Φωτίου. Δυνατὸν γὰρ καὶ οὕτω στίξαντα, ἀνα- γνῶναι· Ο Θεὶς τὸν ἑαυτοῦ πέμψας Υἱὸν ἐν ὁμοιώ ματι σαρκὸς ἁμαρτίας, καὶ περὶ ἁμαρτίας· εἶτα ἐπαγαγεῖν, κατέκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί· τουτέστι τὸν Υἱὸν περὶ ἁμαρτίας· ήγουν ἕνεκα τῆς ἁμαρτίας, τοῦ ἐξᾶραι αὐτήν· καὶ ἐλευθερῶσαι ἡμᾶς ἀπὸ ταύτης. Πῶς οὖν ἐξῆρε; Κατακρίνας αὐτήν. Οὐ γὰρ ἁπλῶς καὶ ἐξουσιαστικῶς· ἀλλ' ὑπὸ δίκην ἀγαγὼν αὐτὴν, καὶ δείξας ἁλοῦσαν. Πῶς οὖν ἑάλω καὶ ἥττηται; ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ. Προσιέναι γὰρ βουληθεῖσα καὶ μὴ ἰσχύσασα, εάλω καὶ ἥττηται. Τὸ δὲ φρόνημα τῆς σαρκὸς ἐχθρὰ εἰς Θεόν. Φωτίου. Καλῶς οὖν φησιν, ὅτι τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τῷ νόμῳ τοῦ Χριστοῦ οὐχ ὑποτάσσεται. Εν ὅσῳ μὲν γὰρ ἔστι, δῆλον ὅτι οὐχ ὑποτάσσεται· ἐν ὅσῳ δὲ παρέλθῃ καὶ ἀπογένηται τοῦ ἀνθρώπου, οὐ δόλως ἔστιν · ὥστε οὐδ᾽ ὑποτάσσεται. Πῶς γὰρ ἂν τὸ μὴ ὄν, ἢ ἀντιστήσεται, ἢ ὑποταγῇ τινι; Τίς οὖν ὑποτάσσεται; Ο ἄνθρωπος ἐν ᾧ τὸ σαρκικὸν φρόνη- μα οὐκ ἔστι]; ἀλλ᾽ ἔτι μὲν τοῦ σαρκικού παρόντος φρονήματος, οὐδὲ ἐκεῖνος. Καταβληθέντος δὲ διὰ μετανοίας καὶ ὑποχωρήσαντος, τότε ἐκεῖνος ἀγαθοεργεῖ, καὶ ὑποτάσσεται τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Ελπὶς δὲ βλεπομένη οὐκ ἔστιν ἐλπίς. Φωτίου. Τί γὰρ οὐκ ἐλάβομεν ταύτην διὰ τοῦ βα πτίσματος; οὐχὶ καὶ αὐτὸς πρό μικροῦ ἔφης, ὅτι Πνεῦμα υιοθεσίας ἐλάβετε; Ναι, φησίν. Ποίαν οὖν ἀπεκδεχόμεθα; Την φανερουμένην, φησίν, κατὰ τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος ἡμῶν. "Αλλην παρὰ τὴν εἰρημένην; Μὴ γένοιτο. 'Αλλ' αὐτὴν ἐκείνην τελειό τερον φανερουμένην, καὶ διὰ πείρας αὐτῆς ἐπιγινω σκομένην. Μετὰ γὰρ τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος, τότε ἡ τῶν ἀγαθῶν ἀπόλαυσις. Τότε πάντα τὰ τῆς υιοθεσίας γνωρίσματα καὶ ἀποτελέσματα. Καὶ νῦν γὰρ ἐπ' ἐλπίδι τούτων ἐλάβομεν τὴν υἱοθεσίαν. Αὐτὸς δὲ ἐμφαντικώτερον εἶπεν, ἐσώθημεν. Πῶς οὖν ἐλπί σαμεν ταῦτα, μὴ τούτων παραγεγονότων ήδη, μηδ' ὑπ' ὄψιν ἡμῶν πεσόντων, μηδ' ὑπὸ πεῖραν ; Καλῶς, φησὶν, καὶ εὐλόγως. Εἰ γὰρ ὑπ' ὄψιν ἡμῶν, καὶ ὑπὸ πεῖραν ἤδη τὰ ἐλπιζόμενα ἀγαθὰ ἐγεγόνει, οὐκ ἂν ἦν ἐλπιζόμενα. FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. notavi et intellexi vim et naturam legis. Cognovi illam perfecte, quod nihil adjuvare valuit. Unde certum est? quia volenti mihi facere bonum, non auxiliatur. Sed similiter malum adjacet inutiliter mihi velle faciens. In hoc igitur inveni perfecte legem quantum valeat, et quæ sit ejus natura, quod mihi volenti facere bonum, invenio adhuc malum. Adjacet enim et non ab illa ex me movetur. Potest autem sic propior dictionis sensus intelligi. Invenio igitur volenti mihi facere bonum secundum legem, quoniam malum mihi adjacet. Etenim qui secundum Evangelium volunt facere bonum, non inveniunt quoniam adjacet illis malum; per baptisma enim allatum et amotum est; ita ut oporteat ad Chri- A jacet, certe et ita est. Invenio igitur legem, id est, stum per baptisma ingredi, legem deserentes. [Suppl. C D CAP. VIII. VERS. 3. Deus Filium suum mittens in similitudinem carnis peccati. Photii. Potest enim punctis ita notatis legi: Deus Filium suum mittens in similitudine carnis peccati, et de peccato ; deinde addendo : Damnavit peccatum in carne. Id est, Filium de peccato, aut causa peccati, ut illud tolleret, et nos ab illo libe- raret. Quomodo ergo tulit? damnans illud, non simpliciter et facultative, sed in jus illud, vocans et convictum ostendens. Quomodo igitur convictum el devictum est? In carne illius; cum enim intel- ligere voluisset et non valuisset, convictum et de victum est. VERS. 7. Quoniam sapientia carnis inimica est Deo. Photii. Recte ergo dicit, quoniam sapientia carnis legi Christi non subjecta est. Quandiu enim est, evi- dens est quoniam non subjecta est; quandiu au- tein elapsa est et abscessit ab homine, evidens est quoniam non subjecta est. Quomodo enim quod non ést aut resistet aut subjicietur alicui ? quis ergo sub- jectus est? homore, in quo sapientia carnis non est ? sed jam, in quo invenitur carnis sapientia, non ille est. Immutatus autem per pœnitentiam et conversus, tunc ille bonum operatur et legi Dei subjectus est. VERS. 24. Spes autem quæ videtur non est spes. Photii. Quid ergo non accepimus illam (adoptio- nem) per baptisma ? nonne et ipse paulo ante dixisti, quia accepistis spiritum adoptionis ? Ita est, inquit. Qualem ergo exspectamus ? hanc quæ manifestata est, ait, per redemptionem corporis nostri. Aliam ac illam quæ dicta fuit ? absitj! sed eamdem illam posterius manifestatam, et per ejus experientiam cognitam. Etenim, post redemptionem corporis, tunc bonorum erit possessio ; tunc omnia. cernen tur adoptionis signa et effectus. Nunc enim in spe eorum accepimus adoptionem ; Apostolus autem apertius dicit Salvi facti sumus. Quomodo ergo speramus illa, cum jam non evenerint, neque visu nostro, neque experientia cognita sint ? bene et recte loquitur ; si enim visu nostro, et experientia jam quæ sperantur bona cognita essent, non sperata oreut.

ὡσαύτως παράκειται. Η καὶ οὕτως · Εὑρίσκω ἄρα τὸν νόμον, τουτέστι, κατενόησα καὶ κατελάμβανον τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν φύσιν τοῦ νόμου. Ἐξεῦρον αὐτὸν ἀκριβῶς· ὅτι οὐδέν μοι βοηθῆσαι ίσχυσε· πόθεν δῆλον ; ὅτι θέλοντί μοι ποιεῖν τὸ καλὸν, οὐδὲν ἐπι- κουρεῖ· ἀλλ' ὁμοίως τὸ κακὸν παράκειται ἄπρακτόν μοι τὸ θέλειν ποιοῦν. Ἐν τούτῳ οὖν εὗρον ἀκριβῶς τὸν νόμον ὅσον ἰσχύει, καὶ τίς ἐστιν ἡ φύσις αὐτῷ, ἐν τῷ ἐμοὶ τῷ θέλοντι ποιεῖν τὸ καλὸν, εὑρίσκειν ὅτι τὸ κακόν. Παράκειται γὰρ καὶ οὐκ ἀπελήλαται ὑπ' αὐτοῦ ἐξ ἐμοῦ. Δυνατὸν δὲ καὶ οὕτως ἐγγύτερον τῆς λέξεως ἐκλαβεῖν. Εὑρίσκω ἄρα τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλὸν κατὰ τὸν νόμον, ὅτι ἐμοὶ τὸ κακόν παράκειται. Καὶ γὰρ οἱ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον θέλοντες ποιεῖν τὸ καλὸν, οὐχ ευρίσκουσιν ὅτι παράκειται αὐτοῖς τὸ κακόν. Διὰ τοῦ βαπτίσματος γὰρ ἐξώσθη Β καὶ ἀπελήλατο. Ὥστε δεῖ Χριστῷ προσελθεῖν διὰ τοῦ βαπτίσματος, καταλιπόντας τὸν νόμον. Ο Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ πέμψας Υἱὸν ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας. Φωτίου. Δυνατὸν γὰρ καὶ οὕτω στίξαντα, ἀνα- γνῶναι· Ο Θεὶς τὸν ἑαυτοῦ πέμψας Υἱὸν ἐν ὁμοιώ ματι σαρκὸς ἁμαρτίας, καὶ περὶ ἁμαρτίας· εἶτα ἐπαγαγεῖν, κατέκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί· τουτέστι τὸν Υἱὸν περὶ ἁμαρτίας· ήγουν ἕνεκα τῆς ἁμαρτίας, τοῦ ἐξᾶραι αὐτήν· καὶ ἐλευθερῶσαι ἡμᾶς ἀπὸ ταύτης. Πῶς οὖν ἐξῆρε; Κατακρίνας αὐτήν. Οὐ γὰρ ἁπλῶς καὶ ἐξουσιαστικῶς· ἀλλ' ὑπὸ δίκην ἀγαγὼν αὐτὴν, καὶ δείξας ἁλοῦσαν. Πῶς οὖν ἑάλω καὶ ἥττηται; ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ. Προσιέναι γὰρ βουληθεῖσα καὶ μὴ ἰσχύσασα, εάλω καὶ ἥττηται. Τὸ δὲ φρόνημα τῆς σαρκὸς ἐχθρὰ εἰς Θεόν. Φωτίου. Καλῶς οὖν φησιν, ὅτι τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τῷ νόμῳ τοῦ Χριστοῦ οὐχ ὑποτάσσεται. Εν ὅσῳ μὲν γὰρ ἔστι, δῆλον ὅτι οὐχ ὑποτάσσεται· ἐν ὅσῳ δὲ παρέλθῃ καὶ ἀπογένηται τοῦ ἀνθρώπου, οὐ δόλως ἔστιν · ὥστε οὐδ᾽ ὑποτάσσεται. Πῶς γὰρ ἂν τὸ μὴ ὄν, ἢ ἀντιστήσεται, ἢ ὑποταγῇ τινι; Τίς οὖν ὑποτάσσεται; Ο ἄνθρωπος ἐν ᾧ τὸ σαρκικὸν φρόνη- μα οὐκ ἔστι]; ἀλλ᾽ ἔτι μὲν τοῦ σαρκικού παρόντος φρονήματος, οὐδὲ ἐκεῖνος. Καταβληθέντος δὲ διὰ μετανοίας καὶ ὑποχωρήσαντος, τότε ἐκεῖνος ἀγαθοεργεῖ, καὶ ὑποτάσσεται τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Ελπὶς δὲ βλεπομένη οὐκ ἔστιν ἐλπίς. Φωτίου. Τί γὰρ οὐκ ἐλάβομεν ταύτην διὰ τοῦ βα πτίσματος; οὐχὶ καὶ αὐτὸς πρό μικροῦ ἔφης, ὅτι Πνεῦμα υιοθεσίας ἐλάβετε; Ναι, φησίν. Ποίαν οὖν ἀπεκδεχόμεθα; Την φανερουμένην, φησίν, κατὰ τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος ἡμῶν. "Αλλην παρὰ τὴν εἰρημένην; Μὴ γένοιτο. 'Αλλ' αὐτὴν ἐκείνην τελειό τερον φανερουμένην, καὶ διὰ πείρας αὐτῆς ἐπιγινω σκομένην. Μετὰ γὰρ τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος, τότε ἡ τῶν ἀγαθῶν ἀπόλαυσις. Τότε πάντα τὰ τῆς υιοθεσίας γνωρίσματα καὶ ἀποτελέσματα. Καὶ νῦν γὰρ ἐπ' ἐλπίδι τούτων ἐλάβομεν τὴν υἱοθεσίαν. Αὐτὸς δὲ ἐμφαντικώτερον εἶπεν, ἐσώθημεν. Πῶς οὖν ἐλπί σαμεν ταῦτα, μὴ τούτων παραγεγονότων ήδη, μηδ' ὑπ' ὄψιν ἡμῶν πεσόντων, μηδ' ὑπὸ πεῖραν ; Καλῶς, φησὶν, καὶ εὐλόγως. Εἰ γὰρ ὑπ' ὄψιν ἡμῶν, καὶ ὑπὸ πεῖραν ἤδη τὰ ἐλπιζόμενα ἀγαθὰ ἐγεγόνει, οὐκ ἂν ἦν ἐλπιζόμενα. FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. notavi et intellexi vim et naturam legis. Cognovi illam perfecte, quod nihil adjuvare valuit. Unde certum est? quia volenti mihi facere bonum, non auxiliatur. Sed similiter malum adjacet inutiliter mihi velle faciens. In hoc igitur inveni perfecte legem quantum valeat, et quæ sit ejus natura, quod mihi volenti facere bonum, invenio adhuc malum. Adjacet enim et non ab illa ex me movetur. Potest autem sic propior dictionis sensus intelligi. Invenio igitur volenti mihi facere bonum secundum legem, quoniam malum mihi adjacet. Etenim qui secundum Evangelium volunt facere bonum, non inveniunt quoniam adjacet illis malum; per baptisma enim allatum et amotum est; ita ut oporteat ad Chri- A jacet, certe et ita est. Invenio igitur legem, id est, stum per baptisma ingredi, legem deserentes. [Suppl. C D CAP. VIII. VERS. 3. Deus Filium suum mittens in similitudinem carnis peccati. Photii. Potest enim punctis ita notatis legi: Deus Filium suum mittens in similitudine carnis peccati, et de peccato ; deinde addendo : Damnavit peccatum in carne. Id est, Filium de peccato, aut causa peccati, ut illud tolleret, et nos ab illo libe- raret. Quomodo ergo tulit? damnans illud, non simpliciter et facultative, sed in jus illud, vocans et convictum ostendens. Quomodo igitur convictum el devictum est? In carne illius; cum enim intel- ligere voluisset et non valuisset, convictum et de victum est. VERS. 7. Quoniam sapientia carnis inimica est Deo. Photii. Recte ergo dicit, quoniam sapientia carnis legi Christi non subjecta est. Quandiu enim est, evi- dens est quoniam non subjecta est; quandiu au- tein elapsa est et abscessit ab homine, evidens est quoniam non subjecta est. Quomodo enim quod non ést aut resistet aut subjicietur alicui ? quis ergo sub- jectus est? homore, in quo sapientia carnis non est ? sed jam, in quo invenitur carnis sapientia, non ille est. Immutatus autem per pœnitentiam et conversus, tunc ille bonum operatur et legi Dei subjectus est. VERS. 24. Spes autem quæ videtur non est spes. Photii. Quid ergo non accepimus illam (adoptio- nem) per baptisma ? nonne et ipse paulo ante dixisti, quia accepistis spiritum adoptionis ? Ita est, inquit. Qualem ergo exspectamus ? hanc quæ manifestata est, ait, per redemptionem corporis nostri. Aliam ac illam quæ dicta fuit ? absitj! sed eamdem illam posterius manifestatam, et per ejus experientiam cognitam. Etenim, post redemptionem corporis, tunc bonorum erit possessio ; tunc omnia. cernen tur adoptionis signa et effectus. Nunc enim in spe eorum accepimus adoptionem ; Apostolus autem apertius dicit Salvi facti sumus. Quomodo ergo speramus illa, cum jam non evenerint, neque visu nostro, neque experientia cognita sint ? bene et recte loquitur ; si enim visu nostro, et experientia jam quæ sperantur bona cognita essent, non sperata oreut.

