(Laxsa, Concil. I, 735, ex Libro pontificali Damasi papæ. Vid. Patrologiæ Latina tom." CXXVII, col. 1317, in Anastasio Bibliothecario.) Callistus natione Romanus, ex patre Domitio, de regione urbis Ravennatum, sedit annos 5, menses duos, dies 10 Fuit temporibus Macrini et Heliogabali, a consulatu Antonini et Alexandri. Hic marty rio coronatur Hic constituit jejunium quater in anno fieri, frumenti, vini et olei gratia, secundum prophetiam. Qui sepultus est in cœemeterio Calepodii, via Aurelia, milliario tertio pridie Idus mensis Octobris. Hic fecit ecclesiam sanctæ Mariæ trans Tiberim. Et fecit aliud cœmeterium via Appia, ubi multi sacerdotes et martyres requiescunt, quod appellatur usque in hodiernum diem cœmeterium Cal listi. Hic fecit ordinationes quinque per mensem Decembrem, presbyteros 16, diaconos 4, episcopos per loca 8. Quievit episcopatus dies 6. Callistus. Post interregnum 6 dierum, 1 die teste Lampridio ibidem, Alexandri imperatoris tu Septembris anno Dominicæ incarnationis 221, qui est Antonini Caracalla secundus, pontificatum gu bernandum accipit Callistus, patria Romanus, vigi lantissimus Ecclesiæ pastor, miraculis et sanctitate elarus, qui Privatum ulceribus plenum precibus sa navit. Vide Baron. anno 220. Sev. Bin. Sedit annos 5, menses duos, dies 10. Cum sub Alexandro imperatore, anno imperii illius tertio, qui est Christi 226, pridie Idus Octobris martyrio affe clus sit, ut ecclesiastica tabulæ referunt, quinque quidem annis, sed uno duntaxat mense, et diebus 12 sedisse invenitur. Id. Hic martyrio coronatur. De martyrio Callisti Romanum Martyrologium hæc continet: Romæ, via Appia, natalis beati Callisti papæ et martyris, qui Alexandri imperatoris jussu diutius ſame in carcere cruciatus, et quotidie fustibus cæsus, tandem e fe nestra domus, in qua custodiebatur, præcipitatus, ul que in puteum demersus, victoriæ triumphum prome ruit. Sed cum Alexander imperator, teste Lampri dio in Alexandro, Christianam rem non solum non læserit, sed potius plurimum promoverit, Christum inter deos habuerit, eique matutinis horis in larario suo rem divinam fecerit, ac, nisi oraculis deorum dissuasus fuisset, templum eidem erigere decreve rit, Christianorum moribus delectatus fuerit, eos provinciarum rectoribus imitandos proposuerit, iis que demum, popinariis expulsis, ad conventus fa cieudos publicumn locum, ex quo olim, regnante Au gusto, Christo in Bethlehem nascente, oleum scatu riit, concesserit, ac ibidem per Callistum pontifi cem templum in honore partus virginei consecra lum erigi permiserit: hac, inquam, voluntate opti ma cum erga Christianos affectus fuerit, Callistum pontificem non ipsius Alexandri imperatoris ex presso jussu ac decreto, sed potius consilio ac de creto jurisconsultorum, et imprimis Ulpiani, quem Christianis, velut sacrilegis, infestissinium fuisse, ex Lactantio Firmiano lib. v, c. 11 et 12 constat, occisum fuisse verius esse putavimus. Hic enim, torem egit, principi primo loco assedit, præfectu ram prætoriam, dignitatem amplissimam, imperato ris concessu administravit, ac scriniorum magister exstitit, adeo ut hujus arbitrio pene cuncta impera tor faceret, dicereturque jussu Alexandri accidisse, quod mandato et consilio solius Ulpiani factum fue rat. De quibus vide Baron. anno 225, num. 1, 2, 3, 4, etc.; item anno 226, n. 4. Id. Hic constituit. Iloc decretum exstat epistola ejus prima. Vide quæ dicemus in notis ad illam epistolain. ID. In cemeterio. Cemeteriorum, quorum in vi tis pontificum apud hunc auctorem diversis in locis mentio fit; quadraginta tria recensentur a Baronio anno Christi 226, num. 8 et 9. Nominantur autem cœmeteria illa loca, in quæ Christiani suorum de functorum corpora unguentis delibuta sepelienda deferebant appellabant autem ea loca cœmeteria, quod fides doceret, Christianos non mori, sed rur sus excitandos, interea in Domino obdormire. Ter tullianus De corona militis. Hæc alibi nominantur interdum areæ, tumbe, catatumbæ, et ex natura loci, cryptæ arenariæ. His in locis Christianorum duntaxat, non autem ethnicorum gentilium defuncti sepeliebantur, ideoque diebus Dominicis a Christia nis frequentari solebant: quod deinceps aliorum imperatorum edictis vetitum, aliorum vicissim Christianis concessum. Vide Baronium anno 130, n. 2; auno 226, n. 10 et 11; anno 260, n. 17; 258, 1. 7; item 262, n. 77 et 78. ID. Milliario tertio. Ab Urbe nimirum: lege enim 12 tabularum, teste Cicer. De leg. lib. 11, vetitum fuerat, defunctum intra moenia sepelire. Hac igitur lege cogebantur etiam Christiani suos mortuos ex tra mœnia sepelire, nisi forte quis clanculum (quod sæpius accidit) cadaver martyris sustulisset, ac in domo propria sepelisset. Sub Christianis imperato ribus sanctorum ossa in ecclesias translata sunt. Baron. anno 226, n. 7 et 12.

