col. 735–736page 1 of 2
et cinerem, quales reperiuntur etiam peccatores, post
quam in eos Deus suam immisit iram. 16. Ita perse
queris illos in tempestate tua, et in ira tu: turbabis eos.
Tempestatem vocat repentinam et vehementissimam
Dei in peccantes commotionem, qua is optat ut illi
pellantur et conturbentur; id vero quomodo fiat in
præcedentibus dictum est: ut dissipentur in minutas
partes quemadmodum stipula; utque in. terram et
pulverem eant, posteaquam ira Dei instar ignis ex
stincta fuerit. Verum id precatur non in damnum
ipsis, sed in utilitatem vertere. Quid enim adjicit?
17. Iimple facies eorum ignominia, et quærent nomen
tuum, Domine. Cum spem illam amiserint cujus gratia
spem in Deum negligebant, pudorem necessario el
ignominiam subibunt, utpote qui in vanis rebus fidu
ciam habuerint, et fugientia manentia esse existima
verint; mutati autem nomen Dei querent, præ omn
nibus diligentes ejus familiaritatem. Quia vero in
præsenti id non peccatoribus omnibus evenit: alii
enim usque in finem in prosperitate manent; alii
etiain cessante prosperitate, ad Deum non conver
tuntur; audi quid de illis subjungat: 18. Erubescant
et conturbentur in sæculum sæculi. Palam est eum lo
qui de futuro sæculo, ubi peccatores non modo con
funduntur, sed etiam conturbantur, ac pudore suffecti
pereunt, quia ibi pœnitentiæ tempus non habent
neque enim possunt per pœnitentiam pudorem suum
obtegere; erubescunt autem non modo judicem, sed
etiam eos in quorum præsentia judicium subeunt,
quos fortas e læserunt, quibus frustra insidiati sunt.
Ilos necessario erubescunt, videntes eos in bonis, se
in malis versari. Tunc enim, etsi necessario Deum
cognoscent, cogent: metu ac judicio: quærere autem
illum vel ad eum recurrere jure merito non poterunt,
ut sequentia declarant: 19. Et cognoscant quia nomen
tibi Dominus, tu solus Altissimus super omnem terram.
Hic cognitionem, non eam quæ ex animo et propo
sito habetur, sed necessariain confessionem dicit.
Quemadmodum enim cum acutum gladium videmus,
cum cum experimur, tunc eum revera cognoscimus
insuperque cum fateamur ignem calidum esse, tunc
maxime illud prædicamus, cum ei nos admovemus
sic omnes increduli in die judicii Deum cognoscent,
scient ipsum solum Altissimum esse super omnem
terram non ut quidam impii nunc arbitrantur, di
visum in idolis imperium habentem; et putant eo
quod diutius toleret, ipsum nec omnia nec in omni
bus quæ vult posse facere. Tunc certe non ita lo
quentur: non amplius enim erga illos tolerantia, sed
justitia utetur.
1. In finem, pro torcularibus filiis Core,
Psalmus LXXXIII.
1. Psalmorum cantores fuisse filios Core, perinde
atque Asaph, jam ostendimus, cum prophetiam
Davidis in Psalmis explanaremus; torcularia autem
esse cruciatuum Christi mysteria diximus, quia sub
sultans et torcular calcans, quasi mortem calcaret,
id implevit. Quare Triumphale pro torcularibus inscri
plum hunc Psalmum apud reliquos interpretes repe
rimus; bene autem LXX, In finem, ediderunt, quia
finis legis Christus, de quo hæc dicta sunt. 2. Quam
dilecta tabernacula tua, Domine virtutum! Tabernacula
Domini non templa solum, non oratoria dicuntur,
sed etiam omnes quotquot Deum in se habitare per
sanctitatem satagunt; multo magis ex quo Christus
advenit, qui ob suum erga homines amorem in nobis
habitat. Quamobrem Jones Theologus scripsit: Ver
bum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. 1. 14).
