1. Intellectus Asaph. 1. Brevis est inscriptio: totus quippe Psalmus in texenda longa prophetia versatur. Quod autem ideo Intellectus inscribatur, ut quæ Judæis ob stultitiam suam accidere mala caveamus, docet initium: Atten dite, popule meus, legem meam: inclinate aurem ve stram in verba oris mei. Vides quantain prophetæ dignitatem adscribat Spiritus sanctus ut nos per pro phetiam commonefacial? Populum quippe Dei popu lum suum dicit, et legem Dei, legem suam: quia prudentium fidorumque domesticorum possessiones heri esse videntur, ob suum erga heros affectum; ita ut Deus Moysi dicat: Prævaricatus est populus tuus, quem eduxisti ex Ægypto (Exod. 32. 7). Quid est autem, Attendite in legem meam? Ne contemptinı at tingite, accurate scrutamini, et tunc aurem ad audien dum inclinate. Nam qui perfunctorie legem Dei audit, illam aut superfluam aut onerosam existimat, ideoque audire nequit: qui autem serio meditatur, is sentit ejus juguni suave, et onus leve esse, auremque suam inclinal ad verba prophetiæ, id est, totam illis pro phetiam tradit, amori quem erga illa habet, Spiritum, à quo omnia perficiuntur, adjiciens. 2. Aperiam in parabolis os meum, loquar problemata ab initio. 5. Quæcumque audivimus et cognovimus ea, et patres no stri narraverunt nobis. Etsi, inquit, priscorum tempo rum parabolas, et problemata antiqua narraturus sim, attamen hæc loquens fide dignus sum; id enim au ditu accepi ac didici: neque vero patres nostri car males, sed sacerdotes et propheta illa tradiderunt. Pulchre autem non se solum audire vel nosse, cum pluribus significat cum ait: Quæcumque audivi mus et cognovimus ea: quia communis omnibus hire cognitio, cuncti prophetas audierant. Parabolas et problemata dicit, quoniam historiæ doctrinam admi scet, quod parabolarum et problematum in divinis ut Scripturis proprium est, in his se os aperire ait, et nos idipsum imitemur, Deo semper labiorum tam quam fructuum primitias offerentes; nec linguam ad quidquam aliud moventes priusquam ea loquuta fue rit quæ ad ejus placitum concinnata sunt. Ad hæc dicere possis prophetain assumere Domini personam ipsius populus est humanum genus: ejus lex, antiqua illa præcepta. De illo Matthæus ait: Ut implerelur quod dictum est per prophetam dicentem: Aperiam in parabolis os meum, eructabo abscondita a constitu tione mundi (Matth. 13. 35). Quid vero nunc adjicit? Quæcumque audivimus et cognovimus ea, et patres no stri narraverunt nobis. Hæc humano generi compe fint: ut autem ostendat ea quæ a se traduntur esse prophetarum dictis similia et consona: 4. Non sunt occultata, inquit, a filiis eorum in generatione altera. Narrantes laudes Domini, et potentias ejus, et mirabilia ejus quæ fecit. Quinam vero sunt de quibus supra di cebant, Patres nostri narraverunt nobis?**** (a) sed 2. Non sunt occultata a filiis corum in generatione altera. Generationem alteram vocat gentes, de qua alibi quoque dicit: Annuntiabitur Domino generatio ventura (Psal. 21. 32). lidem autem ipsi vere Israelis ¡lii sunt, utpote qui ab illis veram erga Deum pieta tem et religionem hereditate acceperint: quamobrem Paulus dicit: Quorum adoptio filiorum, el cultus, et testamentum, et legislatio, et quorum patres (Rom. 9. 4). Hi itaque nobis ut Domini filiis laudes annuntia verunt. Neque enim sciremus quo pacto Deum lau dare par esset, nisi prophetæ nos ante docuissent hæc (a) Quæ sequuntur in Græco et numerum 1 claudunt, mutihora sunt quam ut converti possint. dicere: Benedicite, omnia opera Domini, Domino (Dan. 3. 57); et rursus, Laudate Dominum de cælis (Ps. 148. 1); iterumque, Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Se baoth (Isai. 6. 3), et quæcumque his similia. Ab iis potentias Dei, et mirabilia quæ fecit didicimus; po tentias, quas contra Pharaonem fortasse, vel contra Nabuchodonosorem, vel contra gigantes et alios bu jusmodi exhibuit; mirabilia autem quæ cum Jobo fecit, cum Davide, cum Daniele, cum tribus pueris, aliis que qui in tentationibus coronati sunt. 5. Et suscitaril testimonium in Jacob. Quale, aut quando? Cum lucta batur cum illo Deus in torrente Jaboc. Palam quippe est, Deum in forma bominis luctatum fuisse, et ab iilo se victum esse his testificatur verbis: Dimitte me, quia ascendit aurora; cui respondit Jacob: Non dimittam te nisi benedixeris mihi (Gen. 32. 