Α Τί οὖν ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; Φωτίου. Η καὶ οὕτως· Τί ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; ὅτι προώρισεν, ὅτι ἐκάλεσεν, ὅτι ἐδικαίωσεν, ὅτι ἐδόξασε· πρὸς τοιαύτην ἀφθονίαν εὐεργεσιῶν, τί ἐροῦμεν; Οὐδὲ εὐχαρίστων, φησίν, λόγων εὐπορο μεν· μή τι γε ἔργων ἀμοιβής. Τοιαύτη ἐστὶν ἄρα- τοῦ αὐτοῦ ἡ περὶ ἡμᾶς χάρις. Εἶτα ὥσπερ πόρισμα λαβὼν ἐντεῦθεν, φησὶν, Εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, εἰς καθ' ἡμῶν ; Οὐδείς. Κἂν γάρ τινες βλάπτειν ἐπω χειρήσωσιν, οὐ βλάψουσιν, ἀλλὰ ὠφελήσουσιν. Τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὖσι. Φωτίου. Τουτέστι τοῖς κατὰ γνώμην, κατά προτε σιν ἀξιωθεῖσι τῆς κλήσεως. Ος γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτὸν, πῶς οὐχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσεται ; Φωτίου. Τέθεικε τοίνυν τὸ, Ος γε τοῦ ἰδίου Γιού ουκ εφείσατο, τὴν κηδεμονίαν, ὡς ἔφαμεν, τὴν ἄφατον τοῦ Θεοῦ τὴν περὶ ἡμᾶς ἐνδεικνύμενος. Καὶ ἅμα εξ τι δυσχερὲς ὑπό τινος πάσχομεν, καρτερεῖν διὰ τοῦ παραδείγματος παραινών. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ἀνακτώμενος καὶ παρηγορῶν. Εἰ γὰρ ὁ Υἱὸς τοσαύτα ὑπὲρ σοῦ ἔπαθε, τί σε χρὴ παθεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ; καὶ εἰ ἐκεῖνος τοιαῦτα παθών, τῆς πατρικῆς δόξης τε καὶ θεότητος οὐδέν τι καθυφειμένον ἐδέξατο· μηδέ σὺ ὀλιγωρήσῃς πάσχων ταῦτα. Πάντως γὰρ τῶν ἐπηγγελμένων, καὶ μετὰ τὰ παθήματα, καὶ μετά τὸν θάνατον, ἀξιωθήσῃ. Τις εγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν Θεοῦ ; Φωτίου. Ἐν τοῖς ἔμπροσθεν δὲ εἰπὼν τοὺς πει- ρασμοὺς τοὺς διὰ θλίψεων καὶ βασάνων, ἐν τῷ εἰπεῖν Τίς καθ' ἡμῶν ; νῦν ἕτερον εἶδος πειρασμῶν λέγει " τοὺς ὀνειδισμούς, τάς μέμψεις, τὰς λοιδορίας, &, κατέχεον οἱ ἄπιστοι τῶν πιστῶν. Καὶ τοῦτο δηλοῖ διὰ τοῦ λέγειν, Τίς εγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν Θεοῦ; καὶ ἀποδείκνυσι κἀνταῦθα, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν εἰρημένων, ὅτι Θεοῦ δικαιοῦντος, εἰς μάτην γλωσσαλγοῦσιν οἱ αιτιώμενοι καὶ κατακρίνοντες. Αλήθειαν λέγω, κ. τ. 2. Φωτίου. ᾿Αλλὰ πῶς, φησὶν, ἂν οὐδὲν χωρίζει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ, ουτος υπέρ συγγενών ἐπιζητεῖ καὶ εὔχεται τούτου χωρισθῆναι; οὐκ ἔστιν έναντία ταῦτα, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον συνάδει. Ο γὰρ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, τὸν Θεὸν ἀγαπᾷ. Εν τούτῳ γὰρ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε πρὸς ἀλλήλους. Ναι, φησίν· ἀλλ' ἐνταῦθα προκρίνει τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἀγάπης, τὴν τοῦ πλησίον. Ἀλλὰ τὸ φιλεῖν ἐκείνους, τὸ οἰκειῶσαι τῷ Χριστῷ ἐστι. Δείκνυσι γοῦν τὴν ὑπερβάλλουσαν ἀγάπην, ὅτι καὶ ἑτέρους συνήλαυνεν εἰς αὐτόν. Οὕτω γὰρ ἂν νοοῖτο τὸ ῥητόν · Εἰ ἦν δυνατὸν διὰ τῆς ἐμῆς ἀπωλείας, δοξασθῆναι τὸν Χρι- στὸν, καὶ σωθῆναι τοὺς Ἰουδαίους, οὐδὲ τοῦτο ἂν παρῃτησάμην. "Αλλως τε οὐδὲ λέγει ἀνάθεμα γενέ- σθαι, τουτέστιν, ἀπὸ τοῦ νῦν αὐτοῦ χωρισθῆναι· τοῦτο γὰρ ἀπευκτότατον· ἀλλὰ ἀνάθεμα εἶναι, τουτέστι, κεχωρισμένον ἔτι εἶναι, καὶ μήπω του PHOTII PATRIARCHÆ CP. VERS. 31. Quid ergo dicemus ad hæc ? Photii. Certe ita est. Quid dicemus ad hæc ? Quod elegit, quod vocavit, quod justificavit, quod glori- ficavit. Ad tantam beneficiorum magnificentiam, quid dicemus ? non gratis, inquit, verbis abundamus, neque operum retributione. Talis est ineffabilis ejus circa nos gratia. Deinde quasi copiam accepe- rit inde, dicit : Si Deus pro nobis, quis contra nos ? nemo; quamvis enim aliqui nocere niterentur non nocebunt, sed proderunt. CAP. VIII. VERS. 28. His qui secundum propositum sunt sancti. Photii. Id est, his qui secundum decretum, secun- dum propositum, digni habiti sunt sanctitate voca- tionis. VERS. 32. Qui etiam proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum; quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit ? Photii. Apponit igitur illud: Qui etiam proprio Filio non pepercit. Sollicitudinem, ut diximus, inef- fabilem Dei circa nos ostendens, simulque, si quid asperum ab aliquo patimur, firmitatem per hoc exemplum suadens ; non solum autem, sed et in- ducens et injungens. Si enim Filius tanta pro te pas. sus est, quid te oportet pati pro illo? et, ille tanta patiens, paternæ gloriæ et divinitatis nullum donum recipiebat : Tu vero non omittas illa pati; omnino enim bonis promissis, post passionem et post mor- tem dignus habeberis. VERS. 33. Quis accusabit adversus electos Dei ? Photii. In his quæ supra, locutus est de tentatio- nibus quæ per afflictiones et cruciatus fiunt, dicen- do Quis contra nos? nunc alteram tentationum speciem indicat : contumelius, exprobrationes, in- jurias quibus credentes a non credentibus impe- tendi sunt. Alud quoque ostendis dicendo: Quis incusabit contra electos Dei? et manifestat ibi, ut in supradictis, in vauum, Deo justificante, iis lin- guam prurire qui accusant et condemnant. B C CAP. IX. VERS. 1-5. Veritatem dico, elc. Photii. Sed quomodo dicit, quem nihil separat a charitate Christi, hunc ob cognatos inquirere et · optare ab illo separari ? non sunt contraria ista, sed et potius concordant. Qui enim fratrem suum D diligit, Deum diligit; In hoc enim cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si charitatem habeatis in alterutrum. Ita est, inquit ; sed ibi Dei charitali proximi charitatem anteponit. Sed illos diligendo, Christo identificamur. Ostendit ergo supereminen- tem cbaritatem, in eo quod alios in se conjunxit ; ita enim intelligi debet quod dicitur : Si possibile esset per meam perditionem Christum glorificari, et Judæos salvari, non illud deprecarer; alio sensu enim non dicit anathema fieri, id est, abhinc sepa- rari ab illo; id enim maxime detestandum est ; sed anathema esse, id est, separatum adhuc mane- re, neque ad Christum adiisse, sed adhuc ab illo separari ; si istud ad vestram conversionem et fidem

Α Τί οὖν ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; Φωτίου. Η καὶ οὕτως· Τί ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; ὅτι προώρισεν, ὅτι ἐκάλεσεν, ὅτι ἐδικαίωσεν, ὅτι ἐδόξασε· πρὸς τοιαύτην ἀφθονίαν εὐεργεσιῶν, τί ἐροῦμεν; Οὐδὲ εὐχαρίστων, φησίν, λόγων εὐπορο μεν· μή τι γε ἔργων ἀμοιβής. Τοιαύτη ἐστὶν ἄρα- τοῦ αὐτοῦ ἡ περὶ ἡμᾶς χάρις. Εἶτα ὥσπερ πόρισμα λαβὼν ἐντεῦθεν, φησὶν, Εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, εἰς καθ' ἡμῶν ; Οὐδείς. Κἂν γάρ τινες βλάπτειν ἐπω χειρήσωσιν, οὐ βλάψουσιν, ἀλλὰ ὠφελήσουσιν. Τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὖσι. Φωτίου. Τουτέστι τοῖς κατὰ γνώμην, κατά προτε σιν ἀξιωθεῖσι τῆς κλήσεως. Ος γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτὸν, πῶς οὐχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσεται ; Φωτίου. Τέθεικε τοίνυν τὸ, Ος γε τοῦ ἰδίου Γιού ουκ εφείσατο, τὴν κηδεμονίαν, ὡς ἔφαμεν, τὴν ἄφατον τοῦ Θεοῦ τὴν περὶ ἡμᾶς ἐνδεικνύμενος. Καὶ ἅμα εξ τι δυσχερὲς ὑπό τινος πάσχομεν, καρτερεῖν διὰ τοῦ παραδείγματος παραινών. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ἀνακτώμενος καὶ παρηγορῶν. Εἰ γὰρ ὁ Υἱὸς τοσαύτα ὑπὲρ σοῦ ἔπαθε, τί σε χρὴ παθεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ; καὶ εἰ ἐκεῖνος τοιαῦτα παθών, τῆς πατρικῆς δόξης τε καὶ θεότητος οὐδέν τι καθυφειμένον ἐδέξατο· μηδέ σὺ ὀλιγωρήσῃς πάσχων ταῦτα. Πάντως γὰρ τῶν ἐπηγγελμένων, καὶ μετὰ τὰ παθήματα, καὶ μετά τὸν θάνατον, ἀξιωθήσῃ. Τις εγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν Θεοῦ ; Φωτίου. Ἐν τοῖς ἔμπροσθεν δὲ εἰπὼν τοὺς πει- ρασμοὺς τοὺς διὰ θλίψεων καὶ βασάνων, ἐν τῷ εἰπεῖν Τίς καθ' ἡμῶν ; νῦν ἕτερον εἶδος πειρασμῶν λέγει " τοὺς ὀνειδισμούς, τάς μέμψεις, τὰς λοιδορίας, &, κατέχεον οἱ ἄπιστοι τῶν πιστῶν. Καὶ τοῦτο δηλοῖ διὰ τοῦ λέγειν, Τίς εγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν Θεοῦ; καὶ ἀποδείκνυσι κἀνταῦθα, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν εἰρημένων, ὅτι Θεοῦ δικαιοῦντος, εἰς μάτην γλωσσαλγοῦσιν οἱ αιτιώμενοι καὶ κατακρίνοντες. Αλήθειαν λέγω, κ. τ. 2. Φωτίου. ᾿Αλλὰ πῶς, φησὶν, ἂν οὐδὲν χωρίζει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ, ουτος υπέρ συγγενών ἐπιζητεῖ καὶ εὔχεται τούτου χωρισθῆναι; οὐκ ἔστιν έναντία ταῦτα, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον συνάδει. Ο γὰρ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, τὸν Θεὸν ἀγαπᾷ. Εν τούτῳ γὰρ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε πρὸς ἀλλήλους. Ναι, φησίν· ἀλλ' ἐνταῦθα προκρίνει τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἀγάπης, τὴν τοῦ πλησίον. Ἀλλὰ τὸ φιλεῖν ἐκείνους, τὸ οἰκειῶσαι τῷ Χριστῷ ἐστι. Δείκνυσι γοῦν τὴν ὑπερβάλλουσαν ἀγάπην, ὅτι καὶ ἑτέρους συνήλαυνεν εἰς αὐτόν. Οὕτω γὰρ ἂν νοοῖτο τὸ ῥητόν · Εἰ ἦν δυνατὸν διὰ τῆς ἐμῆς ἀπωλείας, δοξασθῆναι τὸν Χρι- στὸν, καὶ σωθῆναι τοὺς Ἰουδαίους, οὐδὲ τοῦτο ἂν παρῃτησάμην. "Αλλως τε οὐδὲ λέγει ἀνάθεμα γενέ- σθαι, τουτέστιν, ἀπὸ τοῦ νῦν αὐτοῦ χωρισθῆναι· τοῦτο γὰρ ἀπευκτότατον· ἀλλὰ ἀνάθεμα εἶναι, τουτέστι, κεχωρισμένον ἔτι εἶναι, καὶ μήπω του PHOTII PATRIARCHÆ CP. VERS. 31. Quid ergo dicemus ad hæc ? Photii. Certe ita est. Quid dicemus ad hæc ? Quod elegit, quod vocavit, quod justificavit, quod glori- ficavit. Ad tantam beneficiorum magnificentiam, quid dicemus ? non gratis, inquit, verbis abundamus, neque operum retributione. Talis est ineffabilis ejus circa nos gratia. Deinde quasi copiam accepe- rit inde, dicit : Si Deus pro nobis, quis contra nos ? nemo; quamvis enim aliqui nocere niterentur non nocebunt, sed proderunt. CAP. VIII. VERS. 28. His qui secundum propositum sunt sancti. Photii. Id est, his qui secundum decretum, secun- dum propositum, digni habiti sunt sanctitate voca- tionis. VERS. 32. Qui etiam proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum; quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit ? Photii. Apponit igitur illud: Qui etiam proprio Filio non pepercit. Sollicitudinem, ut diximus, inef- fabilem Dei circa nos ostendens, simulque, si quid asperum ab aliquo patimur, firmitatem per hoc exemplum suadens ; non solum autem, sed et in- ducens et injungens. Si enim Filius tanta pro te pas. sus est, quid te oportet pati pro illo? et, ille tanta patiens, paternæ gloriæ et divinitatis nullum donum recipiebat : Tu vero non omittas illa pati; omnino enim bonis promissis, post passionem et post mor- tem dignus habeberis. VERS. 33. Quis accusabit adversus electos Dei ? Photii. In his quæ supra, locutus est de tentatio- nibus quæ per afflictiones et cruciatus fiunt, dicen- do Quis contra nos? nunc alteram tentationum speciem indicat : contumelius, exprobrationes, in- jurias quibus credentes a non credentibus impe- tendi sunt. Alud quoque ostendis dicendo: Quis incusabit contra electos Dei? et manifestat ibi, ut in supradictis, in vauum, Deo justificante, iis lin- guam prurire qui accusant et condemnant. B C CAP. IX. VERS. 1-5. Veritatem dico, elc. Photii. Sed quomodo dicit, quem nihil separat a charitate Christi, hunc ob cognatos inquirere et · optare ab illo separari ? non sunt contraria ista, sed et potius concordant. Qui enim fratrem suum D diligit, Deum diligit; In hoc enim cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si charitatem habeatis in alterutrum. Ita est, inquit ; sed ibi Dei charitali proximi charitatem anteponit. Sed illos diligendo, Christo identificamur. Ostendit ergo supereminen- tem cbaritatem, in eo quod alios in se conjunxit ; ita enim intelligi debet quod dicitur : Si possibile esset per meam perditionem Christum glorificari, et Judæos salvari, non illud deprecarer; alio sensu enim non dicit anathema fieri, id est, abhinc sepa- rari ab illo; id enim maxime detestandum est ; sed anathema esse, id est, separatum adhuc mane- re, neque ad Christum adiisse, sed adhuc ab illo separari ; si istud ad vestram conversionem et fidem

Χριστῷ προσελθεῖν, ἀλλ' ἔτι κεχωρισμένον αὐτοῦ εἶναι· εἰ τοῦτο εἰς τὴν ὑμετέραν εἴσοδον καὶ πίστιν τὴν εἰς αὐτὸν συνετέλει. Μὴ γὰρ ὅτι προσῆλθον τῷ Χριστῷ, διὰ τοῦτο καὶ ὑμᾶς με προκαλεῖσθαι νομί- σητε, φησίν. Καὶ πρὸ ἐμοῦ ὑμᾶς ἠβουλόμην προσδρα. μεῖν αὐτῷ. Ινα ἡ κατ' ἐκλογὴν τοῦ Θεοῦ πρόθεσις μένῃ. Φωτίου. "Η πρόθεσιν εἰπὼν, τοῦ Θεοῦ τὴν βουλὴν ἐδήλωσεν· εἰπὼν δὲ κατ' ἐκλογὴν, ἔδειξεν ὅτι καὶ διέφερον ἀλλήλων. Οὐδεὶς γὰρ ἐκλέγεται ἕτερον ἀφ' ἑτέρου, εἰ μή τι αὐτοῦ διαλλάσσει. Εἰπὼν δὲ οὐκ ἐξ ἔργων, παρέδειξε τὸ μέγεθος τῆς κλήσεως καὶ τῆς χάριτος αὐτοῦ· ὅτι καὶ μηδὲν πραξάντων, εκλέγεται καὶ προσκαλεῖται. Αλλ' εἰ μηδὲν πραξάντων ἐκλέ- γεται, πῶς ἐκλέγεται; Ἡ μὲν γὰρ ἐκλογὴ ἐπὶ τῶν Β κατά τι γίνεται διαφερόντων, οἱ δὲ μηδὲν πράξαντες, τί διαφέρουσι ; Καὶ πάνυ. Ανθρωπίνοις μὲν γὰρ ὀφθαλμοῖς ἐπεὶ οὐδὲν ἔπραξαν, οὐδὲ διαφέρουσι. Θείᾳ δὲ προγνώσει τοῦ μέλλοντος, πολύ διαφέρουσι. Καὶ γὰρ ὁ μὲν εὐηρέστησε τῷ Θεῷ, ὁ δὲ οὐκέτι. Λέγω οὖν, Μὴ ἔπταισαν ἵνα πέσωσι; Φωτίου. Ἐπειδὴ δὲ τῶν προσπταιόντων, οἱ μὲν πταίοντες ὑποσκελίζονται μόνον, οἱ δὲ καὶ κατα- πίπτουσι, θέλων τοὺς Ἰουδαίους ἅμα μὲν εἰς τήν πίστιν προτρέψαι, ἅμα δὲ καὶ παραμυθήσασθαι, φησί, ὅτι τὸ πταίσμα αὐτῶν οὐκ εἰς κατάπτωσιν τελείαν γέγονεν, ἀλλὰ μόνον οἷον ὑπεσκελίσθησαν. Καὶ τοῦτο δι' οἰκονομίαν τινὰ συνεχωρήθη, ἵνα τῷ ἐκείνων παραπτώματι γένηται μὲν ἡ σωτηρία τοῖς ἔθνεσι, γένηται δὲ καὶ αὐτῶν ἐκείνων διόρθωσις, παραζηλούντων καὶ μιμουμένων τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Ὥστε τὸ προσπταῖσαι αὐτοὺς τρόπον τινὰ εἰς ἀνόρ- θωσιν συντελεῖ τὴν αὐτῶν. Εἴπερ ἐν μὲν τῷ παρα- πτώματι αὐτῶν ἡ σωτηρία τοῖς ἔθνεσιν, ἐν δὲ τῇ σωτηρίᾳ ἐκείνων ἡ τούτων παραζήλωσις· διὰ δὲ τῆς παραζηλώσεως ἡ τῶν πεπτωκότων επανόρθωσις. Τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια. Ἐξ ἀπόρων πόρους παρέχει, καὶ ἐκ τῶν ἐναντίων τὰ χρηστότερα. Οἱ μὲν γὰρ Ἰουδαῖοι, έπταισαν, ὥστε πεσεῖν καὶ Εt- κεῖσθαι, καὶ μήτε ἑαυτοῖς μήτε ἑτέροις χρηστοῦ τινος γενέσθαι αἴτιοι. Ὁ δὲ Χριστὸς τῷ αὐτῶν παραπτώματι, καὶ εἰς τὴν τῶν ἐθνῶν σωτηρίαν, καὶ εἰς τὴν αὐτῶν ἐκείνων ἐχρήσατο επανόρθωσιν. Εἰ γὰρ ἡ ἀποβολὴ αὐτῶν, καταλλαγὴ κόσμου, κ. τ. λ. Φωτίου. Ιστέον γε μήν, ὅτι τὸ, Εἰ γὰρ ἡ ἀποβολὴ αὐτῶν, ἢ ἐπανάληψίς ἐστι τοῦ, εἰ δὲ τὸ παράπτωμα αὐτῶν, ὡς καὶ προείρηται, ἡ αἰτία τῆς σπουδῆς Παύλου τῆς περὶ τὸ σωθῆναι αὐτούς. Ὡς ἂν εἴ τις ἔλεγε, Τί σπεύδεις, Παῦλε, ὑπὲρ τῶν Ἰουδαίων, λέγων, Είπως παραζηλώσω μου την σάρκα, καὶ σώσω τινὰς ἐξ αὐτῶν ; Τίς ἐστιν ὁ τοσοῦτός σου ἀγών; Ναί, φησί, προσήκει μοι σπεύδειν καὶ ἀγω‐ νίζεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ τούτων εκλιπόντων, ὅμως κατηλλάγη ὁ Θεὸς τῷ κόσμῳ, καὶ τὸ μεσότοιχον ἤρθη τῆς παλαιᾶς ἔχθρας, τί ἂν οὐ γένοιτο χρηστόν καὶ ὑπερθαύμαστον, καὶ τούτων σωθέντων καὶ FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. adiverim, ideo vos a me advocatos esse arbitremini, inquit ; etiam ante me vos voluissem ad illum cu- currisse. A in illum proficeret. Non enim quod ad Christun C CAP. IX. VERS. 11. Ut secundum electionem Dei propositum maneret. Photii. Certe dicendo propositum, Dei volunta- ten significavit. Cum autem dicit, secundum electio- nem, ostendit hæc inter se differre. Nemo enim eli- gitur alius ab alio, nisi ab illo differat. Dicendo, non ex operibus, exhibuit electionis et Dei gratiæ magnitudinem ; quod non ex operantibus electio et vocatio fit. Sed, si non ex operantibus electio fit," , quos modo eligitur ? Electio enim ft in bis qui in aliquo differunt; qui autem non operantur, in quo diffe- runt? Multum quidem, humanis enim oculis, cum nitril operati sunt, non differunt ; divina autem co- gnitione futurum certente, multum diferunt. enim hic quidem Deo placuit, ille autem non. CAP. XI. VERS. 11. Dico ergo : Nunquid sic offen- derunt ut caderent? Photii. Quoniam et his qui offendunt, alii offen- dendo vacillant tantum, alii autem cadunt, volens Judzos, simul ad fidem convertere, simulque con- solari, dicit, quod illorum offensio non in casum omnino facta est, sed quod tantummodo vacillarunt. Et id quoque per quamdam œconomiam disposi- tum est; ut illorum dilecto fiat gentium salus, illo- rumque ipsorum emendatio, æmulantium et imi- tantium eos qui sunt ex gentibus; ita ut illorum vacillatio medium quoddam eis præstet ad revela- tionem : siquidem in illorum delicto falus sit genti bus; in salute autem gentium, Judæorum æmulatio, et per hanc æmulationem eorum qui ceciderunt elatio. Talis enim est Dei providentia. Ex inviis vias præbet, et ex contrariis utiliora. Judæi enim offenderunt, ita ut ceciderent et jacerent, et nec sibi neque aliis utile quiddam præstare possent ; sed Christum illorum delicto, et in gentium salu- D tem, et in illorum ipsorum relevationem usus est. VERS. 15. Si enim amissio eorum reconciliatio est mundi, etc. Photii. Sciendum est quod illud : Si enim amis- sio eorum, repetitio est illius, quod si delictum eorum. Ut enim supra dictum est, causa est conatuum Pauli ob illorum salutem. Si enim quis diceret : Quid conaris, Paule, de Judæis, dicendo : Si quo- modo ad æmulationem provocem carnem meam, et salvos faciam aliquos ex illis. Quisnam est tantus iste ardor ? ita, dicit, decet me conari et ardere. Si enim lis derelictis, nihilominus reconciliet Deus mundum, et medius paries tollatur veteris inimi citiæ, quid non foret utile et admirabile, his sal vatis et assumptis ? Quæ est igitur eorum assum-

Χριστῷ προσελθεῖν, ἀλλ' ἔτι κεχωρισμένον αὐτοῦ εἶναι· εἰ τοῦτο εἰς τὴν ὑμετέραν εἴσοδον καὶ πίστιν τὴν εἰς αὐτὸν συνετέλει. Μὴ γὰρ ὅτι προσῆλθον τῷ Χριστῷ, διὰ τοῦτο καὶ ὑμᾶς με προκαλεῖσθαι νομί- σητε, φησίν. Καὶ πρὸ ἐμοῦ ὑμᾶς ἠβουλόμην προσδρα. μεῖν αὐτῷ. Ινα ἡ κατ' ἐκλογὴν τοῦ Θεοῦ πρόθεσις μένῃ. Φωτίου. "Η πρόθεσιν εἰπὼν, τοῦ Θεοῦ τὴν βουλὴν ἐδήλωσεν· εἰπὼν δὲ κατ' ἐκλογὴν, ἔδειξεν ὅτι καὶ διέφερον ἀλλήλων. Οὐδεὶς γὰρ ἐκλέγεται ἕτερον ἀφ' ἑτέρου, εἰ μή τι αὐτοῦ διαλλάσσει. Εἰπὼν δὲ οὐκ ἐξ ἔργων, παρέδειξε τὸ μέγεθος τῆς κλήσεως καὶ τῆς χάριτος αὐτοῦ· ὅτι καὶ μηδὲν πραξάντων, εκλέγεται καὶ προσκαλεῖται. Αλλ' εἰ μηδὲν πραξάντων ἐκλέ- γεται, πῶς ἐκλέγεται; Ἡ μὲν γὰρ ἐκλογὴ ἐπὶ τῶν Β κατά τι γίνεται διαφερόντων, οἱ δὲ μηδὲν πράξαντες, τί διαφέρουσι ; Καὶ πάνυ. Ανθρωπίνοις μὲν γὰρ ὀφθαλμοῖς ἐπεὶ οὐδὲν ἔπραξαν, οὐδὲ διαφέρουσι. Θείᾳ δὲ προγνώσει τοῦ μέλλοντος, πολύ διαφέρουσι. Καὶ γὰρ ὁ μὲν εὐηρέστησε τῷ Θεῷ, ὁ δὲ οὐκέτι. Λέγω οὖν, Μὴ ἔπταισαν ἵνα πέσωσι; Φωτίου. Ἐπειδὴ δὲ τῶν προσπταιόντων, οἱ μὲν πταίοντες ὑποσκελίζονται μόνον, οἱ δὲ καὶ κατα- πίπτουσι, θέλων τοὺς Ἰουδαίους ἅμα μὲν εἰς τήν πίστιν προτρέψαι, ἅμα δὲ καὶ παραμυθήσασθαι, φησί, ὅτι τὸ πταίσμα αὐτῶν οὐκ εἰς κατάπτωσιν τελείαν γέγονεν, ἀλλὰ μόνον οἷον ὑπεσκελίσθησαν. Καὶ τοῦτο δι' οἰκονομίαν τινὰ συνεχωρήθη, ἵνα τῷ ἐκείνων παραπτώματι γένηται μὲν ἡ σωτηρία τοῖς ἔθνεσι, γένηται δὲ καὶ αὐτῶν ἐκείνων διόρθωσις, παραζηλούντων καὶ μιμουμένων τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Ὥστε τὸ προσπταῖσαι αὐτοὺς τρόπον τινὰ εἰς ἀνόρ- θωσιν συντελεῖ τὴν αὐτῶν. Εἴπερ ἐν μὲν τῷ παρα- πτώματι αὐτῶν ἡ σωτηρία τοῖς ἔθνεσιν, ἐν δὲ τῇ σωτηρίᾳ ἐκείνων ἡ τούτων παραζήλωσις· διὰ δὲ τῆς παραζηλώσεως ἡ τῶν πεπτωκότων επανόρθωσις. Τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια. Ἐξ ἀπόρων πόρους παρέχει, καὶ ἐκ τῶν ἐναντίων τὰ χρηστότερα. Οἱ μὲν