(D. COUSTANT, Epistolæ Rom. pont., tom. I et unic., p. 114.) nium, quod ter in anno apud nos celebrare didicisti, convenientius nunc per quatuor tempora fieri decer nimus. Post Zephyrinum Callistus, qui et ab Optato et constituit. Ita enim eum scribentem inducit: Jeju Augustino Calixtus nuncupatur, anno Heliogabali primo, circa initium anni Christi 219 ordinatus, quinquennio non penitus elapso, anno 223, Octo bris xiv die, quo et festum ejus colitur, martyrio vitam finivit ‘. In Eusebii Chronico simpliciter quin que pontificatus anni ei tribuuntur. În catalogo au tem Bucheriano, cui et pontificalis suffragatur liber, annos 5, menses 11, dies 10 Ecclesiam gubernasse adnotatur. Sed non cohæret sibi prædictus catalo gus, ubi Callisti episcopatum a consulatu Antonini et Adventi usque Antonino III (leg. IV) et Alexan dro, hoc est ab anno Christi 218 ad 222, definit. Neque etiam id, quód in libro Pontificali habetur, Fuit temporibus Macrini et Heliogabali a consulatu (leg. ad consulatum) Antonini et Alexandri, cum Eusebii seu Chronico seu Historia concordat. Utro bique enim Heliogabalo in Macrini demortui locum imperante, et Zephyrinus obiisse, et Callistus Ec clesiæ regimen suscepisse memorantur. De decreto, el epistolis Callisto ascriptis. 1. Si vulgato Pontificali libro habenda fides, Cal listus constituit jejunium quater in anno fieri, fru menti, vini et vlei gratia, secundum prophetiam. In Fossatensi ms. nunc bibliothecæ Colb. cum quo et alter reginæ Suecorum apud Bolland. tom. I April. propil. consentit, idem decretum sic enuntiatur Hic constituit jejunium die Sabbati ter in anno fieri, frumenti, vini et olei, secundum prophetam, quarti mensis, septimi et decimi. Lectionem utramque per inde componit Isidorus Mercator, ac si legisset Jejunium, quod ter in anno fieri solebat, quater fieri * Euseb. lib. vi cap. 21. 2. Quatuor anni temporibus feria quarta, sexta et Sabbato jejunandi morem in Ecclesia Romana saltem quinto sæculo generaliter receptum esse Leonis sermones fidem faciunt. Hunc autem morem a legalibus institutis desumptum etiam apud Chri stianos apostolica auctoritate perseverasse, idem Leo docet. Unde merito, inquit serm. 9 de jejuuio decimi mensis, disposuerunt apostolicæ sanctiones, ut veterum jejuniorum utilitas permaneret: et licet Ecclesiæ consuetudo prolixioribus se castigationibus exercere didicisset, amplecteretur tamen continentiæ sanctificationem ex lege venientem: quibus enim do natum erat posse quod majus est, indecens fuit non celebrare quod minus est. Et serm. 8 de jejunio se ptimi mensis, c. 3 ait: Licet tempus omne (jejuniis) sit congruum, hoc tamen habemus aptissimum quod et apostolicis et legalibus institutis videmus electum. In sermone autem 4,, c. 2, hoc jejunium generale ac totius Ecclesiæ esse tradit: quod saltem de Ro mana intelligendum. Quocirca serm. 3, c. 2, de eodem prædicat: Jejunium vero, quod universa Ec clesia suscipit, neminem a generali purificatione se jungit; et tunc fit potentissimus Dei populus, quando in unitatem sanctæ obedientiæ omnium fidelium corda conveniunt. 3. Callisto Isidorus Mercator duas supposuit epi stolas, genuino parenti aliquando cum reliquis ipsius fetibus reddendas. (Acta Sanctorum Bolland., Octobris tom. VI, die 14, p. 401.) Callistiani martyrii Acta, cum variis vetustisque mss. collata, magnam partem jam pridem edidit, ac Commentario illustravit Henschenius tom. 11 Maii, ad diem ejusden mensis decimum, pag. 498 et seqq. quatuor; non quidem integra, sed eatenus tantum, quatenus SS. Calepodii, Palmatii, Simplicii, Felicis, Blanda aliorumque martyrum, de quibus illic agebat, gesta continebant; omissa parte reliqua, qua reliqua S. Callisti gesta et S. Asterii, qui S. Callistum tumulavit, et Privati militis martyrium explicatur.

