Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 9:653ΕΚ ΤΩΝ ΘΕΟΔΟΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΑΛΟΥΜΕΝΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΟΥΑΛΕΝΤΙΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥΣ ΕΠΙΤΟΜΑΙ Πάτερ, φησί, παρατίθεμαί σοι εἰς χεῖρας τὸ Πνεῦμά μου. Ὃ προέβαλε, φησί, σαρκίον τῷ Λόγῳ ἡ Σοφία, τὸ πνευματικὸν σπέρμα, τοῦτο στολισάμενος κατῆλθεν ὁ Σωτήρ. Ὅθεν ἐν τῷ πάθει τὴν Σοφίαν παρατίθεται τῷ Πατρί, ἵνα αὐτὴν ἀπολάβῃ παρὰ τοῦ Πατρός, καὶ μὴ κατασχεθῇ ἐνταῦθα ὑπὸ τῶν στερίσκειν δυναμένων. Οὕτως πᾶν πνευματικὸν σπέρμα, τοὺς ἐκλεκτούς, διὰ τῆς προειρημένης φωνῆς παρατίθεται. Τὸ ἐκλεκτὸν σπέρμα φαμὲν καὶ σπινθῆρα ζωοποιούμενον ὑπὸ τοῦ Λόγου καὶ κόρην ὀφθαλμοῦ καὶ κόκκον σινάπεως καὶ ζύμην τὰ δόξαντα καταδιῃρῆσθαι γένη ἑνοποιοῦσα[ν] εἰς πίστιν. Οἱ δ’ ἀπὸ Οὐαλεντίνου, πλασθέντος φασὶ τοῦ ψυχικοῦ σώματος, τῇ ἐκλεκτῇ ψυχῇ οὔσῃ ἐν ὕπνῳ ἐντεθῆναι ὑπὸ τοῦ Λόγου σπέρμα ἀρρενικόν, ὅπερ ἐστὶν ἀπόρροια τοῦ ἀγγελικοῦ, ἵνα μὴ ὑστέρημα ᾖ. Καὶ τοῦτο ἐζύμωσεν, τὰ δόξαντα καταδιῃρῆσθαι ἑνοποιοῦν, τὴν ψυχὴν καὶ τὴν σάρκα, ἃ καὶ ἐν μερισμῷ ὑπὸ τῆς Σοφίας προηνέχθη. Ὕπνος δὲ ἦν Ἀδὰμ ἡ λήθη τῆς ψυχῆς, ἣν συνεῖχε μὴ διαλυθῆναι τὸ σπέρμα τὸ πνευματικόν, ὅπερ ἐνέθηκεν τῇ ψυχῇ ὁ Σωτήρ.
κατὰ τοὺς Οὐαλεντίνου χρόνους, αἰῶνας, κατὰ τὸ παθητόν, Α'. Πάτερ, φησί, παρατίθεμαί σοι εἰς χεῖρας τό Α πνεῦμά μου (54). "Ο προέβαλε, φησί, σαρκίον τῷ λό- γῳ ἡ Σοφία, τὸ πνευματικὸν σπέρμα, τοῦτο στολισά- μενος κατῆλθεν ὁ Σωτήρ. Οθεν ἐν τῷ πάθει τὴν • Σοφίαν παρατίθεται τῷ Πατρὶ, ἵνα αὐτὴν ἀπολάβῃ παρὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ μὴ κατασχεθῇ ἐνταῦθα ὑπὸ τῶν στερίσκειν δυναμένων. Οὕτω πᾶν πνευματικόν σπέρμα τοὺς ἐκλεκτοὺς διὰ τῆς προειρημένης φωνῆς παρατίθε ται. Τὸ ἐκλεκτόν σπέρμα φαμὲν καὶ σπινθήρα μοῦ, καὶ κόκκον σινάπεως, καὶ ζύμην, τὰ δόξαντα καταδιῃρῆσθαι γένη ἑνοποιοῦσα ['σ. ἐνοποιοῦντα] εἰς πίστιν. Β'. Οἱ δ' ἀπὸ Οὐαλεντίνου, πλασθέντος, φασί, τοῦ ψυχικοῦ σώματος, τῇ ἐκλεκτῇ ψυχῇ οὔσῃ ἐν ὕπνῳ ἐντεθῆναι ὑπὸ τοῦ Λόγου σπέρμα ἀῤῥενικόν, ὅπερ Β ἐστὶν ἀπόῤῥοια τοῦ ἀγγελικοῦ, ἵνα μὴ ὑστέρημα ᾖ. Καὶ τοῦτο ἐζύμωσε τὰ δόξαντα καταδιῃρῆσθαι, ένα ποιοῦν τὴν ψυχὴν καὶ τὴν σάρκα, ἃ καὶ ἐν μερι σμῷ ὑπὸ τῆς Σοφίας προηνέχθη. Υπνος δὲ ἦν Ἀδὰμ ἡ λήθη τῆς ψυχῆς, ἣν συνείχε, μὴ διαλυθῆναι, ὥστ περ τὸ πνευματικὸν ὅπερ ἐνέθηκε τῇ ψυχῇ ὁ Σωτήρ. Τὸ σπέρμα, ἀπόρροια ἦν τοῦ ἄῤῥενος καὶ ἀγγελικοῦ· διὰ τοῦτο λέγει ὁ Σωτήρ· Σώζου σὺ καὶ ἡ ψυχή σου. Γ'. Ἐλθὼν οὖν ὁ Σωτήρ, τὴν ψυχὴν ἐξύπνισεν, ἐξῆψε δὲ τὸν σπινθῆρα. Δύναμις γὰρ, οἱ λόγοι 3. ة Εt DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - 65$ illa non est interpretatus: vel quia passim mutilata et depravata, vel quia non usquequaque orthodoxa sunt, ut quæ Basilidis quoque et Valentini opiniones identidem allegent. SYLBURG. Hic Valentinianorum totas expositiones aliorumque hæreticorum videtur Clemens sedulo adnotare atque exponere, ut eorum magis videlicet commentatio videatur, quam ejusdem Clementis ac viri vere ecclesiastici. Nam propterea illi inscriptum opus aut etiam breviatori Theodoto nisi potius legendum aiuvas, aut nisi alterum pro altero et quasi Guvvuμa vel Clemens vel etiam Theodotus voluit, in Deo st angelis magis in nobis et mortali hoc tempore ac rerum statu Xpovous. Ut sit expositio locorum Scripturæ aut etiam Christianæ religionis mysteriorum ad mentem Va- lentini ejusque Eonum et quasi theogoniæ, non contra eum : quod miror opus a viro ecclesiastico eo sensu proficisci potuisse, vel certe Eusebium dissimulasse. Quod si ipse hæc ut portentosa, et aliena a regula ecclesiastica, ipsa ea narratione satis elidi existimavit, uti fere Epiphanius laudato Ancorati opere, debuit certe sensum mentemque suam distinctius promere, et pretiosuin a vili separare. Etsi non ca- rent omni venia priscæ adeo ætatis homines, et qui primi Scripturarum agrum sic hæreticorum sensi- bus horrentem excolendum susceperant, si illorum non multa exstirparunt, suaque ipsis illorum in isto una quasi pene conflata ac confusa viderunt. Quanquam probabilius est majori luce Clementem suam lucubrationem digessisse, et quid ecclesiasticum quidve Valentinianum et hæreticum, magis insinuasse, quæ breviator sic non observaverit. Quis iste Theodotus, nimis incertum, cum hic etiam Theodotus ci- tetur, qui fuerit Clemente antiquior et ex Valentini secta. Nescio an Theodotus Ancyranus Cyrilli collega adversus Nestorium, satis probatus Nicephoro patriarchæ in suis Antirrheticis, in istis operam posuisse dici possit, atque hinc nævos contraxisse, ut non satis sanus in fide Deitatis visus sit, ut neque Eusebius cum suo Origene qui ideis aut incertis conjecturis animum pascit sibique divinat, non certe aliquid affert in quo lector conquiescat. Hac cautela opus hoc explicandum suscepi, quidquid in illud a me conferatur, et ut ita in eo aliqua antiquitatis lumina venemur, ut incontaminata nobis fides ac vere ecclesiastica, ex hæreticorum illis fabulis atque figmentis nihil detrimenti sentiant, sed ad ridendas hominum vere stulto- rum in sapientia sua nænias nugasque magis convalescat. Videndi Epiph. hæresi 31, Irenæus toto late opere Adversus hæreses, Tertullianus et alii. Quod 'Avarodixhy didaoxallay titulus profert, indicio est Euro- pæum potius hominem fuisse qui ita inscripsit, seu sedi ejus subjectum, qui Asianos vel Syros hinc no- tare voluerit. Sic illi avatoixol, ex quibus Valentinianorum illæ fæces ac reliquorum primæ fere ætatis hæreticorum.COMBEF.-Theodoti meminit Ignatius Epist. interpol. ad Trallianos, c. 11, ubi conf. quæ ad- notavit Cotelerius. Conf. etiam quæ superius e Valesio allata sunt ad Strom. 1, cap. 21. 3481.Pater, & ait, in manus tuas spiritum meum TỰ Two.zoovμεror Und ToŬ Aóyou, xal xópηr óðal- depono s. Quod carnale Verbo produxit Sapientia, in- quit, nempe semen spiritale, hoc vestitus descendit Salvator. Hinc est quod in passione Sapientiam Patri commendat, ut eamdem a Patre recipiat, ne- que hic in terris detentus sit ab iis, qui deprivare possunt. Sic omne semen spiritale, electos nempe, voce prædicta ✪ commendat: Electum semen ↳ vo- camus scintillam a Verbo vivificandame, et oculi pupillam, et sinapis granum, et fermentum, quæ et si appareant genera a se divisa, ad eamdem tan:en fidem conspirant. ' JI. Valentini autem sequaces dicunt, corpore animali formato, animæ electæ in somno insatum esse a Verbo semen virile, quod angelici est de- Td hv xal P. [951 ED. POTTER. & Luc. XXIII, 46. d Deut. xxxII, 10. Matth. x, 31, 33. f mendat et nos in illa, omnesque electos semenque electorum, quæ et Athanasii, Patrumque aliorum in Catena expositio est, nec aliter intelligendus Ambrosius cum ait: Spiritus Patri commendatur, ul cœlestia quoque ab iniquitatis vinculo solveren- fluxio, ne esset defectus. hoc quæ divisa appa- ruerunt fermentavit, in unum animam et corpus redigens, quæ separation a Sapientia producta fuissent. Somnus vero Adæ fuit animæ oblivio, quæ illi contigit, ne dissolveretur, sicuti spiritale illud quod animæ indidit Salvator. Semen defluxio fuit masculi et angelici, propterea dicit Salvator : Servare tu et anima tua 1. III. Servator itaque veniens animam expergefe- cit, scintillamque accendit. Potentia enim sunt ser- 9. P. ED. POTTER. I Pet. 11, Gen. xix, 17. elsa. XL, tur, i. e. animæ, quarum cœlestis, et a Deo origo. Hæreticorum proclivis error, quod divina et lin- mana in Christo non satis distinguunt, utraque in Christo vera, qui 'unus ipse verus cum Patre Deus, verusque homo nobiscum. Sic passim Chry- sostomus aliique probati Patres. COMBEF. (54) Tô ávɛvµá µov. Animam suam Patri com-
PG 9:654Τὸ σπέρμα [δ’] ἀπόρροια ἦν τοῦ ἄρρενος καὶ ἀγγελικοῦ. Διὰ τοῦτο λέγει ὁ Σωτήρ· Σώζου σὺ καὶ ἡ ψυχή σου. Ἐλθὼν οὖν ὁ Σωτὴρ τὴν ψυχὴν ἐξύπνισεν, ἐξῆψεν δὲ τὸν σπινθῆρα· δύναμις γὰρ οἱ λόγοι τοῦ Κυρίου. Διὰ τοῦτο εἴρηκεν· Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων. Καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἐμφυσῶν τὸ Πνεῦμα τοῖς Ἀποστόλοις, τὸν μὲν χοῦν, καθάπερ τέφραν, ἀπεφύσα καὶ ἐχώριζεν, ἐξῆπτε δὲ τὸν σπινθῆρα καὶ ἐζωοποίει. Ὁ Κύριος, διὰ πολλὴν ταπεινοφροσύνην, οὐχ ὡς ἄγγελος ὤφθη, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος. Καὶ ὅτε ἐν δόξῃ ὤφθη τοῖς Ἀποστόλοις ἐπὶ τοῦ Ὄρους, οὐ δι’ ἑαυτὸν ἐποίησεν, δεικνὺς ἑαυτόν, ἀλλὰ διὰ τὴν Ἐκκλησίαν, ἥτις ἐστὶ τὸ γένος τὸ ἐκλεκτόν, ἵνα μάθῃ τὴν προκοπὴν αὐτοῦ μετὰ τὴν ἐκ τῆς σαρκὸς ἔξοδον. Αὐτὸς γὰρ καὶ ἄνω Φῶς ἦν, καὶ ἐστὶ τὸ ἐπιφανὲν ἐν σαρκὶ καὶ τὸ ἐνταῦθα ὀφθὲν οὐχ ὕστερον τοῦ ἄνω· οὐδὲ διεκέκοπτο ᾗ ἄνωθεν μετέστη δεῦρο, τόπον ἐκ τόπου ἀμεῖβον, ὡς τὸν μὲν ἐπιλαβεῖν, τὸν δὲ ἀπολιπεῖν· ἀλλ’ ἦν τὸ πάντῃ Ὂν καὶ παρὰ τῷ Πατρὶ κἀνταῦθα· δύναμις γὰρ ἦν τοῦ Πατρός. Ἄλλως τε ἐχρῆν κἀκεῖνον πληρωθῆναι τὸν λόγον τοῦ Σωτῆρος ὃν εἶπεν·
κατὰ τοὺς Οὐαλεντίνου χρόνους, αἰῶνας, κατὰ τὸ παθητόν, Α'. Πάτερ, φησί, παρατίθεμαί σοι εἰς χεῖρας τό Α πνεῦμά μου (54). "Ο προέβαλε, φησί, σαρκίον τῷ λό- γῳ ἡ Σοφία, τὸ πνευματικὸν σπέρμα, τοῦτο στολισά- μενος κατῆλθεν ὁ Σωτήρ. Οθεν ἐν τῷ πάθει τὴν • Σοφίαν παρατίθεται τῷ Πατρὶ, ἵνα αὐτὴν ἀπολάβῃ παρὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ μὴ κατασχεθῇ ἐνταῦθα ὑπὸ τῶν στερίσκειν δυναμένων. Οὕτω πᾶν πνευματικόν σπέρμα τοὺς ἐκλεκτοὺς διὰ τῆς προειρημένης φωνῆς παρατίθε ται. Τὸ ἐκλεκτόν σπέρμα φαμὲν καὶ σπινθήρα μοῦ, καὶ κόκκον σινάπεως, καὶ ζύμην, τὰ δόξαντα καταδιῃρῆσθαι γένη ἑνοποιοῦσα ['σ. ἐνοποιοῦντα] εἰς πίστιν. Β'. Οἱ δ' ἀπὸ Οὐαλεντίνου, πλασθέντος, φασί, τοῦ ψυχικοῦ σώματος, τῇ ἐκλεκτῇ ψυχῇ οὔσῃ ἐν ὕπνῳ ἐντεθῆναι ὑπὸ τοῦ Λόγου σπέρμα ἀῤῥενικόν, ὅπερ Β ἐστὶν ἀπόῤῥοια τοῦ ἀγγελικοῦ, ἵνα μὴ ὑστέρημα ᾖ. Καὶ τοῦτο ἐζύμωσε τὰ δόξαντα καταδιῃρῆσθαι, ένα ποιοῦν τὴν ψυχὴν καὶ τὴν σάρκα, ἃ καὶ ἐν μερι σμῷ ὑπὸ τῆς Σοφίας προηνέχθη. Υπνος δὲ ἦν Ἀδὰμ ἡ λήθη τῆς ψυχῆς, ἣν συνείχε, μὴ διαλυθῆναι, ὥστ περ τὸ πνευματικὸν ὅπερ ἐνέθηκε τῇ ψυχῇ ὁ Σωτήρ. Τὸ σπέρμα, ἀπόρροια ἦν τοῦ ἄῤῥενος καὶ ἀγγελικοῦ· διὰ τοῦτο λέγει ὁ Σωτήρ· Σώζου σὺ καὶ ἡ ψυχή σου. Γ'. Ἐλθὼν οὖν ὁ Σωτήρ, τὴν ψυχὴν ἐξύπνισεν, ἐξῆψε δὲ τὸν σπινθῆρα. Δύναμις γὰρ, οἱ λόγοι 3. ة Εt DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - 65$ illa non est interpretatus: vel quia passim mutilata et depravata, vel quia non usquequaque orthodoxa sunt, ut quæ Basilidis quoque et Valentini opiniones identidem allegent. SYLBURG. Hic Valentinianorum totas expositiones aliorumque hæreticorum videtur Clemens sedulo adnotare atque exponere, ut eorum magis videlicet commentatio videatur, quam ejusdem Clementis ac viri vere ecclesiastici. Nam propterea illi inscriptum opus aut etiam breviatori Theodoto nisi potius legendum aiuvas, aut nisi alterum pro altero et quasi Guvvuμa vel Clemens vel etiam Theodotus voluit, in Deo st angelis magis in nobis et mortali hoc tempore ac rerum statu Xpovous. Ut sit expositio locorum Scripturæ aut etiam Christianæ religionis mysteriorum ad mentem Va- lentini ejusque Eonum et quasi theogoniæ, non contra eum : quod miror opus a viro ecclesiastico eo sensu proficisci potuisse, vel certe Eusebium dissimulasse. Quod si ipse hæc ut portentosa, et aliena a regula ecclesiastica, ipsa ea narratione satis elidi existimavit, uti fere Epiphanius laudato Ancorati opere, debuit certe sensum mentemque suam distinctius promere, et pretiosuin a vili separare. Etsi non ca- rent omni venia priscæ adeo ætatis homines, et qui primi Scripturarum agrum sic hæreticorum sensi- bus horrentem excolendum susceperant, si illorum non multa exstirparunt, suaque ipsis illorum in isto una quasi pene conflata ac confusa viderunt. Quanquam probabilius est majori luce Clementem suam lucubrationem digessisse, et quid ecclesiasticum quidve Valentinianum et hæreticum, magis insinuasse, quæ breviator sic non observaverit. Quis iste Theodotus, nimis incertum, cum hic etiam Theodotus ci- tetur, qui fuerit Clemente antiquior et ex Valentini secta. Nescio an Theodotus Ancyranus Cyrilli collega adversus Nestorium, satis probatus Nicephoro patriarchæ in suis Antirrheticis, in istis operam posuisse dici possit, atque hinc nævos contraxisse, ut non satis sanus in fide Deitatis visus sit, ut neque Eusebius cum suo Origene qui ideis aut incertis conjecturis animum pascit sibique divinat, non certe aliquid affert in quo lector conquiescat. Hac cautela opus hoc explicandum suscepi, quidquid in illud a me conferatur, et ut ita in eo aliqua antiquitatis lumina venemur, ut incontaminata nobis fides ac vere ecclesiastica, ex hæreticorum illis fabulis atque figmentis nihil detrimenti sentiant, sed ad ridendas hominum vere stulto- rum in sapientia sua nænias nugasque magis convalescat. Videndi Epiph. hæresi 31, Irenæus toto late opere Adversus hæreses, Tertullianus et alii. Quod 'Avarodixhy didaoxallay titulus profert, indicio est Euro- pæum potius hominem fuisse qui ita inscripsit, seu sedi ejus subjectum, qui Asianos vel Syros hinc no- tare voluerit. Sic illi avatoixol, ex quibus Valentinianorum illæ fæces ac reliquorum primæ fere ætatis hæreticorum.COMBEF.-Theodoti meminit Ignatius Epist. interpol. ad Trallianos, c. 11, ubi conf. quæ ad- notavit Cotelerius. Conf. etiam quæ superius e Valesio allata sunt ad Strom. 1, cap. 21. 3481.Pater, & ait, in manus tuas spiritum meum TỰ Two.zoovμεror Und ToŬ Aóyou, xal xópηr óðal- depono s. Quod carnale Verbo produxit Sapientia, in- quit, nempe semen spiritale, hoc vestitus descendit Salvator. Hinc est quod in passione Sapientiam Patri commendat, ut eamdem a Patre recipiat, ne- que hic in terris detentus sit ab iis, qui deprivare possunt. Sic omne semen spiritale, electos nempe, voce prædicta ✪ commendat: Electum semen ↳ vo- camus scintillam a Verbo vivificandame, et oculi pupillam, et sinapis granum, et fermentum, quæ et si appareant genera a se divisa, ad eamdem tan:en fidem conspirant. ' JI. Valentini autem sequaces dicunt, corpore animali formato, animæ electæ in somno insatum esse a Verbo semen virile, quod angelici est de- Td hv xal P. [951 ED. POTTER. & Luc. XXIII, 46. d Deut. xxxII, 10. Matth. x, 31, 33. f mendat et nos in illa, omnesque electos semenque electorum, quæ et Athanasii, Patrumque aliorum in Catena expositio est, nec aliter intelligendus Ambrosius cum ait: Spiritus Patri commendatur, ul cœlestia quoque ab iniquitatis vinculo solveren- fluxio, ne esset defectus. hoc quæ divisa appa- ruerunt fermentavit, in unum animam et corpus redigens, quæ separation a Sapientia producta fuissent. Somnus vero Adæ fuit animæ oblivio, quæ illi contigit, ne dissolveretur, sicuti spiritale illud quod animæ indidit Salvator. Semen defluxio fuit masculi et angelici, propterea dicit Salvator : Servare tu et anima tua 1. III. Servator itaque veniens animam expergefe- cit, scintillamque accendit. Potentia enim sunt ser- 9. P. ED. POTTER. I Pet. 11, Gen. xix, 17. elsa. XL, tur, i. e. animæ, quarum cœlestis, et a Deo origo. Hæreticorum proclivis error, quod divina et lin- mana in Christo non satis distinguunt, utraque in Christo vera, qui 'unus ipse verus cum Patre Deus, verusque homo nobiscum. Sic passim Chry- sostomus aliique probati Patres. COMBEF. (54) Tô ávɛvµá µov. Animam suam Patri com-
PG 9:655Εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἳ οὐ μὴ γεύσονται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου ἐν δόξῃ. Εἶδον οὖν καὶ ἐκοιμήθησαν ὅ τε Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης. Πῶς οὖν τὴν μὲν ὄψιν τὴν φωτεινὴν ἰδόντες οὐκ ἐξεπλάγησαν, τὴν δὲ φωνὴν ἀκούσαντες ἔπεσον ἐπὶ γῆν; Ὅτι ὦτα τυγχάνει ἀπιστότερα ὀφθαλμῶν, καὶ ἡ παρὰ δόξαν φωνὴ μᾶλλον ἐκπλήσσει. Ὁ δὲ Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς τῆς φωνῆς ἀκούσας οὐκ ἐφοβήθη, ὡς ἂν ἐν Πνεύματι ἀκούσας συνήθει τῆς τοιαύτης φωνῆς· καθὸ δὲ ἄνθρωπός τίς ἐστι μόνον, ἀκούσας κατεπλάγη. Διὸ καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Σωτήρ· Μηδενὶ εἴπητε ὃ εἴδετε. Καίτοι οὐδὲ σαρκικοῖς ὀφθαλμοῖς τὸ φῶς ἑωράκεισαν (οὐδὲν γὰρ συγγενὲς καὶ οἰκεῖον ἐκείνῳ τῷ φωτὶ καὶ τῇδε τῇ σαρκί), ἀλλ’ ὡς ἡ δύναμις καὶ ἡ βούλησις τοῦ Σωτῆρος ἐνεδυνάμωσεν τὴν σάρκα εἰς τὸ θεάσασθαι· ἄλλως τε καὶ ὃ ἡ ψυχὴ εἶδεν, μετέδωκεν κοινωνούσῃ τῇ σαρκὶ [διὰ τὸ] συμπεπλέχθαι αὐτῇ. Τὸ δὲ μηδενὶ εἴπητε, ἵνα μὴ ὅ ἐστιν ὁ Κύριος νοήσαντες, ἀπόσχωνται τοῦ ἐπιβάλλειν τῷ Κυρίῳ τὰς χεῖρας, καὶ ἀτελὴς ἡ οἰκονομία γένηται, καὶ ὁ θάνατος ἀπόσχηται τοῦ Κυρίου, ὡς μάτην πειράζων ἐπὶ ἀνηνύτῳ.
Α τοῦ Κυρίου. Διὰ τοῦτο εἴρηκε· Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων. Καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἐμφυσῶν τὸ Πνεῦμα τοῖς ἀποστόλοις, τον μὲν χοῦν, καθάπερ τέφραν, ἀπέφυσε καὶ ἐχώριζεν ἐξῆπτε δὲ τὸν σπινθῆρα καὶ ἐξωοποίει. Δ'. Ο Κύριος διὰ πολλὴν ταπεινοφροσύνην (55) οὐχ ὡς ἄγγελος ὤφθη, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπος· καὶ ὅτε ἐν δόξῃ ὤφθη τοῖς ἀποστόλοις ἐπὶ τοῦ ὄρους, οὐ δι' ἑαυτὸν ἐποίησε δεικνὺς ἑαυτὸν, ἀλλὰ διὰ τὴν Ἐκε κλησίαν, ἥτις ἐστὶ τὸ γένος τὸ ἐκλεκτὸν, ἵνα μά θῇ τὴν προκοπὴν αὐτοῦ μετὰ τὴν τῆς σαρκὸς ἔξοδον. Αὐτὸς γὰρ καὶ ἄνω φῶς ἦν, καὶ ἔστι τὸ ἐπιφανὲν ἐν σαρκὶ, καὶ τὸ ἐνταῦθα ὀφθὲν, οὐχ ὕστερον τοῦ ἄνω, οὐδὲ διεκέκοπτο ᾗ ἄνωθεν μετέστη δεύρο, τόπον ἐπ τόπου ἀμεῖδον, ὡς τὸν μὲν ἐπιλαβεῖν, τὸν δὲ ἀπο λιπεῖν· ἀλλ᾽ ἦν τὸ πάντη ὄν, καὶ παρὰ τῷ Πατρὶ, κἀνταῦθα· δύναμις γὰρ ἦν τοῦ Πατρός. "Αλλως τε ἐχρῆν κἀκεῖνον πληρωθῆναι τὸν λόγον τοῦ Σωτῆρος, ἂν εἶπεν· Εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, ο οὐ μὴ γεύσονται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐν δόξῃ. Εἶδον οὖν καὶ ἐκοιμήθησαν ὅ τε Πέτρος, καὶ Ἰάκωβος, καὶ Ἰωάννης. Ε΄. Πῶς οὖν, τὴν μὲν δύιν τὴν φωτεινὴν ἰδόντες, οὐκ ἐξεπλάγησαν· τὴν δὲ φωνὴν ἀκούσαντες, ἔπει σον ἐπὶ γῆν; ὅτι ὦτα τυγχάνει (56) ἀπιστότερα ὀφθαλμῶν, καὶ ἡ παρὰ δόξαν φωνὴ μᾶλλον ἐκπλήσ σει. Ὁ δὲ Ἰωάννης ὁ βαπτιστής, τῆς φωνῆς ἀκού σας, οὐκ ἐφοβήθη, ὡς ἂν ἐν πνεύματι ἀκούσας συν ήθει τῆς τοιαύτης φωνῆς· καθὸ δὲ ἄνθρωπός τις ἐστι, μόνον ἀκούσας κατεπλάγη· διὸ καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Σωτήρ· Μηδενὶ εἴπητε ὁ ἴδετε. Καίτοι οὐδὲ σαρκικοῖς ὀφθαλμοῖς τὸ φῶς ἑωράκεισαν· οὐδὲν γὰρ συγγενὲς καὶ οἰκεῖον ἐκείνῳ τῷ φωτί καὶ τῇδε τῇ σαρκί· ἀλλ' ὡς ἡ δύναμις καὶ ἡ βούλησις τοῦ Σωτ τῆρος ἐνεδυνάμωσε τὴν σάρκα, εἰς τὸ θεάσασθαι· άλλως τε καὶ ὁ ἡ ψυχὴ εἶδε, μετέδωκε κοινωνούση τῇ σαρκί, συμπεπλέχθαι αὐτῇ. Τὸ δὲ, Μηδενὶ εἶπη τε, ἵνα μὴ, ὅ ἐστιν ὁ Κύριος νοήσαντες, ἀπόσχονται τοῦ ἐπιβάλλειν τῷ Κυρίῳ τὰς χεῖρας, καὶ ἀτελὴς ἡ οικονομία γένηται, καὶ ὁ θάνατος ἀπόσχηται τοῦ Κυρίου, ὡς μάτην πειράζων ἐπὶ ἀνηνύτῳ. Καὶ ἔτι ἡ μὲν ἐν τῷ ὄρει φωνὴ τοῖς ἤδη συνιεῖσιν ἐκλεκτοῖς ἐγένετο· διὸ καὶ ἐθαύμασαν μαρτυρουμένου τοῦ πιστευομένου· ἡ δὲ ἐπὶ τῷ ποταμῷ τοῖς μέλλουσι πιστεύειν· διὸ καὶ ἡμελήθη ἡ φωνὴ αὐτοῖς προκατε χομένοις ἐπὶ τῇ τῶν νομοδιδασκάλων ἀγωγῇ. * Ρ. xνι, 27; χνη, 9. γὰρ τυγχάνει ἀνθρώποισι ἐόντα ἀπιστότερα όφθαλ μῶν, CLEMENS ALEXANDRINUS. mones Domini. Hanc ob causam inquit, Splen- deat luz vestra coram hominibus ª. Et post resur- rectionem suam apostolis Spiritum immittendo b, pulverem quidem sicuti favilla esset, eventilavit ac separavit; accendebat autem scintillam ac vivilica- vil. ' IV. Dominus, quippe maxima humilitate prædi- tus, non ut angelum, sed ut hominem se conspicien- dum præbuit. Et cum in monte ab apostolis suis gloria et majestate visus est c non propter semet- ipsum hoc fecit, uti nimirum semet ostentaret, sed Ecclesiæ suæ gratia, quæ genus electam est d, ut disceret profectum ejus post exitum e carne. Ipse enim in cœlo lux fuit, est etiam illud quod in carne apparuit; et quod hic visum fuit non illo quod in caelo posterius, neque excisum fuit e cœlo quandiu hic in terris versabatur, perinde quasi de loco in locum discederet, aut hunc occuparet, illum vero relinqueret; sed erat quod ubique est, cum apud Patrem tum in terris, utpote qui Patris est virtus. Ad hoc, impleri illum Servatoris sermonem opor- tuit, quem protulerat: Sunt quidam ex illis qui hic astant, qui mortem non gustabunt, usquedum con- spiciant Filium hominis in majestate suae. Petrus itaque, Jacobus et Joannes viderunt in gloria, et obdor- mierunt. B C V. Quomodo itaque faciem Domini lucidam con- spicientes non fuerunt stupore perculsi; at simul ac vocem ejus audiverunt in terram cecidere ? Quia nimirum aures quam oculi a fide absunt longius, et inusitata vox majorem terrorem inculit. Equidem cum vocem audiret Joannes ille Baptista, haud timuit, quippe in spiritu audivit ipse, cui vox illa usitata at vero qua homo tantum quis audiens, obstupescit. Hanc ob causam dicit illis Salvator : Nemini dixeritis quod vidistis 8. At non oculis car- nalibus lumen conspexerant : his enim nihil affine vel proprium cum hoc lumine, nisi prout Servatoris voluntas carni videndi virtutem concesserit, insu- per quod et anima vidit, dedit carni, participanti nempe, eo quod arcte cum ea conjuncta sit. Illud vero, Nemini dixerilis, ne forte illud, quod Dominus erat, intelligentes,in illum manus injicere abstine- rent se, et sic dispensatio esset imperfecta, ab essetque a Domino mors, ut qui frustra conatus est quod perficere non potuit. Præterea, vox illa in D monte prolata electis qui intelligere possent facta est; ideoque mirati sunt, testimonio illi lato, cui et ipsi crediderant: vox autem illa in fluvio Jor- dane prolata est illis qui in eum credituri erant; quapropter et ab eisdem fuit neglecta vox, qui institutionibus legisperitorum implicati detinebantur. ED. POTTER. Matth. Luc. ix, 27. a Matth. v, Joan. 1, 33. 16. b Joan. xx, 22. e Matth. xvII, 1-8. Matth. Christi mysteriis, qui se ita exinanivit, ut non an- gelus sed homo fieret, quæ extrema vilitas in crea- tura intelligente, idem ipse qui in cœlis et qui in Serra, nec a se divisus, nempe deitate qua ubique est, non ita humanitatis, quæ circumscripta est, ra- tione. COMBEF. a I Pet. 11, 9. quod a Philone quoque duobus in locis usur patur. H. SYLBURG. (55) Διὰ πολλὴν ταπ. Alle satis et orthodoxe de (50) Ώτα τ. Herodoti dictum est, pag. 2 : Ότα
PG 9:656Καὶ ἔτι ἡ μὲν ἐν τῷ Ὄρει φωνή, τοῖς ἤδη συνιεῖσιν ἐκλεκτοῖς ἐγένετο· διὸ καὶ ἐθαύμασαν μαρτυρουμένου τοῦ πιστευομένου. Ἡ δὲ ἐπὶ τῷ Ποταμῷ, τοῖς μέλλουσι πιστεύειν· διὸ καὶ ἠμελήθη ἡ φωνὴ αὐτοῖς προκατεχομένοις ἐπὶ τῇ τῶν νομοδιδασκάλων ἀγωγῇ. Τὸ Ἐν Ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου οὕτως ἐνδέχονται· Ἀρχὴν μὲν γὰρ τὸν Μονογενῆ λέγουσιν, ὃν καὶ Θεὸν προσαγορεύεσθαι, ὡς καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς ἄντικρυς Θεὸν αὐτὸν δηλοῖ λέγων· Ὁ Μονογενὴς Θεὸς, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο. Τὸν δὲ Λόγον τὸν ἐν τῇ Ἀρχῇ (τοῦτ’ ἐστὶν ἐν τῷ Μονογενεῖ, ἐν τῷ Νῷ καὶ τῇ Ἀληθείᾳ) μηνύει τὸν Χριστόν, τὸν Λόγον καὶ τὴν Ζωήν· ὅθεν εἰκότως καὶ αὐτὸν Θεὸν λέγει, τὸν ἐν τῷ Θεῷ τῷ Νῷ ὄντα. Ὃ γέγονεν ἐν αὐτῷ (τῷ Λόγῳ) Ζωὴ ἦν (ἡ σύζυγος)· διὸ καί φησιν ὁ Κύριος· Ἐγώ εἰμι ἡ Ζωή. Ἄγνωστος οὖν ὁ Πατὴρ ὤν, ἠθέλησεν γνωσθῆναι τοῖς Αἰῶσι· καὶ διὰ τῆς Ἐνθυμήσεως τῆς ἑαυτοῦ, ὡς ἂν ἑαυτὸν ἐγνωκώς, Πνεῦμα γνώσεως οὔσης ἐν γνώσει, προέβαλε τὸν Μονογενῆ.
Α τοῦ Κυρίου. Διὰ τοῦτο εἴρηκε· Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων. Καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἐμφυσῶν τὸ Πνεῦμα τοῖς ἀποστόλοις, τον μὲν χοῦν, καθάπερ τέφραν, ἀπέφυσε καὶ ἐχώριζεν ἐξῆπτε δὲ τὸν σπινθῆρα καὶ ἐξωοποίει. Δ'. Ο Κύριος διὰ πολλὴν ταπεινοφροσύνην (55) οὐχ ὡς ἄγγελος ὤφθη, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπος· καὶ ὅτε ἐν δόξῃ ὤφθη τοῖς ἀποστόλοις ἐπὶ τοῦ ὄρους, οὐ δι' ἑαυτὸν ἐποίησε δεικνὺς ἑαυτὸν, ἀλλὰ διὰ τὴν Ἐκε κλησίαν, ἥτις ἐστὶ τὸ γένος τὸ ἐκλεκτὸν, ἵνα μά θῇ τὴν προκοπὴν αὐτοῦ μετὰ τὴν τῆς σαρκὸς ἔξοδον. Αὐτὸς γὰρ καὶ ἄνω φῶς ἦν, καὶ ἔστι τὸ ἐπιφανὲν ἐν σαρκὶ, καὶ τὸ ἐνταῦθα ὀφθὲν, οὐχ ὕστερον τοῦ ἄνω, οὐδὲ διεκέκοπτο ᾗ ἄνωθεν μετέστη δεύρο, τόπον ἐπ τόπου ἀμεῖδον, ὡς τὸν μὲν ἐπιλαβεῖν, τὸν δὲ ἀπο λιπεῖν· ἀλλ᾽ ἦν τὸ πάντη ὄν, καὶ παρὰ τῷ Πατρὶ, κἀνταῦθα· δύναμις γὰρ ἦν τοῦ Πατρός. "Αλλως τε ἐχρῆν κἀκεῖνον πληρωθῆναι τὸν λόγον τοῦ Σωτῆρος, ἂν εἶπεν· Εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, ο οὐ μὴ γεύσονται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐν δόξῃ. Εἶδον οὖν καὶ ἐκοιμήθησαν ὅ τε Πέτρος, καὶ Ἰάκωβος, καὶ Ἰωάννης. Ε΄. Πῶς οὖν, τὴν μὲν δύιν τὴν φωτεινὴν ἰδόντες, οὐκ ἐξεπλάγησαν· τὴν δὲ φωνὴν ἀκούσαντες, ἔπει σον ἐπὶ γῆν; ὅτι ὦτα τυγχάνει (56) ἀπιστότερα ὀφθαλμῶν, καὶ ἡ παρὰ δόξαν φωνὴ μᾶλλον ἐκπλήσ σει. Ὁ δὲ Ἰωάννης ὁ βαπτιστής, τῆς φωνῆς ἀκού σας, οὐκ ἐφοβήθη, ὡς ἂν ἐν πνεύματι ἀκούσας συν ήθει τῆς τοιαύτης φωνῆς· καθὸ δὲ ἄνθρωπός τις ἐστι, μόνον ἀκούσας κατεπλάγη· διὸ καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Σωτήρ· Μηδενὶ εἴπητε ὁ ἴδετε. Καίτοι οὐδὲ σαρκικοῖς ὀφθαλμοῖς τὸ φῶς ἑωράκεισαν· οὐδὲν γὰρ συγγενὲς καὶ οἰκεῖον ἐκείνῳ τῷ φωτί καὶ τῇδε τῇ σαρκί· ἀλλ' ὡς ἡ δύναμις καὶ ἡ βούλησις τοῦ Σωτ τῆρος ἐνεδυνάμωσε τὴν σάρκα, εἰς τὸ θεάσασθαι· άλλως τε καὶ ὁ ἡ ψυχὴ εἶδε, μετέδωκε κοινωνούση τῇ σαρκί, συμπεπλέχθαι αὐτῇ. Τὸ δὲ, Μηδενὶ εἶπη τε, ἵνα μὴ, ὅ ἐστιν ὁ Κύριος νοήσαντες, ἀπόσχονται τοῦ ἐπιβάλλειν τῷ Κυρίῳ τὰς χεῖρας, καὶ ἀτελὴς ἡ οικονομία γένηται, καὶ ὁ θάνατος ἀπόσχηται τοῦ Κυρίου, ὡς μάτην πειράζων ἐπὶ ἀνηνύτῳ. Καὶ ἔτι ἡ μὲν ἐν τῷ ὄρει φωνὴ τοῖς ἤδη συνιεῖσιν ἐκλεκτοῖς ἐγένετο· διὸ καὶ ἐθαύμασαν μαρτυρουμένου τοῦ πιστευομένου· ἡ δὲ ἐπὶ τῷ ποταμῷ τοῖς μέλλουσι πιστεύειν· διὸ καὶ ἡμελήθη ἡ φωνὴ αὐτοῖς προκατε χομένοις ἐπὶ τῇ τῶν νομοδιδασκάλων ἀγωγῇ. * Ρ. xνι, 27; χνη, 9. γὰρ τυγχάνει ἀνθρώποισι ἐόντα ἀπιστότερα όφθαλ μῶν, CLEMENS ALEXANDRINUS. mones Domini. Hanc ob causam inquit, Splen- deat luz vestra coram hominibus ª. Et post resur- rectionem suam apostolis Spiritum immittendo b, pulverem quidem sicuti favilla esset, eventilavit ac separavit; accendebat autem scintillam ac vivilica- vil. ' IV. Dominus, quippe maxima humilitate prædi- tus, non ut angelum, sed ut hominem se conspicien- dum præbuit. Et cum in monte ab apostolis suis gloria et majestate visus est c non propter semet- ipsum hoc fecit, uti nimirum semet ostentaret, sed Ecclesiæ suæ gratia, quæ genus electam est d, ut disceret profectum ejus post exitum e carne. Ipse enim in cœlo lux fuit, est etiam illud quod in carne apparuit; et quod hic visum fuit non illo quod in caelo posterius, neque excisum fuit e cœlo quandiu hic in terris versabatur, perinde quasi de loco in locum discederet, aut hunc occuparet, illum vero relinqueret; sed erat quod ubique est, cum apud Patrem tum in terris, utpote qui Patris est virtus. Ad hoc, impleri illum Servatoris sermonem opor- tuit, quem protulerat: Sunt quidam ex illis qui hic astant, qui mortem non gustabunt, usquedum con- spiciant Filium hominis in majestate suae. Petrus itaque, Jacobus et Joannes viderunt in gloria, et obdor- mierunt. B C V. Quomodo itaque faciem Domini lucidam con- spicientes non fuerunt stupore perculsi; at simul ac vocem ejus audiverunt in terram cecidere ? Quia nimirum aures quam oculi a fide absunt longius, et inusitata vox majorem terrorem inculit. Equidem cum vocem audiret Joannes ille Baptista, haud timuit, quippe in spiritu audivit ipse, cui vox illa usitata at vero qua homo tantum quis audiens, obstupescit. Hanc ob causam dicit illis Salvator : Nemini dixeritis quod vidistis 8. At non oculis car- nalibus lumen conspexerant : his enim nihil affine vel proprium cum hoc lumine, nisi prout Servatoris voluntas carni videndi virtutem concesserit, insu- per quod et anima vidit, dedit carni, participanti nempe, eo quod arcte cum ea conjuncta sit. Illud vero, Nemini dixerilis, ne forte illud, quod Dominus erat, intelligentes,in illum manus injicere abstine- rent se, et sic dispensatio esset imperfecta, ab essetque a Domino mors, ut qui frustra conatus est quod perficere non potuit. Præterea, vox illa in D monte prolata electis qui intelligere possent facta est; ideoque mirati sunt, testimonio illi lato, cui et ipsi crediderant: vox autem illa in fluvio Jor- dane prolata est illis qui in eum credituri erant; quapropter et ab eisdem fuit neglecta vox, qui institutionibus legisperitorum implicati detinebantur. ED. POTTER. Matth. Luc. ix, 27. a Matth. v, Joan. 1, 33. 16. b Joan. xx, 22. e Matth. xvII, 1-8. Matth. Christi mysteriis, qui se ita exinanivit, ut non an- gelus sed homo fieret, quæ extrema vilitas in crea- tura intelligente, idem ipse qui in cœlis et qui in Serra, nec a se divisus, nempe deitate qua ubique est, non ita humanitatis, quæ circumscripta est, ra- tione. COMBEF. a I Pet. 11, 9. quod a Philone quoque duobus in locis usur patur. H. SYLBURG. (55) Διὰ πολλὴν ταπ. Alle satis et orthodoxe de (50) Ώτα τ. Herodoti dictum est, pag. 2 : Ότα
PG 9:657Γέγονεν οὖν καὶ ὁ ἀπὸ γνώσεως (τουτέστι τῆς πατρικῆς Ἐνθυμήσεως) προελθὼν Γνῶσις, τουτέστιν ὁ Υἱός, ὅτι δι’ Υἱοῦ ὁ Πατὴρ ἐγνώσθη. Τὸ δὲ τῆς ἀγάπης Πνεῦμα κέκραται τῷ τῆς γνώσεως, ὡς Πατὴρ Υἱῷ καὶ Ἐνθύμησις Ἀληθείᾳ, ἀπ’ Ἀληθείας προελθὸν ὡς ἀπὸ Ἐνθυμήσεως ἡ γνῶσις. Καὶ ὁ μὲν μείνας Μονογενὴς Υἱὸς εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός, τὴν Ἐνθύμησιν διὰ τῆς γνώσεως ἐξηγεῖται τοῖς Αἰῶσιν, ὡς ἂν καὶ ὑπὸ τοῦ κόλπου αὐτοῦ προβληθείς· ὁ δὲ ἐνταῦθα ὀφθεὶς οὐκέτι Μονογενής, ἀλλ’ ὡς Μονογενὴς πρὸς τοῦ Ἀποστόλου προσαγορεύεται, δόξαν ὡς Μονογενοῦς· ὅτι εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὤν, ἐν μὲν τῇ κτίσει Πρωτότοκός ἐστιν Ἰησοῦς, ἐν δὲ Πληρώματι Μονογενής. Ὁ δὲ αὐτός ἐστι, τοιοῦτος ὢν ἑκάστῳ τόπῳ οἷος κεχωρῆσθαι δύναται. Καὶ οὐδέποτε τοῦ μείναντος ὁ καταβὰς μερίζεται. Φησὶ γὰρ ὁ Ἀπόστολος· Ὁ γὰρ ἀναβὰς αὐτός ἐστι καὶ ὁ καταβάς. Εἰκόνα δὲ τοῦ Μονογενοῦς τὸν Δημιουργὸν λέγουσιν· Διὸ καὶ λυτὰ τῆς εἰκόνος τὰ ἔργα. Ὅθεν καὶ ὁ Κύριος, εἰκόνα τῆς πνευματικῆς ἀναστάσεως ποιήσας, τοὺς νεκροὺς οὓς ἤγειρεν, οὐκ ἀφθάρτους τὴν σάρκα, ἀλλ’ ὡς αὖθις ἀποθανουμένους ἤγειρεν.
Ϛ'. Τό, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν Α πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου οὕτως ἐκδέχονται. Ἀρχὴν μὲν γὰρ τὸν Μονογενή λέγουσιν, ὃν καὶ Θεὸν προσαγορεύεσθαι, ὡς καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς ἄντικρυς Θεὸν αὐτὸν δηλοῖ λέγων· Ὁ μονογενής Θεὸς (57), ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο· τὸν δὴ Λόγον τὸν ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦτον, τὸν ἐν τῷ Μονογενεῖ, ἐν τῷ νῷ καὶ τῇ ἀληθείᾳ, μηνύει (58) τὸν Χριστὸν τὸν Λόγον καὶ τὴν ζωήν. Οθεν εἰκότως καὶ αὐτὸν Θεὸν λέγει τὸν ἐν τῷ Θεῷ τῷ νῷ ὄντα. Ὁ γέγονεν ἐν αὐτῷ τῷ Λόγω, ζωὴ ἦν ἡ σύζυγος· διὸ καὶ φησὶν ὁ Κύριος - Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή. Β Ζ΄. Αγνωστος οὖν ὁ Πατὴρ ὤν, ἠθέλησε γνωσθή ναι τοῖς Αἰῶσι· καὶ διὰ τῆς Ἐνθυμήσεως τῆς ἑαυτοῦ, ὡς ἂν ἑαυτὸν ἐγνωκώς, πνεῦμα γνώσεως, οὔσης ἐν γνώσει, προέβαλε τὸν Μονογενῆ. Γέγονεν οὖν καὶ ὁ ἀπὸ γνώσεως, τουτέστι τῆς πατρικῆς Ἐνθυμήσεως προελθὼν γνῶσις, τουτέστιν ὁ Υἱός· ὅτι δι' Υἱοῦ ὁ Πατὴρ ἐγνώσθη. Τὸ δὲ τῆς ἀγάπης πνεῦμα κέκρα- ται τῷ τῆς γνώσεως, ὡς Πατὴρ Υἱῷ, καὶ Ἐνθύμη σις ἀληθείᾳ· ἀπ' ἀληθείας προελθὼν, ὡς ἀπὸ Ἐνθυ μήσεως ἡ γνῶσις. Καὶ ὁ μὲν μείνας μονογενής Υἱὸς εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς, τὴν Ἐνθύμησιν διὰ τῆς γνώσεως ἐξηγεῖται τοῖς Αἰῶσιν, ὡς ἂν καὶ ὑπὸ τοῦ κόλπου αὐτοῦ προβληθείς. Ὁ δὲ ἐνταῦθα ὀφθεὶς οὐκ ἔτι μονογενής, ἀλλ' ὡς μονογενής πρὸς τοῦ ἀποστό λου προσαγορεύεται, δόξαν ὡς Μονογενοῦς· ὅτι, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὤν, ἐν μὲν τῇ κτήσει πρωτότοκός ἐστιν Ἰησοῦς, ἐν δὲ Πληρώματι (59) μονογενής. Ὁ δὲ ς αὐτός ἐστι, τοιοῦτος ὢν ἑκάστῳ τόπῳ, οἷος κεχω μέεθαι δύναται, καὶ οὐδέποτε τοῦ μείναντος ὁ κατα βας μερίζεται· φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος· Ὁ γὰρ ἀναξας, αὐτός ἐστι καὶ ὁ καταβάς. Εἰκόνα δὲ τοῦ Μονογενοῦς τὸν Δημιουργὸν λέγουσι· διὸ καὶ αὐτὰ τῆς εἰκόνος τὰ ἔργα. "Οθεν καὶ ὁ Κύριος εἰκόνα τῆς πνευματικῆς ἀναστάσεως ποιήσας τοὺς νεκροὺς οὓς ἤγειρεν, οὐκ ἀφθάρτους τὴν σάρκα, ἀλλ' ὡς αὖθις ἀποθανουμένους ήγειρεν. Η'. Ἡμεῖς δὲ τὸν ἐν ταυτότητι Λόγον Θεὸν ἐν Θεῷ φαμεν, ὃς καὶ εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγεται, ἀδιάστατος, αμέριστος, εἷς Θεός. Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, κατὰ τὴν προσεχῆ ἐνέργειαν τοῦ ἐν ταὐτό- τητι Λόγου, τά τε πνευματικὰ καὶ νοητὰ καὶ αἰσθητά. Οὗτος τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς ἐξηγήσατο ὁ Σωτήρ. Καὶ Ησαΐας· Καὶ ἀνταποδώσω τὰ ἔργα αὐτῶν εἰς Ρ. Υιός, vΟΣ ὁμωνυμίαν, Αἰῶνες, DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - D VI. Illud : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ª, Valentini sequaces sic interpretantur. Principium quidem¸ Unigenitum dicunt, quem etiam Deum nominari, sicuti in iis quæ sequuntur Deum eum esse liquido ostendit Joannes dicens: Unigenitus Deus, qui est in sinu Patris, ipse enarravit b. Verbum scilicet hoc, quod erat in principio, illud quod in Unigenito, quod in mente, et quod in veritate fuit, Christum Verbum et vitam indicat. Unde merito et ipsum nominat Deum qui in Deo mente exsistit.Quod in ipso Verbo factum est, vita erat conjux; quamobrem et Dominus inquit : Ego sum vita ª. VII. Parum itaque cognitus Pater, ab Æo- nibus cognosci voluit, et per sui ipsius Enthyme- sin, utpote qui se optime noverit, spiritus scientis quæ exsistit in scientia produxit Unigenitum. Fuit ergo a scientia, lioc est, scientia veniens ab En- thymesi Patris, hoc ninirum est Filius, quod per Filium Pater nobis sit cognitus. Spiritus vero ille charitatis illi scientiæ spiritui mistus est ad eum- dem modum quo Pater Filio, et Enthymesis veritati; non aliter ac scientia ab Enthymesi, a veritate pro- veniens. Et ille quidem qui in sinu Patris Filius unigenitus manserit, Enthymesin - hanc Æonibus per scientiam patefacit, ut qui e sinu ejus proces- serit. Qui vero bic visus est in terris, non amplius unigenitus, sed quasi unigenitus ab apostolo con- sideratur, gloriam quasi Unigeniti ; * quod cum unus idemque sit, separatim in creatura Jesus qui- dem primogenitus, in Plenitudine vero unigenitus, Ille autem idem est, nempe talis unicuique loco, qualis ab eodem eapi possit, et nunquam a manente ille qui descendit, dividitur; dicit enim Apostolus : Qui enim ascendit, idem est qui descendit s. Imagi- nem autem Unigeniti Demiurgum nominant: proin- de eadem sunt imaginis opera. Hinc et Dominus resurrectionis spiritalis imaginem conficiens mor- tuos quos suscitavit, non carne a corruptione im- muni suscitavit, sed quasi qui iterum mortem sub- irent. VIII. Nos autem Deum Verbum per identitatein in Deo esse asserimus, qui et in sinu Patris esse dicitur, qui nec separari vel dividi possit, sed unus est Deus. Omnia per ipsum facta sunt 5, per virtu- tem immediatam Verbi, quod in identitate est, cum spiritalia, tum intelligibilia, et quæ sensu perci- piuntur. Hic Salvator Patris sinum patefecit i. Et * ED. POTTER. • Joan.1, 1. b Ibid. 18. © lbid. 4. d Joan. x1, 25; xiv, 6. • Joan. 1, 14. Col. 1, 15. Eph, iv, 10. b Joan. 1, 3. i Ibid. 18. qui forte melius unigenitus Filius. quæ non sinit trahi deitatem Verbi ad Valentinianorum sed ut vere Filius Deusque intelligatur, singularique nativitate qua unus ipse unigenitus humanitale et carne, idem primogenitus et fratres habens, quibus vere communicet. Reliqua, et quod divina quæque nomina res et seu aliquid distinctum vereque exsistens accipiuntur, Valenti- nianorum deliria. COMBER. Valentiniani pro scena quadam et capacitate supra calos, uti sic satis explicant, in quo Unigenitus pro loci immensitate magnus, hic in terris parvus. .Sic deliri homines nihilque minus quam vere Gno- stici, i. e. sapientes excellentique scientia præditi, sed plane insipientissimi bardique, nec aliter ein intellectus sinus Patris. COMBEF. (57) Ο μονογενής Θεός. Etiam Syr. Θεός, reli- (58) Μηνύει. Sc. Joannes apostolus. SYLBURG (59) 'Εν δὲ Πληρώματι. Vox est qua male usi
PG 9:658Ἡμεῖς δὲ τὸν ἐν ταὐτότητι Λόγον Θεὸν ἐν Θεῷ φαμεν, ὃς καὶ εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγεται, ἀδιάστατος, ἀμέριστος, εἷς Θεός. Πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο, κατὰ τὴν προσεχῆ ἐνέργειαν τοῦ ἐν ταὐτότητι Λόγου, τά τε πνευματικὰ καὶ νοητὰ καὶ αἰσθητά. Οὗτος τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς ἐξηγήσατο, ὁ Σωτὴρ καὶ [Ἡσαί̈ας· καὶ ἀνταποδώσω τὰ ἔργα αὐτῶν εἰς τὸν κόλπον αὐτῶν, εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτῶν τὴν ἐν τῇ ψυχῇ, ἀφ’ ἧς πρώτης ἐνεργεῖται] Πρωτότοκος πάσης κτίσεως. Ὁ δὲ ἐν ταὐτότητι Μονογενής, οὗ κατὰ δύναμιν ἀδιάστατον ὁ Σωτὴρ ἐνεργεῖ, οὗτός ἐστι τὸ Φῶς τῆς Ἐκκλησίας, τῆς πρότερον ἐν σκότῳ καὶ ἐν ἀγνοίᾳ οὔσης. Καὶ ἡ σκοτία αὐτὸν οὐ κατέλαβεν· οἱ ἀποστατήσαντες καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων οὐκ ἔγνωσαν αὐτόν, καὶ ὁ θάνατος οὐ κατέσχεν αὐτόν. Ἡ πίστις οὐ μία, ἀλλὰ διάφορος. Ὁ γοῦν Σωτήρ φησι· Γενηθήτω σοῦ κατὰ τὴν πίστιν. Ὅθεν εἴρηται τοὺς μὲν τῆς κλήσεως ἀνθρώπους κατὰ τὴν παρουσίαν τοῦ Ἀντιχρίστου πλανηθήσεσθαι· ἀδύνατον δὲ τοὺς ἐκλεκτούς· διό φησι· Καὶ εἰ δυνατόν, τοὺς ἐκλεκτούς μου. Πάλιν ὅταν λέγῃ· Ἐξέλθετε ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ Πατρός μου, τοῖς κλητοῖς λέγει.
Ϛ'. Τό, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν Α πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου οὕτως ἐκδέχονται. Ἀρχὴν μὲν γὰρ τὸν Μονογενή λέγουσιν, ὃν καὶ Θεὸν προσαγορεύεσθαι, ὡς καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς ἄντικρυς Θεὸν αὐτὸν δηλοῖ λέγων· Ὁ μονογενής Θεὸς (57), ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο· τὸν δὴ Λόγον τὸν ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦτον, τὸν ἐν τῷ Μονογενεῖ, ἐν τῷ νῷ καὶ τῇ ἀληθείᾳ, μηνύει (58) τὸν Χριστὸν τὸν Λόγον καὶ τὴν ζωήν. Οθεν εἰκότως καὶ αὐτὸν Θεὸν λέγει τὸν ἐν τῷ Θεῷ τῷ νῷ ὄντα. Ὁ γέγονεν ἐν αὐτῷ τῷ Λόγω, ζωὴ ἦν ἡ σύζυγος· διὸ καὶ φησὶν ὁ Κύριος - Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή. Β Ζ΄. Αγνωστος οὖν ὁ Πατὴρ ὤν, ἠθέλησε γνωσθή ναι τοῖς Αἰῶσι· καὶ διὰ τῆς Ἐνθυμήσεως τῆς ἑαυτοῦ, ὡς ἂν ἑαυτὸν ἐγνωκώς, πνεῦμα γνώσεως, οὔσης ἐν γνώσει, προέβαλε τὸν Μονογενῆ. Γέγονεν οὖν καὶ ὁ ἀπὸ γνώσεως, τουτέστι τῆς πατρικῆς Ἐνθυμήσεως προελθὼν γνῶσις, τουτέστιν ὁ Υἱός· ὅτι δι' Υἱοῦ ὁ Πατὴρ ἐγνώσθη. Τὸ δὲ τῆς ἀγάπης πνεῦμα κέκρα- ται τῷ τῆς γνώσεως, ὡς Πατὴρ Υἱῷ, καὶ Ἐνθύμη σις ἀληθείᾳ· ἀπ' ἀληθείας προελθὼν, ὡς ἀπὸ Ἐνθυ μήσεως ἡ γνῶσις. Καὶ ὁ μὲν μείνας μονογενής Υἱὸς εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς, τὴν Ἐνθύμησιν διὰ τῆς γνώσεως ἐξηγεῖται τοῖς Αἰῶσιν, ὡς ἂν καὶ ὑπὸ τοῦ κόλπου αὐτοῦ προβληθείς. Ὁ δὲ ἐνταῦθα ὀφθεὶς οὐκ ἔτι μονογενής, ἀλλ' ὡς μονογενής πρὸς τοῦ ἀποστό λου προσαγορεύεται, δόξαν ὡς Μονογενοῦς· ὅτι, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὤν, ἐν μὲν τῇ κτήσει πρωτότοκός ἐστιν Ἰησοῦς, ἐν δὲ Πληρώματι (59) μονογενής. Ὁ δὲ ς αὐτός ἐστι, τοιοῦτος ὢν ἑκάστῳ τόπῳ, οἷος κεχω μέεθαι δύναται, καὶ οὐδέποτε τοῦ μείναντος ὁ κατα βας μερίζεται· φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος· Ὁ γὰρ ἀναξας, αὐτός ἐστι καὶ ὁ καταβάς. Εἰκόνα δὲ τοῦ Μονογενοῦς τὸν Δημιουργὸν λέγουσι· διὸ καὶ αὐτὰ τῆς εἰκόνος τὰ ἔργα. "Οθεν καὶ ὁ Κύριος εἰκόνα τῆς πνευματικῆς ἀναστάσεως ποιήσας τοὺς νεκροὺς οὓς ἤγειρεν, οὐκ ἀφθάρτους τὴν σάρκα, ἀλλ' ὡς αὖθις ἀποθανουμένους ήγειρεν. Η'. Ἡμεῖς δὲ τὸν ἐν ταυτότητι Λόγον Θεὸν ἐν Θεῷ φαμεν, ὃς καὶ εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγεται, ἀδιάστατος, αμέριστος, εἷς Θεός. Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, κατὰ τὴν προσεχῆ ἐνέργειαν τοῦ ἐν ταὐτό- τητι Λόγου, τά τε πνευματικὰ καὶ νοητὰ καὶ αἰσθητά. Οὗτος τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς ἐξηγήσατο ὁ Σωτήρ. Καὶ Ησαΐας· Καὶ ἀνταποδώσω τὰ ἔργα αὐτῶν εἰς Ρ. Υιός, vΟΣ ὁμωνυμίαν, Αἰῶνες, DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - D VI. Illud : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ª, Valentini sequaces sic interpretantur. Principium quidem¸ Unigenitum dicunt, quem etiam Deum nominari, sicuti in iis quæ sequuntur Deum eum esse liquido ostendit Joannes dicens: Unigenitus Deus, qui est in sinu Patris, ipse enarravit b. Verbum scilicet hoc, quod erat in principio, illud quod in Unigenito, quod in mente, et quod in veritate fuit, Christum Verbum et vitam indicat. Unde merito et ipsum nominat Deum qui in Deo mente exsistit.Quod in ipso Verbo factum est, vita erat conjux; quamobrem et Dominus inquit : Ego sum vita ª. VII. Parum itaque cognitus Pater, ab Æo- nibus cognosci voluit, et per sui ipsius Enthyme- sin, utpote qui se optime noverit, spiritus scientis quæ exsistit in scientia produxit Unigenitum. Fuit ergo a scientia, lioc est, scientia veniens ab En- thymesi Patris, hoc ninirum est Filius, quod per Filium Pater nobis sit cognitus. Spiritus vero ille charitatis illi scientiæ spiritui mistus est ad eum- dem modum quo Pater Filio, et Enthymesis veritati; non aliter ac scientia ab Enthymesi, a veritate pro- veniens. Et ille quidem qui in sinu Patris Filius unigenitus manserit, Enthymesin - hanc Æonibus per scientiam patefacit, ut qui e sinu ejus proces- serit. Qui vero bic visus est in terris, non amplius unigenitus, sed quasi unigenitus ab apostolo con- sideratur, gloriam quasi Unigeniti ; * quod cum unus idemque sit, separatim in creatura Jesus qui- dem primogenitus, in Plenitudine vero unigenitus, Ille autem idem est, nempe talis unicuique loco, qualis ab eodem eapi possit, et nunquam a manente ille qui descendit, dividitur; dicit enim Apostolus : Qui enim ascendit, idem est qui descendit s. Imagi- nem autem Unigeniti Demiurgum nominant: proin- de eadem sunt imaginis opera. Hinc et Dominus resurrectionis spiritalis imaginem conficiens mor- tuos quos suscitavit, non carne a corruptione im- muni suscitavit, sed quasi qui iterum mortem sub- irent. VIII. Nos autem Deum Verbum per identitatein in Deo esse asserimus, qui et in sinu Patris esse dicitur, qui nec separari vel dividi possit, sed unus est Deus. Omnia per ipsum facta sunt 5, per virtu- tem immediatam Verbi, quod in identitate est, cum spiritalia, tum intelligibilia, et quæ sensu perci- piuntur. Hic Salvator Patris sinum patefecit i. Et * ED. POTTER. • Joan.1, 1. b Ibid. 18. © lbid. 4. d Joan. x1, 25; xiv, 6. • Joan. 1, 14. Col. 1, 15. Eph, iv, 10. b Joan. 1, 3. i Ibid. 18. qui forte melius unigenitus Filius. quæ non sinit trahi deitatem Verbi ad Valentinianorum sed ut vere Filius Deusque intelligatur, singularique nativitate qua unus ipse unigenitus humanitale et carne, idem primogenitus et fratres habens, quibus vere communicet. Reliqua, et quod divina quæque nomina res et seu aliquid distinctum vereque exsistens accipiuntur, Valenti- nianorum deliria. COMBER. Valentiniani pro scena quadam et capacitate supra calos, uti sic satis explicant, in quo Unigenitus pro loci immensitate magnus, hic in terris parvus. .Sic deliri homines nihilque minus quam vere Gno- stici, i. e. sapientes excellentique scientia præditi, sed plane insipientissimi bardique, nec aliter ein intellectus sinus Patris. COMBEF. (57) Ο μονογενής Θεός. Etiam Syr. Θεός, reli- (58) Μηνύει. Sc. Joannes apostolus. SYLBURG (59) 'Εν δὲ Πληρώματι. Vox est qua male usi
PG 9:659Πάλιν τῷ ἐξ ἀποδημίας ἐλθόντι καὶ κατεδηδοκότι τὰ ὑπάρχοντα, ᾧ τὸν σιτευτὸν ἔθυσεν μόσχον, τὴν κλῆσιν λέγει· καὶ ὅπου ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ δεῖπνον τοῦ γάμου τοὺς ἐν ταῖς ὁδοῖς κέκληκεν. Πάντες μὲν οὖν κέκληνται ἐπ’ ἴσης [βρέχει γὰρ ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους, καὶ τὸν ἥλιον ἐπιλάμπει πᾶσιν]· ἐκλέγονται δὲ οἱ μᾶλλον πιστεύσαντες, πρὸς οὓς λέγει· Τὸν Πατέρα μου οὐδεὶς ἑώρακεν εἰ μὴ ὁ Υἱός· καὶ Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου· καὶ Πάτερ ἅγιε, ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῷ Ὀνόματί σου. Ἀλλ’ οὐδὲ τὰ πνευματικὰ καὶ νοερά, οὐδὲ οἱ Ἀρχάγγελοι, [οὐδὲ] οἱ Πρωτόκτιστοι, οὐδὲ μὴν οὐδ’ αὐτός, ἄμορφος καὶ ἀνείδεος καὶ ἀσχημάτιστος καὶ ἀσώματός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ μορφὴν ἔχει ἰδίαν καὶ σῶμα ἀνὰ λόγον τῆς ὑπεροχῆς τῶν πνευματικῶν ἁπάντων· ὡς δὲ καὶ οἱ Πρωτόκτιστοι ἀνὰ λόγον τῆς ὑπεροχῆς τῶν ὑπ’ αὐτοὺς οὐσιῶν. Ὅλως γὰρ τὸ γενητὸν οὐκ ἀνούσιον μέν, οὐχ ὅμοιον δὲ μορφὴν καὶ σῶμα ἔχουσι τοῖς ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ σώμασιν. Ἄρρενά τε γὰρ καὶ θήλεα τὰ ἐνταῦθα καὶ διάφορα πρὸς αὐτά.