γὰρ Ἰουδαῖοι, έπταισαν, ὥστε πεσεῖν καὶ Εt- κεῖσθαι, καὶ μήτε ἑαυτοῖς μήτε ἑτέροις χρηστοῦ τινος γενέσθαι αἴτιοι. Ὁ δὲ Χριστὸς τῷ αὐτῶν παραπτώματι, καὶ εἰς τὴν τῶν ἐθνῶν σωτηρίαν, καὶ εἰς τὴν αὐτῶν ἐκείνων ἐχρήσατο επανόρθωσιν. Εἰ γὰρ ἡ ἀποβολὴ αὐτῶν, καταλλαγὴ κόσμου, κ. τ. λ. Φωτίου. Ιστέον γε μήν, ὅτι τὸ, Εἰ γὰρ ἡ ἀποβολὴ αὐτῶν, ἢ ἐπανάληψίς ἐστι τοῦ, εἰ δὲ τὸ παράπτωμα αὐτῶν, ὡς καὶ προείρηται, ἡ αἰτία τῆς σπουδῆς Παύλου τῆς περὶ τὸ σωθῆναι αὐτούς. Ὡς ἂν εἴ τις ἔλεγε, Τί σπεύδεις, Παῦλε, ὑπὲρ τῶν Ἰουδαίων, λέγων, Είπως παραζηλώσω μου την σάρκα, καὶ σώσω τινὰς ἐξ αὐτῶν ; Τίς ἐστιν ὁ τοσοῦτός σου ἀγών; Ναί, φησί, προσήκει μοι σπεύδειν καὶ ἀγω‐ νίζεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ τούτων εκλιπόντων, ὅμως κατηλλάγη ὁ Θεὸς τῷ κόσμῳ, καὶ τὸ μεσότοιχον ἤρθη τῆς παλαιᾶς ἔχθρας, τί ἂν οὐ γένοιτο χρηστόν καὶ ὑπερθαύμαστον, καὶ τούτων σωθέντων καὶ FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. adiverim, ideo vos a me advocatos esse arbitremini, inquit ; etiam ante me vos voluissem ad illum cu- currisse. A in illum proficeret. Non enim quod ad Christun C CAP. IX. VERS. 11. Ut secundum electionem Dei propositum maneret. Photii. Certe dicendo propositum, Dei volunta- ten significavit. Cum autem dicit, secundum electio- nem, ostendit hæc inter se differre. Nemo enim eli- gitur alius ab alio, nisi ab illo differat. Dicendo, non ex operibus, exhibuit electionis et Dei gratiæ magnitudinem ; quod non ex operantibus electio et vocatio fit. Sed, si non ex operantibus electio fit," , quos modo eligitur ? Electio enim ft in bis qui in aliquo differunt; qui autem non operantur, in quo diffe- runt? Multum quidem, humanis enim oculis, cum nitril operati sunt, non differunt ; divina autem co- gnitione futurum certente, multum diferunt. enim hic quidem Deo placuit, ille autem non. CAP. XI. VERS. 11. Dico ergo : Nunquid sic offen- derunt ut caderent? Photii. Quoniam et his qui offendunt, alii offen- dendo vacillant tantum, alii autem cadunt, volens Judzos, simul ad fidem convertere, simulque con- solari, dicit, quod illorum offensio non in casum omnino facta est, sed quod tantummodo vacillarunt. Et id quoque per quamdam œconomiam disposi- tum est; ut illorum dilecto fiat gentium salus, illo- rumque ipsorum emendatio, æmulantium et imi- tantium eos qui sunt ex gentibus; ita ut illorum vacillatio medium quoddam eis præstet ad revela- tionem : siquidem in illorum delicto falus sit genti bus; in salute autem gentium, Judæorum æmulatio, et per hanc æmulationem eorum qui ceciderunt elatio. Talis enim est Dei providentia. Ex inviis vias præbet, et ex contrariis utiliora. Judæi enim offenderunt, ita ut ceciderent et jacerent, et nec sibi neque aliis utile quiddam præstare possent ; sed Christum illorum delicto, et in gentium salu- D tem, et in illorum ipsorum relevationem usus est. VERS. 15. Si enim amissio eorum reconciliatio est mundi, etc. Photii. Sciendum est quod illud : Si enim amis- sio eorum, repetitio est illius, quod si delictum eorum. Ut enim supra dictum est, causa est conatuum Pauli ob illorum salutem. Si enim quis diceret : Quid conaris, Paule, de Judæis, dicendo : Si quo- modo ad æmulationem provocem carnem meam, et salvos faciam aliquos ex illis. Quisnam est tantus iste ardor ? ita, dicit, decet me conari et ardere. Si enim lis derelictis, nihilominus reconciliet Deus mundum, et medius paries tollatur veteris inimi citiæ, quid non foret utile et admirabile, his sal vatis et assumptis ? Quæ est igitur eorum assum-

προστεθέντων ; τίς οὖν ἔσται αὐτῶν ἡ πρόσληψις καὶ ἡ προσθήκη, εἰ μὴ τελεία καὶ ὁλόκληρος χαρά, ὡς ἐπὶ τελείᾳ καὶ καινῇ ζωῇ καὶ ἀναβιώσει ἐκ νε- κρῶν, πάντων, οὐ μόνον τῶν προσπταισάντων, ἀλλὰ καὶ τῶν μέχρι θανάτου καὶ νεκρώσεως καταπεσόν- των; Καὶ ὅρα· ἀρχόμενος μὲν, πταίσμα τὴν ἀπεί θειαν ἐκάλεσε τῶν Ἰουδαίων· εἶτα παράπτωμα. Ἐπειδὴ δὲ ἔδειξεν αὐτοῖς, ἐὰν βούλωνται μόνον πεισθῆναι, τὸ μέγεθος τῶν ἀγαθῶν, καὶ ἐπῆρεν αὐτοὺς, πλοῦτον ἐθνῶν καλῶν, καὶ καταλλαγήν κόσμου, καὶ σάρκα οἰκείαν· τότε καὶ τῆς ἀπειθείας τὸ ἄτοπον ἡλίκον ἐστὶ δεικνύει, νεκροὺς αὐτῆς διὰ ταύτης γενέσθαι ἀποφαινόμενος. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦτο λίαν θαυμασίως ποιεῖ καὶ σοφῶς. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ νεκροὺς αὐτοὺς ὀνομασθῆναι, λίαν πικρὸν ἦν καὶ καταφορικόν· καὶ εἰς ὕβριν μᾶλλον ἢ παραίνεσιν συντελοῦν· οὐχ οὕτως αὐτὸ τίθησι ξηρῶς, ἀλλὰ μίγνυ σιν αὐτό, καὶ ἐν τάξει ἐπαίνου προάγει, λέγων, Τίς ἡ πρόσληψις αὐτῶν, εἰ μὴ ζωὴ ἐκ νεκρῶν; διὰ μὲν τοῦ, ζωή, τὸ εὐφραῖνον τιθείς· διὰ δὲ τοῦ, ἐκ νεκρῶν, ὑποσημαίνων, ὅτι ἡ ἀπείθεια αὐτῶν νέκρωσις ἦν. Κατὰ μὲν τὸ Εὐαγγέλιον, ἐχθροὶ δι' ὑμᾶς. Φωτίου. Ζητήσεις δ᾽ ἄν τις, εἰ ἐχθροὶ γεγόνασιν Ἰουδαῖοι, διὰ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότας, πῶς άνωτέρω ἔλεγεν, Εφ' ὅσον εἰμὶ ἐγὼ ἐθνῶν ἀπόστο λος, τὴν διακονίαν μου δοξάζω; Διατί ; είπως παρα- ζηλώσω μου τὴν σάρκα. Εἰ γὰρ διὰ τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν παραζηλοῦσι, καὶ μιμοῦνται οἱ Ἰουδαίοι, καὶ πιστοὶ γίνονται, πῶς δι᾿ αὐτοὺς ἐχθροὶ γίνονται πάλιν τῆς πίστεως καὶ τοῦ Εὐαγγελίου ; ᾿Αλλὰ πρῶτ τόν φαμεν, ὅτι οὐκ ἔφη διὰ τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν παραζηλοῦν καὶ μιμεῖσθαι τοὺς Ἰουδαίους, ἀλλὰ διὰ τοῦ δοξάζεσθαι αὐτοὺς, διὰ τοῦ ἐπαινεῖσθαι. Ἡ γὰρ δόξα καὶ ὁ ἔπαινος ὁ εἰς τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἀνατρέχων, ερεθίσει αὐτοὺς καὶ εἰς ζῆλον καὶ μίμησιν. ὥστε οὐκ ἐναντία ἐστὶν ἀλλήλων τὰ εἰρημένα. Δεύτερον δε, ἔτι οὐ κατὰ ἀπόφασιν, ἔφη, παραζηλώσουσιν οἱ Ἰου δαῖοι, ἀλλ᾽ ἀμφιβόλως καὶ διστάζων· Εἰ πως γὰρ, φησί, παραζηλώσω μου τὴν σάρκα. Οἷον ίσως, τάχα, ὥστε εἰ καὶ διὰ τῆς αὐτῶν πίστεως, οὐχὶ δὲ διὰ τῆς δόξης καὶ τῶν ἐπαίνων. Ἔλεγε παραςη- λοῦν τοὺς Ἰουδαίους, οὐδ' οὕτως ἐμάχετο ἑαυτῷ. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰπεῖν, ἐχθροὶ δι' ὑμᾶς, τῶν Ἰου δαίων τὴν ἀπιστίαν λέγει, καὶ τὴν αἰτίαν δι᾿ ἣν σφο δρότερον ἀπεχθάνονται τῇ πίστει. Διὰ δὲ τοῦ, εἴ πως παραζηλώσω την σάρκα, τὴν ἰδίαν ἐνδείκνυται σπουδήν, ἣν εἶχεν εἰς τὸ σῶσαι τοὺς ἐξ Ἰουδαίων. Καὶ χωρὶς δὲ τῶν εἰρημένων, οὐδ' οὕτως ἐμάχετο τὰ λεχθέντα, κἂν ἄμφω ἀποφαντικώς εἴρητο. Καὶ γὰρ οὐδὲν ἐκώλυε τινὰς μὲν τῶν πεπιστευκότων, άνερε θισθέντας τῇ πίστει τῶν ἐθνῶν, παραζηλώσαι καὶ πιστεῦσαι. Καὶ τῶν μὴ πεπιστευκότων πάλιν πολύ λούς, μίσει τῷ πρὸς τοὺς ἐξ ἐθνῶν, σκληροτέρους καὶ ἀπιστοτέρους καὶ ἀπειθέστερους τῷ εὐαγγελικῷ κινεῖσθαι κηρύγματι. Ο καὶ ἐπ' αὐτῶν ἰδεῖν ἔστι τῶν πραγμάτων. Οἱ μὲν γὰρ μιμούμενοι τοὺς ἐξ ἐθνῶν, προσέρχονται τῇ πίστει, καὶ σώζονται. Οἱ δὲ τούτοις ἀπεχθανόμενοι, σφοδρότεροι ἐχθροὶ τῆς πίστεως καθίστανται. PHOTII PATRIARCHE CP. ptio et additio, nisi perfecta et integra latitia, iu A Eac scilicet perfecta et nova vita et resurrec- tione e mortuis, omnium, non solum qui offen- derunt, sed et qui usque ad mortem et interi- tum ceciderunt? Et vide: Incipiens offensionem appellavit Judæorum incredulitatem, deinde deli- cium. Cum autem illis ostenderit, si credere tan- tum volunt, bonorum magnitudinem ; et illos exci- taverit, illos nominando gentium divitias, mundi reconciliationem, et carnem suam propriam, tunc incredulitatis nefas quantum sit ostendit; mortuos per hanc eamdem fieri significans. Sed hoc admi- rabiliter maxime et sapienter facit. Cum enim illos appellare mortuos, amnarum et contumeliosum sit, et in injuriam magis quam in exhortationem ten- dat, non ita sicco modo id proponit, sed miscet, et in laudis ordinem præfert dicens : Quæ assumptio eorum, nisi vita ex mortuis ? per hanc vocem, vita, jucundum quoddam ponens; per illud autem, mortuis significans incredulitatem eorum mortem esse. VERS. 28. Secundum Evangelium quidem, inimici propter vos. . B C Photii. Quæret aliquis, si inimici facti sint Judaei, propter illos qui e gentibus crediderunt, quomodo superius dixerit, Quandiu ego sum gentium aposto- las, ministerium meum honorificabo. Quare? Si quo- modo ad æmulationem provocem carnem meam. Si enim ob fidem gentium æmulantur et imitantur Judaei, et fideles funt, quomodo propter illos ini- mici rursus facti sunt fidei et Evangelii? Sed pri- mo dicimus illum non dixisse ob fidem gentium #mulari et imitari Judæos, sed quod glorificentur et laudentur; Gloria enim et laus in illos qui sunt ex gentibus incurrens, illos excitabit adl ænula- tionem et imitationem; ita ut repugnantia invi- cem non sint quæ dicta sunt: secundo autem, non asserendo dixisse, ut æmulentur Judai, sed quasi ambigendo et dubitando. Si quomodo, dicit enim, ad emulationem provocem carnem meam. Sicut, fortasse, tametsi etiam ob eorum fidem, non autem per gloriam et laudem, diceret ad æmulationem provocare se Judæos, non ita sibi pugnaret. Nam cum dicit, inimici propter vos, Judæorum increduli- tatein significat, et causam cur vehementius fidei D adversentur; cum autem dicit: Si quomodo ad amu- lationem provocem carnem meam, proprios iudi- cat conatus quibus salvare Judæos nititur et extra illud etiam quod diximus, non ita repugnarent apostoli dicte, quamvis utrumque explicando di- ceretur. Etenim nihil vetaret quominus aliqui cre- dentium, fide gentium excitati, æmulentur et imitentur; et multi vicissim non credentium, odio illorum qui ex gentibus sunt pertinaciores et in- creduliores et infideliores evangelico præconio ad- versentur : quod ipsis rebus videri potest; qui enim gentes imitantur, ad fidem accedunt, et salvantur; qui autem gentibus adversantur, acriores fidei ini- mici constituuntur.

