sive bestia, sive mitte muscipulæ; quandiu enim quisque ignitus incedit, omnia superat, omnia excedit, omnia contemnit. Flamma quippe insuperabilis res est, et importabile est cunctis rebus incendium: ignis quippe cuncta consumit. Hoc itaque igne circumsepiamur exhortor, gloriam offerentes Domino nostro Jesu Christo, cum quo Patri, una cum sancto Spiritu, gloria, imperium, honor, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. IN UNDECIM S. JOANNIS CHRYSOSTOMI HOMILIAS En tibi, Lector erudite, novam, amplam, omninoque singularem homiliarum Chrysostomi acces sionem proferimus, quæ haud ita prident ex monte Atho, ut quidam, vel ex insula Patmo, ut alii di cùnt, in Bibliothecam Vaticanam allatæ, a sodalibus nostris, qui tum Romæ Congregationis 8. Mauri negotiis advigilabant, a Græco amanuensi exscriptæ, transmissæ mihi fuere; nimirum a D. Petro Ma het, qui tane procuratoris generalis officio fungebatur, et jam in monasterio S. Germani a Pratis Prior Got; et a D. Josepho Avril, ejus socio, jam in monasterio Corbeiensi Priore, qui ambo semper, dum Romæ essent, assiduam mihi præstitere operanı. Quodque prorsus novum insolitumque est, atque utilitatis multum affert, hæ homiliæ descriptæ fuerø a quodam, qui S. Doctoris lateri hæsisse videtur, quique in homiliarum titulis loca refert ubi homiliæ, habitæ sunt, et sæpe causani cur concionatus sit indicat, ac non pauca ad historiam pertinentia admi seet. Certissimumque est illas Constantinopoli habitas fuisse, omnesque annis 398 et 399. An vero can tineuter et illo quo habitæ fuere ordine hic referantur, de multis liquidum est, de omnibus affirmare non ausim, tamenque verisimile est omnes illo, quo hic ponuntur, ordine dictas fuisse. 1. Prima in martyrio, seu in ecclesia Martyrum, quæ in Antiqua Petra, du Malaiž Hēraş, sita erat, dicta fuit. Quinam hic locus esset apud rerum Constantinopolitanarum scriptores nondum reperi. Tem pns autem assignat Chrysostomus, cum paulo post initium dicit habitam homiliam fuisse cum nondumi Trigiuta dies elſhuxissent ab ingenti illo terræ motu, qui totam urbem concusserat: ita ut plurimi ex opt lentioribus, bonis omnibus, possessionibus et patria relictis, extra patriam et extra înes præ formidine aufugerint, aliique bona illorum invaserint. Certum autem videtur terræ motuin illum ex numero eoruni fuisse, quos Claudianus Constantinopoli accidisse memorat (Claudian, lib. 2 in Eutropium, v. 24 sqq.) ante consulatum Eutropii, anno videlicat 598. Omnes quippe homilias istas vel ante consulatum Eutropii, vel ipso cousule, sed ante fugam cædemque illius, quæ mense circiter Augusto anni 399 accidit, habitas fuisse certum est. Tillemontius, qui homilias basce non viderat, putat homiliam illam de terræ motu, quam Combefisius publicaverat, et quain ex Vaticano codice emendatain dedimus toin. 2, p. 717: homiliam, inquain, illam babitam fuisse post terræ motum, qui anno 398, postquam Chrysostomus episcopus ordinatus fue rat. accidit. At cum ille terræ motus accidit, Chrysostomus morbo detinenatur, ut ipse in homiliæ prin cipio dicit: neque uspiam legimus Chrysosto muin primo vel secundo episcopatus sui anno, vel morha vel infirmitate quapiam correptum fuisse; neque in hac prima homilia, quæ post terræ motum illum anni 398 habita est, de infirmitate sua quidpiam loquitur. Ad hæc populus qui huic primæ concioni ad fuit vel adesse debuit, ob negligentiam et ignaviam acerrime carpitur; contra vero in illa alia de terræ motu homilia populus ob`studium et fervorem summis laudibus celebratur, quem Antiochenum populum esse puto. Antiochia enim, ut diximus et probavimus in Monito ad Homiliam de Lazaro et de Terræ motu tom. 1, p. 772, frequentissimis terræ motibus agitabatur. Verum addit Tillemontius, in homilia illa fre quentissime de litaniis agi, quæ litaniæ ab ipso Chrysostomo, paulo postquam episcopus ordinatus fuerat, primum institutæ fuere. At nihil de litaniis illic agitur, sed de cantu psalmorum et byınnorum, quos in tempore calamitatum canebant Christiani ad ecclesiam venientes, diu antequam Chrysostamus episcopus ordinaretur. Hac de re jam actum est in Vita Chrysostomi. 11. Secunda homilia celebritatem nobis singularem indicat. Cum martyrum reliqui:e solemni ritu transferrentur ex Magna Ecclesia ad martyrium sen ecclesiam S. Thomæ apostoli et martyris, in Drypia sitam el novem milliaribus a Magna Ecclesia distantem, ingens populi frequentia fuit; imo Imperatrix ¡psa Eudoxia Arcadii uxor, nocte et die per tantum viæ spatinın prope SS. martyrum thecam pedes in cessit. Quapropter ubi ad martyrium perventum est, Chrysostomus concionem habuit, ubi celebritatem illam descrinsit, et Imperatricem summis laudibus extulit.