26). Illud itaque mi raculum testimonium est, quod et Christus sui secun dum carnem divini adventus monimentum posuit. Et legem posuit in Israel. Quæcumque mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis. Ideo in Israel, inquit, legem posuit, etiamsi sciret eos legem transgressuros et violaturos esse, ut filiis suis, quos esse diximus cos qui ex gentibus converterentur, nota faceret que cumque patribus nostris mandavit. Nostri itaque causa Judæorum populus legem accipit: nos quippe legem secundum spiritum et ut scopus est legislatori obser vamus id quod clarius indicant ea quæ sequuntur 6. Ut cognoscat generatio altera. Qualis illa? Filii qui nascentur. Viden' eum de gentibus dicere? Nondum enim ille nata erant ad veram religionem: sed per baptismum nascituræ erant: quamobrem filii nasci turi jure appellantur, etiamsi lapsi essent propter idololatriam. Bene igitur prædicit earum per fidem in Christum resurrectionem: Et resurgent, et annuntia bunt ea filiis suis: 7. ut ponant in Deo spem suam, et non obliviscantur operum Dei, et mandula ejus exqui rant. Hæc enim vera est Dei scientia, ut aliis illam cognitionem tradant, et præceptorum disciplina sibi filios pariant, quod utique fecerunt ii, qui in Christum crediderunt. Nemini quippe invident veræ erga Deum religionis notitiam: nec qui prius crediderunt, aliis viam occludere volunt; sed profitentur se spem in Deo habere, et non oblivisci operum ejus, et mandala ejus exquirere. Hæc quippe omnibus tum domesticis tum alienis quotidie ab Ecclesia prædicantur: in qua Paulus omnibus cujusque sexus clamat: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in robis (Gal. 4. 19). Non perinde autem faciebant scribæ et Pharisæi, qui clavem scientiæ acceperant, et nemini concedebant intrare: id enim Dominus, ip-os mise ros prædicans, declaravit, ut etiam in sequentibus dicitur 8. Ne fiunt sicut patres eorum (Luc. 41. 52). Quia enim gentes ex Israele ortos jure sibi patres adscribebant, eo quod Christus natus esset ex illis quorum quidam probi, ut prophetæ, veri sacerdotes, et quotquot legem accurate servabant; improbi rar sus quotquot hanc dignitatem falso circumferebant; quoniam inproborum et prævaricatorum mentionen facturus erat, necessario postquam patres memoravil, de quibus nunc mentionem faciat subjicit: Generato prava et exasperans: generatio quæ non direxit suum, et non fidus habitus est cum Deo spiritus ejus. Etenim lingua tantum omnes fidem profitebantur, sal non toto corde, nec puro spiritu: quamobrem pravi erant et exacerbantes, et cor suum non direxerunt ad Deum, qui non ea quæ ex labiis, sed ea qua: ex anima affectu prodeunt vult accipere. Quos ne imitemur, lex ab illis neglecta nobis ad spiritualem recordationem et ad correctionem data est. 9. Filii Ephraim imam dentes et mittentes arcubus, conversi suni în die belli. 10. Non custodierunt testamentum Dei, et in lege ejst

gantium quo pacto apud Deum negotiari oporteat, ignem in eos urentem immisit, ita ut locus Incendium vocaretur, quod in eo magna populi pars igne con sumpta esset (Num. 11. 3). Postea vero quæ petie rant dedit. Panem cæli et panem angelorum manna vocat, quia non humanis apparatus erat manibus de cælo autem, ubi angelorum chorus erat, dela psus est. Commeatum porro qualem ad usque saturi tatem: demiserit, clare enuntiant ea quæ sequuntur 26. Abstulit austrum de cælo, et induxit in virtute sua africum. 27. Et pluit super eos sicut pulverem canes, et sicut arenam maris volatilia pennata. Parata sunt apud Deum bona: sed tamen ea ad opportunum tem pus ab eo servantur. Quamobrem cum Judaicum po pulum satiare vellet, non novum opificium produxit, cum austrum et africum commovit. Hi namque in a stuosioribus regionibus flare solent, ubi summus Opifex coturnicum copiam adesse curavit, et velut ex paratis thesauris scopum implevit. Nos autem ne hyperbolice a propheta dictum fuisse putemus, Pluit sicut pulverem carnes, et sicut arenam maris volatilia pennata. Infinita quippe sunt nobisque ignota Dei opi ficia. Tanta itaque fuit volucrum multitudo, ut non filis aut retibus aut machinis aliis, sed manibus ad paratam facilemque venationem opus esset, ut sequentia plane declarant. 28. Et ceciderunt in medio castrorum eorum, circa tabernacula eorum. 29. Et manducaverunt, et satu rati sunt nimis. Cogites ergo velim tam numerosam multitudinem, tam voracem, satiatam non ad unum dumtaxat diem, sed ad triginta, ut discere possis, si Mosis historiam in libro Numerorum percurras (Num. 11. 19. 20. 32). Et desiderium eorum attulit eis: 50. non sunt fraudati a desiderio suo. Adhuc esca eorum erat in ore ipsorum, 31. et ira Dei ascendit super eos. Et occidit plures eorum, et electos Israel impedivit. Nen trustra ergo Deus multas ex petitionibus no-tris aliud in tempus differt, sed ad utilitatem nostram, quia plurima concupiscenti.e hominibus noxia sunt, quas tamen plurimis peccatoribus concedit iratus. Ecqua de causa concedit? Ne ipsum, ut jam diximus, quasi imbecillum arguant. Quibus concessis eos supplicio afficit, ut nos absterreat, ne vim inferamus Deo illi citis petitionibus. Judæorum itaque concupiscentiam ciborum explevit: et cum adhuc ederent, iram indu xit, occiditque pingues eorum, scilicet obesos, et impedivit electos, non virtute præstantiores, sed in nequitia electos: sunt cuim etiam in nequitia eximii. 