Α τὸν κόλπον αὐτῶν, εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτῶν τὴν ἐν τῇ Εt Β ψυχῇ, ἀφ' ἧς πρώτης ἐνεργεῖται πρωτότοκος πάσης κτίσεως. Ὁ δὲ ἐν ταυτότητι Μονογενής, οὗ κατὰ δύο ναμιν ἀδιάστατον ὁ Σωτὴρ ἐνεργεῖ, οὗτός ἐστι τὸ φῶς τῆς Ἐκκλησίας, τῆς πρότερον ἐν σκέτῳ καὶ ἐν ἀγνοίᾳ οὔσης. Καὶ ἡ σκοτία αὐτὸν οὐ κατέλαβεν. Οἱ ἀποστατήσαντες καὶ οἱ λοιποὶ τῶν τοιούτων ἀνα θρώπων οὐκ ἔγνωσαν αὐτόν· καὶ ὁ θάνατος οὐ κατέ σχεν αὐτόν. Θ'. Ἡ πίστις οὐ μία, ἀλλὰ διάφορος. Ο γοῦν Σω τήρ φησι· Γενηθήτω σου κατὰ (60) τὴν πίστιν. Ὅθεν εἴρηται τοὺς μὲν τῆς κλήσεως ἀνθρώπους κατά τὴν παρουσίαν τοῦ ᾿Αντιχρίστου πλανηθήσεσθαι· ἀδύ κατον δὲ τοὺς ἐκλεκτούς· διὸ φησί. Καὶ, εἰ δυνατόν, τοὺς ἐκλεκτούς μου. Πάλιν ὅταν λέγῃ· Ἐξέλθετε ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ Πατρός μου, τοῖς κλητοῖς λέγει πάλιν τῷ ἐξ ἀποδημίας ἐλθόντι καὶ κατεδηδοκότι τὰ ὑπάρχοντα, ᾧτὸν σιτευτὸν ἔθυσε μέσχον, τὴν κλι σιν λέγει· καὶ ὅπου ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ δεῖπνον του γάμου τοὺς ἐν ταῖς ὁδοῖς κέκληκε. Πάντες μὲν οὖν κέκληνται ἐπίσης· βρέχει γὰρ ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδί κους, καὶ τὸν ἥλιον ἐπιλάμπει πᾶσιν· ἐκλέγονται δὲ οἱ μᾶλλον πιστεύσαντες, πρὸς οὓς λέγει· Τὸν Πατέρα μου οὐδεὶς ἑώρακεν, εἰ μὴ ὁ Υἱός· καὶ Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου· καὶ· Πάτερ ἅγιε, ἁγίασον αυτ τοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου. Ι. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τὰ πνευματικὰ καὶ νοερά, οὐδὲ οἱ ἀρχάγγελοι οἱ πρωτόκτιστοι, οὐδὲ μὴν οὐδ᾽ αὐτὸς ἅμορφος (61) καὶ ἀνείδεος καὶ ἀσχημάτιστος και ἀσώματός ἐστιν· ἀλλὰ καὶ μορφὴν ἔχει ἰδίαν, καὶ σῶμα ἀνάλογον τῆς ὑπεροχῆς τῶν πνευματικών ἁπάντων. Ως δὲ καὶ οἱ πρωτόκτιστοι ἀνάλογον τῆς ὑπεροχῆς τῶν ὑφ᾽ αὑτοῦ ὁσίων (62). Ολως γὰρ τὸ γενητὸν οὐκ ἀνούσιον μὲν, οὐχ ὅμοιον δὲ μορφὴν καὶ σῶμα ἔχουσι τοῖς ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ σώμασιν. "Α μενά τε γὰρ καὶ θήλεα τὰ ἐνταῦθα, καὶ διάφορα πρὸς αὐτά· ἐκεῖ δὲ ὁ μὲν Μονογενῆς καὶ ἰδίως νοερός, ἰδέα ἰδίᾳ καὶ οὐσίᾳ ἰδίᾳ κεχρημένος ἄκρως, εἰλικρινεῖ καὶ ἡγεμονικωτάτῃ, καὶ προσεχῶς τῆς τοῦ Πατρὸς ἀπο λαύων δυνάμεως· οἱ δὲ πρωτόκτιστοι, εἰ καὶ ἀριθμῷ διάφοροι, καὶ ὁ καθ᾽ ἕκαστον περιώρισται καὶ περι- γέγραπται, ἀλλ' ἡ ὁμοιότης τῶν πραγμάτων ἑνότητα καὶ ἰσότητα καὶ ὁμοιότητα ἐνδείκνυται. Οὐ γὰρ τῷδε μὲν πλέον, τῷδε δὲ ἧττον παρέσχηται τῶν ἑπτά· οὐδ᾽ υπολείπεταί τις αὐτοῖς προκοπὴ ἐξ ἀρχῆς, ἀπειλη » Ρ. κατὰ τὴν πίστιν σου, νογενής Θεός Υιός. ν. 14. νοερόν νοητόν ὁσίων ΠΟΥ Α., τὸ γεννητόν. Nota CLEMENS ALEXANDRINUS. Isaias dicit : Et reddam opera eorum in sinu eorum *, in cogitationem corum quæ in anima est, ex qua prima creaturæ omnis primogenitus producitur. Qui vero per identitatem Unigenitus est, quocum Salvator virtute non separanda operatur, hic est lux Ecclesiæ, quæ prius in tenebris et ignorantia fuit. Et tenebræ eam non comprehenderunt : aposta- tæ nimirum ac reliqui ejusdem farinæ homines eum non norunt, cum et mors ipsum non deti- nuerit. IX. Fides non una est, sed diversa. Dicit itaque Salvator: Fiat tibi secundum fidem tuam b. Inde di- citur, homines qui vocati fuerant in adventu Anti- christi seducendos esse, impossibile vero ut sedu- cantur qui fuerint electi. Proinde. dicit : si possi- bile foret, electi mei c. Rursus cum ait : Discedite de domo Patris mei d, vocatis ibi dicit. Similiter quod dictum est a peregrinatione redeunti, illi qui rem suam abligurierat, cuique vitulus saginatus © ma- ctatus fuerat, vocationem respicit. Rursus ubi rex eos qui in viis erant ad nuptiarum cœnam vocavit. Ex æquo quidem vocati fuerunt omnes, quippe su- per justos et injustos pluit, solemque universis ac- cendit. Eliguntur autem fide majori præditi, ad quos inquit : Patrem meum nemo vidit nisi Filius ¹, et : Vos mundi lux estisi, et : Pater sancte, sanctifica eos in nomine tuo k. X. Neque spiritalia ac quæ intelligunt, ne- que archangeli qui omnium primi creati sunt, quin et nec ipse informis et qui sine x specie, sine - ☑ fi- gura, et corpore: sed et formam habet propriam, et C corpus pro ratione excellentia bujusce qua spiritus omnes superat. Sicuti et qui primi sunt creati pro ratione excellentiæ qua sanctis qui illis subsunt, exsuperant. Illud enim quod genitum est, non om- nino caret substantia, quamvis non formam similem et corpus habent cum hisce corporibus quæ in hoc mundo sunt. Mascula enim et feminea sunt quæ hic in terra exsistunt, et inter se distincta: ast D Isa. Lxv, 7. b Matth. 13, 29. e Matth. xxIV, 24. d Joan. n. 16. × Joan. xvi, 11. of 17. illie Unigenitus quidem et qui proprie intelligendi vi præditus est, specie propria atque essentia pro- pria summe pura principalissimaque utitur, et Pa- tris virtute attente fruitur. Qui vero primum creati sunt, numero licet diversi, in quantum eorum sin- guli definiuntur et circumscribuntur, nihilominus similitudo rerum uuitatem et æqualitatem et simili- * ED. POTTER. • Luc. xv, 25. f Matth. xxi, 9. Matth. v, 45. ut Matth. x, et av. SYLBURG. vel Perinde enim illi corpus as- signat et formam, ac quidquid corporum est. Et de angelis quidem haud aliter argumentatur Joannes Thessalonicensis in vi synodo. De Deo autem aut Verbo nemo est catholicorum qui non rideat ac despuat, quidquid olim simpliciores monachi in Nitria et per Ægyptum istiusmodi fecibus per ni- miam simplicitatem (ne stoliditatem dicam) potati. Altior nobis de Deo cogitatio, quem nullo sensu h Joan. 1, 18. Matth. Matt. 11,27; of. John 1419. corporis, ac ne mentis intelligentia nisi ipso do- nante ad seque trahente ac lumen præbente, tunc- que etiam pro nostro modulo nec comprehendendo attingere liceat: quomodo nec videns nec quod vide- tur corpus est ex insulsa Gnosticorum philosophia, cò et idque longe excellens, quæ sic vo cibus ex visu acceptis, ut sensuum nobilíssimo, no- stro more significamus. ComeEF. eorum, qui sub eis sunt, sanctorum. Ibidem SYLBURG. (60) Γενηθήτω σου κ. A. mavult: Γενηθήτω σοι (61) Οὐδ' αὐτὸς ἄμερφος. Videtur subaudiri μου (62) Τῶν ὑπ' αὐτοῦ ὁσίων. Forte τῶν ὑπ' αὐτοὺς
PG 9:660Ἐκεῖ δὲ ὁ μὲν Μονογενὴς καὶ ἰδίως νοερός, ἰδέᾳ ἰδίᾳ καὶ οὐσίᾳ ἰδίᾳ κεχρημένος, ἄκρως εἰλικρινεῖ καὶ ἡγεμονικωτάτῃ, καὶ προσεχῶς τῆς τοῦ Πατρὸς ἀπολαύων δυνάμεως· οἱ δὲ Πρωτόκτιστοι, εἰ καὶ ἀριθμῷ διάφοροι καὶ ὁ καθ’ ἕκαστον περιώρισται καὶ περιγέγραπται, ἀλλ’ ἡ ὁμοιότης τῶν πραγμάτων ἑνότητα καὶ ἰσότητα καὶ ὁμοιότητα ἐνδείκνυται. Οὐ γὰρ τῷδε μὲν πλέον, τῷδε δὲ ἧττον παρέσχηται τῶν Ἑπτά, οὐδ’ ὑπολείπεται τις αὐτοῖς προκοπή· ἐξ ἀρχῆς ἀπειληφότων τὸ τέλειον ἅμα τῇ πρώτῃ γενέσει παρὰ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ Υἱοῦ. Καὶ ὃ μὲν Φῶς ἀπρόσιτον εἴρηται, ὡς Μονογενὴς καὶ Πρωτότοκος, ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν οὐδὲ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου ἀνέβη, οὐδὲ ἔσται τις τοιοῦτος, οὔτε τῶν Πρωτοκτίστων οὔτε ἀνθρώπων· οἳ δὲ διὰ παντὸς τὸ Πρόσωπον τοῦ Πατρὸς βλέπουσιν· Πρόσωπον δὲ Πατρὸς ὁ Υἱός, δι’ οὗ γνωρίζεται ὁ Πατήρ. Τὸ τοίνυν ὁρῶν καὶ ὁρώμενον ἀσχημάτιστον εἶναι οὐ δύναται οὐδὲ ἀσώματον· ὁρῶσι δὲ ὀφθαλμῷ οὐκ αἰσθητῷ, ἀλλ’ οἵῳ παρέσχεν ὁ Πατήρ, νοερῷ. Ὅταν οὖν εἴπῃ ὁ Κύριος· Μὴ καταφρονήσητε ἑνὸς τῶν μικρῶν τούτων· ἀμὴν λέγω ὑμῖν·
Α τὸν κόλπον αὐτῶν, εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτῶν τὴν ἐν τῇ Εt Β ψυχῇ, ἀφ' ἧς πρώτης ἐνεργεῖται πρωτότοκος πάσης κτίσεως. Ὁ δὲ ἐν ταυτότητι Μονογενής, οὗ κατὰ δύο ναμιν ἀδιάστατον ὁ Σωτὴρ ἐνεργεῖ, οὗτός ἐστι τὸ φῶς τῆς Ἐκκλησίας, τῆς πρότερον ἐν σκέτῳ καὶ ἐν ἀγνοίᾳ οὔσης. Καὶ ἡ σκοτία αὐτὸν οὐ κατέλαβεν. Οἱ ἀποστατήσαντες καὶ οἱ λοιποὶ τῶν τοιούτων ἀνα θρώπων οὐκ ἔγνωσαν αὐτόν· καὶ ὁ θάνατος οὐ κατέ σχεν αὐτόν. Θ'. Ἡ πίστις οὐ μία, ἀλλὰ διάφορος. Ο γοῦν Σω τήρ φησι· Γενηθήτω σου κατὰ (60) τὴν πίστιν. Ὅθεν εἴρηται τοὺς μὲν τῆς κλήσεως ἀνθρώπους κατά τὴν παρουσίαν τοῦ ᾿Αντιχρίστου πλανηθήσεσθαι· ἀδύ κατον δὲ τοὺς ἐκλεκτούς· διὸ φησί. Καὶ, εἰ δυνατόν, τοὺς ἐκλεκτούς μου. Πάλιν ὅταν λέγῃ· Ἐξέλθετε ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ Πατρός μου, τοῖς κλητοῖς λέγει πάλιν τῷ ἐξ ἀποδημίας ἐλθόντι καὶ κατεδηδοκότι τὰ ὑπάρχοντα, ᾧτὸν σιτευτὸν ἔθυσε μέσχον, τὴν κλι σιν λέγει· καὶ ὅπου ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ δεῖπνον του γάμου τοὺς ἐν ταῖς ὁδοῖς κέκληκε. Πάντες μὲν οὖν κέκληνται ἐπίσης· βρέχει γὰρ ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδί κους, καὶ τὸν ἥλιον ἐπιλάμπει πᾶσιν· ἐκλέγονται δὲ οἱ μᾶλλον πιστεύσαντες, πρὸς οὓς λέγει· Τὸν Πατέρα μου οὐδεὶς ἑώρακεν, εἰ μὴ ὁ Υἱός· καὶ Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου· καὶ· Πάτερ ἅγιε, ἁγίασον αυτ τοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου. Ι. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τὰ πνευματικὰ καὶ νοερά, οὐδὲ οἱ ἀρχάγγελοι οἱ πρωτόκτιστοι, οὐδὲ μὴν οὐδ᾽ αὐτὸς ἅμορφος (61) καὶ ἀνείδεος καὶ ἀσχημάτιστος και ἀσώματός ἐστιν· ἀλλὰ καὶ μορφὴν ἔχει ἰδίαν, καὶ σῶμα ἀνάλογον τῆς ὑπεροχῆς τῶν πνευματικών ἁπάντων. Ως δὲ καὶ οἱ πρωτόκτιστοι ἀνάλογον τῆς ὑπεροχῆς τῶν ὑφ᾽ αὑτοῦ ὁσίων (62). Ολως γὰρ τὸ γενητὸν οὐκ ἀνούσιον μὲν, οὐχ ὅμοιον δὲ μορφὴν καὶ σῶμα ἔχουσι τοῖς ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ σώμασιν. "Α μενά τε γὰρ καὶ θήλεα τὰ ἐνταῦθα, καὶ διάφορα πρὸς αὐτά· ἐκεῖ δὲ ὁ μὲν Μονογενῆς καὶ ἰδίως νοερός, ἰδέα ἰδίᾳ καὶ οὐσίᾳ ἰδίᾳ κεχρημένος ἄκρως, εἰλικρινεῖ καὶ ἡγεμονικωτάτῃ, καὶ προσεχῶς τῆς τοῦ Πατρὸς ἀπο λαύων δυνάμεως· οἱ δὲ πρωτόκτιστοι, εἰ καὶ ἀριθμῷ διάφοροι, καὶ ὁ καθ᾽ ἕκαστον περιώρισται καὶ περι- γέγραπται, ἀλλ' ἡ ὁμοιότης τῶν πραγμάτων ἑνότητα καὶ ἰσότητα καὶ ὁμοιότητα ἐνδείκνυται. Οὐ γὰρ τῷδε μὲν πλέον, τῷδε δὲ ἧττον παρέσχηται τῶν ἑπτά· οὐδ᾽ υπολείπεταί τις αὐτοῖς προκοπὴ ἐξ ἀρχῆς, ἀπειλη » Ρ. κατὰ τὴν πίστιν σου, νογενής Θεός Υιός. ν. 14. νοερόν νοητόν ὁσίων ΠΟΥ Α., τὸ γεννητόν. Nota CLEMENS ALEXANDRINUS. Isaias dicit : Et reddam opera eorum in sinu eorum *, in cogitationem corum quæ in anima est, ex qua prima creaturæ omnis primogenitus producitur. Qui vero per identitatem Unigenitus est, quocum Salvator virtute non separanda operatur, hic est lux Ecclesiæ, quæ prius in tenebris et ignorantia fuit. Et tenebræ eam non comprehenderunt : aposta- tæ nimirum ac reliqui ejusdem farinæ homines eum non norunt, cum et mors ipsum non deti- nuerit. IX. Fides non una est, sed diversa. Dicit itaque Salvator: Fiat tibi secundum fidem tuam b. Inde di- citur, homines qui vocati fuerant in adventu Anti- christi seducendos esse, impossibile vero ut sedu- cantur qui fuerint electi. Proinde. dicit : si possi- bile foret, electi mei c. Rursus cum ait : Discedite de domo Patris mei d, vocatis ibi dicit. Similiter quod dictum est a peregrinatione redeunti, illi qui rem suam abligurierat, cuique vitulus saginatus © ma- ctatus fuerat, vocationem respicit. Rursus ubi rex eos qui in viis erant ad nuptiarum cœnam vocavit. Ex æquo quidem vocati fuerunt omnes, quippe su- per justos et injustos pluit, solemque universis ac- cendit. Eliguntur autem fide majori præditi, ad quos inquit : Patrem meum nemo vidit nisi Filius ¹, et : Vos mundi lux estisi, et : Pater sancte, sanctifica eos in nomine tuo k. X. Neque spiritalia ac quæ intelligunt, ne- que archangeli qui omnium primi creati sunt, quin et nec ipse informis et qui sine x specie, sine - ☑ fi- gura, et corpore: sed et formam habet propriam, et C corpus pro ratione excellentia bujusce qua spiritus omnes superat. Sicuti et qui primi sunt creati pro ratione excellentiæ qua sanctis qui illis subsunt, exsuperant. Illud enim quod genitum est, non om- nino caret substantia, quamvis non formam similem et corpus habent cum hisce corporibus quæ in hoc mundo sunt. Mascula enim et feminea sunt quæ hic in terra exsistunt, et inter se distincta: ast D Isa. Lxv, 7. b Matth. 13, 29. e Matth. xxIV, 24. d Joan. n. 16. × Joan. xvi, 11. of 17. illie Unigenitus quidem et qui proprie intelligendi vi præditus est, specie propria atque essentia pro- pria summe pura principalissimaque utitur, et Pa- tris virtute attente fruitur. Qui vero primum creati sunt, numero licet diversi, in quantum eorum sin- guli definiuntur et circumscribuntur, nihilominus similitudo rerum uuitatem et æqualitatem et simili- * ED. POTTER. • Luc. xv, 25. f Matth. xxi, 9. Matth. v, 45. ut Matth. x, et av. SYLBURG. vel Perinde enim illi corpus as- signat et formam, ac quidquid corporum est. Et de angelis quidem haud aliter argumentatur Joannes Thessalonicensis in vi synodo. De Deo autem aut Verbo nemo est catholicorum qui non rideat ac despuat, quidquid olim simpliciores monachi in Nitria et per Ægyptum istiusmodi fecibus per ni- miam simplicitatem (ne stoliditatem dicam) potati. Altior nobis de Deo cogitatio, quem nullo sensu h Joan. 1, 18. Matth. Matt. 11,27; of. John 1419. corporis, ac ne mentis intelligentia nisi ipso do- nante ad seque trahente ac lumen præbente, tunc- que etiam pro nostro modulo nec comprehendendo attingere liceat: quomodo nec videns nec quod vide- tur corpus est ex insulsa Gnosticorum philosophia, cò et idque longe excellens, quæ sic vo cibus ex visu acceptis, ut sensuum nobilíssimo, no- stro more significamus. ComeEF. eorum, qui sub eis sunt, sanctorum. Ibidem SYLBURG. (60) Γενηθήτω σου κ. A. mavult: Γενηθήτω σοι (61) Οὐδ' αὐτὸς ἄμερφος. Videtur subaudiri μου (62) Τῶν ὑπ' αὐτοῦ ὁσίων. Forte τῶν ὑπ' αὐτοὺς
PG 9:661τούτων οἱ ἄγγελοι τὸ Πρόσωπον τοῦ Πατρὸς διὰ παντὸς βλέπουσιν, οἷον τὸ προκέντημα, τοῖοι ἔσονται οἱ ἐκλεκτοί, τὴν τελείαν ἀπολαβόντες προκοπήν· Μακάριοι δὲ οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται. Πρόσωπον δὲ τοῦ ἀσχηματίστου πῶς ἂν εἴη; Σώματα γοῦν ἐπουράνια εὔμορφα καὶ νοερὰ οἶδεν ὁ Ἀπόστολος· πῶς δ’ ἂν καὶ ὀνόματα διάφορα αὐτῶν ἐλέγετο, εἰ μὴ σχήμασιν ἦν περιγεγραμμένα, μορφῇ καὶ σώματι; Ἄλλη δόξα ἐπουρανίων, ἄλλη ἐπιγείων, ἄλλη ἀγγέλων, ἄλλη ἀρχαγγέλων. Ὡς πρὸς τὴν σύγκρισιν τῶν τῇδε σωμάτων (οἷον ἄστρων) ἀσώματα καὶ ἀνείδεα, [ἀλλ’] ὡς πρὸς τὴν σύγκρισιν τοῦ Υἱοῦ σώματα μεμετρημένα καὶ αἰσθητά· οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν Πατέρα παραβαλλόμενος. Καὶ δύναμιν μὲν ἰδίαν ἔχει ἕκαστον τῶν πνευματικῶν καὶ ἰδίαν οἰκονομίαν· καθὸ δὲ ὁμοῦ τε ἐγένοντο καὶ τὸ ἐντελὲς ἀπειλήφασιν οἱ Πρωτόκτιστοι, κοινὴν τὴν λειτουργίαν καὶ ἀμέριστον. Οἱ Πρωτόκτιστοι οὖν τόν τε Υἱὸν ὁρῶσι καὶ ἑαυτοὺς καὶ τὰ ὑποβεβηκότα, ὥσπερ καὶ οἱ Ἀρχάγγελοι τοὺς Πρωτοκτίστους. Ὁ δὲ Υἱὸς ἀρχὴ τῆς πατρικῆς ὑπάρχει θέας, Πρόσωπον τοῦ Πατρὸς λεγόμενος.
φότων τὸ τέλειον ἅμα τῇ πρώτη γενέσει παρὰ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ Υἱοῦ. Καὶ ὁ μὲν φῶς ἀπρόσιτον είρη ται, ὡς μονογενής και πρωτότοκος, ὁ ὀφθαλμός (63) οὐκ εἶδε, καὶ οἷς οὐκ ἤκουσεν, οὐδὲ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου ἀνέβη· οὐδὲ ἔσται τὶς τοιοῦτος, οὐδὲ τῶν πρωτοκτίστων, οὔτε ἀνθρώπων· οἱ δὲ διαπαντὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς βλέπουσι· πρόσωπον δὲ Πα- τρὸς (64) ὁ Υἱός, δι' οὗ γνωρίζεται ὁ Πατήρ. Τὸ τοί- νυν ὁρῶν καὶ ὁρώμενον ἀσχημάτιστον εἶναι οὐ δύ- ναται οὐδὲ ἀσώματον. Ὁρῶσι δὲ ὀφθαλμῷ οὐκ αἰσθητῷ, ἀλλ' οἴῳ παρέσχεν ὁ Πατήρ, νοερῷ. ΙΑ'. Οταν οὖν εἴπῃ ὁ Κύριος· Μὴ καταφρονήσητε ἑνὸς τῶν μικρῶν τούτων· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, τούτων β οἱ ἄγγελοι τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς διαπαντός βλέπουσιν, οἷον τὸ προκεντημάτων (65), οἷοι ἔσον- ται οἱ ἐκλεκτοί, τὴν τελείαν ἀπολαβόντες προκοπήν Μακάριοι δὲ οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται· πρόσωπον δὲ τοῦ ἀσχηματίστου πῶς ἂν εἴη; Σώματα γοῦν ἐπουράνια εὔμορφα καὶ νοε- προκεντημάτων τὰ (66) οἶδεν ὁ ᾿Απόστολος. Πως δ' ἂν καὶ ὀνόματα οἶδεν διάφορα αὐτῶν ἐλέγετο, εἰ μὴ σχήμασιν ἦν περιγε- γραμμένα, μορφῇ καὶ σώματι (67) ; "Αλλη δόξα ἐπουρανίων, ἄλλη ἐπιγείων ἄλλη ἀγγέλων, ἄλ Μη ἀρχαγγέλων· ὡς πρὸς τὴν σύγκρισιν τῶν τῇδε σωμάτων, οἷον ἄστρων, ἀσώματα καὶ ἀνείδεα, ώς πρὸς τὴν σύγκρισιν τοῦ Υἱοῦ σώματα μεμετρημένα καὶ αἰσθητά. Οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν Πατέρα πα- ραβαλλόμενος. Καὶ δύναμιν μὲν ἰδίαν ἔχει ἕκαστον τῶν πνευματικῶν καὶ ἰδίαν οἰκονομίαν, καθὸ δὲ ὁμοῦ τε ἐγένοντο (68), καὶ τὸ ἐντελὲς ἀπειλήφασιν οἱ πρωτόκτιστοι, κοινὴν τὴν λειτουργίαν καὶ ἀμέτ ριστον. ΙΒ'. Οι πρωτόκτιστοι οὖν τόν τε Υἱὸν ὁρῶσι καὶ ἑαυτοὺς καὶ τὰ ὑποβεβηκότα, ὥσπερ καὶ οἱ ἀρχάγ- γελοι τοὺς πρωτοκτίστους. Ὁ δὲ Υἱὸς ἀρχὴ τῆς πα τρικῆς ὑπάρχει θέας, πρόσωπον τοῦ Πατρὸς λεγό μενος. Καὶ οἱ μὲν ἄγγελοι νοερὸν πῦρ (69), καὶ Εντεῦθεν πρόσωπον εἴρηται τοῦ Πα τρὸς ὁ Υἱός: μα τῶν τούτων) οἷοι ἔσονται οἱ ἐκλεκτοί, οἷον τὸ προκέντημα, τοιοῦτοι ἔσονται οἱ ἐκλεκτοί· υἱ τοῦ προκεντήματος ἡ τῶν πρωτοκτίστων φύσις. ματι. νοντο, DUBIA. - EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. A tudinem ostendit. Non enim huic quidem amplius, illi vero minus ex septem illis fuit concessum nec ullus iis deest profectus, qui a principio per- fectionem omnem una cum primo ortu a Deo per Filium acceperunt. Et ille quidem lumen inacces- sum vocatur b, ut unigenitus et primogenitus, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor homi- nis ascendit : nec quis talis futurus, nec ex illis qui primo creati sunt spiritibus, nec inter homines. Spiritus vero illi semper vident faciem Patris ª: hæc autem Patris facies Filius est, per quem Pater co- gnoscitur. Illud itaque quod videt et quod videtur, figuræ quidem omnis aut corporis expers esse non potest. Vident autem non oculo sensibili, sed tali qualem præbuit Pater, nimirum mentali. XI. Cum igitur Dominus dixerit: Ne contemnatis unum ex parvis istis : dico enim vobis, angelos eorum per omne tempus intueri faciem Patris ; indicat, quod qualis sit natura, tales futuri electi, cum profectum perfectum acceperint. Insu- per: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum vide- bunt : ejus autem quo pacto sit facies, qui figuræ expers sit? Corpora igitur cœlestia formosa et in- telligentia novit Apostolus, et diversa eorumdem c C nomina quomodo idem diceret, nisi figuris, nisi forma, ni denique corpore aliquo circumscripta forent? Alia gloria cœlestium, alia terrestrium, aliu angelorum, alia archangelorum 6: in quantum cum corporibus terrestribus, aut qualia fuerint astra comparentur, absque corpore et forma sunt ; sin vero cum Filio comparaveris, corpora quidem defi- ita et sensibilia dici possunt. Sic et Filius si cum Patre collatus fuerit. Quinetiam unusquisque spiri- tus potentiam sibi quidem propriam habet propriam- que dispensationem; prout vero simul facti sunt, et perfectionem acceperunt primo creati, commune quoddam munus habent et indivisum. XII. Primo itaque creati et Filium vident, et se ipsos, et inferiora, sicut et archangeli vident primo creatos. At vero Filius Patrem videndi principium est, quique facies Patris dicitur. Et angeli quidem sunt ignis intelligens, et secundum essentiam spi- P. ED. POTTER. & Tob. x11, 15. b Tim. vi, 16. © I Cor. 11, 9. Matth. XVIII, 10. • Ibid. f Matth. v, 8. Cor. xv, 40. tur ad singulare wg. SYLBURG. v, pag. : hinc vulius Patris dicitur Filius, etc., ubi conf. adnotata. (i. e. ta men ne sic quidem sat recte constare videtur locus. Fr. Junius, vocabulo signi- licetur SYLBURG. mens vel Valentiniani colligunt profiteri Paulum esse cœlestia corpora pulchra specie et intelligentia, quod illorum aliam et aliam av dicat, quæ simi- liter futura sit sanctorun resurgentium. Sed dó- Eav hanc nihil cogit ut aliud intelligamus quam splendorem, fulgorem, lucem et quod reddidit in- terpres claritatem, ex qua corporea et visibili licuit noremque gloriam et claritatem, nec animarum 80- lum sed et corporum ac corporalem; erit enim alte- ra alteri comes, sed illa hujus parens ac origo, et quo non facit Pauli exemplum. Combef. SYLBURG. ut apud Plutarchum et alios. SYLBURG. nec aliter Basilius pluresque sanctorum qui ange- los reipsa corporeos volunt, eorumque subtilissima esse corpora, nec ejusdem rationis ac crassa hæc nostra; ex quo fit ut et dicantur spiritalia, et an- geli spiritus sic quasi comparatione, qua distin- ctione consulitur illis Patribus, nec aut Scripturæ adversum videantur, aut aliquid docuisse quod postea Ecclesia damnaverit. Ad Unigenitum autem quod trahunt Valentiniani, impium est nec audien- dum. COMBEF. . (65) "Α ὀφθ. Forte congruentius ὁ ὀφθ., ut refera- D Paulo arguere ad animarum spiritalem majorem mi- (64) Πρόσωπον δὲ Πατρός. Sic superius Stromat. (65) Το προκε. Etiamsi divise legas τὸ προκέντη (66) Εύμορφα καὶ νοερά. Sic nimirum vel Cle- (67) Μορφῇ καὶ σώμ. Forte μορφῇ τε καὶ σώ (68) Ομοῦ τε ἐγένοντο. Melius ὁμοῦ τι ἐγέ (69) "Αγγελοι νοερόν πυρ. Ignis intelligens,
PG 9:662Καὶ οἱ μὲν Ἄγγελοι νοερὸν πῦρ καὶ πνεύματα νοερά, τὴν οὐσίαν ἀποκεκαθαρμένοι· φῶς δὲ νοερὸν ἡ μεγίστη προκοπὴ ἀπὸ τοῦ νοεροῦ πυρὸς ἀποκεκαθαρμένου τέλεον, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρακύψαι, ὁ Πέτρος φησίν· ὁ δὲ Υἱὸς ἔτι τούτου καθαρώτερος, ἀπρόσιτον Φῶς καὶ Δύναμις Θεοῦ, καὶ κατὰ τὸν Ἀπόστολον τιμίῳ καὶ ἀμώμῳ καὶ ἀσπίλῳ αἵματι ἐλυτρώθημεν. Οὗ τὰ μὲν ἱμάτια ὡς φῶς ἔλαμψεν, τὸ πρόσωπον δὲ ὡς ὁ ἥλιος, ᾧ μηδὲ ἀντωπῆσαι ἔστι ῥᾳδίως. Οὗτός ἐστιν Ἄρτος ἐπουράνιος καὶ πνευματικὴ Τροφὴ ζωῆς παρεκτικὴ κατὰ τὴν βρῶσιν καὶ γνῶσιν, τὸ Φῶς τῶν ἀνθρώπων, τῆς Ἐκκλησίας δηλονότι. Οἱ μὲν οὖν τὸν οὐράνιον ἄρτον φαγόντες ἀπέθανον· ὁ δὲ τὸν ἀληθινὸν Ἄρτον τοῦ Πνεύματος ἐσθίων οὐ τεθνήξεται. Ὁ ζῶν Ἄρτος ὁ ὑπὸ τοῦ Πατρὸς δοθεὶς ὁ Υἱός ἐστι τοῖς ἐσθίειν βουλομένοις. Ὁ δὲ ἄρτος ὃν ἐγὼ δώσω, φησίν, ἡ σάρξ μού ἐστιν, ἤτοι ᾧ τρέφεται ἡ σὰρξ διὰ τῆς Εὐχαριστίας, [ἤ], ὅπερ καὶ μᾶλλον, ἡ σὰρξ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐστιν, ὅπερ ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία, ἄρτος οὐράνιος, συναγωγὴ εὐλογημένη.
φότων τὸ τέλειον ἅμα τῇ πρώτη γενέσει παρὰ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ Υἱοῦ. Καὶ ὁ μὲν φῶς ἀπρόσιτον είρη ται, ὡς μονογενής και πρωτότοκος, ὁ ὀφθαλμός (63) οὐκ εἶδε, καὶ οἷς οὐκ ἤκουσεν, οὐδὲ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου ἀνέβη· οὐδὲ ἔσται τὶς τοιοῦτος, οὐδὲ τῶν πρωτοκτίστων, οὔτε ἀνθρώπων· οἱ δὲ διαπαντὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς βλέπουσι· πρόσωπον δὲ Πα- τρὸς (64) ὁ Υἱός, δι' οὗ γνωρίζεται ὁ Πατήρ. Τὸ τοί- νυν ὁρῶν καὶ ὁρώμενον ἀσχημάτιστον εἶναι οὐ δύ- ναται οὐδὲ ἀσώματον. Ὁρῶσι δὲ ὀφθαλμῷ οὐκ αἰσθητῷ, ἀλλ' οἴῳ παρέσχεν ὁ Πατήρ, νοερῷ. ΙΑ'. Οταν οὖν εἴπῃ ὁ Κύριος· Μὴ καταφρονήσητε ἑνὸς τῶν μικρῶν τούτων· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, τούτων β οἱ ἄγγελοι τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς διαπαντός βλέπουσιν, οἷον τὸ προκεντημάτων (65), οἷοι ἔσον- ται οἱ ἐκλεκτοί, τὴν τελείαν ἀπολαβόντες προκοπήν Μακάριοι δὲ οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται· πρόσωπον δὲ τοῦ ἀσχηματίστου πῶς ἂν εἴη; Σώματα γοῦν ἐπουράνια εὔμορφα καὶ νοε- προκεντημάτων τὰ (66) οἶδεν ὁ ᾿Απόστολος. Πως δ' ἂν καὶ ὀνόματα οἶδεν διάφορα αὐτῶν ἐλέγετο, εἰ μὴ σχήμασιν ἦν περιγε- γραμμένα, μορφῇ καὶ σώματι (67) ; "Αλλη δόξα ἐπουρανίων, ἄλλη ἐπιγείων ἄλλη ἀγγέλων, ἄλ Μη ἀρχαγγέλων· ὡς πρὸς τὴν σύγκρισιν τῶν τῇδε σωμάτων, οἷον ἄστρων, ἀσώματα καὶ ἀνείδεα, ώς πρὸς τὴν σύγκρισιν τοῦ Υἱοῦ σώματα μεμετρημένα καὶ αἰσθητά. Οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν Πατέρα πα- ραβαλλόμενος. Καὶ δύναμιν μὲν ἰδίαν ἔχει ἕκαστον τῶν πνευματικῶν καὶ ἰδίαν οἰκονομίαν, καθὸ δὲ ὁμοῦ τε ἐγένοντο (68), καὶ τὸ ἐντελὲς ἀπειλήφασιν οἱ πρωτόκτιστοι, κοινὴν τὴν λειτουργίαν καὶ ἀμέτ ριστον. ΙΒ'. Οι πρωτόκτιστοι οὖν τόν τε Υἱὸν ὁρῶσι καὶ ἑαυτοὺς καὶ τὰ ὑποβεβηκότα, ὥσπερ καὶ οἱ ἀρχάγ- γελοι τοὺς πρωτοκτίστους. Ὁ δὲ Υἱὸς ἀρχὴ τῆς πα τρικῆς ὑπάρχει θέας, πρόσωπον τοῦ Πατρὸς λεγό μενος. Καὶ οἱ μὲν ἄγγελοι νοερὸν πῦρ (69), καὶ Εντεῦθεν πρόσωπον εἴρηται τοῦ Πα τρὸς ὁ Υἱός: μα τῶν τούτων) οἷοι ἔσονται οἱ ἐκλεκτοί, οἷον τὸ προκέντημα, τοιοῦτοι ἔσονται οἱ ἐκλεκτοί· υἱ τοῦ προκεντήματος ἡ τῶν πρωτοκτίστων φύσις. ματι. νοντο, DUBIA. - EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. A tudinem ostendit. Non enim huic quidem amplius, illi vero minus ex septem illis fuit concessum nec ullus iis deest profectus, qui a principio per- fectionem omnem una cum primo ortu a Deo per Filium acceperunt. Et ille quidem lumen inacces- sum vocatur b, ut unigenitus et primogenitus, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor homi- nis ascendit : nec quis talis futurus, nec ex illis qui primo creati sunt spiritibus, nec inter homines. Spiritus vero illi semper vident faciem Patris ª: hæc autem Patris facies Filius est, per quem Pater co- gnoscitur. Illud itaque quod videt et quod videtur, figuræ quidem omnis aut corporis expers esse non potest. Vident autem non oculo sensibili, sed tali qualem præbuit Pater, nimirum mentali. XI. Cum igitur Dominus dixerit: Ne contemnatis unum ex parvis istis : dico enim vobis, angelos eorum per omne tempus intueri faciem Patris ; indicat, quod qualis sit natura, tales futuri electi, cum profectum perfectum acceperint. Insu- per: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum vide- bunt : ejus autem quo pacto sit facies, qui figuræ expers sit? Corpora igitur cœlestia formosa et in- telligentia novit Apostolus, et diversa eorumdem c C nomina quomodo idem diceret, nisi figuris, nisi forma, ni denique corpore aliquo circumscripta forent? Alia gloria cœlestium, alia terrestrium, aliu angelorum, alia archangelorum 6: in quantum cum corporibus terrestribus, aut qualia fuerint astra comparentur, absque corpore et forma sunt ; sin vero cum Filio comparaveris, corpora quidem defi- ita et sensibilia dici possunt. Sic et Filius si cum Patre collatus fuerit. Quinetiam unusquisque spiri- tus potentiam sibi quidem propriam habet propriam- que dispensationem; prout vero simul facti sunt, et perfectionem acceperunt primo creati, commune quoddam munus habent et indivisum. XII. Primo itaque creati et Filium vident, et se ipsos, et inferiora, sicut et archangeli vident primo creatos. At vero Filius Patrem videndi principium est, quique facies Patris dicitur. Et angeli quidem sunt ignis intelligens, et secundum essentiam spi- P. ED. POTTER. & Tob. x11, 15. b Tim. vi, 16. © I Cor. 11, 9. Matth. XVIII, 10. • Ibid. f Matth. v, 8. Cor. xv, 40. tur ad singulare wg. SYLBURG. v, pag. : hinc vulius Patris dicitur Filius, etc., ubi conf. adnotata. (i. e. ta men ne sic quidem sat recte constare videtur locus. Fr. Junius, vocabulo signi- licetur SYLBURG. mens vel Valentiniani colligunt profiteri Paulum esse cœlestia corpora pulchra specie et intelligentia, quod illorum aliam et aliam av dicat, quæ simi- liter futura sit sanctorun resurgentium. Sed dó- Eav hanc nihil cogit ut aliud intelligamus quam splendorem, fulgorem, lucem et quod reddidit in- terpres claritatem, ex qua corporea et visibili licuit noremque gloriam et claritatem, nec animarum 80- lum sed et corporum ac corporalem; erit enim alte- ra alteri comes, sed illa hujus parens ac origo, et quo non facit Pauli exemplum. Combef. SYLBURG. ut apud Plutarchum et alios. SYLBURG. nec aliter Basilius pluresque sanctorum qui ange- los reipsa corporeos volunt, eorumque subtilissima esse corpora, nec ejusdem rationis ac crassa hæc nostra; ex quo fit ut et dicantur spiritalia, et an- geli spiritus sic quasi comparatione, qua distin- ctione consulitur illis Patribus, nec aut Scripturæ adversum videantur, aut aliquid docuisse quod postea Ecclesia damnaverit. Ad Unigenitum autem quod trahunt Valentiniani, impium est nec audien- dum. COMBEF. . (65) "Α ὀφθ. Forte congruentius ὁ ὀφθ., ut refera- D Paulo arguere ad animarum spiritalem majorem mi- (64) Πρόσωπον δὲ Πατρός. Sic superius Stromat. (65) Το προκε. Etiamsi divise legas τὸ προκέντη (66) Εύμορφα καὶ νοερά. Sic nimirum vel Cle- (67) Μορφῇ καὶ σώμ. Forte μορφῇ τε καὶ σώ (68) Ομοῦ τε ἐγένοντο. Melius ὁμοῦ τι ἐγέ (69) "Αγγελοι νοερόν πυρ. Ignis intelligens,
PG 9:663τάχα δὲ ὡς ἐκ τῆς αὐτῆς οὐσίας τῶν ἐκλεκτῶν κατὰ τὸ ὑποκείμενον γενομένων, καὶ ὡς τοῦ αὐτοῦ τέλους τευξομένων. Τὰ δαιμόνια ἀσώματα εἴρηται, οὐχ ὡς σῶμα μὴ ἔχοντα (ἔχει γὰρ καὶ σχῆμα· διὸ καὶ συναίσθησιν κολάσεως ἔχει), ἀλλ’ ὡς πρὸς σύγκρισιν τῶν σῳζομένων σωμάτων πνευματικῶν σκιὰ ὄντα ἀσώματα εἴρηται. Καὶ οἱ Ἄγγελοι σώματά εἰσιν· ὁρῶνται γοῦν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ψυχὴ σῶμα. Ὁ γοῦν Ἀπόστολος· Σπείρεται μὲν γὰρ σῶμα ψυχικόν, ἐγείρεται δὲ σῶμα πνευματικόν. Πῶς δὲ καὶ αἱ κολαζόμεναι ψυχαὶ συναισθάνονται μὴ σώματα οὖσαι; Φοβήθητε γοῦν λέγει τὸν μετὰ θάνατον δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα εἰς γέενναν βαλεῖν· τὸ γὰρ φαινόμενον οὐ πυρὶ καθαίρεται, ἀλλ’ εἰς γῆν ἀναλύεται. Ἄντικρυς δὲ ἀπὸ τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου διὰ τῶν σωματικῶν μελῶν σῶμα εἶναι δείκνυται ἡ ψυχή. Ὡς δὲ ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, φορέσωμεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου, τοῦ πνευματικοῦ, κατὰ προκοπὴν τελειούμενοι· πλὴν πάλιν εἰκόνα λέγει, ὡς εἶναι σώματα πνευματικά. Καὶ πάλιν· Ἄρτι βλέπομεν δι’ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον. Αὐτίκα γὰρ ἀρχόμεθα γινώσκειν .
σας Α πνεύματα νοερὰ τὴν οὐσίαν ἀποκεκαθαρμένοι· φῶς Β δὲ νοερόν, ἡ μεγίστη προκοπὴ ἀπὸ τοῦ νοεροῦ πυρός, ἀποκεκαθαρμένου τέλεον, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγ γελοι παρακύψαι, ο Πέτρος φησίν· ὁ δὲ Υἱὸς ἔτι τούτου καθαρώτερος, ἀπρόσιτον φῶς, καὶ δύναμις Θεοῦ, καὶ, κατὰ τὸν ἀπόστολον, τιμίῳ καὶ ἀμώμῳ καὶ ἀσπίλῳ αἵματι ἐλυτρώθημεν· οὗ τὰ μὲν ἱμάτια ὡς φῶς ἔλαμψε, τὸ πρόσωπον δὲ ὡς δ ἥλιος, ᾧ μηδὲ ἀντωπῆσαι ἔστι ῥᾳδίως. . ΙΓ΄. Οὗτός ἐστιν ἄρτος ἐπουράνιος, καὶ πνευμα τική τροφή ζωῆς παρεκτική, κατὰ τὴν βρῶσιν καὶ γνῶσιν· τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων, τῆς Ἐκκλησίας δη- λονότι. Οἱ μὲν οὖν τὸν οὐράνιον ἄρτον φαγόντες ἀπέθανον· ὁ δὲ τὸν ἀληθινὸν ἄρτον τοῦ Πνεύματος ἐσθίων οὐ τεθνήξεται. Ὁ ζῶν ἄρτος ὁ ὑπὸ τοῦ Πα- τρὸς δοθεὶς ὁ Υἱός ἐστι, τοῖς ἐσθίειν βουλομένοις· Ὁ δὲ ἄρτος ὃν ἐγώ δώσω, φησίν, ἡ σάρξ μου ἐστίν· ἤτοι ᾧ τρέφεται ἡ σὰρξ διὰ τῆς εὐχαριστίας· ἢ (70) ὅπερ καὶ μᾶλλον (71), ἡ σάρξ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐστιν, ὅπερ ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία, ἄρτος οὐράνιος, συνα γωγὴ εὐλογημένη. Τάχα δὲ ὡς ἐκ τῆς αὐτῆς οὐσίας τῶν ἐκλεκτῶν κατὰ τὸ ὑποκείμενον γενομένων, καὶ ὡς τοῦ αὐτοῦ τέλους τευξομένων. ΙΔ'. Τὰ δαιμόνια ἀσώματα εἴρηται, οὐχ ὡς σῶμα μὴ ἔχοντα· (ἔχει γὰρ καὶ σχῆμα· διὸ καὶ συναίσθη σιν κολάσεως ἔχει ἀλλ' ὡς πρὸς σύγκρισιν τῶν σωζομένων σωμάτων πνευματικών σκιὰ ὄντα, ἀσώ ματα εἴρηται. Καὶ οἱ ἄγγελοι σώματά (72) εἰσιν· ὁρῶνται γοῦν. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ ψυχὴ δῶμα· ὁ γοῦν Απόστολος Σπείρεται μὲν γὰρ σώμα ψυχικόν, ἐγείρεται (75) δὲ σῶμα πνευματικόν. Πῶς δὲ καὶ αἱ κολαζόμεναι ψυχαί συναισθάνονται, μὴ σώματα οὖσαι; Φοβήθητε γοῦν, λέγει, τὸν μετὰ θάνατον δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα εἰς γέενναν βα λεῖν. Τὸ γὰρ φαινόμενον οὐ πυρὶ καθαίρεται, ἀλλ' εἰς γῆν ἀναλύεται. ῎Αντικρὺς δὲ ἀπὸ τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου διὰ τῶν σωματικῶν μελῶν σῶμα εἶναι δείκνυται ἡ ψυχή. ΙΕ΄. Ὡς δὲ ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, • ἀληθινὸν ἄρ τον Πνεύματος, άλληγορεῖται, . CLEMENS ALEXANDRINUS. 60% ritus intelligentes et depurgati. Lux vero intelli- gens sunt, quippe maximus profectus est ab igne intelligente perfecte purgato, in quæ cupiunt angeli introspicere 4, inquit Petrus. Ad hoc, Filius puritale majori excellit, utpote qui lux inaccessa sit Deique potentia, et secundum apostolum, cujus pretioso et immaculato et incontaminato sanguine redempti su- musb, cujus quidem vestimenta ut lux splenduerunt, facies vero ejus sicuti sol c, in quem oculis adver- sis intueri difficile admodum sit. XIII. Hic est panis cœlestis et cibus spiritalis vi- tam suppeditans cum manducetur et cognoscatur. Lux est ille hominum, nimirum Ecclesia. Qui qui- dem panem cœlestem comederunt, mortui sunt ª. Qui vero verum illum Spiritus panem comedit, non morietur. Panis vivus qui a Patre datus, Filius est, iis nimirum qui manducare volunt. Panis autem quem ego dabo, inquit, caro mea est •, seu quo caro nutritur per eucharistiam, vel quod et potius, caro corpus ejus est, quod est Ecclesia, panis coelestis, synagoga benedicta. Forte autem ex substantia ea- dem respectu subjecti, facti sunt electi, et quasi finis ejusdem participes futuri. XIV. Damonia incorporea dicuntur, non ut corpus non omnino babentia (figuram enim quamdam habent, et hanc ob causam cruciatus sensum percipiunt); sed comparatione facta corpo- rum illorum. quæ salute * prædita sunt, spirita- lium umbra cum sunt, corporis expertia dicuntur. Et angelis sunt corpora; visu enim percipiuntur. C Quin et ipsa quidem anima est corporea; itaque Apostolus inquit: Seminatur quidem corpus ani- male, suscitatur vero corpus spiritale. Quomodo vero animæ quæ puniuntur sentiunt, cum non sint illis corpora? Timete ergo, inquit, eum qui post mortem polest et animam et corpus in gehennam conjicere 8. Quod enim sensui apparet, non igni purgatur, sed in terram resolvitur. Contra vero exemplo Lazari et divitis ↳ animam esse corpo- ream, per membra corporea liquido ostenditur. XV. Quemadmodum vero gessimus imaginem ter- P. ED. POTTER. • Pet. 1, 12. b Ibid. 19. Cor. xv, 44. Matth. x, 28. b Luc. xvi, 24. Matth. xvi, 2. d Joan. vi, 49. Ibid. 51. BURG. significare panem illum cœlestem mysticum ejus corpus, quod et illo per eucharistiam nutriamur, ut sic ejus membra adolescamus. Huncque sensum Augustinus egregie prosequitur. Maneat ergo sic antiquo auctore, nutriri per eucharistiam carnein nostram pane illo a Patre dato qui Filius est: non umbra aliqua ac figura, quod erat panis celestis quem vocat, a manna distinctus citra verum panem Spiritus, qui vera ipsa vita edentibus, ut non moriantur præbet, et quem spiritus Deique virtus ejusmodi panem præ- stantiore supra munere efficiat. COMBEF. cap. : Constat angelos carnem non propriam ge- stasse, utpote naturas substantia spiritalis; et, si licet nonnulli, tum angelos, tum humanas etiam animas, tenuiori materia constare. sit, quod animæ ipsæ corpora spiritalia terrenum corpus exuerunt, quæ crassa hæresis est ipsi Paulo notata, Il Tim. 11, 18, qui dicunt resurrectionem jam esse factam. Perdet etiam et mitte. in gehennam ipsa hæc quæ videntur corpora, sed ubi illa resusci- taverit, ut sicut scelerum, sic et penæ sint anima- bus quibuscum vixerunt socia. Lazari historia si quidem vera historia est, sic ut hu- mano modo significetur divitis epulonis animæ pœna, quæ ipsa jam vere torqueatur etsi corpus non est, quidquid mysterii sit, quod corpus divina virtute, ejusque instrumentum vere spiritus dæ- mones et animnas torquet. ConΒΕΣ. (70) "H. Hæc particula deest in Flor. edit. Sy- D corporis alicujus, sui tamen generis. Putabant sci- (74) Ὅπερ καὶ μᾶλλον. Hoc magis et præcipue (72) Σώματα. Tertullianus De carne Christi, (73) Εγείρεται. Quasi resurrectio in eo sita
PG 9:664Οὗ δὲ πρόσωπον [καὶ] ἰδέα καὶ σχῆμα καὶ σῶμα. Σχῆμα μὲν οὖν σχήματι θεωρεῖται, καὶ πρόσωπον προσώπῳ, καὶ ἐπιγινώσκεται τὰ γνωρίσματα τοῖς σχήμασι καὶ ταῖς οὐσίαις. Καὶ ἡ περιστερὰ δὲ σῶμα ὤφθη, ἣν οἳ μὲν τὸ ἅγιον Πνεῦμά φασιν, οἱ δὲ ἀπὸ Βασιλείδου τὸν διάκονον, οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντίνου τὸ Πνεῦμα τῆς Ἐνθυμήσεως τοῦ Πατρός, [τὸ] τὴν κατέλευσιν πεποιημένον ἐπὶ τὴν τοῦ Λόγου σάρκα. Ἔστιν Ἰησοῦς καὶ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ Σοφία δι’ ὅλων κρᾶσις τῶν σωμάτων δυνατὴ κατὰ τοὺς Οὐαλεντινιανούς. Ἡ γοῦν ἀνθρωπίνη μίξις ἡ κατὰ γάμον ἐκ δυεῖν μεμιγμένων σπερμάτων ἑνὸς γένεσιν παιδίου ἀποτελεῖ, καὶ τὸ σῶμα εἰς γῆν ἀναλυθὲν κέκραται τῇ γῇ καὶ τὸ ὕδωρ τῷ οἴνῳ· τὰ δὲ κρείττω καὶ διαφορώτερα σώματα ῥᾳδίαν ἴσχει τὴν κρᾶσιν· πνεῦμα γοῦν πνεύματι μίγνυται. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ κατὰ παράθεσιν τοῦτο γενέσθαι, ἀλλ’ οὐ κατὰ κρᾶσιν. Μή τι οὖν ἡ θεία δύναμις διήκουσα τὴν ψυχὴν ἁγιάζει αὐτὴν κατὰ τὴν τελευταίαν προκοπήν; Ὁ γὰρ Θεὸς πνεῦμα, ὅπου θέλει πνεῖ· ἡ γὰρ δύναμις οὐ κατ’ οὐσίαν διήκει, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν καὶ ἰσχύν· παράκειται δὲ τὸ Πνεῦμα τῷ πνεύματι, ὡς τὸ πνεῦμα τῇ ψυχῇ. Ὁ Σωτὴρ ὤφθη κατιὼν τοῖς Ἀγγέλοις·
σας Α πνεύματα νοερὰ τὴν οὐσίαν ἀποκεκαθαρμένοι· φῶς Β δὲ νοερόν, ἡ μεγίστη προκοπὴ ἀπὸ τοῦ νοεροῦ πυρός, ἀποκεκαθαρμένου τέλεον, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγ γελοι παρακύψαι, ο Πέτρος φησίν· ὁ δὲ Υἱὸς ἔτι τούτου καθαρώτερος, ἀπρόσιτον φῶς, καὶ δύναμις Θεοῦ, καὶ, κατὰ τὸν ἀπόστολον, τιμίῳ καὶ ἀμώμῳ καὶ ἀσπίλῳ αἵματι ἐλυτρώθημεν· οὗ τὰ μὲν ἱμάτια ὡς φῶς ἔλαμψε, τὸ πρόσωπον δὲ ὡς δ ἥλιος, ᾧ μηδὲ ἀντωπῆσαι ἔστι ῥᾳδίως. . ΙΓ΄. Οὗτός ἐστιν ἄρτος ἐπουράνιος, καὶ πνευμα τική τροφή ζωῆς παρεκτική, κατὰ τὴν βρῶσιν καὶ γνῶσιν· τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων, τῆς Ἐκκλησίας δη- λονότι. Οἱ μὲν οὖν τὸν οὐράνιον ἄρτον φαγόντες ἀπέθανον· ὁ δὲ τὸν ἀληθινὸν ἄρτον τοῦ Πνεύματος ἐσθίων οὐ τεθνήξεται. Ὁ ζῶν ἄρτος ὁ ὑπὸ τοῦ Πα- τρὸς δοθεὶς ὁ Υἱός ἐστι, τοῖς ἐσθίειν βουλομένοις· Ὁ δὲ ἄρτος ὃν ἐγώ δώσω, φησίν, ἡ σάρξ μου ἐστίν· ἤτοι ᾧ τρέφεται ἡ σὰρξ διὰ τῆς εὐχαριστίας· ἢ (70) ὅπερ καὶ μᾶλλον (71), ἡ σάρξ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐστιν, ὅπερ ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία, ἄρτος οὐράνιος, συνα γωγὴ εὐλογημένη. Τάχα δὲ ὡς ἐκ τῆς αὐτῆς οὐσίας τῶν ἐκλεκτῶν κατὰ τὸ ὑποκείμενον γενομένων, καὶ ὡς τοῦ αὐτοῦ τέλους τευξομένων. ΙΔ'. Τὰ δαιμόνια ἀσώματα εἴρηται, οὐχ ὡς σῶμα μὴ ἔχοντα· (ἔχει γὰρ καὶ σχῆμα· διὸ καὶ συναίσθη σιν κολάσεως ἔχει ἀλλ' ὡς πρὸς σύγκρισιν τῶν σωζομένων σωμάτων πνευματικών σκιὰ ὄντα, ἀσώ ματα εἴρηται. Καὶ οἱ ἄγγελοι σώματά (72) εἰσιν· ὁρῶνται γοῦν. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ ψυχὴ δῶμα· ὁ γοῦν Απόστολος Σπείρεται μὲν γὰρ σώμα ψυχικόν, ἐγείρεται (75) δὲ σῶμα πνευματικόν. Πῶς δὲ καὶ αἱ κολαζόμεναι ψυχαί συναισθάνονται, μὴ σώματα οὖσαι; Φοβήθητε γοῦν, λέγει, τὸν μετὰ θάνατον δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα εἰς γέενναν βα λεῖν. Τὸ γὰρ φαινόμενον οὐ πυρὶ καθαίρεται, ἀλλ' εἰς γῆν ἀναλύεται. ῎Αντικρὺς δὲ ἀπὸ τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου διὰ τῶν σωματικῶν μελῶν σῶμα εἶναι δείκνυται ἡ ψυχή. ΙΕ΄. Ὡς δὲ ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, • ἀληθινὸν ἄρ τον Πνεύματος, άλληγορεῖται, . CLEMENS ALEXANDRINUS. 60% ritus intelligentes et depurgati. Lux vero intelli- gens sunt, quippe maximus profectus est ab igne intelligente perfecte purgato, in quæ cupiunt angeli introspicere 4, inquit Petrus. Ad hoc, Filius puritale majori excellit, utpote qui lux inaccessa sit Deique potentia, et secundum apostolum, cujus pretioso et immaculato et incontaminato sanguine redempti su- musb, cujus quidem vestimenta ut lux splenduerunt, facies vero ejus sicuti sol c, in quem oculis adver- sis intueri difficile admodum sit. XIII. Hic est panis cœlestis et cibus spiritalis vi- tam suppeditans cum manducetur et cognoscatur. Lux est ille hominum, nimirum Ecclesia. Qui qui- dem panem cœlestem comederunt, mortui sunt ª. Qui vero verum illum Spiritus panem comedit, non morietur. Panis vivus qui a Patre datus, Filius est, iis nimirum qui manducare volunt. Panis autem quem ego dabo, inquit, caro mea est •, seu quo caro nutritur per eucharistiam, vel quod et potius, caro corpus ejus est, quod est Ecclesia, panis coelestis, synagoga benedicta. Forte autem ex substantia ea- dem respectu subjecti, facti sunt electi, et quasi finis ejusdem participes futuri. XIV. Damonia incorporea dicuntur, non ut corpus non omnino babentia (figuram enim quamdam habent, et hanc ob causam cruciatus sensum percipiunt); sed comparatione facta corpo- rum illorum. quæ salute * prædita sunt, spirita- lium umbra cum sunt, corporis expertia dicuntur. Et angelis sunt corpora; visu enim percipiuntur. C Quin et ipsa quidem anima est corporea; itaque Apostolus inquit: Seminatur quidem corpus ani- male, suscitatur vero corpus spiritale. Quomodo vero animæ quæ puniuntur sentiunt, cum non sint illis corpora? Timete ergo, inquit, eum qui post mortem polest et animam et corpus in gehennam conjicere 8. Quod enim sensui apparet, non igni purgatur, sed in terram resolvitur. Contra vero exemplo Lazari et divitis ↳ animam esse corpo- ream, per membra corporea liquido ostenditur. XV. Quemadmodum vero gessimus imaginem ter- P. ED. POTTER. • Pet. 1, 12. b Ibid. 19. Cor. xv, 44. Matth. x, 28. b Luc. xvi, 24. Matth. xvi, 2. d Joan. vi, 49. Ibid. 51. BURG. significare panem illum cœlestem mysticum ejus corpus, quod et illo per eucharistiam nutriamur, ut sic ejus membra adolescamus. Huncque sensum Augustinus egregie prosequitur. Maneat ergo sic antiquo auctore, nutriri per eucharistiam carnein nostram pane illo a Patre dato qui Filius est: non umbra aliqua ac figura, quod erat panis celestis quem vocat, a manna distinctus citra verum panem Spiritus, qui vera ipsa vita edentibus, ut non moriantur præbet, et quem spiritus Deique virtus ejusmodi panem præ- stantiore supra munere efficiat. COMBEF. cap. : Constat angelos carnem non propriam ge- stasse, utpote naturas substantia spiritalis; et, si licet nonnulli, tum angelos, tum humanas etiam animas, tenuiori materia constare. sit, quod animæ ipsæ corpora spiritalia terrenum corpus exuerunt, quæ crassa hæresis est ipsi Paulo notata, Il Tim. 11, 18, qui dicunt resurrectionem jam esse factam. Perdet etiam et mitte. in gehennam ipsa hæc quæ videntur corpora, sed ubi illa resusci- taverit, ut sicut scelerum, sic et penæ sint anima- bus quibuscum vixerunt socia. Lazari historia si quidem vera historia est, sic ut hu- mano modo significetur divitis epulonis animæ pœna, quæ ipsa jam vere torqueatur etsi corpus non est, quidquid mysterii sit, quod corpus divina virtute, ejusque instrumentum vere spiritus dæ- mones et animnas torquet. ConΒΕΣ. (70) "H. Hæc particula deest in Flor. edit. Sy- D corporis alicujus, sui tamen generis. Putabant sci- (74) Ὅπερ καὶ μᾶλλον. Hoc magis et præcipue (72) Σώματα. Tertullianus De carne Christi, (73) Εγείρεται. Quasi resurrectio in eo sita
PG 9:665διὸ καὶ εὐηγγελίσαντο αὐτόν. Ἀλλὰ καὶ τῷ Ἀβραὰμ καὶ τοῖς λοιποῖς Δικαίοις, τοῖς ἐν τῇ ἀναπαύσει οὖσιν ἐν τοῖς δεξιοῖς, ὤφθη· Ἠγαλλιάσατο γάρ, φησίν, ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμήν, τὴν ἐν σαρκὶ παρουσίαν· Ὅθεν, ἀναστὰς ὁ Κύριος, εὐηγγελίσατο τοὺς Δικαίους τοὺς ἐν τῇ ἀναπαύσει, καὶ μετέστησεν αὐτοὺς καὶ μετέθηκεν, καὶ πάντες ἐν τῇ σκιᾷ αὐτοῦ ζήσονται. Σκιὰ γὰρ τῆς δόξης τοῦ Σωτῆρος τῆς παρὰ τῷ Πατρὶ ἡ παρουσία ἡ ἐνταῦθα· φωτὸς δὲ σκιὰ οὐ σκότος, ἀλλὰ φωτισμός ἐστιν. Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐ κατὰ τὴν παρουσίαν μόνον ἄνθρωπος γενόμενος, ἀλλὰ καὶ ἐν Ἀρχῇ ὁ ἐν ταὐτότητι Λόγος, κατὰ περιγραφὴν καὶ οὐ κατ’ οὐσίαν γενόμενος [ὁ] Υἱός. Καὶ πάλιν σὰρξ ἐγένετο διὰ προφητῶν ἐνεργήσας. Τέκνον δὲ τοῦ ἐν ταὐτότητι Λόγου ὁ Σωτὴρ εἴρηται. Διὰ τοῦτο ἐν Ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν· ὃ γέγονεν ἐν αὐτῷ, Ζωή ἐστιν· Ζωὴ δὲ ὁ Κύριος. Καὶ ὁ Παῦλος· Ἔνδυσαι τὸν καινὸν Ἄνθρωπον τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα, οἷον· εἰς αὐτὸν πίστευσον τὸν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κατὰ Θεόντὸν ἐν Θεῷ Λόγονκτισθέντα.
φορέσομεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου, τοῦ πνευματικοῦ, κατὰ προκοπὴν τελειούμενοι. Πλήν πάλιν εἰκόνα λέγει, ὡς εἶναι σώματα πνευματικά. Καὶ πάλιν· Αρτι βλέπομεν δι' ἐσόπτρου ἐν αἰνίγ ματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον. Αὐ τίκα γὰρ ἀρχόμεθα γινώσκειν. Οὐδὲ πρόσωπον (74), ἰδέα, καὶ σχῆμα, καὶ σῶμα. Σχῆμα μὲν οὖν σχήματι θεωρεῖται, καὶ πρόσωπον προσώπῳ, καὶ ἐπιγι- νώσκεται τὰ γνωρίσματα τοῖς σχήμασι καὶ ταῖς οὐσίαις. ΙϚ'. Καὶ ἡ περιστερὰ δὲ σῶμα ὤφθη ἣν οἱ μὲν τὸ ἅγιον Πνεῦμά φασιν, οἱ δὲ ἀπὸ Βασιλείδου τὸν διάκονον, οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντίνου (75) τὸ πνεῦμα τῆς Ενθυμήσεως τοῦ Πατρὸς, τὴν κατέλευσιν πεποιημέ νον ἐπὶ τὴν τοῦ Λόγου σάρκα. ΙΖ'. Ἔστιν Ἰησοῦς καὶ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ σοφία δι' ὅλων κράσις τῶν σωμάτων δυνατή, κατὰ τοὺς Ουαλεντινιανούς. Ἡ γοῦν ἀνθρωπίνη μίξις ἡ κατά γάμον ἐκ δυεῖν μεμιγμένων σπερμάτων ἑνὸς γένεσιν παιδίου ἀποτελεῖ· καὶ τὸ σῶμα, εἰς γῆν ἀναλυθεν, κέκραται τῇ γῇ, καὶ τὸ ὕδωρ τῷ οἴνῳ. Τὰ δὲ κρείττω καὶ διαφορώτερα σώματα βαδίαν ίσχει τὴν κρᾶσιν. Πνεῦμα γοῦν πνεύματι μίγνυται. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ κατά παράθεσιν τοῦτο γενέσθαι, ἀλλ' οὐ κατὰ κρά σιν. Μήτι οὖν ἡ θεία δύναμις, διήκουσα τὴν ψυχὴν, ἁγιάζει αὐτὴν κατὰ τὴν τελευταίαν προκοπήν; Ο γὰρ Θεὸς πνεῦμα ὅπου θέλει πνεῖ· ἡ γὰρ δύνα- μις οὐ κατ' οὐσίαν διήκει, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν καὶ ἰσχύν. Παράκειται δὲ τὸ πνεῦμα τῷ πνεύματι, ὡς τὸ πνεύμα τῇ ψυχῇ. ΙΗ'. Ο Σωτὴρ ὤφθη κατιὼν τοῖς ἀγγέλοις· διὸ καὶ εὐηγγελίσαντο αὐτόν. ᾿Αλλὰ καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ καὶ τοῖς λοιποῖς δικαίοις τοῖς ἐν τῇ ἀναπαύσει οὖσιν ἐν τοῖς δεξιοῖς ὤφθη· Ηγαλλιάσατο γάρ, φησίν, ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμὴν, τὴν ἐν σαρκὶ παρου σίαν. "Οθεν ἀναστὰς ὁ Κύριος εὐηγγελίσατο (76) τοὺς δικαίους τοὺς ἐν τῇ ἀναπαύσει, καὶ μετέστησεν αὐτοὺς καὶ μετέθηκε, καὶ πάντες ἐν τῇ σκιᾷ αὐτοῦ ζήσονται. Σκιὰ γὰρ τῆς δόξης τοῦ Σωτῆρος τῆς παρὰ τῷ Πατρὶ ἡ παρουσία ἡ ἐνταῦθα· φωτὸς δὲ σκιὰ οὐ σκότος, ἀλλὰ φωτισμός ἐστιν. παρουσίαν μόνον ἄνθρωπος γενόμενος, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀρχῇ ὁ ἐν ταυτότητι Λόγος κατὰ περιγραφὴν καὶ οὐ κατ' οὐσίαν γενόμενος, ὁ Υἱός· καὶ πάλιν σὰρξ ἐγέ- νετο, διὰ προφητῶν ἐνεργήσας. Τέκνον δὲ τοῦ ἐν ταυτότητι Λόγου ὁ Σωτὴρ εἴρηται· διὰ τοῦτο Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν. Ο γέγονεν ἐν αὐτῷ, ζωή ἐστι· ζωὴ δὲ ὁ Κύριος. Καὶ DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - A reni, geremus etiam imaginem calestis ", et spirita - B C lis, secundum profectum perfectionem adepti. Sed rursus imaginem dicit, quasi sint corpora spirita- lia. Ac iterum : Nunc videmus per speculum in ani- gmate, tunc vero facie ad faciem b. Illico enim inci- pimus cognoscere. Nec facies, nec species, nec fi- gura, neque corpus est. Figura ergo figura conspi- citur, faciesque facie, atque a figuris et essentiis ipsa indicia notæque cognoscuntur. visa est, XVI. Quinetiam columba corporea quam nonnulli Spiritum sanctum dicunt, Basilidis vero sequaces ministrum vocant, quique in Valen- tini sententiam pedibus eunt spiritum Enthymeseos, seu contemplationis Patris, in Verbi carnem se dis- solventem, ac descendentem. XVII. Est Jesus et Ecclesia et sapientia et se- cundum Valentinianos per omnia corpora mistio potens. Mistio igitur humana nuptialis ex duobus seminibus mistis infantis unius generationem per- ficit; corpus etiam in terram solutum terræ misce- tur, et aqua vino. Corpora vero meliora et excel. lentiora mistionem facilem admittunt. Spiritus igitur spiritui miscetur. Mihi vero videtur per juxta- positionem hoc fieri, et non per mistionem. Anne itaque potentia divina pertransiens animam, eam- dem per profectum perfectum sanctificat? Deus enim spiritus ubi vult spirat d. Potentia nimirum non essentiæ respectu, sed per virtutem et poten- tiam pervadit. Adjacet autem Spiritus divinus spi- ritui alteri, eodem plane inodo quo spiritus animæ adsit. XVIII. Salvator cum in terras descenderet angelis visus est, quamobrem et adventus illius læti fuerunt nuntii. Sed et Abrahamo reliquisque justis, qui in requie ad dextram erant, visus est: Exsultavit enim, inquit, ut videret diem meum *, dien nimirum mei in carne adventus. llinc resur- gens Dominus, justis in requie evangelizavit, eos- demque submovit, transtulit, et omnes sub umbra ejus vivent. Præsentia enimn Salvatoris in terris, umbra est gloriæ ejusdem quæ apud Patrem est. Umbra autem lucis, non tenebræ sed illumina- tio est.. XIX. Quinetiam Verbum caro factum est, nempe non solum præsentia sua homo factum est, verum etiam in principio Verbum identitate unum cum Patre, per circumscriptionem non essentialiter homo factum, hoc est, Filius : et rursus caro fa- ctum est cum per prophetas operatum; est. Salvator autem identitate Verbi (quod cun Patre idem est) Fi- lius dicitur,idcirco In principio erat Verbum, et Ver- c Luc. ut, 22. d Joan. iv, 24; 11, 8. * P. ED. POTTER. Cor. xv, 49. b I Cor. xiii, • Joan. vii, 56. ↑ Joan. 1, 14. nain oboe parum huc facere videtur. SYLBURG. repetit. 12. Clemens Strom. 11, p. 579; Strom. vi, pag. edit Paris., et quæ ibi adnotata sunt. 10. Καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, οἱ κατὰ τὴν D (74) Οὐδὲ πρόσ. Forte leg. τὸ δὲ πρόσωπον ἰδέα· (75) Οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντ. Eadem paulo infra (76) Εὐηγγελίσατο. Conf. que superius dixit
PG 9:666Δύναται δὲ τὸ κατὰ Θεὸν κτισθέντα τὸ εἰς ὃ μέλλει τέλος προκοπῆς φθάνειν ὁ ἄνθρωπος μηνύειν ἐπ’ ἴσης τῷ ἀπόλαβε τὸ εἰς ὃ ἐκτίςθη[ς] τέλος.6. Καὶ ἔτι σαφέστερον καὶ διαρρήδην ἐν ἄλλοις λέγει· Ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου. Εἶτα ἐπιφέρει· Πρωτότοκος πάσης κτίσεως. Ἀοράτου μὲν γὰρ Θεοῦ εἰκόνα τὸν [υἱὸν] λέγει τοῦ Λόγου τοῦ ἐν ταὐτότητι· Πρωτότοκον δὲ πάσης κτίσεως, [ὅτι] γεννηθεὶς ἀπαθῶς, κτίστης καὶ γενεσιάρχης τῆς ὅλης ἐγένετο κτίσεώς τε καὶ οὐσίας· ἐν αὐτῷ γὰρ ὁ Πατὴρ τὰ πάντα ἐποίησεν. Ὅθεν καὶ μορφὴν δούλου λαβεῖν εἴρηται, οὐ μόνον τὴν σάρκα κατὰ τὴν παρουσίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου· δούλη δὲ ἡ οὐσία, ὡς ἂν παθητὴ καὶ ὑποκειμένη τῇ δραστηρίῳ καὶ κυριωτάτῃ αἰτίᾳ. Τὸ γὰρ πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε οὕτως ἐξακούομεν ἐπὶ τοῦ πρωτοκτίστου Θεοῦ Λόγου· καὶ πρὸ ἡλίου καὶ σελήνης καὶ πρὸ πάσης κτίσεως τὸ Ὄνομά σου. Τῷ κατ’ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτούς, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτοὺς τὴν προβολὴν τὴν ἀρίστην φασὶν οἱ Οὐαλεντινιανοὶ τῆς Σοφίας λέγεσθαι, ἀφ’ ἧς τὰ μὲν ἀρρενικὰ ἡ ἐκλογή, τὰ δὲ θηλυκὰ ἡ κλῆσις.
φορέσομεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου, τοῦ πνευματικοῦ, κατὰ προκοπὴν τελειούμενοι. Πλήν πάλιν εἰκόνα λέγει, ὡς εἶναι σώματα πνευματικά. Καὶ πάλιν· Αρτι βλέπομεν δι' ἐσόπτρου ἐν αἰνίγ ματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον. Αὐ τίκα γὰρ ἀρχόμεθα γινώσκειν. Οὐδὲ πρόσωπον (74), ἰδέα, καὶ σχῆμα, καὶ σῶμα. Σχῆμα μὲν οὖν σχήματι θεωρεῖται, καὶ πρόσωπον προσώπῳ, καὶ ἐπιγι- νώσκεται τὰ γνωρίσματα τοῖς σχήμασι καὶ ταῖς οὐσίαις. ΙϚ'. Καὶ ἡ περιστερὰ δὲ σῶμα ὤφθη ἣν οἱ μὲν τὸ ἅγιον Πνεῦμά φασιν, οἱ δὲ ἀπὸ Βασιλείδου τὸν διάκονον, οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντίνου (75) τὸ πνεῦμα τῆς Ενθυμήσεως τοῦ Πατρὸς, τὴν κατέλευσιν πεποιημέ νον ἐπὶ τὴν τοῦ Λόγου σάρκα. ΙΖ'. Ἔστιν Ἰησοῦς καὶ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ σοφία δι' ὅλων κράσις τῶν σωμάτων δυνατή, κατὰ τοὺς Ουαλεντινιανούς. Ἡ γοῦν ἀνθρωπίνη μίξις ἡ κατά γάμον ἐκ δυεῖν μεμιγμένων σπερμάτων ἑνὸς γένεσιν παιδίου ἀποτελεῖ· καὶ τὸ σῶμα, εἰς γῆν ἀναλυθεν, κέκραται τῇ γῇ, καὶ τὸ ὕδωρ τῷ οἴνῳ. Τὰ δὲ κρείττω καὶ διαφορώτερα σώματα βαδίαν ίσχει τὴν κρᾶσιν. Πνεῦμα γοῦν πνεύματι μίγνυται. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ κατά παράθεσιν τοῦτο γενέσθαι, ἀλλ' οὐ κατὰ κρά σιν. Μήτι οὖν ἡ θεία δύναμις, διήκουσα τὴν ψυχὴν, ἁγιάζει αὐτὴν κατὰ τὴν τελευταίαν προκοπήν; Ο γὰρ Θεὸς πνεῦμα ὅπου θέλει πνεῖ· ἡ γὰρ δύνα- μις οὐ κατ' οὐσίαν διήκει, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν καὶ ἰσχύν. Παράκειται δὲ τὸ πνεῦμα τῷ πνεύματι, ὡς τὸ πνεύμα τῇ ψυχῇ. ΙΗ'. Ο Σωτὴρ ὤφθη κατιὼν τοῖς ἀγγέλοις· διὸ καὶ εὐηγγελίσαντο αὐτόν. ᾿Αλλὰ καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ καὶ τοῖς λοιποῖς δικαίοις τοῖς ἐν τῇ ἀναπαύσει οὖσιν ἐν τοῖς δεξιοῖς ὤφθη· Ηγαλλιάσατο γάρ, φησίν, ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμὴν, τὴν ἐν σαρκὶ παρου σίαν. "Οθεν ἀναστὰς ὁ Κύριος εὐηγγελίσατο (76) τοὺς δικαίους τοὺς ἐν τῇ ἀναπαύσει, καὶ μετέστησεν αὐτοὺς καὶ μετέθηκε, καὶ πάντες ἐν τῇ σκιᾷ αὐτοῦ ζήσονται. Σκιὰ γὰρ τῆς δόξης τοῦ Σωτῆρος τῆς παρὰ τῷ Πατρὶ ἡ παρουσία ἡ ἐνταῦθα· φωτὸς δὲ σκιὰ οὐ σκότος, ἀλλὰ φωτισμός ἐστιν. παρουσίαν μόνον ἄνθρωπος γενόμενος, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀρχῇ ὁ ἐν ταυτότητι Λόγος κατὰ περιγραφὴν καὶ οὐ κατ' οὐσίαν γενόμενος, ὁ Υἱός· καὶ πάλιν σὰρξ ἐγέ- νετο, διὰ προφητῶν ἐνεργήσας. Τέκνον δὲ τοῦ ἐν ταυτότητι Λόγου ὁ Σωτὴρ εἴρηται· διὰ τοῦτο Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν. Ο γέγονεν ἐν αὐτῷ, ζωή ἐστι· ζωὴ δὲ ὁ Κύριος. Καὶ DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - A reni, geremus etiam imaginem calestis ", et spirita - B C lis, secundum profectum perfectionem adepti. Sed rursus imaginem dicit, quasi sint corpora spirita- lia. Ac iterum : Nunc videmus per speculum in ani- gmate, tunc vero facie ad faciem b. Illico enim inci- pimus cognoscere. Nec facies, nec species, nec fi- gura, neque corpus est. Figura ergo figura conspi- citur, faciesque facie, atque a figuris et essentiis ipsa indicia notæque cognoscuntur. visa est, XVI. Quinetiam columba corporea quam nonnulli Spiritum sanctum dicunt, Basilidis vero sequaces ministrum vocant, quique in Valen- tini sententiam pedibus eunt spiritum Enthymeseos, seu contemplationis Patris, in Verbi carnem se dis- solventem, ac descendentem. XVII. Est Jesus et Ecclesia et sapientia et se- cundum Valentinianos per omnia corpora mistio potens. Mistio igitur humana nuptialis ex duobus seminibus mistis infantis unius generationem per- ficit; corpus etiam in terram solutum terræ misce- tur, et aqua vino. Corpora vero meliora et excel. lentiora mistionem facilem admittunt. Spiritus igitur spiritui miscetur. Mihi vero videtur per juxta- positionem hoc fieri, et non per mistionem. Anne itaque potentia divina pertransiens animam, eam- dem per profectum perfectum sanctificat? Deus enim spiritus ubi vult spirat d. Potentia nimirum non essentiæ respectu, sed per virtutem et poten- tiam pervadit. Adjacet autem Spiritus divinus spi- ritui alteri, eodem plane inodo quo spiritus animæ adsit. XVIII. Salvator cum in terras descenderet angelis visus est, quamobrem et adventus illius læti fuerunt nuntii. Sed et Abrahamo reliquisque justis, qui in requie ad dextram erant, visus est: Exsultavit enim, inquit, ut videret diem meum *, dien nimirum mei in carne adventus. llinc resur- gens Dominus, justis in requie evangelizavit, eos- demque submovit, transtulit, et omnes sub umbra ejus vivent. Præsentia enimn Salvatoris in terris, umbra est gloriæ ejusdem quæ apud Patrem est. Umbra autem lucis, non tenebræ sed illumina- tio est.. XIX. Quinetiam Verbum caro factum est, nempe non solum præsentia sua homo factum est, verum etiam in principio Verbum identitate unum cum Patre, per circumscriptionem non essentialiter homo factum, hoc est, Filius : et rursus caro fa- ctum est cum per prophetas operatum; est. Salvator autem identitate Verbi (quod cun Patre idem est) Fi- lius dicitur,idcirco In principio erat Verbum, et Ver- c Luc. ut, 22. d Joan. iv, 24; 11, 8. * P. ED. POTTER. Cor. xv, 49. b I Cor. xiii, • Joan. vii, 56. ↑ Joan. 1, 14. nain oboe parum huc facere videtur. SYLBURG. repetit. 12. Clemens Strom. 11, p. 579; Strom. vi, pag. edit Paris., et quæ ibi adnotata sunt. 10. Καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, οἱ κατὰ τὴν D (74) Οὐδὲ πρόσ. Forte leg. τὸ δὲ πρόσωπον ἰδέα· (75) Οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντ. Eadem paulo infra (76) Εὐηγγελίσατο. Conf. que superius dixit
PG 9:667Καὶ τὰ μὲν ἀρρενικὰ ἀγγελικὰ καλοῦσι, τὰ θηλυκὰ δὲ ἑαυτούς, τὸ διαφέρον σπέρμα. Οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ Ἀδάμ, τὸ μὲν ἀρρενικὸν ἔμεινεν αὐτῷ, πᾶν δὲ τὸ θηλυκὸν σπέρμα ἀρθὲν ἀπ’ αὐτοῦ Εὔα γέγονεν, ἀφ’ ἧς αἱ θήλειαι, ὡς ἀπ’ ἐκείνου οἱ ἄρρενες. Τὰ οὖν ἀρρενικὰ μετὰ τοῦ Λόγου συνεστάλη· τὰ θηλυκὰ δὲ ἀπανδρωθέντα ἑνοῦται τοῖς Ἀγγέλοις καὶ εἰς Πλήρωμα χωρεῖ. Διὰ τοῦτο ἡ γυνὴ εἰς ἄνδρα μετατίθεσθαι λέγεται καὶ ἡ ἐνταῦθα Ἐκκλησία εἰς Ἀγγέλους. Καὶ ὅταν εἴπῃ ὁ Ἀπόστολος· Ἐπεὶ τί ποιήσουσιν οἱ βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν;6· ὑπὲρ ἡμῶν γάρ, φησίν, οἱ Ἄγγελοι ἐβαπτίσαντο, ὧν ἐσμεν μέρη. Νεκροὶ δὲ ἡμεῖς οἱ νεκρωθέντες τῇ συστάσει ταύτῃ· ζῶντες δὲ οἱ ἄρρενες οἱ μὴ μεταλαβόντες τῆς συστάσεως ταύτης. Εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτιζόμεθα;6. Ἐγειρόμεθα οὖν ἡμεῖς, ἰσάγγελοι τοῖς ἄρρεσιν ἀποκατασταθέντες, τοῖς μέλεσι τὰ μέλη, εἰς ἕνωσιν. Οἱ βαπτιζόμενοι δέ, φασίν, ὑπὲρ [ἡμῶν] τῶν νεκρῶν, οἱ Ἄγγελοί εἰσιν οἱ ὑπὲρ ἡμῶν βαπτιζόμενοι, ἵνα ἔχοντες καὶ ἡμεῖς τὸ Ὄνομα μὴ ἐπισχεθῶμεν κωλυθέντες εἰς τὸ Πλήρωμα παρελθεῖν τῷ Ὅρῳ καὶ τῷ Σταυρῷ. Διὸ καὶ ἐν τῇ χειροθεσίᾳ λέγουσιν ἐπὶ τέλους·
ὁ Παῦλος· Ἔνδυσαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον, τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα· οἷον· Εἰς αὐτὸν πίστευσαν, τὸν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, κατὰ Θεὸν, τὸν ἐν Θεῷ Λόγον κτι σθέντα. Δύναται δὲ τὸ, κατὰ Θεὸν κτισθέντα, τὸ εἰς μέλλει τέλος προκοπῆς φθάνειν ὁ ἄνθρωπος μηνύειν, ἐπίσης τῷ, Ἀπεβάλετο εἰς ὃ ἐκτίσθη τέλος Καὶ ἔτι σαφέστερον και διαρρήδην ἐν ἄλλοις λέγει· Ος ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου· εἶτα ἐπι φέρει Πρωτότοκος πάσης κτίσεως· ἀοράτου μὲν γὰρ Θεοῦ εἰκόνα τὸν Λόγον τοῦ Λόγου, τοῦ ἐν ταυτό τητι· πρωτότοκον δὲ πάσης κτίσεως, γεννηθεὶς ἀπα θῶς, κτίστης καὶ γενεσιάρχης τῆς ὅλης ἐγένετο κτί σεώς τε καὶ οὐσίας. Ἐν αὐτῷ γὰρ ὁ Πατὴρ τὰ πάντα ἐποίησεν· ὅθεν καὶ μορφὴν δούλου λαβεῖν εἴρηται, οὐ μόνον τὴν σάρκα κατὰ τὴν παρουσίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου· δούλη δὲ ἡ οὐσία, ὡς ἂν παθητὴ καὶ ὑποκειμένη τῇ δραστη ρίῳ καὶ κυριωτάτῃ αἰτία. Β Κ'. Τὸ γὰρ, Πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε, οὕτως ἐξακούομεν ἐπὶ τοῦ πρωτοκτίστου Θεοῦ Λόγου, καὶ πρὸ ἡλίου καὶ σελήνης, καὶ πρὸ πάσης κτίσεως τὸ ὄνομά σου. ΚΑ'. Τὸ, Κατ' εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτούς· ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς· τὴν προβολής τὴν ἀρίστην φασὶν οἱ Ουαλεντινιανοὶ τῆς σοφίας λέ- γεσθαι, ἀφ᾿ ἧς τὰ μὲν ἀῤῥενικὰ ἡ ἐκλογὴ, τὰ δὲ θηλυκὰ ἡ κλῆσις· καὶ τὰ μὲν ἀῤῥενικὰ ἀγγελικά καλοῦσι, τὰ θηλυκὰ δὲ ἑαυτοὺς, τὸ διαφέρον πνεύμα. Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ, τὸ μὲν ἀῤῥενικὸν ἔμεινεν αὐτῷ, πᾶν δὲ τὸ θηλυκόν σπέρμα ἄρα ἀπ' αὐτοῦ Ενα γέγονεν, ἀφ᾿ ἧς αἱ θήλειαι, ὡς ἀπ' ἐκείνου οι ἄρρενες· τὰ οὖν ἀῤῥενικά μετὰ τοῦ Λόγου συνε στάλη· τὰ θηλυκὰ δὲ, ἀπανδρωθέντα, ἐνοῦται τοῖς ἀγγέλοις, καὶ εἰς Πλήρωμα χωρεί. Διὰ τοῦτο ἡ γυνὴ εἰς ἄνδρα μετατίθεσθαι λέγεται, καὶ ἡ ἐνταῦθα Εχ- κλησία εἰς ἀγγέλους. ΚΒ'. Καὶ ὅταν εἴπῃ ὁ ᾿Απόστολος· Ἐπεὶ τί ποιή σουσιν οἱ βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν (77); * Ρ. ὑπὲρ τῶν νεκρῶν ὑπὲρ νεκρῶν βα- πτιζόμενοι, ὑπὲρ τῶν νεκρῶν, οριστικόν, CLEMENS ALEXANDRINUS. bum erat apud Deum. Quod factum est in ipso, vita A cst ª, vita vero Dominus est. Paulus similiter : In- duito novum hominem qui secundum Deum creatus est b. Perinde quasi diceret: In illum crede, illum scilicet a Deo, secundum Deum, in Deo Verbum creatum. Potest auten illud, secundum Deum crea- tum, finem profectus indicare, ad quem homo per- venire debet, illi non absimile: Rejecit finem in quem creatus erat. Insuper clarius in aliis ac ma- nifeste dicit Qui est imago Dei invisibilis; dein addit Primogenitus omnis creaturæ c. Siquidem imaginem invisibilis Dei dicit Verbum illius Verbi quod in identitate est; primogenitum vero omnis creaturæ, qui impassibilis est genitus, creator ac princeps originis omnis creatoræ essentiæque fa- ctus. In ipso enim omnia fecit Pater, bincque for- mam serviª sumpsisse dictus est, non solum car- nem per præsentiam suam, verum etiam ex sub- jecto essentiam. Serva vero est substantia, utpote patibilis, ac quæ causæ illi strenuæ principalissi- mæque sit subjecta. XX. Illud enim : Ante luciferum genui te °, sic interpretamur, ratione Verbi a Deo primum creati, et quod ante solem et lunam omnemque ereaturanı nomen tuum sit f. XXI. Illud etiam : Secundum imaginem Dei crea- vit illos, masculum et feminam fecit eos 6, produ- ctionem optimam sapientiæ nominari Valentiniani asserunt, ex qua qui masculi sunt, electio, femina vero vocatio sunt. et masculos quidem angelos vo- cant, feminas vero seipsos, spiritum excellentem. C Sic et in Adamo quod quidem masculum fuit, in eo mansit; omne autem femininum, quippe semen ex illo Eva exstitit, e qua sunt feminæ, sicuti ex illo masculi; masculi itaque cum Verbo sunt cor- repti, feminæ vero in viros relatæ angelis uniun- tur, inque Plenitudinem evadunt. Hanc ob causam mulier in virum transformari dicitur, et in angelos terrestris Ecclesia mutari. XXII. Cumque Apostolus dicat: Alioqui quid fa- cient qui baptizantur pro mortuish? pro nobis, in- ED. POTTER. Joan. 1, et 14. b Eph. I, 24. © Col. 1, 15. ₫ Phil. 11, 7. e Psal. cix, 3. f Psal. Lxxi, 17. Gen. 1, 267. b Cor. xv, 49. viore Valentiniani errore quam Marcion relatus Chrysostomo hom. in Cor. xv. vicarium ha- ptismum hic insinuat : nam ille alterum pro al- tero, hominem vivum pro defuncto catechumeno, ridiculo sane conatu intingebat, et ut jam ille_ea ascripta intinctione fidelis censeretur, et cui Ec- clesiæ preces prodesse possent. Eumdemque vel similem errorem jam tum in Ecclesia Corinthiorum viguisse jactat famosus Scaliger, quo sic in memo- riam Christi baptismatis Kalendis Febr. aut etiam Januar. pro charis baptizarentur, ad eum allu- dere Apostolum, ut sic omnimodo et sic quasi ad hominem ex ipso illorum sensu asserat resurrectio- nem mortuorum: quod certe leve esset ex inolita prava consuetudine nec errore vacante fidei my- sterio præsidium quærere. Valentiniani vero gelos sic baptizari pro hominibus volunt, et salu- tem consequi cujus nomine angelus aliquis bapti an- stomi expositio, quod nos ipsi qui intingimur, baptizemur pro mortuis nostris corpo- ribus, et in fidem resurrectionis illorum, quam ore profiteamur dum symbolum reddiņus, et signo re- præsentemus, dum aquis immergimur et emergi- imus, ac piscinam Pauli phrasi pro sepulcro ha- bemus in mortem Christi "baptizati illique conse pulti, ipsa una vera dignaque Paulo et argumento haberi possit, frustraque est quidquid in eam arietat Scaliger, quod non scriptum sit, sed addito articulo, quod est quasi baptizari pro uno aliquo mortuorum, non quasi generatim pro mortuis ad resurrectionis astruendam fidem. Certe argutus homo, ut vim Græcæ vocis agnoverit quanı ha- ctenus parum adverterunt etiam acutissimi inter- pretes, Joan. Chrysostomus et Greci alii, imo certe adverterent qui in Græcis et tyrones sint, sicque (77) Οι βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν. Gra- D zatus sit, quæ meræ sunt næniæ et nugæ. Chryso-
PG 9:668εἰς λύτρωσιν ἀγγελικήν, τουτέστιν ἣν καὶ Ἄγγελοι ἔχουσιν, ἵν’ ᾖ βεβαπτισμένος ὁ τὴν λύτρωσιν κομισάμενος τῷ αὐτῷ Ὀνόματι ᾧ καὶ ὁ Ἄγγελος αὐτοῦ προβεβάπτισται. Ἐβαπτίσαντο δὲ ἐν ἀρχῇ οἱ Ἄγγελοι ἐν λυτρώσει τοῦ Ὀνόματος τοῦ ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν ἐν τῇ περιστερᾷ κατελθόντος καὶ λυτρωσαμένου αὐτόν. Ἐδέησεν δὲ λυτρώσεως καὶ τῷ Ἰησοῦ, ἵνα μὴ κατασχεθῇ τῇ Ἐννοίᾳ ᾗ ἐνετέθη τοῦ ὑστερήματος, προ[ς]ερχόμενος διὰ τῆς Σοφίας, ὥς φησιν ὁ Θεόδοτος. Τὸν Παράκλητον οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου τὸν Ἰησοῦν λέγουσιν, ὅτι πλήρης τῶν Αἰώνων ἐλήλυθεν, ὡς ἀπὸ τοῦ Ὅλου προελθών. Χριστὸς γάρ, καταλείψας τὴν προβαλοῦσαν αὐτὸν Σοφίαν, εἰσελθὼν εἰς τὸ Πλήρωμα, ὑπὲρ τῆς ἔξω καταλειφθείσης Σοφίας ᾐτήσατο τὴν βοήθειαν, καὶ ἐξ εὐδοκίας τῶν Αἰώνων Ἰησοῦς προβάλλεται Παράκλητος τῷ παρελθόντι Αἰῶνι. Ἐν τύπῳ δὲ Παρακλήτου ὁ Παῦλος ἀναστάσεως Ἀπόστολος γέγονεν. Αὐτίκα μετὰ τὸ πάθος τοῦ Κυρίου καὶ αὐτὸς ἀπεστάλη κηρύσσειν. Διὸ καὶ καθ’ ἑ[κά]τερον ἐκήρυξε τὸν Σωτῆρα· γεν[ν]ητὸν καὶ παθητὸν διὰ τοὺς ἀριστ[ερ]ούς, ὅτι τοῦτον γνῶναι δυνηθέντες κατὰ τὸν τόπον τοῦτον δεδίασιν·
ὁ Παῦλος· Ἔνδυσαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον, τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα· οἷον· Εἰς αὐτὸν πίστευσαν, τὸν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, κατὰ Θεὸν, τὸν ἐν Θεῷ Λόγον κτι σθέντα. Δύναται δὲ τὸ, κατὰ Θεὸν κτισθέντα, τὸ εἰς μέλλει τέλος προκοπῆς φθάνειν ὁ ἄνθρωπος μηνύειν, ἐπίσης τῷ, Ἀπεβάλετο εἰς ὃ ἐκτίσθη τέλος Καὶ ἔτι σαφέστερον και διαρρήδην ἐν ἄλλοις λέγει· Ος ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου· εἶτα ἐπι φέρει Πρωτότοκος πάσης κτίσεως· ἀοράτου μὲν γὰρ Θεοῦ εἰκόνα τὸν Λόγον τοῦ Λόγου, τοῦ ἐν ταυτό τητι· πρωτότοκον δὲ πάσης κτίσεως, γεννηθεὶς ἀπα θῶς, κτίστης καὶ γενεσιάρχης τῆς ὅλης ἐγένετο κτί σεώς τε καὶ οὐσίας. Ἐν αὐτῷ γὰρ ὁ Πατὴρ τὰ πάντα ἐποίησεν· ὅθεν καὶ μορφὴν δούλου λαβεῖν εἴρηται, οὐ μόνον τὴν σάρκα κατὰ τὴν παρουσίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου· δούλη δὲ ἡ οὐσία, ὡς ἂν παθητὴ καὶ ὑποκειμένη τῇ δραστη ρίῳ καὶ κυριωτάτῃ αἰτία. Β Κ'. Τὸ γὰρ, Πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε, οὕτως ἐξακούομεν ἐπὶ τοῦ πρωτοκτίστου Θεοῦ Λόγου, καὶ πρὸ ἡλίου καὶ σελήνης, καὶ πρὸ πάσης κτίσεως τὸ ὄνομά σου. ΚΑ'. Τὸ, Κατ' εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτούς· ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς· τὴν προβολής τὴν ἀρίστην φασὶν οἱ Ουαλεντινιανοὶ τῆς σοφίας λέ- γεσθαι, ἀφ᾿ ἧς τὰ μὲν ἀῤῥενικὰ ἡ ἐκλογὴ, τὰ δὲ θηλυκὰ ἡ κλῆσις· καὶ τὰ μὲν ἀῤῥενικὰ ἀγγελικά καλοῦσι, τὰ θηλυκὰ δὲ ἑαυτοὺς, τὸ διαφέρον πνεύμα. Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ, τὸ μὲν ἀῤῥενικὸν ἔμεινεν αὐτῷ, πᾶν δὲ τὸ θηλυκόν σπέρμα ἄρα ἀπ' αὐτοῦ Ενα γέγονεν, ἀφ᾿ ἧς αἱ θήλειαι, ὡς ἀπ' ἐκείνου οι ἄρρενες· τὰ οὖν ἀῤῥενικά μετὰ τοῦ Λόγου συνε στάλη· τὰ θηλυκὰ δὲ, ἀπανδρωθέντα, ἐνοῦται τοῖς ἀγγέλοις, καὶ εἰς Πλήρωμα χωρεί. Διὰ τοῦτο ἡ γυνὴ εἰς ἄνδρα μετατίθεσθαι λέγεται, καὶ ἡ ἐνταῦθα Εχ- κλησία εἰς ἀγγέλους. ΚΒ'. Καὶ ὅταν εἴπῃ ὁ ᾿Απόστολος· Ἐπεὶ τί ποιή σουσιν οἱ βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν (77); * Ρ. ὑπὲρ τῶν νεκρῶν ὑπὲρ νεκρῶν βα- πτιζόμενοι, ὑπὲρ τῶν νεκρῶν, οριστικόν, CLEMENS ALEXANDRINUS. bum erat apud Deum. Quod factum est in ipso, vita A cst ª, vita vero Dominus est. Paulus similiter : In- duito novum hominem qui secundum Deum creatus est b. Perinde quasi diceret: In illum crede, illum scilicet a Deo, secundum Deum, in Deo Verbum creatum. Potest auten illud, secundum Deum crea- tum, finem profectus indicare, ad quem homo per- venire debet, illi non absimile: Rejecit finem in quem creatus erat. Insuper clarius in aliis ac ma- nifeste dicit Qui est imago Dei invisibilis; dein addit Primogenitus omnis creaturæ c. Siquidem imaginem invisibilis Dei dicit Verbum illius Verbi quod in identitate est; primogenitum vero omnis creaturæ, qui impassibilis est genitus, creator ac princeps originis omnis creatoræ essentiæque fa- ctus. In ipso enim omnia fecit Pater, bincque for- mam serviª sumpsisse dictus est, non solum car- nem per præsentiam suam, verum etiam ex sub- jecto essentiam. Serva vero est substantia, utpote patibilis, ac quæ causæ illi strenuæ principalissi- mæque sit subjecta. XX. Illud enim : Ante luciferum genui te °, sic interpretamur, ratione Verbi a Deo primum creati, et quod ante solem et lunam omnemque ereaturanı nomen tuum sit f. XXI. Illud etiam : Secundum imaginem Dei crea- vit illos, masculum et feminam fecit eos 6, produ- ctionem optimam sapientiæ nominari Valentiniani asserunt, ex qua qui masculi sunt, electio, femina vero vocatio sunt. et masculos quidem angelos vo- cant, feminas vero seipsos, spiritum excellentem. C Sic et in Adamo quod quidem masculum fuit, in eo mansit; omne autem femininum, quippe semen ex illo Eva exstitit, e qua sunt feminæ, sicuti ex illo masculi; masculi itaque cum Verbo sunt cor- repti, feminæ vero in viros relatæ angelis uniun- tur, inque Plenitudinem evadunt. Hanc ob causam mulier in virum transformari dicitur, et in angelos terrestris Ecclesia mutari. XXII. Cumque Apostolus dicat: Alioqui quid fa- cient qui baptizantur pro mortuish? pro nobis, in- ED. POTTER. Joan. 1, et 14. b Eph. I, 24. © Col. 1, 15. ₫ Phil. 11, 7. e Psal. cix, 3. f Psal. Lxxi, 17. Gen. 1, 267. b Cor. xv, 49. viore Valentiniani errore quam Marcion relatus Chrysostomo hom. in Cor. xv. vicarium ha- ptismum hic insinuat : nam ille alterum pro al- tero, hominem vivum pro defuncto catechumeno, ridiculo sane conatu intingebat, et ut jam ille_ea ascripta intinctione fidelis censeretur, et cui Ec- clesiæ preces prodesse possent. Eumdemque vel similem errorem jam tum in Ecclesia Corinthiorum viguisse jactat famosus Scaliger, quo sic in memo- riam Christi baptismatis Kalendis Febr. aut etiam Januar. pro charis baptizarentur, ad eum allu- dere Apostolum, ut sic omnimodo et sic quasi ad hominem ex ipso illorum sensu asserat resurrectio- nem mortuorum: quod certe leve esset ex inolita prava consuetudine nec errore vacante fidei my- sterio præsidium quærere. Valentiniani vero gelos sic baptizari pro hominibus volunt, et salu- tem consequi cujus nomine angelus aliquis bapti an- stomi expositio, quod nos ipsi qui intingimur, baptizemur pro mortuis nostris corpo- ribus, et in fidem resurrectionis illorum, quam ore profiteamur dum symbolum reddiņus, et signo re- præsentemus, dum aquis immergimur et emergi- imus, ac piscinam Pauli phrasi pro sepulcro ha- bemus in mortem Christi "baptizati illique conse pulti, ipsa una vera dignaque Paulo et argumento haberi possit, frustraque est quidquid in eam arietat Scaliger, quod non scriptum sit, sed addito articulo, quod est quasi baptizari pro uno aliquo mortuorum, non quasi generatim pro mortuis ad resurrectionis astruendam fidem. Certe argutus homo, ut vim Græcæ vocis agnoverit quanı ha- ctenus parum adverterunt etiam acutissimi inter- pretes, Joan. Chrysostomus et Greci alii, imo certe adverterent qui in Græcis et tyrones sint, sicque (77) Οι βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν. Gra- D zatus sit, quæ meræ sunt næniæ et nugæ. Chryso-
PG 9:669καὶ κατὰ τὸ πνευματικὸν ἐξ ἁγίου Πνεύματος καὶ Παρθένου, ὡς οἱ δεξιοὶ Ἄγγελοι γινώσκουσιν. Ἰδίως γὰρ ἕκαστος γνωρίζει τὸν Κύριον καὶ οὐχ ὁμοίως πάντες. Τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁρῶσιν οἱ Ἄγγελοι τούτων τῶν μικρῶν, τῶν ἐκλεκτῶν, τῶν ἐσομένων ἐν τῇ αὐτῇ κληρονομίᾳ καὶ τελειότητι. Τάχα δὲ τὸ πρόσωπον ἔστι μὲν καὶ ὁ Υἱός, ἔστι δὲ καὶ ὅσον καταληπτὸν τοῦ Πατρὸς δι’ Υἱοῦ δεδιδαγμένοι θεωροῦσι· τὸ δὲ λοιπὸν ἄγνωστόν ἐστι τοῦ Πατρός. Λέγουσιν οἱ Οὐαλεντινιανοὶ ὅτι ὃ κατὰ εἷς τῶν Προφητῶν ἔσχεν Πνεῦμα ἐξαίρετον εἰς διακονίαν, τοῦτο ἐπὶ πάντας τοὺς τῆς Ἐκκλησίας ἐξεχύθη· διὸ καὶ τὰ σημεῖα τοῦ Πνεύματος, ἰάσεις καὶ προφητεῖαι, διὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐπιτελοῦνται. Ἀγνοοῦσι δὲ ὅτι ὁ Παράκλητος, [ὁ] προσεχῶς ἐνεργῶν νῦν [ἐν] τῇ Ἐκκλησίᾳ, τῆς αὐτῆς οὐσίας ἐστὶ καὶ δυνάμεως τῷ προσεχῶς ἐνεργήσαντι κατὰ τὴν παλαιὰν διαθήκην. Τὸν ἄγγελον ὡρίσαντο οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου λόγον ἀπαγγελίαν ἔχοντα τοῦ Ὄντος. Λέγουσι δὲ καὶ τοὺς Αἰῶνας ὁμωνύμως τῷ Λόγῳ λόγους. Οἱ Ἀπόστολοι, φησί, μετετέθησαν τοῖς δεκαδύο ζῳδίοις· ὡς γὰρ ὑπ’ ἐκείνων ἡ γένεσις διοικεῖται, οὕτως ὑπὸ τῶν Ἀποστόλων ἡ ἀναγέννησις [ἐφ]ορᾶται.
ὑπὲρ ἡμῶν γάρ, φησίν, οἱ ἄγγελοι ἐβαπτίσαντο, ὧν Α εσμεν μέρη. Νεκροὶ δὲ ἡμεῖς, οἱ νεκρωθέντες τῇ συστάσει ταύτῃ· ζῶντες δὲ καὶ ἄῤῥενες, οἱ μὴ με ταλαβόντες τῆς συστάσεως ταύτης. Εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτιζόμεθα; ἐγειρόμεθα οὖν ἡμεῖς ἰσάγγελοι τοῖς ἄῤῥεσιν ἀποκατασταθέντες, τοῖς μέλεσι τὰ μέλη, εἰς ἕνωσιν. Οἱ βαπτιζόμενοι δὲ, φασὶν, ὑπὲρ ἡμῶν τῶν νεκρῶν οἱ ἄγγελοι εἰσιν οἱ ὑπὲρ ἡμῶν βαπτιζόμενοι, ἵνα ἔχοντες καὶ ἡμεῖς τὸ ὄνομα μὴ ἐπισχεθῶμεν, κωλυθέντες εἰς τὸ Πλήρωμα παρελθεῖν τῷ ὄρῳ καὶ τῷ σταυρῷ. Διὸ καὶ ἐν τῇ χειροθεσία (78) λέγουσιν ἐπὶ τέλους (79) Εἰς λύ τρωσιν ἀγγελικὴν, τουτέστιν, ἣν καὶ ἄγγελοι ἔχου σιν· ἵν' ᾗ βεβαπτισμένος ὁ τὴν λύτρωσιν κομισάμε- νος τῷ αὐτοῦ ὀνόματι, ᾧ καὶ ὁ ἄγγελος αὐτοῦ προ- βεβάπτισται. Εβαπτίσαντο δὲ ἐν ἀρχῇ οἱ ἄγγελοι ἐν Β λυτρώσει τοῦ ὀνόματος τοῦ ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν ἐν τῇ περιστερα κατελθόντος καὶ λυτρωσαμένου αὐτόν. Ἐδέησε δὲ λυτρώσεως καὶ τῷ Ἰησοῦ (80), ἵνα μή κατασχεθῇ τῇ ἐννοίᾳ ᾗ ἐνετέθη τοῦ ὑστερήματος προσερχόμενος διὰ τῆς σοφίας, ὥς φησιν ὁ Θεό δοτος. ΚΓ'. Τὸν Παράκλητον οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου τὸν Ἰη- σοῦν λέγουσιν· ὅτι πλήρης τῶν Αἰώνων ἐλήλυθεν, ὡς ἀπὸ τοῦ ὅλου προελθών. Χριστὸς γὰρ, καταλείψας τὴν προβαλοῦσαν αὐτὸν Σοφίαν, εἰσελθὼν εἰς τὸ Πλή ρωμα ὑπὲρ τῆς ἔξω καταλειφθείσης Σοφίας, ᾐτήσατο τὴν βοήθειαν· καὶ ἐξ εὐδοκίας τῶν Αἰώνων Ἰησοῦς προβάλλεται Παράκλητος τῷ παρελθόντι αἰῶνι. Ἐν τύπῳ δὲ Παρακλήτου ὁ Παῦλος ἀναστάσεως ἀπο- στολή γέγονεν (81)· αὐτίκα μετὰ τὸ πάθος τοῦ Κυ ρίου καὶ αὐτὸς ἀπεστάλη κηρύσσειν. Διὸ καὶ καθ᾿ ἕτερον ἐκήρυξε τον Σωτῆρα γενητὸν καὶ παθη τὸν (82) διὰ τοὺς ἀρίστους, ὅτι, τοῦτον γνῶναι δυνη θέντες, κατὰ τὸν τόπον τοῦτον δεδίασιν· καὶ κατὰ τὸ πνευματικὸν ἐξ ἁγίου Πνεύματος καὶ Παρθένου, ὡς ὑπὲρ τῶν νεκρῶν εἰς ᾅδου κατάβασιν Χειροθεσία καὶ εὐχὴ ὑπὲρ τῶν ἐν με τανοίᾳ· χειροθεσία εὐχαὶ διὰ χειρῶν, Πρὸς τὸ ῥυσθῆναι αὐτοὺς σὺν ἡμῖν πάσης θλίψεως ἀρχῆς καὶ ἀνάγ κης, εἰς λύτρωσιν ἀγγελικήν, εἰς τὸ Πλήρωμα, τοῦ Πληρώματος διὰ τοὺς ἀριστερούς. δεξιο: ἄγγελοι. - DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. quit, ngeli baptizati sunt, quorum membra sumus. P. ED. POTTER. C vere baptizamur, pro nobis ipsis nostrisque corporibus mortuis, ut resurrectionem quæ est in Christo et ad vitam consequamur, non quæ beneficio quasi Creatoris etiam malorum fu- fura est, ut et corpore totoque homine quo pecca- verunt pœnas ducant, tametsi eam sic credamus exque symbolo reddamus, ex quo ipso nuga- cissimus Aristarchus Christi D descensum ad inferos temere nimis expungit. COMBEF. viii. cap. : Impositio manuum et oratio pro penitenti- bus. Oratio, quæ cum impositione manuum fiebat, quandoque dicta videtur: hinc postea in his Excerptis quæ scilicet fiebant impositis vel sublatis manibus. Conf. quæ ad Con- stitutionum apost. locum jam dictum adnotavit Co- telerius. ... hæc admotio in baptismno, de quo superius, vicem unguenti in consignatione diaconica perinde ac in ordinatione, in qua leguntur publicæ scilicet pre- ces, quaruin fuit hæc pars aliqua eique successerit, quod ita modo in fine habetur : ut nobiscum liberentur ab omni afflictione cl Nos autem mortui sumus, neci dati constitutione hac viventes vero et masculi, qui status hujusce non sunt participes. Si mortui non resurgunt, quare et nos baptizamur? nos igitur resurgemus, angelis similes in virorum numerum collocati, membris uti nos et membra aduniamur. Qui vero baptizati, in- quiunt, pro nobis mortuis, angeli sunt qui pro nobis baptizantur, ut et nos nomen habentes per terminum ac crucem in Plenitudinem ingredi non impediamur. Quapropter et in manuum impositione dicunt in fine : In redemptionem angelicam, hoc est, quam etiam angeli habent, ut baptizatus sit qui nomine proprio redemptionem adeptus est, quo et angelus ejus prius fuit baptizatus. Angeli vero in principio baptizati fuerunt in redemptione nominis illius qui columbæ forma in Jesum descendit et ipsum re- demit : redemptione opus fuit et ipsi Jesu, ut non conceptu defectus illius detineretur, cui per sapien- tiam accedens fuerit addictus, prout asserit Theo- dolus. XXIII. Paracletum Jesuin nominant Valenti- niani, quod Æonum plenus quasi ab universo pro- diens venerit. Christus enim Sapientiam a qua pro- cesserit relinquens, inque X Plenitudinem veniens, relicta quæ est extra illum Sapientia, auxilium petiit, et pro voluntate fonum Jesus saculo præ- terlabenti mittitur Paracletus. Paracleti vero forma, Paulus resurrectionis factus est apostolus, utpote qui statim a Domini passione ipse prædicatum înißsus fuerit. Itaque secundum utramque naturam Salvatorem prædicavit, nempe genitum ac patibi- lem illorum gratia qui optimi sunt, quod cum illum cognoscere iis concessum sit, loci hujusce con- templatione timore percutiantur: et secundum spi- angustia. Fuerit itaque non absurdo illo sensu quem auctor ponit, quasi angelo redemptore qui pro nobis baptizatus fuit, sed ut neophyti pari angelis sorte vel etiam illis interces- soribus a malis liberentur, fortesque pugiles sint. Quod si hæretica hæretico spiritu composita for- mula et precatio ipsa Valent. nihil nostra attinet explicare. COMBEF. cissima blasphemia õpoç ipse Christus est qua os- tium ut in sequentibus, sine quo et cruce non ejus meritis ingredi velint in coelos in quorum sic nomine angeli baptizati sunt. Ut sic errorem errori nectant, fiatque illorum chaos im- mensum. Quasi et Christo fuerit damnatio quædam quod carnem assumpsit seu illi copulatus est, per quam obnoxius fieret defectui, eumque contingeret sensu capi. Facessat ille Theo- dotus ejus auctor dogmatis ac forte totius lucubra- tionis, quem breviator illaudatum sic bella parte abire non voluit, ac cujus sequentibus passim au- ctoritatem arcessit. COMBEF. Ibidem mox verius esse videtur propter sinistros, ut pag. seq. Mox sane menoran- tur etiam SYLBURG. (78) Διὸ καὶ ἐν τῇ χειρ. Constitut. apostol. lib. (79) Ἐν τῇ χειροθεσία ἐπὶ τέλους. Manuum (80) Ἐδέησε δὲ λυτρώσεως καὶ τῷ Ἰησοῦ. Spur- (81) Αποστολή γέγ. Forte ἀπόστολος γέγ. SYLB. (82) Γενητὸν καὶ παθ. Aplius γεννητὸν καὶ παθ.
PG 9:670Τὸ ὁρατὸν τοῦ Ἰησοῦ ἡ Σοφία καὶ ἡ Ἐκκλησία ἦν τῶν σπερμάτων τῶν διαφερόντων, ἣν ἐστολίσατο διὰ τοῦ σαρκίου, ὥς φησιν ὁ Θεόδοτος· τὸ δὲ ἀόρατον [τὸ] Ὄνομα, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱὸς ὁ Μονογενής. Ὅθεν ὅταν εἴπῃ· Ἐγώ εἰμι ἡ Θύρα, τοῦτο λέγει ὅτι μέχρι τοῦ Ὅρου οὗ εἰμι ἐγὼ ἐλεύσεσθε, οἱ τοῦ διαφέροντος σπέρματος. Ὅταν δὲ καὶ αὐτὸς εἰσέρχηται, καὶ τὸ σπέρμα συνεισέρχεται αὐτῷ εἰς τὸ Πλήρωμα, διὰ τῆς θύρας συναχθὲν καὶ εἰσαχθέν. Ὁ ἱερεὺς εἰσιὼν ἐντὸς τοῦ καταπετάσματος τοῦ δευτέρου, τό τε πέταλον ἀπετίθει παρὰ τῷ θυσιαστηρίῳ τοῦ θυμιάματος· αὐτὸς δὲ ἐν σιγῇ, τὸ ἐν τῇ καρδίᾳ ἐγκεχαραγμένον Ὄνομα ἔχων, εἰσῄει· δεικνὺς τὴν ἀπόθεσιν [τοῦ σώματος] τοῦ καθάπερ πετάλου χρυσοῦ καθαροῦ γενομένου καὶ κούφου διὰ τὴν κάθαρσιν [τοῦ ὥσπερ σώματος] τῆς ψυχῆς [ἀπόθεσιν], ἐν ᾧ ἐγκεχάρακτο τὸ γάνωμα τῆς θεοσεβείας δι’ οὗ ταῖς Ἀρχαῖς καὶ ταῖς Ἐξουσίαις ἐγινώσκετο τὸ Ὄνομα περικείμενος.
ὑπὲρ ἡμῶν γάρ, φησίν, οἱ ἄγγελοι ἐβαπτίσαντο, ὧν Α εσμεν μέρη. Νεκροὶ δὲ ἡμεῖς, οἱ νεκρωθέντες τῇ συστάσει ταύτῃ· ζῶντες δὲ καὶ ἄῤῥενες, οἱ μὴ με ταλαβόντες τῆς συστάσεως ταύτης. Εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτιζόμεθα; ἐγειρόμεθα οὖν ἡμεῖς ἰσάγγελοι τοῖς ἄῤῥεσιν ἀποκατασταθέντες, τοῖς μέλεσι τὰ μέλη, εἰς ἕνωσιν. Οἱ βαπτιζόμενοι δὲ, φασὶν, ὑπὲρ ἡμῶν τῶν νεκρῶν οἱ ἄγγελοι εἰσιν οἱ ὑπὲρ ἡμῶν βαπτιζόμενοι, ἵνα ἔχοντες καὶ ἡμεῖς τὸ ὄνομα μὴ ἐπισχεθῶμεν, κωλυθέντες εἰς τὸ Πλήρωμα παρελθεῖν τῷ ὄρῳ καὶ τῷ σταυρῷ. Διὸ καὶ ἐν τῇ χειροθεσία (78) λέγουσιν ἐπὶ τέλους (79) Εἰς λύ τρωσιν ἀγγελικὴν, τουτέστιν, ἣν καὶ ἄγγελοι ἔχου σιν· ἵν' ᾗ βεβαπτισμένος ὁ τὴν λύτρωσιν κομισάμε- νος τῷ αὐτοῦ ὀνόματι, ᾧ καὶ ὁ ἄγγελος αὐτοῦ προ- βεβάπτισται. Εβαπτίσαντο δὲ ἐν ἀρχῇ οἱ ἄγγελοι ἐν Β λυτρώσει τοῦ ὀνόματος τοῦ ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν ἐν τῇ περιστερα κατελθόντος καὶ λυτρωσαμένου αὐτόν. Ἐδέησε δὲ λυτρώσεως καὶ τῷ Ἰησοῦ (80), ἵνα μή κατασχεθῇ τῇ ἐννοίᾳ ᾗ ἐνετέθη τοῦ ὑστερήματος προσερχόμενος διὰ τῆς σοφίας, ὥς φησιν ὁ Θεό δοτος. ΚΓ'. Τὸν Παράκλητον οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου τὸν Ἰη- σοῦν λέγουσιν· ὅτι πλήρης τῶν Αἰώνων ἐλήλυθεν, ὡς ἀπὸ τοῦ ὅλου προελθών. Χριστὸς γὰρ, καταλείψας τὴν προβαλοῦσαν αὐτὸν Σοφίαν, εἰσελθὼν εἰς τὸ Πλή ρωμα ὑπὲρ τῆς ἔξω καταλειφθείσης Σοφίας, ᾐτήσατο τὴν βοήθειαν· καὶ ἐξ εὐδοκίας τῶν Αἰώνων Ἰησοῦς προβάλλεται Παράκλητος τῷ παρελθόντι αἰῶνι. Ἐν τύπῳ δὲ Παρακλήτου ὁ Παῦλος ἀναστάσεως ἀπο- στολή γέγονεν (81)· αὐτίκα μετὰ τὸ πάθος τοῦ Κυ ρίου καὶ αὐτὸς ἀπεστάλη κηρύσσειν. Διὸ καὶ καθ᾿ ἕτερον ἐκήρυξε τον Σωτῆρα γενητὸν καὶ παθη τὸν (82) διὰ τοὺς ἀρίστους, ὅτι, τοῦτον γνῶναι δυνη θέντες, κατὰ τὸν τόπον τοῦτον δεδίασιν· καὶ κατὰ τὸ πνευματικὸν ἐξ ἁγίου Πνεύματος καὶ Παρθένου, ὡς ὑπὲρ τῶν νεκρῶν εἰς ᾅδου κατάβασιν Χειροθεσία καὶ εὐχὴ ὑπὲρ τῶν ἐν με τανοίᾳ· χειροθεσία εὐχαὶ διὰ χειρῶν, Πρὸς τὸ ῥυσθῆναι αὐτοὺς σὺν ἡμῖν πάσης θλίψεως ἀρχῆς καὶ ἀνάγ κης, εἰς λύτρωσιν ἀγγελικήν, εἰς τὸ Πλήρωμα, τοῦ Πληρώματος διὰ τοὺς ἀριστερούς. δεξιο: ἄγγελοι. - DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. quit, ngeli baptizati sunt, quorum membra sumus. P. ED. POTTER. C vere baptizamur, pro nobis ipsis nostrisque corporibus mortuis, ut resurrectionem quæ est in Christo et ad vitam consequamur, non quæ beneficio quasi Creatoris etiam malorum fu- fura est, ut et corpore totoque homine quo pecca- verunt pœnas ducant, tametsi eam sic credamus exque symbolo reddamus, ex quo ipso nuga- cissimus Aristarchus Christi D descensum ad inferos temere nimis expungit. COMBEF. viii. cap. : Impositio manuum et oratio pro penitenti- bus. Oratio, quæ cum impositione manuum fiebat, quandoque dicta videtur: hinc postea in his Excerptis quæ scilicet fiebant impositis vel sublatis manibus. Conf. quæ ad Con- stitutionum apost. locum jam dictum adnotavit Co- telerius. ... hæc admotio in baptismno, de quo superius, vicem unguenti in consignatione diaconica perinde ac in ordinatione, in qua leguntur publicæ scilicet pre- ces, quaruin fuit hæc pars aliqua eique successerit, quod ita modo in fine habetur : ut nobiscum liberentur ab omni afflictione cl Nos autem mortui sumus, neci dati constitutione hac viventes vero et masculi, qui status hujusce non sunt participes. Si mortui non resurgunt, quare et nos baptizamur? nos igitur resurgemus, angelis similes in virorum numerum collocati, membris uti nos et membra aduniamur. Qui vero baptizati, in- quiunt, pro nobis mortuis, angeli sunt qui pro nobis baptizantur, ut et nos nomen habentes per terminum ac crucem in Plenitudinem ingredi non impediamur. Quapropter et in manuum impositione dicunt in fine : In redemptionem angelicam, hoc est, quam etiam angeli habent, ut baptizatus sit qui nomine proprio redemptionem adeptus est, quo et angelus ejus prius fuit baptizatus. Angeli vero in principio baptizati fuerunt in redemptione nominis illius qui columbæ forma in Jesum descendit et ipsum re- demit : redemptione opus fuit et ipsi Jesu, ut non conceptu defectus illius detineretur, cui per sapien- tiam accedens fuerit addictus, prout asserit Theo- dolus. XXIII. Paracletum Jesuin nominant Valenti- niani, quod Æonum plenus quasi ab universo pro- diens venerit. Christus enim Sapientiam a qua pro- cesserit relinquens, inque X Plenitudinem veniens, relicta quæ est extra illum Sapientia, auxilium petiit, et pro voluntate fonum Jesus saculo præ- terlabenti mittitur Paracletus. Paracleti vero forma, Paulus resurrectionis factus est apostolus, utpote qui statim a Domini passione ipse prædicatum înißsus fuerit. Itaque secundum utramque naturam Salvatorem prædicavit, nempe genitum ac patibi- lem illorum gratia qui optimi sunt, quod cum illum cognoscere iis concessum sit, loci hujusce con- templatione timore percutiantur: et secundum spi- angustia. Fuerit itaque non absurdo illo sensu quem auctor ponit, quasi angelo redemptore qui pro nobis baptizatus fuit, sed ut neophyti pari angelis sorte vel etiam illis interces- soribus a malis liberentur, fortesque pugiles sint. Quod si hæretica hæretico spiritu composita for- mula et precatio ipsa Valent. nihil nostra attinet explicare. COMBEF. cissima blasphemia õpoç ipse Christus est qua os- tium ut in sequentibus, sine quo et cruce non ejus meritis ingredi velint in coelos in quorum sic nomine angeli baptizati sunt. Ut sic errorem errori nectant, fiatque illorum chaos im- mensum. Quasi et Christo fuerit damnatio quædam quod carnem assumpsit seu illi copulatus est, per quam obnoxius fieret defectui, eumque contingeret sensu capi. Facessat ille Theo- dotus ejus auctor dogmatis ac forte totius lucubra- tionis, quem breviator illaudatum sic bella parte abire non voluit, ac cujus sequentibus passim au- ctoritatem arcessit. COMBEF. Ibidem mox verius esse videtur propter sinistros, ut pag. seq. Mox sane menoran- tur etiam SYLBURG. (78) Διὸ καὶ ἐν τῇ χειρ. Constitut. apostol. lib. (79) Ἐν τῇ χειροθεσία ἐπὶ τέλους. Manuum (80) Ἐδέησε δὲ λυτρώσεως καὶ τῷ Ἰησοῦ. Spur- (81) Αποστολή γέγ. Forte ἀπόστολος γέγ. SYLB. (82) Γενητὸν καὶ παθ. Aplius γεννητὸν καὶ παθ.
PG 9:671Ἀποτίθεται δὲ τοῦτο τὸ σῶμα, τὸ πέταλον τὸ ἀβαρὲς γενόμενον, ἐντὸς τοῦ καταπετάσματος τοῦ δευτέρου, ἐν τῷ νοητῷ κόσμῳ, ὅ ἐστι δεύτερον ὁλοσχερὲς καταπέτασμα τοῦ παντός, παρὰ τὸ θυσιαστήριον τοῦ θυμιάματος, παρὰ τοὺς λειτουργοὺς τῶν ἀναφερομένων εὐχῶν Ἀγγέλους. Γυμνὴ δὲ ἡ ψυχὴ ἐν δυνάμει τοῦ συνειδότος, οἷον σῶμα τῆς δυνάμεως γενομένη, μεταβαίνει εἰς τὰ πνευματικά, λογικὴ τῷ ὄντι καὶ ἀρχιερατικὴ γενομένη, ὡς ἂν ἐμψυχουμένη ὡς εἰπεῖν ὑπὸ τοῦ Λόγου προσεχῶς ἤδη, καθάπερ οἱ Ἀρχάγγελοι τῶν Ἀγγέλων ἀρχιερεῖς γενόμενοι, καὶ τούτων πάλιν οἱ Πρωτόκτιστοι. Ποῦ δὲ ἔτι γραφῆς καὶ μαθήσεως κατόρθωμα τῇ ψυχῇ ἐκείνῃ τῇ καθαρᾷ γενομένῃ, ὅπου καὶ ἀξιοῦται πρόσωπον πρὸς πρόσωπον Θεὸν ὁρᾶν; Τὴν γοῦν ἀγγελικὴν διδασκαλίαν ὑπερβᾶσα καὶ τὸ Ὄνομα τὸ διδασκόμενον ἐγγράφως, ἐπὶ τὴν γνῶσιν καὶ κατάληψιν τῶν πραγμάτων ἔρχεται, οὐκέτι νύμφη, ἀλλ’ ἤδη Λόγος γενόμενος καὶ παρὰ τῷ νυμφίῳ καταλύων μετὰ τῶν Πρωτοκλήτων καὶ Πρωτοκτίστων, φίλων μὲν δι’ ἀγάπην, υἱῶν δὲ διὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ ὑπακοήν, ἀδελφῶν δὲ διὰ τὸ τῆς γενέσεως κοινόν.
Α οἱ δεξιοὶ ἄγγελοι γινώσκουσιν. Ιδίως γὰρ ἕκαστος Β γνωρίζει τὸν Κύριον, καὶ οὐχ ὁμοίως πάντες τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁρῶσιν οἱ ἄγγελοι του των τῶν μικρῶν τῶν ἐκλεκτῶν, τῶν ἐσομένων ἐν τῇ αὐτῇ κληρονομίᾳ καὶ τελειότητι. Τάχα δὲ τὸ πρόσωπόν ἐστι μὲν καὶ ὁ Υἱός· ἔστι δὲ καὶ ὅσον καταληπτὸν τοῦ Πατρὸς δι' Υἱοῦ δεδιδαγμένος θεωροῦσι· τὸ δὲ λοιπὸν ἄγνωστόν ἐστι τοῦ Πα- τρός. • ΚΔ'. Λέγουσιν οἱ Ουαλεντινιανοί, ὅτι ὁ κατά εἷς (83) τῶν προφητῶν ἔσχεν Πνεῦμα ἐξαίρετον εἰς διακονίαν (84), τοῦτο ἐπὶ πάντας τοὺς τῆς Ἐκκλη - σίας ἐξεχύθη· διὸ καὶ τὰ σημεῖα τοῦ Πνεύματος, Ιάσεις καὶ προφητεῖαι, διὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐπιτε λοῦνται. Αγνοοῦσι δὲ, ὅτι ὁ Παράκλητος προσεχῶς ἐνεργῶν νῦν τῇ Ἐκκλησίᾳ, τῆς αὐτοῦ οὐσίας (85) ἐστὶ καὶ δυνάμεως τῷ προσεχῶς ἐνεργήσαντι κατά τὴν Παλαιὰν Διαθήκην. ΚΕ'. Τὸν ἄγγελον ὡρίσαντο οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου λόγον ἀπαγγελίαν ἔχοντα τοῦ ὄντος. Λέγουσι δὲ καὶ τοὺς Αἰῶνας ὁμωνύμως τῷ λόγῳ Λόγους. Οἱ ἀπό στολοι, φησί, μετετέθησαν τοῖς δεκαδύο ζωδίοις. Ὡς γὰρ ὑπ' ἐκείνων ἡ γένεσις διοικεῖται, οὕτως ὑπὸ τῶν ἀποστόλων ἡ ἀναγέννησις. ΚϚ'. Ορᾶται τὸ ὁρατὸν τοῦ Ἰησοῦ. Η Σοφία καὶ ἡ Ἐκκλησία ἦν τῶν σπερμάτων τῶν διαφερόντων, ἣν ἐστολίσατο διὰ τοῦ σαρκίου, ὥς φησιν ὁ Θεόδοτος. Τὸ δὲ ἀόρατον ὄνομα, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱὸς ὁ μονογενής. Οθεν ὅταν εἴπῃ, Ἐγώ εἰμι ἡ θύρα, τοῦτο λέγει, ὅτι μέχρι τοῦ ὅρου, οὗ εἰμ: ἐγὼ, ἐλεύσεσθε οἱ τοῦ διαφέροντος σπέρματος. Οταν δὲ καὶ αὐτὸς εἰσέρ χηται, καὶ τὸ σπέρμα συνεισέρχηται (86) αὐτῷ εἰς τὸ πλήρωμα διὰ τῆς θύρας συναχθὲν καὶ εἰσαχθέν. ΚΖ'. Ὁ ἱερεὺς εἰσιὼν ἐντὸς τοῦ καταπετάσματος τοῦ δευτέρου, τό τε πέταλον (87) ἀπετίθει παρὰ τῷ θυσιαστηρίῳ τοῦ θυμιάματος, αὐτὸς δὲ ἐν σιγῇ τὸ ἐν τῇ καρδίᾳ ἐγκεχαραγμένον ὄνομα ἔχων εἰσῄει· δεικνὺς τὴν ἀπόθεσιν τοῦ καθάπερ πετάλου χρυσού καθαρού γενομένου καὶ κούφου διὰ τὴν κάθαρσιν τοῦ ὥσπερ σώματος, τῆς ψυχῆς ἀπόθεσιν· ἐν ᾧ ἐγκεχά- ρακτο τὸ γάνωμα καὶ τὸ ὄνομα τῆς θεοσεβείας, δι' οὗ ταῖς ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις ἐγινώσκετο τὸ ὄνομα περικεί μενος. Αποτίθεται δὲ τοῦτο τὸ πέταλον τὸ ἀβαρές, γε- νόμενον ἐντὸς τοῦ καταπετάσματος τοῦ δευτέρου ἐν τῷ νοητῷ κόσμῳ, ὅ ἐστι δεύτερον ολοσχερές καταπέ- τασμα τοῦ παντὸς, παρὰ τὸ θυσιαστήριον τοῦ θυ * Ρ. καθείς. οὐσίας, άλληγορεί. CLEMENS ALEXANDRINUS. ritale ex Spiritu sancto et Virgine, eo scilicet modo quo angeli dextri cognoscunt. Mente enim propria Dominum unusquisque cognoscit, at non similiter angeli omnes horum parvorum electorum qui futuri sunt in eadem hæreditate et perfe- ctione, faciem Patris vident b. Fortasse facies quidem et ipse Filius est : sicuti etiam est illud one Patris comprehensibile quod per Filium edocti vident. Quod autem reliquum Patris est, ignotum est. XXIV. Dicunt Valentiniani, quod Spiritus ille quem prophetarum singuli ad ninisterium habue- runt, super omnes qui de Ecclesia sint, sit effusus, baucque ob causam signa Spiritus, nempe sanatio- nes, et prophetiæ, per Ecclesiæ membra funt. Igno- rant autem quod Paracletus, qui in Ecclesia imme- diate operatur, ejusdem substantiæ et virtutis sit cum illo qui sub Veteri Testamento operabatur. XXV. Angelum definierunt Valentiniani : verbum exsistentis annuntiationem habens. Dicunt autem et Æonas eodem quo Verbum Verba censeri.Apostoli, inquit, in signa duodecim translati sunt. Ad eum- dem enim modum quo ab illis perficitur rerum ge- neratio, ita ab apostolis regeneratio. XXVI. Videtur id Jesu quod est visibile. Sapientia et Ecclesia fuerunt ab excellenti semine, quam induit per corpus, uti sentit Theodotus. In- visibile vero nomen quod est Filius unigenitus. Unde cum dicat : Ego sum ostium •, hoc dicit : quod ad eum usque terminum, qui ego sum, venie- tis, quotquot excellenti semine nati sitis. Cum vero ipse ingreditur, semen quoque una cum illo ingre- ditur in Plenitudinem, per ostium scilicet colliga- tum et inductum. C XXVII. Sacerdos ingrediens intra velamen se- cundum, cum laminam ª juxta altare * incensi de- posuit, tum et ipse in silentio nomen in corde in- sculptum habens ingrediebatur. Significans posi- tionem veluti lanıinæ aureæ puræ levisque factæ per purgationem quasi corporis, animæ positionem esse : in quo splendor et nonen cultus religiosi erat insculptum, per quod principatibus et potesta- tibus, qui nomen sortitus est, innotuit. Ponit au- tem corpus hoc, laminam levem, cum intra velamen secundum in mundo intelligibili exsistat, quod qui- D dem velamen perfectum plenumque est rebus uni- versitatis, juxta altare incensi, juxta angelos ora- F ED. POTTER. • Heb. 1, 14. b Matth. xvi, 10. © Joan. x, 7. e Levit. xvi, 5. dixit auctor. ejusdem substantia. SYLBURG. sensus sit, cum vero ipse intral, semen quoque cun: eo intrat. De mystico autem summi sacerdotis in sanctuarium introitu et babitu ejusdem, latius su- pra pag. 240, 241. SYLBURG d Exod. xxvi, 35. nomine DEI inscriptam ponebat sacerdos intra se- cundum velum ingressurus in die expiationis, ve- ruin etiam reliquum omnem ornatum ex ritu summi sacerdotii, quod luctus habitu et pœnitentis illuc ingrederetur, ac quasi simplex sacerdos, nullaque majori pompa a reliquis : quæ vera ac litteralis ra- tio, non quam auctor ex sua aut Valentinianorum persona hic Cowser. (83) Κατὰ εἶς. Scribendum potius conjuncte (84) Εἰς διακονlar. Conf. quæ paulo superius (85) Τῆς αὐτοῦ οὐσίας. Congruentius τῆς αὐτῆς (86) Συνεισέρχηται. Forte συνεισέρχεται, οἱ (87) Τό τε πέταλον. Non solum laminam auream
PG 9:672Ὥστε τὸ μὲν τῆς οἰκονομίας ἦν, τὸ πέταλον περικεῖσθαι καὶ μανθάνειν εἰς γνῶσιν· τὸ δὲ δυνάμεως, τὸ θεοφόρον γίνεσθαι τὸν ἄνθρωπον, προσεχῶς ἐνεργούμενον ὑπὸ τοῦ Κυρίου καὶ καθάπερ σῶμα αὐτοῦ γινόμενον. Τό· Θεὸς ἀποδιδοὺς ἐπὶ τρίτην καὶ τετάρτην γενεὰν τοῖς ἀπειθοῦσι, φασὶν οἱ ἀπὸ Βασιλείδου κατὰ τὰς ἐνσωματώσεις. Οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντίνου τοὺς τρεῖς τόπους δηλοῦσθαι τοὺς ἀριστερούς, τετάρτην δὲ γενεὰν τὰ σπέρματα αὐτῶν· Ἔλεον δὲ ποιῶν εἰς χιλιάδας, ἐπὶ τὰ δεξιά. Ἡ Σιγή, φασί, Μήτηρ οὖσα πάντων τῶν προβληθέντων ὑπὸ τοῦ Βάθους, ὃ μὲν οὐκ ἔσχεν εἰπεῖν, περὶ τοῦ Ἀρρήτου σεσίγηκεν, ὃ δὲ κατέλαβεν, τοῦτο Ἀκατάληπτον προσηγόρευσεν. Εἶτα, ἐκλαθόμενοι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, παθεῖν αὐτὸν λέγουσιν ἀθέως. Ὃ γὰρ συνεπάθησεν ὁ Πατήρ, στερεὸς ὢν τῇ φύσει, φησὶν ὁ Θεόδοτος, καὶ ἀνένδοτος, ἐνδόσιμον ἑαυτὸν παρασχών, ἵνα ἡ Σιγὴ τοῦτο καταλάβῃ, πάθος ἐστίν. ἡ γὰρ συμπάθεια, πάθος τινὸς διὰ πάθος ἑτέρου. Ναὶ μήν· καὶ τοῦ πάθους γενομένου, τὸ Ὅλον συνεπάθησεν καὶ αὐτό, εἰς διόρθωσιν τοῦ παθόντος.
Α οἱ δεξιοὶ ἄγγελοι γινώσκουσιν. Ιδίως γὰρ ἕκαστος Β γνωρίζει τὸν Κύριον, καὶ οὐχ ὁμοίως πάντες τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁρῶσιν οἱ ἄγγελοι του των τῶν μικρῶν τῶν ἐκλεκτῶν, τῶν ἐσομένων ἐν τῇ αὐτῇ κληρονομίᾳ καὶ τελειότητι. Τάχα δὲ τὸ πρόσωπόν ἐστι μὲν καὶ ὁ Υἱός· ἔστι δὲ καὶ ὅσον καταληπτὸν τοῦ Πατρὸς δι' Υἱοῦ δεδιδαγμένος θεωροῦσι· τὸ δὲ λοιπὸν ἄγνωστόν ἐστι τοῦ Πα- τρός. • ΚΔ'. Λέγουσιν οἱ Ουαλεντινιανοί, ὅτι ὁ κατά εἷς (83) τῶν προφητῶν ἔσχεν Πνεῦμα ἐξαίρετον εἰς διακονίαν (84), τοῦτο ἐπὶ πάντας τοὺς τῆς Ἐκκλη - σίας ἐξεχύθη· διὸ καὶ τὰ σημεῖα τοῦ Πνεύματος, Ιάσεις καὶ προφητεῖαι, διὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐπιτε λοῦνται. Αγνοοῦσι δὲ, ὅτι ὁ Παράκλητος προσεχῶς ἐνεργῶν νῦν τῇ Ἐκκλησίᾳ, τῆς αὐτοῦ οὐσίας (85) ἐστὶ καὶ δυνάμεως τῷ προσεχῶς ἐνεργήσαντι κατά τὴν Παλαιὰν Διαθήκην. ΚΕ'. Τὸν ἄγγελον ὡρίσαντο οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου λόγον ἀπαγγελίαν ἔχοντα τοῦ ὄντος. Λέγουσι δὲ καὶ τοὺς Αἰῶνας ὁμωνύμως τῷ λόγῳ Λόγους. Οἱ ἀπό στολοι, φησί, μετετέθησαν τοῖς δεκαδύο ζωδίοις. Ὡς γὰρ ὑπ' ἐκείνων ἡ γένεσις διοικεῖται, οὕτως ὑπὸ τῶν ἀποστόλων ἡ ἀναγέννησις. ΚϚ'. Ορᾶται τὸ ὁρατὸν τοῦ Ἰησοῦ. Η Σοφία καὶ ἡ Ἐκκλησία ἦν τῶν σπερμάτων τῶν διαφερόντων, ἣν ἐστολίσατο διὰ τοῦ σαρκίου, ὥς φησιν ὁ Θεόδοτος. Τὸ δὲ ἀόρατον ὄνομα, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱὸς ὁ μονογενής. Οθεν ὅταν εἴπῃ, Ἐγώ εἰμι ἡ θύρα, τοῦτο λέγει, ὅτι μέχρι τοῦ ὅρου, οὗ εἰμ: ἐγὼ, ἐλεύσεσθε οἱ τοῦ διαφέροντος σπέρματος. Οταν δὲ καὶ αὐτὸς εἰσέρ χηται, καὶ τὸ σπέρμα συνεισέρχηται (86) αὐτῷ εἰς τὸ πλήρωμα διὰ τῆς θύρας συναχθὲν καὶ εἰσαχθέν. ΚΖ'. Ὁ ἱερεὺς εἰσιὼν ἐντὸς τοῦ καταπετάσματος τοῦ δευτέρου, τό τε πέταλον (87) ἀπετίθει παρὰ τῷ θυσιαστηρίῳ τοῦ θυμιάματος, αὐτὸς δὲ ἐν σιγῇ τὸ ἐν τῇ καρδίᾳ ἐγκεχαραγμένον ὄνομα ἔχων εἰσῄει· δεικνὺς τὴν ἀπόθεσιν τοῦ καθάπερ πετάλου χρυσού καθαρού γενομένου καὶ κούφου διὰ τὴν κάθαρσιν τοῦ ὥσπερ σώματος, τῆς ψυχῆς ἀπόθεσιν· ἐν ᾧ ἐγκεχά- ρακτο τὸ γάνωμα καὶ τὸ ὄνομα τῆς θεοσεβείας, δι' οὗ ταῖς ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις ἐγινώσκετο τὸ ὄνομα περικεί μενος. Αποτίθεται δὲ τοῦτο τὸ πέταλον τὸ ἀβαρές, γε- νόμενον ἐντὸς τοῦ καταπετάσματος τοῦ δευτέρου ἐν τῷ νοητῷ κόσμῳ, ὅ ἐστι δεύτερον ολοσχερές καταπέ- τασμα τοῦ παντὸς, παρὰ τὸ θυσιαστήριον τοῦ θυ * Ρ. καθείς. οὐσίας, άλληγορεί. CLEMENS ALEXANDRINUS. ritale ex Spiritu sancto et Virgine, eo scilicet modo quo angeli dextri cognoscunt. Mente enim propria Dominum unusquisque cognoscit, at non similiter angeli omnes horum parvorum electorum qui futuri sunt in eadem hæreditate et perfe- ctione, faciem Patris vident b. Fortasse facies quidem et ipse Filius est : sicuti etiam est illud one Patris comprehensibile quod per Filium edocti vident. Quod autem reliquum Patris est, ignotum est. XXIV. Dicunt Valentiniani, quod Spiritus ille quem prophetarum singuli ad ninisterium habue- runt, super omnes qui de Ecclesia sint, sit effusus, baucque ob causam signa Spiritus, nempe sanatio- nes, et prophetiæ, per Ecclesiæ membra funt. Igno- rant autem quod Paracletus, qui in Ecclesia imme- diate operatur, ejusdem substantiæ et virtutis sit cum illo qui sub Veteri Testamento operabatur. XXV. Angelum definierunt Valentiniani : verbum exsistentis annuntiationem habens. Dicunt autem et Æonas eodem quo Verbum Verba censeri.Apostoli, inquit, in signa duodecim translati sunt. Ad eum- dem enim modum quo ab illis perficitur rerum ge- neratio, ita ab apostolis regeneratio. XXVI. Videtur id Jesu quod est visibile. Sapientia et Ecclesia fuerunt ab excellenti semine, quam induit per corpus, uti sentit Theodotus. In- visibile vero nomen quod est Filius unigenitus. Unde cum dicat : Ego sum ostium •, hoc dicit : quod ad eum usque terminum, qui ego sum, venie- tis, quotquot excellenti semine nati sitis. Cum vero ipse ingreditur, semen quoque una cum illo ingre- ditur in Plenitudinem, per ostium scilicet colliga- tum et inductum. C XXVII. Sacerdos ingrediens intra velamen se- cundum, cum laminam ª juxta altare * incensi de- posuit, tum et ipse in silentio nomen in corde in- sculptum habens ingrediebatur. Significans posi- tionem veluti lanıinæ aureæ puræ levisque factæ per purgationem quasi corporis, animæ positionem esse : in quo splendor et nonen cultus religiosi erat insculptum, per quod principatibus et potesta- tibus, qui nomen sortitus est, innotuit. Ponit au- tem corpus hoc, laminam levem, cum intra velamen secundum in mundo intelligibili exsistat, quod qui- D dem velamen perfectum plenumque est rebus uni- versitatis, juxta altare incensi, juxta angelos ora- F ED. POTTER. • Heb. 1, 14. b Matth. xvi, 10. © Joan. x, 7. e Levit. xvi, 5. dixit auctor. ejusdem substantia. SYLBURG. sensus sit, cum vero ipse intral, semen quoque cun: eo intrat. De mystico autem summi sacerdotis in sanctuarium introitu et babitu ejusdem, latius su- pra pag. 240, 241. SYLBURG d Exod. xxvi, 35. nomine DEI inscriptam ponebat sacerdos intra se- cundum velum ingressurus in die expiationis, ve- ruin etiam reliquum omnem ornatum ex ritu summi sacerdotii, quod luctus habitu et pœnitentis illuc ingrederetur, ac quasi simplex sacerdos, nullaque majori pompa a reliquis : quæ vera ac litteralis ra- tio, non quam auctor ex sua aut Valentinianorum persona hic Cowser. (83) Κατὰ εἶς. Scribendum potius conjuncte (84) Εἰς διακονlar. Conf. quæ paulo superius (85) Τῆς αὐτοῦ οὐσίας. Congruentius τῆς αὐτῆς (86) Συνεισέρχηται. Forte συνεισέρχεται, οἱ (87) Τό τε πέταλον. Non solum laminam auream
PG 9:673Ἀλλὰ καὶ εἰ ὁ κατελθὼν εὐδοκία τοῦ Ὅλου ἦν [ἐν αὐτῷ γὰρ πᾶν τὸ Πλήρωμα ἦν σωματικῶς], ἔπαθεν δὲ οὗτος, δῆλον ὅτι καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σπέρματα συνέπαθεν, δι’ ὧν τὸ Ὅλον καὶ τὸ Πᾶν εὑρίσκεται πάσχον. Ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς τοῦ δωδεκάτου Αἰῶνος πείσεως τὰ Ὅλα παιδευθέντα, ὥς φασι, συνεπάθησεν. Τότε γὰρ ἐπέγνωσαν ὅτι [ὅ] εἰσιν, χάριτι τοῦ Πατρός εἰσιν· Ὄνομα ἀνωνόμαστον, Μορφὴ καὶ Γνῶσις. Ὁ δὲ βουληθεὶς Αἰὼν τὸ ὑπὲρ τὴν Γνῶσιν λαβεῖν, ἐν ἀγνωσίᾳ καὶ ἀμορφίᾳ ἐγένετο. Ὅθεν καὶ κένωμα Γνώσεως εἰργάσατο, ὅπερ ἐστὶ σκιὰ τοῦ Ὀνόματος· ὅπερ ἐστὶν Υἱός, Μορφὴ τῶν Αἰώνων. Οὕτως τὸ κατὰ μέρος ὄνομα τῶν Αἰώνων ἀπώλεια ἐστὶ τοῦ Ὀνόματος. Ἐν Πληρώματι οὖν, ἑνότητος οὔσης, ἕκαστος τῶν Αἰώνων ἴδιον ἔχει πλήρωμα, τὴν συζυγίαν. Ὅσα οὖν ἐκ συζυγίας, φασί, προέρχεται, πληρώματά ἐστιν· ὅσα δὲ ἀπὸ ἑνός, εἰκόνες. Ὅθεν ὁ Θεόδοτος τὸν Χριστὸν, ἐξ ἐννοίας προελθόντα τῆς Σοφίας, εἰκόνα τοῦ Πληρώματος ἐκάλεσεν. Οὗτος δέ, καταλείψας τὴν Μητέρα, ἀνελθὼν εἰς τὸ Πλήρωμα, ἐκράθη, ὥσπερ τοῖς Ὅλοις, οὕτω δὲ καὶ τῷ Παρακλήτῳ.
