REINHOLDI KLOTZ PRÆFATIO. Albertus Fabricius, una cum auctorum, quos laudavit Clemens, Indice locupletissimo; cui nos alterumn adjecimus, qui S. Scripture sententias ab eo adductas monstraret. Sequitur Herreti Commentarius; no quid eorum, quæ reliquæ Clementis editiones exhibent, in hac nostra desideretur. Agmen claudunt Indices duo, rerum prior, verborum posterior; quos maxima quidem ex parte Sylburgio debemus. Postremo, cum editionem Sylburgianam ac Parisienses duas in manibus doctorum præcipue ſuisse viderem, harum paginas in Græci textus, illius vero in Latini margine curavi perpetuo describendas. Hæc præcipue sunt, amice Lector, quæ de hac nostra Clementis Alexandrini editione admonitum te velfem. Quod si̟ ea paulo qua:n exspectaveras serius prodeat, vel si publici nunc juris facta votis tuis minus respondeat, id aliqua saltem ex parte oculorum meorum imbecillitati imputes, rogo; quæ cum in Pædagogo versantem primo invasisset, adeo tandem invaluit quinto Stromatum libro sub prælo sudante, ut alienis multo plus quam propriis deinceps fidere duru me, sed prorsus ineluctabilis, necessitas cogeret. Quod si quam tibi sen voluptatem seu utilitatem hi nostri labores attulerint, hanc vicem reddere ne dedigneris, ut Deo nos Opt. Max. precibus tuis commendes. Vale: Dabam Londini, x! Kal. Septemb. A. D. MDCCXV. Lipsia 831-34 prodiit, sed Græce tantum, nova Clementis Operum editio, curante Reinholdo Klotz, phil. doct. (a). Quid in hac recensione præstiterit editor, ipse in præfationibus suis sic explicat: PRÆFATIO TOMI I. Carolus Ernestus Richterus vir clarissimus, is qui Bibliothecam hanc sacram ante paucos hos annos edere cœpit, cum qua me. est amicitia complezus, a me petisset, ut quemadmodum ipse Josephi et Philonis Judæorum opera edidisset, ita ego Clementis Alexandrini scripta edenda curarem; quanquam me non præteribat quam operosum hoc esset quamque difficile negotium, non tamen putavi operam meam quantulanicunque roganti amico ac pene postulanti recusandam esse ac deprecaudam: quam ob causain si quid cui vires meæ haudquaquam pares esse videantur susceperim, id magis facilitate mea, qua amicorum voluntati semper putavi esse inserviendum, quam alia ulla culpa mea contigit. tioribus criticis sive ex libris sive de conjectura rectius constitutum vidissem asciscerem, qua in re quod quantumque unicuique debeatur: dicetur eo volumine, quod criticam adnotationem continebit. Neque vero eæ mihi præscriptæ erant leges, ut aut novis libris anquirendis aut aliis adjumentis criticis undique conquirendis novam horum scri ptorum recensionem instituerem, sed ut quæ optima haberetur editio, eam litteris mandarem, ac si quid aperte peccatum deprehendissem, id corrigerem atque emendarem: qua ego in re si quando plus quam receperam præstare conatus sum et quavis fere pagina ab iis, qui ante me orationem Clementis constituerant, discedendum esse duxi, id ut feret et res ipsa flagitabat et a multis me spero hoc nomine, quod ultro exsolvi, bonam gratiam inivisse: ea enim huic scriptori cecidit sors, ut cum a Friderico Sylburgio discesserit, qui majorem et utidiorem in eo operam ponere aut posset aut vellet, editorem invenerit neminem. Namique Joannes Polterus, qui superiore sæculo ineunte scripta Clementis edidit, etsi ita optime est