Hec itaque dilecta Deo, utpote ab illo habitata;
dilecta nobis, quia per ca ad Deum inaccessibilem
accedere possumus. 3. Concupiscit et deficit anima mea
in atria Domini. Deficit, non ex infirmitate, sed ex
vehementia amoris: quemadinodum fervidi amatores
deficiunt, cum ab amoribus suis vel ad modicum
tempus separantur. Id se dicit prophcta perpeti In
atriis Domini, seu sensibilibus, seu spiritualibus. At
jure merito. Illic enim pauper invenit consolationem,
injuria affectus, patientiam, qui prospere agit, fre
num: omnia omnes sive medicamenta morbis animi,
sive incitamenta ad virtutem roborantia accipimus.
Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum virum.
Primo cor, deinde caro exsultationem in Deum acri
pit. Nam si mentem Deo consecremus, caro ab ea
instituta, non ultra gaudet ebrietate, cubilibus et
impudicitia, sed exsultat in Deum vivum, quæcumque
ad veram vitam pertinent, per philosophiam et spem
paulo post futuræ vitæ persequens.
Monachus passeri similis.-4. Etenim passer invenit
sibi domum, et turtur nidum ubi reponat pullos suos
altaria tua, Domine virtutum, rex meus, et Deus meus.
Intelliges igitur hac ratione, sicut passer domum el
turtur nidum, ita nos invenire altaria Dei, refugium
nobis et tegumentum præbentia. Quod autem verius
est, passerein vocat hominem, qui monasticam philo
sophiam sectatur. Multa enim in eum, quae ad pas
serem pertinent, conveniunt: non habet domum in
terra, non sollicitus est de crastino, dolum nou
meditatur, vili cibo utitur; turturem vero dicit vir
ginem castam, ob castitatem et slitudinis amorem,
ob querulam vocem: consentaneum quippe est vir
ginem, eam quæ in viduitate philosophice et in
lacrymis vitam agit, imitari. Hi nidos sibi et domos
invenerunt, Dei nempe altaria: illic habitare,
nidificare debent; habitare, ad securitatem; nidiki
care, quia fructus et filii virginum et continentium
sunt sanctificatio, passionumque mortificatio, quorum
characterem cum incitamento ferunt altaria. Illud
etiam animadverte, nempe eum Dominum virtutam
cælique, imo universorun, regem et Dominum suum
appellare declarat scilicet commune bonum, ut
sibi proprium, habere licere: quapropter habitare in
nobis dignatur is, qui a nullo continetur. 5. Beati qui
habitant in domo tua, Domine, in sæcula sæculorum
laudabunt te. Domus Dei lex est: illic namque ut in
proprio tabernaculo habitat; ac per eam mandata
servantibus adest. Qui igitur illic habitant beati sunt
primo quidem quia cum Deo habitant; deinde quia
in loco habitant insidiis non pervio, sed in quo es
accurata rerum præsentium distinctio, et clara fulu
rorum præscientia et cognitio. Quare qui illic babi
tant, in sæcula sæculorum Deum laudabunt, nacti
angelorum vitam, qui perpetuo Deum hymnis cele
brant, et futuram ejus gloriæ celebrationem cum
præsenti copulant. Diapsalma medium rophetic
occupat: quia de iis qui admodum et perpetuo confi
dunt in Deum disserens, sermonem transtulit ad eos,
qui ad hoc quidem nati erant, sed ex Dei auxilio et ex
profectu ad illos ascenderunt. 6. Beatus vir cujus est
auxilium apud te. Vere quidem: si enim lapsus sil,
surgit tamen; si sit peccator, purgatur; si despe
ratus, mortem tamen non videbit. Sed quis hic sil
audi: Ascensiones in corde suo disposuit. Quomodo el
qua ratione? 7. In valle lacrymarum, in loco quem posuil.