32. In omnibus his peccaverunt adhuc, et non credide runt in mirabilibus ejus. 55. Et defecerunt in vanitate dies eorum, et anni eorum cum festinatione. 5. Miratur propheta Judæorum inobsequentiam et cordis duritiem, quia non solum cum beneficio affi cerentur, sed etiam cum castigarentur, impudenter perseverabant, et peccabant adhuc; id est, peccata peccatis addebant. Ita vero se gerebant quia mira bilibus Dei non credebant; id est, nec persuasionein nec fidem habebant. Miracula enim et signa casu, ut mos est impiis, contingere putabant. Ideo dies eorum cum festinatione defecerunt: defectionem autem, non pancitatem temporis, sed virtutum inopiam dicit. Quisquis enim virtutem non sectatur, quantumvis an nosus fuerit, tamen dierum defectu, id est, immatura morte obit, cum non eos fructus tulerit, quorum cansa in humanam ingressus est vitam. Quapropter Scriptura Abrahamum et Jobum plenos dierum vocat, etiamsi multi alii pluribus vixerint annis (Gen. 25. 8. Jub 42. 16). 34. Cum occideret eos, tunc quærebant cum, et convertebantur et diluculo veniebant ad Deum, 35. Et recordati sunt quia Deus adjutor eorum est, el Deus altissimus redemptor eorum est. Vere laudandum bonumque est semper meminisse Dei: ita ut etiam in recte factis, ejus invocemus præsidium. Nam si nos ejus recordemur cum prospere agimus, et ipse dum in ærumnis versamur nostri meminerit. Cum quidam autem inviti atque flagellati eum requirunt, illud non est ex animo requirere, sed ex necessitate confiter ipsos Deum adjutorem et redemptorem habere. Illud vero proprium est ingratis et nequissimis domesticis, quibus dominus vi extortam confessionem videns, gratiam non habebit. Multo magis Deus: non ignorat enim pravorum et fallacium hominum simulationem, quam sequentia clare commemorant. 36. Et dilexe runt eum in ore suo, et lingua sua mentiti sunt ei. 37. Cor autem eorum non erat rectum cum eo, nec fideles habiti sunt in testamento ejus. Ilis similibus Judaros carpit Isaias Populus hic labiis me amal, cor autem eorum longe distal a me (Isai, 29. 13). Quomodo autem illud deprehenditur? Multos certe hodieque inveni mus, qui sola lingua religiosi sunt; dum, ut ait pro pheta, Non fideles habiti sunt in testamento ejus. Cum enim Dei mandatis non credant, comprobantur nul lum habere erga mandantem bonum affectum, nullam conscientiam; de quibus Paulus dicebat, Deum se confitentur nosse, operibus autem negant (Tit. 1. 16). 38. Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum, et non disperdet. Et abundabit ut avertat iram suam, et non accendet omnem iram suam. Propitius erēt, quandonam? Futurum indicans, Christi incarnationem plane designavit, quia ipsum Pater propitiationem peccatis nostris misit: qui usque adeo misericors est, ut primam prædicationem hominibus posuerit pœni tentiam cum autém interitu dignum reperisset Ju daicum populum, non disperdidit. Non enim in finem delevit semen autem eis dimisit et reliquias, apo stolos, qui ex eorum numero crediderant. De quibus Isaias dicebat: Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, et quasi Gomorrha similes facti essemus (Isai. 1. 9). Multiplicavit itaque misericordiam suam, et ideo avertit iram suam. Quo modo avertit? Omnem iram suam non accendit. Par tem arcendit et contra templum veteremque civitatem induxit; si totam accendisset, cum templo populus periisset, et cum urbe, ut in Sodomis, etiam regio corrupta fuisset. 39. Et recordatus est quia caro suni, spiritus vadens, et non rediens. Quomodo Deus aut naturæ aut infirmitatis nostræ rationem obliviscatur? Verum de Filio propter nos incarnato hæc dicuntur, qui non modo ut Opifex nostra cognovit; sed etiam incarnatus, ipsa experientia infirmitatem nostram didicit; ita ut Paulus de illo dicat: Etsi Filins esset, per ea quæ passus est, didicit obedientiam (Hebr. 5. 8); et rursus, In quo passus est ipse tentatus, potest ten talis opem ferre (Hebr. 2. 18). Quia igitur Verbum caro factum est (Joan. 4. 44), recordatus est quoniam caro sumus; id est, experientia cognovit infirmitatem carnis nostræ. Carnem autem vocat totum hominem. Ideoque id protulit, Spiritus vadens, et non rediens. Non enim in præsentem vitam redimus. Quapropter vigilare oportet, dum in via incedimus, in quam re verti nullo modo possumus. 40. Quoties exacerbarerun eum in deserto, in iram concitaverunt eum in inaquoso? 41. Et eonversi sunt, et tentaverunt Deum, et Sanctum Israel exacerbaverunt. Miratur ingentem Judaicam nequitiam illiusque modum, quod non solum sæpe Deum exacerbaverint, sed etiam in deserto, ubi magis compungi et ad cælum respicere par erat, nemine illos, ut contingit in civitatibus, decipiente aut in escante; sed etiam In inaquoso in iram concitaverunt, arroganter agentes ubi par erat eos, utpote sitībun des, humiles esse. Deinde conversi, non ad justitiam; sed ad aliam nequitiam Deum tentantes divertebant (amentium porro erat eum tentare qui omnia novit), et Sanctum Israel exacerbantes Christum indicat de quo Isaias dicebat: Cui me assimilastis, et exallabor? dicit Sanctus (Isai. 40. 25); crucem pra nuntians: sic enim etiam Christus illam significavit. 6. Cur autem in deserto non mode Deum exacerba verunt, scilicet Patrem, sed etiani Sanctum Israel ad iram provocaverunt, nempe Filium? Quoniam petra nimirum Christus illos sequebatur, non credebant au tem ipsum ex petra aquani sibi educere et suppeditare posse; ita ut Moyses diceret: Audite me, increduli, num ex huc petra aquam vobis educemus (Num. 20. 10)? Quapropter indignatus adversus illos Deus dicebat

