Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1269–1270page 1 of 4
PG 5:1269γνωριμώτατος συγγραδεινότητα τῆς τἀνδρὸς ἀποκαλύπτων γοητείας. φεύς. ίκανώτατον ἔλεγχον Εἰς ἡμᾶς κατῆλθεν ἐν τοῖς τότε γνωριμωτάτου συγγραφέως Αγρίππα Κά στορος ικανώτατος κατὰ Βασιλείδου ἔλεγχος, τὴν Ἐκφαίνων δ᾽ οὖν αὐτοῦ τὰ ἀποῤῥητα, φησίν αὐτὸν εἰς μὲν τὸ Εὐαγ γέλιον τέσσαρα πρὸς τοῖς εἴκοσι συντάξαι βιβλία· προφήτας δὲ ἑαυτῷ ὀνομάσαι Βαρκαδίαν καὶ Βαρκώφ καὶ ἄλλους ἀνυπάρκτους το Ταῦτα δὲ εἴρηται πρὸς τοὺς ἀπὸ Οὐαλεντίνου, καὶ Βασιλίδου, καὶ τοὺς ἀπὸ Μαρκίωνος. Εχουσι γὰρ καὶ αὐτοὶ τὰς λέξεις Πλείστων οὖν ἐκκλησιαστικῶν ἀνδρῶν κατ' ἐκεῖνο τῆς ἀληθείας ὑπεραγωνιζομένων, λογικώτερόν τε τῆς ἀποστολικῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς δόξης ὑπερμαχούντων, ἤδη τινὲς καὶ διὰ συγγραμμά των τοῖς μετέπειτα προφυλακτικὰς αὐτῶν δὴ τούτων τῶν δηλωθεισῶν αἱρέσεων παρεῖχον ἐφόδους. Τῶν εἰς ἡμᾶς κατῆλθεν ἐν τοῖς τότε γνωριμωτατου συγγρα σέως Αγρίππα Κάστορος, ἱκανώτατος κατὰ Βασιλείδου ἔλεγχος, τὴν δεινότητα τῆς τἀνδρὸς ἀποκαλύπτων γοητείας: Εκφαίνων δ' οὖν αὐτοῦ, Εἰς μὲν τὸ Εὐαγγέλιον τέσσαρα πρὸς τοῖς Προφήτας δὲ ἑαυτῷ ὀνομάσαι Βαρκαβδαν καὶ Βαρκώς. Βαρκαδᾶν καὶ Βαρχών.
AGRIPPA CASTOR
NOTITIA
(Galland., Biblioth., t. I, Proleg., p. Lxxm.)
Agrippa Castor, sub Adriano γνωριμώτατος συγγρα- δεινότητα τῆς τἀνδρὸς ἀποκαλύπτων γοητείας. Perφεύς. Scripsit ίκανώτατον ἔλεγχον contra Basili
dem: opus deperditum, cujus pauca superant apud
Eusebium.
Quo tempore sub Adriano erupit Basilides,
Gnosticorum primipilus, floruit eruditionis ac doctrinæ laude Agrippa, cognomento Castor; qui
primus omnium nefanda illius hæresiarchæ arcana
atque impia dogmata, quatuor et viginti libris in
Evangelium ab eo exaratis consignata, detexit simul et confutavit. De quo illustri Ecclesiæ scriplore haec habet Eusebius: Εἰς ἡμᾶς κατῆλθεν ἐν
τοῖς τότε γνωριμωτάτου συγγραφέως Αγρίππα Κά
στορος ικανώτατος κατὰ Βασιλείδου ἔλεγχος, τὴν
venil ad nos Agrippa Castoris, scriptoris ea ætate
celeberrimi, validissima adversus Basilidem confutatio: in qua hominis præstigias ac fraudes delegit.
Ita quoque Hieronymus: «Agrippa, cognomento
Castor, vir valde doctus, adversum viginti quatuor
Basilidis hæretici volumina, quæ in Evangelium
confecerat, fortissime disseruit, prodens ejus universa mysteria. Agrippæ item meminit Theodoretus De illius vero ætate consulendi potissimum
Pearsonius Dodwellus ac Massuetus
Cæterum, luculentum ejus opus jamdudum periit,
iis paucis exceptis quæ nobis servavit Eusebius,
quæque ex ipso descripta suo loco protulimus.
De opere Agrippa Castoris, in quo confutabatur Basilides, hæc scribit Eusebius Ilist. lib. IV,
cap. 7.
Ἐκφαίνων δ᾽ οὖν αὐτοῦ (Basilidis) τὰ ἀποῤῥητα,
φησίν (Agrippa Castor) αὐτὸν εἰς μὲν τὸ Εὐαγ
γέλιον τέσσαρα πρὸς τοῖς εἴκοσι συντάξαι
βιβλία· προφήτας δὲ ἑαυτῷ ὀνομάσαι Βαρκαδίαν
καὶ Βαρκώφ καὶ ἄλλους ἀνυπάρκτους το
(f) Euseb. Hist. eccles., lib. IV, cap. 7.
Hieron. De vir. illustr., cap. 21.
Theodor. Hæret. fabul., lib. 1. cap. 4.
Pearson. Vindic. Ignat. part. it, cap. 7,
pag. 87.
Dodw. in addit. ad Pears, posth., pag. 248.
Massuet. dissert. I in Iren.', §§ 114, 115,
pag. 48.
Dumque cuncta ejus (Basilidis) arcana profert in
lucem, quatuor et viginti libros in Evangelium ab
illo conscriptos esse memorat, ipsumque sibi pro
pletas confinxisse Barcabban et Barcopla, aliosque
nonnullos qui nunquam exstitissent: iisque barLESIUS.
Evangelium Matthæi, an Marci. Ac fortasse hos viginti quatuor libros composuerat Basilides in suum
ipsius evangelium. Scripserat enim evangelium
Basilides, el suo nomine prænotaverat: Tò xatà
Basileiony ebayyehtov, ut testatur Origenes in Homilia 1 in Lucam, Ambrosius in proœmium B. Lucæ, Hieronymus præfatione in Matthæum. Ili autem
libri Basilidis Ennio dicebantur. Certe Clemens Alexandrinus in lib. iv Stromateon loca quædam affert ex lib. xxm Basilidis 'EEnrnrixŵr. VAIn notis ad Hieronymi De viris illustr.,
cap. 21, quod de Agrippa Castore agit, ait se suspicari cl. Fabricius, hosce Basilidis commentarios
ab Origene, Ambrosio, Hieronymo, intelligi, ubi
falsum Basilidis evangelium memorant. Idem quoque Fabricio visum fuerat scribere in vol. 1 Čod.
Apocryph. Nov. Test., p. 343. Sed huic quidem
opinioni male convenire videntur Origenis verba in
Macarii Orationibus in Lucam: Ταῦτα δὲ εἴρηται
πρὸς τοὺς ἀπὸ Οὐαλεντίνου, καὶ Βασιλίδου, καὶ τοὺς
ἀπὸ Μαρκίωνος. Εχουσι γὰρ καὶ αὐτοὶ τὰς λέξεις
(S. Scripturæ verba prius laudata) v T xa xvtou, bayyelly, p. 981, tom. III Op. Origenis, ex ed.
Delaruean, seu Benedictin. Quod quidem si verum
sit de communi hæreticorum evangelio, quidni học
opus esset ipsum illud Marcionis evangelium, de
quo satis multa Tertullianus et Epiphanius? De
Basilidis ætate nonnibil infra ad legesippi Fragmenta attuli. ID.
'Expalrwr d' our avrov. Eusebius præmisit: Πλείστων οὖν ἐκκλησιαστικῶν ἀνδρῶν κατ' ἐκεῖνο
xatpou (tunc temporis exortis Saturnino atque Basilide hæreticis) τῆς ἀληθείας ὑπεραγωνιζομένων,
λογικώτερόν τε τῆς ἀποστολικῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς
δόξης ὑπερμαχούντων, ἤδη τινὲς καὶ διὰ συγγραμμά
των τοῖς μετέπειτα προφυλακτικὰς αὐτῶν δὴ τούτων
τῶν δηλωθεισῶν αἱρέσεων παρεῖχον ἐφόδους. Τῶν εἰς
ἡμᾶς κατῆλθεν ἐν τοῖς τότε γνωριμωτατου συγγρα
σέως Αγρίππα Κάστορος, ἱκανώτατος κατὰ Βασιλείδου ἔλεγχος, τὴν δεινότητα τῆς τἀνδρὸς ἀποκαλύπτων
γοητείας: Εκφαίνων δ' οὖν αὐτοῦ, etc. Porro
cum eodem tempore plurimi ecclesiastici viri patrocinium veritatis susciperent, et pro ecclesiastica apostolicaque doctrina disertissimé decertarent, nonnulli
etiam assertiones suas scriptis proditas tanquam remedia ad cavendas supradictas hæreses comparata,
posteris reliquerunt. Ex quibus pervenit ad nos
Agrippa Castoris, scriptoris ea ætate nobilissimi validissima adversus Basilidem confutatio: in qua
hominis præstigiæ ac fraudes deteguntur. Dumque
cuncta ejus, etc. ROUTH.
