Monitum - ad homilias quinque in Assumtpionem Domi (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 52:791〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
MONITUM. Inter spurias jure ablegatæ sunt hæ quinque Homiliæ in Assumptionem Domini, quarum quatuor priores a Morello publicatæ sunt Tomo 6, quinta eaque brevissima apud Savilium babetur. Qui Savilius etiam excepta prima alias omnes edidit. Ex numero autem videntur esse eorum viginti duum brevium à¿- Yov in Assumptionem, quos commemorat Photius in Biblioth. Cod. . Homilia prima nobis Chrysostomo indigna videtur esse hic enim scriptor ¿mposôióvuso; ab alio ad aliud inepte excurrit: nam in brevissima oratione ab Assumptione Domini orsus, ab hoc argumento ad aliud transit, nempe ad apostolos, ad Paulum maxime : ex abrupto autem ad alapam jussu Ananiæ sa- cerdotum principis Paulo incussam progreditur, et quasi prioris instituti oblitus, hic Pauli laudes multis celebrat. Voces porro usurpat a Chrysostomo vel nunquam vel parum frequentatas, ut éxovdúdíčov, inter- ficiebant, ñàñ×τpov τñs Swñs, plectrum vitæ, epitheton Pauli; Oɛoxàntoūvtes, Deum invocantes; et alia id genus, quæ plura proferre possemus, nisi jam constaret hoc opusculum non esse Chrysostomi. Paulo melioris notæ est homilia secunda: sed quæ tamen non careat suspicione voɛlaç : nam liben- ter crediderim esse centonem ex variis Chrysostomi locis consarcinatum. In Editione autem Savilii habetur Tomo 5, p. , 1. , et consuitur cum altera de Ascensione homilia brevissima, manifeste spuria, quam postremam omnium de Ascensione homiliarum infra referimus : in multis autem variat, et aliquot in locis non mediocriter ab hac de qua agimus discrepat. Unde liqueat hanc homiliam fuisse diver- zorum manibus tractatam. Esse itaque centonem suspicor, ut dixi, variis ex Chrysostomi locis ador- IN ASCENSIONEM DOMINI NOSTRI JESU CHRISTI, SERMO PRIMUS. Tria summe admiranda atque stupenda, tempori- bus antiquis ignota, superant quidem naturæ nostræ vires, ipsa tamen infracta permanent et immota: fu- niculus enim triplex non facile rumpitur. Ea vero sunt : innuptæ inâtris Partus, ex triduana passione Resurrectio, carnisque in calum Ascensio. Novit tempus steriles peperisse, sed non absque matrimo- niali conjunctione; agnovit mortuos ad vitam rediisse, sed non ad sempiternam ; agnovit prophetam assum- plum esse, sed tamquani in cælum : taniquam, hoc est, non in ca·lum verum. Siquidem Helias locum loco mutavit at Salvator ascendit, unde descendit, multis contemplantibus viris atque mulieribus, quous- que in altum visus imbecillitas ferri potuit, angelis ipsis fidem huic spectaculo præbentibus, secun- dumque Christi adventum prænuntiantibus. Et ecce, inquit, duo viri adstiterunt juxta illos in vestibus albis, qui et dixerunt: Viri Galilæi, quid statis aspicientes in cœlum? Hic Jesus, qui assumptus est a vobis in cœ- lum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in cælum (Act. 1. , ). O quanta benignissimus Do- minus propter improbos servos, in salutem peregit! descendit e cælis, in cælos ascendit, et de cælis iterum venturus est: sed quo pacto venturus? Non alia qui- dem assumpta persona, sed in forma carnis, et habitu humano; non tamen humilia agens ut antea, non in nave dormiens non ad puteum snis molestia labo- rans, neque super pullum asinæ sedens, sed pullonu- his vectus; non piscatores adducens, verum angelo- rum comitatu stipatus; non ante judicis tribunal constitutus, sed ipse judicans fines orbis terrarum ipsisque piscatoribus potestatem judiciariam præbens; . • SPURIA. ceni perdiderimus, inimici erimus eorum qui a Christo audierunt. Pax vobis. Verum quod pacem velinius, et curemus, et concupiscamus, testis ille qui novit; de reliquis lacebimus. Nam qui præmiorum largitorem exspectat Deum, ad se purgandum non contumeliam inferet superno illi tribunali. Potest Deus pacem dare, pacem firmare, pacem decernere inter prædicatores et auditores, inter doctores et discipulos, ut per om- nia a pace orsi, et in pace medium transigentes, et in pace perseverantes, Deo pacis gloriam referanius, Patri et Filio et Spiritui sancto, nunc et semper, et in sæcula s
PG 52:797ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΙΝ Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λόγος γ. Φαιδρόν μοι τὸ τῆς Ἐκκλησίας θέατρον, οὐ γέλωτα τοῖς ἀνθρώποις ἐργαζόμενον μάταιον, ἀλλὰ σφοδρὸν τῷ διαβόλῳ τὸν θρῆνον. Βλέπει γὰρ ἄνω τῶν κάτω νεκρῶν ἀναστάσιμον ῥίζαν· βλέπει τὸν κάτω παρ’ αὐτοῦ παραδοθέντα τῷ σταυρῷ, ἐξ οὐρανοῦ αὐτὸν καθορῶντα· βλέπει τὴν γῆν ἀγγέλων πεπληρωμένην· βλέπει παραδόξως ἀέρα βαδιζόμενον· βλέπει τὰς οὐ-ρανίους δυνάμεις ἀπαντώσας, καὶ τοὺς μὲν λέγοντας· Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, καὶ εἰσελεύ-σεται ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης, τοὺς δὲ πάλιν ἀπαν-τῶντας καὶ ὑπασπίζοντας· Κύριος κραταιὸς καὶ δυ-νατὸς ἐν πολέμῳ. Ποίῳ πολέμῳ; Ὃν ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς τὸν κοινὸν ἐχθρὸν ὑπεδέξατο, ὃν οὐδεὶς ἀνθρώ-πων, οὐ προφητῶν, οὐ δικαίων καταπαλαῖσαι δεδύ-νηται. Ἐτετυράννηντο γὰρ πάντες ὑπὸ Βασιλεύοντος τότε θανάτου, ἕως οὗ παραγέγονεν ὁ βασιλεὺς τῶν αἰώνων, καὶ δήσας τὸν Ἰσχυρὸν, ἀπέλαβεν αὐτοῦ τὰ σκεύη. Σταυρουμένου γὰρ τοῦ Κυρίου, αἱ μὲν δυνά-μεις τῶν οὐρανῶν ἐξενίσθησαν, ἡ δὲ κτίσις πᾶσα ἐκλονεῖτο, ὁρῶσα τὸ κοινὸν μυστήριον καὶ τὸ φοβερὸν θέαμα γενόμενον ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐτρόμασε γὰρ ἡ γῆ, ἐκινήθη ἡ θάλασσα, ἐκλυδωνίσθη ἡ ἄβυσσος, πᾶσα ἡ κτίσις ἐταράχθη· ἐφοβήθησαν φωστῆρες οὐρανῶν, ἔφυγεν ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη, ἀστέρες ἐξέλιπον, ἡμέρα οὐχ ὑπέμεινεν, ἄγγελος ἐξήλατο τεταραγμέ-νος τοῦ ναοῦ, περιεσχισμένου τοῦ καταπετάσματος τοῦ οἴκου· σκότος ἐπλήρωσε τὴν γῆν, τὰ στοιχεῖα ἀπεστράφη, καὶ ἡ ἡμέρα ἠλλοιώθη· οὐ γὰρ ἐβάστα-ζον ὁρῶντες τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην καὶ ποιητὴν κρε-μάμενον ἐπὶ ξύλου. Τότε ὁ ᾅδης κατελύθη, καὶ αἱ πύλαι αὐτοῦ συνετρίβησαν, καὶ οἱ μοχλοὶ αὐτοῦ συν-εκλάσθησαν. Περὶ ὧν Δαυὶ̈δ προφητεύων ἔλεγεν, Ὅτι συνέτριψε πύλας χαλκᾶς, μοχλοὺς σιδηροῦς συνέθλασε. Τότε ἔπεσεν ὁ βασιλεύων θά-νατος ὑπὸ τοὺς πόδας Χριστοῦ, καὶ ἐσύρετο αἰχμά-λωτος θριαμβευόμενος. Τῷ γὰρ ἀτρέπτῳ σώματι καὶ γενναίῳ κενώσας τοῦ Ἐχθροῦ τὴν ἰσχὺν, καὶ τὰς μηχανὰς αὐτοῦ συντρίψας, κατέδραμεν εἰς τὰ τοῦ ἅδου βασίλεια, καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ κατέσπασε, τὸ διάδημα καθεῖλε, τὰ σκῆπτρα κατέλυσε, φωνὴν ἀφῆκε, λέγων· Δεῦτε, πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν, πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεόν· δεῦτε, καὶ τῆς δουλείας ἐλευθερίαν κομίσασθε. Προάγω γὰρ ὑμᾶς ἐκ δουλείας εἰς ἐλευ-θερίαν, ἐκ σκότους εἰς φῶς, ἐκ τυραννίδος εἰς βα-σιλείαν. Ζωὴν γὰρ ὑμῖν εὐαγγελίζομαι ἐγὼ ὁ Χρι-στός. Τοιγαροῦν μηκέτι φοβεῖσθε τὸν τύραννον, ἀλλὰ καταφρονεῖτε φόβου καὶ θανάτου, λιμοῦ καὶ θλίψεως, δεσμῶν καὶ φυλακῆς καὶ στενοχωρίας. Ταῦτα γὰρ δέδοικεν ὁ τυράννου στρατὸς ὃς καταλέλυται· μόνος δὲ πάντων ἐγώ εἰμι νικηφόρος βασιλεὺς, ὁ καὶ πα-θὼν ὑπὲρ ὑμῶν σαρκί. Οὗτος τοίνυν ἐστὶν ἀληθῶς κραταιὸς καὶ δυνατὸς Κύριος· οὗτός ἐστιν ὁ δυνατὸς ἐν πολέμῳ· οὗτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ἐξ-άγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ, τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις· πρὸς ὃν ἔλεγε Δαυί̈δ· Ἀνέβης εἰς ὕψος, ἠχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν. Πᾶσα μὲν οὖν ἑορτὴ Χριστιανῶν, τοῦ διαβόλου κατάκρισις· ἐξαιρέτως δὲ αὕτη. Ἐν πάσαις μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις τὴν ἑαυτοῦ ἀπογυμνώσας κακίαν, καὶ μηδὲν ὠφελήσας ἑαυτὸν ἐθριάμβευσεν. Οἷόν τι λέγω· Τῆς Παρθένου παραδόξως κυοφορούσης, τὴν τῆς μοιχείας ἐπεφήμισε πρᾶξιν· ἀνεκλαλήτως τεκούσης, τὸ μὴ εἶναι παρθένον διέβα-λεν· ἐκτρεφομένου τοῦ τὴν σύμπασαν τρέφοντος κτί-σιν, φονοκτονεῖν τὰ βρέφη τὸν Ἡρώδην ἐδίδαξεν, οἰό-μενος ἐν αὐτοῖς συλλαβεῖν τὸν ἀκράτητον· ἐπὶ τὸ βάπτισμα σπεύδοντα, πρὸς πειρασμὸν ἐπανάγει, δια-λεγόμενον τοῖς Ἰουδαίοις, βλασφημεῖσθαι πεποίηκε· θαυματουργοῦντα, λιθάζεσθαι παρεσκεύασε, τὸν φο-νέα καὶ λῃστὴν ἀντ’ αὐτοῦ προετίμησε· σταυρωθέντι λῃστὰς συνεσταύρωσε· ταφέντι τὸ μνημεῖον ἐσφρά-0797 SPURIA. 