μιάματος, παρὰ τοὺς λειτουργοὺς τῶν ἀναφερομένων εὐχῶν ἀγγέλους. Γυμνὴ δὲ ἡ ψυχή, ἐν δυνάμει τοῦ συνειδότος οἷον σῶμα τῆς δυνάμεως γενομένη, μετα- βαίνει (88) εἰς τὰ πνευματικά, λογικὴ τῷ ὄντι καὶ ἀρχιερατικὴ γενομένη, ὡς ἂν ἔμψυχον μένῃ, ὡς εἰ πεῖν, ὑπὸ τοῦ Λόγου προσεχῶς ἤδη, καθάπερ οἱ ἀρχάγγελοι τῶν ἀγγέλων ἀρχιερεῖς γενόμενοι, καὶ τούτων πάλιν οἱ πρωτόκτιστοι. Ποῦ δὲ ἔτι Γραφῆς και μαθήσεως κατόρθωμα τῇ ψυχῇ ἐκείνῃ τῇ καθαρά γενομένῃ, ὅπου καὶ ἀξιοῦται πρόσωπον πρὸς πρόσ ωπον Θεὸν ὁρᾷν; Τὴν γοῦν ἀγγελικήν διδασκαλίαν ὑπερβᾶσα καὶ τὸ ὄνομα τὸ διδασκόμενον ἐγγράφως, ἐπὶ τὴν γνῶσιν καὶ κατάληψιν τῶν πραγμάτων ἔρχε- ται, οὐκ ἔτι νύμφη, ἀλλ᾽ ἤδη Λόγος γενομένη και παρὰ τῷ νυμφίῳ καταλύων μετὰ τῶν πρωτοκλήτων καὶ πρωτοκτίστων, φίλων μὲν δι' ἀγάπην, υἱῶν δὲ διὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ ὑπακοὴν, ἀδελφῶν δὲ διὰ τὸ τῆς γενέσεως κοινόν. Ὥστε τὸ μὲν τῆς οἰκονομίας ἦν, τὸ πέταλον παρακεῖσθαι καὶ μανθάνειν εἰς γνῶσιν· τὸ δὲ δυνάμεως, τὸ θεοφόρον γίνεσθαι τὸν ἄνθρωπον προσεχῶς ἐνεργούμενον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, καὶ καθάπερ σῶμα αὐτοῦ γινόμενον. ΚΗ'. Τὸ, Θεὸς ἀποδιδοὺς ἐπὶ τρίτην καὶ τετάρτ την γενεάν τοῖς ἀπειθοῦσι, φασὶν οἱ ἀπὸ Βασιλεί δου κατὰ τὰς ἐνσωματώσεις· οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντίνου, τοὺς τρεῖς τόπους, δηλοῦσθαι τοὺς ἀριστερούς· τε- τάρτην δὲ γενεάν, τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἔλεον δὲ ποιῶν εἰς χιλιάδας, ἐπὶ τὰ δεξιά. ΚΘ'. Η Σιγή, φασί, μήτηρ οὖσα πάντων τῶν προ- βληθέντων ὑπὸ τοῦ Βάθους, ἢ μὲν οὐκ ἔσχεν εἰπεῖν, περὶ τοῦ ᾿Αῤῥήτου σεσίγηκεν· ὁ δὲ κατέλαβε, τοῦτο ἀκατάληπτον προσηγόρευσεν. Λ'. Εἶτα ἐκλαθόμενοι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, παθεῖν αὐτὸν λέγουσιν ἀθέως. "Ο γὰρ συνεπάθησεν (89) Πατὴρ, στερεὸς ὢν τῇ φύσει, φησὶν ὁ Θεόδοτος (90), καὶ ἀνένδοτος, ἐνδόσιμον ἑαυτὸν παρασχών, ἵνα ἡ Σιγὴ τοῦτο (91) καταλάβῃ, πάθος ἐστίν· ἡ γὰρ συμπάθεια πάθος τινὸς διὰ πάθος ἑτέρου· καὶ μὴν καὶ τοῦ πάθους γενομένου, τὸ ὅλον συνεπάθησε, καὶ αὐτοὺς εἰς διόρθωσιν τοῦ παθόντος ήγαγεν. ΛΑ'. Ἀλλὰ καὶ εἰ ὁ κατελθών Εὐδοκία τοῦ ὅλου ἦν· (ἐν αὐτῷ γὰρ πᾶν τὸ Πλήρωμα ἦν σωματικῶς·) ἔπαθε δὲ οὗτος, δηλονότι καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σπέρματα συνέπαθε, δι᾿ ὧν τὸ ὅλον καὶ τὸ πᾶν εὑρίσκεται πά σχον. Ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς τοῦ δωδεκάτου Αἰῶνος πείσεως τὰ ὅλα παιδευθέντα, ὡς φασί, συνεπάθησε. Τότε γὰρ συνεπάθησεν τί. πάθος. τὸ ὅλον. DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - A tionum quæ oblate fuerint ministros. Nuda verd B D P. ED. POTTER. a Deut. v, 9; Num. xiv, Necesse esse in terram resolvi, quod est in homine ponderosum, et dissolubile: quod autem tenue atque subtile, id vero esse individuum, ac domicilio corpo- ris velut carcere liberatum, ad cœlum et ad naturam suam pervolare. Hæc fere Platonis collecta breviter, quæ apud ipsum late copioseque explicantur. In ea- dem sententia fuit etiam Pythagoras ante, ejusque præceptor Pherecydes. aut interrogative capiendum pro SYLBURG. anima in potentia conscientiæ sicut corpus potentiæ effecta, ad spiritalia transit, rationalis verbo et pon- tificia evadens, ut jam a Verbo immediate, ut ita loquar, animata maneat, sicut archangeli angelorum pontifices facti et horum similiter qui primum creati sunt. Ubi vero adhuc Scripturæ ac disciplinæ offi- cium animæ illi quæ pura sit, quando etiam facie ad faciem Deum videre meretur? Proinde angelicam doctrinam superans nomenque illud quod scripto docetur, ad cognitionem et rerum comprelien- sionem venit, non amplius sponsa sed jam Ver- bum facta, et apud sponsum nianens, cum primo vocatis creatisque, amicis quidem ob amorem, filiis vero ob doctrinam et obedientiam, fratribus autem propter ortus communionem. Quare illud quidem dispensationis erat, laminam scilicet gestare ac ad scientiam discere: illud autem potentiæ quod homo Deum portans immediate ab afflatu Domini fiat, ac quasi ejus corpus fuerit. XXVIII. Nempe illud : Deus reddens in tertiam et quartam generationem incredulis ª, Basilidiani inter- pretantur de corporum carcere; Valentiniani vero loca tria sinistra significari contendunt, quartam autem generationem, eorum semina. Fuciens vero misericordiam in mille, de iis qui ad dextram sunt. XXIX. Sige, dicunt, seu Silentium, quæ mater sit omnium quæ a Bytho, seu profundo, facta sunt, quod de Arrheto, seu ineffabili, loqui non potuit, tacuit; quod vero comprehendit, hoc incomprehen- sun vocavit. XXX. Insuper gloriæ divinæ immemores, Deum pati impie contendunt. Quod enim Pater compassus est, inquit Theodotus, qui natura sua llrmus sit, et in quo > nulla sit remissio, gratuitum facilemque semetipsum praebens, uti hoc Sige comprehenderet, passio est. Compassio enim cujusdam passio est ob alterius passionem : quin et cum passio fuerit, uni- versum quoque passione affectum est, et ipsi ad emendationem illius qui passus est, adducti sunt. XXXI. Sed quamvis ille qui descendit, Eudocia seu Voluntas universi fuit (in ipso enim omnis Ple- nitudo corporaliter exstitit b); hic quoque passus est, sicuti et ipsa senrina, quæ in illo sunt, pas- sione sunt affecta, quorum gratia totum quoque et universum pati invenitur. Sed et passione Æonis 18. b Col. 11, 9. Theodotuin inter Valentini sequaces, clarum, qui, velut alii, sectam auxerit acceptaque dogmata cum ætatis plenæ majori impietate cumulaverit. Absur- dus igitur epitomatori visus, qui ab illo notatur ut impius et certe impium quod Deo ráðos tribuit, velut more nostro miserande perturbetur labemque ullam incurrat aut vitium, quod utrumvis (solet) prodere CONBEF. SYL. (88) Μεταβαίνει. Lactantius lib. vi, cap. 8: (89) Ο γὰρ συνεπ. Legendum videtur οὐ γὰρ (90) Φησὶν ό Θεόδοτος, etc., in seq. Esse (91) Τοῦτο. Aplius καὶ αὐτό, et ipsum : nempe
PG 9:674Υἱόθετος μέντοι γέγονεν ὁ Χριστός, ὡς πρὸς τὰ πληρώματα Ἐκλεκτὸς γενόμενος καὶ Πρωτότοκος τῶν ἐνθάδε πραγμάτων. Ἔστιν οὖν ὁ λόγος οὗτος παράκουσμα τοῦ ἡμετέρου, ἐκ τοῦ ὑποκειμένου Πρωτότοκον λέγοντος τὸν Σωτῆρα· καὶ ἔστιν ὡσπερεὶ Ῥίζα καὶ Κεφαλὴ ἡμῶν· ἡ δὲ Ἐκκλησία καρποὶ αὐτοῦ. Χριστοῦ, φασί, τὸ ἀνοίκειον φυγόντος [καὶ] συσταλέντος εἰς τὸ Πλήρωμα, ἐκ τῆς μητρῴας γενομένου ἐννοίας, ἡ Μήτηρ αὖθις τὸν τῆς οἰκονομίας προηγάγετο Ἄρχοντα, εἰς τύπον τοῦ φυγόντος αὐτήν, κατ’ ἐπιπόθησιν αὐτοῦ, κρείττονος ὑπάρχοντος, ὃς ἦν τύπος τοῦ Πατρὸς τῶν ὅλων. Διὸ καὶ ἥττων γίνεται, ὡς ἂν ἐκ πάθους τῆς ἐπιθυμίας συνεστώς. Ἐμυσάχθη μέντοι ἐνιδοῦσα τὴν ἀποτομίαν αὐτοῦ, ὥς φασιν αὐτοί. Ἀλλὰ καὶ [αἱ] εὐώνυμοι δυνάμεις, πρῶται προβληθεῖσαι τῶν δεξιῶν ὑπ’ αὐτῆς, ὑπὸ τῆς τοῦ Φωτὸς παρουσίας οὐ μορφοῦνται, κατελείφθησαν δὲ αἱ ἀριστεραὶ ὑπὸ τοῦ Τόπου μορφωθῆναι. Τῆς Μητρὸς οὖν μετὰ τοῦ Υἱοῦ καὶ τῶν σπερμάτων εἰσελθούσης εἰς τὸ Πλήρωμα, τότε ὁ Τόπος τὴν ἐξουσίαν τῆς Μητρὸς καὶ τὴν τάξιν ἀπολήψεται ἣν νῦν ἔχει ἡ Μήτηρ.
μιάματος, παρὰ τοὺς λειτουργοὺς τῶν ἀναφερομένων εὐχῶν ἀγγέλους. Γυμνὴ δὲ ἡ ψυχή, ἐν δυνάμει τοῦ συνειδότος οἷον σῶμα τῆς δυνάμεως γενομένη, μετα- βαίνει (88) εἰς τὰ πνευματικά, λογικὴ τῷ ὄντι καὶ ἀρχιερατικὴ γενομένη, ὡς ἂν ἔμψυχον μένῃ, ὡς εἰ πεῖν, ὑπὸ τοῦ Λόγου προσεχῶς ἤδη, καθάπερ οἱ ἀρχάγγελοι τῶν ἀγγέλων ἀρχιερεῖς γενόμενοι, καὶ τούτων πάλιν οἱ πρωτόκτιστοι. Ποῦ δὲ ἔτι Γραφῆς και μαθήσεως κατόρθωμα τῇ ψυχῇ ἐκείνῃ τῇ καθαρά γενομένῃ, ὅπου καὶ ἀξιοῦται πρόσωπον πρὸς πρόσ ωπον Θεὸν ὁρᾷν; Τὴν γοῦν ἀγγελικήν διδασκαλίαν ὑπερβᾶσα καὶ τὸ ὄνομα τὸ διδασκόμενον ἐγγράφως, ἐπὶ τὴν γνῶσιν καὶ κατάληψιν τῶν πραγμάτων ἔρχε- ται, οὐκ ἔτι νύμφη, ἀλλ᾽ ἤδη Λόγος γενομένη και παρὰ τῷ νυμφίῳ καταλύων μετὰ τῶν πρωτοκλήτων καὶ πρωτοκτίστων, φίλων μὲν δι' ἀγάπην, υἱῶν δὲ διὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ ὑπακοὴν, ἀδελφῶν δὲ διὰ τὸ τῆς γενέσεως κοινόν. Ὥστε τὸ μὲν τῆς οἰκονομίας ἦν, τὸ πέταλον παρακεῖσθαι καὶ μανθάνειν εἰς γνῶσιν· τὸ δὲ δυνάμεως, τὸ θεοφόρον γίνεσθαι τὸν ἄνθρωπον προσεχῶς ἐνεργούμενον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, καὶ καθάπερ σῶμα αὐτοῦ γινόμενον. ΚΗ'. Τὸ, Θεὸς ἀποδιδοὺς ἐπὶ τρίτην καὶ τετάρτ την γενεάν τοῖς ἀπειθοῦσι, φασὶν οἱ ἀπὸ Βασιλεί δου κατὰ τὰς ἐνσωματώσεις· οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντίνου, τοὺς τρεῖς τόπους, δηλοῦσθαι τοὺς ἀριστερούς· τε- τάρτην δὲ γενεάν, τὰ σπέρματα αὐτῶν. Ἔλεον δὲ ποιῶν εἰς χιλιάδας, ἐπὶ τὰ δεξιά. ΚΘ'. Η Σιγή, φασί, μήτηρ οὖσα πάντων τῶν προ- βληθέντων ὑπὸ τοῦ Βάθους, ἢ μὲν οὐκ ἔσχεν εἰπεῖν, περὶ τοῦ ᾿Αῤῥήτου σεσίγηκεν· ὁ δὲ κατέλαβε, τοῦτο ἀκατάληπτον προσηγόρευσεν. Λ'. Εἶτα ἐκλαθόμενοι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, παθεῖν αὐτὸν λέγουσιν ἀθέως. "Ο γὰρ συνεπάθησεν (89) Πατὴρ, στερεὸς ὢν τῇ φύσει, φησὶν ὁ Θεόδοτος (90), καὶ ἀνένδοτος, ἐνδόσιμον ἑαυτὸν παρασχών, ἵνα ἡ Σιγὴ τοῦτο (91) καταλάβῃ, πάθος ἐστίν· ἡ γὰρ συμπάθεια πάθος τινὸς διὰ πάθος ἑτέρου· καὶ μὴν καὶ τοῦ πάθους γενομένου, τὸ ὅλον συνεπάθησε, καὶ αὐτοὺς εἰς διόρθωσιν τοῦ παθόντος ήγαγεν. ΛΑ'. Ἀλλὰ καὶ εἰ ὁ κατελθών Εὐδοκία τοῦ ὅλου ἦν· (ἐν αὐτῷ γὰρ πᾶν τὸ Πλήρωμα ἦν σωματικῶς·) ἔπαθε δὲ οὗτος, δηλονότι καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σπέρματα συνέπαθε, δι᾿ ὧν τὸ ὅλον καὶ τὸ πᾶν εὑρίσκεται πά σχον. Ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς τοῦ δωδεκάτου Αἰῶνος πείσεως τὰ ὅλα παιδευθέντα, ὡς φασί, συνεπάθησε. Τότε γὰρ συνεπάθησεν τί. πάθος. τὸ ὅλον. DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - A tionum quæ oblate fuerint ministros. Nuda verd B D P. ED. POTTER. a Deut. v, 9; Num. xiv, Necesse esse in terram resolvi, quod est in homine ponderosum, et dissolubile: quod autem tenue atque subtile, id vero esse individuum, ac domicilio corpo- ris velut carcere liberatum, ad cœlum et ad naturam suam pervolare. Hæc fere Platonis collecta breviter, quæ apud ipsum late copioseque explicantur. In ea- dem sententia fuit etiam Pythagoras ante, ejusque præceptor Pherecydes. aut interrogative capiendum pro SYLBURG. anima in potentia conscientiæ sicut corpus potentiæ effecta, ad spiritalia transit, rationalis verbo et pon- tificia evadens, ut jam a Verbo immediate, ut ita loquar, animata maneat, sicut archangeli angelorum pontifices facti et horum similiter qui primum creati sunt. Ubi vero adhuc Scripturæ ac disciplinæ offi- cium animæ illi quæ pura sit, quando etiam facie ad faciem Deum videre meretur? Proinde angelicam doctrinam superans nomenque illud quod scripto docetur, ad cognitionem et rerum comprelien- sionem venit, non amplius sponsa sed jam Ver- bum facta, et apud sponsum nianens, cum primo vocatis creatisque, amicis quidem ob amorem, filiis vero ob doctrinam et obedientiam, fratribus autem propter ortus communionem. Quare illud quidem dispensationis erat, laminam scilicet gestare ac ad scientiam discere: illud autem potentiæ quod homo Deum portans immediate ab afflatu Domini fiat, ac quasi ejus corpus fuerit. XXVIII. Nempe illud : Deus reddens in tertiam et quartam generationem incredulis ª, Basilidiani inter- pretantur de corporum carcere; Valentiniani vero loca tria sinistra significari contendunt, quartam autem generationem, eorum semina. Fuciens vero misericordiam in mille, de iis qui ad dextram sunt. XXIX. Sige, dicunt, seu Silentium, quæ mater sit omnium quæ a Bytho, seu profundo, facta sunt, quod de Arrheto, seu ineffabili, loqui non potuit, tacuit; quod vero comprehendit, hoc incomprehen- sun vocavit. XXX. Insuper gloriæ divinæ immemores, Deum pati impie contendunt. Quod enim Pater compassus est, inquit Theodotus, qui natura sua llrmus sit, et in quo > nulla sit remissio, gratuitum facilemque semetipsum praebens, uti hoc Sige comprehenderet, passio est. Compassio enim cujusdam passio est ob alterius passionem : quin et cum passio fuerit, uni- versum quoque passione affectum est, et ipsi ad emendationem illius qui passus est, adducti sunt. XXXI. Sed quamvis ille qui descendit, Eudocia seu Voluntas universi fuit (in ipso enim omnis Ple- nitudo corporaliter exstitit b); hic quoque passus est, sicuti et ipsa senrina, quæ in illo sunt, pas- sione sunt affecta, quorum gratia totum quoque et universum pati invenitur. Sed et passione Æonis 18. b Col. 11, 9. Theodotuin inter Valentini sequaces, clarum, qui, velut alii, sectam auxerit acceptaque dogmata cum ætatis plenæ majori impietate cumulaverit. Absur- dus igitur epitomatori visus, qui ab illo notatur ut impius et certe impium quod Deo ráðos tribuit, velut more nostro miserande perturbetur labemque ullam incurrat aut vitium, quod utrumvis (solet) prodere CONBEF. SYL. (88) Μεταβαίνει. Lactantius lib. vi, cap. 8: (89) Ο γὰρ συνεπ. Legendum videtur οὐ γὰρ (90) Φησὶν ό Θεόδοτος, etc., in seq. Esse (91) Τοῦτο. Aplius καὶ αὐτό, et ipsum : nempe
PG 9:675Ὁ Ἰησοῦς, τὸ Φῶς ἡμῶν, ὡς λέγει ὁ Ἀπόστολος, ἑαυτὸν κενώσας (τουτέστιν· ἐκτὸς τοῦ Ὅρου γενόμενος, κατὰ Θεόδοτον), ἐπεὶ Ἄγγελος ἦν τοῦ Πληρώματος, τοὺς Ἀγγέλους τοῦ διαφέροντος σπέρματος συνεξήγαγεν ἑαυτῷ. Καὶ αὐτὸς μὲν τὴν λύτρωσιν, ὡς ἀπὸ Πληρώματος προελθών, εἶχεν· τοὺς δὲ Ἀγγέλους εἰς διόρθωσιν τοῦ σπέρματος ἤγαγεν. Ὡς γὰρ ὑπὲρ μέρους δέονται καὶ παρακαλοῦσι, καὶ δι’ ἡμᾶς κατεχόμενοι, σπεύδοντες εἰσελθεῖν, ἄφεσιν ἡμῖν αἰτοῦνται, ἵνα συνεισέλθωμεν αὐτοῖς· σχεδὸν γὰρ ἡμῶν χρείαν ἔχοντες, ἵνα εἰσέλθωσιν, ἐπεὶ ἄνευ ἡμῶν οὐκ ἐπιτρέπεται αὐτοῖς (διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ ἡ Μήτηρ συνελήλυθεν ἄνευ ἡμῶν, φασίν), εἰκότως ὑπὲρ ἡμῶν δέονται. Ἐν ἑνότητι μέντοι γε προεβλήθησαν οἱ Ἄγγελοι ἡμῶν, φασίν, εἷς ὄντες, ὡς ἀπὸ ἑνὸς προελθόντες. Ἐπεὶ δὲ ἡμεῖς ἦμεν οἱ μεμερισμένοι, διὰ τοῦτο ἐβαπτίσατο ὁ Ἰησοῦς, τὸ ἀμέριστον μερισθῆναι, μέχρις ἡμᾶς ἑνώσῃ αὐτοῖς εἰς τὸ Πλήρωμα· ἵνα ἡμεῖς, οἱ πολλοί, ἓν γενόμενοι, [οἱ] πάντες τῷ ἑνὶ τῷ δι’ ἡμᾶς μερισθέντι ἀνακραθῶμεν. Οἱ ἀπὸ Ἀδὰμ ἐξελθόντες, οἱ μὲν Δίκαιοι, διὰ τῶν ἐκτισμένων τὴν ὁδὸν ποιούμενοι, παρὰ τῷ Τόπῳ κατείχοντο, κατὰ τοὺς Οὐαλεντινιανούς·
ἐπέγνωσαν, ὅτι εἰσὶν χάριτι τοῦ Πατρὸς, εἰσιν όνομα Β ΧΧΧΙΙΙ. ἀνωνόμαστον, μορφὴ καὶ γνῶσις. Ὁ δὲ βουληθείς Αἰων (92) τὸ ὑπὲρ τὴν γνῶσιν λαβεῖν, ἐν ἁγνωσία καὶ ἀμορφίᾳ ἐγένετο· ὅθεν καὶ κένωμα γνώσεως είχ γάσατο· ὅπερ ἐστὶ σκιὰ τοῦ ὀνόματος, ὅπερ ἐστὶν Υιός, μορφὴ τῶν Αἰώνων. Οὗτος τὸ κατὰ μέρος όνομα τῶν Αἰώνων ἀμέλει ἐστὶ τοῦ ὀνόματος. ΛΒ'. Ἐν Πληρώματι οὖν ἑνότητος ούσης, ἕκαστος τῶν Αἰώνων ἴδιον ἔχει Πλήρωμα, τὴν συζυγίαν. οὖν ἐκ συζυγίας, φασί, προέρχεται, πληρώματά ἐστιν· ὅσα δὲ ἀπὸ ἑνὸς, εἰκόνες. "Οθεν ὁ Θεόδοτος τὸν Χριστὸν ἐξ ἐννοίας προελθόντα τῆς Σοφίας, εἰκόνα τοῦ Πληρώματος ἐκάλεσεν. Οὗτος δὲ, καταλείψας την μητέρα, ἀνελθὼν εἰς τὸ Πλήρωμα, ἐκρατήθη, ὥσπερ τοῖς ὅλοις, οὕτω δὲ καὶ τῷ Παρακλήτω. ΛΓ'. Υ!όθετος μέντοι γέγονεν ὁ Χριστὸς, ὡς πρὸς τὰ πληρώματα ἐκλεκτὸς γενόμενος, καὶ πρωτότοκος τῶν ἐνθάδε πραγμάτων. Ἔστιν οὖν ὁ λόγος οὗτος παρ άκουσμα τοῦ ἡμετέρου ἐκ τοῦ ὑποκειμένου, πρωτά τοχον λέγων τὸν Σωτῆρα· καὶ ἔστιν ὡσπερεὶ ῥίζα καὶ κεφαλὴ ἡμῶν. Ἡ δὲ Ἐκκλησία, καρποὶ αὐτοῦ Χρι στοῦ, φασί, τὸ ἀνοίκειον φυγόντες (95), συσταλέντος εἰς τὸ Πλήρωμα ἐκ τῆς μητρώας γενομένου ἐννοίας ἡ μήτηρ αὖθις τὸν τῆς οἰκονομίας προηγάγετο άρ χοντα, εἰς τύπον τοῦ φυγόντος αὐτὴν κατ' ἐπιπόθησιν αὐτοῦ κρείττονος ὑπάρχοντος, ὃς ἦν τύπος τοῦ Πατρὸς τῶν ὅλων· διὸ καὶ ἥττων γίνεται, ὡς ἂν ἐκ πάθους τῆς ἐπιθυμίας συνεστῶσα. Ἐμυσάχθη μέντοι ἐνεδοῦσα τὴν ἀποτομίαν αὐτοῦ, ὡς φασιν αὐτοί. ΛΔ'. ᾿Αλλὰ καὶ εὐώνυμοι δυνάμεις, πρῶται προ- βληθεῖσαι τῶν δεξιῶν ὑπ' αὐτῆς, ὑπὸ τῆς τοῦ φωτὸς παρουσίας οὐ μορφοῦνται· κατελείφθησαν δὲ αἱ ἀρι στεραὶ ὑπὸ τοῦ τόπου μορφωθῆναι. Τῆς μητρός αν μετὰ τοῦ Υἱοῦ καὶ τῶν σπερμάτων εἰσελθούσης εἰς τὸ Πλήρωμα, τότε ὁ τόπος τὴν ἐξουσίαν τῆς μητρός καὶ τὴν τάξιν ἀπολήψεται, ἣν νῦν ἔχει ἡ μήτηρ. ΛΕ'. Ὁ Ἰησοῦς τὸ φῶς ἡμῶν, ὡς λέγει ὁ ἀπό στολος, ἑαυτὸν κενώσας, τουτέστιν ἐκτὸς τοῦ ὄρου γενόμενος, κατὰ Θεόδοτον, ἐπεὶ ἄγγελος ἦν, τοῦ Πλη ρώματος τοὺς ἀγγέλους τοῦ διαφέροντος σπέρματος συνεξήγαγεν ἑαυτῷ· καὶ αὐτὸς μὲν τὴν λύτρωσιν ὡς ἀπὸ Πληρώματος προελθὼν εἶχεν, τοὺς δὲ ἀγγέλους εἰς διόρθωσιν τοῦ σπέρματος ἤγαγεν· ὡς γὰρ ὑπὲρ μέρους δέονται καὶ παρακαλοῦσι, καὶ δι' ἡμᾶς κατε χόμενοι, σπεύδοντες εἰσελθεῖν, ἄφεσιν ἡμῖν αὐτοῦνται, ἵνα συνεισέλθωμεν αὐτοῖς· σχεδὸν γὰρ ἡμῶν χρείαν ἔχοντες ἵνα εἰσέλθωσιν· (ἐπεὶ ἄνευ ἡμῶν οὐκ ἐπιτρέ πεται αὐτοῖς· διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ ἡ μήτηρ συνελή CLEMENS ALEXANDRINUS. Juodecimi universa castigata, ut loquuntur, et pas- A sione pariter affecta sunt. Tunc enim agnoverunt esse se gratia Patris, esse quoque nomen quod no- minari non potest, esse denique formam et scien- tiam. Qui vero voluit Æon, illud quod scientia su- perius est rapere, ignorantiæ ac deformitati factus. est obnoxius; unde et vacuitas scientiæ exstitit, quod est umbra nominis, quod est Filius, qui forma est nomen. XXXII. Cum igitur in Plenitudine sit unitas, Eonum singuli propriam Plenitudinem conjugium habent. Quæcunque igitur ex conjugio, aiunt, proveniunt, plenitudines sunt, quæcunque vero ex uno, imagines. Unde Theodotus Christum qui ex contemplatione Sapientiæ processerit, imaginem Plenitudinis vocavit. Hic autem matrem relinquens et ad Plenitudinem ascendens quasi ab universis detentus est, quinetiam et a Paracleto. Adoptatus attamen est Christus, ut inter plenitudines electus, et rerum mundi hu- jusce primogenitus. Est itaque verbum hoc prava nostri doctrina ex materia subjecta, Salvatorem primogenitum vocans, cum ille quasi radix et ca- put nostrum sit. Ecclesia vero ipsius Christi, di- cunt, fructus, cavenles quod inconveniens est, re- cepto in Plenitudinem qui ex contemplatione ma- terna ortus est : mater rursus dispensationis prin- cipem produxit, in imagine illius qui ab ea fuge- rat, propter desiderium illius qui ſuerit melior, qui character Patris universorum fuit : quapropter et minor ille est, quasi ex passione cupiditatis formam verit. Abominata tamen est, inquiunt illi, cum il- lius severitatem videret. XXXIV. Sed et potentiæ sinistræ, ab illa prius. quam dextræ productæ, a lucis adventu præsen- tiaque non formantur. Sinistræ vero relicta sunt a loco ipso formandæ. Matre itaque una cum Filio et seminibus in ✯ Plenitudinem ingressa, tunc lo- cus matris potestatem ordinemque accipiet, quem nunc habet mater. XXXV. Jesus lux nostra, ut dicit apostolus ª, seipsum exinaniens b, hoc est, ut vult Theodotus, extra terminum exiens, quoniam angelus erat, e Plenitudine angelos seminis excellentis secum eduxit. Et ipse quidem redemptionem, quasi e Plenitudine progressus, habuit, angelos autem ad seminis correctionein duxit: quasi enim pro parte rogant obsecrantque angeli, nostrique gratia de- tenti, ingredi festinantes, veniam nobis precantur, ut una cum illis nos etiam ingrediamur. Quippe cum nostri fere opus habent ut ingrediantur (quoniam sine nobis ingredi non illis concessum sit, hanc ob B G D Æonum est. Hic sigillatim Æonum nominis utique b Phil. 1, 7. P. ED. POTTER. a Joan. vIII, 12. diaboli ex superbia ejus pœna scelerumque ex illa castigatione, ut se adversus Deum erigant et quasi a se sibi esse et quas possident dotes tribuant: nec alia in istis desint veræ fidei consona, sed fabulis immista illisque obruta, quibus sic superbi homi- nes et qui scientiæ arcem tenere in Christianis vi- dere vellent, in confusione sua gloriam quærerent, eamque inter Satanæ primogenitos, quasi apostoli Joannis oraculo haberent. COMBEF. genitivo casu, ut mox. SYLB. • (92) Ὁ δὲ βουληθείς Αιών. Clare huc peccatum (95) Φυγόντες. Haud scio an verius φυγόντος,
PG 9:676οἱ δὲ ἕτεροι, ἐν τῷ τοῦ σκότου ἐκτισμένῳ ἐν τοῖς ἀριστεροῖς, ἔχοντες συναίσθησιν τοῦ πυρός. Ποταμὸς ἐκπορεύεται πυρὸς ὑποκάτω τοῦ θρόνου τοῦ Τόπου, καὶ ῥεῖ εἰς τὸ κενὸν τοῦ ἐκτισμένου, ὅ ἐστιν ἡ Γέεννα, ἀπὸ κτίσεως τοῦ πυρὸς ῥέοντος μὴ πληρουμένη. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Τόπος πύρινός ἐστι. Διὰ τοῦτο, φησί, καταπέτασμα ἔχει, ἵνα μὴ ἐκ τῆς προσόψεως ἀναλωθῇ τὰ πνεύματα. Μόνος δὲ ὁ Ἀρχάγγελος εἰσέρχεται πρὸς αὐτόν, οὗ κατ’ εἰκόνα καὶ ὁ ἀρχιερεὺς ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων εἰσῄει. Ἔνθεν καὶ ὁ Ἰησοῦς παρακληθεὶς συνεκαθέσθη τῷ Τόπῳ, ἵνα μένῃ τὰ πνεύματα καὶ μὴ προαναστῇ αὐτοῦ, καὶ ἵνα τὸν Τόπον ἡμερώσῃ καὶ τῷ σπέρματι δίοδον εἰς Πλήρωμα παράσχῃ. Ἡ Μήτηρ, προβαλοῦσα τὸν Χριστὸν ὁλόκληρον καὶ ὑπ’ αὐτοῦ καταλειφθεῖσα, τοῦ λοιποῦ οὐκέτι οὐδὲν προέβαλεν ὁλόκληρον, ἀλλὰ τὰ δυνατὰ παρ’ αὐτῇ κατέσχεν· ὥστε καὶ τοῦ Τόπου καὶ τῶν κλητῶν [οὖν] τὰ ἀγγελικὰ αὐτὴ προβαλοῦσα παρ’ αὐτῇ κατέχει, τῶν ἐκλεκτῶν τῶν ἀγγελικῶν ὑπὸ τοῦ Ἄρρενος ἔτι πρότερον προβεβλημένων. Τὰ μὲν γὰρ δεξιὰ πρὸ τῆς τοῦ Φωτὸς αἰτήσεως προηνέχθη ὑπὸ τῆς Μητρός·
ἐπέγνωσαν, ὅτι εἰσὶν χάριτι τοῦ Πατρὸς, εἰσιν όνομα Β ΧΧΧΙΙΙ. ἀνωνόμαστον, μορφὴ καὶ γνῶσις. Ὁ δὲ βουληθείς Αἰων (92) τὸ ὑπὲρ τὴν γνῶσιν λαβεῖν, ἐν ἁγνωσία καὶ ἀμορφίᾳ ἐγένετο· ὅθεν καὶ κένωμα γνώσεως είχ γάσατο· ὅπερ ἐστὶ σκιὰ τοῦ ὀνόματος, ὅπερ ἐστὶν Υιός, μορφὴ τῶν Αἰώνων. Οὗτος τὸ κατὰ μέρος όνομα τῶν Αἰώνων ἀμέλει ἐστὶ τοῦ ὀνόματος. ΛΒ'. Ἐν Πληρώματι οὖν ἑνότητος ούσης, ἕκαστος τῶν Αἰώνων ἴδιον ἔχει Πλήρωμα, τὴν συζυγίαν. οὖν ἐκ συζυγίας, φασί, προέρχεται, πληρώματά ἐστιν· ὅσα δὲ ἀπὸ ἑνὸς, εἰκόνες. "Οθεν ὁ Θεόδοτος τὸν Χριστὸν ἐξ ἐννοίας προελθόντα τῆς Σοφίας, εἰκόνα τοῦ Πληρώματος ἐκάλεσεν. Οὗτος δὲ, καταλείψας την μητέρα, ἀνελθὼν εἰς τὸ Πλήρωμα, ἐκρατήθη, ὥσπερ τοῖς ὅλοις, οὕτω δὲ καὶ τῷ Παρακλήτω. ΛΓ'. Υ!όθετος μέντοι γέγονεν ὁ Χριστὸς, ὡς πρὸς τὰ πληρώματα ἐκλεκτὸς γενόμενος, καὶ πρωτότοκος τῶν ἐνθάδε πραγμάτων. Ἔστιν οὖν ὁ λόγος οὗτος παρ άκουσμα τοῦ ἡμετέρου ἐκ τοῦ ὑποκειμένου, πρωτά τοχον λέγων τὸν Σωτῆρα· καὶ ἔστιν ὡσπερεὶ ῥίζα καὶ κεφαλὴ ἡμῶν. Ἡ δὲ Ἐκκλησία, καρποὶ αὐτοῦ Χρι στοῦ, φασί, τὸ ἀνοίκειον φυγόντες (95), συσταλέντος εἰς τὸ Πλήρωμα ἐκ τῆς μητρώας γενομένου ἐννοίας ἡ μήτηρ αὖθις τὸν τῆς οἰκονομίας προηγάγετο άρ χοντα, εἰς τύπον τοῦ φυγόντος αὐτὴν κατ' ἐπιπόθησιν αὐτοῦ κρείττονος ὑπάρχοντος, ὃς ἦν τύπος τοῦ Πατρὸς τῶν ὅλων· διὸ καὶ ἥττων γίνεται, ὡς ἂν ἐκ πάθους τῆς ἐπιθυμίας συνεστῶσα. Ἐμυσάχθη μέντοι ἐνεδοῦσα τὴν ἀποτομίαν αὐτοῦ, ὡς φασιν αὐτοί. ΛΔ'. ᾿Αλλὰ καὶ εὐώνυμοι δυνάμεις, πρῶται προ- βληθεῖσαι τῶν δεξιῶν ὑπ' αὐτῆς, ὑπὸ τῆς τοῦ φωτὸς παρουσίας οὐ μορφοῦνται· κατελείφθησαν δὲ αἱ ἀρι στεραὶ ὑπὸ τοῦ τόπου μορφωθῆναι. Τῆς μητρός αν μετὰ τοῦ Υἱοῦ καὶ τῶν σπερμάτων εἰσελθούσης εἰς τὸ Πλήρωμα, τότε ὁ τόπος τὴν ἐξουσίαν τῆς μητρός καὶ τὴν τάξιν ἀπολήψεται, ἣν νῦν ἔχει ἡ μήτηρ. ΛΕ'. Ὁ Ἰησοῦς τὸ φῶς ἡμῶν, ὡς λέγει ὁ ἀπό στολος, ἑαυτὸν κενώσας, τουτέστιν ἐκτὸς τοῦ ὄρου γενόμενος, κατὰ Θεόδοτον, ἐπεὶ ἄγγελος ἦν, τοῦ Πλη ρώματος τοὺς ἀγγέλους τοῦ διαφέροντος σπέρματος συνεξήγαγεν ἑαυτῷ· καὶ αὐτὸς μὲν τὴν λύτρωσιν ὡς ἀπὸ Πληρώματος προελθὼν εἶχεν, τοὺς δὲ ἀγγέλους εἰς διόρθωσιν τοῦ σπέρματος ἤγαγεν· ὡς γὰρ ὑπὲρ μέρους δέονται καὶ παρακαλοῦσι, καὶ δι' ἡμᾶς κατε χόμενοι, σπεύδοντες εἰσελθεῖν, ἄφεσιν ἡμῖν αὐτοῦνται, ἵνα συνεισέλθωμεν αὐτοῖς· σχεδὸν γὰρ ἡμῶν χρείαν ἔχοντες ἵνα εἰσέλθωσιν· (ἐπεὶ ἄνευ ἡμῶν οὐκ ἐπιτρέ πεται αὐτοῖς· διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ ἡ μήτηρ συνελή CLEMENS ALEXANDRINUS. Juodecimi universa castigata, ut loquuntur, et pas- A sione pariter affecta sunt. Tunc enim agnoverunt esse se gratia Patris, esse quoque nomen quod no- minari non potest, esse denique formam et scien- tiam. Qui vero voluit Æon, illud quod scientia su- perius est rapere, ignorantiæ ac deformitati factus. est obnoxius; unde et vacuitas scientiæ exstitit, quod est umbra nominis, quod est Filius, qui forma est nomen. XXXII. Cum igitur in Plenitudine sit unitas, Eonum singuli propriam Plenitudinem conjugium habent. Quæcunque igitur ex conjugio, aiunt, proveniunt, plenitudines sunt, quæcunque vero ex uno, imagines. Unde Theodotus Christum qui ex contemplatione Sapientiæ processerit, imaginem Plenitudinis vocavit. Hic autem matrem relinquens et ad Plenitudinem ascendens quasi ab universis detentus est, quinetiam et a Paracleto. Adoptatus attamen est Christus, ut inter plenitudines electus, et rerum mundi hu- jusce primogenitus. Est itaque verbum hoc prava nostri doctrina ex materia subjecta, Salvatorem primogenitum vocans, cum ille quasi radix et ca- put nostrum sit. Ecclesia vero ipsius Christi, di- cunt, fructus, cavenles quod inconveniens est, re- cepto in Plenitudinem qui ex contemplatione ma- terna ortus est : mater rursus dispensationis prin- cipem produxit, in imagine illius qui ab ea fuge- rat, propter desiderium illius qui ſuerit melior, qui character Patris universorum fuit : quapropter et minor ille est, quasi ex passione cupiditatis formam verit. Abominata tamen est, inquiunt illi, cum il- lius severitatem videret. XXXIV. Sed et potentiæ sinistræ, ab illa prius. quam dextræ productæ, a lucis adventu præsen- tiaque non formantur. Sinistræ vero relicta sunt a loco ipso formandæ. Matre itaque una cum Filio et seminibus in ✯ Plenitudinem ingressa, tunc lo- cus matris potestatem ordinemque accipiet, quem nunc habet mater. XXXV. Jesus lux nostra, ut dicit apostolus ª, seipsum exinaniens b, hoc est, ut vult Theodotus, extra terminum exiens, quoniam angelus erat, e Plenitudine angelos seminis excellentis secum eduxit. Et ipse quidem redemptionem, quasi e Plenitudine progressus, habuit, angelos autem ad seminis correctionein duxit: quasi enim pro parte rogant obsecrantque angeli, nostrique gratia de- tenti, ingredi festinantes, veniam nobis precantur, ut una cum illis nos etiam ingrediamur. Quippe cum nostri fere opus habent ut ingrediantur (quoniam sine nobis ingredi non illis concessum sit, hanc ob B G D Æonum est. Hic sigillatim Æonum nominis utique b Phil. 1, 7. P. ED. POTTER. a Joan. vIII, 12. diaboli ex superbia ejus pœna scelerumque ex illa castigatione, ut se adversus Deum erigant et quasi a se sibi esse et quas possident dotes tribuant: nec alia in istis desint veræ fidei consona, sed fabulis immista illisque obruta, quibus sic superbi homi- nes et qui scientiæ arcem tenere in Christianis vi- dere vellent, in confusione sua gloriam quærerent, eamque inter Satanæ primogenitos, quasi apostoli Joannis oraculo haberent. COMBEF. genitivo casu, ut mox. SYLB. • (92) Ὁ δὲ βουληθείς Αιών. Clare huc peccatum (95) Φυγόντες. Haud scio an verius φυγόντος,
PG 9:677τὰ δὲ σπέρματα τῆς Ἐκκλησίας μετὰ τὴν τοῦ Φωτὸς αἴτησιν, ὅτε ὑπὸ τοῦ Ἄρρενος τὰ ἀγγελικὰ τῶν σπερμάτων προεβάλετο. Τὰ διαφέροντα σπέρματά φησι μήτε ὡς πάθη (ὧν λυομένων συνελύθη ἂν καὶ τὰ σπέρματα), μήτε ὡς κτίσιν προεληλυθέναι, ἀλλ’ ὡς τέκνα (ἀπαρτιζομένης γὰρ τῆς κτίσεως, συναπηρτίσθη ἂν καὶ τὰ σπέρματα). Διὸ καὶ τὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὸ Φῶς, ὃ πρῶτον προήγαγεν, τουτέστι τὸν Ἰησοῦν, ὁ αἰτησάμενος τοὺς Αἰῶνας Χριστός· ἐν ᾧ συνδιυλίσθη κατὰ δύναμιν καὶ τὰ σπέρματα, συνελθόντα αὐτῷ εἰς τὸ Πλήρωμα. Διὸ[τι] πρὸ καταβολῆς κόσμου εἰκότως λέγεται ἡ Ἐκκλησία ἐκλελέχθαι. Ἐν ἀρχῇ τοίνυν συνελογίσθημεν, φασί, καὶ ἐφανερώθημεν. Διὰ τοῦτο ὁ Σωτὴρ λέγει· Λαμψάτω τὸ Φῶς ὑμῶν, μηνύων περὶ τοῦ Φωτὸς τοῦ φανέντος καὶ μορφώσαντος, περὶ οὗ ὁ Ἀπόστολος λέγει· Ὃ φωτίζει πάντα Ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον, τὸν τοῦ διαφόρου σπέρματος. Ὅτε γὰρ ἐφωτίσθη ὁ Ἄνθρωπος, τότε εἰς τὸν κόσμον ἦλθεν, τουτέστιν ἑαυτὸν ἐκόσμησεν, χωρίσας αὑτοῦ τὰ ἐπισκοτοῦντα καὶ συναναμεμιγμένα αὐτῷ πάθη. Καὶ τὸν Ἀδὰμ ὁ Δημιουργὸς ἐννοίᾳ προσχών, ἐπὶ τέλει τῆς δημιουργίας αὐτὸν προήγαγεν.
λυθεν ἄνευ ἡμῶν, φασίν·) εἰκότως ὑπὲρ ἡμῶν δέον- ται. ΑϚ'. Ἐν ἑνότητι μέντοιγε προεβλήθησαν οἱ ἄγ γελοι ἡμῶν, φασὶν, εἰσιόντες, ὡς ἀπὸ ἑνὸς προελθόν- τες. Ἐπεὶ δὲ ἡμεῖς ἦμεν, οἱ μεμερισμένοι, διὰ τοῦτο ἐβαπτίσατο ὁ Ἰησοῦς, τὸ ἀμέριστον μερισθῆναι, μέσ χρις ἡμᾶς ἑνώσῃ αὐτοῖς εἰς τὸ Πλήρωμα, ἵνα ἡμεῖς οἱ πολλοὶ ἐν γενόμενοι, οἱ πάντες τῷ ἑνὶ τῷ δι' ἡμᾶς μερισθέντι ἀνακραθῶμεν. ΛΖ΄. Οἱ ἀπὸ Ἀδὰμ ἐξελθόντες, οἱ μὲν δίκαιοι, διὰ τῶν ἐκτισμένων τὴν ὁδὸν ποιούμενοι, παρὰ τῷ τόπῳ κατείχοντο, κατὰ τοὺς Ουαλεντινιανούς· οἱ δὲ ἕτεροι, ἐν τῷ τοῦ σκότου εκτισμένῳ ἐν τοῖς ἀριστεροῖς ἔχον τες συναίσθησιν τοῦ πυρός. ΛΗ'. Ποταμὸς ἐκπορεύεται πυρὸς ὑποκάτω τοῦ θρόνου τοῦ τόπου, καὶ ῥεῖ εἰς τὸ κενὸν τοῦ ἐκτισμέ- νου· ὅ ἐστιν ἡ γέεννα ἀπὸ κτίσεως τοῦ πυρὸς ῥέον- τος, μὴ πληρουμένης (94). Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ τόπος πύ ρινός ἐστι. Διὰ τοῦτο, φησί, καταπέτασμα έχει, ἵνα μὴ ἐκ τῆς προσόψεως ἀναλωθῇ τὰ πράγματα. Μόνος ἐξ ὁ ἀρχάγγελος εἰσέρχεται πρὸς αὐτὸν, οὗ κατ' εἰ κόνα καὶ ὁ ἀρχιερεὺς ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων εἰσῄει. Ἔνθεν καὶ ὁ Ἰησοῦς παρακληθείς συνεκαθέσθη τῷ τόπῳ, ἵνα μένῃ τὰ πράγματα καὶ μὴ προαναστῇ αὐτοῦ, καὶ ἵνα τὸν τόπον ἡμερώσῃ, καὶ τῷ σπέρματι δίοδον εἰς Πλήρωμα παράσχῃ. ΑΘ. Ἡ μήτηρ προβαλοῦσα τὸν Χριστὸν ὁλόκλη μον, καὶ ὑπ' αὐτοῦ καταλειφθεῖσα, τοῦ λοιποῦ οὐκ ἔτι οὐδὲν προέβαλεν ὁλόκληρον, ἀλλὰ τὰ δυνατὰ παρ' αὐ τῇ παρέσχεν· ὥστε καὶ τοῦ τόπου καὶ τῶν κλήρων οὖν τὰ ἀγγελικὰ αὐτή προβάλλουσα, παρ' αὐτῇ κατέχει τῶν ἐκλεκτῶν τῶν ἀγγελικῶν ὑπὸ τοῦ ἄῤῥενος ἔτι πρότερον προβεβλημένων. Μ'. Τὰ μὲν γὰρ δεξιὰ πρὸ τῆς τοῦ φωτὸς αιτήσεως προηνέχθη ὑπὸ τῆς μητρός, τὰ δὲ σπέρματα τῆς Ἐκ κλησίας, μετὰ τὴν τοῦ φωτὸς αἴτησιν, ὅτε ὑπὸ τοῦ ἄῤῥενος τὰ ἀγγελικὰ τῶν σπερμάτων προεβάλετο. ΜΑ'. Τὰ διαφέροντα σπέρματα, φησί, μήτε ὡς πάθη, ὧν λυομένων, συνελύθη ἂν καὶ τὰ σπέρματα· μήτε ὡς κτίσιν προεληλυθέναι, ἀλλ' ὡς τέκνα. Απαρ τιζομένης γὰρ τῆς κτίσεως, συναπηρτίσθη ἂν καὶ τὰ σπέρματα· διὸ καὶ τὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὸ φῶς, πρῶτον προήγαγε, τουτέστι τὸν Ἰησοῦν, ὁ αἰτησά- μενος τοὺς Αἰῶνας Χριστὸς, ἐν ᾧ συνδιυλίσθη κατὰ δύναμιν καὶ τὰ σπέρματα συνελθόντα αὐτῷ εἰς τὸ Πλήρωμα· διότι πρὸ καταβολῆς κόσμου εἰκότως λέ- γεται ἡ Ἐκκλησία εκλελέχθαι. Ἐν ἀρχῇ τοίνυν συνε λογίσθημεν, φασί, καὶ ἐφανερώθημεν. Διὰ τοῦτο ὁ Σωτὴρ λέγει· Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν, μηνύων περὶ τοῦ φωτὸς τοῦ φανέντος καὶ μορφώσαντος, περὶ οὗ Απόστολος λέγει, "Ο φωτίζει πάντα ἄνθρωπον έρ χομενον εἰς τὸν κόσμον, τὸν τοῦ διαφόρου σπέρμα- τος. Ὅτε γὰρ ἐφωτίσθη ὁ ἄνθρωπος, τότε εἰς τὸν κόσμον ἦλθε, τουτέστιν ἑαυτὸν ἐκόσμησε, χωρίσας αὐτοῦ τὰ ἐπισκοτοῦντα καὶ συναναμεμιγμένα αὐτῷ Ρ. DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. SCRIPT - A causam enim ne quidem mater absque nobis, aiunt B ingressa est), verisimile est quod pro nobis orent. XXXVI. In unitatem tamen, aiunt, angeli no- stri ingressi producti sunt, ut qui ab uno proces- serunt. Quoniam vero nos eramus qui divisi fue- ramus, eam ob causam Jesus baptizatus est, uti quod fuit indivisum divideretur, donec illis in Ple nitudine et nos uniret, ut nos multi unum facti, omnes uni, qui pro nobis divisus erat, commiscea - mur. XXXVII. Qui quidem Adami sunt posteri, ex his nonnulli justi sunt, nimirum qui per creata iter fa- cientes a loco fuerant detenti, secundum Valen- tini sequaces alii autem in tenebrarum creato in sinistris, qui ignis sensu sunt affecti. XXXVIII. Fluvius igneus sub throno loci ingre- diebatur, et fuit in cavitatem creati, quæ est ge- henna, quæque a perpetuo ignis luxu haud imple- tur. Insuper locus ipse igneus est. Propterea, dicit, velamen habet ut ex conspectu res non dissol- vantur. Solus vero archangelus ad illum ingredi- tur, sub cujus imagine pontifex semel in anno in Sancta sanctorum ingrediebatur. Inde etiam Jesus evocatus loco consedit, ut res maneant et non ante ipsum surgant, utque locum mansuefaciat, ut de- nique semini transitum in Plenitudinem præbe- ret. XXXIX.Mater postquam Christum integrum pro- duxerat, et ab eodem fuit derelicta, postea nihil an- plius integrum protulit, sed illa, quorum concessa est C illi facultas, præbuit. Itaque absque loco clerisque cum ipsa angelos produxerat, apud se continet, electis angelorum a masculo prius productis. y XL. Dextra quidem ante lucis petitionem a ma- tre fuerunt producta, semina vero Ecclesiæ post lucis petitionem, cum a masculo semina angelica producta sunt. * XLI. Excellentia semina, ait, nec ut affectus, quibus solutis et semina una solverentur; neque ut creatura quædam prodierunt, sed ut filii. Quippe creatione soluta, semina quoque simul sunt soluta: quapropter etiam cum luce necessitudinem habent, quam primo produxit, nempe Jesum, Christus qui fonas petiit, in quo et semina cum eo in plenitu dinem ingressa, similiter pro virili deſæcata sunt, quoniam ante jacta mundi fundamenta merito dici- tur Ecclesia fuisse electa. Itaque in principio, aiunt, et nos electi manifestatique sumus. Dicit igitur Salvator: Splendeat lux vestra", indicans seu lo- quens de luce illius qui apparuit et transformavit, de quo apostolus inquit: Qui illuminat omnem hominem venientem in mundumb, hoc est inundum seminis excellentis. Cum enim illuminatus est ho- mo, tunc in mundum venit, hoc est, seipsum ore navit separatis a se tenebris et passionibus illi ad- * ED. POTTER. • Matth. v, 16. b Joan. 1, 9. (94) Πληρουμένης. Scribendum potius πληρουμένη,ut referatur ad γέεννα.
PG 9:678Ὁ Σταυρὸς τοῦ ἐν Πληρώματι Ὅρου σημεῖόν ἐστιν· χωρίζει γὰρ τοὺς ἀπίστους τῶν πιστῶν ὡς ἐκεῖνος τὸν κόσμον τοῦ Πληρώματος. Διὸ καὶ τὰ σπέρματα ὁ Ἰησοῦς, διὰ τοῦ σημείου ἐπὶ τῶν ὤμων βαστάσας, εἰσάγει εἰς τὸ Πλήρωμα. Ὦμοι γὰρ τοῦ σπέρματος ὁ Ἰησοῦς λέγεται· Κεραλὴ δὲ ὁ Χριστός. Ὅθεν εἴρηται· Ὃς οὐκ αἴρει τὸν Σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθεῖ μοι, οὐκ ἔστι μου ἀδελφός. Ἦρεν οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ, ὅπερ ὁμοούσιον ἦν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Λέγουσιν οὖν ὅτι αἱ δεξιαὶ ᾔδεσαν τοῦ Ἰησοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ τὰ ὀνόματα καὶ πρὸ τῆς παρουσίας· ἀλλὰ τοῦ σημείου οὐκ ᾔδεσαν τὴν δύναμιν. Καὶ δόντος πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν τοῦ Πατρός, συναινέσαντος δὲ καὶ τοῦ Πληρώματος, ἐκπέμπεται ὁ τῆς βουλῆς Ἄγγελος. Καὶ γίνεται Κεφαλὴ τῶν ὅλων μετὰ τὸν Πατέρα· Πάντα γὰρ ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, Θρόνοι, Κυριότητες, Βασιλεῖαι, Θεότητες, Λειτουργίαι. Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσεν καὶ ἔδωκεν αὐτῷ Ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα πᾶν γόνυ κάμψῃ καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι Κύριος τῆς δόξης Ἰησοῦς Χριστὸς Σωτήρ, ἀναβὰς αὐτὸς καὶ καταβάς· τὸ δὲ ἀνέβη τί ἐστιν, εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη;
λυθεν ἄνευ ἡμῶν, φασίν·) εἰκότως ὑπὲρ ἡμῶν δέον- ται. ΑϚ'. Ἐν ἑνότητι μέντοιγε προεβλήθησαν οἱ ἄγ γελοι ἡμῶν, φασὶν, εἰσιόντες, ὡς ἀπὸ ἑνὸς προελθόν- τες. Ἐπεὶ δὲ ἡμεῖς ἦμεν, οἱ μεμερισμένοι, διὰ τοῦτο ἐβαπτίσατο ὁ Ἰησοῦς, τὸ ἀμέριστον μερισθῆναι, μέσ χρις ἡμᾶς ἑνώσῃ αὐτοῖς εἰς τὸ Πλήρωμα, ἵνα ἡμεῖς οἱ πολλοὶ ἐν γενόμενοι, οἱ πάντες τῷ ἑνὶ τῷ δι' ἡμᾶς μερισθέντι ἀνακραθῶμεν. ΛΖ΄. Οἱ ἀπὸ Ἀδὰμ ἐξελθόντες, οἱ μὲν δίκαιοι, διὰ τῶν ἐκτισμένων τὴν ὁδὸν ποιούμενοι, παρὰ τῷ τόπῳ κατείχοντο, κατὰ τοὺς Ουαλεντινιανούς· οἱ δὲ ἕτεροι, ἐν τῷ τοῦ σκότου εκτισμένῳ ἐν τοῖς ἀριστεροῖς ἔχον τες συναίσθησιν τοῦ πυρός. ΛΗ'. Ποταμὸς ἐκπορεύεται πυρὸς ὑποκάτω τοῦ θρόνου τοῦ τόπου, καὶ ῥεῖ εἰς τὸ κενὸν τοῦ ἐκτισμέ- νου· ὅ ἐστιν ἡ γέεννα ἀπὸ κτίσεως τοῦ πυρὸς ῥέον- τος, μὴ πληρουμένης (94). Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ τόπος πύ ρινός ἐστι. Διὰ τοῦτο, φησί, καταπέτασμα έχει, ἵνα μὴ ἐκ τῆς προσόψεως ἀναλωθῇ τὰ πράγματα. Μόνος ἐξ ὁ ἀρχάγγελος εἰσέρχεται πρὸς αὐτὸν, οὗ κατ' εἰ κόνα καὶ ὁ ἀρχιερεὺς ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων εἰσῄει. Ἔνθεν καὶ ὁ Ἰησοῦς παρακληθείς συνεκαθέσθη τῷ τόπῳ, ἵνα μένῃ τὰ πράγματα καὶ μὴ προαναστῇ αὐτοῦ, καὶ ἵνα τὸν τόπον ἡμερώσῃ, καὶ τῷ σπέρματι δίοδον εἰς Πλήρωμα παράσχῃ. ΑΘ. Ἡ μήτηρ προβαλοῦσα τὸν Χριστὸν ὁλόκλη μον, καὶ ὑπ' αὐτοῦ καταλειφθεῖσα, τοῦ λοιποῦ οὐκ ἔτι οὐδὲν προέβαλεν ὁλόκληρον, ἀλλὰ τὰ δυνατὰ παρ' αὐ τῇ παρέσχεν· ὥστε καὶ τοῦ τόπου καὶ τῶν κλήρων οὖν τὰ ἀγγελικὰ αὐτή προβάλλουσα, παρ' αὐτῇ κατέχει τῶν ἐκλεκτῶν τῶν ἀγγελικῶν ὑπὸ τοῦ ἄῤῥενος ἔτι πρότερον προβεβλημένων. Μ'. Τὰ μὲν γὰρ δεξιὰ πρὸ τῆς τοῦ φωτὸς αιτήσεως προηνέχθη ὑπὸ τῆς μητρός, τὰ δὲ σπέρματα τῆς Ἐκ κλησίας, μετὰ τὴν τοῦ φωτὸς αἴτησιν, ὅτε ὑπὸ τοῦ ἄῤῥενος τὰ ἀγγελικὰ τῶν σπερμάτων προεβάλετο. ΜΑ'. Τὰ διαφέροντα σπέρματα, φησί, μήτε ὡς πάθη, ὧν λυομένων, συνελύθη ἂν καὶ τὰ σπέρματα· μήτε ὡς κτίσιν προεληλυθέναι, ἀλλ' ὡς τέκνα. Απαρ τιζομένης γὰρ τῆς κτίσεως, συναπηρτίσθη ἂν καὶ τὰ σπέρματα· διὸ καὶ τὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὸ φῶς, πρῶτον προήγαγε, τουτέστι τὸν Ἰησοῦν, ὁ αἰτησά- μενος τοὺς Αἰῶνας Χριστὸς, ἐν ᾧ συνδιυλίσθη κατὰ δύναμιν καὶ τὰ σπέρματα συνελθόντα αὐτῷ εἰς τὸ Πλήρωμα· διότι πρὸ καταβολῆς κόσμου εἰκότως λέ- γεται ἡ Ἐκκλησία εκλελέχθαι. Ἐν ἀρχῇ τοίνυν συνε λογίσθημεν, φασί, καὶ ἐφανερώθημεν. Διὰ τοῦτο ὁ Σωτὴρ λέγει· Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν, μηνύων περὶ τοῦ φωτὸς τοῦ φανέντος καὶ μορφώσαντος, περὶ οὗ Απόστολος λέγει, "Ο φωτίζει πάντα ἄνθρωπον έρ χομενον εἰς τὸν κόσμον, τὸν τοῦ διαφόρου σπέρμα- τος. Ὅτε γὰρ ἐφωτίσθη ὁ ἄνθρωπος, τότε εἰς τὸν κόσμον ἦλθε, τουτέστιν ἑαυτὸν ἐκόσμησε, χωρίσας αὐτοῦ τὰ ἐπισκοτοῦντα καὶ συναναμεμιγμένα αὐτῷ Ρ. DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. SCRIPT - A causam enim ne quidem mater absque nobis, aiunt B ingressa est), verisimile est quod pro nobis orent. XXXVI. In unitatem tamen, aiunt, angeli no- stri ingressi producti sunt, ut qui ab uno proces- serunt. Quoniam vero nos eramus qui divisi fue- ramus, eam ob causam Jesus baptizatus est, uti quod fuit indivisum divideretur, donec illis in Ple nitudine et nos uniret, ut nos multi unum facti, omnes uni, qui pro nobis divisus erat, commiscea - mur. XXXVII. Qui quidem Adami sunt posteri, ex his nonnulli justi sunt, nimirum qui per creata iter fa- cientes a loco fuerant detenti, secundum Valen- tini sequaces alii autem in tenebrarum creato in sinistris, qui ignis sensu sunt affecti. XXXVIII. Fluvius igneus sub throno loci ingre- diebatur, et fuit in cavitatem creati, quæ est ge- henna, quæque a perpetuo ignis luxu haud imple- tur. Insuper locus ipse igneus est. Propterea, dicit, velamen habet ut ex conspectu res non dissol- vantur. Solus vero archangelus ad illum ingredi- tur, sub cujus imagine pontifex semel in anno in Sancta sanctorum ingrediebatur. Inde etiam Jesus evocatus loco consedit, ut res maneant et non ante ipsum surgant, utque locum mansuefaciat, ut de- nique semini transitum in Plenitudinem præbe- ret. XXXIX.Mater postquam Christum integrum pro- duxerat, et ab eodem fuit derelicta, postea nihil an- plius integrum protulit, sed illa, quorum concessa est C illi facultas, præbuit. Itaque absque loco clerisque cum ipsa angelos produxerat, apud se continet, electis angelorum a masculo prius productis. y XL. Dextra quidem ante lucis petitionem a ma- tre fuerunt producta, semina vero Ecclesiæ post lucis petitionem, cum a masculo semina angelica producta sunt. * XLI. Excellentia semina, ait, nec ut affectus, quibus solutis et semina una solverentur; neque ut creatura quædam prodierunt, sed ut filii. Quippe creatione soluta, semina quoque simul sunt soluta: quapropter etiam cum luce necessitudinem habent, quam primo produxit, nempe Jesum, Christus qui fonas petiit, in quo et semina cum eo in plenitu dinem ingressa, similiter pro virili deſæcata sunt, quoniam ante jacta mundi fundamenta merito dici- tur Ecclesia fuisse electa. Itaque in principio, aiunt, et nos electi manifestatique sumus. Dicit igitur Salvator: Splendeat lux vestra", indicans seu lo- quens de luce illius qui apparuit et transformavit, de quo apostolus inquit: Qui illuminat omnem hominem venientem in mundumb, hoc est inundum seminis excellentis. Cum enim illuminatus est ho- mo, tunc in mundum venit, hoc est, seipsum ore navit separatis a se tenebris et passionibus illi ad- * ED. POTTER. • Matth. v, 16. b Joan. 1, 9. (94) Πληρουμένης. Scribendum potius πληρουμένη,ut referatur ad γέεννα.
PG 9:679Ὁ καταβὰς αὐτός ἐστιν εἰς τὰ κατώτατα τῆς γῆς καὶ ἀναβὰς ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν. Ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν ἡ Σοφία ὅμοιον τῷ καταλιπόντι αὐτὴν Φωτί, ἐγνώρισεν καὶ προσέδραμεν καὶ ἠγαλλιάσατο καὶ προσεκύνησεν· τοὺς δὲ ἄρρενας Ἀγγέλους τοὺς σὺν αὐτῷ ἐκπεμφθέντας θεασαμένη, κατῃδέσθη καὶ κάλυμμα ἐπέθετο. Διὰ τούτου τοῦ μυστηρίου ὁ Παῦλος κελεύει τὰς γυναῖκας φορεῖν ἐξουσίαν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς διὰ τοὺς Ἀγγέλους. Εὐθὺς οὖν ὁ Σωτὴρ ἐπιφέρει αὐτῇ μόρφωσιν τὴν κατὰ γνῶσιν καὶ ἴασιν τῶν παθῶν, δείξας ἀπὸ Πατρὸς ἀγεννήτου τὰ ἐν Πληρώματι καὶ τὰ μέχρι αὐτῆς. Ἀποστήσας δὲ τὰ πάθη τῆς πεπονθυίας, αὐτὴν μὲν ἀπαθῆ κατεσκεύασεν, τὰ πάθη δὲ διακρίνας ἐφύλαξεν· καὶ οὐχ ὥσπερ [τὰ] τῆς ἔνδον διεφορήθη, ἀλλ’ εἰς οὐσίαν ἤγαγεν αὐτά τε καὶ [τὰ] τῆς δευτέρας διαθέσεως. Οὕτως διὰ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιφανείας, ἡ Σοφία [ἀπαθὴς] γίνεται, καὶ τὰ ἔξω κτίζεται· Πάντα γὰρ δι’ αὐτοῦ γέγονεν, καὶ χωρὶς αὐτοῦ γέγονεν οὐδέν. Πρῶτον οὖν ἐξ ἀσωμάτου πάθους καὶ συμβεβηκότος εἰς ἀσώματον ἔτι τὴν ὕλην αὐτὰ μετήντλησεν καὶ μετέβαλεν· εἶθ’ οὕτως εἰς συγκρίματα καὶ σώματα (ἀθρόως γὰρ οὐσίαν ποιῆσαι τὰ πάθη οὐκ ἐνῆν)·
πάθη. Καὶ τὸν ᾿Αδὰμ ὁ Δημιουργὸς ἐννοίᾳ προσχών, ἐπὶ τέλει τῆς δημιουργίας αὐτὸν προήγαγεν. ΜΒ'. Ο σταυρὸς τοῦ ἐν Πληρώματι ὅρου σημειόν ἐστιν· χωρίζει τοὺς ἀπίστους τῶν πιστῶν, ὡς ἐκεῖνος τὸν κόσμον τοῦ Πληρώματος. Διὸ καὶ τὰ σπέρματα ὁ Ἰησοῦς διὰ τοῦ σημείου ἐπὶ τῶν ὤμων βαστάσας εἰσάγει εἰς τὸ Πλήρωμα· μοι γὰρ τοῦ σπέρματος ὁ Ἰησοῦς λέγεται· κεφαλὴ δὲ ὁ Χριστός. Οθεν εἴρηται, Ὃς οὐκ αἴρει τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθεῖ μοι, οὐκ ἔστι μου ἀδελφός (95). Ηρεν οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ, ὅπερ ὁμοούσιον ἐν τῇ Ἐκκλησία. ΜΓ'. Λέγουσιν οὖν, ὅτι αἱ δεξιας ᾔδεσαν τοῦ Ἰησοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ τὰ ὀνόματα, καὶ πρὸ τῆς παρουσίας Β ἀλλὰ τὸ σημεῖον οὐκ ᾔδεσαν, φασί, δύναμιν (96). Καὶ δόντος πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν τοῦ Πνεύματος, συναινέ σαντος δὲ καὶ τοῦ Πληρώματος, ἐκπέμπεται ὁ τῆς βουλῆς ἄγγελος, καὶ γίνεται κεφαλὴ τῶν ὅλων μετά τὸν Πατέρα. Πάντα γὰρ ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, θρόνοι, κυριότητες, βασιλείας, θεότητες, λειτουργίαι· διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερ- ύψωσε, καὶ ἔδωκεν αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν δη μα, ίνα πάν γόνυ κάμψῃ, καὶ πᾶσα γλώσσα ἐξα μολογήσηται, ὅτι Κύριος τῆς δόξης Ἰησοῦς Χριστ τὸς Σωτὴρ,ἀναβὰς αὐτὸς καὶ καταβάς. Τὸ δὲ ἀνέβη, τί ἐστιν, εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη ; Ὁ καταβὰς αὐτός ἐστιν εἰς τὰ κατώτατα τῆς γῆς, καὶ ἀναβὰς ὑπερο άνω τῶν οὐρανῶν. ΜΔ'. Ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν ἡ Σοφία ὅμοιον τῷ κατα λιπόντι αὐτὴν φωτὶ, ἐγνώρισε καὶ προσέδραμε, καὶ ἠγαλλιάσατο καὶ προσεκύνησε· τοὺς δὲ ἄρρενας ἀγγέλους τοὺς σὺν αὐτῷ ἐκπεμφθέντας θεασαμένη, κατῃδέσθη καὶ κάλυμμα ἐπέθετο. Διὰ τούτου τοῦ μυστηρίου ὁ Παῦλος κελεύει τὰς γυναῖκας φορεῖν ἐξουσίαν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, διὰ τοὺς ἀγγέλους. ΜΕ'. Εὐθὺς οὖν ὁ Σωτὴρ ἐπιφέρει αὐτὴν μόρφω σιν τὴν κατάγνωσιν καὶ ἴασιν τῶν παθῶν, δείξας ἀπὸ Πατρὸς ἀγεννήτου τὰ ἐν Πληρώματι καὶ τὰ μέσ χρι αὐτῆς· ἀποστήσας δὲ τὰ πάθη τῆς πεπονθυίας, αὐτὴν μὲν ἀπαθῆ κατεσκεύασε, τὰ πάθη δὲ διακρίνας ἐφύλαξε, καὶ οὐχ ὥσπερ τῆς ἔνδον (97) διεφορήθη, ἀλλ᾽ εἰς οὐσίαν ἤγαγεν αὐτά τε καὶ τῆς δευτέρας δια- θέσεως. Οὕτω διὰ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιφανείας ἡ Σοφία γίνεται, καὶ τὰ ἔξω κτίζεται. Πάντα γὰρ δι' αὐτοῦ γέγονε, καὶ χωρὶς αὐτοῦ γέγονεν οὐδέν. ΜϚ'. Πρῶτον οὖν ἐξ ἀσωμάτου πάθους καὶ συμ βεβηκότος εἰς ἀσώματον, ἐπὶ τὴν ὕλην αὐτὰ μετήν Οὐκ ἔστι μου ἄξιος· αδελφός πιν, 27, οὐ δύναταί μου είναι μα θητής. κατά· δύναμιν δόντος καὶ πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν. Sτι- τῷ δευτέρας κτίσεως, CLEMENS ALEXANDRINUS. mistis. Adamum quoque cum in mente contineret A Demiurgus, seu rerum conditor, in fine creationis eumdem produxit. XLII. Crux termini hujusce qui in Pleromate seu Plenitudine est, signum est; infideles enim a fidelibus separat, ut ille mundum a Plenitudine. Hancque ob causam semina per-signum in humeros suscipiens Jesus, in plenitudinem induxit : quippe humeri seminis Jesus dicitur, caput autem Chri- stus. Unde dictum est : Qui non tollit crucem suam et sequitur me, non est frater meus. Tulit igitur corpus Jesu, quod consubstantiale fuit Ecclesiæ. XLIII. Dicunt igitur quod potestates dextra Jesu atque Christi nomina cognoverint, ante ejus- dem adventum : signum vero dicunt virtutem non scivisse. Dante etiam Spiritu potestatem omnem, approbante similiter et Plenitudine, angelus con- silii ↳ missus est, et post Patrem universorum ca- put factus est. Omnia enim in ipso creata sunt visibi- lia et invisibilia, throni, dominationes, regna, deita- tes, ministrationes : quare Deus etiam ipsum exal- tavit, deditque illi nomen supra omne nomen, ut om- ne genu flectatur, omnisque lingua confiteatur, quod Dominus gloria Jesus Christus Salvatora, idem ipse qui ascendit, quique descendit. Quod vero ascendit, quid est nisi quod et descendit? Qui descendit, idem est, in partes terræ infimás, et qui supra cœlos a- scendit. XLIV. Videns autem Sapientia similem ipsum luci quæ ipsam reliquerat, cognovit, accurrit, ex- sullavit, et denique adoravit : angelos autem ma- sculos cum vidisset qui cum illo missi sunt, incan- duit ore rubor, velumque X imposuit. Hujusce mysterii gratia Paulus jubet ut mulieres potestatem gestent super caput, propter angelos *. C XLV. Mox igitur Salvator formam affert, nimi- rum affectuum damnationem atque medicinam, ostendens quæ a Patre ingenito in Plenitudine, quæque ad ipsam usque essent: amovens vero qui- bus laboraverat affectus, ipsam quidem ab iisdem immunem fecit. Passiones autem discernens serva- vit, et non ut ab interiori dispositione liberavit, et diripiebat, sed et ad ipsam dispositionis secundæ substantiam deduxit. Hunc in modum per Salva- D toris apparitionem Sapientia est producta, quæque exterius sunt, creata fuerunt. Omnia enim per ipsum facta sunt, absque illo factum est nihil ³. XLVI. Primum itaque ex affectu incorporeo et accidente in incorporeum, in materiam hæc ipsa P. ED. POTTER. a Matth. x, 39. b [sa. 17, 6. Iv, 9, 10. Cor. XI, 10. Joan. 1, 3. atque ita etiam Clemens supra pag. 321. Ferri tamen et potest, quoniam apud Lucani est SYLBURG. praepositionis aut transposita copula legen- dum, BURG. • Col. 1, 16. a Phil. 11, 9, 10, 11. • Eph. ut velit mundum interiorem et quod Pleromate continetur, quidquid affectuum est, passionum, vitiorum, ægritudinum dillasse et exstirpasse, etc. Hæc Valentinianorum Gnosticorum- que doctrina, ex illis Origenis disputata et in Eccle- siam invecta. Combef (95) Οὐκ ἔστι μου ἀδελφός. Vulg. Bib. Matth. x : (96) Δύναμιν. Δύναμιν accipiendum per ellipsin (97) Τῆς ἔνδον. Videtur opponere τὸ τῆς ἔνδον,
PG 9:680καὶ τοῖς σώμασι κατὰ φύσιν ἐπιτηδειότητα ἐνεποίησεν. Πρῶτος μὲν οὖν Δημιουργὸς ὁ Σωτὴρ γίνεται καθολικός· ἡ δὲ Σοφία δευτέρα οἰκοδομεῖ οἶκον ἑαυτῇ καὶ ὑπήρεισεν στύλους ἑπτά. Καὶ πρῶτον πάντων προβάλλεται εἰκόνα τοῦ Πατρὸς Θεόν, δι’ οὗ ἐποίησεν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τουτέστι τὰ οὐράνια καὶ τὰ ἐπίγεια, τὰ δεξιὰ καὶ τὰ ἀριστερά. Οὗτος ὡς εἰκὼν Πατρὸς πατὴρ γίνεται καὶ προβάλλει πρῶτον τὸν ψυχικὸν Χριστόν, Υἱοῦ εἰκόνα· ἔπειτα, τοὺς Ἀρχαγγέλους, Αἰώνων εἰκόνας· εἶτα, Ἀγγέλους [Ἀρχ]αγγέλων, ἐκ τῆς ψυχικῆς καὶ φωτεινῆς οὐσίας ἥν φησιν ὁ προφητικὸς λόγος· Καὶ Πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τῶν ὑδάτων, κατὰ τὴν συμπλοκὴν τῶν δύο οὐσιῶν τῶν αὐτῷ πεποιημένων, τὸ εἰλικρινὲς ἐπιφέρεσθαι εἰπών, τὸ δὲ ἐμβριθὲς καὶ ὑλικὸν ὑποφέρεσθαι, τὸ θολερὸν καὶ παχυμερές. Ἀσώματον δὲ καὶ ταύτην ἐν ἀρχῇ αἰνίσσεται τῷ φάσκειν ἀόρατον· οὔτε γὰρ ἀνθρώπῳ τῷ μηδέπω ὄντι ἀόρατος ἦν, οὔτε τῷ Θεῷ· ἐδημιούργει γάρ· ἀλλὰ τὸ ἄμορφον καὶ ἀνείδεον καὶ ἀσχημάτιστον αὐτῆς ὧδέ πως ἐξεφώνησεν.
