ἄκρον ὀργαῖς, οὕτω καὶ ἐπ' αὐτῶν τῶν γεγεννηκότων· καὶ τὴν θείαν μέν τις ἀθετήσας ἐντολὴν, καὶ ταῖς παραβάσεσι καταλυπεῖν ᾑρημένος τὸν παιδαγωγόν, χωρὶς οἰκτιρμῶν ἀποθνήσκει. Πατρὸς δὲ τυχὸν ἢ μητρὸς ὑποθηκῶν ἀλογήσας, λιθόλευτος τελευτᾷ, · νόμου τοῦ θείου καὶ τόδε προστεταχότος. Έφη δὲ οὕτως ἐν τῷ Δευτερονομίῳ· « Ἐὰν δέ τινι ᾗ υἱὸς ἀπειθῆς καὶ ἐρεθιστὴς, οὐχ ὑπακούων φωνῆς πατρός αὐτοῦ καὶ φωνῆς μητρός, καὶ παιδεύσωσιν αὐτὸν, καὶ μὴ εἰσακούσῃ αὐτῶν· καὶ συλλαβόντες αὐτὸν ὁ πα τὴρ αὐτοῦ καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ, ἐξάξουσιν αὐτὸν ἐπὶ τὴν γερουσίαν τῆς πόλεως αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τὴν πύλην τοῦ τόπου αὐτοῦ, καὶ ἐροῦσι τοῖς ἀνδράσι τῆς πόλεως αὐτοῦ λέγοντες, ὅτι Ο υἱὸς ἡμῶν οὗτος ἀπειθεῖ, καὶ ερεθίζει, καὶ οὐκ εἰσακούει τῆς φωνῆς ἡμῶν, συμ βολοκοπών οινοφλυγεῖ· καὶ λιθοβολήσουσιν αὐτὸν οἱ ἄνδρες τῆς πόλεως αὐτοῦ λίθοις, καὶ ἀποθανεῖται. Καὶ ἐξαρεῖτε τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν, καὶ οἱ ἐπίλοιποι ἀκούσαντες φοβηθήσονται· ο 'Αρά σοι λοι πὸν ἐνδοιάζειν ἔτι καὶ μετὰ τοῦτο θέμις, ὡς εἰσι κατ' ίχνος τῆς τοῦ Θεοῦ τιμῆς ἡ εἰς πατέρα τε καὶ μητέρα; ΠΑΛΛ. Οὐδαμῶς. Ἐκδυσωπεῖ γὰρ ἡμᾶς εἰς γε τὸ χρῆναι τιμῆν, καὶ τὸ ὑπό του (1) σοφῶς εἰρημένον· • Μνήσθητι, ὅτι δι' αὐτῶν ἐγεννήθης. » Καὶ μὴν ὁ πατριάρχης Ἰακὼβ ἐπιεικέστατα λέγων· . Εἰ μὴ ὁ φόδος Ἰσαὰκ τοῦ πατρὸς ἦν μοι. ο ΚΥΡ. Αρ᾽ οὖν, είπέ μοι, τὸ δι' αὐτῶν γεγενῆσθαι λέγειν, οὐκ εἰκόνα τοῦ Δημιουργοῦ καὶ τοῦ πρὸς τὸ εἶναι καλοῦντος τὰ οὐκ ὄντα ποτὲ καταδείξειεν ἂν ἐναργώς ὄντας αὐτούς; τὸ δὲ δὴ καὶ φόβῳ τῷ πρὸς ἡμῶν τετιμῆσθαι πρέπειν, οὐ μονονουχὶ καὶ ἐν αὐτῷ Δεσποτικῷ τέθεικεν ἀξιώματι ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. Τοιγάρτοι καὶ ἐπαρᾶταί τισιν ὁ Παροιμιαστής, λέγων· ο Οφθαλμόν καταγελώντα πατρὸς, καὶ ἀτιμάζοντα γήρας μητρός, εκκόψαισαν αὐτὸν κόρακες ἐκ τῶν φαράγγων. • Πλήν ἐκεῖνο διασάφει, τὸ ὅπως ἂν οἴοιτό τις εἰρῆσθαι σαφῶς παρά τοῦ πάντων Σωτῆρος Χριστοῦ· Ὁ φιλῶν πατέρα Η μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ, οὐκ ἔστι μου ἄξιος, ο Μεμνήσο μαι δὲ κἀκείνου· πατέρα γὰρ θάπτειν καὶ γηροκο μεῖν ἐκλιπαροῦντι τῷ μαθητῇ, τὸν ᾿Ακολούθει μοι, Β φησί, καὶ ἄφες τοὺς νεκροὺς θάπτειν τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς. » ΚΥΡ. Εἶτα τί τὸ ἄτοπον (2) ἐν τούτοις ; ἄναντες γὰρ οὐδὲν, ὥς γέ μοι δοκεῖ, ψιλὴ δὲ λίαν τῶν προ- κειμένων ἡ γνῶσις, καὶ ἐλεῖν ἑτοιμοτάτη τοῖς ἐθέλου σιν ὀρθῶς νοεῖν. ΠΑΛΛ. Καὶ μὴν οὐκ ἐλεύθερος παντελῶς ὑποψίας Σχι, 18-21. ** ντις, 22. ΧΧΙ, 17. * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. A peccati, in illos admissi, æquali mensura puniat. ipsis ; et cæteri audientes timebunt ". › Num tandem habitus proxime ad eum, qui Deo tribuitur, accedat? Lis etiam, quæ de Deo præcepta sunt, ea proxime conjungi perspicuum est, quæ ad parentum jura pertinent. Ut enim, si quid in Deum lingua pecca- tum sit, morte extremoque supplicio mullatur, si- militer si quid in eos quoque sit admissum qui ge- nuerunt : ac divinum certe mandatum quisquis irritum fecerit, et ejus violatione pædagogum volens offenderit, sine ulla miseratione occiditur. Quisquis item patris matrisve monita contempserit, lapidibus obrutus necatur, cum hoc idem divina lex jusserit. Dixit autem ad hunc modum in Deuteronomio : • Si autem cuipiam fuerit filius contumax et irrita- tor, qui non obediat voci patris sui, et voci matris suæ, et corripuerint eum, et non audierit eos, comprehendent eum pater suus et maler sua, et ducent eum ad senatum ipsius civitatis, et ad por- tam loci illius, et dicent hominibus civitatis illius : Filius noster hic inobediens est et irritat, et non audit vocem nostram, comessationibus et ebrieta- tibus vacat : et lapidabunt eum viri civitatis illius lapidibus; et morietur, et auferetis malum ex vobis posthac fas est ambigere, quin patri ac matri honos PALL. Minime dubium : ut enim eos honore pro- sequendos putemus, illud quoque persuadet, quod a quodam sapienter est dictum • Recordare quod per eos genitus es ";, Jacob quoque patriarcha, cum modestissime dicit : « Nisi timor Isaac patris mei adesset mibi 3. CYR. Dic igitur mihi hoc ipsum quod per illos genitos nos esse dictum est, num parum evidenter C ostendit imaginem eos Opificis tenere, et ejus, qui vocat ad exsistendum ea quæ olim non erant ? Jam vero hoc ipsum, quod nostro quoque timore eos honorare decet, nonne illis ipsam quoque Do- mini dignitatem tribuit? . PALL. Sane vero. Ideoque ille Proverbiorum auctor exsecratur quosdam, dicens : Oculum, qui irridet patrem et dedecorat senectutem matris, elfo- diant eum corvi de torrentibus ss. . Illud tamen ex- plices velim, quomodo ab omnium Salvatore Christo sapienter dictum putari possit: Qui amat patrem adt matrem super me, non est me dignus ". Quin- etiam illud commemorabo: nam patrem sepelire, senectutemque illius alere roganti discipulo ait : D • Sequere me ; et dimitte mortuos sepelire mortuos Deut. Eccli. vn, 30. * Matth. suos . > CYR. Quid vero in iis absurdi est? nam ardui quidem certe nibil, ut mihi videtur, sed simplex admodum locorum propositorum est cognitio, et ad percipiendum iis, qui recte intelligere velint, facil- lima. PALL. Atqui non sunt ea verba a suspicione ss " Gen. XXI, 42. Prov. Matth. x, 37. . (1) Sic cod. Vat., codex Sirleti, ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. (2) Cod. Sirleti, τί τὸ ἄποπτον; Quid obscuritatis inest ?

ἄκρον ὀργαῖς, οὕτω καὶ ἐπ' αὐτῶν τῶν γεγεννηκότων· καὶ τὴν θείαν μέν τις ἀθετήσας ἐντολὴν, καὶ ταῖς παραβάσεσι καταλυπεῖν ᾑρημένος τὸν παιδαγωγόν, χωρὶς οἰκτιρμῶν ἀποθνήσκει. Πατρὸς δὲ τυχὸν ἢ μητρὸς ὑποθηκῶν ἀλογήσας, λιθόλευτος τελευτᾷ, · νόμου τοῦ θείου καὶ τόδε προστεταχότος. Έφη δὲ οὕτως ἐν τῷ Δευτερονομίῳ· « Ἐὰν δέ τινι ᾗ υἱὸς ἀπειθῆς καὶ ἐρεθιστὴς, οὐχ ὑπακούων φωνῆς πατρός αὐτοῦ καὶ φωνῆς μητρός, καὶ παιδεύσωσιν αὐτὸν, καὶ μὴ εἰσακούσῃ αὐτῶν· καὶ συλλαβόντες αὐτὸν ὁ πα τὴρ αὐτοῦ καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ, ἐξάξουσιν αὐτὸν ἐπὶ τὴν γερουσίαν τῆς πόλεως αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τὴν πύλην τοῦ τόπου αὐτοῦ, καὶ ἐροῦσι τοῖς ἀνδράσι τῆς πόλεως αὐτοῦ λέγοντες, ὅτι Ο υἱὸς ἡμῶν οὗτος ἀπειθεῖ, καὶ ερεθίζει, καὶ οὐκ εἰσακούει τῆς φωνῆς ἡμῶν, συμ βολοκοπών οινοφλυγεῖ· καὶ λιθοβολήσουσιν αὐτὸν οἱ ἄνδρες τῆς πόλεως αὐτοῦ λίθοις, καὶ ἀποθανεῖται. Καὶ ἐξαρεῖτε τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν, καὶ οἱ ἐπίλοιποι ἀκούσαντες φοβηθήσονται· ο 'Αρά σοι λοι πὸν ἐνδοιάζειν ἔτι καὶ μετὰ τοῦτο θέμις, ὡς εἰσι κατ' ίχνος τῆς τοῦ Θεοῦ τιμῆς ἡ εἰς πατέρα τε καὶ μητέρα; ΠΑΛΛ. Οὐδαμῶς. Ἐκδυσωπεῖ γὰρ ἡμᾶς εἰς γε τὸ χρῆναι τιμῆν, καὶ τὸ ὑπό του (1) σοφῶς εἰρημένον· • Μνήσθητι, ὅτι δι' αὐτῶν ἐγεννήθης. » Καὶ μὴν ὁ πατριάρχης Ἰακὼβ ἐπιεικέστατα λέγων· . Εἰ μὴ ὁ φόδος Ἰσαὰκ τοῦ πατρὸς ἦν μοι. ο ΚΥΡ. Αρ᾽ οὖν, είπέ μοι, τὸ δι' αὐτῶν γεγενῆσθαι λέγειν, οὐκ εἰκόνα τοῦ Δημιουργοῦ καὶ τοῦ πρὸς τὸ εἶναι καλοῦντος τὰ οὐκ ὄντα ποτὲ καταδείξειεν ἂν ἐναργώς ὄντας αὐτούς; τὸ δὲ δὴ καὶ φόβῳ τῷ πρὸς ἡμῶν τετιμῆσθαι πρέπειν, οὐ μονονουχὶ καὶ ἐν αὐτῷ Δεσποτικῷ τέθεικεν ἀξιώματι ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. Τοιγάρτοι καὶ ἐπαρᾶταί τισιν ὁ Παροιμιαστής, λέγων· ο Οφθαλμόν καταγελώντα πατρὸς, καὶ ἀτιμάζοντα γήρας μητρός, εκκόψαισαν αὐτὸν κόρακες ἐκ τῶν φαράγγων. • Πλήν ἐκεῖνο διασάφει, τὸ ὅπως ἂν οἴοιτό τις εἰρῆσθαι σαφῶς παρά τοῦ πάντων Σωτῆρος Χριστοῦ· Ὁ φιλῶν πατέρα Η μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ, οὐκ ἔστι μου ἄξιος, ο Μεμνήσο μαι δὲ κἀκείνου· πατέρα γὰρ θάπτειν καὶ γηροκο μεῖν ἐκλιπαροῦντι τῷ μαθητῇ, τὸν ᾿Ακολούθει μοι, Β φησί, καὶ ἄφες τοὺς νεκροὺς θάπτειν τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς. » ΚΥΡ. Εἶτα τί τὸ ἄτοπον (2) ἐν τούτοις ; ἄναντες γὰρ οὐδὲν, ὥς γέ μοι δοκεῖ, ψιλὴ δὲ λίαν τῶν προ- κειμένων ἡ γνῶσις, καὶ ἐλεῖν ἑτοιμοτάτη τοῖς ἐθέλου σιν ὀρθῶς νοεῖν. ΠΑΛΛ. Καὶ μὴν οὐκ ἐλεύθερος παντελῶς ὑποψίας Σχι, 18-21. ** ντις, 22. ΧΧΙ, 17. * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. A peccati, in illos admissi, æquali mensura puniat. ipsis ; et cæteri audientes timebunt ". › Num tandem habitus proxime ad eum, qui Deo tribuitur, accedat? Lis etiam, quæ de Deo præcepta sunt, ea proxime conjungi perspicuum est, quæ ad parentum jura pertinent. Ut enim, si quid in Deum lingua pecca- tum sit, morte extremoque supplicio mullatur, si- militer si quid in eos quoque sit admissum qui ge- nuerunt : ac divinum certe mandatum quisquis irritum fecerit, et ejus violatione pædagogum volens offenderit, sine ulla miseratione occiditur. Quisquis item patris matrisve monita contempserit, lapidibus obrutus necatur, cum hoc idem divina lex jusserit. Dixit autem ad hunc modum in Deuteronomio : • Si autem cuipiam fuerit filius contumax et irrita- tor, qui non obediat voci patris sui, et voci matris suæ, et corripuerint eum, et non audierit eos, comprehendent eum pater suus et maler sua, et ducent eum ad senatum ipsius civitatis, et ad por- tam loci illius, et dicent hominibus civitatis illius : Filius noster hic inobediens est et irritat, et non audit vocem nostram, comessationibus et ebrieta- tibus vacat : et lapidabunt eum viri civitatis illius lapidibus; et morietur, et auferetis malum ex vobis posthac fas est ambigere, quin patri ac matri honos PALL. Minime dubium : ut enim eos honore pro- sequendos putemus, illud quoque persuadet, quod a quodam sapienter est dictum • Recordare quod per eos genitus es ";, Jacob quoque patriarcha, cum modestissime dicit : « Nisi timor Isaac patris mei adesset mibi 3. CYR. Dic igitur mihi hoc ipsum quod per illos genitos nos esse dictum est, num parum evidenter C ostendit imaginem eos Opificis tenere, et ejus, qui vocat ad exsistendum ea quæ olim non erant ? Jam vero hoc ipsum, quod nostro quoque timore eos honorare decet, nonne illis ipsam quoque Do- mini dignitatem tribuit? . PALL. Sane vero. Ideoque ille Proverbiorum auctor exsecratur quosdam, dicens : Oculum, qui irridet patrem et dedecorat senectutem matris, elfo- diant eum corvi de torrentibus ss. . Illud tamen ex- plices velim, quomodo ab omnium Salvatore Christo sapienter dictum putari possit: Qui amat patrem adt matrem super me, non est me dignus ". Quin- etiam illud commemorabo: nam patrem sepelire, senectutemque illius alere roganti discipulo ait : D • Sequere me ; et dimitte mortuos sepelire mortuos Deut. Eccli. vn, 30. * Matth. suos . > CYR. Quid vero in iis absurdi est? nam ardui quidem certe nibil, ut mihi videtur, sed simplex admodum locorum propositorum est cognitio, et ad percipiendum iis, qui recte intelligere velint, facil- lima. PALL. Atqui non sunt ea verba a suspicione ss " Gen. XXI, 42. Prov. Matth. x, 37. . (1) Sic cod. Vat., codex Sirleti, ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. (2) Cod. Sirleti, τί τὸ ἄποπτον; Quid obscuritatis inest ?

ὁ λόγος· ἔοικε γάρ πως τῆς εἰς γονέας αἰδοῦς ἀποχα μίζειν ἡμᾶς. ΚΥΡ. Απαγε τῆς ὑπονοίας, ἄνθρωπε, καὶ τῶν οὕτω κεκιβδηλευμένων ἐννοιῶν! ἀρίστησε γὰρ, αν εί που τῆς εἰς γονέας αἰδοῦς, τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος, πρεσβυτέραν δὲ καὶ ἀμείνω τὴν εἰς Θεὸν ἡγεῖσθαι διδάσκει. Διατετέλεκε δὲ καὶ ἡμῖν ὁ λόγος, ἀγχοῦ καὶ δευτέραν ἄνω τε καὶ κάτω τῆς Θεῷ πρεπούσης ὀνομάζων αὐτὴν, δ δὴ καὶ αὐτὸς τετήρηκεν ὁ Χριστός, οὐκ αἰτίαν ἐπιγράψας τοῖς ἀγαπᾶν ἑλομένας, ἀλλ' οὐδὲ μῶμόν τινα καὶ γραφὴν ἐπιθεὶς τοῖς ᾑρημένος τιμᾷν. Τό γε μὴν κατόπιν ἰέναι Θεοῦ τὰ ἀνθρώπινα, πρεπωδέστατα νομοθετεί. Τοιγάρτοι φησιν ώχ ἁπλῶς· « Ο φιλῶν πατέρα αὐτοῦ ἡ μητέρα· ο προσ τέθεικε δὲ τό, « ὑπὲρ ἐμέ., Η γὰρ οὐκ ο!ήσῃ πρέπει τῆς εἰς ἀνθρώπους ἀγάπης προτετάχθαι τὴν εἰς Θεόν; ΠΑΛΛ. Παντάπασι μὲν οὖν. ΚΥΡ. Ιέναι δὴ οὖν οὐκ ἠφίες τὸν μαθητὴν ἐπὶ τὸ μὴ δεῖν οἴεσθαι προυργιαιτέραν ποιεῖσθαι τῆς εἰς Θεὸν αἰδοῦς τὴν εἰς ἄνθρωπον, κἂν εἰ ὑπάρχοι 22- τὴρ, ὁ καὶ τοῖς τῆς φύσεως νόμοις εἰς γε τὸ χρῆναι τιμᾶσθαι συνηγορούμενος. Αμείνω μὲν οὖν τὰ καθ' ἑαυτὸν ποιεῖται τῶν καθ' ἡμᾶς. Τὸ γάρ τοι πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτω, Θεός· ἐφίησι δὲ οὐδαμῶς παρ' οὐδὲν ἡγεῖσθαί τισιν τὴν εἰς γονέας αιδώ, διά γε το χρῆναι φρονεῖν τε καὶ λέγειν, ὡς ἔστιν ἐν μοίρᾳ τῇ πρεσβυτέρᾳ τε καὶ ἀμείνονι τὰ τοῦ Θεοῦ. Ἐπίκλημα γὰρ ἐποιεῖτο τοῖς Ἰουδαίων καθηγηταῖς τὰ χρήμα ὁ Χριστὸς λέγων· « Ὁ Θεὸς εἶπε, Τίμα τον πατέρα του καὶ τὴν μητέρα σου· ὑμεῖς δὲ λέγετε, φησὶν ὁ Θεός ὓς ἐὰν εἴπῃ τῷ πατρὶ αὐτοῦ, Δῶρον δ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, καὶ οὐ μὴ τιμήσῃ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἡ τὴν μητέρα αὐτοῦ, καὶ ἠκυρώσατε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν. ΠΑΛΛ. Καὶ μὴν οὐ λίαν ἑτοίμη τῶν προκειμένων ἡ γνῶσις. Διασάφει δὴ οὖν δ τί ποτέ ἐστιν ἐν γε τούτῳ τὸ τῶν Φαρισαίων πλημμέλημα. ΚΥΡ. Ἐν τῷ Λευϊτικῷ γέγραπταί που· ι Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Ανθρωπος ὃς ἐὰν εὔχηται εὐχὴν ὡς τε τιμὴν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ, ἔσται ἡ τιμὴ τοῦ ἄρσενος ἀπὸ εἰκοσαετούς ἕως ἐξηκονταετούς, ἔσται ἡ τιμὴ αὐτοῦ πεντήκοντα δίδραχμα ἀργυρίου, τῷ σταθμῷ τῷ ἁγίῳ. » Ολίγα δὲ ἅττα μεταξὺ γυναίου τε πέρι καὶ μειρακίων είν πών, επιφέρει πάλιν· . Ἐὰν δὲ ταπεινὸς ᾖ τῇ τιμή, στήσεται ἐναντίον τοῦ ἱερέως, καὶ τιμήσεται αὐτὸν ὁ ἱερεύς. » Μυστικὸς μὲν οὖν ὁ λόγος καὶ βαθὺς, καιρῷ δὲ τῷ πρέποντι πρὸς ἡμῶν εὖ μάλα βασανισθήσεται τὸ δὲ ἐν χερσί, φέρε λέγωμεν. Προσῄεσάν τινες τῶν ἐξ Ἰσραὴλ, καὶ καθιεροῦν ἐσπούδαζον τῷ Θεῷ τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, ὡς ἐν τύπῳ μὲν ἔτι καὶ σκιά, πλὴν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. prorsus aliena : videntur enim quodammodo ab ea A reverentia, quæ parentibus debetur, nos abdu- cere. CYR. Apage ab ista suspicione, Palladi, et intelli- gentia tam perversa : neque enim Salvatoris nostri verba a reverentia in parentes abducunt, sed illam, quæ Deo exhibetur, antiquiorem ac præstan- tiorem habere docent. Id quod etiam superiori no- stra oratione perfectum est, cum illam proximam atque secundam ab ea, quæ Deo est habenda, iden- tidem diceremus; quod sane etiam ipse Christus servavit, cum neque id pro crimine ascripsit iis qui parentes diligerent, neque omnino culpavit aut accusavit eos, qui iisdem honorem sponte deferrent, sed humana omnia post Deum habenda esse con-' venientissime sanxit. Itaque non absolute ait : c Qui B amat patrem suum aut matrem, sed adjecit illud, • super me. » An vero dilectionem in Deum dilec- tioni in homines non præponendam putabis ? PALL. Ego vero præponendam omnino cen- seo. CYR. Ergo in eam sententiam abire discipulum non permisit, ut putaret reverentiam, quæ homini quamvis parenti deberetur, illi alteri, quæ erga Deum habenda est, esse praeferendam, qui alias na- turæ leges de honore parentibus tribuendo suo pa- trocinio defendit. Sua igitur esse nostris præferenda docet ; excellit enim omnibus et eminet Deus ; neque vero, quia ea, quæ ad Deum pertinent, anti- quiora ac praestantiora putanda sunt ac dicenda, fdeo tamen ullo pacto permittit aliquibus illam in parentes reverentiam pro nihilo ducere; id enim Christus Judæorum doctoribus crimini dedit, cum dixit : « Deus dixit : Honora patrem tuum, et ma- trem tuam ; vos autem dicitis, inquit : Quicunque dixerit patri suo : Munus quod ex me tibi proderit; et non honorabit patrem suum aut matrem suam : et irritum fecistis mandatum Dei propter traditiones vestras 38. , PALL. Atqui non admodum est facilis proposito- rum verborum intellectio. Explica igitur, quæso, quodnam sit in hac re Pharisæorum peccatum. CYR. In Levitico certe scriptum est : « Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : Loquere Gliis Is rael, et dices ad eos : Homo, qui voverit votum in pretium animæ suæ Domino, erit pretium masculi a vicesimo anno usque ad sexagesimum annum, erit, inquam, pretium ejus quinquaginta sicli argenti pondere sancto "., Cumque pauca quædam in medio de muliere et de pueris dixisset, rursus in- fert: Quod si pauper fuerit, ad æstimationem sta- bit coram sacerdote, et æstimabit eum sacerdos: ut valet munus ejus, qui vovit, ita æstimabit eum sacerdos ". › Mystica igitur hæc verba sunt et ab- dita; opportuniore autem loco a nobis diligenter excutientur: quod autem in promptu atque in ma- nibus est, dicamus. Nonnulli ex Israelitis adibant, ** Matth. xv, C D 3-6 Levit. xxvπ, 2, 3. * ibid. 8.

ὁ λόγος· ἔοικε γάρ πως τῆς εἰς γονέας αἰδοῦς ἀποχα μίζειν ἡμᾶς. ΚΥΡ. Απαγε τῆς ὑπονοίας, ἄνθρωπε, καὶ τῶν οὕτω κεκιβδηλευμένων ἐννοιῶν! ἀρίστησε γὰρ, αν εί που τῆς εἰς γονέας αἰδοῦς, τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος, πρεσβυτέραν δὲ καὶ ἀμείνω τὴν εἰς Θεὸν ἡγεῖσθαι διδάσκει. Διατετέλεκε δὲ καὶ ἡμῖν ὁ λόγος, ἀγχοῦ καὶ δευτέραν ἄνω τε καὶ κάτω τῆς Θεῷ πρεπούσης ὀνομάζων αὐτὴν, δ δὴ καὶ αὐτὸς τετήρηκεν ὁ Χριστός, οὐκ αἰτίαν ἐπιγράψας τοῖς ἀγαπᾶν ἑλομένας, ἀλλ' οὐδὲ μῶμόν τινα καὶ γραφὴν ἐπιθεὶς τοῖς ᾑρημένος τιμᾷν. Τό γε μὴν κατόπιν ἰέναι Θεοῦ τὰ ἀνθρώπινα, πρεπωδέστατα νομοθετεί. Τοιγάρτοι φησιν ώχ ἁπλῶς· « Ο φιλῶν πατέρα αὐτοῦ ἡ μητέρα· ο προσ τέθεικε δὲ τό, « ὑπὲρ ἐμέ., Η γὰρ οὐκ ο!ήσῃ πρέπει τῆς εἰς ἀνθρώπους ἀγάπης προτετάχθαι τὴν εἰς Θεόν; ΠΑΛΛ. Παντάπασι μὲν οὖν. ΚΥΡ. Ιέναι δὴ οὖν οὐκ ἠφίες τὸν μαθητὴν ἐπὶ τὸ μὴ δεῖν οἴεσθαι προυργιαιτέραν ποιεῖσθαι τῆς εἰς Θεὸν αἰδοῦς τὴν εἰς ἄνθρωπον, κἂν εἰ ὑπάρχοι 22- τὴρ, ὁ καὶ τοῖς τῆς φύσεως νόμοις εἰς γε τὸ χρῆναι τιμᾶσθαι συνηγορούμενος. Αμείνω μὲν οὖν τὰ καθ' ἑαυτὸν ποιεῖται τῶν καθ' ἡμᾶς. Τὸ γάρ τοι πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτω, Θεός· ἐφίησι δὲ οὐδαμῶς παρ' οὐδὲν ἡγεῖσθαί τισιν τὴν εἰς γονέας αιδώ, διά γε το χρῆναι φρονεῖν τε καὶ λέγειν, ὡς ἔστιν ἐν μοίρᾳ τῇ πρεσβυτέρᾳ τε καὶ ἀμείνονι τὰ τοῦ Θεοῦ. Ἐπίκλημα γὰρ ἐποιεῖτο τοῖς Ἰουδαίων καθηγηταῖς τὰ χρήμα ὁ Χριστὸς λέγων· « Ὁ Θεὸς εἶπε, Τίμα τον πατέρα του καὶ τὴν μητέρα σου· ὑμεῖς δὲ λέγετε, φησὶν ὁ Θεός ὓς ἐὰν εἴπῃ τῷ πατρὶ αὐτοῦ, Δῶρον δ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, καὶ οὐ μὴ τιμήσῃ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἡ τὴν μητέρα αὐτοῦ, καὶ ἠκυρώσατε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν. ΠΑΛΛ. Καὶ μὴν οὐ λίαν ἑτοίμη τῶν προκειμένων ἡ γνῶσις. Διασάφει δὴ οὖν δ τί ποτέ ἐστιν ἐν γε τούτῳ τὸ τῶν Φαρισαίων πλημμέλημα. ΚΥΡ. Ἐν τῷ Λευϊτικῷ γέγραπταί που· ι Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Ανθρωπος ὃς ἐὰν εὔχηται εὐχὴν ὡς τε τιμὴν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ, ἔσται ἡ τιμὴ τοῦ ἄρσενος ἀπὸ εἰκοσαετούς ἕως ἐξηκονταετούς, ἔσται ἡ τιμὴ αὐτοῦ πεντήκοντα δίδραχμα ἀργυρίου, τῷ σταθμῷ τῷ ἁγίῳ. » Ολίγα δὲ ἅττα μεταξὺ γυναίου τε πέρι καὶ μειρακίων είν πών, επιφέρει πάλιν· . Ἐὰν δὲ ταπεινὸς ᾖ τῇ τιμή, στήσεται ἐναντίον τοῦ ἱερέως, καὶ τιμήσεται αὐτὸν ὁ ἱερεύς. » Μυστικὸς μὲν οὖν ὁ λόγος καὶ βαθὺς, καιρῷ δὲ τῷ πρέποντι πρὸς ἡμῶν εὖ μάλα βασανισθήσεται τὸ δὲ ἐν χερσί, φέρε λέγωμεν. Προσῄεσάν τινες τῶν ἐξ Ἰσραὴλ, καὶ καθιεροῦν ἐσπούδαζον τῷ Θεῷ τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, ὡς ἐν τύπῳ μὲν ἔτι καὶ σκιά, πλὴν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. prorsus aliena : videntur enim quodammodo ab ea A reverentia, quæ parentibus debetur, nos abdu- cere. CYR. Apage ab ista suspicione, Palladi, et intelli- gentia tam perversa : neque enim Salvatoris nostri verba a reverentia in parentes abducunt, sed illam, quæ Deo exhibetur, antiquiorem ac præstan- tiorem habere docent. Id quod etiam superiori no- stra oratione perfectum est, cum illam proximam atque secundam ab ea, quæ Deo est habenda, iden- tidem diceremus; quod sane etiam ipse Christus servavit, cum neque id pro crimine ascripsit iis qui parentes diligerent, neque omnino culpavit aut accusavit eos, qui iisdem honorem sponte deferrent, sed humana omnia post Deum habenda esse con-' venientissime sanxit. Itaque non absolute ait : c Qui B amat patrem suum aut matrem, sed adjecit illud, • super me. » An vero dilectionem in Deum dilec- tioni in homines non præponendam putabis ? PALL. Ego vero præponendam omnino cen- seo. CYR. Ergo in eam sententiam abire discipulum non permisit, ut putaret reverentiam, quæ homini quamvis parenti deberetur, illi alteri, quæ erga Deum habenda est, esse praeferendam, qui alias na- turæ leges de honore parentibus tribuendo suo pa- trocinio defendit. Sua igitur esse nostris præferenda docet ; excellit enim omnibus et eminet Deus ; neque vero, quia ea, quæ ad Deum pertinent, anti- quiora ac praestantiora putanda sunt ac dicenda, fdeo tamen ullo pacto permittit aliquibus illam in parentes reverentiam pro nihilo ducere; id enim Christus Judæorum doctoribus crimini dedit, cum dixit : « Deus dixit : Honora patrem tuum, et ma- trem tuam ; vos autem dicitis, inquit : Quicunque dixerit patri suo : Munus quod ex me tibi proderit; et non honorabit patrem suum aut matrem suam : et irritum fecistis mandatum Dei propter traditiones vestras 38. , PALL. Atqui non admodum est facilis proposito- rum verborum intellectio. Explica igitur, quæso, quodnam sit in hac re Pharisæorum peccatum. CYR. In Levitico certe scriptum est : « Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : Loquere Gliis Is rael, et dices ad eos : Homo, qui voverit votum in pretium animæ suæ Domino, erit pretium masculi a vicesimo anno usque ad sexagesimum annum, erit, inquam, pretium ejus quinquaginta sicli argenti pondere sancto "., Cumque pauca quædam in medio de muliere et de pueris dixisset, rursus in- fert: Quod si pauper fuerit, ad æstimationem sta- bit coram sacerdote, et æstimabit eum sacerdos: ut valet munus ejus, qui vovit, ita æstimabit eum sacerdos ". › Mystica igitur hæc verba sunt et ab- dita; opportuniore autem loco a nobis diligenter excutientur: quod autem in promptu atque in ma- nibus est, dicamus. Nonnulli ex Israelitis adibant, ** Matth. xv, C D 3-6 Levit. xxvπ, 2, 3. * ibid. 8.

κατὰ τὸν νόμον, τὰς ὑπὲρ σφῶν αὐτῶν ὁμολογοῦντες τιμὰς τοῖς ἱερᾶσθαι λαχοῦσι, καὶ τῷ θείῳ προσεδρεύω ουσι θυσιαστηρίῳ. Αλλ᾽ ἦσάν τινες, ἐφιέμενοι μὲν τῆς τοιάσδε δόξης, (ἡγιασμένοι γὰρ ἤδη καὶ ἱεροὶ, καὶ θεῖον ἀνάθημα, καὶ τί γὰρ οὐχὶ τῶν τοιῶνδε χρημα τίζειν ἠξίουν;) σπάνει δὲ χρημάτων ἀνακόπτοντες τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ δυσδιάφευκτον ἔχοντες παραπόδισμα τοῦ πράγματος τὴν πτωχείαν· προτρεπόντων δὲ αὐτ τοὺς καὶ μάλα προθύμως ἐπὶ τὸ δεῖν ἰέναι πρὸς τοῦτο τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων (έρασιχρήματοι γὰρ οἱ τοιοίδε λίαν, καὶ λημμάτων αἰσχρῶν ἡττώμενοι), τὴν εἰς γονέας αἰδὼ προετείνοντο, δύνασθαί τε μόλις σφίσι τε αὐτοῖς κἀκείνοις τὰ ζωαρκή πορίζεσθαι τυ χον, ἢ καὶ ἄμφια συλλέγειν, ἀληθεύοντες, ἔφασκον. Οἶδε ἀναπείθειν ἐτόλμων, παρ' οὐδὲν ἡγεῖσθαι τὸ χρῆμα διὰ Θεόν· κἂν εἰ προσέοιεν οι γεγεννηκότες τὴν συνήθη παρ' αὐτῶν ζητοῦντες ἐπικουρίαν, χρῆναι λέγειν ἐδίδασκον πατρὶ καὶ μητρί · « Δῶρον, ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς ἄν. » Τουτέστιν, Οπερ ἂν ἐξ ἐμοῦ λάβῃς, τὸ θεῖον ἴσθι τοι παραβλάπτων ἀνάθημα, καὶ χρήμασιν ἱεροῖς τὰς χεῖρας ἐπάγων· ἀνατέθεικα γὰρ ἐμαυτὸν καὶ ὡς δῶρον ἐπήγγελμαι τῷ Θεῷ. Οἱ δὲ τὰ ἐκ τῆς ἱεροσυλίας δεδιότες βλάβη, καὶ τοὺς ἐπὶ τῷδε νό- μους καταπεφρικότες άγαν, διεκαρτέρουν οιμώζοντες, καὶ τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν πρόφασιν αὐτοῖς γενέσθαι λιμοῦ διετείνοντο, κατακεκραγότες τάχα που καὶ τῆς θείας ἐντολῆς, ὡς ἀδικούσης αὐτοὺς εἰς τὰ καιριώτατα. Διὰ τί τοίνυν φησίν, ο Ηχυρώσατε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ, διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν;» Εδει γὰρ, ἔδει τι μὲν τοὺς φύσαντας, οὐ τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας ἕνεκα τὸν ἐπ' αὐτοῖς καταλύειν νόμον. Οὐκοῦν οὔτε τῶν Θεῷ πρεπόντων ἀμελητέον διὰ τὰ ἀνθρώπινα, οὔτε μὴν εἰσάπαν τῶν ἀνθρωπίνων διὰ Θεὸν καταραθυ μεῖν ἀναγκαῖον· ἀπονέμοντας δὲ μᾶλλον τὸ τῆς ἀγάπης ἐξαίρετον τῇ πάντων ἀρχῇ, τουτέστι τῷ Θεῷ, καὶ καθάπερ ἐν τάξει δευτέρᾳ καὶ γείτονι, παρακο μίζειν εὐθὺς καὶ εἰς τοὺς τῆς γενέσεως υπουργούς τὰς αὐτοῖς ὅτι μάλιστα πρεπούσας τιμάς προσενθυ μουμένους, οἷς ἔφην καὶ τόδε. ΠΑΛΛ. Τὸ τί δὴ φής ; ΚΥΡ. Χρήμα γὰρ ὅτι μάλιστα τῶν ἀναγκαίων ἡμῖν ἀποφαίνων ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τὴν εἰς τοὺς φύσαντας αἰδὼ, φειδοῦς ἠξίου καὶ λόγου τὴν ἑαυ τοῦ μητέρα. Απηρτημένος γὰρ ἤδη τοῦ τιμίου σταυροῦ, καὶ τῷ ξύλῳ προσηλωμένος, τῷ γνησίῳ μαθητῇ τὴν ἁγίαν ἐδίδου Παρθένον, καὶ γηροκόμον αὐτῇ καθιστὰς τὸν ἠγαπημένον, ἔλεγεν « Γύναι, ἰδοὺ ὁ υἱός σου· καὶ τῷ μαθητῇ εἶπεν· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου· καὶ ἀπ' ἐκεί. της τῆς ώρας, φησίν, ἔλαβεν αὐτὴν ὁ μαθητὴς εἰς τὰ ἴδια. ΠΑΛΛ. Ως ἄριστά γε ἡμῖν ὁ περὶ τοῦδε λόγος ἐκπεποιῆσθαι δοκεῖ. ΚΥΡ. Καταζεύξας δὴ οὖν εὖ μάλα τοῖς γεγεννη κάτι τὰ ἐξ αὐτῶν, καὶ τὸν ἐκ νόμου καὶ ἀνάγκης DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. B A et consecrare Deo suas animas, in Gigura quiden adhuc et umbra, tamen ex legis constitutione cu- piebant; atque iis, qui sacerdotio fungebantur, et ad divinum altare assidebant, pro seipsis pretium daturos profitebantur. Erant igitur aliqui, qui ejus- modi gloriam expeterent : sanctificatos enim se jam et sacros, et Deo dicatum donum, et si quod aliud ejusmodi vocabulum est, appellari optarent : cæterum inopia pecuniæ reprimebant hoc deside- rium, quod inevitabile ad eam rem impedimentum baberent, nempe paupertatem : adhortantibus all- tem eos, et quidem maximo studio Scribis ac Pha- risæis, ut ad eam rem exsequendam pergerent (erat enim id hominum genus avarum, et turpis quæstus cupiditati obnoxium), illi revereri se parentes cau- & sabantur, vixque posse sibi ipsis et illis, quæ ad victum satis essent, suppeditare, aut vestes com- parare dicebant. At hi persuadere audebant, ut propter Deum eam rem pro nihilo haberent; ac si parentes ad ipsos accederent, et consuetum ab ipsis subsidium peterent, patri ac matri dicendum esse docebant : « Munus quodcunque est ex me tibi prosit ". Hoc est, si quid a me acceperis, divinum te fraudare donum scito, et in res sacras manus injicere, nam meipsum dedicavi, et Deo quasi repositum donum consecravi. llli vero cum sacrilegii ponam metuerent, et leges ea de re constitutas extimescerent, ærummas illas miserrime perferebant, et pietatem in Deum sibi famis occa- sionem fuisse accusabant, ac fortasse de ipso Dei C mandato conquerebantur, tanquam ab eo in rebus maxime necessariis violarentur: ideoque ait : charitatis partes illi omnium principio, Deo æquum est etiam ipsis nostri ortus administris quæ dixi illud quoque nobiscum reputare. Irritum fecistis mandatum Dei propter traditio- nem vestram ”. » Honorandi enim erant profecto parentes; non religionis causa lex, quæ de parenti- bus lata erat, destruenda. Neque igitur ea, quæ ad Deum pertinent, humanarum rerum causa contem- nenda sunt, neque rursus res humanæ prorsus Dei prætextu negligendæ; sed potius, ubi præcipuas nimirum, tribuerimus, tum secundo loco ac proximo debitos in primis honores continuo deferre, et ad ea Joan. xix, 26, 27. sa Matth. xv, 5. »s ibid. 6. D PALL. Quidnam id est ? CYR. Nam rem in primis necessariam esse re- verentiam in parentes, nobis ostendit Dominus no- ster Jesus Christus, cum suæ ipsius matris curam atque rationem habuit. Sublatus namque jam in venerandam illam crucem, et ligno suffixus, disci- pulo suo germano sanctam Virginem tradidit, ac se- nectutis illius tutorem nutritoremque constituit dilectum illum suum, dicens : • Mulier, ecce flius tuus; deinde discipulo : Ecce mater tua; et ex illa hora accepit eam discipulus in sua ³. PALL. Præclare sane hac de re oratio confecta esse videtur. CYR. Cum itaque liberos parentibus rectissime subjecisset, et legitimum iis ac necessarium jugum

κατὰ τὸν νόμον, τὰς ὑπὲρ σφῶν αὐτῶν ὁμολογοῦντες τιμὰς τοῖς ἱερᾶσθαι λαχοῦσι, καὶ τῷ θείῳ προσεδρεύω ουσι θυσιαστηρίῳ. Αλλ᾽ ἦσάν τινες, ἐφιέμενοι μὲν τῆς τοιάσδε δόξης, (ἡγιασμένοι γὰρ ἤδη καὶ ἱεροὶ, καὶ θεῖον ἀνάθημα, καὶ τί γὰρ οὐχὶ τῶν τοιῶνδε χρημα τίζειν ἠξίουν;) σπάνει δὲ χρημάτων ἀνακόπτοντες τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ δυσδιάφευκτον ἔχοντες παραπόδισμα τοῦ πράγματος τὴν πτωχείαν· προτρεπόντων δὲ αὐτ τοὺς καὶ μάλα προθύμως ἐπὶ τὸ δεῖν ἰέναι πρὸς τοῦτο τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων (έρασιχρήματοι γὰρ οἱ τοιοίδε λίαν, καὶ λημμάτων αἰσχρῶν ἡττώμενοι), τὴν εἰς γονέας αἰδὼ προετείνοντο, δύνασθαί τε μόλις σφίσι τε αὐτοῖς κἀκείνοις τὰ ζωαρκή πορίζεσθαι τυ χον, ἢ καὶ ἄμφια συλλέγειν, ἀληθεύοντες, ἔφασκον. Οἶδε ἀναπείθειν ἐτόλμων, παρ' οὐδὲν ἡγεῖσθαι τὸ χρῆμα διὰ Θεόν· κἂν εἰ προσέοιεν οι γεγεννηκότες τὴν συνήθη παρ' αὐτῶν ζητοῦντες ἐπικουρίαν, χρῆναι λέγειν ἐδίδασκον πατρὶ καὶ μητρί · « Δῶρον, ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς ἄν. » Τουτέστιν, Οπερ ἂν ἐξ ἐμοῦ λάβῃς, τὸ θεῖον ἴσθι τοι παραβλάπτων ἀνάθημα, καὶ χρήμασιν ἱεροῖς τὰς χεῖρας ἐπάγων· ἀνατέθεικα γὰρ ἐμαυτὸν καὶ ὡς δῶρον ἐπήγγελμαι τῷ Θεῷ. Οἱ δὲ τὰ ἐκ τῆς ἱεροσυλίας δεδιότες βλάβη, καὶ τοὺς ἐπὶ τῷδε νό- μους καταπεφρικότες άγαν, διεκαρτέρουν οιμώζοντες, καὶ τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν πρόφασιν αὐτοῖς γενέσθαι λιμοῦ διετείνοντο, κατακεκραγότες τάχα που καὶ τῆς θείας ἐντολῆς, ὡς ἀδικούσης αὐτοὺς εἰς τὰ καιριώτατα. Διὰ τί τοίνυν φησίν, ο Ηχυρώσατε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ, διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν;» Εδει γὰρ, ἔδει τι μὲν τοὺς φύσαντας, οὐ τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας ἕνεκα τὸν ἐπ' αὐτοῖς καταλύειν νόμον. Οὐκοῦν οὔτε τῶν Θεῷ πρεπόντων ἀμελητέον διὰ τὰ ἀνθρώπινα, οὔτε μὴν εἰσάπαν τῶν ἀνθρωπίνων διὰ Θεὸν καταραθυ μεῖν ἀναγκαῖον· ἀπονέμοντας δὲ μᾶλλον τὸ τῆς ἀγάπης ἐξαίρετον τῇ πάντων ἀρχῇ, τουτέστι τῷ Θεῷ, καὶ καθάπερ ἐν τάξει δευτέρᾳ καὶ γείτονι, παρακο μίζειν εὐθὺς καὶ εἰς τοὺς τῆς γενέσεως υπουργούς τὰς αὐτοῖς ὅτι μάλιστα πρεπούσας τιμάς προσενθυ μουμένους, οἷς ἔφην καὶ τόδε. ΠΑΛΛ. Τὸ τί δὴ φής ; ΚΥΡ. Χρήμα γὰρ ὅτι μάλιστα τῶν ἀναγκαίων ἡμῖν ἀποφαίνων ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τὴν εἰς τοὺς φύσαντας αἰδὼ, φειδοῦς ἠξίου καὶ λόγου τὴν ἑαυ τοῦ μητέρα. Απηρτημένος γὰρ ἤδη τοῦ τιμίου σταυροῦ, καὶ τῷ ξύλῳ προσηλωμένος, τῷ γνησίῳ μαθητῇ τὴν ἁγίαν ἐδίδου Παρθένον, καὶ γηροκόμον αὐτῇ καθιστὰς τὸν ἠγαπημένον, ἔλεγεν « Γύναι, ἰδοὺ ὁ υἱός σου· καὶ τῷ μαθητῇ εἶπεν· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου· καὶ ἀπ' ἐκεί. της τῆς ώρας, φησίν, ἔλαβεν αὐτὴν ὁ μαθητὴς εἰς τὰ ἴδια. ΠΑΛΛ. Ως ἄριστά γε ἡμῖν ὁ περὶ τοῦδε λόγος ἐκπεποιῆσθαι δοκεῖ. ΚΥΡ. Καταζεύξας δὴ οὖν εὖ μάλα τοῖς γεγεννη κάτι τὰ ἐξ αὐτῶν, καὶ τὸν ἐκ νόμου καὶ ἀνάγκης DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. B A et consecrare Deo suas animas, in Gigura quiden adhuc et umbra, tamen ex legis constitutione cu- piebant; atque iis, qui sacerdotio fungebantur, et ad divinum altare assidebant, pro seipsis pretium daturos profitebantur. Erant igitur aliqui, qui ejus- modi gloriam expeterent : sanctificatos enim se jam et sacros, et Deo dicatum donum, et si quod aliud ejusmodi vocabulum est, appellari optarent : cæterum inopia pecuniæ reprimebant hoc deside- rium, quod inevitabile ad eam rem impedimentum baberent, nempe paupertatem : adhortantibus all- tem eos, et quidem maximo studio Scribis ac Pha- risæis, ut ad eam rem exsequendam pergerent (erat enim id hominum genus avarum, et turpis quæstus cupiditati obnoxium), illi revereri se parentes cau- & sabantur, vixque posse sibi ipsis et illis, quæ ad victum satis essent, suppeditare, aut vestes com- parare dicebant. At hi persuadere audebant, ut propter Deum eam rem pro nihilo haberent; ac si parentes ad ipsos accederent, et consuetum ab ipsis subsidium peterent, patri ac matri dicendum esse docebant : « Munus quodcunque est ex me tibi prosit ". Hoc est, si quid a me acceperis, divinum te fraudare donum scito, et in res sacras manus injicere, nam meipsum dedicavi, et Deo quasi repositum donum consecravi. llli vero cum sacrilegii ponam metuerent, et leges ea de re constitutas extimescerent, ærummas illas miserrime perferebant, et pietatem in Deum sibi famis occa- sionem fuisse accusabant, ac fortasse de ipso Dei C mandato conquerebantur, tanquam ab eo in rebus maxime necessariis violarentur: ideoque ait : charitatis partes illi omnium principio, Deo æquum est etiam ipsis nostri ortus administris quæ dixi illud quoque nobiscum reputare. Irritum fecistis mandatum Dei propter traditio- nem vestram ”. » Honorandi enim erant profecto parentes; non religionis causa lex, quæ de parenti- bus lata erat, destruenda. Neque igitur ea, quæ ad Deum pertinent, humanarum rerum causa contem- nenda sunt, neque rursus res humanæ prorsus Dei prætextu negligendæ; sed potius, ubi præcipuas nimirum, tribuerimus, tum secundo loco ac proximo debitos in primis honores continuo deferre, et ad ea Joan. xix, 26, 27. sa Matth. xv, 5. »s ibid. 6. D PALL. Quidnam id est ? CYR. Nam rem in primis necessariam esse re- verentiam in parentes, nobis ostendit Dominus no- ster Jesus Christus, cum suæ ipsius matris curam atque rationem habuit. Sublatus namque jam in venerandam illam crucem, et ligno suffixus, disci- pulo suo germano sanctam Virginem tradidit, ac se- nectutis illius tutorem nutritoremque constituit dilectum illum suum, dicens : • Mulier, ecce flius tuus; deinde discipulo : Ecce mater tua; et ex illa hora accepit eam discipulus in sua ³. PALL. Præclare sane hac de re oratio confecta esse videtur. CYR. Cum itaque liberos parentibus rectissime subjecisset, et legitimum iis ac necessarium jugum

κατὰ τὸν νόμον, τὰς ὑπὲρ σφῶν αὐτῶν ὁμολογοῦντες τιμὰς τοῖς ἱερᾶσθαι λαχοῦσι, καὶ τῷ θείῳ προσεδρεύω ουσι θυσιαστηρίῳ. Αλλ᾽ ἦσάν τινες, ἐφιέμενοι μὲν τῆς τοιάσδε δόξης, (ἡγιασμένοι γὰρ ἤδη καὶ ἱεροὶ, καὶ θεῖον ἀνάθημα, καὶ τί γὰρ οὐχὶ τῶν τοιῶνδε χρημα τίζειν ἠξίουν;) σπάνει δὲ χρημάτων ἀνακόπτοντες τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ δυσδιάφευκτον ἔχοντες παραπόδισμα τοῦ πράγματος τὴν πτωχείαν· προτρεπόντων δὲ αὐτ τοὺς καὶ μάλα προθύμως ἐπὶ τὸ δεῖν ἰέναι πρὸς τοῦτο τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων (έρασιχρήματοι γὰρ οἱ τοιοίδε λίαν, καὶ λημμάτων αἰσχρῶν ἡττώμενοι), τὴν εἰς γονέας αἰδὼ προετείνοντο, δύνασθαί τε μόλις σφίσι τε αὐτοῖς κἀκείνοις τὰ ζωαρκή πορίζεσθαι τυ χον, ἢ καὶ ἄμφια συλλέγειν, ἀληθεύοντες, ἔφασκον. Οἶδε ἀναπείθειν ἐτόλμων, παρ' οὐδὲν ἡγεῖσθαι τὸ χρῆμα διὰ Θεόν· κἂν εἰ προσέοιεν οι γεγεννηκότες τὴν συνήθη παρ' αὐτῶν ζητοῦντες ἐπικουρίαν, χρῆναι λέγειν ἐδίδασκον πατρὶ καὶ μητρί · « Δῶρον, ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς ἄν. » Τουτέστιν, Οπερ ἂν ἐξ ἐμοῦ λάβῃς, τὸ θεῖον ἴσθι τοι παραβλάπτων ἀνάθημα, καὶ χρήμασιν ἱεροῖς τὰς χεῖρας ἐπάγων· ἀνατέθεικα γὰρ ἐμαυτὸν καὶ ὡς δῶρον ἐπήγγελμαι τῷ Θεῷ. Οἱ δὲ τὰ ἐκ τῆς ἱεροσυλίας δεδιότες βλάβη, καὶ τοὺς ἐπὶ τῷδε νό- μους καταπεφρικότες άγαν, διεκαρτέρουν οιμώζοντες, καὶ τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν πρόφασιν αὐτοῖς γενέσθαι λιμοῦ διετείνοντο, κατακεκραγότες τάχα που καὶ τῆς θείας ἐντολῆς, ὡς ἀδικούσης αὐτοὺς εἰς τὰ καιριώτατα. Διὰ τί τοίνυν φησίν, ο Ηχυρώσατε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ, διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν;» Εδει γὰρ, ἔδει τι μὲν τοὺς φύσαντας, οὐ τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας ἕνεκα τὸν ἐπ' αὐτοῖς καταλύειν νόμον. Οὐκοῦν οὔτε τῶν Θεῷ πρεπόντων ἀμελητέον διὰ τὰ ἀνθρώπινα, οὔτε μὴν εἰσάπαν τῶν ἀνθρωπίνων διὰ Θεὸν καταραθυ μεῖν ἀναγκαῖον· ἀπονέμοντας δὲ μᾶλλον τὸ τῆς ἀγάπης ἐξαίρετον τῇ πάντων ἀρχῇ, τουτέστι τῷ Θεῷ, καὶ καθάπερ ἐν τάξει δευτέρᾳ καὶ γείτονι, παρακο μίζειν εὐθὺς καὶ εἰς τοὺς τῆς γενέσεως υπουργούς τὰς αὐτοῖς ὅτι μάλιστα πρεπούσας τιμάς προσενθυ μουμένους, οἷς ἔφην καὶ τόδε. ΠΑΛΛ. Τὸ τί δὴ φής ; ΚΥΡ. Χρήμα γὰρ ὅτι μάλιστα τῶν ἀναγκαίων ἡμῖν ἀποφαίνων ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τὴν εἰς τοὺς φύσαντας αἰδὼ, φειδοῦς ἠξίου καὶ λόγου τὴν ἑαυ τοῦ μητέρα. Απηρτημένος γὰρ ἤδη τοῦ τιμίου σταυροῦ, καὶ τῷ ξύλῳ προσηλωμένος, τῷ γνησίῳ μαθητῇ τὴν ἁγίαν ἐδίδου Παρθένον, καὶ γηροκόμον αὐτῇ καθιστὰς τὸν ἠγαπημένον, ἔλεγεν « Γύναι, ἰδοὺ ὁ υἱός σου· καὶ τῷ μαθητῇ εἶπεν· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου· καὶ ἀπ' ἐκεί. της τῆς ώρας, φησίν, ἔλαβεν αὐτὴν ὁ μαθητὴς εἰς τὰ ἴδια. ΠΑΛΛ. Ως ἄριστά γε ἡμῖν ὁ περὶ τοῦδε λόγος ἐκπεποιῆσθαι δοκεῖ. ΚΥΡ. Καταζεύξας δὴ οὖν εὖ μάλα τοῖς γεγεννη κάτι τὰ ἐξ αὐτῶν, καὶ τὸν ἐκ νόμου καὶ ἀνάγκης DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. B A et consecrare Deo suas animas, in Gigura quiden adhuc et umbra, tamen ex legis constitutione cu- piebant; atque iis, qui sacerdotio fungebantur, et ad divinum altare assidebant, pro seipsis pretium daturos profitebantur. Erant igitur aliqui, qui ejus- modi gloriam expeterent : sanctificatos enim se jam et sacros, et Deo dicatum donum, et si quod aliud ejusmodi vocabulum est, appellari optarent : cæterum inopia pecuniæ reprimebant hoc deside- rium, quod inevitabile ad eam rem impedimentum baberent, nempe paupertatem : adhortantibus all- tem eos, et quidem maximo studio Scribis ac Pha- risæis, ut ad eam rem exsequendam pergerent (erat enim id hominum genus avarum, et turpis quæstus cupiditati obnoxium), illi revereri se parentes cau- & sabantur, vixque posse sibi ipsis et illis, quæ ad victum satis essent, suppeditare, aut vestes com- parare dicebant. At hi persuadere audebant, ut propter Deum eam rem pro nihilo haberent; ac si parentes ad ipsos accederent, et consuetum ab ipsis subsidium peterent, patri ac matri dicendum esse docebant : « Munus quodcunque est ex me tibi prosit ". Hoc est, si quid a me acceperis, divinum te fraudare donum scito, et in res sacras manus injicere, nam meipsum dedicavi, et Deo quasi repositum donum consecravi. llli vero cum sacrilegii ponam metuerent, et leges ea de re constitutas extimescerent, ærummas illas miserrime perferebant, et pietatem in Deum sibi famis occa- sionem fuisse accusabant, ac fortasse de ipso Dei C mandato conquerebantur, tanquam ab eo in rebus maxime necessariis violarentur: ideoque ait : charitatis partes illi omnium principio, Deo æquum est etiam ipsis nostri ortus administris quæ dixi illud quoque nobiscum reputare. Irritum fecistis mandatum Dei propter traditio- nem vestram ”. » Honorandi enim erant profecto parentes; non religionis causa lex, quæ de parenti- bus lata erat, destruenda. Neque igitur ea, quæ ad Deum pertinent, humanarum rerum causa contem- nenda sunt, neque rursus res humanæ prorsus Dei prætextu negligendæ; sed potius, ubi præcipuas nimirum, tribuerimus, tum secundo loco ac proximo debitos in primis honores continuo deferre, et ad ea Joan. xix, 26, 27. sa Matth. xv, 5. »s ibid. 6. D PALL. Quidnam id est ? CYR. Nam rem in primis necessariam esse re- verentiam in parentes, nobis ostendit Dominus no- ster Jesus Christus, cum suæ ipsius matris curam atque rationem habuit. Sublatus namque jam in venerandam illam crucem, et ligno suffixus, disci- pulo suo germano sanctam Virginem tradidit, ac se- nectutis illius tutorem nutritoremque constituit dilectum illum suum, dicens : • Mulier, ecce flius tuus; deinde discipulo : Ecce mater tua; et ex illa hora accepit eam discipulus in sua ³. PALL. Præclare sane hac de re oratio confecta esse videtur. CYR. Cum itaque liberos parentibus rectissime subjecisset, et legitimum iis ac necessarium jugum

πρόσωπόν μου ἐπὶ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, καὶ ἀπολῶ αὐτὸν ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, ὅτι τοῦ σπέρματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἄρχοντι, ἵνα μιάνῃ τὰ ἅγιά μου, καὶ βεβη- λώσῃ τὸ ὄνομα τῶν ἡγιασμένων μο ΠΑΛΛ. Αμυδρὸς ὁ νόμος. Οὐ γὰρ ἐναργές πω μάλα τὸ τί ἂν βούλοιτο δηλοῦν. Διασάφει δὴ οὖν δράσεις γὰρ ὀρθῶς. ΚΥΡ. Μωαβίται καὶ Μαδιηναῖοι, Γεργεσαίοί τε καὶ Αγαρηνοί, καὶ βαρβάρων ἕτερα ἅττα γένη, τὴν Μουδαίων προσοικοῦντα χώραν, ἔθεσιν ἐπολιτεύετο τοῖς Ἑλληνικοῖς, καὶ ἦν ἑκάστῳ θρησκεία τὸ δοκοῦν, καὶ τὸ εἰς νοῦν ἦχον ἁπλῶς, προσκύνησις καὶ λα- τρεία· ἀσφαλῆ δὲ οὔπω καὶ ἐρηρεισμένην ἔχοντες τὴν διάνοιαν εἰς φιλοθεῖαν οἱ ἐξ Ισραήλ, κομιδῇ μὲν ἦταν εὐπάροιστοι πρὸς ἀπόστασιν, εὔκολοι δὲ οὕτως εἰς ἀποφοράν, ὡς ἡγεῖσθαι παρ' οὐδὲν τὸ καὶ αὐτοῖς, εἰ τύχοι, προσκυνεῖν τοῖς τῶν ὁμόρων θεοῖς, καὶ συν ελέσθαι νοσεῖν τοῖς γείτοσι τὴν ἄνωθεν τε καὶ ἐν Αἰγύπτῳ πλάνησιν. Καὶ γοῦν ταῖς ἐκ Μαδιάμ νεάνι σιν ἐπεμαίνοντό ποτε, καὶ γυναίων ὡραις συνήρπα σμένοι, συνεπεκαλοῦντο αὐτοῖς τὸν Βεελφεγώρ. Ένα τεῦθεν ὁ νομοθέτης προαναθρήσας εὖ μάλα τὸ σαθρόν σε καὶ εὐδιάκλαστον τῆς ἐνούσης αὐτοῖς διανοίας, ἀπέφησε παντελῶς τὴν πρὸς ἀλλοτρίους ἐπιμιξίαν, σαφέστατα λέγων. Τὴν θυγατέρα σου οὐ δώσεις τῷ υἱῷ αὐτοῦ, καὶ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ οὐ λήψῃ τῷ υἱῷ σου· ἀποστήσει γὰρ τὸν υἱόν σου ἀπ᾿ ἐμοῦ, καὶ πορευθείς λατρεύσει θεοῖς ἑτέροις. » Ἐπειδὴ τοίνυν ἦν δή που πάντως, καὶ μάλα εἰκότως, τῶν ἐξ Ἰσραὴλ ἐλέ σθα: τινὰς, τοῖς τῶν ἐθνῶν περιφανεστέροις κατεγγυάν θυγατέρας πλούτῳ σεσαγηνευμένας, εἰς γε τὸ χρῆναι λογίζεσθαι παρ' οὐδὲν τὴν ἀπόστασιν, ὀργὴν καὶ τὸν θάνατον καθορίζει τοῦ τολμήματος, καὶ τοῖς περὶ τῶν ἐσχάτων ὑποφέρει λόγοις την γραφήν ἦν γὰρ ἀναγκαῖον τὴν ἀλλογενεῖ δοθεῖσαν, γενέσθαι καὶ ἑτε- ρόχρονα, καὶ λατρεῦσαι δαίμοσιν· ὡς ὀλετῆρα δὴ οὖν τοῦ ἰδίου καρποῦ, ταῖς ἰσοῤῥόποις ὑπέστρωσε δίκαις. Οὐκοῦν ἡ μὲν ἱερά τε καὶ νέα Γραφὴ παρεγγυάς τοῖς φύσασιν, ἐν νουθεσία Κυρίου ποιεῖσθαι σπουδάζειν. τὰς τῶν τέκνων ἀνατροφάς, ὁ δὲ βραδύγλωσσος νόμος διὰ κύκλου καὶ περιφορᾶς τὴν αὐτὴν εἴσεισιν ὁδόν. Τὸ γὰρ τοῦ μὴ χρῆναι πατέρας θυγατράσιν ἐφεῖναι δρᾷν τὰ εἰς αἰσχρότητα καὶ ἀσέλγειαν προεπιτάξας εὖ μάλα, δεῖν δὴ ἔτι καὶ μετὰ τοῦτό φησι τὰ εἰς θεογνωσίαν αὐταῖς ἀσάλευτα τηρεῖν, καὶ βεβήλοις εἰδωλολατρ[ε]ίαις οὐκ ἐᾶν ἐναλίσκεσθαι, κἂν εἰ πολλή τις αὐταῖς προκέοιτο περιουσία χρημάτων· ἀνδρὶ μὲν γὰρ ἀλλογενεί, πλουσίῳ δ' οὖν ὅμως, νόμῳ τοῦ γάμου συνεζευγμένη, ἆρ' οὐχὶ τοῦτό ἐστι τὸ « Τί γὰρ ὠφε ληθήσεται ἄνθρωπος ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ ; » . • ΠΑΛΑ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Ιδοι δ᾽ ἄν τις, καὶ μάλα ῥᾳδίως, οὐ βραχύ τὸ μεσολαβοῦν, τοῖς τε ἐν Χριστῷ δεδικαιωμένοις, καὶ τοῖς διὰ νόμου παιδαγωγουμένοις. Τὸ μὲν γὰρ “ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. men sanctificatorum mihi "., A principi, ut polueret sancta mea, et profanaret noe lege conjungantur; nonne hoc illud est : « Quid tur, animæ vero sua detrimentum patiatur *5*?> Levit, xx, 1, 8. Deut. vit, 3, 4. PALL. Obscura hæc est lex; neque enim est ad- buc satis perspicuum, quid sibi velit: illam ergo si explicabis, optime feceris. CYR. Moabile et Madianitz, Gergeszei et Agareni, et nonnullæ aliæ barbaræ nationes, quæ Judæorum regionem incolebant, moribus ac ritu gentili vive- bant, et eam religionem quisque amplectebatur, quæ sibi placuisset: et quod cuique temere in men- tem venisset, id adorabat atque colebat. Cum vero Alii Israel in Dei amore nondum animum satis fir- mum ao stabilem haberent, ad apostasin admodum proclives erant, et ad defectionem adeo faciles, ut pre nihiło ducerent ipsos quoque finitimarum gen- tium deos adorare, et simul cum vicinis nationibus erroris ejus morbo succumbere, quo superiori tem- pore in Ægypto laboraverant, itaque tam insana amore quondam in Madianitarum adolescentulas exarserunt, ut, muliercularum forma capti, simul etiam cum illis Beelphegor invocarent: inde legis– lator, cum eorum animi imbecillitatem ac fragilita- tein prudentissime prospiceret, interdixit omnino, ne cum alienigenis miscerentur, atque apertissime edixit : • Filiam tuam non dabis Alio illius, et fliam illius non accipies filio tuo : avertet enim filium tuum a me, et vadens serviet diis alienis ". > Igitur, quoniam usu venerat fortasse, quod verisimile ad- modum est, ut nonnulli ex Israel, divitiarum cupidi- tate irretiti, quibusdam claris viris gentilibus filias desponderent, adeo ut apostasin atque divini cultus desertionem pro nihilo putarent; ideo multam et capitis supplicium huie facinori constituit, et gra- vissimis penis subjicit hoc crimen : necesse enim erat alienigenæ in matrimonium collocatam, aliam quoque mentem induere, et dæmoniis cultum exhibere : ideoque perinde ac sui fructus corrupto- rem ac perditorem easdem pœnas subire coegit. Igi- tur sacra novaque Scriptura præcipit parentibus, ut in disciplina Domini liberos educare studeant; lex vero tardiloquens per circuitum et ambitum eamdem viam pergit. Nam cum prius edixisset, ne parentes permitterent flias ea facere, quæ ad turpi- tudinem et intemperantiam pertinerent, tum præter, ea inquit opus esse ut Dei quoque cognitionem firmam illis et immotam servent, neque eas sinant profanis idolorum cultibus implicari; quamvis mul- tæ sint illis copiæ atque opes propositæ, si cum viro alienigena quidem, verum divite, nuptiarum enim prodest homini, si universum mundum lucre- C D PALL. Recte dicis. CYR. Facillimum est autem cuivis ad perspicien- dum, non parum interesse inter eos, qui sunt in Christo justificati, et eos qui per legem instituuntur: 38. Matth. xvi. 26.

πρόσωπόν μου ἐπὶ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, καὶ ἀπολῶ αὐτὸν ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, ὅτι τοῦ σπέρματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἄρχοντι, ἵνα μιάνῃ τὰ ἅγιά μου, καὶ βεβη- λώσῃ τὸ ὄνομα τῶν ἡγιασμένων μο ΠΑΛΛ. Αμυδρὸς ὁ νόμος. Οὐ γὰρ ἐναργές πω μάλα τὸ τί ἂν βούλοιτο δηλοῦν. Διασάφει δὴ οὖν δράσεις γὰρ ὀρθῶς. ΚΥΡ. Μωαβίται καὶ Μαδιηναῖοι, Γεργεσαίοί τε καὶ Αγαρηνοί, καὶ βαρβάρων ἕτερα ἅττα γένη, τὴν Μουδαίων προσοικοῦντα χώραν, ἔθεσιν ἐπολιτεύετο τοῖς Ἑλληνικοῖς, καὶ ἦν ἑκάστῳ θρησκεία τὸ δοκοῦν, καὶ τὸ εἰς νοῦν ἦχον ἁπλῶς, προσκύνησις καὶ λα- τρεία· ἀσφαλῆ δὲ οὔπω καὶ ἐρηρεισμένην ἔχοντες τὴν διάνοιαν εἰς φιλοθεῖαν οἱ ἐξ Ισραήλ, κομιδῇ μὲν ἦταν εὐπάροιστοι πρὸς ἀπόστασιν, εὔκολοι δὲ οὕτως εἰς ἀποφοράν, ὡς ἡγεῖσθαι παρ' οὐδὲν τὸ καὶ αὐτοῖς, εἰ τύχοι, προσκυνεῖν τοῖς τῶν ὁμόρων θεοῖς, καὶ συν ελέσθαι νοσεῖν τοῖς γείτοσι τὴν ἄνωθεν τε καὶ ἐν Αἰγύπτῳ πλάνησιν. Καὶ γοῦν ταῖς ἐκ Μαδιάμ νεάνι σιν ἐπεμαίνοντό ποτε, καὶ γυναίων ὡραις συνήρπα σμένοι, συνεπεκαλοῦντο αὐτοῖς τὸν Βεελφεγώρ. Ένα τεῦθεν ὁ νομοθέτης προαναθρήσας εὖ μάλα τὸ σαθρόν σε καὶ εὐδιάκλαστον τῆς ἐνούσης αὐτοῖς διανοίας, ἀπέφησε παντελῶς τὴν πρὸς ἀλλοτρίους ἐπιμιξίαν, σαφέστατα λέγων. Τὴν θυγατέρα σου οὐ δώσεις τῷ υἱῷ αὐτοῦ, καὶ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ οὐ λήψῃ τῷ υἱῷ σου· ἀποστήσει γὰρ τὸν υἱόν σου ἀπ᾿ ἐμοῦ, καὶ πορευθείς λατρεύσει θεοῖς ἑτέροις. » Ἐπειδὴ τοίνυν ἦν δή που πάντως, καὶ μάλα εἰκότως, τῶν ἐξ Ἰσραὴλ ἐλέ σθα: τινὰς, τοῖς τῶν ἐθνῶν περιφανεστέροις κατεγγυάν θυγατέρας πλούτῳ σεσαγηνευμένας, εἰς γε τὸ χρῆναι λογίζεσθαι παρ' οὐδὲν τὴν ἀπόστασιν, ὀργὴν καὶ τὸν θάνατον καθορίζει τοῦ τολμήματος, καὶ τοῖς περὶ τῶν ἐσχάτων ὑποφέρει λόγοις την γραφήν ἦν γὰρ ἀναγκαῖον τὴν ἀλλογενεῖ δοθεῖσαν, γενέσθαι καὶ ἑτε- ρόχρονα, καὶ λατρεῦσαι δαίμοσιν· ὡς ὀλετῆρα δὴ οὖν τοῦ ἰδίου καρποῦ, ταῖς ἰσοῤῥόποις ὑπέστρωσε δίκαις. Οὐκοῦν ἡ μὲν ἱερά τε καὶ νέα Γραφὴ παρεγγυάς τοῖς φύσασιν, ἐν νουθεσία Κυρίου ποιεῖσθαι σπουδάζειν. τὰς τῶν τέκνων ἀνατροφάς, ὁ δὲ βραδύγλωσσος νόμος διὰ κύκλου καὶ περιφορᾶς τὴν αὐτὴν εἴσεισιν ὁδόν. Τὸ γὰρ τοῦ μὴ χρῆναι πατέρας θυγατράσιν ἐφεῖναι δρᾷν τὰ εἰς αἰσχρότητα καὶ ἀσέλγειαν προεπιτάξας εὖ μάλα, δεῖν δὴ ἔτι καὶ μετὰ τοῦτό φησι τὰ εἰς θεογνωσίαν αὐταῖς ἀσάλευτα τηρεῖν, καὶ βεβήλοις εἰδωλολατρ[ε]ίαις οὐκ ἐᾶν ἐναλίσκεσθαι, κἂν εἰ πολλή τις αὐταῖς προκέοιτο περιουσία χρημάτων· ἀνδρὶ μὲν γὰρ ἀλλογενεί, πλουσίῳ δ' οὖν ὅμως, νόμῳ τοῦ γάμου συνεζευγμένη, ἆρ' οὐχὶ τοῦτό ἐστι τὸ « Τί γὰρ ὠφε ληθήσεται ἄνθρωπος ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ ; » . • ΠΑΛΑ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Ιδοι δ᾽ ἄν τις, καὶ μάλα ῥᾳδίως, οὐ βραχύ τὸ μεσολαβοῦν, τοῖς τε ἐν Χριστῷ δεδικαιωμένοις, καὶ τοῖς διὰ νόμου παιδαγωγουμένοις. Τὸ μὲν γὰρ “ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. men sanctificatorum mihi "., A principi, ut polueret sancta mea, et profanaret noe lege conjungantur; nonne hoc illud est : « Quid tur, animæ vero sua detrimentum patiatur *5*?> Levit, xx, 1, 8. Deut. vit, 3, 4. PALL. Obscura hæc est lex; neque enim est ad- buc satis perspicuum, quid sibi velit: illam ergo si explicabis, optime feceris. CYR. Moabile et Madianitz, Gergeszei et Agareni, et nonnullæ aliæ barbaræ nationes, quæ Judæorum regionem incolebant, moribus ac ritu gentili vive- bant, et eam religionem quisque amplectebatur, quæ sibi placuisset: et quod cuique temere in men- tem venisset, id adorabat atque colebat. Cum vero Alii Israel in Dei amore nondum animum satis fir- mum ao stabilem haberent, ad apostasin admodum proclives erant, et ad defectionem adeo faciles, ut pre nihiło ducerent ipsos quoque finitimarum gen- tium deos adorare, et simul cum vicinis nationibus erroris ejus morbo succumbere, quo superiori tem- pore in Ægypto laboraverant, itaque tam insana amore quondam in Madianitarum adolescentulas exarserunt, ut, muliercularum forma capti, simul etiam cum illis Beelphegor invocarent: inde legis– lator, cum eorum animi imbecillitatem ac fragilita- tein prudentissime prospiceret, interdixit omnino, ne cum alienigenis miscerentur, atque apertissime edixit : • Filiam tuam non dabis Alio illius, et fliam illius non accipies filio tuo : avertet enim filium tuum a me, et vadens serviet diis alienis ". > Igitur, quoniam usu venerat fortasse, quod verisimile ad- modum est, ut nonnulli ex Israel, divitiarum cupidi- tate irretiti, quibusdam claris viris gentilibus filias desponderent, adeo ut apostasin atque divini cultus desertionem pro nihilo putarent; ideo multam et capitis supplicium huie facinori constituit, et gra- vissimis penis subjicit hoc crimen : necesse enim erat alienigenæ in matrimonium collocatam, aliam quoque mentem induere, et dæmoniis cultum exhibere : ideoque perinde ac sui fructus corrupto- rem ac perditorem easdem pœnas subire coegit. Igi- tur sacra novaque Scriptura præcipit parentibus, ut in disciplina Domini liberos educare studeant; lex vero tardiloquens per circuitum et ambitum eamdem viam pergit. Nam cum prius edixisset, ne parentes permitterent flias ea facere, quæ ad turpi- tudinem et intemperantiam pertinerent, tum præter, ea inquit opus esse ut Dei quoque cognitionem firmam illis et immotam servent, neque eas sinant profanis idolorum cultibus implicari; quamvis mul- tæ sint illis copiæ atque opes propositæ, si cum viro alienigena quidem, verum divite, nuptiarum enim prodest homini, si universum mundum lucre- C D PALL. Recte dicis. CYR. Facillimum est autem cuivis ad perspicien- dum, non parum interesse inter eos, qui sunt in Christo justificati, et eos qui per legem instituuntur: 38. Matth. xvi. 26.

ΚΑΙ τὰ ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται τὸ κακὸν, Α οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει ἡ ἀγάπη, οὐδέποτε ἐκπίπτει. ο 'Αλλ' έμ- φανῆ μὲν ἅπασιν, ὡς γε οἶμαι, ταυτί, καὶ μακρὸ; ἂν γένοιτο λίαν ὁ περὶ αὐτῶν λόγος, είπερ τις ἕλοιτο λεπτῶς τὰ παρὰ τῇ Νέᾳ συναγείρειν Γραφῇ. Τετρα- ψόμεθα δὲ νυνὶ πρὸς τὰς ἐκ νόμου σκιάς, καὶ τὰ ὡς ἐν τύποις ἔτι τοῖς πάλαι τεθεσπισμένα. ΠΑΛΛ. "Άριστα διανοῇ. ΚΥΡ. Μελέτησις μὲν ὁ νόμος ἦν εἰς δικαιοσύνην καὶ προεισβολή τις ὥσπερ τῶν εὐαγγελικῶν ἀνδρ αγαθημάτων. Γέγραπται γάρ ο Αρχὴ ὁδοῦ ἀγαθῆς, τὸ ποιεῖν τὰ δίκαια. » Παιδαγωγεῖ γὰρ ὁ νόμος ἐπὶ Χριστὸν, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ νοουμένης ζωῆς οὐ διεψευ- σμένην ἂν ἔχοι τὴν δόξαν, εἰ νοοῖτο πνευματικῶς. Β Καὶ ἔστησι μὲν εἰς δικαιοσύνην, ἀποφέρει δὲ πρὸς τὸ ὑπὲρ τοῦτο ἔτι τὸ μάθημα τὸ εὐαγγελικόν. Τρόποι δὲ δικαιοσύνης, πρῶτος μὲν, τιμὴ καὶ ἀγάπησις, ἡ εἰς τὸν ἕνα τε καὶ φύσει Θεόν· γείτων δὲ ὥσπερ καὶ μετ᾿ ἐκεῖνο εὐθὺς ἡ εἰς ἀδελφοὺς καὶ ὁμογενείς, προ- εγκειμένης τῆς εἰς γονέας αἰδοῦς. Ἐν κόσμῳ δὴ οὖν τῷ πρέποντι πρόεισιν ἡμῖν ὁ Λόγος, μετά γε τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν, καὶ τὸ εἰς γονέας εὐλαβές, ὅτι τῆς ἐπιεικείας προσήκει τὴν ἔνδειξιν καὶ εἰς ἑτέρους ἡμᾶς ποιεῖσθαι παρεγγυῶν. Πανταχῆ γὰρ ὁ νόμος, τῆς ισότητος προνοεῖ, καὶ ἀκριβῆ τοῦ δικαίου ποιεῖσθαι τὴν βάσανον, ὁρᾶται θεσμοθετών. Γέγραπται γὰρ ἐν Δευτερονομίῳ· ι Οὐκ ἔσται ἐν τῷ μαρσίππῳ σου στά Όμιον μέγα ἢ μικρόν· στάθμιον ἀληθινὸν δίκαιον ἔσται σοι, καὶ μέτρον ἀληθινὸν δίκαιον ἔσται σοι, ἵνα πολυ- ἡμερος γένῃ ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσι σοι ἐν κλήρῳ, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου πᾶς ποιῶν ταῦτα, πᾶς ποιῶν ἄδικον. » Καὶ πάλιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ· « Ἐν μέτροις καὶ σταθμίοις, καὶ ζυγοῖς ζυγὰ δίκαια, καὶ στάθμια δίκαια, καὶ χοῦς δίκαιος Έσται σοι. ο Μέτροι; δὲ καὶ σταθμίοις καὶ ζυγοῖς παρισοῦν εὖ μάλα τῆς δικαιοσύνης τους τρόπους ἠπείγετο καὶ μάλα ὀρθῶς· νοῖς γὰρ εὐθύς τε καὶ φι λοδίκαιος ταλαντεύει τρόπον τινὰ καὶ ἀναμετρεῖ τῶν πραγμάτων τὰς φύσεις, καὶ τὸν τῆς ἰσότητος βα- σανίζει λόγον, λεπτότερόν τε καὶ ἀκριβέστερον, ἤπερ ἂν οἴοιτό τις τοὺς ἐπὶ πλάστιγγος καὶ ζυγοῦ, τὸ νό μισμα δοκιμάζοντας· ἐπιμετρεῖ δὲ ὥσπερ ἑκάστῳ τῶν θεωρουμένων τὸ ὅτι μάλιστα πρέπον αὐτῷ, οὔτε τῷ περιττῷ τῆς ἀκριβοῦς ισότητος παραλύων κάλλος, οὔτε μὴν τῇ πρὸς τὸ μεῖον ὑποφορᾷ, παραχαράττε- σθαι συγχωρῶν τὸ ὡς ἐν ισότητι διαρκές. Εστω τοί- νυν ζυγὰ καὶ στάθμια δίκαια, καὶ τοῦς δίκαιος, φησίν· εἶεν δ' ἂν, οἶμαι, ταυτί, τύποι τινὲς ὥσπερ καὶ ἐμ φανή παραδείγματα, τρόπους ἡμῖν ὑποφαίνοντα, δι' ὧνπερ ἂν ἡμῖν ὁ τῆς ἀκριβούς ισότητος διερευνῷτο λόγος, καὶ ἡ τῆς δικαιοσύνης ἀναφανείται γνῶσις. Σύνες δὲ ὅτι συμμετρεῖται μὲν τὰ ἐν νόμῳ, καὶ ὅρον ἔχει τὴν δικαιοσύνην, πλουτεῖ δὲ τὸ μεῖζον, καὶ πολύ δὴ λίαν ἐπέκεινα τρέχει τὰ διὰ Χριστοῦ. Πέρα γὰρ δικαίου τὸ ἀγαθόν, τουτέστι, τῆς ἐν Χριστῷ πολιτείας ἡ δόξα. . i B : DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. quæ sua sunt, non irritatur, non cogitat malum; C D non gaudet super iniquitate, congaudet autem veri- tati; omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, om- nia sustinet; charitas nunquam excidit . . Verum haec, ut opinor, omnibus perspicua sunt, et longior erit de his omnibus oratio, si quis minute velit, quæ in Nova Scriptura sunt, colligere. Sed jam ad umbras legis, et ea quæ priscis hominibus tanquam in figu- ris adhuc edicta sunt, convertamur. PALL. Optime cogitas. CYR. Exercitatio quædam ad justitiam fuit lex, et velut aditus quidam ac limen ad præclara iila evangelica facta; scriptum est enim : « Principium viæ bonæ est facere justa ". › Ducit enim lex ad Christum, et vitæ illius, quæ in Christo intelligitur, non falsam consequitur gloriam, si spiritualiter in- telligatur, et in justitia nos constituit; at vero evangelica disciplina supra hoc praeterea perducit. Sunt autem justitiæ genera, primum quidem honor et amor erga eum, qui unus ac natura Deus est; vi- cinus est, et huic proximus ille amor in fratres, et ejusdem generis homines, ita tamen, ut in parentes reverentia cæteris præponatur. Convenienti igitur ordine Scriptura progreditur, cum post pietatem in Deum, et erga parentes reverentiam, in ceteros quoque homines specimen probitatis nos edere pra cipit. Etenim ubique les curam æqualitatis habet, et accuratam justitiæ rationem habendam esse aper- te decernit. Scriptum est enim in Deuteronomio : • Non erit in sacculo tuo pondus magnum aut par- rum : pondus verum et justum sit tibi, et mensura vera et justa sit tibi, ut longævus sis in terra, quam Dominus Deus tuus dat tibi in possessionem, quia abominatio est Domino Deo tuo omnis, qui facit hac, omnis, qui iniquitatem facit "., Et iterum in Leu vitico : • In mensuris, et ponderibus, et stateris ; stateræ justæ, et pondera justa, et n'ensura justa sint tibi **., Mensuris igitur et ponderibus et state- ris diligenter comparare justitiæ genera studuit, et quidem optime; animus enim rectus et justi amans appendit quodammodo et metitur rerum naturas, et æqualitatis rationem subtilius et accuratius ex- quirit, quam ii facere putantur, qui in lance et libra pecuniam probant, et singulis rebus, quas contem- platur, quid maxime deceat, admetitur, neque re- dundantia æqualitatis exquisite pulchritudinem corrumpit ; neque rursus imminutione id adulterari sinit, quod est æqualitatis ratione satis. Sint itaque stateræ et pondera justa, et mensura justa, inquit. Hæc autem, ut opinor, tanquam figuræ quædam sunt et exempla perspicua, quæ modos nobis demon- strant, per quos a nobis accuratæ æqualitatis ratio exquiratur, et justitiæ cognitio appareat. Animad- verte autem ea, quæ sunt in lege mensurari, et ju- stitia tanquam fine terminari; esse autem ampliora, quæ per Christum tradita sunt, et longe ulterius progredi; nam id, quod justum est, a bono, id est, a Christianæ conversationis gloria, exceditur. "I Cor. xIII, 3-8. "Prov. xvI, 5. * Deut. xxv, 43-16. "Levit. xix, 35. PATROL. GR. LXVIII.

ΚΑΙ τὰ ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται τὸ κακὸν, Α οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει ἡ ἀγάπη, οὐδέποτε ἐκπίπτει. ο 'Αλλ' έμ- φανῆ μὲν ἅπασιν, ὡς γε οἶμαι, ταυτί, καὶ μακρὸ; ἂν γένοιτο λίαν ὁ περὶ αὐτῶν λόγος, είπερ τις ἕλοιτο λεπτῶς τὰ παρὰ τῇ Νέᾳ συναγείρειν Γραφῇ. Τετρα- ψόμεθα δὲ νυνὶ πρὸς τὰς ἐκ νόμου σκιάς, καὶ τὰ ὡς ἐν τύποις ἔτι τοῖς πάλαι τεθεσπισμένα. ΠΑΛΛ. "Άριστα διανοῇ. ΚΥΡ. Μελέτησις μὲν ὁ νόμος ἦν εἰς δικαιοσύνην καὶ προεισβολή τις ὥσπερ τῶν εὐαγγελικῶν ἀνδρ αγαθημάτων. Γέγραπται γάρ ο Αρχὴ ὁδοῦ ἀγαθῆς, τὸ ποιεῖν τὰ δίκαια. » Παιδαγωγεῖ γὰρ ὁ νόμος ἐπὶ Χριστὸν, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ νοουμένης ζωῆς οὐ διεψευ- σμένην ἂν ἔχοι τὴν δόξαν, εἰ νοοῖτο πνευματικῶς. Β Καὶ ἔστησι μὲν εἰς δικαιοσύνην, ἀποφέρει δὲ πρὸς τὸ ὑπὲρ τοῦτο ἔτι τὸ μάθημα τὸ εὐαγγελικόν. Τρόποι δὲ δικαιοσύνης, πρῶτος μὲν, τιμὴ καὶ ἀγάπησις, ἡ εἰς τὸν ἕνα τε καὶ φύσει Θεόν· γείτων δὲ ὥσπερ καὶ μετ᾿ ἐκεῖνο εὐθὺς ἡ εἰς ἀδελφοὺς καὶ ὁμογενείς, προ- εγκειμένης τῆς εἰς γονέας αἰδοῦς. Ἐν κόσμῳ δὴ οὖν τῷ πρέποντι πρόεισιν ἡμῖν ὁ Λόγος, μετά γε τὴν εἰς Θεὸν εὐσέβειαν, καὶ τὸ εἰς γονέας εὐλαβές, ὅτι τῆς ἐπιεικείας προσήκει τὴν ἔνδειξιν καὶ εἰς ἑτέρους ἡμᾶς ποιεῖσθαι παρεγγυῶν. Πανταχῆ γὰρ ὁ νόμος, τῆς ισότητος προνοεῖ, καὶ ἀκριβῆ τοῦ δικαίου ποιεῖσθαι τὴν βάσανον, ὁρᾶται θεσμοθετών. Γέγραπται γὰρ ἐν Δευτερονομίῳ· ι Οὐκ ἔσται ἐν τῷ μαρσίππῳ σου στά Όμιον μέγα ἢ μικρόν· στάθμιον ἀληθινὸν δίκαιον ἔσται σοι, καὶ μέτρον ἀληθινὸν δίκαιον ἔσται σοι, ἵνα πολυ- ἡμερος γένῃ ἐπὶ τῆς γῆς, ἧς Κύριος ὁ Θεός σου δίδωσι σοι ἐν κλήρῳ, ὅτι βδέλυγμα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου πᾶς ποιῶν ταῦτα, πᾶς ποιῶν ἄδικον. » Καὶ πάλιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ· « Ἐν μέτροις καὶ σταθμίοις, καὶ ζυγοῖς ζυγὰ δίκαια, καὶ στάθμια δίκαια, καὶ χοῦς δίκαιος Έσται σοι. ο Μέτροι; δὲ καὶ σταθμίοις καὶ ζυγοῖς παρισοῦν εὖ μάλα τῆς δικαιοσύνης τους τρόπους ἠπείγετο καὶ μάλα ὀρθῶς· νοῖς γὰρ εὐθύς τε καὶ φι λοδίκαιος ταλαντεύει τρόπον τινὰ καὶ ἀναμετρεῖ τῶν πραγμάτων τὰς φύσεις, καὶ τὸν τῆς ἰσότητος βα- σανίζει λόγον, λεπτότερόν τε καὶ ἀκριβέστερον, ἤπερ ἂν οἴοιτό τις τοὺς ἐπὶ πλάστιγγος καὶ ζυγοῦ, τὸ νό μισμα δοκιμάζοντας· ἐπιμετρεῖ δὲ ὥσπερ ἑκάστῳ τῶν θεωρουμένων τὸ ὅτι μάλιστα πρέπον αὐτῷ, οὔτε τῷ περιττῷ τῆς ἀκριβοῦς ισότητος παραλύων κάλλος, οὔτε μὴν τῇ πρὸς τὸ μεῖον ὑποφορᾷ, παραχαράττε- σθαι συγχωρῶν τὸ ὡς ἐν ισότητι διαρκές. Εστω τοί- νυν ζυγὰ καὶ στάθμια δίκαια, καὶ τοῦς δίκαιος, φησίν· εἶεν δ' ἂν, οἶμαι, ταυτί, τύποι τινὲς ὥσπερ καὶ ἐμ φανή παραδείγματα, τρόπους ἡμῖν ὑποφαίνοντα, δι' ὧνπερ ἂν ἡμῖν ὁ τῆς ἀκριβούς ισότητος διερευνῷτο λόγος, καὶ ἡ τῆς δικαιοσύνης ἀναφανείται γνῶσις. Σύνες δὲ ὅτι συμμετρεῖται μὲν τὰ ἐν νόμῳ, καὶ ὅρον ἔχει τὴν δικαιοσύνην, πλουτεῖ δὲ τὸ μεῖζον, καὶ πολύ δὴ λίαν ἐπέκεινα τρέχει τὰ διὰ Χριστοῦ. Πέρα γὰρ δικαίου τὸ ἀγαθόν, τουτέστι, τῆς ἐν Χριστῷ πολιτείας ἡ δόξα. . i B : DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. quæ sua sunt, non irritatur, non cogitat malum; C D non gaudet super iniquitate, congaudet autem veri- tati; omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, om- nia sustinet; charitas nunquam excidit . . Verum haec, ut opinor, omnibus perspicua sunt, et longior erit de his omnibus oratio, si quis minute velit, quæ in Nova Scriptura sunt, colligere. Sed jam ad umbras legis, et ea quæ priscis hominibus tanquam in figu- ris adhuc edicta sunt, convertamur. PALL. Optime cogitas. CYR. Exercitatio quædam ad justitiam fuit lex, et velut aditus quidam ac limen ad præclara iila evangelica facta; scriptum est enim : « Principium viæ bonæ est facere justa ". › Ducit enim lex ad Christum, et vitæ illius, quæ in Christo intelligitur, non falsam consequitur gloriam, si spiritualiter in- telligatur, et in justitia nos constituit; at vero evangelica disciplina supra hoc praeterea perducit. Sunt autem justitiæ genera, primum quidem honor et amor erga eum, qui unus ac natura Deus est; vi- cinus est, et huic proximus ille amor in fratres, et ejusdem generis homines, ita tamen, ut in parentes reverentia cæteris præponatur. Convenienti igitur ordine Scriptura progreditur, cum post pietatem in Deum, et erga parentes reverentiam, in ceteros quoque homines specimen probitatis nos edere pra cipit. Etenim ubique les curam æqualitatis habet, et accuratam justitiæ rationem habendam esse aper- te decernit. Scriptum est enim in Deuteronomio : • Non erit in sacculo tuo pondus magnum aut par- rum : pondus verum et justum sit tibi, et mensura vera et justa sit tibi, ut longævus sis in terra, quam Dominus Deus tuus dat tibi in possessionem, quia abominatio est Domino Deo tuo omnis, qui facit hac, omnis, qui iniquitatem facit "., Et iterum in Leu vitico : • In mensuris, et ponderibus, et stateris ; stateræ justæ, et pondera justa, et n'ensura justa sint tibi **., Mensuris igitur et ponderibus et state- ris diligenter comparare justitiæ genera studuit, et quidem optime; animus enim rectus et justi amans appendit quodammodo et metitur rerum naturas, et æqualitatis rationem subtilius et accuratius ex- quirit, quam ii facere putantur, qui in lance et libra pecuniam probant, et singulis rebus, quas contem- platur, quid maxime deceat, admetitur, neque re- dundantia æqualitatis exquisite pulchritudinem corrumpit ; neque rursus imminutione id adulterari sinit, quod est æqualitatis ratione satis. Sint itaque stateræ et pondera justa, et mensura justa, inquit. Hæc autem, ut opinor, tanquam figuræ quædam sunt et exempla perspicua, quæ modos nobis demon- strant, per quos a nobis accuratæ æqualitatis ratio exquiratur, et justitiæ cognitio appareat. Animad- verte autem ea, quæ sunt in lege mensurari, et ju- stitia tanquam fine terminari; esse autem ampliora, quæ per Christum tradita sunt, et longe ulterius progredi; nam id, quod justum est, a bono, id est, a Christianæ conversationis gloria, exceditur. "I Cor. xIII, 3-8. "Prov. xvI, 5. * Deut. xxv, 43-16. "Levit. xix, 35. PATROL. GR. LXVIII.

ΠΑΛΛ. Εξ λέγεις. Μεμνήσομαι γὰρ τοῖς ἐν πίστει Β δεδικαιωμένοις διειπόντος Χριστοῦ· ὁ Ἀμὴν, ἀμὴν, λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴ εἰσέλ θητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. » ΚΥΡ. Αλλ᾽ ὧδε μὲν ἡμῖν ἐχέτω ταυτί πολυπρα γμονῶμεν δέ, εἰ δοκεῖ, τῆς Μωσαϊκῆς ἐπιεικείας τὸ μέτρον, καὶ τῆς κατὰ νόμον δικαιοσύνης τὴν δόξαν· τὸν γάρτοι φιλοθηρεῖν τοῦ δικαίου τὴν γνῶ σιν ὀρθότατα διεσπουδακότα, καὶ μὴν καὶ τὸ δια- πρέπειν ἐν ἀγαπήσει τυχὸν τῇ πρὸς ἀδελφοὺς ἐν λόγῳ πεποιημένον, ἀσφαλῆ τε καὶ βεβηκότα, καὶ ὅπερ ἐστὶν ἀληθῶς, ὁρᾶσθαι πρέπει, οὐκ εὐκατάσει στον, οὐδὲ ἐλαφρόν, οὐ κατάπλαστον ἔχοντα τὸ χρησ στὸν, καὶ ὥσπερ δῖος τῷ κωδίῳ κατασκιάζει ἐθέλοντα τὴν λύκου μορφὴν, μᾶλλον δὲ γυμνὴν καὶ ἀνεπίλη πτον ἔχειν ἐπείγεσθαι τοῦ ἰδίου τρόπου την ελευθε ρίαν. Τοιγάρτοι φησὶν ὁ νόμος· « Οὐ πορεύσῃ δόλω ἐν τῷ ἔθνει σου, καὶ οὐ μισήσεις τὸν ἀδελφόν σου τῇ καρδίᾳ σου. • Τίθησί τε καὶ ἑτέρως αὐτό· « Και ἱμάτιον γὰρ, φησίν, ἐκ δύο ὑφασμένον οὐκ ἐπιδα- λεῖς σεαυτῷ· ι καὶ πάλιν· ὁ Οὐκ ἐνδύσῃ κίβδηλον ἔριον καὶ λίνον ἐν τῷ αὐτῷ. » Πάνδεινον γὰρ ἀλη θῶς καὶ μώμου παντὸς ἐπέκεινα, τοῖς ἐν ὑπολήψει χρηστότητος ἀπάτη καὶ δόλος · καὶ ἔστι τὸ χρῆμα τῶν ἄγαν παρὰ Θεῷ κατεστυγημένων, καὶ ἀδελ - φὴν ἔχον ἀεί πως τὴν διψυχίαν, καὶ τὸ οἱονεὶ τῆς γνώμης διφυές τε καὶ ἀλλοπρόσαλλον, ἐφ' οἷς ότι μάλιστα καταθήγεται πρὸς ὀργὰς ὁ θεῖός τε καὶ ἀκήρατος νοῦς. Εφη γάρ που περί τινων· • Βολές τιτρώσκουσα ἡ γλῶσσα αὐτῶν· δόλια γὰρ τὰ φύγο ματα τοῦ στόματος αὐτῶν· τῷ πλησίον αὐτοῦ λα λεῖ τὰ εἰρηνικά, καὶ ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὴν ἔχθραν. Μὴ ἐπὶ τούτοις οὐκ ἐπισκέψομαι; λέγει Κύριος, ἢ ἐν λαῷ τοιούτῳ οὐκ ἐκδικήσει ἡ ψυχή μου; ο 'Αναβί σεσθαι δὲ καὶ εἰς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου φησὶν ὁ Δαβίδ, τὸν ἀθῷον χερσὶ, καὶ καθαρὸν τῇ καρδίᾳ, ὃς οὐκ ἐδόλωσεν ἐν γλώσσῃ αὐτοῦ, οὐδὲ ἐποίησε τῷ πλη σίον αὐτοῦ κακόν. ᾿Αποφάσκει δὴ οὖν ὁ νόμος ὡς αίσχιστόν τε καὶ ἀπηχὲς, τὸ ἐν δόλῳ πορεύεσθαι, τουτέστι, τὸ πανούργως ελέσθαι βιοῦν, καὶ ὑπου πλάττεσθαι μὲν τῆς δικαιοσύνης τὸ σχῆμα, κατασί νεσθαι δὲ ἀδελφοὺς, τῶν τῆς ἀγάπης νόμων ήφει δηκότα · ἄμφιόν γε μὴν ἔχειν ἡμᾶς οὐκ ἐξ τὸ ἐκ Εt δυοῖν ὑφασμένον, αίνιγμά που το χρήμα τιθεὶς, τοῦ Η μὴ ἀνέχεσθαι, διπλόην ὥσπερ ἔχειν εἰς νοῦν· δια πλάην δὲ εἶναι φημι, τὴν ἔσω καὶ νοητὴν, την ἐπάρατον ἀνθρωπαρέσκειαν, ἢ ἐκ δυοῖν, ὥσπερ ἀναπλέκεται σπουδασμάτοιν, τὴν εἰς ἄλληλα δια φθορὰν οὐ μετρίαν ηρρωστηκότων. Τίς γὰρ ἢ ποῖος τῶν ὑποκριτῶν ὁ βίος; ἆρ᾽ οὐχὶ τὸ ἐν ἅψει μὲν ἀνθρώπων ὁρᾶσθαι χρηστούς, καὶ τὸ δοκεῖν μὲν εἶναι, μὴ μὴν ἔτι καὶ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν χρη στούς ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Διττὸς οὖν ὁ τρόπος ἐξ ἀνομοίων ἡμῖν θε λημάτων ἐξυφασμένος. Αλλ' ὅ γε θεσπέσιος Δαβιδ * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Praeclare ais : memini enim iis, qui in fide A΄ justifcati erant, Christum aperte dixisse : c Amnen, amen dico vobis, nisi abundaverit justitia ve- stra plus quam Scribarum et Pharisæorum, non in- trabitis in regnum calorum 4. , B CYR. Sed hæc quidem ad hunc modum constituta sint. Jam, si ita videtur, Mosaicæ probitatis men- suram, et justitiæ secundum legem gloriam per- vestigemus : qui enim justitiæ cognitionem consequi reete studet, atque in diligendis fratribus, excellere magnum putat, eum frmum ac stabilem, denique talem, qualis revera est, spectari decet, non infr- mum ac levem, neque fucata probitate præditum, 'ac veluti ovis pelle lupi formam contegentem, sed potius niti ; ut nudam et reprehensionis expertem suorum morum libertatem relineat; ideoque inquit lex : « Non ambulabis dolose in gente tua, neque oderis fratrem tuum in corde tuo 4., Eamdem quoque rem aliter ponit : . Et veste, inquit, ex duobus texta non indueris “. . rursus : . Non indues adulteratam vestem ex lana linoque simul confectam s. Gravissimum enim sane crimen est, et cui nulla reprehensio sit satis, illa in opinione probitatis fallacia et dolus; eaque res est Deo in primis odiosa, et cognatam fere semper habet animi duplicitatem, et illud sententiæ tanquam biforme variumque portentum; quibus rebus mens illa divina et immortalis ad iram maxime commovetur. Dixit enim certe de quibusdam : ‹ Sagitta vulne- rans lingua eorum: dolosa enim sunt verba oris eorum; proximo suo loquitur pacifica, et intra se habet inimicitias. Nunquid super his non visitabo ? dicit Dominus, aut in populo tali non ulciscetur anima mea 40?, Ascensurum quoque in montem Dei inquit David, innocentem manibus, et mundo corde, qui non fecit dolum in lingua sua, neque fecit proximo suo malum ". Vetat igitur lex tan- quam rem turpissimam, et in primis absurdam, ne quis in dolo ambulet, id est, ne callidam atque astulam vitae rationem amplectatur, et cum justitiæ speciem simulet, contemptis charitatis legibus, fra- tres lædat. Vestem præterea nos habere non sinit e duobus contextam; qua in re figurate significat, cavendum esse ne veluti duplicitatem quamdam in animum admittamus; duplicitatem porro D internam ac spiritualem esse inquam, illam exse- crabilem hominibus placendi cupiditatem, quæ velut ex duobus intexitur studiis, non mediocriter inter se differentibus. Quæ enim qualisve est alia hypocritarum vita, nisi, ut in conspectu quidem hominum boni viri appareant ac videantur esse, non sint tamen revera probi? PALL. Sane vero. CYR. Ergo duplices sunt nobis mores e dissimili- bus voluntatibus contexti. At vero beatus David C Matth. v, 20. " Levit. xix, 17. ibid. 19. Deut. xx, 44. * Jer. 1, 8. ** Psalm.xıv, 3, 4.

ΠΑΛΛ. Εξ λέγεις. Μεμνήσομαι γὰρ τοῖς ἐν πίστει Β δεδικαιωμένοις διειπόντος Χριστοῦ· ὁ Ἀμὴν, ἀμὴν, λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴ εἰσέλ θητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. » ΚΥΡ. Αλλ᾽ ὧδε μὲν ἡμῖν ἐχέτω ταυτί πολυπρα γμονῶμεν δέ, εἰ δοκεῖ, τῆς Μωσαϊκῆς ἐπιεικείας τὸ μέτρον, καὶ τῆς κατὰ νόμον δικαιοσύνης τὴν δόξαν· τὸν γάρτοι φιλοθηρεῖν τοῦ δικαίου τὴν γνῶ σιν ὀρθότατα διεσπουδακότα, καὶ μὴν καὶ τὸ δια- πρέπειν ἐν ἀγαπήσει τυχὸν τῇ πρὸς ἀδελφοὺς ἐν λόγῳ πεποιημένον, ἀσφαλῆ τε καὶ βεβηκότα, καὶ ὅπερ ἐστὶν ἀληθῶς, ὁρᾶσθαι πρέπει, οὐκ εὐκατάσει στον, οὐδὲ ἐλαφρόν, οὐ κατάπλαστον ἔχοντα τὸ χρησ στὸν, καὶ ὥσπερ δῖος τῷ κωδίῳ κατασκιάζει ἐθέλοντα τὴν λύκου μορφὴν, μᾶλλον δὲ γυμνὴν καὶ ἀνεπίλη πτον ἔχειν ἐπείγεσθαι τοῦ ἰδίου τρόπου την ελευθε ρίαν. Τοιγάρτοι φησὶν ὁ νόμος· « Οὐ πορεύσῃ δόλω ἐν τῷ ἔθνει σου, καὶ οὐ μισήσεις τὸν ἀδελφόν σου τῇ καρδίᾳ σου. • Τίθησί τε καὶ ἑτέρως αὐτό· « Και ἱμάτιον γὰρ, φησίν, ἐκ δύο ὑφασμένον οὐκ ἐπιδα- λεῖς σεαυτῷ· ι καὶ πάλιν· ὁ Οὐκ ἐνδύσῃ κίβδηλον ἔριον καὶ λίνον ἐν τῷ αὐτῷ. » Πάνδεινον γὰρ ἀλη θῶς καὶ μώμου παντὸς ἐπέκεινα, τοῖς ἐν ὑπολήψει χρηστότητος ἀπάτη καὶ δόλος · καὶ ἔστι τὸ χρῆμα τῶν ἄγαν παρὰ Θεῷ κατεστυγημένων, καὶ ἀδελ - φὴν ἔχον ἀεί πως τὴν διψυχίαν, καὶ τὸ οἱονεὶ τῆς γνώμης διφυές τε καὶ ἀλλοπρόσαλλον, ἐφ' οἷς ότι μάλιστα καταθήγεται πρὸς ὀργὰς ὁ θεῖός τε καὶ ἀκήρατος νοῦς. Εφη γάρ που περί τινων· • Βολές τιτρώσκουσα ἡ γλῶσσα αὐτῶν· δόλια γὰρ τὰ φύγο ματα τοῦ στόματος αὐτῶν· τῷ πλησίον αὐτοῦ λα λεῖ τὰ εἰρηνικά, καὶ ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὴν ἔχθραν. Μὴ ἐπὶ τούτοις οὐκ ἐπισκέψομαι; λέγει Κύριος, ἢ ἐν λαῷ τοιούτῳ οὐκ ἐκδικήσει ἡ ψυχή μου; ο 'Αναβί σεσθαι δὲ καὶ εἰς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου φησὶν ὁ Δαβίδ, τὸν ἀθῷον χερσὶ, καὶ καθαρὸν τῇ καρδίᾳ, ὃς οὐκ ἐδόλωσεν ἐν γλώσσῃ αὐτοῦ, οὐδὲ ἐποίησε τῷ πλη σίον αὐτοῦ κακόν. ᾿Αποφάσκει δὴ οὖν ὁ νόμος ὡς αίσχιστόν τε καὶ ἀπηχὲς, τὸ ἐν δόλῳ πορεύεσθαι, τουτέστι, τὸ πανούργως ελέσθαι βιοῦν, καὶ ὑπου πλάττεσθαι μὲν τῆς δικαιοσύνης τὸ σχῆμα, κατασί νεσθαι δὲ ἀδελφοὺς, τῶν τῆς ἀγάπης νόμων ήφει δηκότα · ἄμφιόν γε μὴν ἔχειν ἡμᾶς οὐκ ἐξ τὸ ἐκ Εt δυοῖν ὑφασμένον, αίνιγμά που το χρήμα τιθεὶς, τοῦ Η μὴ ἀνέχεσθαι, διπλόην ὥσπερ ἔχειν εἰς νοῦν· δια πλάην δὲ εἶναι φημι, τὴν ἔσω καὶ νοητὴν, την ἐπάρατον ἀνθρωπαρέσκειαν, ἢ ἐκ δυοῖν, ὥσπερ ἀναπλέκεται σπουδασμάτοιν, τὴν εἰς ἄλληλα δια φθορὰν οὐ μετρίαν ηρρωστηκότων. Τίς γὰρ ἢ ποῖος τῶν ὑποκριτῶν ὁ βίος; ἆρ᾽ οὐχὶ τὸ ἐν ἅψει μὲν ἀνθρώπων ὁρᾶσθαι χρηστούς, καὶ τὸ δοκεῖν μὲν εἶναι, μὴ μὴν ἔτι καὶ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν χρη στούς ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Διττὸς οὖν ὁ τρόπος ἐξ ἀνομοίων ἡμῖν θε λημάτων ἐξυφασμένος. Αλλ' ὅ γε θεσπέσιος Δαβιδ * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Praeclare ais : memini enim iis, qui in fide A΄ justifcati erant, Christum aperte dixisse : c Amnen, amen dico vobis, nisi abundaverit justitia ve- stra plus quam Scribarum et Pharisæorum, non in- trabitis in regnum calorum 4. , B CYR. Sed hæc quidem ad hunc modum constituta sint. Jam, si ita videtur, Mosaicæ probitatis men- suram, et justitiæ secundum legem gloriam per- vestigemus : qui enim justitiæ cognitionem consequi reete studet, atque in diligendis fratribus, excellere magnum putat, eum frmum ac stabilem, denique talem, qualis revera est, spectari decet, non infr- mum ac levem, neque fucata probitate præditum, 'ac veluti ovis pelle lupi formam contegentem, sed potius niti ; ut nudam et reprehensionis expertem suorum morum libertatem relineat; ideoque inquit lex : « Non ambulabis dolose in gente tua, neque oderis fratrem tuum in corde tuo 4., Eamdem quoque rem aliter ponit : . Et veste, inquit, ex duobus texta non indueris “. . rursus : . Non indues adulteratam vestem ex lana linoque simul confectam s. Gravissimum enim sane crimen est, et cui nulla reprehensio sit satis, illa in opinione probitatis fallacia et dolus; eaque res est Deo in primis odiosa, et cognatam fere semper habet animi duplicitatem, et illud sententiæ tanquam biforme variumque portentum; quibus rebus mens illa divina et immortalis ad iram maxime commovetur. Dixit enim certe de quibusdam : ‹ Sagitta vulne- rans lingua eorum: dolosa enim sunt verba oris eorum; proximo suo loquitur pacifica, et intra se habet inimicitias. Nunquid super his non visitabo ? dicit Dominus, aut in populo tali non ulciscetur anima mea 40?, Ascensurum quoque in montem Dei inquit David, innocentem manibus, et mundo corde, qui non fecit dolum in lingua sua, neque fecit proximo suo malum ". Vetat igitur lex tan- quam rem turpissimam, et in primis absurdam, ne quis in dolo ambulet, id est, ne callidam atque astulam vitae rationem amplectatur, et cum justitiæ speciem simulet, contemptis charitatis legibus, fra- tres lædat. Vestem præterea nos habere non sinit e duobus contextam; qua in re figurate significat, cavendum esse ne veluti duplicitatem quamdam in animum admittamus; duplicitatem porro D internam ac spiritualem esse inquam, illam exse- crabilem hominibus placendi cupiditatem, quæ velut ex duobus intexitur studiis, non mediocriter inter se differentibus. Quæ enim qualisve est alia hypocritarum vita, nisi, ut in conspectu quidem hominum boni viri appareant ac videantur esse, non sint tamen revera probi? PALL. Sane vero. CYR. Ergo duplices sunt nobis mores e dissimili- bus voluntatibus contexti. At vero beatus David C Matth. v, 20. " Levit. xix, 17. ibid. 19. Deut. xx, 44. * Jer. 1, 8. ** Psalm.xıv, 3, 4.

ΠΑΛΛ. Εξ λέγεις. Μεμνήσομαι γὰρ τοῖς ἐν πίστει Β δεδικαιωμένοις διειπόντος Χριστοῦ· ὁ Ἀμὴν, ἀμὴν, λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴ εἰσέλ θητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. » ΚΥΡ. Αλλ᾽ ὧδε μὲν ἡμῖν ἐχέτω ταυτί πολυπρα γμονῶμεν δέ, εἰ δοκεῖ, τῆς Μωσαϊκῆς ἐπιεικείας τὸ μέτρον, καὶ τῆς κατὰ νόμον δικαιοσύνης τὴν δόξαν· τὸν γάρτοι φιλοθηρεῖν τοῦ δικαίου τὴν γνῶ σιν ὀρθότατα διεσπουδακότα, καὶ μὴν καὶ τὸ δια- πρέπειν ἐν ἀγαπήσει τυχὸν τῇ πρὸς ἀδελφοὺς ἐν λόγῳ πεποιημένον, ἀσφαλῆ τε καὶ βεβηκότα, καὶ ὅπερ ἐστὶν ἀληθῶς, ὁρᾶσθαι πρέπει, οὐκ εὐκατάσει στον, οὐδὲ ἐλαφρόν, οὐ κατάπλαστον ἔχοντα τὸ χρησ στὸν, καὶ ὥσπερ δῖος τῷ κωδίῳ κατασκιάζει ἐθέλοντα τὴν λύκου μορφὴν, μᾶλλον δὲ γυμνὴν καὶ ἀνεπίλη πτον ἔχειν ἐπείγεσθαι τοῦ ἰδίου τρόπου την ελευθε ρίαν. Τοιγάρτοι φησὶν ὁ νόμος· « Οὐ πορεύσῃ δόλω ἐν τῷ ἔθνει σου, καὶ οὐ μισήσεις τὸν ἀδελφόν σου τῇ καρδίᾳ σου. • Τίθησί τε καὶ ἑτέρως αὐτό· « Και ἱμάτιον γὰρ, φησίν, ἐκ δύο ὑφασμένον οὐκ ἐπιδα- λεῖς σεαυτῷ· ι καὶ πάλιν· ὁ Οὐκ ἐνδύσῃ κίβδηλον ἔριον καὶ λίνον ἐν τῷ αὐτῷ. » Πάνδεινον γὰρ ἀλη θῶς καὶ μώμου παντὸς ἐπέκεινα, τοῖς ἐν ὑπολήψει χρηστότητος ἀπάτη καὶ δόλος · καὶ ἔστι τὸ χρῆμα τῶν ἄγαν παρὰ Θεῷ κατεστυγημένων, καὶ ἀδελ - φὴν ἔχον ἀεί πως τὴν διψυχίαν, καὶ τὸ οἱονεὶ τῆς γνώμης διφυές τε καὶ ἀλλοπρόσαλλον, ἐφ' οἷς ότι μάλιστα καταθήγεται πρὸς ὀργὰς ὁ θεῖός τε καὶ ἀκήρατος νοῦς. Εφη γάρ που περί τινων· • Βολές τιτρώσκουσα ἡ γλῶσσα αὐτῶν· δόλια γὰρ τὰ φύγο ματα τοῦ στόματος αὐτῶν· τῷ πλησίον αὐτοῦ λα λεῖ τὰ εἰρηνικά, καὶ ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὴν ἔχθραν. Μὴ ἐπὶ τούτοις οὐκ ἐπισκέψομαι; λέγει Κύριος, ἢ ἐν λαῷ τοιούτῳ οὐκ ἐκδικήσει ἡ ψυχή μου; ο 'Αναβί σεσθαι δὲ καὶ εἰς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου φησὶν ὁ Δαβίδ, τὸν ἀθῷον χερσὶ, καὶ καθαρὸν τῇ καρδίᾳ, ὃς οὐκ ἐδόλωσεν ἐν γλώσσῃ αὐτοῦ, οὐδὲ ἐποίησε τῷ πλη σίον αὐτοῦ κακόν. ᾿Αποφάσκει δὴ οὖν ὁ νόμος ὡς αίσχιστόν τε καὶ ἀπηχὲς, τὸ ἐν δόλῳ πορεύεσθαι, τουτέστι, τὸ πανούργως ελέσθαι βιοῦν, καὶ ὑπου πλάττεσθαι μὲν τῆς δικαιοσύνης τὸ σχῆμα, κατασί νεσθαι δὲ ἀδελφοὺς, τῶν τῆς ἀγάπης νόμων ήφει δηκότα · ἄμφιόν γε μὴν ἔχειν ἡμᾶς οὐκ ἐξ τὸ ἐκ Εt δυοῖν ὑφασμένον, αίνιγμά που το χρήμα τιθεὶς, τοῦ Η μὴ ἀνέχεσθαι, διπλόην ὥσπερ ἔχειν εἰς νοῦν· δια πλάην δὲ εἶναι φημι, τὴν ἔσω καὶ νοητὴν, την ἐπάρατον ἀνθρωπαρέσκειαν, ἢ ἐκ δυοῖν, ὥσπερ ἀναπλέκεται σπουδασμάτοιν, τὴν εἰς ἄλληλα δια φθορὰν οὐ μετρίαν ηρρωστηκότων. Τίς γὰρ ἢ ποῖος τῶν ὑποκριτῶν ὁ βίος; ἆρ᾽ οὐχὶ τὸ ἐν ἅψει μὲν ἀνθρώπων ὁρᾶσθαι χρηστούς, καὶ τὸ δοκεῖν μὲν εἶναι, μὴ μὴν ἔτι καὶ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν χρη στούς ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Διττὸς οὖν ὁ τρόπος ἐξ ἀνομοίων ἡμῖν θε λημάτων ἐξυφασμένος. Αλλ' ὅ γε θεσπέσιος Δαβιδ * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Praeclare ais : memini enim iis, qui in fide A΄ justifcati erant, Christum aperte dixisse : c Amnen, amen dico vobis, nisi abundaverit justitia ve- stra plus quam Scribarum et Pharisæorum, non in- trabitis in regnum calorum 4. , B CYR. Sed hæc quidem ad hunc modum constituta sint. Jam, si ita videtur, Mosaicæ probitatis men- suram, et justitiæ secundum legem gloriam per- vestigemus : qui enim justitiæ cognitionem consequi reete studet, atque in diligendis fratribus, excellere magnum putat, eum frmum ac stabilem, denique talem, qualis revera est, spectari decet, non infr- mum ac levem, neque fucata probitate præditum, 'ac veluti ovis pelle lupi formam contegentem, sed potius niti ; ut nudam et reprehensionis expertem suorum morum libertatem relineat; ideoque inquit lex : « Non ambulabis dolose in gente tua, neque oderis fratrem tuum in corde tuo 4., Eamdem quoque rem aliter ponit : . Et veste, inquit, ex duobus texta non indueris “. . rursus : . Non indues adulteratam vestem ex lana linoque simul confectam s. Gravissimum enim sane crimen est, et cui nulla reprehensio sit satis, illa in opinione probitatis fallacia et dolus; eaque res est Deo in primis odiosa, et cognatam fere semper habet animi duplicitatem, et illud sententiæ tanquam biforme variumque portentum; quibus rebus mens illa divina et immortalis ad iram maxime commovetur. Dixit enim certe de quibusdam : ‹ Sagitta vulne- rans lingua eorum: dolosa enim sunt verba oris eorum; proximo suo loquitur pacifica, et intra se habet inimicitias. Nunquid super his non visitabo ? dicit Dominus, aut in populo tali non ulciscetur anima mea 40?, Ascensurum quoque in montem Dei inquit David, innocentem manibus, et mundo corde, qui non fecit dolum in lingua sua, neque fecit proximo suo malum ". Vetat igitur lex tan- quam rem turpissimam, et in primis absurdam, ne quis in dolo ambulet, id est, ne callidam atque astulam vitae rationem amplectatur, et cum justitiæ speciem simulet, contemptis charitatis legibus, fra- tres lædat. Vestem præterea nos habere non sinit e duobus contextam; qua in re figurate significat, cavendum esse ne veluti duplicitatem quamdam in animum admittamus; duplicitatem porro D internam ac spiritualem esse inquam, illam exse- crabilem hominibus placendi cupiditatem, quæ velut ex duobus intexitur studiis, non mediocriter inter se differentibus. Quæ enim qualisve est alia hypocritarum vita, nisi, ut in conspectu quidem hominum boni viri appareant ac videantur esse, non sint tamen revera probi? PALL. Sane vero. CYR. Ergo duplices sunt nobis mores e dissimili- bus voluntatibus contexti. At vero beatus David C Matth. v, 20. " Levit. xix, 17. ibid. 19. Deut. xx, 44. * Jer. 1, 8. ** Psalm.xıv, 3, 4.

ἀποδέχεται τὸν μονότροπον καὶ φειδοῦς ἀξιοῦσθαι Α φησι τῆς ἄνωθεν· « Κύριος γὰρ κατοικίζει μονο τρόπους, φησίν, ἐν οἴκῳ. » Διασκορπίζειν δὲ λέ- γεται καὶ ὁ Θεὸς ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων· καταμυ- σάττεται δὲ τὸ χρῆμα καὶ ὁ Παῦλος, λέγων· « "Αρτι γὰρ ἀνθρώπους πείθω, ἢ τὸν Θεόν; ἢ ζητῶ ἀνθρώ τοῖς ἀρέσκειν; εἰ ἔτι ἀνθρώποις ήρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην. » ΠΑΛΛ. Καὶ τίνι τῶν ὄντων οὐκ ἀσυμφανές, ὡς ἔκτοπον ἀληθῶς καὶ τῆς ἀκριβούς ὀρθότητος ἀπω- κάτω τὸ διψυχεῖν τε καὶ ὑποκρίνεσθαι ; ΚΥΡ. Αγάπης οὖν ἄρα καρπὸς τῆς ἀμωμήτως ἐσκευασμένης καὶ ἀνδρὶ πρεπούσης δικαίῳ τε καὶ ἀγαθῷ, τὸ ἀπηλλάχθαι δόλου. Καὶ τοῦδε δεῖν δή φη- σιν ὁ νόμος, τόν γε ὡς ἀληθῶς τῆς δικαιοσύνης ἐπιμελητήν, καὶ ἀγάπης τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἐραστήν, Β ὀρθῶς ἔχειν οἴεσθαι τὴν ἐπὶ τῷδε δόξαν, οὐκ εἴπερ αὐτός τε καὶ μόνος παραιτοῦτο ἀδικεῖν, ἀλλ' εἰ καὶ γένοιτο παιδευτής καὶ τῶν κατὰ γένος οἰκείων, ἤγουν καθ᾿ ἑτερόν τινα τρόπον ἐγγὺς γεγονότων, καὶ τὸ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειότητος όνομα, πεπλου τηχότων. Παρεγγυᾷ δὲ καὶ ὁ Παῦλος τὸν ἐπιμελη σόμενον Ἐκκλησίας, τέκνα ἔχειν ἐν ὑποταγῇ, καὶ ἀπόδειξιν τὸ πράγμα τῆς ἐνούσης αὐτῷ ἐπιεικείας καὶ μὴ, ποιεῖται λέγων· . Εἰ δέ τις τοῦ ἰδίου οίκου προστῆναι οὐκ οἶδε, πῶς Ἐκκλησίας Θεοῦ ἐπιμελή- σεται ; ο Διὰ τοῦτό φησιν ὁ νόμος ὡς ἐν παραδείγμα- της τρόπῳ, καὶ ἐναργοῦς εἰκόνος· . Ἐὰν δὲ κερα εἰσῃ ταῦρος ἄνδρα ή γυναίκα, καὶ ἀποθάνῃ, λίθοις λιθοβοληθήσεται ὁ ταῦρος, καὶ οὐ βρωθήσεται τὰ κρέα αὐτοῦ, ὁ δὲ κύριος του ταύρου αθώος ἔσται · ἐὰν δὲ ὁ ταῦρος κερατιστής ᾗ πρὸ τῆς χθὲς καὶ πρὸ τῆς τρίτης, καὶ διαμαρτύρωνται τῷ κυρίῳ αὐτοῦ, καὶ μὴ ἀφανίσῃ αὐτόν, ἀνέλῃ δὲ ἄνδρα ή γυναῖκα, ὁ ταῦρος λιθοβοληθήσεται, καὶ ὁ κύριος αὐτοῦ προσ- αποθανείται· ἐὰν δὲ λύτρα ἐπιβληθῇ αὐτῷ, δώσει λύτρα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, ὅσα ἐὰν ἐπιβάλωσιν αὐτῷ, Ἐὰν δὲ υἱὸν ἢ θυγατέρα κερατίσῃ ὁ ταῦρος, κατὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο ποιήσουσιν αὐτῷ, Ἐὰν δὲ παῖδα κερατίσῃ ἢ παιδίσκην, ἀργυρίου τριάκοντα δίδραχμα δώσει τῷ χωρίῳ αὐτῶν, καὶ ὁ ταῦρος λιθοβοληθήσε ται. ο 'Αρά σοι σαφὲς τὸ χρησμώδημα ; ΠΑΛΛ. Οὐ σφόδρα. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν δ φημι, και πρό γε τῶν ἄλλων εἰς νοῦν ἔχει τὸν ἱερώτατον Παῦλον, ώδι γε- γραφότα· ο Μή τῶν βοῶν μέλει τῷ Θεῷ; "Η δι' ἡμᾶς πάντως λέγει ; ο Ταύρῳ δὴ οὖν παρεικάζει τὸν ὑβριστήν τε καὶ ἀλαζόνα, καὶ πλεονεκτεῖν ἰσχύοντα. Γαῦρον γὰρ ἀεί πώς ἐστι καὶ ἀγέρωχον τὸ ζῶον, καὶ πἀνδρινον εἰς ἀλκήν, καὶ δύσοιστον ἔχει τὴν ἄραβαν. Τὲν δὴ τοιοῦτον, εἰ γένοιτο, φησὶν, οἰκεῖος, καὶ οιονεί πως κατεξευγμένος τῶν ὁσιουργεῖν ἡμη- μένων τινί, παραλύσεις τε, μᾶλλον δὲ καὶ ἀνέλο τινά, καταχωννύς τάχα που ταῖς πλεονεξίαις, απου τεννῦναι δίκην τὴν ἐπ' αὐτῷ θανάτῳ προστέταχε• χρῆναι ἔφη λιθόλευστον τελευτήν. Υποκλέπτει δὲ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATĘ. LIB. VII. approbat unius moris virum, eumque superna pro- B C D Psal. LXVII, 7. videntia dignum haberi dicit : « Dominus, inquit, inhabitare facit unius moris in domo ". › Dissipare etiam Deus dicitur ossa hominibus placentium : idem quoque vitium Paulus exsecratur, cum dicit : s Modo enim hominibus suadeo, an Deo? an quæro bominibus placere? si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem 5. PALL. Cui vero non sit obscurum, quin absurdum sane et a rectissima vivendi regula alienissimum duplici animo esse, ac simulare? CYR. Perfectæ igitur charitatis, et quæ justum bonumque virum deceat, fructus est, a dolo alienum esse. Ait itaque lex hominem justitiæ plane studio- sum et fraternæ charitatis amantem existimare de- bere, ita ejus rei gloriam esse perfectam, si non ipse duntaxat vitet, ne alteri noceat; sed etiam ea in re cæteris magister sit, qui vel genere conjuncti sunt, vel alio quovis modo illum attingunt, et illi sunt necessitudinis nomine devincti. Præcipit etiam Paulus, ut, qui Ecclesiæ curam est habiturus, Gi- lios habeat subjectos, et ea re tanquam argumento utitur, quo probetur, sitne in eo morum probitas, necne, cum dicit : • Si quis autem domui suæ præesse nescit, quomode Ecclesiæ Dei diligentiam habebit ?, Itaque les ob eam causam, tanguam ad similitudinis et evidentis imaginis modum, in- quit : ‹ Si cornu percusserit taurus virum vel mu- lierem, et occiderit, lapidibus obruetur taurus, et carnes ejus non comedentur, dominus autem tauri innocens erit; și autem taurus cornupeta fuerit, ante hesternum et ante tertium diem, et protestati fuerint domino ejus, et non absconderit eum, inter- fecerit autem virum vel mulierem, taurus lapidabitur, et domminus ejus insuper morietur : quod si pretium pro redemptione sua ei impositum fuerit, dabit pretium pro anima sua, quodcunque imposuerint illi. Quod si filium aut filiam cornibus petierit Laurus, secundum eamdem justificationem facient ei : quod si servum cornibus pedierit vel ancillam, dabit domina eorum triginta siclos ar- genti, et taurus lapidabitur ". Num apertum est tibi hoc Dei responsum? PALL. Non admodum sane. > CYR. Attende igitur, quod dieturus sum, et ante alia animadverte beati Pauli verba scribentis : ‹ Nunquid de bobus cura est Deo ? An propter nos omnino dieit **?, Tauro igitur comparat hominem contumeliosum et arrogantem, et qui vim inferre possit : superbum est enim fere et tumidum hoc animal, et ad pugnam valentissimum, ejusque im- petus difficile sustineri potest. Ejusmodi itaque hominem, inquit, si domesticus fuerit, et veluti subjectus alicui pio justoque viro, ac debilitaverit, imo vero etiam occiderit quempiam, obruens eum iniqua potestate, admissum crimen morte luer jussit: lapidibus namque mori eum oportere inquit. * Galat. 1, 10. "1Tim. 1,5. "Exod. xxı, 28-32. #1 Cor. ix, 9, 10.

ἀποδέχεται τὸν μονότροπον καὶ φειδοῦς ἀξιοῦσθαι Α φησι τῆς ἄνωθεν· « Κύριος γὰρ κατοικίζει μονο τρόπους, φησίν, ἐν οἴκῳ. » Διασκορπίζειν δὲ λέ- γεται καὶ ὁ Θεὸς ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων· καταμυ- σάττεται δὲ τὸ χρῆμα καὶ ὁ Παῦλος, λέγων· « "Αρτι γὰρ ἀνθρώπους πείθω, ἢ τὸν Θεόν; ἢ ζητῶ ἀνθρώ τοῖς ἀρέσκειν; εἰ ἔτι ἀνθρώποις ήρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην. » ΠΑΛΛ. Καὶ τίνι τῶν ὄντων οὐκ ἀσυμφανές, ὡς ἔκτοπον ἀληθῶς καὶ τῆς ἀκριβούς ὀρθότητος ἀπω- κάτω τὸ διψυχεῖν τε καὶ ὑποκρίνεσθαι ; ΚΥΡ. Αγάπης οὖν ἄρα καρπὸς τῆς ἀμωμήτως ἐσκευασμένης καὶ ἀνδρὶ πρεπούσης δικαίῳ τε καὶ ἀγαθῷ, τὸ ἀπηλλάχθαι δόλου. Καὶ τοῦδε δεῖν δή φη- σιν ὁ νόμος, τόν γε ὡς ἀληθῶς τῆς δικαιοσύνης ἐπιμελητήν, καὶ ἀγάπης τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἐραστήν, Β ὀρθῶς ἔχειν οἴεσθαι τὴν ἐπὶ τῷδε δόξαν, οὐκ εἴπερ αὐτός τε καὶ μόνος παραιτοῦτο ἀδικεῖν, ἀλλ' εἰ καὶ γένοιτο παιδευτής καὶ τῶν κατὰ γένος οἰκείων, ἤγουν καθ᾿ ἑτερόν τινα τρόπον ἐγγὺς γεγονότων, καὶ τὸ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειότητος όνομα, πεπλου τηχότων. Παρεγγυᾷ δὲ καὶ ὁ Παῦλος τὸν ἐπιμελη σόμενον Ἐκκλησίας, τέκνα ἔχειν ἐν ὑποταγῇ, καὶ ἀπόδειξιν τὸ πράγμα τῆς ἐνούσης αὐτῷ ἐπιεικείας καὶ μὴ, ποιεῖται λέγων· . Εἰ δέ τις τοῦ ἰδίου οίκου προστῆναι οὐκ οἶδε, πῶς Ἐκκλησίας Θεοῦ ἐπιμελή- σεται ; ο Διὰ τοῦτό φησιν ὁ νόμος ὡς ἐν παραδείγμα- της τρόπῳ, καὶ ἐναργοῦς εἰκόνος· . Ἐὰν δὲ κερα εἰσῃ ταῦρος ἄνδρα ή γυναίκα, καὶ ἀποθάνῃ, λίθοις λιθοβοληθήσεται ὁ ταῦρος, καὶ οὐ βρωθήσεται τὰ κρέα αὐτοῦ, ὁ δὲ κύριος του ταύρου αθώος ἔσται · ἐὰν δὲ ὁ ταῦρος κερατιστής ᾗ πρὸ τῆς χθὲς καὶ πρὸ τῆς τρίτης, καὶ διαμαρτύρωνται τῷ κυρίῳ αὐτοῦ, καὶ μὴ ἀφανίσῃ αὐτόν, ἀνέλῃ δὲ ἄνδρα ή γυναῖκα, ὁ ταῦρος λιθοβοληθήσεται, καὶ ὁ κύριος αὐτοῦ προσ- αποθανείται· ἐὰν δὲ λύτρα ἐπιβληθῇ αὐτῷ, δώσει λύτρα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, ὅσα ἐὰν ἐπιβάλωσιν αὐτῷ, Ἐὰν δὲ υἱὸν ἢ θυγατέρα κερατίσῃ ὁ ταῦρος, κατὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο ποιήσουσιν αὐτῷ, Ἐὰν δὲ παῖδα κερατίσῃ ἢ παιδίσκην, ἀργυρίου τριάκοντα δίδραχμα δώσει τῷ χωρίῳ αὐτῶν, καὶ ὁ ταῦρος λιθοβοληθήσε ται. ο 'Αρά σοι σαφὲς τὸ χρησμώδημα ; ΠΑΛΛ. Οὐ σφόδρα. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν δ φημι, και πρό γε τῶν ἄλλων εἰς νοῦν ἔχει τὸν ἱερώτατον Παῦλον, ώδι γε- γραφότα· ο Μή τῶν βοῶν μέλει τῷ Θεῷ; "Η δι' ἡμᾶς πάντως λέγει ; ο Ταύρῳ δὴ οὖν παρεικάζει τὸν ὑβριστήν τε καὶ ἀλαζόνα, καὶ πλεονεκτεῖν ἰσχύοντα. Γαῦρον γὰρ ἀεί πώς ἐστι καὶ ἀγέρωχον τὸ ζῶον, καὶ πἀνδρινον εἰς ἀλκήν, καὶ δύσοιστον ἔχει τὴν ἄραβαν. Τὲν δὴ τοιοῦτον, εἰ γένοιτο, φησὶν, οἰκεῖος, καὶ οιονεί πως κατεξευγμένος τῶν ὁσιουργεῖν ἡμη- μένων τινί, παραλύσεις τε, μᾶλλον δὲ καὶ ἀνέλο τινά, καταχωννύς τάχα που ταῖς πλεονεξίαις, απου τεννῦναι δίκην τὴν ἐπ' αὐτῷ θανάτῳ προστέταχε• χρῆναι ἔφη λιθόλευστον τελευτήν. Υποκλέπτει δὲ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATĘ. LIB. VII. approbat unius moris virum, eumque superna pro- B C D Psal. LXVII, 7. videntia dignum haberi dicit : « Dominus, inquit, inhabitare facit unius moris in domo ". › Dissipare etiam Deus dicitur ossa hominibus placentium : idem quoque vitium Paulus exsecratur, cum dicit : s Modo enim hominibus suadeo, an Deo? an quæro bominibus placere? si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem 5. PALL. Cui vero non sit obscurum, quin absurdum sane et a rectissima vivendi regula alienissimum duplici animo esse, ac simulare? CYR. Perfectæ igitur charitatis, et quæ justum bonumque virum deceat, fructus est, a dolo alienum esse. Ait itaque lex hominem justitiæ plane studio- sum et fraternæ charitatis amantem existimare de- bere, ita ejus rei gloriam esse perfectam, si non ipse duntaxat vitet, ne alteri noceat; sed etiam ea in re cæteris magister sit, qui vel genere conjuncti sunt, vel alio quovis modo illum attingunt, et illi sunt necessitudinis nomine devincti. Præcipit etiam Paulus, ut, qui Ecclesiæ curam est habiturus, Gi- lios habeat subjectos, et ea re tanquam argumento utitur, quo probetur, sitne in eo morum probitas, necne, cum dicit : • Si quis autem domui suæ præesse nescit, quomode Ecclesiæ Dei diligentiam habebit ?, Itaque les ob eam causam, tanguam ad similitudinis et evidentis imaginis modum, in- quit : ‹ Si cornu percusserit taurus virum vel mu- lierem, et occiderit, lapidibus obruetur taurus, et carnes ejus non comedentur, dominus autem tauri innocens erit; și autem taurus cornupeta fuerit, ante hesternum et ante tertium diem, et protestati fuerint domino ejus, et non absconderit eum, inter- fecerit autem virum vel mulierem, taurus lapidabitur, et domminus ejus insuper morietur : quod si pretium pro redemptione sua ei impositum fuerit, dabit pretium pro anima sua, quodcunque imposuerint illi. Quod si filium aut filiam cornibus petierit Laurus, secundum eamdem justificationem facient ei : quod si servum cornibus pedierit vel ancillam, dabit domina eorum triginta siclos ar- genti, et taurus lapidabitur ". Num apertum est tibi hoc Dei responsum? PALL. Non admodum sane. > CYR. Attende igitur, quod dieturus sum, et ante alia animadverte beati Pauli verba scribentis : ‹ Nunquid de bobus cura est Deo ? An propter nos omnino dieit **?, Tauro igitur comparat hominem contumeliosum et arrogantem, et qui vim inferre possit : superbum est enim fere et tumidum hoc animal, et ad pugnam valentissimum, ejusque im- petus difficile sustineri potest. Ejusmodi itaque hominem, inquit, si domesticus fuerit, et veluti subjectus alicui pio justoque viro, ac debilitaverit, imo vero etiam occiderit quempiam, obruens eum iniqua potestate, admissum crimen morte luer jussit: lapidibus namque mori eum oportere inquit. * Galat. 1, 10. "1Tim. 1,5. "Exod. xxı, 28-32. #1 Cor. ix, 9, 10.

ἀποδέχεται τὸν μονότροπον καὶ φειδοῦς ἀξιοῦσθαι Α φησι τῆς ἄνωθεν· « Κύριος γὰρ κατοικίζει μονο τρόπους, φησίν, ἐν οἴκῳ. » Διασκορπίζειν δὲ λέ- γεται καὶ ὁ Θεὸς ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων· καταμυ- σάττεται δὲ τὸ χρῆμα καὶ ὁ Παῦλος, λέγων· « "Αρτι γὰρ ἀνθρώπους πείθω, ἢ τὸν Θεόν; ἢ ζητῶ ἀνθρώ τοῖς ἀρέσκειν; εἰ ἔτι ἀνθρώποις ήρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην. » ΠΑΛΛ. Καὶ τίνι τῶν ὄντων οὐκ ἀσυμφανές, ὡς ἔκτοπον ἀληθῶς καὶ τῆς ἀκριβούς ὀρθότητος ἀπω- κάτω τὸ διψυχεῖν τε καὶ ὑποκρίνεσθαι ; ΚΥΡ. Αγάπης οὖν ἄρα καρπὸς τῆς ἀμωμήτως ἐσκευασμένης καὶ ἀνδρὶ πρεπούσης δικαίῳ τε καὶ ἀγαθῷ, τὸ ἀπηλλάχθαι δόλου. Καὶ τοῦδε δεῖν δή φη- σιν ὁ νόμος, τόν γε ὡς ἀληθῶς τῆς δικαιοσύνης ἐπιμελητήν, καὶ ἀγάπης τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἐραστήν, Β ὀρθῶς ἔχειν οἴεσθαι τὴν ἐπὶ τῷδε δόξαν, οὐκ εἴπερ αὐτός τε καὶ μόνος παραιτοῦτο ἀδικεῖν, ἀλλ' εἰ καὶ γένοιτο παιδευτής καὶ τῶν κατὰ γένος οἰκείων, ἤγουν καθ᾿ ἑτερόν τινα τρόπον ἐγγὺς γεγονότων, καὶ τὸ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειότητος όνομα, πεπλου τηχότων. Παρεγγυᾷ δὲ καὶ ὁ Παῦλος τὸν ἐπιμελη σόμενον Ἐκκλησίας, τέκνα ἔχειν ἐν ὑποταγῇ, καὶ ἀπόδειξιν τὸ πράγμα τῆς ἐνούσης αὐτῷ ἐπιεικείας καὶ μὴ, ποιεῖται λέγων· . Εἰ δέ τις τοῦ ἰδίου οίκου προστῆναι οὐκ οἶδε, πῶς Ἐκκλησίας Θεοῦ ἐπιμελή- σεται ; ο Διὰ τοῦτό φησιν ὁ νόμος ὡς ἐν παραδείγμα- της τρόπῳ, καὶ ἐναργοῦς εἰκόνος· . Ἐὰν δὲ κερα εἰσῃ ταῦρος ἄνδρα ή γυναίκα, καὶ ἀποθάνῃ, λίθοις λιθοβοληθήσεται ὁ ταῦρος, καὶ οὐ βρωθήσεται τὰ κρέα αὐτοῦ, ὁ δὲ κύριος του ταύρου αθώος ἔσται · ἐὰν δὲ ὁ ταῦρος κερατιστής ᾗ πρὸ τῆς χθὲς καὶ πρὸ τῆς τρίτης, καὶ διαμαρτύρωνται τῷ κυρίῳ αὐτοῦ, καὶ μὴ ἀφανίσῃ αὐτόν, ἀνέλῃ δὲ ἄνδρα ή γυναῖκα, ὁ ταῦρος λιθοβοληθήσεται, καὶ ὁ κύριος αὐτοῦ προσ- αποθανείται· ἐὰν δὲ λύτρα ἐπιβληθῇ αὐτῷ, δώσει λύτρα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, ὅσα ἐὰν ἐπιβάλωσιν αὐτῷ, Ἐὰν δὲ υἱὸν ἢ θυγατέρα κερατίσῃ ὁ ταῦρος, κατὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο ποιήσουσιν αὐτῷ, Ἐὰν δὲ παῖδα κερατίσῃ ἢ παιδίσκην, ἀργυρίου τριάκοντα δίδραχμα δώσει τῷ χωρίῳ αὐτῶν, καὶ ὁ ταῦρος λιθοβοληθήσε ται. ο 'Αρά σοι σαφὲς τὸ χρησμώδημα ; ΠΑΛΛ. Οὐ σφόδρα. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν δ φημι, και πρό γε τῶν ἄλλων εἰς νοῦν ἔχει τὸν ἱερώτατον Παῦλον, ώδι γε- γραφότα· ο Μή τῶν βοῶν μέλει τῷ Θεῷ; "Η δι' ἡμᾶς πάντως λέγει ; ο Ταύρῳ δὴ οὖν παρεικάζει τὸν ὑβριστήν τε καὶ ἀλαζόνα, καὶ πλεονεκτεῖν ἰσχύοντα. Γαῦρον γὰρ ἀεί πώς ἐστι καὶ ἀγέρωχον τὸ ζῶον, καὶ πἀνδρινον εἰς ἀλκήν, καὶ δύσοιστον ἔχει τὴν ἄραβαν. Τὲν δὴ τοιοῦτον, εἰ γένοιτο, φησὶν, οἰκεῖος, καὶ οιονεί πως κατεξευγμένος τῶν ὁσιουργεῖν ἡμη- μένων τινί, παραλύσεις τε, μᾶλλον δὲ καὶ ἀνέλο τινά, καταχωννύς τάχα που ταῖς πλεονεξίαις, απου τεννῦναι δίκην τὴν ἐπ' αὐτῷ θανάτῳ προστέταχε• χρῆναι ἔφη λιθόλευστον τελευτήν. Υποκλέπτει δὲ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATĘ. LIB. VII. approbat unius moris virum, eumque superna pro- B C D Psal. LXVII, 7. videntia dignum haberi dicit : « Dominus, inquit, inhabitare facit unius moris in domo ". › Dissipare etiam Deus dicitur ossa hominibus placentium : idem quoque vitium Paulus exsecratur, cum dicit : s Modo enim hominibus suadeo, an Deo? an quæro bominibus placere? si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem 5. PALL. Cui vero non sit obscurum, quin absurdum sane et a rectissima vivendi regula alienissimum duplici animo esse, ac simulare? CYR. Perfectæ igitur charitatis, et quæ justum bonumque virum deceat, fructus est, a dolo alienum esse. Ait itaque lex hominem justitiæ plane studio- sum et fraternæ charitatis amantem existimare de- bere, ita ejus rei gloriam esse perfectam, si non ipse duntaxat vitet, ne alteri noceat; sed etiam ea in re cæteris magister sit, qui vel genere conjuncti sunt, vel alio quovis modo illum attingunt, et illi sunt necessitudinis nomine devincti. Præcipit etiam Paulus, ut, qui Ecclesiæ curam est habiturus, Gi- lios habeat subjectos, et ea re tanquam argumento utitur, quo probetur, sitne in eo morum probitas, necne, cum dicit : • Si quis autem domui suæ præesse nescit, quomode Ecclesiæ Dei diligentiam habebit ?, Itaque les ob eam causam, tanguam ad similitudinis et evidentis imaginis modum, in- quit : ‹ Si cornu percusserit taurus virum vel mu- lierem, et occiderit, lapidibus obruetur taurus, et carnes ejus non comedentur, dominus autem tauri innocens erit; și autem taurus cornupeta fuerit, ante hesternum et ante tertium diem, et protestati fuerint domino ejus, et non absconderit eum, inter- fecerit autem virum vel mulierem, taurus lapidabitur, et domminus ejus insuper morietur : quod si pretium pro redemptione sua ei impositum fuerit, dabit pretium pro anima sua, quodcunque imposuerint illi. Quod si filium aut filiam cornibus petierit Laurus, secundum eamdem justificationem facient ei : quod si servum cornibus pedierit vel ancillam, dabit domina eorum triginta siclos ar- genti, et taurus lapidabitur ". Num apertum est tibi hoc Dei responsum? PALL. Non admodum sane. > CYR. Attende igitur, quod dieturus sum, et ante alia animadverte beati Pauli verba scribentis : ‹ Nunquid de bobus cura est Deo ? An propter nos omnino dieit **?, Tauro igitur comparat hominem contumeliosum et arrogantem, et qui vim inferre possit : superbum est enim fere et tumidum hoc animal, et ad pugnam valentissimum, ejusque im- petus difficile sustineri potest. Ejusmodi itaque hominem, inquit, si domesticus fuerit, et veluti subjectus alicui pio justoque viro, ac debilitaverit, imo vero etiam occiderit quempiam, obruens eum iniqua potestate, admissum crimen morte luer jussit: lapidibus namque mori eum oportere inquit. * Galat. 1, 10. "1Tim. 1,5. "Exod. xxı, 28-32. #1 Cor. ix, 9, 10.

καὶ καθ' ἑτέρους ἡμῖν εἰσηγεῖται τρόπους, οὓς καὶ παραθέντες ἐφεξῆς, τὸ εἰς νοῦν ἤκου ἐφ' ἑκάστῳ ἐροῦμεν. Εφη γὰρ πάλιν· . Ἐὰν δέ τις ἀνοίξῃ λάκκον, ἢ λατομήσῃ λάκκον, καὶ μὴ καλύψῃ αὐτὸν, καὶ ἐμπέσῃ ἐκεῖ μόσχος, ἢ ὄνος, ο κύριος τοῦ λάκ κου ἀποτίσει, ἀργύριον δώσει τῷ κυρίῳ αὐτῶν, τὸ δὲ τετελευτηκὸς αὐτῷ ἔσται. » Τοῦτο δέ ἐστιν αἰνι γματωδῶς, τὸ μὴ τιθέναι πρόσκομμα τῷ ἀδελφῷ * σκάνδαλον, καὶ τὸ ὠφελεῖν πεφυκὸς οὐκ ἐὰν ἄχρη στον γενέσθαι τισίν, οὔτε μὴν ὁδὸν ὁρᾶσθαι πρὸς θά νατον, τὰ ἡμῖν τε καὶ ἑτέροις ἀναγκαῖα πρὸς ζωήν. Η γὰρ οὐχὶ λάκκον τις ἀνοίγων, ή λατομών, και τῷ τι καὶ ἑτέροις χρήσιμόν τε καὶ ἀναγκαῖον ἀπο- τελεῖ; ᾿Αλλὰ μὴ ἔστω, φησί, κινδύνου πρόφασις ετέ- ρῳ τὰ σά. « Ἡ γὰρ ἀγάπη, » καθά φησιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ο οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, ο λογίζεται δὲ μᾶλ λον καὶ τὰ ἑτέρων. Β ΠΑΛΛ. Καὶ τίς ὁ λάκκον ἀνοίγων ή λατομῶν, τις δὲ ὁ λάκκος, ἐθέλοιμ᾽ ἂν εἰδέναι σαφῶς. ΚΥΡ. Τὸ μὲν οὖν ἐκ τῆς ἱστορίας ὑποδηλούμενον, οὐκ ἀσυμφανές· χρῆναι γάρ φησι κατακαλύπτεσθαι λάκκον, ἵνα μή τι βλάβος συμβαίνῃ τισίν. Ήγουν ἔστω, φησὶν, ὁ μὴ τοῦτο πετραχώς, ὡς εἴπερ τι κατολισθήσειεν, ἀργύριον ἀποδώσει τῷ κυρίῳ αὐτοῦ, τὸ δὲ τεθνηκὸς ἔσται αὐτῷ. ᾿Αναθρώσκοντες δὲ τὸ τῆς ἱστορίας ἐμφανές, καὶ εἰς θεωρίαν ἀναγαγόντες τὸ χρῆμα πνευματικήν, ἐκεῖνο ἐροῦμεν· Λάκκον ἔοικεν ὀνομάζειν ἡμῖν ἐν τούτοις ὁ νόμος, τῆς θεο πνεύστου Γραφῆς τὴν γνῶσιν, καὶ τὸν περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος λόγον, καὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου τὴν εἴδησιν· κεῖται γὰρ ὥσπερ ἐν βάθει ταυτί, καὶ ζωοποιὸν ἔχει τὴν δύναμιν· καὶ μαρτυρή- σει λέγων αὐτὸς ὁ Σωτήρ· . Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰών νιος ζωή, ίνα γινώσκωσί σε τον μόνον ἀληθινὸν Θεόν, καὶ ἐν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. Οὐκοῦν ὁ συγ γράμμασι μὲν τοῖς ἀρχαιοτέροις ἐντυχών, καὶ σὺν πόνῳ πολυπραγμονῶν τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς τοὺς λόγους, καὶ τὴν ἀκριβῆ τε καὶ ἀκίβδηλον γνῶσιν ἀνα- ζητῶν, πολλὴν ἂν ἔχοι τὴν ἐμφέρειαν πρός γε τὸν ὀρύττοντα λάκκον· ζητεῖ γὰρ ὕδωρ ζωοποιόν, καὶ πηγὴν ἐὐφραίνουσαν, καὶ χειμάρρουν τρυφῆς· ὁ δέ γε εἰς τοῦτο λοιπὸν συνέσεως ἀφιγμένος, ὡς καὶ ἰδίᾳ δύνασθαι παραδούναι συγγραφῇ τοῦ μυστηρίου τὸν λόγον, λατομεί λάκκον· καινουργεῖ γὰρ ὥσπερ οὐ τοῖς ἑτέρων ἱδρῶσιν ἐποικοδομῶν, ἀλλὰ τοῖς ἰδίοις ἑαυτόν τε καὶ ἑτέρους ὠφελῶν. Ορύττουσι δὲ λάχ τους συντετριμμένους, κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνὴν, καὶ οἱ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως ερασταί · εἴ τις τοί- νυν ὀρίξεις λάκκον, ἀσφαλιζέσθω, φησίν, μὴ ἄρα τισὶν ἀλέθρου γένοιτο τρόπος, τὸ καλῶς εἰργάσθαι δοκοῦν· δεῖ γὰρ ἡμᾶς ὀρθῶς τε καὶ ἀπηκριβωμένως τὸν περὶ Θεοῦ ποιεῖσθαι λόγον, ὡς μηδενὶ γενέσθαι σκανδάλου πρόφασιν. Καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ τὸ πῶμα ἐπικεῖσθαι τῷ λάκκῳ, τὸ τῆς καθηκούσης ἀσφα DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. A rior, et Deo adeo chari sunt, ut in alii et filise loco habeantur, et humanam servilemque mensuram transiliant. Pietatem porro colere, et charitatem in fratres retinere, lex aliis quoque modis suadet, quos etiam, ubi deinceps proposuerimus, de singu- lis, quod in mentem venerit, dicemus. Ail enim rur- sus : « Quod si quis aperuerit lacum, aut exciderit lacum, neque eum operuerit, et ceciderit illuc vilu- lus aut asinus, dominus laci reddet, argentum da- bit domino illorum, et mortuum erit ipsius ***, Hoc vero figurate illud est, non ponere offensionem fratri aut seandalum, neque pati, ut quod suapte natura utile est, aliquibus inutile fiat; neque com- mittere ut, quæ nobis aliisque necessaria sunt ad vitam, ea viam ad mortem aperire videantur : nun- quid enim, qui lacum aperit aut fodit, non sibi ac cæteris utile quidpiam ac necessarium efficit? Ne committas, inquit, ut res tuæ alteri occasionem periculi afferant: • Charitas enim, ut ait beatus Pau- fus, e non quaerit quæ sua sunt "; » cogitat autem potius etiam quæ sunt aliorum. B C D PALL. Quis vero ille est, qui lacum aperit, aut effodit, quis etiam lacus, velim equidem perspicue nosse. CYR. Non obscurum est quid historia significet, operiendum quippe lacum esse inquit, ne quod inde damnum aliquibus contingat: aut sciat, inquit, is qui hoc facere neglexerit, si quid illapsum, fuerit, se ejus rei domino argentum persoluturum ; mortuum vero cadaver ipsius futurum. At, si ea quæ in historia aperta sunt reliquerimus, idque factum transtuleri- mus ad spiritualem intelligentiam, illud dici a nobis poterit, lacum in his verbis videri nobis a lege appel- lari Scripturæ divinitus inspirals cognitionem ", ac de sancta et consubstantiali Trinitate disputatio- nem, atque Christi mysterii scientiam hæc enim tanquam in profundo posita sunt vimque vitalem habent ; cujus rei testis est ipse Salvator, dicens : • Hæc est autem vita æterna, ut cognoscant te so- lum verum Deum, et quem misisti, Jesum Chri- stum st. . Igitur, qui vetera scripta legit, et diving Scripturæ verba non sine labore pervestigat, et ac- euratam incorruptamque cognitionem exquirit, is est fodienti lacum perquam similis, aquam enim vi- tałem quærit, et fontem lætificantem, et torrentem voluptatis "' : at, qui ad eam prudentiam pervenit, ut suis litteris mandare queat ejus mysterii dispu- tationem, is lacum aperit ; novi enim nonnihil edit, non in aliorum sudoribus superædificat, sed suis ipse laboribus, et se et ceteros juvat. Fodiunt etiam lacus contritos, juxta prophetæ vocem, falsi quoque nominis scientiæ amatores; quisquis igitur fodit la- cum, caveat, inquit, ne, quod probe effectum esse videtur, aliquo modo perniciem nonnullis afferat : debemus enim recte et diligenter de Deo verba fa- cere, ita, ut nemini occasionem scandali præbea- mus : idque est, opinor, operculum impositum ease lacui : nempe sermonem non esse cautelæ con- venientis expertem. Nam si bos, ait, aut asinus ceci- *** Exod. xxı, 33, 34. 63. Rom. xiv, 7. 13° Cor. 3111, 5: Psal. xxxv, ; ler. 11, 15. 5. *** Joan. xv, 3. "Joan. IV, 11, Psal. IV,

καὶ καθ' ἑτέρους ἡμῖν εἰσηγεῖται τρόπους, οὓς καὶ παραθέντες ἐφεξῆς, τὸ εἰς νοῦν ἤκου ἐφ' ἑκάστῳ ἐροῦμεν. Εφη γὰρ πάλιν· . Ἐὰν δέ τις ἀνοίξῃ λάκκον, ἢ λατομήσῃ λάκκον, καὶ μὴ καλύψῃ αὐτὸν, καὶ ἐμπέσῃ ἐκεῖ μόσχος, ἢ ὄνος, ο κύριος τοῦ λάκ κου ἀποτίσει, ἀργύριον δώσει τῷ κυρίῳ αὐτῶν, τὸ δὲ τετελευτηκὸς αὐτῷ ἔσται. » Τοῦτο δέ ἐστιν αἰνι γματωδῶς, τὸ μὴ τιθέναι πρόσκομμα τῷ ἀδελφῷ * σκάνδαλον, καὶ τὸ ὠφελεῖν πεφυκὸς οὐκ ἐὰν ἄχρη στον γενέσθαι τισίν, οὔτε μὴν ὁδὸν ὁρᾶσθαι πρὸς θά νατον, τὰ ἡμῖν τε καὶ ἑτέροις ἀναγκαῖα πρὸς ζωήν. Η γὰρ οὐχὶ λάκκον τις ἀνοίγων, ή λατομών, και τῷ τι καὶ ἑτέροις χρήσιμόν τε καὶ ἀναγκαῖον ἀπο- τελεῖ; ᾿Αλλὰ μὴ ἔστω, φησί, κινδύνου πρόφασις ετέ- ρῳ τὰ σά. « Ἡ γὰρ ἀγάπη, » καθά φησιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ο οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, ο λογίζεται δὲ μᾶλ λον καὶ τὰ ἑτέρων. Β ΠΑΛΛ. Καὶ τίς ὁ λάκκον ἀνοίγων ή λατομῶν, τις δὲ ὁ λάκκος, ἐθέλοιμ᾽ ἂν εἰδέναι σαφῶς. ΚΥΡ. Τὸ μὲν οὖν ἐκ τῆς ἱστορίας ὑποδηλούμενον, οὐκ ἀσυμφανές· χρῆναι γάρ φησι κατακαλύπτεσθαι λάκκον, ἵνα μή τι βλάβος συμβαίνῃ τισίν. Ήγουν ἔστω, φησὶν, ὁ μὴ τοῦτο πετραχώς, ὡς εἴπερ τι κατολισθήσειεν, ἀργύριον ἀποδώσει τῷ κυρίῳ αὐτοῦ, τὸ δὲ τεθνηκὸς ἔσται αὐτῷ. ᾿Αναθρώσκοντες δὲ τὸ τῆς ἱστορίας ἐμφανές, καὶ εἰς θεωρίαν ἀναγαγόντες τὸ χρῆμα πνευματικήν, ἐκεῖνο ἐροῦμεν· Λάκκον ἔοικεν ὀνομάζειν ἡμῖν ἐν τούτοις ὁ νόμος, τῆς θεο πνεύστου Γραφῆς τὴν γνῶσιν, καὶ τὸν περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος λόγον, καὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου τὴν εἴδησιν· κεῖται γὰρ ὥσπερ ἐν βάθει ταυτί, καὶ ζωοποιὸν ἔχει τὴν δύναμιν· καὶ μαρτυρή- σει λέγων αὐτὸς ὁ Σωτήρ· . Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰών νιος ζωή, ίνα γινώσκωσί σε τον μόνον ἀληθινὸν Θεόν, καὶ ἐν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. Οὐκοῦν ὁ συγ γράμμασι μὲν τοῖς ἀρχαιοτέροις ἐντυχών, καὶ σὺν πόνῳ πολυπραγμονῶν τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς τοὺς λόγους, καὶ τὴν ἀκριβῆ τε καὶ ἀκίβδηλον γνῶσιν ἀνα- ζητῶν, πολλὴν ἂν ἔχοι τὴν ἐμφέρειαν πρός γε τὸν ὀρύττοντα λάκκον· ζητεῖ γὰρ ὕδωρ ζωοποιόν, καὶ πηγὴν ἐὐφραίνουσαν, καὶ χειμάρρουν τρυφῆς· ὁ δέ γε εἰς τοῦτο λοιπὸν συνέσεως ἀφιγμένος, ὡς καὶ ἰδίᾳ δύνασθαι παραδούναι συγγραφῇ τοῦ μυστηρίου τὸν λόγον, λατομεί λάκκον· καινουργεῖ γὰρ ὥσπερ οὐ τοῖς ἑτέρων ἱδρῶσιν ἐποικοδομῶν, ἀλλὰ τοῖς ἰδίοις ἑαυτόν τε καὶ ἑτέρους ὠφελῶν. Ορύττουσι δὲ λάχ τους συντετριμμένους, κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνὴν, καὶ οἱ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως ερασταί · εἴ τις τοί- νυν ὀρίξεις λάκκον, ἀσφαλιζέσθω, φησίν, μὴ ἄρα τισὶν ἀλέθρου γένοιτο τρόπος, τὸ καλῶς εἰργάσθαι δοκοῦν· δεῖ γὰρ ἡμᾶς ὀρθῶς τε καὶ ἀπηκριβωμένως τὸν περὶ Θεοῦ ποιεῖσθαι λόγον, ὡς μηδενὶ γενέσθαι σκανδάλου πρόφασιν. Καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ τὸ πῶμα ἐπικεῖσθαι τῷ λάκκῳ, τὸ τῆς καθηκούσης ἀσφα DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VII. A rior, et Deo adeo chari sunt, ut in alii et filise loco habeantur, et humanam servilemque mensuram transiliant. Pietatem porro colere, et charitatem in fratres retinere, lex aliis quoque modis suadet, quos etiam, ubi deinceps proposuerimus, de singu- lis, quod in mentem venerit, dicemus. Ail enim rur- sus : « Quod si quis aperuerit lacum, aut exciderit lacum, neque eum operuerit, et ceciderit illuc vilu- lus aut asinus, dominus laci reddet, argentum da- bit domino illorum, et mortuum erit ipsius ***, Hoc vero figurate illud est, non ponere offensionem fratri aut seandalum, neque pati, ut quod suapte natura utile est, aliquibus inutile fiat; neque com- mittere ut, quæ nobis aliisque necessaria sunt ad vitam, ea viam ad mortem aperire videantur : nun- quid enim, qui lacum aperit aut fodit, non sibi ac cæteris utile quidpiam ac necessarium efficit? Ne committas, inquit, ut res tuæ alteri occasionem periculi afferant: • Charitas enim, ut ait beatus Pau- fus, e non quaerit quæ sua sunt "; » cogitat autem potius etiam quæ sunt aliorum. B C D PALL. Quis vero ille est, qui lacum aperit, aut effodit, quis etiam lacus, velim equidem perspicue nosse. CYR. Non obscurum est quid historia significet, operiendum quippe lacum esse inquit, ne quod inde damnum aliquibus contingat: aut sciat, inquit, is qui hoc facere neglexerit, si quid illapsum, fuerit, se ejus rei domino argentum persoluturum ; mortuum vero cadaver ipsius futurum. At, si ea quæ in historia aperta sunt reliquerimus, idque factum transtuleri- mus ad spiritualem intelligentiam, illud dici a nobis poterit, lacum in his verbis videri nobis a lege appel- lari Scripturæ divinitus inspirals cognitionem ", ac de sancta et consubstantiali Trinitate disputatio- nem, atque Christi mysterii scientiam hæc enim tanquam in profundo posita sunt vimque vitalem habent ; cujus rei testis est ipse Salvator, dicens : • Hæc est autem vita æterna, ut cognoscant te so- lum verum Deum, et quem misisti, Jesum Chri- stum st. . Igitur, qui vetera scripta legit, et diving Scripturæ verba non sine labore pervestigat, et ac- euratam incorruptamque cognitionem exquirit, is est fodienti lacum perquam similis, aquam enim vi- tałem quærit, et fontem lætificantem, et torrentem voluptatis "' : at, qui ad eam prudentiam pervenit, ut suis litteris mandare queat ejus mysterii dispu- tationem, is lacum aperit ; novi enim nonnihil edit, non in aliorum sudoribus superædificat, sed suis ipse laboribus, et se et ceteros juvat. Fodiunt etiam lacus contritos, juxta prophetæ vocem, falsi quoque nominis scientiæ amatores; quisquis igitur fodit la- cum, caveat, inquit, ne, quod probe effectum esse videtur, aliquo modo perniciem nonnullis afferat : debemus enim recte et diligenter de Deo verba fa- cere, ita, ut nemini occasionem scandali præbea- mus : idque est, opinor, operculum impositum ease lacui : nempe sermonem non esse cautelæ con- venientis expertem. Nam si bos, ait, aut asinus ceci- *** Exod. xxı, 33, 34. 63. Rom. xiv, 7. 13° Cor. 3111, 5: Psal. xxxv, ; ler. 11, 15. 5. *** Joan. xv, 3. "Joan. IV, 11, Psal. IV,

Α τῆς ὀργῆς τὸν κεκτημένον, εἰ μὴ τῆς πλεονεξίας είν δείη τὸν τρόπον, μηδὲ τῆς ἐκείνου φαυλότητος άλλο σκοιτο κοινωνός· οὐ γὰρ ἡμῶν ἐγκλήματα τὰ ἑτέρων, εἰ λαθραῖα γένοιτο τυχόν. Εσθίειν δ' οὐκ ἐξ τοῦ ταύ που τα κρέα, τό τοι μὴ χρῆναι μεταλαχεῖν τῆς ἐτέ ρων ἀκαθαρσίας, ὡς ἐν τύπῳ τῷ κατὰ τὴν βρῶσιν καὶ τὴν οἱονεὶ μέθεξιν ὑποτυπών· ἆρ᾽ οὐχὶ τοῦτό ἐστιν ἐνεργῶς, τὸ, ο Σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει, καὶ μὴ κοινώ νει ἁμαρτίαις άλλοτρίαις; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Συγκαταδικάζεσθαι δὲ τῷ μόσχιρ δεδικαίωσε τὸν δεσπότην, εἴπερ εἰδείη τὸ πλημμεληθέν, και μα θὼν ἐλέγχοιτο τὴν πλεονεξίαν· τὸ γὰρ ἀπείργειν δύνασθαι τῆς ἀδικίας τους τρόπους, καὶ κατακωλύειν εὖ μάλα τὸ πλημμελὲς, εἶτα τούτο δράν οὐκ ἀνέχε Β σθαι, καὶ λίαν ἐσπουδασμένως, μονονουχὶ καὶ συνειρ χᾶται γὰρ ἔλεος κρίσεως, » κατὰ τὰς Γραφάς. , γασμένον ἀποφαίνει τὸν ἄνθρωπον, καὶ ὅσον ἧκεν εἰς θέλησιν καὶ ταυτοβουλίαν τοῖς ἐθέλουσιν ανοσιουρ γεῖν καὶ συνεκπονεῖν ᾑρημένον. Τεθνάτω δὴ οὖν ὁ τοιόσδε, φησίν, πλὴν εἰ μὴ λύτρα καὶ τὰς ἔν γε τούτοις ζημίας ἐπιθείεν οι κριταί. Βλέπει δὲ ὁ νόμος πρὸς τὸ χρηστὸν, καὶ συνθέλησιν τὴν εἰς ἁμαρτίαν, καὶ ὡς ἐν ψιλή συναινέσει συνδρομήν, ο Κολάζει γὰρ μετριώτερον, είπερ έλοντο, φησίν, οι κριταί, ο Καὶ δέχου τὸν τύπον εἰς ἀλήθειαν· κατακρίνει μὲν γὰρ θανάτῳ τὰ παγχάλεπα τῶν πλημμελημάτων πάντων κριτής, πλὴν προσίεται τοὺς ἡμαρτηκότας, καὶ λύτρα προσφέροντας, τὰ τῆς ἁμαρτίας λυτικά, τὸ ἐκ μετανοίας δάκρυον, τὸν ἐπὶ ταῖς μεταγνώσεων πόνον, τῆς ἐλεημοσύνης τους τρόπους· « Κατακαυ- Ακριβῆ δὲ ὁ νόμος καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς πεπονθέσι ποιείται διαστολήν· εἰ μὲν γὰρ υἱὸν ἡ θυγατέρα, φησίν, ο μόσχος ἀνέλῃ, τεθνάτω καὶ ἀφιλοικτιρμός νως· εἰ δὲ παῖδα ἢ παιδίσκην, ἀργύριον ἔστω τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ζητούμενον. Τίς οὖν ὁ λόγος, πῶς οὐκ ἄξιον ἰδεῖν ; καίτοι τὸ ἐλεύθερόν τε καὶ δοῦλον ἐν ἡμῖν, ἐκ πλεονεξίας καὶ οὐκ ἀρρώστημα φύσεως, καθάπερ ἀμέλει καὶ τὸ νοσεῖν· ο Εἷς γὰρ ἡμᾶς ἔκτισε Θεὸς, καὶ εἷς ὁ πάντων Πατὴρ, κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν. "Αρ' οὖν ὡς ἔγκλημα καὶ δουλείαν καταγράφει τινῶν ὁ Δημιουργός ; ἄρα καὶ παρ' αὐτῷ τὸ δοῦλον ἐν μείοσι, καὶ δόξῃ πλεονεκτεῖ τὸ ἐλεύ θερον; Οὐ μὲν οὖν. • Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὐκ ἔνι δοῦλος, οὔτε ἐλεύθερος. » Οὐκοῦν, σκιὰ γὰρ ὁ νόμος, διὰ μὲν υἱοῦ τε καὶ θύγατρος, τὸ ἐλεύθερον τῶν ἁγίων σημαίνεται γένος· διὰ δέ γε παιδός τα καὶ παιδίσκης, τὸ δοῦλον ἔτι καὶ ὑπὸ ζυγὸν ἁμαρ τίας. Εστι δὲ οὐ ταυτόν, τὸ πλημμελεῖν εἰς ἁγίους ἢ ἁμαρτωλούς. Κολάζεται δὲ οὐκ ἐν ἴσῳ μέτρῳ τὰ ἐπ' ἀμφοῖν· ὅτι μὲν γὰρ ἀδελφοὶ τὴν φύσιν, οίδε τε κἀκεῖνοι, παντί τῳ σαφές· ἀλλ᾽ ἔστι τὸ ἅγιον, ἐν ὑπεροχῇ τῇ πνευματικῇ, καὶ ἐν τοῖς τῆς ἀρετῆς ὑψώμασι· καὶ παρὰ τῷ Θεῷ τίμιον, ὡς καὶ ἐν υἱοῦ τάξει γενέσθαι καὶ θύγατρος, καὶ τὸ ἀνθρώπινόν τε καὶ δουλοπρεπὲς ὑπερφέρεσθαι μέτρον. Οσιουργεῖν δὲ ὁ νόμος καὶ ἀγάπης ἔχεσθαι τῆς εἰς ἀδελφούς, * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Subtrahit autem ab hac poena possessorem, si illius ¡niquos mores ignorabat, et nequitiæ socius minime fuisse deprehendatur : neque enim aliorum crimina nostra sunt, si clam nobis admittantur. Vesci autem tauri carnibus vetat : in quo non oportere aliorum impuritatis esse consortes, sub vescendi partici- pandique figura latenter significat : annon aperte hoc illud est : ‹ Te ipsum castum custodi, et ne communicaveris peccatis alienis *?, PALL. Maxime vero. CYR. Simul autem cum tauro dominum quoque damnari decernit, si injuriam illatam sciverit, et illius iniquitatem non ignorasse coarguatur: nam posse quidem iniquos mores coercere, et ab injuria facile prohibere, sed facere nolle, idque præsertim et industria, propemodum indicat hominem in faciendo socium fuisse, et quod ad voluntatem, et commune consilium pertinet, cum iis, qui contra fas quidpiam committere velint, operam quoque in ea re suam conferre voluisse. Ejusmodi igitur homo, inquit, morte multetur, nisi pretium et pro ejus- modi criminibus admissis mullam judices impo- suerint. Spectat enim lex ad clementiam, et voluntatis in peccando societatem, et solius consen- sionis concursum. Levius punit, siquidem, inquit, judices ita censuerint. › Jam figuram accipe trans- latam ad veritatis significationem: ille enim omnium judex gravissima crimina morte vindicat; mittit tamen eos qui peccarint, si pretia offerant, qui- bus peccata solvantur, lacrymas nimirum poeniten- tiæ, laboremque conversionis, et eleemosynæ mo- C dos : « Superexaltat enim misericordia judicium ", juxta Scripturas. Diligenti quoque discrimine lex distinguit eos qui injuria sint affecti : nam, si ilium, inquit, aut filiam taurus occiderit, moriatur, nec ullus sit miserationi locus : sin servum aut ancillam, argentum pro illis exigatur. Rationem igitur bujus discriminis inquirere qui feri potest ut indignum sit, cum praesertim liberi servique differentia in nobis non naturæ vitium sit, qualis est procul du- bio mala valetudo, sed ex potentiorum oppressione nascatur? « ldem namque nos condidit Deus, et unus est omnium Pater "8 › juxta prophetæ vo- cem. Num igitur Conditor noster nonnullis etiam servitutem pro crimine ascribit? num apud ipsum quoque servilis conditio nihil penditur, et libertas majore gloria pollet? Minime vero: In Christo enim Jesu non est servus, neque liber ". › Igitur, quia lex umbra est, per filium ac filiam liberum sanctorum hominum genus significatur; per servum vero et ancillam illud adhuc servile genus, et pec- cati jugo subjectum. Non est igitur par injuria in sanctos atque in peccatores facta, neque eadem mensura plectuntur peccata in utrosque commissa : nam esse quidem tum hos, tum illos natura fratres, omnibus liquet; sed tamen sanctorum conditio est spirituali excellentia, et virtutum sublimitate supe- » 1·Tim. v, 29. D Jacob. It, 3. st Malach. ut, 10. * Galat. 111, 28.

Α τῆς ὀργῆς τὸν κεκτημένον, εἰ μὴ τῆς πλεονεξίας είν δείη τὸν τρόπον, μηδὲ τῆς ἐκείνου φαυλότητος άλλο σκοιτο κοινωνός· οὐ γὰρ ἡμῶν ἐγκλήματα τὰ ἑτέρων, εἰ λαθραῖα γένοιτο τυχόν. Εσθίειν δ' οὐκ ἐξ τοῦ ταύ που τα κρέα, τό τοι μὴ χρῆναι μεταλαχεῖν τῆς ἐτέ ρων ἀκαθαρσίας, ὡς ἐν τύπῳ τῷ κατὰ τὴν βρῶσιν καὶ τὴν οἱονεὶ μέθεξιν ὑποτυπών· ἆρ᾽ οὐχὶ τοῦτό ἐστιν ἐνεργῶς, τὸ, ο Σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει, καὶ μὴ κοινώ νει ἁμαρτίαις άλλοτρίαις; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Συγκαταδικάζεσθαι δὲ τῷ μόσχιρ δεδικαίωσε τὸν δεσπότην, εἴπερ εἰδείη τὸ πλημμεληθέν, και μα θὼν ἐλέγχοιτο τὴν πλεονεξίαν· τὸ γὰρ ἀπείργειν δύνασθαι τῆς ἀδικίας τους τρόπους, καὶ κατακωλύειν εὖ μάλα τὸ πλημμελὲς, εἶτα τούτο δράν οὐκ ἀνέχε Β σθαι, καὶ λίαν ἐσπουδασμένως, μονονουχὶ καὶ συνειρ χᾶται γὰρ ἔλεος κρίσεως, » κατὰ τὰς Γραφάς. , γασμένον ἀποφαίνει τὸν ἄνθρωπον, καὶ ὅσον ἧκεν εἰς θέλησιν καὶ ταυτοβουλίαν τοῖς ἐθέλουσιν ανοσιουρ γεῖν καὶ συνεκπονεῖν ᾑρημένον. Τεθνάτω δὴ οὖν ὁ τοιόσδε, φησίν, πλὴν εἰ μὴ λύτρα καὶ τὰς ἔν γε τούτοις ζημίας ἐπιθείεν οι κριταί. Βλέπει δὲ ὁ νόμος πρὸς τὸ χρηστὸν, καὶ συνθέλησιν τὴν εἰς ἁμαρτίαν, καὶ ὡς ἐν ψιλή συναινέσει συνδρομήν, ο Κολάζει γὰρ μετριώτερον, είπερ έλοντο, φησίν, οι κριταί, ο Καὶ δέχου τὸν τύπον εἰς ἀλήθειαν· κατακρίνει μὲν γὰρ θανάτῳ τὰ παγχάλεπα τῶν πλημμελημάτων πάντων κριτής, πλὴν προσίεται τοὺς ἡμαρτηκότας, καὶ λύτρα προσφέροντας, τὰ τῆς ἁμαρτίας λυτικά, τὸ ἐκ μετανοίας δάκρυον, τὸν ἐπὶ ταῖς μεταγνώσεων πόνον, τῆς ἐλεημοσύνης τους τρόπους· « Κατακαυ- Ακριβῆ δὲ ὁ νόμος καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς πεπονθέσι ποιείται διαστολήν· εἰ μὲν γὰρ υἱὸν ἡ θυγατέρα, φησίν, ο μόσχος ἀνέλῃ, τεθνάτω καὶ ἀφιλοικτιρμός νως· εἰ δὲ παῖδα ἢ παιδίσκην, ἀργύριον ἔστω τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ζητούμενον. Τίς οὖν ὁ λόγος, πῶς οὐκ ἄξιον ἰδεῖν ; καίτοι τὸ ἐλεύθερόν τε καὶ δοῦλον ἐν ἡμῖν, ἐκ πλεονεξίας καὶ οὐκ ἀρρώστημα φύσεως, καθάπερ ἀμέλει καὶ τὸ νοσεῖν· ο Εἷς γὰρ ἡμᾶς ἔκτισε Θεὸς, καὶ εἷς ὁ πάντων Πατὴρ, κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν. "Αρ' οὖν ὡς ἔγκλημα καὶ δουλείαν καταγράφει τινῶν ὁ Δημιουργός ; ἄρα καὶ παρ' αὐτῷ τὸ δοῦλον ἐν μείοσι, καὶ δόξῃ πλεονεκτεῖ τὸ ἐλεύ θερον; Οὐ μὲν οὖν. • Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὐκ ἔνι δοῦλος, οὔτε ἐλεύθερος. » Οὐκοῦν, σκιὰ γὰρ ὁ νόμος, διὰ μὲν υἱοῦ τε καὶ θύγατρος, τὸ ἐλεύθερον τῶν ἁγίων σημαίνεται γένος· διὰ δέ γε παιδός τα καὶ παιδίσκης, τὸ δοῦλον ἔτι καὶ ὑπὸ ζυγὸν ἁμαρ τίας. Εστι δὲ οὐ ταυτόν, τὸ πλημμελεῖν εἰς ἁγίους ἢ ἁμαρτωλούς. Κολάζεται δὲ οὐκ ἐν ἴσῳ μέτρῳ τὰ ἐπ' ἀμφοῖν· ὅτι μὲν γὰρ ἀδελφοὶ τὴν φύσιν, οίδε τε κἀκεῖνοι, παντί τῳ σαφές· ἀλλ᾽ ἔστι τὸ ἅγιον, ἐν ὑπεροχῇ τῇ πνευματικῇ, καὶ ἐν τοῖς τῆς ἀρετῆς ὑψώμασι· καὶ παρὰ τῷ Θεῷ τίμιον, ὡς καὶ ἐν υἱοῦ τάξει γενέσθαι καὶ θύγατρος, καὶ τὸ ἀνθρώπινόν τε καὶ δουλοπρεπὲς ὑπερφέρεσθαι μέτρον. Οσιουργεῖν δὲ ὁ νόμος καὶ ἀγάπης ἔχεσθαι τῆς εἰς ἀδελφούς, * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Subtrahit autem ab hac poena possessorem, si illius ¡niquos mores ignorabat, et nequitiæ socius minime fuisse deprehendatur : neque enim aliorum crimina nostra sunt, si clam nobis admittantur. Vesci autem tauri carnibus vetat : in quo non oportere aliorum impuritatis esse consortes, sub vescendi partici- pandique figura latenter significat : annon aperte hoc illud est : ‹ Te ipsum castum custodi, et ne communicaveris peccatis alienis *?, PALL. Maxime vero. CYR. Simul autem cum tauro dominum quoque damnari decernit, si injuriam illatam sciverit, et illius iniquitatem non ignorasse coarguatur: nam posse quidem iniquos mores coercere, et ab injuria facile prohibere, sed facere nolle, idque præsertim et industria, propemodum indicat hominem in faciendo socium fuisse, et quod ad voluntatem, et commune consilium pertinet, cum iis, qui contra fas quidpiam committere velint, operam quoque in ea re suam conferre voluisse. Ejusmodi igitur homo, inquit, morte multetur, nisi pretium et pro ejus- modi criminibus admissis mullam judices impo- suerint. Spectat enim lex ad clementiam, et voluntatis in peccando societatem, et solius consen- sionis concursum. Levius punit, siquidem, inquit, judices ita censuerint. › Jam figuram accipe trans- latam ad veritatis significationem: ille enim omnium judex gravissima crimina morte vindicat; mittit tamen eos qui peccarint, si pretia offerant, qui- bus peccata solvantur, lacrymas nimirum poeniten- tiæ, laboremque conversionis, et eleemosynæ mo- C dos : « Superexaltat enim misericordia judicium ", juxta Scripturas. Diligenti quoque discrimine lex distinguit eos qui injuria sint affecti : nam, si ilium, inquit, aut filiam taurus occiderit, moriatur, nec ullus sit miserationi locus : sin servum aut ancillam, argentum pro illis exigatur. Rationem igitur bujus discriminis inquirere qui feri potest ut indignum sit, cum praesertim liberi servique differentia in nobis non naturæ vitium sit, qualis est procul du- bio mala valetudo, sed ex potentiorum oppressione nascatur? « ldem namque nos condidit Deus, et unus est omnium Pater "8 › juxta prophetæ vo- cem. Num igitur Conditor noster nonnullis etiam servitutem pro crimine ascribit? num apud ipsum quoque servilis conditio nihil penditur, et libertas majore gloria pollet? Minime vero: In Christo enim Jesu non est servus, neque liber ". › Igitur, quia lex umbra est, per filium ac filiam liberum sanctorum hominum genus significatur; per servum vero et ancillam illud adhuc servile genus, et pec- cati jugo subjectum. Non est igitur par injuria in sanctos atque in peccatores facta, neque eadem mensura plectuntur peccata in utrosque commissa : nam esse quidem tum hos, tum illos natura fratres, omnibus liquet; sed tamen sanctorum conditio est spirituali excellentia, et virtutum sublimitate supe- » 1·Tim. v, 29. D Jacob. It, 3. st Malach. ut, 10. * Galat. 111, 28.

