non verba minus articulate prolata respiciunt, sed af fectum naturæ, ipsisque omni rhetorico apparatu, et philosophica sublimitate jucundior est illa puerorum balbuties: sic etiam Deus non linguas nostras circa theologiam balbutientes, sed amorem affectumque nostrum respicit, quoniam fide prædicamus et amore celebramus. Non potest enim humana lingua clare loqui, sed quidquid de Deo dicimus, balbutiendo proferimus. Quare? Quoniam Paulus ipse clamat Ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus (1.Cor. 43. 9). Attamen etiamsi balbutiamus, prædicationem pacis nobis Deus commisit. Quamobrein clamat lle saias: Et linguæ balborum discent loqui pacem (Isai:32. 4). Ageduin communem Patrem Dominumque no strum balbutientes paucis alloquamur, qui dignatus est discipulis dicere, Puerull (Joan. 13. 33): nam si pueros vocat, balbutientes pueros feret. Quoniam vero dixit eum assumptum esse in cælos, et illa ejus celebranda Ascensio prædicata est, non tempore con cluditur gratia, neque diebus circumscribitur theolo gia. 2. Quandoquidem autem cum ascendere vellemus in Montein olivarum, præpediti sumus, ut Christus novit, et propositum nostrum cohibuit aeris intempe ries et populi frequentia (hæc porto dico ut eorum, qni id mihi vitio vertere vellent, suspicionem præci dam), [cumque dictorum multitudinem considerantes, dicendi cito finem fecerimus, ne dictorum multitudine memoriam vestram obrueremus, hodie debitum reddi mus. Etenim les jussit³] eum qui primo mense Pascha non celebrasset, secundo mense debitum solvere. Opus autem est ut sciatis, verbum Dei non temporibus, non diebus circumscribi; sed quotidie prædicationem admittere de cruce, de passione, de resurrectione, de ascensione, de secundo advento. 3. Cumque pauca ex divinis verbis quæ hodič lecta sunt ante prælibaverimus, exque evangelicis fontibus hauserimus, sic ad promissionem accedamus. Cum sero esset, die illa, una sabbatorum, cum fores es sent clausæ ubi erant discipuli congregati, venit Jesus (Joan. 20. 19). Ex quo Servator resurrectionem nobis paravit, raro apparet: aliisque a Dominica diebus discipulis sese exhibet. Quemadmodum enim singulis sabbatis synagogam adibat, ut impleret legem: sic ex quo resurrectionem paravit, et pignus mundo attu lit, die Dominica apparete curavit, una sabbatorum, ut sanctæ Dominicæ fundamentum poneret. Nam quæ ad sabbata spectabant, finem habebant, et Dominica dies, scilicet resurrectionis, initium ducebat, ut de nuper dictis in memoria tenetis.Cur beatus Matthæus sabbata inscribens, et sacris Dominicis dans initium, dicebat, Vespere sabbatorum? Quia finis erat, et vespera priorum Fabbatorum, Quæ lucescit in una sabbatorum (Malth. 28. 1). Apparuit igitur cum resurrexisset, una sabba ' Ottobon. et Reg. 1447, loco illorum quæ uncinis con cluduntur, sequentia efferunt: Multitudinem videntes, per solvendo debilo. ut qui homines simus, fuimus impares. Etenim lex jubel. * Hæc omnia desiderantur in cod. Regio 2030, hæc verba, n. 7, venite, ascendamus. Sic e Reg. 1089. In B., teneatur. usque ad torum ipso die sanctæ festivitatis Resurrectionis, Ja nuis clausis, ubi erant discipuli congregati propter meluın Judæorum, venit Jesus, et stetit in medio (Joan. 20. 