πάθη. Καὶ τὸν ᾿Αδὰμ ὁ Δημιουργὸς ἐννοίᾳ προσχών, ἐπὶ τέλει τῆς δημιουργίας αὐτὸν προήγαγεν. ΜΒ'. Ο σταυρὸς τοῦ ἐν Πληρώματι ὅρου σημειόν ἐστιν· χωρίζει τοὺς ἀπίστους τῶν πιστῶν, ὡς ἐκεῖνος τὸν κόσμον τοῦ Πληρώματος. Διὸ καὶ τὰ σπέρματα ὁ Ἰησοῦς διὰ τοῦ σημείου ἐπὶ τῶν ὤμων βαστάσας εἰσάγει εἰς τὸ Πλήρωμα· μοι γὰρ τοῦ σπέρματος ὁ Ἰησοῦς λέγεται· κεφαλὴ δὲ ὁ Χριστός. Οθεν εἴρηται, Ὃς οὐκ αἴρει τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθεῖ μοι, οὐκ ἔστι μου ἀδελφός (95). Ηρεν οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ, ὅπερ ὁμοούσιον ἐν τῇ Ἐκκλησία. ΜΓ'. Λέγουσιν οὖν, ὅτι αἱ δεξιας ᾔδεσαν τοῦ Ἰησοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ τὰ ὀνόματα, καὶ πρὸ τῆς παρουσίας Β ἀλλὰ τὸ σημεῖον οὐκ ᾔδεσαν, φασί, δύναμιν (96). Καὶ δόντος πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν τοῦ Πνεύματος, συναινέ σαντος δὲ καὶ τοῦ Πληρώματος, ἐκπέμπεται ὁ τῆς βουλῆς ἄγγελος, καὶ γίνεται κεφαλὴ τῶν ὅλων μετά τὸν Πατέρα. Πάντα γὰρ ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, θρόνοι, κυριότητες, βασιλείας, θεότητες, λειτουργίαι· διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερ- ύψωσε, καὶ ἔδωκεν αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν δη μα, ίνα πάν γόνυ κάμψῃ, καὶ πᾶσα γλώσσα ἐξα μολογήσηται, ὅτι Κύριος τῆς δόξης Ἰησοῦς Χριστ τὸς Σωτὴρ,ἀναβὰς αὐτὸς καὶ καταβάς. Τὸ δὲ ἀνέβη, τί ἐστιν, εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη ; Ὁ καταβὰς αὐτός ἐστιν εἰς τὰ κατώτατα τῆς γῆς, καὶ ἀναβὰς ὑπερο άνω τῶν οὐρανῶν. ΜΔ'. Ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν ἡ Σοφία ὅμοιον τῷ κατα λιπόντι αὐτὴν φωτὶ, ἐγνώρισε καὶ προσέδραμε, καὶ ἠγαλλιάσατο καὶ προσεκύνησε· τοὺς δὲ ἄρρενας ἀγγέλους τοὺς σὺν αὐτῷ ἐκπεμφθέντας θεασαμένη, κατῃδέσθη καὶ κάλυμμα ἐπέθετο. Διὰ τούτου τοῦ μυστηρίου ὁ Παῦλος κελεύει τὰς γυναῖκας φορεῖν ἐξουσίαν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, διὰ τοὺς ἀγγέλους. ΜΕ'. Εὐθὺς οὖν ὁ Σωτὴρ ἐπιφέρει αὐτὴν μόρφω σιν τὴν κατάγνωσιν καὶ ἴασιν τῶν παθῶν, δείξας ἀπὸ Πατρὸς ἀγεννήτου τὰ ἐν Πληρώματι καὶ τὰ μέσ χρι αὐτῆς· ἀποστήσας δὲ τὰ πάθη τῆς πεπονθυίας, αὐτὴν μὲν ἀπαθῆ κατεσκεύασε, τὰ πάθη δὲ διακρίνας ἐφύλαξε, καὶ οὐχ ὥσπερ τῆς ἔνδον (97) διεφορήθη, ἀλλ᾽ εἰς οὐσίαν ἤγαγεν αὐτά τε καὶ τῆς δευτέρας δια- θέσεως. Οὕτω διὰ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιφανείας ἡ Σοφία γίνεται, καὶ τὰ ἔξω κτίζεται. Πάντα γὰρ δι' αὐτοῦ γέγονε, καὶ χωρὶς αὐτοῦ γέγονεν οὐδέν. ΜϚ'. Πρῶτον οὖν ἐξ ἀσωμάτου πάθους καὶ συμ βεβηκότος εἰς ἀσώματον, ἐπὶ τὴν ὕλην αὐτὰ μετήν Οὐκ ἔστι μου ἄξιος· αδελφός πιν, 27, οὐ δύναταί μου είναι μα θητής. κατά· δύναμιν δόντος καὶ πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν. Sτι- τῷ δευτέρας κτίσεως, CLEMENS ALEXANDRINUS. mistis. Adamum quoque cum in mente contineret A Demiurgus, seu rerum conditor, in fine creationis eumdem produxit. XLII. Crux termini hujusce qui in Pleromate seu Plenitudine est, signum est; infideles enim a fidelibus separat, ut ille mundum a Plenitudine. Hancque ob causam semina per-signum in humeros suscipiens Jesus, in plenitudinem induxit : quippe humeri seminis Jesus dicitur, caput autem Chri- stus. Unde dictum est : Qui non tollit crucem suam et sequitur me, non est frater meus. Tulit igitur corpus Jesu, quod consubstantiale fuit Ecclesiæ. XLIII. Dicunt igitur quod potestates dextra Jesu atque Christi nomina cognoverint, ante ejus- dem adventum : signum vero dicunt virtutem non scivisse. Dante etiam Spiritu potestatem omnem, approbante similiter et Plenitudine, angelus con- silii ↳ missus est, et post Patrem universorum ca- put factus est. Omnia enim in ipso creata sunt visibi- lia et invisibilia, throni, dominationes, regna, deita- tes, ministrationes : quare Deus etiam ipsum exal- tavit, deditque illi nomen supra omne nomen, ut om- ne genu flectatur, omnisque lingua confiteatur, quod Dominus gloria Jesus Christus Salvatora, idem ipse qui ascendit, quique descendit. Quod vero ascendit, quid est nisi quod et descendit? Qui descendit, idem est, in partes terræ infimás, et qui supra cœlos a- scendit. XLIV. Videns autem Sapientia similem ipsum luci quæ ipsam reliquerat, cognovit, accurrit, ex- sullavit, et denique adoravit : angelos autem ma- sculos cum vidisset qui cum illo missi sunt, incan- duit ore rubor, velumque X imposuit. Hujusce mysterii gratia Paulus jubet ut mulieres potestatem gestent super caput, propter angelos *. C XLV. Mox igitur Salvator formam affert, nimi- rum affectuum damnationem atque medicinam, ostendens quæ a Patre ingenito in Plenitudine, quæque ad ipsam usque essent: amovens vero qui- bus laboraverat affectus, ipsam quidem ab iisdem immunem fecit. Passiones autem discernens serva- vit, et non ut ab interiori dispositione liberavit, et diripiebat, sed et ad ipsam dispositionis secundæ substantiam deduxit. Hunc in modum per Salva- D toris apparitionem Sapientia est producta, quæque exterius sunt, creata fuerunt. Omnia enim per ipsum facta sunt, absque illo factum est nihil ³. XLVI. Primum itaque ex affectu incorporeo et accidente in incorporeum, in materiam hæc ipsa P. ED. POTTER. a Matth. x, 39. b [sa. 17, 6. Iv, 9, 10. Cor. XI, 10. Joan. 1, 3. atque ita etiam Clemens supra pag. 321. Ferri tamen et potest, quoniam apud Lucani est SYLBURG. praepositionis aut transposita copula legen- dum, BURG. • Col. 1, 16. a Phil. 11, 9, 10, 11. • Eph. ut velit mundum interiorem et quod Pleromate continetur, quidquid affectuum est, passionum, vitiorum, ægritudinum dillasse et exstirpasse, etc. Hæc Valentinianorum Gnosticorum- que doctrina, ex illis Origenis disputata et in Eccle- siam invecta. Combef (95) Οὐκ ἔστι μου ἀδελφός. Vulg. Bib. Matth. x : (96) Δύναμιν. Δύναμιν accipiendum per ellipsin (97) Τῆς ἔνδον. Videtur opponere τὸ τῆς ἔνδον,
PG 9:681Διακρίνας δὲ ὁ Δημιουργὸς τὰ καθαρὰ ἀπὸ τοῦ ἐμβριθοῦς, ὡς ἂν ἐνιδὼν τὴν ἑκατέρου φύσιν, φῶς ἐποίησεν, τουτέστιν ἐφανέρωσεν καὶ εἰς φῶς καὶ ἰδέαν προσήγαγεν, ἐπεὶ τό γε ἡλιακὸν καὶ οὐράνιον φῶς πολλῷ ὕστερον ἐργάζεται. Καὶ ποιεῖ [ἐκ] τῶν ὑλικῶν τὸ μὲν ἐκ τῆς λύπης, οὐσιωδῶς κτίζων Πνευματικὰ τῆς πονηρίας, πρὸς ἃ ἡ πάλη ἡμῖν (διὸ καὶ λέγει ὁ Ἀπόστολος· Καὶ μὴ λυπεῖτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε]· τὸ δὲ ἐκ τοῦ φόβου, τὰ θηρία· τὸ δὲ ἐκ τῆς [ἐκ]πλήξεως καὶ ἀπορίας, τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου. Ἐν δὲ τοῖς τρισὶ στοιχείοις τὸ πῦρ ἐναιωρεῖται καὶ ἐνέσπαρται καὶ ἐμφωλεύει καὶ ὑπὸ τούτων ἐξάπτεται καὶ τούτοις ἐπαποθνῄσκει, μὴ ἔχον τόπον ἀποτακτὸν ἑαυτοῦ ὡς καὶ τὰ ἄλλα στοιχεῖα ἐξ ὧν τὰ συγκρίματα δημιουργεῖται. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἐγίνωσκεν τὴν δι’ αὑτοῦ ἐνεργοῦσαν, οἰόμενος ἰδίᾳ δυνάμει δημιουργεῖν, φιλεργὸς ὢν φύσει· διὰ τοῦτο εἶπεν ὁ Ἀπόστολος· Ὑπετάγη τῇ ματαιότητι τοῦ κόσμου, οὐχ ἑκών, ἀλλὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα, ἐπ’ ἐλπίδι ὅτι καὶ αὐτὸς ἐλευθερωθήσεται, ὅταν συλλεγῇ τὰ σπέρματα τοῦ Θεοῦ.
πλησεν καὶ μετέβαλεν, εἶθ᾽ οὕτως εἰς συγκρίματα (98) καὶ σώματα· ἀθρόως γὰρ οὐσίαν ποιῆσαι τὰ πάθη οὐκ ἐνῆν· καὶ τοῖς σώμασι κατὰ φύσιν ἐπιτηδειότητα ἐνεποίησεν. ΜΖ'. Πρῶτος μὲν οὖν Δημιουργὸς ὁ Σωτὴρ γίνεται καθολικός· ἡ δὲ Σοφία δευτέρα οικοδομεί οἶκον ἑαυτῇ, καὶ ὑπήρεισε στύλους ἑπτά· καὶ πρῶτον πάντων προβάλλεται εἰκόνα τοῦ Πατρὸς Θεὸν, δι' οὗ ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τουτέστι τὰ οὐρά νια καὶ τὰ ἐπίγεια, τὰ δεξιὰ καὶ τὰ ἀριστερά. Οὗτος, ὡς εἰκὼν Πατρός, Πατήρ γίνεται, καὶ προβάλλει πρῶτον τὸν ψυχικὸν Χριστὸν Υἱοῦ εἰκόνα· ἔπειτα τοὺς ἀρχαγγέλους, αἰώνων εἰκόνας· εἶτα ἀγγέλους, ἀγγέλων, ἐκ τῆς ψυχικῆς καὶ φωτεινῆς οὐσίας, ἣν φησιν ὁ προφητικός λόγος, Καὶ πνεῦμα Θεοῦ ἐπε φέρετο ἐπάνω τῶν ὑδάτων, κατὰ τὴν συμπλοκὴν Β τῶν δύο οὐσιῶν τῶν αὐτῶν πεπεισμένων, τὸ εἰλικρι νὲς ἐπιφέρεσθαι εἰπών· τὸ δὲ ἐμβριθὲς καὶ ὑλικὸν ὑποφέρεσθαι, τὸ θολερὸν καὶ παχυμερές. Ασώμα- τον δὲ καὶ ταύτην ἐν ἀρχῇ αἰνίσσεται, τὸ φάσκειν ἀόρατον· οὔτε γὰρ ἀνθρώπῳ τῷ μηδέπω ὄντι ἀόρα τος ἦν, οὔτε τῷ (99). . . ἐδημιούργει γάρ· ἀλλὰ τὸ ἄμορφον καὶ ἀνείδεον καὶ ἀσχημάτιστον αὐτῆς, ὧδέ πως ἐξεφώνησεν. ΜΗ'. Διακρίνας δὲ ὁ Δημιουργὸς τὰ καθαρὰ ἀπὸ τοῦ ἐμβριθοῦς, ὡς ἂν ἐνιδὼν τὴν ἑκατέρου φύσιν, φῶς ἐποίησε, τουτέστιν ἐφανέρωσεν, καὶ εἰς φῶς καὶ ἰδέαν προσήγαγεν· ἐπεὶ τόγε ἡλιακὸν καὶ οὐράνιον φῶς πολλῷ ὕστερον ἐργάζεται· καὶ ποιεῖ ἐκ τῶν ὑλικῶν, τὸ μὲν ἐκ τῆς λύπης οὐσιῶδες, κτίζον πνευ- ματικὰ τῆς πονηρίας (1), πρὸς ἃ ἡ πάλη ἡμῖν, διὸ καὶ λέγει ὁ Ἀπόστολος· Καὶ μὴ λυπεῖτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε τὸ δὲ ἐκ τοῦ φόβου, τὰ θηρία· τὸ δὲ ἐκ τῆς πλήξεως καὶ ἀπορίας, τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου. Ἐν δὲ τοῖς τρισὶ στοιχείοις τὸ πῦρ ἐναιωρεῖται καὶ ἐνέσπαρται καὶ ἐμφωλεύει, καὶ ὑπὸ τούτων ἐξάπτεται, καὶ τούτοις ἐπαποθνήσκει, μὴ ἔχον τύπον ἀποτακτὸν (2) ἑαυτοῦ ὡς καὶ τὰ ἄλλα στοιχεῖα, ἐξ ὧν τὰ συγκρίματα δη μιουργείται. ΜΘ'. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἐγίνωσκε τὴν δι' αὐτοῦ ἐνερ γοῦσαν, οιόμενος ἰδίᾳ δυνάμει δημιουργεῖν, φιλεργός ὢν φύσει, διὰ τοῦτο εἶπεν ὁ Ἀπόστολος· Υπετάγη τῇ ματαιότητι τοῦ κόσμου οὐχ έκών, ἀλλὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα, ἐπ' ἐλπίδι, ὅτι καὶ αὐτὸς ἐλευθε ρωθήσεται, ὅταν συλλεγῇ τὰ σπέρματα τοῦ Θεοῦ. Τεκμήριον δὲ μάλιστα τοῦ ἀκουσίου τὸ εὐλογεῖν τὸ Σάββατον καὶ τὴν ἀπὸ τῶν πόνων ἀνάπαυσιν ὑπερ- ασπίζεσθαι (3). νι, ; ιν, 30. Ν'. Λαβὼν χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, οὐ τῆς ξηρᾶς, ἀλλὰ τῆς πολυμερούς καὶ ποικίλης ύλης μέρος, ψυχήν * Ρ. ἐξ ὧν τὰ συγκρίματα δημιουργείται. νηρίας. ὑπερασπάζεσθαι, Sει- DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - A infudit ac transtulit, dein similiter in mista ani a mantium corpora, fieri enim non potuit ut passio- nes illico substantiam facerent, et corporibus ha- bita naturæ eorumdem ratione utilitatem indidit. XLVII. Primus itaque Demiurgus, ceu opifex universalis Salvator factus est, dein Sapientia se- cunda sibi domum ædificatª, collocat columnas septem, primumque omnium Deum Patris imagi- nem producit, per quem fecit cœlum et terram, hoc est, cœlestia atque terrestria, dextra ac sini- stra. Hic ut Patris imago Pater factus est, et pro- ducit primum animalem Christum Filii imaginem : dein archangelos Æonum imagines, deinceps ange- los angelorum ex animali lucidaque substantia, de qua sermo propheticus: Et Spiritus Dei ferebatur super aquass, duarum substantiarum complexu quæ cedunt ipsæ et obsequuntur, quod purum su- pra terram ferri dicens, quod vero grave atque materiale, turbidum crassumque subsidere. Incor- poream vero et hanc esse in principio, nobis innuit, cum et invisibilem nominat. Neque enim homini, qui nondum esset, invisibilis erat, neque Demiurgo ceu opifici, ipse enim condidit: sed quod illius informe, quod speciei, quod figuræ fuerit expers hoc modo enuntiavit. XLVIII. Discernens vero Demiurgus quæ pura ab eo quod crassum, ut qui amborum naturam optime cognovit, lucem creavit, hoc est, manifesta- vit, atque ad lucem speciemque produxit. Quippe diu post formatur solis cœlique lumen, idque ex C materiatis : nempe quod substantiale fuit ex tristi- D tia, condidit spiritalia nequitia, adversus X quæ nobis est lucta, unde dicit Apostolus: Et ne con- tristate Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis © : ex timore vero, bestias, ex stupore vero angu- stiaque, elementa mundi. In tribus autem elemen- tis ignis sublimis exstat, et illis inspersus est, et in illis latet, et sab iisdem accenditur, inque illis moritur, formam sui determinatam non habens sicuti reliqua elementa, ex quibus mista viven- tiumque corpora forniantur. XLIX. Quoniam vero nesciebat, quæ per ipsum operabatur, virtute propria se res creare existi- mans, cum natura lubens operetur, propter hoc di- xit Apostolus: Subjectum esse vanitati mundi non sua sponte, sed propter eum qui subjecit in spe à, quod ipse etiam liberabitur, cum Dei semina colle- cta fuerint. Præcipue vero sit indicio quod invitus operatus est, quoniam Sabbato benedixit e, et re- quiem a laboribus tuetur. L. Pulvere e terra sumpto non ex arida, 'sed ex diversis partibus dividua variaque materia terre- Gen. 1, 2. Eph. a. Rom. vill, 20. ED. POTTER. • Gen. 11, 3. • Prov. IX, 11. adhibet, mentio mox occurrit, vide et Basilium, p. 6. H. SILBURG. PATROL GR. IX. C SYLBURG. assignatum. amplecti et praferri laboribus. BURG. (98) Συγκρίματα. Eamdem vocem paulo infra (99) Τῷ. Α. supplet τῷ ὄντι. De inforini autem cujus (1) Πνευματικὰ τῆς π. Forte πνεύματα τῆς που (2) Τύπον ἀποτ. rorle τόπον ἀποτακτών, locuri (5) Υπερασπίζεσθαι. Convenientius videtur
PG 9:682Τεκμήριον δὲ μάλιστα τοῦ ἀκουσίου τὸ εὐλογεῖν τὸ σάββατον καὶ τὴν ἀπὸ τῶν πόνων ἀνάπαυσιν ὑπερασπάζεσθαι. Λαβὼν χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, οὐ τῆς ξηρᾶς, ἀλλὰ τῆς πολυμεροῦς καὶ ποικίλης ὕλης μέρος, ψυχὴν γεώδη καὶ ὑλικὴν ἐτεκτήνατο ἄλογον καὶ τῇ τῶν θηρίων ὁμοούσιον· οὗτος [ὁ] κατ’ εἰκόνα ἄνθρωπος. Ὁ δὲ καθ’ ὁμοίωσιν, τὴν αὐτοῦ τοῦ Δημιουργοῦ ἐκεῖνός ἐστιν ὃν εἰς τοῦτον ἐνεφύσησέν τε καὶ ἐνέσπειρεν, ὁμοούσιόν τι αὐτῷ δι’ Ἀγγέλων ἐνθείς. Καθὸ μὲν ἀόρατός ἐστι καὶ ἀσώματος, τὴν οὐσίαν αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς προσεῖπεν· μορφωθὲν δέ, ψυχὴ ζῶσα ἐγένετο· ὅπερ εἶναι, καὶ αὐτὸς ἐν ταῖς προφητικαῖς γραφαῖς ὁμολογεῖ. Ἄνθρωπος γοῦν ἐστιν ἐν ἀνθρώπῳ, ψυχικὸς ἐν χοϊκῷ, οὐ μέρει μέρος, ἀλλὰ ὅλῳ ὅλος συνών, ἀρρήτῳ δυνάμει Θεοῦ. Ὅθεν ἐν τῷ Παραδείσῳ, τῷ τετάρτῳ οὐρανῷ, δημιουργεῖται. Ἐκεῖ γὰρ χοϊκὴ σὰρξ οὐκ ἀναβαίνει, ἀλλ’ ἦν τῇ ψυχῇ [τῇ] θείᾳ οἷον σὰρξ ἡ ὑλική. Ταῦτα σημαίνει· Τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν μου (τὴν θείαν ψυχὴν αἰνίσσεται τὴν ἐγκεκρυμμένην τῇ σαρκὶ καὶ στερεὰν καὶ δυσπαθῆ καὶ δυνατωτέραν), καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου (τὴν ὑλικὴν ψυχὴν σῶμα οὖσαν τῆς θείας ψυχῆς).
πλησεν καὶ μετέβαλεν, εἶθ᾽ οὕτως εἰς συγκρίματα (98) καὶ σώματα· ἀθρόως γὰρ οὐσίαν ποιῆσαι τὰ πάθη οὐκ ἐνῆν· καὶ τοῖς σώμασι κατὰ φύσιν ἐπιτηδειότητα ἐνεποίησεν. ΜΖ'. Πρῶτος μὲν οὖν Δημιουργὸς ὁ Σωτὴρ γίνεται καθολικός· ἡ δὲ Σοφία δευτέρα οικοδομεί οἶκον ἑαυτῇ, καὶ ὑπήρεισε στύλους ἑπτά· καὶ πρῶτον πάντων προβάλλεται εἰκόνα τοῦ Πατρὸς Θεὸν, δι' οὗ ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, τουτέστι τὰ οὐρά νια καὶ τὰ ἐπίγεια, τὰ δεξιὰ καὶ τὰ ἀριστερά. Οὗτος, ὡς εἰκὼν Πατρός, Πατήρ γίνεται, καὶ προβάλλει πρῶτον τὸν ψυχικὸν Χριστὸν Υἱοῦ εἰκόνα· ἔπειτα τοὺς ἀρχαγγέλους, αἰώνων εἰκόνας· εἶτα ἀγγέλους, ἀγγέλων, ἐκ τῆς ψυχικῆς καὶ φωτεινῆς οὐσίας, ἣν φησιν ὁ προφητικός λόγος, Καὶ πνεῦμα Θεοῦ ἐπε φέρετο ἐπάνω τῶν ὑδάτων, κατὰ τὴν συμπλοκὴν Β τῶν δύο οὐσιῶν τῶν αὐτῶν πεπεισμένων, τὸ εἰλικρι νὲς ἐπιφέρεσθαι εἰπών· τὸ δὲ ἐμβριθὲς καὶ ὑλικὸν ὑποφέρεσθαι, τὸ θολερὸν καὶ παχυμερές. Ασώμα- τον δὲ καὶ ταύτην ἐν ἀρχῇ αἰνίσσεται, τὸ φάσκειν ἀόρατον· οὔτε γὰρ ἀνθρώπῳ τῷ μηδέπω ὄντι ἀόρα τος ἦν, οὔτε τῷ (99). . . ἐδημιούργει γάρ· ἀλλὰ τὸ ἄμορφον καὶ ἀνείδεον καὶ ἀσχημάτιστον αὐτῆς, ὧδέ πως ἐξεφώνησεν. ΜΗ'. Διακρίνας δὲ ὁ Δημιουργὸς τὰ καθαρὰ ἀπὸ τοῦ ἐμβριθοῦς, ὡς ἂν ἐνιδὼν τὴν ἑκατέρου φύσιν, φῶς ἐποίησε, τουτέστιν ἐφανέρωσεν, καὶ εἰς φῶς καὶ ἰδέαν προσήγαγεν· ἐπεὶ τόγε ἡλιακὸν καὶ οὐράνιον φῶς πολλῷ ὕστερον ἐργάζεται· καὶ ποιεῖ ἐκ τῶν ὑλικῶν, τὸ μὲν ἐκ τῆς λύπης οὐσιῶδες, κτίζον πνευ- ματικὰ τῆς πονηρίας (1), πρὸς ἃ ἡ πάλη ἡμῖν, διὸ καὶ λέγει ὁ Ἀπόστολος· Καὶ μὴ λυπεῖτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε τὸ δὲ ἐκ τοῦ φόβου, τὰ θηρία· τὸ δὲ ἐκ τῆς πλήξεως καὶ ἀπορίας, τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου. Ἐν δὲ τοῖς τρισὶ στοιχείοις τὸ πῦρ ἐναιωρεῖται καὶ ἐνέσπαρται καὶ ἐμφωλεύει, καὶ ὑπὸ τούτων ἐξάπτεται, καὶ τούτοις ἐπαποθνήσκει, μὴ ἔχον τύπον ἀποτακτὸν (2) ἑαυτοῦ ὡς καὶ τὰ ἄλλα στοιχεῖα, ἐξ ὧν τὰ συγκρίματα δη μιουργείται. ΜΘ'. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἐγίνωσκε τὴν δι' αὐτοῦ ἐνερ γοῦσαν, οιόμενος ἰδίᾳ δυνάμει δημιουργεῖν, φιλεργός ὢν φύσει, διὰ τοῦτο εἶπεν ὁ Ἀπόστολος· Υπετάγη τῇ ματαιότητι τοῦ κόσμου οὐχ έκών, ἀλλὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα, ἐπ' ἐλπίδι, ὅτι καὶ αὐτὸς ἐλευθε ρωθήσεται, ὅταν συλλεγῇ τὰ σπέρματα τοῦ Θεοῦ. Τεκμήριον δὲ μάλιστα τοῦ ἀκουσίου τὸ εὐλογεῖν τὸ Σάββατον καὶ τὴν ἀπὸ τῶν πόνων ἀνάπαυσιν ὑπερ- ασπίζεσθαι (3). νι, ; ιν, 30. Ν'. Λαβὼν χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, οὐ τῆς ξηρᾶς, ἀλλὰ τῆς πολυμερούς καὶ ποικίλης ύλης μέρος, ψυχήν * Ρ. ἐξ ὧν τὰ συγκρίματα δημιουργείται. νηρίας. ὑπερασπάζεσθαι, Sει- DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - A infudit ac transtulit, dein similiter in mista ani a mantium corpora, fieri enim non potuit ut passio- nes illico substantiam facerent, et corporibus ha- bita naturæ eorumdem ratione utilitatem indidit. XLVII. Primus itaque Demiurgus, ceu opifex universalis Salvator factus est, dein Sapientia se- cunda sibi domum ædificatª, collocat columnas septem, primumque omnium Deum Patris imagi- nem producit, per quem fecit cœlum et terram, hoc est, cœlestia atque terrestria, dextra ac sini- stra. Hic ut Patris imago Pater factus est, et pro- ducit primum animalem Christum Filii imaginem : dein archangelos Æonum imagines, deinceps ange- los angelorum ex animali lucidaque substantia, de qua sermo propheticus: Et Spiritus Dei ferebatur super aquass, duarum substantiarum complexu quæ cedunt ipsæ et obsequuntur, quod purum su- pra terram ferri dicens, quod vero grave atque materiale, turbidum crassumque subsidere. Incor- poream vero et hanc esse in principio, nobis innuit, cum et invisibilem nominat. Neque enim homini, qui nondum esset, invisibilis erat, neque Demiurgo ceu opifici, ipse enim condidit: sed quod illius informe, quod speciei, quod figuræ fuerit expers hoc modo enuntiavit. XLVIII. Discernens vero Demiurgus quæ pura ab eo quod crassum, ut qui amborum naturam optime cognovit, lucem creavit, hoc est, manifesta- vit, atque ad lucem speciemque produxit. Quippe diu post formatur solis cœlique lumen, idque ex C materiatis : nempe quod substantiale fuit ex tristi- D tia, condidit spiritalia nequitia, adversus X quæ nobis est lucta, unde dicit Apostolus: Et ne con- tristate Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis © : ex timore vero, bestias, ex stupore vero angu- stiaque, elementa mundi. In tribus autem elemen- tis ignis sublimis exstat, et illis inspersus est, et in illis latet, et sab iisdem accenditur, inque illis moritur, formam sui determinatam non habens sicuti reliqua elementa, ex quibus mista viven- tiumque corpora forniantur. XLIX. Quoniam vero nesciebat, quæ per ipsum operabatur, virtute propria se res creare existi- mans, cum natura lubens operetur, propter hoc di- xit Apostolus: Subjectum esse vanitati mundi non sua sponte, sed propter eum qui subjecit in spe à, quod ipse etiam liberabitur, cum Dei semina colle- cta fuerint. Præcipue vero sit indicio quod invitus operatus est, quoniam Sabbato benedixit e, et re- quiem a laboribus tuetur. L. Pulvere e terra sumpto non ex arida, 'sed ex diversis partibus dividua variaque materia terre- Gen. 1, 2. Eph. a. Rom. vill, 20. ED. POTTER. • Gen. 11, 3. • Prov. IX, 11. adhibet, mentio mox occurrit, vide et Basilium, p. 6. H. SILBURG. PATROL GR. IX. C SYLBURG. assignatum. amplecti et praferri laboribus. BURG. (98) Συγκρίματα. Eamdem vocem paulo infra (99) Τῷ. Α. supplet τῷ ὄντι. De inforini autem cujus (1) Πνευματικὰ τῆς π. Forte πνεύματα τῆς που (2) Τύπον ἀποτ. rorle τόπον ἀποτακτών, locuri (5) Υπερασπίζεσθαι. Convenientius videtur
PG 9:683Περὶ τούτων τῶν δυεῖν καὶ ὁ Σωτὴρ λέγει φοβεῖσθαι δεῖν τὸν δυνάμενον ταύτην τὴν ψυχὴν καὶ τοῦτο τὸ σῶμα τὸ ψυχικὸν ἐν γεέννῃ ἀπολέσαι. Τοῦτο τὸ σαρκίον ἀντίδικον ὁ Σωτὴρ εἶπεν καὶ ὁ Παῦλος νόμον ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου· καὶ δῆσαι παραινεῖ καὶ ἁρπάσαι ὡς ἰσχυροῦ τὰ σκεύη, τοῦ ἀντιπολεμοῦντος τῇ οὐρανίῳ ψυχῇ, ὁ Σωτήρ· καὶ ἀπηλλάχθαι αὐτοῦ παραινεῖ κατὰ τὴν ὁδόν, μὴ τῇ φυλακῇ περιπέσωμεν καὶ τῇ κολάσει· ὁμοίως δὲ καὶ εὐνοεῖν αὐτῷ, μὴ τρέφοντας καὶ ῥωννύντας τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἐξουσίᾳ, ἀλλ’ ἐντεῦθεν νεκροῦντας ἤδη καὶ ἐξίτηλον ἀποφαίνοντας ἀποχῇ τῆς πονηρίας, ἵνα ἐν τῇ διαλύσει ταύτῃ διαφορηθὲν καὶ διαπνεῦσαν λάθῃ, ἀλλὰ μὴ καθ’ αὑτό τινος ὑποστάσεως λαβόμενον, τὴν ἰσχὺν ἔχῃ παράμονον ἐν τῇ διὰ πυρὸς διεξόδῳ. Τοῦτο ζιζάνιον ὀνομάζεται συμφυὲς τῇ ψυχῇ, τῷ χρηστῷ σπέρματι· τοῦτο καὶ σπέρμα τοῦ Διαβόλου, ὡς ὁμοούσιον ἐκείνῳ, καὶ ὄφις καὶ διαπτερνιστὴς καὶ λῃστὴς ἐπιτιθέμενος κεφαλῇ βασιλέως. Ἔσχεν δὲ ὁ Ἀδὰμ ἀδήλως αὐτῷ ὑπὸ τῆς Σοφίας ἐνσπαρὲν τὸ σπέρμα τὸ πνευματικὸν εἰς τὴν ψυχήν, διαταγείς, φησί, δι’ Ἀγγέλων, ἐν χειρὶ Μεσίτου·
Α γεώδη καὶ ὑλικὴν ἐτεκτήνατο άλογον, καὶ τῆς τῶν θηρίων ὁμοούσιον. Οὗτος κατ᾿ εἰκόνα ἄνθρωπος· ὁ δὲ καθ' ὁμοίωσιν τὴν αὐτοῦ τοῦ Δημιουργοῦ ἐκεῖ νός ἐστιν, ὃν εἰς τοῦτον ἐνεφύσησέν τε καὶ ἐνέσπει· ρεν, ὁμοούσιόν τι αὐτῷ δι' ἀγγέλων ἐνθείς· καθὸ μὲν ἀόρατός ἐστι καὶ ἀσώματος, τὴν οὐσίαν αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς προσείπε· μορφωθὲν δὲ, ψυχὴ ζῶσα ἐγένετο· ὅπερ εἶναι καὶ αὐτὸς ἐν ταῖς προφητικαῖς γραφαῖς ὁμολογεῖ. ΝΑ'. "Ανθρωπος γοῦν ἐστιν ἐν ἀνθρώπῳ, ψυχικὸς ἐν χοϊκῷ, οὐ μέρει μέρος, ἀλλὰ ὅλῳ ὅλος συνών, αλ ῥήτῳ δυνάμει Θεοῦ· ὅθεν ἐν τῷ παραδείσῳ τῷ τε τάρτῳ οὐρανῷ δημιουργεῖται· ἐκεῖ γὰρ χοϊκὴ σὰρξ οὐκ ἀναβαίνει, ἀλλ᾽ ἦν τῇ ψυχῇ θείᾳ (4) οἷον σὰρξη ὑλική. Ταῦτα σημαίνει, Τοῦτο νῦς ἐστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν μου· τὴν θείαν ψυχὴν αἰνίσσεται τὴν ἐγχε- κρυμμένην τῇ σαρκὶ καὶ στερεὰν καὶ δυσπαθῆ καὶ δυνατωτέραν· Καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου την υλικὴν ψυχὴν, σῶμα οὖσαν τῆς θείας ψυχῆς. Περί τούτων τῶν δυεῖν καὶ ὁ Σωτὴρ λέγει, φοβεῖσθαι δεῖν τὸν δυνάμενον ταύτην τὴν ψυχὴν καὶ τοῦτο τὸ σῶμα τὸ ψυχικὸν ἐν γεέννῃ ἀπολέσαι. ΝΒ΄. Τοῦτο τὸ σαρκίον ἀντίδικον ὁ Σωτὴρ εἶπεν καὶ ὁ Παῦλος νόμον ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου· καὶ δῆσαι παραινεῖ καὶ ἁρπάσαι ὡς ἰσχυροῦ τὰ σκεύη, τοῦ ἀντιπολεμοῦντος τῇ οὐρανίῳ ψυχῇ, ὁ Σωτήρ· καὶ ἀπηλλάχθαι αὐτοῦ παραινεῖ καὶ τὰ τὴν ὁδὸν, μὴ τῇ φυλακῇ περιπέσωμεν καὶ τῇ κολάσει· ὁμοίως δὲ καὶ εὐνοεῖν αὐτῷ (5), μὴ τρέφον τας καὶ ῥωννύντας τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἐξουσίᾳ, ἀλλ᾽ ἐντεῦθεν νεκροῦντας ἤδη καὶ ἐξίτηλον ἀποφαί- νοντας, ἀποχῇ τῆς πονηρίας, ἵνα ἐν τῇ διαλύσει ταύτῃ διαφορηθὲν καὶ διαπνεῦσαν (6) λάθῃ, ἀλλὰ μὴ καθ' αὐτό τινος ὑποστάσεως λαβόμενον, τὴν ἰσχὺν ἔχῃ παράμονον ἐν τῇ διὰ πυρὸς διεξόδῳ. ΝΓ'. Τοῦτο ζιζάνιον ὀνομάζεται συμφυές τῇ ψυχῇ τῷ χρηστῷ σπέρματι. Τοῦτο καὶ σπέρμα τοῦ διαβό λου ὡς ὁμοούσιον ἐκείνῳ, καὶ ὄφις καὶ διαπτερνι στῆς, καὶ λῃστὴς ἐπιτιθέμενος κεφαλῇ βασιλέως. Ἔσχε δὲ ὁ Ἀδὰμ ἀδήλως αὑτῷ ὑπὸ τῆς Σοφίας ἐνσπαρὲν τὸ σπέρμα τὸ πνευματικὸν εἰς τὴν ψυχὴν, διαταγείς, φησί, δι' ἀγγέλων ἐν χειρὶ μεσίτου. Ὁ δὲ μεσίτης ἑνὸς οὐκ ἔστιν· ὁ δὲ Θεὸς εἷς ἐστιν. Δι' ἀγγέλων οὖν τῶν ἀῤῥένων τὰ σπέρματα υπηρετεί ται τὰ εἰς γένεσιν προβληθέντα ὑπὸ τῆς Σοφίας, καθὸ ἐγχωρεῖ γίνεσθαι. "Ατε γὰρ Δημιουργός, ἀδή • λάχθαι, εὐ- νοεῖν CLEMENS ALEXANDRINUS. nam animam et materialem fabricatus est, rationis expertem, ejusdemque cum bestiarum animabus substantia. Hic est homo, qui ad imaginem: qui vero ad ipsius Demiurgi similitudinem, ille est, in quem insufflavit inspiravitque ejusdem substantiæ aliquid, illi angelorum opera inserens. Et eo quidem respectu quo invisibilis est et incorporeus, substan- tiam ejus vitæ flatum appellavit, cum autem induit formam, anima vivens - factus est, quodque ita fu- turum ipse in scriptis prophetarum fatetur. Ll. Homo itaque est in bomine, animalis in terrestri, non in parte pars, sed in toto totus exsistens, in ineffabili Dei potentia b : unde in para- diso, in coelo quarto creatur: quippe illuc caro ter- rena non ascendit, sed erat animæ divinæ pro carne, quod materiale fuit. Hæc indicat dictum illud : Hoc nunc os ex ossibus meis c. Anima divina ipsa in carne latens et solida quæque male affecta ac po- tentior est, hoc in loco significatur. Et caro de carne mea, animam materialem significat; quæ divinæ animæ corpus est. De utraque anima Salvator loqui- tur, cum dicit, timendum esse eum, qui potest ani- mam hanc atque hoc etiam corpus animale in gehenna perdere a. Lil. Carnem hanc adversarium • vocavit Salvator, Paulus etiam legem legi mentis meæ repugnantemt; monet quoque Salvator ligare & ac diripere ejusdem vasa quasi potentis adversus animam coelestem bellum gerentis, monetque dum in via sumus ↳ ab illis liberari, ne in carcerem incidamus et penam: similiter et benevolo erga eam animo simus, nec peccatorum licentia alamus aut robur conferamus, sed inde jam mortificemus a malitia abstinendo exilemque reddamus, ut in dissolutione sua exstir- pata atque difflata evanescat, neque per se sub- sistendi facultatem, aut robur aliquod ut in transitu per ignem maneat, obtineat. LIII. Hoc zizanium i animæ concretum vocatur, bono nimirum semini. Hoc semen diaboli, quasi ejusdem cum eo substantiæ, et serpens supplanta- terque, atque latro, caput regis percutiens. Adamus autem habuit obscure in seipso inque animam suain semen spiritale a Sapientia seminatum, ordinatum, ait, per angelos in manu mediatoris. Mediator vero unius non est, Deus autem unus est . Per angelos itaque masculos semina ministrantur quæ a Sapien- tia sunt producta, quatenus fieri contingit. Quo enim pacto Demiurgus qui obscure a Sapientia mo- B C D Matth.v, Gen. 11, 23. d Matth. x, 28. Mattb. XIII, Matth. v, 25. P. ED. POTTER. a Gen 11. 7. b II Cor. XII, 4. f Rom. vi1, 23. 25; Luc. x, 5, 8. Matth. x11, 29. b Luc. XII, 58; k Gal. !!!, seqq. 19. declarant sequentia. SYLBURG. cum illo transigere, res componere, ac litem finire antequam judicio cum illo experiare. Sed durior hæc Valentinianorum allegoria, ut carni. intelligatur qui jam dederit et extenuat, ut ipsa tandem diffleturque et evanescat, nullamque moram faciat, dum erit transitura per ignem. De corpore carnis vitaque carnali et peccato nihil ab- horreret, metaphora ducta ab iis qui ipsi litem dirimunt sibique donant, aut mitius justum faciunt antequam judicis sententia severiore cogantur. COMBEF. p. edit. Paris. (4) Θείᾳ. Θείᾳ legendum esse dativo casu, salis (5) Εὐνοεῖν αὐτῷ. Idem ad Luc. xit, 58, ἀπηλ- (6) Διαπνεΐσαν. Hac voce utitur Clemens Strom.
PG 9:684ὁ δὲ μεσίτης ἑνὸς οὐκ ἔστιν· ὁ δὲ Θεὸς εἷς ἐστιν. Δι’ Ἀγγέλων οὖν τῶν ἀρρένων τὰ σπέρματα ὑπηρετεῖται, τὰ εἰς γένεσιν προβληθέντα ὑπὸ τῆς Σοφίας, καθὸ ἐγχωρεῖ γίνεσθαι. Ἅτε γὰρ Δημιουργός, ἀδήλως κινούμενος ὑπὸ τῆς Σοφίας, οἴεται αὐτοκίνητος εἶναι, ὁμοίως καὶ οἱ ἄνθρωποι. Πρῶτον οὖν σπέρμα πνευματικὸν τὸ ἐν τῷ Ἀδὰμ προέβαλεν ἡ Σοφία, ἵνα ᾖ τὸ ὀστοῦν, ἡ λογικὴ καὶ οὐρανία ψυχή, μὴ κενή. ἀλλὰ μυελοῦ γέμουσα πνευματικοῦ. Ἀπὸ δὲ τοῦ Ἀδὰμ τρεῖς φύσεις γεννῶνται· πρώτη μὲν ἡ ἄλογος, ἧς ἦν Κάιν· δευτέρα δὲ ἡ λογικὴ καὶ ἡ δικαία, ἧς ἦν Ἄβελ· τρίτη δὲ ἡ πνευματική, ἧς ἦν Σήθ. Καὶ ὁ μὲν χοϊκός ἐστι κατ’ εἰκόνα· ὁ δὲ ψυχικὸς καθ’ ὁμοίωσιν Θεοῦ· ὁ δὲ πνευματικὸς κατ’ ἰδίαν· ἐφ’ οἷς τρισίν, ἄνευ τῶν ἄλλων παίδων τοῦ Ἀδάμ, εἴρηται· Αὕτη ἡ βίβλος γενέσεως ἀνθρώπων. Ὅτι δὲ πνευματικὸς ὁ Σήθ, οὔτε ποιμαίνει, οὔτε γεωργεῖ, ἀλλὰ παῖδα καρποφορεῖ, ὡς τὰ πνευματικά. Καὶ τοῦτον, ὃς ἤλπισεν ἐπικαλεῖσθαι τὸ Ὄνομα Κυρίου, ἄνω βλέποντα, οὗ τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανῷ, τοῦτον ὁ κόσμος οὐ χωρεῖ. Τοῖς τρισὶν ἀσωμάτοις ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ τέταρτον ἐπενδύεται ὁ χοϊκός, τοὺς δερματίνους χιτῶνας.
Α γεώδη καὶ ὑλικὴν ἐτεκτήνατο άλογον, καὶ τῆς τῶν θηρίων ὁμοούσιον. Οὗτος κατ᾿ εἰκόνα ἄνθρωπος· ὁ δὲ καθ' ὁμοίωσιν τὴν αὐτοῦ τοῦ Δημιουργοῦ ἐκεῖ νός ἐστιν, ὃν εἰς τοῦτον ἐνεφύσησέν τε καὶ ἐνέσπει· ρεν, ὁμοούσιόν τι αὐτῷ δι' ἀγγέλων ἐνθείς· καθὸ μὲν ἀόρατός ἐστι καὶ ἀσώματος, τὴν οὐσίαν αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς προσείπε· μορφωθὲν δὲ, ψυχὴ ζῶσα ἐγένετο· ὅπερ εἶναι καὶ αὐτὸς ἐν ταῖς προφητικαῖς γραφαῖς ὁμολογεῖ. ΝΑ'. "Ανθρωπος γοῦν ἐστιν ἐν ἀνθρώπῳ, ψυχικὸς ἐν χοϊκῷ, οὐ μέρει μέρος, ἀλλὰ ὅλῳ ὅλος συνών, αλ ῥήτῳ δυνάμει Θεοῦ· ὅθεν ἐν τῷ παραδείσῳ τῷ τε τάρτῳ οὐρανῷ δημιουργεῖται· ἐκεῖ γὰρ χοϊκὴ σὰρξ οὐκ ἀναβαίνει, ἀλλ᾽ ἦν τῇ ψυχῇ θείᾳ (4) οἷον σὰρξη ὑλική. Ταῦτα σημαίνει, Τοῦτο νῦς ἐστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν μου· τὴν θείαν ψυχὴν αἰνίσσεται τὴν ἐγχε- κρυμμένην τῇ σαρκὶ καὶ στερεὰν καὶ δυσπαθῆ καὶ δυνατωτέραν· Καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου την υλικὴν ψυχὴν, σῶμα οὖσαν τῆς θείας ψυχῆς. Περί τούτων τῶν δυεῖν καὶ ὁ Σωτὴρ λέγει, φοβεῖσθαι δεῖν τὸν δυνάμενον ταύτην τὴν ψυχὴν καὶ τοῦτο τὸ σῶμα τὸ ψυχικὸν ἐν γεέννῃ ἀπολέσαι. ΝΒ΄. Τοῦτο τὸ σαρκίον ἀντίδικον ὁ Σωτὴρ εἶπεν καὶ ὁ Παῦλος νόμον ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου· καὶ δῆσαι παραινεῖ καὶ ἁρπάσαι ὡς ἰσχυροῦ τὰ σκεύη, τοῦ ἀντιπολεμοῦντος τῇ οὐρανίῳ ψυχῇ, ὁ Σωτήρ· καὶ ἀπηλλάχθαι αὐτοῦ παραινεῖ καὶ τὰ τὴν ὁδὸν, μὴ τῇ φυλακῇ περιπέσωμεν καὶ τῇ κολάσει· ὁμοίως δὲ καὶ εὐνοεῖν αὐτῷ (5), μὴ τρέφον τας καὶ ῥωννύντας τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἐξουσίᾳ, ἀλλ᾽ ἐντεῦθεν νεκροῦντας ἤδη καὶ ἐξίτηλον ἀποφαί- νοντας, ἀποχῇ τῆς πονηρίας, ἵνα ἐν τῇ διαλύσει ταύτῃ διαφορηθὲν καὶ διαπνεῦσαν (6) λάθῃ, ἀλλὰ μὴ καθ' αὐτό τινος ὑποστάσεως λαβόμενον, τὴν ἰσχὺν ἔχῃ παράμονον ἐν τῇ διὰ πυρὸς διεξόδῳ. ΝΓ'. Τοῦτο ζιζάνιον ὀνομάζεται συμφυές τῇ ψυχῇ τῷ χρηστῷ σπέρματι. Τοῦτο καὶ σπέρμα τοῦ διαβό λου ὡς ὁμοούσιον ἐκείνῳ, καὶ ὄφις καὶ διαπτερνι στῆς, καὶ λῃστὴς ἐπιτιθέμενος κεφαλῇ βασιλέως. Ἔσχε δὲ ὁ Ἀδὰμ ἀδήλως αὑτῷ ὑπὸ τῆς Σοφίας ἐνσπαρὲν τὸ σπέρμα τὸ πνευματικὸν εἰς τὴν ψυχὴν, διαταγείς, φησί, δι' ἀγγέλων ἐν χειρὶ μεσίτου. Ὁ δὲ μεσίτης ἑνὸς οὐκ ἔστιν· ὁ δὲ Θεὸς εἷς ἐστιν. Δι' ἀγγέλων οὖν τῶν ἀῤῥένων τὰ σπέρματα υπηρετεί ται τὰ εἰς γένεσιν προβληθέντα ὑπὸ τῆς Σοφίας, καθὸ ἐγχωρεῖ γίνεσθαι. "Ατε γὰρ Δημιουργός, ἀδή • λάχθαι, εὐ- νοεῖν CLEMENS ALEXANDRINUS. nam animam et materialem fabricatus est, rationis expertem, ejusdemque cum bestiarum animabus substantia. Hic est homo, qui ad imaginem: qui vero ad ipsius Demiurgi similitudinem, ille est, in quem insufflavit inspiravitque ejusdem substantiæ aliquid, illi angelorum opera inserens. Et eo quidem respectu quo invisibilis est et incorporeus, substan- tiam ejus vitæ flatum appellavit, cum autem induit formam, anima vivens - factus est, quodque ita fu- turum ipse in scriptis prophetarum fatetur. Ll. Homo itaque est in bomine, animalis in terrestri, non in parte pars, sed in toto totus exsistens, in ineffabili Dei potentia b : unde in para- diso, in coelo quarto creatur: quippe illuc caro ter- rena non ascendit, sed erat animæ divinæ pro carne, quod materiale fuit. Hæc indicat dictum illud : Hoc nunc os ex ossibus meis c. Anima divina ipsa in carne latens et solida quæque male affecta ac po- tentior est, hoc in loco significatur. Et caro de carne mea, animam materialem significat; quæ divinæ animæ corpus est. De utraque anima Salvator loqui- tur, cum dicit, timendum esse eum, qui potest ani- mam hanc atque hoc etiam corpus animale in gehenna perdere a. Lil. Carnem hanc adversarium • vocavit Salvator, Paulus etiam legem legi mentis meæ repugnantemt; monet quoque Salvator ligare & ac diripere ejusdem vasa quasi potentis adversus animam coelestem bellum gerentis, monetque dum in via sumus ↳ ab illis liberari, ne in carcerem incidamus et penam: similiter et benevolo erga eam animo simus, nec peccatorum licentia alamus aut robur conferamus, sed inde jam mortificemus a malitia abstinendo exilemque reddamus, ut in dissolutione sua exstir- pata atque difflata evanescat, neque per se sub- sistendi facultatem, aut robur aliquod ut in transitu per ignem maneat, obtineat. LIII. Hoc zizanium i animæ concretum vocatur, bono nimirum semini. Hoc semen diaboli, quasi ejusdem cum eo substantiæ, et serpens supplanta- terque, atque latro, caput regis percutiens. Adamus autem habuit obscure in seipso inque animam suain semen spiritale a Sapientia seminatum, ordinatum, ait, per angelos in manu mediatoris. Mediator vero unius non est, Deus autem unus est . Per angelos itaque masculos semina ministrantur quæ a Sapien- tia sunt producta, quatenus fieri contingit. Quo enim pacto Demiurgus qui obscure a Sapientia mo- B C D Matth.v, Gen. 11, 23. d Matth. x, 28. Mattb. XIII, Matth. v, 25. P. ED. POTTER. a Gen 11. 7. b II Cor. XII, 4. f Rom. vi1, 23. 25; Luc. x, 5, 8. Matth. x11, 29. b Luc. XII, 58; k Gal. !!!, seqq. 19. declarant sequentia. SYLBURG. cum illo transigere, res componere, ac litem finire antequam judicio cum illo experiare. Sed durior hæc Valentinianorum allegoria, ut carni. intelligatur qui jam dederit et extenuat, ut ipsa tandem diffleturque et evanescat, nullamque moram faciat, dum erit transitura per ignem. De corpore carnis vitaque carnali et peccato nihil ab- horreret, metaphora ducta ab iis qui ipsi litem dirimunt sibique donant, aut mitius justum faciunt antequam judicis sententia severiore cogantur. COMBEF. p. edit. Paris. (4) Θείᾳ. Θείᾳ legendum esse dativo casu, salis (5) Εὐνοεῖν αὐτῷ. Idem ad Luc. xit, 58, ἀπηλ- (6) Διαπνεΐσαν. Hac voce utitur Clemens Strom.
PG 9:685Οὔτ’ οὖν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος, οὔτ’ οὖν ἀπὸ τοῦ ἐμφυσήματος, σπείρει ὁ Ἀδάμ· θεῖα γὰρ ἄμφω, καὶ δι’ αὐτοῦ μέν, οὐχ ὑπ’ αὐτοῦ δέ, προβάλλεται ἄμφω. Τὸ δὲ ὑλικὸν αὐτοῦ ἐνεργὸν εἰς σπέρμα καὶ γένεσιν, ὡς ἂν τῷ σπέρματι συγκεκραμένον, καὶ ταύτης ἐν ζωῇ τῆς ἁρμονίας ἀποστῆναι μὴ δυνάμενον. Κατὰ τοῦτο, πατὴρ ἡμῶν ὁ Ἀδάμ, ὁ πρῶτος [δ’] ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός. Εἰ δὲ καὶ ἐκ ψυχικοῦ ἔσπειρεν καὶ ἐκ πνευματικοῦ, καθάπερ ἐξ ὑλικοῦ, πάντες ἂν ἴσοι καὶ δίκαιοι ἐγεγόνεισαν, καὶ ἐν πᾶσιν ἂν ἡ διδαχὴ ἦν. Διὰ τοῦτο πολλοὶ μὲν οἱ ὑλικοί, οὐ πολλοὶ δὲ οἱ ψυχικοί· σπάνιοι δὲ οἱ πνευματικοί. Τὸ μὲν οὖν πνευματικὸν φύσει σῳζόμενον· τὸ δὲ ψυχικόν, αὐτεξούσιον ὄν, ἐπιτηδειότητα ἔχει πρός τε πίστιν καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ πρὸς ἀπιστίαν καὶ φθοράν, κατὰ τὴν οἰκείαν αἵρεσιν· τὸ δὲ ὑλικὸν φύσει ἀπόλλυται. Ὅταν οὖν τὰ ψυχικὰ ἐγκεντρισθῇ τῇ καλλιελαίῳ εἰς πίστιν καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ μετάσχῃ τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας, καὶ ὅταν εἰσέλθῃ τὰ ἔθνη, τότε οὕτω πᾶς Ἰσραὴλ [σωθήσεται].
λως κινούμενος ὑπὸ τῆς Σοφίας, οἴεται αὐτοκίνητος εἶναι· ὁμοίως καὶ οἱ ἄνθρωποι. Πρῶτον οὖν σπέρμα πνευματικὸν τὸ ἐν τῷ Ἀδὰμ προέβαλεν ἡ Σοφία, ἵνα ἢ τὸ ὀστοῦν ἡ λογικὴ καὶ οὐρανία ψυχὴ μὴ κενή, ἀλλὰ μυελοῦ γέμουσα πνευματικοῦ. ΝΔ'. Ἀπὸ δὲ τοῦ Ἀδὰμ τρεῖς φύσεις γεννῶνται πρώτη μὲν ἡ ἄλογος, ἧς ἦν Κάϊν, δευτέρα δὲ ἡ λο γική, καὶ ἡ δικαία, ἧς ἦν "Αβελ· τρίτη δὲ ἡ πνευ- ματική, ἧς ἦν Σήθ. Καὶ ὁ μὲν χοϊκὸς ἐστὶ κατ᾽ εἰ κόνα, ὁ δὲ ψυχικός καθ᾽ ὁμοίωσιν Θεοῦ, ὁ δὲ πνευ ματικὸς κατ' ἰδίαν (7). Εφ' οἷς τρισὶν ἄνευ τῶν ἄλ λων παίδων τοῦ ᾿Αδάμ εἴρηται· Αὕτη ἡ βίβλος γε νέσεως ἀνθρώπων. Ὅτι δὲ πνευματικὸς ὁ Σήθ, οὔτε ποιμαίνει οὔτε γεωργεῖ, ἀλλὰ παῖδα καρποφορεί, ὡς τὰ πνευματικά, καὶ τοῦτον, ὃς ἤλπισεν ἐπικαλεῖ σθαι τὸ ὄνομα Κυρίου, άνω βλέποντα, οὗ τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανῷ· τοῦτον ὁ κόσμος οὐ χωρεῖ. ΝΕ' Τοῖς τρισὶν ἀσωμάτοις ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ τέτ ταρτον ἐπενδύεται τὸν χοϊκὸν, τοὺς δερματίνους χια τῶνας. Οὔτ᾽ οὖν ἀπὸ τοῦ πνεύματος οὔτ᾽ οὖν ἀπὸ ἐμφυσήματος σπείρει ὁ ᾿Αδάμ θεῖα γὰρ ἄμφω καὶ δι' αὐτοῦ μὲν, οὐχ ὑπ' αὐτοῦ δὲ προβάλλεται ἄμφω. Τὸ δὲ ὑλικὸν αὐτοῦ, ἐνεργὸν εἰς σπέρμα καὶ γένεσιν, ὡς ἂν τῷ σπέρματι συγκεκραμένον, καὶ ταύτης ἐν ἕως τῆς ἁρμονίας ἀποστῆναι μὴ δυνάμενος. Κατὰ τοῦτο πατὴρ ἡμῶν ὁ ᾿Αδάμ. Να'. Ὁ πρῶτος δ' ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός. Εἰ ὲ καὶ ἐκ ψυχικοῦ ἔσπειρε καὶ ἐκ πνευματικοῦ, και Τάπερ ἐξ ὑλικοῦ, πάντες ἂν ἴσο: καὶ δίκαιοι ἐγεγόνει σαν, καὶ ἐν πᾶσιν ἂν ἡ διδαχὴ ἦν. Διὰ τοῦτο πολλοὶ μὲν οἱ ὑλικοί, οὐ πολλοὶ δὲ οἱ ψυχικοί· σπάνιοι δὲ οἱ πνευματικοί. Τὸ μὲν οὖν πνευματικὸν φύσει σω ζόμενον· τὸ δὲ ψυχικὸν, αὐτεξούσιον ὂν, ἐπιτηδειότητα ἔχει πρὸς τὴν πίστιν καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ πρὸς ἀπι- στίαν καὶ φθορὰν, κατὰ τὴν οἰκείαν αἵρεσιν· τὸ δὲ ὑλικὸν φύσει ἀπόλλυται. Οταν οὖν τὰ ψυχικὰ ἔγκεν. τρισθῇ τῇ καλλιελαίῳ εἰς πίστιν καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ μετάσχῃ τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας, καὶ ὅταν εἰσέλθῃ τὰ ἔθνη, τότε οὕτω πᾶς Ισραήλ (8). 15- ραὴλ δὲ ἀλληγορεῖται ἡ πνευματικὸς, ὁ ὀψόμενος τὸν Θεόν, ὁ τοῦ πιστοῦ ᾽Αβραὰμ υἱὸς γνήσιος, ὁ ἐκ τῆς * λευθέρας, οὐχ ὁ κατὰ σάρκα, ὁ ἐκ τῆς δούλης τῆς Αἰγυπτίας. ΝΖ'. Γίνεται οὖν ἐκ τῶν γενῶν τῶν τριῶν, τοῦ μὲν μόρφωσις τοῦ πνευματικοῦ, τοῦ δὲ μετάθεσις τοῦ ψυχικοῦ ἐκ δουλείας εἰς ἐλευθερίαν. ΝΗ'. Μετὰ τὴν τοῦ θανάτου τοίνυν βασιλείαν, μετ γάλην μὲν καὶ εὐπρόσωπον τὴν ἐπαγγελίαν πεποιη- ΧΡ.973 Ιδέαν, σωθήσεται, έκ Εt διὰ ὑπό λεύσεται, DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - Primum itaque semen quod in Adamo fuit, produxit Sapientia, ut os anima rationalis atque cœlestis esset, non vacua sed medulla plena spirituali. A vetur, a se moveri ipse putat, similiter et homines. B C ED. POTTER. a Gen. v, 1. b Gen. tv, : Gal. 1, 26. SYLBURG. putat Rom. x1, 26. Sed subaudiri D LIV. Ab Adamo autem tres naturæ nascuntur, prima quidem quæ rationis expers fuit, et ad hanc Cain pertinebat; secunda vero ratione prædita ju- staque, ad quam Abcl; tertia vero spiritalis, ad quam Seth. Et terrestris quidem est ad imaginem, animalis vero ad Dei similitudinem, spiritalis deni- que ad propriam. De tribus hisce, sine caeteris Ada- mi liberis, dictum est: Hic liber est generationis hominum a. Quod vero Seth spiritualis fuit, nec pastor erat neque terram coluit, sed spirituum more prolem genuit, eamque quæ nomen Domini invo- b speravit; quæ sursum oculos tollat, cujus conversatio in cœlo c, quam mundus non capit. care - LV. Tribus in Adamo incorporeis, quartum quo- que terrestre induit, pelliceas nimirum tunicas. Proinde nec ex spiritu neque ex spiraculo Adamus seminat, ambo quippe divina. per illum quidem, non autem ab illo producuntur ambo. Quod vero illius est terrenum, id ad semen atque generationem efficax est, quasi semini commistum esset, estque ejusmodi, ut ab illa quæ in vita est harmonia absce- dere non possit. Hoc itaque modo Pater noster Adamus exstitit, et genuit. LVI. Primus homo de terra terrenus d. Quod si ex animali seminasset ac spiritali, ad eumdem mo- dum quo ex materiali, omnes pares ac justi nati essemus, et in omnibus doctrina * esset. Itaque multi sunt terreni, non vero multi animales, rari vero qui spirituales sunt. Itaque quod quidem spi- ritale, natura sua salvatur: quod vero animale li- beroque arbitrio præditum, id idoneum est cum ad fidem tum ad incorruptionem, imo et ad infidelita- tem ac corruptionem, hocque ex electione ac volun- tate propria ; quod demum terrerum, natura sua hoc interit. Cum itaque quæ ex animali sunt sub- stantia inserta sint in bonam olivam, in fidem, et in incorruptionem, atque oliva pinguedinem participet, cum denique gentes fuerint ingressæ, tunc ita omnis Israel salvus erit *. Israel autem spiritualis sensu allegorico intelligitur, qui Deum sit visurus, Abra- hami fidelis filius verus, matre libera, non secundum carnem natus et ex ancilla Ægyptiaca '. LVII. Fit igitur ex tribus generibus, adeo ut uni quidem forma sit spiritalis, alteri vero animalis ex servitute in libertatem translatio. LVIII. Post mortis itaque imperium, promissione magna et speciosa quidem perfectum, quæ nihilo- etiam potest ex antecedenti membro verbum etse- id est tunc demum totus Israel intrabit. De insitione autem latius tractatum supra p. 285. SYLBURG, (7) Κατ' ιδίαν. Η. dubitat an verius sit κατ' (8) Πᾶς Ισραήλ. A. post hæc verba addendum 26. c Phil. 111, 20. d I Cor. xv, 47. Rom. 11, 23.
PG 9:686Ἰσραὴλ δὲ ἀλληγορεῖται ὁ πνευματικός, ὁ ὀψόμενος τὸν Θεόν, ὁ τοῦ πιστοῦ Ἀβραὰμ υἱὸς γνήσιος ὁ ἐκ τῆς ἐλευθέρας, οὐχ ὁ κατὰ σάρκα, ὁ ἐκ τῆς δούλης τῆς Αἰγυπτίας. Γίνεται οὖν, ἐκ τῶν γενῶν τῶν τριῶν, τοῦ μὲν μόρφωσις τοῦ πνευματικοῦ, τοῦ δὲ μετάθεσις τοῦ ψυχικοῦ ἐκ δουλείας εἰς ἐλευθερίαν. Μετὰ τὴν τοῦ θανάτου τοίνυν βασιλείαν, μεγάλην μὲν καὶ εὐπρόσωπον τὴν ἐπαγγελίαν πεποιημένην, οὐδὲν δὲ ἧττον διακονίαν θανάτου γεγενημένην, πάσης ἀπειπούσης Ἀρχῆς καὶ Θεότητος, ὁ μέγας Ἀγωνιστής, Ἰησοῦς Χριστός, ἐν ἑαυτῷ δυνάμει τὴν Ἐκκλησίαν ἀναλαβών, τὸ ἐκλεκτὸν καὶ τὸ κλητόν, τὸ μὲν παρὰ τῆς τεκούσης τὸ πνευματικόν, τὸ δὲ ἐκ τῆς οἰκονομίας τὸ ψυχικόν, [ὃ] ἀνέσωσεν καὶ ἀνήνεγκεν ἅπερ ἀνέλαβεν, καὶ δι’ αὐτῶν καὶ τὰ τούτοις ὁμοούσια· Εἰ γὰρ ἡ ἀπαρχὴ ἁγία, καὶ τὸ φύραμα· εἰ ἡ ῥίζα ἁγία, καὶ οἱ κλάδοι. Σπέρμα μὲν οὖν πρῶτον [τὸ] παρὰ τῆς τεκούσης ἐνεδύσατο, οὐ χωρηθεὶς, ἀλλὰ χωρήσας αὐτὸ δυνάμει, ὃ κατὰ μικρὸν μορφοῦται διὰ γνώσεως. Κατὰ δὲ τὸν Τόπον γενόμενος, εὗρεν Ἰησοῦς Χριστὸν ἐνδύσασθαι τὸν προκεκηρυγμένον, ὃν κατήγγελλον οἱ Προφῆται καὶ ὁ Νόμος, ὄντα εἰκόνα τοῦ Σωτῆρος.
λως κινούμενος ὑπὸ τῆς Σοφίας, οἴεται αὐτοκίνητος εἶναι· ὁμοίως καὶ οἱ ἄνθρωποι. Πρῶτον οὖν σπέρμα πνευματικὸν τὸ ἐν τῷ Ἀδὰμ προέβαλεν ἡ Σοφία, ἵνα ἢ τὸ ὀστοῦν ἡ λογικὴ καὶ οὐρανία ψυχὴ μὴ κενή, ἀλλὰ μυελοῦ γέμουσα πνευματικοῦ. ΝΔ'. Ἀπὸ δὲ τοῦ Ἀδὰμ τρεῖς φύσεις γεννῶνται πρώτη μὲν ἡ ἄλογος, ἧς ἦν Κάϊν, δευτέρα δὲ ἡ λο γική, καὶ ἡ δικαία, ἧς ἦν "Αβελ· τρίτη δὲ ἡ πνευ- ματική, ἧς ἦν Σήθ. Καὶ ὁ μὲν χοϊκὸς ἐστὶ κατ᾽ εἰ κόνα, ὁ δὲ ψυχικός καθ᾽ ὁμοίωσιν Θεοῦ, ὁ δὲ πνευ ματικὸς κατ' ἰδίαν (7). Εφ' οἷς τρισὶν ἄνευ τῶν ἄλ λων παίδων τοῦ ᾿Αδάμ εἴρηται· Αὕτη ἡ βίβλος γε νέσεως ἀνθρώπων. Ὅτι δὲ πνευματικὸς ὁ Σήθ, οὔτε ποιμαίνει οὔτε γεωργεῖ, ἀλλὰ παῖδα καρποφορεί, ὡς τὰ πνευματικά, καὶ τοῦτον, ὃς ἤλπισεν ἐπικαλεῖ σθαι τὸ ὄνομα Κυρίου, άνω βλέποντα, οὗ τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανῷ· τοῦτον ὁ κόσμος οὐ χωρεῖ. ΝΕ' Τοῖς τρισὶν ἀσωμάτοις ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ τέτ ταρτον ἐπενδύεται τὸν χοϊκὸν, τοὺς δερματίνους χια τῶνας. Οὔτ᾽ οὖν ἀπὸ τοῦ πνεύματος οὔτ᾽ οὖν ἀπὸ ἐμφυσήματος σπείρει ὁ ᾿Αδάμ θεῖα γὰρ ἄμφω καὶ δι' αὐτοῦ μὲν, οὐχ ὑπ' αὐτοῦ δὲ προβάλλεται ἄμφω. Τὸ δὲ ὑλικὸν αὐτοῦ, ἐνεργὸν εἰς σπέρμα καὶ γένεσιν, ὡς ἂν τῷ σπέρματι συγκεκραμένον, καὶ ταύτης ἐν ἕως τῆς ἁρμονίας ἀποστῆναι μὴ δυνάμενος. Κατὰ τοῦτο πατὴρ ἡμῶν ὁ ᾿Αδάμ. Να'. Ὁ πρῶτος δ' ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός. Εἰ ὲ καὶ ἐκ ψυχικοῦ ἔσπειρε καὶ ἐκ πνευματικοῦ, και Τάπερ ἐξ ὑλικοῦ, πάντες ἂν ἴσο: καὶ δίκαιοι ἐγεγόνει σαν, καὶ ἐν πᾶσιν ἂν ἡ διδαχὴ ἦν. Διὰ τοῦτο πολλοὶ μὲν οἱ ὑλικοί, οὐ πολλοὶ δὲ οἱ ψυχικοί· σπάνιοι δὲ οἱ πνευματικοί. Τὸ μὲν οὖν πνευματικὸν φύσει σω ζόμενον· τὸ δὲ ψυχικὸν, αὐτεξούσιον ὂν, ἐπιτηδειότητα ἔχει πρὸς τὴν πίστιν καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ πρὸς ἀπι- στίαν καὶ φθορὰν, κατὰ τὴν οἰκείαν αἵρεσιν· τὸ δὲ ὑλικὸν φύσει ἀπόλλυται. Οταν οὖν τὰ ψυχικὰ ἔγκεν. τρισθῇ τῇ καλλιελαίῳ εἰς πίστιν καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ μετάσχῃ τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας, καὶ ὅταν εἰσέλθῃ τὰ ἔθνη, τότε οὕτω πᾶς Ισραήλ (8). 15- ραὴλ δὲ ἀλληγορεῖται ἡ πνευματικὸς, ὁ ὀψόμενος τὸν Θεόν, ὁ τοῦ πιστοῦ ᾽Αβραὰμ υἱὸς γνήσιος, ὁ ἐκ τῆς * λευθέρας, οὐχ ὁ κατὰ σάρκα, ὁ ἐκ τῆς δούλης τῆς Αἰγυπτίας. ΝΖ'. Γίνεται οὖν ἐκ τῶν γενῶν τῶν τριῶν, τοῦ μὲν μόρφωσις τοῦ πνευματικοῦ, τοῦ δὲ μετάθεσις τοῦ ψυχικοῦ ἐκ δουλείας εἰς ἐλευθερίαν. ΝΗ'. Μετὰ τὴν τοῦ θανάτου τοίνυν βασιλείαν, μετ γάλην μὲν καὶ εὐπρόσωπον τὴν ἐπαγγελίαν πεποιη- ΧΡ.973 Ιδέαν, σωθήσεται, έκ Εt διὰ ὑπό λεύσεται, DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. - Primum itaque semen quod in Adamo fuit, produxit Sapientia, ut os anima rationalis atque cœlestis esset, non vacua sed medulla plena spirituali. A vetur, a se moveri ipse putat, similiter et homines. B C ED. POTTER. a Gen. v, 1. b Gen. tv, : Gal. 1, 26. SYLBURG. putat Rom. x1, 26. Sed subaudiri D LIV. Ab Adamo autem tres naturæ nascuntur, prima quidem quæ rationis expers fuit, et ad hanc Cain pertinebat; secunda vero ratione prædita ju- staque, ad quam Abcl; tertia vero spiritalis, ad quam Seth. Et terrestris quidem est ad imaginem, animalis vero ad Dei similitudinem, spiritalis deni- que ad propriam. De tribus hisce, sine caeteris Ada- mi liberis, dictum est: Hic liber est generationis hominum a. Quod vero Seth spiritualis fuit, nec pastor erat neque terram coluit, sed spirituum more prolem genuit, eamque quæ nomen Domini invo- b speravit; quæ sursum oculos tollat, cujus conversatio in cœlo c, quam mundus non capit. care - LV. Tribus in Adamo incorporeis, quartum quo- que terrestre induit, pelliceas nimirum tunicas. Proinde nec ex spiritu neque ex spiraculo Adamus seminat, ambo quippe divina. per illum quidem, non autem ab illo producuntur ambo. Quod vero illius est terrenum, id ad semen atque generationem efficax est, quasi semini commistum esset, estque ejusmodi, ut ab illa quæ in vita est harmonia absce- dere non possit. Hoc itaque modo Pater noster Adamus exstitit, et genuit. LVI. Primus homo de terra terrenus d. Quod si ex animali seminasset ac spiritali, ad eumdem mo- dum quo ex materiali, omnes pares ac justi nati essemus, et in omnibus doctrina * esset. Itaque multi sunt terreni, non vero multi animales, rari vero qui spirituales sunt. Itaque quod quidem spi- ritale, natura sua salvatur: quod vero animale li- beroque arbitrio præditum, id idoneum est cum ad fidem tum ad incorruptionem, imo et ad infidelita- tem ac corruptionem, hocque ex electione ac volun- tate propria ; quod demum terrerum, natura sua hoc interit. Cum itaque quæ ex animali sunt sub- stantia inserta sint in bonam olivam, in fidem, et in incorruptionem, atque oliva pinguedinem participet, cum denique gentes fuerint ingressæ, tunc ita omnis Israel salvus erit *. Israel autem spiritualis sensu allegorico intelligitur, qui Deum sit visurus, Abra- hami fidelis filius verus, matre libera, non secundum carnem natus et ex ancilla Ægyptiaca '. LVII. Fit igitur ex tribus generibus, adeo ut uni quidem forma sit spiritalis, alteri vero animalis ex servitute in libertatem translatio. LVIII. Post mortis itaque imperium, promissione magna et speciosa quidem perfectum, quæ nihilo- etiam potest ex antecedenti membro verbum etse- id est tunc demum totus Israel intrabit. De insitione autem latius tractatum supra p. 285. SYLBURG, (7) Κατ' ιδίαν. Η. dubitat an verius sit κατ' (8) Πᾶς Ισραήλ. A. post hæc verba addendum 26. c Phil. 111, 20. d I Cor. xv, 47. Rom. 11, 23.