Α τῆς ὀργῆς τὸν κεκτημένον, εἰ μὴ τῆς πλεονεξίας είν δείη τὸν τρόπον, μηδὲ τῆς ἐκείνου φαυλότητος άλλο σκοιτο κοινωνός· οὐ γὰρ ἡμῶν ἐγκλήματα τὰ ἑτέρων, εἰ λαθραῖα γένοιτο τυχόν. Εσθίειν δ' οὐκ ἐξ τοῦ ταύ που τα κρέα, τό τοι μὴ χρῆναι μεταλαχεῖν τῆς ἐτέ ρων ἀκαθαρσίας, ὡς ἐν τύπῳ τῷ κατὰ τὴν βρῶσιν καὶ τὴν οἱονεὶ μέθεξιν ὑποτυπών· ἆρ᾽ οὐχὶ τοῦτό ἐστιν ἐνεργῶς, τὸ, ο Σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει, καὶ μὴ κοινώ νει ἁμαρτίαις άλλοτρίαις; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Συγκαταδικάζεσθαι δὲ τῷ μόσχιρ δεδικαίωσε τὸν δεσπότην, εἴπερ εἰδείη τὸ πλημμεληθέν, και μα θὼν ἐλέγχοιτο τὴν πλεονεξίαν· τὸ γὰρ ἀπείργειν δύνασθαι τῆς ἀδικίας τους τρόπους, καὶ κατακωλύειν εὖ μάλα τὸ πλημμελὲς, εἶτα τούτο δράν οὐκ ἀνέχε Β σθαι, καὶ λίαν ἐσπουδασμένως, μονονουχὶ καὶ συνειρ χᾶται γὰρ ἔλεος κρίσεως, » κατὰ τὰς Γραφάς. , γασμένον ἀποφαίνει τὸν ἄνθρωπον, καὶ ὅσον ἧκεν εἰς θέλησιν καὶ ταυτοβουλίαν τοῖς ἐθέλουσιν ανοσιουρ γεῖν καὶ συνεκπονεῖν ᾑρημένον. Τεθνάτω δὴ οὖν ὁ τοιόσδε, φησίν, πλὴν εἰ μὴ λύτρα καὶ τὰς ἔν γε τούτοις ζημίας ἐπιθείεν οι κριταί. Βλέπει δὲ ὁ νόμος πρὸς τὸ χρηστὸν, καὶ συνθέλησιν τὴν εἰς ἁμαρτίαν, καὶ ὡς ἐν ψιλή συναινέσει συνδρομήν, ο Κολάζει γὰρ μετριώτερον, είπερ έλοντο, φησίν, οι κριταί, ο Καὶ δέχου τὸν τύπον εἰς ἀλήθειαν· κατακρίνει μὲν γὰρ θανάτῳ τὰ παγχάλεπα τῶν πλημμελημάτων πάντων κριτής, πλὴν προσίεται τοὺς ἡμαρτηκότας, καὶ λύτρα προσφέροντας, τὰ τῆς ἁμαρτίας λυτικά, τὸ ἐκ μετανοίας δάκρυον, τὸν ἐπὶ ταῖς μεταγνώσεων πόνον, τῆς ἐλεημοσύνης τους τρόπους· « Κατακαυ- Ακριβῆ δὲ ὁ νόμος καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς πεπονθέσι ποιείται διαστολήν· εἰ μὲν γὰρ υἱὸν ἡ θυγατέρα, φησίν, ο μόσχος ἀνέλῃ, τεθνάτω καὶ ἀφιλοικτιρμός νως· εἰ δὲ παῖδα ἢ παιδίσκην, ἀργύριον ἔστω τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ζητούμενον. Τίς οὖν ὁ λόγος, πῶς οὐκ ἄξιον ἰδεῖν ; καίτοι τὸ ἐλεύθερόν τε καὶ δοῦλον ἐν ἡμῖν, ἐκ πλεονεξίας καὶ οὐκ ἀρρώστημα φύσεως, καθάπερ ἀμέλει καὶ τὸ νοσεῖν· ο Εἷς γὰρ ἡμᾶς ἔκτισε Θεὸς, καὶ εἷς ὁ πάντων Πατὴρ, κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν. "Αρ' οὖν ὡς ἔγκλημα καὶ δουλείαν καταγράφει τινῶν ὁ Δημιουργός ; ἄρα καὶ παρ' αὐτῷ τὸ δοῦλον ἐν μείοσι, καὶ δόξῃ πλεονεκτεῖ τὸ ἐλεύ θερον; Οὐ μὲν οὖν. • Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὐκ ἔνι δοῦλος, οὔτε ἐλεύθερος. » Οὐκοῦν, σκιὰ γὰρ ὁ νόμος, διὰ μὲν υἱοῦ τε καὶ θύγατρος, τὸ ἐλεύθερον τῶν ἁγίων σημαίνεται γένος· διὰ δέ γε παιδός τα καὶ παιδίσκης, τὸ δοῦλον ἔτι καὶ ὑπὸ ζυγὸν ἁμαρ τίας. Εστι δὲ οὐ ταυτόν, τὸ πλημμελεῖν εἰς ἁγίους ἢ ἁμαρτωλούς. Κολάζεται δὲ οὐκ ἐν ἴσῳ μέτρῳ τὰ ἐπ' ἀμφοῖν· ὅτι μὲν γὰρ ἀδελφοὶ τὴν φύσιν, οίδε τε κἀκεῖνοι, παντί τῳ σαφές· ἀλλ᾽ ἔστι τὸ ἅγιον, ἐν ὑπεροχῇ τῇ πνευματικῇ, καὶ ἐν τοῖς τῆς ἀρετῆς ὑψώμασι· καὶ παρὰ τῷ Θεῷ τίμιον, ὡς καὶ ἐν υἱοῦ τάξει γενέσθαι καὶ θύγατρος, καὶ τὸ ἀνθρώπινόν τε καὶ δουλοπρεπὲς ὑπερφέρεσθαι μέτρον. Οσιουργεῖν δὲ ὁ νόμος καὶ ἀγάπης ἔχεσθαι τῆς εἰς ἀδελφούς, * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Subtrahit autem ab hac poena possessorem, si illius ¡niquos mores ignorabat, et nequitiæ socius minime fuisse deprehendatur : neque enim aliorum crimina nostra sunt, si clam nobis admittantur. Vesci autem tauri carnibus vetat : in quo non oportere aliorum impuritatis esse consortes, sub vescendi partici- pandique figura latenter significat : annon aperte hoc illud est : ‹ Te ipsum castum custodi, et ne communicaveris peccatis alienis *?, PALL. Maxime vero. CYR. Simul autem cum tauro dominum quoque damnari decernit, si injuriam illatam sciverit, et illius iniquitatem non ignorasse coarguatur: nam posse quidem iniquos mores coercere, et ab injuria facile prohibere, sed facere nolle, idque præsertim et industria, propemodum indicat hominem in faciendo socium fuisse, et quod ad voluntatem, et commune consilium pertinet, cum iis, qui contra fas quidpiam committere velint, operam quoque in ea re suam conferre voluisse. Ejusmodi igitur homo, inquit, morte multetur, nisi pretium et pro ejus- modi criminibus admissis mullam judices impo- suerint. Spectat enim lex ad clementiam, et voluntatis in peccando societatem, et solius consen- sionis concursum. Levius punit, siquidem, inquit, judices ita censuerint. › Jam figuram accipe trans- latam ad veritatis significationem: ille enim omnium judex gravissima crimina morte vindicat; mittit tamen eos qui peccarint, si pretia offerant, qui- bus peccata solvantur, lacrymas nimirum poeniten- tiæ, laboremque conversionis, et eleemosynæ mo- C dos : « Superexaltat enim misericordia judicium ", juxta Scripturas. Diligenti quoque discrimine lex distinguit eos qui injuria sint affecti : nam, si ilium, inquit, aut filiam taurus occiderit, moriatur, nec ullus sit miserationi locus : sin servum aut ancillam, argentum pro illis exigatur. Rationem igitur bujus discriminis inquirere qui feri potest ut indignum sit, cum praesertim liberi servique differentia in nobis non naturæ vitium sit, qualis est procul du- bio mala valetudo, sed ex potentiorum oppressione nascatur? « ldem namque nos condidit Deus, et unus est omnium Pater "8 › juxta prophetæ vo- cem. Num igitur Conditor noster nonnullis etiam servitutem pro crimine ascribit? num apud ipsum quoque servilis conditio nihil penditur, et libertas majore gloria pollet? Minime vero: In Christo enim Jesu non est servus, neque liber ". › Igitur, quia lex umbra est, per filium ac filiam liberum sanctorum hominum genus significatur; per servum vero et ancillam illud adhuc servile genus, et pec- cati jugo subjectum. Non est igitur par injuria in sanctos atque in peccatores facta, neque eadem mensura plectuntur peccata in utrosque commissa : nam esse quidem tum hos, tum illos natura fratres, omnibus liquet; sed tamen sanctorum conditio est spirituali excellentia, et virtutum sublimitate supe- » 1·Tim. v, 29. D Jacob. It, 3. st Malach. ut, 10. * Galat. 111, 28.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΕΒΔΟΜΟΣ. Περὶ τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἀγάπης. Εὐφημίαις ἡμῖν, ὦ Παλλάδια, ταῖς εἰς λῆξιν καὶ ἀνωτάτω στεφανοῦντος τοῦ νόμου την πρώτην καὶ ὑπερτάτην τῶν ἐντολῶν, τὸ « Αγαπήσεις δίσ τὸν Θεόν σου, φημὶ, ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου, καὶ ἐξ ὅλης διανοίας, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου - > ο προσ επάγοντος δὲ ὅτι • Καὶ τὸν πλησίον σου ώς σεαυτόν, ο καὶ μὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ φάσκοντος ἐναργώς, ὅτι ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται, πλήρωμά τε νόμου τὴν ἀγά- πην κατονομάζοντος καὶ τοῦ θεσπεσίου Παύλου, διά τοι τὸ μηδὲν τῷ πλησίον ἐργάζεσθαι κακόν, ἀποχρώ σαν ἡμῖν, ὡς γοῦν ἔμοιγε δοκεῖ, τὴν ἐπὶ τῇ πρώτη διασκευὴν ἐποιήσατο ὁ λόγος, κατά γε τὰ ἐγχωρούν, ἄνω τε καὶ κάτω, καὶ οἰονεί πως ἐν κύκλῳ περιπ στῶν, καὶ οὐκ ἀγεννῶς ἀφηγούμενος τῆς εἰς θεόν ἀγάπης ολοτελοῦς τε καὶ ἀμωμήτου παντελῶς, της ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν ὁ τρόπος. Φέρε δὴ οὖν τὴν γείτονά τε καὶ ἀδελφὴν πολυπραγμονῶμεν ἐντολὴν καὶ ἀγάπης τῆς εἰς τὸν πλησίον ἀκριβῆ ποιώμεθα την κατάσκεψιν, ιχνηλατοῦντες εὖ μάλα τὰ δι' ὧν ἂν γέ- νοιτό τις μὲν ἀρετῆς ἐν κύκλῳ (1) καλῷ, φιλοτεχνίας δὲ τῆς εἰς τοῦτο, τὴν ἀρίστην δόξαν αράμενος, ἐν ἀγαθότητι βαδιεῖται μετὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων κατά τὸν θεσπέσιον Σαμουήλ. χρῆναι γὰρ ἔγωγέ φημι τη εἰς Θεὸν ἀγάπῃ συνεπιτηδεύειν ἀστείως τὴν εἰς ἀδελ φούς· ὡς τό τοι λείπεσθαι μιᾶς, τὴν ἐπ' ἀμφοῖν ἀπότευξιν ἔχει, κατά γε τὰς Ἰωάννου φωνάς. Γέ- γραφε γὰρ ὡδί · « Εάν τις εἴπῃ, ὅτι ἀγαπῶ τὸν Θεὸν, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισεῖ, ψεύστης ἐστίν· ὁ γὰρ * ἐν καλῷ εἶναι γενέσθαι. τῆς μὲν ἀρετῆς ἐν καλῷ, ἐν βεβαίῳ τῆς ὀρε τῆς (γ. 220). S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. DE ADORATIONE ET CULTU IN SPIRITU ET VERITATE LIBER SEPTIMUS. De charitate in fratres. : Cum summis laudibus, et quibus adjici nihil pos- sit, lex ornet primum illud atque supremum man- datum, videlicet : . Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua “3 et adjiciat præterea : ‹ Proxi- inum quoque tuum, sicut te ipsum : Cum ipse quoque Christus dicat aperte, in his duobus man- datis totam legem atque prophetas pendere : ac dilectionem beatus Paulus plenitudinem legis ap- pellet *, quod proximo malum non operetur: satis illud primum, ut mihi quidem videtur, nostra oratio, ut res patiebatur, explicavit, cum sursum ac deorsum, et quasi in orbem omnia circumqua- que lustraverit, neque obscure docuerit, quis a B nobis perfectæ in Deum charitatis, et omni repre- hensione vacantis possit exhiberi modus. Age igi- tur huic vicinum atque cognatum exquiramus man- datum, ac de charitate in proximum accurate con- sideremus, diligenterque ea pervestigemus, per quæ ad præclaram virtutem pervenire quis possit : ac, pro industria in eam rem adhibita, summam gloriam consecutus, in bonitate cum Deo et homi- nibus, ut divinus ille Samuel, ambulet 4. Arbitror enim simul cum illa erga Deum charitate exercen- dam apte esse illam alteram in fratres. Nam, cui una defuerit, utraque desit necesse est, juxta Joan- nis vocem. Is enim ita scripsit : • Si quis dixerit, quia diligo Deum, et fratrem suum oderit, men- dax est; qui enim fratrem suum non diligit, quem Deut. vi, 5. Cyrillus sic loqui, vel Pra- terea cod. Vatic. habet, etc., “Matth. xx11, 39. 4. Rom. 1111, C ut solet etiam Cyrillus dicere, 8. " I Reg. 11, 26. (1) Κύκλῳ Subdititiam vocem puto. Solet enim

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α λείας μὴ ἀμοιρεῖν τὸν λόγον. Ἐὰν γὰρ πέσῃ, φησί, των, ὀφλήσει δίκην ὁ τοῦ σκανδάλου πρόξενος, καὶ ἐμὲ, συμφέρει αὐτῷ, ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς πελάγει τῆς θαλάσσης. » βοῦς ἢ ὄνος, ὁ πεπονηκὼς ἀποτίσει. Βοῦν δὲ καὶ δνον ονομάζει πάλιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐν λόγῳ βα- θεῖ· καὶ βοῦν μέν φησιν, ἵνα νοήσῃς τὸ ἱερόν τε καὶ καθαρὸν γένος· δνον δὲ, ἵνα συνῇς, τὸ ἀνίερον καὶ ἀκάθαρτον· οὐ γὰρ προσάγεται κατὰ νόμον εἰς θυ σίαν Θεῷ τὸ ἀκάθαρτον· ἱερὸν δὲ γένος καὶ καθα ρὸν εἶναί φαμεν, τοὺς ἡγιασμένους ήδη διὰ τῆς πί στεως· ἀνίερον δὲ καὶ ἀκάθαρτον, τοὺς ούπω κεκα- θαρμένους διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ἀλλ' ἐντε- τηγμένον ἔχοντες ἔτι τῆς ἁμαρτίας τὸν μολυσμών. Ομοιον οὖν ὡς εἰ λέγοι, Εἴ τι γένοιτο βλάβος, ἢ περί τινα τῶν ἤδη βεβαπτισμένων καὶ κατεσφρα γισμένων διὰ τῆς χάριτος εἰς οἰκειότητα τὴν ὡς πρός Θεόν, ήγουν εἰς τινα τυχὸν τῶν οὔπω τοιού αὐτῷ μενεῖ τὸ τεθνηκός, τουτέστιν, αὐτοῦ γενήσε και του παθόντος ὁ θάνατος. Ασφαλίζεται γε γοῦν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμᾶς λέγων· ι ὓς ἐὰν σκανδα λίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Ἴδοις δ' ἂν εὐκόλως καὶ δι' ἑτέρων ἡμῖν εἰ νιγμάτων παραδηλοῦντα τὸν νόμον σφαλερόν, ὅτι τὸ πλημμελεῖν καὶ τοῦτο εἰς ἀδελφούς· τὸ γὰρ τύπτειν αὐτῶν ἀσθενοῦσαν τὴν συνείδησιν, εἰς Χριστὸν ἡμῶν ἀναφέρει τὸ πλημμελές. Εφη τοίνυν· « Ἐὰν δὲ ἐξελθὸν πῦρ εὕρῃ ἀκάνθας και προσεμπρήσῃ ἅλω νας ή στάχυας, ἢ πεδίον, ἀποτίσει τὸ πῦρ ὁ ἐγκαύ σας. » Οὐ γάρ τοι προσήκει τοῖς ἀδικεῖν πεφυκόσι συνδιόλλυσθαι τὸ χρηστόν, οὐδὲ τοῖς ἀγρίοις συνδα πανᾶσθαι τὸ ἡμερον. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η γὰρ οὐχὶ ταῖς ἐν ὄρεσί τε καὶ ἐν ἀγροῖς ακάνθαις παρεικάζοιτο ἂν εἰκότως τὰ τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν συγγράμματα, καὶ ἡ τῶν παρ' Ελλησε δογμάτων τερθρεία ; τίς γὰρ ἂν γένοιτο ταῖς τῶν ἀν θρώπων ψυχαῖς ἐκεῖθεν ἡ ὄνησις, μᾶλλον δὲ ποῖον οὐκ ἔσται βλάβος τοῖς εἰς νοῦν ἐθέλουσιν ἐκεῖνα λα δεῖν; Πυρὸς τοίνυν μόνου τροφός, ἡ ἄκανθα, καὶ φλο γὸς διατροφή. Ανακαίουσι δὲ καὶ φλόγας ἡμῖν τὰς εἰς αἰῶνα καὶ τῶν πεπλανημένων τὰ ἐξίτηλα δόγ ματα, καὶ τὰ τῶν εἰδωλολατρών γραοπρεπή μυθά- ρια· ἄσταχυς δὲ καὶ σίτος, ἡμερωτάτη τροφή, καὶ ἀνθρώποις εδώδιμα, καὶ ἀναγκαῖα πρὸς ἔνησιν· συνέχει γὰρ ἡμᾶς εἰς ζωήν, καὶ τύπος ἂν εἴη τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων, δι' ὧν οἱ πεπιστευκότες ὡς ἄρτι ζώντι τρεφόμεθα καὶ ἀληθινῷ, τῷ Χριστῷ. Ἔστι δὲ αὖ πεδίον λεῖον ὥσπερ τι καὶ ἄτραχυ, τοῖς διαστείχειν εἰδόσιν ὀρθῶς ἡ θεόπνευστος Γραφής « Πάνω τα γὰρ ἐνώπιον τοῖς συνιούσι, κατὰ τὸ γεγραμ μένον· « καὶ ὀρθὰ τοῖς ευρίσκουσι γνώσιν. » Οὐκοῦν ἄκανθα μὲν ἡ μυσαρωτάτη καὶ βέβηλος αθυροστο μία τῶν διεστραμμένων· σῖτος δὲ καὶ ἄσταχυς δ ψυχωφελής τε καὶ τροφιμώτατος τῆς ἀληθείας λό ** derit, qui laboravit in exstruendo lacu, ipse persol- vet; bovem vero et asinum non simpliciter appellat, sed abdita ratione: ac bovem quidem inquit, ut in- telligas sacrum ác purum hominum genus; asinum vero, ut profanum et impurum; neque enim Deo in sacrificium offertur : sacrum porro genus ac purum esse dicimus eos, qui jam per fidem sanctificati sunt; profanum et impurum eos, qui nondum sunt sancto baptismate purgati, sed peccati maculas adhuc inu- stas habent. Perinde igitur est, ac si diceret, Si quid acciderit damni alical ex iis, qui jam baptizati sunt, et per gratiam ad conjunctionem cum Deo ineundam signati, aut ex iis certe, qui nondum tales sunt, ejus scandali auctor multae obnoxius erit, et ad fp- sumi pertinebit exanime cadaver, id est, ejus erit mors ilius, qui damnum est passus. Itaque præmo- net nos ipse quoque Salvator, dicens : • Qui scanda- lizaverit unum ex pusillis istis, qui in me crèdunt, expedit ei, ut suspendatur mula asinaria în colle ejus, et demergatur in profundum maris ***. › PALL. Recte dicis. CYR. Facile autem videbis, aliis etiam figuris in- dicare legem, quam periculosum sit peccare, et hoc in fratres : nam in eo, quod percutimus eorum infr- mam conscientiam, nostra offensa ad Christum per- tinet ”*. Ideoque ait : « Quod si egressus ignis inve- nerit spinas, et simul succenderit areas, aut spicas, aut campum, exsolvet, qui ignem accenderit ***. > Non enim convenit, ut simul cum iis, quæ suapte natura lædunt, etiam quod usui est, pereat; neque cùm silvestribus simul consumatur, quod excultum est. PALL. Quo tandem istud modo ? CYR. Annon spinis montanis atque silvestribus convenientissime comparari possunt impiorum haere- dcorum scripta, et gentilium dogmatum praestigie? nam quæ inde utilitas in animos hominum perma- nare possit ? imo vero, quæ non pernicies iis affera- tur, qui illa in animum admittere voluerint? Ignis enim duntaxat altrices sunt spinæ et flammas pabu- lum ; flammas itidem nobis accendunt sempiternas, cum vana errantium dogmata, tum vero idolo- latrarum aniles fabulæ : spica porro et triticum sua- vissimus est cibus, et hominibus ad vescendum aptis- simus, et ad usum necessarius; continet enim nos in vit ; et figura esse poterit dogmatum veritatis, per quæ nos, qui credimus, Christo, tanquam pane viventi ac vero, pascimur. Rursus campus est pla- nus, et minime asper iis, qui recte per illum amba- lare norunt, Scriptura divinitus inspirata : Omnia enim in prospectu sunt iis, qui intelligunt ***, › at scriptum est, et recta invenientibus scientiam * Igitur spina quidem est illa perversorum hominum exsecrabilis maxime et profana loquacitas : triticum vero et spica sermo veritatis, qui animis utilitatem C D Prov. vw, 9. *** Matth. xviii, 6. 37° I Cor. VIII, 12. "**Exod. xxII, 6. Sap. IX, 16.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α λείας μὴ ἀμοιρεῖν τὸν λόγον. Ἐὰν γὰρ πέσῃ, φησί, των, ὀφλήσει δίκην ὁ τοῦ σκανδάλου πρόξενος, καὶ ἐμὲ, συμφέρει αὐτῷ, ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς πελάγει τῆς θαλάσσης. » βοῦς ἢ ὄνος, ὁ πεπονηκὼς ἀποτίσει. Βοῦν δὲ καὶ δνον ονομάζει πάλιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐν λόγῳ βα- θεῖ· καὶ βοῦν μέν φησιν, ἵνα νοήσῃς τὸ ἱερόν τε καὶ καθαρὸν γένος· δνον δὲ, ἵνα συνῇς, τὸ ἀνίερον καὶ ἀκάθαρτον· οὐ γὰρ προσάγεται κατὰ νόμον εἰς θυ σίαν Θεῷ τὸ ἀκάθαρτον· ἱερὸν δὲ γένος καὶ καθα ρὸν εἶναί φαμεν, τοὺς ἡγιασμένους ήδη διὰ τῆς πί στεως· ἀνίερον δὲ καὶ ἀκάθαρτον, τοὺς ούπω κεκα- θαρμένους διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ἀλλ' ἐντε- τηγμένον ἔχοντες ἔτι τῆς ἁμαρτίας τὸν μολυσμών. Ομοιον οὖν ὡς εἰ λέγοι, Εἴ τι γένοιτο βλάβος, ἢ περί τινα τῶν ἤδη βεβαπτισμένων καὶ κατεσφρα γισμένων διὰ τῆς χάριτος εἰς οἰκειότητα τὴν ὡς πρός Θεόν, ήγουν εἰς τινα τυχὸν τῶν οὔπω τοιού αὐτῷ μενεῖ τὸ τεθνηκός, τουτέστιν, αὐτοῦ γενήσε και του παθόντος ὁ θάνατος. Ασφαλίζεται γε γοῦν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμᾶς λέγων· ι ὓς ἐὰν σκανδα λίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Ἴδοις δ' ἂν εὐκόλως καὶ δι' ἑτέρων ἡμῖν εἰ νιγμάτων παραδηλοῦντα τὸν νόμον σφαλερόν, ὅτι τὸ πλημμελεῖν καὶ τοῦτο εἰς ἀδελφούς· τὸ γὰρ τύπτειν αὐτῶν ἀσθενοῦσαν τὴν συνείδησιν, εἰς Χριστὸν ἡμῶν ἀναφέρει τὸ πλημμελές. Εφη τοίνυν· « Ἐὰν δὲ ἐξελθὸν πῦρ εὕρῃ ἀκάνθας και προσεμπρήσῃ ἅλω νας ή στάχυας, ἢ πεδίον, ἀποτίσει τὸ πῦρ ὁ ἐγκαύ σας. » Οὐ γάρ τοι προσήκει τοῖς ἀδικεῖν πεφυκόσι συνδιόλλυσθαι τὸ χρηστόν, οὐδὲ τοῖς ἀγρίοις συνδα πανᾶσθαι τὸ ἡμερον. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η γὰρ οὐχὶ ταῖς ἐν ὄρεσί τε καὶ ἐν ἀγροῖς ακάνθαις παρεικάζοιτο ἂν εἰκότως τὰ τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν συγγράμματα, καὶ ἡ τῶν παρ' Ελλησε δογμάτων τερθρεία ; τίς γὰρ ἂν γένοιτο ταῖς τῶν ἀν θρώπων ψυχαῖς ἐκεῖθεν ἡ ὄνησις, μᾶλλον δὲ ποῖον οὐκ ἔσται βλάβος τοῖς εἰς νοῦν ἐθέλουσιν ἐκεῖνα λα δεῖν; Πυρὸς τοίνυν μόνου τροφός, ἡ ἄκανθα, καὶ φλο γὸς διατροφή. Ανακαίουσι δὲ καὶ φλόγας ἡμῖν τὰς εἰς αἰῶνα καὶ τῶν πεπλανημένων τὰ ἐξίτηλα δόγ ματα, καὶ τὰ τῶν εἰδωλολατρών γραοπρεπή μυθά- ρια· ἄσταχυς δὲ καὶ σίτος, ἡμερωτάτη τροφή, καὶ ἀνθρώποις εδώδιμα, καὶ ἀναγκαῖα πρὸς ἔνησιν· συνέχει γὰρ ἡμᾶς εἰς ζωήν, καὶ τύπος ἂν εἴη τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων, δι' ὧν οἱ πεπιστευκότες ὡς ἄρτι ζώντι τρεφόμεθα καὶ ἀληθινῷ, τῷ Χριστῷ. Ἔστι δὲ αὖ πεδίον λεῖον ὥσπερ τι καὶ ἄτραχυ, τοῖς διαστείχειν εἰδόσιν ὀρθῶς ἡ θεόπνευστος Γραφής « Πάνω τα γὰρ ἐνώπιον τοῖς συνιούσι, κατὰ τὸ γεγραμ μένον· « καὶ ὀρθὰ τοῖς ευρίσκουσι γνώσιν. » Οὐκοῦν ἄκανθα μὲν ἡ μυσαρωτάτη καὶ βέβηλος αθυροστο μία τῶν διεστραμμένων· σῖτος δὲ καὶ ἄσταχυς δ ψυχωφελής τε καὶ τροφιμώτατος τῆς ἀληθείας λό ** derit, qui laboravit in exstruendo lacu, ipse persol- vet; bovem vero et asinum non simpliciter appellat, sed abdita ratione: ac bovem quidem inquit, ut in- telligas sacrum ác purum hominum genus; asinum vero, ut profanum et impurum; neque enim Deo in sacrificium offertur : sacrum porro genus ac purum esse dicimus eos, qui jam per fidem sanctificati sunt; profanum et impurum eos, qui nondum sunt sancto baptismate purgati, sed peccati maculas adhuc inu- stas habent. Perinde igitur est, ac si diceret, Si quid acciderit damni alical ex iis, qui jam baptizati sunt, et per gratiam ad conjunctionem cum Deo ineundam signati, aut ex iis certe, qui nondum tales sunt, ejus scandali auctor multae obnoxius erit, et ad fp- sumi pertinebit exanime cadaver, id est, ejus erit mors ilius, qui damnum est passus. Itaque præmo- net nos ipse quoque Salvator, dicens : • Qui scanda- lizaverit unum ex pusillis istis, qui in me crèdunt, expedit ei, ut suspendatur mula asinaria în colle ejus, et demergatur in profundum maris ***. › PALL. Recte dicis. CYR. Facile autem videbis, aliis etiam figuris in- dicare legem, quam periculosum sit peccare, et hoc in fratres : nam in eo, quod percutimus eorum infr- mam conscientiam, nostra offensa ad Christum per- tinet ”*. Ideoque ait : « Quod si egressus ignis inve- nerit spinas, et simul succenderit areas, aut spicas, aut campum, exsolvet, qui ignem accenderit ***. > Non enim convenit, ut simul cum iis, quæ suapte natura lædunt, etiam quod usui est, pereat; neque cùm silvestribus simul consumatur, quod excultum est. PALL. Quo tandem istud modo ? CYR. Annon spinis montanis atque silvestribus convenientissime comparari possunt impiorum haere- dcorum scripta, et gentilium dogmatum praestigie? nam quæ inde utilitas in animos hominum perma- nare possit ? imo vero, quæ non pernicies iis affera- tur, qui illa in animum admittere voluerint? Ignis enim duntaxat altrices sunt spinæ et flammas pabu- lum ; flammas itidem nobis accendunt sempiternas, cum vana errantium dogmata, tum vero idolo- latrarum aniles fabulæ : spica porro et triticum sua- vissimus est cibus, et hominibus ad vescendum aptis- simus, et ad usum necessarius; continet enim nos in vit ; et figura esse poterit dogmatum veritatis, per quæ nos, qui credimus, Christo, tanquam pane viventi ac vero, pascimur. Rursus campus est pla- nus, et minime asper iis, qui recte per illum amba- lare norunt, Scriptura divinitus inspirata : Omnia enim in prospectu sunt iis, qui intelligunt ***, › at scriptum est, et recta invenientibus scientiam * Igitur spina quidem est illa perversorum hominum exsecrabilis maxime et profana loquacitas : triticum vero et spica sermo veritatis, qui animis utilitatem C D Prov. vw, 9. *** Matth. xviii, 6. 37° I Cor. VIII, 12. "**Exod. xxII, 6. Sap. IX, 16.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α λείας μὴ ἀμοιρεῖν τὸν λόγον. Ἐὰν γὰρ πέσῃ, φησί, των, ὀφλήσει δίκην ὁ τοῦ σκανδάλου πρόξενος, καὶ ἐμὲ, συμφέρει αὐτῷ, ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς πελάγει τῆς θαλάσσης. » βοῦς ἢ ὄνος, ὁ πεπονηκὼς ἀποτίσει. Βοῦν δὲ καὶ δνον ονομάζει πάλιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐν λόγῳ βα- θεῖ· καὶ βοῦν μέν φησιν, ἵνα νοήσῃς τὸ ἱερόν τε καὶ καθαρὸν γένος· δνον δὲ, ἵνα συνῇς, τὸ ἀνίερον καὶ ἀκάθαρτον· οὐ γὰρ προσάγεται κατὰ νόμον εἰς θυ σίαν Θεῷ τὸ ἀκάθαρτον· ἱερὸν δὲ γένος καὶ καθα ρὸν εἶναί φαμεν, τοὺς ἡγιασμένους ήδη διὰ τῆς πί στεως· ἀνίερον δὲ καὶ ἀκάθαρτον, τοὺς ούπω κεκα- θαρμένους διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ἀλλ' ἐντε- τηγμένον ἔχοντες ἔτι τῆς ἁμαρτίας τὸν μολυσμών. Ομοιον οὖν ὡς εἰ λέγοι, Εἴ τι γένοιτο βλάβος, ἢ περί τινα τῶν ἤδη βεβαπτισμένων καὶ κατεσφρα γισμένων διὰ τῆς χάριτος εἰς οἰκειότητα τὴν ὡς πρός Θεόν, ήγουν εἰς τινα τυχὸν τῶν οὔπω τοιού αὐτῷ μενεῖ τὸ τεθνηκός, τουτέστιν, αὐτοῦ γενήσε και του παθόντος ὁ θάνατος. Ασφαλίζεται γε γοῦν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμᾶς λέγων· ι ὓς ἐὰν σκανδα λίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Ἴδοις δ' ἂν εὐκόλως καὶ δι' ἑτέρων ἡμῖν εἰ νιγμάτων παραδηλοῦντα τὸν νόμον σφαλερόν, ὅτι τὸ πλημμελεῖν καὶ τοῦτο εἰς ἀδελφούς· τὸ γὰρ τύπτειν αὐτῶν ἀσθενοῦσαν τὴν συνείδησιν, εἰς Χριστὸν ἡμῶν ἀναφέρει τὸ πλημμελές. Εφη τοίνυν· « Ἐὰν δὲ ἐξελθὸν πῦρ εὕρῃ ἀκάνθας και προσεμπρήσῃ ἅλω νας ή στάχυας, ἢ πεδίον, ἀποτίσει τὸ πῦρ ὁ ἐγκαύ σας. » Οὐ γάρ τοι προσήκει τοῖς ἀδικεῖν πεφυκόσι συνδιόλλυσθαι τὸ χρηστόν, οὐδὲ τοῖς ἀγρίοις συνδα πανᾶσθαι τὸ ἡμερον. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η γὰρ οὐχὶ ταῖς ἐν ὄρεσί τε καὶ ἐν ἀγροῖς ακάνθαις παρεικάζοιτο ἂν εἰκότως τὰ τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν συγγράμματα, καὶ ἡ τῶν παρ' Ελλησε δογμάτων τερθρεία ; τίς γὰρ ἂν γένοιτο ταῖς τῶν ἀν θρώπων ψυχαῖς ἐκεῖθεν ἡ ὄνησις, μᾶλλον δὲ ποῖον οὐκ ἔσται βλάβος τοῖς εἰς νοῦν ἐθέλουσιν ἐκεῖνα λα δεῖν; Πυρὸς τοίνυν μόνου τροφός, ἡ ἄκανθα, καὶ φλο γὸς διατροφή. Ανακαίουσι δὲ καὶ φλόγας ἡμῖν τὰς εἰς αἰῶνα καὶ τῶν πεπλανημένων τὰ ἐξίτηλα δόγ ματα, καὶ τὰ τῶν εἰδωλολατρών γραοπρεπή μυθά- ρια· ἄσταχυς δὲ καὶ σίτος, ἡμερωτάτη τροφή, καὶ ἀνθρώποις εδώδιμα, καὶ ἀναγκαῖα πρὸς ἔνησιν· συνέχει γὰρ ἡμᾶς εἰς ζωήν, καὶ τύπος ἂν εἴη τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων, δι' ὧν οἱ πεπιστευκότες ὡς ἄρτι ζώντι τρεφόμεθα καὶ ἀληθινῷ, τῷ Χριστῷ. Ἔστι δὲ αὖ πεδίον λεῖον ὥσπερ τι καὶ ἄτραχυ, τοῖς διαστείχειν εἰδόσιν ὀρθῶς ἡ θεόπνευστος Γραφής « Πάνω τα γὰρ ἐνώπιον τοῖς συνιούσι, κατὰ τὸ γεγραμ μένον· « καὶ ὀρθὰ τοῖς ευρίσκουσι γνώσιν. » Οὐκοῦν ἄκανθα μὲν ἡ μυσαρωτάτη καὶ βέβηλος αθυροστο μία τῶν διεστραμμένων· σῖτος δὲ καὶ ἄσταχυς δ ψυχωφελής τε καὶ τροφιμώτατος τῆς ἀληθείας λό ** derit, qui laboravit in exstruendo lacu, ipse persol- vet; bovem vero et asinum non simpliciter appellat, sed abdita ratione: ac bovem quidem inquit, ut in- telligas sacrum ác purum hominum genus; asinum vero, ut profanum et impurum; neque enim Deo in sacrificium offertur : sacrum porro genus ac purum esse dicimus eos, qui jam per fidem sanctificati sunt; profanum et impurum eos, qui nondum sunt sancto baptismate purgati, sed peccati maculas adhuc inu- stas habent. Perinde igitur est, ac si diceret, Si quid acciderit damni alical ex iis, qui jam baptizati sunt, et per gratiam ad conjunctionem cum Deo ineundam signati, aut ex iis certe, qui nondum tales sunt, ejus scandali auctor multae obnoxius erit, et ad fp- sumi pertinebit exanime cadaver, id est, ejus erit mors ilius, qui damnum est passus. Itaque præmo- net nos ipse quoque Salvator, dicens : • Qui scanda- lizaverit unum ex pusillis istis, qui in me crèdunt, expedit ei, ut suspendatur mula asinaria în colle ejus, et demergatur in profundum maris ***. › PALL. Recte dicis. CYR. Facile autem videbis, aliis etiam figuris in- dicare legem, quam periculosum sit peccare, et hoc in fratres : nam in eo, quod percutimus eorum infr- mam conscientiam, nostra offensa ad Christum per- tinet ”*. Ideoque ait : « Quod si egressus ignis inve- nerit spinas, et simul succenderit areas, aut spicas, aut campum, exsolvet, qui ignem accenderit ***. > Non enim convenit, ut simul cum iis, quæ suapte natura lædunt, etiam quod usui est, pereat; neque cùm silvestribus simul consumatur, quod excultum est. PALL. Quo tandem istud modo ? CYR. Annon spinis montanis atque silvestribus convenientissime comparari possunt impiorum haere- dcorum scripta, et gentilium dogmatum praestigie? nam quæ inde utilitas in animos hominum perma- nare possit ? imo vero, quæ non pernicies iis affera- tur, qui illa in animum admittere voluerint? Ignis enim duntaxat altrices sunt spinæ et flammas pabu- lum ; flammas itidem nobis accendunt sempiternas, cum vana errantium dogmata, tum vero idolo- latrarum aniles fabulæ : spica porro et triticum sua- vissimus est cibus, et hominibus ad vescendum aptis- simus, et ad usum necessarius; continet enim nos in vit ; et figura esse poterit dogmatum veritatis, per quæ nos, qui credimus, Christo, tanquam pane viventi ac vero, pascimur. Rursus campus est pla- nus, et minime asper iis, qui recte per illum amba- lare norunt, Scriptura divinitus inspirata : Omnia enim in prospectu sunt iis, qui intelligunt ***, › at scriptum est, et recta invenientibus scientiam * Igitur spina quidem est illa perversorum hominum exsecrabilis maxime et profana loquacitas : triticum vero et spica sermo veritatis, qui animis utilitatem C D Prov. vw, 9. *** Matth. xviii, 6. 37° I Cor. VIII, 12. "**Exod. xxII, 6. Sap. IX, 16.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α λείας μὴ ἀμοιρεῖν τὸν λόγον. Ἐὰν γὰρ πέσῃ, φησί, των, ὀφλήσει δίκην ὁ τοῦ σκανδάλου πρόξενος, καὶ ἐμὲ, συμφέρει αὐτῷ, ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς πελάγει τῆς θαλάσσης. » βοῦς ἢ ὄνος, ὁ πεπονηκὼς ἀποτίσει. Βοῦν δὲ καὶ δνον ονομάζει πάλιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐν λόγῳ βα- θεῖ· καὶ βοῦν μέν φησιν, ἵνα νοήσῃς τὸ ἱερόν τε καὶ καθαρὸν γένος· δνον δὲ, ἵνα συνῇς, τὸ ἀνίερον καὶ ἀκάθαρτον· οὐ γὰρ προσάγεται κατὰ νόμον εἰς θυ σίαν Θεῷ τὸ ἀκάθαρτον· ἱερὸν δὲ γένος καὶ καθα ρὸν εἶναί φαμεν, τοὺς ἡγιασμένους ήδη διὰ τῆς πί στεως· ἀνίερον δὲ καὶ ἀκάθαρτον, τοὺς ούπω κεκα- θαρμένους διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ἀλλ' ἐντε- τηγμένον ἔχοντες ἔτι τῆς ἁμαρτίας τὸν μολυσμών. Ομοιον οὖν ὡς εἰ λέγοι, Εἴ τι γένοιτο βλάβος, ἢ περί τινα τῶν ἤδη βεβαπτισμένων καὶ κατεσφρα γισμένων διὰ τῆς χάριτος εἰς οἰκειότητα τὴν ὡς πρός Θεόν, ήγουν εἰς τινα τυχὸν τῶν οὔπω τοιού αὐτῷ μενεῖ τὸ τεθνηκός, τουτέστιν, αὐτοῦ γενήσε και του παθόντος ὁ θάνατος. Ασφαλίζεται γε γοῦν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμᾶς λέγων· ι ὓς ἐὰν σκανδα λίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Ἴδοις δ' ἂν εὐκόλως καὶ δι' ἑτέρων ἡμῖν εἰ νιγμάτων παραδηλοῦντα τὸν νόμον σφαλερόν, ὅτι τὸ πλημμελεῖν καὶ τοῦτο εἰς ἀδελφούς· τὸ γὰρ τύπτειν αὐτῶν ἀσθενοῦσαν τὴν συνείδησιν, εἰς Χριστὸν ἡμῶν ἀναφέρει τὸ πλημμελές. Εφη τοίνυν· « Ἐὰν δὲ ἐξελθὸν πῦρ εὕρῃ ἀκάνθας και προσεμπρήσῃ ἅλω νας ή στάχυας, ἢ πεδίον, ἀποτίσει τὸ πῦρ ὁ ἐγκαύ σας. » Οὐ γάρ τοι προσήκει τοῖς ἀδικεῖν πεφυκόσι συνδιόλλυσθαι τὸ χρηστόν, οὐδὲ τοῖς ἀγρίοις συνδα πανᾶσθαι τὸ ἡμερον. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η γὰρ οὐχὶ ταῖς ἐν ὄρεσί τε καὶ ἐν ἀγροῖς ακάνθαις παρεικάζοιτο ἂν εἰκότως τὰ τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν συγγράμματα, καὶ ἡ τῶν παρ' Ελλησε δογμάτων τερθρεία ; τίς γὰρ ἂν γένοιτο ταῖς τῶν ἀν θρώπων ψυχαῖς ἐκεῖθεν ἡ ὄνησις, μᾶλλον δὲ ποῖον οὐκ ἔσται βλάβος τοῖς εἰς νοῦν ἐθέλουσιν ἐκεῖνα λα δεῖν; Πυρὸς τοίνυν μόνου τροφός, ἡ ἄκανθα, καὶ φλο γὸς διατροφή. Ανακαίουσι δὲ καὶ φλόγας ἡμῖν τὰς εἰς αἰῶνα καὶ τῶν πεπλανημένων τὰ ἐξίτηλα δόγ ματα, καὶ τὰ τῶν εἰδωλολατρών γραοπρεπή μυθά- ρια· ἄσταχυς δὲ καὶ σίτος, ἡμερωτάτη τροφή, καὶ ἀνθρώποις εδώδιμα, καὶ ἀναγκαῖα πρὸς ἔνησιν· συνέχει γὰρ ἡμᾶς εἰς ζωήν, καὶ τύπος ἂν εἴη τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων, δι' ὧν οἱ πεπιστευκότες ὡς ἄρτι ζώντι τρεφόμεθα καὶ ἀληθινῷ, τῷ Χριστῷ. Ἔστι δὲ αὖ πεδίον λεῖον ὥσπερ τι καὶ ἄτραχυ, τοῖς διαστείχειν εἰδόσιν ὀρθῶς ἡ θεόπνευστος Γραφής « Πάνω τα γὰρ ἐνώπιον τοῖς συνιούσι, κατὰ τὸ γεγραμ μένον· « καὶ ὀρθὰ τοῖς ευρίσκουσι γνώσιν. » Οὐκοῦν ἄκανθα μὲν ἡ μυσαρωτάτη καὶ βέβηλος αθυροστο μία τῶν διεστραμμένων· σῖτος δὲ καὶ ἄσταχυς δ ψυχωφελής τε καὶ τροφιμώτατος τῆς ἀληθείας λό ** derit, qui laboravit in exstruendo lacu, ipse persol- vet; bovem vero et asinum non simpliciter appellat, sed abdita ratione: ac bovem quidem inquit, ut in- telligas sacrum ác purum hominum genus; asinum vero, ut profanum et impurum; neque enim Deo in sacrificium offertur : sacrum porro genus ac purum esse dicimus eos, qui jam per fidem sanctificati sunt; profanum et impurum eos, qui nondum sunt sancto baptismate purgati, sed peccati maculas adhuc inu- stas habent. Perinde igitur est, ac si diceret, Si quid acciderit damni alical ex iis, qui jam baptizati sunt, et per gratiam ad conjunctionem cum Deo ineundam signati, aut ex iis certe, qui nondum tales sunt, ejus scandali auctor multae obnoxius erit, et ad fp- sumi pertinebit exanime cadaver, id est, ejus erit mors ilius, qui damnum est passus. Itaque præmo- net nos ipse quoque Salvator, dicens : • Qui scanda- lizaverit unum ex pusillis istis, qui in me crèdunt, expedit ei, ut suspendatur mula asinaria în colle ejus, et demergatur in profundum maris ***. › PALL. Recte dicis. CYR. Facile autem videbis, aliis etiam figuris in- dicare legem, quam periculosum sit peccare, et hoc in fratres : nam in eo, quod percutimus eorum infr- mam conscientiam, nostra offensa ad Christum per- tinet ”*. Ideoque ait : « Quod si egressus ignis inve- nerit spinas, et simul succenderit areas, aut spicas, aut campum, exsolvet, qui ignem accenderit ***. > Non enim convenit, ut simul cum iis, quæ suapte natura lædunt, etiam quod usui est, pereat; neque cùm silvestribus simul consumatur, quod excultum est. PALL. Quo tandem istud modo ? CYR. Annon spinis montanis atque silvestribus convenientissime comparari possunt impiorum haere- dcorum scripta, et gentilium dogmatum praestigie? nam quæ inde utilitas in animos hominum perma- nare possit ? imo vero, quæ non pernicies iis affera- tur, qui illa in animum admittere voluerint? Ignis enim duntaxat altrices sunt spinæ et flammas pabu- lum ; flammas itidem nobis accendunt sempiternas, cum vana errantium dogmata, tum vero idolo- latrarum aniles fabulæ : spica porro et triticum sua- vissimus est cibus, et hominibus ad vescendum aptis- simus, et ad usum necessarius; continet enim nos in vit ; et figura esse poterit dogmatum veritatis, per quæ nos, qui credimus, Christo, tanquam pane viventi ac vero, pascimur. Rursus campus est pla- nus, et minime asper iis, qui recte per illum amba- lare norunt, Scriptura divinitus inspirata : Omnia enim in prospectu sunt iis, qui intelligunt ***, › at scriptum est, et recta invenientibus scientiam * Igitur spina quidem est illa perversorum hominum exsecrabilis maxime et profana loquacitas : triticum vero et spica sermo veritatis, qui animis utilitatem C D Prov. vw, 9. *** Matth. xviii, 6. 37° I Cor. VIII, 12. "**Exod. xxII, 6. Sap. IX, 16.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α λείας μὴ ἀμοιρεῖν τὸν λόγον. Ἐὰν γὰρ πέσῃ, φησί, των, ὀφλήσει δίκην ὁ τοῦ σκανδάλου πρόξενος, καὶ ἐμὲ, συμφέρει αὐτῷ, ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς πελάγει τῆς θαλάσσης. » βοῦς ἢ ὄνος, ὁ πεπονηκὼς ἀποτίσει. Βοῦν δὲ καὶ δνον ονομάζει πάλιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐν λόγῳ βα- θεῖ· καὶ βοῦν μέν φησιν, ἵνα νοήσῃς τὸ ἱερόν τε καὶ καθαρὸν γένος· δνον δὲ, ἵνα συνῇς, τὸ ἀνίερον καὶ ἀκάθαρτον· οὐ γὰρ προσάγεται κατὰ νόμον εἰς θυ σίαν Θεῷ τὸ ἀκάθαρτον· ἱερὸν δὲ γένος καὶ καθα ρὸν εἶναί φαμεν, τοὺς ἡγιασμένους ήδη διὰ τῆς πί στεως· ἀνίερον δὲ καὶ ἀκάθαρτον, τοὺς ούπω κεκα- θαρμένους διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ἀλλ' ἐντε- τηγμένον ἔχοντες ἔτι τῆς ἁμαρτίας τὸν μολυσμών. Ομοιον οὖν ὡς εἰ λέγοι, Εἴ τι γένοιτο βλάβος, ἢ περί τινα τῶν ἤδη βεβαπτισμένων καὶ κατεσφρα γισμένων διὰ τῆς χάριτος εἰς οἰκειότητα τὴν ὡς πρός Θεόν, ήγουν εἰς τινα τυχὸν τῶν οὔπω τοιού αὐτῷ μενεῖ τὸ τεθνηκός, τουτέστιν, αὐτοῦ γενήσε και του παθόντος ὁ θάνατος. Ασφαλίζεται γε γοῦν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμᾶς λέγων· ι ὓς ἐὰν σκανδα λίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Ἴδοις δ' ἂν εὐκόλως καὶ δι' ἑτέρων ἡμῖν εἰ νιγμάτων παραδηλοῦντα τὸν νόμον σφαλερόν, ὅτι τὸ πλημμελεῖν καὶ τοῦτο εἰς ἀδελφούς· τὸ γὰρ τύπτειν αὐτῶν ἀσθενοῦσαν τὴν συνείδησιν, εἰς Χριστὸν ἡμῶν ἀναφέρει τὸ πλημμελές. Εφη τοίνυν· « Ἐὰν δὲ ἐξελθὸν πῦρ εὕρῃ ἀκάνθας και προσεμπρήσῃ ἅλω νας ή στάχυας, ἢ πεδίον, ἀποτίσει τὸ πῦρ ὁ ἐγκαύ σας. » Οὐ γάρ τοι προσήκει τοῖς ἀδικεῖν πεφυκόσι συνδιόλλυσθαι τὸ χρηστόν, οὐδὲ τοῖς ἀγρίοις συνδα πανᾶσθαι τὸ ἡμερον. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η γὰρ οὐχὶ ταῖς ἐν ὄρεσί τε καὶ ἐν ἀγροῖς ακάνθαις παρεικάζοιτο ἂν εἰκότως τὰ τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν συγγράμματα, καὶ ἡ τῶν παρ' Ελλησε δογμάτων τερθρεία ; τίς γὰρ ἂν γένοιτο ταῖς τῶν ἀν θρώπων ψυχαῖς ἐκεῖθεν ἡ ὄνησις, μᾶλλον δὲ ποῖον οὐκ ἔσται βλάβος τοῖς εἰς νοῦν ἐθέλουσιν ἐκεῖνα λα δεῖν; Πυρὸς τοίνυν μόνου τροφός, ἡ ἄκανθα, καὶ φλο γὸς διατροφή. Ανακαίουσι δὲ καὶ φλόγας ἡμῖν τὰς εἰς αἰῶνα καὶ τῶν πεπλανημένων τὰ ἐξίτηλα δόγ ματα, καὶ τὰ τῶν εἰδωλολατρών γραοπρεπή μυθά- ρια· ἄσταχυς δὲ καὶ σίτος, ἡμερωτάτη τροφή, καὶ ἀνθρώποις εδώδιμα, καὶ ἀναγκαῖα πρὸς ἔνησιν· συνέχει γὰρ ἡμᾶς εἰς ζωήν, καὶ τύπος ἂν εἴη τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων, δι' ὧν οἱ πεπιστευκότες ὡς ἄρτι ζώντι τρεφόμεθα καὶ ἀληθινῷ, τῷ Χριστῷ. Ἔστι δὲ αὖ πεδίον λεῖον ὥσπερ τι καὶ ἄτραχυ, τοῖς διαστείχειν εἰδόσιν ὀρθῶς ἡ θεόπνευστος Γραφής « Πάνω τα γὰρ ἐνώπιον τοῖς συνιούσι, κατὰ τὸ γεγραμ μένον· « καὶ ὀρθὰ τοῖς ευρίσκουσι γνώσιν. » Οὐκοῦν ἄκανθα μὲν ἡ μυσαρωτάτη καὶ βέβηλος αθυροστο μία τῶν διεστραμμένων· σῖτος δὲ καὶ ἄσταχυς δ ψυχωφελής τε καὶ τροφιμώτατος τῆς ἀληθείας λό ** derit, qui laboravit in exstruendo lacu, ipse persol- vet; bovem vero et asinum non simpliciter appellat, sed abdita ratione: ac bovem quidem inquit, ut in- telligas sacrum ác purum hominum genus; asinum vero, ut profanum et impurum; neque enim Deo in sacrificium offertur : sacrum porro genus ac purum esse dicimus eos, qui jam per fidem sanctificati sunt; profanum et impurum eos, qui nondum sunt sancto baptismate purgati, sed peccati maculas adhuc inu- stas habent. Perinde igitur est, ac si diceret, Si quid acciderit damni alical ex iis, qui jam baptizati sunt, et per gratiam ad conjunctionem cum Deo ineundam signati, aut ex iis certe, qui nondum tales sunt, ejus scandali auctor multae obnoxius erit, et ad fp- sumi pertinebit exanime cadaver, id est, ejus erit mors ilius, qui damnum est passus. Itaque præmo- net nos ipse quoque Salvator, dicens : • Qui scanda- lizaverit unum ex pusillis istis, qui in me crèdunt, expedit ei, ut suspendatur mula asinaria în colle ejus, et demergatur in profundum maris ***. › PALL. Recte dicis. CYR. Facile autem videbis, aliis etiam figuris in- dicare legem, quam periculosum sit peccare, et hoc in fratres : nam in eo, quod percutimus eorum infr- mam conscientiam, nostra offensa ad Christum per- tinet ”*. Ideoque ait : « Quod si egressus ignis inve- nerit spinas, et simul succenderit areas, aut spicas, aut campum, exsolvet, qui ignem accenderit ***. > Non enim convenit, ut simul cum iis, quæ suapte natura lædunt, etiam quod usui est, pereat; neque cùm silvestribus simul consumatur, quod excultum est. PALL. Quo tandem istud modo ? CYR. Annon spinis montanis atque silvestribus convenientissime comparari possunt impiorum haere- dcorum scripta, et gentilium dogmatum praestigie? nam quæ inde utilitas in animos hominum perma- nare possit ? imo vero, quæ non pernicies iis affera- tur, qui illa in animum admittere voluerint? Ignis enim duntaxat altrices sunt spinæ et flammas pabu- lum ; flammas itidem nobis accendunt sempiternas, cum vana errantium dogmata, tum vero idolo- latrarum aniles fabulæ : spica porro et triticum sua- vissimus est cibus, et hominibus ad vescendum aptis- simus, et ad usum necessarius; continet enim nos in vit ; et figura esse poterit dogmatum veritatis, per quæ nos, qui credimus, Christo, tanquam pane viventi ac vero, pascimur. Rursus campus est pla- nus, et minime asper iis, qui recte per illum amba- lare norunt, Scriptura divinitus inspirata : Omnia enim in prospectu sunt iis, qui intelligunt ***, › at scriptum est, et recta invenientibus scientiam * Igitur spina quidem est illa perversorum hominum exsecrabilis maxime et profana loquacitas : triticum vero et spica sermo veritatis, qui animis utilitatem C D Prov. vw, 9. *** Matth. xviii, 6. 37° I Cor. VIII, 12. "**Exod. xxII, 6. Sap. IX, 16.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Α λείας μὴ ἀμοιρεῖν τὸν λόγον. Ἐὰν γὰρ πέσῃ, φησί, των, ὀφλήσει δίκην ὁ τοῦ σκανδάλου πρόξενος, καὶ ἐμὲ, συμφέρει αὐτῷ, ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς πελάγει τῆς θαλάσσης. » βοῦς ἢ ὄνος, ὁ πεπονηκὼς ἀποτίσει. Βοῦν δὲ καὶ δνον ονομάζει πάλιν οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς ἐν λόγῳ βα- θεῖ· καὶ βοῦν μέν φησιν, ἵνα νοήσῃς τὸ ἱερόν τε καὶ καθαρὸν γένος· δνον δὲ, ἵνα συνῇς, τὸ ἀνίερον καὶ ἀκάθαρτον· οὐ γὰρ προσάγεται κατὰ νόμον εἰς θυ σίαν Θεῷ τὸ ἀκάθαρτον· ἱερὸν δὲ γένος καὶ καθα ρὸν εἶναί φαμεν, τοὺς ἡγιασμένους ήδη διὰ τῆς πί στεως· ἀνίερον δὲ καὶ ἀκάθαρτον, τοὺς ούπω κεκα- θαρμένους διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ἀλλ' ἐντε- τηγμένον ἔχοντες ἔτι τῆς ἁμαρτίας τὸν μολυσμών. Ομοιον οὖν ὡς εἰ λέγοι, Εἴ τι γένοιτο βλάβος, ἢ περί τινα τῶν ἤδη βεβαπτισμένων καὶ κατεσφρα γισμένων διὰ τῆς χάριτος εἰς οἰκειότητα τὴν ὡς πρός Θεόν, ήγουν εἰς τινα τυχὸν τῶν οὔπω τοιού αὐτῷ μενεῖ τὸ τεθνηκός, τουτέστιν, αὐτοῦ γενήσε και του παθόντος ὁ θάνατος. Ασφαλίζεται γε γοῦν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμᾶς λέγων· ι ὓς ἐὰν σκανδα λίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Ἴδοις δ' ἂν εὐκόλως καὶ δι' ἑτέρων ἡμῖν εἰ νιγμάτων παραδηλοῦντα τὸν νόμον σφαλερόν, ὅτι τὸ πλημμελεῖν καὶ τοῦτο εἰς ἀδελφούς· τὸ γὰρ τύπτειν αὐτῶν ἀσθενοῦσαν τὴν συνείδησιν, εἰς Χριστὸν ἡμῶν ἀναφέρει τὸ πλημμελές. Εφη τοίνυν· « Ἐὰν δὲ ἐξελθὸν πῦρ εὕρῃ ἀκάνθας και προσεμπρήσῃ ἅλω νας ή στάχυας, ἢ πεδίον, ἀποτίσει τὸ πῦρ ὁ ἐγκαύ σας. » Οὐ γάρ τοι προσήκει τοῖς ἀδικεῖν πεφυκόσι συνδιόλλυσθαι τὸ χρηστόν, οὐδὲ τοῖς ἀγρίοις συνδα πανᾶσθαι τὸ ἡμερον. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η γὰρ οὐχὶ ταῖς ἐν ὄρεσί τε καὶ ἐν ἀγροῖς ακάνθαις παρεικάζοιτο ἂν εἰκότως τὰ τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν συγγράμματα, καὶ ἡ τῶν παρ' Ελλησε δογμάτων τερθρεία ; τίς γὰρ ἂν γένοιτο ταῖς τῶν ἀν θρώπων ψυχαῖς ἐκεῖθεν ἡ ὄνησις, μᾶλλον δὲ ποῖον οὐκ ἔσται βλάβος τοῖς εἰς νοῦν ἐθέλουσιν ἐκεῖνα λα δεῖν; Πυρὸς τοίνυν μόνου τροφός, ἡ ἄκανθα, καὶ φλο γὸς διατροφή. Ανακαίουσι δὲ καὶ φλόγας ἡμῖν τὰς εἰς αἰῶνα καὶ τῶν πεπλανημένων τὰ ἐξίτηλα δόγ ματα, καὶ τὰ τῶν εἰδωλολατρών γραοπρεπή μυθά- ρια· ἄσταχυς δὲ καὶ σίτος, ἡμερωτάτη τροφή, καὶ ἀνθρώποις εδώδιμα, καὶ ἀναγκαῖα πρὸς ἔνησιν· συνέχει γὰρ ἡμᾶς εἰς ζωήν, καὶ τύπος ἂν εἴη τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων, δι' ὧν οἱ πεπιστευκότες ὡς ἄρτι ζώντι τρεφόμεθα καὶ ἀληθινῷ, τῷ Χριστῷ. Ἔστι δὲ αὖ πεδίον λεῖον ὥσπερ τι καὶ ἄτραχυ, τοῖς διαστείχειν εἰδόσιν ὀρθῶς ἡ θεόπνευστος Γραφής « Πάνω τα γὰρ ἐνώπιον τοῖς συνιούσι, κατὰ τὸ γεγραμ μένον· « καὶ ὀρθὰ τοῖς ευρίσκουσι γνώσιν. » Οὐκοῦν ἄκανθα μὲν ἡ μυσαρωτάτη καὶ βέβηλος αθυροστο μία τῶν διεστραμμένων· σῖτος δὲ καὶ ἄσταχυς δ ψυχωφελής τε καὶ τροφιμώτατος τῆς ἀληθείας λό ** derit, qui laboravit in exstruendo lacu, ipse persol- vet; bovem vero et asinum non simpliciter appellat, sed abdita ratione: ac bovem quidem inquit, ut in- telligas sacrum ác purum hominum genus; asinum vero, ut profanum et impurum; neque enim Deo in sacrificium offertur : sacrum porro genus ac purum esse dicimus eos, qui jam per fidem sanctificati sunt; profanum et impurum eos, qui nondum sunt sancto baptismate purgati, sed peccati maculas adhuc inu- stas habent. Perinde igitur est, ac si diceret, Si quid acciderit damni alical ex iis, qui jam baptizati sunt, et per gratiam ad conjunctionem cum Deo ineundam signati, aut ex iis certe, qui nondum tales sunt, ejus scandali auctor multae obnoxius erit, et ad fp- sumi pertinebit exanime cadaver, id est, ejus erit mors ilius, qui damnum est passus. Itaque præmo- net nos ipse quoque Salvator, dicens : • Qui scanda- lizaverit unum ex pusillis istis, qui in me crèdunt, expedit ei, ut suspendatur mula asinaria în colle ejus, et demergatur in profundum maris ***. › PALL. Recte dicis. CYR. Facile autem videbis, aliis etiam figuris in- dicare legem, quam periculosum sit peccare, et hoc in fratres : nam in eo, quod percutimus eorum infr- mam conscientiam, nostra offensa ad Christum per- tinet ”*. Ideoque ait : « Quod si egressus ignis inve- nerit spinas, et simul succenderit areas, aut spicas, aut campum, exsolvet, qui ignem accenderit ***. > Non enim convenit, ut simul cum iis, quæ suapte natura lædunt, etiam quod usui est, pereat; neque cùm silvestribus simul consumatur, quod excultum est. PALL. Quo tandem istud modo ? CYR. Annon spinis montanis atque silvestribus convenientissime comparari possunt impiorum haere- dcorum scripta, et gentilium dogmatum praestigie? nam quæ inde utilitas in animos hominum perma- nare possit ? imo vero, quæ non pernicies iis affera- tur, qui illa in animum admittere voluerint? Ignis enim duntaxat altrices sunt spinæ et flammas pabu- lum ; flammas itidem nobis accendunt sempiternas, cum vana errantium dogmata, tum vero idolo- latrarum aniles fabulæ : spica porro et triticum sua- vissimus est cibus, et hominibus ad vescendum aptis- simus, et ad usum necessarius; continet enim nos in vit ; et figura esse poterit dogmatum veritatis, per quæ nos, qui credimus, Christo, tanquam pane viventi ac vero, pascimur. Rursus campus est pla- nus, et minime asper iis, qui recte per illum amba- lare norunt, Scriptura divinitus inspirata : Omnia enim in prospectu sunt iis, qui intelligunt ***, › at scriptum est, et recta invenientibus scientiam * Igitur spina quidem est illa perversorum hominum exsecrabilis maxime et profana loquacitas : triticum vero et spica sermo veritatis, qui animis utilitatem C D Prov. vw, 9. *** Matth. xviii, 6. 37° I Cor. VIII, 12. "**Exod. xxII, 6. Sap. IX, 16.

ΠΑΛΛ. Οὐ σφόδρα ταφῆς ὁ λόγος. Σὺ δὲ δ τέ ποτέ ἐστι τὸ ὡς ἐν αἰνίγματι χρησμωδούμενον, πει ρῶ μοι λέγειν. δ ΚΥΡ. Ζημίαν ὁ νόμος καθορίζει χρησίμως τοῦ πλεονεκτεῖν ἐθέλοντος, καὶ ἀνασειράζει τρόπον τινὰ τὸν ἀκάθεκτον εἰς ἐπιθυμίαν, ὧν ἂν ἔχοι τυχὸν ἢ γείτων, ἢ ἀδελφὸς, ὥστε κἂν εἰ γένοιτο, φησίν, ἐν αὐτῷ τεθνάναι τῷ κλέπτειν τὸν ἐπὶ τῷδε κατεγνω σμένον, οὐδένα τοῖς ἀνῃρηκόσι προστρίβεσθαι μώμον. 'Ατιμᾷ δὲ καὶ λέγων, ὅτι προσήκει πιπράσκειν αυτ τὸν, εἰ μὴ πρὸς λύτρων ἀντέχοι καταβολήν, εἰς γε τὸ χρῆναι βιοῦν ἐλέσθαι καλῶς συνελαύνων τοῖς δεί μασι. Νοῦς γε μὴν τῆς ἱστορίας ὁ κεκρυμμένος ἔτε ρος ἂν εἴη παρὰ τοῦτον πολύ, καὶ δεῖ καὶ λέγειν ἡμᾶς ὡς ἔνι καλῶς. Μόσχος μὲν δὴ καὶ πρόβατην, καθαρά τε ἄμφω καὶ ἱερὰ, καὶ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀνακομιζόμενα τῷ Θεῷ. 'Αλλ' ὁ μὲν μόσχος ἐν ὑπερ- οχῇ καὶ μεγέθει σώματος· θάτερόν γε μήν, οὐχ οὕτω. Μόσχου γὰρ μεῖον τὸ πρόβατον. Μόσχοι δὴ οὖν καὶ πρόβατα ὥσπερ τινὰ ζῶα καθαρά τε καὶ ἱερώ τατα, τῶν διὰ πίστεως δεδικαιωμένων ἡ ἁγία πλη- θύς, καὶ διχηλοῦντες ὁπλὴν, καὶ μηρυκισμὸν ἀν άγοντες, κατὰ τὸν νόμον, καὶ καρπῶν ἡμέραν εργά ται· γηπονεῖ γὰρ ὁ μόσχος· ἔγκαρπον δὲ καὶ τὸ πρό βατον, καὶ ἐνσεσήκασται μὲν ταῖς θείαις αὐλαῖς, τουτέστιν, ἐν ἐκκλησίαις ἡ τῶν κεκλημένων ἀγέλη πολλοὶ δὲ λίαν οἱ κλέπται περὶ αὐτήν, διορύττοντες τε καὶ παρεισδύνοντες, καὶ πολυτρόποις φενακισμοῖς τὰς τῶν ἁπλουστέρων ψυχὰς ἐξέλκοντες, καὶ μονον ουχί καταπιπράσκοντες τῷ ὀλοθρεύοντι Σατανά - πλὴν ὁ δεδρακώς τι τοιοῦτον, πέντε μόσχους ἀπο τίσει, φησίν, ἀνθ' ἑνὸς, καὶ τέσσαρα πρόβατα ἀντὶ τοῦ προβάτου· πενταπλασίονα μὲν γὰρ ἐπὶ τῷ μόσχω, τῷ κεκλοφότι τὴν δίκην, τετραπλασίονα· δὲ δεῖν ἐφ' ἑνὶ προβάτῳ γενέσθαι φησί, κατὰ τὸ μέτρον, οἶμαι που, τῆς πνευματικῆς κατ' ἀρετὴν ποσότητος, τῶν ἀπολλυμένων ἐπιθεὶς τὴν κόλασιν. Τύπος δ' ἂν εἴη καὶ σκιὰ τῆς ἐν ἀρετῇ ποσότητος, ἡ σωματική· τὸ γάρτοι μεῖζον ἢ μεῖον ἐν ἐπιεικείαις, ἀταλαίπωρον ἰδεῖν ἔν γε τοῖς πεπιστευκόσιν, ἐπεὶ μὴ ἐν ἴσῳ πάνω τες τυχόν· ο 'Αλλ᾽ ἕκαστος ἡμῶν ἴδιον έχει χάρισμα ἐκ Θεοῦ, ὁ μὲν οὕτως, ὁ δὲ οὕτως.» Εἰ δὲ δὴ κλέπτων σε καὶ διορύττων ἔτι, καὶ τὰ τῆς λῃστείας ἔργα πληρών, ὡς ἐν νυκτί τε καὶ σκότῳ καταφωραθείη, φησί, καὶ εκτεθνάτω τότε· καὶ τὸ χρῆμα, οὐ φόνος, οὐδὲ τῷ δράσαντι γραφή. Πλεονέκτης γὰρ καὶ βίαιος ὁ πε σών, καὶ πολέμου τέτρωται νόμῳ· ἡλίου δὲ ἀνατεί λαντος, καὶ παρελάσαντος ἤδη τοῦ τῆς ληστείας και ροῦ, τὴν τοῦ πλήττοντος εἴργει χεῖρα, καὶ φόνου γραφήν καθορίζει τοῦ τολμήματος. Εως μὲν γὰρ δ κλέπτης ο νοητός, τὴν τοῦ πιστεύσαντος εἰς Χριστὸν καταλωβᾶται ψυχὴν, καὶ ἀγάπης ἐξέλκει τῆς εἰς Θεόν, εἰ ἐν αὐτοῖς ἁλοίη τοῖς πλημμελήμασι, πάθος ἂν οὐκ ἀδίκως καὶ τὸ ἐκτεθνάναι δεῖν· ψυχὴν γὰρ ἀπέκτεινε, τὴν ἀμείνω σώματος· ἡλίου δὲ ἀνατεί. λαντος καὶ αὐτῷ κατὰ νοῦν, καὶ διαυγαζούσης ὡς ἐν τάξει φωτὸς καὶ ἡμέρας, τῆς ἀληθοῦς γνώσεων, ! S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Haud sane perspicuus est hic locus: ita- A que enitere, ut mihi explices, quid tandem istud sit, quod per ænigma divino hoc responso præcipitur. B ( CYR. Multam haud ab re constituit lex, si quis rapere quidpiam tentarit, et cohibet quodammodo impotentem earum rerum cupiditatem, quas aut vi- cinus, aut frater habet, ita ut, etiamsi contingat, inquit, in ipso furto occidi eum, qui hoc crimen ad- mittit, id fraudi non sit iis, qui occiderint : eumdem ignominia quoque notat, cum decernit vendi opor- tere, si adeo tenuis est, ut pretii persolutionem ferre non possit: ut ad vitam recte instituendam metu compellat. Interior porro sensus historiæ ab boc longe diversus est quidem: proinde, ut fieri potest, optime explicemus. Bos ergo et ovis anima- lia munda sunt ambo et sacra, et Deo in odorem suavitatis offeruntur. Sed bos quidem præstanti est magnoque corpore, illud vero alterum pecus non item: nam bove minor est ovis. Boum igitur et ovium, et mundorum quodammodo sacrorumque animalium instar est illa hominum per fidem justi- ficatorum sancta multitudo, et findunt ungulam et ruminant, juxta legem, et excultorum fructuum sunt operarii : bos enim terram excolit; ovis quo- que fructuosa est: atque ille quidem vocatorum grex in divinis caulis inclusus est, in ecclesiis nem- pe; sed complures illi fures insidiantur, qui effo- diunt et sensim irrepunt, ac variis ludificationibus animas hominum simpliciorum extrahunt, ac, prope dixerim, exterminatori Satanæ vendunt : cæterum, qui tale quidpiam audet, quinque boves, inquit, pro uno persolvet ; quatuor item, pro una, oves : quin- que enim partibus majorem pro bove multam, pro una rursus ove, quadruplam furi esse irrogandam, inquit : in quo, ut mea fert opinio, pro mensura spiritualis in virtute magnitudinis, quam qui perie- runt habebant, multam imposuit. Est autem non absurde Agura et umbra illius in virtute quantitatis hæc corporea magnitudo ; namque majorem mino- remve probitatem in iis certe, qui crediderunt, haud difficile est videre : neque enim æqua est omnibus mensura : ‹ Sed unusquisque nostrum pro- prium habet donum ex Deo : hic quidem sic, ille vero sic ". › Si igitur furari, perfodere præterea, et faris inunera explere de nocte et in tenebris depre- D hensus fuerit, inquit, tum vero liceat occidere; et ea res non est cædes, neque faciens, criminis reus erit. Fur enim erat, qui cecidit et vim inferebat, et belli jure caesus est : at, sole jam orto, atque elapso farandi tempore, cohibet percutientis manum, idque facinus homicidii crimen esse definit. Dum enim fur spiritualis, animam credentis in Christum depræda- tur, et a charitate Dei abstrahit, si in ipso scelere deprehensus fuerit, non injuria morte multatur : animam enim occidit, quæ præstantior est corpore : at vero, cum in ejus quoque mentem sol exortus fuerit, eamque vera cognitio, lucis ac diei instar, 7. es { Cor. vil,

ΠΑΛΛ. Οὐ σφόδρα ταφῆς ὁ λόγος. Σὺ δὲ δ τέ ποτέ ἐστι τὸ ὡς ἐν αἰνίγματι χρησμωδούμενον, πει ρῶ μοι λέγειν. δ ΚΥΡ. Ζημίαν ὁ νόμος καθορίζει χρησίμως τοῦ πλεονεκτεῖν ἐθέλοντος, καὶ ἀνασειράζει τρόπον τινὰ τὸν ἀκάθεκτον εἰς ἐπιθυμίαν, ὧν ἂν ἔχοι τυχὸν ἢ γείτων, ἢ ἀδελφὸς, ὥστε κἂν εἰ γένοιτο, φησίν, ἐν αὐτῷ τεθνάναι τῷ κλέπτειν τὸν ἐπὶ τῷδε κατεγνω σμένον, οὐδένα τοῖς ἀνῃρηκόσι προστρίβεσθαι μώμον. 'Ατιμᾷ δὲ καὶ λέγων, ὅτι προσήκει πιπράσκειν αυτ τὸν, εἰ μὴ πρὸς λύτρων ἀντέχοι καταβολήν, εἰς γε τὸ χρῆναι βιοῦν ἐλέσθαι καλῶς συνελαύνων τοῖς δεί μασι. Νοῦς γε μὴν τῆς ἱστορίας ὁ κεκρυμμένος ἔτε ρος ἂν εἴη παρὰ τοῦτον πολύ, καὶ δεῖ καὶ λέγειν ἡμᾶς ὡς ἔνι καλῶς. Μόσχος μὲν δὴ καὶ πρόβατην, καθαρά τε ἄμφω καὶ ἱερὰ, καὶ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀνακομιζόμενα τῷ Θεῷ. 'Αλλ' ὁ μὲν μόσχος ἐν ὑπερ- οχῇ καὶ μεγέθει σώματος· θάτερόν γε μήν, οὐχ οὕτω. Μόσχου γὰρ μεῖον τὸ πρόβατον. Μόσχοι δὴ οὖν καὶ πρόβατα ὥσπερ τινὰ ζῶα καθαρά τε καὶ ἱερώ τατα, τῶν διὰ πίστεως δεδικαιωμένων ἡ ἁγία πλη- θύς, καὶ διχηλοῦντες ὁπλὴν, καὶ μηρυκισμὸν ἀν άγοντες, κατὰ τὸν νόμον, καὶ καρπῶν ἡμέραν εργά ται· γηπονεῖ γὰρ ὁ μόσχος· ἔγκαρπον δὲ καὶ τὸ πρό βατον, καὶ ἐνσεσήκασται μὲν ταῖς θείαις αὐλαῖς, τουτέστιν, ἐν ἐκκλησίαις ἡ τῶν κεκλημένων ἀγέλη πολλοὶ δὲ λίαν οἱ κλέπται περὶ αὐτήν, διορύττοντες τε καὶ παρεισδύνοντες, καὶ πολυτρόποις φενακισμοῖς τὰς τῶν ἁπλουστέρων ψυχὰς ἐξέλκοντες, καὶ μονον ουχί καταπιπράσκοντες τῷ ὀλοθρεύοντι Σατανά - πλὴν ὁ δεδρακώς τι τοιοῦτον, πέντε μόσχους ἀπο τίσει, φησίν, ἀνθ' ἑνὸς, καὶ τέσσαρα πρόβατα ἀντὶ τοῦ προβάτου· πενταπλασίονα μὲν γὰρ ἐπὶ τῷ μόσχω, τῷ κεκλοφότι τὴν δίκην, τετραπλασίονα· δὲ δεῖν ἐφ' ἑνὶ προβάτῳ γενέσθαι φησί, κατὰ τὸ μέτρον, οἶμαι που, τῆς πνευματικῆς κατ' ἀρετὴν ποσότητος, τῶν ἀπολλυμένων ἐπιθεὶς τὴν κόλασιν. Τύπος δ' ἂν εἴη καὶ σκιὰ τῆς ἐν ἀρετῇ ποσότητος, ἡ σωματική· τὸ γάρτοι μεῖζον ἢ μεῖον ἐν ἐπιεικείαις, ἀταλαίπωρον ἰδεῖν ἔν γε τοῖς πεπιστευκόσιν, ἐπεὶ μὴ ἐν ἴσῳ πάνω τες τυχόν· ο 'Αλλ᾽ ἕκαστος ἡμῶν ἴδιον έχει χάρισμα ἐκ Θεοῦ, ὁ μὲν οὕτως, ὁ δὲ οὕτως.» Εἰ δὲ δὴ κλέπτων σε καὶ διορύττων ἔτι, καὶ τὰ τῆς λῃστείας ἔργα πληρών, ὡς ἐν νυκτί τε καὶ σκότῳ καταφωραθείη, φησί, καὶ εκτεθνάτω τότε· καὶ τὸ χρῆμα, οὐ φόνος, οὐδὲ τῷ δράσαντι γραφή. Πλεονέκτης γὰρ καὶ βίαιος ὁ πε σών, καὶ πολέμου τέτρωται νόμῳ· ἡλίου δὲ ἀνατεί λαντος, καὶ παρελάσαντος ἤδη τοῦ τῆς ληστείας και ροῦ, τὴν τοῦ πλήττοντος εἴργει χεῖρα, καὶ φόνου γραφήν καθορίζει τοῦ τολμήματος. Εως μὲν γὰρ δ κλέπτης ο νοητός, τὴν τοῦ πιστεύσαντος εἰς Χριστὸν καταλωβᾶται ψυχὴν, καὶ ἀγάπης ἐξέλκει τῆς εἰς Θεόν, εἰ ἐν αὐτοῖς ἁλοίη τοῖς πλημμελήμασι, πάθος ἂν οὐκ ἀδίκως καὶ τὸ ἐκτεθνάναι δεῖν· ψυχὴν γὰρ ἀπέκτεινε, τὴν ἀμείνω σώματος· ἡλίου δὲ ἀνατεί. λαντος καὶ αὐτῷ κατὰ νοῦν, καὶ διαυγαζούσης ὡς ἐν τάξει φωτὸς καὶ ἡμέρας, τῆς ἀληθοῦς γνώσεων, ! S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Haud sane perspicuus est hic locus: ita- A que enitere, ut mihi explices, quid tandem istud sit, quod per ænigma divino hoc responso præcipitur. B ( CYR. Multam haud ab re constituit lex, si quis rapere quidpiam tentarit, et cohibet quodammodo impotentem earum rerum cupiditatem, quas aut vi- cinus, aut frater habet, ita ut, etiamsi contingat, inquit, in ipso furto occidi eum, qui hoc crimen ad- mittit, id fraudi non sit iis, qui occiderint : eumdem ignominia quoque notat, cum decernit vendi opor- tere, si adeo tenuis est, ut pretii persolutionem ferre non possit: ut ad vitam recte instituendam metu compellat. Interior porro sensus historiæ ab boc longe diversus est quidem: proinde, ut fieri potest, optime explicemus. Bos ergo et ovis anima- lia munda sunt ambo et sacra, et Deo in odorem suavitatis offeruntur. Sed bos quidem præstanti est magnoque corpore, illud vero alterum pecus non item: nam bove minor est ovis. Boum igitur et ovium, et mundorum quodammodo sacrorumque animalium instar est illa hominum per fidem justi- ficatorum sancta multitudo, et findunt ungulam et ruminant, juxta legem, et excultorum fructuum sunt operarii : bos enim terram excolit; ovis quo- que fructuosa est: atque ille quidem vocatorum grex in divinis caulis inclusus est, in ecclesiis nem- pe; sed complures illi fures insidiantur, qui effo- diunt et sensim irrepunt, ac variis ludificationibus animas hominum simpliciorum extrahunt, ac, prope dixerim, exterminatori Satanæ vendunt : cæterum, qui tale quidpiam audet, quinque boves, inquit, pro uno persolvet ; quatuor item, pro una, oves : quin- que enim partibus majorem pro bove multam, pro una rursus ove, quadruplam furi esse irrogandam, inquit : in quo, ut mea fert opinio, pro mensura spiritualis in virtute magnitudinis, quam qui perie- runt habebant, multam imposuit. Est autem non absurde Agura et umbra illius in virtute quantitatis hæc corporea magnitudo ; namque majorem mino- remve probitatem in iis certe, qui crediderunt, haud difficile est videre : neque enim æqua est omnibus mensura : ‹ Sed unusquisque nostrum pro- prium habet donum ex Deo : hic quidem sic, ille vero sic ". › Si igitur furari, perfodere præterea, et faris inunera explere de nocte et in tenebris depre- D hensus fuerit, inquit, tum vero liceat occidere; et ea res non est cædes, neque faciens, criminis reus erit. Fur enim erat, qui cecidit et vim inferebat, et belli jure caesus est : at, sole jam orto, atque elapso farandi tempore, cohibet percutientis manum, idque facinus homicidii crimen esse definit. Dum enim fur spiritualis, animam credentis in Christum depræda- tur, et a charitate Dei abstrahit, si in ipso scelere deprehensus fuerit, non injuria morte multatur : animam enim occidit, quæ præstantior est corpore : at vero, cum in ejus quoque mentem sol exortus fuerit, eamque vera cognitio, lucis ac diei instar, 7. es { Cor. vil,

οὗ μυσταγωγὸς ὁ ἐπαμύνων οὐκ ἦν, καὶ τῶν μετα- πείθειν ἐπὶ τὸ ἄμεινον ειωθότων ἐρημία πολλὴ, καὶ ὡς ἐν σπάνει παιδαγωγῶν ὁ φενακισμός, κινδυνευέτω μόνος ὁ βιασάμενος· πλεονεξία γὰρ ἤδη τὸ δρώμενον καὶ πάθος ἀνεπικούρητον, καὶ ἀνάγκη τις δυσδιάφ κτος, παρακρούσεται τὴν γραφήν· ἡ τοῖς ἀβουλήτως ἐπενηνεγμένοις ὡς ἀκουσίοις, ἐπιτιμῖν οὐ περιττών είναι φήσομεν; Α πόλει Θεοῦ ζῶντος, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν πεδίῳ καὶ ἐν ἀγρή, ΠΑΛΛ. Παντάπασι μὲν οὖν· ὅσιος γὰρ ὁ νόμος. ΚΥΡ. Εὖ λέγεις· ἰσχνοτέραν δὲ τῶν δρωμένων και τὴν βάσανον, καὶ ἐπιμετρεί τρόπον τινὰ τοῖς πληρ Β μελήμασι τὰς ὀργὰς, οὔτε τοῦ κολάζεσθαι δεῖν ἀπαλ pania-λάττων εἰσάπαν τὸ ἐπὶ τοῖς μείοσι πλημμελὲς, ούτε μὴν ἐν ἴσῳ τοῖς ὑπὲρ τοῦτο τιθείς, ισομεγέθη σ ὥσπερ τοῖς αἰτιάμασιν ἀποτορνεύων τὴν πάνταιν. Εφη γὰρ πάλιν· Ἐὰν δέ τις εὕρῃ τὴν παῖδα τὴν παρθένον, ἥτις οὐ μεμνήστευται, καὶ βιασάμενος αὐτὴν κοιμηθῇ μετ' αὐτῆς, καὶ εὑρεθῇ, δώσει ὁ δ θρωπος ὁ κοιμηθεὶς μετ' αὐτῆς τῷ πατρὶ τῆς τέχ δος πεντήκοντα δίδραχμα ἀργυρίου, καὶ αὐτοῦ ἔσται γυνή, ἀνθ' ὧν ἐταπείνωσεν αὐτήν· οὐ δυνήσεται ἐξαποστείλαι αὐτὴν τὸν ἅπαντα χρόνον. ο Μαγιά μὲν οὖν ὑπόχρεω κατεστήσατο τὸν συνάντα μερίτης στευμένη, κατὰ τρόπους δὲ δηλονότι τους μη πρωι ρημένους. Εἰ δὲ δὴ φαίνοιτο, φησί, καὶ ἀσυναφές ότι κατεγγυηθείσα δὲ οὔπω Χριστῷ διὰ τῆς πίστεως, ὡς ἐν εἴδει παρθένου ψυχή, εἶτά τις αὐτὴν τοῖς εἰς δυσσέβειαν λόγοις καταμιάνας ἁλῷ, καὶ παρενεγκών ἐκ πλάνης εἰς πλάνησιν, ὁποῖόν τι ὁρῶσιν αἱρετικά, τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἔσθ' ὅτε καὶ Ἰουδαίων ἁρπάζοντες, Επεσθαί τε σφίσιν αὐτοῖς ἀναπείθοντες, οὐκ ἀζήμε εὑρήσει τὸ ἐγχείρημα. Αποτίσει γὰρ τῷ πατρὶ τῶν πνευμάτων, τουτέστι, τῷ Θεῷ, τῆς πλημμελείας τοὺς λόγους, ὡς ἐν ζημίᾳ χρημάτων ὑποτυπουμένης εὖ μάλα. Τὸ δὲ, Αὐτοῦ ἔσται γυνή, τῇ ἱστορία κα σιμον. ΠΑΛΛ. Συνίημι φής· διπλούς γὰρ ὁ γέρος σαρκικός τε καὶ πνευματικός. ΚΥΡ. Επιτήρει δὲ, όπως οὐδὲ ὁ τῆς ἀρχαίας ἐν τολῆς ἠγνόησε λόγος, ὅπερ ἔφη Χριστὸς ἀνδρός τι η πέρι καὶ γυναικός· « Ο οὖν Θεός συνέζευξεν, ἂν θρωπος μή χωριζέτω. » Αὐτοῦ γὰρ ἔστω γυνή, φησίν, ἀνθ' ὧν ἐταπείνωσεν αὐτήν· οὐ δυνήσεται ἐξαπο στείλαι αὐτὴν τὸν ἅπαντα χρόνον. Καὶ πρός γε τούτῳ, διανοοῦ τῆς πανάγνου παρθενίας, ὁπόσον ἐστὶ τὸ ὡς ἐν αὐχήμασιν ὑψηλόν· ταπείνωσιν γὰρ οἶδέ τε καὶ ὀνομάζειν ἀξιοῖ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ὁ λόγος, τὴν διαπαρθένευσιν, καὶ οἱονεὶ τῆς σεμνά τητος τὴν ἀπόθεσιν. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Αποφήσας δὴ οὖν ὡς θεομισῆ καὶ ἀνόσιον ἀληθῶς τὸν τῶν ἑτεροδόξων φενακισμὸν, καὶ τὴν εἰς φαυλότητα παρατροπὴν τῶν παραφθείρειν ειωθότων τοὺς ὀρθοποδεῖν ᾑρημένους, καὶ τὴν ἐφ' ἃ μὴ προσ vero, quæ præter voluntatem nos opprimunt, nimis acerbum esse dicemus ? in Loclesia contigerit, neque in civitate Dei viventis, sed in campo atque in agro, ubi magister, qui opem ferret, nullus erat, in magna solitudine hominum qui ad meliorem sententiam traducere possent, et tanquam in penuria pædagogorum fraus est com- missa: ille duntaxat in periculum veniat, qui vim intulit: nam res gesta per oppressionem fuit, ma- Jumque quod ea perpessa est ejusmodi fuit, ut subveniri illi non posset: itaque vis allata, cujus vitandæ nulla facultas fuit, amolitur crimen. An perinde ac si voluntarie admissa sint, accusare, non PALL. Imo vero prorsus : justa est enim lex. CYR. Recte dicis. Subtiliori itaque examine fa- cta dijudicat, et pro mensura peccatorum vindictam adhibet : ita, ut neque in rebus levioribus admis- sum peccatum omnino condonet, quominus tur; neque rursus gravioribus exæquet; sed parem criminibus ultionem rependit : ait enim iterum : Si autem invenerit quispiam puellam virginem quæ non sit desponsata, et opprimens eam, dormierit cum ea, et inventus fuerit, dabit homo qui dor- mierit cum ea, patri puellæ quinquaginta siclos ar- genti, et erit ipsius uror; pro eo quod humiliavit illam : non poterit dimittere eam omni tempore ". Igitur adulterii crimine teneri statuit quisquis cum desponsata congressus fuerit, iis tamen modis, ni- mirum, quos modo diximus. Sed si nemini adhuc conjunctam fuisse constet, necdum Christo despon- satani per fidem, tanquam specie virginis animam, deinde quispiam verbis ad impietatem per- ducentibus eam inquinasse deprehensus sit, et ex uno errore ad alterum traduxisse, ut hæretici fa- ciunt, qui nonnullos ex gentibus nonnunquam, et ex Judæis rapiunt, et, ut sequantur, persuadent: is quidem non erit eam rem impune ausus; persolvet enim patri spirituum, id est, Deo, sui peccati poenas, quæ tanquam in ea pecunia multa non absurde A- gurantur. Illud porro : Ipsius erit uxor, etiam juxta historiam utile est. PALL. Intelligo sane quod dicis: duplex est enim lex, carnalis ac spiritualis. CYR. Sed velim observes ne veteris quidem mandati sermonem ignorasse, quod Christus dixit de viro atque muliere: Quod Deus conjunxit, homo non separet v. Ipsius enim, inquit, sit uxor, › pro eo quod humiliavit illam: non poterit dimit- tere eam omni tempore. Illud præterea velim anim- advertas, quanta sit sanctissima virginitatis gloriæ sublimitas: nam illius deflorationem, sacræ divinæ- que Litteræ non solum esse humiliationem sense- runt, sed etiam appellandam censuerunt quasi ve- nerationis quamdam amissionem. PALL. Recte dicis. CYR. Cum itaque hæreticorum in decipiendis hominibus fallaciam tanquam Deo exosam ac re- vera nefariam, et eorum qui recte incedentes corrumpere consueverunt, studium avertendi cæ- "Deut. xxır, 28,29. "Marc. x, 9. C D • H 8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.

οὗ μυσταγωγὸς ὁ ἐπαμύνων οὐκ ἦν, καὶ τῶν μετα- πείθειν ἐπὶ τὸ ἄμεινον ειωθότων ἐρημία πολλὴ, καὶ ὡς ἐν σπάνει παιδαγωγῶν ὁ φενακισμός, κινδυνευέτω μόνος ὁ βιασάμενος· πλεονεξία γὰρ ἤδη τὸ δρώμενον καὶ πάθος ἀνεπικούρητον, καὶ ἀνάγκη τις δυσδιάφ κτος, παρακρούσεται τὴν γραφήν· ἡ τοῖς ἀβουλήτως ἐπενηνεγμένοις ὡς ἀκουσίοις, ἐπιτιμῖν οὐ περιττών είναι φήσομεν; Α πόλει Θεοῦ ζῶντος, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν πεδίῳ καὶ ἐν ἀγρή, ΠΑΛΛ. Παντάπασι μὲν οὖν· ὅσιος γὰρ ὁ νόμος. ΚΥΡ. Εὖ λέγεις· ἰσχνοτέραν δὲ τῶν δρωμένων και τὴν βάσανον, καὶ ἐπιμετρεί τρόπον τινὰ τοῖς πληρ Β μελήμασι τὰς ὀργὰς, οὔτε τοῦ κολάζεσθαι δεῖν ἀπαλ pania-λάττων εἰσάπαν τὸ ἐπὶ τοῖς μείοσι πλημμελὲς, ούτε μὴν ἐν ἴσῳ τοῖς ὑπὲρ τοῦτο τιθείς, ισομεγέθη σ ὥσπερ τοῖς αἰτιάμασιν ἀποτορνεύων τὴν πάνταιν. Εφη γὰρ πάλιν· Ἐὰν δέ τις εὕρῃ τὴν παῖδα τὴν παρθένον, ἥτις οὐ μεμνήστευται, καὶ βιασάμενος αὐτὴν κοιμηθῇ μετ' αὐτῆς, καὶ εὑρεθῇ, δώσει ὁ δ θρωπος ὁ κοιμηθεὶς μετ' αὐτῆς τῷ πατρὶ τῆς τέχ δος πεντήκοντα δίδραχμα ἀργυρίου, καὶ αὐτοῦ ἔσται γυνή, ἀνθ' ὧν ἐταπείνωσεν αὐτήν· οὐ δυνήσεται ἐξαποστείλαι αὐτὴν τὸν ἅπαντα χρόνον. ο Μαγιά μὲν οὖν ὑπόχρεω κατεστήσατο τὸν συνάντα μερίτης στευμένη, κατὰ τρόπους δὲ δηλονότι τους μη πρωι ρημένους. Εἰ δὲ δὴ φαίνοιτο, φησί, καὶ ἀσυναφές ότι κατεγγυηθείσα δὲ οὔπω Χριστῷ διὰ τῆς πίστεως, ὡς ἐν εἴδει παρθένου ψυχή, εἶτά τις αὐτὴν τοῖς εἰς δυσσέβειαν λόγοις καταμιάνας ἁλῷ, καὶ παρενεγκών ἐκ πλάνης εἰς πλάνησιν, ὁποῖόν τι ὁρῶσιν αἱρετικά, τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἔσθ' ὅτε καὶ Ἰουδαίων ἁρπάζοντες, Επεσθαί τε σφίσιν αὐτοῖς ἀναπείθοντες, οὐκ ἀζήμε εὑρήσει τὸ ἐγχείρημα. Αποτίσει γὰρ τῷ πατρὶ τῶν πνευμάτων, τουτέστι, τῷ Θεῷ, τῆς πλημμελείας τοὺς λόγους, ὡς ἐν ζημίᾳ χρημάτων ὑποτυπουμένης εὖ μάλα. Τὸ δὲ, Αὐτοῦ ἔσται γυνή, τῇ ἱστορία κα σιμον. ΠΑΛΛ. Συνίημι φής· διπλούς γὰρ ὁ γέρος σαρκικός τε καὶ πνευματικός. ΚΥΡ. Επιτήρει δὲ, όπως οὐδὲ ὁ τῆς ἀρχαίας ἐν τολῆς ἠγνόησε λόγος, ὅπερ ἔφη Χριστὸς ἀνδρός τι η πέρι καὶ γυναικός· « Ο οὖν Θεός συνέζευξεν, ἂν θρωπος μή χωριζέτω. » Αὐτοῦ γὰρ ἔστω γυνή, φησίν, ἀνθ' ὧν ἐταπείνωσεν αὐτήν· οὐ δυνήσεται ἐξαπο στείλαι αὐτὴν τὸν ἅπαντα χρόνον. Καὶ πρός γε τούτῳ, διανοοῦ τῆς πανάγνου παρθενίας, ὁπόσον ἐστὶ τὸ ὡς ἐν αὐχήμασιν ὑψηλόν· ταπείνωσιν γὰρ οἶδέ τε καὶ ὀνομάζειν ἀξιοῖ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ὁ λόγος, τὴν διαπαρθένευσιν, καὶ οἱονεὶ τῆς σεμνά τητος τὴν ἀπόθεσιν. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Αποφήσας δὴ οὖν ὡς θεομισῆ καὶ ἀνόσιον ἀληθῶς τὸν τῶν ἑτεροδόξων φενακισμὸν, καὶ τὴν εἰς φαυλότητα παρατροπὴν τῶν παραφθείρειν ειωθότων τοὺς ὀρθοποδεῖν ᾑρημένους, καὶ τὴν ἐφ' ἃ μὴ προσ vero, quæ præter voluntatem nos opprimunt, nimis acerbum esse dicemus ? in Loclesia contigerit, neque in civitate Dei viventis, sed in campo atque in agro, ubi magister, qui opem ferret, nullus erat, in magna solitudine hominum qui ad meliorem sententiam traducere possent, et tanquam in penuria pædagogorum fraus est com- missa: ille duntaxat in periculum veniat, qui vim intulit: nam res gesta per oppressionem fuit, ma- Jumque quod ea perpessa est ejusmodi fuit, ut subveniri illi non posset: itaque vis allata, cujus vitandæ nulla facultas fuit, amolitur crimen. An perinde ac si voluntarie admissa sint, accusare, non PALL. Imo vero prorsus : justa est enim lex. CYR. Recte dicis. Subtiliori itaque examine fa- cta dijudicat, et pro mensura peccatorum vindictam adhibet : ita, ut neque in rebus levioribus admis- sum peccatum omnino condonet, quominus tur; neque rursus gravioribus exæquet; sed parem criminibus ultionem rependit : ait enim iterum : Si autem invenerit quispiam puellam virginem quæ non sit desponsata, et opprimens eam, dormierit cum ea, et inventus fuerit, dabit homo qui dor- mierit cum ea, patri puellæ quinquaginta siclos ar- genti, et erit ipsius uror; pro eo quod humiliavit illam : non poterit dimittere eam omni tempore ". Igitur adulterii crimine teneri statuit quisquis cum desponsata congressus fuerit, iis tamen modis, ni- mirum, quos modo diximus. Sed si nemini adhuc conjunctam fuisse constet, necdum Christo despon- satani per fidem, tanquam specie virginis animam, deinde quispiam verbis ad impietatem per- ducentibus eam inquinasse deprehensus sit, et ex uno errore ad alterum traduxisse, ut hæretici fa- ciunt, qui nonnullos ex gentibus nonnunquam, et ex Judæis rapiunt, et, ut sequantur, persuadent: is quidem non erit eam rem impune ausus; persolvet enim patri spirituum, id est, Deo, sui peccati poenas, quæ tanquam in ea pecunia multa non absurde A- gurantur. Illud porro : Ipsius erit uxor, etiam juxta historiam utile est. PALL. Intelligo sane quod dicis: duplex est enim lex, carnalis ac spiritualis. CYR. Sed velim observes ne veteris quidem mandati sermonem ignorasse, quod Christus dixit de viro atque muliere: Quod Deus conjunxit, homo non separet v. Ipsius enim, inquit, sit uxor, › pro eo quod humiliavit illam: non poterit dimit- tere eam omni tempore. Illud præterea velim anim- advertas, quanta sit sanctissima virginitatis gloriæ sublimitas: nam illius deflorationem, sacræ divinæ- que Litteræ non solum esse humiliationem sense- runt, sed etiam appellandam censuerunt quasi ve- nerationis quamdam amissionem. PALL. Recte dicis. CYR. Cum itaque hæreticorum in decipiendis hominibus fallaciam tanquam Deo exosam ac re- vera nefariam, et eorum qui recte incedentes corrumpere consueverunt, studium avertendi cæ- "Deut. xxır, 28,29. "Marc. x, 9. C D • H 8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.

κατὰ σάρκα τελείωσιν ἐπετήδευον, εἰς τὴν τοῦ νόμου α λατρείαν μετενηνεγμένοι· ταύτητοι καὶ ἀτελεσφό ρητον ἐν ἑαυτοῖς τὴν τοῦ Χριστοῦ μόρφωσιν ἀπετέ λουν, οιονεί πως απαμβλίσκοντες τὸ ἔν γε σφίσιν αὐτοῖς ὡς ἐν νηδύϊ κείμενον ἀγαθόν. Οὐκοῦν τὸ ἐν γνώσει τέλειον καὶ τὸ ἀκραιφνὲς εἰς πίστιν, τοῦ Σωτῆρος την μόρφωσιν ταῖς ἁπάντων ἡμῶν εἰποικιεῖ- ται ψυχαῖς, καὶ τοῦτο ἐν ἡμῖν ὡς θεία τις ἔσται σπορά. Όταν τοίνυν ὡς ἀπό γε τῆς τινων λογομα χίας σκανδαλίζοιντό τινες· εἶτα ἡ τοῦτο παθοῦσα ψυχή, τὴν ὡς ἐν ὠδίσι κειμένην, καὶ εἰς νοῦν ἔσω τεθησαυρισμένην, ἀπαμβλίσκοι πίστιν τε καὶ γνῶ- σιν, εἰ μὲν εἴη, φησί, μὴ ἐξεικονισμένη, τουτέστιν, εἰ ἀτελῆς ἔτι καὶ ἀκαλλεστέρα, ζημίαν ὑπομενεί πάντη τε καὶ πάντως ὁ τοῦ σκανδάλου παραίτιος, ἣν ἂν ἐπιβάλῃ, φησίν, ὁ ταύτης νυμφίος, τουτέστι, Χριστός · καὶ δώσει μετὰ ἀξιώματος, τουτέστι, καὶ όμολογείτω χάριν, μὴ τὴν εἰς ὄλεθρον παντελή που γὴν ὑποστάς. Εἰ δὲ εἴη, φησὶν, ἐξεικονισμένον τὸ τῆς ψυχῆς κύημα νοητόν, τουτέστιν, εἰ γνῶσις εἴη καὶ πίστις τοῦ Χριστοῦ φοροῦσα μόρφωσιν, τοῖς περὶ τῶν ἐσχάτων ὑποκείσεται λόγοις, ὡς ἤδη καὶ φω νευτή. Ψυχῆς γὰρ θάνατος, ἡ τῆς ἀμωμήτου πίστεως ἀπόθεσις, καὶ τῆς ἀρτίως ἐχούσης γνώσεως ή ζημία. Τοιγάρτοι τὸ χρῆναι μεταλαχεῖν ἀνοσίων εἰσηγημά των, καὶ ὧν ἂν ποιοῖτο λόγων, ἀνὴρ, γεγονώς κατά βρωμα διαβολικὸν, καὶ τῆς τῶν δαιμονίων ἀγέλης οξονεί πως τροφή, μολυσμὸν εἶναί φησι· καὶ ἀποφά σκει πάλιν, ὡς ἐν αἰνίγματι λέγων, ο Καὶ κρέας θη ριάλωτον οὐκ ἔδεσθε· τῷ κυνὶ ἀποῤῥίψατε αὐτό, ο Κύνα μὲν γὰρ, τὸν ἀναιδὴ καὶ ἀκάθαρτον ἄνθρωπον ὀνομάζειν ἔθος τῇ θείᾳ Γραφῇ. Πρέπον δ' ἂν εἴη τῷ τοιῷδε τυχόν, ἅπας τις οὖν, οἶμαι, λόγος βδελυρὸς καὶ δυσώδης, καὶ ἐξ αὐτοῦ συγκείμενος τοῦ Βεελζεβούλ, ὡς θηρὸς ἀγρίου κατεδηδοκότος τὴν ὑποπεσοῦσαν αὐτῷ καὶ ὑπηρετοῦσαν εἰς τοῦτο ψυχήν. Λέγει γάρ οὐδεὶς, Ανάθεμα Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Βεελζεβούλ. ο Αγίοις γε μὴν τὸ ἐν μεθέξει γενέσθαι τῶν οὕτως αἰσχρῶν ἢ κεκιβδηλευμένων ἐννοιῶν τε καὶ λόγων, ἀνάρμοστον κομιδή. Κοινωνία γὰρ οὐδεμία φωτί πρὸς σκότος. » Ο ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Εγρηγορέναι δὲ ὅτι προσήκει τους καθηγεί σθαι λαχόντας, καὶ ἡγουμένους ποιμνίων, κατεχρη σμώδησε πάλιν. Τίς δ' ἂν γένοιτο τῆς πρὸς ἡμῶν ἐπιεικείας εἰς τοῦτο τρόπος, ὑπεμφαίνει, λέγων ἐν τῷ Δευϊτικῷ· . Τὰ κτήνη σου οὐ κατοχεύσεις έτερο ζύγῳ, καὶ τὸν ἀμπελῶνά σου οὐ κατασπερείς διά- φορον. › Πώεσι μὲν γὰρ αἰγῶν καὶ προβάτων, ήγουν ἀμπελῶνι παρεικαστέον εὖ μάλα τὴν ὑπὸ χεῖρα πληθύν. Ἤκους μὲν γὰρ ὁ θεσπέσιος Πέτρος ο Σί- μων Ιωνά, φιλεῖς με; βόσκε τα αρνία μου, ποίμαινε τὰ πρόβατά μου. › Περὶ δέ γε τῶν ἐξ Ἰs- ραήλ, ὁ προφήτης ἔφασκεν Ησαΐας· ο Ο γὰρ ἀμπε λὼν Κυρίου Σαβαώθ, οἶκος τοῦ Ἰσραήλ ἐστι, καὶ ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. et imperfectiorem stulte deluxerant (Galatse bi & erant), alloquebatur beatus Paulus, dicens : «Fi- Holi mei, quos iterum parturio, donec forme- tur Christus in vobis "., Cum enim coepissent spiritu, carnis perfectionem ad legalem cultum tra- ducti, sectabantur, ob eamque causam efficiebant ut in seipsis illa Christi formatio ad finem perfectio- nemque minime perveniret, bonum illud quod in ipsis tanquam in utero positum erat, velut abor- tientes. Igitur illa cognitionis perfectio, et integritas Gdei, Salvatoris nostri formationem in nostros omnium animos inducet, eaque res nobis instar divini cujusdam seminis erit. Cum igitur quorumdam verborum contentionibus nonnulli scandalizantur; deinde anima id perpessa, illam quam in utero gestabat, et in animo intime recon- ditam habebat, fidem et cognitionem abortiverit, siquidem, inquit, nondum formata fuerit, id est, adhuc imperfecta et informis, multam omnino sustinebit, qui scandali causam dedit, quam indi- xerit, inquit, illius sponsus, nempe Christus ; et dabit cum postulatione, inquit, id est, gratias aget, quod non plenæ perditionis poenam sustineat. At si spiritualis animi fetus efformatus fuerit, id est, si cognitio ac fides formatiguera Christi habuerit, extremo supplicio subjacebit, ut qui jam homi- cida sit: nam integra Adei amissio, et perfectæ co- gnitionis jaetura, mors est animæ. Itaque partici- pem esse nefariarum persuasionum, ac sermonum quos habuerit is qui esca diabolica factus est, et dæmonum gregis veluti cibus, rem impuram esse ait : idque prohibet rursum, tanquam per nigma dicens : ‹ Et carnem captam a bestia non comede- tis : cani projicile illam *. » Mos est enim Scri- pturæ canem appellare impudentem et impurum hominem: conveniens est autem ejusmodi homini, ut opinor, quivis sermo impurus ac fetidus, et ab ipso Beelzebub compositus, tanquam a fera bellua, quæ subditam sibi et in ea re obsequentem animam vorat : < Nemo enim dicit, Anathema Jesus, nisi in Beelzebub . A sanctis autem viris ejusmodi turpium ac falsarum sententiarum simul atque est enim conventio lucis ad tenebras ". › B PALL. Ita est. cCO Pe- CYR. Esse autem lis vigilandum qui magistri creati sint et duces gregum, rursus edixit. Quis autem in ea re probitatis modus a nobis praetari debeat, latenter indieat in Levitico, dicens : cudes tuas non suppones diverso generi : et vi- neam luam non seres diversis seminibus ".› Gregibus enim caprarum et ovium, aut vineg persimilis esse plane censenda est subjecti populi multitudo. Dictum est enim beato Petro: ‹ Simon Jona, diligis me? pasee agnos meos, pasce oves meas ". › Præterea de filiis Israel propheta Isaias dixit : ‹ Vinea enim Domini Sabaoth, domus Israel est; et homo Juda, germen dilectum ". › Pastoris es Galat. r, 19. Isa. V, 7. 17. ** Exod. xx11, 31. C sermonum participatio prorsus est aliena: «Nulla Joan. XXI, ** Cor. XII, 3. "II Cor. vi, 15. "Levit. xix, 19.

κατὰ σάρκα τελείωσιν ἐπετήδευον, εἰς τὴν τοῦ νόμου α λατρείαν μετενηνεγμένοι· ταύτητοι καὶ ἀτελεσφό ρητον ἐν ἑαυτοῖς τὴν τοῦ Χριστοῦ μόρφωσιν ἀπετέ λουν, οιονεί πως απαμβλίσκοντες τὸ ἔν γε σφίσιν αὐτοῖς ὡς ἐν νηδύϊ κείμενον ἀγαθόν. Οὐκοῦν τὸ ἐν γνώσει τέλειον καὶ τὸ ἀκραιφνὲς εἰς πίστιν, τοῦ Σωτῆρος την μόρφωσιν ταῖς ἁπάντων ἡμῶν εἰποικιεῖ- ται ψυχαῖς, καὶ τοῦτο ἐν ἡμῖν ὡς θεία τις ἔσται σπορά. Όταν τοίνυν ὡς ἀπό γε τῆς τινων λογομα χίας σκανδαλίζοιντό τινες· εἶτα ἡ τοῦτο παθοῦσα ψυχή, τὴν ὡς ἐν ὠδίσι κειμένην, καὶ εἰς νοῦν ἔσω τεθησαυρισμένην, ἀπαμβλίσκοι πίστιν τε καὶ γνῶ- σιν, εἰ μὲν εἴη, φησί, μὴ ἐξεικονισμένη, τουτέστιν, εἰ ἀτελῆς ἔτι καὶ ἀκαλλεστέρα, ζημίαν ὑπομενεί πάντη τε καὶ πάντως ὁ τοῦ σκανδάλου παραίτιος, ἣν ἂν ἐπιβάλῃ, φησίν, ὁ ταύτης νυμφίος, τουτέστι, Χριστός · καὶ δώσει μετὰ ἀξιώματος, τουτέστι, καὶ όμολογείτω χάριν, μὴ τὴν εἰς ὄλεθρον παντελή που γὴν ὑποστάς. Εἰ δὲ εἴη, φησὶν, ἐξεικονισμένον τὸ τῆς ψυχῆς κύημα νοητόν, τουτέστιν, εἰ γνῶσις εἴη καὶ πίστις τοῦ Χριστοῦ φοροῦσα μόρφωσιν, τοῖς περὶ τῶν ἐσχάτων ὑποκείσεται λόγοις, ὡς ἤδη καὶ φω νευτή. Ψυχῆς γὰρ θάνατος, ἡ τῆς ἀμωμήτου πίστεως ἀπόθεσις, καὶ τῆς ἀρτίως ἐχούσης γνώσεως ή ζημία. Τοιγάρτοι τὸ χρῆναι μεταλαχεῖν ἀνοσίων εἰσηγημά των, καὶ ὧν ἂν ποιοῖτο λόγων, ἀνὴρ, γεγονώς κατά βρωμα διαβολικὸν, καὶ τῆς τῶν δαιμονίων ἀγέλης οξονεί πως τροφή, μολυσμὸν εἶναί φησι· καὶ ἀποφά σκει πάλιν, ὡς ἐν αἰνίγματι λέγων, ο Καὶ κρέας θη ριάλωτον οὐκ ἔδεσθε· τῷ κυνὶ ἀποῤῥίψατε αὐτό, ο Κύνα μὲν γὰρ, τὸν ἀναιδὴ καὶ ἀκάθαρτον ἄνθρωπον ὀνομάζειν ἔθος τῇ θείᾳ Γραφῇ. Πρέπον δ' ἂν εἴη τῷ τοιῷδε τυχόν, ἅπας τις οὖν, οἶμαι, λόγος βδελυρὸς καὶ δυσώδης, καὶ ἐξ αὐτοῦ συγκείμενος τοῦ Βεελζεβούλ, ὡς θηρὸς ἀγρίου κατεδηδοκότος τὴν ὑποπεσοῦσαν αὐτῷ καὶ ὑπηρετοῦσαν εἰς τοῦτο ψυχήν. Λέγει γάρ οὐδεὶς, Ανάθεμα Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Βεελζεβούλ. ο Αγίοις γε μὴν τὸ ἐν μεθέξει γενέσθαι τῶν οὕτως αἰσχρῶν ἢ κεκιβδηλευμένων ἐννοιῶν τε καὶ λόγων, ἀνάρμοστον κομιδή. Κοινωνία γὰρ οὐδεμία φωτί πρὸς σκότος. » Ο ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Εγρηγορέναι δὲ ὅτι προσήκει τους καθηγεί σθαι λαχόντας, καὶ ἡγουμένους ποιμνίων, κατεχρη σμώδησε πάλιν. Τίς δ' ἂν γένοιτο τῆς πρὸς ἡμῶν ἐπιεικείας εἰς τοῦτο τρόπος, ὑπεμφαίνει, λέγων ἐν τῷ Δευϊτικῷ· . Τὰ κτήνη σου οὐ κατοχεύσεις έτερο ζύγῳ, καὶ τὸν ἀμπελῶνά σου οὐ κατασπερείς διά- φορον. › Πώεσι μὲν γὰρ αἰγῶν καὶ προβάτων, ήγουν ἀμπελῶνι παρεικαστέον εὖ μάλα τὴν ὑπὸ χεῖρα πληθύν. Ἤκους μὲν γὰρ ὁ θεσπέσιος Πέτρος ο Σί- μων Ιωνά, φιλεῖς με; βόσκε τα αρνία μου, ποίμαινε τὰ πρόβατά μου. › Περὶ δέ γε τῶν ἐξ Ἰs- ραήλ, ὁ προφήτης ἔφασκεν Ησαΐας· ο Ο γὰρ ἀμπε λὼν Κυρίου Σαβαώθ, οἶκος τοῦ Ἰσραήλ ἐστι, καὶ ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. et imperfectiorem stulte deluxerant (Galatse bi & erant), alloquebatur beatus Paulus, dicens : «Fi- Holi mei, quos iterum parturio, donec forme- tur Christus in vobis "., Cum enim coepissent spiritu, carnis perfectionem ad legalem cultum tra- ducti, sectabantur, ob eamque causam efficiebant ut in seipsis illa Christi formatio ad finem perfectio- nemque minime perveniret, bonum illud quod in ipsis tanquam in utero positum erat, velut abor- tientes. Igitur illa cognitionis perfectio, et integritas Gdei, Salvatoris nostri formationem in nostros omnium animos inducet, eaque res nobis instar divini cujusdam seminis erit. Cum igitur quorumdam verborum contentionibus nonnulli scandalizantur; deinde anima id perpessa, illam quam in utero gestabat, et in animo intime recon- ditam habebat, fidem et cognitionem abortiverit, siquidem, inquit, nondum formata fuerit, id est, adhuc imperfecta et informis, multam omnino sustinebit, qui scandali causam dedit, quam indi- xerit, inquit, illius sponsus, nempe Christus ; et dabit cum postulatione, inquit, id est, gratias aget, quod non plenæ perditionis poenam sustineat. At si spiritualis animi fetus efformatus fuerit, id est, si cognitio ac fides formatiguera Christi habuerit, extremo supplicio subjacebit, ut qui jam homi- cida sit: nam integra Adei amissio, et perfectæ co- gnitionis jaetura, mors est animæ. Itaque partici- pem esse nefariarum persuasionum, ac sermonum quos habuerit is qui esca diabolica factus est, et dæmonum gregis veluti cibus, rem impuram esse ait : idque prohibet rursum, tanquam per nigma dicens : ‹ Et carnem captam a bestia non comede- tis : cani projicile illam *. » Mos est enim Scri- pturæ canem appellare impudentem et impurum hominem: conveniens est autem ejusmodi homini, ut opinor, quivis sermo impurus ac fetidus, et ab ipso Beelzebub compositus, tanquam a fera bellua, quæ subditam sibi et in ea re obsequentem animam vorat : < Nemo enim dicit, Anathema Jesus, nisi in Beelzebub . A sanctis autem viris ejusmodi turpium ac falsarum sententiarum simul atque est enim conventio lucis ad tenebras ". › B PALL. Ita est. cCO Pe- CYR. Esse autem lis vigilandum qui magistri creati sint et duces gregum, rursus edixit. Quis autem in ea re probitatis modus a nobis praetari debeat, latenter indieat in Levitico, dicens : cudes tuas non suppones diverso generi : et vi- neam luam non seres diversis seminibus ".› Gregibus enim caprarum et ovium, aut vineg persimilis esse plane censenda est subjecti populi multitudo. Dictum est enim beato Petro: ‹ Simon Jona, diligis me? pasee agnos meos, pasce oves meas ". › Præterea de filiis Israel propheta Isaias dixit : ‹ Vinea enim Domini Sabaoth, domus Israel est; et homo Juda, germen dilectum ". › Pastoris es Galat. r, 19. Isa. V, 7. 17. ** Exod. xx11, 31. C sermonum participatio prorsus est aliena: «Nulla Joan. XXI, ** Cor. XII, 3. "II Cor. vi, 15. "Levit. xix, 19.

κατὰ σάρκα τελείωσιν ἐπετήδευον, εἰς τὴν τοῦ νόμου α λατρείαν μετενηνεγμένοι· ταύτητοι καὶ ἀτελεσφό ρητον ἐν ἑαυτοῖς τὴν τοῦ Χριστοῦ μόρφωσιν ἀπετέ λουν, οιονεί πως απαμβλίσκοντες τὸ ἔν γε σφίσιν αὐτοῖς ὡς ἐν νηδύϊ κείμενον ἀγαθόν. Οὐκοῦν τὸ ἐν γνώσει τέλειον καὶ τὸ ἀκραιφνὲς εἰς πίστιν, τοῦ Σωτῆρος την μόρφωσιν ταῖς ἁπάντων ἡμῶν εἰποικιεῖ- ται ψυχαῖς, καὶ τοῦτο ἐν ἡμῖν ὡς θεία τις ἔσται σπορά. Όταν τοίνυν ὡς ἀπό γε τῆς τινων λογομα χίας σκανδαλίζοιντό τινες· εἶτα ἡ τοῦτο παθοῦσα ψυχή, τὴν ὡς ἐν ὠδίσι κειμένην, καὶ εἰς νοῦν ἔσω τεθησαυρισμένην, ἀπαμβλίσκοι πίστιν τε καὶ γνῶ- σιν, εἰ μὲν εἴη, φησί, μὴ ἐξεικονισμένη, τουτέστιν, εἰ ἀτελῆς ἔτι καὶ ἀκαλλεστέρα, ζημίαν ὑπομενεί πάντη τε καὶ πάντως ὁ τοῦ σκανδάλου παραίτιος, ἣν ἂν ἐπιβάλῃ, φησίν, ὁ ταύτης νυμφίος, τουτέστι, Χριστός · καὶ δώσει μετὰ ἀξιώματος, τουτέστι, καὶ όμολογείτω χάριν, μὴ τὴν εἰς ὄλεθρον παντελή που γὴν ὑποστάς. Εἰ δὲ εἴη, φησὶν, ἐξεικονισμένον τὸ τῆς ψυχῆς κύημα νοητόν, τουτέστιν, εἰ γνῶσις εἴη καὶ πίστις τοῦ Χριστοῦ φοροῦσα μόρφωσιν, τοῖς περὶ τῶν ἐσχάτων ὑποκείσεται λόγοις, ὡς ἤδη καὶ φω νευτή. Ψυχῆς γὰρ θάνατος, ἡ τῆς ἀμωμήτου πίστεως ἀπόθεσις, καὶ τῆς ἀρτίως ἐχούσης γνώσεως ή ζημία. Τοιγάρτοι τὸ χρῆναι μεταλαχεῖν ἀνοσίων εἰσηγημά των, καὶ ὧν ἂν ποιοῖτο λόγων, ἀνὴρ, γεγονώς κατά βρωμα διαβολικὸν, καὶ τῆς τῶν δαιμονίων ἀγέλης οξονεί πως τροφή, μολυσμὸν εἶναί φησι· καὶ ἀποφά σκει πάλιν, ὡς ἐν αἰνίγματι λέγων, ο Καὶ κρέας θη ριάλωτον οὐκ ἔδεσθε· τῷ κυνὶ ἀποῤῥίψατε αὐτό, ο Κύνα μὲν γὰρ, τὸν ἀναιδὴ καὶ ἀκάθαρτον ἄνθρωπον ὀνομάζειν ἔθος τῇ θείᾳ Γραφῇ. Πρέπον δ' ἂν εἴη τῷ τοιῷδε τυχόν, ἅπας τις οὖν, οἶμαι, λόγος βδελυρὸς καὶ δυσώδης, καὶ ἐξ αὐτοῦ συγκείμενος τοῦ Βεελζεβούλ, ὡς θηρὸς ἀγρίου κατεδηδοκότος τὴν ὑποπεσοῦσαν αὐτῷ καὶ ὑπηρετοῦσαν εἰς τοῦτο ψυχήν. Λέγει γάρ οὐδεὶς, Ανάθεμα Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Βεελζεβούλ. ο Αγίοις γε μὴν τὸ ἐν μεθέξει γενέσθαι τῶν οὕτως αἰσχρῶν ἢ κεκιβδηλευμένων ἐννοιῶν τε καὶ λόγων, ἀνάρμοστον κομιδή. Κοινωνία γὰρ οὐδεμία φωτί πρὸς σκότος. » Ο ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Εγρηγορέναι δὲ ὅτι προσήκει τους καθηγεί σθαι λαχόντας, καὶ ἡγουμένους ποιμνίων, κατεχρη σμώδησε πάλιν. Τίς δ' ἂν γένοιτο τῆς πρὸς ἡμῶν ἐπιεικείας εἰς τοῦτο τρόπος, ὑπεμφαίνει, λέγων ἐν τῷ Δευϊτικῷ· . Τὰ κτήνη σου οὐ κατοχεύσεις έτερο ζύγῳ, καὶ τὸν ἀμπελῶνά σου οὐ κατασπερείς διά- φορον. › Πώεσι μὲν γὰρ αἰγῶν καὶ προβάτων, ήγουν ἀμπελῶνι παρεικαστέον εὖ μάλα τὴν ὑπὸ χεῖρα πληθύν. Ἤκους μὲν γὰρ ὁ θεσπέσιος Πέτρος ο Σί- μων Ιωνά, φιλεῖς με; βόσκε τα αρνία μου, ποίμαινε τὰ πρόβατά μου. › Περὶ δέ γε τῶν ἐξ Ἰs- ραήλ, ὁ προφήτης ἔφασκεν Ησαΐας· ο Ο γὰρ ἀμπε λὼν Κυρίου Σαβαώθ, οἶκος τοῦ Ἰσραήλ ἐστι, καὶ ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. et imperfectiorem stulte deluxerant (Galatse bi & erant), alloquebatur beatus Paulus, dicens : «Fi- Holi mei, quos iterum parturio, donec forme- tur Christus in vobis "., Cum enim coepissent spiritu, carnis perfectionem ad legalem cultum tra- ducti, sectabantur, ob eamque causam efficiebant ut in seipsis illa Christi formatio ad finem perfectio- nemque minime perveniret, bonum illud quod in ipsis tanquam in utero positum erat, velut abor- tientes. Igitur illa cognitionis perfectio, et integritas Gdei, Salvatoris nostri formationem in nostros omnium animos inducet, eaque res nobis instar divini cujusdam seminis erit. Cum igitur quorumdam verborum contentionibus nonnulli scandalizantur; deinde anima id perpessa, illam quam in utero gestabat, et in animo intime recon- ditam habebat, fidem et cognitionem abortiverit, siquidem, inquit, nondum formata fuerit, id est, adhuc imperfecta et informis, multam omnino sustinebit, qui scandali causam dedit, quam indi- xerit, inquit, illius sponsus, nempe Christus ; et dabit cum postulatione, inquit, id est, gratias aget, quod non plenæ perditionis poenam sustineat. At si spiritualis animi fetus efformatus fuerit, id est, si cognitio ac fides formatiguera Christi habuerit, extremo supplicio subjacebit, ut qui jam homi- cida sit: nam integra Adei amissio, et perfectæ co- gnitionis jaetura, mors est animæ. Itaque partici- pem esse nefariarum persuasionum, ac sermonum quos habuerit is qui esca diabolica factus est, et dæmonum gregis veluti cibus, rem impuram esse ait : idque prohibet rursum, tanquam per nigma dicens : ‹ Et carnem captam a bestia non comede- tis : cani projicile illam *. » Mos est enim Scri- pturæ canem appellare impudentem et impurum hominem: conveniens est autem ejusmodi homini, ut opinor, quivis sermo impurus ac fetidus, et ab ipso Beelzebub compositus, tanquam a fera bellua, quæ subditam sibi et in ea re obsequentem animam vorat : < Nemo enim dicit, Anathema Jesus, nisi in Beelzebub . A sanctis autem viris ejusmodi turpium ac falsarum sententiarum simul atque est enim conventio lucis ad tenebras ". › B PALL. Ita est. cCO Pe- CYR. Esse autem lis vigilandum qui magistri creati sint et duces gregum, rursus edixit. Quis autem in ea re probitatis modus a nobis praetari debeat, latenter indieat in Levitico, dicens : cudes tuas non suppones diverso generi : et vi- neam luam non seres diversis seminibus ".› Gregibus enim caprarum et ovium, aut vineg persimilis esse plane censenda est subjecti populi multitudo. Dictum est enim beato Petro: ‹ Simon Jona, diligis me? pasee agnos meos, pasce oves meas ". › Præterea de filiis Israel propheta Isaias dixit : ‹ Vinea enim Domini Sabaoth, domus Israel est; et homo Juda, germen dilectum ". › Pastoris es Galat. r, 19. Isa. V, 7. 17. ** Exod. xx11, 31. C sermonum participatio prorsus est aliena: «Nulla Joan. XXI, ** Cor. XII, 3. "II Cor. vi, 15. "Levit. xix, 19.

ἄνθρωπος τοῦ Ἰούδα, νεόφυτον Αγαπημένον. » Ποι- Α μένος δὴ οὖν ἀρετὴ, τὸ μὴ ἐπαφιέναι προβάτοις έτε ροειδές τι ζώον, ὡς ταῖς ὀθνείου τυχὸν ὀχείαις ὑπο- πεσεῖν, ἵνα μὴ ἑτεροφυές τέκῃ, καὶ τῆς ἐνούσης αὐτῷ φυσικῆς εὐγενείας ἐκνενευκός· ἀμπελώνων δὲ ὁ μελεδωνός, εἴπερ εἴη νουνεχὴς, καὶ γηπονεῖν ἄριστα μεμελετηκώς, οὐκ ἂν ἀνάσχοιτό ποτε τὰ ξηρὰ τῶν σπερμάτων ὑπ' αὐταῖς φύεσθαι ταῖς ἀμπέλοις, ἵνα μὴ δαπανωμένης αὐταῖς τῆς ἰκμάδος εἰς τὸ ἀλλότριον, ὑστερίζοιεν αὗται περὶ τὸ οἰκεῖον. Ιθι δὴ οὖν ὡς ἐξ εἰκόνος ήδη πως, ἐπὶ τὸν πνευματικὸν, τὰ λογικὰ θρέμματα, μὴ τοῖς τῶν ἑτεροδιδασκάλων ὑπάγεσθαι συγχωρῶμεν ἀνοσίως ὥσπερ σπερματισμοῖς, νοητοῖς δηλονότι, καὶ ταῖς ὡς ἐν λόγῳ εἰσηγήσεσιν· ἀκαλλής γὰρ λίαν ὁ ἐξ ἀνομοίου καρπὸς γνώμης, καὶ οἱ τῶν οὐχ ὁμοπίστων λόγοι, φαύλων ἂν γένοιντο κυημάτων Β πρόξενοι τοῖς εἰσδεδεγμένοις αὐτούς· ἀμπελῶνας δὲ ὄντας ἡμᾶς, καὶ ἐν ὀρχάτων τάξει κειμένους, μονοει- δεῖ τρόπον τινὰ προσήκει στεφανοῦσθαι καρπῷ, καὶ τὸν διφυᾶ παραιτεῖσθαι τρόπον. Λόγος γὰρ οὐδεὶς εἰς ὁμοιότητα φυσικὴν, σίτῳ καὶ βότρυσιν. Αλλοτρίων δὴ οὖν σπερμάτων. μηδεὶς ἡμῶν ἔστω τόπος. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις. ΚΥΡ. Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ τρόπον (1) ἀσυναφῆ καὶ ἀσύμβατα, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας διεσχι σμένα τὰ ἑτεροτροποῦντα δεικνύει, παραθεὶς εἰς τύ- τον τὴν ἐκτοπωτάτην καὶ ἀλλόκοτον κομιδῇ τοῦ λο γικοῦ ζώου σύνοδον, πρὸς τὸ μὴ τοιοῦτον, ἑτεροειδές δὲ καὶ ἔκφυλον. Καὶ δὴ καί φησιν ἐν μὲν τῇ Ἐξόδῳο •Ος ἂν κοιμηθῇ μετὰ κτήνους, θανάτῳ ἀποκτενεῖτε αὐτόν.» Σαφέστερον δὲ πάλιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ ο Καλ ὃς ἐὰν δῷ κοιτασίαν αὐτοῦ ἐν τετράποδι, θανάτῳ θανατούσθω, καὶ τὸ τετράπουν ἀποκτενεῖτε· καὶ γυνή ἥτις προσελεύσεται πρὸς πᾶν κτήνος βιασθῆναι αὐτὴν ὑπ' αὐτοῦ, ἀποκτενεῖτε τὴν γυναῖκα, καὶ τὸ κτήνος" θανάτῳ θανατούσθωσαν· ἔνοχοί εἰσιν. » Ομιλίαι τε γὰρ, καὶ οἱονεὶ μίξεις αἱ νοηταὶ καὶ σύνοδοι, αἱ πρὸς οὓς ἂν ἥκιστα πρέποι, καὶ οἷς κατηῤῥώστησε πρὸς ἀλογίαν ὁ νοῦς τὴν ἐσχάτην, θανάτου πρόξενοι, καὶ αὐτοῖς τοῖς παραφθείρουσι, καὶ τοῖς ἐθελούσιον ὑπο μένουσι την παραφθοράν. ΠΑΛΛ. Ορθότατά τε καὶ μάλα ὁσίως ὁ νόμος φησί. ΚΥΡ. Θαυμάσαις δ' ἂν ἔτι καὶ τόδε· ἦν γὰρ δή πού τινας, ὡς ἐξ ἀφορήτου πλεονεξίας, καὶ εἰ μὴ βούλοιντο τυχὸν τὴν ἐξ ὀρθότητος ἐννοιῶν ἐπὶ τὸ πλαγίως ἔχον ὑπομεῖναι παραφθοράν, καὶ καθάπερ ἐξ ἀνάγκης, οὐκ ἀδακρυτὶ τάχα που παθεῖν τὴν πλά νησιν. Οὐκ ἀνεπικούρητον τοίνυν ὁ νόμος περιορᾷν ἠξίου καὶ τὸ τοιοῦτον γένος. ΠΑΛΛ. Το ποιόν τι φής; ΚΥΡ. Τὸ ζυγῷ δουλείας κατεσφιγμένον καὶ ταῖς τῶν πριαμένων ἐξουσίαις κατησχοιμένον. ** οι DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. igitur virtus est ovibus non admittere diversi gene- B C c Exod. xx11, 19. Levit. xx, 15, 16. ris animal, ita ut alienæ pecudis congressibus sup- ponantur, ne quid ambiguum pariant, et ab insita naturali indole diversum: cultor autem vinearum, si modo prudens fuerit, et optime terram exco- lere studuerit, nunquam patietur, ut exsiccantia semina sub ipsis vitibus nascantur; ne humor, dum alieni germinis usibus consumitur, illas deficiat in suis. Perge igitur jam tanquam ex imagine ád sen- sum spiritualem, ne rationales oves, magistrorum diversa docentium nefariæ seminationi, intellectua- li, inquam, et qualis in sermonibus atque persua- sionibus esse consuevit, subjungi patiamur : est enim plane deformis editus ex dissimili sententia fructus, et hominum in fide dissimilium sermones, iis qui illos admittunt, pravos partus conciliant : sed cum vites nos ipsi simus, et vinetorum vices teneamus, unius modi quodam modo fructu ornari convenit, et biformes mores vitare; nihil enim tritico et uvis, quod ad naturalem similitudinem pertineat, commune est. Nullus igitur in nobis sit alienis seminibus locus. PALL. Recte dicis. , CYR. Alia quoque ratione non cohærere inter se, neque convenire posse, quæ diversis prædita sint moribus, et mutua inter se communione disjuncta, demonstrat, ad ejus rei figuram proponens illum alienissimum et plane portentosum rationalis animantis cum eo congressum, quod ejus naturæ non sit, sed diversi generis, et extraneum. Itaque in Exodo ait : • Omnem, qui coierit cum pecude, morte afficietis eum . > Planius autem in Levitico: • Et quisquis dederit cubationem suam in quadru- pede, morte moriatur; et quadrupes interficietur ; et mulier quæcunque accesserit ad omne pecus, ut ab eo inscendatur, interficietis mulierem et pe- cus; morte interficiantur; rei sunt"., Con- suetudines animi, et veluti admistiones spiritua- les et congressus, cum quibus minime decet, et quorum animus irrationabilitate summa laborat, mortis causa sunt tum ipsis corruptoribus, tum etiam iis qui se sponte corrumpi patiuntur. PALL. Rectissime, et justissime lex decrevit. CYR. Illud enim admiratione dignum est; con- tingere enim utique poterat, ut nonnulli aliorum vi et potentia non ferenda superati, etiamsi minime fortasse vellent, a recto sensu ad obliquam atque perversam opinionem corrupti pertraherentur, ac veluti coacti, non sine lacrymis fortasse in errorem seducerentur. Non itaque lex hoc genus hominum sine ullis auxiliis relinquendum ac negligendum censuit. PALL. Quale tandem istud genus est, quod dicis? CYR. Illud nimirum servitutis jugo constrictum, et dominorum imperio prægravatum. (4) Cod. Vatic., τόχον, bijormem partum.

ἄνθρωπος τοῦ Ἰούδα, νεόφυτον Αγαπημένον. » Ποι- Α μένος δὴ οὖν ἀρετὴ, τὸ μὴ ἐπαφιέναι προβάτοις έτε ροειδές τι ζώον, ὡς ταῖς ὀθνείου τυχὸν ὀχείαις ὑπο- πεσεῖν, ἵνα μὴ ἑτεροφυές τέκῃ, καὶ τῆς ἐνούσης αὐτῷ φυσικῆς εὐγενείας ἐκνενευκός· ἀμπελώνων δὲ ὁ μελεδωνός, εἴπερ εἴη νουνεχὴς, καὶ γηπονεῖν ἄριστα μεμελετηκώς, οὐκ ἂν ἀνάσχοιτό ποτε τὰ ξηρὰ τῶν σπερμάτων ὑπ' αὐταῖς φύεσθαι ταῖς ἀμπέλοις, ἵνα μὴ δαπανωμένης αὐταῖς τῆς ἰκμάδος εἰς τὸ ἀλλότριον, ὑστερίζοιεν αὗται περὶ τὸ οἰκεῖον. Ιθι δὴ οὖν ὡς ἐξ εἰκόνος ήδη πως, ἐπὶ τὸν πνευματικὸν, τὰ λογικὰ θρέμματα, μὴ τοῖς τῶν ἑτεροδιδασκάλων ὑπάγεσθαι συγχωρῶμεν ἀνοσίως ὥσπερ σπερματισμοῖς, νοητοῖς δηλονότι, καὶ ταῖς ὡς ἐν λόγῳ εἰσηγήσεσιν· ἀκαλλής γὰρ λίαν ὁ ἐξ ἀνομοίου καρπὸς γνώμης, καὶ οἱ τῶν οὐχ ὁμοπίστων λόγοι, φαύλων ἂν γένοιντο κυημάτων Β πρόξενοι τοῖς εἰσδεδεγμένοις αὐτούς· ἀμπελῶνας δὲ ὄντας ἡμᾶς, καὶ ἐν ὀρχάτων τάξει κειμένους, μονοει- δεῖ τρόπον τινὰ προσήκει στεφανοῦσθαι καρπῷ, καὶ τὸν διφυᾶ παραιτεῖσθαι τρόπον. Λόγος γὰρ οὐδεὶς εἰς ὁμοιότητα φυσικὴν, σίτῳ καὶ βότρυσιν. Αλλοτρίων δὴ οὖν σπερμάτων. μηδεὶς ἡμῶν ἔστω τόπος. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις. ΚΥΡ. Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ τρόπον (1) ἀσυναφῆ καὶ ἀσύμβατα, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας διεσχι σμένα τὰ ἑτεροτροποῦντα δεικνύει, παραθεὶς εἰς τύ- τον τὴν ἐκτοπωτάτην καὶ ἀλλόκοτον κομιδῇ τοῦ λο γικοῦ ζώου σύνοδον, πρὸς τὸ μὴ τοιοῦτον, ἑτεροειδές δὲ καὶ ἔκφυλον. Καὶ δὴ καί φησιν ἐν μὲν τῇ Ἐξόδῳο •Ος ἂν κοιμηθῇ μετὰ κτήνους, θανάτῳ ἀποκτενεῖτε αὐτόν.» Σαφέστερον δὲ πάλιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ ο Καλ ὃς ἐὰν δῷ κοιτασίαν αὐτοῦ ἐν τετράποδι, θανάτῳ θανατούσθω, καὶ τὸ τετράπουν ἀποκτενεῖτε· καὶ γυνή ἥτις προσελεύσεται πρὸς πᾶν κτήνος βιασθῆναι αὐτὴν ὑπ' αὐτοῦ, ἀποκτενεῖτε τὴν γυναῖκα, καὶ τὸ κτήνος" θανάτῳ θανατούσθωσαν· ἔνοχοί εἰσιν. » Ομιλίαι τε γὰρ, καὶ οἱονεὶ μίξεις αἱ νοηταὶ καὶ σύνοδοι, αἱ πρὸς οὓς ἂν ἥκιστα πρέποι, καὶ οἷς κατηῤῥώστησε πρὸς ἀλογίαν ὁ νοῦς τὴν ἐσχάτην, θανάτου πρόξενοι, καὶ αὐτοῖς τοῖς παραφθείρουσι, καὶ τοῖς ἐθελούσιον ὑπο μένουσι την παραφθοράν. ΠΑΛΛ. Ορθότατά τε καὶ μάλα ὁσίως ὁ νόμος φησί. ΚΥΡ. Θαυμάσαις δ' ἂν ἔτι καὶ τόδε· ἦν γὰρ δή πού τινας, ὡς ἐξ ἀφορήτου πλεονεξίας, καὶ εἰ μὴ βούλοιντο τυχὸν τὴν ἐξ ὀρθότητος ἐννοιῶν ἐπὶ τὸ πλαγίως ἔχον ὑπομεῖναι παραφθοράν, καὶ καθάπερ ἐξ ἀνάγκης, οὐκ ἀδακρυτὶ τάχα που παθεῖν τὴν πλά νησιν. Οὐκ ἀνεπικούρητον τοίνυν ὁ νόμος περιορᾷν ἠξίου καὶ τὸ τοιοῦτον γένος. ΠΑΛΛ. Το ποιόν τι φής; ΚΥΡ. Τὸ ζυγῷ δουλείας κατεσφιγμένον καὶ ταῖς τῶν πριαμένων ἐξουσίαις κατησχοιμένον. ** οι DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. igitur virtus est ovibus non admittere diversi gene- B C c Exod. xx11, 19. Levit. xx, 15, 16. ris animal, ita ut alienæ pecudis congressibus sup- ponantur, ne quid ambiguum pariant, et ab insita naturali indole diversum: cultor autem vinearum, si modo prudens fuerit, et optime terram exco- lere studuerit, nunquam patietur, ut exsiccantia semina sub ipsis vitibus nascantur; ne humor, dum alieni germinis usibus consumitur, illas deficiat in suis. Perge igitur jam tanquam ex imagine ád sen- sum spiritualem, ne rationales oves, magistrorum diversa docentium nefariæ seminationi, intellectua- li, inquam, et qualis in sermonibus atque persua- sionibus esse consuevit, subjungi patiamur : est enim plane deformis editus ex dissimili sententia fructus, et hominum in fide dissimilium sermones, iis qui illos admittunt, pravos partus conciliant : sed cum vites nos ipsi simus, et vinetorum vices teneamus, unius modi quodam modo fructu ornari convenit, et biformes mores vitare; nihil enim tritico et uvis, quod ad naturalem similitudinem pertineat, commune est. Nullus igitur in nobis sit alienis seminibus locus. PALL. Recte dicis. , CYR. Alia quoque ratione non cohærere inter se, neque convenire posse, quæ diversis prædita sint moribus, et mutua inter se communione disjuncta, demonstrat, ad ejus rei figuram proponens illum alienissimum et plane portentosum rationalis animantis cum eo congressum, quod ejus naturæ non sit, sed diversi generis, et extraneum. Itaque in Exodo ait : • Omnem, qui coierit cum pecude, morte afficietis eum . > Planius autem in Levitico: • Et quisquis dederit cubationem suam in quadru- pede, morte moriatur; et quadrupes interficietur ; et mulier quæcunque accesserit ad omne pecus, ut ab eo inscendatur, interficietis mulierem et pe- cus; morte interficiantur; rei sunt"., Con- suetudines animi, et veluti admistiones spiritua- les et congressus, cum quibus minime decet, et quorum animus irrationabilitate summa laborat, mortis causa sunt tum ipsis corruptoribus, tum etiam iis qui se sponte corrumpi patiuntur. PALL. Rectissime, et justissime lex decrevit. CYR. Illud enim admiratione dignum est; con- tingere enim utique poterat, ut nonnulli aliorum vi et potentia non ferenda superati, etiamsi minime fortasse vellent, a recto sensu ad obliquam atque perversam opinionem corrupti pertraherentur, ac veluti coacti, non sine lacrymis fortasse in errorem seducerentur. Non itaque lex hoc genus hominum sine ullis auxiliis relinquendum ac negligendum censuit. PALL. Quale tandem istud genus est, quod dicis? CYR. Illud nimirum servitutis jugo constrictum, et dominorum imperio prægravatum. (4) Cod. Vatic., τόχον, bijormem partum.

ἄνθρωπος τοῦ Ἰούδα, νεόφυτον Αγαπημένον. » Ποι- Α μένος δὴ οὖν ἀρετὴ, τὸ μὴ ἐπαφιέναι προβάτοις έτε ροειδές τι ζώον, ὡς ταῖς ὀθνείου τυχὸν ὀχείαις ὑπο- πεσεῖν, ἵνα μὴ ἑτεροφυές τέκῃ, καὶ τῆς ἐνούσης αὐτῷ φυσικῆς εὐγενείας ἐκνενευκός· ἀμπελώνων δὲ ὁ μελεδωνός, εἴπερ εἴη νουνεχὴς, καὶ γηπονεῖν ἄριστα μεμελετηκώς, οὐκ ἂν ἀνάσχοιτό ποτε τὰ ξηρὰ τῶν σπερμάτων ὑπ' αὐταῖς φύεσθαι ταῖς ἀμπέλοις, ἵνα μὴ δαπανωμένης αὐταῖς τῆς ἰκμάδος εἰς τὸ ἀλλότριον, ὑστερίζοιεν αὗται περὶ τὸ οἰκεῖον. Ιθι δὴ οὖν ὡς ἐξ εἰκόνος ήδη πως, ἐπὶ τὸν πνευματικὸν, τὰ λογικὰ θρέμματα, μὴ τοῖς τῶν ἑτεροδιδασκάλων ὑπάγεσθαι συγχωρῶμεν ἀνοσίως ὥσπερ σπερματισμοῖς, νοητοῖς δηλονότι, καὶ ταῖς ὡς ἐν λόγῳ εἰσηγήσεσιν· ἀκαλλής γὰρ λίαν ὁ ἐξ ἀνομοίου καρπὸς γνώμης, καὶ οἱ τῶν οὐχ ὁμοπίστων λόγοι, φαύλων ἂν γένοιντο κυημάτων Β πρόξενοι τοῖς εἰσδεδεγμένοις αὐτούς· ἀμπελῶνας δὲ ὄντας ἡμᾶς, καὶ ἐν ὀρχάτων τάξει κειμένους, μονοει- δεῖ τρόπον τινὰ προσήκει στεφανοῦσθαι καρπῷ, καὶ τὸν διφυᾶ παραιτεῖσθαι τρόπον. Λόγος γὰρ οὐδεὶς εἰς ὁμοιότητα φυσικὴν, σίτῳ καὶ βότρυσιν. Αλλοτρίων δὴ οὖν σπερμάτων. μηδεὶς ἡμῶν ἔστω τόπος. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις. ΚΥΡ. Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ τρόπον (1) ἀσυναφῆ καὶ ἀσύμβατα, καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας διεσχι σμένα τὰ ἑτεροτροποῦντα δεικνύει, παραθεὶς εἰς τύ- τον τὴν ἐκτοπωτάτην καὶ ἀλλόκοτον κομιδῇ τοῦ λο γικοῦ ζώου σύνοδον, πρὸς τὸ μὴ τοιοῦτον, ἑτεροειδές δὲ καὶ ἔκφυλον. Καὶ δὴ καί φησιν ἐν μὲν τῇ Ἐξόδῳο •Ος ἂν κοιμηθῇ μετὰ κτήνους, θανάτῳ ἀποκτενεῖτε αὐτόν.» Σαφέστερον δὲ πάλιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ ο Καλ ὃς ἐὰν δῷ κοιτασίαν αὐτοῦ ἐν τετράποδι, θανάτῳ θανατούσθω, καὶ τὸ τετράπουν ἀποκτενεῖτε· καὶ γυνή ἥτις προσελεύσεται πρὸς πᾶν κτήνος βιασθῆναι αὐτὴν ὑπ' αὐτοῦ, ἀποκτενεῖτε τὴν γυναῖκα, καὶ τὸ κτήνος" θανάτῳ θανατούσθωσαν· ἔνοχοί εἰσιν. » Ομιλίαι τε γὰρ, καὶ οἱονεὶ μίξεις αἱ νοηταὶ καὶ σύνοδοι, αἱ πρὸς οὓς ἂν ἥκιστα πρέποι, καὶ οἷς κατηῤῥώστησε πρὸς ἀλογίαν ὁ νοῦς τὴν ἐσχάτην, θανάτου πρόξενοι, καὶ αὐτοῖς τοῖς παραφθείρουσι, καὶ τοῖς ἐθελούσιον ὑπο μένουσι την παραφθοράν. ΠΑΛΛ. Ορθότατά τε καὶ μάλα ὁσίως ὁ νόμος φησί. ΚΥΡ. Θαυμάσαις δ' ἂν ἔτι καὶ τόδε· ἦν γὰρ δή πού τινας, ὡς ἐξ ἀφορήτου πλεονεξίας, καὶ εἰ μὴ βούλοιντο τυχὸν τὴν ἐξ ὀρθότητος ἐννοιῶν ἐπὶ τὸ πλαγίως ἔχον ὑπομεῖναι παραφθοράν, καὶ καθάπερ ἐξ ἀνάγκης, οὐκ ἀδακρυτὶ τάχα που παθεῖν τὴν πλά νησιν. Οὐκ ἀνεπικούρητον τοίνυν ὁ νόμος περιορᾷν ἠξίου καὶ τὸ τοιοῦτον γένος. ΠΑΛΛ. Το ποιόν τι φής; ΚΥΡ. Τὸ ζυγῷ δουλείας κατεσφιγμένον καὶ ταῖς τῶν πριαμένων ἐξουσίαις κατησχοιμένον. ** οι DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. igitur virtus est ovibus non admittere diversi gene- B C c Exod. xx11, 19. Levit. xx, 15, 16. ris animal, ita ut alienæ pecudis congressibus sup- ponantur, ne quid ambiguum pariant, et ab insita naturali indole diversum: cultor autem vinearum, si modo prudens fuerit, et optime terram exco- lere studuerit, nunquam patietur, ut exsiccantia semina sub ipsis vitibus nascantur; ne humor, dum alieni germinis usibus consumitur, illas deficiat in suis. Perge igitur jam tanquam ex imagine ád sen- sum spiritualem, ne rationales oves, magistrorum diversa docentium nefariæ seminationi, intellectua- li, inquam, et qualis in sermonibus atque persua- sionibus esse consuevit, subjungi patiamur : est enim plane deformis editus ex dissimili sententia fructus, et hominum in fide dissimilium sermones, iis qui illos admittunt, pravos partus conciliant : sed cum vites nos ipsi simus, et vinetorum vices teneamus, unius modi quodam modo fructu ornari convenit, et biformes mores vitare; nihil enim tritico et uvis, quod ad naturalem similitudinem pertineat, commune est. Nullus igitur in nobis sit alienis seminibus locus. PALL. Recte dicis. , CYR. Alia quoque ratione non cohærere inter se, neque convenire posse, quæ diversis prædita sint moribus, et mutua inter se communione disjuncta, demonstrat, ad ejus rei figuram proponens illum alienissimum et plane portentosum rationalis animantis cum eo congressum, quod ejus naturæ non sit, sed diversi generis, et extraneum. Itaque in Exodo ait : • Omnem, qui coierit cum pecude, morte afficietis eum . > Planius autem in Levitico: • Et quisquis dederit cubationem suam in quadru- pede, morte moriatur; et quadrupes interficietur ; et mulier quæcunque accesserit ad omne pecus, ut ab eo inscendatur, interficietis mulierem et pe- cus; morte interficiantur; rei sunt"., Con- suetudines animi, et veluti admistiones spiritua- les et congressus, cum quibus minime decet, et quorum animus irrationabilitate summa laborat, mortis causa sunt tum ipsis corruptoribus, tum etiam iis qui se sponte corrumpi patiuntur. PALL. Rectissime, et justissime lex decrevit. CYR. Illud enim admiratione dignum est; con- tingere enim utique poterat, ut nonnulli aliorum vi et potentia non ferenda superati, etiamsi minime fortasse vellent, a recto sensu ad obliquam atque perversam opinionem corrupti pertraherentur, ac veluti coacti, non sine lacrymis fortasse in errorem seducerentur. Non itaque lex hoc genus hominum sine ullis auxiliis relinquendum ac negligendum censuit. PALL. Quale tandem istud genus est, quod dicis? CYR. Illud nimirum servitutis jugo constrictum, et dominorum imperio prægravatum. (4) Cod. Vatic., τόχον, bijormem partum.

τὸ ἔν γε τούτῳ πειθήνιον· ἄχθει μὲν γὰρ τῷ δουλείας τὸν τοῦ σώματος ὑπενεγκόντες αυχένα, τηροῦσιν ἀθόλωτον ἐν ἑαυτοῖς τὸν νοῦν, καὶ τὸ δεῖν εἰδέναι σαφῶς τε καὶ ἀπλανῶς τὸν περὶ τῆς ἀληθοῦς πίστεως λόγον, πολλοῦ δὴ λίαν, μᾶλλον δὲ τοῦ παντὸς εἶναι ἄξιον πεπιστεύκασι, καὶ τροφὴν τὸ χρῆμα ποιοῦνται πνευματικήν, οἷά περ ὁδόντι τῷ νῷ κατατρίβοντες τὸ εἰς οἷς ἐρχόμενον, καὶ τὴν τῶν θείων νοημάτων ἀναμασώμενοι δύναμιν. ΠΑΛΛ. Ὡς σαφής τε ἡμῖν, καὶ ὀρθῶς ἔχων ὁ λόγος. ΚΥΡ. Προσεθίζει δὲ καὶ ἑτέρως ὁ νόμος ἡμᾶς εἰς φιλαλληλίαν, τιμᾶν ἀναπείθων τὸ συγκαθίστασθαι τοῖς ἐγγὺς, καὶ τοὺς τῆς ἀνισότητος καταμύσαττόμε- Β νός τε καὶ κολάζων τρόπους. ΠΑΛΛ. Πῶς δὴ φής; ΚΥΡ. Ακουε δή. γράφει γάρ πάλιν· « Ἐὰν κε ρατίσῃ τινὸς ταῦρος τὸν ταῦρον τοῦ πλησίον, καὶ τελευτήσῃ, ἀποδώσονται τὸν ταῦρον τὸν ζῶντα, καὶ διελοῦνται τὸ ἀργύριον αὐτοῦ, καὶ τὸν ταῦρον τὸν τεθνηκότα διελοῦνται. Ἐὰν δὲ γνωρίζηται ὁ ταῦρος ὅτι κερατιστής ἐστι πρὸ τῆς χθὲς καὶ πρὸ τῆς τρίτης ἡμέρας· καὶ διαμεμαρτυρημένοι ὦσι τῷ κυρίῳ αὐ τοῦ, καὶ μὴ ἀφανίσῃ αὐτὸν, ἀποτίσει ταῦρον ἀντὶ ταύρου, ὁ δὲ τετελευτηκὼς αὐτῷ ἔσται. ο Ορᾶς τὸ α'. νιγμα, καὶ οἱονείπως ἡμῖν ἐκ παραδείγματος ἐναργε· στάτου πρὸς τὸ εὐθὺ διαστείχοντα τὸν ἐπὶ τῷδε λό- τον ; Εἰ γὰρ γένοιτο τεθνάναι, φησί, τὸν τοῦ δεῖνα ταῦρον, καὶ ὑφ' ἑτέρου ταύρου πεσεῖν, διελοῦνται " τὸν ταῦρον τὸν ζῶντα, καὶ ἀμφοῖν ἔσται πάλιν ὁ τεθνηκώς, τουτέστιν, εἰ πλεονεξίας ἐπιγένοιτο καὶ ἀδικίας τρόπος παρ' οὐχ εκόντος τινὸς εἰς ἕτερον, ἐντρυφάτω, φησίν, ὁ ἡδικημένος τοῖς τοῦ λυπήσαντος ἀγαθοῖς, καὶ κοινὰς ἐχέτω τὰς θυμηδίας. Τοῦτο γὰρ, ἶμαι, ἔστι, τὸ διελέσθαι τὸν ταῦρον τὸν ζῶντα· Κοινὰς δὲ ποιείτω, φησὶ, καὶ ἀνεθελήτως προσκε- κρουκὼς τὰς τοῦ πεπονθότος συμφοράς· τουτὶ γὰρ οἶμαι παραδηλοῦν, τὸ διελέσθαι τὸν τεθνηκότα. Ορᾷς οὖν ὅπως ὁ νόμος αἰνιγματωδῶς ἔτι καὶ κατεσκια- σμένως τὸν φιλάλληλον εἰσηγείται τρόπον; "Η οὐχὶ δὴ τοῦτό ἐστι τὸ, « Χαίρειν μετὰ χαιρόντων, καὶ κλαίειν μετὰ κλαιόντων; ο ΠΑΛΛ. Εοιχε. ΚΥΡ. Εἰ δὲ δή, φησὶν, ὁ πλεονεκτῶν εἰδείη σαφῶς, ὅτι πείσεταί τι δεινὸν ὁ πέλας, τῶν τῆς πλεονεξίας τρόπων οὐκ ἀνῃρημένων, ζημίαν αὐτὸς τὴν ἴσην ὑπομενεί, καὶ τὴν τοῦ παθόντος συμφορὰν ἐπαν τλήσει μόνῃ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ. Τοῦτο γὰρ αἰνιγματωδῶς, τό, « Αποτίσει ταῦρον ἀντὶ ταύρου, ὁ δὲ τετελευτησ κὼς αὐτοῦ ἔσται. » Οὐ γὰρ μέχρι τοῦ τῶν οἰκείων ἀγαθῶν ἀποτελεῖν τοῖς ἀδικοῦσιν ὁ λόγος, ἀλλ᾿ ἰδίαν Εξουσι συμφοράν, καὶ αὐτῶν ἔσται πάθος, τὸ τῷ πέτ λας συμβεβηκός. ΠΑΛΛ. Ὡς εὖ γε ἡμῖν ὁ λόγος ἔχει. DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB.VIII. A cnim servi sustinent dominos ad errorem pertra- hentes, et ex imposita sibi dominorum potestate subtrahunt ingenue in hac re certe officium obse- quendi; nam, cum onus servitutis cervice corporis subeant, purum in seipsis animum retinent, et plane ac firmiter nosse veræ fidei rationem plurimi faciunt, imo vero in eo summam totam esse consti- tuunt, eamque rem in cibum spiritualem vertunt, et quod auribus acceperunt, mente tanquam dente comminuunt, divinorumque sensuum vim reman- dunt. PALL. Perspicua sane est, ac recte habet expo- sitio. CYR. Aliter quoque lex nos assuefacit, ut inter nos amemus, cum colere suadet societatem, qua cum proximis congruimus, et inæqualiter vivendi mores detestatur ac punit. PALL. Quo tandem istud modo? CYR. Accipe jam; scribit enim rursus : Si cornu percusserit alicujus taurus taurum proximi sui, et mortuus fuerit, vendent taurum viventem, et divident pretium ejus; taurum quoque mortuum divident. Quod si cognitum fuerit, quod taurus cor- nupela esset ante hesternum et ante tertium diem, et testificati fuerint domino ejus, et non absconderit eum, reddet taurum pro tauro, et mortuus ipsius erit ". » Vides enigma, et Scripture hac de re verba quodammodo ex evidentissimo exemplo ad id tendere, quod rectum est ? Si enim, inquit, con- tigerit mori cujuspiam taurum, et ab alterius tauro C occidi, divident viventem taurum, et amborum iti- dem erit occisus, id est : si quod oppressionis et ini- quitatis genus ab aliquo non volente, in alterum de- rivatum sit, ejus, inquit, bonis qui offendit, is qui violatus est, perfruatur, et communia habeant commoda atque solatia. Hoc enim est, opinor, di- videre viventem taurum: communesque habeat, inquit, qui vel nolens offendit, ejus qui damno est affectus, calamitates : id enim ex eo significari ar- bitror, quod dividi jubetur occisus. Vides igitur ut lex ænigmata et umbras ad mutuæ benevolentiæ mores hortetur? annon hoc illud est : « Gaudere cum gaudentibus, et flere cum flentibus”? › D PALL. Ita videtur. CYR. Si vero ille oppressor plane norit, si ipse oppressionis suæ mores non cohibuerit, proximo aliquid incommodi futurum, pari damno multabi- tur, et ejus detrimentum qui violatus est. suæ ani- mæ solius periculo exhauriet. Hoc enim illud ænigma significat : • Reddet taurum pro lauro ; mortuus autem ipsius erit ". . Neque enim cum iis, qui injuriam inferunt, ita duntaxat agetur, ut sua modo bona amittant, sed propria illorum erit ca- lamitas : et ipsi malum hoc patientur, quod proxi- mo contigit. PALL. Præclare sane se liabet oratio. ** Exod. xx1, 35, 36. Rom. xn, 15. Exod. xxi, 36. PATROL. GR. LXVIII.

τὸ ἔν γε τούτῳ πειθήνιον· ἄχθει μὲν γὰρ τῷ δουλείας τὸν τοῦ σώματος ὑπενεγκόντες αυχένα, τηροῦσιν ἀθόλωτον ἐν ἑαυτοῖς τὸν νοῦν, καὶ τὸ δεῖν εἰδέναι σαφῶς τε καὶ ἀπλανῶς τὸν περὶ τῆς ἀληθοῦς πίστεως λόγον, πολλοῦ δὴ λίαν, μᾶλλον δὲ τοῦ παντὸς εἶναι ἄξιον πεπιστεύκασι, καὶ τροφὴν τὸ χρῆμα ποιοῦνται πνευματικήν, οἷά περ ὁδόντι τῷ νῷ κατατρίβοντες τὸ εἰς οἷς ἐρχόμενον, καὶ τὴν τῶν θείων νοημάτων ἀναμασώμενοι δύναμιν. ΠΑΛΛ. Ὡς σαφής τε ἡμῖν, καὶ ὀρθῶς ἔχων ὁ λόγος. ΚΥΡ. Προσεθίζει δὲ καὶ ἑτέρως ὁ νόμος ἡμᾶς εἰς φιλαλληλίαν, τιμᾶν ἀναπείθων τὸ συγκαθίστασθαι τοῖς ἐγγὺς, καὶ τοὺς τῆς ἀνισότητος καταμύσαττόμε- Β νός τε καὶ κολάζων τρόπους. ΠΑΛΛ. Πῶς δὴ φής; ΚΥΡ. Ακουε δή. γράφει γάρ πάλιν· « Ἐὰν κε ρατίσῃ τινὸς ταῦρος τὸν ταῦρον τοῦ πλησίον, καὶ τελευτήσῃ, ἀποδώσονται τὸν ταῦρον τὸν ζῶντα, καὶ διελοῦνται τὸ ἀργύριον αὐτοῦ, καὶ τὸν ταῦρον τὸν τεθνηκότα διελοῦνται. Ἐὰν δὲ γνωρίζηται ὁ ταῦρος ὅτι κερατιστής ἐστι πρὸ τῆς χθὲς καὶ πρὸ τῆς τρίτης ἡμέρας· καὶ διαμεμαρτυρημένοι ὦσι τῷ κυρίῳ αὐ τοῦ, καὶ μὴ ἀφανίσῃ αὐτὸν, ἀποτίσει ταῦρον ἀντὶ ταύρου, ὁ δὲ τετελευτηκὼς αὐτῷ ἔσται. ο Ορᾶς τὸ α'. νιγμα, καὶ οἱονείπως ἡμῖν ἐκ παραδείγματος ἐναργε· στάτου πρὸς τὸ εὐθὺ διαστείχοντα τὸν ἐπὶ τῷδε λό- τον ; Εἰ γὰρ γένοιτο τεθνάναι, φησί, τὸν τοῦ δεῖνα ταῦρον, καὶ ὑφ' ἑτέρου ταύρου πεσεῖν, διελοῦνται " τὸν ταῦρον τὸν ζῶντα, καὶ ἀμφοῖν ἔσται πάλιν ὁ τεθνηκώς, τουτέστιν, εἰ πλεονεξίας ἐπιγένοιτο καὶ ἀδικίας τρόπος παρ' οὐχ εκόντος τινὸς εἰς ἕτερον, ἐντρυφάτω, φησίν, ὁ ἡδικημένος τοῖς τοῦ λυπήσαντος ἀγαθοῖς, καὶ κοινὰς ἐχέτω τὰς θυμηδίας. Τοῦτο γὰρ, ἶμαι, ἔστι, τὸ διελέσθαι τὸν ταῦρον τὸν ζῶντα· Κοινὰς δὲ ποιείτω, φησὶ, καὶ ἀνεθελήτως προσκε- κρουκὼς τὰς τοῦ πεπονθότος συμφοράς· τουτὶ γὰρ οἶμαι παραδηλοῦν, τὸ διελέσθαι τὸν τεθνηκότα. Ορᾷς οὖν ὅπως ὁ νόμος αἰνιγματωδῶς ἔτι καὶ κατεσκια- σμένως τὸν φιλάλληλον εἰσηγείται τρόπον; "Η οὐχὶ δὴ τοῦτό ἐστι τὸ, « Χαίρειν μετὰ χαιρόντων, καὶ κλαίειν μετὰ κλαιόντων; ο ΠΑΛΛ. Εοιχε. ΚΥΡ. Εἰ δὲ δή, φησὶν, ὁ πλεονεκτῶν εἰδείη σαφῶς, ὅτι πείσεταί τι δεινὸν ὁ πέλας, τῶν τῆς πλεονεξίας τρόπων οὐκ ἀνῃρημένων, ζημίαν αὐτὸς τὴν ἴσην ὑπομενεί, καὶ τὴν τοῦ παθόντος συμφορὰν ἐπαν τλήσει μόνῃ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ. Τοῦτο γὰρ αἰνιγματωδῶς, τό, « Αποτίσει ταῦρον ἀντὶ ταύρου, ὁ δὲ τετελευτησ κὼς αὐτοῦ ἔσται. » Οὐ γὰρ μέχρι τοῦ τῶν οἰκείων ἀγαθῶν ἀποτελεῖν τοῖς ἀδικοῦσιν ὁ λόγος, ἀλλ᾿ ἰδίαν Εξουσι συμφοράν, καὶ αὐτῶν ἔσται πάθος, τὸ τῷ πέτ λας συμβεβηκός. ΠΑΛΛ. Ὡς εὖ γε ἡμῖν ὁ λόγος ἔχει. DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB.VIII. A cnim servi sustinent dominos ad errorem pertra- hentes, et ex imposita sibi dominorum potestate subtrahunt ingenue in hac re certe officium obse- quendi; nam, cum onus servitutis cervice corporis subeant, purum in seipsis animum retinent, et plane ac firmiter nosse veræ fidei rationem plurimi faciunt, imo vero in eo summam totam esse consti- tuunt, eamque rem in cibum spiritualem vertunt, et quod auribus acceperunt, mente tanquam dente comminuunt, divinorumque sensuum vim reman- dunt. PALL. Perspicua sane est, ac recte habet expo- sitio. CYR. Aliter quoque lex nos assuefacit, ut inter nos amemus, cum colere suadet societatem, qua cum proximis congruimus, et inæqualiter vivendi mores detestatur ac punit. PALL. Quo tandem istud modo? CYR. Accipe jam; scribit enim rursus : Si cornu percusserit alicujus taurus taurum proximi sui, et mortuus fuerit, vendent taurum viventem, et divident pretium ejus; taurum quoque mortuum divident. Quod si cognitum fuerit, quod taurus cor- nupela esset ante hesternum et ante tertium diem, et testificati fuerint domino ejus, et non absconderit eum, reddet taurum pro tauro, et mortuus ipsius erit ". » Vides enigma, et Scripture hac de re verba quodammodo ex evidentissimo exemplo ad id tendere, quod rectum est ? Si enim, inquit, con- tigerit mori cujuspiam taurum, et ab alterius tauro C occidi, divident viventem taurum, et amborum iti- dem erit occisus, id est : si quod oppressionis et ini- quitatis genus ab aliquo non volente, in alterum de- rivatum sit, ejus, inquit, bonis qui offendit, is qui violatus est, perfruatur, et communia habeant commoda atque solatia. Hoc enim est, opinor, di- videre viventem taurum: communesque habeat, inquit, qui vel nolens offendit, ejus qui damno est affectus, calamitates : id enim ex eo significari ar- bitror, quod dividi jubetur occisus. Vides igitur ut lex ænigmata et umbras ad mutuæ benevolentiæ mores hortetur? annon hoc illud est : « Gaudere cum gaudentibus, et flere cum flentibus”? › D PALL. Ita videtur. CYR. Si vero ille oppressor plane norit, si ipse oppressionis suæ mores non cohibuerit, proximo aliquid incommodi futurum, pari damno multabi- tur, et ejus detrimentum qui violatus est. suæ ani- mæ solius periculo exhauriet. Hoc enim illud ænigma significat : • Reddet taurum pro lauro ; mortuus autem ipsius erit ". . Neque enim cum iis, qui injuriam inferunt, ita duntaxat agetur, ut sua modo bona amittant, sed propria illorum erit ca- lamitas : et ipsi malum hoc patientur, quod proxi- mo contigit. PALL. Præclare sane se liabet oratio. ** Exod. xx1, 35, 36. Rom. xn, 15. Exod. xxi, 36. PATROL. GR. LXVIII.

Δ Β ΠΑΛΑ. Βεβοήθηκε δὲ τίνα δὴ ἄρα τρόπον καὶ τούς τοις ὁ νόμος ; ΚΥΡ. 'Ανίησι γὰρ δεσμοῦ καὶ ἀνάγκης, εἰ τὸ βλά 6ος εἴη περὶ ψυχὴν, καὶ ἀποτρέχειν εἰ βούλοιτο το ἠδικημένον παραποδίζοντος οὐδενὸς, δεδικαίωκεν εναργώς. Εφη γὰρ ὧδε πλαγίως ἐν τῇ Ἐξίδε • Ἐὰν δέ τις πατάξῃ τὸν ὀφθαλμὸν τοῦ οἰκέτου αὐτοῦ, ἢ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς θεραπαίνης αὐτοῦ, καὶ ἐκτυφλώσῃ, ἐλευθερίους ἐξαποστελεῖ αὐτοὺς, ἀντὶ τοῦ ὀφθαλμοῦ αὐτῶν· ἐὰν δὲ τὸν ὀδόντα τῆς θερα παίνης αὐτοῦ ἐκκόψῃ, ἢ τὸν ὀδόντα τοῦ οἰκέτου αὐτ τοῦ, ἐλευθέρους ἐξαποστελεῖ αὐτοὺς, ἀντὶ τοῦ ὀδόντος αὐτῶν. » Οσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς θεωρίαν ἐξωφανή καὶ πρόχειρον νοῦν, κατακωλύει τὸ θράσος, καὶ συμ- μέτρους ἀποτελεῖ τὰς τῶν κτησαμένων οργάς, καὶ οὐ μέχρις εκείνων ἰέναι βούλεται, δι' ὧν ἂν γένοιτο, τὴν εἰς τὸ εὖ εἶναι ζημίαν τοὺς ὑπεζευγμένους, ἀπο στῆναι. Ἐφίησι δὲ οὐδαμῶς ἀχαλίνως ἰέναι τὰ ἐκ θυμοῦ, καὶ εἰς αὐτὴν ἤδη πράττεσθαι τὴν φύσιν, ἧς ἂν νοοῖτο μόνος ὑπάρχων Δεσπότης ὁ Δημιουργός· δουλεία γὰρ καὶ τὸ ἐπὶ τῇδε πάθος οὐκ ἀρρώστημα φυσικόν, ἀλλ' εἰσποιητὸν ἐκ πλεονεξίας. Ἐν Χριστῷ μὲν οὖν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὅλην ἀναπλάττει εὐθὺς πρὸς τὸ ἐν ἀρχαῖς τὴν φύσιν. « Εί τις γὰρ ἐν Χριστῷ, καινή κτίσις. » Αναιρεῖται δὲ παντελῶς τῆς δουλείας τὸ αἴσχος· γράφει γὰρ ὁ Παῦλος, ότι ο Εν Χριστῷ Ἰησοῦ, οὐκ ἔνι δοῦλος, οὐδὲ ἐλεύθερος. ο 'Αφαιρείται δὲ τέως ὁ νόμος προσπαιδαγωγῶν εἰς τὸ τέλειον τὸ τῆς ἐξουσίας ἀκάθεκτον, καὶ τὸ ἐπέκεινα μέτρου τοῦ καθήκοντος, ζημίαν ἐπιτιθεὶς τοῖς ὀλιγωροῦσι τοῦ νόμου, τῶν ἠδικημένων τὴν ἄφεσιν. ᾿Αλλὰ ταυτί μὲν εἰς γράμμα καὶ σκιάν, εἴπερ ἔλοιτό τις καὶ τῇδε νοεῖν· εἰ δὲ δὴ διερμηνεύοιτο πνευματικῶς ὁ τοῦ νόμου σκοπὸς, προσβάλλοις ἂν, ὦ Παλλάδιο, καὶ καθ' ἕτερον τρόπον τοῖς ἐν αὐτῷ θεωρήμασι· φῶς μὲν γὰρ τουτὶ τὸ ἐγκόσμιον τοῖς τοῦ σώματος ὀφθαλ- μοῖς εἰσδεχόμεθά τε καὶ θαυμάζομεν· φῶς δὲ τὸ θεῖον καὶ νοητὸν ἐν ταῖς ἡμετέραις ἀνίσχει καρδίαις· καὶ τροφὴ μὲν ἡ τοῦ σώματος, ὁδοῦσι καταλεαίνεται, καὶ ἔσται τὸ χρῆμα πρὸς ζωὴν ὁδός· τὰ δέ γε τῶν θείων θεωρημάτων, σκληρά, καὶ δυσέφικτα καθάπερ ὀδόντι τῇ τῆς διανοίας ἰσχύϊ μονονουχί συνθρύπτεται καὶ ἀποτρέφει ψυχήν. Καὶ γοῦν ἡ Σοφία τὴν θείαν ἡμῖν καὶ πνευματικὴν ἁπλοῦσα τράπεζαν, ο Έλθετε, φάγετε τὸν ἐμὸν ἄρτον, ο φησίν. Οὐκοῦν κἂν εἰ οἰκέτῃ συμβαίνοι τυχόν περί τι τῶν τοιούτων βλάβος, παραπαίοντος δεσπότου καὶ παρολισθεῖν ἀναγκάζον- τος ἐξ ὀρθότητος δογμάτων εἰς ἔκτοπον πλάνησιν, λελύσθω, φησίν, ὁ δεσμὸς, καὶ λόγος ἔστω μηδείς ἀναγκαίου ζυγοῦ. Διεῤῥίφθω δέ ποι καὶ τῆς ἐξουσίας τὸ δεῖμα, ἴτω τε λοιπὸν ὁ κατεζευγμένος, ὅποι περ ἂν αὐτῷ τὸ ἀλωβήτως ἔχειν εὑρίσκοιτο· ψυχῆς γὰρ ἄμεινον οὐδὲν ἦν. Καὶ ἵνα σώσῃ, φησὶν, ἀπολελύσθω δουλείας. Ιδοις δ' ἂν ἀληθῆ τὸν λόγον, καὶ ἐν χαιροῖς ἔτι τοῖς καθ' ἡμᾶς πληρούμενον· οὐ γὰρ ἀνέχονται δεσποτῶν οἰκέται παρακομιζόντων εἰς πλάνησιν, τῆς επηρτημένης αὐτοῖς ἐξουσίας ὑπεξαγαγόντες γενικώς ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Qua ratione iis lex opem tulit? CYR. Solvit enim vinculis et coactione, si dam- num ad animam pertineat, ac violatum aufugere si velit, nemine impediente, apertissime sanxit. Sic enim oblique dixit in Exodo : . Si quis percus- scrit oculum servi sui, vel oculum ancillæ suæ, et excæcaverit, liberos dimittet eos.pro oculo eorum : si autem dentem servi sui, vel dentem ancillæ suæ excusserit, liberos dimittet eos pro dente eorum ”.› Quod enim ad conspicuum sensum, et expositam apertamque intelligentiam pertinet, prohibet auda- ciam, et dominorum iræ modum ponit, neque eousque progredi vult, unde consequatur, ut, qui sunt eorum dominatui subjeci, naturalis integri- talis jacturam patiantur : neque ullo modo per- mittit, ut furor effrenate feratur, exerceaturque jam in ipsa natura, cujus ille duntaxat esse Domi- nus intelligitur, qui creavit. Nam servitus, et, quæ in ea sequitur, calamitas minime illa quidem est naturæ morbus, sed iniquitate opprimentium in- vectus. In Christo igitur Deus ac Pater totam conti- nuo naturam ad eum statum reformat, quo ab initio fuerat. Si quis enim in Christo, nova creatu- ra ”. › Itaque tollitur omnino servitutis dedecus : scribit enim Paulus ‹ In Christo Jesu non est ser- vus, neque liber ". Interim tamen lex puerili prius institutione nos ad perfectionem dedu- cens, aufert intemperantem usum potestatis, et licentiam, quæ ultra modum convenientem progre- c ditur, multamque sancit in contemptores legis, nimirum ipsam eorum qui violati sunt, manumis- sionem. Verum hæc quidem de figura et umbra, si cui libeat hac quoque ratione intelligere : sed si, quod spectat lex, id spiritualiter interpretemur, alio quoque modo, Palladi, ad illius contemplatio- nem accedere poteris: hanc quippe mundanam lucem corporis oculis excipimus et admiramur : lux autem illa intelligibilis in nostris cordibus exoritur : corporis item cibus dentibus conficitur, estque ea res ad vitam tuendam via : sed divinarum contem- plationum soliditas atque difficultas mentis viri- bus tanquam dentibus propemodum comminuitur, et pascit animum. Itaque Sapientia nobis divinam spiritualemque mensam apponens, ait : « Venite, D edite panem meum ". » Igitur, etiamsi servo for- tasse in hujusmodi rebus aliquid damni contigerit, insaniente domino, atque cogente ut simul a recta dogmatum regula ad absurdos errores delabatur, solvatur, inquit, nexus, et jugi servilis, atque per vim impositi, nulla ratio habeatur. Abjiciatur etiam potestatis metus, eoque pergat ille alienæ potestati subjectus, ubicunque sine suæ integritatis detrimento se esse posse repererit; anima namque præstantius nihil est : quam ut servet, a servitute solvatur. Vera autem verba hæc esse, eaque nostris adbuc temporibus impleri, facile est videre : neque Exod. xxı, 26, 27. " II Cor. v, 17. "Coloss, 111, 11. "Prov. Ix, 5.

Δ Β ΠΑΛΑ. Βεβοήθηκε δὲ τίνα δὴ ἄρα τρόπον καὶ τούς τοις ὁ νόμος ; ΚΥΡ. 'Ανίησι γὰρ δεσμοῦ καὶ ἀνάγκης, εἰ τὸ βλά 6ος εἴη περὶ ψυχὴν, καὶ ἀποτρέχειν εἰ βούλοιτο το ἠδικημένον παραποδίζοντος οὐδενὸς, δεδικαίωκεν εναργώς. Εφη γὰρ ὧδε πλαγίως ἐν τῇ Ἐξίδε • Ἐὰν δέ τις πατάξῃ τὸν ὀφθαλμὸν τοῦ οἰκέτου αὐτοῦ, ἢ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς θεραπαίνης αὐτοῦ, καὶ ἐκτυφλώσῃ, ἐλευθερίους ἐξαποστελεῖ αὐτοὺς, ἀντὶ τοῦ ὀφθαλμοῦ αὐτῶν· ἐὰν δὲ τὸν ὀδόντα τῆς θερα παίνης αὐτοῦ ἐκκόψῃ, ἢ τὸν ὀδόντα τοῦ οἰκέτου αὐτ τοῦ, ἐλευθέρους ἐξαποστελεῖ αὐτοὺς, ἀντὶ τοῦ ὀδόντος αὐτῶν. » Οσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς θεωρίαν ἐξωφανή καὶ πρόχειρον νοῦν, κατακωλύει τὸ θράσος, καὶ συμ- μέτρους ἀποτελεῖ τὰς τῶν κτησαμένων οργάς, καὶ οὐ μέχρις εκείνων ἰέναι βούλεται, δι' ὧν ἂν γένοιτο, τὴν εἰς τὸ εὖ εἶναι ζημίαν τοὺς ὑπεζευγμένους, ἀπο στῆναι. Ἐφίησι δὲ οὐδαμῶς ἀχαλίνως ἰέναι τὰ ἐκ θυμοῦ, καὶ εἰς αὐτὴν ἤδη πράττεσθαι τὴν φύσιν, ἧς ἂν νοοῖτο μόνος ὑπάρχων Δεσπότης ὁ Δημιουργός· δουλεία γὰρ καὶ τὸ ἐπὶ τῇδε πάθος οὐκ ἀρρώστημα φυσικόν, ἀλλ' εἰσποιητὸν ἐκ πλεονεξίας. Ἐν Χριστῷ μὲν οὖν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὅλην ἀναπλάττει εὐθὺς πρὸς τὸ ἐν ἀρχαῖς τὴν φύσιν. « Εί τις γὰρ ἐν Χριστῷ, καινή κτίσις. » Αναιρεῖται δὲ παντελῶς τῆς δουλείας τὸ αἴσχος· γράφει γὰρ ὁ Παῦλος, ότι ο Εν Χριστῷ Ἰησοῦ, οὐκ ἔνι δοῦλος, οὐδὲ ἐλεύθερος. ο 'Αφαιρείται δὲ τέως ὁ νόμος προσπαιδαγωγῶν εἰς τὸ τέλειον τὸ τῆς ἐξουσίας ἀκάθεκτον, καὶ τὸ ἐπέκεινα μέτρου τοῦ καθήκοντος, ζημίαν ἐπιτιθεὶς τοῖς ὀλιγωροῦσι τοῦ νόμου, τῶν ἠδικημένων τὴν ἄφεσιν. ᾿Αλλὰ ταυτί μὲν εἰς γράμμα καὶ σκιάν, εἴπερ ἔλοιτό τις καὶ τῇδε νοεῖν· εἰ δὲ δὴ διερμηνεύοιτο πνευματικῶς ὁ τοῦ νόμου σκοπὸς, προσβάλλοις ἂν, ὦ Παλλάδιο, καὶ καθ' ἕτερον τρόπον τοῖς ἐν αὐτῷ θεωρήμασι· φῶς μὲν γὰρ τουτὶ τὸ ἐγκόσμιον τοῖς τοῦ σώματος ὀφθαλ- μοῖς εἰσδεχόμεθά τε καὶ θαυμάζομεν· φῶς δὲ τὸ θεῖον καὶ νοητὸν ἐν ταῖς ἡμετέραις ἀνίσχει καρδίαις· καὶ τροφὴ μὲν ἡ τοῦ σώματος, ὁδοῦσι καταλεαίνεται, καὶ ἔσται τὸ χρῆμα πρὸς ζωὴν ὁδός· τὰ δέ γε τῶν θείων θεωρημάτων, σκληρά, καὶ δυσέφικτα καθάπερ ὀδόντι τῇ τῆς διανοίας ἰσχύϊ μονονουχί συνθρύπτεται καὶ ἀποτρέφει ψυχήν. Καὶ γοῦν ἡ Σοφία τὴν θείαν ἡμῖν καὶ πνευματικὴν ἁπλοῦσα τράπεζαν, ο Έλθετε, φάγετε τὸν ἐμὸν ἄρτον, ο φησίν. Οὐκοῦν κἂν εἰ οἰκέτῃ συμβαίνοι τυχόν περί τι τῶν τοιούτων βλάβος, παραπαίοντος δεσπότου καὶ παρολισθεῖν ἀναγκάζον- τος ἐξ ὀρθότητος δογμάτων εἰς ἔκτοπον πλάνησιν, λελύσθω, φησίν, ὁ δεσμὸς, καὶ λόγος ἔστω μηδείς ἀναγκαίου ζυγοῦ. Διεῤῥίφθω δέ ποι καὶ τῆς ἐξουσίας τὸ δεῖμα, ἴτω τε λοιπὸν ὁ κατεζευγμένος, ὅποι περ ἂν αὐτῷ τὸ ἀλωβήτως ἔχειν εὑρίσκοιτο· ψυχῆς γὰρ ἄμεινον οὐδὲν ἦν. Καὶ ἵνα σώσῃ, φησὶν, ἀπολελύσθω δουλείας. Ιδοις δ' ἂν ἀληθῆ τὸν λόγον, καὶ ἐν χαιροῖς ἔτι τοῖς καθ' ἡμᾶς πληρούμενον· οὐ γὰρ ἀνέχονται δεσποτῶν οἰκέται παρακομιζόντων εἰς πλάνησιν, τῆς επηρτημένης αὐτοῖς ἐξουσίας ὑπεξαγαγόντες γενικώς ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Qua ratione iis lex opem tulit? CYR. Solvit enim vinculis et coactione, si dam- num ad animam pertineat, ac violatum aufugere si velit, nemine impediente, apertissime sanxit. Sic enim oblique dixit in Exodo : . Si quis percus- scrit oculum servi sui, vel oculum ancillæ suæ, et excæcaverit, liberos dimittet eos.pro oculo eorum : si autem dentem servi sui, vel dentem ancillæ suæ excusserit, liberos dimittet eos pro dente eorum ”.› Quod enim ad conspicuum sensum, et expositam apertamque intelligentiam pertinet, prohibet auda- ciam, et dominorum iræ modum ponit, neque eousque progredi vult, unde consequatur, ut, qui sunt eorum dominatui subjeci, naturalis integri- talis jacturam patiantur : neque ullo modo per- mittit, ut furor effrenate feratur, exerceaturque jam in ipsa natura, cujus ille duntaxat esse Domi- nus intelligitur, qui creavit. Nam servitus, et, quæ in ea sequitur, calamitas minime illa quidem est naturæ morbus, sed iniquitate opprimentium in- vectus. In Christo igitur Deus ac Pater totam conti- nuo naturam ad eum statum reformat, quo ab initio fuerat. Si quis enim in Christo, nova creatu- ra ”. › Itaque tollitur omnino servitutis dedecus : scribit enim Paulus ‹ In Christo Jesu non est ser- vus, neque liber ". Interim tamen lex puerili prius institutione nos ad perfectionem dedu- cens, aufert intemperantem usum potestatis, et licentiam, quæ ultra modum convenientem progre- c ditur, multamque sancit in contemptores legis, nimirum ipsam eorum qui violati sunt, manumis- sionem. Verum hæc quidem de figura et umbra, si cui libeat hac quoque ratione intelligere : sed si, quod spectat lex, id spiritualiter interpretemur, alio quoque modo, Palladi, ad illius contemplatio- nem accedere poteris: hanc quippe mundanam lucem corporis oculis excipimus et admiramur : lux autem illa intelligibilis in nostris cordibus exoritur : corporis item cibus dentibus conficitur, estque ea res ad vitam tuendam via : sed divinarum contem- plationum soliditas atque difficultas mentis viri- bus tanquam dentibus propemodum comminuitur, et pascit animum. Itaque Sapientia nobis divinam spiritualemque mensam apponens, ait : « Venite, D edite panem meum ". » Igitur, etiamsi servo for- tasse in hujusmodi rebus aliquid damni contigerit, insaniente domino, atque cogente ut simul a recta dogmatum regula ad absurdos errores delabatur, solvatur, inquit, nexus, et jugi servilis, atque per vim impositi, nulla ratio habeatur. Abjiciatur etiam potestatis metus, eoque pergat ille alienæ potestati subjectus, ubicunque sine suæ integritatis detrimento se esse posse repererit; anima namque præstantius nihil est : quam ut servet, a servitute solvatur. Vera autem verba hæc esse, eaque nostris adbuc temporibus impleri, facile est videre : neque Exod. xxı, 26, 27. " II Cor. v, 17. "Coloss, 111, 11. "Prov. Ix, 5.

Δ Β ΠΑΛΑ. Βεβοήθηκε δὲ τίνα δὴ ἄρα τρόπον καὶ τούς τοις ὁ νόμος ; ΚΥΡ. 'Ανίησι γὰρ δεσμοῦ καὶ ἀνάγκης, εἰ τὸ βλά 6ος εἴη περὶ ψυχὴν, καὶ ἀποτρέχειν εἰ βούλοιτο το ἠδικημένον παραποδίζοντος οὐδενὸς, δεδικαίωκεν εναργώς. Εφη γὰρ ὧδε πλαγίως ἐν τῇ Ἐξίδε • Ἐὰν δέ τις πατάξῃ τὸν ὀφθαλμὸν τοῦ οἰκέτου αὐτοῦ, ἢ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς θεραπαίνης αὐτοῦ, καὶ ἐκτυφλώσῃ, ἐλευθερίους ἐξαποστελεῖ αὐτοὺς, ἀντὶ τοῦ ὀφθαλμοῦ αὐτῶν· ἐὰν δὲ τὸν ὀδόντα τῆς θερα παίνης αὐτοῦ ἐκκόψῃ, ἢ τὸν ὀδόντα τοῦ οἰκέτου αὐτ τοῦ, ἐλευθέρους ἐξαποστελεῖ αὐτοὺς, ἀντὶ τοῦ ὀδόντος αὐτῶν. » Οσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς θεωρίαν ἐξωφανή καὶ πρόχειρον νοῦν, κατακωλύει τὸ θράσος, καὶ συμ- μέτρους ἀποτελεῖ τὰς τῶν κτησαμένων οργάς, καὶ οὐ μέχρις εκείνων ἰέναι βούλεται, δι' ὧν ἂν γένοιτο, τὴν εἰς τὸ εὖ εἶναι ζημίαν τοὺς ὑπεζευγμένους, ἀπο στῆναι. Ἐφίησι δὲ οὐδαμῶς ἀχαλίνως ἰέναι τὰ ἐκ θυμοῦ, καὶ εἰς αὐτὴν ἤδη πράττεσθαι τὴν φύσιν, ἧς ἂν νοοῖτο μόνος ὑπάρχων Δεσπότης ὁ Δημιουργός· δουλεία γὰρ καὶ τὸ ἐπὶ τῇδε πάθος οὐκ ἀρρώστημα φυσικόν, ἀλλ' εἰσποιητὸν ἐκ πλεονεξίας. Ἐν Χριστῷ μὲν οὖν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὅλην ἀναπλάττει εὐθὺς πρὸς τὸ ἐν ἀρχαῖς τὴν φύσιν. « Εί τις γὰρ ἐν Χριστῷ, καινή κτίσις. » Αναιρεῖται δὲ παντελῶς τῆς δουλείας τὸ αἴσχος· γράφει γὰρ ὁ Παῦλος, ότι ο Εν Χριστῷ Ἰησοῦ, οὐκ ἔνι δοῦλος, οὐδὲ ἐλεύθερος. ο 'Αφαιρείται δὲ τέως ὁ νόμος προσπαιδαγωγῶν εἰς τὸ τέλειον τὸ τῆς ἐξουσίας ἀκάθεκτον, καὶ τὸ ἐπέκεινα μέτρου τοῦ καθήκοντος, ζημίαν ἐπιτιθεὶς τοῖς ὀλιγωροῦσι τοῦ νόμου, τῶν ἠδικημένων τὴν ἄφεσιν. ᾿Αλλὰ ταυτί μὲν εἰς γράμμα καὶ σκιάν, εἴπερ ἔλοιτό τις καὶ τῇδε νοεῖν· εἰ δὲ δὴ διερμηνεύοιτο πνευματικῶς ὁ τοῦ νόμου σκοπὸς, προσβάλλοις ἂν, ὦ Παλλάδιο, καὶ καθ' ἕτερον τρόπον τοῖς ἐν αὐτῷ θεωρήμασι· φῶς μὲν γὰρ τουτὶ τὸ ἐγκόσμιον τοῖς τοῦ σώματος ὀφθαλ- μοῖς εἰσδεχόμεθά τε καὶ θαυμάζομεν· φῶς δὲ τὸ θεῖον καὶ νοητὸν ἐν ταῖς ἡμετέραις ἀνίσχει καρδίαις· καὶ τροφὴ μὲν ἡ τοῦ σώματος, ὁδοῦσι καταλεαίνεται, καὶ ἔσται τὸ χρῆμα πρὸς ζωὴν ὁδός· τὰ δέ γε τῶν θείων θεωρημάτων, σκληρά, καὶ δυσέφικτα καθάπερ ὀδόντι τῇ τῆς διανοίας ἰσχύϊ μονονουχί συνθρύπτεται καὶ ἀποτρέφει ψυχήν. Καὶ γοῦν ἡ Σοφία τὴν θείαν ἡμῖν καὶ πνευματικὴν ἁπλοῦσα τράπεζαν, ο Έλθετε, φάγετε τὸν ἐμὸν ἄρτον, ο φησίν. Οὐκοῦν κἂν εἰ οἰκέτῃ συμβαίνοι τυχόν περί τι τῶν τοιούτων βλάβος, παραπαίοντος δεσπότου καὶ παρολισθεῖν ἀναγκάζον- τος ἐξ ὀρθότητος δογμάτων εἰς ἔκτοπον πλάνησιν, λελύσθω, φησίν, ὁ δεσμὸς, καὶ λόγος ἔστω μηδείς ἀναγκαίου ζυγοῦ. Διεῤῥίφθω δέ ποι καὶ τῆς ἐξουσίας τὸ δεῖμα, ἴτω τε λοιπὸν ὁ κατεζευγμένος, ὅποι περ ἂν αὐτῷ τὸ ἀλωβήτως ἔχειν εὑρίσκοιτο· ψυχῆς γὰρ ἄμεινον οὐδὲν ἦν. Καὶ ἵνα σώσῃ, φησὶν, ἀπολελύσθω δουλείας. Ιδοις δ' ἂν ἀληθῆ τὸν λόγον, καὶ ἐν χαιροῖς ἔτι τοῖς καθ' ἡμᾶς πληρούμενον· οὐ γὰρ ἀνέχονται δεσποτῶν οἰκέται παρακομιζόντων εἰς πλάνησιν, τῆς επηρτημένης αὐτοῖς ἐξουσίας ὑπεξαγαγόντες γενικώς ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Qua ratione iis lex opem tulit? CYR. Solvit enim vinculis et coactione, si dam- num ad animam pertineat, ac violatum aufugere si velit, nemine impediente, apertissime sanxit. Sic enim oblique dixit in Exodo : . Si quis percus- scrit oculum servi sui, vel oculum ancillæ suæ, et excæcaverit, liberos dimittet eos.pro oculo eorum : si autem dentem servi sui, vel dentem ancillæ suæ excusserit, liberos dimittet eos pro dente eorum ”.› Quod enim ad conspicuum sensum, et expositam apertamque intelligentiam pertinet, prohibet auda- ciam, et dominorum iræ modum ponit, neque eousque progredi vult, unde consequatur, ut, qui sunt eorum dominatui subjeci, naturalis integri- talis jacturam patiantur : neque ullo modo per- mittit, ut furor effrenate feratur, exerceaturque jam in ipsa natura, cujus ille duntaxat esse Domi- nus intelligitur, qui creavit. Nam servitus, et, quæ in ea sequitur, calamitas minime illa quidem est naturæ morbus, sed iniquitate opprimentium in- vectus. In Christo igitur Deus ac Pater totam conti- nuo naturam ad eum statum reformat, quo ab initio fuerat. Si quis enim in Christo, nova creatu- ra ”. › Itaque tollitur omnino servitutis dedecus : scribit enim Paulus ‹ In Christo Jesu non est ser- vus, neque liber ". Interim tamen lex puerili prius institutione nos ad perfectionem dedu- cens, aufert intemperantem usum potestatis, et licentiam, quæ ultra modum convenientem progre- c ditur, multamque sancit in contemptores legis, nimirum ipsam eorum qui violati sunt, manumis- sionem. Verum hæc quidem de figura et umbra, si cui libeat hac quoque ratione intelligere : sed si, quod spectat lex, id spiritualiter interpretemur, alio quoque modo, Palladi, ad illius contemplatio- nem accedere poteris: hanc quippe mundanam lucem corporis oculis excipimus et admiramur : lux autem illa intelligibilis in nostris cordibus exoritur : corporis item cibus dentibus conficitur, estque ea res ad vitam tuendam via : sed divinarum contem- plationum soliditas atque difficultas mentis viri- bus tanquam dentibus propemodum comminuitur, et pascit animum. Itaque Sapientia nobis divinam spiritualemque mensam apponens, ait : « Venite, D edite panem meum ". » Igitur, etiamsi servo for- tasse in hujusmodi rebus aliquid damni contigerit, insaniente domino, atque cogente ut simul a recta dogmatum regula ad absurdos errores delabatur, solvatur, inquit, nexus, et jugi servilis, atque per vim impositi, nulla ratio habeatur. Abjiciatur etiam potestatis metus, eoque pergat ille alienæ potestati subjectus, ubicunque sine suæ integritatis detrimento se esse posse repererit; anima namque præstantius nihil est : quam ut servet, a servitute solvatur. Vera autem verba hæc esse, eaque nostris adbuc temporibus impleri, facile est videre : neque Exod. xxı, 26, 27. " II Cor. v, 17. "Coloss, 111, 11. "Prov. Ix, 5.

ΚΥΡ. Αλλ' είπερ τις τυχὸν τῷ πραότητά τε καὶ ἡ ἀνεξικακίαν ἐπιτηδεύοντι, λύπας τε καὶ ὕβρεις επι σωρεύσεις, καὶ τὰ δι᾽ ὧν οἱ θυμοί, μετρίως μὲν εἰ γένοιτο, διακαρτερήσειεν ἂν ἔσθ' ὅτε καὶ οἴσει γεν- νικῶς, γυμνασμά τε πραότητος καὶ ἀοργησίας τὸ χρήμα ποιήσεται. Εἰ δὲ δή τις ἴοι τοῦ μετρίου πέρα, καὶ τῶν ἀνεξικακίας ὅρων ἐπέκεινα τρέχοι, τὸ ἀπει τὸς οὐδὲν, καταβιασθεῖσαν ώσπερ τὴν ἀρετὴν καὶ ἀτονῆσαι βραχύ. ΠΑΛΛ. Εξ λέγεις· μεθύει γάρ πως ἐν ἀνθρώποις τὸ ἀγαθὸν, καὶ οὐδενὸς κατασείοντος, έστηκε μόν λις. ΚΥΡ. Ἴθι δὴ οὖν, εἰ δοκεῖ, καὶ ἐπ' αὐτὴν τὴν ἀγάπησιν. Αρετὴ γὰρ ἡ προὔχουσα, καὶ τῶν ἄλλων ἐστὶν ἡ προφερεστέρα. Τῆς γε μὴν ἄγαν καταχρή σεως οὐκ ἀνέχεται. Ο δὴ πάλιν καθάπερ ἐν εἴδει παραβολῆς καὶ σαφούς παραδείγματος, ὁ νόμος ἡμῖν ὑφηγείται λέγων· · Ἐὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὸν ἀμης τὴν τοῦ πλησίον σου, καὶ συλλέξῃς ἐν ταῖς χερσί επί σου στάχυς, καὶ δρέπανον οὐ μὴ ἐπιβάλῃς ἐπὶ τὸν ἐμητὸν τοῦ πλησίον σου· ἐὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὸν ἀμ- πελῶνα τοῦ πλησίον σου, καὶ φάγης σταφυλὴν ὅσον ψυχήν σου ἐμπλησθῆναι, εἰς δὲ ἄγγος οὐκ ἐμβαλείς. » Τὸ μὲν γὰρ ολίγους χερσὶ συναγείραι στάχυας, ήγουν ἀποχεῖραι βότρυν εἰς ἐπιθυμίαν ἢ τροφήν, οὐδὲν ἂν ἔχοι τὸ βλάβης. Οἴσει γάρ, οἶμαι, σὺν θυμη- δείᾳ· ταυτὶ τῆς ἀγάπης ὁ νόμος, καὶ οὐκ ἐπέκεινα τοῦ μέτρου τὸ χρῆμα φαίνεται. Τὸ δὲ καὶ ἀμῶντα αἴδηρον τοῖς τοῦ πέλας ὑπενεγκεῖν, ὑπερνήχεται πως καὶ ὑπερθρώσκει λοιπὸν τὸ φιλάλληλον, καὶ εἰς ὅρους ἤδη τοὺς τῆς πλεονεξίας οίχεται. Οὐκοῦν ὑπόδει γμα τοῦτο σαφὲς τοῦ μὴ κατακεχρῆσθαι δεῖν ταῖς τῶν ἀδελφῶν ἀγαπήσεσιν ἐστι, τιμἂν δὲ ταῖς αὐταρ κείαις καὶ τὸ φιλάλληλον. Οὐκ ἄκομψον δὲ καθώ ἀπερ ἐγᾦμαι, τὸν ἐπὶ τῷδε πάλιν εἰς ἡμᾶς καὶ ἑτέ ροις τισὶν ἐφαρμόσαι λόγον, οἱ τὰς ἐν ταῖς Ἐκκλη είαις τῶν διδασκόντων φωνάς, αἴπερ ἂν ἐκ τοῦ παρα χρῆμα καὶ προχείρου γένοιντο, καθάπερ τινὰ τροφὴν Ερεπόμενοι νοητήν, οὐ μέχρι τούτου μένειν ἀνέχον ται, πέρα δὲ ὥσπερ ιόντες τοῦ μέτρου, καὶ οἷά περ εἰς ἄγγος ἐμβάλλοντες, καὶ δέλτοις εναποτίθενται, χρηστομαθεῖς μὲν ὄντες λίαν, ἀδικοῦντες δέ πως εἰς ὑπόληψιν ἀδελφούς, ὅτι τὸ ἐσχεδιασμένον εὐθὺς, ὥσπερ τι τῶν ἄγαν κατεσκευασμένων, εναποτίθενται γραφῇ. 'Αλλ' ὅ γε νόμος, ὦ βέλτιστος, φαίην ἂν αὐτοῖς, " τὸ μηδὲν εἰς ἄγγος ἐμβάλλειν προστέταχεν έναρ γώς. ΠΑΛΛ. Σφαλερόν οὖν ἄρα τὸ ἀναμοχλεύειν ὥσπερ ψυχῆς ἀρετὴν, καὶ τὸν εὖ βεβηκότα νοῦν μονονουχί κατασείειν ἀποτολμον τῷ τῆς καταχρήσεως πε ριστῷ. ΚΥΡ. Ατρεκής ὁ λόγος. Χρῆναι γὰρ δεῖν δεξι καίωκεν ἐναργώς ὁ τῶν ὅλων Θεός, οὐκ ἐπιβου λεύειν ἡμᾶς ἀρετῇ, μετέχειν δὲ μᾶλλον, εἰ τύχοι, τῶν ἐξ ἀρετῆς ἀγαθῶν. Καὶ ἀμυδρὸν ἐπὶ τούτῳ ποιεῖ ται τὸ αἴνιγμα, καὶ ἐν μικροῖς κομιδῆ τὰ ἀσυγκρί πως υπερκείμενα ζωγραφεί. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIN B CYR. Atqui, si quis fortasse in eum, qui mansuetudinem ac patientiam sectatur, offensiones et injurias et ea quibus ira promovetur, si quidem ea modice fant, congerat, tolerabit interdum, et fortiter feret, eamque rem ad mansuetudinis ac le- nitatis exercitationem convertet ; at, si quis mo- dum excesserit, et ultra patientiæ terminos pro- gressus erit, nihil mirum, defatigatam oppressam- que virtutem aliquantulum languescere. PALL. Recte ais: nutat enim quodammodo in hominibus probitas, vix etiam, nemine quatiente, consistit. : CYR. Perge igitur, si placet, ad ipsam quoque charitatem virtus enim est excellens, et inter cæteras præstantissima; tamén, si ea immodice abutamur, non sustinet : quod ipsum rursus tan- quam parabolæ et exempli perspicui specie lex ad- monet, dicens : c Si ingressus fueris messem proxi- tui, et collegeris manibus tuis spicas, falcem non conjicies in messem proximi tui; et, si in- gressus fueris vineam proximi tui, et ederis uvam, quantum impleatur anima tua; in vas vero non conji- cies. › Nam paucas manu spicas colligere, aut uvam decerpere appetitionis causa, aut voluptatis, certe nihil ea res damni habet: feret enim hæc, et qui- dem jucunde, lex charitatis; neque id modum vi- detur excedere at vero etiam demetentem, in res proximi falcem inferre, id vero transiit jam et egreditur mutuæ benevolentiæ fines, et ad termi- C nos intemperandis avaritiæ progreditur. Est igitur hoc evidens exemplum, ne abutamur fratrum dile- ctione, sed eo, quod satis est, mutuam quoqne benevolentiam colamus: nec vero inepte, ut opi- nor, Scripturæ verba hac de re exposita, rursus ad alios quosdam accommodare possumus, qui vo- ces in Ecclesiis docentium, ex tempore et repente fusas, cum tanquam spiritualem quamdam escam demetunt, non hucusque consistere volunt, sed modum quodammodo excedentes, ac veluti in vas conjicientes, etiam in libellos referunt : ac studiosi quidem illi admodum sunt, sed tamen aliquatenus fratrum opinionem ædunt cum id, quod subito ac tumultuarie factum est, tanquam accurate compo- situm litteris mandant. Atque lex ipsa, optimi viri (equidem dixerim, diserte prohibuit 'Deut. xxı, 24, 25. D ne quid in vas conjiceretur. PALL. Periculosum est igitur convellere animi virtutem, et mentem bene firmam audere prope- modum, nimium abutendo, concutere CYR. Vera dicis. oportere enim censuit univer- sorum Deus, non insidias virtuti struere, sed po- tius fructum, si liceat, eorum bonorum percipere, quæ de virtute proficiscuntur ; idque obscuro æni- gmate significat, et in rebus admodum exiguis ca quæ sunt multis partibus præstantiora, depingit.

ΚΥΡ. Αλλ' είπερ τις τυχὸν τῷ πραότητά τε καὶ ἡ ἀνεξικακίαν ἐπιτηδεύοντι, λύπας τε καὶ ὕβρεις επι σωρεύσεις, καὶ τὰ δι᾽ ὧν οἱ θυμοί, μετρίως μὲν εἰ γένοιτο, διακαρτερήσειεν ἂν ἔσθ' ὅτε καὶ οἴσει γεν- νικῶς, γυμνασμά τε πραότητος καὶ ἀοργησίας τὸ χρήμα ποιήσεται. Εἰ δὲ δή τις ἴοι τοῦ μετρίου πέρα, καὶ τῶν ἀνεξικακίας ὅρων ἐπέκεινα τρέχοι, τὸ ἀπει τὸς οὐδὲν, καταβιασθεῖσαν ώσπερ τὴν ἀρετὴν καὶ ἀτονῆσαι βραχύ. ΠΑΛΛ. Εξ λέγεις· μεθύει γάρ πως ἐν ἀνθρώποις τὸ ἀγαθὸν, καὶ οὐδενὸς κατασείοντος, έστηκε μόν λις. ΚΥΡ. Ἴθι δὴ οὖν, εἰ δοκεῖ, καὶ ἐπ' αὐτὴν τὴν ἀγάπησιν. Αρετὴ γὰρ ἡ προὔχουσα, καὶ τῶν ἄλλων ἐστὶν ἡ προφερεστέρα. Τῆς γε μὴν ἄγαν καταχρή σεως οὐκ ἀνέχεται. Ο δὴ πάλιν καθάπερ ἐν εἴδει παραβολῆς καὶ σαφούς παραδείγματος, ὁ νόμος ἡμῖν ὑφηγείται λέγων· · Ἐὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὸν ἀμης τὴν τοῦ πλησίον σου, καὶ συλλέξῃς ἐν ταῖς χερσί επί σου στάχυς, καὶ δρέπανον οὐ μὴ ἐπιβάλῃς ἐπὶ τὸν ἐμητὸν τοῦ πλησίον σου· ἐὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὸν ἀμ- πελῶνα τοῦ πλησίον σου, καὶ φάγης σταφυλὴν ὅσον ψυχήν σου ἐμπλησθῆναι, εἰς δὲ ἄγγος οὐκ ἐμβαλείς. » Τὸ μὲν γὰρ ολίγους χερσὶ συναγείραι στάχυας, ήγουν ἀποχεῖραι βότρυν εἰς ἐπιθυμίαν ἢ τροφήν, οὐδὲν ἂν ἔχοι τὸ βλάβης. Οἴσει γάρ, οἶμαι, σὺν θυμη- δείᾳ· ταυτὶ τῆς ἀγάπης ὁ νόμος, καὶ οὐκ ἐπέκεινα τοῦ μέτρου τὸ χρῆμα φαίνεται. Τὸ δὲ καὶ ἀμῶντα αἴδηρον τοῖς τοῦ πέλας ὑπενεγκεῖν, ὑπερνήχεται πως καὶ ὑπερθρώσκει λοιπὸν τὸ φιλάλληλον, καὶ εἰς ὅρους ἤδη τοὺς τῆς πλεονεξίας οίχεται. Οὐκοῦν ὑπόδει γμα τοῦτο σαφὲς τοῦ μὴ κατακεχρῆσθαι δεῖν ταῖς τῶν ἀδελφῶν ἀγαπήσεσιν ἐστι, τιμἂν δὲ ταῖς αὐταρ κείαις καὶ τὸ φιλάλληλον. Οὐκ ἄκομψον δὲ καθώ ἀπερ ἐγᾦμαι, τὸν ἐπὶ τῷδε πάλιν εἰς ἡμᾶς καὶ ἑτέ ροις τισὶν ἐφαρμόσαι λόγον, οἱ τὰς ἐν ταῖς Ἐκκλη είαις τῶν διδασκόντων φωνάς, αἴπερ ἂν ἐκ τοῦ παρα χρῆμα καὶ προχείρου γένοιντο, καθάπερ τινὰ τροφὴν Ερεπόμενοι νοητήν, οὐ μέχρι τούτου μένειν ἀνέχον ται, πέρα δὲ ὥσπερ ιόντες τοῦ μέτρου, καὶ οἷά περ εἰς ἄγγος ἐμβάλλοντες, καὶ δέλτοις εναποτίθενται, χρηστομαθεῖς μὲν ὄντες λίαν, ἀδικοῦντες δέ πως εἰς ὑπόληψιν ἀδελφούς, ὅτι τὸ ἐσχεδιασμένον εὐθὺς, ὥσπερ τι τῶν ἄγαν κατεσκευασμένων, εναποτίθενται γραφῇ. 'Αλλ' ὅ γε νόμος, ὦ βέλτιστος, φαίην ἂν αὐτοῖς, " τὸ μηδὲν εἰς ἄγγος ἐμβάλλειν προστέταχεν έναρ γώς. ΠΑΛΛ. Σφαλερόν οὖν ἄρα τὸ ἀναμοχλεύειν ὥσπερ ψυχῆς ἀρετὴν, καὶ τὸν εὖ βεβηκότα νοῦν μονονουχί κατασείειν ἀποτολμον τῷ τῆς καταχρήσεως πε ριστῷ. ΚΥΡ. Ατρεκής ὁ λόγος. Χρῆναι γὰρ δεῖν δεξι καίωκεν ἐναργώς ὁ τῶν ὅλων Θεός, οὐκ ἐπιβου λεύειν ἡμᾶς ἀρετῇ, μετέχειν δὲ μᾶλλον, εἰ τύχοι, τῶν ἐξ ἀρετῆς ἀγαθῶν. Καὶ ἀμυδρὸν ἐπὶ τούτῳ ποιεῖ ται τὸ αἴνιγμα, καὶ ἐν μικροῖς κομιδῆ τὰ ἀσυγκρί πως υπερκείμενα ζωγραφεί. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIN B CYR. Atqui, si quis fortasse in eum, qui mansuetudinem ac patientiam sectatur, offensiones et injurias et ea quibus ira promovetur, si quidem ea modice fant, congerat, tolerabit interdum, et fortiter feret, eamque rem ad mansuetudinis ac le- nitatis exercitationem convertet ; at, si quis mo- dum excesserit, et ultra patientiæ terminos pro- gressus erit, nihil mirum, defatigatam oppressam- que virtutem aliquantulum languescere. PALL. Recte ais: nutat enim quodammodo in hominibus probitas, vix etiam, nemine quatiente, consistit. : CYR. Perge igitur, si placet, ad ipsam quoque charitatem virtus enim est excellens, et inter cæteras præstantissima; tamén, si ea immodice abutamur, non sustinet : quod ipsum rursus tan- quam parabolæ et exempli perspicui specie lex ad- monet, dicens : c Si ingressus fueris messem proxi- tui, et collegeris manibus tuis spicas, falcem non conjicies in messem proximi tui; et, si in- gressus fueris vineam proximi tui, et ederis uvam, quantum impleatur anima tua; in vas vero non conji- cies. › Nam paucas manu spicas colligere, aut uvam decerpere appetitionis causa, aut voluptatis, certe nihil ea res damni habet: feret enim hæc, et qui- dem jucunde, lex charitatis; neque id modum vi- detur excedere at vero etiam demetentem, in res proximi falcem inferre, id vero transiit jam et egreditur mutuæ benevolentiæ fines, et ad termi- C nos intemperandis avaritiæ progreditur. Est igitur hoc evidens exemplum, ne abutamur fratrum dile- ctione, sed eo, quod satis est, mutuam quoqne benevolentiam colamus: nec vero inepte, ut opi- nor, Scripturæ verba hac de re exposita, rursus ad alios quosdam accommodare possumus, qui vo- ces in Ecclesiis docentium, ex tempore et repente fusas, cum tanquam spiritualem quamdam escam demetunt, non hucusque consistere volunt, sed modum quodammodo excedentes, ac veluti in vas conjicientes, etiam in libellos referunt : ac studiosi quidem illi admodum sunt, sed tamen aliquatenus fratrum opinionem ædunt cum id, quod subito ac tumultuarie factum est, tanquam accurate compo- situm litteris mandant. Atque lex ipsa, optimi viri (equidem dixerim, diserte prohibuit 'Deut. xxı, 24, 25. D ne quid in vas conjiceretur. PALL. Periculosum est igitur convellere animi virtutem, et mentem bene firmam audere prope- modum, nimium abutendo, concutere CYR. Vera dicis. oportere enim censuit univer- sorum Deus, non insidias virtuti struere, sed po- tius fructum, si liceat, eorum bonorum percipere, quæ de virtute proficiscuntur ; idque obscuro æni- gmate significat, et in rebus admodum exiguis ca quæ sunt multis partibus præstantiora, depingit.

ΚΥΡ. Αλλ' είπερ τις τυχὸν τῷ πραότητά τε καὶ ἡ ἀνεξικακίαν ἐπιτηδεύοντι, λύπας τε καὶ ὕβρεις επι σωρεύσεις, καὶ τὰ δι᾽ ὧν οἱ θυμοί, μετρίως μὲν εἰ γένοιτο, διακαρτερήσειεν ἂν ἔσθ' ὅτε καὶ οἴσει γεν- νικῶς, γυμνασμά τε πραότητος καὶ ἀοργησίας τὸ χρήμα ποιήσεται. Εἰ δὲ δή τις ἴοι τοῦ μετρίου πέρα, καὶ τῶν ἀνεξικακίας ὅρων ἐπέκεινα τρέχοι, τὸ ἀπει τὸς οὐδὲν, καταβιασθεῖσαν ώσπερ τὴν ἀρετὴν καὶ ἀτονῆσαι βραχύ. ΠΑΛΛ. Εξ λέγεις· μεθύει γάρ πως ἐν ἀνθρώποις τὸ ἀγαθὸν, καὶ οὐδενὸς κατασείοντος, έστηκε μόν λις. ΚΥΡ. Ἴθι δὴ οὖν, εἰ δοκεῖ, καὶ ἐπ' αὐτὴν τὴν ἀγάπησιν. Αρετὴ γὰρ ἡ προὔχουσα, καὶ τῶν ἄλλων ἐστὶν ἡ προφερεστέρα. Τῆς γε μὴν ἄγαν καταχρή σεως οὐκ ἀνέχεται. Ο δὴ πάλιν καθάπερ ἐν εἴδει παραβολῆς καὶ σαφούς παραδείγματος, ὁ νόμος ἡμῖν ὑφηγείται λέγων· · Ἐὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὸν ἀμης τὴν τοῦ πλησίον σου, καὶ συλλέξῃς ἐν ταῖς χερσί επί σου στάχυς, καὶ δρέπανον οὐ μὴ ἐπιβάλῃς ἐπὶ τὸν ἐμητὸν τοῦ πλησίον σου· ἐὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὸν ἀμ- πελῶνα τοῦ πλησίον σου, καὶ φάγης σταφυλὴν ὅσον ψυχήν σου ἐμπλησθῆναι, εἰς δὲ ἄγγος οὐκ ἐμβαλείς. » Τὸ μὲν γὰρ ολίγους χερσὶ συναγείραι στάχυας, ήγουν ἀποχεῖραι βότρυν εἰς ἐπιθυμίαν ἢ τροφήν, οὐδὲν ἂν ἔχοι τὸ βλάβης. Οἴσει γάρ, οἶμαι, σὺν θυμη- δείᾳ· ταυτὶ τῆς ἀγάπης ὁ νόμος, καὶ οὐκ ἐπέκεινα τοῦ μέτρου τὸ χρῆμα φαίνεται. Τὸ δὲ καὶ ἀμῶντα αἴδηρον τοῖς τοῦ πέλας ὑπενεγκεῖν, ὑπερνήχεται πως καὶ ὑπερθρώσκει λοιπὸν τὸ φιλάλληλον, καὶ εἰς ὅρους ἤδη τοὺς τῆς πλεονεξίας οίχεται. Οὐκοῦν ὑπόδει γμα τοῦτο σαφὲς τοῦ μὴ κατακεχρῆσθαι δεῖν ταῖς τῶν ἀδελφῶν ἀγαπήσεσιν ἐστι, τιμἂν δὲ ταῖς αὐταρ κείαις καὶ τὸ φιλάλληλον. Οὐκ ἄκομψον δὲ καθώ ἀπερ ἐγᾦμαι, τὸν ἐπὶ τῷδε πάλιν εἰς ἡμᾶς καὶ ἑτέ ροις τισὶν ἐφαρμόσαι λόγον, οἱ τὰς ἐν ταῖς Ἐκκλη είαις τῶν διδασκόντων φωνάς, αἴπερ ἂν ἐκ τοῦ παρα χρῆμα καὶ προχείρου γένοιντο, καθάπερ τινὰ τροφὴν Ερεπόμενοι νοητήν, οὐ μέχρι τούτου μένειν ἀνέχον ται, πέρα δὲ ὥσπερ ιόντες τοῦ μέτρου, καὶ οἷά περ εἰς ἄγγος ἐμβάλλοντες, καὶ δέλτοις εναποτίθενται, χρηστομαθεῖς μὲν ὄντες λίαν, ἀδικοῦντες δέ πως εἰς ὑπόληψιν ἀδελφούς, ὅτι τὸ ἐσχεδιασμένον εὐθὺς, ὥσπερ τι τῶν ἄγαν κατεσκευασμένων, εναποτίθενται γραφῇ. 'Αλλ' ὅ γε νόμος, ὦ βέλτιστος, φαίην ἂν αὐτοῖς, " τὸ μηδὲν εἰς ἄγγος ἐμβάλλειν προστέταχεν έναρ γώς. ΠΑΛΛ. Σφαλερόν οὖν ἄρα τὸ ἀναμοχλεύειν ὥσπερ ψυχῆς ἀρετὴν, καὶ τὸν εὖ βεβηκότα νοῦν μονονουχί κατασείειν ἀποτολμον τῷ τῆς καταχρήσεως πε ριστῷ. ΚΥΡ. Ατρεκής ὁ λόγος. Χρῆναι γὰρ δεῖν δεξι καίωκεν ἐναργώς ὁ τῶν ὅλων Θεός, οὐκ ἐπιβου λεύειν ἡμᾶς ἀρετῇ, μετέχειν δὲ μᾶλλον, εἰ τύχοι, τῶν ἐξ ἀρετῆς ἀγαθῶν. Καὶ ἀμυδρὸν ἐπὶ τούτῳ ποιεῖ ται τὸ αἴνιγμα, καὶ ἐν μικροῖς κομιδῆ τὰ ἀσυγκρί πως υπερκείμενα ζωγραφεί. Γέγραπται γὰρ ἐν τῷ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIN B CYR. Atqui, si quis fortasse in eum, qui mansuetudinem ac patientiam sectatur, offensiones et injurias et ea quibus ira promovetur, si quidem ea modice fant, congerat, tolerabit interdum, et fortiter feret, eamque rem ad mansuetudinis ac le- nitatis exercitationem convertet ; at, si quis mo- dum excesserit, et ultra patientiæ terminos pro- gressus erit, nihil mirum, defatigatam oppressam- que virtutem aliquantulum languescere. PALL. Recte ais: nutat enim quodammodo in hominibus probitas, vix etiam, nemine quatiente, consistit. : CYR. Perge igitur, si placet, ad ipsam quoque charitatem virtus enim est excellens, et inter cæteras præstantissima; tamén, si ea immodice abutamur, non sustinet : quod ipsum rursus tan- quam parabolæ et exempli perspicui specie lex ad- monet, dicens : c Si ingressus fueris messem proxi- tui, et collegeris manibus tuis spicas, falcem non conjicies in messem proximi tui; et, si in- gressus fueris vineam proximi tui, et ederis uvam, quantum impleatur anima tua; in vas vero non conji- cies. › Nam paucas manu spicas colligere, aut uvam decerpere appetitionis causa, aut voluptatis, certe nihil ea res damni habet: feret enim hæc, et qui- dem jucunde, lex charitatis; neque id modum vi- detur excedere at vero etiam demetentem, in res proximi falcem inferre, id vero transiit jam et egreditur mutuæ benevolentiæ fines, et ad termi- C nos intemperandis avaritiæ progreditur. Est igitur hoc evidens exemplum, ne abutamur fratrum dile- ctione, sed eo, quod satis est, mutuam quoqne benevolentiam colamus: nec vero inepte, ut opi- nor, Scripturæ verba hac de re exposita, rursus ad alios quosdam accommodare possumus, qui vo- ces in Ecclesiis docentium, ex tempore et repente fusas, cum tanquam spiritualem quamdam escam demetunt, non hucusque consistere volunt, sed modum quodammodo excedentes, ac veluti in vas conjicientes, etiam in libellos referunt : ac studiosi quidem illi admodum sunt, sed tamen aliquatenus fratrum opinionem ædunt cum id, quod subito ac tumultuarie factum est, tanquam accurate compo- situm litteris mandant. Atque lex ipsa, optimi viri (equidem dixerim, diserte prohibuit 'Deut. xxı, 24, 25. D ne quid in vas conjiceretur. PALL. Periculosum est igitur convellere animi virtutem, et mentem bene firmam audere prope- modum, nimium abutendo, concutere CYR. Vera dicis. oportere enim censuit univer- sorum Deus, non insidias virtuti struere, sed po- tius fructum, si liceat, eorum bonorum percipere, quæ de virtute proficiscuntur ; idque obscuro æni- gmate significat, et in rebus admodum exiguis ca quæ sunt multis partibus præstantiora, depingit.