19). Quippe ubi metus adest, advenit is, qui metum solvit; ubi tempestas ingruit, fulgent ea quæ tranquillitatem parant; ubi videt scaphain fluctibus agitatam, guber naculum scientiæ affert procellam sedat, scaphaur an tranquillum locum ducit, ingruenti timoris morbo remedium adhibet. Stetit in medio; et quid dicit? Pax vobis. Ne fluctuet mens vestra, ne turbentur cogita tiones, ne formidolosis cogitationibus quasi bello moveamini: Pax vobis. Pax bellum de medio tollit, metum solvit, inimicitiam eliminat: Pax vobis. Pax a Deo sæpe data hominibus est, at non auctoritate præsentiæ et personæ suæ, sed per angelos, per pro phetas, per justos: solus Servator, ipse præsens, pa cem dedit. Danieli pax data est, sed per angelum. Visus est Danieli angelus et dixit: Pax tibi, vir desi deriorum, fortiter viriliterque age, Dominus tecum (Dan. 10. 49). Visus est quoque Gedeoni angelus, et dixit: Pax tibi (Jud. 6. 23). Angeli itaque pacem de derunt, sed nondum Dominus angelorum; per nuntios misit, quod evangelicam pacem sibi reservaret. Pro phetæ vero cum sæpe ab angelis pacem accepissent, pacem sitiebant ipsius persona et auctoritate datam. Ideo clamabat Ilesaias, Domine Deus noster, pacem da nobis (Isai. 26. 12): non per alios, sed per teipsum pacem da nobis. Deinde secundum precationem re sponsio profertur: Pacem meam do vobis. Et eum hæc dixisset, ostendit eis manus et latus (Joan. 14. 27. et 20. 20) Quemadmodum enim dux e bello reversus victricibus plagis ornatus, vulnera non erubescit; sunt enim illa coronis ipsis splendidiora: sic et Servator vulnera pro veritate, et pro communi genere nostro accepta non legit, sed revelat, ut suam demonstret fortitudinem. Ostendit manus in quibus erat fixura clavorum; ostendit et latus, unde nobis fons myste riorum scaturivit. Ostendit manus, ut resurrectioni fidem faceret, ut certiores faceret eos, qui dubitarent, euin qui passus fuerat resurrexisse, corpusque veré mortuum et sepultum revixisse. 4. Gavisi sunt discipuli viso Domino (Joan. 20. 20). Pax data est, metus solutus est, gratia floruit. Dixit ergo illis iterum, Pax vobis (1b. v. 21). Cur iterum? Ubi vult dona gratiæ fundare, etiam benedictiones iterat: quemadmodum fecit et Abrahamo: Benedicens benedicam tibi, el multiplicans multiplicabo te (Gen. 22. 17) sic tum proximis, tum procul positis paci pacem adjicit. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos (Joan. 20. 21). Attende, quæso; vide quomodo ad humanam formam œconomiam rapiat. Non dixit, Sicut genuit me Pater: missio enim humaṇanı formam ostendit. Id vero frequenter indicamus, quia id œconomiam declarat. Ubi, inquit, nudam naturam profert, Patrem atque Filium prædicat. Sicut misit me. Quomodo misit te? Attende, quæso. Missus es Dominus de cælo; quo pacto ' ita mittere potes ut Pater te misit? Non mo * Cod. Reg. 1186 sic habet: Missus est Dominus de ca lo; apostoli non de cœlo sunt; quo pacto.