793 ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΙΝ Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λόγος γ'. a Φαιδρόν μοι τὸ τῆς Ἐκκλησίας θέατρον, οὐ γέλωτα τοῖς ἀνθρώποις ἐργαζόμενον μάταιον, ἀλλὰ σφοδρὸν τῷ διαβόλῳ τὸν θρήνον. Βλέπει γὰρ ἄνω τῶν κάτω νεκρῶν ἀναστάσιμον ρίζαν· βλέπει τὴν κάτω παρ' αὐτοῦ παραδοθέντα τῷ σταυρῷ, ἐξ οὐρανοῦ αὐτὸν καθορῶντα· βλέπει τὴν γῆν ἀγγέλων πεπληρωμένην βλέπει παραδόξως αέρα βαδιζόμενον· βλέπει τὰς οὐκ ρανίους δυνάμεις ἀπαντώσας, καὶ τοὺς μὲν λέγοντας· Άρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, καὶ εἰσελεύ σεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, τοὺς δὲ πάλιν ἀπαν τῶντας καὶ ὑπασπίζοντας· Κύριος κραταιὸς καὶ δυ- νατὸς ἐν πολέμῳ. Ποίῳ πολέμῳ & ; Ον ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς τὴν κοινὴν ἐχθρὸν ὑπεδέξατο, ὃν οὐδεὶς ἀνθρώ πων, οὐ προφητῶν, οὐ δικαίων καταπαλαίσαι δεδύ- νηται. Ετετυράννηντο γὰρ πάντες ὑπὸ Βασιλεύοντος τότε θανάτου, ἕως οὗ παραγέγονεν ὁ βασιλεὺς τῶν αἰώνων, καὶ δήσας τὸν Ἰσχυρὸν, ἀπέλαβεν αὐτοῦ τὰ σκεύη. Σταυρουμένου γὰρ τοῦ Κυρίου, αἱ μὲν δυνά- μεις τῶν οὐρανῶν ἐξενίσθησαν, ἡ δὲ κτίσις πᾶσα ἐκλονεῖτο, ὁρῶσα τὸ κοινὸν μυστήριον καὶ τὸ φοβερὸν θέαμα γενόμενον ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐτρόμαζε γὰρ ἡ γῆ, ἐκινήθη ἡ θάλασσα, ἐκλυδωνίσθη ἡ ἄβυσσος, πᾶσα ἡ κτίσις ἐταράχθη· ἐφοβήθησαν φωστήρες οὐρανῶν, ἔφυγεν ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη, ἀστέρες ἐξέλιπον, ἡμέρα οὐχ ὑπέμεινεν, ἄγγελος ἐξήλατο τεταραγμέ νος τοῦ ναοῦ, περιεσχισμένου τοῦ καταπετάσματος τοῦ οἴκου· σκότος ἐπλήρωσε τὴν γῆν, τὰ στοιχεῖα ἀπεστράφη, καὶ ἡ ἡμέρα ἡλλοιώθη· οὐ γὰρ ἐβάστα ζον ὁρῶντες τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην και ποιητὴν κρε μάμενον ἐπὶ ξύλου. Τότε ὁ ᾅδης κατελύθη, καὶ αἱ πύλαι αὐτοῦ συνετρίβησαν. καὶ οἱ μοχλοί αὐτοῦ συνο εκλάσθησαν. Περὶ ὧν Δαυτό προφητεύων ἔλεγεν, Ότι συνέτριψε [182] πύλας χαλκάς, μοχλούς σιδηρούς συνέθλασε. Τότε έπεσεν ὁ βασιλεύων θά- νατος ὑπὸ τοὺς πόδας Χριστοῦ, καὶ ἐσύρετο αἰχμά- λωτος θριαμβευόμενος. Τῷ γὰρ ἀτρέπτῳ σώματι καὶ γενναίῳ κενώσας τοῦ Ἐχθροῦ τὴν ἰσχύν, καὶ τὰς κ μηχανὰς αὐτοῦ συντρίψας, κατέδραμεν εἰς τὰ τοῦ ᾅδου βασίλεια, καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ κατέσπασε, τὸ διάδημα καθεῖλε, τὰ σκῆπτρα κατέλυσε, φωνὴν ἀφῆκε, λέγων· Δεῦτε, πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν, πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεόν· δεῦτε, καὶ τῆς δουλείας ἐλευθερίαν κομίσασθε. Προάγω γὰρ ὑμᾶς ἐκ δουλείας εἰς ἐλευ θεμίαν, ἐκ σκότους εἰς φῶς, ἐκ τυραννίδος εἰς βα- σιλείαν. Ζωὴν γὰρ ὑμῖν εὐαγγελίζομαι ἐγὼ ὁ Χρι- στός. Τοιγαροῦν μηκέτι φοβεῖσθε τὸν τύραννον, ἀλλὰ καταφρονεῖτε φόβου καὶ θανάτου, λιμοῦ καὶ θλίψεως, δεσμῶν καὶ φυλακῆς καὶ στενοχωρίας. Ταῦτα γὰρ δέδοικεν ὁ τυράννου στρατὸς ὅς καταλέλυται· μόνος δὲ πάντων ἐγώ είμι νικηφόρος βασιλεὺς, ὁ καὶ παρ θὼν ὑπὲρ ὑμῶν σαρκί. Οὗτος τοίνυν ἐστὶν ἀληθῶς κραταιὸς καὶ δυνατός Κύριος· οὗτός ἐστιν ὁ δυνατὸς ἐν πολέμῳ· οὗτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ἐξ- άγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ, τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις· πρὸς ἦν ἔλεγε Δαυΐδ· Ἀνέβης εἰς ὕψος, Αιχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν. Πᾶσα μὲν οὖν ἑορτὴ Χριστιανῶν, τοῦ διαβόλου κατάκρισις· ἐξαιρέτως δὲ αὕτη. Ἐν πάσαις μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις τὴν ἑαυτοῦ ἀπογυμνώσας κακίαν, καὶ μηδὲν ὠφελήσας ἑαυτὸν ἐθριάμβευσεν.Οἷόν τι λέγω· Τῆς Παρθένου παραδόξως κυοφορούσης, τὴν τῆς μοιχείας ἐπεφήμισε πρᾶξιν· ἀνεκλαλήτως τεκούσης, τὸ μὴ εἶναι παρθένου διέβα λεν· ἐκτρεφομένου τοῦ τὴν σύμπασαν τρέφοντος κτί σιν, φονοκτονεῖν τὰ βρέφη τὸν Ηρώδην ἐδίδαξεν, οἱσ μενος ἐν αὐτοῖς συλλαβεῖν τὸν ἀκράτητον· ἐπὶ τὸ βάπτισμα σπεύδοντα, πρὸς πειρασμὸν ἐπανάγει, δια- λεγόμενον τοῖς Ἰουδαίοις, βλασφημεῖσθαι πεποίηκε· θαυματουργοῦντα, λιθάζεσθαι παρεσκεύασε, τὸν φο νέα καὶ λῃστὴν ἀντ᾿ αὐτοῦ προετίμησε· σταυρωθέντι λῃστὰς συνεσταύρωσε· ταφέντι τὸ μνημεῖον ἐσφρά- • Hrc, ποίῳ πολέμῳ, deerant in edit. ➤ Hic et hu sequentibus aliqua deerant, vel secus pesita erant, quæ er mass. sarciuntur. γισεν· ἀναστάντι συκοφαντεῖ τὴν ἀνάστασιν· ἀνα λαμβανομένου δὲ αὐτοῦ καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀπιόντος, οὐκ εἶχε τί φθέγξασθαι, ἀλλὰ τὴν ἑαυτοῦ μειζόνως κεφαλὴν ἑτραυμάτισε. Διὸ πάσης αὐτῷ πανηγύρεως ἡ σήμερον χαλεπωτέρα καθειστήκει, ὁρῶντι πᾶσαν πανταχοῦ τὴν τῶν ἀγγέλων στρατιαν χορεύουσαν, καὶ τοὺς μὲν ἀκολουθοῦντας, ἄλλους δὲ προτρέχοντας, ἐτέ ρους ἀπαντώντας, ἄλλους πάλιν τῷ χορῷ τῶν ἀπο στόλων διαλεγομένους, καὶ λέγοντας "Ανδρες Γα- λιλαῖοι, τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν ; Οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ' ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὕτω πάλιν ἐλεύσεται, ὃν τρόπον ἐθεά- σασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν· οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ τὴν πληθὺν τῶν σημείων ἐπιδειξάμενος. Η της Δεσποτικῆς οὖν ἀναλήψεως ἡμέρα τὸν μὲν διάβολον, καθὼς εἴρηται, θρηνεῖν παρεσκεύασε, τοὺς δὲ πιστοὺς φαιδρύνεσθαι. Νῦν γὰρ τὸ τερπνὸν ἔαρ ἀνέτειλε, καὶ τὰ τῶν ἀνθῶν ἀνεφύησαν κάλλη τὰ τῆς ἀμπέλου κατακομα κλήματα τῶν καρπῶν ἐ, τὰ δένδρα τῆς ἐλαίας κυπρίζουσιν, αἱ συκαὶ τοὺς ἀλύν θους προσήνεγκαν, καὶ κινεῖται τῷ ζεφύρῳ πεπυκνω μένα τὰ λήτα, τὴν τέρψιν τῶν κυμάτων μιμούμενα τῆς θαλάσσης· πάντα τῇ Δεσποτικῇ ἀναλήψει μεθ' ἡμῶν φαιδρύνεται. Φέρε τοίνυν, κἀγὼ ἐφ' ὑμῖν τὰ τοῦ Δαυΐδ ἀνακρούσομαι βήματα, ἅπερ ἡμῖν ἀρτίως διὰ τὴν Δεσποτικὴν ἀνάληψιν ἐβόα· Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας, ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος ἀνέβη, ὅπου ἦν· ἀνελήφθη, ὅθεν οὐκ ἐχωρίσθη. Ο γὰρ και ταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ ἀναβὰς ὑπεράνω των οὐρανῶν. Οὐκ ἄλλος ὁ τοῖς προφήταις ὀφθεὶς, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς ἀποστόλοις συνδιατρίψας· οὐκ ἄλλος ο ὧν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἄλλος ὁ ἐπὶ Π:- λάτου κρινόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐπὶ σταυροῦ τοῖς ἦλοις προσηλωμένος, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς Χερουβὶμ ἐποχού μενος· οὐκ ἄλλος ὁ ὑπὸ Ἰωσὴφ τῇ σινδόνι ἐντυλι σόμενος, καὶ ἄλλος τῇ παλάμῃ τὴν κτίσιν περιδρασ σόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐν τῷ μνημείῳ κατατιθέμενος, καὶ ἄλλος ὑπὸ τῶν Σεφαρὶμ ἀνυμνούμενος· ἀλλ' αὐ τὸς τῷ Πατρὶ συγκαθήμενος, ὁ ἐν τῇ παρθενική [783] μήτρᾳ ἀσπόρως βλαστήσας. Ανέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμό, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος· ὁ τῶν αἰώνων ποιητής, ὁ ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι τὰ σύμπαντα παραγαγών, ὁ πλάστης τοῦ Ἀδάμ, ὁ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως παραγωγεύς, ὁ τὸν εὐάρεστον Ενώχ εἰς χωρίον τῆς ζωῆς μεταστήσας, ὁ τὸν Νώε φυλάξας μεταξύ τῆς οἰκουμένης, ὁ τὸν πατριάρχην Αβραὰμ ἐκ γῆς Χαλδαίων προσκαλεσάμενος, ὁ τυ πώσας ἐν τῷ Ἰσαὰκ τὸ τοῦ σταυροῦ μυστήριον, ὁ τὴν δωδεκάκλωνον τεκνογονίαν τῷ Ἰακὼν χαρισάμενος, ὁ τὴν ὑπομονὴν τῷ Ἰὼβ παρασχών, ὁ ἡγεμόνα του λαοῦ τὸν Μωϋσῆν προβαλόμενος, ὁ προφητείας ἐκ μήτρας ἐμπλήσας τὸν Σαμουήλ, ὁ τὸν Δαυΐδ εἰς βασι- λέα ἐκ τῶν προφητῶν ἑλόμενος, ὁ τὴν σοφίαν τῷ Σολομῶντι παρασχόμενος, ὁ τὸν Ἡλίαν ἐν συσσεισμό ἅρματι πυρίνῳ ἀναλαβὼν, ὁ τοῖς προφήταις ἐμπνεύ σας τὴν πρόγνωσιν, ὁ τοῖς ἀποστόλοις τὴν δωρεάν τῶν ἱαμάτων χαρισάμενος, ὁ τοῖς αὐτοῖς βοήσας· Θαρ σεῖτε, νενίκηκα τὸν κόσμον ἐγώ. Οὗτός ἐστιν Κύριος τῆς δόξης, ὁ ἀναληφθεὶς εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἐν ἀλαλαγμῷ, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός. Υποταγέντων δὲ αὐτῷ ἀγγέλων καὶ ἐξουσιῶν καὶ δυ νάμεων, αὐτὸς τὰς ἐπιπόνους εὐχὰς ἡμῶν ἀναλάβοι, καὶ νικητὰς ἡμᾶς ἀναδείξει (sic) των πειρατηρίων τοῦ κόσμου· ὑποτάξει ἡμῖν πᾶσαν τὴν φάλαγγα τῶν ἀκα- θάρτων πνευμάτων, λέγων πρὸς ἡμᾶς· Ἰδοὺ δέδωκας ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄψεων καὶ σκορ πίων. ᾿Αβλαβεῖς τοιγαροῦν καὶ ἀμώμους, ὑγιεῖς καὶ ολοκλήρους διαφυλάξει ἡμᾶς ψυχῇ καὶ σώματι καὶ πνεύματι, πεπληρωμένους καρπῶν δικαιοσύνης καὶ εὐποιίας, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, ὁ καταξιώσας ἡμᾶς συν • Mss. τὸν καρπόν. Neutra lectio placet.