sed el cientis Dei recordati sunt; ita ut grato erga illum ani mo manerent, nec imitarentur ejectarum gentium scelera, ne eadem quæ illi paterentur. 56. Et tenta verunt, et exacerbaverunt Deum altissimum, et testimonia ejus non custodierunt. Duplex illorum peccatum ex ponit Non solum namque, dicit, tentaverunt, etiam, exacerbaverunt: exacerbant autem qui post primam, secundam et plures tentationes tentare per gunt: quod quidem grave est, si vel in vulguni ad mittatur, longe gravius autem, si in Deum altissimum, hoc est, in immensum illum, qui a nobis tentari nequit. Qua de causa Spiritus sanctus in prophetia Isaia ipsos reprehendit: Audite, domus Israel ' Numquid parum vobis certamen pra bere hominibus, cur Domino certamen præbetis (Isai. 7. 13)? Hos etiam psalmista sic alloquitur: Testimonia ejus non custo dierunt. Hæc etiam transgressi sunt, quæ cum minis et testificatione legem statuens exponit: illud porro ingentis erat arrogantiæ et inobsequentiæ. 57. Et averterunt se et transgressi sunt, quemadmodum patres eorum conversi sunt in arcum pravum. 58. Et in iram concitaverunt eum in collibus suis, et in sculptilibus suis ad æmulationem eum provocarunt. generatione, quæ erat in deserto, ad sequentes propheta serinonem transfert, mores tangens, quos ipsis patres sui trans miserant. Quid porro transgressi sunt? Pacta scilicet cum Deo inita, per Moysem in monte Sina; per Jesum autem filium Nave in terra promissionis. Non utique in iis manserunt, sed in arcum pravum sive tortuosum conversi sunt: quapropter non ultra possunt recta emittere: sic populus Judaicus aversus non potuit re clum vitæ institutum servare; sed in iram concita verunt Deum in collibus, et in sculptilibus ad æmu lationem provocaverunt: non quod ille æmulatione moveri possit erga muta et inanima idola, aut erga dæmonia, sed quod erga nos æmulatione moveatur, quemadmodum pater erga filios, et sponsus erga sponsam, nostram seilicet curans salutem. 59. Au divit Deus, et sprevit. Quandonam Deus non audit? aut quid auditu opus habet, qui cogitationes nostras novit? Sed nunc audire dicitur, quod rem non omit tat sed moveatur, illoque pacto se audire declaret. Quid autem fecit postquam audierat? Non immisit plagam, sed sprevit, quod quovis flagello gravius, nempe a Deo despici, qui ejus solo intuitu servari possumus. Vide itaque quanta a Deo despecti_per pessi sint. Et ad nihilum redegit valde Israel, 60. et repulit tabernaculum Selom, tabernaculum ubi habitavit in hominibus. Nisi enim Israelem valde despexisset, tabernaculum suum, quod apud ipsos habebat, non repulisset, in quo ut illis præsidio esset (a), habita bat. Dices fortasse: Cur hominibus peccantibus pro prium tabernaculum repulit? Quia non ideo illud pos sidebat, quod eo opus haberet; sed corum utpote peccatorum causa, jure suo præsidio locum privavit. Ecqua erat illa Selom? De qua scilicet non frustra Spiritus verba fecit, sed volens ostendere, queinad modum, peccante Israele, Selom relicta, alium sibi Deum Jerosolymam Deus delegit: ita etiam hanc, impie agentibus ejus civibus, relicturum esse, gloriam suam aliis impertiturum locis. 61. Et tradi dil in captivitatem virtutem eorum et pulchritudinem eorum in manus inimici. Adhuc de tabernaculo disse rit. Hoc enim virtus et pulchritudo populi ob san. ctorum ministerium erat. Hoc in captivitatem, hominum tradidit; illud enim numquam contigit; sed in manus inimici spiritualis: quapropter unum, non autem plures commemorat, significans inimicum il lum præcipuum quem apertius declarare volentes cæteri interpretes, alii, In manus adversarii, alii, In manus tribulantis, edidere. Huic tabernaculum tradi dit, utpote contaminatum a ministris et profanum et non 'In editis libris legitur, Domus David, pro, Domus Israel, et in Mss. Biblicis similiter. (a) In Græco, porrsia; ivexa, ad literam, ut mediator es set. Id quod nonnisi de Christo intelligi potest, d redditum et nihil dignum ferens Deo, sed illo, cui traditum fuit. Ne porro mireris: nam antiquam illam Jerusalem dæmonibus, sirenibus et onocentauris Deum traditurum esse Isaias comminatus est (Isui. 13. 21). 