de eis meritus, quod fibros scriptos diligenter accurateque contulit; non proinde tamen ac libri postulabant optimi locos corruptos emendare ausus est atque conformnare. Itaque sæpe accidit, ut scriptura ea, quam et libri querentur et ipse duceret probandam, in adnotatione duntaxat locum obtineret: aperta librariorum menda non tollerentur. Sylburgius contra quanquam præter editionem P. Victori uno libro Palatino usus est, niulta tamen ab eo sûnt emendata vitia et omnis cura atque opera in singulis universisque expoliendis posita. Quod cum ita sit, non spero futurum, ut quisquam hac de re mecum dissentiat, quod Sylburgii editionem malui quam Potteri sequi, ita ut hanc cam illa d.ligenter conferrem et si quid a recenTum in emendandis his Clementis dibris usus sum scholiis Parisinis nondum editis, quæ editioni nostræ adjicientur. Deinde præter quam quod quæ viri docti hic illic de Clementis locis præceperant, studiose collegi et sicubi usus iis erat, in meam rem converti, etiam ea, quæ Villoisonius in Epistolis Vinariensibus inde a pag. 92-97, de locis quibusdam Clementis scripta e bibliotheca Vinariensi foras dedit, exçussi. In his vero virorum doctorum adnotationibus etsi nonnulla ita erant declarata, ut et assensum meum tulerint nec ego dubitaverim quam proposuerunt scripturam recipere; multa tamen esse cognovi ita comparata, ut qui caute criticum agat, aut in dubitationem vocare ea debeat aut plane rejicere. Itaque quos locos viri docti pro corruptissimis habuerunt multos, eos ego mihi videor aut mutata interpunctione aut faciliore quadam medicina quam quæ istorum fuit persanavisse. Cujus rei quamvis permulta possim exempla edere, id tamen tum declarabitur, cum id agemus. Quod ad libros scriptos attinet, antistare cæteris videtur ille liber, qui asservatur in bibliotheca novi apud Oxonienses Collegii, qui tamen præter Cohortationem ad Græcos duo tantum posteriores Pædagogi libros continet. Eum potissimum his in libris sequendum existimavi. Præter enim quam quod plerumque ineliores exhibuit scripturas, deteriores sprevit, interdum singula vel plura etiam supplevit verba, quæ librariorum negligentia in aliis libris videmus esse omissa, ut Protrept., § 2, p. 3, ed. Putt., hæc verba: Καὶ τῶν δραμάτων οἱ ὑποκριταὶ θυμηδίας θεάματα, quæ quin ab ipso Clemente profecta sint non potest esse dubium. Ibid., § 11, p. 11, ed. Pott., hæc verba ex eo adjicienda duri: Καὶ πλάνης ακράτου κυβευτήρια. Εst enim boni critici non solum quæ merito sunt suspecta rejicere, verum etiam si quid librariorum incuria amissum sit, id quantum in se est reprehendere. Versus quos multos laudat Clemens ita studui constituere, ut exceptis paucis quos aperte viderem esse depravatos, et metro et sententiæ poetæ satis facerem, præsertim cum in adnotatione critica qua in libris esset scriptura essem indicaturus. Alii sic erant cum Clementis oratione conjuncti, ut separari (a) Bibliotheca sacra Patrum Ecclesiæ Græcorum. Titi Flavii Clementis Alexandrini Opera omnia. Recognovit Reinholdus KLOTZ Lipsia, 1830-34, sumptibus E. B. Schwickerti, in-12, vol. 1-4.