PG 52:798γισεν· ἀναστάντι συκοφαντεῖ τὴν ἀνάστασιν· ἀνα-λαμβανομένου δὲ αὐτοῦ καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀπιόντος, οὐκ εἶχέ τι φθέγξασθαι, ἀλλὰ τὴν ἐαυτοῦ μειζόνως κεφαλὴν ἐτραυμάτισε. Διὸ πάσης αὐτῷ πανηγύρεως ἡ σήμερον χαλεπωτέρα καθειστήκει, ὁρῶντι πᾶσαν πανταχοῦ τὴν τῶν ἀγγέλων στρατιὰν χορεύουσαν, καὶ τοὺς μὲν ἀκολουθοῦντας, ἄλλους δὲ προτρέχοντας, ἑτέ-ρους ἀπαντῶντας, ἄλλους πάλιν τῷ χορῷ τῶν ἀπο-στόλων διαλεγομένους, καὶ λέγοντας· Ἄνδρες Γα-λιλαῖοι, τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν; Οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ’ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὕτω πάλιν ἐλεύσεται, ὃν τρόπον ἐθεά-σασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν· οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ τὴν πληθὺν τῶν σημείων ἐπιδειξάμενος. Ἡ τῆς Δεσποτικῆς οὖν ἀναλήψεως ἡμέρα τὸν μὲν διάβολον, καθὼς εἴρηται, θρηνεῖν παρεσκεύασε, τοὺς δὲ πιστοὺς φαιδρύνεσθαι. Νῦν γὰρ τὸ τερπνὸν ἔαρ ἀνέτειλε, καὶ τὰ τῶν ἀνθῶν ἀνεφύησαν κάλλη· τὰ τῆς ἀμπέλου κατακομᾷ κλήματα τῶν καρπῶν, τὰ δένδρα τῆς ἐλαίας κυπρίζουσιν, αἱ συκαῖ τοὺς ὀλύν-θους προσήνεγκαν, καὶ κινεῖται τῷ ζεφύρῳ πεπυκνω-μένα τὰ λήϊα, τὴν τέρψιν τῶν κυμάτων μιμούμενα τῆς θαλάσσης· πάντα τῇ Δεσποτικῇ ἀναλήψει μεθ’ ἡμῶν φαιδρύνεται. Φέρε τοίνυν, κἀγὼ ἐφ’ ὑμῖν τὰ τοῦ Δαυὶ̈δ ἀνακρούσομαι ῥήματα, ἅπερ ἡμῖν ἀρτίως διὰ τὴν Δεσποτικὴν ἀνάληψιν ἐβόα· Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας, ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος ἀνέβη, ὅπου ἦν· ἀνελήφθη, ὅθεν οὐκ ἐχωρίσθη. Ὁ γὰρ κα-ταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ ἀναβὰς ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν. Οὐκ ἄλλος ὁ τοῖς προφήταις ὀφθεὶς, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς ἀποστόλοις συνδιατρίψας· οὐκ ἄλλος ὃ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἄλλος ὁ ἐπὶ Πι-λάτου κρινόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐπὶ σταυροῦ τοῖς ἥλοις προσηλωμένος, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς Χερουβὶμ ἐποχού-μενος· οὐκ ἄλλος ὁ ὑπὸ Ἰωσὴφ τῇ σινδόνι ἐντυλις-σόμενος, καὶ ἄλλος τῇ παλάμῃ τὴν κτίσιν περιδρας-σόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐν τῷ μνημείῳ κατατιθέμενος, καὶ ἄλλος ὑπὸ τῶν Σεφαρὶμ ἀνυμνούμενος· ἀλλ’ αὐ-τὸς τῷ Πατρὶ συγκαθήμενος, ὁ ἐν τῇ παρθενικῇ μήτρᾳ ἀσπόρως βλαστήσας· Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος· ὁ τῶν αἰώνων ποιητὴς, ὁ ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι τὰ σύμπαντα παραγαγὼν, ὁ πλάστης τοῦ Ἀδὰμ, ὁ τῇς ἀνθρωπίνης φύσεως παραγωγεὺς, ὁ τὸν εὐάρεστον Ἐνὼχ εἰς χωρίον τῆς ζωῆς μεταστήσας, ὁ τὸν Νῶε φυλάξας μεταξὺ τῆς οἰκουμένης, ὁ τὸν πατριάρχην Ἀβραὰμ ἐκ γῆς Χαλδαίων προσκαλεσάμενος, ὁ τυ-πώσας ἐν τῷ Ἰσαὰκ τὸ τοῦ σταυροῦ μυστήριον, ὁ τὴν δωδεκάκλωνον τεκνογονίαν τῷ Ἰακὼβ χαρισάμενος, ὁ τὴν ὑπομονὴν τῷ Ἰὼβ παρασχὼν, ὁ ἡγεμόνα τοῦ λαοῦ τὸν Μωϋσῆν προβαλόμενος, ὁ προφητείας ἐκ0797 SPURIA. 793 ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΙΝ Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λόγος γ'. a Φαιδρόν μοι τὸ τῆς Ἐκκλησίας θέατρον, οὐ γέλωτα τοῖς ἀνθρώποις ἐργαζόμενον μάταιον, ἀλλὰ σφοδρὸν τῷ διαβόλῳ τὸν θρήνον. Βλέπει γὰρ ἄνω τῶν κάτω νεκρῶν ἀναστάσιμον ρίζαν· βλέπει τὴν κάτω παρ' αὐτοῦ παραδοθέντα τῷ σταυρῷ, ἐξ οὐρανοῦ αὐτὸν καθορῶντα· βλέπει τὴν γῆν ἀγγέλων πεπληρωμένην βλέπει παραδόξως αέρα βαδιζόμενον· βλέπει τὰς οὐκ ρανίους δυνάμεις ἀπαντώσας, καὶ τοὺς μὲν λέγοντας· Άρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, καὶ εἰσελεύ σεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, τοὺς δὲ πάλιν ἀπαν τῶντας καὶ ὑπασπίζοντας· Κύριος κραταιὸς καὶ δυ- νατὸς ἐν πολέμῳ. Ποίῳ πολέμῳ & ; Ον ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς τὴν κοινὴν ἐχθρὸν ὑπεδέξατο, ὃν οὐδεὶς ἀνθρώ πων, οὐ προφητῶν, οὐ δικαίων καταπαλαίσαι δεδύ- νηται. Ετετυράννηντο γὰρ πάντες ὑπὸ Βασιλεύοντος τότε θανάτου, ἕως οὗ παραγέγονεν ὁ βασιλεὺς τῶν αἰώνων, καὶ δήσας τὸν Ἰσχυρὸν, ἀπέλαβεν αὐτοῦ τὰ σκεύη. Σταυρουμένου γὰρ τοῦ Κυρίου, αἱ μὲν δυνά- μεις τῶν οὐρανῶν ἐξενίσθησαν, ἡ δὲ κτίσις πᾶσα ἐκλονεῖτο, ὁρῶσα τὸ κοινὸν μυστήριον καὶ τὸ φοβερὸν θέαμα γενόμενον ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐτρόμαζε γὰρ ἡ γῆ, ἐκινήθη ἡ θάλασσα, ἐκλυδωνίσθη ἡ ἄβυσσος, πᾶσα ἡ κτίσις ἐταράχθη· ἐφοβήθησαν φωστήρες οὐρανῶν, ἔφυγεν ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη, ἀστέρες ἐξέλιπον, ἡμέρα οὐχ ὑπέμεινεν, ἄγγελος ἐξήλατο τεταραγμέ νος τοῦ ναοῦ, περιεσχισμένου τοῦ καταπετάσματος τοῦ οἴκου· σκότος ἐπλήρωσε τὴν γῆν, τὰ στοιχεῖα ἀπεστράφη, καὶ ἡ ἡμέρα ἡλλοιώθη· οὐ γὰρ ἐβάστα ζον ὁρῶντες τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην και ποιητὴν κρε μάμενον ἐπὶ ξύλου. Τότε ὁ ᾅδης κατελύθη, καὶ αἱ πύλαι αὐτοῦ συνετρίβησαν. καὶ οἱ μοχλοί αὐτοῦ συνο εκλάσθησαν. Περὶ ὧν Δαυτό προφητεύων ἔλεγεν, Ότι συνέτριψε [182] πύλας χαλκάς, μοχλούς σιδηρούς συνέθλασε. Τότε έπεσεν ὁ βασιλεύων θά- νατος ὑπὸ τοὺς πόδας Χριστοῦ, καὶ ἐσύρετο αἰχμά- λωτος θριαμβευόμενος. Τῷ γὰρ ἀτρέπτῳ σώματι καὶ γενναίῳ κενώσας τοῦ Ἐχθροῦ τὴν ἰσχύν, καὶ τὰς κ μηχανὰς αὐτοῦ συντρίψας, κατέδραμεν εἰς τὰ τοῦ ᾅδου βασίλεια, καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ κατέσπασε, τὸ διάδημα καθεῖλε, τὰ σκῆπτρα κατέλυσε, φωνὴν ἀφῆκε, λέγων· Δεῦτε, πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν, πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεόν· δεῦτε, καὶ τῆς δουλείας ἐλευθερίαν κομίσασθε. Προάγω γὰρ ὑμᾶς ἐκ δουλείας εἰς ἐλευ θεμίαν, ἐκ σκότους εἰς φῶς, ἐκ τυραννίδος εἰς βα- σιλείαν. Ζωὴν γὰρ ὑμῖν εὐαγγελίζομαι ἐγὼ ὁ Χρι- στός. Τοιγαροῦν μηκέτι φοβεῖσθε τὸν τύραννον, ἀλλὰ καταφρονεῖτε φόβου καὶ θανάτου, λιμοῦ καὶ θλίψεως, δεσμῶν καὶ φυλακῆς καὶ στενοχωρίας. Ταῦτα γὰρ δέδοικεν ὁ τυράννου στρατὸς ὅς καταλέλυται· μόνος δὲ πάντων ἐγώ είμι νικηφόρος βασιλεὺς, ὁ καὶ παρ θὼν ὑπὲρ ὑμῶν σαρκί. Οὗτος τοίνυν ἐστὶν ἀληθῶς κραταιὸς καὶ δυνατός Κύριος· οὗτός ἐστιν ὁ δυνατὸς ἐν πολέμῳ· οὗτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ἐξ- άγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ, τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις· πρὸς ἦν ἔλεγε Δαυΐδ· Ἀνέβης εἰς ὕψος, Αιχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν. Πᾶσα μὲν οὖν ἑορτὴ Χριστιανῶν, τοῦ διαβόλου κατάκρισις· ἐξαιρέτως δὲ αὕτη. Ἐν πάσαις μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις τὴν ἑαυτοῦ ἀπογυμνώσας κακίαν, καὶ μηδὲν ὠφελήσας ἑαυτὸν ἐθριάμβευσεν.Οἷόν τι λέγω· Τῆς Παρθένου παραδόξως κυοφορούσης, τὴν τῆς μοιχείας ἐπεφήμισε πρᾶξιν· ἀνεκλαλήτως τεκούσης, τὸ μὴ εἶναι παρθένου διέβα λεν· ἐκτρεφομένου τοῦ τὴν σύμπασαν τρέφοντος κτί σιν, φονοκτονεῖν τὰ βρέφη τὸν Ηρώδην ἐδίδαξεν, οἱσ μενος ἐν αὐτοῖς συλλαβεῖν τὸν ἀκράτητον· ἐπὶ τὸ βάπτισμα σπεύδοντα, πρὸς πειρασμὸν ἐπανάγει, δια- λεγόμενον τοῖς Ἰουδαίοις, βλασφημεῖσθαι πεποίηκε· θαυματουργοῦντα, λιθάζεσθαι παρεσκεύασε, τὸν φο νέα καὶ λῃστὴν ἀντ᾿ αὐτοῦ προετίμησε· σταυρωθέντι λῃστὰς συνεσταύρωσε· ταφέντι τὸ μνημεῖον ἐσφρά- • Hrc, ποίῳ πολέμῳ, deerant in edit. ➤ Hic et hu sequentibus aliqua deerant, vel secus pesita erant, quæ er mass. sarciuntur. γισεν· ἀναστάντι συκοφαντεῖ τὴν ἀνάστασιν· ἀνα λαμβανομένου δὲ αὐτοῦ καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀπιόντος, οὐκ εἶχε τί φθέγξασθαι, ἀλλὰ τὴν ἑαυτοῦ μειζόνως κεφαλὴν ἑτραυμάτισε. Διὸ πάσης αὐτῷ πανηγύρεως ἡ σήμερον χαλεπωτέρα καθειστήκει, ὁρῶντι πᾶσαν πανταχοῦ τὴν τῶν ἀγγέλων στρατιαν χορεύουσαν, καὶ τοὺς μὲν ἀκολουθοῦντας, ἄλλους δὲ προτρέχοντας, ἐτέ ρους ἀπαντώντας, ἄλλους πάλιν τῷ χορῷ τῶν ἀπο στόλων διαλεγομένους, καὶ λέγοντας "Ανδρες Γα- λιλαῖοι, τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν ; Οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ' ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὕτω πάλιν ἐλεύσεται, ὃν τρόπον ἐθεά- σασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν· οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ τὴν πληθὺν τῶν σημείων ἐπιδειξάμενος. Η της Δεσποτικῆς