PG 9:687Ἀλλὰ καὶ οὗτος ὁ ψυχικὸς Χριστός, ὃν ἐνεδύσατο, ἀόρατος ἦν· ἔδει δὲ τὸν εἰς κόσμον ἀφικνούμενον, ἐφ’ ᾧτε ὀφθῆναι, κρατηθῆναι, πολιτεύσασθαι, καὶ αἰσθητοῦ σώματος ἀνέχεσθαι. Σῶμα τοίνυν αὐτῷ ὑφαίνεται ἐκ τῆς ἀφανοῦς ψυχικῆς οὐσίας, δυνάμει δὲ θείας ἐγκατασκευῆς εἰς αἰσθητὸν κόσμον ἀφιγμένον. Τὸ οὖν· Πνεῦμα ἅγιον [ἐπελεύσεται] ἐπὶ σέ, τὴν τοῦ σώματος τοῦ Κυρίου [γένεσιν] λέγει· Δύναμις δὲ ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι, τὴν μόρφωσιν δηλοῖ τοῦ Θεοῦ, ἣν ἐνετύπωσεν τῷ σώμα[τι] ἐν τῇ Παρθένῳ. Ὅτι μὲν οὖν αὐτὸς ἕτερος ἦν ὧν ἀνείληφεν, δῆλον ἐξ ὧν ὁμολογεῖ· Ἐγὼ ἡ Ζωή, ἐγὼ ἡ Ἀλήθεια, ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν. Τὸ δὲ πνευματικὸν ὃ ἀνείληφεν, καὶ τὸ ψυχικόν, οὕτως ἐμφαίνει· Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανεν καὶ προέκοπτεν [ἐν] Σοφίᾳ. Σοφίας μὲν γὰρ τὸ πνευματικὸν δεῖται· μεγέθους δὲ τὸ ψυχικόν. Διὰ δὲ τῶν ἐκρυέντων ἐκ τῆς πλευρᾶς, ἐδήλου, ταῖς ἐκρύσεσι τῶν παθῶν ἀπὸ τῶν ἐμπαθῶν, ἀπαθεῖς γενομένας τὰς οὐσίας σεσῶσθαι. Καὶ ὅταν λέγῃ· Δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου ἀποδοκιμασθῆναι, ὑβρισθῆναι, σταυρωθῆναι, ὡς περὶ ἄλλου φαίνεται λέγων, δηλονότι τοῦ ἐμπαθοῦς. Καί·
τὴ μένην, οὐδὲν δὲ ἧττον διακονίαν θανάτου γεγενημέν Β νην, πάσης ἀπειπούσης ἀρχῆς καὶ θεότητος, ὁ μέσ γας ἀγωνιστής Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν ἑαυτῷ δυνάμει τὴν Ἐκκλησίαν ἀναλαβὼν, τὸ ἐκλεκτὸν καὶ τὸ κλη τόν, τὸ μὲν παρὰ τῆς τεκούσης, τὸ πνευματικών, το δὲ ἐκ τῆς οἰκονομίας, το ψυχικόν, ὁ ἀνέσωσε και ἀνήνεγκεν ἅπερ ἀνέλαβε, καὶ δι' αὐτῶν καὶ τὰ του τοῖς ὁμοιοῦντα. Εἰ γὰρ ἡ ἀπαρχὴ ἁγία, καὶ τὸ φύ- ραμα· εἰ ἡ ῥίζα ἁγία, καὶ οἱ κλάδοι. ΝΘ. Σπέρμα μὲν οὖν πρῶτον παρὰ τῆς τεκούσης ἐνεδύσατο, οὐ χωρισθεὶς ἀλλὰ χωρήσας αὐτὸ δυνα μει, κατὰ μικρὸν μορφονται διὰ γνώσεως· κατά δὲ τὸν τόπον γενόμενος, εὗρεν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν δύσασθαι τὸν προκεκηρυγμένον, ὃν κατήγγελλον οἱ προφῆται καὶ ὁ νόμος, ὄντα εἰκόνα τοῦ Σωτῆρος. 'Αλλὰ καὶ οὗτος ὁ ψυχικὸς Χριστὸς, ὃν ἐνεδύσατο, ἀόρατος ἦν. Ἔδει δὲ τὸν εἰς κόσμον ἀφικνούμενον, ἐφ᾽ ᾧ τε ὀφθῆναι, κρατηθῆναι, πολιτεύσασθαι, καὶ αίσθητοῦ σώματος ἀντέχεσθαι· σῶμα τοίνυν αὐτῷ ὑφάναι τῆς ἐκ τῆς ἀφανοῦς ψυχικής ουσίας, δυνά μει δὲ θείας ἐκ κατασκευῆς εἰς αἰσθητὸν κόσμον ἀφιγμένον. Ξ'. Τὸ οὖν, Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ τέ, τὴν τοῦ σώματος τοῦ Κυρίου λέγει (9). Δύναμις δε ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι, τὴν μόρφωσιν δηλοῖ τοῦ Θεοῦ, ἢ ἐνετύπωσε τὸ σῶμα ἐν τῇ Παρθένῳ. ΣΑ'. Ὅτι μὲν οὖν αὐτὸς ἕτερος ἦν ᾧ ἀνείληφεν (10), δῆλον ἐξ ὧν ὁμολογεῖ, Εγώ ἡ ζωή, ἐγὼ ἡ ἀλή θεια, ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ὧν ἐσμεν. Τὸ δὲ πνευμα τικὸν ὁ ἀνείληφεν καὶ τὸ ψυχικόν οὕτως ἐμφαίνει" Τὸ δὲ παιδίον ηύξανεν καὶ προέκοπτες σφόδρα. Σοφίας μὲν γὰρ τὸ πνευματικὸν δεῖξαι, μεγέθους τ τὸ ψυχικόν. Διὰ δὲ τῶν ἐκρυέντων ἐκ τῆς πλευρᾶς ἐδήλου τὰς ἐκρύσεις τῶν παθῶν, ἀπὸ τῶν ἐμπαθῶν ἀπαθεῖς γενομένας τὰς οὐσίας σεσώσθαι. Καὶ ὅταν λέγη, Δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀποδοκιμα σθῆναι, ὑβρισθῆναι, σταυρωθῆναι, ὡς περὶ ἄλ λου φαίνεται λέγων, δηλονότι τοῦ ἐμπαθούς. Καὶ προάξω ὑμᾶς, λέγει, τῇ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν εἰς την Γαλιλαίαν· αὐτὸς γὰρ προάγει πάντα, καὶ τὴν ἀφανῶς σωζομένην ψυχὴν ἀναστήσειν ἠνίσσετο καὶ ἀποκαταστήσειν οὗ νῦν προάγει. Απέθανε δὲ, ἀπο- στάντος τοῦ καταβάντος ἐπ' αὐτῷ ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ Πνεύματος, οὐκ ἰδίᾳ γενομένου, ἀλλὰ συσταλέντος, ἵνα καὶ ἐνεργήσῃ ὁ θάνατος· ἐπεὶ πῶς, τῆς ζωῆς παρούσης ἐν αὐτῷ, ἀπέθανε τὸ σῶμα ; οὕτω γὰρ ἂν καὶ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ὁ θάνατος ἐκράτησεν ἄν ὅπερ άτοπον. Δόλῳ δὲ ὁ θάνατος κατεστρατηγήθη ἀποθανόντος γὰρ τοῦ σώματος καὶ κρατήσαντος τὸν τοῦ θανάτου, ἀναστείλας τὴν ἐπελθοῦσαν ἀκτῖνα τῆς δυνάμεως ὁ Σωτὴρ, ἀπείλεσε μὲν τὸν θάνα τον (11), τὸ δὲ θνητὸν σῶμα ἀποβαλὼν πάθη ἀνέ- αύ ΧΙΧ, ληψιν, ἦν οὗ ἀνείληφεν, • CLEMENS ALEXANDRINUS. minus mortis ministra facta est, omni principatu A ac deitate deficiente ac fatiscente, magnus ille pugil Jesus Christus in seipso potentia Ecclesiam su- mens, nempe electos ac vocatos quod quidem spi- ritale a parente, quod vero animale ex dispensa- tione, salva fecit et extulit quæcunque assumpse- rat, ac per illa quæque his sunt similia. Si enim primitiæ sanctæ, etiam massa; si radix sancta, eliam rami. LIX. Primum itaque semen a parente induit, non qui caperetur, sed qui virtute caperet, quod paulatim per scientiam formatur. Ad locum autem cum venerit, invenit Jesum Christum induisse, qui ante prædicatus fuerat, quem prophetæ atque lex prænuntiabant, et imago Salvatoris erat. Quinetiam et animalis hic Christus, quem induerat, invisibilis B erat. Oportebat autem ut ille qui in mundum ven- turus erat talis esset, qui videri, qui teneri, qui sociam vitæ rationem iuire, et demum qui corpus ejusmodi haberet quod sensu percipi posset. Hinc igitur illi corpus est ex invisibili animali substan- tia, virtute vero ex divina fabrica contextum, cum in mundum sensibilem veniret. LX. Hoc itaque : Spiritus sanctus in te super- veniet, corporis Dominici fabricam indicat; virtus vero Altissimi tibi obumbrabit ª, formationem Dei dicit, quæ corpus in Virgine formavit. LXI. Quod autem ipse qui assumpsit, diversus fuerit, ex iis manifestum est, quibus fatetur : Ego sum vila, ego sum veritas b, & ego et Pater unum C sumus c. Illud autem spiritale, etiam et animale, quod assumpsit, hunc in modum notum facit: Puer vero crescebat et proficiebat valde d. Insuper Sa- pientiæ fuit, ut quod spirituale esset, ostenderet; magnitudinis, ut id quod animale. Per illa vero quæ ex latere fluxerunt e, effluxiones affectuum manifestabat, et afectiones ex libidinosis pravis- que rectas sedalasque factas substantias, salutem fuisse consecutas. Et cum dicat: Oportet Filium hominis reprobari, contumeliis affici, et crucifigi ', quasi de alio videtur loqui, nempe de eo qui pas- sionibus sit obnoxius. Et præcedam vos, ait, tertia die in Galilæam 8, ipse enim omnia præcedit, et animam modo invisibili salvatam se suscitaturum indicavit, restiturumque quo nunc præcedit h. Mor- tuus autem est Spiritu qui super eum in Jordano descendit abscedente, nec virtute propria hoc fa- ctum est, sed illius qui subduxit se, ut vim suam mors exsereret, quippe quo pacto vita præsente mori in illo potuit corpus? sic enim et mors polita Salvatoris ipsius esset, quod absurdum. Dolo autem mors expugnata est : corpore enim moriente ac ipsum subigente morte, Salvator, radium potentiæ D b Joan. XIV, h Act. 11, 24. × P. ED. POTTER. a Luc. 1, 35. aut simile quid. SYLBURG. alius (seu diversus) ab eo queri assumpsit. SYLBURG. 6. © Joan. x, 30. • Luc. 11, 40, 52 • Joan. 34. f Luc. IX, 22. 8 Matth. xxvi, 32. (9) λέγει. Post hoc verbum deesse videtur σύλ (10) "Ετερος ἦν ᾧ ἀν. Congruentius forte ἕτερος (41) Ἀπείλεσε μὲν τὸν θάνατον. Legendum vi
PG 9:688Προάξω ὑμᾶς, λέγει, τῇ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν εἰς τὴν Γαλιλαίαν· αὐτὸς γὰρ προάγει πάντα· καὶ τὴν ἀφανῶς σῳζομένην ψυχὴν ἀναστήσειν ᾐνίσσετο, καὶ ἀποκαταστήσειν οὗ νῦν προάγει. Ἀπέθανεν δὲ ἀποστάντος τοῦ καταβάντος ἐπ’ αὐτῷ ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ Πνεύματος, οὐκ ἰδίᾳ γενομένου, ἀλλὰ συσταλέντος, ἵνα καὶ ἐνεργήσῃ ὁ θάνατος· ἐπεὶ πῶς, τῆς Ζωῆς παρούσης ἐν αὐτῷ, ἀπέθανεν τὸ σῶμα; οὕτω γὰρ ἂν καὶ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ὁ θάνατος ἐκράτησεν ἄν, ὅπερ ἄτοπον. Δόλῳ δὲ ὁ θάνατος κατεστρατηγήθη· ἀποθανόντος γὰρ τοῦ σώματος καὶ κρατήσαντος αὐτὸ τοῦ θανάτου, ἀναστείλας τὴν ἐπελθοῦσαν ἀκτῖνα τῆς δυνάμεως, ὁ Σωτὴρ ἀπώλεσε μὲν τὸν θάνατον, τὸ δὲ θνητὸν σῶμα, ἀποβαλ[ὼν] πάθη, ἀνέστησεν. Τὰ ψυχικὰ μὲν οὖν οὕτως ἀνίσταται καὶ ἀνασῴζεται· πιστεύσαντα δὲ τὰ πνευματικὰ ὑπὲρ ἐκεῖνα σῴζεται, ἐνδύματα γάμων τὰς ψυχὰς λαβόντα. Κάθηται μὲν οὖν ὁ ψυχικὸς Χριστὸς ἐν δεξιᾷ τοῦ Δημιουργοῦ, καθὸ καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, καὶ τὰ ἑξῆς. Κάθηται δὲ μέχρι συντελείας, ἵνα ἴδωσιν εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Ἐξεκέντησαν δὲ τὸ φαινόμενον, ὃ ἦν σὰρξ τοῦ ψυχικοῦ. Ὀστοῦν γὰρ αὐτοῦ οὐ συντριβήσεται, φησί·
τὴ μένην, οὐδὲν δὲ ἧττον διακονίαν θανάτου γεγενημέν Β νην, πάσης ἀπειπούσης ἀρχῆς καὶ θεότητος, ὁ μέσ γας ἀγωνιστής Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν ἑαυτῷ δυνάμει τὴν Ἐκκλησίαν ἀναλαβὼν, τὸ ἐκλεκτὸν καὶ τὸ κλη τόν, τὸ μὲν παρὰ τῆς τεκούσης, τὸ πνευματικών, το δὲ ἐκ τῆς οἰκονομίας, το ψυχικόν, ὁ ἀνέσωσε και ἀνήνεγκεν ἅπερ ἀνέλαβε, καὶ δι' αὐτῶν καὶ τὰ του τοῖς ὁμοιοῦντα. Εἰ γὰρ ἡ ἀπαρχὴ ἁγία, καὶ τὸ φύ- ραμα· εἰ ἡ ῥίζα ἁγία, καὶ οἱ κλάδοι. ΝΘ. Σπέρμα μὲν οὖν πρῶτον παρὰ τῆς τεκούσης ἐνεδύσατο, οὐ χωρισθεὶς ἀλλὰ χωρήσας αὐτὸ δυνα μει, κατὰ μικρὸν μορφονται διὰ γνώσεως· κατά δὲ τὸν τόπον γενόμενος, εὗρεν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν δύσασθαι τὸν προκεκηρυγμένον, ὃν κατήγγελλον οἱ προφῆται καὶ ὁ νόμος, ὄντα εἰκόνα τοῦ Σωτῆρος. 'Αλλὰ καὶ οὗτος ὁ ψυχικὸς Χριστὸς, ὃν ἐνεδύσατο, ἀόρατος ἦν. Ἔδει δὲ τὸν εἰς κόσμον ἀφικνούμενον, ἐφ᾽ ᾧ τε ὀφθῆναι, κρατηθῆναι, πολιτεύσασθαι, καὶ αίσθητοῦ σώματος ἀντέχεσθαι· σῶμα τοίνυν αὐτῷ ὑφάναι τῆς ἐκ τῆς ἀφανοῦς ψυχικής ουσίας, δυνά μει δὲ θείας ἐκ κατασκευῆς εἰς αἰσθητὸν κόσμον ἀφιγμένον. Ξ'. Τὸ οὖν, Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ τέ, τὴν τοῦ σώματος τοῦ Κυρίου λέγει (9). Δύναμις δε ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι, τὴν μόρφωσιν δηλοῖ τοῦ Θεοῦ, ἢ ἐνετύπωσε τὸ σῶμα ἐν τῇ Παρθένῳ. ΣΑ'. Ὅτι μὲν οὖν αὐτὸς ἕτερος ἦν ᾧ ἀνείληφεν (10), δῆλον ἐξ ὧν ὁμολογεῖ, Εγώ ἡ ζωή, ἐγὼ ἡ ἀλή θεια, ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ὧν ἐσμεν. Τὸ δὲ πνευμα τικὸν ὁ ἀνείληφεν καὶ τὸ ψυχικόν οὕτως ἐμφαίνει" Τὸ δὲ παιδίον ηύξανεν καὶ προέκοπτες σφόδρα. Σοφίας μὲν γὰρ τὸ πνευματικὸν δεῖξαι, μεγέθους τ τὸ ψυχικόν. Διὰ δὲ τῶν ἐκρυέντων ἐκ τῆς πλευρᾶς ἐδήλου τὰς ἐκρύσεις τῶν παθῶν, ἀπὸ τῶν ἐμπαθῶν ἀπαθεῖς γενομένας τὰς οὐσίας σεσώσθαι. Καὶ ὅταν λέγη, Δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀποδοκιμα σθῆναι, ὑβρισθῆναι, σταυρωθῆναι, ὡς περὶ ἄλ λου φαίνεται λέγων, δηλονότι τοῦ ἐμπαθούς. Καὶ προάξω ὑμᾶς, λέγει, τῇ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν εἰς την Γαλιλαίαν· αὐτὸς γὰρ προάγει πάντα, καὶ τὴν ἀφανῶς σωζομένην ψυχὴν ἀναστήσειν ἠνίσσετο καὶ ἀποκαταστήσειν οὗ νῦν προάγει. Απέθανε δὲ, ἀπο- στάντος τοῦ καταβάντος ἐπ' αὐτῷ ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ Πνεύματος, οὐκ ἰδίᾳ γενομένου, ἀλλὰ συσταλέντος, ἵνα καὶ ἐνεργήσῃ ὁ θάνατος· ἐπεὶ πῶς, τῆς ζωῆς παρούσης ἐν αὐτῷ, ἀπέθανε τὸ σῶμα ; οὕτω γὰρ ἂν καὶ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ὁ θάνατος ἐκράτησεν ἄν ὅπερ άτοπον. Δόλῳ δὲ ὁ θάνατος κατεστρατηγήθη ἀποθανόντος γὰρ τοῦ σώματος καὶ κρατήσαντος τὸν τοῦ θανάτου, ἀναστείλας τὴν ἐπελθοῦσαν ἀκτῖνα τῆς δυνάμεως ὁ Σωτὴρ, ἀπείλεσε μὲν τὸν θάνα τον (11), τὸ δὲ θνητὸν σῶμα ἀποβαλὼν πάθη ἀνέ- αύ ΧΙΧ, ληψιν, ἦν οὗ ἀνείληφεν, • CLEMENS ALEXANDRINUS. minus mortis ministra facta est, omni principatu A ac deitate deficiente ac fatiscente, magnus ille pugil Jesus Christus in seipso potentia Ecclesiam su- mens, nempe electos ac vocatos quod quidem spi- ritale a parente, quod vero animale ex dispensa- tione, salva fecit et extulit quæcunque assumpse- rat, ac per illa quæque his sunt similia. Si enim primitiæ sanctæ, etiam massa; si radix sancta, eliam rami. LIX. Primum itaque semen a parente induit, non qui caperetur, sed qui virtute caperet, quod paulatim per scientiam formatur. Ad locum autem cum venerit, invenit Jesum Christum induisse, qui ante prædicatus fuerat, quem prophetæ atque lex prænuntiabant, et imago Salvatoris erat. Quinetiam et animalis hic Christus, quem induerat, invisibilis B erat. Oportebat autem ut ille qui in mundum ven- turus erat talis esset, qui videri, qui teneri, qui sociam vitæ rationem iuire, et demum qui corpus ejusmodi haberet quod sensu percipi posset. Hinc igitur illi corpus est ex invisibili animali substan- tia, virtute vero ex divina fabrica contextum, cum in mundum sensibilem veniret. LX. Hoc itaque : Spiritus sanctus in te super- veniet, corporis Dominici fabricam indicat; virtus vero Altissimi tibi obumbrabit ª, formationem Dei dicit, quæ corpus in Virgine formavit. LXI. Quod autem ipse qui assumpsit, diversus fuerit, ex iis manifestum est, quibus fatetur : Ego sum vila, ego sum veritas b, & ego et Pater unum C sumus c. Illud autem spiritale, etiam et animale, quod assumpsit, hunc in modum notum facit: Puer vero crescebat et proficiebat valde d. Insuper Sa- pientiæ fuit, ut quod spirituale esset, ostenderet; magnitudinis, ut id quod animale. Per illa vero quæ ex latere fluxerunt e, effluxiones affectuum manifestabat, et afectiones ex libidinosis pravis- que rectas sedalasque factas substantias, salutem fuisse consecutas. Et cum dicat: Oportet Filium hominis reprobari, contumeliis affici, et crucifigi ', quasi de alio videtur loqui, nempe de eo qui pas- sionibus sit obnoxius. Et præcedam vos, ait, tertia die in Galilæam 8, ipse enim omnia præcedit, et animam modo invisibili salvatam se suscitaturum indicavit, restiturumque quo nunc præcedit h. Mor- tuus autem est Spiritu qui super eum in Jordano descendit abscedente, nec virtute propria hoc fa- ctum est, sed illius qui subduxit se, ut vim suam mors exsereret, quippe quo pacto vita præsente mori in illo potuit corpus? sic enim et mors polita Salvatoris ipsius esset, quod absurdum. Dolo autem mors expugnata est : corpore enim moriente ac ipsum subigente morte, Salvator, radium potentiæ D b Joan. XIV, h Act. 11, 24. × P. ED. POTTER. a Luc. 1, 35. aut simile quid. SYLBURG. alius (seu diversus) ab eo queri assumpsit. SYLBURG. 6. © Joan. x, 30. • Luc. 11, 40, 52 • Joan. 34. f Luc. IX, 22. 8 Matth. xxvi, 32. (9) λέγει. Post hoc verbum deesse videtur σύλ (10) "Ετερος ἦν ᾧ ἀν. Congruentius forte ἕτερος (41) Ἀπείλεσε μὲν τὸν θάνατον. Legendum vi
PG 9:689καθάπερ ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ τὴν ψυχὴν ὀστοῦν ἠλληγόρησεν ἡ προφητεία. Αὐτὴ γὰρ ἡ ψυχὴ τοῦ Χριστοῦ, πάσχοντος τοῦ σώματος, ἑαυτὴν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Πατρὸς παρακατέθετο· τὸ δ’ ἐν τῷ ὀστέῳ πνευματικὸν οὐκέτι παρακατατίθεται, ἀλλ’ αὐτὸς σῴζει. Ἡ μὲν οὖν τῶν πνευματικῶν ἀνάπαυσις ἐν κυριακῇ, ἐν Ὀγδοάδι, ἣ Κυριακὴ ὀνομάζεται, παρὰ τῇ Μητρί, ἐχόντων τὰς ψυχάς, τὰ ἐνδύματα, ἄχρι συντελείας· αἱ δὲ ἄλλαι πισταὶ ψυχαί, παρὰ τῷ Δημιουργῷ· περὶ δὲ τὴν συντέλειαν, ἀναχωροῦσι καὶ αὗται εἰς Ὀγδόαδα. Εἶτα, τὸ δεῖπνον τῶν γάμων κοινὸν πάντων τῶν σῳζομένων, ἄχρις ἂν ἀπισωθῇ πάντα καὶ ἄλληλα γνωρίσῃ. Τὸ δὲ ἐντεῦθεν, ἀποθέμενα τὰ πνευματικὰ τὰς ψυχάς, ἅμα τῇ Μητρὶ κομιζομένῃ τὸν Νυμφίον, κομιζόμενα καὶ αὐτὰ τοὺς νυμφίους, τοὺς Ἀγγέλους ἑαυτῶν, εἰς τὸν Νυμφῶνα ἐντὸς τοῦ Ὅρου εἰσίασι, καὶ πρὸς τὴν τοῦ Πατρὸς ὄψιν ἔρχονται, Αἰῶνες νοεροὶ γενόμενα, εἰς τοὺς νοεροὺς καὶ αἰωνίους γάμους τῆς συζυγίας. Ὁ δὲ τοῦ δείπνου μὲν ἀρχιτρίκλινος, τῶν γάμων δὲ παράνυμφος, τοῦ Νυμφίου δὲ Φίλος, ἑστὼς ἔμπροσθεν τοῦ νυμφῶνος, ἀκούων τῆς φωνῆς τοῦ Νυμφίου, χαρᾷ χαίρει. Τοῦτο αὐτοῦ τὸ Πλήρωμα τῆς χαρᾶς καὶ τῆς ἀναπαύσεως.
στησε. Τὰ ψυχικὰ μὲν οὖν οὕτως ἀνίσταται καὶ ἀνασώζεται· πιστεύσαντα δὲ τὰ πνευματικὰ ὑπὲρ ἐκεῖνα σώζεται, ἐνδύματα γάμων τὰς ψυχὰς λα βόντα. ΞΒ. Κάθηται μὲν οὖν ὁ ψυχικὸς Χριστὸς ἐν δεξιᾷ τοῦ Δημιουργοῦ· καθὸ καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, καὶ τὰ ἑξῆς· κάθηται δὲ μέχρι συν- τελείας, ἵνα ίδωσιν εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Εξεκέν τησαν δὲ τὸ φαινόμενον, ὃ ἦν σάρξ τοῦ ψυχικού. Ὁστοῦν γὰρ αὐτοῦ οὐ συντριβήσεται, φησί· καθάπερ ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ τὴν ψυχὴν ὀστοῦν ἡλληγό- ρησεν ἡ προφητεία. Αὐτὴ γὰρ ἡ ψυχὴ τοῦ Χριστοῦ, πάσχοντος τοῦ σώματος, ἑαυτὴν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Πατρὸς παρακατέθετο. Τὸ δ' ἐν τῷ ὀστέῳ πνευ- Β ματικὸν οὐκ ἔτι παρακατατίθεται· ἀλλ᾿ αὐτὸς σώζει. ΞΓ. Ἡ μὲν οὖν τῶν πνευματικῶν ἀνάπαυσις ἐν Κυριακῇ ἐν ὀγδοάδι (12), ή Κυριακὴ ὀνομάζεται· παρὰ τῇ μητρὶ ἔχοντα τὰς ψυχὰς τὰ ἐνδύματα ἄχρι συν- τελείας· αἱ δὲ ἄλλαι πισταὶ ψυχαὶ παρὰ τῷ Δημιουργῷ περὶ δὲ τὴν συντέλειαν ἀναχωροῦσι καὶ αὗται εἰς ὀγδοάδα. Εἶτα τὸ δεῖπνον τῶν γάμων, κοινὸν πάντων τῶν σωζομένων, ἄχρις ἂν ἀπισωθῇ πάντα καὶ ἄλληλα γνωρίσῃ. ΣΔ'. Τὸ δὲ ἐντεῦθεν ἀποθέμενα τὰ πνευματικὰ τὰς ψυχὰς ἅμα τῇ μητρὶ κομιζομένῃ τὸν νυμφίον, κομιζόμενα καὶ αὐτὰ τοὺς νυμφίους τοὺς ἀγγέλους, ἑαυτῶν, εἰς τὸν νυμφῶνα ἐντὸς τοῦ ὅρου εἰσίασι, καὶ πρὸς τὴν τοῦ Πνεύματος όψιν ἔρχονται Αἰῶνες νοεροί γενόμενα, εἰς τοὺς νοεροὺς καὶ αἰωνίους γάμους τῆς συζυγίας. ΞΕ'. Ὁ δὲ τοῦ δείπνου μὲν ἀρχιτρίκλινος, τῶν γάμων δὲ παράνυμφος, τοῦ νυμφίου δὲ φίλος, ἑστὼς ἔμπροσθεν τοῦ νυμφῶνος, ἀκούων τῆς φωνῆς τοῦ νυμφίου, χαρᾷ χαίρει. Τοῦτο αὐτοῦ τὸ πλήρωμα τῆς χαρᾶς καὶ τῆς ἀναπαύσεως. ΞϚ'. Ο Σωτὴρ τοὺς ἀποστόλους ἐδίδασκε, τὰ μὲν πρῶτα τυπικῶς καὶ μυστικῶς, τὰ δὲ ὕστερα παρα- βολικῶς καὶ ἡνιγμένως, τὰ δὲ τρίτα σαφῶς καὶ για μνῶς κατὰ μόνας (15). ΣΖ΄. Οτε ἦμεν ἐν τῇ σαρκὶ, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ὥσπερ ἔξω τοῦ σώματος ἤδη λαλῶν. Σάρκα οὖν λέ- γειν αὐτόν φασιν ἐκείνην τὴν ἀσθένειαν, τὴν ἀπὸ τῆς ἄνω γυναικὸς προβολήν. Καὶ ὅταν ὁ Σωτὴρ πρὸς Σαλώμην (14) λέγῃ, μέχρι τότε εἶναι θάνατον, ἄχρις ἂν αἱ γυναῖκες τίχτωσιν, οὐ τὴν γένεσιν κακί ζων ἔλεγεν, ἀναγκαίων οὖσαν διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν πιστευόντων· δεῖ γὰρ εἶναι τὴν γένεσιν ταύτην, ἄχρις * Ρ. ριος. Εx. ΧΙΙ, 29. & ἠπείλησε μὲν τῷ θανάτῳ, ηπείλεσε, ἐν Κυριακῇ ὀγδοάδι, DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. A supervenientem contrabens, mortem quiden fuga- vit, mortale vero corpus passiones excutiens susci tavit. Quæ itaque animalia sunt, bunc in modum suscitat salvaque facit: spiritalia vero fide imbuta, excellentiorem obtinent salutem, vestimenta nu- ptiarum animas nacta. LXII. Christus itaque animalis in dextera De- miurgi sedet, sicuti David ait: Sede a dexteris meis a, et quæ sequuntur. Ad consummationem b vero sedet, ut videant in quem confixerunt. Confi- xerunt vero quod sensibus subjectum fuit, quod quidem fuit animalis caro. Os enim, ait, ejus non comminuetur d, sicuti etiam in Adamo ossis nomine sensu spirituali animam induxit prophetia. Ipsa enim Christi anima corpore patiente, seipsam in manu Demiurgi commendavit e. Quod vero in osse C POTTER. ED. • Psal. CIX, 1. D spiritale, non amplius commendatur, sed ipse salutem præstat. LXIII. Requies itaque spiritalium in Dominica, in ogdoade ceu octava, quæ Dominica dicitur, quæ apud matrem animas indumenta habent ad con- summationem usque, cæteræ vero fideles animæ apud Demiurgum : in consummatione vero rece- dunt et ipsæ in ogdoadem; dein cœna nuptiarum communis omnium qui salutem consequentur, do- nec omnia fuerint æqualia, seque alia invicem co- gnoverint. ALXIV. Exinde vero spiritalia animabus abje- ctis una cum matre sponsum consecuta, sponsos si- militer angelos suos et ipsa consecuta, in thala- mum intra terminum ingrediuntur, et in conspe- ctum Spiritus veniunt, Æones intelligentes facta, in spiritales scilicet æternasque conjugii nuptias. LXV. Cœnæ vero architriclinus, ac nuptiarum pronubus, spoksi vero amicus f, stans ante thala- mum, sponsi vocem audiens, gaudio gaudet. Hoc illius gaudii plenitudo et quietis 8. LXVI. Salvator apostolos docebat primo quidem typice ac mystice, dein vero parabolis atque æri- gmatice, postremo clare et nude seorsim assum- LXVII. Cum essemus in carne b, inquit Aposto- Ius, quasi jam extra corpus loqueretur. Carnem igitur vocal, inquiunt, infirmitatem illam quæ a propagine primæ mulieris fuit. Et cum Salvator ait Salomæ, tandiu mortem fore, quandiu mulieres parerent, non quasi generationem criminaretur, hoc dixit, quæ ad salutem fidelium est necessaria; oportet enim generationem hanc esse, donec emen b Act. III, 21. c Zach x1, 10. d Joan, xix, Joan. xvi, detur minatus est morti : vel saltem devolvit (id est submovit) mor- tem. SILBURG. detur in Dominica ogdoade. p. 540. 46. • Luc. xxi, 46. f Joan. 1, 8; 11, 24. h Rom. vII, 5. (19) Εν Κυριακῇ ἐν ὀγδ. Scribendum potius vi- (15) Κατά μόνας. Malim conjuncte καταμόνας. (14) Σαλώμην. Conf Clementis Strom. 111,
PG 9:690Ὁ Σωτὴρ τοὺς Ἀποστόλους ἐδίδασκεν, τὰ μὲν πρῶτα τυπικῶς καὶ μυστικῶς, τὰ δὲ ὕστερα παραβολικῶς καὶ ᾐνιγμένως, τὰ δὲ τρίτα σαφῶς καὶ γυμνῶς κατὰ μόνας. Ὅτε ἦμεν ἐν τῇ σαρκί, φησὶν ὁ Ἀπόστολος, ὥσπερ ἔξω τοῦ σώματος ἤδη λαλῶν. Σάρκα οὖν λέγειν αὐτόν φησιν ἐκείνην τὴν ἀσθένειαν, τὴν ἀπὸ τῆς ἄνω Γυναικὸς προβολήν. Καὶ ὅταν ὁ Σωτὴρ πρὸς Σαλώμην λέγῃ μέχρι τότε εἶναι θάνατον ἄχρις ἂν αἱ γυναῖκες τίκτωσιν, οὐ τὴν γένεσιν κακίζων ἔλεγεν, ἀναγκαίαν οὖσαν διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν πιστευόντων (δεῖ γὰρ εἶναι τὴν γένεσιν ταύτην ἄχρις ἂν τὸ σπέρμα προ[ς]ενεχθῇ τὸ προλελογισμένον)· ἀλλὰ περὶ τῆς ἄνω Θηλείας αἰνίττεται, ἧς τὰ πάθη κτίσις γέγονεν, τῆς καὶ τὰς ἀμόρφους οὐσίας προβαλ- [λ]ούσης, δι’ ἣν καὶ ὁ Κύριος κατῆλθεν, ἀπὸ μὲν τοῦ πάθους ἡμᾶς ἀποσπάσων, ἑαυτῷ δὲ εἰσποιησόμενος. Ἄχρι μὲν γὰρ ἦμεν τῆς Θηλείας μόνης τέκνα, ὡς ἂν αἰσχρᾶς συζυγίας, ἀτελῆ καὶ νήπια καὶ ἄφρονα καὶ ἀσθενῆ καὶ ἄμορφα, οἷον ἐκτρώματα προ[ς]- ενεχθέντα, τῆς Γυναικὸς ἦμεν τέκνα· ὑπὸ δὲ τοῦ Σωτῆρος μορφωθέντες Ἀνδρὸς καὶ Νυμφῶνος γεγόναμεν τέκνα. Ἡ Εἱμαρμένη ἐστὶ σύνοδος πολλῶν καὶ ἐναντίων δυνάμεων·
στησε. Τὰ ψυχικὰ μὲν οὖν οὕτως ἀνίσταται καὶ ἀνασώζεται· πιστεύσαντα δὲ τὰ πνευματικὰ ὑπὲρ ἐκεῖνα σώζεται, ἐνδύματα γάμων τὰς ψυχὰς λα βόντα. ΞΒ. Κάθηται μὲν οὖν ὁ ψυχικὸς Χριστὸς ἐν δεξιᾷ τοῦ Δημιουργοῦ· καθὸ καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, καὶ τὰ ἑξῆς· κάθηται δὲ μέχρι συν- τελείας, ἵνα ίδωσιν εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Εξεκέν τησαν δὲ τὸ φαινόμενον, ὃ ἦν σάρξ τοῦ ψυχικού. Ὁστοῦν γὰρ αὐτοῦ οὐ συντριβήσεται, φησί· καθάπερ ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ τὴν ψυχὴν ὀστοῦν ἡλληγό- ρησεν ἡ προφητεία. Αὐτὴ γὰρ ἡ ψυχὴ τοῦ Χριστοῦ, πάσχοντος τοῦ σώματος, ἑαυτὴν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Πατρὸς παρακατέθετο. Τὸ δ' ἐν τῷ ὀστέῳ πνευ- Β ματικὸν οὐκ ἔτι παρακατατίθεται· ἀλλ᾿ αὐτὸς σώζει. ΞΓ. Ἡ μὲν οὖν τῶν πνευματικῶν ἀνάπαυσις ἐν Κυριακῇ ἐν ὀγδοάδι (12), ή Κυριακὴ ὀνομάζεται· παρὰ τῇ μητρὶ ἔχοντα τὰς ψυχὰς τὰ ἐνδύματα ἄχρι συν- τελείας· αἱ δὲ ἄλλαι πισταὶ ψυχαὶ παρὰ τῷ Δημιουργῷ περὶ δὲ τὴν συντέλειαν ἀναχωροῦσι καὶ αὗται εἰς ὀγδοάδα. Εἶτα τὸ δεῖπνον τῶν γάμων, κοινὸν πάντων τῶν σωζομένων, ἄχρις ἂν ἀπισωθῇ πάντα καὶ ἄλληλα γνωρίσῃ. ΣΔ'. Τὸ δὲ ἐντεῦθεν ἀποθέμενα τὰ πνευματικὰ τὰς ψυχὰς ἅμα τῇ μητρὶ κομιζομένῃ τὸν νυμφίον, κομιζόμενα καὶ αὐτὰ τοὺς νυμφίους τοὺς ἀγγέλους, ἑαυτῶν, εἰς τὸν νυμφῶνα ἐντὸς τοῦ ὅρου εἰσίασι, καὶ πρὸς τὴν τοῦ Πνεύματος όψιν ἔρχονται Αἰῶνες νοεροί γενόμενα, εἰς τοὺς νοεροὺς καὶ αἰωνίους γάμους τῆς συζυγίας. ΞΕ'. Ὁ δὲ τοῦ δείπνου μὲν ἀρχιτρίκλινος, τῶν γάμων δὲ παράνυμφος, τοῦ νυμφίου δὲ φίλος, ἑστὼς ἔμπροσθεν τοῦ νυμφῶνος, ἀκούων τῆς φωνῆς τοῦ νυμφίου, χαρᾷ χαίρει. Τοῦτο αὐτοῦ τὸ πλήρωμα τῆς χαρᾶς καὶ τῆς ἀναπαύσεως. ΞϚ'. Ο Σωτὴρ τοὺς ἀποστόλους ἐδίδασκε, τὰ μὲν πρῶτα τυπικῶς καὶ μυστικῶς, τὰ δὲ ὕστερα παρα- βολικῶς καὶ ἡνιγμένως, τὰ δὲ τρίτα σαφῶς καὶ για μνῶς κατὰ μόνας (15). ΣΖ΄. Οτε ἦμεν ἐν τῇ σαρκὶ, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ὥσπερ ἔξω τοῦ σώματος ἤδη λαλῶν. Σάρκα οὖν λέ- γειν αὐτόν φασιν ἐκείνην τὴν ἀσθένειαν, τὴν ἀπὸ τῆς ἄνω γυναικὸς προβολήν. Καὶ ὅταν ὁ Σωτὴρ πρὸς Σαλώμην (14) λέγῃ, μέχρι τότε εἶναι θάνατον, ἄχρις ἂν αἱ γυναῖκες τίχτωσιν, οὐ τὴν γένεσιν κακί ζων ἔλεγεν, ἀναγκαίων οὖσαν διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν πιστευόντων· δεῖ γὰρ εἶναι τὴν γένεσιν ταύτην, ἄχρις * Ρ. ριος. Εx. ΧΙΙ, 29. & ἠπείλησε μὲν τῷ θανάτῳ, ηπείλεσε, ἐν Κυριακῇ ὀγδοάδι, DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. A supervenientem contrabens, mortem quiden fuga- vit, mortale vero corpus passiones excutiens susci tavit. Quæ itaque animalia sunt, bunc in modum suscitat salvaque facit: spiritalia vero fide imbuta, excellentiorem obtinent salutem, vestimenta nu- ptiarum animas nacta. LXII. Christus itaque animalis in dextera De- miurgi sedet, sicuti David ait: Sede a dexteris meis a, et quæ sequuntur. Ad consummationem b vero sedet, ut videant in quem confixerunt. Confi- xerunt vero quod sensibus subjectum fuit, quod quidem fuit animalis caro. Os enim, ait, ejus non comminuetur d, sicuti etiam in Adamo ossis nomine sensu spirituali animam induxit prophetia. Ipsa enim Christi anima corpore patiente, seipsam in manu Demiurgi commendavit e. Quod vero in osse C POTTER. ED. • Psal. CIX, 1. D spiritale, non amplius commendatur, sed ipse salutem præstat. LXIII. Requies itaque spiritalium in Dominica, in ogdoade ceu octava, quæ Dominica dicitur, quæ apud matrem animas indumenta habent ad con- summationem usque, cæteræ vero fideles animæ apud Demiurgum : in consummatione vero rece- dunt et ipsæ in ogdoadem; dein cœna nuptiarum communis omnium qui salutem consequentur, do- nec omnia fuerint æqualia, seque alia invicem co- gnoverint. ALXIV. Exinde vero spiritalia animabus abje- ctis una cum matre sponsum consecuta, sponsos si- militer angelos suos et ipsa consecuta, in thala- mum intra terminum ingrediuntur, et in conspe- ctum Spiritus veniunt, Æones intelligentes facta, in spiritales scilicet æternasque conjugii nuptias. LXV. Cœnæ vero architriclinus, ac nuptiarum pronubus, spoksi vero amicus f, stans ante thala- mum, sponsi vocem audiens, gaudio gaudet. Hoc illius gaudii plenitudo et quietis 8. LXVI. Salvator apostolos docebat primo quidem typice ac mystice, dein vero parabolis atque æri- gmatice, postremo clare et nude seorsim assum- LXVII. Cum essemus in carne b, inquit Aposto- Ius, quasi jam extra corpus loqueretur. Carnem igitur vocal, inquiunt, infirmitatem illam quæ a propagine primæ mulieris fuit. Et cum Salvator ait Salomæ, tandiu mortem fore, quandiu mulieres parerent, non quasi generationem criminaretur, hoc dixit, quæ ad salutem fidelium est necessaria; oportet enim generationem hanc esse, donec emen b Act. III, 21. c Zach x1, 10. d Joan, xix, Joan. xvi, detur minatus est morti : vel saltem devolvit (id est submovit) mor- tem. SILBURG. detur in Dominica ogdoade. p. 540. 46. • Luc. xxi, 46. f Joan. 1, 8; 11, 24. h Rom. vII, 5. (19) Εν Κυριακῇ ἐν ὀγδ. Scribendum potius vi- (15) Κατά μόνας. Malim conjuncte καταμόνας. (14) Σαλώμην. Conf Clementis Strom. 111,
PG 9:691αὗται δέ εἰσιν ἀόρατοι καὶ ἀφανεῖς, ἐπιτροπεύουσαι τὴν τῶν ἄστρων φορὰν καὶ δι’ ἐκείνων πολιτευόμεναι. Καθὸ γὰρ ἕκαστον αὐτῶν ἔφθακεν τῇ τοῦ κόσμου κινήσει συναναφερόμενον, τῶν κατ’ αὐτὴν τὴν ῥοπὴν γεννωμένων εἴληχεν τὴν ἐπικράτειαν, ὡς αὑτοῦ τέκνων. Διὰ τῶν ἀπλανῶν τοίνυν καὶ πλανωμένων ἄςτρων, αἱ ἐπὶ τούτων ἀόρατοι δυνάμεις ἐποχούμεναι, ταμιεύουσι τὰς γενέσεις καὶ ἐπισκοποῦσι· τὰ δὲ ἄστρα, αὐτὰ μὲν οὐδὲν ποιεῖ, δείκνυσι δὲ τὴν ἐνέργειαν τῶν κυρίων δυνάμεων, ὥσπερ καὶ ἡ τῶν ὀρνίθων πτῆσις σημαίνει τι, οὐχὶ ποιεῖ. Τὰ τοίνυν δεκαδύο ζώδια καὶ οἱ ταῦτα ἐπιόντες ἑπτὰ ἀστέρες, τοτὲ μὲν συνοδεύοντες, τοτὲ δὲ ὑπαπαντῶντες, ἀνατέλλοντες [δύνοντες] ...· οὗτοι, πρὸς τῶν δυνάμεων κινούμενοι, κίνησιν τῆς οὐσίας δηλοῦσιν εἰς γένεσιν τῶν ζῴων καὶ τὴν τῶν περιστάσεων τροπήν. Διάφοροι δ’ εἰσὶν καὶ οἱ ἀστέρες καὶ αἱ δυνάμεις, ἀγαθοποιοὶ κακοποιοί, δεξιοὶ ἀριστεροί, ὧν κοινὸν τὸ τικτόμενον· ἕκαστον δὲ [δι’] αὐτῶν γίνεται κατὰ καιρὸν τὸν ἴδιον, τοῦ δυναστεύοντος τὰ κατὰ φύσιν ἀποτελοῦντος, τὸ μὲν ἐν ἀρχῇ, τὸ δὲ ἐπὶ τέλει.
ἂν τὸ σπέρμα προσενεχθῇ τὸ προλελογισμένον Β ἀλλὰ περὶ τῆς ἄνω θηλείας αἰνίττεται, ἧς τὰ πάθη κτίσις γέγονεν, τῆς καὶ τὰς ἀμόρφους ουσίας προβλ λούσης, δι᾽ ἦν καὶ ὁ Κύριος κατῆλθεν, ἀπὸ μὲν τοῦ πάθους ἡμᾶς ἀποσπάσων, ἑαυτὸν δὲ εἰσποιησάμενος. ΞΗ'. "Αχρι μὲν γὰρ ἡμεν τῆς θηλείας μόνης τέ κνα, ὡς ἂν αἰσχρᾶς συζυγίας, ἀτελῆ καὶ νήπια καὶ ἄφρονα καὶ ἀσθενῆ καὶ ἄμορφα, οἷον ἐκτρώματα προσενεχθέντα, τῆς γυναικὸς ἦμεν τέκνα· ὑπὸ τ τοῦ Σωτῆρος μορφωθέντες, ἀνδρὸς καὶ νυμφῶνος γε γόναμεν τέκνα. ΞΘ'. Η εἱμαρμένη ἐστὶ σύνοδος πολλῶν καὶ ἐναν τίων δυνάμεων· αὗται δέ εἰσιν ἀόρατοι καὶ ἀφανείς, ἐπιτροπεύουσαι τὴν τῶν ἄστρων φορὰν, καὶ δι' ἐκεί νων πολιτευόμεναι. Καθὸ γὰρ ἕκαστον αὐτῶν ἔφθακεν τῇ τοῦ κόσμου κινήσει συναναφερόμενον, τῶν κατ' αὐτὴν τὴν ῥοπὴν γενομένων είληχεν τὴν ἐπικρά τείαν, ὡς αὐτοῦ τέκνων. Ο'. Διὰ τῶν ἁπλανῶν τοίνυν καὶ πλανωμένων - στρων αἱ ἐπὶ τούτων ἀόρατοι δυνάμεις εποχούμεναι, ταμιεύουσι τας γενέσεις καὶ προσκοποῦσι· τὰ δὲ ἀπ τρα (15), αὐτὰ μὲν οὐδὲν ποιεῖ, δείκνυσι δὲ τὴν ἐνέρ γειαν τῶν κυρίων δυνάμεων, ὥσπερ καὶ ἡ τῶν ὀρνί- θων πτῆσις σημαίνει τι οὐχὶ ποιεῖ. ΟΑ'. Τὰ τοίνυν δεκαδύο ζώδια, καὶ οἱ ταῦτα ἐπιέν- τες ἑπτὰ ἀστέρες, τοτὲ μὲν συνοδεύοντες, τοτὲ δὲ ὑπαπατῶντες, ἀνατέλλοντες οὗτοι, πρὸς τῶν δυνά Ο μεων κινούμενοι, κίνησιν τῆς οὐσίας δηλοῦσιν εἰς γένεσιν τῶν ζώων, καὶ τὴν τῶν περιστάσεων τροπήν. Διάφοροι δ' εἰσὶ καὶ οἱ ἀστέρες καὶ αἱ δυνάμεις · ἀγα θοποιοί, κακοποιοί, δεξιοί, ἀριστεροί· ὧν κοινὸν τὸ τικτόμενον· ἕκαστον (16) δὲ αὐτῶν γίνεται κατά καιρὸν τὸν ἴδιον, τοῦ δυναστεύοντος τὰ κατὰ φύσιν ἀποτελοῦντος, τὸ μὲν ἐν ἀρχῇ, τὸ δὲ ἐπὶ τέλει. ΟΒ'. Ἀπὸ ταύτης τῆς στάσεως καὶ μάχης τῶν δυ νάμεων ὁ Κύριος ἡμᾶς φύεται, καὶ παρέχει τὴν εἰ ρήνην ἀπὸ τῆς τῶν δυνάμεων καὶ τῆς τῶν ἀγγέλων παρατάξεως, ἣν οἱ μὲν ὑπὲρ ἡμῶν, οἱ δὲ καθ᾿ ἡμῶν παρατάσσονται· οἱ μὲν γὰρ στρατιώταις ἐοίκασι, συμ μαχοῦντες ἡμῖν, ὡς ἂν ὑπηρέται Θεοῦ· οἱ δὲ, λη- σταῖς· ὁ γὰρ πονηρὸς οὐ παρὰ βασιλέως ἐξώτατο δυνάμεις μὲν ἔδωκεν ὁ Θεός, οὐ μὴν αὐτοκρατεῖς. λαβὼν τὴν μάχαιραν, ἑαυτῷ δὲ ἐξ ἀπονοίας ἁρπά σας. ΟΓ'. Διὰ δὴ τοὺς ἀντικειμένους οἱ διὰ τοῦ σώμα τος καὶ τῶν ἐκτὸς ἐπιβατεύουσι τῆς ψυχῆς, καὶ ἑνε- χυράζουσι εἰς δουλείαν. Οἱ δὲ δεξιοὶ οὐκ εἰσὶν ἱκανοὶ παρακολουθοῦντες σώζειν καὶ φυλάσσειν ἡμᾶς· οὐ γάρ εἰσι τέλεον προνοητικοί, ὥσπερ ὁ ἀγαθὸς Ποι- μήν· ἀλλὰ μισθωτῷ παραπλήσιος ἕκαστος, τὸν λύκον • CLEMENS ALEXANDRINUS. quod ante sit prædestinatum, productum fuerit : A sed de prima muliere obscure significat, cujus pas- siones creatura fuerunt, et quæ substantias infor- mnes producat, per quam et Dominus ipse descen- dit, ut a passione nos liberaret, et semetipsum illi insereret LXVIII. Quandiu quidem feminæ tantum filii fuimus, quasi conjugio turpi, imperfecti, in- fantes, stulti et infirmi, atque informes, abortivo- rum ad instar mulieris filii eramus editi; postquam vero a Salvatore formam accepimus, viri nuptialis- que thalami filii evasimus, LXIX. Fatum quidem est concursus multarum sibique contrariarum virtutum. Hæ vero sunt invi- sibiles et obscuræ, quibus cura motus astrorum commissa est, perque illa præsident resque admi- nistrant. Quo enim pacto illorum unumquodque mundi motu abreptum una movetur, illorum quæ secundum idem inclinamentum facta sunt, velut ipsius filiorum dominatum obtinuit. LXX. Per sidera itaque non erratica errantiaque potestates invisibiles quæ his præsunt invectæ, re- runi orbus dispensant atque prospiciunt. Sidera vero ipsa nil quidem faciunt, vim autem potesta- tum dominantium indicant, ad eum modum quo volatus avium aliquid significat, at nihil præstat. LXXI. Duodecim igitur signa ac septem stella, quæ ingrediuntur, hæcque percurrunt, nunc qui- dem una comitantur, nunc vero occurrunt, horum ortus qnæ a potestatibus ☑moventur, motum sub- stantiæ indicant ut generentur animalia, atque sibi contrariorum conversionem. Diversæ vero sunt cum stella tum potestates, beneficæ, male- ficæ, dextræ, sinistræ : his commune est quod ge- nitum, Marum autem quodlibet proprio tempore nascitur, illo qui dominatur quæ juxta naturam sunt perficiente, hoc quidem in principio, illud vero in fine, • LXXII. Ab hoc potestatum dissidio ac pugna Do- minus nos liberat, et pacem præbet ab acie hac in- structa potestatum et angelorum, qua hi quidem pro nobis, illi vero contra nos collocantur, alii qui- dem militibus sunt similes qui nobis auxilio sunt, ut Dei ministri; alii vero latronibus. Qui enim ma- lus est, non a rege succinctus accepit gladium, sed D sibi per vecordiam ac superbiam ipse rapuit. LXXIII. Propter adversarios alii per corpus res- que externas animam invadunt servitutique addi- cunt : qui vero dextri sunt, non idonei sunt ut no- biscum comites salutem præbeant nosque custo- diant, non enim perfecte prospiciunt, sicut bonus Pastor; sed mercenario similis quisque, qui cum (u- * P. 9/6 ED. POTTER. pag. H. SYLBURG. SYLBURG. (15) Αστρα. De astris quoque Philo 6. οἷς (16) "Εκαστον. Flor. ἑκάστου, genitivo casu.
PG 9:692Ἀπὸ ταύτης τῆς στάσεως καὶ μάχης τῶν δυνάμεων ὁ Κύριος ἡμᾶς ῥύεται, καὶ παρέχει τὴν εἰρήνην ἀπὸ τῆς τῶν δυνάμεων καὶ τῆς τῶν Ἀγγέλων παρατάξεως, ἣν οἳ μὲν ὑπὲρ ἡμῶν, οἳ δὲ καθ’ ἡμῶν παρατάςσονται. Οἳ μὲν γὰρ στρατιώταις ἐοίκασι, συμμαχοῦντες ἡμῖν, ὡς ἂν ὑπηρέται Θεοῦ· οἳ δὲ λῃσταῖς· ὁ γὰρ Πονηρὸς οὐ παρὰ Βασιλέως ἐζώσατο λαβὼν τὴν μάχαιραν, ἑαυτῷ δὲ ἐξ ἀπονοίας ἁρπάσας. Διὰ δὴ τοὺς ἀντικειμένους οἵ, διὰ τοῦ σώματος καὶ τῶν ἐκτός, ἐπιβατεύουσι τῆς ψυχῆς καὶ ἐνεχυράζουσιν εἰς δουλείαν, οἱ [δὲ] δεξιοὶ οὔκ εἰσιν ἱκανοὶ παρακολουθοῦντες σῴζειν καὶ φυλάσσειν ἡμᾶς. Οὐ γάρ εἰσι τέλεον προνοητικοί, ὥσπερ ὁ ἀγαθὸς Ποιμήν· ἀλλὰ μισθωτῷ παραπλήσιος ἕκαστος, τὸν λύκον ὁρῶντι προσιόντα καὶ φεύγοντι καὶ οὐ προθύμῳ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν ἰδίων προβάτων ἐπιδιδόναι. Προσέτι δὲ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὑπὲρ οὗ ἡ μάχη, ἀσθενὲς ὂν ζῷον, εὐεπίφορόν ἐστι πρὸς τὸ χεῖρον καὶ τοῖς μισοῦσι συλλαμβανόμενον· ὅθεν καὶ πλείω τὰ κακὰ ὑπάρχει αὐτῷ. Διὰ τοῦτο ὁ Κύριος κατῆλθεν εἰρήνην ποιήσων, τὴν ἀπ’ οὐρανοῦ τοῖς ἐπὶ γῆς, ὥς φησιν ὁ Ἀπόστολος·
ἂν τὸ σπέρμα προσενεχθῇ τὸ προλελογισμένον Β ἀλλὰ περὶ τῆς ἄνω θηλείας αἰνίττεται, ἧς τὰ πάθη κτίσις γέγονεν, τῆς καὶ τὰς ἀμόρφους ουσίας προβλ λούσης, δι᾽ ἦν καὶ ὁ Κύριος κατῆλθεν, ἀπὸ μὲν τοῦ πάθους ἡμᾶς ἀποσπάσων, ἑαυτὸν δὲ εἰσποιησάμενος. ΞΗ'. "Αχρι μὲν γὰρ ἡμεν τῆς θηλείας μόνης τέ κνα, ὡς ἂν αἰσχρᾶς συζυγίας, ἀτελῆ καὶ νήπια καὶ ἄφρονα καὶ ἀσθενῆ καὶ ἄμορφα, οἷον ἐκτρώματα προσενεχθέντα, τῆς γυναικὸς ἦμεν τέκνα· ὑπὸ τ τοῦ Σωτῆρος μορφωθέντες, ἀνδρὸς καὶ νυμφῶνος γε γόναμεν τέκνα. ΞΘ'. Η εἱμαρμένη ἐστὶ σύνοδος πολλῶν καὶ ἐναν τίων δυνάμεων· αὗται δέ εἰσιν ἀόρατοι καὶ ἀφανείς, ἐπιτροπεύουσαι τὴν τῶν ἄστρων φορὰν, καὶ δι' ἐκεί νων πολιτευόμεναι. Καθὸ γὰρ ἕκαστον αὐτῶν ἔφθακεν τῇ τοῦ κόσμου κινήσει συναναφερόμενον, τῶν κατ' αὐτὴν τὴν ῥοπὴν γενομένων είληχεν τὴν ἐπικρά τείαν, ὡς αὐτοῦ τέκνων. Ο'. Διὰ τῶν ἁπλανῶν τοίνυν καὶ πλανωμένων - στρων αἱ ἐπὶ τούτων ἀόρατοι δυνάμεις εποχούμεναι, ταμιεύουσι τας γενέσεις καὶ προσκοποῦσι· τὰ δὲ ἀπ τρα (15), αὐτὰ μὲν οὐδὲν ποιεῖ, δείκνυσι δὲ τὴν ἐνέρ γειαν τῶν κυρίων δυνάμεων, ὥσπερ καὶ ἡ τῶν ὀρνί- θων πτῆσις σημαίνει τι οὐχὶ ποιεῖ. ΟΑ'. Τὰ τοίνυν δεκαδύο ζώδια, καὶ οἱ ταῦτα ἐπιέν- τες ἑπτὰ ἀστέρες, τοτὲ μὲν συνοδεύοντες, τοτὲ δὲ ὑπαπατῶντες, ἀνατέλλοντες οὗτοι, πρὸς τῶν δυνά Ο μεων κινούμενοι, κίνησιν τῆς οὐσίας δηλοῦσιν εἰς γένεσιν τῶν ζώων, καὶ τὴν τῶν περιστάσεων τροπήν. Διάφοροι δ' εἰσὶ καὶ οἱ ἀστέρες καὶ αἱ δυνάμεις · ἀγα θοποιοί, κακοποιοί, δεξιοί, ἀριστεροί· ὧν κοινὸν τὸ τικτόμενον· ἕκαστον (16) δὲ αὐτῶν γίνεται κατά καιρὸν τὸν ἴδιον, τοῦ δυναστεύοντος τὰ κατὰ φύσιν ἀποτελοῦντος, τὸ μὲν ἐν ἀρχῇ, τὸ δὲ ἐπὶ τέλει. ΟΒ'. Ἀπὸ ταύτης τῆς στάσεως καὶ μάχης τῶν δυ νάμεων ὁ Κύριος ἡμᾶς φύεται, καὶ παρέχει τὴν εἰ ρήνην ἀπὸ τῆς τῶν δυνάμεων καὶ τῆς τῶν ἀγγέλων παρατάξεως, ἣν οἱ μὲν ὑπὲρ ἡμῶν, οἱ δὲ καθ᾿ ἡμῶν παρατάσσονται· οἱ μὲν γὰρ στρατιώταις ἐοίκασι, συμ μαχοῦντες ἡμῖν, ὡς ἂν ὑπηρέται Θεοῦ· οἱ δὲ, λη- σταῖς· ὁ γὰρ πονηρὸς οὐ παρὰ βασιλέως ἐξώτατο δυνάμεις μὲν ἔδωκεν ὁ Θεός, οὐ μὴν αὐτοκρατεῖς. λαβὼν τὴν μάχαιραν, ἑαυτῷ δὲ ἐξ ἀπονοίας ἁρπά σας. ΟΓ'. Διὰ δὴ τοὺς ἀντικειμένους οἱ διὰ τοῦ σώμα τος καὶ τῶν ἐκτὸς ἐπιβατεύουσι τῆς ψυχῆς, καὶ ἑνε- χυράζουσι εἰς δουλείαν. Οἱ δὲ δεξιοὶ οὐκ εἰσὶν ἱκανοὶ παρακολουθοῦντες σώζειν καὶ φυλάσσειν ἡμᾶς· οὐ γάρ εἰσι τέλεον προνοητικοί, ὥσπερ ὁ ἀγαθὸς Ποι- μήν· ἀλλὰ μισθωτῷ παραπλήσιος ἕκαστος, τὸν λύκον • CLEMENS ALEXANDRINUS. quod ante sit prædestinatum, productum fuerit : A sed de prima muliere obscure significat, cujus pas- siones creatura fuerunt, et quæ substantias infor- mnes producat, per quam et Dominus ipse descen- dit, ut a passione nos liberaret, et semetipsum illi insereret LXVIII. Quandiu quidem feminæ tantum filii fuimus, quasi conjugio turpi, imperfecti, in- fantes, stulti et infirmi, atque informes, abortivo- rum ad instar mulieris filii eramus editi; postquam vero a Salvatore formam accepimus, viri nuptialis- que thalami filii evasimus, LXIX. Fatum quidem est concursus multarum sibique contrariarum virtutum. Hæ vero sunt invi- sibiles et obscuræ, quibus cura motus astrorum commissa est, perque illa præsident resque admi- nistrant. Quo enim pacto illorum unumquodque mundi motu abreptum una movetur, illorum quæ secundum idem inclinamentum facta sunt, velut ipsius filiorum dominatum obtinuit. LXX. Per sidera itaque non erratica errantiaque potestates invisibiles quæ his præsunt invectæ, re- runi orbus dispensant atque prospiciunt. Sidera vero ipsa nil quidem faciunt, vim autem potesta- tum dominantium indicant, ad eum modum quo volatus avium aliquid significat, at nihil præstat. LXXI. Duodecim igitur signa ac septem stella, quæ ingrediuntur, hæcque percurrunt, nunc qui- dem una comitantur, nunc vero occurrunt, horum ortus qnæ a potestatibus ☑moventur, motum sub- stantiæ indicant ut generentur animalia, atque sibi contrariorum conversionem. Diversæ vero sunt cum stella tum potestates, beneficæ, male- ficæ, dextræ, sinistræ : his commune est quod ge- nitum, Marum autem quodlibet proprio tempore nascitur, illo qui dominatur quæ juxta naturam sunt perficiente, hoc quidem in principio, illud vero in fine, • LXXII. Ab hoc potestatum dissidio ac pugna Do- minus nos liberat, et pacem præbet ab acie hac in- structa potestatum et angelorum, qua hi quidem pro nobis, illi vero contra nos collocantur, alii qui- dem militibus sunt similes qui nobis auxilio sunt, ut Dei ministri; alii vero latronibus. Qui enim ma- lus est, non a rege succinctus accepit gladium, sed D sibi per vecordiam ac superbiam ipse rapuit. LXXIII. Propter adversarios alii per corpus res- que externas animam invadunt servitutique addi- cunt : qui vero dextri sunt, non idonei sunt ut no- biscum comites salutem præbeant nosque custo- diant, non enim perfecte prospiciunt, sicut bonus Pastor; sed mercenario similis quisque, qui cum (u- * P. 9/6 ED. POTTER. pag. H. SYLBURG. SYLBURG. (15) Αστρα. De astris quoque Philo 6. οἷς (16) "Εκαστον. Flor. ἑκάστου, genitivo casu.
PG 9:693Εἰρήνη ἐπὶ τῆς γῆς καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις. Διὰ τοῦτο ἀνέτειλεν ξένος ἀστὴρ καὶ καινός, καταλύων τὴν παλαιὰν ἀστροθεσίαν, καινῷ φωτί, οὐ κοσμικῷ, λαμπόμενος, ὁ καινὰς ὁδοὺς καὶ σωτηρίους τρεπόμενος, [ὡς] αὐτὸς ὁ Κύριος, ἀνθρώπων Ὁδηγός, ὁ κατελθὼν εἰς γῆν ἵνα μεταθῇ τοὺς εἰς τὸν Χριστὸν πιστεύσαντας ἀπὸ τῆς Εἱμαρμένης εἰς τὴν ἐκείνου Πρόνοιαν. Ὅτι δέ ἐστι, φασίν, Εἱμαρμένη τοῖς ἄλλοις, τὰ ἀποτελέσματα προλεγόμενα δείκνυσιν· ἐναργὴς δὲ ἀπόδειξις καὶ ἡ τῶν μαθημάτων θεωρία. Αὐτίκα οἱ Μάγοι, οὐ μόνον εἶδον τὸν ἀστέρα τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀληθὲς ἔγνωσαν ὅτι Βασιλεὺς ἐτέχθη, καὶ ὧν Βασιλεύς, ὅτι θεοσεβῶν. Τότε Ἰουδαῖοι μόνοι διαβόητοι ἦσαν ἐπὶ θεοσεβείᾳ. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Σωτήρ, πρὸς θεοσεβεῖς κατιών, ἐπὶ τούτους ἦλθεν πρώτους τοὺς τότε ἐπὶ θεοσεβείᾳ δόξαν ἀποφερομένους. Ὡς οὖν ἡ γέννησις τοῦ Σωτῆρος γενέσεως ἡμᾶς καὶ Εἱμαρμένης ἐξέβαλεν, οὕτως καὶ τὸ βάπτισμα αὐτοῦ πυρὸς ἡμᾶς ἐξείλετο καὶ τὸ πάθος πάθους, ἵνα κατὰ πάντα ἀκολουθήσωμεν αὐτῷ. Ὁ γὰρ εἰς Θεὸν βαπτισθεὶς εἰς Θεὸν ἐχώρησεν καὶ εἴληφεν ἐξουσίαν ἐπάνω σκορπίων καὶ ὄφεων περιπατεῖν, τῶν Δυνάμεων τῶν πονηρῶν.