62. Et conclusit in gladio populum suum, hereditatem suam sprevit. Accusatio hæc est contra Judæos, quia cum populus et hereditas Dei per pa tres suos effecti essent, ipsos despicere et in gladio concludere curavit, non in gladio belli, sed in divi ni verbi gladio. Vivens enim et efficax est, plus quam ommis gladius anceps (Hebr. 4. 12). Quapropter gla dius jure vocatur. 9. Quomodo autem illos in gladio conclusit, scili cet cohibuit, impedivit? In lege circumcisionem car nis præcipiens, in Evangeliis vero circumcisionem spiritus: illie sabbatum sensile, hic spirituale. His enim conclusi illi, in regnum Dei intrare non possunt, quod etiam sequentia demonstrant. 63. Juvenes eorum comedit ignis. Juvenes dicit in lege potentes, ut erant scribe et Pharisæi, qui virtuti literæ confidebant. llos comedit ignis, nempe zelus quo contra nos æstua bant, videntes nos sine jugo legis justificari. Quare dicit illis Isaias: Zelus invadet populum ineruditum, el nunc ignis adversarios devorat (Isai. 26. 11). Et virgines eorum non ploratæ sunt. Non enim erant qui plorarent illas, quando peccati morte mortuæ sunt; ita ut hic accusationem describat contra Judaicos do ctores, qui nulla commiseratione ducti sunt erga vir gines peccantes, neque Jeremiam imitati sunt dicen tem: Super contritione filiæ populi mei obtenebraías sum angore, prævaluerunt super me dolores ul parla rientis (Jer. 8. 21). Qua de re eadem serie sequentia addidit: Quiz dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontes lacrymarum (Jer. 9. 1)? Ídcirco enim Paulus etiam Corinthios increpat, quod fornicatorem apud ipsos non lugerent (2. Cor. 2. 7). 64. Sacerdotes eo rum in gladio ceciderunt, et viduæ eorum non plorabun tur. Hæc quoque accusatio eorum est, qua ultio an geretur, quia sacerdotes in verbum Dei impingerent illud enim erat in gladio cadere. Et viduæ eorum nullum habebant qui ipsas lugerent: doctorum quip. pe ordo immisericors erat, non modo erga virgines, sed etiam erga viduas. Virgines porro dicit animas, quæ nunc primum peccare cœperant: viduas autem quæ sæpe in peccata lapsæ fuerant, ac Dei timorem abegerant, quod ipsas in legis communionem in duxerat. 65. Et excitatus tamquam dormiens Dominus, tamquam potens crapulatus a vino. Non ergo ultio erant quæ præmissa sunt, gladius, ignis, luctus cessatio sed peccata erant, ad quorum ultionem Deus excita tus est; excitatus, inquam, quasi dormiens; id est, tolerantiam quasi somnum excutiens: quæ tanta erat, ut crapula esse putaretur. Crapula vero quae? Ex vino scilicet, quæ potentibus contingit, ex qua quidam otiosi ad certuin tempus et actione destituti reddun tur; sed post somnum expergefacti, impetuosiores evadunt: sie Deum post diuturnam patientiam velie mentiorem fore speramus adversus eos qui illam non senserunt. Quid enim nunc fecit? 66. Percussıt inimi cos suos in posteriora, opprobrium sempiternum dedit eis. Sunt quos Deus percussit in anteriora, ii scilicet, quibus plaga in utilitatem versa est, et quos flagellun ad justitiam sectandam deduxit; in posteriora vero cos qui suppliciis, ut Pharao, obdurantur: his oppro brium sempiternum dat. Plaga enim eorum qui supra modum improbi sunt, ægritudinumque eorum osten sio, pœnitentiam non pariunt, Aut fortasse honeste loquens, In posteriora dixit, ut morbum podicis jadi caret. 67. Et repulit_tabernaculum Joseph, Ephraim non elegit. Filios namque impios pii patres non juvare solent. 68. Et elegit tribum Juda, montem Sion, quem dilexit. Atqui nou tribus Judae, sed tribus Benjamin, Sion et antiqua illa Jerusalem fuere: sed Judam dixit eum qui confessus est; ita enim Judam interpretantur. Hujus tribus est Ecclesia. Per pœni tentiam cuim et confessionem salutem consequitur el tribum

plicia quidem illos invadere dicit, eos nempe qui ne quitiam perpetrarunt, opprobriorum autem ipse quo que cum illis particeps esse dicitur. Sive enim pro pleta esset, de iis qui prophetiam non admittebant sive sacerdos, de iis qui ab ipso sacris initiabantur, deindeque iniqua agentes, ideo puniebantur, erube scebat. Sed quibusnam vicinis probrosi, et quibusnam in circuitu in derisum et subsannationem erant Ju davi? Clare dicit dæmonibus, qui ob nequitiam vicini sunt Judeorum: in circuitu autem corum sunt, ut pote qui quotidie ipsis insidientur. 5. Usquequo, Do mine, irasceris in finem, accendetur velut ignis zelus tuus? Hunc Dei zelum Moyses legislator erga Judæos exposuit ait enim: Ipsi in zelum me concitaverunt in non Deo, irritaverunt me in idolis suis. Et ego in zelum concitabo eum in non gente, et in gente stulta irritabo illos (Deut. 32. 21). Deinde his subjicit: Ignis suc census est in furore meo (Ibid. v. 22). Quia igitur ze lus contra Judaros gentium vocationein procuravit (ait enim Paulus, Sicut vos aliquando non obedistis Deo, nunc autem misericordiam consequuti estis illorum ' inobedientia [Rom. 11.30]; et rursus, Lapsus eorum, nempe Judæorum, divitia mundi, et clades eorum divitiæ gentium [Ibid. v. 11. 