Δευτερονομίῳ· « Ἐὰν δὲ συναντήσῃς νοστιᾷ ἀρνέων πρὸ προσώπου σου ἐν τῇ ὁδῷ, ἢ ἐπὶ παντὶ δένδρο ἢ ἐπὶ τῆς γῆς, νεοσσοῖς, ἢ ὠοῖς, καὶ ἡ μήτηρ θάλπο ἐπὶ τῶν νεοσσῶν, ἢ ἐπὶ τῶν ὠῶν, οὐ λήψῃ τὴν μη τέρα μετὰ τῶν τέκνων. Αποστολῇ ἀποστελεῖς τὴν μητέρα, τὰ δὲ παιδία λήψῃ σεαυτῷ, ἵνα εὖ σοι γένη- ται, καὶ πολυήμερος ἔσῃ. » ΠΑΛΛ. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν; οὐ γάρ μοι σαφές τὸ αἴνιγμα. ΚΥΡ. Η οὐκ ἐναργῶς ἐπαίεις; ὡς εἴπερ τις κλοι νεοττεύουσαν ἔτι τὴν ὄρνιν, ήγουν ἐπωάζουσαν, ποιείσθω μὲν ὄνησίν τε καὶ εὕρημα τὰ ἐξ αὐτῆς· ἀποπεμπέτω γε μήν, οὐδὲν ἐποίησε βλάβος. ΠΑΛΛ. Ναί· ὁ γάρ τοι τοῦ Γράμματος οὗτος ἀν εἴη σκοπός. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἄθρει τὸ κεκρυμμένον, καὶ οἱονεὶ δια- πτύξας τὴν σκιάν, κατασκέπτου νοητῶς τὴν ἀλήθειαν. Εκάστη μὲν γὰρ ἀρετή, μήτηρ ο ά τίς ἐστι τῶν ἐξ αὐτ τῆς ἀγαθῶν καὶ γένεσις, οἷον εἴ τις λέγοι τὴν χρηστό τητα, την φιλοπτωχείαν, τὴν πραότητα, την μακρο θυμίαν. Χρηστεύεται γάρ τις οὐχ ἑαυτῷ μᾶλλον ἢ ἑτέροις· μετάσχοιεν δ' αὖ τῆς φιλοπτωχείας, οἱ ταύ της δεδεημένοι, καὶ πραότητος ὁμοίως καὶ μακρο θυμίας. Οὐκοῦν ἀρετὴ μὲν ἑκάστη μήτηρ ἂν νοοῖτο, καὶ οἰονεί τις ἀρχὴ τῶν ἐν αὐτῇ τε καὶ ἐξ αὐτῆς ἀγαθῶν. Νοσσιαὶ δὲ ὥσπερ ἀρετῶν, αἱ ταύτας ωδί νουσαι, καὶ ἐν σφίσιν αὐταῖς ἑλούσαι ψυχαί, Χρήσ ναι δὴ οὖν ἄρα φησὶν ὁ νόμος, τοὺς ἀνδράσι περι- τυγχάνοντας, ἐν οἷς ἂν εἶεν ἀρεταὶ καθάπερ εἰς νοσσιὰν συγκεκομισμέναι, ποιεῖσθαι μὲν κέρδη τὰ ἐξ αὐτῶν, μὴ μὴν ἔτι κατασίνεσθαι φιλεῖν ἀρετὴν, τὴν τῶν ἀρίστων κατορθωμάτων μητέρα· ἀδικεῖται δὲ ἀρετὴ, κατασειομένη πρός τινος, κατά γε τοὺς ἤδη προειρημένους τρόπους. ΠΑΛΛ. Ὡς βαθὺ τὸ αἴνιγμα ! ΚΥΡ. Ναί λέγεις ὀρθῶς. Αλλ', ἵνα τι φῶμεν ταῖς τοῦ μακαρίου Παύλου συμβαίνον φωναῖς, « Μὴ τῶν στρουθίων μέλει τῷ Θεῷ ; ἢ δι᾽ ἡμᾶς πάντως λέγει ; » τύπους γὰρ ἡμῖν πραγμάτων, οὐκ αὐτὰ σαφῶς ἐξε ηγεῖται τὰ πράγματα, τῆς διὰ Μωσέως ἐντολῆς ὁ λόγος· ἴδοις δ' ἂν, ὅπως ἡμᾶς καὶ εἰς τρόπους ἤδη τῆς ἀνω τάτω φιλαλληλίας ἀνακομίζει κατά βραχύ. Πειρᾶται γὰρ ἀναπείθειν, καὶ αὐτοὺς ἀγαπᾷν τοὺς προσκε κρουκότας, καὶ λύπης ἀμείνους ὁρᾶσθαι τῆς εἰς ἐχθρούς, μὴ ὑπὸ τοῦ κακοῦ νικωμένους, νικώντας δὲ μᾶλλον ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν. Εφη γὰρ πάλιν ἐν μὲν τῇ Ἐξόδῳ· Ἐὰν δὲ συναντήσῃς τῷ βοὶ τοῦ ἐχθροῦ σου, ἢ τῷ ὑποζυγίῳ αὐτοῦ, πλανωμένοις ἐν τῇ ὁδῷ, ἀποστρέψας ἀποδώσεις αὐτῷ· ἐὰν δὲ ἴδῃς τὸ ὑποζύγιον τοῦ ἐχθροῦ σου πεπτωκὸς ὑπὸ τὸν γάμον αὐτοῦ, οὐ παρελεύσῃ αὐτό, ἀλλὰ συνεγερεῖς αὐτὸ μετ' αὐτοῦ. Ἐν δὲ τῷ Δευτερονομίῳ· ο Μή ἰδών των μόσχον τοῦ ἀδελφοῦ σου, ἢ τὸ πρόβατον αὐτοῦ, πλα - νώμενα ἐν τῇ ὁδῷ, ὑπερίδης αὐτά· ἀποστροφῇ ἀπο στρέψεις αὐτὰ τῷ ἀδελφῷ σου· ἐὰν δὲ μὴ ἐγγίζῃ ὁ ΧΧ!!!, 4-6. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Scriptum est enim in Deuteronomio : • Si autem A occurreris nido avium ante conspectum tuum in via, vel in omni arbore, vel super terram, pullis vel ovis, et mater fovet super pullis, vel super ovis, non accipies matrem cum filiis; dimittendo di- mittes matrem, filios autem accipies tibi, ut bene sit tibi, et longaevus sis . ▸ PALL. Quid tandem istud est ? neque enim mihi perspicuum est hoc ænigma. CYR. Quid? nonne hoc aperte intelligis ? nempe si quis ceperit pullis, aut ovis încubantem avem, liceat illi commodum et emolumentum ex his percipere, quæ ex illa orta sunt; illam tamen, nullo damno affectam, dimittat. PALL. Ita est : nam hoc est Scripturæ proposi- tum. B CYR. Aspice igitur id, quod abditum est, et quasi evoluto umbræ velamine, considera spiritua- liter veritatem. Nam unaquæque virtus veluti ma- ter est et origo eorum bonorum, quæ ex ipsa pro- ficiscuntur, verbi gratia, benignitas, charitas in pauperes, mansuetudo, patientia. Est enim non in se quisquam magis benignus, quam in cæteros, et ex charitate erga pauperes ii fructum percipiunt, qui indigent, et eodem modo ex mansuetudine ac patientia. Unaquaque igitur virtus mater intelligi potest, et quasi initium eorum bonorum, quæ tum ipsi insunt, tum ex ea proficiscuntur: nidi autem quodammodo virtutum animæ sunt, quæ illas com- plectuntur, et intra seipsas continent : opus igitur c esse lex ait eos, qui in homines incidunt, in qui- bus sint virtutes tanquam in nido collocatæ, ex eorum fructibus emolumentum percipere, non ta- men virtutem, recte factorum matrem, lædere : violatur autem ab aliquo virtus concussa iis ratio- nibus, quas modo diximus. PALL. Reconditum est sane hoc ænigma. CYR. Ita est, recte dicis. Sed, ut aliquid dicamus beati Pauli vocibus persimile: Nunquid de avicu- lis cura est Deo? an propter nos utique dicit *?» Mandati namque per Moysen dati verba, formas no- bis rerum, non ipsas aperte res exponunt. Perspi- cere autem facile potes, quemadmodum etiam ad summæ illius benevolentiæ mores nos paulatim de- ducat: conatur enim persuadere, ut ipsos quoque D diligamus, qui nos offenderunt : et iram, qua ad- versus inimicos incitamur, superemus, ne a malo vincamur, sed potius vincamus in bono malum. Dixit enim rursus in Exodo quidem : « Si vero occurreris bovi inimici tui, vel subjugali ejus, errantibus in via, reducens reddes ipsi ; si vero videris subjugale inimici tui cecidisse sub sarcina ejus, non præter- ibis illud, sed simul allevabis cum ipso . . in Deu- teronomio autem: Ne videns bovem fratris tui vel ovem ipsius, errantes in via, despicias illa : reducendo reduces ipsa fratri tuo : quod si frater tuus non fuerit prope te, neque noveris eum, duces ea intra domum • Deut. XXII. C " Cor. 1x, 9, 10. • Exod.

Δευτερονομίῳ· « Ἐὰν δὲ συναντήσῃς νοστιᾷ ἀρνέων πρὸ προσώπου σου ἐν τῇ ὁδῷ, ἢ ἐπὶ παντὶ δένδρο ἢ ἐπὶ τῆς γῆς, νεοσσοῖς, ἢ ὠοῖς, καὶ ἡ μήτηρ θάλπο ἐπὶ τῶν νεοσσῶν, ἢ ἐπὶ τῶν ὠῶν, οὐ λήψῃ τὴν μη τέρα μετὰ τῶν τέκνων. Αποστολῇ ἀποστελεῖς τὴν μητέρα, τὰ δὲ παιδία λήψῃ σεαυτῷ, ἵνα εὖ σοι γένη- ται, καὶ πολυήμερος ἔσῃ. » ΠΑΛΛ. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν; οὐ γάρ μοι σαφές τὸ αἴνιγμα. ΚΥΡ. Η οὐκ ἐναργῶς ἐπαίεις; ὡς εἴπερ τις κλοι νεοττεύουσαν ἔτι τὴν ὄρνιν, ήγουν ἐπωάζουσαν, ποιείσθω μὲν ὄνησίν τε καὶ εὕρημα τὰ ἐξ αὐτῆς· ἀποπεμπέτω γε μήν, οὐδὲν ἐποίησε βλάβος. ΠΑΛΛ. Ναί· ὁ γάρ τοι τοῦ Γράμματος οὗτος ἀν εἴη σκοπός. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἄθρει τὸ κεκρυμμένον, καὶ οἱονεὶ δια- πτύξας τὴν σκιάν, κατασκέπτου νοητῶς τὴν ἀλήθειαν. Εκάστη μὲν γὰρ ἀρετή, μήτηρ ο ά τίς ἐστι τῶν ἐξ αὐτ τῆς ἀγαθῶν καὶ γένεσις, οἷον εἴ τις λέγοι τὴν χρηστό τητα, την φιλοπτωχείαν, τὴν πραότητα, την μακρο θυμίαν. Χρηστεύεται γάρ τις οὐχ ἑαυτῷ μᾶλλον ἢ ἑτέροις· μετάσχοιεν δ' αὖ τῆς φιλοπτωχείας, οἱ ταύ της δεδεημένοι, καὶ πραότητος ὁμοίως καὶ μακρο θυμίας. Οὐκοῦν ἀρετὴ μὲν ἑκάστη μήτηρ ἂν νοοῖτο, καὶ οἰονεί τις ἀρχὴ τῶν ἐν αὐτῇ τε καὶ ἐξ αὐτῆς ἀγαθῶν. Νοσσιαὶ δὲ ὥσπερ ἀρετῶν, αἱ ταύτας ωδί νουσαι, καὶ ἐν σφίσιν αὐταῖς ἑλούσαι ψυχαί, Χρήσ ναι δὴ οὖν ἄρα φησὶν ὁ νόμος, τοὺς ἀνδράσι περι- τυγχάνοντας, ἐν οἷς ἂν εἶεν ἀρεταὶ καθάπερ εἰς νοσσιὰν συγκεκομισμέναι, ποιεῖσθαι μὲν κέρδη τὰ ἐξ αὐτῶν, μὴ μὴν ἔτι κατασίνεσθαι φιλεῖν ἀρετὴν, τὴν τῶν ἀρίστων κατορθωμάτων μητέρα· ἀδικεῖται δὲ ἀρετὴ, κατασειομένη πρός τινος, κατά γε τοὺς ἤδη προειρημένους τρόπους. ΠΑΛΛ. Ὡς βαθὺ τὸ αἴνιγμα ! ΚΥΡ. Ναί λέγεις ὀρθῶς. Αλλ', ἵνα τι φῶμεν ταῖς τοῦ μακαρίου Παύλου συμβαίνον φωναῖς, « Μὴ τῶν στρουθίων μέλει τῷ Θεῷ ; ἢ δι᾽ ἡμᾶς πάντως λέγει ; » τύπους γὰρ ἡμῖν πραγμάτων, οὐκ αὐτὰ σαφῶς ἐξε ηγεῖται τὰ πράγματα, τῆς διὰ Μωσέως ἐντολῆς ὁ λόγος· ἴδοις δ' ἂν, ὅπως ἡμᾶς καὶ εἰς τρόπους ἤδη τῆς ἀνω τάτω φιλαλληλίας ἀνακομίζει κατά βραχύ. Πειρᾶται γὰρ ἀναπείθειν, καὶ αὐτοὺς ἀγαπᾷν τοὺς προσκε κρουκότας, καὶ λύπης ἀμείνους ὁρᾶσθαι τῆς εἰς ἐχθρούς, μὴ ὑπὸ τοῦ κακοῦ νικωμένους, νικώντας δὲ μᾶλλον ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν. Εφη γὰρ πάλιν ἐν μὲν τῇ Ἐξόδῳ· Ἐὰν δὲ συναντήσῃς τῷ βοὶ τοῦ ἐχθροῦ σου, ἢ τῷ ὑποζυγίῳ αὐτοῦ, πλανωμένοις ἐν τῇ ὁδῷ, ἀποστρέψας ἀποδώσεις αὐτῷ· ἐὰν δὲ ἴδῃς τὸ ὑποζύγιον τοῦ ἐχθροῦ σου πεπτωκὸς ὑπὸ τὸν γάμον αὐτοῦ, οὐ παρελεύσῃ αὐτό, ἀλλὰ συνεγερεῖς αὐτὸ μετ' αὐτοῦ. Ἐν δὲ τῷ Δευτερονομίῳ· ο Μή ἰδών των μόσχον τοῦ ἀδελφοῦ σου, ἢ τὸ πρόβατον αὐτοῦ, πλα - νώμενα ἐν τῇ ὁδῷ, ὑπερίδης αὐτά· ἀποστροφῇ ἀπο στρέψεις αὐτὰ τῷ ἀδελφῷ σου· ἐὰν δὲ μὴ ἐγγίζῃ ὁ ΧΧ!!!, 4-6. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Scriptum est enim in Deuteronomio : • Si autem A occurreris nido avium ante conspectum tuum in via, vel in omni arbore, vel super terram, pullis vel ovis, et mater fovet super pullis, vel super ovis, non accipies matrem cum filiis; dimittendo di- mittes matrem, filios autem accipies tibi, ut bene sit tibi, et longaevus sis . ▸ PALL. Quid tandem istud est ? neque enim mihi perspicuum est hoc ænigma. CYR. Quid? nonne hoc aperte intelligis ? nempe si quis ceperit pullis, aut ovis încubantem avem, liceat illi commodum et emolumentum ex his percipere, quæ ex illa orta sunt; illam tamen, nullo damno affectam, dimittat. PALL. Ita est : nam hoc est Scripturæ proposi- tum. B CYR. Aspice igitur id, quod abditum est, et quasi evoluto umbræ velamine, considera spiritua- liter veritatem. Nam unaquæque virtus veluti ma- ter est et origo eorum bonorum, quæ ex ipsa pro- ficiscuntur, verbi gratia, benignitas, charitas in pauperes, mansuetudo, patientia. Est enim non in se quisquam magis benignus, quam in cæteros, et ex charitate erga pauperes ii fructum percipiunt, qui indigent, et eodem modo ex mansuetudine ac patientia. Unaquaque igitur virtus mater intelligi potest, et quasi initium eorum bonorum, quæ tum ipsi insunt, tum ex ea proficiscuntur: nidi autem quodammodo virtutum animæ sunt, quæ illas com- plectuntur, et intra seipsas continent : opus igitur c esse lex ait eos, qui in homines incidunt, in qui- bus sint virtutes tanquam in nido collocatæ, ex eorum fructibus emolumentum percipere, non ta- men virtutem, recte factorum matrem, lædere : violatur autem ab aliquo virtus concussa iis ratio- nibus, quas modo diximus. PALL. Reconditum est sane hoc ænigma. CYR. Ita est, recte dicis. Sed, ut aliquid dicamus beati Pauli vocibus persimile: Nunquid de avicu- lis cura est Deo? an propter nos utique dicit *?» Mandati namque per Moysen dati verba, formas no- bis rerum, non ipsas aperte res exponunt. Perspi- cere autem facile potes, quemadmodum etiam ad summæ illius benevolentiæ mores nos paulatim de- ducat: conatur enim persuadere, ut ipsos quoque D diligamus, qui nos offenderunt : et iram, qua ad- versus inimicos incitamur, superemus, ne a malo vincamur, sed potius vincamus in bono malum. Dixit enim rursus in Exodo quidem : « Si vero occurreris bovi inimici tui, vel subjugali ejus, errantibus in via, reducens reddes ipsi ; si vero videris subjugale inimici tui cecidisse sub sarcina ejus, non præter- ibis illud, sed simul allevabis cum ipso . . in Deu- teronomio autem: Ne videns bovem fratris tui vel ovem ipsius, errantes in via, despicias illa : reducendo reduces ipsa fratri tuo : quod si frater tuus non fuerit prope te, neque noveris eum, duces ea intra domum • Deut. XXII. C " Cor. 1x, 9, 10. • Exod.

Δευτερονομίῳ· « Ἐὰν δὲ συναντήσῃς νοστιᾷ ἀρνέων πρὸ προσώπου σου ἐν τῇ ὁδῷ, ἢ ἐπὶ παντὶ δένδρο ἢ ἐπὶ τῆς γῆς, νεοσσοῖς, ἢ ὠοῖς, καὶ ἡ μήτηρ θάλπο ἐπὶ τῶν νεοσσῶν, ἢ ἐπὶ τῶν ὠῶν, οὐ λήψῃ τὴν μη τέρα μετὰ τῶν τέκνων. Αποστολῇ ἀποστελεῖς τὴν μητέρα, τὰ δὲ παιδία λήψῃ σεαυτῷ, ἵνα εὖ σοι γένη- ται, καὶ πολυήμερος ἔσῃ. » ΠΑΛΛ. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν; οὐ γάρ μοι σαφές τὸ αἴνιγμα. ΚΥΡ. Η οὐκ ἐναργῶς ἐπαίεις; ὡς εἴπερ τις κλοι νεοττεύουσαν ἔτι τὴν ὄρνιν, ήγουν ἐπωάζουσαν, ποιείσθω μὲν ὄνησίν τε καὶ εὕρημα τὰ ἐξ αὐτῆς· ἀποπεμπέτω γε μήν, οὐδὲν ἐποίησε βλάβος. ΠΑΛΛ. Ναί· ὁ γάρ τοι τοῦ Γράμματος οὗτος ἀν εἴη σκοπός. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἄθρει τὸ κεκρυμμένον, καὶ οἱονεὶ δια- πτύξας τὴν σκιάν, κατασκέπτου νοητῶς τὴν ἀλήθειαν. Εκάστη μὲν γὰρ ἀρετή, μήτηρ ο ά τίς ἐστι τῶν ἐξ αὐτ τῆς ἀγαθῶν καὶ γένεσις, οἷον εἴ τις λέγοι τὴν χρηστό τητα, την φιλοπτωχείαν, τὴν πραότητα, την μακρο θυμίαν. Χρηστεύεται γάρ τις οὐχ ἑαυτῷ μᾶλλον ἢ ἑτέροις· μετάσχοιεν δ' αὖ τῆς φιλοπτωχείας, οἱ ταύ της δεδεημένοι, καὶ πραότητος ὁμοίως καὶ μακρο θυμίας. Οὐκοῦν ἀρετὴ μὲν ἑκάστη μήτηρ ἂν νοοῖτο, καὶ οἰονεί τις ἀρχὴ τῶν ἐν αὐτῇ τε καὶ ἐξ αὐτῆς ἀγαθῶν. Νοσσιαὶ δὲ ὥσπερ ἀρετῶν, αἱ ταύτας ωδί νουσαι, καὶ ἐν σφίσιν αὐταῖς ἑλούσαι ψυχαί, Χρήσ ναι δὴ οὖν ἄρα φησὶν ὁ νόμος, τοὺς ἀνδράσι περι- τυγχάνοντας, ἐν οἷς ἂν εἶεν ἀρεταὶ καθάπερ εἰς νοσσιὰν συγκεκομισμέναι, ποιεῖσθαι μὲν κέρδη τὰ ἐξ αὐτῶν, μὴ μὴν ἔτι κατασίνεσθαι φιλεῖν ἀρετὴν, τὴν τῶν ἀρίστων κατορθωμάτων μητέρα· ἀδικεῖται δὲ ἀρετὴ, κατασειομένη πρός τινος, κατά γε τοὺς ἤδη προειρημένους τρόπους. ΠΑΛΛ. Ὡς βαθὺ τὸ αἴνιγμα ! ΚΥΡ. Ναί λέγεις ὀρθῶς. Αλλ', ἵνα τι φῶμεν ταῖς τοῦ μακαρίου Παύλου συμβαίνον φωναῖς, « Μὴ τῶν στρουθίων μέλει τῷ Θεῷ ; ἢ δι᾽ ἡμᾶς πάντως λέγει ; » τύπους γὰρ ἡμῖν πραγμάτων, οὐκ αὐτὰ σαφῶς ἐξε ηγεῖται τὰ πράγματα, τῆς διὰ Μωσέως ἐντολῆς ὁ λόγος· ἴδοις δ' ἂν, ὅπως ἡμᾶς καὶ εἰς τρόπους ἤδη τῆς ἀνω τάτω φιλαλληλίας ἀνακομίζει κατά βραχύ. Πειρᾶται γὰρ ἀναπείθειν, καὶ αὐτοὺς ἀγαπᾷν τοὺς προσκε κρουκότας, καὶ λύπης ἀμείνους ὁρᾶσθαι τῆς εἰς ἐχθρούς, μὴ ὑπὸ τοῦ κακοῦ νικωμένους, νικώντας δὲ μᾶλλον ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν. Εφη γὰρ πάλιν ἐν μὲν τῇ Ἐξόδῳ· Ἐὰν δὲ συναντήσῃς τῷ βοὶ τοῦ ἐχθροῦ σου, ἢ τῷ ὑποζυγίῳ αὐτοῦ, πλανωμένοις ἐν τῇ ὁδῷ, ἀποστρέψας ἀποδώσεις αὐτῷ· ἐὰν δὲ ἴδῃς τὸ ὑποζύγιον τοῦ ἐχθροῦ σου πεπτωκὸς ὑπὸ τὸν γάμον αὐτοῦ, οὐ παρελεύσῃ αὐτό, ἀλλὰ συνεγερεῖς αὐτὸ μετ' αὐτοῦ. Ἐν δὲ τῷ Δευτερονομίῳ· ο Μή ἰδών των μόσχον τοῦ ἀδελφοῦ σου, ἢ τὸ πρόβατον αὐτοῦ, πλα - νώμενα ἐν τῇ ὁδῷ, ὑπερίδης αὐτά· ἀποστροφῇ ἀπο στρέψεις αὐτὰ τῷ ἀδελφῷ σου· ἐὰν δὲ μὴ ἐγγίζῃ ὁ ΧΧ!!!, 4-6. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Scriptum est enim in Deuteronomio : • Si autem A occurreris nido avium ante conspectum tuum in via, vel in omni arbore, vel super terram, pullis vel ovis, et mater fovet super pullis, vel super ovis, non accipies matrem cum filiis; dimittendo di- mittes matrem, filios autem accipies tibi, ut bene sit tibi, et longaevus sis . ▸ PALL. Quid tandem istud est ? neque enim mihi perspicuum est hoc ænigma. CYR. Quid? nonne hoc aperte intelligis ? nempe si quis ceperit pullis, aut ovis încubantem avem, liceat illi commodum et emolumentum ex his percipere, quæ ex illa orta sunt; illam tamen, nullo damno affectam, dimittat. PALL. Ita est : nam hoc est Scripturæ proposi- tum. B CYR. Aspice igitur id, quod abditum est, et quasi evoluto umbræ velamine, considera spiritua- liter veritatem. Nam unaquæque virtus veluti ma- ter est et origo eorum bonorum, quæ ex ipsa pro- ficiscuntur, verbi gratia, benignitas, charitas in pauperes, mansuetudo, patientia. Est enim non in se quisquam magis benignus, quam in cæteros, et ex charitate erga pauperes ii fructum percipiunt, qui indigent, et eodem modo ex mansuetudine ac patientia. Unaquaque igitur virtus mater intelligi potest, et quasi initium eorum bonorum, quæ tum ipsi insunt, tum ex ea proficiscuntur: nidi autem quodammodo virtutum animæ sunt, quæ illas com- plectuntur, et intra seipsas continent : opus igitur c esse lex ait eos, qui in homines incidunt, in qui- bus sint virtutes tanquam in nido collocatæ, ex eorum fructibus emolumentum percipere, non ta- men virtutem, recte factorum matrem, lædere : violatur autem ab aliquo virtus concussa iis ratio- nibus, quas modo diximus. PALL. Reconditum est sane hoc ænigma. CYR. Ita est, recte dicis. Sed, ut aliquid dicamus beati Pauli vocibus persimile: Nunquid de avicu- lis cura est Deo? an propter nos utique dicit *?» Mandati namque per Moysen dati verba, formas no- bis rerum, non ipsas aperte res exponunt. Perspi- cere autem facile potes, quemadmodum etiam ad summæ illius benevolentiæ mores nos paulatim de- ducat: conatur enim persuadere, ut ipsos quoque D diligamus, qui nos offenderunt : et iram, qua ad- versus inimicos incitamur, superemus, ne a malo vincamur, sed potius vincamus in bono malum. Dixit enim rursus in Exodo quidem : « Si vero occurreris bovi inimici tui, vel subjugali ejus, errantibus in via, reducens reddes ipsi ; si vero videris subjugale inimici tui cecidisse sub sarcina ejus, non præter- ibis illud, sed simul allevabis cum ipso . . in Deu- teronomio autem: Ne videns bovem fratris tui vel ovem ipsius, errantes in via, despicias illa : reducendo reduces ipsa fratri tuo : quod si frater tuus non fuerit prope te, neque noveris eum, duces ea intra domum • Deut. XXII. C " Cor. 1x, 9, 10. • Exod.

τῶν ἐν ταῖς πόλεσί σου, αὐθημερινὸν ἀποδώσεις τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Οὐκ ἐπιδύσεται ὁ ἥλιος ἐπ' αὐτῷ, ὅτι πένης ἐστὶ, καὶ ἐπ' αὐτῷ ἔχει τὴν ἐλπίδα· καὶ οὐ καταβοήσεται κατὰ σοῦ πρὸς Κύριον, καὶ οὐκ ἔσται ἐν σοὶ ἁμαρτία.» Συνίης οὖν ὅτι τοῦ πένητος τὴν και ταβοὴν κατοῤῥωδεῖν ἀναπείθει, συνελαύνων εἰς φιλο αλληλίαν ; καὶ ἡ μὲν νέα τε καὶ διὰ Χριστοῦ Γραφή, τὸ τελείως ἀγαθὸν εἰσφέρουσα, « Πωλήσατε τὰ ὑπάρ- χοντα, φησὶ, καὶ δότε ἐλεημοσύνην, καὶ ἰδοὺ πάντα εξοδα (1) ὑμῖν ἔσται·, δ δὴ καὶ δεδράκασι τῶν πεπι- στευκότων τινές. « Προσεκόμιζον γὰρ χωρίων τε καὶ οἰκιῶν τιμᾶς, καὶ ἐτίθεσαν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων, διεδίδοτο δὲ ἑκάστῳ, καθότι ἄν τις χρείαν εἶχεν. Ἐπειδὴ δὲ στοιχειωτής ἐστιν ὁ νόμος, καὶ εἰς ἀρχὰς ἀποφέρει τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ προς Β μελέτησιν ὥσπερ τινὰ τῆς εἰς τοῦτον τρίβου ποιεῖ- σθαι προστάττει τὸ ὡς ἐν ὀλίγοις ἄφθονον, διὰ τοῦτό φησιν· ὁ Ἐὰν δὲ ἀμήσῃς ἀμητόν σου ἐν τῷ ἀγρῷ σου, καὶ ἐπιλάθῃ δράχμα ἐν τῷ ἀγρῷ σου, οὐκ ἀναστρα- φήσῃ λαβεῖν αὐτόν τῷ πτωχῷ, καὶ τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρα ἔσται, ἵνα εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν σου· ἐὰν δὲ ἐλαιολογῇς (2) οὐκ ἐπαναστρέψεις καλα- μήσασθαι τὰ ὀπίσω σου, τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρα ἔσται, καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτου, διὰ τοῦτο ἐγώ σοι εντέλλομαι ποιεῖν τὸ δῆμα τοῦτο. Ἐὰν δὲ τρυγήσῃς τὸν ἀμπελῶνα σου, οὐκ ἐπανατρυγήσῃς αὐτὸν τὰ ὀπίσω σου, τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρα ἔσται, καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ. Διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ῥῆμα τοῦτο.» Και λὸν γὰρ ἐν εὐθυμίαις τὸ διαμεμνήσθαι πόνων, καὶ θλίψεως τῆς ἀρχαιοτέρας· καλεῖ γὰρ τὸ χρῆμα πρὸς φιλοπτωχίαν, καὶ τῆς εὐημερίας τὸ πλάτος, ἀμνη- μονεῖν οὐκ ἐξ τῶν ἐν ἐνδείᾳ κακῶν. ΠΑΛΛ. Αληθές. Εt ΚΥΡ. Θέα δὲ ὅπως ἡμᾶς εὐτεχνέστατα καὶ λίαν ἀστείως ἀπεθίζει μὲν τῶν χειρόνων, καὶ ἀποσπου- δάζειν ἀναπείθει τὸ ἀσυμπαθές, προσάγει δὲ τοῖς ἀμείνοσι, καὶ τοῖς τῆς φιλαλληλίας εμβιβάζει τρό τοις· προτρέπει μὲν γὰρ εἴτου δέοιντο τυχόν, έχε δανείζειν ἀδελφοῖς, ἀπείργει δὲ τόκων, καὶ διωθεί σθαι προστάττει πλεονασμούς. Προσεπιτάξας δὲ δεῖν μὴ εἶναι φορτικούς, μήτε μὴν ἐγκεῖσθαι τοῖς ὠφλη- πόσιν, ἄφεσιν χρεῶν ποιεῖσθαι κελεύει. Γράφει δὲ οὕτως· « Οὐκ ἐκτοκιεῖς τῷ ἀδελφῷ σου τόκον ἀρ γυρίου, καὶ τόκον βρωμάτων, καὶ τόκον παντὸς πράγματος, οὗ ἐὰν ἐκδανείσης τῷ ἀλλοτρίῳ, οὐκ ἐκ τοπιεῖς· ἵνα εὐλογήσῃ Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου ἐπὶ τῆς γῆς, ἦν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. » Ὅσον μὲν γὰρ ἦκεν εἰς γε τὴν τοῦ νομοθέτου βούλησιν, προύκειτο ἂν ἀφθόνως, ὡς ὀθνείῳ τε ὁμοῦ καὶ ἀδελφοῖς τὸ τῶν ἐν πλάτει περιουσίας, δεξιὸν καὶ φιλότιμον· « Παντὶ γὰρ τῷ αἰτοῦντι σε δίδου, φησὶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἀπὸ τοῦ ** DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. A vel ex advenisqui sunt in urbibus tuis ; eodem die red- des mercedem ipsius; non occidet sol super illam, quia pauper est, et in illa habet spem: et non clamabit contra te ad Dominum ; et non erit in te peccatum '. . Intelli- gis igitur quemadmodum ad benevolentiam nos mu- tuam, compellens, pauperis elamorem extimescere suadeat? Ac nova quidem Scriptura, et per Christum tradita, perfectam virtutem inferens : « Vendite, in- quit, quæ habetis, et date eleemosynam ; et eece on- nia prospere cedent vobis ". Quod ipsum fecerunt ex iis, qui crediderant nonnulli: Afferebant enim agrorum et domorum pretia, et ponebant ad pedes apostolorum: distribuebatur autem unicuique, prout cuique opus erat 16. Sed, quoniam lex elementaria est, et ad initia ducit sermonum Dei, jubet ut hac exiguis rebus liberalitate, perinde ac praevia qua- C dam exercitatione, homines utantur, qua ad perfe- ctionis ejus semitam perducerentur; propterea in- quit : « Si messueris messem tuam in agro tuo, et latuerit te manipulus in agro tuo, non rever- teris tollere illum; pauperi, et orphano, et ad- venæ, et viduæ erit; ut benedicat te Dominus Deus tuus in operibus manuum tuarum; et, si oleas collegeris, non reverteris ad reliquas colligendas quas sunt post te; advenæ, et orphano, et viduæ erunt : et recordaberis quod servus fueris in terra Ægypti : ideo ego præcipio tibi ut facias verbum hoc. si vindemiaveris vineam tuam, non revindemiabis quæ sunt post te ; advenæ, et orphano, et viduæ erunt : ct recordaberis quod servus fueris in terra Ægypti : ideo ego præcipio tibi ut facias verbum hoe "., Præclarum est enim in lætitia meminisse laboru; › et afflictionis antiquæ, nam ea res ad charitatem in pauperes excitat: et propter felicitatis abundantiam oblivisci non sinit malorum quæ pertulimus, cuin in rerum inopia versaremur. PALL. Vera dicis. Deut. xxiv, 14, 15. Luc. XII, 33. " Act. iv, 34, 35. 19, 20. Et CYR. Vide autem quam artificiose et eleganter ab improbitate morum nos abducit, et dediscere sua- det inhumanitatem; adducit item ad meliorem fru- gem, et ad mutuum amorem transfert: hortatur enim ut fratribus, si qua re indigeant, mutuernus : prohibet autem usuras, et superabundantiam ac sor- tis augmentum repellere jubet. Ad hæc, oum jussis- D set, ne molesti simus, neque debitores urgeamus, remissionem quoque debitorum fleri jubet. Scribit autem ad hunc modum : « Non fenerabis fra- tri tuo usuram argenti, et usuram ciborum, et usu- ram cujuscunque rei, quam mutuo dederis, extra- neo non ſenerabis; ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omnibus operibus tuis super terram, ad quain ingrederis possidendam . . Nam, quod attinet ad legislatoris voluntatem, proposita quidem tam ex- tero quam fratribus fuisset eorum qui amplissimis opibus essent, benignitas atque magnificentia: Omni enim, inquit Christus, petenti te, tribue; et ab co Deut. XXIV, 19-21. Deut. XXIII, (1) Graeci codd., καθαρά, munda. (2) Cod. Vatic., ἐὰν δὲ ἐλαίαν αλοήσης.

τῶν ἐν ταῖς πόλεσί σου, αὐθημερινὸν ἀποδώσεις τὸν μισθὸν αὐτοῦ. Οὐκ ἐπιδύσεται ὁ ἥλιος ἐπ' αὐτῷ, ὅτι πένης ἐστὶ, καὶ ἐπ' αὐτῷ ἔχει τὴν ἐλπίδα· καὶ οὐ καταβοήσεται κατὰ σοῦ πρὸς Κύριον, καὶ οὐκ ἔσται ἐν σοὶ ἁμαρτία.» Συνίης οὖν ὅτι τοῦ πένητος τὴν και ταβοὴν κατοῤῥωδεῖν ἀναπείθει, συνελαύνων εἰς φιλο αλληλίαν ; καὶ ἡ μὲν νέα τε καὶ διὰ Χριστοῦ Γραφή, τὸ τελείως ἀγαθὸν εἰσφέρουσα, « Πωλήσατε τὰ ὑπάρ- χοντα, φησὶ, καὶ δότε ἐλεημοσύνην, καὶ ἰδοὺ πάντα εξοδα (1) ὑμῖν ἔσται·, δ δὴ καὶ δεδράκασι τῶν πεπι- στευκότων τινές. « Προσεκόμιζον γὰρ χωρίων τε καὶ οἰκιῶν τιμᾶς, καὶ ἐτίθεσαν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων, διεδίδοτο δὲ ἑκάστῳ, καθότι ἄν τις χρείαν εἶχεν. Ἐπειδὴ δὲ στοιχειωτής ἐστιν ὁ νόμος, καὶ εἰς ἀρχὰς ἀποφέρει τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ προς Β μελέτησιν ὥσπερ τινὰ τῆς εἰς τοῦτον τρίβου ποιεῖ- σθαι προστάττει τὸ ὡς ἐν ὀλίγοις ἄφθονον, διὰ τοῦτό φησιν· ὁ Ἐὰν δὲ ἀμήσῃς ἀμητόν σου ἐν τῷ ἀγρῷ σου, καὶ ἐπιλάθῃ δράχμα ἐν τῷ ἀγρῷ σου, οὐκ ἀναστρα- φήσῃ λαβεῖν αὐτόν τῷ πτωχῷ, καὶ τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρα ἔσται, ἵνα εὐλογήσῃ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν σου· ἐὰν δὲ ἐλαιολογῇς (2) οὐκ ἐπαναστρέψεις καλα- μήσασθαι τὰ ὀπίσω σου, τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρα ἔσται, καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτου, διὰ τοῦτο ἐγώ σοι εντέλλομαι ποιεῖν τὸ δῆμα τοῦτο. Ἐὰν δὲ τρυγήσῃς τὸν ἀμπελῶνα σου, οὐκ ἐπανατρυγήσῃς αὐτὸν τὰ ὀπίσω σου, τῷ προσηλύτῳ καὶ τῷ ὀρφανῷ καὶ τῇ χήρα ἔσται, καὶ μνησθήσῃ ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ. Διὰ τοῦτο ἐγώ σοι ἐντέλλομαι ποιεῖν τὸ ῥῆμα τοῦτο.» Και λὸν γὰρ ἐν εὐθυμίαις τὸ διαμεμνήσθαι πόνων, καὶ θλίψεως τῆς ἀρχαιοτέρας· καλεῖ γὰρ τὸ χρῆμα πρὸς φιλοπτωχίαν, καὶ τῆς εὐημερίας τὸ πλάτος, ἀμνη- μονεῖν οὐκ ἐξ τῶν ἐν ἐνδείᾳ κακῶν. ΠΑΛΛ. Αληθές. Εt ΚΥΡ. Θέα δὲ ὅπως ἡμᾶς εὐτεχνέστατα καὶ λίαν ἀστείως ἀπεθίζει μὲν τῶν χειρόνων, καὶ ἀποσπου- δάζειν ἀναπείθει τὸ ἀσυμπαθές, προσάγει δὲ τοῖς ἀμείνοσι, καὶ τοῖς τῆς φιλαλληλίας εμβιβάζει τρό τοις· προτρέπει μὲν γὰρ εἴτου δέοιντο τυχόν, έχε δανείζειν ἀδελφοῖς, ἀπείργει δὲ τόκων, καὶ διωθεί σθαι προστάττει πλεονασμούς. Προσεπιτάξας δὲ δεῖν μὴ εἶναι φορτικούς, μήτε μὴν ἐγκεῖσθαι τοῖς ὠφλη- πόσιν, ἄφεσιν χρεῶν ποιεῖσθαι κελεύει. Γράφει δὲ οὕτως· « Οὐκ ἐκτοκιεῖς τῷ ἀδελφῷ σου τόκον ἀρ γυρίου, καὶ τόκον βρωμάτων, καὶ τόκον παντὸς πράγματος, οὗ ἐὰν ἐκδανείσης τῷ ἀλλοτρίῳ, οὐκ ἐκ τοπιεῖς· ἵνα εὐλογήσῃ Κύριος ὁ Θεός σου ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου ἐπὶ τῆς γῆς, ἦν εἰσπορεύῃ ἐκεῖ κληρονομῆσαι αὐτήν. » Ὅσον μὲν γὰρ ἦκεν εἰς γε τὴν τοῦ νομοθέτου βούλησιν, προύκειτο ἂν ἀφθόνως, ὡς ὀθνείῳ τε ὁμοῦ καὶ ἀδελφοῖς τὸ τῶν ἐν πλάτει περιουσίας, δεξιὸν καὶ φιλότιμον· « Παντὶ γὰρ τῷ αἰτοῦντι σε δίδου, φησὶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἀπὸ τοῦ ** DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. A vel ex advenisqui sunt in urbibus tuis ; eodem die red- des mercedem ipsius; non occidet sol super illam, quia pauper est, et in illa habet spem: et non clamabit contra te ad Dominum ; et non erit in te peccatum '. . Intelli- gis igitur quemadmodum ad benevolentiam nos mu- tuam, compellens, pauperis elamorem extimescere suadeat? Ac nova quidem Scriptura, et per Christum tradita, perfectam virtutem inferens : « Vendite, in- quit, quæ habetis, et date eleemosynam ; et eece on- nia prospere cedent vobis ". Quod ipsum fecerunt ex iis, qui crediderant nonnulli: Afferebant enim agrorum et domorum pretia, et ponebant ad pedes apostolorum: distribuebatur autem unicuique, prout cuique opus erat 16. Sed, quoniam lex elementaria est, et ad initia ducit sermonum Dei, jubet ut hac exiguis rebus liberalitate, perinde ac praevia qua- C dam exercitatione, homines utantur, qua ad perfe- ctionis ejus semitam perducerentur; propterea in- quit : « Si messueris messem tuam in agro tuo, et latuerit te manipulus in agro tuo, non rever- teris tollere illum; pauperi, et orphano, et ad- venæ, et viduæ erit; ut benedicat te Dominus Deus tuus in operibus manuum tuarum; et, si oleas collegeris, non reverteris ad reliquas colligendas quas sunt post te; advenæ, et orphano, et viduæ erunt : et recordaberis quod servus fueris in terra Ægypti : ideo ego præcipio tibi ut facias verbum hoc. si vindemiaveris vineam tuam, non revindemiabis quæ sunt post te ; advenæ, et orphano, et viduæ erunt : ct recordaberis quod servus fueris in terra Ægypti : ideo ego præcipio tibi ut facias verbum hoe "., Præclarum est enim in lætitia meminisse laboru; › et afflictionis antiquæ, nam ea res ad charitatem in pauperes excitat: et propter felicitatis abundantiam oblivisci non sinit malorum quæ pertulimus, cuin in rerum inopia versaremur. PALL. Vera dicis. Deut. xxiv, 14, 15. Luc. XII, 33. " Act. iv, 34, 35. 19, 20. Et CYR. Vide autem quam artificiose et eleganter ab improbitate morum nos abducit, et dediscere sua- det inhumanitatem; adducit item ad meliorem fru- gem, et ad mutuum amorem transfert: hortatur enim ut fratribus, si qua re indigeant, mutuernus : prohibet autem usuras, et superabundantiam ac sor- tis augmentum repellere jubet. Ad hæc, oum jussis- D set, ne molesti simus, neque debitores urgeamus, remissionem quoque debitorum fleri jubet. Scribit autem ad hunc modum : « Non fenerabis fra- tri tuo usuram argenti, et usuram ciborum, et usu- ram cujuscunque rei, quam mutuo dederis, extra- neo non ſenerabis; ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omnibus operibus tuis super terram, ad quain ingrederis possidendam . . Nam, quod attinet ad legislatoris voluntatem, proposita quidem tam ex- tero quam fratribus fuisset eorum qui amplissimis opibus essent, benignitas atque magnificentia: Omni enim, inquit Christus, petenti te, tribue; et ab co Deut. XXIV, 19-21. Deut. XXIII, (1) Graeci codd., καθαρά, munda. (2) Cod. Vatic., ἐὰν δὲ ἐλαίαν αλοήσης.

ΚΥΡ. Η οὐ μεμνήσῃ διειρηκότων ἡμῶν καὶ ἐν Α τοῖς ἤδη παρωχηκόσιν, ὅτι σύνηθες τῇ θείᾳ Γραφῇ, τοῦ παρόντος καὶ ἐνεστηκότος αἰῶνος τὸ σύμπαν διάστημα παρομοιοῦν ἑβδομάδι, διὰ τὴν εἰς τὸ ἀπαρ- χῆς τῶν ἡμερῶν ἀνακύκλωσιν; πέρας γὰρ ἑβδομά δος, τὸ Σάββατον, καὶ γείτων εὐθὺς ἡ ὀγδόη, νέαν ἡμῖν ὥσπερ αἰῶνος ἀρχὴν εἰσκομίσουσα, διὰ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. ΠΑΛΛ. Μεμνήσομαι. Β ΚΥΡ. Επιδεδήμηκε τοίνυν κατὰ τὰς Γραφάς, ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ παρόντος αἰῶνος, καὶ οἰονεί πως ἐν Σαββάτῳ Χριστός, ὅτε καὶ ἀνῆκεν ἅπαντας, σειραῖς τῶν οἰκείων ἁμαρτιῶν κατεσφιγμένους, καὶ ἐπωφλη κότας αὐτῷ τοὺς τῆς παραβάσεως λόγους. Τοιγάρτοι καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις, ὀφειλέταις ἡμᾶς παρεικάζει λέγων ο Δύο χρεωφειλέται ἦσαν ἀνθρώπῳ ἑνί · ὁ εἷς ὤφειλεν αὐτῷ δηνάρια πεντακόσια, ὁ δὲ ἕτερος πεν- τήκοντα. Μὴ ἐχόντων δὲ αὐτῶν ἀποδοῦναι, ἀμφοτέ ροις ἐχαρίσατο. » Καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὸν τῆς προσευχῆς ἡμῖν διαπλάττων τύπον, « Οὕτως οὖν ὑμεῖς προσεύχεσθε, φησί. Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐ ρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον, καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν. » Πλαγίως οὖν ἄρα καὶ αἰνιγματωδῶς ὁ νόμος τὸ θεῖον ἡμῖν ὑπεδήλου μυστήριον, ἄφεσιν ποιεῖσθαι προστάττων τὴν δι' ἐτῶν ἑπτὰ, καὶ ταῖς τῆς χρηστότητος ἐμβι βάζει τρίβοις, χρημάτων ἀμείνω ποιεῖσθαι διδάσκων, σε τὴν εἰς ἀδελφοὺς ἀγάπησιν, ευμεταδότους το εἶναι καὶ κοινωνικοὺς ἀναπείθων, καὶ οἱονεὶ μελέτησίν τινα τῆς εἰς ἅπαντας ἀφθονωτέρας αἰδοῦς, τὴν εἰς ἀδελφὸν καὶ γείτονα τέως ημερότητα τιθείς. ΠΑΛΛ. Ωδε έχει. Συναινέσαιμι γὰρ ἀριστος είν ἐθέλοντί σοι. ΚΥΡ. Καὶ τὸ ἔτι μείζον, εἰ μάθοις, καταθαυμάσαις ἄν, ὦ Παλλάδια. ΠΑΛΛ. Τὸ ποῖον ; ΚΥΡ. Χρηστότητος γὰρ καὶ φιλαλληλίας εἰς τοῦτο προήκειν ἡμᾶς ὁ νόμος βούλεται, ὡς οὐδὲν ἡγεῖσθαι, τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἀγάπης τὸ ἰσοστατοῦν. Κατακολου θεῖν δὲ οὕτω γεννικῶς ταῖς ἐπ' αὐτοῖς δυσθυμίαις, ὡς καὶ (1) ὀργῆς ὁρᾶσθαι κρείττονας, κἂν εἰ μὴ γένοιντο πρὸς ἡμᾶς ὁποίους εἶναί τε καὶ ὁρᾶσθαι χρή. καὶ ταῖς ἀφιλοστοργίαις έλοιντο λυπεῖν. Ἔχεις καὶ τοῦδε τὸν τύπον ἐν τοῖς Αριθμοῖς· ι Καὶ ἀπέστειλε γάρ, φησὶν, ὁ Μωσῆς ἀγγέλους ἐκ Κάδης πρὸς βασιλέα Εδώμ, λέγων· Τάδε λέγει ὁ ἀδελφός σου Ἰσραήλ· Σὺ ἐπίστῃ πάντα τὸν μόχθον τὸν εὑρόντα ἡμᾶς, καὶ κατέβησαν οι πατέρες ἡμῶν εἰς Αἴγυπτον, καὶ παρ- ῳνήσαμεν ἐν Αἰγύπτῳ ἡμέρας πλείους, καὶ ἐκάκωσαν ἡμᾶς οἱ Αἰγύπτιοι καὶ τοὺς πατέρας ἡμῶν, καὶ ἀνεβοήσαμεν πρὸς Κύριον, καὶ εἰσήκουσε Κύριος της φωνῆς ἡμῶν, καὶ ἀποστείλας ἄγγελον, ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐξ Αἰγύπτου, καὶ νῦν ἐσμεν ἐν Κάδης πόλει, ἐκ DE ADORATIONE IN SPIRITU Luc. vii, 41, 42. * Matth. vi, 9-13. C ET VERITATE. LIB. VIII. CYR. An tu oblitus es, nos superius quoque jam dixisse, moris esse divinæ Scripturæ, universum sæculi præsentis spatium, propter illam dierum ad initium revolutionem hebdomadi comparare ? finis enim hebdomadæ Sabbatum est; eique proximus continuo est dies octavus, qui novum quodammodo sæculi initium per Christi resurrectionem affert. PALL. Memini. CYR. Advenit igitur secundum Scripturas in fine præsentis sæculi, ac quasi in Sabbato Christus : cum etiam omnes homines exsolvit, vinculis pec- catorum suorum constrictos, et transgressionis suæ rationibus reddendis obnoxios. Itaque et in Evan- geliis nos debitoribus comparat, dicens : « Duo de- bitores erant cuidam feneratori; unus debebat ' denarios quingentos, alter quinquaginta: et cum non haberent unde redderent, donavit utrisque 28. Ad hac, cum formam quoque orandi nobis traderet : • Sic, inquit, vos orate : Pater noster, qui es in cœlis, sanctificetur nomen tuum; adveniat regnum tuum, fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et di- mitte nobis debila nostra, sicut et nos dimit- timus debitoribus nostris "., Oblique igitur et per ænigma nobis lex divinum mysterium indicavit; cum septimo quoque anno remissionnem fieri jussit: et simul ad benignitatis semitas inducit, dum cha- ritatem in fratres divitiis præponere docet, et facile aliis impertiri atque communicare suadet : atque hanc interim in fratrem et proximum humanitatem quasi exercitationem quamdam proponit, per quam ad liberaliorem illam erga omnes homines pietatem perveniatur. PALL. Sic se res habet : tibi enim optima dicenti assentior. CYR. Atqui, si id, quod majus est, didiceris, ad- mirabere, Palladi. PALL. Quid istud tanden ? CYR. Ad eam enim lex benignitatein progredi nos vult, ut nihil charitati in fratres æquandum pu- temus adeo etiam iis cedere ac fortiter ferre eorum inhumanos atque asperos mores, ut iram quoque vineamus, quamvis illi non ejusmodi sint erga nos, D quales eos esse ac videri conveniat : quin etiam animo a pietate prorsus alieno, nobis dolorem in- urere curent. Habes hujus quoque rei figuram in Nu- meris: «Et misit, inquit, Moyses nuntios ex Cades ad regem Edom, dicens: Hæc dicit frater tuus Israel : Tu scis omnem laborem, qui invenit nos; et descenderunt patres nostri in Ægyptum, et adve- næ fuimus in Ægypto dies complures; et afflixerunt nos Ægyptii, et patres nostros : et clamavimus ad Dominum, et exaudivit Dominus vocem nostram, et mittens angelum, eduxit nos ex Ægypto. Et nunc sumus in civitate Cades ex parte confinium tuorum : (4) Cod. Vatic., κατακολουθεῖν δὲ οὕτω καὶ φέρειν τὰς ἐπ' αὐτοῖς δυσθυμίας, ὡς καί, etc.

ΚΥΡ. Η οὐ μεμνήσῃ διειρηκότων ἡμῶν καὶ ἐν Α τοῖς ἤδη παρωχηκόσιν, ὅτι σύνηθες τῇ θείᾳ Γραφῇ, τοῦ παρόντος καὶ ἐνεστηκότος αἰῶνος τὸ σύμπαν διάστημα παρομοιοῦν ἑβδομάδι, διὰ τὴν εἰς τὸ ἀπαρ- χῆς τῶν ἡμερῶν ἀνακύκλωσιν; πέρας γὰρ ἑβδομά δος, τὸ Σάββατον, καὶ γείτων εὐθὺς ἡ ὀγδόη, νέαν ἡμῖν ὥσπερ αἰῶνος ἀρχὴν εἰσκομίσουσα, διὰ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. ΠΑΛΛ. Μεμνήσομαι. Β ΚΥΡ. Επιδεδήμηκε τοίνυν κατὰ τὰς Γραφάς, ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ παρόντος αἰῶνος, καὶ οἰονεί πως ἐν Σαββάτῳ Χριστός, ὅτε καὶ ἀνῆκεν ἅπαντας, σειραῖς τῶν οἰκείων ἁμαρτιῶν κατεσφιγμένους, καὶ ἐπωφλη κότας αὐτῷ τοὺς τῆς παραβάσεως λόγους. Τοιγάρτοι καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις, ὀφειλέταις ἡμᾶς παρεικάζει λέγων ο Δύο χρεωφειλέται ἦσαν ἀνθρώπῳ ἑνί · ὁ εἷς ὤφειλεν αὐτῷ δηνάρια πεντακόσια, ὁ δὲ ἕτερος πεν- τήκοντα. Μὴ ἐχόντων δὲ αὐτῶν ἀποδοῦναι, ἀμφοτέ ροις ἐχαρίσατο. » Καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὸν τῆς προσευχῆς ἡμῖν διαπλάττων τύπον, « Οὕτως οὖν ὑμεῖς προσεύχεσθε, φησί. Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐ ρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον, καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν. » Πλαγίως οὖν ἄρα καὶ αἰνιγματωδῶς ὁ νόμος τὸ θεῖον ἡμῖν ὑπεδήλου μυστήριον, ἄφεσιν ποιεῖσθαι προστάττων τὴν δι' ἐτῶν ἑπτὰ, καὶ ταῖς τῆς χρηστότητος ἐμβι βάζει τρίβοις, χρημάτων ἀμείνω ποιεῖσθαι διδάσκων, σε τὴν εἰς ἀδελφοὺς ἀγάπησιν, ευμεταδότους το εἶναι καὶ κοινωνικοὺς ἀναπείθων, καὶ οἱονεὶ μελέτησίν τινα τῆς εἰς ἅπαντας ἀφθονωτέρας αἰδοῦς, τὴν εἰς ἀδελφὸν καὶ γείτονα τέως ημερότητα τιθείς. ΠΑΛΛ. Ωδε έχει. Συναινέσαιμι γὰρ ἀριστος είν ἐθέλοντί σοι. ΚΥΡ. Καὶ τὸ ἔτι μείζον, εἰ μάθοις, καταθαυμάσαις ἄν, ὦ Παλλάδια. ΠΑΛΛ. Τὸ ποῖον ; ΚΥΡ. Χρηστότητος γὰρ καὶ φιλαλληλίας εἰς τοῦτο προήκειν ἡμᾶς ὁ νόμος βούλεται, ὡς οὐδὲν ἡγεῖσθαι, τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἀγάπης τὸ ἰσοστατοῦν. Κατακολου θεῖν δὲ οὕτω γεννικῶς ταῖς ἐπ' αὐτοῖς δυσθυμίαις, ὡς καὶ (1) ὀργῆς ὁρᾶσθαι κρείττονας, κἂν εἰ μὴ γένοιντο πρὸς ἡμᾶς ὁποίους εἶναί τε καὶ ὁρᾶσθαι χρή. καὶ ταῖς ἀφιλοστοργίαις έλοιντο λυπεῖν. Ἔχεις καὶ τοῦδε τὸν τύπον ἐν τοῖς Αριθμοῖς· ι Καὶ ἀπέστειλε γάρ, φησὶν, ὁ Μωσῆς ἀγγέλους ἐκ Κάδης πρὸς βασιλέα Εδώμ, λέγων· Τάδε λέγει ὁ ἀδελφός σου Ἰσραήλ· Σὺ ἐπίστῃ πάντα τὸν μόχθον τὸν εὑρόντα ἡμᾶς, καὶ κατέβησαν οι πατέρες ἡμῶν εἰς Αἴγυπτον, καὶ παρ- ῳνήσαμεν ἐν Αἰγύπτῳ ἡμέρας πλείους, καὶ ἐκάκωσαν ἡμᾶς οἱ Αἰγύπτιοι καὶ τοὺς πατέρας ἡμῶν, καὶ ἀνεβοήσαμεν πρὸς Κύριον, καὶ εἰσήκουσε Κύριος της φωνῆς ἡμῶν, καὶ ἀποστείλας ἄγγελον, ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐξ Αἰγύπτου, καὶ νῦν ἐσμεν ἐν Κάδης πόλει, ἐκ DE ADORATIONE IN SPIRITU Luc. vii, 41, 42. * Matth. vi, 9-13. C ET VERITATE. LIB. VIII. CYR. An tu oblitus es, nos superius quoque jam dixisse, moris esse divinæ Scripturæ, universum sæculi præsentis spatium, propter illam dierum ad initium revolutionem hebdomadi comparare ? finis enim hebdomadæ Sabbatum est; eique proximus continuo est dies octavus, qui novum quodammodo sæculi initium per Christi resurrectionem affert. PALL. Memini. CYR. Advenit igitur secundum Scripturas in fine præsentis sæculi, ac quasi in Sabbato Christus : cum etiam omnes homines exsolvit, vinculis pec- catorum suorum constrictos, et transgressionis suæ rationibus reddendis obnoxios. Itaque et in Evan- geliis nos debitoribus comparat, dicens : « Duo de- bitores erant cuidam feneratori; unus debebat ' denarios quingentos, alter quinquaginta: et cum non haberent unde redderent, donavit utrisque 28. Ad hac, cum formam quoque orandi nobis traderet : • Sic, inquit, vos orate : Pater noster, qui es in cœlis, sanctificetur nomen tuum; adveniat regnum tuum, fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et di- mitte nobis debila nostra, sicut et nos dimit- timus debitoribus nostris "., Oblique igitur et per ænigma nobis lex divinum mysterium indicavit; cum septimo quoque anno remissionnem fieri jussit: et simul ad benignitatis semitas inducit, dum cha- ritatem in fratres divitiis præponere docet, et facile aliis impertiri atque communicare suadet : atque hanc interim in fratrem et proximum humanitatem quasi exercitationem quamdam proponit, per quam ad liberaliorem illam erga omnes homines pietatem perveniatur. PALL. Sic se res habet : tibi enim optima dicenti assentior. CYR. Atqui, si id, quod majus est, didiceris, ad- mirabere, Palladi. PALL. Quid istud tanden ? CYR. Ad eam enim lex benignitatein progredi nos vult, ut nihil charitati in fratres æquandum pu- temus adeo etiam iis cedere ac fortiter ferre eorum inhumanos atque asperos mores, ut iram quoque vineamus, quamvis illi non ejusmodi sint erga nos, D quales eos esse ac videri conveniat : quin etiam animo a pietate prorsus alieno, nobis dolorem in- urere curent. Habes hujus quoque rei figuram in Nu- meris: «Et misit, inquit, Moyses nuntios ex Cades ad regem Edom, dicens: Hæc dicit frater tuus Israel : Tu scis omnem laborem, qui invenit nos; et descenderunt patres nostri in Ægyptum, et adve- næ fuimus in Ægypto dies complures; et afflixerunt nos Ægyptii, et patres nostros : et clamavimus ad Dominum, et exaudivit Dominus vocem nostram, et mittens angelum, eduxit nos ex Ægypto. Et nunc sumus in civitate Cades ex parte confinium tuorum : (4) Cod. Vatic., κατακολουθεῖν δὲ οὕτω καὶ φέρειν τὰς ἐπ' αὐτοῖς δυσθυμίας, ὡς καί, etc.

ΚΥΡ. Η οὐ μεμνήσῃ διειρηκότων ἡμῶν καὶ ἐν Α τοῖς ἤδη παρωχηκόσιν, ὅτι σύνηθες τῇ θείᾳ Γραφῇ, τοῦ παρόντος καὶ ἐνεστηκότος αἰῶνος τὸ σύμπαν διάστημα παρομοιοῦν ἑβδομάδι, διὰ τὴν εἰς τὸ ἀπαρ- χῆς τῶν ἡμερῶν ἀνακύκλωσιν; πέρας γὰρ ἑβδομά δος, τὸ Σάββατον, καὶ γείτων εὐθὺς ἡ ὀγδόη, νέαν ἡμῖν ὥσπερ αἰῶνος ἀρχὴν εἰσκομίσουσα, διὰ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. ΠΑΛΛ. Μεμνήσομαι. Β ΚΥΡ. Επιδεδήμηκε τοίνυν κατὰ τὰς Γραφάς, ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ παρόντος αἰῶνος, καὶ οἰονεί πως ἐν Σαββάτῳ Χριστός, ὅτε καὶ ἀνῆκεν ἅπαντας, σειραῖς τῶν οἰκείων ἁμαρτιῶν κατεσφιγμένους, καὶ ἐπωφλη κότας αὐτῷ τοὺς τῆς παραβάσεως λόγους. Τοιγάρτοι καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις, ὀφειλέταις ἡμᾶς παρεικάζει λέγων ο Δύο χρεωφειλέται ἦσαν ἀνθρώπῳ ἑνί · ὁ εἷς ὤφειλεν αὐτῷ δηνάρια πεντακόσια, ὁ δὲ ἕτερος πεν- τήκοντα. Μὴ ἐχόντων δὲ αὐτῶν ἀποδοῦναι, ἀμφοτέ ροις ἐχαρίσατο. » Καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὸν τῆς προσευχῆς ἡμῖν διαπλάττων τύπον, « Οὕτως οὖν ὑμεῖς προσεύχεσθε, φησί. Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐ ρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον, καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν. » Πλαγίως οὖν ἄρα καὶ αἰνιγματωδῶς ὁ νόμος τὸ θεῖον ἡμῖν ὑπεδήλου μυστήριον, ἄφεσιν ποιεῖσθαι προστάττων τὴν δι' ἐτῶν ἑπτὰ, καὶ ταῖς τῆς χρηστότητος ἐμβι βάζει τρίβοις, χρημάτων ἀμείνω ποιεῖσθαι διδάσκων, σε τὴν εἰς ἀδελφοὺς ἀγάπησιν, ευμεταδότους το εἶναι καὶ κοινωνικοὺς ἀναπείθων, καὶ οἱονεὶ μελέτησίν τινα τῆς εἰς ἅπαντας ἀφθονωτέρας αἰδοῦς, τὴν εἰς ἀδελφὸν καὶ γείτονα τέως ημερότητα τιθείς. ΠΑΛΛ. Ωδε έχει. Συναινέσαιμι γὰρ ἀριστος είν ἐθέλοντί σοι. ΚΥΡ. Καὶ τὸ ἔτι μείζον, εἰ μάθοις, καταθαυμάσαις ἄν, ὦ Παλλάδια. ΠΑΛΛ. Τὸ ποῖον ; ΚΥΡ. Χρηστότητος γὰρ καὶ φιλαλληλίας εἰς τοῦτο προήκειν ἡμᾶς ὁ νόμος βούλεται, ὡς οὐδὲν ἡγεῖσθαι, τῆς εἰς ἀδελφοὺς ἀγάπης τὸ ἰσοστατοῦν. Κατακολου θεῖν δὲ οὕτω γεννικῶς ταῖς ἐπ' αὐτοῖς δυσθυμίαις, ὡς καὶ (1) ὀργῆς ὁρᾶσθαι κρείττονας, κἂν εἰ μὴ γένοιντο πρὸς ἡμᾶς ὁποίους εἶναί τε καὶ ὁρᾶσθαι χρή. καὶ ταῖς ἀφιλοστοργίαις έλοιντο λυπεῖν. Ἔχεις καὶ τοῦδε τὸν τύπον ἐν τοῖς Αριθμοῖς· ι Καὶ ἀπέστειλε γάρ, φησὶν, ὁ Μωσῆς ἀγγέλους ἐκ Κάδης πρὸς βασιλέα Εδώμ, λέγων· Τάδε λέγει ὁ ἀδελφός σου Ἰσραήλ· Σὺ ἐπίστῃ πάντα τὸν μόχθον τὸν εὑρόντα ἡμᾶς, καὶ κατέβησαν οι πατέρες ἡμῶν εἰς Αἴγυπτον, καὶ παρ- ῳνήσαμεν ἐν Αἰγύπτῳ ἡμέρας πλείους, καὶ ἐκάκωσαν ἡμᾶς οἱ Αἰγύπτιοι καὶ τοὺς πατέρας ἡμῶν, καὶ ἀνεβοήσαμεν πρὸς Κύριον, καὶ εἰσήκουσε Κύριος της φωνῆς ἡμῶν, καὶ ἀποστείλας ἄγγελον, ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐξ Αἰγύπτου, καὶ νῦν ἐσμεν ἐν Κάδης πόλει, ἐκ DE ADORATIONE IN SPIRITU Luc. vii, 41, 42. * Matth. vi, 9-13. C ET VERITATE. LIB. VIII. CYR. An tu oblitus es, nos superius quoque jam dixisse, moris esse divinæ Scripturæ, universum sæculi præsentis spatium, propter illam dierum ad initium revolutionem hebdomadi comparare ? finis enim hebdomadæ Sabbatum est; eique proximus continuo est dies octavus, qui novum quodammodo sæculi initium per Christi resurrectionem affert. PALL. Memini. CYR. Advenit igitur secundum Scripturas in fine præsentis sæculi, ac quasi in Sabbato Christus : cum etiam omnes homines exsolvit, vinculis pec- catorum suorum constrictos, et transgressionis suæ rationibus reddendis obnoxios. Itaque et in Evan- geliis nos debitoribus comparat, dicens : « Duo de- bitores erant cuidam feneratori; unus debebat ' denarios quingentos, alter quinquaginta: et cum non haberent unde redderent, donavit utrisque 28. Ad hac, cum formam quoque orandi nobis traderet : • Sic, inquit, vos orate : Pater noster, qui es in cœlis, sanctificetur nomen tuum; adveniat regnum tuum, fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et di- mitte nobis debila nostra, sicut et nos dimit- timus debitoribus nostris "., Oblique igitur et per ænigma nobis lex divinum mysterium indicavit; cum septimo quoque anno remissionnem fieri jussit: et simul ad benignitatis semitas inducit, dum cha- ritatem in fratres divitiis præponere docet, et facile aliis impertiri atque communicare suadet : atque hanc interim in fratrem et proximum humanitatem quasi exercitationem quamdam proponit, per quam ad liberaliorem illam erga omnes homines pietatem perveniatur. PALL. Sic se res habet : tibi enim optima dicenti assentior. CYR. Atqui, si id, quod majus est, didiceris, ad- mirabere, Palladi. PALL. Quid istud tanden ? CYR. Ad eam enim lex benignitatein progredi nos vult, ut nihil charitati in fratres æquandum pu- temus adeo etiam iis cedere ac fortiter ferre eorum inhumanos atque asperos mores, ut iram quoque vineamus, quamvis illi non ejusmodi sint erga nos, D quales eos esse ac videri conveniat : quin etiam animo a pietate prorsus alieno, nobis dolorem in- urere curent. Habes hujus quoque rei figuram in Nu- meris: «Et misit, inquit, Moyses nuntios ex Cades ad regem Edom, dicens: Hæc dicit frater tuus Israel : Tu scis omnem laborem, qui invenit nos; et descenderunt patres nostri in Ægyptum, et adve- næ fuimus in Ægypto dies complures; et afflixerunt nos Ægyptii, et patres nostros : et clamavimus ad Dominum, et exaudivit Dominus vocem nostram, et mittens angelum, eduxit nos ex Ægypto. Et nunc sumus in civitate Cades ex parte confinium tuorum : (4) Cod. Vatic., κατακολουθεῖν δὲ οὕτω καὶ φέρειν τὰς ἐπ' αὐτοῖς δυσθυμίας, ὡς καί, etc.

ΠΑΛΛ. Καὶ τὶς ἂν ὁρῶτο πάλιν ἡμῖν ὁ λόγος, τοῦ Α χρῆναι πληγαῖς ἀριθμῷ τεσσαράκοντα μόναις κα- ταπαίεσθαι τοὺς κατεγνωσμένους; αἰσχύνει δὲ ὅπως τινὰς, τὸ ὑπὲρ τούτου φράσον. ' ΚΥΡ. Κατά πολλοὺς ἡμῖν τρόπους τὸ Χριστοῦ μυστήριον σκιαγραφείται καλῶς διὰ τῆς ἀρχαίας ἐντολῆς, καὶ τὸ σωτήριον ἡμῖν οἱονεὶ πλαστουργεῖται πάθος, ἐν ᾧ καὶ δι' οὗ παντὸς ἀπηλλάγμεθα τοῦ και κοῦν ἰσχύοντος, καὶ ἀνηκέστοις ἡμᾶς ἐνιέντος συμ φοραῖς· καὶ ὥσπερ ἔναγχος ἔφην, τὸ δι᾿ ἑπτὰ ἐτῶν ἀνεῖσθαι τοὺς ὠφληκότας, τὸν τῆς ἁπάντων ἀφέσεως καιρὸν ὑπαινίττεται. Δεδικαιώμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ, καὶ δεδιδάγμεθα λέγειν ἐν προσευχαῖς, πρὸς τὸν ἐν οὐ ρανοῖς Πατέρα καὶ Θεόν, ε῎Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, οὕτω κἀνθάδε, τὸ μέχρι πληγών τεσσαράκοντα Β προήκειν τοῖς παίουσιν, ἤτοι παιομένοις τὰς διὰ μαστίγων αἰκίας, τὸν τριπόθητον ἡμῖν τῆς μετά σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογενοῦς ἀποφαίνει καιρὸν, καθ᾽ ἐν τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν, καὶ με μαλάκισται μὲν αὐτὸς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, ἐμ- παροικησάντων εἰς αὐτὸν τῶν ἐξ Ἰσραήλ, καὶ τὰς κατὰ νώτων πληγὰς ἐπενεγκόντος Πιλάτου, ποινῆς δὲ ἡμεῖς καὶ κολάσεως ἐξῃρήμεθα. Πάλαι γὰρ ἦσαν πολλαὶ αἱ μάστιγες τοῦ ἁμαρτωλοῦ, κατὰ τὸ γεγραμ- μένον, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν ἐμαστίχθη Χριστός· ὥσπερ γὰρ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, οὕτω καὶ ὑπὲρ πάντων ἐμαστιγούτο πάλιν, εἷς ἂν ὁ πάντων ἀντάξιος. Τὸν δέ γε τεσσαρακονθήμερον ἀριθμὸν εἰς τὸν πεντάκις ὀκτὼ κατατεμών, χρήσιμον εὑρήσεις τῇ τοῦ καιροῦ σημασία, τὸν πέντε καὶ τὸν ὀκτὼ ἐπιδεδήμηκε γὰρ ὁ Μονογενὴς ἐν πέμπτῳ καιρῷ, κατά γε την Εύαγ- γελικήν παραβολήν· Ἐμισθοῦτο γάρ τις εἰς τὸν ἀμ- πελῶνα τοὺς ἐργάτας· ἐξελθὼν δὲ περὶ τὴν ὥραν πρώτην, τρίτην τε καὶ ἔκτην, καὶ ἐννάτην καὶ ἐνδε κάτην· ἐγήγερται δὲ κατὰ τὴν ὀγδόην, τοῦ θανάτου καταλύσας τὸ κράτος, καὶ τῆς ἐπεισάκτου φθορᾶς τὴν μητέρα συνδιαλλὺς αὐτῷ, τοῦτ' ἔστιν, ἁμαρτίαν, ἧς ἀνῃρημένης, ἀργεῖν ἀνάγκη καὶ μάστιγας, καὶ τὰς δι' αὐτὴν ποινὰς καὶ κολάσεις. Οὐκ ἐν τοιγαροῦν ὁ νόμος ὑπερτρέχειν ἔτι τὴν μάστιγα τὸν τεσσαρακο- στὸν ἀριθμὸν, μέχρι τῆς Χριστοῦ παρουσίας καὶ πιονεί πως ἱστὰς τὰ κολαστήρια, καὶ τὸν τῆς ἀφέσεως κατασημαίνων καιρόν. Τῆς γὰρ ἀληθείας οἱ τύποι τὸ κάλλος ὠδίνουσιν. Ιστέον δὲ ὅτι προσκρούσας δ Ἰσραήλ, τεσσαρακοστὸν ἔτος ἐπλανᾶτο τὴν ἔρημον· ὅρκῳ γὰρ ὤμοσεν ὁ Θεὸς, μὴ εἰσάξειν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Καὶ ἦν ὄρος οὗτος αὐτοῖς τῆς ὀργῆς, παρωχηκότος δὲ τοῦ καιροῦ, λέλυται μὲν ἡ ὀργὴ, διέβησαν δὲ τὸν Ἰορδάνην οἱ ἐξ αὐτῶν, καὶ εἰσέφρησαν εἰς τὴν γῆν, οὐχ ὑπερδραμούσης τῆς ἀγανακτήσεως τὸ τεσσαρακοστὸν ἔτος. Τύπος οὖν ἄρα καὶ τοῦδε σαφὴς, τὸ μέχρι πληγῶν τεσσαράκοντα καταπαίεσθαι τινάς, ἀφέσεως γὰρ ὁ μετὰ τοῦτο και ρὸς, διάβασιν ἡμῖν εἰσφέρων τὴν τοῦ Ἰορδάνου την μυστικὴν, καὶ μὴν καὶ μαχαίρας πετρίνας, δ ἐστι, τὴν ἐν πνεύματι περιτομὴν, καὶ τὴν Ἰησοῦ στρατη- DE ADORATIONE IN SPIRITU C ET VERITATE. LIB. VIII. PALL. Quæ autem rursus apparere nobis ratio possit, cur plagis numero quadraginta duntaxat condemnati cædendi sint? quave ratione deturpen- tur, si¯qui supra hunc numerum cædantur, explices velim. CYR. Multis modis Christi mysterium recte veteri mandato nobis adumbratur, et quodammodo ellin- gitur passio Salvatoris, in qua et per quam ab omni malo liberati sumus quod nos vexare poterat, et in ærumnas insanabiles conjecerat. Atque, sicut nuper dixi, hoc ipsum, quod septimo quoque anno fiebat debitorum remissio, tempus universorum remissio-- nis Gigurate significare ( justifcati namque sumus in Christo, et didicimus dicere in orationibus ad Deum et Patrem, qui in cœlis est: Dimitte nobis debita nostra " ;) . sie hoc quoque loco quod ver- berum supplicia, tam cæsis quam cædentibus, usque ad quadragenarium plagarum numerum progre- diuntur, id illius unigeniti Filii, assumpta carne, dispensationis tempus nobis exoptatissimum in- dicat, quo temporelivore ejus nos sanati sumus ; et ipse quilera infirmatus est propter peccata nostra cum injuriis eum affecerunt, qui ex Israel genus ducebant, atque in ejus tergum Pilatus plagas in- flixit; nos vicissim a pœnis atque supplicio sumus erepti. Olim namque multa erant lagella peccatoris, ut scriptum est ", sed pro nobis flagellatus est Chri- stus: ut enim pro omnibus mortuus est, ita pro om- nibus quoque flagellatus, cum unus instar ompium esset. Numerum porro quadraginta dierum, si in & quinquies octo distribueris, quinarium reperies et octonarium, aptos numeros ad ejus temporis signi- ficationem : advenit enim ille Unigenitus quinto tempore, juxta illam evangelicam parabolam : Con- duxit enim quidam operarios in vineam, cum exisset circa horam primam, tertiam, sextam quoque ac nonam et undecimam : resurrexit autem octavo die, destructo mortis imperio, et cum eo adventitli interitu's parente simul interempto, peccato, in- quam, quo sublato, verbera quoque ac pœnas et supplicia peccato debita cessare necesse est. Fla- gella igitur quadragenarium adhuc numerum exce- dere non permittit lex, quia usque ad Christi adven- tum supplicia ne ultra progrederentur, quodammodo sistit, ac simul remissionis tempus designat : nam pulchritudinem veritatis figura continent.Illud porro sciendum est Israelem, quod Deum offendisset, quadraginta annos per desertum oberrasse: jura- mento enim juravit Deus, non se introducturum eos in terram promissionis; isque erat illis ir terminus præstitutus : quo elapso tempore, cessavit ira, ac Jordanem illorum posteri trajecerunt, et in terram ingressi sunt, cum illa indignatio ultra qua- dragesimum annum non esset egressa. Igitur hujus quoque rei evidens figura fuit, quod usque ad qua- draginta plagas aliqui cædebantur : remissionis enim tempus erat, quod post eum numerum consequeba- s Matth. vi. D " ** Matth. xx, 1-16. iræ 12. » Isa. LIII, 5. * Psal. xxxi, 10.

ΠΑΛΛ. Καὶ τὶς ἂν ὁρῶτο πάλιν ἡμῖν ὁ λόγος, τοῦ Α χρῆναι πληγαῖς ἀριθμῷ τεσσαράκοντα μόναις κα- ταπαίεσθαι τοὺς κατεγνωσμένους; αἰσχύνει δὲ ὅπως τινὰς, τὸ ὑπὲρ τούτου φράσον. ' ΚΥΡ. Κατά πολλοὺς ἡμῖν τρόπους τὸ Χριστοῦ μυστήριον σκιαγραφείται καλῶς διὰ τῆς ἀρχαίας ἐντολῆς, καὶ τὸ σωτήριον ἡμῖν οἱονεὶ πλαστουργεῖται πάθος, ἐν ᾧ καὶ δι' οὗ παντὸς ἀπηλλάγμεθα τοῦ και κοῦν ἰσχύοντος, καὶ ἀνηκέστοις ἡμᾶς ἐνιέντος συμ φοραῖς· καὶ ὥσπερ ἔναγχος ἔφην, τὸ δι᾿ ἑπτὰ ἐτῶν ἀνεῖσθαι τοὺς ὠφληκότας, τὸν τῆς ἁπάντων ἀφέσεως καιρὸν ὑπαινίττεται. Δεδικαιώμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ, καὶ δεδιδάγμεθα λέγειν ἐν προσευχαῖς, πρὸς τὸν ἐν οὐ ρανοῖς Πατέρα καὶ Θεόν, ε῎Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, οὕτω κἀνθάδε, τὸ μέχρι πληγών τεσσαράκοντα Β προήκειν τοῖς παίουσιν, ἤτοι παιομένοις τὰς διὰ μαστίγων αἰκίας, τὸν τριπόθητον ἡμῖν τῆς μετά σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογενοῦς ἀποφαίνει καιρὸν, καθ᾽ ἐν τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν, καὶ με μαλάκισται μὲν αὐτὸς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, ἐμ- παροικησάντων εἰς αὐτὸν τῶν ἐξ Ἰσραήλ, καὶ τὰς κατὰ νώτων πληγὰς ἐπενεγκόντος Πιλάτου, ποινῆς δὲ ἡμεῖς καὶ κολάσεως ἐξῃρήμεθα. Πάλαι γὰρ ἦσαν πολλαὶ αἱ μάστιγες τοῦ ἁμαρτωλοῦ, κατὰ τὸ γεγραμ- μένον, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν ἐμαστίχθη Χριστός· ὥσπερ γὰρ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, οὕτω καὶ ὑπὲρ πάντων ἐμαστιγούτο πάλιν, εἷς ἂν ὁ πάντων ἀντάξιος. Τὸν δέ γε τεσσαρακονθήμερον ἀριθμὸν εἰς τὸν πεντάκις ὀκτὼ κατατεμών, χρήσιμον εὑρήσεις τῇ τοῦ καιροῦ σημασία, τὸν πέντε καὶ τὸν ὀκτὼ ἐπιδεδήμηκε γὰρ ὁ Μονογενὴς ἐν πέμπτῳ καιρῷ, κατά γε την Εύαγ- γελικήν παραβολήν· Ἐμισθοῦτο γάρ τις εἰς τὸν ἀμ- πελῶνα τοὺς ἐργάτας· ἐξελθὼν δὲ περὶ τὴν ὥραν πρώτην, τρίτην τε καὶ ἔκτην, καὶ ἐννάτην καὶ ἐνδε κάτην· ἐγήγερται δὲ κατὰ τὴν ὀγδόην, τοῦ θανάτου καταλύσας τὸ κράτος, καὶ τῆς ἐπεισάκτου φθορᾶς τὴν μητέρα συνδιαλλὺς αὐτῷ, τοῦτ' ἔστιν, ἁμαρτίαν, ἧς ἀνῃρημένης, ἀργεῖν ἀνάγκη καὶ μάστιγας, καὶ τὰς δι' αὐτὴν ποινὰς καὶ κολάσεις. Οὐκ ἐν τοιγαροῦν ὁ νόμος ὑπερτρέχειν ἔτι τὴν μάστιγα τὸν τεσσαρακο- στὸν ἀριθμὸν, μέχρι τῆς Χριστοῦ παρουσίας καὶ πιονεί πως ἱστὰς τὰ κολαστήρια, καὶ τὸν τῆς ἀφέσεως κατασημαίνων καιρόν. Τῆς γὰρ ἀληθείας οἱ τύποι τὸ κάλλος ὠδίνουσιν. Ιστέον δὲ ὅτι προσκρούσας δ Ἰσραήλ, τεσσαρακοστὸν ἔτος ἐπλανᾶτο τὴν ἔρημον· ὅρκῳ γὰρ ὤμοσεν ὁ Θεὸς, μὴ εἰσάξειν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Καὶ ἦν ὄρος οὗτος αὐτοῖς τῆς ὀργῆς, παρωχηκότος δὲ τοῦ καιροῦ, λέλυται μὲν ἡ ὀργὴ, διέβησαν δὲ τὸν Ἰορδάνην οἱ ἐξ αὐτῶν, καὶ εἰσέφρησαν εἰς τὴν γῆν, οὐχ ὑπερδραμούσης τῆς ἀγανακτήσεως τὸ τεσσαρακοστὸν ἔτος. Τύπος οὖν ἄρα καὶ τοῦδε σαφὴς, τὸ μέχρι πληγῶν τεσσαράκοντα καταπαίεσθαι τινάς, ἀφέσεως γὰρ ὁ μετὰ τοῦτο και ρὸς, διάβασιν ἡμῖν εἰσφέρων τὴν τοῦ Ἰορδάνου την μυστικὴν, καὶ μὴν καὶ μαχαίρας πετρίνας, δ ἐστι, τὴν ἐν πνεύματι περιτομὴν, καὶ τὴν Ἰησοῦ στρατη- DE ADORATIONE IN SPIRITU C ET VERITATE. LIB. VIII. PALL. Quæ autem rursus apparere nobis ratio possit, cur plagis numero quadraginta duntaxat condemnati cædendi sint? quave ratione deturpen- tur, si¯qui supra hunc numerum cædantur, explices velim. CYR. Multis modis Christi mysterium recte veteri mandato nobis adumbratur, et quodammodo ellin- gitur passio Salvatoris, in qua et per quam ab omni malo liberati sumus quod nos vexare poterat, et in ærumnas insanabiles conjecerat. Atque, sicut nuper dixi, hoc ipsum, quod septimo quoque anno fiebat debitorum remissio, tempus universorum remissio-- nis Gigurate significare ( justifcati namque sumus in Christo, et didicimus dicere in orationibus ad Deum et Patrem, qui in cœlis est: Dimitte nobis debita nostra " ;) . sie hoc quoque loco quod ver- berum supplicia, tam cæsis quam cædentibus, usque ad quadragenarium plagarum numerum progre- diuntur, id illius unigeniti Filii, assumpta carne, dispensationis tempus nobis exoptatissimum in- dicat, quo temporelivore ejus nos sanati sumus ; et ipse quilera infirmatus est propter peccata nostra cum injuriis eum affecerunt, qui ex Israel genus ducebant, atque in ejus tergum Pilatus plagas in- flixit; nos vicissim a pœnis atque supplicio sumus erepti. Olim namque multa erant lagella peccatoris, ut scriptum est ", sed pro nobis flagellatus est Chri- stus: ut enim pro omnibus mortuus est, ita pro om- nibus quoque flagellatus, cum unus instar ompium esset. Numerum porro quadraginta dierum, si in & quinquies octo distribueris, quinarium reperies et octonarium, aptos numeros ad ejus temporis signi- ficationem : advenit enim ille Unigenitus quinto tempore, juxta illam evangelicam parabolam : Con- duxit enim quidam operarios in vineam, cum exisset circa horam primam, tertiam, sextam quoque ac nonam et undecimam : resurrexit autem octavo die, destructo mortis imperio, et cum eo adventitli interitu's parente simul interempto, peccato, in- quam, quo sublato, verbera quoque ac pœnas et supplicia peccato debita cessare necesse est. Fla- gella igitur quadragenarium adhuc numerum exce- dere non permittit lex, quia usque ad Christi adven- tum supplicia ne ultra progrederentur, quodammodo sistit, ac simul remissionis tempus designat : nam pulchritudinem veritatis figura continent.Illud porro sciendum est Israelem, quod Deum offendisset, quadraginta annos per desertum oberrasse: jura- mento enim juravit Deus, non se introducturum eos in terram promissionis; isque erat illis ir terminus præstitutus : quo elapso tempore, cessavit ira, ac Jordanem illorum posteri trajecerunt, et in terram ingressi sunt, cum illa indignatio ultra qua- dragesimum annum non esset egressa. Igitur hujus quoque rei evidens figura fuit, quod usque ad qua- draginta plagas aliqui cædebantur : remissionis enim tempus erat, quod post eum numerum consequeba- s Matth. vi. D " ** Matth. xx, 1-16. iræ 12. » Isa. LIII, 5. * Psal. xxxi, 10.

ΠΑΛΛ. Καὶ τὶς ἂν ὁρῶτο πάλιν ἡμῖν ὁ λόγος, τοῦ Α χρῆναι πληγαῖς ἀριθμῷ τεσσαράκοντα μόναις κα- ταπαίεσθαι τοὺς κατεγνωσμένους; αἰσχύνει δὲ ὅπως τινὰς, τὸ ὑπὲρ τούτου φράσον. ' ΚΥΡ. Κατά πολλοὺς ἡμῖν τρόπους τὸ Χριστοῦ μυστήριον σκιαγραφείται καλῶς διὰ τῆς ἀρχαίας ἐντολῆς, καὶ τὸ σωτήριον ἡμῖν οἱονεὶ πλαστουργεῖται πάθος, ἐν ᾧ καὶ δι' οὗ παντὸς ἀπηλλάγμεθα τοῦ και κοῦν ἰσχύοντος, καὶ ἀνηκέστοις ἡμᾶς ἐνιέντος συμ φοραῖς· καὶ ὥσπερ ἔναγχος ἔφην, τὸ δι᾿ ἑπτὰ ἐτῶν ἀνεῖσθαι τοὺς ὠφληκότας, τὸν τῆς ἁπάντων ἀφέσεως καιρὸν ὑπαινίττεται. Δεδικαιώμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ, καὶ δεδιδάγμεθα λέγειν ἐν προσευχαῖς, πρὸς τὸν ἐν οὐ ρανοῖς Πατέρα καὶ Θεόν, ε῎Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, οὕτω κἀνθάδε, τὸ μέχρι πληγών τεσσαράκοντα Β προήκειν τοῖς παίουσιν, ἤτοι παιομένοις τὰς διὰ μαστίγων αἰκίας, τὸν τριπόθητον ἡμῖν τῆς μετά σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογενοῦς ἀποφαίνει καιρὸν, καθ᾽ ἐν τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν, καὶ με μαλάκισται μὲν αὐτὸς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, ἐμ- παροικησάντων εἰς αὐτὸν τῶν ἐξ Ἰσραήλ, καὶ τὰς κατὰ νώτων πληγὰς ἐπενεγκόντος Πιλάτου, ποινῆς δὲ ἡμεῖς καὶ κολάσεως ἐξῃρήμεθα. Πάλαι γὰρ ἦσαν πολλαὶ αἱ μάστιγες τοῦ ἁμαρτωλοῦ, κατὰ τὸ γεγραμ- μένον, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν ἐμαστίχθη Χριστός· ὥσπερ γὰρ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, οὕτω καὶ ὑπὲρ πάντων ἐμαστιγούτο πάλιν, εἷς ἂν ὁ πάντων ἀντάξιος. Τὸν δέ γε τεσσαρακονθήμερον ἀριθμὸν εἰς τὸν πεντάκις ὀκτὼ κατατεμών, χρήσιμον εὑρήσεις τῇ τοῦ καιροῦ σημασία, τὸν πέντε καὶ τὸν ὀκτὼ ἐπιδεδήμηκε γὰρ ὁ Μονογενὴς ἐν πέμπτῳ καιρῷ, κατά γε την Εύαγ- γελικήν παραβολήν· Ἐμισθοῦτο γάρ τις εἰς τὸν ἀμ- πελῶνα τοὺς ἐργάτας· ἐξελθὼν δὲ περὶ τὴν ὥραν πρώτην, τρίτην τε καὶ ἔκτην, καὶ ἐννάτην καὶ ἐνδε κάτην· ἐγήγερται δὲ κατὰ τὴν ὀγδόην, τοῦ θανάτου καταλύσας τὸ κράτος, καὶ τῆς ἐπεισάκτου φθορᾶς τὴν μητέρα συνδιαλλὺς αὐτῷ, τοῦτ' ἔστιν, ἁμαρτίαν, ἧς ἀνῃρημένης, ἀργεῖν ἀνάγκη καὶ μάστιγας, καὶ τὰς δι' αὐτὴν ποινὰς καὶ κολάσεις. Οὐκ ἐν τοιγαροῦν ὁ νόμος ὑπερτρέχειν ἔτι τὴν μάστιγα τὸν τεσσαρακο- στὸν ἀριθμὸν, μέχρι τῆς Χριστοῦ παρουσίας καὶ πιονεί πως ἱστὰς τὰ κολαστήρια, καὶ τὸν τῆς ἀφέσεως κατασημαίνων καιρόν. Τῆς γὰρ ἀληθείας οἱ τύποι τὸ κάλλος ὠδίνουσιν. Ιστέον δὲ ὅτι προσκρούσας δ Ἰσραήλ, τεσσαρακοστὸν ἔτος ἐπλανᾶτο τὴν ἔρημον· ὅρκῳ γὰρ ὤμοσεν ὁ Θεὸς, μὴ εἰσάξειν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Καὶ ἦν ὄρος οὗτος αὐτοῖς τῆς ὀργῆς, παρωχηκότος δὲ τοῦ καιροῦ, λέλυται μὲν ἡ ὀργὴ, διέβησαν δὲ τὸν Ἰορδάνην οἱ ἐξ αὐτῶν, καὶ εἰσέφρησαν εἰς τὴν γῆν, οὐχ ὑπερδραμούσης τῆς ἀγανακτήσεως τὸ τεσσαρακοστὸν ἔτος. Τύπος οὖν ἄρα καὶ τοῦδε σαφὴς, τὸ μέχρι πληγῶν τεσσαράκοντα καταπαίεσθαι τινάς, ἀφέσεως γὰρ ὁ μετὰ τοῦτο και ρὸς, διάβασιν ἡμῖν εἰσφέρων τὴν τοῦ Ἰορδάνου την μυστικὴν, καὶ μὴν καὶ μαχαίρας πετρίνας, δ ἐστι, τὴν ἐν πνεύματι περιτομὴν, καὶ τὴν Ἰησοῦ στρατη- DE ADORATIONE IN SPIRITU C ET VERITATE. LIB. VIII. PALL. Quæ autem rursus apparere nobis ratio possit, cur plagis numero quadraginta duntaxat condemnati cædendi sint? quave ratione deturpen- tur, si¯qui supra hunc numerum cædantur, explices velim. CYR. Multis modis Christi mysterium recte veteri mandato nobis adumbratur, et quodammodo ellin- gitur passio Salvatoris, in qua et per quam ab omni malo liberati sumus quod nos vexare poterat, et in ærumnas insanabiles conjecerat. Atque, sicut nuper dixi, hoc ipsum, quod septimo quoque anno fiebat debitorum remissio, tempus universorum remissio-- nis Gigurate significare ( justifcati namque sumus in Christo, et didicimus dicere in orationibus ad Deum et Patrem, qui in cœlis est: Dimitte nobis debita nostra " ;) . sie hoc quoque loco quod ver- berum supplicia, tam cæsis quam cædentibus, usque ad quadragenarium plagarum numerum progre- diuntur, id illius unigeniti Filii, assumpta carne, dispensationis tempus nobis exoptatissimum in- dicat, quo temporelivore ejus nos sanati sumus ; et ipse quilera infirmatus est propter peccata nostra cum injuriis eum affecerunt, qui ex Israel genus ducebant, atque in ejus tergum Pilatus plagas in- flixit; nos vicissim a pœnis atque supplicio sumus erepti. Olim namque multa erant lagella peccatoris, ut scriptum est ", sed pro nobis flagellatus est Chri- stus: ut enim pro omnibus mortuus est, ita pro om- nibus quoque flagellatus, cum unus instar ompium esset. Numerum porro quadraginta dierum, si in & quinquies octo distribueris, quinarium reperies et octonarium, aptos numeros ad ejus temporis signi- ficationem : advenit enim ille Unigenitus quinto tempore, juxta illam evangelicam parabolam : Con- duxit enim quidam operarios in vineam, cum exisset circa horam primam, tertiam, sextam quoque ac nonam et undecimam : resurrexit autem octavo die, destructo mortis imperio, et cum eo adventitli interitu's parente simul interempto, peccato, in- quam, quo sublato, verbera quoque ac pœnas et supplicia peccato debita cessare necesse est. Fla- gella igitur quadragenarium adhuc numerum exce- dere non permittit lex, quia usque ad Christi adven- tum supplicia ne ultra progrederentur, quodammodo sistit, ac simul remissionis tempus designat : nam pulchritudinem veritatis figura continent.Illud porro sciendum est Israelem, quod Deum offendisset, quadraginta annos per desertum oberrasse: jura- mento enim juravit Deus, non se introducturum eos in terram promissionis; isque erat illis ir terminus præstitutus : quo elapso tempore, cessavit ira, ac Jordanem illorum posteri trajecerunt, et in terram ingressi sunt, cum illa indignatio ultra qua- dragesimum annum non esset egressa. Igitur hujus quoque rei evidens figura fuit, quod usque ad qua- draginta plagas aliqui cædebantur : remissionis enim tempus erat, quod post eum numerum consequeba- s Matth. vi. D " ** Matth. xx, 1-16. iræ 12. » Isa. LIII, 5. * Psal. xxxi, 10.

Α γίαν γέγονε γὰρ ἡμῖν καθηγητὴς ὁ Χριστός, μετά Μωσέα καὶ νόμου. Β ΠΑΛΛ. Πείθομαι. ΚΥΡ. Ινα τοίνυν ὀρθῶς τε καὶ ἀδεκάστως τὰ παρ εμπίπτοντα διακρίνοιτο, καὶ οἱ τῆς πλεονεξίας ἀφαν ίζοιντο τρόποι, ο Κριτὰς, φησί, καὶ γραμματεισ αγωγείς καταστήσεις σεαυτῷ ἐν πάσαις ταῖς πόλετί σου, αἷς Κύριος ὁ Θεὸς δίδωσί σοι, κατὰ φυλὰς καὶ κρινοῦσι τὸν λαὸν δικαίαν κρίσιν. Οὐκ ἐκκλινούσε κρίσιν, οὐδὲ ἐπιγνώσονται πρόσωπον, οὐδὲ λήψονται δῶρα· τὰ γὰρ δῶρα ἐκτυφλοί ὀφθαλμοὺς σοφῶν, καὶ εξαίρει λόγους δικαίων. » Πετο γὰρ δεῖν ὁ νόμος, καὶ μάλα εἰκότως τοὺς οἵπερ ἂν εἶεν εἰς τὸ δικάζειν ἡγμένοι, καὶ τοῦ χρηματίζεσθαι φιλεῖν ὁρᾶσθαι βελ τίους, καὶ τῇ πρός τινας αἰδοῖ μή χαριζομένους τοῦ καλῶς καὶ ἀδιαβλήτως ἔχοντος τὴν παράβασιν, καὶ μὴν καὶ τὸ ἑτεροκλινές, ὡς ἀνόσιον ἀποσειομένου; ταλαντεύοντάς τε συννόμως ἕκαστα τῶν πραγμάτων, καὶ τὸν τῶν ὅλων ἀπομιμεῖσθαι κριτήν, τοῦτ' ἔπι, Χριστόν, ἂν καὶ αὐτὸς ὁ νόμος προαναπερώνηκεν ἐναργῶς, καὶ κριτὴν ὄντα εἰδὼς ὡς Θεόν. Εφη & οὕτω πάλιν· · Ἐὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύ- ριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ, καὶ κληρον μήσῃς αὐτὴν, καὶ κατοικήσῃς ἐπ' αὐτῆς, καὶ εἴπης, Καταστήσω ἐπ' ἐμαυτὸν ἄρχοντα καθὰ καὶ τὰ λαπά ἔθνη τὰ κύκλῳ μου, καθιστῶν καταστήσεις ἐπὶ σεαυ τὸν ἄρχοντα, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, αν τὸν ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου καταστήσεις ἐπὶ σεαυτὸν ἄρχοντα· οὐ δυνήσῃ καταστῆσαι ἐπὶ σεαυτὸν ἄνθρω πον ἀλλότριον, ὅτι οὐκ ἀδελφός σου ἐστιν. » Οὐ δεξ γὰρ ἡμᾶς τῇ κτίσει λατρεύειν παρὰ τὸν κτίσαντα Θεόν, ιέντας ὡς ἐσωτάτω τοῖς τῆς ἀληθείας προσκλί νεσθαι λόγοις (1), καὶ εἰσκαλέσαι μὲν ὥσπερ εἰς γῆν τὴν ἁγίαν, τοῦτ' ἔστι, τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Θεοῦ τὴν διὰ πίστεως τῆς ἐν Χριστῷ· καταστῆσαι δὲ οὕτως ἐφ' ἑαυτοῖς ἄρχοντα καὶ κριτὴν τὸν ἐκ Θεοῦ πεφυκότα Υἱόν, κἂν εἰ νοοῖτο μετὰ σαρκός· λέγει τε περὶ ἡμῶν· • Ἐγὼ δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ' αὐτοῦ, ἐπὶ Σιών ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ, διαγγέλλων τό πρόσταγμα Κυ- ρίου. » Ετερόν γε μὴν ἐπ' αὐτῷ τὸ σύμπαν, οὐδένα παραδεξόμεθα, καὶ τοῖς ὀθνείων ζυγοῖς οὐχ ὑποίσο μεν τὸν αὐχένα· εἷς γὰρ ἡμῖν ἐστι καθηγητὴς ὁ Χρι στίς. Ἰουδαῖοι γὰρ οἱ τάλανες ἔξω μεμενήκασι δι' ἀπιστίαν, καὶ ἥκιστα μὲν ἐφ' ἑαυτοῖς εἰς ἄρχοντά τε καὶ κριτὴν κατεδέξαντο τὸν Χριστόν, και του κατ ηγμένον ἐξ οὐρανοῦ, θελήσει τε καὶ εὐδοκία τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ πρὸς τούτοις ὅτι καὶ ἄνθρωπον άλλο τριον ἐφ' ἑαυτοῖς κεχειροτονήκασι τὸν τῆς ἀπωλείας υἱόν, τοῦτ' ἔστι, τὸν ᾿Αντίχριστον, ἔκφυλόν τε καὶ ἀλλογενῆ, καὶ οὐδ᾽ ἐξ αἵματος Ισραήλ, καί τοι του νόμου διειπόντος σαφῶς, • Οὐ δυνήσῃ καταστῆτες ἐπὶ σεαυτὸν ἄνθρωπον ἀλλότριον, ὅτι οὐκ ἀδελφός σού ἐστιν. » Ηκουον δὲ λέγοντος καὶ αὐτοῦ τοῦ Χρι- ἀληθείας προκλ. λόγοις, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. tur, transitum nobis mysticum Jordanis afferens, necnon lapideos cultros, id est, illam in spiritu circumcisionem, et iHam Jesu imperatoriam potestatem Moysen ac legem. PALL. Assentior. CYR. Ut igitur recto atque incorrupto judicio, si quæ lites inciderint, dirimantur, et injuriæ atque iniquitatis genera tollantur: « Judices, inquit, et ma- gistros constitues tibi in omnibus civitatibus tuis quas Dominus Deus dat tibi, per tribus; et judica- bunt populum justo judicio : non declinabunt judi- cium, neque agnoscent faciem, neque accipient munera : munera enim'excæcant oculos sapientum, et auferunt sermones justorum *, Aquum enim putabat lex, et merito quicunque ad judicia exercenda collo- cati essent, eos sui lucri atque emolumenti cupidi- tate minime capi, neque aliorum gratiæ tantum tribuere, ut a recto integroque officio declinarent; sed potius illam in alteram partem inclinationem veluti nefariam rejiciendo, ac singulas res legitimne ponderando, imitari illum universorum judicem, Christum videlicet, quem ipsa quoque lex aperte prænuntiavit, cum illum, utpote qui Deus esset, eliam judicem agnosceret. Sie enim rursus ait : ‹ Si vero ingressus fueris in terram quam Dominus Deus tuus dat tibi in possessionem, et possederis eam, et habitaveris in ea, et dixeris : Constituam mihi principem, ut et aliæ gentes quæ sunt in cir- cuitu meo; constituens constitues tibi principem quem elegerit Dominus Deus tuus; ipsum de fratri- bus tuis constitues super te principem : non poteris constituere super te principem hominem alienige - nam, quia non est frater tuus 88. » Oportet enim nos a servitute creaturæ potius quam creatoris Dei longissime refugientes, ad veritatis sermones pro- pensos esse, et accurrere quodammodo in sanctam terram, id est, ad promissionem Dei, per: fidem quæ est in Christo, atque ita constituere super nos principem ac judicem illum qui ex Deo ortus est,Fi- lium, quamvis cum carne intelligatur, qui de nobis dicit Ego autem constitutus sum rex ab eo su- per Sion montem sanctum ejus, prædicans præcep- tum Domini 3. : Alium autem ultra illum omnino admittemus neminem, neque exterorum jugo cer- vicem submittemus: unus est enim nobis magister Christus 7. Miseri autem Judæi exclusi sunt propter infidelitatem, neque sibi principem ac judicem acce- perunt Christum, quamvis ille de caelo Dei Patris vo- fluntate ac beneplacito descendisset; sed insuper bomi- nen alienigenam, qui sibi imperaret, elegerunt,illum perditionis filium, Antichristum dico, extraneum et alienigenam, neque ex genere Israel ortum, tametsi lex aperte prohibuerit, « Non poteris, inquit, con- stituere super teipsum hominem alienigenam, quia non est frater tuus ; › et ipsum quoque Christum » Deut. xvi, 18, 19. Deut. xvII, 14, 15. C D dux quippe nobis factus est Christus post Psal. 11, 6. * Matth. xxii, 8. ** Deut. xvu, 15. quod reddidit interpres. (1) Cod. Vatic. : Δεῖ γὰρ ἡμᾶς τὸ κτίσει λατρεύειν παρὰ τὸν κτίσαντα Θεὸν ἱέντας ἀπωτάτω, τοῖς τῆς

Α γίαν γέγονε γὰρ ἡμῖν καθηγητὴς ὁ Χριστός, μετά Μωσέα καὶ νόμου. Β ΠΑΛΛ. Πείθομαι. ΚΥΡ. Ινα τοίνυν ὀρθῶς τε καὶ ἀδεκάστως τὰ παρ εμπίπτοντα διακρίνοιτο, καὶ οἱ τῆς πλεονεξίας ἀφαν ίζοιντο τρόποι, ο Κριτὰς, φησί, καὶ γραμματεισ αγωγείς καταστήσεις σεαυτῷ ἐν πάσαις ταῖς πόλετί σου, αἷς Κύριος ὁ Θεὸς δίδωσί σοι, κατὰ φυλὰς καὶ κρινοῦσι τὸν λαὸν δικαίαν κρίσιν. Οὐκ ἐκκλινούσε κρίσιν, οὐδὲ ἐπιγνώσονται πρόσωπον, οὐδὲ λήψονται δῶρα· τὰ γὰρ δῶρα ἐκτυφλοί ὀφθαλμοὺς σοφῶν, καὶ εξαίρει λόγους δικαίων. » Πετο γὰρ δεῖν ὁ νόμος, καὶ μάλα εἰκότως τοὺς οἵπερ ἂν εἶεν εἰς τὸ δικάζειν ἡγμένοι, καὶ τοῦ χρηματίζεσθαι φιλεῖν ὁρᾶσθαι βελ τίους, καὶ τῇ πρός τινας αἰδοῖ μή χαριζομένους τοῦ καλῶς καὶ ἀδιαβλήτως ἔχοντος τὴν παράβασιν, καὶ μὴν καὶ τὸ ἑτεροκλινές, ὡς ἀνόσιον ἀποσειομένου; ταλαντεύοντάς τε συννόμως ἕκαστα τῶν πραγμάτων, καὶ τὸν τῶν ὅλων ἀπομιμεῖσθαι κριτήν, τοῦτ' ἔπι, Χριστόν, ἂν καὶ αὐτὸς ὁ νόμος προαναπερώνηκεν ἐναργῶς, καὶ κριτὴν ὄντα εἰδὼς ὡς Θεόν. Εφη & οὕτω πάλιν· · Ἐὰν δὲ εἰσέλθῃς εἰς τὴν γῆν, ἣν Κύ- ριος ὁ Θεός σου δίδωσί σοι ἐν κλήρῳ, καὶ κληρον μήσῃς αὐτὴν, καὶ κατοικήσῃς ἐπ' αὐτῆς, καὶ εἴπης, Καταστήσω ἐπ' ἐμαυτὸν ἄρχοντα καθὰ καὶ τὰ λαπά ἔθνη τὰ κύκλῳ μου, καθιστῶν καταστήσεις ἐπὶ σεαυ τὸν ἄρχοντα, ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, αν τὸν ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου καταστήσεις ἐπὶ σεαυτὸν ἄρχοντα· οὐ δυνήσῃ καταστῆσαι ἐπὶ σεαυτὸν ἄνθρω πον ἀλλότριον, ὅτι οὐκ ἀδελφός σου ἐστιν. » Οὐ δεξ γὰρ ἡμᾶς τῇ κτίσει λατρεύειν παρὰ τὸν κτίσαντα Θεόν, ιέντας ὡς ἐσωτάτω τοῖς τῆς ἀληθείας προσκλί νεσθαι λόγοις (1), καὶ εἰσκαλέσαι μὲν ὥσπερ εἰς γῆν τὴν ἁγίαν, τοῦτ' ἔστι, τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Θεοῦ τὴν διὰ πίστεως τῆς ἐν Χριστῷ· καταστῆσαι δὲ οὕτως ἐφ' ἑαυτοῖς ἄρχοντα καὶ κριτὴν τὸν ἐκ Θεοῦ πεφυκότα Υἱόν, κἂν εἰ νοοῖτο μετὰ σαρκός· λέγει τε περὶ ἡμῶν· • Ἐγὼ δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ' αὐτοῦ, ἐπὶ Σιών ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ, διαγγέλλων τό πρόσταγμα Κυ- ρίου. » Ετερόν γε μὴν ἐπ' αὐτῷ τὸ σύμπαν, οὐδένα παραδεξόμεθα, καὶ τοῖς ὀθνείων ζυγοῖς οὐχ ὑποίσο μεν τὸν αὐχένα· εἷς γὰρ ἡμῖν ἐστι καθηγητὴς ὁ Χρι στίς. Ἰουδαῖοι γὰρ οἱ τάλανες ἔξω μεμενήκασι δι' ἀπιστίαν, καὶ ἥκιστα μὲν ἐφ' ἑαυτοῖς εἰς ἄρχοντά τε καὶ κριτὴν κατεδέξαντο τὸν Χριστόν, και του κατ ηγμένον ἐξ οὐρανοῦ, θελήσει τε καὶ εὐδοκία τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ πρὸς τούτοις ὅτι καὶ ἄνθρωπον άλλο τριον ἐφ' ἑαυτοῖς κεχειροτονήκασι τὸν τῆς ἀπωλείας υἱόν, τοῦτ' ἔστι, τὸν ᾿Αντίχριστον, ἔκφυλόν τε καὶ ἀλλογενῆ, καὶ οὐδ᾽ ἐξ αἵματος Ισραήλ, καί τοι του νόμου διειπόντος σαφῶς, • Οὐ δυνήσῃ καταστῆτες ἐπὶ σεαυτὸν ἄνθρωπον ἀλλότριον, ὅτι οὐκ ἀδελφός σού ἐστιν. » Ηκουον δὲ λέγοντος καὶ αὐτοῦ τοῦ Χρι- ἀληθείας προκλ. λόγοις, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. tur, transitum nobis mysticum Jordanis afferens, necnon lapideos cultros, id est, illam in spiritu circumcisionem, et iHam Jesu imperatoriam potestatem Moysen ac legem. PALL. Assentior. CYR. Ut igitur recto atque incorrupto judicio, si quæ lites inciderint, dirimantur, et injuriæ atque iniquitatis genera tollantur: « Judices, inquit, et ma- gistros constitues tibi in omnibus civitatibus tuis quas Dominus Deus dat tibi, per tribus; et judica- bunt populum justo judicio : non declinabunt judi- cium, neque agnoscent faciem, neque accipient munera : munera enim'excæcant oculos sapientum, et auferunt sermones justorum *, Aquum enim putabat lex, et merito quicunque ad judicia exercenda collo- cati essent, eos sui lucri atque emolumenti cupidi- tate minime capi, neque aliorum gratiæ tantum tribuere, ut a recto integroque officio declinarent; sed potius illam in alteram partem inclinationem veluti nefariam rejiciendo, ac singulas res legitimne ponderando, imitari illum universorum judicem, Christum videlicet, quem ipsa quoque lex aperte prænuntiavit, cum illum, utpote qui Deus esset, eliam judicem agnosceret. Sie enim rursus ait : ‹ Si vero ingressus fueris in terram quam Dominus Deus tuus dat tibi in possessionem, et possederis eam, et habitaveris in ea, et dixeris : Constituam mihi principem, ut et aliæ gentes quæ sunt in cir- cuitu meo; constituens constitues tibi principem quem elegerit Dominus Deus tuus; ipsum de fratri- bus tuis constitues super te principem : non poteris constituere super te principem hominem alienige - nam, quia non est frater tuus 88. » Oportet enim nos a servitute creaturæ potius quam creatoris Dei longissime refugientes, ad veritatis sermones pro- pensos esse, et accurrere quodammodo in sanctam terram, id est, ad promissionem Dei, per: fidem quæ est in Christo, atque ita constituere super nos principem ac judicem illum qui ex Deo ortus est,Fi- lium, quamvis cum carne intelligatur, qui de nobis dicit Ego autem constitutus sum rex ab eo su- per Sion montem sanctum ejus, prædicans præcep- tum Domini 3. : Alium autem ultra illum omnino admittemus neminem, neque exterorum jugo cer- vicem submittemus: unus est enim nobis magister Christus 7. Miseri autem Judæi exclusi sunt propter infidelitatem, neque sibi principem ac judicem acce- perunt Christum, quamvis ille de caelo Dei Patris vo- fluntate ac beneplacito descendisset; sed insuper bomi- nen alienigenam, qui sibi imperaret, elegerunt,illum perditionis filium, Antichristum dico, extraneum et alienigenam, neque ex genere Israel ortum, tametsi lex aperte prohibuerit, « Non poteris, inquit, con- stituere super teipsum hominem alienigenam, quia non est frater tuus ; › et ipsum quoque Christum » Deut. xvi, 18, 19. Deut. xvII, 14, 15. C D dux quippe nobis factus est Christus post Psal. 11, 6. * Matth. xxii, 8. ** Deut. xvu, 15. quod reddidit interpres. (1) Cod. Vatic. : Δεῖ γὰρ ἡμᾶς τὸ κτίσει λατρεύειν παρὰ τὸν κτίσαντα Θεὸν ἱέντας ἀπωτάτω, τοῖς τῆς

לע στοῦ· • Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, Α καὶ οὐ λαμβάνετέ με. Ἐὰν ἄλλος ἔλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἰδίῳ, ἐκεῖνον λέψεσθε. • Επιδεδήμηκε γὰρ ὁ Χρι στὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ηξει δὲ κατὰ καιροὺς ὁ τῆς ἀνομίας υἱὸς, οὐκ εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρὸς, τοῦτο γὰρ οἶμαι εἶναι τὸ, Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρὸς, ἀλλ᾿ ἰδίᾳ κεφαλῇ περιτιθεὶς ὁ δείλαιος τὸ τῆς θεότητος όνομα. • Καθιεῖται γὰρ εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἀποδει κνὺς ἑαυτὸν, ὅτι ἐστὶ Θεός. ο 'Αλλ' οὐκ ἂν αὐτῷ προσο κυνήσουσιν Ἰουδαῖοι, οὐδ᾽ ἂν ὡς Χριστὸν παραδέ ξαιντό ποτε τηροῦντες τὸν νόμον· ἐξ αἵματος γὰρ Ἰσραὴλ ἀναφύναι Χριστόν, προμεμήνυκεν ἐναργώς. Οἱ δὲ, καὶ τοῦτο μεθέντες ὡς ἕωλον, ἄνθρωπον ἀλλό- τριον καὶ ἀλλογενῆ παραδέξονται. ΠΑΛΛ. Οὐκοῦν ἔδονται τῆς ἑαυτῶν ὁδοῦ τοὺς καρ τοὺς, καὶ τῆς αἰσχρᾶς εἰκαιοβουλίας τὴν ἰσοπαλῆ Β κομιοῦνται δίκην. ΚΥΡ. Εξ ἔφης· ὁ γάρτοι τὰ δίκαια κρίνων Θεός, διανεμεῖ δὴ πάντως ἑκάστῳ κατὰ τὸ ἔργον αὐτ τοῦ. Καὶ ὧδε μὲν ἡμῖν ἐχέτω ταυτί, καὶ ἀποχρῶν ἔστω ὁ λόγος. Ατὰρ δὴ τοῖς εἰς τὸ κρίνειν ἑτέρους ἡγμένοις, καὶ εἰς τὸν τοῖς δικάζουσι πρέποντα θῶ- κον, ἐπεφώνει πάλιν ὁ νόμος· «Οὐ παραδέξῃ ἀκοὴν ματαίαν, » τοῦτ' ἔστι, λόγον ψευδῆ καὶ συκοφαντίας ἔμπλεω· « Οὐ προστεθήσῃ μετά πλήθους ἐκκλῖναι μετὰ πλειόνων, ὥστε ἐκκλῖναι κρίσιν. » Καὶ πάλιν μεθ' ἕτερα· « Οὐ διαστρέψεις κρίμα πένητος ἐν κρί. σει αὐτοῦ, ἀπὸ παντὸς βήματος ἀδίκου ἀποστήσῃ. Πρέπει γὰρ ἂν ὅτι μάλιστά γε, τὸ ἀνεπίληπτον ἐν λίγοις τοῖς τοῦ δικάζειν κυρίας, καὶ ὀρθοεπεῖν ἀνάγκη τὸν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν κατηγορουμένων ψηφο- ρεῖν ὀφείλοντα τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν. Ἐπενήνε- κται δὲ χρησίμως καὶ τὸ, « Πένητα οὐκ ἐλεήσεις ἐν κρίσει. Πρόχειρον γάρ τι χρῆμα καὶ προαλές, παρά γε τοῖς κρίνουσι τὸ ἐπ' ἄμφω βλέπειν, ὅτε μὴ πλούσιος ὁ κρινόμενος, καὶ εὐκατάτροχον κομιδῆ πρὸς πλεονε - ξίαν, ἀνὴρ πενίᾳ κατηχθισμένος· ἔχει δὲ οὐκ ἀνικά- νως ἔσθ' ὅτε καὶ πρός γε τὸ δύνασθαι τὸν τοῦ δι- καίου καταβιάσασθαι λόγον, καλῶν εἰς ἔλεον τοὺς τῶν δικαζόντων ἀπαλωτέρους. Εξείργει δὴ οὖν ὁ νόμος καὶ τοῦ πλεονεκτεῖσθαι δεῖν καὶ τοῦ κατα οικτείρειν τοὺς ἐν ἐνδείᾳ καὶ ἀθλιότητι, τῆς δικαιο- ρισίας τὸ κάλλος τηρῶν ἀπαράφθορον, καὶ τῆς ἰσότη- τος πρύτανιν πανταχῆ τὸν δικάζοντα τιθείς· « Δια καίως γὰρ τὸ δίκαιον διώξεις, φησίν. Ως τό τοι λυποῦν τὸν νόμον, κἂν εἴ τι τῶν ἀγαθῶν ὑπάρχειν δοκῇ, νοοῖτ' ἂν εἰκότως οὐκ ἀπλημμελές· . Ἔστι γὰρ δίκαιος ἀπολλύμενος ἐν δικαίῳ αὐτοῦ, ὁ κατὰ τὸ γε γραμμένον. Δεῖται δὴ οὖν εὐτεχνίας τὸ ἀγαθὸν, καὶ τὸ ἐποικτείρειν οὐκ ἐν καιρῷ, τῆς εἰς νόμον ἀδικίας οὐκ ἂν διαφύγοι γραφήν. Τοὺς μὲν οὖν μετρίοις ἐγκατειλημμένους αιτιάμασι, ταῖς διὰ μαστίγων αἰκίαις ἐπανορθοί. Θέα δὲ ὅπως δουλοπρεπὲς τὸ χρῆμα καὶ ἀνελεύθερον κομιδή, καὶ μή τοι θαυμά της πνεῦμα γὰρ ἦν ἐν αὐτοῖς δουλείας. Διὰ τοῦτο πληγαὶ μὲν οὐκέτι τοῖς διὰ Χριστοῦ θεσπίσμασιν DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. audirent dicentem: « Ego veni in nomine Patris mei, et non accipitis me : si alius venerit in nomine suo, illum accipietis "; › advenit enim Christus in gloriam Dei Patris, id enim esse puto, In nomine Patris; veniet autem suis temporibus ille flius ini- quitatis, non in gloriam Dei Patris, sed suo capiti miser imponet divinitatis nomen. ‹ Sedebit enim in domo Dei ostendens seipsum quod sit Deus *. › Sed nunquam illum Judæi essent adoraturi, neque ut Christum suscepturi, si legem observarent, quæ manifeste pronuntiavit, fore ut ex Israelis stirpe Christus oriretur. Sed illi, id quoque tanquam ve- tus ac putiduin rejicientes, hominem alienum, et alienigenam recipient. PALL. Igitur edent fructus viæ suæ “, et adeo turpis in consilio capiendo temeritatis dignas po nas referent. CYR. Recte ais, nam is qui recta judicat Deus, distribuet prorsus unicuique juxta opus suum. Ac de his quidem hactenus dictum sit. Eos autem, qui ad judicandos cæteros constituti sunt, et in judicium sede collocati, alloquebatur iterum lex: « Non accipies auditum vanum *, » id est, sermo- nem falsum, et calumniæ plenum ⚫ Non adjungas te multitudini, ut declines cum pluribus ad decli- nandum judicium “; › et rursus post non- nulla alia : Non pervertes judicium pauperis in judicio suo ab omni verbo injusto abstine- bis " › Nam penes quos est judicandi potestas, eorum orationem esse alienam a reprehensione C maxime convenit, et recte loqui necesse est eum s Joan. V, * Deut. xvi, 20. * Eccle. vii, 16. . qui est de unoquoque crimine sententiam ex legislatoris decreto laturus. Illud quoque non abs re subjunctum est : ‹ Pauperis non misereberis in judicio ";, nam, ubi reus minime dives fuerit, proclive ac facile est, ut judices in utramvis par- tem spectent; et injuriæ expositus est admodum, qui inopia premitur: neque vicissim id parum valet interdum ad justitiæ rationem violandam, quod eos, qui sunt in judicando molliores, ad misericordiam flectit. Prohibet itaque lex, ne aut potentes oppri- mant, aut misericordia · prosequantur eos qui in paupertate et miseria versantur; in quo justi ju- dicii pulchritudinem servat incorruptam, et judi- cem æqualitatis arbitrum ubique facit: Juste enim, ° quod justum est, persequeris, inquit “; nam violare legem, quamvis aliquid ejusmodi sit, ut be- ne fieri videatur, tainen esse a peccato minime alie- num, haud immerito intelligitur: « Est enim justus, qui perit in justitia sua, sicut scriptum est ". Igi tur probitas solertia opus habet: nam istud quidem, non in tempore misericordia commoveri, crimen violatæ legis nunquam effugiet. Eos igitur, qui le- vioribus tenentur culpis, verberibus corrigit. Vide autem quam servilis sit ea res, et libero homine indignissima : neque vero tibi id mirum videatur: * Exod. xxii, 1. " ibid. 2. ibid. 6. "¡bid. 3. 43. « Η Thess. 11, 4. *1 Prev. 1, 31.

לע στοῦ· • Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, Α καὶ οὐ λαμβάνετέ με. Ἐὰν ἄλλος ἔλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἰδίῳ, ἐκεῖνον λέψεσθε. • Επιδεδήμηκε γὰρ ὁ Χρι στὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ηξει δὲ κατὰ καιροὺς ὁ τῆς ἀνομίας υἱὸς, οὐκ εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρὸς, τοῦτο γὰρ οἶμαι εἶναι τὸ, Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρὸς, ἀλλ᾿ ἰδίᾳ κεφαλῇ περιτιθεὶς ὁ δείλαιος τὸ τῆς θεότητος όνομα. • Καθιεῖται γὰρ εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἀποδει κνὺς ἑαυτὸν, ὅτι ἐστὶ Θεός. ο 'Αλλ' οὐκ ἂν αὐτῷ προσο κυνήσουσιν Ἰουδαῖοι, οὐδ᾽ ἂν ὡς Χριστὸν παραδέ ξαιντό ποτε τηροῦντες τὸν νόμον· ἐξ αἵματος γὰρ Ἰσραὴλ ἀναφύναι Χριστόν, προμεμήνυκεν ἐναργώς. Οἱ δὲ, καὶ τοῦτο μεθέντες ὡς ἕωλον, ἄνθρωπον ἀλλό- τριον καὶ ἀλλογενῆ παραδέξονται. ΠΑΛΛ. Οὐκοῦν ἔδονται τῆς ἑαυτῶν ὁδοῦ τοὺς καρ τοὺς, καὶ τῆς αἰσχρᾶς εἰκαιοβουλίας τὴν ἰσοπαλῆ Β κομιοῦνται δίκην. ΚΥΡ. Εξ ἔφης· ὁ γάρτοι τὰ δίκαια κρίνων Θεός, διανεμεῖ δὴ πάντως ἑκάστῳ κατὰ τὸ ἔργον αὐτ τοῦ. Καὶ ὧδε μὲν ἡμῖν ἐχέτω ταυτί, καὶ ἀποχρῶν ἔστω ὁ λόγος. Ατὰρ δὴ τοῖς εἰς τὸ κρίνειν ἑτέρους ἡγμένοις, καὶ εἰς τὸν τοῖς δικάζουσι πρέποντα θῶ- κον, ἐπεφώνει πάλιν ὁ νόμος· «Οὐ παραδέξῃ ἀκοὴν ματαίαν, » τοῦτ' ἔστι, λόγον ψευδῆ καὶ συκοφαντίας ἔμπλεω· « Οὐ προστεθήσῃ μετά πλήθους ἐκκλῖναι μετὰ πλειόνων, ὥστε ἐκκλῖναι κρίσιν. » Καὶ πάλιν μεθ' ἕτερα· « Οὐ διαστρέψεις κρίμα πένητος ἐν κρί. σει αὐτοῦ, ἀπὸ παντὸς βήματος ἀδίκου ἀποστήσῃ. Πρέπει γὰρ ἂν ὅτι μάλιστά γε, τὸ ἀνεπίληπτον ἐν λίγοις τοῖς τοῦ δικάζειν κυρίας, καὶ ὀρθοεπεῖν ἀνάγκη τὸν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν κατηγορουμένων ψηφο- ρεῖν ὀφείλοντα τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν. Ἐπενήνε- κται δὲ χρησίμως καὶ τὸ, « Πένητα οὐκ ἐλεήσεις ἐν κρίσει. Πρόχειρον γάρ τι χρῆμα καὶ προαλές, παρά γε τοῖς κρίνουσι τὸ ἐπ' ἄμφω βλέπειν, ὅτε μὴ πλούσιος ὁ κρινόμενος, καὶ εὐκατάτροχον κομιδῆ πρὸς πλεονε - ξίαν, ἀνὴρ πενίᾳ κατηχθισμένος· ἔχει δὲ οὐκ ἀνικά- νως ἔσθ' ὅτε καὶ πρός γε τὸ δύνασθαι τὸν τοῦ δι- καίου καταβιάσασθαι λόγον, καλῶν εἰς ἔλεον τοὺς τῶν δικαζόντων ἀπαλωτέρους. Εξείργει δὴ οὖν ὁ νόμος καὶ τοῦ πλεονεκτεῖσθαι δεῖν καὶ τοῦ κατα οικτείρειν τοὺς ἐν ἐνδείᾳ καὶ ἀθλιότητι, τῆς δικαιο- ρισίας τὸ κάλλος τηρῶν ἀπαράφθορον, καὶ τῆς ἰσότη- τος πρύτανιν πανταχῆ τὸν δικάζοντα τιθείς· « Δια καίως γὰρ τὸ δίκαιον διώξεις, φησίν. Ως τό τοι λυποῦν τὸν νόμον, κἂν εἴ τι τῶν ἀγαθῶν ὑπάρχειν δοκῇ, νοοῖτ' ἂν εἰκότως οὐκ ἀπλημμελές· . Ἔστι γὰρ δίκαιος ἀπολλύμενος ἐν δικαίῳ αὐτοῦ, ὁ κατὰ τὸ γε γραμμένον. Δεῖται δὴ οὖν εὐτεχνίας τὸ ἀγαθὸν, καὶ τὸ ἐποικτείρειν οὐκ ἐν καιρῷ, τῆς εἰς νόμον ἀδικίας οὐκ ἂν διαφύγοι γραφήν. Τοὺς μὲν οὖν μετρίοις ἐγκατειλημμένους αιτιάμασι, ταῖς διὰ μαστίγων αἰκίαις ἐπανορθοί. Θέα δὲ ὅπως δουλοπρεπὲς τὸ χρῆμα καὶ ἀνελεύθερον κομιδή, καὶ μή τοι θαυμά της πνεῦμα γὰρ ἦν ἐν αὐτοῖς δουλείας. Διὰ τοῦτο πληγαὶ μὲν οὐκέτι τοῖς διὰ Χριστοῦ θεσπίσμασιν DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. audirent dicentem: « Ego veni in nomine Patris mei, et non accipitis me : si alius venerit in nomine suo, illum accipietis "; › advenit enim Christus in gloriam Dei Patris, id enim esse puto, In nomine Patris; veniet autem suis temporibus ille flius ini- quitatis, non in gloriam Dei Patris, sed suo capiti miser imponet divinitatis nomen. ‹ Sedebit enim in domo Dei ostendens seipsum quod sit Deus *. › Sed nunquam illum Judæi essent adoraturi, neque ut Christum suscepturi, si legem observarent, quæ manifeste pronuntiavit, fore ut ex Israelis stirpe Christus oriretur. Sed illi, id quoque tanquam ve- tus ac putiduin rejicientes, hominem alienum, et alienigenam recipient. PALL. Igitur edent fructus viæ suæ “, et adeo turpis in consilio capiendo temeritatis dignas po nas referent. CYR. Recte ais, nam is qui recta judicat Deus, distribuet prorsus unicuique juxta opus suum. Ac de his quidem hactenus dictum sit. Eos autem, qui ad judicandos cæteros constituti sunt, et in judicium sede collocati, alloquebatur iterum lex: « Non accipies auditum vanum *, » id est, sermo- nem falsum, et calumniæ plenum ⚫ Non adjungas te multitudini, ut declines cum pluribus ad decli- nandum judicium “; › et rursus post non- nulla alia : Non pervertes judicium pauperis in judicio suo ab omni verbo injusto abstine- bis " › Nam penes quos est judicandi potestas, eorum orationem esse alienam a reprehensione C maxime convenit, et recte loqui necesse est eum s Joan. V, * Deut. xvi, 20. * Eccle. vii, 16. . qui est de unoquoque crimine sententiam ex legislatoris decreto laturus. Illud quoque non abs re subjunctum est : ‹ Pauperis non misereberis in judicio ";, nam, ubi reus minime dives fuerit, proclive ac facile est, ut judices in utramvis par- tem spectent; et injuriæ expositus est admodum, qui inopia premitur: neque vicissim id parum valet interdum ad justitiæ rationem violandam, quod eos, qui sunt in judicando molliores, ad misericordiam flectit. Prohibet itaque lex, ne aut potentes oppri- mant, aut misericordia · prosequantur eos qui in paupertate et miseria versantur; in quo justi ju- dicii pulchritudinem servat incorruptam, et judi- cem æqualitatis arbitrum ubique facit: Juste enim, ° quod justum est, persequeris, inquit “; nam violare legem, quamvis aliquid ejusmodi sit, ut be- ne fieri videatur, tainen esse a peccato minime alie- num, haud immerito intelligitur: « Est enim justus, qui perit in justitia sua, sicut scriptum est ". Igi tur probitas solertia opus habet: nam istud quidem, non in tempore misericordia commoveri, crimen violatæ legis nunquam effugiet. Eos igitur, qui le- vioribus tenentur culpis, verberibus corrigit. Vide autem quam servilis sit ea res, et libero homine indignissima : neque vero tibi id mirum videatur: * Exod. xxii, 1. " ibid. 2. ibid. 6. "¡bid. 3. 43. « Η Thess. 11, 4. *1 Prev. 1, 31.

לע στοῦ· • Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, Α καὶ οὐ λαμβάνετέ με. Ἐὰν ἄλλος ἔλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἰδίῳ, ἐκεῖνον λέψεσθε. • Επιδεδήμηκε γὰρ ὁ Χρι στὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ηξει δὲ κατὰ καιροὺς ὁ τῆς ἀνομίας υἱὸς, οὐκ εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρὸς, τοῦτο γὰρ οἶμαι εἶναι τὸ, Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρὸς, ἀλλ᾿ ἰδίᾳ κεφαλῇ περιτιθεὶς ὁ δείλαιος τὸ τῆς θεότητος όνομα. • Καθιεῖται γὰρ εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἀποδει κνὺς ἑαυτὸν, ὅτι ἐστὶ Θεός. ο 'Αλλ' οὐκ ἂν αὐτῷ προσο κυνήσουσιν Ἰουδαῖοι, οὐδ᾽ ἂν ὡς Χριστὸν παραδέ ξαιντό ποτε τηροῦντες τὸν νόμον· ἐξ αἵματος γὰρ Ἰσραὴλ ἀναφύναι Χριστόν, προμεμήνυκεν ἐναργώς. Οἱ δὲ, καὶ τοῦτο μεθέντες ὡς ἕωλον, ἄνθρωπον ἀλλό- τριον καὶ ἀλλογενῆ παραδέξονται. ΠΑΛΛ. Οὐκοῦν ἔδονται τῆς ἑαυτῶν ὁδοῦ τοὺς καρ τοὺς, καὶ τῆς αἰσχρᾶς εἰκαιοβουλίας τὴν ἰσοπαλῆ Β κομιοῦνται δίκην. ΚΥΡ. Εξ ἔφης· ὁ γάρτοι τὰ δίκαια κρίνων Θεός, διανεμεῖ δὴ πάντως ἑκάστῳ κατὰ τὸ ἔργον αὐτ τοῦ. Καὶ ὧδε μὲν ἡμῖν ἐχέτω ταυτί, καὶ ἀποχρῶν ἔστω ὁ λόγος. Ατὰρ δὴ τοῖς εἰς τὸ κρίνειν ἑτέρους ἡγμένοις, καὶ εἰς τὸν τοῖς δικάζουσι πρέποντα θῶ- κον, ἐπεφώνει πάλιν ὁ νόμος· «Οὐ παραδέξῃ ἀκοὴν ματαίαν, » τοῦτ' ἔστι, λόγον ψευδῆ καὶ συκοφαντίας ἔμπλεω· « Οὐ προστεθήσῃ μετά πλήθους ἐκκλῖναι μετὰ πλειόνων, ὥστε ἐκκλῖναι κρίσιν. » Καὶ πάλιν μεθ' ἕτερα· « Οὐ διαστρέψεις κρίμα πένητος ἐν κρί. σει αὐτοῦ, ἀπὸ παντὸς βήματος ἀδίκου ἀποστήσῃ. Πρέπει γὰρ ἂν ὅτι μάλιστά γε, τὸ ἀνεπίληπτον ἐν λίγοις τοῖς τοῦ δικάζειν κυρίας, καὶ ὀρθοεπεῖν ἀνάγκη τὸν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν κατηγορουμένων ψηφο- ρεῖν ὀφείλοντα τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν. Ἐπενήνε- κται δὲ χρησίμως καὶ τὸ, « Πένητα οὐκ ἐλεήσεις ἐν κρίσει. Πρόχειρον γάρ τι χρῆμα καὶ προαλές, παρά γε τοῖς κρίνουσι τὸ ἐπ' ἄμφω βλέπειν, ὅτε μὴ πλούσιος ὁ κρινόμενος, καὶ εὐκατάτροχον κομιδῆ πρὸς πλεονε - ξίαν, ἀνὴρ πενίᾳ κατηχθισμένος· ἔχει δὲ οὐκ ἀνικά- νως ἔσθ' ὅτε καὶ πρός γε τὸ δύνασθαι τὸν τοῦ δι- καίου καταβιάσασθαι λόγον, καλῶν εἰς ἔλεον τοὺς τῶν δικαζόντων ἀπαλωτέρους. Εξείργει δὴ οὖν ὁ νόμος καὶ τοῦ πλεονεκτεῖσθαι δεῖν καὶ τοῦ κατα οικτείρειν τοὺς ἐν ἐνδείᾳ καὶ ἀθλιότητι, τῆς δικαιο- ρισίας τὸ κάλλος τηρῶν ἀπαράφθορον, καὶ τῆς ἰσότη- τος πρύτανιν πανταχῆ τὸν δικάζοντα τιθείς· « Δια καίως γὰρ τὸ δίκαιον διώξεις, φησίν. Ως τό τοι λυποῦν τὸν νόμον, κἂν εἴ τι τῶν ἀγαθῶν ὑπάρχειν δοκῇ, νοοῖτ' ἂν εἰκότως οὐκ ἀπλημμελές· . Ἔστι γὰρ δίκαιος ἀπολλύμενος ἐν δικαίῳ αὐτοῦ, ὁ κατὰ τὸ γε γραμμένον. Δεῖται δὴ οὖν εὐτεχνίας τὸ ἀγαθὸν, καὶ τὸ ἐποικτείρειν οὐκ ἐν καιρῷ, τῆς εἰς νόμον ἀδικίας οὐκ ἂν διαφύγοι γραφήν. Τοὺς μὲν οὖν μετρίοις ἐγκατειλημμένους αιτιάμασι, ταῖς διὰ μαστίγων αἰκίαις ἐπανορθοί. Θέα δὲ ὅπως δουλοπρεπὲς τὸ χρῆμα καὶ ἀνελεύθερον κομιδή, καὶ μή τοι θαυμά της πνεῦμα γὰρ ἦν ἐν αὐτοῖς δουλείας. Διὰ τοῦτο πληγαὶ μὲν οὐκέτι τοῖς διὰ Χριστοῦ θεσπίσμασιν DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. audirent dicentem: « Ego veni in nomine Patris mei, et non accipitis me : si alius venerit in nomine suo, illum accipietis "; › advenit enim Christus in gloriam Dei Patris, id enim esse puto, In nomine Patris; veniet autem suis temporibus ille flius ini- quitatis, non in gloriam Dei Patris, sed suo capiti miser imponet divinitatis nomen. ‹ Sedebit enim in domo Dei ostendens seipsum quod sit Deus *. › Sed nunquam illum Judæi essent adoraturi, neque ut Christum suscepturi, si legem observarent, quæ manifeste pronuntiavit, fore ut ex Israelis stirpe Christus oriretur. Sed illi, id quoque tanquam ve- tus ac putiduin rejicientes, hominem alienum, et alienigenam recipient. PALL. Igitur edent fructus viæ suæ “, et adeo turpis in consilio capiendo temeritatis dignas po nas referent. CYR. Recte ais, nam is qui recta judicat Deus, distribuet prorsus unicuique juxta opus suum. Ac de his quidem hactenus dictum sit. Eos autem, qui ad judicandos cæteros constituti sunt, et in judicium sede collocati, alloquebatur iterum lex: « Non accipies auditum vanum *, » id est, sermo- nem falsum, et calumniæ plenum ⚫ Non adjungas te multitudini, ut declines cum pluribus ad decli- nandum judicium “; › et rursus post non- nulla alia : Non pervertes judicium pauperis in judicio suo ab omni verbo injusto abstine- bis " › Nam penes quos est judicandi potestas, eorum orationem esse alienam a reprehensione C maxime convenit, et recte loqui necesse est eum s Joan. V, * Deut. xvi, 20. * Eccle. vii, 16. . qui est de unoquoque crimine sententiam ex legislatoris decreto laturus. Illud quoque non abs re subjunctum est : ‹ Pauperis non misereberis in judicio ";, nam, ubi reus minime dives fuerit, proclive ac facile est, ut judices in utramvis par- tem spectent; et injuriæ expositus est admodum, qui inopia premitur: neque vicissim id parum valet interdum ad justitiæ rationem violandam, quod eos, qui sunt in judicando molliores, ad misericordiam flectit. Prohibet itaque lex, ne aut potentes oppri- mant, aut misericordia · prosequantur eos qui in paupertate et miseria versantur; in quo justi ju- dicii pulchritudinem servat incorruptam, et judi- cem æqualitatis arbitrum ubique facit: Juste enim, ° quod justum est, persequeris, inquit “; nam violare legem, quamvis aliquid ejusmodi sit, ut be- ne fieri videatur, tainen esse a peccato minime alie- num, haud immerito intelligitur: « Est enim justus, qui perit in justitia sua, sicut scriptum est ". Igi tur probitas solertia opus habet: nam istud quidem, non in tempore misericordia commoveri, crimen violatæ legis nunquam effugiet. Eos igitur, qui le- vioribus tenentur culpis, verberibus corrigit. Vide autem quam servilis sit ea res, et libero homine indignissima : neque vero tibi id mirum videatur: * Exod. xxii, 1. " ibid. 2. ibid. 6. "¡bid. 3. 43. « Η Thess. 11, 4. *1 Prev. 1, 31.

έπονται, καθὰ καὶ τῷ πάλαι νόμῳ. Πρόκειται μᾶλλον τὰ ἐλευθέροις πρέποντα, λαμπραὶ καὶ ἀξιό ληπτοι δωρεαί, καὶ πνευματικῶν ἀγαθῶν ἀπαρχα! τε καὶ ὑποσχέσεις, καὶ μακαρισμοὶ τοῖς κατορθώμα σε πρέποντες, καὶ ἀπειλὴ μὲν οὐκέτι, προκλήσεις δὲ μᾶλλον ἐπ' ἀρετήν. Οικέταις μὲν γὰρ ὡς οἰκέ της καὶ συνομόδουλος προσελάλει Μωσης, τοῖς ἀρ χαιοτέροις, Χριστὸς δὲ υἱοῖς ὡς Υἱὸς, καὶ ὡς ἀδελ φοῖς κατὰ θέσιν, ὁ ἀληθῶς καὶ γνήσιος ἐκ Θεοῦ Πα τρός. ΠΑΛΛ. Ὀρθῶς ἔχει. ΚΥΡ. θανάτῳ γε μὴν τὸν φονεύοντα ζημιοί, καὶ ταῖς τῶν ἴσων ἐπαγωγαῖς, τὸ ἀχάλινον ἀναπειράζει θράσος, καὶ τὸν οὐκέτι φορητόν κολάζει θυμὸν ἀφο ρήτῳ δίκῃ καὶ τοῖς εἰς λῆξιν ἰοῦσι κακοῦ, προβασι- νίζων εὖ μάλα τοῦ δεδρακότος τὸν σκοπών· καὶ εἰ μὲν ἑκούσιον εἴη τὸ πλημμεληθέν, ἀναιρεῖ τὸν ἔλεον. Ασχημονεῖν δὲ οὐκ ἐᾷ τὴν φιλαλληλίαν, θρυπτομέ νὴν οὐκ ἐν καιρῷ, καὶ ἐφ᾽ οἷς ἥκιστα χρή, κατ σπωμένην ὥσπερ ἐπὶ τὸ μαλθακώτερον. Εφη γὰρ οὕτως· « Ἐὰν δέ τις ἐπίθηται τῷ πλησίον ἀποκτεί και αὐτὸν δόλῳ, καὶ καταφύγῃ, ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου μου λήψῃ, αὐτὸν θανατῶσαι. › Εἰ δὲ μέχρι τοῦ ἀρρω στῆσαι μόνον προήκει τῷ παίοντι τοῦ βεβιασμέν τὸ πάθος· ἐπιμετρεῖ τὴν δίκην, καὶ μέχρι χρημά των προστάττει γενέσθαι τὸ βλάθος. Εφη γὰρ με πάλιν· . Ἐὰν δὲ λοιδορώνται δύο άνδρες, και τα ξῃ τις τὸν πλησίον λίθῳ, ἢ πυγμῇ, καὶ μὴ ἀποδε νῇ, κατακλιθῇ δὲ ἐπὶ κοίτης, ἐὰν ἐξαναστὰς ὁ ἄνθρω πος περιπατήσῃ ἔξω ἐπὶ ῥάβδου, ἀθῶος ἔσται ὁ πα τάξας, πλὴν τῆς ἁργίας αὐτοῦ ἀποτίσει, καὶ τὰ Ιατρεία. » Καὶ ταυτὶ μὲν ὁ νόμος. Αλλ' ὅ γε Σωτήρ, τὸ τελείως ἀγαθὸν εἰσφέρων· « Τῷ παίοντί σε, ο φησίν, «ἐπὶ τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην. ο Οἱκετῶν δὲ πέρι νομοθετεῖ τάδε· Ἐὰν δέ τις πατάξη τὸν παῖδα αὐτοῦ, ἢ τὴν παιδίσκην αὐτοῦ ἐν ῥάβδοι, καὶ ἀποθάνῃ ὑπὸ τὰς χεῖρας αὐτοῦ, δίκῃ ἐκδικηθή σεται, ἐὰν δὲ διαβιώσῃ ἡμέραν μίαν ἢ δύο, οὐκ ἐχε δικηθήσεται· τὸ γὰρ ἀργύριον αὐτοῦ ἐστιν. » θανάτῳ μὲν οὖν τιμᾶται τὴν εἰσάπαν ὀργήν· οὐ γὰρ ἐπεί τα γεγόναμεν ἐκ πλεονεξίας δεσπόται, καὶ ζωῆς ἀπείρ γειν αὐτῆς ἐφῆκε Θεὸς, τοὺς ὑπὸ χεῖρα καὶ ζυγών. Συναναπλέκειν δὲ ταῖς ὀργαῖς ἀναπείθει τὸν ἔλεον, ποινὴν καθορίζων τοῦ φονεύοντος τὴν ἐσχάτην. «Εἰ δὲ διαβιών, φησίν, ἡμέραν μίαν ἢ δύο, οὐκ ἐκδικη θήσεται, τὸ ἀργύριον αὐτοῦ ἐστιν. » Μονονουχί γάρ φησιν, Οὐ τῆς τοῦ παίοντος ἔργον ὀργῆς τὸ τῷ πα θόντι συμβεβηκός, μετά γε τὸ εὐρωστῆσαί τους. Οὐ γὰρ ἂν ἠθέλησέ τις ἀποβαλεῖν τὸν ἴδιον οἰκέτην, ἐν ἀργυρίοις επρίατο, καὶ χρήματα δούς, ἐκτήσατο. Ακούσιος δὲ εἰ γένοιτο φονεύς, ζημιοῦν ἀειφυγία δικαιοῖ πάλιν ὁ νόμος αὐτὸν, συμμέτρω φιλανθρωπία κεράσας τὴν κόλασιν, καὶ τὸ ἀνεθελήτως πλημμε ληθὲν, οὐκ ἐν ἴσῃ μοίρᾳ τοῖς ἐθελουσίοις εὖ μάλα τιθείς. Πόλεις δὲ ἀφορίζεσθαι τρεῖς προστέταχεν, καὶ τῶν Φυγαδευτηρίων ὠνόμασε, συνελαύνει τε ού. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. servitutis namque spiritus in illis erat. Ob eamque A causam Christi præceptis non amplius plagæ ad- junctae sunt, ut in lege veteri, sed potius ea propo- sila, quæ liberos decent, illustria dignaque præmia, et spiritualium bonorum primitiæ, atque pollicita tiones, et beatitudines recte factis convenientes : neque adhuc minæ, sed adhortationes potius ad vir- tutem. Cum priscis enim illis hominibus tanquam cum famulis, ut famulus atque conservus loqueba- tur Moyses; Christus vero cum filiis, ut Filius, et tanquam cum fratribus per adoptionem, is, qui vere PALL. Recte se habet oratio. CYR. Morte igitur homicidam punit, ac pœna ta- lionis effrenatam audaciam cobibet, et non ferendum furorem animadversione maxima et ex- tremo supplicio plectit; prius autem diligenter ex- aminat quo animo fecerit; ac, si sponte sit ad- missum crimen, nullum misericordiæ locum relin- quit, neque benevolentiam turpiter languescere per- mittit, intempestiva miseratione fractam, atque in iis rebus, in quibus minime oportet, ad molliorem affectum detractam; ita enim dixit: «Quod si quis aggressus fuerit fratrem suum, ad interficiendum eum dolo, et confugerit; ab altari meo accipies eum ut interficias. Sin autem ejus incommodum, qui injuriam a percussore passus est, tantisper dun- taxat processerit, ut langueret, poenæ modum ad- metitur, et damnum illud pecunia luendum esse decernit. Ita enim rursus ait: «Quod si conviciati fuerint duo viri, et percusserit quis proximum la- pide, aut pugno, et ille mortuus non fuerit, sed de- cubuerit in lecto; si exsurgens homo ille ambula- verit foris in virga, immunis erit percussor, nisi quod pro cessatione ejus persolvet, et expensas in medicinam factas 4,, Atque hæc quidem lex ju- bet; Salvator autem, qui perfectæ virtutis legem promulgaret : • Si quis, inquit, te percusserit in dexteram maxillam, verte illi et alteram ". » De servis quoque hæc statuit: Quod si quis percusse- rit servum suum, aut ancillam suam baculo, et anortuus fuerit sub manibus ejus, supplicio in eum animadvertetur; sin autem supervixerit uno die vel duobus, non animadvertetur in eum; argentum enim ipsius est ". Summam igitur iram morte multat: neque enim, quia, cum plus possemus, demini facti sumus, ideo, qui in nostra potestate, et sub jugo nostro sunt, eos etiam ut vita privare- mus, permisit Deus; sed cum ira misericordiam ut misceamus suadet, extremo supplicio in homicidam constituto. . Sin autem supervixerit, inquit, uno die aut duobus, non in eum animadvertetur; ar- gentum ipsius est. » Propemodum enim dicit: Non percutientis ira effectum est, quod percusso, post- eaquam est a languore utcunque recreatus, acci- dit; neque enim quisquam voluisset servum suum amittere, quem coemisset argento et pecunia data comparasset. Sed, si præter voluntatem hominem Exod. xx1, 14. . " **Exod. XVIII, B C D et germanus erat ex Deo Patre Filius. 19. το Matth. v, 59. *¹ Exod. xx1, 20, 21.

έπονται, καθὰ καὶ τῷ πάλαι νόμῳ. Πρόκειται μᾶλλον τὰ ἐλευθέροις πρέποντα, λαμπραὶ καὶ ἀξιό ληπτοι δωρεαί, καὶ πνευματικῶν ἀγαθῶν ἀπαρχα! τε καὶ ὑποσχέσεις, καὶ μακαρισμοὶ τοῖς κατορθώμα σε πρέποντες, καὶ ἀπειλὴ μὲν οὐκέτι, προκλήσεις δὲ μᾶλλον ἐπ' ἀρετήν. Οικέταις μὲν γὰρ ὡς οἰκέ της καὶ συνομόδουλος προσελάλει Μωσης, τοῖς ἀρ χαιοτέροις, Χριστὸς δὲ υἱοῖς ὡς Υἱὸς, καὶ ὡς ἀδελ φοῖς κατὰ θέσιν, ὁ ἀληθῶς καὶ γνήσιος ἐκ Θεοῦ Πα τρός. ΠΑΛΛ. Ὀρθῶς ἔχει. ΚΥΡ. θανάτῳ γε μὴν τὸν φονεύοντα ζημιοί, καὶ ταῖς τῶν ἴσων ἐπαγωγαῖς, τὸ ἀχάλινον ἀναπειράζει θράσος, καὶ τὸν οὐκέτι φορητόν κολάζει θυμὸν ἀφο ρήτῳ δίκῃ καὶ τοῖς εἰς λῆξιν ἰοῦσι κακοῦ, προβασι- νίζων εὖ μάλα τοῦ δεδρακότος τὸν σκοπών· καὶ εἰ μὲν ἑκούσιον εἴη τὸ πλημμεληθέν, ἀναιρεῖ τὸν ἔλεον. Ασχημονεῖν δὲ οὐκ ἐᾷ τὴν φιλαλληλίαν, θρυπτομέ νὴν οὐκ ἐν καιρῷ, καὶ ἐφ᾽ οἷς ἥκιστα χρή, κατ σπωμένην ὥσπερ ἐπὶ τὸ μαλθακώτερον. Εφη γὰρ οὕτως· « Ἐὰν δέ τις ἐπίθηται τῷ πλησίον ἀποκτεί και αὐτὸν δόλῳ, καὶ καταφύγῃ, ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου μου λήψῃ, αὐτὸν θανατῶσαι. › Εἰ δὲ μέχρι τοῦ ἀρρω στῆσαι μόνον προήκει τῷ παίοντι τοῦ βεβιασμέν τὸ πάθος· ἐπιμετρεῖ τὴν δίκην, καὶ μέχρι χρημά των προστάττει γενέσθαι τὸ βλάθος. Εφη γὰρ με πάλιν· . Ἐὰν δὲ λοιδορώνται δύο άνδρες, και τα ξῃ τις τὸν πλησίον λίθῳ, ἢ πυγμῇ, καὶ μὴ ἀποδε νῇ, κατακλιθῇ δὲ ἐπὶ κοίτης, ἐὰν ἐξαναστὰς ὁ ἄνθρω πος περιπατήσῃ ἔξω ἐπὶ ῥάβδου, ἀθῶος ἔσται ὁ πα τάξας, πλὴν τῆς ἁργίας αὐτοῦ ἀποτίσει, καὶ τὰ Ιατρεία. » Καὶ ταυτὶ μὲν ὁ νόμος. Αλλ' ὅ γε Σωτήρ, τὸ τελείως ἀγαθὸν εἰσφέρων· « Τῷ παίοντί σε, ο φησίν, «ἐπὶ τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην. ο Οἱκετῶν δὲ πέρι νομοθετεῖ τάδε· Ἐὰν δέ τις πατάξη τὸν παῖδα αὐτοῦ, ἢ τὴν παιδίσκην αὐτοῦ ἐν ῥάβδοι, καὶ ἀποθάνῃ ὑπὸ τὰς χεῖρας αὐτοῦ, δίκῃ ἐκδικηθή σεται, ἐὰν δὲ διαβιώσῃ ἡμέραν μίαν ἢ δύο, οὐκ ἐχε δικηθήσεται· τὸ γὰρ ἀργύριον αὐτοῦ ἐστιν. » θανάτῳ μὲν οὖν τιμᾶται τὴν εἰσάπαν ὀργήν· οὐ γὰρ ἐπεί τα γεγόναμεν ἐκ πλεονεξίας δεσπόται, καὶ ζωῆς ἀπείρ γειν αὐτῆς ἐφῆκε Θεὸς, τοὺς ὑπὸ χεῖρα καὶ ζυγών. Συναναπλέκειν δὲ ταῖς ὀργαῖς ἀναπείθει τὸν ἔλεον, ποινὴν καθορίζων τοῦ φονεύοντος τὴν ἐσχάτην. «Εἰ δὲ διαβιών, φησίν, ἡμέραν μίαν ἢ δύο, οὐκ ἐκδικη θήσεται, τὸ ἀργύριον αὐτοῦ ἐστιν. » Μονονουχί γάρ φησιν, Οὐ τῆς τοῦ παίοντος ἔργον ὀργῆς τὸ τῷ πα θόντι συμβεβηκός, μετά γε τὸ εὐρωστῆσαί τους. Οὐ γὰρ ἂν ἠθέλησέ τις ἀποβαλεῖν τὸν ἴδιον οἰκέτην, ἐν ἀργυρίοις επρίατο, καὶ χρήματα δούς, ἐκτήσατο. Ακούσιος δὲ εἰ γένοιτο φονεύς, ζημιοῦν ἀειφυγία δικαιοῖ πάλιν ὁ νόμος αὐτὸν, συμμέτρω φιλανθρωπία κεράσας τὴν κόλασιν, καὶ τὸ ἀνεθελήτως πλημμε ληθὲν, οὐκ ἐν ἴσῃ μοίρᾳ τοῖς ἐθελουσίοις εὖ μάλα τιθείς. Πόλεις δὲ ἀφορίζεσθαι τρεῖς προστέταχεν, καὶ τῶν Φυγαδευτηρίων ὠνόμασε, συνελαύνει τε ού. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. servitutis namque spiritus in illis erat. Ob eamque A causam Christi præceptis non amplius plagæ ad- junctae sunt, ut in lege veteri, sed potius ea propo- sila, quæ liberos decent, illustria dignaque præmia, et spiritualium bonorum primitiæ, atque pollicita tiones, et beatitudines recte factis convenientes : neque adhuc minæ, sed adhortationes potius ad vir- tutem. Cum priscis enim illis hominibus tanquam cum famulis, ut famulus atque conservus loqueba- tur Moyses; Christus vero cum filiis, ut Filius, et tanquam cum fratribus per adoptionem, is, qui vere PALL. Recte se habet oratio. CYR. Morte igitur homicidam punit, ac pœna ta- lionis effrenatam audaciam cobibet, et non ferendum furorem animadversione maxima et ex- tremo supplicio plectit; prius autem diligenter ex- aminat quo animo fecerit; ac, si sponte sit ad- missum crimen, nullum misericordiæ locum relin- quit, neque benevolentiam turpiter languescere per- mittit, intempestiva miseratione fractam, atque in iis rebus, in quibus minime oportet, ad molliorem affectum detractam; ita enim dixit: «Quod si quis aggressus fuerit fratrem suum, ad interficiendum eum dolo, et confugerit; ab altari meo accipies eum ut interficias. Sin autem ejus incommodum, qui injuriam a percussore passus est, tantisper dun- taxat processerit, ut langueret, poenæ modum ad- metitur, et damnum illud pecunia luendum esse decernit. Ita enim rursus ait: «Quod si conviciati fuerint duo viri, et percusserit quis proximum la- pide, aut pugno, et ille mortuus non fuerit, sed de- cubuerit in lecto; si exsurgens homo ille ambula- verit foris in virga, immunis erit percussor, nisi quod pro cessatione ejus persolvet, et expensas in medicinam factas 4,, Atque hæc quidem lex ju- bet; Salvator autem, qui perfectæ virtutis legem promulgaret : • Si quis, inquit, te percusserit in dexteram maxillam, verte illi et alteram ". » De servis quoque hæc statuit: Quod si quis percusse- rit servum suum, aut ancillam suam baculo, et anortuus fuerit sub manibus ejus, supplicio in eum animadvertetur; sin autem supervixerit uno die vel duobus, non animadvertetur in eum; argentum enim ipsius est ". Summam igitur iram morte multat: neque enim, quia, cum plus possemus, demini facti sumus, ideo, qui in nostra potestate, et sub jugo nostro sunt, eos etiam ut vita privare- mus, permisit Deus; sed cum ira misericordiam ut misceamus suadet, extremo supplicio in homicidam constituto. . Sin autem supervixerit, inquit, uno die aut duobus, non in eum animadvertetur; ar- gentum ipsius est. » Propemodum enim dicit: Non percutientis ira effectum est, quod percusso, post- eaquam est a languore utcunque recreatus, acci- dit; neque enim quisquam voluisset servum suum amittere, quem coemisset argento et pecunia data comparasset. Sed, si præter voluntatem hominem Exod. xx1, 14. . " **Exod. XVIII, B C D et germanus erat ex Deo Patre Filius. 19. το Matth. v, 59. *¹ Exod. xx1, 20, 21.

Β Α νος οὐ κοιμηθήσῃ κοίτην γυναικείαν· βδέλυγμα γάρ ἐστιν. » Αὐτόθεν, φησί, τὰ τοιαῦτα τὸ κατακεκρί σθαι νοσεῖ, καὶ πολὺ τὸ δυσῶδες ἐντετηκὸς αὐτοῖς, αταλαιπώρως εὑρίσκεται, καὶ μακροῦ πρὸς ἔλεγχον οὐ δεήσει λόγου τοῖς εἰς τοῦτο βδελυρίας ἡγμένοις, ὡς οἴκοθεν ἔχειν αἰσχρὰν οὕτω καὶ ἀκαλλῆ τὴν δό ξαν, καὶ παρ' αὐτῆς τῆς φύσεως την γραφήν. Τα γάρ τοι παρεὶς τὰ τοιαῦτα, τὰ συννόμως δρώμενα, καὶ οὐκ ἔξω λόγου βασανίζει, λέγων ἐν τῷ Δευτερο νομίῳ· Ἐὰν δέ τις λάβῃ γυναῖκα καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ· καὶ ἔσται, ἐὰν μὴ εὕρῃ χάριν ἐναντίον αὐτοῦ· ὅτι εὗρεν ἐν αὐτῇ ἄσχημον πράγμα, γράψει αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου, καὶ ἀποδώσει εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς, καὶ ἀποστελεῖ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ· καὶ ἐὰν ἀπελθοῦσα γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ, καὶ μισήση αὐτὴν ἀνὴρ ὁ ἔσχατος, καὶ γράψῃ αὐτῇ βιβλίον ἀπο στασίου, καὶ δώσῃ εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς, καὶ ἐξαπο στείλῃ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἡ καὶ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς ὁ ἔσχατος, ὃς ἔλαβεν αὐτὴν ἑαυτῷ για ναῖκα, οὐ δυνήσεται ὁ ἀνὴρ ὁ πρότερον ἐξαποστείλας αὐτὴν, ἐπαναστρέψας λαβεῖν αὐτὴν ἑαυτῷ γυναῖκα, μετὰ τὸ μιανθῆναι αὐτήν, ὅτι βδέλυγμά ἐστιν έναν τίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, καὶ οὐ μιάνητε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν δίδωσιν ὑμῖν ἐν κλήρω. » Τὴν γὰρ ἐπ' αἰτίαις εὐλόγοις ἀνδρὸς διεσχοινισμένην καὶ ἀνατλᾶσαν ὕβριν τὴν ὑφ' ἑτέρῳ, γνήσιον ποιεί σθαι σύνοικον, οὐκ ἀσφαλὲς, μᾶλλον δὲ καὶ εἰσάπαν άμαθές. «Ο γὰρ κατέχων, φησί, μοιχαλίδα, ἄφρων καὶ ἀσεβής. Ωσπερ δὲ ἀποφάσκει τοῖς ἐμφανώς αἰσχροῖς καὶ ἀναμφιβόλως κατεγνωσμένοις, τὸ ἐφ ήδεσθαι δεῖν, οὕτω δὴ πάλιν οὐκ ἐᾷ τὰ σεμνὰ διαβάλ λειν, ὡς ἄσεμνα. Ἐν ἴσῳ γὰρ πλημμελείας λόγῳ κείσεται τὸ φιλοστοργίας ἀξιοῦν, ὦ φεύγειν ἄμεινον, καὶ τὸ διαθέσεως ἀποστερεῖν, ὅ παραιτείσθαι φόβος. • Οὐαὶ γὰρ, φησίν, οἱ λέγοντες τὸ γλυκὺ πικρὸν, καὶ τὸ πικρὸν γλυκύ· τὸ καλὸν πονηρὸν, καὶ τὸ πονηρὸν καλόν· οἱ τιθέντες τὸ φῶς σκότος, καὶ τὸ σκότος φῶς. » Οὐκοῦν εἰσποιεῖσθαι μὲν εἰς αὖθις τὴν γεγενη μένην ἀπόπεμπτον οὐκ ἐᾷ, οὔτε μὴν ἐφίησι τοῖς οὔπω κατεγνωσμένοις τὰ ἐκ φιλολογίας επιφέρεσθαι βλάβη. Εφη δὲ οὕτω πάλιν· « Ἐὰν δέ τις λάβῃ γυναί κα, καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ, καὶ μισήσῃ αὐτὴν, καὶ ἐπι- θῇ αὐτῇ προφασιστικούς λόγους, καὶ κατενέγκῃ αὐ τῆς ὄνομα πονηρόν, καὶ λέγῃ. Τὴν γυναῖκα ταύτην εἴληφα, καὶ προσελθὼν αὐτῇ οὐχ εὕρηκα αὐτῆς τὰ παρθένια· καὶ λαβὼν ὁ πατὴρ τῆς παιδὸς καὶ ἡ μή τηρ, ἐξοίσουσι τὰ παρθένια τῆς παιδὸς πρὸς τὴν γερουσίαν ἐπὶ τὴν πύλην, καὶ ἐρεῖ ὁ πατὴρ τῆς παι δὸς τῇ γερουσίᾳ· Τὴν θυγατέρα μου ταύτην δέδωκα τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ γυναῖκα, καὶ μισήσας αὐτὴν νῦν οὗτος, ἐπιτίθησιν αὐτῇ προφασιστικούς λόγους, λέ- γων, Ούχ εὕρηκα τῇ θυγατρί σου παρθένια· καὶ ταῦτα τὰ παρθένια τῆς θυγατρός μου. Καὶ ἀναπτύ ξουσι τὸ ἱμάτιον ἐναντίον τῆς γερουσίας τῆς πόλεως, καὶ λήψεται ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης τὸν ἄν θρωπον ἐκεῖνον, καὶ παιδεύσουσιν αὐτὸν, καὶ ζημιώ το Ριον. ΑΥΗ, 22. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. . quineris cum ea ; et cum masculo non dormies concu- bitu femineo ; exsecrabile enim est *., Hujusmodi, in- quit,flagitia sua sponte damnata sunt, et summam iis flagitiis freditatem inesse perspicuum est ; nec pluri- bus verbis opus erit ut illos qui ad eam turpitudinem venerunt, ut ipsi sponte adeo turpi et deformi opinione laborarent ipsamque naturam accusantem haberent, coarguamus. His igitur prætermissis, quæ legitime et secundum rationem fiunt, examinat, dicens in Deu- teronomio: • Si quis acceperit uxorem, et coha- bitaverit cum ea, et erit, si illa non invenerit gra- tiam in conspectu ejus, quia invenit in ea rem tur- pem ; scribet ei libellum repudii, et dabit in ma- nus ejus, et dimittet eam e domo sua: et si abiens fuerit alteri viro, et oderit eam vir ultimus, et scri- pserit ei libellum repudii, et dederit in manus ejus, et dimiserit eam e domo sua, aut mortuus fuerit vir ejus ultimus, qui accepit eam sibi uxorem; non poterit vir, qui prius dimisit eam, denuo accipere sibi in uxorem, posteaquam polluta est; quia ex- secrabile est in conspectu Domini Dei tui; et non polluetis terram, quam Dominus Deus vester dat vobis in possessionem ". Nam, quæ justis de cau- sis a viro disjuncta est, et alterius viri concubitum passa, eam legitimam sibi uxorem asciscere, haud tutum est, imo vero stultissimum : nam, Qui ha- bet adulteram, inquit, stultus est et impius "º. › Ut autem prohibet ne iis, quæ perspicue turpia sunt, et sine controversia damnantur, oblectemur; sic rursus non permittit ut honesta, tanquam in- honesta sint, accusemus : par enim peccatum est, id adamandum putare, quod fugere praestat; et ad illud nullo affectu permoveri, quod vitare turpe est. Væ enim, ait, qui dicitis dulce ama- rum, et amarum dulce; bonum malum, et malum bonum; qui ponitis lucem tenebras, et tenebras lucem "Igitur asciscere denuo repudiatam non sinit ; neque tamen vicissim permittit, ut, rebus nondum condemnatis, quadam vituperandi facilitate injuriam inferamus: sic enim ait rursus: Quod si quis acceperit uxorem, et habitaverit cum ea, et oderit eam, et imponat ei occasionis verba, et de- tulerit eam de malo nomine, et dixerit: Uxorem hanc accepi, et accedens ad eam, non inveni ejus virginalia : et accipiens pater puella et mater, pro- D ducent virginalia puellæ ad senatum in portam, et dicet pater puellæ ad senatum: Filiam hanc ineam dedi homini huic uxorem; et cum illi odio esset, nunc ipse imponit illi occasionis verba, di- cens: Non inveni filiæ tuæ virginalia: et ecce vir- ginalia filiæ meæ. Et explicabunt pallium in con- spectu senatus civitatis illius; et accipiet senatus civitatis illius hominem illum, et verberabunt eum, atque multabunt centum siclis; et dabunt patri adolescentulæ, quia protulit nomen malum super virgine Israelitide; et ipsius erit uxor; non poterit dimittere eam perpetuo tempore ". » Audis igitur, * Levit. xvult, 20-22. s Deut. xxiv, 1-4. C Isa. V, 20. * Deut. xxi, 43–19.

Β Α νος οὐ κοιμηθήσῃ κοίτην γυναικείαν· βδέλυγμα γάρ ἐστιν. » Αὐτόθεν, φησί, τὰ τοιαῦτα τὸ κατακεκρί σθαι νοσεῖ, καὶ πολὺ τὸ δυσῶδες ἐντετηκὸς αὐτοῖς, αταλαιπώρως εὑρίσκεται, καὶ μακροῦ πρὸς ἔλεγχον οὐ δεήσει λόγου τοῖς εἰς τοῦτο βδελυρίας ἡγμένοις, ὡς οἴκοθεν ἔχειν αἰσχρὰν οὕτω καὶ ἀκαλλῆ τὴν δό ξαν, καὶ παρ' αὐτῆς τῆς φύσεως την γραφήν. Τα γάρ τοι παρεὶς τὰ τοιαῦτα, τὰ συννόμως δρώμενα, καὶ οὐκ ἔξω λόγου βασανίζει, λέγων ἐν τῷ Δευτερο νομίῳ· Ἐὰν δέ τις λάβῃ γυναῖκα καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ· καὶ ἔσται, ἐὰν μὴ εὕρῃ χάριν ἐναντίον αὐτοῦ· ὅτι εὗρεν ἐν αὐτῇ ἄσχημον πράγμα, γράψει αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου, καὶ ἀποδώσει εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς, καὶ ἀποστελεῖ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ· καὶ ἐὰν ἀπελθοῦσα γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ, καὶ μισήση αὐτὴν ἀνὴρ ὁ ἔσχατος, καὶ γράψῃ αὐτῇ βιβλίον ἀπο στασίου, καὶ δώσῃ εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς, καὶ ἐξαπο στείλῃ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἡ καὶ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς ὁ ἔσχατος, ὃς ἔλαβεν αὐτὴν ἑαυτῷ για ναῖκα, οὐ δυνήσεται ὁ ἀνὴρ ὁ πρότερον ἐξαποστείλας αὐτὴν, ἐπαναστρέψας λαβεῖν αὐτὴν ἑαυτῷ γυναῖκα, μετὰ τὸ μιανθῆναι αὐτήν, ὅτι βδέλυγμά ἐστιν έναν τίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, καὶ οὐ μιάνητε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν δίδωσιν ὑμῖν ἐν κλήρω. » Τὴν γὰρ ἐπ' αἰτίαις εὐλόγοις ἀνδρὸς διεσχοινισμένην καὶ ἀνατλᾶσαν ὕβριν τὴν ὑφ' ἑτέρῳ, γνήσιον ποιεί σθαι σύνοικον, οὐκ ἀσφαλὲς, μᾶλλον δὲ καὶ εἰσάπαν άμαθές. «Ο γὰρ κατέχων, φησί, μοιχαλίδα, ἄφρων καὶ ἀσεβής. Ωσπερ δὲ ἀποφάσκει τοῖς ἐμφανώς αἰσχροῖς καὶ ἀναμφιβόλως κατεγνωσμένοις, τὸ ἐφ ήδεσθαι δεῖν, οὕτω δὴ πάλιν οὐκ ἐᾷ τὰ σεμνὰ διαβάλ λειν, ὡς ἄσεμνα. Ἐν ἴσῳ γὰρ πλημμελείας λόγῳ κείσεται τὸ φιλοστοργίας ἀξιοῦν, ὦ φεύγειν ἄμεινον, καὶ τὸ διαθέσεως ἀποστερεῖν, ὅ παραιτείσθαι φόβος. • Οὐαὶ γὰρ, φησίν, οἱ λέγοντες τὸ γλυκὺ πικρὸν, καὶ τὸ πικρὸν γλυκύ· τὸ καλὸν πονηρὸν, καὶ τὸ πονηρὸν καλόν· οἱ τιθέντες τὸ φῶς σκότος, καὶ τὸ σκότος φῶς. » Οὐκοῦν εἰσποιεῖσθαι μὲν εἰς αὖθις τὴν γεγενη μένην ἀπόπεμπτον οὐκ ἐᾷ, οὔτε μὴν ἐφίησι τοῖς οὔπω κατεγνωσμένοις τὰ ἐκ φιλολογίας επιφέρεσθαι βλάβη. Εφη δὲ οὕτω πάλιν· « Ἐὰν δέ τις λάβῃ γυναί κα, καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ, καὶ μισήσῃ αὐτὴν, καὶ ἐπι- θῇ αὐτῇ προφασιστικούς λόγους, καὶ κατενέγκῃ αὐ τῆς ὄνομα πονηρόν, καὶ λέγῃ. Τὴν γυναῖκα ταύτην εἴληφα, καὶ προσελθὼν αὐτῇ οὐχ εὕρηκα αὐτῆς τὰ παρθένια· καὶ λαβὼν ὁ πατὴρ τῆς παιδὸς καὶ ἡ μή τηρ, ἐξοίσουσι τὰ παρθένια τῆς παιδὸς πρὸς τὴν γερουσίαν ἐπὶ τὴν πύλην, καὶ ἐρεῖ ὁ πατὴρ τῆς παι δὸς τῇ γερουσίᾳ· Τὴν θυγατέρα μου ταύτην δέδωκα τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ γυναῖκα, καὶ μισήσας αὐτὴν νῦν οὗτος, ἐπιτίθησιν αὐτῇ προφασιστικούς λόγους, λέ- γων, Ούχ εὕρηκα τῇ θυγατρί σου παρθένια· καὶ ταῦτα τὰ παρθένια τῆς θυγατρός μου. Καὶ ἀναπτύ ξουσι τὸ ἱμάτιον ἐναντίον τῆς γερουσίας τῆς πόλεως, καὶ λήψεται ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης τὸν ἄν θρωπον ἐκεῖνον, καὶ παιδεύσουσιν αὐτὸν, καὶ ζημιώ το Ριον. ΑΥΗ, 22. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. . quineris cum ea ; et cum masculo non dormies concu- bitu femineo ; exsecrabile enim est *., Hujusmodi, in- quit,flagitia sua sponte damnata sunt, et summam iis flagitiis freditatem inesse perspicuum est ; nec pluri- bus verbis opus erit ut illos qui ad eam turpitudinem venerunt, ut ipsi sponte adeo turpi et deformi opinione laborarent ipsamque naturam accusantem haberent, coarguamus. His igitur prætermissis, quæ legitime et secundum rationem fiunt, examinat, dicens in Deu- teronomio: • Si quis acceperit uxorem, et coha- bitaverit cum ea, et erit, si illa non invenerit gra- tiam in conspectu ejus, quia invenit in ea rem tur- pem ; scribet ei libellum repudii, et dabit in ma- nus ejus, et dimittet eam e domo sua: et si abiens fuerit alteri viro, et oderit eam vir ultimus, et scri- pserit ei libellum repudii, et dederit in manus ejus, et dimiserit eam e domo sua, aut mortuus fuerit vir ejus ultimus, qui accepit eam sibi uxorem; non poterit vir, qui prius dimisit eam, denuo accipere sibi in uxorem, posteaquam polluta est; quia ex- secrabile est in conspectu Domini Dei tui; et non polluetis terram, quam Dominus Deus vester dat vobis in possessionem ". Nam, quæ justis de cau- sis a viro disjuncta est, et alterius viri concubitum passa, eam legitimam sibi uxorem asciscere, haud tutum est, imo vero stultissimum : nam, Qui ha- bet adulteram, inquit, stultus est et impius "º. › Ut autem prohibet ne iis, quæ perspicue turpia sunt, et sine controversia damnantur, oblectemur; sic rursus non permittit ut honesta, tanquam in- honesta sint, accusemus : par enim peccatum est, id adamandum putare, quod fugere praestat; et ad illud nullo affectu permoveri, quod vitare turpe est. Væ enim, ait, qui dicitis dulce ama- rum, et amarum dulce; bonum malum, et malum bonum; qui ponitis lucem tenebras, et tenebras lucem "Igitur asciscere denuo repudiatam non sinit ; neque tamen vicissim permittit, ut, rebus nondum condemnatis, quadam vituperandi facilitate injuriam inferamus: sic enim ait rursus: Quod si quis acceperit uxorem, et habitaverit cum ea, et oderit eam, et imponat ei occasionis verba, et de- tulerit eam de malo nomine, et dixerit: Uxorem hanc accepi, et accedens ad eam, non inveni ejus virginalia : et accipiens pater puella et mater, pro- D ducent virginalia puellæ ad senatum in portam, et dicet pater puellæ ad senatum: Filiam hanc ineam dedi homini huic uxorem; et cum illi odio esset, nunc ipse imponit illi occasionis verba, di- cens: Non inveni filiæ tuæ virginalia: et ecce vir- ginalia filiæ meæ. Et explicabunt pallium in con- spectu senatus civitatis illius; et accipiet senatus civitatis illius hominem illum, et verberabunt eum, atque multabunt centum siclis; et dabunt patri adolescentulæ, quia protulit nomen malum super virgine Israelitide; et ipsius erit uxor; non poterit dimittere eam perpetuo tempore ". » Audis igitur, * Levit. xvult, 20-22. s Deut. xxiv, 1-4. C Isa. V, 20. * Deut. xxi, 43–19.

Β Α νος οὐ κοιμηθήσῃ κοίτην γυναικείαν· βδέλυγμα γάρ ἐστιν. » Αὐτόθεν, φησί, τὰ τοιαῦτα τὸ κατακεκρί σθαι νοσεῖ, καὶ πολὺ τὸ δυσῶδες ἐντετηκὸς αὐτοῖς, αταλαιπώρως εὑρίσκεται, καὶ μακροῦ πρὸς ἔλεγχον οὐ δεήσει λόγου τοῖς εἰς τοῦτο βδελυρίας ἡγμένοις, ὡς οἴκοθεν ἔχειν αἰσχρὰν οὕτω καὶ ἀκαλλῆ τὴν δό ξαν, καὶ παρ' αὐτῆς τῆς φύσεως την γραφήν. Τα γάρ τοι παρεὶς τὰ τοιαῦτα, τὰ συννόμως δρώμενα, καὶ οὐκ ἔξω λόγου βασανίζει, λέγων ἐν τῷ Δευτερο νομίῳ· Ἐὰν δέ τις λάβῃ γυναῖκα καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ· καὶ ἔσται, ἐὰν μὴ εὕρῃ χάριν ἐναντίον αὐτοῦ· ὅτι εὗρεν ἐν αὐτῇ ἄσχημον πράγμα, γράψει αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου, καὶ ἀποδώσει εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς, καὶ ἀποστελεῖ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ· καὶ ἐὰν ἀπελθοῦσα γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ, καὶ μισήση αὐτὴν ἀνὴρ ὁ ἔσχατος, καὶ γράψῃ αὐτῇ βιβλίον ἀπο στασίου, καὶ δώσῃ εἰς τὰς χεῖρας αὐτῆς, καὶ ἐξαπο στείλῃ αὐτὴν ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἡ καὶ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς ὁ ἔσχατος, ὃς ἔλαβεν αὐτὴν ἑαυτῷ για ναῖκα, οὐ δυνήσεται ὁ ἀνὴρ ὁ πρότερον ἐξαποστείλας αὐτὴν, ἐπαναστρέψας λαβεῖν αὐτὴν ἑαυτῷ γυναῖκα, μετὰ τὸ μιανθῆναι αὐτήν, ὅτι βδέλυγμά ἐστιν έναν τίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, καὶ οὐ μιάνητε τὴν γῆν, ἣν Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν δίδωσιν ὑμῖν ἐν κλήρω. » Τὴν γὰρ ἐπ' αἰτίαις εὐλόγοις ἀνδρὸς διεσχοινισμένην καὶ ἀνατλᾶσαν ὕβριν τὴν ὑφ' ἑτέρῳ, γνήσιον ποιεί σθαι σύνοικον, οὐκ ἀσφαλὲς, μᾶλλον δὲ καὶ εἰσάπαν άμαθές. «Ο γὰρ κατέχων, φησί, μοιχαλίδα, ἄφρων καὶ ἀσεβής. Ωσπερ δὲ ἀποφάσκει τοῖς ἐμφανώς αἰσχροῖς καὶ ἀναμφιβόλως κατεγνωσμένοις, τὸ ἐφ ήδεσθαι δεῖν, οὕτω δὴ πάλιν οὐκ ἐᾷ τὰ σεμνὰ διαβάλ λειν, ὡς ἄσεμνα. Ἐν ἴσῳ γὰρ πλημμελείας λόγῳ κείσεται τὸ φιλοστοργίας ἀξιοῦν, ὦ φεύγειν ἄμεινον, καὶ τὸ διαθέσεως ἀποστερεῖν, ὅ παραιτείσθαι φόβος. • Οὐαὶ γὰρ, φησίν, οἱ λέγοντες τὸ γλυκὺ πικρὸν, καὶ τὸ πικρὸν γλυκύ· τὸ καλὸν πονηρὸν, καὶ τὸ πονηρὸν καλόν· οἱ τιθέντες τὸ φῶς σκότος, καὶ τὸ σκότος φῶς. » Οὐκοῦν εἰσποιεῖσθαι μὲν εἰς αὖθις τὴν γεγενη μένην ἀπόπεμπτον οὐκ ἐᾷ, οὔτε μὴν ἐφίησι τοῖς οὔπω κατεγνωσμένοις τὰ ἐκ φιλολογίας επιφέρεσθαι βλάβη. Εφη δὲ οὕτω πάλιν· « Ἐὰν δέ τις λάβῃ γυναί κα, καὶ συνοικήσῃ αὐτῇ, καὶ μισήσῃ αὐτὴν, καὶ ἐπι- θῇ αὐτῇ προφασιστικούς λόγους, καὶ κατενέγκῃ αὐ τῆς ὄνομα πονηρόν, καὶ λέγῃ. Τὴν γυναῖκα ταύτην εἴληφα, καὶ προσελθὼν αὐτῇ οὐχ εὕρηκα αὐτῆς τὰ παρθένια· καὶ λαβὼν ὁ πατὴρ τῆς παιδὸς καὶ ἡ μή τηρ, ἐξοίσουσι τὰ παρθένια τῆς παιδὸς πρὸς τὴν γερουσίαν ἐπὶ τὴν πύλην, καὶ ἐρεῖ ὁ πατὴρ τῆς παι δὸς τῇ γερουσίᾳ· Τὴν θυγατέρα μου ταύτην δέδωκα τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ γυναῖκα, καὶ μισήσας αὐτὴν νῦν οὗτος, ἐπιτίθησιν αὐτῇ προφασιστικούς λόγους, λέ- γων, Ούχ εὕρηκα τῇ θυγατρί σου παρθένια· καὶ ταῦτα τὰ παρθένια τῆς θυγατρός μου. Καὶ ἀναπτύ ξουσι τὸ ἱμάτιον ἐναντίον τῆς γερουσίας τῆς πόλεως, καὶ λήψεται ἡ γερουσία τῆς πόλεως ἐκείνης τὸν ἄν θρωπον ἐκεῖνον, καὶ παιδεύσουσιν αὐτὸν, καὶ ζημιώ το Ριον. ΑΥΗ, 22. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. . quineris cum ea ; et cum masculo non dormies concu- bitu femineo ; exsecrabile enim est *., Hujusmodi, in- quit,flagitia sua sponte damnata sunt, et summam iis flagitiis freditatem inesse perspicuum est ; nec pluri- bus verbis opus erit ut illos qui ad eam turpitudinem venerunt, ut ipsi sponte adeo turpi et deformi opinione laborarent ipsamque naturam accusantem haberent, coarguamus. His igitur prætermissis, quæ legitime et secundum rationem fiunt, examinat, dicens in Deu- teronomio: • Si quis acceperit uxorem, et coha- bitaverit cum ea, et erit, si illa non invenerit gra- tiam in conspectu ejus, quia invenit in ea rem tur- pem ; scribet ei libellum repudii, et dabit in ma- nus ejus, et dimittet eam e domo sua: et si abiens fuerit alteri viro, et oderit eam vir ultimus, et scri- pserit ei libellum repudii, et dederit in manus ejus, et dimiserit eam e domo sua, aut mortuus fuerit vir ejus ultimus, qui accepit eam sibi uxorem; non poterit vir, qui prius dimisit eam, denuo accipere sibi in uxorem, posteaquam polluta est; quia ex- secrabile est in conspectu Domini Dei tui; et non polluetis terram, quam Dominus Deus vester dat vobis in possessionem ". Nam, quæ justis de cau- sis a viro disjuncta est, et alterius viri concubitum passa, eam legitimam sibi uxorem asciscere, haud tutum est, imo vero stultissimum : nam, Qui ha- bet adulteram, inquit, stultus est et impius "º. › Ut autem prohibet ne iis, quæ perspicue turpia sunt, et sine controversia damnantur, oblectemur; sic rursus non permittit ut honesta, tanquam in- honesta sint, accusemus : par enim peccatum est, id adamandum putare, quod fugere praestat; et ad illud nullo affectu permoveri, quod vitare turpe est. Væ enim, ait, qui dicitis dulce ama- rum, et amarum dulce; bonum malum, et malum bonum; qui ponitis lucem tenebras, et tenebras lucem "Igitur asciscere denuo repudiatam non sinit ; neque tamen vicissim permittit, ut, rebus nondum condemnatis, quadam vituperandi facilitate injuriam inferamus: sic enim ait rursus: Quod si quis acceperit uxorem, et habitaverit cum ea, et oderit eam, et imponat ei occasionis verba, et de- tulerit eam de malo nomine, et dixerit: Uxorem hanc accepi, et accedens ad eam, non inveni ejus virginalia : et accipiens pater puella et mater, pro- D ducent virginalia puellæ ad senatum in portam, et dicet pater puellæ ad senatum: Filiam hanc ineam dedi homini huic uxorem; et cum illi odio esset, nunc ipse imponit illi occasionis verba, di- cens: Non inveni filiæ tuæ virginalia: et ecce vir- ginalia filiæ meæ. Et explicabunt pallium in con- spectu senatus civitatis illius; et accipiet senatus civitatis illius hominem illum, et verberabunt eum, atque multabunt centum siclis; et dabunt patri adolescentulæ, quia protulit nomen malum super virgine Israelitide; et ipsius erit uxor; non poterit dimittere eam perpetuo tempore ". » Audis igitur, * Levit. xvult, 20-22. s Deut. xxiv, 1-4. C Isa. V, 20. * Deut. xxi, 43–19.

τως ἐκεῖ τοὺς ἐπ' ἀκουσίοις πταίσμασι φεύγοντας. Α Καὶ καιρὸν ἀφέσεως ορίζει πάλιν καὶ τοῖς ὧδε προ πραχόσιν ἀθλίως, ἱερέως θάνατον τοῦ ὑπερκειμένου καὶ προύχοντος. Γράφει δὲ οὕτως ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς· • Ἐὰν δὲ ἐξαπίνης οὐ δι' ἔχθραν ἔσῃ αὐτὸν, ἢ ἐπι- ρίψῃ ἐπ' αὐτὸν πᾶν σκεῦος, οὐκ ἐξ ἐνέδρου ἢ παντί λίθῳ, ἐν ᾧ ἀποθανεῖται ἐν αὐτῷ οὐκ εἰδὼς, καὶ ἐπιπέσῃ ἐπ' αὐτὸν, καὶ ἀποθάνῃ, αὐτὸς δὲ οὐκ ἐχθρὸς αὐτοῦ ἦν, οὐδὲ ζητῶν κακοποιῆσαι, καὶ κρινεῖ ἡ Συναγωγὴ ἀνὰ μέσον τοῦ πατάξαντος, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα κατὰ τὰ κρίματα ταῦτα, καὶ ἐξελεῖται ἡ Συναγωγὴ τὸν φονεύσαντα ἀπὸ τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα. Καὶ ἀποκαταστή τουσιν αὐτὸν ἡ Συναγωγὴ εἰς τὴν πόλιν τοῦ φυγα δευτηρίου, οὗ κατέφυγε· καὶ κατοικήσει ἐκεῖ ἕως ἂν ἀποθάνῃ ὁ ἱερεὺς μέγας, ὃν ἔχρισαν αὐτὸν τῷ ἐλαίῳ τῷ ἁγίῳ. » Εἶτα μεθ᾿ ἕτερα· « Καὶ μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν ἱερέα τον μέγαν, ἐπαναστρέψει ὁ φου δ νεύσας εἰς τὴν γῆν τῆς κατασχέσεως αὐτοῦ. » ΠΑΛΛ. Λύσις οὖν ἄρα τῆς ἀειφυγίας αὐτοῖς, ὁ τοῦ προλεχθέντος ἡμῖν ἀρτίως ἱερέως θάνατος. ΚΥΡ. Σχῆμα τοῦτο τοῖς τύποις. Ὠδίνουσι δὲ τὸ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον αἱ σκιαί. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον; ΚΥΡ. Οὐκ ἀπίθανον, ὦ Παλλάδια, τό γε οἴεσθαι τυχὸν τοὺς ταῖς ἁμαρτίαις ἐγκατειλημμένους, φονευ τὰς ὥσπερ τινὰς τῆς ἰδίας ὑπάρχειν ψυχῆς, καὶ κατ ολισθῆσαι εἰς τοῦτο ταλαιπωρίας οὐκ ἐθελουσίως, ἐκβεβιασμένους δὲ ὥσπερ εἰς παράβασιν, καὶ εἰς τὸ προσκροῦσαι θεῷ, διὰ τὸ ἐγκεῖσθαι τὴν διάνοιαν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος, καὶ διὰ τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς τῆς ἀτιθάσσου φιληδονίας, τυραννήσαντα νόμον. Φυγῇ τοιγαροῦν τῇ ἀπὸ κόσμου καὶ σώματος ἡ ἀθλία ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου ζημιούται, καὶ ὥσπερ εἰς πόλιν τινὰ φυγαδευτηρίου τοῖς τοῦ θανάτου μυχοῖς ἐνιζήσασα, μακροὺς διετέλει χρόνους, ἀνείθη δὲ μόλις ἀποθανόντος Χριστοῦ τοῦ μεγάλου ἱερέως, ὃς τὸν ὑπὲρ πάντων θάνατον ἀνατλὰς, κατα πεφοίτηκε μὲν εἰς ᾅδου, πύλας δὲ ἤνοιξε τοῖς κάτω, καὶ δεσμῶν ἡφίει, λέγων τοῖς ἐν δεσμοῖς. Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, 'Ανακαλύπτεσθε. » ΠΑΛΛ. Ὡς σαφὴς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Οὐ καθ᾽ ἕνα δὲ τρόπον εὐδοκιμεῖν ἀναπεί θων τοὺς ἀρχαιοτέρους ὁ νόμος, ἀλλ᾽ εὖ συντεθεῖ σθαι διὰ πάντων, καὶ ὡς ἄριστα ἔχειν, ίνα ή άρτιος ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρο τημένος, καὶ συνόδους γαμικάς καταῤῥυθμίζει πρὸς τὸ σεμνὸν, καὶ ὡς ἂν ἀμωμήτως πράττοιτο ταυτί παρά τε Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, καθίστησιν εναργές. Πορνείαν μὲν οὖν καὶ ἀκαθαρσίαν ἐξορίζει παντε λῶς, ἀῤῥεναμιξίαν δὲ καὶ μοιχείαν, ὡς ἀπωτάτω ποιεῖται, λέγων ἐν τῷ Λευιτικῷ· ι Καὶ πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου οὐ δώσεις κοίτην σπέρμα- τός σου, ἐκμιανθῆναι πρὸς αὐτὴν, καὶ μετὰ ἄρσε " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. dum censet, ac moderata clementia pœnam tempe- rat, et, quod præter voluntatem admissum est, non eodem loco habet, quo voluntaria crimina, idque aquissimo jure facit. Urbes autem tres de cerni jussit, quas etiam, Refugii ", vocavit; eoque compellit eos, qui ob crimina non voluntarie ad- missa exsularent. Ac denuo tempus remissionis præscribit iis etiam, qui hujusmodi infelici vitæ conditione uterentur: illud nimirum, quo summus ac præstantissimus sacerdos moreretur. Sic autem scribit in Numeris: Si derepente non propter ini- micitias impulerit eum, aut conjecerit in eum omne vas, non ex insidiis, aut omni lapide, in quo mo- rietur in ipso, nesciens, et ceciderit super ipsum, et mortuus fuerit, et ipse non erat inimicus, neque eum quærebat offendere judicabit Synagoga inter percutientem, et eum qui proximus est sanguini, juxta hæc judicia: et eruet Synagoga eum qui occi- occiderit, eum lex rursus perpetuo exsilio multa- derit, ab eo qui proximus est sanguini; et constituet eum Synagoga in urbem refugii, quo confugit, et habitabit ibi, quousque moriatur sacerdos magnus, quem unxerunt oleo sancto *., Deinde post alia: ‹ Et posteaquam mortuus fuerit sacerdos magnus, revertetur homicida in terram possessionis suæ **.› PALL. Finis igitur exsilii illis erit mors sacerdo- tis, quem modo diximus. Deut. iv, 41. * Num. xxxv, 22-25. ibid. 28. B C D CYR.Figurarum quidem exterior habitus ejusmo- di est. Sed complectuntur umbræ Christi mysterium. PALL. Quo tandem modo? CYR. Non est improbabile, Palladi, putare for- tassis eos, qui peccatis implicati sunt, suæ ani- mæ velut homicidas esse, atque ad eam miseriam non sponte delapsos, sed ad legem violandam et Deum offendendum coactos esse quodammodo et impulsos, eo quod prona sit mens hominis ad mala ex juventute", et indomita concupiscentiæ lex in membris carnis dominetur. Igitur procul a mundo et a corpore hominis anima infelix exsilio multaba- tur, atque in abditis mortis ac penetralibus locis, tanquam in urbe quadam refugii residens, longo tempore perseverabat; mortuo autem Christo ina- gno sacerdote, vix tandem dimissa est. Qui, cum pro omnibus pertulisset mortem, ad inferna descendit, atque portas inferis aperuit, eorumque vincula relaxavit, c dicens eis, qui vincti erant: Exite; et iis qui in tenebris : Revelamini ". PALL. Aperta sane expositio. CYR. Cæterum, quia lex non uno duntaxat genere virtutis antiquos illos commendari volebat, sed ad omnia compositos esse, et optime paratos, ut perfectus esset homo Dei, ad omne opus bonum paratus ", ideo nuptiarum conjunctionem ad mo- rum honestatem componit: et qua ratione hæc fieri ita possint, ut reprehensione tum apud Deum, tum vero apud homines careant, exponit. Igitur fornicationem et immunditiam prorsus rejicit; ma- sculorum vero concubitum et adulterium quam lon- gissime repellit, dicens in Levitico: Et ad uxorem proximi tui non dabis cucubitum seminis tui, ut in- II Tim. u, 21. * Genes. viii, 21. Isa. XLIX, 9.