qui fidei se subjicit, fidelem esse. Similis est is, qui investigat latus Christi et fixuras clavorum, ei qui di cit, Quomodo genitus est? Imo non similis. Ille quip pe quærebat in carne videre fixuras clavorum, quæ sub aspectum el sensum cadebant: cupiebat videre rem peraciam, quam ante sciebat. Tu vero qui curiose perquiris naturam invisibilem, substantiam incom prehensibilem, generationem ineffabilem, genitorem inenarrabilem, genitum incomprehensibileın, annon gravius prævaricaris? apnon es infideli deterior? Si quod latus investigaverit beatus Thomas, audivit, Noli esse incredulus, sed fidelis: tu qui incorporeain et incomprehensibilem virtutem scrutaris ³, noli esse incredulus, sed fidelis. Attamen Dei indulgentiæ gra tias agimus, quod Thomæ digitus pietatis calamus fuerit, qui hæretica retia subverteret, et eoruin ora obturaret, qui dicere auderent, Dominum specie in❤ duisse corpus, specieque tantum mortuum esse. Di gitus vero Thomæ hæreticorum dubitationem ita sol, vit, ut ille digitus, contra quem nihil potuerunt magi Ægyptiorum dicentes: Digitus Dei est hic (Exod. 8. 19). Par erat Thomam, post certum illud acceptum indicium, Hlud Davidis dictum proferre: In die tṛibu lationis meæ Deum exquisivi (Psal. 76. 3); et quia ma nibus scrutabatur, sequentia addere, Manibus meis nocte contra eum, et non sum deceptus. Noli esse incre dulus, sed fidelis. Ille vero et a fixura eum, qui passus erat, conspexit, et a prævia cognitione Deum dicit Dominus meus et Deus meus. 6. Audiant hæretici. Si vere id recusat Filius, noe est æqualis Patri, cur se exsuperantem honorem non rejicit? Audivit a quodam, Magister bone, et dixit, Cur me dicis borum? Nemo bonus nisi unus Deus (Matth. 10. 16. 17). Licet illud bonus, etiam apud nos in usµ sit. Illud bone audire, ut tu suspicaris, ali quando recusavit; annon illud Deus et Dominus multo magis recusare debuit? Magister bone, ac dicit, Cur me dicis bonum? Hic autem, Dominus meus, et Deus meus, et non dicit, Cur me dicis Dominum et Deum? sed ibi, quia se indigna vox erat (non enini dixit, Domine bone, sed, Magister bone), vilitatem re spuit, ac rem gloriosam sibi admisit. Hic quoque reprehendit, sed contraria de causa reprehendit, quoniam id tardius dixerat. Reprehendit illum, non quod dixisset, Dominus meus, sed quod tardius dixis set. Quia igitur vidisti me, credidisti: beati qui non piderunt, es crediderunt (Joan. 20. 29). Unus repre hensus est, et nos omnes beati vocati sumus: illa quippe beatitudo ad nos omnes pertransit, et ad eos qui post nos futuri sunt; quia cum miracula illa non visu perceperimus, sed fide acceperimus, participes tamen sumus magnæ illius gloriosæque beatitudinis. 7. Sed ab historia, quam compendio tractavimus, pertranseamus, si tamen dictorum copia non defati gati estis, ad aliam propheticam vocem. Qualem vero? Yenite, ascendamus ad montem Domini (Mich. 4. 2). Et anim a monte Olivarum assumptus est Servator. Venile, 1 cod. post, scrularis, omissis, noli esse.... fidelis, hæc habet: Nonne multo magis eadem audire dignus es? ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Ju, cob. Diem autem illam Deus ejusdem nominis honore dignatus est, quo mops appellabatur '. Etenim illic ex monte qui vocabatur oliveti, assumptus est Servator, et bic etiam plantatur oliva, quæ et propinquitate ef nominis societate veteri historia fidem facit. Nam duxit Servator discipulos in Montem olivarum e re gione Jerusalem. Et illi et huic igitur animum adhi beas: Venite, ascendamus ad montem Domini. Una ascendamus desiderio et verbo, eaque videamus, quæ salutaris illa assumptio nobis operata est (a). 8. De inscriptione libri Actorum; quis sit auctor li bri Actorum.