IN CLEMENTEM ALEXANDRINUM (FABRICIUS, Bibliotheca Græcu, editio nova, variorum curis emendatior atque auctior, curante Gottlieb Christophoro HARLES. tom. VII [Hamburgi, in-4º, 1801], p. 119). Titus Flavius Clemens, patria Atheniensis strum suum quem Demetrius, episcopus Alex. vel, ut alii, Alexandrinus: ex ethnico philosopho Christianos atque inde post peragratas Græciam. Calabriam, Italiam, Orientem, Palæstinam, et Ægyptum, Alexandrinæ Ecclesiæ presbyter et post Pantænum itidem Atheniensem, magiEuseb., VI, 13, Hist.; Photius. cod. cx1. Epiphan. xxx11, 6, tom. I, pag. 213; Meursius, pag. 203, ad Palladii Lausiacam; FABR. Ortu Atheniensis esse potuit; Alexandrinus autem ap. pellabatur, quia Alexandriæ diu commoratus ibique munere docendi functus est. Alqui a veteribus quorum testimonia citavit Fabric. infra not. 19, plura vero collegit Potterus post præf. ad suam edit., semper vocatur Alexandrinæ Ecclesiæ presbyter. Ab Epiphanio solummodo, 1. c., sed incerto rumare, sic citatur: Kauns, öv pasi Tives 'Aleξανδρέα, ἕτεροι δὲ 'Αθηναῖον: in Chronico autem Paschali, pag. 251, dicitur quidem Clem. Alexandrinus; sed pag. 7, Alexandrinæ Ecclesiæ presbyter, et bis a Theodoreto Clem. Stromateus. Add. Cavei Antiqq. Patrum et eccles. I, pag. 385; vers. Germ. Stollii, Nachrichten von den Kirchenvätern, pag. 91 зq.; Walchii, Historiæ ecclesiastica N. T., pag. 627, qui copiosius disseruerunt de Clemente Alexandrino, ut alios omittam ab illis jam laudatos. HARL. Euseb., 11, 2, Præparat. evangel., pag. 61; Clemens ipse initio Pædagogi. Euseb., vi, 11; Hieron., cap. 38 De script. eccles., et epist. 84, ad Magnum; Niceph., 1v, 33, Hist.; Phot., cod. cx1. Euseb., vi, 6, Hist. Euseb., v, 11; v1, 43, et Hieron., c. 38, De scriptor. eccles.; Phot., cod. ctx. Equidem ab horum sententia recedit Philippus Sidetes, et Pantænum Clementis successoreni fuisse scribit, Clementem vero Athenagoræ successorem ac discipulum. Pro Philippi Sidetæ sententia asserenda contendit etiam H. Dodwellus, qui Philippi fragmentum edidit, ad calcem Dissert. in Irenæum, pag. 501 sq. Sed malo utique Eusebio, Hieronymo et Photio accedere. De aliis Clementis præceptoribus, quos tecte innuit ipse lib. 1 Strum., pag. 271, et quorum nomina ex mysteriorum disciplina, Hierophantas de nomine prodere vetantium, siluisse putat idem Dodwellus, Dissertat. Iv ad Irenæum, pag. 295. Vide Baronium, ad A. C. 185, n. 4; Valesium, ad Euseb., pag. 95; Caveum, in Vila Clementis Alex., § 2; Steph. le Moyne, ad Varia sacra, pag. 208; Jo. Clericum, in Vita Clementis Alex., tom. X Bibl. universal., pag. 181. Pantano mortuo successisse scribit Hieronymus c. 38 De script. eccl. Sed vide Tillemont., toin. Memor. hist. eccles., in Vita Pantani, 290, et in Vita Clementis Alex., p. 308 et 522. ABB. In disciplina Pantæni amorem philosophiæ Stoica imbibisse videtur Clemens Alex., neque tamen illi, neque alii sectæ unice adhæsit, sed fuit eclecticus, et Stoicos æque ac reliquos veteres philoPATROL. GR. VIII. circa A. C. 189, in Indiam misit scholæ ibi catecheticæ præfectus, sive xatηxhoɛwv magister: vir sanctus atque eruditissimus. Inter discipulos habuit Origenem qui in catechetæ munero etiam Clementi, circa A. C. 202, persecutione Sesophos refutavi. Imo vero Strom. 1, c. 7, p. 338, ed. Potteri, cujus notam conferes, aperte profitetur se philosophiain non dicere Stoicam, nec Platonicani, aut Epicuream et Aristotelicam; sed quæcunque ab his sectis recte dicta sint, hoc totum selectum (TOUTO súµnav tò Exλextixóv) se dicere philosophiam. De Pantano et reliquis Clementis magistris, ac de controversia inter Caveum, Clericum Baltumque orta, tum de philosophandi ratione, erroribus, etc., Clementis Alex. copiosus est Brucker, in Hist. cit., philos., tom. III, pag. 414 sqq. De Clemente, qua doctore Alexandrino conf. J. G. Michaelis Progr. de scholæ catech. Alexandr. origine Halæ Magd. 1739, 4, novisque accessionibus amplificatum in Symbol. liller. Bremens. fasc. III, atque J. Augustin. Dietelmair Progr. quo veterum in schola Alexandrina doctorum seriem breviter exponit. Altdor. 1746. 4. HARL. Quanquam Baronius e Martyrologio Rom. Clementis nomen expunxit (confer Acta Sanctor., tom. VI Maii, p. 777), et sai elogium Clementi datum excusat Combetisius, tom. I Bibl. concionato - riæ, Natalisque Alexander ideo censuram incurrisse. se testetur virorum religiosorum, quod sanctum Clementem appellasset; tamen constat apud veteres scriptores, ne de Usuardi et juniorum Martyrologiis dicam, passim, hoc encomio mactari. Ita Epiphanius xxvi, 1: Ὡς καὶ ὁ ἅγιος Κλήμης, etc.; ἱερὸν vocat etiam Alexander episcopus, apud Euseb., vi, 14 et νι, 11, μακάριον πρεσβύτερον ἄνδρα ενάρετον xat dóxipov. Nicetæ, Thesaur. orthodox. fidei, iv, 10, ex Theodoriti lib. 1 De hæretic. fab., c. 1, Clemens dicitur ἱερὸς ἀνὴρ, καὶ πολυπειρία ἅπαντας ἀπὸ λιπών. Et eidem Theodorito ἱερὸς ἀνήρ, et ob πολυpáðɛiav diabóŋtos. Auctori Chronici Alex. pag. 7, et qui idem est, anonymo scriptori de Paschate, quem Græce edidit Petavius pag. 214 Uranolog.: Κλήμης ὁ ὁσιώτατος τῆς ᾿Αλεξανδρέων Εκκλησίας γεγονώς ἱερεὺς, ἀνὴρ ἀρχαιότατος, καὶ οὐ μακρὰν τῶν ᾿Αποστολικῶν γενόμενος χρόνων. Iden Clemens judicio Hieronymi, epist. 84, ad Magnum, omnium eruditissimus. Φιλόσοφον των φιλοσόφων vocat S. Maximus, Diss. cum Pyrrho, pag. 774. Cyrillus vero Alex.: "Ανδρα ελλόγιμον καὶ φιλομαθῆ, καὶ ἀναγνωσμάτων Ελληνικών πολυπραγμονήσαντα βάθος, ὡς ὀλίγοι τάχα που τῶν πρὸ αὐτοῦ, vu in Julian., pag. 231. Idem alibi coptatov vocat, et modulatora, et alio loco: Tois ȧyloi; 'ATÓS μevov mayταχή, πλείστης τε ὅσης Ἑλληνικῆς ἱστορίας εἰς axony 206vta. [Add. Walch., 1. c., pag. 629 seq.] Euseb., vi, 6, Hist. Id., vi, 3, licet Philippus Sidetes, in Fragmento, quod edidit Dodwellus, Origenem Pautano, non Clementi, scribat successisse.