ὁρῶντι προσιόντα καὶ φεύγοντι, καὶ οὐ προθύμῳ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν ἰδίων προβάτων ἐπιδιδόναι. Πρὸς ἔτι (47) δὲ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὑπὲρ οὗ ἡ μάχη, ἀσθενὲς ὂν ζῶον, εὐεπίφορόν ἐστι πρὸς τὸ χεῖρον καὶ τοῖς μισοῦσι συλλαμβανόμενον· ὅθεν καὶ πλείω τὰ κακὰ ὑπάρχει αὐτῷ. Διὰ τοῦτο ὁ Κύριος κατῆλθεν εἰρήνην ποιήσων τοῖς ἀπ᾿ οὐρανῶν (18), οὐ τοῖς ἀπὸ γῆς, ὡς φησιν ὁ ᾿Απόστολος· Εἰρήνη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις. ΟΔ'. Διὰ τοῦτο ἀνέτειλε ξένος ἀστὴρ καὶ καινὸς, καταλύων τὴν παλαιὰν ἀστροθεσίαν (19), καινῷ φωτί, οὐ κοσμικῷ λαμπόμενος, ὁ καινὰς ὁδοὺς καὶ σωτηρίους τρεπόμενος· αὐτὸς ὁ Κύριος ἀνθρώπων ὁδηγὸς, ὁ κατελθὼν εἰς γῆν, ἵνα μεταθῇ τοὺς εἰς τὸν Χριστὸν πιστεύσαντας ἀπὸ τῆς εἰμαρμένης εἰς τὴν ἐκείνου πρόνοιαν. ΟΕ'. "Οτι δέ ἐστι, φασὶν, εἱμαρμένη, τοῖς ἄλλοις τὰ ἀποτελέσματα προλεγόμενα δείκνυσιν· ἐναργής δὲ ἀπόδειξις καὶ ἡ τῶν μαθημάτων θεωρία. Αὐτίκα οι μάγοι οὐ μόνον εἶδον τὸν ἀστέρα τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀληθὲς ἔγνωσαν, ὅτι βασιλεὺς ἐτέχθη, καὶ ὧν βασιλεὺς, ὅτι θεοσεβῶν (20). Τότε Ἰουδαῖοι μόνοι διαβόητοι ἦσαν ἐπὶ θεοσεβείᾳ· διὰ τοῦτο γὰρ] καὶ ὁ Σωτὴρ πρὸς θεοσεβεῖς κατιὼν, ἐπὶ τούτους ἦλ- θε πρώτους τοὺς τότε ἐπὶ θεοσεβείς δόξαν ἀποφερο- μένους. ΟϚ'. Ὡς οὖν ἡ γέννησις τοῦ Σωτῆρος γενέσεως ἡμᾶς καὶ εἱμαρμένης ἐξέβαλεν, οὕτω καὶ τὸ βάπτι- σμα αὐτοῦ πυρὸς ἡμᾶς ἐξείλετο, καὶ τὸ πάθος πά θους, ἵνα κατὰ πάντα ἀκολουθήσωμεν αὐτῷ. Ο γὰρ εἰς Θεὸν βαπτισθεὶς εἰς Θεὸν ἐχώρησεν, καὶ εἴλη σεν ἐξουσίαν ἐπάνω σκορπίων καὶ ὄψεων περι- πατεῖν, τῶν δυνάμεων τῶν πονηρῶν. Καὶ τοῖς ἀπο- στόλοις ἐντέλλεται, Περιιόντες κηρύσσετε, καὶ τοὺς πιστεύοντας βαπτίζετε εἰς ὄνομα Πατρός καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος· εἰς οὓς ἀναγεν νώμεθα, τῶν λοιπῶν δυνάμεων ἁπασῶν ὑπεράνω για νόμενοι. ΟΖ'. Ταύτῃ θάνατος καὶ τέλος λέγεται τοῦ παλαιοῦ βίου τὸ βάπτισμα, ἀποτασσομένων ἡμῶν ταῖς που νηραῖς ἀρχαῖς· ζωὴ δὲ κατὰ Χριστὸν, ἧς μόνος αὐτ τὸς κυριεύει. Η δύναμις δὲ τῆς μεταβολῆς τοῦ βα πτισθέντος οὐ περὶ τὸ σῶμα, (ὁ αὐτὸς γὰρ ἀναβαί- νει·) ἀλλὰ περὶ ψυχήν. Αὐτίκα δοῦλος Θεοῦ ἅμα τῷ ἀνελθεῖν τοῦ βαπτίσματος καὶ πρὸς τῶν ἀκαθάρτων λέγεται (21) πνευμάτων, καὶ εἰς ὃν πρὸ ὀλίγου ενήρ γουν, τοῦτον ἤδη φρίσσουσιν. ΟΗ'. Μέχρι τοῦ βαπτίσματος οὖν ἡ εἰμαρμένη, φασὶν, ἀληθής· μετὰ δὲ τοῦτο οὐκ ἔτι ἀληθεύουσιν η ἀπ' οὐρανόν. καινῷ φωτί, σεβῶν ἐτέχθη βασιλεύς. Τότε γὰρ ουδ. ὁμολογεῖται, λείπεται φεύγεται DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. A pum venientem viderit, fugam init, et non illi, qui prompte et animo alacri pro ovibus suis vitam suam deponit. Insuper et homo cujus gratia est pu- gna, animal est imbecillum, et quod facile in pe- jus muletur, ac illis qui odio habent auxilium fert; hinc est quod plura illi mala obtingunt. Hanc ob causam descendit Dominus, ut ille qui e cœlis et non qui e terra pacem præberet, uti dicit Aposto- lus : Pax in terra, et gloria in excelsis b. LXXIV. Itaque stella nova ac insolita orta est, nova luce veterem stellarum positionem solvens, non luce quæ mundi fuerit lucens, sed quæ vias no- vas et quæ saluti conducunt, ostendat. Nempe Do- minus ipse qui hominibus viæ dux est, quique in terram descendit, ut e fato ad illius providentiam Billos qui in Christum credant, transferret. C LXXV. Quod vero, dicunt, sit fatumn, quæ prædi- cta de aliis sunt, certoque evenerunt, ostendunt. Probatio vero perspicua est scientiarum contempla- tio. Statim magi non modo stellam Domini vide- runt ©, sed et quod verum esset cognoverunt, quod rex natus esset, et quorum rex fuerit, nempe Dei cultorum. Porro Judæi soli cultus divini respectu celebres tunc habebantur. Et hanc ob causam est, quod Salvator ad Dei cultores descendens, ad illos primum venit ✯, qui tunc temporis ob cultum di- vinum gloriam retulerunt. • LXXVI. Prout itaque Salvatoris nativitas nos genesi fatoque, sic et ejusdem baptisma ab igne nos liberavit, et passio a passione, ut in omnibus eum sequamur. Qui enim in Deum baptizatus est ª¸ in Deum concessit, accepitque potestatem super scor- piones ac serpentes calcandiº, hoc est in potestates improbas. Jubet quoque apostolos, Circumeuntes prædicate, et eos qui credent baptizate in nomine Pa- tris et Filii et Spiritus sancti ↑ : in quos renasci . mur reliquis omnibus potestatibus superiores facti. LXXVII. Hanc ob causam vitæ veteris mors at- que finis baptisma dicitur, nobis potestatibus malis renuntiantibus. Vita vero secundum Christum, cujus solus ipse dominus est: virtus autem mutationis ejus qui baptizatus est, non quoad corpus attenditur, D idem enim ascendit, sed quoad animam. Illico Dei x, servus, quam primum a baptismate ascenderit spiri- tibus ipsis impuris aurem etiam præbet, et in quem paulo ante agebant, hunc jam timent tremuntque. LXXVIII. Ad baptismum itaque, usque, fatum, dicunt, verum sit : at post ipsum veri nihil lo- * P. 97. ED. POTTER, Joan. x, 11. b Luc. 11, 14. © Matth 11, 2. 19. f Matth. xxvını, 19. numero : Flor. ambiguo errore SYLB. distinxeris, ut sequens comination cum sequenti participio jungatur, non cum antecedenti. SYLBURG. d Gal. !!!, 27. • Luc. SYLBURG. si quis tamen aut malit, per me licet. SYLBURG. (17) Πρὸς ἔτι. Malim conjunctim προσέτι. (18) Απ' οὐρανῶν. Α. ἀπ᾿ οὐρανοῦ, singulari (19) 'Αστροθεσίαν. Post hanc vocem non male (20) "Οτι θεοσεβ. Plena structura est, ὅτι θεο- (21) Λέγεται. Λέγεται ferri potest, nempe pro
PG 9:694Καὶ τοῖς Ἀποστόλοις ἐντέλλεται· Περιιόντες κηρύσσετε, καὶ τοὺς πιςτεύοντας βαπτίζετε εἰς Ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, εἰς οὓς ἀναγεννώμεθα, τῶν λοιπῶν Δυνάμεων ἁπασῶν ὑπεράνω γινόμενοι. Ταύτῃ θάνατος καὶ τέλος λέγεται τοῦ παλαιοῦ βίου τὸ βάπτισμα, ἀποτασσομένων ἡμῶν ταῖς πονηραῖς Ἀρχαῖς, ζωὴ δὲ κατὰ Χριστόν, ἧς μόνος αὐτὸς κυριεύει. Ἡ δύναμις δὲ τῆς μεταβολῆς τοῦ βαπτισθέντος οὐ περὶ τὸ σῶμα (ὁ αὐτὸς γὰρ ἀναβαίνει), ἀλλὰ περὶ ψυχήν. Αὐτίκα δοῦλος Θεοῦ ἅμα τῷ ἀνελθεῖν τοῦ βαπτίσματος καὶ Κύριος τῶν ἀκαθάρτων λέγεται Πνευμάτων· καὶ εἰς ὃν πρὸ ὀλίγου ἐνήργουν, τοῦτον ἤδη φρίσσουσιν. Μέχρι τοῦ βαπτίσματος οὖν ἡ Εἱμαρμένη, φασίν, ἀληθής· μετὰ δὲ τοῦτο οὐκέτι ἀληθεύουσιν οἱ ἀστρολόγοι. Ἔστιν δὲ οὐ τὸ λουτρὸν μόνον τὸ ἐλευθεροῦν, ἀλλὰ καὶ ἡ γνῶσις, τίνες ἦμεν, τί γεγόναμεν· ποῦ ἦμεν, [ἢ] ποῦ ἐνεβλήθημεν· ποῦ σπεύδομεν, πόθεν λυτρούμεθα· τί γέννησις, τί ἀναγέννησις. Ἕως οὖν ἀμόρφωτον, φασίν, ἔτι τὸ σπέρμα, Θηλείας ἐστὶ τέκνον· μορφωθὲν δὲ μετετέθη εἰς ἄνδρα καὶ υἱὸς Νυμφίου γίνεται·
ὁρῶντι προσιόντα καὶ φεύγοντι, καὶ οὐ προθύμῳ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν ἰδίων προβάτων ἐπιδιδόναι. Πρὸς ἔτι (47) δὲ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὑπὲρ οὗ ἡ μάχη, ἀσθενὲς ὂν ζῶον, εὐεπίφορόν ἐστι πρὸς τὸ χεῖρον καὶ τοῖς μισοῦσι συλλαμβανόμενον· ὅθεν καὶ πλείω τὰ κακὰ ὑπάρχει αὐτῷ. Διὰ τοῦτο ὁ Κύριος κατῆλθεν εἰρήνην ποιήσων τοῖς ἀπ᾿ οὐρανῶν (18), οὐ τοῖς ἀπὸ γῆς, ὡς φησιν ὁ ᾿Απόστολος· Εἰρήνη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις. ΟΔ'. Διὰ τοῦτο ἀνέτειλε ξένος ἀστὴρ καὶ καινὸς, καταλύων τὴν παλαιὰν ἀστροθεσίαν (19), καινῷ φωτί, οὐ κοσμικῷ λαμπόμενος, ὁ καινὰς ὁδοὺς καὶ σωτηρίους τρεπόμενος· αὐτὸς ὁ Κύριος ἀνθρώπων ὁδηγὸς, ὁ κατελθὼν εἰς γῆν, ἵνα μεταθῇ τοὺς εἰς τὸν Χριστὸν πιστεύσαντας ἀπὸ τῆς εἰμαρμένης εἰς τὴν ἐκείνου πρόνοιαν. ΟΕ'. "Οτι δέ ἐστι, φασὶν, εἱμαρμένη, τοῖς ἄλλοις τὰ ἀποτελέσματα προλεγόμενα δείκνυσιν· ἐναργής δὲ ἀπόδειξις καὶ ἡ τῶν μαθημάτων θεωρία. Αὐτίκα οι μάγοι οὐ μόνον εἶδον τὸν ἀστέρα τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀληθὲς ἔγνωσαν, ὅτι βασιλεὺς ἐτέχθη, καὶ ὧν βασιλεὺς, ὅτι θεοσεβῶν (20). Τότε Ἰουδαῖοι μόνοι διαβόητοι ἦσαν ἐπὶ θεοσεβείᾳ· διὰ τοῦτο γὰρ] καὶ ὁ Σωτὴρ πρὸς θεοσεβεῖς κατιὼν, ἐπὶ τούτους ἦλ- θε πρώτους τοὺς τότε ἐπὶ θεοσεβείς δόξαν ἀποφερο- μένους. ΟϚ'. Ὡς οὖν ἡ γέννησις τοῦ Σωτῆρος γενέσεως ἡμᾶς καὶ εἱμαρμένης ἐξέβαλεν, οὕτω καὶ τὸ βάπτι- σμα αὐτοῦ πυρὸς ἡμᾶς ἐξείλετο, καὶ τὸ πάθος πά θους, ἵνα κατὰ πάντα ἀκολουθήσωμεν αὐτῷ. Ο γὰρ εἰς Θεὸν βαπτισθεὶς εἰς Θεὸν ἐχώρησεν, καὶ εἴλη σεν ἐξουσίαν ἐπάνω σκορπίων καὶ ὄψεων περι- πατεῖν, τῶν δυνάμεων τῶν πονηρῶν. Καὶ τοῖς ἀπο- στόλοις ἐντέλλεται, Περιιόντες κηρύσσετε, καὶ τοὺς πιστεύοντας βαπτίζετε εἰς ὄνομα Πατρός καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος· εἰς οὓς ἀναγεν νώμεθα, τῶν λοιπῶν δυνάμεων ἁπασῶν ὑπεράνω για νόμενοι. ΟΖ'. Ταύτῃ θάνατος καὶ τέλος λέγεται τοῦ παλαιοῦ βίου τὸ βάπτισμα, ἀποτασσομένων ἡμῶν ταῖς που νηραῖς ἀρχαῖς· ζωὴ δὲ κατὰ Χριστὸν, ἧς μόνος αὐτ τὸς κυριεύει. Η δύναμις δὲ τῆς μεταβολῆς τοῦ βα πτισθέντος οὐ περὶ τὸ σῶμα, (ὁ αὐτὸς γὰρ ἀναβαί- νει·) ἀλλὰ περὶ ψυχήν. Αὐτίκα δοῦλος Θεοῦ ἅμα τῷ ἀνελθεῖν τοῦ βαπτίσματος καὶ πρὸς τῶν ἀκαθάρτων λέγεται (21) πνευμάτων, καὶ εἰς ὃν πρὸ ὀλίγου ενήρ γουν, τοῦτον ἤδη φρίσσουσιν. ΟΗ'. Μέχρι τοῦ βαπτίσματος οὖν ἡ εἰμαρμένη, φασὶν, ἀληθής· μετὰ δὲ τοῦτο οὐκ ἔτι ἀληθεύουσιν η ἀπ' οὐρανόν. καινῷ φωτί, σεβῶν ἐτέχθη βασιλεύς. Τότε γὰρ ουδ. ὁμολογεῖται, λείπεται φεύγεται DUBIA. EXCERPTA EX SCRIPTIS THEODOTI, ETC. A pum venientem viderit, fugam init, et non illi, qui prompte et animo alacri pro ovibus suis vitam suam deponit. Insuper et homo cujus gratia est pu- gna, animal est imbecillum, et quod facile in pe- jus muletur, ac illis qui odio habent auxilium fert; hinc est quod plura illi mala obtingunt. Hanc ob causam descendit Dominus, ut ille qui e cœlis et non qui e terra pacem præberet, uti dicit Aposto- lus : Pax in terra, et gloria in excelsis b. LXXIV. Itaque stella nova ac insolita orta est, nova luce veterem stellarum positionem solvens, non luce quæ mundi fuerit lucens, sed quæ vias no- vas et quæ saluti conducunt, ostendat. Nempe Do- minus ipse qui hominibus viæ dux est, quique in terram descendit, ut e fato ad illius providentiam Billos qui in Christum credant, transferret. C LXXV. Quod vero, dicunt, sit fatumn, quæ prædi- cta de aliis sunt, certoque evenerunt, ostendunt. Probatio vero perspicua est scientiarum contempla- tio. Statim magi non modo stellam Domini vide- runt ©, sed et quod verum esset cognoverunt, quod rex natus esset, et quorum rex fuerit, nempe Dei cultorum. Porro Judæi soli cultus divini respectu celebres tunc habebantur. Et hanc ob causam est, quod Salvator ad Dei cultores descendens, ad illos primum venit ✯, qui tunc temporis ob cultum di- vinum gloriam retulerunt. • LXXVI. Prout itaque Salvatoris nativitas nos genesi fatoque, sic et ejusdem baptisma ab igne nos liberavit, et passio a passione, ut in omnibus eum sequamur. Qui enim in Deum baptizatus est ª¸ in Deum concessit, accepitque potestatem super scor- piones ac serpentes calcandiº, hoc est in potestates improbas. Jubet quoque apostolos, Circumeuntes prædicate, et eos qui credent baptizate in nomine Pa- tris et Filii et Spiritus sancti ↑ : in quos renasci . mur reliquis omnibus potestatibus superiores facti. LXXVII. Hanc ob causam vitæ veteris mors at- que finis baptisma dicitur, nobis potestatibus malis renuntiantibus. Vita vero secundum Christum, cujus solus ipse dominus est: virtus autem mutationis ejus qui baptizatus est, non quoad corpus attenditur, D idem enim ascendit, sed quoad animam. Illico Dei x, servus, quam primum a baptismate ascenderit spiri- tibus ipsis impuris aurem etiam præbet, et in quem paulo ante agebant, hunc jam timent tremuntque. LXXVIII. Ad baptismum itaque, usque, fatum, dicunt, verum sit : at post ipsum veri nihil lo- * P. 97. ED. POTTER, Joan. x, 11. b Luc. 11, 14. © Matth 11, 2. 19. f Matth. xxvını, 19. numero : Flor. ambiguo errore SYLB. distinxeris, ut sequens comination cum sequenti participio jungatur, non cum antecedenti. SYLBURG. d Gal. !!!, 27. • Luc. SYLBURG. si quis tamen aut malit, per me licet. SYLBURG. (17) Πρὸς ἔτι. Malim conjunctim προσέτι. (18) Απ' οὐρανῶν. Α. ἀπ᾿ οὐρανοῦ, singulari (19) 'Αστροθεσίαν. Post hanc vocem non male (20) "Οτι θεοσεβ. Plena structura est, ὅτι θεο- (21) Λέγεται. Λέγεται ferri potest, nempe pro
PG 9:695οὐκέτι ἀσθενὴς καὶ τοῖς κοσμικοῖς ὑποκείμενος ὁρατοῖς τε καὶ ἀοράτοις, ἀλλ’ ἀνδρωθεὶς ἄρρην γίνεται καρπός. Ὃν γεννᾷ ἡ Μήτηρ εἰς θάνατον ἄγεται καὶ εἰς κόσμον· ὃν δὲ ἀναγεννᾷ Χριστὸς εἰς ζωὴν μετατίθεται, εἰς Ὀγδόαδα. Καὶ ἀποθνῄσκουσιν μὲν τῷ κόσμῳ, ζῶσι δὲ τῷ Θεῷ, ἵνα θάνατος θανάτῳ λυθῇ, ἀναστάσει δὲ ἡ φθορά. Διὰ γὰρ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος σφραγισθεὶς ἀνεπίληπτός ἐστι πάσῃ τῇ ἄλλῃ δυνάμει, καὶ διὰ τριῶν Ὀνομάτων πάσης τῆς ἐν φθορᾷ τριάδος ἀπηλλάγη· φορέσας τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, τότε φορεῖ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. Τοῦ πυρὸς τὸ μὲν σωματικὸν σωμάτων ἅπτεται πάντων· τὸ δὲ καθαρὸν καὶ ἀσώματον ἀσωμάτων φασὶν ἅπτεσθαι, οἷον Δαιμόνων, Ἀγγέλων τῆς πονηρίας, αὐτοῦ τοῦ Διαβόλου. Οὕτως ἐστὶ τὸ ἐπουράνιον πῦρ δισσὸν τὴν φύσιν, τὸ μὲν νοητόν, τὸ δὲ αἰσθητόν. Καὶ τὸ βάπτισμα οὖν διπλοῦν ἀναλόγως· τὸ μὲν αἰσθητὸν δι’ ὕδατος, τοῦ αἰσθητοῦ πυρὸς σβεστήριον· τὸ δὲ νοητὸν διὰ Πνεύματος, τοῦ νοητοῦ πυρὸς ἀλεξητήριον. Καὶ τὸ σωματικὸν πνεῦμα τοῦ αἰσθητοῦ πυρὸς τροφὴ καὶ ὑπέκκαυμα γίνεται, ὀλίγον ὄν· πλεῖον δὲ γενόμενον σβεστήριον πέφυκεν.
οἱ ἀστρολόγοι. Ἔστιν δὲ οὐ τὸ λουτρὸν μόνον τὸ ἔλε Β θεροῦν, ἀλλὰ καὶ ἡ γνῶσις· τίνες ἦμεν, τί γεγόνα μεν· ποῦ ἦμεν, ἢ ποῦ ἐνεβλήθημεν· που σπεύδο μεν, πόθεν λυτρούμεθα· τί γέννησις, τί ἀναγέν νησις. ΟΘ'. Ἕως οὖν ἀμόρφωτον, φασὶν, ἔτι τὸ σπέρμα, θηλείας ἐστὶ τέκνον· μορφωθὲν δὲ, μετετέθη εἰς ἄν δρα, καὶ Υἱὸς νυμφίου γίνεται, οὐκ ἔτι ἀσθενὴς καὶ τοῖς κοσμικοῖς ὑποκείμενος ὁρατοῖς τε καὶ ἀοράτοις, ἀλλ' ἀνδρωθεὶς, ἄρξην γίνεται καρπός. Π'. Ον γεννᾷ ἡ μήτηρ, εἰς θάνατον ἄγεται καὶ εἰς κόσμον· ὃν δὲ ἀναγεννᾷ Χριστός, εἰς ζωὴν μετ τατίθεται εἰς ὀγδοάδα· καὶ ἀποθνήσκουσι μὲν τῷ κόσμῳ, ζῶσι δὲ τῷ Θεῷ, ἵνα θάνατος θανάτῳ λυθῇ, ἀναστάσει δὲ ἡ φθορά. Διὰ γὰρ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου. Πνεύματος σφραγισθεὶς, ἀνεπίληπτός ἐστι πάσῃ τῇ ἄλλῃ δυνάμει· καὶ διὰ τριῶν ὀνομάτων, πάσης τῆς ἐν φθορᾷ τριάδος ἀπηλλάγη· Φορέσας τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, τότε φορεῖ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. ΠΑ'. Τοῦ πυρὸς τὸ μὲν σωματικὸν, σωμάτων άπτεται πάντων, τὸ δὲ καθαρὸν καὶ ἀσώματον ἀσωμάτων φα- σὶν ἅπτεσθαι, οἷον δαιμόνων, ἀγγέλων τῆς πονηρίας, αὐτοῦ τοῦ διαβόλου. Οὕτως ἐστὶ τὸ ἐπ᾽ οὐρανὸν πρ δισσὸν τὴν φύσιν (22), τὸ μὲν νοητόν, τὸ δὲ αἰσθητόν. Καὶ τὸ βάπτισμα οὖν διπλοῦν ἀναλόγως, τὸ μὲν απ σθητόν, δι᾽ ὕδατος, τοῦ αἰσθητοῦ πυρὸς σβεστήριον· τὸ δὲ νοητόν, διά Πνεύματος (25), τοῦ νοητοῦ πυ ρὸς ἀλεξητήριον. Καὶ τὸ σωματικὸν πνεῦμα τοῦ αἰσθητοῦ πυρὸς τροφὴ καὶ ὑπέκκαυμα γίνεται, ὀλίγον ἄν· πλεῖον δὲ γενόμενον, σβεστήριον πέφυκε. Τὸ δὲ ἄνωθεν δοθὲν ἡμῖν πνεῦμα, ἀσώματον δν, οὐ στοιχείων μόνων, ἀλλὰ καὶ δυνάμεων κρατεῖ καὶ ἀρ χῶν πονηρῶν. Ρ. ράνιον πῦρ δισσὸν τὴν διαφορὰν φύσιν. φύσιν, διαφοράν φύσει, ΠΒ'. Καὶ ὁ ἄρτος καὶ τὸ ἔλαιον ἁγιάζεται τῇ δυ νάμει τοῦ ὀνόματος (24), οὐ τὰ αὐτὰ ὄντα κατὰ τὸ φαινόμενον οἷα ἐλήφθη, ἀλλὰ δυνάμει εἰς δύναμιν πνευματικὴν μεταβέβληται. Οὕτω καὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὸ ἐξορκιζόμενον καὶ τὸ βάπτισμα γινόμενον, οὐ μόνον χωρεῖ τὸ χεῖρον, ἀλλὰ καὶ ἁγιασμὸν προσλαμ- βάνει. ΠΓ'. Ἐπὶ τὸ βάπτισμα χαίροντας ἔρχεσθαι προσ- ἧκεν. Αλλ' ἐπεὶ πολλάκις συγκαταβαίνει τισὶ καὶ ἀκάθαρτα πνεύματα παρακολουθοῦντα, καὶ τυχόντα μετὰ τοῦ ἀνθρώπου τῆς σφραγίδος, ανίατα τοῦ λοι- ποῦ γίνεται, ἃ τῇ χαρᾷ συμπλέκεται φόβος, ἵνα τις μόνος καθαρὸς αὐτὸς κατέλθῃ. CLEMENS ALEXANDRINUS. quuntur astrologi. Est autem non solum lavacrum A quod in libertatem nos asserit, verum etiam et scientia quales fuerimus, quid sumus effecti, ubi eramus, vel ubi fuimus conjecti, quo properamus, unde redempti sumus, quid generatio, quid rege- neratio. LXXIX. Quandiu itaque, dicunt, adbuc seinen est informe, feminæ est filius : postquam vero fuerit fornatum, in virum transfertur, et filius sponsi fit, non amplius infirmus, iisque quæ mundi sunt visibilibus et invisibilibus subjectus, sed vir factus, fructus masculus quoque factus est. LXXX. Quem gignit mater, in mortem trahitur atque in mundum : quem vero regenerat Christus, in vitam transfertur in ogdoadem, et mundo qui- dem moriuntur, at Deo vivunt, ut mors morte dis- solvatur, et resurrectione corruptio mutetur. Quippe in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti signa- tus, immunis ab omni alia virtute est, perque tria hæc nomina ab omni quæ in corruptione fuit, triade mutatus, liberatus est; Cum enim imaginem terrestris gesserat, ita tunc gerit imaginem cœle- stis a. C LXXXI. Quæ quidem ignis pars est corporea, corpora hæc omnia attingit; quæ vero pura ac in- corporea est, hanc dicunt incorporea attingere, nempe dæmones, angelos nequitia, ipsumque dia- bolum. Hoc pacto ignis subcœlestis natura sua duplex est, nimirum intelligibilis et sensibilis: ad eumdem modum baptisma duplex est, alterum qui- dem sensibile, quod per aquam fit, quod ignem sen- sibilem exstinguendi vim habet; alterum vero in- telligibile, per Spiritum, quod ignis intelligibilis est remedium eumdemque depellendi vim habet. Spiritus etiam corporeus ceu ventus, ignis sensi- bilis cibus atque fomes est, cum modicus fuerit, sin autem plus æquo fuerit ac vehemens, exstin- guendi vim habet. Spiritus autem, qui e carlo nobis datus est, incorporeus cum sit, non solum ele- mentorum, verum etiam potestatum, et principatuum LXXXII. Insuper panis atque oleum eadem no- minis virtute sanctificantur, non revera eadem prout apparent quæ sunt accepta, sed virtute qua- dam in virtutem spiritualem mutantur. Ad hunc modum et aqua quæ exorcizatur et baptisma fit, non solum quod deterius est capit, verum etiam sanotificationem accipit. LXXXIII. Ad baptisma gaudentes accedere con- veniebat. Sed quoniam sæpenumero descendenti- bus nonnullis spiritus etiam impuri una descen- dunt, cumque homine sigilli funt participes, insanabiles in posterum facti sunt, hancque ob causam gaudio timor admiscetur, ut quis purus so- lus ipse descenderit. * ED. POTTER. • Cor. IV, 49. Ubi constru- ctionis norma in clausula postulat potius diácopov vel aut accusativorum illo- rum alteruter redundat. SYLBURG. malorum imperium sibi vindicat. D a articulo. SYLBURG. Nyssenus homilia in s. baptisma. H. De exorcismo autem quod sequitur, non congruit cum eo, quod supra docuit Clemens pag. 177. SYLBURG. (22) Οὕτως... φύσιν. Η. ms., οὕτως ἐστὶ τὸ ἐπου- (23) Διὰ Πνεύματος. Η. διὰ τοῦ Πνεύματος, cum (24) Αγιάζεται τῇ δυνάμει τοῦ ὀνόμ. Gregorius
PG 9:696Τὸ δὲ ἄνωθεν δοθὲν ἡμῖν Πνεῦμα, ἀσώματον ὄν, οὐ στοιχείων μόνων, ἀλλὰ καὶ Δυνάμεων κρατεῖ καὶ Ἀρχῶν πονηρῶν. Καὶ ὁ ἄρτος καὶ τὸ ἔλαιον ἁγιάζεται τῇ δυνάμει τοῦ Ὀνόματος Θεοῦ, τὰ αὐτὰ ὄντα κατὰ τὸ φαινόμενον οἷα ἐλήφθη· ἀλλὰ δυνάμει εἰς δύναμιν πνευματικὴν μεταβέβληται. Οὕτως καὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ ἐξορκιζόμενον καὶ τὸ βάπτισμα γινόμενον, οὐ μόνον χωρ[ίζ]ει τὸ χεῖρον, ἀλλὰ καὶ ἁγιασμὸν προσλαμβάνει. Ἐπὶ τὸ βάπτισμα χαίροντας ἔρχεσθαι προσῆκεν ἀλλ’ ἐπεὶ πολλάκις συγκαταβαίνει τισὶ καὶ ἀκάθαρτα Πνεύματα, [ἅ], παρακολουθοῦντα καὶ τυχόντα μετὰ τοῦ ἀνθρώπου τῆς σφραγῖδος, ἀνίατα τοῦ λοιποῦ γίνεται, [ἃ] τῇ χαρᾷ συμπλέκεται φόβος, ἵνα τις μόνος καθαρὸς αὐτὸς κατέλθῃ. Διὰ τοῦτο νηστεῖαι, δεήσεις, εὐχαί, [θέσεις] χειρῶν, γονυκλισίαι, ὅτι ψυχὴ ἐκ κόσμου καὶ ἐκ στόματος λεόντων ἀνασῴζεται· διὸ καὶ πειρασμοὶ εὐθέως ἀγανακτούντων τῶν ἀφ’ ὧν ἀφῃρέθη· κἄν τις φέρῃ προειδώς, τά γε ἔξω σαλεύουσιν. Αὐτίκα ὁ Κύριος μετὰ τὸ βάπτισμα σαλεύεται, εἰς ἡμέτερον τύπον, καὶ γίνεται πρῶτον μετὰ θηρίων ἐν τῇ ἐρήμῳ·
οἱ ἀστρολόγοι. Ἔστιν δὲ οὐ τὸ λουτρὸν μόνον τὸ ἔλε Β θεροῦν, ἀλλὰ καὶ ἡ γνῶσις· τίνες ἦμεν, τί γεγόνα μεν· ποῦ ἦμεν, ἢ ποῦ ἐνεβλήθημεν· που σπεύδο μεν, πόθεν λυτρούμεθα· τί γέννησις, τί ἀναγέν νησις. ΟΘ'. Ἕως οὖν ἀμόρφωτον, φασὶν, ἔτι τὸ σπέρμα, θηλείας ἐστὶ τέκνον· μορφωθὲν δὲ, μετετέθη εἰς ἄν δρα, καὶ Υἱὸς νυμφίου γίνεται, οὐκ ἔτι ἀσθενὴς καὶ τοῖς κοσμικοῖς ὑποκείμενος ὁρατοῖς τε καὶ ἀοράτοις, ἀλλ' ἀνδρωθεὶς, ἄρξην γίνεται καρπός. Π'. Ον γεννᾷ ἡ μήτηρ, εἰς θάνατον ἄγεται καὶ εἰς κόσμον· ὃν δὲ ἀναγεννᾷ Χριστός, εἰς ζωὴν μετ τατίθεται εἰς ὀγδοάδα· καὶ ἀποθνήσκουσι μὲν τῷ κόσμῳ, ζῶσι δὲ τῷ Θεῷ, ἵνα θάνατος θανάτῳ λυθῇ, ἀναστάσει δὲ ἡ φθορά. Διὰ γὰρ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου. Πνεύματος σφραγισθεὶς, ἀνεπίληπτός ἐστι πάσῃ τῇ ἄλλῃ δυνάμει· καὶ διὰ τριῶν ὀνομάτων, πάσης τῆς ἐν φθορᾷ τριάδος ἀπηλλάγη· Φορέσας τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, τότε φορεῖ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. ΠΑ'. Τοῦ πυρὸς τὸ μὲν σωματικὸν, σωμάτων άπτεται πάντων, τὸ δὲ καθαρὸν καὶ ἀσώματον ἀσωμάτων φα- σὶν ἅπτεσθαι, οἷον δαιμόνων, ἀγγέλων τῆς πονηρίας, αὐτοῦ τοῦ διαβόλου. Οὕτως ἐστὶ τὸ ἐπ᾽ οὐρανὸν πρ δισσὸν τὴν φύσιν (22), τὸ μὲν νοητόν, τὸ δὲ αἰσθητόν. Καὶ τὸ βάπτισμα οὖν διπλοῦν ἀναλόγως, τὸ μὲν απ σθητόν, δι᾽ ὕδατος, τοῦ αἰσθητοῦ πυρὸς σβεστήριον· τὸ δὲ νοητόν, διά Πνεύματος (25), τοῦ νοητοῦ πυ ρὸς ἀλεξητήριον. Καὶ τὸ σωματικὸν πνεῦμα τοῦ αἰσθητοῦ πυρὸς τροφὴ καὶ ὑπέκκαυμα γίνεται, ὀλίγον ἄν· πλεῖον δὲ γενόμενον, σβεστήριον πέφυκε. Τὸ δὲ ἄνωθεν δοθὲν ἡμῖν πνεῦμα, ἀσώματον δν, οὐ στοιχείων μόνων, ἀλλὰ καὶ δυνάμεων κρατεῖ καὶ ἀρ χῶν πονηρῶν. Ρ. ράνιον πῦρ δισσὸν τὴν διαφορὰν φύσιν. φύσιν, διαφοράν φύσει, ΠΒ'. Καὶ ὁ ἄρτος καὶ τὸ ἔλαιον ἁγιάζεται τῇ δυ νάμει τοῦ ὀνόματος (24), οὐ τὰ αὐτὰ ὄντα κατὰ τὸ φαινόμενον οἷα ἐλήφθη, ἀλλὰ δυνάμει εἰς δύναμιν πνευματικὴν μεταβέβληται. Οὕτω καὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὸ ἐξορκιζόμενον καὶ τὸ βάπτισμα γινόμενον, οὐ μόνον χωρεῖ τὸ χεῖρον, ἀλλὰ καὶ ἁγιασμὸν προσλαμ- βάνει. ΠΓ'. Ἐπὶ τὸ βάπτισμα χαίροντας ἔρχεσθαι προσ- ἧκεν. Αλλ' ἐπεὶ πολλάκις συγκαταβαίνει τισὶ καὶ ἀκάθαρτα πνεύματα παρακολουθοῦντα, καὶ τυχόντα μετὰ τοῦ ἀνθρώπου τῆς σφραγίδος, ανίατα τοῦ λοι- ποῦ γίνεται, ἃ τῇ χαρᾷ συμπλέκεται φόβος, ἵνα τις μόνος καθαρὸς αὐτὸς κατέλθῃ. CLEMENS ALEXANDRINUS. quuntur astrologi. Est autem non solum lavacrum A quod in libertatem nos asserit, verum etiam et scientia quales fuerimus, quid sumus effecti, ubi eramus, vel ubi fuimus conjecti, quo properamus, unde redempti sumus, quid generatio, quid rege- neratio. LXXIX. Quandiu itaque, dicunt, adbuc seinen est informe, feminæ est filius : postquam vero fuerit fornatum, in virum transfertur, et filius sponsi fit, non amplius infirmus, iisque quæ mundi sunt visibilibus et invisibilibus subjectus, sed vir factus, fructus masculus quoque factus est. LXXX. Quem gignit mater, in mortem trahitur atque in mundum : quem vero regenerat Christus, in vitam transfertur in ogdoadem, et mundo qui- dem moriuntur, at Deo vivunt, ut mors morte dis- solvatur, et resurrectione corruptio mutetur. Quippe in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti signa- tus, immunis ab omni alia virtute est, perque tria hæc nomina ab omni quæ in corruptione fuit, triade mutatus, liberatus est; Cum enim imaginem terrestris gesserat, ita tunc gerit imaginem cœle- stis a. C LXXXI. Quæ quidem ignis pars est corporea, corpora hæc omnia attingit; quæ vero pura ac in- corporea est, hanc dicunt incorporea attingere, nempe dæmones, angelos nequitia, ipsumque dia- bolum. Hoc pacto ignis subcœlestis natura sua duplex est, nimirum intelligibilis et sensibilis: ad eumdem modum baptisma duplex est, alterum qui- dem sensibile, quod per aquam fit, quod ignem sen- sibilem exstinguendi vim habet; alterum vero in- telligibile, per Spiritum, quod ignis intelligibilis est remedium eumdemque depellendi vim habet. Spiritus etiam corporeus ceu ventus, ignis sensi- bilis cibus atque fomes est, cum modicus fuerit, sin autem plus æquo fuerit ac vehemens, exstin- guendi vim habet. Spiritus autem, qui e carlo nobis datus est, incorporeus cum sit, non solum ele- mentorum, verum etiam potestatum, et principatuum LXXXII. Insuper panis atque oleum eadem no- minis virtute sanctificantur, non revera eadem prout apparent quæ sunt accepta, sed virtute qua- dam in virtutem spiritualem mutantur. Ad hunc modum et aqua quæ exorcizatur et baptisma fit, non solum quod deterius est capit, verum etiam sanotificationem accipit. LXXXIII. Ad baptisma gaudentes accedere con- veniebat. Sed quoniam sæpenumero descendenti- bus nonnullis spiritus etiam impuri una descen- dunt, cumque homine sigilli funt participes, insanabiles in posterum facti sunt, hancque ob causam gaudio timor admiscetur, ut quis purus so- lus ipse descenderit. * ED. POTTER. • Cor. IV, 49. Ubi constru- ctionis norma in clausula postulat potius diácopov vel aut accusativorum illo- rum alteruter redundat. SYLBURG. malorum imperium sibi vindicat. D a articulo. SYLBURG. Nyssenus homilia in s. baptisma. H. De exorcismo autem quod sequitur, non congruit cum eo, quod supra docuit Clemens pag. 177. SYLBURG. (22) Οὕτως... φύσιν. Η. ms., οὕτως ἐστὶ τὸ ἐπου- (23) Διὰ Πνεύματος. Η. διὰ τοῦ Πνεύματος, cum (24) Αγιάζεται τῇ δυνάμει τοῦ ὀνόμ. Gregorius
PG 9:697εἶτα κρατήσας τούτων καὶ τοῦ Ἄρχοντος αὐτῶν, ὡς ἂν ἤδη βασιλεὺς ἀληθής, ὑπ’ Ἀγγέλων ἤδη διακονεῖται. Ὁ γὰρ Ἀγγέλων ἐν σαρκὶ κρατήσας εὐλόγως ὑπ’ Ἀγγέλων ἤδη δουλεύεται. Δεῖ οὖν ὡπλίσθαι τοῖς κυριακοῖς ὅπλοις, ἔχοντας τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν ἄτρωτον, ὅπλοις σβέσαι τὰ βέλη τοῦ Διαβόλου δυναμένοις, ὥς φησιν ὁ Ἀπόστολος. Ἐπὶ τοῦ προ[ς]κομισθέντος νομίσματος ὁ Κύριος εἶπεν οὐ· Τίνος τὸ κτῆμα; ἀλλά· Τίνος ἡ εἰκὼν καὶ ἡ ἐπιγραφή; Καίσαρος· ἵνα οὗ ἐστιν, ἐκείνῳ δοθῇ. Οὕτως καὶ ὁ πιστός· ἐπιγραφὴν μὲν ἔχει διὰ Χριστοῦ τὸ Ὄνομα τοῦ Θεοῦ, τὸ δὲ Πνεῦμα ὡς εἰκόνα. Καὶ τὰ ἄλογα ζῷα διὰ σφραγῖδος δείκνυσι τίνος ἐστὶν ἕκαστον· καὶ ἐκ τῆς σφραγῖδος ἐκδικεῖται. Οὕτως καὶ ἡ ψυχὴ ἡ πιστή, τὸ τῆς ἀληθείας λαβοῦσα σφράγισμα, τὰ στίγματα τοῦ Χριστοῦ περιφέρει. Οὗτοί εἰσιν τὰ παιδία τὰ ἤδη ἐν τῇ κοίτῃ συναναπαυόμενα καὶ αἱ Παρθένοι αἱ φρόνιμοι, αἷς αἱ λοιπαὶ αἱ μέλλουσαι οὐ συνεισῆλθον εἰς τὰ ἡτοιμασμένα ἀγαθά, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν Ἄγγελοι παρακύψαι.
ΗΔ'. Διὰ τοῦτο νηστείαι, δεήσεις, εὐχαὶ χει- Α ρῶν (25), γονυκλισίαι, ὅτι ψυχὴ ἐκ κόσμου καὶ ἐκ στόματος λεόντων ἀνασώζεται· διὸ καὶ πειρασμοί εὐθέως, ἀγανακτούντων τῶν ἀφ᾽ ὧν ἀφηρέθη, κἄν τις φέρῃ προειδώς, τά γε ἔξω σαλεύουσιν. ΠΕ'. Αὐτίκα ὁ Κύριος μετὰ τὸ βάπτισμα σαλεύε ται εἰς ἡμέτερον τύπον, καὶ γίνεται πρῶτον μετὰ θηρίων ἐν τῇ ἐρήμῳ· εἶτα κρατήσας τούτων καὶ τοῦ ἄρχοντος αὐτῶν, ὡς ἂν ἤδη βασιλεὺς ἀληθής, ὑπ' ἀγγέλων ἤδη διακονεῖται. Ο γὰρ ἀγγέλων ἐν σαρκὶ κρατήσας, εὐλόγως ὑπ' ἀγγέλων ἤδη δουλεύε- Δεῖ οὖν ὡπλίσθαι τοῖς κυριακοῖς ὅπλοις, έχοντας τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν ἄτρωτον, ὅπλοις σβέσαι τὰ βέλη τοῦ διαβόλου δυναμένοις, ὥς φησιν ὁ ᾿Από- Β στολος. ΠϚ'. Ἐπὶ τοῦ προκομισθέντος νομίσματος ὁ Κύ βιος εἶπεν ού, Τίνος τὸ κτῆμα ; ἀλλὰ, Τίνος ἡ εἰκὼν καὶ ἡ ἐπιγραφή; Καίσαρος· ἵνα οὗ ἐστιν, ἐκείνῳ δοθῇ. Οὕτως καὶ ὁ πιστός· ἀπογραφὴν μὲν ἔχει διὰ Χριστοῦ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, τὸ δὲ Πνεῦμα ὡς εἰ κόνα. Καὶ τὰ ἄλογα ζῶα διὰ σφραγῖδος δείκνυσι τί φος ἐστὶν ἕκαστον, καὶ ἐκ τῆς σφραγίδος ἐκδικεῖται. Οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ ἡ πιστὴ, τὸ τῆς ἀληθείας λαβοῦσα σφράγισμα, τὰ στίγματα τοῦ Χριστοῦ περιφέρει. Οὗτοί εἰσι τὰ παιδία τὰ ἤδη ἐν τῇ κοίτῃ συνανα- παυόμενα, καὶ αἱ παρθένοι αἱ φρόνιμοι, αἷς αἱ λοιπαὶ αἱ μέλλουσαι οὐ συνεισῆλθον εἰς τὰ ἡτοιμα σμένα ἀγαθὰ, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρα- κύψαι. νι, 16. εὐχαὶ χειρῶν. χει μων εὐχαί γονυκλισίαι, εὐχαὶ χειρῶν ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΦΗΤΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΑΙ Ὡς δὲ ἡμεῖς ἂν φαίημεν, παι- δευτικὴν· ὁ Πανταῖνος δ᾽ ἡμῶν ἔλεγεν, ἀορίστως τὴν προφητείαν ἐκφέρειν τὰς λέξεις. Εκλογαί. Ὑποτυπώσεων Α'. Οἱ ἀμφὶ τὸν Σεδράχ, Μισάκ, Αβδεναγώ, ἐν τῇ καμίνῳ τοῦ πυρὸς ὑμνοῦντες τὸν Θεὸν, λέγουσιν· Εὐ- DUBIA. ECLOGÆ EX SCRIPTURIS PROPHETICIS. - ta:. LXXXIV. Inde proveniunt jejunia, supplicationes, preces cum manibus extensis, geniculationes, quod anima ex mundo atque ex ore leonum conservetur.. Proinde mox sunt tentationes, indigne ferentibus a quibus quis fuerit sublatus, perinde quasi quis scienter tulerit, qua exterius eveniunt ac percu- tiunt. LXXXV. Dominus statim post baptismum in for- main nostram jactatur, et primo cum bestiis in deserto versatur a. Deinde superatis his earumque principe, ut qui jam vere rex esset, ab angelis ei ministratum est. Qui enim augelis in carne impe- ravit, merito ab angelis nunc ei servitur. Oportet itaque ut armis Dominicis instruamur, utque cor- pus ac animam a vulneribus immunem possidea- mus, armis nimirum ejusmodi, quæ diaboli tela exstinguere possunt b, ut inquit Apostolus. LXXXVI. Cum Domino numisma fuerit oblatum, dixit ille, non Cujus illud juris est? sed Cujus est imago ac superscriptio ? Casaris c: ut cujus esset, illi daretur. Sic etiam fidelis, Dei nomen per Cbri- stum sibi superscriptum habet, Spiritum autem ut imaginem. Quin et muta animalia per signacu-- lum ostendunt cujus unumquodque pecus sit, atque ex signo hoc vindicantur. Sic etiam anima quæ fidelis, quæque sigillum veritatis accepit, stigmata Christi secum portat ª. Hi pueruli sunt illi qui jan! in cubili conquiescunt e, hi prudentes illæ virgines sunt f, quibuscum quæ tardæ fuerunt, non ingres- sæ sunt in parata bona, in quæ cupiunt angeli in- Lrospicere 6. • Luc. XI, 7. f Matth. XXV, C - Matth. iv, 11. » Eph. c Matth. xxn, 20. d Gal. vι, 17. tur, ideoque tollendum. SYLBURG. Scribendum abs- que commate interposito Nam ad præcedens referri debet, non ad se- quens ut fit in editt. vulg. Sunt autem - preces, quæ manibus impositis, vel ad coelum sublatis fiunt, ut paulo superius dictum est. Conf. Constitut. apost. lib. VIII, c. 9, et quæ ibi adnotavit Cotelerius. EX SCRIPTURIS PROPHETICIS ECLOGÆ. - Excerpta ista ex propheticis, an et ipsa e Theodoti scriptis collecta sint, et an a Clemente collecta, non immerito ambigas. Nam et stilus, in nonnullis et sententiæ a superioribus discrepant: neque omnia ex unius auctoris sententia deprompta esse declarat additiuncula ista p. 347: et rursum p. : SYLBURG. Ha Epitomæ atque Electa indicio sunt, fuisse in pretio opus ipsum, sed sua prolixitate deter ruisse ab scribendo: dumque illis eruditi homines ejus solantur absentiam, sic demum interiisse; ut in aliis fere contingit, quorum sic facta sunt Leve autem quod Clementis Ecloga- rum habemus, hinc colligitur, quod illis omnium pene locorum Scripturæ breves expositiones aliis com- mistæ haberentur, sic quasi confuse, quæ sic paucæ exstant in his Electis. Caute omnino legenda, quæ sic vera falsis commista, nec satis distincta, ejus generis ad nos veterum pervenere, quantavis eruditione, monumenta. COMBEF. D × P. ED. POTTER. a Dan. m, 58, 59, 60. I. Qui Sidrach, Misach, Abdenago, in ca- mino ignis Deum laudantibus astiterunt*, dixissc 1. 6 1 Pel. 1, 12. (25) Εὐχαὶ χειρῶν. Χειρών supervacuum vide
Second witness · khazarzar edition
Excerpta ex Theodoto ΕΚ ΤΩΝ ΘΕΟΔΟΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΑΛΟΥΜΕΝΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΟΥΑΛΕΝΤΙΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥΣ ΕΠΙΤΟΜΑΙ "Πάτερ", φησί, "παρατίθεμαί σοι εἰς χεῖρας τὸ Πνεῦμά μου." Ὃ προέβαλε, φησί, σαρκίον τῷ Λόγῳ ἡ Σοφία, τὸ πνευματικὸν σπέρμα, τοῦτο στολισάμενος κατῆλθεν ὁ Σωτήρ. 1.1. Ὅθεν ἐν τῷ πάθει τὴν Σοφίαν παρατίθεται τῷ Πατρί, ἵνα αὐτὴν ἀπολάβῃ παρὰ τοῦ Πατρός, καὶ μὴ κατασχεθῇ ἐνταῦθα ὑπὸ τῶν στερίσκειν δυναμένων. Οὕτως πᾶν πνευματικὸν σπέρμα, τοὺς ἐκλεκτούς, διὰ τῆς προειρημένης φωνῆς παρατίθεται. 1.1.3 Τὸ ἐκλεκτὸν σπέρμα φαμὲν καὶ "σπινθῆρα" ζωοποιούμενον ὑπὸ τοῦ Λόγου καὶ "κόρην ὀφθαλμοῦ" καὶ "κόκκον σινάπεως" καὶ "ζύμην" τὰ δόξαντα καταδιῃρῆσθαι γένη ἑνοποιοῦσαν εἰς πίστιν. 1.2. Οἱ δ' ἀπὸ Οὐαλεντίνου, πλασθέντος φασὶ τοῦ ψυχικοῦ σώματος, τῇ ἐκλεκτῇ ψυχῇ οὔσῃ ἐν ὕπνῳ ἐντεθῆναι ὑπὸ τοῦ Λόγου σπέρμα ἀρρενικόν, ὅπερ ἐστὶν ἀπόρροια τοῦ ἀγγελικοῦ, ἵνα μὴ ὑστέρημα ᾖ. 1.2. Καὶ τοῦτο ἐζύμωσεν, τὰ δόξαντα καταδιῃρῆσθαι ἑνοποιοῦν, τὴν ψυχὴν καὶ τὴν σάρκα, ἃ καὶ ἐν μερισμῷ ὑπὸ τῆς Σοφίας προηνέχθη. Ὕπνος δὲ ἦν Ἀδὰμ ἡ λήθη τῆς ψυχῆς, ἣν συνεῖχε μὴ διαλυθῆναι *τὸ σπέρμα* τὸ πνευματικόν, ὅπερ ἐνέθηκεν τῇ ψυχῇ ὁ Σωτήρ. Τὸ σπέρμα δ' ἀπόρροια ἦν τοῦ ἄρρενος καὶ ἀγγελικοῦ. Διὰ τοῦτο λέγει ὁ Σωτήρ· "Σώζου σὺ καὶ ἡ ψυχή σου." 1.3. Ἐλθὼν οὖν ὁ Σωτὴρ τὴν ψυχὴν ἐξύπνισεν, ἐξῆψεν δὲ τὸν σπινθῆρα· δύναμις γὰρ οἱ λόγοι τοῦ Κυρίου. Διὰ τοῦτο εἴρηκεν· "Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν 1.3. τῶν ἀνθρώπων". Καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἐμφυσῶν τὸ Πνεῦμα τοῖς Ἀποστόλοις, τὸν μὲν χοῦν, καθάπερ τέφραν, ἀπεφύσα καὶ ἐχώριζεν, ἐξῆπτε δὲ τὸν σπινθῆρα καὶ ἐζωοποίει. 1.4. Ὁ Κύριος, διὰ πολλὴν ταπεινοφροσύνην, οὐχ ὡς ἄγγελος ὤφθη, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπος. Καὶ ὅτε ἐν δόξῃ ὤφθη τοῖς Ἀποστόλοις ἐπὶ τοῦ Ὄρους, οὐ δι' ἑαυτὸν ἐποίησεν, δεικνὺς ἑαυτόν, ἀλλὰ διὰ τὴν Ἐκκλησίαν, ἥτις ἐστὶ "τὸ γένος τὸ ἐκλεκτόν", ἵνα μάθῃ τὴν προκοπὴν αὐτοῦ μετὰ τὴν ἐκ τῆς 1.4. σαρκὸς ἔξοδον. Αὐτὸς γὰρ καὶ ἄνω Φῶς ἦν, καὶ ἐστὶ τὸ "ἐπιφανὲν ἐν σαρκὶ" καὶ τὸ ἐνταῦθα ὀφθὲν οὐχ ὕστερον τοῦ ἄνω· οὐδὲ διεκέκοπτο ᾗ ἄνωθεν μετέστη δεῦρο, τόπον ἐκ τόπου ἀμεῖβον, ὡς τὸν μὲν ἐπιλαβεῖν, τὸν δὲ ἀπολιπεῖν· ἀλλ' ἦν τὸ πάντῃ Ὂν καὶ παρὰ τῷ Πατρὶ κἀνταῦθα· δύναμις γὰρ ἦν τοῦ Πατρός. 1.4.3 Ἄλλως τε ἐχρῆν κἀκεῖνον πληρωθῆναι τὸν λόγον τοῦ Σωτῆρος ὃν εἶπεν· "Εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἳ οὐ μὴ γεύσονται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου ἐν δόξῃ". Εἶδον οὖν καὶ ἐκοιμήθησαν ὅ τε Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης. 1.5. Πῶς οὖν τὴν μὲν ὄψιν τὴν φωτεινὴν ἰδόντες οὐκ ἐξεπλάγησαν, τὴν δὲ φωνὴν ἀκούσαντες ἔπεσον ἐπὶ γῆν; Ὅτι ὦτα τυγχάνει ἀπιστότερα ὀφθαλμῶν, καὶ ἡ παρὰ δόξαν φωνὴ μᾶλλον 1.5. ἐκπλήσσει. Ὁ δὲ Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς τῆς φωνῆς ἀκούσας οὐκ ἐφοβήθη, ὡς ἂν ἐν Πνεύματι ἀκούσας συνήθει τῆς τοιαύτης φωνῆς· καθὸ δὲ ἄνθρωπός τίς ἐστι μόνον, ἀκούσας κατεπλάγη. Διὸ καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Σωτήρ· "Μηδενὶ 1.5.3 εἴπητε ὃ εἴδετε". Καίτοι οὐδὲ σαρκικοῖς ὀφθαλμοῖς τὸ φῶς ἑωράκεισαν (οὐδὲν γὰρ συγγενὲς καὶ οἰκεῖον ἐκείνῳ τῷ φωτὶ καὶ τῇδε τῇ σαρκί), ἀλλ' ὡς ἡ δύναμις καὶ ἡ βούλησις τοῦ Σωτῆρος ἐνεδυνάμωσεν τὴν σάρκα εἰς τὸ θεάσασθαι· ἄλλως τε καὶ ὃ ἡ ψυχὴ εἶδεν, μετέδωκεν κοινωνούσῃ τῇ σαρκὶ διὰ τὸ συμπεπλέχθαι αὐτῇ. 1.5.4 Τὸ δὲ "μηδενὶ εἴπητε", ἵνα μὴ ὅ ἐστιν ὁ Κύριος νοήσαντες, ἀπόσχωνται τοῦ ἐπιβάλλειν τῷ Κυρίῳ τὰς χεῖρας, καὶ ἀτελὴς ἡ οἰκονομία γένηται, καὶ ὁ θάνατος ἀπόσχηται τοῦ Κυρίου, ὡς μάτην πειράζων ἐπὶ ἀνηνύτῳ. 1.5.5 Καὶ ἔτι ἡ μὲν ἐν τῷ Ὄρει φωνή, τοῖς ἤδη συν ιεῖσιν ἐκλεκτοῖς ἐγένετο· διὸ καὶ ἐθαύμασαν
μαρτυρουμένου τοῦ πιστευομένου. Ἡ δὲ ἐπὶ τῷ Ποταμῷ, τοῖς μέλλουσι πιστεύειν· διὸ καὶ ἠμελήθη ἡ φωνὴ αὐτοῖς προκατεχομένοις ἐπὶ τῇ τῶν νομοδιδασκάλων ἀγωγῇ. 1.6. Τὸ "Ἐν Ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος" οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου οὕτως ἐνδέχονται· 1.6. "Ἀρχὴν" μὲν γὰρ τὸν Μονογενῆ λέγουσιν, ὃν καὶ Θεὸν προσαγορεύεσθαι, ὡς καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς ἄντικρυς Θεὸν αὐτὸν δηλοῖ λέγων· "Ὁ Μονογενὴς Θεὸς, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο." 1.6.3 Τὸν δὲ Λόγον τὸν "ἐν τῇ Ἀρχῇ" (τοῦτ' ἐστὶν ἐν τῷ Μονογενεῖ, ἐν τῷ Νῷ καὶ τῇ Ἀληθείᾳ) μηνύει τὸν Χριστόν, τὸν Λόγον καὶ τὴν Ζωήν· ὅθεν εἰκότως καὶ αὐτὸν Θεὸν λέγει, τὸν ἐν τῷ Θεῷ τῷ Νῷ ὄντα. 1.6.4 "Ὃ γέγονεν ἐν αὐτῷ" (τῷ Λόγῳ) "Ζωὴ ἦν" (ἡ σύζυγος)· διὸ καί φησιν ὁ Κύριος· "Ἐγώ εἰμι ἡ Ζωή." 1.7. Ἄγνωστος οὖν ὁ Πατὴρ ὤν, ἠθέλησεν γνωσθῆναι τοῖς Αἰῶσι· καὶ διὰ τῆς Ἐνθυμήσεως τῆς ἑαυτοῦ, ὡς ἂν ἑαυτὸν ἐγνωκώς, Πνεῦμα γνώσεως οὔσης ἐν γνώσει, προέβαλε τὸν Μονογενῆ. Γέγονεν οὖν καὶ ὁ ἀπὸ γνώσεως (τουτέστι τῆς πατρικῆς Ἐνθυμήσεως) προελθὼν Γνῶσις, τουτέστιν ὁ Υἱός, ὅτι "δι' Υἱοῦ ὁ Πατὴρ ἐγνώσθη." 1.7. Τὸ δὲ τῆς ἀγάπης Πνεῦμα κέκραται τῷ τῆς γνώσεως, ὡς Πατὴρ Υἱῷ καὶ Ἐνθύμησις Ἀληθείᾳ, ἀπ' Ἀληθείας προελθὸν ὡς ἀπὸ Ἐνθυμήσεως ἡ γνῶσις. 1.7.3 Καὶ ὁ μὲν μείνας "Μονογενὴς Υἱὸς εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός", τὴν Ἐνθύμησιν διὰ τῆς γνώσεως ἐξηγεῖται τοῖς Αἰῶσιν, ὡς ἂν καὶ ὑπὸ τοῦ κόλπου αὐτοῦ προβληθείς· ὁ δὲ ἐνταῦθα ὀφθεὶς οὐκέτι "Μονογενής", ἀλλ' "ὡς Μονογενὴς" πρὸς τοῦ Ἀποστόλου προσαγορεύ εται, "δόξαν ὡς Μονογενοῦς"· –ὅτι εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὤν, ἐν μὲν τῇ κτίσει "Πρωτότοκός" ἐστιν Ἰησοῦς, ἐν δὲ Πληρώ ματι "Μονογενής". Ὁ δὲ αὐτός ἐστι, τοιοῦτος ὢν ἑκάστῳ τόπῳ οἷος κεχωρῆσθαι δύναται. 1.7.4 Καὶ οὐδέποτε τοῦ μείναντος ὁ καταβὰς μερίζεται. Φησὶ γὰρ ὁ Ἀπόστολος· "Ὁ γὰρ ἀναβὰς αὐτός ἐστι καὶ ὁ καταβάς." 1.7.5 Εἰκόνα δὲ τοῦ Μονογενοῦς τὸν Δημιουργὸν λέγουσιν· Διὸ καὶ λυτὰ τῆς εἰκόνος τὰ ἔργα. Ὅθεν καὶ ὁ Κύριος, εἰκόνα τῆς πνευματικῆς ἀναστάσεως ποιήσας, τοὺς νεκροὺς οὓς ἤγειρεν, οὐκ ἀφθάρτους τὴν σάρκα, ἀλλ' ὡς αὖθις ἀποθανουμένους ἤγειρεν. 1.8. Ἡμεῖς δὲ τὸν ἐν ταὐτότητι Λόγον Θεὸν ἐν Θεῷ φαμεν, ὃς καὶ "εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς" εἶναι λέγεται, ἀδιάστατος, ἀμέριστος, εἷς Θεός. 1.8. "Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο", κατὰ τὴν προσεχῆ ἐνέργειαν τοῦ ἐν ταὐτότητι Λόγου, τά τε πνευματικὰ καὶ νοητὰ καὶ αἰσθητά. "Οὗτος τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς ἐξηγήσατο", ὁ Σωτὴρ καὶ Ἡσαΐας· "καὶ ἀνταποδώσω τὰ ἔργα αὐτῶν εἰς τὸν κόλπον αὐτῶν", εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτῶν τὴν ἐν τῇ ψυχῇ, ἀφ' ἧς πρώτης ἐνεργεῖται "Πρωτότοκος πάσης κτίσεως". 1.8.3 Ὁ δὲ ἐν ταὐτότητι Μονογενής, οὗ κατὰ δύναμιν ἀδιάστατον ὁ Σωτὴρ ἐνεργεῖ, οὗτός ἐστι "τὸ Φῶς" τῆς Ἐκκλησίας, τῆς πρότερον ἐν σκότῳ καὶ ἐν ἀγνοίᾳ οὔσης. 1.8.4 "Καὶ ἡ σκοτία αὐτὸν οὐ κατέλαβεν"· οἱ ἀποστατήσαντες καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων οὐκ ἔγνωσαν αὐτόν, καὶ ὁ θάνατος οὐ κατέσχεν αὐτόν. 1.9. Ἡ πίστις οὐ μία, ἀλλὰ διάφορος. Ὁ γοῦν Σωτήρ φησι· "Γενηθήτω σοῦ κατὰ τὴν πίστιν". Ὅθεν εἴρηται τοὺς μὲν τῆς κλήσεως ἀνθρώ πους κατὰ τὴν παρουσίαν τοῦ Ἀντιχρίστου πλανηθήσεσθαι· ἀδύνατον δὲ τοὺς ἐκλεκτούς· διό φησι· "Καὶ εἰ δυνατόν, τοὺς ἐκλεκτούς μου." 1.9. Πάλιν ὅταν λέγῃ· "Ἐξέλθετε ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ Πατρός μου", τοῖς κλητοῖς λέγει. Πάλιν τῷ ἐξ ἀποδημίας ἐλθόντι καὶ κατεδηδοκότι τὰ ὑπάρχοντα, ᾧ τὸν σιτευτὸν ἔθυσεν μόσχον, τὴν κλῆσιν λέγει· καὶ ὅπου ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ δεῖπνον τοῦ γάμου τοὺς ἐν ταῖς ὁδοῖς κέκληκεν. 1.9.3 Πάντες μὲν οὖν κέκληνται ἐπ' ἴσης ("βρέχει γὰρ ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους, καὶ τὸν ἥλιον ἐπιλάμπει πᾶσιν")· ἐκλέγονται δὲ οἱ μᾶλλον πιστεύσαντες, πρὸς οὓς λέγει· "Τὸν Πατέρα μου οὐδεὶς ἑώρακεν εἰ μὴ ὁ Υἱός"· καὶ "Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου"· καὶ "Πάτερ ἅγιε, ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῷ Ὀνόματί σου."
1.10. Ἀλλ' οὐδὲ τὰ πνευματικὰ καὶ νοερά, οὐδὲ οἱ Ἀρχάγγελοι, οὐδὲ οἱ Πρωτόκτιστοι, οὐδὲ μὴν οὐδ' αὐτός, ἄμορφος καὶ ἀνείδεος καὶ ἀσχημάτιστος καὶ ἀσώματός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ μορφὴν ἔχει ἰδίαν καὶ σῶμα ἀνὰ λόγον τῆς ὑπεροχῆς τῶν πνευματικῶν ἁπάντων· ὡς δὲ καὶ οἱ Πρωτόκτιστοι ἀνὰ λόγον τῆς 1.10. ὑπεροχῆς τῶν ὑπ' αὐτοὺς οὐσιῶν. Ὅλως γὰρ τὸ γενητὸν οὐκ ἀνούσιον μέν, οὐχ ὅμοιον δὲ μορφὴν καὶ σῶμα ἔχουσι τοῖς ἐν τῷδε 1.10.3 τῷ κόσμῳ σώμασιν. Ἄρρενά τε γὰρ καὶ θήλεα τὰ ἐνταῦθα καὶ διάφορα πρὸς αὐτά. Ἐκεῖ δὲ ὁ μὲν Μονογενὴς καὶ ἰδίως νοερός, ἰδέᾳ ἰδίᾳ καὶ οὐσίᾳ ἰδίᾳ κεχρημένος, ἄκρως εἰλικρινεῖ καὶ ἡγεμονικωτάτῃ, καὶ προσεχῶς τῆς τοῦ Πατρὸς ἀπολαύων δυνάμεως· οἱ δὲ Πρωτόκτιστοι, εἰ καὶ ἀριθμῷ διάφοροι καὶ ὁ καθ' ἕκαστον περιώρισται καὶ περιγέγραπται, ἀλλ' ἡ ὁμοιότης τῶν πραγμάτων ἑνότητα καὶ 1.10.4 ἰσότητα καὶ ὁμοιότητα ἐνδείκνυται. Οὐ γὰρ τῷδε μὲν πλέον, τῷδε δὲ ἧττον παρέσχηται τῶν Ἑπτά, οὐδ' ὑπολείπεται τις αὐτοῖς προκοπή· ἐξ ἀρχῆς ἀπειληφότων τὸ τέλειον ἅμα τῇ πρώτῃ γενέσει παρὰ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ Υἱοῦ. 1.10.5 Καὶ ὃ μὲν "Φῶς ἀπρόσιτον" εἴρηται, ὡς "Μονογενὴς" καὶ "Πρωτότοκος", "ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν οὐδὲ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου ἀνέβη", οὐδὲ ἔσται τις τοιοῦτος, 1.10. οὔτε τῶν Πρωτοκτίστων οὔτε ἀνθρώπων· οἳ δὲ "διὰ παντὸς τὸ Πρόσωπον τοῦ Πατρὸς βλέπουσιν"· Πρόσωπον δὲ Πατρὸς ὁ Υἱός, δι' οὗ γνωρίζεται ὁ Πατήρ. –Τὸ τοίνυν ὁρῶν καὶ ὁρώμενον ἀσχημάτιστον εἶναι οὐ δύναται οὐδὲ ἀσώματον· ὁρῶσι δὲ ὀφθαλμῷ οὐκ αἰσθητῷ, ἀλλ' οἵῳ παρέσχεν ὁ Πατήρ, νοερῷ. 1.11. Ὅταν οὖν εἴπῃ ὁ Κύριος· "Μὴ καταφρο νήσητε ἑνὸς τῶν μικρῶν τούτων· ἀμὴν λέγω ὑμῖν· τούτων οἱ ἄγγελοι τὸ Πρόσωπον τοῦ Πατρὸς διὰ παντὸς βλέπουσιν", οἷον τὸ προ κέντημα, τοῖοι ἔσονται οἱ ἐκλεκτοί, τὴν τελείαν ἀπολαβόντες προκοπήν· "Μακάριοι δὲ οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται." 1.11. –Πρόσωπον δὲ τοῦ ἀσχηματίστου πῶς ἂν εἴη; –Σώματα γοῦν ἐπουράνια εὔμορφα καὶ νοερὰ οἶδεν ὁ Ἀπόστολος· πῶς δ' ἂν καὶ ὀνόματα διάφορα αὐτῶν ἐλέγετο, εἰ μὴ σχήμασιν ἦν περιγεγραμμένα, μορφῇ καὶ σώματι; "Ἄλλη δόξα ἐπουρανίων, ἄλλη ἐπιγείων, ἄλλη ἀγγέλων, 1.11.3 ἄλλη ἀρχαγγέλων." Ὡς πρὸς τὴν σύγκρισιν τῶν τῇδε σωμάτων (οἷον ἄστρων) ἀσώματα καὶ ἀνείδεα, ἀλλ' ὡς πρὸς τὴν σύγκρισιν τοῦ Υἱοῦ σώματα μεμετρημένα καὶ αἰσθητά· οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν Πατέρα παραβαλλόμενος. 1.11.4 Καὶ δύναμιν μὲν ἰδίαν ἔχει ἕκαστον τῶν πνευ ματικῶν καὶ ἰδίαν οἰκονομίαν· καθὸ δὲ ὁμοῦ τε ἐγένοντο καὶ τὸ ἐντελὲς ἀπειλήφασιν οἱ Πρωτό κτιστοι, κοινὴν τὴν λειτουργίαν καὶ ἀμέριστον. 1.12. Οἱ Πρωτόκτιστοι οὖν τόν τε Υἱὸν ὁρῶσι καὶ ἑαυτοὺς καὶ τὰ ὑποβεβηκότα, ὥσπερ καὶ οἱ Ἀρχάγγελοι τοὺς Πρωτοκτίστους. Ὁ δὲ Υἱὸς ἀρχὴ τῆς πατρικῆς ὑπάρχει θέας, Πρόσωπον τοῦ Πατρὸς λεγόμενος. 1.12. Καὶ οἱ μὲν Ἄγγελοι νοερὸν πῦρ καὶ πνεύματα νοερά, τὴν οὐσίαν ἀποκεκαθαρμένοι· φῶς δὲ νοερὸν ἡ μεγίστη προκοπὴ ἀπὸ τοῦ νοεροῦ πυρὸς ἀποκεκαθαρμένου τέλεον, "εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρακύψαι", ὁ Πέτρος φησίν· 1.12.3 ὁ δὲ Υἱὸς ἔτι τούτου καθαρώτερος, "ἀπρόσιτον Φῶς" καὶ "Δύναμις Θεοῦ", καὶ κατὰ τὸν Ἀπόστολον "τιμίῳ καὶ ἀμώμῳ καὶ ἀσπίλῳ αἵματι ἐλυτρώθημεν." Οὗ "τὰ μὲν ἱμάτια ὡς φῶς ἔλαμψεν, τὸ πρόσωπον δὲ ὡς ὁ ἥλιος", ᾧ μηδὲ ἀντωπῆσαι ἔστι ῥᾳδίως. 1.13. Οὗτός ἐστιν "Ἄρτος" ἐπουράνιος καὶ πνευ ματικὴ Τροφὴ ζωῆς παρεκτικὴ κατὰ τὴν βρῶσιν καὶ γνῶσιν, "τὸ Φῶς τῶν ἀνθρώπων", τῆς Ἐκκλησίας δηλονότι. 1.13. Οἱ μὲν οὖν "τὸν οὐράνιον ἄρτον" "φαγόντες ἀπέθανον"· ὁ δὲ "τὸν ἀληθινὸν Ἄρτον" τοῦ 1.13.3 Πνεύματος ἐσθίων οὐ τεθνήξεται. Ὁ "ζῶν Ἄρτος" ὁ "ὑπὸ τοῦ Πατρὸς δοθεὶς" ὁ Υἱός ἐστι 1.13.4 τοῖς ἐσθίειν βουλομένοις. "Ὁ δὲ ἄρτος ὃν ἐγὼ δώσω", φησίν, "ἡ σάρξ μού ἐστιν", ἤτοι ᾧ τρέφεται ἡ σὰρξ διὰ τῆς Εὐχαριστίας, ἤ, ὅπερ καὶ μᾶλλον, ἡ σὰρξ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐστιν, "ὅπερ ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία", "ἄρτος
οὐράνιος", 1.13.5 συναγωγὴ εὐλογημένη. τάχα δὲ ὡς ἐκ τῆς αὐτῆς οὐσίας τῶν ἐκλεκτῶν κατὰ τὸ ὑποκείμενον γενομένων, καὶ ὡς τοῦ αὐτοῦ τέλους τευξομένων. 1.14. Τὰ δαιμόνια "ἀσώματα" εἴρηται, οὐχ ὡς σῶμα μὴ ἔχοντα (ἔχει γὰρ καὶ σχῆμα· διὸ καὶ συναίσθησιν κολάσεως ἔχει), ἀλλ' ὡς πρὸς σύγκρισιν τῶν σῳζομένων σωμάτων πνευμα τικῶν σκιὰ ὄντα ἀσώματα εἴρηται. 1.14. Καὶ οἱ Ἄγγελοι σώματά εἰσιν· ὁρῶνται γοῦν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ψυχὴ σῶμα. Ὁ γοῦν Ἀπόστολος· "Σπείρεται μὲν γὰρ σῶμα ψυχι 1.14.3 κόν, ἐγείρεται δὲ σῶμα πνευματικόν". Πῶς δὲ καὶ αἱ κολαζόμεναι ψυχαὶ συναισθάνονται μὴ σώματα οὖσαι; "Φοβήθητε" γοῦν λέγει "τὸν μετὰ θάνατον δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα εἰς 1.14.4 γέενναν βαλεῖν"· τὸ γὰρ φαινόμενον οὐ πυρὶ καθαίρεται, ἀλλ' εἰς γῆν ἀναλύεται. Ἄντικρυς δὲ ἀπὸ τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου διὰ τῶν σωματικῶν μελῶν σῶμα εἶναι δείκνυται ἡ ψυχή. 1.15. "Ὡς δὲ ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, φορέσωμεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου", τοῦ πνευματικοῦ, κατὰ προκοπὴν τελειού μενοι· πλὴν πάλιν εἰκόνα λέγει, ὡς εἶναι σώματα πνευματικά. 1.15. Καὶ πάλιν· "Ἄρτι βλέπομεν δι' ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον." Αὐτίκα γὰρ ἀρχόμεθα γινώσκειν **. Οὗ δὲ "πρόσωπον" καὶ ἰδέα καὶ σχῆμα καὶ σῶμα. Σχῆμα μὲν οὖν σχήματι θεωρεῖται, καὶ πρόσωπον προσώπῳ, καὶ ἐπιγινώσκεται τὰ γνωρίσματα τοῖς σχήμασι καὶ ταῖς οὐσίαις. 1.16. Καὶ ἡ περιστερὰ δὲ σῶμα ὤφθη, ἣν οἳ μὲν τὸ ἅγιον Πνεῦμά φασιν, οἱ δὲ ἀπὸ Βασιλείδου τὸν διάκονον, οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντίνου τὸ Πνεῦμα τῆς Ἐνθυμήσεως τοῦ Πατρός, τὸ τὴν κατέλευσιν πε ποιημένον ἐπὶ τὴν τοῦ Λόγου σάρκα. Ἔστιν Ἰησοῦς καὶ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ Σοφία δι' ὅλων κρᾶσις τῶν σωμάτων δυνατὴ κατὰ τοὺς Οὐαλεντινιανούς. 1.17. Ἡ γοῦν ἀνθρωπίνη μίξις ἡ κατὰ γάμον ἐκ δυεῖν μεμιγμένων σπερμάτων ἑνὸς γένεσιν παιδίου ἀποτελεῖ, καὶ τὸ σῶμα εἰς γῆν ἀναλυθὲν κέκραται τῇ γῇ καὶ τὸ ὕδωρ τῷ οἴνῳ· τὰ δὲ κρείττω καὶ διαφορώτερα σώματα ῥᾳδίαν ἴσχει τὴν κρᾶσιν· πνεῦμα γοῦν πνεύματι μίγνυται. 1.17.3 Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ κατὰ παράθεσιν τοῦτο γενέσθαι, 1.17.3 ἀλλ' οὐ κατὰ κρᾶσιν. Μή τι οὖν ἡ θεία δύναμις διήκουσα τὴν ψυχὴν ἁγιάζει αὐτὴν κατὰ τὴν τελευταίαν προκοπήν; "Ὁ γὰρ Θεὸς πνεῦμα, 1.17.4 ὅπου θέλει πνεῖ"· ἡ γὰρ δύναμις οὐ κατ' οὐσίαν διήκει, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν καὶ ἰσχύν· παράκειται δὲ τὸ Πνεῦμα τῷ πνεύματι, ὡς τὸ πνεῦμα τῇ ψυχῇ. 1.18. Ὁ Σωτὴρ ὤφθη κατιὼν "τοῖς Ἀγγέλοις"· διὸ καὶ "εὐηγγελίσαντο" αὐτόν. Ἀλλὰ καὶ τῷ Ἀβραὰμ καὶ τοῖς λοιποῖς Δικαίοις, τοῖς ἐν τῇ ἀναπαύσει οὖσιν ἐν τοῖς δεξιοῖς, ὤφθη· "Ἠγαλλιάσατο" γάρ, φησίν, "ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμήν", τὴν ἐν σαρκὶ 1.18. παρουσίαν· Ὅθεν, ἀναστὰς ὁ Κύριος, εὐηγ γελίσατο τοὺς Δικαίους τοὺς ἐν τῇ ἀναπαύσει, καὶ μετέστησεν αὐτοὺς καὶ μετέθηκεν, καὶ πάντες "ἐν τῇ σκιᾷ αὐτοῦ ζήσονται." Σκιὰ γὰρ τῆς δόξης τοῦ Σωτῆρος τῆς παρὰ τῷ Πατρὶ ἡ παρουσία ἡ ἐνταῦθα· φωτὸς δὲ σκιὰ οὐ σκότος, ἀλλὰ φωτισμός ἐστιν. 1.19. "Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο", οὐ κατὰ τὴν παρουσίαν μόνον ἄνθρωπος γενόμενος, ἀλλὰ καὶ "ἐν Ἀρχῇ" ὁ ἐν ταὐτότητι Λόγος, κατὰ "περιγραφὴν" καὶ οὐ κατ' οὐσίαν γενόμενος ὁ Υἱός. 1.19. Καὶ πάλιν "σὰρξ ἐγένετο" διὰ προφητῶν ἐνεργήσας. Τέκνον δὲ τοῦ ἐν ταὐτότητι Λόγου ὁ Σωτὴρ εἴρηται. Διὰ τοῦτο "ἐν Ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν· ὃ γέγονεν ἐν αὐτῷ, Ζωή ἐστιν"· Ζωὴ δὲ ὁ Κύριος. 1.19.3 Καὶ ὁ Παῦλος· "Ἔνδυσαι τὸν καινὸν Ἄνθρωπον τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα", οἷον· εἰς αὐτὸν πίστευσον τὸν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ "κατὰ Θεόν"τὸν ἐν Θεῷ Λόγον"κτισθέντα". Δύναται δὲ τὸ "κατὰ Θεὸν κτισθέντα" τὸ εἰς ὃ μέλλει τέλος προκοπῆς φθάνειν ὁ ἄνθρωπος μηνύειν ἐπ' ἴσης τῷ "ἀπόλαβε τὸ εἰς ὃ ἐκτίσθης τέλος.". 1.19.4 Καὶ ἔτι σαφέστερον καὶ διαρρήδην ἐν ἄλλοις λέγει· "Ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου". Εἶτα ἐπιφέρει· "Πρωτότοκος πάσης κτίσεως". –"Ἀοράτου" μὲν γὰρ "Θεοῦ εἰκόνα" τὸν υἱὸν λέγει τοῦ Λόγου τοῦ ἐν ταὐτότητι· "Πρωτότοκον δὲ
πάσης κτίσεως", ὅτι γεν νηθεὶς ἀπαθῶς, κτίστης καὶ γενεσιάρχης τῆς ὅλης ἐγένετο κτίσεώς τε καὶ οὐσίας· "ἐν αὐτῷ" γὰρ ὁ Πατὴρ τὰ πάντα ἐποίησεν. 1.19.5 Ὅθεν καὶ "μορφὴν δούλου λαβεῖν" εἴρηται, οὐ μόνον τὴν σάρκα κατὰ τὴν παρουσίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν ἐκ τοῦ ὑποκειμένου· δούλη δὲ ἡ οὐσία, ὡς ἂν παθητὴ καὶ ὑποκειμένη τῇ δραστηρίῳ καὶ κυριωτάτῃ αἰτίᾳ. 1.20. Τὸ γὰρ "πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε" οὕτως ἐξακούομεν ἐπὶ τοῦ πρωτοκτίστου Θεοῦ Λόγου· καὶ "πρὸ ἡλίου" καὶ σελήνης καὶ πρὸ πάσης κτίσεως "τὸ Ὄνομά σου". Τῷ "κατ' εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτούς, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτοὺς" τὴν προβολὴν τὴν ἀρίστην φασὶν οἱ Οὐαλεντινιανοὶ τῆς Σοφίας λέγεσθαι, ἀφ' ἧς τὰ μὲν ἀρρενικὰ ἡ ἐκλογή, τὰ δὲ θηλυκὰ ἡ κλῆσις. Καὶ τὰ μὲν ἀρρενικὰ ἀγγελικὰ καλοῦσι, τὰ θηλυκὰ δὲ ἑαυτούς, τὸ διαφέρον σπέρμα. 1.21. Οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ Ἀδάμ, τὸ μὲν ἀρρενικὸν ἔμεινεν αὐτῷ, πᾶν δὲ τὸ θηλυκὸν σπέρμα ἀρθὲν ἀπ' αὐτοῦ Εὔα γέγονεν, ἀφ' ἧς αἱ θήλειαι, ὡς ἀπ' ἐκείνου οἱ ἄρρενες. 1.21.3 Τὰ οὖν ἀρρενικὰ μετὰ τοῦ Λόγου συνεστάλη· τὰ θηλυκὰ δὲ ἀπανδρωθέντα ἑνοῦται τοῖς Ἀγγέλοις καὶ εἰς Πλήρωμα χωρεῖ. Διὰ τοῦτο ἡ γυνὴ εἰς ἄνδρα μετατίθεσθαι λέγεται καὶ ἡ ἐνταῦθα Ἐκκλησία εἰς Ἀγγέλους. 1.22. Καὶ ὅταν εἴπῃ ὁ Ἀπόστολος· "Ἐπεὶ τί ποιήσουσιν οἱ βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν;"· ὑπὲρ ἡμῶν γάρ, φησίν, οἱ Ἄγγελοι ἐβαπτίσαντο, ὧν ἐσμεν μέρη. 1.22. Νεκροὶ δὲ ἡμεῖς οἱ νεκρωθέντες τῇ συστάσει ταύτῃ· ζῶντες δὲ οἱ ἄρρενες οἱ μὴ μεταλαβόντες τῆς συστά σεως ταύτης. 1.22.3 "Εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτιζόμεθα;". Ἐγειρόμεθα οὖν ἡμεῖς, ἰσάγγελοι τοῖς ἄρρεσιν ἀποκατασταθέντες, τοῖς μέλεσι τὰ μέλη, εἰς ἕνωσιν. 1.22.4 "Οἱ βαπτιζόμενοι" δέ, φασίν, "ὑπὲρ ἡμῶν τῶν νεκρῶν", οἱ Ἄγγελοί εἰσιν οἱ ὑπὲρ ἡμῶν βαπτιζόμενοι, ἵνα ἔχοντες καὶ ἡμεῖς τὸ Ὄνομα μὴ ἐπισχεθῶμεν κωλυθέντες εἰς τὸ Πλήρωμα παρελθεῖν τῷ Ὅρῳ καὶ τῷ Σταυρῷ. 1.22.5 Διὸ καὶ ἐν τῇ χειροθεσίᾳ λέγουσιν ἐπὶ τέλους· "εἰς λύτρωσιν ἀγγελικήν", τουτέστιν ἣν καὶ Ἄγγελοι ἔχουσιν, ἵν' ᾖ βεβαπτισμένος ὁ τὴν λύτρωσιν κομισάμε νος τῷ αὐτῷ Ὀνόματι ᾧ καὶ ὁ Ἄγγελος αὐτοῦ προβεβάπτισται. 1.22. Ἐβαπτίσαντο δὲ ἐν ἀρχῇ οἱ Ἄγγελοι ἐν λυτρώσει τοῦ Ὀνόματος τοῦ ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν ἐν τῇ περιστερᾷ κατελθόντος 22.καὶ λυτρωσαμένου αὐτόν. Ἐδέησεν δὲ λυτρώσεως καὶ τῷ Ἰησοῦ, ἵνα μὴ κατασχεθῇ τῇ Ἐννοίᾳ ᾗ ἐνετέθη τοῦ ὑστερήματος, προσερχόμενος διὰ τῆς Σοφίας, ὥς φησιν ὁ Θεόδοτος. 1.23. Τὸν Παράκλητον οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου τὸν Ἰησοῦν λέγουσιν, ὅτι πλήρης τῶν Αἰώνων ἐλήλυθεν, ὡς ἀπὸ τοῦ Ὅλου προελθών. 1.23. Χριστὸς γάρ, καταλείψας τὴν προβαλοῦσαν αὐτὸν Σοφίαν, εἰσελθὼν εἰς τὸ Πλήρωμα, ὑπὲρ τῆς ἔξω καταλειφθείσης Σοφίας ᾐτήσατο τὴν βοήθειαν, καὶ ἐξ εὐδοκίας τῶν Αἰώνων Ἰησοῦς προβάλλεται Παράκλητος τῷ παρελθόντι Αἰῶνι. Ἐν τύπῳ δὲ Παρακλήτου ὁ Παῦλος ἀναστάσεως 1.23.3 Ἀπόστολος γέγονεν. Αὐτίκα μετὰ τὸ πάθος τοῦ Κυρίου καὶ αὐτὸς ἀπεστάλη κηρύσσειν. Διὸ καὶ καθ' ἑκάτερον ἐκήρυξε τὸν Σωτῆρα· γεννητὸν καὶ παθητὸν διὰ τοὺς ἀριστερούς, ὅτι τοῦτον γνῶναι δυνηθέντες κατὰ τὸν τόπον τοῦτον δεδίασιν· καὶ κατὰ τὸ πνευματικὸν ἐξ ἁγίου Πνεύματος καὶ Παρθένου, ὡς οἱ δεξιοὶ Ἄγγελοι γινώσκουσιν. 1.23.4 Ἰδίως γὰρ ἕκαστος γνωρίζει τὸν Κύριον καὶ οὐχ ὁμοίως πάντες. "Τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁρῶσιν οἱ Ἄγγελοι τούτων τῶν μικρῶν", τῶν ἐκλεκτῶν, τῶν ἐσομένων ἐν τῇ αὐτῇ 1.23.5 κληρονομίᾳ καὶ τελειότητι. Τάχα δὲ τὸ πρόσωπον ἔστι μὲν καὶ ὁ Υἱός, ἔστι δὲ καὶ ὅσον καταληπτὸν τοῦ Πατρὸς δι' Υἱοῦ δεδιδαγμένοι θεωροῦσι· τὸ δὲ λοιπὸν ἄγνωστόν ἐστι τοῦ Πατρός. 1.24. Λέγουσιν οἱ Οὐαλεντινιανοὶ ὅτι ὃ κατὰ εἷς τῶν Προφητῶν ἔσχεν Πνεῦμα ἐξαίρετον εἰς διακονίαν, τοῦτο ἐπὶ πάντας τοὺς τῆς Ἐκκλησίας ἐξεχύθη· διὸ καὶ τὰ σημεῖα τοῦ Πνεύματος, ἰάσεις καὶ προφητεῖαι, διὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐπιτελοῦνται. 1.24. Ἀγνοοῦσι δὲ ὅτι ὁ Παράκλητος, ὁ προσεχῶς ἐνεργῶν νῦν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, τῆς αὐτῆς οὐσίας
ἐστὶ καὶ δυνάμεως τῷ προσεχῶς ἐνεργή σαντι κατὰ τὴν παλαιὰν διαθήκην. 1.25. Τὸν ἄγγελον ὡρίσαντο οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου λόγον ἀπαγγελίαν ἔχοντα τοῦ Ὄντος. Λέγουσι δὲ καὶ τοὺς Αἰῶνας ὁμωνύμως τῷ Λόγῳ λόγους. 1.25. Οἱ Ἀπόστολοι, φησί, μετετέθησαν τοῖς δεκαδύο ζῳδίοις· ὡς γὰρ ὑπ' ἐκείνων ἡ γένεσις διοικεῖται, οὕτως ὑπὸ τῶν Ἀποστόλων ἡ ἀναγέννησις ἐφορᾶται. 1.26. Τὸ ὁρατὸν τοῦ Ἰησοῦ ἡ Σοφία καὶ ἡ Ἐκκλησία ἦν τῶν σπερμάτων τῶν διαφερόντων, ἣν ἐστολίσατο διὰ τοῦ σαρκίου, ὥς φησιν ὁ Θεόδοτος· τὸ δὲ ἀόρατον τὸ Ὄνομα, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱὸς ὁ Μονογενής. 1.26. Ὅθεν ὅταν εἴπῃ· "Ἐγώ εἰμι ἡ Θύρα", τοῦτο λέγει ὅτι "μέχρι τοῦ Ὅρου οὗ εἰμι ἐγὼ ἐλεύσεσθε, οἱ 1.26.3 τοῦ διαφέροντος σπέρματος". Ὅταν δὲ καὶ αὐτὸς εἰσέρχηται, καὶ τὸ σπέρμα συνεισέρχεται αὐτῷ εἰς τὸ Πλήρωμα, διὰ τῆς θύρας "συναχθὲν" καὶ εἰσαχθέν. 1.27. Ὁ ἱερεὺς εἰσιὼν ἐντὸς τοῦ καταπετάσματος τοῦ δευτέρου, τό τε πέταλον ἀπετίθει παρὰ τῷ θυσιαστηρίῳ τοῦ θυμιάματος· αὐτὸς δὲ ἐν σιγῇ, τὸ ἐν τῇ καρδίᾳ ἐγκεχαραγμένον Ὄνομα ἔχων, εἰσῄει· δεικνὺς τὴν ἀπόθεσιν τοῦ σώματος τοῦ καθάπερ πετάλου χρυσοῦ καθαροῦ γενομένου καὶ κούφου διὰ τὴν κάθαρσιν τοῦ ὥσπερ σώματος τῆς ψυχῆς ἀπόθεσιν, ἐν ᾧ ἐγκεχάρακτο τὸ γάνωμα τῆς θεοσεβείας δι' οὗ ταῖς Ἀρχαῖς καὶ ταῖς Ἐξουσίαις ἐγινώσκετο τὸ Ὄνομα περι κείμενος. 1.27. Ἀποτίθεται δὲ τοῦτο τὸ σῶμα, τὸ πέταλον τὸ ἀβαρὲς γενόμενον, "ἐντὸς τοῦ καταπετάσματος τοῦ δευτέρου", ἐν τῷ νοητῷ κόσμῳ, ὅ ἐστι δεύτερον ὁλοσχερὲς καταπέτασμα τοῦ παντός, "παρὰ τὸ θυσιαστήριον τοῦ θυμιάματος", παρὰ τοὺς λειτουργοὺς τῶν ἀναφερομένων εὐχῶν Ἀγγέλους. 1.27.3 Γυμνὴ δὲ ἡ ψυχὴ ἐν δυνάμει τοῦ συνειδότος, οἷον σῶμα τῆς δυνάμεως γενομένη, μεταβαίνει εἰς τὰ πνευματικά, λογικὴ τῷ ὄντι καὶ ἀρχιερα τικὴ γενομένη, ὡς ἂν ἐμψυχουμένη ὡς εἰπεῖν ὑπὸ τοῦ Λόγου προσεχῶς ἤδη, καθάπερ οἱ Ἀρχάγγελοι τῶν Ἀγγέλων ἀρχιερεῖς γενόμενοι, καὶ τούτων πάλιν οἱ Πρωτόκτιστοι. 1.27.4 Ποῦ δὲ ἔτι γραφῆς καὶ μαθήσεως κατόρθωμα τῇ ψυχῇ ἐκείνῃ τῇ καθαρᾷ γενομένῃ, ὅπου καὶ ἀξιοῦται "πρόσωπον πρὸς πρόσωπον" Θεὸν 1.27.5 ὁρᾶν; Τὴν γοῦν ἀγγελικὴν διδασκαλίαν ὑπερβᾶσα καὶ τὸ Ὄνομα τὸ διδασκόμενον ἐγγράφως, ἐπὶ τὴν γνῶσιν καὶ κατάληψιν τῶν πραγμάτων ἔρχεται, οὐκέτι νύμφη, ἀλλ' ἤδη Λόγος γενόμενος καὶ παρὰ τῷ νυμφίῳ καταλύων μετὰ τῶν Πρωτοκλήτων καὶ Πρωτοκτίστων, φίλων μὲν δι' ἀγάπην, υἱῶν δὲ διὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ ὑπακοήν, ἀδελφῶν δὲ διὰ τὸ τῆς γενέσεως κοινόν. 1.27. Ὥστε τὸ μὲν τῆς οἰκονομίας ἦν, τὸ πέταλον περικεῖσθαι καὶ μανθάνειν εἰς γνῶσιν· τὸ δὲ δυνάμεως, τὸ θεοφόρον γίνεσθαι τὸν ἄνθρωπον, προσεχῶς ἐνεργούμενον ὑπὸ τοῦ Κυρίου καὶ καθάπερ σῶμα αὐτοῦ γινόμενον. 1.28. Τό· "Θεὸς ἀποδιδοὺς ἐπὶ τρίτην καὶ τετάρτην γενεὰν τοῖς ἀπειθοῦσι", φασὶν οἱ ἀπὸ Βασιλείδου κατὰ τὰς ἐνσωματώσεις. Οἱ δὲ ἀπὸ Οὐαλεντίνου τοὺς τρεῖς τόπους δηλοῦσθαι τοὺς ἀριστερούς, τετάρτην δὲ γενεὰν τὰ σπέρματα αὐτῶν· "Ἔλεον δὲ ποιῶν εἰς χιλιάδας", ἐπὶ τὰ δεξιά. Ἡ Σιγή, φασί, Μήτηρ οὖσα πάντων τῶν προβλη θέντων ὑπὸ τοῦ Βάθους, ὃ μὲν οὐκ ἔσχεν εἰπεῖν, περὶ τοῦ Ἀρρήτου σεσίγηκεν, ὃ δὲ κατέλαβεν, τοῦτο Ἀκατάληπτον προσηγόρευσεν. Εἶτα, ἐκλαθόμενοι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, παθεῖν αὐτὸν λέγουσιν ἀθέως. Ὃ γὰρ συνεπάθησεν ὁ Πατήρ, "στερεὸς ὢν τῇ φύσει", φησὶν ὁ Θεόδοτος, "καὶ ἀνένδοτος", ἐνδόσιμον ἑαυτὸν παρασχών, ἵνα ἡ Σιγὴ τοῦτο καταλάβῃ, 2.30. πάθος ἐστίν. ἡ γὰρ συμπάθεια, πάθος τινὸς διὰ πάθος ἑτέρου. Ναὶ μήν· καὶ τοῦ πάθους γενομένου, τὸ Ὅλον συνε πάθησεν καὶ αὐτό, εἰς διόρθωσιν τοῦ παθόντος. 2.31. Ἀλλὰ καὶ εἰ ὁ κατελθὼν εὐδοκία τοῦ Ὅλου ἦν ("ἐν αὐτῷ γὰρ πᾶν τὸ Πλήρωμα ἦν σωματικῶς"), ἔπαθεν δὲ οὗτος, δῆλον ὅτι καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σπέρματα συνέπαθεν, δι' ὧν τὸ Ὅλον καὶ τὸ Πᾶν εὑρίσκεται πάσχον. 2.31. Ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς τοῦ δωδεκάτου Αἰῶνος πείσεως τὰ Ὅλα "παιδευθέντα", ὥς φασι, συνεπάθησεν.