Εἰς μὲν τὸ Εὐαγγέλιον τέσσαρα πρὸς τοῖς
elnog, etc. Non dicit Eusebius in quodnam Evangelium Basilides eos libres scripserit; utrum in
Προφήτας δὲ ἑαυτῷ ὀνομάσαι Βαρκαβδαν
καὶ Βαρκώς. Βαρκαδᾶν καὶ Βαρχών. Ita quidem
codex Regius. Sed in codice Maz., Med. et Fuk.
scriptum est Bapxz66±v cum accentu gravi in ulti-.
col. 1271–1272page 2 of 4
PG 5:1271νὰς ἑαυτ ῷσυστησάμενον· βαρβάρους τε αὐτοῖς εἰς Ισίδωρος δὲ, ὁ Βασιλείδου υἱὸς ἄμα καὶ μαθητὴς, ἐν τῷ πρώτῳ τῶν τοῦ προφήτου Παρ χώρ Εξηγητικῶν. Βαρκώφ κατάπληξιν τῶν τὰ τοιαῦτα τεθηπότων ἐπιφημίε προσηγορίας. Διδάσκειν τε ἀδιαφορεῖν εἰδωλοθύτων ἀπογευομένους, καὶ ἐξομνυμένους ἀπαραφυλάτ τὴν πίστιν κατὰ τοὺς τῶν διωγμῶν καιρούς. Πυθαγορ κῶς τε τοῖς προσιοῦσιν αὐτῷ, πενταετή σιωπὴν παρα κελεύεσθαι. Καὶ ἕτερα δὲ τούτοις παραπλήσια απ τοῦ Βασιλείδου καταλέξας ὁ εἰρημένος είτ ἀγεννῶς τῆς δηλωθείσης αἱρέσεως εἰς προῦπτον ἐφε ρασε τὴν πλάνην. Καὶ ἄλλους ἀνυπάρκτους τινάς. Ὁ εἰρημένος. Ἡ Εἰρηναῖος
ARISTO PELLÆUS.
bara quadam nomina imposuisse, ad percellendos νὰς ἑαυτ ῷσυστησάμενον· βαρβάρους τε αὐτοῖς εἰς
eorum animos, qui hujusmodi rerum admiratione
capiuntur. Ait præterea illum docere, quod indiffe
rens sit victimas diis immolatas degustare, et persecutionum tempore licenter fidem abnegare. Sectatoribus quoque suis Pythagoreorum more silentium
quinquennii eum indicere affirmat. His aliisque similibus de Basilide recensitis, supradictus scriptor
bæresis hujus errores in lucem protractos validissime coarguit.
ma. Nec aliter Nicephorus, nisi quod ultimam circumflectit. Apud Rufinum quoque, et apud Hieron.
in indiculo hæreseon (Judæorum) Barcabbas dicitur. Sic enim præferunt manuscripti codices Rufini. Cæterum in hos prophetas Barcabam et Barcob, Isidorus Basilidis filius Expositionum libros
scripserat, ut docet Clemens Alexandrinus in lib. vt
Stromateon: Ισίδωρος δὲ, ὁ Βασιλείδου υἱὸς ἄμα
καὶ μαθητὴς, ἐν τῷ πρώτῳ τῶν τοῦ προφήτου Παρχώρ Εξηγητικῶν. Ubi Βαρκώφ emendandum videtur. Nisi quis existimare malit, Пapxóp etiam unum
fuisse ex prophetis illis a Basilide confictis. Ex eorum prophetarum numero fuit etiam Cham; cujus
nomine Basilides librum prophetiæ contexuerat, ut
ex Isidori verbis ibidem a Clemente citatis colligitur. VALESIrs. Grabius quoque ad pag. 38 Spicileg., vol. II, de fictis horum pseudo-prophetarum
non modo personis, sed et libris, ista Eusebii accipienda censet, loco illo Clementis Alexandr. penitus persuasus. Neque interea plane spernenda est
cl. Lardneri conjectura, hos libros statuentis codices aliquos orientales fuisse, quos adduxerat secum
κατάπληξιν τῶν τὰ τοιαῦτα τεθηπότων ἐπιφημίε
προσηγορίας. Διδάσκειν τε ἀδιαφορεῖν εἰδωλοθύτων
ἀπογευομένους, καὶ ἐξομνυμένους ἀπαραφυλάτ
τὴν πίστιν κατὰ τοὺς τῶν διωγμῶν καιρούς. Πυθαγορ
κῶς τε τοῖς προσιοῦσιν αὐτῷ, πενταετή σιωπὴν παρα
κελεύεσθαι. Καὶ ἕτερα δὲ τούτοις παραπλήσια απ
τοῦ Βασιλείδου καταλέξας ὁ εἰρημένος είτ
ἀγεννῶς τῆς δηλωθείσης αἱρέσεως εἰς προῦπτον ἐφε
ρασε τὴν πλάνην.