· Volo itaque ipsum Actorum librum sumere, ac miņutatim a principio examinare, ut di vina fluenta vobiscum hauriam: atque ut veritaķis institores thesauros sacræ Scripturæ una scrutemus; utpote qui studeamus in pietate ditescere. Acta, in quit, Apostolorum, Vel ipse titulus rerum vim totam enuntiat, estque procemium totius operis pollicitatio. Neque tamen omnium apostolorum acta hoc in libre feruntur; sed si quis rem accurate scrutetur, quæ prima feruntur in libro, Petri miracula et doctrinaru exhibent, pauca de reliquis apostolis; post hæc vero de Paulo totus liber absolvitur. Petrus ergo memora. sur et Paulus, et quomodo omnium apostolorum di cuntur acta? Verum quia, secundum Paulum, cum gloria afficitur unum membrum, gloria item afficiun tur omnia membrà, ideo non inscripsit historiogra phus Acta Petri et Pauli, sed Acta Apostolorum; communis est pollicitatio. Quærimus ergo quis hunc Actorum librum adornaverit: varii enim, scriptoreni libri nescientes in varias divisi sunt sententias; alii dicunt ejus auctorem esse Clementem Romanum, aliį Barnabam, alii Lucam evangelistam. Quoniam igitur illi in varias abeunt sententias, ipsum scriptorem pro interprete accipiamus, quisnam ille sit, quid agat; et num de seipso quidpiam significet. Primum quidem sermonem feci.de omnibus, o Theophile (Act. 1. 1). Cum dixit, Primum, mentem postram alio remittit, ut quæramus quem primum dicat sermonem. Nam si hunc solum edidisset, non diceret, Primum sermonem feci. Hic igitur liber secundus esse deprehenditur primum enim jam fecerat: quem vero primum fece rit, ipse indicat: Primum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophile, quæ cœpit Jesus facere ef docere. Sic patet eum in primo sermone non Acta composuisse, sed Evangelium; primum sermonem non versari circa ea quæ Petrus et Paulus fecerunt, sed circa quæ cœpit Jesus facere et docere. Palam igi tur est Lucam, qui Evangelium scripsit, etiam Acta edidisse. Verum attenḍe, videamus num ipse sit, Primum quidem sermonem feci de omnibus, o Theo phile, quæ cœpit Jesus facere et docere, usque in diem, qua præcipiens apostolis per Spiritum sanctum, quos eles git, assumptus est; ac si diceret, Narravi acta et do 1 Duo Mss. Regii: civitatem autem nostram ejusdem no minis honore dignatus est. (a) Hæc quæ numero 7 feruntur, nec cum præcedentibus nec cum sequentibus cohærent. Quæ numeris sequentibus 8. 9. et 10. feruntur, vere Chrysostomí sunį.

decem illis apparuit, absente Thoma; rursum appa ruit, præsente Thoma. Numerum vero quærimus, quomodo constet eum undecies apparuisse propier undecim apostolos. Primum apparuit Mariæ in monu mento discedenti, nec non aliis mulieribus. Nam mulieres illum prius, quam alii omnes, conspexerunt, quas et beatus Hesaias compellat: Mulieres a spe ctaculo venientes, venite et annuntiate nobis (Isni. 27. 41). Apparuit igitur mulieribus. Si quis voluerit cal culum ducere, videat num circa numerum erremus. Primo mulieribus. Mariæ et reliquis: deinde Petro; postea Cleopa el socio in via, cum Emmaus irent, cumque in fractione panis cognitus est. Undenam id liquet? Quod Petro apparuerit ante, quam his duobus. Ingressi sunt illi duo Cleopas et socius a vespera, ut annuntiarent discipulis se vidisse Dominum: el inve nerunt apostolos dicentes, Vere surrexit Dominus, et apparuit Simoni (Luc. 24. 34). Dum illi duo quod vi derant annuntiarent, fama præcesserat, quod Petrus vidisset Dominum. Hoc et Paulus significat his verbis Tradidi enim vobis in primis quod ct accepi, quod Christus mortuus est pro peccatis nostris, secundum Scripturas, et quod resurrexit et visus est Cephæ, deinde undecim discipulis (1. Cor. 15. 