T veri Alexandria cedere coacto (II, successit, et Bajas groque operis sui mentionem facit ipse CleAlexandrum Flavialis in Cappadocia ac postea. Hierosolymitanum episcopum, atque, si Baronio Combefisio et Bullo credimus, etiam Hippolytem, Origeni haud ignotum. Quo ando obierit (sub Antonino Caracalla et Alexandriæ, ut suspicio est), nemo veterum tradidit, licet quarta die Decembris memoriam ejus consignarit Usuardi Martyrologium. Tria hujus Clementis scripta, Protrepticum, Pedagogum et Stromateon libros, Daniel Heinsius pulchre observavit referre veterum mystagogorum ac philosophorum tres gradus, ȧzczȧar, jinci daczáðaçcır, júncir ac denique ¿zcatelar: in Protreptico enim Clementem primo veluti purgare futuros Christianos a sordibus adhærentium superstitionum atque ethnicismi, in Pædagogo factos jam initiare atque instituere, in Stromateon denique libris ad sacra maxima et supremam Dei contemplationem (adde Clementem, pag. 85 edit. Paris. et 443 d. ) admittere. Confer, si placet, quæ in eamɗlein sententiam de Pædagogo ac Stromatibus Clementis observat D. Mich. Foertsehius, theologus lenensis, in decade Diss. theologicarum selectarum, diss. x, pag. 398, sqq. 1. Προτρεπτικός λόγος, ad gentes liber adhorta- •torius de Christianismo amplectendo, cujus meminit (me de Eusebio, Hieronymo, Cyrillo, Theodoreto, Photio, aliisque dicam), Clemens ipse in limine Pædagogi, et disertius etiani vii Strom., pag. 711, ubi ait se in illo de gentium superstitionibus abunde disputasse. Ex boc Clementis Protreptico plura in suos ad gentes libros transtulit Arnobius, ut Theostoro Cante pulchre observatnm Duos codices mss. Græcos, unum regium A. C. 914 exaratum, et alterum Collegii S. J. Paris. memorat Nourrius, pag. 634 Apparatus ad bibl. Patrum, variasque lectiones editurum se vel cum alio Clementis futuro editore communicaturum pollicetur, atque ipse deinceps loca quædam feliciter illustrat. 2. Παιδαγωγές libris tribus ὑποθετικοῖς elbicam quamdam Christianam perpulchram complexus. Tillemont., pag. 392. Euseb., VI Hist., ex quo loco constat, Alexandrum Clementi fuisse superstitem. Baron., ad A. C. 229, 4. Combelisius, t. I Bibl. concionatoriæ, ubi de S. Hippolyto, et Bullus Defensione fidei Nicænæ, sect. 3, cap. 8, p. 371. Add. Potteri, not. pag. 1, qui præter ea syllabum capitum 12 (tot enim capp. constal Colortatio ad gentes), reddidit, quam, uti etiam tabellam corum, que singulis Stromatum libris continentur, una cum observatt. atque emendationibus haud paucis in tria Clementis opera suisque locis insertis a W. Lowthio, ecclesiæ cathedralis Winton. præbendario comniunicatam accepit. HARL. Grave judicium de hoc opere, in quo lucidus ordo desideratur, et multa, haud probanda, leguntur, tulit Barbeyrac in: Traité de la Morale des Pères de l'Eglise, pag. 44, seqq., eique assentitur Stolle, 1. c., pag. 94. Harl. An Athenogeni? Latine eumdem hymnum Possevinus excudi curavit in calce tom. 1. Bibl. selecta. FABR. Hymnus in Christum legitur in cod. Regio et Bodl., nec non Veneto D. Marci (quem mens vi Strom., pag. 616, ut Eusebium, Hieronymum ɔc Photium omittam. Videtorque illud fuisse fructus quidam zaznyýcɛur Alexandriæ ab ipso institutarum Cæterum, ut divisionem operis in tres libros Clemens dicto loco agnoscit, sic divisionem in capita capitibusque prætixa lemmata, quamvis in mss. codicibas obvia, alium quam Clementem videntur habere auctorem. Vide Nourrii Apperalum, pag. 657. Clauditur Pædagogus Doxologia, de qua conferendus Georgius Ballus in Defensione fidei Nicene, pag. 145. Denique subjicitur Hymnus od Christum, quem Antigeni martyri, Clementis æquali (nescio qua fide) tribuit Cangius in Appendice ad Glossarium Græcum, pag. 123, voce A☺yv.xóv. Hymnum istum separatis foliis cum Herveti versione et commentario suo atque Germanica metaphrasi edidit Hamburgi A. 1681 fol. Rudolphus Capelins. Exstat et Græce et Latine inter Poetas Græcos Christianos, Paris. 1609, 8, pag. 235, cum fed. Morelli versione. Ibidem Græce et Latine occurrunt versus ¿ðýlov, sive incerti, in Clementis Pædagogum, qui incipiunt Σel vórĉe xȧrw, Пačaɣwrè, zpoczépw, qui in editione Clementis Græca Florentins Græce leguntur ad calcem Pædagogi pag. 92, sed in Græco-Latinis sunt prætermissi atque ideo in supplemento Operum Clementis Ittigiano,ņ. 170, iterum recusi. Tres codices mss. Pædagogi Clementis evolvisse et varias lectiones ex iis notasse se refert Nourrius, p. 658 seq., ex quibus regii A. C. 814 exarati (quo præter Protrep!icum Pædagogo præmissum etiam Justini Epistola ad Zenam et Serenum, atque Admonitio ad Græcos, Eusebii De præparat. et adversus Hieroclem atque Athenagoræ liber uterque continetur) men vide in Montfauconi Palæographia Græca, p. 274. Pædagogum in Bibl. Patrum concionatoria Græce et Latine editum scribit Nourrius, p. 904. Sed Latine quædam Clementis Combefisius a se recensita Bibliothecæ concionatoria inseruit; Græce nihil. specidescribit Villoison., in Aneed. Græc., tom. II, p. 98, 1), sed abest cod. quo usus est Sylburgius, Palat, et Oxon., Coll. novi. Clem. Alex. Hymni in Christum; Gr. ac Lat, per Fed. Morellum., Lutetiæ 1598, 8 (Catal. bibl. Leidens., pag. 46), Gr. ac Lat. in Collect. poet. Gr., Colon. Allobr. 1614, fol. Harl. Sed recepti sunt in edit. Potter., p. 313. Antea retulerat illum hymnum Jo. Fellus, Oxoniens. episcopus, inter Fragmenta Clementis in editione, inscripta: Κλήμεντος, etc., Clementis Alexandrini liber, Quis dives salutem consequi possit. Acc. nonnulla in editt. Opp. Clementis hactenus desiderata. Oxoniæ e theatro Sheldon. 1683, 12. Fellus quoque admonuit, exstare illos sub domov titulo in cod. quodam Collectaneorum miscellaneorum ex Græcis poetis, in bibl. Bodl. asservato. Præter ea subjiciunt hymnum illum præcedenti cod. Reg., Bodl. et Venet. teste Villoison, I. c., qui observat, hymni illius in Pædagogum initium manifesto expresșum esse ex illo hymno, quem in Dianæ laudes erumpens apud Euripidem canit Hippolytus σtεparnyópos, e venatione redux. HARL.