Basilides ab Oriente Alexandriam. Vid. opus Lardmeri posthumum Anglice scriptum, cui tit. Hæreticorum historia, lib. 11, cap. 2, sect. 31. Barcǝhban
autem prophetam quemdam Gnosticis attribuit,
ejusque nominis etymon docet Epiphanius, in brres. 27, num. 2, p. 83, ed. Pelavii. Hoc denique
notabo, in multis tam Rufini quam Hieronymi co
dicibus exhiberi hæc nomina sic scripta, Barchabaa
et Barcob, sed Barchabam et Barchabos in Refri
ms. collegii S. Magdal. Oxonii; clausulam autem
in codice Eusebii Bodl. seu Savil, omissam fuisse.
Καὶ ἄλλους ἀνυπάρκτους τινάς. Frustr
Christophorsonus angelos hic inseruit, quasi in Eosebii textu aliquid deesset. Verum Eusebius tantum
de prophetis loquitur quos sibi commentus fueral
Basilides. Atque ita hunc Eusebii locum acceperwil
Hieronymus in Catalogo, ubi de Agrippa Castore loquitur, et Theodoretus in lib. 1 Hæreticarum febylarum, et Nicephorus in libro quarto. VALESIUS.
Ὁ εἰρημένος. Ἡ Εἰρηναῖος ms. Norlalc,
sed male, etsi idem in codice suo Nicephorus historicus invenit. Routh.
ARISTO PELLÆUS
NOTITIA
(Galland., Biblioth. vet. Patr., I, Proleg., p. lxxiv. )
1. Aristo Pellæus, auctor Disputationis Jasonis et Papisci, Lucæ evangelistæ perperam ascriptæ. Operis
utilitatem laudat Origenes contra Celsum; simulque illius inscriptionem, characterem alque doctrinam
exponit. Quid in eo reprehenderit S. Hieronymus. Ejus auctor defenditur cum ex Paraphraste Hierosolymitano, tum ex vetustissimo Prædicationis Petri auctore, neque penitus dissentiente vel ipso Hieronymo.
1. Græcus operis textus, pauculis demplis, prorsus interiit; una cum ejusdem perantiqua versione, a
Celso Christiano elaborata e cujus tamen superstite præfatione complura suppetunt ad ipsum opus plenius
agnoscendum. Quis Jason cum Papisco in eo disputans. Quo tempore illud scriptum.
Ill. Historiam quoque rerum orientalium litteris consignasse perhibetur Aristo, ex Mose Chorenensi; quis
et ex ipso fortasse Eusebio.
IV. De eodem scriptore nonnulla perperam dicta exstant apud Chronici Paschalis auctorem. Locus ejus a
Fabricio frustra tentatus. Neque magis placet Cavei conjectura. Quid tandem de illo sentiendum ex Cangio.
་
1. Primus inter antiquos Ecclesiæ scriptores qui Clemens Alexandrinus in libro vi Hypotyposeon
Aristonis meminerit, Eusebius Cæsariensis compe- Lucæ ascripserit. Verum haud facile assequi liritur eumque Pellæum appellat, ex Pella nimi- cet, inquit Grabius qua ratione fieri potuerit,
rum Palæstinæ oppido trans Jordanem sito, quo ut Clemens Alexandrinus Lucam ejus auctorem
paulo ante Hierosolymorum excidium sedes suas fecerit, cum res aliquandiu post Lucæ obitum gestæ
transtulerant Christiani, ut idem tradit Euse- in eo Dialogo fuerint relatæ. Unde suspicor, vel nºs
bius Hic vero ex Judæo, ut videtur, Cbristia- vitiose in Maximi textu infra recitando {v pro
nus, Disputationem Jasonis et Papisci litteris con- öv legere, vel potius a Maximo verba Clementis
signasse, S. Maximo teste perhibetur: quam
haud recte lecta aut intellecta fuisse; cumque is
tamen Disputationem, si eumdem Maximum audias, Disputationem Jasonis et Papisci allegans, Jasonis
myst. theol. cap. 1, opp. tom. II, pag. 17.