et disponi non possent. Ita Pædagog., lib: 11, § 109, p. 235, ed. Poll. τί γὰρ φρόνιμον γυναῖκες εργάcarto intacta reliqui, quoniam his Clemens pro suis usus est, quanquam paulo post Pædagog., lib. 11, 7, p. 254, ed. Pott., versum eum, quem fecit Aristophanes, recte sic scriptum habet: Τι γὰρ γυναῖκες φρόνιμον ἐργασαίμεθα.... itemque Pædag., lib. 11. § 25, p. 181 sq., ed. Pott. hæc verba sicut vulgo legebantur edidi: "Or or τὸ ζῆν οὐδὲν ἀλλ' ἡ κώμος, πραιπάλη, βαλανεῖα, ἄκρατος, ἁμίδες, αργία, πότος, in quibus ut concedam Clementem ante oculos habuisse comici poetæ versum, non tamen queo neque Marklandi probare rationem, qui Explicat. vet. auct., p. 247, sic hæc verba scribi voluit: *ἂν ἐστὶ τὸ ζῇν οὐδὲν ἀλλ' ἢ κραιπάλη, Κώμος, βαλανεῖ, ἄκρατος, ἀμίδες, αργία, Πότες, neque cum Porsono facere, qui Adversar., p. 300 sq., hos voluit esse versus: τῶν ἐστὶ τὸ ζῆν οὐδὲν ἀλλ᾽ ἢ κραιπάλη, Βαλανεῖ, ἀκρατος, ἀμίδες, ἀργία, πότος. Ac primum quidem verba ista ὧν ἐστὶ τὸ ζῇν οὐBær ǎll' ñ aperte videntur esse Clementis, ut Pædag., lib. 11, § 4, p. 163, ed. Pott., ubi hæc verba leguntur: Οἷς οὐδὲν ἀλλ' ἡ γαστήρ ἐστιν ὁ Bloc, quæ nihil habent cum versu commune: tum in Porsoni ratione, qui verbum xwμos ab librariis illatum sit intelligi non potest, nisi forte ex eo exstitisse ais, quod ascriptum fuerit dxwjunós φησιν. Quemadmodum igitur his in locis malui librorum auctoritati morem gerere, quam cum incerta et verisimilia consectarer, a regula severæ critices declinare, ita alibi non dubitavi conjecturis tantum tribuere, ut libris posthabitis eas recipere auderem. Quod quanquam pluribus locis factum est, unum tamen satis habeo afferre, ubi certam quamdam conjecturain meam incertæ atque haud scio an absurdæ omnium librorum scripturæ anteferendam esse arbitratus sum. Pædag., lib. 1, § 49, p. 283, ed. Pott., ubi hæc verba sunt in libris: "Eri δὲ αὐτουργικῶς προκομίζειν χρὴ ἐκ τοῦ ταμιείου τὰς γυναῖκας ὧν δεοίμεθα, καὶ τῷ μύλῳ προσ ελθεῖν οὐκ αἰσχρὸν αὐτάς· οὐδὲ μὴν περὶ τὸ ύψος ἀσχολεῖσθαι, ὅπως θυμῆρες ᾗ τἀνδρὶ, ὄνεις δος οἰκουρῷ γαμετῇ καὶ βοηθῷ, ubi cum alius περὶ τὸ ὄψον conjecisset esse scribendum, alius περὶ τὸ Doc, utrumque Sylburgius recte reprobavit, quod alterum supra commemorari diceret, alterum post esse dictum, in eo tamen falsus, ut opinio mea fert, quod librorum scripturam quodam modo posse explicari ratus est: quod quam parum ei successerit tacendum arbitror. Illud dico qui diligenter Homerum lectitaverit cognitumque habeat Clementis studium hæc egregia carmina quotiescunque occasio data est in usum suum transferendi, eum Hon dubitaturum quin recte hæc verba a me sic sint scripta: Ovde jǹr repl to vdwp doo, ὅπως θυμῆρες ᾖ τἀνδρὶ, ὄνειδος οἰκουρῷ γαμετῇ xal Bono poeta enim præclare hoc mulieris officium Odyss. K, v. 358 sqq., his verbis descripsit: Ἡ δὲ τετάρτη ὕδωρ ἐφόρει, καὶ πῦρ ἀνέκαιεν Πολλὸν ὑπὸ τρίποδι μεγάλῳ· Ιαίνετο δ' ύδωρ. Αὐτὰρ ἐπειδὴ ζέσσεν ὕδωρ ἐνὶ ἤνοπι χαλκῷ, Ες ῥ᾽ ἀσάμινθον ἔσασα, λδ' ἐκ τρίποδος μεγάΠοιο, Θυμῆρες κεράσασα, κατὰ κρατός τε καὶ ὤμων, Οφρα μοὶ ἐκ κάματον θυμοφθόρον είλετο γυίων, ubi quemadmodum hunc versum: Θυμήρες κεράσασα κατὰ κρατός τε καὶ ὤμων, rectius quam Fr. A. Wollius fecit interpunxi, ita Hind 0, v. 176 sq. videtur esse scribendum: Παυσάμενον σε κέλευσε μάχης ἠδὲ πτολέμοιο Ερχεσθαι μετὰ φύλα θεῶν, ἢ εἰς ἅλα δίαν, pro eo quod idem Wolfius edidit zavoduerdr o'Exélevσe. Cf. Iliad. B, v. 28 et 65. θωρῆξαί σε κέλευσε καρηκομόωντας Αχαιούς, Πανσυδίη. et 2, 175. Λύσασθαί σε κέλευσεν