3-5). Primum Petro, deinde illis. Apparuit igitur mulieribus primo, deinde Petro, postea foribus clausis Cleopæ et socio tertium, deinde decem discipulis, non præsente Thoma; deinde undecin discipulis præsente Thoma. Ecce jam quinquies apparet. Postea quingentis fratri bus; illud enim Paulus indicat his verbis: Deinde vi sus est plus quam quingentis fratribus una vice, ex qui bus plerique manent usque ad hoc tempus; ecce jam sexto. Postea apparuit septem illis ad mare Tibe riadis piscantibus: deinde Jacobo secundum Paulum sub hæc apostolis oinnibus ³. Animum adhibe, quæso. Ilabes igitur primo mulieres, Petrum, Cleopam et so cium, visionem fratrum decem Thoma absente, visio nem undecim apostolorum, visionem quingentorum fratrum: ecce jam sexto; septimo, illis septem; oc tavo Jacobo; nono septuaginta discipulis; decimo in monte Galilæe; undecimo in Monte olivarum. Cuni in resurrectione Dominus sæpe pacem repetierit, ab surdum esset nos hunc calculum non repetere ad con firmationem. Habes igitur primo mulieres; secundo Petrum; tertio Cleopam et socium; quarto decen apostolos; quinto undecim apostolos; sexto quin gentos; septimo septem illos; octavo Jacobum; nono septuaginta discipulos; decimo in monte Galilææ; undecimo in Monte olivarum. 11. Apparens eis per dies quadraginta, et loquens de regno Dei. Et convescens pracepit eis ab Jerosolymis ne discederent; sed exspectarent promissionem Patris, quam audistis a me (Act. 1. 3. 4). O magnam Servato ris tolerantiam! o multam bonitatem! o ineffabilem humanitatem! Esto, Domine, ante passionem una In duobus Codd. additur, non de undecim loquitur; dizi enum superius eum apparuisse Cephiæ, et deinde un decim discipulis. Pergit 1186, deinde septuaginta; sub hæc apostolis omnibus; at 1447, apostolos dicíl nunc septua ginia. vixeris, una recubueris cum discipulis, quare post resurrectionem convesceris? Ut ex his, inquit, Tho mam de resurrectione certiorem faciam. Si namque, postquam id ita gestum est, etiam nunc sunt qui re surrectionem non credant; si id non factum esset, si non comedisset et bibisset cum illis quis effrenata eorum ora compescuisset, qui de Salvatoris œcono mia quælibet temere proferre audent? Hinc discimus divinam et mysticam mensam honorare. Sæpe conti git ut ea, quæ sermones non emendaverant, mensa emendaret. Sæpe sexcenti conciliatores ne unam qui dem inimicitiam solvere potuerunt, et una mensa bella sedavit. Ab iis, quæ præcesserunt, hujus rei argumentum accipe. Non cessabamus inimici esse Dei, adversus divinum verbum bellum gerentes, ut dicit Paulus: Inimici cum essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus (Rom. 5. 10). Inimici era mus. Missa fuit lex, nec reconciliavit: venerunt pro phetæ, et non persuaserunt; qui inimici Dei erant, inimici manserunt et hostes. Multi tyranni contra veritatem, multi Dei hostes erant contra piam reli gionem, multa verba, multæ doctrinæ fuere, neque bellum sedarunt. Venit Christus, mensam fundavit suam, seipsum proposuit in cibum, et dixit: Accipite, manducate (Matth. 26. 26), et statim bellum solvit, pacique triumphum attulit. In Ægypto Dei hostes pla gis afficit, et nemo obsequitur: tyrannos perculit, et nemo obtemperat. Hic seipsum proponit in cibum, et omnes erubescunt et obtemperant. Flagellis non per suadebat, et cum comeditur persuadet: cum come ditur, inquam, in mystica mensa. Nam Ego, inquit, sum panis qui de cælo descendit, et dat vitam mundo (Joan. 6. 41). Et convescens ipsis loquebatur de re gno Dei: et Præcepit eis ab Jerosolymis ne discede rent, sed exspectarent promissionem Dei Patris, quam audistis a me. Esto, audierinius a te, Domine: dixisti enim, Ascendo ad Patrem meum (Joan. 20. 