λησεν, διὸ καὶ πρὸς τὴν ἐκείνων συγκαταβαίνων διά νοιαν (παραμυθεῖσθαι γὰρ αὐτοὺς ἀλλ᾽ οὐ διδάσκειν νῦν τὴν τῆς θεολογίας ἀκρίβειαν ἐβούλετο ), άνθρω πινώτερον, καὶ ὡς ἐκεῖνοι ἠδύναντο παραμυθεῖσθαι, διαλέγεται, Τήρησον αὐτοὺς, λέγων, καὶ, Ἐν τῷ ὀνόματί σου· καὶ, Ὅτε μην ἐν τῷ κόσμῳ, ἐτήρουν αὐτοὺς, καὶ τὰ ὅμοια. Χαρὰν δὲ τὴν ἐμὴν, φησὶν, οἷον τὴν πνευματικὴν, τὴν στηρίζουσαν ψυχάς, ἀλλ' οὐχὶ τοιαύτην οἷαν ὁ κόσμος ἔχει, διὰ τρυφῆς καὶ ἡδονῶν καὶ σωματικῶν εὐπαθείας συνισταμένην. Αλλ' ἐβασίλευσεν ὁ θάνατος ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι 14. Μωϋσέως. Φωτίου. Τρία ἐστὶν ἐν τούτοις τοῖς παραβολικῶς ἀλλήλοις παρατεθείσιν, ὁμοιότης τις, ἐναντιότης, ὑπερβολή. Κατὰ τὴν ὁμοιότητα ἐναντιότης μὲν, ἁμαρτία, ἀναμάρτητον· ἔχθρα πρὸς Θεὸν, καταλλαγή πρὸς Θεόν· κατάκριμα, δικαίωμα· ἀπώλεια καὶ πτώ μα καὶ θάνατος, σωτηρία καὶ ζωὴ καὶ ἀνάστασις. Η μὲν οὖν ἐναντιότης ἐν τούτοις· ἡ δὲ ὁμοιότης, ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς τοῖς πᾶσιν ἐπιγέγονεν· ἡ δὲ ὑπερβολὴ, ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν χειρόνων συνέπραξαν, τῷ ἑνὶ οἱ πολλοὶ ἐπὶ τὸ μετασχεῖν αὐτοῖς τῶν κακῶν, ἐπὶ δὲ τῶν ἀμεινόνων οὐδεὶς, συνέπραξεν ἀλλὰ μόνον τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ τὸ χάρισμα γέγονεν. Ὥστε οὐχ ὁμοίως καὶ Επίσης, ἀλλὰ καθ᾽ ὑπερβολὴν καὶ ἐκ περισσείας ἡ ὁμοιότης. Πάλιν διὰ τοῦ Ἀδὰμ τῶν χειρόνων εισαχθέν των, οὐκ ἀνῃρέθη μόνον ταῦτα, ὅπερ ὡς ἐναντίοις ὅμοιον καὶ ἀνάλογον, ἀλλὰ καὶ ἐπεδόθη παρὰ Χρι στοῦ τὰ ἀμείνω· ὅπερ τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν περισ σείαν παρίστησιν. Ὥσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνός, κ. τ. λ. Φωτίου. Εἰπὼν ὅτι τύπος ἦν ὁ Ἀδὰμ τοῦ Χρι στοῦ· τύπος δὲ δηλονότι ἐκ τοῦ ἐναντίου. Ὡς γὰρ ἐκεῖνος αἴτιος ἀνθρώποις ο θανάτου, οὕτως ὁ Χριστὸς αἴτιος ἀνθρώποις ἀναστάσεως. Εἰπὼν οὖν, ὡς ἔφη μεν, ὅτι τύπος ἦν ὁ Ἀδὰμ τοῦ Χριστοῦ· ἐπειδὴ μέλ λων αὐτὸ κατασκευάζειν, οὐ μόνον τὴν ὁμοιότητα και τασκευάζει καὶ τύπον, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν τῷ τύπῳ καὶ ὁμοιότητι ὑπεροχὴν καὶ περισσείαν. Τοῦτο γὰρ ἐνδείκνυται διὰ τοῦ λέγειν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς τὸ παρά πτωμα· καὶ πάλιν, καὶ οὐχ ὡς ἑνὸς ἁμαρτήσαντος. Ἐπεὶ οὖν σύνθετον αὐτῷ πως γέγονε τὸ ἐπιχείρημα, ἀνομοιότητά πως ἐν ὁμοιότητι διαπλέκοντι· νῦν άνθρωπος, γρ. ἀνθρώποις. conλησεν, διὸ καὶ πρὸς τὴν ἐκείνων συγκαταβαίνων διά- νοιαν (παραμυθεῖσθαι γὰρ αὐτοὺς ἀλλ᾽ οὐ διδάσκειν νῦν τὴν τῆς θεολογίας ἀκρίβειαν ἐβούλετο ), άνθρωπινώτερον, καὶ ὡς ἐκεῖνοι ἠδύναντο παραμυθεῖσθαι, διαλέγεται, Τήρησον αὐτοὺς, λέγων, καὶ, Ἐν τῷ ὀνόματί σου· καὶ, Ὅτε μην ἐν τῷ κόσμῳ, ἐτήρουν αὐτοὺς, καὶ τὰ ὅμοια. Χαρὰν δὲ τὴν ἐμὴν, φησὶν, οἷον τὴν πνευματικὴν, τὴν στηρίζουσαν ψυχάς, ἀλλ' οὐχὶ τοιαύτην οἷαν ὁ κόσμος ἔχει, διὰ τρυφῆς καὶ ἡδονῶν καὶ σωματικῶν εὐπαθείας συνισταμένην. Αλλ' ἐβασίλευσεν ὁ θάνατος ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωϋσέως. Φωτίου. Τρία ἐστὶν ἐν τούτοις τοῖς παραβολικῶς ἀλλήλοις παρατεθείσιν, ὁμοιότης τις, ἐναντιότης, ὑπερβολή. Κατὰ τὴν ὁμοιότητα ἐναντιότης μὲν, ἁμαρτία, ἀναμάρτητον· ἔχθρα πρὸς Θεὸν, καταλλαγή πρὸς Θεόν· κατάκριμα, δικαίωμα· ἀπώλεια καὶ πτώ μα καὶ θάνατος, σωτηρία καὶ ζωὴ καὶ ἀνάστασις. Η μὲν οὖν ἐναντιότης ἐν τούτοις· ἡ δὲ ὁμοιότης, ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς τοῖς πᾶσιν ἐπιγέγονεν· ἡ δὲ ὑπερβολὴ, ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν χειρόνων συνέπραξαν, τῷ ἑνὶ οἱ πολλοὶ ἐπὶ τὸ μετασχεῖν αὐτοῖς τῶν κακῶν, ἐπὶ δὲ τῶν ἀμεινόνων οὐδεὶς, συνέπραξεν ἀλλὰ μόνον τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ τὸ χάρισμα γέγονεν. Ὥστε οὐχ ὁμοίως καὶ Επίσης, ἀλλὰ καθ᾽ ὑπερβολὴν καὶ ἐκ περισσείας ἡ ὁμοιότης. Πάλιν διὰ τοῦ Ἀδὰμ τῶν χειρόνων εισαχθέν των, οὐκ ἀνῃρέθη μόνον ταῦτα, ὅπερ ὡς ἐναντίοις ὅμοιον καὶ ἀνάλογον, ἀλλὰ καὶ ἐπεδόθη παρὰ Χριστοῦ τὰ ἀμείνω· ὅπερ τὴν ὑπερβολὴν καὶ τὴν περισ σείαν παρίστησιν. Ὥσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνός, κ. τ. λ. Φωτίου. Εἰπὼν ὅτι τύπος ἦν ὁ Ἀδὰμ τοῦ Χριστοῦ· τύπος δὲ δηλονότι ἐκ τοῦ ἐναντίου. Ὡς γὰρ ἐκεῖνος αἴτιος ἀνθρώποις ο θανάτου, οὕτως ὁ Χριστὸς αἴτιος ἀνθρώποις ἀναστάσεως. Εἰπὼν οὖν, ὡς ἔφη μεν, ὅτι τύπος ἦν ὁ Ἀδὰμ τοῦ Χριστοῦ· ἐπειδὴ μέλλων αὐτὸ κατασκευάζειν, οὐ μόνον τὴν ὁμοιότητα και τασκευάζει καὶ τύπον, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν τῷ τύπῳ καὶ ὁμοιότητι ὑπεροχὴν καὶ περισσείαν. Τοῦτο γὰρ ἐνδείκνυται διὰ τοῦ λέγειν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς τὸ παράπτωμα· καὶ πάλιν, καὶ οὐχ ὡς ἑνὸς ἁμαρτήσαντος. Ἐπεὶ οὖν σύνθετον αὐτῷ πως γέγονε τὸ ἐπιχείρημα, ἀνομοιότητά πως ἐν ὁμοιότητι διαπλέκοντι· νῦν άνθρωπος, γρ. ἀνθρώποις. tiam