προστεθέντων ; τίς οὖν ἔσται αὐτῶν ἡ πρόσληψις καὶ ἡ προσθήκη, εἰ μὴ τελεία καὶ ὁλόκληρος χαρά, ὡς ἐπὶ τελείᾳ καὶ καινῇ ζωῇ καὶ ἀναβιώσει ἐκ νε- κρῶν, πάντων, οὐ μόνον τῶν προσπταισάντων, ἀλλὰ καὶ τῶν μέχρι θανάτου καὶ νεκρώσεως καταπεσόν- των; Καὶ ὅρα· ἀρχόμενος μὲν, πταίσμα τὴν ἀπεί θειαν ἐκάλεσε τῶν Ἰουδαίων· εἶτα παράπτωμα. Ἐπειδὴ δὲ ἔδειξεν αὐτοῖς, ἐὰν βούλωνται μόνον πεισθῆναι, τὸ μέγεθος τῶν ἀγαθῶν, καὶ ἐπῆρεν αὐτοὺς, πλοῦτον ἐθνῶν καλῶν, καὶ καταλλαγήν κόσμου, καὶ σάρκα οἰκείαν· τότε καὶ τῆς ἀπειθείας τὸ ἄτοπον ἡλίκον ἐστὶ δεικνύει, νεκροὺς αὐτῆς διὰ ταύτης γενέσθαι ἀποφαινόμενος. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦτο λίαν θαυμασίως ποιεῖ καὶ σοφῶς. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ νεκροὺς αὐτοὺς ὀνομασθῆναι, λίαν πικρὸν ἦν καὶ καταφορικόν· καὶ εἰς ὕβριν μᾶλλον ἢ παραίνεσιν συντελοῦν· οὐχ οὕτως αὐτὸ τίθησι ξηρῶς, ἀλλὰ μίγνυ σιν αὐτό, καὶ ἐν τάξει ἐπαίνου προάγει, λέγων, Τίς ἡ πρόσληψις αὐτῶν, εἰ μὴ ζωὴ ἐκ νεκρῶν; διὰ μὲν τοῦ, ζωή, τὸ εὐφραῖνον τιθείς· διὰ δὲ τοῦ, ἐκ νεκρῶν, ὑποσημαίνων, ὅτι ἡ ἀπείθεια αὐτῶν νέκρωσις ἦν. Κατὰ μὲν τὸ Εὐαγγέλιον, ἐχθροὶ δι' ὑμᾶς. Φωτίου. Ζητήσεις δ᾽ ἄν τις, εἰ ἐχθροὶ γεγόνασιν Ἰουδαῖοι, διὰ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότας, πῶς άνωτέρω ἔλεγεν, Εφ' ὅσον εἰμὶ ἐγὼ ἐθνῶν ἀπόστο λος, τὴν διακονίαν μου δοξάζω; Διατί ; είπως παρα- ζηλώσω μου τὴν σάρκα. Εἰ γὰρ διὰ τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν παραζηλοῦσι, καὶ μιμοῦνται οἱ Ἰουδαίοι, καὶ πιστοὶ γίνονται, πῶς δι᾿ αὐτοὺς ἐχθροὶ γίνονται πάλιν τῆς πίστεως καὶ τοῦ Εὐαγγελίου ; ᾿Αλλὰ πρῶτ τόν φαμεν, ὅτι οὐκ ἔφη διὰ τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν παραζηλοῦν καὶ μιμεῖσθαι τοὺς Ἰουδαίους, ἀλλὰ διὰ τοῦ δοξάζεσθαι αὐτοὺς, διὰ τοῦ ἐπαινεῖσθαι. Ἡ γὰρ δόξα καὶ ὁ ἔπαινος ὁ εἰς τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἀνατρέχων, ερεθίσει αὐτοὺς καὶ εἰς ζῆλον καὶ μίμησιν. ὥστε οὐκ ἐναντία ἐστὶν ἀλλήλων τὰ εἰρημένα. Δεύτερον δε, ἔτι οὐ κατὰ ἀπόφασιν, ἔφη, παραζηλώσουσιν οἱ Ἰου δαῖοι, ἀλλ᾽ ἀμφιβόλως καὶ διστάζων· Εἰ πως γὰρ, φησί, παραζηλώσω μου τὴν σάρκα. Οἷον ίσως, τάχα, ὥστε εἰ καὶ διὰ τῆς αὐτῶν πίστεως, οὐχὶ δὲ διὰ τῆς δόξης καὶ τῶν ἐπαίνων. Ἔλεγε παραςη- λοῦν τοὺς Ἰουδαίους, οὐδ' οὕτως ἐμάχετο ἑαυτῷ. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰπεῖν, ἐχθροὶ δι' ὑμᾶς, τῶν Ἰου δαίων τὴν ἀπιστίαν λέγει, καὶ τὴν αἰτίαν δι᾿ ἣν σφο δρότερον ἀπεχθάνονται τῇ πίστει. Διὰ δὲ τοῦ, εἴ πως παραζηλώσω την σάρκα, τὴν ἰδίαν ἐνδείκνυται σπουδήν, ἣν εἶχεν εἰς τὸ σῶσαι τοὺς ἐξ Ἰουδαίων. Καὶ χωρὶς δὲ τῶν εἰρημένων, οὐδ' οὕτως ἐμάχετο τὰ λεχθέντα, κἂν ἄμφω ἀποφαντικώς εἴρητο. Καὶ γὰρ οὐδὲν ἐκώλυε τινὰς μὲν τῶν πεπιστευκότων, άνερε θισθέντας τῇ πίστει τῶν ἐθνῶν, παραζηλώσαι καὶ πιστεῦσαι. Καὶ τῶν μὴ πεπιστευκότων πάλιν πολύ λούς, μίσει τῷ πρὸς τοὺς ἐξ ἐθνῶν, σκληροτέρους καὶ ἀπιστοτέρους καὶ ἀπειθέστερους τῷ εὐαγγελικῷ κινεῖσθαι κηρύγματι. Ο καὶ ἐπ' αὐτῶν ἰδεῖν ἔστι τῶν πραγμάτων. Οἱ μὲν γὰρ μιμούμενοι τοὺς ἐξ ἐθνῶν, προσέρχονται τῇ πίστει, καὶ σώζονται. Οἱ δὲ τούτοις ἀπεχθανόμενοι, σφοδρότεροι ἐχθροὶ τῆς πίστεως καθίστανται. PHOTII PATRIARCHE CP. ptio et additio, nisi perfecta et integra latitia, iu A Eac scilicet perfecta et nova vita et resurrec- tione e mortuis, omnium, non solum qui offen- derunt, sed et qui usque ad mortem et interi- tum ceciderunt? Et vide: Incipiens offensionem appellavit Judæorum incredulitatem, deinde deli- cium. Cum autem illis ostenderit, si credere tan- tum volunt, bonorum magnitudinem ; et illos exci- taverit, illos nominando gentium divitias, mundi reconciliationem, et carnem suam propriam, tunc incredulitatis nefas quantum sit ostendit; mortuos per hanc eamdem fieri significans. Sed hoc admi- rabiliter maxime et sapienter facit. Cum enim illos appellare mortuos, amnarum et contumeliosum sit, et in injuriam magis quam in exhortationem ten- dat, non ita sicco modo id proponit, sed miscet, et in laudis ordinem præfert dicens : Quæ assumptio eorum, nisi vita ex mortuis ? per hanc vocem, vita, jucundum quoddam ponens; per illud autem, mortuis significans incredulitatem eorum mortem esse. VERS. 28. Secundum Evangelium quidem, inimici propter vos. . B C Photii. Quæret aliquis, si inimici facti sint Judaei, propter illos qui e gentibus crediderunt, quomodo superius dixerit, Quandiu ego sum gentium aposto- las, ministerium meum honorificabo. Quare? Si quo- modo ad æmulationem provocem carnem meam. Si enim ob fidem gentium æmulantur et imitantur Judaei, et fideles funt, quomodo propter illos ini- mici rursus facti sunt fidei et Evangelii? Sed pri- mo dicimus illum non dixisse ob fidem gentium #mulari et imitari Judæos, sed quod glorificentur et laudentur; Gloria enim et laus in illos qui sunt ex gentibus incurrens, illos excitabit adl ænula- tionem et imitationem; ita ut repugnantia invi- cem non sint quæ dicta sunt: secundo autem, non asserendo dixisse, ut æmulentur Judai, sed quasi ambigendo et dubitando. Si quomodo, dicit enim, ad emulationem provocem carnem meam. Sicut, fortasse, tametsi etiam ob eorum fidem, non autem per gloriam et laudem, diceret ad æmulationem provocare se Judæos, non ita sibi pugnaret. Nam cum dicit, inimici propter vos, Judæorum increduli- tatein significat, et causam cur vehementius fidei D adversentur; cum autem dicit: Si quomodo ad amu- lationem provocem carnem meam, proprios iudi- cat conatus quibus salvare Judæos nititur et extra illud etiam quod diximus, non ita repugnarent apostoli dicte, quamvis utrumque explicando di- ceretur. Etenim nihil vetaret quominus aliqui cre- dentium, fide gentium excitati, æmulentur et imitentur; et multi vicissim non credentium, odio illorum qui ex gentibus sunt pertinaciores et in- creduliores et infideliores evangelico præconio ad- versentur : quod ipsis rebus videri potest; qui enim gentes imitantur, ad fidem accedunt, et salvantur; qui autem gentibus adversantur, acriores fidei ini- mici constituuntur.

προστεθέντων ; τίς οὖν ἔσται αὐτῶν ἡ πρόσληψις καὶ ἡ προσθήκη, εἰ μὴ τελεία καὶ ὁλόκληρος χαρά, ὡς ἐπὶ τελείᾳ καὶ καινῇ ζωῇ καὶ ἀναβιώσει ἐκ νε- κρῶν, πάντων, οὐ μόνον τῶν προσπταισάντων, ἀλλὰ καὶ τῶν μέχρι θανάτου καὶ νεκρώσεως καταπεσόν- των; Καὶ ὅρα· ἀρχόμενος μὲν, πταίσμα τὴν ἀπεί θειαν ἐκάλεσε τῶν Ἰουδαίων· εἶτα παράπτωμα. Ἐπειδὴ δὲ ἔδειξεν αὐτοῖς, ἐὰν βούλωνται μόνον πεισθῆναι, τὸ μέγεθος τῶν ἀγαθῶν, καὶ ἐπῆρεν αὐτοὺς, πλοῦτον ἐθνῶν καλῶν, καὶ καταλλαγήν κόσμου, καὶ σάρκα οἰκείαν· τότε καὶ τῆς ἀπειθείας τὸ ἄτοπον ἡλίκον ἐστὶ δεικνύει, νεκροὺς αὐτῆς διὰ ταύτης γενέσθαι ἀποφαινόμενος. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦτο λίαν θαυμασίως ποιεῖ καὶ σοφῶς. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ νεκροὺς αὐτοὺς ὀνομασθῆναι, λίαν πικρὸν ἦν καὶ καταφορικόν· καὶ εἰς ὕβριν μᾶλλον ἢ παραίνεσιν συντελοῦν· οὐχ οὕτως αὐτὸ τίθησι ξηρῶς, ἀλλὰ μίγνυ σιν αὐτό, καὶ ἐν τάξει ἐπαίνου προάγει, λέγων, Τίς ἡ πρόσληψις αὐτῶν, εἰ μὴ ζωὴ ἐκ νεκρῶν; διὰ μὲν τοῦ, ζωή, τὸ εὐφραῖνον τιθείς· διὰ δὲ τοῦ, ἐκ νεκρῶν, ὑποσημαίνων, ὅτι ἡ ἀπείθεια αὐτῶν νέκρωσις ἦν. Κατὰ μὲν τὸ Εὐαγγέλιον, ἐχθροὶ δι' ὑμᾶς. Φωτίου. Ζητήσεις δ᾽ ἄν τις, εἰ ἐχθροὶ γεγόνασιν Ἰουδαῖοι, διὰ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότας, πῶς άνωτέρω ἔλεγεν, Εφ' ὅσον εἰμὶ ἐγὼ ἐθνῶν ἀπόστο λος, τὴν διακονίαν μου δοξάζω; Διατί ; είπως παρα- ζηλώσω μου τὴν σάρκα. Εἰ γὰρ διὰ τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν παραζηλοῦσι, καὶ μιμοῦνται οἱ Ἰουδαίοι, καὶ πιστοὶ γίνονται, πῶς δι᾿ αὐτοὺς ἐχθροὶ γίνονται πάλιν τῆς πίστεως καὶ τοῦ Εὐαγγελίου ; ᾿Αλλὰ πρῶτ τόν φαμεν, ὅτι οὐκ ἔφη διὰ τῆς πίστεως τῶν ἐθνῶν παραζηλοῦν καὶ μιμεῖσθαι τοὺς Ἰουδαίους, ἀλλὰ διὰ τοῦ δοξάζεσθαι αὐτοὺς, διὰ τοῦ ἐπαινεῖσθαι. Ἡ γὰρ δόξα καὶ ὁ ἔπαινος ὁ εἰς τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἀνατρέχων, ερεθίσει αὐτοὺς καὶ εἰς ζῆλον καὶ μίμησιν. ὥστε οὐκ ἐναντία ἐστὶν ἀλλήλων τὰ εἰρημένα. Δεύτερον δε, ἔτι οὐ κατὰ ἀπόφασιν, ἔφη, παραζηλώσουσιν οἱ Ἰου δαῖοι, ἀλλ᾽ ἀμφιβόλως καὶ διστάζων· Εἰ πως γὰρ, φησί, παραζηλώσω μου τὴν σάρκα. Οἷον ίσως, τάχα, ὥστε εἰ καὶ διὰ τῆς αὐτῶν πίστεως, οὐχὶ δὲ διὰ τῆς δόξης καὶ τῶν ἐπαίνων. Ἔλεγε παραςη- λοῦν τοὺς Ἰουδαίους, οὐδ' οὕτως ἐμάχετο ἑαυτῷ. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ εἰπεῖν, ἐχθροὶ δι' ὑμᾶς, τῶν Ἰου δαίων τὴν ἀπιστίαν λέγει, καὶ τὴν αἰτίαν δι᾿ ἣν σφο δρότερον ἀπεχθάνονται τῇ πίστει. Διὰ δὲ τοῦ, εἴ πως παραζηλώσω την σάρκα, τὴν ἰδίαν ἐνδείκνυται σπουδήν, ἣν εἶχεν εἰς τὸ σῶσαι τοὺς ἐξ Ἰουδαίων. Καὶ χωρὶς δὲ τῶν εἰρημένων, οὐδ' οὕτως ἐμάχετο τὰ λεχθέντα, κἂν ἄμφω ἀποφαντικώς εἴρητο. Καὶ γὰρ οὐδὲν ἐκώλυε τινὰς μὲν τῶν πεπιστευκότων, άνερε θισθέντας τῇ πίστει τῶν ἐθνῶν, παραζηλώσαι καὶ πιστεῦσαι. Καὶ τῶν μὴ πεπιστευκότων πάλιν πολύ λούς, μίσει τῷ πρὸς τοὺς ἐξ ἐθνῶν, σκληροτέρους καὶ ἀπιστοτέρους καὶ ἀπειθέστερους τῷ εὐαγγελικῷ κινεῖσθαι κηρύγματι. Ο καὶ ἐπ' αὐτῶν ἰδεῖν ἔστι τῶν πραγμάτων. Οἱ μὲν γὰρ μιμούμενοι τοὺς ἐξ ἐθνῶν, προσέρχονται τῇ πίστει, καὶ σώζονται. Οἱ δὲ τούτοις ἀπεχθανόμενοι, σφοδρότεροι ἐχθροὶ τῆς πίστεως καθίστανται. PHOTII PATRIARCHE CP. ptio et additio, nisi perfecta et integra latitia, iu A Eac scilicet perfecta et nova vita et resurrec- tione e mortuis, omnium, non solum qui offen- derunt, sed et qui usque ad mortem et interi- tum ceciderunt? Et vide: Incipiens offensionem appellavit Judæorum incredulitatem, deinde deli- cium. Cum autem illis ostenderit, si credere tan- tum volunt, bonorum magnitudinem ; et illos exci- taverit, illos nominando gentium divitias, mundi reconciliationem, et carnem suam propriam, tunc incredulitatis nefas quantum sit ostendit; mortuos per hanc eamdem fieri significans. Sed hoc admi- rabiliter maxime et sapienter facit. Cum enim illos appellare mortuos, amnarum et contumeliosum sit, et in injuriam magis quam in exhortationem ten- dat, non ita sicco modo id proponit, sed miscet, et in laudis ordinem præfert dicens : Quæ assumptio eorum, nisi vita ex mortuis ? per hanc vocem, vita, jucundum quoddam ponens; per illud autem, mortuis significans incredulitatem eorum mortem esse. VERS. 28. Secundum Evangelium quidem, inimici propter vos. . B C Photii. Quæret aliquis, si inimici facti sint Judaei, propter illos qui e gentibus crediderunt, quomodo superius dixerit, Quandiu ego sum gentium aposto- las, ministerium meum honorificabo. Quare? Si quo- modo ad æmulationem provocem carnem meam. Si enim ob fidem gentium æmulantur et imitantur Judaei, et fideles funt, quomodo propter illos ini- mici rursus facti sunt fidei et Evangelii? Sed pri- mo dicimus illum non dixisse ob fidem gentium #mulari et imitari Judæos, sed quod glorificentur et laudentur; Gloria enim et laus in illos qui sunt ex gentibus incurrens, illos excitabit adl ænula- tionem et imitationem; ita ut repugnantia invi- cem non sint quæ dicta sunt: secundo autem, non asserendo dixisse, ut æmulentur Judai, sed quasi ambigendo et dubitando. Si quomodo, dicit enim, ad emulationem provocem carnem meam. Sicut, fortasse, tametsi etiam ob eorum fidem, non autem per gloriam et laudem, diceret ad æmulationem provocare se Judæos, non ita sibi pugnaret. Nam cum dicit, inimici propter vos, Judæorum increduli- tatein significat, et causam cur vehementius fidei D adversentur; cum autem dicit: Si quomodo ad amu- lationem provocem carnem meam, proprios iudi- cat conatus quibus salvare Judæos nititur et extra illud etiam quod diximus, non ita repugnarent apostoli dicte, quamvis utrumque explicando di- ceretur. Etenim nihil vetaret quominus aliqui cre- dentium, fide gentium excitati, æmulentur et imitentur; et multi vicissim non credentium, odio illorum qui ex gentibus sunt pertinaciores et in- creduliores et infideliores evangelico præconio ad- versentur : quod ipsis rebus videri potest; qui enim gentes imitantur, ad fidem accedunt, et salvantur; qui autem gentibus adversantur, acriores fidei ini- mici constituuntur.