3. Tur xatá zhr diŋoñ yıloσoplar Frwoti- loco illius, qui hodie sequitur, octavi libri, in quibusκῶν ὑπομνημάτων, Στρωματεῖς Η' (libri vΙΙ Strom.) sive Miscellaneorum, Guosticas secundum veram philosophiam commentationes complectentium hic enim titulus operis apud Eusebium, vı, 13, Hist.; Photium, cod. cxi, et Clementem ipsum in extremo libri et 111, pag. 357, 473, et initio libri vi, pag. 616. Alexandro inscriptum esse hoc opus a Clemente, observat Meursius, ad Palladii Lausiacam, pag. 204, ex J. Damasceni lib. 11 De adorand. imaginibus: Tov ¿pzaioτátov Κλήμεντος πρὸς ᾿Αλέξανδρον ἐκ τοῦ ἑβδόμου Bibllov tür Expwuurkor. Alexandrum intelligat βιβλίου τῶν Στρωματέων. aliquis illum ex Clementis auditore Cappadocia atque deinde Hierosolymitanum episcopum, cui librum De canonibus eccles. inscripsit, teste Eusebio, vi, 13, et de quo videnda Acta Sanctorum ad diem xv111 Martii. Sed Reinesius, lib. 1 Var. lect., c. 22, pag. 92, suspicatur Damascenum non scripsisse πρὸς ᾿Αλέξ., sed πρεσβ. 'Αλεξ. Scriptum est hoc opus post Commodum (extremo A. C. 192) defunctum (lib. 1 Strom., pзg. 356), cum Clemens ætatis indeflexa adhuc maturitate gauderet; quare 1, pag. 274, ait, se vлoµrhjata čavtý εἰς γῆρας θησαυρίζειν. Codices illius mss. praeter Mediceum, e quo Florentina editio initio libri primi mutila profluxit, vix usquam exstare, notat Montfauconus in Diario Italico, p. 64 [et in Bibl. biblioth. mss. t. I, pag. 480], ubi excerpta prolixa ex Clementis Stromatis in codice bombycino sæculi xiv, Venetiis apud Antonium Capellum, patricium Venetum, reperisse se refert, una cum nonnullis ex Protreptico et Pædagogo. Claromontanus recens codes, cujus Nourrius, pag. 896, meminit, e Meliceo descriptus videtur, neque alio, ac Florentino, usi sunt interpres uterque Strozza et Hervetus. Librum septimum claudit Clemens his verbis: Kal τὴ μετὰ τὸν ἔβδομον τοῦτον ἡμῖν· στρωματέα των ἑξῆς ἀπ' ἄλλης ἀρχῆς ποιησόμεθα τὸν λόγον. Αι Clemens, 1 Strom., pag. 278: Пepté ovat ôè τ Στρωματεῖς ἀναμεμιγμένην τὴν ἀλήθειαν (Christianam puta) toi pidoσoplaç döyμast. Et pag. 279: Σιωπώ γὰρ ὅτι οἱ Στρωματεῖς τῇ πολυμαθία σωμα τοποιούμενοι κρύπτειν ἐντέχνως τὰ τῆς γνώσεως βού κονται σπέρματα. Lib. vu, pag. 767: Οὔτ᾽ οὖν τῆς τάξεως, οὔτε τῆς φράσεως στοχάζονται οἱ Στρωμα Teis, nec ordinem nec dictionem curant Stromata. Vide et lib. v, pag. 476, ubi opus suuin confert ἀπηνθισμένη προσφορᾷ sive ειρεσιώνη ex omni genere florum atque fructuum quondam Athenis_soli aliisque diis dicari solitæ, de qua videndus Tho. Gatakerus, in Adversariis, pag. 473. Stromata veluti a stragularum vestium varie contextarum colore multiplici petito nomine (vide Casaubonum, p. 15, in Athenæum) Mich. Neander reddit Varietales, Jo. Vindetus Centones, Samuel Petitus, ad Leges Atticas, pag. 145, Florida. Mottanus Vayerus, t. 1 Opp. pag. 552, Tapisseries. Ab illo opere Clemens Theodoreto, Cassiodoro, et aliis dicitur & Expwpaú etsi Clementis exemplo etiam discipulum ¡psius Origenem x libros Stromatum scripsisse constat ex Hieronymo, Rufino, etc. Atque Casellium Vindicem, grammaticum Latinum, in Stromateo laudat Piscianus, lib. VI, pag. 685 et 696. Plutar- dam codicibus Photio cod. cxt, lectis, secutus est liber, de quo mox dicam, Quis dives salvetur: alii tamen, quos idem vidit Photius, hunc ipsum octavum librum habuerunt, atque in hoc pag. 785 exstant verba, quæ Clementem philosophum laudans profert Pseudo-Dionysius, c. 5 libri De divinis nominibus, ut Albertinus etiam, pag. 266 operis De Eucharistia observavit. Octo Stromatum Clementis libros legerunt, etiam Eusebius atque Hieronymus. Porro liber iste octavus, qui exstat, cuin prioribus septem nihil habet commune; sed totus de demonstratione, definitione, divisione et causis dialectico more disputat. Eumdem tamen nos habere, quam olim legit Photius, non dubito, licet aliud sentire videam Nourrium, pag. 1289, qui in eo etiam fallitur, quod, quæ de doctrina parum sana Photius notat, de octavo hoc libro accepit, cum de toto Stromatum opere istud ille scripserit. Non integrum vero, sed imperfectum ad nos librum huncce, qui octavus inscribitur, pervenisse, libentius assentior Tillemontio, tom. Ill Memor. histor. eccles., p. 318, 524. Quod vero Nourrius, p. 1308, ex Catena ms. in Genesin notat, ab Acacio Cæsareæ in Palæstina episcopo citari verba ex octavo Clementis Stromatum libro deperdito, id ampliore consideratione dignum est. Verba hæc sunt: Kal ἐν τῷ ὀγδόῳ δὲ Στρωματεῖ ἀθετεῖ τὴν περὶ τοῦ προεῖναι τὰς ψυχὰς δόξαν (Cassiani puta, quam 111 Strom., p. 466, confutaturum se promiserat,) λέγων αὐταῖς ταῖς λέξεσιν· «Ο Θεός ἡμᾶς ἐποίη σεν οὐ προόντας. Ἐχρῆν γὰρ καὶ εἰδέναι ἡμᾶς τὸ ποῦ ἦμεν καὶ προῆμεν, καὶ πῶς καὶ διὰ τί δεῦρο ἥκομεν. Εἰ δὲ οὐ προημεν, τῆς γενέσεως ἡμῶν μόνος αἴτιος ὁ Θεὸς, ὃς οὐκ ὄντας ἐποίησεν, οὕτως καὶ γενομένους σώζει. Ο δὲ τοὺς δερμα τίνας χιτῶνας τὰ αἰσθητὰ λέγων σώματα, πάντως που καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς αἰσθητὸν εἶναι ὁμολογήσει· μετὰ τοὺς χιτῶνας γὰρ εἴρηται, Μήποτε chi Στρωματεῖς Eusebius, 1 Præparat., c. 4, 5, et Lamprias, in Catalogo ejus scriptorum. Videturque Plutarchum ac Casellium respicere Gellius, Erfwpurɛiç memorans in præfat. Noctium Atticarum. Photius, postquam inscriptionem operis integram in vetere quodam exemplari repertam Τίτου Φλαβίου Κλήμεντος, πρεσβυτέρου 'Αλεξανδρείας, τῶν κατὰ τὴν ἀληθῆ φιλοσοφίαν γνωστικῶν ὑπο μνημάτων Στρωματέων α', β', γ', δ', ε', δ', ι' xal n', indicarat, pergit, primos quidem septem libros eumdem præferre titulum, eosdemque prorsus esse in omnibus codd. sed octavum cum inscriptione tum rei subjectæ variare et in quibusdam inscribi: Τίς ὁ σωζόμενος πλούσιος; In aliis vero, Στρωμateùs bydoos, uti reliqui septem libri inscribi solent. Add. Heinsii not. ad initium libri 1 Stromat., et ad init. libri octavi, et Stolle, 1. mem. Doclum học Stromatum opus in quo etiam permulta veterum auctorum, in primis poetarum, citantur, in quibus colligendis, aut comparandis emendandisque criticus ingenium ac diligentiam potest exercere, historicorum, chronologicorum et theologicorum esse plenum errorum, David Blondellus De Sibyllis, lib. 1, cap. 6, aliique animadverterunt. Quæ singularia falsaque aut ex nimio allegoriarum studio