2. Non ergo personarum acceptor est Deus, neque
his quidem patrocinatur, aliis vero ininime,sed omui
bus patrocinium præbet, iis qui seipsos offerunt.
Offerunt, quomodo? In valle lacrymarum: id est, in
loco pœnitentiæ. Illic enim Deus peccatoribus posuit
locum conversionis et salutis, dicens: Pœnitentiam
agite: appropinquavit enim regnum cœlorum (Matth.
4. 17). Itaque qui hac via graditur, Ascensiones in
corde suo disposuit, a terra ad cælum transire cogi
tans, non per unum gradum, sed per plures. Qua
propter Ascensiones dixit, non ascensionem: multis
enim virtutibus, et variis recte factis opus habenius,
ut ab infimis liberati, superna accipiamus. Quænam
illa sunt? Audi: 8. Etenim benedictiones dabit legisın
tor: ibunt de virtute in virtutem: videbitur Deus deorum
in Sion. Dicit itaque evangelica præcepta, in quibus
non unam reperire est benedictionem, sed multas;
varias scilicet beatitudines, quas Christus ceu leges
protulit in quibus is qui sibi attendit, procedit de
col. 737–738page 2 of 2
PG 55:737καιρὸν τῆς ἀρνήσεως· ὅθεν οὐκ ἀπέγνω ἀναβάσεις ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ τὰς διὰ μετανοίας θέμενος Ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ κλαυθμώνος. Ορᾷς γὰρ ὡς ἐδάκρυσε, καὶ τοῦ νέου νομοθέτου τὰς εὐλογίας, τοῦ Χριστοῦ, προσδεχόμενος, ἐκ δυνάμεως ἐπορεύθη εἰς δύναμιν δραμὼν γὰρ εἰς τὴν ἀνάστασιν, καὶ θεωρήσας μὲν τὰ ὀθόνια, θεωρήσας δὲ καὶ τὸν Χριστὸν, ὕστερον αὐτῷ συναντήσαντα, ὡς ὁ Λουκᾶς ἐδήλωσεν, οὐκ ἀρκεῖται τούτοις, ἀλλὰ εἰς ἑτέραν δύναμιν τὴν Σιὼν ἐπορεύετο, ἐκεῖ τε αὐτῷ πάλιν ὁ Θεὸς τῶν θεῶν ὁ Χριστὸς ἐνεφανίζετο, εὐλογίας νομοθετῶν, εἰρήνην τε ἐν ἔδωκε τοῖς μαθηταῖς, καὶ δωρεὰν τοῦ Πνεύματος. Κύ. ριε ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου· ἐνώτισαι, ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Οὐ γὰρ ἀρκεῖ τὸ ἀκοῦσαι; Οὔ, φησίν· ἀλλ᾽ ὀφείλει καὶ ἐνωτίσασθαι τουτ ἐστιν, ἐν τοῖς ὠσὶν ἀποθέσθαι, ἵνα κἂν νῦν μὴ ἐπιτελέσῃ τὴν προσευχὴν, ὕστερον γοῦν αὐτὴν πληρώσῃ ὡς γὰρ προφήτης εγίνωσκε μακροῦ χρόνου χρήζοντα ὑπὲρ ὧν νῦν προσηύχετο. Διάψαλμα ὧδε πάλιν ἀκολούθως προσ έθηκεν, ἐνδιδοὺς τῇ προσευχῇ, ἵνα τὰ αὐτὰ πολλάκις προσ εύξηται, ἐπειδὴ πρὸς αὐτὴν ὑπῆρχε τὴν σωτηρίαν τὴν ἀνθρωπίνην τείνοντα. Υπερασπιστὰ ἡμῶν, ἵδε, ὁ Θεός, καὶ ἐπίβλεψον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ σου. Ιδε ὅτι τῆς σῆς ἐπισκέψεως χρήζομεν· ἴδε ὅτι τὸ τραῦ μα φαρμάκοις άνθρωπίνοις οὐ παύεται· ἴδε ὅτι συντετριμμένον ἀγγεῖον. Σῶμα σὸν, οὐκ ἀλλότριον. Καὶ οὕτως ἐπίβλεψον ἡμῖν· ἀλλ᾽ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ σου τουτέστιν, ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Χριστοῦ, ἵνα ἐν τῷ Υἱῷ πάντας ἡμᾶς καὶ ὁ Πατὴρ ἐπισκέψηται, καὶ εὐδοκία του Πατρὸς τελεσθῇ τὸ καθ' ἡμᾶς μυστήριον. Διὰ τί δὲ τὸν Πατέρα διὰ τοῦ Υἱοῦ, οὐχὶ διὰ τῶν προφητῶν αἰτεῖς ἐπι βλέψαι; Ὅτι κρείσσων ἡμέρα μία ἐν ταῖς αὐλαῖς σου ὑπὲρ χιλιάδας. Αὐλὰς τοῦ Θεοῦ τὴν Βηθλεὲμ ἀνακαλεί, τὸν σταυρὸν, τὴν ἀνάστασιν. Ἐν ἑκάστῃ τοίνυν τούτων ἡμέρα μία κρείσσων ὑπὲρ χιλιάδας καιρῶν. Ὅπερ γὰρ οἱ ἀπὸ γενέσεως κόσμου χρόνοι οὐ κατώρθωσαν, τοῦτο τῇ ἡμέρᾳ τῆς γενέσεως τοῦ Χριστοῦ, ἢ τοῦ σταυροῦ, ἢ τῆς ἀναστάσεως, ἔτι δὲ καὶ τῆς ἀναλήψεως, ὅλῳ τῷ γένει κατώρθωσεν. Διόπερ τὰς αὐλὰς ταύτας ὑπερδοξάζων ὁ προφήτης ἔλεγε τὰ ἑπόμενα· Ἐξελεξάμην παραῤῥιπτεῖσθαι ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ μου μᾶλλον ἢ οἰκεῖν με ἐν σκηνώμασιν ἁμαρτωλῶν. Βούλομαι, φησὶν, ἐν ταῖς προειρημέναις αὐλαῖς μετὰ εὐτελῶν καὶ ἀποῤῥιπτομένων τάττεσθαι, ἢ γὰρ οἰκεῖν ἐν ταῖς τῶν Ἰουδαίων συναγωγαῖς, αἵτινες οὐκ ἔτι σκηνώματα Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἁμαρτωλῶν τὸν νόμον παραβαινόντων λέγονται. Αἱρεῖται ἄρα ὁ προ φήτης μετὰ λῃστοῦ κληρονομεῖν, ὅσπερ εἶναι δοκεῖ τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ εὐτελέστερος, ἢ μετὰ Χαναναίας, ἥτις ἀποῤῥιπτουμένη τὰ ψιχία τὰ πίπτοντα τῆς τραπέζης εξήτησεν, καὶ μὴ μετὰ Καϊάφα καὶ τῶν ἄλλων ἀρχιερέων, οἵτινες ἐν τῇ συναγωγῇ τῶν Ἰουδαίων ἐπρώτ τευον. Τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἡμεῖς ἔσχατοι τῶν δικαίων εἶναι καὶ ἔκτρωμα, καθάπερ ἔλεγεν ὁ Παῦλος, προσευξώμεθα μετὰ τῶν ἁμαρτωλῶν μὴ οἰκεῖν· μάνθανε γὰρ τὸ ἑπόμενον. Ότι ἔλεος καὶ ἀλήθειαν ἀγαπᾷ Κύριος ὁ Θεὸς, χάριν καὶ δόξαν δώσει· ἔλεος καὶ ἀλήθειαν ἐπὶ τοὺς ἐξ ἁμαρτωλῶν μετανοήσαντας, καὶ διὰ μὲν τὸ ἔλεος μετὰ τῶν δικαίων ταττομένους, διὰ δὲ τὴν ἀλήθειαν οὐκ ἔχοντας αὐτοῖς τὰ ἴσα· ὅθεν καὶ παραῤῥίπτεσθαι λέγεται. "Ωστε τὴν χώραν τὴν ἐσχάτην ἐν αὐτοῖς κατέχοντες, τοῖς αὐτοῖς χάριν καὶ δόξαν δίδωσι· χάριν, ἐπειδὴ χάριτι σώζονται· δόξαν, ἐπειδὴ μετὰ δικαίων εἰ καὶ ἐν τάξει τελευταίᾳ δοξάζονται. Ὅτι δὲ τοῦτο ἀληθὲς, καὶ πρωτεύουσιν ἀναγκαίως οἱ δίκαιοι, τὰ ἐχόμενα δείκνυσι. Κύριος οὐ στερήσει τὰ ἀγαθὰ τοῖς πορευόμενοις ἐν ἀκακίᾳ. Οἱ γὰρ κακίας βεβιωκότες χωρίς, καὶ ἐν δικαιοσύνῃ, ὅπερ ἐστὶν ἀκακία, πολιτευσάμενοι, οὐκ ἀποστεροῦνται τῶν ἀγαθῶν· ἀναλόγους δὲ τοὺς στεφάνους ὑποδέξονται, ἐπειδὴ "Εκαστος τὸν ἴδιον μισθὸν λήψεται κατὰ τὸν ἴδιον κόπον. Κυ ριε ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, μακάριος ἄνθρωπος ὁ ἐλπίζων ἐπὶ σέ. Καλὴν τῷ ψαλμῷ [ ] ὁ προφήτης σφρα γῖδα ἐπέθηκε, τὴν εἰς Θεὸν ἐλπίδα, ἣν ἧς μακάριον ἔχεσθαι. "Αγκυρα γὰρ τῶν χειμαζομένων· τῶν δὲ πολε μουμένων τεῖχος ἀῤῥαγές γίνεται. Ἐλπίζει δὲ εἰς αὐτὸν ὁ μηδενὶ τῶν παρόντων θαῤῥῶν, ἀλλὰ καὶ παντὸς κόσμου τὴν ἐλπίδα τὴν εἰς Θεὸν ἀνθαιρούμενος. Εἰς τὸ τέλος, τοῖς υἱοῖς Κορέ, ψαλμις πδ. Αναγκαίως καὶ νῦν Εἰς τὸ τέλος ὁ ψαλμὸς ἐπιγέγει πται, ἢ κατὰ τοὺς ἄλλους ἑρμηνευτάς, Ἐπινίκιος Εχει γὰρ τὰ πεπραγμένα ἐπὶ τέλει τῶν αἰώνων με στήρια, ἅπερ ὄντως ἐπινίκια κατὰ τοῦ διαβόλου γίνεται Εὐδόκησας, Κύριε, τὴν γῆν σου, ἀπέστρεψας την αἰχμαλωσίαν Ἰακώβ. Κοινὰ τῷ ἀνθρώπῳ καὶ τῇ γῇ τὰ συμβαίνοντα. Ευθηνούσης γὰρ τῆς γῆς, ευθηνεσθαι καὶ τὸν ἄνθρωπον, παιδευομένης δὲ, συμπαδεύεσθαι γίνεται, ὡς ἐξ αὐτῆς ὄντα τε καὶ τρεφόμενον. Οθεν καὶ τὰ νυν