τως ἐκεῖ τοὺς ἐπ' ἀκουσίοις πταίσμασι φεύγοντας. Α Καὶ καιρὸν ἀφέσεως ορίζει πάλιν καὶ τοῖς ὧδε προ πραχόσιν ἀθλίως, ἱερέως θάνατον τοῦ ὑπερκειμένου καὶ προύχοντος. Γράφει δὲ οὕτως ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς· • Ἐὰν δὲ ἐξαπίνης οὐ δι' ἔχθραν ἔσῃ αὐτὸν, ἢ ἐπι- ρίψῃ ἐπ' αὐτὸν πᾶν σκεῦος, οὐκ ἐξ ἐνέδρου ἢ παντί λίθῳ, ἐν ᾧ ἀποθανεῖται ἐν αὐτῷ οὐκ εἰδὼς, καὶ ἐπιπέσῃ ἐπ' αὐτὸν, καὶ ἀποθάνῃ, αὐτὸς δὲ οὐκ ἐχθρὸς αὐτοῦ ἦν, οὐδὲ ζητῶν κακοποιῆσαι, καὶ κρινεῖ ἡ Συναγωγὴ ἀνὰ μέσον τοῦ πατάξαντος, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα κατὰ τὰ κρίματα ταῦτα, καὶ ἐξελεῖται ἡ Συναγωγὴ τὸν φονεύσαντα ἀπὸ τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα. Καὶ ἀποκαταστή τουσιν αὐτὸν ἡ Συναγωγὴ εἰς τὴν πόλιν τοῦ φυγα δευτηρίου, οὗ κατέφυγε· καὶ κατοικήσει ἐκεῖ ἕως ἂν ἀποθάνῃ ὁ ἱερεὺς μέγας, ὃν ἔχρισαν αὐτὸν τῷ ἐλαίῳ τῷ ἁγίῳ. » Εἶτα μεθ᾿ ἕτερα· « Καὶ μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν ἱερέα τον μέγαν, ἐπαναστρέψει ὁ φου δ νεύσας εἰς τὴν γῆν τῆς κατασχέσεως αὐτοῦ. » ΠΑΛΛ. Λύσις οὖν ἄρα τῆς ἀειφυγίας αὐτοῖς, ὁ τοῦ προλεχθέντος ἡμῖν ἀρτίως ἱερέως θάνατος. ΚΥΡ. Σχῆμα τοῦτο τοῖς τύποις. Ὠδίνουσι δὲ τὸ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον αἱ σκιαί. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον; ΚΥΡ. Οὐκ ἀπίθανον, ὦ Παλλάδια, τό γε οἴεσθαι τυχὸν τοὺς ταῖς ἁμαρτίαις ἐγκατειλημμένους, φονευ τὰς ὥσπερ τινὰς τῆς ἰδίας ὑπάρχειν ψυχῆς, καὶ κατ ολισθῆσαι εἰς τοῦτο ταλαιπωρίας οὐκ ἐθελουσίως, ἐκβεβιασμένους δὲ ὥσπερ εἰς παράβασιν, καὶ εἰς τὸ προσκροῦσαι θεῷ, διὰ τὸ ἐγκεῖσθαι τὴν διάνοιαν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος, καὶ διὰ τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς τῆς ἀτιθάσσου φιληδονίας, τυραννήσαντα νόμον. Φυγῇ τοιγαροῦν τῇ ἀπὸ κόσμου καὶ σώματος ἡ ἀθλία ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου ζημιούται, καὶ ὥσπερ εἰς πόλιν τινὰ φυγαδευτηρίου τοῖς τοῦ θανάτου μυχοῖς ἐνιζήσασα, μακροὺς διετέλει χρόνους, ἀνείθη δὲ μόλις ἀποθανόντος Χριστοῦ τοῦ μεγάλου ἱερέως, ὃς τὸν ὑπὲρ πάντων θάνατον ἀνατλὰς, κατα πεφοίτηκε μὲν εἰς ᾅδου, πύλας δὲ ἤνοιξε τοῖς κάτω, καὶ δεσμῶν ἡφίει, λέγων τοῖς ἐν δεσμοῖς. Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, 'Ανακαλύπτεσθε. » ΠΑΛΛ. Ὡς σαφὴς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Οὐ καθ᾽ ἕνα δὲ τρόπον εὐδοκιμεῖν ἀναπεί θων τοὺς ἀρχαιοτέρους ὁ νόμος, ἀλλ᾽ εὖ συντεθεῖ σθαι διὰ πάντων, καὶ ὡς ἄριστα ἔχειν, ίνα ή άρτιος ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρο τημένος, καὶ συνόδους γαμικάς καταῤῥυθμίζει πρὸς τὸ σεμνὸν, καὶ ὡς ἂν ἀμωμήτως πράττοιτο ταυτί παρά τε Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, καθίστησιν εναργές. Πορνείαν μὲν οὖν καὶ ἀκαθαρσίαν ἐξορίζει παντε λῶς, ἀῤῥεναμιξίαν δὲ καὶ μοιχείαν, ὡς ἀπωτάτω ποιεῖται, λέγων ἐν τῷ Λευιτικῷ· ι Καὶ πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου οὐ δώσεις κοίτην σπέρμα- τός σου, ἐκμιανθῆναι πρὸς αὐτὴν, καὶ μετὰ ἄρσε " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. dum censet, ac moderata clementia pœnam tempe- rat, et, quod præter voluntatem admissum est, non eodem loco habet, quo voluntaria crimina, idque aquissimo jure facit. Urbes autem tres de cerni jussit, quas etiam, Refugii ", vocavit; eoque compellit eos, qui ob crimina non voluntarie ad- missa exsularent. Ac denuo tempus remissionis præscribit iis etiam, qui hujusmodi infelici vitæ conditione uterentur: illud nimirum, quo summus ac præstantissimus sacerdos moreretur. Sic autem scribit in Numeris: Si derepente non propter ini- micitias impulerit eum, aut conjecerit in eum omne vas, non ex insidiis, aut omni lapide, in quo mo- rietur in ipso, nesciens, et ceciderit super ipsum, et mortuus fuerit, et ipse non erat inimicus, neque eum quærebat offendere judicabit Synagoga inter percutientem, et eum qui proximus est sanguini, juxta hæc judicia: et eruet Synagoga eum qui occi- occiderit, eum lex rursus perpetuo exsilio multa- derit, ab eo qui proximus est sanguini; et constituet eum Synagoga in urbem refugii, quo confugit, et habitabit ibi, quousque moriatur sacerdos magnus, quem unxerunt oleo sancto *., Deinde post alia: ‹ Et posteaquam mortuus fuerit sacerdos magnus, revertetur homicida in terram possessionis suæ **.› PALL. Finis igitur exsilii illis erit mors sacerdo- tis, quem modo diximus. Deut. iv, 41. * Num. xxxv, 22-25. ibid. 28. B C D CYR.Figurarum quidem exterior habitus ejusmo- di est. Sed complectuntur umbræ Christi mysterium. PALL. Quo tandem modo? CYR. Non est improbabile, Palladi, putare for- tassis eos, qui peccatis implicati sunt, suæ ani- mæ velut homicidas esse, atque ad eam miseriam non sponte delapsos, sed ad legem violandam et Deum offendendum coactos esse quodammodo et impulsos, eo quod prona sit mens hominis ad mala ex juventute", et indomita concupiscentiæ lex in membris carnis dominetur. Igitur procul a mundo et a corpore hominis anima infelix exsilio multaba- tur, atque in abditis mortis ac penetralibus locis, tanquam in urbe quadam refugii residens, longo tempore perseverabat; mortuo autem Christo ina- gno sacerdote, vix tandem dimissa est. Qui, cum pro omnibus pertulisset mortem, ad inferna descendit, atque portas inferis aperuit, eorumque vincula relaxavit, c dicens eis, qui vincti erant: Exite; et iis qui in tenebris : Revelamini ". PALL. Aperta sane expositio. CYR. Cæterum, quia lex non uno duntaxat genere virtutis antiquos illos commendari volebat, sed ad omnia compositos esse, et optime paratos, ut perfectus esset homo Dei, ad omne opus bonum paratus ", ideo nuptiarum conjunctionem ad mo- rum honestatem componit: et qua ratione hæc fieri ita possint, ut reprehensione tum apud Deum, tum vero apud homines careant, exponit. Igitur fornicationem et immunditiam prorsus rejicit; ma- sculorum vero concubitum et adulterium quam lon- gissime repellit, dicens in Levitico: Et ad uxorem proximi tui non dabis cucubitum seminis tui, ut in- II Tim. u, 21. * Genes. viii, 21. Isa. XLIX, 9.

τως ἐκεῖ τοὺς ἐπ' ἀκουσίοις πταίσμασι φεύγοντας. Α Καὶ καιρὸν ἀφέσεως ορίζει πάλιν καὶ τοῖς ὧδε προ πραχόσιν ἀθλίως, ἱερέως θάνατον τοῦ ὑπερκειμένου καὶ προύχοντος. Γράφει δὲ οὕτως ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς· • Ἐὰν δὲ ἐξαπίνης οὐ δι' ἔχθραν ἔσῃ αὐτὸν, ἢ ἐπι- ρίψῃ ἐπ' αὐτὸν πᾶν σκεῦος, οὐκ ἐξ ἐνέδρου ἢ παντί λίθῳ, ἐν ᾧ ἀποθανεῖται ἐν αὐτῷ οὐκ εἰδὼς, καὶ ἐπιπέσῃ ἐπ' αὐτὸν, καὶ ἀποθάνῃ, αὐτὸς δὲ οὐκ ἐχθρὸς αὐτοῦ ἦν, οὐδὲ ζητῶν κακοποιῆσαι, καὶ κρινεῖ ἡ Συναγωγὴ ἀνὰ μέσον τοῦ πατάξαντος, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα κατὰ τὰ κρίματα ταῦτα, καὶ ἐξελεῖται ἡ Συναγωγὴ τὸν φονεύσαντα ἀπὸ τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα. Καὶ ἀποκαταστή τουσιν αὐτὸν ἡ Συναγωγὴ εἰς τὴν πόλιν τοῦ φυγα δευτηρίου, οὗ κατέφυγε· καὶ κατοικήσει ἐκεῖ ἕως ἂν ἀποθάνῃ ὁ ἱερεὺς μέγας, ὃν ἔχρισαν αὐτὸν τῷ ἐλαίῳ τῷ ἁγίῳ. » Εἶτα μεθ᾿ ἕτερα· « Καὶ μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν ἱερέα τον μέγαν, ἐπαναστρέψει ὁ φου δ νεύσας εἰς τὴν γῆν τῆς κατασχέσεως αὐτοῦ. » ΠΑΛΛ. Λύσις οὖν ἄρα τῆς ἀειφυγίας αὐτοῖς, ὁ τοῦ προλεχθέντος ἡμῖν ἀρτίως ἱερέως θάνατος. ΚΥΡ. Σχῆμα τοῦτο τοῖς τύποις. Ὠδίνουσι δὲ τὸ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον αἱ σκιαί. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον; ΚΥΡ. Οὐκ ἀπίθανον, ὦ Παλλάδια, τό γε οἴεσθαι τυχὸν τοὺς ταῖς ἁμαρτίαις ἐγκατειλημμένους, φονευ τὰς ὥσπερ τινὰς τῆς ἰδίας ὑπάρχειν ψυχῆς, καὶ κατ ολισθῆσαι εἰς τοῦτο ταλαιπωρίας οὐκ ἐθελουσίως, ἐκβεβιασμένους δὲ ὥσπερ εἰς παράβασιν, καὶ εἰς τὸ προσκροῦσαι θεῷ, διὰ τὸ ἐγκεῖσθαι τὴν διάνοιαν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος, καὶ διὰ τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς τῆς ἀτιθάσσου φιληδονίας, τυραννήσαντα νόμον. Φυγῇ τοιγαροῦν τῇ ἀπὸ κόσμου καὶ σώματος ἡ ἀθλία ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου ζημιούται, καὶ ὥσπερ εἰς πόλιν τινὰ φυγαδευτηρίου τοῖς τοῦ θανάτου μυχοῖς ἐνιζήσασα, μακροὺς διετέλει χρόνους, ἀνείθη δὲ μόλις ἀποθανόντος Χριστοῦ τοῦ μεγάλου ἱερέως, ὃς τὸν ὑπὲρ πάντων θάνατον ἀνατλὰς, κατα πεφοίτηκε μὲν εἰς ᾅδου, πύλας δὲ ἤνοιξε τοῖς κάτω, καὶ δεσμῶν ἡφίει, λέγων τοῖς ἐν δεσμοῖς. Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, 'Ανακαλύπτεσθε. » ΠΑΛΛ. Ὡς σαφὴς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Οὐ καθ᾽ ἕνα δὲ τρόπον εὐδοκιμεῖν ἀναπεί θων τοὺς ἀρχαιοτέρους ὁ νόμος, ἀλλ᾽ εὖ συντεθεῖ σθαι διὰ πάντων, καὶ ὡς ἄριστα ἔχειν, ίνα ή άρτιος ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρο τημένος, καὶ συνόδους γαμικάς καταῤῥυθμίζει πρὸς τὸ σεμνὸν, καὶ ὡς ἂν ἀμωμήτως πράττοιτο ταυτί παρά τε Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, καθίστησιν εναργές. Πορνείαν μὲν οὖν καὶ ἀκαθαρσίαν ἐξορίζει παντε λῶς, ἀῤῥεναμιξίαν δὲ καὶ μοιχείαν, ὡς ἀπωτάτω ποιεῖται, λέγων ἐν τῷ Λευιτικῷ· ι Καὶ πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου οὐ δώσεις κοίτην σπέρμα- τός σου, ἐκμιανθῆναι πρὸς αὐτὴν, καὶ μετὰ ἄρσε " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. dum censet, ac moderata clementia pœnam tempe- rat, et, quod præter voluntatem admissum est, non eodem loco habet, quo voluntaria crimina, idque aquissimo jure facit. Urbes autem tres de cerni jussit, quas etiam, Refugii ", vocavit; eoque compellit eos, qui ob crimina non voluntarie ad- missa exsularent. Ac denuo tempus remissionis præscribit iis etiam, qui hujusmodi infelici vitæ conditione uterentur: illud nimirum, quo summus ac præstantissimus sacerdos moreretur. Sic autem scribit in Numeris: Si derepente non propter ini- micitias impulerit eum, aut conjecerit in eum omne vas, non ex insidiis, aut omni lapide, in quo mo- rietur in ipso, nesciens, et ceciderit super ipsum, et mortuus fuerit, et ipse non erat inimicus, neque eum quærebat offendere judicabit Synagoga inter percutientem, et eum qui proximus est sanguini, juxta hæc judicia: et eruet Synagoga eum qui occi- occiderit, eum lex rursus perpetuo exsilio multa- derit, ab eo qui proximus est sanguini; et constituet eum Synagoga in urbem refugii, quo confugit, et habitabit ibi, quousque moriatur sacerdos magnus, quem unxerunt oleo sancto *., Deinde post alia: ‹ Et posteaquam mortuus fuerit sacerdos magnus, revertetur homicida in terram possessionis suæ **.› PALL. Finis igitur exsilii illis erit mors sacerdo- tis, quem modo diximus. Deut. iv, 41. * Num. xxxv, 22-25. ibid. 28. B C D CYR.Figurarum quidem exterior habitus ejusmo- di est. Sed complectuntur umbræ Christi mysterium. PALL. Quo tandem modo? CYR. Non est improbabile, Palladi, putare for- tassis eos, qui peccatis implicati sunt, suæ ani- mæ velut homicidas esse, atque ad eam miseriam non sponte delapsos, sed ad legem violandam et Deum offendendum coactos esse quodammodo et impulsos, eo quod prona sit mens hominis ad mala ex juventute", et indomita concupiscentiæ lex in membris carnis dominetur. Igitur procul a mundo et a corpore hominis anima infelix exsilio multaba- tur, atque in abditis mortis ac penetralibus locis, tanquam in urbe quadam refugii residens, longo tempore perseverabat; mortuo autem Christo ina- gno sacerdote, vix tandem dimissa est. Qui, cum pro omnibus pertulisset mortem, ad inferna descendit, atque portas inferis aperuit, eorumque vincula relaxavit, c dicens eis, qui vincti erant: Exite; et iis qui in tenebris : Revelamini ". PALL. Aperta sane expositio. CYR. Cæterum, quia lex non uno duntaxat genere virtutis antiquos illos commendari volebat, sed ad omnia compositos esse, et optime paratos, ut perfectus esset homo Dei, ad omne opus bonum paratus ", ideo nuptiarum conjunctionem ad mo- rum honestatem componit: et qua ratione hæc fieri ita possint, ut reprehensione tum apud Deum, tum vero apud homines careant, exponit. Igitur fornicationem et immunditiam prorsus rejicit; ma- sculorum vero concubitum et adulterium quam lon- gissime repellit, dicens in Levitico: Et ad uxorem proximi tui non dabis cucubitum seminis tui, ut in- II Tim. u, 21. * Genes. viii, 21. Isa. XLIX, 9.

τως ἐκεῖ τοὺς ἐπ' ἀκουσίοις πταίσμασι φεύγοντας. Α Καὶ καιρὸν ἀφέσεως ορίζει πάλιν καὶ τοῖς ὧδε προ πραχόσιν ἀθλίως, ἱερέως θάνατον τοῦ ὑπερκειμένου καὶ προύχοντος. Γράφει δὲ οὕτως ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς· • Ἐὰν δὲ ἐξαπίνης οὐ δι' ἔχθραν ἔσῃ αὐτὸν, ἢ ἐπι- ρίψῃ ἐπ' αὐτὸν πᾶν σκεῦος, οὐκ ἐξ ἐνέδρου ἢ παντί λίθῳ, ἐν ᾧ ἀποθανεῖται ἐν αὐτῷ οὐκ εἰδὼς, καὶ ἐπιπέσῃ ἐπ' αὐτὸν, καὶ ἀποθάνῃ, αὐτὸς δὲ οὐκ ἐχθρὸς αὐτοῦ ἦν, οὐδὲ ζητῶν κακοποιῆσαι, καὶ κρινεῖ ἡ Συναγωγὴ ἀνὰ μέσον τοῦ πατάξαντος, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα κατὰ τὰ κρίματα ταῦτα, καὶ ἐξελεῖται ἡ Συναγωγὴ τὸν φονεύσαντα ἀπὸ τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα. Καὶ ἀποκαταστή τουσιν αὐτὸν ἡ Συναγωγὴ εἰς τὴν πόλιν τοῦ φυγα δευτηρίου, οὗ κατέφυγε· καὶ κατοικήσει ἐκεῖ ἕως ἂν ἀποθάνῃ ὁ ἱερεὺς μέγας, ὃν ἔχρισαν αὐτὸν τῷ ἐλαίῳ τῷ ἁγίῳ. » Εἶτα μεθ᾿ ἕτερα· « Καὶ μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν ἱερέα τον μέγαν, ἐπαναστρέψει ὁ φου δ νεύσας εἰς τὴν γῆν τῆς κατασχέσεως αὐτοῦ. » ΠΑΛΛ. Λύσις οὖν ἄρα τῆς ἀειφυγίας αὐτοῖς, ὁ τοῦ προλεχθέντος ἡμῖν ἀρτίως ἱερέως θάνατος. ΚΥΡ. Σχῆμα τοῦτο τοῖς τύποις. Ὠδίνουσι δὲ τὸ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον αἱ σκιαί. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον; ΚΥΡ. Οὐκ ἀπίθανον, ὦ Παλλάδια, τό γε οἴεσθαι τυχὸν τοὺς ταῖς ἁμαρτίαις ἐγκατειλημμένους, φονευ τὰς ὥσπερ τινὰς τῆς ἰδίας ὑπάρχειν ψυχῆς, καὶ κατ ολισθῆσαι εἰς τοῦτο ταλαιπωρίας οὐκ ἐθελουσίως, ἐκβεβιασμένους δὲ ὥσπερ εἰς παράβασιν, καὶ εἰς τὸ προσκροῦσαι θεῷ, διὰ τὸ ἐγκεῖσθαι τὴν διάνοιαν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος, καὶ διὰ τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς τῆς ἀτιθάσσου φιληδονίας, τυραννήσαντα νόμον. Φυγῇ τοιγαροῦν τῇ ἀπὸ κόσμου καὶ σώματος ἡ ἀθλία ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου ζημιούται, καὶ ὥσπερ εἰς πόλιν τινὰ φυγαδευτηρίου τοῖς τοῦ θανάτου μυχοῖς ἐνιζήσασα, μακροὺς διετέλει χρόνους, ἀνείθη δὲ μόλις ἀποθανόντος Χριστοῦ τοῦ μεγάλου ἱερέως, ὃς τὸν ὑπὲρ πάντων θάνατον ἀνατλὰς, κατα πεφοίτηκε μὲν εἰς ᾅδου, πύλας δὲ ἤνοιξε τοῖς κάτω, καὶ δεσμῶν ἡφίει, λέγων τοῖς ἐν δεσμοῖς. Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, 'Ανακαλύπτεσθε. » ΠΑΛΛ. Ὡς σαφὴς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Οὐ καθ᾽ ἕνα δὲ τρόπον εὐδοκιμεῖν ἀναπεί θων τοὺς ἀρχαιοτέρους ὁ νόμος, ἀλλ᾽ εὖ συντεθεῖ σθαι διὰ πάντων, καὶ ὡς ἄριστα ἔχειν, ίνα ή άρτιος ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρο τημένος, καὶ συνόδους γαμικάς καταῤῥυθμίζει πρὸς τὸ σεμνὸν, καὶ ὡς ἂν ἀμωμήτως πράττοιτο ταυτί παρά τε Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, καθίστησιν εναργές. Πορνείαν μὲν οὖν καὶ ἀκαθαρσίαν ἐξορίζει παντε λῶς, ἀῤῥεναμιξίαν δὲ καὶ μοιχείαν, ὡς ἀπωτάτω ποιεῖται, λέγων ἐν τῷ Λευιτικῷ· ι Καὶ πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου οὐ δώσεις κοίτην σπέρμα- τός σου, ἐκμιανθῆναι πρὸς αὐτὴν, καὶ μετὰ ἄρσε " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. dum censet, ac moderata clementia pœnam tempe- rat, et, quod præter voluntatem admissum est, non eodem loco habet, quo voluntaria crimina, idque aquissimo jure facit. Urbes autem tres de cerni jussit, quas etiam, Refugii ", vocavit; eoque compellit eos, qui ob crimina non voluntarie ad- missa exsularent. Ac denuo tempus remissionis præscribit iis etiam, qui hujusmodi infelici vitæ conditione uterentur: illud nimirum, quo summus ac præstantissimus sacerdos moreretur. Sic autem scribit in Numeris: Si derepente non propter ini- micitias impulerit eum, aut conjecerit in eum omne vas, non ex insidiis, aut omni lapide, in quo mo- rietur in ipso, nesciens, et ceciderit super ipsum, et mortuus fuerit, et ipse non erat inimicus, neque eum quærebat offendere judicabit Synagoga inter percutientem, et eum qui proximus est sanguini, juxta hæc judicia: et eruet Synagoga eum qui occi- occiderit, eum lex rursus perpetuo exsilio multa- derit, ab eo qui proximus est sanguini; et constituet eum Synagoga in urbem refugii, quo confugit, et habitabit ibi, quousque moriatur sacerdos magnus, quem unxerunt oleo sancto *., Deinde post alia: ‹ Et posteaquam mortuus fuerit sacerdos magnus, revertetur homicida in terram possessionis suæ **.› PALL. Finis igitur exsilii illis erit mors sacerdo- tis, quem modo diximus. Deut. iv, 41. * Num. xxxv, 22-25. ibid. 28. B C D CYR.Figurarum quidem exterior habitus ejusmo- di est. Sed complectuntur umbræ Christi mysterium. PALL. Quo tandem modo? CYR. Non est improbabile, Palladi, putare for- tassis eos, qui peccatis implicati sunt, suæ ani- mæ velut homicidas esse, atque ad eam miseriam non sponte delapsos, sed ad legem violandam et Deum offendendum coactos esse quodammodo et impulsos, eo quod prona sit mens hominis ad mala ex juventute", et indomita concupiscentiæ lex in membris carnis dominetur. Igitur procul a mundo et a corpore hominis anima infelix exsilio multaba- tur, atque in abditis mortis ac penetralibus locis, tanquam in urbe quadam refugii residens, longo tempore perseverabat; mortuo autem Christo ina- gno sacerdote, vix tandem dimissa est. Qui, cum pro omnibus pertulisset mortem, ad inferna descendit, atque portas inferis aperuit, eorumque vincula relaxavit, c dicens eis, qui vincti erant: Exite; et iis qui in tenebris : Revelamini ". PALL. Aperta sane expositio. CYR. Cæterum, quia lex non uno duntaxat genere virtutis antiquos illos commendari volebat, sed ad omnia compositos esse, et optime paratos, ut perfectus esset homo Dei, ad omne opus bonum paratus ", ideo nuptiarum conjunctionem ad mo- rum honestatem componit: et qua ratione hæc fieri ita possint, ut reprehensione tum apud Deum, tum vero apud homines careant, exponit. Igitur fornicationem et immunditiam prorsus rejicit; ma- sculorum vero concubitum et adulterium quam lon- gissime repellit, dicens in Levitico: Et ad uxorem proximi tui non dabis cucubitum seminis tui, ut in- II Tim. u, 21. * Genes. viii, 21. Isa. XLIX, 9.

τως ἐκεῖ τοὺς ἐπ' ἀκουσίοις πταίσμασι φεύγοντας. Α Καὶ καιρὸν ἀφέσεως ορίζει πάλιν καὶ τοῖς ὧδε προ πραχόσιν ἀθλίως, ἱερέως θάνατον τοῦ ὑπερκειμένου καὶ προύχοντος. Γράφει δὲ οὕτως ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς· • Ἐὰν δὲ ἐξαπίνης οὐ δι' ἔχθραν ἔσῃ αὐτὸν, ἢ ἐπι- ρίψῃ ἐπ' αὐτὸν πᾶν σκεῦος, οὐκ ἐξ ἐνέδρου ἢ παντί λίθῳ, ἐν ᾧ ἀποθανεῖται ἐν αὐτῷ οὐκ εἰδὼς, καὶ ἐπιπέσῃ ἐπ' αὐτὸν, καὶ ἀποθάνῃ, αὐτὸς δὲ οὐκ ἐχθρὸς αὐτοῦ ἦν, οὐδὲ ζητῶν κακοποιῆσαι, καὶ κρινεῖ ἡ Συναγωγὴ ἀνὰ μέσον τοῦ πατάξαντος, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα κατὰ τὰ κρίματα ταῦτα, καὶ ἐξελεῖται ἡ Συναγωγὴ τὸν φονεύσαντα ἀπὸ τοῦ ἀγχιστεύοντος τὸ αἷμα. Καὶ ἀποκαταστή τουσιν αὐτὸν ἡ Συναγωγὴ εἰς τὴν πόλιν τοῦ φυγα δευτηρίου, οὗ κατέφυγε· καὶ κατοικήσει ἐκεῖ ἕως ἂν ἀποθάνῃ ὁ ἱερεὺς μέγας, ὃν ἔχρισαν αὐτὸν τῷ ἐλαίῳ τῷ ἁγίῳ. » Εἶτα μεθ᾿ ἕτερα· « Καὶ μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν ἱερέα τον μέγαν, ἐπαναστρέψει ὁ φου δ νεύσας εἰς τὴν γῆν τῆς κατασχέσεως αὐτοῦ. » ΠΑΛΛ. Λύσις οὖν ἄρα τῆς ἀειφυγίας αὐτοῖς, ὁ τοῦ προλεχθέντος ἡμῖν ἀρτίως ἱερέως θάνατος. ΚΥΡ. Σχῆμα τοῦτο τοῖς τύποις. Ὠδίνουσι δὲ τὸ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον αἱ σκιαί. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον; ΚΥΡ. Οὐκ ἀπίθανον, ὦ Παλλάδια, τό γε οἴεσθαι τυχὸν τοὺς ταῖς ἁμαρτίαις ἐγκατειλημμένους, φονευ τὰς ὥσπερ τινὰς τῆς ἰδίας ὑπάρχειν ψυχῆς, καὶ κατ ολισθῆσαι εἰς τοῦτο ταλαιπωρίας οὐκ ἐθελουσίως, ἐκβεβιασμένους δὲ ὥσπερ εἰς παράβασιν, καὶ εἰς τὸ προσκροῦσαι θεῷ, διὰ τὸ ἐγκεῖσθαι τὴν διάνοιαν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος, καὶ διὰ τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς τῆς ἀτιθάσσου φιληδονίας, τυραννήσαντα νόμον. Φυγῇ τοιγαροῦν τῇ ἀπὸ κόσμου καὶ σώματος ἡ ἀθλία ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου ζημιούται, καὶ ὥσπερ εἰς πόλιν τινὰ φυγαδευτηρίου τοῖς τοῦ θανάτου μυχοῖς ἐνιζήσασα, μακροὺς διετέλει χρόνους, ἀνείθη δὲ μόλις ἀποθανόντος Χριστοῦ τοῦ μεγάλου ἱερέως, ὃς τὸν ὑπὲρ πάντων θάνατον ἀνατλὰς, κατα πεφοίτηκε μὲν εἰς ᾅδου, πύλας δὲ ἤνοιξε τοῖς κάτω, καὶ δεσμῶν ἡφίει, λέγων τοῖς ἐν δεσμοῖς. Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, 'Ανακαλύπτεσθε. » ΠΑΛΛ. Ὡς σαφὴς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Οὐ καθ᾽ ἕνα δὲ τρόπον εὐδοκιμεῖν ἀναπεί θων τοὺς ἀρχαιοτέρους ὁ νόμος, ἀλλ᾽ εὖ συντεθεῖ σθαι διὰ πάντων, καὶ ὡς ἄριστα ἔχειν, ίνα ή άρτιος ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρο τημένος, καὶ συνόδους γαμικάς καταῤῥυθμίζει πρὸς τὸ σεμνὸν, καὶ ὡς ἂν ἀμωμήτως πράττοιτο ταυτί παρά τε Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, καθίστησιν εναργές. Πορνείαν μὲν οὖν καὶ ἀκαθαρσίαν ἐξορίζει παντε λῶς, ἀῤῥεναμιξίαν δὲ καὶ μοιχείαν, ὡς ἀπωτάτω ποιεῖται, λέγων ἐν τῷ Λευιτικῷ· ι Καὶ πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον σου οὐ δώσεις κοίτην σπέρμα- τός σου, ἐκμιανθῆναι πρὸς αὐτὴν, καὶ μετὰ ἄρσε " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. VIII. dum censet, ac moderata clementia pœnam tempe- rat, et, quod præter voluntatem admissum est, non eodem loco habet, quo voluntaria crimina, idque aquissimo jure facit. Urbes autem tres de cerni jussit, quas etiam, Refugii ", vocavit; eoque compellit eos, qui ob crimina non voluntarie ad- missa exsularent. Ac denuo tempus remissionis præscribit iis etiam, qui hujusmodi infelici vitæ conditione uterentur: illud nimirum, quo summus ac præstantissimus sacerdos moreretur. Sic autem scribit in Numeris: Si derepente non propter ini- micitias impulerit eum, aut conjecerit in eum omne vas, non ex insidiis, aut omni lapide, in quo mo- rietur in ipso, nesciens, et ceciderit super ipsum, et mortuus fuerit, et ipse non erat inimicus, neque eum quærebat offendere judicabit Synagoga inter percutientem, et eum qui proximus est sanguini, juxta hæc judicia: et eruet Synagoga eum qui occi- occiderit, eum lex rursus perpetuo exsilio multa- derit, ab eo qui proximus est sanguini; et constituet eum Synagoga in urbem refugii, quo confugit, et habitabit ibi, quousque moriatur sacerdos magnus, quem unxerunt oleo sancto *., Deinde post alia: ‹ Et posteaquam mortuus fuerit sacerdos magnus, revertetur homicida in terram possessionis suæ **.› PALL. Finis igitur exsilii illis erit mors sacerdo- tis, quem modo diximus. Deut. iv, 41. * Num. xxxv, 22-25. ibid. 28. B C D CYR.Figurarum quidem exterior habitus ejusmo- di est. Sed complectuntur umbræ Christi mysterium. PALL. Quo tandem modo? CYR. Non est improbabile, Palladi, putare for- tassis eos, qui peccatis implicati sunt, suæ ani- mæ velut homicidas esse, atque ad eam miseriam non sponte delapsos, sed ad legem violandam et Deum offendendum coactos esse quodammodo et impulsos, eo quod prona sit mens hominis ad mala ex juventute", et indomita concupiscentiæ lex in membris carnis dominetur. Igitur procul a mundo et a corpore hominis anima infelix exsilio multaba- tur, atque in abditis mortis ac penetralibus locis, tanquam in urbe quadam refugii residens, longo tempore perseverabat; mortuo autem Christo ina- gno sacerdote, vix tandem dimissa est. Qui, cum pro omnibus pertulisset mortem, ad inferna descendit, atque portas inferis aperuit, eorumque vincula relaxavit, c dicens eis, qui vincti erant: Exite; et iis qui in tenebris : Revelamini ". PALL. Aperta sane expositio. CYR. Cæterum, quia lex non uno duntaxat genere virtutis antiquos illos commendari volebat, sed ad omnia compositos esse, et optime paratos, ut perfectus esset homo Dei, ad omne opus bonum paratus ", ideo nuptiarum conjunctionem ad mo- rum honestatem componit: et qua ratione hæc fieri ita possint, ut reprehensione tum apud Deum, tum vero apud homines careant, exponit. Igitur fornicationem et immunditiam prorsus rejicit; ma- sculorum vero concubitum et adulterium quam lon- gissime repellit, dicens in Levitico: Et ad uxorem proximi tui non dabis cucubitum seminis tui, ut in- II Tim. u, 21. * Genes. viii, 21. Isa. XLIX, 9.

DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. Ο νόμος. Ευκλείας γε μὴν εἰς τοῦτο κατηντηκώς ἅπας τις οὖν, λαμπρός τε καὶ ἀξιάγαστος, καὶ ἐν τοῖς ὅτι μάλιστα γνησίοις κατατετάξεται, Χριστοῦ βοῶντος καὶ λέγοντος, Εύ, δοῦλε ἀγαθὰ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· είσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. • Εισελεύσεται γὰρ δὴ καὶ μάλα ἑτοίμως εἰς τὴν ἐπουράνιον Ἱερουσαλήμ, καὶ ταῖς ἄνω μοναῖς ἐνδιαιτήσεται, τοῖς ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον ἐντρυφῶν ἀγαθοῖς. Τοιουτονί τι καὶ ὁ προφήτης Ησαΐας φησίν· : Οἱ ὀφθαλμοί σου ύψονται, Ἱερουσα- λήμ, πόλεις Αλουσίας, σκηνάς, αἳ οὐ μὴ σεισθῶσιν, οὐδὲ μὴ κινηθῶσιν οἱ πάσσαλοι τῆς σκηνῆς, οὐδὲ τὰ σχοινία αὐτῆς οὐ μὴ διαρραγώσι. » Παράγει μὲν γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου, κατὰ τὰς Γραφάς. Εδραιοτάτη δὲ σφόδρα καὶ ἀκράδαντος πάντως ή τῶν ἐσομένων ἐλπίς. ᾿Αλλὰ τούτων ἁπάντων λυομέ- των, καθὰ καὶ τοῦ Σωτῆρος διισχυρίσατο μαθητής, ποταμούς δεῖ εὑρεθῆναι ἡμᾶς, ἁγίους καὶ ἀμώμους κατ' ἐνώπιον αὐτοῦ, πνευματικαῖς μὲν θυσίαις και ταγεραίροντας ὡς Σωτῆρα καὶ Λυτρωτήν, ἱερὰν δὲ καὶ ἀπόλεκτον, καὶ τοῖς εὐαγγελικούς συμβαίνουσαν νόμοις ἐπιτηδεύοντας πολιτείαν· καθάπερ ἀμέλει τοῖς ἀρχαιοτέροις ὁ νόμος τὴν οὕτω σεπτήν τε καὶ ἀξιόληπτον ἐσκιαγράφει ζωήν· μηλοσφαγεῖν ἐπιτάτο των, καὶ τὰς δι' αἱμάτων ποιεῖσθαι προσαγωγὰς, δεκάτας τε καὶ ἀπαρχὰς ἀφιεροῦν τῷ Θεῷ, καὶ πρὸς τούτοις ἔτι χαριστήρια. Πλὴν, οὐκ ἔξω ταυτὶ τῆς ἁγίας πράττεσθαι δεῖν ἐνομοθέτει σκηνῆς. Ἀπόλεκτον δὲ τὸ ἐκ Λευὶ γένος ἀνετίθει τῷ Θεῷ, τύπον ἡμῖν καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς τὸ χρῆμα τιθείς. Κεκλήμεθα γὰρ καὶ ἡμεῖς παρά γε ταῖς θείαις Γραφαῖς ο γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ιεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίη- σιν. » Εἰσελαύνομεν δὲ καὶ εἰς σκηνὴν τὴν ἀληθεστές ραν, ἦν ἔπηξεν ὁ Κύριος καὶ οὐκ ἄνθρωπος, τοῦτ' ἔστι τὴν Ἐκκλησίαν, οὐ διὰ μόσχων καὶ τράγων ἐκμειλισσόμενοι τὸν τῶν ὅλων Δημιουργόν, ἀλλ' ὡς ἐν ὀρθῇ τε καὶ ἀμωμήτῳ πίστει διαπρέποντες, καὶ πνευματικαῖς καρποφορίαις νοητῶς εὐωδιάζοντες. • Τοιαύταις γὰρ δὴ θυσίαις εὐαρεστεῖται Θεὸς, » καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν, ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν, κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. Καὶ θυσίαις μὲν ταῖς ὑπὲρ νόμον ὅτι προσῆκεν ἡμᾶς εὐδοκιμεῖν, φαίην ἂν ἔγωγε· συνθήσομαι γάρ. Πλὴν, ἐκεῖνο φράσον· ἆρ᾽ οὐκ εἰς τύπον ἡμῖν τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας ή παλαιὰ κατὰ τὴν ἔρημον διεπήγνυτο σκηνή, τῆς ἀληθεστέρας αμυ- δρόν πως ὅτι τὸ κάλλος ἐκφαίνουσα ; ΚΥΡ. Πάνυ μὲν οὖν. Εφην δὲ καὶ ἀρτίως, Οτι καὶ τὸ ἄριστα δεῖν εἰλήφθαι πρὸς ἱερὰς λει- τουργίας τοὺς ἐξ αἵματος Λευί, καὶ κεκλημένων ἐν πίστει πρὸς ἱερὰν καὶ ἀμώμητον ζωήν, φη- μὲ δὴ τὴν ἐν Χριστῷ, τύπος ἂν εἴη πάλιν. ΧΙν, 21. * ΣΧΧΙΙ, 20. " Το B A rum utraque lex perfcitur : ac, quisquis ad eum C mes, intelligentia sublimiori, in odorem suavitatis Deus " : » et eos qui adorant eum, ut Salvator noster D gloriæ gradum pervenerit, illustris erit et admira- bilis, et inter fidelissimos Dei servos numerabitur, cum clamabit Christus, ac dicet : « Buge, serve bone et fidelis, in pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui “. › In- gredietur enim, et quidem expedite, in illam co- lestem Jerusalem, et in supernis illis mansionibus deget, et bonis quæ omnem intelligentia oratio- nisque facultatem superant, perfruetur. Ejusmodi quidpiam etiam propheta Isaias inquit : • Oculi tui videbunt Jerusalem, civitates opulentas, tabernácula quæ nequaquam concutientur, neque movebuntur paxilli tabernaculi, neque funes ipsius disrumpentur "; » praeterit enim figura hujus mundi 7, ut Scripturæ dicunt ; illa vero spes fu- turorum bonorum firmissima est, neque concuti ullo modo potest. Sed, cum hæc omnia solvan- tur (ut Salvatoris nostri quoque discipulus affir- mavit), quales nos inveniri oportet ", sanctos et immaculatos in conspectu ejus; hostiis eum spiri- tualibus ut Salvatorem ac Redemptorem veneran- tes, ac sacram et egregiam conversationem, evan- gelicisque legibus congruentem sequentes : cujus- modi vivendi genus adeo venerandum et omni ad- miratione dignum lex priscis illis hominibus ad umbravit, cum pecudes cedere, et cruentas obla- tiones offerre, decimas præterea, et primitias Deo consecrare, munera denique, quibus de acceptis beneficiis gratiæ agerentur, afferre juberet. Hæc tamen omnia, ne extra sanctum tabernaculum fie- rent, constituit. Selectum porro Levitarum genus Deo dicavit; qua quidem in re nobis Aguram ad nos ipsos pertinentem dedit : nam in divinis Scri- pturis nos quoque sumus . genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis 18, appellati; qui etiam verius tabernaculum, quod fxit Deus, et non homo ", id est Ecclesiam, in- gredimur; non quod universarum rerum Condito- rem vitulis et hircis placemus, sed recta immacu❤ lataque fide simus ornati, ac spirituales oblatio- incendamus. • Talibus enim hostiis promeretur dixit, in spiritu et veritate adorare oportet ". PALL. Recte sane dicis. Verum hostiis equidem quæ sint legalibus illis praestantiores, nos commen- dari oportere minime abnuerim; tibi enim libenter assentior. Sed tamen illud explices velim, an non in âgura Ecclesiæ ex gentibus vetus illud taber- naculum per eremum sit fixum, quod illius verio- ris obscuriorem quodammodo adhuc speciem præ se ferret? ‹ CYR. Maxime vero : dixi etiam paulo ante, in eo quod ad sacra obsequia ii rite assumendi erant, qui de genere Levi orti essent, rursus eorum qui ad sacram immaculatamque vitam, nimirum in Christo, vocati essent, figuram contineri. • Hebr en Matth. Isa. "I Cor. vit, 31. II Pet. 111, 11. "I Pet. 11, 9. Hebr. III, v, 2. 16. 1ª Joan. iv, 24.

DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. Ο νόμος. Ευκλείας γε μὴν εἰς τοῦτο κατηντηκώς ἅπας τις οὖν, λαμπρός τε καὶ ἀξιάγαστος, καὶ ἐν τοῖς ὅτι μάλιστα γνησίοις κατατετάξεται, Χριστοῦ βοῶντος καὶ λέγοντος, Εύ, δοῦλε ἀγαθὰ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· είσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. • Εισελεύσεται γὰρ δὴ καὶ μάλα ἑτοίμως εἰς τὴν ἐπουράνιον Ἱερουσαλήμ, καὶ ταῖς ἄνω μοναῖς ἐνδιαιτήσεται, τοῖς ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον ἐντρυφῶν ἀγαθοῖς. Τοιουτονί τι καὶ ὁ προφήτης Ησαΐας φησίν· : Οἱ ὀφθαλμοί σου ύψονται, Ἱερουσα- λήμ, πόλεις Αλουσίας, σκηνάς, αἳ οὐ μὴ σεισθῶσιν, οὐδὲ μὴ κινηθῶσιν οἱ πάσσαλοι τῆς σκηνῆς, οὐδὲ τὰ σχοινία αὐτῆς οὐ μὴ διαρραγώσι. » Παράγει μὲν γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου, κατὰ τὰς Γραφάς. Εδραιοτάτη δὲ σφόδρα καὶ ἀκράδαντος πάντως ή τῶν ἐσομένων ἐλπίς. ᾿Αλλὰ τούτων ἁπάντων λυομέ- των, καθὰ καὶ τοῦ Σωτῆρος διισχυρίσατο μαθητής, ποταμούς δεῖ εὑρεθῆναι ἡμᾶς, ἁγίους καὶ ἀμώμους κατ' ἐνώπιον αὐτοῦ, πνευματικαῖς μὲν θυσίαις και ταγεραίροντας ὡς Σωτῆρα καὶ Λυτρωτήν, ἱερὰν δὲ καὶ ἀπόλεκτον, καὶ τοῖς εὐαγγελικούς συμβαίνουσαν νόμοις ἐπιτηδεύοντας πολιτείαν· καθάπερ ἀμέλει τοῖς ἀρχαιοτέροις ὁ νόμος τὴν οὕτω σεπτήν τε καὶ ἀξιόληπτον ἐσκιαγράφει ζωήν· μηλοσφαγεῖν ἐπιτάτο των, καὶ τὰς δι' αἱμάτων ποιεῖσθαι προσαγωγὰς, δεκάτας τε καὶ ἀπαρχὰς ἀφιεροῦν τῷ Θεῷ, καὶ πρὸς τούτοις ἔτι χαριστήρια. Πλὴν, οὐκ ἔξω ταυτὶ τῆς ἁγίας πράττεσθαι δεῖν ἐνομοθέτει σκηνῆς. Ἀπόλεκτον δὲ τὸ ἐκ Λευὶ γένος ἀνετίθει τῷ Θεῷ, τύπον ἡμῖν καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς τὸ χρῆμα τιθείς. Κεκλήμεθα γὰρ καὶ ἡμεῖς παρά γε ταῖς θείαις Γραφαῖς ο γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ιεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίη- σιν. » Εἰσελαύνομεν δὲ καὶ εἰς σκηνὴν τὴν ἀληθεστές ραν, ἦν ἔπηξεν ὁ Κύριος καὶ οὐκ ἄνθρωπος, τοῦτ' ἔστι τὴν Ἐκκλησίαν, οὐ διὰ μόσχων καὶ τράγων ἐκμειλισσόμενοι τὸν τῶν ὅλων Δημιουργόν, ἀλλ' ὡς ἐν ὀρθῇ τε καὶ ἀμωμήτῳ πίστει διαπρέποντες, καὶ πνευματικαῖς καρποφορίαις νοητῶς εὐωδιάζοντες. • Τοιαύταις γὰρ δὴ θυσίαις εὐαρεστεῖται Θεὸς, » καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν, ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν, κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. Καὶ θυσίαις μὲν ταῖς ὑπὲρ νόμον ὅτι προσῆκεν ἡμᾶς εὐδοκιμεῖν, φαίην ἂν ἔγωγε· συνθήσομαι γάρ. Πλὴν, ἐκεῖνο φράσον· ἆρ᾽ οὐκ εἰς τύπον ἡμῖν τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας ή παλαιὰ κατὰ τὴν ἔρημον διεπήγνυτο σκηνή, τῆς ἀληθεστέρας αμυ- δρόν πως ὅτι τὸ κάλλος ἐκφαίνουσα ; ΚΥΡ. Πάνυ μὲν οὖν. Εφην δὲ καὶ ἀρτίως, Οτι καὶ τὸ ἄριστα δεῖν εἰλήφθαι πρὸς ἱερὰς λει- τουργίας τοὺς ἐξ αἵματος Λευί, καὶ κεκλημένων ἐν πίστει πρὸς ἱερὰν καὶ ἀμώμητον ζωήν, φη- μὲ δὴ τὴν ἐν Χριστῷ, τύπος ἂν εἴη πάλιν. ΧΙν, 21. * ΣΧΧΙΙ, 20. " Το B A rum utraque lex perfcitur : ac, quisquis ad eum C mes, intelligentia sublimiori, in odorem suavitatis Deus " : » et eos qui adorant eum, ut Salvator noster D gloriæ gradum pervenerit, illustris erit et admira- bilis, et inter fidelissimos Dei servos numerabitur, cum clamabit Christus, ac dicet : « Buge, serve bone et fidelis, in pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui “. › In- gredietur enim, et quidem expedite, in illam co- lestem Jerusalem, et in supernis illis mansionibus deget, et bonis quæ omnem intelligentia oratio- nisque facultatem superant, perfruetur. Ejusmodi quidpiam etiam propheta Isaias inquit : • Oculi tui videbunt Jerusalem, civitates opulentas, tabernácula quæ nequaquam concutientur, neque movebuntur paxilli tabernaculi, neque funes ipsius disrumpentur "; » praeterit enim figura hujus mundi 7, ut Scripturæ dicunt ; illa vero spes fu- turorum bonorum firmissima est, neque concuti ullo modo potest. Sed, cum hæc omnia solvan- tur (ut Salvatoris nostri quoque discipulus affir- mavit), quales nos inveniri oportet ", sanctos et immaculatos in conspectu ejus; hostiis eum spiri- tualibus ut Salvatorem ac Redemptorem veneran- tes, ac sacram et egregiam conversationem, evan- gelicisque legibus congruentem sequentes : cujus- modi vivendi genus adeo venerandum et omni ad- miratione dignum lex priscis illis hominibus ad umbravit, cum pecudes cedere, et cruentas obla- tiones offerre, decimas præterea, et primitias Deo consecrare, munera denique, quibus de acceptis beneficiis gratiæ agerentur, afferre juberet. Hæc tamen omnia, ne extra sanctum tabernaculum fie- rent, constituit. Selectum porro Levitarum genus Deo dicavit; qua quidem in re nobis Aguram ad nos ipsos pertinentem dedit : nam in divinis Scri- pturis nos quoque sumus . genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis 18, appellati; qui etiam verius tabernaculum, quod fxit Deus, et non homo ", id est Ecclesiam, in- gredimur; non quod universarum rerum Condito- rem vitulis et hircis placemus, sed recta immacu❤ lataque fide simus ornati, ac spirituales oblatio- incendamus. • Talibus enim hostiis promeretur dixit, in spiritu et veritate adorare oportet ". PALL. Recte sane dicis. Verum hostiis equidem quæ sint legalibus illis praestantiores, nos commen- dari oportere minime abnuerim; tibi enim libenter assentior. Sed tamen illud explices velim, an non in âgura Ecclesiæ ex gentibus vetus illud taber- naculum per eremum sit fixum, quod illius verio- ris obscuriorem quodammodo adhuc speciem præ se ferret? ‹ CYR. Maxime vero : dixi etiam paulo ante, in eo quod ad sacra obsequia ii rite assumendi erant, qui de genere Levi orti essent, rursus eorum qui ad sacram immaculatamque vitam, nimirum in Christo, vocati essent, figuram contineri. • Hebr en Matth. Isa. "I Cor. vit, 31. II Pet. 111, 11. "I Pet. 11, 9. Hebr. III, v, 2. 16. 1ª Joan. iv, 24.

ΠΑΛΛ. Βούλει δή οὖν ὀλίγα ἅττα περί τε τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ τῆς κατὰ νόμον ἱερωσύνης λόγω μεν, βασανίζοντος ἡμῖν τοῦ λόγου τὰ ἐπ' ἀμφοῖν ὁσίως τεθεσπισμένα ; ΚΥΡ. Οὐκ ἄτραχὺ μὲν τὸ χρῆμα· πόνου γάρ, οξ- μαι, δεήσει μακροῦ, καὶ ἱδρῶτος ἡμῖν, ὦ Παλλάδια, πρός τε τὸ δύνασθαι συνιέναι ταυτί, καὶ μὴν καὶ φράσαι. Ατάρ, εἴτοι δοκεῖ, Θεῷ πίσυνοι διαστείχω- μεν· διεπύθου γὰρ λέγοντος έναργώς, ο Τίς ἔδωσες στόμα ἀνθρώπῳ; καὶ τίς ἐποίησε δύσκωφον καὶ χωρόν, βλέποντα καὶ τυφλόν ; οὐκ ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός; καὶ νῦν πορεύου καὶ ἐγὼ ἀνοίξω τὸ στόμα σου. Δ ΠΑΛΛ. "Ιθι δὴ οὖν, συλλήπτορα καὶ πρός γε το τὸν τῆς σοφίας ποιούμενος χορηγόν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν εἰμί τοι, καὶ δὴ καὶ ἐρῶ, τὰ ἐξ ἱερῶν Γραμμάτων εὖ μάλα συνενεγκών. Κατέθερε μὲν γὰρ ἐν εἴδει πυρὸς ἐπὶ ὄρος το Σινᾶ Θεὸς ὁ πάντων δημιουργός, καὶ νόμους ἐτίθει, καθ' οὓς ἦν ἕκαστα τῶν πρακτέων ἀποφέρεσθαι πρὸς τὸ εὐθὺς καὶ ἀκιβδήλως ἔχον. Εἶτα τῆς ἀρχαιοτέρας αὐτοὺς ἀποκομίζων πλάνης, καὶ τῆς ἐν Αἰγύπτῳ ψευδολα τρείας ὡς ἀπωτάτω τιθεὶς, προσελάλει Μωση τῷ τηνικάδε μεσιτεύοντι. « Τάδε ερεῖς, φησί, τῷ οἴκῳ Ἰακώβ, καὶ ἀναγγελεῖς τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ. Υμείς έωράκατε, ὅτι ἐκ τοῦ οὐρανοῦ λελάληκα πρὸς ὑμᾶς, οὐ ποιήσετε ἑαυτοῖς θεοὺς ἀργυρούς, καὶ θεοὺς χρυ- σοῦς οὐ ποιήσετε ὑμῖν ἑαυτοῖς. ο θεοῖς μὲν γὰρ οὐχ ἡφίει τοῖς ψευδωνύμοις λατρεύειν. Προσκεῖσθαι δὲ δεῖν ἐπιτάττει μόνῳ τῷ ἄνωθεν ἥκοντι καὶ ἐξ οὐ ρανοῦ, καὶ τῷ κατὰ πάντων οὐσιωδῶς ἀνημμένῳ τὸ κράτος, οὐκ ἐν εὐχροίαις ὀλῶν ἔχοντι τὸ περι φανές, ἀλλ' ἐν τῷ δεικνύειν ἴδιον ὄντα τὸν οὐρανόν. *Ην δέ πως ἀνάγκη, τοὺς τῆς ἀρχαίας ἀνοσιότητος καὶ βεβήλου λατρείας ἀποφοιτῶν ἐπιτεταγμένους, ἐφ' ἑτέραν εὐθὺς μεταχωρῆσαι συνήθειαν, καὶ ὡσε περ τινὰ ζυγὸν ὑπελθεῖν τὴν ὑπὸ Θεῷ τῷ κατὰ φύσ σιν, λατρείαν. Ἀνειμένος γὰρ νοῦς, ἀκάθεκτος, καὶ πολὺ λίαν ἔτοιμος εἰς ἀποφοράν, τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκτοπωτάτων δειμάτων τε καὶ φροντίδος ἐπηρ τημένων, ἀταλαιπώρως κομιδή διάττει πρὸς τὸ εὐθὺ, καὶ ἀπονεύει πρὸς τὸ συμφέρον. Ἐπειδὴ δὲ δι' Υιο πρόσιμεν τῷ Πατρί· · Οὐδεὶς γὰρ ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, φησίν,ε εἰ μὴ δι' ἐμοῦ. Λοιπὸν ἀναγκαίως τὴν δι' Υἱοῦ πρόσοδον καὶ τῆς ἐν αὐτῷ καρποφορίας τοὺς τύπους, ἐθεσμοθέτει λέγων· ο Θυσιαστήριον ἐ γῆς ποιήσεις μοι, καὶ θύσετε ἐπ' αὐτῷ τὰ ὁλοκαυ τώματα, καὶ τὰς θυσίας ὑμῶν, τὰ πρόβατα καὶ τοὺς βόας ὑμῶν, ἐν παντὶ τόπῳ ᾧ ἂν ἐπονομάσω τὸ όνομά μου ἐκεῖ· καὶ ἥξω πρὸς σέ, καὶ εὐλογήσω σε. Ἐὰν δὲ ἐκ λίθων θυσιαστήριον ποιῇς μοι, οὐκ οίκο- δομήσεις αὐτοὺς τμητούς· τὸ γὰρ ἐγχειρίδιόν σου ἐπιβέβληκας ἐπ' αὐτό, καὶ μεμίανται. » Γήϊνον μὲν γὰρ ὀνομάζει θυσιαστήριον τὸν Ἐμμανουήλ « Τέ- γονε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος. » Γῆ δὲ ἐκ γῆς ἡ σαρκός ἐστι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Visne igitur nonnihil de sancto taberna- A culo, et de legali sacerdotio dicamus, ita ut quæ sanctissime sunt utraque de re sancita, nostra ex- quirat oratio? CYR. Est quidem ea res haud facilis : maxima namque nobis opera et labore, Palladi, ad hæc tum intelligenda, tum etiam disserenda, opus erit. Sed, si ita videtur, Dei auxilio freti, aggrediamur: au- disti enim illum aperte dicentem : « Quis dedit os homini ? et quis fecit mutum et surdum, viden- tem et cæcum ? nonne ego Dominus Deus? Et nunc vade, et ego aperiam os tuum ". PALL. Perge igitur, et illam sapientiæ largito- rem ad eam rem adjutorem adhibe. B C CYR. Pergam equidem, atque jam aggrediar ad dicendum, ac de sacris Litteris diligenter testimo- nia colligam. Descendit igitur ignis specie in mon- tem Sina Deus ille universorum conditor, legesque tulit quibus liceret singulas actiones ad rectam veramque normam dirigere. Deinde, ut illos a ve- teri errore abduceret, atque a falso cultu longis- sime removeret, locutus est ad Moysen, qui eo tempore mediator erat. • Hæc dices, inquit, • domui Jacob, et annuntiabis filiis Israel : Vos vi- distis quod e caelo locutus sim vobis : non facie- tis vobis deos argenteos, et deos aureos non facietis vobis ipsis ". » Deos enim falso nomine appellatos colere non permittebat; sed el soli inhærere jubet, qui de superis locis ac de cœlo venerat, quique revera rebus universis dominabatur, cujusque splendor non materiali specie atque colore conti- nebatur; sed in eo quod suum esse cœlum osten- debat. Erat autem quodammodo necessarium, ut, quibus jussum erat, a veteri impietate nefarioque cultu recedere, ii ad consuetudinem aliam illico transirent, ac Dei illius qui secundum naturam Deus est, cultum, tanquam jugum quoddam, sub- irent animus quippe liber ac solutus cohiberi non potest, facillimeque ad absurdissima quæque præ- ceps fertur : idem, si metus atque sollicitudo im- mineat, nullo negotio ad rectum iter accurrit, et ad id quod utile est convertitur. Quoniam vero D per Filium recedimus ad Patrem : « Nemo enim venit ad Patrem, inquit, « nisi per me 7A *; > ideo necesse fuit ut ipsum per Filium accessum, et obla- tionum, quæ per ipsum offerendæ erant, figuras lege sanciret, dicens : • Altare ex terra facies mihi, et immolabitis super ipso holocausta et hostias vestras, oves et boves vestros in omni loco in quo vocavero nomen meum ibi: et veniam ad te, et benedicam tibi. Si autem de lapidibus altare fece- ris mihi, non ædificabis eos sectos; cultum enim tuum injecisti super ipsos, et inquinati sunt o 99. Terrenum enim altare, ipsum Emmanuel appellat : **Exod. IV, 11, 12. * Exod. xx, 22, 23. ” Joan. xiv, 6. " Exod. xx, 24, 25.

ΠΑΛΛ. Βούλει δή οὖν ὀλίγα ἅττα περί τε τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ τῆς κατὰ νόμον ἱερωσύνης λόγω μεν, βασανίζοντος ἡμῖν τοῦ λόγου τὰ ἐπ' ἀμφοῖν ὁσίως τεθεσπισμένα ; ΚΥΡ. Οὐκ ἄτραχὺ μὲν τὸ χρῆμα· πόνου γάρ, οξ- μαι, δεήσει μακροῦ, καὶ ἱδρῶτος ἡμῖν, ὦ Παλλάδια, πρός τε τὸ δύνασθαι συνιέναι ταυτί, καὶ μὴν καὶ φράσαι. Ατάρ, εἴτοι δοκεῖ, Θεῷ πίσυνοι διαστείχω- μεν· διεπύθου γὰρ λέγοντος έναργώς, ο Τίς ἔδωσες στόμα ἀνθρώπῳ; καὶ τίς ἐποίησε δύσκωφον καὶ χωρόν, βλέποντα καὶ τυφλόν ; οὐκ ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός; καὶ νῦν πορεύου καὶ ἐγὼ ἀνοίξω τὸ στόμα σου. Δ ΠΑΛΛ. "Ιθι δὴ οὖν, συλλήπτορα καὶ πρός γε το τὸν τῆς σοφίας ποιούμενος χορηγόν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν εἰμί τοι, καὶ δὴ καὶ ἐρῶ, τὰ ἐξ ἱερῶν Γραμμάτων εὖ μάλα συνενεγκών. Κατέθερε μὲν γὰρ ἐν εἴδει πυρὸς ἐπὶ ὄρος το Σινᾶ Θεὸς ὁ πάντων δημιουργός, καὶ νόμους ἐτίθει, καθ' οὓς ἦν ἕκαστα τῶν πρακτέων ἀποφέρεσθαι πρὸς τὸ εὐθὺς καὶ ἀκιβδήλως ἔχον. Εἶτα τῆς ἀρχαιοτέρας αὐτοὺς ἀποκομίζων πλάνης, καὶ τῆς ἐν Αἰγύπτῳ ψευδολα τρείας ὡς ἀπωτάτω τιθεὶς, προσελάλει Μωση τῷ τηνικάδε μεσιτεύοντι. « Τάδε ερεῖς, φησί, τῷ οἴκῳ Ἰακώβ, καὶ ἀναγγελεῖς τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ. Υμείς έωράκατε, ὅτι ἐκ τοῦ οὐρανοῦ λελάληκα πρὸς ὑμᾶς, οὐ ποιήσετε ἑαυτοῖς θεοὺς ἀργυρούς, καὶ θεοὺς χρυ- σοῦς οὐ ποιήσετε ὑμῖν ἑαυτοῖς. ο θεοῖς μὲν γὰρ οὐχ ἡφίει τοῖς ψευδωνύμοις λατρεύειν. Προσκεῖσθαι δὲ δεῖν ἐπιτάττει μόνῳ τῷ ἄνωθεν ἥκοντι καὶ ἐξ οὐ ρανοῦ, καὶ τῷ κατὰ πάντων οὐσιωδῶς ἀνημμένῳ τὸ κράτος, οὐκ ἐν εὐχροίαις ὀλῶν ἔχοντι τὸ περι φανές, ἀλλ' ἐν τῷ δεικνύειν ἴδιον ὄντα τὸν οὐρανόν. *Ην δέ πως ἀνάγκη, τοὺς τῆς ἀρχαίας ἀνοσιότητος καὶ βεβήλου λατρείας ἀποφοιτῶν ἐπιτεταγμένους, ἐφ' ἑτέραν εὐθὺς μεταχωρῆσαι συνήθειαν, καὶ ὡσε περ τινὰ ζυγὸν ὑπελθεῖν τὴν ὑπὸ Θεῷ τῷ κατὰ φύσ σιν, λατρείαν. Ἀνειμένος γὰρ νοῦς, ἀκάθεκτος, καὶ πολὺ λίαν ἔτοιμος εἰς ἀποφοράν, τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκτοπωτάτων δειμάτων τε καὶ φροντίδος ἐπηρ τημένων, ἀταλαιπώρως κομιδή διάττει πρὸς τὸ εὐθὺ, καὶ ἀπονεύει πρὸς τὸ συμφέρον. Ἐπειδὴ δὲ δι' Υιο πρόσιμεν τῷ Πατρί· · Οὐδεὶς γὰρ ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, φησίν,ε εἰ μὴ δι' ἐμοῦ. Λοιπὸν ἀναγκαίως τὴν δι' Υἱοῦ πρόσοδον καὶ τῆς ἐν αὐτῷ καρποφορίας τοὺς τύπους, ἐθεσμοθέτει λέγων· ο Θυσιαστήριον ἐ γῆς ποιήσεις μοι, καὶ θύσετε ἐπ' αὐτῷ τὰ ὁλοκαυ τώματα, καὶ τὰς θυσίας ὑμῶν, τὰ πρόβατα καὶ τοὺς βόας ὑμῶν, ἐν παντὶ τόπῳ ᾧ ἂν ἐπονομάσω τὸ όνομά μου ἐκεῖ· καὶ ἥξω πρὸς σέ, καὶ εὐλογήσω σε. Ἐὰν δὲ ἐκ λίθων θυσιαστήριον ποιῇς μοι, οὐκ οίκο- δομήσεις αὐτοὺς τμητούς· τὸ γὰρ ἐγχειρίδιόν σου ἐπιβέβληκας ἐπ' αὐτό, καὶ μεμίανται. » Γήϊνον μὲν γὰρ ὀνομάζει θυσιαστήριον τὸν Ἐμμανουήλ « Τέ- γονε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος. » Γῆ δὲ ἐκ γῆς ἡ σαρκός ἐστι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Visne igitur nonnihil de sancto taberna- A culo, et de legali sacerdotio dicamus, ita ut quæ sanctissime sunt utraque de re sancita, nostra ex- quirat oratio? CYR. Est quidem ea res haud facilis : maxima namque nobis opera et labore, Palladi, ad hæc tum intelligenda, tum etiam disserenda, opus erit. Sed, si ita videtur, Dei auxilio freti, aggrediamur: au- disti enim illum aperte dicentem : « Quis dedit os homini ? et quis fecit mutum et surdum, viden- tem et cæcum ? nonne ego Dominus Deus? Et nunc vade, et ego aperiam os tuum ". PALL. Perge igitur, et illam sapientiæ largito- rem ad eam rem adjutorem adhibe. B C CYR. Pergam equidem, atque jam aggrediar ad dicendum, ac de sacris Litteris diligenter testimo- nia colligam. Descendit igitur ignis specie in mon- tem Sina Deus ille universorum conditor, legesque tulit quibus liceret singulas actiones ad rectam veramque normam dirigere. Deinde, ut illos a ve- teri errore abduceret, atque a falso cultu longis- sime removeret, locutus est ad Moysen, qui eo tempore mediator erat. • Hæc dices, inquit, • domui Jacob, et annuntiabis filiis Israel : Vos vi- distis quod e caelo locutus sim vobis : non facie- tis vobis deos argenteos, et deos aureos non facietis vobis ipsis ". » Deos enim falso nomine appellatos colere non permittebat; sed el soli inhærere jubet, qui de superis locis ac de cœlo venerat, quique revera rebus universis dominabatur, cujusque splendor non materiali specie atque colore conti- nebatur; sed in eo quod suum esse cœlum osten- debat. Erat autem quodammodo necessarium, ut, quibus jussum erat, a veteri impietate nefarioque cultu recedere, ii ad consuetudinem aliam illico transirent, ac Dei illius qui secundum naturam Deus est, cultum, tanquam jugum quoddam, sub- irent animus quippe liber ac solutus cohiberi non potest, facillimeque ad absurdissima quæque præ- ceps fertur : idem, si metus atque sollicitudo im- mineat, nullo negotio ad rectum iter accurrit, et ad id quod utile est convertitur. Quoniam vero D per Filium recedimus ad Patrem : « Nemo enim venit ad Patrem, inquit, « nisi per me 7A *; > ideo necesse fuit ut ipsum per Filium accessum, et obla- tionum, quæ per ipsum offerendæ erant, figuras lege sanciret, dicens : • Altare ex terra facies mihi, et immolabitis super ipso holocausta et hostias vestras, oves et boves vestros in omni loco in quo vocavero nomen meum ibi: et veniam ad te, et benedicam tibi. Si autem de lapidibus altare fece- ris mihi, non ædificabis eos sectos; cultum enim tuum injecisti super ipsos, et inquinati sunt o 99. Terrenum enim altare, ipsum Emmanuel appellat : **Exod. IV, 11, 12. * Exod. xx, 22, 23. ” Joan. xiv, 6. " Exod. xx, 24, 25.

ΠΑΛΛ. Βούλει δή οὖν ὀλίγα ἅττα περί τε τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ τῆς κατὰ νόμον ἱερωσύνης λόγω μεν, βασανίζοντος ἡμῖν τοῦ λόγου τὰ ἐπ' ἀμφοῖν ὁσίως τεθεσπισμένα ; ΚΥΡ. Οὐκ ἄτραχὺ μὲν τὸ χρῆμα· πόνου γάρ, οξ- μαι, δεήσει μακροῦ, καὶ ἱδρῶτος ἡμῖν, ὦ Παλλάδια, πρός τε τὸ δύνασθαι συνιέναι ταυτί, καὶ μὴν καὶ φράσαι. Ατάρ, εἴτοι δοκεῖ, Θεῷ πίσυνοι διαστείχω- μεν· διεπύθου γὰρ λέγοντος έναργώς, ο Τίς ἔδωσες στόμα ἀνθρώπῳ; καὶ τίς ἐποίησε δύσκωφον καὶ χωρόν, βλέποντα καὶ τυφλόν ; οὐκ ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός; καὶ νῦν πορεύου καὶ ἐγὼ ἀνοίξω τὸ στόμα σου. Δ ΠΑΛΛ. "Ιθι δὴ οὖν, συλλήπτορα καὶ πρός γε το τὸν τῆς σοφίας ποιούμενος χορηγόν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν εἰμί τοι, καὶ δὴ καὶ ἐρῶ, τὰ ἐξ ἱερῶν Γραμμάτων εὖ μάλα συνενεγκών. Κατέθερε μὲν γὰρ ἐν εἴδει πυρὸς ἐπὶ ὄρος το Σινᾶ Θεὸς ὁ πάντων δημιουργός, καὶ νόμους ἐτίθει, καθ' οὓς ἦν ἕκαστα τῶν πρακτέων ἀποφέρεσθαι πρὸς τὸ εὐθὺς καὶ ἀκιβδήλως ἔχον. Εἶτα τῆς ἀρχαιοτέρας αὐτοὺς ἀποκομίζων πλάνης, καὶ τῆς ἐν Αἰγύπτῳ ψευδολα τρείας ὡς ἀπωτάτω τιθεὶς, προσελάλει Μωση τῷ τηνικάδε μεσιτεύοντι. « Τάδε ερεῖς, φησί, τῷ οἴκῳ Ἰακώβ, καὶ ἀναγγελεῖς τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ. Υμείς έωράκατε, ὅτι ἐκ τοῦ οὐρανοῦ λελάληκα πρὸς ὑμᾶς, οὐ ποιήσετε ἑαυτοῖς θεοὺς ἀργυρούς, καὶ θεοὺς χρυ- σοῦς οὐ ποιήσετε ὑμῖν ἑαυτοῖς. ο θεοῖς μὲν γὰρ οὐχ ἡφίει τοῖς ψευδωνύμοις λατρεύειν. Προσκεῖσθαι δὲ δεῖν ἐπιτάττει μόνῳ τῷ ἄνωθεν ἥκοντι καὶ ἐξ οὐ ρανοῦ, καὶ τῷ κατὰ πάντων οὐσιωδῶς ἀνημμένῳ τὸ κράτος, οὐκ ἐν εὐχροίαις ὀλῶν ἔχοντι τὸ περι φανές, ἀλλ' ἐν τῷ δεικνύειν ἴδιον ὄντα τὸν οὐρανόν. *Ην δέ πως ἀνάγκη, τοὺς τῆς ἀρχαίας ἀνοσιότητος καὶ βεβήλου λατρείας ἀποφοιτῶν ἐπιτεταγμένους, ἐφ' ἑτέραν εὐθὺς μεταχωρῆσαι συνήθειαν, καὶ ὡσε περ τινὰ ζυγὸν ὑπελθεῖν τὴν ὑπὸ Θεῷ τῷ κατὰ φύσ σιν, λατρείαν. Ἀνειμένος γὰρ νοῦς, ἀκάθεκτος, καὶ πολὺ λίαν ἔτοιμος εἰς ἀποφοράν, τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκτοπωτάτων δειμάτων τε καὶ φροντίδος ἐπηρ τημένων, ἀταλαιπώρως κομιδή διάττει πρὸς τὸ εὐθὺ, καὶ ἀπονεύει πρὸς τὸ συμφέρον. Ἐπειδὴ δὲ δι' Υιο πρόσιμεν τῷ Πατρί· · Οὐδεὶς γὰρ ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, φησίν,ε εἰ μὴ δι' ἐμοῦ. Λοιπὸν ἀναγκαίως τὴν δι' Υἱοῦ πρόσοδον καὶ τῆς ἐν αὐτῷ καρποφορίας τοὺς τύπους, ἐθεσμοθέτει λέγων· ο Θυσιαστήριον ἐ γῆς ποιήσεις μοι, καὶ θύσετε ἐπ' αὐτῷ τὰ ὁλοκαυ τώματα, καὶ τὰς θυσίας ὑμῶν, τὰ πρόβατα καὶ τοὺς βόας ὑμῶν, ἐν παντὶ τόπῳ ᾧ ἂν ἐπονομάσω τὸ όνομά μου ἐκεῖ· καὶ ἥξω πρὸς σέ, καὶ εὐλογήσω σε. Ἐὰν δὲ ἐκ λίθων θυσιαστήριον ποιῇς μοι, οὐκ οίκο- δομήσεις αὐτοὺς τμητούς· τὸ γὰρ ἐγχειρίδιόν σου ἐπιβέβληκας ἐπ' αὐτό, καὶ μεμίανται. » Γήϊνον μὲν γὰρ ὀνομάζει θυσιαστήριον τὸν Ἐμμανουήλ « Τέ- γονε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος. » Γῆ δὲ ἐκ γῆς ἡ σαρκός ἐστι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Visne igitur nonnihil de sancto taberna- A culo, et de legali sacerdotio dicamus, ita ut quæ sanctissime sunt utraque de re sancita, nostra ex- quirat oratio? CYR. Est quidem ea res haud facilis : maxima namque nobis opera et labore, Palladi, ad hæc tum intelligenda, tum etiam disserenda, opus erit. Sed, si ita videtur, Dei auxilio freti, aggrediamur: au- disti enim illum aperte dicentem : « Quis dedit os homini ? et quis fecit mutum et surdum, viden- tem et cæcum ? nonne ego Dominus Deus? Et nunc vade, et ego aperiam os tuum ". PALL. Perge igitur, et illam sapientiæ largito- rem ad eam rem adjutorem adhibe. B C CYR. Pergam equidem, atque jam aggrediar ad dicendum, ac de sacris Litteris diligenter testimo- nia colligam. Descendit igitur ignis specie in mon- tem Sina Deus ille universorum conditor, legesque tulit quibus liceret singulas actiones ad rectam veramque normam dirigere. Deinde, ut illos a ve- teri errore abduceret, atque a falso cultu longis- sime removeret, locutus est ad Moysen, qui eo tempore mediator erat. • Hæc dices, inquit, • domui Jacob, et annuntiabis filiis Israel : Vos vi- distis quod e caelo locutus sim vobis : non facie- tis vobis deos argenteos, et deos aureos non facietis vobis ipsis ". » Deos enim falso nomine appellatos colere non permittebat; sed el soli inhærere jubet, qui de superis locis ac de cœlo venerat, quique revera rebus universis dominabatur, cujusque splendor non materiali specie atque colore conti- nebatur; sed in eo quod suum esse cœlum osten- debat. Erat autem quodammodo necessarium, ut, quibus jussum erat, a veteri impietate nefarioque cultu recedere, ii ad consuetudinem aliam illico transirent, ac Dei illius qui secundum naturam Deus est, cultum, tanquam jugum quoddam, sub- irent animus quippe liber ac solutus cohiberi non potest, facillimeque ad absurdissima quæque præ- ceps fertur : idem, si metus atque sollicitudo im- mineat, nullo negotio ad rectum iter accurrit, et ad id quod utile est convertitur. Quoniam vero D per Filium recedimus ad Patrem : « Nemo enim venit ad Patrem, inquit, « nisi per me 7A *; > ideo necesse fuit ut ipsum per Filium accessum, et obla- tionum, quæ per ipsum offerendæ erant, figuras lege sanciret, dicens : • Altare ex terra facies mihi, et immolabitis super ipso holocausta et hostias vestras, oves et boves vestros in omni loco in quo vocavero nomen meum ibi: et veniam ad te, et benedicam tibi. Si autem de lapidibus altare fece- ris mihi, non ædificabis eos sectos; cultum enim tuum injecisti super ipsos, et inquinati sunt o 99. Terrenum enim altare, ipsum Emmanuel appellat : **Exod. IV, 11, 12. * Exod. xx, 22, 23. ” Joan. xiv, 6. " Exod. xx, 24, 25.

μαρτύρια, καὶ τίς ἡ ξύλων ασήπτων γέγονε χρεία. Τι δ᾽ ἂν βούλοιτο δηλοῦν, καὶ τῇ κιβωτῷ τὸ χρυσίον, τὰ τέως ἐν τάξει χρείας τε καὶ κόσμου συντεθειμένα, κυμάτια δὴ λέγω, στρεπτά, κρίκους τε καὶ ἀναφο- ρέας, εἰ περιεργάζοιτο τυχόν, σκληρὸν εὑρήσει τὸ χρῆμα. Καὶ λόγον αὐτοῖς ἐφαρμόσαι τὸν μυστικὸν οὐκ ἔχων, περιττοεπήσει τάχα που, καὶ ὄχλον είν καίων επισωρεύσει ῥημάτων, ταῖς τῶν φιλομαθεστέ ρων ἀκοαῖς. Ἀληθὴς δὲ ἡμῖν ὁ λόγος οὐκ ἐπί τοι μόνης τῆς κιβωτού τυχόν, προσθείην δ' ἂν ὅτι καὶ ἐπί γε τῶν ἄλλων, & δὴ γενέσθαι προστέταχεν. ΠΑΛΛ. Οὐκ ἀπίθανά μοι δοκεῖς διανοεῖσθαί τ καὶ λέγειν. Τοιγάρτοι μεθεὶς τό γε ἧκον, ώς φής, εἰς συμμετρίαν τε καὶ χρείαν, ήγουν εἰς κόσμον τῶν ἀποτελεσμάτων, ἐπ' αὐτὸ διάττειν ἐπείγου τὸ τοῖς θεωρήμασιν, ἀναγκαῖον, τοῦτ' ἔστι, τίνα τρόπον αὐτὸς ἡμῖν ὁ Χριστὸς σημαίνεται διὰ τῶν παραδε δ δειγμένων, ήτοι κατεσκευασμένων, ἀμελητί δια σάφει. ΚΥΡ. Οὐκοῦν, ἐγὼ μὲν, ὡς ἔνι φράσαι τε καὶ νοεῖν, πειράσομαι. Διαμαρτάνοντι δέ τ' ἀληθοῦς, καὶ μεῖον ἢ χρὴ τῇ τῶν νοημάτων ὑπεροχῇ προσβάλ- λοντι, συγγνώμων ἔσο. Τὸ γὰρ ἐν ἐσόπτρῳ τε καὶ αἰνίγματι βλέπειν, ἀποσφήλειεν ἂν ἔσθ᾽ ὅτε καὶ τὸν ἀκριβῆ τε καὶ ἐμφρονα νοῦν. ΠΑΛΑ, Εὖ λέγεις. ΚΥΡ. Η κιβωτός ἡμῖν, ὦ Παλλάδια, τύπος ἂν εἴη καὶ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ. Τὸν γὰρ τῆς ἐνανθρωπή- σεως τοῦ Μονογενοῦς ἀνασκοπούμενοι τρόπον, καθά περ ἐν κιβωτῷ τῷ ἐκ Παρθένου ναῷ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἐνηυλισμένον οψόμεθα. « Κατῴχησε γὰρ ἐν αὐτῷ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σω- ματικῶς, » κατὰ τὰς Γραφάς. Λόγος δὲ ἦν Θεοῦ, τὰ ἐν τῇ κιβωτῷ μαρτύρια. Καὶ ἄσηπτα μὲν ἦν αὐτῆς τὰ ξύλα, χρυσῷ δὲ τῷ καθαρῷ καὶ δοκιμωτάτῳ κατεκαλλύνετο, ἔσωθέν τε καὶ ἔξωθεν. Αφθαρτον γὰρ τὸ σῶμα Χριστοῦ, καθάπερ τινὶ χρυσῷ, τῇ τοῦ ἐνοικοῦντος Λόγου δυνάμει και λαμπρότητι, καὶ τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος φύσει καὶ ἐνεργεία ζωοποιῷ, πρὸς ἀφθαρσίαν διακρατούμενον. Διά γάρ τοι τοῦτο καὶ ζωοποιεῖν λέγεται Χριστός. Ζωή γὰρ ἂν κατὰ φύσιν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, τῇ δυο νάμει τοῦ ἰδίου πνεύματος τὸν ἴδιον αὐτὸς ἀν- εξωοποίει ναόν, φθορᾶς ἀνωτέρω τιθείς. Η γὰρ σάρξ αὐτοῦ οὐκ οἶδε διαφθοράν, » κατὰ τὴν τοῦ ἁγίου Παύλου φωνήν. Προσεφώνει δέ που καὶ Ἰουδαίοις, περὶ τοῦ ἰδίου σώματος· ο Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν· › καὶ μὴν καὶ ὁ Πέτρος τεθανατῶσθαι μὲν σαρκί, φησὶν, αὐτὸν, ἐζωοποιῆσθαι δὲ πνεύματι. Σύμβολον οὖν ἄρα τῆς ὑπερλάμπρου θεότητος, ὁ χρυσὸς, ἐπαληλειμμένης ὥσπερ τῷ ἁγίῳ σώματι, καὶ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ λαμ- πρότητά τε καὶ ἀφθαρσίαν ἐνιείσης ἀποῤῥήτως, καὶ ὡς αυτή που μόνη καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν ή θεία τε καὶ ὑπὲρ νοῦν ἐπίσταται φύσις. Εἰ γὰρ ι Οἱ δίκαιοι κατὰ A NOS DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX.' rate pervestigare, fortassis inveniet ille quidem quid sit arca, quidve testimonia quæ in ea centi nebantur, quidve usus imputribilium lignorum fue rit. Sed tamen quid sibi velit illud in arca aurum, quidve ea quæ interim ad usum ejus et ornatum composita sunt, cymatia, inquam, et versatilia, cir- culi etiam ac vectes, si curiosius exquirat, arduum ac difficile opus inveniet. Cum itaque mystiçam ra- tionem illis aptare nequeat, supervacaneo sermone redundabit fortasse, et inanium verborum turba studiosorum aures onerabit. Idque, quod dicimus, non in arca sola verum est, sed in aliis etiam quæ feri jussit. B PALL. Mihi vero non absurde sentire ac dicers videris. Igitur, iis pretermissis quæ ad con gruentiam et usum, ut dicis, seu ornatum operum pertinent, ad ea potius explicanda perge, quæ sunt ad contemplationem necessaria, id est, quomodo nobis Christus ipse per ea quæ, vel ostensa, vel opere perfecta sunt, significetur, id vero sine cun- ctatione explica. CYR. Ego vero, ut potero, et intelligere, et ex- plicare conabor: sed, si a veritate aberravero, et minus quam oporteat, sensuum præstantiam asse cutus fuero, veniam dabis: nam quia in speculo et ænigmate videmus, efficitur nonnunquam ut vel prudens et diligens animus labatur. PALL. Recte dicis. CYR. Arca igitur, Palladi, ut ego sentio, imago ac figura Christi est: nam, si consideremus qua ratione ille Unigenitus sit homo factus, illud ex Deo Patre Verbum in eo templo, quod ex Virgine sum- psit, tanquam in arca diversatum fuisse videbimus : • Habitavit enim in eo omnis plenitudo divinitatis corporaliter ", » ut scriptum est. Verbum autem Dei erant illa in arca testimonia ; ac ligna quidem arcæ imputribilia erant, auro etiam purissimo ac probatissimo interius et exterius ornata : incor- ruptibile namque erat Christi corpus, quod vi at que splendore Verbi inhabitantis, et vivificante sancti Spiritus natura atque efficientia, tanquam auro quodam in incorruptione contineretur: nam ob eam causam vivificare etiam Christus dicitur; cum enim illud ex Deo Patre Verbum suapte na- C D lura vita esset, sui spiritus vi suum templum vivir es Coloss. 11, 9. " Act. 11, 31. 1º Joan. 19. fcabat, atque ut corruptionis expers esset, elicie bat. . Caro enim ejus non vidit corruptionem juxta beati Pauli vocem. Loquebatur etiam ad Ju- dasos de corpore suo : • Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud "., Quinetiam Petrus illum quidem carne mortificatum ait, sed vivifica- tum spiritu ". Symbolum est igitur aurum ipsum splendidissimae divinitatis, qua sanctum illud corpus veluti illitum erat, quæque suum ipsa splendorem et incorruptionem ineffabiliter immittebat, ut ipsa profecto sola, et quidem per se novit divina illa, et quæ intelligentiam omnem superat, natura. Nam. " Petr. ut, 18.

μαρτύρια, καὶ τίς ἡ ξύλων ασήπτων γέγονε χρεία. Τι δ᾽ ἂν βούλοιτο δηλοῦν, καὶ τῇ κιβωτῷ τὸ χρυσίον, τὰ τέως ἐν τάξει χρείας τε καὶ κόσμου συντεθειμένα, κυμάτια δὴ λέγω, στρεπτά, κρίκους τε καὶ ἀναφο- ρέας, εἰ περιεργάζοιτο τυχόν, σκληρὸν εὑρήσει τὸ χρῆμα. Καὶ λόγον αὐτοῖς ἐφαρμόσαι τὸν μυστικὸν οὐκ ἔχων, περιττοεπήσει τάχα που, καὶ ὄχλον είν καίων επισωρεύσει ῥημάτων, ταῖς τῶν φιλομαθεστέ ρων ἀκοαῖς. Ἀληθὴς δὲ ἡμῖν ὁ λόγος οὐκ ἐπί τοι μόνης τῆς κιβωτού τυχόν, προσθείην δ' ἂν ὅτι καὶ ἐπί γε τῶν ἄλλων, & δὴ γενέσθαι προστέταχεν. ΠΑΛΛ. Οὐκ ἀπίθανά μοι δοκεῖς διανοεῖσθαί τ καὶ λέγειν. Τοιγάρτοι μεθεὶς τό γε ἧκον, ώς φής, εἰς συμμετρίαν τε καὶ χρείαν, ήγουν εἰς κόσμον τῶν ἀποτελεσμάτων, ἐπ' αὐτὸ διάττειν ἐπείγου τὸ τοῖς θεωρήμασιν, ἀναγκαῖον, τοῦτ' ἔστι, τίνα τρόπον αὐτὸς ἡμῖν ὁ Χριστὸς σημαίνεται διὰ τῶν παραδε δ δειγμένων, ήτοι κατεσκευασμένων, ἀμελητί δια σάφει. ΚΥΡ. Οὐκοῦν, ἐγὼ μὲν, ὡς ἔνι φράσαι τε καὶ νοεῖν, πειράσομαι. Διαμαρτάνοντι δέ τ' ἀληθοῦς, καὶ μεῖον ἢ χρὴ τῇ τῶν νοημάτων ὑπεροχῇ προσβάλ- λοντι, συγγνώμων ἔσο. Τὸ γὰρ ἐν ἐσόπτρῳ τε καὶ αἰνίγματι βλέπειν, ἀποσφήλειεν ἂν ἔσθ᾽ ὅτε καὶ τὸν ἀκριβῆ τε καὶ ἐμφρονα νοῦν. ΠΑΛΑ, Εὖ λέγεις. ΚΥΡ. Η κιβωτός ἡμῖν, ὦ Παλλάδια, τύπος ἂν εἴη καὶ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ. Τὸν γὰρ τῆς ἐνανθρωπή- σεως τοῦ Μονογενοῦς ἀνασκοπούμενοι τρόπον, καθά περ ἐν κιβωτῷ τῷ ἐκ Παρθένου ναῷ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἐνηυλισμένον οψόμεθα. « Κατῴχησε γὰρ ἐν αὐτῷ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σω- ματικῶς, » κατὰ τὰς Γραφάς. Λόγος δὲ ἦν Θεοῦ, τὰ ἐν τῇ κιβωτῷ μαρτύρια. Καὶ ἄσηπτα μὲν ἦν αὐτῆς τὰ ξύλα, χρυσῷ δὲ τῷ καθαρῷ καὶ δοκιμωτάτῳ κατεκαλλύνετο, ἔσωθέν τε καὶ ἔξωθεν. Αφθαρτον γὰρ τὸ σῶμα Χριστοῦ, καθάπερ τινὶ χρυσῷ, τῇ τοῦ ἐνοικοῦντος Λόγου δυνάμει και λαμπρότητι, καὶ τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος φύσει καὶ ἐνεργεία ζωοποιῷ, πρὸς ἀφθαρσίαν διακρατούμενον. Διά γάρ τοι τοῦτο καὶ ζωοποιεῖν λέγεται Χριστός. Ζωή γὰρ ἂν κατὰ φύσιν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, τῇ δυο νάμει τοῦ ἰδίου πνεύματος τὸν ἴδιον αὐτὸς ἀν- εξωοποίει ναόν, φθορᾶς ἀνωτέρω τιθείς. Η γὰρ σάρξ αὐτοῦ οὐκ οἶδε διαφθοράν, » κατὰ τὴν τοῦ ἁγίου Παύλου φωνήν. Προσεφώνει δέ που καὶ Ἰουδαίοις, περὶ τοῦ ἰδίου σώματος· ο Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν· › καὶ μὴν καὶ ὁ Πέτρος τεθανατῶσθαι μὲν σαρκί, φησὶν, αὐτὸν, ἐζωοποιῆσθαι δὲ πνεύματι. Σύμβολον οὖν ἄρα τῆς ὑπερλάμπρου θεότητος, ὁ χρυσὸς, ἐπαληλειμμένης ὥσπερ τῷ ἁγίῳ σώματι, καὶ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ λαμ- πρότητά τε καὶ ἀφθαρσίαν ἐνιείσης ἀποῤῥήτως, καὶ ὡς αυτή που μόνη καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν ή θεία τε καὶ ὑπὲρ νοῦν ἐπίσταται φύσις. Εἰ γὰρ ι Οἱ δίκαιοι κατὰ A NOS DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX.' rate pervestigare, fortassis inveniet ille quidem quid sit arca, quidve testimonia quæ in ea centi nebantur, quidve usus imputribilium lignorum fue rit. Sed tamen quid sibi velit illud in arca aurum, quidve ea quæ interim ad usum ejus et ornatum composita sunt, cymatia, inquam, et versatilia, cir- culi etiam ac vectes, si curiosius exquirat, arduum ac difficile opus inveniet. Cum itaque mystiçam ra- tionem illis aptare nequeat, supervacaneo sermone redundabit fortasse, et inanium verborum turba studiosorum aures onerabit. Idque, quod dicimus, non in arca sola verum est, sed in aliis etiam quæ feri jussit. B PALL. Mihi vero non absurde sentire ac dicers videris. Igitur, iis pretermissis quæ ad con gruentiam et usum, ut dicis, seu ornatum operum pertinent, ad ea potius explicanda perge, quæ sunt ad contemplationem necessaria, id est, quomodo nobis Christus ipse per ea quæ, vel ostensa, vel opere perfecta sunt, significetur, id vero sine cun- ctatione explica. CYR. Ego vero, ut potero, et intelligere, et ex- plicare conabor: sed, si a veritate aberravero, et minus quam oporteat, sensuum præstantiam asse cutus fuero, veniam dabis: nam quia in speculo et ænigmate videmus, efficitur nonnunquam ut vel prudens et diligens animus labatur. PALL. Recte dicis. CYR. Arca igitur, Palladi, ut ego sentio, imago ac figura Christi est: nam, si consideremus qua ratione ille Unigenitus sit homo factus, illud ex Deo Patre Verbum in eo templo, quod ex Virgine sum- psit, tanquam in arca diversatum fuisse videbimus : • Habitavit enim in eo omnis plenitudo divinitatis corporaliter ", » ut scriptum est. Verbum autem Dei erant illa in arca testimonia ; ac ligna quidem arcæ imputribilia erant, auro etiam purissimo ac probatissimo interius et exterius ornata : incor- ruptibile namque erat Christi corpus, quod vi at que splendore Verbi inhabitantis, et vivificante sancti Spiritus natura atque efficientia, tanquam auro quodam in incorruptione contineretur: nam ob eam causam vivificare etiam Christus dicitur; cum enim illud ex Deo Patre Verbum suapte na- C D lura vita esset, sui spiritus vi suum templum vivir es Coloss. 11, 9. " Act. 11, 31. 1º Joan. 19. fcabat, atque ut corruptionis expers esset, elicie bat. . Caro enim ejus non vidit corruptionem juxta beati Pauli vocem. Loquebatur etiam ad Ju- dasos de corpore suo : • Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud "., Quinetiam Petrus illum quidem carne mortificatum ait, sed vivifica- tum spiritu ". Symbolum est igitur aurum ipsum splendidissimae divinitatis, qua sanctum illud corpus veluti illitum erat, quæque suum ipsa splendorem et incorruptionem ineffabiliter immittebat, ut ipsa profecto sola, et quidem per se novit divina illa, et quæ intelligentiam omnem superat, natura. Nam. " Petr. ut, 18.

Α ήγουν τὰ πολλοῖς δυσπόριστα τυχὸν, ἀλλὰ καὶ τρίχας αἰγείας, καὶ κριῶν δέρματα, δεικνὺς ὅτι καὶ τὰ βραχύ τε καὶ εὐτελὲς, εἰ μηδὲν ἔχοι λαμπρότερον δ καρποφορεῖν ᾑρημένος, οὐκ ἀπόβλητον τῷ Θεῷ· τάχα που καὶ ἐν ἴσῳ τοῖς τιμιωτάτοις, ἢ καὶ ἐν ἐπαίνῳ μείζονι, καθάπερ αμέλει καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἐθαύμαστον ἠφίει τὴν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις χήραν, τῷ γαζοφυλακίῳ προσάγουσαν βραχύ τι καὶ εὐπό ριστον κομιδή, μέγα δ᾽ ἴσως τοῖς ἐν ἐσχάτῃ πενία, οὓς δὴ καὶ κατατρύχειν εἰκὸς καὶ τῶν ἄγαν εὐτελε στάτων τὴν ἀπεμπολήν. Ληφθεισῶν δὲ τῶν ἀπαρ χῶν, « Αγίασμά μοι ποιήσεις, ο φησί, καὶ ὀφθες σομαι ἐν ὑμῖν. ο Επιφαίνεται γὰρ ἐν Ἐκκλησίᾳ Χριστὸς, καὶ ἐπιλάμπει τοῖς ἐν αὐτῇ, κατά γε τὸ ἐν Ψαλμοῖς, ο Θεός Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. η Επιτήρει δὲ ὅπως, καίτοι καταβεβηκὼς ἐπὶ τὸ ὄρος ἐν εἴδει πυρὸς, ὀφθείς τε τῷ λαῷ παντί γέγρα πται γὰρ οὕτως, ὡς οὔπω φανείς, τὸ ὑφθήσομαι, φησὶν, ἐν ὑμῖν, ἐγηγερμένου τοῦ ἁγιάσματος. Μόνος γὰρ οὐχὶ διακεκραγὼς ὁρᾶται σαφῶς, ὅτι σκιαὶ μὲν, αἱ ὀπτασίαι ἐκεῖναι τῆς ἀληθοῦς θεοπτίας. Η ἀληθὴς ἀνάδειξις, ὁ Χριστὸς, ἐν ᾧ καὶ αὐτὸν τεθεά μεθα τὸν Πατέρα. Καὶ γοῦν Ιουδαίους ολομένους ὅτι τεθέανται κατὰ τὸ ἀληθὲς ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ τὸν τῶν ὅλων Θεὸν, ἀνούστατα διατιθεμένους διήλεγχε λέγων· « Ούτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε, οὔτε είδος αὐτοῦ ἑωράκατε, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ἔχετε ἐν ὑμῖν μένοντα, ὅτι ἂν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος, τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε. » Οὐκοῦν ὀφθήσομαι, φησὶν, ἐν ὑμῖν ἐγηγερμένου τοῦ ἁγιάσματος. Τοῦτο δὲ ἦν Εκκλησίας τύπος, καθ' ομοιότητα γενομένης τῆς άνω. Καὶ γάρ τοι φησί, ο ποιήσεις μοι κατά πάντα ὅσα δεικνύω σοι ἐν τῷ ὄρει, οὕτω ποιήσεις. » Παραδεί χθη γάρ τοι τῷ μακαρίῳ Μωσῇ τύπος, ὡς ἔφην, τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν, καὶ πολυειδῶς αὐτὸς ὡς ἐν σκιᾷ πλαττόμενος ὁ δι' ἡμᾶς γενόμενος ἄνθρωπος, Ἐφ' ἑκάστῳ γε μὴν τῶν παραδειγμάτων πολὺς ἄν γένοιτο και μακρὸς ὁ λόγος, καὶ ἰσχνομυθίας Εμπ πλεως. Ἐπειδὴ δὲ ἐστι τὰ μὲν ἰδιά τε καὶ πρέποντα τῇ τῶν γεγονότων κατασκευῇ, τὰ δὲ πρὸς τὴν τῶν θεωρημάτων ἀπονένευσε χρείαν, φέρε, λέγωμεν τὰ εἰς γε τοῦτο λυσιτελή, μεθέντες τὰ ἕτερα. Ρ ΠΑΛΛ. Οὐ συνίημι φής. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν ὁ φημι συνήσεις γάρ, οίμαι, καὶ λίαν ἀμογητι κιβωτόν γενέσθαι προστέταχεν ἐκ ξύλων ἀσήπτων, Εσωθέν τε καὶ ἔξωθεν χρυσίῳ καθαρῷ διαπεπυκασμένην, καὶ τὰ καλούμενα μαρτ τύρια, τοῦτ' ἔστι, τὸν νόμον ὡς ἐν πλαξὶν ὠδίνουσαν, καὶ οὐ μέχρι τούτων τὰ ἐπ' αὐτήν· ἀναφορέας γὰρ δὴ γενέσθαι προστάττει πάλιν ἐξ ἀσήπτων ξύλων, ἐν ἴσῳ κεχρυσωμένους, χρυσούς τε δακτυλίους καὶ στρεπτά κύκλῳ. Μηκός τε καὶ πλάτος καὶ ὕψος ὠρί σατο τῷ τεχνήματι. Αλλ' εἰ βούλοιτό τις πολυπρα γμονεῖν εὖ μάλα τὰ τοιάδε μυστικῶς, εὑρήσει μὲν ἴσως, ὅ τί ποτέ ἐστιν ἡ κιβωτὸς, καὶ τὰ ἐν αὐτῇ 10, 11. ‹ " S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. B rebat, aut ea fortasse quæ vulgo suppeditari dimi- cile possent, sed etiam pilos caprarum et arietum pelles, ut ostenderet exiguum ac vile muuus, si nihil is qui offerre decreverit, praestantius habeat, minime a Deo respui, atque etiam fortasse rebus quæ in maximo pretio sunt, æquari, aut magis quo. que laudari, ut certe Christus fecit, cum haud sine admiratione viduam illam excepit, quæ Jerosolymis in gazophylacium exiguum illud quidem, et quod facillime comparari posset, intulit, sed magnum iis fortasse qui in summa inopia versantur, quos ve- risimile est etiam vilissimarum rerum amissione verari. Acceptis ergo primitiis, Sanctuarium mihi «facies, inquit, et apparebo vobis : » {llucet enim in Ecclesia Christus, et iis qui in ea manent, affulget, ut est in Psalmis : Deus Dominus, et il- luxit nobis ". » llud autem observes velim, quam vis ille ignis specie descendisset in montem, et a populo universo visus esset (sic enim scriptum est); tamen sic eum dicere, Apparebo vobis, posteaquam exstructum fuerit sanctuarium, quasi nondum ap- paruisset : pene enim aperte clamare videtur vi- siones illas veræ illius Dei visionis umbras fuisse; veram autem ostensionem ipsum se Christum esse, in quo ipsum quoque Patrem conspeximus. Itaque Judæos, qui se arbitrabantur rerum universarum Deum in monte Sina vere conspexisse, stultissime id sibi persuasisse coarguit, dicens : « Neque vo- cem ejus audistis, neque speciem ejus vidi̟- stis, et sermonem ejus non habetis in vobis manen- tem, quia, quem ille misit, huic vos non credi- tis ". . Ego apparebo iu vobis, inquit, exstructo sanctuario: id autem figura erat Ecclesiæ, ad illius supernæ similitudinem factæ. Ait enim : « Facies mihi juxta omnia quæcunque monstravero tibi in monte, sic facies. » Ostensum est enim aliquid beato Moysi, figura nimirum, ut modo dixi, sancta- rum Ecclesiarum, et ipse ille varie tanquam in umbra efformatus, qui pro nobis est homo factus. De singulis autem exemplaribus si dicere volueri- mus, prolixus erit et longus sermo, et nimiæ sub- tilitatis plenus. Sed quoniam nonnulla sunt quæ proprie ad illorum operum constructionem pertinent, alia vero ad contemplationis usum spectant, age, quæ ad eam rem utilia sunt, de iis dicamus, omittamus cætera. C PALL. Non satis quod dicis intelligo. CYR. Adverte igitur quod dicturus sum : intel- liges enim, et quidem perfacile, ut opinor. Arcam fleri jussit de lignis imputribilibus, et intrinsecus et extrinsecus quro mundo tectam ', quæ contine- ret illa, quæ vocabantur testimonia, id est legem, ut in tabulis parturientem ; neque vero hiç finis ejus exstructionis fuit; nam et vectes feri jubet rursus ex lignis imputribilibus æque deauratos, et aureos annulos, et versatilia circumquaque; longi- tudinem quoque, ac latitudinem, et altitudinem, quanta futura esset in eo opificio, definivit. Ve- rum, si quis velit hujusmodi res mystice et accu- 4ª Psal. cxvii, 27. ** Joan. v, 37, 38. Exod. XXV,

Α ήγουν τὰ πολλοῖς δυσπόριστα τυχὸν, ἀλλὰ καὶ τρίχας αἰγείας, καὶ κριῶν δέρματα, δεικνὺς ὅτι καὶ τὰ βραχύ τε καὶ εὐτελὲς, εἰ μηδὲν ἔχοι λαμπρότερον δ καρποφορεῖν ᾑρημένος, οὐκ ἀπόβλητον τῷ Θεῷ· τάχα που καὶ ἐν ἴσῳ τοῖς τιμιωτάτοις, ἢ καὶ ἐν ἐπαίνῳ μείζονι, καθάπερ αμέλει καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἐθαύμαστον ἠφίει τὴν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις χήραν, τῷ γαζοφυλακίῳ προσάγουσαν βραχύ τι καὶ εὐπό ριστον κομιδή, μέγα δ᾽ ἴσως τοῖς ἐν ἐσχάτῃ πενία, οὓς δὴ καὶ κατατρύχειν εἰκὸς καὶ τῶν ἄγαν εὐτελε στάτων τὴν ἀπεμπολήν. Ληφθεισῶν δὲ τῶν ἀπαρ χῶν, « Αγίασμά μοι ποιήσεις, ο φησί, καὶ ὀφθες σομαι ἐν ὑμῖν. ο Επιφαίνεται γὰρ ἐν Ἐκκλησίᾳ Χριστὸς, καὶ ἐπιλάμπει τοῖς ἐν αὐτῇ, κατά γε τὸ ἐν Ψαλμοῖς, ο Θεός Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. η Επιτήρει δὲ ὅπως, καίτοι καταβεβηκὼς ἐπὶ τὸ ὄρος ἐν εἴδει πυρὸς, ὀφθείς τε τῷ λαῷ παντί γέγρα πται γὰρ οὕτως, ὡς οὔπω φανείς, τὸ ὑφθήσομαι, φησὶν, ἐν ὑμῖν, ἐγηγερμένου τοῦ ἁγιάσματος. Μόνος γὰρ οὐχὶ διακεκραγὼς ὁρᾶται σαφῶς, ὅτι σκιαὶ μὲν, αἱ ὀπτασίαι ἐκεῖναι τῆς ἀληθοῦς θεοπτίας. Η ἀληθὴς ἀνάδειξις, ὁ Χριστὸς, ἐν ᾧ καὶ αὐτὸν τεθεά μεθα τὸν Πατέρα. Καὶ γοῦν Ιουδαίους ολομένους ὅτι τεθέανται κατὰ τὸ ἀληθὲς ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ τὸν τῶν ὅλων Θεὸν, ἀνούστατα διατιθεμένους διήλεγχε λέγων· « Ούτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε, οὔτε είδος αὐτοῦ ἑωράκατε, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ἔχετε ἐν ὑμῖν μένοντα, ὅτι ἂν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος, τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε. » Οὐκοῦν ὀφθήσομαι, φησὶν, ἐν ὑμῖν ἐγηγερμένου τοῦ ἁγιάσματος. Τοῦτο δὲ ἦν Εκκλησίας τύπος, καθ' ομοιότητα γενομένης τῆς άνω. Καὶ γάρ τοι φησί, ο ποιήσεις μοι κατά πάντα ὅσα δεικνύω σοι ἐν τῷ ὄρει, οὕτω ποιήσεις. » Παραδεί χθη γάρ τοι τῷ μακαρίῳ Μωσῇ τύπος, ὡς ἔφην, τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν, καὶ πολυειδῶς αὐτὸς ὡς ἐν σκιᾷ πλαττόμενος ὁ δι' ἡμᾶς γενόμενος ἄνθρωπος, Ἐφ' ἑκάστῳ γε μὴν τῶν παραδειγμάτων πολὺς ἄν γένοιτο και μακρὸς ὁ λόγος, καὶ ἰσχνομυθίας Εμπ πλεως. Ἐπειδὴ δὲ ἐστι τὰ μὲν ἰδιά τε καὶ πρέποντα τῇ τῶν γεγονότων κατασκευῇ, τὰ δὲ πρὸς τὴν τῶν θεωρημάτων ἀπονένευσε χρείαν, φέρε, λέγωμεν τὰ εἰς γε τοῦτο λυσιτελή, μεθέντες τὰ ἕτερα. Ρ ΠΑΛΛ. Οὐ συνίημι φής. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν ὁ φημι συνήσεις γάρ, οίμαι, καὶ λίαν ἀμογητι κιβωτόν γενέσθαι προστέταχεν ἐκ ξύλων ἀσήπτων, Εσωθέν τε καὶ ἔξωθεν χρυσίῳ καθαρῷ διαπεπυκασμένην, καὶ τὰ καλούμενα μαρτ τύρια, τοῦτ' ἔστι, τὸν νόμον ὡς ἐν πλαξὶν ὠδίνουσαν, καὶ οὐ μέχρι τούτων τὰ ἐπ' αὐτήν· ἀναφορέας γὰρ δὴ γενέσθαι προστάττει πάλιν ἐξ ἀσήπτων ξύλων, ἐν ἴσῳ κεχρυσωμένους, χρυσούς τε δακτυλίους καὶ στρεπτά κύκλῳ. Μηκός τε καὶ πλάτος καὶ ὕψος ὠρί σατο τῷ τεχνήματι. Αλλ' εἰ βούλοιτό τις πολυπρα γμονεῖν εὖ μάλα τὰ τοιάδε μυστικῶς, εὑρήσει μὲν ἴσως, ὅ τί ποτέ ἐστιν ἡ κιβωτὸς, καὶ τὰ ἐν αὐτῇ 10, 11. ‹ " S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. B rebat, aut ea fortasse quæ vulgo suppeditari dimi- cile possent, sed etiam pilos caprarum et arietum pelles, ut ostenderet exiguum ac vile muuus, si nihil is qui offerre decreverit, praestantius habeat, minime a Deo respui, atque etiam fortasse rebus quæ in maximo pretio sunt, æquari, aut magis quo. que laudari, ut certe Christus fecit, cum haud sine admiratione viduam illam excepit, quæ Jerosolymis in gazophylacium exiguum illud quidem, et quod facillime comparari posset, intulit, sed magnum iis fortasse qui in summa inopia versantur, quos ve- risimile est etiam vilissimarum rerum amissione verari. Acceptis ergo primitiis, Sanctuarium mihi «facies, inquit, et apparebo vobis : » {llucet enim in Ecclesia Christus, et iis qui in ea manent, affulget, ut est in Psalmis : Deus Dominus, et il- luxit nobis ". » llud autem observes velim, quam vis ille ignis specie descendisset in montem, et a populo universo visus esset (sic enim scriptum est); tamen sic eum dicere, Apparebo vobis, posteaquam exstructum fuerit sanctuarium, quasi nondum ap- paruisset : pene enim aperte clamare videtur vi- siones illas veræ illius Dei visionis umbras fuisse; veram autem ostensionem ipsum se Christum esse, in quo ipsum quoque Patrem conspeximus. Itaque Judæos, qui se arbitrabantur rerum universarum Deum in monte Sina vere conspexisse, stultissime id sibi persuasisse coarguit, dicens : « Neque vo- cem ejus audistis, neque speciem ejus vidi̟- stis, et sermonem ejus non habetis in vobis manen- tem, quia, quem ille misit, huic vos non credi- tis ". . Ego apparebo iu vobis, inquit, exstructo sanctuario: id autem figura erat Ecclesiæ, ad illius supernæ similitudinem factæ. Ait enim : « Facies mihi juxta omnia quæcunque monstravero tibi in monte, sic facies. » Ostensum est enim aliquid beato Moysi, figura nimirum, ut modo dixi, sancta- rum Ecclesiarum, et ipse ille varie tanquam in umbra efformatus, qui pro nobis est homo factus. De singulis autem exemplaribus si dicere volueri- mus, prolixus erit et longus sermo, et nimiæ sub- tilitatis plenus. Sed quoniam nonnulla sunt quæ proprie ad illorum operum constructionem pertinent, alia vero ad contemplationis usum spectant, age, quæ ad eam rem utilia sunt, de iis dicamus, omittamus cætera. C PALL. Non satis quod dicis intelligo. CYR. Adverte igitur quod dicturus sum : intel- liges enim, et quidem perfacile, ut opinor. Arcam fleri jussit de lignis imputribilibus, et intrinsecus et extrinsecus quro mundo tectam ', quæ contine- ret illa, quæ vocabantur testimonia, id est legem, ut in tabulis parturientem ; neque vero hiç finis ejus exstructionis fuit; nam et vectes feri jubet rursus ex lignis imputribilibus æque deauratos, et aureos annulos, et versatilia circumquaque; longi- tudinem quoque, ac latitudinem, et altitudinem, quanta futura esset in eo opificio, definivit. Ve- rum, si quis velit hujusmodi res mystice et accu- 4ª Psal. cxvii, 27. ** Joan. v, 37, 38. Exod. XXV,

Α ήγουν τὰ πολλοῖς δυσπόριστα τυχὸν, ἀλλὰ καὶ τρίχας αἰγείας, καὶ κριῶν δέρματα, δεικνὺς ὅτι καὶ τὰ βραχύ τε καὶ εὐτελὲς, εἰ μηδὲν ἔχοι λαμπρότερον δ καρποφορεῖν ᾑρημένος, οὐκ ἀπόβλητον τῷ Θεῷ· τάχα που καὶ ἐν ἴσῳ τοῖς τιμιωτάτοις, ἢ καὶ ἐν ἐπαίνῳ μείζονι, καθάπερ αμέλει καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἐθαύμαστον ἠφίει τὴν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις χήραν, τῷ γαζοφυλακίῳ προσάγουσαν βραχύ τι καὶ εὐπό ριστον κομιδή, μέγα δ᾽ ἴσως τοῖς ἐν ἐσχάτῃ πενία, οὓς δὴ καὶ κατατρύχειν εἰκὸς καὶ τῶν ἄγαν εὐτελε στάτων τὴν ἀπεμπολήν. Ληφθεισῶν δὲ τῶν ἀπαρ χῶν, « Αγίασμά μοι ποιήσεις, ο φησί, καὶ ὀφθες σομαι ἐν ὑμῖν. ο Επιφαίνεται γὰρ ἐν Ἐκκλησίᾳ Χριστὸς, καὶ ἐπιλάμπει τοῖς ἐν αὐτῇ, κατά γε τὸ ἐν Ψαλμοῖς, ο Θεός Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. η Επιτήρει δὲ ὅπως, καίτοι καταβεβηκὼς ἐπὶ τὸ ὄρος ἐν εἴδει πυρὸς, ὀφθείς τε τῷ λαῷ παντί γέγρα πται γὰρ οὕτως, ὡς οὔπω φανείς, τὸ ὑφθήσομαι, φησὶν, ἐν ὑμῖν, ἐγηγερμένου τοῦ ἁγιάσματος. Μόνος γὰρ οὐχὶ διακεκραγὼς ὁρᾶται σαφῶς, ὅτι σκιαὶ μὲν, αἱ ὀπτασίαι ἐκεῖναι τῆς ἀληθοῦς θεοπτίας. Η ἀληθὴς ἀνάδειξις, ὁ Χριστὸς, ἐν ᾧ καὶ αὐτὸν τεθεά μεθα τὸν Πατέρα. Καὶ γοῦν Ιουδαίους ολομένους ὅτι τεθέανται κατὰ τὸ ἀληθὲς ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ τὸν τῶν ὅλων Θεὸν, ἀνούστατα διατιθεμένους διήλεγχε λέγων· « Ούτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε, οὔτε είδος αὐτοῦ ἑωράκατε, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ἔχετε ἐν ὑμῖν μένοντα, ὅτι ἂν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος, τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε. » Οὐκοῦν ὀφθήσομαι, φησὶν, ἐν ὑμῖν ἐγηγερμένου τοῦ ἁγιάσματος. Τοῦτο δὲ ἦν Εκκλησίας τύπος, καθ' ομοιότητα γενομένης τῆς άνω. Καὶ γάρ τοι φησί, ο ποιήσεις μοι κατά πάντα ὅσα δεικνύω σοι ἐν τῷ ὄρει, οὕτω ποιήσεις. » Παραδεί χθη γάρ τοι τῷ μακαρίῳ Μωσῇ τύπος, ὡς ἔφην, τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν, καὶ πολυειδῶς αὐτὸς ὡς ἐν σκιᾷ πλαττόμενος ὁ δι' ἡμᾶς γενόμενος ἄνθρωπος, Ἐφ' ἑκάστῳ γε μὴν τῶν παραδειγμάτων πολὺς ἄν γένοιτο και μακρὸς ὁ λόγος, καὶ ἰσχνομυθίας Εμπ πλεως. Ἐπειδὴ δὲ ἐστι τὰ μὲν ἰδιά τε καὶ πρέποντα τῇ τῶν γεγονότων κατασκευῇ, τὰ δὲ πρὸς τὴν τῶν θεωρημάτων ἀπονένευσε χρείαν, φέρε, λέγωμεν τὰ εἰς γε τοῦτο λυσιτελή, μεθέντες τὰ ἕτερα. Ρ ΠΑΛΛ. Οὐ συνίημι φής. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν ὁ φημι συνήσεις γάρ, οίμαι, καὶ λίαν ἀμογητι κιβωτόν γενέσθαι προστέταχεν ἐκ ξύλων ἀσήπτων, Εσωθέν τε καὶ ἔξωθεν χρυσίῳ καθαρῷ διαπεπυκασμένην, καὶ τὰ καλούμενα μαρτ τύρια, τοῦτ' ἔστι, τὸν νόμον ὡς ἐν πλαξὶν ὠδίνουσαν, καὶ οὐ μέχρι τούτων τὰ ἐπ' αὐτήν· ἀναφορέας γὰρ δὴ γενέσθαι προστάττει πάλιν ἐξ ἀσήπτων ξύλων, ἐν ἴσῳ κεχρυσωμένους, χρυσούς τε δακτυλίους καὶ στρεπτά κύκλῳ. Μηκός τε καὶ πλάτος καὶ ὕψος ὠρί σατο τῷ τεχνήματι. Αλλ' εἰ βούλοιτό τις πολυπρα γμονεῖν εὖ μάλα τὰ τοιάδε μυστικῶς, εὑρήσει μὲν ἴσως, ὅ τί ποτέ ἐστιν ἡ κιβωτὸς, καὶ τὰ ἐν αὐτῇ 10, 11. ‹ " S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. B rebat, aut ea fortasse quæ vulgo suppeditari dimi- cile possent, sed etiam pilos caprarum et arietum pelles, ut ostenderet exiguum ac vile muuus, si nihil is qui offerre decreverit, praestantius habeat, minime a Deo respui, atque etiam fortasse rebus quæ in maximo pretio sunt, æquari, aut magis quo. que laudari, ut certe Christus fecit, cum haud sine admiratione viduam illam excepit, quæ Jerosolymis in gazophylacium exiguum illud quidem, et quod facillime comparari posset, intulit, sed magnum iis fortasse qui in summa inopia versantur, quos ve- risimile est etiam vilissimarum rerum amissione verari. Acceptis ergo primitiis, Sanctuarium mihi «facies, inquit, et apparebo vobis : » {llucet enim in Ecclesia Christus, et iis qui in ea manent, affulget, ut est in Psalmis : Deus Dominus, et il- luxit nobis ". » llud autem observes velim, quam vis ille ignis specie descendisset in montem, et a populo universo visus esset (sic enim scriptum est); tamen sic eum dicere, Apparebo vobis, posteaquam exstructum fuerit sanctuarium, quasi nondum ap- paruisset : pene enim aperte clamare videtur vi- siones illas veræ illius Dei visionis umbras fuisse; veram autem ostensionem ipsum se Christum esse, in quo ipsum quoque Patrem conspeximus. Itaque Judæos, qui se arbitrabantur rerum universarum Deum in monte Sina vere conspexisse, stultissime id sibi persuasisse coarguit, dicens : « Neque vo- cem ejus audistis, neque speciem ejus vidi̟- stis, et sermonem ejus non habetis in vobis manen- tem, quia, quem ille misit, huic vos non credi- tis ". . Ego apparebo iu vobis, inquit, exstructo sanctuario: id autem figura erat Ecclesiæ, ad illius supernæ similitudinem factæ. Ait enim : « Facies mihi juxta omnia quæcunque monstravero tibi in monte, sic facies. » Ostensum est enim aliquid beato Moysi, figura nimirum, ut modo dixi, sancta- rum Ecclesiarum, et ipse ille varie tanquam in umbra efformatus, qui pro nobis est homo factus. De singulis autem exemplaribus si dicere volueri- mus, prolixus erit et longus sermo, et nimiæ sub- tilitatis plenus. Sed quoniam nonnulla sunt quæ proprie ad illorum operum constructionem pertinent, alia vero ad contemplationis usum spectant, age, quæ ad eam rem utilia sunt, de iis dicamus, omittamus cætera. C PALL. Non satis quod dicis intelligo. CYR. Adverte igitur quod dicturus sum : intel- liges enim, et quidem perfacile, ut opinor. Arcam fleri jussit de lignis imputribilibus, et intrinsecus et extrinsecus quro mundo tectam ', quæ contine- ret illa, quæ vocabantur testimonia, id est legem, ut in tabulis parturientem ; neque vero hiç finis ejus exstructionis fuit; nam et vectes feri jubet rursus ex lignis imputribilibus æque deauratos, et aureos annulos, et versatilia circumquaque; longi- tudinem quoque, ac latitudinem, et altitudinem, quanta futura esset in eo opificio, definivit. Ve- rum, si quis velit hujusmodi res mystice et accu- 4ª Psal. cxvii, 27. ** Joan. v, 37, 38. Exod. XXV,

Α τουργικὰ εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα, διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίας. » Ανωθεν δὲ τοῦ ἱλαστηρίου, γνωσθήσομαί σοι, φησί, και λαλήσω σοι, δύο του, καθάπερ ἐγᾦμαι, καὶ διὰ τούτου δηλῶν. Η γὰρ ὅτι ἄνθρωπος ὧν ὁ Χριστὸς, τὰ ὑπὲρ ἀνθρώ που λαλήσει φύσιν, καὶ οὐχὶ μόνοις εμμενεῖ τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις, διά γε τὸ εἶναι Θεὸς καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν. « Εγώ γάρ, ἔφασκε, καὶ ὁ Πατήρ Ἐν έσμεν, » καὶ, ι Ο ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέ ρα. » Η ἐκεῖνό που τάχα · γινώσκεται γὰρ ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου καὶ τῶν Χερουβίμ, τουτέστιν, ἐν ὑπεροχή καὶ δόξῃ τῇ ὑπὲρ ἄνθρωπον, καὶ παντὸς ἐπέκεινα γενητοῦ, ὧν τὸ ἀκρότατόν τε καὶ ὑπέρτατον τὰ Σε ραφὶμ, εἰ καὶ γέγονε σάρξ. Εκ χρυσοῦ δὲ τὸ ἱλαστή ριον, καὶ αὐτὰ τὰ Σεραφίμ. Ἡ μὲν γὰρ ευκλεής τε καὶ περικαλλεστάτη φύσις, Θεός. Εν ὁμοιώσει δὲ τῇ πρὸς αὐτὸν κατὰ μέθεξιν, τὰ γενητά. Τοῖς δὲ ἐν κύκλῳ καὶ ἀγχοῦ γεγονόσιν αὐτοῦ, τὴν τῆς ἰδίας καὶ φυσικῆς φαιδρότητος επιμερίζει μέθεξιν, ὡς φωτὸς ἐπί τι τῶν πέλας ἀντανακλωμένου, καὶ λαμ πρότητι τῇ ἰδίᾳ τὸ προστυχὸν καταυγάζοντος. Β ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔχει, καὶ ἀπεξεσμένος ἡμῖν εἰς τἀληθὲς, ὁ λόγος. ΚΥΡ. Μετὰ δὲ τὴν τοῦ ἱλαστηρίου κατασκευής καὶ ἑτέρως ἡμῖν τὸ Χριστοῦ μυστήριον σκιαγραφή λέγων· « Καὶ ποιήσεις τράπεζαν χρυσοῦ καθαρού. » Δακτυλίους τε αὐτῇ προσερειρῆσθαι δεῖν ἐπιτάξεις, καὶ χρυσοῦς ἐμβάλλεσθαι τοὺς ἀναφορέας, μέτρα τι αὐτῆς καὶ εὐτεχνίας τοὺς τρόπους, καθ᾽ οὓς ἂν γέν νοιτο λαχοῦσα τὸ ἐκπρεπὲς εἰς εἶδος τὸ ἀνωτάτω σαφέστατα διειτών, ο Καὶ ἐπιθήσεις, φησὶν, ἐπὶ τὴν τράπεζαν ἄρτους ενωπίους, έναντίον μου διὰ παντός. » Χρυσὰ δὲ αὐτῆς τὰ σκεύη, τρυβλία τε καὶ θυίσκας, καὶ μὴν καὶ κυάθους, καὶ σπονδεία γενέσθαι προστέταχεν. Αρ' οὐκ ἐνεργῶς ὁ ἄρτος ἡμῖν ὁ ἐξ οὐρανοῦ κατεδείκνυτο, προκεισόμενος κατά καιρούς ἐν ἁγίαις τραπέζαις ἐκκλησιῶν, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ, Τρυβλία τε καὶ θυίσκαι, κύαθοί τις καλ σπονδεῖα, καὶ τὰ δι' ὧν τῆς ἁγίας τραπέζης ή μυστική καὶ ἱερωτάτη πληρούται χρεία, οὐ τῶν θείων κειμη λίων τύπος ἂν εἶεν, ὦ τῶν ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. ᾿Αλλὰ ταυτὶ μὲν ἐν τῇ Ἐξόδῳ, Τραπέζης δὲ πέρι καὶ μὴν καὶ προθέσεως άρτων, κεχρησμώδη κεν ὁ νομοθέτης ἐν τῷ Λευιτικῷ· ἀνευρύνει δὲ ὥσπερ τὴν ἐντολὴν, τίνα τε τρόπον ή πρόθεσις ἔσται, διδάσκει σαφῶς, λέγων οὕτως· . Καὶ λήψεσθε σεμίδαλιν, και ποιήσετε αὐτὴν δώδεκα άρτους. Δύο δεκάτων ἔσται ὁ ἄρτος ὁ εἷς. Καὶ ἐπιθήσετε αὐτοὺς δύο θέματα, καὶ ἓξ ἄρτους τὸ ἐν θέμα ἐπὶ τὴν τράπεζαν τὴν καθαρὰν Έναντι Κυρίου. Καὶ ἐπιθήσετε ἐπὶ τὸ θέμα λίβανον καθαρὸν καὶ ὅλα, καὶ ἔσονται εἰς ἄρτους εἰς ἀνάμνη σιν προκείμενα τῷ Κυρίῳ, τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. cum ille pro nobis jejunasset, angelos accessisse, et impertitur, ut luminis, cum ad objectum aliquod obvium est, illuminat. illi ministrasse: • Spiritus namque administralo- res sunt, in ministerium missi propter eos qui hære- ditatem capiunt salutis'. . Supra propitiatorium au- Lem cognoscar a te, inquit, et loquar tecum. Quibus verbis, ut ego arbitror, duo quædam significavit, aut Christum, quamvis homo esset ille quidem, ta- men supra hominis naturam locuturum, neque intra exinanitionis modum duntaxat esse mansurum, cum Deus sit, et ex Deo secundum naturam : e Ego enim, dicebat, et Pater unum sumus "; » et : c Qui vidit me, vidit et Patrem meum *. » Aut illud for- tasse: cognoscitur enim super propitiatorium, et super Cherubim, id est, in excellentia et gloria, supra hominem et quidquid est ortum, in quo ge- nere primum ac summum locum tenent Seraphim, quamvis caro sit factus. Est autem ex auro pro- pitiatorium,et ipsa quoque Seraphim: natura quippe præclarissimą atque pulcherrima Deus est ; quæ autem orta sunt, ea similitudinem ejus per partici- pationem retinent. lis porro qui circa ac prope ipsum sunt, suæ naturalis claritatis consortium corpus appulsum reflectitur, et suo splendore, quidquid PALL. Recte sane habet, et est ad veritatem ex- polita oratio. CYR. Jam vero, exstructo propitiatorio, aliter quoque nobis Christi mysterium adumbrat, dicens : • Et facies mensam ex auro mundo ', . Cumque jussisset ut annuli mensæ affigerentur, in quos aurei vectes immitterentur, cumque mensuras etiam il- lius, et artificii rationem, qua ad summam elegan- tiam insignis fleret, apertissime præscripsisset, de- nique : « Et impones, inquit, super mensam panes propositionis coram me perpetuo ". » Aureaque ejus vasa, et acetabula, et mortariola, et cyathos, et li- batoria fieri jussit. An vero parum evidenter ille panis e caelo nobis demonstrabatur, qui aliquando in sanctis ecclesiarum mensis proponendus esset, et vitam mundo daturus? PALL. Imo vero maxime. CYR. Acetabula porro, et mortariola, cyathi quoque et libatoria, et ea omnia quorum ad men- sam illam sacram ac mysticam usus erat, nonne, Palladi, divinorum thesaurorum figura sunt? PALL. Sane vero. CYR. Sed hæc quidem in Exodo de mensa vero et panibus propositionis legislator in Levitico sanxit, atque ibi quodammodo explicat hoc præce- ptum, et quemadmodum propositio fieri debeat, plane docet his verbis: Et accipietis similam, et facietis ex ea duodecim panes; e duabus decimis erit panis unus; et imponetis eos duas positiones, et sex panes una positio super mensam puram co- ram Domino, Et imponetis ad positionem unam thus mundum cum sale, et erunt in panes recordationis proposita Domino; die Sabbatorum apponetur co- ↑ Hebr. 1, 14. ⚫ Joan, x, 30. • Joan. XI, 9. C D Exod. xxv, 17. * [bid., 30. |

Α τουργικὰ εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα, διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίας. » Ανωθεν δὲ τοῦ ἱλαστηρίου, γνωσθήσομαί σοι, φησί, και λαλήσω σοι, δύο του, καθάπερ ἐγᾦμαι, καὶ διὰ τούτου δηλῶν. Η γὰρ ὅτι ἄνθρωπος ὧν ὁ Χριστὸς, τὰ ὑπὲρ ἀνθρώ που λαλήσει φύσιν, καὶ οὐχὶ μόνοις εμμενεῖ τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις, διά γε τὸ εἶναι Θεὸς καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν. « Εγώ γάρ, ἔφασκε, καὶ ὁ Πατήρ Ἐν έσμεν, » καὶ, ι Ο ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέ ρα. » Η ἐκεῖνό που τάχα · γινώσκεται γὰρ ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου καὶ τῶν Χερουβίμ, τουτέστιν, ἐν ὑπεροχή καὶ δόξῃ τῇ ὑπὲρ ἄνθρωπον, καὶ παντὸς ἐπέκεινα γενητοῦ, ὧν τὸ ἀκρότατόν τε καὶ ὑπέρτατον τὰ Σε ραφὶμ, εἰ καὶ γέγονε σάρξ. Εκ χρυσοῦ δὲ τὸ ἱλαστή ριον, καὶ αὐτὰ τὰ Σεραφίμ. Ἡ μὲν γὰρ ευκλεής τε καὶ περικαλλεστάτη φύσις, Θεός. Εν ὁμοιώσει δὲ τῇ πρὸς αὐτὸν κατὰ μέθεξιν, τὰ γενητά. Τοῖς δὲ ἐν κύκλῳ καὶ ἀγχοῦ γεγονόσιν αὐτοῦ, τὴν τῆς ἰδίας καὶ φυσικῆς φαιδρότητος επιμερίζει μέθεξιν, ὡς φωτὸς ἐπί τι τῶν πέλας ἀντανακλωμένου, καὶ λαμ πρότητι τῇ ἰδίᾳ τὸ προστυχὸν καταυγάζοντος. Β ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔχει, καὶ ἀπεξεσμένος ἡμῖν εἰς τἀληθὲς, ὁ λόγος. ΚΥΡ. Μετὰ δὲ τὴν τοῦ ἱλαστηρίου κατασκευής καὶ ἑτέρως ἡμῖν τὸ Χριστοῦ μυστήριον σκιαγραφή λέγων· « Καὶ ποιήσεις τράπεζαν χρυσοῦ καθαρού. » Δακτυλίους τε αὐτῇ προσερειρῆσθαι δεῖν ἐπιτάξεις, καὶ χρυσοῦς ἐμβάλλεσθαι τοὺς ἀναφορέας, μέτρα τι αὐτῆς καὶ εὐτεχνίας τοὺς τρόπους, καθ᾽ οὓς ἂν γέν νοιτο λαχοῦσα τὸ ἐκπρεπὲς εἰς εἶδος τὸ ἀνωτάτω σαφέστατα διειτών, ο Καὶ ἐπιθήσεις, φησὶν, ἐπὶ τὴν τράπεζαν ἄρτους ενωπίους, έναντίον μου διὰ παντός. » Χρυσὰ δὲ αὐτῆς τὰ σκεύη, τρυβλία τε καὶ θυίσκας, καὶ μὴν καὶ κυάθους, καὶ σπονδεία γενέσθαι προστέταχεν. Αρ' οὐκ ἐνεργῶς ὁ ἄρτος ἡμῖν ὁ ἐξ οὐρανοῦ κατεδείκνυτο, προκεισόμενος κατά καιρούς ἐν ἁγίαις τραπέζαις ἐκκλησιῶν, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ, Τρυβλία τε καὶ θυίσκαι, κύαθοί τις καλ σπονδεῖα, καὶ τὰ δι' ὧν τῆς ἁγίας τραπέζης ή μυστική καὶ ἱερωτάτη πληρούται χρεία, οὐ τῶν θείων κειμη λίων τύπος ἂν εἶεν, ὦ τῶν ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. ᾿Αλλὰ ταυτὶ μὲν ἐν τῇ Ἐξόδῳ, Τραπέζης δὲ πέρι καὶ μὴν καὶ προθέσεως άρτων, κεχρησμώδη κεν ὁ νομοθέτης ἐν τῷ Λευιτικῷ· ἀνευρύνει δὲ ὥσπερ τὴν ἐντολὴν, τίνα τε τρόπον ή πρόθεσις ἔσται, διδάσκει σαφῶς, λέγων οὕτως· . Καὶ λήψεσθε σεμίδαλιν, και ποιήσετε αὐτὴν δώδεκα άρτους. Δύο δεκάτων ἔσται ὁ ἄρτος ὁ εἷς. Καὶ ἐπιθήσετε αὐτοὺς δύο θέματα, καὶ ἓξ ἄρτους τὸ ἐν θέμα ἐπὶ τὴν τράπεζαν τὴν καθαρὰν Έναντι Κυρίου. Καὶ ἐπιθήσετε ἐπὶ τὸ θέμα λίβανον καθαρὸν καὶ ὅλα, καὶ ἔσονται εἰς ἄρτους εἰς ἀνάμνη σιν προκείμενα τῷ Κυρίῳ, τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. cum ille pro nobis jejunasset, angelos accessisse, et impertitur, ut luminis, cum ad objectum aliquod obvium est, illuminat. illi ministrasse: • Spiritus namque administralo- res sunt, in ministerium missi propter eos qui hære- ditatem capiunt salutis'. . Supra propitiatorium au- Lem cognoscar a te, inquit, et loquar tecum. Quibus verbis, ut ego arbitror, duo quædam significavit, aut Christum, quamvis homo esset ille quidem, ta- men supra hominis naturam locuturum, neque intra exinanitionis modum duntaxat esse mansurum, cum Deus sit, et ex Deo secundum naturam : e Ego enim, dicebat, et Pater unum sumus "; » et : c Qui vidit me, vidit et Patrem meum *. » Aut illud for- tasse: cognoscitur enim super propitiatorium, et super Cherubim, id est, in excellentia et gloria, supra hominem et quidquid est ortum, in quo ge- nere primum ac summum locum tenent Seraphim, quamvis caro sit factus. Est autem ex auro pro- pitiatorium,et ipsa quoque Seraphim: natura quippe præclarissimą atque pulcherrima Deus est ; quæ autem orta sunt, ea similitudinem ejus per partici- pationem retinent. lis porro qui circa ac prope ipsum sunt, suæ naturalis claritatis consortium corpus appulsum reflectitur, et suo splendore, quidquid PALL. Recte sane habet, et est ad veritatem ex- polita oratio. CYR. Jam vero, exstructo propitiatorio, aliter quoque nobis Christi mysterium adumbrat, dicens : • Et facies mensam ex auro mundo ', . Cumque jussisset ut annuli mensæ affigerentur, in quos aurei vectes immitterentur, cumque mensuras etiam il- lius, et artificii rationem, qua ad summam elegan- tiam insignis fleret, apertissime præscripsisset, de- nique : « Et impones, inquit, super mensam panes propositionis coram me perpetuo ". » Aureaque ejus vasa, et acetabula, et mortariola, et cyathos, et li- batoria fieri jussit. An vero parum evidenter ille panis e caelo nobis demonstrabatur, qui aliquando in sanctis ecclesiarum mensis proponendus esset, et vitam mundo daturus? PALL. Imo vero maxime. CYR. Acetabula porro, et mortariola, cyathi quoque et libatoria, et ea omnia quorum ad men- sam illam sacram ac mysticam usus erat, nonne, Palladi, divinorum thesaurorum figura sunt? PALL. Sane vero. CYR. Sed hæc quidem in Exodo de mensa vero et panibus propositionis legislator in Levitico sanxit, atque ibi quodammodo explicat hoc præce- ptum, et quemadmodum propositio fieri debeat, plane docet his verbis: Et accipietis similam, et facietis ex ea duodecim panes; e duabus decimis erit panis unus; et imponetis eos duas positiones, et sex panes una positio super mensam puram co- ram Domino, Et imponetis ad positionem unam thus mundum cum sale, et erunt in panes recordationis proposita Domino; die Sabbatorum apponetur co- ↑ Hebr. 1, 14. ⚫ Joan, x, 30. • Joan. XI, 9. C D Exod. xxv, 17. * [bid., 30. |

Α τουργικὰ εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα, διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίας. » Ανωθεν δὲ τοῦ ἱλαστηρίου, γνωσθήσομαί σοι, φησί, και λαλήσω σοι, δύο του, καθάπερ ἐγᾦμαι, καὶ διὰ τούτου δηλῶν. Η γὰρ ὅτι ἄνθρωπος ὧν ὁ Χριστὸς, τὰ ὑπὲρ ἀνθρώ που λαλήσει φύσιν, καὶ οὐχὶ μόνοις εμμενεῖ τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις, διά γε τὸ εἶναι Θεὸς καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν. « Εγώ γάρ, ἔφασκε, καὶ ὁ Πατήρ Ἐν έσμεν, » καὶ, ι Ο ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέ ρα. » Η ἐκεῖνό που τάχα · γινώσκεται γὰρ ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου καὶ τῶν Χερουβίμ, τουτέστιν, ἐν ὑπεροχή καὶ δόξῃ τῇ ὑπὲρ ἄνθρωπον, καὶ παντὸς ἐπέκεινα γενητοῦ, ὧν τὸ ἀκρότατόν τε καὶ ὑπέρτατον τὰ Σε ραφὶμ, εἰ καὶ γέγονε σάρξ. Εκ χρυσοῦ δὲ τὸ ἱλαστή ριον, καὶ αὐτὰ τὰ Σεραφίμ. Ἡ μὲν γὰρ ευκλεής τε καὶ περικαλλεστάτη φύσις, Θεός. Εν ὁμοιώσει δὲ τῇ πρὸς αὐτὸν κατὰ μέθεξιν, τὰ γενητά. Τοῖς δὲ ἐν κύκλῳ καὶ ἀγχοῦ γεγονόσιν αὐτοῦ, τὴν τῆς ἰδίας καὶ φυσικῆς φαιδρότητος επιμερίζει μέθεξιν, ὡς φωτὸς ἐπί τι τῶν πέλας ἀντανακλωμένου, καὶ λαμ πρότητι τῇ ἰδίᾳ τὸ προστυχὸν καταυγάζοντος. Β ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔχει, καὶ ἀπεξεσμένος ἡμῖν εἰς τἀληθὲς, ὁ λόγος. ΚΥΡ. Μετὰ δὲ τὴν τοῦ ἱλαστηρίου κατασκευής καὶ ἑτέρως ἡμῖν τὸ Χριστοῦ μυστήριον σκιαγραφή λέγων· « Καὶ ποιήσεις τράπεζαν χρυσοῦ καθαρού. » Δακτυλίους τε αὐτῇ προσερειρῆσθαι δεῖν ἐπιτάξεις, καὶ χρυσοῦς ἐμβάλλεσθαι τοὺς ἀναφορέας, μέτρα τι αὐτῆς καὶ εὐτεχνίας τοὺς τρόπους, καθ᾽ οὓς ἂν γέν νοιτο λαχοῦσα τὸ ἐκπρεπὲς εἰς εἶδος τὸ ἀνωτάτω σαφέστατα διειτών, ο Καὶ ἐπιθήσεις, φησὶν, ἐπὶ τὴν τράπεζαν ἄρτους ενωπίους, έναντίον μου διὰ παντός. » Χρυσὰ δὲ αὐτῆς τὰ σκεύη, τρυβλία τε καὶ θυίσκας, καὶ μὴν καὶ κυάθους, καὶ σπονδεία γενέσθαι προστέταχεν. Αρ' οὐκ ἐνεργῶς ὁ ἄρτος ἡμῖν ὁ ἐξ οὐρανοῦ κατεδείκνυτο, προκεισόμενος κατά καιρούς ἐν ἁγίαις τραπέζαις ἐκκλησιῶν, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ, Τρυβλία τε καὶ θυίσκαι, κύαθοί τις καλ σπονδεῖα, καὶ τὰ δι' ὧν τῆς ἁγίας τραπέζης ή μυστική καὶ ἱερωτάτη πληρούται χρεία, οὐ τῶν θείων κειμη λίων τύπος ἂν εἶεν, ὦ τῶν ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. ᾿Αλλὰ ταυτὶ μὲν ἐν τῇ Ἐξόδῳ, Τραπέζης δὲ πέρι καὶ μὴν καὶ προθέσεως άρτων, κεχρησμώδη κεν ὁ νομοθέτης ἐν τῷ Λευιτικῷ· ἀνευρύνει δὲ ὥσπερ τὴν ἐντολὴν, τίνα τε τρόπον ή πρόθεσις ἔσται, διδάσκει σαφῶς, λέγων οὕτως· . Καὶ λήψεσθε σεμίδαλιν, και ποιήσετε αὐτὴν δώδεκα άρτους. Δύο δεκάτων ἔσται ὁ ἄρτος ὁ εἷς. Καὶ ἐπιθήσετε αὐτοὺς δύο θέματα, καὶ ἓξ ἄρτους τὸ ἐν θέμα ἐπὶ τὴν τράπεζαν τὴν καθαρὰν Έναντι Κυρίου. Καὶ ἐπιθήσετε ἐπὶ τὸ θέμα λίβανον καθαρὸν καὶ ὅλα, καὶ ἔσονται εἰς ἄρτους εἰς ἀνάμνη σιν προκείμενα τῷ Κυρίῳ, τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. cum ille pro nobis jejunasset, angelos accessisse, et impertitur, ut luminis, cum ad objectum aliquod obvium est, illuminat. illi ministrasse: • Spiritus namque administralo- res sunt, in ministerium missi propter eos qui hære- ditatem capiunt salutis'. . Supra propitiatorium au- Lem cognoscar a te, inquit, et loquar tecum. Quibus verbis, ut ego arbitror, duo quædam significavit, aut Christum, quamvis homo esset ille quidem, ta- men supra hominis naturam locuturum, neque intra exinanitionis modum duntaxat esse mansurum, cum Deus sit, et ex Deo secundum naturam : e Ego enim, dicebat, et Pater unum sumus "; » et : c Qui vidit me, vidit et Patrem meum *. » Aut illud for- tasse: cognoscitur enim super propitiatorium, et super Cherubim, id est, in excellentia et gloria, supra hominem et quidquid est ortum, in quo ge- nere primum ac summum locum tenent Seraphim, quamvis caro sit factus. Est autem ex auro pro- pitiatorium,et ipsa quoque Seraphim: natura quippe præclarissimą atque pulcherrima Deus est ; quæ autem orta sunt, ea similitudinem ejus per partici- pationem retinent. lis porro qui circa ac prope ipsum sunt, suæ naturalis claritatis consortium corpus appulsum reflectitur, et suo splendore, quidquid PALL. Recte sane habet, et est ad veritatem ex- polita oratio. CYR. Jam vero, exstructo propitiatorio, aliter quoque nobis Christi mysterium adumbrat, dicens : • Et facies mensam ex auro mundo ', . Cumque jussisset ut annuli mensæ affigerentur, in quos aurei vectes immitterentur, cumque mensuras etiam il- lius, et artificii rationem, qua ad summam elegan- tiam insignis fleret, apertissime præscripsisset, de- nique : « Et impones, inquit, super mensam panes propositionis coram me perpetuo ". » Aureaque ejus vasa, et acetabula, et mortariola, et cyathos, et li- batoria fieri jussit. An vero parum evidenter ille panis e caelo nobis demonstrabatur, qui aliquando in sanctis ecclesiarum mensis proponendus esset, et vitam mundo daturus? PALL. Imo vero maxime. CYR. Acetabula porro, et mortariola, cyathi quoque et libatoria, et ea omnia quorum ad men- sam illam sacram ac mysticam usus erat, nonne, Palladi, divinorum thesaurorum figura sunt? PALL. Sane vero. CYR. Sed hæc quidem in Exodo de mensa vero et panibus propositionis legislator in Levitico sanxit, atque ibi quodammodo explicat hoc præce- ptum, et quemadmodum propositio fieri debeat, plane docet his verbis: Et accipietis similam, et facietis ex ea duodecim panes; e duabus decimis erit panis unus; et imponetis eos duas positiones, et sex panes una positio super mensam puram co- ram Domino, Et imponetis ad positionem unam thus mundum cum sale, et erunt in panes recordationis proposita Domino; die Sabbatorum apponetur co- ↑ Hebr. 1, 14. ⚫ Joan, x, 30. • Joan. XI, 9. C D Exod. xxv, 17. * [bid., 30. |

προσθήσεται ἔναντι Κυρίου διαπαντὸς ἐνώπιον τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, διαθήκην αἰώνιον· καὶ ἔσται Δαρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ. Καὶ φάγονται αὐτὰ ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἔστι γὰρ Αγια τῶν ἁγίων τοῦτο αὐτῶν, καὶ ἀπὸ τῶν θυσιαζομένων τῷ Κυρίῳ, νόμιμον αιώνιον. Ἐν δέ γε τοῖς ᾿Αριθμοῖς, ὡς ἕνα πάλιν ἄρτον ἡμῖν τὸν ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἐξ ἡμῶν· γέγονε γὰρ Θεὸς ὢν φύσει καθ' ἡμᾶς ὁ Λόγος, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, κατεδείκνυ λέγων πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωϋσέα· « Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Ἐν τῷ πο ρεύεσθαι ὑμᾶς εἰς τὴν γῆν ἣν ἐγὼ εἰσάγω ὑμᾶς ἐκεῖ, καὶ ἔσται, ὅταν ἐσθίητε ὑμεῖς ἀπὸ τῶν ἄρτων τῆς γῆς, ἀφαιρεῖτε ἀφαίρεμα ἀφόρισμα Κυρίῳ ἀπαρ- χὴν φυράματος ὑμῶν· ἄρτον ἀφαίρεμα ἀφορείτε αὐτὸ ὡς ἀφαίρεμα ἀπὸ ἄλωνος, οὕτως ἀφαιρήσετε ἀπαρχὴν φυράματος ὑμῶν, καὶ δώσετε τῷ Κυρίῳ ἀφαίρεμα εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν. Καὶ ἀπονητὶ μὲν διὰ τούτων καταθεῷτό τις ἂν τὸ τῆς ἀληθείας μυστή ριον. Λελέξεται δὲ πρὸς ἡμῶν ἐν ἰδίῳ καιρῷ λεπτῶς καὶ ἀπηκριβωμένως, εἰς ἕτερον ἡμῖν ἱδρῶτα συγγρα- φῆς μετεῤῥηκότος τοῦ λόγου. Πλὴν ἐκεῖνο, οἶμαι που, κατατεθήποι τις ἂν εἴς γε τὸ παρὸν ἡμῖν, ὦ Παλ- λάδιε. ΠΑΛΑ. Τὸ ποιόν τι φής ; Β ς ΚΥΡ. Πολυειδῶς γὰρ ἡμῖν ἐμφανή καθιστὰς τὸν Εμμανουήλ, καὶ δι' ἑτέρου πάλιν αὐτὴν ἀναπλάττει λόγου. Πρὸς γάρ τοι Μωϋσέα φησί · η Καὶ ποιήσεις λυχνίαν ἐκ χρυσίου καθαροῦ, τορνευτὴν ποιήσεις τὴν λυχνίαν· ὁ καυλὸς αὐτῆς καὶ οἱ καλαμίσκοι, καὶ οἱ κρατήρες, καὶ οἱ σφαιρωτήρες, καὶ τὰ κρίνα ἐξ αὐτῆς ἔσται. Εξ καλαμίσκοι ἐκ τοῦ κλίτους τοῦ δευ τέρου. » Καὶ αὖ ἐπὶ τούτοις τὰ εἰς κόσμον τε καὶ χρείαν τῷ τεχνήματι τελοῦντα προστεθεικώς, κρίνα τέ φημι, καὶ σφαιρωτῆρας καὶ καρυίσκους, ἐπεφώνει πάλιν· ο Ολη τορνευτή, ἐξ ἑνὸς χρυσίου καθαροῦ· καὶ ποιήσεις τοὺς λύχνους αὐτῆς ἑπτὰ, καὶ ἐπιθήσεις τοὺς λύχνους αὐτῆς. Καὶ φανοῦσιν ἐκ τοῦ ἑνὸς προσ ώπου. Καὶ τὸν ἐπαρυστῆρα αὐτῆς, καὶ τὰ ὑποθέσ ματα αὐτῆς ἐκ χρυσίου καθαρού, ποιήσεις πάντα τὰ σκεύη ταῦτα ταλάντου χρυσίου καθαρού. Ορα, ποιήσεις κατὰ τὸν τύπον τὸν δειχθέντα σοι ἐν τῷ ὄρει. » Χρυσῆ μὲν οὖν ἡ λυχνία τύπον ἐπέχουσα τοῦ Χριστοῦ. Φύσει γὰρ καὶ ἀληθείᾳ Θεὸς ὁ Υἱός χρυσῷ δὲ παρεικαστέον, καθὰ καὶ ἐν τοῖς ἀνωτέρω διωρι- ζόμεθα, τὴν θείαν λαμπρότητα καὶ ὑπεροχήν. Τορ- " γευτὴ δὲ ὅτι περικαλλὴς καὶ πέρα λόγου παντός, τό γε ἦχον εἰς εὐμορφίαν την νοητήν, ο Εμμανουήλ. Γέγραπται γὰρ ὅτι ο Ωραίος κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. » Οὐκοῦν τὸ ἐκτετορνεῦσθαι τὴν λυχνίαν, τὸ εἰς εἶδος ἐκπρεπές, δῆλον δὲ ὅτι τὸ θεο- πρεπές, κατεδείκνυεν ἂν εὖ μάλα τοῦ Ἐμμανουήλ. Εἰς δεξιὸν δὲ καὶ εὐώνυμον, οἷάπερ ἐκ δένδρου καλα- μίσκους εκπεφυκότας, συναναθρώσκειν δὲ τῷ μέσῳ καυλῷ, καὶ εἰς ύψος αίρεσθαί φησι τὸ ἱσοστατοῦν. Εἷς γὰρ ἂν κατὰ φύσιν ὁ Μονογενῆς, καὶ ἐν ἁπλότητι τῇ κατ' ουσίαν, ὡς Θεός, διαφόροις ενεργείαις πολλο στὸς εἶναι δοκεῖ, ἀλλ' οὐδὲν εἰσκεκριμένον ἢ ἐθνεῖον DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A ram Domino perpetuo a fliis Israel testamentum æternum; et erunt Aaron et filiis ejus, et comedent ea in loco sancto: est enim Sancta sanctorum hoc ipsis, et ab immolatis Domino legitimum sempiter- num '. . In Numeris vero ut unum rursus panem, qui de coelo, et ex nobis est (Verbum enim, cum Deus secundum naturam esset, factum est nostri si- mile, et habitavit in nobis 1), tanquam uņum nobis panem demonstravit, cum sic dixit Moysi illi sacro- rum interpreti: Loquere ad filios Israel, et dices eis: Cum ingrediemini in terram in quam ego induco vos, et erit, cum ederitis vos e panibus terræ, separabilis separationem segregationem Do- mino primitias massæ vestræ; panem separationem segregabitis ipsum, tanquam separationem ab area, sic separabitis ipsum, primitias massa vestra, et dabitis Domino separationem in generationes ve- stras ". › Licet ex his verbis facillime veritatis mysterium perspicere, de quo tamen a nobis subti liter et accurate suo loco dicetur, hancque oratio- nis partem in alterius commentationis laborein transferamus. Illud tamen, ut opinor, admirari licet in praesens, Palladi, PALL. Quid istud tandem ? CYR. Cum etenim varie uobis illum Emmanuel spectandum proposuisset, rursus aliis quoque ver bis eumdem elingit; Moysi enim dicit : . Et facies candelabrum ex auro mundo; tornatile facies can- delabrum; hastile ipsius, et calami, et crateres, et spharulæ, et lilia ex ipso erunt: sex calami pro- deuntes ex adverso; [tres calami candelabri ex la- tere uno, et tres calami ex latere altero] ".Ad hæc. cum adjunxisset ea quæ ad ornatum et usum ope- ris pertinerent, lilia, inquam, et sphaerulas, et scy- phos, rursum adjecit : • Towm tornatile ex uno auro mundo; et facies ei lucernas septem, et impor nes lucernas ipsius, et lucebunt ex una facie, et emunctorium ejus, et suppositiones ejus ex auro mundo facies omnia vasa ejus talentum auri mun-. di. Vide, facies omnia juxta figuram quæ tibi in monte ostensa est ". » Aureum igitur candelabrum, Christi figuram tenet; Filius enim natura ac vere Deus est. Auro autem similis esse putanda est, ut in superioribus definiebamus, illa divina claritas atque praestantia; tornatile autem, quia speciosissimus est, Levit. xxiv, 5-9. 1º Joan. 1, 14. “ Num. xv, 17-21. XLIV, 3. D plusquam verbis explicari possit, ille Emmanuel, si pulchritudinem animo spectabilem cogites. Scri- ptum est enim: ‹ Speciosus forma præ filiis homi- num. Quod igitur candelabrum tornatile factum est, id vero illam pulchritudinis præstantiam, id est divi- nam illam nostri Emmanuelis dignitatem, aptissime significabat, Calamos porro ex dextro sinistroque latere tanquam ex arbore prodeuntes, inquit, cum medio stipite simul exsurgere, et ad parem altitudi- nem tolli. Quamvis enim Unigenitus ille secundum naturam unus sit, et ut Deus simplicem ha- beat essentiam, diversitate tamen operationum, “Exod. xxv; 31, 32. "Ibid., 36–40. lbid., 36-40. "Psal.

προσθήσεται ἔναντι Κυρίου διαπαντὸς ἐνώπιον τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, διαθήκην αἰώνιον· καὶ ἔσται Δαρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ. Καὶ φάγονται αὐτὰ ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἔστι γὰρ Αγια τῶν ἁγίων τοῦτο αὐτῶν, καὶ ἀπὸ τῶν θυσιαζομένων τῷ Κυρίῳ, νόμιμον αιώνιον. Ἐν δέ γε τοῖς ᾿Αριθμοῖς, ὡς ἕνα πάλιν ἄρτον ἡμῖν τὸν ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἐξ ἡμῶν· γέγονε γὰρ Θεὸς ὢν φύσει καθ' ἡμᾶς ὁ Λόγος, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, κατεδείκνυ λέγων πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωϋσέα· « Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Ἐν τῷ πο ρεύεσθαι ὑμᾶς εἰς τὴν γῆν ἣν ἐγὼ εἰσάγω ὑμᾶς ἐκεῖ, καὶ ἔσται, ὅταν ἐσθίητε ὑμεῖς ἀπὸ τῶν ἄρτων τῆς γῆς, ἀφαιρεῖτε ἀφαίρεμα ἀφόρισμα Κυρίῳ ἀπαρ- χὴν φυράματος ὑμῶν· ἄρτον ἀφαίρεμα ἀφορείτε αὐτὸ ὡς ἀφαίρεμα ἀπὸ ἄλωνος, οὕτως ἀφαιρήσετε ἀπαρχὴν φυράματος ὑμῶν, καὶ δώσετε τῷ Κυρίῳ ἀφαίρεμα εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν. Καὶ ἀπονητὶ μὲν διὰ τούτων καταθεῷτό τις ἂν τὸ τῆς ἀληθείας μυστή ριον. Λελέξεται δὲ πρὸς ἡμῶν ἐν ἰδίῳ καιρῷ λεπτῶς καὶ ἀπηκριβωμένως, εἰς ἕτερον ἡμῖν ἱδρῶτα συγγρα- φῆς μετεῤῥηκότος τοῦ λόγου. Πλὴν ἐκεῖνο, οἶμαι που, κατατεθήποι τις ἂν εἴς γε τὸ παρὸν ἡμῖν, ὦ Παλ- λάδιε. ΠΑΛΑ. Τὸ ποιόν τι φής ; Β ς ΚΥΡ. Πολυειδῶς γὰρ ἡμῖν ἐμφανή καθιστὰς τὸν Εμμανουήλ, καὶ δι' ἑτέρου πάλιν αὐτὴν ἀναπλάττει λόγου. Πρὸς γάρ τοι Μωϋσέα φησί · η Καὶ ποιήσεις λυχνίαν ἐκ χρυσίου καθαροῦ, τορνευτὴν ποιήσεις τὴν λυχνίαν· ὁ καυλὸς αὐτῆς καὶ οἱ καλαμίσκοι, καὶ οἱ κρατήρες, καὶ οἱ σφαιρωτήρες, καὶ τὰ κρίνα ἐξ αὐτῆς ἔσται. Εξ καλαμίσκοι ἐκ τοῦ κλίτους τοῦ δευ τέρου. » Καὶ αὖ ἐπὶ τούτοις τὰ εἰς κόσμον τε καὶ χρείαν τῷ τεχνήματι τελοῦντα προστεθεικώς, κρίνα τέ φημι, καὶ σφαιρωτῆρας καὶ καρυίσκους, ἐπεφώνει πάλιν· ο Ολη τορνευτή, ἐξ ἑνὸς χρυσίου καθαροῦ· καὶ ποιήσεις τοὺς λύχνους αὐτῆς ἑπτὰ, καὶ ἐπιθήσεις τοὺς λύχνους αὐτῆς. Καὶ φανοῦσιν ἐκ τοῦ ἑνὸς προσ ώπου. Καὶ τὸν ἐπαρυστῆρα αὐτῆς, καὶ τὰ ὑποθέσ ματα αὐτῆς ἐκ χρυσίου καθαρού, ποιήσεις πάντα τὰ σκεύη ταῦτα ταλάντου χρυσίου καθαρού. Ορα, ποιήσεις κατὰ τὸν τύπον τὸν δειχθέντα σοι ἐν τῷ ὄρει. » Χρυσῆ μὲν οὖν ἡ λυχνία τύπον ἐπέχουσα τοῦ Χριστοῦ. Φύσει γὰρ καὶ ἀληθείᾳ Θεὸς ὁ Υἱός χρυσῷ δὲ παρεικαστέον, καθὰ καὶ ἐν τοῖς ἀνωτέρω διωρι- ζόμεθα, τὴν θείαν λαμπρότητα καὶ ὑπεροχήν. Τορ- " γευτὴ δὲ ὅτι περικαλλὴς καὶ πέρα λόγου παντός, τό γε ἦχον εἰς εὐμορφίαν την νοητήν, ο Εμμανουήλ. Γέγραπται γὰρ ὅτι ο Ωραίος κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. » Οὐκοῦν τὸ ἐκτετορνεῦσθαι τὴν λυχνίαν, τὸ εἰς εἶδος ἐκπρεπές, δῆλον δὲ ὅτι τὸ θεο- πρεπές, κατεδείκνυεν ἂν εὖ μάλα τοῦ Ἐμμανουήλ. Εἰς δεξιὸν δὲ καὶ εὐώνυμον, οἷάπερ ἐκ δένδρου καλα- μίσκους εκπεφυκότας, συναναθρώσκειν δὲ τῷ μέσῳ καυλῷ, καὶ εἰς ύψος αίρεσθαί φησι τὸ ἱσοστατοῦν. Εἷς γὰρ ἂν κατὰ φύσιν ὁ Μονογενῆς, καὶ ἐν ἁπλότητι τῇ κατ' ουσίαν, ὡς Θεός, διαφόροις ενεργείαις πολλο στὸς εἶναι δοκεῖ, ἀλλ' οὐδὲν εἰσκεκριμένον ἢ ἐθνεῖον DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A ram Domino perpetuo a fliis Israel testamentum æternum; et erunt Aaron et filiis ejus, et comedent ea in loco sancto: est enim Sancta sanctorum hoc ipsis, et ab immolatis Domino legitimum sempiter- num '. . In Numeris vero ut unum rursus panem, qui de coelo, et ex nobis est (Verbum enim, cum Deus secundum naturam esset, factum est nostri si- mile, et habitavit in nobis 1), tanquam uņum nobis panem demonstravit, cum sic dixit Moysi illi sacro- rum interpreti: Loquere ad filios Israel, et dices eis: Cum ingrediemini in terram in quam ego induco vos, et erit, cum ederitis vos e panibus terræ, separabilis separationem segregationem Do- mino primitias massæ vestræ; panem separationem segregabitis ipsum, tanquam separationem ab area, sic separabitis ipsum, primitias massa vestra, et dabitis Domino separationem in generationes ve- stras ". › Licet ex his verbis facillime veritatis mysterium perspicere, de quo tamen a nobis subti liter et accurate suo loco dicetur, hancque oratio- nis partem in alterius commentationis laborein transferamus. Illud tamen, ut opinor, admirari licet in praesens, Palladi, PALL. Quid istud tandem ? CYR. Cum etenim varie uobis illum Emmanuel spectandum proposuisset, rursus aliis quoque ver bis eumdem elingit; Moysi enim dicit : . Et facies candelabrum ex auro mundo; tornatile facies can- delabrum; hastile ipsius, et calami, et crateres, et spharulæ, et lilia ex ipso erunt: sex calami pro- deuntes ex adverso; [tres calami candelabri ex la- tere uno, et tres calami ex latere altero] ".Ad hæc. cum adjunxisset ea quæ ad ornatum et usum ope- ris pertinerent, lilia, inquam, et sphaerulas, et scy- phos, rursum adjecit : • Towm tornatile ex uno auro mundo; et facies ei lucernas septem, et impor nes lucernas ipsius, et lucebunt ex una facie, et emunctorium ejus, et suppositiones ejus ex auro mundo facies omnia vasa ejus talentum auri mun-. di. Vide, facies omnia juxta figuram quæ tibi in monte ostensa est ". » Aureum igitur candelabrum, Christi figuram tenet; Filius enim natura ac vere Deus est. Auro autem similis esse putanda est, ut in superioribus definiebamus, illa divina claritas atque praestantia; tornatile autem, quia speciosissimus est, Levit. xxiv, 5-9. 1º Joan. 1, 14. “ Num. xv, 17-21. XLIV, 3. D plusquam verbis explicari possit, ille Emmanuel, si pulchritudinem animo spectabilem cogites. Scri- ptum est enim: ‹ Speciosus forma præ filiis homi- num. Quod igitur candelabrum tornatile factum est, id vero illam pulchritudinis præstantiam, id est divi- nam illam nostri Emmanuelis dignitatem, aptissime significabat, Calamos porro ex dextro sinistroque latere tanquam ex arbore prodeuntes, inquit, cum medio stipite simul exsurgere, et ad parem altitudi- nem tolli. Quamvis enim Unigenitus ille secundum naturam unus sit, et ut Deus simplicem ha- beat essentiam, diversitate tamen operationum, “Exod. xxv; 31, 32. "Ibid., 36–40. lbid., 36-40. "Psal.

ἐξ ευωνύμων. Καὶ ἐπηρώτησα, καὶ εἶπα πρὸς τὸν Α ἄγγελον τὸν λαλοῦντα ἐν ἐμοὶ, λέγων, Κύριε, τί ἐστι ταῦτα; καὶ εἶπε πρὸς με, λέγων, Οὐ γινώσκεις τί ἐστι ταῦτα; Καὶ εἶπα, Οὐχὶ, Κύριε. » Ο μὲν οὖν μακάριος προφήτης διεπυνθάνετο λέγων, Τί ἐστι ταῦτα, Κύριε; Βραχὺ δὲ διήγημα παρενθεὶς ὁ θεσπέ στος άγγελος διερμηνεύει τὴν ὅρασιν, καὶ τὴν τῆς λυχνίας κατασκευὴν εἰς Χριστὸν ἀναφέρει λέγων περὶ τῶν ἐν αὐτῇ λύχνων ἑπτὰ, « Οὗτοι οἱ ὀφθαλμοὶ Κυ- ρίου, ἐπιβλέποντες ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. » Εἰ γὰρ χρή τι καὶ τῶν παχυτέρων εἰπεῖν, μυρίοις ὅσοις ἡμᾶς ὀφθαλ μοῖς τὸ θεῖον ὁρᾷ καὶ κατασκέπτεται τὰ ἀνθρώπινα, γινώσκων τὰ ἐν τῷ σκότει, κατὰ τὸ γεγραμμένον, • Καὶ τὸ φῶς μετ' αὐτοῦ ἐστιν. » Εἰ γὰρ καὶ ἡμῖν τοῖς ἐν κόσμῳ τὸ φῶς ἐνίησι Θεός, καταπλουτήσειεν ἂν αὐτὸ καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ἐν ἰδίᾳ φύσει λαχών. Η εἴπερ οὐχ ὧδε ἔχειν ὑποπτεύουσί τινες, ώρα που τάχα τοῖς ὧδε φρονεῖν ἑλομένοις ἐπιφωνεῖν, ι Σύνετε δή ἄφρονες ἐν τῷ λαῷ, καὶ μωροί ποτε φρονήσατε. Ο φυτεύσας τὸ οὖς, οὐχὶ ἀκούει; ἢ ὁ πλάσας τὸν ὀφθαλ- μόν, οὐχὶ κατανοεῖ; Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐνεργῆς, καὶ ἠκονημένος μᾶλλον μαχαίρας διστόμου, διικνούμενος μέχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας, καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ. Πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ. » Φωτίζει δὴ οὖν καὶ ἐφορᾷ πάντα Χριστός. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκε δι᾽ ἑνὸς τῶν προφη τῶν· « Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι, λέγει Κύριος, καὶ οὐχὶ Θεός πόρρωθεν. Μὴ ἀπ' ἐμοῦ κρυβήσεταί τι ; « Λάθοι γὰρ ἂν οὐδὲν τὸν πάντα εἰδότα νοῦν. Η οὐκ ἄριστά σοι ταῦτα διεσκέφθαι δοκῶ; ΠΑΛΛ. Παντάπασι μὲν οὖν. ΚΥΡ. 'Ασύνηθες δέ τι περὶ τὴν λυχνίαν ὁ προφή τῆς ὁρῶν, ἐλαιῶν γὰρ ἦσαν κλάδοι, προσεπυνθάνετο λέγων, « Τί αἱ δύο ἐλαῖαι αὗται αἱ ἐκ δεξιῶν τῆς λυ- χνίας καὶ ἐξ εὐωνύμων; Καὶ ἐπηρώτησα, ο φησίν, ἐκ δευτέρου, καὶ εἶπα πρὸς αὐτόν· Τί οἱ δύο κλάδοι τῶν ἐλαιῶν, οἱ ἐν ταῖς χερσὶ τῶν δύο μυξωτήρων τῶν χρυσῶν, τῶν ἐπιχεόντων καὶ ἐπαναγόντων τὰς ἐπα- ρυστρίδας τὰς χρυσᾶς; Καὶ εἶπε πρός με, φησίν, Ού γινώσκεις τί ἐστι ταῦτα; Καὶ εἶπα, Οὐχὶ, Κύριε. Καὶ εἶπέ μοι· Οὗτοι οἱ δύο υἱοὶ τῆς πιότητος παρ- εστήκασι τῷ Κυρίῳ πάσης τῆς γῆς. » ΠΑΛΛ. Τις οὖν ἄρα γέγονε χρεία τῷ μακαρίω προφήτῃ, τοῦ καὶ εἰς αὖθις ἀναπυθέσθαι δεῖν ; Ἐπ ηρώτησα γάρ, φησίν, ἐκ δευτέρου. ΚΥΡ. "Η γὰρ οὐχὶ φαίης ἂν, ὦ Παλλάδιε, σοφόν σε εἶναι καὶ πρέπον, τοῖς γε ὅλως ὀρθὰ φρονεῖν ᾑρη- μένοις, ἀκριβεῖς καὶ ἀπεξεσμένους τὰς ἐφ' ὅτῳ οὖν τῶν ἀναγκαίων ποιεῖσθαι πεύσεις ; ΠΑΛΛ. Φημί. ΚΥΡ. Κλῶνας δὴ οὖν ἐλαιῶν θαλῷ βρύοντας ἀπαλῷ καὶ νεοθαλεῖ τεθεαμένος ὁ προφήτης, ελαίας αὐτούς, καὶ οὐκ ἐξ ἐλαιῶν ὠνόμαζε κλάδους. Εἶτα σεσιώπη- κεν ὁ θεσπέσιος ἄγγελος, τὴν ἐμφρονεστέραν καὶ F09 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. B Domine, quid sunt hæc? Et dixit ad me : Non nosti et dixi ad angelum qui loquebatur in me, dicens : ss Zach. 1, 1-5. - st 1bid. 10. ss Dan. 1, 22. "Zach. IV, 11-14. xxm, 23. C quid sint hæc ? Et dixi, Non, Domine . Atque El s › ille quidem beatus propheta percontatus est, di- cens, Quid sunt hæc ? Sed ille beatus angelus, brevi narratione interposita, visionem interpretatur, et candelabri constructionem ad Christum refert, di- cens de septem lucernis quæ in eo sunt : « Hi sunt oculi Domini aspicientes in omnem terram ". › Ut enim nounihil rudiore sensu dicamus, innumeris nos oculis Deus aspicit, et res humanas considerat, et cognoscit quæ in tenebris sunt, ut scriptum est : • Et lux cum ipso est . . Nam, si nobis quoque, qui in hoc mundo sumus, lumen immitit Deus, pro- cul dubio eodem præ cæteris omnibus abundare ex naturæ suæ conditione credendus est; aut si qui non ita se rem habere suspicantur, jam vero ita sentientes illis verbis alloqui licebit : c Intelligite insipientes in populo, et stulti, aliquando sapite ; qui plantavit aurem, non audit? aut qui finxit ocu- lum, non considerat **? Vivus est enim sermo Dei, et efficax, et acutus magis quam gladius anceps; pertingensque usque ad divisionem animnæ ac spi ritus, compagum quoque et medullarum, et discre- tor cogitationum et intentionum cordis. Et non est creatura aliqua invisibilis in conspectu ejus: omnia autem nuda et aperta sunt oculis ejus "., Hlumi- nat igitur Christus et aspicit omnia: ideoque dixit per quemdam e prophetis : . Deus e proximo sum ego, dicit Dominus, et non Deus a longe; num a me occultabitur aliquid " ? » Nihil enim latere potest mentem illam omnia scientem. An tibi parum considerate hæc dicere videor? PALL. Imo vero maxime. CYR. Sed propheta, cum inusitatum quiddam în candelabro videret (olearum enim in eo inerant rami), denuo sciscitatus est, dicens : « Quid sunt ha duæ olivæ a dextris candelabri, et a sinistris? Et rogavi, » inquit, e denuo, et dixi ad eum: Quid sunt illi duo rami olearum qui sunt in manus duarum narium aurearum infundentium, et retrahentium suffusoria aurea ? Et dixit ad me, » inquit: . Nescis quid sint hæc? Et dixi, Non, Domine. Et dixit ad me : Hi duo filii pinguedinis astant ante Dominum D universæ terræ ”. › PALL. Quid tandem opus fuit beato prophetæ ul iterum interrogaret? Interrogavi namque, inquit, denuo. CYR. An tu, Palladi, minime putas esse sapientis, et ad eos qui recte sentire velint, non maxime per- tinere censes, de unaquaque re necessaria diligenter et accurate interrogare ? PALL. Puto equidem. CYR. Ramos igitur olearum tenero recenti- que germine virentes cum aspexisset propheta, oleas, non olearum ramos appellavit. Itaque ta- cuit beatus angelus, cum prudentiorem ac ve- ** Psal. xcii, 8, 9. Hebr. iv, 12, 13. Jerem.

ἐξ ευωνύμων. Καὶ ἐπηρώτησα, καὶ εἶπα πρὸς τὸν Α ἄγγελον τὸν λαλοῦντα ἐν ἐμοὶ, λέγων, Κύριε, τί ἐστι ταῦτα; καὶ εἶπε πρὸς με, λέγων, Οὐ γινώσκεις τί ἐστι ταῦτα; Καὶ εἶπα, Οὐχὶ, Κύριε. » Ο μὲν οὖν μακάριος προφήτης διεπυνθάνετο λέγων, Τί ἐστι ταῦτα, Κύριε; Βραχὺ δὲ διήγημα παρενθεὶς ὁ θεσπέ στος άγγελος διερμηνεύει τὴν ὅρασιν, καὶ τὴν τῆς λυχνίας κατασκευὴν εἰς Χριστὸν ἀναφέρει λέγων περὶ τῶν ἐν αὐτῇ λύχνων ἑπτὰ, « Οὗτοι οἱ ὀφθαλμοὶ Κυ- ρίου, ἐπιβλέποντες ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. » Εἰ γὰρ χρή τι καὶ τῶν παχυτέρων εἰπεῖν, μυρίοις ὅσοις ἡμᾶς ὀφθαλ μοῖς τὸ θεῖον ὁρᾷ καὶ κατασκέπτεται τὰ ἀνθρώπινα, γινώσκων τὰ ἐν τῷ σκότει, κατὰ τὸ γεγραμμένον, • Καὶ τὸ φῶς μετ' αὐτοῦ ἐστιν. » Εἰ γὰρ καὶ ἡμῖν τοῖς ἐν κόσμῳ τὸ φῶς ἐνίησι Θεός, καταπλουτήσειεν ἂν αὐτὸ καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ἐν ἰδίᾳ φύσει λαχών. Η εἴπερ οὐχ ὧδε ἔχειν ὑποπτεύουσί τινες, ώρα που τάχα τοῖς ὧδε φρονεῖν ἑλομένοις ἐπιφωνεῖν, ι Σύνετε δή ἄφρονες ἐν τῷ λαῷ, καὶ μωροί ποτε φρονήσατε. Ο φυτεύσας τὸ οὖς, οὐχὶ ἀκούει; ἢ ὁ πλάσας τὸν ὀφθαλ- μόν, οὐχὶ κατανοεῖ; Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐνεργῆς, καὶ ἠκονημένος μᾶλλον μαχαίρας διστόμου, διικνούμενος μέχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας, καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ. Πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ. » Φωτίζει δὴ οὖν καὶ ἐφορᾷ πάντα Χριστός. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκε δι᾽ ἑνὸς τῶν προφη τῶν· « Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι, λέγει Κύριος, καὶ οὐχὶ Θεός πόρρωθεν. Μὴ ἀπ' ἐμοῦ κρυβήσεταί τι ; « Λάθοι γὰρ ἂν οὐδὲν τὸν πάντα εἰδότα νοῦν. Η οὐκ ἄριστά σοι ταῦτα διεσκέφθαι δοκῶ; ΠΑΛΛ. Παντάπασι μὲν οὖν. ΚΥΡ. 'Ασύνηθες δέ τι περὶ τὴν λυχνίαν ὁ προφή τῆς ὁρῶν, ἐλαιῶν γὰρ ἦσαν κλάδοι, προσεπυνθάνετο λέγων, « Τί αἱ δύο ἐλαῖαι αὗται αἱ ἐκ δεξιῶν τῆς λυ- χνίας καὶ ἐξ εὐωνύμων; Καὶ ἐπηρώτησα, ο φησίν, ἐκ δευτέρου, καὶ εἶπα πρὸς αὐτόν· Τί οἱ δύο κλάδοι τῶν ἐλαιῶν, οἱ ἐν ταῖς χερσὶ τῶν δύο μυξωτήρων τῶν χρυσῶν, τῶν ἐπιχεόντων καὶ ἐπαναγόντων τὰς ἐπα- ρυστρίδας τὰς χρυσᾶς; Καὶ εἶπε πρός με, φησίν, Ού γινώσκεις τί ἐστι ταῦτα; Καὶ εἶπα, Οὐχὶ, Κύριε. Καὶ εἶπέ μοι· Οὗτοι οἱ δύο υἱοὶ τῆς πιότητος παρ- εστήκασι τῷ Κυρίῳ πάσης τῆς γῆς. » ΠΑΛΛ. Τις οὖν ἄρα γέγονε χρεία τῷ μακαρίω προφήτῃ, τοῦ καὶ εἰς αὖθις ἀναπυθέσθαι δεῖν ; Ἐπ ηρώτησα γάρ, φησίν, ἐκ δευτέρου. ΚΥΡ. "Η γὰρ οὐχὶ φαίης ἂν, ὦ Παλλάδιε, σοφόν σε εἶναι καὶ πρέπον, τοῖς γε ὅλως ὀρθὰ φρονεῖν ᾑρη- μένοις, ἀκριβεῖς καὶ ἀπεξεσμένους τὰς ἐφ' ὅτῳ οὖν τῶν ἀναγκαίων ποιεῖσθαι πεύσεις ; ΠΑΛΛ. Φημί. ΚΥΡ. Κλῶνας δὴ οὖν ἐλαιῶν θαλῷ βρύοντας ἀπαλῷ καὶ νεοθαλεῖ τεθεαμένος ὁ προφήτης, ελαίας αὐτούς, καὶ οὐκ ἐξ ἐλαιῶν ὠνόμαζε κλάδους. Εἶτα σεσιώπη- κεν ὁ θεσπέσιος ἄγγελος, τὴν ἐμφρονεστέραν καὶ F09 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. B Domine, quid sunt hæc? Et dixit ad me : Non nosti et dixi ad angelum qui loquebatur in me, dicens : ss Zach. 1, 1-5. - st 1bid. 10. ss Dan. 1, 22. "Zach. IV, 11-14. xxm, 23. C quid sint hæc ? Et dixi, Non, Domine . Atque El s › ille quidem beatus propheta percontatus est, di- cens, Quid sunt hæc ? Sed ille beatus angelus, brevi narratione interposita, visionem interpretatur, et candelabri constructionem ad Christum refert, di- cens de septem lucernis quæ in eo sunt : « Hi sunt oculi Domini aspicientes in omnem terram ". › Ut enim nounihil rudiore sensu dicamus, innumeris nos oculis Deus aspicit, et res humanas considerat, et cognoscit quæ in tenebris sunt, ut scriptum est : • Et lux cum ipso est . . Nam, si nobis quoque, qui in hoc mundo sumus, lumen immitit Deus, pro- cul dubio eodem præ cæteris omnibus abundare ex naturæ suæ conditione credendus est; aut si qui non ita se rem habere suspicantur, jam vero ita sentientes illis verbis alloqui licebit : c Intelligite insipientes in populo, et stulti, aliquando sapite ; qui plantavit aurem, non audit? aut qui finxit ocu- lum, non considerat **? Vivus est enim sermo Dei, et efficax, et acutus magis quam gladius anceps; pertingensque usque ad divisionem animnæ ac spi ritus, compagum quoque et medullarum, et discre- tor cogitationum et intentionum cordis. Et non est creatura aliqua invisibilis in conspectu ejus: omnia autem nuda et aperta sunt oculis ejus "., Hlumi- nat igitur Christus et aspicit omnia: ideoque dixit per quemdam e prophetis : . Deus e proximo sum ego, dicit Dominus, et non Deus a longe; num a me occultabitur aliquid " ? » Nihil enim latere potest mentem illam omnia scientem. An tibi parum considerate hæc dicere videor? PALL. Imo vero maxime. CYR. Sed propheta, cum inusitatum quiddam în candelabro videret (olearum enim in eo inerant rami), denuo sciscitatus est, dicens : « Quid sunt ha duæ olivæ a dextris candelabri, et a sinistris? Et rogavi, » inquit, e denuo, et dixi ad eum: Quid sunt illi duo rami olearum qui sunt in manus duarum narium aurearum infundentium, et retrahentium suffusoria aurea ? Et dixit ad me, » inquit: . Nescis quid sint hæc? Et dixi, Non, Domine. Et dixit ad me : Hi duo filii pinguedinis astant ante Dominum D universæ terræ ”. › PALL. Quid tandem opus fuit beato prophetæ ul iterum interrogaret? Interrogavi namque, inquit, denuo. CYR. An tu, Palladi, minime putas esse sapientis, et ad eos qui recte sentire velint, non maxime per- tinere censes, de unaquaque re necessaria diligenter et accurate interrogare ? PALL. Puto equidem. CYR. Ramos igitur olearum tenero recenti- que germine virentes cum aspexisset propheta, oleas, non olearum ramos appellavit. Itaque ta- cuit beatus angelus, cum prudentiorem ac ve- ** Psal. xcii, 8, 9. Hebr. iv, 12, 13. Jerem.

ἐξ ευωνύμων. Καὶ ἐπηρώτησα, καὶ εἶπα πρὸς τὸν Α ἄγγελον τὸν λαλοῦντα ἐν ἐμοὶ, λέγων, Κύριε, τί ἐστι ταῦτα; καὶ εἶπε πρὸς με, λέγων, Οὐ γινώσκεις τί ἐστι ταῦτα; Καὶ εἶπα, Οὐχὶ, Κύριε. » Ο μὲν οὖν μακάριος προφήτης διεπυνθάνετο λέγων, Τί ἐστι ταῦτα, Κύριε; Βραχὺ δὲ διήγημα παρενθεὶς ὁ θεσπέ στος άγγελος διερμηνεύει τὴν ὅρασιν, καὶ τὴν τῆς λυχνίας κατασκευὴν εἰς Χριστὸν ἀναφέρει λέγων περὶ τῶν ἐν αὐτῇ λύχνων ἑπτὰ, « Οὗτοι οἱ ὀφθαλμοὶ Κυ- ρίου, ἐπιβλέποντες ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. » Εἰ γὰρ χρή τι καὶ τῶν παχυτέρων εἰπεῖν, μυρίοις ὅσοις ἡμᾶς ὀφθαλ μοῖς τὸ θεῖον ὁρᾷ καὶ κατασκέπτεται τὰ ἀνθρώπινα, γινώσκων τὰ ἐν τῷ σκότει, κατὰ τὸ γεγραμμένον, • Καὶ τὸ φῶς μετ' αὐτοῦ ἐστιν. » Εἰ γὰρ καὶ ἡμῖν τοῖς ἐν κόσμῳ τὸ φῶς ἐνίησι Θεός, καταπλουτήσειεν ἂν αὐτὸ καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ἐν ἰδίᾳ φύσει λαχών. Η εἴπερ οὐχ ὧδε ἔχειν ὑποπτεύουσί τινες, ώρα που τάχα τοῖς ὧδε φρονεῖν ἑλομένοις ἐπιφωνεῖν, ι Σύνετε δή ἄφρονες ἐν τῷ λαῷ, καὶ μωροί ποτε φρονήσατε. Ο φυτεύσας τὸ οὖς, οὐχὶ ἀκούει; ἢ ὁ πλάσας τὸν ὀφθαλ- μόν, οὐχὶ κατανοεῖ; Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐνεργῆς, καὶ ἠκονημένος μᾶλλον μαχαίρας διστόμου, διικνούμενος μέχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας, καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ. Πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ. » Φωτίζει δὴ οὖν καὶ ἐφορᾷ πάντα Χριστός. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκε δι᾽ ἑνὸς τῶν προφη τῶν· « Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι, λέγει Κύριος, καὶ οὐχὶ Θεός πόρρωθεν. Μὴ ἀπ' ἐμοῦ κρυβήσεταί τι ; « Λάθοι γὰρ ἂν οὐδὲν τὸν πάντα εἰδότα νοῦν. Η οὐκ ἄριστά σοι ταῦτα διεσκέφθαι δοκῶ; ΠΑΛΛ. Παντάπασι μὲν οὖν. ΚΥΡ. 'Ασύνηθες δέ τι περὶ τὴν λυχνίαν ὁ προφή τῆς ὁρῶν, ἐλαιῶν γὰρ ἦσαν κλάδοι, προσεπυνθάνετο λέγων, « Τί αἱ δύο ἐλαῖαι αὗται αἱ ἐκ δεξιῶν τῆς λυ- χνίας καὶ ἐξ εὐωνύμων; Καὶ ἐπηρώτησα, ο φησίν, ἐκ δευτέρου, καὶ εἶπα πρὸς αὐτόν· Τί οἱ δύο κλάδοι τῶν ἐλαιῶν, οἱ ἐν ταῖς χερσὶ τῶν δύο μυξωτήρων τῶν χρυσῶν, τῶν ἐπιχεόντων καὶ ἐπαναγόντων τὰς ἐπα- ρυστρίδας τὰς χρυσᾶς; Καὶ εἶπε πρός με, φησίν, Ού γινώσκεις τί ἐστι ταῦτα; Καὶ εἶπα, Οὐχὶ, Κύριε. Καὶ εἶπέ μοι· Οὗτοι οἱ δύο υἱοὶ τῆς πιότητος παρ- εστήκασι τῷ Κυρίῳ πάσης τῆς γῆς. » ΠΑΛΛ. Τις οὖν ἄρα γέγονε χρεία τῷ μακαρίω προφήτῃ, τοῦ καὶ εἰς αὖθις ἀναπυθέσθαι δεῖν ; Ἐπ ηρώτησα γάρ, φησίν, ἐκ δευτέρου. ΚΥΡ. "Η γὰρ οὐχὶ φαίης ἂν, ὦ Παλλάδιε, σοφόν σε εἶναι καὶ πρέπον, τοῖς γε ὅλως ὀρθὰ φρονεῖν ᾑρη- μένοις, ἀκριβεῖς καὶ ἀπεξεσμένους τὰς ἐφ' ὅτῳ οὖν τῶν ἀναγκαίων ποιεῖσθαι πεύσεις ; ΠΑΛΛ. Φημί. ΚΥΡ. Κλῶνας δὴ οὖν ἐλαιῶν θαλῷ βρύοντας ἀπαλῷ καὶ νεοθαλεῖ τεθεαμένος ὁ προφήτης, ελαίας αὐτούς, καὶ οὐκ ἐξ ἐλαιῶν ὠνόμαζε κλάδους. Εἶτα σεσιώπη- κεν ὁ θεσπέσιος ἄγγελος, τὴν ἐμφρονεστέραν καὶ F09 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. B Domine, quid sunt hæc? Et dixit ad me : Non nosti et dixi ad angelum qui loquebatur in me, dicens : ss Zach. 1, 1-5. - st 1bid. 10. ss Dan. 1, 22. "Zach. IV, 11-14. xxm, 23. C quid sint hæc ? Et dixi, Non, Domine . Atque El s › ille quidem beatus propheta percontatus est, di- cens, Quid sunt hæc ? Sed ille beatus angelus, brevi narratione interposita, visionem interpretatur, et candelabri constructionem ad Christum refert, di- cens de septem lucernis quæ in eo sunt : « Hi sunt oculi Domini aspicientes in omnem terram ". › Ut enim nounihil rudiore sensu dicamus, innumeris nos oculis Deus aspicit, et res humanas considerat, et cognoscit quæ in tenebris sunt, ut scriptum est : • Et lux cum ipso est . . Nam, si nobis quoque, qui in hoc mundo sumus, lumen immitit Deus, pro- cul dubio eodem præ cæteris omnibus abundare ex naturæ suæ conditione credendus est; aut si qui non ita se rem habere suspicantur, jam vero ita sentientes illis verbis alloqui licebit : c Intelligite insipientes in populo, et stulti, aliquando sapite ; qui plantavit aurem, non audit? aut qui finxit ocu- lum, non considerat **? Vivus est enim sermo Dei, et efficax, et acutus magis quam gladius anceps; pertingensque usque ad divisionem animnæ ac spi ritus, compagum quoque et medullarum, et discre- tor cogitationum et intentionum cordis. Et non est creatura aliqua invisibilis in conspectu ejus: omnia autem nuda et aperta sunt oculis ejus "., Hlumi- nat igitur Christus et aspicit omnia: ideoque dixit per quemdam e prophetis : . Deus e proximo sum ego, dicit Dominus, et non Deus a longe; num a me occultabitur aliquid " ? » Nihil enim latere potest mentem illam omnia scientem. An tibi parum considerate hæc dicere videor? PALL. Imo vero maxime. CYR. Sed propheta, cum inusitatum quiddam în candelabro videret (olearum enim in eo inerant rami), denuo sciscitatus est, dicens : « Quid sunt ha duæ olivæ a dextris candelabri, et a sinistris? Et rogavi, » inquit, e denuo, et dixi ad eum: Quid sunt illi duo rami olearum qui sunt in manus duarum narium aurearum infundentium, et retrahentium suffusoria aurea ? Et dixit ad me, » inquit: . Nescis quid sint hæc? Et dixi, Non, Domine. Et dixit ad me : Hi duo filii pinguedinis astant ante Dominum D universæ terræ ”. › PALL. Quid tandem opus fuit beato prophetæ ul iterum interrogaret? Interrogavi namque, inquit, denuo. CYR. An tu, Palladi, minime putas esse sapientis, et ad eos qui recte sentire velint, non maxime per- tinere censes, de unaquaque re necessaria diligenter et accurate interrogare ? PALL. Puto equidem. CYR. Ramos igitur olearum tenero recenti- que germine virentes cum aspexisset propheta, oleas, non olearum ramos appellavit. Itaque ta- cuit beatus angelus, cum prudentiorem ac ve- ** Psal. xcii, 8, 9. Hebr. iv, 12, 13. Jerem.

ἀληθῆ περιμένων πεῦσιν· ἐπειδὴ δὲ διεγηγερμένος, δύο κλάδους ἐλαιῶν ὠνόμαζε λοιπὸν, καὶ ἀναμαθεῖν ἐλιπάρει, τίνος ἂν εἴη σύμβολα ταυτὶ ἐδιδάσκετο πα ραχρῆμα, τοῦ ἀγγέλου λέγοντος· « Οὗτοι οἱ δύο υἱοὶ της πιότητος παρεστήκασι τῷ Κυρίῳ πάσης τῆς γῆς. ο Υιοὺς δὲ πιότητος δύο, τόν τε ἐξ Ισραήλ, καὶ μέν τοι τὸν ἐξ ἐθνῶν ἀπεκάλει λαὸν; οὓς καὶ τῷ Κυρίῳ πάσης τῆς γῆς παρεστάναι φησί, σαφῶς τε καὶ ἐναρ γῶς εἰς τύπον Χριστοῦ, τὸ ἐπὶ τῇ λυχνία τέχνημα τιθείς, ἧς οἱ κλάδοι τῶν ἐλαιῶν, εἰς δεξιά τε καὶ εὐώ νυμα, καὶ οἱονεὶ τὴν ἐν κύκλῳ λαχόντες στάσιν τῷ ἐλαίῳ καταπιαίνονται, δ ἐστιν ἁγίου Πνεύματος τύπος, τὸν τῶν πιστευόντων κατάρδοντος νοῦν, κατὰ τὸ, ο Εν ἐλαίῳ ἐλίπανας τὴν κεφαλήν μου. » ΠΑΛΛ. Εἶτα τί μὴ μᾶλλον ἐλαίας αὐτὰς, κλώνας δὲ μᾶλλον ἐλαιῶν ἀπεκάλει; ΚΥΡ. Οτι, ὦ ἑταῖρε, καθάπερ ἐξ ἐλαιῶν μόσχια λεπτὰ καὶ ἀρτιθαλεῖς ἐξῄρηνται κλάδοι, μόνον δὲ οὐχὶ μεταβοθρεύονται μετὰ πίστεως εἰς εὐσέβειαν οἱ πεπιστευκότες, οἱ μὲν ἐκ τῆς Ἰουδαίων όντες συν αγωγῆς, οἱ δὲ, τῆς ἐξ ἐθνῶν πληθύος εξηρημένοι" πεπιστεύκασι γὰρ οὐχὶ πάντες οἱ ἐξ Ισραήλ,ούτε μὴν ἅπασα τῶν ἐθνῶν εἰσέφρησεν ἡ πληθύς. Κλάδοι τοίνυν ἐλαιῶν, οἱ ὡς ἐκ δένδρων ἀπεσπασμένοι πληθύος Ἰουδαϊκῆς, καὶ μὴν καὶ Ἑλληνικῆς, καὶ ἐν φωτὶ τῷ θείῳ γεγενημένοι, καὶ ἐνσπαταλώντες ήδη πως τη τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀφθονωτέρα χύσει. Τούτο γάρ οἶμαι δηλοῦν, τὰ, ὡς ἐν μυξωτῆρσι τῶν λύχνων τοὺς τῶν ἐλαιῶν κεῖσθαι κλάδους, ὧν καὶ ὁ μακάριος Ψαλ μαγδός διαμέμνηταί που, πρὸς τὸν τῶν δίων Σωτήρα Χριστὸν ἀναμελῳδῶν τε καὶ λέγων περί τε τῆς συν ηρμοσμένης αὐτῷ νύμφης, τουτέστι, τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τῶν ἐν πίστει τέκνων αὐτῆς• • Η γυνή σου ως ἄμπελος εὐθηνοῦσα ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου. Οἱ υἱοί σου, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύκλῳ τῆς τραπέζης σου. » Ζωοποιούμεθα γὰρ ἐν μεθέξει Πνεύματος, καὶ ἐν ἁγίᾳ τραπέζῃ Χριστοῦ, τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν εἰσ- δεδεγμένοι. ΠΑΛΛ. Ναὶ λέγεις ὀρθῶς· « Εγώ γάρ είμι, ο φη- σὶν, « ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. » ΚΥΡ. ᾿Αλλὰ λυχνίας μὲν πέρι, καὶ τῶν ἐν αὐτῇ, ταυτὶ πρὸς ἡμῶν εἰς παρὸν εἰρήσεται. Ἴτω δὲ ὁ λόγος ἐπὶ τὸ χαλκοῦν ἤδη θυσιαστήριον, τῆς κατὰ νόμον λατρείας, τὸ χρειωδέστατον. « Ποιήσεις γάρ, φησί, ο θυσιαστήριον ἐκ ξύλων ασήπτων. Πέντε πήχεων τὸ μῆκος, καὶ πέντε πήχεων τὸ εὖρος. Τετράγωνον ἔσται τὸ θυσιαστήριον, καὶ τριῶν τὴν χεων το ύψος αὐτοῦ· καὶ ποιήσεις τὰ κέρατα ἐπὶ τῶν τεσσάρων γωνιῶν, ἐξ αὐτοῦ ἔσται τὰ κι ρατα, καὶ καλύψεις αὐτὰ χαλκῷ, καὶ ποιήσεις στε φάνην τῷ θυσιαστηρίῳ, καὶ τὸν καλυπτήρα αὐτοῦ, καὶ τὰς φιάλας αὐτοῦ, καὶ τὰς κρεάγρας αὐτοῦ, καὶ τὸ πυρεῖον αὐτοῦ, πάντα τὰ σκεύη αὐτοῦ ποιήσεις χαλκά. » Πεντάπηχυ μὲν οὖν εἰς εὑρός τε καὶ μῆκος • ΧΧΠ, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. riorem interrogationem exspectaret : postea vero A quam excitatus jam, duos ramos olearum appellavit, et se doceri flagitavit cujus rei essent illa symbola, didicit illico, dicente angelo : • Hi duo filii pingue- dinis astant ante Dominum universe terræ. » Duos porro pinguedinis filios tum illum ex Israel, tum vero alterum ex gentibus populum appellavit, quos etiam ante Dominum universæ terræ astare dicit : in quo manifeste et evidenter illud candelabri opid- cium pro Christi figura posuit, ad cujus dextram sinistramque partem olivárum rami tanquam cir- cum illud essent collocati, impinguantur oleo, quod sancti Spiritus figuram gerit; mentem credentium irrigantis, juxta illud Impinguisti in oleo caput meum 30.1 PALL. Sed cur non oleas eas potius quam ramos B olearum vocavit ? CYR. Ob eam causam, Palladi, quia fideles tan- quam ex oleis tenues, ac pubescentes surculi de- tracti sunt, et simul cum fide ad pietatem prope transplantantur : alii quidem ex Judæorum syn- agoga, alii autem ex gentium turba detracti : ne- que enim omnes qui sunt ex Israel, crediderunt ; neque universa multitudo gentium est ingressa. Rami sunt igitur olearum, qui vel ex multitudine Judæorum, vel etiam e turba gentium tanquam ex arboribus detracti, et ad divinum lumen traducti sunt, et abundantiore jam Spiritus sancti effusione quodammodo luxuriant. Id enim significare arbi- tror, quod tanquam in naribus lucernarum sint olearum rami collocati, quorum beatus quoque Psalmorum auctor meminit, cum ad Christum om- nium Salvatorem carmen converteret, ac tum de sponsa quæ illi conjuncta est, hoc est Ecclesia, tum etiam de illius per fidem filiis diceret: ‹ Uxor tua sicut vitis abundans in lateribus domus tuæ ; filii tui sicut novellæ olivarum in circuitu mensæ tuæ . . Participando namque Spiritum, et sancta Christi mensa fruendo, vivificamur, posteaquam il- lius fidem amplexi sumus. PALL. Recte vero dicis : « Ego enim, o inquit, ‹ sum panis vivus, qui de cœlo descendi, et vitam do mundo". > CYR. Ac de candelabro, et iis quæ in eo sunt, hactenus ad præsens dixisse sufficiat. Jam vero ad altare aneum pergat oratio, cujus usus in illo legali cultu maximus erat. « Et facies, inquit, ‹ altare de lignis imputribilibus quinque cubitorum lon- gitudo, et quinque cubitorum latitudo ; quadratum erit altare, et trium cubitorum altitudo ejus; et fa- cies cornua in quatuor angulis, ex ipso erunt cor- nua : et operies illa ære : et facies coronam altari, et tegumentum ejus, et phialas ejus, et fuscinulas ejus, et focum ejus, omnia vasa ejus facies ex ære”. › Quinque igitur cubitorum est altare per longitudinem ac latitudinem. Erat enim opus pro- fecto ut haberet mensuras, et eas amplissimas : C D " Pral. B. • Psal. CAXVII, 3. » Joan. vi, 33. " Exod. xxvit, 1-4.

ἀληθῆ περιμένων πεῦσιν· ἐπειδὴ δὲ διεγηγερμένος, δύο κλάδους ἐλαιῶν ὠνόμαζε λοιπὸν, καὶ ἀναμαθεῖν ἐλιπάρει, τίνος ἂν εἴη σύμβολα ταυτὶ ἐδιδάσκετο πα ραχρῆμα, τοῦ ἀγγέλου λέγοντος· « Οὗτοι οἱ δύο υἱοὶ της πιότητος παρεστήκασι τῷ Κυρίῳ πάσης τῆς γῆς. ο Υιοὺς δὲ πιότητος δύο, τόν τε ἐξ Ισραήλ, καὶ μέν τοι τὸν ἐξ ἐθνῶν ἀπεκάλει λαὸν; οὓς καὶ τῷ Κυρίῳ πάσης τῆς γῆς παρεστάναι φησί, σαφῶς τε καὶ ἐναρ γῶς εἰς τύπον Χριστοῦ, τὸ ἐπὶ τῇ λυχνία τέχνημα τιθείς, ἧς οἱ κλάδοι τῶν ἐλαιῶν, εἰς δεξιά τε καὶ εὐώ νυμα, καὶ οἱονεὶ τὴν ἐν κύκλῳ λαχόντες στάσιν τῷ ἐλαίῳ καταπιαίνονται, δ ἐστιν ἁγίου Πνεύματος τύπος, τὸν τῶν πιστευόντων κατάρδοντος νοῦν, κατὰ τὸ, ο Εν ἐλαίῳ ἐλίπανας τὴν κεφαλήν μου. » ΠΑΛΛ. Εἶτα τί μὴ μᾶλλον ἐλαίας αὐτὰς, κλώνας δὲ μᾶλλον ἐλαιῶν ἀπεκάλει; ΚΥΡ. Οτι, ὦ ἑταῖρε, καθάπερ ἐξ ἐλαιῶν μόσχια λεπτὰ καὶ ἀρτιθαλεῖς ἐξῄρηνται κλάδοι, μόνον δὲ οὐχὶ μεταβοθρεύονται μετὰ πίστεως εἰς εὐσέβειαν οἱ πεπιστευκότες, οἱ μὲν ἐκ τῆς Ἰουδαίων όντες συν αγωγῆς, οἱ δὲ, τῆς ἐξ ἐθνῶν πληθύος εξηρημένοι" πεπιστεύκασι γὰρ οὐχὶ πάντες οἱ ἐξ Ισραήλ,ούτε μὴν ἅπασα τῶν ἐθνῶν εἰσέφρησεν ἡ πληθύς. Κλάδοι τοίνυν ἐλαιῶν, οἱ ὡς ἐκ δένδρων ἀπεσπασμένοι πληθύος Ἰουδαϊκῆς, καὶ μὴν καὶ Ἑλληνικῆς, καὶ ἐν φωτὶ τῷ θείῳ γεγενημένοι, καὶ ἐνσπαταλώντες ήδη πως τη τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀφθονωτέρα χύσει. Τούτο γάρ οἶμαι δηλοῦν, τὰ, ὡς ἐν μυξωτῆρσι τῶν λύχνων τοὺς τῶν ἐλαιῶν κεῖσθαι κλάδους, ὧν καὶ ὁ μακάριος Ψαλ μαγδός διαμέμνηταί που, πρὸς τὸν τῶν δίων Σωτήρα Χριστὸν ἀναμελῳδῶν τε καὶ λέγων περί τε τῆς συν ηρμοσμένης αὐτῷ νύμφης, τουτέστι, τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τῶν ἐν πίστει τέκνων αὐτῆς• • Η γυνή σου ως ἄμπελος εὐθηνοῦσα ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας σου. Οἱ υἱοί σου, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύκλῳ τῆς τραπέζης σου. » Ζωοποιούμεθα γὰρ ἐν μεθέξει Πνεύματος, καὶ ἐν ἁγίᾳ τραπέζῃ Χριστοῦ, τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν εἰσ- δεδεγμένοι. ΠΑΛΛ. Ναὶ λέγεις ὀρθῶς· « Εγώ γάρ είμι, ο φη- σὶν, « ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. » ΚΥΡ. ᾿Αλλὰ λυχνίας μὲν πέρι, καὶ τῶν ἐν αὐτῇ, ταυτὶ πρὸς ἡμῶν εἰς παρὸν εἰρήσεται. Ἴτω δὲ ὁ λόγος ἐπὶ τὸ χαλκοῦν ἤδη θυσιαστήριον, τῆς κατὰ νόμον λατρείας, τὸ χρειωδέστατον. « Ποιήσεις γάρ, φησί, ο θυσιαστήριον ἐκ ξύλων ασήπτων. Πέντε πήχεων τὸ μῆκος, καὶ πέντε πήχεων τὸ εὖρος. Τετράγωνον ἔσται τὸ θυσιαστήριον, καὶ τριῶν τὴν χεων το ύψος αὐτοῦ· καὶ ποιήσεις τὰ κέρατα ἐπὶ τῶν τεσσάρων γωνιῶν, ἐξ αὐτοῦ ἔσται τὰ κι ρατα, καὶ καλύψεις αὐτὰ χαλκῷ, καὶ ποιήσεις στε φάνην τῷ θυσιαστηρίῳ, καὶ τὸν καλυπτήρα αὐτοῦ, καὶ τὰς φιάλας αὐτοῦ, καὶ τὰς κρεάγρας αὐτοῦ, καὶ τὸ πυρεῖον αὐτοῦ, πάντα τὰ σκεύη αὐτοῦ ποιήσεις χαλκά. » Πεντάπηχυ μὲν οὖν εἰς εὑρός τε καὶ μῆκος • ΧΧΠ, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. riorem interrogationem exspectaret : postea vero A quam excitatus jam, duos ramos olearum appellavit, et se doceri flagitavit cujus rei essent illa symbola, didicit illico, dicente angelo : • Hi duo filii pingue- dinis astant ante Dominum universe terræ. » Duos porro pinguedinis filios tum illum ex Israel, tum vero alterum ex gentibus populum appellavit, quos etiam ante Dominum universæ terræ astare dicit : in quo manifeste et evidenter illud candelabri opid- cium pro Christi figura posuit, ad cujus dextram sinistramque partem olivárum rami tanquam cir- cum illud essent collocati, impinguantur oleo, quod sancti Spiritus figuram gerit; mentem credentium irrigantis, juxta illud Impinguisti in oleo caput meum 30.1 PALL. Sed cur non oleas eas potius quam ramos B olearum vocavit ? CYR. Ob eam causam, Palladi, quia fideles tan- quam ex oleis tenues, ac pubescentes surculi de- tracti sunt, et simul cum fide ad pietatem prope transplantantur : alii quidem ex Judæorum syn- agoga, alii autem ex gentium turba detracti : ne- que enim omnes qui sunt ex Israel, crediderunt ; neque universa multitudo gentium est ingressa. Rami sunt igitur olearum, qui vel ex multitudine Judæorum, vel etiam e turba gentium tanquam ex arboribus detracti, et ad divinum lumen traducti sunt, et abundantiore jam Spiritus sancti effusione quodammodo luxuriant. Id enim significare arbi- tror, quod tanquam in naribus lucernarum sint olearum rami collocati, quorum beatus quoque Psalmorum auctor meminit, cum ad Christum om- nium Salvatorem carmen converteret, ac tum de sponsa quæ illi conjuncta est, hoc est Ecclesia, tum etiam de illius per fidem filiis diceret: ‹ Uxor tua sicut vitis abundans in lateribus domus tuæ ; filii tui sicut novellæ olivarum in circuitu mensæ tuæ . . Participando namque Spiritum, et sancta Christi mensa fruendo, vivificamur, posteaquam il- lius fidem amplexi sumus. PALL. Recte vero dicis : « Ego enim, o inquit, ‹ sum panis vivus, qui de cœlo descendi, et vitam do mundo". > CYR. Ac de candelabro, et iis quæ in eo sunt, hactenus ad præsens dixisse sufficiat. Jam vero ad altare aneum pergat oratio, cujus usus in illo legali cultu maximus erat. « Et facies, inquit, ‹ altare de lignis imputribilibus quinque cubitorum lon- gitudo, et quinque cubitorum latitudo ; quadratum erit altare, et trium cubitorum altitudo ejus; et fa- cies cornua in quatuor angulis, ex ipso erunt cor- nua : et operies illa ære : et facies coronam altari, et tegumentum ejus, et phialas ejus, et fuscinulas ejus, et focum ejus, omnia vasa ejus facies ex ære”. › Quinque igitur cubitorum est altare per longitudinem ac latitudinem. Erat enim opus pro- fecto ut haberet mensuras, et eas amplissimas : C D " Pral. B. • Psal. CAXVII, 3. » Joan. vi, 33. " Exod. xxvit, 1-4.