'45 λοίβη τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς, καὶ γάγη, καὶ ζήσηται linentur. Quoniam vero eisdem vis quisquam hodie elç aliora. Hæc (quæ Nourrium præteriit) excerpta sunt ex 'Extoraiç xpoyntixir, $17, edit. Combefisii [et Potteri]. At idem Nourrius recte observal, in mss. J. Damasceni Parallelorum codicibus laudari tanquam ex octavo Stromatum libro, quæ iisdem verbis exstant in 'Εκλογαῖς προφητικών, quæ Græce libro Stromatum subjiciuntur, § 20, edit. Græco-Lat. Combefisii: 'Aɣáan Ɛacvciur ἄρχει, ἀκίντων δὲ ὁ φόβος οὗτος ὁ φαῦλος. Ὁ δὲ εἰς ἀγαθὸν παιδαγωγών, εἰς Χριστὸν ἄγει, καὶ kori owenpios. Laudantur a Damasceno etiam hæc, octavo Stromatum libro prænotato: ❤oEndw μὲν οὐχὶ νόσον τὴν ἔξωθεν, ἀλλὰ ἁμαρτήματα, thr δι & νόσος· καὶ νόσον ψυχῆς, οὐχὶ σώματος (quæ exstapt in eisdem Eclogis, §11). £t: Néµoç ἐστὶ κατὰ τῶν σεμνὰ καὶ θεῖα σεμνῶς καὶ θεο πρεπῶς ὁρᾷν οὐκ ἀξιούντων, κόλασιν ἐπιφέρειν ἀορασίας. poterit moveri, nec tamen inutile ad alios scriptores ecclesiasticos illustrandos, neque injucundum est specimine tam insigni cognoscere, qualis fuerit et quam longe petitis S. Scripture expositionibus subnixa hæreticorum istorum doctrina, non dubitavi illam Combefisii versionem, cujus apographum beneficio doctissimi viri, Erici Benzelii, in manus meas incidit, infra cum lectore communicare Germanice quidem reddita hæc excerpta edidit Godfridus Arnoldus, in Apologia hæresium, Lipsix 1700, fol., tom. IV, pag. 41 sq., a quo tempore melior et emendatior, itidem Germanica, interpretatio, auctore H. G. W. E. Ν. lucem vidit Cline 1701, 4, cum præfat. D. Eliæ Veielii. 5. Εκ τῶν Προφητικών εκλογαί. Hæc excerpta posteriora saniora sunt prioribus, sed in GræcoLatinis Clementis editionibus itidem tantum Græce exstant, atque extrema parte mutila. Cæterum cum notis Francisci Combefisii leguntur Græœe et Latine in auctario ipsius novissimo ad Bibliothecam Patrum, Paris. 1672, fol. In bis subinde refellit Clemens (illum enim auctorem non dubito) errores lleracleonis, Tatiani, Hermogenis: plura etiam refert ex Apocryphis Henochi, et Apocalypsi atque xncúruari Petri; ex Hermæ etiam Pastoris lib. 11, mandato 5, verba desumpta et illustrata videre est § 45, licet de nomine eum non laudet. Dogmatum vero hæreticorum expositionem utilem esse disputat § 29: Þépei dè xai ďllnr 4. Εκ τῶν Θεοδότου καὶ τῆς ἀνατολικῆς καλουμένης διδασκαλίας κατὰ τοὺς Ουαλεντίνου zpírovç éxitojai. Hæc excerpta, Græce sine versione ex Florentino exemplari Græco-Latinis Clementis editionibus subjecta, varias locorum S. Scripturæ explicationes Gnosticas et Valentinianas contiment. In his Theodotus plus simplici vice citatur; mentio et Basilidis et Valentini ac Valen - tinianorum, et pag. 799, afferuntur verba, quæ Christus dixerit ad Salomen, μέχρι τότε εἶναι θά νατον, ἄχρις ἂν αἱ γυναῖκες τίπτωσιν, quæ ex Evangelio secundum Ægyptios petita esse constat συγγυμνασίαν ψυχῆς ζητητικῆς ἡ τῆς ἑτεροδό ex Clementis 1 Strom., pag. 445, 452, 453. Combefisius Latine transtulit, sed veritus est edere ob bæreses et errores Gnosticos, qui in illis conenata in illis Stromatum reliquisque libris reperiuntur, ea post Nourrium et litig. Fabricio post indic. edd. laudatos, diligenter collegit et dijudicavit, neque tamen, quæ bona in illis essent libris, reticuit Semler, in Historia doctrinæ Christiane, præmissa tom. II Theolog. polemica, Baumgart., $61, pag. 133 sqq. Epitomen librorum German. confecit Chr. Frid. Rössler in Bibl. Patrum eccles., part. 11, pag. 1-75. Harl. Theodotum intellige Byzantinum coriarium, a Victore, Rom. episcopo, excommunicatum, cujus hæresin perstringit etiam S. Hippolytus in homilia contra errores Noëti. Cætera veteruin de illo loca diligenter excerpsit Itigius, diss. De hæresiarchis, pag. 259 seqq., qui pag. 243 alterum refert Theodotum, Montanistam, et pag. 261 tertium Theodotum, trapezitam, auctorem Melchisedecianorum. Videnda etiam de Theodoto coriario erudita dissertatio D. Mich. Waltheri, edita Witebergæ 1688, sub titulo: Jesus ante Mariam, § 10 sq. FABR. Valesius ad Eusebium, H. E., lib. v, c. 11 (quem locum 'repetiit Potterus ad Clem. Strom. 1, pag. 322, ubi Clemens de suis præceptoribus loquitur), duorum illorum, quos in Orientis partibus abs se auditos esse narrat Clemens, alterum Assyrium genere, Tatianum esse suspicatur; alterum autem Hebræum, ex Palæstina oriundum, quem Theophilum esse, Cæsariensem episcopum, opinatus est Baron., ad a. Chr. 185, potius esse Theodotum crediderit, quod ex eo conjicit, quia epitome Hypotyposeon Clementis inscribatur: 'Ἐκ τῶν Θεοδότου ανατολικῆς διδασκαλίας, Clementem vero ea, quæ & ξου διδασκαλίας ἔκθεσις, καὶ ἀνεξαπάτητον τῆς dindovç înfei tèr µaðηvýr. Has Eclogas esse parἀληθοῦς τηρεῖ μαθητήν. tem Hypotyposeon Clementis Alexandrini, non abmagistris in Oriente didicisset, vocare avazolex7} didasxalíav. Quæ conjectura num admittenda sit, леспе, alii judicent. De Theodoto, cujus meininit Ignatius, epist. interp. ad Trallianos, cap. 11, vide quæ ibi adnotavit Cotelerius. HARL. Vide Combefis., tom. 1, Auctar. noviss., pag. 194, et Rich. Simonis Bibliothecam criticum, Gallice editam, tom. I, pag. 66. Fuerunt quidem viri docti, quorum auctoritas apud me multum valet, qui suaderent, ut in nova hac edit. retinerem libellum illum cum versione notisque Combefisii. Enimvero quod in edit. Potteri, pag. 966 sqq., textui Græco adjuncta est versio Lat. Roberti Pearse, et subjunctæ sunt notæ Sylburgii, Combefisii et pauca Potteri; atque operis redemptor urget flagitatque, ut vela contraham; aliorum consilio obsecutus ea omnia in nova hac edit. omittere statui. Si plures velint, ut saltem recudatur Combefisii versio Lat., hæc forsan in supplementis locum habebit. HARL. Georgio Wachtero, ecclesiaste Memmingensi. FABR. Inscriptio haud urbana hæc est: Augenscheinliche Erweisung, dass der vermessene KetzerPatron, Gottfried Arnold, das valentinianische Ketzer-Fragmentum Theodoti weder verständlich, nôch treulich übersezet, und damit seine schlechte Wissenschaft in der griechischen Sraache selbst verrathen habe. ID. In edit. tamen Potter., pag. 989 sqq., leguntur Gr. cum versione Lat. notisque Sylburgii atque Combelisii et paucis Potteri. Id.