Grab. Spicil. SS. PP., tom. II, p. 130.
Vide infra.
Euseb. Hist. eccles., lib. iv, cap. 6.
Id. ibid.. lib. 11, cap. 5.
Maxim. Schol. in Dionys, vulgo Areopag. De
col. 1273–1274page 3 of 4
PG 5:1273ἀγεννῶς οὐδ᾽ ἀπρεπῶς τῷ Ἰουδαϊκῷ, Παπίσκου τινὸς καὶ Ἰάσονος ἀντιλογίαν ἔγνων, οὐ γέλωτος, ἀλλὰ μᾶλλον ἐλέους καὶ μίσους ἀξίαν. Εμοιγ' οὖν οὐ ταῦτ᾽ ἐλέγχειν πρόκειται· ἔστι γὰρ παντί που δῆλα. Οὐδὲν δ᾽ ἧττον ἐβουλόμην πάνθ' ὀντινοῦν ἀκούσαντα δεινολογοῦντος Κέλσου, καὶ φάσκοντος τὸ ἐπιγεγραμμένον σύγγραμμα, Ἰάσονος καὶ Παπίσκου ἀντιλογίαν περὶ Χριστοῦ, οὐ γέλωτος, ἀλλὰ μέσους ἄξιον εἶναι, λαβεῖν εἰς χεῖρας τὸ συγγραμμά τον, καὶ ὑπομεῖναι καὶ ἀνασχέσθαι ἀκοῦσαι τῶν ἐν αὐτῷ· ἵν᾿ αὐτόθεν καταγνῷ τοῦ Κέλσου, μηδὲν εὑρί σκων μίσους ἄξιον ἐν τῷ βιβλίῳ. Ἐὰν δ' ἀδεκάστως τις ἐντυγχάνῃ, εὑρήσει ὅτι οὐδ᾽ ἐπὶ γέλωτα κινεῖ τὸ βιβλίον, ἐν ᾧ ἀναγέγραπται Χριστιανός Ἰουδαίῳ δια λεγόμενος ἀπὸ τῶν Ἰουδαϊκῶν Γραφῶν, καὶ δειχνύς τὰς περὶ τοῦ Χριστοῦ προφητείας ἐφαρμόζειν τῷ Ἰησοῦ· καίτοι γε οὐκ ἀγεννῶς οὐδ᾽ ἀπρεπῶς τῷ Ιουδαϊκῷ προσώπῳ τοῦ ἑτέρου ἱσταμένου πρὸς τὸν
NOTITIA.
mentionem a Luca forte factam dixerit, in Actis ▲ doctissimus comperitur; hæc enim sententia non
scilicet apostolorum, hæc male ad ipsam Disputationem esse relata. › Hæc ille.
Aristoni, sed ipsimet Origeni tribuenda; qui effatum illud velut commune omnium Ecclesiæ scriptorum principium pronuntiat; ut rite advertit cl. Maranus
Post Origenem autem meminit quoque semel
iterumque S. Hieronymus ejusdem Disputaticnis,
quam et Altercationem vocat; duoque ipsius loca
inferius retulimus. Et in eorum quidem altero
falsum esse asserit doctor maximus, quod in ea
scriptum erat, initio Geneseos in Hebræo haberi: In
Filio fecit Deus cœlum et terram. Sed Aristonem defendendum suscepit Bartoloccius: ‹ Pro Hebræo,
inquit, intelligitur idioma Hierosolymitanum, quod
Hebraicum lato modo dicebatur, et litteris Hebraicis scribebatur. In hoc siquidem idiomate, cujus reliquiæ adhuc iu Targum Hierosolymitano
hodie supersunt, invenitur: In Sapientia creavil
Deus, etc. Per Filium Patris æterni, et in Filio qui
Sapientia Dei Patris est, creata sunt omnia; unde
in hoc loco et secundum bunc sensum, idem valet
In Sapientia ac In Filio. › Hactenus ille. Neque
mirum, si Aristo Pellus locum istum ex Targum
llierosolymitano desumpserit, consilio institutoque
suo haud parum congruentem; qui scilicet dispu -
tationem suam De Christo in primis inscripsit, quique non solum Jasonem Christianum àæè tŵy::-
dxïxŵv ypaçŵv, ex ipsis Judæorum litteris disputantein, verum etiam Papiscum llebræum ox
ἀγεννῶς οὐδ᾽ ἀπρεπῶς τῷ Ἰουδαϊκῷ, strenue satisque