Ολύμπιος "Εκτορα δίον. In isto vero Clementis loco vel verbum Ovμñpɛç satis arguit esse scribenti Homeri versum ante oculos obversatum. Quapropter apud peritos judices nulla debebit esse de conjectura mea dubitatio. PRAEFATIO TOMI II. Etsi in pra-fatione quam ad primum Clementis. volumen adjunxi satis est explicatum quid in hac editione adornanda secutus sim, tamen videtur do his quoque Stromatorum libris breviter dicendum ne quæ ego tum de iis potissimum libris qui volumine primo continentur dixeram, ea de his quoque libris dicta esse videantur. Horum enim librorum longe alia est ratio atque illorum. Cum enim plures libri manu scripti iique auctoritate admodum diversa istos libros contineant, Stromata nobis videntur uno tantum codice, sed eo satis antiquo-servata esse, ex quo primum fluxit editio Florentina quæ plerumque manifestis vitiis vix exceptis antiquissimi istius libri scripturam exhibet. Hinc Fr. Sylburgius prudenter editionem ita derivavit suam ut librariorum menda, quantum in se esset tolleret, cum non celaret quibus locis ab editione princ.pe discedendum fuisset. Ex hujus editione cæteræ emanarunt, quarum alia est alia vitiosior. Una tamen paulo melior, eam dico quain J. Potterus edendam curavit, quanquam is quoque pleraque vitia in suam editionem recepit, id quod eo debet videri mirabilius, quod collationem libri Parisini habebat unde pterat discere quid falso quid recte fecissent critici. Nam ille liber sive est idem quo P. Victorius usus erat in editione Florentina curanda, sive alius, ex.. codem tamen fonte est derivatus, habet easdem lacunas quam editio princeps, habet eandem Clementis orationem, habet eadem librariorum vitia. aperta pariter atque tectiora, ita ut ejus collatio quæ est ad editionem Potterianam adjuncta nullam fere aliam diversitatem contineat nisi ubi editores imperitissimi artis criticæ sine ullo judicio a Victori vel Sylburgii editione discesserant, paucis exceptis locis ubi aut ex aliorum scriptorum auctoritate aut ex doctorum hominum conjectura aliquid muţatum est id recte a me dici satis superque ex adnotationibus quas ultimo volumini adjiciam criticis patebit. Quam ob causam nolo hic exempla quæ pene sunt innumerabilia turpissimorum errorum ascribere. Illud dico me editionem Sylburgii quam etiam olim dicebam esse sequendam ita litteris mandasse, ut cum libro Parisino cujus accuratam collationem Potterus exhibuit, conferrem et quæ alii critici præstitissent antiquiora ex editionis Potterianæ fide acciperem, recentiora ex hominum doctorum commentariis colligerem, in qua re quid ab aliis acceperim, quid ipse exantlaverim patebit ex adnotatione critica. Illud tamen hic quoque debeo profiteri me nec voluisse nec potuisse nunc novam horum librorum recensionem instituere, accuratam me recognitionem, suscepisse peritus nemo negabit. Postremo hoc mihi videtur adnotandum, editionem Sylburgianam editam esse a. 1592. Video enim multos,in quibus etiam eos quos non putabam his in rebus posse falli, editiones eas quæ Sylburgio plane indiguæ sunt, tanquam Sylburgii laudare, uti Parisiensem et Coloniensem, ita ut eum sæpe Sylburgianæ paginæ numerum citatum viderim ad quem nunquam acere vit Sylburgii editio quæ edita est ex typographeio Hieronymi Commelini Clɔɔ̃XCII, et constat paginis 386.