descendens; consolari enim eos, non autem docere nunc theologiæ veritatem volebat. Humanum magis quoddam, et quod illos consolari possit, exponitur. Serva illos, inquit; et:. In nomine tuo; et: Cum essem in mundo, servabam eos, et similia. Gaudium autem meum, inquit, ut spirituale, animas firmans, sed non quale mundus habet, voluptate, deliciis et corporalibus commodis dicta locutus est, propterea ad eorum intelligen stans. Hæc habet B, sed forsam Photii sunt, ut multa alia, scholia quæ interjecit iste cod., sed nomine ejus in marg. scripto sic ow. Huic autem scholio non ascribitur. FRAGMENTA IN EPISTOLAS SANCTI PAULI. Ex Catena Crameriana. I. IN EPISTOLAM AD ROMANOS. (CRAMER. t. IV.) CAP. V. VERS. Sed regnavit more ab Adam usque ad Moysen. Photii. Tria sunt in his parabolice inter se invicem collatis, similitudo quædam, oppositio, byperbole. Secundum similitudinem oppositio quidem fit, noxa, innocens; odium in Deum, conversio ad Deum; damnatio, justificatio; perditio, interitus et mors; salus, vita et resurrectio. Est igitur oppositio in istis: similitudo autem, sicut per unum in omnes pertransiit: hyperbole autem, quia in delictis simul operati sunt, in uno multi, quod ipsi in malis operibus communicaverunt, in melioribus vero nullus operatus est, (sed tantum unius Christi gratia facta est. Ita non similiter nec æqualiter, sed hyperbolice et ex superabundantia similitudo. Rursus cum per Adam delicta introducta forent, non solum ablata sunt illa, quod in oppositis similitudinem et analogiam præ se fert, sed data sunt per Christum meliora; quod hyperbolen et superabundantiam præstat. VERS. 19. Quemadmodum enim per inobedientiam unius, etc. Photii. Typum dicit fuisse Adam Christi; typus autem evidenter est ex oppositione. Ut enim ille causa hominibus mortis fuit, sic et Christus causa hominibus resurrectionis. Dicit igitur, ut notavimus, typum fuisse Adam Christi; cum id expositurus est, non solum similitudinem exponit et typum, sed etiam in typo et similitudine excessum et superabundantiam. Hoc enim ostendit dicendo, sed non sicut delictum, et rursus, et non sicut uno peccante. Cum igitur composita illi quodammodo facta sit expositio, absimilitudinem similitudini inserenti; nunc idem reassumit, meramVARIÆ LECTIONES. Cod. sed marg. FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. tiam descendens; consolari enim eos, non autem docere nunc theologiæ veritatem volebat. Humanum magis quoddam, et quod illos consolari possit, exponitur. Serva illos, inquit; et:. In nomine tuo; et: Cum essem in mundo, servabam eos, et similia. Gaudium autem meum, inquit, ut spirituale, animas firmans, sed non quale mundus habet, voluptate, deliciis et corporalibus commodis dicta locutus est, propterea ad eorum intelligen stans. Hæc habet B, sed forsam Photii sunt, ut multa alia, scholia quæ interjecit iste cod., sed nomine ejus in marg. scripto sic ow. Huic autem scholio non ascribitur. FRAGMENTA IN EPISTOLAS SANCTI PAULI. Ex Catena Crameriana. I. IN EPISTOLAM AD ROMANOS. (CRAMER. t. IV.) CAP. V. VERS. 14. Sed regnavit more ab Adam usque ad Moysen. Photii. Tria sunt in his parabolice inter se invicem collatis, similitudo quædam, oppositio, byperbole. Secundum similitudinem oppositio quidem fit, noxa, innocens; odium in Deum, conversio ad Deum; damnatio, justificatio; perditio, interitus et mors; salus, vita et resurrectio. Est igitur oppositio in istis: similitudo autem, sicut per unum in omnes pertransiit: hyperbole autem, quia in delictis simul operati sunt, in uno multi, quod ipsi in malis operibus communicaverunt, in melioribus vero nullus operatus est, (sed tantum unius Christi gratia facta est. Ita non similiter nec æqualiter, sed hyperbolice et ex superabundantia similitudo. Rursus cum per Adam delicta introducta forent, non solum ablata sunt illa, quod in oppositis similitudinem et analogiam præ se fert, sed data sunt per Christum meliora; quod hyperbolen et superabundantiam præstat. VERS. 19. Quemadmodum enim per inobedientiam unius, etc. Photii. Typum dicit fuisse Adam Christi; typus autem evidenter est ex oppositione. Ut enim ille causa hominibus mortis fuit, sic et Christus causa hominibus resurrectionis. Dicit igitur, ut notavimus, typum fuisse Adam Christi; cum id expositurus est, non solum similitudinem exponit et typum, sed etiam in typo et similitudine excessum et superabundantiam. Hoc enim ostendit dicendo, sed non sicut delictum, et rursus, et non sicut uno peccante. Cum igitur composita illi quodammodo facta sit expositio, absimilitudinem similitudini inserenti; nunc idem reassumit, meramVARIÆ LECTIONES. • Cod. sed marg.