surde conjiciunt viri doctissimi: haud omittendum longiora ex vi libris Stromatum. Inc. tépara apotamen est, easdem ab Acacio et Damasceno, ut e locis pluribus, supra a me descriptis, patet, habitas fuisse pro octavo Stromatum libro. Operum Clementis Alex. codd. et editiones. γινώσκει καὶ ἐκβάσεις καιρῶν καὶ χρόνων ὁ τῆς σοφίας μαθητής quæ in editis initio libri i mutilis desunt. - Teste Montfauc. in Bibl. bibliothec, mss. 1, pag. 14, inter codd. Vatic. Romæ Quis dives salvetur opusc. et alia inter Clementis papæ opera nominantur: fragmenta Clem. Alex. in Catenis in. Exodum, Job, Epp. ad Corinth. et Galat., in Matthæum et Lucam sunt in pluribus codd. Vatic. ibid. (uti in Catenis in codd. Coisl. Vindob. August. Vindel. aliisque). Romæ, in bibl. Ottobon. Stromatum fragm. in 11 codd. recent., nec non Stromala bis, et Pædagog. (ibid., pag. 183 et 190), et ibidem, in Bibl. Patrum S. Basilii (ib., pag. 198, D.). — In - Galliis inter codd. abbatiæ S. Petri de Selincurte, diœc. Ambianensis, Admonitio ad gentes et Pœ. dagogus (ibid. 11, pag. 1198). - S. Clementis Vita, etc., in cod. bibl. Mediolan. (Ibid., 1, p. 495.) Paris., in Bibl. publ. (sec. catal. cod. tom. II ) in cod. CDLI, A. C. 914, manu Baanis, notarii Arethæ, Cæsareæ archiepiscopi, exarato, Clem. adhortatorius liber ad Græcos, cum scholiis marg. et Pædagogus, sed desunt libri 1 decem capita prima, et undecimi initium: in cod. Cdlii et dlxxxvII (in quo ea quoque desunt, quæ in cod. CCCCLI, notavimus) Pædagogi libri 111 cum Hymno in Christum, et anonymi Versibus in Pædagogum. In cod. CDXL fragmentum, ubi de sancto Joanne, theologo et evangelista, agitur. - Cod. Paris., coll. S. J., qui lect. Montfauc. enotavit et ad Potterum transmisit. integruin Stromatum opus complectitur, varias In bibl. Coislin., secundum Montf., in cod. LXXXVI, ex libro Quis dives sit salvus, historia quædam, quæ est quoque ap. Eusebium 111 H. E., Loca Clem. occurrunt in cap. 23 (pag. 140). cod. cxII et cx, in Collectionibus sententiarum, rerum moralium et interpretationum, e pluribus script. eceles. excerptarum (pag. 186, 187; sic quoque codd. Augus. Vind., teste Reisero, pag. 22 et: 39 catal.): in cod. cclix, in Anastasii respousionibus, etc. (pag. 305); in cod. CCLXXVI, in Damasceni Parullelis (pag. 390); —in cod. ccLxxxx1v, in Damasceni Eclogis (pag. 412). Plures codd. jam passim laudavit Fabricius. De codice membr. Florent. Medic. Laurent. sæc. XI, qui continet Stromata, cujus Fabr. supra in § 3 meminit, plura scripsit Bandin. in Cat. codd. Gr. 1, pag. 12, qui præter ea post Fabricium (supra § 3) observat, cod. Claromontan. rec. a.Nourrio memoratum, videri e Mediceo descriptum. Codicem illum præstantissimum olim fuisse apud Basilianos Messanenses monachos, putabat Montf. in Bibl. bibliothecar…, 1, pag. 234. In eodem codice sunt. Excerpta ex libris Theodoti et Selecta prophetarum. Pedagogi libri!!!, Κλήμεντος λόγοι dicuntur in codice xxiv, plut, v, cum notis incerti auctoris margin. quem Bandin., 1. c. 1, pag. 49 seq., uberius describit. Libri in cod. dividuntur in capita, et singulis capitibus præmittuntur argumenta. Illos libros excipiunt Hymnus Christi servatoris, S. Clementis et Versus incerti in Clementis Pædagogum. Illo cod. usus est quoque Victorius; sed omisit scholia quædam, charactere ligato et currenti ab eodem scriptore codicis in ora libri hinc inde adjecta, quorum quædam Bandinius descripsit et promulgavit. Idem calligraphus, ait Bandin., ut ostenderet consensum textus Clementis cum quadain Arethæ, archiepiscopi Cæsariensis, interpretatione, desumpta forsan ex ejus Catena in Apocalypsin Joannis, longum scholium in ora libri descripsit, cujus initium ac fipem edidit Bandin. In codd. vIII, }}. 5%, plut. ix (a), sunt inter breves definitiones SS. PP. de substantia et natura, etc., excerpta ex Clem. Alex. Sermone de Providentia. (Band., I, pag. 402.) Cod. Alex. Clem, cui Stephan. multas adscripsit notas, Francofurti ad Moen, memorat Folard., in Histoire d'un Voyage littéraire, fuit en 1733, etc. Haga Com. 1755, mai. 12, teste Stollio, in notitia illius bibl. (Kurze Nachricht von den Büchern — in. der Stollischen Bibl.) tom. I, p. 563. Loca Clem. occurrunt in Catenis in Psalinos, in Jobum et i♥ Evangelia, et citatur Clem. in Florilegio sententiarum, in Violario compos. et a J. Cantacuzeno contra Palamam. (Bandin. I, pag. 34, 52, 161, 255, 347 et 549.) Pædagogi tres libri in cod. Veneto D. Marci, cum lemmatibus singulis capp. prælixis, et notis nonnullis ad oram conjectis, vid. Viltoison, Anecd. Græc. II, pag. 98 et pag. 249. — Ju cod. biblioth. Mutinensis Προτρεπτικόν, Παιδαγω ſexór et Hymnus, ut in editis, teste Montf. in Diario pag. 31. Ital., Neapoli, in bibl. Regia, cod. ci.xv continet:Clem. Alex. Pædagogum; Hymnum ad Christum et anonymi Versus in Clem. Pædagogum; excerpta Codices seqq. qui in Anglia asservantur, et a Pottero sunt collati, ab eo nominantur in Præfat. Oxonii: In cod. bibl. novi Collegii, Cohortatio ad Græcos, una cum duobus Pædagogi libris posterioribus eorumdemque nonnullis fragmentis: - in cod. Bodlei. et alio, qui exstat in bibl. regis, Pædagogi 111 libri.· Ad Clementis periochas, quas Eusebius operi De præpar. evang. inseruit, emendandas, utilis fuit cod. Eusebii in biblioth. Collegii J. Baptistæ. Præter ea, secundum catal. in codd. Angl. et Hibern., etc., in cod. Barocc. Bibl. Bodlei. nr. v, sunt ex Clem. Alex. aliisque excerptæ sententiæ, etc.; in codd. Bodl. mccxxxxii et (a) Hæc Scholia, quæ ex codice Parisino evulgavit Reinholdus Klotz in sua editione Operum Clementis (Lipsia, 1830-31, in-12), exstant tomo 11 nostræ recensionis. EDIT. PATR.