Judaice contradicentem induxit, ut modo asserebat Origenes. Haud equidem ignoro, huic Bartoloccii sententiæ illa officere, quæ de istius paraphrasta Hierosolymitani ætate a plerisque viris
doctis, potissimum vero a Morino edisseruntur,
statuentibus illum sæculo vi fuisse recentiorem;
ut proinde paraphrasi hujusmodi baud uti sæculo st
potuerit Aristo. Verum huic objectioni occurrit
Waltonus duplicem exstitisse Paraphrasin
Hierosolymitanam demonstrans. Qua de re non-,
nulla insuper Wolfius Cæterum eamdem hujus
loci Geneseos interpretationem ab Aristone adhibitam, hausit itidem, ut videtur, ex vetustissimo
pseudepigrapho Prædicationis Petri Clemens AleCæterum longe diu ante Maximum eamdem Disputationem legerat Celsus Epicureus, cujus iniquum de illa judicium recitat his verbis Origenes: Παπίσκου τινὸς καὶ Ἰάσονος ἀντιλογίαν
ἔγνων, οὐ γέλωτος, ἀλλὰ μᾶλλον ἐλέους καὶ μίσους
xal
ἀξίαν. Εμοιγ' οὖν οὐ ταῦτ᾽ ἐλέγχειν πρόκειται· ἔστι
γὰρ παντί που δῆλα. Pupisci cujusdam et Jasonis
contentionem novi, non risu sed miseratione potius
dignam et odio. Hæc itaque confutare mihi non est
animus; quippe quorum absurditas omnibus patet.
Verum Origenes, qui et ipse Aristonis Dialogum
noverat, Celsi calumniam ita refellit, ut hand otiosum fuerit ejus responsionem hic describere; ex ea
enim cum operis inscriptionem, tum in primis ejus
characterem atque doctrinam perspicimus. Sic igitur ille: Οὐδὲν δ᾽ ἧττον ἐβουλόμην πάνθ' ὀντινοῦν
ἀκούσαντα δεινολογοῦντος Κέλσου, καὶ φάσκοντος τὸ
ἐπιγεγραμμένον σύγγραμμα, Ἰάσονος καὶ Παπίσκου ἀντιλογίαν περὶ Χριστοῦ, οὐ γέλωτος, ἀλλὰ
μέσους ἄξιον εἶναι, λαβεῖν εἰς χεῖρας τὸ συγγραμμάτον, καὶ ὑπομεῖναι καὶ ἀνασχέσθαι ἀκοῦσαι τῶν ἐν
αὐτῷ· ἵν᾿ αὐτόθεν καταγνῷ τοῦ Κέλσου, μηδὲν εὑρί
σκων μίσους ἄξιον ἐν τῷ βιβλίῳ. Ἐὰν δ' ἀδεκάστως
τις ἐντυγχάνῃ, εὑρήσει ὅτι οὐδ᾽ ἐπὶ γέλωτα κινεῖ τὸ
βιβλίον, ἐν ᾧ ἀναγέγραπται Χριστιανός Ἰουδαίῳ διαλεγόμενος ἀπὸ τῶν Ἰουδαϊκῶν Γραφῶν, καὶ δειχνύς
τὰς περὶ τοῦ Χριστοῦ προφητείας ἐφαρμόζειν τῷ
Ἰησοῦ· καίτοι γε οὐκ ἀγεννῶς οὐδ᾽ ἀπρεπῶς τῷ
Ιουδαϊκῷ προσώπῳ τοῦ ἑτέρου ἱσταμένου πρὸς τὸν
yov. Id est: Ego tamen cuperem, quemcunque post
rudita grandia Celsi verba, dicentis opusculum inscriptum, Jasonis et Papisci contentio de Christo,
non risu sed odio potius dignum esse, accepto in
manus libello, aliquantum operæ lectioni ejus insumere, ut, re ipsa doctus, Celsi vaniloquentiam damnet,
nihil odio dignum in eo libro reperiens. Neque etiam
quidquam ridiculum in illo inveniet; in quo scilicet
Christianus inducitur cum Judæo disputans, atque
ex ipsis Juda'orum Scripturis evincens, prophetarum
oracula de Christo ad Jesum pertinere; quanquam
strenue sutisque Judaice contradicat adversarius.