Dabimus hæc integra ex eodem, quo usus est Henschenius, manuscripto. Credidit Henschenius Acta hæc per notarios Romanos fuisse conscripta; secutus, ut opinor, quæ in fronte Ms. leguntur, verba, quæ sunt hujusmodi: Gesta præclara S. Calixti papæ et aliorum martyrum conscripta per notarios Romanos; › sed nimium facile: neque enim ea simplicitate, quæ primigeniis sincerisque martyrum Actis propria est, sunt prædita, neque nævis carent qui imputari notariis Romanis nequeant: unde nescire se Sollerius ait in Observatione ad laterculum Usuardinum diei decimi mensis Maii, quid movere Henschenium potuerit, ut in eam abiret sententiam. At quanquam a notariis Komanis ea Acta conscripta non fuerint, magnæ tamen sunt antiquitatis, ut quæ Bedæ, Adoni, Rabano, qui ipsismet eorum non raro verbis utuntur, præluxere, uti facile fatebitur is, qui eorum textus, quibus de Sanctis Martyribus in Actis S. Callisti memoratis agunt, consuluerit, cum Actisque contulerit: nec enim dici potest, non ex Actis Martyrologorum Annuntiationes, sed ex his Acta fuisse conflata; quod vel ex Bedæ verbis, Callistiana Acta citantis, refellitur. Posteaquam enim ad diem x Maii hæc de SS. Calepodio, Palmatio et Simplicio scripsit: Romæ Natale Calepodii senis pre sbyteri, sub Alexandro imperatore, qui eum fecit occidi a Laodicio, et corpus trahi per civitatem atque in Tiberim jactari die Kalendarum Maiarum. Quod inventum piscatores levaverunt, et narraverunt Calixto episcopo. At ille acceptum condidit cum aromatibus et linteaminibus, et sepelivit eum in cœmeterio ejus dem via Aurelia, milliario ab Urbe tertio vi Idus Maii. Tunc decollatus est ab Alexandro Palmatius consul cum uxore et filiis et aliis quadraginta duobus (cum quibus et Simplicius senator) qui per doctri nam Calixti papæ. et Calepodii presbyteri nuper fuerant baptizati: mox addit: Scriptum in Passione S. Calixti papæ. Et vero, quam hæc Bedæ cum Actis verba conformia sint, vide: de Calepodio quidem num. 8 leges: ‹ Quem fecit (Alexander) occidi gladio et corpus trahi per civitatem sub die Kalendarum Maii: cujus corpus jactari fecit in Tiberim.. Quod inventum levantes (piscatores) de flumine, renun tiaverunt B. Calixto episcopo... quod corpus sanctum acceptum condivit cum aromatibus et linteamini bus et cum hymnis, et sepelivit eum in cœmeterio ejusdem, sexto Idus Maii. › De Palmatio vero num. 3 Baptizavit (Callistus) autem et omnem domum Palmatii et uxorem et filios promiscui sexus quadra ginta duos. Rursum ad diem xiv Octobris de S. pontifice Beda: «Natale S. Calixti papæ: qui in perse cutione Alexandri imperatoris diutius fame cruciatus et quotidie fustibus cæsus, per visionem a presbytero suo Calepodio, qui antea martyrium consummaverat, confortatus et consolatus est: qui in carcere eodem positus quemdam militem, nomine Privatum, ab ulcerum dolore ac fœditate simul et infidelitate curavit. Quod audiens Alexander, ipsum quidem militem fecit plumbatis deficere: beatum vero Calistum per fene stram domus præcipitari; et ligato ad collum ejus saxo in puteum demergi, et in eum (sic) per rudera cumu lari. Post dies vero septemdecim presbyter ejus Asterius, cum clericis noctu veniens, levavit corpus et sepelivit in