III. Insequente die Imperator ad idem martyrium sen ecclesiam venit cum satellitio et armatorum manu, atque deposito diademate, reliquias debito cultu prosecutus est: illi quoque positis armis paria præstiterunt; ac non exspectata concione, Imperator cum suis recessit. Tuncque concionatus Chryso stomus est, pluribusque probavit post Adæ peccatum homines ad excellentiorem statuni venturos esse, si recte vitam instituant; resurrectionem tamen futuram obscure priscis illis temporibus prænuntiatam fuisse dicit. IV. Quarta homilia in templo S. Anastasiæ habita fuit: pauci fuere auditores; tamenque Chrysosto mus de Jobi patientia et virtute longam et elegantem habuit orationem (a). V. Ilomilia quinta in templo S. Irenes habita est. In ea Chrysostomus de absentibus conqueritur,. et præesentibus gratulatur; de psalinorum cantu agit, probatque muliebrem sexum impedimentum non. esse ad virtutis exercitium. VI. Homilia sexta babita est in ecclesia Sanctorum Apostolorum in die Theodosii Imperatoris, contra eus qui se Catharos sive Puros vocabant. Chrysostomus, postquam duo alii episcopi concionati fuerant, hanc dixit homiliam. Primo ambos episcopos laudat, quorum alter junior, inquit, senis gravitatem, alter senex, junioris vigorem præ se ferebat. Deinde Theodosium Magnum laudibus effert, cujus dies tunc celebrabatur; dies nempe ut verisimile est mortis ejus, qui Januarii decimo septimo die contigit. Unde arguitur banc bo milam mense Januario anni 399 dictam fuisse. Theodosius autem anno 595 obierat. Hunc imperato rem celebrat ille a pietate et a victoriis, quas opitulante Deo retulit de tyrannis Maximo et Eugenio. Quis ille victorias, tacito tyrannorum nomine, ita refert, ut ab allis historiæ scriptoribus narrantur. Ilomilia vero istæc in medio magna sni parte mutila est, ita ut quamplurima eorum quæ contra Ca tharos seu Novatianos dicebantur, interciderint ac perierint. Novatiani autem tune Constantinopoli me gno numero erant, episcopum suæ sectæ peculiarem habebant, ac sese xaŝapoúg, seu puros, appellabant, qua de causa Ìllos acerrime perstringit Chrysostomus, ut in homiliæ ône videas. Post illam contra Catharos homiliam, in Codice Vaticano sequitur homilia cujus titulus, Adversus cos qui ad hippodromi el theatrorum spectacula se conferunt. Cujus initium est, Hæccine ferenda? hæccine tole randa? vobis enim ipsis judicibus contra vos wi volo. Quam edidimus tom. VI, p. 272, ex Coisliniano Codice desumptam: ideoque illam hic prætermittimus. i Verum quia in bomiliæ nonæ sequentis titulo, et in ipsa homilia nona, multa liabentur quæ ad istam homiliam referuntur, hic necessario quædam de hujus homiliæ occasione deque aliis quisbusdam refe. renda. Anno 399, postquam unum jam annum in episcopatu emensus erat Chrysostomus, ordinatus nempe anno 398, 26 Februarii; feria quarta hebdomade sanctæ, qua: feria anuo 399 incidebat in sextam Aprilis, tam ingens pluvia decidit, ut metus esset ne agri devastarentur, inessesque omnes in perniciem ruerent. Ilinc preces, supplicationes et àitavɛľat, seu processiones episcopo duce et toto concurrente populo ad ecclestain Apostolorum. Post hæc, imbre cessante, necdum sublata formidine, trajecto navi bus Bosporo, ad ecclesiam SS. Petri et Pauli, in opposita maris ora sitam, cum episcopo totus cœlus ac currit. Hoc perfuncti periculo Constantinopolitani plerique, a tantum