scell. sacr. pag. 510, lib. 111. biblioth. Fabricianæ, I, pag. 78 sq. - J. Fabric., in Hist: observat. vol. IV, tom. I, pag. 72, sqq., et K. Ob×s. seu conjectanea quædam in Clem. Alex. Stromatum librum 1, ibid. pag. 103 sqq. Ilarl. Fabricius in Delectu argumentorum... pro veritato relig. Christ. pag. 58, sqq., ubi de Clemente Alex. agit, quædam addit, quæ hic repetam: • Adversus Guil. Whistonum, qui Clementis scripta tanquam juvenilia contemnit, I. Ern. Grabius in libello posthumo Some instances of the defects and emissions in Mr. Whistons collection of testimonies, Londin.1712, 8 pag. 11, ostendit ex lib. 1 Strom. pag. 276, jam xpórov µñxoç intercessisse, ex quo magistros suos audiverat Clemens, quos p. 274 tostatur, sancte servasse beata dogmata, quæ a Petro, Jacobo, Joanne et Paulo acceperunt. Notas in Clementem affectas se habuisse testatus est Egidius Menagius, in Menagianis, tom. I, pag. • Inter Joannis Mariæ Borzini Ord. Prædic. affecta opuscula Oldoinus in Athenæo Ligustico refert Logicam Clementis Alexandrini explanatam. › J. Tribbechovii Diss. de vila et scriptis Clementis Alexandrini, Halæ Magdeb. 1706, 4. Hæc quidem disp. nihil novi continet; sub finem tamen (§ XIVxxx1) bene colliguntur et recensentur nævi Clementis, primum ii qui ad philologiam, deinde ii qui ad theologiam pertinent. — Altera ejusdem J. Tribbeehovii Diss. in Clementem Alexandrinum, eaque de philosophiæ definitione, præmissa pleniore analysi libri 1 Stromatum ex Apparatu Nourriiad Bibliothecam PP. maximam, Halæ 1706, 4, est ad meliorem Ċ librorum atque indiciorum quorumdam Clem. intelligentiam interdum efficacior. Num Tribbechovius, quem in ultima paragrapho promisisse videtur, cuntinuaverit laborem, equidem ignoro, et fere dubito. J. Jortin scripsit obss. in Clement. Alex. in suis Remarks on ecclesiastical History, Lond. vol. II, 1751, 8, pag. 553; — vol. II, 1752, pag. 378, 401. Tho. Holzclau Diss. de Clemente et ejus morali doctrina, Wirceb. 1779, 8. Add. Rosenmüller, Hist. Interpr. LL. S., tom. 1, p. 209. Flügge, Gesch. d. theol. Wiss. tom. I, p. 177 sq., 343 sq. Supplementum Operum Clementis Alexandrini. Hoc cum præfatione erudita et fasciculo Miscellanearum ad Hist. ecclesiasticam spectantium observationum editum Lipsia 1700, 8, ab codem præclaro doctore meo, Thoma luigio, complectitur: 1. Librum pium et lectione in primis dignum, qui inscribitur: Tię o owibμevo; Thouatos; Quis divas salvetur? Clementi hic diserte tribuitur ab Eusebio, 111, 23, vi, 13, Hieronymo aliisque et Photio,. qui codice cxi testatur in quibusdam exemplaribus hunc libellum fuisse loco octavi Stromatum libri. Unde non mirum, quod Anastasius Sinaita in psalª mum vi (ap. Combefis. tom. 1 Auctar. noviss., pag. 966), Ex troç tür στpwpatinwr Clementis adywr τινος στρωματικῶν λόγων afferre se ait narrationem de Joanne apostolo, ju - venem perditum persequente et ad frugem reducente, quæ capite ultimo hujus libri exstat, repetiturque inde ab Eusebio 1, 23, Hist., et aliis quas laudavi ad Abdiam v, 3, pag. 536. Codicis apocryphi Novi Test. meminit iterum Anastasius pag. 934, ubi Clementem τὸν ἱστορικὸν Ἀλεξανδρείας appellat. Igitur haud dubie Clementis est, non Origenis, licet in ms. Vaticano Origenis in Jeremiam homiliis adjunctus, atque inde sub falso Origenis nomine editus sit a Mich. Ghislerio tom. III Commentar. in Jeremiam (Lugd. 1633, fol.), p. 262, cum versiona Jo. Matthæi Caryophili. Sed in præfat. c. 7, § 4, ipse errorem Ghislerius agnovit, et Çlementi vindicandum illum librum statuit, sub cujus nomine cum nova versione et notis edidit Franciscus Combefisius, nullo alio ms. codice usus, in Auctario noviss. Bibliotheca Patrum, tom. I, pag. 1672, fol. Ex Combefisii editione recusus Latine in Bibliotheca Patrum, Lugd. a. 1677, tomo III, ac Græce et Latine cum succinctis J. Felli, Oxoniensis episcopi, scholiis, Oxon. 1683, 12, e theatro Sheldoniano, sed notis Jo. Custph. Dommerichi Progr. de λórw Patrum (præcipue Justini martyris et Clementis Alexandr.), Helmstadt. 1760, 4. De 26yw Clem. acute docteque Semlerus quoque disputat 1. supra cit., atque J. Ge. Arn. Oelrichs in Comment. de vera et certa eorum qui medio secundo atque ineunte tertio sæculo floruerunt Patrum, de rationes. relatione Filii, seu Verbi cum Patre sententia, Gottingæ 1787, 4, p. Combefisii omissis, quas suæ tamen editioni præter 3.3, sqq. Darstellung der moralischen Ideen des Clemens von Alexandrien und des Tertullian. Ein Beitrag zur Geschichte der Christlichen Sittenlehre, von Wilh. Blünscher (prof. theol. Marburg.) in D. Henke Magazin, für Religionsphilosophie, Exegese und Kirchengeschichte, etc., tom. VI. Helmstadt. 1796, 8, ur. D. D. (h. e. Josephi Wassii) Obss. in auctorem Titanomachiæ, ap. Clem. Alex. laudatæ, in Miscell. Conf. Brüggemann. View., etc., pag. 373. Conf. de hoc luigii supplem., Acta erud., Lips., a. 1700, pag. 451, sqq. Harl. In adumbrationibus quæ exstant, nullæ ad Felli scholia, et varias e Ghisleriana et Combefisiana fectiones, Ittigius adjunxit. FABRIC. Rec. Oxon. in ed. Potteri Fellique notis subjectis textui quem excipiunt p. 961 sq. notæ Combefisii. HARL. 2. Adumbrationes in aliquot epistolas canonicas, ex veteri Latina versione, de qua Cassiodorus c. 8 Institut. divinarum litterarum: In epistolis canonicis Clemens Alexandrinus presbyter, qui et Stromateus vocatur, id est, in Epistola S. Petri prima, S. Joannis prima et secunda, et Jacobi quædam Attico Epistolam Jacobi, sed in Epistolam Judæ leguntur. Et de Epistola Judæ meminit etiam Eusebius v1, 14; ubi Clementis Υποτυπώσεις refert. 1. c. Græco.