17), et ad vocabo eum, et mittam vobis Spiritum veritatis, Pa racletum. Tu hæc dixisti, Pater vero quandonam promisit? Non dixit, Ut exspectarent proinissionem sed promissionem Patris, quam audistis a me. Profecto, inquit, Pater promisit, ego monui. Et ubi nam promisit Pater? Si evolveris totum Evangelium, non invenies Patris vocem promittentis se discipulis daturum esse Spiritum sanctum. Ubinam ergo promi sit? In prophetis, ut dicit Paulus: Paulus servus Jesu Christi, vocatus Apostolus, segregatus in Evango lium Dei, quod ante promiserat per prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo (Rom. 1. 1-3). meam, 12. Cum prius ergo promiserit Evangelium, prius promisit etiam se daturum esse Spiritum sanctum. Ubinam illa promissio Spiritus? Vobiscum quæro quasi unus ex vobis; cum vere unus ex vobis sinı fide et caritate erga Chrisum. Sæpe namque vestræ caritati dixi, oves et pastores ex humana divisione sic vocari: nam erga Christum omnes sumus oves. Et enim tam pastores, quam ii qui pascuntur, ab uno superno pastore pascuntur. Ubinam ergo promisit? Dicit Deus per prophetam Joel: In novissimis diebus,

autem, palam est cum apostolos baptizasse. Undenain ergo id liquidum? Audi prudenter. Cum enim Petrus repugnando diceret, Domine, non mihi lavabis pedes in æternum: respondit Servator: N si lavero te, non kabebis partem mecum. Respondit Petrus: Domine, non tantum pedes, sed et manus et caput; respondit Servator Qui lotus est, non indiget nisi ul pedes Lavet (Jonn. 13. 8.-10). Vides quo pacto lavacrum confirmaverit? Ubi namque non nominatur Pater et Filius et Spiritus sanctus, baptismus poenitentiae est; ubi vero nominatur, baptismus adoptionis. Servator non abrogavit baptismum pœnitentiæ, sed complevit, et adjecit baptismo in Trinitatė baptistnum sancti Spi ritus. Ilæretici vero quantum in ipsis fuit, baptismum in Trinitate constitutum abrogarunt. Non reveriti enim sunt mali isti dominicam vocem: Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet. Vos autem baptizabinıini in Spiritu sancto non post multos hos dies. Dehinc osten ditur aviditas humanæ naturæ ejusque curiositas quoniam proprium est hominibus interrogare semper, Quandonam consummatio? quando veniet Christus? post quot annos finis aderit? quandonam regnum cælorum apparebit? apostoli humanis exercitati in commodis ex Servatore sciscitantur. Igitur qui con venerant interrogabant eum dicentes: Domine, si in 1'mpore hoc restitues regnum Israel (Act. 1. 6)? Quo niam dixerat ipsis, Cum venerit Filius hominis in gloria sua, dicunt ei, si in tempore hoc? discere cu piebant an e propinquo esset exspectatio, an procul alus. Quibus Servator, Non est vestrum nosse tem pora vel momenta, quæ Pater posuit in sua pole state (Ibid. v. 7). Apostolis ne tempora quidem ex plorare fas erat; et hæreticis licitum erit substantiam tempora excedentem, et naturam æternam scrutari? Cum hæreticus quispiam ita quæsierit, Quo pacto genuit Pater? quis divinæ generationis modus? tu illi dominicam vocem reponas, Non est vestrum nosse tempora vel momenta; nou est vestrum nosse Dei generationem et substantiam; nec tantum non est vestrum, sed neque angelorum, neque archangelorum, neque cujusvis creatæ potestatis. Sed cujusnam est Rosse? Nemo novit Patrem nisi Filius, neque Filium quis novit nisi solus Pater (Matth. 11. 