τὸ θυσιαστήριον. Έδει γὰρ, ἔδει μέτρων αὐτῷ, καὶ λίαν ἀφθονωτάτων. Σχέσαι τε γὰρ ἐπ' αὐτῷ καὶ βοῶν ἔμελλον ἀναφέρεσθαι τμήματα, καὶ ὁλοκαυτώσεις, οἱῶν τε καὶ τράγων ἀναφοραί καθιερουμένων Θεῷ. Ταύτητοι χαλκῆ καὶ ἐσχάρα καὶ πυρεῖον αὐτῷ, κρεάγραι τε καὶ φιάλαι, καὶ πάντα αὐτοῦ τὰ σκεύη, ὡς ἂν δύναιντο ταῖς κατὰ νόμον θυσίαις, τὴν παρά γε σφῶν αὐτῶν εἰσκομίζοντα χρείαν, ταῖς τοῦ παμ φάγου πυρὸς μὴ καταφθείρεσθαι προσβολαῖς. Στεφά- νην δὲ καὶ τὰ ἐπὶ ταῖς γωνίαις κέρατα, τῷ τοῦ σχή- ματος κάλλει προσθήσομεν. "Αχαρι γὰρ οὐδὲν παρὰ τῷ πανσόφῳ Θεῷ. Πλὴν, ἐκεῖνο πάλιν δὴ φέρε λέ- γωμεν, ἀκριβῆ τὸν νοῦν ἐπερείδοντες τοῖς ἐφ' ἑκάστῳ τεθεσπισμένοις. Θυσιαστήριον προστέταχε ταῖς κατὰ νόμον θυσίαις ἐοιχὸς καὶ πρέπον, ἀλλ' οὐδὲν ἐν αὐτῷ χρυσοῦν, καθάπερ ἀμέλει, καταθετό τις ἂν ἐπὶ τῆς κιβωτού, λυχνίας τε αὖ καὶ τραπέζης, καὶ τῶν ἀμφ' αὐτήν. ΠΑΛΛ. Τί δὴ οὖν ἄρα καὶ τοῦτό ἐστι; ΚΥΡ. Οὐ γὰρ δὴ τῆς θείας τε καὶ ἀκηράτου φύσεως τὴν κατὰ πάντων ὑπεροχήν, καὶ ἀσύγκριτον λαμπρό τητα, ὡς ἐν νοήσει λέγω, τὸ χρυσίον εὖ μάλα κατα- δηλοῦν ἐλέγομεν, ὦ Παλλάδιε ; ΠΑΛΛ. Οδὲ ἔχει. ΚΥΡ. Αθρες δὴ οὖν, ἀχρύσωτον παντελῶς τῆς κατά νόμον λατρείας τὸ θυσιαστήριον, αίνιγμα που τὸ χρῆμα τιθέντος ἡμῖν τοῦ Θεοῦ, καὶ μάλα σαφῶς, ὅτι Πνεύματος ἁγίου πρόξενος ἥκιστα μὲν ὁ νόμος, τετίμηται δὲ οὐχὶ τοιαύτῃ χάριτι τῆς ἐν τύπῳ λα τρείας ή δύναμις. Πνεῦμα γὰρ ἦν δουλείας ἐπὶ τὸν Ισραήλ· ἡμῖν δὲ τὸ δῶρον ἀπενεμήθη διὰ Χριστοῦ μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν. Ενεφύσησε γάρ, λέγων, ο Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον. » Τοιγάρτοι καὶ Παῦλος προσεφώνει τοῖς πεπιστευκόσιν, « Οὐ γὰρ ἐλάβετε πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς φόβον, ἀλλ᾽ ἐλάβετε πνεῦμα υιοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν, ᾿Αββᾶ ὁ Πατήρ. » Οτι δὲ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ή δύναμις τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐκ ἐπλούτει μέθεξιν, δέδονται δὲ μᾶλλον τοῖς ἐν πίστει δεδικαιωμένοις, πληροφορήσει λέγων ὁ σοφὸς Ἰωάννης· « Οὔπω γὰρ ἦν Πνεῦμα ἅγιον, ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη. » Οὔπω γὰρ ἀνεβίω Χρι- στός· μονονουχὶ γὰρ τότε κατεχρυσώθη τῷ Πνεύματι, καὶ κοινωνίᾳ τῇ πρὸς αὐτὸν, ἡ ἀνθρώπου φύσις. Χρυ σοῦ μὲν δὴ δίχα, ταύτητοι γενέσθαι προστέταχε το θυσιαστήριον, καθάπερ ἐγᾦμαι, τὸν δὲ ἐπὶ τῷ χαλκῷ λόγον, ἐξ οὗ καὶ πεποίητο, παραδραμεῖν, ὡς ἔοικε, τοῖς φιλομαθέσιν οὐκ ἀζήμιον. Ἐκτέκοι γὰρ ἄν τι τῶν ἀναγκαίων ή βάσανος, καθάπερ τὸ ὑπό του σου φῶς εἰρημένον, Ἐν παντὶ μεριμνῶντι ἔνεστι περιττόν. Εν ΠΑΛΛ. Τί οὖν ἂν ἔχοις εἰπεῖν καὶ ἐπὶ τῷδε πάλιν ; ΚΥΡ. Ακουε δή. ψήφῳ μὲν γὰρ τῇ ἄνωθεν εἰς ἱερέα καὶ ἡγούμενον τὸν θεσπέσιον Ααρών κεχειρο- τονῆσθαί φησι τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Κορέ γε μήν καὶ Δαθαν, καὶ τοῖς ἀμφ' αὐτοὺς, ἡ ἀγρία πληθὺς τῆς ἄνωθεν ψήφου προαλέστατα καταθέοντες, καὶ Β DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. rum frusta, et holocausta, oviumque et hircorum Deo consecratorum oblationes erant imponendæ. Hanc ob causam et craticula, et focus, et fuscinulg, et phialæ, et omnia denique ejus vasa ænea sunt ; ut legalibus sacrificiis suum usum præbere possent, neque tamen voracis ignis appulsu consumerentur. Coronam vero, et angulorum cornua ipsius figuræ pulchritudini tribuemus : nam apud illum omnium sapientissimum Deum deforme nihil est. Illud tamen rursus agedum dicamus, iis quæ de re qua- que præcepta sunt, accurate animum adjicientes. Altare præcepit feri quod legalibus hostiis couve- niret atque aptum esset; sed aureum in eo nihil, quale profecto et in arca, et candelabro, et mensa, et iis quæ in illa erant, videre licet. A namque et scissa signa super illud, et boum casu- B PALL. Quæ tandem est rei istius causa ? CYR. An vero, Palladi, non illius divinæ et im- mortalis naturæ, supra res omnes præstantiam ac splendorem incomparabilem (de eo loquor qui po- test intellectu percipi) auro dicebamus aptissime significari? PALL. Fateor. CYR. Considera igitur, illud legalis cultus altare expers omnino auri fuisse : qua in re apertissime nobis innuit Deus legis beneficio Spiritum sanctum minime conciliari nobis, neque vim illam figurati cultus esse ejusmodi gratia decoratam. Spiritus C enim servitutis erat super Israel; nobis autem hoc donum per Christum tributum est, posteaquam a mortuis revixit; insuflavit enim, dicens : c Accipite Spiritum sanctum ". » Itaque Paulus alloquebatur credentes : « Non enim accepistis spiritum servi- tutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus : Abba, Pa- ter". › Illam porro cultus legalis facultatem non fuisse sancti Spiritus participatione præditam, eum- que iis potius datum esse qui fide justificati sunt, confrmat sapientissimus Joannes, cum dicit : « Non- dum enim erat Spiritus sanctus, quia Jesus nondum erat glorificatus". » Nondum enim revixerat Chri- stus : tum enim hominis natura Spiritu, et ejus com- D municatione propemodum inaurata est. Hac igitur de causa sine auro feri jussit altare, ut opinor. Cæterum rationem æris, ex quo illud exstructum fuit, pratermittere non sine studiosorum, ut opi- nor, jactura possumus: nam hæc inquisitio aliquid utilitatis pariet, ut est a quodam sapienter dictum : In omni sollicito inest utilitas. ** Joan. xx, 22. Rom.vu, 15. ** Joan. vii, 10. PALL. Quid igitur hac de re dicere habes? CYR. Audi igitur : Aaron enim virum illum ad- mirabilem, cœlesti suffragio sacerdotem ac princi- pem electum fuisse, sacra Littera testantur. Core tamen et Dathan, eorumque sociorum effrenata illa multitudo contra supernum illud decretum pe-

τὸ θυσιαστήριον. Έδει γὰρ, ἔδει μέτρων αὐτῷ, καὶ λίαν ἀφθονωτάτων. Σχέσαι τε γὰρ ἐπ' αὐτῷ καὶ βοῶν ἔμελλον ἀναφέρεσθαι τμήματα, καὶ ὁλοκαυτώσεις, οἱῶν τε καὶ τράγων ἀναφοραί καθιερουμένων Θεῷ. Ταύτητοι χαλκῆ καὶ ἐσχάρα καὶ πυρεῖον αὐτῷ, κρεάγραι τε καὶ φιάλαι, καὶ πάντα αὐτοῦ τὰ σκεύη, ὡς ἂν δύναιντο ταῖς κατὰ νόμον θυσίαις, τὴν παρά γε σφῶν αὐτῶν εἰσκομίζοντα χρείαν, ταῖς τοῦ παμ φάγου πυρὸς μὴ καταφθείρεσθαι προσβολαῖς. Στεφά- νην δὲ καὶ τὰ ἐπὶ ταῖς γωνίαις κέρατα, τῷ τοῦ σχή- ματος κάλλει προσθήσομεν. "Αχαρι γὰρ οὐδὲν παρὰ τῷ πανσόφῳ Θεῷ. Πλὴν, ἐκεῖνο πάλιν δὴ φέρε λέ- γωμεν, ἀκριβῆ τὸν νοῦν ἐπερείδοντες τοῖς ἐφ' ἑκάστῳ τεθεσπισμένοις. Θυσιαστήριον προστέταχε ταῖς κατὰ νόμον θυσίαις ἐοιχὸς καὶ πρέπον, ἀλλ' οὐδὲν ἐν αὐτῷ χρυσοῦν, καθάπερ ἀμέλει, καταθετό τις ἂν ἐπὶ τῆς κιβωτού, λυχνίας τε αὖ καὶ τραπέζης, καὶ τῶν ἀμφ' αὐτήν. ΠΑΛΛ. Τί δὴ οὖν ἄρα καὶ τοῦτό ἐστι; ΚΥΡ. Οὐ γὰρ δὴ τῆς θείας τε καὶ ἀκηράτου φύσεως τὴν κατὰ πάντων ὑπεροχήν, καὶ ἀσύγκριτον λαμπρό τητα, ὡς ἐν νοήσει λέγω, τὸ χρυσίον εὖ μάλα κατα- δηλοῦν ἐλέγομεν, ὦ Παλλάδιε ; ΠΑΛΛ. Οδὲ ἔχει. ΚΥΡ. Αθρες δὴ οὖν, ἀχρύσωτον παντελῶς τῆς κατά νόμον λατρείας τὸ θυσιαστήριον, αίνιγμα που τὸ χρῆμα τιθέντος ἡμῖν τοῦ Θεοῦ, καὶ μάλα σαφῶς, ὅτι Πνεύματος ἁγίου πρόξενος ἥκιστα μὲν ὁ νόμος, τετίμηται δὲ οὐχὶ τοιαύτῃ χάριτι τῆς ἐν τύπῳ λα τρείας ή δύναμις. Πνεῦμα γὰρ ἦν δουλείας ἐπὶ τὸν Ισραήλ· ἡμῖν δὲ τὸ δῶρον ἀπενεμήθη διὰ Χριστοῦ μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν. Ενεφύσησε γάρ, λέγων, ο Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον. » Τοιγάρτοι καὶ Παῦλος προσεφώνει τοῖς πεπιστευκόσιν, « Οὐ γὰρ ἐλάβετε πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς φόβον, ἀλλ᾽ ἐλάβετε πνεῦμα υιοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν, ᾿Αββᾶ ὁ Πατήρ. » Οτι δὲ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ή δύναμις τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐκ ἐπλούτει μέθεξιν, δέδονται δὲ μᾶλλον τοῖς ἐν πίστει δεδικαιωμένοις, πληροφορήσει λέγων ὁ σοφὸς Ἰωάννης· « Οὔπω γὰρ ἦν Πνεῦμα ἅγιον, ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη. » Οὔπω γὰρ ἀνεβίω Χρι- στός· μονονουχὶ γὰρ τότε κατεχρυσώθη τῷ Πνεύματι, καὶ κοινωνίᾳ τῇ πρὸς αὐτὸν, ἡ ἀνθρώπου φύσις. Χρυ σοῦ μὲν δὴ δίχα, ταύτητοι γενέσθαι προστέταχε το θυσιαστήριον, καθάπερ ἐγᾦμαι, τὸν δὲ ἐπὶ τῷ χαλκῷ λόγον, ἐξ οὗ καὶ πεποίητο, παραδραμεῖν, ὡς ἔοικε, τοῖς φιλομαθέσιν οὐκ ἀζήμιον. Ἐκτέκοι γὰρ ἄν τι τῶν ἀναγκαίων ή βάσανος, καθάπερ τὸ ὑπό του σου φῶς εἰρημένον, Ἐν παντὶ μεριμνῶντι ἔνεστι περιττόν. Εν ΠΑΛΛ. Τί οὖν ἂν ἔχοις εἰπεῖν καὶ ἐπὶ τῷδε πάλιν ; ΚΥΡ. Ακουε δή. ψήφῳ μὲν γὰρ τῇ ἄνωθεν εἰς ἱερέα καὶ ἡγούμενον τὸν θεσπέσιον Ααρών κεχειρο- τονῆσθαί φησι τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Κορέ γε μήν καὶ Δαθαν, καὶ τοῖς ἀμφ' αὐτοὺς, ἡ ἀγρία πληθὺς τῆς ἄνωθεν ψήφου προαλέστατα καταθέοντες, καὶ Β DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. rum frusta, et holocausta, oviumque et hircorum Deo consecratorum oblationes erant imponendæ. Hanc ob causam et craticula, et focus, et fuscinulg, et phialæ, et omnia denique ejus vasa ænea sunt ; ut legalibus sacrificiis suum usum præbere possent, neque tamen voracis ignis appulsu consumerentur. Coronam vero, et angulorum cornua ipsius figuræ pulchritudini tribuemus : nam apud illum omnium sapientissimum Deum deforme nihil est. Illud tamen rursus agedum dicamus, iis quæ de re qua- que præcepta sunt, accurate animum adjicientes. Altare præcepit feri quod legalibus hostiis couve- niret atque aptum esset; sed aureum in eo nihil, quale profecto et in arca, et candelabro, et mensa, et iis quæ in illa erant, videre licet. A namque et scissa signa super illud, et boum casu- B PALL. Quæ tandem est rei istius causa ? CYR. An vero, Palladi, non illius divinæ et im- mortalis naturæ, supra res omnes præstantiam ac splendorem incomparabilem (de eo loquor qui po- test intellectu percipi) auro dicebamus aptissime significari? PALL. Fateor. CYR. Considera igitur, illud legalis cultus altare expers omnino auri fuisse : qua in re apertissime nobis innuit Deus legis beneficio Spiritum sanctum minime conciliari nobis, neque vim illam figurati cultus esse ejusmodi gratia decoratam. Spiritus C enim servitutis erat super Israel; nobis autem hoc donum per Christum tributum est, posteaquam a mortuis revixit; insuflavit enim, dicens : c Accipite Spiritum sanctum ". » Itaque Paulus alloquebatur credentes : « Non enim accepistis spiritum servi- tutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus : Abba, Pa- ter". › Illam porro cultus legalis facultatem non fuisse sancti Spiritus participatione præditam, eum- que iis potius datum esse qui fide justificati sunt, confrmat sapientissimus Joannes, cum dicit : « Non- dum enim erat Spiritus sanctus, quia Jesus nondum erat glorificatus". » Nondum enim revixerat Chri- stus : tum enim hominis natura Spiritu, et ejus com- D municatione propemodum inaurata est. Hac igitur de causa sine auro feri jussit altare, ut opinor. Cæterum rationem æris, ex quo illud exstructum fuit, pratermittere non sine studiosorum, ut opi- nor, jactura possumus: nam hæc inquisitio aliquid utilitatis pariet, ut est a quodam sapienter dictum : In omni sollicito inest utilitas. ** Joan. xx, 22. Rom.vu, 15. ** Joan. vii, 10. PALL. Quid igitur hac de re dicere habes? CYR. Audi igitur : Aaron enim virum illum ad- mirabilem, cœlesti suffragio sacerdotem ac princi- pem electum fuisse, sacra Littera testantur. Core tamen et Dathan, eorumque sociorum effrenata illa multitudo contra supernum illud decretum pe-

τὸ θυσιαστήριον. Έδει γὰρ, ἔδει μέτρων αὐτῷ, καὶ λίαν ἀφθονωτάτων. Σχέσαι τε γὰρ ἐπ' αὐτῷ καὶ βοῶν ἔμελλον ἀναφέρεσθαι τμήματα, καὶ ὁλοκαυτώσεις, οἱῶν τε καὶ τράγων ἀναφοραί καθιερουμένων Θεῷ. Ταύτητοι χαλκῆ καὶ ἐσχάρα καὶ πυρεῖον αὐτῷ, κρεάγραι τε καὶ φιάλαι, καὶ πάντα αὐτοῦ τὰ σκεύη, ὡς ἂν δύναιντο ταῖς κατὰ νόμον θυσίαις, τὴν παρά γε σφῶν αὐτῶν εἰσκομίζοντα χρείαν, ταῖς τοῦ παμ φάγου πυρὸς μὴ καταφθείρεσθαι προσβολαῖς. Στεφά- νην δὲ καὶ τὰ ἐπὶ ταῖς γωνίαις κέρατα, τῷ τοῦ σχή- ματος κάλλει προσθήσομεν. "Αχαρι γὰρ οὐδὲν παρὰ τῷ πανσόφῳ Θεῷ. Πλὴν, ἐκεῖνο πάλιν δὴ φέρε λέ- γωμεν, ἀκριβῆ τὸν νοῦν ἐπερείδοντες τοῖς ἐφ' ἑκάστῳ τεθεσπισμένοις. Θυσιαστήριον προστέταχε ταῖς κατὰ νόμον θυσίαις ἐοιχὸς καὶ πρέπον, ἀλλ' οὐδὲν ἐν αὐτῷ χρυσοῦν, καθάπερ ἀμέλει, καταθετό τις ἂν ἐπὶ τῆς κιβωτού, λυχνίας τε αὖ καὶ τραπέζης, καὶ τῶν ἀμφ' αὐτήν. ΠΑΛΛ. Τί δὴ οὖν ἄρα καὶ τοῦτό ἐστι; ΚΥΡ. Οὐ γὰρ δὴ τῆς θείας τε καὶ ἀκηράτου φύσεως τὴν κατὰ πάντων ὑπεροχήν, καὶ ἀσύγκριτον λαμπρό τητα, ὡς ἐν νοήσει λέγω, τὸ χρυσίον εὖ μάλα κατα- δηλοῦν ἐλέγομεν, ὦ Παλλάδιε ; ΠΑΛΛ. Οδὲ ἔχει. ΚΥΡ. Αθρες δὴ οὖν, ἀχρύσωτον παντελῶς τῆς κατά νόμον λατρείας τὸ θυσιαστήριον, αίνιγμα που τὸ χρῆμα τιθέντος ἡμῖν τοῦ Θεοῦ, καὶ μάλα σαφῶς, ὅτι Πνεύματος ἁγίου πρόξενος ἥκιστα μὲν ὁ νόμος, τετίμηται δὲ οὐχὶ τοιαύτῃ χάριτι τῆς ἐν τύπῳ λα τρείας ή δύναμις. Πνεῦμα γὰρ ἦν δουλείας ἐπὶ τὸν Ισραήλ· ἡμῖν δὲ τὸ δῶρον ἀπενεμήθη διὰ Χριστοῦ μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν. Ενεφύσησε γάρ, λέγων, ο Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον. » Τοιγάρτοι καὶ Παῦλος προσεφώνει τοῖς πεπιστευκόσιν, « Οὐ γὰρ ἐλάβετε πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς φόβον, ἀλλ᾽ ἐλάβετε πνεῦμα υιοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν, ᾿Αββᾶ ὁ Πατήρ. » Οτι δὲ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ή δύναμις τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐκ ἐπλούτει μέθεξιν, δέδονται δὲ μᾶλλον τοῖς ἐν πίστει δεδικαιωμένοις, πληροφορήσει λέγων ὁ σοφὸς Ἰωάννης· « Οὔπω γὰρ ἦν Πνεῦμα ἅγιον, ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη. » Οὔπω γὰρ ἀνεβίω Χρι- στός· μονονουχὶ γὰρ τότε κατεχρυσώθη τῷ Πνεύματι, καὶ κοινωνίᾳ τῇ πρὸς αὐτὸν, ἡ ἀνθρώπου φύσις. Χρυ σοῦ μὲν δὴ δίχα, ταύτητοι γενέσθαι προστέταχε το θυσιαστήριον, καθάπερ ἐγᾦμαι, τὸν δὲ ἐπὶ τῷ χαλκῷ λόγον, ἐξ οὗ καὶ πεποίητο, παραδραμεῖν, ὡς ἔοικε, τοῖς φιλομαθέσιν οὐκ ἀζήμιον. Ἐκτέκοι γὰρ ἄν τι τῶν ἀναγκαίων ή βάσανος, καθάπερ τὸ ὑπό του σου φῶς εἰρημένον, Ἐν παντὶ μεριμνῶντι ἔνεστι περιττόν. Εν ΠΑΛΛ. Τί οὖν ἂν ἔχοις εἰπεῖν καὶ ἐπὶ τῷδε πάλιν ; ΚΥΡ. Ακουε δή. ψήφῳ μὲν γὰρ τῇ ἄνωθεν εἰς ἱερέα καὶ ἡγούμενον τὸν θεσπέσιον Ααρών κεχειρο- τονῆσθαί φησι τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Κορέ γε μήν καὶ Δαθαν, καὶ τοῖς ἀμφ' αὐτοὺς, ἡ ἀγρία πληθὺς τῆς ἄνωθεν ψήφου προαλέστατα καταθέοντες, καὶ Β DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. rum frusta, et holocausta, oviumque et hircorum Deo consecratorum oblationes erant imponendæ. Hanc ob causam et craticula, et focus, et fuscinulg, et phialæ, et omnia denique ejus vasa ænea sunt ; ut legalibus sacrificiis suum usum præbere possent, neque tamen voracis ignis appulsu consumerentur. Coronam vero, et angulorum cornua ipsius figuræ pulchritudini tribuemus : nam apud illum omnium sapientissimum Deum deforme nihil est. Illud tamen rursus agedum dicamus, iis quæ de re qua- que præcepta sunt, accurate animum adjicientes. Altare præcepit feri quod legalibus hostiis couve- niret atque aptum esset; sed aureum in eo nihil, quale profecto et in arca, et candelabro, et mensa, et iis quæ in illa erant, videre licet. A namque et scissa signa super illud, et boum casu- B PALL. Quæ tandem est rei istius causa ? CYR. An vero, Palladi, non illius divinæ et im- mortalis naturæ, supra res omnes præstantiam ac splendorem incomparabilem (de eo loquor qui po- test intellectu percipi) auro dicebamus aptissime significari? PALL. Fateor. CYR. Considera igitur, illud legalis cultus altare expers omnino auri fuisse : qua in re apertissime nobis innuit Deus legis beneficio Spiritum sanctum minime conciliari nobis, neque vim illam figurati cultus esse ejusmodi gratia decoratam. Spiritus C enim servitutis erat super Israel; nobis autem hoc donum per Christum tributum est, posteaquam a mortuis revixit; insuflavit enim, dicens : c Accipite Spiritum sanctum ". » Itaque Paulus alloquebatur credentes : « Non enim accepistis spiritum servi- tutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus : Abba, Pa- ter". › Illam porro cultus legalis facultatem non fuisse sancti Spiritus participatione præditam, eum- que iis potius datum esse qui fide justificati sunt, confrmat sapientissimus Joannes, cum dicit : « Non- dum enim erat Spiritus sanctus, quia Jesus nondum erat glorificatus". » Nondum enim revixerat Chri- stus : tum enim hominis natura Spiritu, et ejus com- D municatione propemodum inaurata est. Hac igitur de causa sine auro feri jussit altare, ut opinor. Cæterum rationem æris, ex quo illud exstructum fuit, pratermittere non sine studiosorum, ut opi- nor, jactura possumus: nam hæc inquisitio aliquid utilitatis pariet, ut est a quodam sapienter dictum : In omni sollicito inest utilitas. ** Joan. xx, 22. Rom.vu, 15. ** Joan. vii, 10. PALL. Quid igitur hac de re dicere habes? CYR. Audi igitur : Aaron enim virum illum ad- mirabilem, cœlesti suffragio sacerdotem ac princi- pem electum fuisse, sacra Littera testantur. Core tamen et Dathan, eorumque sociorum effrenata illa multitudo contra supernum illud decretum pe-

τάσματος τοῦ ὄντος ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τοῦ μαρτυρίου, ἐν οἷς γνωσθήσομαί σοι ἐκεῖ Θεός· καὶ θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ ᾿Ααρών θυμίαμα σύνθετον λεπτὸν τὸ πρωί, πρωΐ· ὅταν ἐπισκιάζῃ τοὺς λύχνους, θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ. Καὶ ὅταν ἐξάπτῃ Ααρών τοὺς λύχνους τὸ ὀψὲ, θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ θυμίαμα ἐνδελεχισμοῦ διὰ παν τὸς ἔναντι Κυρίου εἰς τὰς γενεάς αὐτῶν. Καὶ οὐκ ἀνοίσεις ἐπ' αὐτῷ θυμίαμα ἕτερον· κάρπωμα θυσίας, καὶ σπονδὴν οὐ σπείσεις ἐπ' αὐτοῦ. Καὶ ἐξιλάσεται ἐπ' αὐτοῦ ᾿Ααρὼν ἐπὶ τῶν κεράτων αὐτοῦ, ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ καθαρισμοῦ τῶν ἁμαρ- τιῶν τοῦ ἐξιλασμοῦ. ῎Απαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ καθαριεῖ αὐτὸ εἰς τὰς γενεὰς αὐτῶν· "Αγιον τῶν ἁγίων ἐστὶ τῷ , Κυρίῳ, ο ΠΑΛΛ. Εἰς τύπον ἄρα Χριστοῦ καὶ τοῦτο παρα δεξόμεθα ; ΚΥΡ. Πάνυ μὲν οὖν, ὦ Παλλάδια. Αληθὲς γὰρ ὅτι τὸ χρῆμά ἐστι, τὸ τίμιον αὐτοῦ καὶ βαθὺ μυστή ριον ἐνδείξ[ει]εν ἂν καὶ μάλα ῥᾳδίως τοῖς γε ᾑρημένοις τὰ τοιάδε πολυπραγμονεῖν ισχνώς τε καὶ κατεῤῥι- νημένως. Πεποίητο μὲν γὰρ ἐκ ξύλων ασήπτων, χρυσῷ δὲ ὅλον ἀλή [ε]:πτο. Αδιάφθορον γὰρ τὸ σῶμα Χριστοῦ, καὶ φύσιν ἐν ἑαυτῷ τὴν θείαν καταπλου- τοῦν· « Γέγονε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. » ᾿Απαρχὴ δὲ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, καὶ ρίζα τοῦ γένους ἀνακτιζομένου πρὸς ἀφθαρσίαν διὰ τῆς πρὸς Θεὸν ἑνώσεως, εἰ καὶ ἐξαιρέτως ἐπ' αὐτοῦ τὸ χρήμα νοοίτο. Κέρατα δὲ τῷ θυσιαστηρίῳ, καὶ οἱονεὶ χεῖρες ἐκπεπετασμέναι, καὶ τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸ σχήμα προαναπλάττοντα. Εἰ δὲ δὴ τέτταρά τις εἶ- ναι λέγει τὰ κέρατα, ἀδικοῦν οὐδὲν, εἴς γε τὸ νοεῖν ὀρθῶς τὸν φιλομαθῆ. Τετραγώνου τε γὰρ καὶ ἰσοπλεύ- ρου πανταχῆ τοῦ θυσιαστηρίου τυγχάνοντος, ἴση πανταχόθεν τῶν κεράτων ἡ θέα· καὶ τὶς ὁ τοῦδε λόγος; ἐν παντὶ γὰρ τόπῳ Χριστός γινώσκεται, καὶ οὗτος ἐσταυρωμένος· αὔχημα δὲ τοῦτο λαμπρόν τοῖς πιστεύουσιν εἰς αὐτόν. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, • Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύ ρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ. » Πρόσκειται δὲ τῷ τεχνή ματι, τὰ τελοῦντα πρὸς κόσμον, στεφάνη στρεπτή καὶ γὰρ ἐστιν ἀληθῶς • Ωραῖος κάλλει παρὰ τοὺς ιἱοὺς τῶν ἀνθρώπων » ὁ Ἐμμανουήλ. Επενήνεκται δὲ καὶ τὰ εἰς χρείαν αὐτῷ, οἱ ἀναφορείς τε καὶ τὰ λοιπά. Φέρεσθαι γὰρ ἐν κόσμῳ κατὰ τοὺς τῶν ἀναζεύξεων καιροὺς τὸ θεῖον ἔδει θυσιαστήριον. Εδρων δὲ τοῦτο καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί, Χριστὸν περιφέροντες διὰ τοῦ κηρύγματος ευσχημόνως τε καὶ κατὰ τάξιν, ὡς Θεοῦ διάκονοι καὶ οἰκονόμοι μυστηρίων Χριστοῦ. ι θήσεις δὲ, » φησί, ε τὸ θυσια στήριον ἀπέναντι τοῦ καταπετάσματος τοῦ ὄντος ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τῶν μαρτυρίων ἐν οἷς γνωσθήσομαί σοι ἐκεῖθεν., ΠΑΛΛ. Εἶτα τι τὸ ἀναγκαῖον καὶ χώρων αὐτῶν οἶμαι, τῶν τεταγμένων ; ΚΥΡ. Ως βαθὺς μὲν ὁ λόγος, καὶ ἀμυδρὸς ἄγαν ὁρῶ δὲ ὡς ἔνι, Θεῷ πίσυνος τῷ καὶ αὐτοὺς σοφοῦντι • DE ADORATIONE IN SHIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A culos, et vectes, et caetera ejusmodi adjecisset, ait : B c C . Et pones illud contra velum quod est super arcam testimoniorum, in quibus cognoscar a te inde Deus : et incendet super ipso Aaron incensum composi- tum tenue mane, mane; cum componet lucernas, adolebit super ipso. Et cum accendet Aaron lucer- nas vesperi, incendet super illud incensum continua- tionis in perpetuum coram Domino in generationes eorum; et non impones super eo incensum aliud : oblationem hostiæ, et libationem non libabis super ipso. Et propitiabitur super ipso Aaron in cornibus ejus, semel per annum de sanguine purgationis pec- catorum propitiationis. Semel in anno purgabit illud in generationes eorum: Sanctum sanctorum est Do- mino". > > PALL. In figuram ergo Christi hoc accipiemus? CYR. Maxime vero, Palladi. Nam id verum esse, ex præclaro et sublimi ejus mysterio patere, et qui- dem facillime poterit, si qui subtiliter et solerter hujusmodi res pervestigare voluerint. Factum enim erat ex liguis imputribilibus, totumque auro tectum; incorruptibile namque est Christi corpus, et divinam in se ipso naturam habet: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis". Primitiæ porro nostræ, atque radix nostri generis Christus est : quod genus, hoc ipso quod cum Deo junctum est, ad incorruptionem recreatur; quamvis in illo præ- cipue ea res intelligatur. Sunt etiam altari cornua, ac veluti manus extentæ, gloriose crucis habitum præfigurantes. Quod si quis quatuor esse cornua dixerit, nihil impedimenti studioso ea res affert, quominus recte intelligatur. Nam, cum altare qua- dratum sit, et aqualibus undique lateribus, atque ex omni parte cornua conspiciantur ; hoc vero quid signifcal? nempe in omni loco Christum agnosei, eumque crucifixum : id autem in eum cre- dentibus illustris est gloriatio. Itaque beatus Pau- lus : « Mibi autem, inquit, « absit gloriari, nisi in cruce Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ".› Adjuncta sunt præterca huic operi quæ ad ornatum pertinent, nempe co- rona tortilis; est enim sane Emmanuel Speciosus forma præ filiis hominum *. » Addita sunt eliam, quæ ad ejus usum pertinerent, vectes, inquam, et reliqua instrumenta. Nam divinum illud share, quo tempore proficiscendum erat, decenter ferri oporte bat. Id vero faciebant beati illi discipuli, cum pre- dicando Christum circumferebant: honeste autem et ordinate, ut Dei ministri, et dispensatores myste- riorum Christi 15. • Pones autem altare, » inquit, «contra velum quod est super arcam testimoniorum, in quibus cognoscar a te inde“. , FALL. Sed quid tandem opus fuit locis certa ra- tione definitis ? CYR. Latet quidem in profundo, et obscura ni- mis est hujus rei ratio : dicam tamen, Deo fretus, * Exod. xxx, 7-10. " Joan. 1, 14. * Galat. vi, 14. ts Psal. XLIV, 3. s Cor. iv, PATROL. GR. LXVIII. 1. Exod. 335, 6.

τάσματος τοῦ ὄντος ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τοῦ μαρτυρίου, ἐν οἷς γνωσθήσομαί σοι ἐκεῖ Θεός· καὶ θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ ᾿Ααρών θυμίαμα σύνθετον λεπτὸν τὸ πρωί, πρωΐ· ὅταν ἐπισκιάζῃ τοὺς λύχνους, θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ. Καὶ ὅταν ἐξάπτῃ Ααρών τοὺς λύχνους τὸ ὀψὲ, θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ θυμίαμα ἐνδελεχισμοῦ διὰ παν τὸς ἔναντι Κυρίου εἰς τὰς γενεάς αὐτῶν. Καὶ οὐκ ἀνοίσεις ἐπ' αὐτῷ θυμίαμα ἕτερον· κάρπωμα θυσίας, καὶ σπονδὴν οὐ σπείσεις ἐπ' αὐτοῦ. Καὶ ἐξιλάσεται ἐπ' αὐτοῦ ᾿Ααρὼν ἐπὶ τῶν κεράτων αὐτοῦ, ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ καθαρισμοῦ τῶν ἁμαρ- τιῶν τοῦ ἐξιλασμοῦ. ῎Απαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ καθαριεῖ αὐτὸ εἰς τὰς γενεὰς αὐτῶν· "Αγιον τῶν ἁγίων ἐστὶ τῷ , Κυρίῳ, ο ΠΑΛΛ. Εἰς τύπον ἄρα Χριστοῦ καὶ τοῦτο παρα δεξόμεθα ; ΚΥΡ. Πάνυ μὲν οὖν, ὦ Παλλάδια. Αληθὲς γὰρ ὅτι τὸ χρῆμά ἐστι, τὸ τίμιον αὐτοῦ καὶ βαθὺ μυστή ριον ἐνδείξ[ει]εν ἂν καὶ μάλα ῥᾳδίως τοῖς γε ᾑρημένοις τὰ τοιάδε πολυπραγμονεῖν ισχνώς τε καὶ κατεῤῥι- νημένως. Πεποίητο μὲν γὰρ ἐκ ξύλων ασήπτων, χρυσῷ δὲ ὅλον ἀλή [ε]:πτο. Αδιάφθορον γὰρ τὸ σῶμα Χριστοῦ, καὶ φύσιν ἐν ἑαυτῷ τὴν θείαν καταπλου- τοῦν· « Γέγονε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. » ᾿Απαρχὴ δὲ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, καὶ ρίζα τοῦ γένους ἀνακτιζομένου πρὸς ἀφθαρσίαν διὰ τῆς πρὸς Θεὸν ἑνώσεως, εἰ καὶ ἐξαιρέτως ἐπ' αὐτοῦ τὸ χρήμα νοοίτο. Κέρατα δὲ τῷ θυσιαστηρίῳ, καὶ οἱονεὶ χεῖρες ἐκπεπετασμέναι, καὶ τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸ σχήμα προαναπλάττοντα. Εἰ δὲ δὴ τέτταρά τις εἶ- ναι λέγει τὰ κέρατα, ἀδικοῦν οὐδὲν, εἴς γε τὸ νοεῖν ὀρθῶς τὸν φιλομαθῆ. Τετραγώνου τε γὰρ καὶ ἰσοπλεύ- ρου πανταχῆ τοῦ θυσιαστηρίου τυγχάνοντος, ἴση πανταχόθεν τῶν κεράτων ἡ θέα· καὶ τὶς ὁ τοῦδε λόγος; ἐν παντὶ γὰρ τόπῳ Χριστός γινώσκεται, καὶ οὗτος ἐσταυρωμένος· αὔχημα δὲ τοῦτο λαμπρόν τοῖς πιστεύουσιν εἰς αὐτόν. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, • Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύ ρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ. » Πρόσκειται δὲ τῷ τεχνή ματι, τὰ τελοῦντα πρὸς κόσμον, στεφάνη στρεπτή καὶ γὰρ ἐστιν ἀληθῶς • Ωραῖος κάλλει παρὰ τοὺς ιἱοὺς τῶν ἀνθρώπων » ὁ Ἐμμανουήλ. Επενήνεκται δὲ καὶ τὰ εἰς χρείαν αὐτῷ, οἱ ἀναφορείς τε καὶ τὰ λοιπά. Φέρεσθαι γὰρ ἐν κόσμῳ κατὰ τοὺς τῶν ἀναζεύξεων καιροὺς τὸ θεῖον ἔδει θυσιαστήριον. Εδρων δὲ τοῦτο καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί, Χριστὸν περιφέροντες διὰ τοῦ κηρύγματος ευσχημόνως τε καὶ κατὰ τάξιν, ὡς Θεοῦ διάκονοι καὶ οἰκονόμοι μυστηρίων Χριστοῦ. ι θήσεις δὲ, » φησί, ε τὸ θυσια στήριον ἀπέναντι τοῦ καταπετάσματος τοῦ ὄντος ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τῶν μαρτυρίων ἐν οἷς γνωσθήσομαί σοι ἐκεῖθεν., ΠΑΛΛ. Εἶτα τι τὸ ἀναγκαῖον καὶ χώρων αὐτῶν οἶμαι, τῶν τεταγμένων ; ΚΥΡ. Ως βαθὺς μὲν ὁ λόγος, καὶ ἀμυδρὸς ἄγαν ὁρῶ δὲ ὡς ἔνι, Θεῷ πίσυνος τῷ καὶ αὐτοὺς σοφοῦντι • DE ADORATIONE IN SHIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A culos, et vectes, et caetera ejusmodi adjecisset, ait : B c C . Et pones illud contra velum quod est super arcam testimoniorum, in quibus cognoscar a te inde Deus : et incendet super ipso Aaron incensum composi- tum tenue mane, mane; cum componet lucernas, adolebit super ipso. Et cum accendet Aaron lucer- nas vesperi, incendet super illud incensum continua- tionis in perpetuum coram Domino in generationes eorum; et non impones super eo incensum aliud : oblationem hostiæ, et libationem non libabis super ipso. Et propitiabitur super ipso Aaron in cornibus ejus, semel per annum de sanguine purgationis pec- catorum propitiationis. Semel in anno purgabit illud in generationes eorum: Sanctum sanctorum est Do- mino". > > PALL. In figuram ergo Christi hoc accipiemus? CYR. Maxime vero, Palladi. Nam id verum esse, ex præclaro et sublimi ejus mysterio patere, et qui- dem facillime poterit, si qui subtiliter et solerter hujusmodi res pervestigare voluerint. Factum enim erat ex liguis imputribilibus, totumque auro tectum; incorruptibile namque est Christi corpus, et divinam in se ipso naturam habet: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis". Primitiæ porro nostræ, atque radix nostri generis Christus est : quod genus, hoc ipso quod cum Deo junctum est, ad incorruptionem recreatur; quamvis in illo præ- cipue ea res intelligatur. Sunt etiam altari cornua, ac veluti manus extentæ, gloriose crucis habitum præfigurantes. Quod si quis quatuor esse cornua dixerit, nihil impedimenti studioso ea res affert, quominus recte intelligatur. Nam, cum altare qua- dratum sit, et aqualibus undique lateribus, atque ex omni parte cornua conspiciantur ; hoc vero quid signifcal? nempe in omni loco Christum agnosei, eumque crucifixum : id autem in eum cre- dentibus illustris est gloriatio. Itaque beatus Pau- lus : « Mibi autem, inquit, « absit gloriari, nisi in cruce Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ".› Adjuncta sunt præterca huic operi quæ ad ornatum pertinent, nempe co- rona tortilis; est enim sane Emmanuel Speciosus forma præ filiis hominum *. » Addita sunt eliam, quæ ad ejus usum pertinerent, vectes, inquam, et reliqua instrumenta. Nam divinum illud share, quo tempore proficiscendum erat, decenter ferri oporte bat. Id vero faciebant beati illi discipuli, cum pre- dicando Christum circumferebant: honeste autem et ordinate, ut Dei ministri, et dispensatores myste- riorum Christi 15. • Pones autem altare, » inquit, «contra velum quod est super arcam testimoniorum, in quibus cognoscar a te inde“. , FALL. Sed quid tandem opus fuit locis certa ra- tione definitis ? CYR. Latet quidem in profundo, et obscura ni- mis est hujus rei ratio : dicam tamen, Deo fretus, * Exod. xxx, 7-10. " Joan. 1, 14. * Galat. vi, 14. ts Psal. XLIV, 3. s Cor. iv, PATROL. GR. LXVIII. 1. Exod. 335, 6.

τάσματος τοῦ ὄντος ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τοῦ μαρτυρίου, ἐν οἷς γνωσθήσομαί σοι ἐκεῖ Θεός· καὶ θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ ᾿Ααρών θυμίαμα σύνθετον λεπτὸν τὸ πρωί, πρωΐ· ὅταν ἐπισκιάζῃ τοὺς λύχνους, θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ. Καὶ ὅταν ἐξάπτῃ Ααρών τοὺς λύχνους τὸ ὀψὲ, θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ θυμίαμα ἐνδελεχισμοῦ διὰ παν τὸς ἔναντι Κυρίου εἰς τὰς γενεάς αὐτῶν. Καὶ οὐκ ἀνοίσεις ἐπ' αὐτῷ θυμίαμα ἕτερον· κάρπωμα θυσίας, καὶ σπονδὴν οὐ σπείσεις ἐπ' αὐτοῦ. Καὶ ἐξιλάσεται ἐπ' αὐτοῦ ᾿Ααρὼν ἐπὶ τῶν κεράτων αὐτοῦ, ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ καθαρισμοῦ τῶν ἁμαρ- τιῶν τοῦ ἐξιλασμοῦ. ῎Απαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ καθαριεῖ αὐτὸ εἰς τὰς γενεὰς αὐτῶν· "Αγιον τῶν ἁγίων ἐστὶ τῷ , Κυρίῳ, ο ΠΑΛΛ. Εἰς τύπον ἄρα Χριστοῦ καὶ τοῦτο παρα δεξόμεθα ; ΚΥΡ. Πάνυ μὲν οὖν, ὦ Παλλάδια. Αληθὲς γὰρ ὅτι τὸ χρῆμά ἐστι, τὸ τίμιον αὐτοῦ καὶ βαθὺ μυστή ριον ἐνδείξ[ει]εν ἂν καὶ μάλα ῥᾳδίως τοῖς γε ᾑρημένοις τὰ τοιάδε πολυπραγμονεῖν ισχνώς τε καὶ κατεῤῥι- νημένως. Πεποίητο μὲν γὰρ ἐκ ξύλων ασήπτων, χρυσῷ δὲ ὅλον ἀλή [ε]:πτο. Αδιάφθορον γὰρ τὸ σῶμα Χριστοῦ, καὶ φύσιν ἐν ἑαυτῷ τὴν θείαν καταπλου- τοῦν· « Γέγονε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. » ᾿Απαρχὴ δὲ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, καὶ ρίζα τοῦ γένους ἀνακτιζομένου πρὸς ἀφθαρσίαν διὰ τῆς πρὸς Θεὸν ἑνώσεως, εἰ καὶ ἐξαιρέτως ἐπ' αὐτοῦ τὸ χρήμα νοοίτο. Κέρατα δὲ τῷ θυσιαστηρίῳ, καὶ οἱονεὶ χεῖρες ἐκπεπετασμέναι, καὶ τοῦ τιμίου σταυροῦ τὸ σχήμα προαναπλάττοντα. Εἰ δὲ δὴ τέτταρά τις εἶ- ναι λέγει τὰ κέρατα, ἀδικοῦν οὐδὲν, εἴς γε τὸ νοεῖν ὀρθῶς τὸν φιλομαθῆ. Τετραγώνου τε γὰρ καὶ ἰσοπλεύ- ρου πανταχῆ τοῦ θυσιαστηρίου τυγχάνοντος, ἴση πανταχόθεν τῶν κεράτων ἡ θέα· καὶ τὶς ὁ τοῦδε λόγος; ἐν παντὶ γὰρ τόπῳ Χριστός γινώσκεται, καὶ οὗτος ἐσταυρωμένος· αὔχημα δὲ τοῦτο λαμπρόν τοῖς πιστεύουσιν εἰς αὐτόν. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, • Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύ ρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ. » Πρόσκειται δὲ τῷ τεχνή ματι, τὰ τελοῦντα πρὸς κόσμον, στεφάνη στρεπτή καὶ γὰρ ἐστιν ἀληθῶς • Ωραῖος κάλλει παρὰ τοὺς ιἱοὺς τῶν ἀνθρώπων » ὁ Ἐμμανουήλ. Επενήνεκται δὲ καὶ τὰ εἰς χρείαν αὐτῷ, οἱ ἀναφορείς τε καὶ τὰ λοιπά. Φέρεσθαι γὰρ ἐν κόσμῳ κατὰ τοὺς τῶν ἀναζεύξεων καιροὺς τὸ θεῖον ἔδει θυσιαστήριον. Εδρων δὲ τοῦτο καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί, Χριστὸν περιφέροντες διὰ τοῦ κηρύγματος ευσχημόνως τε καὶ κατὰ τάξιν, ὡς Θεοῦ διάκονοι καὶ οἰκονόμοι μυστηρίων Χριστοῦ. ι θήσεις δὲ, » φησί, ε τὸ θυσια στήριον ἀπέναντι τοῦ καταπετάσματος τοῦ ὄντος ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τῶν μαρτυρίων ἐν οἷς γνωσθήσομαί σοι ἐκεῖθεν., ΠΑΛΛ. Εἶτα τι τὸ ἀναγκαῖον καὶ χώρων αὐτῶν οἶμαι, τῶν τεταγμένων ; ΚΥΡ. Ως βαθὺς μὲν ὁ λόγος, καὶ ἀμυδρὸς ἄγαν ὁρῶ δὲ ὡς ἔνι, Θεῷ πίσυνος τῷ καὶ αὐτοὺς σοφοῦντι • DE ADORATIONE IN SHIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A culos, et vectes, et caetera ejusmodi adjecisset, ait : B c C . Et pones illud contra velum quod est super arcam testimoniorum, in quibus cognoscar a te inde Deus : et incendet super ipso Aaron incensum composi- tum tenue mane, mane; cum componet lucernas, adolebit super ipso. Et cum accendet Aaron lucer- nas vesperi, incendet super illud incensum continua- tionis in perpetuum coram Domino in generationes eorum; et non impones super eo incensum aliud : oblationem hostiæ, et libationem non libabis super ipso. Et propitiabitur super ipso Aaron in cornibus ejus, semel per annum de sanguine purgationis pec- catorum propitiationis. Semel in anno purgabit illud in generationes eorum: Sanctum sanctorum est Do- mino". > > PALL. In figuram ergo Christi hoc accipiemus? CYR. Maxime vero, Palladi. Nam id verum esse, ex præclaro et sublimi ejus mysterio patere, et qui- dem facillime poterit, si qui subtiliter et solerter hujusmodi res pervestigare voluerint. Factum enim erat ex liguis imputribilibus, totumque auro tectum; incorruptibile namque est Christi corpus, et divinam in se ipso naturam habet: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis". Primitiæ porro nostræ, atque radix nostri generis Christus est : quod genus, hoc ipso quod cum Deo junctum est, ad incorruptionem recreatur; quamvis in illo præ- cipue ea res intelligatur. Sunt etiam altari cornua, ac veluti manus extentæ, gloriose crucis habitum præfigurantes. Quod si quis quatuor esse cornua dixerit, nihil impedimenti studioso ea res affert, quominus recte intelligatur. Nam, cum altare qua- dratum sit, et aqualibus undique lateribus, atque ex omni parte cornua conspiciantur ; hoc vero quid signifcal? nempe in omni loco Christum agnosei, eumque crucifixum : id autem in eum cre- dentibus illustris est gloriatio. Itaque beatus Pau- lus : « Mibi autem, inquit, « absit gloriari, nisi in cruce Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ".› Adjuncta sunt præterca huic operi quæ ad ornatum pertinent, nempe co- rona tortilis; est enim sane Emmanuel Speciosus forma præ filiis hominum *. » Addita sunt eliam, quæ ad ejus usum pertinerent, vectes, inquam, et reliqua instrumenta. Nam divinum illud share, quo tempore proficiscendum erat, decenter ferri oporte bat. Id vero faciebant beati illi discipuli, cum pre- dicando Christum circumferebant: honeste autem et ordinate, ut Dei ministri, et dispensatores myste- riorum Christi 15. • Pones autem altare, » inquit, «contra velum quod est super arcam testimoniorum, in quibus cognoscar a te inde“. , FALL. Sed quid tandem opus fuit locis certa ra- tione definitis ? CYR. Latet quidem in profundo, et obscura ni- mis est hujus rei ratio : dicam tamen, Deo fretus, * Exod. xxx, 7-10. " Joan. 1, 14. * Galat. vi, 14. ts Psal. XLIV, 3. s Cor. iv, PATROL. GR. LXVIII. 1. Exod. 335, 6.

τους τυφλούς. Κιβωτόν γενέσθαι ἐκ ξύλων ασήπτων , καὶ χρυσίου καθαροῦ, φησὶ, καὶ ἦν ὁ νόμος ἐν αὐτῇ. τουτέστιν, ὁ θεῖος λόγος, ἤτοι τὰ μαρτύρια. Τόπος γὰρ ἦν τὸ χρῆμα, τοῦ ἐκ Θεοῦ φύντος Λόγου, κατ οικήσαντος ἐν ἡμῖν, καὶ σαρκὸς ἐν ὁμοιώματι γε γονότος, κατὰ τὰς Γραφάς. Εἶτα καταπέτασμα τι τέσσαρσι στύλοις ἐπιτετανυσμένον, ἀπαιωρεῖσθαι τῇ κιβωτῷ δεῖν ἔφη. Όνομα δὲ τῷ καταπετάσματι, τὸ ἱλαστήριον. Χριστὸς δὲ καὶ τοῦτο· ο Πλασμὸς γὰρ έστιν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, καὶ ἱλαστήριον διὰ πίστεως. » Ωνόμαζε γὰρ οὕτως ὁ Παῦλος αὐτόν· γε- γράφατο δὲ καὶ οιονεί πως ἐν κύκλῳ τοῦ ἱλαστηρίου τά Χερουβίμ, τῶν ἀνωτάτω δυνάμεων τὴν ὑπὸ θεῷ δου λείαν· Θεὸς γὰρ ὁ Λόγος· καὶ τὸ ἀγχοῦ δὴ μάλα, καὶ μὴν καὶ τὸ παρεστάναι λειτουργικώς, εὖ μάλα σημαί νοντα. Εἶτα Θεὸς ἔφη πρὸς Μωσέα· Καὶ γνωσθήσομαι σοι ἐκεῖθεν, καὶ λαλήσω σοι ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου αναμέσον τῶν δύο Χερουβὶμ τῶν ὄντων ἐπὶ τῆς κιβω τοῦ τοῦ μαρτυρίου. ο "Ην δὲ, ὡς ἔφην, ἡ κινω τὸς ὁ Χριστὸς, ὡς ἐν ἀφθάρτῳ σώματι Θεός Λόγος, πλὴν εἰς γῆν ἡ κιβωτός· γέγονε δὲ καὶ ἐν ὑφέσει καὶ ἐν χθαμαλότητι τῇ καθ' ἡμᾶς ὁ Μονογενής. Μορφὴν γὰρ ὑπέου τὴν δουλοπρεπή, καὶ κεκένωκεν ἑαυτόν. Αὐτὸς δὲ πάλιν ἐστὶ τὸ ἱλαστήριον, τὸ ὑψοῦ κείμενον, καὶ ὑπὸ τῶν ἄνω Δυνάμεων δορυφορού μενον. Οὐ γὰρ ἐκ μόνων ἡμῖν τῶν τῆς κενώσεως τρόπων γνώριμος ὁ Υἱὸς, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὧν ἐστι θεὸς καὶ τῶν ὅλων Κύριος. Εἰ γὰρ καὶ τεταπείνωκεν ἑαυ τὸν διὰ τὸ ἀνθρώπινον, ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς οἰκονομι κῶς καταβεβηκώς, ἀλλ' . Ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα, τὸ ὑπὲρ τῶν ὄνομα. Τύπος δ' ἂν εἴη καὶ τοῦδε, τὸ ὑψοῦ τεθεῖσθαι τὰ ἱλαστήριον εἰς δεξιὸν καὶ εὐώνυμον αναγεγραμ- μένων τῶν Χερουβίμ. Ενθα γὰρ ἂν ἡ Θεῷ πρέ πουσα μόνῳ φαίνοιτο λειτουργία, ἐκεῖ δήπου εἴη ἂν πάντως καὶ ἡ τῆς θεότητος δόξα, καὶ τῶν ὑπὲρ λόγον ἀξιωμάτων ἡ ὑπεροχή. • Ανωθεν δὲ τῶν Χε ρουβίμ, γνωσθήσομαί σοι, ο φησίν, ὁ πάντων Δε σπότης, τὴν ἄῤῥητον φύσιν μὴ ἐν οἷς ἡ κτίσις ζη τεῖσθαι προστάττων, ἀλλ' ἐπέκεινα πάντως τοῦ κεκλημένου πρὸς ὕπαρξιν· Θεοῦ γὰρ φύσει λόγος το καὶ τόπος ὁ πρεπωδέστατος, τὸ πέρα τε καὶ ἄνω παντὸς γενητοῦ. Οὐκοῦν ὁ ὑπεράνω τῶν Χερουβὶμ το πος, καὶ αἰσθητῶς ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ μονονουχι τὴν θείαν ἡμῖν καταδηλοί φύσιν· ταύτῃτοι τὸ χρυσοῦν θυσιαστήριον εἰς τύπον Χριστοῦ γεγονός, ἀποκεῖσθαι προστέταχεν ἀπέναντι τοῦ ὑπεράνω τῶν Χερουβὶμ χρηματίζοντός τε καὶ νοουμένου τοῦ οἰονεί πως εἰς ὄψιν Θεοῦ καὶ ἐν ὀφθαλμοῖς τοῦ Πατρὸς ἐν Χριστῷ γενέσθαι τὰ καθ' ἡμᾶς τοῦτό που σημαίνοντος. Ἐν ἀπο στροφῇ γὰρ ὄντα τὸν ἄνθρωπον, καὶ προσκεκρουκότα Θεῷ διὰ τὴν παράβασιν καὶ πολλὴν ἁμαρτίαν, έστησε πάλιν ἐν προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὡς ἐν ἑαυτῷ καὶ πρώτῳ Χριστός. • Πρόδρομος γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν εἰσδέ βηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσ ώπῳ τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν, ο καθὰ γράφει Παῦλος ἡμῖν ὁ σοφός. Ο γὰρ ὑπάρχων ἀεὶ μετὰ τοῦ ἰδίου S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. qui ipsis quoque cæcis sapientiam tribuit. Arcam ex A lignis imputribilibus, et auro mundo factam esse ait: in qua lex erat, id est, divinus sermo, seu testimo- nia. Figura quippe ea res erat Verbi ex Deo geniti, quod habitavit in nobis, et in carnis similitudine factum est, ut Scripturæ testantur. Deinde velum quoddam in quatuor columnis expansum supra ar- cam pendere jussit, idque velum propitiatorium ap- pellabatur. Quod etiam Christum significat : « Nam ipse est propitatio pro peccatis nostris " et propi- tiatorium per fidem : sic enim illum Paulus appel- lavit 8. Depicta porro erant, ac veluti circum pro- pitiatorium Cherubim, quæ supremarum virtutum servitutem, quam Deo exhibent (Deus enim est Verbum) hoc ipso, quod prope sunt, atque etiam quod ad ministrantium speciem assistunt, optime B significant. Tum dixit Moysi: ‹ Et cognoscar a te inde, et loquar tecum desuper propitiatorium inter duo Cherubim, quæ sunt supra arcam testimonii". › Arca quidem, ut dixi, Christus erat, tanquam in incorruptibili corpore Deus Verbum; sed tamen in terra sita est arca, ad nostram enim submissionein et humilitatem descendit ille Unigenitus: nam ser- vilem formam subiit, et semetipsum exinanivit *0. Ipse est præterea propitiatorium in sublimi positum, et a supernis Virtutibus circumseptum. Non enim e solo nobis duntaxat exinanitionis modo notus est Filius, sed etiam ex eo quod Deus est, et uni- versorum Dominus : etsi enim ex humána natura se ipsum humiliavit, atque sapienti gubernatione ad nostram conditionem descendit, attamen « Deus illum superexaltavit, et dedit illi nomen quod est super omne nomen • Hujus autem rei non ab- surde figura est, quod in sublime positum est propitiatorium, Cherubim ad ejus dextram sini- stramque partem depictis : nam, ubi ministerium Deo proprie conveniens adesse cernitur, ibi pro- fecto divinitatis quoque gloria prorsus adest, el ea dignitatis excellentia quæ orationem omnem supe- ret. « Desuper autem Cherubim cognoscar a te ", inquit ille universorum Dominus, in quo illam ineffa- bilem naturam non inter creaturas quæri jussit; sed ultra id omne prorsus, quidquid ut sit vocatum est. Dei enim, qui natura Deus est, ratio, et locus est ille decentissimus, præter, ac supra id omne esse, quod ortum est. Igitur ille supra Cherubim locus in illo sancto tabernaculo nostris etiam sen- sibus divinam prope naturam ostendit, ob eamque causam altare illud aureum, quod in figuram Christi factum fuerat, e regione ejus collocari jussit, qui supra Cherubim et edebat oracula, et intelligeba- tur : qua in re locus ipse significabat, in Dei quodam modo conspectum, et ante oculos Patris nos in Christo esse perductos: hominem enim, cum in aversione essct, ac propter transgressionem pecca- torumque multitudinem Deum offendisset, rursus ju se ipso, ac primo Christus in conspectu Patris C D Joan 1, 2. • Rom. 111, 23. » Exod. xxv, 22. Philipp. 11, 7. " Ibid.. 9. ** Exod xxv,

τους τυφλούς. Κιβωτόν γενέσθαι ἐκ ξύλων ασήπτων , καὶ χρυσίου καθαροῦ, φησὶ, καὶ ἦν ὁ νόμος ἐν αὐτῇ. τουτέστιν, ὁ θεῖος λόγος, ἤτοι τὰ μαρτύρια. Τόπος γὰρ ἦν τὸ χρῆμα, τοῦ ἐκ Θεοῦ φύντος Λόγου, κατ οικήσαντος ἐν ἡμῖν, καὶ σαρκὸς ἐν ὁμοιώματι γε γονότος, κατὰ τὰς Γραφάς. Εἶτα καταπέτασμα τι τέσσαρσι στύλοις ἐπιτετανυσμένον, ἀπαιωρεῖσθαι τῇ κιβωτῷ δεῖν ἔφη. Όνομα δὲ τῷ καταπετάσματι, τὸ ἱλαστήριον. Χριστὸς δὲ καὶ τοῦτο· ο Πλασμὸς γὰρ έστιν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, καὶ ἱλαστήριον διὰ πίστεως. » Ωνόμαζε γὰρ οὕτως ὁ Παῦλος αὐτόν· γε- γράφατο δὲ καὶ οιονεί πως ἐν κύκλῳ τοῦ ἱλαστηρίου τά Χερουβίμ, τῶν ἀνωτάτω δυνάμεων τὴν ὑπὸ θεῷ δου λείαν· Θεὸς γὰρ ὁ Λόγος· καὶ τὸ ἀγχοῦ δὴ μάλα, καὶ μὴν καὶ τὸ παρεστάναι λειτουργικώς, εὖ μάλα σημαί νοντα. Εἶτα Θεὸς ἔφη πρὸς Μωσέα· Καὶ γνωσθήσομαι σοι ἐκεῖθεν, καὶ λαλήσω σοι ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου αναμέσον τῶν δύο Χερουβὶμ τῶν ὄντων ἐπὶ τῆς κιβω τοῦ τοῦ μαρτυρίου. ο "Ην δὲ, ὡς ἔφην, ἡ κινω τὸς ὁ Χριστὸς, ὡς ἐν ἀφθάρτῳ σώματι Θεός Λόγος, πλὴν εἰς γῆν ἡ κιβωτός· γέγονε δὲ καὶ ἐν ὑφέσει καὶ ἐν χθαμαλότητι τῇ καθ' ἡμᾶς ὁ Μονογενής. Μορφὴν γὰρ ὑπέου τὴν δουλοπρεπή, καὶ κεκένωκεν ἑαυτόν. Αὐτὸς δὲ πάλιν ἐστὶ τὸ ἱλαστήριον, τὸ ὑψοῦ κείμενον, καὶ ὑπὸ τῶν ἄνω Δυνάμεων δορυφορού μενον. Οὐ γὰρ ἐκ μόνων ἡμῖν τῶν τῆς κενώσεως τρόπων γνώριμος ὁ Υἱὸς, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὧν ἐστι θεὸς καὶ τῶν ὅλων Κύριος. Εἰ γὰρ καὶ τεταπείνωκεν ἑαυ τὸν διὰ τὸ ἀνθρώπινον, ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς οἰκονομι κῶς καταβεβηκώς, ἀλλ' . Ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα, τὸ ὑπὲρ τῶν ὄνομα. Τύπος δ' ἂν εἴη καὶ τοῦδε, τὸ ὑψοῦ τεθεῖσθαι τὰ ἱλαστήριον εἰς δεξιὸν καὶ εὐώνυμον αναγεγραμ- μένων τῶν Χερουβίμ. Ενθα γὰρ ἂν ἡ Θεῷ πρέ πουσα μόνῳ φαίνοιτο λειτουργία, ἐκεῖ δήπου εἴη ἂν πάντως καὶ ἡ τῆς θεότητος δόξα, καὶ τῶν ὑπὲρ λόγον ἀξιωμάτων ἡ ὑπεροχή. • Ανωθεν δὲ τῶν Χε ρουβίμ, γνωσθήσομαί σοι, ο φησίν, ὁ πάντων Δε σπότης, τὴν ἄῤῥητον φύσιν μὴ ἐν οἷς ἡ κτίσις ζη τεῖσθαι προστάττων, ἀλλ' ἐπέκεινα πάντως τοῦ κεκλημένου πρὸς ὕπαρξιν· Θεοῦ γὰρ φύσει λόγος το καὶ τόπος ὁ πρεπωδέστατος, τὸ πέρα τε καὶ ἄνω παντὸς γενητοῦ. Οὐκοῦν ὁ ὑπεράνω τῶν Χερουβὶμ το πος, καὶ αἰσθητῶς ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ μονονουχι τὴν θείαν ἡμῖν καταδηλοί φύσιν· ταύτῃτοι τὸ χρυσοῦν θυσιαστήριον εἰς τύπον Χριστοῦ γεγονός, ἀποκεῖσθαι προστέταχεν ἀπέναντι τοῦ ὑπεράνω τῶν Χερουβὶμ χρηματίζοντός τε καὶ νοουμένου τοῦ οἰονεί πως εἰς ὄψιν Θεοῦ καὶ ἐν ὀφθαλμοῖς τοῦ Πατρὸς ἐν Χριστῷ γενέσθαι τὰ καθ' ἡμᾶς τοῦτό που σημαίνοντος. Ἐν ἀπο στροφῇ γὰρ ὄντα τὸν ἄνθρωπον, καὶ προσκεκρουκότα Θεῷ διὰ τὴν παράβασιν καὶ πολλὴν ἁμαρτίαν, έστησε πάλιν ἐν προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὡς ἐν ἑαυτῷ καὶ πρώτῳ Χριστός. • Πρόδρομος γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν εἰσδέ βηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσ ώπῳ τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν, ο καθὰ γράφει Παῦλος ἡμῖν ὁ σοφός. Ο γὰρ ὑπάρχων ἀεὶ μετὰ τοῦ ἰδίου S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. qui ipsis quoque cæcis sapientiam tribuit. Arcam ex A lignis imputribilibus, et auro mundo factam esse ait: in qua lex erat, id est, divinus sermo, seu testimo- nia. Figura quippe ea res erat Verbi ex Deo geniti, quod habitavit in nobis, et in carnis similitudine factum est, ut Scripturæ testantur. Deinde velum quoddam in quatuor columnis expansum supra ar- cam pendere jussit, idque velum propitiatorium ap- pellabatur. Quod etiam Christum significat : « Nam ipse est propitatio pro peccatis nostris " et propi- tiatorium per fidem : sic enim illum Paulus appel- lavit 8. Depicta porro erant, ac veluti circum pro- pitiatorium Cherubim, quæ supremarum virtutum servitutem, quam Deo exhibent (Deus enim est Verbum) hoc ipso, quod prope sunt, atque etiam quod ad ministrantium speciem assistunt, optime B significant. Tum dixit Moysi: ‹ Et cognoscar a te inde, et loquar tecum desuper propitiatorium inter duo Cherubim, quæ sunt supra arcam testimonii". › Arca quidem, ut dixi, Christus erat, tanquam in incorruptibili corpore Deus Verbum; sed tamen in terra sita est arca, ad nostram enim submissionein et humilitatem descendit ille Unigenitus: nam ser- vilem formam subiit, et semetipsum exinanivit *0. Ipse est præterea propitiatorium in sublimi positum, et a supernis Virtutibus circumseptum. Non enim e solo nobis duntaxat exinanitionis modo notus est Filius, sed etiam ex eo quod Deus est, et uni- versorum Dominus : etsi enim ex humána natura se ipsum humiliavit, atque sapienti gubernatione ad nostram conditionem descendit, attamen « Deus illum superexaltavit, et dedit illi nomen quod est super omne nomen • Hujus autem rei non ab- surde figura est, quod in sublime positum est propitiatorium, Cherubim ad ejus dextram sini- stramque partem depictis : nam, ubi ministerium Deo proprie conveniens adesse cernitur, ibi pro- fecto divinitatis quoque gloria prorsus adest, el ea dignitatis excellentia quæ orationem omnem supe- ret. « Desuper autem Cherubim cognoscar a te ", inquit ille universorum Dominus, in quo illam ineffa- bilem naturam non inter creaturas quæri jussit; sed ultra id omne prorsus, quidquid ut sit vocatum est. Dei enim, qui natura Deus est, ratio, et locus est ille decentissimus, præter, ac supra id omne esse, quod ortum est. Igitur ille supra Cherubim locus in illo sancto tabernaculo nostris etiam sen- sibus divinam prope naturam ostendit, ob eamque causam altare illud aureum, quod in figuram Christi factum fuerat, e regione ejus collocari jussit, qui supra Cherubim et edebat oracula, et intelligeba- tur : qua in re locus ipse significabat, in Dei quodam modo conspectum, et ante oculos Patris nos in Christo esse perductos: hominem enim, cum in aversione essct, ac propter transgressionem pecca- torumque multitudinem Deum offendisset, rursus ju se ipso, ac primo Christus in conspectu Patris C D Joan 1, 2. • Rom. 111, 23. » Exod. xxv, 22. Philipp. 11, 7. " Ibid.. 9. ** Exod xxv,

τους τυφλούς. Κιβωτόν γενέσθαι ἐκ ξύλων ασήπτων , καὶ χρυσίου καθαροῦ, φησὶ, καὶ ἦν ὁ νόμος ἐν αὐτῇ. τουτέστιν, ὁ θεῖος λόγος, ἤτοι τὰ μαρτύρια. Τόπος γὰρ ἦν τὸ χρῆμα, τοῦ ἐκ Θεοῦ φύντος Λόγου, κατ οικήσαντος ἐν ἡμῖν, καὶ σαρκὸς ἐν ὁμοιώματι γε γονότος, κατὰ τὰς Γραφάς. Εἶτα καταπέτασμα τι τέσσαρσι στύλοις ἐπιτετανυσμένον, ἀπαιωρεῖσθαι τῇ κιβωτῷ δεῖν ἔφη. Όνομα δὲ τῷ καταπετάσματι, τὸ ἱλαστήριον. Χριστὸς δὲ καὶ τοῦτο· ο Πλασμὸς γὰρ έστιν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, καὶ ἱλαστήριον διὰ πίστεως. » Ωνόμαζε γὰρ οὕτως ὁ Παῦλος αὐτόν· γε- γράφατο δὲ καὶ οιονεί πως ἐν κύκλῳ τοῦ ἱλαστηρίου τά Χερουβίμ, τῶν ἀνωτάτω δυνάμεων τὴν ὑπὸ θεῷ δου λείαν· Θεὸς γὰρ ὁ Λόγος· καὶ τὸ ἀγχοῦ δὴ μάλα, καὶ μὴν καὶ τὸ παρεστάναι λειτουργικώς, εὖ μάλα σημαί νοντα. Εἶτα Θεὸς ἔφη πρὸς Μωσέα· Καὶ γνωσθήσομαι σοι ἐκεῖθεν, καὶ λαλήσω σοι ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου αναμέσον τῶν δύο Χερουβὶμ τῶν ὄντων ἐπὶ τῆς κιβω τοῦ τοῦ μαρτυρίου. ο "Ην δὲ, ὡς ἔφην, ἡ κινω τὸς ὁ Χριστὸς, ὡς ἐν ἀφθάρτῳ σώματι Θεός Λόγος, πλὴν εἰς γῆν ἡ κιβωτός· γέγονε δὲ καὶ ἐν ὑφέσει καὶ ἐν χθαμαλότητι τῇ καθ' ἡμᾶς ὁ Μονογενής. Μορφὴν γὰρ ὑπέου τὴν δουλοπρεπή, καὶ κεκένωκεν ἑαυτόν. Αὐτὸς δὲ πάλιν ἐστὶ τὸ ἱλαστήριον, τὸ ὑψοῦ κείμενον, καὶ ὑπὸ τῶν ἄνω Δυνάμεων δορυφορού μενον. Οὐ γὰρ ἐκ μόνων ἡμῖν τῶν τῆς κενώσεως τρόπων γνώριμος ὁ Υἱὸς, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὧν ἐστι θεὸς καὶ τῶν ὅλων Κύριος. Εἰ γὰρ καὶ τεταπείνωκεν ἑαυ τὸν διὰ τὸ ἀνθρώπινον, ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς οἰκονομι κῶς καταβεβηκώς, ἀλλ' . Ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα, τὸ ὑπὲρ τῶν ὄνομα. Τύπος δ' ἂν εἴη καὶ τοῦδε, τὸ ὑψοῦ τεθεῖσθαι τὰ ἱλαστήριον εἰς δεξιὸν καὶ εὐώνυμον αναγεγραμ- μένων τῶν Χερουβίμ. Ενθα γὰρ ἂν ἡ Θεῷ πρέ πουσα μόνῳ φαίνοιτο λειτουργία, ἐκεῖ δήπου εἴη ἂν πάντως καὶ ἡ τῆς θεότητος δόξα, καὶ τῶν ὑπὲρ λόγον ἀξιωμάτων ἡ ὑπεροχή. • Ανωθεν δὲ τῶν Χε ρουβίμ, γνωσθήσομαί σοι, ο φησίν, ὁ πάντων Δε σπότης, τὴν ἄῤῥητον φύσιν μὴ ἐν οἷς ἡ κτίσις ζη τεῖσθαι προστάττων, ἀλλ' ἐπέκεινα πάντως τοῦ κεκλημένου πρὸς ὕπαρξιν· Θεοῦ γὰρ φύσει λόγος το καὶ τόπος ὁ πρεπωδέστατος, τὸ πέρα τε καὶ ἄνω παντὸς γενητοῦ. Οὐκοῦν ὁ ὑπεράνω τῶν Χερουβὶμ το πος, καὶ αἰσθητῶς ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ μονονουχι τὴν θείαν ἡμῖν καταδηλοί φύσιν· ταύτῃτοι τὸ χρυσοῦν θυσιαστήριον εἰς τύπον Χριστοῦ γεγονός, ἀποκεῖσθαι προστέταχεν ἀπέναντι τοῦ ὑπεράνω τῶν Χερουβὶμ χρηματίζοντός τε καὶ νοουμένου τοῦ οἰονεί πως εἰς ὄψιν Θεοῦ καὶ ἐν ὀφθαλμοῖς τοῦ Πατρὸς ἐν Χριστῷ γενέσθαι τὰ καθ' ἡμᾶς τοῦτό που σημαίνοντος. Ἐν ἀπο στροφῇ γὰρ ὄντα τὸν ἄνθρωπον, καὶ προσκεκρουκότα Θεῷ διὰ τὴν παράβασιν καὶ πολλὴν ἁμαρτίαν, έστησε πάλιν ἐν προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὡς ἐν ἑαυτῷ καὶ πρώτῳ Χριστός. • Πρόδρομος γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν εἰσδέ βηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσ ώπῳ τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν, ο καθὰ γράφει Παῦλος ἡμῖν ὁ σοφός. Ο γὰρ ὑπάρχων ἀεὶ μετὰ τοῦ ἰδίου S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. qui ipsis quoque cæcis sapientiam tribuit. Arcam ex A lignis imputribilibus, et auro mundo factam esse ait: in qua lex erat, id est, divinus sermo, seu testimo- nia. Figura quippe ea res erat Verbi ex Deo geniti, quod habitavit in nobis, et in carnis similitudine factum est, ut Scripturæ testantur. Deinde velum quoddam in quatuor columnis expansum supra ar- cam pendere jussit, idque velum propitiatorium ap- pellabatur. Quod etiam Christum significat : « Nam ipse est propitatio pro peccatis nostris " et propi- tiatorium per fidem : sic enim illum Paulus appel- lavit 8. Depicta porro erant, ac veluti circum pro- pitiatorium Cherubim, quæ supremarum virtutum servitutem, quam Deo exhibent (Deus enim est Verbum) hoc ipso, quod prope sunt, atque etiam quod ad ministrantium speciem assistunt, optime B significant. Tum dixit Moysi: ‹ Et cognoscar a te inde, et loquar tecum desuper propitiatorium inter duo Cherubim, quæ sunt supra arcam testimonii". › Arca quidem, ut dixi, Christus erat, tanquam in incorruptibili corpore Deus Verbum; sed tamen in terra sita est arca, ad nostram enim submissionein et humilitatem descendit ille Unigenitus: nam ser- vilem formam subiit, et semetipsum exinanivit *0. Ipse est præterea propitiatorium in sublimi positum, et a supernis Virtutibus circumseptum. Non enim e solo nobis duntaxat exinanitionis modo notus est Filius, sed etiam ex eo quod Deus est, et uni- versorum Dominus : etsi enim ex humána natura se ipsum humiliavit, atque sapienti gubernatione ad nostram conditionem descendit, attamen « Deus illum superexaltavit, et dedit illi nomen quod est super omne nomen • Hujus autem rei non ab- surde figura est, quod in sublime positum est propitiatorium, Cherubim ad ejus dextram sini- stramque partem depictis : nam, ubi ministerium Deo proprie conveniens adesse cernitur, ibi pro- fecto divinitatis quoque gloria prorsus adest, el ea dignitatis excellentia quæ orationem omnem supe- ret. « Desuper autem Cherubim cognoscar a te ", inquit ille universorum Dominus, in quo illam ineffa- bilem naturam non inter creaturas quæri jussit; sed ultra id omne prorsus, quidquid ut sit vocatum est. Dei enim, qui natura Deus est, ratio, et locus est ille decentissimus, præter, ac supra id omne esse, quod ortum est. Igitur ille supra Cherubim locus in illo sancto tabernaculo nostris etiam sen- sibus divinam prope naturam ostendit, ob eamque causam altare illud aureum, quod in figuram Christi factum fuerat, e regione ejus collocari jussit, qui supra Cherubim et edebat oracula, et intelligeba- tur : qua in re locus ipse significabat, in Dei quodam modo conspectum, et ante oculos Patris nos in Christo esse perductos: hominem enim, cum in aversione essct, ac propter transgressionem pecca- torumque multitudinem Deum offendisset, rursus ju se ipso, ac primo Christus in conspectu Patris C D Joan 1, 2. • Rom. 111, 23. » Exod. xxv, 22. Philipp. 11, 7. " Ibid.. 9. ** Exod xxv,

Πατρός, νῦν ἐμφανισθῆναι λέγεται ὡς ἐν ἑαυτῷ γε καὶ πρώτῳ παρατιθεὶς ἐν ὄψει τοῦ Πατρὸς τὰ ἀνθρώ κινα, καὶ τὴν ἀρχαίαν ἐκείνην ἀποστροφὴν με ιστάς. • Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ο κατὰ τὰς Γραφάς. ΠΑΛΛ. "Αραμεν οὖν ὅτι Χριστοῦ πάλιν εἰκὼν τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν. Β ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δή τούτῳ νοοῖτ' ἂν εἰκότως αὐτὸς ὁ θυμίαμα τὸ σύνθετον καὶ λεπτόν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ἀρχιερεύς· ι θυμιάσει γάρ, φησίν, « ἐπ' αὐτοῦ Ααρών θυμίαμα σύνθετον, λεπτόν· ο καὶ σύνθε τον μὲν τὸ θυμίαμα· Θεὸς γὰρ ἂν ὁ Λόγος, γέγονε σάρξ. Καὶ συντέθειται πως ἡμῖν ὁ Ἐμμανουήλ, θείας φύσεώς τε καὶ ἀνθρωπότητος εἰς ἑνότητα την ὑπὲρ νοῦν, ἀποῤῥήτως συνηνεγμένην. Λεπτὸν δὲ, ὅτι τὸ παχὺ τῆς κατὰ νόμον λατρείας οὐκ ἔχει. « θυ σίας γὰρ καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας. Ολοκαύτω μα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ εὐδόκησας. Σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι, φησί· τότε εἶπον, Ἰδοὺ ἥκω· τοῦ ποιῆται, ὁ Θεὸς, τὸ θέλημά σου. » Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστι τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, αὐτὸς ἡμᾶς ἐν Εὐαγ- γελίοις μεμυσταγώγηκε λέγων, ὅτι • Καταβέβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ θέλημα τοῦ πεμψαντός με, ἵνα πᾶν δέδωκέ μοι, μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. » Προσκεκόμικε γὰρ ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας, κεχρημάτικέ τε διὰ τοῦτο καὶ ἀρχιερεύς. Οὐκοῦν αὐτὸς ὁ ἀρχιερεὺς, αὐτὸς τὸ θυμίαμα τὸ σύνθετόν τε καὶ λεπτόν· καὶ μαρτυ ρήσει λέγων ὁ Παῦλος· « Τῷ δὲ Θεῷ χάρις, τῷ πάν τότε θριαμβεύοντι ἡμᾶς ἐν τῷ Χριστῷ, καὶ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ φανεροῦντι δι᾿ ἡμῶν ἐν παντὶ τόπῳ, ὅτι Χριστοῦ εὐωδία εσμὲν τῷ Θεῷ, ἐν τοῖς σωζομένοις, καὶ ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις· οἷς μὲν ὀσμὴ ἐκ θανάτου εἰς θάνατον, οἷς δὲ ὀσμὴ ζωῆς εἰς ζωήν. » Προσεφώνει δὲ καὶ ἡμῖν· « Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ Θεοῦ ὡς τέκνα ἀγαπητά, καὶ περιπα- τεῖτε ἐν ἀγάπῃ, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ παρέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσφορὰν καὶ θυσίαν τῷ Θεῷ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας. » Καὶ τόν γε τοῦ θυμιᾶν ἐναργή καθίστη καιρόν, ἅπαντα δὲ δεῖν ἐν τάξει τε καὶ εὐκοσμίᾳ πράττεσθαι νομοθετών, καὶ δι' ὧν ἂν ἡμῖν ἡ τῶν εἰς τὸ εἴσω θεωρημάτων εὖ ἔχει δύναμις. « Τὸ πρωί ο γάρ, φησί, ο καὶ τὸ ὀψὲ τῶν λύχνων ἐξαπτομένων καὶ ἐπισκιαζομένων, » τοῦ μὲν ὀψὲ καὶ πρωί, τὸ ἀδιάλειπτόν τε καὶ διηνεκὲς ἐμ φαίνοντος, τοῦ δὲ ὑπὸ λύχνοις χρῆναι θυμιᾷν, ἐκεῖνο που τάχει παραδηλούντος εὖ μάλα, ὅτι φωτὶ τῷ θείῳ καταλαμπόμενοι, τότε δή, τότε τῆς εὐωδίας Χριστοῦ πλουσίως ἀναπιμπλάμεθα, ἵμεν τε οὕτω πρὸς αἴσθησιν τῶν ἔσω σκηνῆς ἀγαθῶν, ἤτοι τῆς τῶν θείων χαρισμάτων διανομής, ἣν τοῖς ἀξίοις ὀρέγει Χριστός. Ώστε εἴ τις οὔπω γέγονεν ἐν φωτὶ διὰ πίστεως, ἔστι που πάντως καὶ τῆς νοητῆς εὐωδίας ἀμέτοχος, ὅτι τὸ Χριστοῦ μὴ εἰδὼς μυστήριον. DE ADORATIONE ÎN SPÍRITU ÉT VERITATE. LIB. IX. A constituit : . Præcursor nanque pro nobis in cum lum est ingressus, ut nunc appareat vultui Dei pro nobis, ut ille sapiens vir Paulus scriptum reliquit". Nan, qui semper est una cum Patre, nunc apparere dicitur, utpote qui in se ipso, ac primo in conspectu Patris naturam humanam collocarit, et veterem fliam aversionem revocaverit : « Ipse enim est pax nostra ", » ut Scripturæ tradunt. C D "Hebr. 1x, 24. * Ephes. ", 14. "Ephes. v, 2. * Cor. 1, 14-16. PALL. Effectum est igitur, altare illud aureum esse Christi rursus imaginem. CYR. Adhæc non absurde idem ipse intelligi potest illud esse thynitama compositum ac tenue; ipse enim est princeps ille sacerdotum: Incendet enim, inquit, super eo Aaron thymiama composi- tum, tenue "; » ac compositum quidem est thy- miama; nam, cum Deus esset Verbum, caro factunt est, et compositus est nobis quodammodo ille Em- manuel, cum divina simul humanaque natura in unitatem, quæ omnem intelligentiam superat, inef- fabili modo convenerint. Deinde tenue est, quia illam legalis cultus crassitiem non habet : c Sacri- ficium enim et oblationem noluisti: holocausta, et pro peccato non placuerunt tibi; corpus autem aptasti mihi; tunc dixi : Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam "., Quæ autem esset ea Patris voluntas, ipse nos in Evangeliis docuit : Quia descendi de cœlo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; hæc est autem voluntas ejus qui misit me, Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo, sed resuscitem illud in novissimo die " : > Nam semetipsum obtu- lit pro nobis in odorem suavitatis *8, ob camque causam etiam summi sacerdotis est dignitate insi- gnitus. Ipse igitur est summus sacerdos, ipse thy- miama compositum ac tenue, quod ipsum Paulus his verbis testatus est: Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo, et odorem notitiæ suæ manifestat per nos in omni loco; Christi enim bonus odor sumus Deo in iis qui salvi flunt, et in lis qui pereunt his quidem odor mortis in mor- tem, illis vero odor vitæ in vitam "., Nos etiam alloquebatur, dicens : . Estote igitur imitatores Dei, ut filii charissimi, et ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit se ipsum pro nobis oblationem, et hostiam Deo, in odorem suavitatis ". > Tempus præterea incensi adolendi manifestum fecit, ac sancit, ut omnia or dinate et honeste flant, et ita ut iis ad internarum rerum contemplationem nostræ vires adjuventur : ‹ Mane, ‹ Inquit, et vesperi cum lucernæ accendun- tur et componuntur "; ac mane quidem et vespere continuum perpetuumque tempus indicant : porro cum accenduntur lucernæ, adolendum esse incen- sum, illud fortassis apte significat, cum divino la- mine illustramur, tum demum Christi bono odore nos abunde compleri, et ita ad interioris taberna- culi bona, id est, ad divina munera perci- pienda pergere, quæ Christus iis qui digni sunt largitur. Itaque, si quis nondum est in lumine per ** Exod. xxx, 7. Psal. XXXIX, 7-9. Joan. vi, 58-40. * Ephes. v, 1, 2. •¹ Exod. xxx, 7. .

Πατρός, νῦν ἐμφανισθῆναι λέγεται ὡς ἐν ἑαυτῷ γε καὶ πρώτῳ παρατιθεὶς ἐν ὄψει τοῦ Πατρὸς τὰ ἀνθρώ κινα, καὶ τὴν ἀρχαίαν ἐκείνην ἀποστροφὴν με ιστάς. • Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ο κατὰ τὰς Γραφάς. ΠΑΛΛ. "Αραμεν οὖν ὅτι Χριστοῦ πάλιν εἰκὼν τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν. Β ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δή τούτῳ νοοῖτ' ἂν εἰκότως αὐτὸς ὁ θυμίαμα τὸ σύνθετον καὶ λεπτόν. Αὐτὸς γὰρ ὁ ἀρχιερεύς· ι θυμιάσει γάρ, φησίν, « ἐπ' αὐτοῦ Ααρών θυμίαμα σύνθετον, λεπτόν· ο καὶ σύνθε τον μὲν τὸ θυμίαμα· Θεὸς γὰρ ἂν ὁ Λόγος, γέγονε σάρξ. Καὶ συντέθειται πως ἡμῖν ὁ Ἐμμανουήλ, θείας φύσεώς τε καὶ ἀνθρωπότητος εἰς ἑνότητα την ὑπὲρ νοῦν, ἀποῤῥήτως συνηνεγμένην. Λεπτὸν δὲ, ὅτι τὸ παχὺ τῆς κατὰ νόμον λατρείας οὐκ ἔχει. « θυ σίας γὰρ καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας. Ολοκαύτω μα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ εὐδόκησας. Σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι, φησί· τότε εἶπον, Ἰδοὺ ἥκω· τοῦ ποιῆται, ὁ Θεὸς, τὸ θέλημά σου. » Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστι τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, αὐτὸς ἡμᾶς ἐν Εὐαγ- γελίοις μεμυσταγώγηκε λέγων, ὅτι • Καταβέβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ θέλημα τοῦ πεμψαντός με, ἵνα πᾶν δέδωκέ μοι, μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. » Προσκεκόμικε γὰρ ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας, κεχρημάτικέ τε διὰ τοῦτο καὶ ἀρχιερεύς. Οὐκοῦν αὐτὸς ὁ ἀρχιερεὺς, αὐτὸς τὸ θυμίαμα τὸ σύνθετόν τε καὶ λεπτόν· καὶ μαρτυ ρήσει λέγων ὁ Παῦλος· « Τῷ δὲ Θεῷ χάρις, τῷ πάν τότε θριαμβεύοντι ἡμᾶς ἐν τῷ Χριστῷ, καὶ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ φανεροῦντι δι᾿ ἡμῶν ἐν παντὶ τόπῳ, ὅτι Χριστοῦ εὐωδία εσμὲν τῷ Θεῷ, ἐν τοῖς σωζομένοις, καὶ ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις· οἷς μὲν ὀσμὴ ἐκ θανάτου εἰς θάνατον, οἷς δὲ ὀσμὴ ζωῆς εἰς ζωήν. » Προσεφώνει δὲ καὶ ἡμῖν· « Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ Θεοῦ ὡς τέκνα ἀγαπητά, καὶ περιπα- τεῖτε ἐν ἀγάπῃ, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ παρέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσφορὰν καὶ θυσίαν τῷ Θεῷ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας. » Καὶ τόν γε τοῦ θυμιᾶν ἐναργή καθίστη καιρόν, ἅπαντα δὲ δεῖν ἐν τάξει τε καὶ εὐκοσμίᾳ πράττεσθαι νομοθετών, καὶ δι' ὧν ἂν ἡμῖν ἡ τῶν εἰς τὸ εἴσω θεωρημάτων εὖ ἔχει δύναμις. « Τὸ πρωί ο γάρ, φησί, ο καὶ τὸ ὀψὲ τῶν λύχνων ἐξαπτομένων καὶ ἐπισκιαζομένων, » τοῦ μὲν ὀψὲ καὶ πρωί, τὸ ἀδιάλειπτόν τε καὶ διηνεκὲς ἐμ φαίνοντος, τοῦ δὲ ὑπὸ λύχνοις χρῆναι θυμιᾷν, ἐκεῖνο που τάχει παραδηλούντος εὖ μάλα, ὅτι φωτὶ τῷ θείῳ καταλαμπόμενοι, τότε δή, τότε τῆς εὐωδίας Χριστοῦ πλουσίως ἀναπιμπλάμεθα, ἵμεν τε οὕτω πρὸς αἴσθησιν τῶν ἔσω σκηνῆς ἀγαθῶν, ἤτοι τῆς τῶν θείων χαρισμάτων διανομής, ἣν τοῖς ἀξίοις ὀρέγει Χριστός. Ώστε εἴ τις οὔπω γέγονεν ἐν φωτὶ διὰ πίστεως, ἔστι που πάντως καὶ τῆς νοητῆς εὐωδίας ἀμέτοχος, ὅτι τὸ Χριστοῦ μὴ εἰδὼς μυστήριον. DE ADORATIONE ÎN SPÍRITU ÉT VERITATE. LIB. IX. A constituit : . Præcursor nanque pro nobis in cum lum est ingressus, ut nunc appareat vultui Dei pro nobis, ut ille sapiens vir Paulus scriptum reliquit". Nan, qui semper est una cum Patre, nunc apparere dicitur, utpote qui in se ipso, ac primo in conspectu Patris naturam humanam collocarit, et veterem fliam aversionem revocaverit : « Ipse enim est pax nostra ", » ut Scripturæ tradunt. C D "Hebr. 1x, 24. * Ephes. ", 14. "Ephes. v, 2. * Cor. 1, 14-16. PALL. Effectum est igitur, altare illud aureum esse Christi rursus imaginem. CYR. Adhæc non absurde idem ipse intelligi potest illud esse thynitama compositum ac tenue; ipse enim est princeps ille sacerdotum: Incendet enim, inquit, super eo Aaron thymiama composi- tum, tenue "; » ac compositum quidem est thy- miama; nam, cum Deus esset Verbum, caro factunt est, et compositus est nobis quodammodo ille Em- manuel, cum divina simul humanaque natura in unitatem, quæ omnem intelligentiam superat, inef- fabili modo convenerint. Deinde tenue est, quia illam legalis cultus crassitiem non habet : c Sacri- ficium enim et oblationem noluisti: holocausta, et pro peccato non placuerunt tibi; corpus autem aptasti mihi; tunc dixi : Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam "., Quæ autem esset ea Patris voluntas, ipse nos in Evangeliis docuit : Quia descendi de cœlo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; hæc est autem voluntas ejus qui misit me, Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo, sed resuscitem illud in novissimo die " : > Nam semetipsum obtu- lit pro nobis in odorem suavitatis *8, ob camque causam etiam summi sacerdotis est dignitate insi- gnitus. Ipse igitur est summus sacerdos, ipse thy- miama compositum ac tenue, quod ipsum Paulus his verbis testatus est: Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo, et odorem notitiæ suæ manifestat per nos in omni loco; Christi enim bonus odor sumus Deo in iis qui salvi flunt, et in lis qui pereunt his quidem odor mortis in mor- tem, illis vero odor vitæ in vitam "., Nos etiam alloquebatur, dicens : . Estote igitur imitatores Dei, ut filii charissimi, et ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit se ipsum pro nobis oblationem, et hostiam Deo, in odorem suavitatis ". > Tempus præterea incensi adolendi manifestum fecit, ac sancit, ut omnia or dinate et honeste flant, et ita ut iis ad internarum rerum contemplationem nostræ vires adjuventur : ‹ Mane, ‹ Inquit, et vesperi cum lucernæ accendun- tur et componuntur "; ac mane quidem et vespere continuum perpetuumque tempus indicant : porro cum accenduntur lucernæ, adolendum esse incen- sum, illud fortassis apte significat, cum divino la- mine illustramur, tum demum Christi bono odore nos abunde compleri, et ita ad interioris taberna- culi bona, id est, ad divina munera perci- pienda pergere, quæ Christus iis qui digni sunt largitur. Itaque, si quis nondum est in lumine per ** Exod. xxx, 7. Psal. XXXIX, 7-9. Joan. vi, 58-40. * Ephes. v, 1, 2. •¹ Exod. xxx, 7. .

ΙΧ. ράμενος. » Ως γὰρ αὐτός που πάλιν φησίν, ο "Απαξ ἀποθανών, οὐκέτι ἀποθνήσκει, θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύσει. Ο γὰρ ἀπέθανε, τῇ ἁμαρτίᾳ ἀπέθανεν ἐφάπαξ· ὁ δὲ ζῇ, ζῇ τῷ Θεῷ. • Εἰσῄει τοίνυν ὁ ! θεσπέσιος Λαρὼν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ, δι' αἵματος τοῦ καθαρισμοῦ τῶν ἁμαρτιῶν. Καὶ ὄρα Χριστὸν ἐν τουτοισὶ πάλιν, αἵματι τῷ ἰδίῳ τῆς ἁπάντων σωτηρίας καὶ ζωῆς, μονονουχὶ τὸν ἴδιον καταβαίνοντα σταυρόν. Σταυροῦ γὰρ τύπος τὰ κέν ρατα, τῇδε κἀκεῖσε ὡς ἐν τάξει χειρῶν ἀποτάδην ἐχνενευκότα. Οὐκοῦν ἀποθανόντα μὲν ἅπαξ ἐννόει Χριστόν, "Αγιον δὲ τῶν ἁγίων ὄντα, κατὰ φύσιν, ὡς Θεόν. Καὶ γάρ ἐστιν ἀληθῆς Ἰωάννης, λέγων, ὅτι • Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν. » Χριστοῦ γὰρ μέτοχος ἡ πᾶσά ἐστι ὁρατὴ καὶ ἀόρατος κτίσις. Αγγελοί τε γὰρ καὶ ἀρχάγγελοι, καὶ τὰ ἔτι Β τούτων ἐπέκεινα, καὶ αὐτὰ δὲ τὰ Χερουβὶμ, οὐχ ἑτέ- ρως ἅγια, πλὴν ὅτι διὰ μόνου Χριστοῦ, ἐν ἁγίῳ Πνεύματι. Αὐτὸς οὖν ἄρα ἐστὶ τὸ θυσιαστήριον, αὐτ τὸς δὲ τὸ θυμίαμα, καὶ ἀρχιερεὺς, αὐτὸς δὲ ὁμοίως τὸ αἷμα τοῦ καθαρισμοῦ ἁμαρτιῶν. ΠΑΛΛ. Ναὶ λέγεις ὀρθῶς. Πλήν δ τί ποτέ ἐστι τοῦ καθαρισμοῦ τῶν ἁμαρτιῶν τὸ αἷμα, σαφῶς ἐν νοεῖν οὐκ ἔχω. ΚΥΡ. Προανατυπῶν ὁ νόμος τὴν δι' αἵματος ἀπο- κάθαρσιν καὶ τὸ θῦμα τὸ ἱερὸν, φημὶ δὴ Χριστόν, δι' οὗ καὶ σεσώσμεθα, τὸν ἐξ ἁμαρτίας ἐντετηγμένον ἡμῖν διαδιδράσκοντες μολυσμόν, ὧδέ πή φησιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ· . Ἐὰν δὲ πᾶσα, φησί, ο συναγωγή Ἰσραὴλ ἀγνοήσῃ, καὶ λάθῃ ῥῆμα ἐξ ὀφθαλμῶν τῆς συναγωγῆς, καὶ ποιήσωσι μίαν ἀπὸ πασῶν τῶν ἐντο λῶν Κυρίου, ἢ οὐ ποιηθήσεται, καὶ πλημμελήσωσι, καὶ γνωσθῇ αὐτοῖς ἡ ἁμαρτία, ἣν ἥμαρτον ἐν αὐτῇ, καὶ προσάξει ἡ συναγωγὴ μόσχον ἐκ βοῶν ἄμωμον περὶ τῆς ἁμαρτίας, καὶ προσάξει αὐτὸν παρὰ τὰς θύρας τοῦ μαρτυρίου τῆς σκηνῆς, καὶ ἐπιθήσουσιν οί πρεσβύτεροι τῆς συναγωγῆς τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ μόσχου ἔναντι Κυρίου, καὶ σφάξουσι μόσχον έναντι Κυρίου, καὶ εἰσοίσει ὁ ἱερεὺς χριστὸς ἀπὸ τοῦ αἵμα τος τοῦ μόσχου εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου. Καὶ βάψει ὁ ἱερεὺς τὸν δάκτυλον ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου, καὶ ῥανεῖ ἑπτάκις ἔναντι Κυρίου κατ' ἐνώπιον τοῦ καταπετάσματος τοῦ ἁγίου, καὶ ἀπὸ τοῦ αἵματος ἐπιθήσει ὁ ἱερεὺς ἐπὶ τὰ κέρατα τοῦ θυσιαστηρίου τῶν θυμιαμάτων τῆς συνθέσεως, ὅ ἐστιν ἐνώπιον Κυρίου, ὅ ἐστιν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. » Καὶ πλατύτερον μὲν περί γε τούτων ἡμῖν κατὰ καιροὺς εἰρήσεται· ἄθρει δὲ ὡς ἐν μόσχῳ πάλιν ὑπὲρ ἡμῶν σταζόμενον τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ ἁμαρτίας ἡμᾶς ἀπαλλάττοντα, καὶ ἐξιστῶντα δίκης, καὶ ποινῆς ἀποφέροντα, καὶ διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας ἰόντα σκηνῆς, οὐ διὰ μόσχων καὶ τράγων, ἀλλὰ δι' αἵματος τοῦ ἰδίου, καὶ θανάτου προσάπαξ ἀπογευ σάμενον. Ἐπὶ ξύλου γὰρ ἄνω λόγχῃ διανοιγεὶς τὴν πλευράν, αἷμά τε καὶ ὕδωρ ἐξέβλυσεν. Τύπος δ' ἂν εἶεν σταυροῦ, καθὰ καὶ φθάσαντες είπομεν, αἱ τῶν κεράτων ἐξοχαί. DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. A non amplius moritur, mors illi ultra non dominabi C D tur; quod enim mortuus est peccato mortuus est: semel; quod autem vivit, vivit Deo ". » Ingredie batur itaque vir ille admirabilis Aaron in Sancta san ‣ ctorum semelin'anno per sanguinem purgationis pec- catorum. Vide autem rursus in hoc ipso Christum, sanguine suo pro salute omnium ae vita suam cru- cem quodammodo aspergentem; crucis quippe figura sunt cornua,quæ manuum instar utrinque exporrecta prominent. Igitur mortuum quidem semel Christum intellige, sed eumdem ex natura Sanctum sanctorum esse tanquam Deum. Est enim verax Joannes, qui ait : « Ex plenitudine ejus nos omnes accepimus 7;, est enim Christi particeps universa non modo visi- bilis, sed etiam invisibilis creatura. Angeli namque et archangeli, illæ etiam quæ supra hos sunt natura, ipsa denique Cherubim, non aliter quam per Chri- stum solum in sancto Spiritu sancta sunt. Ipse igi- tur est altare, ipse thymiama, summusque sacerdos; ipse item sanguis purgationis peccatorum. PALL. Recte sane dicis. Sed quid tandem sit san- guis purgationis peccatorum, perspicue intelligere nequco. CYR. Cum præfiguraret lex illam per sanguinem purgationem, et sacram illam victimam (Christum intelligo) per quem salvi facti sumus, et maculas, ex peccato nobis inustas eluimus, ad hunc ferc modum dixit in Levitico: Si autem universa con- gregatio Israel ignoraverit, et absconditum fuerit verbum ab oculis congregationis, et fecerint unum ab omnibus mandatis Domini, quod non opor- tet fieri, et deliquerint, et cognitum fuerit ipsis peccatum in quo peccaverunt, adducet congregatio vitulum ex bobus immaculatum pro peccato, et addu- cel cum prope ostium tabernaculi testimonii, et imponent seniores congregationis manus suas super caput vituli coram Domino, et immolabunt vitulum coram Domino, et inferet sacerdos unctus de san- guine vituli in tabernaculum testimonii, et intinget sacerdos digitum de sanguine vituli. Et asperget septies coram Domino e regione contra velum san- ctuarii, et de sanguine imponet sacerdos super cor- nua altaris incensi compositionis, quod est coram Domino, quod est in tabernaculo testimonii 7. Quibus de rebus copiosius a nobis alias dicetur. Considera rursus illum Emmanuel ut in vitulo pro nobis immolari, et nos na peccatis liberare, et a sup- plicio exinere, et a poenis eripere, et per majus atque perfectius tabernaculum ingredi, non per vi- tulos, aut hircos, sed per proprium sanguinem et mortem semel gustare : nam, cum sublimis in li- gno penderet, ejus latus lancea perfossum sanguine et aqua manavit. Figuram porro crucis non absurde tenent cornua altaris eminentia, ut in superioribus diximus. "Rom. vi, 9, 10. Jean. 1, 16. " Levit. r, 13-16.

ΙΧ. ράμενος. » Ως γὰρ αὐτός που πάλιν φησίν, ο "Απαξ ἀποθανών, οὐκέτι ἀποθνήσκει, θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύσει. Ο γὰρ ἀπέθανε, τῇ ἁμαρτίᾳ ἀπέθανεν ἐφάπαξ· ὁ δὲ ζῇ, ζῇ τῷ Θεῷ. • Εἰσῄει τοίνυν ὁ ! θεσπέσιος Λαρὼν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ, δι' αἵματος τοῦ καθαρισμοῦ τῶν ἁμαρτιῶν. Καὶ ὄρα Χριστὸν ἐν τουτοισὶ πάλιν, αἵματι τῷ ἰδίῳ τῆς ἁπάντων σωτηρίας καὶ ζωῆς, μονονουχὶ τὸν ἴδιον καταβαίνοντα σταυρόν. Σταυροῦ γὰρ τύπος τὰ κέν ρατα, τῇδε κἀκεῖσε ὡς ἐν τάξει χειρῶν ἀποτάδην ἐχνενευκότα. Οὐκοῦν ἀποθανόντα μὲν ἅπαξ ἐννόει Χριστόν, "Αγιον δὲ τῶν ἁγίων ὄντα, κατὰ φύσιν, ὡς Θεόν. Καὶ γάρ ἐστιν ἀληθῆς Ἰωάννης, λέγων, ὅτι • Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν. » Χριστοῦ γὰρ μέτοχος ἡ πᾶσά ἐστι ὁρατὴ καὶ ἀόρατος κτίσις. Αγγελοί τε γὰρ καὶ ἀρχάγγελοι, καὶ τὰ ἔτι Β τούτων ἐπέκεινα, καὶ αὐτὰ δὲ τὰ Χερουβὶμ, οὐχ ἑτέ- ρως ἅγια, πλὴν ὅτι διὰ μόνου Χριστοῦ, ἐν ἁγίῳ Πνεύματι. Αὐτὸς οὖν ἄρα ἐστὶ τὸ θυσιαστήριον, αὐτ τὸς δὲ τὸ θυμίαμα, καὶ ἀρχιερεὺς, αὐτὸς δὲ ὁμοίως τὸ αἷμα τοῦ καθαρισμοῦ ἁμαρτιῶν. ΠΑΛΛ. Ναὶ λέγεις ὀρθῶς. Πλήν δ τί ποτέ ἐστι τοῦ καθαρισμοῦ τῶν ἁμαρτιῶν τὸ αἷμα, σαφῶς ἐν νοεῖν οὐκ ἔχω. ΚΥΡ. Προανατυπῶν ὁ νόμος τὴν δι' αἵματος ἀπο- κάθαρσιν καὶ τὸ θῦμα τὸ ἱερὸν, φημὶ δὴ Χριστόν, δι' οὗ καὶ σεσώσμεθα, τὸν ἐξ ἁμαρτίας ἐντετηγμένον ἡμῖν διαδιδράσκοντες μολυσμόν, ὧδέ πή φησιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ· . Ἐὰν δὲ πᾶσα, φησί, ο συναγωγή Ἰσραὴλ ἀγνοήσῃ, καὶ λάθῃ ῥῆμα ἐξ ὀφθαλμῶν τῆς συναγωγῆς, καὶ ποιήσωσι μίαν ἀπὸ πασῶν τῶν ἐντο λῶν Κυρίου, ἢ οὐ ποιηθήσεται, καὶ πλημμελήσωσι, καὶ γνωσθῇ αὐτοῖς ἡ ἁμαρτία, ἣν ἥμαρτον ἐν αὐτῇ, καὶ προσάξει ἡ συναγωγὴ μόσχον ἐκ βοῶν ἄμωμον περὶ τῆς ἁμαρτίας, καὶ προσάξει αὐτὸν παρὰ τὰς θύρας τοῦ μαρτυρίου τῆς σκηνῆς, καὶ ἐπιθήσουσιν οί πρεσβύτεροι τῆς συναγωγῆς τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ μόσχου ἔναντι Κυρίου, καὶ σφάξουσι μόσχον έναντι Κυρίου, καὶ εἰσοίσει ὁ ἱερεὺς χριστὸς ἀπὸ τοῦ αἵμα τος τοῦ μόσχου εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου. Καὶ βάψει ὁ ἱερεὺς τὸν δάκτυλον ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου, καὶ ῥανεῖ ἑπτάκις ἔναντι Κυρίου κατ' ἐνώπιον τοῦ καταπετάσματος τοῦ ἁγίου, καὶ ἀπὸ τοῦ αἵματος ἐπιθήσει ὁ ἱερεὺς ἐπὶ τὰ κέρατα τοῦ θυσιαστηρίου τῶν θυμιαμάτων τῆς συνθέσεως, ὅ ἐστιν ἐνώπιον Κυρίου, ὅ ἐστιν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. » Καὶ πλατύτερον μὲν περί γε τούτων ἡμῖν κατὰ καιροὺς εἰρήσεται· ἄθρει δὲ ὡς ἐν μόσχῳ πάλιν ὑπὲρ ἡμῶν σταζόμενον τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ ἁμαρτίας ἡμᾶς ἀπαλλάττοντα, καὶ ἐξιστῶντα δίκης, καὶ ποινῆς ἀποφέροντα, καὶ διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας ἰόντα σκηνῆς, οὐ διὰ μόσχων καὶ τράγων, ἀλλὰ δι' αἵματος τοῦ ἰδίου, καὶ θανάτου προσάπαξ ἀπογευ σάμενον. Ἐπὶ ξύλου γὰρ ἄνω λόγχῃ διανοιγεὶς τὴν πλευράν, αἷμά τε καὶ ὕδωρ ἐξέβλυσεν. Τύπος δ' ἂν εἶεν σταυροῦ, καθὰ καὶ φθάσαντες είπομεν, αἱ τῶν κεράτων ἐξοχαί. DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. A non amplius moritur, mors illi ultra non dominabi C D tur; quod enim mortuus est peccato mortuus est: semel; quod autem vivit, vivit Deo ". » Ingredie batur itaque vir ille admirabilis Aaron in Sancta san ‣ ctorum semelin'anno per sanguinem purgationis pec- catorum. Vide autem rursus in hoc ipso Christum, sanguine suo pro salute omnium ae vita suam cru- cem quodammodo aspergentem; crucis quippe figura sunt cornua,quæ manuum instar utrinque exporrecta prominent. Igitur mortuum quidem semel Christum intellige, sed eumdem ex natura Sanctum sanctorum esse tanquam Deum. Est enim verax Joannes, qui ait : « Ex plenitudine ejus nos omnes accepimus 7;, est enim Christi particeps universa non modo visi- bilis, sed etiam invisibilis creatura. Angeli namque et archangeli, illæ etiam quæ supra hos sunt natura, ipsa denique Cherubim, non aliter quam per Chri- stum solum in sancto Spiritu sancta sunt. Ipse igi- tur est altare, ipse thymiama, summusque sacerdos; ipse item sanguis purgationis peccatorum. PALL. Recte sane dicis. Sed quid tandem sit san- guis purgationis peccatorum, perspicue intelligere nequco. CYR. Cum præfiguraret lex illam per sanguinem purgationem, et sacram illam victimam (Christum intelligo) per quem salvi facti sumus, et maculas, ex peccato nobis inustas eluimus, ad hunc ferc modum dixit in Levitico: Si autem universa con- gregatio Israel ignoraverit, et absconditum fuerit verbum ab oculis congregationis, et fecerint unum ab omnibus mandatis Domini, quod non opor- tet fieri, et deliquerint, et cognitum fuerit ipsis peccatum in quo peccaverunt, adducet congregatio vitulum ex bobus immaculatum pro peccato, et addu- cel cum prope ostium tabernaculi testimonii, et imponent seniores congregationis manus suas super caput vituli coram Domino, et immolabunt vitulum coram Domino, et inferet sacerdos unctus de san- guine vituli in tabernaculum testimonii, et intinget sacerdos digitum de sanguine vituli. Et asperget septies coram Domino e regione contra velum san- ctuarii, et de sanguine imponet sacerdos super cor- nua altaris incensi compositionis, quod est coram Domino, quod est in tabernaculo testimonii 7. Quibus de rebus copiosius a nobis alias dicetur. Considera rursus illum Emmanuel ut in vitulo pro nobis immolari, et nos na peccatis liberare, et a sup- plicio exinere, et a poenis eripere, et per majus atque perfectius tabernaculum ingredi, non per vi- tulos, aut hircos, sed per proprium sanguinem et mortem semel gustare : nam, cum sublimis in li- gno penderet, ejus latus lancea perfossum sanguine et aqua manavit. Figuram porro crucis non absurde tenent cornua altaris eminentia, ut in superioribus diximus. "Rom. vi, 9, 10. Jean. 1, 16. " Levit. r, 13-16.

τὸ καθαρὸν καὶ ἀκίβδηλον ὑποσημαίνουσιν. Τουτὶ δὲ ἡμῖν ἐξη σκηκόσιν, ἐφεῖται μὲν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ἐσωτέραν σκηνήν, προσκομίζειν δὲ τῷ Θεῷ θυσίας πνευματικὰς, καὶ ὡς ἐν τάξει θυμιαμάτων τῆς εὐαγ- γελικῆς πολιτείας καθιεροῦν οἱονείπως τὴν εὐοσμίαν. Παρεγγυᾷ δὲ χρησίμως ἀπονίζεσθαι δεῖν τοὺς εἰς τὰ Αγια τῶν ἁγίων εἰσελαύνειν ἐθέλοντας, καὶ τῶν ἱερῶν ἔργων ἐπιμελητὰς, ἵνα μὴ ἀποθάνωσιν. Χρῆμα γὰρ ἐπισφαλὲς καὶ ἐπιζήμιον ἀληθῶς, τὸ ἐγγίζειν Θεῷ μὴ κεκαθαρμένους. Τοιγάρτοι καὶ σοφὸς ἡμῖν ἐπι σκήπτει Παῦλος, εἰ τῆς μυστικῆς εὐλογίας μεταλα- χεῖν ἐθέλοιμεν, ἑαυτοὺς δοκιμάζειν, προσιέναι τε οὕτω λοιπόν. Πράγμα δὲ ὅτι καὶ κινδύνου μεστὸν τὸ ἀτημελὲς ἐν τούτοις, ἐκκαλύπτει λέγων· . Διὰ τοῦτο ἐν ὑμῖν πολλοὶ ἀσθενεῖς καὶ ἄῤῥωστοι, καὶ κοιμῶνται ἱκανοί. Εἰ γὰρ ἑαυτοὺς ἐκρίνομεν, οὐκ ἂν ἐκρινό- Β μεθα. Κρινόμενοι δὲ ὑπὸ Κυρίου, παιδευόμεθα, ἵνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν. ο ΠΑΛΛ. "Αραρεν οὖν ὅτι τὴν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτί σματος ὁ ἱερὸς ἡμῖν λουτὴρ προκατεδείκνυε χάριν. ΚΥΡ. Ωδε ἔχει· μὴ γὰρ ἐνδοιάσῃς ὅλως. Καὶ τόν γε τῆς τούτου κατασκευής περιαθρήσας τρόπον, κατα τεθηπὼς ἂν, οἶμαι, καὶ ἔτι μειζόνως ἔσῃ. Γέγραπται γὰρ ὡδι περὶ τοῦ Βεσελεήλ, τοῦ τὰ ἐν τῇ σκηνῇ τετεχνουργηκότος· « Οὗτος ἐποίησε τὸν λουτῆρα τὸν χαλκοῦν, καὶ τὴν βάσιν αὐτοῦ χαλκήν, ἐκ τῶν κατα όπτρων τῶν νηστευσασῶν, αἱ ἐνήστευσαν παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, ἐν ᾗ ἡμέρᾳ ἔπηξεν αὐτήν. Καὶ ἐποίησε τὸν λουτῆρα, ἵνα νίπτωνται ἐξ αὐτοῦ Μωτῆς τε καὶ Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν καὶ τοὺς πόδας, εἰσπορευομένων αὐτῶν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, οἱ ὅταν προσπορεύων ται εἰς τὸ θυσιαστήριον, λειτουργεῖν, ἐνίπτοντο ἐξ αὐτοῦ, καθάπερ συνέταξεν ὁ Κύριος τῷ Μωσῇ. ΠΑΛΛ. Καὶ τί τῶν κατόπτρων τὸ χρῆμα ; τίνες δὲ ἄρα καὶ αἱ νηστεύσασαι; ΚΥΡ. Πολλὰ τῶν γεγενημένων σαφῆ μὲν οὐκ ἔχει παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ τὴν ἀφήγησιν. Σημαίνεται δέ πως ἐκ παραδρομής, καθάπερ ἀμέλει καὶ τόδε τὸ ἐν χερσί. Ποῦ γὰρ, ἢ τίνες νενηστεύκασι τῆς ἁγίας ἐγηγερμένης σκηνῆς, οὐ λελάληκεν ὁ Μωσής. Οτι δὲ γέγονεν, οὐκ ἐνδοιάσαι τις ἄν· εἴρηται γὰρ, εἰ καὶ μὴ σαφῶς. ᾿Αλλὰ τουτὶ δὴ μεθέντες, ἐπ' ἐκεῖνο ίωμεν, εἰ δοκεῖ. ΠΑΛΛ. Τὸ ποῖον ; ΚΥΡ. Τὰ νενηστευκότα γύναια τίνος ἂν εἶεν εἰς τύπον ; τί δὲ τὸ ἐκ τῶν κατόπτρων τὸν λουτήρα πλάτο τεσθαι τὸν χαλκοῦν ; ΠΑΛΛ. Καὶ μὴν, σὸν ἤδη πως καὶ τοῦτο εἰπεῖν. ΚΥΡ. Ακουε δή· Λελατρεύκασιν εἰδώλοις οἱ ἐξ Ισραήλ, τὴν ὑπὸ τοῖς Αἰγυπτίοις ἀνατλάντες θητείαν, καὶ τοῖς ἐκείνων διαβιοῦντες νόμοις, μακρούς διατε- τελέκατι χρόνους. Ἔθος τοίνυν Αἰγυπτίων μάλιστα γυναιξίν, εἰσφοιτᾷν ἱεροῖς, λινῇ μὲν ἐσθῆτι κατεσταλ μέναις, κατόπτρῳ δὲ τὴν ἀριστερὰν, καὶ σείστρῳ τὴν δεξιάν ἱεροπρεπώς κατεστεμμέναις, αἱ ὅτι | Εν. ΧΧΧΛΗ, G20 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A dammodo puritatem atque sinceritatem signif. Cor. 1, 30-32.. seqq. C cant. Quod ubi accurate præstiterimus, permitti- tur ut interius tabernaculum ingrediamur, offera- musque Deo hostias spirituales, eique bonum odo- rem evangelica conversationis, thymiamatis instar, consecremus. Neque vero inutiliter præcipit ut, qui velint in Sancta sanctorum ingredi, qui- que sacra munera procurant, abluantur, ne mo- riantur. Periculosum est enim, et haud impunitum, ad Deum non purgatos accedere. Itaque nobis vir ille sapiens Paulus mandat ut, si mystica bene dictionis participes esse velimus, nos ipsos probe- mus, atque ita denique accedamus: esse autem banc in ejusmodi rebus negligentiam, rem periculi plenam aperit, dicens : Ideo multi infirmi inter vos, et imbecilles, et dormiunt multi : si enim nos judicaremus, non utique judicaremur: dum judi- camur autem a Domino, corripimur, ut non cum hoc mundo damnemur ., . PALL. Certum est igitur sacrum illud labrum sancti baptismatis gratiam præfigurasse. CYR. Sic se babet, neque prorsus ambigendum putes. At, si ejus præterea opificii rationem consi- deres, multo etiam magis, nisi fallor, admiraberc. Sic enim scriptum est de Beseleel, qui tabernaculi opera fabricatus est; ‹ Hic fecit, labrum æneum, et basim ejus æneam e speculis jejunantium mulie- rum, quæ jejunabant prope ostia tabernaculi te- stimonii, in die qua fxit illud; et fecit labrum, ut abluerent ex eo Moyses, et Aaron, et filii ejus, ma- nus suas et pedes, cum ingrederentur in taberna- culum testimonii ; aut cum pergerent ad altare, ut ministrarent Deo, abluebantur ex ipso, ut consti- tuit Dominus Moysi v. PALL. Quid autem speculis opus erat? quære etiam illæ quæ jejunaverant, fuere? CYR. Multæ res gestæ haud aperte in Scriptura sacra explicantur, sed obiter tamen significantur: quale hoc est quod in manibus habemus. Nam ubi, quive jejunaverint, dum sanctum tabernaculum erigeretur, id Moyses non exposuit; sed quin fa- ctum sit, nemini dubitare licet: etsi enim parum perspicue, dictum est tamen. Sed, hoc prætermisso, D ad illud pergamus. PALL. Quodnam illud? . CYR. Nempe, cujus rei figura fuerint mulieres quæ jejunaverunt; cujus etiam, quod e speculis la- brum æneum factum est. PALL. Atqui tui muneris est id etiam explicare. CYR. Accipe igitur. Genus Israelitarum, cum serviret Ægyptiis, ac diu in illorum legibus vitam traduceret, idola coluit : mos igitur erat pra- cipue apud mulieres Ægyptiorum, linea veste in- dutas, adire templa, speculum sinistra, sistrum dextra sacro habitu gestantes, eumque honorem, imo, ut verius ac melius dicam, contumeliam illæ

τὸ καθαρὸν καὶ ἀκίβδηλον ὑποσημαίνουσιν. Τουτὶ δὲ ἡμῖν ἐξη σκηκόσιν, ἐφεῖται μὲν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ἐσωτέραν σκηνήν, προσκομίζειν δὲ τῷ Θεῷ θυσίας πνευματικὰς, καὶ ὡς ἐν τάξει θυμιαμάτων τῆς εὐαγ- γελικῆς πολιτείας καθιεροῦν οἱονείπως τὴν εὐοσμίαν. Παρεγγυᾷ δὲ χρησίμως ἀπονίζεσθαι δεῖν τοὺς εἰς τὰ Αγια τῶν ἁγίων εἰσελαύνειν ἐθέλοντας, καὶ τῶν ἱερῶν ἔργων ἐπιμελητὰς, ἵνα μὴ ἀποθάνωσιν. Χρῆμα γὰρ ἐπισφαλὲς καὶ ἐπιζήμιον ἀληθῶς, τὸ ἐγγίζειν Θεῷ μὴ κεκαθαρμένους. Τοιγάρτοι καὶ σοφὸς ἡμῖν ἐπι σκήπτει Παῦλος, εἰ τῆς μυστικῆς εὐλογίας μεταλα- χεῖν ἐθέλοιμεν, ἑαυτοὺς δοκιμάζειν, προσιέναι τε οὕτω λοιπόν. Πράγμα δὲ ὅτι καὶ κινδύνου μεστὸν τὸ ἀτημελὲς ἐν τούτοις, ἐκκαλύπτει λέγων· . Διὰ τοῦτο ἐν ὑμῖν πολλοὶ ἀσθενεῖς καὶ ἄῤῥωστοι, καὶ κοιμῶνται ἱκανοί. Εἰ γὰρ ἑαυτοὺς ἐκρίνομεν, οὐκ ἂν ἐκρινό- Β μεθα. Κρινόμενοι δὲ ὑπὸ Κυρίου, παιδευόμεθα, ἵνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν. ο ΠΑΛΛ. "Αραρεν οὖν ὅτι τὴν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτί σματος ὁ ἱερὸς ἡμῖν λουτὴρ προκατεδείκνυε χάριν. ΚΥΡ. Ωδε ἔχει· μὴ γὰρ ἐνδοιάσῃς ὅλως. Καὶ τόν γε τῆς τούτου κατασκευής περιαθρήσας τρόπον, κατα τεθηπὼς ἂν, οἶμαι, καὶ ἔτι μειζόνως ἔσῃ. Γέγραπται γὰρ ὡδι περὶ τοῦ Βεσελεήλ, τοῦ τὰ ἐν τῇ σκηνῇ τετεχνουργηκότος· « Οὗτος ἐποίησε τὸν λουτῆρα τὸν χαλκοῦν, καὶ τὴν βάσιν αὐτοῦ χαλκήν, ἐκ τῶν κατα όπτρων τῶν νηστευσασῶν, αἱ ἐνήστευσαν παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, ἐν ᾗ ἡμέρᾳ ἔπηξεν αὐτήν. Καὶ ἐποίησε τὸν λουτῆρα, ἵνα νίπτωνται ἐξ αὐτοῦ Μωτῆς τε καὶ Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν καὶ τοὺς πόδας, εἰσπορευομένων αὐτῶν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, οἱ ὅταν προσπορεύων ται εἰς τὸ θυσιαστήριον, λειτουργεῖν, ἐνίπτοντο ἐξ αὐτοῦ, καθάπερ συνέταξεν ὁ Κύριος τῷ Μωσῇ. ΠΑΛΛ. Καὶ τί τῶν κατόπτρων τὸ χρῆμα ; τίνες δὲ ἄρα καὶ αἱ νηστεύσασαι; ΚΥΡ. Πολλὰ τῶν γεγενημένων σαφῆ μὲν οὐκ ἔχει παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ τὴν ἀφήγησιν. Σημαίνεται δέ πως ἐκ παραδρομής, καθάπερ ἀμέλει καὶ τόδε τὸ ἐν χερσί. Ποῦ γὰρ, ἢ τίνες νενηστεύκασι τῆς ἁγίας ἐγηγερμένης σκηνῆς, οὐ λελάληκεν ὁ Μωσής. Οτι δὲ γέγονεν, οὐκ ἐνδοιάσαι τις ἄν· εἴρηται γὰρ, εἰ καὶ μὴ σαφῶς. ᾿Αλλὰ τουτὶ δὴ μεθέντες, ἐπ' ἐκεῖνο ίωμεν, εἰ δοκεῖ. ΠΑΛΛ. Τὸ ποῖον ; ΚΥΡ. Τὰ νενηστευκότα γύναια τίνος ἂν εἶεν εἰς τύπον ; τί δὲ τὸ ἐκ τῶν κατόπτρων τὸν λουτήρα πλάτο τεσθαι τὸν χαλκοῦν ; ΠΑΛΛ. Καὶ μὴν, σὸν ἤδη πως καὶ τοῦτο εἰπεῖν. ΚΥΡ. Ακουε δή· Λελατρεύκασιν εἰδώλοις οἱ ἐξ Ισραήλ, τὴν ὑπὸ τοῖς Αἰγυπτίοις ἀνατλάντες θητείαν, καὶ τοῖς ἐκείνων διαβιοῦντες νόμοις, μακρούς διατε- τελέκατι χρόνους. Ἔθος τοίνυν Αἰγυπτίων μάλιστα γυναιξίν, εἰσφοιτᾷν ἱεροῖς, λινῇ μὲν ἐσθῆτι κατεσταλ μέναις, κατόπτρῳ δὲ τὴν ἀριστερὰν, καὶ σείστρῳ τὴν δεξιάν ἱεροπρεπώς κατεστεμμέναις, αἱ ὅτι | Εν. ΧΧΧΛΗ, G20 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A dammodo puritatem atque sinceritatem signif. Cor. 1, 30-32.. seqq. C cant. Quod ubi accurate præstiterimus, permitti- tur ut interius tabernaculum ingrediamur, offera- musque Deo hostias spirituales, eique bonum odo- rem evangelica conversationis, thymiamatis instar, consecremus. Neque vero inutiliter præcipit ut, qui velint in Sancta sanctorum ingredi, qui- que sacra munera procurant, abluantur, ne mo- riantur. Periculosum est enim, et haud impunitum, ad Deum non purgatos accedere. Itaque nobis vir ille sapiens Paulus mandat ut, si mystica bene dictionis participes esse velimus, nos ipsos probe- mus, atque ita denique accedamus: esse autem banc in ejusmodi rebus negligentiam, rem periculi plenam aperit, dicens : Ideo multi infirmi inter vos, et imbecilles, et dormiunt multi : si enim nos judicaremus, non utique judicaremur: dum judi- camur autem a Domino, corripimur, ut non cum hoc mundo damnemur ., . PALL. Certum est igitur sacrum illud labrum sancti baptismatis gratiam præfigurasse. CYR. Sic se babet, neque prorsus ambigendum putes. At, si ejus præterea opificii rationem consi- deres, multo etiam magis, nisi fallor, admiraberc. Sic enim scriptum est de Beseleel, qui tabernaculi opera fabricatus est; ‹ Hic fecit, labrum æneum, et basim ejus æneam e speculis jejunantium mulie- rum, quæ jejunabant prope ostia tabernaculi te- stimonii, in die qua fxit illud; et fecit labrum, ut abluerent ex eo Moyses, et Aaron, et filii ejus, ma- nus suas et pedes, cum ingrederentur in taberna- culum testimonii ; aut cum pergerent ad altare, ut ministrarent Deo, abluebantur ex ipso, ut consti- tuit Dominus Moysi v. PALL. Quid autem speculis opus erat? quære etiam illæ quæ jejunaverant, fuere? CYR. Multæ res gestæ haud aperte in Scriptura sacra explicantur, sed obiter tamen significantur: quale hoc est quod in manibus habemus. Nam ubi, quive jejunaverint, dum sanctum tabernaculum erigeretur, id Moyses non exposuit; sed quin fa- ctum sit, nemini dubitare licet: etsi enim parum perspicue, dictum est tamen. Sed, hoc prætermisso, D ad illud pergamus. PALL. Quodnam illud? . CYR. Nempe, cujus rei figura fuerint mulieres quæ jejunaverunt; cujus etiam, quod e speculis la- brum æneum factum est. PALL. Atqui tui muneris est id etiam explicare. CYR. Accipe igitur. Genus Israelitarum, cum serviret Ægyptiis, ac diu in illorum legibus vitam traduceret, idola coluit : mos igitur erat pra- cipue apud mulieres Ægyptiorum, linea veste in- dutas, adire templa, speculum sinistra, sistrum dextra sacro habitu gestantes, eumque honorem, imo, ut verius ac melius dicam, contumeliam illæ

Β ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. Αλλ' ούτι πω μόνῳ τῷ αίματι καθαίρεσθαι δεῖν αἰνιγματωδῶς ὁ νόμος, ἀλλὰ καὶ ὕδατι τῷ ἁγί προστέταχε. Τελεωτάτη γὰρ ἦδε προς κάθαρσιν τους κατά γε τὸ ἐν Χριστῷ μυστήριον. ;. ΠΑΛΛ. Πῶς δὲ δὴ ἄρα καὶ τοῦτο δέδειχεν, ή είνα τρόπον ; ΚΥΡ. Γέγραπται γάρ, ότι ο Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Ποίησον λουτήρα χαλκοῦν, καὶ βάσιν αὐτοῦ χαλκήν, ὥστε νίπτεσθαι. Καὶ θήσεις αὐτὸν ἀνὰ μέσον τῆς σκηνής του μαρτυρίου, και ἀνὰ μέσον τοῦ θυσιαστηρίου. Καὶ ἐκχεεῖς εἰς αὐτων ὕδωρ· καὶ νίψονται Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἐξ αὐτοῦ τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας ὕδατι. Οταν εἰσπορεύων ται εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, νίψονται ύδατι, καὶ οὐ μὴ ἀποθάνωσιν· ἡ ὅταν προσπορεύωνται προς τὸ θυσιαστήριον λειτουργεῖν, καὶ ἀναφέρειν τὰ ὅλα καυτώματα Κυρίῳ, νίψονται τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας ὕδατι. Οταν εἰσπορεύωνται εἰς τὴν σκηνήν τοῦ μαρτυρίου, νίψονται ὕδατι ἵνα μὴ ἀποθάνωσι καὶ ἔστα: αὐτοῖς νόμιμον αἰώνιον αὐτῷ. καὶ ταῖς γενεαῖς αὐτοῦ μετ' αὐτόν. ο Ὅτι μὲν οὖν ἡ ἀπ του ἁγίου βαπτίσματος ὡς ἔν γε δή τούτῳ προαναγράφεται χάρις, οὐκ ἀσυμφανές. Βαπτιζόμεθα γάρ, οὐ σαρκός ἀπόθεσιν βύπου ἀποκερδαίνοντες, ἀλλὰ τῶν νοῦ καὶ καρδίας ἀπαλλαττόμενοι μολυσμῶν, καὶ τὰς τῶν πλημμελημάτων ἀπολουόμενοι κηλίδας, χάριτι και φιλανθρωπία τοῦ καλοῦντος εἰς σωτηρίαν. Δεδικαιώ μεθα γὰρ οὐκ ἐξ ἔργων νόμου, κατὰ τὰς Γραφές, ἀλλ' ἐκ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. Θέα δὲ δὴ, ὅπως καίτοι κατὰ νόμον ἅγιος ὧν ὁ Ααρών, καὶ μὴν καὶ ε σὺν αὐτῷ λειτουργεῖν ἐπιτεταγμένοι, προσαπονίζεται χείράς τε καὶ πόδας ὕδατι, πόνων δὲ οὕτως άπτοντα τῶν ἱερῶν, καὶ μὴν εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰστρέ χουσι, δειμάτων ἐλεύθεροι, σαφῶς τε καὶ ἐναργώς καταδηλοῦντος, οἶμαι που, καὶ τοῦτο τοῦ νόμου, μόνο, δὲ οὐχὶ καὶ αὐτοῦ διακεκραγότος τοῦ πράγματος, ὡς ἀνίερος παρὰ θεῷ, καὶ ὁ δοκῶν εἶναί τις κατά νόμον ἱερός, εἰ μὴ ἀπολούσαιτο τῷ ὕδατι, καὶ ὅτι τῆς ἐν νόμῳ λατρείας ή δύναμις οὐκ ἀπόχρη πρὸς κάθαρσιν. Προαπενίζοντο γοῦν, καίτοι κατὰ νόμον Αγιασμένοι, καθαίρεται δὲ, οὔτι που τὸ καθαρόν, ἀλλὰ τὸ στ καὶ ἀκάθαρτον. Τοιουτονὶ δὲ καὶ αὐτὸς εἴρηκεν ὁ Χριστός, « Ο λελουμένος οὐ χρείαν ἔχει, εἰ μὴ τους πόδας νίψασθαι. ἔστι γὰρ καθαρός. » Γράφει δὲ καὶ σοφώτατος Παῦλος, ὡς ἔστιν ἀδύνατον αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας. Ατελὴς οὖν ὁ νόμο; εἰς ἁγιασμὸν, εἰ μή προσγένοιτο τοῖς δεδιηκόσι τὴν πρὸς Θεὸν οἰκειότητα τὸ σωτήριον βάπτισμα. Το γάρτοι καὶ ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης, καίτοι τοῖς ἄγαν αὐχήμασιν εὖ μάλα κατεστεμμένος, καὶ ἀρετῆς εἰς τοῦτο διέρπειν εἰδὼς, ὡς εἰς λῆξιν ήδη γενέσθαι τὴν ἀνωτάτω, βαπτίζεσθαι παρεκάλει τῷ Σωτῆρι λέγων • Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι. » ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Χείρες δὲ καὶ πόδες ἀπονιπτόμενοι, ἔργου καὶ πορείας τῆς οἱονεὶ πρὸς ἕκαστα τῶν πρακτέων, 10. PALL. Recte ais. CYR. Atqui non sanguine solum, sed sancta quo- que aqua purgari oporterè, lex per ænigma jussit, quæ via est ad purgationem perfectissima, si myste- rium quod est in Christo consideres. PALL. Quomodo tandem, aut qua ratione id os- tendit? A CYR. Scriptum est enim ; Et locutus est Do- minus ad Moysen, dicens: Fac labrum æneum, et basim illius æneam ad abluendum: el pones il- lud inter tabernaculum testimonii et inter altare. Et effundes in illud aquam, et abluent Aaron et fi- lii ejus in eo manus et pedes aqua. Cum ingre- dientur in tabernaculum testimonii, abluentur aqua, et non morientur; vel cum ingredientur ut mi nistrent ad altare, et offerant holocausta Domino, abluent manus et pedes aqua. Cum ingredientur in tabernaculum testimonii, lavabunt aqua, ut non moriantur: et erit legitimum sempiternum ipsi, et generationibus cjus post eum ", » Gratiam igitur sancti baptismatis in ea re præfiguratam es- se, non est obscurum. Nam, cum baptizamur, non sordium carnis depositionem consequimur, sed in- quinamentis animi et cordis liberamur, et maculas delictorum abluimus, illius gratia atque benignitate qui nos ad salutem vocat, Justificamur enim non ex operibus legis, ut Scripturæ testantur ", sed ex fide Jesu Christi. Illud autem animadvertas velim, Aaron, et eos quibus una Deo ministrare jussum erat, quamvis ex lege sîncti essent, adhuc tamen aqua manus ac pedes abluere, ita denique sacra munera obire, et in Sancta sanctorum ingredi om- {i formidine liberatos. In quo illud quoque lex aperte et evidenter ostendit, atque ipsa res gesta propemodum voce testatur, eum etiam qui ex lege sacer esse videatur, profanum apud Deum haberi, ņisi abluatur aqua, vimque illam legalis cultus non esse ad purgandum satis efficacem. Itaque, tametsi lege sanctificati essent, adhuc tamen abluebantur; purgatur autem certe, quod purum est, nihil, sed quod immundum et impurum : ejusmodi quidpiam ipse quoque Christus dixit: c Qui lotus est, non in- diget nisi ut pedes lavet; est quippe mundus". › Scribit etiam vir sapientissimus Paulus, impossi- bile esse sanguine laurorum et hircorum auferri peccata ”. Imperfecta est igitur lex ad sanctifica- tionem, nisi iis qui Dei conjunctionem ardenter expetunt, baptismus quoque salutaris accesserit. Itaque Joannes quoque ille vir divinus, quamvis summis ornamentis esset insignitus, et ad eam vir- tutem progressus, ut jam ad summum verticem pervenisset, se tamen baptizari poscebat, cum Sal- Yatori diceret : « Ego opus habeo a te baptizari ". PALL. Ita est, CYR. Manus autem et pedes abluti, operum, et ad unamquamque rem gerendam incessus quo- » Exod. xxx, 18-21 * Rom 111, 20. C p D Joan. XIII, Hebr. x, 4. ** Matth, 111, 8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.

Β ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. Αλλ' ούτι πω μόνῳ τῷ αίματι καθαίρεσθαι δεῖν αἰνιγματωδῶς ὁ νόμος, ἀλλὰ καὶ ὕδατι τῷ ἁγί προστέταχε. Τελεωτάτη γὰρ ἦδε προς κάθαρσιν τους κατά γε τὸ ἐν Χριστῷ μυστήριον. ;. ΠΑΛΛ. Πῶς δὲ δὴ ἄρα καὶ τοῦτο δέδειχεν, ή είνα τρόπον ; ΚΥΡ. Γέγραπται γάρ, ότι ο Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Ποίησον λουτήρα χαλκοῦν, καὶ βάσιν αὐτοῦ χαλκήν, ὥστε νίπτεσθαι. Καὶ θήσεις αὐτὸν ἀνὰ μέσον τῆς σκηνής του μαρτυρίου, και ἀνὰ μέσον τοῦ θυσιαστηρίου. Καὶ ἐκχεεῖς εἰς αὐτων ὕδωρ· καὶ νίψονται Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἐξ αὐτοῦ τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας ὕδατι. Οταν εἰσπορεύων ται εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, νίψονται ύδατι, καὶ οὐ μὴ ἀποθάνωσιν· ἡ ὅταν προσπορεύωνται προς τὸ θυσιαστήριον λειτουργεῖν, καὶ ἀναφέρειν τὰ ὅλα καυτώματα Κυρίῳ, νίψονται τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας ὕδατι. Οταν εἰσπορεύωνται εἰς τὴν σκηνήν τοῦ μαρτυρίου, νίψονται ὕδατι ἵνα μὴ ἀποθάνωσι καὶ ἔστα: αὐτοῖς νόμιμον αἰώνιον αὐτῷ. καὶ ταῖς γενεαῖς αὐτοῦ μετ' αὐτόν. ο Ὅτι μὲν οὖν ἡ ἀπ του ἁγίου βαπτίσματος ὡς ἔν γε δή τούτῳ προαναγράφεται χάρις, οὐκ ἀσυμφανές. Βαπτιζόμεθα γάρ, οὐ σαρκός ἀπόθεσιν βύπου ἀποκερδαίνοντες, ἀλλὰ τῶν νοῦ καὶ καρδίας ἀπαλλαττόμενοι μολυσμῶν, καὶ τὰς τῶν πλημμελημάτων ἀπολουόμενοι κηλίδας, χάριτι και φιλανθρωπία τοῦ καλοῦντος εἰς σωτηρίαν. Δεδικαιώ μεθα γὰρ οὐκ ἐξ ἔργων νόμου, κατὰ τὰς Γραφές, ἀλλ' ἐκ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. Θέα δὲ δὴ, ὅπως καίτοι κατὰ νόμον ἅγιος ὧν ὁ Ααρών, καὶ μὴν καὶ ε σὺν αὐτῷ λειτουργεῖν ἐπιτεταγμένοι, προσαπονίζεται χείράς τε καὶ πόδας ὕδατι, πόνων δὲ οὕτως άπτοντα τῶν ἱερῶν, καὶ μὴν εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰστρέ χουσι, δειμάτων ἐλεύθεροι, σαφῶς τε καὶ ἐναργώς καταδηλοῦντος, οἶμαι που, καὶ τοῦτο τοῦ νόμου, μόνο, δὲ οὐχὶ καὶ αὐτοῦ διακεκραγότος τοῦ πράγματος, ὡς ἀνίερος παρὰ θεῷ, καὶ ὁ δοκῶν εἶναί τις κατά νόμον ἱερός, εἰ μὴ ἀπολούσαιτο τῷ ὕδατι, καὶ ὅτι τῆς ἐν νόμῳ λατρείας ή δύναμις οὐκ ἀπόχρη πρὸς κάθαρσιν. Προαπενίζοντο γοῦν, καίτοι κατὰ νόμον Αγιασμένοι, καθαίρεται δὲ, οὔτι που τὸ καθαρόν, ἀλλὰ τὸ στ καὶ ἀκάθαρτον. Τοιουτονὶ δὲ καὶ αὐτὸς εἴρηκεν ὁ Χριστός, « Ο λελουμένος οὐ χρείαν ἔχει, εἰ μὴ τους πόδας νίψασθαι. ἔστι γὰρ καθαρός. » Γράφει δὲ καὶ σοφώτατος Παῦλος, ὡς ἔστιν ἀδύνατον αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας. Ατελὴς οὖν ὁ νόμο; εἰς ἁγιασμὸν, εἰ μή προσγένοιτο τοῖς δεδιηκόσι τὴν πρὸς Θεὸν οἰκειότητα τὸ σωτήριον βάπτισμα. Το γάρτοι καὶ ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης, καίτοι τοῖς ἄγαν αὐχήμασιν εὖ μάλα κατεστεμμένος, καὶ ἀρετῆς εἰς τοῦτο διέρπειν εἰδὼς, ὡς εἰς λῆξιν ήδη γενέσθαι τὴν ἀνωτάτω, βαπτίζεσθαι παρεκάλει τῷ Σωτῆρι λέγων • Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι. » ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Χείρες δὲ καὶ πόδες ἀπονιπτόμενοι, ἔργου καὶ πορείας τῆς οἱονεὶ πρὸς ἕκαστα τῶν πρακτέων, 10. PALL. Recte ais. CYR. Atqui non sanguine solum, sed sancta quo- que aqua purgari oporterè, lex per ænigma jussit, quæ via est ad purgationem perfectissima, si myste- rium quod est in Christo consideres. PALL. Quomodo tandem, aut qua ratione id os- tendit? A CYR. Scriptum est enim ; Et locutus est Do- minus ad Moysen, dicens: Fac labrum æneum, et basim illius æneam ad abluendum: el pones il- lud inter tabernaculum testimonii et inter altare. Et effundes in illud aquam, et abluent Aaron et fi- lii ejus in eo manus et pedes aqua. Cum ingre- dientur in tabernaculum testimonii, abluentur aqua, et non morientur; vel cum ingredientur ut mi nistrent ad altare, et offerant holocausta Domino, abluent manus et pedes aqua. Cum ingredientur in tabernaculum testimonii, lavabunt aqua, ut non moriantur: et erit legitimum sempiternum ipsi, et generationibus cjus post eum ", » Gratiam igitur sancti baptismatis in ea re præfiguratam es- se, non est obscurum. Nam, cum baptizamur, non sordium carnis depositionem consequimur, sed in- quinamentis animi et cordis liberamur, et maculas delictorum abluimus, illius gratia atque benignitate qui nos ad salutem vocat, Justificamur enim non ex operibus legis, ut Scripturæ testantur ", sed ex fide Jesu Christi. Illud autem animadvertas velim, Aaron, et eos quibus una Deo ministrare jussum erat, quamvis ex lege sîncti essent, adhuc tamen aqua manus ac pedes abluere, ita denique sacra munera obire, et in Sancta sanctorum ingredi om- {i formidine liberatos. In quo illud quoque lex aperte et evidenter ostendit, atque ipsa res gesta propemodum voce testatur, eum etiam qui ex lege sacer esse videatur, profanum apud Deum haberi, ņisi abluatur aqua, vimque illam legalis cultus non esse ad purgandum satis efficacem. Itaque, tametsi lege sanctificati essent, adhuc tamen abluebantur; purgatur autem certe, quod purum est, nihil, sed quod immundum et impurum : ejusmodi quidpiam ipse quoque Christus dixit: c Qui lotus est, non in- diget nisi ut pedes lavet; est quippe mundus". › Scribit etiam vir sapientissimus Paulus, impossi- bile esse sanguine laurorum et hircorum auferri peccata ”. Imperfecta est igitur lex ad sanctifica- tionem, nisi iis qui Dei conjunctionem ardenter expetunt, baptismus quoque salutaris accesserit. Itaque Joannes quoque ille vir divinus, quamvis summis ornamentis esset insignitus, et ad eam vir- tutem progressus, ut jam ad summum verticem pervenisset, se tamen baptizari poscebat, cum Sal- Yatori diceret : « Ego opus habeo a te baptizari ". PALL. Ita est, CYR. Manus autem et pedes abluti, operum, et ad unamquamque rem gerendam incessus quo- » Exod. xxx, 18-21 * Rom 111, 20. C p D Joan. XIII, Hebr. x, 4. ** Matth, 111, 8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.

Β ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. Αλλ' ούτι πω μόνῳ τῷ αίματι καθαίρεσθαι δεῖν αἰνιγματωδῶς ὁ νόμος, ἀλλὰ καὶ ὕδατι τῷ ἁγί προστέταχε. Τελεωτάτη γὰρ ἦδε προς κάθαρσιν τους κατά γε τὸ ἐν Χριστῷ μυστήριον. ;. ΠΑΛΛ. Πῶς δὲ δὴ ἄρα καὶ τοῦτο δέδειχεν, ή είνα τρόπον ; ΚΥΡ. Γέγραπται γάρ, ότι ο Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Ποίησον λουτήρα χαλκοῦν, καὶ βάσιν αὐτοῦ χαλκήν, ὥστε νίπτεσθαι. Καὶ θήσεις αὐτὸν ἀνὰ μέσον τῆς σκηνής του μαρτυρίου, και ἀνὰ μέσον τοῦ θυσιαστηρίου. Καὶ ἐκχεεῖς εἰς αὐτων ὕδωρ· καὶ νίψονται Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἐξ αὐτοῦ τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας ὕδατι. Οταν εἰσπορεύων ται εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, νίψονται ύδατι, καὶ οὐ μὴ ἀποθάνωσιν· ἡ ὅταν προσπορεύωνται προς τὸ θυσιαστήριον λειτουργεῖν, καὶ ἀναφέρειν τὰ ὅλα καυτώματα Κυρίῳ, νίψονται τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας ὕδατι. Οταν εἰσπορεύωνται εἰς τὴν σκηνήν τοῦ μαρτυρίου, νίψονται ὕδατι ἵνα μὴ ἀποθάνωσι καὶ ἔστα: αὐτοῖς νόμιμον αἰώνιον αὐτῷ. καὶ ταῖς γενεαῖς αὐτοῦ μετ' αὐτόν. ο Ὅτι μὲν οὖν ἡ ἀπ του ἁγίου βαπτίσματος ὡς ἔν γε δή τούτῳ προαναγράφεται χάρις, οὐκ ἀσυμφανές. Βαπτιζόμεθα γάρ, οὐ σαρκός ἀπόθεσιν βύπου ἀποκερδαίνοντες, ἀλλὰ τῶν νοῦ καὶ καρδίας ἀπαλλαττόμενοι μολυσμῶν, καὶ τὰς τῶν πλημμελημάτων ἀπολουόμενοι κηλίδας, χάριτι και φιλανθρωπία τοῦ καλοῦντος εἰς σωτηρίαν. Δεδικαιώ μεθα γὰρ οὐκ ἐξ ἔργων νόμου, κατὰ τὰς Γραφές, ἀλλ' ἐκ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. Θέα δὲ δὴ, ὅπως καίτοι κατὰ νόμον ἅγιος ὧν ὁ Ααρών, καὶ μὴν καὶ ε σὺν αὐτῷ λειτουργεῖν ἐπιτεταγμένοι, προσαπονίζεται χείράς τε καὶ πόδας ὕδατι, πόνων δὲ οὕτως άπτοντα τῶν ἱερῶν, καὶ μὴν εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰστρέ χουσι, δειμάτων ἐλεύθεροι, σαφῶς τε καὶ ἐναργώς καταδηλοῦντος, οἶμαι που, καὶ τοῦτο τοῦ νόμου, μόνο, δὲ οὐχὶ καὶ αὐτοῦ διακεκραγότος τοῦ πράγματος, ὡς ἀνίερος παρὰ θεῷ, καὶ ὁ δοκῶν εἶναί τις κατά νόμον ἱερός, εἰ μὴ ἀπολούσαιτο τῷ ὕδατι, καὶ ὅτι τῆς ἐν νόμῳ λατρείας ή δύναμις οὐκ ἀπόχρη πρὸς κάθαρσιν. Προαπενίζοντο γοῦν, καίτοι κατὰ νόμον Αγιασμένοι, καθαίρεται δὲ, οὔτι που τὸ καθαρόν, ἀλλὰ τὸ στ καὶ ἀκάθαρτον. Τοιουτονὶ δὲ καὶ αὐτὸς εἴρηκεν ὁ Χριστός, « Ο λελουμένος οὐ χρείαν ἔχει, εἰ μὴ τους πόδας νίψασθαι. ἔστι γὰρ καθαρός. » Γράφει δὲ καὶ σοφώτατος Παῦλος, ὡς ἔστιν ἀδύνατον αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας. Ατελὴς οὖν ὁ νόμο; εἰς ἁγιασμὸν, εἰ μή προσγένοιτο τοῖς δεδιηκόσι τὴν πρὸς Θεὸν οἰκειότητα τὸ σωτήριον βάπτισμα. Το γάρτοι καὶ ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης, καίτοι τοῖς ἄγαν αὐχήμασιν εὖ μάλα κατεστεμμένος, καὶ ἀρετῆς εἰς τοῦτο διέρπειν εἰδὼς, ὡς εἰς λῆξιν ήδη γενέσθαι τὴν ἀνωτάτω, βαπτίζεσθαι παρεκάλει τῷ Σωτῆρι λέγων • Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι. » ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Χείρες δὲ καὶ πόδες ἀπονιπτόμενοι, ἔργου καὶ πορείας τῆς οἱονεὶ πρὸς ἕκαστα τῶν πρακτέων, 10. PALL. Recte ais. CYR. Atqui non sanguine solum, sed sancta quo- que aqua purgari oporterè, lex per ænigma jussit, quæ via est ad purgationem perfectissima, si myste- rium quod est in Christo consideres. PALL. Quomodo tandem, aut qua ratione id os- tendit? A CYR. Scriptum est enim ; Et locutus est Do- minus ad Moysen, dicens: Fac labrum æneum, et basim illius æneam ad abluendum: el pones il- lud inter tabernaculum testimonii et inter altare. Et effundes in illud aquam, et abluent Aaron et fi- lii ejus in eo manus et pedes aqua. Cum ingre- dientur in tabernaculum testimonii, abluentur aqua, et non morientur; vel cum ingredientur ut mi nistrent ad altare, et offerant holocausta Domino, abluent manus et pedes aqua. Cum ingredientur in tabernaculum testimonii, lavabunt aqua, ut non moriantur: et erit legitimum sempiternum ipsi, et generationibus cjus post eum ", » Gratiam igitur sancti baptismatis in ea re præfiguratam es- se, non est obscurum. Nam, cum baptizamur, non sordium carnis depositionem consequimur, sed in- quinamentis animi et cordis liberamur, et maculas delictorum abluimus, illius gratia atque benignitate qui nos ad salutem vocat, Justificamur enim non ex operibus legis, ut Scripturæ testantur ", sed ex fide Jesu Christi. Illud autem animadvertas velim, Aaron, et eos quibus una Deo ministrare jussum erat, quamvis ex lege sîncti essent, adhuc tamen aqua manus ac pedes abluere, ita denique sacra munera obire, et in Sancta sanctorum ingredi om- {i formidine liberatos. In quo illud quoque lex aperte et evidenter ostendit, atque ipsa res gesta propemodum voce testatur, eum etiam qui ex lege sacer esse videatur, profanum apud Deum haberi, ņisi abluatur aqua, vimque illam legalis cultus non esse ad purgandum satis efficacem. Itaque, tametsi lege sanctificati essent, adhuc tamen abluebantur; purgatur autem certe, quod purum est, nihil, sed quod immundum et impurum : ejusmodi quidpiam ipse quoque Christus dixit: c Qui lotus est, non in- diget nisi ut pedes lavet; est quippe mundus". › Scribit etiam vir sapientissimus Paulus, impossi- bile esse sanguine laurorum et hircorum auferri peccata ”. Imperfecta est igitur lex ad sanctifica- tionem, nisi iis qui Dei conjunctionem ardenter expetunt, baptismus quoque salutaris accesserit. Itaque Joannes quoque ille vir divinus, quamvis summis ornamentis esset insignitus, et ad eam vir- tutem progressus, ut jam ad summum verticem pervenisset, se tamen baptizari poscebat, cum Sal- Yatori diceret : « Ego opus habeo a te baptizari ". PALL. Ita est, CYR. Manus autem et pedes abluti, operum, et ad unamquamque rem gerendam incessus quo- » Exod. xxx, 18-21 * Rom 111, 20. C p D Joan. XIII, Hebr. x, 4. ** Matth, 111, 8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.

Γ8 μενος· ι Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστὶ, ο καίτοι κατὰ φύσιν θεότητος, ἰσομέτρως ἔχων, καὶ τῆς τοῦ τεκόντος υπεροχῆς οὐχ ἡττώμενος. Μήκος δὲ τῷ ξύλῳ, δεκάπηχυ. Παντέλειος γὰρ ὡς ἐν ὑψώμασι τῆς θεότητος, ὁ Χριστός. Τελειότητος δὲ σημεῖον, ὁ εἰς δέκα τρέχων ἀριθμὸς παρά γε τῇ θείᾳ λαμβάνεται Γραφῇ. Χρυσῆ δὲ τῷ ξύλῳ κεφαλὴ, καὶ μὴν καὶ σῶμα χρυσοῦν. Φύσεως γε μὴν τῆς ἀνωτάτων κατα πλουτεῖ τὸν ἐναυλισμὸν ὁ ἐκ Παρθένου ναός. Σύμ βολον δὲ θεότητος, ὁ χρυσός, ὑπεροχὴν ἔχων τὴν κατὰ πάντων, ὡς ἐν ὕλης τυχὸν τῆς τοιάσδε λόγῳ. Ἐξ ἀργύρου δὲ καὶ ἐκ δυοῖν ἡ βάσις. Λαμπρὸς δὲ καὶ διαφανὴς ἐν γῇ ὁ Χριστός, κατά γε το, ο Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν· καὶ οἱονεὶ διφυᾶ τὴν γνῶσιν ἔχει· νοεῖται γὰρ ἐν αὐτῷ Θεός τε καὶ ἄν Ορωπος. Τουτί γάρ, οἶμαι, ἔστι, τὸ διπλῆν ὥσπερ ἔχειν καὶ ἐξ ἀργύρου τὴν βάσιν. ΠΑΛΛ. Εικάζεις ὀρθῶς. ΚΥΡ. Θέα γε μὴν ἐκεῖνο, ὦ τᾶν. ΠΑΛΛ. "Ο τι δή ; Ει ΚΥΡ. Εἰς αὐλαίας γὰρ δέκα προστεταχὼς ὅλην ἐκτείνεσθαι τὴν σκηνήν, ἐπιλέγει μεταξύ· « Καὶ ποιήσεις δέλξεις τριχίνας, σκέπην ἐπὶ τῆς σκηνής ἕνδεκα ποιήσεις αὐτὰς δέῤῥεις, τὸ μῆκος τῆς δέῤῥεως τῆς μιᾶς ἔσται τριάκοντα πήχεων, καὶ τεσσάρων πήχεων τὸ εὖρος τῆς δέρρεως τῆς μιᾶς· τὸ αὐτὸ μήκος ἐπὶ ταῖς ἕνδεκα δέῤῥεσι. Καὶ συνάψεις τὰς πέντε δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτό, καὶ τὰς ἓξ δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτὸ, καὶ ἐπιδιπλώσεις τὴν δέῤῥιν τὴν ἔκτην κατὰ πρόσωπον τῆς σκηνῆς· καὶ ποιήσεις ἀγκύλας πεντή κοντα ἐπὶ τοῦ χείλους τῆς δέρξεως τῆς μιᾶς, τῆς ἀνὰ μέσον κατὰ τὴν συμβολήν. Καὶ πεντήκοντα ἀγ κύλας ποιήσεις ἐπὶ τοῦ χείλους τῆς δέλξεως τῆς συναπτούσης τῆς δευτέρας. » Τί τὸ χρῆμα λοιπόν, ὦ Παλλάδια; δέκα μὲν γὰρ ἐγείρει τὰς αὐλείας. Εἶτα πῶς οὐκ ισάριθμοι ταύταις αἱ δέξεις, περιττεύει δὲ μία, τοῦτ' ἔστιν ἡ ἐνδεκάτη; Συνάψεις γὰρ, φησὶν, τὰς πέντε δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτό, καὶ τὰς ἐξ δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτό. ΠΑΛΛ. Οὐκ ἔχω φράσαι. ΚΥΡ. Αλλ' ή γε θέσις σαφηνιεῖ τὸ ζητούμενον. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Πέντε μὲν γὰρ αὐλαίας ἀλλήλαις συνεσφιγ μένας ὅτι προσῆκε γενέσθαι φησίν· ἑτέρας δὲ πέντε, κατὰ τὸ αὐτὸ δὲ σχῆμα, καὶ ἐν ἴσῳ τρόπῳ ἀντιτε- ταγμένας. Τοιγαροῦν ἀλλήλαις καὶ ἀντιπροσώπως ἀντιγηγερμέναιν, ὡς ἐκ βορνέου τυχὸν καὶ νότου, ήγουν ἐξ τοῦς καὶ μέντοι καὶ δυσμῶν, ἐνδεκάτη τις ἡ διὰ μέσου λοιπὸν ἐσχεδιάζετο πλευρά, ἀνὰ μέρος ποιουμένη τὰς δέκα, διηρημένας εἰς δύο, ἐφ' ᾗ τάχα που καὶ δέῤῥις ἡ ἐνδεκάτη περιτετά[ν]νυσται, κρίκοις τε καὶ ἀγκύλαις ἀμφω συνέχοντα τάς πλευράς· καθ' ὁμοιότητα δὲ τῶν ἄλλων, καὶ οἱ ταύτης στύλοι, πλὴν ἥττους ἐν ἀριθμῷ. Δἱ μὲν γὰρ δέκα αυλαίαι, καθάπερ ήδη προεἶπον, εἰς μῆκος ἐξετείνοντο πή- χεων ὀκτὼ καὶ εἴκοσιν, ἤγε μὴν ἐνδεκάτη καὶ μεται- τάτη τῶν ἄλλων, τὸ εὗρος τῶν πέντε (τετραπήχεις 6-7 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A ctiam intelligeretur, dicebat : • Pater major me B C est ”; › cum tamen ex natura divinitatis æqualis sit, et nihilo inferior excellentia Genitoris. Longitudo vero columnæ decem cubitorum erat ; est enim Chri- stus, quod ad divinitatis sublimitatem pertinet, perfectissimus; porro in divinis Litteris denarius numerus perfectionem significat. Aureum est. præ- terea columnae caput, et item corpus ; est illud vi- cissim de Virgine templum summæ illius naturæ inhabitatione pradives : divinitatis quippe symbolum est aurum, cum omnibus præstet, si metalli rationem consideres. Basis præterea ex ar- gento, ac duobus constat ; splendet ite:n in terris, et illustris est Christus; unde illud est : • Deus Do- minus, et illuxit nobis "; » geminaque est ejus co- gnitio, utrumque enim in eo Deus et homo intelli- gitur. Hoc enim est, ut opinor, duplicem habere quodam modo et argenteam basim. PALL. Recte conjicis. CYR. Illud tamen animadvertas velim. PALL. Quid istud tandem? CYR. Nam, cum ad decem aulæa totum taberna- culum porrigi jussisset, hæc interponit verba: < facies vela capillacia tegumentum super tabernacu- lum : undecin facies ipsa vela, longitudo unius vcli erit triginta cubitorum, et quatuor cubitorum lati- tudo veli unius: eadem longitudo erit velis undecim. Et conjunges quinque vela inter se, et sex vela in idipsum ; et duplicabis velum sextum in facie taber- naculi ; et facies ansas quinquaginta in ora veli unius, quod est intermedium in commissura : et quinquaginta ansas facies in ora veli cohærentis sccundi " . » Quidnam est hoc, Palladi? nam, decem aulæa erigat, quæ causa est cur non toti- dem sint vela, sed unum superfluat, nimirum undecimum? Conjunges enim, inquit, quinque vela inter se, et sex vela inter se. D PALL. Ego vero quid dicam, non habeo. cum CYR. Atqui ipsa collocatio perspicuum faciet quod quæritur. PALL. Quo tandem modo? CYR. Nam quinque aulæa, inquit, inter se con- nexa ſleri oportere, quinque itidem altera, eadeın figura, eodemque modo opposita, quibus e regio- ne atque ex adverso erectis, ex aquilonari latere, verbi gratia, et australi, aut certe ab ortu et ab occasu, undecimum jam intermedium latus efficie- bat quod illa decem aulaa sejungeret, duas in partes divisa, quo ex latere undecimum velum tendebatur, annulis atque ansis utrumque latus continens hujus quoque lateris columnæ cæteris similes erant, numero tantum pauciores. Nam illa quidem decem vela, ut iam dixi, per longum por- rigebantur cubitis octo et viginti, sed undecimum, quod medium erat inter cætera, cum longitudine latitudinem quinque reliquorum æquaret, ** Jan. XIV, 28. » Psal. cavit, 27. ” Exod. xxv, 7-10.

Γ8 μενος· ι Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστὶ, ο καίτοι κατὰ φύσιν θεότητος, ἰσομέτρως ἔχων, καὶ τῆς τοῦ τεκόντος υπεροχῆς οὐχ ἡττώμενος. Μήκος δὲ τῷ ξύλῳ, δεκάπηχυ. Παντέλειος γὰρ ὡς ἐν ὑψώμασι τῆς θεότητος, ὁ Χριστός. Τελειότητος δὲ σημεῖον, ὁ εἰς δέκα τρέχων ἀριθμὸς παρά γε τῇ θείᾳ λαμβάνεται Γραφῇ. Χρυσῆ δὲ τῷ ξύλῳ κεφαλὴ, καὶ μὴν καὶ σῶμα χρυσοῦν. Φύσεως γε μὴν τῆς ἀνωτάτων κατα πλουτεῖ τὸν ἐναυλισμὸν ὁ ἐκ Παρθένου ναός. Σύμ βολον δὲ θεότητος, ὁ χρυσός, ὑπεροχὴν ἔχων τὴν κατὰ πάντων, ὡς ἐν ὕλης τυχὸν τῆς τοιάσδε λόγῳ. Ἐξ ἀργύρου δὲ καὶ ἐκ δυοῖν ἡ βάσις. Λαμπρὸς δὲ καὶ διαφανὴς ἐν γῇ ὁ Χριστός, κατά γε το, ο Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν· καὶ οἱονεὶ διφυᾶ τὴν γνῶσιν ἔχει· νοεῖται γὰρ ἐν αὐτῷ Θεός τε καὶ ἄν Ορωπος. Τουτί γάρ, οἶμαι, ἔστι, τὸ διπλῆν ὥσπερ ἔχειν καὶ ἐξ ἀργύρου τὴν βάσιν. ΠΑΛΛ. Εικάζεις ὀρθῶς. ΚΥΡ. Θέα γε μὴν ἐκεῖνο, ὦ τᾶν. ΠΑΛΛ. "Ο τι δή ; Ει ΚΥΡ. Εἰς αὐλαίας γὰρ δέκα προστεταχὼς ὅλην ἐκτείνεσθαι τὴν σκηνήν, ἐπιλέγει μεταξύ· « Καὶ ποιήσεις δέλξεις τριχίνας, σκέπην ἐπὶ τῆς σκηνής ἕνδεκα ποιήσεις αὐτὰς δέῤῥεις, τὸ μῆκος τῆς δέῤῥεως τῆς μιᾶς ἔσται τριάκοντα πήχεων, καὶ τεσσάρων πήχεων τὸ εὖρος τῆς δέρρεως τῆς μιᾶς· τὸ αὐτὸ μήκος ἐπὶ ταῖς ἕνδεκα δέῤῥεσι. Καὶ συνάψεις τὰς πέντε δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτό, καὶ τὰς ἓξ δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτὸ, καὶ ἐπιδιπλώσεις τὴν δέῤῥιν τὴν ἔκτην κατὰ πρόσωπον τῆς σκηνῆς· καὶ ποιήσεις ἀγκύλας πεντή κοντα ἐπὶ τοῦ χείλους τῆς δέρξεως τῆς μιᾶς, τῆς ἀνὰ μέσον κατὰ τὴν συμβολήν. Καὶ πεντήκοντα ἀγ κύλας ποιήσεις ἐπὶ τοῦ χείλους τῆς δέλξεως τῆς συναπτούσης τῆς δευτέρας. » Τί τὸ χρῆμα λοιπόν, ὦ Παλλάδια; δέκα μὲν γὰρ ἐγείρει τὰς αὐλείας. Εἶτα πῶς οὐκ ισάριθμοι ταύταις αἱ δέξεις, περιττεύει δὲ μία, τοῦτ' ἔστιν ἡ ἐνδεκάτη; Συνάψεις γὰρ, φησὶν, τὰς πέντε δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτό, καὶ τὰς ἐξ δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτό. ΠΑΛΛ. Οὐκ ἔχω φράσαι. ΚΥΡ. Αλλ' ή γε θέσις σαφηνιεῖ τὸ ζητούμενον. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Πέντε μὲν γὰρ αὐλαίας ἀλλήλαις συνεσφιγ μένας ὅτι προσῆκε γενέσθαι φησίν· ἑτέρας δὲ πέντε, κατὰ τὸ αὐτὸ δὲ σχῆμα, καὶ ἐν ἴσῳ τρόπῳ ἀντιτε- ταγμένας. Τοιγαροῦν ἀλλήλαις καὶ ἀντιπροσώπως ἀντιγηγερμέναιν, ὡς ἐκ βορνέου τυχὸν καὶ νότου, ήγουν ἐξ τοῦς καὶ μέντοι καὶ δυσμῶν, ἐνδεκάτη τις ἡ διὰ μέσου λοιπὸν ἐσχεδιάζετο πλευρά, ἀνὰ μέρος ποιουμένη τὰς δέκα, διηρημένας εἰς δύο, ἐφ' ᾗ τάχα που καὶ δέῤῥις ἡ ἐνδεκάτη περιτετά[ν]νυσται, κρίκοις τε καὶ ἀγκύλαις ἀμφω συνέχοντα τάς πλευράς· καθ' ὁμοιότητα δὲ τῶν ἄλλων, καὶ οἱ ταύτης στύλοι, πλὴν ἥττους ἐν ἀριθμῷ. Δἱ μὲν γὰρ δέκα αυλαίαι, καθάπερ ήδη προεἶπον, εἰς μῆκος ἐξετείνοντο πή- χεων ὀκτὼ καὶ εἴκοσιν, ἤγε μὴν ἐνδεκάτη καὶ μεται- τάτη τῶν ἄλλων, τὸ εὗρος τῶν πέντε (τετραπήχεις 6-7 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A ctiam intelligeretur, dicebat : • Pater major me B C est ”; › cum tamen ex natura divinitatis æqualis sit, et nihilo inferior excellentia Genitoris. Longitudo vero columnæ decem cubitorum erat ; est enim Chri- stus, quod ad divinitatis sublimitatem pertinet, perfectissimus; porro in divinis Litteris denarius numerus perfectionem significat. Aureum est. præ- terea columnae caput, et item corpus ; est illud vi- cissim de Virgine templum summæ illius naturæ inhabitatione pradives : divinitatis quippe symbolum est aurum, cum omnibus præstet, si metalli rationem consideres. Basis præterea ex ar- gento, ac duobus constat ; splendet ite:n in terris, et illustris est Christus; unde illud est : • Deus Do- minus, et illuxit nobis "; » geminaque est ejus co- gnitio, utrumque enim in eo Deus et homo intelli- gitur. Hoc enim est, ut opinor, duplicem habere quodam modo et argenteam basim. PALL. Recte conjicis. CYR. Illud tamen animadvertas velim. PALL. Quid istud tandem? CYR. Nam, cum ad decem aulæa totum taberna- culum porrigi jussisset, hæc interponit verba: < facies vela capillacia tegumentum super tabernacu- lum : undecin facies ipsa vela, longitudo unius vcli erit triginta cubitorum, et quatuor cubitorum lati- tudo veli unius: eadem longitudo erit velis undecim. Et conjunges quinque vela inter se, et sex vela in idipsum ; et duplicabis velum sextum in facie taber- naculi ; et facies ansas quinquaginta in ora veli unius, quod est intermedium in commissura : et quinquaginta ansas facies in ora veli cohærentis sccundi " . » Quidnam est hoc, Palladi? nam, decem aulæa erigat, quæ causa est cur non toti- dem sint vela, sed unum superfluat, nimirum undecimum? Conjunges enim, inquit, quinque vela inter se, et sex vela inter se. D PALL. Ego vero quid dicam, non habeo. cum CYR. Atqui ipsa collocatio perspicuum faciet quod quæritur. PALL. Quo tandem modo? CYR. Nam quinque aulæa, inquit, inter se con- nexa ſleri oportere, quinque itidem altera, eadeın figura, eodemque modo opposita, quibus e regio- ne atque ex adverso erectis, ex aquilonari latere, verbi gratia, et australi, aut certe ab ortu et ab occasu, undecimum jam intermedium latus efficie- bat quod illa decem aulaa sejungeret, duas in partes divisa, quo ex latere undecimum velum tendebatur, annulis atque ansis utrumque latus continens hujus quoque lateris columnæ cæteris similes erant, numero tantum pauciores. Nam illa quidem decem vela, ut iam dixi, per longum por- rigebantur cubitis octo et viginti, sed undecimum, quod medium erat inter cætera, cum longitudine latitudinem quinque reliquorum æquaret, ** Jan. XIV, 28. » Psal. cavit, 27. ” Exod. xxv, 7-10.

Γ8 μενος· ι Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστὶ, ο καίτοι κατὰ φύσιν θεότητος, ἰσομέτρως ἔχων, καὶ τῆς τοῦ τεκόντος υπεροχῆς οὐχ ἡττώμενος. Μήκος δὲ τῷ ξύλῳ, δεκάπηχυ. Παντέλειος γὰρ ὡς ἐν ὑψώμασι τῆς θεότητος, ὁ Χριστός. Τελειότητος δὲ σημεῖον, ὁ εἰς δέκα τρέχων ἀριθμὸς παρά γε τῇ θείᾳ λαμβάνεται Γραφῇ. Χρυσῆ δὲ τῷ ξύλῳ κεφαλὴ, καὶ μὴν καὶ σῶμα χρυσοῦν. Φύσεως γε μὴν τῆς ἀνωτάτων κατα πλουτεῖ τὸν ἐναυλισμὸν ὁ ἐκ Παρθένου ναός. Σύμ βολον δὲ θεότητος, ὁ χρυσός, ὑπεροχὴν ἔχων τὴν κατὰ πάντων, ὡς ἐν ὕλης τυχὸν τῆς τοιάσδε λόγῳ. Ἐξ ἀργύρου δὲ καὶ ἐκ δυοῖν ἡ βάσις. Λαμπρὸς δὲ καὶ διαφανὴς ἐν γῇ ὁ Χριστός, κατά γε το, ο Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν· καὶ οἱονεὶ διφυᾶ τὴν γνῶσιν ἔχει· νοεῖται γὰρ ἐν αὐτῷ Θεός τε καὶ ἄν Ορωπος. Τουτί γάρ, οἶμαι, ἔστι, τὸ διπλῆν ὥσπερ ἔχειν καὶ ἐξ ἀργύρου τὴν βάσιν. ΠΑΛΛ. Εικάζεις ὀρθῶς. ΚΥΡ. Θέα γε μὴν ἐκεῖνο, ὦ τᾶν. ΠΑΛΛ. "Ο τι δή ; Ει ΚΥΡ. Εἰς αὐλαίας γὰρ δέκα προστεταχὼς ὅλην ἐκτείνεσθαι τὴν σκηνήν, ἐπιλέγει μεταξύ· « Καὶ ποιήσεις δέλξεις τριχίνας, σκέπην ἐπὶ τῆς σκηνής ἕνδεκα ποιήσεις αὐτὰς δέῤῥεις, τὸ μῆκος τῆς δέῤῥεως τῆς μιᾶς ἔσται τριάκοντα πήχεων, καὶ τεσσάρων πήχεων τὸ εὖρος τῆς δέρρεως τῆς μιᾶς· τὸ αὐτὸ μήκος ἐπὶ ταῖς ἕνδεκα δέῤῥεσι. Καὶ συνάψεις τὰς πέντε δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτό, καὶ τὰς ἓξ δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτὸ, καὶ ἐπιδιπλώσεις τὴν δέῤῥιν τὴν ἔκτην κατὰ πρόσωπον τῆς σκηνῆς· καὶ ποιήσεις ἀγκύλας πεντή κοντα ἐπὶ τοῦ χείλους τῆς δέρξεως τῆς μιᾶς, τῆς ἀνὰ μέσον κατὰ τὴν συμβολήν. Καὶ πεντήκοντα ἀγ κύλας ποιήσεις ἐπὶ τοῦ χείλους τῆς δέλξεως τῆς συναπτούσης τῆς δευτέρας. » Τί τὸ χρῆμα λοιπόν, ὦ Παλλάδια; δέκα μὲν γὰρ ἐγείρει τὰς αὐλείας. Εἶτα πῶς οὐκ ισάριθμοι ταύταις αἱ δέξεις, περιττεύει δὲ μία, τοῦτ' ἔστιν ἡ ἐνδεκάτη; Συνάψεις γὰρ, φησὶν, τὰς πέντε δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτό, καὶ τὰς ἐξ δέῤῥεις ἐπὶ τὸ αὐτό. ΠΑΛΛ. Οὐκ ἔχω φράσαι. ΚΥΡ. Αλλ' ή γε θέσις σαφηνιεῖ τὸ ζητούμενον. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Πέντε μὲν γὰρ αὐλαίας ἀλλήλαις συνεσφιγ μένας ὅτι προσῆκε γενέσθαι φησίν· ἑτέρας δὲ πέντε, κατὰ τὸ αὐτὸ δὲ σχῆμα, καὶ ἐν ἴσῳ τρόπῳ ἀντιτε- ταγμένας. Τοιγαροῦν ἀλλήλαις καὶ ἀντιπροσώπως ἀντιγηγερμέναιν, ὡς ἐκ βορνέου τυχὸν καὶ νότου, ήγουν ἐξ τοῦς καὶ μέντοι καὶ δυσμῶν, ἐνδεκάτη τις ἡ διὰ μέσου λοιπὸν ἐσχεδιάζετο πλευρά, ἀνὰ μέρος ποιουμένη τὰς δέκα, διηρημένας εἰς δύο, ἐφ' ᾗ τάχα που καὶ δέῤῥις ἡ ἐνδεκάτη περιτετά[ν]νυσται, κρίκοις τε καὶ ἀγκύλαις ἀμφω συνέχοντα τάς πλευράς· καθ' ὁμοιότητα δὲ τῶν ἄλλων, καὶ οἱ ταύτης στύλοι, πλὴν ἥττους ἐν ἀριθμῷ. Δἱ μὲν γὰρ δέκα αυλαίαι, καθάπερ ήδη προεἶπον, εἰς μῆκος ἐξετείνοντο πή- χεων ὀκτὼ καὶ εἴκοσιν, ἤγε μὴν ἐνδεκάτη καὶ μεται- τάτη τῶν ἄλλων, τὸ εὗρος τῶν πέντε (τετραπήχεις 6-7 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. A ctiam intelligeretur, dicebat : • Pater major me B C est ”; › cum tamen ex natura divinitatis æqualis sit, et nihilo inferior excellentia Genitoris. Longitudo vero columnæ decem cubitorum erat ; est enim Chri- stus, quod ad divinitatis sublimitatem pertinet, perfectissimus; porro in divinis Litteris denarius numerus perfectionem significat. Aureum est. præ- terea columnae caput, et item corpus ; est illud vi- cissim de Virgine templum summæ illius naturæ inhabitatione pradives : divinitatis quippe symbolum est aurum, cum omnibus præstet, si metalli rationem consideres. Basis præterea ex ar- gento, ac duobus constat ; splendet ite:n in terris, et illustris est Christus; unde illud est : • Deus Do- minus, et illuxit nobis "; » geminaque est ejus co- gnitio, utrumque enim in eo Deus et homo intelli- gitur. Hoc enim est, ut opinor, duplicem habere quodam modo et argenteam basim. PALL. Recte conjicis. CYR. Illud tamen animadvertas velim. PALL. Quid istud tandem? CYR. Nam, cum ad decem aulæa totum taberna- culum porrigi jussisset, hæc interponit verba: < facies vela capillacia tegumentum super tabernacu- lum : undecin facies ipsa vela, longitudo unius vcli erit triginta cubitorum, et quatuor cubitorum lati- tudo veli unius: eadem longitudo erit velis undecim. Et conjunges quinque vela inter se, et sex vela in idipsum ; et duplicabis velum sextum in facie taber- naculi ; et facies ansas quinquaginta in ora veli unius, quod est intermedium in commissura : et quinquaginta ansas facies in ora veli cohærentis sccundi " . » Quidnam est hoc, Palladi? nam, decem aulæa erigat, quæ causa est cur non toti- dem sint vela, sed unum superfluat, nimirum undecimum? Conjunges enim, inquit, quinque vela inter se, et sex vela inter se. D PALL. Ego vero quid dicam, non habeo. cum CYR. Atqui ipsa collocatio perspicuum faciet quod quæritur. PALL. Quo tandem modo? CYR. Nam quinque aulæa, inquit, inter se con- nexa ſleri oportere, quinque itidem altera, eadeın figura, eodemque modo opposita, quibus e regio- ne atque ex adverso erectis, ex aquilonari latere, verbi gratia, et australi, aut certe ab ortu et ab occasu, undecimum jam intermedium latus efficie- bat quod illa decem aulaa sejungeret, duas in partes divisa, quo ex latere undecimum velum tendebatur, annulis atque ansis utrumque latus continens hujus quoque lateris columnæ cæteris similes erant, numero tantum pauciores. Nam illa quidem decem vela, ut iam dixi, per longum por- rigebantur cubitis octo et viginti, sed undecimum, quod medium erat inter cætera, cum longitudine latitudinem quinque reliquorum æquaret, ** Jan. XIV, 28. » Psal. cavit, 27. ” Exod. xxv, 7-10.

Α πεποικιλμένη. • Κόσμημα δὲ καὶ ὡραϊσμὸς ἐν αὐτῇ πολυειδής, ὁ Χριστὸς . εἷς μὲν κατὰ φύσιν ὑπάρχων, αἰνίγματι δὲ πολλοῖς καὶ διαφόροις νοούμενος, οίον, φέρε εἰπεῖν, καὶ βύσσος κεκλωσμένη. Ισχνὸς γὰρ ἂν καὶ ἀσώματος κατὰ φύσιν ὁ ἐκ Θεοῦ τοῦ Πατρὸς Δό- γος, κέκλωσται τρόπον τινὰ διὰ τῆς οἱονεὶ πρὸς σάρκα συμπλοκής. Οὐκοῦν καὶ βύσσος κεκλωσμένη, καὶ μὴν, καὶ ὡς ὑάκινθος, ὅτι μὴ ἐκ γῆς, ἀλλ᾽ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ· ὑακίνθῳ γάρ πως παρεικάζεται τὰ ὑψοῦ τε καὶ ἄνω καὶ αἰθέριον σῶμα, τὸ καὶ μέχρις αὐτοῦ διήκον του στερεώματος. Οὐκοῦν ὡς ὑάκινθος διὰ τὸ ἐξ οὐρανοῦ, πορφύρα δὲ, ὅτι μὴ δοῦλος, ὡς γενητὸς, ἀλλ' ἐκ Θεοῦ βασιλεὺς, καὶ τῶν ὅλων Κύριος. Κεκλωσμένον δὲ κόκκινον· ἐν συμπλοκῇ γὰρ ὡς ἔφην, τῇ πρὸς σάρκα νοούμενος, καὶ ὑπάρχων ἀληθῶς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, τὸ ἴδιον αἷμα δέδωκεν ὑπὲρ ἡμῶν. Αίματος γὰρ σημεῖον, τὸ κόκκινον· Χερουβὶμ δὲ, τῶν δείρεων ἡ γραφὴ, τὸ συνῆφθαι τάχα που τοῖς ἄνω τὰ κάτω, καὶ ταῖς ἐν οὐρανῷ δυνάμεσι τὴν ἐπὶ τῆς γῆς Ἐκκλησίαν ἡνῶσθα: λοιπὸν καταδηλοῦντος τοῦ πράγ ματος εὖ μάλα. Ιστέον δὲ ὅτι καὶ ὁ σοφώτατος Σολο μών, ενεκόλαψε τοῖς τείχεσι τοῦ ναοῦ τὰ Χερουβίμ. Ἐκπεποίηται δὲ τὸν αὐτὸν τουτονί τρόπον καὶ ἡ διατύπωσις τοῦ οἴκου τοῦ σημαινομένου διὰ φωνῆς Ἰεζεκιήλ. Καλύμματα δὲ ταῖς αὐλαίαις δέψεις, ἀγω κύλαις τε καὶ κρίκοις συνεσφιγμένας. Καὶ μὴν καὶ Επικαλύμματα, δέρματα ὑακίνθινα, καὶ δέρματα κριῶν, ἠρυθροδανωμένα, τῆς Ἐκκλησίας τὸν σκεπα στὴν Χριστὸν ὑπεμφαίνοντα, διὰ μὲν τοῦ ὑακίνθου πάλιν, ὡς ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἄνωθεν. διά δέ γε τοῦ ἐρυ- θροῦ χρώματος, ὡς ἐν σαρκὶ γέγονεν. Τα αυτονὶ γάρ πώς ἐστι τὸ τῆς σαρκὸς χρώμα. ΠΑΛΛ. Οὐκ ἔξω λόγου ταυτί τεθεωρῆσθαί φημι. ΚΥΡ. Στύλοι δὲ ταῖς αὐλαίαις, εὗρος μὲν εἰς πήχυν ἰόντες ἕνα τε καὶ ἥμισυ. Μήκος δέ γε μὴν εἰς δέκα, κεφαλὰς μὲν καὶ σώματα χρυσῷ διαπεπασμέν νοι, βάσεσι δὲ διπλαῖς καὶ ἀργυραίς υπερηρεισμένοι. Νοεῖται δὲ πάλιν ὡς ἐν ἑκάστῳ στύλω Χριστὸς, τῆς Ἐκκλησίας τὸ ἔρεισμα, τὸ τῆς ἀληθείας ἑδραίωμα, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν. Ιστησι δὲ καὶ συνέχει τὰ πάντα αὐτός. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ ἑνός τε καὶ ἡμί- σους πήχεως, ὡς τέλειος κατὰ φύσιν θεότητας, μείων δὲ αὖ, ὡς ἐν ἀνθρωπότητος μέτροις, πλαγίως υπου σημαίνεται. Οὐκ εἴηθες δὲ εἰπεῖν, ὅτι παντέλειος μὲν, ὡς ἐν ὁλοκλήρῳ πήχει Χριστός, ἐπεί τοι Θεός ἐστι κατὰ φύσιν. ὡς δὲ ἐν ἡμίσει πήχεως, υφειμέ νος διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Τέλειον γὰρ ἐν γενητοῖς οὐδέν. Πλούσιος δὲ ὤν, ἐπτώχευσεν ἐν ἡμῖν, καὶ καθῆκεν ἑαυτὸν εἰς κένωσιν ὁ Μονογενής. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Οὐκοῦν οὐκ ἰσοστατήσει ταῖς τῆς θεότητος ὑπεροχαῖς τὸ ἀνθρώπινον πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Το γάρτοι καὶ ἔφασκεν, ὡς καθ' ἡμᾶς γεγονώς και νοού • θα S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. multiples decor Christus est, qui, cum unus se- cundum naturam sit, figuris tamen multis ac diver- sisintelligitur, velut,ne longius abeam,et bysso torta, quod illud ex Deo Patre genitum Verbum, cum tenue sit, et incorporeum secundum naturam, tortum est quodammodo, eo quod cum carne quasi conser- tum est. Byssus est igitur torta: hyacintho præter ea simile, quia non ex terra, sed superne, ac de cœlo: nam hyacintho persimile est hoc sublime, et supernum, et ætherium corpus, quod ad ipsum us- que firmamentum pertinet. Ut hyacinthus igitur, quia de coelo est: purpura vero, quia minime ser- vus, tanquam factus, sed ex Deo rex, et universo- rum Dominus. Tortum porro coccinum, quia cum esset cum carne consertum, ut modo dixi, et tamen vere Dei Verbum, suum sanguinem pro nobis dedit; sanguinis quippe signum est coccinum. Cherubim autem depicta erant in pellibus; qua in re aptissime fortasse significatur, summis ima conjuncta, atque cœlestibus virtutibus terrestrem Ecclesiam esse connexam. Illud autem scitu dignum est, 93- pientissimum quoque virum Salomonem in parieti- bus templi Cherubim insculpsisse, atque ad hunc eumdem modum effectam illam esse domus descri- ptionem quæ Ezechielis voce significatur ”. Au- læorum porro tegmina sunt vela capillacia ansis et circulis constricta : operimenta præterea superjects hyacinthina pelles, et pelles arietum rubricate, quæ Christum Ecclesiæ protectorem indicant; per hyacinthum rursus, utpote qui e caelo sit, supe- risque locis; per colorem autem rubrum, ut qui in carne sit ortus; talis est enim quodammodo carnis color. PALL. Harum rerum contemplationem non ab- surde se habere censeo. CYR. Columnæ autem aulæorum in latitudine . B c quidem cubitum ac dimidium habent, in longitudine denos; earumque tum capita, tum corpora erant auro conspersa, binisque basibus, iisque argenteis innitebantur. In singulis porro columnis rursus Christus intelligitur, Ecclesiæ fulcrum, ac veritatis firmamentum, ut Paulus ait". Omnia vero ipse con- firmat et continet; nam per unum cubitum atque dimidium tum perfectus, quod ad naturam divini- tatis pertinet, tum vero minor, in mensura huna- D nitatis oblique significatur. Neque vero absurdum est, si dicamus perfectissimum quidem esse Chri- stum, ut in integro cubito, cum Deus secundum naturam sit; eumdem tamen ut in dimidio cubito ex humana natura submissiorem. Nihil est enim in re- bus ortis perfectum : porro ille Unigenitus, cum dives esset, pauper in nobis factus est, ac sese ad exinanitionem demisit ". PALL. Ita est. CYR. Non igitur æquare poterit divinitatis excel- Jentiam humana natura; id enim fieri minime potest. Itaque, ut qui nostri similis factus esset, atque Ezech. XL, 47. "I Tim. m, 13. Cor. vat,

Α πεποικιλμένη. • Κόσμημα δὲ καὶ ὡραϊσμὸς ἐν αὐτῇ πολυειδής, ὁ Χριστὸς . εἷς μὲν κατὰ φύσιν ὑπάρχων, αἰνίγματι δὲ πολλοῖς καὶ διαφόροις νοούμενος, οίον, φέρε εἰπεῖν, καὶ βύσσος κεκλωσμένη. Ισχνὸς γὰρ ἂν καὶ ἀσώματος κατὰ φύσιν ὁ ἐκ Θεοῦ τοῦ Πατρὸς Δό- γος, κέκλωσται τρόπον τινὰ διὰ τῆς οἱονεὶ πρὸς σάρκα συμπλοκής. Οὐκοῦν καὶ βύσσος κεκλωσμένη, καὶ μὴν, καὶ ὡς ὑάκινθος, ὅτι μὴ ἐκ γῆς, ἀλλ᾽ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ· ὑακίνθῳ γάρ πως παρεικάζεται τὰ ὑψοῦ τε καὶ ἄνω καὶ αἰθέριον σῶμα, τὸ καὶ μέχρις αὐτοῦ διήκον του στερεώματος. Οὐκοῦν ὡς ὑάκινθος διὰ τὸ ἐξ οὐρανοῦ, πορφύρα δὲ, ὅτι μὴ δοῦλος, ὡς γενητὸς, ἀλλ' ἐκ Θεοῦ βασιλεὺς, καὶ τῶν ὅλων Κύριος. Κεκλωσμένον δὲ κόκκινον· ἐν συμπλοκῇ γὰρ ὡς ἔφην, τῇ πρὸς σάρκα νοούμενος, καὶ ὑπάρχων ἀληθῶς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, τὸ ἴδιον αἷμα δέδωκεν ὑπὲρ ἡμῶν. Αίματος γὰρ σημεῖον, τὸ κόκκινον· Χερουβὶμ δὲ, τῶν δείρεων ἡ γραφὴ, τὸ συνῆφθαι τάχα που τοῖς ἄνω τὰ κάτω, καὶ ταῖς ἐν οὐρανῷ δυνάμεσι τὴν ἐπὶ τῆς γῆς Ἐκκλησίαν ἡνῶσθα: λοιπὸν καταδηλοῦντος τοῦ πράγ ματος εὖ μάλα. Ιστέον δὲ ὅτι καὶ ὁ σοφώτατος Σολο μών, ενεκόλαψε τοῖς τείχεσι τοῦ ναοῦ τὰ Χερουβίμ. Ἐκπεποίηται δὲ τὸν αὐτὸν τουτονί τρόπον καὶ ἡ διατύπωσις τοῦ οἴκου τοῦ σημαινομένου διὰ φωνῆς Ἰεζεκιήλ. Καλύμματα δὲ ταῖς αὐλαίαις δέψεις, ἀγω κύλαις τε καὶ κρίκοις συνεσφιγμένας. Καὶ μὴν καὶ Επικαλύμματα, δέρματα ὑακίνθινα, καὶ δέρματα κριῶν, ἠρυθροδανωμένα, τῆς Ἐκκλησίας τὸν σκεπα στὴν Χριστὸν ὑπεμφαίνοντα, διὰ μὲν τοῦ ὑακίνθου πάλιν, ὡς ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἄνωθεν. διά δέ γε τοῦ ἐρυ- θροῦ χρώματος, ὡς ἐν σαρκὶ γέγονεν. Τα αυτονὶ γάρ πώς ἐστι τὸ τῆς σαρκὸς χρώμα. ΠΑΛΛ. Οὐκ ἔξω λόγου ταυτί τεθεωρῆσθαί φημι. ΚΥΡ. Στύλοι δὲ ταῖς αὐλαίαις, εὗρος μὲν εἰς πήχυν ἰόντες ἕνα τε καὶ ἥμισυ. Μήκος δέ γε μὴν εἰς δέκα, κεφαλὰς μὲν καὶ σώματα χρυσῷ διαπεπασμέν νοι, βάσεσι δὲ διπλαῖς καὶ ἀργυραίς υπερηρεισμένοι. Νοεῖται δὲ πάλιν ὡς ἐν ἑκάστῳ στύλω Χριστὸς, τῆς Ἐκκλησίας τὸ ἔρεισμα, τὸ τῆς ἀληθείας ἑδραίωμα, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν. Ιστησι δὲ καὶ συνέχει τὰ πάντα αὐτός. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ ἑνός τε καὶ ἡμί- σους πήχεως, ὡς τέλειος κατὰ φύσιν θεότητας, μείων δὲ αὖ, ὡς ἐν ἀνθρωπότητος μέτροις, πλαγίως υπου σημαίνεται. Οὐκ εἴηθες δὲ εἰπεῖν, ὅτι παντέλειος μὲν, ὡς ἐν ὁλοκλήρῳ πήχει Χριστός, ἐπεί τοι Θεός ἐστι κατὰ φύσιν. ὡς δὲ ἐν ἡμίσει πήχεως, υφειμέ νος διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Τέλειον γὰρ ἐν γενητοῖς οὐδέν. Πλούσιος δὲ ὤν, ἐπτώχευσεν ἐν ἡμῖν, καὶ καθῆκεν ἑαυτὸν εἰς κένωσιν ὁ Μονογενής. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Οὐκοῦν οὐκ ἰσοστατήσει ταῖς τῆς θεότητος ὑπεροχαῖς τὸ ἀνθρώπινον πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Το γάρτοι καὶ ἔφασκεν, ὡς καθ' ἡμᾶς γεγονώς και νοού • θα S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. multiples decor Christus est, qui, cum unus se- cundum naturam sit, figuris tamen multis ac diver- sisintelligitur, velut,ne longius abeam,et bysso torta, quod illud ex Deo Patre genitum Verbum, cum tenue sit, et incorporeum secundum naturam, tortum est quodammodo, eo quod cum carne quasi conser- tum est. Byssus est igitur torta: hyacintho præter ea simile, quia non ex terra, sed superne, ac de cœlo: nam hyacintho persimile est hoc sublime, et supernum, et ætherium corpus, quod ad ipsum us- que firmamentum pertinet. Ut hyacinthus igitur, quia de coelo est: purpura vero, quia minime ser- vus, tanquam factus, sed ex Deo rex, et universo- rum Dominus. Tortum porro coccinum, quia cum esset cum carne consertum, ut modo dixi, et tamen vere Dei Verbum, suum sanguinem pro nobis dedit; sanguinis quippe signum est coccinum. Cherubim autem depicta erant in pellibus; qua in re aptissime fortasse significatur, summis ima conjuncta, atque cœlestibus virtutibus terrestrem Ecclesiam esse connexam. Illud autem scitu dignum est, 93- pientissimum quoque virum Salomonem in parieti- bus templi Cherubim insculpsisse, atque ad hunc eumdem modum effectam illam esse domus descri- ptionem quæ Ezechielis voce significatur ”. Au- læorum porro tegmina sunt vela capillacia ansis et circulis constricta : operimenta præterea superjects hyacinthina pelles, et pelles arietum rubricate, quæ Christum Ecclesiæ protectorem indicant; per hyacinthum rursus, utpote qui e caelo sit, supe- risque locis; per colorem autem rubrum, ut qui in carne sit ortus; talis est enim quodammodo carnis color. PALL. Harum rerum contemplationem non ab- surde se habere censeo. CYR. Columnæ autem aulæorum in latitudine . B c quidem cubitum ac dimidium habent, in longitudine denos; earumque tum capita, tum corpora erant auro conspersa, binisque basibus, iisque argenteis innitebantur. In singulis porro columnis rursus Christus intelligitur, Ecclesiæ fulcrum, ac veritatis firmamentum, ut Paulus ait". Omnia vero ipse con- firmat et continet; nam per unum cubitum atque dimidium tum perfectus, quod ad naturam divini- tatis pertinet, tum vero minor, in mensura huna- D nitatis oblique significatur. Neque vero absurdum est, si dicamus perfectissimum quidem esse Chri- stum, ut in integro cubito, cum Deus secundum naturam sit; eumdem tamen ut in dimidio cubito ex humana natura submissiorem. Nihil est enim in re- bus ortis perfectum : porro ille Unigenitus, cum dives esset, pauper in nobis factus est, ac sese ad exinanitionem demisit ". PALL. Ita est. CYR. Non igitur æquare poterit divinitatis excel- Jentiam humana natura; id enim fieri minime potest. Itaque, ut qui nostri similis factus esset, atque Ezech. XL, 47. "I Tim. m, 13. Cor. vat,

Α πεποικιλμένη. • Κόσμημα δὲ καὶ ὡραϊσμὸς ἐν αὐτῇ πολυειδής, ὁ Χριστὸς . εἷς μὲν κατὰ φύσιν ὑπάρχων, αἰνίγματι δὲ πολλοῖς καὶ διαφόροις νοούμενος, οίον, φέρε εἰπεῖν, καὶ βύσσος κεκλωσμένη. Ισχνὸς γὰρ ἂν καὶ ἀσώματος κατὰ φύσιν ὁ ἐκ Θεοῦ τοῦ Πατρὸς Δό- γος, κέκλωσται τρόπον τινὰ διὰ τῆς οἱονεὶ πρὸς σάρκα συμπλοκής. Οὐκοῦν καὶ βύσσος κεκλωσμένη, καὶ μὴν, καὶ ὡς ὑάκινθος, ὅτι μὴ ἐκ γῆς, ἀλλ᾽ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ· ὑακίνθῳ γάρ πως παρεικάζεται τὰ ὑψοῦ τε καὶ ἄνω καὶ αἰθέριον σῶμα, τὸ καὶ μέχρις αὐτοῦ διήκον του στερεώματος. Οὐκοῦν ὡς ὑάκινθος διὰ τὸ ἐξ οὐρανοῦ, πορφύρα δὲ, ὅτι μὴ δοῦλος, ὡς γενητὸς, ἀλλ' ἐκ Θεοῦ βασιλεὺς, καὶ τῶν ὅλων Κύριος. Κεκλωσμένον δὲ κόκκινον· ἐν συμπλοκῇ γὰρ ὡς ἔφην, τῇ πρὸς σάρκα νοούμενος, καὶ ὑπάρχων ἀληθῶς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, τὸ ἴδιον αἷμα δέδωκεν ὑπὲρ ἡμῶν. Αίματος γὰρ σημεῖον, τὸ κόκκινον· Χερουβὶμ δὲ, τῶν δείρεων ἡ γραφὴ, τὸ συνῆφθαι τάχα που τοῖς ἄνω τὰ κάτω, καὶ ταῖς ἐν οὐρανῷ δυνάμεσι τὴν ἐπὶ τῆς γῆς Ἐκκλησίαν ἡνῶσθα: λοιπὸν καταδηλοῦντος τοῦ πράγ ματος εὖ μάλα. Ιστέον δὲ ὅτι καὶ ὁ σοφώτατος Σολο μών, ενεκόλαψε τοῖς τείχεσι τοῦ ναοῦ τὰ Χερουβίμ. Ἐκπεποίηται δὲ τὸν αὐτὸν τουτονί τρόπον καὶ ἡ διατύπωσις τοῦ οἴκου τοῦ σημαινομένου διὰ φωνῆς Ἰεζεκιήλ. Καλύμματα δὲ ταῖς αὐλαίαις δέψεις, ἀγω κύλαις τε καὶ κρίκοις συνεσφιγμένας. Καὶ μὴν καὶ Επικαλύμματα, δέρματα ὑακίνθινα, καὶ δέρματα κριῶν, ἠρυθροδανωμένα, τῆς Ἐκκλησίας τὸν σκεπα στὴν Χριστὸν ὑπεμφαίνοντα, διὰ μὲν τοῦ ὑακίνθου πάλιν, ὡς ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἄνωθεν. διά δέ γε τοῦ ἐρυ- θροῦ χρώματος, ὡς ἐν σαρκὶ γέγονεν. Τα αυτονὶ γάρ πώς ἐστι τὸ τῆς σαρκὸς χρώμα. ΠΑΛΛ. Οὐκ ἔξω λόγου ταυτί τεθεωρῆσθαί φημι. ΚΥΡ. Στύλοι δὲ ταῖς αὐλαίαις, εὗρος μὲν εἰς πήχυν ἰόντες ἕνα τε καὶ ἥμισυ. Μήκος δέ γε μὴν εἰς δέκα, κεφαλὰς μὲν καὶ σώματα χρυσῷ διαπεπασμέν νοι, βάσεσι δὲ διπλαῖς καὶ ἀργυραίς υπερηρεισμένοι. Νοεῖται δὲ πάλιν ὡς ἐν ἑκάστῳ στύλω Χριστὸς, τῆς Ἐκκλησίας τὸ ἔρεισμα, τὸ τῆς ἀληθείας ἑδραίωμα, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν. Ιστησι δὲ καὶ συνέχει τὰ πάντα αὐτός. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ ἑνός τε καὶ ἡμί- σους πήχεως, ὡς τέλειος κατὰ φύσιν θεότητας, μείων δὲ αὖ, ὡς ἐν ἀνθρωπότητος μέτροις, πλαγίως υπου σημαίνεται. Οὐκ εἴηθες δὲ εἰπεῖν, ὅτι παντέλειος μὲν, ὡς ἐν ὁλοκλήρῳ πήχει Χριστός, ἐπεί τοι Θεός ἐστι κατὰ φύσιν. ὡς δὲ ἐν ἡμίσει πήχεως, υφειμέ νος διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Τέλειον γὰρ ἐν γενητοῖς οὐδέν. Πλούσιος δὲ ὤν, ἐπτώχευσεν ἐν ἡμῖν, καὶ καθῆκεν ἑαυτὸν εἰς κένωσιν ὁ Μονογενής. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Οὐκοῦν οὐκ ἰσοστατήσει ταῖς τῆς θεότητος ὑπεροχαῖς τὸ ἀνθρώπινον πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Το γάρτοι καὶ ἔφασκεν, ὡς καθ' ἡμᾶς γεγονώς και νοού • θα S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. multiples decor Christus est, qui, cum unus se- cundum naturam sit, figuris tamen multis ac diver- sisintelligitur, velut,ne longius abeam,et bysso torta, quod illud ex Deo Patre genitum Verbum, cum tenue sit, et incorporeum secundum naturam, tortum est quodammodo, eo quod cum carne quasi conser- tum est. Byssus est igitur torta: hyacintho præter ea simile, quia non ex terra, sed superne, ac de cœlo: nam hyacintho persimile est hoc sublime, et supernum, et ætherium corpus, quod ad ipsum us- que firmamentum pertinet. Ut hyacinthus igitur, quia de coelo est: purpura vero, quia minime ser- vus, tanquam factus, sed ex Deo rex, et universo- rum Dominus. Tortum porro coccinum, quia cum esset cum carne consertum, ut modo dixi, et tamen vere Dei Verbum, suum sanguinem pro nobis dedit; sanguinis quippe signum est coccinum. Cherubim autem depicta erant in pellibus; qua in re aptissime fortasse significatur, summis ima conjuncta, atque cœlestibus virtutibus terrestrem Ecclesiam esse connexam. Illud autem scitu dignum est, 93- pientissimum quoque virum Salomonem in parieti- bus templi Cherubim insculpsisse, atque ad hunc eumdem modum effectam illam esse domus descri- ptionem quæ Ezechielis voce significatur ”. Au- læorum porro tegmina sunt vela capillacia ansis et circulis constricta : operimenta præterea superjects hyacinthina pelles, et pelles arietum rubricate, quæ Christum Ecclesiæ protectorem indicant; per hyacinthum rursus, utpote qui e caelo sit, supe- risque locis; per colorem autem rubrum, ut qui in carne sit ortus; talis est enim quodammodo carnis color. PALL. Harum rerum contemplationem non ab- surde se habere censeo. CYR. Columnæ autem aulæorum in latitudine . B c quidem cubitum ac dimidium habent, in longitudine denos; earumque tum capita, tum corpora erant auro conspersa, binisque basibus, iisque argenteis innitebantur. In singulis porro columnis rursus Christus intelligitur, Ecclesiæ fulcrum, ac veritatis firmamentum, ut Paulus ait". Omnia vero ipse con- firmat et continet; nam per unum cubitum atque dimidium tum perfectus, quod ad naturam divini- tatis pertinet, tum vero minor, in mensura huna- D nitatis oblique significatur. Neque vero absurdum est, si dicamus perfectissimum quidem esse Chri- stum, ut in integro cubito, cum Deus secundum naturam sit; eumdem tamen ut in dimidio cubito ex humana natura submissiorem. Nihil est enim in re- bus ortis perfectum : porro ille Unigenitus, cum dives esset, pauper in nobis factus est, ac sese ad exinanitionem demisit ". PALL. Ita est. CYR. Non igitur æquare poterit divinitatis excel- Jentiam humana natura; id enim fieri minime potest. Itaque, ut qui nostri similis factus esset, atque Ezech. XL, 47. "I Tim. m, 13. Cor. vat,

δ' ἂν εἴη καὶ τοῦδε Χριστός, φωτὸς μὲν ὅτι διέλαμψε : δίκην, αὐταῖς δηλονότι ταῖς νοηταῖς ἀστράπτων ὡς Θεός, τοῦ ἀργύρου σημαίνοντος. Ὅτι δὲ λαμπρὸς καὶ εὐηχῆς ὁ περὶ γῆν αὐτῷ πεποίηται λόγος, τοῦτ' ἔστι, τὸ κήρυγμα τὸ εὐαγγελικόν, τοῦ περιαργύρου χαλ. και πλαγίως ἡμῖν ὑπεμφαίνοντος. Εὐηχὴς μὲν γὰρ καὶ ὁ χαλκός, λαμπρὸν δὲ δὴ λίαν καὶ διαφανές τοῦ ἀργύρου τὸ χρῆμα. Ενεστι δὲ τοῦτο τοῖς εὐαγγελι- κοῖς κηρύγμασι, και κατίδοι τις ἂν, τοῦ Σωτῆρος τὸν λόγον, ἔχοντα μὲν τῆς εἰς ἄκρον εὐσεβείας τὸ διειδές τε καὶ καθαρὸν, ὅλην δὲ ὥσπερ περιβομβοῦντα τὴν οἰκουμένην. Εἰ δὲ δή τις ἔλοιτο τοὺς ἁγίους ἀπο- στόλους καὶ εὐαγγελιστὰς ὡς ἐν τοῖς τοιοῖσδε τυχόν ἀνατυποῦσθαι στύλοις, λογιεῖται τὰ εἰκότα. Καὶ γάρ εἰσιν ἀληθῶς ὥσπερ ηργυρωμένοι, διὰ τὸ ἐν μεθέξει γενέσθαι Χριστοῦ τοῦ φωτίζοντος. Τοιγάρτοι φησί * Καὶ ἔσται ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ' ή ἡμᾶς. ο Ονομάζονται δὲ καὶ Τοῦ κόσμου φῶς,» χαλκῷ δὲ περιαργύρῳ μονονουχὶ καὶ ἐμβεβηκότες. Ερει- σμα γὰρ αὐτοῖς, ὥσπερ τῷ λαμπρῷ καὶ εὐηχεστάτω πεχρῆσθαι λόγῳ. ο Κύριος γάρ, ο φησί, ε δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῇ. » Ωραῖοι δὲ καὶ οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά, γέ- γραπται. ΠΑΛΛ. Βαθὺς μὲν ὁ λόγος, πλην, ἀληθείας ἐγγύς. Β ΚΥΡ. Συμπεπερασμένων δὴ οὖν καὶ τῶν ἐπὶ ταῖς αὐλαῖς τεθεσπισμένων, εἰς ἐλαίου τε καὶ μύ ρου καὶ μὴν καὶ θυμιαμάτων μετατρέπει κατα- σκευήν, οὕτω λέγων· ι Καὶ σύ, σύνταξον τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ· καὶ λαβέτωσάν σοι ἔλαιον ἐξ ἐλαιῶν ἄτρυ- γον, καθαρόν, κεκομμένον εἰς φῶς καῦσαι, ἵνα καίη- και λύχνος διαπαντὸς ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, ἔξωθεν τοῦ καταπετάσματος τοῦ ἐπὶ τῆς διαθήκης, καὶ καύσει αὐτὸ ὁ Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἀφ' ἑσπέ ρας ἕως πρωί, έναντίον Κυρίου, νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, παρὰ τῶν υἱῶν Ισραήλ. ο ΠΑΛΛ. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν ; ΚΥΡ. 'Αναγκαιοτάτην ἔχει τὴν δήλωσιν, καὶ σου φὸν εἶναί φημι τὸ αἴνιγμα· ἑπτὰ μὲν γὰρ λύχνοις, καιομένοις τε ἀεὶ καὶ φαίνουσιν ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ, τὸν διὰ Χριστοῦ φωτισμὸν παρεικαστέον εὖ μάλα, διαρκῶς ἔχοντα πρὸς τὸ ἐλλάμπειν δύνασθαι καὶ ἀνα καίειν, ἤτοι ἀναμεστοῦν, τῶν πιστευόντων τὸν νοῦν. Αριθμός γάρ πως ὁ εἰς ἑπτὰ τὴν τῆς τελειώσεως δήλωσιν ὑπεμφαίνει πανταχή. Ὡς ἐν γε τῷ φάναι τυ- χόν, ο Στεῖρα δὲ ἔτεκεν ἑπτά, ο τοῦτ' ἔστι, πλεῖστά τε καὶ ὅσα ἐχρῆν εἶναι πρὸς αὐτάρκειαν. Ανακαίουσι δὲ τοὺς λύχνους 'Ααρών τε καὶ οἱ λοιποί, οἱ καὶ μετ' αὐτὸν ἱερεῖς. Ασβεστος γὰρ ὥσπερ ὁ παρὰ Χριστοῦ φωτισμὸς ἐν Ἐκκλησίαις σώζεται ταῖς τῶν ἱερᾶσθαι κεκληρωκότων ἐπιεικείαις, οἱ ταῖς εἰς ὀρθότητα μυσταγωγίαις τὸν τῶν πιστευόντων καταλαμπρύνουσι νοῦν. Τουτί γάρ, οἶμαι, ἔστι τὸ ἀνακαίεσθαι τοὺς λύχνους ἀπὸ ἑσπέρας έως πρωί. Σκοτίαν δὲ οἶμαι τὴν ἐκ διαβόλου πλάνησιν, καὶ νοητὴν ὥσπερ τινὰ νύκτα κατὰ νοῦν ἀνθρώποις συμβαίνουσαν, τὰ τῶν . intr. m : DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. duisse, cum ut Deus radiis nimirum spiritualibus fulgeret. Claran vero ac resonantem in terris ejus prædicationem, id est, præconium evangelicum fuisse, as illud deargentatum oblique nobis indi- cal; nam æs quidem resonat, sed argentum clarum est ac lucidum. Inest autem utrumque in evangelico præconio: ac videre licet Salvatoris nostri prædicationem summa pietate claram ac puram esse, et per universum orbem terrarum reso- nare. Quod si quis velit sanctos apostolos et evan- gelistas, ut in ejusmodi columnis præfigurari, is non absurde cogitabit: sunt enim sane quasi deargen- tate, cum sint Christi illuminantis participes. Ita- que ait: . Et erit splendor Domini Dei nostri super nos ". . Appellantur praterea: Lux mundi ". » Quid? nonne iidem æri deargentato insistunt? nam velut firmamentum quoddam illorum est, quod splendida, resonantique prædicatione utwn- tur: Dominus enim, inquit, « dabit verbum evan- gelizantibus virtute multa '. Speciosos item esse pedes evangelizantium bona, scriptum est *. quidem significatur, luminis instar illum splen- C Psal. LXXXIX, 17. ” Matth. v, 14. • Psal. * Reg. 11, 5. D PALL. Recondita est ista quidem expositio; sed tainen ad veritatem proxime accedit. CYR. Cum igitur de aulæis præcipere desiisset, ad olei, et unguenti, et thymiamnatum compositio- nem transit, ita dicens : Et tu præcipe filiis Israel, et accipiant tibi oleum ex olivis, defæcatum, pu- rum, contusum, ad lumen, ut ardeat lucerna sem- per in tabernaculo testimonii, extra velum quod est super arcam testimonii, et accendet illam Aa- ron, et filii ejus, a vespera usque mane coram Domino, legitimum sempiternum in progenies ve- stras a filiis Israel º. PALE. Quid istud tandem est? › CYR. Necessarium sane in primis ut declaretur, et scitum esse ænigma censeo : nam septem lucernis ardentibus, ac semper in tabernaculo lucentibus, Christi illuminatio aptissime comparatur, quæ að animos fidelium illustrandos, atque accendendos, complendosque sufficit: nam septenarius numerus ubique significationem perfectionis insinuat, ut cum verbi gratia dicit : Sterilis autem peperit septem, id est, plurimos, et quot opus erat ut satis essent. Accendunt porro lucernas Aaron, et reliqui sacer-- dotes, qui ei successerunt; non enim exstinguitur illa Christi illuminatio, quæ in ecclesiis, eorum qui ad sacerdotii munus eliguntur, probitate servatur, dum rectis disciplinis animos credentium illustrant. Hoc enim, ut opinor, est a vespera usque mane ar- dere lucernas. Tenebras autem esse puto errorem, ad qucm diabolus impellit, ac spiritualem quodam- modo noctem animis hominum offusam, censeo no- fariorum hæreticorum obscuras tenebricosasque fa- LXVII, 12. * Isa. LII, 7. • Exod. xxvii, 20, 21.