interposita die, nempe feria quinta in Cœna Domiui, cum in Parasceve ludi equestres agitarentur, nihil curantes diem illam sacram ad hoc spectaculum accurrerunt, interim ingemiscente domique sedente Chrysostomo; imo die sequente, nempe Sabbato sancto, ad theatrales ludos se contulerunt, ubi meretricia erant spectacula, quæ singula tim et egregie depingit Chrysostomus in ista concione, ubi in prævaricatores hujusmodi gravissime invebi tur, demumque in illos excommunicationis senteutiam pronuntiat, sed comminando tantum, ut puto, et ut ibidem pluribus dixi. Circa diem qua hæc concio dicta fuit, aliquid difficultatis mihi offerri videbatur. Dixit ille in concione ante tres dies imber ingens. Imber autem ille feria quarta majoris hebdomadæ decidit; feria quinta nihil memoratur incidisse; ferio sexta in Parasceve ad ludos circenses itum est, Sabbato ad theatralia specta cula; ita ut homilia istæc dicta fuisse omnino videatur Dominica Resurrectionis Domini. Verum aliquid tunc dubii me incessebat, cur, si dies Paschatis esset, no verbum quidem de Paschate faciat. Verum jam nulla difficultas superest, cum in titulo homiliæ nonæ sequentis, et in homilia ipsa dicatur diem illum in quo tam graviter illos circensium et theatralium ludorum spectatores insectatus est, Dominicam fuisse, atque adeo diem Resurrectionis Domini: quam ideo non commemoravit Chrysostomus, quod contra spectatores illos graviter succensus esset, illamque rem unice cogitaret (b). (a) Montf., nescio quíbus rationum momentis ductus, hanc homiliam post Septembrem mensem anni 598 habitam fuisse suspicatur. (b) Matthæius, qui locum homiliæ aliter intelligit, contendit homiliam contra theatra habitam fuisse Sabbato anto Pascha.

VII. Homilia septima in ecclesia Sanctæ Anastasiæ babita fuit, ubi modicus-erat, inquit ille, auditorura numerus, neque tamen ideo conqueritur, sed exemplum Samaritauæ affert: quam Keet unam kantem, quia tamen audiendi studio fervebat, longo tempore alloquutus est Christus. Deinde vero pluribus expli cat quid sibi velit Paulus, cum ait, De confirmatione Evangelii, et in his orationein claudit. Dicta fuisse videtur hæc homilia in hebdomada Paschatis: nam qui bomilias hasce in ipso tempore colligebat, ut ex titulis concionum deprehenditur, illo quo dicebantur ordine eas descripsit. VIII. Homilia octava rem prorsus insolitam nobis exhibet atque inauditam. Tunc Gotthorum pars maxima, qui vel Constantinopoli vel circum erant, Arianismum sectabantur. Erant tamen Catholici gen tis ejusdem non pauci. Cum autem in ecclesiam Sancti Pauli convenissent, jussit Chrysostomus Gol thos aliquot loca quædam Scripturarum, quæ in Gotthicam linguam converse fuerant, Gotthice legere, et postea Gotthum presbyterum Gotthice concionari. Cur autem ita jusserit satis declarat in cpucione quam ipse continenter post Gotthum presbyterum eadem in ecclesia habuit; ut videlicet Græcos philosophos eorumque religionis sequaces, et Judæos quoque pudore suffanderet: quod dum illi veritatis lucem re spuerent, barbaræ per totum orbem nationes sole fulgidiorem Evangelii lucem amplecterentur. Addit etiam eum, qui in Veteri Testamento primus vocatus fuit, nempe Abrahamum, barbarum fuisse in medio barbarorum versantem; barbaros quoque fuisse illos qui Christi ortum primi anuuntiarunt, uimirum magos, qui ex Oriente veneraut. Hæc autem concio-habita fuit in