οὖν ἀναλήψεως ἡμέρα τὸν μὲν διάβολον, καθὼς εἴρηται, θρηνεῖν παρεσκεύασε, τοὺς δὲ πιστοὺς φαιδρύνεσθαι. Νῦν γὰρ τὸ τερπνὸν ἔαρ ἀνέτειλε, καὶ τὰ τῶν ἀνθῶν ἀνεφύησαν κάλλη τὰ τῆς ἀμπέλου κατακομα κλήματα τῶν καρπῶν ἐ, τὰ δένδρα τῆς ἐλαίας κυπρίζουσιν, αἱ συκαὶ τοὺς ἀλύν θους προσήνεγκαν, καὶ κινεῖται τῷ ζεφύρῳ πεπυκνω μένα τὰ λήτα, τὴν τέρψιν τῶν κυμάτων μιμούμενα τῆς θαλάσσης· πάντα τῇ Δεσποτικῇ ἀναλήψει μεθ' ἡμῶν φαιδρύνεται. Φέρε τοίνυν, κἀγὼ ἐφ' ὑμῖν τὰ τοῦ Δαυΐδ ἀνακρούσομαι βήματα, ἅπερ ἡμῖν ἀρτίως διὰ τὴν Δεσποτικὴν ἀνάληψιν ἐβόα· Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας, ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος ἀνέβη, ὅπου ἦν· ἀνελήφθη, ὅθεν οὐκ ἐχωρίσθη. Ο γὰρ και ταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ ἀναβὰς ὑπεράνω των οὐρανῶν. Οὐκ ἄλλος ὁ τοῖς προφήταις ὀφθεὶς, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς ἀποστόλοις συνδιατρίψας· οὐκ ἄλλος ο ὧν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἄλλος ὁ ἐπὶ Π:- λάτου κρινόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐπὶ σταυροῦ τοῖς ἦλοις προσηλωμένος, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς Χερουβὶμ ἐποχού μενος· οὐκ ἄλλος ὁ ὑπὸ Ἰωσὴφ τῇ σινδόνι ἐντυλι σόμενος, καὶ ἄλλος τῇ παλάμῃ τὴν κτίσιν περιδρασ σόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐν τῷ μνημείῳ κατατιθέμενος, καὶ ἄλλος ὑπὸ τῶν Σεφαρὶμ ἀνυμνούμενος· ἀλλ' αὐ τὸς τῷ Πατρὶ συγκαθήμενος, ὁ ἐν τῇ παρθενική [783] μήτρᾳ ἀσπόρως βλαστήσας. Ανέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμό, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος· ὁ τῶν αἰώνων ποιητής, ὁ ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι τὰ σύμπαντα παραγαγών, ὁ πλάστης τοῦ Ἀδάμ, ὁ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως παραγωγεύς, ὁ τὸν εὐάρεστον Ενώχ εἰς χωρίον τῆς ζωῆς μεταστήσας, ὁ τὸν Νώε φυλάξας μεταξύ τῆς οἰκουμένης, ὁ τὸν πατριάρχην Αβραὰμ ἐκ γῆς Χαλδαίων προσκαλεσάμενος, ὁ τυ πώσας ἐν τῷ Ἰσαὰκ τὸ τοῦ σταυροῦ μυστήριον, ὁ τὴν δωδεκάκλωνον τεκνογονίαν τῷ Ἰακὼν χαρισάμενος, ὁ τὴν ὑπομονὴν τῷ Ἰὼβ παρασχών, ὁ ἡγεμόνα του λαοῦ τὸν Μωϋσῆν προβαλόμενος, ὁ προφητείας ἐκ μήτρας ἐμπλήσας τὸν Σαμουήλ, ὁ τὸν Δαυΐδ εἰς βασι- λέα ἐκ τῶν προφητῶν ἑλόμενος, ὁ τὴν σοφίαν τῷ Σολομῶντι παρασχόμενος, ὁ τὸν Ἡλίαν ἐν συσσεισμό ἅρματι πυρίνῳ ἀναλαβὼν, ὁ τοῖς προφήταις ἐμπνεύ σας τὴν πρόγνωσιν, ὁ τοῖς ἀποστόλοις τὴν δωρεάν τῶν ἱαμάτων χαρισάμενος, ὁ τοῖς αὐτοῖς βοήσας· Θαρ σεῖτε, νενίκηκα τὸν κόσμον ἐγώ. Οὗτός ἐστιν Κύριος τῆς δόξης, ὁ ἀναληφθεὶς εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἐν ἀλαλαγμῷ, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός. Υποταγέντων δὲ αὐτῷ ἀγγέλων καὶ ἐξουσιῶν καὶ δυ νάμεων, αὐτὸς τὰς ἐπιπόνους εὐχὰς ἡμῶν ἀναλάβοι, καὶ νικητὰς ἡμᾶς ἀναδείξει (sic) των πειρατηρίων τοῦ κόσμου· ὑποτάξει ἡμῖν πᾶσαν τὴν φάλαγγα τῶν ἀκα- θάρτων πνευμάτων, λέγων πρὸς ἡμᾶς· Ἰδοὺ δέδωκας ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄψεων καὶ σκορ πίων. ᾿Αβλαβεῖς τοιγαροῦν καὶ ἀμώμους, ὑγιεῖς καὶ ολοκλήρους διαφυλάξει ἡμᾶς ψυχῇ καὶ σώματι καὶ πνεύματι, πεπληρωμένους καρπῶν δικαιοσύνης καὶ εὐποιίας, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, ὁ καταξιώσας ἡμᾶς συν • Mss. τὸν καρπόν. Neutra lectio placet.
μήτρας ἐμπλήσας τὸν Σαμουὴλ, ὁ τὸν Δαυὶ̈δ εἰς βασι-λέα ἐκ τῶν προφητῶν ἑλόμενος, ὁ τὴν σοφίαν τῷ Σολομῶντι παρασχόμενος, ὁ τὸν Ἠλίαν ἐν συσσεισμῷ ἅρματι πυρίνῳ ἀναλαβὼν, ὁ τοῖς προφήταις ἐμπνεύ-σας τὴν πρόγνωσιν, ὁ τοῖς ἀποστόλοις τὴν δωρεὰν τῶν ἰαμάτων χαρισάμενος, ὁ τοῖς αὐτοῖς βοήσας· Θαρ-σεῖτε, νενίκηκα τὸν κόσμον ἐγώ. Οὗτός ἐστιν ὁ Κύριος τῆς δόξης, ὁ ἀναληφθεὶς εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἐν ἀλαλαγμῷ, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός. Ὑποταγέντων δὲ αὐτῷ ἀγγέλων καὶ ἐξουσιῶν καὶ δυ-νάμεων, αὐτὸς τὰς ἐπιπόνους εὐχὰς ἡμῶν ἀναλάβοι, καὶ νικητὰς ἡμᾶς ἀναδείξει ( σιξ ) τῶν πειρατηρίων τοῦ κόσμου· ὑποτάξει ἡμῖν πᾶσαν τὴν φάλαγγα τῶν ἀκα-θάρτων πνευμάτων, λέγων πρὸς ἡμᾶς· Ἰδοὺ δέδωκα ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορ-πίων. Ἀβλαβεῖς τοιγαροῦν καὶ ἀμώμους, ὑγιεῖς καὶ ὁλοκλήρους διαφυλάξει ἡμᾶς ψυχῇ καὶ σώματι καὶ πνεύματι, πεπληρωμένους καρπῶν δικαιοσύνης καὶ εὐποιίας, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, ὁ καταξιώσας ἡμᾶς συν-0797 SPURIA. 793 ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΙΝ Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λόγος γ'. a Φαιδρόν μοι τὸ τῆς Ἐκκλησίας θέατρον, οὐ γέλωτα τοῖς ἀνθρώποις ἐργαζόμενον μάταιον, ἀλλὰ σφοδρὸν τῷ διαβόλῳ τὸν θρήνον. Βλέπει γὰρ ἄνω τῶν κάτω νεκρῶν ἀναστάσιμον ρίζαν· βλέπει τὴν κάτω παρ' αὐτοῦ παραδοθέντα τῷ σταυρῷ, ἐξ οὐρανοῦ αὐτὸν καθορῶντα· βλέπει τὴν γῆν ἀγγέλων πεπληρωμένην βλέπει παραδόξως αέρα βαδιζόμενον· βλέπει τὰς οὐκ ρανίους δυνάμεις ἀπαντώσας, καὶ τοὺς μὲν λέγοντας· Άρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, καὶ εἰσελεύ σεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, τοὺς δὲ πάλιν ἀπαν τῶντας καὶ ὑπασπίζοντας· Κύριος κραταιὸς καὶ δυ- νατὸς ἐν πολέμῳ. Ποίῳ πολέμῳ & ; Ον ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς τὴν κοινὴν ἐχθρὸν ὑπεδέξατο, ὃν οὐδεὶς ἀνθρώ πων, οὐ προφητῶν, οὐ δικαίων καταπαλαίσαι δεδύ- νηται. Ετετυράννηντο γὰρ πάντες ὑπὸ Βασιλεύοντος τότε θανάτου, ἕως οὗ παραγέγονεν ὁ βασιλεὺς τῶν αἰώνων, καὶ δήσας τὸν Ἰσχυρὸν, ἀπέλαβεν αὐτοῦ τὰ σκεύη. Σταυρουμένου γὰρ τοῦ Κυρίου, αἱ μὲν δυνά- μεις τῶν οὐρανῶν ἐξενίσθησαν, ἡ δὲ κτίσις πᾶσα ἐκλονεῖτο, ὁρῶσα τὸ κοινὸν μυστήριον καὶ τὸ φοβερὸν θέαμα γενόμενον ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐτρόμαζε γὰρ ἡ γῆ, ἐκινήθη ἡ θάλασσα, ἐκλυδωνίσθη ἡ ἄβυσσος, πᾶσα ἡ κτίσις ἐταράχθη· ἐφοβήθησαν φωστήρες οὐρανῶν, ἔφυγεν ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη, ἀστέρες ἐξέλιπον, ἡμέρα οὐχ ὑπέμεινεν, ἄγγελος ἐξήλατο τεταραγμέ νος τοῦ ναοῦ, περιεσχισμένου τοῦ καταπετάσματος τοῦ οἴκου· σκότος ἐπλήρωσε τὴν γῆν, τὰ στοιχεῖα ἀπεστράφη, καὶ ἡ ἡμέρα ἡλλοιώθη· οὐ γὰρ ἐβάστα ζον ὁρῶντες τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην και ποιητὴν κρε μάμενον ἐπὶ ξύλου. Τότε ὁ ᾅδης κατελύθη, καὶ αἱ πύλαι αὐτοῦ συνετρίβησαν. καὶ οἱ μοχλοί αὐτοῦ συνο εκλάσθησαν. Περὶ ὧν Δαυτό προφητεύων ἔλεγεν, Ότι συνέτριψε [182] πύλας χαλκάς, μοχλούς σιδηρούς συνέθλασε. Τότε έπεσεν ὁ βασιλεύων θά- νατος ὑπὸ τοὺς πόδας Χριστοῦ, καὶ ἐσύρετο αἰχμά- λωτος θριαμβευόμενος. Τῷ γὰρ ἀτρέπτῳ σώματι καὶ γενναίῳ κενώσας τοῦ Ἐχθροῦ τὴν ἰσχύν, καὶ τὰς κ μηχανὰς αὐτοῦ συντρίψας, κατέδραμεν εἰς τὰ τοῦ ᾅδου βασίλεια, καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ κατέσπασε, τὸ διάδημα καθεῖλε, τὰ σκῆπτρα κατέλυσε, φωνὴν ἀφῆκε, λέγων· Δεῦτε, πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν, πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεόν· δεῦτε, καὶ τῆς δουλείας ἐλευθερίαν κομίσασθε. Προάγω γὰρ ὑμᾶς ἐκ δουλείας εἰς ἐλευ θεμίαν, ἐκ σκότους εἰς φῶς, ἐκ τυραννίδος εἰς βα- σιλείαν. Ζωὴν γὰρ ὑμῖν εὐαγγελίζομαι ἐγὼ ὁ Χρι- στός. Τοιγαροῦν μηκέτι φοβεῖσθε τὸν τύραννον, ἀλλὰ καταφρονεῖτε φόβου καὶ θανάτου, λιμοῦ καὶ θλίψεως, δεσμῶν καὶ φυλακῆς καὶ στενοχωρίας. Ταῦτα γὰρ δέδοικεν ὁ τυράννου στρατὸς ὅς καταλέλυται· μόνος δὲ πάντων ἐγώ είμι νικηφόρος βασιλεὺς, ὁ καὶ παρ θὼν ὑπὲρ ὑμῶν σαρκί. Οὗτος τοίνυν ἐστὶν ἀληθῶς κραταιὸς καὶ δυνατός Κύριος· οὗτός ἐστιν ὁ δυνατὸς ἐν πολέμῳ· οὗτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ἐξ- άγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ, τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις· πρὸς ἦν ἔλεγε Δαυΐδ· Ἀνέβης εἰς ὕψος, Αιχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν. Πᾶσα μὲν οὖν ἑορτὴ Χριστιανῶν, τοῦ διαβόλου κατάκρισις· ἐξαιρέτως δὲ αὕτη. Ἐν πάσαις μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις τὴν ἑαυτοῦ ἀπογυμνώσας κακίαν, καὶ μηδὲν ὠφελήσας ἑαυτὸν ἐθριάμβευσεν.