δ' ἂν εἴη καὶ τοῦδε Χριστός, φωτὸς μὲν ὅτι διέλαμψε : δίκην, αὐταῖς δηλονότι ταῖς νοηταῖς ἀστράπτων ὡς Θεός, τοῦ ἀργύρου σημαίνοντος. Ὅτι δὲ λαμπρὸς καὶ εὐηχῆς ὁ περὶ γῆν αὐτῷ πεποίηται λόγος, τοῦτ' ἔστι, τὸ κήρυγμα τὸ εὐαγγελικόν, τοῦ περιαργύρου χαλ. και πλαγίως ἡμῖν ὑπεμφαίνοντος. Εὐηχὴς μὲν γὰρ καὶ ὁ χαλκός, λαμπρὸν δὲ δὴ λίαν καὶ διαφανές τοῦ ἀργύρου τὸ χρῆμα. Ενεστι δὲ τοῦτο τοῖς εὐαγγελι- κοῖς κηρύγμασι, και κατίδοι τις ἂν, τοῦ Σωτῆρος τὸν λόγον, ἔχοντα μὲν τῆς εἰς ἄκρον εὐσεβείας τὸ διειδές τε καὶ καθαρὸν, ὅλην δὲ ὥσπερ περιβομβοῦντα τὴν οἰκουμένην. Εἰ δὲ δή τις ἔλοιτο τοὺς ἁγίους ἀπο- στόλους καὶ εὐαγγελιστὰς ὡς ἐν τοῖς τοιοῖσδε τυχόν ἀνατυποῦσθαι στύλοις, λογιεῖται τὰ εἰκότα. Καὶ γάρ εἰσιν ἀληθῶς ὥσπερ ηργυρωμένοι, διὰ τὸ ἐν μεθέξει γενέσθαι Χριστοῦ τοῦ φωτίζοντος. Τοιγάρτοι φησί * Καὶ ἔσται ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ' ή ἡμᾶς. ο Ονομάζονται δὲ καὶ Τοῦ κόσμου φῶς,» χαλκῷ δὲ περιαργύρῳ μονονουχὶ καὶ ἐμβεβηκότες. Ερει- σμα γὰρ αὐτοῖς, ὥσπερ τῷ λαμπρῷ καὶ εὐηχεστάτω πεχρῆσθαι λόγῳ. ο Κύριος γάρ, ο φησί, ε δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῇ. » Ωραῖοι δὲ καὶ οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά, γέ- γραπται. ΠΑΛΛ. Βαθὺς μὲν ὁ λόγος, πλην, ἀληθείας ἐγγύς. Β ΚΥΡ. Συμπεπερασμένων δὴ οὖν καὶ τῶν ἐπὶ ταῖς αὐλαῖς τεθεσπισμένων, εἰς ἐλαίου τε καὶ μύ ρου καὶ μὴν καὶ θυμιαμάτων μετατρέπει κατα- σκευήν, οὕτω λέγων· ι Καὶ σύ, σύνταξον τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ· καὶ λαβέτωσάν σοι ἔλαιον ἐξ ἐλαιῶν ἄτρυ- γον, καθαρόν, κεκομμένον εἰς φῶς καῦσαι, ἵνα καίη- και λύχνος διαπαντὸς ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, ἔξωθεν τοῦ καταπετάσματος τοῦ ἐπὶ τῆς διαθήκης, καὶ καύσει αὐτὸ ὁ Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἀφ' ἑσπέ ρας ἕως πρωί, έναντίον Κυρίου, νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, παρὰ τῶν υἱῶν Ισραήλ. ο ΠΑΛΛ. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν ; ΚΥΡ. 'Αναγκαιοτάτην ἔχει τὴν δήλωσιν, καὶ σου φὸν εἶναί φημι τὸ αἴνιγμα· ἑπτὰ μὲν γὰρ λύχνοις, καιομένοις τε ἀεὶ καὶ φαίνουσιν ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ, τὸν διὰ Χριστοῦ φωτισμὸν παρεικαστέον εὖ μάλα, διαρκῶς ἔχοντα πρὸς τὸ ἐλλάμπειν δύνασθαι καὶ ἀνα καίειν, ἤτοι ἀναμεστοῦν, τῶν πιστευόντων τὸν νοῦν. Αριθμός γάρ πως ὁ εἰς ἑπτὰ τὴν τῆς τελειώσεως δήλωσιν ὑπεμφαίνει πανταχή. Ὡς ἐν γε τῷ φάναι τυ- χόν, ο Στεῖρα δὲ ἔτεκεν ἑπτά, ο τοῦτ' ἔστι, πλεῖστά τε καὶ ὅσα ἐχρῆν εἶναι πρὸς αὐτάρκειαν. Ανακαίουσι δὲ τοὺς λύχνους 'Ααρών τε καὶ οἱ λοιποί, οἱ καὶ μετ' αὐτὸν ἱερεῖς. Ασβεστος γὰρ ὥσπερ ὁ παρὰ Χριστοῦ φωτισμὸς ἐν Ἐκκλησίαις σώζεται ταῖς τῶν ἱερᾶσθαι κεκληρωκότων ἐπιεικείαις, οἱ ταῖς εἰς ὀρθότητα μυσταγωγίαις τὸν τῶν πιστευόντων καταλαμπρύνουσι νοῦν. Τουτί γάρ, οἶμαι, ἔστι τὸ ἀνακαίεσθαι τοὺς λύχνους ἀπὸ ἑσπέρας έως πρωί. Σκοτίαν δὲ οἶμαι τὴν ἐκ διαβόλου πλάνησιν, καὶ νοητὴν ὥσπερ τινὰ νύκτα κατὰ νοῦν ἀνθρώποις συμβαίνουσαν, τὰ τῶν . intr. m : DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. IX. duisse, cum ut Deus radiis nimirum spiritualibus fulgeret. Claran vero ac resonantem in terris ejus prædicationem, id est, præconium evangelicum fuisse, as illud deargentatum oblique nobis indi- cal; nam æs quidem resonat, sed argentum clarum est ac lucidum. Inest autem utrumque in evangelico præconio: ac videre licet Salvatoris nostri prædicationem summa pietate claram ac puram esse, et per universum orbem terrarum reso- nare. Quod si quis velit sanctos apostolos et evan- gelistas, ut in ejusmodi columnis præfigurari, is non absurde cogitabit: sunt enim sane quasi deargen- tate, cum sint Christi illuminantis participes. Ita- que ait: . Et erit splendor Domini Dei nostri super nos ". . Appellantur praterea: Lux mundi ". » Quid? nonne iidem æri deargentato insistunt? nam velut firmamentum quoddam illorum est, quod splendida, resonantique prædicatione utwn- tur: Dominus enim, inquit, « dabit verbum evan- gelizantibus virtute multa '. Speciosos item esse pedes evangelizantium bona, scriptum est *. quidem significatur, luminis instar illum splen- C Psal. LXXXIX, 17. ” Matth. v, 14. • Psal. * Reg. 11, 5. D PALL. Recondita est ista quidem expositio; sed tainen ad veritatem proxime accedit. CYR. Cum igitur de aulæis præcipere desiisset, ad olei, et unguenti, et thymiamnatum compositio- nem transit, ita dicens : Et tu præcipe filiis Israel, et accipiant tibi oleum ex olivis, defæcatum, pu- rum, contusum, ad lumen, ut ardeat lucerna sem- per in tabernaculo testimonii, extra velum quod est super arcam testimonii, et accendet illam Aa- ron, et filii ejus, a vespera usque mane coram Domino, legitimum sempiternum in progenies ve- stras a filiis Israel º. PALE. Quid istud tandem est? › CYR. Necessarium sane in primis ut declaretur, et scitum esse ænigma censeo : nam septem lucernis ardentibus, ac semper in tabernaculo lucentibus, Christi illuminatio aptissime comparatur, quæ að animos fidelium illustrandos, atque accendendos, complendosque sufficit: nam septenarius numerus ubique significationem perfectionis insinuat, ut cum verbi gratia dicit : Sterilis autem peperit septem, id est, plurimos, et quot opus erat ut satis essent. Accendunt porro lucernas Aaron, et reliqui sacer-- dotes, qui ei successerunt; non enim exstinguitur illa Christi illuminatio, quæ in ecclesiis, eorum qui ad sacerdotii munus eliguntur, probitate servatur, dum rectis disciplinis animos credentium illustrant. Hoc enim, ut opinor, est a vespera usque mane ar- dere lucernas. Tenebras autem esse puto errorem, ad qucm diabolus impellit, ac spiritualem quodam- modo noctem animis hominum offusam, censeo no- fariorum hæreticorum obscuras tenebricosasque fa- LXVII, 12. * Isa. LII, 7. • Exod. xxvii, 20, 21.

Α δὲ αὗται), πρὸς τὸ εἰκοσαπηχύ[ν] που διατετών(ν) σται μέτρον. Διὰ τοῦτό φησι· Καὶ ἐπεδιπλώσεις τὴν δέῤῥιν τὴν ἔκτην κατὰ πρόσωπον τῆς σκηνής, ἵνα διαλυμαίνοιτο. Ἐν ταύτῃ δὴ οὖν τῇ μεταξὺ τῶν 5- μὴ τὸ περιττῶς ἐκτεταμένον τῷ τῆς αὐλῆς κάλλει λων καὶ ὡς ἐνδεκάτῃ τὰ ἱερά τε καὶ θεῖα τετάχατο σκεύη, διαμορφοῦντα ποικίλως ἔν γε δὴ σφίσιν αὐτ τοῖς τὸν Ἐμμανουήλ· τάχα που τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τόδε κατασημαίνοντος, ὡς ἐν τελευταίοις τοῦ αἰῶνας καιροῖς, καὶ ὡς ἐν ὥρᾳ τῇ ἐνδεκάτῃ τυχὸν ἀναφαί- νεται Χριστός, καὶ ἡ Χριστὸν ἔχουσα σκηνή, τούς ἔστιν, ἡ Ἐκκλησία. ΠΑΛΛ. Οὐδὲν, ὡς ἔοικεν, ἀπεικὸς ἐννοεῖν εὖ ἔχειν καὶ τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον. ΚΥΡ. Μετὰ δέ γε τοὺς ἐπὶ τῇ σκηνῇ λόγους τε καὶ τύπους, « Καὶ ποιήσεις, φησίν, αὐλὴν τῇ σκηνή, εἰς τὸ κλίτος τὸ πρὸς λίβα, καὶ ἱστία τῆς αὐτῆς ἐκ βύσσου κεκλωσμένης· μῆκος ἑκατὸν πήχεων τῷ ἐνὶ κλίτει· καὶ οἱ στύλοι αὐτῶν εἴκοσι, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν εἴκοσι χαλκαῖ· καὶ οἱ κρίκοι αὐτῶν, καὶ αἱ ψαλίδες ἀργυραί. Οὕτως τῷ κλίτει τῷ πρὸς ἐπ ηλιώτην ἱστία ἑκατὸν πήχεων μῆκος· καὶ οἱ στύλοι αὐτῶν εἴκοσι, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν εἴκοσι χαλκαί καὶ οἱ κρίκοι καὶ αἱ ψαλίδες τῶν στύλων, καὶ οἱ βάσεις αὐτῶν περιηργυρωμέναι ἀργυρίῳ. Τὸ δὲ εἶ πήχεων, στύλοι αὐτῶν δέκα, καὶ βάσεις αὐτῶν δέκα. ο ρος τῆς αὐλῆς τὸ κατὰ θάλασσαν, ιστία πεντήκοντα αὐλαὶ, καὶ εἰς τρίτην διήκουσαι δεκάδα πήχεων. Εν "Αθρει δὴ οὖν, ὅτι στεναὶ μὲν αἱ πρῶται γεγόνασιν ρος μὲν γὰρ αὐταῖς τέσσαρες, μήκος δὲ ὀκτὼ καὶ εἴκοσι· αἱ δὲ μετ' ἐκείνας, εὐρεῖαί τε οὕτω καὶ με κραί· ἑκατὸν γαρ' ἐφ' ἑκατὸν, καὶ πεντήκοντα ἐπὶ ἑσπέραν τε καὶ λίβα. πεντήκοντα, τρέχουσαί τε ἡ μὲν εἰς ἡῶ, ἡ δὲ εἰς ΠΑΛΛ. Εἶτα τί τὸ αἴνιγμα ; • ΚΥΡ. Οὐχὶ δὴ τοῦτό ἐστιν ἐναργῶς, τὸ πάλαι επηγγελμένον διὰ φωνῆς Ἡσαΐου πρὸς τὴν ἐν ἰσχὺ τοις καιροῖς ἀναδεδειγμένην Εκκλησίαν Πλάτωνα τὸν τόπον τῆς σκηνῆς σου, καὶ τὰς δέῤῥεις τῶν απ λαιῶν σου. Πῆξον, μὴ φείσῃ ἔτι εἰς τὰ δεξιὰ, καὶ εἰς Εκκλησία Χριστοῦ, λοιπὸν εἰς ἡῶ τε καὶ δύσιν, καὶ τὰ ἀριστερὰ ἐκπέτασον. » Στενουμένη γὰρ ἐναρχες βοῤῥᾶν τε καὶ νότον ἐξευρύνεται, καὶ διὰ παντὸς ἥκει τόπου. ΠΑΛΛ. ᾿Αληθές. στύλους τῶν δέκα αὐλαιῶν, καὶ τῆς ἀνὰ μέσον, χρ ΚΥΡ. Επιτήρει δὲ ὅτι τοὺς μὲν ἄλλους ἅπαντας σῷ μὲν ἔφη διαπάττεσθαι δεῖν, βάσεσί γε μήν ἐπ ερηρεῖσθαι διπλαῖς, ἀργύρου πεποιημέναις. Καὶ τῆς ὁ τοῦδε λόγος, εἴρηται, καθάπερ ἐγώμαι· τῶν δὲ μπο κρῶν καὶ πλατειῶν αὐλαιῶν τοὺς στύλους, ἑτέρο διαποικίλλει λόγῳ. Αργύρῳ μὲν ἐκ κεφαλῆς εἰς πό δας καταγλαΐζεσθαι δεῖν εὖ μάλα φησὶ, βάσεσι δὲ απ ἐπερηρεῖσθαι χαλκαῖς καὶ περιαργύρεις. Τύπος S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quæ singula quaternos cubitos habebant, ad vi- cenum cubitorum spatium protendebatur. Hanc ob causam inquit: Et duplicabis velum sextum ante faciem tabernaculi: ne, quod protensum redundabat, tabernaculi pulchritudini officeret. In hoc igitur, quod cateris medium interjectum erat, et tanquam undecimum, sacra illa divina- que vasa collocata erant, quæ in se ipsis vario modo illum Emmanuel figurabant : ac fortassis ille numerus hoc quoque significabat, in extremis sreuli temporibus, et undecima ferme hora, Chri- stum et illud tabernaculum, quod Christum conti- nebat, id est Ecclesiam, apparuisse. PALL. Nihil absurdi est, ut videtur, existimare hujus quoque rei rationem apte redditam esse. CYR. Postquam igitur verba de tabernaculo fe- B cit, ac fguras praebuit : « Ellacies, » inquit, « atrium tabernaculo in latere, quod respicit ad austrum, et tentoria atrii ex bysso torta: longitudo centum cubitorum erit uni lateri, et columnæ eorum vi- ginti, et bases earum viginti æneæ, et circuli ea- rum, et arcus earum argentei. Sic etiam in latere quod est ad aquilonem, tentoria longitudine cen- tum cubitorum, et columnæ eorum viginti, et ba- ses earum viginti æneæ, et circuli earum, et arcus columnarum, et bases earum inargentatæ argento. Latitudo autem atrii, quæ vergit ad mare, tentoria quinquaginta cubitorum, columnæ eorum decem, et bases earum decem ". • Animadvertere igitur an- gusta quidem priora illa aulæa fuisse, et quæ ad tres cubitorum decadas pervenirent: latitudine namque quatuor cubitorum erant, longitudine octo et viginti; quæ vero post illa sequuntur, lata adeo ac longa ; centum enim per centum habebant, et quinquaginta, per quinquaginta, pertinebantque hoc quidem ad ortum, illud vero ad occasum et austrum. c C PALL. Quidnam tandem hoc ænigma significat ? CYR. An non hoc illud est plane quod olim Isaiæ vocem Ecclesiæ in extremis temporibus de- per clarata promissum est: Dilata locum tabernaculi tui, et vela aulæorum tuorum; fige, ne parcas, ad- huc in dextram et sinistram extende "; » angusta enim erat initio Christi Ecclesia, postea ad ortum, et occasum, et septentrionem, et austrum dilata- D tur, et ad omnem locum pervenit. PALL. Vera dicis. CYR. Animadverte autem alias omnes columnas decem aulmorum, et illius intermedii auro contegi jussisse, sed basibus duplicibus inniti ex argento factis. Atque hujus rei quoque ratio jam reddita est, ut opinor; cæterum longorum latorumque aulæorum columnas alia ratione exornari jubet; nam a capite ad pedes ornari argento præcipit; sed basibus niti æneis ac deargentatis : id quoque non absurde Christi figuram gerit; atque argento Exod. xxvit, 9-12. * Isa. Liv, 2.

Α δὲ αὗται), πρὸς τὸ εἰκοσαπηχύ[ν] που διατετών(ν) σται μέτρον. Διὰ τοῦτό φησι· Καὶ ἐπεδιπλώσεις τὴν δέῤῥιν τὴν ἔκτην κατὰ πρόσωπον τῆς σκηνής, ἵνα διαλυμαίνοιτο. Ἐν ταύτῃ δὴ οὖν τῇ μεταξὺ τῶν 5- μὴ τὸ περιττῶς ἐκτεταμένον τῷ τῆς αὐλῆς κάλλει λων καὶ ὡς ἐνδεκάτῃ τὰ ἱερά τε καὶ θεῖα τετάχατο σκεύη, διαμορφοῦντα ποικίλως ἔν γε δὴ σφίσιν αὐτ τοῖς τὸν Ἐμμανουήλ· τάχα που τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τόδε κατασημαίνοντος, ὡς ἐν τελευταίοις τοῦ αἰῶνας καιροῖς, καὶ ὡς ἐν ὥρᾳ τῇ ἐνδεκάτῃ τυχὸν ἀναφαί- νεται Χριστός, καὶ ἡ Χριστὸν ἔχουσα σκηνή, τούς ἔστιν, ἡ Ἐκκλησία. ΠΑΛΛ. Οὐδὲν, ὡς ἔοικεν, ἀπεικὸς ἐννοεῖν εὖ ἔχειν καὶ τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον. ΚΥΡ. Μετὰ δέ γε τοὺς ἐπὶ τῇ σκηνῇ λόγους τε καὶ τύπους, « Καὶ ποιήσεις, φησίν, αὐλὴν τῇ σκηνή, εἰς τὸ κλίτος τὸ πρὸς λίβα, καὶ ἱστία τῆς αὐτῆς ἐκ βύσσου κεκλωσμένης· μῆκος ἑκατὸν πήχεων τῷ ἐνὶ κλίτει· καὶ οἱ στύλοι αὐτῶν εἴκοσι, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν εἴκοσι χαλκαῖ· καὶ οἱ κρίκοι αὐτῶν, καὶ αἱ ψαλίδες ἀργυραί. Οὕτως τῷ κλίτει τῷ πρὸς ἐπ ηλιώτην ἱστία ἑκατὸν πήχεων μῆκος· καὶ οἱ στύλοι αὐτῶν εἴκοσι, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν εἴκοσι χαλκαί καὶ οἱ κρίκοι καὶ αἱ ψαλίδες τῶν στύλων, καὶ οἱ βάσεις αὐτῶν περιηργυρωμέναι ἀργυρίῳ. Τὸ δὲ εἶ πήχεων, στύλοι αὐτῶν δέκα, καὶ βάσεις αὐτῶν δέκα. ο ρος τῆς αὐλῆς τὸ κατὰ θάλασσαν, ιστία πεντήκοντα αὐλαὶ, καὶ εἰς τρίτην διήκουσαι δεκάδα πήχεων. Εν "Αθρει δὴ οὖν, ὅτι στεναὶ μὲν αἱ πρῶται γεγόνασιν ρος μὲν γὰρ αὐταῖς τέσσαρες, μήκος δὲ ὀκτὼ καὶ εἴκοσι· αἱ δὲ μετ' ἐκείνας, εὐρεῖαί τε οὕτω καὶ με κραί· ἑκατὸν γαρ' ἐφ' ἑκατὸν, καὶ πεντήκοντα ἐπὶ ἑσπέραν τε καὶ λίβα. πεντήκοντα, τρέχουσαί τε ἡ μὲν εἰς ἡῶ, ἡ δὲ εἰς ΠΑΛΛ. Εἶτα τί τὸ αἴνιγμα ; • ΚΥΡ. Οὐχὶ δὴ τοῦτό ἐστιν ἐναργῶς, τὸ πάλαι επηγγελμένον διὰ φωνῆς Ἡσαΐου πρὸς τὴν ἐν ἰσχὺ τοις καιροῖς ἀναδεδειγμένην Εκκλησίαν Πλάτωνα τὸν τόπον τῆς σκηνῆς σου, καὶ τὰς δέῤῥεις τῶν απ λαιῶν σου. Πῆξον, μὴ φείσῃ ἔτι εἰς τὰ δεξιὰ, καὶ εἰς Εκκλησία Χριστοῦ, λοιπὸν εἰς ἡῶ τε καὶ δύσιν, καὶ τὰ ἀριστερὰ ἐκπέτασον. » Στενουμένη γὰρ ἐναρχες βοῤῥᾶν τε καὶ νότον ἐξευρύνεται, καὶ διὰ παντὸς ἥκει τόπου. ΠΑΛΛ. ᾿Αληθές. στύλους τῶν δέκα αὐλαιῶν, καὶ τῆς ἀνὰ μέσον, χρ ΚΥΡ. Επιτήρει δὲ ὅτι τοὺς μὲν ἄλλους ἅπαντας σῷ μὲν ἔφη διαπάττεσθαι δεῖν, βάσεσί γε μήν ἐπ ερηρεῖσθαι διπλαῖς, ἀργύρου πεποιημέναις. Καὶ τῆς ὁ τοῦδε λόγος, εἴρηται, καθάπερ ἐγώμαι· τῶν δὲ μπο κρῶν καὶ πλατειῶν αὐλαιῶν τοὺς στύλους, ἑτέρο διαποικίλλει λόγῳ. Αργύρῳ μὲν ἐκ κεφαλῆς εἰς πό δας καταγλαΐζεσθαι δεῖν εὖ μάλα φησὶ, βάσεσι δὲ απ ἐπερηρεῖσθαι χαλκαῖς καὶ περιαργύρεις. Τύπος S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quæ singula quaternos cubitos habebant, ad vi- cenum cubitorum spatium protendebatur. Hanc ob causam inquit: Et duplicabis velum sextum ante faciem tabernaculi: ne, quod protensum redundabat, tabernaculi pulchritudini officeret. In hoc igitur, quod cateris medium interjectum erat, et tanquam undecimum, sacra illa divina- que vasa collocata erant, quæ in se ipsis vario modo illum Emmanuel figurabant : ac fortassis ille numerus hoc quoque significabat, in extremis sreuli temporibus, et undecima ferme hora, Chri- stum et illud tabernaculum, quod Christum conti- nebat, id est Ecclesiam, apparuisse. PALL. Nihil absurdi est, ut videtur, existimare hujus quoque rei rationem apte redditam esse. CYR. Postquam igitur verba de tabernaculo fe- B cit, ac fguras praebuit : « Ellacies, » inquit, « atrium tabernaculo in latere, quod respicit ad austrum, et tentoria atrii ex bysso torta: longitudo centum cubitorum erit uni lateri, et columnæ eorum vi- ginti, et bases earum viginti æneæ, et circuli ea- rum, et arcus earum argentei. Sic etiam in latere quod est ad aquilonem, tentoria longitudine cen- tum cubitorum, et columnæ eorum viginti, et ba- ses earum viginti æneæ, et circuli earum, et arcus columnarum, et bases earum inargentatæ argento. Latitudo autem atrii, quæ vergit ad mare, tentoria quinquaginta cubitorum, columnæ eorum decem, et bases earum decem ". • Animadvertere igitur an- gusta quidem priora illa aulæa fuisse, et quæ ad tres cubitorum decadas pervenirent: latitudine namque quatuor cubitorum erant, longitudine octo et viginti; quæ vero post illa sequuntur, lata adeo ac longa ; centum enim per centum habebant, et quinquaginta, per quinquaginta, pertinebantque hoc quidem ad ortum, illud vero ad occasum et austrum. c C PALL. Quidnam tandem hoc ænigma significat ? CYR. An non hoc illud est plane quod olim Isaiæ vocem Ecclesiæ in extremis temporibus de- per clarata promissum est: Dilata locum tabernaculi tui, et vela aulæorum tuorum; fige, ne parcas, ad- huc in dextram et sinistram extende "; » angusta enim erat initio Christi Ecclesia, postea ad ortum, et occasum, et septentrionem, et austrum dilata- D tur, et ad omnem locum pervenit. PALL. Vera dicis. CYR. Animadverte autem alias omnes columnas decem aulmorum, et illius intermedii auro contegi jussisse, sed basibus duplicibus inniti ex argento factis. Atque hujus rei quoque ratio jam reddita est, ut opinor; cæterum longorum latorumque aulæorum columnas alia ratione exornari jubet; nam a capite ad pedes ornari argento præcipit; sed basibus niti æneis ac deargentatis : id quoque non absurde Christi figuram gerit; atque argento Exod. xxvit, 9-12. * Isa. Liv, 2.

Α δὲ αὗται), πρὸς τὸ εἰκοσαπηχύ[ν] που διατετών(ν) σται μέτρον. Διὰ τοῦτό φησι· Καὶ ἐπεδιπλώσεις τὴν δέῤῥιν τὴν ἔκτην κατὰ πρόσωπον τῆς σκηνής, ἵνα διαλυμαίνοιτο. Ἐν ταύτῃ δὴ οὖν τῇ μεταξὺ τῶν 5- μὴ τὸ περιττῶς ἐκτεταμένον τῷ τῆς αὐλῆς κάλλει λων καὶ ὡς ἐνδεκάτῃ τὰ ἱερά τε καὶ θεῖα τετάχατο σκεύη, διαμορφοῦντα ποικίλως ἔν γε δὴ σφίσιν αὐτ τοῖς τὸν Ἐμμανουήλ· τάχα που τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τόδε κατασημαίνοντος, ὡς ἐν τελευταίοις τοῦ αἰῶνας καιροῖς, καὶ ὡς ἐν ὥρᾳ τῇ ἐνδεκάτῃ τυχὸν ἀναφαί- νεται Χριστός, καὶ ἡ Χριστὸν ἔχουσα σκηνή, τούς ἔστιν, ἡ Ἐκκλησία. ΠΑΛΛ. Οὐδὲν, ὡς ἔοικεν, ἀπεικὸς ἐννοεῖν εὖ ἔχειν καὶ τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον. ΚΥΡ. Μετὰ δέ γε τοὺς ἐπὶ τῇ σκηνῇ λόγους τε καὶ τύπους, « Καὶ ποιήσεις, φησίν, αὐλὴν τῇ σκηνή, εἰς τὸ κλίτος τὸ πρὸς λίβα, καὶ ἱστία τῆς αὐτῆς ἐκ βύσσου κεκλωσμένης· μῆκος ἑκατὸν πήχεων τῷ ἐνὶ κλίτει· καὶ οἱ στύλοι αὐτῶν εἴκοσι, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν εἴκοσι χαλκαῖ· καὶ οἱ κρίκοι αὐτῶν, καὶ αἱ ψαλίδες ἀργυραί. Οὕτως τῷ κλίτει τῷ πρὸς ἐπ ηλιώτην ἱστία ἑκατὸν πήχεων μῆκος· καὶ οἱ στύλοι αὐτῶν εἴκοσι, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν εἴκοσι χαλκαί καὶ οἱ κρίκοι καὶ αἱ ψαλίδες τῶν στύλων, καὶ οἱ βάσεις αὐτῶν περιηργυρωμέναι ἀργυρίῳ. Τὸ δὲ εἶ πήχεων, στύλοι αὐτῶν δέκα, καὶ βάσεις αὐτῶν δέκα. ο ρος τῆς αὐλῆς τὸ κατὰ θάλασσαν, ιστία πεντήκοντα αὐλαὶ, καὶ εἰς τρίτην διήκουσαι δεκάδα πήχεων. Εν "Αθρει δὴ οὖν, ὅτι στεναὶ μὲν αἱ πρῶται γεγόνασιν ρος μὲν γὰρ αὐταῖς τέσσαρες, μήκος δὲ ὀκτὼ καὶ εἴκοσι· αἱ δὲ μετ' ἐκείνας, εὐρεῖαί τε οὕτω καὶ με κραί· ἑκατὸν γαρ' ἐφ' ἑκατὸν, καὶ πεντήκοντα ἐπὶ ἑσπέραν τε καὶ λίβα. πεντήκοντα, τρέχουσαί τε ἡ μὲν εἰς ἡῶ, ἡ δὲ εἰς ΠΑΛΛ. Εἶτα τί τὸ αἴνιγμα ; • ΚΥΡ. Οὐχὶ δὴ τοῦτό ἐστιν ἐναργῶς, τὸ πάλαι επηγγελμένον διὰ φωνῆς Ἡσαΐου πρὸς τὴν ἐν ἰσχὺ τοις καιροῖς ἀναδεδειγμένην Εκκλησίαν Πλάτωνα τὸν τόπον τῆς σκηνῆς σου, καὶ τὰς δέῤῥεις τῶν απ λαιῶν σου. Πῆξον, μὴ φείσῃ ἔτι εἰς τὰ δεξιὰ, καὶ εἰς Εκκλησία Χριστοῦ, λοιπὸν εἰς ἡῶ τε καὶ δύσιν, καὶ τὰ ἀριστερὰ ἐκπέτασον. » Στενουμένη γὰρ ἐναρχες βοῤῥᾶν τε καὶ νότον ἐξευρύνεται, καὶ διὰ παντὸς ἥκει τόπου. ΠΑΛΛ. ᾿Αληθές. στύλους τῶν δέκα αὐλαιῶν, καὶ τῆς ἀνὰ μέσον, χρ ΚΥΡ. Επιτήρει δὲ ὅτι τοὺς μὲν ἄλλους ἅπαντας σῷ μὲν ἔφη διαπάττεσθαι δεῖν, βάσεσί γε μήν ἐπ ερηρεῖσθαι διπλαῖς, ἀργύρου πεποιημέναις. Καὶ τῆς ὁ τοῦδε λόγος, εἴρηται, καθάπερ ἐγώμαι· τῶν δὲ μπο κρῶν καὶ πλατειῶν αὐλαιῶν τοὺς στύλους, ἑτέρο διαποικίλλει λόγῳ. Αργύρῳ μὲν ἐκ κεφαλῆς εἰς πό δας καταγλαΐζεσθαι δεῖν εὖ μάλα φησὶ, βάσεσι δὲ απ ἐπερηρεῖσθαι χαλκαῖς καὶ περιαργύρεις. Τύπος S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quæ singula quaternos cubitos habebant, ad vi- cenum cubitorum spatium protendebatur. Hanc ob causam inquit: Et duplicabis velum sextum ante faciem tabernaculi: ne, quod protensum redundabat, tabernaculi pulchritudini officeret. In hoc igitur, quod cateris medium interjectum erat, et tanquam undecimum, sacra illa divina- que vasa collocata erant, quæ in se ipsis vario modo illum Emmanuel figurabant : ac fortassis ille numerus hoc quoque significabat, in extremis sreuli temporibus, et undecima ferme hora, Chri- stum et illud tabernaculum, quod Christum conti- nebat, id est Ecclesiam, apparuisse. PALL. Nihil absurdi est, ut videtur, existimare hujus quoque rei rationem apte redditam esse. CYR. Postquam igitur verba de tabernaculo fe- B cit, ac fguras praebuit : « Ellacies, » inquit, « atrium tabernaculo in latere, quod respicit ad austrum, et tentoria atrii ex bysso torta: longitudo centum cubitorum erit uni lateri, et columnæ eorum vi- ginti, et bases earum viginti æneæ, et circuli ea- rum, et arcus earum argentei. Sic etiam in latere quod est ad aquilonem, tentoria longitudine cen- tum cubitorum, et columnæ eorum viginti, et ba- ses earum viginti æneæ, et circuli earum, et arcus columnarum, et bases earum inargentatæ argento. Latitudo autem atrii, quæ vergit ad mare, tentoria quinquaginta cubitorum, columnæ eorum decem, et bases earum decem ". • Animadvertere igitur an- gusta quidem priora illa aulæa fuisse, et quæ ad tres cubitorum decadas pervenirent: latitudine namque quatuor cubitorum erant, longitudine octo et viginti; quæ vero post illa sequuntur, lata adeo ac longa ; centum enim per centum habebant, et quinquaginta, per quinquaginta, pertinebantque hoc quidem ad ortum, illud vero ad occasum et austrum. c C PALL. Quidnam tandem hoc ænigma significat ? CYR. An non hoc illud est plane quod olim Isaiæ vocem Ecclesiæ in extremis temporibus de- per clarata promissum est: Dilata locum tabernaculi tui, et vela aulæorum tuorum; fige, ne parcas, ad- huc in dextram et sinistram extende "; » angusta enim erat initio Christi Ecclesia, postea ad ortum, et occasum, et septentrionem, et austrum dilata- D tur, et ad omnem locum pervenit. PALL. Vera dicis. CYR. Animadverte autem alias omnes columnas decem aulmorum, et illius intermedii auro contegi jussisse, sed basibus duplicibus inniti ex argento factis. Atque hujus rei quoque ratio jam reddita est, ut opinor; cæterum longorum latorumque aulæorum columnas alia ratione exornari jubet; nam a capite ad pedes ornari argento præcipit; sed basibus niti æneis ac deargentatis : id quoque non absurde Christi figuram gerit; atque argento Exod. xxvit, 9-12. * Isa. Liv, 2.

Χ. λῆς Ἰούδα, καὶ ἐνέπλησα αὐτὸν Πνεῦμα θεῖον σοφίας Α καὶ συνέσεως καὶ ἐπιστήμης. Καὶ ἐν παντὶ ἔργῳ διανοεῖσθαι τὸ χρυσίον, καὶ τὸ ἀργύριον, καὶ τὸν χαλ- κὸν, καὶ τὴν ὑάκινθον, καὶ τὴν πορφύραν, καὶ τὸ κόκκινον τὸ νηστὸν, καὶ τὴν βύσσον τὴν κεκλωσμένην, καὶ τὰ λιθουργικά, καὶ εἰς τὰ ἔργα τὰ τεκτονικὰ τῶν ξύλων ἐργάζεσθαι κατὰ πάντα τὰ ἔργα. Καὶ ἐγὼ δέ- δωκα αὐτὸν, καὶ τὸν Ἐλιὰς τοῦ ᾿Αχισαμά, ἐκ φυλῆς Δάν, καὶ παντὶ συνετῷ καρδίᾳ δέδωκα σύνεσιν, καὶ ποιήσουσιν πάντα όσα συνέταξα. ο Αθρει δὴ οὖν ὅπως καθηγεῖται μὲν τῶν τεχνουργημάτων ὁ Βεσε- λεήλ, Ελιὰς δὲ ἐργάζεται. ΠΑΛΛ. Τί οὖν τοῦτό γε ; ΚΥΡ. Πεύσῃ δὴ οὖν· Ἰούδας τε καὶ Δὰν, ἄμφω μὲν ἐξ Ἰακώβ, ἀλλ' ὁ μὲν ἐξ ἐλευθέρας τῆς Λείας, ὁ δὲ ἐκ θεραπαίνης τῆς Βάλης. Τύπος οὖν ἄρα καὶ Β ἐναργής ὁ Βεσελεήλ τοῦ πεφηνότος ἡμῖν ἐκ φυλῆς Ἰούδα τὸ κατὰ σάρκα Χριστοῦ, καὶ ἐκ φύσεως άλη- Οῶς τῆς ἐλευθέρας, δῆλον δὲ ὅτι τῆς θείας καὶ ὑπερ- τάτης. Ἐμφήνειε δ' ἂν εὖ μάλα καὶ Ἐλιὰ τοὺς, ὡς ἐκ δούλης τῆς Ἱερουσαλήμ, Χριστῷ συνεργασαμέ- νους ἀποστόλους καὶ εὐαγγελιστάς· Θεοῦ γὰρ γεγό νασι συνεργοὶ τὰ εἰς σύστασιν τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν μονονουχί πονοῦντι καὶ τεχνωμένῳ. Συνεκόμιζον δὲ τὰ ἐξ οἰκείας σπουδῆς καὶ ἐπιεικείας εἰς τὰ τῆς σκηνής ἔργα πάντες οἱ συνετοὶ τῇ καρδίᾳ, τῶν κατὰ καιροὺς διδασκάλων ἀποπληροῦντες εἰκόνας, οἷς ἐν σπουδῇ καὶ φροντίδι τὸ ἐργάζεσθαι τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅσαπερ ἂν τελοίη πρὸς ὄνησιν τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΔΕΚΑΤΟΣ Περὶ τῶν αὐτῶν ἔτι, καὶ περὶ τῶν ἐν ἁγίᾳ σκηνῇ. Αρά σοι σαφής, ὦ Παλλάδιο, καὶ ἀποχρῶν ὁ λόγος, ὃν ἐπὶ τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ καὶ τῶν ἐν αὐτῇ πεποιήμεθα ; DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. et scientiæ, ad excogitandum in omni opere, et fa- brefaciendum et operandum aurum, et argentum, et æs, et hyacinthum, et purpuram, et coccinum netum, et byssum tortam, et ad lapides elaboran- dos, et ad lignorum opera fabrilia, ad operandum juxta omnia opera. Et ego dedi ipsum, et Eliab fi- lium Achisama, ex tribu Dan; et omni qui sapiens est corde, dedi sapientiam ; et facient omnia qua- cunque præcepi "., Animadverte igitur præesse quidem opificiis Beseleel, Eliab vero opera efficere. pleri eum Spiritu divino, sapientia, et intelligentia, PALL. Quid vero istud est ? CYR. Audies jam : Judas et Dan ambo quidem ex genere Jacob fuere; sed ille quidem ex Lia li- bera susceptus, hic ex ancilla Bala. Beseleel igitur Exod. xxx1, 1-6. figura est evidens Christi, qui secundum carnen ex tribu Juda exstitit, atque ex natura vere libera, nimirum divina illa atque suprema. Eliab quoque illorum figuram optime præ se fert, qui ex Jerusa- lem ancilla nati, Christo cooperati sunt, apostolos dico et evangelistas; Dei enim cooperatores fuc- runt, in constituendis Ecclesiis propemodum labo- rantis atque operam dantis. Conferebant etiam ex studio ac probitate operas ad tabernaculum confi- ciendum omnes, qui erant sapientes corde, doctorum imaginem tenentes, qui suo quisque tem- pore futuri erant, quique ad Dei opera, et quæ- cunque ad utilitatem Christi Ecclesiæ pertinent. efficienda omni studio curaque incumbunt. DE ADORATIONE ET CULTU IN CULTU IN SPIRITU ÉT VERITATE LIBER DECIMUS. C PATROL. GR. LXVIII. De iis iterum quæ erant in tabernaculo. Num igitur perspicua tibi, Palladi, ac satis plena videtur oratio, quam de tabernaculo, et iis quæ in illo erant, habuimus?

Χ. λῆς Ἰούδα, καὶ ἐνέπλησα αὐτὸν Πνεῦμα θεῖον σοφίας Α καὶ συνέσεως καὶ ἐπιστήμης. Καὶ ἐν παντὶ ἔργῳ διανοεῖσθαι τὸ χρυσίον, καὶ τὸ ἀργύριον, καὶ τὸν χαλ- κὸν, καὶ τὴν ὑάκινθον, καὶ τὴν πορφύραν, καὶ τὸ κόκκινον τὸ νηστὸν, καὶ τὴν βύσσον τὴν κεκλωσμένην, καὶ τὰ λιθουργικά, καὶ εἰς τὰ ἔργα τὰ τεκτονικὰ τῶν ξύλων ἐργάζεσθαι κατὰ πάντα τὰ ἔργα. Καὶ ἐγὼ δέ- δωκα αὐτὸν, καὶ τὸν Ἐλιὰς τοῦ ᾿Αχισαμά, ἐκ φυλῆς Δάν, καὶ παντὶ συνετῷ καρδίᾳ δέδωκα σύνεσιν, καὶ ποιήσουσιν πάντα όσα συνέταξα. ο Αθρει δὴ οὖν ὅπως καθηγεῖται μὲν τῶν τεχνουργημάτων ὁ Βεσε- λεήλ, Ελιὰς δὲ ἐργάζεται. ΠΑΛΛ. Τί οὖν τοῦτό γε ; ΚΥΡ. Πεύσῃ δὴ οὖν· Ἰούδας τε καὶ Δὰν, ἄμφω μὲν ἐξ Ἰακώβ, ἀλλ' ὁ μὲν ἐξ ἐλευθέρας τῆς Λείας, ὁ δὲ ἐκ θεραπαίνης τῆς Βάλης. Τύπος οὖν ἄρα καὶ Β ἐναργής ὁ Βεσελεήλ τοῦ πεφηνότος ἡμῖν ἐκ φυλῆς Ἰούδα τὸ κατὰ σάρκα Χριστοῦ, καὶ ἐκ φύσεως άλη- Οῶς τῆς ἐλευθέρας, δῆλον δὲ ὅτι τῆς θείας καὶ ὑπερ- τάτης. Ἐμφήνειε δ' ἂν εὖ μάλα καὶ Ἐλιὰ τοὺς, ὡς ἐκ δούλης τῆς Ἱερουσαλήμ, Χριστῷ συνεργασαμέ- νους ἀποστόλους καὶ εὐαγγελιστάς· Θεοῦ γὰρ γεγό νασι συνεργοὶ τὰ εἰς σύστασιν τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν μονονουχί πονοῦντι καὶ τεχνωμένῳ. Συνεκόμιζον δὲ τὰ ἐξ οἰκείας σπουδῆς καὶ ἐπιεικείας εἰς τὰ τῆς σκηνής ἔργα πάντες οἱ συνετοὶ τῇ καρδίᾳ, τῶν κατὰ καιροὺς διδασκάλων ἀποπληροῦντες εἰκόνας, οἷς ἐν σπουδῇ καὶ φροντίδι τὸ ἐργάζεσθαι τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅσαπερ ἂν τελοίη πρὸς ὄνησιν τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΔΕΚΑΤΟΣ Περὶ τῶν αὐτῶν ἔτι, καὶ περὶ τῶν ἐν ἁγίᾳ σκηνῇ. Αρά σοι σαφής, ὦ Παλλάδιο, καὶ ἀποχρῶν ὁ λόγος, ὃν ἐπὶ τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ καὶ τῶν ἐν αὐτῇ πεποιήμεθα ; DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. et scientiæ, ad excogitandum in omni opere, et fa- brefaciendum et operandum aurum, et argentum, et æs, et hyacinthum, et purpuram, et coccinum netum, et byssum tortam, et ad lapides elaboran- dos, et ad lignorum opera fabrilia, ad operandum juxta omnia opera. Et ego dedi ipsum, et Eliab fi- lium Achisama, ex tribu Dan; et omni qui sapiens est corde, dedi sapientiam ; et facient omnia qua- cunque præcepi "., Animadverte igitur præesse quidem opificiis Beseleel, Eliab vero opera efficere. pleri eum Spiritu divino, sapientia, et intelligentia, PALL. Quid vero istud est ? CYR. Audies jam : Judas et Dan ambo quidem ex genere Jacob fuere; sed ille quidem ex Lia li- bera susceptus, hic ex ancilla Bala. Beseleel igitur Exod. xxx1, 1-6. figura est evidens Christi, qui secundum carnen ex tribu Juda exstitit, atque ex natura vere libera, nimirum divina illa atque suprema. Eliab quoque illorum figuram optime præ se fert, qui ex Jerusa- lem ancilla nati, Christo cooperati sunt, apostolos dico et evangelistas; Dei enim cooperatores fuc- runt, in constituendis Ecclesiis propemodum labo- rantis atque operam dantis. Conferebant etiam ex studio ac probitate operas ad tabernaculum confi- ciendum omnes, qui erant sapientes corde, doctorum imaginem tenentes, qui suo quisque tem- pore futuri erant, quique ad Dei opera, et quæ- cunque ad utilitatem Christi Ecclesiæ pertinent. efficienda omni studio curaque incumbunt. DE ADORATIONE ET CULTU IN CULTU IN SPIRITU ÉT VERITATE LIBER DECIMUS. C PATROL. GR. LXVIII. De iis iterum quæ erant in tabernaculo. Num igitur perspicua tibi, Palladi, ac satis plena videtur oratio, quam de tabernaculo, et iis quæ in illo erant, habuimus?

Χ. λῆς Ἰούδα, καὶ ἐνέπλησα αὐτὸν Πνεῦμα θεῖον σοφίας Α καὶ συνέσεως καὶ ἐπιστήμης. Καὶ ἐν παντὶ ἔργῳ διανοεῖσθαι τὸ χρυσίον, καὶ τὸ ἀργύριον, καὶ τὸν χαλ- κὸν, καὶ τὴν ὑάκινθον, καὶ τὴν πορφύραν, καὶ τὸ κόκκινον τὸ νηστὸν, καὶ τὴν βύσσον τὴν κεκλωσμένην, καὶ τὰ λιθουργικά, καὶ εἰς τὰ ἔργα τὰ τεκτονικὰ τῶν ξύλων ἐργάζεσθαι κατὰ πάντα τὰ ἔργα. Καὶ ἐγὼ δέ- δωκα αὐτὸν, καὶ τὸν Ἐλιὰς τοῦ ᾿Αχισαμά, ἐκ φυλῆς Δάν, καὶ παντὶ συνετῷ καρδίᾳ δέδωκα σύνεσιν, καὶ ποιήσουσιν πάντα όσα συνέταξα. ο Αθρει δὴ οὖν ὅπως καθηγεῖται μὲν τῶν τεχνουργημάτων ὁ Βεσε- λεήλ, Ελιὰς δὲ ἐργάζεται. ΠΑΛΛ. Τί οὖν τοῦτό γε ; ΚΥΡ. Πεύσῃ δὴ οὖν· Ἰούδας τε καὶ Δὰν, ἄμφω μὲν ἐξ Ἰακώβ, ἀλλ' ὁ μὲν ἐξ ἐλευθέρας τῆς Λείας, ὁ δὲ ἐκ θεραπαίνης τῆς Βάλης. Τύπος οὖν ἄρα καὶ Β ἐναργής ὁ Βεσελεήλ τοῦ πεφηνότος ἡμῖν ἐκ φυλῆς Ἰούδα τὸ κατὰ σάρκα Χριστοῦ, καὶ ἐκ φύσεως άλη- Οῶς τῆς ἐλευθέρας, δῆλον δὲ ὅτι τῆς θείας καὶ ὑπερ- τάτης. Ἐμφήνειε δ' ἂν εὖ μάλα καὶ Ἐλιὰ τοὺς, ὡς ἐκ δούλης τῆς Ἱερουσαλήμ, Χριστῷ συνεργασαμέ- νους ἀποστόλους καὶ εὐαγγελιστάς· Θεοῦ γὰρ γεγό νασι συνεργοὶ τὰ εἰς σύστασιν τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν μονονουχί πονοῦντι καὶ τεχνωμένῳ. Συνεκόμιζον δὲ τὰ ἐξ οἰκείας σπουδῆς καὶ ἐπιεικείας εἰς τὰ τῆς σκηνής ἔργα πάντες οἱ συνετοὶ τῇ καρδίᾳ, τῶν κατὰ καιροὺς διδασκάλων ἀποπληροῦντες εἰκόνας, οἷς ἐν σπουδῇ καὶ φροντίδι τὸ ἐργάζεσθαι τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅσαπερ ἂν τελοίη πρὸς ὄνησιν τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΔΕΚΑΤΟΣ Περὶ τῶν αὐτῶν ἔτι, καὶ περὶ τῶν ἐν ἁγίᾳ σκηνῇ. Αρά σοι σαφής, ὦ Παλλάδιο, καὶ ἀποχρῶν ὁ λόγος, ὃν ἐπὶ τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ καὶ τῶν ἐν αὐτῇ πεποιήμεθα ; DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. et scientiæ, ad excogitandum in omni opere, et fa- brefaciendum et operandum aurum, et argentum, et æs, et hyacinthum, et purpuram, et coccinum netum, et byssum tortam, et ad lapides elaboran- dos, et ad lignorum opera fabrilia, ad operandum juxta omnia opera. Et ego dedi ipsum, et Eliab fi- lium Achisama, ex tribu Dan; et omni qui sapiens est corde, dedi sapientiam ; et facient omnia qua- cunque præcepi "., Animadverte igitur præesse quidem opificiis Beseleel, Eliab vero opera efficere. pleri eum Spiritu divino, sapientia, et intelligentia, PALL. Quid vero istud est ? CYR. Audies jam : Judas et Dan ambo quidem ex genere Jacob fuere; sed ille quidem ex Lia li- bera susceptus, hic ex ancilla Bala. Beseleel igitur Exod. xxx1, 1-6. figura est evidens Christi, qui secundum carnen ex tribu Juda exstitit, atque ex natura vere libera, nimirum divina illa atque suprema. Eliab quoque illorum figuram optime præ se fert, qui ex Jerusa- lem ancilla nati, Christo cooperati sunt, apostolos dico et evangelistas; Dei enim cooperatores fuc- runt, in constituendis Ecclesiis propemodum labo- rantis atque operam dantis. Conferebant etiam ex studio ac probitate operas ad tabernaculum confi- ciendum omnes, qui erant sapientes corde, doctorum imaginem tenentes, qui suo quisque tem- pore futuri erant, quique ad Dei opera, et quæ- cunque ad utilitatem Christi Ecclesiæ pertinent. efficienda omni studio curaque incumbunt. DE ADORATIONE ET CULTU IN CULTU IN SPIRITU ÉT VERITATE LIBER DECIMUS. C PATROL. GR. LXVIII. De iis iterum quæ erant in tabernaculo. Num igitur perspicua tibi, Palladi, ac satis plena videtur oratio, quam de tabernaculo, et iis quæ in illo erant, habuimus?

Λ « μὴ καλέσητε ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς· εἷς γάρ ἐστιν ὁ Πατὴρ ο ο Β Εt ὑμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, πάντες δὲ ὑμεῖς ἀδελφοί έστε. » Ολεθρος δὲ ἡ δίκη τοῖς ἀπ' αὐτοῦ παρέχευσιν ἀλλογενεῖ· Μὴ δῶτε γὰρ, φησί, τὰ ἅγια τοῖς κυσί, ο μηδὲ βάλητε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων.» Τὸ γάρ τοι προσάγειν ἀτημελῶς τοῖς ἀπίστοις ὅτι τὰ κεκρυμμένα, καὶ τὰ μόνοις ἁγίοις πρέποντα, κινδύνου μεστόν· ἁγιάζεται γὰρ οὐ τὸ βέβηλον ότι καὶ νοσοῦν ἐκτόπως τὴν ἀκαθαρσίαν, ἀλλὰ τὸ ήδη κεκαθαρμένον διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Κατὰ τὸν ἴσον τουτονὶ τρόπον καὶ λόγον, τὴν τοῦ θυμιάματος ποιεῖσθαι κατασκευὴν διετύπου, λέγων· ι Καὶ σὺ λάβε σεαυτῷ ἡδύσματα, σταχτήν καὶ ὄνυχα, καὶ χαλβάνην ἡδυσμοῦ, καὶ λίβανον δια φανῆ, ἴσον ἴσῳ ἐστὶν, καὶ ποιήσουσιν αὐτῷ θυμίαμα μυρεψικών· ἔργον μυρεψοῦ μεμιγμένον, καθαρόν, ἔργον ἅγιον. Καὶ συγκέψεις ἐκ τούτων λεπτῶς, καὶ θήσεις ἀπέναντι τοῦ μαρτυρίου ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, ὅθεν γνωσθήσομαί σοι ἐκεῖθεν. Αγιον τῶν ἁγίων ἔσται ὑμῖν θυμίαμα. Κατὰ τὴν σύνθεσιν ταύτην οὐ ποιηθήσεται ὑμῖν ἑαυτοῖς. ᾿Αγίασμα ἔσται ὑμῖν Κυρίῳ. Ος ἂν ποιήσῃ ὡσαύτως, ώστε όσφραί νεσθαι ἐν αὐτῷ, ἀπολεῖται ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. ὁ Υποφαίνει δὲ πάλιν ἡμῖν ὁ ἐπὶ τῷδε λόγος, ὅτι τὰ ἰδικῶς ἐξαίρετα τῆς ἀπασῶν ἐπέκεινα φύσεως. Μετα εστι μὲν τῶν πεποιημένων οὐδενὶ οὐσιωδῶς, κοινόν δὲ τῇ κτίσει παντελῶς οὐδὲν, πρὸς τὸν ποιητὴν καὶ δεσπότην, τόγε ἧκον εἰς ἀξίας λόγον και γερών ὑπεροχήν. Μεμνησόμεθα δὲ καὶ τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν, καὶ αὐτὸ δὲ τὸ σύνθετον καὶ λεπτὸν θυμία- μα Χριστὸν εἰρηκότες, καὶ αὐτὸν ἡμῖν τὸν Ἐμμαο νουήλ δι' ἀμφοῖν σημαίνεσθαι. Οὐκοῦν εἰς Χριστὸν αναφερομένου τοῦ θυμιάματος (εὐῶδες γὰρ ἀσυγκρί τως), οὐ ποιήσομεν ἑαυτοῖς κατ' αὐτὸ δὴ τὸ θυμίαμα. Ἕτερον γὰρ ἐπ' αὐτῷ παντελῶς οὐδένα παραδεξό μεθα, καθάπερ ἀμέλει καὶ οἱ τάλανες Ἰουδαῖο, τὸν τῆς ἀνομίας υἱόν. Ἑαυτοῖς γὰρ οἱ τοισίδε συνθέντες ἁλώσονται, καὶ κατ' ἐκεῖνο δὴ τὸ εὐῶδες καὶ ἐξαίρε τον ἀληθῶς θυμίαμα, τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, τοῦ τὴν μὲν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ πεφανερωκότος ἡμῖν ἐν τῷ Υἱῷ, δι' οὗ καὶ ἡμεῖς εὐωδιάζομεν, οὐχ ἑαυτοῖς συνθέντες τὸ θυμίαμα τὸ λεπτὸν, ἀλλ' ὡς μέτοχοι τοῦ θυμιάματος, καὶ τῇ τοῦ Πνεύματος χάριτι κο τακεχρισμένοι, καὶ διὰ τῆς ἐν Χριστῷ πολιτείας εξα δοκιμεῖν σπουδάζοντες. ΠΑΛΛ. Διὰ παντὸς οὖν, ὡς ἔοικεν, τοῦ γεγονότος ἐν, τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ, τὸ τοῦ Σωτῆρος ἡμῖν διαμορφονται μυστήριον. ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δὴ τούτῳ καταθαυμάσειας ἂν, εἰ μάθοις ὅτι καὶ αὐτοὶ τῆς ἁγίας σκηνῆς οἱ τεχνουρ γο! Χριστὸν διαπλάττουσιν, ὡς ἔν γε σφίσιν αὐτοῖ;. ΠΑΛΛ. Τίνα της τρόπον; ἐννοεῖν γὰρ οὐκ ἔχω. / ΚΥΡ. Γέγραπται γὰρ αὖ· ι Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Ἰδοὺ ἀνακέκλημαι ἐξ ὀνόματος τὸν Βεσελεήλ τὸν τοῦ Οὐρίου υἱόν, υἱοῦ 'Ωρ τῆς φ › S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Pater vester, qui est in calis ; omnes autem vos fra- tres estis '', Exterminationis autem pena iis con- stituta est qui ex eo alienigenæ dederint : « Ne de- tis enim, ait, sancta canibus, neque projiciatis margaritas vestras ante porcos 43, Nam, que recon- dila sunt, et sanctis duntaxat conveniunt, ea nulla ratione habita, iis qui sunt adhuc infideles, prodere, periculi plenum est: neque enim qui profani sunt adhuc, et immodica impuritate laborant, sed sancto baptismate purgati sanctificantur. PALL. Vera dicis. CYR. Eademque ratione ac modo thymiamatis com- positionem fieri jussit, dicens : « Et tu cape tibi ipsi aromata, stacten, et onychem, et galbanum suave olens, et thus lucidum ; paria inter se erunt : et fa- eient ex ipsis thymiama unguentarium, opus com- positionis unguentarii mistum, purum, opus san- ctum. Et comminues de illis minutim. Et pones e regione testimonii in tabernaculo testimonii, unde innotescam tibi inde. Sanctum sanctorum erit vobis thymiama. Secundum hanc compositionem non fa- cietis vobis ipsis ; in sanctificationem erit vobis Do- mino. Quisquis fecerit similiter, ut ejus odore frua- tur, peribit de populo suq ". » Rursus hic locus la- tenter nobis indicat quæ propria sunt ac præcipua illius præstantissimæ omnium naturæ, ea ad nullam rem creatam essentiæ ratione pertinere posse, omni- noque quod ad dignitatis rationem et honorum excel- lentiam pertinet, commune creatura cum factore atque Domino nihil est. Meminerimus autein dixisse nos, altare aureum, et ipsum thymiama lemrue atque C compositum Christum esse, atque ipsum Emmanuel nobis utroque significari. Igitur, si ad Christum re- fertur thymiama, cum mirum in modum suavi odore sit, non faciemus nobis thymiama illi simile; nam al- terum præter ipsum recipiemus neminem, sicut nimi- rum infelices Judæi filium iniquitatis; ii namque sibi composuisse deprehenduntur ad similitudinem illius odorati atque eximii thymiamatis quod Deo et Patri dicatum est, qui odorem notitiæ suæ nobis mani- festavit in Filio, per quem nos quoque bene olemus; non quasi nobis thymiama illud tenue composueri- mus, sed tanquam illius participes, cum et gratia sancti Spiritus uncti simus, et per Christianam con-· versationem commendari studeamus. PALL. Per omnia igitur ea quæ in tabernaculo erant, Christi nobis, ut videtur, mysterium adum- bratur. CYR. Præterea admirabere, si didiceris etiam ipsos opifices tabernaculi in se ipsis Christi imagi- nem referre. PALL. Quomodo tandem? nam istud quidem ex- cogitare nequeo. CYR. Scriptumn est iterum : « locutus est Do- minus ad Moysen, dicens: Ecce vocavi ex nomine Beseleel Blium Uriæ, filii Or ex tribu Juda, et re- D - 1. Matth. xx, 8, 9. 19 Matth. vII, 6. 45 Exod. xxx, 34-38.

Λ « μὴ καλέσητε ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς· εἷς γάρ ἐστιν ὁ Πατὴρ ο ο Β Εt ὑμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, πάντες δὲ ὑμεῖς ἀδελφοί έστε. » Ολεθρος δὲ ἡ δίκη τοῖς ἀπ' αὐτοῦ παρέχευσιν ἀλλογενεῖ· Μὴ δῶτε γὰρ, φησί, τὰ ἅγια τοῖς κυσί, ο μηδὲ βάλητε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων.» Τὸ γάρ τοι προσάγειν ἀτημελῶς τοῖς ἀπίστοις ὅτι τὰ κεκρυμμένα, καὶ τὰ μόνοις ἁγίοις πρέποντα, κινδύνου μεστόν· ἁγιάζεται γὰρ οὐ τὸ βέβηλον ότι καὶ νοσοῦν ἐκτόπως τὴν ἀκαθαρσίαν, ἀλλὰ τὸ ήδη κεκαθαρμένον διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Κατὰ τὸν ἴσον τουτονὶ τρόπον καὶ λόγον, τὴν τοῦ θυμιάματος ποιεῖσθαι κατασκευὴν διετύπου, λέγων· ι Καὶ σὺ λάβε σεαυτῷ ἡδύσματα, σταχτήν καὶ ὄνυχα, καὶ χαλβάνην ἡδυσμοῦ, καὶ λίβανον δια φανῆ, ἴσον ἴσῳ ἐστὶν, καὶ ποιήσουσιν αὐτῷ θυμίαμα μυρεψικών· ἔργον μυρεψοῦ μεμιγμένον, καθαρόν, ἔργον ἅγιον. Καὶ συγκέψεις ἐκ τούτων λεπτῶς, καὶ θήσεις ἀπέναντι τοῦ μαρτυρίου ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, ὅθεν γνωσθήσομαί σοι ἐκεῖθεν. Αγιον τῶν ἁγίων ἔσται ὑμῖν θυμίαμα. Κατὰ τὴν σύνθεσιν ταύτην οὐ ποιηθήσεται ὑμῖν ἑαυτοῖς. ᾿Αγίασμα ἔσται ὑμῖν Κυρίῳ. Ος ἂν ποιήσῃ ὡσαύτως, ώστε όσφραί νεσθαι ἐν αὐτῷ, ἀπολεῖται ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. ὁ Υποφαίνει δὲ πάλιν ἡμῖν ὁ ἐπὶ τῷδε λόγος, ὅτι τὰ ἰδικῶς ἐξαίρετα τῆς ἀπασῶν ἐπέκεινα φύσεως. Μετα εστι μὲν τῶν πεποιημένων οὐδενὶ οὐσιωδῶς, κοινόν δὲ τῇ κτίσει παντελῶς οὐδὲν, πρὸς τὸν ποιητὴν καὶ δεσπότην, τόγε ἧκον εἰς ἀξίας λόγον και γερών ὑπεροχήν. Μεμνησόμεθα δὲ καὶ τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν, καὶ αὐτὸ δὲ τὸ σύνθετον καὶ λεπτὸν θυμία- μα Χριστὸν εἰρηκότες, καὶ αὐτὸν ἡμῖν τὸν Ἐμμαο νουήλ δι' ἀμφοῖν σημαίνεσθαι. Οὐκοῦν εἰς Χριστὸν αναφερομένου τοῦ θυμιάματος (εὐῶδες γὰρ ἀσυγκρί τως), οὐ ποιήσομεν ἑαυτοῖς κατ' αὐτὸ δὴ τὸ θυμίαμα. Ἕτερον γὰρ ἐπ' αὐτῷ παντελῶς οὐδένα παραδεξό μεθα, καθάπερ ἀμέλει καὶ οἱ τάλανες Ἰουδαῖο, τὸν τῆς ἀνομίας υἱόν. Ἑαυτοῖς γὰρ οἱ τοισίδε συνθέντες ἁλώσονται, καὶ κατ' ἐκεῖνο δὴ τὸ εὐῶδες καὶ ἐξαίρε τον ἀληθῶς θυμίαμα, τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, τοῦ τὴν μὲν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ πεφανερωκότος ἡμῖν ἐν τῷ Υἱῷ, δι' οὗ καὶ ἡμεῖς εὐωδιάζομεν, οὐχ ἑαυτοῖς συνθέντες τὸ θυμίαμα τὸ λεπτὸν, ἀλλ' ὡς μέτοχοι τοῦ θυμιάματος, καὶ τῇ τοῦ Πνεύματος χάριτι κο τακεχρισμένοι, καὶ διὰ τῆς ἐν Χριστῷ πολιτείας εξα δοκιμεῖν σπουδάζοντες. ΠΑΛΛ. Διὰ παντὸς οὖν, ὡς ἔοικεν, τοῦ γεγονότος ἐν, τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ, τὸ τοῦ Σωτῆρος ἡμῖν διαμορφονται μυστήριον. ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δὴ τούτῳ καταθαυμάσειας ἂν, εἰ μάθοις ὅτι καὶ αὐτοὶ τῆς ἁγίας σκηνῆς οἱ τεχνουρ γο! Χριστὸν διαπλάττουσιν, ὡς ἔν γε σφίσιν αὐτοῖ;. ΠΑΛΛ. Τίνα της τρόπον; ἐννοεῖν γὰρ οὐκ ἔχω. / ΚΥΡ. Γέγραπται γὰρ αὖ· ι Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Ἰδοὺ ἀνακέκλημαι ἐξ ὀνόματος τὸν Βεσελεήλ τὸν τοῦ Οὐρίου υἱόν, υἱοῦ 'Ωρ τῆς φ › S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Pater vester, qui est in calis ; omnes autem vos fra- tres estis '', Exterminationis autem pena iis con- stituta est qui ex eo alienigenæ dederint : « Ne de- tis enim, ait, sancta canibus, neque projiciatis margaritas vestras ante porcos 43, Nam, que recon- dila sunt, et sanctis duntaxat conveniunt, ea nulla ratione habita, iis qui sunt adhuc infideles, prodere, periculi plenum est: neque enim qui profani sunt adhuc, et immodica impuritate laborant, sed sancto baptismate purgati sanctificantur. PALL. Vera dicis. CYR. Eademque ratione ac modo thymiamatis com- positionem fieri jussit, dicens : « Et tu cape tibi ipsi aromata, stacten, et onychem, et galbanum suave olens, et thus lucidum ; paria inter se erunt : et fa- eient ex ipsis thymiama unguentarium, opus com- positionis unguentarii mistum, purum, opus san- ctum. Et comminues de illis minutim. Et pones e regione testimonii in tabernaculo testimonii, unde innotescam tibi inde. Sanctum sanctorum erit vobis thymiama. Secundum hanc compositionem non fa- cietis vobis ipsis ; in sanctificationem erit vobis Do- mino. Quisquis fecerit similiter, ut ejus odore frua- tur, peribit de populo suq ". » Rursus hic locus la- tenter nobis indicat quæ propria sunt ac præcipua illius præstantissimæ omnium naturæ, ea ad nullam rem creatam essentiæ ratione pertinere posse, omni- noque quod ad dignitatis rationem et honorum excel- lentiam pertinet, commune creatura cum factore atque Domino nihil est. Meminerimus autein dixisse nos, altare aureum, et ipsum thymiama lemrue atque C compositum Christum esse, atque ipsum Emmanuel nobis utroque significari. Igitur, si ad Christum re- fertur thymiama, cum mirum in modum suavi odore sit, non faciemus nobis thymiama illi simile; nam al- terum præter ipsum recipiemus neminem, sicut nimi- rum infelices Judæi filium iniquitatis; ii namque sibi composuisse deprehenduntur ad similitudinem illius odorati atque eximii thymiamatis quod Deo et Patri dicatum est, qui odorem notitiæ suæ nobis mani- festavit in Filio, per quem nos quoque bene olemus; non quasi nobis thymiama illud tenue composueri- mus, sed tanquam illius participes, cum et gratia sancti Spiritus uncti simus, et per Christianam con-· versationem commendari studeamus. PALL. Per omnia igitur ea quæ in tabernaculo erant, Christi nobis, ut videtur, mysterium adum- bratur. CYR. Præterea admirabere, si didiceris etiam ipsos opifices tabernaculi in se ipsis Christi imagi- nem referre. PALL. Quomodo tandem? nam istud quidem ex- cogitare nequeo. CYR. Scriptumn est iterum : « locutus est Do- minus ad Moysen, dicens: Ecce vocavi ex nomine Beseleel Blium Uriæ, filii Or ex tribu Juda, et re- D - 1. Matth. xx, 8, 9. 19 Matth. vII, 6. 45 Exod. xxx, 34-38.

Β ΠΑΛΛ. Σαφής μὲν εὖ μάλα, πλήν ἀποχρών ἥκιστά γε. ΚΥΡ. Βούλει τὴ οὖν ἐπ' ἐκεῖνο πάλιν προθυμότατα διαστείχωμεν, ή τοῖς ἐπ' αὐτῇ διηγήμασιν ἐλλελοι πέναι δοκεῖ ; οἴει γάρ που, κατὰ τὸ εἰκὸς, προσπ άγεσθαι δεῖν τὸν σαφηνιοῦντα λόγον, τίνα μὲν ἡμῖν ἐγήγερται τρόπον, πηνίκα δὲ καὶ ὅπως τὰ ἐν αὐτῇ συντέθειται δικαιώματά τε καὶ νόμοι, καὶ ἐγκαινι σμὸς καὶ ἁγιασμὸς καὶ κρίσις. ΠΑΛΛ. Φράζε δὴ οὖν τὰ ἐφ' ἑκάστῳ πάλιν· διαν γὰρ ὀρθῶς. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐρῶ μὲν ἐγώ. Σὺ δὲ αὖ συγγνώμων ἔσο, τὴν εἰσάπαν δυσχέρειαν τῶν θεωρημάτων ἐν· νενοηκώς, κἂν εἴπου τι λέγοιμι τυχὸν τῶν ἀκριβείας ἡμαρτηκότων, καὶ λόγου τοῦ δέοντος ἐκπεραιτικε των, μετάπλαττε καὶ μεθάρμοζε. Συλλήπτορα γέρ σε καὶ ἀρωγὸν τῶν ἐμαυτοῦ ποιήσομαι λόγων. ΠΑΛΛ. 10: Θεῷ πίσυνος. ΚΥΡ. Συμπεπερασμένων δὴ οὖν εἶ μάλα τῶν ἔργων τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ μὴν καὶ ἑκάστου των ἐν αὐτῇ σοφῶς καὶ εὐτέχνως ἐκπεποιημένων προς γε τὰ παραδειχθὲν ἐν τῷ ὄρει κάλλος, ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων, « Ἐν ἡμέρᾳ μια μη- νὸς τοῦ πρώτου, νεομηνία, πτήσεις τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου. » Καὶ μεθ᾿ ἕτερα πάλιν' ο Καὶ ἐγένετο. φησίν, ἐν τῷ μηνὶ τῷ πρώτῳ, τῷ δευτέρῳ ἔτει εκπορευομένων αὐτῶν ἐξ Αἰγύπτου νεομηνίας, ἐστάθη ἡ σκηνὴ, καὶ ἔστησε Μωσῆς τὴν σκηνήν. » Εγήγερ ται μὲν οὖν, κατὰ τὸ Θεῷ δοκοῦν, ἡ ἀρχαία σκηνή τῆς ἐν Χριστῷ νοουμένης Εκκλησίας, ἐφ' ἑαυτῇ τοὺς τύπους εὖ μάλα προσαναφαίνουσα. Πολυπραγμονώ μεν δὲ, εἰ δοκεῖ, τὰς αἰτίας τοῦ διὰ Μωσέως ἐγητές θαι μᾶλλον αὐτὴν, σεσιγημένου πρὸς τὸ παρὸν Ἰη σοῦ τοῦ Ναυῆ, καίτοι παρεστηκότος ἀεὶ τῷ παν αρίστῳ Μωσῇ, καὶ συναναθρώσκοντος μὲν ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ, πολεμοῦντος δὲ καὶ ἀντεξάγοντος τῷ Αμπ λὴν διὰ φωνῆς Μωσέως. Εφη γάρ του προς αυτόν. • Επίλεξαι σεαυτῷ ἄνδρας δυνατούς, καὶ ἐξελθὼν παράταξαι τῷ ᾿Αμαλήκ αὔριον. » Καὶ παρετάξατο, καὶ νενίκηκε. Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ τοῦὸς λόγος, εὐ δοκιμάζειν ἄξιον ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν δρωμένων τὸν το μυστηρίου λόγον εἴπερ ἔλοιτό τις ἐξακριβοῦν ὡς ἔνι, κατατεθηπὼς ἐρεῖ τὸ, « "Ω βάθος πλούτου και σε φίας καὶ γνώσεως Θεοῦ! . Αθρει γὰρ ὅπως λεπτός τε καὶ ἀναγκαῖος ὁ ἐφ' ἑκάστῳ νοῦς· ἀναθέοντι μὲν γὰρ εἰς τὸ ὄρος τῷ θεσπεσίῳ Μωσῇ, συνάνεισιν Ιη σοῦς· οὐ γὰρ προσιτὸς ἑτέρως ὁ Πατήρ, εἰ μὴ δι' Υου. Καὶ γάρ ἐστιν ἀληθὲς, εἰ λέγοιτο ο Οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, εἰ μὴ δι' ἐμοῦ. Ἐν Χριστῷ τοι γαροῦν καὶ αὐτοῖς τοῖς ἁγίοις ἡ πρόσοδος· καὶ οὐκ ἄν τις δύναιτο, καθάπερ εἰς ὄρος, ἀναπηδὲν εἰς ὑψη τὶς ἀγχοῦ γένοιτο Θεοῦ, κατὰ τρόπον δὲ δηλονότι συν . " • λήν τινα καὶ ὑπερφερή θεωρίαν, ἀλλ' οὐδ' ἂν, οἶμαι, 6. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Perspicua illa sane quidem, sed certe ▲ haud satis plena, CYR. Placetne igitur ut ad id rursus redeamus, quod tibi in iis, quæ de tabernaculo narrata sunt, deesse videtur? nam fortasse, nisi fallor, existimas eam orationis partem esse adjungendam, qua pla- num fiat quomodo illud erectum sit; quo etiam tempore, quave ratione, quæ in illo erant, compo- sita sint; de justificationibus etiam ac legibus et encaniis et sanctificatione, ac denique de judiciis esse nonnihil dicendum. PALL. Igitur denuo de singulis dissere : recte enim cogitas. CYR. Ego vero dicam. Sed te ad ignoscendum facilem esse velim, illud cogitantem, summam esse rerum ad contemplandum propositarum difficulta- tem : ac, si quid fortasse dixero, quod a certa ra- tione aberret, et a recta veraque expositione disce- dat, emenda et corrige : te enim socium adjutorem- que meæ orationis adhibebo. PALL. Perge, Dei auxilio fretus. CYR. Completis igitur operibus tabernaculi, et singulis, quæ in eo continebantur, ad illius pulchri- tudinis in monte demonstratæ similitudinem sa- pienter et artificiose factis, locutus est Dominus ad Moysen, dicens : • In die una mensis primi novilu- nio eriges tabernaculum testimonii "., Et post alia rursus : « Et factum est, inquit, in mense primo, secundo anno, posteaquam egressi sunt ex Ægypto, novilunio erectum est tabernaculum : et erexit Moyses tabernaculum "., Erectum est igitur ve- tus illud tabernaculum Dei voluntate, quod Eccle- siæ quæ in Christo intelligitur, in seipso figuras optime præferret. Sed per vestigemus, si videtur, quibus de causis per Moysen potius erectum sit. Ac de Jesu filio Nave ad præsens sileatur, quamvis ille semper beato Moysi præsto fuerit, et una in mon- tem Sina conscenderit, et ab Moyse jussum bellum gesserit, et cum Amalec signa contulerit. Sic enim illi dixit: Elige tibi viros fortes, et egressus pugna cum Amalec cras › El congressus est, ac vicit. Quænam sit igitur hujus rei ratio, nonne exquiren- dum putas? PALL. Maxime vero. C CYR. Si igitur in unaquaque re gesta mysterii D rationem quis velit, quoad fieri poterit, accurate tractare, obstupefactus dicet : • O altitudo divitia- rum et sapientiæ et scientiæ Dei "!, Vide enim quam subtilis et quam utilis sit in unaquaque re sensus : nam, ascendente in montem beato Morse, simul ascendit Jesus: neque enim aliter adiri ad Patrem potest nisi per Filium : vere enim dicit : ⚫ Nemo venit ad Patrem nisi per me > In Christo igitur ipsis quoque sanctis viris patet aditus; ne- que cuiquam fas est ad excelsam sublimemque contemplationem quasi in montem ascendere, ne- que vero propius ad Deum accedere, Exod. XL, 1, 2. ibid. 15, 16. Exod. xvn, seqq. "Rom, x1, 33. Joan. xv,

Β ΠΑΛΛ. Σαφής μὲν εὖ μάλα, πλήν ἀποχρών ἥκιστά γε. ΚΥΡ. Βούλει τὴ οὖν ἐπ' ἐκεῖνο πάλιν προθυμότατα διαστείχωμεν, ή τοῖς ἐπ' αὐτῇ διηγήμασιν ἐλλελοι πέναι δοκεῖ ; οἴει γάρ που, κατὰ τὸ εἰκὸς, προσπ άγεσθαι δεῖν τὸν σαφηνιοῦντα λόγον, τίνα μὲν ἡμῖν ἐγήγερται τρόπον, πηνίκα δὲ καὶ ὅπως τὰ ἐν αὐτῇ συντέθειται δικαιώματά τε καὶ νόμοι, καὶ ἐγκαινι σμὸς καὶ ἁγιασμὸς καὶ κρίσις. ΠΑΛΛ. Φράζε δὴ οὖν τὰ ἐφ' ἑκάστῳ πάλιν· διαν γὰρ ὀρθῶς. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐρῶ μὲν ἐγώ. Σὺ δὲ αὖ συγγνώμων ἔσο, τὴν εἰσάπαν δυσχέρειαν τῶν θεωρημάτων ἐν· νενοηκώς, κἂν εἴπου τι λέγοιμι τυχὸν τῶν ἀκριβείας ἡμαρτηκότων, καὶ λόγου τοῦ δέοντος ἐκπεραιτικε των, μετάπλαττε καὶ μεθάρμοζε. Συλλήπτορα γέρ σε καὶ ἀρωγὸν τῶν ἐμαυτοῦ ποιήσομαι λόγων. ΠΑΛΛ. 10: Θεῷ πίσυνος. ΚΥΡ. Συμπεπερασμένων δὴ οὖν εἶ μάλα τῶν ἔργων τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ μὴν καὶ ἑκάστου των ἐν αὐτῇ σοφῶς καὶ εὐτέχνως ἐκπεποιημένων προς γε τὰ παραδειχθὲν ἐν τῷ ὄρει κάλλος, ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων, « Ἐν ἡμέρᾳ μια μη- νὸς τοῦ πρώτου, νεομηνία, πτήσεις τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου. » Καὶ μεθ᾿ ἕτερα πάλιν' ο Καὶ ἐγένετο. φησίν, ἐν τῷ μηνὶ τῷ πρώτῳ, τῷ δευτέρῳ ἔτει εκπορευομένων αὐτῶν ἐξ Αἰγύπτου νεομηνίας, ἐστάθη ἡ σκηνὴ, καὶ ἔστησε Μωσῆς τὴν σκηνήν. » Εγήγερ ται μὲν οὖν, κατὰ τὸ Θεῷ δοκοῦν, ἡ ἀρχαία σκηνή τῆς ἐν Χριστῷ νοουμένης Εκκλησίας, ἐφ' ἑαυτῇ τοὺς τύπους εὖ μάλα προσαναφαίνουσα. Πολυπραγμονώ μεν δὲ, εἰ δοκεῖ, τὰς αἰτίας τοῦ διὰ Μωσέως ἐγητές θαι μᾶλλον αὐτὴν, σεσιγημένου πρὸς τὸ παρὸν Ἰη σοῦ τοῦ Ναυῆ, καίτοι παρεστηκότος ἀεὶ τῷ παν αρίστῳ Μωσῇ, καὶ συναναθρώσκοντος μὲν ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ, πολεμοῦντος δὲ καὶ ἀντεξάγοντος τῷ Αμπ λὴν διὰ φωνῆς Μωσέως. Εφη γάρ του προς αυτόν. • Επίλεξαι σεαυτῷ ἄνδρας δυνατούς, καὶ ἐξελθὼν παράταξαι τῷ ᾿Αμαλήκ αὔριον. » Καὶ παρετάξατο, καὶ νενίκηκε. Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ τοῦὸς λόγος, εὐ δοκιμάζειν ἄξιον ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν δρωμένων τὸν το μυστηρίου λόγον εἴπερ ἔλοιτό τις ἐξακριβοῦν ὡς ἔνι, κατατεθηπὼς ἐρεῖ τὸ, « "Ω βάθος πλούτου και σε φίας καὶ γνώσεως Θεοῦ! . Αθρει γὰρ ὅπως λεπτός τε καὶ ἀναγκαῖος ὁ ἐφ' ἑκάστῳ νοῦς· ἀναθέοντι μὲν γὰρ εἰς τὸ ὄρος τῷ θεσπεσίῳ Μωσῇ, συνάνεισιν Ιη σοῦς· οὐ γὰρ προσιτὸς ἑτέρως ὁ Πατήρ, εἰ μὴ δι' Υου. Καὶ γάρ ἐστιν ἀληθὲς, εἰ λέγοιτο ο Οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, εἰ μὴ δι' ἐμοῦ. Ἐν Χριστῷ τοι γαροῦν καὶ αὐτοῖς τοῖς ἁγίοις ἡ πρόσοδος· καὶ οὐκ ἄν τις δύναιτο, καθάπερ εἰς ὄρος, ἀναπηδὲν εἰς ὑψη τὶς ἀγχοῦ γένοιτο Θεοῦ, κατὰ τρόπον δὲ δηλονότι συν . " • λήν τινα καὶ ὑπερφερή θεωρίαν, ἀλλ' οὐδ' ἂν, οἶμαι, 6. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Perspicua illa sane quidem, sed certe ▲ haud satis plena, CYR. Placetne igitur ut ad id rursus redeamus, quod tibi in iis, quæ de tabernaculo narrata sunt, deesse videtur? nam fortasse, nisi fallor, existimas eam orationis partem esse adjungendam, qua pla- num fiat quomodo illud erectum sit; quo etiam tempore, quave ratione, quæ in illo erant, compo- sita sint; de justificationibus etiam ac legibus et encaniis et sanctificatione, ac denique de judiciis esse nonnihil dicendum. PALL. Igitur denuo de singulis dissere : recte enim cogitas. CYR. Ego vero dicam. Sed te ad ignoscendum facilem esse velim, illud cogitantem, summam esse rerum ad contemplandum propositarum difficulta- tem : ac, si quid fortasse dixero, quod a certa ra- tione aberret, et a recta veraque expositione disce- dat, emenda et corrige : te enim socium adjutorem- que meæ orationis adhibebo. PALL. Perge, Dei auxilio fretus. CYR. Completis igitur operibus tabernaculi, et singulis, quæ in eo continebantur, ad illius pulchri- tudinis in monte demonstratæ similitudinem sa- pienter et artificiose factis, locutus est Dominus ad Moysen, dicens : • In die una mensis primi novilu- nio eriges tabernaculum testimonii "., Et post alia rursus : « Et factum est, inquit, in mense primo, secundo anno, posteaquam egressi sunt ex Ægypto, novilunio erectum est tabernaculum : et erexit Moyses tabernaculum "., Erectum est igitur ve- tus illud tabernaculum Dei voluntate, quod Eccle- siæ quæ in Christo intelligitur, in seipso figuras optime præferret. Sed per vestigemus, si videtur, quibus de causis per Moysen potius erectum sit. Ac de Jesu filio Nave ad præsens sileatur, quamvis ille semper beato Moysi præsto fuerit, et una in mon- tem Sina conscenderit, et ab Moyse jussum bellum gesserit, et cum Amalec signa contulerit. Sic enim illi dixit: Elige tibi viros fortes, et egressus pugna cum Amalec cras › El congressus est, ac vicit. Quænam sit igitur hujus rei ratio, nonne exquiren- dum putas? PALL. Maxime vero. C CYR. Si igitur in unaquaque re gesta mysterii D rationem quis velit, quoad fieri poterit, accurate tractare, obstupefactus dicet : • O altitudo divitia- rum et sapientiæ et scientiæ Dei "!, Vide enim quam subtilis et quam utilis sit in unaquaque re sensus : nam, ascendente in montem beato Morse, simul ascendit Jesus: neque enim aliter adiri ad Patrem potest nisi per Filium : vere enim dicit : ⚫ Nemo venit ad Patrem nisi per me > In Christo igitur ipsis quoque sanctis viris patet aditus; ne- que cuiquam fas est ad excelsam sublimemque contemplationem quasi in montem ascendere, ne- que vero propius ad Deum accedere, Exod. XL, 1, 2. ibid. 15, 16. Exod. xvn, seqq. "Rom, x1, 33. Joan. xv,

Β ΠΑΛΛ. Σαφής μὲν εὖ μάλα, πλήν ἀποχρών ἥκιστά γε. ΚΥΡ. Βούλει τὴ οὖν ἐπ' ἐκεῖνο πάλιν προθυμότατα διαστείχωμεν, ή τοῖς ἐπ' αὐτῇ διηγήμασιν ἐλλελοι πέναι δοκεῖ ; οἴει γάρ που, κατὰ τὸ εἰκὸς, προσπ άγεσθαι δεῖν τὸν σαφηνιοῦντα λόγον, τίνα μὲν ἡμῖν ἐγήγερται τρόπον, πηνίκα δὲ καὶ ὅπως τὰ ἐν αὐτῇ συντέθειται δικαιώματά τε καὶ νόμοι, καὶ ἐγκαινι σμὸς καὶ ἁγιασμὸς καὶ κρίσις. ΠΑΛΛ. Φράζε δὴ οὖν τὰ ἐφ' ἑκάστῳ πάλιν· διαν γὰρ ὀρθῶς. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐρῶ μὲν ἐγώ. Σὺ δὲ αὖ συγγνώμων ἔσο, τὴν εἰσάπαν δυσχέρειαν τῶν θεωρημάτων ἐν· νενοηκώς, κἂν εἴπου τι λέγοιμι τυχὸν τῶν ἀκριβείας ἡμαρτηκότων, καὶ λόγου τοῦ δέοντος ἐκπεραιτικε των, μετάπλαττε καὶ μεθάρμοζε. Συλλήπτορα γέρ σε καὶ ἀρωγὸν τῶν ἐμαυτοῦ ποιήσομαι λόγων. ΠΑΛΛ. 10: Θεῷ πίσυνος. ΚΥΡ. Συμπεπερασμένων δὴ οὖν εἶ μάλα τῶν ἔργων τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ μὴν καὶ ἑκάστου των ἐν αὐτῇ σοφῶς καὶ εὐτέχνως ἐκπεποιημένων προς γε τὰ παραδειχθὲν ἐν τῷ ὄρει κάλλος, ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων, « Ἐν ἡμέρᾳ μια μη- νὸς τοῦ πρώτου, νεομηνία, πτήσεις τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου. » Καὶ μεθ᾿ ἕτερα πάλιν' ο Καὶ ἐγένετο. φησίν, ἐν τῷ μηνὶ τῷ πρώτῳ, τῷ δευτέρῳ ἔτει εκπορευομένων αὐτῶν ἐξ Αἰγύπτου νεομηνίας, ἐστάθη ἡ σκηνὴ, καὶ ἔστησε Μωσῆς τὴν σκηνήν. » Εγήγερ ται μὲν οὖν, κατὰ τὸ Θεῷ δοκοῦν, ἡ ἀρχαία σκηνή τῆς ἐν Χριστῷ νοουμένης Εκκλησίας, ἐφ' ἑαυτῇ τοὺς τύπους εὖ μάλα προσαναφαίνουσα. Πολυπραγμονώ μεν δὲ, εἰ δοκεῖ, τὰς αἰτίας τοῦ διὰ Μωσέως ἐγητές θαι μᾶλλον αὐτὴν, σεσιγημένου πρὸς τὸ παρὸν Ἰη σοῦ τοῦ Ναυῆ, καίτοι παρεστηκότος ἀεὶ τῷ παν αρίστῳ Μωσῇ, καὶ συναναθρώσκοντος μὲν ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ, πολεμοῦντος δὲ καὶ ἀντεξάγοντος τῷ Αμπ λὴν διὰ φωνῆς Μωσέως. Εφη γάρ του προς αυτόν. • Επίλεξαι σεαυτῷ ἄνδρας δυνατούς, καὶ ἐξελθὼν παράταξαι τῷ ᾿Αμαλήκ αὔριον. » Καὶ παρετάξατο, καὶ νενίκηκε. Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ τοῦὸς λόγος, εὐ δοκιμάζειν ἄξιον ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν δρωμένων τὸν το μυστηρίου λόγον εἴπερ ἔλοιτό τις ἐξακριβοῦν ὡς ἔνι, κατατεθηπὼς ἐρεῖ τὸ, « "Ω βάθος πλούτου και σε φίας καὶ γνώσεως Θεοῦ! . Αθρει γὰρ ὅπως λεπτός τε καὶ ἀναγκαῖος ὁ ἐφ' ἑκάστῳ νοῦς· ἀναθέοντι μὲν γὰρ εἰς τὸ ὄρος τῷ θεσπεσίῳ Μωσῇ, συνάνεισιν Ιη σοῦς· οὐ γὰρ προσιτὸς ἑτέρως ὁ Πατήρ, εἰ μὴ δι' Υου. Καὶ γάρ ἐστιν ἀληθὲς, εἰ λέγοιτο ο Οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, εἰ μὴ δι' ἐμοῦ. Ἐν Χριστῷ τοι γαροῦν καὶ αὐτοῖς τοῖς ἁγίοις ἡ πρόσοδος· καὶ οὐκ ἄν τις δύναιτο, καθάπερ εἰς ὄρος, ἀναπηδὲν εἰς ὑψη τὶς ἀγχοῦ γένοιτο Θεοῦ, κατὰ τρόπον δὲ δηλονότι συν . " • λήν τινα καὶ ὑπερφερή θεωρίαν, ἀλλ' οὐδ' ἂν, οἶμαι, 6. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Perspicua illa sane quidem, sed certe ▲ haud satis plena, CYR. Placetne igitur ut ad id rursus redeamus, quod tibi in iis, quæ de tabernaculo narrata sunt, deesse videtur? nam fortasse, nisi fallor, existimas eam orationis partem esse adjungendam, qua pla- num fiat quomodo illud erectum sit; quo etiam tempore, quave ratione, quæ in illo erant, compo- sita sint; de justificationibus etiam ac legibus et encaniis et sanctificatione, ac denique de judiciis esse nonnihil dicendum. PALL. Igitur denuo de singulis dissere : recte enim cogitas. CYR. Ego vero dicam. Sed te ad ignoscendum facilem esse velim, illud cogitantem, summam esse rerum ad contemplandum propositarum difficulta- tem : ac, si quid fortasse dixero, quod a certa ra- tione aberret, et a recta veraque expositione disce- dat, emenda et corrige : te enim socium adjutorem- que meæ orationis adhibebo. PALL. Perge, Dei auxilio fretus. CYR. Completis igitur operibus tabernaculi, et singulis, quæ in eo continebantur, ad illius pulchri- tudinis in monte demonstratæ similitudinem sa- pienter et artificiose factis, locutus est Dominus ad Moysen, dicens : • In die una mensis primi novilu- nio eriges tabernaculum testimonii "., Et post alia rursus : « Et factum est, inquit, in mense primo, secundo anno, posteaquam egressi sunt ex Ægypto, novilunio erectum est tabernaculum : et erexit Moyses tabernaculum "., Erectum est igitur ve- tus illud tabernaculum Dei voluntate, quod Eccle- siæ quæ in Christo intelligitur, in seipso figuras optime præferret. Sed per vestigemus, si videtur, quibus de causis per Moysen potius erectum sit. Ac de Jesu filio Nave ad præsens sileatur, quamvis ille semper beato Moysi præsto fuerit, et una in mon- tem Sina conscenderit, et ab Moyse jussum bellum gesserit, et cum Amalec signa contulerit. Sic enim illi dixit: Elige tibi viros fortes, et egressus pugna cum Amalec cras › El congressus est, ac vicit. Quænam sit igitur hujus rei ratio, nonne exquiren- dum putas? PALL. Maxime vero. C CYR. Si igitur in unaquaque re gesta mysterii D rationem quis velit, quoad fieri poterit, accurate tractare, obstupefactus dicet : • O altitudo divitia- rum et sapientiæ et scientiæ Dei "!, Vide enim quam subtilis et quam utilis sit in unaquaque re sensus : nam, ascendente in montem beato Morse, simul ascendit Jesus: neque enim aliter adiri ad Patrem potest nisi per Filium : vere enim dicit : ⚫ Nemo venit ad Patrem nisi per me > In Christo igitur ipsis quoque sanctis viris patet aditus; ne- que cuiquam fas est ad excelsam sublimemque contemplationem quasi in montem ascendere, ne- que vero propius ad Deum accedere, Exod. XL, 1, 2. ibid. 15, 16. Exod. xvn, seqq. "Rom, x1, 33. Joan. xv,

ἀληθῶς, ὅταν ἡμῖν ὁ Χριστὸς ἐπιλάμψῃ πάλιν μετά τῶν ἁγίων ἀγγέλων ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς τοὺς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατεῖν ἑλομένους, καὶ τὸ ἐκπρε - πέστατον κάλλος τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἐν ὑπο· μονῇ πλουτήσαντας, παραληψόμενος μεθ' ἑαυτοῦ, καὶ εἰς τὴν πάλαι προσδοκωμένην δόξαν καὶ βασιλείαν εἰσκομιῶν. Οτι δὲ καινή κτίσις καὶ οἱονεὶ καιρῶν καὶ πραγμάτων βλάστη νέα τῶν ἐν Χριστῷ, καταδεί ξειεν ἂν εὖ μάλα τὸ αἴνιγμα τοῦ πρώτου μηνός, καθ᾿ ἂν πόαι μὲν καὶ ἀπαλαὶ καὶ ἀρτιφανεῖς ἐν γῇ, φυτῶν δὲ ἀναθήλησις, καὶ τῶν ἐν λειμῶσιν ἀνθέων τὸ πολυειδὲς ἐμφαίνεται κάλλος, ἐαρινῆς γελώσης - εὐωδίας· οἱονεὶ γάρ πως ἐν τοιῷδε καιρῷ κέκληκεν ὁ Χριστὸς τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν, οὕτω λέγων, σ΄ ᾿Ανάστα, ἐλθὲ, ή πλησίον μου, καλή μου, περιστερά μου, ὅτι ἰδοὺ ὁ χειμὼν ἀπῆλθεν, ὁ ὑετὸς ἀπῆλθεν, Β ἐπορεύθη ἐν αὐτῷ· τὰ ἄνθη ὤφθη ἐν τῇ γῇ· καιρὸς τῆς τομῆς ἔφθασεν. » Ανεβάλη γὰρ ἡ ἀνθρώπου φύ- σις αὖ, ὥσπερ τι φυτόν, καταμαρανθείσα θανάτῳ, διά τε τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν, καὶ τὴν κατὰ πάν των ἡμῶν τυραννήσασαν ἁμαρτίαν. Ακούω δὲ λέγον- τος τοῦ Χριστοῦ καὶ δι᾽ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν, • Αὐτὸς ὁ λαλῶν πάρειμι, ὡς ἄρα ἐπὶ τῶν ὀρέων. » Οπερ γὰρ ἐν ὄρεσι καὶ δρυμοῖς τὸ ἔαρ ἐργάζεται, βλάστῃ νέα στεφανοῦν τὰ φυτὰ, τοῦτο καὶ ἐφ' ἡμῶν ἡ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἀποπεπλήρωκε παρουσία, γε- νομένη κατά καιρούς, ὡς ἐν ἔτει δευτέρῳ, καὶ οὐκ ἔν γε τῷ πρώτῳ καιρῷ, καθ' ἂν ἦν ὁ νόμος, καὶ τῶν προφητῶν ὁ χορός, καὶ καθ' δν ἐκράτει θάνατος. Βε- βασίλευσε γὰρ ἀπὸ Ἀδὰμ καὶ μέχρι Μωσέως. Ούχ οὖν ὡς ἐν δευτέρῳ ἔτει, τοῦτ᾽ ἔστιν, ὡς ἐν χρόνῳ τῷ μετὰ τὸν πρῶτον, καθ' ἂν ἦν ὁ νόμος, ἡ ἐξ ἐθνῶν ἐνέλαμψεν Ἐκκλησία, Χριστὸν ἔναυλον ἔχουσα, τὸ τῶν προφητῶν καὶ τοῦ νόμου τέλος. "Αρά της δοκεῖ πρὸς τὸ εὐθύ; τε καὶ ἀληθὲς διάττειν ἡμῶν ὁ λόγος ; ΠΛΑΛ. Παντάπασι μὲν οὖν. ΚΥΡ. Οἶμαι δὲ ἔγωγε τὴν ἀληθεστέραν ἡμῖν προ κατηγγέλθαι σκηνὴν διὰ φωνῆς Ἠσαΐου, λέγοντος ὡς πρὸς ἕκαστον τῶν ἐν πίστει κεκλημένων εἰς δικαιο- σύνην, « Οἱ ὀφθαλμοί σου άξονται Ιερουσαλήμ, πότ λεις πλουσίας, σκηναὶ αἱ οὐ μὴ σεισθῶσιν, οὐδὲ μὴ κινηθῶσιν οἱ πάσσαλοι τῆς σκηνῆς αὐτῆς· οὐδὲ τὰ σχοινία αὐτῆς οὐ μὴ διαῤῥαγῶσιν εἰς τὸν αἰῶνα χρό- νον. » Θεοῦ γὰρ πόλις ή Εκκλησία, ἧς καὶ ὁ θεσπέ σιος Δαβὶδ ἐπεμνήσθη λέγων, « Δεδοξασμένα ελαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. » Πλουσία γὰρ αὕτη, καὶ τοῖς ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ χαρίσμασι κατά ηγλαϊσμένη, καὶ ἄρρηκτον ἔχουσα τὴν ἐν βεβαίῳ στά σιν, ἵδρυσίν τε καὶ διαμονήν. . Πύλαι γὰρ ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς, ἡ κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν. ΠΑΛΛ. Ορθότατα καὶ εἰκότα διανοῇ. ΚΥΡ. Εγηγερμένης δὲ τῆς σκηνῆς, ὅτι προσῆκεν ἐν κόσμῳ κεῖσθαι τὰ ἐν αὐτῇ, καὶ μὴ χύδην και ατημελῶς, διδάσκει λέγων ὁ πάντων δεσπότης Θεός· » η DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. præsto erit, cum Christus nobis iterum affulserit, cum sanctis angelis in gloria Patris, et eos, qui in novitate vitæ ambulare studuerint, et illam egregianı evangelicæ conversationis pulchritudinem per pa- tientiam acquisierint, secum assumet, atque ad il- lam olim exspectatam gloriam ac regnum introdu- cet. Esse autem creaturam novam, ac veluti tempo.. rum et rerum in Christo novum germen, ænigma, primi mensis optime demonstrat, quo terra teneris ac recentibus.herbis convestitur, stirpes germinant, et in pratis varia forum species conspicitur, ridente simul verni temporis fragrantia: tali namque quo- dammodo tempore Christus Ecclesiam ex gentibus vocavit, sic dicens : c Surge, veni, propinqua mea, pulchra mea, columba mea, quia ecce jaun hiems transiit, imber abiit, abiit sibi; fores visi sunt in terra, tempus putationis advenit ". » Germinavit enim denuo, tanquam arbor,, hominum natura, quas morte exaruerat tum propter Adæ transgressionem, tum propter peccatum, quod nobis omnibus tyrauni more dominabatur. Audio etiam Christum per quem · dam e sanctis suis prophetis, dicentem : « Ego, qui loquebar, adsum, sicut vernum tempus in monti- bus s. . Quod enim in montibus vernun tempus efficit, ut arbores novo germine corouentur, hoc idem in nobis Salvatoris nostri adventus effe- cit, qui in ordine temporum quasi anno secundo fuit, non autem primo tempore, quo lex et prophe. tarum chorus vigebat, et quo mors dominabatur : A nunc quidem spe conspicitur, tune autem re ipsa Cant, 11, 10, 12. "Isa. Li, G. Rom. v, 11. C G D regnavit enim ab Adam usque ad Moysem ". Igitur tanquam secundo anno, id est, tempore, quod post illud primum, quo fuit lex, proxime consequitur, Ecclesia ex gentibus emicuit, quæ Christum inha- bitantem habet, qui est legis ac prophetarum finis. Videturne tibi nostra oratio recto cursu ad verita, tem ferri? PALL. Maxime vero. CYR. Equidem puto. verius illud tabernaculum Isaiæ voce prænuntiatum esse, cum unicuique per Gidem ad justitiam vocato diceret : • Oculi tui vide- bunt Jerusalem, civitates opulentas, tabernacula, quæ non concutientur, neque movebuntur paxilli tabernaculi ejus; neque funiculi ejus dirumpentur in sempiternum tempus ". » Dei namque civitas Ecclesia est, cujus etiam beatus David meminit, di- cens : « Gloriosa dicta sunt de le, civitas Dei s. Dives enim ea est, supernis cœlestibusque muneri- bus decorata, neque unquam dimoveri potest, cum firmissime constituta sit, et fixa permaneat: ‹ Ne- que enim portæ inferi prævalebunt adversus cam, › ut Salvator ait ***. PALL. Recte atque convenienter existimas. CYR. Jam vero, erecto labernaculo, ejus instru- menta esse non disperse et negligenter, sed ordine collocanda, docet ille Dominus universorum, cua Isa. XXXH, 29. Psal. LXXXVI, 3. *** Matth. xvi, 18.

ἀληθῶς, ὅταν ἡμῖν ὁ Χριστὸς ἐπιλάμψῃ πάλιν μετά τῶν ἁγίων ἀγγέλων ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς τοὺς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατεῖν ἑλομένους, καὶ τὸ ἐκπρε - πέστατον κάλλος τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἐν ὑπο· μονῇ πλουτήσαντας, παραληψόμενος μεθ' ἑαυτοῦ, καὶ εἰς τὴν πάλαι προσδοκωμένην δόξαν καὶ βασιλείαν εἰσκομιῶν. Οτι δὲ καινή κτίσις καὶ οἱονεὶ καιρῶν καὶ πραγμάτων βλάστη νέα τῶν ἐν Χριστῷ, καταδεί ξειεν ἂν εὖ μάλα τὸ αἴνιγμα τοῦ πρώτου μηνός, καθ᾿ ἂν πόαι μὲν καὶ ἀπαλαὶ καὶ ἀρτιφανεῖς ἐν γῇ, φυτῶν δὲ ἀναθήλησις, καὶ τῶν ἐν λειμῶσιν ἀνθέων τὸ πολυειδὲς ἐμφαίνεται κάλλος, ἐαρινῆς γελώσης - εὐωδίας· οἱονεὶ γάρ πως ἐν τοιῷδε καιρῷ κέκληκεν ὁ Χριστὸς τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν, οὕτω λέγων, σ΄ ᾿Ανάστα, ἐλθὲ, ή πλησίον μου, καλή μου, περιστερά μου, ὅτι ἰδοὺ ὁ χειμὼν ἀπῆλθεν, ὁ ὑετὸς ἀπῆλθεν, Β ἐπορεύθη ἐν αὐτῷ· τὰ ἄνθη ὤφθη ἐν τῇ γῇ· καιρὸς τῆς τομῆς ἔφθασεν. » Ανεβάλη γὰρ ἡ ἀνθρώπου φύ- σις αὖ, ὥσπερ τι φυτόν, καταμαρανθείσα θανάτῳ, διά τε τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν, καὶ τὴν κατὰ πάν των ἡμῶν τυραννήσασαν ἁμαρτίαν. Ακούω δὲ λέγον- τος τοῦ Χριστοῦ καὶ δι᾽ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν, • Αὐτὸς ὁ λαλῶν πάρειμι, ὡς ἄρα ἐπὶ τῶν ὀρέων. » Οπερ γὰρ ἐν ὄρεσι καὶ δρυμοῖς τὸ ἔαρ ἐργάζεται, βλάστῃ νέα στεφανοῦν τὰ φυτὰ, τοῦτο καὶ ἐφ' ἡμῶν ἡ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἀποπεπλήρωκε παρουσία, γε- νομένη κατά καιρούς, ὡς ἐν ἔτει δευτέρῳ, καὶ οὐκ ἔν γε τῷ πρώτῳ καιρῷ, καθ' ἂν ἦν ὁ νόμος, καὶ τῶν προφητῶν ὁ χορός, καὶ καθ' δν ἐκράτει θάνατος. Βε- βασίλευσε γὰρ ἀπὸ Ἀδὰμ καὶ μέχρι Μωσέως. Ούχ οὖν ὡς ἐν δευτέρῳ ἔτει, τοῦτ᾽ ἔστιν, ὡς ἐν χρόνῳ τῷ μετὰ τὸν πρῶτον, καθ' ἂν ἦν ὁ νόμος, ἡ ἐξ ἐθνῶν ἐνέλαμψεν Ἐκκλησία, Χριστὸν ἔναυλον ἔχουσα, τὸ τῶν προφητῶν καὶ τοῦ νόμου τέλος. "Αρά της δοκεῖ πρὸς τὸ εὐθύ; τε καὶ ἀληθὲς διάττειν ἡμῶν ὁ λόγος ; ΠΛΑΛ. Παντάπασι μὲν οὖν. ΚΥΡ. Οἶμαι δὲ ἔγωγε τὴν ἀληθεστέραν ἡμῖν προ κατηγγέλθαι σκηνὴν διὰ φωνῆς Ἠσαΐου, λέγοντος ὡς πρὸς ἕκαστον τῶν ἐν πίστει κεκλημένων εἰς δικαιο- σύνην, « Οἱ ὀφθαλμοί σου άξονται Ιερουσαλήμ, πότ λεις πλουσίας, σκηναὶ αἱ οὐ μὴ σεισθῶσιν, οὐδὲ μὴ κινηθῶσιν οἱ πάσσαλοι τῆς σκηνῆς αὐτῆς· οὐδὲ τὰ σχοινία αὐτῆς οὐ μὴ διαῤῥαγῶσιν εἰς τὸν αἰῶνα χρό- νον. » Θεοῦ γὰρ πόλις ή Εκκλησία, ἧς καὶ ὁ θεσπέ σιος Δαβὶδ ἐπεμνήσθη λέγων, « Δεδοξασμένα ελαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. » Πλουσία γὰρ αὕτη, καὶ τοῖς ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ χαρίσμασι κατά ηγλαϊσμένη, καὶ ἄρρηκτον ἔχουσα τὴν ἐν βεβαίῳ στά σιν, ἵδρυσίν τε καὶ διαμονήν. . Πύλαι γὰρ ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς, ἡ κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν. ΠΑΛΛ. Ορθότατα καὶ εἰκότα διανοῇ. ΚΥΡ. Εγηγερμένης δὲ τῆς σκηνῆς, ὅτι προσῆκεν ἐν κόσμῳ κεῖσθαι τὰ ἐν αὐτῇ, καὶ μὴ χύδην και ατημελῶς, διδάσκει λέγων ὁ πάντων δεσπότης Θεός· » η DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. præsto erit, cum Christus nobis iterum affulserit, cum sanctis angelis in gloria Patris, et eos, qui in novitate vitæ ambulare studuerint, et illam egregianı evangelicæ conversationis pulchritudinem per pa- tientiam acquisierint, secum assumet, atque ad il- lam olim exspectatam gloriam ac regnum introdu- cet. Esse autem creaturam novam, ac veluti tempo.. rum et rerum in Christo novum germen, ænigma, primi mensis optime demonstrat, quo terra teneris ac recentibus.herbis convestitur, stirpes germinant, et in pratis varia forum species conspicitur, ridente simul verni temporis fragrantia: tali namque quo- dammodo tempore Christus Ecclesiam ex gentibus vocavit, sic dicens : c Surge, veni, propinqua mea, pulchra mea, columba mea, quia ecce jaun hiems transiit, imber abiit, abiit sibi; fores visi sunt in terra, tempus putationis advenit ". » Germinavit enim denuo, tanquam arbor,, hominum natura, quas morte exaruerat tum propter Adæ transgressionem, tum propter peccatum, quod nobis omnibus tyrauni more dominabatur. Audio etiam Christum per quem · dam e sanctis suis prophetis, dicentem : « Ego, qui loquebar, adsum, sicut vernum tempus in monti- bus s. . Quod enim in montibus vernun tempus efficit, ut arbores novo germine corouentur, hoc idem in nobis Salvatoris nostri adventus effe- cit, qui in ordine temporum quasi anno secundo fuit, non autem primo tempore, quo lex et prophe. tarum chorus vigebat, et quo mors dominabatur : A nunc quidem spe conspicitur, tune autem re ipsa Cant, 11, 10, 12. "Isa. Li, G. Rom. v, 11. C G D regnavit enim ab Adam usque ad Moysem ". Igitur tanquam secundo anno, id est, tempore, quod post illud primum, quo fuit lex, proxime consequitur, Ecclesia ex gentibus emicuit, quæ Christum inha- bitantem habet, qui est legis ac prophetarum finis. Videturne tibi nostra oratio recto cursu ad verita, tem ferri? PALL. Maxime vero. CYR. Equidem puto. verius illud tabernaculum Isaiæ voce prænuntiatum esse, cum unicuique per Gidem ad justitiam vocato diceret : • Oculi tui vide- bunt Jerusalem, civitates opulentas, tabernacula, quæ non concutientur, neque movebuntur paxilli tabernaculi ejus; neque funiculi ejus dirumpentur in sempiternum tempus ". » Dei namque civitas Ecclesia est, cujus etiam beatus David meminit, di- cens : « Gloriosa dicta sunt de le, civitas Dei s. Dives enim ea est, supernis cœlestibusque muneri- bus decorata, neque unquam dimoveri potest, cum firmissime constituta sit, et fixa permaneat: ‹ Ne- que enim portæ inferi prævalebunt adversus cam, › ut Salvator ait ***. PALL. Recte atque convenienter existimas. CYR. Jam vero, erecto labernaculo, ejus instru- menta esse non disperse et negligenter, sed ordine collocanda, docet ille Dominus universorum, cua Isa. XXXH, 29. Psal. LXXXVI, 3. *** Matth. xvi, 18.

ρηκότες δὲ ἤδη, και, καθάπερ ἐγᾦμαι, διαρκῶς τὰ ἐπί τε τῇ βύσσῳ καὶ τῇ πορφύρα, καὶ τῷ κεκλι- σμένῳ κοκκίνῃ, καὶ μέν τοι καὶ ὑακίνθῳ, παρωσόμεθα μὲν τὸ ταυτοεπές· ἐκεῖνό γε μὴν ἐροῦμεν εἰς τὸ παρ- ἄν· Τὸ καταπέτασμα τὸ ἐπὶ τεσσάρων στύλων χρυσ σῶν, ὧν αἱ βάσεις ἀργυραί, τὸ Χριστοῦ μυστήριον σπεδήλου τότε. Τί γάρ ; οὐχὶ καταπέτασμα τὸ σῶμα Χριστοῦ καὶ σοφὸς ἡμῖν ὠνόμασε Παῦλος, οὕτω λέγων, • Εν ἐνεκαίνισεν ἡμῖν ὁδὸν πρόσφατον καὶ ζῶσαν διὰ τοῦ καταπετάσματος, τουτέστι, τῆς σαρκὸς αὐ του ; ν ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. Β ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν ὡς ἐν σκιαῖς καὶ αἰνίγμασιν, ὅτι θεὸς ὢν καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν ὁ Λόγος, ὡς ἐν χρυσῇ καὶ ἀσήπτῳ γέγονε κιβωτῷ, τῷ ἐκ Παρθένου ναῷ· ἀσηπτον γὰρ καὶ τίμιον τὸ σῶμα Χριστοῦ· μονονουχὶ δὲ καὶ ἐκρύπτετο καθάπερ ἐν τάξει καταπετάσματος, την σάρκα λαβών κρύπτεσθαι δέ φαμεν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, οὐχ ὡς ἐν βραχεῖ πε- ριορισθέντα σώματι· πανταχῆ γὰρ καὶ ἐν πᾶσιν ὁ Υιός· ἀλλὰ τῷ λανθάνειν οἰκονομικῶς, καὶ τὸν τῆς ἀναδείξεως ὑπομένειν καιρόν. ᾿Αναδείξεως δὲ τῆς εἰς ἅπαντας ὁ καιρὸς, ἡ ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσις. Πρὸ μὲν γὰρ τοῦ τιμίου σταυροῦ, τοῖς ἁγίοις ἐπέταττε μαθηταῖς, ἵνα μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιῶσι. Γέγραπται γὰρ ὠδί. Μετὰ δέ γε τὸ ἀναβιώναι παθόντα τὸν θά- νατον, « Πορευθέντες, φησί, μαθητεύσατε πάντα τὰ Εθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. • Οὐκοῦν ἐπ- εκρέματο μὲν τοῖς στύλοις τὸ καταπέτασμα, κατακα- λύπτον ἔσω τὴν κιβωτόν, τύπος δ' ἂν εἴη Χριστοῦ, τοῖς τῶν ἁγίων εὐαγγελιστῶν κηρύγμασιν αἱρομένου τε ὑψοῦ, καὶ ἐν δόξῃ θεότητος όρωμένου τοῖς ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ. τουτέστι, τῇ Ἐκκλησία. Τέσσαρες δὲ οἱ στύλοι, χρυσοί καὶ περιάργυροι· ισάριθμοι δὲ αὐτοῖς οἱ εὐαγγελισταί, λαμπροί τε καὶ τίμιοι. Οὐκοῦν ἔκειτο μὲν ἡ κιβωτός, ἄνωθεν δὲ κάτω διῆκον τὸ καταπέ τασμα, τὸ ἐκ βύσσου καὶ πορφύρας καὶ τῶν ἄλλων, οὐχ ὁρατὴν ἐτίθει. ῎Ανωθεν δὲ τοῦ καταπετάσματος καὶ τῶν εἰς δεξιά τε καὶ εὐώνυμα Χερουβίμ, έχρη- μάτιζε Θεός, δεικνὺς ὅτι καὶ ὑπὲρ πᾶσαν κτίσιν ἐστί· καὶ αὐτὰ δὲ πάντα τὰ τῶν λογικῶν ἀνωτάτω, τουτο ἐστι τὰ Σεραφίμ, τὴν θείαν τε καὶ ἄῤῥητον υπου κάθηται δόξαν, καὶ αὐτὸν δορυφοροῦντα τὸν Υἱόν, εἰ καὶ γέγονε σὰρξ, καὶ ὡς ἐν ὑφέσει τυχὸν τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ισότητος, καθὸ πέφυκεν ἄνθρωπος. Τοι- γάρτοι καὶ ἔφασκεν αὐτός: Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν. ο Ἶσος δὲ ῶν κατὰ φύσιν τῷ γεγεννηκότι, τὸ ἐν μείωσι γενέσθαι φησὶ διὰ μόνον τὸ ἀνθρώπινον. Διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ, κύκλῳ μὲν τοῦ και ταπετάσματος, τὰ Χερουβίμ, καὶ αὐτὰ ὡς Θεὸν δου ρυφοροῦντα τὸν Υἱόν. Καὶ μὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ κατα- πετάσματος ἄνωθεν, ὃ ἦν εἰς τύπον Χριστοῦ, νοεῖται Θεός. « Καὶ γνωσθήσομαι ο γάρ, φησίν, ο ἐκεῖθεν, καὶ λαλήσω σοι. » Επέκεινα γὰρ πάσης κτίσεως ὁ Πατήρ, καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἐμμανουήλ, οὐ καθ᾽ ὅ νοεῖται καὶ ἔστι Θεός· ὗτος γὰρ ἐστι κατά πάντα Θεῷ· ἀλλ' ὅσον C61 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A cocco torto, ac bysso neta confectum. Sed, quia B c D jam de bysso, et purpura et cocco torto, et de hyacintho satis, ut arbitror, diximus, vitandum puto, ne eadem repetamus. Illud tamen in præsenti dicemus, velamen illud, quod in quatuor columnis deauratis positum erat, quarum erant bases argen- tem, Christi tum significasse mysterium. Quid enim? Nonne Paulus quoque vir sapiens Christi corpus velamen appellavit, cum dixit: Quam initiavit nobis viam novam et viventem per velamen, id est, carnem suam **? > PALL. Recte dicis. CYR. Vide igitur tanquam in umbris et ænigmate.. Verbum illud, quod Deus erat, et ex Deo Patre se- cundum naturam; in aurea atque imputribili arca, in eo nimirum templo, quod erat ex Virgine, fuisse: imputribile namque ac pretiosum est Christi cor- pus: atque suscepta carne, tanquam velo quo- dam propemodum occultari: occultari autem di- cinus illud ex Deo Verbum, non quod exigui cor- poris terminis definiretur (ubique enim et in omnibus est Filius), sed quod dispensationis ratione lateret, et declarationis tempus exspectaret. De- clarationis autem tempus, quo erat omnibus osten- dendus, illud fuit, cum a mortuis revixit : nam ante pretiosum illam crucem sanctis suis discipulis præ cepit, ne se manifestum facerent; sic enim scriptum. est 4. Postea vero quam mortem pertulit ac revi- xit, e Euntes, inquit, docete omnes gentes, bapti- zantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus san- cti*. » Igitur suspensum erat de columnis velamen illud, quod arcam interius occultabat, ac figura Christi erat, qui sanctorum evangelistarum prædi- catione in sublime tollitur, et ab iis, qui sunt in tabernaculo, in sancta nimirum Ecclesia, in divinitatis. gloria videtur. Quatuor autem sunt deauratæ dear- gentataque columnæ; totidem evangelista, clari simul ac pretiosi. Posita erat igitur arca : superne autem velamen deorsum usque pertinens ex bysso et purpura cæteraque materia confectum non sine- bat ut ea videretur: supra velum autem, et supra Cherubim quæ a dextra lævaque erant, responsa dabat Deus, ostendens se et supra omnem creatu- ram esse, et ipsa quoque Seraphim, quæ sunt inter rationales creaturas praestantissima, esse divina illa atque ineffabili gloria inferiora, stiparique illis ipsum Filium, quamvis sit caro factus, et qua ra- tione homo est, Patris æqualitate submissior; ideo- que ipse dicebat, « Pater meus major me › Cum vero sit Genitori secundum naturanı par, minorem se esse dicit propter humanam dun- taxat naturam. Ob eam causain in sacro quoque tabernaculo in circuitu velaminis erant Cherubim, et ipsa perinde ac si Filium tanquam Deum suo satellitio stiparent. Supra ipsum quoque velamen, quod Christi figuram gerebat, Deus cognoscitur. • El innotescam, » inquit, c inde et loquar tecum : est ** llebr. x, 20. ss Matth. S. 16. » Matth. xxvii. 19, 29. "Joan. xiv, 23.

ρηκότες δὲ ἤδη, και, καθάπερ ἐγᾦμαι, διαρκῶς τὰ ἐπί τε τῇ βύσσῳ καὶ τῇ πορφύρα, καὶ τῷ κεκλι- σμένῳ κοκκίνῃ, καὶ μέν τοι καὶ ὑακίνθῳ, παρωσόμεθα μὲν τὸ ταυτοεπές· ἐκεῖνό γε μὴν ἐροῦμεν εἰς τὸ παρ- ἄν· Τὸ καταπέτασμα τὸ ἐπὶ τεσσάρων στύλων χρυσ σῶν, ὧν αἱ βάσεις ἀργυραί, τὸ Χριστοῦ μυστήριον σπεδήλου τότε. Τί γάρ ; οὐχὶ καταπέτασμα τὸ σῶμα Χριστοῦ καὶ σοφὸς ἡμῖν ὠνόμασε Παῦλος, οὕτω λέγων, • Εν ἐνεκαίνισεν ἡμῖν ὁδὸν πρόσφατον καὶ ζῶσαν διὰ τοῦ καταπετάσματος, τουτέστι, τῆς σαρκὸς αὐ του ; ν ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. Β ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν ὡς ἐν σκιαῖς καὶ αἰνίγμασιν, ὅτι θεὸς ὢν καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν ὁ Λόγος, ὡς ἐν χρυσῇ καὶ ἀσήπτῳ γέγονε κιβωτῷ, τῷ ἐκ Παρθένου ναῷ· ἀσηπτον γὰρ καὶ τίμιον τὸ σῶμα Χριστοῦ· μονονουχὶ δὲ καὶ ἐκρύπτετο καθάπερ ἐν τάξει καταπετάσματος, την σάρκα λαβών κρύπτεσθαι δέ φαμεν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, οὐχ ὡς ἐν βραχεῖ πε- ριορισθέντα σώματι· πανταχῆ γὰρ καὶ ἐν πᾶσιν ὁ Υιός· ἀλλὰ τῷ λανθάνειν οἰκονομικῶς, καὶ τὸν τῆς ἀναδείξεως ὑπομένειν καιρόν. ᾿Αναδείξεως δὲ τῆς εἰς ἅπαντας ὁ καιρὸς, ἡ ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσις. Πρὸ μὲν γὰρ τοῦ τιμίου σταυροῦ, τοῖς ἁγίοις ἐπέταττε μαθηταῖς, ἵνα μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιῶσι. Γέγραπται γὰρ ὠδί. Μετὰ δέ γε τὸ ἀναβιώναι παθόντα τὸν θά- νατον, « Πορευθέντες, φησί, μαθητεύσατε πάντα τὰ Εθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. • Οὐκοῦν ἐπ- εκρέματο μὲν τοῖς στύλοις τὸ καταπέτασμα, κατακα- λύπτον ἔσω τὴν κιβωτόν, τύπος δ' ἂν εἴη Χριστοῦ, τοῖς τῶν ἁγίων εὐαγγελιστῶν κηρύγμασιν αἱρομένου τε ὑψοῦ, καὶ ἐν δόξῃ θεότητος όρωμένου τοῖς ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ. τουτέστι, τῇ Ἐκκλησία. Τέσσαρες δὲ οἱ στύλοι, χρυσοί καὶ περιάργυροι· ισάριθμοι δὲ αὐτοῖς οἱ εὐαγγελισταί, λαμπροί τε καὶ τίμιοι. Οὐκοῦν ἔκειτο μὲν ἡ κιβωτός, ἄνωθεν δὲ κάτω διῆκον τὸ καταπέ τασμα, τὸ ἐκ βύσσου καὶ πορφύρας καὶ τῶν ἄλλων, οὐχ ὁρατὴν ἐτίθει. ῎Ανωθεν δὲ τοῦ καταπετάσματος καὶ τῶν εἰς δεξιά τε καὶ εὐώνυμα Χερουβίμ, έχρη- μάτιζε Θεός, δεικνὺς ὅτι καὶ ὑπὲρ πᾶσαν κτίσιν ἐστί· καὶ αὐτὰ δὲ πάντα τὰ τῶν λογικῶν ἀνωτάτω, τουτο ἐστι τὰ Σεραφίμ, τὴν θείαν τε καὶ ἄῤῥητον υπου κάθηται δόξαν, καὶ αὐτὸν δορυφοροῦντα τὸν Υἱόν, εἰ καὶ γέγονε σὰρξ, καὶ ὡς ἐν ὑφέσει τυχὸν τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ισότητος, καθὸ πέφυκεν ἄνθρωπος. Τοι- γάρτοι καὶ ἔφασκεν αὐτός: Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν. ο Ἶσος δὲ ῶν κατὰ φύσιν τῷ γεγεννηκότι, τὸ ἐν μείωσι γενέσθαι φησὶ διὰ μόνον τὸ ἀνθρώπινον. Διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ, κύκλῳ μὲν τοῦ και ταπετάσματος, τὰ Χερουβίμ, καὶ αὐτὰ ὡς Θεὸν δου ρυφοροῦντα τὸν Υἱόν. Καὶ μὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ κατα- πετάσματος ἄνωθεν, ὃ ἦν εἰς τύπον Χριστοῦ, νοεῖται Θεός. « Καὶ γνωσθήσομαι ο γάρ, φησίν, ο ἐκεῖθεν, καὶ λαλήσω σοι. » Επέκεινα γὰρ πάσης κτίσεως ὁ Πατήρ, καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἐμμανουήλ, οὐ καθ᾽ ὅ νοεῖται καὶ ἔστι Θεός· ὗτος γὰρ ἐστι κατά πάντα Θεῷ· ἀλλ' ὅσον C61 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A cocco torto, ac bysso neta confectum. Sed, quia B c D jam de bysso, et purpura et cocco torto, et de hyacintho satis, ut arbitror, diximus, vitandum puto, ne eadem repetamus. Illud tamen in præsenti dicemus, velamen illud, quod in quatuor columnis deauratis positum erat, quarum erant bases argen- tem, Christi tum significasse mysterium. Quid enim? Nonne Paulus quoque vir sapiens Christi corpus velamen appellavit, cum dixit: Quam initiavit nobis viam novam et viventem per velamen, id est, carnem suam **? > PALL. Recte dicis. CYR. Vide igitur tanquam in umbris et ænigmate.. Verbum illud, quod Deus erat, et ex Deo Patre se- cundum naturam; in aurea atque imputribili arca, in eo nimirum templo, quod erat ex Virgine, fuisse: imputribile namque ac pretiosum est Christi cor- pus: atque suscepta carne, tanquam velo quo- dam propemodum occultari: occultari autem di- cinus illud ex Deo Verbum, non quod exigui cor- poris terminis definiretur (ubique enim et in omnibus est Filius), sed quod dispensationis ratione lateret, et declarationis tempus exspectaret. De- clarationis autem tempus, quo erat omnibus osten- dendus, illud fuit, cum a mortuis revixit : nam ante pretiosum illam crucem sanctis suis discipulis præ cepit, ne se manifestum facerent; sic enim scriptum. est 4. Postea vero quam mortem pertulit ac revi- xit, e Euntes, inquit, docete omnes gentes, bapti- zantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus san- cti*. » Igitur suspensum erat de columnis velamen illud, quod arcam interius occultabat, ac figura Christi erat, qui sanctorum evangelistarum prædi- catione in sublime tollitur, et ab iis, qui sunt in tabernaculo, in sancta nimirum Ecclesia, in divinitatis. gloria videtur. Quatuor autem sunt deauratæ dear- gentataque columnæ; totidem evangelista, clari simul ac pretiosi. Posita erat igitur arca : superne autem velamen deorsum usque pertinens ex bysso et purpura cæteraque materia confectum non sine- bat ut ea videretur: supra velum autem, et supra Cherubim quæ a dextra lævaque erant, responsa dabat Deus, ostendens se et supra omnem creatu- ram esse, et ipsa quoque Seraphim, quæ sunt inter rationales creaturas praestantissima, esse divina illa atque ineffabili gloria inferiora, stiparique illis ipsum Filium, quamvis sit caro factus, et qua ra- tione homo est, Patris æqualitate submissior; ideo- que ipse dicebat, « Pater meus major me › Cum vero sit Genitori secundum naturanı par, minorem se esse dicit propter humanam dun- taxat naturam. Ob eam causain in sacro quoque tabernaculo in circuitu velaminis erant Cherubim, et ipsa perinde ac si Filium tanquam Deum suo satellitio stiparent. Supra ipsum quoque velamen, quod Christi figuram gerebat, Deus cognoscitur. • El innotescam, » inquit, c inde et loquar tecum : est ** llebr. x, 20. ss Matth. S. 16. » Matth. xxvii. 19, 29. "Joan. xiv, 23.

ρηκότες δὲ ἤδη, και, καθάπερ ἐγᾦμαι, διαρκῶς τὰ ἐπί τε τῇ βύσσῳ καὶ τῇ πορφύρα, καὶ τῷ κεκλι- σμένῳ κοκκίνῃ, καὶ μέν τοι καὶ ὑακίνθῳ, παρωσόμεθα μὲν τὸ ταυτοεπές· ἐκεῖνό γε μὴν ἐροῦμεν εἰς τὸ παρ- ἄν· Τὸ καταπέτασμα τὸ ἐπὶ τεσσάρων στύλων χρυσ σῶν, ὧν αἱ βάσεις ἀργυραί, τὸ Χριστοῦ μυστήριον σπεδήλου τότε. Τί γάρ ; οὐχὶ καταπέτασμα τὸ σῶμα Χριστοῦ καὶ σοφὸς ἡμῖν ὠνόμασε Παῦλος, οὕτω λέγων, • Εν ἐνεκαίνισεν ἡμῖν ὁδὸν πρόσφατον καὶ ζῶσαν διὰ τοῦ καταπετάσματος, τουτέστι, τῆς σαρκὸς αὐ του ; ν ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. Β ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν ὡς ἐν σκιαῖς καὶ αἰνίγμασιν, ὅτι θεὸς ὢν καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν ὁ Λόγος, ὡς ἐν χρυσῇ καὶ ἀσήπτῳ γέγονε κιβωτῷ, τῷ ἐκ Παρθένου ναῷ· ἀσηπτον γὰρ καὶ τίμιον τὸ σῶμα Χριστοῦ· μονονουχὶ δὲ καὶ ἐκρύπτετο καθάπερ ἐν τάξει καταπετάσματος, την σάρκα λαβών κρύπτεσθαι δέ φαμεν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, οὐχ ὡς ἐν βραχεῖ πε- ριορισθέντα σώματι· πανταχῆ γὰρ καὶ ἐν πᾶσιν ὁ Υιός· ἀλλὰ τῷ λανθάνειν οἰκονομικῶς, καὶ τὸν τῆς ἀναδείξεως ὑπομένειν καιρόν. ᾿Αναδείξεως δὲ τῆς εἰς ἅπαντας ὁ καιρὸς, ἡ ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσις. Πρὸ μὲν γὰρ τοῦ τιμίου σταυροῦ, τοῖς ἁγίοις ἐπέταττε μαθηταῖς, ἵνα μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιῶσι. Γέγραπται γὰρ ὠδί. Μετὰ δέ γε τὸ ἀναβιώναι παθόντα τὸν θά- νατον, « Πορευθέντες, φησί, μαθητεύσατε πάντα τὰ Εθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. • Οὐκοῦν ἐπ- εκρέματο μὲν τοῖς στύλοις τὸ καταπέτασμα, κατακα- λύπτον ἔσω τὴν κιβωτόν, τύπος δ' ἂν εἴη Χριστοῦ, τοῖς τῶν ἁγίων εὐαγγελιστῶν κηρύγμασιν αἱρομένου τε ὑψοῦ, καὶ ἐν δόξῃ θεότητος όρωμένου τοῖς ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ. τουτέστι, τῇ Ἐκκλησία. Τέσσαρες δὲ οἱ στύλοι, χρυσοί καὶ περιάργυροι· ισάριθμοι δὲ αὐτοῖς οἱ εὐαγγελισταί, λαμπροί τε καὶ τίμιοι. Οὐκοῦν ἔκειτο μὲν ἡ κιβωτός, ἄνωθεν δὲ κάτω διῆκον τὸ καταπέ τασμα, τὸ ἐκ βύσσου καὶ πορφύρας καὶ τῶν ἄλλων, οὐχ ὁρατὴν ἐτίθει. ῎Ανωθεν δὲ τοῦ καταπετάσματος καὶ τῶν εἰς δεξιά τε καὶ εὐώνυμα Χερουβίμ, έχρη- μάτιζε Θεός, δεικνὺς ὅτι καὶ ὑπὲρ πᾶσαν κτίσιν ἐστί· καὶ αὐτὰ δὲ πάντα τὰ τῶν λογικῶν ἀνωτάτω, τουτο ἐστι τὰ Σεραφίμ, τὴν θείαν τε καὶ ἄῤῥητον υπου κάθηται δόξαν, καὶ αὐτὸν δορυφοροῦντα τὸν Υἱόν, εἰ καὶ γέγονε σὰρξ, καὶ ὡς ἐν ὑφέσει τυχὸν τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ισότητος, καθὸ πέφυκεν ἄνθρωπος. Τοι- γάρτοι καὶ ἔφασκεν αὐτός: Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστιν. ο Ἶσος δὲ ῶν κατὰ φύσιν τῷ γεγεννηκότι, τὸ ἐν μείωσι γενέσθαι φησὶ διὰ μόνον τὸ ἀνθρώπινον. Διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ, κύκλῳ μὲν τοῦ και ταπετάσματος, τὰ Χερουβίμ, καὶ αὐτὰ ὡς Θεὸν δου ρυφοροῦντα τὸν Υἱόν. Καὶ μὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ κατα- πετάσματος ἄνωθεν, ὃ ἦν εἰς τύπον Χριστοῦ, νοεῖται Θεός. « Καὶ γνωσθήσομαι ο γάρ, φησίν, ο ἐκεῖθεν, καὶ λαλήσω σοι. » Επέκεινα γὰρ πάσης κτίσεως ὁ Πατήρ, καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἐμμανουήλ, οὐ καθ᾽ ὅ νοεῖται καὶ ἔστι Θεός· ὗτος γὰρ ἐστι κατά πάντα Θεῷ· ἀλλ' ὅσον C61 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A cocco torto, ac bysso neta confectum. Sed, quia B c D jam de bysso, et purpura et cocco torto, et de hyacintho satis, ut arbitror, diximus, vitandum puto, ne eadem repetamus. Illud tamen in præsenti dicemus, velamen illud, quod in quatuor columnis deauratis positum erat, quarum erant bases argen- tem, Christi tum significasse mysterium. Quid enim? Nonne Paulus quoque vir sapiens Christi corpus velamen appellavit, cum dixit: Quam initiavit nobis viam novam et viventem per velamen, id est, carnem suam **? > PALL. Recte dicis. CYR. Vide igitur tanquam in umbris et ænigmate.. Verbum illud, quod Deus erat, et ex Deo Patre se- cundum naturam; in aurea atque imputribili arca, in eo nimirum templo, quod erat ex Virgine, fuisse: imputribile namque ac pretiosum est Christi cor- pus: atque suscepta carne, tanquam velo quo- dam propemodum occultari: occultari autem di- cinus illud ex Deo Verbum, non quod exigui cor- poris terminis definiretur (ubique enim et in omnibus est Filius), sed quod dispensationis ratione lateret, et declarationis tempus exspectaret. De- clarationis autem tempus, quo erat omnibus osten- dendus, illud fuit, cum a mortuis revixit : nam ante pretiosum illam crucem sanctis suis discipulis præ cepit, ne se manifestum facerent; sic enim scriptum. est 4. Postea vero quam mortem pertulit ac revi- xit, e Euntes, inquit, docete omnes gentes, bapti- zantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus san- cti*. » Igitur suspensum erat de columnis velamen illud, quod arcam interius occultabat, ac figura Christi erat, qui sanctorum evangelistarum prædi- catione in sublime tollitur, et ab iis, qui sunt in tabernaculo, in sancta nimirum Ecclesia, in divinitatis. gloria videtur. Quatuor autem sunt deauratæ dear- gentataque columnæ; totidem evangelista, clari simul ac pretiosi. Posita erat igitur arca : superne autem velamen deorsum usque pertinens ex bysso et purpura cæteraque materia confectum non sine- bat ut ea videretur: supra velum autem, et supra Cherubim quæ a dextra lævaque erant, responsa dabat Deus, ostendens se et supra omnem creatu- ram esse, et ipsa quoque Seraphim, quæ sunt inter rationales creaturas praestantissima, esse divina illa atque ineffabili gloria inferiora, stiparique illis ipsum Filium, quamvis sit caro factus, et qua ra- tione homo est, Patris æqualitate submissior; ideo- que ipse dicebat, « Pater meus major me › Cum vero sit Genitori secundum naturanı par, minorem se esse dicit propter humanam dun- taxat naturam. Ob eam causain in sacro quoque tabernaculo in circuitu velaminis erant Cherubim, et ipsa perinde ac si Filium tanquam Deum suo satellitio stiparent. Supra ipsum quoque velamen, quod Christi figuram gerebat, Deus cognoscitur. • El innotescam, » inquit, c inde et loquar tecum : est ** llebr. x, 20. ss Matth. S. 16. » Matth. xxvii. 19, 29. "Joan. xiv, 23.

Καὶ θήσεις τὴν κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου, καὶ σκευ περὶ τούτων. Περὶ δέ γε τοῦ λουτῆρος ὧδέ πή φησι· ὥστε νίπτεσθαι, καὶ θήσεις αὐτὸν ἀνὰ μέσον τῆς ρίου, ο "Αρά σοι σαφῆς ὁ ἐφ' ἑκάστῳ λόγος ; πάσεις τὴν κιβωτόν τῷ καταπετάσματι. Καὶ εἰσοίσεις τὴν τράπεζαν, καὶ προθήσεις τὴν πρόθεσιν αὐτ Καὶ εἰσοίσεις τὴν λυχνίαν, καὶ ἐπιθήσεις τοὺς λύχνους αὐτῆς. Καὶ θήσεις τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν, εἰς τὸ θυμιᾷν ἐναντίον τῆς κιβωτοῦ. Καὶ ἐπιθήσεις κάτ λυμμα καταπετάσματος ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνής τοῦ μαρτυρίου, καὶ τὸ θυσιαστήριον τῶν καρπωμά των θήσεις παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνής του μαρτυ ρίου. Καὶ περιθήσεις τὴν σκηνήν; καὶ πάντα τὰ αὐτῆς περιθήσεις κύκλῳ. ο 'Αλλ' ένεστι μὲν ἐν τούτοις εἰσκεκομισμένα ἰδεῖν ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ τὰ σκεύη τὰ ἱερά· οὐ μὴν ἔτι καὶ σαφῶς τὸν ἑκάστῳ τρέποντά τε καὶ ἐκνεμηθέντα τόπον. Βούλει δὴ οὖν τῶν ἐπὶ τῇ σκηνή προσταγμάτων λεπτήν τε καὶ ἀκριβῆ τῶν Β τοιώνδε τὴν γνῶσιν ἐρανιζώμεθα; ΠΑΛΛ. Ὡς ηδιστά γε. ΚΥΡ. Εφη τοίνυν πρὸς τὸν ἱερὸν Μωσέα Θεός· • Καὶ ποιήσεις καταπέτασμα ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύ ρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου νενησμέ νης· ἔργον ὑφαντὸν ποιήσεις αὐτὸ Χερουβίμ. Και ἐπιθήσεις αὐτὸ ἐπὶ τεσσάρων στύλων ασήπτων χει χρυσωμένων χρυσίῳ. Καὶ αἱ κεφαλίδες αὐτῶν χρυ σαῖ, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν τέσσαρες ἀργυραῖ. Καὶ θήσεις τὸ καταπέτασμα ἐπὶ τῶν στύλων, καὶ εἰσοι σει; ἐκεῖ εσώτερον τοῦ καταπετάσματος την κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου. Καὶ διοριεῖ τὸ καταπέτασμα ὑμῖν ἀναμέσον τοῦ ῾Αγίου, καὶ ἀναμέσον τοῦ ῾Αγίου τῶν ἁγίων. Κατακαλύψεις τῷ καταπετάσματι τὴν κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου ἐν τῷ ᾿Αγίῳ τῶν ἁγίων. Καὶ ἐπιθή. σεις την τράπεζαν ἔξωθεν τοῦ καταπετάσματος, καὶ τὴν λυχνίαν ἀπέναντι τῆς τραπέζης ἐπὶ μέρους τῆς σκηνῆς τὸ πρὸς νότον. Καὶ τὴν τράπεζαν θήσεις ἐπὶ μέρους τῆς σκηνῆς τὸ πρὸς βορράν. Καὶ ποιήσεις ἐπίσπαστρον τῇ θύρα τῆς σκηνῆς ἐξ υακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου κεκλωσμένης, ἔργον ποικιλτοῦ. Καὶ ποιήσεις τῷ και ταπετάσματι πέντε στύλους, καὶ χρυσώσεις αὐτοὺς χρυσίῳ· καὶ αἱ κεφαλίδες αὐτῶν χρυσαῖ, καὶ χωνεύ σεις αὐτοῖς πέντε βάσεις χαλκᾶς. » Καὶ ταυτὶ μὲν « Ποίησον λουτήρα χαλκοῦν, καὶ βάσιν αὐτῷ χαλκήν σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ θυσιαστη ΠΑΛΛ. Οὐ μὲν οὖν · διηπόρηκα γὰρ, ἴσθι· καὶ τί τὸ χρῆμα, εἰπεῖν οὐκ ἔχω. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν προκειμένων ῥητών, εἰς θεωρίαν τὴν ἐπ' αὐτοῖς τὸ τελοῦν ἁρπάσας, σαφῆ καὶ εὐκρινεστάτην, ὡς ἂν οἷός τε ὦ, ποιήσομα: τὴν ἀφήγησιν. Ἐγήγερται μὲν γὰρ, ὦ Παλλάδιο, κατά τὴν ἔρημον ἡ ἁγία σκηνὴ, ὡς ἐν θέσει τε καὶ ἐν εἴδει διπλῷ. Καὶ μία μὲν ἦν ἡ ἐσωτάτη. Όνομα δὲ αὐτῇ. τὰ ᾿Αγια τῶν ἁγίων. Προεισβολὴ δὲ ὥσπερ τις καὶ περὶ αὐτὴν ἡ πρώτη, τὰ ἐπίκλην "Αγια. Καὶ εἰς μὲν τὴν ἐσωτάτω σκηνήν, ή κιβωτὸς ἀπετέθειτο, ἐπὶ τεσσάρων στύλων χρυσῶν ἔχουσα περιπέτασμα 15- ποιημένον ἐντέχνως ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, και βύσσου γενησμένης. Είν * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. dicit : « Et pones arcam testamenti, et leges arcam A . velo, et inferes mensam, et propones propositionem ejus, et inferes candelabrum, et impones lucernas ejus, et pones altare aureum ad adolendum coram tabernaculo testimonii, et impones tegumentum veli ad ostium tabernaculi testimonii, et altare holocau- storum pones juxta portam tabernaculi testimonii, et circumpones tabernaculum, et omnia quæ in eo sunt circumpones in circuitu . . Sed in his sacra vasa fuisse illa quidem in sacrum tabernaculum illa- ta videre licet; non item plane quis cuique vasi lo- cus pro ejus convenientia sit attributus. Visne igitur ejusmodi præceptorum quæ ad tabernaculum pertinent, subtilem et accuratam cognitionem col- ligamus ? PALL. Ego vero libentissime. CYR. Ait itaque ad Moysen Deus: ‹ Et facies vela- men ex hyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso nela ; opus textile facies illud Cherubim, et super- impones illud super quatuor columnas imputribi- les inauratas auro : et capita earum aurea, et bases earum quatuor argenteæ: el pones velamen super columnas, et induces intra velamen arcam testimo- nii, et dividet vobis velamen inter Sanctum, et inter Sanctum sanctorum ; et cooperies velamine arcam testimonii in Sancto sanctorum, et pones mensam extra velamen, et candelabrum contra mensam in parte tabernaculi quæ respicit ad au- strum; et mensain pones in parte tabernaculi quæ respicit ad aquilonem. Et facies adductorium ex Lyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso torta, opus variatoris ; et facies velamini quinque columnas, et inaurabis eas auro, et capita earum aurea, et conflabis eis quinque bases æneas "., Ac de his quidem hactenus. De labro autem hæc dicit: ‹ Facies labrum æneum, et basim ipsius æncam, ut laventur, et pones illud inter tabernaculum te- stimonii et altare ". » Num tibi perspicue de sin- gulis dictum videtur ? C PALL. Minime vero : dubito enim sane, et quid D illud sibi velit, non habeo dicere. CYR. Singulorum igitur verborum, quæ modo posui, ubi ea sumpsero quæ ad eorum contempla- tionem utilia sunt, dilucidam atque perspicuam pro viribus expositionem afferam. Erectum namque est in deserto sacrum illud tabernaculum, Palladi, du- plici quodammodo situ ac figura ; atque una quidem ejus pars intima erat, eaque Sancta sanctorum appellabatur : hujus erat veluti primus quidam ad- itus, et circa eam posita pars illa prior, quæ Sancta vocabatur; atque in intimo illo tabernaculo erat arca reposita, de quatuor columnis velamen sus- pensum habens artificiose ex hyacintho, purpura, Exod. XL., 3-8. Exod. xxvi, 31-37. "Exod. xxx, 18, 19.

Καὶ θήσεις τὴν κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου, καὶ σκευ περὶ τούτων. Περὶ δέ γε τοῦ λουτῆρος ὧδέ πή φησι· ὥστε νίπτεσθαι, καὶ θήσεις αὐτὸν ἀνὰ μέσον τῆς ρίου, ο "Αρά σοι σαφῆς ὁ ἐφ' ἑκάστῳ λόγος ; πάσεις τὴν κιβωτόν τῷ καταπετάσματι. Καὶ εἰσοίσεις τὴν τράπεζαν, καὶ προθήσεις τὴν πρόθεσιν αὐτ Καὶ εἰσοίσεις τὴν λυχνίαν, καὶ ἐπιθήσεις τοὺς λύχνους αὐτῆς. Καὶ θήσεις τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν, εἰς τὸ θυμιᾷν ἐναντίον τῆς κιβωτοῦ. Καὶ ἐπιθήσεις κάτ λυμμα καταπετάσματος ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνής τοῦ μαρτυρίου, καὶ τὸ θυσιαστήριον τῶν καρπωμά των θήσεις παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνής του μαρτυ ρίου. Καὶ περιθήσεις τὴν σκηνήν; καὶ πάντα τὰ αὐτῆς περιθήσεις κύκλῳ. ο 'Αλλ' ένεστι μὲν ἐν τούτοις εἰσκεκομισμένα ἰδεῖν ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ τὰ σκεύη τὰ ἱερά· οὐ μὴν ἔτι καὶ σαφῶς τὸν ἑκάστῳ τρέποντά τε καὶ ἐκνεμηθέντα τόπον. Βούλει δὴ οὖν τῶν ἐπὶ τῇ σκηνή προσταγμάτων λεπτήν τε καὶ ἀκριβῆ τῶν Β τοιώνδε τὴν γνῶσιν ἐρανιζώμεθα; ΠΑΛΛ. Ὡς ηδιστά γε. ΚΥΡ. Εφη τοίνυν πρὸς τὸν ἱερὸν Μωσέα Θεός· • Καὶ ποιήσεις καταπέτασμα ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύ ρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου νενησμέ νης· ἔργον ὑφαντὸν ποιήσεις αὐτὸ Χερουβίμ. Και ἐπιθήσεις αὐτὸ ἐπὶ τεσσάρων στύλων ασήπτων χει χρυσωμένων χρυσίῳ. Καὶ αἱ κεφαλίδες αὐτῶν χρυ σαῖ, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν τέσσαρες ἀργυραῖ. Καὶ θήσεις τὸ καταπέτασμα ἐπὶ τῶν στύλων, καὶ εἰσοι σει; ἐκεῖ εσώτερον τοῦ καταπετάσματος την κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου. Καὶ διοριεῖ τὸ καταπέτασμα ὑμῖν ἀναμέσον τοῦ ῾Αγίου, καὶ ἀναμέσον τοῦ ῾Αγίου τῶν ἁγίων. Κατακαλύψεις τῷ καταπετάσματι τὴν κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου ἐν τῷ ᾿Αγίῳ τῶν ἁγίων. Καὶ ἐπιθή. σεις την τράπεζαν ἔξωθεν τοῦ καταπετάσματος, καὶ τὴν λυχνίαν ἀπέναντι τῆς τραπέζης ἐπὶ μέρους τῆς σκηνῆς τὸ πρὸς νότον. Καὶ τὴν τράπεζαν θήσεις ἐπὶ μέρους τῆς σκηνῆς τὸ πρὸς βορράν. Καὶ ποιήσεις ἐπίσπαστρον τῇ θύρα τῆς σκηνῆς ἐξ υακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου κεκλωσμένης, ἔργον ποικιλτοῦ. Καὶ ποιήσεις τῷ και ταπετάσματι πέντε στύλους, καὶ χρυσώσεις αὐτοὺς χρυσίῳ· καὶ αἱ κεφαλίδες αὐτῶν χρυσαῖ, καὶ χωνεύ σεις αὐτοῖς πέντε βάσεις χαλκᾶς. » Καὶ ταυτὶ μὲν « Ποίησον λουτήρα χαλκοῦν, καὶ βάσιν αὐτῷ χαλκήν σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ θυσιαστη ΠΑΛΛ. Οὐ μὲν οὖν · διηπόρηκα γὰρ, ἴσθι· καὶ τί τὸ χρῆμα, εἰπεῖν οὐκ ἔχω. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν προκειμένων ῥητών, εἰς θεωρίαν τὴν ἐπ' αὐτοῖς τὸ τελοῦν ἁρπάσας, σαφῆ καὶ εὐκρινεστάτην, ὡς ἂν οἷός τε ὦ, ποιήσομα: τὴν ἀφήγησιν. Ἐγήγερται μὲν γὰρ, ὦ Παλλάδιο, κατά τὴν ἔρημον ἡ ἁγία σκηνὴ, ὡς ἐν θέσει τε καὶ ἐν εἴδει διπλῷ. Καὶ μία μὲν ἦν ἡ ἐσωτάτη. Όνομα δὲ αὐτῇ. τὰ ᾿Αγια τῶν ἁγίων. Προεισβολὴ δὲ ὥσπερ τις καὶ περὶ αὐτὴν ἡ πρώτη, τὰ ἐπίκλην "Αγια. Καὶ εἰς μὲν τὴν ἐσωτάτω σκηνήν, ή κιβωτὸς ἀπετέθειτο, ἐπὶ τεσσάρων στύλων χρυσῶν ἔχουσα περιπέτασμα 15- ποιημένον ἐντέχνως ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, και βύσσου γενησμένης. Είν * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. dicit : « Et pones arcam testamenti, et leges arcam A . velo, et inferes mensam, et propones propositionem ejus, et inferes candelabrum, et impones lucernas ejus, et pones altare aureum ad adolendum coram tabernaculo testimonii, et impones tegumentum veli ad ostium tabernaculi testimonii, et altare holocau- storum pones juxta portam tabernaculi testimonii, et circumpones tabernaculum, et omnia quæ in eo sunt circumpones in circuitu . . Sed in his sacra vasa fuisse illa quidem in sacrum tabernaculum illa- ta videre licet; non item plane quis cuique vasi lo- cus pro ejus convenientia sit attributus. Visne igitur ejusmodi præceptorum quæ ad tabernaculum pertinent, subtilem et accuratam cognitionem col- ligamus ? PALL. Ego vero libentissime. CYR. Ait itaque ad Moysen Deus: ‹ Et facies vela- men ex hyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso nela ; opus textile facies illud Cherubim, et super- impones illud super quatuor columnas imputribi- les inauratas auro : et capita earum aurea, et bases earum quatuor argenteæ: el pones velamen super columnas, et induces intra velamen arcam testimo- nii, et dividet vobis velamen inter Sanctum, et inter Sanctum sanctorum ; et cooperies velamine arcam testimonii in Sancto sanctorum, et pones mensam extra velamen, et candelabrum contra mensam in parte tabernaculi quæ respicit ad au- strum; et mensain pones in parte tabernaculi quæ respicit ad aquilonem. Et facies adductorium ex Lyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso torta, opus variatoris ; et facies velamini quinque columnas, et inaurabis eas auro, et capita earum aurea, et conflabis eis quinque bases æneas "., Ac de his quidem hactenus. De labro autem hæc dicit: ‹ Facies labrum æneum, et basim ipsius æncam, ut laventur, et pones illud inter tabernaculum te- stimonii et altare ". » Num tibi perspicue de sin- gulis dictum videtur ? C PALL. Minime vero : dubito enim sane, et quid D illud sibi velit, non habeo dicere. CYR. Singulorum igitur verborum, quæ modo posui, ubi ea sumpsero quæ ad eorum contempla- tionem utilia sunt, dilucidam atque perspicuam pro viribus expositionem afferam. Erectum namque est in deserto sacrum illud tabernaculum, Palladi, du- plici quodammodo situ ac figura ; atque una quidem ejus pars intima erat, eaque Sancta sanctorum appellabatur : hujus erat veluti primus quidam ad- itus, et circa eam posita pars illa prior, quæ Sancta vocabatur; atque in intimo illo tabernaculo erat arca reposita, de quatuor columnis velamen sus- pensum habens artificiose ex hyacintho, purpura, Exod. XL., 3-8. Exod. xxvi, 31-37. "Exod. xxx, 18, 19.

Καὶ θήσεις τὴν κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου, καὶ σκευ περὶ τούτων. Περὶ δέ γε τοῦ λουτῆρος ὧδέ πή φησι· ὥστε νίπτεσθαι, καὶ θήσεις αὐτὸν ἀνὰ μέσον τῆς ρίου, ο "Αρά σοι σαφῆς ὁ ἐφ' ἑκάστῳ λόγος ; πάσεις τὴν κιβωτόν τῷ καταπετάσματι. Καὶ εἰσοίσεις τὴν τράπεζαν, καὶ προθήσεις τὴν πρόθεσιν αὐτ Καὶ εἰσοίσεις τὴν λυχνίαν, καὶ ἐπιθήσεις τοὺς λύχνους αὐτῆς. Καὶ θήσεις τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν, εἰς τὸ θυμιᾷν ἐναντίον τῆς κιβωτοῦ. Καὶ ἐπιθήσεις κάτ λυμμα καταπετάσματος ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνής τοῦ μαρτυρίου, καὶ τὸ θυσιαστήριον τῶν καρπωμά των θήσεις παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνής του μαρτυ ρίου. Καὶ περιθήσεις τὴν σκηνήν; καὶ πάντα τὰ αὐτῆς περιθήσεις κύκλῳ. ο 'Αλλ' ένεστι μὲν ἐν τούτοις εἰσκεκομισμένα ἰδεῖν ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ τὰ σκεύη τὰ ἱερά· οὐ μὴν ἔτι καὶ σαφῶς τὸν ἑκάστῳ τρέποντά τε καὶ ἐκνεμηθέντα τόπον. Βούλει δὴ οὖν τῶν ἐπὶ τῇ σκηνή προσταγμάτων λεπτήν τε καὶ ἀκριβῆ τῶν Β τοιώνδε τὴν γνῶσιν ἐρανιζώμεθα; ΠΑΛΛ. Ὡς ηδιστά γε. ΚΥΡ. Εφη τοίνυν πρὸς τὸν ἱερὸν Μωσέα Θεός· • Καὶ ποιήσεις καταπέτασμα ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύ ρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου νενησμέ νης· ἔργον ὑφαντὸν ποιήσεις αὐτὸ Χερουβίμ. Και ἐπιθήσεις αὐτὸ ἐπὶ τεσσάρων στύλων ασήπτων χει χρυσωμένων χρυσίῳ. Καὶ αἱ κεφαλίδες αὐτῶν χρυ σαῖ, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν τέσσαρες ἀργυραῖ. Καὶ θήσεις τὸ καταπέτασμα ἐπὶ τῶν στύλων, καὶ εἰσοι σει; ἐκεῖ εσώτερον τοῦ καταπετάσματος την κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου. Καὶ διοριεῖ τὸ καταπέτασμα ὑμῖν ἀναμέσον τοῦ ῾Αγίου, καὶ ἀναμέσον τοῦ ῾Αγίου τῶν ἁγίων. Κατακαλύψεις τῷ καταπετάσματι τὴν κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου ἐν τῷ ᾿Αγίῳ τῶν ἁγίων. Καὶ ἐπιθή. σεις την τράπεζαν ἔξωθεν τοῦ καταπετάσματος, καὶ τὴν λυχνίαν ἀπέναντι τῆς τραπέζης ἐπὶ μέρους τῆς σκηνῆς τὸ πρὸς νότον. Καὶ τὴν τράπεζαν θήσεις ἐπὶ μέρους τῆς σκηνῆς τὸ πρὸς βορράν. Καὶ ποιήσεις ἐπίσπαστρον τῇ θύρα τῆς σκηνῆς ἐξ υακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου κεκλωσμένης, ἔργον ποικιλτοῦ. Καὶ ποιήσεις τῷ και ταπετάσματι πέντε στύλους, καὶ χρυσώσεις αὐτοὺς χρυσίῳ· καὶ αἱ κεφαλίδες αὐτῶν χρυσαῖ, καὶ χωνεύ σεις αὐτοῖς πέντε βάσεις χαλκᾶς. » Καὶ ταυτὶ μὲν « Ποίησον λουτήρα χαλκοῦν, καὶ βάσιν αὐτῷ χαλκήν σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ θυσιαστη ΠΑΛΛ. Οὐ μὲν οὖν · διηπόρηκα γὰρ, ἴσθι· καὶ τί τὸ χρῆμα, εἰπεῖν οὐκ ἔχω. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν προκειμένων ῥητών, εἰς θεωρίαν τὴν ἐπ' αὐτοῖς τὸ τελοῦν ἁρπάσας, σαφῆ καὶ εὐκρινεστάτην, ὡς ἂν οἷός τε ὦ, ποιήσομα: τὴν ἀφήγησιν. Ἐγήγερται μὲν γὰρ, ὦ Παλλάδιο, κατά τὴν ἔρημον ἡ ἁγία σκηνὴ, ὡς ἐν θέσει τε καὶ ἐν εἴδει διπλῷ. Καὶ μία μὲν ἦν ἡ ἐσωτάτη. Όνομα δὲ αὐτῇ. τὰ ᾿Αγια τῶν ἁγίων. Προεισβολὴ δὲ ὥσπερ τις καὶ περὶ αὐτὴν ἡ πρώτη, τὰ ἐπίκλην "Αγια. Καὶ εἰς μὲν τὴν ἐσωτάτω σκηνήν, ή κιβωτὸς ἀπετέθειτο, ἐπὶ τεσσάρων στύλων χρυσῶν ἔχουσα περιπέτασμα 15- ποιημένον ἐντέχνως ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, και βύσσου γενησμένης. Είν * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. dicit : « Et pones arcam testamenti, et leges arcam A . velo, et inferes mensam, et propones propositionem ejus, et inferes candelabrum, et impones lucernas ejus, et pones altare aureum ad adolendum coram tabernaculo testimonii, et impones tegumentum veli ad ostium tabernaculi testimonii, et altare holocau- storum pones juxta portam tabernaculi testimonii, et circumpones tabernaculum, et omnia quæ in eo sunt circumpones in circuitu . . Sed in his sacra vasa fuisse illa quidem in sacrum tabernaculum illa- ta videre licet; non item plane quis cuique vasi lo- cus pro ejus convenientia sit attributus. Visne igitur ejusmodi præceptorum quæ ad tabernaculum pertinent, subtilem et accuratam cognitionem col- ligamus ? PALL. Ego vero libentissime. CYR. Ait itaque ad Moysen Deus: ‹ Et facies vela- men ex hyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso nela ; opus textile facies illud Cherubim, et super- impones illud super quatuor columnas imputribi- les inauratas auro : et capita earum aurea, et bases earum quatuor argenteæ: el pones velamen super columnas, et induces intra velamen arcam testimo- nii, et dividet vobis velamen inter Sanctum, et inter Sanctum sanctorum ; et cooperies velamine arcam testimonii in Sancto sanctorum, et pones mensam extra velamen, et candelabrum contra mensam in parte tabernaculi quæ respicit ad au- strum; et mensain pones in parte tabernaculi quæ respicit ad aquilonem. Et facies adductorium ex Lyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso torta, opus variatoris ; et facies velamini quinque columnas, et inaurabis eas auro, et capita earum aurea, et conflabis eis quinque bases æneas "., Ac de his quidem hactenus. De labro autem hæc dicit: ‹ Facies labrum æneum, et basim ipsius æncam, ut laventur, et pones illud inter tabernaculum te- stimonii et altare ". » Num tibi perspicue de sin- gulis dictum videtur ? C PALL. Minime vero : dubito enim sane, et quid D illud sibi velit, non habeo dicere. CYR. Singulorum igitur verborum, quæ modo posui, ubi ea sumpsero quæ ad eorum contempla- tionem utilia sunt, dilucidam atque perspicuam pro viribus expositionem afferam. Erectum namque est in deserto sacrum illud tabernaculum, Palladi, du- plici quodammodo situ ac figura ; atque una quidem ejus pars intima erat, eaque Sancta sanctorum appellabatur : hujus erat veluti primus quidam ad- itus, et circa eam posita pars illa prior, quæ Sancta vocabatur; atque in intimo illo tabernaculo erat arca reposita, de quatuor columnis velamen sus- pensum habens artificiose ex hyacintho, purpura, Exod. XL., 3-8. Exod. xxvi, 31-37. "Exod. xxx, 18, 19.

Καὶ θήσεις τὴν κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου, καὶ σκευ περὶ τούτων. Περὶ δέ γε τοῦ λουτῆρος ὧδέ πή φησι· ὥστε νίπτεσθαι, καὶ θήσεις αὐτὸν ἀνὰ μέσον τῆς ρίου, ο "Αρά σοι σαφῆς ὁ ἐφ' ἑκάστῳ λόγος ; πάσεις τὴν κιβωτόν τῷ καταπετάσματι. Καὶ εἰσοίσεις τὴν τράπεζαν, καὶ προθήσεις τὴν πρόθεσιν αὐτ Καὶ εἰσοίσεις τὴν λυχνίαν, καὶ ἐπιθήσεις τοὺς λύχνους αὐτῆς. Καὶ θήσεις τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν, εἰς τὸ θυμιᾷν ἐναντίον τῆς κιβωτοῦ. Καὶ ἐπιθήσεις κάτ λυμμα καταπετάσματος ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνής τοῦ μαρτυρίου, καὶ τὸ θυσιαστήριον τῶν καρπωμά των θήσεις παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνής του μαρτυ ρίου. Καὶ περιθήσεις τὴν σκηνήν; καὶ πάντα τὰ αὐτῆς περιθήσεις κύκλῳ. ο 'Αλλ' ένεστι μὲν ἐν τούτοις εἰσκεκομισμένα ἰδεῖν ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ τὰ σκεύη τὰ ἱερά· οὐ μὴν ἔτι καὶ σαφῶς τὸν ἑκάστῳ τρέποντά τε καὶ ἐκνεμηθέντα τόπον. Βούλει δὴ οὖν τῶν ἐπὶ τῇ σκηνή προσταγμάτων λεπτήν τε καὶ ἀκριβῆ τῶν Β τοιώνδε τὴν γνῶσιν ἐρανιζώμεθα; ΠΑΛΛ. Ὡς ηδιστά γε. ΚΥΡ. Εφη τοίνυν πρὸς τὸν ἱερὸν Μωσέα Θεός· • Καὶ ποιήσεις καταπέτασμα ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύ ρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου νενησμέ νης· ἔργον ὑφαντὸν ποιήσεις αὐτὸ Χερουβίμ. Και ἐπιθήσεις αὐτὸ ἐπὶ τεσσάρων στύλων ασήπτων χει χρυσωμένων χρυσίῳ. Καὶ αἱ κεφαλίδες αὐτῶν χρυ σαῖ, καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν τέσσαρες ἀργυραῖ. Καὶ θήσεις τὸ καταπέτασμα ἐπὶ τῶν στύλων, καὶ εἰσοι σει; ἐκεῖ εσώτερον τοῦ καταπετάσματος την κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου. Καὶ διοριεῖ τὸ καταπέτασμα ὑμῖν ἀναμέσον τοῦ ῾Αγίου, καὶ ἀναμέσον τοῦ ῾Αγίου τῶν ἁγίων. Κατακαλύψεις τῷ καταπετάσματι τὴν κιβωτόν τοῦ μαρτυρίου ἐν τῷ ᾿Αγίῳ τῶν ἁγίων. Καὶ ἐπιθή. σεις την τράπεζαν ἔξωθεν τοῦ καταπετάσματος, καὶ τὴν λυχνίαν ἀπέναντι τῆς τραπέζης ἐπὶ μέρους τῆς σκηνῆς τὸ πρὸς νότον. Καὶ τὴν τράπεζαν θήσεις ἐπὶ μέρους τῆς σκηνῆς τὸ πρὸς βορράν. Καὶ ποιήσεις ἐπίσπαστρον τῇ θύρα τῆς σκηνῆς ἐξ υακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου κεκλωσμένης, ἔργον ποικιλτοῦ. Καὶ ποιήσεις τῷ και ταπετάσματι πέντε στύλους, καὶ χρυσώσεις αὐτοὺς χρυσίῳ· καὶ αἱ κεφαλίδες αὐτῶν χρυσαῖ, καὶ χωνεύ σεις αὐτοῖς πέντε βάσεις χαλκᾶς. » Καὶ ταυτὶ μὲν « Ποίησον λουτήρα χαλκοῦν, καὶ βάσιν αὐτῷ χαλκήν σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ θυσιαστη ΠΑΛΛ. Οὐ μὲν οὖν · διηπόρηκα γὰρ, ἴσθι· καὶ τί τὸ χρῆμα, εἰπεῖν οὐκ ἔχω. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν προκειμένων ῥητών, εἰς θεωρίαν τὴν ἐπ' αὐτοῖς τὸ τελοῦν ἁρπάσας, σαφῆ καὶ εὐκρινεστάτην, ὡς ἂν οἷός τε ὦ, ποιήσομα: τὴν ἀφήγησιν. Ἐγήγερται μὲν γὰρ, ὦ Παλλάδιο, κατά τὴν ἔρημον ἡ ἁγία σκηνὴ, ὡς ἐν θέσει τε καὶ ἐν εἴδει διπλῷ. Καὶ μία μὲν ἦν ἡ ἐσωτάτη. Όνομα δὲ αὐτῇ. τὰ ᾿Αγια τῶν ἁγίων. Προεισβολὴ δὲ ὥσπερ τις καὶ περὶ αὐτὴν ἡ πρώτη, τὰ ἐπίκλην "Αγια. Καὶ εἰς μὲν τὴν ἐσωτάτω σκηνήν, ή κιβωτὸς ἀπετέθειτο, ἐπὶ τεσσάρων στύλων χρυσῶν ἔχουσα περιπέτασμα 15- ποιημένον ἐντέχνως ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, και βύσσου γενησμένης. Είν * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. dicit : « Et pones arcam testamenti, et leges arcam A . velo, et inferes mensam, et propones propositionem ejus, et inferes candelabrum, et impones lucernas ejus, et pones altare aureum ad adolendum coram tabernaculo testimonii, et impones tegumentum veli ad ostium tabernaculi testimonii, et altare holocau- storum pones juxta portam tabernaculi testimonii, et circumpones tabernaculum, et omnia quæ in eo sunt circumpones in circuitu . . Sed in his sacra vasa fuisse illa quidem in sacrum tabernaculum illa- ta videre licet; non item plane quis cuique vasi lo- cus pro ejus convenientia sit attributus. Visne igitur ejusmodi præceptorum quæ ad tabernaculum pertinent, subtilem et accuratam cognitionem col- ligamus ? PALL. Ego vero libentissime. CYR. Ait itaque ad Moysen Deus: ‹ Et facies vela- men ex hyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso nela ; opus textile facies illud Cherubim, et super- impones illud super quatuor columnas imputribi- les inauratas auro : et capita earum aurea, et bases earum quatuor argenteæ: el pones velamen super columnas, et induces intra velamen arcam testimo- nii, et dividet vobis velamen inter Sanctum, et inter Sanctum sanctorum ; et cooperies velamine arcam testimonii in Sancto sanctorum, et pones mensam extra velamen, et candelabrum contra mensam in parte tabernaculi quæ respicit ad au- strum; et mensain pones in parte tabernaculi quæ respicit ad aquilonem. Et facies adductorium ex Lyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso torta, opus variatoris ; et facies velamini quinque columnas, et inaurabis eas auro, et capita earum aurea, et conflabis eis quinque bases æneas "., Ac de his quidem hactenus. De labro autem hæc dicit: ‹ Facies labrum æneum, et basim ipsius æncam, ut laventur, et pones illud inter tabernaculum te- stimonii et altare ". » Num tibi perspicue de sin- gulis dictum videtur ? C PALL. Minime vero : dubito enim sane, et quid D illud sibi velit, non habeo dicere. CYR. Singulorum igitur verborum, quæ modo posui, ubi ea sumpsero quæ ad eorum contempla- tionem utilia sunt, dilucidam atque perspicuam pro viribus expositionem afferam. Erectum namque est in deserto sacrum illud tabernaculum, Palladi, du- plici quodammodo situ ac figura ; atque una quidem ejus pars intima erat, eaque Sancta sanctorum appellabatur : hujus erat veluti primus quidam ad- itus, et circa eam posita pars illa prior, quæ Sancta vocabatur; atque in intimo illo tabernaculo erat arca reposita, de quatuor columnis velamen sus- pensum habens artificiose ex hyacintho, purpura, Exod. XL., 3-8. Exod. xxvi, 31-37. "Exod. xxx, 18, 19.

πρὶν ὅλως τοὺς περὶ τῆς ἁγίας σκηνῆς ὀφθῆναι τύ- τους, καὶ τὰ ἐπ' αὐτῆς γενέσθαι προστάγματα, τὸν ἐπὶ τῇ χρυσῇ στάμνῳ κατεχρησμώδησε λόγον, εἰδὼς τὸ ἐσόμενον. Μετὰ δέ γε τὴν πήξιν τῆς ὅλης σκηνῆς ἐν τοῖς Αριθμοῖς εὑρήσομεν τὴν ῥάβδον τὴν 'Ααρών εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰσκεκομισμένην. Ἐν δὲ τῷ Λευϊτικῷ προσεπενομοθέτει Θεός περί τε λυχνίας, καὶ μὴν καὶ τραπέζης τῆς ἐν τῇ πρώτη σκηνῇ. Νο- μομαθὴς δὲ ὑπάρχων ὁ σοφώτατος Παῦλος, παρίησι μὲν ὅλως τῶν γεγονότων οὐδὲν, διαμέμνηται δὲ πρώ- των τε καὶ μέσων καὶ τελευταίων. ΠΑΛΛ. "Αριστα ἔφη;. Φράζε δὴ οὖν ἕκαστα σα φῶς καὶ διεσταλμένως· βαθὺς γάρ που πάντως ὁ ἐπ' αὐτοῖς ἐστι λόγος. ΚΥΡ. Ναί, λέγεις ὀρθῶς. Εχει γὰρ ὧδε τὸ χρῆμα κατὰ ἀλήθειαν. Ποιήσομαι δὲ τῶν διηγημάτων καὶ τὴν στάμνον ἀρχήν. Υετοῦ μὲν γοῦν δίκην καθίει Θεὸς τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ τὸ μάννα κατὰ τὴν ἔρημον τροφὴ γὰρ τοῦτο καὶ ἄρτος αὐτοῖς ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ. Ἀλλ' ὅτι μὴ μέχρι τῶν αἰσθητῶν τὸ δρώ- μενον ἦν· ἀναφέρει γάρ τε ὥσπερ διὰ τύπου καὶ επιᾶς ἐπὶ τὸ χρῆναι νοεῖν, ὅτι παρέσται κατά και ροὺς ὁ ἄνωθεν ἡμῖν καὶ ἐκ Πατρὸς Λόγος, ὡς ἄρτος ἐξ οὐρανοῦ, ὡς καὶ ὁ θεῖος ἡμῖν Δαβὶδ ὑποφαίνει λέγων· « "Αρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς, ἄρτον ἀγ γέλων ἔφαγεν ἄνθρωπος. » Καὶ οὔτι πού φαμεν τὸ μάννα τὸ αἰσθητὸν ἄρτον εἶναι τὸν ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἀγγέλων. Τρέφεται μὲν γὰρ τὸ πνεῦμα πνευματι κῶς, σῶμα δὲ αὖ κατ' ἰδίαν φύσιν, τοῦτ' ἔστι, σωματικώς. Τροφὴ δὲ ἀγγέλων καὶ ἄρτος & πρέπων οὐρανοῖς καὶ τοῖς ἄνω πνεύμασιν, ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος. Τὸ μάννα δὴ οὖν ἐδήλου Χριστόν. Οὐδὲν δὲ ὁ τύπος τὸ ὠφελοῦν ἔχει, μὴ τῆς ἀληθείας εἰσδεδεγ μένης. Σκιὰ γὰρ τοῦτο ἐκείνης, οὐ δι' ἑαυτὸ κυρίως γεγονός, ἀλλ᾽ ἵνα τι τῶν ἀμεινόνων ἐφ' ἑαυτῷ ζω γραφῇ. Διὰ τοῦτο Χριστὸς τοῖς Ἰουδαίων δήμοις σου φὴν ἐποιεῖτο τὴν ἐπίπληξιν, ὅτι μὴ μᾶλλον αὐτὸν ὡς ἀλήθειαν, ἀλλὰ Μωσέα θαυμάζουσι, τῶν τύπων τὸν ὑπουργών. Εφη γὰρ οὕτως, « Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, Μωσῆς ὑμῖν δέδωκε τὸ μάννα· ὁ γὰρ ἄρτος τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν. » Εἰκόνα δ δὴ οὖν τὸ μάννα τιθεὶς τοῦ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταφοιτήσαντος Λόγου, τὰ ἐπί γε τῇ στάμνῳ κει χρησμώδηκε Θεός. Γέγραπται δὲ οὕτως· « Εἶπε δὲ Μωσῆς · Τοῦτο τὸ ῥῆμα, δ συνέταξε Κύριος, Πλή σατε τὸ γομόρ τοῦ μάννα, εἰς ἀποθήκην εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, ἵνα ἴδωσι τὸν ἄρτον, ὃν ἐφάγετε ὑμεῖς ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὡς ἐξήγαγεν ὑμᾶς Κύριος ἐκ γῆς Αἰ γύπτου. Καὶ εἶπε Μωσής προς Ααρών Λάβε στά μνον χρυσοῦν ἕνα, καὶ ἔμβαλε εἰς αὐτὸν πλῆρες τὸ γομὰρ τοῦ μάννα, καὶ ἀποθήσεις αὐτὸ ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, εἰς διατήρησιν εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, ὃν τρόπου συνέταξε Κύριος τῷ Μωσῃ. Καὶ ἀπέθετο Ααρών ἔναντι τοῦ μαρτυρίου, εἰς διατήρησιν. ο Ωσπερ γὰρ ἐλέγομεν ὅτι τὸν θεῖον ἔχουσα λόγον ἡ κιβωτὸς ὑπὸ εδήλου τὸν Ἐμμανουήλ Θεοῦ γὰρ ἦν Λόγος ὡς ἐν Ε DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A naculi exemplar ostensum, aut aliquid de eo præ- B G D ceptum esset, responsum de aurea urna dedit, cum sciret quod futurum erat; postea vero quam totum tabernaculum fixum est, in Numeris virgamı Aaron inveniemus fuisse in Sancta sancto- rum illatam ; sed in Levitico insuper sancitum est tum de candelabro, tum etiam de mensa ", quæ in primo tabernaculo posita erat. Paulus autem, vir sapientissimus, cum legis peritus esset, nihil prorsus ex iis quæ facta sunt prætermisit sed prima, media et extrema commemoravit. PALL. Optime sane est a te dictum. Explica igi- tur singula dilucide ac breviter abditus enim est sermo, in quo de iis rebus agitur. CYR. Recte dicis. Sic enim revera se res habet. Itaque ab ipsa primum urna narrandi exordium fa- ciam. Imbris igitur instar demisit Deus filiis Israel manna per desertum; is enim cibus ac panis illis erat superne atque de cœlo datus. Eam porro rem gestaun non usque ad sensibilia illa esse progressam, ibique constitisse, sed per illam figuram et umbram eo perducere, ut intelligeretur fore, ut supernum illud et ex Patre Verbum tanquam panis e colo ad nos tandem adveniret, divinus quoque vir Da- vid nobis indicat, dicens : « Panem coli dedit eis : panem angelorum manducavit homo "., Neque vero censendum est, manna illud sensibile panem illum de cœlo et angelorum esse: nam spiritus quidem spiritualiter, corpus autem convenienter suæ natu- re, id est, corporaliter pascitur : cibus autem ange- lorum et panis, qui caelis superisque spiritibus con- veniat, illud Dei Patris est Verbum. Manna igitur Christum significabat. Sed figura nihil utilitatis af- fert, nisi veritas demonstrata fuerit; res enim illa umbra hujus est, neque propter se ipsam propric gesta est, sed ut in se aliquid præstantius expri- meret; ob eamque causam Christus Judæorum po- pulos sapienter increpavit, qui non se potius, ut qui veritas esset, sed Moysen, qui figurarum admi- nister fuisset, admirarentur. Sic enim dixit : • Amen, amen dico vobis: Non Moyses vobis dedit manna : nam panis Dei est ille qui de cœlo descen- dit, et dat vitam mundo. Ego sum panis vivus ". Cum igitur in manna imaginem proposuisset Verbi, quod superne et de cœlo descendit, tum denique de urna præcepit Deus. Sic autem scriptum est: Dixit autem Moyses: Hoc est verbum, quod constituit Dominus : Implete gomor ex manna ad reponendum in progenies vestras, ut videant panem, quem co- mederitis in deserto, posteaquam eduxit vos de Ægypto. Et dixit Moyses ad Aaron : Accipe vas unum aureum, et mitte in illud plenum gomor mannæ, et repones illud coram Domino, ut servetur in proge- nies vestras, ut præcepit Dominus Moysi. reposuit Aaron ante testimonium, ut servaretur s. Ut enim dicebamus, arcam, quod Dei sermonem contineret, significasse illum Emmanuel: nam Dei Exod. xvi, 33. ** Num. XVII, 3-3. 8ɔ Levit. xxv, 4. Psal. LXXVII, 21. €1 Joan. vi, 32,35. "Exod. xvi, 32-31.

πρὶν ὅλως τοὺς περὶ τῆς ἁγίας σκηνῆς ὀφθῆναι τύ- τους, καὶ τὰ ἐπ' αὐτῆς γενέσθαι προστάγματα, τὸν ἐπὶ τῇ χρυσῇ στάμνῳ κατεχρησμώδησε λόγον, εἰδὼς τὸ ἐσόμενον. Μετὰ δέ γε τὴν πήξιν τῆς ὅλης σκηνῆς ἐν τοῖς Αριθμοῖς εὑρήσομεν τὴν ῥάβδον τὴν 'Ααρών εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰσκεκομισμένην. Ἐν δὲ τῷ Λευϊτικῷ προσεπενομοθέτει Θεός περί τε λυχνίας, καὶ μὴν καὶ τραπέζης τῆς ἐν τῇ πρώτη σκηνῇ. Νο- μομαθὴς δὲ ὑπάρχων ὁ σοφώτατος Παῦλος, παρίησι μὲν ὅλως τῶν γεγονότων οὐδὲν, διαμέμνηται δὲ πρώ- των τε καὶ μέσων καὶ τελευταίων. ΠΑΛΛ. "Αριστα ἔφη;. Φράζε δὴ οὖν ἕκαστα σα φῶς καὶ διεσταλμένως· βαθὺς γάρ που πάντως ὁ ἐπ' αὐτοῖς ἐστι λόγος. ΚΥΡ. Ναί, λέγεις ὀρθῶς. Εχει γὰρ ὧδε τὸ χρῆμα κατὰ ἀλήθειαν. Ποιήσομαι δὲ τῶν διηγημάτων καὶ τὴν στάμνον ἀρχήν. Υετοῦ μὲν γοῦν δίκην καθίει Θεὸς τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ τὸ μάννα κατὰ τὴν ἔρημον τροφὴ γὰρ τοῦτο καὶ ἄρτος αὐτοῖς ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ. Ἀλλ' ὅτι μὴ μέχρι τῶν αἰσθητῶν τὸ δρώ- μενον ἦν· ἀναφέρει γάρ τε ὥσπερ διὰ τύπου καὶ επιᾶς ἐπὶ τὸ χρῆναι νοεῖν, ὅτι παρέσται κατά και ροὺς ὁ ἄνωθεν ἡμῖν καὶ ἐκ Πατρὸς Λόγος, ὡς ἄρτος ἐξ οὐρανοῦ, ὡς καὶ ὁ θεῖος ἡμῖν Δαβὶδ ὑποφαίνει λέγων· « "Αρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς, ἄρτον ἀγ γέλων ἔφαγεν ἄνθρωπος. » Καὶ οὔτι πού φαμεν τὸ μάννα τὸ αἰσθητὸν ἄρτον εἶναι τὸν ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἀγγέλων. Τρέφεται μὲν γὰρ τὸ πνεῦμα πνευματι κῶς, σῶμα δὲ αὖ κατ' ἰδίαν φύσιν, τοῦτ' ἔστι, σωματικώς. Τροφὴ δὲ ἀγγέλων καὶ ἄρτος & πρέπων οὐρανοῖς καὶ τοῖς ἄνω πνεύμασιν, ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος. Τὸ μάννα δὴ οὖν ἐδήλου Χριστόν. Οὐδὲν δὲ ὁ τύπος τὸ ὠφελοῦν ἔχει, μὴ τῆς ἀληθείας εἰσδεδεγ μένης. Σκιὰ γὰρ τοῦτο ἐκείνης, οὐ δι' ἑαυτὸ κυρίως γεγονός, ἀλλ᾽ ἵνα τι τῶν ἀμεινόνων ἐφ' ἑαυτῷ ζω γραφῇ. Διὰ τοῦτο Χριστὸς τοῖς Ἰουδαίων δήμοις σου φὴν ἐποιεῖτο τὴν ἐπίπληξιν, ὅτι μὴ μᾶλλον αὐτὸν ὡς ἀλήθειαν, ἀλλὰ Μωσέα θαυμάζουσι, τῶν τύπων τὸν ὑπουργών. Εφη γὰρ οὕτως, « Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, Μωσῆς ὑμῖν δέδωκε τὸ μάννα· ὁ γὰρ ἄρτος τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν. » Εἰκόνα δ δὴ οὖν τὸ μάννα τιθεὶς τοῦ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταφοιτήσαντος Λόγου, τὰ ἐπί γε τῇ στάμνῳ κει χρησμώδηκε Θεός. Γέγραπται δὲ οὕτως· « Εἶπε δὲ Μωσῆς · Τοῦτο τὸ ῥῆμα, δ συνέταξε Κύριος, Πλή σατε τὸ γομόρ τοῦ μάννα, εἰς ἀποθήκην εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, ἵνα ἴδωσι τὸν ἄρτον, ὃν ἐφάγετε ὑμεῖς ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὡς ἐξήγαγεν ὑμᾶς Κύριος ἐκ γῆς Αἰ γύπτου. Καὶ εἶπε Μωσής προς Ααρών Λάβε στά μνον χρυσοῦν ἕνα, καὶ ἔμβαλε εἰς αὐτὸν πλῆρες τὸ γομὰρ τοῦ μάννα, καὶ ἀποθήσεις αὐτὸ ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, εἰς διατήρησιν εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, ὃν τρόπου συνέταξε Κύριος τῷ Μωσῃ. Καὶ ἀπέθετο Ααρών ἔναντι τοῦ μαρτυρίου, εἰς διατήρησιν. ο Ωσπερ γὰρ ἐλέγομεν ὅτι τὸν θεῖον ἔχουσα λόγον ἡ κιβωτὸς ὑπὸ εδήλου τὸν Ἐμμανουήλ Θεοῦ γὰρ ἦν Λόγος ὡς ἐν Ε DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A naculi exemplar ostensum, aut aliquid de eo præ- B G D ceptum esset, responsum de aurea urna dedit, cum sciret quod futurum erat; postea vero quam totum tabernaculum fixum est, in Numeris virgamı Aaron inveniemus fuisse in Sancta sancto- rum illatam ; sed in Levitico insuper sancitum est tum de candelabro, tum etiam de mensa ", quæ in primo tabernaculo posita erat. Paulus autem, vir sapientissimus, cum legis peritus esset, nihil prorsus ex iis quæ facta sunt prætermisit sed prima, media et extrema commemoravit. PALL. Optime sane est a te dictum. Explica igi- tur singula dilucide ac breviter abditus enim est sermo, in quo de iis rebus agitur. CYR. Recte dicis. Sic enim revera se res habet. Itaque ab ipsa primum urna narrandi exordium fa- ciam. Imbris igitur instar demisit Deus filiis Israel manna per desertum; is enim cibus ac panis illis erat superne atque de cœlo datus. Eam porro rem gestaun non usque ad sensibilia illa esse progressam, ibique constitisse, sed per illam figuram et umbram eo perducere, ut intelligeretur fore, ut supernum illud et ex Patre Verbum tanquam panis e colo ad nos tandem adveniret, divinus quoque vir Da- vid nobis indicat, dicens : « Panem coli dedit eis : panem angelorum manducavit homo "., Neque vero censendum est, manna illud sensibile panem illum de cœlo et angelorum esse: nam spiritus quidem spiritualiter, corpus autem convenienter suæ natu- re, id est, corporaliter pascitur : cibus autem ange- lorum et panis, qui caelis superisque spiritibus con- veniat, illud Dei Patris est Verbum. Manna igitur Christum significabat. Sed figura nihil utilitatis af- fert, nisi veritas demonstrata fuerit; res enim illa umbra hujus est, neque propter se ipsam propric gesta est, sed ut in se aliquid præstantius expri- meret; ob eamque causam Christus Judæorum po- pulos sapienter increpavit, qui non se potius, ut qui veritas esset, sed Moysen, qui figurarum admi- nister fuisset, admirarentur. Sic enim dixit : • Amen, amen dico vobis: Non Moyses vobis dedit manna : nam panis Dei est ille qui de cœlo descen- dit, et dat vitam mundo. Ego sum panis vivus ". Cum igitur in manna imaginem proposuisset Verbi, quod superne et de cœlo descendit, tum denique de urna præcepit Deus. Sic autem scriptum est: Dixit autem Moyses: Hoc est verbum, quod constituit Dominus : Implete gomor ex manna ad reponendum in progenies vestras, ut videant panem, quem co- mederitis in deserto, posteaquam eduxit vos de Ægypto. Et dixit Moyses ad Aaron : Accipe vas unum aureum, et mitte in illud plenum gomor mannæ, et repones illud coram Domino, ut servetur in proge- nies vestras, ut præcepit Dominus Moysi. reposuit Aaron ante testimonium, ut servaretur s. Ut enim dicebamus, arcam, quod Dei sermonem contineret, significasse illum Emmanuel: nam Dei Exod. xvi, 33. ** Num. XVII, 3-3. 8ɔ Levit. xxv, 4. Psal. LXXVII, 21. €1 Joan. vi, 32,35. "Exod. xvi, 32-31.