27); neque profunda Dei, nisi spiritus Dei: Non est vestrum nosse tempora vel momenta. Non revereris apostolorum ino dum? qui cum Servatore vixerant, quibus ipse appa ruit, qui ab illo illuminati, illud tamen nosse non permittuntur, sed docentur modum suum non tran scendere, illudque audierunt, Non est vestrum nosse tempora vel momenta: et tu scrutaris? Daniel quidem didičit tempora et momenta novisse: nam ait, Se ptuaginta hebdomades abbreviatæ sunt super populum tuum. verbo dierum exitus, ut ædificetur templum; hebdomades septem, et hebdomades sexaginta et duæ et una (Dan.9. 24). En hic tempora edisccre potuit; veruın ex illa temporum ratione hominum audaciam refrenat, ut discant se, si hæc tempora ediscere non permittan tur, nulto minus debere diviŋan-generationem scrn lari. Non est ves!ruin nosse tempora vel momenta, que Pater posuit in sua potestate. Ergone Filius non posuit in sua potestate; sed in potestate Patris sunt sæcula et tempora, Filiusque nihil habet cum illo commune? Si nihil habet commune Filius circa tempora, inomen, ta et sæcula, mentitur Paulus cum dicit: In novissimo dierum horum loquutus est nobis in Filio, per quem fe cit et sæcula (Heb. 1. 1. 2). Si sæculorum conditor Filius, ergo illa in ejus potestate sunt: et illud est quod ait Paulus, Quos Pater posuit in sua potestate. Potestatem ergo Patris vocat Fílium, quemadmodum et virtutem et sapientiam. Christus enim Dei virtus et Dei sapientia (1. Cor. 1. 24). 15. Non est vestrum nosse tempora rel momentą, sed accipietis virtutem supervenientis sancti Spiritus in vos (Act. 1. 7. 8). Accipietis virtutem, non ut scru temini tempora vel momenta, sed ut credatis Domino Et eritis mihi testes in Jerusalem et in omni Iudæa et Samaria, et usque ad terminum terræ. Ne metiaris or dinem verborum, sed auctoritatis potentiam. Hic dixit, Prædicate ubique: illud potestatem ejus indi cat, si verba rei exitus sequatur. Possum et ego au ctoritate et arrogantia usus, adstantibus vel dome sticis paucis vel fratribus' dicere: Proficiscimini ad gentes, et omnes docete, omnes convertite, barbaros occidite, cunctos imperio adversantes concidite ® verba prodeunt; sed si gesta ipsa non sequantur, non modo mendax deprehendor, sed etiam ut arrogans et temerarius punior. Examinentur ergo verba Serva toris, non ex iis que dixit, sed etiam ex iis quæ per fecit. Dixit, Docete omnes gentes (Matth. 28. 19); si dictum illud non in opus exierit, illud arrogantia erat, at non auctoritas divina. Dixit, Prædicate usque ad terminum terræ: si quis sit terminus vel extremus terræ, qui prædicationis expers fuerit, prædictio falsa est: si autem res ips:e plus quam verba splendeant, veraces sunt testes, verax ille cui testimonium perli bent. Et cum hæc dixisset, videntibus illis elevatus est (Act. 1. 9). Poterat non palam ascendere; sed sicut testes resurrectionis habuit oculos discipulorum, sic et ipsos oculatos assumptionis testes constituit. Vi dentibus illis elevatus est (a); ab iis sublatus est, el ferebatur in cœlum, et nubes suscepit eum: cumque in tuerentur in cœlum euntem illum (Ibid. et Luc. 24. 51; Act. 1. 10), assumptus, elevatus est, sursum fe rebatur, et ingressus est: Non enim in manufacta sancta ingressus est Jesus, sed in ipsum cælum, ut appareret coram Dev (Hebr. 9. 24). Nec solum ingres sus est, sed etiam penetravit: nam ait Paulus: Ha bentes pontificem magnum, qui penetravit cælos, Jesum (Heb. 4. 14). Ascendit, adiit, assumptus est, ivit, penetravit. Animadverte. Ascendit quasi potestatem habens, ut impleretur prophetæ oraculum: Ascendit Deus in jubilatione. Hic propheta apertam affert fidu ciam. Ascendit Deus in jubilatione (Psal. 46. 6). AL 1 In Cod. 1447 sic habetur, paucis adstantibus domesticis et fratribus. Legitur iu Cod. 1186, ɛi qui adversentur, eos a regno meo excludite. (a) Hic in Regiis 2023 et 2030 est assumentum longissi muni septem octove paginarum, quod nugacem Græculum ${it.