Οἷόν τι λέγω· Τῆς Παρθένου παραδόξως κυοφορούσης, τὴν τῆς μοιχείας ἐπεφήμισε πρᾶξιν· ἀνεκλαλήτως τεκούσης, τὸ μὴ εἶναι παρθένου διέβα λεν· ἐκτρεφομένου τοῦ τὴν σύμπασαν τρέφοντος κτί σιν, φονοκτονεῖν τὰ βρέφη τὸν Ηρώδην ἐδίδαξεν, οἱσ μενος ἐν αὐτοῖς συλλαβεῖν τὸν ἀκράτητον· ἐπὶ τὸ βάπτισμα σπεύδοντα, πρὸς πειρασμὸν ἐπανάγει, δια- λεγόμενον τοῖς Ἰουδαίοις, βλασφημεῖσθαι πεποίηκε· θαυματουργοῦντα, λιθάζεσθαι παρεσκεύασε, τὸν φο νέα καὶ λῃστὴν ἀντ᾿ αὐτοῦ προετίμησε· σταυρωθέντι λῃστὰς συνεσταύρωσε· ταφέντι τὸ μνημεῖον ἐσφρά- • Hrc, ποίῳ πολέμῳ, deerant in edit. ➤ Hic et hu sequentibus aliqua deerant, vel secus pesita erant, quæ er mass. sarciuntur. γισεν· ἀναστάντι συκοφαντεῖ τὴν ἀνάστασιν· ἀνα λαμβανομένου δὲ αὐτοῦ καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀπιόντος, οὐκ εἶχε τί φθέγξασθαι, ἀλλὰ τὴν ἑαυτοῦ μειζόνως κεφαλὴν ἑτραυμάτισε. Διὸ πάσης αὐτῷ πανηγύρεως ἡ σήμερον χαλεπωτέρα καθειστήκει, ὁρῶντι πᾶσαν πανταχοῦ τὴν τῶν ἀγγέλων στρατιαν χορεύουσαν, καὶ τοὺς μὲν ἀκολουθοῦντας, ἄλλους δὲ προτρέχοντας, ἐτέ ρους ἀπαντώντας, ἄλλους πάλιν τῷ χορῷ τῶν ἀπο στόλων διαλεγομένους, καὶ λέγοντας "Ανδρες Γα- λιλαῖοι, τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν ; Οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ' ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὕτω πάλιν ἐλεύσεται, ὃν τρόπον ἐθεά- σασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν· οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ τὴν πληθὺν τῶν σημείων ἐπιδειξάμενος. Η της Δεσποτικῆς οὖν ἀναλήψεως ἡμέρα τὸν μὲν διάβολον, καθὼς εἴρηται, θρηνεῖν παρεσκεύασε, τοὺς δὲ πιστοὺς φαιδρύνεσθαι. Νῦν γὰρ τὸ τερπνὸν ἔαρ ἀνέτειλε, καὶ τὰ τῶν ἀνθῶν ἀνεφύησαν κάλλη τὰ τῆς ἀμπέλου κατακομα κλήματα τῶν καρπῶν ἐ, τὰ δένδρα τῆς ἐλαίας κυπρίζουσιν, αἱ συκαὶ τοὺς ἀλύν θους προσήνεγκαν, καὶ κινεῖται τῷ ζεφύρῳ πεπυκνω μένα τὰ λήτα, τὴν τέρψιν τῶν κυμάτων μιμούμενα τῆς θαλάσσης· πάντα τῇ Δεσποτικῇ ἀναλήψει μεθ' ἡμῶν φαιδρύνεται. Φέρε τοίνυν, κἀγὼ ἐφ' ὑμῖν τὰ τοῦ Δαυΐδ ἀνακρούσομαι βήματα, ἅπερ ἡμῖν ἀρτίως διὰ τὴν Δεσποτικὴν ἀνάληψιν ἐβόα· Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας, ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος ἀνέβη, ὅπου ἦν· ἀνελήφθη, ὅθεν οὐκ ἐχωρίσθη. Ο γὰρ και ταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ ἀναβὰς ὑπεράνω των οὐρανῶν. Οὐκ ἄλλος ὁ τοῖς προφήταις ὀφθεὶς, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς ἀποστόλοις συνδιατρίψας· οὐκ ἄλλος ο ὧν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἄλλος ὁ ἐπὶ Π:- λάτου κρινόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐπὶ σταυροῦ τοῖς ἦλοις προσηλωμένος, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς Χερουβὶμ ἐποχού μενος· οὐκ ἄλλος ὁ ὑπὸ Ἰωσὴφ τῇ σινδόνι ἐντυλι σόμενος, καὶ ἄλλος τῇ παλάμῃ τὴν κτίσιν περιδρασ σόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐν τῷ μνημείῳ κατατιθέμενος, καὶ ἄλλος ὑπὸ τῶν Σεφαρὶμ ἀνυμνούμενος· ἀλλ' αὐ τὸς τῷ Πατρὶ συγκαθήμενος, ὁ ἐν τῇ παρθενική [783] μήτρᾳ ἀσπόρως βλαστήσας. Ανέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμό, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος· ὁ τῶν αἰώνων ποιητής, ὁ ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι τὰ σύμπαντα παραγαγών, ὁ πλάστης τοῦ Ἀδάμ, ὁ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως παραγωγεύς, ὁ τὸν εὐάρεστον Ενώχ εἰς χωρίον τῆς ζωῆς μεταστήσας, ὁ τὸν Νώε φυλάξας μεταξύ τῆς οἰκουμένης, ὁ τὸν πατριάρχην Αβραὰμ ἐκ γῆς Χαλδαίων προσκαλεσάμενος, ὁ τυ πώσας ἐν τῷ Ἰσαὰκ τὸ τοῦ σταυροῦ μυστήριον, ὁ τὴν δωδεκάκλωνον τεκνογονίαν τῷ Ἰακὼν χαρισάμενος, ὁ τὴν ὑπομονὴν τῷ Ἰὼβ παρασχών, ὁ ἡγεμόνα του λαοῦ τὸν Μωϋσῆν προβαλόμενος, ὁ προφητείας ἐκ μήτρας ἐμπλήσας τὸν Σαμουήλ, ὁ τὸν Δαυΐδ εἰς βασι- λέα ἐκ τῶν προφητῶν ἑλόμενος, ὁ τὴν σοφίαν τῷ Σολομῶντι παρασχόμενος, ὁ τὸν Ἡλίαν ἐν συσσεισμό ἅρματι πυρίνῳ ἀναλαβὼν, ὁ τοῖς προφήταις ἐμπνεύ σας τὴν πρόγνωσιν, ὁ τοῖς ἀποστόλοις τὴν δωρεάν τῶν ἱαμάτων χαρισάμενος, ὁ τοῖς αὐτοῖς βοήσας· Θαρ σεῖτε, νενίκηκα τὸν κόσμον ἐγώ. Οὗτός ἐστιν Κύριος τῆς δόξης, ὁ ἀναληφθεὶς εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἐν ἀλαλαγμῷ, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός. Υποταγέντων δὲ αὐτῷ ἀγγέλων καὶ ἐξουσιῶν καὶ δυ νάμεων, αὐτὸς τὰς ἐπιπόνους εὐχὰς ἡμῶν ἀναλάβοι, καὶ νικητὰς ἡμᾶς ἀναδείξει (sic) των πειρατηρίων τοῦ κόσμου· ὑποτάξει ἡμῖν πᾶσαν τὴν φάλαγγα τῶν ἀκα- θάρτων πνευμάτων, λέγων πρὸς ἡμᾶς· Ἰδοὺ δέδωκας ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄψεων καὶ σκορ πίων. ᾿Αβλαβεῖς τοιγαροῦν καὶ ἀμώμους, ὑγιεῖς καὶ ολοκλήρους διαφυλάξει ἡμᾶς ψυχῇ καὶ σώματι καὶ πνεύματι, πεπληρωμένους καρπῶν δικαιοσύνης καὶ εὐποιίας, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, ὁ καταξιώσας ἡμᾶς συν • Mss. τὸν καρπόν. Neutra lectio placet.
PG 52:799αχθῆναι, καὶ τὴν σωτήριον ἐπιτελέσαι ἑορτήν· ὅτι αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, τῷ799 IN ASCENSIONEM, ETC. 800
αχθῆναι, καὶ τὴν σωτήριον ἐπιτελέσαι ἑορτήν· ὅτι Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ
αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, τῷ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΙΝ
Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λόγος δ'.
Φαιδρὰ μὲν πᾶσα ἑορτή τῆς τοῦ Χριστοῦ οίκονο-
μίας, καὶ φαιδρύνουσα τῶν πιστῶν τὰς καρδίας·
φαιδρὰ δὲ καὶ τῆς προκειμένης ἑορτῆς ἡ ὑπόθεσις ·
διὰ τὰ δὲ φαιδρά, ἐν τοῖς καθεξής ρηθησομένοις υπου
δείξομεν. Εν ἐξ τοίνυν ἡμέραις ἐποίησεν ὁ Θεὸς πάντα
τὰ ἔργα αὐτοῦ, καθώς γέγραπται, τῇ δὲ ἑβδόμῃ κατο
έπαυσε. Διὸ καὶ ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν εὐδοκήσας
ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλὸς,
καὶ ἐνανθρωπήσας, τὸν αὐτὸν τρόπον κατὰ τὸν ἀρι-
θμὸν τῶν ἡμερῶν τῆς κοσμοποιίας, τὰς ἑορτὰς τῆς
ἑαυτοῦ οἰκονομίας ἡμῖν παρέδωκε. Πρώτη τοίνυν καὶ
μίζα τῶν ἑορτῶν Χριστοῦ, ἡ κατὰ σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας
Παρθένου καὶ θεοτόκου Μαρίας μετὰ τὴν σύλληψιν
παράδοξος γέννησις, ἐν ᾗ παρεγένετο Χριστὸς ὁ Θεὸς
κλίνας οὐρανοὺς, ὅπως σώσῃ κόσμον ἀπολλύμενον· ἐν
ἢ ἄγγελοι τοῖς ποιμέσιν ὀφθέντες, τὸ παράδοξον τοῦ
θαύματος γνωρίζοντες ἐβόων· Δόξα ἐν ὑψίστοις
Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.
Διὸ καὶ δικαίως πρώτη ἑορτὴ προσηγόρευται. Δευ-
τέρα δὲ ἑορτὴ ἡ ἐπιφάνεια Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καθ'
ἣν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ παραγινόμενος έδειξε πᾶσιν ἀν-
θρώποις τῆς ἀφάτου αὐτοῦ εὐσπλαγχνίας τὴν συγκα-
τάβασιν· ἐν ᾗ καὶ φωνὴ Πατρὸς ἐξ οὐρανοῦ ἦλθε,
οὐρανοῦ ἦλθε,
μαρτυροῦσα περὶ αὐτοῦ· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου
ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. Αλλὰ καὶ τὸ Πνεῦμα
ἐν εἴδει περιστερᾶς ἐλθὸν ἔμεινεν ἐπ' αὐτὸν, τῆς
ὁμοουσίου Τριάδος δηλαδὴ ἐπιφανείσης ἐν μιᾷ καιροῦ
ροπῇ· ἧς αὐτόπτης ἄξιος ὁ τοῦ Κυρίου πρόδρομος γέν
γονεν Ἰωάννης. Περὶ ἧς ἐπιφανείας καὶ ὁ μακάριος
Παῦλος ὁ ἀπόστολος ἔλεγεν· Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ
Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις. Ἐπεὶ οὖν πάν
των ἀνθρώπων σωτηρία πέφυκεν, ἀξίως καὶ ἑορτὴ
μεγίστη ὑπὸ τῶν εὐσεβῶν ὀνομάζεται. Τρίτη τῶν
ἑορτῶν ἡ ἁγία καὶ προσκυνητὴ καὶ πάνσεπτος τοῦ
σωτηρίου πάθους Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ ἡμῶν Θεοῦ
ἡμέρα, ἐν ᾗ ἐν σταυρῷ σαρκὶ προσηλωθείς, τὸ καθ᾿
μῶν τῆς ἁμαρτίας ἐξήλειψε [784] γραμματεῖον· ἐν
ἢ καὶ τὸν διὰ τῆς παρακοῆς ἐκβληθέντα τοῦ παρα-
δείσου Ἀδὰμ διὰ μιᾶς φωνῆς ἐν αὐτῷ εἰσήγαγε. Φησὶ
γὰρ τῷ λῃστῇ· Σήμερον μετ' ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παρ
ραδείσῳ. "Οθεν καὶ ταύτῃ ἑορτὴ μεγίστη καθέστηκε,
καὶ μάλιστα · Παῦλος γὰρ εἴρηκε· Τὸ Πάσχα ἡμῶν
ὑπὲρ ἡμῶν ἐτίθη Χριστός. Τετάρτη ἑορτὴ, ἡ ὑπερ
ένδοξος καὶ εἰρηνοποιός ἡμέρα τῆς ἁγίας Χριστοῦ
τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως, καθ᾽ ἦν καὶ ἐν τοῖς και
ταχθονίοις γενόμενος, τοὺς μοχλοὺς τοὺς αἰωνίους
συντρίψας, καὶ τὰ δεσμὰ διαρρήξας, ἀνέστη ἐκ τῶν
νεκρῶν, νίκην κατὰ τοῦ ᾅδου ἀράμενος, τοὺς ἐν αὐτ
τῷ κατακειμένους συναναστήσας δικαίους, καὶ πρὸς
τοὺς μαθητὰς εἰσελθὼν, τὴν εἰρήνην αὐτοῖς κατεβρά-
βευσεν. "Οθεν πάσης ἀντιλογίας ἐκτὸς, μήτηρ αὕτη
ἑορτῶν ἡ ἀοίδιμος ἡμέρα τοῖς πιστοῖς λελόγισται.