γονε τὰ ἔθνη φωτός, δηλονότι του νοητού, προσανα- Α πιμπλάμενα ο διαυγαζούσης ἡμέρας, καὶ Φωσφόρου κατὰ νοῦν ἀνατέλλοντος, ο ἔφη γάρ τις τῶν τοῦ Σω τῆρος μαθητῶν. Ἐχόντων δὲ ὧδε θέσεώς τε καὶ κα τασκευῆς τῶν ἐν τοῖς Αγίοις τῶν ἁγίων, ἐπίσπα- στρον, ἤτοι καταπέτασμα, γενέσθαι προστέταχεν ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου νενησμένης· τοῦτο δὲ ταῖς σκηνῆς εἰσβολαῖς περιτείνεσθαι δεῖν ἔφασκεν ἀναγκαίως, πέντε χρυσοῖς ἐπαιωρούμενον στύλοις, ὧν αἱ βάσεις χαλκαῖ. Καὶ ἐπίσπαστρον μὲν ὀνομάζει, τῆς θύρας τὸ περιτά- νυσμα, διὰ τὸν οἶμαι, λεπτοῖς κρίκοις ἀνόπιν έλκεσθαι δικνουμένης τῆς εἰσβολῆς· ἀντεπισπᾶσθαι δὲ αὖ καὶ κατευρύνεσθαι τῶν θυρῶν, κρύπτειν τὰ "Αγια. Πέντε δὲ οἱ στύλοι, χρυσοί και περίχαλκοι, τοὺς ὡς πέμπτῳ καιρῷ, καθ' δν ἡ Χριστοῦ γέγονε παρουσία, προ- ανατυποῦντες διδασκάλους καὶ τῶν Ἐκκλησιῶν ήγου μένους· οἱ τὸν τῆς ἀληθείας ὀρθοτομούντες λόγον, τί μιοι μὲν ὡς χρυσός εἰσιν, εὐηχεῖς δὲ οὕτως ὡς χαλο κός. « Εἰς πᾶσαν γὰρ δὴ τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥή- ματα αὐτῶν· ο οἱ καὶ διὰ τῆς ἐντέχνου καὶ θεοπνεύ- στου μυσταγωγίας τοῖς εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰστρέχειν ἐθέλουσιν ἀνευρύνουσιν ὥσπερ τὰς εἰσβο- λάς. Τὰ μὲν οὖν Αγία τῶν ἁγίων, τοῦτ' ἔστιν, ἡ ἐσωτέρα σκηνὴ κατεκαλύπτετο τῷ καταπετάσματι. Παρερήρει το δὲ εὐθὺς καὶ συνήρμοστο τῇ δευτέρα καὶ ἡ πρώτη σκηνή, τὸ θυσιαστήριον ἔχουσα τῶν καρπωμάτων, ἐν ᾧ πᾶσα ἡ δι' αἱμάτων ἐτελεῖτο προσαγωγή, πόπανά τε καὶ οἱ λιβανωτοί, καὶ πᾶσα θυσία καὶ σπονδή, καὶ πρός γε τῷ θυσιαστηρίῳ καὶ τὸν λουτῆρα τὸν χαλκοῦν. Τόπος δὲ αὖ τῷ μὲν θυ σιαστηρίῳ παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς, δῆλον δὲ ὅτι τῆς ἐξωτέρας· τῷ δέ γε λουτήρι, τὸ μεσαίτατον τῆς σκηνής. ΠΑΛΛ. Καὶ τὶς ἂν νοοῖτο πάλιν ἡ ἐπιτήρησις; ΚΥΡ. 'Ακριβές, ὦ Παλλάδιο, τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, καὶ εἰκαῖον ἐν αὐτῷ παντελῶς οὐδέν. Θέα γὰρ ὅπως ἡμῖν τὸ αἴνιγμα παιδαγωγούντα δέδειχεν ἐπὶ Χρι στὸν τὸν νόμον. Τέθειται γὰρ παρ' αὐταῖς ταῖς εἰσ όλοις αῖς εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων τῆς κατὰ νόμον λατρείας τὸ θυσιαστήριον. Αποφέρει γὰρ ὁ νόμος μόλις ἡμᾶς εἰς ἀρχὰς τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων, καὶ οιονεί πως παρὰ τὰς πρώτας εἰσβολὰς τῆς ἐπ' αὐτῷ γνώσεως ἀκριβούς· εἰσκομίζει δὲ οὐδαμῶς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, τοῦτ' ἔστιν, εἰς τὴν ἐσωτέραν σκηνὴν, ἐν ᾗ πολυειδής ὁ Χριστός, ὡς Θεοῦ Λόγος, ὡς φῶς, ὡς ἄρτος ζῶν, ὡς εὐωδίας ὀσμὴ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Η γὰρ οὐχὶ φαίης ἂν ὅτι στοιχεῖα τε καὶ ἀρχαὶ τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ, τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἡ προμελέτησις ἦν ; ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Ὅτι δὲ τετελείωκεν ὁ νόμος οὐδὲν, ο Αμή χανον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρ H DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. B c › vivi ac veri participes feri. Scribit enim beatus G D Ephes. 111, 6. * Petr. 1, 19. Psal. xviit, 5. Paulus, gentes esse concorporales atque comparti- cipes Christi ". Concorporales porro et compartici⚫ pes factæ sunt gentes, cum lumine spirituali nimirum repletae sunt, ubi dies illuxit, et Lucifer in ani- mis nostris exortus est, ait quidam Salvatoris no- stri discipulus ". lis igitur, quæ in Sanctis sancto- rum erant, ad hunc modum collocatis atque com- positis, adductorium seu velamen fieri jussit, ex hyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso neta; idque ad ipsum tabernaculi ostium extendendum esse necessario dixit, de quinque inauratis colum- nis, quarum bases essent æneæ, suspensum. Atque adductorium quidem appellat velum ostio obtentum, quod exiguis, ut opinor, annulis retraheretur, cum per ostium transiri necesse esset, ac rursus ad- duceretur explicareturque per ostium, ut sancta occultarentur. Quinque autem sunt columnæ au- reæ atque æneæ, quæ illos, qui tanquam quinto tempore fuerunt, quo tempore Christi adventus contigit, doctores atque Ecclesiarum duces præ- figurarent: qui, cum recte sermonem veritatis tra- ctent, pretiosi quidem sunt ut aurum, et velut æs resonant. Nam In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terræ verba eorum › qui solerti ac divinitus inspirata doctrina volentibus in Sancta sanctorum introire aditus quodammodo patefaciunt. Igitur Sancta sanctorum, id est, interius illud tabernaculum velamine tegebatur ; adhærebat vero proxime atque conjunctum erat illi secundo primum quoque tabernaculum, quod altare sacrificiorum continebat, in quo omnis per sangui- nem exhibebatur oblatio, laganaque et thura et sa- crificium omne atque libatio, et præter altare labrum quoque æneum. Erat autem hoc altare si- tum propter tabernaculi ostium, exterioris nimi- rum, labrum vero in ipso medio tabernaculi loco. PALL. Quid autem latentis intelligentiæ continct hæc observatio ? , CYR. Accurate sunt omnia, Palladi, in sacris Litteris perscripta, nihilque prorsus in illis est te- mere positum vide enim ut hoc ænigma nobis ostendat legis institutionem ad Christum perducere: nam illud legalis religionis altare ad ipsos aditus, per quos ad Sancta sanctorum tendebatur, colloca- tum erat. Lex enim vix ad ipsa nos initia myste- riorum Dei, atque, ut ita dicam, ad prima accu- rate Christi cognitionis perducit; sed nullo modo inducit in Sancta sanctorum, id est in interius ta- bernaculum, in quo multipliciter Christus contine- tur, ut Dei Verbum, ut lumen, ut panis vivus, ut redolens odor Deo ac Patri oblatus. Quid enim? nonne censes præludia illa legalis cultus elementa esse et initia sermonum Dei? PALL. Ita est CYR. Nihil autem ad perfectum adduxisse legem, Impossibile siquidem est, sanguine taurorum et

γονε τὰ ἔθνη φωτός, δηλονότι του νοητού, προσανα- Α πιμπλάμενα ο διαυγαζούσης ἡμέρας, καὶ Φωσφόρου κατὰ νοῦν ἀνατέλλοντος, ο ἔφη γάρ τις τῶν τοῦ Σω τῆρος μαθητῶν. Ἐχόντων δὲ ὧδε θέσεώς τε καὶ κα τασκευῆς τῶν ἐν τοῖς Αγίοις τῶν ἁγίων, ἐπίσπα- στρον, ἤτοι καταπέτασμα, γενέσθαι προστέταχεν ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου νενησμένης· τοῦτο δὲ ταῖς σκηνῆς εἰσβολαῖς περιτείνεσθαι δεῖν ἔφασκεν ἀναγκαίως, πέντε χρυσοῖς ἐπαιωρούμενον στύλοις, ὧν αἱ βάσεις χαλκαῖ. Καὶ ἐπίσπαστρον μὲν ὀνομάζει, τῆς θύρας τὸ περιτά- νυσμα, διὰ τὸν οἶμαι, λεπτοῖς κρίκοις ἀνόπιν έλκεσθαι δικνουμένης τῆς εἰσβολῆς· ἀντεπισπᾶσθαι δὲ αὖ καὶ κατευρύνεσθαι τῶν θυρῶν, κρύπτειν τὰ "Αγια. Πέντε δὲ οἱ στύλοι, χρυσοί και περίχαλκοι, τοὺς ὡς πέμπτῳ καιρῷ, καθ' δν ἡ Χριστοῦ γέγονε παρουσία, προ- ανατυποῦντες διδασκάλους καὶ τῶν Ἐκκλησιῶν ήγου μένους· οἱ τὸν τῆς ἀληθείας ὀρθοτομούντες λόγον, τί μιοι μὲν ὡς χρυσός εἰσιν, εὐηχεῖς δὲ οὕτως ὡς χαλο κός. « Εἰς πᾶσαν γὰρ δὴ τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥή- ματα αὐτῶν· ο οἱ καὶ διὰ τῆς ἐντέχνου καὶ θεοπνεύ- στου μυσταγωγίας τοῖς εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰστρέχειν ἐθέλουσιν ἀνευρύνουσιν ὥσπερ τὰς εἰσβο- λάς. Τὰ μὲν οὖν Αγία τῶν ἁγίων, τοῦτ' ἔστιν, ἡ ἐσωτέρα σκηνὴ κατεκαλύπτετο τῷ καταπετάσματι. Παρερήρει το δὲ εὐθὺς καὶ συνήρμοστο τῇ δευτέρα καὶ ἡ πρώτη σκηνή, τὸ θυσιαστήριον ἔχουσα τῶν καρπωμάτων, ἐν ᾧ πᾶσα ἡ δι' αἱμάτων ἐτελεῖτο προσαγωγή, πόπανά τε καὶ οἱ λιβανωτοί, καὶ πᾶσα θυσία καὶ σπονδή, καὶ πρός γε τῷ θυσιαστηρίῳ καὶ τὸν λουτῆρα τὸν χαλκοῦν. Τόπος δὲ αὖ τῷ μὲν θυ σιαστηρίῳ παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς, δῆλον δὲ ὅτι τῆς ἐξωτέρας· τῷ δέ γε λουτήρι, τὸ μεσαίτατον τῆς σκηνής. ΠΑΛΛ. Καὶ τὶς ἂν νοοῖτο πάλιν ἡ ἐπιτήρησις; ΚΥΡ. 'Ακριβές, ὦ Παλλάδιο, τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, καὶ εἰκαῖον ἐν αὐτῷ παντελῶς οὐδέν. Θέα γὰρ ὅπως ἡμῖν τὸ αἴνιγμα παιδαγωγούντα δέδειχεν ἐπὶ Χρι στὸν τὸν νόμον. Τέθειται γὰρ παρ' αὐταῖς ταῖς εἰσ όλοις αῖς εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων τῆς κατὰ νόμον λατρείας τὸ θυσιαστήριον. Αποφέρει γὰρ ὁ νόμος μόλις ἡμᾶς εἰς ἀρχὰς τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων, καὶ οιονεί πως παρὰ τὰς πρώτας εἰσβολὰς τῆς ἐπ' αὐτῷ γνώσεως ἀκριβούς· εἰσκομίζει δὲ οὐδαμῶς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, τοῦτ' ἔστιν, εἰς τὴν ἐσωτέραν σκηνὴν, ἐν ᾗ πολυειδής ὁ Χριστός, ὡς Θεοῦ Λόγος, ὡς φῶς, ὡς ἄρτος ζῶν, ὡς εὐωδίας ὀσμὴ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Η γὰρ οὐχὶ φαίης ἂν ὅτι στοιχεῖα τε καὶ ἀρχαὶ τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ, τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἡ προμελέτησις ἦν ; ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Ὅτι δὲ τετελείωκεν ὁ νόμος οὐδὲν, ο Αμή χανον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρ H DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. B c › vivi ac veri participes feri. Scribit enim beatus G D Ephes. 111, 6. * Petr. 1, 19. Psal. xviit, 5. Paulus, gentes esse concorporales atque comparti- cipes Christi ". Concorporales porro et compartici⚫ pes factæ sunt gentes, cum lumine spirituali nimirum repletae sunt, ubi dies illuxit, et Lucifer in ani- mis nostris exortus est, ait quidam Salvatoris no- stri discipulus ". lis igitur, quæ in Sanctis sancto- rum erant, ad hunc modum collocatis atque com- positis, adductorium seu velamen fieri jussit, ex hyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso neta; idque ad ipsum tabernaculi ostium extendendum esse necessario dixit, de quinque inauratis colum- nis, quarum bases essent æneæ, suspensum. Atque adductorium quidem appellat velum ostio obtentum, quod exiguis, ut opinor, annulis retraheretur, cum per ostium transiri necesse esset, ac rursus ad- duceretur explicareturque per ostium, ut sancta occultarentur. Quinque autem sunt columnæ au- reæ atque æneæ, quæ illos, qui tanquam quinto tempore fuerunt, quo tempore Christi adventus contigit, doctores atque Ecclesiarum duces præ- figurarent: qui, cum recte sermonem veritatis tra- ctent, pretiosi quidem sunt ut aurum, et velut æs resonant. Nam In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terræ verba eorum › qui solerti ac divinitus inspirata doctrina volentibus in Sancta sanctorum introire aditus quodammodo patefaciunt. Igitur Sancta sanctorum, id est, interius illud tabernaculum velamine tegebatur ; adhærebat vero proxime atque conjunctum erat illi secundo primum quoque tabernaculum, quod altare sacrificiorum continebat, in quo omnis per sangui- nem exhibebatur oblatio, laganaque et thura et sa- crificium omne atque libatio, et præter altare labrum quoque æneum. Erat autem hoc altare si- tum propter tabernaculi ostium, exterioris nimi- rum, labrum vero in ipso medio tabernaculi loco. PALL. Quid autem latentis intelligentiæ continct hæc observatio ? , CYR. Accurate sunt omnia, Palladi, in sacris Litteris perscripta, nihilque prorsus in illis est te- mere positum vide enim ut hoc ænigma nobis ostendat legis institutionem ad Christum perducere: nam illud legalis religionis altare ad ipsos aditus, per quos ad Sancta sanctorum tendebatur, colloca- tum erat. Lex enim vix ad ipsa nos initia myste- riorum Dei, atque, ut ita dicam, ad prima accu- rate Christi cognitionis perducit; sed nullo modo inducit in Sancta sanctorum, id est in interius ta- bernaculum, in quo multipliciter Christus contine- tur, ut Dei Verbum, ut lumen, ut panis vivus, ut redolens odor Deo ac Patri oblatus. Quid enim? nonne censes præludia illa legalis cultus elementa esse et initia sermonum Dei? PALL. Ita est CYR. Nihil autem ad perfectum adduxisse legem, Impossibile siquidem est, sanguine taurorum et

γονε τὰ ἔθνη φωτός, δηλονότι του νοητού, προσανα- Α πιμπλάμενα ο διαυγαζούσης ἡμέρας, καὶ Φωσφόρου κατὰ νοῦν ἀνατέλλοντος, ο ἔφη γάρ τις τῶν τοῦ Σω τῆρος μαθητῶν. Ἐχόντων δὲ ὧδε θέσεώς τε καὶ κα τασκευῆς τῶν ἐν τοῖς Αγίοις τῶν ἁγίων, ἐπίσπα- στρον, ἤτοι καταπέτασμα, γενέσθαι προστέταχεν ἐξ ὑακίνθου καὶ πορφύρας, καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, καὶ βύσσου νενησμένης· τοῦτο δὲ ταῖς σκηνῆς εἰσβολαῖς περιτείνεσθαι δεῖν ἔφασκεν ἀναγκαίως, πέντε χρυσοῖς ἐπαιωρούμενον στύλοις, ὧν αἱ βάσεις χαλκαῖ. Καὶ ἐπίσπαστρον μὲν ὀνομάζει, τῆς θύρας τὸ περιτά- νυσμα, διὰ τὸν οἶμαι, λεπτοῖς κρίκοις ἀνόπιν έλκεσθαι δικνουμένης τῆς εἰσβολῆς· ἀντεπισπᾶσθαι δὲ αὖ καὶ κατευρύνεσθαι τῶν θυρῶν, κρύπτειν τὰ "Αγια. Πέντε δὲ οἱ στύλοι, χρυσοί και περίχαλκοι, τοὺς ὡς πέμπτῳ καιρῷ, καθ' δν ἡ Χριστοῦ γέγονε παρουσία, προ- ανατυποῦντες διδασκάλους καὶ τῶν Ἐκκλησιῶν ήγου μένους· οἱ τὸν τῆς ἀληθείας ὀρθοτομούντες λόγον, τί μιοι μὲν ὡς χρυσός εἰσιν, εὐηχεῖς δὲ οὕτως ὡς χαλο κός. « Εἰς πᾶσαν γὰρ δὴ τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥή- ματα αὐτῶν· ο οἱ καὶ διὰ τῆς ἐντέχνου καὶ θεοπνεύ- στου μυσταγωγίας τοῖς εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰστρέχειν ἐθέλουσιν ἀνευρύνουσιν ὥσπερ τὰς εἰσβο- λάς. Τὰ μὲν οὖν Αγία τῶν ἁγίων, τοῦτ' ἔστιν, ἡ ἐσωτέρα σκηνὴ κατεκαλύπτετο τῷ καταπετάσματι. Παρερήρει το δὲ εὐθὺς καὶ συνήρμοστο τῇ δευτέρα καὶ ἡ πρώτη σκηνή, τὸ θυσιαστήριον ἔχουσα τῶν καρπωμάτων, ἐν ᾧ πᾶσα ἡ δι' αἱμάτων ἐτελεῖτο προσαγωγή, πόπανά τε καὶ οἱ λιβανωτοί, καὶ πᾶσα θυσία καὶ σπονδή, καὶ πρός γε τῷ θυσιαστηρίῳ καὶ τὸν λουτῆρα τὸν χαλκοῦν. Τόπος δὲ αὖ τῷ μὲν θυ σιαστηρίῳ παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς, δῆλον δὲ ὅτι τῆς ἐξωτέρας· τῷ δέ γε λουτήρι, τὸ μεσαίτατον τῆς σκηνής. ΠΑΛΛ. Καὶ τὶς ἂν νοοῖτο πάλιν ἡ ἐπιτήρησις; ΚΥΡ. 'Ακριβές, ὦ Παλλάδιο, τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, καὶ εἰκαῖον ἐν αὐτῷ παντελῶς οὐδέν. Θέα γὰρ ὅπως ἡμῖν τὸ αἴνιγμα παιδαγωγούντα δέδειχεν ἐπὶ Χρι στὸν τὸν νόμον. Τέθειται γὰρ παρ' αὐταῖς ταῖς εἰσ όλοις αῖς εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων τῆς κατὰ νόμον λατρείας τὸ θυσιαστήριον. Αποφέρει γὰρ ὁ νόμος μόλις ἡμᾶς εἰς ἀρχὰς τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων, καὶ οιονεί πως παρὰ τὰς πρώτας εἰσβολὰς τῆς ἐπ' αὐτῷ γνώσεως ἀκριβούς· εἰσκομίζει δὲ οὐδαμῶς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, τοῦτ' ἔστιν, εἰς τὴν ἐσωτέραν σκηνὴν, ἐν ᾗ πολυειδής ὁ Χριστός, ὡς Θεοῦ Λόγος, ὡς φῶς, ὡς ἄρτος ζῶν, ὡς εὐωδίας ὀσμὴ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Η γὰρ οὐχὶ φαίης ἂν ὅτι στοιχεῖα τε καὶ ἀρχαὶ τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ, τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἡ προμελέτησις ἦν ; ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Ὅτι δὲ τετελείωκεν ὁ νόμος οὐδὲν, ο Αμή χανον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρ H DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. B c › vivi ac veri participes feri. Scribit enim beatus G D Ephes. 111, 6. * Petr. 1, 19. Psal. xviit, 5. Paulus, gentes esse concorporales atque comparti- cipes Christi ". Concorporales porro et compartici⚫ pes factæ sunt gentes, cum lumine spirituali nimirum repletae sunt, ubi dies illuxit, et Lucifer in ani- mis nostris exortus est, ait quidam Salvatoris no- stri discipulus ". lis igitur, quæ in Sanctis sancto- rum erant, ad hunc modum collocatis atque com- positis, adductorium seu velamen fieri jussit, ex hyacintho et purpura, et cocco torto, et bysso neta; idque ad ipsum tabernaculi ostium extendendum esse necessario dixit, de quinque inauratis colum- nis, quarum bases essent æneæ, suspensum. Atque adductorium quidem appellat velum ostio obtentum, quod exiguis, ut opinor, annulis retraheretur, cum per ostium transiri necesse esset, ac rursus ad- duceretur explicareturque per ostium, ut sancta occultarentur. Quinque autem sunt columnæ au- reæ atque æneæ, quæ illos, qui tanquam quinto tempore fuerunt, quo tempore Christi adventus contigit, doctores atque Ecclesiarum duces præ- figurarent: qui, cum recte sermonem veritatis tra- ctent, pretiosi quidem sunt ut aurum, et velut æs resonant. Nam In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terræ verba eorum › qui solerti ac divinitus inspirata doctrina volentibus in Sancta sanctorum introire aditus quodammodo patefaciunt. Igitur Sancta sanctorum, id est, interius illud tabernaculum velamine tegebatur ; adhærebat vero proxime atque conjunctum erat illi secundo primum quoque tabernaculum, quod altare sacrificiorum continebat, in quo omnis per sangui- nem exhibebatur oblatio, laganaque et thura et sa- crificium omne atque libatio, et præter altare labrum quoque æneum. Erat autem hoc altare si- tum propter tabernaculi ostium, exterioris nimi- rum, labrum vero in ipso medio tabernaculi loco. PALL. Quid autem latentis intelligentiæ continct hæc observatio ? , CYR. Accurate sunt omnia, Palladi, in sacris Litteris perscripta, nihilque prorsus in illis est te- mere positum vide enim ut hoc ænigma nobis ostendat legis institutionem ad Christum perducere: nam illud legalis religionis altare ad ipsos aditus, per quos ad Sancta sanctorum tendebatur, colloca- tum erat. Lex enim vix ad ipsa nos initia myste- riorum Dei, atque, ut ita dicam, ad prima accu- rate Christi cognitionis perducit; sed nullo modo inducit in Sancta sanctorum, id est in interius ta- bernaculum, in quo multipliciter Christus contine- tur, ut Dei Verbum, ut lumen, ut panis vivus, ut redolens odor Deo ac Patri oblatus. Quid enim? nonne censes præludia illa legalis cultus elementa esse et initia sermonum Dei? PALL. Ita est CYR. Nihil autem ad perfectum adduxisse legem, Impossibile siquidem est, sanguine taurorum et

Χ. ἄρτους. Δύο δεκάτων ἔσται ὁ ἄρτος ὁ εἷς, καὶ ἐπι- Α Β θήσετε αὐτοὺς δύο θέματα, ἐξ ἄρτους τὸ ἐν θέμα ἐπὶ τὴν τράπεζαν τὴν καθαρὰν ἔναντι Κυρίου, καὶ ἐπι- θήσετε ἐπὶ τὸ θέμα λίβανον καθαρὸν καὶ ἅλα, καὶ ἔσονται εἰς ἄρτους εἰς ἀνάμνησιν προκείμενα τῷ Κυρίῳ. Τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων προθήσετε έναντι Κυρίου διαπαντὸς ἐνώπιον τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, δια θήκην αἰώνιον· καὶ ἔσται Ααρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, καὶ φάγονται αὐτὰ ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἔστι γὰρ Αγια τῶν ἁγίων. Τοῦτο αὐτῷ ἀπὸ τῶν θυσιαζομένων τῷ Κυρίῳ, νόμιμον αἰώνιον. » Καθαρὸν οὖν τὸ ἔλαιον, καὶ μὴν καὶ ἐλάϊνον, τοῦτ' ἔστιν, ἐξ ἐλαιῶν, οὐκ ἐξ ἑτεροειδών σπερμάτων καὶ γεωδεστέρων, ἐξ ὧν ἔλαιον μὲν ἐθλίβετο, νόθον δὲ ὥσπερ καὶ οἱονεὶ κεκαπηλευ- μένον· ἀεὶ γάρ ἐστι καθαρὸν καὶ γνήσιον ἀληθῶς ἐν Εκκλησίαις τὸ φῶς, δῆλον δὲ ὅτι τὸ διὰ Χριστοῦ, Πνεύματι, κἂν εἰ διὰ τῆς τῶν ἁγίων διακονοῖτο φωνῆς, πρὸς οὓς ἔφη Χριστός· « Υμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. » Καὶ θαυμαστὸν οὐδέν· οὓς γὰρ ἀδελφούς ὠνόμασε, καὶ μετόχους ἑαυτοῦ κατεστήσατο, τούτοις ἂν εἰκότως καὶ τῶν ἰδίων ἀξιωμάτων ἐπιμερίζοι τὴν δόξαν. Καίεται δὴ οὖν ὁ λύχνος καὶ ἐν τῇ πρώτῃ σκηνῇ, καὶ διττὸν ἂν ἔχοι τὸ χρῆμα τὸν νοῦν· ἐν μὲν γὰρ τῇ ἐσωτέρα σκηνῇ λύχνοι φαίνουσιν ἑπτὰ, Εξαπτόμενοι τὸ πρωί, καὶ πλούσιον τοῖς εἰστρέχουσιν ἐνιέντες τὸ φῶς. Καὶ ἦν ή λυχνία Χριστός, ὡς ἐν τύπῳ πάλιν τοὺς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰστρέχειν ἐθέλοντας πολλῷ καὶ ἀμφιλαφεῖ καταυγάζων φωτί· • Προσέλθετε γάρ, φησί, πρὸς αὐτὸν καὶ φωτίσθητε. Καὶ μὴν καὶ τὸ ἀνακαίεσθαι τὸ πρωΐ τοὺς λύχνους κατασημήνειεν ἂν τῆς ἐνανθρωπήσεως τὸν καιρόν. Διηύγατε γάρ, οἷά τις ἡμέρα, καὶ φῶς ἀνέλαμψε νοητόν, τῆς ἀρχαίας ἡμῶν ἀμαθίας ἐλαύνων τὸν σκό τον, καὶ ὡς ἐν τάξει νυκτὸς, τὴν ἐπισκήψασαν ταῖς ἁπάντων καρδίαις κατασκεδαννύων αχλύν. Οὕτω γὰρ ἡμῖν τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιδημίας τὸν καιρὸν καὶ ὁ προφήτης παρεκάλει λέγων· « Τὸ πρωί εἰσακούσῃ τῆς φωνῆς μου, τὸ πρωΐ παραστήσομαί σοι, καὶ επόψομαι. . Πότε γὰρ ἂν δεκταὶ γεγόνασιν αἱ ἁπάν των εὐχαὶ, καὶ οἱ πάλαι πλανώμενοι παρέστημεν οἱονεὶ τῷ Θεῷ, δι' οικειότητος, δηλονότι τῆς πνευμα τικῆς, καὶ ὑπακοῆς καὶ πίστεως, εἰ μὴ τὸ φῶς ἡμῖν ἐπέλαμψε τὸ ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ' ἔστι, Χριστός; Οὐκοῦν ἐν μὲν τῇ ἐσωτέρα σκηνῇ πλούσιόν τε καὶ λεπτὸν τῶν ἑπτὰ λύχνων τὸ φῶς, ἐν δὲ τῇ πρώτῃ σκηνῇ λύχνος ἦν ὁ φαίνων, ἐμφαίνων τε, οἶμαι, μὴ δίχα τοῦ θείου φωτός, μηδὲ αὐτοὺς εἶναι τοὺς ἐν νόμῳ παιδ αγωγουμένους καταδηλοῦντος τοῦ πράγματος. Ἐκάλει γὰρ ἐκ πολυθείας εἰς ἐπίγνωσιν τοῦ φύσει τε καὶ ἀληθῶς Θεοῦ καὶ ὁ διὰ Μωσέως νόμος, καὶ ἀφίστα μὲν τοὺς ἀρχαιοτέρους τοῦ λατρεύειν ἔτι τῇ κτίσει παρὰ τὸν Κτίσαντα, προσκεῖσθαι δὲ δεῖν ἀνέπειθε τῷ πάντων Δημιουργῷ· φωτὸς δὲ οὐ δίχα τοῦ νοητοῦ ταυτὶ ταῖς τῶν παιδαγωγουμένων κατωρθοῦτο ψυχαῖς. Οὐκοῦν, ἐρῶ γὰρ εἰταῦθις, πλούσιος μὲν καὶ πολὺς τοῖς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων ὁ παρὰ Χριστοῦ φωτι σμός, μείων δὲ τοῖς ἐν νόμῳ· καὶ ἀληθῆς ὁ λόγος. . " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. er duabus decimis erit panis unus : et imponetis Levit. XXIV, 1-9. 7* Matth. V, eos duas positiones; sex panes erunt una positio su- per mensam puram coram Domino: ct imponetis super positionem thus purum .et sal: et erunt pa- nes in memoriam propositi Domino: die sabbatt proponetis coram Domino in perpetuum a filiis Israel, testamentum sempiternum; et erunt Aaron et filiis ejus, et comedent ea in loco sancto: sunt enim Sancta sanctorum : hoc illi ab iis, quæ sancti ficantur Domino, legitimum sempiternum '. . Purum igitur quæritur oleum, atque oleaginum, id est ex oleis, non ex alterius generis seminibus atque terrestribus, e quibus exprimebatur quidem oleum, sed nothum quodammodo, et quasi adulteratum ; semper enim est in Ecclesiis purum ac sincerumn vere lumen, illud nimirum, quod per Christum in Spiritu sancto accenditur, quamvis sanctorum vi- rorum voce ministretur, quibus dixit Christus : • Vos estis lux mundi 7. . Neque id mirum; nam quos fratres appellavit, et participes sui constituit, iis convenienter suarum proprietatum gloriam im- partit. Ardet itaque lucerna, in primo tabernaculo ardet; eaque res duplicem habere sensum potest; nam in interiori tabernaculo septem lucernæ lucent, quæ mane accenduntur, atque copiosum ingredien- tibus lumen immittunt. Ac lucerna quidem, ut in figura, rursus Christus erat, qui multo copiosoque lumine in Sancta sanctorum ingredi volentes illu- strat: « Accedite enim, inquit, ad eum, et illumi- namini vo › Quinetiam quod mane accendebantur lucernæ, designare poterit ipsum incarnationis tempus : tum enim velut dies quidam illuxit, et spirituale lumen effulsit, quod nostræ veteris igno- rantiæ tenebras dispulit, illamque caliginem, quæ noctis instar universorum cordibus erat offusa, dissipavit. Sic enim tempus, quo Salvator advenit, propheta quoque longe ante vocavit, dicens : « Mane exaudies vocem meam, mane astabo tibi, et vide- bo ". Quando enim acceptæ fuissent universo- rum preces, et nos olim errantes per conjunctionem, nimirum spiritualem, et obedientiam ac fidem asta- remus Deo, nisi nobis illud e cœlo lumen, id est, Christus, affulsisset? Igitur in interiore quidem ta- bernaculo copiosum ac purum septem illarum lu- D cernarum lumen erat; sed in primo tabernaculo lucerna erat lucens, quo declarabatur, ut opinor, ne ipsos quidem, qui in lege instituebantur, esse divini luminis expertes. Nam lex quoque Moysi ex multorum deorum cultu vocabat ad agnitionem ejus, qui natura vereque Deus est; ac veteres illus homines abducebat a colenda creatura potius quam Creatore, suadebatque, ut rerum omnium Conditori adhererent; id vero in eorum animis, qui illis im- buebantur institutis, non sine spirituali lumine perfciebatur. Igitur, ut id repetam quod paulo ante dixi, copiosa est ac plena illuminatio quæ in Sancta sanctorum ingredientibus a Christo C • Psal. 1, 4, 5. 14. 79 Psal. xxxm, G.

Χ. ἄρτους. Δύο δεκάτων ἔσται ὁ ἄρτος ὁ εἷς, καὶ ἐπι- Α Β θήσετε αὐτοὺς δύο θέματα, ἐξ ἄρτους τὸ ἐν θέμα ἐπὶ τὴν τράπεζαν τὴν καθαρὰν ἔναντι Κυρίου, καὶ ἐπι- θήσετε ἐπὶ τὸ θέμα λίβανον καθαρὸν καὶ ἅλα, καὶ ἔσονται εἰς ἄρτους εἰς ἀνάμνησιν προκείμενα τῷ Κυρίῳ. Τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων προθήσετε έναντι Κυρίου διαπαντὸς ἐνώπιον τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, δια θήκην αἰώνιον· καὶ ἔσται Ααρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, καὶ φάγονται αὐτὰ ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἔστι γὰρ Αγια τῶν ἁγίων. Τοῦτο αὐτῷ ἀπὸ τῶν θυσιαζομένων τῷ Κυρίῳ, νόμιμον αἰώνιον. » Καθαρὸν οὖν τὸ ἔλαιον, καὶ μὴν καὶ ἐλάϊνον, τοῦτ' ἔστιν, ἐξ ἐλαιῶν, οὐκ ἐξ ἑτεροειδών σπερμάτων καὶ γεωδεστέρων, ἐξ ὧν ἔλαιον μὲν ἐθλίβετο, νόθον δὲ ὥσπερ καὶ οἱονεὶ κεκαπηλευ- μένον· ἀεὶ γάρ ἐστι καθαρὸν καὶ γνήσιον ἀληθῶς ἐν Εκκλησίαις τὸ φῶς, δῆλον δὲ ὅτι τὸ διὰ Χριστοῦ, Πνεύματι, κἂν εἰ διὰ τῆς τῶν ἁγίων διακονοῖτο φωνῆς, πρὸς οὓς ἔφη Χριστός· « Υμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. » Καὶ θαυμαστὸν οὐδέν· οὓς γὰρ ἀδελφούς ὠνόμασε, καὶ μετόχους ἑαυτοῦ κατεστήσατο, τούτοις ἂν εἰκότως καὶ τῶν ἰδίων ἀξιωμάτων ἐπιμερίζοι τὴν δόξαν. Καίεται δὴ οὖν ὁ λύχνος καὶ ἐν τῇ πρώτῃ σκηνῇ, καὶ διττὸν ἂν ἔχοι τὸ χρῆμα τὸν νοῦν· ἐν μὲν γὰρ τῇ ἐσωτέρα σκηνῇ λύχνοι φαίνουσιν ἑπτὰ, Εξαπτόμενοι τὸ πρωί, καὶ πλούσιον τοῖς εἰστρέχουσιν ἐνιέντες τὸ φῶς. Καὶ ἦν ή λυχνία Χριστός, ὡς ἐν τύπῳ πάλιν τοὺς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰστρέχειν ἐθέλοντας πολλῷ καὶ ἀμφιλαφεῖ καταυγάζων φωτί· • Προσέλθετε γάρ, φησί, πρὸς αὐτὸν καὶ φωτίσθητε. Καὶ μὴν καὶ τὸ ἀνακαίεσθαι τὸ πρωΐ τοὺς λύχνους κατασημήνειεν ἂν τῆς ἐνανθρωπήσεως τὸν καιρόν. Διηύγατε γάρ, οἷά τις ἡμέρα, καὶ φῶς ἀνέλαμψε νοητόν, τῆς ἀρχαίας ἡμῶν ἀμαθίας ἐλαύνων τὸν σκό τον, καὶ ὡς ἐν τάξει νυκτὸς, τὴν ἐπισκήψασαν ταῖς ἁπάντων καρδίαις κατασκεδαννύων αχλύν. Οὕτω γὰρ ἡμῖν τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιδημίας τὸν καιρὸν καὶ ὁ προφήτης παρεκάλει λέγων· « Τὸ πρωί εἰσακούσῃ τῆς φωνῆς μου, τὸ πρωΐ παραστήσομαί σοι, καὶ επόψομαι. . Πότε γὰρ ἂν δεκταὶ γεγόνασιν αἱ ἁπάν των εὐχαὶ, καὶ οἱ πάλαι πλανώμενοι παρέστημεν οἱονεὶ τῷ Θεῷ, δι' οικειότητος, δηλονότι τῆς πνευμα τικῆς, καὶ ὑπακοῆς καὶ πίστεως, εἰ μὴ τὸ φῶς ἡμῖν ἐπέλαμψε τὸ ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ' ἔστι, Χριστός; Οὐκοῦν ἐν μὲν τῇ ἐσωτέρα σκηνῇ πλούσιόν τε καὶ λεπτὸν τῶν ἑπτὰ λύχνων τὸ φῶς, ἐν δὲ τῇ πρώτῃ σκηνῇ λύχνος ἦν ὁ φαίνων, ἐμφαίνων τε, οἶμαι, μὴ δίχα τοῦ θείου φωτός, μηδὲ αὐτοὺς εἶναι τοὺς ἐν νόμῳ παιδ αγωγουμένους καταδηλοῦντος τοῦ πράγματος. Ἐκάλει γὰρ ἐκ πολυθείας εἰς ἐπίγνωσιν τοῦ φύσει τε καὶ ἀληθῶς Θεοῦ καὶ ὁ διὰ Μωσέως νόμος, καὶ ἀφίστα μὲν τοὺς ἀρχαιοτέρους τοῦ λατρεύειν ἔτι τῇ κτίσει παρὰ τὸν Κτίσαντα, προσκεῖσθαι δὲ δεῖν ἀνέπειθε τῷ πάντων Δημιουργῷ· φωτὸς δὲ οὐ δίχα τοῦ νοητοῦ ταυτὶ ταῖς τῶν παιδαγωγουμένων κατωρθοῦτο ψυχαῖς. Οὐκοῦν, ἐρῶ γὰρ εἰταῦθις, πλούσιος μὲν καὶ πολὺς τοῖς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων ὁ παρὰ Χριστοῦ φωτι σμός, μείων δὲ τοῖς ἐν νόμῳ· καὶ ἀληθῆς ὁ λόγος. . " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. er duabus decimis erit panis unus : et imponetis Levit. XXIV, 1-9. 7* Matth. V, eos duas positiones; sex panes erunt una positio su- per mensam puram coram Domino: ct imponetis super positionem thus purum .et sal: et erunt pa- nes in memoriam propositi Domino: die sabbatt proponetis coram Domino in perpetuum a filiis Israel, testamentum sempiternum; et erunt Aaron et filiis ejus, et comedent ea in loco sancto: sunt enim Sancta sanctorum : hoc illi ab iis, quæ sancti ficantur Domino, legitimum sempiternum '. . Purum igitur quæritur oleum, atque oleaginum, id est ex oleis, non ex alterius generis seminibus atque terrestribus, e quibus exprimebatur quidem oleum, sed nothum quodammodo, et quasi adulteratum ; semper enim est in Ecclesiis purum ac sincerumn vere lumen, illud nimirum, quod per Christum in Spiritu sancto accenditur, quamvis sanctorum vi- rorum voce ministretur, quibus dixit Christus : • Vos estis lux mundi 7. . Neque id mirum; nam quos fratres appellavit, et participes sui constituit, iis convenienter suarum proprietatum gloriam im- partit. Ardet itaque lucerna, in primo tabernaculo ardet; eaque res duplicem habere sensum potest; nam in interiori tabernaculo septem lucernæ lucent, quæ mane accenduntur, atque copiosum ingredien- tibus lumen immittunt. Ac lucerna quidem, ut in figura, rursus Christus erat, qui multo copiosoque lumine in Sancta sanctorum ingredi volentes illu- strat: « Accedite enim, inquit, ad eum, et illumi- namini vo › Quinetiam quod mane accendebantur lucernæ, designare poterit ipsum incarnationis tempus : tum enim velut dies quidam illuxit, et spirituale lumen effulsit, quod nostræ veteris igno- rantiæ tenebras dispulit, illamque caliginem, quæ noctis instar universorum cordibus erat offusa, dissipavit. Sic enim tempus, quo Salvator advenit, propheta quoque longe ante vocavit, dicens : « Mane exaudies vocem meam, mane astabo tibi, et vide- bo ". Quando enim acceptæ fuissent universo- rum preces, et nos olim errantes per conjunctionem, nimirum spiritualem, et obedientiam ac fidem asta- remus Deo, nisi nobis illud e cœlo lumen, id est, Christus, affulsisset? Igitur in interiore quidem ta- bernaculo copiosum ac purum septem illarum lu- D cernarum lumen erat; sed in primo tabernaculo lucerna erat lucens, quo declarabatur, ut opinor, ne ipsos quidem, qui in lege instituebantur, esse divini luminis expertes. Nam lex quoque Moysi ex multorum deorum cultu vocabat ad agnitionem ejus, qui natura vereque Deus est; ac veteres illus homines abducebat a colenda creatura potius quam Creatore, suadebatque, ut rerum omnium Conditori adhererent; id vero in eorum animis, qui illis im- buebantur institutis, non sine spirituali lumine perfciebatur. Igitur, ut id repetam quod paulo ante dixi, copiosa est ac plena illuminatio quæ in Sancta sanctorum ingredientibus a Christo C • Psal. 1, 4, 5. 14. 79 Psal. xxxm, G.

Χ. ἄρτους. Δύο δεκάτων ἔσται ὁ ἄρτος ὁ εἷς, καὶ ἐπι- Α Β θήσετε αὐτοὺς δύο θέματα, ἐξ ἄρτους τὸ ἐν θέμα ἐπὶ τὴν τράπεζαν τὴν καθαρὰν ἔναντι Κυρίου, καὶ ἐπι- θήσετε ἐπὶ τὸ θέμα λίβανον καθαρὸν καὶ ἅλα, καὶ ἔσονται εἰς ἄρτους εἰς ἀνάμνησιν προκείμενα τῷ Κυρίῳ. Τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων προθήσετε έναντι Κυρίου διαπαντὸς ἐνώπιον τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, δια θήκην αἰώνιον· καὶ ἔσται Ααρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, καὶ φάγονται αὐτὰ ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἔστι γὰρ Αγια τῶν ἁγίων. Τοῦτο αὐτῷ ἀπὸ τῶν θυσιαζομένων τῷ Κυρίῳ, νόμιμον αἰώνιον. » Καθαρὸν οὖν τὸ ἔλαιον, καὶ μὴν καὶ ἐλάϊνον, τοῦτ' ἔστιν, ἐξ ἐλαιῶν, οὐκ ἐξ ἑτεροειδών σπερμάτων καὶ γεωδεστέρων, ἐξ ὧν ἔλαιον μὲν ἐθλίβετο, νόθον δὲ ὥσπερ καὶ οἱονεὶ κεκαπηλευ- μένον· ἀεὶ γάρ ἐστι καθαρὸν καὶ γνήσιον ἀληθῶς ἐν Εκκλησίαις τὸ φῶς, δῆλον δὲ ὅτι τὸ διὰ Χριστοῦ, Πνεύματι, κἂν εἰ διὰ τῆς τῶν ἁγίων διακονοῖτο φωνῆς, πρὸς οὓς ἔφη Χριστός· « Υμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. » Καὶ θαυμαστὸν οὐδέν· οὓς γὰρ ἀδελφούς ὠνόμασε, καὶ μετόχους ἑαυτοῦ κατεστήσατο, τούτοις ἂν εἰκότως καὶ τῶν ἰδίων ἀξιωμάτων ἐπιμερίζοι τὴν δόξαν. Καίεται δὴ οὖν ὁ λύχνος καὶ ἐν τῇ πρώτῃ σκηνῇ, καὶ διττὸν ἂν ἔχοι τὸ χρῆμα τὸν νοῦν· ἐν μὲν γὰρ τῇ ἐσωτέρα σκηνῇ λύχνοι φαίνουσιν ἑπτὰ, Εξαπτόμενοι τὸ πρωί, καὶ πλούσιον τοῖς εἰστρέχουσιν ἐνιέντες τὸ φῶς. Καὶ ἦν ή λυχνία Χριστός, ὡς ἐν τύπῳ πάλιν τοὺς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰστρέχειν ἐθέλοντας πολλῷ καὶ ἀμφιλαφεῖ καταυγάζων φωτί· • Προσέλθετε γάρ, φησί, πρὸς αὐτὸν καὶ φωτίσθητε. Καὶ μὴν καὶ τὸ ἀνακαίεσθαι τὸ πρωΐ τοὺς λύχνους κατασημήνειεν ἂν τῆς ἐνανθρωπήσεως τὸν καιρόν. Διηύγατε γάρ, οἷά τις ἡμέρα, καὶ φῶς ἀνέλαμψε νοητόν, τῆς ἀρχαίας ἡμῶν ἀμαθίας ἐλαύνων τὸν σκό τον, καὶ ὡς ἐν τάξει νυκτὸς, τὴν ἐπισκήψασαν ταῖς ἁπάντων καρδίαις κατασκεδαννύων αχλύν. Οὕτω γὰρ ἡμῖν τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιδημίας τὸν καιρὸν καὶ ὁ προφήτης παρεκάλει λέγων· « Τὸ πρωί εἰσακούσῃ τῆς φωνῆς μου, τὸ πρωΐ παραστήσομαί σοι, καὶ επόψομαι. . Πότε γὰρ ἂν δεκταὶ γεγόνασιν αἱ ἁπάν των εὐχαὶ, καὶ οἱ πάλαι πλανώμενοι παρέστημεν οἱονεὶ τῷ Θεῷ, δι' οικειότητος, δηλονότι τῆς πνευμα τικῆς, καὶ ὑπακοῆς καὶ πίστεως, εἰ μὴ τὸ φῶς ἡμῖν ἐπέλαμψε τὸ ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ' ἔστι, Χριστός; Οὐκοῦν ἐν μὲν τῇ ἐσωτέρα σκηνῇ πλούσιόν τε καὶ λεπτὸν τῶν ἑπτὰ λύχνων τὸ φῶς, ἐν δὲ τῇ πρώτῃ σκηνῇ λύχνος ἦν ὁ φαίνων, ἐμφαίνων τε, οἶμαι, μὴ δίχα τοῦ θείου φωτός, μηδὲ αὐτοὺς εἶναι τοὺς ἐν νόμῳ παιδ αγωγουμένους καταδηλοῦντος τοῦ πράγματος. Ἐκάλει γὰρ ἐκ πολυθείας εἰς ἐπίγνωσιν τοῦ φύσει τε καὶ ἀληθῶς Θεοῦ καὶ ὁ διὰ Μωσέως νόμος, καὶ ἀφίστα μὲν τοὺς ἀρχαιοτέρους τοῦ λατρεύειν ἔτι τῇ κτίσει παρὰ τὸν Κτίσαντα, προσκεῖσθαι δὲ δεῖν ἀνέπειθε τῷ πάντων Δημιουργῷ· φωτὸς δὲ οὐ δίχα τοῦ νοητοῦ ταυτὶ ταῖς τῶν παιδαγωγουμένων κατωρθοῦτο ψυχαῖς. Οὐκοῦν, ἐρῶ γὰρ εἰταῦθις, πλούσιος μὲν καὶ πολὺς τοῖς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων ὁ παρὰ Χριστοῦ φωτι σμός, μείων δὲ τοῖς ἐν νόμῳ· καὶ ἀληθῆς ὁ λόγος. . " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. er duabus decimis erit panis unus : et imponetis Levit. XXIV, 1-9. 7* Matth. V, eos duas positiones; sex panes erunt una positio su- per mensam puram coram Domino: ct imponetis super positionem thus purum .et sal: et erunt pa- nes in memoriam propositi Domino: die sabbatt proponetis coram Domino in perpetuum a filiis Israel, testamentum sempiternum; et erunt Aaron et filiis ejus, et comedent ea in loco sancto: sunt enim Sancta sanctorum : hoc illi ab iis, quæ sancti ficantur Domino, legitimum sempiternum '. . Purum igitur quæritur oleum, atque oleaginum, id est ex oleis, non ex alterius generis seminibus atque terrestribus, e quibus exprimebatur quidem oleum, sed nothum quodammodo, et quasi adulteratum ; semper enim est in Ecclesiis purum ac sincerumn vere lumen, illud nimirum, quod per Christum in Spiritu sancto accenditur, quamvis sanctorum vi- rorum voce ministretur, quibus dixit Christus : • Vos estis lux mundi 7. . Neque id mirum; nam quos fratres appellavit, et participes sui constituit, iis convenienter suarum proprietatum gloriam im- partit. Ardet itaque lucerna, in primo tabernaculo ardet; eaque res duplicem habere sensum potest; nam in interiori tabernaculo septem lucernæ lucent, quæ mane accenduntur, atque copiosum ingredien- tibus lumen immittunt. Ac lucerna quidem, ut in figura, rursus Christus erat, qui multo copiosoque lumine in Sancta sanctorum ingredi volentes illu- strat: « Accedite enim, inquit, ad eum, et illumi- namini vo › Quinetiam quod mane accendebantur lucernæ, designare poterit ipsum incarnationis tempus : tum enim velut dies quidam illuxit, et spirituale lumen effulsit, quod nostræ veteris igno- rantiæ tenebras dispulit, illamque caliginem, quæ noctis instar universorum cordibus erat offusa, dissipavit. Sic enim tempus, quo Salvator advenit, propheta quoque longe ante vocavit, dicens : « Mane exaudies vocem meam, mane astabo tibi, et vide- bo ". Quando enim acceptæ fuissent universo- rum preces, et nos olim errantes per conjunctionem, nimirum spiritualem, et obedientiam ac fidem asta- remus Deo, nisi nobis illud e cœlo lumen, id est, Christus, affulsisset? Igitur in interiore quidem ta- bernaculo copiosum ac purum septem illarum lu- D cernarum lumen erat; sed in primo tabernaculo lucerna erat lucens, quo declarabatur, ut opinor, ne ipsos quidem, qui in lege instituebantur, esse divini luminis expertes. Nam lex quoque Moysi ex multorum deorum cultu vocabat ad agnitionem ejus, qui natura vereque Deus est; ac veteres illus homines abducebat a colenda creatura potius quam Creatore, suadebatque, ut rerum omnium Conditori adhererent; id vero in eorum animis, qui illis im- buebantur institutis, non sine spirituali lumine perfciebatur. Igitur, ut id repetam quod paulo ante dixi, copiosa est ac plena illuminatio quæ in Sancta sanctorum ingredientibus a Christo C • Psal. 1, 4, 5. 14. 79 Psal. xxxm, G.

σουσι. Καὶ θήσεις αὐτὰς ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, Εt κατέναντι τοῦ μαρτυρίου, ἐν οἷς γνωσθήσομαί σου ἐκεῖ. Καὶ ἔσται, ὁ ἄνθρωπος ὃν ἂν ἐκλέξωμαι αὐτὸν, ή ῥάβδος αὐτοῦ ἐκβλαστήσει. Καὶ περιελῶ ἀπ' ἐμεῦ τὸν γογγυσμὸν υἱῶν Ἰσραὴλ, & αὐτοὶ γογγύζουσιν ἐφ' ὑμῖν. Καὶ ἐλάλησε Μωσῆς τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἔδωκαν αὐτῷ πάντες οἱ ἄρχοντες αὐτῶν ῥάβδον, τῷ ἄρχοντι τῷ ἑνὶ ῥάβδον κατ' ἄρχοντα, κατ' ο κους πατριῶν αὐτῶν, δώδεκα ῥάβδους. Καὶ ἡ ῥάβδος Ααρὼν ἀναμέσον τῶν βάσεων αὐτῶν, καὶ ἀπέθηκε Μωσῆ; τὰς ῥάβδους έναντι Κυρίου ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ ἐγένετο τῇ ἐπαύριον, καὶ εἰσῆλθε Μωσῆς καὶ Ααρὼν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ Ἰδοὺ ἐβλάστησεν ἡ ῥάβδος Ααρών εἰς οἶκον Λευί, καὶ ἐξήνεγκε βλαστὸν, καὶ ἐξήνθησεν ἄνθη, καὶ βλάστησε κάρυα. Καὶ ἐξήνεγκε Μωσής πάσας τὰς ῥάβδους ἀπὸ προσώπου Κυρίου πρὸς πάντας υἱοὺς Ισραήλ. Καὶ εἶδον, καὶ ἔλαβον ἕκαστος τὴν ῥάβδον αὐτοῦ. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν· Απόθες τὴν βάεδον Δαρὼν ἐνώπιον τῶν μαρτυρίων εἰς διατή ρησιν, σημεῖον τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνηκόων. Καὶ παυσά σθω ὁ γογγυσμὸς αὐτῶν ἀπ' ἐμοῦ, καὶ οὐ μὴ ἀποθά νωσι. » Σημεῖον οὖν οὐκ ἀσυμφανὲς τοῦ ἐξῃρῆσθαι λαμπρῶς καὶ ἐκκεκριμένως εἰς ἱερουργίαν, ὡς ἐξ αίματος Λευΐ, τὴν θεσπέσιον Ααρών, τὸ ἐξανθῆσαι τὴν μάβδον. Περιτρεπομένης δὲ αὖθις εἰς θεωρίαν πνευματικὴν, ὡς ἐν τύποις ἔτι παχυτάτοις, τὸ Χρι- στοῦ μυστήριον ἀναλάμψει πάλιν. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον ; ΚΥΡ. Κεχειροτόνητα: μὲν γὰρ νομοθέτης ἅμα καὶ ἀρχιερεὺς ἐφ' ἡμᾶς παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Ἐμ- μανουήλ, ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσκομιῶν τὸ θύμα. Ως γὰρ ὁ μακάριος Έφη Παῦλος, « Ὁ μὲν νόμος διὰ Μωσέως, ἀνθρώπους καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθένειαν· ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον, Υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον. » Οὐκοῦν καθίκετο μὲν ἐξ οὐρανοῦ ὁ Λόγος, καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς, τῶν ἁγίων λειτουργὸς καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς ἐν ἔπηξεν ὁ Κύριος, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. ᾿Αλλ' οὐκ ἐδόκει φρονεῖν ὀρθὰ τοῖς ἐξ αἵματος Ισραήλ· ἀντεξάγοντες δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὸ ἴδιον θέ θημα τοῖς ἐκ φθόνου βέλεσι πολυτρόπως ἔβαλλον, οὐ γλώττης, οὐ θράσους, οὐκ ἐκτόπων ἐπιχειρημάτων ὅτι φειδόμενοι, διολλύντες δὲ σφᾶς αὐτοὺς οἱ δείλαιοι, καὶ τελευταῖον ἐσταύρωσαν. Πλὴν ἀνέβαλλεν ἡ ῥά- δος ἡ ἐκ ρίζης Ἰεσσαί· ἀνέφυ γὰρ δὴ καὶ ἀνεβίω Χριστός, λύσας τὰς ἐδύνας τοῦ θανάτου, καθὰ γέ- γραπται· ζωὴν γὰρ ὄντα κατὰ φύσιν, ὡς Θεόν, πως ἦν εἰκὸς κρατεῖσθαι θανάτῳ, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον καταθλῆσαι φθορᾶς; Ωσπερ δὲ τὸ ἀναφῦναι τὴν ῥά- Εἶον, καὶ ἀναβλαστεῖν ἀδοκήτως τὸ ἀνανθὲς ἤδη ξύ- λον, διαρκές τοῖς ἀρχαιοτέροις σημεῖον ἦν τοῦ διὰ ψήφου τῆς ἄνωθεν εἰς ἀρχιερέα κεχειροτονῆσθαι τὸν ᾿Ααρών οὕτω φαμέν, ὅτι λαμπρά τε καὶ ἐναργὴς καὶ ἀπο- χρῶσα λίαν ἀπόδειξις τοῦ καὶ Θεὸν εἶναι κατὰ φύσιν τὸν Ἐμμανουήλ, τὸ πατῆσαι θάνατον, καὶ ἀναβιώ και θεοπρεπώς. Καὶ γοῦν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, καίτοι * το (73 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A bunt. pones eas in tabernaculo testimonii com B C D Num. XVII, 2-11. Hebr. v, seqq. * ram testimonio in quibus cognoscar a teibi; et erit homo, quem ego elegero, virga ejus germinabit ; et auferam a te murmurationem filiorum Israel, qua ipsi murmurant adversus vos. Et locutus est Moyses filiis Israel; et dederunt illi omnes principes ipso- rum virgam, principi uni virgam per singulos prin cipes, secundumn domos familiarum ipsorum, duo- decim virgas : et virga Aaron in medio virgarum ipsorum : et reposuit Moyses virgas ante Dominum in tabernaculo testimonii. Et factum est die postera, ingressus est Moyses et Aaron in tabernaculum te stimonii; et ecce germinaverat virga Aaron in domo Levi, et extulerat germen, et emiserat flores, et germinaverat nuces. Et eduxit Moyses omnes virgas a conspectu Domini ad omnes filios Israel: et vide- runt, et acceperunt unusquisque virgam suam; et locutus est Dominus ad Moysen : Repone virgam Aaron, quæ germinavit, ante testimonia, ut serve- tur in signum filiis inobedientium, et cesset mur- muratio eorum a me, et non moriantur " • Quod igitur virga germinavit, signum id quidem non ob- scurum fuit, quo declararetur ex tribu Levi admi- randum illum virum Aaron splendide atque egre- gie esse ad sacerdotii munus electum ". Sed, si hæc rudior figura ad spiritualem contemplationem traducatur, Christi mysterium rursus elucebit. PALL. Quo tandem istud modo? • CYR. Ille namque Emmanuel a Deo et Patre le- gislator simul et pontifex noster electus est, qui se ipsum victimam pro nobis offerret ". Ut enim beatus Paulus ait : e Lex quidem per Moysen data homi- nes constituit pontifices, habentes infirmitatem ; sermo autem jurisjurandi, qui post legem est, Filium in æternum perfectum 7. Igitur Verbum illud descendit quidem e cœlis, et factum est nostri simile, sanctorum minister et tabernaculi veri quod fixit Deus, et non homo. Sed iis, qui erant ex genere Israel, non recte sentire videbatur : itaque cumilli suam ipsorum voluntatem opponerent, in illum invi- diæ jacula multifarie conjecerunt; non linguæ, non audaciæ, non nefariis jam conatibus pepercerunt, sed in suam ipsi perniciem miseri postremo crucifixe- runt. Sed reloruit virga de radice Jesse, resurrexit Christus, solutis doloribus inferni, sicut scriptum est : qui enim tanquam Deus ipsa vita secundum naturam erat, eum qua ratione æquum fuisset morte detineri, ac non potius ab eo ipsum quoque interitum expugnari? Sed ut aridum jam illud li- gnum, cum germinasset alque derepente floruisset, signum fuit efficax, quo veteribus illis declararetur superno suffragio Aaron summum sacerdotem esse creatum: sic dicimus præclarum et evidens atque idoneum esse argumentum, quo probetur Deum esse secundum naturam ipsum Emmanuel, in eo quo mortem calcavit, et, ut Deo dignum erat, revixit. Helir. IX, 14. Hebr. vni, 28. * Act. 1,

σουσι. Καὶ θήσεις αὐτὰς ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, Εt κατέναντι τοῦ μαρτυρίου, ἐν οἷς γνωσθήσομαί σου ἐκεῖ. Καὶ ἔσται, ὁ ἄνθρωπος ὃν ἂν ἐκλέξωμαι αὐτὸν, ή ῥάβδος αὐτοῦ ἐκβλαστήσει. Καὶ περιελῶ ἀπ' ἐμεῦ τὸν γογγυσμὸν υἱῶν Ἰσραὴλ, & αὐτοὶ γογγύζουσιν ἐφ' ὑμῖν. Καὶ ἐλάλησε Μωσῆς τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἔδωκαν αὐτῷ πάντες οἱ ἄρχοντες αὐτῶν ῥάβδον, τῷ ἄρχοντι τῷ ἑνὶ ῥάβδον κατ' ἄρχοντα, κατ' ο κους πατριῶν αὐτῶν, δώδεκα ῥάβδους. Καὶ ἡ ῥάβδος Ααρὼν ἀναμέσον τῶν βάσεων αὐτῶν, καὶ ἀπέθηκε Μωσῆ; τὰς ῥάβδους έναντι Κυρίου ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ ἐγένετο τῇ ἐπαύριον, καὶ εἰσῆλθε Μωσῆς καὶ Ααρὼν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ Ἰδοὺ ἐβλάστησεν ἡ ῥάβδος Ααρών εἰς οἶκον Λευί, καὶ ἐξήνεγκε βλαστὸν, καὶ ἐξήνθησεν ἄνθη, καὶ βλάστησε κάρυα. Καὶ ἐξήνεγκε Μωσής πάσας τὰς ῥάβδους ἀπὸ προσώπου Κυρίου πρὸς πάντας υἱοὺς Ισραήλ. Καὶ εἶδον, καὶ ἔλαβον ἕκαστος τὴν ῥάβδον αὐτοῦ. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν· Απόθες τὴν βάεδον Δαρὼν ἐνώπιον τῶν μαρτυρίων εἰς διατή ρησιν, σημεῖον τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνηκόων. Καὶ παυσά σθω ὁ γογγυσμὸς αὐτῶν ἀπ' ἐμοῦ, καὶ οὐ μὴ ἀποθά νωσι. » Σημεῖον οὖν οὐκ ἀσυμφανὲς τοῦ ἐξῃρῆσθαι λαμπρῶς καὶ ἐκκεκριμένως εἰς ἱερουργίαν, ὡς ἐξ αίματος Λευΐ, τὴν θεσπέσιον Ααρών, τὸ ἐξανθῆσαι τὴν μάβδον. Περιτρεπομένης δὲ αὖθις εἰς θεωρίαν πνευματικὴν, ὡς ἐν τύποις ἔτι παχυτάτοις, τὸ Χρι- στοῦ μυστήριον ἀναλάμψει πάλιν. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον ; ΚΥΡ. Κεχειροτόνητα: μὲν γὰρ νομοθέτης ἅμα καὶ ἀρχιερεὺς ἐφ' ἡμᾶς παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Ἐμ- μανουήλ, ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσκομιῶν τὸ θύμα. Ως γὰρ ὁ μακάριος Έφη Παῦλος, « Ὁ μὲν νόμος διὰ Μωσέως, ἀνθρώπους καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθένειαν· ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον, Υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον. » Οὐκοῦν καθίκετο μὲν ἐξ οὐρανοῦ ὁ Λόγος, καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς, τῶν ἁγίων λειτουργὸς καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς ἐν ἔπηξεν ὁ Κύριος, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. ᾿Αλλ' οὐκ ἐδόκει φρονεῖν ὀρθὰ τοῖς ἐξ αἵματος Ισραήλ· ἀντεξάγοντες δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὸ ἴδιον θέ θημα τοῖς ἐκ φθόνου βέλεσι πολυτρόπως ἔβαλλον, οὐ γλώττης, οὐ θράσους, οὐκ ἐκτόπων ἐπιχειρημάτων ὅτι φειδόμενοι, διολλύντες δὲ σφᾶς αὐτοὺς οἱ δείλαιοι, καὶ τελευταῖον ἐσταύρωσαν. Πλὴν ἀνέβαλλεν ἡ ῥά- δος ἡ ἐκ ρίζης Ἰεσσαί· ἀνέφυ γὰρ δὴ καὶ ἀνεβίω Χριστός, λύσας τὰς ἐδύνας τοῦ θανάτου, καθὰ γέ- γραπται· ζωὴν γὰρ ὄντα κατὰ φύσιν, ὡς Θεόν, πως ἦν εἰκὸς κρατεῖσθαι θανάτῳ, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον καταθλῆσαι φθορᾶς; Ωσπερ δὲ τὸ ἀναφῦναι τὴν ῥά- Εἶον, καὶ ἀναβλαστεῖν ἀδοκήτως τὸ ἀνανθὲς ἤδη ξύ- λον, διαρκές τοῖς ἀρχαιοτέροις σημεῖον ἦν τοῦ διὰ ψήφου τῆς ἄνωθεν εἰς ἀρχιερέα κεχειροτονῆσθαι τὸν ᾿Ααρών οὕτω φαμέν, ὅτι λαμπρά τε καὶ ἐναργὴς καὶ ἀπο- χρῶσα λίαν ἀπόδειξις τοῦ καὶ Θεὸν εἶναι κατὰ φύσιν τὸν Ἐμμανουήλ, τὸ πατῆσαι θάνατον, καὶ ἀναβιώ και θεοπρεπώς. Καὶ γοῦν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, καίτοι * το (73 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A bunt. pones eas in tabernaculo testimonii com B C D Num. XVII, 2-11. Hebr. v, seqq. * ram testimonio in quibus cognoscar a teibi; et erit homo, quem ego elegero, virga ejus germinabit ; et auferam a te murmurationem filiorum Israel, qua ipsi murmurant adversus vos. Et locutus est Moyses filiis Israel; et dederunt illi omnes principes ipso- rum virgam, principi uni virgam per singulos prin cipes, secundumn domos familiarum ipsorum, duo- decim virgas : et virga Aaron in medio virgarum ipsorum : et reposuit Moyses virgas ante Dominum in tabernaculo testimonii. Et factum est die postera, ingressus est Moyses et Aaron in tabernaculum te stimonii; et ecce germinaverat virga Aaron in domo Levi, et extulerat germen, et emiserat flores, et germinaverat nuces. Et eduxit Moyses omnes virgas a conspectu Domini ad omnes filios Israel: et vide- runt, et acceperunt unusquisque virgam suam; et locutus est Dominus ad Moysen : Repone virgam Aaron, quæ germinavit, ante testimonia, ut serve- tur in signum filiis inobedientium, et cesset mur- muratio eorum a me, et non moriantur " • Quod igitur virga germinavit, signum id quidem non ob- scurum fuit, quo declararetur ex tribu Levi admi- randum illum virum Aaron splendide atque egre- gie esse ad sacerdotii munus electum ". Sed, si hæc rudior figura ad spiritualem contemplationem traducatur, Christi mysterium rursus elucebit. PALL. Quo tandem istud modo? • CYR. Ille namque Emmanuel a Deo et Patre le- gislator simul et pontifex noster electus est, qui se ipsum victimam pro nobis offerret ". Ut enim beatus Paulus ait : e Lex quidem per Moysen data homi- nes constituit pontifices, habentes infirmitatem ; sermo autem jurisjurandi, qui post legem est, Filium in æternum perfectum 7. Igitur Verbum illud descendit quidem e cœlis, et factum est nostri simile, sanctorum minister et tabernaculi veri quod fixit Deus, et non homo. Sed iis, qui erant ex genere Israel, non recte sentire videbatur : itaque cumilli suam ipsorum voluntatem opponerent, in illum invi- diæ jacula multifarie conjecerunt; non linguæ, non audaciæ, non nefariis jam conatibus pepercerunt, sed in suam ipsi perniciem miseri postremo crucifixe- runt. Sed reloruit virga de radice Jesse, resurrexit Christus, solutis doloribus inferni, sicut scriptum est : qui enim tanquam Deus ipsa vita secundum naturam erat, eum qua ratione æquum fuisset morte detineri, ac non potius ab eo ipsum quoque interitum expugnari? Sed ut aridum jam illud li- gnum, cum germinasset alque derepente floruisset, signum fuit efficax, quo veteribus illis declararetur superno suffragio Aaron summum sacerdotem esse creatum: sic dicimus præclarum et evidens atque idoneum esse argumentum, quo probetur Deum esse secundum naturam ipsum Emmanuel, in eo quo mortem calcavit, et, ut Deo dignum erat, revixit. Helir. IX, 14. Hebr. vni, 28. * Act. 1,

σουσι. Καὶ θήσεις αὐτὰς ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, Εt κατέναντι τοῦ μαρτυρίου, ἐν οἷς γνωσθήσομαί σου ἐκεῖ. Καὶ ἔσται, ὁ ἄνθρωπος ὃν ἂν ἐκλέξωμαι αὐτὸν, ή ῥάβδος αὐτοῦ ἐκβλαστήσει. Καὶ περιελῶ ἀπ' ἐμεῦ τὸν γογγυσμὸν υἱῶν Ἰσραὴλ, & αὐτοὶ γογγύζουσιν ἐφ' ὑμῖν. Καὶ ἐλάλησε Μωσῆς τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἔδωκαν αὐτῷ πάντες οἱ ἄρχοντες αὐτῶν ῥάβδον, τῷ ἄρχοντι τῷ ἑνὶ ῥάβδον κατ' ἄρχοντα, κατ' ο κους πατριῶν αὐτῶν, δώδεκα ῥάβδους. Καὶ ἡ ῥάβδος Ααρὼν ἀναμέσον τῶν βάσεων αὐτῶν, καὶ ἀπέθηκε Μωσῆ; τὰς ῥάβδους έναντι Κυρίου ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ ἐγένετο τῇ ἐπαύριον, καὶ εἰσῆλθε Μωσῆς καὶ Ααρὼν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ Ἰδοὺ ἐβλάστησεν ἡ ῥάβδος Ααρών εἰς οἶκον Λευί, καὶ ἐξήνεγκε βλαστὸν, καὶ ἐξήνθησεν ἄνθη, καὶ βλάστησε κάρυα. Καὶ ἐξήνεγκε Μωσής πάσας τὰς ῥάβδους ἀπὸ προσώπου Κυρίου πρὸς πάντας υἱοὺς Ισραήλ. Καὶ εἶδον, καὶ ἔλαβον ἕκαστος τὴν ῥάβδον αὐτοῦ. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν· Απόθες τὴν βάεδον Δαρὼν ἐνώπιον τῶν μαρτυρίων εἰς διατή ρησιν, σημεῖον τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνηκόων. Καὶ παυσά σθω ὁ γογγυσμὸς αὐτῶν ἀπ' ἐμοῦ, καὶ οὐ μὴ ἀποθά νωσι. » Σημεῖον οὖν οὐκ ἀσυμφανὲς τοῦ ἐξῃρῆσθαι λαμπρῶς καὶ ἐκκεκριμένως εἰς ἱερουργίαν, ὡς ἐξ αίματος Λευΐ, τὴν θεσπέσιον Ααρών, τὸ ἐξανθῆσαι τὴν μάβδον. Περιτρεπομένης δὲ αὖθις εἰς θεωρίαν πνευματικὴν, ὡς ἐν τύποις ἔτι παχυτάτοις, τὸ Χρι- στοῦ μυστήριον ἀναλάμψει πάλιν. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον ; ΚΥΡ. Κεχειροτόνητα: μὲν γὰρ νομοθέτης ἅμα καὶ ἀρχιερεὺς ἐφ' ἡμᾶς παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Ἐμ- μανουήλ, ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσκομιῶν τὸ θύμα. Ως γὰρ ὁ μακάριος Έφη Παῦλος, « Ὁ μὲν νόμος διὰ Μωσέως, ἀνθρώπους καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθένειαν· ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον, Υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον. » Οὐκοῦν καθίκετο μὲν ἐξ οὐρανοῦ ὁ Λόγος, καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς, τῶν ἁγίων λειτουργὸς καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς ἐν ἔπηξεν ὁ Κύριος, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. ᾿Αλλ' οὐκ ἐδόκει φρονεῖν ὀρθὰ τοῖς ἐξ αἵματος Ισραήλ· ἀντεξάγοντες δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὸ ἴδιον θέ θημα τοῖς ἐκ φθόνου βέλεσι πολυτρόπως ἔβαλλον, οὐ γλώττης, οὐ θράσους, οὐκ ἐκτόπων ἐπιχειρημάτων ὅτι φειδόμενοι, διολλύντες δὲ σφᾶς αὐτοὺς οἱ δείλαιοι, καὶ τελευταῖον ἐσταύρωσαν. Πλὴν ἀνέβαλλεν ἡ ῥά- δος ἡ ἐκ ρίζης Ἰεσσαί· ἀνέφυ γὰρ δὴ καὶ ἀνεβίω Χριστός, λύσας τὰς ἐδύνας τοῦ θανάτου, καθὰ γέ- γραπται· ζωὴν γὰρ ὄντα κατὰ φύσιν, ὡς Θεόν, πως ἦν εἰκὸς κρατεῖσθαι θανάτῳ, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον καταθλῆσαι φθορᾶς; Ωσπερ δὲ τὸ ἀναφῦναι τὴν ῥά- Εἶον, καὶ ἀναβλαστεῖν ἀδοκήτως τὸ ἀνανθὲς ἤδη ξύ- λον, διαρκές τοῖς ἀρχαιοτέροις σημεῖον ἦν τοῦ διὰ ψήφου τῆς ἄνωθεν εἰς ἀρχιερέα κεχειροτονῆσθαι τὸν ᾿Ααρών οὕτω φαμέν, ὅτι λαμπρά τε καὶ ἐναργὴς καὶ ἀπο- χρῶσα λίαν ἀπόδειξις τοῦ καὶ Θεὸν εἶναι κατὰ φύσιν τὸν Ἐμμανουήλ, τὸ πατῆσαι θάνατον, καὶ ἀναβιώ και θεοπρεπώς. Καὶ γοῦν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, καίτοι * το (73 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A bunt. pones eas in tabernaculo testimonii com B C D Num. XVII, 2-11. Hebr. v, seqq. * ram testimonio in quibus cognoscar a teibi; et erit homo, quem ego elegero, virga ejus germinabit ; et auferam a te murmurationem filiorum Israel, qua ipsi murmurant adversus vos. Et locutus est Moyses filiis Israel; et dederunt illi omnes principes ipso- rum virgam, principi uni virgam per singulos prin cipes, secundumn domos familiarum ipsorum, duo- decim virgas : et virga Aaron in medio virgarum ipsorum : et reposuit Moyses virgas ante Dominum in tabernaculo testimonii. Et factum est die postera, ingressus est Moyses et Aaron in tabernaculum te stimonii; et ecce germinaverat virga Aaron in domo Levi, et extulerat germen, et emiserat flores, et germinaverat nuces. Et eduxit Moyses omnes virgas a conspectu Domini ad omnes filios Israel: et vide- runt, et acceperunt unusquisque virgam suam; et locutus est Dominus ad Moysen : Repone virgam Aaron, quæ germinavit, ante testimonia, ut serve- tur in signum filiis inobedientium, et cesset mur- muratio eorum a me, et non moriantur " • Quod igitur virga germinavit, signum id quidem non ob- scurum fuit, quo declararetur ex tribu Levi admi- randum illum virum Aaron splendide atque egre- gie esse ad sacerdotii munus electum ". Sed, si hæc rudior figura ad spiritualem contemplationem traducatur, Christi mysterium rursus elucebit. PALL. Quo tandem istud modo? • CYR. Ille namque Emmanuel a Deo et Patre le- gislator simul et pontifex noster electus est, qui se ipsum victimam pro nobis offerret ". Ut enim beatus Paulus ait : e Lex quidem per Moysen data homi- nes constituit pontifices, habentes infirmitatem ; sermo autem jurisjurandi, qui post legem est, Filium in æternum perfectum 7. Igitur Verbum illud descendit quidem e cœlis, et factum est nostri simile, sanctorum minister et tabernaculi veri quod fixit Deus, et non homo. Sed iis, qui erant ex genere Israel, non recte sentire videbatur : itaque cumilli suam ipsorum voluntatem opponerent, in illum invi- diæ jacula multifarie conjecerunt; non linguæ, non audaciæ, non nefariis jam conatibus pepercerunt, sed in suam ipsi perniciem miseri postremo crucifixe- runt. Sed reloruit virga de radice Jesse, resurrexit Christus, solutis doloribus inferni, sicut scriptum est : qui enim tanquam Deus ipsa vita secundum naturam erat, eum qua ratione æquum fuisset morte detineri, ac non potius ab eo ipsum quoque interitum expugnari? Sed ut aridum jam illud li- gnum, cum germinasset alque derepente floruisset, signum fuit efficax, quo veteribus illis declararetur superno suffragio Aaron summum sacerdotem esse creatum: sic dicimus præclarum et evidens atque idoneum esse argumentum, quo probetur Deum esse secundum naturam ipsum Emmanuel, in eo quo mortem calcavit, et, ut Deo dignum erat, revixit. Helir. IX, 14. Hebr. vni, 28. * Act. 1,

σουσι. Καὶ θήσεις αὐτὰς ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, Εt κατέναντι τοῦ μαρτυρίου, ἐν οἷς γνωσθήσομαί σου ἐκεῖ. Καὶ ἔσται, ὁ ἄνθρωπος ὃν ἂν ἐκλέξωμαι αὐτὸν, ή ῥάβδος αὐτοῦ ἐκβλαστήσει. Καὶ περιελῶ ἀπ' ἐμεῦ τὸν γογγυσμὸν υἱῶν Ἰσραὴλ, & αὐτοὶ γογγύζουσιν ἐφ' ὑμῖν. Καὶ ἐλάλησε Μωσῆς τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἔδωκαν αὐτῷ πάντες οἱ ἄρχοντες αὐτῶν ῥάβδον, τῷ ἄρχοντι τῷ ἑνὶ ῥάβδον κατ' ἄρχοντα, κατ' ο κους πατριῶν αὐτῶν, δώδεκα ῥάβδους. Καὶ ἡ ῥάβδος Ααρὼν ἀναμέσον τῶν βάσεων αὐτῶν, καὶ ἀπέθηκε Μωσῆ; τὰς ῥάβδους έναντι Κυρίου ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ ἐγένετο τῇ ἐπαύριον, καὶ εἰσῆλθε Μωσῆς καὶ Ααρὼν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ Ἰδοὺ ἐβλάστησεν ἡ ῥάβδος Ααρών εἰς οἶκον Λευί, καὶ ἐξήνεγκε βλαστὸν, καὶ ἐξήνθησεν ἄνθη, καὶ βλάστησε κάρυα. Καὶ ἐξήνεγκε Μωσής πάσας τὰς ῥάβδους ἀπὸ προσώπου Κυρίου πρὸς πάντας υἱοὺς Ισραήλ. Καὶ εἶδον, καὶ ἔλαβον ἕκαστος τὴν ῥάβδον αὐτοῦ. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν· Απόθες τὴν βάεδον Δαρὼν ἐνώπιον τῶν μαρτυρίων εἰς διατή ρησιν, σημεῖον τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνηκόων. Καὶ παυσά σθω ὁ γογγυσμὸς αὐτῶν ἀπ' ἐμοῦ, καὶ οὐ μὴ ἀποθά νωσι. » Σημεῖον οὖν οὐκ ἀσυμφανὲς τοῦ ἐξῃρῆσθαι λαμπρῶς καὶ ἐκκεκριμένως εἰς ἱερουργίαν, ὡς ἐξ αίματος Λευΐ, τὴν θεσπέσιον Ααρών, τὸ ἐξανθῆσαι τὴν μάβδον. Περιτρεπομένης δὲ αὖθις εἰς θεωρίαν πνευματικὴν, ὡς ἐν τύποις ἔτι παχυτάτοις, τὸ Χρι- στοῦ μυστήριον ἀναλάμψει πάλιν. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον ; ΚΥΡ. Κεχειροτόνητα: μὲν γὰρ νομοθέτης ἅμα καὶ ἀρχιερεὺς ἐφ' ἡμᾶς παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Ἐμ- μανουήλ, ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσκομιῶν τὸ θύμα. Ως γὰρ ὁ μακάριος Έφη Παῦλος, « Ὁ μὲν νόμος διὰ Μωσέως, ἀνθρώπους καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθένειαν· ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον, Υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον. » Οὐκοῦν καθίκετο μὲν ἐξ οὐρανοῦ ὁ Λόγος, καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς, τῶν ἁγίων λειτουργὸς καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς ἐν ἔπηξεν ὁ Κύριος, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. ᾿Αλλ' οὐκ ἐδόκει φρονεῖν ὀρθὰ τοῖς ἐξ αἵματος Ισραήλ· ἀντεξάγοντες δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὸ ἴδιον θέ θημα τοῖς ἐκ φθόνου βέλεσι πολυτρόπως ἔβαλλον, οὐ γλώττης, οὐ θράσους, οὐκ ἐκτόπων ἐπιχειρημάτων ὅτι φειδόμενοι, διολλύντες δὲ σφᾶς αὐτοὺς οἱ δείλαιοι, καὶ τελευταῖον ἐσταύρωσαν. Πλὴν ἀνέβαλλεν ἡ ῥά- δος ἡ ἐκ ρίζης Ἰεσσαί· ἀνέφυ γὰρ δὴ καὶ ἀνεβίω Χριστός, λύσας τὰς ἐδύνας τοῦ θανάτου, καθὰ γέ- γραπται· ζωὴν γὰρ ὄντα κατὰ φύσιν, ὡς Θεόν, πως ἦν εἰκὸς κρατεῖσθαι θανάτῳ, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον καταθλῆσαι φθορᾶς; Ωσπερ δὲ τὸ ἀναφῦναι τὴν ῥά- Εἶον, καὶ ἀναβλαστεῖν ἀδοκήτως τὸ ἀνανθὲς ἤδη ξύ- λον, διαρκές τοῖς ἀρχαιοτέροις σημεῖον ἦν τοῦ διὰ ψήφου τῆς ἄνωθεν εἰς ἀρχιερέα κεχειροτονῆσθαι τὸν ᾿Ααρών οὕτω φαμέν, ὅτι λαμπρά τε καὶ ἐναργὴς καὶ ἀπο- χρῶσα λίαν ἀπόδειξις τοῦ καὶ Θεὸν εἶναι κατὰ φύσιν τὸν Ἐμμανουήλ, τὸ πατῆσαι θάνατον, καὶ ἀναβιώ και θεοπρεπώς. Καὶ γοῦν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, καίτοι * το (73 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A bunt. pones eas in tabernaculo testimonii com B C D Num. XVII, 2-11. Hebr. v, seqq. * ram testimonio in quibus cognoscar a teibi; et erit homo, quem ego elegero, virga ejus germinabit ; et auferam a te murmurationem filiorum Israel, qua ipsi murmurant adversus vos. Et locutus est Moyses filiis Israel; et dederunt illi omnes principes ipso- rum virgam, principi uni virgam per singulos prin cipes, secundumn domos familiarum ipsorum, duo- decim virgas : et virga Aaron in medio virgarum ipsorum : et reposuit Moyses virgas ante Dominum in tabernaculo testimonii. Et factum est die postera, ingressus est Moyses et Aaron in tabernaculum te stimonii; et ecce germinaverat virga Aaron in domo Levi, et extulerat germen, et emiserat flores, et germinaverat nuces. Et eduxit Moyses omnes virgas a conspectu Domini ad omnes filios Israel: et vide- runt, et acceperunt unusquisque virgam suam; et locutus est Dominus ad Moysen : Repone virgam Aaron, quæ germinavit, ante testimonia, ut serve- tur in signum filiis inobedientium, et cesset mur- muratio eorum a me, et non moriantur " • Quod igitur virga germinavit, signum id quidem non ob- scurum fuit, quo declararetur ex tribu Levi admi- randum illum virum Aaron splendide atque egre- gie esse ad sacerdotii munus electum ". Sed, si hæc rudior figura ad spiritualem contemplationem traducatur, Christi mysterium rursus elucebit. PALL. Quo tandem istud modo? • CYR. Ille namque Emmanuel a Deo et Patre le- gislator simul et pontifex noster electus est, qui se ipsum victimam pro nobis offerret ". Ut enim beatus Paulus ait : e Lex quidem per Moysen data homi- nes constituit pontifices, habentes infirmitatem ; sermo autem jurisjurandi, qui post legem est, Filium in æternum perfectum 7. Igitur Verbum illud descendit quidem e cœlis, et factum est nostri simile, sanctorum minister et tabernaculi veri quod fixit Deus, et non homo. Sed iis, qui erant ex genere Israel, non recte sentire videbatur : itaque cumilli suam ipsorum voluntatem opponerent, in illum invi- diæ jacula multifarie conjecerunt; non linguæ, non audaciæ, non nefariis jam conatibus pepercerunt, sed in suam ipsi perniciem miseri postremo crucifixe- runt. Sed reloruit virga de radice Jesse, resurrexit Christus, solutis doloribus inferni, sicut scriptum est : qui enim tanquam Deus ipsa vita secundum naturam erat, eum qua ratione æquum fuisset morte detineri, ac non potius ab eo ipsum quoque interitum expugnari? Sed ut aridum jam illud li- gnum, cum germinasset alque derepente floruisset, signum fuit efficax, quo veteribus illis declararetur superno suffragio Aaron summum sacerdotem esse creatum: sic dicimus præclarum et evidens atque idoneum esse argumentum, quo probetur Deum esse secundum naturam ipsum Emmanuel, in eo quo mortem calcavit, et, ut Deo dignum erat, revixit. Helir. IX, 14. Hebr. vni, 28. * Act. 1,

σουσι. Καὶ θήσεις αὐτὰς ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, Εt κατέναντι τοῦ μαρτυρίου, ἐν οἷς γνωσθήσομαί σου ἐκεῖ. Καὶ ἔσται, ὁ ἄνθρωπος ὃν ἂν ἐκλέξωμαι αὐτὸν, ή ῥάβδος αὐτοῦ ἐκβλαστήσει. Καὶ περιελῶ ἀπ' ἐμεῦ τὸν γογγυσμὸν υἱῶν Ἰσραὴλ, & αὐτοὶ γογγύζουσιν ἐφ' ὑμῖν. Καὶ ἐλάλησε Μωσῆς τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἔδωκαν αὐτῷ πάντες οἱ ἄρχοντες αὐτῶν ῥάβδον, τῷ ἄρχοντι τῷ ἑνὶ ῥάβδον κατ' ἄρχοντα, κατ' ο κους πατριῶν αὐτῶν, δώδεκα ῥάβδους. Καὶ ἡ ῥάβδος Ααρὼν ἀναμέσον τῶν βάσεων αὐτῶν, καὶ ἀπέθηκε Μωσῆ; τὰς ῥάβδους έναντι Κυρίου ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ ἐγένετο τῇ ἐπαύριον, καὶ εἰσῆλθε Μωσῆς καὶ Ααρὼν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου. Καὶ Ἰδοὺ ἐβλάστησεν ἡ ῥάβδος Ααρών εἰς οἶκον Λευί, καὶ ἐξήνεγκε βλαστὸν, καὶ ἐξήνθησεν ἄνθη, καὶ βλάστησε κάρυα. Καὶ ἐξήνεγκε Μωσής πάσας τὰς ῥάβδους ἀπὸ προσώπου Κυρίου πρὸς πάντας υἱοὺς Ισραήλ. Καὶ εἶδον, καὶ ἔλαβον ἕκαστος τὴν ῥάβδον αὐτοῦ. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν· Απόθες τὴν βάεδον Δαρὼν ἐνώπιον τῶν μαρτυρίων εἰς διατή ρησιν, σημεῖον τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνηκόων. Καὶ παυσά σθω ὁ γογγυσμὸς αὐτῶν ἀπ' ἐμοῦ, καὶ οὐ μὴ ἀποθά νωσι. » Σημεῖον οὖν οὐκ ἀσυμφανὲς τοῦ ἐξῃρῆσθαι λαμπρῶς καὶ ἐκκεκριμένως εἰς ἱερουργίαν, ὡς ἐξ αίματος Λευΐ, τὴν θεσπέσιον Ααρών, τὸ ἐξανθῆσαι τὴν μάβδον. Περιτρεπομένης δὲ αὖθις εἰς θεωρίαν πνευματικὴν, ὡς ἐν τύποις ἔτι παχυτάτοις, τὸ Χρι- στοῦ μυστήριον ἀναλάμψει πάλιν. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον ; ΚΥΡ. Κεχειροτόνητα: μὲν γὰρ νομοθέτης ἅμα καὶ ἀρχιερεὺς ἐφ' ἡμᾶς παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Ἐμ- μανουήλ, ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσκομιῶν τὸ θύμα. Ως γὰρ ὁ μακάριος Έφη Παῦλος, « Ὁ μὲν νόμος διὰ Μωσέως, ἀνθρώπους καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθένειαν· ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον, Υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον. » Οὐκοῦν καθίκετο μὲν ἐξ οὐρανοῦ ὁ Λόγος, καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς, τῶν ἁγίων λειτουργὸς καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς ἐν ἔπηξεν ὁ Κύριος, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. ᾿Αλλ' οὐκ ἐδόκει φρονεῖν ὀρθὰ τοῖς ἐξ αἵματος Ισραήλ· ἀντεξάγοντες δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὸ ἴδιον θέ θημα τοῖς ἐκ φθόνου βέλεσι πολυτρόπως ἔβαλλον, οὐ γλώττης, οὐ θράσους, οὐκ ἐκτόπων ἐπιχειρημάτων ὅτι φειδόμενοι, διολλύντες δὲ σφᾶς αὐτοὺς οἱ δείλαιοι, καὶ τελευταῖον ἐσταύρωσαν. Πλὴν ἀνέβαλλεν ἡ ῥά- δος ἡ ἐκ ρίζης Ἰεσσαί· ἀνέφυ γὰρ δὴ καὶ ἀνεβίω Χριστός, λύσας τὰς ἐδύνας τοῦ θανάτου, καθὰ γέ- γραπται· ζωὴν γὰρ ὄντα κατὰ φύσιν, ὡς Θεόν, πως ἦν εἰκὸς κρατεῖσθαι θανάτῳ, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον καταθλῆσαι φθορᾶς; Ωσπερ δὲ τὸ ἀναφῦναι τὴν ῥά- Εἶον, καὶ ἀναβλαστεῖν ἀδοκήτως τὸ ἀνανθὲς ἤδη ξύ- λον, διαρκές τοῖς ἀρχαιοτέροις σημεῖον ἦν τοῦ διὰ ψήφου τῆς ἄνωθεν εἰς ἀρχιερέα κεχειροτονῆσθαι τὸν ᾿Ααρών οὕτω φαμέν, ὅτι λαμπρά τε καὶ ἐναργὴς καὶ ἀπο- χρῶσα λίαν ἀπόδειξις τοῦ καὶ Θεὸν εἶναι κατὰ φύσιν τὸν Ἐμμανουήλ, τὸ πατῆσαι θάνατον, καὶ ἀναβιώ και θεοπρεπώς. Καὶ γοῦν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, καίτοι * το (73 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A bunt. pones eas in tabernaculo testimonii com B C D Num. XVII, 2-11. Hebr. v, seqq. * ram testimonio in quibus cognoscar a teibi; et erit homo, quem ego elegero, virga ejus germinabit ; et auferam a te murmurationem filiorum Israel, qua ipsi murmurant adversus vos. Et locutus est Moyses filiis Israel; et dederunt illi omnes principes ipso- rum virgam, principi uni virgam per singulos prin cipes, secundumn domos familiarum ipsorum, duo- decim virgas : et virga Aaron in medio virgarum ipsorum : et reposuit Moyses virgas ante Dominum in tabernaculo testimonii. Et factum est die postera, ingressus est Moyses et Aaron in tabernaculum te stimonii; et ecce germinaverat virga Aaron in domo Levi, et extulerat germen, et emiserat flores, et germinaverat nuces. Et eduxit Moyses omnes virgas a conspectu Domini ad omnes filios Israel: et vide- runt, et acceperunt unusquisque virgam suam; et locutus est Dominus ad Moysen : Repone virgam Aaron, quæ germinavit, ante testimonia, ut serve- tur in signum filiis inobedientium, et cesset mur- muratio eorum a me, et non moriantur " • Quod igitur virga germinavit, signum id quidem non ob- scurum fuit, quo declararetur ex tribu Levi admi- randum illum virum Aaron splendide atque egre- gie esse ad sacerdotii munus electum ". Sed, si hæc rudior figura ad spiritualem contemplationem traducatur, Christi mysterium rursus elucebit. PALL. Quo tandem istud modo? • CYR. Ille namque Emmanuel a Deo et Patre le- gislator simul et pontifex noster electus est, qui se ipsum victimam pro nobis offerret ". Ut enim beatus Paulus ait : e Lex quidem per Moysen data homi- nes constituit pontifices, habentes infirmitatem ; sermo autem jurisjurandi, qui post legem est, Filium in æternum perfectum 7. Igitur Verbum illud descendit quidem e cœlis, et factum est nostri simile, sanctorum minister et tabernaculi veri quod fixit Deus, et non homo. Sed iis, qui erant ex genere Israel, non recte sentire videbatur : itaque cumilli suam ipsorum voluntatem opponerent, in illum invi- diæ jacula multifarie conjecerunt; non linguæ, non audaciæ, non nefariis jam conatibus pepercerunt, sed in suam ipsi perniciem miseri postremo crucifixe- runt. Sed reloruit virga de radice Jesse, resurrexit Christus, solutis doloribus inferni, sicut scriptum est : qui enim tanquam Deus ipsa vita secundum naturam erat, eum qua ratione æquum fuisset morte detineri, ac non potius ab eo ipsum quoque interitum expugnari? Sed ut aridum jam illud li- gnum, cum germinasset alque derepente floruisset, signum fuit efficax, quo veteribus illis declararetur superno suffragio Aaron summum sacerdotem esse creatum: sic dicimus præclarum et evidens atque idoneum esse argumentum, quo probetur Deum esse secundum naturam ipsum Emmanuel, in eo quo mortem calcavit, et, ut Deo dignum erat, revixit. Helir. IX, 14. Hebr. vni, 28. * Act. 1,

Α πᾶν ὁτιοῦν τῶν ὑπέρ γε τὸ εἰκὸς καὶ λόγον ἀποπε ο ραίνειν ἀμογητὶ καὶ εὐκόλως δυνάμενος, τοῖς τὸ στ μεῖον αὐτοῦσιν ἔφασκεν· . Η γενεά αὕτη πονηρά ἐστι· σημεῖον αἰτεῖ, καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ, εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου. Ωσπερ γάρ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύχτας, οὕτως ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύχτας. » Οὐκοῦν διαβόητον ἀληθῶς καὶ περιφανές σημείον, καὶ ἀρκοῦν εἰς πίστιν τοῖς γε ὡς ἀληθῶς εὐγνώμοσε, τοῦ κατὰ φύσιν εἶναι Θεὸν καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς πε- φυκέναι τὸν Υἱόν, τὸ καταργῆσαι τὸν θάνατον καὶ φθοράν, καὶ ἀναθάλαι πρὸς ζωήν. « Γέγονε γὰρ αὐ- τὸς ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων, καὶ πρωτότυπος ἐπ τῶν νεκρῶν. » Καὶ δέδοται τὸ σημεῖον τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνηκόων, ὡς ἂν εἰδεῖεν ὅτι ψήφῳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πα- τρὸς ἀρχιερεὺς γέγονεν ἐφ' ἡμᾶς ὁ Χριστός, ο όσιος, ἄκακος, ἀμίαντος, κεχωρισμένος ἀπὸ τῶν ἁμαρτω λῶν, καὶ ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν γενόμενος, ο κατά τὸ γεγραμμένον. ΠΑΛΛ. Αλλ' εξήνθησε μὲν ἡμῖν ἡ ῥάβδος ἡ Ααρών· τουτὶ γὰρ ἡμῖν ἀρτίως ὁ ἱερὸς ὑπέδειξε λόγος· ἐξήνθησε δὲ κάρυα· καὶ τί δὴ τὸ αἴνιγμα, νοεῖν οὐκ ἔχω. ΚΥΡ. Μάλιστα μέν, ὦ Παλλάδιε, τὸ ἀπεικὸς οὐδὲν, ἐκ καρύας εἰλῆφθαι τὴν ῥάβδον ὑπονοεῖν. Καὶ ἦν ἐν ἔθει τοῖς πάλαι τὸ καὶ τοιοῖσδέ τισιν ἀποκεχρῆσθαι σκήπτροις. Εἰ δὲ δὴ καὶ λόγον ἡμᾶς ἐφαρμόσαι δεῖ τὸν τοῖς θεωρήμασι πρέποντα, φράσαιμ' ἂν ἐκεῖνο πάλιν, ὁ ἐκτεθρύλληταί πως, δοκεῖ δὲ εἶναί τισι καὶ ὡς ἐν πίστει δεκτόν, τὸ μὴ ἀνικάνως ἔχειν τὴν βάβδεν τὴν καρυΐνην αϋπνίαν εμποιεῖν, εἰ πρός γε τὸ κάρα κέοιτό τινων, τάχα που δυνάμεσι φυσικαῖς ἐνεργοῦσαν τὸ χρῆμα κατὰ θέλησιν Θεοῦ. Πιστώσεται δέ πως εἰς τοῦτο ἡμᾶς καὶ αὐτὸς λέγων πρὸς Ἱερεμίαν ὁ πάντα εἰδὼς, καὶ τῶν ὅλων Δημιουργός· ο Τί σὺ ὁρᾷς, Ἱερεμία; ' 'Ο δὲ, ο Βακτηρίαν ο λέγων καρυίνην καὶ δὴ πρὸς τοῦτο Θεός; « Ορθῶς ἑώρακας, ο φησίν ο ότι ἐγὼ ἐγρήγορα ἐπὶ τοὺς λόγους μου, τοῦ ποιῆσαι αὐτ τούς. » Αϋπνίας οὖν ἄρα σύμβολον νοοῖτ᾽ ἂν εἰκότως ἡ ῥάβδος ή χαρίνη. Γρηγόρησις δὲ ὥσπερ ἐξ ύπνου γέγονεν ἡ ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσις τοῦ Χριστοῦ. Τσιγάρ τοι καὶ διὰ τῆς τοῦ Ψάλλοντος λύρας φησίν· ο αγώ ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα, ἐξηγέρθην, ὅτι Κύριος ἀν: Η ελάβετό μου. » ΠΑΛΛ. ᾿Αληθῆς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Λύχνου δὲ καὶ τραπέζης πέρι, τῆς ἐν γε τῇ πρώτῃ σκηνῇ, γέγραπται πάλιν ὡδί· ι Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν λέγων· Εντείλαι τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ λαβέτωσαν ἔλαιον καθαρόν, κεκομμένον εἰς φῶς, καῦσαι λύχνον διαπαντός, ἔξωθεν τοῦ κατα πετάσματος ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου· καὶ καύσου σιν αὐτὸ ᾿Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἀπὸ ἑσπέρας έως πρωΐ ἐνώπιον Κυρίου ἐνδελεχώς, νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν. Ἐπὶ τῆς λυχνίας τῆς καθαρᾶς καύσετε τοὺς λύχνους εναντίον Κυρίου ἕως εἰς τὸ πρωί. Καὶ λήψεσθε σεμίδαλιν, καὶ ποιήσετε αὐτὴν δώδεκα " 6.73 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Itaque idem ipse Christus, quamvis nullo negotio ac facile posset, quidquid supra opinionem ac rationem essct, perficere, signum petentibus Judais dicebat : • Generatio hac prava est, signum quærit, et si- gnum non dabitur ei, nisi signum Jonæ prophetæ. Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit Filius hominis in corde terra tribus diebus et tribus noctibus r, Igitur celebre sane et illustre signum est, et iis, qui revera prudentes sunt, satis efficax ad fidem faciendam, ipsum Filium secundum naturam esse Deum, et ex Deo Patre ortum, hoc ipsum, quod mortem destruxit, et refloruit ad vitam. « Factus enim est ipse primitiæ dormientium, et primogenitus ex mortuis 7; » idque signum filiis inobedientium est datum, quo intelii- gant Christum Dei ac Patris suffragio summum sa- cerdotem nostrum esse factum, ‹ sanctum, innocen- tem, impollutum, segregatum a peccatoribus et excelsiorem coelis factum, sicut scriptum est ". PALL. Sed non solum germinavit virga Aaron (id enim sacre Litteræ modo nobis ostenderunt), sed protulit nuces. Id vero anigma quid significet, in- telligere nequeo. CYR. Primum quidem, Palladi, nihil ab- surdi est, de nuce assumptam esse virgam suspicari; eratque priscis illis in more positum talibus uti sceptris. Deinde vero, si rationem accommodare · oporteat his contemplationibus congruentem, illud prope pervulgatum dixerim, quod etiam apud quos- dam fide dignum videtur, nuceam virgam vires ha- bere ad vigilantiam tribuendam, si illam ad caput quispiam posuerit, quod fortasse naturali quadam facultate ex voluntate Dei efficit: ejusque rei ipse quoque Deus, qui omnia et novit et condidit, nobis quodammodo fidem facit, cum Jeremiæ dicit : • Quid tu vides, Jeremia? : cumque is respondis- set: Virgam nuceam;, ad hæc Deus : . Recte vi- disti, › inquit, vigilo enim ego super verbis meis, ut faciam illa". › Pro vigilantiæ igitur sym- bolo ac nota non immerito virga nucea poterit ac- cipi. Atqui illa Christi e mortuis resurrectio quasi quædam e somno evigilatio fuit. Itaque per lyram quoque Psallentis ait : • Ego dormivi, et somnum cepi : evigilavi, quia Dominus suscepit me 1. PALL. Vera dicis. B c CYR. De lucerna quoque ac mensa, quæ in pri- mo tabernaculo sita erant, sic præterea scriptum est : « El locutus est Dominus ad Moysen, dicens : Præcipe filiis Israel, et accipiant tibi oleum purum, contusum ad lumen, ut ardeat lucerna perpetuo extra velamen in tabernaculo testimonii; et accen- det illud Aaron et filii ejus a vespera usque mane in conspectu Domini jugiter, legitimum sempiter- num in progenies vestras. In candelabro puro ac- condetis lucernas coram Domino usque mane, et accipietis similam, et facietis ex ea duodecim panes ; Luc. xr, 29, 30. Cor. xv, ** Hebr. vit, 26. ** Jer. 1, 12. *6 Psal. 11, 6.

Α πᾶν ὁτιοῦν τῶν ὑπέρ γε τὸ εἰκὸς καὶ λόγον ἀποπε ο ραίνειν ἀμογητὶ καὶ εὐκόλως δυνάμενος, τοῖς τὸ στ μεῖον αὐτοῦσιν ἔφασκεν· . Η γενεά αὕτη πονηρά ἐστι· σημεῖον αἰτεῖ, καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ, εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου. Ωσπερ γάρ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύχτας, οὕτως ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύχτας. » Οὐκοῦν διαβόητον ἀληθῶς καὶ περιφανές σημείον, καὶ ἀρκοῦν εἰς πίστιν τοῖς γε ὡς ἀληθῶς εὐγνώμοσε, τοῦ κατὰ φύσιν εἶναι Θεὸν καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς πε- φυκέναι τὸν Υἱόν, τὸ καταργῆσαι τὸν θάνατον καὶ φθοράν, καὶ ἀναθάλαι πρὸς ζωήν. « Γέγονε γὰρ αὐ- τὸς ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων, καὶ πρωτότυπος ἐπ τῶν νεκρῶν. » Καὶ δέδοται τὸ σημεῖον τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνηκόων, ὡς ἂν εἰδεῖεν ὅτι ψήφῳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πα- τρὸς ἀρχιερεὺς γέγονεν ἐφ' ἡμᾶς ὁ Χριστός, ο όσιος, ἄκακος, ἀμίαντος, κεχωρισμένος ἀπὸ τῶν ἁμαρτω λῶν, καὶ ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν γενόμενος, ο κατά τὸ γεγραμμένον. ΠΑΛΛ. Αλλ' εξήνθησε μὲν ἡμῖν ἡ ῥάβδος ἡ Ααρών· τουτὶ γὰρ ἡμῖν ἀρτίως ὁ ἱερὸς ὑπέδειξε λόγος· ἐξήνθησε δὲ κάρυα· καὶ τί δὴ τὸ αἴνιγμα, νοεῖν οὐκ ἔχω. ΚΥΡ. Μάλιστα μέν, ὦ Παλλάδιε, τὸ ἀπεικὸς οὐδὲν, ἐκ καρύας εἰλῆφθαι τὴν ῥάβδον ὑπονοεῖν. Καὶ ἦν ἐν ἔθει τοῖς πάλαι τὸ καὶ τοιοῖσδέ τισιν ἀποκεχρῆσθαι σκήπτροις. Εἰ δὲ δὴ καὶ λόγον ἡμᾶς ἐφαρμόσαι δεῖ τὸν τοῖς θεωρήμασι πρέποντα, φράσαιμ' ἂν ἐκεῖνο πάλιν, ὁ ἐκτεθρύλληταί πως, δοκεῖ δὲ εἶναί τισι καὶ ὡς ἐν πίστει δεκτόν, τὸ μὴ ἀνικάνως ἔχειν τὴν βάβδεν τὴν καρυΐνην αϋπνίαν εμποιεῖν, εἰ πρός γε τὸ κάρα κέοιτό τινων, τάχα που δυνάμεσι φυσικαῖς ἐνεργοῦσαν τὸ χρῆμα κατὰ θέλησιν Θεοῦ. Πιστώσεται δέ πως εἰς τοῦτο ἡμᾶς καὶ αὐτὸς λέγων πρὸς Ἱερεμίαν ὁ πάντα εἰδὼς, καὶ τῶν ὅλων Δημιουργός· ο Τί σὺ ὁρᾷς, Ἱερεμία; ' 'Ο δὲ, ο Βακτηρίαν ο λέγων καρυίνην καὶ δὴ πρὸς τοῦτο Θεός; « Ορθῶς ἑώρακας, ο φησίν ο ότι ἐγὼ ἐγρήγορα ἐπὶ τοὺς λόγους μου, τοῦ ποιῆσαι αὐτ τούς. » Αϋπνίας οὖν ἄρα σύμβολον νοοῖτ᾽ ἂν εἰκότως ἡ ῥάβδος ή χαρίνη. Γρηγόρησις δὲ ὥσπερ ἐξ ύπνου γέγονεν ἡ ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσις τοῦ Χριστοῦ. Τσιγάρ τοι καὶ διὰ τῆς τοῦ Ψάλλοντος λύρας φησίν· ο αγώ ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα, ἐξηγέρθην, ὅτι Κύριος ἀν: Η ελάβετό μου. » ΠΑΛΛ. ᾿Αληθῆς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Λύχνου δὲ καὶ τραπέζης πέρι, τῆς ἐν γε τῇ πρώτῃ σκηνῇ, γέγραπται πάλιν ὡδί· ι Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν λέγων· Εντείλαι τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ λαβέτωσαν ἔλαιον καθαρόν, κεκομμένον εἰς φῶς, καῦσαι λύχνον διαπαντός, ἔξωθεν τοῦ κατα πετάσματος ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου· καὶ καύσου σιν αὐτὸ ᾿Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἀπὸ ἑσπέρας έως πρωΐ ἐνώπιον Κυρίου ἐνδελεχώς, νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν. Ἐπὶ τῆς λυχνίας τῆς καθαρᾶς καύσετε τοὺς λύχνους εναντίον Κυρίου ἕως εἰς τὸ πρωί. Καὶ λήψεσθε σεμίδαλιν, καὶ ποιήσετε αὐτὴν δώδεκα " 6.73 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Itaque idem ipse Christus, quamvis nullo negotio ac facile posset, quidquid supra opinionem ac rationem essct, perficere, signum petentibus Judais dicebat : • Generatio hac prava est, signum quærit, et si- gnum non dabitur ei, nisi signum Jonæ prophetæ. Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit Filius hominis in corde terra tribus diebus et tribus noctibus r, Igitur celebre sane et illustre signum est, et iis, qui revera prudentes sunt, satis efficax ad fidem faciendam, ipsum Filium secundum naturam esse Deum, et ex Deo Patre ortum, hoc ipsum, quod mortem destruxit, et refloruit ad vitam. « Factus enim est ipse primitiæ dormientium, et primogenitus ex mortuis 7; » idque signum filiis inobedientium est datum, quo intelii- gant Christum Dei ac Patris suffragio summum sa- cerdotem nostrum esse factum, ‹ sanctum, innocen- tem, impollutum, segregatum a peccatoribus et excelsiorem coelis factum, sicut scriptum est ". PALL. Sed non solum germinavit virga Aaron (id enim sacre Litteræ modo nobis ostenderunt), sed protulit nuces. Id vero anigma quid significet, in- telligere nequeo. CYR. Primum quidem, Palladi, nihil ab- surdi est, de nuce assumptam esse virgam suspicari; eratque priscis illis in more positum talibus uti sceptris. Deinde vero, si rationem accommodare · oporteat his contemplationibus congruentem, illud prope pervulgatum dixerim, quod etiam apud quos- dam fide dignum videtur, nuceam virgam vires ha- bere ad vigilantiam tribuendam, si illam ad caput quispiam posuerit, quod fortasse naturali quadam facultate ex voluntate Dei efficit: ejusque rei ipse quoque Deus, qui omnia et novit et condidit, nobis quodammodo fidem facit, cum Jeremiæ dicit : • Quid tu vides, Jeremia? : cumque is respondis- set: Virgam nuceam;, ad hæc Deus : . Recte vi- disti, › inquit, vigilo enim ego super verbis meis, ut faciam illa". › Pro vigilantiæ igitur sym- bolo ac nota non immerito virga nucea poterit ac- cipi. Atqui illa Christi e mortuis resurrectio quasi quædam e somno evigilatio fuit. Itaque per lyram quoque Psallentis ait : • Ego dormivi, et somnum cepi : evigilavi, quia Dominus suscepit me 1. PALL. Vera dicis. B c CYR. De lucerna quoque ac mensa, quæ in pri- mo tabernaculo sita erant, sic præterea scriptum est : « El locutus est Dominus ad Moysen, dicens : Præcipe filiis Israel, et accipiant tibi oleum purum, contusum ad lumen, ut ardeat lucerna perpetuo extra velamen in tabernaculo testimonii; et accen- det illud Aaron et filii ejus a vespera usque mane in conspectu Domini jugiter, legitimum sempiter- num in progenies vestras. In candelabro puro ac- condetis lucernas coram Domino usque mane, et accipietis similam, et facietis ex ea duodecim panes ; Luc. xr, 29, 30. Cor. xv, ** Hebr. vit, 26. ** Jer. 1, 12. *6 Psal. 11, 6.

ΚΥΡ. Νομομανής ὧν ὁ Παῦλος καὶ ἠκριβωκώς ὅτι μάλιστά γε τὴν διὰ Μωσέως ἐντολὴν, ὡς σοφοῖς τὰ τοιαῦτα τοῖς Ἑβραίων λαοῖς, καὶ ἀνεγνωκόσι τὸν νόμον, περὶ τῶν οὕτω σεπτῶν τε καὶ ἀποῤῥήτων ἄγαν, οὐκ ἐν πλάτει διηγημάτων, ἐν παραδρομῇ δὲ μᾶλλον καὶ ἀναμνήσει τῶν ἤδη προεγνωσμένων, τὰ τοιάδε προσλαλεῖ. Παροίσω δὲ, εἰ δοκεῖ, καὶ τὸν ἐπὶ τῷδε νό μον χρηστομαθεῖν ᾑρημένῳ, καὶ τὸ ἀκριβὲς δὴ λίαν καὶ ἀπεξεσμένον εἰς διασάφησιν τῶν θεωρημάτων εξ μάλα δεδιψηκότι. Γέγραπται τοίνυν ἐν τῷ Λευιτικῷ • Καὶ ἐλάλησε Κύριος προς Μωσήν λέγων· Λάλησον πρὸς τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ. Ψυχή, ἐὰν ἁμάρτῃ ἐναντίον Κυρίου ἀκουσίως ἀπὸ πάντων τῶν προσταγμάτων Κυρίου, ὧν οὐ δεῖ ποιεῖν, καὶ ποιήσῃ ἔν τι ἀπ' αὐτ τῶν, ἐὰν μὲν ὁ ἀρχιερεὺς ὁ κεχρισμένος ἁμάρτη, τοῦ τὸν λαὸν ἁμαρτείν, προσάξει περὶ τῆς ἁμαρτίας αὐτοῦ, ἧς ἥμαρτε, μόσχον ἐκ βοῶν ἄμωμον τῷ Κυρίῳ περὶ τῆς ἁμαρτίας, καὶ προσάξει τὸν μόσχον παρὰ τὴν θύραν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου έναντι Κυρίου, καὶ σφάξει τὸν μόσχον ἐνώπιον Κυρίου. Καὶ λαβὼν ὁ ἱερεὺς ὁ χριστὸς ὁ τετελειωμένος τὰς χεῖρας ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου, εἰσοίσε: αὐτὸ εἰς τὴν σκηνήν τοῦ μαρτυρίου, καὶ βάψει ὁ ἱερεὺς τὸν δάκτυλον εἰς τὸ αἷμα, καὶ προσρανεῖ ἀπὸ τοῦ αἵματος ἑπτάκις Έναντι Κυρίου, κατὰ τὸ καταπέτασμα τὸ ἅγιον. Καὶ ἐπιθήσει ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου ἐπὶ τὰ κέρατα τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος τῆς συν θέσεως τοῦ ἐναντίον Κυρίου, ὃ ἐστιν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, καὶ πᾶν τὸ αἷμα τοῦ μόσχου ἐκχεεί παρά τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου τῶν ὁλοκαυτωμάτων, 8; ἐστὶ παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ πᾶν τὸ στέαρ τοῦ μόσχου τοῦ τῆς ἁμαρτίας περιελεῖ ἀπ' αὐτοῦ, τὸ στέαρ τὸ κατακαλύπτον τὰ ἐνδόσθια, καὶ πᾶν τὸ στέαρ τὸ ἐπὶ τῶν ἐνδοσθίων, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ἐπ' αὐτῶν, ὅ ἐστιν ἐπὶ τῶν μηρίων, καὶ τὸν λοβὸν τὸν ἐπὶ τοῦ ἤπατος σὺν τοῖς νεφροῖς περιελεῖ αὐτὸ, ὃν τρόπον ἀφαιρεῖται αὐτὸ ἀπὸ τοῦ μόσχου τοῦ τῆς θυσίας τοῦ σωτηρίου, καὶ ἀνοίσε: ὁ ἱερεὺς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τῆς καρπώσεως καὶ τὸ δέρμα τοῦ μόσχου, καὶ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν σάρκα σὺν τῇ κεφαλῇ καὶ τοῖς ἀκρωτηρίοις, καὶ τῇ κοιλίᾳ, καὶ τῇ κύπρῳ· καὶ ἐξοίσουσιν ὅλον τὸν μόσχον ἔξω τῆς παρεμβολῆς εἰς τόπον καθαρόν, οὗ ἐκχεοῦσι τὴν σποδιάν. Καὶ κατακαύσουσιν αὐτὸν ἐπὶ ξύλων ἐν πυρί ἐπὶ τῆς ἐκχύσεως τῆς σποδιᾶς καυθήσεται. » Ταυτί μὲν ὁ νόμος γενέσθαι προστέταχεν, εἰ τῶν ἐξ ἀγνοίας πταισμάτων καταγράφοιτό τι τοῦ προύχοντος ἐν ἐς· ρωσύνῃ. Χρῆναι δέ φησι καὶ ὑπὲρ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων ἐπιτελεῖσθαι θυσίαν μόσχου προσκομι- ζομένου σφαζομένου τε οὕτως παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου έναντι Κυρίου, καὶ τῶν πρε σβυτέρων τῆς Συναγωγῆς ἐπιθέντων αὐτῷ τὰς χεῖρας, εἰσφερομένου τε τοῦ αἵματος εἰς τὰ "Αγια τῶν ἁγίων, καὶ ἀπαξαπλῶς εἰπεῖν πάντων ἐπιτελουμένων ἐπ' αὐτῷ καθ᾿ ὁμοιότητα τῆς θυσίας ὑπὲρ Ααρών. Αλλ' ὅτι μὲν δὴ καὶ ἱερέων καὶ λαοῦ κάθαρσις ὁ Χριστός, δεδικαιώμεθα γὰρ ἐν αὐτῷ τὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας ἀπο- *7 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. B CYR. Paulus, cum in lege peritus esset, ac Moysi mandatum in primis calleret, Hebræorum populis tanquam hujusmodi rerum non ignaris, et qui le- gem pervolutassent, non longa narratione, sed po- tius rerum illis notarum commemoratione obiter de tam venerandis arcanisque rebus hæc dicit. Afferam igitur, si videtur, legem hac de re consti- tulam, ei qui Christi mysterium perdiscere velit, et locorum ad contemplandum propositorum accura- tam et expolitam explicationem audire cupiat. Est igitur in Levitico scriptum : « Et locutus est Do- minus ad Moysen, dicens : Loquere ad filios Israel : Anima, si peccaverit coram Domino non voluntarie, in omnibus præceptis Domini, quæ non oportet facere, et fecerit unum de ipsis; si quidem summus sacerdos qui unctus est peccaverit, ita ut populus peccet : afferet pro peccato suo, quod pecca- vil, vitulum ex bobus immaculatum Domino pro peccato suo, et adducet vitulum ad ostium taberna- culi testimonii coram Domino et mactabit vitu- lum coram Domino. Et accipiens sacerdos un- clus, cujus consecratae sunt manus, de sanguine vituli, inferet illum in tabernaculum testimonii, et intinget sacerdos digitum in sanguinem, et asperget de sanguine septies digito coram Domino ad velum sanctum. Et ponet sacerdos de sanguine vituli super cornua altaris thymiamatis compositionis, quod est ante Dominum, quod est in tabernaculo testimonii, et omnem sanguinem vituli effundet ad basim altaris hołocausti, quod est ad ostium tabernaculi testimo- nii, et omnem adipem vituli pro peccato auferet ab illo, adipem, qui operit intestina, et omnem adipem, qui est super intestina, et duos renunculos et adi- pem, qui super eos est, qui est super lumbos, et pinnam, qui est super jecur, cum renunculis auferet illud, quemadmodum aufertur a vitulo hostiæ sa- lutaris, et offeret sacerdos super altare sacrificii, et pellem vituli, et omnem illius carnem cum capite et extremitatibus, et ventre et fmo; et efferent totum vitulum extra castra, in locum mundum, ubi effun- dunt cinerem, et comburent illum super lignis igni ; in effusione cineris comburentur. Atque hæc qui- dem lex fieri jussit, si qua ignorantiæ culpa in summo sacerdote resederit. Quinetiam inquit opor- lere, ut pro populi quoque ignorantia sacrificium fiat, allato vitulo, casoque ad ostium tabernaculi testimonii coram Domino, imponentibus illi manus Synagogæ senioribus, et in Sancta sanctorum illato sanguine, et, ut uno verbo dicam, omnibus simili- ter factis, ac de hostia pro Aaron dictum est. Esse autem Christum et sacerdotem, et populi expia- tionem (in ipso namque justificati sumus, peccati maculis ablutis), per hæc quoque cuivis perspicuum Geri potest. Dicamus autem singillatim, quæ ad sin- gulas hujus Scripturæ partes explicandas faciunt; nam hoc modo distincte progredietur oratio, et ca, quae latent, quoad fieri poterit, aperiet. p Levit. rv, 1-12. C

ΚΥΡ. Νομομανής ὧν ὁ Παῦλος καὶ ἠκριβωκώς ὅτι μάλιστά γε τὴν διὰ Μωσέως ἐντολὴν, ὡς σοφοῖς τὰ τοιαῦτα τοῖς Ἑβραίων λαοῖς, καὶ ἀνεγνωκόσι τὸν νόμον, περὶ τῶν οὕτω σεπτῶν τε καὶ ἀποῤῥήτων ἄγαν, οὐκ ἐν πλάτει διηγημάτων, ἐν παραδρομῇ δὲ μᾶλλον καὶ ἀναμνήσει τῶν ἤδη προεγνωσμένων, τὰ τοιάδε προσλαλεῖ. Παροίσω δὲ, εἰ δοκεῖ, καὶ τὸν ἐπὶ τῷδε νό μον χρηστομαθεῖν ᾑρημένῳ, καὶ τὸ ἀκριβὲς δὴ λίαν καὶ ἀπεξεσμένον εἰς διασάφησιν τῶν θεωρημάτων εξ μάλα δεδιψηκότι. Γέγραπται τοίνυν ἐν τῷ Λευιτικῷ • Καὶ ἐλάλησε Κύριος προς Μωσήν λέγων· Λάλησον πρὸς τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ. Ψυχή, ἐὰν ἁμάρτῃ ἐναντίον Κυρίου ἀκουσίως ἀπὸ πάντων τῶν προσταγμάτων Κυρίου, ὧν οὐ δεῖ ποιεῖν, καὶ ποιήσῃ ἔν τι ἀπ' αὐτ τῶν, ἐὰν μὲν ὁ ἀρχιερεὺς ὁ κεχρισμένος ἁμάρτη, τοῦ τὸν λαὸν ἁμαρτείν, προσάξει περὶ τῆς ἁμαρτίας αὐτοῦ, ἧς ἥμαρτε, μόσχον ἐκ βοῶν ἄμωμον τῷ Κυρίῳ περὶ τῆς ἁμαρτίας, καὶ προσάξει τὸν μόσχον παρὰ τὴν θύραν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου έναντι Κυρίου, καὶ σφάξει τὸν μόσχον ἐνώπιον Κυρίου. Καὶ λαβὼν ὁ ἱερεὺς ὁ χριστὸς ὁ τετελειωμένος τὰς χεῖρας ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου, εἰσοίσε: αὐτὸ εἰς τὴν σκηνήν τοῦ μαρτυρίου, καὶ βάψει ὁ ἱερεὺς τὸν δάκτυλον εἰς τὸ αἷμα, καὶ προσρανεῖ ἀπὸ τοῦ αἵματος ἑπτάκις Έναντι Κυρίου, κατὰ τὸ καταπέτασμα τὸ ἅγιον. Καὶ ἐπιθήσει ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου ἐπὶ τὰ κέρατα τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος τῆς συν θέσεως τοῦ ἐναντίον Κυρίου, ὃ ἐστιν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, καὶ πᾶν τὸ αἷμα τοῦ μόσχου ἐκχεεί παρά τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου τῶν ὁλοκαυτωμάτων, 8; ἐστὶ παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ πᾶν τὸ στέαρ τοῦ μόσχου τοῦ τῆς ἁμαρτίας περιελεῖ ἀπ' αὐτοῦ, τὸ στέαρ τὸ κατακαλύπτον τὰ ἐνδόσθια, καὶ πᾶν τὸ στέαρ τὸ ἐπὶ τῶν ἐνδοσθίων, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ἐπ' αὐτῶν, ὅ ἐστιν ἐπὶ τῶν μηρίων, καὶ τὸν λοβὸν τὸν ἐπὶ τοῦ ἤπατος σὺν τοῖς νεφροῖς περιελεῖ αὐτὸ, ὃν τρόπον ἀφαιρεῖται αὐτὸ ἀπὸ τοῦ μόσχου τοῦ τῆς θυσίας τοῦ σωτηρίου, καὶ ἀνοίσε: ὁ ἱερεὺς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τῆς καρπώσεως καὶ τὸ δέρμα τοῦ μόσχου, καὶ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν σάρκα σὺν τῇ κεφαλῇ καὶ τοῖς ἀκρωτηρίοις, καὶ τῇ κοιλίᾳ, καὶ τῇ κύπρῳ· καὶ ἐξοίσουσιν ὅλον τὸν μόσχον ἔξω τῆς παρεμβολῆς εἰς τόπον καθαρόν, οὗ ἐκχεοῦσι τὴν σποδιάν. Καὶ κατακαύσουσιν αὐτὸν ἐπὶ ξύλων ἐν πυρί ἐπὶ τῆς ἐκχύσεως τῆς σποδιᾶς καυθήσεται. » Ταυτί μὲν ὁ νόμος γενέσθαι προστέταχεν, εἰ τῶν ἐξ ἀγνοίας πταισμάτων καταγράφοιτό τι τοῦ προύχοντος ἐν ἐς· ρωσύνῃ. Χρῆναι δέ φησι καὶ ὑπὲρ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων ἐπιτελεῖσθαι θυσίαν μόσχου προσκομι- ζομένου σφαζομένου τε οὕτως παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου έναντι Κυρίου, καὶ τῶν πρε σβυτέρων τῆς Συναγωγῆς ἐπιθέντων αὐτῷ τὰς χεῖρας, εἰσφερομένου τε τοῦ αἵματος εἰς τὰ "Αγια τῶν ἁγίων, καὶ ἀπαξαπλῶς εἰπεῖν πάντων ἐπιτελουμένων ἐπ' αὐτῷ καθ᾿ ὁμοιότητα τῆς θυσίας ὑπὲρ Ααρών. Αλλ' ὅτι μὲν δὴ καὶ ἱερέων καὶ λαοῦ κάθαρσις ὁ Χριστός, δεδικαιώμεθα γὰρ ἐν αὐτῷ τὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας ἀπο- *7 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. B CYR. Paulus, cum in lege peritus esset, ac Moysi mandatum in primis calleret, Hebræorum populis tanquam hujusmodi rerum non ignaris, et qui le- gem pervolutassent, non longa narratione, sed po- tius rerum illis notarum commemoratione obiter de tam venerandis arcanisque rebus hæc dicit. Afferam igitur, si videtur, legem hac de re consti- tulam, ei qui Christi mysterium perdiscere velit, et locorum ad contemplandum propositorum accura- tam et expolitam explicationem audire cupiat. Est igitur in Levitico scriptum : « Et locutus est Do- minus ad Moysen, dicens : Loquere ad filios Israel : Anima, si peccaverit coram Domino non voluntarie, in omnibus præceptis Domini, quæ non oportet facere, et fecerit unum de ipsis; si quidem summus sacerdos qui unctus est peccaverit, ita ut populus peccet : afferet pro peccato suo, quod pecca- vil, vitulum ex bobus immaculatum Domino pro peccato suo, et adducet vitulum ad ostium taberna- culi testimonii coram Domino et mactabit vitu- lum coram Domino. Et accipiens sacerdos un- clus, cujus consecratae sunt manus, de sanguine vituli, inferet illum in tabernaculum testimonii, et intinget sacerdos digitum in sanguinem, et asperget de sanguine septies digito coram Domino ad velum sanctum. Et ponet sacerdos de sanguine vituli super cornua altaris thymiamatis compositionis, quod est ante Dominum, quod est in tabernaculo testimonii, et omnem sanguinem vituli effundet ad basim altaris hołocausti, quod est ad ostium tabernaculi testimo- nii, et omnem adipem vituli pro peccato auferet ab illo, adipem, qui operit intestina, et omnem adipem, qui est super intestina, et duos renunculos et adi- pem, qui super eos est, qui est super lumbos, et pinnam, qui est super jecur, cum renunculis auferet illud, quemadmodum aufertur a vitulo hostiæ sa- lutaris, et offeret sacerdos super altare sacrificii, et pellem vituli, et omnem illius carnem cum capite et extremitatibus, et ventre et fmo; et efferent totum vitulum extra castra, in locum mundum, ubi effun- dunt cinerem, et comburent illum super lignis igni ; in effusione cineris comburentur. Atque hæc qui- dem lex fieri jussit, si qua ignorantiæ culpa in summo sacerdote resederit. Quinetiam inquit opor- lere, ut pro populi quoque ignorantia sacrificium fiat, allato vitulo, casoque ad ostium tabernaculi testimonii coram Domino, imponentibus illi manus Synagogæ senioribus, et in Sancta sanctorum illato sanguine, et, ut uno verbo dicam, omnibus simili- ter factis, ac de hostia pro Aaron dictum est. Esse autem Christum et sacerdotem, et populi expia- tionem (in ipso namque justificati sumus, peccati maculis ablutis), per hæc quoque cuivis perspicuum Geri potest. Dicamus autem singillatim, quæ ad sin- gulas hujus Scripturæ partes explicandas faciunt; nam hoc modo distincte progredietur oratio, et ca, quae latent, quoad fieri poterit, aperiet. p Levit. rv, 1-12. C

ΚΥΡ. Νομομανής ὧν ὁ Παῦλος καὶ ἠκριβωκώς ὅτι μάλιστά γε τὴν διὰ Μωσέως ἐντολὴν, ὡς σοφοῖς τὰ τοιαῦτα τοῖς Ἑβραίων λαοῖς, καὶ ἀνεγνωκόσι τὸν νόμον, περὶ τῶν οὕτω σεπτῶν τε καὶ ἀποῤῥήτων ἄγαν, οὐκ ἐν πλάτει διηγημάτων, ἐν παραδρομῇ δὲ μᾶλλον καὶ ἀναμνήσει τῶν ἤδη προεγνωσμένων, τὰ τοιάδε προσλαλεῖ. Παροίσω δὲ, εἰ δοκεῖ, καὶ τὸν ἐπὶ τῷδε νό μον χρηστομαθεῖν ᾑρημένῳ, καὶ τὸ ἀκριβὲς δὴ λίαν καὶ ἀπεξεσμένον εἰς διασάφησιν τῶν θεωρημάτων εξ μάλα δεδιψηκότι. Γέγραπται τοίνυν ἐν τῷ Λευιτικῷ • Καὶ ἐλάλησε Κύριος προς Μωσήν λέγων· Λάλησον πρὸς τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ. Ψυχή, ἐὰν ἁμάρτῃ ἐναντίον Κυρίου ἀκουσίως ἀπὸ πάντων τῶν προσταγμάτων Κυρίου, ὧν οὐ δεῖ ποιεῖν, καὶ ποιήσῃ ἔν τι ἀπ' αὐτ τῶν, ἐὰν μὲν ὁ ἀρχιερεὺς ὁ κεχρισμένος ἁμάρτη, τοῦ τὸν λαὸν ἁμαρτείν, προσάξει περὶ τῆς ἁμαρτίας αὐτοῦ, ἧς ἥμαρτε, μόσχον ἐκ βοῶν ἄμωμον τῷ Κυρίῳ περὶ τῆς ἁμαρτίας, καὶ προσάξει τὸν μόσχον παρὰ τὴν θύραν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου έναντι Κυρίου, καὶ σφάξει τὸν μόσχον ἐνώπιον Κυρίου. Καὶ λαβὼν ὁ ἱερεὺς ὁ χριστὸς ὁ τετελειωμένος τὰς χεῖρας ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου, εἰσοίσε: αὐτὸ εἰς τὴν σκηνήν τοῦ μαρτυρίου, καὶ βάψει ὁ ἱερεὺς τὸν δάκτυλον εἰς τὸ αἷμα, καὶ προσρανεῖ ἀπὸ τοῦ αἵματος ἑπτάκις Έναντι Κυρίου, κατὰ τὸ καταπέτασμα τὸ ἅγιον. Καὶ ἐπιθήσει ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου ἐπὶ τὰ κέρατα τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος τῆς συν θέσεως τοῦ ἐναντίον Κυρίου, ὃ ἐστιν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, καὶ πᾶν τὸ αἷμα τοῦ μόσχου ἐκχεεί παρά τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου τῶν ὁλοκαυτωμάτων, 8; ἐστὶ παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ πᾶν τὸ στέαρ τοῦ μόσχου τοῦ τῆς ἁμαρτίας περιελεῖ ἀπ' αὐτοῦ, τὸ στέαρ τὸ κατακαλύπτον τὰ ἐνδόσθια, καὶ πᾶν τὸ στέαρ τὸ ἐπὶ τῶν ἐνδοσθίων, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ἐπ' αὐτῶν, ὅ ἐστιν ἐπὶ τῶν μηρίων, καὶ τὸν λοβὸν τὸν ἐπὶ τοῦ ἤπατος σὺν τοῖς νεφροῖς περιελεῖ αὐτὸ, ὃν τρόπον ἀφαιρεῖται αὐτὸ ἀπὸ τοῦ μόσχου τοῦ τῆς θυσίας τοῦ σωτηρίου, καὶ ἀνοίσε: ὁ ἱερεὺς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τῆς καρπώσεως καὶ τὸ δέρμα τοῦ μόσχου, καὶ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν σάρκα σὺν τῇ κεφαλῇ καὶ τοῖς ἀκρωτηρίοις, καὶ τῇ κοιλίᾳ, καὶ τῇ κύπρῳ· καὶ ἐξοίσουσιν ὅλον τὸν μόσχον ἔξω τῆς παρεμβολῆς εἰς τόπον καθαρόν, οὗ ἐκχεοῦσι τὴν σποδιάν. Καὶ κατακαύσουσιν αὐτὸν ἐπὶ ξύλων ἐν πυρί ἐπὶ τῆς ἐκχύσεως τῆς σποδιᾶς καυθήσεται. » Ταυτί μὲν ὁ νόμος γενέσθαι προστέταχεν, εἰ τῶν ἐξ ἀγνοίας πταισμάτων καταγράφοιτό τι τοῦ προύχοντος ἐν ἐς· ρωσύνῃ. Χρῆναι δέ φησι καὶ ὑπὲρ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων ἐπιτελεῖσθαι θυσίαν μόσχου προσκομι- ζομένου σφαζομένου τε οὕτως παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου έναντι Κυρίου, καὶ τῶν πρε σβυτέρων τῆς Συναγωγῆς ἐπιθέντων αὐτῷ τὰς χεῖρας, εἰσφερομένου τε τοῦ αἵματος εἰς τὰ "Αγια τῶν ἁγίων, καὶ ἀπαξαπλῶς εἰπεῖν πάντων ἐπιτελουμένων ἐπ' αὐτῷ καθ᾿ ὁμοιότητα τῆς θυσίας ὑπὲρ Ααρών. Αλλ' ὅτι μὲν δὴ καὶ ἱερέων καὶ λαοῦ κάθαρσις ὁ Χριστός, δεδικαιώμεθα γὰρ ἐν αὐτῷ τὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας ἀπο- *7 DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. B CYR. Paulus, cum in lege peritus esset, ac Moysi mandatum in primis calleret, Hebræorum populis tanquam hujusmodi rerum non ignaris, et qui le- gem pervolutassent, non longa narratione, sed po- tius rerum illis notarum commemoratione obiter de tam venerandis arcanisque rebus hæc dicit. Afferam igitur, si videtur, legem hac de re consti- tulam, ei qui Christi mysterium perdiscere velit, et locorum ad contemplandum propositorum accura- tam et expolitam explicationem audire cupiat. Est igitur in Levitico scriptum : « Et locutus est Do- minus ad Moysen, dicens : Loquere ad filios Israel : Anima, si peccaverit coram Domino non voluntarie, in omnibus præceptis Domini, quæ non oportet facere, et fecerit unum de ipsis; si quidem summus sacerdos qui unctus est peccaverit, ita ut populus peccet : afferet pro peccato suo, quod pecca- vil, vitulum ex bobus immaculatum Domino pro peccato suo, et adducet vitulum ad ostium taberna- culi testimonii coram Domino et mactabit vitu- lum coram Domino. Et accipiens sacerdos un- clus, cujus consecratae sunt manus, de sanguine vituli, inferet illum in tabernaculum testimonii, et intinget sacerdos digitum in sanguinem, et asperget de sanguine septies digito coram Domino ad velum sanctum. Et ponet sacerdos de sanguine vituli super cornua altaris thymiamatis compositionis, quod est ante Dominum, quod est in tabernaculo testimonii, et omnem sanguinem vituli effundet ad basim altaris hołocausti, quod est ad ostium tabernaculi testimo- nii, et omnem adipem vituli pro peccato auferet ab illo, adipem, qui operit intestina, et omnem adipem, qui est super intestina, et duos renunculos et adi- pem, qui super eos est, qui est super lumbos, et pinnam, qui est super jecur, cum renunculis auferet illud, quemadmodum aufertur a vitulo hostiæ sa- lutaris, et offeret sacerdos super altare sacrificii, et pellem vituli, et omnem illius carnem cum capite et extremitatibus, et ventre et fmo; et efferent totum vitulum extra castra, in locum mundum, ubi effun- dunt cinerem, et comburent illum super lignis igni ; in effusione cineris comburentur. Atque hæc qui- dem lex fieri jussit, si qua ignorantiæ culpa in summo sacerdote resederit. Quinetiam inquit opor- lere, ut pro populi quoque ignorantia sacrificium fiat, allato vitulo, casoque ad ostium tabernaculi testimonii coram Domino, imponentibus illi manus Synagogæ senioribus, et in Sancta sanctorum illato sanguine, et, ut uno verbo dicam, omnibus simili- ter factis, ac de hostia pro Aaron dictum est. Esse autem Christum et sacerdotem, et populi expia- tionem (in ipso namque justificati sumus, peccati maculis ablutis), per hæc quoque cuivis perspicuum Geri potest. Dicamus autem singillatim, quæ ad sin- gulas hujus Scripturæ partes explicandas faciunt; nam hoc modo distincte progredietur oratio, et ca, quae latent, quoad fieri poterit, aperiet. p Levit. rv, 1-12. C

τριβόμενοι μολυσμὸν, καὶ διὰ τούτων ἂν γένοιτο παντί τῳ σαφές. Λέγωμεν δὲ ἀνὰ μέρος τὰ ἐφ' ἑκάστῳ τῶν γεγραμμένων· προήκοι γὰρ ἂν εὐκρινῶς ὁ λόγος καὶ διαπτύσσων, ὡς ἔνι, τὰ κεκρυμμένα. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔψης. . ΚΥΡ. Λαμβάνεται τοίνυν ο μόσχος ἀμώμητες το καὶ ἁπλῆς εἰς τύπον Χριστοῦ τοῦ ἀληθῶς ἀμώμων καὶ τὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας τραυματισμὸν οὐκ ἀνασχο μένου παθεῖν. « Έρχεται γάρ, φησίν, ὁ ἄρχων του κόσμου τούτου, καὶ ἐν ἐμοὶ εὑρήσει οὐδέν· οὐ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, κατὰ τὰς Γραφάς. Προσάγεται δὲ πρὸς αὐταῖς τῆς ἁγίας σκηνῆς ταῖς θύραις ἐναντι Κυρίου, τὸ παθεῖν ὥσπερ οὐ παραιτούμενος, ὑπέρ γε τῆς ἁγίας σκηνῆς, τοῦτ' ἔστι, τῆς Ἐκκλησίας, ἀνα τεθειμένος τε ὑπὲρ αὐτῆς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν, ο Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν. » Το, ἁγιάζω, λέγων, ἀντὶ τοῦ, προσάγω, καὶ ἀνατίθημι προσφορὰν ἀμώμητον τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Αγιάζεσθαι γὰρ λέγεται τὸ ἀνατιθέ μενον τῷ Θεῷ, κατ' ἐκεῖνό του τὸ γεγραμμένον • Παγὶς ἀνδρὶ, ταχύ τι τῶν ἰδίων ἁγιάσαι· μετὰ γὰρ τὸ εὔξασθαι, μετανοείν γίνεται. Οτι δὲ ἡ προσφορά δεκτὴ καὶ εὐάρεστος, δηλοῖ τὸ, ο Έναντι Κυρίου, ο Νοοῦμεν γὰρ ἤδη τὸ γεγραμμένον ἐπὶ τῆς τῶν ἀδελ φῶν ξυνωρίδος, Καῖν τέ φημι καὶ ᾿Αβέλ, ο Επείδε μὲν γὰρ, φησίν, ὁ Θεὸς ἐπὶ ᾿Αβέλ τε καὶ ἐπὶ τοῖς δώροις αὐτοῦ, ἐπὶ δὲ Καῖν καὶ ταῖς θυσίαις αὐτοῦ εἰ προσέσχεν· ὁ ἐφορᾷ γὰρ ὅτι τὸ ἀνδάνον αὐτῷ, καὶ αποστρέφεται μισῶν τὸ μὴ οὕτως ἔχον, οὐκ ἀσυχ φανές. Ἐπιτιθεμένων δὲ τῷ μόσχῳ τῶν χειρῶν τοῦ διημαρτηκότος, ἡ σφαγὴ πράττεται· καὶ ἐνώπιον Κυρίου. • Αὐτὸς γὰρ ἡμῶν αἴρει τὰς ἁμαρτίες, και ὑπὲρ ἡμῶν ὀδυνᾶται ο σφαζόμενος. Έργου γὰρ δὴ καὶ πράξεων, ἡ χεὶρ, εἰς τύπον. Πλην, ἐνώπιον Κυ ρίου σφάζεται, μονονουχὶ καὶ συγκαταβαίνοντος τοῦ Πατρὸς εἰς τὸ δεῖν ὑπὲρ ἡμῶν ἐκτεθνάναι τον Υιό οὐ γὰρ ἀποστρέφεται σφαζόμενον βλέπων, και σε δή που πάντως τὸ παθεῖν ἐπαινῶν, οὐχ ἡγνοηκὼς δὲ ὅτι σωτήριόν ἐστι τῷ κόσμῳ τὸ παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν τὸν Ἐμμανουήλ. Οὐκοῦν αὐτὸς ἡμῶν αἱρει τὰς ἁμαρ τίας, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὀδυνᾶται, τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ δι' ἡμᾶς ὑπομένων σφαγήν. Εἶτα λαβὼν ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ αἵματος τῷ δακτύλῳ, φανεῖ μὲν ἑπτά κις ἐπὶ τὸ καταπέτασμα τὸ ἅγιον, δ ἦν ἐπὶ τῆς κι φωτοῦ. Όνομα δὲ αὐτῷ, τὸ ἱλαστήριον. Καταχρίει δὲ καὶ τὰ κέρατα τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Γέγονε γὰρ ἡμῖν Ιλασμός τε καὶ ἐλαστήριον, ὁ Χρι στός. Πλὴν, ἐν αἵματι διαθήκης αἰωνίου, τελεωτάτην ἡμῖν δωρεῖται τὴν ἀποκάθαρσιν. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἐστί, τὸ ἑπτάκις φαίνεσθαι τῷ αἷματι τὸ ἱλαπτήριον σύμβολον δὲ τελειότητος, ὁ ἑπτὰ ἀριθμός. Ευωδιά ζει γὰρ αὐτοῦ καὶ ὁ θάνατος τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν καὶ ζωὴν καὶ τὴν ἐν πίστει προσαγωγήν· ὁ Εἷς γὰρ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἵνα οἱ ζῶντες μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσιν, ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι καὶ ἔγερ θέντι, ο κατὰ τὰς Γραφάς. Οὐκοῦν τοῦ θανάτου την εὐωδίαν δηλοῖ τὸ καταχρίεσθαι τῷ αἵματι τη χρυ σοῦν θυμιατήριον. Εκχεῖται δὲ καὶ τὸ αἷμα τὸ λει τὸν παρὰ τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου τῶν καρτώ ' χιν. 50. " ] δ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Optime. A B C Prov. xx 3. * Gen. iv, 4. * Isa. un, 11. CYR. Sumitur itaque vitulus immaculatus, et in quo nulla sit plaga, in Christi figuram, illius vere imp.aculati, et qui peccati vulnus suscipere non sustinuit : c Venit enim, inquit, princeps mundi hujus, et in me nihil inveniet ";, neque enim fecit peccatum, ut Scripturæ tradunt ". Affer- tur autem ad ipsas tabernaculi fores coram Do- mano : quod pati pro ipso sancto tabernaculo, id est, pro Ecclesia non recusarit, sed pro illa Deo ac Pa- tri in odorem suavitatis oblatus sit. — Ideoque di- chat : e Pro ipsis ego sanctifco meipsum 1. Nam, cum dicit, sanctifico, hoc significat, offero ac devoveo meipsum oblationem immaculatam Deo Patri : sanctificari enim dicitur, quod Deo dicatur, juxta id quod scriptum est : « Laqueus est homini, cito aliquid e suis rebus sanctificare ; nam, postea- quam devoverit, fit ut pœniteat '. › Fuisse autem hujusmodi oblationem acceptam, ac Deo placitam, declarant illa verba : • Coram Domino. > Inteligi- mus enim id, quod de illo fratrum germanorum pa- ri scriptum est, de Cain, inquam, et Abel. ‹ Re- spexit enim, inquit, Deus ad Abel, et ad munera ejus : ad Cain autem et ad sacrificia ejus non atten- dit'; » nam respicere illum id quod sibi placeat; et vicissim aversari quod secus habeat, non est obscu- rum. Imponente autem manus in vitulum eo, qui peccavit, creditur lostia, et in conspectu Dei cædi tur. Ipse enim portat iniquitates nostras, et pro nobis dolet *, » dum caditur; operis enim et actionum figuram præ se ferunt manus. Cæterum in con- spectu Dei cæditur quod Pater propemodum consen- tiret, ut pro nobis Filius moreretur; neque enim aversatur, cum immolari Filium aspicit, non quod ejus passionem prorsus approbet, sed quod illum Emmanuel pro nobis pati rem esse mundo saluta- rem, non ignoret. Ipse igitur nostra peceata portat, ac pro nobis dolet, dum in illa pretiosa cruce pro nobis occidi sustinet. Tum sacerdos digito sumens de sanguine, asperget septies ad velamen sanctum, quod est super arcam, cui nomen est propitiato- rium; ungit etiam cornua altaris incensi : Chri- stus enim propitiatio atque propitiatorium factus est nobis. Cæterum in sanguine testamenti æterni per- fectissimam nobis purgationem largitur. Hoc enim est, nisi fallor, septies aspergi sanguine pro- pitiatorium ; est enim septenarius numerus perfe- ctionis signum. Porro ejus ipsa quoque mors mundi salutem ac vitam et accessum per ft- dem velut odorem spirat : Unus quippe pro omnibus mortuus est, ut qui vivunt, non jam sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit,, ut scriptum est. Quod itaque altare incensi aureum sanguine perungitur, id ejus mortis fragrantiam significat. Effunditur vero etiam ** Joan. Petr. 11, 22. * Joan. xvi, 19. Cor. v, 14. • D

τριβόμενοι μολυσμὸν, καὶ διὰ τούτων ἂν γένοιτο παντί τῳ σαφές. Λέγωμεν δὲ ἀνὰ μέρος τὰ ἐφ' ἑκάστῳ τῶν γεγραμμένων· προήκοι γὰρ ἂν εὐκρινῶς ὁ λόγος καὶ διαπτύσσων, ὡς ἔνι, τὰ κεκρυμμένα. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔψης. . ΚΥΡ. Λαμβάνεται τοίνυν ο μόσχος ἀμώμητες το καὶ ἁπλῆς εἰς τύπον Χριστοῦ τοῦ ἀληθῶς ἀμώμων καὶ τὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας τραυματισμὸν οὐκ ἀνασχο μένου παθεῖν. « Έρχεται γάρ, φησίν, ὁ ἄρχων του κόσμου τούτου, καὶ ἐν ἐμοὶ εὑρήσει οὐδέν· οὐ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, κατὰ τὰς Γραφάς. Προσάγεται δὲ πρὸς αὐταῖς τῆς ἁγίας σκηνῆς ταῖς θύραις ἐναντι Κυρίου, τὸ παθεῖν ὥσπερ οὐ παραιτούμενος, ὑπέρ γε τῆς ἁγίας σκηνῆς, τοῦτ' ἔστι, τῆς Ἐκκλησίας, ἀνα τεθειμένος τε ὑπὲρ αὐτῆς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν, ο Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν. » Το, ἁγιάζω, λέγων, ἀντὶ τοῦ, προσάγω, καὶ ἀνατίθημι προσφορὰν ἀμώμητον τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Αγιάζεσθαι γὰρ λέγεται τὸ ἀνατιθέ μενον τῷ Θεῷ, κατ' ἐκεῖνό του τὸ γεγραμμένον • Παγὶς ἀνδρὶ, ταχύ τι τῶν ἰδίων ἁγιάσαι· μετὰ γὰρ τὸ εὔξασθαι, μετανοείν γίνεται. Οτι δὲ ἡ προσφορά δεκτὴ καὶ εὐάρεστος, δηλοῖ τὸ, ο Έναντι Κυρίου, ο Νοοῦμεν γὰρ ἤδη τὸ γεγραμμένον ἐπὶ τῆς τῶν ἀδελ φῶν ξυνωρίδος, Καῖν τέ φημι καὶ ᾿Αβέλ, ο Επείδε μὲν γὰρ, φησίν, ὁ Θεὸς ἐπὶ ᾿Αβέλ τε καὶ ἐπὶ τοῖς δώροις αὐτοῦ, ἐπὶ δὲ Καῖν καὶ ταῖς θυσίαις αὐτοῦ εἰ προσέσχεν· ὁ ἐφορᾷ γὰρ ὅτι τὸ ἀνδάνον αὐτῷ, καὶ αποστρέφεται μισῶν τὸ μὴ οὕτως ἔχον, οὐκ ἀσυχ φανές. Ἐπιτιθεμένων δὲ τῷ μόσχῳ τῶν χειρῶν τοῦ διημαρτηκότος, ἡ σφαγὴ πράττεται· καὶ ἐνώπιον Κυρίου. • Αὐτὸς γὰρ ἡμῶν αἴρει τὰς ἁμαρτίες, και ὑπὲρ ἡμῶν ὀδυνᾶται ο σφαζόμενος. Έργου γὰρ δὴ καὶ πράξεων, ἡ χεὶρ, εἰς τύπον. Πλην, ἐνώπιον Κυ ρίου σφάζεται, μονονουχὶ καὶ συγκαταβαίνοντος τοῦ Πατρὸς εἰς τὸ δεῖν ὑπὲρ ἡμῶν ἐκτεθνάναι τον Υιό οὐ γὰρ ἀποστρέφεται σφαζόμενον βλέπων, και σε δή που πάντως τὸ παθεῖν ἐπαινῶν, οὐχ ἡγνοηκὼς δὲ ὅτι σωτήριόν ἐστι τῷ κόσμῳ τὸ παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν τὸν Ἐμμανουήλ. Οὐκοῦν αὐτὸς ἡμῶν αἱρει τὰς ἁμαρ τίας, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὀδυνᾶται, τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ δι' ἡμᾶς ὑπομένων σφαγήν. Εἶτα λαβὼν ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ αἵματος τῷ δακτύλῳ, φανεῖ μὲν ἑπτά κις ἐπὶ τὸ καταπέτασμα τὸ ἅγιον, δ ἦν ἐπὶ τῆς κι φωτοῦ. Όνομα δὲ αὐτῷ, τὸ ἱλαστήριον. Καταχρίει δὲ καὶ τὰ κέρατα τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Γέγονε γὰρ ἡμῖν Ιλασμός τε καὶ ἐλαστήριον, ὁ Χρι στός. Πλὴν, ἐν αἵματι διαθήκης αἰωνίου, τελεωτάτην ἡμῖν δωρεῖται τὴν ἀποκάθαρσιν. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἐστί, τὸ ἑπτάκις φαίνεσθαι τῷ αἷματι τὸ ἱλαπτήριον σύμβολον δὲ τελειότητος, ὁ ἑπτὰ ἀριθμός. Ευωδιά ζει γὰρ αὐτοῦ καὶ ὁ θάνατος τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν καὶ ζωὴν καὶ τὴν ἐν πίστει προσαγωγήν· ὁ Εἷς γὰρ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἵνα οἱ ζῶντες μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσιν, ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι καὶ ἔγερ θέντι, ο κατὰ τὰς Γραφάς. Οὐκοῦν τοῦ θανάτου την εὐωδίαν δηλοῖ τὸ καταχρίεσθαι τῷ αἵματι τη χρυ σοῦν θυμιατήριον. Εκχεῖται δὲ καὶ τὸ αἷμα τὸ λει τὸν παρὰ τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου τῶν καρτώ ' χιν. 50. " ] δ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Optime. A B C Prov. xx 3. * Gen. iv, 4. * Isa. un, 11. CYR. Sumitur itaque vitulus immaculatus, et in quo nulla sit plaga, in Christi figuram, illius vere imp.aculati, et qui peccati vulnus suscipere non sustinuit : c Venit enim, inquit, princeps mundi hujus, et in me nihil inveniet ";, neque enim fecit peccatum, ut Scripturæ tradunt ". Affer- tur autem ad ipsas tabernaculi fores coram Do- mano : quod pati pro ipso sancto tabernaculo, id est, pro Ecclesia non recusarit, sed pro illa Deo ac Pa- tri in odorem suavitatis oblatus sit. — Ideoque di- chat : e Pro ipsis ego sanctifco meipsum 1. Nam, cum dicit, sanctifico, hoc significat, offero ac devoveo meipsum oblationem immaculatam Deo Patri : sanctificari enim dicitur, quod Deo dicatur, juxta id quod scriptum est : « Laqueus est homini, cito aliquid e suis rebus sanctificare ; nam, postea- quam devoverit, fit ut pœniteat '. › Fuisse autem hujusmodi oblationem acceptam, ac Deo placitam, declarant illa verba : • Coram Domino. > Inteligi- mus enim id, quod de illo fratrum germanorum pa- ri scriptum est, de Cain, inquam, et Abel. ‹ Re- spexit enim, inquit, Deus ad Abel, et ad munera ejus : ad Cain autem et ad sacrificia ejus non atten- dit'; » nam respicere illum id quod sibi placeat; et vicissim aversari quod secus habeat, non est obscu- rum. Imponente autem manus in vitulum eo, qui peccavit, creditur lostia, et in conspectu Dei cædi tur. Ipse enim portat iniquitates nostras, et pro nobis dolet *, » dum caditur; operis enim et actionum figuram præ se ferunt manus. Cæterum in con- spectu Dei cæditur quod Pater propemodum consen- tiret, ut pro nobis Filius moreretur; neque enim aversatur, cum immolari Filium aspicit, non quod ejus passionem prorsus approbet, sed quod illum Emmanuel pro nobis pati rem esse mundo saluta- rem, non ignoret. Ipse igitur nostra peceata portat, ac pro nobis dolet, dum in illa pretiosa cruce pro nobis occidi sustinet. Tum sacerdos digito sumens de sanguine, asperget septies ad velamen sanctum, quod est super arcam, cui nomen est propitiato- rium; ungit etiam cornua altaris incensi : Chri- stus enim propitiatio atque propitiatorium factus est nobis. Cæterum in sanguine testamenti æterni per- fectissimam nobis purgationem largitur. Hoc enim est, nisi fallor, septies aspergi sanguine pro- pitiatorium ; est enim septenarius numerus perfe- ctionis signum. Porro ejus ipsa quoque mors mundi salutem ac vitam et accessum per ft- dem velut odorem spirat : Unus quippe pro omnibus mortuus est, ut qui vivunt, non jam sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit,, ut scriptum est. Quod itaque altare incensi aureum sanguine perungitur, id ejus mortis fragrantiam significat. Effunditur vero etiam ** Joan. Petr. 11, 22. * Joan. xvi, 19. Cor. v, 14. • D

τριβόμενοι μολυσμὸν, καὶ διὰ τούτων ἂν γένοιτο παντί τῳ σαφές. Λέγωμεν δὲ ἀνὰ μέρος τὰ ἐφ' ἑκάστῳ τῶν γεγραμμένων· προήκοι γὰρ ἂν εὐκρινῶς ὁ λόγος καὶ διαπτύσσων, ὡς ἔνι, τὰ κεκρυμμένα. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔψης. . ΚΥΡ. Λαμβάνεται τοίνυν ο μόσχος ἀμώμητες το καὶ ἁπλῆς εἰς τύπον Χριστοῦ τοῦ ἀληθῶς ἀμώμων καὶ τὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας τραυματισμὸν οὐκ ἀνασχο μένου παθεῖν. « Έρχεται γάρ, φησίν, ὁ ἄρχων του κόσμου τούτου, καὶ ἐν ἐμοὶ εὑρήσει οὐδέν· οὐ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, κατὰ τὰς Γραφάς. Προσάγεται δὲ πρὸς αὐταῖς τῆς ἁγίας σκηνῆς ταῖς θύραις ἐναντι Κυρίου, τὸ παθεῖν ὥσπερ οὐ παραιτούμενος, ὑπέρ γε τῆς ἁγίας σκηνῆς, τοῦτ' ἔστι, τῆς Ἐκκλησίας, ἀνα τεθειμένος τε ὑπὲρ αὐτῆς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν, ο Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν. » Το, ἁγιάζω, λέγων, ἀντὶ τοῦ, προσάγω, καὶ ἀνατίθημι προσφορὰν ἀμώμητον τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Αγιάζεσθαι γὰρ λέγεται τὸ ἀνατιθέ μενον τῷ Θεῷ, κατ' ἐκεῖνό του τὸ γεγραμμένον • Παγὶς ἀνδρὶ, ταχύ τι τῶν ἰδίων ἁγιάσαι· μετὰ γὰρ τὸ εὔξασθαι, μετανοείν γίνεται. Οτι δὲ ἡ προσφορά δεκτὴ καὶ εὐάρεστος, δηλοῖ τὸ, ο Έναντι Κυρίου, ο Νοοῦμεν γὰρ ἤδη τὸ γεγραμμένον ἐπὶ τῆς τῶν ἀδελ φῶν ξυνωρίδος, Καῖν τέ φημι καὶ ᾿Αβέλ, ο Επείδε μὲν γὰρ, φησίν, ὁ Θεὸς ἐπὶ ᾿Αβέλ τε καὶ ἐπὶ τοῖς δώροις αὐτοῦ, ἐπὶ δὲ Καῖν καὶ ταῖς θυσίαις αὐτοῦ εἰ προσέσχεν· ὁ ἐφορᾷ γὰρ ὅτι τὸ ἀνδάνον αὐτῷ, καὶ αποστρέφεται μισῶν τὸ μὴ οὕτως ἔχον, οὐκ ἀσυχ φανές. Ἐπιτιθεμένων δὲ τῷ μόσχῳ τῶν χειρῶν τοῦ διημαρτηκότος, ἡ σφαγὴ πράττεται· καὶ ἐνώπιον Κυρίου. • Αὐτὸς γὰρ ἡμῶν αἴρει τὰς ἁμαρτίες, και ὑπὲρ ἡμῶν ὀδυνᾶται ο σφαζόμενος. Έργου γὰρ δὴ καὶ πράξεων, ἡ χεὶρ, εἰς τύπον. Πλην, ἐνώπιον Κυ ρίου σφάζεται, μονονουχὶ καὶ συγκαταβαίνοντος τοῦ Πατρὸς εἰς τὸ δεῖν ὑπὲρ ἡμῶν ἐκτεθνάναι τον Υιό οὐ γὰρ ἀποστρέφεται σφαζόμενον βλέπων, και σε δή που πάντως τὸ παθεῖν ἐπαινῶν, οὐχ ἡγνοηκὼς δὲ ὅτι σωτήριόν ἐστι τῷ κόσμῳ τὸ παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν τὸν Ἐμμανουήλ. Οὐκοῦν αὐτὸς ἡμῶν αἱρει τὰς ἁμαρ τίας, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὀδυνᾶται, τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ δι' ἡμᾶς ὑπομένων σφαγήν. Εἶτα λαβὼν ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ αἵματος τῷ δακτύλῳ, φανεῖ μὲν ἑπτά κις ἐπὶ τὸ καταπέτασμα τὸ ἅγιον, δ ἦν ἐπὶ τῆς κι φωτοῦ. Όνομα δὲ αὐτῷ, τὸ ἱλαστήριον. Καταχρίει δὲ καὶ τὰ κέρατα τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Γέγονε γὰρ ἡμῖν Ιλασμός τε καὶ ἐλαστήριον, ὁ Χρι στός. Πλὴν, ἐν αἵματι διαθήκης αἰωνίου, τελεωτάτην ἡμῖν δωρεῖται τὴν ἀποκάθαρσιν. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἐστί, τὸ ἑπτάκις φαίνεσθαι τῷ αἷματι τὸ ἱλαπτήριον σύμβολον δὲ τελειότητος, ὁ ἑπτὰ ἀριθμός. Ευωδιά ζει γὰρ αὐτοῦ καὶ ὁ θάνατος τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν καὶ ζωὴν καὶ τὴν ἐν πίστει προσαγωγήν· ὁ Εἷς γὰρ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἵνα οἱ ζῶντες μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσιν, ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι καὶ ἔγερ θέντι, ο κατὰ τὰς Γραφάς. Οὐκοῦν τοῦ θανάτου την εὐωδίαν δηλοῖ τὸ καταχρίεσθαι τῷ αἵματι τη χρυ σοῦν θυμιατήριον. Εκχεῖται δὲ καὶ τὸ αἷμα τὸ λει τὸν παρὰ τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου τῶν καρτώ ' χιν. 50. " ] δ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Optime. A B C Prov. xx 3. * Gen. iv, 4. * Isa. un, 11. CYR. Sumitur itaque vitulus immaculatus, et in quo nulla sit plaga, in Christi figuram, illius vere imp.aculati, et qui peccati vulnus suscipere non sustinuit : c Venit enim, inquit, princeps mundi hujus, et in me nihil inveniet ";, neque enim fecit peccatum, ut Scripturæ tradunt ". Affer- tur autem ad ipsas tabernaculi fores coram Do- mano : quod pati pro ipso sancto tabernaculo, id est, pro Ecclesia non recusarit, sed pro illa Deo ac Pa- tri in odorem suavitatis oblatus sit. — Ideoque di- chat : e Pro ipsis ego sanctifco meipsum 1. Nam, cum dicit, sanctifico, hoc significat, offero ac devoveo meipsum oblationem immaculatam Deo Patri : sanctificari enim dicitur, quod Deo dicatur, juxta id quod scriptum est : « Laqueus est homini, cito aliquid e suis rebus sanctificare ; nam, postea- quam devoverit, fit ut pœniteat '. › Fuisse autem hujusmodi oblationem acceptam, ac Deo placitam, declarant illa verba : • Coram Domino. > Inteligi- mus enim id, quod de illo fratrum germanorum pa- ri scriptum est, de Cain, inquam, et Abel. ‹ Re- spexit enim, inquit, Deus ad Abel, et ad munera ejus : ad Cain autem et ad sacrificia ejus non atten- dit'; » nam respicere illum id quod sibi placeat; et vicissim aversari quod secus habeat, non est obscu- rum. Imponente autem manus in vitulum eo, qui peccavit, creditur lostia, et in conspectu Dei cædi tur. Ipse enim portat iniquitates nostras, et pro nobis dolet *, » dum caditur; operis enim et actionum figuram præ se ferunt manus. Cæterum in con- spectu Dei cæditur quod Pater propemodum consen- tiret, ut pro nobis Filius moreretur; neque enim aversatur, cum immolari Filium aspicit, non quod ejus passionem prorsus approbet, sed quod illum Emmanuel pro nobis pati rem esse mundo saluta- rem, non ignoret. Ipse igitur nostra peceata portat, ac pro nobis dolet, dum in illa pretiosa cruce pro nobis occidi sustinet. Tum sacerdos digito sumens de sanguine, asperget septies ad velamen sanctum, quod est super arcam, cui nomen est propitiato- rium; ungit etiam cornua altaris incensi : Chri- stus enim propitiatio atque propitiatorium factus est nobis. Cæterum in sanguine testamenti æterni per- fectissimam nobis purgationem largitur. Hoc enim est, nisi fallor, septies aspergi sanguine pro- pitiatorium ; est enim septenarius numerus perfe- ctionis signum. Porro ejus ipsa quoque mors mundi salutem ac vitam et accessum per ft- dem velut odorem spirat : Unus quippe pro omnibus mortuus est, ut qui vivunt, non jam sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit,, ut scriptum est. Quod itaque altare incensi aureum sanguine perungitur, id ejus mortis fragrantiam significat. Effunditur vero etiam ** Joan. Petr. 11, 22. * Joan. xvi, 19. Cor. v, 14. • D

μάτων ἐν τῇ πρώτη σκηνῇ· καὶ ψυχῆς μὲν εἰς τύπον τὸ αἷμα. Τέθεικε δὲ τὴν ψυχὴν ὁ Ἐμμανουήλ, οὐχ ὑπέρ γε μόνης τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἐν νόμῳ, τουτέστι, τοῦ Ἰσραήλ, ἐκλελυ- τρώμεθα γὰρ τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ συλλήβδην - ἅπαντες, Ελληνές τε καὶ Ἰουδαῖοι, καὶ μαρτυρήσει λέγων ὁ Παῦλος· « Η Ἰουδαίων ὁ Θεὸς μόνον; οὐχὶ δὲ καὶ ἐθνῶν; καὶ καὶ ἐθνῶν· εἶπερ εἷς ὁ Θεὸς, ὃς δικαιώσει περιτομὴν ἐκ πίστεως, καὶ ἀκροβυστίαν διά πίστεως. ο Ὑφαιρομένων δὲ ἀπ' αὐτῶν τῶν ἐντο σθίων του μόσχου καὶ ἀναφερομένων εἰς τὸ θυσιασ τήριον, ἔξω τῆς παρεμβολῆς τὸ ἐπίλοιπον καταπίμ- πραται σῶμα. Εστι γὰρ αὐτὸς τὸ θῦμα τὸ ἱερὸν, εξωδιάζων ἐν ἀρεταῖς, ὧν εἶεν ἂν τύποι τὰ ἐντόσθια, καὶ κεκρυμμέναι οιονεί πως ἐν ἡμῖν αἱ ἀρεταὶ, καὶ εἰς νοῦν ἔσω κείμεναι· αὐτὸς καὶ ὁ πάσχων ἔξω τῆς Β πύλης, καὶ τῷ θανάτῳ τῆς ἰδίας σαρκὸς ἐκκαθαίρων τους μεμολυσμένους· ι Δαμάλεως γὰρ σποδός βαντί- ζουσα τοὺς κεκοινωμένους, ἁγιάζει, φησί, πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς καθαρότητα. · Οὐκοῦν εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ὁ Ἐμμανουὴλ, καὶ ἐν ταῖς ἁγίαις εὐωδιάζει σκηναίς, φημὶ δὴ ταῖς Ἐκκλησίαις· πέπονθε δὲ καὶ ἔξω τῆς πύλης· ἔνθα καὶ ἡμᾶς ἐξιέναι δεῖν τὸν ὄνει δισμὸν αὐτοῦ φέροντας, ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος. Προσάγεται δὲ ὁ μόσχος καὶ ὑπὲρ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοη- μάτων, ἐν ἴσῳ τε καὶ ἀπαραλλάκτως· καὶ λόγος ἦν τῆς θυσίας ἐν ἅπασιν ὁ αὐτός. Ἐν ἴσῳ γὰρ τρόπῳ προσκεκόμικεν ἑαυτὸν ὑπέρ τε μικρῶν καὶ μεγάλων, λαοῦ τε καὶ ἱερέων ὁ Ἐμμανουήλ. "Η οὐκ ἀληθὲς ὁ φημι; ΠΑΛΙ. Πῶς γὰρ ου ; ΚΥΡ. Βούλει δὴ οὖν ὥσπερ ἀνόπιν τὸν λόγον ἀνα- σειράζοντες, πρὸς τὰ ἐπὶ τῇ σκηνή διηγήματα μετ τατρεπώμεθα. ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Συμπεπερασμένων τοιγαροῦν τῶν ἔργων ἁπάντων, καὶ ἐν τόπῳ τῷ ἑκάστῳ πρεπωδεστάτῳ τῶν ἱερῶν σκευῶν εὖ μάλα συντεθειμένων, ἁγιάζεσθαι δεῖν αὐτά τε καὶ τὴν σκηνὴν διετύπου Θεός, οὕτω λέγων τῷ θεσπεσίῳ Μωσῇ· ι Καὶ λήψῃ τὸ ἔλαιον τοῦ χρίσ σματος, καὶ χρίσεις την σκηνήν, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῇ, καὶ ἁγιάσεις αὐτὴν, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς, καὶ ἔσται ἅγια. Καὶ χρίσεις τὸ θυσιαστήριον τῶν καρπωμάτων, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ σκεύη, καὶ ἁγιάσεις τὸ θυσιαστήριον, καὶ ἔσται τὸ θυσιαστή ριον Αγιν ἁγίων, ο Ἐλαίῳ δὴ οὖν τῷ ἁγίῳ και τα χριουμένην ὁρᾷς τήν τα κιβωτόν, καὶ μέντοι την τράπεζαν, καὶ τὴν λυχνίαν ἐπ᾿ αὐτῇ, καὶ τὸ μακρὸς ἡμῖν διεσάφησεν ήδη λόγος ανατυπούμενον τὸν Ἐμμανουήλ. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Σύνες δὴ οὖν ἄρα τὸ διὰ φωνῆς τοῦ Δαβίδ, ὡς πρὸς αὐτὸν ὑμνούμενον· . Ηγάπησας δικαιοσύ‐ νην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν. Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε Θεός, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου, ο Γράφει δὲ καὶ ὁ Παῦλος, ο ὅ τε γὰρ ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες. » Ιστέον δὲ, ὅτι κατὰ τὸν ἀμωμήτως ἔχοντα λόγον, αὐτὸς ὑπάρχων ὁ • χρυσοῦν ἔτι θυμιατήριον· και τον γὰρ πάντων DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. primo tabernaculo ; ac sanguis quidem animæ figu- ra est. Ille porro Emmanuel non pro sola ex gen- tibus Ecclesia animam posuit, sed pro iis etiam qui sub lege erant, id est, pro Israel : redempti enim sumus Christi sanguine simul omnes, gentiles atque Judæi, ejusque rei testis est Paulus, dicens : • An Judaeorum Deus est tantum ? nonne et gen- tium ? imo et gentium : siquidem unus est Deus, qui justificabit circumcisionem ex fide, et præpu- tium per fidem › Detractis autem interaneis vi- tuli, et oblatis ad altare, reliquum corpus extra castra crematur; ipse enim hostia sacra est virtuti- bus fragrans, quarum figuræ sunt interiores ille corporis partes: sunt enim in nobis quodammodo A reliquus sanguis ad basim allaris sacrificiorum in abditæ virtutes, et in animo penitus reconditæ : C ipse idem, qui extra portam patitur, et carnis suu morte purgat inquinatos : « Vitulæ enim cinis as- persus, ait, inquinatos sanctificat ad emundationent carnis'. » Unus igitur idemque cum sit Emmanuel, et in sacris tabernaculis, in Ecclesiis, inquam, sua- vitatis odorem dum incenditur spirat, et extra por- tam passus est, quo nobis quoque exeundum esse improperium ejus portantibus, beatus Paulus ait ". *. Offertur etiam similiter eodemque modo vitulus pro populi ignorantiis, eadem per omnia ratione sa- crificii servata. Nam scipsum ille Emmanuel pro tenuibus æque ac pro magnis, pro populo æque ac pro sacerdotibus obtulit. An vero non verum est quod dixi ? PALL. Verum sane. CYR. Visne igitur, ut quasi retorqueamus oratio- nem, et ad ea quæ ad tabernaculum pertinent, nar- randa deflectamus ? PALL. Maxime vero. CYR. Omnibus operibus expletis, vasisque sacris suo cujusque loco dispositis, præcepit Deus, ut et illa et tabernaculum sanctificaretur: itaque beato Moysi dixit Et accipies oleum unctionis, et unges tabernaculum et omnia quæ in eo sunt, et sanctifi- cabis illud, et omnia vasa ejus, et erunt sancta. Et unges altare sacrifciorum, et omnia vasa, et san- ctificabis altare, et erit altare Sanctum sanctorum Vides igitur oleo sancto arcam perungi ac mensam, D candelabrum præterea, et altare quoque incensi au- reum; atqui his omnibus illum Emmanuel figurari, multis jam verbis declaratum est. Hebr. XIII, . . • Rom. ш, 29, 30. Hebr. Is, 15. II, 11. PALL. Verum est. CYR. Intellige igitur illud, quod David, tanquam ad illum voce couversa, decantavit : « Dilexisti justi- tiam, et odisti iniquitatem. Propterea unxit tę Deus, Deus tuus, oleo lætitiæ præ consortibus tuis '', » Scribit etiam Paulus : • Qui enim sanctifi- cat, et sanctificantur, ex uno omnes "., Non est autem ignorandum quod sana veraque doctrina 13. • Exod. x, 25-29. 10 Psal. xLiv, 8. "Hebr.

μάτων ἐν τῇ πρώτη σκηνῇ· καὶ ψυχῆς μὲν εἰς τύπον τὸ αἷμα. Τέθεικε δὲ τὴν ψυχὴν ὁ Ἐμμανουήλ, οὐχ ὑπέρ γε μόνης τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἐν νόμῳ, τουτέστι, τοῦ Ἰσραήλ, ἐκλελυ- τρώμεθα γὰρ τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ συλλήβδην - ἅπαντες, Ελληνές τε καὶ Ἰουδαῖοι, καὶ μαρτυρήσει λέγων ὁ Παῦλος· « Η Ἰουδαίων ὁ Θεὸς μόνον; οὐχὶ δὲ καὶ ἐθνῶν; καὶ καὶ ἐθνῶν· εἶπερ εἷς ὁ Θεὸς, ὃς δικαιώσει περιτομὴν ἐκ πίστεως, καὶ ἀκροβυστίαν διά πίστεως. ο Ὑφαιρομένων δὲ ἀπ' αὐτῶν τῶν ἐντο σθίων του μόσχου καὶ ἀναφερομένων εἰς τὸ θυσιασ τήριον, ἔξω τῆς παρεμβολῆς τὸ ἐπίλοιπον καταπίμ- πραται σῶμα. Εστι γὰρ αὐτὸς τὸ θῦμα τὸ ἱερὸν, εξωδιάζων ἐν ἀρεταῖς, ὧν εἶεν ἂν τύποι τὰ ἐντόσθια, καὶ κεκρυμμέναι οιονεί πως ἐν ἡμῖν αἱ ἀρεταὶ, καὶ εἰς νοῦν ἔσω κείμεναι· αὐτὸς καὶ ὁ πάσχων ἔξω τῆς Β πύλης, καὶ τῷ θανάτῳ τῆς ἰδίας σαρκὸς ἐκκαθαίρων τους μεμολυσμένους· ι Δαμάλεως γὰρ σποδός βαντί- ζουσα τοὺς κεκοινωμένους, ἁγιάζει, φησί, πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς καθαρότητα. · Οὐκοῦν εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ὁ Ἐμμανουὴλ, καὶ ἐν ταῖς ἁγίαις εὐωδιάζει σκηναίς, φημὶ δὴ ταῖς Ἐκκλησίαις· πέπονθε δὲ καὶ ἔξω τῆς πύλης· ἔνθα καὶ ἡμᾶς ἐξιέναι δεῖν τὸν ὄνει δισμὸν αὐτοῦ φέροντας, ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος. Προσάγεται δὲ ὁ μόσχος καὶ ὑπὲρ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοη- μάτων, ἐν ἴσῳ τε καὶ ἀπαραλλάκτως· καὶ λόγος ἦν τῆς θυσίας ἐν ἅπασιν ὁ αὐτός. Ἐν ἴσῳ γὰρ τρόπῳ προσκεκόμικεν ἑαυτὸν ὑπέρ τε μικρῶν καὶ μεγάλων, λαοῦ τε καὶ ἱερέων ὁ Ἐμμανουήλ. "Η οὐκ ἀληθὲς ὁ φημι; ΠΑΛΙ. Πῶς γὰρ ου ; ΚΥΡ. Βούλει δὴ οὖν ὥσπερ ἀνόπιν τὸν λόγον ἀνα- σειράζοντες, πρὸς τὰ ἐπὶ τῇ σκηνή διηγήματα μετ τατρεπώμεθα. ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Συμπεπερασμένων τοιγαροῦν τῶν ἔργων ἁπάντων, καὶ ἐν τόπῳ τῷ ἑκάστῳ πρεπωδεστάτῳ τῶν ἱερῶν σκευῶν εὖ μάλα συντεθειμένων, ἁγιάζεσθαι δεῖν αὐτά τε καὶ τὴν σκηνὴν διετύπου Θεός, οὕτω λέγων τῷ θεσπεσίῳ Μωσῇ· ι Καὶ λήψῃ τὸ ἔλαιον τοῦ χρίσ σματος, καὶ χρίσεις την σκηνήν, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῇ, καὶ ἁγιάσεις αὐτὴν, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς, καὶ ἔσται ἅγια. Καὶ χρίσεις τὸ θυσιαστήριον τῶν καρπωμάτων, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ σκεύη, καὶ ἁγιάσεις τὸ θυσιαστήριον, καὶ ἔσται τὸ θυσιαστή ριον Αγιν ἁγίων, ο Ἐλαίῳ δὴ οὖν τῷ ἁγίῳ και τα χριουμένην ὁρᾷς τήν τα κιβωτόν, καὶ μέντοι την τράπεζαν, καὶ τὴν λυχνίαν ἐπ᾿ αὐτῇ, καὶ τὸ μακρὸς ἡμῖν διεσάφησεν ήδη λόγος ανατυπούμενον τὸν Ἐμμανουήλ. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Σύνες δὴ οὖν ἄρα τὸ διὰ φωνῆς τοῦ Δαβίδ, ὡς πρὸς αὐτὸν ὑμνούμενον· . Ηγάπησας δικαιοσύ‐ νην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν. Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε Θεός, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου, ο Γράφει δὲ καὶ ὁ Παῦλος, ο ὅ τε γὰρ ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες. » Ιστέον δὲ, ὅτι κατὰ τὸν ἀμωμήτως ἔχοντα λόγον, αὐτὸς ὑπάρχων ὁ • χρυσοῦν ἔτι θυμιατήριον· και τον γὰρ πάντων DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. primo tabernaculo ; ac sanguis quidem animæ figu- ra est. Ille porro Emmanuel non pro sola ex gen- tibus Ecclesia animam posuit, sed pro iis etiam qui sub lege erant, id est, pro Israel : redempti enim sumus Christi sanguine simul omnes, gentiles atque Judæi, ejusque rei testis est Paulus, dicens : • An Judaeorum Deus est tantum ? nonne et gen- tium ? imo et gentium : siquidem unus est Deus, qui justificabit circumcisionem ex fide, et præpu- tium per fidem › Detractis autem interaneis vi- tuli, et oblatis ad altare, reliquum corpus extra castra crematur; ipse enim hostia sacra est virtuti- bus fragrans, quarum figuræ sunt interiores ille corporis partes: sunt enim in nobis quodammodo A reliquus sanguis ad basim allaris sacrificiorum in abditæ virtutes, et in animo penitus reconditæ : C ipse idem, qui extra portam patitur, et carnis suu morte purgat inquinatos : « Vitulæ enim cinis as- persus, ait, inquinatos sanctificat ad emundationent carnis'. » Unus igitur idemque cum sit Emmanuel, et in sacris tabernaculis, in Ecclesiis, inquam, sua- vitatis odorem dum incenditur spirat, et extra por- tam passus est, quo nobis quoque exeundum esse improperium ejus portantibus, beatus Paulus ait ". *. Offertur etiam similiter eodemque modo vitulus pro populi ignorantiis, eadem per omnia ratione sa- crificii servata. Nam scipsum ille Emmanuel pro tenuibus æque ac pro magnis, pro populo æque ac pro sacerdotibus obtulit. An vero non verum est quod dixi ? PALL. Verum sane. CYR. Visne igitur, ut quasi retorqueamus oratio- nem, et ad ea quæ ad tabernaculum pertinent, nar- randa deflectamus ? PALL. Maxime vero. CYR. Omnibus operibus expletis, vasisque sacris suo cujusque loco dispositis, præcepit Deus, ut et illa et tabernaculum sanctificaretur: itaque beato Moysi dixit Et accipies oleum unctionis, et unges tabernaculum et omnia quæ in eo sunt, et sanctifi- cabis illud, et omnia vasa ejus, et erunt sancta. Et unges altare sacrifciorum, et omnia vasa, et san- ctificabis altare, et erit altare Sanctum sanctorum Vides igitur oleo sancto arcam perungi ac mensam, D candelabrum præterea, et altare quoque incensi au- reum; atqui his omnibus illum Emmanuel figurari, multis jam verbis declaratum est. Hebr. XIII, . . • Rom. ш, 29, 30. Hebr. Is, 15. II, 11. PALL. Verum est. CYR. Intellige igitur illud, quod David, tanquam ad illum voce couversa, decantavit : « Dilexisti justi- tiam, et odisti iniquitatem. Propterea unxit tę Deus, Deus tuus, oleo lætitiæ præ consortibus tuis '', » Scribit etiam Paulus : • Qui enim sanctifi- cat, et sanctificantur, ex uno omnes "., Non est autem ignorandum quod sana veraque doctrina 13. • Exod. x, 25-29. 10 Psal. xLiv, 8. "Hebr.