12]), necessario prophe ta querit, usquequo, et num usque in finem mansu rus sit iratus in Judæos: cui Spiritus per Paulum re spondet Quando plenitudo gentium ingressa fuerit, tunc omnis Israel salvabitur (Ibid. v. 25. 26). 6. Effunde iram tuam in gentes quæ te non noverunt, et in regna que nomen tuum non invocaverunt. 7. Quia comederunt Jacob, et locum ejus desolaverunt. Non de omnibus ergo gentibus loquitur: ideoque interpunctionem ad hibuit, Gentes dicens non indiscriminatim omnes, sed eas, Quæ te non noverunt. Nos autem novimus, et no men Dei invocatum est super nos (Jer. 14. 9): sed ne que Jacob comedimus: neque enim blasphema dicta aut contumelias in eum proferimus, quod idipsum esse quod comedere Paulus declaravit: Si autem in vicem mordetis et devoratis, videte ne ab invicem consu mamini (Gal. 5. 15); neque locum ejus devastamus quomodo enim id fiat, cum singuli eum ut patriam communem pro speciali cujusque adscribant? Non er go nobis propheta maledixit, sed iis qui in ignorantia manserunt, et nomen regni Dei noluerunt adipisci quamobrem illi maledictionem pertimescant. 8. Ne memineris iniquitatum nostrarum antiquarum. Quomo do enim satisfacere poterimus pro malis antiquis et novis? Forte vero propheta iniquitates antiquas vocat eas quæ in deserto admissæ fuere: quia adversus illas multis variisque comminationibus usus est Deus quapropter eorum recordationem metuit. Cito antici pent nos misericordiæ tuæ, Domine, quia puuperes facti sumus nimis. Nihil ita pauperem hominem exhibet ut peceatun; adhuc autem pauperior efficitur, cum pec cato adjicitur impietas. Quapropter ad se cito accedere miserationes Dei supplicant, ne ob extremam pauper tatem desperantes in perniciem eant. 9. Adjuva nos, Deus salutaris noster; propter gloriam nominis tui, Do mine, libera nos. Prope ad Dei gloriam propheta con fugit; quoniam justitias populi exhibere non poterat; estque gloria nominis Dei peccatores miserari: quia ipse misericors, miserator et longanimis dicitur. Ait enim Moyses: Et vocavit in nomine Domini, et trans ivit ante faciem ejus, et vocavit, Dominus, Dominus Deus miserator et misericors, longanimis et multæ misericor diæ et verax (Exod. 34. 6). 5. Viden' cum has ad Christum preces fundere. Ille quippe non modo Deus est, sed et Servator utique vo catur ipse est gloria nominis Dei, videlicet Pairis quamobrem illuin Paulus splendorem glorie Patris appellavit (Hebr. 1. 3). Sequentia porro arguunt hæc de Christo dici. Et propitius esto peccatis nostris pro pler nomen tuum: 10. ne forte dicant in gentibus, Ubi est Deus corum? Et cujus est per proprium nomen peccatis propitium esse, nisi Christi, qui ideo propi tiatorium possidet? Hic Judæorum peccatis propitia tionem conciliavit, cum crucifixus Patri dixit: Pater, dimitte illis; non enim sciunt quid faciunt (Luc.23. 34). Ideo Paulus de illo ait: Quem proposuit Deus propi tiatorium per fidem in ejus sanguinem, in ostensionem justitiæ ipsius, in remissionem præcedentium peccato rum (Rom. 5. 25). Propitiatur antem Judæorum peccatis, non propter ipsos solum, sed multo magis propter gentes: ne forte Dei clementiam ignorantes, dicant: Ubi est Deus corum? et ex ignorantia impin gant; sed ut id cognoscentes ab eadem clementia ducantur, et suadeantur cum magno studio accuriere, et salutem consequi. Quæ sequuntur autem his dictis fidem facient. Et sciatur in gentibus coram oculis no stris ultio sanguinis servorum tuorum qui effusus est. Quare vult notam esse gentibus ultionem? Quia de. monas debellaturus erat, qui sanguinem, id est ani mas servorum Dei, scilicet Judæorum, per idolola triam labefactaverant. Quænam autem ultio erat? Ido lorum eversio, diabolicorum templorum incendium, quod ante oculos Judæorum perficitur: vident enim ea quæ peraguntur, neque cooperantur: nota autem est ultio gentibus ipsæ namque sciunt, qua manu qua virtute hac patrantur ac peraguntur, et cruci Christi eornm qui hoc vident exitium adscribunt. 11. Introcat in conspectu tuo gemitus compeditorum: Non compe dibus ex ferro, sed ex peccato factis: Catenis enim peccatorum suorum unusquisque stringitur (Prov. 5. 2). Hunc genitum in conspectum Dei intrare rogat, ut ca quæ sequuntur nancisci possint. Christus brachium Patris. Secundum magnitudi nem druchii tui posside filios morte affectorum. Brachium Patris Christum vocari sæpe declaravimus: secun dum illius magnitudinem, videlicet magna adventus ejus mysteria, quæ sunt crux et resurrectio. Non morte mulctatos, sed eorum filios servari a Deo po stulat: morte affecti autem erant ii qui in vita hæc non crediderant; sed corum filii ab apostolis sagena capti ingenti numero fuerant. 12. Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum, improperium ipsorum, quod er probraverunt tibi, Domine. Non nunc vicinos homines appellavit: neque enim eis septuplum reddi preca tus esset, gnarus judicem id non laturum esse certe quo pacto ad ipsum psalleret, Tu reddes unicui que secundum opera sua (Psal. 6. 13)? Ergo de demo nibus loquitur. Illi enim septuplum jure accipiunt utpote qui cum præstantioris sint naturæ, quam nos, de cælo antem dejecti fuerint, neque tamen sic tem perantiores effecti, terram suis adinventionibus per torbent, neque soli peccent, sed nos etiam ad peerata inducant, atque Deum apud nos probro afficiant quasi ejus imago deciderit: ad hæc vero ne per Christi quidem adventum ab idololatria desciverunt, sed ipsi sunt addicti. Quis autem eorum est sinus? Gehenna. Ipsis enim ab initio locus ille deputatus est: id verð declarat Dominus: Ite, maledicti, in ignem æternum, paratum diabolo et angelis ejus (Matth. 25. 41). 43. Nos autem populus tuus et oves pascuæ tuæ. Totum dị cit humanum genus: nos quippe opponens darmoni bus de cælo deturbatis, populum Dei et oves pascuP ipsius vocat hominem. Et qua de causa oves pascua ejus? Quia nos fideles ipso in participatione myste riorum pascimur. Confitebimur tibi, Deus, in sæculum. In generationem et generationem annuntiabimus laudea tuam. Hæc confessio quasi jam alia confessio præces scrit recensetur. Prius enim nos oves Christus con fessus fuerat dicens: Oves meæ vocem meam audiunt (Joan. 10. 27); deinde cum gentes etiam vellet adsci scere, addidit: Habeo et alias oves, quæ non sunt es hoc ovili; et illas oportet me congregare (Ibid. v. 16). Ipsi confitemur, qui illum pastorein in Psalmo s quenti vocamus. Id vero facimus non ad tempus, sed in sæculum, scilicet perpetuo: et in generationem et generationem annuntiabimus laudem ejus, in om nibus generationibus laudem gratiarum actionis offerentes, aut quia ex utraque generatione ipsum laudamus: non solum cz iis qui adhuc in carne vi vunt, sed etiam ex iis qui a carne discesserunt: pa triarchas nempe, apostolos, prophetas, et martyres in medium advocantes, cum ipsumn precamur,

viam; id est, ab iniquis, qui non incedebant via re gia. Hujus:nodi enim nunc sunt Judæi, qui in legem prævaricantur: quapropter non transire, sed per transire, viam dicuntur: igitur Sapientia in Prover biis, deceptum ab improba muliere juvenem, mente captum, pertranseuntem in foro prarter angulum, non transeuntem, dicebat (Prov. 7. 7. 8). 14. Extermina vit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est cam. Non tantum leo ob rapacitatem, nec draco ob nequitiæ venenum, cæteraque hujusmodi in Scriptu ris divinis allata; sed etiam aper, quod luto nequi tie gaudeat, diabolus appellatur, qui in malitiæ silva infructuosa habitat; et singularis, quia solus contra Deum arroganter se gessisse dicitur; ferus autem utpote ferox et intractabilis. Hic synagogam Judæo rum, ex quo maceries ejus destructa est, depascit; id est, ex quo Christus legale institutum abrogavit: nam inimici partibus adscripti sunt, quia neque legem, neque altare, neque aliud quidpiam eorum, quæ ad cultum Dei pertinebant, possident. 15. Deus virtutum, converte, el respice de cœlo, et vide. Quoniam neque lex, neque prophete Israelem converterunt, necessa rio rogat illum ut convertat; scilicet, ut corrigat. Quomodo convertat? Respiciens de cælo et videns. Quando non videt? At tunc eum cuin majore comni seratione respicere rogat, ut quid amplius quam an tea nobis beneficii conferat. Quid illud? In sequenti bus declaratur. Et visita vineam istam: 16. et perfice eam, quam plantavit dextera tua, et super Filium ho minis, quem confirmasti tibi. Vides quomodo postulet ut Deus, non agricole modo, sed etiam medici ofli cium adeat. Medici namque est visitare: qui medicus per seipsum invisit. 3. Itaque illum venire exoptat ut medicum, ut co lonum perficere vineam, auferreque spiritualem ver mem, resecare palmites redundantes, ex quibus fru clum excerpere non licebit. Cujus vero causa? Non lius, inquit, cujus maceriam destruxit, quam ini mico tradidit; sed propter palmitem dominicum, qui ex ea proditurus est. Quapropter cum dixisset, Visita vineam istam, subjunxit, Et super Filium hominis, quem confirmasti tibi; id est, propter Filium illum qui nasciturus ex vinea Judaica est, Quem confirmasti rii, visita illam. Vere etenim Judaici populi visitatio fuit Unigeniti adventus, siquidem illi visitationem ad misissent. Quamobrem Joannes dicebat: In propria venit, et sui eum non cognoverunt (Joan. 1. 11); ipse que Dominus Non veni nisi ad oves quæ perierunt domus Israel (Matth. 15. 24). 17. Incensa igni, et suffossa, ab increpatione vultus tui peribunt. Quia vi nee synagogam Judaicam comparavit, jure sermonein dividit, nunc de imagine, nunc de illis ipsis loquens propter quos imaginem assumpsit. Incensa igitur est igni Judeorum vinea, id est synagoga. Illud est, de quo Christus dicebat: Ignem veni mittere in terram, el quid volo nisi ut accendatur (Luc. 12. 