cœmeterio Calepodii pridie idus Octobris.» Legesis num. 8 et 9 Actorum, eadem fere verba reperies: idem experiere, si Adonis verba cum Actorum verbis conferre volueris. Unde efficitur, Acta S. Callisti sæculo octavo, quo Beda floruit, esse, et multo quidem fortasse, antiquiora. Cum enim Beda his Acta antiquiora non repererit, nec vero simile fiat tum recens, cum Martyrologium suum Beda confecit, fuisse exarata, est sane cur jam Bedæ ævo vetusta fuisse, non inficiemur; quan quam obscurum incertumque admodum sit, quo primum sæculo nata sint. Petrus Morettus ecclesiæ S. Mariæ trans Tiberim Canonicus, tom. I de S. Callisto papa et martyre ejusque basilica, anno 1752 typis Romanis edito, Disquisitione 4, cap. 9, multa erudite congessit, quibus probare contendit, scripta esse (vide citatum cap. num. 67, pag. 212) cum nondum excidisset memoria gestorum, quippe quæ (S. Callisti Passio, et quidem qualis hodie legitur), ad usum fuerit Romanæ Ecclesie primis post con cessam Christianæ religioni tranquillitatem sæculis. Ac proinde, Maxima hinc, inquit, scriptionis antiqui tas nec minor propterea auctoritas. › 1. Temporibus Macrini et Alexandri divino in- sereno, mane die Jovis fulmine divino mortui œndio concremata est pars Capitolii a meridiano, et intra templum Jovis ruit manus sinistra aurea et eliquata est. Venerunt autem aruspices et sacerdo tes ad Alexandrum, dicentes ut sacrificiis placaren tur dii eorum. Hoc audito jussit Alexander fieri pe titionem eorum. Et dum sacrificarent, subito cœlo Hæc, inquit Henschenius, infra non raro ci tandus, tom. II Maii pag. 501 in Adnotatis ad Pas sionem S. Calepodii et Soc. MM., claritatis causa ita legenda forent: temporibus Macrini usque ad tempora Alexandri hæc gestu sunt. Successit An tonio Caracalla mense Aprili occiso Macrinus anno 217: Macrino Heliogabalus extinctus anno 222 die Martii ex Pagii calculo; secundum llenschenium, 1. Zephyrinus papa obiit anno 217, die xxvi Julii; successit Zephyrino Callistus die probabilius secunda Augusti, martyrio coronatus die xn Octobris, anno Alexandri primo. Videsis dicenda not. 24. Additur in ms. Ultrajectino: Anno Domini CCXII. Henschenius cit. Porro nihil hactenus nar rala præ se ferunt incredibile, cum et Suetonius sunt quatuor sacerdotes idolorum, et ara Jovis in cendio concremata est et factus est dies obscu rus, ita ut omnis populus Romanus fugeret foras extra muros. Et dum dispergeretur populus per fu gam, venerunt trans Tiberim in urbem ad templum Ravennatium et audierunt in quodam cœnaculo his non admodum absimilia in Galba scribat: ‹ No vissimo Neronis anno tacta de coelo Cæsarum æde, capita omnibus simul statuis deciderunt: Au gustique sceptrum e manibus excussum est., Ex Moretto in Adnotatis in Passionem S. Callisti. Verba sunt minus ordinatim collocata: rectius scripsisset auctor: ‹ Venerunt trans Tiberim in urbem Ravennatium ad templum, in cujus nempe cœnaculo Christianos psallentes Romani ex Urbe fugientes audiverunt. Videtur id templum idem esse, quod a Callisto jam ante sacris Christianorum usibus addictum, ac S. Mariæ dedicatum, Alexan der, adhuc forte cæsar, Heliogabalo res publicas parum curante, repulsis popinariis, Christianis ad judicavit.

multitudinem Christianorum psallentem: inter quos milites, cœpit clamare: 0 cives optimi! Videte ar erat Calixtus episcopus cum clero suo. Audiens autem hoc unus ex consulibus nomine Pal matius, multitudinem Christianorum collectam in quodam loco, nuntiavit Alexandro dicens: Magne Princeps, hoc signum ideo factum est, quia civilas sordescit. Si ergo purificata fuerit, gaudebimus simul de gloria culminis vestri et Respublica fulge bit. Alexander dixit: Purificetur. Tandem declara nobis, quæ est ista purificatio? Respondit Palma tius: Ut profani non sint. Alexander dixit: Qui sunt profani? Respondit Palmatius: Christiani. Ale xander dixit: Ego præcepi semel atque iterum, ut ubicunque inventi fuerint, puniantur, aut offerant diis immortalibus libamina Respondit Palma tius, dicens: Per claritatem vestram ego audivi, cum tristis essem propter signum quod factum est, quo modo canticis et incantationibus in quodam loco clamaret in regione trans Tiberim multitudo Chri stianorum: unde non mirum, si causa hæc fecit hoc signum. 2. Dixit ei Alexander: Accipe potestatem, ut ubi cunque eos inveneris, trahas ad sacrificandum, ad placandos deos: aut certe exquisitis eos tormentis aflige Tunc Palmatius, accepta potestate, col lecta multitudine militum, venit trans Tiberim, ubi collecta erat multitudo Christianorum cum B. Ca lixto: inter quos erat Calepodius senex presby ter et venientes in quoddam cœnaculum in gressi sunt decem milites: et cum ingresst fuissent omnes, hi decem milites subito cæci facti sunt. Re spondit Calepodius senex presbyter et dixit: Filii mei, quem quæritis? Illi autem clamabant dicentes Accendite nobis luminaria, quia obscuratus est ante nos locus iste. Dixit autem Calepodius presbyter Deus qui videt omnia, ipse cæcavit oculos vestros. Tunc palpantes illi descenderunt cæcati. Hæc autem cum vidisset Palmatius, timore territus, fugiens nuntiavit omnia Alexandro. Eodem igitur die Ale xander jussit milites, qui cæci facti fuerant, ut in conspectu suo ducerentur. Et dum cognovisset Consules anno 222 ordinarii fuerunt Helio gabalus et Alexander; sed Heliogabalo potuit sub stitui Palmatius, quod Ilenschenius, vel id muneris antea gessisse, quod alii censent; vel denique con sulis appellatio paulo latius sumitur, quæ aliis etiam dignitatibus in Actis Sanctorum interdum attributa invenitur. Hujusmodi responsum Alexandri, nullo juris ordine servato, nec ullo speciatim objecto crimine, nisi quod profani, seu Christiani essent, mortis sententiam, nisi diis sacrificarent, ferentis, nimium ab Alexandri humanitate et æquitate abhorret, quam ut ex ejus ore profectum fuerit: illatum quidem S. Callisto cæterisque memoratis in hisce Actis Marty ribus mortis supplicium est, sed, Alexandro invito ac in Ulpiani ejusve similium macbinationibus, etsi contra animi propensionem, connivente potius, quam jubente. Idem esto de hoc responso judicium. Colitur die x Maii, ad quem Passionis ejus et Sociorum Acta illustravit Henschenius supra ci tatus. tem magicam Respondit Palmatius, et dixit Si per magicam artem istud factum est, ubi sunt virtutes deorum nostrorum? Jubeat itaque pietas vestra afferri et immolari diis, ne pereat respublica propter eorum incantationes. Et præcepit Alexan der ut immolaretur Mercurio, et responsa cognosce ret. Emanavit autem præceptum universo vulgo, ut omnes ad Capitolium accurrerent de urbe Roma, ita ut qui inventi fuissent in habitaculis suis die Mercurii omnes interficerentur; et misso præcone ita declaratum est, ut omne vulgus die Mercurii sine dilatione ad Capitolium cum prin cipe conveniat qui vero non accurrerit, capite pu niendum se esse cognoscat. Occurrente die supra dicto omnis populus Romanus ad Capitolium accur rit. Palmatius quoque cum omni domo sua venit ad Capitolium cum porcis et vitulis 3. Et factum est dum occisione pecudum effunde retur sanguis, et incantarent carminibus sacerdo tes; virgo tempti nomine Juliana, arrepta a dæ monio, clamabat dicens: Deus Calixti, ipse est Deus vivus et verus: ipse indignatus est pollutionibus Reipublicæ vestræ, et conteret regnum mortale ve strum, quia non adoratis veritatem. Audiens hoc Palmatius, solus cucurrit ad B. Calixtum in regione trans Tiberim in urbe Ravennatium; et misit se præcipitans et introivit in domum ubi collecta erat multitudo Christianorum, et cecidit ante pedes B. Calixti, dicens: Cognovi Jesum Christum esse Deum verum, quem dæmones confessi sunt hodie per ipsum te adjuro, ut liberes me a cultura dæ monum et lapidum baptiza me sicut prædicas. Dixit ei Calixtus episcopus: Noli deridere errando veritatem. Respondit Palmatius cuin lacrymis, di eens Domine, non derideo: quia cognovi in cæ citate militum, et in responsione virginis, quia Do minus meus Christus tuus est. Respondit Calepo dius senex et dixit ad beatum Episcopum: Beatis sime Pater, petenti baptismum noli denegare. Eo dem tempore indixit jejunium ei uno die, et Partem superiorem templi, de quo ad not. 4. Palmatius quidem, quæ facta fuerant, Ale xandro nuntiaverit: at is mellus de Christianorum institutis moribusque, probe sibi cognitis, judica bat, quam ut ea magicis Christianorum artibus facta continuo crederet. Præceptum hujusmodi, ut ex sequentibus patet, et publicum et generale fuisset, saltem re spectu Romanorum: at id ab ipsomet Alexandro datum fuisse, difficile creditu est: secus vero da tum fuisse ejus nomine ab iis, qui et Christianorum flagrabant odio, et, qua apud imperatorem valebant, auctoritate abutebantur. Vide infra not. 24. Mactatur vacca Minervæ, Alipedi vitulus, taurus tibi, summe deorum. OVID. lib. IV Metamorphoseon. Advertat lector animum ad antiquos ritus in baptismo servatos. Henschenius cit. Act. apost. cap. 2 v. 38, Petrus ait: «Pœnitentiam agite et ba ptizetur unusquisque vestrum in nomine Jesu Chri Sti.

catechizavit eum: et allatam aquam de lympha pu- peccavi. Eadem hora subridens Alexander, tradidit tei, qui erat in eadem domo, benedixit. et deposito Palmatio in pelvim dixit ei S. Calixtus episco pas: Credis ex toto corde in Deum Patrem omni potentem, factorem visibilium et invisibilium? Re spondit Palmatius: Credo. Et dixit ei: Et in Je sum Christum, Filium ejus (16)? Et iterum respon dit: Credo. Et dixit ei: Et in Spiritum sanctum, Ecclesiam Catholicam, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem? Et exclamavit voce magna cum lacrymis Palmatius: Credo, Domine. Eadem bora cœpit clamare et dicere: Vere vidi Dominum Jesum Christum verum lumen, qui me illumina vit Baptizavit autem et omnem domum Pal matii, et uxorem et filios, et promiscui sexus nu mero quadraginta duos. Ab eadem die coepit Pal matius omnem facultatem suam pauperibus Chri stianis erogare, perquirens regiones et cryptas, ut ubicunque inveniret aut in custodia aut absconsos Christianos, de facultatibus suis victum vel tegu mentum ministraret. 4. Post dies vero triginta duos requiritur Palmatius ab Alexandro, cui nuntiatum est, quia Christianus est, et aliis suadet. Tunc Alexander jussit eum præsentari. Qui cum tentus fuisset a quodam Torquato tribuno, et missus in custodiam Mamertini post triduum indicavit Alexan dro Torquatus, Palmatium in custodia mancipa tom. Tunc Alexander gaudens jussit eum sibi præ sentari. Et vinctus catenis Palmatius ingreditur ante Alexandrum. Quem cum vidisset, jussit eum solvi, et dixit ei: Sic amens factus es, o Palmati, ut de seras dens, et quæras et colas hominem mor tuum (21)? Palmatius tacuit. Dixit ei Alexander Loquere fiducialiter: ne timeas. Respondit Palma tius dicens: Si datis licentiam, loquimur veritatem. Dixit ei Alexander: Excepta deorum injuria, lo quere. Dixit ei Palmatius: Optime princeps, si ad vertas, non sunt dii, sed sunt factura hominum mor talium. Modo quidem cognoscat mansuetudo vestra, qui debent coli: qui sunt aut fabricantur a morta libus, quales sint, vos judicate. Sed precor ego in felix claritatem vestram: dicas deo tuo ut loqua tur, et cum interrogavero, respondeat: et cum hoc factum fuerit, non desero deos tuos, quos tu dicis? Dixit ei Alexander: Et quomodo a cunabulis tuis istos adorasti, et modo relinquis eos? Respondit Palmatius: Feci quasi infelix: modo autem co‐ gnovi quod verum est, de qua re precor Dominum Jesum Christum, ut ignoscat mibi, quia ignorans Ita Constantinus Magnus apud Anastasium Bibliothecarium in Vita S. Silvestri dedit pelvim ex argento ad baptismum, pensantem libras viginti.» Ita idem. Plura si cupis, vide Morettum cit. Apud Morettum adduntur bæc: Et dixit ei Qui natus est de Spiritu sancto ex Maria Virgine? Respondit Palmatius: Credo. › Lumen hoc videtur fuisse cœleste et inso litam. Ms. Vlimerii ginta. › Hensch. cit. viginti duos: > Ado tri eum cuidam Simplicio senatori, dicens: Habe eum penes te sine aliquo timore: et mollibus sermoni bus revoca eum ad culturam deorum; talem enim hominem Respublica necessarium habet. Accepto Palmatio, Simplicius senator vestimenta nobilia allata induit eum, et duxit in domum suam. Qui Simplicius præcepit uxori suæ, et majoribus domus suæ, ut omnem domum Simplicii in sua potestate haberet. Tunc Palmatius jejuniis et orationibus vir giliarum vacans, non cessabat cum lacrymis Deum Patrem omnipotentem orare, et Jesum Christum Fi lium ejus, ut pœnitentiam ageret de errore suo. 5. Veniens autem ad eum quidam Felix nomine, cujus uxor clinica jaeebat annis quatuor in lecto; misit se ad pedes Palmatii, dicens: Confessor Do mini nostri Jesu Christi, exora pro ancilla tua uxore mea Blanda, ut liberetur de lecto doloris et ego percipiam baptismum cum ea; quia diu est, quod morbo paralytico tenetur et jam facultas nostra de fecit. Tunc Palmatius, præsente uxore Simplicii, cecidit in terram, et eum lacrymis orare cœpit cum Felice dioens Domine Deus, qui illuminasti servum tuum, da mihi lucem æternam Jesum Christum salva ancillam tuam Blandam, et alleva eam de lecto doloris: ut cognoscant omnes, quia tu es creator omnium rerum. Eadem hora venit Blanda pedibus suis currens ad domum Simplicii senatoris et di cens: Baptiza me in nomine Domini Jesu Christi, qui tenuit manum meam et sanavit me. Tunc Felix, cœpit urgere B. Palmatium ut baptizaretur. Eadem hora B. Palmatius misit ad S. Calixtum episcopum et veniens baptizavit Felicem cum uxore sua Blanda. Videns hoc Simplicius, cecidit ad pedes Calixti di cens, ut cum omni domo sua baptizaretur. Tunc B.. Calixtus episcopus fiducialiter dixit: Congreget Do minus tṛiticum in horreum suum et catechi zavit omnem domum Simplicii, et uxorem et filios. et familiam ejus, animas promiscui sexus fere se xaginta octo. B. Calepodius presbyter gaudio reple tus, cœpit clamare in domo Simplicii, dicens: Glo ria tibi, Domine Jesu Christe, qui de tenebris digna ris ad lucem perducere facturam tuam, et de errore liberare. Hoc audiens Alexander, quia multitudo hominum baptismum percepisset per B. Calixtum episcopum, misit exercitum militum, ac tenuit om nes qui baptismum perceperant, quos præcepit ca pitis subire sententiam, et per diversas portas urbis Romæ capita eorum suspendi, ad exemplum Chri stianorum. 1 Ad radicem Capitolii est locus, nobilitatus vinculis SS. Petri et Pauli et aliorum martyrum, uti sæpius diximus. Hensch. cit. Vide infra not. 24. Atqui Christum inter deos coluit Alexander ipse: non igitur amentiam Palmatio exprobrarit, nec ita contemptini de Christo locutus fuerit. Verba hæc, licet in S. Callisti officio olim recitata, ex ejus Actis sumi potuere; nec ex ejus ore magis fortasse processerint, quam ea ex ore Alexandri, de quibus paulo ante.

¯6. Tenuit autem et B. Calepodium, quem fecit lixti episcopi, dicens: Salva me ab ulceribus meis, occidi gladio, et corpus trahi per civitatem sub die Kalendarum Maii cujus corpus jactari fecit in Tiberim ante insulam Lycaoniam In ipsis die bus fugit B. Calixtus cum decem clericis suis, et abscondit se in domum cujusdam Pontiani no etu, røgans piscatores quærere corpus B. Calepodii presbyteri. Quod inventum levantes de flumine, re nuntiaverunt B. Calixto episcopo. Tunc gaudio re pletus est. Quod corpus sanctum acceptum condivit cum aromatibus et linteaminibus, et cum hymnis, et sepelivit eum in cœmeterio ejusdem sexto Idus Maii. 7. Ab eodem die cœpit Alexander curiose quærere B. Calixtum episcopum. Et divulgatum est ei, quod esset in domo Poutiani juxta urbem Ra vennatium: misitque occulte trans Tiberim et tenuit eum: præcipiens ut in eodem loco fame cruciare tur. Qui tamen cum quarto die nihil victus acce pisset, jejuniis et orationibus magis corroborabatur. Hoc audiens Alexander, jussit eum fustibus cædi omnibus diebus, et in eodem loco custodiæ manci pari, ut si quis ad eum noctu veniret, occideretur. Cumque multis diebus in custodia esset mace ratus, venit ad eum B. Calepodius noctu per visio nem, et consolatus est eum dicens: Firmus esto, Pa ter: quia corona tua jam perfecta est: ut accipias a Deo condignam laboris tui mercedem. Beatus au tem Calixtus insistens orationi, non cessabat Domi num deprecari. 8. Erat autem ibidem quidam miles, Privatus nomine, qui erat ulceribus plenus, et cruciabatur die ac noete doloribus. Hic misit se ad pedes B. Ca Martyrologium Bedæ: ‹ Fecit occidi a Lao dicio. HENSCHENIUS. Scrupulum mihi movit dies prima Maii hic S. Calepodii neci assignata, num scilicet posita bac S. Calepodii necis epocha, quæ hactenus gesta in Actis dicuntur, ab Alexandri imperii principio usque ad Kalendas Maii anni 222 fieri reipsa potue rint. Sic ea Morettus Disq. 1 in Auctario, cap. 9 et 10, p. 248, fere disponit: Imperare Alexander cœpit anno 222 die vi Martii: ab hac die usque ad x ejusdem mensis potuit Alexander tabernam merito riam, jam ante in Christianorum templum conver sam, rescripto suo Christianis addicere, et Capi tolium tangi fulmine, si non ante annum 222 ista contigerint. Factum fuerit Jovi primum sacrificium (vide num. 1) die xiv Martii, qui eo anno, lit tera Dominicali F, dies Jovis fuit. Accusari tum cœpti fuerint Christiani, tanquam malorum, quæ acciderant, auctores. Exin die xx Martii, qui dies Mercurii fuit, factum fuerit Mercurio sacrificium alterum, de quo num. 2. Tertius novo prodi gio Palmatius baptismum petit diem posterum (vide num. 3) jejunio transigit: die xx11 Mar tii baptismum recipit. Post dies xxx (vide num. i quia credo Dominum Jesum Christum Deum vivom et verum, qui, sicut Blandam liberavit, potens est et me salvare, quia diu est quod consumor in affli ctione doloris mei. Respondit B. Calixtus episcopus dicens: Si credis ex toto corde, fili, et in nomine S. Trinitatis baptizatus fueris, mundaberis. Priva tus miles respondit: Ego credo, quia liberat et sal vat me Dominus in baptismo, per manum tuam. Tunc B. Calixtus eum baptizavit, et ita a vulneri bus et morbo, quo tenebatur, mundatus est. Et cœ pit clamare dicens: Deus verus et Sanctus est Do minus Jesus Christus, quem prædicat B. Calixtus episcopus: quia idola vana et muta consumentur Deus enim æternus est Christus. Quod iterum au diens Alexander, iracundia plenus, eo quod militem Privatum baptizasset, mittens fecit Privatum plum batis cædi et deficere: Calixtum vero episcopu̟m per fenestram domus præcipitari, ligatoque ad col lum ejus saxo, in puteum demergi et in eo rudera cumulari 9. Post dies vero decem et septem venit presbyter ejus, nomine Asterius cum clericis no ctu, et levavit corpus B. Calixti episcopi et honori fice sepelivit in cœmeterio Calepodii, via Aurelia, pridie Idus Octobris. Post dies autem sex tenuit Alexander Asterium presbyterum: quem præcepit per pontem præcipitari. Cujus sanctum corpus in ventum est in Ostia, et a quibusdam Christianis se pultum in eadem civitate sub die xu Kalendarum Novembris regnante Domino nostro Jesu Christo qui vivit et regnat Deus per omnia sæcula sæculo rum. Amen. 4), Palmatium requirit Alexander die Aprilis xxıv; eique sistitur (vide num. 4) triduo post, seu die Aprilis xxvII. Sequenti triduo servatur Palmatius in ædibus Simplicii, Blanda et Simplicius baptizantur quarto autem post die, seu Kalendis Maii, S. Ca lepodius ejusque Socii martyrium subeunt. Seu Tiberinam, nunc S. Bartholomæi dictam, ob ædem huic sacram. Ex llenschenio. Postmodum conversam in ecclesiam, S. Cal listo sacram. Quod nimirum a S. Calepodio, cum junior esset, extrui potuisse Henschenius eenset pag. 498. Quo, audita S. Simplicii ejusque familiæ ad fidein conversione, capi S. Calepodium ejusque So cios jusserat. Sed non admodum multis: nimirum 17. Alius a S. Saturo in Hieronymianis Marty rologiis ad diem XII et XIV Octobris annunciato. Anno probabilius 222, die XII Octobris. Verosimilius a S. Callisti captivitate nume randos ex Comment. præv. § 3, id est, a dře cir citer xxvII Septembris. Verosimilius ex dictis in Comment. præv. num. 33 a nece S. Callisti, seu die Octobris xvu.