είρη μένον παρὰ τοῦ προφήτου κατὰ κοινοῦ δυνατὸν ἐκλαμβάνεσθαι· ἐπειδὴ καὶ ἡ κτίσις, ἧς ἐστι στοιχεῖον ἡ γῆν τὴν ἡμετέραν, καθά φησιν ὁ Παῦλος, ἀπεκδέχεται λύτρων, γενομένην τὸν ἄνθρωπον, ὃς ἀνθ᾽ ὅτου λέγεται για τα ὴν νῦν ὁ προφήτης εὐδοκίαν εκάλεσε, κοινὴν μὲν εἰς τα λάκις ἀποδέδεικται· ἰδικὴν δὲ εἰς τοὺς ἐκ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων πρὸς αὐτὸν ἐπιτρέψαντας, οὓς Αιχμαλωσίας ὁ προφήτης Ἰακὼβ ἐκάλεσεν. ᾿Αλλὰ τίς ἡ εὐδοκία, στ φέστερον ἀπὸ τῶν ἑξῆς μάνθανε. Αφῆκας τὰς ἀνομίας τῷ λαῷ σου, ἐκάλυψης πάσας τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Εν γὰρ αὐτῷ περὶ ἡμῶν δόξαι· οὐ μίαν γὰρ ἀνομίαν ἡμῖν, πάτας δὲ ἀφῆκεν· ἀλλὰ καὶ πάσας ἡμῶν τὰς ἁμαρτίες διὰ τῆς ἑαυτοῦ φιλανθρωπίας ἐκάλυψεν, ὥσπερ Ιατρός καλύπτει φαρμάκοις τραύματα. Ανομίας δὲ καὶ ἁμαρτίας οὐ ταυτολογήσαι βουληθεὶς ἐμνημόνευσεν, ἀλλὰ δεικνή λήματα, ὡς ὑπὸ νόμον οὖσι τὸν Μωϋσέως, ἀλλὰ καὶ τὰς οὐχὶ μόνον Ιουδαίοις, ὧν ἀνομίαι καλεῖται τὰ πλημμε ἔθνεσιν ἀφῆκεν, ὧν ἁμαρτήματα τὰ παραπτώματα λέγε. ται, ἐπειδὴ πλημμελούντες τῶν ἐπουρανίων ἐννοιῶν πρὸς τὸ εὔηθες βλεπουσῶν ἁμαρτάνουσι. Διάψαλμα τη μελα δία πρόκειται, οὐ μάτην τοῦ προφήτου τους λόγους α παύσαντος, ἀλλ' ἐπειδὴ μεγάλα λίαν ὑπῆρχεν ἐκθέμενος, ὥστε κεκμηκότα πρὸς τὸ τῶν ἀποκαλύψεων μέγεθος τον νοῦν, ἀκριβεστέρας ἕνεκα τῆς περὶ τούτων θεωρίας, χρήζει διαναπαύσασθαι. Κατέπαυσας πᾶσαν τὴν ἐργα σου· ἀπέστρεψας ἀπὸ ὀργῆς θυμοῦ σου. Τὴν ἐς τ οὐχὶ ἐκ μέρους, ἀλλ' ὁλοκλήρως κατέπαυσεν, οὐχ ότι αὐτὴν ἀναβαλέσθαι πρὸς καιρὸν, ἀλλ᾿ ὥστε παντες ἀφανίσαι, καὶ μηδὲν αὐτῆς καταλιπεῖν ὑπόμνημα δια περ καὶ ἀποστρέψαι ἀπὸ ὀργῆς θυμοῦ αὐτοῦ λέγεται ἀπὸ δὲ ὀργῆς ἀποστρέψας, δηλονότι πρὸς φιλανθρωπίει ἐξέκλινεν. Αλλ' ἐπειδὴ τὰ μέλλοντα ὡς παρόντα ἐξέθετα, προφητικῷ χαρακτῆρι χρησάμενος, θεώρησον ὅπως εἴ εὐχὴν τὴν προφητείαν ἔτρεψε, οὔπω ταῦτα γεγονέναι, ἐν ἐλπίδι δὲ ὑπάρχειν ἐνδεικνύμενος. Επίστρεψον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς τῶν σωτηρίων