καὶ καταλύοντι, συναναπαυόμεθα καὶ συγκαταλύσο- μεν. ᾿Απαιρούσῃ δὲ τῇ νεφέλῃ, συναπήρεν ὁ λαός καὶ καταλυούσης, συγκατηυλίζετο ·. Νεφέλη γὰρ ἦν, φησὶν, ἐπὶ τῆς σκηνῆς τὴν ἡμέραν, καὶ πῦρ τὴν νύκτα, ο Καταπιαίνει μὲν γὰρ ὁ Χριστὸς χαρί- σμασι τοῖς πνευματικοῖς, τοὺς ὥσπερ ἐν ἡμέρᾳ καὶ φωτὶ γεγονότας, διά γε τοῦ τὴν ἐπ' αὐτῷ γνῶσιν λεπ τῶς τε καὶ ἐξητασμένως ἑλεῖν, καὶ ἐκλελαμπρύνθαι τὸν νοῦν· καταφωτίζει δὲ τοὺς ἀμαθεστέρους ἔτι. Σκότος δὲ ὅλως κοσμικῆς ἀπάτης οὐκ ἔστιν ἐν Ἐκ- κλησίαις, περιαστράπτοντος αὐτὰς τοῦ Χριστοῦ, καὶ νοητῷ φωτὶ τὰ σύμπαντα καταυγάζοντος· οὐ γάρ ἐσμεν νυκτὸς, οὐδὲ σκότους, ἀλλ' υἱοὶ φωτὸς καὶ ἡμέ ρας, κατὰ τὸ γεγραμμένον. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Προσθέντες δὲ τούτοις, καὶ οὐκ ἐν μήκει λόγων, τοὺς ἐπί γε τῇ σκηνῇ νόμους, τάς τε τῶν λαῶν δωροφορίας, καὶ μὴν καὶ ἀπάρσεις καὶ συναυ λισμούς, ἀφηγησόμεθα· ἴοι γὰρ ἂν οὕτω πρὸς οἶμον ὀρθὴν ὁ λόγος. ΠΑΛΛ. Σύμφημι. ΚΥΡ. Δεδικαίωκε τοίνυν ὁ νομοθέτης καὶ κριτής ἐν μόνῃ δὴ χρῆναι τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ τὰς θυσίας ἐπιτε λεῖν, τοὺς εἴπερ ἂν ἔλοιντο τοῦτο δρᾷν, ἀφιστὰς, οι μαί που, τῆς ἑώλου ψευδολατρείας, τῆς ἐν Αἰγύπτῳ φημί, ἔνθα πολὺς μὲν ὁ τῶν εἰδώλων ἐμπαιγμός, θεῶν τε τῶν ψευδωνύμων ἡ ἀκαλλεστάτη πληθὺς, οὐδὲ αὐτοῖς τάχα που τοῖς προσκυνεῖν ᾑρημένοις γνω- ρίζεσθαι δυναμένη · ἀνεῖται δὲ καὶ τὸ θύειν, ὥσπερ ἂν ἔλοιτό τις, κατά γε τὸ ὑπό τοῦ τῶν παρ' Ελλησι σοφῶν ἀτημελῶς εἰρημένον, ἄλλος δ' ἄλλῳ ἔρεζε θεῶν, Ἀφιστές οὖν τῆς οὕτω ψυχρᾶς τε καὶ βεβήλου τρι 6ῆς καὶ συνηθείας αλογωτάτης, ἔφη πάλιν ἐν τῷ Λευιτικῷ· « Λάλησον πρὸς 'Ααρών καὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, καὶ πρὸς πάντας τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Τοῦτο τὸ ῥῆμα δ ἐνετείλατο Κύριος λέγων· Άνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἢ τῶν προσο κειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν, σφάξῃ μόσχον ἢ πρόβατον, ἢ αἶγα ἐν τῇ παρεμβολῇ, καὶ ὃς ἐὰν σφάξῃ ἔξω τῆς παρεμβολῆς, καὶ ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρ τυρίου μὴ ἐνέγκῃ, ὥστε ποιῆσαι αὐτὸ εἰς ὁλοκαύ τωμα, ἢ σωτήριον τῷ Κυρίῳ, δεκτὸν εἰς ὀσμὴν εὐω δίας· καὶ ὃς ἂν σφάξῃ ἔξω ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνής τοῦ μαρτυρίου, καὶ μὴ ἐνέγκῃ αὐτὸ, ὥστε μή προσ- ενέγκη δῶρον Κυρίῳ ἀπέναντι τῆς σκηνῆς Κυρίου, καὶ λογισθήσεται τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ, αἷμα ἐξέχεεν, ἐξολοθρευθήσεται ἡ ψυχὴ ἐκείνη ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Αἷμα μὲν οὖν ἐκχεῖν, καὶ τοῖς εἰς μιαιφωνίαν ἐγκλή - μασιν ἔνοχον ἔσεσθαι τὸν ἔξω θύοντα τῆς σκηνής. 'Εαυτὸν γὰρ ὥσπερ διεχρήσατό τις, καὶ τὴν οἰκείαν ωλόθρευσε ψυχήν, ὁ Θεοῦ μὲν τοῦ κατὰ φύσιν ἀριστὰς αὐτὴν, προσνέμων δὲ λίθοις καὶ ξύλοις καὶ ταῖς τῶν δαιμονίων ἀπάταις ανατιθείς. Ὅτι δὲ οὐ πᾶν ἁπλῶς θύμα παρὰ τὰς θύρας άγεσθαι προστέταγε τῆς σκηνῆ;, ἀλλ' ὅπερ ὅλοιτό τις εἰς Ουσίαν ἀναθεῖναι Θεῷ, δέδειχαν εναργώς προς το επάγων εὐθύς. Καὶ οὐ θύσουσιν ἐπὶ τὰς θυσίας DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A quiescemus atque considebimus. Nube enim pr - Thess. V, 3. Levit. xv, seq. B c D Gciscente, simul proficiscebatur populus ; et cousi- dente, simul considebat : e Nubes enim erat, inquit, super tabernaculum per diem, et ignis per noctem. . Spiritualibus namque charismatis eos Christus irrigat, qui propterea tanquam in die sunt ac luce, quod subtiliorem ipsius atque accura- tiorem cognitionem perceperunt, et mentem illu- stratam habent: eos enim, qui sunt adhuc rudio- res, illuminat.354 Omnino autem mundani erroris tenebræ in Ecclesiis nullæ sunt, cum circum eas Christus fulgeat, et spirituali lumine universa si- mul illustret : non eniin sumus noctis neque tenc- brarum, sed filii lucis et diei, ut scriptum est ". PALL. Recte ais. CYR. His adjiciemus breviter leges, quæ ad ta- bernaculum pertinent, et oblationes populi, pro- fectiones etiam ac stationes exponemus; sic enim recto itinere progredietur oratio. PALL. Assentior. CYR. Constituit enim ille legislator ac judex, ut in sancto illo tabernaculo duntaxat sacrificia con- summarent, quicunque id facere vellent, ut eos, opinor, ab illo veteri cultu false religionis averte- ret, quem in Ægypto nimirum exhibuerant, ubi multa vigebant idolorum ludibria, falsorumque deorum turpissima turba, quæ ne ab ipsis quidem, qui adorare vellent, cognosci posset; ubi etiam li- berum erat cuique, eo modo sacrificare, quo voluis- set, ut est a sapiente quodam gentili temere di- clum; alius vero alii deo sacrificabat. Ab hoc igi- tur adeo stulto atque impio usu et absurda consue- tudine cum eos abducere vellet, dixit rursus in Levitico : . Loquere ad Aaron, et ad filios ejus, et ad omnes filios Israel, et dices ad eos: Iloc est verbum, quod præcepit Dominus, dicens : Homo ex filiis Israel, vel ex iis, qui appositi sunt vobis, qui occiderit vitulum aut ovem, aut capram in castris, et qui occiderit extra castra, et ad ostium taberna- culi testimonii non attulerit, ut faciat illud holo- caustum vel sacrificium salutare, Domino acceptum in odorem suavitatis; et qui occiderit extra, et ad ostium tabernaculi testimonii non attulerit illud, ut offerat donum Domino coram tabernaculo Do- mini; sanguis imputabitur homini illi ; sanguinem effudit, exterminabitur anima illa de populo sIO 18., Sanguinem igitur fundere, ct homicidii reun fore, inquit eum, qui extra tabernaculum sacrifica- verit. Seipsum enim interfecit, ac suam animam perdidit, quisquis illam ab eo, qui secundum nata- ram Deus est, avertit, eamque lapidibus ac lignis et dæmoniorum erroribus dicavit. Cæterum non omnem prorsus victimam ad ostium taberna- culi afferri præcepisse, sed eam duntaxat, quam in sacrificium offerre Deo quisque voluisset, perspicue ostendit, cum illico subjunxit: ‹ Et non sacrifica- I

καὶ καταλύοντι, συναναπαυόμεθα καὶ συγκαταλύσο- μεν. ᾿Απαιρούσῃ δὲ τῇ νεφέλῃ, συναπήρεν ὁ λαός καὶ καταλυούσης, συγκατηυλίζετο ·. Νεφέλη γὰρ ἦν, φησὶν, ἐπὶ τῆς σκηνῆς τὴν ἡμέραν, καὶ πῦρ τὴν νύκτα, ο Καταπιαίνει μὲν γὰρ ὁ Χριστὸς χαρί- σμασι τοῖς πνευματικοῖς, τοὺς ὥσπερ ἐν ἡμέρᾳ καὶ φωτὶ γεγονότας, διά γε τοῦ τὴν ἐπ' αὐτῷ γνῶσιν λεπ τῶς τε καὶ ἐξητασμένως ἑλεῖν, καὶ ἐκλελαμπρύνθαι τὸν νοῦν· καταφωτίζει δὲ τοὺς ἀμαθεστέρους ἔτι. Σκότος δὲ ὅλως κοσμικῆς ἀπάτης οὐκ ἔστιν ἐν Ἐκ- κλησίαις, περιαστράπτοντος αὐτὰς τοῦ Χριστοῦ, καὶ νοητῷ φωτὶ τὰ σύμπαντα καταυγάζοντος· οὐ γάρ ἐσμεν νυκτὸς, οὐδὲ σκότους, ἀλλ' υἱοὶ φωτὸς καὶ ἡμέ ρας, κατὰ τὸ γεγραμμένον. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Προσθέντες δὲ τούτοις, καὶ οὐκ ἐν μήκει λόγων, τοὺς ἐπί γε τῇ σκηνῇ νόμους, τάς τε τῶν λαῶν δωροφορίας, καὶ μὴν καὶ ἀπάρσεις καὶ συναυ λισμούς, ἀφηγησόμεθα· ἴοι γὰρ ἂν οὕτω πρὸς οἶμον ὀρθὴν ὁ λόγος. ΠΑΛΛ. Σύμφημι. ΚΥΡ. Δεδικαίωκε τοίνυν ὁ νομοθέτης καὶ κριτής ἐν μόνῃ δὴ χρῆναι τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ τὰς θυσίας ἐπιτε λεῖν, τοὺς εἴπερ ἂν ἔλοιντο τοῦτο δρᾷν, ἀφιστὰς, οι μαί που, τῆς ἑώλου ψευδολατρείας, τῆς ἐν Αἰγύπτῳ φημί, ἔνθα πολὺς μὲν ὁ τῶν εἰδώλων ἐμπαιγμός, θεῶν τε τῶν ψευδωνύμων ἡ ἀκαλλεστάτη πληθὺς, οὐδὲ αὐτοῖς τάχα που τοῖς προσκυνεῖν ᾑρημένοις γνω- ρίζεσθαι δυναμένη · ἀνεῖται δὲ καὶ τὸ θύειν, ὥσπερ ἂν ἔλοιτό τις, κατά γε τὸ ὑπό τοῦ τῶν παρ' Ελλησι σοφῶν ἀτημελῶς εἰρημένον, ἄλλος δ' ἄλλῳ ἔρεζε θεῶν, Ἀφιστές οὖν τῆς οὕτω ψυχρᾶς τε καὶ βεβήλου τρι 6ῆς καὶ συνηθείας αλογωτάτης, ἔφη πάλιν ἐν τῷ Λευιτικῷ· « Λάλησον πρὸς 'Ααρών καὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, καὶ πρὸς πάντας τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Τοῦτο τὸ ῥῆμα δ ἐνετείλατο Κύριος λέγων· Άνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἢ τῶν προσο κειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν, σφάξῃ μόσχον ἢ πρόβατον, ἢ αἶγα ἐν τῇ παρεμβολῇ, καὶ ὃς ἐὰν σφάξῃ ἔξω τῆς παρεμβολῆς, καὶ ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρ τυρίου μὴ ἐνέγκῃ, ὥστε ποιῆσαι αὐτὸ εἰς ὁλοκαύ τωμα, ἢ σωτήριον τῷ Κυρίῳ, δεκτὸν εἰς ὀσμὴν εὐω δίας· καὶ ὃς ἂν σφάξῃ ἔξω ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνής τοῦ μαρτυρίου, καὶ μὴ ἐνέγκῃ αὐτὸ, ὥστε μή προσ- ενέγκη δῶρον Κυρίῳ ἀπέναντι τῆς σκηνῆς Κυρίου, καὶ λογισθήσεται τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ, αἷμα ἐξέχεεν, ἐξολοθρευθήσεται ἡ ψυχὴ ἐκείνη ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Αἷμα μὲν οὖν ἐκχεῖν, καὶ τοῖς εἰς μιαιφωνίαν ἐγκλή - μασιν ἔνοχον ἔσεσθαι τὸν ἔξω θύοντα τῆς σκηνής. 'Εαυτὸν γὰρ ὥσπερ διεχρήσατό τις, καὶ τὴν οἰκείαν ωλόθρευσε ψυχήν, ὁ Θεοῦ μὲν τοῦ κατὰ φύσιν ἀριστὰς αὐτὴν, προσνέμων δὲ λίθοις καὶ ξύλοις καὶ ταῖς τῶν δαιμονίων ἀπάταις ανατιθείς. Ὅτι δὲ οὐ πᾶν ἁπλῶς θύμα παρὰ τὰς θύρας άγεσθαι προστέταγε τῆς σκηνῆ;, ἀλλ' ὅπερ ὅλοιτό τις εἰς Ουσίαν ἀναθεῖναι Θεῷ, δέδειχαν εναργώς προς το επάγων εὐθύς. Καὶ οὐ θύσουσιν ἐπὶ τὰς θυσίας DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A quiescemus atque considebimus. Nube enim pr - Thess. V, 3. Levit. xv, seq. B c D Gciscente, simul proficiscebatur populus ; et cousi- dente, simul considebat : e Nubes enim erat, inquit, super tabernaculum per diem, et ignis per noctem. . Spiritualibus namque charismatis eos Christus irrigat, qui propterea tanquam in die sunt ac luce, quod subtiliorem ipsius atque accura- tiorem cognitionem perceperunt, et mentem illu- stratam habent: eos enim, qui sunt adhuc rudio- res, illuminat.354 Omnino autem mundani erroris tenebræ in Ecclesiis nullæ sunt, cum circum eas Christus fulgeat, et spirituali lumine universa si- mul illustret : non eniin sumus noctis neque tenc- brarum, sed filii lucis et diei, ut scriptum est ". PALL. Recte ais. CYR. His adjiciemus breviter leges, quæ ad ta- bernaculum pertinent, et oblationes populi, pro- fectiones etiam ac stationes exponemus; sic enim recto itinere progredietur oratio. PALL. Assentior. CYR. Constituit enim ille legislator ac judex, ut in sancto illo tabernaculo duntaxat sacrificia con- summarent, quicunque id facere vellent, ut eos, opinor, ab illo veteri cultu false religionis averte- ret, quem in Ægypto nimirum exhibuerant, ubi multa vigebant idolorum ludibria, falsorumque deorum turpissima turba, quæ ne ab ipsis quidem, qui adorare vellent, cognosci posset; ubi etiam li- berum erat cuique, eo modo sacrificare, quo voluis- set, ut est a sapiente quodam gentili temere di- clum; alius vero alii deo sacrificabat. Ab hoc igi- tur adeo stulto atque impio usu et absurda consue- tudine cum eos abducere vellet, dixit rursus in Levitico : . Loquere ad Aaron, et ad filios ejus, et ad omnes filios Israel, et dices ad eos: Iloc est verbum, quod præcepit Dominus, dicens : Homo ex filiis Israel, vel ex iis, qui appositi sunt vobis, qui occiderit vitulum aut ovem, aut capram in castris, et qui occiderit extra castra, et ad ostium taberna- culi testimonii non attulerit, ut faciat illud holo- caustum vel sacrificium salutare, Domino acceptum in odorem suavitatis; et qui occiderit extra, et ad ostium tabernaculi testimonii non attulerit illud, ut offerat donum Domino coram tabernaculo Do- mini; sanguis imputabitur homini illi ; sanguinem effudit, exterminabitur anima illa de populo sIO 18., Sanguinem igitur fundere, ct homicidii reun fore, inquit eum, qui extra tabernaculum sacrifica- verit. Seipsum enim interfecit, ac suam animam perdidit, quisquis illam ab eo, qui secundum nata- ram Deus est, avertit, eamque lapidibus ac lignis et dæmoniorum erroribus dicavit. Cæterum non omnem prorsus victimam ad ostium taberna- culi afferri præcepisse, sed eam duntaxat, quam in sacrificium offerre Deo quisque voluisset, perspicue ostendit, cum illico subjunxit: ‹ Et non sacrifica- I

καὶ καταλύοντι, συναναπαυόμεθα καὶ συγκαταλύσο- μεν. ᾿Απαιρούσῃ δὲ τῇ νεφέλῃ, συναπήρεν ὁ λαός καὶ καταλυούσης, συγκατηυλίζετο ·. Νεφέλη γὰρ ἦν, φησὶν, ἐπὶ τῆς σκηνῆς τὴν ἡμέραν, καὶ πῦρ τὴν νύκτα, ο Καταπιαίνει μὲν γὰρ ὁ Χριστὸς χαρί- σμασι τοῖς πνευματικοῖς, τοὺς ὥσπερ ἐν ἡμέρᾳ καὶ φωτὶ γεγονότας, διά γε τοῦ τὴν ἐπ' αὐτῷ γνῶσιν λεπ τῶς τε καὶ ἐξητασμένως ἑλεῖν, καὶ ἐκλελαμπρύνθαι τὸν νοῦν· καταφωτίζει δὲ τοὺς ἀμαθεστέρους ἔτι. Σκότος δὲ ὅλως κοσμικῆς ἀπάτης οὐκ ἔστιν ἐν Ἐκ- κλησίαις, περιαστράπτοντος αὐτὰς τοῦ Χριστοῦ, καὶ νοητῷ φωτὶ τὰ σύμπαντα καταυγάζοντος· οὐ γάρ ἐσμεν νυκτὸς, οὐδὲ σκότους, ἀλλ' υἱοὶ φωτὸς καὶ ἡμέ ρας, κατὰ τὸ γεγραμμένον. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης. ΚΥΡ. Προσθέντες δὲ τούτοις, καὶ οὐκ ἐν μήκει λόγων, τοὺς ἐπί γε τῇ σκηνῇ νόμους, τάς τε τῶν λαῶν δωροφορίας, καὶ μὴν καὶ ἀπάρσεις καὶ συναυ λισμούς, ἀφηγησόμεθα· ἴοι γὰρ ἂν οὕτω πρὸς οἶμον ὀρθὴν ὁ λόγος. ΠΑΛΛ. Σύμφημι. ΚΥΡ. Δεδικαίωκε τοίνυν ὁ νομοθέτης καὶ κριτής ἐν μόνῃ δὴ χρῆναι τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ τὰς θυσίας ἐπιτε λεῖν, τοὺς εἴπερ ἂν ἔλοιντο τοῦτο δρᾷν, ἀφιστὰς, οι μαί που, τῆς ἑώλου ψευδολατρείας, τῆς ἐν Αἰγύπτῳ φημί, ἔνθα πολὺς μὲν ὁ τῶν εἰδώλων ἐμπαιγμός, θεῶν τε τῶν ψευδωνύμων ἡ ἀκαλλεστάτη πληθὺς, οὐδὲ αὐτοῖς τάχα που τοῖς προσκυνεῖν ᾑρημένοις γνω- ρίζεσθαι δυναμένη · ἀνεῖται δὲ καὶ τὸ θύειν, ὥσπερ ἂν ἔλοιτό τις, κατά γε τὸ ὑπό τοῦ τῶν παρ' Ελλησι σοφῶν ἀτημελῶς εἰρημένον, ἄλλος δ' ἄλλῳ ἔρεζε θεῶν, Ἀφιστές οὖν τῆς οὕτω ψυχρᾶς τε καὶ βεβήλου τρι 6ῆς καὶ συνηθείας αλογωτάτης, ἔφη πάλιν ἐν τῷ Λευιτικῷ· « Λάλησον πρὸς 'Ααρών καὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, καὶ πρὸς πάντας τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Τοῦτο τὸ ῥῆμα δ ἐνετείλατο Κύριος λέγων· Άνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἢ τῶν προσο κειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν, σφάξῃ μόσχον ἢ πρόβατον, ἢ αἶγα ἐν τῇ παρεμβολῇ, καὶ ὃς ἐὰν σφάξῃ ἔξω τῆς παρεμβολῆς, καὶ ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρ τυρίου μὴ ἐνέγκῃ, ὥστε ποιῆσαι αὐτὸ εἰς ὁλοκαύ τωμα, ἢ σωτήριον τῷ Κυρίῳ, δεκτὸν εἰς ὀσμὴν εὐω δίας· καὶ ὃς ἂν σφάξῃ ἔξω ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνής τοῦ μαρτυρίου, καὶ μὴ ἐνέγκῃ αὐτὸ, ὥστε μή προσ- ενέγκη δῶρον Κυρίῳ ἀπέναντι τῆς σκηνῆς Κυρίου, καὶ λογισθήσεται τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ, αἷμα ἐξέχεεν, ἐξολοθρευθήσεται ἡ ψυχὴ ἐκείνη ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Αἷμα μὲν οὖν ἐκχεῖν, καὶ τοῖς εἰς μιαιφωνίαν ἐγκλή - μασιν ἔνοχον ἔσεσθαι τὸν ἔξω θύοντα τῆς σκηνής. 'Εαυτὸν γὰρ ὥσπερ διεχρήσατό τις, καὶ τὴν οἰκείαν ωλόθρευσε ψυχήν, ὁ Θεοῦ μὲν τοῦ κατὰ φύσιν ἀριστὰς αὐτὴν, προσνέμων δὲ λίθοις καὶ ξύλοις καὶ ταῖς τῶν δαιμονίων ἀπάταις ανατιθείς. Ὅτι δὲ οὐ πᾶν ἁπλῶς θύμα παρὰ τὰς θύρας άγεσθαι προστέταγε τῆς σκηνῆ;, ἀλλ' ὅπερ ὅλοιτό τις εἰς Ουσίαν ἀναθεῖναι Θεῷ, δέδειχαν εναργώς προς το επάγων εὐθύς. Καὶ οὐ θύσουσιν ἐπὶ τὰς θυσίας DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A quiescemus atque considebimus. Nube enim pr - Thess. V, 3. Levit. xv, seq. B c D Gciscente, simul proficiscebatur populus ; et cousi- dente, simul considebat : e Nubes enim erat, inquit, super tabernaculum per diem, et ignis per noctem. . Spiritualibus namque charismatis eos Christus irrigat, qui propterea tanquam in die sunt ac luce, quod subtiliorem ipsius atque accura- tiorem cognitionem perceperunt, et mentem illu- stratam habent: eos enim, qui sunt adhuc rudio- res, illuminat.354 Omnino autem mundani erroris tenebræ in Ecclesiis nullæ sunt, cum circum eas Christus fulgeat, et spirituali lumine universa si- mul illustret : non eniin sumus noctis neque tenc- brarum, sed filii lucis et diei, ut scriptum est ". PALL. Recte ais. CYR. His adjiciemus breviter leges, quæ ad ta- bernaculum pertinent, et oblationes populi, pro- fectiones etiam ac stationes exponemus; sic enim recto itinere progredietur oratio. PALL. Assentior. CYR. Constituit enim ille legislator ac judex, ut in sancto illo tabernaculo duntaxat sacrificia con- summarent, quicunque id facere vellent, ut eos, opinor, ab illo veteri cultu false religionis averte- ret, quem in Ægypto nimirum exhibuerant, ubi multa vigebant idolorum ludibria, falsorumque deorum turpissima turba, quæ ne ab ipsis quidem, qui adorare vellent, cognosci posset; ubi etiam li- berum erat cuique, eo modo sacrificare, quo voluis- set, ut est a sapiente quodam gentili temere di- clum; alius vero alii deo sacrificabat. Ab hoc igi- tur adeo stulto atque impio usu et absurda consue- tudine cum eos abducere vellet, dixit rursus in Levitico : . Loquere ad Aaron, et ad filios ejus, et ad omnes filios Israel, et dices ad eos: Iloc est verbum, quod præcepit Dominus, dicens : Homo ex filiis Israel, vel ex iis, qui appositi sunt vobis, qui occiderit vitulum aut ovem, aut capram in castris, et qui occiderit extra castra, et ad ostium taberna- culi testimonii non attulerit, ut faciat illud holo- caustum vel sacrificium salutare, Domino acceptum in odorem suavitatis; et qui occiderit extra, et ad ostium tabernaculi testimonii non attulerit illud, ut offerat donum Domino coram tabernaculo Do- mini; sanguis imputabitur homini illi ; sanguinem effudit, exterminabitur anima illa de populo sIO 18., Sanguinem igitur fundere, ct homicidii reun fore, inquit eum, qui extra tabernaculum sacrifica- verit. Seipsum enim interfecit, ac suam animam perdidit, quisquis illam ab eo, qui secundum nata- ram Deus est, avertit, eamque lapidibus ac lignis et dæmoniorum erroribus dicavit. Cæterum non omnem prorsus victimam ad ostium taberna- culi afferri præcepisse, sed eam duntaxat, quam in sacrificium offerre Deo quisque voluisset, perspicue ostendit, cum illico subjunxit: ‹ Et non sacrifica- I

ἐστι. Καὶ ἐγὼ δέδωκα αὐτὸ ὑμῖν ἐπὶ τοῦ θυσια- στηρίου ἐξιλάσκεσθαι περὶ τῶν ψυχῶν ὑμῶν· τὸ γὰρ αἷμα αὐτοῦ ἀντὶ ψυχῆς ἐξιλάσεται. Διὰ τοῦτο εἰ- Ρηκα τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ · Πᾶσα ψυχὴ ἐξ ὑμῶν οὐ φάγεται αἷμα. Καὶ ὁ προσήλυτος ὁ προσκείμενος ἐν ὑμῖν οὐ φάγεται αἷμα· καὶ ἄνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰστ ραήλ, ἢ τῶν προσηλύτων τῶν προσκειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν θηρεύσῃ θήρευμα θηρίον ἢ πετεινὸν, ὅ ἐσθίεται, καὶ ἐκχεεῖ τὸ αἷμα, καὶ καλύψει αὐτὸ τῇ γῇ · ἡ γὰρ ψυχή πάσης σαρκός, αἷμα αὐτοῦ ἐστι. Καὶ εἶπα τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ· Αίμα πάσης σαρκὸς οὐ φάγεσθε, ὅτι ἡ ψυχὴ πάσης σαρκὸς αἷμα αὐτοῦ ἐστι· πᾶς ὁ ἐσθίων αὐτὸ, ἐξολοθρευθήσεται. ο 'Αθρει δὴ οὖν σαφῶς καὶ ἀναφανδὸν ὡς εἰς ψυχῆς τύπον τὸ αἷμα λαμβά- νεται. ΠΑΛΛ. Συνίημι, ΚΥΡ. 'Αλλοτριοί τοιγαροῦν ὁ νόμος, καὶ ὑπεξάγει σωμάτων τῶν σφαζομένων τὸ αἷμα, δόγμα διδάσκων ἀληθὲς, καὶ πρός γε ἡμῶν αὐτῶν ἐν πίστει δεκτόν, καὶ ἐν Ἐκκλησίαις τίμιον, τό, ἀθάνατον εἶναί φημι, διακεῖσθαι καὶ φρονεῖν τὴν λογικὴν τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, ἣν τοῖς γηίνοις σώμασιν, οὐ συγκαταφθείρει θάνατος, ἀπολύει δὲ μᾶλλον καὶ ἀνίησιν ὁ Δημιουργός, καὶ ὑπεξάγει τοῦ παθεῖν, ζωῆς ἀποφήνας μέτοχον. Πεποίηται γὰρ ὁ ἄνθρωπος ἐν ἀρχαῖς εἰς ψυχὴν ζῶ- σαν, ἐπιέντος αὐτῷ τοῦ Θεοῦ πνοὴν ζωῆς· γέγραπται γὰρ ὡδί. Καταγράψομεν γάρ, καθάπερ ἐγᾦμαι, τὸ ἄναλκι τῆς τὰ πάντα ζωογονούσης ζωῆς, εἰ τὸ πρὸς αὐτῆς γεγονὸς εἰς ζωὴν, συνδιόλλυσθαί φαμεν τοῖς προσκαίροις σώμασι. Συνέσει δὲ τῇ παγκάλῳ στέ ψομεν, ἀθάνατον εἶναι πιστεύοντες, δοκοῦν ὧδε ἔχειν αὐτὴν τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἐν ᾧ ζῶμεν, καὶ κι νούμεθα, καὶ ἐσμέν. Καὶ οὗτος, οἶμαι που, τῆς νομο θεσίας τῆς ἐπὶ τῷδε λόγος. Ιωμεν δὲ καὶ ἐφ᾽ ἕτερα δικαιώματα τῆς σκηνῆς. Ἔφη τοίνυν ὁ Θεὸς ἐν τῇ Ἐξόδῳ, « Οὐ σφάξεις ἐπὶ ζύμῃ αἷμα θυσιάσματος μου, ο Αζυμον ἔστω, φησί, τὸ προχεόμενον αἷμα, καὶ ὑπὲρ τοῦ προσκεκομισμένου εἰς θυσίαν τῷ Θεῷ, ζύμης αὐτῷ δηλονότι ἤτοι σεμιδάλεως ἐζυμωμένης, οὐκ ἔπενηνεγμένης· χρὴ γὰρ ἡμᾶς ἐκκεκαθαρμένους καὶ ἀζύμους ὥσπερ ὑπάρχοντας, τοῦτ' ἔστι, τὴν ἐκ φαυλότητος καὶ πονηρίας οιονεί πως επιπλοκήν, εἰς νοῦν οὐκ ἔχοντας, καθιεροῦν τῷ Θεῷ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς, ὧν εἰς τύπον τὸ αἷμα· νέον δὲ φύραμα καὶ ἀζύμους ἐκάλει καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος, τοὺς εἰλι- κρινῆ καὶ ἀθόλωτον, καὶ ἀσυμμιγή φαυλότητος τὴν οἰκείαν τηροῦντας ψυχήν, διὰ πίστεως δὲ δηλονότι τῆς εἰς Χριστὸν, καὶ ἀγάπης ολοτελοῦς. 'Αλλ' « Οὐδὲ μὴ κοιμηθῇ, φησί, στέαρ τῆς ἑορτῆς μου, έως πρωί, ο τοῦτ' ἔστι, χθιζὸν οὐκ ἀνοίσεις στέαρ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας. Ἐν δὲ τῷ Λευιτικῷ σαφεστέραν ποιεῖται τοῦ νόμου τὴν δήλωσιν, καὶ τὸ χρῆμα έναρ- γές καθίστησι λέγων περὶ τοῦ προσάγοντος θῦμα· • Κἂν εὐχὴν, ἢ ἑκούσιον θυσιάσῃ τὸ δῶρον αὐτοῦ, ᾗ ἂν ἡμέρᾳ προσενέγκῃ τὴν θυσίαν, βρωθήσεται, καὶ τῇ αὔριον· τὸ δὲ καταλειφθὲν ἀπὸ τῶν χρεῶν τῆς Θυσίας, ἕως ἡμέρας τρίτης, ἐν πυρὶ καυθήσεται. οι DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A dedi illud vobis super altari, ut propitietur pro ani- B mabus vestris; sanguis enim ejus pro anima pro- pitiabitur. Ideo dixi filiis Israel : Omnis anima ex vobis non comedet sanguinem. Et proselytus, qui appositus est vobis, non comedet sanguinem ; et homo de filiis Israel aut de proselytis, qui appositi sunt vobis, qui venando ceperit feram, aut avem, qua vesci licet, effundet sanguinem ejus, et operiet illum terra; anima enim omnis carnis, sanguis ejus est. Et dixi filiis Israel: Sanguinem universæ carnis non comedetis, quia anima omnis carnis sanguis ejus est; qui ederit eum, exterminabitur "., Vide igitur aperte ac manifeste pro animæ figura sangui nem accipi. PALL. Intelligo. D quarum sanguis figuram gerit, Deo consecremus ; CYR. Lex igitur sanguinem a corporibus occisis sejungit ac subtrahit; qua in re dogma verum do- cet et a nobis ipsis fide receptum, et in Ecclesiis in præcipuis habitum; nempe sic habendum esse, ut animam hominis rationis compotem, immorta- lem putemus; neque enim mors eam una cum ter- renis corporibus interimit, sed potius ille Conditor, qui illi vitam impertivit, absolvit, et relaxat, ac sub- ducit, quominus eam perpetiatur. Factus est enim homo ab ipso initio in animam viventem, cum in ipsum Deus immisisset spiritum vite; sic enim scriptum est s. Impingemus enim, ut opinor, in- firmitatis vitium vitæ illi, omnia vivificanti, si, quod ab ea productum est ut vivat, una cum cadu- C cis corporibus dixerimus interire; ac vicissim orna- bimus præclara sapientiæ laude, si illam immorta- lem esse crediderimus, eaque conditione ut esset, illi omnium rerum Artifici placuisse, in quo vivimus, et movemur et sumus. Atque hoc sibi vo- lunt legis hac de re constitute verba. Sed pergamus ad alias tabernaculi leges. Ait igitur Dominus in Exodo : Non mactabis super fermento sanguinem hostiæ meæ . . Sine fermento sit, inquit, sanguis, qui funditur, neque super id, quod Deo in sacrif- cium offertur, fermentum aut simila fermentata ad- jiciatur : oportet enim ut expurgati et azymi quo- dammodo, id est, nullam vitii atque improbitatis admistionem in animo habentes, animas nostras, novam etiam conspersionem et azymos appellavit beatus Paulus ", qui per fidem in Christum, inte- gramque dilectionem sinceram ac puram, et ab omni improbitatis admistione sejunctam animam conservarent. Quin etiam : • Non pernoctabit, inquit, adeps festivitatis meæ usque mane ";, id est, hesternum adipem uon offeres in odorem sua- vitalis. In Levitico autem apertius hanc legem expli- cat, eamque rem perspicuam facit dicens de eo, qui offert victimam : « Sive volo debitum, sive volun- tarium sacrificaverit munus suum, quo die obtule- rit sacrificium, comedetur, et postridie; quod au- Levit. xv, 8-14. ' Gcn. 1, 7. ** Exod. xxxiv, 23. Cor. v, 7. * Deut. xxur, 18.

ἐστι. Καὶ ἐγὼ δέδωκα αὐτὸ ὑμῖν ἐπὶ τοῦ θυσια- στηρίου ἐξιλάσκεσθαι περὶ τῶν ψυχῶν ὑμῶν· τὸ γὰρ αἷμα αὐτοῦ ἀντὶ ψυχῆς ἐξιλάσεται. Διὰ τοῦτο εἰ- Ρηκα τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ · Πᾶσα ψυχὴ ἐξ ὑμῶν οὐ φάγεται αἷμα. Καὶ ὁ προσήλυτος ὁ προσκείμενος ἐν ὑμῖν οὐ φάγεται αἷμα· καὶ ἄνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰστ ραήλ, ἢ τῶν προσηλύτων τῶν προσκειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν θηρεύσῃ θήρευμα θηρίον ἢ πετεινὸν, ὅ ἐσθίεται, καὶ ἐκχεεῖ τὸ αἷμα, καὶ καλύψει αὐτὸ τῇ γῇ · ἡ γὰρ ψυχή πάσης σαρκός, αἷμα αὐτοῦ ἐστι. Καὶ εἶπα τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ· Αίμα πάσης σαρκὸς οὐ φάγεσθε, ὅτι ἡ ψυχὴ πάσης σαρκὸς αἷμα αὐτοῦ ἐστι· πᾶς ὁ ἐσθίων αὐτὸ, ἐξολοθρευθήσεται. ο 'Αθρει δὴ οὖν σαφῶς καὶ ἀναφανδὸν ὡς εἰς ψυχῆς τύπον τὸ αἷμα λαμβά- νεται. ΠΑΛΛ. Συνίημι, ΚΥΡ. 'Αλλοτριοί τοιγαροῦν ὁ νόμος, καὶ ὑπεξάγει σωμάτων τῶν σφαζομένων τὸ αἷμα, δόγμα διδάσκων ἀληθὲς, καὶ πρός γε ἡμῶν αὐτῶν ἐν πίστει δεκτόν, καὶ ἐν Ἐκκλησίαις τίμιον, τό, ἀθάνατον εἶναί φημι, διακεῖσθαι καὶ φρονεῖν τὴν λογικὴν τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴν, ἣν τοῖς γηίνοις σώμασιν, οὐ συγκαταφθείρει θάνατος, ἀπολύει δὲ μᾶλλον καὶ ἀνίησιν ὁ Δημιουργός, καὶ ὑπεξάγει τοῦ παθεῖν, ζωῆς ἀποφήνας μέτοχον. Πεποίηται γὰρ ὁ ἄνθρωπος ἐν ἀρχαῖς εἰς ψυχὴν ζῶ- σαν, ἐπιέντος αὐτῷ τοῦ Θεοῦ πνοὴν ζωῆς· γέγραπται γὰρ ὡδί. Καταγράψομεν γάρ, καθάπερ ἐγᾦμαι, τὸ ἄναλκι τῆς τὰ πάντα ζωογονούσης ζωῆς, εἰ τὸ πρὸς αὐτῆς γεγονὸς εἰς ζωὴν, συνδιόλλυσθαί φαμεν τοῖς προσκαίροις σώμασι. Συνέσει δὲ τῇ παγκάλῳ στέ ψομεν, ἀθάνατον εἶναι πιστεύοντες, δοκοῦν ὧδε ἔχειν αὐτὴν τῷ πάντων Δημιουργῷ, ἐν ᾧ ζῶμεν, καὶ κι νούμεθα, καὶ ἐσμέν. Καὶ οὗτος, οἶμαι που, τῆς νομο θεσίας τῆς ἐπὶ τῷδε λόγος. Ιωμεν δὲ καὶ ἐφ᾽ ἕτερα δικαιώματα τῆς σκηνῆς. Ἔφη τοίνυν ὁ Θεὸς ἐν τῇ Ἐξόδῳ, « Οὐ σφάξεις ἐπὶ ζύμῃ αἷμα θυσιάσματος μου, ο Αζυμον ἔστω, φησί, τὸ προχεόμενον αἷμα, καὶ ὑπὲρ τοῦ προσκεκομισμένου εἰς θυσίαν τῷ Θεῷ, ζύμης αὐτῷ δηλονότι ἤτοι σεμιδάλεως ἐζυμωμένης, οὐκ ἔπενηνεγμένης· χρὴ γὰρ ἡμᾶς ἐκκεκαθαρμένους καὶ ἀζύμους ὥσπερ ὑπάρχοντας, τοῦτ' ἔστι, τὴν ἐκ φαυλότητος καὶ πονηρίας οιονεί πως επιπλοκήν, εἰς νοῦν οὐκ ἔχοντας, καθιεροῦν τῷ Θεῷ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς, ὧν εἰς τύπον τὸ αἷμα· νέον δὲ φύραμα καὶ ἀζύμους ἐκάλει καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος, τοὺς εἰλι- κρινῆ καὶ ἀθόλωτον, καὶ ἀσυμμιγή φαυλότητος τὴν οἰκείαν τηροῦντας ψυχήν, διὰ πίστεως δὲ δηλονότι τῆς εἰς Χριστὸν, καὶ ἀγάπης ολοτελοῦς. 'Αλλ' « Οὐδὲ μὴ κοιμηθῇ, φησί, στέαρ τῆς ἑορτῆς μου, έως πρωί, ο τοῦτ' ἔστι, χθιζὸν οὐκ ἀνοίσεις στέαρ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας. Ἐν δὲ τῷ Λευιτικῷ σαφεστέραν ποιεῖται τοῦ νόμου τὴν δήλωσιν, καὶ τὸ χρῆμα έναρ- γές καθίστησι λέγων περὶ τοῦ προσάγοντος θῦμα· • Κἂν εὐχὴν, ἢ ἑκούσιον θυσιάσῃ τὸ δῶρον αὐτοῦ, ᾗ ἂν ἡμέρᾳ προσενέγκῃ τὴν θυσίαν, βρωθήσεται, καὶ τῇ αὔριον· τὸ δὲ καταλειφθὲν ἀπὸ τῶν χρεῶν τῆς Θυσίας, ἕως ἡμέρας τρίτης, ἐν πυρὶ καυθήσεται. οι DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A dedi illud vobis super altari, ut propitietur pro ani- B mabus vestris; sanguis enim ejus pro anima pro- pitiabitur. Ideo dixi filiis Israel : Omnis anima ex vobis non comedet sanguinem. Et proselytus, qui appositus est vobis, non comedet sanguinem ; et homo de filiis Israel aut de proselytis, qui appositi sunt vobis, qui venando ceperit feram, aut avem, qua vesci licet, effundet sanguinem ejus, et operiet illum terra; anima enim omnis carnis, sanguis ejus est. Et dixi filiis Israel: Sanguinem universæ carnis non comedetis, quia anima omnis carnis sanguis ejus est; qui ederit eum, exterminabitur "., Vide igitur aperte ac manifeste pro animæ figura sangui nem accipi. PALL. Intelligo. D quarum sanguis figuram gerit, Deo consecremus ; CYR. Lex igitur sanguinem a corporibus occisis sejungit ac subtrahit; qua in re dogma verum do- cet et a nobis ipsis fide receptum, et in Ecclesiis in præcipuis habitum; nempe sic habendum esse, ut animam hominis rationis compotem, immorta- lem putemus; neque enim mors eam una cum ter- renis corporibus interimit, sed potius ille Conditor, qui illi vitam impertivit, absolvit, et relaxat, ac sub- ducit, quominus eam perpetiatur. Factus est enim homo ab ipso initio in animam viventem, cum in ipsum Deus immisisset spiritum vite; sic enim scriptum est s. Impingemus enim, ut opinor, in- firmitatis vitium vitæ illi, omnia vivificanti, si, quod ab ea productum est ut vivat, una cum cadu- C cis corporibus dixerimus interire; ac vicissim orna- bimus præclara sapientiæ laude, si illam immorta- lem esse crediderimus, eaque conditione ut esset, illi omnium rerum Artifici placuisse, in quo vivimus, et movemur et sumus. Atque hoc sibi vo- lunt legis hac de re constitute verba. Sed pergamus ad alias tabernaculi leges. Ait igitur Dominus in Exodo : Non mactabis super fermento sanguinem hostiæ meæ . . Sine fermento sit, inquit, sanguis, qui funditur, neque super id, quod Deo in sacrif- cium offertur, fermentum aut simila fermentata ad- jiciatur : oportet enim ut expurgati et azymi quo- dammodo, id est, nullam vitii atque improbitatis admistionem in animo habentes, animas nostras, novam etiam conspersionem et azymos appellavit beatus Paulus ", qui per fidem in Christum, inte- gramque dilectionem sinceram ac puram, et ab omni improbitatis admistione sejunctam animam conservarent. Quin etiam : • Non pernoctabit, inquit, adeps festivitatis meæ usque mane ";, id est, hesternum adipem uon offeres in odorem sua- vitalis. In Levitico autem apertius hanc legem expli- cat, eamque rem perspicuam facit dicens de eo, qui offert victimam : « Sive volo debitum, sive volun- tarium sacrificaverit munus suum, quo die obtule- rit sacrificium, comedetur, et postridie; quod au- Levit. xv, 8-14. ' Gcn. 1, 7. ** Exod. xxxiv, 23. Cor. v, 7. * Deut. xxur, 18.

Α αὐτῶν τοῖς ματαίοις, οἷς αὐτοὶ ἐκπορνεύσωσιν ὀπίσω αὐτῶν. ὁ Οὐκοῦν ἀποφάσκει παντελῶς τὸ θύειν ἀδιακρίτως, περ ἂν βούλοιτό τις, δεῖν δὲ δὴ μόνο τῷ κατὰ φύσιν θεῷ τὰς λατρείας ἐπιτελεῖν, εὖ μάλα φησί. ΠΑΛΛ. Ὡς ἄριστά γε ἡμῖν ὁ λόγος ἔχει. ΚΥΡ. υνήσεις δ᾽ ἂν καὶ οὐ μετρίως ἡμᾶς καθ' ἕτερον οἶμαι τρόπον τὸ χρῆναι νοεῖν ὡς ἔστι λυσι τελὲς καὶ ἀναγκαῖον ἤδη πως τὸ ἐν μόνῃ δεῖν τῇ ἁγί σκηνῇ πράττεσθαι τὰς θυσίας, καὶ τὰ ἱερὰ προσφέ ρεσθαι θύματα. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η οὐκ εἰκόνα καὶ τύπον ἐλέγομεν εἶναι τοῦ Ἐμμανουήλ, τὸν ἱερέως τε πέρι καὶ ἀγνοημάτων λαοῦ πρὸς τῇ ἁγία σκηνῇ σφαζόμενον μόσχον ; ΠΑΛΛ. Ελέγομεν. ΚΥΡ. Χρῆναι δὴ οὖν ταύτῃ τοι φαμέν, ὡς ἐν σκη ναῖς ἁγίνις ταῖς Ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ, τοῦ Χριστοῦ τελεῖσθαι μυστήριον. Τουτὶ γὰρ ἡμῖν καὶ ἑτέρωθι που διετύπου πάλιν. Θεσμοθετήσας γὰρ ἐν ἀρχαῖς τίνα δη τρόπον προσήκει σφάζεσθαι τὸν ἀμνὸν εἰς τύπου Χρε στοῦ τῆς Αἰγυπτίων ἀπαίρουσι γῆς τοῖς ἐξ Ισραήλ… Έν οἰκίᾳ μια βρωθήσεται, φησί, καὶ οὐκ ἐξοίσετε ἀπὸ τῶν χρεῶν αὐτοῦ ἔξω. » Οὐκοῦν παραλύουσι τὸ θεῷ δοκοῦν, οἱ ἑτερόφρονες αἱρετικοὶ παρὰ τὴν ούσαν ἀληθῶς ἁγίαν σκηνήν, ἑαυτοῖς ἑτέραν διαπηγνύντες, καὶ ἔξω θύοντες τὸν ἀμνὸν, καὶ ἀπωτάτω που της μιᾶς ἀποφέροντες οἰκίας, καὶ μερίζοντες τὸν ἀμέσ ριστον· εἷς γὰρ καὶ τέλειος ἐν πᾶσι Χριστός. Αλλ' ὄγε σοφός τε ἡμῖν καὶ ἱεροφάντης Μωσης παρεγγυά λέγων ἐν τῷ Δευτερονομίω, « Πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἀνενέγκῃς τὸ ὁλοκαύτωμά σου ἐν παντὶ τόπῳ ᾧ ἐάν ἴδῃς, ἀλλ᾽ ἢ εἰς τόπον ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός του αὐτὸν, ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου, ἐκεῖ ἀνοίσεις τὰ ὁλοκαυτώματά σου, καὶ ἐκεῖ ποιήσεις πάντα ὅσα ἐγώ ἐντέλλομαί σοι σήμερον· ἀλλ᾽ ἢ ἐν πάσῃ ἐπιθυμίᾳ σου θύσεις, καὶ φάγῃ κρέα κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ψυχῆς σου· κατὰ τὴν εὐλογίαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἣν ἔδωκέ σοι ἐν πάσῃ πόλει. Ὁ ἀκάθαρτος ἐν στο καὶ ὁ καθαρὸς ἐπὶ τὸ αὐτὸ φάγεται αὐτὸ, ὡς δορκάδα ἢ ἔλαφον, πλὴν τὸ αἷμα οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖτε αὐτὸ, ὡς ὕδωρ, ο Διανοίας οὖν ἄρα τῆς βδελυρωτάτης ἀμπλάκημα καὶ γραφή, τὸ ἐν παντὶ τόπῳ θύειν ἀποτολμᾷν, καὶ μὴ ἐν οἴκῳ Θεοῦ πληρούν τὸ Χριστοῦ μυστήριον. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις· πλην ἐκεῖνο φράσον. Τὴν αἵμα τις βρώσιν κεκιβδήλευκεν ὁ νόμος, καὶ μάλα εἰκότος. Τί δ' ἂν εἴη πάλιν ὁ ἔν γε τῷ γράμματι νοῦς ; ΚΥΡ. Οὐκοῦν, εἰ δοκεῖ, τὰ ἐπὶ τῷδε τεθεσπισμένα, καὶ ἐν τῷ Λευιτικῷ φέρε δή λέγωμεν. Εχει γὰρ ὧδε • Καὶ ὁ ἄνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, ἢ τῶν προση- λύτων τῶν προσκειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν φάγῃ τῶν αἷμα, ἐπιστήσω τὸ πρόσωπόν μου ἐπὶ τὴν ψυχὴν τὴν ἔσθουσαν τὸ αἷμα, καὶ ἀπολῶ αὐτὴν ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Ἡ γὰρ ψυχή πάσης σαρκός αἷμα αὐτοῦ « S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP bunt sacrificia sua vanitatibus, cum quibus ipsi fornicantur post eas ". . Igitur interdicit prorsus, ne quis nullo discrimine, cuicunque velit, sacrifi- cet; soli autem ei, qui secundum naturam Deus est, cultum exhibendum esse, apertissime dicit. PALL. Praeclare sane dictum est. CYR. Nec vero mediocriter juvat, si alio quoque modo intelligamus expedire, atque etiam prope necessarium esse, in sancto duntaxat tabernaculo sacrificia fieri, ac sacras victimas offerri. PALL. Quo tandem modo? CYR. Annon imaginem ac figuram ipsius Emma- nuel esse dicebamus illum vitulum, qui pro sacer- dote et populi ignorantia ad tabernaculum macta- batur? PALL. Dicebamus. B C CYR. Ob eam igitur causam dicimus in Ecclesiis, tanquam in sanctis tabernaculis, Christi mysterium perfici oportere; quod ipsum alibi quoque præce- pit. Cum enim ab initio sanxisset, qua ratione a filiis Israel ex Egyptiorum terra proficiscentibus agnus in Christi figuram esset immolandus: ‹ In una domo comedetur, inquit, neque efferetur de carnibus ejus foras 19. : : violant igitur, diversa sentientes hæretici, Dei decretum, qui præter illud, quod est revera sanctum tabernaculum, alterum sibi figunt, et foris agnum immolant, et longissime ab illa una domo efferunt, et illum qui est indivi- duus, dividunt : unus est enim ac perfectus in om- nibus Christus. At vero sapiens ille, ac sacrorum interpres Moyses nobis præcipit dicens in Deutero- nomio : ‹ Cave tibi ipsi, ne offeras holocaustum tuum in omni loco, quem videris, præterquam in loco, quem elegerit Dominus Deus tuus in una civi- tatum tuarum; ibi offeres holocausta tua, et ibi facies omnia, quæcunque ego præcipio tibi hodie; sed in omni desiderio tuo sacrificabis, et comedes carnes secundum desiderium animæ tuæ, secun- dum benedictionem Domini Dei tui, quam dederit tibi in omni civitate. Immundus, qui in te est, et mundus simul comedent ipsum, ut capream vel cervum, præterquam quod sanguinem non come- detis; in terram effundetis ipsum ut aquam Animi igitur est in primis impii culpa et cri- men, audere in omni loco sacrifcare, non in domo D Dei explere Christi mysterium. PALL. Recte sane dicis; illud tamen explices velim, cum sanguine vesci lex improbaverit, et id jure fecerit, quinam in hac littera sensus insit. CYR. Si ita videtur, ea quæ sunt hac de re in Levitico quoque sancita, dicamus; quæ sic habent: • Et homo de filiis Israel, aut de proselytis, qui ap- positi sunt vobis, quicunque comederit omnem san- guinem, statuam faciem meam in animam, quæ vescitur sanguine, et perdam eam de populo suo; nam anima omnis carnis, sanguis ejus est : et ego Levit. xvi, 7. 19º Exod. xi, 46. 1bid. 13-16.

Α αὐτῶν τοῖς ματαίοις, οἷς αὐτοὶ ἐκπορνεύσωσιν ὀπίσω αὐτῶν. ὁ Οὐκοῦν ἀποφάσκει παντελῶς τὸ θύειν ἀδιακρίτως, περ ἂν βούλοιτό τις, δεῖν δὲ δὴ μόνο τῷ κατὰ φύσιν θεῷ τὰς λατρείας ἐπιτελεῖν, εὖ μάλα φησί. ΠΑΛΛ. Ὡς ἄριστά γε ἡμῖν ὁ λόγος ἔχει. ΚΥΡ. υνήσεις δ᾽ ἂν καὶ οὐ μετρίως ἡμᾶς καθ' ἕτερον οἶμαι τρόπον τὸ χρῆναι νοεῖν ὡς ἔστι λυσι τελὲς καὶ ἀναγκαῖον ἤδη πως τὸ ἐν μόνῃ δεῖν τῇ ἁγί σκηνῇ πράττεσθαι τὰς θυσίας, καὶ τὰ ἱερὰ προσφέ ρεσθαι θύματα. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η οὐκ εἰκόνα καὶ τύπον ἐλέγομεν εἶναι τοῦ Ἐμμανουήλ, τὸν ἱερέως τε πέρι καὶ ἀγνοημάτων λαοῦ πρὸς τῇ ἁγία σκηνῇ σφαζόμενον μόσχον ; ΠΑΛΛ. Ελέγομεν. ΚΥΡ. Χρῆναι δὴ οὖν ταύτῃ τοι φαμέν, ὡς ἐν σκη ναῖς ἁγίνις ταῖς Ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ, τοῦ Χριστοῦ τελεῖσθαι μυστήριον. Τουτὶ γὰρ ἡμῖν καὶ ἑτέρωθι που διετύπου πάλιν. Θεσμοθετήσας γὰρ ἐν ἀρχαῖς τίνα δη τρόπον προσήκει σφάζεσθαι τὸν ἀμνὸν εἰς τύπου Χρε στοῦ τῆς Αἰγυπτίων ἀπαίρουσι γῆς τοῖς ἐξ Ισραήλ… Έν οἰκίᾳ μια βρωθήσεται, φησί, καὶ οὐκ ἐξοίσετε ἀπὸ τῶν χρεῶν αὐτοῦ ἔξω. » Οὐκοῦν παραλύουσι τὸ θεῷ δοκοῦν, οἱ ἑτερόφρονες αἱρετικοὶ παρὰ τὴν ούσαν ἀληθῶς ἁγίαν σκηνήν, ἑαυτοῖς ἑτέραν διαπηγνύντες, καὶ ἔξω θύοντες τὸν ἀμνὸν, καὶ ἀπωτάτω που της μιᾶς ἀποφέροντες οἰκίας, καὶ μερίζοντες τὸν ἀμέσ ριστον· εἷς γὰρ καὶ τέλειος ἐν πᾶσι Χριστός. Αλλ' ὄγε σοφός τε ἡμῖν καὶ ἱεροφάντης Μωσης παρεγγυά λέγων ἐν τῷ Δευτερονομίω, « Πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἀνενέγκῃς τὸ ὁλοκαύτωμά σου ἐν παντὶ τόπῳ ᾧ ἐάν ἴδῃς, ἀλλ᾽ ἢ εἰς τόπον ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός του αὐτὸν, ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου, ἐκεῖ ἀνοίσεις τὰ ὁλοκαυτώματά σου, καὶ ἐκεῖ ποιήσεις πάντα ὅσα ἐγώ ἐντέλλομαί σοι σήμερον· ἀλλ᾽ ἢ ἐν πάσῃ ἐπιθυμίᾳ σου θύσεις, καὶ φάγῃ κρέα κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ψυχῆς σου· κατὰ τὴν εὐλογίαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἣν ἔδωκέ σοι ἐν πάσῃ πόλει. Ὁ ἀκάθαρτος ἐν στο καὶ ὁ καθαρὸς ἐπὶ τὸ αὐτὸ φάγεται αὐτὸ, ὡς δορκάδα ἢ ἔλαφον, πλὴν τὸ αἷμα οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖτε αὐτὸ, ὡς ὕδωρ, ο Διανοίας οὖν ἄρα τῆς βδελυρωτάτης ἀμπλάκημα καὶ γραφή, τὸ ἐν παντὶ τόπῳ θύειν ἀποτολμᾷν, καὶ μὴ ἐν οἴκῳ Θεοῦ πληρούν τὸ Χριστοῦ μυστήριον. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις· πλην ἐκεῖνο φράσον. Τὴν αἵμα τις βρώσιν κεκιβδήλευκεν ὁ νόμος, καὶ μάλα εἰκότος. Τί δ' ἂν εἴη πάλιν ὁ ἔν γε τῷ γράμματι νοῦς ; ΚΥΡ. Οὐκοῦν, εἰ δοκεῖ, τὰ ἐπὶ τῷδε τεθεσπισμένα, καὶ ἐν τῷ Λευιτικῷ φέρε δή λέγωμεν. Εχει γὰρ ὧδε • Καὶ ὁ ἄνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, ἢ τῶν προση- λύτων τῶν προσκειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν φάγῃ τῶν αἷμα, ἐπιστήσω τὸ πρόσωπόν μου ἐπὶ τὴν ψυχὴν τὴν ἔσθουσαν τὸ αἷμα, καὶ ἀπολῶ αὐτὴν ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Ἡ γὰρ ψυχή πάσης σαρκός αἷμα αὐτοῦ « S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP bunt sacrificia sua vanitatibus, cum quibus ipsi fornicantur post eas ". . Igitur interdicit prorsus, ne quis nullo discrimine, cuicunque velit, sacrifi- cet; soli autem ei, qui secundum naturam Deus est, cultum exhibendum esse, apertissime dicit. PALL. Praeclare sane dictum est. CYR. Nec vero mediocriter juvat, si alio quoque modo intelligamus expedire, atque etiam prope necessarium esse, in sancto duntaxat tabernaculo sacrificia fieri, ac sacras victimas offerri. PALL. Quo tandem modo? CYR. Annon imaginem ac figuram ipsius Emma- nuel esse dicebamus illum vitulum, qui pro sacer- dote et populi ignorantia ad tabernaculum macta- batur? PALL. Dicebamus. B C CYR. Ob eam igitur causam dicimus in Ecclesiis, tanquam in sanctis tabernaculis, Christi mysterium perfici oportere; quod ipsum alibi quoque præce- pit. Cum enim ab initio sanxisset, qua ratione a filiis Israel ex Egyptiorum terra proficiscentibus agnus in Christi figuram esset immolandus: ‹ In una domo comedetur, inquit, neque efferetur de carnibus ejus foras 19. : : violant igitur, diversa sentientes hæretici, Dei decretum, qui præter illud, quod est revera sanctum tabernaculum, alterum sibi figunt, et foris agnum immolant, et longissime ab illa una domo efferunt, et illum qui est indivi- duus, dividunt : unus est enim ac perfectus in om- nibus Christus. At vero sapiens ille, ac sacrorum interpres Moyses nobis præcipit dicens in Deutero- nomio : ‹ Cave tibi ipsi, ne offeras holocaustum tuum in omni loco, quem videris, præterquam in loco, quem elegerit Dominus Deus tuus in una civi- tatum tuarum; ibi offeres holocausta tua, et ibi facies omnia, quæcunque ego præcipio tibi hodie; sed in omni desiderio tuo sacrificabis, et comedes carnes secundum desiderium animæ tuæ, secun- dum benedictionem Domini Dei tui, quam dederit tibi in omni civitate. Immundus, qui in te est, et mundus simul comedent ipsum, ut capream vel cervum, præterquam quod sanguinem non come- detis; in terram effundetis ipsum ut aquam Animi igitur est in primis impii culpa et cri- men, audere in omni loco sacrifcare, non in domo D Dei explere Christi mysterium. PALL. Recte sane dicis; illud tamen explices velim, cum sanguine vesci lex improbaverit, et id jure fecerit, quinam in hac littera sensus insit. CYR. Si ita videtur, ea quæ sunt hac de re in Levitico quoque sancita, dicamus; quæ sic habent: • Et homo de filiis Israel, aut de proselytis, qui ap- positi sunt vobis, quicunque comederit omnem san- guinem, statuam faciem meam in animam, quæ vescitur sanguine, et perdam eam de populo suo; nam anima omnis carnis, sanguis ejus est : et ego Levit. xvi, 7. 19º Exod. xi, 46. 1bid. 13-16.

Α αὐτῶν τοῖς ματαίοις, οἷς αὐτοὶ ἐκπορνεύσωσιν ὀπίσω αὐτῶν. ὁ Οὐκοῦν ἀποφάσκει παντελῶς τὸ θύειν ἀδιακρίτως, περ ἂν βούλοιτό τις, δεῖν δὲ δὴ μόνο τῷ κατὰ φύσιν θεῷ τὰς λατρείας ἐπιτελεῖν, εὖ μάλα φησί. ΠΑΛΛ. Ὡς ἄριστά γε ἡμῖν ὁ λόγος ἔχει. ΚΥΡ. υνήσεις δ᾽ ἂν καὶ οὐ μετρίως ἡμᾶς καθ' ἕτερον οἶμαι τρόπον τὸ χρῆναι νοεῖν ὡς ἔστι λυσι τελὲς καὶ ἀναγκαῖον ἤδη πως τὸ ἐν μόνῃ δεῖν τῇ ἁγί σκηνῇ πράττεσθαι τὰς θυσίας, καὶ τὰ ἱερὰ προσφέ ρεσθαι θύματα. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η οὐκ εἰκόνα καὶ τύπον ἐλέγομεν εἶναι τοῦ Ἐμμανουήλ, τὸν ἱερέως τε πέρι καὶ ἀγνοημάτων λαοῦ πρὸς τῇ ἁγία σκηνῇ σφαζόμενον μόσχον ; ΠΑΛΛ. Ελέγομεν. ΚΥΡ. Χρῆναι δὴ οὖν ταύτῃ τοι φαμέν, ὡς ἐν σκη ναῖς ἁγίνις ταῖς Ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ, τοῦ Χριστοῦ τελεῖσθαι μυστήριον. Τουτὶ γὰρ ἡμῖν καὶ ἑτέρωθι που διετύπου πάλιν. Θεσμοθετήσας γὰρ ἐν ἀρχαῖς τίνα δη τρόπον προσήκει σφάζεσθαι τὸν ἀμνὸν εἰς τύπου Χρε στοῦ τῆς Αἰγυπτίων ἀπαίρουσι γῆς τοῖς ἐξ Ισραήλ… Έν οἰκίᾳ μια βρωθήσεται, φησί, καὶ οὐκ ἐξοίσετε ἀπὸ τῶν χρεῶν αὐτοῦ ἔξω. » Οὐκοῦν παραλύουσι τὸ θεῷ δοκοῦν, οἱ ἑτερόφρονες αἱρετικοὶ παρὰ τὴν ούσαν ἀληθῶς ἁγίαν σκηνήν, ἑαυτοῖς ἑτέραν διαπηγνύντες, καὶ ἔξω θύοντες τὸν ἀμνὸν, καὶ ἀπωτάτω που της μιᾶς ἀποφέροντες οἰκίας, καὶ μερίζοντες τὸν ἀμέσ ριστον· εἷς γὰρ καὶ τέλειος ἐν πᾶσι Χριστός. Αλλ' ὄγε σοφός τε ἡμῖν καὶ ἱεροφάντης Μωσης παρεγγυά λέγων ἐν τῷ Δευτερονομίω, « Πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἀνενέγκῃς τὸ ὁλοκαύτωμά σου ἐν παντὶ τόπῳ ᾧ ἐάν ἴδῃς, ἀλλ᾽ ἢ εἰς τόπον ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός του αὐτὸν, ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου, ἐκεῖ ἀνοίσεις τὰ ὁλοκαυτώματά σου, καὶ ἐκεῖ ποιήσεις πάντα ὅσα ἐγώ ἐντέλλομαί σοι σήμερον· ἀλλ᾽ ἢ ἐν πάσῃ ἐπιθυμίᾳ σου θύσεις, καὶ φάγῃ κρέα κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ψυχῆς σου· κατὰ τὴν εὐλογίαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἣν ἔδωκέ σοι ἐν πάσῃ πόλει. Ὁ ἀκάθαρτος ἐν στο καὶ ὁ καθαρὸς ἐπὶ τὸ αὐτὸ φάγεται αὐτὸ, ὡς δορκάδα ἢ ἔλαφον, πλὴν τὸ αἷμα οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖτε αὐτὸ, ὡς ὕδωρ, ο Διανοίας οὖν ἄρα τῆς βδελυρωτάτης ἀμπλάκημα καὶ γραφή, τὸ ἐν παντὶ τόπῳ θύειν ἀποτολμᾷν, καὶ μὴ ἐν οἴκῳ Θεοῦ πληρούν τὸ Χριστοῦ μυστήριον. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις· πλην ἐκεῖνο φράσον. Τὴν αἵμα τις βρώσιν κεκιβδήλευκεν ὁ νόμος, καὶ μάλα εἰκότος. Τί δ' ἂν εἴη πάλιν ὁ ἔν γε τῷ γράμματι νοῦς ; ΚΥΡ. Οὐκοῦν, εἰ δοκεῖ, τὰ ἐπὶ τῷδε τεθεσπισμένα, καὶ ἐν τῷ Λευιτικῷ φέρε δή λέγωμεν. Εχει γὰρ ὧδε • Καὶ ὁ ἄνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, ἢ τῶν προση- λύτων τῶν προσκειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν φάγῃ τῶν αἷμα, ἐπιστήσω τὸ πρόσωπόν μου ἐπὶ τὴν ψυχὴν τὴν ἔσθουσαν τὸ αἷμα, καὶ ἀπολῶ αὐτὴν ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Ἡ γὰρ ψυχή πάσης σαρκός αἷμα αὐτοῦ « S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP bunt sacrificia sua vanitatibus, cum quibus ipsi fornicantur post eas ". . Igitur interdicit prorsus, ne quis nullo discrimine, cuicunque velit, sacrifi- cet; soli autem ei, qui secundum naturam Deus est, cultum exhibendum esse, apertissime dicit. PALL. Praeclare sane dictum est. CYR. Nec vero mediocriter juvat, si alio quoque modo intelligamus expedire, atque etiam prope necessarium esse, in sancto duntaxat tabernaculo sacrificia fieri, ac sacras victimas offerri. PALL. Quo tandem modo? CYR. Annon imaginem ac figuram ipsius Emma- nuel esse dicebamus illum vitulum, qui pro sacer- dote et populi ignorantia ad tabernaculum macta- batur? PALL. Dicebamus. B C CYR. Ob eam igitur causam dicimus in Ecclesiis, tanquam in sanctis tabernaculis, Christi mysterium perfici oportere; quod ipsum alibi quoque præce- pit. Cum enim ab initio sanxisset, qua ratione a filiis Israel ex Egyptiorum terra proficiscentibus agnus in Christi figuram esset immolandus: ‹ In una domo comedetur, inquit, neque efferetur de carnibus ejus foras 19. : : violant igitur, diversa sentientes hæretici, Dei decretum, qui præter illud, quod est revera sanctum tabernaculum, alterum sibi figunt, et foris agnum immolant, et longissime ab illa una domo efferunt, et illum qui est indivi- duus, dividunt : unus est enim ac perfectus in om- nibus Christus. At vero sapiens ille, ac sacrorum interpres Moyses nobis præcipit dicens in Deutero- nomio : ‹ Cave tibi ipsi, ne offeras holocaustum tuum in omni loco, quem videris, præterquam in loco, quem elegerit Dominus Deus tuus in una civi- tatum tuarum; ibi offeres holocausta tua, et ibi facies omnia, quæcunque ego præcipio tibi hodie; sed in omni desiderio tuo sacrificabis, et comedes carnes secundum desiderium animæ tuæ, secun- dum benedictionem Domini Dei tui, quam dederit tibi in omni civitate. Immundus, qui in te est, et mundus simul comedent ipsum, ut capream vel cervum, præterquam quod sanguinem non come- detis; in terram effundetis ipsum ut aquam Animi igitur est in primis impii culpa et cri- men, audere in omni loco sacrifcare, non in domo D Dei explere Christi mysterium. PALL. Recte sane dicis; illud tamen explices velim, cum sanguine vesci lex improbaverit, et id jure fecerit, quinam in hac littera sensus insit. CYR. Si ita videtur, ea quæ sunt hac de re in Levitico quoque sancita, dicamus; quæ sic habent: • Et homo de filiis Israel, aut de proselytis, qui ap- positi sunt vobis, quicunque comederit omnem san- guinem, statuam faciem meam in animam, quæ vescitur sanguine, et perdam eam de populo suo; nam anima omnis carnis, sanguis ejus est : et ego Levit. xvi, 7. 19º Exod. xi, 46. 1bid. 13-16.

Α αὐτῶν τοῖς ματαίοις, οἷς αὐτοὶ ἐκπορνεύσωσιν ὀπίσω αὐτῶν. ὁ Οὐκοῦν ἀποφάσκει παντελῶς τὸ θύειν ἀδιακρίτως, περ ἂν βούλοιτό τις, δεῖν δὲ δὴ μόνο τῷ κατὰ φύσιν θεῷ τὰς λατρείας ἐπιτελεῖν, εὖ μάλα φησί. ΠΑΛΛ. Ὡς ἄριστά γε ἡμῖν ὁ λόγος ἔχει. ΚΥΡ. υνήσεις δ᾽ ἂν καὶ οὐ μετρίως ἡμᾶς καθ' ἕτερον οἶμαι τρόπον τὸ χρῆναι νοεῖν ὡς ἔστι λυσι τελὲς καὶ ἀναγκαῖον ἤδη πως τὸ ἐν μόνῃ δεῖν τῇ ἁγί σκηνῇ πράττεσθαι τὰς θυσίας, καὶ τὰ ἱερὰ προσφέ ρεσθαι θύματα. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η οὐκ εἰκόνα καὶ τύπον ἐλέγομεν εἶναι τοῦ Ἐμμανουήλ, τὸν ἱερέως τε πέρι καὶ ἀγνοημάτων λαοῦ πρὸς τῇ ἁγία σκηνῇ σφαζόμενον μόσχον ; ΠΑΛΛ. Ελέγομεν. ΚΥΡ. Χρῆναι δὴ οὖν ταύτῃ τοι φαμέν, ὡς ἐν σκη ναῖς ἁγίνις ταῖς Ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ, τοῦ Χριστοῦ τελεῖσθαι μυστήριον. Τουτὶ γὰρ ἡμῖν καὶ ἑτέρωθι που διετύπου πάλιν. Θεσμοθετήσας γὰρ ἐν ἀρχαῖς τίνα δη τρόπον προσήκει σφάζεσθαι τὸν ἀμνὸν εἰς τύπου Χρε στοῦ τῆς Αἰγυπτίων ἀπαίρουσι γῆς τοῖς ἐξ Ισραήλ… Έν οἰκίᾳ μια βρωθήσεται, φησί, καὶ οὐκ ἐξοίσετε ἀπὸ τῶν χρεῶν αὐτοῦ ἔξω. » Οὐκοῦν παραλύουσι τὸ θεῷ δοκοῦν, οἱ ἑτερόφρονες αἱρετικοὶ παρὰ τὴν ούσαν ἀληθῶς ἁγίαν σκηνήν, ἑαυτοῖς ἑτέραν διαπηγνύντες, καὶ ἔξω θύοντες τὸν ἀμνὸν, καὶ ἀπωτάτω που της μιᾶς ἀποφέροντες οἰκίας, καὶ μερίζοντες τὸν ἀμέσ ριστον· εἷς γὰρ καὶ τέλειος ἐν πᾶσι Χριστός. Αλλ' ὄγε σοφός τε ἡμῖν καὶ ἱεροφάντης Μωσης παρεγγυά λέγων ἐν τῷ Δευτερονομίω, « Πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἀνενέγκῃς τὸ ὁλοκαύτωμά σου ἐν παντὶ τόπῳ ᾧ ἐάν ἴδῃς, ἀλλ᾽ ἢ εἰς τόπον ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός του αὐτὸν, ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου, ἐκεῖ ἀνοίσεις τὰ ὁλοκαυτώματά σου, καὶ ἐκεῖ ποιήσεις πάντα ὅσα ἐγώ ἐντέλλομαί σοι σήμερον· ἀλλ᾽ ἢ ἐν πάσῃ ἐπιθυμίᾳ σου θύσεις, καὶ φάγῃ κρέα κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ψυχῆς σου· κατὰ τὴν εὐλογίαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἣν ἔδωκέ σοι ἐν πάσῃ πόλει. Ὁ ἀκάθαρτος ἐν στο καὶ ὁ καθαρὸς ἐπὶ τὸ αὐτὸ φάγεται αὐτὸ, ὡς δορκάδα ἢ ἔλαφον, πλὴν τὸ αἷμα οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖτε αὐτὸ, ὡς ὕδωρ, ο Διανοίας οὖν ἄρα τῆς βδελυρωτάτης ἀμπλάκημα καὶ γραφή, τὸ ἐν παντὶ τόπῳ θύειν ἀποτολμᾷν, καὶ μὴ ἐν οἴκῳ Θεοῦ πληρούν τὸ Χριστοῦ μυστήριον. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις· πλην ἐκεῖνο φράσον. Τὴν αἵμα τις βρώσιν κεκιβδήλευκεν ὁ νόμος, καὶ μάλα εἰκότος. Τί δ' ἂν εἴη πάλιν ὁ ἔν γε τῷ γράμματι νοῦς ; ΚΥΡ. Οὐκοῦν, εἰ δοκεῖ, τὰ ἐπὶ τῷδε τεθεσπισμένα, καὶ ἐν τῷ Λευιτικῷ φέρε δή λέγωμεν. Εχει γὰρ ὧδε • Καὶ ὁ ἄνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, ἢ τῶν προση- λύτων τῶν προσκειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν φάγῃ τῶν αἷμα, ἐπιστήσω τὸ πρόσωπόν μου ἐπὶ τὴν ψυχὴν τὴν ἔσθουσαν τὸ αἷμα, καὶ ἀπολῶ αὐτὴν ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Ἡ γὰρ ψυχή πάσης σαρκός αἷμα αὐτοῦ « S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP bunt sacrificia sua vanitatibus, cum quibus ipsi fornicantur post eas ". . Igitur interdicit prorsus, ne quis nullo discrimine, cuicunque velit, sacrifi- cet; soli autem ei, qui secundum naturam Deus est, cultum exhibendum esse, apertissime dicit. PALL. Praeclare sane dictum est. CYR. Nec vero mediocriter juvat, si alio quoque modo intelligamus expedire, atque etiam prope necessarium esse, in sancto duntaxat tabernaculo sacrificia fieri, ac sacras victimas offerri. PALL. Quo tandem modo? CYR. Annon imaginem ac figuram ipsius Emma- nuel esse dicebamus illum vitulum, qui pro sacer- dote et populi ignorantia ad tabernaculum macta- batur? PALL. Dicebamus. B C CYR. Ob eam igitur causam dicimus in Ecclesiis, tanquam in sanctis tabernaculis, Christi mysterium perfici oportere; quod ipsum alibi quoque præce- pit. Cum enim ab initio sanxisset, qua ratione a filiis Israel ex Egyptiorum terra proficiscentibus agnus in Christi figuram esset immolandus: ‹ In una domo comedetur, inquit, neque efferetur de carnibus ejus foras 19. : : violant igitur, diversa sentientes hæretici, Dei decretum, qui præter illud, quod est revera sanctum tabernaculum, alterum sibi figunt, et foris agnum immolant, et longissime ab illa una domo efferunt, et illum qui est indivi- duus, dividunt : unus est enim ac perfectus in om- nibus Christus. At vero sapiens ille, ac sacrorum interpres Moyses nobis præcipit dicens in Deutero- nomio : ‹ Cave tibi ipsi, ne offeras holocaustum tuum in omni loco, quem videris, præterquam in loco, quem elegerit Dominus Deus tuus in una civi- tatum tuarum; ibi offeres holocausta tua, et ibi facies omnia, quæcunque ego præcipio tibi hodie; sed in omni desiderio tuo sacrificabis, et comedes carnes secundum desiderium animæ tuæ, secun- dum benedictionem Domini Dei tui, quam dederit tibi in omni civitate. Immundus, qui in te est, et mundus simul comedent ipsum, ut capream vel cervum, præterquam quod sanguinem non come- detis; in terram effundetis ipsum ut aquam Animi igitur est in primis impii culpa et cri- men, audere in omni loco sacrifcare, non in domo D Dei explere Christi mysterium. PALL. Recte sane dicis; illud tamen explices velim, cum sanguine vesci lex improbaverit, et id jure fecerit, quinam in hac littera sensus insit. CYR. Si ita videtur, ea quæ sunt hac de re in Levitico quoque sancita, dicamus; quæ sic habent: • Et homo de filiis Israel, aut de proselytis, qui ap- positi sunt vobis, quicunque comederit omnem san- guinem, statuam faciem meam in animam, quæ vescitur sanguine, et perdam eam de populo suo; nam anima omnis carnis, sanguis ejus est : et ego Levit. xvi, 7. 19º Exod. xi, 46. 1bid. 13-16.

Α αὐτῶν τοῖς ματαίοις, οἷς αὐτοὶ ἐκπορνεύσωσιν ὀπίσω αὐτῶν. ὁ Οὐκοῦν ἀποφάσκει παντελῶς τὸ θύειν ἀδιακρίτως, περ ἂν βούλοιτό τις, δεῖν δὲ δὴ μόνο τῷ κατὰ φύσιν θεῷ τὰς λατρείας ἐπιτελεῖν, εὖ μάλα φησί. ΠΑΛΛ. Ὡς ἄριστά γε ἡμῖν ὁ λόγος ἔχει. ΚΥΡ. υνήσεις δ᾽ ἂν καὶ οὐ μετρίως ἡμᾶς καθ' ἕτερον οἶμαι τρόπον τὸ χρῆναι νοεῖν ὡς ἔστι λυσι τελὲς καὶ ἀναγκαῖον ἤδη πως τὸ ἐν μόνῃ δεῖν τῇ ἁγί σκηνῇ πράττεσθαι τὰς θυσίας, καὶ τὰ ἱερὰ προσφέ ρεσθαι θύματα. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Η οὐκ εἰκόνα καὶ τύπον ἐλέγομεν εἶναι τοῦ Ἐμμανουήλ, τὸν ἱερέως τε πέρι καὶ ἀγνοημάτων λαοῦ πρὸς τῇ ἁγία σκηνῇ σφαζόμενον μόσχον ; ΠΑΛΛ. Ελέγομεν. ΚΥΡ. Χρῆναι δὴ οὖν ταύτῃ τοι φαμέν, ὡς ἐν σκη ναῖς ἁγίνις ταῖς Ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ, τοῦ Χριστοῦ τελεῖσθαι μυστήριον. Τουτὶ γὰρ ἡμῖν καὶ ἑτέρωθι που διετύπου πάλιν. Θεσμοθετήσας γὰρ ἐν ἀρχαῖς τίνα δη τρόπον προσήκει σφάζεσθαι τὸν ἀμνὸν εἰς τύπου Χρε στοῦ τῆς Αἰγυπτίων ἀπαίρουσι γῆς τοῖς ἐξ Ισραήλ… Έν οἰκίᾳ μια βρωθήσεται, φησί, καὶ οὐκ ἐξοίσετε ἀπὸ τῶν χρεῶν αὐτοῦ ἔξω. » Οὐκοῦν παραλύουσι τὸ θεῷ δοκοῦν, οἱ ἑτερόφρονες αἱρετικοὶ παρὰ τὴν ούσαν ἀληθῶς ἁγίαν σκηνήν, ἑαυτοῖς ἑτέραν διαπηγνύντες, καὶ ἔξω θύοντες τὸν ἀμνὸν, καὶ ἀπωτάτω που της μιᾶς ἀποφέροντες οἰκίας, καὶ μερίζοντες τὸν ἀμέσ ριστον· εἷς γὰρ καὶ τέλειος ἐν πᾶσι Χριστός. Αλλ' ὄγε σοφός τε ἡμῖν καὶ ἱεροφάντης Μωσης παρεγγυά λέγων ἐν τῷ Δευτερονομίω, « Πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἀνενέγκῃς τὸ ὁλοκαύτωμά σου ἐν παντὶ τόπῳ ᾧ ἐάν ἴδῃς, ἀλλ᾽ ἢ εἰς τόπον ὃν ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός του αὐτὸν, ἐν μιᾷ τῶν πόλεών σου, ἐκεῖ ἀνοίσεις τὰ ὁλοκαυτώματά σου, καὶ ἐκεῖ ποιήσεις πάντα ὅσα ἐγώ ἐντέλλομαί σοι σήμερον· ἀλλ᾽ ἢ ἐν πάσῃ ἐπιθυμίᾳ σου θύσεις, καὶ φάγῃ κρέα κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ψυχῆς σου· κατὰ τὴν εὐλογίαν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ἣν ἔδωκέ σοι ἐν πάσῃ πόλει. Ὁ ἀκάθαρτος ἐν στο καὶ ὁ καθαρὸς ἐπὶ τὸ αὐτὸ φάγεται αὐτὸ, ὡς δορκάδα ἢ ἔλαφον, πλὴν τὸ αἷμα οὐ φάγεσθε, ἐπὶ τὴν γῆν ἐκχεεῖτε αὐτὸ, ὡς ὕδωρ, ο Διανοίας οὖν ἄρα τῆς βδελυρωτάτης ἀμπλάκημα καὶ γραφή, τὸ ἐν παντὶ τόπῳ θύειν ἀποτολμᾷν, καὶ μὴ ἐν οἴκῳ Θεοῦ πληρούν τὸ Χριστοῦ μυστήριον. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις· πλην ἐκεῖνο φράσον. Τὴν αἵμα τις βρώσιν κεκιβδήλευκεν ὁ νόμος, καὶ μάλα εἰκότος. Τί δ' ἂν εἴη πάλιν ὁ ἔν γε τῷ γράμματι νοῦς ; ΚΥΡ. Οὐκοῦν, εἰ δοκεῖ, τὰ ἐπὶ τῷδε τεθεσπισμένα, καὶ ἐν τῷ Λευιτικῷ φέρε δή λέγωμεν. Εχει γὰρ ὧδε • Καὶ ὁ ἄνθρωπος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, ἢ τῶν προση- λύτων τῶν προσκειμένων ἐν ὑμῖν, ὃς ἂν φάγῃ τῶν αἷμα, ἐπιστήσω τὸ πρόσωπόν μου ἐπὶ τὴν ψυχὴν τὴν ἔσθουσαν τὸ αἷμα, καὶ ἀπολῶ αὐτὴν ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Ἡ γὰρ ψυχή πάσης σαρκός αἷμα αὐτοῦ « S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP bunt sacrificia sua vanitatibus, cum quibus ipsi fornicantur post eas ". . Igitur interdicit prorsus, ne quis nullo discrimine, cuicunque velit, sacrifi- cet; soli autem ei, qui secundum naturam Deus est, cultum exhibendum esse, apertissime dicit. PALL. Praeclare sane dictum est. CYR. Nec vero mediocriter juvat, si alio quoque modo intelligamus expedire, atque etiam prope necessarium esse, in sancto duntaxat tabernaculo sacrificia fieri, ac sacras victimas offerri. PALL. Quo tandem modo? CYR. Annon imaginem ac figuram ipsius Emma- nuel esse dicebamus illum vitulum, qui pro sacer- dote et populi ignorantia ad tabernaculum macta- batur? PALL. Dicebamus. B C CYR. Ob eam igitur causam dicimus in Ecclesiis, tanquam in sanctis tabernaculis, Christi mysterium perfici oportere; quod ipsum alibi quoque præce- pit. Cum enim ab initio sanxisset, qua ratione a filiis Israel ex Egyptiorum terra proficiscentibus agnus in Christi figuram esset immolandus: ‹ In una domo comedetur, inquit, neque efferetur de carnibus ejus foras 19. : : violant igitur, diversa sentientes hæretici, Dei decretum, qui præter illud, quod est revera sanctum tabernaculum, alterum sibi figunt, et foris agnum immolant, et longissime ab illa una domo efferunt, et illum qui est indivi- duus, dividunt : unus est enim ac perfectus in om- nibus Christus. At vero sapiens ille, ac sacrorum interpres Moyses nobis præcipit dicens in Deutero- nomio : ‹ Cave tibi ipsi, ne offeras holocaustum tuum in omni loco, quem videris, præterquam in loco, quem elegerit Dominus Deus tuus in una civi- tatum tuarum; ibi offeres holocausta tua, et ibi facies omnia, quæcunque ego præcipio tibi hodie; sed in omni desiderio tuo sacrificabis, et comedes carnes secundum desiderium animæ tuæ, secun- dum benedictionem Domini Dei tui, quam dederit tibi in omni civitate. Immundus, qui in te est, et mundus simul comedent ipsum, ut capream vel cervum, præterquam quod sanguinem non come- detis; in terram effundetis ipsum ut aquam Animi igitur est in primis impii culpa et cri- men, audere in omni loco sacrifcare, non in domo D Dei explere Christi mysterium. PALL. Recte sane dicis; illud tamen explices velim, cum sanguine vesci lex improbaverit, et id jure fecerit, quinam in hac littera sensus insit. CYR. Si ita videtur, ea quæ sunt hac de re in Levitico quoque sancita, dicamus; quæ sic habent: • Et homo de filiis Israel, aut de proselytis, qui ap- positi sunt vobis, quicunque comederit omnem san- guinem, statuam faciem meam in animam, quæ vescitur sanguine, et perdam eam de populo suo; nam anima omnis carnis, sanguis ejus est : et ego Levit. xvi, 7. 19º Exod. xi, 46. 1bid. 13-16.

καθάπερ ἀμέλει καὶ τῶν γυναίων τὰ ἄσεμνα. Τῷ δὲ θείῳ θυσιαστηρίῳ τῷ τῆς ἀληθείας ἀπαστράπτοντι κάλλει, ποίων ἔδει τῶν ἔξωθεν ἐπικουρημάτων, Έχουν εἰκαίων ὡραῖσμῶν; οὐ γὰρ διὰ τέρψεως και σμικῆς προσιτὸν τὸ θεῖον, οὐδὲ ἀνειμένῳ τρόπον τινὰ νῷ καὶ ἀνάπτοντι πρὸς τὰ σαρκικὰ, ἀλλ' ὡς ἐν νηφούσῃ διανοίᾳ καὶ πολὺ πρὸς τὸ ἄνω βλεπούσῃ καὶ ἐν οὐρανοῖς. Είπερ ἦν ὅλως καὶ ὑπὸ πρέμνα τυχόν, ὡς ἐκ ταυτομάτου γεγονός θεϊόν που θυσιαστήριον, ἠδίκησεν ἂν τὸ χρῆμα οὐδὲν τὸν ἀσφαλῆ καὶ γνήσιον τοῦ Σωτῆρος προσκυνητήν· ἐπειδὴ δὲ ἐστιν ὅλως Ἑλληνικὸν τὸ ἐπιτήδευμα, παραιτητέον τὴν μίμησιν, καὶ τῆς συνηθείας τὸ ἐμφερές, καθάπερ ἀμέλει, τῷ μὲν πιστῷ καὶ βεβηκότι νῷ πρὸς ἀληθῆ εἴδησιν, είδωλον μὲν οὐδὲν ἐν κόσμῳ, ἀλλ' οὐδὲ εἰδωλόθυτόν ἐστιν, ἐσθίειν γε μὴν οὐκ ἐφίεται παρεγγυώντος ἑτέρου διὰ τὴν τῶν ἀσθενεστέρων συνείδησιν· ο Ινα τί γὰρ ἐγὼ κρίνομα: ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως; Εἰ ἐγὼ χάριτι μετ- ἔχω, τί βλασφημοῦμαι, ὑπὲρ οὗ ἐγὼ εὐχαριστῶ ; εὐδοκιμεί τοιγαροῦν τὸ χρῆμα παρὰ θεῷ τὸ παραι τεῖσθαί φημι τὴν πρὸς Ἕλληνας ἰσουργίαν, ὡς ἔν τε τῇ τῶν θυσιαστηρίων θέσει, καὶ ἐν τοῖς περὶ θρη- σκείας ἔθεσί τε καὶ τρόποις. ΠΑΛΛ. Σύμφημε. ΚΥΡ. Τὸ δὲ δὴ χρῆναι καρποφορεῖν εἰς δόξαν Θεοῦ, καὶ μὴ κενὰς χεῖρας ἔχοντας εἰς τὴν ἁγίαν ἰέναι σκηνὴν, διεσάφει πάλιν ἡμῖν τὸ Γράμμα το ἱερὸν, ἐν τοῖς Αριθμοίς οὕτως ἔχον· ι Καὶ ἐγένετο, ᾗ ἡμέρᾳ συνετέλεσε Μωσής, ὥστε ἀναστῆσαι τὴν σκηνὴν, καὶ ἔχρισεν αὐτὴν, καὶ ἡγίασεν αὐτὴν, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς, καὶ τὸ θυσιαστήριον, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτοῦ, καὶ ἔχρισεν αὐτά, καὶ ἡγίασεν αὐτά. Καὶ προσήνεγκαν οἱ ἄρχοντες Ισραήλ, δώδεκα ἄρχοντες οίκων πατριῶν αὐτῶν. Οὗτοι οἱ ἄρχοντες φυλῶν, οὗτοι οἱ παρεστηκότες ἐπὶ τῆς ἐπισκοπῆς. Καὶ ἤνεγκαν τὸ δῶρον αὐτῶν ἔναντι Κυρίου, ἐξ ἀμάξας λαμπηνίκας, καὶ δώδεκα βόας, ἅμαξαν παρά δύο ἀρχόντων, καὶ μόσχον παρὰ ἑκάστου. Καὶ προσ ήγαγον ἐναντίον τῆς σκηνῆς. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Λάδε παρ' αὐτῶν, καὶ ἔσονται πρὸς τὰ ἔργα τὰ λειτουργικὰ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ δώσεις αὐτὰ τοῖς Λευίταις ἑκάστῳ κατὰ τὴν αὐτ τοῦ λειτουργίαν. Καὶ λαβὼν Μωσῆς τὰς ἀμάξας καὶ τοὺς βόας, ἔδωκεν αὐτὰ τοῖς Λευίταις. » Καὶ οὐ μέ- χρι τούτων τὰ ἐκ τῶν φυλάρχων ἦν· προσεπενήν κται δὲ καὶ ἕτερα. Γέγραπται γάρ, ο Καὶ προσήνεγ- και οἱ ἄρχοντες εἰς τὸν ἐγκαινισμὸν τοῦ θυσιαστη - ρίου, ἐν τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἔχρισεν αὐτό, καὶ προσήνεγκαν οἱ ἄρχοντες τὰ δῶρα αὐτῶν ἀπέναντι τοῦ θυσιαστη ρίου. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν "Αρχων εἷς καθ' ἡμέραν, ἄρχων καθ' ἡμέραν προσοίσουσι τὰ δῶρα αυτ τῶν εἰς τὴν ἐγκαινισμὸν τοῦ θυσιαστηρίου. Καὶ ἦν ὁ προσφέρων ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ τὸ δῶρον αὐτοῦ, Ναασσών υἱὸς 'Αμιναδάβ, ἄρχων τῆς φυλῆς Ἰούδα. Καὶ προσήνεγκε τὸ δῶρον αὐτοῦ, τρυβλίον αργυροῦν ἐν, τριάκοντα καὶ ἑκατὸν ὁλκὴ αὐτοῦ· φιάλην μίαν ἀρ- γυρᾶν, ἑβδομήκοντα σίκλων κατὰ τὸν σίκλον τὸν ἅγιον, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A lierculæ solent. filud porro divinum altare cum pulcherrima veritatis specie fulgeret, quænam extrinseca adjumenta, aut vana ornamenta require- ret? neque enim per sæcularia oblectamenta adi- tur ad Deum, neque soluto remissoque animo, et ad carnales voluptates projecto atque resupino, sed vigilanti ac sursum intentissime respicienti, et in coelis fixo. Ac, si fortuito ex illo divino altari stirpes exstitissent, ea res Armo ac fideli nostri Salvatoris adoratori nihil obfuisset: sed, quia gentilium est prorsus id institutum, refugienda est imitatio, atque consuetudinis similitudo, quemadmodum procul dubio fideli homini, et in vera cognitione Batque scientia confirmato, nihil est idolum in mun- do, neque aliquid est idolothytum ", tamen ut alius quidam præcipit, eo vesci non licet propter infirmorum conscientiam ": Utquid enim ego judicor ab alia conscientia ? Si ego cum gratia par- ticipo, cur blasphemor, pro quo ego gratias ago? > Laudabile igitur est apud Deum cavere, ne in altarium situ, neve in religionis moribus atque ritu gentiles imitemur. C PALL. Assentior. " CYR. Æquum esse autem, ut oblationes ad Dei gloriam offeramus, nec vacuis manibus ad sacrum tabernaculum adeamus, cædem sacræ Litteræ de- clarant, quæ sic habent in Numeris: El factum est, quo die consummavit Moyses erigere tabernaculum, unxit illud ac sanctificavit, et omnia vasa ejus, et unxit ea, et sanctificavit ea, et altare, et omnia ejus vasa, et unxit ac sanctiflcavit ea; et obtulerunt principes Israel, duodecim principes domorum fa- miliarum suarum : hi principes tribuum, hi sunt, qui adfuerunt recensioni, et attulerunt dona sua ante Dominum; sex vehicula teeta, et duodecim boves ; vehiculum a duobus principibus, et bovem a singulis, et adduxerunt ea ante tabernaculum. Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Aceipe ab ipsis, et erunt ad opera ministerii taberna- culi testimonil, et dabis ea Levitis, singulis pro suo ministerio. Et accipiens Moyses vehicula, et boves dedit eas Levitis "., Neque vero hucusque dun- D taxat principum tribuum dona progressa sunt, sed bis etiam alia adjuncta. Scriptum est enim: Et ob- tulerunt principes ad dedicationem altaris, die quo unxit illud, et attulerunt principes dona sua ante altare. El dixit Dominus ad Moysen: Princeps unus per singulos dies offert dona sua ad dedicationem altaris. Et fuit qui obtulit primo die donum suum, Naasson filius Aminadab princeps tribus Judæ. Et obtulit donum suum catinum argenteum unum, cen- tum et triginta pondus ejus; phialam unam argen- team, septuaginta siclorum juxta siclum sanctum, utrumque plenum simila conspersa oleo ad sacri- flcium; mortariolum unum decem aureorum ple- num incenso; vitulum unum de bobus, arieteni *I Cor. vii, 4. "1 Cor. x, 29, 30. "Num. vII, 1-6.

καθάπερ ἀμέλει καὶ τῶν γυναίων τὰ ἄσεμνα. Τῷ δὲ θείῳ θυσιαστηρίῳ τῷ τῆς ἀληθείας ἀπαστράπτοντι κάλλει, ποίων ἔδει τῶν ἔξωθεν ἐπικουρημάτων, Έχουν εἰκαίων ὡραῖσμῶν; οὐ γὰρ διὰ τέρψεως και σμικῆς προσιτὸν τὸ θεῖον, οὐδὲ ἀνειμένῳ τρόπον τινὰ νῷ καὶ ἀνάπτοντι πρὸς τὰ σαρκικὰ, ἀλλ' ὡς ἐν νηφούσῃ διανοίᾳ καὶ πολὺ πρὸς τὸ ἄνω βλεπούσῃ καὶ ἐν οὐρανοῖς. Είπερ ἦν ὅλως καὶ ὑπὸ πρέμνα τυχόν, ὡς ἐκ ταυτομάτου γεγονός θεϊόν που θυσιαστήριον, ἠδίκησεν ἂν τὸ χρῆμα οὐδὲν τὸν ἀσφαλῆ καὶ γνήσιον τοῦ Σωτῆρος προσκυνητήν· ἐπειδὴ δὲ ἐστιν ὅλως Ἑλληνικὸν τὸ ἐπιτήδευμα, παραιτητέον τὴν μίμησιν, καὶ τῆς συνηθείας τὸ ἐμφερές, καθάπερ ἀμέλει, τῷ μὲν πιστῷ καὶ βεβηκότι νῷ πρὸς ἀληθῆ εἴδησιν, είδωλον μὲν οὐδὲν ἐν κόσμῳ, ἀλλ' οὐδὲ εἰδωλόθυτόν ἐστιν, ἐσθίειν γε μὴν οὐκ ἐφίεται παρεγγυώντος ἑτέρου διὰ τὴν τῶν ἀσθενεστέρων συνείδησιν· ο Ινα τί γὰρ ἐγὼ κρίνομα: ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως; Εἰ ἐγὼ χάριτι μετ- ἔχω, τί βλασφημοῦμαι, ὑπὲρ οὗ ἐγὼ εὐχαριστῶ ; εὐδοκιμεί τοιγαροῦν τὸ χρῆμα παρὰ θεῷ τὸ παραι τεῖσθαί φημι τὴν πρὸς Ἕλληνας ἰσουργίαν, ὡς ἔν τε τῇ τῶν θυσιαστηρίων θέσει, καὶ ἐν τοῖς περὶ θρη- σκείας ἔθεσί τε καὶ τρόποις. ΠΑΛΛ. Σύμφημε. ΚΥΡ. Τὸ δὲ δὴ χρῆναι καρποφορεῖν εἰς δόξαν Θεοῦ, καὶ μὴ κενὰς χεῖρας ἔχοντας εἰς τὴν ἁγίαν ἰέναι σκηνὴν, διεσάφει πάλιν ἡμῖν τὸ Γράμμα το ἱερὸν, ἐν τοῖς Αριθμοίς οὕτως ἔχον· ι Καὶ ἐγένετο, ᾗ ἡμέρᾳ συνετέλεσε Μωσής, ὥστε ἀναστῆσαι τὴν σκηνὴν, καὶ ἔχρισεν αὐτὴν, καὶ ἡγίασεν αὐτὴν, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς, καὶ τὸ θυσιαστήριον, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτοῦ, καὶ ἔχρισεν αὐτά, καὶ ἡγίασεν αὐτά. Καὶ προσήνεγκαν οἱ ἄρχοντες Ισραήλ, δώδεκα ἄρχοντες οίκων πατριῶν αὐτῶν. Οὗτοι οἱ ἄρχοντες φυλῶν, οὗτοι οἱ παρεστηκότες ἐπὶ τῆς ἐπισκοπῆς. Καὶ ἤνεγκαν τὸ δῶρον αὐτῶν ἔναντι Κυρίου, ἐξ ἀμάξας λαμπηνίκας, καὶ δώδεκα βόας, ἅμαξαν παρά δύο ἀρχόντων, καὶ μόσχον παρὰ ἑκάστου. Καὶ προσ ήγαγον ἐναντίον τῆς σκηνῆς. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Λάδε παρ' αὐτῶν, καὶ ἔσονται πρὸς τὰ ἔργα τὰ λειτουργικὰ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ δώσεις αὐτὰ τοῖς Λευίταις ἑκάστῳ κατὰ τὴν αὐτ τοῦ λειτουργίαν. Καὶ λαβὼν Μωσῆς τὰς ἀμάξας καὶ τοὺς βόας, ἔδωκεν αὐτὰ τοῖς Λευίταις. » Καὶ οὐ μέ- χρι τούτων τὰ ἐκ τῶν φυλάρχων ἦν· προσεπενήν κται δὲ καὶ ἕτερα. Γέγραπται γάρ, ο Καὶ προσήνεγ- και οἱ ἄρχοντες εἰς τὸν ἐγκαινισμὸν τοῦ θυσιαστη - ρίου, ἐν τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἔχρισεν αὐτό, καὶ προσήνεγκαν οἱ ἄρχοντες τὰ δῶρα αὐτῶν ἀπέναντι τοῦ θυσιαστη ρίου. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν "Αρχων εἷς καθ' ἡμέραν, ἄρχων καθ' ἡμέραν προσοίσουσι τὰ δῶρα αυτ τῶν εἰς τὴν ἐγκαινισμὸν τοῦ θυσιαστηρίου. Καὶ ἦν ὁ προσφέρων ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ τὸ δῶρον αὐτοῦ, Ναασσών υἱὸς 'Αμιναδάβ, ἄρχων τῆς φυλῆς Ἰούδα. Καὶ προσήνεγκε τὸ δῶρον αὐτοῦ, τρυβλίον αργυροῦν ἐν, τριάκοντα καὶ ἑκατὸν ὁλκὴ αὐτοῦ· φιάλην μίαν ἀρ- γυρᾶν, ἑβδομήκοντα σίκλων κατὰ τὸν σίκλον τὸν ἅγιον, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A lierculæ solent. filud porro divinum altare cum pulcherrima veritatis specie fulgeret, quænam extrinseca adjumenta, aut vana ornamenta require- ret? neque enim per sæcularia oblectamenta adi- tur ad Deum, neque soluto remissoque animo, et ad carnales voluptates projecto atque resupino, sed vigilanti ac sursum intentissime respicienti, et in coelis fixo. Ac, si fortuito ex illo divino altari stirpes exstitissent, ea res Armo ac fideli nostri Salvatoris adoratori nihil obfuisset: sed, quia gentilium est prorsus id institutum, refugienda est imitatio, atque consuetudinis similitudo, quemadmodum procul dubio fideli homini, et in vera cognitione Batque scientia confirmato, nihil est idolum in mun- do, neque aliquid est idolothytum ", tamen ut alius quidam præcipit, eo vesci non licet propter infirmorum conscientiam ": Utquid enim ego judicor ab alia conscientia ? Si ego cum gratia par- ticipo, cur blasphemor, pro quo ego gratias ago? > Laudabile igitur est apud Deum cavere, ne in altarium situ, neve in religionis moribus atque ritu gentiles imitemur. C PALL. Assentior. " CYR. Æquum esse autem, ut oblationes ad Dei gloriam offeramus, nec vacuis manibus ad sacrum tabernaculum adeamus, cædem sacræ Litteræ de- clarant, quæ sic habent in Numeris: El factum est, quo die consummavit Moyses erigere tabernaculum, unxit illud ac sanctificavit, et omnia vasa ejus, et unxit ea, et sanctificavit ea, et altare, et omnia ejus vasa, et unxit ac sanctiflcavit ea; et obtulerunt principes Israel, duodecim principes domorum fa- miliarum suarum : hi principes tribuum, hi sunt, qui adfuerunt recensioni, et attulerunt dona sua ante Dominum; sex vehicula teeta, et duodecim boves ; vehiculum a duobus principibus, et bovem a singulis, et adduxerunt ea ante tabernaculum. Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Aceipe ab ipsis, et erunt ad opera ministerii taberna- culi testimonil, et dabis ea Levitis, singulis pro suo ministerio. Et accipiens Moyses vehicula, et boves dedit eas Levitis "., Neque vero hucusque dun- D taxat principum tribuum dona progressa sunt, sed bis etiam alia adjuncta. Scriptum est enim: Et ob- tulerunt principes ad dedicationem altaris, die quo unxit illud, et attulerunt principes dona sua ante altare. El dixit Dominus ad Moysen: Princeps unus per singulos dies offert dona sua ad dedicationem altaris. Et fuit qui obtulit primo die donum suum, Naasson filius Aminadab princeps tribus Judæ. Et obtulit donum suum catinum argenteum unum, cen- tum et triginta pondus ejus; phialam unam argen- team, septuaginta siclorum juxta siclum sanctum, utrumque plenum simila conspersa oleo ad sacri- flcium; mortariolum unum decem aureorum ple- num incenso; vitulum unum de bobus, arieteni *I Cor. vii, 4. "1 Cor. x, 29, 30. "Num. vII, 1-6.

καθάπερ ἀμέλει καὶ τῶν γυναίων τὰ ἄσεμνα. Τῷ δὲ θείῳ θυσιαστηρίῳ τῷ τῆς ἀληθείας ἀπαστράπτοντι κάλλει, ποίων ἔδει τῶν ἔξωθεν ἐπικουρημάτων, Έχουν εἰκαίων ὡραῖσμῶν; οὐ γὰρ διὰ τέρψεως και σμικῆς προσιτὸν τὸ θεῖον, οὐδὲ ἀνειμένῳ τρόπον τινὰ νῷ καὶ ἀνάπτοντι πρὸς τὰ σαρκικὰ, ἀλλ' ὡς ἐν νηφούσῃ διανοίᾳ καὶ πολὺ πρὸς τὸ ἄνω βλεπούσῃ καὶ ἐν οὐρανοῖς. Είπερ ἦν ὅλως καὶ ὑπὸ πρέμνα τυχόν, ὡς ἐκ ταυτομάτου γεγονός θεϊόν που θυσιαστήριον, ἠδίκησεν ἂν τὸ χρῆμα οὐδὲν τὸν ἀσφαλῆ καὶ γνήσιον τοῦ Σωτῆρος προσκυνητήν· ἐπειδὴ δὲ ἐστιν ὅλως Ἑλληνικὸν τὸ ἐπιτήδευμα, παραιτητέον τὴν μίμησιν, καὶ τῆς συνηθείας τὸ ἐμφερές, καθάπερ ἀμέλει, τῷ μὲν πιστῷ καὶ βεβηκότι νῷ πρὸς ἀληθῆ εἴδησιν, είδωλον μὲν οὐδὲν ἐν κόσμῳ, ἀλλ' οὐδὲ εἰδωλόθυτόν ἐστιν, ἐσθίειν γε μὴν οὐκ ἐφίεται παρεγγυώντος ἑτέρου διὰ τὴν τῶν ἀσθενεστέρων συνείδησιν· ο Ινα τί γὰρ ἐγὼ κρίνομα: ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως; Εἰ ἐγὼ χάριτι μετ- ἔχω, τί βλασφημοῦμαι, ὑπὲρ οὗ ἐγὼ εὐχαριστῶ ; εὐδοκιμεί τοιγαροῦν τὸ χρῆμα παρὰ θεῷ τὸ παραι τεῖσθαί φημι τὴν πρὸς Ἕλληνας ἰσουργίαν, ὡς ἔν τε τῇ τῶν θυσιαστηρίων θέσει, καὶ ἐν τοῖς περὶ θρη- σκείας ἔθεσί τε καὶ τρόποις. ΠΑΛΛ. Σύμφημε. ΚΥΡ. Τὸ δὲ δὴ χρῆναι καρποφορεῖν εἰς δόξαν Θεοῦ, καὶ μὴ κενὰς χεῖρας ἔχοντας εἰς τὴν ἁγίαν ἰέναι σκηνὴν, διεσάφει πάλιν ἡμῖν τὸ Γράμμα το ἱερὸν, ἐν τοῖς Αριθμοίς οὕτως ἔχον· ι Καὶ ἐγένετο, ᾗ ἡμέρᾳ συνετέλεσε Μωσής, ὥστε ἀναστῆσαι τὴν σκηνὴν, καὶ ἔχρισεν αὐτὴν, καὶ ἡγίασεν αὐτὴν, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς, καὶ τὸ θυσιαστήριον, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτοῦ, καὶ ἔχρισεν αὐτά, καὶ ἡγίασεν αὐτά. Καὶ προσήνεγκαν οἱ ἄρχοντες Ισραήλ, δώδεκα ἄρχοντες οίκων πατριῶν αὐτῶν. Οὗτοι οἱ ἄρχοντες φυλῶν, οὗτοι οἱ παρεστηκότες ἐπὶ τῆς ἐπισκοπῆς. Καὶ ἤνεγκαν τὸ δῶρον αὐτῶν ἔναντι Κυρίου, ἐξ ἀμάξας λαμπηνίκας, καὶ δώδεκα βόας, ἅμαξαν παρά δύο ἀρχόντων, καὶ μόσχον παρὰ ἑκάστου. Καὶ προσ ήγαγον ἐναντίον τῆς σκηνῆς. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέγων· Λάδε παρ' αὐτῶν, καὶ ἔσονται πρὸς τὰ ἔργα τὰ λειτουργικὰ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ δώσεις αὐτὰ τοῖς Λευίταις ἑκάστῳ κατὰ τὴν αὐτ τοῦ λειτουργίαν. Καὶ λαβὼν Μωσῆς τὰς ἀμάξας καὶ τοὺς βόας, ἔδωκεν αὐτὰ τοῖς Λευίταις. » Καὶ οὐ μέ- χρι τούτων τὰ ἐκ τῶν φυλάρχων ἦν· προσεπενήν κται δὲ καὶ ἕτερα. Γέγραπται γάρ, ο Καὶ προσήνεγ- και οἱ ἄρχοντες εἰς τὸν ἐγκαινισμὸν τοῦ θυσιαστη - ρίου, ἐν τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἔχρισεν αὐτό, καὶ προσήνεγκαν οἱ ἄρχοντες τὰ δῶρα αὐτῶν ἀπέναντι τοῦ θυσιαστη ρίου. Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν "Αρχων εἷς καθ' ἡμέραν, ἄρχων καθ' ἡμέραν προσοίσουσι τὰ δῶρα αυτ τῶν εἰς τὴν ἐγκαινισμὸν τοῦ θυσιαστηρίου. Καὶ ἦν ὁ προσφέρων ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ τὸ δῶρον αὐτοῦ, Ναασσών υἱὸς 'Αμιναδάβ, ἄρχων τῆς φυλῆς Ἰούδα. Καὶ προσήνεγκε τὸ δῶρον αὐτοῦ, τρυβλίον αργυροῦν ἐν, τριάκοντα καὶ ἑκατὸν ὁλκὴ αὐτοῦ· φιάλην μίαν ἀρ- γυρᾶν, ἑβδομήκοντα σίκλων κατὰ τὸν σίκλον τὸν ἅγιον, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A lierculæ solent. filud porro divinum altare cum pulcherrima veritatis specie fulgeret, quænam extrinseca adjumenta, aut vana ornamenta require- ret? neque enim per sæcularia oblectamenta adi- tur ad Deum, neque soluto remissoque animo, et ad carnales voluptates projecto atque resupino, sed vigilanti ac sursum intentissime respicienti, et in coelis fixo. Ac, si fortuito ex illo divino altari stirpes exstitissent, ea res Armo ac fideli nostri Salvatoris adoratori nihil obfuisset: sed, quia gentilium est prorsus id institutum, refugienda est imitatio, atque consuetudinis similitudo, quemadmodum procul dubio fideli homini, et in vera cognitione Batque scientia confirmato, nihil est idolum in mun- do, neque aliquid est idolothytum ", tamen ut alius quidam præcipit, eo vesci non licet propter infirmorum conscientiam ": Utquid enim ego judicor ab alia conscientia ? Si ego cum gratia par- ticipo, cur blasphemor, pro quo ego gratias ago? > Laudabile igitur est apud Deum cavere, ne in altarium situ, neve in religionis moribus atque ritu gentiles imitemur. C PALL. Assentior. " CYR. Æquum esse autem, ut oblationes ad Dei gloriam offeramus, nec vacuis manibus ad sacrum tabernaculum adeamus, cædem sacræ Litteræ de- clarant, quæ sic habent in Numeris: El factum est, quo die consummavit Moyses erigere tabernaculum, unxit illud ac sanctificavit, et omnia vasa ejus, et unxit ea, et sanctificavit ea, et altare, et omnia ejus vasa, et unxit ac sanctiflcavit ea; et obtulerunt principes Israel, duodecim principes domorum fa- miliarum suarum : hi principes tribuum, hi sunt, qui adfuerunt recensioni, et attulerunt dona sua ante Dominum; sex vehicula teeta, et duodecim boves ; vehiculum a duobus principibus, et bovem a singulis, et adduxerunt ea ante tabernaculum. Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Aceipe ab ipsis, et erunt ad opera ministerii taberna- culi testimonil, et dabis ea Levitis, singulis pro suo ministerio. Et accipiens Moyses vehicula, et boves dedit eas Levitis "., Neque vero hucusque dun- D taxat principum tribuum dona progressa sunt, sed bis etiam alia adjuncta. Scriptum est enim: Et ob- tulerunt principes ad dedicationem altaris, die quo unxit illud, et attulerunt principes dona sua ante altare. El dixit Dominus ad Moysen: Princeps unus per singulos dies offert dona sua ad dedicationem altaris. Et fuit qui obtulit primo die donum suum, Naasson filius Aminadab princeps tribus Judæ. Et obtulit donum suum catinum argenteum unum, cen- tum et triginta pondus ejus; phialam unam argen- team, septuaginta siclorum juxta siclum sanctum, utrumque plenum simila conspersa oleo ad sacri- flcium; mortariolum unum decem aureorum ple- num incenso; vitulum unum de bobus, arieteni *I Cor. vii, 4. "1 Cor. x, 29, 30. "Num. vII, 1-6.

ἑκάστου τρυβλίον ἐν ἀργυροῦν, καὶ φιάλη μία, καὶ ἀμφότερα, φησί, πλήρη σεμιδάλεως αναπεποιημένης ἐν ἐλαίῳ, Ουίσκη μία θυμιάματος έμπλεως, κριός εἴς, ἀμνὸς εἷς ἐνιαύσιος εἰς ὁλοκαύτωμα, χίμαρος ἐξ αἰγῶν περὶ ἁμαρτίας· καὶ ταυτὶ μὲν τὰ ὁλοκαυ- τώματα. Προσεκόμιζον δὲ καὶ εἰς θυσίαν σωτηρίου, φησί, δαμάλεις δύο, κριούς πέντε, τράγους πέντε, ἀμνάδας ενιαυσίους πέντε. ΠΑΛΛ. Φράζε δὴ οὖν καὶ πρό γε τῶν ἄλλων, τί τὸ μεταξύ, καὶ ποίαν ἄν τις εἴποι τὴν διαφορὰν τῆς τοῦ σωτηρίου θυσίας, καὶ ὁλοκαυτώματος. • ΚΥΡ. Ακουε δή. Τὰ μὲν γὰρ ὁλοκαυτώματα τῶν ζώων όλα δι' ὅλων, ἱερῷ καὶ ἀσβέστῳ κατεφλέγετο πυρὶ, οὐδενὸς τὸ σύμπαν ἐξῃρημένου, ἀλλ᾽ οἱονεί πως παντός μορίου καὶ μέλους εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀναβαίνοντος τῷ θεῷ, τὰ δέ γε ὑπὲρ τῆς τοῦ σωτη- Β ρίου θυσίας σφαζόμενα, μερικὴν ἐδέχετο τὴν καθιέ ρωσιν, ὡς ἐν ὤμῳ δεξιῷ, κεφαλῇ τε καὶ ποσί, νε φροῖς καὶ ἤπατι, καὶ ἑτέροις τισὶ τοῖς εἰς τὸ εἴσω καὶ ἐνδοσθίοις. Πρέπει δὴ οὖν τὸ ὁλοκαυτοῦσθαι Χριστῷ καὶ γὰρ ἐστιν ἀληθῶς ὅλος ἅγιος, ευώδης ἅπας καὶ ἱερός. Ἡμῖν δὲ οἰκεῖον, τὸ οὐκ εἰσάπαν ἅγιον, καὶ οὐχ ὁλοκλήρως ἱερὸν, οἷς ἔνεστι τι καὶ μολυσμοῦ διὰ τὴν ἐν ἡμῖν ἁμαρτίαν. • Καθαρὸς γὰρ οὐδεὶς ἀπὸ τύπου, καὶ ο Παραπτώματα τις συνήσει; › κατὰ τὸ γεγραμμένον. Διὰ τοῦτο τὴν ὑπὲρ τοῦ σωτηρίου θυσίαν, οὐχ ὁλόκαυτον ὁ νόμος, μερικῶς δὲ μᾶλλον καθιεροῦ σθαι δεῖν εὖ μάλα προστέταχεν. "Αρ' οὖν, ὦ Παλλά διε, σαφής σοι καὶ ἀποχρῶν εἰς εὐμαθίαν ὁ λόγος ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΣΥΡ. Φέρε δὴ οὖν, ἐπ' ἐκεῖνο ἴωμεν εἴς γε τὸ, ἑκά- στῳ φημὶ τῶν προσενηνεγμένων, φάναι τί, καὶ μὴν καὶ συνιέναι τῶν ἀναγκαίων εἰς ὄνησιν. ΠΑΛΛ. 10ι δὴ οὖν. ΚΥΡ. Ἔστι τοίνυν τὰ παρ' ἑκάστου τῶν φυλάρ χων, τρυβλίον αργυροῦν ἐν καὶ φιάλη μία, καὶ ἀμ- φότερα πλήρη σεμιδάλεως αναπεποιημένης ἐλαίῳ. Τὸ μὲν οὖν τρυβλίον ἐστὶ τοῖς ἐδωδίμοις ὑπηρετοῦν, καὶ εἰς ὀψοφαγίαν χρήσιμον, καθὸ καὶ αὐτὸς ἐδί- δαξεν ὁ Σωτὴρ φιλοπνευστοῦντι Ἰωάννῃ τῷ γνησίῳ μαθητῇ τίς ὁ παραδώσων αὐτὸν, « ῾Ο ἐμβάψας, φησί, μετ' ἐμοῦ τὴν χεῖρα ἐν τῷ τρυβλίῳ. ο Φιάλης δὲ τ' ἂν λέγοιμι τὴν χρείαν, διακεκραγότος ώδι τοῦ πράγματος ; Καὶ σημεῖον ἄρτου σεμίδαλις, ὅτι καὶ ἐξ αὐτῆς ἄρτος, ἄρτος δὲ ζωῆς, ὁ Χριστός. Οὐκοῦν ὡς ἐν τῷ τρυβλίῳ καὶ ἐν τῇ φιάλῃ, καὶ ὡς ἐν ἄρτῳ τῷ ἐν ἀμφοῖν, πλήρη γὰρ ἦν σεμιδάλεως, ὡς ἐν βρώσει τε καὶ πίσει, ζωὴ καὶ ζωοποιὸς ὁ Χριστός σημαίνεται. « Αμήν γάρ, φησί, λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς. » Ελαιῳ δὲ τὴν σεμίδαλιν καταδεδεῦσθαί φησιν, αὐτό που τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀναμελῳδοῦντος οιονεί που τοῦ τύπου • Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδι κίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου ἔλαιον DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A genteus, et phiala una, et utraque, inquit, plena simila conspersa oleo, mortariolum unum incensi plenum, aries unus, agnus unus anniculus in hom locaustum, hædus e capris unus pro peccato; atque hæc quidem holocausta fuere. Obtulerunt præterea in hostiam salutaris vitulas duas, arietes quinque, hircos quinque, agnos anniculos quinque. PALL. Expone igitur illud in primis, quid inter- sit quidve differre dicendum sit inter hostiam sa- lutaris et holocaustum. CYR. Accipe igitur. Nam illa ex animantibus ho- locausta tota ex omni parte igni sacro atque per- petuo cremabantur, nulla parte omnino excepta, sed particulis fere omnibus ac membris omnibus in odorem suavitatis ad Deum ascendentibus; quæ vero pro hostia salutari cædebantur, ea consecra- bantur ex parte, ut dexter humerus, caput etiam ac pedes, renes ac jecur, nonnullæ præterca reconditæ partes et intestinæ. Christo igitur con- venit in holocaustum offerri: est euim revera totus sanctus, totus odore suavitatis plenus ac sacer. Nobis autem illa victima proprie convenit, quæ non est ex omni parte sancta, neque omnino sacra, quibus nonnihil macula inest propter peccatum, quod est in nobis : « Nemo enim mundus a sor- de 46; » et : « Delicta quis intelliget *?, ut scriptum est. Ob eam itaque causam, hostiam quæ pro salute offerebatur, non universam incendi, sed potius ex igitur, Palladi, perspicua tibi est mea oratio, et ad parte consecrari debere, lex rectissime jussit. Num intelligendum satis apta ? S ** Job xiv, 4. * Psal. xvult, 15. C D PALL. Sane vero. CYR. Age igitur pergamus de iis, quæ a singulis oblata sunt, aliquid dicere atque intelligere, quod fructuosum sit futurum. PALL. Perge igitur. CYR. Hæc sunt ergo a singulis tribuum princi- pibus oblata, calinus argenteus unus, phiala una, et utraque plena similæ confecta oleo: catinus itaque ad esculenta continenda est aptus, et ad pulmenta usum habet: quod etiam ipse Salvator docuit, qui Joanni illi fideli discipulo roganti, quis.- nam ipsum traditurus esset: Qui intinxerit, in quit, mecum manum in calino 4. » De phial autem usu quid attinet dicere, quem ipsa res voce pene testari videtur? Simila porro panis est si- gnum, ex illa namque fit panis : est autem panis vitæ Christus. Igitur tanquam in catino, et in phiala, et tanquam in pane, qui in utroque vasc erat, cum utrumque plenum esset similæ, nimirum tanquam in cibo ac potu Christus, qui vita est, atque vivificator, significatur. Inquit enim: ‹ Amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii homi- nis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vi- tam in vobis "., Oleo autem similam fuisse ma- defactam, inquit: in quo typus ipse pene illud Psalmis concipere videtur : « Dilesisti justitiam, et or Matth. xxvi, 25; Joan. xii, 26. “ Joan. vi,

ἑκάστου τρυβλίον ἐν ἀργυροῦν, καὶ φιάλη μία, καὶ ἀμφότερα, φησί, πλήρη σεμιδάλεως αναπεποιημένης ἐν ἐλαίῳ, Ουίσκη μία θυμιάματος έμπλεως, κριός εἴς, ἀμνὸς εἷς ἐνιαύσιος εἰς ὁλοκαύτωμα, χίμαρος ἐξ αἰγῶν περὶ ἁμαρτίας· καὶ ταυτὶ μὲν τὰ ὁλοκαυ- τώματα. Προσεκόμιζον δὲ καὶ εἰς θυσίαν σωτηρίου, φησί, δαμάλεις δύο, κριούς πέντε, τράγους πέντε, ἀμνάδας ενιαυσίους πέντε. ΠΑΛΛ. Φράζε δὴ οὖν καὶ πρό γε τῶν ἄλλων, τί τὸ μεταξύ, καὶ ποίαν ἄν τις εἴποι τὴν διαφορὰν τῆς τοῦ σωτηρίου θυσίας, καὶ ὁλοκαυτώματος. • ΚΥΡ. Ακουε δή. Τὰ μὲν γὰρ ὁλοκαυτώματα τῶν ζώων όλα δι' ὅλων, ἱερῷ καὶ ἀσβέστῳ κατεφλέγετο πυρὶ, οὐδενὸς τὸ σύμπαν ἐξῃρημένου, ἀλλ᾽ οἱονεί πως παντός μορίου καὶ μέλους εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀναβαίνοντος τῷ θεῷ, τὰ δέ γε ὑπὲρ τῆς τοῦ σωτη- Β ρίου θυσίας σφαζόμενα, μερικὴν ἐδέχετο τὴν καθιέ ρωσιν, ὡς ἐν ὤμῳ δεξιῷ, κεφαλῇ τε καὶ ποσί, νε φροῖς καὶ ἤπατι, καὶ ἑτέροις τισὶ τοῖς εἰς τὸ εἴσω καὶ ἐνδοσθίοις. Πρέπει δὴ οὖν τὸ ὁλοκαυτοῦσθαι Χριστῷ καὶ γὰρ ἐστιν ἀληθῶς ὅλος ἅγιος, ευώδης ἅπας καὶ ἱερός. Ἡμῖν δὲ οἰκεῖον, τὸ οὐκ εἰσάπαν ἅγιον, καὶ οὐχ ὁλοκλήρως ἱερὸν, οἷς ἔνεστι τι καὶ μολυσμοῦ διὰ τὴν ἐν ἡμῖν ἁμαρτίαν. • Καθαρὸς γὰρ οὐδεὶς ἀπὸ τύπου, καὶ ο Παραπτώματα τις συνήσει; › κατὰ τὸ γεγραμμένον. Διὰ τοῦτο τὴν ὑπὲρ τοῦ σωτηρίου θυσίαν, οὐχ ὁλόκαυτον ὁ νόμος, μερικῶς δὲ μᾶλλον καθιεροῦ σθαι δεῖν εὖ μάλα προστέταχεν. "Αρ' οὖν, ὦ Παλλά διε, σαφής σοι καὶ ἀποχρῶν εἰς εὐμαθίαν ὁ λόγος ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΣΥΡ. Φέρε δὴ οὖν, ἐπ' ἐκεῖνο ἴωμεν εἴς γε τὸ, ἑκά- στῳ φημὶ τῶν προσενηνεγμένων, φάναι τί, καὶ μὴν καὶ συνιέναι τῶν ἀναγκαίων εἰς ὄνησιν. ΠΑΛΛ. 10ι δὴ οὖν. ΚΥΡ. Ἔστι τοίνυν τὰ παρ' ἑκάστου τῶν φυλάρ χων, τρυβλίον αργυροῦν ἐν καὶ φιάλη μία, καὶ ἀμ- φότερα πλήρη σεμιδάλεως αναπεποιημένης ἐλαίῳ. Τὸ μὲν οὖν τρυβλίον ἐστὶ τοῖς ἐδωδίμοις ὑπηρετοῦν, καὶ εἰς ὀψοφαγίαν χρήσιμον, καθὸ καὶ αὐτὸς ἐδί- δαξεν ὁ Σωτὴρ φιλοπνευστοῦντι Ἰωάννῃ τῷ γνησίῳ μαθητῇ τίς ὁ παραδώσων αὐτὸν, « ῾Ο ἐμβάψας, φησί, μετ' ἐμοῦ τὴν χεῖρα ἐν τῷ τρυβλίῳ. ο Φιάλης δὲ τ' ἂν λέγοιμι τὴν χρείαν, διακεκραγότος ώδι τοῦ πράγματος ; Καὶ σημεῖον ἄρτου σεμίδαλις, ὅτι καὶ ἐξ αὐτῆς ἄρτος, ἄρτος δὲ ζωῆς, ὁ Χριστός. Οὐκοῦν ὡς ἐν τῷ τρυβλίῳ καὶ ἐν τῇ φιάλῃ, καὶ ὡς ἐν ἄρτῳ τῷ ἐν ἀμφοῖν, πλήρη γὰρ ἦν σεμιδάλεως, ὡς ἐν βρώσει τε καὶ πίσει, ζωὴ καὶ ζωοποιὸς ὁ Χριστός σημαίνεται. « Αμήν γάρ, φησί, λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς. » Ελαιῳ δὲ τὴν σεμίδαλιν καταδεδεῦσθαί φησιν, αὐτό που τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀναμελῳδοῦντος οιονεί που τοῦ τύπου • Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδι κίαν, διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου ἔλαιον DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. X. A genteus, et phiala una, et utraque, inquit, plena simila conspersa oleo, mortariolum unum incensi plenum, aries unus, agnus unus anniculus in hom locaustum, hædus e capris unus pro peccato; atque hæc quidem holocausta fuere. Obtulerunt præterea in hostiam salutaris vitulas duas, arietes quinque, hircos quinque, agnos anniculos quinque. PALL. Expone igitur illud in primis, quid inter- sit quidve differre dicendum sit inter hostiam sa- lutaris et holocaustum. CYR. Accipe igitur. Nam illa ex animantibus ho- locausta tota ex omni parte igni sacro atque per- petuo cremabantur, nulla parte omnino excepta, sed particulis fere omnibus ac membris omnibus in odorem suavitatis ad Deum ascendentibus; quæ vero pro hostia salutari cædebantur, ea consecra- bantur ex parte, ut dexter humerus, caput etiam ac pedes, renes ac jecur, nonnullæ præterca reconditæ partes et intestinæ. Christo igitur con- venit in holocaustum offerri: est euim revera totus sanctus, totus odore suavitatis plenus ac sacer. Nobis autem illa victima proprie convenit, quæ non est ex omni parte sancta, neque omnino sacra, quibus nonnihil macula inest propter peccatum, quod est in nobis : « Nemo enim mundus a sor- de 46; » et : « Delicta quis intelliget *?, ut scriptum est. Ob eam itaque causam, hostiam quæ pro salute offerebatur, non universam incendi, sed potius ex igitur, Palladi, perspicua tibi est mea oratio, et ad parte consecrari debere, lex rectissime jussit. Num intelligendum satis apta ? S ** Job xiv, 4. * Psal. xvult, 15. C D PALL. Sane vero. CYR. Age igitur pergamus de iis, quæ a singulis oblata sunt, aliquid dicere atque intelligere, quod fructuosum sit futurum. PALL. Perge igitur. CYR. Hæc sunt ergo a singulis tribuum princi- pibus oblata, calinus argenteus unus, phiala una, et utraque plena similæ confecta oleo: catinus itaque ad esculenta continenda est aptus, et ad pulmenta usum habet: quod etiam ipse Salvator docuit, qui Joanni illi fideli discipulo roganti, quis.- nam ipsum traditurus esset: Qui intinxerit, in quit, mecum manum in calino 4. » De phial autem usu quid attinet dicere, quem ipsa res voce pene testari videtur? Simila porro panis est si- gnum, ex illa namque fit panis : est autem panis vitæ Christus. Igitur tanquam in catino, et in phiala, et tanquam in pane, qui in utroque vasc erat, cum utrumque plenum esset similæ, nimirum tanquam in cibo ac potu Christus, qui vita est, atque vivificator, significatur. Inquit enim: ‹ Amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii homi- nis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vi- tam in vobis "., Oleo autem similam fuisse ma- defactam, inquit: in quo typus ipse pene illud Psalmis concipere videtur : « Dilesisti justitiam, et or Matth. xxvi, 25; Joan. xii, 26. “ Joan. vi,

ἀμφότερα πλήρη σεμιδάλεως αναπεποιημένης ἐν του, κατά γε τὸν ἴσον τρόπον καὶ ἐν ἀπαραλλάκτοις ταγμένης ἡμέρας ἰδικῶς· διετύπου γὰρ ὧδε Θεός. ἐλαίῳ εἰς θυσίαν, θυίσκην μίαν δέκα χρυσών, πλήρη θυμιάματος, μόσχων ἕνα ἐκ βοών, κριὸν ἕνα, ἀμνὸν ἕνα ἐνιαύσιον εἰς ὁλοκαύτωμα. Καὶ χίμαρον ἐξ αἰγῶν ἕνα περὶ ἁμαρτίας· καὶ εἰς θυσίαν σωτηρίου δαμάλεις δύο, κριούς πέντε, τράγους πέντε, αμνάδας ενιαυ σίας πέντε. Τοῦτο δῶρον Ναασσών υἱοῦ ᾿Αμιναδάς. » Προσεκόμιζον δὲ καὶ καθεξῆς ἄχρι τοῦ δυοκαιδεκά φιλοτιμίαις, ἐκνεμηθείσης ἑκάστῳ τῆς αὐτῷ συντε ΠΑΛΛ. Καὶ τίς δὴ ἄρα ἐστὶ τῆς οὕτω πολυειδούς προσαγωγῆς ὁ λόγος; ΚΥΡ. Καρποφορία μὲν οὖν τὸ χρῆμά ἐστιν, ὦ Παλ. λάδις, πέπλεκται δὲ, οἶμαι, καὶ λόγος αὐτῇ μυστικός εἰς τὸν Ἐμμανουὴλ, καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς ἀνακομί ζων τὸ αἴνιγμα· φράσω δὲ ὡς ἂν οἷός τε ὦ πάλιν. Αναδεδειγμένης γὰρ ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ τῆς ἁγίας. καὶ ἀληθοῦς σκηνῆς, τοῦτ' ἔστι, τῆς Ἐκκλησίας, πολυειδῶς ἐν αὐτῇ διαπρέπων Χριστὸς καὶ μονονουχί παρ' ἡμῶν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὡς ἱερὸν προσάγεται θύμα τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, λύτρον καὶ ἀντάλλαγμα τῆς ἁπάντων ζωῆς, εἷς ὁ πάντων ἀντάξιος. Επειδή γὰρ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενής ὡς εἰς ἐξ ἡμῶν, ἑαυτὸν προσκεκόμικε τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, πρωτόλειο ὥσπερ τι καὶ ἀπαρχὴ τῆς ἀνθρώπου φύσεως εὐωδια- ζούσης ἐν ἁγιασμῷ, φυσικῶς μὲν καὶ οὐσιωδῶς ἐν- υπάρχοντι, καθ' ὅ νοεῖται καὶ ἔστι Θεός, εἰσκεκρι μένως δὲ αὖ διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Εἰς δὲ ὑπάρχων και αὐτὸς, κατὰ πολλοὺς ἐγράφετο τρόπους, ὡς ἔν γε τη τῶν ἀρχόντων προσκομιδῇ, ἱερουργεῖται δὲ ὥσπερ δὲ τὴν πρὸς αὐτὸν, ἱερὰ θύματα καὶ ἡμεῖς, κόσμῳ καὶ νῦν ὁ Χριστὸς, διὰ τῶν κατὰ καιροὺς ἡγουμένων πολυτρόπως νοούμενος, καὶ διαφόροις ονόμασιν ἐκτε- τιμημένος· καὶ καθ' ἡμέραν προσφορά, τὸ ἀνεκλει πὲς οἱονεί πως καὶ ἀκατάληκτον τῆς Χριστοῦ θυσίας ἐν ἡμέρᾳ πάσῃ καὶ τὸ ἐν αὐτῇ καρποφόρον τῶν ἐν πίστει δεδικαιωμένων ὑποδηλοῦντος τοῦ πράγματος. Οὐ γὰρ ἐπιλείψουσιν οἱ προσκυνηταί, ἀλλ' οὐδὲ σπάνις ἔσται δωροφορίας· προσκομισθήσεται δὲ πρὸς ἡμῶν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, μυστικῶς ἱερουργούμενος ό ἐν ταῖς ἁγίαις σκηναῖς. Αὐτὸς δὲ ἡμῶν καρποφορία πρώτη καὶ ἐξαίρετος προσκεκόμικς γὰρ ἑαυτὸν εἰ; Ουσίαν τῷ Πατρὶ, καὶ οὐχ ὑπέρ γε μᾶλλον ἑαυτοῦ, κατὰ τὸν ἀμωμήτως ἔχοντα λόγον, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ὑπὸ ζυγὸν καὶ γραφὴν ἁμαρτίας. Καθ' ὁμοιότητα μὲν ἀποθνήσκοντες, ὡς νενεκρωμένης τῆς ἁμαρτία; ἐν ἡμῖν, ζῶντες δὲ τῷ Θεῷ, τὴν ἐν ἁγιασμῷ καὶ ὁσιό- τητι ζωήν. Ταυτί γὰρ ἡμῖν ὑπεμφαίνειν ἔοικεν ἡ τῶν ἀρχόντων προσαγωγή, ἣν καὶ ἀνὰ μέρος ἐκβασανί ζοντες τοῖς καθήκουσι λογισμοῖς, ὅπως ἂν ἡμῖν εὖ ἔχοι, βούλει λέγωμεν κατὰ τὸ ἐγχωροῦν; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Προσκεκόμισται μὲν οὖν παρὰ ἑκάστου μόν σχος· ἐκνενέμηνται δὲ τοῖς ἱεροῖς ἔργοις τῆς ἁγίας σκηνῆς, ἐξ οὖσαι τὸν ἀριθμὸν αἱ ἅμαξαι. Εἶτα παρ' S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. - unum, agnum unum anniculum in holocaustum, et A hæðum de capris unum pro peccato, et ad hostiam salutaris vitulas duas, et arietes quinque, hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hoc fuit donum Naasson filii Aminadab "., Obtulerunt præterea cæteri deinceps usque ad duodecimum eodem modo similique magnificentia, cum suus cuique certus dies attributus esset: sic enim præceperat Deus. PALL. Sed quæ tandem est hujus adeo multipli- cis oblationis ratio? B " CYR. Equidem, Palladi, si rem gestan spectes, oblatio est, sed illi conjuncta est mystica, mea quidem sententia, ratio, per quam ad Emmanuel, et ad nos ipsos hoc enigma refertur; id autem expli- cabo, ut potero. Namque manifestato jam in orbe terrarum sancto illo veroque tabernaculo, id est, Ecclesia, Christus in ea multis variisque modis ex- cellens Deo ac Patri a nobis propemodum ac pro nobis ut sacra victima offertur, quæ pretium sit ac pro universorum vita permutatio, quippe cum ille unus sit pro universis æqua estimatio. Nam, post- eaquam ille Unigenitus factus est ut unus e nobis homo, seipsum obtulit Deo et Patri quasi præci- puum quiddam ac primitias humanæ naturæ, san- ctitatem redolentis, quæ illi sanctitas, qua parte in- telligitur, atque adeo est Deus, secundum naturam et essentiam inerat, sed eamdem adventitiam ha- bebat, qua parte humana in eo natura spectatur. C Cumque unus idemque sit, multis tamen mo- dis in illa principum oblatione figurabatur : ut vero, tunc, sic hoc quoque tempore sacrificatur Chri- stus per eos principes qui pro temporum serie suc- cedunt, multiplici notione perceptus, variisque no- minibus ornatus: fiebat enim oblatio per singulos dies; quo facto significabatur illa per singulos dies Christi hostiæ perennitas ac perpetuitas, atque etiam eorum, qui fide justificati sunt, in offerendo largitas. Neque enim unquam deerunt adoratores, neque erit oblationis inopia, sed Christus in sanctis tabernaculis mystice sacrificatus a nobis et pro n10- bis offeretur. Ipse est autem oblatio nostra prima atque præcipua; seipsum enim obtulit hostiam Patri non pro seipso, ut vera fides docet, sed D pro nobis,qui sub peccati jugo ac realu tenebamur. Sumus deinde ad illius similitudinem nos ipsi quo- que sacrae victimæ, cum mundo morimur, qua- tenus peccatum in nobis mortuum est, Deo autem vivimus, illam in sanctitate ac pietate vitam. Hæc enim nobis præ se ferre videtur illa principum obla- tio; quam placetne per partes, ut nobis optime habere videbitur, congruentibus rationibus exami- nemus, atque, quoad fieri poterit, explicemus ? PALL. Mihi sane placet. CYR. Allatus igitur est a singulis vitulus'; vehi- culaque sex numero, sacris operibus tabernaculi attributa sunt. Deinde a singulis catinus unus ar- Num. vi, 10-17. *Rom. vi, 5.

ἀμφότερα πλήρη σεμιδάλεως αναπεποιημένης ἐν του, κατά γε τὸν ἴσον τρόπον καὶ ἐν ἀπαραλλάκτοις ταγμένης ἡμέρας ἰδικῶς· διετύπου γὰρ ὧδε Θεός. ἐλαίῳ εἰς θυσίαν, θυίσκην μίαν δέκα χρυσών, πλήρη θυμιάματος, μόσχων ἕνα ἐκ βοών, κριὸν ἕνα, ἀμνὸν ἕνα ἐνιαύσιον εἰς ὁλοκαύτωμα. Καὶ χίμαρον ἐξ αἰγῶν ἕνα περὶ ἁμαρτίας· καὶ εἰς θυσίαν σωτηρίου δαμάλεις δύο, κριούς πέντε, τράγους πέντε, αμνάδας ενιαυ σίας πέντε. Τοῦτο δῶρον Ναασσών υἱοῦ ᾿Αμιναδάς. » Προσεκόμιζον δὲ καὶ καθεξῆς ἄχρι τοῦ δυοκαιδεκά φιλοτιμίαις, ἐκνεμηθείσης ἑκάστῳ τῆς αὐτῷ συντε ΠΑΛΛ. Καὶ τίς δὴ ἄρα ἐστὶ τῆς οὕτω πολυειδούς προσαγωγῆς ὁ λόγος; ΚΥΡ. Καρποφορία μὲν οὖν τὸ χρῆμά ἐστιν, ὦ Παλ. λάδις, πέπλεκται δὲ, οἶμαι, καὶ λόγος αὐτῇ μυστικός εἰς τὸν Ἐμμανουὴλ, καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς ἀνακομί ζων τὸ αἴνιγμα· φράσω δὲ ὡς ἂν οἷός τε ὦ πάλιν. Αναδεδειγμένης γὰρ ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ τῆς ἁγίας. καὶ ἀληθοῦς σκηνῆς, τοῦτ' ἔστι, τῆς Ἐκκλησίας, πολυειδῶς ἐν αὐτῇ διαπρέπων Χριστὸς καὶ μονονουχί παρ' ἡμῶν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὡς ἱερὸν προσάγεται θύμα τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, λύτρον καὶ ἀντάλλαγμα τῆς ἁπάντων ζωῆς, εἷς ὁ πάντων ἀντάξιος. Επειδή γὰρ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενής ὡς εἰς ἐξ ἡμῶν, ἑαυτὸν προσκεκόμικε τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, πρωτόλειο ὥσπερ τι καὶ ἀπαρχὴ τῆς ἀνθρώπου φύσεως εὐωδια- ζούσης ἐν ἁγιασμῷ, φυσικῶς μὲν καὶ οὐσιωδῶς ἐν- υπάρχοντι, καθ' ὅ νοεῖται καὶ ἔστι Θεός, εἰσκεκρι μένως δὲ αὖ διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Εἰς δὲ ὑπάρχων και αὐτὸς, κατὰ πολλοὺς ἐγράφετο τρόπους, ὡς ἔν γε τη τῶν ἀρχόντων προσκομιδῇ, ἱερουργεῖται δὲ ὥσπερ δὲ τὴν πρὸς αὐτὸν, ἱερὰ θύματα καὶ ἡμεῖς, κόσμῳ καὶ νῦν ὁ Χριστὸς, διὰ τῶν κατὰ καιροὺς ἡγουμένων πολυτρόπως νοούμενος, καὶ διαφόροις ονόμασιν ἐκτε- τιμημένος· καὶ καθ' ἡμέραν προσφορά, τὸ ἀνεκλει πὲς οἱονεί πως καὶ ἀκατάληκτον τῆς Χριστοῦ θυσίας ἐν ἡμέρᾳ πάσῃ καὶ τὸ ἐν αὐτῇ καρποφόρον τῶν ἐν πίστει δεδικαιωμένων ὑποδηλοῦντος τοῦ πράγματος. Οὐ γὰρ ἐπιλείψουσιν οἱ προσκυνηταί, ἀλλ' οὐδὲ σπάνις ἔσται δωροφορίας· προσκομισθήσεται δὲ πρὸς ἡμῶν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, μυστικῶς ἱερουργούμενος ό ἐν ταῖς ἁγίαις σκηναῖς. Αὐτὸς δὲ ἡμῶν καρποφορία πρώτη καὶ ἐξαίρετος προσκεκόμικς γὰρ ἑαυτὸν εἰ; Ουσίαν τῷ Πατρὶ, καὶ οὐχ ὑπέρ γε μᾶλλον ἑαυτοῦ, κατὰ τὸν ἀμωμήτως ἔχοντα λόγον, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ὑπὸ ζυγὸν καὶ γραφὴν ἁμαρτίας. Καθ' ὁμοιότητα μὲν ἀποθνήσκοντες, ὡς νενεκρωμένης τῆς ἁμαρτία; ἐν ἡμῖν, ζῶντες δὲ τῷ Θεῷ, τὴν ἐν ἁγιασμῷ καὶ ὁσιό- τητι ζωήν. Ταυτί γὰρ ἡμῖν ὑπεμφαίνειν ἔοικεν ἡ τῶν ἀρχόντων προσαγωγή, ἣν καὶ ἀνὰ μέρος ἐκβασανί ζοντες τοῖς καθήκουσι λογισμοῖς, ὅπως ἂν ἡμῖν εὖ ἔχοι, βούλει λέγωμεν κατὰ τὸ ἐγχωροῦν; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Προσκεκόμισται μὲν οὖν παρὰ ἑκάστου μόν σχος· ἐκνενέμηνται δὲ τοῖς ἱεροῖς ἔργοις τῆς ἁγίας σκηνῆς, ἐξ οὖσαι τὸν ἀριθμὸν αἱ ἅμαξαι. Εἶτα παρ' S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. - unum, agnum unum anniculum in holocaustum, et A hæðum de capris unum pro peccato, et ad hostiam salutaris vitulas duas, et arietes quinque, hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hoc fuit donum Naasson filii Aminadab "., Obtulerunt præterea cæteri deinceps usque ad duodecimum eodem modo similique magnificentia, cum suus cuique certus dies attributus esset: sic enim præceperat Deus. PALL. Sed quæ tandem est hujus adeo multipli- cis oblationis ratio? B " CYR. Equidem, Palladi, si rem gestan spectes, oblatio est, sed illi conjuncta est mystica, mea quidem sententia, ratio, per quam ad Emmanuel, et ad nos ipsos hoc enigma refertur; id autem expli- cabo, ut potero. Namque manifestato jam in orbe terrarum sancto illo veroque tabernaculo, id est, Ecclesia, Christus in ea multis variisque modis ex- cellens Deo ac Patri a nobis propemodum ac pro nobis ut sacra victima offertur, quæ pretium sit ac pro universorum vita permutatio, quippe cum ille unus sit pro universis æqua estimatio. Nam, post- eaquam ille Unigenitus factus est ut unus e nobis homo, seipsum obtulit Deo et Patri quasi præci- puum quiddam ac primitias humanæ naturæ, san- ctitatem redolentis, quæ illi sanctitas, qua parte in- telligitur, atque adeo est Deus, secundum naturam et essentiam inerat, sed eamdem adventitiam ha- bebat, qua parte humana in eo natura spectatur. C Cumque unus idemque sit, multis tamen mo- dis in illa principum oblatione figurabatur : ut vero, tunc, sic hoc quoque tempore sacrificatur Chri- stus per eos principes qui pro temporum serie suc- cedunt, multiplici notione perceptus, variisque no- minibus ornatus: fiebat enim oblatio per singulos dies; quo facto significabatur illa per singulos dies Christi hostiæ perennitas ac perpetuitas, atque etiam eorum, qui fide justificati sunt, in offerendo largitas. Neque enim unquam deerunt adoratores, neque erit oblationis inopia, sed Christus in sanctis tabernaculis mystice sacrificatus a nobis et pro n10- bis offeretur. Ipse est autem oblatio nostra prima atque præcipua; seipsum enim obtulit hostiam Patri non pro seipso, ut vera fides docet, sed D pro nobis,qui sub peccati jugo ac realu tenebamur. Sumus deinde ad illius similitudinem nos ipsi quo- que sacrae victimæ, cum mundo morimur, qua- tenus peccatum in nobis mortuum est, Deo autem vivimus, illam in sanctitate ac pietate vitam. Hæc enim nobis præ se ferre videtur illa principum obla- tio; quam placetne per partes, ut nobis optime habere videbitur, congruentibus rationibus exami- nemus, atque, quoad fieri poterit, explicemus ? PALL. Mihi sane placet. CYR. Allatus igitur est a singulis vitulus'; vehi- culaque sex numero, sacris operibus tabernaculi attributa sunt. Deinde a singulis catinus unus ar- Num. vi, 10-17. *Rom. vi, 5.

ἀμφότερα πλήρη σεμιδάλεως αναπεποιημένης ἐν του, κατά γε τὸν ἴσον τρόπον καὶ ἐν ἀπαραλλάκτοις ταγμένης ἡμέρας ἰδικῶς· διετύπου γὰρ ὧδε Θεός. ἐλαίῳ εἰς θυσίαν, θυίσκην μίαν δέκα χρυσών, πλήρη θυμιάματος, μόσχων ἕνα ἐκ βοών, κριὸν ἕνα, ἀμνὸν ἕνα ἐνιαύσιον εἰς ὁλοκαύτωμα. Καὶ χίμαρον ἐξ αἰγῶν ἕνα περὶ ἁμαρτίας· καὶ εἰς θυσίαν σωτηρίου δαμάλεις δύο, κριούς πέντε, τράγους πέντε, αμνάδας ενιαυ σίας πέντε. Τοῦτο δῶρον Ναασσών υἱοῦ ᾿Αμιναδάς. » Προσεκόμιζον δὲ καὶ καθεξῆς ἄχρι τοῦ δυοκαιδεκά φιλοτιμίαις, ἐκνεμηθείσης ἑκάστῳ τῆς αὐτῷ συντε ΠΑΛΛ. Καὶ τίς δὴ ἄρα ἐστὶ τῆς οὕτω πολυειδούς προσαγωγῆς ὁ λόγος; ΚΥΡ. Καρποφορία μὲν οὖν τὸ χρῆμά ἐστιν, ὦ Παλ. λάδις, πέπλεκται δὲ, οἶμαι, καὶ λόγος αὐτῇ μυστικός εἰς τὸν Ἐμμανουὴλ, καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς ἀνακομί ζων τὸ αἴνιγμα· φράσω δὲ ὡς ἂν οἷός τε ὦ πάλιν. Αναδεδειγμένης γὰρ ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ τῆς ἁγίας. καὶ ἀληθοῦς σκηνῆς, τοῦτ' ἔστι, τῆς Ἐκκλησίας, πολυειδῶς ἐν αὐτῇ διαπρέπων Χριστὸς καὶ μονονουχί παρ' ἡμῶν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὡς ἱερὸν προσάγεται θύμα τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, λύτρον καὶ ἀντάλλαγμα τῆς ἁπάντων ζωῆς, εἷς ὁ πάντων ἀντάξιος. Επειδή γὰρ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενής ὡς εἰς ἐξ ἡμῶν, ἑαυτὸν προσκεκόμικε τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, πρωτόλειο ὥσπερ τι καὶ ἀπαρχὴ τῆς ἀνθρώπου φύσεως εὐωδια- ζούσης ἐν ἁγιασμῷ, φυσικῶς μὲν καὶ οὐσιωδῶς ἐν- υπάρχοντι, καθ' ὅ νοεῖται καὶ ἔστι Θεός, εἰσκεκρι μένως δὲ αὖ διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Εἰς δὲ ὑπάρχων και αὐτὸς, κατὰ πολλοὺς ἐγράφετο τρόπους, ὡς ἔν γε τη τῶν ἀρχόντων προσκομιδῇ, ἱερουργεῖται δὲ ὥσπερ δὲ τὴν πρὸς αὐτὸν, ἱερὰ θύματα καὶ ἡμεῖς, κόσμῳ καὶ νῦν ὁ Χριστὸς, διὰ τῶν κατὰ καιροὺς ἡγουμένων πολυτρόπως νοούμενος, καὶ διαφόροις ονόμασιν ἐκτε- τιμημένος· καὶ καθ' ἡμέραν προσφορά, τὸ ἀνεκλει πὲς οἱονεί πως καὶ ἀκατάληκτον τῆς Χριστοῦ θυσίας ἐν ἡμέρᾳ πάσῃ καὶ τὸ ἐν αὐτῇ καρποφόρον τῶν ἐν πίστει δεδικαιωμένων ὑποδηλοῦντος τοῦ πράγματος. Οὐ γὰρ ἐπιλείψουσιν οἱ προσκυνηταί, ἀλλ' οὐδὲ σπάνις ἔσται δωροφορίας· προσκομισθήσεται δὲ πρὸς ἡμῶν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, μυστικῶς ἱερουργούμενος ό ἐν ταῖς ἁγίαις σκηναῖς. Αὐτὸς δὲ ἡμῶν καρποφορία πρώτη καὶ ἐξαίρετος προσκεκόμικς γὰρ ἑαυτὸν εἰ; Ουσίαν τῷ Πατρὶ, καὶ οὐχ ὑπέρ γε μᾶλλον ἑαυτοῦ, κατὰ τὸν ἀμωμήτως ἔχοντα λόγον, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ὑπὸ ζυγὸν καὶ γραφὴν ἁμαρτίας. Καθ' ὁμοιότητα μὲν ἀποθνήσκοντες, ὡς νενεκρωμένης τῆς ἁμαρτία; ἐν ἡμῖν, ζῶντες δὲ τῷ Θεῷ, τὴν ἐν ἁγιασμῷ καὶ ὁσιό- τητι ζωήν. Ταυτί γὰρ ἡμῖν ὑπεμφαίνειν ἔοικεν ἡ τῶν ἀρχόντων προσαγωγή, ἣν καὶ ἀνὰ μέρος ἐκβασανί ζοντες τοῖς καθήκουσι λογισμοῖς, ὅπως ἂν ἡμῖν εὖ ἔχοι, βούλει λέγωμεν κατὰ τὸ ἐγχωροῦν; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Προσκεκόμισται μὲν οὖν παρὰ ἑκάστου μόν σχος· ἐκνενέμηνται δὲ τοῖς ἱεροῖς ἔργοις τῆς ἁγίας σκηνῆς, ἐξ οὖσαι τὸν ἀριθμὸν αἱ ἅμαξαι. Εἶτα παρ' S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. - unum, agnum unum anniculum in holocaustum, et A hæðum de capris unum pro peccato, et ad hostiam salutaris vitulas duas, et arietes quinque, hircos quinque, agnos anniculos quinque. Hoc fuit donum Naasson filii Aminadab "., Obtulerunt præterea cæteri deinceps usque ad duodecimum eodem modo similique magnificentia, cum suus cuique certus dies attributus esset: sic enim præceperat Deus. PALL. Sed quæ tandem est hujus adeo multipli- cis oblationis ratio? B " CYR. Equidem, Palladi, si rem gestan spectes, oblatio est, sed illi conjuncta est mystica, mea quidem sententia, ratio, per quam ad Emmanuel, et ad nos ipsos hoc enigma refertur; id autem expli- cabo, ut potero. Namque manifestato jam in orbe terrarum sancto illo veroque tabernaculo, id est, Ecclesia, Christus in ea multis variisque modis ex- cellens Deo ac Patri a nobis propemodum ac pro nobis ut sacra victima offertur, quæ pretium sit ac pro universorum vita permutatio, quippe cum ille unus sit pro universis æqua estimatio. Nam, post- eaquam ille Unigenitus factus est ut unus e nobis homo, seipsum obtulit Deo et Patri quasi præci- puum quiddam ac primitias humanæ naturæ, san- ctitatem redolentis, quæ illi sanctitas, qua parte in- telligitur, atque adeo est Deus, secundum naturam et essentiam inerat, sed eamdem adventitiam ha- bebat, qua parte humana in eo natura spectatur. C Cumque unus idemque sit, multis tamen mo- dis in illa principum oblatione figurabatur : ut vero, tunc, sic hoc quoque tempore sacrificatur Chri- stus per eos principes qui pro temporum serie suc- cedunt, multiplici notione perceptus, variisque no- minibus ornatus: fiebat enim oblatio per singulos dies; quo facto significabatur illa per singulos dies Christi hostiæ perennitas ac perpetuitas, atque etiam eorum, qui fide justificati sunt, in offerendo largitas. Neque enim unquam deerunt adoratores, neque erit oblationis inopia, sed Christus in sanctis tabernaculis mystice sacrificatus a nobis et pro n10- bis offeretur. Ipse est autem oblatio nostra prima atque præcipua; seipsum enim obtulit hostiam Patri non pro seipso, ut vera fides docet, sed D pro nobis,qui sub peccati jugo ac realu tenebamur. Sumus deinde ad illius similitudinem nos ipsi quo- que sacrae victimæ, cum mundo morimur, qua- tenus peccatum in nobis mortuum est, Deo autem vivimus, illam in sanctitate ac pietate vitam. Hæc enim nobis præ se ferre videtur illa principum obla- tio; quam placetne per partes, ut nobis optime habere videbitur, congruentibus rationibus exami- nemus, atque, quoad fieri poterit, explicemus ? PALL. Mihi sane placet. CYR. Allatus igitur est a singulis vitulus'; vehi- culaque sex numero, sacris operibus tabernaculi attributa sunt. Deinde a singulis catinus unus ar- Num. vi, 10-17. *Rom. vi, 5.

ὁ ἄργυρος, ζωῆς δὲ ἡ σεμίδαλις, ὡς ἄρτου γένεσις Β οι τοῦ συνέχοντος εἰς ζωήν, ἱλαρότητος δὲ τὸ ἔλαιον. Προσαγέσθω δὴ οὖν καὶ πρός γε ἡμῶν αὐτῶν τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ τὸ ὡς ἐν λαμπρότητι ζωῆς ἱλαρόν, ἐλπίδι τῇ ἐν Χριστῷ. « Τῇ γὰρ ἐλπίδι χαίροντες, ο φησί. Πῶς δ᾽ ἂν εἶεν οὐχὶ τῆς ἀνωτάτω θυμηδίας ἔμπλεῳ, τὸ ἐν ζωῇ τε καὶ πολιτεία περιφανὲς ἐξησχη- κότες εὖ μάλα τῶν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐνταλμάτων οἱ φύλακες; οἷς πάντη τε καὶ πάντως τὸ ἐν μεθέξει γενέσθαι τῆς δόξης αὐτοῦ τεθησαύρισται παρὰ θεῷ. • Απεθάνετε γάρ, φησί, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν κέκρυ πται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Θεῷ. Ὅταν ὁ Χριστός φανερωθῇ, ἡ ζωὴ ἡμῶν, τότε καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῷ φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ. » Οὐκοῦν ἡ σεμίδαλις ελαιό δευτος. Ενεστι γὰρ τῇ τῶν ἁγίων ζωῇ καὶ τὸ ὡς ἐν ἐλπίδι δόξης ἱλαρὸν, μετὰ λαμπρότητος δηλονότι τῆς ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ. Χρυσῆ δὲ θυΐακη θυμιάμα- τος πλήρης, τὸ τῶν ἁγίων γράφουσα κάλλος, καὶ ὡς ἐν σκεύεσιν ἐκλεκτοῖς τὸ εὐῶδες ἐν ἁγιασμῷ, εἶτα δῶρον ὥσπερ τι Θεῷ τὸ εὐοσμότατον ἀληθῶς. Η οὐχὶ σκεύη λαμπρὰ καὶ ἀπόλεκτα τοὺς ἁγίους ὑπάρχειν οἰησαίμεθα ἂν, ὦ Παλλάδιε ; ΠΑΛΛ. Μάλιστά γε. ΚΥΡ. Μόσχος δὲ ἦν παρ' ἑκάστου, καὶ δυοκαίδεκα μὲν οἱ πάντες. Αχθοφοροῦσί γε μὴν τὴν ἁγίαν σκηνὴν, κατὰ δύο προσενηνεγμένοι πρὸς ἁμαξαν μίαν, καὶ ὑπὸ ζυγὸν ἕνα, ἐκνενέμηνται δὲ ταῖς τῶν Λευιτών υπουργίαις· καὶ τύπος ἂν εἴη τὸ χρῆμα τῶν δύο λαῶν, οὐκέτι μεμερισμένων εἰς ἀνομοιότητα δογμά των καὶ ζωῆς, συνενηνεγμένοιν δὲ ὥσπερ καὶ συνδε δραμηκότοιν ὑπό γε τὸν ἕνα τοῦ Σωτῆρος ζυγόν τληπαθῶς καὶ ἀνδρείως. • ᾿Ανδρίζου γάρ, φησί, καὶ κραταιούσθω ή καρδία σου, καὶ ὑπόμεινον τὸν Κύριον. » Τληπαθὲς δὲ ζῶον ὁ μόσχος καὶ κραταιότα τον. Τοιοίδε πάντως οἱ θεοσεβείας ᾑρημένοι, ζυγόν ώςπερ ἐφ' ἑαυτοῖς ἐπέχοντες τὸν Χριστὸν, ὡς ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ προανατυπούμενον. Σῶμα δὲ αὐτοῦ τὴν Εκκλησίαν καὶ ὁ θεῖος ἡμῖν ὠνόμαζε Παῦλος. Ελέ γετο δὲ καὶ πρὸς 'Ανανίαν περὶ αὐτοῦ, φημὶ δὴ τοῦ Παύλου « Πορεύου, ὅτι σκεῦος ἐκλογῆς ἐστί μοι οὗτος, τοῦ βαστάσαι τὸ ὄνομά μου εναντίον τῶν ἐθνῶν. » Κριὸς δὲ πρὸς τούτοις, καὶ μὴν καὶ ἀμνὸς τὰ προσ ενηνεγμένα, τοῦ τε πρεσβυτέρου προσενηνεγμένου καὶ τοῦ νέου λαοῦ τὴν πρὸς Θεὸν ἄφιξιν καὶ τὴν οἱονείπως ἀνάθεσιν, δῆλον δὲ ὅτι τὴν πνευματικήν, ύπεμφαίνοντες. Ὥσπερ γὰρ τὸ τληπαθὲς καὶ ἀν- δρεῖον ὡς ἔν γε τοῖς μόσχοις κατεσημαίνετο, κατά τὸν ἴσον, οἶμαι, τουτονὶ τρόπον καὶ ἐν τοῖς προβάτοις ἢ ὡς ἐν πραότητι καρποφορία τῶν διὰ πίστεως τῆς ἐν Χριστῷ δεδικαιωμένων διαδείκνυται σαφῶς. Πρᾶον γὰρ δὴ τὸ ζῶον, καὶ μὴν ἔγκαρπον. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἀκριβεῖς ἐρ γάται, οἷς καὶ αὐτὸς ἐπεφώνησεν ὁ Χριστός· « Παντί τῷ αἰτοῦντί σε δίδου, καὶ ἀπὸ τοῦ αἵροντος τὰ σὰ, μὴ ἀπαίτει, καὶ τῷ παίοντί σε εἰς τὴν σιαγόνα, στρέ ψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην. » Γράφει δὲ καὶ ὁ Παῦλος • • Δοῦλον δὲ Κυρίου οὐ δεῖ μάχεσθαι, ἀλλ᾽ ἤπιον εἶναι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. simila vitæ, quippe cum ex illa panis exsistat, qui & vitam conservat; oleum denique signum est hilari- tatis. Offeratur itaque a nobis ipsis quoque Deo, qui est super omnia, in splendore vitæ hilaritas per spem quæ in Christo est : • Spe enim gaudentes ",, inquit. Qui enim fieri potest, ut non summa lætitia pleni sint, qui genus vitæ atque conversationis splendidum diligenter excoluerint, et Salvatoris no- stri mandata custodierint? quibus omnino apud Deum reposita est ejus ipsius gloriæ participatio. • Mortui enim estis, inquit, c et vita vestra abs- condita est cum Christo in Deo. Cum Christus ap- paruerit, vita nostra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria ". > Igitur simila oleo conspersa est. Inest enim in sanctorum virorum vita illa ut in spe gloriæ hilaritas, cum splendore nimirum sanctitatis et justitia. Aureum porro mortariolum incensi ple- num sanctorum pulchritudinem significat, et illam tanquam in sacris vasis suaveolentiam sanctitatis, quæ deinde offertur Deo velut donum quoddam sa- ne fragrantissimum. An vero, Palladi, sanctos viros vasa esse splendida et electa non putabimus? PALL. Ego vero maxime puto. C CYR. Vitulus igitur a singulis unus offertur, sunt- que simul universi duodecim, sed tabernaculum tamen vehunt bini, ad vehiculum ac jugum unum juncti, Levitarumque sunt ministeriis attributi : quæ res figura est duorum populorum, qui non adhuc dogmatum et vitæ dissimilitudine disjun- cti, sed sub unum Salvatoris nostri jugum toleran- ter ac fortiter conjuncti sunt atque convenerunt : ‹ Viriliter enim age, › inquit, ‹ et confortetur cor tuum, et sustine Dominum 68. . Est autem bos la- boris tolerantissimum animal atque robustissimum, quales omnino sunt, qui pietatem in Deum am- plectuntur, qui Christum quasi jugum sibi im- positum sustinent, in illo sacro tabernaculo figura- tum. Corpus porro illius Ecclesiam ipse quoque Paulus divinus vir appellat ***. Dictum est etiam ad Ananiam de eodem Paulo : ‹ Vade, › inquit, ‹ quia vas electionis est hic mihi, ut portet nomen meam coram gentibus ". . Aries præterea et agnus adfe- runtur, qui tum antiquioris tum recentioris populi ad Deum accessum ac veluti dedicationem spiritua- lem prae se ferunt. Ut enim in bobus tolerantia et D fortitudo designabatur, sic, ut opinor, in ovibus quoque illa cum mansuetudine ubertas eorum qui per fidem in Christum justificati sunt, plane indica- tur ; est namque id animal mansuetum atque fru- ctuosum, quales sunt omnes qui evangelicam vi- vendi rationem diligenter colunt, quos ipse Christus alloquebatur : Omni petenti te tribue; et ab eo, qui tollit res tuas, ne repetas, et percutienti te in dextera maxilla, verte illi et alteram ". . . Scribit etiam Paulus : <Servum autem Domini non oportet pugnare, sed mansuetum esse ad omnes, in man- suetudine docentem diversa sentientes "¸ › Prædi- ** Rom. xi, 42. * Col. 111, 3, 4. ** Psal. xxvi, Τim. 11, 24. ss. Col. 1, 14. 24. » Act. ix, 15. ** Luc. vi, 30.

ὁ ἄργυρος, ζωῆς δὲ ἡ σεμίδαλις, ὡς ἄρτου γένεσις Β οι τοῦ συνέχοντος εἰς ζωήν, ἱλαρότητος δὲ τὸ ἔλαιον. Προσαγέσθω δὴ οὖν καὶ πρός γε ἡμῶν αὐτῶν τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ τὸ ὡς ἐν λαμπρότητι ζωῆς ἱλαρόν, ἐλπίδι τῇ ἐν Χριστῷ. « Τῇ γὰρ ἐλπίδι χαίροντες, ο φησί. Πῶς δ᾽ ἂν εἶεν οὐχὶ τῆς ἀνωτάτω θυμηδίας ἔμπλεῳ, τὸ ἐν ζωῇ τε καὶ πολιτεία περιφανὲς ἐξησχη- κότες εὖ μάλα τῶν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐνταλμάτων οἱ φύλακες; οἷς πάντη τε καὶ πάντως τὸ ἐν μεθέξει γενέσθαι τῆς δόξης αὐτοῦ τεθησαύρισται παρὰ θεῷ. • Απεθάνετε γάρ, φησί, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν κέκρυ πται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Θεῷ. Ὅταν ὁ Χριστός φανερωθῇ, ἡ ζωὴ ἡμῶν, τότε καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῷ φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ. » Οὐκοῦν ἡ σεμίδαλις ελαιό δευτος. Ενεστι γὰρ τῇ τῶν ἁγίων ζωῇ καὶ τὸ ὡς ἐν ἐλπίδι δόξης ἱλαρὸν, μετὰ λαμπρότητος δηλονότι τῆς ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ. Χρυσῆ δὲ θυΐακη θυμιάμα- τος πλήρης, τὸ τῶν ἁγίων γράφουσα κάλλος, καὶ ὡς ἐν σκεύεσιν ἐκλεκτοῖς τὸ εὐῶδες ἐν ἁγιασμῷ, εἶτα δῶρον ὥσπερ τι Θεῷ τὸ εὐοσμότατον ἀληθῶς. Η οὐχὶ σκεύη λαμπρὰ καὶ ἀπόλεκτα τοὺς ἁγίους ὑπάρχειν οἰησαίμεθα ἂν, ὦ Παλλάδιε ; ΠΑΛΛ. Μάλιστά γε. ΚΥΡ. Μόσχος δὲ ἦν παρ' ἑκάστου, καὶ δυοκαίδεκα μὲν οἱ πάντες. Αχθοφοροῦσί γε μὴν τὴν ἁγίαν σκηνὴν, κατὰ δύο προσενηνεγμένοι πρὸς ἁμαξαν μίαν, καὶ ὑπὸ ζυγὸν ἕνα, ἐκνενέμηνται δὲ ταῖς τῶν Λευιτών υπουργίαις· καὶ τύπος ἂν εἴη τὸ χρῆμα τῶν δύο λαῶν, οὐκέτι μεμερισμένων εἰς ἀνομοιότητα δογμά των καὶ ζωῆς, συνενηνεγμένοιν δὲ ὥσπερ καὶ συνδε δραμηκότοιν ὑπό γε τὸν ἕνα τοῦ Σωτῆρος ζυγόν τληπαθῶς καὶ ἀνδρείως. • ᾿Ανδρίζου γάρ, φησί, καὶ κραταιούσθω ή καρδία σου, καὶ ὑπόμεινον τὸν Κύριον. » Τληπαθὲς δὲ ζῶον ὁ μόσχος καὶ κραταιότα τον. Τοιοίδε πάντως οἱ θεοσεβείας ᾑρημένοι, ζυγόν ώςπερ ἐφ' ἑαυτοῖς ἐπέχοντες τὸν Χριστὸν, ὡς ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνῇ προανατυπούμενον. Σῶμα δὲ αὐτοῦ τὴν Εκκλησίαν καὶ ὁ θεῖος ἡμῖν ὠνόμαζε Παῦλος. Ελέ γετο δὲ καὶ πρὸς 'Ανανίαν περὶ αὐτοῦ, φημὶ δὴ τοῦ Παύλου « Πορεύου, ὅτι σκεῦος ἐκλογῆς ἐστί μοι οὗτος, τοῦ βαστάσαι τὸ ὄνομά μου εναντίον τῶν ἐθνῶν. » Κριὸς δὲ πρὸς τούτοις, καὶ μὴν καὶ ἀμνὸς τὰ προσ ενηνεγμένα, τοῦ τε πρεσβυτέρου προσενηνεγμένου καὶ τοῦ νέου λαοῦ τὴν πρὸς Θεὸν ἄφιξιν καὶ τὴν οἱονείπως ἀνάθεσιν, δῆλον δὲ ὅτι τὴν πνευματικήν, ύπεμφαίνοντες. Ὥσπερ γὰρ τὸ τληπαθὲς καὶ ἀν- δρεῖον ὡς ἔν γε τοῖς μόσχοις κατεσημαίνετο, κατά τὸν ἴσον, οἶμαι, τουτονὶ τρόπον καὶ ἐν τοῖς προβάτοις ἢ ὡς ἐν πραότητι καρποφορία τῶν διὰ πίστεως τῆς ἐν Χριστῷ δεδικαιωμένων διαδείκνυται σαφῶς. Πρᾶον γὰρ δὴ τὸ ζῶον, καὶ μὴν ἔγκαρπον. Τοιοῦτοι δὲ πάντες οἱ τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἀκριβεῖς ἐρ γάται, οἷς καὶ αὐτὸς ἐπεφώνησεν ὁ Χριστός· « Παντί τῷ αἰτοῦντί σε δίδου, καὶ ἀπὸ τοῦ αἵροντος τὰ σὰ, μὴ ἀπαίτει, καὶ τῷ παίοντί σε εἰς τὴν σιαγόνα, στρέ ψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην. » Γράφει δὲ καὶ ὁ Παῦλος • • Δοῦλον δὲ Κυρίου οὐ δεῖ μάχεσθαι, ἀλλ᾽ ἤπιον εἶναι S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. simila vitæ, quippe cum ex illa panis exsistat, qui & vitam conservat; oleum denique signum est hilari- tatis. Offeratur itaque a nobis ipsis quoque Deo, qui est super omnia, in splendore vitæ hilaritas per spem quæ in Christo est : • Spe enim gaudentes ",, inquit. Qui enim fieri potest, ut non summa lætitia pleni sint, qui genus vitæ atque conversationis splendidum diligenter excoluerint, et Salvatoris no- stri mandata custodierint? quibus omnino apud Deum reposita est ejus ipsius gloriæ participatio. • Mortui enim estis, inquit, c et vita vestra abs- condita est cum Christo in Deo. Cum Christus ap- paruerit, vita nostra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria ". > Igitur simila oleo conspersa est. Inest enim in sanctorum virorum vita illa ut in spe gloriæ hilaritas, cum splendore nimirum sanctitatis et justitia. Aureum porro mortariolum incensi ple- num sanctorum pulchritudinem significat, et illam tanquam in sacris vasis suaveolentiam sanctitatis, quæ deinde offertur Deo velut donum quoddam sa- ne fragrantissimum. An vero, Palladi, sanctos viros vasa esse splendida et electa non putabimus? PALL. Ego vero maxime puto. C CYR. Vitulus igitur a singulis unus offertur, sunt- que simul universi duodecim, sed tabernaculum tamen vehunt bini, ad vehiculum ac jugum unum juncti, Levitarumque sunt ministeriis attributi : quæ res figura est duorum populorum, qui non adhuc dogmatum et vitæ dissimilitudine disjun- cti, sed sub unum Salvatoris nostri jugum toleran- ter ac fortiter conjuncti sunt atque convenerunt : ‹ Viriliter enim age, › inquit, ‹ et confortetur cor tuum, et sustine Dominum 68. . Est autem bos la- boris tolerantissimum animal atque robustissimum, quales omnino sunt, qui pietatem in Deum am- plectuntur, qui Christum quasi jugum sibi im- positum sustinent, in illo sacro tabernaculo figura- tum. Corpus porro illius Ecclesiam ipse quoque Paulus divinus vir appellat ***. Dictum est etiam ad Ananiam de eodem Paulo : ‹ Vade, › inquit, ‹ quia vas electionis est hic mihi, ut portet nomen meam coram gentibus ". . Aries præterea et agnus adfe- runtur, qui tum antiquioris tum recentioris populi ad Deum accessum ac veluti dedicationem spiritua- lem prae se ferunt. Ut enim in bobus tolerantia et D fortitudo designabatur, sic, ut opinor, in ovibus quoque illa cum mansuetudine ubertas eorum qui per fidem in Christum justificati sunt, plane indica- tur ; est namque id animal mansuetum atque fru- ctuosum, quales sunt omnes qui evangelicam vi- vendi rationem diligenter colunt, quos ipse Christus alloquebatur : Omni petenti te tribue; et ab eo, qui tollit res tuas, ne repetas, et percutienti te in dextera maxilla, verte illi et alteram ". . . Scribit etiam Paulus : <Servum autem Domini non oportet pugnare, sed mansuetum esse ad omnes, in man- suetudine docentem diversa sentientes "¸ › Prædi- ** Rom. xi, 42. * Col. 111, 3, 4. ** Psal. xxvi, Τim. 11, 24. ss. Col. 1, 14. 24. » Act. ix, 15. ** Luc. vi, 30.

πρὸς πάντας, ἐν πραότητι διδάσκοντα τοὺς ἀντιδια- Α τιθεμένους. » Τὸ δὲ δεῖν ἔπεσθαι τοῖς ἤδη προειρη μένοις καὶ τὴν αἰγὸς προσφοράν, ἐκδείξειεν ἂν οὐχὶ ἕτερον, οἶμαι, τί, πλὴν ὅπερ ἔναγχος ἔφην, τὸ δεῖσθαι δὴ πάντας, κἂν εἴ τινες εἶεν ἀγαθοὶ τὴν ἕξιν, τοῦ διὰ μεταγνώσεως καθαρισμοῦ καὶ ἀμνηστίας παραπτω μάτων. Καὶ τοῦτο εἰδὼς ὁ θεῖος ἔφη Δαβίδ. « Ἐὰν ἀνα ομίας παρατηρήσῃς, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται ; » Κίμαρος δὴ οὖν τὸ ὑπὲρ ἀφέσεως θῦμα, κατὰ τὸν πά- λας νόμον. Μετάγνωσις δὲ νυνὶ καὶ ἀμνηστίας αἴτη σις τὸ καθ᾿ ἡμᾶς ἱερεῖον, τοὺς ἐν πνεύματί τε καὶ ἀληθείᾳ προσιόντας Θεῷ. « Λέγε γάρ, φησί, σύ τὰς ἁμαρτίας σου πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. » Ψάλλει δέ που καὶ ὁ Δαβίδ· · Εἶπα, Εξαγορεύσω κατ' ἐμοῦ τὴν ἁμαρτίαν μου τῷ Κυρίῳ, καὶ σὺ ἀφῆκας τὴν ἀσέ- βειαν τῆς καρδίας μου. ο 'Αρά σοι λοιπόν σαφὴς ὁ λόγος περὶ τῆς τῶν ἀρχόντων δωροφορίας ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Χρῆναι δὲ οἶμαι κἀκεῖνο εἰπεῖν, προσκεκο- μισμένης γὰρ ἤδη τῆς παρ' ἑκάστου καὶ ὡς ὑπὲρ πάντων θυσίας, ἀρχὴ τῶν θείων ἐγένετο λόγων ἐν τῇ ἁγία σκηνῇ πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωσέα. Γέγρα πται δὲ οὕτω πάλιν ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς· « Αὕτη ἡ ἐγκαίνισις τοῦ θυσιαστηρίου, μετὰ τὸ πληρῶσαι τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ μετὰ τὸ χρίσαι αὐτόν. Ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαι Μωσήν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, τοῦ λαλῆσαι αὐτῷ, καὶ ἤκουσε τὴν φωνὴν Κυρίου τοῦ Θεοῦ λαλοῦντος πρὸς αὐτὸν ἄνωθεν τοῦ ἱλαστη ρίου, ὅ ἐστιν ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τοῦ μαρτυρίου, ἀνὰ μέσον τῶν δύο Χερουβίμ, καὶ ἐλάλει πρὸς αὐτόν. ο Τετελειωμένης γὰρ ὥσπερ τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ ἀναδειχθέντης κόσμῳ τοῦ ἀληθοῦς ἁγιάσματος, δ ἐστιν ἡ Ἐκκλησία, τότε δὴ τότε φωνὴ γέγονε πρὸς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. • Λελάληκε γὰρ ἡμῖν ἐν Υῷ, ο δν καὶ ἔλαστήριον εἶναι φαμεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, κατὰ τὰς Γραφάς. Ανωθεν δὲ τῶν Χερουβίμ ή φωνή κτίσεως γὰρ ἀνωτάτω καὶ ἐπ- έχεινα Θεός, οὐσιώδη τε καὶ ἐνυπάρχουσαν τὴν κατὰ παντὸς τοῦ γεγονότος ἔχων υπεροχήν διαπορθμεύων δὲ εἰς ἡμᾶς τὰς ἄνωθεν καὶ παρὰ Πατρὸς φωνάς, ἔφασκεν ὁ Υἱός, τὸ ἀληθὲς ἱλαστήριον, « Τὰ ῥήματα ὰ ἐγὼ λαλώ οὐκ ἔστιν ἐμὰ, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με, ο Οὐκοῦν ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου γέγονεν ή φωνή. Θαυμάσεις δ' ἂν οὐ μετρίως τὴν τῶν φυλάρ- των ανασκοπούμενος πρόσοδον. Απονεμηθείσης γὰρ ἡμέρας ἑκάστῳ καὶ ἰδικῶς, καθ᾽ ἦν ἔδει πληροῦν τὰ συντεταγμένα καὶ προσκομίσαι τὸ δῶρον, προσίεσαν μὲν ἐν κόσμῳ κατά γε τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν· πλὴν οὐ κατὰ τὴν τῆς γενέσεως τάξιν, ἤτοι καθ' ἡλικίαν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἀναμίξ καὶ χύδην ἁπλῶς, συντε θειμένοι δὲ μᾶλλον ὥσπερ εἰς οἰκονομίαν μυστι ΠΑΛΛ. Καὶ μὴν ὅ τι ποτέ ἐστιν ὁ φῆς, ἐννοεῖν οὐκ ἔχω. Φράξε δὴ οὖν μοι σαφῶς. ΚΥΡ. Βούλει λέγωμεν ἐν τάξει καὶ καθεξῆς τοὺς ἐξ Β Ο DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. - LIB. X. ctis autem hædi etiam oblationem adjungi oportere, zty. id nihil aliud, ut opinor, ostendit nisi quod paulo ante dixi, omnes, etiamsi probis moribus fuerint, purgatione pœnitentiæ et offensarum oblivione in- digere. Idque sciens beatus David aiebat : Si ini- quitates observaveris, Domine, Domine, quis susti- nebit c? . Hædus igitur pro remissione peccatorum offertur, juxta veterein legem, et nunc pœnitentia et oblivionis petitio nostrum est sacrificium in spi- ritu et veritate ad Deum accedentium. • Dig› enim, inquit, « tu prior iniquitates tuas, ut justi- ficeris ". » Psallit etiam profecto David : • Dixi: Confitebor adversum me injustitiam meam Do- mino, et tu remisisti impietatem cordis mei “. › Estne jam tibi tandem illius oblationis principum B ratio perspicuat C p D PALL. Maxime. CYR. Illud etiam dicendum esse arbitror, allato jam a singulis sacrificio, quod tanquam pro omnibus offerebatur, Deum initium fecisse in tabernaculo cum Moyse illo sacrorum interprete colloquendi. Scriptum est autem rursus ad hunc modum in Nu- meris : . Hæc est dedicatio altaris, posteaquam implevit manus ejus, et postquam unxit illum. Cum ingrederetur Moyses in tabernaculum testimonii, ut loqueretur cum ipso, et audivit vocem Domini Dei loquentis cum ipso supra propitiatorium, quod est supra arcam testimonii inter duos Cherubim, et loquebatur cum ipso "., Nam, consummato jam quodammodo tabernaculo, et vera illa sancti ficatione, id est, Ecclesia mundo manifestata, tum denique vox Dei ac Patris nobis insonavit. e Locu - tus est ; enim e nobis in Filio ", » quem propi- tiationem esse dicimus pro peccatis nostris, secun- dum Scripturas ". Desuper autem Cherubim vox audiebatur; nam superior creatura omni atque ul- terior est Deus, et essentiali atque insita excellentia omnibus rebus conditis præstat. Cum itaque verum propitiatorium, Filius nempe, ad nos transmitteret superas illas et editas a Patre voces, dicebat: Ver- ba quæ ego loquor non sunt mea, sed ejus qui misit me “, › Igitur de propitiatorio vox exstitit. Nec mediocriter admiraberis, si principes tribuum, quo ordine accesserint, inspexeris. Cum enim suus cuique dies proprie attributus esset, quo die jussa perfceret, ac donum afferret, ordinate illi quidem accesserunt, ut legislatori visum est, non tamen co ordine quo quisque natus erat, id est, ætatis ra- tione minime habita, neque rursus omnino confuse atque permiste, sed potius veluti mystica modera- tione dispositi. PALL. Equidem, quod a te dictum est, quale sit, non possum intelligere; quamobrem expone illud apertius. Psal. cxxix, 3. *ª Isa. XLUI, 26. • Psal. xxx, 5. | 11, 2. Joan. vi, 64. CYR. Visne ut ordine et consequenter eos qui ex "Num. v, 88, 89. * Hebr. 1, 2. " I Jeau. i

πρὸς πάντας, ἐν πραότητι διδάσκοντα τοὺς ἀντιδια- Α τιθεμένους. » Τὸ δὲ δεῖν ἔπεσθαι τοῖς ἤδη προειρη μένοις καὶ τὴν αἰγὸς προσφοράν, ἐκδείξειεν ἂν οὐχὶ ἕτερον, οἶμαι, τί, πλὴν ὅπερ ἔναγχος ἔφην, τὸ δεῖσθαι δὴ πάντας, κἂν εἴ τινες εἶεν ἀγαθοὶ τὴν ἕξιν, τοῦ διὰ μεταγνώσεως καθαρισμοῦ καὶ ἀμνηστίας παραπτω μάτων. Καὶ τοῦτο εἰδὼς ὁ θεῖος ἔφη Δαβίδ. « Ἐὰν ἀνα ομίας παρατηρήσῃς, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται ; » Κίμαρος δὴ οὖν τὸ ὑπὲρ ἀφέσεως θῦμα, κατὰ τὸν πά- λας νόμον. Μετάγνωσις δὲ νυνὶ καὶ ἀμνηστίας αἴτη σις τὸ καθ᾿ ἡμᾶς ἱερεῖον, τοὺς ἐν πνεύματί τε καὶ ἀληθείᾳ προσιόντας Θεῷ. « Λέγε γάρ, φησί, σύ τὰς ἁμαρτίας σου πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. » Ψάλλει δέ που καὶ ὁ Δαβίδ· · Εἶπα, Εξαγορεύσω κατ' ἐμοῦ τὴν ἁμαρτίαν μου τῷ Κυρίῳ, καὶ σὺ ἀφῆκας τὴν ἀσέ- βειαν τῆς καρδίας μου. ο 'Αρά σοι λοιπόν σαφὴς ὁ λόγος περὶ τῆς τῶν ἀρχόντων δωροφορίας ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Χρῆναι δὲ οἶμαι κἀκεῖνο εἰπεῖν, προσκεκο- μισμένης γὰρ ἤδη τῆς παρ' ἑκάστου καὶ ὡς ὑπὲρ πάντων θυσίας, ἀρχὴ τῶν θείων ἐγένετο λόγων ἐν τῇ ἁγία σκηνῇ πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωσέα. Γέγρα πται δὲ οὕτω πάλιν ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς· « Αὕτη ἡ ἐγκαίνισις τοῦ θυσιαστηρίου, μετὰ τὸ πληρῶσαι τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ μετὰ τὸ χρίσαι αὐτόν. Ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαι Μωσήν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, τοῦ λαλῆσαι αὐτῷ, καὶ ἤκουσε τὴν φωνὴν Κυρίου τοῦ Θεοῦ λαλοῦντος πρὸς αὐτὸν ἄνωθεν τοῦ ἱλαστη ρίου, ὅ ἐστιν ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τοῦ μαρτυρίου, ἀνὰ μέσον τῶν δύο Χερουβίμ, καὶ ἐλάλει πρὸς αὐτόν. ο Τετελειωμένης γὰρ ὥσπερ τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ ἀναδειχθέντης κόσμῳ τοῦ ἀληθοῦς ἁγιάσματος, δ ἐστιν ἡ Ἐκκλησία, τότε δὴ τότε φωνὴ γέγονε πρὸς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. • Λελάληκε γὰρ ἡμῖν ἐν Υῷ, ο δν καὶ ἔλαστήριον εἶναι φαμεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, κατὰ τὰς Γραφάς. Ανωθεν δὲ τῶν Χερουβίμ ή φωνή κτίσεως γὰρ ἀνωτάτω καὶ ἐπ- έχεινα Θεός, οὐσιώδη τε καὶ ἐνυπάρχουσαν τὴν κατὰ παντὸς τοῦ γεγονότος ἔχων υπεροχήν διαπορθμεύων δὲ εἰς ἡμᾶς τὰς ἄνωθεν καὶ παρὰ Πατρὸς φωνάς, ἔφασκεν ὁ Υἱός, τὸ ἀληθὲς ἱλαστήριον, « Τὰ ῥήματα ὰ ἐγὼ λαλώ οὐκ ἔστιν ἐμὰ, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με, ο Οὐκοῦν ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου γέγονεν ή φωνή. Θαυμάσεις δ' ἂν οὐ μετρίως τὴν τῶν φυλάρ- των ανασκοπούμενος πρόσοδον. Απονεμηθείσης γὰρ ἡμέρας ἑκάστῳ καὶ ἰδικῶς, καθ᾽ ἦν ἔδει πληροῦν τὰ συντεταγμένα καὶ προσκομίσαι τὸ δῶρον, προσίεσαν μὲν ἐν κόσμῳ κατά γε τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν· πλὴν οὐ κατὰ τὴν τῆς γενέσεως τάξιν, ἤτοι καθ' ἡλικίαν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἀναμίξ καὶ χύδην ἁπλῶς, συντε θειμένοι δὲ μᾶλλον ὥσπερ εἰς οἰκονομίαν μυστι ΠΑΛΛ. Καὶ μὴν ὅ τι ποτέ ἐστιν ὁ φῆς, ἐννοεῖν οὐκ ἔχω. Φράξε δὴ οὖν μοι σαφῶς. ΚΥΡ. Βούλει λέγωμεν ἐν τάξει καὶ καθεξῆς τοὺς ἐξ Β Ο DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. - LIB. X. ctis autem hædi etiam oblationem adjungi oportere, zty. id nihil aliud, ut opinor, ostendit nisi quod paulo ante dixi, omnes, etiamsi probis moribus fuerint, purgatione pœnitentiæ et offensarum oblivione in- digere. Idque sciens beatus David aiebat : Si ini- quitates observaveris, Domine, Domine, quis susti- nebit c? . Hædus igitur pro remissione peccatorum offertur, juxta veterein legem, et nunc pœnitentia et oblivionis petitio nostrum est sacrificium in spi- ritu et veritate ad Deum accedentium. • Dig› enim, inquit, « tu prior iniquitates tuas, ut justi- ficeris ". » Psallit etiam profecto David : • Dixi: Confitebor adversum me injustitiam meam Do- mino, et tu remisisti impietatem cordis mei “. › Estne jam tibi tandem illius oblationis principum B ratio perspicuat C p D PALL. Maxime. CYR. Illud etiam dicendum esse arbitror, allato jam a singulis sacrificio, quod tanquam pro omnibus offerebatur, Deum initium fecisse in tabernaculo cum Moyse illo sacrorum interprete colloquendi. Scriptum est autem rursus ad hunc modum in Nu- meris : . Hæc est dedicatio altaris, posteaquam implevit manus ejus, et postquam unxit illum. Cum ingrederetur Moyses in tabernaculum testimonii, ut loqueretur cum ipso, et audivit vocem Domini Dei loquentis cum ipso supra propitiatorium, quod est supra arcam testimonii inter duos Cherubim, et loquebatur cum ipso "., Nam, consummato jam quodammodo tabernaculo, et vera illa sancti ficatione, id est, Ecclesia mundo manifestata, tum denique vox Dei ac Patris nobis insonavit. e Locu - tus est ; enim e nobis in Filio ", » quem propi- tiationem esse dicimus pro peccatis nostris, secun- dum Scripturas ". Desuper autem Cherubim vox audiebatur; nam superior creatura omni atque ul- terior est Deus, et essentiali atque insita excellentia omnibus rebus conditis præstat. Cum itaque verum propitiatorium, Filius nempe, ad nos transmitteret superas illas et editas a Patre voces, dicebat: Ver- ba quæ ego loquor non sunt mea, sed ejus qui misit me “, › Igitur de propitiatorio vox exstitit. Nec mediocriter admiraberis, si principes tribuum, quo ordine accesserint, inspexeris. Cum enim suus cuique dies proprie attributus esset, quo die jussa perfceret, ac donum afferret, ordinate illi quidem accesserunt, ut legislatori visum est, non tamen co ordine quo quisque natus erat, id est, ætatis ra- tione minime habita, neque rursus omnino confuse atque permiste, sed potius veluti mystica modera- tione dispositi. PALL. Equidem, quod a te dictum est, quale sit, non possum intelligere; quamobrem expone illud apertius. Psal. cxxix, 3. *ª Isa. XLUI, 26. • Psal. xxx, 5. | 11, 2. Joan. vi, 64. CYR. Visne ut ordine et consequenter eos qui ex "Num. v, 88, 89. * Hebr. 1, 2. " I Jeau. i

πρὸς πάντας, ἐν πραότητι διδάσκοντα τοὺς ἀντιδια- Α τιθεμένους. » Τὸ δὲ δεῖν ἔπεσθαι τοῖς ἤδη προειρη μένοις καὶ τὴν αἰγὸς προσφοράν, ἐκδείξειεν ἂν οὐχὶ ἕτερον, οἶμαι, τί, πλὴν ὅπερ ἔναγχος ἔφην, τὸ δεῖσθαι δὴ πάντας, κἂν εἴ τινες εἶεν ἀγαθοὶ τὴν ἕξιν, τοῦ διὰ μεταγνώσεως καθαρισμοῦ καὶ ἀμνηστίας παραπτω μάτων. Καὶ τοῦτο εἰδὼς ὁ θεῖος ἔφη Δαβίδ. « Ἐὰν ἀνα ομίας παρατηρήσῃς, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται ; » Κίμαρος δὴ οὖν τὸ ὑπὲρ ἀφέσεως θῦμα, κατὰ τὸν πά- λας νόμον. Μετάγνωσις δὲ νυνὶ καὶ ἀμνηστίας αἴτη σις τὸ καθ᾿ ἡμᾶς ἱερεῖον, τοὺς ἐν πνεύματί τε καὶ ἀληθείᾳ προσιόντας Θεῷ. « Λέγε γάρ, φησί, σύ τὰς ἁμαρτίας σου πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. » Ψάλλει δέ που καὶ ὁ Δαβίδ· · Εἶπα, Εξαγορεύσω κατ' ἐμοῦ τὴν ἁμαρτίαν μου τῷ Κυρίῳ, καὶ σὺ ἀφῆκας τὴν ἀσέ- βειαν τῆς καρδίας μου. ο 'Αρά σοι λοιπόν σαφὴς ὁ λόγος περὶ τῆς τῶν ἀρχόντων δωροφορίας ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Χρῆναι δὲ οἶμαι κἀκεῖνο εἰπεῖν, προσκεκο- μισμένης γὰρ ἤδη τῆς παρ' ἑκάστου καὶ ὡς ὑπὲρ πάντων θυσίας, ἀρχὴ τῶν θείων ἐγένετο λόγων ἐν τῇ ἁγία σκηνῇ πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωσέα. Γέγρα πται δὲ οὕτω πάλιν ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς· « Αὕτη ἡ ἐγκαίνισις τοῦ θυσιαστηρίου, μετὰ τὸ πληρῶσαι τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ μετὰ τὸ χρίσαι αὐτόν. Ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαι Μωσήν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, τοῦ λαλῆσαι αὐτῷ, καὶ ἤκουσε τὴν φωνὴν Κυρίου τοῦ Θεοῦ λαλοῦντος πρὸς αὐτὸν ἄνωθεν τοῦ ἱλαστη ρίου, ὅ ἐστιν ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τοῦ μαρτυρίου, ἀνὰ μέσον τῶν δύο Χερουβίμ, καὶ ἐλάλει πρὸς αὐτόν. ο Τετελειωμένης γὰρ ὥσπερ τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ ἀναδειχθέντης κόσμῳ τοῦ ἀληθοῦς ἁγιάσματος, δ ἐστιν ἡ Ἐκκλησία, τότε δὴ τότε φωνὴ γέγονε πρὸς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. • Λελάληκε γὰρ ἡμῖν ἐν Υῷ, ο δν καὶ ἔλαστήριον εἶναι φαμεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, κατὰ τὰς Γραφάς. Ανωθεν δὲ τῶν Χερουβίμ ή φωνή κτίσεως γὰρ ἀνωτάτω καὶ ἐπ- έχεινα Θεός, οὐσιώδη τε καὶ ἐνυπάρχουσαν τὴν κατὰ παντὸς τοῦ γεγονότος ἔχων υπεροχήν διαπορθμεύων δὲ εἰς ἡμᾶς τὰς ἄνωθεν καὶ παρὰ Πατρὸς φωνάς, ἔφασκεν ὁ Υἱός, τὸ ἀληθὲς ἱλαστήριον, « Τὰ ῥήματα ὰ ἐγὼ λαλώ οὐκ ἔστιν ἐμὰ, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με, ο Οὐκοῦν ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου γέγονεν ή φωνή. Θαυμάσεις δ' ἂν οὐ μετρίως τὴν τῶν φυλάρ- των ανασκοπούμενος πρόσοδον. Απονεμηθείσης γὰρ ἡμέρας ἑκάστῳ καὶ ἰδικῶς, καθ᾽ ἦν ἔδει πληροῦν τὰ συντεταγμένα καὶ προσκομίσαι τὸ δῶρον, προσίεσαν μὲν ἐν κόσμῳ κατά γε τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν· πλὴν οὐ κατὰ τὴν τῆς γενέσεως τάξιν, ἤτοι καθ' ἡλικίαν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἀναμίξ καὶ χύδην ἁπλῶς, συντε θειμένοι δὲ μᾶλλον ὥσπερ εἰς οἰκονομίαν μυστι ΠΑΛΛ. Καὶ μὴν ὅ τι ποτέ ἐστιν ὁ φῆς, ἐννοεῖν οὐκ ἔχω. Φράξε δὴ οὖν μοι σαφῶς. ΚΥΡ. Βούλει λέγωμεν ἐν τάξει καὶ καθεξῆς τοὺς ἐξ Β Ο DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. - LIB. X. ctis autem hædi etiam oblationem adjungi oportere, zty. id nihil aliud, ut opinor, ostendit nisi quod paulo ante dixi, omnes, etiamsi probis moribus fuerint, purgatione pœnitentiæ et offensarum oblivione in- digere. Idque sciens beatus David aiebat : Si ini- quitates observaveris, Domine, Domine, quis susti- nebit c? . Hædus igitur pro remissione peccatorum offertur, juxta veterein legem, et nunc pœnitentia et oblivionis petitio nostrum est sacrificium in spi- ritu et veritate ad Deum accedentium. • Dig› enim, inquit, « tu prior iniquitates tuas, ut justi- ficeris ". » Psallit etiam profecto David : • Dixi: Confitebor adversum me injustitiam meam Do- mino, et tu remisisti impietatem cordis mei “. › Estne jam tibi tandem illius oblationis principum B ratio perspicuat C p D PALL. Maxime. CYR. Illud etiam dicendum esse arbitror, allato jam a singulis sacrificio, quod tanquam pro omnibus offerebatur, Deum initium fecisse in tabernaculo cum Moyse illo sacrorum interprete colloquendi. Scriptum est autem rursus ad hunc modum in Nu- meris : . Hæc est dedicatio altaris, posteaquam implevit manus ejus, et postquam unxit illum. Cum ingrederetur Moyses in tabernaculum testimonii, ut loqueretur cum ipso, et audivit vocem Domini Dei loquentis cum ipso supra propitiatorium, quod est supra arcam testimonii inter duos Cherubim, et loquebatur cum ipso "., Nam, consummato jam quodammodo tabernaculo, et vera illa sancti ficatione, id est, Ecclesia mundo manifestata, tum denique vox Dei ac Patris nobis insonavit. e Locu - tus est ; enim e nobis in Filio ", » quem propi- tiationem esse dicimus pro peccatis nostris, secun- dum Scripturas ". Desuper autem Cherubim vox audiebatur; nam superior creatura omni atque ul- terior est Deus, et essentiali atque insita excellentia omnibus rebus conditis præstat. Cum itaque verum propitiatorium, Filius nempe, ad nos transmitteret superas illas et editas a Patre voces, dicebat: Ver- ba quæ ego loquor non sunt mea, sed ejus qui misit me “, › Igitur de propitiatorio vox exstitit. Nec mediocriter admiraberis, si principes tribuum, quo ordine accesserint, inspexeris. Cum enim suus cuique dies proprie attributus esset, quo die jussa perfceret, ac donum afferret, ordinate illi quidem accesserunt, ut legislatori visum est, non tamen co ordine quo quisque natus erat, id est, ætatis ra- tione minime habita, neque rursus omnino confuse atque permiste, sed potius veluti mystica modera- tione dispositi. PALL. Equidem, quod a te dictum est, quale sit, non possum intelligere; quamobrem expone illud apertius. Psal. cxxix, 3. *ª Isa. XLUI, 26. • Psal. xxx, 5. | 11, 2. Joan. vi, 64. CYR. Visne ut ordine et consequenter eos qui ex "Num. v, 88, 89. * Hebr. 1, 2. " I Jeau. i

Ιακώβ γεγονότας; Σαφέ; γὰρ ἂν γένοιτο καὶ λίαν ὡδὶ τὸ ἐν τῇ προσόδῳ παρηλλαγμένον. ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Εστι τοίνυν πρωτότοκος μὲν ὁ Ρουβήμ, ἐπ' αὐτῷ δὲ Συμεών, Λευὶ, καὶ Ἰούδας από γε μητρὸς τῆς Λείας. Βάλα δὲ αὖ τὸ θεραπαινίδιον τὸν Δάν τε καὶ Νεφθαλείμ, καὶ μὴν καὶ ἡ Ζελφά παιδίσκη Λείας, τὸν Γάδ καὶ Ασήρ, Λεία γε μὴν πρὸς τοῖς ἄλλοις τέσσαρσι, τὸν Ἰσάχαρ καὶ Ζαβου λὼν τίκτει· γενέσθην δὲ καὶ ἀπὸ Ραχήλ Ἰωσήφ καὶ Βενιαμίν. Οὐκοῦν πρῶτοι μὲν ἐκ Λείας, οἱ ἐξ ἐλευ θέρας τέσσαρες, Ῥουβήμ, καὶ Συμεών, Λευὶ καὶ Ἰούδας. Ἐκ δυοῖν δὲ θεραπαίνειν, Βάλας τε καὶ Ζελφᾶς, τέσσαρες, Δὲν καὶ Νεφθαλείμ, Γάδ καὶ 'Ασήρ. Ετεροι δὲ αὖ ἐπὶ τούτοις τέσσαρες δύο μὲν ἐκ Λείας, Ἰσάχαρ τε καὶ Ζαβουλών, ἀπὸ δέ γε τῆς Ῥαχήλ, Ἰωσήφ και Βενιαμίν. Μεμνήσθαι δὲ Β ἀναγκαῖον, ὡς εἰς δύο μεμέρισται φυλὰς ὁ Ἰωσὴφ κλῆρος, εἴς τε τὸν Ἐφραὶμ καὶ μέντοι τὸν Μανασ σῆν, τοὺς ἐξ αὐτοῦ γεγονότας. ΠΑΛΛ. Συνίημι μὲν εὖ μάλα τῶν ὀνομάτων τὴν τάξιν· τί δ' ἂν εἴη λοιπὸν τὸ ζητούμενον ὡς ἔν γε δὴ τούτοις, σὺν ἤδη διατρανοῦν. ΚΥΡ. Προσιόντες, ὦ Παλλάδιε, τοῖς δώροις ἅμα, τοῦτο ἔδρων, οὐ καθ' ηλικίαν, ἀλλὰ πρῶτος μὲν Ἰούδας, καίτοι τέταρτος ὢν κατὰ χρόνον, ἔννατος δὲ μετ' αὐτὸν Ἰσάχαρ, καὶ σὺν αὐτοῖς δέκατος Ζα- βουλών. Συμμορία δὲ ὥσπερ μετὰ τούτους δευτέρα, 'Ρουβὴμ ὁ πρωτότοκος, καὶ ὁ καθεξῆς καὶ δεύτερος, Συμεών. Συνήπται δὲ καὶ ὁ Δὰν ἐκ δούλης. Καὶ πρός γε δὴ τούτοις, τάγμα τὸ τρίτον διὰ τριῶν ἐλευθέρων, Εφραίμ τε καὶ Μανασσῆ καὶ Βενιαμίν. Συμμορία δὲ τετάρτη ἐν ἐσχάτοις, τῶν ἐκ θεραπαι νῶν γεγονότων. Τρεῖς δὲ δὴ οὗτοι πάλιν, Δὰν καὶ Ασήρ, καὶ Νεφθαλείμ, καίτοι προύχοντες τῷ τῆς γενέσεως χρόνῳ, τῶν ὡς τάξει προτεταγμένων, Εφραίμ τε, φημί, καὶ Μανασσῆ, καὶ Βενιαμίν. "Αρ' οὐκ ἀναγκαίαν φῂς τὴν ἐπὶ τούτοις βά σανον ; ΠΑΛΛ. Μάλιστά γε· τίς οὖν ὁ λόγος, πειρῶ μας λέγειν. ΚΥΡ. Αίνιγμά που τὸ χρῆμά ἐστι, καθάπερ ἐγᾦ μαι πάλιν. Οτι τάξιν ἔχει τὴν πρώτην παρὰ θεῷ τὰ διὰ Χριστοῦ τῶν ἐν νόμῳ· καὶ ὅτι τέθεινται μὲν οἱ πρῶτοι ἔσχατοι, οἱ δὲ ἔσχατοι πρώτοι. Οἱ γὰρ ὡς ἐν χρόνῳ πρεσβύτεροι διά τε τοῦτο πρωτότοκοι, τοῦτ᾽ ἔστιν ὁ Ἰσραὴλ, κατόπιν ἔρχεται τῶν ἐθνῶν. Καὶ οἱ τὸ δοῦλον ἔχοντες πνεῦμα, καὶ τῆς δουλευού- σης Ἱερουσαλήμ υἱοί, τὸ προἔχειν ἐν δόξῃ παραχω ρήσουσι τοῖς τῆς ἐλευθέρας, ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν τῶν ἐν Χριστῷ δεδικαιωμένων, καὶ εἰς ἐλεύ θερον ἀξίωμα κεκλημένων δι' ἐλευθέρου πνεύματος. Ορα γὰρ, εἰ δοκεῖ, τῶν θεωρημάτων τὸ ἀκριβές. Πρώτη μὲν γὰρ προσάγει τὸ δῶρον ἡ Ἰούδα φυλή. ἐξ ἧς ἀνέφυ κατὰ σάρκα Χριστός. Καὶ μετά ταύτην εὐθὺς ἡ Ἰσάχαρ τε καὶ Ζαβουλών· ἄμφω δὲ ἦσθην ἐλεύθεροι καὶ ἐξ ἐλευθέρων. Εἶτα 'Ρουβὴμ ὁ πρω S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Jacob nati sunt, recenseamus? Sic enim facillime perspicuum fiet quomodo sit accessionis ordo im- mutatus. PALL. Velim equidem. CYR. Est igitur primogenitus Ruben; post hunc Simeon, Levi, et Judas ex matre Lia. Bala deinde ancilla Dan et Nephthalim parit ; Zelpha item ancilla Liæ, Gad et Aser. Lia rursus post alios quatuor, Issachar et Zabulon gignit : de Rachel au- tem Joseph et Benjamin nati sunt. Igitur primi ex Lia libera quatuor sunt, Ruben et Simeon, Levi et Judas ex duabus porro ancillis Bala et Zelpha quatuor, Dan et Nephthalim, Gad et Aser : his alii quatuor additi, duo ex Lia, Issachar et Zabulon; duo item ex Rachel, Joseph et Benjamin : memi- nisse autem necesse est, Joseph sortem in duas di- visam esse tribus, in Ephraim et Manasse, ambos ex illo genitos". PALL. Equidem ordinem nominum optime teneo : sed tui jam officii est declarare quod in iis quæ- ritur. CYR. Qui cum donis accedebant, Palladi, id fa- ciebant, non aetatis habita ratione, sed primus qui- dem Judas, etiamsi temporis ordine quartus erat; nonus etiam post eum Issachar et una decimus Za- bulon. Post hos secunda veluti classis consequitur, primogenitus Ruben, et qui deinceps ordine secun- dus est Simeon; hisque conjunchus Dan ex ancilla natus. Tertius his accedit ordo ex tribus liberis, Ephraim, Manasse et Benjamin. Quarta classis in extremis collocata est eorum, qui ex ancillis editi sunt, tresque itidem sunt, Dan, Aser, Nephthalim, quamvis tempore nativitatis anteirent eos qui priore C loco collocati sunt, Ephraim, inquam, et Manasse et Benjamin. Num igitur parum necessariam esse censes harum rerum inquisitionem? PALL. Ego vero maxime necessariam puto; sed quænam sit ejus rei ratio, enitere ut mihi explices. CYR. Videtur ea res, ut ego arbitror, per ænigma insinuare, quæ per Christum instituta sunt, ea apud Deum priorem locum tenere, quam ea quæ sunt lege sancita; et qui erant primi, eos esse ultimos factos, ac vicissim ultimos primos. Nam, qui tem- pore antiquiores erant, et ob eam causam primoge- niti, id est, Israel gentes a tergo sequitur: quippe qui spiritum servilem habent, et servientis Jerusalem filii de praestantiore gloria concedunt filiis li- hera, quæ est mater nostra omnium, qui in Christo justificati sumus, et per spiritus libertatem ad libe- ram conditionem vocati. Vide enim, si placet, dili- gentem hujus contemplationis rationem. Prima enim inter cæteras donum affert tribus Juda, ex qua ortus est secundum carnem Christus: et post eam continuo tribus Issachar et Zabulon, qui ambo * Gen. xxx seqq. D

Ιακώβ γεγονότας; Σαφέ; γὰρ ἂν γένοιτο καὶ λίαν ὡδὶ τὸ ἐν τῇ προσόδῳ παρηλλαγμένον. ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Εστι τοίνυν πρωτότοκος μὲν ὁ Ρουβήμ, ἐπ' αὐτῷ δὲ Συμεών, Λευὶ, καὶ Ἰούδας από γε μητρὸς τῆς Λείας. Βάλα δὲ αὖ τὸ θεραπαινίδιον τὸν Δάν τε καὶ Νεφθαλείμ, καὶ μὴν καὶ ἡ Ζελφά παιδίσκη Λείας, τὸν Γάδ καὶ Ασήρ, Λεία γε μὴν πρὸς τοῖς ἄλλοις τέσσαρσι, τὸν Ἰσάχαρ καὶ Ζαβου λὼν τίκτει· γενέσθην δὲ καὶ ἀπὸ Ραχήλ Ἰωσήφ καὶ Βενιαμίν. Οὐκοῦν πρῶτοι μὲν ἐκ Λείας, οἱ ἐξ ἐλευ θέρας τέσσαρες, Ῥουβήμ, καὶ Συμεών, Λευὶ καὶ Ἰούδας. Ἐκ δυοῖν δὲ θεραπαίνειν, Βάλας τε καὶ Ζελφᾶς, τέσσαρες, Δὲν καὶ Νεφθαλείμ, Γάδ καὶ 'Ασήρ. Ετεροι δὲ αὖ ἐπὶ τούτοις τέσσαρες δύο μὲν ἐκ Λείας, Ἰσάχαρ τε καὶ Ζαβουλών, ἀπὸ δέ γε τῆς Ῥαχήλ, Ἰωσήφ και Βενιαμίν. Μεμνήσθαι δὲ Β ἀναγκαῖον, ὡς εἰς δύο μεμέρισται φυλὰς ὁ Ἰωσὴφ κλῆρος, εἴς τε τὸν Ἐφραὶμ καὶ μέντοι τὸν Μανασ σῆν, τοὺς ἐξ αὐτοῦ γεγονότας. ΠΑΛΛ. Συνίημι μὲν εὖ μάλα τῶν ὀνομάτων τὴν τάξιν· τί δ' ἂν εἴη λοιπὸν τὸ ζητούμενον ὡς ἔν γε δὴ τούτοις, σὺν ἤδη διατρανοῦν. ΚΥΡ. Προσιόντες, ὦ Παλλάδιε, τοῖς δώροις ἅμα, τοῦτο ἔδρων, οὐ καθ' ηλικίαν, ἀλλὰ πρῶτος μὲν Ἰούδας, καίτοι τέταρτος ὢν κατὰ χρόνον, ἔννατος δὲ μετ' αὐτὸν Ἰσάχαρ, καὶ σὺν αὐτοῖς δέκατος Ζα- βουλών. Συμμορία δὲ ὥσπερ μετὰ τούτους δευτέρα, 'Ρουβὴμ ὁ πρωτότοκος, καὶ ὁ καθεξῆς καὶ δεύτερος, Συμεών. Συνήπται δὲ καὶ ὁ Δὰν ἐκ δούλης. Καὶ πρός γε δὴ τούτοις, τάγμα τὸ τρίτον διὰ τριῶν ἐλευθέρων, Εφραίμ τε καὶ Μανασσῆ καὶ Βενιαμίν. Συμμορία δὲ τετάρτη ἐν ἐσχάτοις, τῶν ἐκ θεραπαι νῶν γεγονότων. Τρεῖς δὲ δὴ οὗτοι πάλιν, Δὰν καὶ Ασήρ, καὶ Νεφθαλείμ, καίτοι προύχοντες τῷ τῆς γενέσεως χρόνῳ, τῶν ὡς τάξει προτεταγμένων, Εφραίμ τε, φημί, καὶ Μανασσῆ, καὶ Βενιαμίν. "Αρ' οὐκ ἀναγκαίαν φῂς τὴν ἐπὶ τούτοις βά σανον ; ΠΑΛΛ. Μάλιστά γε· τίς οὖν ὁ λόγος, πειρῶ μας λέγειν. ΚΥΡ. Αίνιγμά που τὸ χρῆμά ἐστι, καθάπερ ἐγᾦ μαι πάλιν. Οτι τάξιν ἔχει τὴν πρώτην παρὰ θεῷ τὰ διὰ Χριστοῦ τῶν ἐν νόμῳ· καὶ ὅτι τέθεινται μὲν οἱ πρῶτοι ἔσχατοι, οἱ δὲ ἔσχατοι πρώτοι. Οἱ γὰρ ὡς ἐν χρόνῳ πρεσβύτεροι διά τε τοῦτο πρωτότοκοι, τοῦτ᾽ ἔστιν ὁ Ἰσραὴλ, κατόπιν ἔρχεται τῶν ἐθνῶν. Καὶ οἱ τὸ δοῦλον ἔχοντες πνεῦμα, καὶ τῆς δουλευού- σης Ἱερουσαλήμ υἱοί, τὸ προἔχειν ἐν δόξῃ παραχω ρήσουσι τοῖς τῆς ἐλευθέρας, ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν τῶν ἐν Χριστῷ δεδικαιωμένων, καὶ εἰς ἐλεύ θερον ἀξίωμα κεκλημένων δι' ἐλευθέρου πνεύματος. Ορα γὰρ, εἰ δοκεῖ, τῶν θεωρημάτων τὸ ἀκριβές. Πρώτη μὲν γὰρ προσάγει τὸ δῶρον ἡ Ἰούδα φυλή. ἐξ ἧς ἀνέφυ κατὰ σάρκα Χριστός. Καὶ μετά ταύτην εὐθὺς ἡ Ἰσάχαρ τε καὶ Ζαβουλών· ἄμφω δὲ ἦσθην ἐλεύθεροι καὶ ἐξ ἐλευθέρων. Εἶτα 'Ρουβὴμ ὁ πρω S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Jacob nati sunt, recenseamus? Sic enim facillime perspicuum fiet quomodo sit accessionis ordo im- mutatus. PALL. Velim equidem. CYR. Est igitur primogenitus Ruben; post hunc Simeon, Levi, et Judas ex matre Lia. Bala deinde ancilla Dan et Nephthalim parit ; Zelpha item ancilla Liæ, Gad et Aser. Lia rursus post alios quatuor, Issachar et Zabulon gignit : de Rachel au- tem Joseph et Benjamin nati sunt. Igitur primi ex Lia libera quatuor sunt, Ruben et Simeon, Levi et Judas ex duabus porro ancillis Bala et Zelpha quatuor, Dan et Nephthalim, Gad et Aser : his alii quatuor additi, duo ex Lia, Issachar et Zabulon; duo item ex Rachel, Joseph et Benjamin : memi- nisse autem necesse est, Joseph sortem in duas di- visam esse tribus, in Ephraim et Manasse, ambos ex illo genitos". PALL. Equidem ordinem nominum optime teneo : sed tui jam officii est declarare quod in iis quæ- ritur. CYR. Qui cum donis accedebant, Palladi, id fa- ciebant, non aetatis habita ratione, sed primus qui- dem Judas, etiamsi temporis ordine quartus erat; nonus etiam post eum Issachar et una decimus Za- bulon. Post hos secunda veluti classis consequitur, primogenitus Ruben, et qui deinceps ordine secun- dus est Simeon; hisque conjunchus Dan ex ancilla natus. Tertius his accedit ordo ex tribus liberis, Ephraim, Manasse et Benjamin. Quarta classis in extremis collocata est eorum, qui ex ancillis editi sunt, tresque itidem sunt, Dan, Aser, Nephthalim, quamvis tempore nativitatis anteirent eos qui priore C loco collocati sunt, Ephraim, inquam, et Manasse et Benjamin. Num igitur parum necessariam esse censes harum rerum inquisitionem? PALL. Ego vero maxime necessariam puto; sed quænam sit ejus rei ratio, enitere ut mihi explices. CYR. Videtur ea res, ut ego arbitror, per ænigma insinuare, quæ per Christum instituta sunt, ea apud Deum priorem locum tenere, quam ea quæ sunt lege sancita; et qui erant primi, eos esse ultimos factos, ac vicissim ultimos primos. Nam, qui tem- pore antiquiores erant, et ob eam causam primoge- niti, id est, Israel gentes a tergo sequitur: quippe qui spiritum servilem habent, et servientis Jerusalem filii de praestantiore gloria concedunt filiis li- hera, quæ est mater nostra omnium, qui in Christo justificati sumus, et per spiritus libertatem ad libe- ram conditionem vocati. Vide enim, si placet, dili- gentem hujus contemplationis rationem. Prima enim inter cæteras donum affert tribus Juda, ex qua ortus est secundum carnem Christus: et post eam continuo tribus Issachar et Zabulon, qui ambo * Gen. xxx seqq. D

Β ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης· ἰσχνὴ γὰρ ἄγαν ἡ ἐπιτή ρησις. ΚΥΡ. Καὶ μὴν ὅτι τὸ χρῆμα οὐκ εψευσμένον, ειση τοι καὶ λίαν εὐπετῶς. Ἐμπεδοῖ γὰρ ἡμᾶς καὶ ἐξ ἑτέρων εὐθὺς ἐννοιῶν ὁ λόγος· ἐν κόσμῳ γὰρ τῷ καθήκοντι πράττεσθαι δεῖν ἐτύπου Θεