col. 397–398page 1 of 6
PG 56:397[] Εἰς τὸ ὅτι παλαιᾶς καὶ καινῆς Διαθήκης εἷς ὁ νομοθέτης· καὶ εἰς τὸ ἔνδυμα τοῦ ἱερέως· καὶ περὶ μετανοίας. α'. Τῆς Χριστοῦ βασιλείας τὸ Εὐαγγέλιον κηρύττουσι προφῆται, ἑρμηνεύουσι δὲ οἱ τῆς νέας χάριτος ὑπηρέται, δέχονται δὲ οἱ τοῦ θείου λόγου ἀκροαταὶ καὶ ἐρασταὶ καὶ ἐπαινεται. Οὐκ ἔστιν ἐντρυφῆσαι τῷ λόγῳ τῆς ἀληθείας, μὴ διψῶντα τὸν λόγον τῆς διδα σκαλίας. Καὶ ὥσπερ οὐκ ἔστι μὴ διψῶντα καὶ πει νῶντα ἡδέως ἀπολαῦσαι τροφῆς, οὕτως οὐκ ἔστιν ἐντρυφῆσαι λόγῳ ἀληθείας, μὴ διψῶντα τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν διδασκαλίαν. Διό φησιν ὁ Σωτήρ Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψώντες τὴν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται. Ἡ ἀληθὴς τῶν ψυχῶν τροφή, ἡ ἀληθὴς τῶν εὐσεβῶν τρυφή, ὁ ἀλη θῆς τῶν εὐσεβῶν πλοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, ὁ διὰ τοῦ Δαυΐδ λέγων· ποτὲ μὲν γὰρ ὡς πλουτῶν ἐναβρύνεται, ποτὲ δὲ ὡς τρυφῶν, καὶ λέγει· Ως γλυκέα τῷ λαρυγγί μου τὰ λόγιά σου, ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον τῷ στόματί μου. Ἐνταῦθα τοῦ τρυφῶντος ἀφῆκε φωνήν. Τρυφὴ γὰρ ἦν αὐτῷ ν ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος· περὶ οὗ πολλάκις ἔλεγε· Κατατρύφησον τοῦ Κυρίου, καὶ δῴη σοι τὰ αιτήματα τῆς καρδίας σου. 'Αλλαχοῦ δὲ οὐχ ὡς τρυφῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ ὡς πλουτῶν ἐγκαλλωπίζεται τῷ πλούτῳ τοῦ νόμου, λέγων· Αγα. θόν μοι ὁ νόμος τοῦ στόματός σου ὑπὲρ χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Εἶδες τρυφήν εὐσεβείας, καὶ πλοῦτον ἐν δικαιοσύνῃ; Δεῖ τοίνυν ἡμᾶς διψαν τὰ θεῖα, καὶ πεινᾷν τὰ οὐράνια, καὶ ἔχειν ἄφθονον τὴν ἀπόλαυσιν ἐκ τῆς βασιλικῆς τοῦ Χριστοῦ τρα πέζης, ἀντέχεσθαι δὲ τοῦ Εὐαγγελίου τῆς σωτηρίας, οὐ νῦν ἀρξαμένου, ἀλλὰ ἐν τοῖς προφήταις θεμελιωθέντος, καὶ ἐν τοῖς ἀποστόλοις οἰκοδομηθέντος τ. Οὐ γὰρ ἀφ' οὗ ἐφάνη Χριστός, τὸ Εὐαγγέλιον ἤρξατο ἀλλ' ἐῤῥιζώθη μὲν ἐν ταῖς βίβλοις τῶν προφητῶν, ἐβλάστησε δὲ ἐν τῷ κηρύγματι τῶν ἀποστόλων. Διὰ τοῦτο ὁ Παῦλος βουληθεὶς δείξαι, ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον εὐκ ἀπὸ τῆς οἰκονομίας ἤρξατο, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν προ φητῶν ἔλαμψε, διὰ τῆς οἰκονομίας αὐτὸ διαγορεύει 4 Παῦλος δοῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ, κλητὸς ἀπόστολος, ἀφωρισμένος εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ, 8 προ επηγγείλατο διὰ τῶν προφητῶν αὐτοῦ ἐν Γρα φαῖς ἁγίαις περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ γενομένου ἐκ σπέρματος Δαυΐδ κατὰ σάρκα. ύποφῆται. γὰρ ἦν αὐτῷ. γὰρ οὖν αὐτῷ. ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος καὶ λόγος. κατατρύφησον τῷ Κυρίῳ, τοῦ Κυρίου. ἀρξάμενοι... θεμε λιωθέντες..., οἰκοδομηθέντες. οἰκονομίας, οὕτω πως διαγορεύει. Οἶδε Παῦλος ἀδιαίρετον τὴν Παλαιὰν καὶ τὴν Νέαν Διαθήκην· διὰ τοῦτο ποτὲ μὲν αὐτὴν καλεῖ Καινὴν Διαθήκην ε, ἵνα δείξῃ πῶς ἀνεκαινίσθη τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα (οἶδα τοῦτον πρώην γυμνάσας τὸν λόγον· [] ἀλλ' ἐπαναλαμβάνω πρὸς ὑπόμνησιν) καλεῖ τοίνυν Καινής Διαθήκην πρὸς ἀντιπαράθεσιν τῆς γεγηρακυίας· κρείττονα, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς ἐλάττονος, αἰώνιον πρὸς ἀντιπαράθεσιν τῆς προσκαίρου. Καλεῖ αὐτὴν καὶ δευτέραν Διαθήκην. Διὰ τί δευ τέραν; Ινα τῇ γνώμῃ συνάψῃ. Τὸ γὰρ ἀπεσχοινισμένον τινὸς δεύτερον οὐ λέγεται. Αλλ' ἐπειδὴ Θεὸς ἐλάλησε καὶ ἐν τῇ πρώτῃ, καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ, ὁ αὐτὸς καλεῖ πρώτην καὶ δευτέραν, τῷ ἀριθμῷ τὴν συμφωνίαν έργαζόμενος. Διὰ τοῦτο ὁ Παῦλος ἀδιαίρετον κηρύτ των βασιλείαν Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος, ποτὲ μὲν καλεῖ τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ τοῦ Πα τρὸς ', ποτὲ δὲ τοῦ Υἱοῦ, λέγων· Παῦλος δοῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ, κλητὸς ᾿Απόστολος, ἀφωρισμένος εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ. Ἀλλ᾽ ἵνα μή τις ἀκού σας, Εὐαγγέλιον Θεοῦ, νομίσῃ τὸν Υἱὸν μὴ ἔχειν αὐθεντίαν εἰς τὸ κήρυγμα, ἐν τῇ αὐτῇ Επιστολῇ μια κρὸν ὑποβὰς λέγει· Μάρτυς γάρ μοι ἐστὶν ὁ Θεὸς, ᾧ λατρεύω ἐν τῷ πνεύματί μου, ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Εἶδες τὸ θαῦμα τοῦ κήρυκος, καὶ τὴν ἀπηρτισμένην διάνοιαν; Ἵνα μὴ νομισθῇ ἐν μὲν τῷ νόμῳ ἄλλῳ Θεῷ δουλεύειν, ἐν δὲ τῷ Εὐαγ γελίῳ πρὸς ἄλλον χωρεῖν, λέγει· Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς, ᾧ λατρεύω ἀπὸ προγόνων ἐν καθαρᾷ συνειδήσει. Οὐ γὰρ ἀπ᾿ ἄλλου, φησί, πρὸς ἄλλον ἕδραμον, ἀλλ᾽ ἂν εἶχον ἐν ἀγνοίᾳ, προσέλαβον ἐν γνώσει. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς βουληθεὶς δεῖξαι, ὅτι τὰ ῥήματα τῆς Παν λαιᾶς Διαθήκης καὶ τῆς Νέας ἑνός ἐστι στόματος, καὶ ἑνὸς Δεσπότου, μίαν μαρτυρίαν ἀπὸ Γραφῆς παρ ήγαγε, συμπλέξας τῷ εὐαγγελικῷ λόγῳ τὴν Πα λαιὰν, καὶ λέγει· Γέγραπται· Οὐ φιμώσεις βοῦν ἀλοῶντα· καὶ, Αξιος ὁ ἐργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτ τοῦ. Τὸ μὲν γὰρ, Οὐ φιμώσεις, Μωϋσῆς εἶπε· τὸ δὲ, Αξιος ὁ ἐργάτης του μισθοῦ αὐτοῦ, ὁ Χριστός ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις. 'Αλλ' ἵνα δείξῃ ὅτι ἐν στόμα κἀκεῖνα καὶ ταῦτα ἐλάλησε, τὰ τοῖς χρόνοις διῃρημένα συνήψε τῇ συμφωνίᾳ τῆς ἀληθείας εἰπών· Γέ γραπται· Οὐ φιμώσεις βοῦν ἀλοῶντα· καὶ, Αξιος ὁ ἐργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ. Τούτου τοῦ Εὐαγγε διαθήκην ποτὲ δὲ νέαν. τον καλεῖ Θεοῦ καὶ Πατρός.
col. 399–400page 2 of 6
oracula, ideo, quæ distinctis temporibus pronuntiata
fuerant, ob veritatis consensionem copulavit, cum ait
Scriptum est, Non obturabis os bovi trituranti; et, Di
gnus est operarius mercede sua. Hujus evangelicæ har
moniæ imaginem retia illa Petri, quæ hodie in con
spectu vestro laxata sunt, exhibent. Neque enim
semel Petrus tantum retia laxavit: sed si historiam
spectes, semel tantum; sed vi et efficacia sæpe. Quo
ties enim evangelium prædicatur, nihil ego aliud in
tueor, quam Petrum, et Andream, et totum illum.
chorum apostolicum, evangelicum illud rete laxantem.
2. Et erat sane novum spectaculum Servatorem in
mari conspicere, et auditores in littore consistentes
mira res: pisces in terra, piscator in mari versaba
tur. Immissio illius retis imago erat doctrinæ evange
licæ. Reperit, inquit, piscatores lavantes retia (Luc.