ecclesia S. Pauli intra hebdomadain Paschatis festum subsequentem et per octavam, ut ex sequentis homiliæ titulo, ab eo qui his concionibus aderat præmisso, liquidumı est; etiamque confirmatur ex. ¡is-quæ initio bomiliæ sequentis dicuntur. Etenim cum illos gravissime pupugisset ipsisque molestian creasset in ea homilia, quam in Dominica Resurrectionis Christi babuerat, eo quod in die Parasceves et in Sabbato sancto ad circenses et thea trales ludos se contulissent, imo excommunicationis sententiam, saltem comminatoriam, in illos protu lisset: illi tamen postea, re secum serio perpensa, non sine causa se acriter impetitos fuisse videntes, et plura bis de rebus audire cupientes, ad Magnain Ecclesiam, ut concioni interforent, ingenti numero se contulere. Verum accidit ut illo die, nempe Dominica post Pascha, quidam adesset ex Galatia episcopus, vir tum ex senectute, tum ex aliis animi dotibus venerandus, cui concionandi vicem Chrysostomus cessit quod auditores ægerrime tulere: summo enim Chrysostomi se iterum carpentis, imo secantis, ut ipse ait, audiendi desiderio tenebantur. IX. Quapropter ille Dominica, ut credere est, sequenti, secunda videlicet post Pascha, in Ecclesia Magna concionem hanc habuit, ubi statim auditoribus gratulatur, quod licet tam graviter excepti in con cione illa Dominicæ Resurrectionis, tam ferventer et tanto numero iterum compareant. Tuni sese excusat quod Dominica præcedenti episcopo Galatiæ seniori concionandi locum cesserit; iterumque contra cir censes ludos, etiamsi mitius moderatlusque loquitur, remque tangit omnino deplorandam, quæ hesterna die in hippodromo contigerat, et ab hujusmodi ludis alios avertere debebat. Quidam enim, qui postridie uxorem ducturus erat, dum cum aliis cursoribus concertaret interceptus, miserabili casu capite trun catus, et extremis membris abscissis ibi mauserat. Deinde explicat illud Evangelii dictum, Pater meus usque modo operalur, el ego operor, probatque Filium æqualem esse Patri. X. Homilia decima habita fuit in ecclesia Apostoli (a), postquam senex quidam episcopus ante Chry sostomum concionatus fuerat: quodque observandum est, illum senem, et se juvenem vocat, etsi ex vul gari opinione anuum 52 jam emensus erat (b). XI. Undecima quoque et postrema homilia dicta fuit a Chrysostomo (die festi Machabæorum), post qnam senex quidam concionatus fuerat. Id ipsum sæpe videmus, duas nempe et aliquando tres homilias continenter haberi in eadem ecclesia et eodem audiente populo. In hac autem agit Chrysostomus de Eleazaro et de Machabæis, quos probat ille pro Christo passos fuisse. Matthæius contendit illam homiliam habitam fuisse in ecclesia Apostolorum, id ex eo conjiciens quod in de cursu illius dicatur: Ad Apostolorum thecus venimus (Col. 526. lin. 34). Idem ex his verbis, Iis quæ hodie lecta sun;1 (nempe Matth. 9, 37) demus operain, quæ ibidem, post aliquot lineas leguntur, quo temp re homilia babita fuerit, concludit. Hinc, inquit, constat quo die banc boniiliam habuerit: nimirum tricesimo mensis Junii. Eo enim die celebratur memoria xii apostolorum. Legitur autem Malth. 9, 36 ad 10, 8. Id mihi notum est ex Synaxariis Græ corum. > (b) Perperam hæc notant Benedictini, cum in hac homilia minime se juvenem vocet, sed episcopum qui ante illum erat concionatus, juvenem simul et seném esse dicat, sub duplici scilicet respectu animi et corporis.