μὴ ὁ νόμος ἁμαρτία, ἀλλ᾽ οὖν ἐκείνου δοθέντος, κατὰ δύο τρόπους ἡ ἁμαρτία ἀνέζησεν, αὐτῆς τε ἐκείνης μᾶλλον πρὸς ἐπίθεσιν ἀνακινηθείσης· καὶ διεγερθεί. σης, καὶ ἡμῶν τῇ κατὰ γνῶσιν ἐκτόπῳ πράξει ένα ισχυσάντων αὐτήν· καὶ τὴν καθ' ἡμῶν ἐπιβουλὴν σὺν παρρησίᾳ παρασχομένην. Αλλ' ἐκείνῃ μὲν ἀνέζη- σεν, ἐγὼ δὲ ἀπέθανον. Η γὰρ ἁμαρτία ἀφορμὴν λαβοῦσα. ᾿Ανωτέρω εἰπὼν ὅτι, 'Αφορμὴν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία, κατειρ γάσατο ἐν ἐμοὶ πᾶσαν ἐπιθυμίαν, ἐπάγει ὅτι, Οὐ μόνον ἐπιθυμίαν πᾶσαν κατειργάσατο, ἀλλὰ καὶ ἐθανάτωσέ με. Αὕτη γέγονεν εἰς θάνατον. Εἶτα ὡς ἔθος αὐτῷ αἰτίας αἰτίαις συνείρειν, καὶ τὴν ἀκολου θίαν ἐνδεικύναι καὶ τῶν πραγμάτων ἐν τοῖς λόγοις, ἀνατρέχει καὶ τίθησί πως· κατειργάσατο πᾶσαν ἐπιθυμίαν καί φησιν, "Οτι ἀφορμὴν λαβοῦσα ἐξ- ηπάτησέ με. Εἶτα ἀφῆκε τὸ προῤῥηθὲν νοεῖν ἐνταῦθα, " ὅτι Ἐκ τούτου δὲ εἰργάσατο τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ τοῦτο ἀφεὶς ἐπισυνάπτει τὸ τέλος, καὶ ἀπέκτεινεν Εν ᾗ κατὰ συνέχειαν, εἴ τις ἀναλάβοι, οὕτως αὐτῷ εἰρημένον 'Αφορμὴν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία κατειρα γάσατο ἐν ἐμοὶ πᾶσαν ἐπιθυμίαν· τὴν δὲ ἐπιθυ- μίαν κατειργάσατο ἀπατήσασα· ἐργασαμένη δὲ τὴν ἐπιθυμίαν, ἀπέκτεινέ με. "Εστιν οὖν ἀπάτη αἰτία τῆς ἐπιθυμίας. Ἡ δὲ ἐπιθυμία τοῦ θανάτου· τὴν δὲ ἀπάτην εἰργάσατο διὰ τῆς ἐντολῆς ἡ ἁμαρτία· ἵνα φανῇ τὸ ὑπερβάλλον τῆς κακίας αὐτῆς, διὰ τοῦ ἀγα θοῦ τὸ κάκιστον εργαζομένης. Φωτίου. Ἐκ δευτέρου δὲ ἔφη τὸν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία ἀφορμὴ διὰ τῆς ἐντολῆς· τὰ αὐτὰ ποικίλως κατασκευάζων· καὶ εἰκότως· μεγάλην γὰρ εἶχε δόξαν ὁ νόμος. Δείκνυσιν οὖν αὐτὸν μηδὲν ὠφελοῦντα, ἀλλ' ἐκ περιστάσεως καὶ βλάψαντα· ἵνα εὐπαράδεκτος γένηται, κηρύσσων τὸ ἀφεῖναι μὲν αὐτὸν, προσδραμεῖν δὲ τῇ πίστει Χριστοῦ. Ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος, κ. τ. λ. Φωτίου. Σὺ δὲ ἁπλῶς δύνασαι ἅγιον τὸν νόμον εἰπεῖν· ὅτι ἐφύλαττεν ἀπὸ ἀκαθαρσίας τοὺς φυλάτ τοντας αὐτόν· δίκαιον, ὅτι τοὺς μὲν κατορθοῦντας, ἡμείβετο δωρεαῖς· τοῖς δὲ παραβαίνουσιν, ἐπετίθει τὰς τιμωρίας. Ἀγαθὸν, ὅτι οὐχ ἡδόμενος ταῖς τιμω ρίαις ἡ ὀργῇ χρώμενος εκόλαζεν· ἀλλὰ τῆς αὐτῶν ἕνεκεν σωτηρίας. Καὶ ἔτι ὅτι μικρά κατορθοῦσι με γάλα ἐχαρίζετο· καὶ ἁμαρτάνοντας περιεἶπε· καὶ οὐ κατ᾽ ἀξίαν τῶν πλημμελημάτων εκόλαζεν. Αὐτὸς δὲ ταῦτα παραδραμὼν ἐκ τούτων συμπεραίνει ἅγιον καὶ δίκαιον καὶ ἀγαθὸν εἶναι τὸν νόμον ἢ τὴν ἐντο- λήν. Ἐξ ἑνὸς μὲν, ὅτι ἐδίδαξε με τήν ἁμαρτίαν· καὶ ἐπέταξε φυγεῖν αὐτήν. Ἐξ ἑτέρου δὲ, ὅτι κη δίμενος καὶ φροντίζων τοῦτο ἐποίησεν. "Αγιος οὖν, ὅτι ἐδίδαξε, καὶ ἐπέταξε φυγεῖν ἀπὸ τῆς ἀκαθαρσίας. Δίκαιος, ὅτι διδάξας οὕτω, τὴν τιμωρίαν τοὺς ἁμαρ τάνοντας ἀπαιτεῖ· ἀγαθὸς δὲ, ὅτι καὶ ζωήν μοι προ- νεούμενος ταῦτα ἐπετέλει. Τὸ οὖν ἀγαθὸν ἐμοὶ γέγονε θάνατος. Φωτίου. Τὸ μέγεθος δὲ ἠθέλησε δεῖξαι τῆς ἁμαρ τίας· καὶ ἐπειδὴ ταύτης εἰς κακίαν μεῖζον οὐκ ἦν εὑρεῖν· δι' αὐτῆς ταύτης ενδεικνύμενος τὸ μέγεθος φησίν· "Ινα φανῇ ἁμαρτία· τουτέστιν ἵνα ἐκκαλυφθῇ αὐτῆς ὁ πᾶς τῆς κακίας πλοῦτος, καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτῆς FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. A sit peccatum, hac tamen data, duobus modis re- vixit peccatum. Illud magis ad impugnandum inci- tatum et animatum nobis alieno secundum cogni- tionem actu valentius illud efficientibus, coutra nos in impetum audacissime, irruit. Sed peccatum re- vivit, ego autem mortuus sum. miuit Nam peccatum occasione accepta. Supra dixit : Occasione accepta peccatum operalum est in me omnem concupiscentiam. Addit', quod non solum omnem concupiscentiam operatum est, sed et oc- cidit me. Mllud factum est in mortem. Deinde, cum mos est illi causas causis couserere, et seriem re- rum ostendere in verbis, relegit et ponit quomodo : Operatum est omnem concupiscentiam; et dicit : Quia occasione accepta seduxit me. Dein, B ibi significationem eorum quæ antea dixerat, quod ex hoc operatum est omnem concupiscentiam, et illud mittens finem intexit, et occidit, ut apparent connexio, si quis hoc modo dicta ejus perlegat. Oc casioneɖaccepta, peccatum operatum est in me omnem concupiscentiam.Concupiscentiam vero operatum est seducendo, et operando concupiscentiam occidit me. Seductio igitur causa est concupiscentise; concupiscentia autem mortis. Seductionem operatum est per mandatum peccatum; ut ostende- retur malitiæ ejus immensitas, cum per bonum pessimum operetur. C D vero Photii. Secundo autem dixit: Occasione accepta per mandatum, peccatum. Eadem vario modo ex- ponens; et merito : magnam enim habuit laudem lex. Ostendit igitur eam nihil profuisse, sed ex cireumstantia etiam nocuisse; ut clarus videatur, quando prædicat illam desiisse fidei Christi præce- deutem. VERS. 12. Itaque lex quidem sancta, etc. Photii. Tu