5. 2.), ut qui omnem capturæ spem abjecissent. Pisca
tor enim nisi desperet se aliquid piscium posse capere,
rete non lavat. Itaque reperit ipsos Servator retia la
vantes, ut qui nullos sese pisces capere posse confide
rent, et Dominus piscationis adstat, et quid facit? Pri
mum quidem doctrinam veritatis illis proponit: hinc
jubet rete laxari. Cum enim verba sine operibus de
monstratione carerent, oportebat doctrinam factis
confirmare: nam Deo jubente, quæ nuspiam repe
riuntur invenies: et quæ non sunt, capies. Luxate,
ait, reția vestra (Luc. 5. 4. 5). Cui Petrus: Magister,
per totam noctem laborantes, nihil cepimus, sed in verbo
tuo laxabo rele. Admiror Petri fidem: qui prima
desperata haberet, et nova crederet: In verbo tuo
laxabo rete. Cur, In verbo tuo, ait? Quoniam verbo
cjus cæli firmati sunt, et terra fundata est, mare se
paratum est (Psal. 32. 6. et 101. 26): homo pro
priis suis floribus coronatus est, et omnia verbo tuo
constiterunt: ut ait Paulus: Qui portat omnia verbo
potentiæ suæ (Hebr. 1. 3). In verbo tuo laxabo rete. Et
verbum illud quidem rete antecessit: nec pisces ad
sunt. Nam licet adfuissent, ob tumultum eorum qui
piscabantur, fuissent dilapsi. Sed descendit verbum
ejus, Qui vocat ea quæ non sunt, ac si esscnt (Rom. 4.
17) potentia ejus qui jubebat, prius quam rete mare
subiit: et magna vis piscium coacta est. Imago hæc
fuit universalis Ecclesiæ. Rumpebatur rete: annue
runt sociis, qui in alia navicula erant, ut venirent, et
sibi auxiliarentur (Luc. 5. 6. 7). Oportebat enim
naves duas concurrere ad illam piscationem. Nisi
cuim prophetarum chorus apostolicae manui adsit, et
opituletur et nisi oraculis prophetarum apostolorum
eventus respondeat, non capimus quæ venamur. Ita
que cum Servator demonstrare vellet, hanc piscation
nem imaginem esse Ecclesiæ, ut Petrum erudiret;
hoc exemplo acuit et incitavit ad fortitudinem, ac
dicit ipsi, Ne metuas, ab hoc tempore, homines eris
capiens (Luc. 5. 10). Ab hoc tempore, quo potentiæ
meæ coram vobis periculum factum: idque vobis
cognitum et plane perspectum est, etiam bruta verbo
meo obedire, oniniaque nutum meum sequi. Hoc ido
neo exemplo ob oculos posito, deinceps capiendis
kominibus operam dato. Neque enim dicit, homines
piscaberis, sed Homines vivos capiens eris. Siquidemu
pisces vivi ad mortem solent capi; homines vero ca
piuntur, ut a morte ad vitam transeant: itaque ait,
Ab hoc tempore homines eris capiens. Sed cur ait illi,
Ne metuas? Esto, promissum splendidum fuerit; cur
ait: Ne metuas? Quia illi in mentem venit priorum
peccatorum, Dominus ait: Ne metuas te ipsum,
tamquam peccatorem: sed deinceps teipsum con
sideres ut apostolum, qui dominico imperio orbem
quasi sagena complecti juberis. Hanc vocem, Ne
metuas, quisque ex Christo audiat; Ne metues
modo ab hoc tempore pœnitentiam agat. Ergo rete
illud, ut ordinem rerum explicandarum prius insti
tutum prosequamur, imago fuit evangelicæ Servalo
ris doctrinæ. Hoc autem evangelium modo Paulus
evangelium justitiæ, modo evangelium pacis, ali
quando evangelium potentiæ appellat. Quia enim
prædicationis illa gratia poterat bella auferre, sedi
tionesque hominum circa pietatem non consentien
tium dissipare, quia omnes ad salutem invitat, evan
gelium justitiæ dicitur: quia vero dæmonum bella
sedat, evangelium pacis appellatur: ac quia Dei co
gnitionem verbis vilibus promulgat, evangelium po
tentiæ dicitur. Audi Paulum dicentem: Non erube
sco evangelium: virtus enim Dei est ad salutem omni
credenti (Rom. 1. 16 ). Potentia siquidem tum de
mum vere elucescit, cum is qui prædicat, non hu
mana rationum serie usus, terminos orbis obtinet;
ut Servator Paulo dicit: Sufficit tibi gratia mea: vir
tus enim mea in infirmitate perficitur (2. Cor. 12. 9 ).
Neque enim magnum quidpiam hoc fuisset, si Chri
stus nuda sua divinitate orbem illustrasset: sed hoc
mirum, quod corpore suo impassibilem et incorpo
ream ostenderit gloriam. Neque illud admirabile, si
vivus et vivifica gloria resplendens, orbi vitam re
stituisset; sed potentia Verbi est quod morte mortem
tollat, et per contumelias immortali gloria refulgeat.
Alibi etiam Paulus evangelium pacis appellat: Prø
parate, sit, pedes vestros in præparatione evangelii pa
cis (Ephes. 6. 15). Alibi evangelium justitiæ nomi
nat, cum ait: Non enim erubesco evangelium: justitia
enim Dei in ipso revelatur¹ (Rom. 1. 16. 17). Quid est
Justitia Dei? Posteaquam lex prima solis Judæis fuit
data, Evangelium vero omnibus, evangelium justitiæ
appellat. Siquidem Deus justus qui omnes peræque
procreavit, omnes peræque illustravit: illudque ju
stitiæ erat, non hos quidem servare, illos vero mi
nime: et hos vocare, illos secus. In Veteri quidem
Testamento, vocatie justa non fuit: sed economica,
quæ justitiæ viam præmunivit. Neque tamen hanc
quidem justam, illam vero injustam dixero: sed il
lam aditum ad hanc patefecisse, et ad hanc appara
tum quemdam fuisse. Legem Israeli dedit. Ilinc Da
1 Quæ hæc verba, in ipso revelatur, sequuntur in excer
ptis apud Photium paulo ampliora sunt, p. 849: Quomodo
igitur justitia Dei in ipso revelatur? Quomodo? Cum prima
lex Judæis solis data sit, licet ulii homines ejusdem exsiste
rent naturæ et originis, evangelium vero omnibus aqualiter
gentibus, merito in illo justitia Dei revelatur, et justitiæ
evangelium vocatur. In veteri igitur Test. Sic notavit Du
col. 401–402page 3 of 6
PG 56:401ματα αὐτοῦ τῷ Ισραήλ. Οὐκ ἐποίησεν οὕτω παντὶ ἔθνει, καὶ τὰ κρίματα αὐτοῦ οὐκ ἐδήλωσεν αὐτοῖς γ. Ἐπεὶ οὖν ἐκείνην ἔθνει ἀπεκάλυψεν, ἐνταῦθα δὲ ζυγοστατήσας τὸν τῆς ἀληθείας λόγον, πᾶσιν αὐτ τὸν ἐξ ἴσου ἐκέρασε. Πρόσεχε, παρακαλώ· Δικαιοσύνη ἐστὶ τὸ πάντας ὁμοίως σῶσαι, καὶ μὴ εἶναι διαφοράν [] δούλου καὶ ἐλευθέρου, βαρβάρου ή Ἕλληνος, γυναικὸς ἢ ἀνδρός· ἀλλ' ὁ λέγει Παῦλος, Ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ οὐ βάρβαρος, οὐ Σκύθης, οὐκ ἄρσεν, οὐ θῆλυ, οὐ δοῦλος, οὐκ ἐλεύθερος. Ορᾷς ὁμοτιμίαν; Ἐπειδὴ γὰρ ἡ φύσις ὁμότιμος, εἰ καὶ ταῖς γνώμαις ἐμερίσθημεν, συνάγει τὴν φύσιν εἰς τὸ ἀρχαῖον κάλο λος. Ὅταν γὰρ ἐπλάσθη ὁ Ἀδὰμ, οὐκ ἦν τις ἄλλο γενής, οὐ Σκύθης, οὐ βάρβαρος, οὐχ Ελλην, οὐ δοῦ λος, οὐκ ἐλεύθερος, οὐκ ἄρσεν, οὐ θῆλυ· ἐκ γὰρ τοῦ ἑνὸς τὰ δύο ἐπήγαγε. Δουλείαν οὐ φύσις ἐγέννησεν, ἀλλὰ προαίρεσις ἔτεκε. Γίνεται δὲ καὶ δουλεία ἠναγκασμένη ἢ ἐν συμφορά λιμού, ή αἰχμαλωσίας ἀνάγ κῃ. Εστι δὲ καὶ ἑτέρα δουλεία αυθαίρετος, ἡ δι' ἐπιγαμίαν θεραπαινίδων τὴν ἑαυτῆς ἐλευθερίαν πιο πράσκουσα, καὶ ὑπὸ ζυγὸν δουλείας ερχομένη. Η δὲ πρώτη δουλεία ἀπὸ κακῆς συνέστη γνώμης. Καὶ πόθεν εὑρίσκεται ἡ ῥίζα τῆς δουλείας, ἄκους· Μετὰ τὸν κατακλυσμὸν ὁ Νῶς πιὼν οἶνον, καὶ μὴ κεράσας αὐτὸν τῇ πρεπούσῃ κράσει, δι' ἀπειρίαν ἐμεθύσθη, οὐ γνώμης νόσον ἐνδειξάμενος, ἀλλ᾿ ἀγνοίας· καὶ ἐμεθύσθη, καὶ μεθυσθεὶς ἐγυμνώθη. Καὶ εἰσελθὼν εἷς τῶν υἱῶν αὐτοῦ, εἶδε τὴν τοῦ πατρὸς γύμνωσιν, καὶ ἐγέλασε. Τί οὖν ὁ πατὴρ ἐκνήψας λέγει; Ἐπι κατάρατος Χαναάν, παῖς οἰκέτης ἔσται τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ. Ὁρᾶς πῶς τὴν δουλείαν ἐγέννησεν ἡ ἁμαρτία; Διὰ τοῦτο λέγει ὁ Σωτήρ· Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Ἐπεὶ οὖν ἦλθεν ὁ ἐλευθερωτής τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, καὶ συνεχώρησε τὴν ἁμαρτίαν, μᾶλλον δὲ ἦρεν (έχ τεμών γὰρ τὴν ρίζαν, συνεξέτεμε καὶ τοὺς καρ ποὺς), καλεῖ δικαιοσύνης Εὐαγγέλιον διὰ τὸ πάντας ὁμοίως φωτίζειν. Υπελάμβανον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι, ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον τὸ κηρυττόμενον δι' αὐτοῦ αὐτοῖς δια δοται μόνοις. Εξέβη δὲ παρ' ἐλπίδας ἡ προσδοκία. Διό φησιν ὁ Δαυΐδ· Υπελάβομεν, ὁ Θεός, τὸ Ελεός σου ἐν μέσῳ τοῦ λαοῦ σου· κατὰ τὸ όνομά σου, ὁ Θεός, οὕτω καὶ ἡ αἴνεσίς σου ἐπὶ τὰ πέρατα τῆς γῆς. Καὶ ἵνα δείξῃ, ὅτι τὸ ἐλεῆσαι τὰ πέρατα τῆς γῆς, δικαιοσύνη ἐστὶν, ἐπήγαγε· Δικαιοσύνης πλήρης ή δεξιά σου. Όταν ο βαθύ τι καὶ προφητικὸν ἀνακύψῃ ζήτημα, σύνδραμε τῷ λόγῳ, μὴ κροτῶν, ἀλλὰ νοῶν, μὴ ἁπλῶς δεχόμενος τὸν κρότον τῶν ῥημάτων, ἀλλὰ τὴν ἔννοιαν βασανίζων τῶν νοημάτων. Ἐὰν γὰρ ᾅδῃς τὰ τοῦ Θεοῦ μετὰ ἀληθείας, καὶ μάλιστα τὴν φωνὴν ταύτην, ἣν ὁ Δαυΐδ εἶπεν· Ὑπελάβομεν, ὁ Θεὸς, τὸ ἔλεός σου ἐν μέσῳ τοῦ λαοῦ σου κατὰ τὸ όνομά σου, ὁ Θεὸς, οὕτω καὶ ἡ αἴνεσίς σου ἐπὶ τὰ πέρατα τῆς γῆς· δικαιοσύνης πλήρης ή δεξιά σου· εὑρίσκῃ καὶ ᾄδων τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ πληρού Χάμ ύπως ὅταν μὲν ουν. ὅταν οὖν. μενος Πνεύματος αγίου. Ο γάρ γνησίως ψάλλων, ἀνακαινιζόμενος τὴν ψυχήν, ἀποτελεῖται ναὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Μὴ γὰρ μικρὸν νομίσης ψαλμωδίαν εἶναι. Δοκεῖ μὲν γὰρ τὴν ἀκοὴν θέλγειν, τῇ δὲ ἀλη θείᾳ τὴν [] ψυχὴν ἐγείρειν. Οὕτω καὶ ὁ μακάριος Ελισσαίος ὁ προφήτης παρακαλούμενος παρά τινων βασιλέων προφητεῦσαι τὰ μέλλοντα, λέγει· Δότε μοι άνδρα εἰδότα ψάλλειν· ἦλθεν ὁ τῆς μουσικῆς ἔμ πειρος, καὶ ἐν τῷ ψάλλειν, φησὶν, ἐκεῖνον, ἦλθε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ Ελισσαίον. Τί οὖν; ἆρα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον φωναῖ; θέλγεται, καὶ ἐπῳδαῖς καθ έλκεται, εἰ τῇ ψυχῇ ἐπανεπαύετο τῇ προφητική; Ήρχει ἡ καθαρότης τοῦ προφήτου προσκαλέσασθαι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Διὰ τί οὖν λέγει, Δότε ἄνδρα εἰδότα ψάλλειν; Οὐχ ἵνα τὸ Πνεῦμα τερφθῇ διὰ τῆς ψαλμῳδίας, ἀλλ᾽ ἵνα, ἐκείνου ψάλλοντος, ὁ νοῦς τοῦ προφήτου ἀνακαινισθεὶς, ἄξιος γένηται τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοιτήσεως. Διὰ τοῦτο τὸ Πνεῦμα καλεῖ, ἵνα δείξῃ, ὅτι οὐ τῇ ψαλμῳδίᾳ ἐθέλχθη, ἀλλὰ τῇ ψυχῇ τῇ ὑπὸ τῆς ψαλμῳδίας διεγερθείσῃ. Οὐκ ἦλθεν ἐπὶ τὸν ψάλλοντα, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸν ἀκούοντα. Δεί μὲν οὖν καθόλου τὰς δυνάμεις τῶν ψαλμῶν ἐρευνᾶν, ἐξαιρέτως δὲ τοῦ σήμερον ἡμῖν ῥηθέντος ἁγίου ψαλ μου ε· Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, ἀγγαλιάσθω ἡ γῆ, εὐφρανθήτωσαν νῆσοι πολλαί. Τό, ο Κύριος ἐβασίλευσε, πῶς