49)? Ideo in jectus ignis est, et suffossa fuit, ut ea suffossa, fun damentum in ea absconditum detegeretur: de quo Isaias dixit: Ecce ego injiciam in fundamenta Sion la pidem eximium, electum, angularem, pretiosum; et qui credet in eum, non confundetur (Isai. 28. 16). Quin etiam David dicebat: Memor esto, Domine, filiorum Edom in die Jerusalem (Psal. 136. 7); videlicet gen tium quæ dicebant: Exinanite usque ad fundamenta ejus (Ibid.). Eousque enim res Judaicæ a gentibus effodiuntur, scilicet examinantur, disquiruntur, donec fundamentum detexerint, quod illi occultant. Ideo ab increpatione vultus Dei, intellige Christi, peribunt. Increpavit enim eos, quod claves scientiæ habentes, neque ipsi ingrediuntur, et eos qui ingredi volunt prohibent (Luc. 11. 52). 18. Fiat manus tua super vio rum dexteræ tuæ, et super Filium hominis, quem con firmasti tibi. 19. Et non discedamus a te. Virum dex teræ Christum dieit; virum propter humanam natu ram; dexteræ ejus, primo quidem utpote qui in dextera Patris cum carne sedeat; deinde quia omnem creatu ram constituit. Ipsum etiam Filium hominis propter carnem vocat, sed ut existimaret illum to:um con substantialein Patri propter divinitatem, ait, Quem confirmasti tibi. Confirmavit enim eum, ut qui eum genuerit; confirmavit autem sibi, quia ejusdem po testatis et per omnia similem genuit. Super hos ¡m mitti rogat manum Patris, id est, ut prodeant in nos signa et miracula: hæc quippe modo manus, modo digitus Dei appellantur. Non ultra autem per prophe tain, aut deiferum quempiam virum, ut per Moysen, per Heliam, aut ipsis similes, signa super nos fieri ro gat sed per Filiuin, promittens, si id fiat, nos minime discessuros ab eo: sape namque discessimus. Vivifi cabis nos, el nomen tuum invocabimus. Vivificabis nos aqua vivente baptismatis. Tunc enim nomen ejus invo camus, a Christo Christiani vocati. 20. Domine Deus vir tutum, converte nos, et ostende faciem tuam, et salvi eri mus. Hæc frequenter dicuntur. Non enim in præsenti solum propheta supplicat: ostendens nos non alio modo converti, neque servari posse, quam per ad ventum vultus Dei, Verbi scilicet incarnati. 1. In finem, pro torcularibus. Psalmus Asaph. 4. Cur propheta hunc Psalmum inter eos qui pro torcularibus inscripti sunt locavit? Neque enim tor cular, aut vindemiam, aut primitias ex agro hic ullo modo commemorat: Joseph autem adducit, qui imago et testimonium Christi fuit, qui torcular cruciatuum pro nobis calcavit, ut ipse per Isaia prophetiam do cuit Torcular calcavi solus (Isai. 63. 3). Cur autem torcular vocat cruciatus? Quia nos sanguinem_ex ipsis fluentem musti instar bibentes lætamur. 2. Ez sultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob. Probe nos in Deo ut potenti et sincero auxiliatori exsultare jubet, non in homine quopiam: neque enim apud ho nines aut potentia aut sinceritas ulla servatur: quia animo pariter atque potentia instabili sunt. Quin etiam nos exsultare jubet, ut qui jam per Dei opem victores simus. Deo autem cuinam? Deo Jacob, inquit. Abraha mum tacet, Isaacum omittit, soliusque Jacob, ut rei præsenti opportuni meminit, Jubilationem vero me morans, victoriam quamdam aut symbolum jubilatio nem esse subindicat. Illa quippe victoria nobis sap plantato per Christum hoste parata est. Ideo Deum Jacob jure in medium adducit, quia Jacob supplan tatorem significat (Gen. 27. 36). 3. Sumite psalmum, et date tympanum, psalterium jucundum cum cithara. Symbolum Veteris Testamenti tympanum est, utpote quod sonum emittat inconditum et obscurum, et quomiam Maria soror Moysis cum tympano ante popu lum Judæorum choreas agebat. Psalmista Novum etiam Testamentum exprimit: claram enim et distin ctam vocem psallentes emittunt; illo namque pacto Evangelium fequitur. Quia igitur pepulum Judaicum nunc alloquitur, illosque docet qua de re exsultare et jubilare debeant, ac quod pactum cum Ecclesia ex gentibus inire, clare illos hortatur ut accipiant nova, et dent illis vetera; illa quippe connexa utiliora eva dunt. Nam qui veritatem habet, magis impletur cum imaginem accipit; qui autem imaginem habet, magno afficitur beneficio cum veritatem accipit, cujus eausa imaginem possidet: quapropter ait: Psalterium ju cundum cum cithara, id est nova cum veteribus quemadmodum et Salomon ait in Canticis: Nova cum veteribus, quæcumque dedit mihi mater mea, frater mi, servavi tibi (Cant. 7. 13). Cur autem hæc psalterio et cithara comparavit? Quia hæc instrumenta inter se sunt affinia, sed diversos habent chordarum nexus; aliud enim superne, aliud inferne colligatum est quemadmodum Vetus et Novum Testamentum affinia inter se sunt, et ad unum scopum, pietatem nempe, respiciunt; sed illius præcepta deorsum vergunt, ob tenuitatem mandatorum: illius vero sursum, ob cel situdinem et sublimitatem eorum qui Christi disci puli fuerunt.