2.31.3 Τότε γὰρ ἐπέγνωσαν ὅτι ὅ εἰσιν, "χάριτι τοῦ Πατρός εἰσιν"· Ὄνομα ἀνωνόμαστον, Μορφὴ καὶ Γνῶσις. Ὁ δὲ βουληθεὶς Αἰὼν τὸ ὑπὲρ τὴν Γνῶσιν λαβεῖν, ἐν 2.31.4 ἀγνωσίᾳ καὶ ἀμορφίᾳ ἐγένετο. Ὅθεν καὶ κένωμα Γνώσεως εἰργάσατο, ὅπερ ἐστὶ σκιὰ τοῦ Ὀνόματος· ὅπερ ἐστὶν Υἱός, Μορφὴ τῶν Αἰώνων. Οὕτως τὸ κατὰ μέρος ὄνομα τῶν Αἰώνων ἀπώλεια ἐστὶ τοῦ Ὀνόματος. 2.32. Ἐν Πληρώματι οὖν, ἑνότητος οὔσης, ἕκαστος τῶν Αἰώνων ἴδιον ἔχει πλήρωμα, τὴν συζυγίαν. Ὅσα οὖν ἐκ συζυγίας, φασί, προέρχεται, πληρώματά ἐστιν· ὅσα δὲ ἀπὸ ἑνός, εἰκόνες. 2.32. Ὅθεν ὁ Θεόδοτος τὸν Χριστὸν, ἐξ ἐννοίας προελθόντα τῆς Σοφίας, εἰκόνα τοῦ Πληρώματος ἐκάλεσεν. 2.32.3 Οὗτος δέ, καταλείψας τὴν Μητέρα, ἀνελθὼν εἰς τὸ Πλήρωμα, ἐκράθη, ὥσπερ τοῖς Ὅλοις, οὕτω δὲ καὶ 2.33. τῷ Παρακλήτῳ. Υἱόθετος μέντοι γέγονεν ὁ Χριστός, ὡς πρὸς τὰ πληρώματα "Ἐκλεκτὸς" γενόμενος καὶ "Πρωτότοκος" τῶν ἐνθάδε πραγμάτων. 2.33. Ἔστιν οὖν ὁ λόγος οὗτος παράκουσμα τοῦ ἡμετέρου, ἐκ τοῦ ὑποκειμένου "Πρωτότοκον" λέγοντος τὸν Σωτῆρα· καὶ ἔστιν ὡσπερεὶ Ῥίζα καὶ "Κεφαλὴ" ἡμῶν· ἡ δὲ Ἐκκλησία καρποὶ αὐτοῦ. 2.33.3 Χριστοῦ, φασί, τὸ ἀνοίκειον φυγόντος καὶ συστα λέντος εἰς τὸ Πλήρωμα, ἐκ τῆς μητρῴας γενομένου ἐννοίας, ἡ Μήτηρ αὖθις τὸν τῆς οἰκονομίας προηγά γετο Ἄρχοντα, εἰς τύπον τοῦ φυγόντος αὐτήν, κατ' ἐπιπόθησιν αὐτοῦ, κρείττονος ὑπάρχοντος, ὃς ἦν τύπος 2.33.4 τοῦ Πατρὸς τῶν ὅλων. Διὸ καὶ ἥττων γίνεται, ὡς ἂν ἐκ πάθους τῆς ἐπιθυμίας συνεστώς. "Ἐμυσάχθη" μέντοι ἐνιδοῦσα τὴν "ἀποτομίαν" αὐτοῦ, ὥς φασιν αὐτοί. 2.34. Ἀλλὰ καὶ αἱ εὐώνυμοι δυνάμεις, πρῶται προβλη θεῖσαι τῶν δεξιῶν ὑπ' αὐτῆς, ὑπὸ τῆς τοῦ Φωτὸς παρουσίας οὐ μορφοῦνται, κατελείφθησαν δὲ αἱ ἀριστεραὶ ὑπὸ τοῦ Τόπου μορφωθῆναι. 2.34. Τῆς Μητρὸς οὖν μετὰ τοῦ Υἱοῦ καὶ τῶν σπερ μάτων εἰσελθούσης εἰς τὸ Πλήρωμα, τότε ὁ Τόπος τὴν ἐξουσίαν τῆς Μητρὸς καὶ τὴν τάξιν ἀπολήψεται ἣν νῦν ἔχει ἡ Μήτηρ. 2.35. Ὁ Ἰησοῦς, "τὸ Φῶς" ἡμῶν, ὡς λέγει ὁ Ἀπόστολος,"ἑαυτὸν κενώσας" (τουτέστιν· ἐκτὸς τοῦ Ὅρου γενόμενος, κατὰ Θεόδοτον), ἐπεὶ "Ἄγγελος" ἦν τοῦ Πληρώματος, τοὺς Ἀγγέλους τοῦ διαφέροντος 2.35. σπέρματος συνεξήγαγεν ἑαυτῷ. Καὶ αὐτὸς μὲν τὴν λύτρωσιν, ὡς ἀπὸ Πληρώματος προελθών, εἶχεν· τοὺς δὲ Ἀγγέλους εἰς διόρθωσιν τοῦ σπέρματος 2.35.3 ἤγαγεν. Ὡς γὰρ ὑπὲρ μέρους δέονται καὶ παρακα λοῦσι, καὶ δι' ἡμᾶς κατεχόμενοι, σπεύδοντες εἰσελθεῖν, ἄφεσιν ἡμῖν αἰτοῦνται, ἵνα συνεισέλθωμεν αὐτοῖς· 2.35.4 σχεδὸν γὰρ ἡμῶν χρείαν ἔχοντες, ἵνα εἰσέλθωσιν, ἐπεὶ ἄνευ ἡμῶν οὐκ ἐπιτρέπεται αὐτοῖς (διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ ἡ Μήτηρ συνελήλυθεν ἄνευ ἡμῶν, φασίν), εἰκότως ὑπὲρ ἡμῶν δέονται. 2.36. Ἐν ἑνότητι μέντοι γε προεβλήθησαν οἱ Ἄγγελοι ἡμῶν, φασίν, εἷς ὄντες, ὡς ἀπὸ ἑνὸς προελθόντες. 2.36. Ἐπεὶ δὲ ἡμεῖς ἦμεν οἱ μεμερισμένοι, διὰ τοῦτο ἐβαπτίσατο ὁ Ἰησοῦς, τὸ ἀμέριστον μερισθῆναι, μέχρις ἡμᾶς ἑνώσῃ αὐτοῖς εἰς τὸ Πλήρωμα· ἵνα ἡμεῖς, οἱ πολλοί, ἓν γενόμενοι, οἱ πάντες τῷ ἑνὶ τῷ δι' ἡμᾶς μερισθέντι ἀνακραθῶμεν. 2.37. Οἱ ἀπὸ Ἀδὰμ ἐξελθόντες, οἱ μὲν Δίκαιοι, διὰ τῶν ἐκτισμένων τὴν ὁδὸν ποιούμενοι, παρὰ τῷ Τόπῳ κατείχοντο, κατὰ τοὺς Οὐαλεντινιανούς· οἱ δὲ ἕτεροι, ἐν τῷ τοῦ σκότου ἐκτισμένῳ ἐν τοῖς ἀριστεροῖς, ἔχοντες συναίσθησιν τοῦ πυρός. – "Ποταμὸς ἐκπορεύ εται πυρὸς ὑποκάτω τοῦ θρόνου" τοῦ Τόπου, καὶ ῥεῖ εἰς τὸ κενὸν τοῦ ἐκτισμένου, ὅ ἐστιν ἡ Γέεννα, ἀπὸ κτίσεως τοῦ πυρὸς ῥέοντος μὴ πληρουμένη. Καὶ αὐτὸς 2.38. δὲ ὁ Τόπος πύρινός ἐστι. Διὰ τοῦτο, φησί, κατα πέτασμα ἔχει, ἵνα μὴ ἐκ τῆς προσόψεως ἀναλωθῇ τὰ πνεύματα. Μόνος δὲ ὁ Ἀρχάγγελος εἰσέρχεται πρὸς αὐτόν, οὗ κατ' εἰκόνα καὶ ὁ ἀρχιερεὺς ἅπαξ τοῦ 2.38.3 ἐνιαυτοῦ εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων εἰσῄει. Ἔνθεν καὶ ὁ Ἰησοῦς παρακληθεὶς συνεκαθέσθη τῷ Τόπῳ, ἵνα μένῃ τὰ πνεύματα καὶ μὴ προαναστῇ αὐτοῦ, καὶ ἵνα τὸν Τόπον ἡμερώσῃ καὶ τῷ σπέρματι δίοδον εἰς Πλήρωμα παράσχῃ.
2.39. Ἡ Μήτηρ, προβαλοῦσα τὸν Χριστὸν ὁλόκληρον καὶ ὑπ' αὐτοῦ καταλειφθεῖσα, τοῦ λοιποῦ οὐκέτι οὐδὲν προέβαλεν ὁλόκληρον, ἀλλὰ τὰ δυνατὰ παρ' αὐτῇ κατέσχεν· ὥστε καὶ τοῦ Τόπου καὶ τῶν κλητῶν οὖν τὰ ἀγγελικὰ αὐτὴ προβαλοῦσα παρ' αὐτῇ κατέχει, τῶν ἐκλεκτῶν τῶν ἀγγελικῶν ὑπὸ τοῦ Ἄρρενος ἔτι πρότερον προβεβλημένων. Τὰ μὲν γὰρ δεξιὰ πρὸ τῆς τοῦ Φωτὸς αἰτήσεως προηνέχθη ὑπὸ τῆς Μητρός· τὰ δὲ σπέρματα τῆς Ἐκκλησίας μετὰ τὴν τοῦ Φωτὸς αἴτησιν, ὅτε ὑπὸ τοῦ Ἄρρενος τὰ ἀγγελικὰ τῶν σπερμάτων προεβά λετο. Τὰ διαφέροντα σπέρματά φησι μήτε ὡς πάθη (ὧν λυομένων συνελύθη ἂν καὶ τὰ σπέρματα), μήτε ὡς 2.41. κτίσιν προεληλυθέναι, ἀλλ' ὡς τέκνα (ἀπαρτιζομένης γὰρ τῆς κτίσεως, συναπηρτίσθη ἂν καὶ τὰ σπέρματα). Διὸ καὶ τὴν οἰκειότητα ἔχει πρὸς τὸ Φῶς, ὃ πρῶτον προήγαγεν, τουτέστι τὸν Ἰησοῦν, ὁ αἰτησάμενος τοὺς Αἰῶνας Χριστός· ἐν ᾧ συνδιυλίσθη κατὰ δύναμιν καὶ τὰ σπέρματα, συνελθόντα αὐτῷ εἰς τὸ Πλήρωμα. Διὸτι πρὸ καταβολῆς κόσμου εἰκότως λέγεται ἡ Ἐκκλησία ἐκλελέχθαι. Ἐν ἀρχῇ τοίνυν συνελογίσθημεν, φασί, καὶ ἐφανε 2.41.3 ρώθημεν. Διὰ τοῦτο ὁ Σωτὴρ λέγει· "Λαμψάτω τὸ Φῶς ὑμῶν", μηνύων περὶ τοῦ Φωτὸς τοῦ φανέντος καὶ μορφώσαντος, περὶ οὗ ὁ Ἀπόστολος λέγει· "Ὃ φωτίζει πάντα Ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον", 2.41.4 τὸν τοῦ διαφόρου σπέρματος. Ὅτε γὰρ "ἐφωτίσθη" ὁ Ἄνθρωπος, τότε "εἰς τὸν κόσμον ἦλθεν", τουτέστιν ἑαυτὸν ἐκόσμησεν, χωρίσας αὑτοῦ τὰ ἐπισκοτοῦντα καὶ συναναμεμιγμένα αὐτῷ πάθη. Καὶ τὸν Ἀδὰμ ὁ Δημιουργὸς ἐννοίᾳ προσχών, ἐπὶ τέλει τῆς δημιουργίας αὐτὸν προήγαγεν. 2.42. Ὁ Σταυρὸς τοῦ ἐν Πληρώματι Ὅρου σημεῖόν ἐστιν· χωρίζει γὰρ τοὺς ἀπίστους τῶν πιστῶν ὡς ἐκεῖνος τὸν κόσμον τοῦ Πληρώματος. 2.42. Διὸ καὶ τὰ σπέρματα ὁ Ἰησοῦς, διὰ τοῦ σημείου ἐπὶ τῶν ὤμων βαστάσας, εἰσάγει εἰς τὸ Πλήρωμα. Ὦμοι γὰρ τοῦ σπέρματος ὁ Ἰησοῦς λέγεται· Κεραλὴ δὲ ὁ Χριστός. 2.42.3 Ὅθεν εἴρηται· "Ὃς οὐκ αἴρει τὸν Σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθεῖ μοι, οὐκ ἔστι μου ἀδελφός." Ἦρεν οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ, ὅπερ ὁμοούσιον ἦν τῇ Ἐκκλησίᾳ. 2.43. Λέγουσιν οὖν ὅτι αἱ δεξιαὶ ᾔδεσαν τοῦ Ἰησοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ τὰ ὀνόματα καὶ πρὸ τῆς παρουσίας· ἀλλὰ τοῦ σημείου οὐκ ᾔδεσαν τὴν δύναμιν. 3.43. Καὶ δόντος πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν τοῦ Πατρός, συναινέσαντος δὲ καὶ τοῦ Πληρώματος, ἐκπέμπεται "ὁ τῆς βουλῆς Ἄγγελος". Καὶ γίνεται Κεφαλὴ τῶν 3.43.3 ὅλων μετὰ τὸν Πατέρα· "Πάντα γὰρ ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, Θρόνοι, Κυριότητες, Βασιλεῖαι", Θεότητες, Λειτουργίαι. 3.43.4 "Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσεν καὶ ἔδωκεν αὐτῷ Ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα πᾶν γόνυ κάμψῃ καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι Κύριος τῆς δόξης Ἰησοῦς Χριστὸς" Σωτήρ, "ἀναβὰς αὐτὸς καὶ 3.43.5 καταβάς· τὸ δὲ ἀνέβη τί ἐστιν, εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη; Ὁ καταβὰς αὐτός ἐστιν εἰς τὰ κατώτατα τῆς γῆς καὶ ἀναβὰς ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν." 3.44. Ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν ἡ Σοφία ὅμοιον τῷ καταλιπόντι αὐτὴν Φωτί, ἐγνώρισεν καὶ προσέδραμεν καὶ ἠγαλλι άσατο καὶ προσεκύνησεν· τοὺς δὲ ἄρρενας Ἀγγέλους τοὺς σὺν αὐτῷ ἐκπεμφθέντας θεασαμένη, κατῃδέσθη 3.44. καὶ κάλυμμα ἐπέθετο. Διὰ τούτου τοῦ μυστηρίου ὁ Παῦλος κελεύει τὰς γυναῖκας "φορεῖν ἐξουσίαν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς διὰ τοὺς Ἀγγέλους". 3.45. Εὐθὺς οὖν ὁ Σωτὴρ ἐπιφέρει αὐτῇ μόρφωσιν τὴν κατὰ γνῶσιν καὶ ἴασιν τῶν παθῶν, δείξας ἀπὸ Πατρὸς ἀγεννήτου τὰ ἐν Πληρώματι καὶ τὰ μέχρι αὐτῆς. 3.45. Ἀποστήσας δὲ τὰ πάθη τῆς πεπονθυίας, αὐτὴν μὲν ἀπαθῆ κατεσκεύασεν, τὰ πάθη δὲ διακρίνας ἐφύλαξεν· καὶ οὐχ ὥσπερ τὰ τῆς ἔνδον διεφορήθη, ἀλλ' εἰς οὐσίαν ἤγαγεν αὐτά τε καὶ τὰ τῆς δευτέρας διαθέ 3.45.3 σεως. Οὕτως διὰ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιφανείας, ἡ Σοφία ἀπαθὴς γίνεται, καὶ τὰ ἔξω κτίζεται· "Πάντα γὰρ δι' αὐτοῦ γέγονεν, καὶ χωρὶς αὐτοῦ γέγονεν οὐδέν."
3.46. Πρῶτον οὖν ἐξ ἀσωμάτου πάθους καὶ συμβεβη κότος εἰς ἀσώματον ἔτι τὴν ὕλην αὐτὰ μετήντλησεν καὶ μετέβαλεν· εἶθ' οὕτως εἰς συγκρίματα καὶ σώ 3.46. ματα (ἀθρόως γὰρ οὐσίαν ποιῆσαι τὰ πάθη οὐκ ἐνῆν)· καὶ τοῖς σώμασι κατὰ φύσιν ἐπιτηδειότητα ἐνεποίησεν. 3.47. Πρῶτος μὲν οὖν Δημιουργὸς ὁ Σωτὴρ γίνεται καθολικός· "ἡ δὲ Σοφία" δευτέρα "οἰκοδομεῖ οἶκον ἑαυτῇ καὶ ὑπήρεισεν στύλους ἑπτά." 3.47. Καὶ πρῶτον πάντων προβάλλεται εἰκόνα τοῦ Πατρὸς Θεόν, δι' οὗ ἐποίησεν "τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν", τουτέστι "τὰ οὐράνια καὶ τὰ ἐπίγεια", τὰ δεξιὰ καὶ τὰ ἀριστερά. 3.47.3 Οὗτος ὡς εἰκὼν Πατρὸς πατὴρ γίνεται καὶ προβάλλει πρῶτον τὸν ψυχικὸν Χριστόν, Υἱοῦ εἰκόνα· ἔπειτα, τοὺς Ἀρχαγγέλους, Αἰώνων εἰκόνας· εἶτα, Ἀγγέλους Ἀρχαγγέλων, ἐκ τῆς ψυχικῆς καὶ φωτεινῆς οὐσίας ἥν φησιν ὁ προφητικὸς λόγος· "Καὶ Πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τῶν ὑδάτων", κατὰ τὴν συμπλοκὴν τῶν δύο οὐσιῶν τῶν αὐτῷ πεποιημένων, τὸ εἰλικρινὲς "ἐπιφέρεσθαι" εἰπών, τὸ δὲ ἐμβριθὲς καὶ ὑλικὸν 3.47.4 ὑποφέρεσθαι, τὸ θολερὸν καὶ παχυμερές. Ἀσώματον δὲ καὶ ταύτην ἐν ἀρχῇ αἰνίσσεται τῷ φάσκειν "ἀόρατον"· οὔτε γὰρ ἀνθρώπῳ τῷ μηδέπω ὄντι ἀόρατος ἦν, οὔτε τῷ Θεῷ· ἐδημιούργει γάρ· ἀλλὰ τὸ ἄμορφον καὶ ἀνείδεον καὶ ἀσχημάτιστον αὐτῆς ὧδέ πως ἐξεφώνησεν. 3.48. Διακρίνας δὲ ὁ Δημιουργὸς τὰ καθαρὰ ἀπὸ τοῦ ἐμβριθοῦς, ὡς ἂν ἐνιδὼν τὴν ἑκατέρου φύσιν, φῶς ἐποίησεν, τουτέστιν ἐφανέρωσεν καὶ εἰς φῶς καὶ ἰδέαν προσήγαγεν, ἐπεὶ τό γε ἡλιακὸν καὶ οὐράνιον φῶς πολλῷ ὕστερον ἐργάζεται. 3.48. Καὶ ποιεῖ ἐκ τῶν ὑλικῶν τὸ μὲν ἐκ τῆς λύπης, οὐσιωδῶς κτίζων "Πνευματικὰ τῆς πονηρίας, πρὸς ἃ ἡ πάλη ἡμῖν" (διὸ καὶ λέγει ὁ Ἀπόστολος· "Καὶ μὴ λυπεῖτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ 3.48.3 ἐσφραγίσθητε")· τὸ δὲ ἐκ τοῦ φόβου, τὰ θηρία· τὸ δὲ ἐκ τῆς ἐκπλήξεως καὶ ἀπορίας, τὰ στοιχεῖα 3.48.4 τοῦ κόσμου. Ἐν δὲ τοῖς τρισὶ στοιχείοις τὸ πῦρ ἐναιωρεῖται καὶ ἐνέσπαρται καὶ ἐμφωλεύει καὶ ὑπὸ τούτων ἐξάπτεται καὶ τούτοις ἐπαποθνῄσκει, μὴ ἔχον τόπον ἀποτακτὸν ἑαυτοῦ ὡς καὶ τὰ ἄλλα στοιχεῖα ἐξ ὧν τὰ συγκρίματα δημιουργεῖται. 3.49. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἐγίνωσκεν τὴν δι' αὑτοῦ ἐνεργοῦσαν, οἰόμενος ἰδίᾳ δυνάμει δημιουργεῖν, φιλεργὸς ὢν φύσει· διὰ τοῦτο εἶπεν ὁ Ἀπόστολος· "Ὑπετάγη τῇ ματαιότητι τοῦ κόσμου, οὐχ ἑκών, ἀλλὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα, ἐπ' ἐλπίδι ὅτι καὶ αὐτὸς ἐλευθερωθήσε 3.49. ται", ὅταν συλλεγῇ τὰ σπέρματα τοῦ Θεοῦ. Τεκμήριον δὲ μάλιστα τοῦ ἀκουσίου τὸ "εὐλογεῖν τὸ σάββατον" καὶ τὴν ἀπὸ τῶν πόνων ἀνάπαυσιν ὑπερασπάζεσθαι. 3.50. "Λαβὼν χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς", οὐ τῆς ξηρᾶς, ἀλλὰ τῆς πολυμεροῦς καὶ ποικίλης ὕλης μέρος, ψυχὴν γεώδη καὶ ὑλικὴν ἐτεκτήνατο ἄλογον καὶ τῇ τῶν θηρίων ὁμοούσιον· οὗτος ὁ "κατ' εἰκόνα" ἄνθρωπος. 3.50. Ὁ δὲ "καθ' ὁμοίωσιν", τὴν αὐτοῦ τοῦ Δημιουργοῦ ἐκεῖνός ἐστιν ὃν εἰς τοῦτον "ἐνεφύσησέν" τε καὶ ἐνέσπειρεν, ὁμοούσιόν τι αὐτῷ δι' Ἀγγέλων ἐνθείς. 3.50.3 Καθὸ μὲν ἀόρατός ἐστι καὶ ἀσώματος, τὴν οὐσίαν αὐτοῦ "πνοὴν ζωῆς" προσεῖπεν· μορφωθὲν δέ, "ψυχὴ ζῶσα" ἐγένετο· ὅπερ εἶναι, καὶ αὐτὸς ἐν ταῖς προφητικαῖς γραφαῖς ὁμολογεῖ. 3.51. Ἄνθρωπος γοῦν ἐστιν ἐν ἀνθρώπῳ, ψυχικὸς ἐν χοϊκῷ, οὐ μέρει μέρος, ἀλλὰ ὅλῳ ὅλος συνών, ἀρρήτῳ δυνάμει Θεοῦ. Ὅθεν ἐν τῷ Παραδείσῳ, τῷ τετάρτῳ 3.51. οὐρανῷ, δημιουργεῖται. Ἐκεῖ γὰρ χοϊκὴ σὰρξ οὐκ ἀναβαίνει, ἀλλ' ἦν τῇ ψυχῇ τῇ θείᾳ οἷον σὰρξ ἡ ὑλική. Ταῦτα σημαίνει· "Τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν μου" (τὴν θείαν ψυχὴν αἰνίσσεται τὴν ἐγκεκρυμμένην τῇ σαρκὶ καὶ στερεὰν καὶ δυσπαθῆ καὶ δυνατωτέραν), "καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου" (τὴν ὑλικὴν ψυχὴν σῶμα οὖσαν τῆς θείας ψυχῆς). 3.51.3 Περὶ τούτων τῶν δυεῖν καὶ ὁ Σωτὴρ λέγει "φοβεῖσθαι δεῖν τὸν δυνάμενον ταύτην τὴν ψυχὴν καὶ τοῦτο τὸ σῶμα" τὸ ψυχικὸν "ἐν γεέννῃ ἀπολέσαι".
3.52. Τοῦτο τὸ σαρκίον "ἀντίδικον" ὁ Σωτὴρ εἶπεν καὶ ὁ Παῦλος "νόμον ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου"· καὶ "δῆσαι" παραινεῖ καὶ "ἁρπάσαι ὡς ἰσχυροῦ τὰ σκεύη", τοῦ ἀντιπολεμοῦντος τῇ οὐρανίῳ ψυχῇ, ὁ Σωτήρ· καὶ "ἀπηλλάχθαι αὐτοῦ" παραινεῖ "κατὰ τὴν ὁδόν, μὴ τῇ φυλακῇ περιπέσωμεν καὶ τῇ 3.52. κολάσει"· ὁμοίως δὲ καὶ "εὐνοεῖν" αὐτῷ, μὴ τρέφοντας καὶ ῥωννύντας τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἐξουσίᾳ, ἀλλ' ἐντεῦθεν νεκροῦντας ἤδη καὶ ἐξίτηλον ἀποφαίνοντας ἀποχῇ τῆς πονηρίας, ἵνα ἐν τῇ διαλύσει ταύτῃ διαφο ρηθὲν καὶ διαπνεῦσαν λάθῃ, ἀλλὰ μὴ καθ' αὑτό τινος ὑποστάσεως λαβόμενον, τὴν ἰσχὺν ἔχῃ παράμονον ἐν τῇ 3.53. διὰ πυρὸς διεξόδῳ. Τοῦτο "ζιζάνιον" ὀνομάζεται συμ φυὲς τῇ ψυχῇ, τῷ χρηστῷ σπέρματι· τοῦτο καὶ "σπέρμα τοῦ Διαβόλου", ὡς ὁμοούσιον ἐκείνῳ, καὶ "ὄφις" καὶ "διαπτερνιστὴς" καὶ "λῃστὴς" ἐπιτιθέμε νος κεφαλῇ βασιλέως. 3.53. Ἔσχεν δὲ ὁ Ἀδὰμ ἀδήλως αὐτῷ ὑπὸ τῆς Σοφίας ἐνσπαρὲν τὸ σπέρμα τὸ πνευματικὸν εἰς τὴν ψυχήν, "διαταγείς", φησί, "δι' Ἀγγέλων, ἐν χειρὶ Μεσίτου· ὁ δὲ μεσίτης ἑνὸς οὐκ ἔστιν· ὁ δὲ Θεὸς εἷς ἐστιν". 3.53.3 "Δι' Ἀγγέλων" οὖν τῶν ἀρρένων τὰ σπέρματα ὑπηρετεῖται, τὰ εἰς γένεσιν προβληθέντα ὑπὸ τῆς 3.53.4 Σοφίας, καθὸ ἐγχωρεῖ γίνεσθαι. Ἅτε γὰρ Δημιουργός, ἀδήλως κινούμενος ὑπὸ τῆς Σοφίας, οἴεται αὐτοκίνητος 3.53.5 εἶναι, ὁμοίως καὶ οἱ ἄνθρωποι. Πρῶτον οὖν σπέρμα πνευματικὸν τὸ ἐν τῷ Ἀδὰμ προέβαλεν ἡ Σοφία, ἵνα ᾖ τὸ ὀστοῦν, ἡ λογικὴ καὶ οὐρανία ψυχή, μὴ κενή. ἀλλὰ μυελοῦ γέμουσα πνευματικοῦ. 3.54. Ἀπὸ δὲ τοῦ Ἀδὰμ τρεῖς φύσεις γεννῶνται· πρώτη μὲν ἡ ἄλογος, ἧς ἦν Κάιν· δευτέρα δὲ ἡ λογικὴ καὶ ἡ δικαία, ἧς ἦν Ἄβελ· τρίτη δὲ ἡ πνευματική, ἧς 3.54. ἦν Σήθ. Καὶ ὁ μὲν χοϊκός ἐστι "κατ' εἰκόνα"· ὁ δὲ ψυχικὸς "καθ' ὁμοίωσιν" Θεοῦ· ὁ δὲ πνευμα τικὸς κατ' ἰδίαν· ἐφ' οἷς τρισίν, ἄνευ τῶν ἄλλων παίδων τοῦ Ἀδάμ, εἴρηται· "Αὕτη ἡ βίβλος γενέσεως 3.54.3 ἀνθρώπων". Ὅτι δὲ πνευματικὸς ὁ Σήθ, οὔτε ποιμαίνει, οὔτε γεωργεῖ, ἀλλὰ παῖδα καρποφορεῖ, ὡς τὰ πνευματικά. Καὶ τοῦτον, ὃς "ἤλπισεν ἐπικα λεῖσθαι τὸ Ὄνομα Κυρίου", "ἄνω" βλέποντα, οὗ "τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανῷ", τοῦτον ὁ κόσμος οὐ χωρεῖ. 3.55. Τοῖς τρισὶν ἀσωμάτοις ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ τέταρτον ἐπενδύεται ὁ χοϊκός, τοὺς "δερματίνους χιτῶνας". 3.55. Οὔτ' οὖν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος, οὔτ' οὖν ἀπὸ τοῦ ἐμφυσήματος, σπείρει ὁ Ἀδάμ· θεῖα γὰρ ἄμφω, καὶ δι' αὐτοῦ μέν, οὐχ ὑπ' αὐτοῦ δέ, προβάλλεται ἄμφω. 3.55.3 Τὸ δὲ ὑλικὸν αὐτοῦ ἐνεργὸν εἰς σπέρμα καὶ γένεσιν, ὡς ἂν τῷ σπέρματι συγκεκραμένον, καὶ ταύτης ἐν 3.56. ζωῇ τῆς ἁρμονίας ἀποστῆναι μὴ δυνάμενον. Κατὰ τοῦτο, πατὴρ ἡμῶν ὁ Ἀδάμ, "ὁ πρῶτος δ' ἄνθρωπος 3.56. ἐκ γῆς χοϊκός". Εἰ δὲ καὶ ἐκ ψυχικοῦ ἔσπειρεν καὶ ἐκ πνευματικοῦ, καθάπερ ἐξ ὑλικοῦ, πάντες ἂν ἴσοι καὶ δίκαιοι ἐγεγόνεισαν, καὶ ἐν πᾶσιν ἂν ἡ διδαχὴ ἦν. Διὰ τοῦτο πολλοὶ μὲν οἱ ὑλικοί, οὐ πολλοὶ δὲ οἱ ψυχικοί· σπάνιοι δὲ οἱ πνευματικοί. 3.56.3 Τὸ μὲν οὖν πνευματικὸν φύσει σῳζόμενον· τὸ δὲ ψυχικόν, αὐτεξούσιον ὄν, ἐπιτηδειότητα ἔχει πρός τε πίστιν καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ πρὸς ἀπιστίαν καὶ φθοράν, κατὰ τὴν οἰκείαν αἵρεσιν· τὸ δὲ ὑλικὸν φύσει ἀπόλλυται. 3.56.4 Ὅταν οὖν τὰ ψυχικὰ "ἐγκεντρισθῇ τῇ καλλιελαίῳ" εἰς πίστιν καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ μετάσχῃ "τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας", καὶ ὅταν "εἰσέλθῃ τὰ ἔθνη", τότε 3.56.5 "οὕτω πᾶς Ἰσραὴλ σωθήσεται". Ἰσραὴλ δὲ ἀλληγορεῖται ὁ πνευματικός, ὁ ὀψόμενος τὸν Θεόν, ὁ τοῦ πιστοῦ Ἀβραὰμ υἱὸς γνήσιος ὁ "ἐκ τῆς ἐλευθέ ρας", οὐχ ὁ "κατὰ σάρκα", ὁ ἐκ τῆς δούλης τῆς Αἰγυπτίας. 3.57. Γίνεται οὖν, ἐκ τῶν γενῶν τῶν τριῶν, τοῦ μὲν μόρφωσις τοῦ πνευματικοῦ, τοῦ δὲ μετάθεσις τοῦ ψυχικοῦ ἐκ δουλείας εἰς ἐλευθερίαν. Μετὰ τὴν τοῦ θανάτου τοίνυν βασιλείαν, μεγάλην μὲν καὶ εὐπρόσωπον τὴν ἐπαγγελίαν πεποιημένην, οὐδὲν δὲ ἧττον διακονίαν θανάτου γεγενημένην, πάσης ἀπειπούσης Ἀρχῆς καὶ Θεότητος, ὁ μέγας Ἀγωνιστής, Ἰησοῦς Χριστός, ἐν ἑαυτῷ δυνάμει τὴν Ἐκκλησίαν ἀναλαβών, τὸ ἐκλεκτὸν καὶ τὸ κλητόν, τὸ μὲν παρὰ τῆς τεκούσης τὸ
10
πνευματικόν, τὸ δὲ ἐκ τῆς οἰκονομίας τὸ ψυχικόν, ὃ ἀνέσωσεν καὶ ἀνήνεγκεν ἅπερ ἀνέλαβεν, καὶ δι' αὐτῶν καὶ τὰ τούτοις ὁμοού 3.58. σια· "Εἰ γὰρ ἡ ἀπαρχὴ ἁγία, καὶ τὸ φύραμα· εἰ ἡ ῥίζα ἁγία, καὶ οἱ κλάδοι." 3.59. Σπέρμα μὲν οὖν πρῶτον τὸ παρὰ τῆς τεκούσης ἐνεδύσατο, οὐ χωρηθεὶς, ἀλλὰ χωρήσας αὐτὸ δυνάμει, ὃ κατὰ μικρὸν μορφοῦται διὰ γνώσεως. 3.59. Κατὰ δὲ τὸν Τόπον γενόμενος, εὗρεν Ἰησοῦς Χριστὸν ἐνδύσασθαι τὸν προκεκηρυγμένον, ὃν κατήγ γελλον οἱ Προφῆται καὶ ὁ Νόμος, ὄντα εἰκόνα τοῦ Σωτῆρος. 3.59.3 Ἀλλὰ καὶ οὗτος ὁ ψυχικὸς Χριστός, ὃν ἐνεδύσατο, ἀόρατος ἦν· ἔδει δὲ τὸν εἰς κόσμον ἀφικνούμενον, ἐφ' ᾧτε ὀφθῆναι, κρατηθῆναι, πολιτεύσασθαι, καὶ 3.59.4 αἰσθητοῦ σώματος ἀνέχεσθαι. Σῶμα τοίνυν αὐτῷ ὑφαίνεται ἐκ τῆς ἀφανοῦς ψυχικῆς οὐσίας, δυνάμει δὲ θείας ἐγκατασκευῆς εἰς αἰσθητὸν κόσμον ἀφιγμένον. 3.60. Τὸ οὖν· "Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ", τὴν τοῦ σώματος τοῦ Κυρίου γένεσιν λέγει· "Δύναμις δὲ ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι", τὴν μόρφωσιν δηλοῖ τοῦ Θεοῦ, ἣν ἐνετύπωσεν τῷ σώματι ἐν τῇ Παρθένῳ. Ὅτι μὲν οὖν αὐτὸς ἕτερος ἦν ὧν ἀνείληφεν, δῆλον ἐξ ὧν ὁμολογεῖ· "Ἐγὼ ἡ Ζωή", "ἐγὼ ἡ Ἀλήθεια", 3.61. "ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν". Τὸ δὲ πνευματικὸν ὃ ἀνείληφεν, καὶ τὸ ψυχικόν, οὕτως ἐμφαίνει· "Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανεν καὶ προέκοπτεν ἐν Σοφίᾳ." Σοφίας μὲν γὰρ τὸ πνευματικὸν δεῖται· μεγέθους δὲ 3.61.3 τὸ ψυχικόν. Διὰ δὲ τῶν ἐκρυέντων ἐκ τῆς πλευρᾶς, ἐδήλου, ταῖς ἐκρύσεσι τῶν παθῶν ἀπὸ τῶν ἐμπαθῶν, ἀπαθεῖς γενομένας τὰς οὐσίας σεσῶσθαι. 3.61.4 Καὶ ὅταν λέγῃ· "Δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου ἀποδοκιμασθῆναι, ὑβρισθῆναι, σταυρωθῆναι", ὡς περὶ ἄλλου φαίνεται λέγων, δηλονότι τοῦ ἐμπαθοῦς. 3.61.5 Καί· "Προάξω ὑμᾶς", λέγει, "τῇ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν εἰς τὴν Γαλιλαίαν"· αὐτὸς γὰρ προάγει πάντα· καὶ τὴν ἀφανῶς σῳζομένην ψυχὴν ἀναστήσειν ᾐνίσσετο, καὶ ἀποκαταστήσειν οὗ νῦν προάγει. 3.61. Ἀπέθανεν δὲ ἀποστάντος τοῦ καταβάντος ἐπ' αὐτῷ ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ Πνεύματος, οὐκ ἰδίᾳ γενομένου, ἀλλὰ συσταλέντος, ἵνα καὶ ἐνεργήσῃ ὁ θάνατος· ἐπεὶ πῶς, τῆς Ζωῆς παρούσης ἐν αὐτῷ, ἀπέθανεν τὸ σῶμα; οὕτω γὰρ ἂν καὶ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ὁ θάνατος ἐκρά τησεν ἄν, ὅπερ ἄτοπον. Δόλῳ δὲ ὁ θάνατος κατεστρα 3.61. τηγήθη· ἀποθανόντος γὰρ τοῦ σώματος καὶ κρατήσαν τος αὐτὸ τοῦ θανάτου, ἀναστείλας τὴν ἐπελθοῦσαν ἀκτῖνα τῆς δυνάμεως, ὁ Σωτὴρ ἀπώλεσε μὲν τὸν θάνατον, τὸ δὲ θνητὸν σῶμα, ἀποβαλὼν πάθη, ἀνέστησεν. 3.61. Τὰ ψυχικὰ μὲν οὖν οὕτως ἀνίσταται καὶ ἀνασῴζεται· πιστεύσαντα δὲ τὰ πνευματικὰ ὑπὲρ ἐκεῖνα σῴζεται, "ἐνδύματα γάμων" τὰς ψυχὰς λαβόντα. 3.62. Κάθηται μὲν οὖν ὁ ψυχικὸς Χριστὸς ἐν δεξιᾷ τοῦ Δημιουργοῦ, καθὸ καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει· "Κάθου ἐκ 3.62. δεξιῶν μου", καὶ τὰ ἑξῆς. Κάθηται δὲ μέχρι συντελείας, "ἵνα ἴδωσιν εἰς ὃν ἐξεκέντησαν". Ἐξεκέντησαν δὲ τὸ φαινόμενον, ὃ ἦν σὰρξ τοῦ ψυχικοῦ. "Ὀστοῦν γὰρ αὐτοῦ οὐ συντριβήσεται", φησί· καθάπερ ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ τὴν ψυχὴν ὀστοῦν ἠλληγόρησεν ἡ προφητεία. 3.62.3 Αὐτὴ γὰρ ἡ ψυχὴ τοῦ Χριστοῦ, πάσχοντος τοῦ σώματος, ἑαυτὴν "εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Πατρὸς παρακα τέθετο"· τὸ δ' ἐν τῷ ὀστέῳ πνευματικὸν οὐκέτι παρακατατίθεται, ἀλλ' αὐτὸς σῴζει. 3.63. Ἡ μὲν οὖν τῶν πνευματικῶν ἀνάπαυσις ἐν κυριακῇ, ἐν Ὀγδοάδι, ἣ Κυριακὴ ὀνομάζεται, παρὰ τῇ Μητρί, ἐχόντων τὰς ψυχάς, τὰ ἐνδύματα, ἄχρι συντελείας· αἱ δὲ ἄλλαι πισταὶ ψυχαί, παρὰ τῷ Δημιουργῷ· περὶ δὲ τὴν συντέλειαν, ἀναχωροῦσι καὶ αὗται εἰς Ὀγδόαδα. 3.63. Εἶτα, τὸ δεῖπνον τῶν γάμων κοινὸν πάντων τῶν σῳζομένων, ἄχρις ἂν ἀπισωθῇ πάντα καὶ ἄλληλα γνωρίσῃ. 3.64. Τὸ δὲ ἐντεῦθεν, ἀποθέμενα τὰ πνευματικὰ τὰς ψυχάς, ἅμα τῇ Μητρὶ κομιζομένῃ τὸν Νυμφίον, κομιζόμενα καὶ αὐτὰ τοὺς νυμφίους, τοὺς Ἀγγέλους ἑαυτῶν, εἰς τὸν Νυμφῶνα ἐντὸς τοῦ Ὅρου εἰσίασι, καὶ πρὸς τὴν τοῦ Πατρὸς ὄψιν ἔρχονται, Αἰῶνες νοεροὶ γενόμενα, εἰς τοὺς νοεροὺς καὶ αἰωνίους γάμους τῆς συζυγίας. Ὁ δὲ τοῦ δείπνου μὲν "ἀρχιτρίκλινος", τῶν γάμων δὲ παράνυμφος, "τοῦ
11
Νυμφίου δὲ Φίλος, ἑστὼς ἔμπροσθεν τοῦ νυμφῶνος, ἀκούων τῆς φωνῆς 3.65. τοῦ Νυμφίου, χαρᾷ χαίρει". Τοῦτο αὐτοῦ "τὸ Πλήρωμα τῆς χαρᾶς" καὶ τῆς ἀναπαύσεως. 4.66. Ὁ Σωτὴρ τοὺς Ἀποστόλους ἐδίδασκεν, τὰ μὲν πρῶτα τυπικῶς καὶ μυστικῶς, τὰ δὲ ὕστερα παρα βολικῶς καὶ ᾐνιγμένως, τὰ δὲ τρίτα σαφῶς καὶ γυμνῶς κατὰ μόνας. "Ὅτε ἦμεν ἐν τῇ σαρκί", φησὶν ὁ Ἀπόστολος, ὥσπερ ἔξω τοῦ σώματος ἤδη λαλῶν. Σάρκα οὖν λέγειν αὐτόν φησιν ἐκείνην τὴν ἀσθένειαν, τὴν ἀπὸ 4.67. τῆς ἄνω Γυναικὸς προβολήν. Καὶ ὅταν ὁ Σωτὴρ πρὸς Σαλώμην λέγῃ "μέχρι τότε εἶναι θάνατον ἄχρις ἂν αἱ γυναῖκες τίκτωσιν", οὐ τὴν γένεσιν κακίζων ἔλεγεν, ἀναγκαίαν οὖσαν διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν 4.67.3 πιστευόντων (δεῖ γὰρ εἶναι τὴν γένεσιν ταύτην ἄχρις ἂν τὸ σπέρμα προσενεχθῇ τὸ προλελογισμένον)· 4.67.4 ἀλλὰ περὶ τῆς ἄνω Θηλείας αἰνίττεται, ἧς τὰ πάθη κτίσις γέγονεν, τῆς καὶ τὰς ἀμόρφους οὐσίας προβαλ λούσης, δι' ἣν καὶ ὁ Κύριος κατῆλθεν, ἀπὸ μὲν τοῦ πάθους ἡμᾶς ἀποσπάσων, ἑαυτῷ δὲ εἰσποιησόμενος. 4.68. Ἄχρι μὲν γὰρ ἦμεν τῆς Θηλείας μόνης τέκνα, ὡς ἂν αἰσχρᾶς συζυγίας, ἀτελῆ καὶ νήπια καὶ ἄφρονα καὶ ἀσθενῆ καὶ ἄμορφα, οἷον ἐκτρώματα προσ ενεχθέντα, τῆς Γυναικὸς ἦμεν τέκνα· ὑπὸ δὲ τοῦ Σωτῆρος μορφωθέντες Ἀνδρὸς καὶ Νυμφῶνος γεγόναμεν τέκνα. Ἡ Εἱμαρμένη ἐστὶ σύνοδος πολλῶν καὶ ἐναντίων δυνάμεων· αὗται δέ εἰσιν ἀόρατοι καὶ ἀφανεῖς, ἐπιτροπεύουσαι τὴν τῶν ἄστρων φορὰν καὶ δι' ἐκείνων 4.69. πολιτευόμεναι. Καθὸ γὰρ ἕκαστον αὐτῶν ἔφθακεν τῇ τοῦ κόσμου κινήσει συναναφερόμενον, τῶν κατ' αὐτὴν τὴν ῥοπὴν γεννωμένων εἴληχεν τὴν ἐπικράτειαν, ὡς αὑτοῦ τέκνων. 4.70. Διὰ τῶν ἀπλανῶν τοίνυν καὶ πλανωμένων ἄσ τρων, αἱ ἐπὶ τούτων ἀόρατοι δυνάμεις ἐποχούμεναι, 4.70. ταμιεύουσι τὰς γενέσεις καὶ ἐπισκοποῦσι· τὰ δὲ ἄστρα, αὐτὰ μὲν οὐδὲν ποιεῖ, δείκνυσι δὲ τὴν ἐνέργειαν τῶν κυρίων δυνάμεων, ὥσπερ καὶ ἡ τῶν ὀρνίθων πτῆσις σημαίνει τι, οὐχὶ ποιεῖ. 4.71. Τὰ τοίνυν δεκαδύο ζώδια καὶ οἱ ταῦτα ἐπιόντες ἑπτὰ ἀστέρες, τοτὲ μὲν συνοδεύοντες, τοτὲ δὲ ὑπαπ αντῶντες, ἀνατέλλοντες δύνοντες **...· οὗτοι, πρὸς τῶν δυνάμεων κινούμενοι, κίνησιν τῆς οὐσίας δηλοῦσιν εἰς γένεσιν τῶν ζῴων καὶ τὴν τῶν περιστάσεων 4.71. τροπήν. Διάφοροι δ' εἰσὶν καὶ οἱ ἀστέρες καὶ αἱ δυνάμεις, ἀγαθοποιοὶ κακοποιοί, δεξιοὶ ἀριστεροί, ὧν κοινὸν τὸ τικτόμενον· ἕκαστον δὲ δι' αὐτῶν γίνεται κατὰ καιρὸν τὸν ἴδιον, τοῦ δυναστεύοντος τὰ κατὰ φύσιν ἀποτελοῦντος, τὸ μὲν ἐν ἀρχῇ, τὸ δὲ ἐπὶ τέλει. 4.72. Ἀπὸ ταύτης τῆς στάσεως καὶ μάχης τῶν δυνάμεων ὁ Κύριος ἡμᾶς ῥύεται, καὶ παρέχει τὴν εἰρήνην ἀπὸ τῆς τῶν δυνάμεων καὶ τῆς τῶν Ἀγγέλων παρα τάξεως, ἣν οἳ μὲν ὑπὲρ ἡμῶν, οἳ δὲ καθ' ἡμῶν παρατάσ 4.72. σονται. Οἳ μὲν γὰρ στρατιώταις ἐοίκασι, συμμαχοῦντες ἡμῖν, ὡς ἂν ὑπηρέται Θεοῦ· οἳ δὲ λῃσταῖς· ὁ γὰρ Πονηρὸς οὐ παρὰ Βασιλέως ἐζώσατο λαβὼν τὴν 4.73. μάχαιραν, ἑαυτῷ δὲ ἐξ ἀπονοίας ἁρπάσας. Διὰ δὴ τοὺς ἀντικειμένους οἵ, διὰ τοῦ σώματος καὶ τῶν ἐκτός, ἐπιβατεύουσι τῆς ψυχῆς καὶ ἐνεχυράζουσιν εἰς δουλείαν, οἱ δὲ δεξιοὶ οὔκ εἰσιν ἱκανοὶ παρακο 4.73. λουθοῦντες σῴζειν καὶ φυλάσσειν ἡμᾶς. Οὐ γάρ εἰσι τέλεον προνοητικοί, ὥσπερ ὁ ἀγαθὸς Ποιμήν· ἀλλὰ μισθωτῷ παραπλήσιος ἕκαστος, τὸν λύκον ὁρῶντι προσιόντα καὶ φεύγοντι καὶ οὐ προθύμῳ τὴν ψυχὴν 4.73.3 ὑπὲρ τῶν ἰδίων προβάτων ἐπιδιδόναι. Προσέτι δὲ καὶ ὁ ἄνθρωπος, ὑπὲρ οὗ ἡ μάχη, ἀσθενὲς ὂν ζῷον, εὐεπίφορόν ἐστι πρὸς τὸ χεῖρον καὶ τοῖς μισοῦσι συλλαμβανόμενον· ὅθεν καὶ πλείω τὰ κακὰ ὑπάρχει αὐτῷ. 4.74. Διὰ τοῦτο ὁ Κύριος κατῆλθεν εἰρήνην ποιήσων, 4.74. τὴν ἀπ' οὐρανοῦ τοῖς ἐπὶ γῆς, ὥς φησιν ὁ Ἀπόστολος· "Εἰρήνη ἐπὶ τῆς γῆς καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις." Διὰ τοῦτο ἀνέτειλεν ξένος ἀστὴρ καὶ καινός, καταλύων τὴν παλαιὰν ἀστροθεσίαν, καινῷ φωτί, οὐ κοσμικῷ, λαμπόμενος, ὁ καινὰς ὁδοὺς καὶ σωτηρίους τρεπόμενος, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος, ἀνθρώπων Ὁδηγός, ὁ κατελθὼν εἰς γῆν ἵνα μεταθῇ τοὺς εἰς τὸν Χριστὸν πιστεύσαντας ἀπὸ τῆς Εἱμαρμένης εἰς τὴν ἐκείνου Πρόνοιαν.
12
4.75. Ὅτι δέ ἐστι, φασίν, Εἱμαρμένη τοῖς ἄλλοις, τὰ ἀποτελέσματα προλεγόμενα δείκνυσιν· ἐναργὴς δὲ 4.75. ἀπόδειξις καὶ ἡ τῶν μαθημάτων θεωρία. Αὐτίκα οἱ Μάγοι, οὐ μόνον "εἶδον τὸν ἀστέρα" τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀληθὲς ἔγνωσαν ὅτι "Βασιλεὺς ἐτέχθη", καὶ ὧν Βασιλεύς, ὅτι θεοσεβῶν. Τότε Ἰουδαῖοι μόνοι 4.75.3 διαβόητοι ἦσαν ἐπὶ θεοσεβείᾳ. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Σωτήρ, πρὸς θεοσεβεῖς κατιών, ἐπὶ τούτους ἦλθεν πρώτους τοὺς τότε ἐπὶ θεοσεβείᾳ δόξαν ἀποφερομέ νους. 4.76. Ὡς οὖν ἡ γέννησις τοῦ Σωτῆρος γενέσεως ἡμᾶς καὶ Εἱμαρμένης ἐξέβαλεν, οὕτως καὶ τὸ βάπτισμα αὐτοῦ πυρὸς ἡμᾶς ἐξείλετο καὶ τὸ πάθος πάθους, 4.76. ἵνα κατὰ πάντα ἀκολουθήσωμεν αὐτῷ. Ὁ γὰρ εἰς Θεὸν βαπτισθεὶς εἰς Θεὸν ἐχώρησεν καὶ εἴληφεν "ἐξουσίαν ἐπάνω σκορπίων καὶ ὄφεων περιπατεῖν", 4.76.3 τῶν Δυνάμεων τῶν πονηρῶν. Καὶ τοῖς Ἀποστόλοις ἐντέλλεται· "Περιιόντες κηρύσσετε, καὶ τοὺς πισ τεύοντας βαπτίζετε εἰς Ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ 4.76.4 ἁγίου Πνεύματος", εἰς οὓς ἀναγεννώμεθα, τῶν λοιπῶν Δυνάμεων ἁπασῶν ὑπεράνω γινόμενοι. 4.77. Ταύτῃ θάνατος καὶ τέλος λέγεται τοῦ παλαιοῦ βίου τὸ βάπτισμα, ἀποτασσομένων ἡμῶν ταῖς πονηραῖς Ἀρχαῖς, ζωὴ δὲ κατὰ Χριστόν, ἧς μόνος αὐτὸς 4.77. κυριεύει. Ἡ δύναμις δὲ τῆς μεταβολῆς τοῦ βαπτισθέν τος οὐ περὶ τὸ σῶμα (ὁ αὐτὸς γὰρ ἀναβαίνει), ἀλλὰ 4.77.3 περὶ ψυχήν. Αὐτίκα δοῦλος Θεοῦ ἅμα τῷ ἀνελθεῖν τοῦ βαπτίσματος καὶ Κύριος τῶν ἀκαθάρτων λέγεται Πνευμάτων· καὶ εἰς ὃν πρὸ ὀλίγου ἐνήργουν, τοῦτον ἤδη "φρίσσουσιν". 4.78. Μέχρι τοῦ βαπτίσματος οὖν ἡ Εἱμαρμένη, φασίν, ἀληθής· μετὰ δὲ τοῦτο οὐκέτι ἀληθεύουσιν οἱ ἀστρο 4.78. λόγοι. Ἔστιν δὲ οὐ τὸ λουτρὸν μόνον τὸ ἐλευθεροῦν, ἀλλὰ καὶ ἡ γνῶσις, τίνες ἦμεν, τί γεγόναμεν· ποῦ ἦμεν, ἢ ποῦ ἐνεβλήθημεν· ποῦ σπεύδομεν, πόθεν λυτρούμεθα· τί γέννησις, τί ἀναγέννησις. 4.79. Ἕως οὖν ἀμόρφωτον, φασίν, ἔτι τὸ σπέρμα, Θηλείας ἐστὶ τέκνον· μορφωθὲν δὲ μετετέθη εἰς ἄνδρα καὶ υἱὸς Νυμφίου γίνεται· οὐκέτι ἀσθενὴς καὶ τοῖς κοσμικοῖς ὑποκείμενος ὁρατοῖς τε καὶ ἀοράτοις, ἀλλ' ἀνδρωθεὶς ἄρρην γίνεται καρπός. Ὃν γεννᾷ ἡ Μήτηρ εἰς θάνατον ἄγεται καὶ εἰς κόσμον· ὃν δὲ ἀναγεννᾷ Χριστὸς εἰς ζωὴν μετατίθεται, 4.80. εἰς Ὀγδόαδα. Καὶ ἀποθνῄσκουσιν μὲν τῷ κόσμῳ, ζῶσι δὲ τῷ Θεῷ, ἵνα θάνατος θανάτῳ λυθῇ, ἀναστάσει 4.80.3 δὲ ἡ φθορά. Διὰ γὰρ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος σφραγισθεὶς ἀνεπίληπτός ἐστι πάσῃ τῇ ἄλλῃ δυνάμει, καὶ διὰ τριῶν Ὀνομάτων πάσης τῆς ἐν φθορᾷ τριάδος ἀπηλλάγη· "φορέσας τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, τότε φορεῖ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου". 4.81. Τοῦ πυρὸς τὸ μὲν σωματικὸν σωμάτων ἅπτεται πάντων· τὸ δὲ καθαρὸν καὶ ἀσώματον ἀσωμάτων φασὶν ἅπτεσθαι, οἷον Δαιμόνων, Ἀγγέλων τῆς πονηρίας, αὐτοῦ τοῦ Διαβόλου. Οὕτως ἐστὶ τὸ ἐπουράνιον πῦρ δισσὸν τὴν φύσιν, τὸ μὲν νοητόν, τὸ δὲ αἰσθητόν. 4.81. Καὶ τὸ βάπτισμα οὖν διπλοῦν ἀναλόγως· τὸ μὲν αἰσθητὸν δι' ὕδατος, τοῦ αἰσθητοῦ πυρὸς σβεστήριον· τὸ δὲ νοητὸν διὰ Πνεύματος, τοῦ νοητοῦ πυρὸς ἀλεξητήριον. 4.81.3 Καὶ τὸ σωματικὸν πνεῦμα τοῦ αἰσθητοῦ πυρὸς τροφὴ καὶ ὑπέκκαυμα γίνεται, ὀλίγον ὄν· πλεῖον δὲ γενόμενον σβεστήριον πέφυκεν. Τὸ δὲ ἄνωθεν δοθὲν ἡμῖν Πνεῦμα, ἀσώματον ὄν, οὐ στοιχείων μόνων, ἀλλὰ καὶ Δυνάμεων κρατεῖ καὶ Ἀρχῶν πονηρῶν. 4.82. Καὶ ὁ ἄρτος καὶ τὸ ἔλαιον ἁγιάζεται τῇ δυνάμει τοῦ Ὀνόματος Θεοῦ, τὰ αὐτὰ ὄντα κατὰ τὸ φαινόμενον οἷα ἐλήφθη· ἀλλὰ δυνάμει εἰς δύναμιν πνευματικὴν 4.82. μεταβέβληται. Οὕτως καὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ ἐξορκιζόμενον καὶ τὸ βάπτισμα γινόμενον, οὐ μόνον χωρίζει τὸ χεῖρον, ἀλλὰ καὶ ἁγιασμὸν προσλαμβάνει. 4.83. Ἐπὶ τὸ βάπτισμα χαίροντας ἔρχεσθαι προσῆκεν ἀλλ' ἐπεὶ πολλάκις συγκαταβαίνει τισὶ καὶ ἀκάθαρτα Πνεύματα, ἅ, παρακολουθοῦντα καὶ τυχόντα μετὰ τοῦ ἀνθρώπου τῆς σφραγῖδος, ἀνίατα τοῦ λοιποῦ γίνεται, ἃ τῇ χαρᾷ συμπλέκεται φόβος, ἵνα τις μόνος καθαρὸς αὐτὸς κατέλθῃ. Διὰ τοῦτο νηστεῖαι, δεήσεις, εὐχαί, θέσεις χειρῶν, γονυκλισίαι, ὅτι ψυχὴ "ἐκ κόσμου" καὶ "ἐκ στόματος
13
λεόντων" ἀνασῴζεται· διὸ καὶ πειρασμοὶ εὐθέως ἀγανακτούντων τῶν ἀφ' ὧν ἀφῃρέθη· κἄν τις φέρῃ προειδώς, τά γε ἔξω σαλεύουσιν. Αὐτίκα ὁ Κύριος μετὰ τὸ βάπτισμα σαλεύεται, εἰς ἡμέτερον τύπον, καὶ γίνεται πρῶτον "μετὰ θηρίων" ἐν τῇ ἐρήμῳ· εἶτα κρατήσας τούτων καὶ τοῦ Ἄρχοντος αὐτῶν, ὡς ἂν ἤδη βασιλεὺς ἀληθής, "ὑπ' 4.85. Ἀγγέλων ἤδη διακονεῖται". Ὁ γὰρ Ἀγγέλων ἐν σαρκὶ κρατήσας εὐλόγως ὑπ' Ἀγγέλων ἤδη δουλεύεται. 4.85.3 Δεῖ οὖν ὡπλίσθαι τοῖς κυριακοῖς ὅπλοις, ἔχοντας τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν ἄτρωτον, "ὅπλοις σβέσαι τὰ βέλη τοῦ Διαβόλου δυναμένοις", ὥς φησιν ὁ Ἀπόστολος. 4.86. Ἐπὶ τοῦ προσκομισθέντος νομίσματος ὁ Κύριος εἶπεν οὐ· "Τίνος τὸ κτῆμα;" ἀλλά· "Τίνος ἡ εἰκὼν καὶ ἡ ἐπιγραφή; Καίσαρος"· ἵνα οὗ ἐστιν, 4.86. ἐκείνῳ δοθῇ. Οὕτως καὶ ὁ πιστός· ἐπιγραφὴν μὲν ἔχει διὰ Χριστοῦ τὸ Ὄνομα τοῦ Θεοῦ, τὸ δὲ Πνεῦμα ὡς εἰκόνα. Καὶ τὰ ἄλογα ζῷα διὰ σφραγῖδος δείκνυσι τίνος ἐστὶν ἕκαστον· καὶ ἐκ τῆς σφραγῖδος ἐκδικεῖται. Οὕτως καὶ ἡ ψυχὴ ἡ πιστή, τὸ τῆς ἀληθείας λαβοῦσα σφράγισμα, "τὰ στίγματα τοῦ Χριστοῦ" περιφέρει. 4.86.3 Οὗτοί εἰσιν "τὰ παιδία τὰ ἤδη ἐν τῇ κοίτῃ συναναπαυόμενα" καὶ "αἱ Παρθένοι αἱ φρόνιμοι", αἷς αἱ λοιπαὶ αἱ μέλλουσαι οὐ συνεισῆλθον εἰς τὰ "ἡτοι μασμένα ἀγαθά", "εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν Ἄγγελοι παρακύψαι".
14
Continue reading PG 9: Eclogæ ex Scripturis propheticis →≣ entire volume