ὑπολαμβάνεις; ἆρα ὡς πρόσφατον λαβόντα τὸ τῆς βασιλείας ἀξίωμα; Εἰ μὲν γὰρ εἶπεν, Ὁ Κύριος βασιλεύει, τὴν ἀΐδιον αὐτοῦ ἡρμήνευεν ἀξίαν· νῦν δὲ λέγει, Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν. Είρη ται καὶ πρώην ἡμῖν, καὶ νῦν λεχθήσεται. Πρὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, πρὸ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύ γματος, ἐβασιλεύετο ἡμῶν ἡ φύσις ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας, ὑπὸ τοῦ θανάτου. Πόθεν τοῦτο; Λέγει Παῦλος· Ωσπερ γὰρ ἐβασίλευσεν ἡ ἁμαρ τία ἐν τῷ θνητῷ ἡμῶν σώματι, οὕτω καὶ ἡ χάρις βασιλεύσει διὰ Χριστοῦ. Ἰδοὺ ἡ τῆς ἁμαρτίας βα σιλεία. Ποῦ ἡ τοῦ διαβόλου; Ακους τοῦ Σωτῆρος λέγοντος· Εἰ ὁ Σατανᾶς τὸν Σατανᾶν ἐκβάλλει, καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐμερίσθη· πῶς οὖν σταθήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ; Ἰδοὺ ἡ τοῦ διαβόλου βασιλεία. Ποῦ ἡ τοῦ θανάτου; "Ακουε Παύλου λέγοντος· Ἑβα σίλευσεν ὁ θάνατος ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωϋσέως, καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ ἁμαρτήσαντας. Ἐπεὶ οὖν ἐκράτει ἡ διαβολική τριὰς ἡ κατὰ τῆς ἁγίας καὶ ἀχράντου Τριάδος τυραννήσασα, τουτέστιν, ὁ διάβολος, ἡ ἁμαρ τία, ὁ θάνατος· καὶ ὁ μὲν διάβολος ἠπάτα, ἡ δὲ ἁμαρ τία ἔσφαζεν, ὁ δὲ θάνατος ἔθαπτεν· εὐαγγελίζεται τοὺς τυραννουμένους ὁ Δαυΐδ, καὶ λέγει, ὥστε ἐξελ θεῖν τὸν ζυγὸν τῆς δουλείας, καὶ δέξασθαι τοῦ Χρισ στοῦ τὴν δεσποτείαν κηρυττομένην· Ὁ Κύριος έβα σίλευσε. Πέπαυται τοῦ θανάτου ή βασιλεία, πέπαυ τα: τῆς ἁμαρτίας τὸ κράτος, πέπαυται τοῦ διαβόλου ἡ ἐξουσία. Ο Κύριος ἐβασίλευσεν, ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ. Αγαλλιαν γὰρ ὀφείλει ἡ ποτὲ δεδουλωμένη, καὶ νῦν ἐλευθερωθεῖσα· ἡ ποτέ πεπλανημένη, καὶ νῦν δεδοξασμένη· ἡ ποτὲ ἐν τάφοις, καὶ νῦν ἐν θρό ψαλμοῦ ποίον τούτου; πρόσφατον λαβόντος, ἁρμήνευε βασιλείαν· εἰ δὲ λέγει, Ὁ Κύριος ἐβασίλευσε, νεωτέραν τινά κυριότητα καὶ δεσποτείαν ὁ προφητικός λόγος αινίττεσθαι βούλεται. Είρηται τοίνυν ὑμῖν καὶ πρώην, καὶ νῦν δὲ λεχθήσεται.
col. 403–404page 4 of 6
PG 56:4037, 15, καὶ κυρβασία, ἣν σίδαριν καὶ πῖλον καλοῦσι. Κορυβάντιον· περί θεμα κεφαλῆς ἐγκόσμιον καλόν.: Σίδαρις, κορυβάντιον ἢ πῖλος, ἔστιν είδος καμελανχίου, 8 καὶ τιάρα νοεῖται. οἱ Πέρσαι τὴν τιάραν περιελόντες, καὶ τὰς ἀναξυρίδας καὶ τὰ ὑποδήματα τα βαρβαρικά, τὴν ἄλλην στολὴν τὴν ἡμῖν ἐπιχώριον ὑπελθόντες, καὶ κειράμενοι χρόνο κρύπτουσι τῷ σχήματι τὸν πόλεμον
col. 405–406page 5 of 6