Πέμπτη τοιγαροῦν ἑορτὴ ἡ ἁγία τοῦ Κυρίου εἰς οὐρα-
νοὺς ἀνάληψις, περὶ ἧς νυνὶ καὶ τὴν πραγματείαν
ποιούμεθα· πέμπτη δὲ τῶν ἑορτῶν ἐστι, καθότι καὶ
πέμπτῃ ἡμέρᾳ τῆς ἑβδομάδος ἐπράχθη. Διὰ τοῦτο δὲ
ἑορτάζειν ὀφείλομεν, ἐπειδὴ σήμερον τὴν ἀπαρχὴν
τοῦ ἡμετέρου φυράματος, τουτέστι τὴν σάρκα, ἐν οὐ
[ανοῖς Χριστὸς ἀνήγαγε. Διὸ καὶ ὁ Ἀπόστολος ἔλεγε·
Συνήγειρε καὶ συνεκάθισεν ἡμᾶς ἐν τοῖς ἐπου
ρανίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ὅθεν ὁ ἀρχέκακος καὶ
τῆς ἁμαρτίας εὑρετής διάβολος, διὰ τὸν ὄγκον τῆς
επάρσεως καὶ τῆς ὑπερηφανίας τὸν τύφον, ἐξέπεσεν,
ἐκεῖ τῷ μεγέθει τῆς ἑαυτοῦ φιλανθρωπίας τὸν διὰ
τῆς ἐκείνου κακίστης συμβουλίας ἐκ τοῦ παραδείσου
ἐκβληθέντα ἄνθρωπον Χριστὸς ἀντικατέστησε. Τιμῆς
οὖν ἀξία καὶ πνευματικῆς χορείας καὶ ἡ παρούσα
ἑορτή καθέστηκεν. Αλλ' ἐπειδὴ ἑπτὰ ἑορτῶν ἀριθμὸν
κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς κοσμοποιίας ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου
ἐμνημονεύσαμεν, πέντε δὲ καὶ μόνον μέχρι τοῦ παρ-
-
ὄντος ἑορτὰς ἐδείξαμεν, δέον ἐστὶ καὶ τὰς ἄλλας δύο
ἑορτὰς εἰς μέσον ἀγαγεῖν, εἶθ' οὕτως ἐπὶ τὴν προ-
κειμένην ἱστορίαν τὸν λόγον χειραγωγήσωμεν. Εκτη
τοίνυν ἐστὶ τῶν ἑορτῶν ἡ ἔκτη πανεύφημος ἡμέρα
τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καθ' ἣν τοῖ;
ἁγίοις ἀποστόλοις ἡ κατ' ἐπαγγελίαν προσδοκωμένη
δωρεὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν εἴδει πυρίνων γλωσ
σῶν παρὰ Χριστοῦ ἐξ οὐρανῶν ἀπεστάλη, ἥτις καὶ
Πεντηκοστὴ διὰ τὴν τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων συμπλή
ρωσιν ὠνομάσθη. Αναντιῤῥήτως οὖν καὶ αὕτη ἑορτὴ
τοῖς εὐσεβέσι μεγίστη καθέστηκεν. Εβδόμη ἑορτὴ ἡ
προσδοκωμένη ἡμέρα τῆς ἀναστάσεως τῶν νεκρῶν
τὴν γὰρ ἐλπίδα ταύτην οἱ πιστοὶ ἀπεκδεχόμεθα), ἐν
ᾗ μέλλει ὁ φιλάνθρωπος καὶ ἀπροσωπόληπτος δικα-
στης Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν ἀποδιδόναι ἑκάστῳ κατά
τὰ ἔργα αὐτοῦ. Αὕτη ἐστὶν ἡ ἀληθής κατάπαυσις, δι'
ἦν καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔλεγε· Σπουδάσωμεν
εἰσελθεῖν εἰς ἐκείνην τὴν κατάπαυσιν. Τότε τοί-
νυν καὶ μάλιστα ἑορτὴ χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης καὶ
ἀγαλλιάσεως πεπληρωμένη υπάρχει τοῖς μέλλουσι
κληρονομεῖν, ἡ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οὖς οὐκ
ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη,
ητοίμασεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν. Ὥστε,
ἀγαπητοί, εὐξώμεθα καὶ ἡμεῖς συνεορτάσαι τοῖς δι
καίοις ἐν τῷ νυμφῶνι τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, οὐ
μόνον πρὸς μίαν ἡμέραν, ἢ δύο, ἢ τρεῖς, ἀλλ᾽ εἰς
ἀτελευτήτους αἰῶνας. Τοιγαροῦν τῶν ἑπτὰ ἑορτῶν
ἡμῖν ἀποδειχθεισῶν, ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν.
Ἔστι δὲ ἡμῖν περὶ τῆς παρούσης ἑορτῆς τῆς ἐν οὐρα
νοῖς, λέγω δὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀναλήψεως, τὸ δι
ήγημα Δαυίδ μὲν γὰρ εἴρηκε· Καὶ ἔκλινεν οὐρανοὺς,
καὶ κατέβη, καὶ γνόφος ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ
τὴν ἐξ οὐρανῶν δηλαδή τοῦ Λόγου παρουσίαν ἐπὶ γῆς
ἐσήμανε. Γνόφον δὲ εἶπεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ, τὸ
διὰ σαρκὸς ἔνδυμα τῆς θεότητος γνωρίζων· ὥστε καὶ
ἄγνωστος ἦν τοῖς πολλοῖς ἡ αὐτοῦ παρουσία διὰ τὸ
ταπεινὸν καὶ πρᾶον. Πάλιν γὰρ ὁ αὐτὸς προφήτης
λέγει· Κύριε, ἐν τῇ θαλάσσῃ ἡ ὁδός σου, καὶ αἱ
τρίβοι σου ἐν ὕδασι πολλοῖς, καὶ τὰ ἴχνη σου οὐ
γνωσθήσονται. Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, φησίν, οὐκ ἂν τὸν
Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. Καὶ πάλιν εἶπεν·
Ἐπέβη ἐπὶ Χερουβίμ, ἐπετάσθη ἐπὶ πτερύγων
ἀνέμων. Ἐπὶ Χερουβίμ είπε, καθότι αὐτὸς καὶ ἐν
οὐρανοῖς σὺν τῷ Πατρὶ ὢν ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ ἐπ-
ωχεῖτο· καὶ σὺν ἀνθρώποις γὰρ ἐπὶ γῆς ἀναστρεφόμεν
νός, τοῦ Χερουβικοῦ καὶ ἐπουρανίου [785] θρόνου ούτ
δαμῶς ἐχωρίζετο· πτέρυγας δὲ ἀνέμων τὰς νεφέλας.
αἰνίττεται, ἐν οἷς καὶ ἀνελήφθη καθὼς καὶ ἐν ταῖς
Πράξεσι τῶν ἀποστόλων γέγραπται· Καὶ νεφέλη
υπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. Εἶτα
καθεξῆς λέγει· Καὶ ὡς ἀτενίζοντες ἦσαν εἰς τὸν
οὐρανὸν πορευομένου αὐτοῦ, θαῦμα τοῖς ἀποστό
λοις καὶ ἔκστασις καὶ θροῦς ἐπεγίνετο· θνητοὶ γὰρ
τὴν φύσιν ὄντες, καὶ ἀσυνήθεις τοιούτων θεωριών,
ἐζήτησαν τῇ ο διανοίᾳ. Αλλ' ἐρεῖ τις, ὅτι προειδότες
ἦσαν καὶ τὴν μεταμόρφωσιν ὅ τε Πέτρος καὶ Ἰάκω
σας καὶ Ἰωάννης. Προείδον μὲν ἐκεῖνοι μεταμορφω
θέντα τὸν Κύριον, καὶ νεφέλην σκιάσασαν αὐτὸν, ἀλλ'
οὐκ εἶδον τὴν νεφέλην εἰς ἀέρα ἁρπασθεῖσαν,
εἰς οὐρανοὺς τὸν Δεσπότην ἀναλαμβάνουσαν. Θαῦμα
ἐκεῖνο, θαῦμα καὶ τοῦτο· ἀλλὰ θαῦμα θαύματος φο-
βερώτερον, τοῦτο ἐκείνου ὑψηλότερον b, κἂν ἑνὸς Θεοῦ
ἡ δύναμις καὶ τὸ μυστήριον ὑπῆρχε. Τότε Μωϋσης
καὶ Ἠλίας ὤφθησαν τοῖς περὶ τὸν Πέτρον, μετ' αυ
τοῦ συλλαλοῦντες· νῦν δὲ θρόνος Χερουβικός, τουτ
ἐστιν, ἀόρατος δύναμις, τὴν νεφέλην καλυπτομένην
ἀθρόον ε ἐπιστᾶσα, τὸν Δεσπότην τοῖς δούλοις συν-
ὁμιλοῦντα ἀφήρπασε. Τότε Πέτρος μετά παρρησίας
8 ἴσ. ἐξέστησαν τῇ. Β ἰσ. ἐκείνου καὶ ὑψηλ.
• ἰσ. τῇ νεφέλη καλυπτομένη, αθρόον.
και
PG 52:800Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.799 IN ASCENSIONEM, ETC. 800
αχθῆναι, καὶ τὴν σωτήριον ἐπιτελέσαι ἑορτήν· ὅτι Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ
αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, τῷ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΙΝ
Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λόγος δ'.
Φαιδρὰ μὲν πᾶσα ἑορτή τῆς τοῦ Χριστοῦ οίκονο-
μίας, καὶ φαιδρύνουσα τῶν πιστῶν τὰς καρδίας·
φαιδρὰ δὲ καὶ τῆς προκειμένης ἑορτῆς ἡ ὑπόθεσις ·
διὰ τὰ δὲ φαιδρά, ἐν τοῖς καθεξής ρηθησομένοις υπου
δείξομεν. Εν ἐξ τοίνυν ἡμέραις ἐποίησεν ὁ Θεὸς πάντα
τὰ ἔργα αὐτοῦ, καθώς γέγραπται, τῇ δὲ ἑβδόμῃ κατο
έπαυσε. Διὸ καὶ ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν εὐδοκήσας
ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλὸς,
καὶ ἐνανθρωπήσας, τὸν αὐτὸν τρόπον κατὰ τὸν ἀρι-
θμὸν τῶν ἡμερῶν τῆς κοσμοποιίας, τὰς ἑορτὰς τῆς
ἑαυτοῦ οἰκονομίας ἡμῖν παρέδωκε. Πρώτη τοίνυν καὶ
μίζα τῶν ἑορτῶν Χριστοῦ, ἡ κατὰ σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας
Παρθένου καὶ θεοτόκου Μαρίας μετὰ τὴν σύλληψιν
παράδοξος γέννησις, ἐν ᾗ παρεγένετο Χριστὸς ὁ Θεὸς
κλίνας οὐρανοὺς, ὅπως σώσῃ κόσμον ἀπολλύμενον· ἐν
ἢ ἄγγελοι τοῖς ποιμέσιν ὀφθέντες, τὸ παράδοξον τοῦ
θαύματος γνωρίζοντες ἐβόων· Δόξα ἐν ὑψίστοις
Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.