Si sermone declarexit. Übi multa quidem subtiliter, ▲ Cangii, S. Maximus al Dionys. c. 1 De mystica sed aliqua incaute locutus est: quæ nos ita transferri fecimus in Latinum, ut exclusis quibusdam of fendiculis purificata doctrina ejus securior poluissel hauriri. Clementem in Hypotyposcon libris etiam Epistolas catholicas interpretatum testantur Euse bims iv, 14, Hist. et Photius cod. c1x. Verisimile igiest, ex illo opere Cassiodorum, Adumbrationes hasce, quo ipso forte vocabulo Græcum TzerVZÓσeur exprimere voluit, excerpendas curasse, quas Latine luigius dedit post editiones in Bibliothecis Patrum, Paris. 1575 (tom. VI Par. 1576, foi.), 1589, 1854, et Lugd. 1677, et post editionem Oxoniensem ad calcem libri De divite salvando 1683, 12 (in ed. Potteri pag. 1006, sqq.). 3. Fragmenta Clementis Alex. a Jo. Fello collecta ´ex Nicetæ in Jobum et Corderia:a in Lucam Catena, quibus alia Ittigius addidit tum ex eadem in Jobum, tum ex Nicetæ in Matthæum Catena, ex Eusebio item atque ŒEcumenio. His cæterisque, quæ in præfatione etiam monet adjungenda esse, adli potest fragmentum Clementis, quod exhibet Catena in Pentateuchum, Latine edita a Francisco Zephyro, p. 146, licet consimilia quodammodo legæntur v Strom., pag. 564: Nomen illud mysticum quod vocant letragrammalou, quo tantum muniebontur illi, quibus adytum pervium erat, sonat Jehovah, quod interpretatur qui est et qui erit; candelabrum vero, quod australem plagam adstabat altaris, septem planetas referebat, qui per meridianam regionem eir-C cumagi nobis ridentur, cui terni utrinque rami consurgunt, quoniam sol quasi candelabrum mundi medius inter alios planetas divina sapientia libratus sua lure superiores lustrat et inferiores. Ad alteram' partem ipsius uræ posita erat mensa, in qua panes proponebantur, quod ex ea parte cœli flatus nobis vitales et almi adspirent. FABR. Hæc et plura alia, a Grabio collecta, etiam id, quod Fabr. h. I. produxerat, reperiuntur in Oxon. Potteri edit. p. 1011 sqq. Editioni Veneta Potter. ea, quæ Fabric. calci edit. suæ Hippolyti adjecerat, esse addita, supra me jam monere memini. Harl. Scripta Clementis deperdita. 1. Hypolyposeon sive compendiosarum S. Scripturæ enarrationum libri VIII, ex quibus petita videntur, quæ hodieque exstant, excerpta Theodoti, et Adumbrationes in aliquot Epistolas catholi cas, ut jam dixi. Meminit Euseb. 1, 12, 11, 1, 9 et 45, et vi, 13 et 14, Hist., Hieron. in Catalogo, c. 38, Photius cod. cıx, cxı. Fragmenta ex illis præter Eusebium locis laudatis et ŒEcumenium in Epistolas Pauli, servavit Chronicon Alex. p. 224 edit. Levia sunt, quæ conjecturæ huic opponit Nourrius, pag. 1320. De hoc vocabulo, quod brevem et succinctam (quæ compendio et 5 év úr fit) expositionem significat, dixi ad Sexti Empirici libros Hypotyposeon Pyrrhoniarum. theol., pag. 17, et Jo. Moschus in Prato spirituali, cap. 176 35, quem locum, cum laudasset Baronius ad A. C. 31, n. 40, ut probaret Petrum a Christo baptizatum esse, Richardas Montacutius lib. 11 Originum eccles. pag. 52: En tibicinem, inquit, ruiluro alioqui parieti! Clemens & manjzbiz adnotatur in partes ez Hypotyposibus, sed citatus a Sophronio in Prato spirituali. Neque enim Baronius Clementis, credo, ridit Hypotyposes. Certe magnus auctor Clemens, licet nimis interdum credulus apocrypticis narrationibus et rumoribus ab incerta traditione. Secundo criticoram quidam nominatissimi opus illud Hypotyposeon non lectum sibi risum (sed zapł zavobg Evong xai pt óvæg judicant critici) devocant in quæstionem. Quod si exstaret, multiplici procul dubio doctrina, ut ille alter polizing nos recrearet. Sed an ille antiquissimus et eruditissimus Pater tale aliquid retuleri: in Hypotyposibus, tum tandem intelligemus, cum Patres Societatis qua summa pollent gratia et auctoritate apud hodiernum patriarcham Alexandrinum, illud opus tessellatum in usum publicum Fcclesiæ impetraverint. Scribebat enim aliquando doctissimus Fronto litteris ad clarissimum Sarilium missis, apud illum patriarcham librumN hunc exstare. 2. Σύγγραμμα Κλήμεντος τοῦ Στρωματέως εἰς τὸν προφήτην ᾿Αμώς memorat Palladius in Historin Lausiaca, pag. 147 edit. Meursii. 3. Пɛpl zporviaç, ex quo fragmenta apud S. Maximum tom. Il Opp., pag. 144, 152, itemque aliud ex mss. Reg. apud Nourrium, pag. 1336 sq. Apparatus ad Bibl. Patrum. Fragmentum insigne ex Clem. Alexandr. libro 1 zporciaç exstat apud Anastas. Sinaitam quæst. xcvi. Fabr. Frag. in Pott. edit. pag. 1016, sq., et in append. Fabr. in edit. Veneta. In cod. Laurent. Med. esse excerpta ex Clem. sermone De providentia, ex Bandin. 1, pag. 402, supra jam adnotavimus. Harl. 4. Περὶ τοῦ Πάσχα σύγγραμμα. Euseb. 1, 26, VI, 13; Hier. De script. eccles., c. 38; Phot. cod. 111. Fragmenta in Chronico Alex., pag. 7 edit. Cangii. Et in Petavii Uranologio, pag. 214. In hoc libro testatus, Eusebio teste, fuit Clemens, se a fratribus adactum ad scripto consignandas zapadóσɛiç, quas ab antiquioribus presbyteris acceperat. Per has nolim Constitutionum apostolicarum opus intelligere cum doctissimo Beveregio; sed illud ipsum de Paschate opus, in quo traditiones antiquiorum de hoc argumento exposuerat. [Fragm. in Potter. edit. pag. 1017.] 5. Διαλέξεις περὶ νηστείας. Hieron. De jejunio Fragmenta v. in præf. Ittigii ad suum Supplement. et edit. Potter. Oxon., pag. 1014 sqq., et pag. 1023. Jacturam Hypotyposeon valde dolet Semler, 1. c., pag. 155. Conf. Jo. Franc. Buddei, Isagoge ad universam theologiam, pag. 545. Harl.