PG 56:405Δαυΐδ· Καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς. Καὶ ἡ σύνεσις ἄρα ἐν ταῖς χερ σίν ἐστιν; Αλλ' ἐν ταῖς συνέσεσι λέγει αὐτῶν τῶν πράξεων. Καὶ ἐπὶ τοῦ στήθους ἐλάμβανεν ὁ ἱερεὺς τὸ λογεῖον τοὺς δώδεκα λίθους εγκεκολαμμένους, τουτέστι, σάρδιον, τοπάζιον, σμάραγδον, ἄνθρακα, σάπφειρον, ἴασπιν, υάκινθον, ἀχάτην, ἀμέθυσον, χρυσόλιθον, βηρύλλιον, ὀνύχιον. Ἐν τοῖς δώδεκα λίθοις τούτοις ἐμερίζοντο αἱ δώδεκα φυλαί· βαρὺ τὸ ῥῆμα. Ανω ἐπὶ τῶν ὤμων μία ἦν ἡ τῶν λίθων φύσις ἐν ὄνομα ἔχουσα, τὸν σμάραγδον· ἐπὶ δὲ τοῦ στήθους κάτω διάφοροι οι λίθοι. Τί βούλεται τοῦτο; Ἐπειδὴ μία φύσις ἡμᾶς ἐγέννησε, διάφοροι δὲ γνῶμαι ἡμᾶς ἐμέρισαν, τὸ μὲν δίδωσι τῇ γνώμῃ, τὸ δὲ τῇ φύσει. Ην τοίνυν Θεοῦ ὄνομα ἡ πρακτικὴ ἀρετὴ, ἡ διὰ λόγου καὶ ἀληθείας συνεστώσα. Καὶ ὑπὸ τὸ κράσπεδον τοῦ ἱερέως το λεγόμενον λῶμα, ἄνθη, ρωα, καὶ βοΐσκοι - χρυσοί, καὶ κώδωνες. Τί ἐβούλετο ταῦτα ἐν τῷ ἱερεῖ; ἆρα Θεὸς ἀνεπαύετο τούτοις τοῖς ἄνθε σιν; ἄρα ἐβούλετο γήινα άνθη εἶναι περὶ τὸν ἱερέα; ᾿Αλλ' ἐν τῷ σχήματι τοῦ ἱερέως ἐξεικονίζει τὰς ἀρες τάς. ῎Ανω ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ὄνομα Θεοῦ, ἐπὶ τοῦ στήθους τὸ λογεῖον 5, τὰ κάτω ἄνθη καὶ καρποί, τὰ τῶν ἀρετῶν κατορθώματα, ἅτινά ἐστιν ἐλεημοσύνη, δικαιοσύνη, φιλανθρωπία. ε'. Δεῖ οὖν ἡμᾶς ἔχειν καὶ τὰ ἀνθοῦντα κάλλη καὶ τὰ πεπληρωμένα. ῎Ανθη δέ εἰσιν ἱερέως, συντυχία, ὁμιλία, ἦθος ἀγαθὸν, λόγος χρηστὸς, πίστις, δόξα, ἀλήθεια, δικαιοσύνη· καὶ μεταξὺ τούτων οἱ κώδωνες, ἡ συμφωνία τῶν καλῶν ἔργων. Πᾶσα γὰρ ἀρετὴ ἦχον ἀποτελεῖ. Διὸ λέγει Παῦλος· Αφ' ὑμῶν γὰρ ἐξήχηται ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Πόθεν δὲ ἤρξατο « ἦχος; Καὶ περιῄει, φησίν, ὁ Ἰησοῦς διδάσκων πᾶσαν πόλιν, καὶ πᾶσαν κώμην, καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον, καὶ πᾶσαν μαλακίαν. Καὶ ἐξῆλθεν ἦχος περὶ αὐτοῦ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν. Πρόσεχε ἀκρι βῶς· Εἶδες τῶν ἀρετῶν τὸν κόσμον; Ἐκεῖνος ὁ ἱερεὺς Χριστοῦ ἦν τύπος. Οὐκ ἀλληγοροῦμεν ἐνταῦθα, εἰ μὴ ἀφορμὰς ἐλάβομεν παρὰ Παύλου. Εἰ μὴ Παῦλος ήρ μήνευσε τὴν δύναμιν τῆς δικαιοσύνης, ἡμεῖς ταῦτα μαθεῖν οὐχ ἡδυνάμεθα. Διὰ τοῦτο ποιεῖ Παῦλος τὸν ἱερέα ἐκεῖνον τύπον τοῦ Χριστοῦ, καὶ λέγει· Οὐ γὰρ εἰς χειροποίητα ἅγια εἰσῆλθεν ὁ Χριστός, ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν οὐ ρανόν, ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν. Στάσις οὖν ἦν ἐν τοῖς τότε Ἰουδαίοις, καὶ ζή τημα ξένον. Ἐπειδὴ γὰρ οἱ ἀπόστολοι ἐκήρυττον τὸν Σωτῆρα, καὶ βασιλέα, καὶ ἱερέα, καὶ προφήτην, ἐμάχοντο οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ ἔλεγον τὰ κατὰ νόμον. *Αλλη, φησί, φυλή βασιλείας, καὶ ἄλλη ἱερωσύνης. Η Λευϊτική φυλή, ἱερωσύνης, ἡ δὲ Ἰούδα, βασι λείας, φησίν. Εἰ οὖν ὁ Χριστὸς βασιλεύς ἐστιν, οὐχ έτι [] ἱερεύς· εἰ δὲ ἱερεὺς, οὐκέτι βασιλεύς. Παϋ λος μαχόμενος, καὶ πρὸς τὴν ἐκείνων ὑπόνοιαν ἄνθη ῥοιᾶς, καὶ ῥοίσκοι. στήθους λόγος. ἁρμόζων τὸν λόγον, φησί· Μὴ γὰρ κατὰ τὴν τάξιν τῆς ὑμετέρας ἱερωσύνης ἀνέστη Χριστός; Παρ' ὑμῖν διήρηται βασιλεία καὶ ἱερωσύνη· ἐν δὲ τῷ Χριστῷ συνήπται. Σὺ γὰρ ἱερεὺς, φησὶν, εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Διὰ τοῦτο συλλογίζεται, καὶ λέγει· εἰ γὰρ ἡ πρώτη ἱερωσύνη ἦν ἄμεμ προς, τις χρεία λεχθῆναι κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ἀνίστασθαι ἱερέα, καὶ οὐ κατὰ τὴν τάξιν Ααρών; Μετατιθεμένης γὰρ τῆς ἱερωσύνης, ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται. Αρχιερεύς τοίνυν δ Σωτὴρ ἡμῶν, οὐ κατὰ τὸν τῆς θεότητος λόγον, ἀλλὰ κατὰ τὸν τῆς σαρκὸς τύπον· ἄνω σύνθρονος Θεοῦ δι' ἡμᾶς, καὶ ἀρχιερεὺς κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Περὶ οὗ πολὺς ὁ λόγος, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ παρόντος. Πρόσ εχε, παρακαλῶ· Ην ἐν τῷ νόμῳ ὁλοκαυτώματα, θυσία περὶ ἁμαρτίας, προσφορά· ἐλθὼν ὁ Σωτὴρ παύει τὰς τυπικὰς προσφοράς, καὶ ποιεῖ τὸ σῶμα το ἴδιον ἀντὶ πάσης θυσίας. Λέγει Παῦλος περὶ τοῦ Σω τῆρος· Διὸ εἰσερχόμενος εἰς τὸν κόσμον λέγει Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας· σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι· ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρ τίας οὐκ εὐδόκησας ο τότε εἶπον· Ἰδοὺ ἥκω ἐν κεφαλίδι βιβλίον γέγραπται περὶ ἐμοῦ. Εἰπὼν τὴν προφητείαν Παῦλος, καὶ εἰρηκώς, ὅτι θυσίαν καὶ προσφορὰν καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ ἠθέλησας, τότε εἶπον, Ἰδοὺ ἥκω, ἀναιρεῖ τὸ πρῶτον, ἵνα τὸ δεύ τερον στήσῃ. Καὶ ποῦ ἡ θυσία καὶ ἡ προσφορὰ εὑρί σκεται ἐν τῷ σώματι τοῦ Χριστοῦ; Καθώς λέγει ὁ ἀπόστολος Παῦλος· Παρακαλῶ ὑμᾶς, ἀδελφοί, διὰ τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ Θεοῦ, ὡς τέκνα ἀγαπητά, περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἡγά πησεν ἡμᾶς, καὶ παρέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν θυσίαν καὶ προσφορὰν τῷ Θεῷ, εἰς ὀσμὴν εὐ ωδίας. Διὰ σὲ ἀρχιερεὺς, δι᾿ ἑαυτὸν Θεός. Μὴ μετά βαλλε βήματα Θεοῦ ζῶντος. Εἰς Πατέρα καὶ Υἱόν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα ἐβαπτίσθης· τί ἀναιρεῖς τὰ ὀνό ματα τὰ ζῶντα, καὶ εἰσάγεις ὀνόματα, λογισμών γεν νήματα, λέγων, Αγέννητος καὶ γεννητός, κτιστὸς καὶ ἄκτιστος, ὧν ἀεὶ καὶ μὴ ὢν ἀεί; Τούτων ἀνέχεται Θεὸς τῶν ματαίων ῥημάτων; "Εν ῥῆμα ἵνα μεταβάλη προφήτης ποτέ, ἐκινδύνευσεν ἀπολέσθαι· καὶ βλέπε βήματος μικροῦ ἀκριβολογίαν· Τα βήματα τῶν προς φητῶν τινες ἐκάλουν ὑπὸ ἀπειρίας, λήμμα Κυρίου. Λέγει ὁ Θεὸς διὰ Ἱερεμίου· Ἐὰν ἐρωτήσῃ σε ό λαὸς, ἢ ὁ ἱερεὺς, ἢ ὁ προφήτης, καὶ εἴπῃ σα, τι τὸ λῆμμα; εἰπὲ αὐτοῖς, ὅτι τὸ λήμμα Κυρίου ὑμεῖς ἐστε. Λήψομαι γὰρ ὑμᾶς λήμμα, καὶ ῥάξω ὑμᾶς, ἵνα μὴ λέγητε λήμμα. "Εν ῥῆμα ἵνα μετα ποιηθῇ, ἀπειλεῖ ὁ Θεός· καὶ σὺ ὁλόκληρον δογμάτων [] ἀκρίβειαν διαστρέφεις, Πατρὸς ὄνομα παρα γραφόμενος, Υἱοῦ ἀξίαν ἀρνούμενος, Πνεύματος ἁγίου δόξαν ἀθετῶν; "Αρα διαφεύξῃ τὰς τοῦ Θεοῦ χεῖρας; Βαρὺ καὶ φοβερὸν διαστρέψαι λόγον Θεοῦ ζώντος, Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Λόγων διαστρεφο μένων ἀγανακτεῖ Θεός· δογμάτων διαστρεφομένων οὐκ ἀγανακτεῖ; Μὴ σοφώτερος εἶ τοῦ Σωτῆρος; μὴ ἀκριβέστερος εἶ τοῦ Εὐαγγελίου; Φοβήθητι κρίμα οὐκ ἐζήτησας.
col. 407–408page 6 of 6
PG 56:407Εγώ και την κηρόχυτον γραφήν εγέπρεπ