absolute poteris sanctam legem dicere, quod ab immunditia custodiebat servantes illam justam, quod recte. agentes donis remunerabat transgressores autem pœnis multabat; bonam, quod non pœnis et ira gaudens quibus utebatur, puniebat, sed ad procurandam eorum salutem, et amplius, quod parva bene agentes magnis donabat, et peccatores, neque dignas illorum delictis pœnas sumebat. Ille autem ista percurrens ex his conclu- dit sanctam, justam et bonam esse legem aut man datum : ex uno quidem, quod didicit mihi pecca- tun, et præcepit ut illud fugerem ; ex altero autem, quod libens et consulens hoc egit. Sancta ergo, quod didicit, et præcepit ut fugerem ab immunditia, justa, quod, postquam sic didicit, poenas de pec- cantibus sumit, bona autem, quod vitam mihi providens hæc perfecit. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors. Photii. Magnitudinem voluit ostendere peccati: et quoniam nihil inveniri posset illo majus al ına- lum procurandum, per illud ipsum ipsius exhibens magnitudinem dicit : Ut appareat peccatum, id est, ut revelentur illius malorum omnium divi-

ὡσαύτως παράκειται. Η καὶ οὕτως · Εὑρίσκω ἄρα τὸν νόμον, τουτέστι, κατενόησα καὶ κατελάμβανον τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν φύσιν τοῦ νόμου. Ἐξεῦρον αὐτὸν ἀκριβῶς· ὅτι οὐδέν μοι βοηθῆσαι ίσχυσε· πόθεν δῆλον ; ὅτι θέλοντί μοι ποιεῖν τὸ καλὸν, οὐδὲν ἐπι- κουρεῖ· ἀλλ' ὁμοίως τὸ κακὸν παράκειται ἄπρακτόν μοι τὸ θέλειν ποιοῦν. Ἐν τούτῳ οὖν εὗρον ἀκριβῶς τὸν νόμον ὅσον ἰσχύει, καὶ τίς ἐστιν ἡ φύσις αὐτῷ, ἐν τῷ ἐμοὶ τῷ θέλοντι ποιεῖν τὸ καλὸν, εὑρίσκειν ὅτι τὸ κακόν. Παράκειται γὰρ καὶ οὐκ ἀπελήλαται ὑπ' αὐτοῦ ἐξ ἐμοῦ. Δυνατὸν δὲ καὶ οὕτως ἐγγύτερον τῆς λέξεως ἐκλαβεῖν. Εὑρίσκω ἄρα τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλὸν κατὰ τὸν νόμον, ὅτι ἐμοὶ τὸ κακόν παράκειται. Καὶ γὰρ οἱ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον θέλοντες ποιεῖν τὸ καλὸν, οὐχ ευρίσκουσιν ὅτι παράκειται αὐτοῖς τὸ κακόν. Διὰ τοῦ βαπτίσματος γὰρ ἐξώσθη Β καὶ ἀπελήλατο. Ὥστε δεῖ Χριστῷ προσελθεῖν διὰ τοῦ βαπτίσματος, καταλιπόντας τὸν νόμον. Ο Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ πέμψας Υἱὸν ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας. Φωτίου. Δυνατὸν γὰρ καὶ οὕτω στίξαντα, ἀνα- γνῶναι· Ο Θεὶς τὸν ἑαυτοῦ πέμψας Υἱὸν ἐν ὁμοιώ ματι σαρκὸς ἁμαρτίας, καὶ περὶ ἁμαρτίας· εἶτα ἐπαγαγεῖν, κατέκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί· τουτέστι τὸν Υἱὸν περὶ ἁμαρτίας· ήγουν ἕνεκα τῆς ἁμαρτίας, τοῦ ἐξᾶραι αὐτήν· καὶ ἐλευθερῶσαι ἡμᾶς ἀπὸ ταύτης. Πῶς οὖν ἐξῆρε; Κατακρίνας αὐτήν. Οὐ γὰρ ἁπλῶς καὶ ἐξουσιαστικῶς· ἀλλ' ὑπὸ δίκην ἀγαγὼν αὐτὴν, καὶ δείξας ἁλοῦσαν. Πῶς οὖν ἑάλω καὶ ἥττηται; ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ. Προσιέναι γὰρ βουληθεῖσα καὶ μὴ ἰσχύσασα, εάλω καὶ ἥττηται. Τὸ δὲ φρόνημα τῆς σαρκὸς ἐχθρὰ εἰς Θεόν. Φωτίου. Καλῶς οὖν φησιν, ὅτι τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τῷ νόμῳ τοῦ Χριστοῦ οὐχ ὑποτάσσεται. Εν ὅσῳ μὲν γὰρ ἔστι, δῆλον ὅτι οὐχ ὑποτάσσεται· ἐν ὅσῳ δὲ παρέλθῃ καὶ ἀπογένηται τοῦ ἀνθρώπου, οὐ δόλως ἔστιν · ὥστε οὐδ᾽ ὑποτάσσεται. Πῶς γὰρ ἂν τὸ μὴ ὄν, ἢ ἀντιστήσεται, ἢ ὑποταγῇ τινι; Τίς οὖν ὑποτάσσεται; Ο ἄνθρωπος ἐν ᾧ τὸ σαρκικὸν φρόνη- μα οὐκ ἔστι]; ἀλλ᾽ ἔτι μὲν τοῦ σαρκικού παρόντος φρονήματος, οὐδὲ ἐκεῖνος. Καταβληθέντος δὲ διὰ μετανοίας καὶ ὑποχωρήσαντος, τότε ἐκεῖνος ἀγαθοεργεῖ, καὶ ὑποτάσσεται τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Ελπὶς δὲ βλεπομένη οὐκ ἔστιν ἐλπίς. Φωτίου. Τί γὰρ οὐκ ἐλάβομεν ταύτην διὰ τοῦ βα πτίσματος; οὐχὶ καὶ αὐτὸς πρό μικροῦ ἔφης, ὅτι Πνεῦμα υιοθεσίας ἐλάβετε; Ναι, φησίν. Ποίαν οὖν ἀπεκδεχόμεθα; Την φανερουμένην, φησίν, κατὰ τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος ἡμῶν. "Αλλην παρὰ τὴν εἰρημένην; Μὴ γένοιτο. 'Αλλ' αὐτὴν ἐκείνην τελειό τερον φανερουμένην, καὶ διὰ πείρας αὐτῆς ἐπιγινω σκομένην. Μετὰ γὰρ τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος, τότε ἡ τῶν ἀγαθῶν ἀπόλαυσις. Τότε πάντα τὰ τῆς υιοθεσίας γνωρίσματα καὶ ἀποτελέσματα. Καὶ νῦν γὰρ ἐπ' ἐλπίδι τούτων ἐλάβομεν τὴν υἱοθεσίαν. Αὐτὸς δὲ ἐμφαντικώτερον εἶπεν, ἐσώθημεν. Πῶς οὖν ἐλπί σαμεν ταῦτα, μὴ τούτων παραγεγονότων ήδη, μηδ' ὑπ' ὄψιν ἡμῶν πεσόντων, μηδ' ὑπὸ πεῖραν ; Καλῶς, φησὶν, καὶ εὐλόγως. Εἰ γὰρ ὑπ' ὄψιν ἡμῶν, καὶ ὑπὸ πεῖραν ἤδη τὰ ἐλπιζόμενα ἀγαθὰ ἐγεγόνει, οὐκ ἂν ἦν ἐλπιζόμενα. FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. notavi et intellexi vim et naturam legis. Cognovi illam perfecte, quod nihil adjuvare valuit. Unde certum est? quia volenti mihi facere bonum, non auxiliatur. Sed similiter malum adjacet inutiliter mihi velle faciens. In hoc igitur inveni perfecte legem quantum valeat, et quæ sit ejus natura, quod mihi volenti facere bonum, invenio adhuc malum. Adjacet