Καὶ μὴ συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ. Φωτίου. "Η ἀντὶ τοῦ, Μὴ συμμετατίθεσθε τας δια δασκαλίαις τῶν ἐκ τοῦ αἰῶνος τούτου τοῦ ῥέοντος καὶ οὐχ ἱσταμένου τὴν διδασκαλίαν προσαγόντων, Τοῦτο δὲ εἰπὼν ἵνα μή τινες τῶν Ἰουδαίων εἴπωσιν, Οὐκοῦν οὐδόλως δεῖ ἡμᾶς μετασχηματίζεσθαι, ἀπὸ τῆς παραδεδομένης ἡμῖν του νόμου διδασκαλίας, διὰ τοῦτο ἐπάγει, ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε, τουτέστι, Δεν ἡμᾶς κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ μετατίθεσθαι. Πολύ δὲ τὸ μέσον τῆς ἀπὸ τοῦ νόμου διδασκαλίας, καὶ τῆς κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ σοφίας. Η μὲν γὰρ, καὶ αὐτὸ τὸ σχῆμα τὸ νομικὸν ἀπόλλυσιν, εἰς ἄλλο σχῆμα κακίας καὶ διαφθορᾶς ἄγουσα· ἡ δὲ, οὐ μόνον οὐκ ἀπόλλυσι τὸ τοῦ νόμου σχῆμα (ἐν σχήματι γὰρ καὶ σκιᾷ καὶ τύποις τοῦ νόμου ὑπῆρχεν), ἀλλὰ καὶ τελειο αὐτό · τὴν λειπομένην αὐτῷ μορφὴν καὶ τὸ κάλλος ἀπαρτίζουσα καὶ ἀναπληροῦσα. Διὸ δὴ καλῶς φησιν· Μὴ συσχηματίζεσθε, ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε. Τὸ μὲν γάρ ἐστιν ἀπώλεια, τὸ δὲ, σωτηρία καὶ τε λειότης. Λέγω γὰρ διὰ τῆς χάριτος τῆς δοθείσης μοι, παντί τῷ ὄντι ἐν ὑμῖν, μὴ ὑπερφρονεῖν παρ' δ δεῖ φρονεῖν. Φωτίου. Η καὶ οὕτως λέγει· Μὴ ὑπερφρονεῖν ὑμᾶς ἐν παντὶ χαρίσματι τῷ ὄντι ἐν ὑμῖν. Ταύτην γὰρ τὴν ἄνοιαν καὶ τὰ ἐπαγόμενα δηλῶν, ἐν οἷς φησιν, 'Εκάστῳ ὡς ὁ Θεὸς ἐμέρισε. Σοφῶς δὲ λίαν καὶ συν ετῶς, προέταξε, τὸ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, μέλ- λων αὐτοὺς νουθετεῖν εἰς τὸ μὴ ὑπερφρονεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ καὶ τὸ νουθετεῖν καὶ ἐπιτάττειν ἄλλοις ἐνίοτε ἐξ ὑπερφροσύνης γίνεται, προλαβὼν ιάσατο τοὺς τοιού- τους λογισμούς. Οὐκ ἔστι γάρ, φησὶ, ἐξ ἐμῆς ὁρμῆς τὸ νουθετεῖν ὑμᾶς· ἀλλὰ ἀπὸ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, αὐτοῦ διάταγμα πληρῶ. Εμέρισε δὲ τὰ χαρίσματα οὐ κατὰ φιλοτιμίαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ μέτρον τῆς πίσ στεως. Πίστεως δὲ, οὐ τῆς κατὰ τὴν λατρείαν φησίν. Πάντες γὰρ πιστοὶ καὶ τέλειοι ἐν αὐτῇ εἰσι δηλον- ότι, οι χαρισμάτων ἀξιωθέντες, ἀλλὰ τῆς κατὰ τὰ χαρίσματα πίστεως. Καθὼς καὶ ἐν Εὐαγγελίοις είρη ται, Κύριε, πρόσθες ἡμῖν πίστιν· καὶ πάλιν, Ἐὰν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως. Καὶ πάλιν, Διὰ τὴν ἐλιγοπιστίαν ὑμῶν. Δῆλον γὰρ, ὡς ἕτερον τοῦτο τῆς πίστεως τὸ σημαινόμενον παρὰ τὸ ἐπὶ τῆς Εἴτε ὁ παρακαλῶν, ἐν τῇ παρακλήσει. Φωτίου. "Αλλος δὲ δυσὶ τρόποις ὅλον ἐσχηματί σθαι τὸ χωρίον ἔφη, ἕως τοῦ, Εἴτε ὁ παρακαλῶν ἐν τῇ παρακλήσει. Ποίοις τούτοις ; τῷ λεγομένῳ ἀπὸ κοινοῦ καὶ τῷ ἐλλειπτικῷ · καὶ γὰρ τὸ ἔχοντες ἀπὸ κοινοῦ καθ' ἕκαστον κώλον παραλαμβάνεται. Οἷον, εἴτε προφητείαν ἔχει τις εἴτε διακονίαν ἔχει τις. Τοῦτο δὲ τὸ ἀπὸ κοινοῦ, καὶ ζεῦγμα καλεῖται, ὅτι ζευγνύει πληθυντικόν, ἐνικῷ, καὶ μετοχὴν, βήματι. Οὕτως οὖν ἀπὸ κοινοῦ τὸ ἔχοντες κατὰ τὸ ζεῦγμα λαμβανόμενον, ἀπηρτισμένην κατὰ τοῦτο τέως τὴν ἔννοιαν καὶ τὰ χωρία ποιεῖ. Ελλειπιτκῶς δὲ πάλιν ἐσχημάτισται, ὅτι λείπει πρὸς αὐτοτέλειαν τοῦ νοήσ ματος. Οἷον τὸ, Μενέτω ἐν ᾧ λαβεν ἕκαστος χαρί- σματι. "Η ἀρκείσθω, ἢ στοιχείω, ή τι τοιοῦτον. Οἷον, εἴτε προφητείαν ἔχει τις, εἴτε διακονίαν, μενέτω ἔκα- εὐσεβείας λαμβανόμενον. τὸ τό ' FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. A CAP. XII. VERS. 2. Et nolite conformari huic PATROL. Gn. Cl. B C D seculo. Photii. Certe quasi diceret, nolite conformari doctrinis eorum qui ex hoc sæculo quod labitur et non desiit doctrinam proferunt. Ita vero locutus, ut nulli Judæorum dicant, ergo sane non oportet nos transformari ab illa quæ nobis tradita fuit le- gis doctrina, illud addit, sed reformamini, id est, oportet nos secundum Dei voluntatem immutari. Magnum enim intervallum est inter illam, quæ a lege datur, doctrinam, et illam, quæ secundum Dei voluntatem est, sapientiam. Una enim, ipsam hanc legalem formam destruit, in aliam formam malitiæ et perditionis inducens ; altera autem non modo non formam legis destruit, in forma enim et umbra et figuris legis constat, sed illam perficit, relictam illi speciem et pulchritudinem componens et am- plificans. Ideo recte dicit : Nolite conformari..... sed reformamini. Illud enim perditio est, hoc autem salus et perfectio. VERS. 3. Dico enim per gratiam quæ data est mihi, omnibus qui sunt inter vos : non plus sapere quam oportet sapere, etc. et Photii. Certe et ita dicit, non plus sapere aut super- bire vos in omni dono quod est in vobis, hanc enim stultitiam his quæ adjiciuntur ostendens, ubi dicit: • Unicuique sicut Deus divisit, sapienter enim et prudenter prævenit, per gratiam Dei se illos debere, ne superbiant monere. Cam enim monere præcipere aliis aliquando e superbia proficiscitur, prævertens hisce rationibus medetur. Non enim, inquit, ex meo motu vos moneo, sed per gratiam Dei, ejus præceptum impleo. Divisit autem dona non secundum liberalitatem, sed secundum men- suram fidei; fidei vero non illius quæ est secundum servitutem, inquit ; omnes enim fideles et credentes in illa sunt evidenter, qui donorum digni visi sunt: sed illius, quæ secundum dona est fides: sicut et in Evangeliis dicitur : Domine, adauge nobis fidem ; et iterum : Si habueritis fidem ut granum sinapis ; et iterum : Propter parvamifidem vestram. Patet enim aliam hanc fidei significationem pro pietate sumi. VERS. 8. Qui exhortatur in exhortando. Photi. Alius autem duobus modis totuin locum sumi dixit, usque ad illud: Sive qui exhortatur in exhortando. Quibus modis? in commuui, et elli- price. Etenim habentes in communi per membrum dictionis quodque intelligitur : ut, sive prophe- tiam aliquis habet, sive ministerium aliquis habet; hoc autem quod in communi est, conjunctio appel- latur; quid plurale singulari conjungit, et partici- pium verbo. Sic igitur in communi habentes se- cundum conjunctionem sumptum, adaptatam eo sensu usque ibi sententiam et locum facit. Elliptice autem iterum sumitur, quia deest aliquid ad abso- Intam perfectionem sententiæ : ut illud, maneat in quo accepit quisque dono, aut contentus sit, aut conformet se, aut aliud quid simile; ut, sive pro-

Καὶ μὴ συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ. Φωτίου. "Η ἀντὶ τοῦ, Μὴ συμμετατίθεσθε τας δια δασκαλίαις τῶν ἐκ τοῦ αἰῶνος τούτου τοῦ ῥέοντος καὶ οὐχ ἱσταμένου τὴν διδασκαλίαν προσαγόντων, Τοῦτο δὲ εἰπὼν ἵνα μή τινες τῶν Ἰουδαίων εἴπωσιν, Οὐκοῦν οὐδόλως δεῖ ἡμᾶς μετασχηματίζεσθαι, ἀπὸ τῆς παραδεδομένης ἡμῖν του νόμου διδασκαλίας, διὰ τοῦτο ἐπάγει, ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε, τουτέστι, Δεν ἡμᾶς κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ μετατίθεσθαι. Πολύ δὲ τὸ μέσον τῆς ἀπὸ τοῦ νόμου διδασκαλίας, καὶ τῆς κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ σοφίας. Η μὲν γὰρ, καὶ αὐτὸ τὸ σχῆμα τὸ νομικὸν ἀπόλλυσιν, εἰς ἄλλο σχῆμα κακίας καὶ διαφθορᾶς ἄγουσα· ἡ δὲ, οὐ μόνον οὐκ ἀπόλλυσι τὸ τοῦ νόμου σχῆμα (ἐν σχήματι γὰρ καὶ σκιᾷ καὶ τύποις τοῦ νόμου ὑπῆρχεν), ἀλλὰ καὶ τελειο αὐτό · τὴν λειπομένην αὐτῷ μορφὴν καὶ τὸ κάλλος ἀπαρτίζουσα καὶ ἀναπληροῦσα. Διὸ δὴ καλῶς φησιν· Μὴ συσχηματίζεσθε, ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε. Τὸ μὲν γάρ ἐστιν ἀπώλεια, τὸ δὲ, σωτηρία καὶ τε λειότης. Λέγω γὰρ διὰ τῆς χάριτος τῆς δοθείσης μοι, παντί τῷ ὄντι ἐν ὑμῖν, μὴ ὑπερφρονεῖν παρ' δ δεῖ φρονεῖν. Φωτίου. Η καὶ οὕτως λέγει· Μὴ ὑπερφρονεῖν ὑμᾶς ἐν παντὶ χαρίσματι τῷ ὄντι ἐν ὑμῖν. Ταύτην γὰρ τὴν ἄνοιαν καὶ τὰ ἐπαγόμενα δηλῶν, ἐν οἷς φησιν, 'Εκάστῳ ὡς ὁ Θεὸς ἐμέρισε. Σοφῶς δὲ λίαν καὶ συν ετῶς, προέταξε, τὸ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, μέλ- λων αὐτοὺς νουθετεῖν εἰς τὸ μὴ ὑπερφρονεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ καὶ τὸ νουθετεῖν καὶ ἐπιτάττειν ἄλλοις ἐνίοτε ἐξ ὑπερφροσύνης γίνεται, προλαβὼν ιάσατο τοὺς τοιού- τους λογισμούς. Οὐκ ἔστι γάρ, φησὶ, ἐξ ἐμῆς ὁρμῆς τὸ νουθετεῖν ὑμᾶς· ἀλλὰ ἀπὸ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, αὐτοῦ διάταγμα πληρῶ. Εμέρισε δὲ τὰ χαρίσματα οὐ κατὰ φιλοτιμίαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ μέτρον τῆς πίσ στεως. Πίστεως δὲ, οὐ τῆς κατὰ τὴν λατρείαν φησίν. Πάντες γὰρ πιστοὶ καὶ τέλειοι ἐν αὐτῇ εἰσι δηλον- ότι, οι χαρισμάτων ἀξιωθέντες, ἀλλὰ τῆς κατὰ τὰ χαρίσματα πίστεως. Καθὼς καὶ ἐν Εὐαγγελίοις είρη ται, Κύριε, πρόσθες ἡμῖν πίστιν· καὶ πάλιν, Ἐὰν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως. Καὶ πάλιν, Διὰ τὴν ἐλιγοπιστίαν ὑμῶν. Δῆλον γὰρ, ὡς ἕτερον τοῦτο τῆς πίστεως τὸ σημαινόμενον παρὰ τὸ ἐπὶ τῆς Εἴτε ὁ παρακαλῶν, ἐν τῇ παρακλήσει. Φωτίου. "Αλλος δὲ δυσὶ τρόποις ὅλον ἐσχηματί σθαι τὸ χωρίον ἔφη, ἕως τοῦ, Εἴτε ὁ παρακαλῶν ἐν τῇ παρακλήσει. Ποίοις τούτοις ; τῷ λεγομένῳ ἀπὸ κοινοῦ καὶ τῷ ἐλλειπτικῷ · καὶ γὰρ τὸ ἔχοντες ἀπὸ κοινοῦ καθ' ἕκαστον κώλον παραλαμβάνεται. Οἷον, εἴτε προφητείαν ἔχει τις εἴτε διακονίαν ἔχει τις. Τοῦτο δὲ τὸ ἀπὸ κοινοῦ, καὶ ζεῦγμα καλεῖται, ὅτι ζευγνύει πληθυντικόν, ἐνικῷ, καὶ μετοχὴν, βήματι. Οὕτως οὖν ἀπὸ κοινοῦ τὸ ἔχοντες κατὰ τὸ ζεῦγμα λαμβανόμενον, ἀπηρτισμένην κατὰ τοῦτο τέως τὴν ἔννοιαν καὶ τὰ χωρία ποιεῖ. Ελλειπιτκῶς δὲ πάλιν ἐσχημάτισται, ὅτι λείπει πρὸς αὐτοτέλειαν τοῦ νοήσ ματος. Οἷον τὸ, Μενέτω ἐν ᾧ λαβεν ἕκαστος χαρί- σματι. "Η ἀρκείσθω, ἢ στοιχείω, ή τι τοιοῦτον. Οἷον, εἴτε προφητείαν ἔχει τις, εἴτε διακονίαν, μενέτω ἔκα- εὐσεβείας λαμβανόμενον. τὸ τό ' FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. A CAP. XII. VERS. 2. Et nolite conformari huic PATROL. Gn. Cl. B C D seculo. Photii. Certe quasi diceret, nolite conformari doctrinis eorum qui ex hoc sæculo quod labitur et non desiit doctrinam proferunt. Ita vero locutus, ut nulli Judæorum dicant, ergo sane non