disceptatio, quasi legisset διάλεξις,non διαλέξεις. allegorice interpretandis, Strom. vi, pag. 580: Apud Photium tantum est Περί νηστείας. 6. Περὶ καταλαλίας. Hieron. De obtrectatione, liber unus. Phot. Περὶ κακολογίας. [Vid. fragm. in Pott. ed. pag. 1020, sq.] 7. Προτρεπτικός εἰς ὑπομονὴν, ἢ πρὸς τοὺς νεωστὶ βεβαπτισμένους. Euseb. vi, 13, Histor. 8. Κανὼν ἐκκλησιαστικός, ἢ πρὸς τοὺς Ἰου δαίζοντας. Hieron. De canonibus ecclesiasticis et adversus eos qui Judæorum sequuntur errorem, liber anus, quem proprie Alexandro, Hierosolymorum episcopo, προσεφώνησε. Canonum apostolicorum collectionem, quæ hodie exstat, per hoc opus ab Eusebio et Hieronymo innui, non crediderim. Sane Photius, qui mox lectos a se canones apostolorum cod. cxul commemorat, Clementis, Romani, sub nomine, inter ea, quæ a Clemente Alex. scripta non ipse legit, sed memorari tantum ab aliis meminit cod. cxi, refer: Περὶ κανόνων ἐκκλησιαστικῶν κατὰ τῶν ἀκολουθούντων τῇ τῶν Ἰουδαίων πλάνη. Atque unius, non duorum scriptorum hunc esse titulum, Eusebius et Hieron. dubitare nos haud sinunt. Fragmentum Clementis 'Ex rov xarà 'lovBallorur servatum in Nicephori CPol. Antirrheticis mss. Græce et Latine edidit Nourrius p. 1534, Apparat. [et in Fabr. append. in ed. Poll. Veneta, circ. fin.]. 9. "Οροι διάφοροι. Jo. Veccus de processione Spiritus S., apud Allatium in Græcia orthodoxa, wm. I, pag. 248: ᾿Αλλὰ καὶ ὁ Κλήμης ὁ Στρωματ τεὺς ἐν οἷς συνέθετο διαφόροις όροις ὥστε παντὸς εὐσεβοῦς δόγματος προηγείσθαι αὐτοὺς τῷ βουλεμένῳ Θεολογίαν μετιέναι, οριζόμενος τί πνεῦμα, καὶ ὁσαχώς λέγεται πνεῦμα, φησι· Πνεῦμα μὲν ἐστι λεπτὴ καὶ ἄθλος καὶ ἀσχημάτιστος ἐκπορευτικὴ ὑπαρξις. [In append. Fabric. in edit. Veneta.] 10. Plura scripta sua sive memorat sive promittit Clemens ipse ut De principiis, Strom. 111, p. 431: Ἀλλὰ πρὸς μὲν τούτους (Μαρκιωνιστάς) οπότ' ἂν τὸν Περὶ ἀρχῶν διαλαμβάνωμεν λόγον, ἀκριβέστατα διαλεξώμεθα. Libro, Quis dives salvetur? § 26, ὅπερ ἐν τῇ ἀρχῶν καὶ θεολογίας ἐξηγήσει μυστήριον τοῦ Σωτῆρος ὑπάρχει μαθεῖν. Iterum meminit hujus tractationis, uli Strom., pag. 434: Επειδὰν δὲ περὶ τῶν ἀρχῶν διαλαμβάνωμεν, etc. Hic est αρχικός λόγος, de uno Deo, qui per legem et prophetas atque Evangelium prædicatur, quem promittit, Strom. iv, pag. 510, licet jam de hoc argumenta quædam dixisset 111, pag. 457, seq. De prophetia. Strom. v, pag. 531: Καὶ ὅ τι ποτέ ἐστι τὸ ἅγιον Πνεῦμα, ἐν τοῖς περὶ προφητείας· καν τοῖς περὶ ψυχῆς ἐπιδειχθήσεται ἡμῖν. Adde 17. pag. 511. De membris et affectibus, quando de Deo dicuntur, Αλληγορεῖσθαι δέ τινα ἐκ τούτων τῶν ὀνομάτων, ὁσιώτερον, ἃ δὴ καὶ προϊόντος τοῦ λόγου κατὰ τὸν οἰκεῖον καιρὸν διασαφήσομεν. De angelis. Strom. vi, pag. 631: ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τούτων ἐν τῷ Περὶ ἀγγέλων λόγῳ προϊούσης τῆς γραφῆς κατὰ καιρὸν διαλεξώμεθα. De diabolo. Strom. iv, pag. 507: ᾿Αλλὰ πρὸς μὲν τὰ δόγματα ἐκεῖνα εἰ μετενσωματοῦται ἡ ψυχὴ, καὶ περὶ τοῦ διαβόλου κατὰ τοὺς οἰκείους λεχθήσεται καιρούς. Περί γενέσεως κόσμου. Strom. vi, pag. 698; Περὶ τῆς ἀνθρώπου γενέσεως, Strom. 111, p. 466. Hinc Eusebius De Clemente, vi, 13, Hist.: 'Yxıσχνεῖται δ' ἐν αὐτοῖς καὶ εἰς τὴν γένεσιν ὑπομνη ματιεῖσθαι. De Ecclesia unitate et excellentia, Strom. VII, pag. 765: 'Αλλὰ καὶ ἡ ἐξοχὴ τῆς Ἐκκλησίας καθἀπερ ἡ ἀρχὴ τῆς συστάσεως κατὰ τὴν μονάδα ἐστὶν, πάντα τὰ ἄλλα ὑπερβάλλουσα και μηδέν έχουσα ὅμοιον ἢ ἴσον ἑαυτῇ. Ταυτὶ μὲν οὖν ὕστερον. De officiis episcoporum, presby!erorum, diaconorum et viduarum videtur promittere se alio opere acturum ui, ult. Pedagogi, pag. 265. De anima όπηνίκα ἂν περὶ ψυχῆς διαλαμβάνωμεν, Strom. ni, pag. 432. Adde Ir, p. 591. [Fragm. Potter. pag. 1020.] De resurrectione, Pædagog. 11, 20, pag. 199: 'Os ἐν τῷ Περὶ ἀναστάσεως διὰ πλειόνων δηλωθήσει ται, et lib. 1, c. 6, p. 104: ᾿Αλλὰ γὰρ αὖθις ἡμῖν σαφέστερον τοῦτο ἐν τῷ Περὶ ἀναστάσεως δηλω θήσεται. De nuptiis, ἐν τῷ γαμικῷ διέξιμεν λόγῳ. Padagog. 111, 8, p. 237. Nisi forte respicit, quæ 11, 10, Pedagogi de illo argumento, aut tertio Stromatum disseruit. [Fragment. Potter. pag. 1022.] De continentia, καὶ τοῦτο ἐν τῷ περὶ ἐγκρα τείας ἡμῖν δεδήλωται, Pedagogi, ut, 10, p. 495. In eodem forte 16 disputaverat de eo, quid vere sit turpe et obscenum, quod 11, 6, Pædagogi, p. 169, testatur se fecisse: Διειλήφαμεν δὲ βαθυτέρῳ λόγῳ ὡς ἄρα οὔτε ἐν ὀνόμασιν, οὐδὲ μὴν ἐν τοῖς συνουσιαστικοῖς μορίοις καὶ τῇ κατὰ γάμον συμ πλοκῇ ἡ τοῦ ὄντως αἰσχροῦ προσηγορία τάττεται. Videtur itidem librum tertium Stromatum innuere, in quo pag. 434, diserte: Ὁ δὲ περὶ ἐγκρα τείας ἡμῖν προβαινέτω λόγος. Adversus hæreses, Strom. 17, pag. 510, ubi se unum Deum adversus illas demonstraturum promittit. Contra philosophorum sententias de summo bono, Η Strom., pag. 419. Contra hæreticorum γνῶσιν profanam, vi Strom., pag. 722. Sed forte non peculiares hi libri fuerunt, verum ut in Stromatis passim facit, ita et in Hypotyposibus hæreticos illos et philosophos oppugnare potuit. Confer Nourrium, pag. 1357 seq. [et indicem scriptorum a Clem. Alex. citatorum.