enim et non ab illa ex me movetur. Potest autem sic propior dictionis sensus intelligi. Invenio igitur volenti mihi facere bonum secundum legem, quoniam malum mihi adjacet. Etenim qui secundum Evangelium volunt facere bonum, non inveniunt quoniam adjacet illis malum; per baptisma enim allatum et amotum est; ita ut oporteat ad Chri- A jacet, certe et ita est. Invenio igitur legem, id est, stum per baptisma ingredi, legem deserentes. [Suppl. C D CAP. VIII. VERS. 3. Deus Filium suum mittens in similitudinem carnis peccati. Photii. Potest enim punctis ita notatis legi: Deus Filium suum mittens in similitudine carnis peccati, et de peccato ; deinde addendo : Damnavit peccatum in carne. Id est, Filium de peccato, aut causa peccati, ut illud tolleret, et nos ab illo libe- raret. Quomodo ergo tulit? damnans illud, non simpliciter et facultative, sed in jus illud, vocans et convictum ostendens. Quomodo igitur convictum el devictum est? In carne illius; cum enim intel- ligere voluisset et non valuisset, convictum et de victum est. VERS. 7. Quoniam sapientia carnis inimica est Deo. Photii. Recte ergo dicit, quoniam sapientia carnis legi Christi non subjecta est. Quandiu enim est, evi- dens est quoniam non subjecta est; quandiu au- tein elapsa est et abscessit ab homine, evidens est quoniam non subjecta est. Quomodo enim quod non ést aut resistet aut subjicietur alicui ? quis ergo sub- jectus est? homore, in quo sapientia carnis non est ? sed jam, in quo invenitur carnis sapientia, non ille est. Immutatus autem per pœnitentiam et conversus, tunc ille bonum operatur et legi Dei subjectus est. VERS. 24. Spes autem quæ videtur non est spes. Photii. Quid ergo non accepimus illam (adoptio- nem) per baptisma ? nonne et ipse paulo ante dixisti, quia accepistis spiritum adoptionis ? Ita est, inquit. Qualem ergo exspectamus ? hanc quæ manifestata est, ait, per redemptionem corporis nostri. Aliam ac illam quæ dicta fuit ? absitj! sed eamdem illam posterius manifestatam, et per ejus experientiam cognitam. Etenim, post redemptionem corporis, tunc bonorum erit possessio ; tunc omnia. cernen tur adoptionis signa et effectus. Nunc enim in spe eorum accepimus adoptionem ; Apostolus autem apertius dicit Salvi facti sumus. Quomodo ergo speramus illa, cum jam non evenerint, neque visu nostro, neque experientia cognita sint ? bene et recte loquitur ; si enim visu nostro, et experientia jam quæ sperantur bona cognita essent, non sperata oreut.

Χριστῷ προσελθεῖν, ἀλλ' ἔτι κεχωρισμένον αὐτοῦ εἶναι· εἰ τοῦτο εἰς τὴν ὑμετέραν εἴσοδον καὶ πίστιν τὴν εἰς αὐτὸν συνετέλει. Μὴ γὰρ ὅτι προσῆλθον τῷ Χριστῷ, διὰ τοῦτο καὶ ὑμᾶς με προκαλεῖσθαι νομί- σητε, φησίν. Καὶ πρὸ ἐμοῦ ὑμᾶς ἠβουλόμην προσδρα. μεῖν αὐτῷ. Ινα ἡ κατ' ἐκλογὴν τοῦ Θεοῦ πρόθεσις μένῃ. Φωτίου. "Η πρόθεσιν εἰπὼν, τοῦ Θεοῦ τὴν βουλὴν ἐδήλωσεν· εἰπὼν δὲ κατ' ἐκλογὴν, ἔδειξεν ὅτι καὶ διέφερον ἀλλήλων. Οὐδεὶς γὰρ ἐκλέγεται ἕτερον ἀφ' ἑτέρου, εἰ μή τι αὐτοῦ διαλλάσσει. Εἰπὼν δὲ οὐκ ἐξ ἔργων, παρέδειξε τὸ μέγεθος τῆς κλήσεως καὶ τῆς χάριτος αὐτοῦ· ὅτι καὶ μηδὲν πραξάντων, εκλέγεται καὶ προσκαλεῖται. Αλλ' εἰ μηδὲν πραξάντων ἐκλέ- γεται, πῶς ἐκλέγεται; Ἡ μὲν γὰρ ἐκλογὴ ἐπὶ τῶν Β κατά τι γίνεται διαφερόντων, οἱ δὲ μηδὲν πράξαντες, τί διαφέρουσι ; Καὶ πάνυ. Ανθρωπίνοις μὲν γὰρ ὀφθαλμοῖς ἐπεὶ οὐδὲν ἔπραξαν, οὐδὲ διαφέρουσι. Θείᾳ δὲ προγνώσει τοῦ μέλλοντος, πολύ διαφέρουσι. Καὶ γὰρ ὁ μὲν εὐηρέστησε τῷ Θεῷ, ὁ δὲ οὐκέτι. Λέγω οὖν, Μὴ ἔπταισαν ἵνα πέσωσι; Φωτίου. Ἐπειδὴ δὲ τῶν προσπταιόντων, οἱ μὲν πταίοντες ὑποσκελίζονται μόνον, οἱ δὲ καὶ κατα- πίπτουσι, θέλων τοὺς Ἰουδαίους ἅμα μὲν εἰς τήν πίστιν προτρέψαι, ἅμα δὲ καὶ παραμυθήσασθαι, φησί, ὅτι τὸ πταίσμα αὐτῶν οὐκ εἰς κατάπτωσιν τελείαν γέγονεν, ἀλλὰ μόνον οἷον ὑπεσκελίσθησαν. Καὶ τοῦτο δι' οἰκονομίαν τινὰ συνεχωρήθη, ἵνα τῷ ἐκείνων παραπτώματι γένηται μὲν ἡ σωτηρία τοῖς ἔθνεσι, γένηται δὲ καὶ αὐτῶν ἐκείνων διόρθωσις, παραζηλούντων καὶ μιμουμένων τοὺς ἐξ ἐθνῶν. Ὥστε τὸ προσπταῖσαι αὐτοὺς τρόπον τινὰ εἰς ἀνόρ- θωσιν συντελεῖ τὴν αὐτῶν. Εἴπερ ἐν μὲν τῷ παρα- πτώματι αὐτῶν ἡ σωτηρία τοῖς ἔθνεσιν, ἐν δὲ τῇ σωτηρίᾳ ἐκείνων ἡ τούτων παραζήλωσις· διὰ δὲ τῆς παραζηλώσεως ἡ τῶν πεπτωκότων επανόρθωσις. Τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια. Ἐξ ἀπόρων πόρους παρέχει, καὶ ἐκ τῶν ἐναντίων τὰ χρηστότερα. Οἱ μὲν γὰρ Ἰουδαῖοι, έπταισαν, ὥστε πεσεῖν καὶ Εt- κεῖσθαι, καὶ μήτε ἑαυτοῖς μήτε ἑτέροις χρηστοῦ τινος γενέσθαι αἴτιοι. Ὁ δὲ Χριστὸς τῷ αὐτῶν παραπτώματι, καὶ εἰς τὴν τῶν ἐθνῶν σωτηρίαν, καὶ εἰς τὴν αὐτῶν ἐκείνων ἐχρήσατο επανόρθωσιν. Εἰ γὰρ ἡ ἀποβολὴ αὐτῶν, καταλλαγὴ κόσμου, κ. τ. λ. Φωτίου. Ιστέον γε μήν, ὅτι τὸ, Εἰ γὰρ ἡ ἀποβολὴ αὐτῶν, ἢ ἐπανάληψίς ἐστι τοῦ, εἰ δὲ τὸ παράπτωμα αὐτῶν, ὡς καὶ προείρηται, ἡ αἰτία τῆς σπουδῆς Παύλου τῆς περὶ τὸ σωθῆναι αὐτούς. Ὡς ἂν εἴ τις ἔλεγε, Τί σπεύδεις, Παῦλε, ὑπὲρ τῶν Ἰουδαίων, λέγων, Είπως παραζηλώσω μου την σάρκα, καὶ σώσω τινὰς ἐξ αὐτῶν ; Τίς ἐστιν ὁ τοσοῦτός σου ἀγών; Ναί, φησί, προσήκει μοι σπεύδειν καὶ ἀγω‐ νίζεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ τούτων εκλιπόντων, ὅμως κατηλλάγη ὁ Θεὸς τῷ κόσμῳ, καὶ τὸ μεσότοιχον ἤρθη τῆς παλαιᾶς ἔχθρας, τί ἂν οὐ γένοιτο χρηστόν καὶ ὑπερθαύμαστον, καὶ τούτων σωθέντων καὶ FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. adiverim, ideo vos a me advocatos esse arbitremini, inquit ; etiam ante me vos voluissem ad illum cu- currisse. A in illum proficeret. Non enim quod ad Christun C CAP. IX. VERS. 11. Ut secundum electionem Dei propositum maneret. Photii. Certe dicendo propositum, Dei volunta- ten significavit. Cum autem dicit, secundum electio- nem, ostendit hæc inter se differre. Nemo enim eli- gitur alius ab alio, nisi ab illo differat. Dicendo, non ex operibus, exhibuit electionis et Dei gratiæ magnitudinem ; quod non ex operantibus electio et vocatio fit. Sed, si non ex operantibus electio fit," , quos modo eligitur ? Electio enim ft in bis qui in aliquo differunt; qui autem non operantur, in quo diffe- runt? Multum quidem, humanis enim oculis, cum nitril operati sunt, non differunt ; divina autem co- gnitione futurum certente, multum diferunt. enim hic quidem Deo placuit, ille autem non. CAP. XI. VERS. 11. Dico ergo : Nunquid sic offen- derunt ut caderent? Photii. Quoniam et his qui offendunt, alii offen- dendo vacillant tantum, alii autem cadunt, volens Judzos, simul ad fidem convertere, simulque con- solari, dicit, quod illorum offensio non in casum omnino facta est, sed quod tantummodo vacillarunt. Et id quoque per quamdam œconomiam disposi- tum est; ut illorum dilecto fiat gentium salus, illo- rumque ipsorum emendatio, æmulantium et imi- tantium eos qui sunt ex gentibus; ita ut illorum vacillatio medium quoddam eis præstet ad revela- tionem : siquidem in illorum delicto falus sit genti bus; in salute autem gentium, Judæorum æmulatio, et per hanc æmulationem eorum qui ceciderunt elatio. Talis enim est Dei providentia. Ex inviis vias præbet, et ex contrariis utiliora. Judæi enim offenderunt, ita ut ceciderent et jacerent, et nec sibi neque aliis utile quiddam præstare possent ; sed Christum illorum delicto, et in gentium salu- D tem, et in illorum ipsorum relevationem usus est. VERS. 15. Si enim amissio eorum reconciliatio est mundi, etc. Photii. Sciendum est quod illud : Si enim amis- sio eorum, repetitio est illius, quod si delictum eorum. Ut enim supra dictum est, causa est conatuum Pauli ob illorum salutem. Si enim quis diceret : Quid conaris, Paule, de Judæis, dicendo : Si quo- modo ad æmulationem provocem carnem meam, et salvos faciam aliquos ex illis. Quisnam est tantus iste ardor ? ita, dicit, decet me conari et ardere. Si enim lis derelictis, nihilominus reconciliet Deus mundum, et medius paries tollatur veteris inimi citiæ, quid non foret utile et admirabile, his sal vatis et assumptis ? Quæ est igitur eorum assum-

Καὶ μὴ συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ. Φωτίου. "Η ἀντὶ τοῦ, Μὴ συμμετατίθεσθε τας δια δασκαλίαις τῶν ἐκ τοῦ αἰῶνος τούτου τοῦ ῥέοντος καὶ οὐχ ἱσταμένου τὴν διδασκαλίαν προσαγόντων, Τοῦτο δὲ εἰπὼν ἵνα μή τινες τῶν Ἰουδαίων εἴπωσιν, Οὐκοῦν οὐδόλως δεῖ ἡμᾶς μετασχηματίζεσθαι, ἀπὸ τῆς παραδεδομένης ἡμῖν του νόμου διδασκαλίας, διὰ τοῦτο ἐπάγει, ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε, τουτέστι, Δεν ἡμᾶς κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ μετατίθεσθαι. Πολύ δὲ τὸ μέσον τῆς ἀπὸ τοῦ νόμου διδασκαλίας, καὶ τῆς κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ σοφίας. Η μὲν γὰρ, καὶ αὐτὸ τὸ σχῆμα τὸ νομικὸν ἀπόλλυσιν, εἰς ἄλλο σχῆμα κακίας καὶ διαφθορᾶς ἄγουσα· ἡ δὲ, οὐ μόνον οὐκ ἀπόλλυσι τὸ τοῦ νόμου σχῆμα (ἐν σχήματι γὰρ καὶ σκιᾷ καὶ τύποις τοῦ νόμου ὑπῆρχεν), ἀλλὰ καὶ τελειο αὐτό · τὴν λειπομένην αὐτῷ μορφὴν καὶ τὸ κάλλος ἀπαρτίζουσα καὶ ἀναπληροῦσα. Διὸ δὴ καλῶς φησιν· Μὴ συσχηματίζεσθε, ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε. Τὸ μὲν γάρ ἐστιν ἀπώλεια, τὸ δὲ, σωτηρία καὶ τε λειότης. Λέγω γὰρ διὰ τῆς χάριτος τῆς δοθείσης μοι, παντί τῷ ὄντι ἐν ὑμῖν, μὴ ὑπερφρονεῖν παρ' δ δεῖ φρονεῖν. Φωτίου. Η καὶ οὕτως λέγει· Μὴ ὑπερφρονεῖν ὑμᾶς ἐν παντὶ χαρίσματι τῷ ὄντι ἐν ὑμῖν. Ταύτην γὰρ τὴν ἄνοιαν καὶ τὰ ἐπαγόμενα δηλῶν, ἐν οἷς φησιν, 'Εκάστῳ ὡς ὁ Θεὸς ἐμέρισε. Σοφῶς δὲ λίαν καὶ συν ετῶς, προέταξε, τὸ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, μέλ- λων αὐτοὺς νουθετεῖν εἰς τὸ μὴ ὑπερφρονεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ καὶ τὸ νουθετεῖν καὶ ἐπιτάττειν ἄλλοις ἐνίοτε