oportet nos transformari ab illa quæ nobis tradita fuit le- gis doctrina, illud addit, sed reformamini, id est, oportet nos secundum Dei voluntatem immutari. Magnum enim intervallum est inter illam, quæ a lege datur, doctrinam, et illam, quæ secundum Dei voluntatem est, sapientiam. Una enim, ipsam hanc legalem formam destruit, in aliam formam malitiæ et perditionis inducens ; altera autem non modo non formam legis destruit, in forma enim et umbra et figuris legis constat, sed illam perficit, relictam illi speciem et pulchritudinem componens et am- plificans. Ideo recte dicit : Nolite conformari..... sed reformamini. Illud enim perditio est, hoc autem salus et perfectio. VERS. 3. Dico enim per gratiam quæ data est mihi, omnibus qui sunt inter vos : non plus sapere quam oportet sapere, etc. et Photii. Certe et ita dicit, non plus sapere aut super- bire vos in omni dono quod est in vobis, hanc enim stultitiam his quæ adjiciuntur ostendens, ubi dicit: • Unicuique sicut Deus divisit, sapienter enim et prudenter prævenit, per gratiam Dei se illos debere, ne superbiant monere. Cam enim monere præcipere aliis aliquando e superbia proficiscitur, prævertens hisce rationibus medetur. Non enim, inquit, ex meo motu vos moneo, sed per gratiam Dei, ejus præceptum impleo. Divisit autem dona non secundum liberalitatem, sed secundum men- suram fidei; fidei vero non illius quæ est secundum servitutem, inquit ; omnes enim fideles et credentes in illa sunt evidenter, qui donorum digni visi sunt: sed illius, quæ secundum dona est fides: sicut et in Evangeliis dicitur : Domine, adauge nobis fidem ; et iterum : Si habueritis fidem ut granum sinapis ; et iterum : Propter parvamifidem vestram. Patet enim aliam hanc fidei significationem pro pietate sumi. VERS. 8. Qui exhortatur in exhortando. Photi. Alius autem duobus modis totuin locum sumi dixit, usque ad illud: Sive qui exhortatur in exhortando. Quibus modis? in commuui, et elli- price. Etenim habentes in communi per membrum dictionis quodque intelligitur : ut, sive prophe- tiam aliquis habet, sive ministerium aliquis habet; hoc autem quod in communi est, conjunctio appel- latur; quid plurale singulari conjungit, et partici- pium verbo. Sic igitur in communi habentes se- cundum conjunctionem sumptum, adaptatam eo sensu usque ibi sententiam et locum facit. Elliptice autem iterum sumitur, quia deest aliquid ad abso- Intam perfectionem sententiæ : ut illud, maneat in quo accepit quisque dono, aut contentus sit, aut conformet se, aut aliud quid simile; ut, sive pro-

στος ἐν ᾧ ἔλαβε. Καὶ πολλή ἐστιν ἡ τῶν τοιούτων Ει χρῆσις παρὰ τῷ θαυμασίῳ Παύλῳ. Καὶ μὴ θαυμά σῃς εἰ ἀμαθὴς ὢν τούτων, ἐκέχρητο τούτοις. Η γὰρ χάρις ἡ τὰ μείζω χορηγοῦσα, καὶ τῶν εὐτελῶν πολ λάκις παρέχει τὴν γνῶσιν, οὐχ ὡς μεγάλων τούτων ὑπαρχόντων. Τί γὰρ ἂν καὶ εἴη περὶ λέξεις καὶ συλ λαβὰς καὶ τὴν τούτων συνθήκην μικρολογουμένων ἀνθρώπων πόνος καὶ ὀνόματα ; Ούκουν ὡς μεγάλα τισὶν ἐκέχρητο τούτοις, ἀλλ᾽ εἰς τὸ καταισχύνειν τοὺς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις μέγα φρονοῦντας, καὶ κερ δῆσαι αὐτοὺς εἰς ταπεινοφροσύνην καὶ ὑπακοὴν τῆς αὐτοῦ νουθεσίας. Αοκνα γὰρ ὑπῆρχεν ἅπαντα Παύλῳ ὅσα σωτηρίαν ἀνθρώποις ἔφερεν ἀληθῶς. Διό κα! χρήσεις ποιητικῶν στίχων, καὶ ἱστορίας Ελληνι κας, οὐκ ὀκνεῖ προσκομίζειν, ἂν καὶ διὰ τούτων Β ελπίζῃ σωτηρίαν κατορθῶσαι ἀνθρώπῳ. Καὶ τοῦτο, εἰδότες τὸν καιρὸν, ὅτι ὥρα ἡμᾶς ἤδη ἐξ ὕπνου ἐγερθῆναι· νῦν γὰρ ἐγγύτερον ἡμῶν ἡ σωτηρία, ἢ ὅτε ἐπιστεύσαμεν. Φωτίου. Τοῖς ἄνω δὲ ταῦτα συνήρτηται, καὶ πρὸς ἐκεῖνα ἀποδίδοται. Επίτασις μᾶλλον ὄντα, καὶ προ τροπὴν τῶν εἰρημένων ἐμφαίνοντα. Ποίοις δὲ ἄνω : Πάσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτας- σέσθω, καὶ, 'Απόδοτε πᾶσι τὰς ὀφειλὰς, καὶ τὰ ἑξῆς. Ταῦτα οὖν, φησί, ποιεῖτε διὰ τὰ προειρημένα, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα. Διὰ ποιον; Εἰδότες ὅτι συν- τέτμηται τῆς ζωῆς ἡμῶν ὁ χρόνος. Καὶ δεῖ ἡμᾶς, εἰ καὶ ἐκαθεύδομεν μηδὲν πράττοντες, ὡς ἐξ ὑπνου, καν γοῦν νῦν, ἐγερθῆναι. Φανερὸν γὰρ ὅτι νῦν μᾶλλον πρὸς τῷ τέλει ἐσμεν τῆς ζωῆς ἡμῶν, ἢ ὅτε ἐπιστεύ Ο σαμεν. *Ος μὲν κρίνει ἡμέραν παρ' ἡμέραν, ὃς δὲ κρίνει πᾶσαν ἡμέραν. "Εκαστος τῷ ἰδίῳ νοῖ πληρο φορείσθω. Φωτίου. Καὶ εἰ ἄρα ὁ μέν τις ἡμέραν παρ' ἡμέ ραν ἐσθίει· ὁ δὲ καθ᾽ ἡμέραν, οὐ δεῖ ἐπὶ τούτων κρίνειν καὶ κατακρίνειν ἀλλήλους, οὔτε τὸν ἐσθίοντα. Νηστεύει γὰρ ὁ πλησίον καὶ ἀγαθὸν ποιεῖ, ποιῶν αὐτὸ διὰ τὸν Θεόν. Οὔτε πάλιν τὸν νηστεύοντα δεῖ κατακρίνειν τὸν μὴ νηστεύοντα παρ' ἡμέραν. Οὐ γὰρ νομοθεσίας ἐστὶν, ἵνα ἡ παράβασις προξεν κρίμα, ἀλλὰ μόνης προαιρέσεως. Ἀλλ᾽ ἕκαστος κατὰ τὸν ἴδιον νοῦν πληροφορείσθω· ἢ ὅτι καλῶς ποιεῖ νηστεύων ἀεί· ἢ ὅτι οὐ καλῶς μὴ νη- στεύων ἀεί. ῾Ο φρονῶν τὴν ἡμέραν, Κυρίῳ φρονεῖ. Φωτίου. Εἰ δὲ περὶ νηστείας τὸ πᾶν ἐκλαβεῖν βούλει, οὕτω νόησον· 'Ο κρίνων καὶ λογιζόμενος καλὸν εἶναι καθ' ἡμέραν φαγεῖν, τῷ Κυρίῳ φρονεῖ · τουτέστιν, ἐν Κυρίῳ τοῦτο λογίζεται. Τοῦτο γὰρ διὰ τὸν Κύριον ποιεῖ. Καὶ ὁ μὴ κρίνων τοῦτο, μηδὲ λογιζόμενος, ὅτι καλόν ἐστι καθ᾿ ἡμέραν φαγεῖν, διὰ τὸν Κύριον κρίνει τοῦτο καλὸν εἶναι, καὶ λο- γίζεται. Αἴτια γάρ ἐστι ταῦτα τὰ εἰρημένα αὐτῷ τοῦ, ἕκαστος ἐν τῷ ἰδίῳ νοῖ πληροφορείσθω. Πῶς δὲ λέγεις τοῦτο, Παῦλε; Καλῶς εἶπον, φησίν. Ἐπειδὴ καὶ ὁ νηστεύων ὑπὲρ ἡμέραν, καὶ ὁ ἐσθίων καθ' ἡμέραν, εἰς ἀρέσκειαν Κυρίου τοῦτο ποιοῦσι. Καὶ οὐ δεῖ κρίνειν ὅλως ἀλλήλους ἐπὶ τούτῳ. Είτα ἐπιτείνει τὴν αἰτίαν, καί φησιν. Καὶ γὰρ ὁ ἐσθίων PHOTII PATRIARCHE CP. phetiam aliquis habet, sive ministerium, maneat A quisque in eo quod accepit. Multus quoque est ta- lium usus apud mirabilem Paulum, et ne mireris, etsi illorum sit imperitus, hunc tamen illis uti. Gratia enim majora præstans, mediocrium sæpius cognitionem præbet, non tanquam magna hæc sint ; quid enim esset circa voces et syllabas et illorum compositionem nugantium hominum labor et laus! Non ergo ut magnis bis usus est, sed ut confundat eos qui de talibus superbiunt, et ut lucrentur ii hu- militatem et obedientiam illius moniti. Apla enim sunt omnia Paulo, quanta vere in salutem hominum conferunt; quamobrem loca poeticorum carmi- num, et Græcæ historiæ, non dubitat afferre, si per hæc speraverit salutis homini viam dirigere. CAP. XIII. VERS. 11. Et hoc scientes tempus, quia hora est jam nos de somno surgere. Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credimus. Photii. Præcedentibus autem hæc adaptata sunt, et ad illa adjecta sunt, amplificando adhibita, et exhortationem ad illa quæ dicta sunt exhibentia. Qui- busnam vero supra dictis? Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit ; et: Reddite omnibus debita, et qua sequuntur. Hæc igitur, dicit, facite ob ea quæ dicta sunt, et ob illud imprimis. Quam ob rem ? Scientes quod præcisum est vitae nostra tempus. Et oportet nos, et si dormiebamus nihil agentes, tan- quam e somno, saltem igitur nunc surgere. Clarum est enim nos nunc magis in tine esse nostræ vitæ, quam cum credidimus. CAP. XIV. VERS. 5. Nam alius judicat diem inter diem; alius autem judicat omnem diem : unus- quisque in suo sensu abundet. Photii. Et si igitur aliquis diebus alternis man- ducat, hie autem singulis diebus non debet de his judicare et condemnare invicem hunc qui non man- ducat. Jejunat enim proximus et bonum facit, si propter Deum hoc facit. Neque vicissim jejunantem oportet condemnare non jejunantem singulia die- bus. Non enim præcepti est, ita ut violatio judicium causetur, sed liberæ voluntatis est. Sed unusquis- que secundum proprium sensum abundet; sive quod bene facit semper jejunans, sive quod non bene facit non semper jejunans. Vers. 6. Qui sapit diem, Domino sapit. Photii. Si vero de jejunio totum hoc intelligere vis, ita censeas. Qui judicat et arbitratur bonum esse singulis diebus manducare, Domino sapit, id est, in Domino hoc arbitratur, hoc enim propter Dominum facit. Qui autem non hoc judicat, neque arbitratur, bonum esse singulis diebus manducare, propter Dominum judicat illud bonum esse et arbi- tratur. Causa enim sunt illi quæ mox dixit ejus verbi : « Unusquisque in suo sensu abundet. Quomodo autein istud dicis? Paule ? recte dixi, inquit, quoniam et qui jejunat singulis diebus, et qui manducat singulis die- bus in gratiam Domini hoc faciunt. Neque oportet admodum judicare invicem in isto. Deinde causam annuit, et dicit, etenim qui manducat gratias agit Deo D

στος ἐν ᾧ ἔλαβε. Καὶ πολλή ἐστιν ἡ τῶν τοιούτων Ει χρῆσις παρὰ τῷ θαυμασίῳ Παύλῳ. Καὶ μὴ θαυμά σῃς εἰ ἀμαθὴς ὢν τούτων, ἐκέχρητο τούτοις. Η γὰρ χάρις ἡ τὰ μείζω χορηγοῦσα, καὶ τῶν εὐτελῶν πολ λάκις παρέχει τὴν γνῶσιν, οὐχ ὡς μεγάλων τούτων ὑπαρχόντων. Τί γὰρ ἂν καὶ εἴη περὶ λέξεις καὶ συλ λαβὰς καὶ τὴν τούτων συνθήκην μικρολογουμένων ἀνθρώπων πόνος καὶ ὀνόματα ; Ούκουν ὡς μεγάλα τισὶν ἐκέχρητο τούτοις, ἀλλ᾽ εἰς τὸ καταισχύνειν τοὺς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις μέγα φρονοῦντας, καὶ κερ δῆσαι αὐτοὺς εἰς ταπεινοφροσύνην καὶ ὑπακοὴν τῆς αὐτοῦ νουθεσίας. Αοκνα γὰρ ὑπῆρχεν ἅπαντα Παύλῳ ὅσα σωτηρίαν ἀνθρώποις ἔφερεν ἀληθῶς. Διό κα! χρήσεις ποιητικῶν στίχων, καὶ ἱστορίας Ελληνι κας, οὐκ ὀκνεῖ προσκομίζειν, ἂν καὶ διὰ τούτων Β ελπίζῃ σωτηρίαν κατορθῶσαι ἀνθρώπῳ. Καὶ τοῦτο, εἰδότες τὸν καιρὸν, ὅτι ὥρα ἡμᾶς ἤδη ἐξ ὕπνου ἐγερθῆναι· νῦν γὰρ ἐγγύτερον ἡμῶν ἡ σωτηρία, ἢ ὅτε ἐπιστεύσαμεν. Φωτίου. Τοῖς ἄνω δὲ ταῦτα συνήρτηται, καὶ πρὸς ἐκεῖνα ἀποδίδοται. Επίτασις μᾶλλον ὄντα, καὶ προ τροπὴν τῶν εἰρημένων ἐμφαίνοντα. Ποίοις δὲ ἄνω : Πάσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτας- σέσθω, καὶ, 'Απόδοτε πᾶσι τὰς ὀφειλὰς, καὶ τὰ ἑξῆς. Ταῦτα οὖν, φησί, ποιεῖτε διὰ τὰ προειρημένα, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα. Διὰ ποιον; Εἰδότες ὅτι συν- τέτμηται τῆς ζωῆς ἡμῶν ὁ χρόνος. Καὶ δεῖ ἡμᾶς, εἰ καὶ ἐκαθεύδομεν μηδὲν πράττοντες, ὡς ἐξ ὑπνου, καν γοῦν νῦν, ἐγερθῆναι. Φανερὸν γὰρ ὅτι νῦν μᾶλλον πρὸς τῷ τέλει ἐσμεν τῆς ζωῆς ἡμῶν, ἢ ὅτε ἐπιστεύ Ο σαμεν. *Ος μὲν κρίνει ἡμέραν παρ' ἡμέραν, ὃς δὲ κρίνει πᾶσαν ἡμέραν. "Εκαστος τῷ ἰδίῳ νοῖ πληρο φορείσθω. Φωτίου. Καὶ εἰ ἄρα ὁ μέν τις ἡμέραν παρ' ἡμέ ραν ἐσθίει· ὁ δὲ καθ᾽ ἡμέραν, οὐ δεῖ ἐπὶ τούτων κρίνειν καὶ κατακρίνειν ἀλλήλους, οὔτε τὸν ἐσθίοντα. Νηστεύει γὰρ ὁ πλησίον καὶ ἀγαθὸν ποιεῖ, ποιῶν αὐτὸ διὰ τὸν Θεόν. Οὔτε πάλιν τὸν νηστεύοντα δεῖ κατακρίνειν τὸν μὴ νηστεύοντα παρ' ἡμέραν. Οὐ γὰρ νομοθεσίας ἐστὶν, ἵνα ἡ παράβασις προξεν κρίμα, ἀλλὰ μόνης προαιρέσεως. Ἀλλ᾽ ἕκαστος κατὰ τὸν ἴδιον νοῦν πληροφορείσθω· ἢ ὅτι καλῶς ποιεῖ νηστεύων ἀεί· ἢ ὅτι οὐ καλῶς μὴ νη- στεύων ἀεί. ῾Ο φρονῶν τὴν ἡμέραν, Κυρίῳ φρονεῖ. Φωτίου. Εἰ δὲ περὶ νηστείας τὸ πᾶν ἐκλαβεῖν βούλει, οὕτω νόησον· 'Ο κρίνων καὶ λογιζόμενος καλὸν εἶναι καθ' ἡμέραν φαγεῖν, τῷ Κυρίῳ φρονεῖ · τουτέστιν, ἐν Κυρίῳ τοῦτο λογίζεται. Τοῦτο γὰρ διὰ τὸν Κύριον ποιεῖ. Καὶ ὁ μὴ κρίνων τοῦτο, μηδὲ λογιζόμενος, ὅτι καλόν ἐστι καθ᾿ ἡμέραν φαγεῖν, διὰ τὸν Κύριον κρίνει τοῦτο καλὸν εἶναι, καὶ λο- γίζεται. Αἴτια γάρ ἐστι ταῦτα τὰ εἰρημένα αὐτῷ τοῦ, ἕκαστος ἐν τῷ ἰδίῳ νοῖ πληροφορείσθω. Πῶς δὲ λέγεις τοῦτο, Παῦλε; Καλῶς εἶπον, φησίν. Ἐπειδὴ καὶ ὁ νηστεύων ὑπὲρ ἡμέραν, καὶ ὁ ἐσθίων καθ' ἡμέραν, εἰς ἀρέσκειαν Κυρίου τοῦτο ποιοῦσι. Καὶ οὐ δεῖ κρίνειν ὅλως ἀλλήλους ἐπὶ τούτῳ. Είτα ἐπιτείνει τὴν αἰτίαν, καί φησιν. Καὶ γὰρ ὁ ἐσθίων PHOTII PATRIARCHE CP. phetiam aliquis habet, sive ministerium, maneat A quisque in eo quod accepit. Multus quoque est ta- lium usus apud mirabilem Paulum, et ne mireris, etsi illorum sit imperitus, hunc tamen illis uti. Gratia enim majora præstans, mediocrium sæpius cognitionem præbet, non tanquam magna hæc sint ; quid enim esset circa voces et syllabas et illorum compositionem nugantium hominum labor et laus! Non ergo ut magnis bis usus est, sed ut confundat eos qui de talibus superbiunt, et ut lucrentur ii hu- militatem et obedientiam illius moniti. Apla enim sunt omnia Paulo, quanta vere in salutem hominum conferunt; quamobrem loca poeticorum carmi- num, et Græcæ historiæ, non dubitat afferre, si per hæc speraverit salutis homini viam dirigere. CAP. XIII. VERS. 11. Et hoc scientes tempus, quia hora est jam nos de somno surgere. Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credimus. Photii. Præcedentibus autem hæc adaptata sunt, et ad illa adjecta sunt, amplificando adhibita, et exhortationem ad illa quæ dicta sunt exhibentia. Qui- busnam vero supra dictis? Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit ; et: Reddite omnibus debita, et qua sequuntur. Hæc igitur, dicit, facite ob ea quæ dicta sunt, et ob illud imprimis. Quam ob rem ? Scientes quod præcisum est vitae nostra tempus. Et oportet nos, et si dormiebamus nihil agentes, tan- quam e somno, saltem igitur nunc surgere. Clarum est enim nos nunc magis in tine esse nostræ vitæ, quam cum credidimus. CAP. XIV. VERS. 5. Nam alius judicat diem inter diem; alius autem judicat omnem diem : unus- quisque in suo sensu abundet. Photii. Et si igitur aliquis diebus alternis man- ducat, hie autem singulis diebus non debet de his judicare et condemnare invicem hunc qui non man- ducat. Jejunat enim proximus et bonum facit, si propter Deum hoc facit. Neque vicissim jejunantem oportet condemnare non jejunantem singulia die- bus. Non enim præcepti est, ita ut violatio judicium causetur, sed liberæ voluntatis est. Sed unusquis- que secundum proprium sensum abundet; sive quod bene facit semper jejunans, sive quod non bene facit non semper jejunans. Vers. 6. Qui sapit diem, Domino sapit. Photii. Si vero de jejunio totum hoc intelligere vis, ita censeas. Qui judicat et arbitratur bonum esse singulis diebus manducare, Domino sapit, id est, in Domino hoc arbitratur, hoc enim propter Dominum facit. Qui autem non hoc judicat, neque arbitratur, bonum esse singulis diebus manducare, propter Dominum judicat illud bonum esse et arbi- tratur. Causa enim sunt illi quæ mox dixit ejus verbi : « Unusquisque in suo sensu abundet. Quomodo autein istud dicis? Paule ? recte dixi, inquit, quoniam et qui jejunat singulis diebus, et qui manducat singulis die- bus in gratiam Domini hoc faciunt. Neque oportet admodum judicare invicem in isto. Deinde causam annuit, et dicit, etenim qui manducat gratias agit Deo D

εὐχαριστεῖ τῷ Θεῷ ἐν τῷ ἐσθίειν. Οτι ἔδω- κεν ἀνθρώποις πόρον καὶ συνέχειαν ζωῆς. Καὶ ὁ νηστεύων εὐχαριστεῖ, ὅτι ἔδωκεν ἀνθρώποις καρτε ρίας καὶ μεθόδους, δι' ὧν τις δύναται περιγενέσθαι τῶν τῆς σαρκὸς παθῶν. Ὁ δὲ ἄλλως νηστεύων ἢ ἐσθίων, κατάκριτος, ὥσπερ τῶν αἱρετικῶν τινες. Ταῦτα οὖν περὶ τῶν νηστευόντων καὶ ἐσθιόντων ἰδικῶς ἐκληπτέον, ἀλλὰ μὴ περὶ ἄλλων τινῶν. Οὐ γὰρ ἐπὶ πάντας ὁ κανὼν οὗτος διήκει. Διὸ οὐδὲ ἐπὶ τοῦ πρὸ μικροῦ εἰρημένου κεφαλαίου αρμόζει. Οἷον ἐπὶ τοῦ ἐν τοῖς βρώμασι διακρινομένου. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος μὴ ἐσθίων, οὐκ εἰς δόξαν οὐκ ἐσθίει τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' ὡς ἀστήρικτος ἐν τῇ πίστει. Αλλ' ἐκεῖνον μὲν οὐ δεῖ κατακρίνειν διὰ τὸν καιρόν· ὅτι ἀρχὴ τοῦ κηρύγματος ἦν. Τὸν δὲ ἐσθίοντα καθημέραν καὶ νηστεύοντα ὑπὲρ ἡμέραν, οὐ δεῖ ὅλως οὐδέτερον ού- δετέρῳ μέμψιν ἐπάγειν· ὅτι καὶ ἄμφω εἰς δόξαν Κυρίου ποιοῦσιν ὅπερ ποιοῦσιν. Οὐδεὶς γὰρ ἡμῶν ἑαυτῷ ζῇ, καὶ οὐδεὶς ἑαυτῷ ἀποθνήσκει. Εάν τε γὰρ ζῶμεν, τῷ Κυρίῳ ζῶμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκω μεν, τῷ Κυρίῳ ἀποθνήσκομεν. Εάν το ζωμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν, τοῦ Κυρίου ἐσμέν. Εἰς τοῦτο γὰρ Χριστὸς ἀπέθανε, καὶ ἀνέστη καὶ ἔζησ σεν, ίνα ζώντων καὶ νεκρῶν κυριεύση. Η γὰρ κατὰ Θεὸν λύπη μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν κατεργάζεται. Λοιπὸν περὶ τῆς λύπης τῆς κατὰ Θεὸν φιλοσοφεῖ, διαιρῶν αὐτὴν τῆς τοῦ κόσμου λύπης, καί φησιν, Ἡ γὰρ κατὰ Θεὸν λύπη ἀμεταμέλητον κατεργάζεται, ὡς ἤ γε τοῦ κόσμου θάνατον, ὅταν διὰ χρήματα, ὅταν διὰ δόξαν λυπῆταί τις. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ τῆς λύπης φάρμακον εἰς τὸ τὰς ἁμαρτίας λυπεῖσθαι κατ εσκεύασται μόνον, ἐν τούτῳ μόνον καὶ ὠφελεῖ, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς καὶ βλάπτει· παρὰ φύσιν γὰρ αὐτῇ χρώμεθα. Οὔτε γὰρ ὁ λυπηθείς κατὰ Θεὸν μετα- μεληθείη ποτὲ ἢ κατέγνω ἑαυτοῦ. Τί δήποτε λελύπη ται; ὅπερ ἐπὶ τῆς τοῦ κόσμου λύπης συμβαίνειν εἴωθεν. Εγώ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ. Φωτίου. Τὸ δὲ, Ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ, τί βούλεται; ἢ τάχα ἐπειδὴ ἄνω εἶπεν αὐτὸν ἀδελ φὸν καὶ κάτω πατέρα, ἐν μέσῳ ἐσήμανεν, ὅτι ταῦτα μὲν φιλανθρωπίας ὀνόματα καὶ χάριτος τῆς αὐτοῦ. η Τὸ δὲ, φύσει καὶ ἀληθῶς Θεὸς ἔστη, φησί. Τίς γὰρ πέποιθεν ἐπὶ ἑτέρῳ τινὶ εἰ μὴ ἐπὶ μόνῳ Θεῷ; ὡσεὶ ἔλεγε· Μὴ ἀκούοντες αὐτὸν ἀδελφὸν καὶ πατέρα, νομίσητε ἕνα εἶναι τῶν πολλῶν, Θεός ἐστιν ἐφ' ὅν γέγραπται πεποιθέναι χρεών. FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD HEBRÆOS. A manducando quod dedit hominibus viam et suflicien - tiam vitæ. Et qui jejunat gratias agit, quod dedit hominibus robur et media, quibus aliquis possit carnis passiones superare. Qui autem aliunde jeju- nat aut qui manducat condemnatus, sicut quidam hæretici dicunt, bæc igitur de jejunantibus et inan- ducantibus proprie non intelligenda sunt, sed de quibusdam aliis; non enim in omnes regula ista extenditur. Ideo nihil in eo quod paulo ante dictum est capite convenit, quomodo in illo quod de escis declaratur. Etenim ille qui non manducat, non in gloriam Dei non manducat, sed tanquam in fide debilis; illum autem non oportet judicare pro- pter tempus; quod principium doctrinæ erat. Qui autem manducat singulis diebus et qui jejunat sin- D gulis diebus, non oportet omnino neutrum neutri incusationem injicere, quia uterque in gloriam Do- mini faciunt quod faciunt. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. Sive enim vivimus, Do- mino vivimus; sive morimur, Domino morimur; sive vivimus, sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus mortuus est et resurrexit et vixit, ut viro- rum et mortuorum dominetur. II. IN EPISTOLAM AD CORINTHIOS. (CRAMER, t. VI, p. 397.) C CAP. VII. VERS. 10. Quæ enim secundum Deum tristitiæ est, pœnitentiam in saluiem operatur. In reliquo de tristitia secundum Deum philoso- phatur, discernens eam a tristitia saculi, et dicit, Quæ enim secundum Deum tristitia est pœnitentiam operatur, sæculi autem tristitia mortem, quando propter bona aut propter honorem luget aliquis Cum enim tristitiæ remedium in tristitia de pecca- tis habenda solummodo comparatur, in hoc tantum prodest, in reliquis autem vel nocet, hæc enim se- cundum naturam tristitia est. Non enim qui tristi- tiam sic habet secundum Deuɔn pœnitentiam admit- teret aut se condemnaret, cur ergo tristitiam ha- buit? Quod in sæculi tristitia versari assuetus est, III. IN EPISTOLAM AD HEBRÆOS. (CRANER. I. VII, p.403.) D CAP. II. VERS. 13. Et iterum : Ego ero fidens in eum... Photii. Illud autem, Ego ero fidens in eum, quid vult? certe cum superius dixit illum fratrem et inferius patrem, in medio significavit, quod illa sunt bene- volentiæ nomina et gratia illius. Illud vero, natura et vere Deus stetit, inquit. Nam quis fidit in alium aliquem, nisi in solum Deum ? Sicut dixit, non au- dientes illum fratrem et patrem, putate unum esse e multis; Deus est in quem scriptum est fidendum esse.