ἡμῶν, καὶ ἀποστρέψαν τις θυμόν σου ἀφ' ἡμῶν. Οὐκ ἄρα πάθος ἐπὶ Θεοῦ ἡ ὀργα ἀπειλὴ δὲ πρὸς τὸ συμφέρον γινομένη τὸ ἡμέτερον. Δ περ ἂν ἡμεῖς ἐπιστρέψωμεν, ἀποστρέφεται καὶ αὐτὸς ἀπὸ τοῦ θυμοῦ, καὶ παύεται περὶ πολλοῦ τὴν ἡμετέραν των τηρίαν τιθέμενος, ὥστε καὶ πολλὰς αὐτῆς ὁδοὺς εὐμε πολλοὺς ἐπενόησε τρόπους· καὶ τούτου χάριν Θεός είχ τως τῶν σωτηρίων λέγεται. Μὴ εἰς τοὺς αἰῶνας άπ σθῇς ἡμῖν, ἢ διιτενεῖς τὴν ὀργὴν σου ἀπὸ γενε εἰς γενεάν; Φοβερὸν μὲν καὶ νῦν τὸν Θεὸν τοῖς ἀνθρώποις ὀργίζεσθαι, ἀλλ' ἐπειδὴ κατὰ τὸ παρὸν ὡς τὰ πως μακροθυμία κέχρηται, φοβερωτέρα ἡ ὀργὴ ἀναγκαίως ἡ μέλλουσα. Μὴ τοίνυν ἡμῖν εἰς ὅλον τὸν νῦν αἰῶνα ἐφ γισθῆναι τὸν Θεόν, μηδὲ ἀπὸ τῆς νῦν γενεᾶς εἰς τὴν αὖθις τὴν καθ᾿ ἡμῶν ὀργὴν μετατιθέναι, σβεσθῆναι δὲ αὐτήν φιλανθρωπία προσεύχεται. Πῶς δὲ τοῦτο καὶ τίνα τρόπον ἡμῶν ὀκνούντων εἰς ἐπιστροφὴν γίνεται, τὰ ἑπόμενα δείκνυσιν. Ὁ Θεὸς, σὺ ἐπιστρέψας ζωώσεις ἡμᾶς, καὶ ὁ λαός σου εὐφρανθήσεται ἐπὶ σοί. Ἐρεῖς μὲν ἐπισ στροφὴν Θεοῦ, τὴν [] παρ' αὐτοῦ δι' ἡμῶν έργουμε τὴν ἐπιστροφὴν, κυρίως δὲ, ἦν αὐτὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἐπέ στρεψε· φησὶ γὰρ, Ο Θεός, σὺ ἐπιστρέψας ζωώσεις ἡμᾶς. Ὅπερ δὲ σαφῶς γέγονεν, ἡνίκα σαρκωθείς και γενόμενος ἄνθρωπος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσήγαγε, και τὴν ἡμετέραν ἐπιστροφὴν ἣν ἑαυτῷ κατώρθωσε, πά πράττων ὑπὲρ ἡμῶν καὶ πάσχων, δι' ὧν ἡμᾶς ἐζωοποίησ, καὶ νῦν ἑαυτοῦ λαόν, δηλαδὴ τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύον, εὐφραίνεσθαί τε καὶ πανηγυρίζειν ἐπ' αὐτῷ παρεσκεύας. Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἔλεός σου, καὶ τὸ σωτήριες σου δῴης ἡμῖν. Ορᾶς τὸν ψαλμῳδὸν, ὡς προφήτην και δοῦλον φθεγγόμενον· ὡς μὲν γὰρ προφήτης τὸ μέλλον ἀπεφήνατο· προσεύχεται δὲ πάλιν ὡς δοῦλος, ὅπερ ἀπε ὡς προφήτης έφθασεν ἀποκρίνασθαι. Τί δὲ ἔλως προς εύχεται; Δειχθῆναι τοῖς ἀνθρώποις τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ σωτήριον, τουτέστι, τὸν Θεὸν Λόγον σαρκί φαινό