ἐξ ὑπερφροσύνης γίνεται, προλαβὼν ιάσατο τοὺς τοιού- τους λογισμούς. Οὐκ ἔστι γάρ, φησὶ, ἐξ ἐμῆς ὁρμῆς τὸ νουθετεῖν ὑμᾶς· ἀλλὰ ἀπὸ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, αὐτοῦ διάταγμα πληρῶ. Εμέρισε δὲ τὰ χαρίσματα οὐ κατὰ φιλοτιμίαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ μέτρον τῆς πίσ στεως. Πίστεως δὲ, οὐ τῆς κατὰ τὴν λατρείαν φησίν. Πάντες γὰρ πιστοὶ καὶ τέλειοι ἐν αὐτῇ εἰσι δηλον- ότι, οι χαρισμάτων ἀξιωθέντες, ἀλλὰ τῆς κατὰ τὰ χαρίσματα πίστεως. Καθὼς καὶ ἐν Εὐαγγελίοις είρη ται, Κύριε, πρόσθες ἡμῖν πίστιν· καὶ πάλιν, Ἐὰν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως. Καὶ πάλιν, Διὰ τὴν ἐλιγοπιστίαν ὑμῶν. Δῆλον γὰρ, ὡς ἕτερον τοῦτο τῆς πίστεως τὸ σημαινόμενον παρὰ τὸ ἐπὶ τῆς Εἴτε ὁ παρακαλῶν, ἐν τῇ παρακλήσει. Φωτίου. "Αλλος δὲ δυσὶ τρόποις ὅλον ἐσχηματί σθαι τὸ χωρίον ἔφη, ἕως τοῦ, Εἴτε ὁ παρακαλῶν ἐν τῇ παρακλήσει. Ποίοις τούτοις ; τῷ λεγομένῳ ἀπὸ κοινοῦ καὶ τῷ ἐλλειπτικῷ · καὶ γὰρ τὸ ἔχοντες ἀπὸ κοινοῦ καθ' ἕκαστον κώλον παραλαμβάνεται. Οἷον, εἴτε προφητείαν ἔχει τις εἴτε διακονίαν ἔχει τις. Τοῦτο δὲ τὸ ἀπὸ κοινοῦ, καὶ ζεῦγμα καλεῖται, ὅτι ζευγνύει πληθυντικόν, ἐνικῷ, καὶ μετοχὴν, βήματι. Οὕτως οὖν ἀπὸ κοινοῦ τὸ ἔχοντες κατὰ τὸ ζεῦγμα λαμβανόμενον, ἀπηρτισμένην κατὰ τοῦτο τέως τὴν ἔννοιαν καὶ τὰ χωρία ποιεῖ. Ελλειπιτκῶς δὲ πάλιν ἐσχημάτισται, ὅτι λείπει πρὸς αὐτοτέλειαν τοῦ νοήσ ματος. Οἷον τὸ, Μενέτω ἐν ᾧ λαβεν ἕκαστος χαρί- σματι. "Η ἀρκείσθω, ἢ στοιχείω, ή τι τοιοῦτον. Οἷον, εἴτε προφητείαν ἔχει τις, εἴτε διακονίαν, μενέτω ἔκα- εὐσεβείας λαμβανόμενον. τὸ τό ' FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD ROMANOS. A CAP. XII. VERS. 2. Et nolite conformari huic PATROL. Gn. Cl. B C D seculo. Photii. Certe quasi diceret, nolite conformari doctrinis eorum qui ex hoc sæculo quod labitur et non desiit doctrinam proferunt. Ita vero locutus, ut nulli Judæorum dicant, ergo sane non oportet nos transformari ab illa quæ nobis tradita fuit le- gis doctrina, illud addit, sed reformamini, id est, oportet nos secundum Dei voluntatem immutari. Magnum enim intervallum est inter illam, quæ a lege datur, doctrinam, et illam, quæ secundum Dei voluntatem est, sapientiam. Una enim, ipsam hanc legalem formam destruit, in aliam formam malitiæ et perditionis inducens ; altera autem non modo non formam legis destruit, in forma enim et umbra et figuris legis constat, sed illam perficit, relictam illi speciem et pulchritudinem componens et am- plificans. Ideo recte dicit : Nolite conformari..... sed reformamini. Illud enim perditio est, hoc autem salus et perfectio. VERS. 3. Dico enim per gratiam quæ data est mihi, omnibus qui sunt inter vos : non plus sapere quam oportet sapere, etc. et Photii. Certe et ita dicit, non plus sapere aut super- bire vos in omni dono quod est in vobis, hanc enim stultitiam his quæ adjiciuntur ostendens, ubi dicit: • Unicuique sicut Deus divisit, sapienter enim et prudenter prævenit, per gratiam Dei se illos debere, ne superbiant monere. Cam enim monere præcipere aliis aliquando e superbia proficiscitur, prævertens hisce rationibus medetur. Non enim, inquit, ex meo motu vos moneo, sed per gratiam Dei, ejus præceptum impleo. Divisit autem dona non secundum liberalitatem, sed secundum men- suram fidei; fidei vero non illius quæ est secundum servitutem, inquit ; omnes enim fideles et credentes in illa sunt evidenter, qui donorum digni visi sunt: sed illius, quæ secundum dona est fides: sicut et in Evangeliis dicitur : Domine, adauge nobis fidem ; et iterum : Si habueritis fidem ut granum sinapis ; et iterum : Propter parvamifidem vestram. Patet enim aliam hanc fidei significationem pro pietate sumi. VERS. 8. Qui exhortatur in exhortando. Photi. Alius autem duobus modis totuin locum sumi dixit, usque ad illud: Sive qui exhortatur in exhortando. Quibus modis? in commuui, et elli- price. Etenim habentes in communi per membrum dictionis quodque intelligitur : ut, sive prophe- tiam aliquis habet, sive ministerium aliquis habet; hoc autem quod in communi est, conjunctio appel- latur; quid plurale singulari conjungit, et partici- pium verbo. Sic igitur in communi habentes se- cundum conjunctionem sumptum, adaptatam eo sensu usque ibi sententiam et locum facit. Elliptice autem iterum sumitur, quia deest aliquid ad abso- Intam perfectionem sententiæ : ut illud, maneat in quo accepit quisque dono, aut contentus sit, aut conformet se, aut aliud quid simile; ut, sive pro-