Διὸ καὶ δικαίως πρώτη ἑορτὴ προσηγόρευται. Δευ-
τέρα δὲ ἑορτὴ ἡ ἐπιφάνεια Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καθ'
ἣν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ παραγινόμενος έδειξε πᾶσιν ἀν-
θρώποις τῆς ἀφάτου αὐτοῦ εὐσπλαγχνίας τὴν συγκα-
τάβασιν· ἐν ᾗ καὶ φωνὴ Πατρὸς ἐξ οὐρανοῦ ἦλθε,
οὐρανοῦ ἦλθε,
μαρτυροῦσα περὶ αὐτοῦ· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου
ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. Αλλὰ καὶ τὸ Πνεῦμα
ἐν εἴδει περιστερᾶς ἐλθὸν ἔμεινεν ἐπ' αὐτὸν, τῆς
ὁμοουσίου Τριάδος δηλαδὴ ἐπιφανείσης ἐν μιᾷ καιροῦ
ροπῇ· ἧς αὐτόπτης ἄξιος ὁ τοῦ Κυρίου πρόδρομος γέν
γονεν Ἰωάννης. Περὶ ἧς ἐπιφανείας καὶ ὁ μακάριος
Παῦλος ὁ ἀπόστολος ἔλεγεν· Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ
Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις. Ἐπεὶ οὖν πάν
των ἀνθρώπων σωτηρία πέφυκεν, ἀξίως καὶ ἑορτὴ
μεγίστη ὑπὸ τῶν εὐσεβῶν ὀνομάζεται. Τρίτη τῶν
ἑορτῶν ἡ ἁγία καὶ προσκυνητὴ καὶ πάνσεπτος τοῦ
σωτηρίου πάθους Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ ἡμῶν Θεοῦ
ἡμέρα, ἐν ᾗ ἐν σταυρῷ σαρκὶ προσηλωθείς, τὸ καθ᾿
μῶν τῆς ἁμαρτίας ἐξήλειψε [784] γραμματεῖον· ἐν
ἢ καὶ τὸν διὰ τῆς παρακοῆς ἐκβληθέντα τοῦ παρα-
δείσου Ἀδὰμ διὰ μιᾶς φωνῆς ἐν αὐτῷ εἰσήγαγε. Φησὶ
γὰρ τῷ λῃστῇ· Σήμερον μετ' ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παρ
ραδείσῳ. "Οθεν καὶ ταύτῃ ἑορτὴ μεγίστη καθέστηκε,
καὶ μάλιστα · Παῦλος γὰρ εἴρηκε· Τὸ Πάσχα ἡμῶν
ὑπὲρ ἡμῶν ἐτίθη Χριστός. Τετάρτη ἑορτὴ, ἡ ὑπερ
ένδοξος καὶ εἰρηνοποιός ἡμέρα τῆς ἁγίας Χριστοῦ
τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως, καθ᾽ ἦν καὶ ἐν τοῖς και
ταχθονίοις γενόμενος, τοὺς μοχλοὺς τοὺς αἰωνίους
συντρίψας, καὶ τὰ δεσμὰ διαρρήξας, ἀνέστη ἐκ τῶν
νεκρῶν, νίκην κατὰ τοῦ ᾅδου ἀράμενος, τοὺς ἐν αὐτ
τῷ κατακειμένους συναναστήσας δικαίους, καὶ πρὸς
τοὺς μαθητὰς εἰσελθὼν, τὴν εἰρήνην αὐτοῖς κατεβρά-
βευσεν. "Οθεν πάσης ἀντιλογίας ἐκτὸς, μήτηρ αὕτη
ἑορτῶν ἡ ἀοίδιμος ἡμέρα τοῖς πιστοῖς λελόγισται.
Πέμπτη τοιγαροῦν ἑορτὴ ἡ ἁγία τοῦ Κυρίου εἰς οὐρα-
νοὺς ἀνάληψις, περὶ ἧς νυνὶ καὶ τὴν πραγματείαν
ποιούμεθα· πέμπτη δὲ τῶν ἑορτῶν ἐστι, καθότι καὶ
πέμπτῃ ἡμέρᾳ τῆς ἑβδομάδος ἐπράχθη. Διὰ τοῦτο δὲ
ἑορτάζειν ὀφείλομεν, ἐπειδὴ σήμερον τὴν ἀπαρχὴν
τοῦ ἡμετέρου φυράματος, τουτέστι τὴν σάρκα, ἐν οὐ
[ανοῖς Χριστὸς ἀνήγαγε. Διὸ καὶ ὁ Ἀπόστολος ἔλεγε·
Συνήγειρε καὶ συνεκάθισεν ἡμᾶς ἐν τοῖς ἐπου
ρανίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ὅθεν ὁ ἀρχέκακος καὶ
τῆς ἁμαρτίας εὑρετής διάβολος, διὰ τὸν ὄγκον τῆς
επάρσεως καὶ τῆς ὑπερηφανίας τὸν τύφον, ἐξέπεσεν,
ἐκεῖ τῷ μεγέθει τῆς ἑαυτοῦ φιλανθρωπίας τὸν διὰ
τῆς ἐκείνου κακίστης συμβουλίας ἐκ τοῦ παραδείσου
ἐκβληθέντα ἄνθρωπον Χριστὸς ἀντικατέστησε. Τιμῆς
οὖν ἀξία καὶ πνευματικῆς χορείας καὶ ἡ παρούσα
ἑορτή καθέστηκεν. Αλλ' ἐπειδὴ ἑπτὰ ἑορτῶν ἀριθμὸν
κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς κοσμοποιίας ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου
ἐμνημονεύσαμεν, πέντε δὲ καὶ μόνον μέχρι τοῦ παρ-
-
ὄντος ἑορτὰς ἐδείξαμεν, δέον ἐστὶ καὶ τὰς ἄλλας δύο
ἑορτὰς εἰς μέσον ἀγαγεῖν, εἶθ' οὕτως ἐπὶ τὴν προ-
κειμένην ἱστορίαν τὸν λόγον χειραγωγήσωμεν. Εκτη
τοίνυν ἐστὶ τῶν ἑορτῶν ἡ ἔκτη πανεύφημος ἡμέρα
τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καθ' ἣν τοῖ;
ἁγίοις ἀποστόλοις ἡ κατ' ἐπαγγελίαν προσδοκωμένη
δωρεὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν εἴδει πυρίνων γλωσ
σῶν παρὰ Χριστοῦ ἐξ οὐρανῶν ἀπεστάλη, ἥτις καὶ
Πεντηκοστὴ διὰ τὴν τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων συμπλή
ρωσιν ὠνομάσθη. Αναντιῤῥήτως οὖν καὶ αὕτη ἑορτὴ
τοῖς εὐσεβέσι μεγίστη καθέστηκεν. Εβδόμη ἑορτὴ ἡ
προσδοκωμένη ἡμέρα τῆς ἀναστάσεως τῶν νεκρῶν
τὴν γὰρ ἐλπίδα ταύτην οἱ πιστοὶ ἀπεκδεχόμεθα), ἐν
ᾗ μέλλει ὁ φιλάνθρωπος καὶ ἀπροσωπόληπτος δικα-
στης Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν ἀποδιδόναι ἑκάστῳ κατά
τὰ ἔργα αὐτοῦ. Αὕτη ἐστὶν ἡ ἀληθής κατάπαυσις, δι'
ἦν καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔλεγε· Σπουδάσωμεν
εἰσελθεῖν εἰς ἐκείνην τὴν κατάπαυσιν. Τότε τοί-
νυν καὶ μάλιστα ἑορτὴ χαρᾶς καὶ εὐφροσύνης καὶ
ἀγαλλιάσεως πεπληρωμένη υπάρχει τοῖς μέλλουσι
κληρονομεῖν, ἡ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οὖς οὐκ
ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη,
ητοίμασεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν. Ὥστε,
ἀγαπητοί, εὐξώμεθα καὶ ἡμεῖς συνεορτάσαι τοῖς δι
καίοις ἐν τῷ νυμφῶνι τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, οὐ
μόνον πρὸς μίαν ἡμέραν, ἢ δύο, ἢ τρεῖς, ἀλλ᾽ εἰς
ἀτελευτήτους αἰῶνας. Τοιγαροῦν τῶν ἑπτὰ ἑορτῶν
ἡμῖν ἀποδειχθεισῶν, ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν.
Ἔστι δὲ ἡμῖν περὶ τῆς παρούσης ἑορτῆς τῆς ἐν οὐρα
νοῖς, λέγω δὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀναλήψεως, τὸ δι
ήγημα Δαυίδ μὲν γὰρ εἴρηκε· Καὶ ἔκλινεν οὐρανοὺς,
καὶ κατέβη, καὶ γνόφος ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ
τὴν ἐξ οὐρανῶν δηλαδή τοῦ Λόγου παρουσίαν ἐπὶ γῆς
ἐσήμανε. Γνόφον δὲ εἶπεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ, τὸ
διὰ σαρκὸς ἔνδυμα τῆς θεότητος γνωρίζων· ὥστε καὶ
ἄγνωστος ἦν τοῖς πολλοῖς ἡ αὐτοῦ παρουσία διὰ τὸ
ταπεινὸν καὶ πρᾶον. Πάλιν γὰρ ὁ αὐτὸς προφήτης
λέγει· Κύριε, ἐν τῇ θαλάσσῃ ἡ ὁδός σου, καὶ αἱ
τρίβοι σου ἐν ὕδασι πολλοῖς, καὶ τὰ ἴχνη σου οὐ
γνωσθήσονται. Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, φησίν, οὐκ ἂν τὸν
Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. Καὶ πάλιν εἶπεν·
Ἐπέβη ἐπὶ Χερουβίμ, ἐπετάσθη ἐπὶ πτερύγων
ἀνέμων. Ἐπὶ Χερουβίμ είπε, καθότι αὐτὸς καὶ ἐν
οὐρανοῖς σὺν τῷ Πατρὶ ὢν ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ ἐπ-
ωχεῖτο· καὶ σὺν ἀνθρώποις γὰρ ἐπὶ γῆς ἀναστρεφόμεν
νός, τοῦ Χερουβικοῦ καὶ ἐπουρανίου [785] θρόνου ούτ
δαμῶς ἐχωρίζετο· πτέρυγας δὲ ἀνέμων τὰς νεφέλας.
αἰνίττεται, ἐν οἷς καὶ ἀνελήφθη καθὼς καὶ ἐν ταῖς
Πράξεσι τῶν ἀποστόλων γέγραπται· Καὶ νεφέλη
υπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. Εἶτα
καθεξῆς λέγει· Καὶ ὡς ἀτενίζοντες ἦσαν εἰς τὸν
οὐρανὸν πορευομένου αὐτοῦ, θαῦμα τοῖς ἀποστό
λοις καὶ ἔκστασις καὶ θροῦς ἐπεγίνετο· θνητοὶ γὰρ
τὴν φύσιν ὄντες, καὶ ἀσυνήθεις τοιούτων θεωριών,
ἐζήτησαν τῇ ο διανοίᾳ. Αλλ' ἐρεῖ τις, ὅτι προειδότες
ἦσαν καὶ τὴν μεταμόρφωσιν ὅ τε Πέτρος καὶ Ἰάκω
σας καὶ Ἰωάννης. Προείδον μὲν ἐκεῖνοι μεταμορφω
θέντα τὸν Κύριον, καὶ νεφέλην σκιάσασαν αὐτὸν, ἀλλ'
οὐκ εἶδον τὴν νεφέλην εἰς ἀέρα ἁρπασθεῖσαν,
εἰς οὐρανοὺς τὸν Δεσπότην ἀναλαμβάνουσαν. Θαῦμα
ἐκεῖνο, θαῦμα καὶ τοῦτο· ἀλλὰ θαῦμα θαύματος φο-
βερώτερον, τοῦτο ἐκείνου ὑψηλότερον b, κἂν ἑνὸς Θεοῦ
ἡ δύναμις καὶ τὸ μυστήριον ὑπῆρχε. Τότε Μωϋσης
καὶ Ἠλίας ὤφθησαν τοῖς περὶ τὸν Πέτρον, μετ' αυ
τοῦ συλλαλοῦντες· νῦν δὲ θρόνος Χερουβικός, τουτ
ἐστιν, ἀόρατος δύναμις, τὴν νεφέλην καλυπτομένην
ἀθρόον ε ἐπιστᾶσα, τὸν Δεσπότην τοῖς δούλοις συν-
ὁμιλοῦντα ἀφήρπασε. Τότε Πέτρος μετά παρρησίας
8 ἴσ. ἐξέστησαν τῇ. Β ἰσ. ἐκείνου καὶ ὑψηλ.
• ἰσ. τῇ νεφέλη καλυπτομένη, αθρόον.
και
Second witness · khazarzar edition
In ascensionem Sermo 3 ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΙΝ Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λόγος γʹ. 52.797 Φαιδρόν μοι τὸ τῆς Ἐκκλησίας θέατρον, οὐ γέλωτα τοῖς ἀνθρώποις ἐργαζόμενον μάταιον, ἀλλὰ σφοδρὸν τῷ διαβόλῳ τὸν θρῆνον. Βλέπει γὰρ ἄνω τῶν κάτω νεκρῶν ἀναστάσιμον ῥίζαν· βλέπει τὸν κάτω παρ' αὐτοῦ παραδοθέντα τῷ σταυρῷ, ἐξ οὐρανοῦ αὐτὸν καθορῶντα· βλέπει τὴν γῆν ἀγγέλων πεπληρωμένην· βλέπει παραδόξως ἀέρα βαδιζόμενον· βλέπει τὰς οὐρανίους δυνάμεις ἀπαντώσας, καὶ τοὺς μὲν λέγοντας· Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, καὶ εἰσελεύσεται ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης, τοὺς δὲ πάλιν ἀπαντῶντας καὶ ὑπασπίζοντας· Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατὸς ἐν πολέμῳ. Ποίῳ πολέμῳ; Ὃν ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς τὸν κοινὸν ἐχθρὸν ὑπεδέξατο, ὃν οὐδεὶς ἀνθρώπων, οὐ προφητῶν, οὐ δικαίων καταπαλαῖσαι δεδύνηται. Ἐτετυράννηντο γὰρ πάντες ὑπὸ Βασιλεύοντος τότε θανάτου, ἕως οὗ παραγέγονεν ὁ βασιλεὺς τῶν αἰώνων, καὶ δήσας τὸν Ἰσχυρὸν, ἀπέλαβεν αὐτοῦ τὰ σκεύη. Σταυρουμένου γὰρ τοῦ Κυρίου, αἱ μὲν δυνάμεις τῶν οὐρανῶν ἐξενίσθησαν, ἡ δὲ κτίσις πᾶσα ἐκλονεῖτο, ὁρῶσα τὸ κοινὸν μυστήριον καὶ τὸ φοβερὸν θέαμα γενόμενον ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐτρόμασε γὰρ ἡ γῆ, ἐκινήθη ἡ θάλασσα, ἐκλυδωνίσθη ἡ ἄβυσσος, πᾶσα ἡ κτίσις ἐταράχθη· ἐφοβήθησαν φωστῆρες οὐρανῶν, ἔφυγεν ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη, ἀστέρες ἐξέλιπον, ἡμέρα οὐχ ὑπέμεινεν, ἄγγελος ἐξήλατο τεταραγμένος τοῦ ναοῦ, περιεσχισμένου τοῦ καταπετάσματος τοῦ οἴκου· σκότος ἐπλήρωσε τὴν γῆν, τὰ στοιχεῖα ἀπεστράφη, καὶ ἡ ἡμέρα ἠλλοιώθη· οὐ γὰρ ἐβάσταζον ὁρῶντες τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην καὶ ποιητὴν κρεμάμενον ἐπὶ ξύλου. Τότε ὁ ᾅδης κατελύθη, καὶ αἱ πύλαι αὐτοῦ συνετρίβησαν, καὶ οἱ μοχλοὶ αὐτοῦ συνεκλάσθησαν. Περὶ ὧν Δαυῒδ προφητεύων ἔλεγεν, Ὅτι συνέτριψε πύλας χαλκᾶς, μοχλοὺς σιδηροῦς συνέθλασε. Τότε ἔπεσεν ὁ βασιλεύων θάνατος ὑπὸ τοὺς πόδας Χριστοῦ, καὶ ἐσύρετο αἰχμάλωτος θριαμβευόμενος. Τῷ γὰρ ἀτρέπτῳ σώματι καὶ γενναίῳ κενώσας τοῦ Ἐχθροῦ τὴν ἰσχὺν, καὶ τὰς μηχανὰς αὐτοῦ συντρίψας, κατέδραμεν εἰς τὰ τοῦ ἅδου βασίλεια, καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ κατέσπασε, τὸ διάδημα καθεῖλε, τὰ σκῆπτρα κατέλυσε, φωνὴν ἀφῆκε, λέγων· Δεῦτε, πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν, πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεόν· δεῦτε, καὶ τῆς δουλείας ἐλευθερίαν κομίσασθε. Προάγω γὰρ ὑμᾶς ἐκ δουλείας εἰς ἐλευθερίαν, ἐκ σκότους εἰς φῶς, ἐκ τυραννίδος εἰς βασιλείαν. Ζωὴν γὰρ ὑμῖν εὐαγγελίζομαι ἐγὼ ὁ Χριστός. Τοιγαροῦν μηκέτι φοβεῖσθε τὸν τύραννον, ἀλλὰ καταφρονεῖτε φόβου καὶ θανάτου, λιμοῦ καὶ θλίψεως, δεσμῶν καὶ φυλακῆς καὶ στενοχωρίας. Ταῦτα γὰρ δέδοικεν ὁ τυράννου στρατὸς ὃς καταλέλυται· μόνος δὲ πάντων ἐγώ εἰμι νικηφόρος βασιλεὺς, ὁ καὶ παθὼν ὑπὲρ ὑμῶν σαρκί. Οὗτος τοίνυν ἐστὶν ἀληθῶς κραταιὸς καὶ δυνατὸς Κύριος· οὗτός ἐστιν ὁ δυνατὸς ἐν πολέμῳ· οὗτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ, τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις· πρὸς ὃν ἔλεγε Δαυΐδ· Ἀνέβης εἰς ὕψος, ἠχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν. Πᾶσα μὲν οὖν ἑορτὴ Χριστιανῶν, τοῦ διαβόλου κατάκρισις· ἐξαιρέτως δὲ αὕτη. Ἐν πάσαις μὲν γὰρ ταῖς ἄλλαις τὴν ἑαυτοῦ ἀπογυμνώσας κακίαν, καὶ μηδὲν ὠφελήσας ἑαυτὸν ἐθριάμβευσεν. Οἷόν τι λέγω· Τῆς Παρθένου παραδόξως κυοφορούσης, τὴν τῆς μοιχείας ἐπεφήμισε πρᾶξιν· ἀνεκλαλήτως τεκούσης, τὸ μὴ εἶναι παρθένον διέβαλεν· ἐκτρεφομένου τοῦ τὴν σύμπασαν τρέφοντος κτίσιν, φονοκτονεῖν τὰ βρέφη τὸν Ἡρώδην ἐδίδαξεν, οἰόμενος ἐν αὐτοῖς συλλαβεῖν τὸν ἀκράτητον· ἐπὶ τὸ βάπτισμα
σπεύδοντα, πρὸς πειρασμὸν ἐπανάγει, διαλεγόμενον τοῖς Ἰουδαίοις, βλασφημεῖσθαι πεποίηκε· θαυματουργοῦντα, λιθάζεσθαι παρεσκεύασε, τὸν φονέα καὶ λῃστὴν ἀντ' αὐτοῦ προετίμησε· σταυρωθέντι λῃστὰς συνεσταύρωσε· ταφέντι τὸ μνημεῖον ἐσφρά 52.798 γισεν· ἀναστάντι συκοφαντεῖ τὴν ἀνάστασιν· ἀναλαμβανομένου δὲ αὐτοῦ καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀπιόντος, οὐκ εἶχέ τι φθέγξασθαι, ἀλλὰ τὴν ἐαυτοῦ μειζόνως κεφαλὴν ἐτραυμάτισε. Διὸ πάσης αὐτῷ πανηγύρεως ἡ σήμερον χαλεπωτέρα καθειστήκει, ὁρῶντι πᾶσαν πανταχοῦ τὴν τῶν ἀγγέλων στρατιὰν χορεύουσαν, καὶ τοὺς μὲν ἀκολουθοῦντας, ἄλλους δὲ προτρέχοντας, ἑτέρους ἀπαντῶντας, ἄλλους πάλιν τῷ χορῷ τῶν ἀποστόλων διαλεγομένους, καὶ λέγοντας· Ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν; Οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ' ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὕτω πάλιν ἐλεύσεται, ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν· οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ τὴν πληθὺν τῶν σημείων ἐπιδειξάμενος. Ἡ τῆς Δεσποτικῆς οὖν ἀναλήψεως ἡμέρα τὸν μὲν διάβολον, καθὼς εἴρηται, θρηνεῖν παρεσκεύασε, τοὺς δὲ πιστοὺς φαιδρύνεσθαι. Νῦν γὰρ τὸ τερπνὸν ἔαρ ἀνέτειλε, καὶ τὰ τῶν ἀνθῶν ἀνεφύησαν κάλλη· τὰ τῆς ἀμπέλου κατακομᾷ κλήματα τῶν καρπῶν, τὰ δένδρα τῆς ἐλαίας κυπρίζουσιν, αἱ συκαῖ τοὺς ὀλύνθους προσήνεγκαν, καὶ κινεῖται τῷ ζεφύρῳ πεπυκνωμένα τὰ λήϊα, τὴν τέρψιν τῶν κυμάτων μιμούμενα τῆς θαλάσσης· πάντα τῇ Δεσποτικῇ ἀναλήψει μεθ' ἡμῶν φαιδρύνεται. Φέρε τοίνυν, κἀγὼ ἐφ' ὑμῖν τὰ τοῦ Δαυῒδ ἀνακρούσομαι ῥήματα, ἅπερ ἡμῖν ἀρτίως διὰ τὴν Δεσποτικὴν ἀνάληψιν ἐβόα· Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας, ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος ἀνέβη, ὅπου ἦν· ἀνελήφθη, ὅθεν οὐκ ἐχωρίσθη. Ὁ γὰρ καταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ ἀναβὰς ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν. Οὐκ ἄλλος ὁ τοῖς προφήταις ὀφθεὶς, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς ἀποστόλοις συνδιατρίψας· οὐκ ἄλλος ὃ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἄλλος ὁ ἐπὶ Πιλάτου κρινόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐπὶ σταυροῦ τοῖς ἥλοις προσηλωμένος, καὶ ἄλλος ὁ τοῖς Χερουβὶμ ἐποχούμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ὑπὸ Ἰωσὴφ τῇ σινδόνι ἐντυλισσόμενος, καὶ ἄλλος τῇ παλάμῃ τὴν κτίσιν περιδρασσόμενος· οὐκ ἄλλος ὁ ἐν τῷ μνημείῳ κατατιθέμενος, καὶ ἄλλος ὑπὸ τῶν Σεφαρὶμ ἀνυμνούμενος· ἀλλ' αὐτὸς τῷ Πατρὶ συγκαθήμενος, ὁ ἐν τῇ παρθενικῇ μήτρᾳ ἀσπόρως βλαστήσας· Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος· ὁ τῶν αἰώνων ποιητὴς, ὁ ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι τὰ σύμπαντα παραγαγὼν, ὁ πλάστης τοῦ Ἀδὰμ, ὁ τῇς ἀνθρωπίνης φύσεως παραγωγεὺς, ὁ τὸν εὐάρεστον Ἐνὼχ εἰς χωρίον τῆς ζωῆς μεταστήσας, ὁ τὸν Νῶε φυλάξας μεταξὺ τῆς οἰκουμένης, ὁ τὸν πατριάρχην Ἀβραὰμ ἐκ γῆς Χαλδαίων προσκαλεσάμενος, ὁ τυπώσας ἐν τῷ Ἰσαὰκ τὸ τοῦ σταυροῦ μυστήριον, ὁ τὴν δωδεκάκλωνον τεκνογονίαν τῷ Ἰακὼβ χαρισάμενος, ὁ τὴν ὑπομονὴν τῷ Ἰὼβ παρασχὼν, ὁ ἡγεμόνα τοῦ λαοῦ τὸν Μωϋσῆν προβαλόμενος, ὁ προφητείας ἐκ μήτρας ἐμπλήσας τὸν Σαμουὴλ, ὁ τὸν Δαυῒδ εἰς βασιλέα ἐκ τῶν προφητῶν ἑλόμενος, ὁ τὴν σοφίαν τῷ Σολομῶντι παρασχόμενος, ὁ τὸν Ἠλίαν ἐν συσσεισμῷ ἅρματι πυρίνῳ ἀναλαβὼν, ὁ τοῖς προφήταις ἐμπνεύσας τὴν πρόγνωσιν, ὁ τοῖς ἀποστόλοις τὴν δωρεὰν τῶν ἰαμάτων χαρισάμενος, ὁ τοῖς αὐτοῖς βοήσας· Θαρσεῖτε, νενίκηκα τὸν κόσμον ἐγώ. Οὗτός ἐστιν ὁ Κύριος τῆς δόξης, ὁ ἀναληφθεὶς εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἐν ἀλαλαγμῷ, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός. Ὑποταγέντων δὲ αὐτῷ ἀγγέλων καὶ ἐξουσιῶν καὶ δυνάμεων, αὐτὸς τὰς ἐπιπόνους εὐχὰς ἡμῶν ἀναλάβοι, καὶ νικητὰς ἡμᾶς ἀναδείξει (σιξ) τῶν πειρατηρίων τοῦ κόσμου· ὑποτάξει ἡμῖν πᾶσαν τὴν φάλαγγα τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων, λέγων πρὸς ἡμᾶς· Ἰδοὺ δέδωκα ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων. Ἀβλαβεῖς τοιγαροῦν καὶ ἀμώμους, ὑγιεῖς καὶ ὁλοκλήρους διαφυλάξει ἡμᾶς ψυχῇ καὶ σώματι καὶ πνεύματι, πεπληρωμένους καρπῶν δικαιοσύνης καὶ εὐποιίας, ὁ
τῶν ὅλων Θεὸς, ὁ καταξιώσας ἡμᾶς συν 52.799 αχθῆναι, καὶ τὴν σωτήριον ἐπιτελέσαι ἑορτήν· ὅτι αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, τῷ 52.800 Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.