Quod autem ex Origene colligit Tillemon- [ xandrinus ut alios Patres prætercamus; quod
tius ejusdem libelli auctorem hoc dictum ur…
sisse, ad mores informandos quam maxime utile:
Omnis sapientiæ fontem esse ac principium, omnes
actiones eo referre, ut Deo placeant, ac ne cogitare
quidem quidquam quod illi displiceat; quippe cum
non solum dicta et facta, sed etiam cogitationes judicandæ sint: id quidem minus recte collegisse vir
Origen. contr. Cels., lib. iv, § 52, tom. I,
nov. edit. Paris., pag. 544.
Id. ibid., § 53, pag. 545, noviss. edit. Paris.
Ubi tamen absque ullius ms. cod. auctoritate, yɛsias, pro soglaç, legitur.
Tillem. Mém. ecclés., tom. II, pag. 138.
Maran. Vit. S. Cypriani, ejus Opp. præfix.
$36, pag. 130, edit. Paris. 1726.
Hieron. lib. Quæst. Hebr. in Gen., sub init.
Bartoloce. Bibl. Rabbin., part. ii, pag. 2,
quidem fugisse Grabium mirari subit. Neque
omnino dissentit ipsemet Hieronymus, qui 1. c. hæc
habet Magis itaque secundum sensum, quaxi
secundum verbi translationem, de Christo accipi
potest; qui tam in ipsa fronte Geneseos quæ caput
omnium librorum est, quam etiaut in principio Joannis Evangelistæ, cœli et terræ conditor approbatur.»
num. 581.
Morin. lib. 11, Exercit. Bibl. vi, cap. 7,
p. 344, seqq.
Walton. Prolegom. x, in Bibl. polyglott.,
§§ 11 et 14.
Wolf. Bibl. Hebr., tom. II, pag. 1169.
Clem. Alex. Strom. lib. vi, cap. 7, p. 769,
edit. Oxon
Grab. Spicil. SS. PP. t. I, pagg. 62 68.
col. 1275–1276page 4 of 4
PG 5:1275'Αρίστων Πελλαῖος ἱστορεῖ.
ARISTONIS PELLÆI
III. Neque tantum Jasonis et Papisci Altercatio
nem, verum etiam Rerum orientalium historiam
Aristo Pellæus scripsisse videtur. Siquidem Moses
Chorenensis, Armeniace et Latine a Gulielmo a
Georgio Wisthoniis nuper Londini evulgatus, com-
·plura refert in sua Historia Armeniaca ex agctore nostro descripta; quorum nonnulla cum iis
gemina esse perhibentur, quæ ex ipso Aristone tradit Eusebius reliqua vero haud ita facile
apud alios scriptores occurrunt: cujusmodi sunt
quæ de morte Artasis III, Parthorum regis, enarrantur, sub Adriano regnantis; aliaque præterea, digna plane quæ solertius excutianlar.
Neque enim demum omnino contemnendus auctur
iste Armenus, qui sæculo v floruisse comperitor.
Fuit ille quidem mediocriter doctus, ut de ipso CEDsent eruditi editores Londinenses at illud sane
ingenuum in eo agnoscendum, quod fere semper
fontes indicet, unde suas enarrationes bauserit:
quin et illud ejus Historiæ plurimum auctoritatis
conciliare nemo inficias iverit, quod epistolas aliaque
monumenta velut e publicis tabulis deprompta, in
suum opus conjecerit, ut proinde licet quandoque
judicium, fidem tamen ejus raro desideres.
II. Hujus vero Disputationis jamdudum periit stoniani opusculi versionem, nos alibi opportunius.
textus Græcus, periitque simul perantiqua ejusdem
opusculi Latina versio, a Celso quodam sene Christiano elaborata. Ejus tamen superest epistola satis
elegans atque erudita, qua Vigilio episcopo interpretationem suam nuncupavit, inter opera S. Cypriano ascripta unde nonnulla discimus, ad
ipsum textum deperditum pertinentia, quæ sic se
babent:: Illud præclarum atque memorabile
gloriosumque Jasonis Hebræi Christiani et Papisci
Alexandrini Judæi disputationis occurrit; Judaici
cordis obstinatam duritiam, brevi admonitione ac levi increpatione mollitam; et victricem in Papisci corde Jasonis de Spiritus sancti infusione doctrinam qua Papiscus ad intellectum
veritatis admissus, et ad timorem Domini, ipso Domino miserante, formatus, et Jesum Christum Filium Dei credidit, et ut signaculum sumeret deprecatus, Jasonem postulavit. Probat hoc scriptura
concertationis ipsorum, quæ collidentium inter se,
Papisci adversantis veritati, et Jasonis asserentis
et vindicantis dispositionem et plenitudinem Christi, Græci sermonis opere signata est. › Hæc ibi.