εὐχαριστεῖ τῷ Θεῷ ἐν τῷ ἐσθίειν. Οτι ἔδω- κεν ἀνθρώποις πόρον καὶ συνέχειαν ζωῆς. Καὶ ὁ νηστεύων εὐχαριστεῖ, ὅτι ἔδωκεν ἀνθρώποις καρτε ρίας καὶ μεθόδους, δι' ὧν τις δύναται περιγενέσθαι τῶν τῆς σαρκὸς παθῶν. Ὁ δὲ ἄλλως νηστεύων ἢ ἐσθίων, κατάκριτος, ὥσπερ τῶν αἱρετικῶν τινες. Ταῦτα οὖν περὶ τῶν νηστευόντων καὶ ἐσθιόντων ἰδικῶς ἐκληπτέον, ἀλλὰ μὴ περὶ ἄλλων τινῶν. Οὐ γὰρ ἐπὶ πάντας ὁ κανὼν οὗτος διήκει. Διὸ οὐδὲ ἐπὶ τοῦ πρὸ μικροῦ εἰρημένου κεφαλαίου αρμόζει. Οἷον ἐπὶ τοῦ ἐν τοῖς βρώμασι διακρινομένου. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος μὴ ἐσθίων, οὐκ εἰς δόξαν οὐκ ἐσθίει τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' ὡς ἀστήρικτος ἐν τῇ πίστει. Αλλ' ἐκεῖνον μὲν οὐ δεῖ κατακρίνειν διὰ τὸν καιρόν· ὅτι ἀρχὴ τοῦ κηρύγματος ἦν. Τὸν δὲ ἐσθίοντα καθημέραν καὶ νηστεύοντα ὑπὲρ ἡμέραν, οὐ δεῖ ὅλως οὐδέτερον ού- δετέρῳ μέμψιν ἐπάγειν· ὅτι καὶ ἄμφω εἰς δόξαν Κυρίου ποιοῦσιν ὅπερ ποιοῦσιν. Οὐδεὶς γὰρ ἡμῶν ἑαυτῷ ζῇ, καὶ οὐδεὶς ἑαυτῷ ἀποθνήσκει. Εάν τε γὰρ ζῶμεν, τῷ Κυρίῳ ζῶμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκω μεν, τῷ Κυρίῳ ἀποθνήσκομεν. Εάν το ζωμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν, τοῦ Κυρίου ἐσμέν. Εἰς τοῦτο γὰρ Χριστὸς ἀπέθανε, καὶ ἀνέστη καὶ ἔζησ σεν, ίνα ζώντων καὶ νεκρῶν κυριεύση. Η γὰρ κατὰ Θεὸν λύπη μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν κατεργάζεται. Λοιπὸν περὶ τῆς λύπης τῆς κατὰ Θεὸν φιλοσοφεῖ, διαιρῶν αὐτὴν τῆς τοῦ κόσμου λύπης, καί φησιν, Ἡ γὰρ κατὰ Θεὸν λύπη ἀμεταμέλητον κατεργάζεται, ὡς ἤ γε τοῦ κόσμου θάνατον, ὅταν διὰ χρήματα, ὅταν διὰ δόξαν λυπῆταί τις. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ τῆς λύπης φάρμακον εἰς τὸ τὰς ἁμαρτίας λυπεῖσθαι κατ εσκεύασται μόνον, ἐν τούτῳ μόνον καὶ ὠφελεῖ, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς καὶ βλάπτει· παρὰ φύσιν γὰρ αὐτῇ χρώμεθα. Οὔτε γὰρ ὁ λυπηθείς κατὰ Θεὸν μετα- μεληθείη ποτὲ ἢ κατέγνω ἑαυτοῦ. Τί δήποτε λελύπη ται; ὅπερ ἐπὶ τῆς τοῦ κόσμου λύπης συμβαίνειν εἴωθεν. Εγώ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ. Φωτίου. Τὸ δὲ, Ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ, τί βούλεται; ἢ τάχα ἐπειδὴ ἄνω εἶπεν αὐτὸν ἀδελ φὸν καὶ κάτω πατέρα, ἐν μέσῳ ἐσήμανεν, ὅτι ταῦτα μὲν φιλανθρωπίας ὀνόματα καὶ χάριτος τῆς αὐτοῦ. η Τὸ δὲ, φύσει καὶ ἀληθῶς Θεὸς ἔστη, φησί. Τίς γὰρ πέποιθεν ἐπὶ ἑτέρῳ τινὶ εἰ μὴ ἐπὶ μόνῳ Θεῷ; ὡσεὶ ἔλεγε· Μὴ ἀκούοντες αὐτὸν ἀδελφὸν καὶ πατέρα, νομίσητε ἕνα εἶναι τῶν πολλῶν, Θεός ἐστιν ἐφ' ὅν γέγραπται πεποιθέναι χρεών. FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD HEBRÆOS. A manducando quod dedit hominibus viam et suflicien - tiam vitæ. Et qui jejunat gratias agit, quod dedit hominibus robur et media, quibus aliquis possit carnis passiones superare. Qui autem aliunde jeju- nat aut qui manducat condemnatus, sicut quidam hæretici dicunt, bæc igitur de jejunantibus et inan- ducantibus proprie non intelligenda sunt, sed de quibusdam aliis; non enim in omnes regula ista extenditur. Ideo nihil in eo quod paulo ante dictum est capite convenit, quomodo in illo quod de escis declaratur. Etenim ille qui non manducat, non in gloriam Dei non manducat, sed tanquam in fide debilis; illum autem non oportet judicare pro- pter tempus; quod principium doctrinæ erat. Qui autem manducat singulis diebus et qui jejunat sin- D gulis diebus, non oportet omnino neutrum neutri incusationem injicere, quia uterque in gloriam Do- mini faciunt quod faciunt. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. Sive enim vivimus, Do- mino vivimus; sive morimur, Domino morimur; sive vivimus, sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus mortuus est et resurrexit et vixit, ut viro- rum et mortuorum dominetur. II. IN EPISTOLAM AD CORINTHIOS. (CRAMER, t. VI, p. 397.) C CAP. VII. VERS. 10. Quæ enim secundum Deum tristitiæ est, pœnitentiam in saluiem operatur. In reliquo de tristitia secundum Deum philoso- phatur, discernens eam a tristitia saculi, et dicit, Quæ enim secundum Deum tristitia est pœnitentiam operatur, sæculi autem tristitia mortem, quando propter bona aut propter honorem luget aliquis Cum enim tristitiæ remedium in tristitia de pecca- tis habenda solummodo comparatur, in hoc tantum prodest, in reliquis autem vel nocet, hæc enim se- cundum naturam tristitia est. Non enim qui tristi- tiam sic habet secundum Deuɔn pœnitentiam admit- teret aut se condemnaret, cur ergo tristitiam ha- buit? Quod in sæculi tristitia versari assuetus est, III. IN EPISTOLAM AD HEBRÆOS. (CRANER. I. VII, p.403.) D CAP. II. VERS. 13. Et iterum : Ego ero fidens in eum... Photii. Illud autem, Ego ero fidens in eum, quid vult? certe cum superius dixit illum fratrem et inferius patrem, in medio significavit, quod illa sunt bene- volentiæ nomina et gratia illius. Illud vero, natura et vere Deus stetit, inquit. Nam quis fidit in alium aliquem, nisi in solum Deum ? Sicut dixit, non au- dientes illum fratrem et patrem, putate unum esse e multis; Deus est in quem scriptum est fidendum esse.