Conjicere placuit Grabio Jasonem Hebræum
Christianum et Papiscum Judæum Alexandrinum,
inter se disputantes, fictas fuisse personas, ut in
dialogis feri consuevit. Aliis tamen aliter visum.
Sixtus Senensis primum deinde Pamelius
quos secutus est Bartoloccius 1. c. opinati sunt, Jasonem istum eumdem fuisse cum Jasone Thessalonicensi, cujus meminerunt Lucas in Actis xvit, 5,
et Paulus, Rom. xvi, 21, nullo tamen e vetustis
scriptoribus testimonio in medium adducto; ut
proinde Spencero Tillemontio aliisque
conjectura hujusmodi haud probetur. Episcopum
potius aut saltem presbyterum illum fuisse cum
Marano putaverim Celsum siquidem interpretem modo nobis enarrantem audivimus, quod Papiscus ad intellectum veritatis admissus, ut signaculum sumeret deprecatus, Jasonem postulaverit. ›
Neque dubitat idem vir doctus, quin sæculo n ille
vixerit. Et jure quidem: hæc enim Disputatio Celso
Epicureo perspecta fuisse comperitur; adeoque circa
ejusdem sæculi medium, sive pro nostris rationibus
circa Christi annum 136, eam fuisse litteris consignatam existimamus. De Celso autem interprete,
atque de ipsius præfatione ad suam Latinam AriCypr. Append. pag. ccxxxII, edit. Paris.
Ibid. 8, pag. ccxxxviii.
Sic emendavit el. Maranus ex codice ms.
Remigiano, pro eo quod antea legebatur, Hebræa
monitione. Hinc vero brevem fuisse hanc Disputationem colligimus.
Grab. Spicil. SS. PP., tom. II, p. 123.
Sixt. Sen. Bibl. sanct., lib. 11, p. 71, edit.
Paris. 1610.
Pamel. in not. ad opusc. De incred. Jud.,
inter. Opp. Cypr.
Spuncer. Adnot. ad lib. Iv Origen. contr,
Sed ut ad Aristonem revertamur, ejus Historie
orientali potiori jure tribuendum existimamus fragmentum 1, quod præpropere Grabium secuti, ex
Eusebio protulimus, tanquam ex Altercatione Jasonis et Papisci ab eo desumptum, ubi de Bettberz
urbis obsidione ac flierosolymorum excidio sermo ka
betur. 'Atque id quidem suadere perspicitur contextus
Eusebii, qui præter altum de Disputatione Aristoniana silentium, bauc insuper loquendi rationem
usurpat: 'Apiatur ó shalo; totopai. Eodem item
'Αρίστων Πελλαῖος ἱστορεῖ.
sensu verba Eusebii accepisse noscuntur, sive doctus ipsius interpres Valesius, sive cl. abbas de Lon -
guerue quibus tamen Scaliger præivisse videtur Sed in priwis id quoque Moses Chorenensis palam profiteri censetur; qui cum uno
eodemque tenore tum Eusebiana, tum de Artasis
Parthorum regis obitu litteris tradita, ex ipso Aristone describat; ex ejus potius Historia illa omnia
eruisse, quam ex laudata Disputatione dicendus:
licet enim Jason et Papiscus, ut contendit Grabius de Bettheræ obsidione deque Judæorum
clade in eo dialogo verba fecisse potuerint; veri
Cels., p. 57.
Tillem. Mém. eccl., tom. II, p. 139, et X, p.
p. 174.
Maran. Vit. Cypr. pag. cxxx.
Moses Choren. Hist. Armen., 1.b.
11, сар. 5
Euseb. Hist. eccl., lib. iv, cap. 6.
Wisthon. Præfat. ad Mos. Choren. pag. xIT.
Longuer. Dissert. de var. epoch., etc., pagg.
Scalig. Animadv. in Chron. Euseb, ad axz.
MMCXLVIII еt MMCL, pag. 216.
Grab. Spicil. SS. PP., tom. 1, pag. 131,
"
Continue reading PG 5: Aristo Pellaeus: Fragmenta →≣ entire volume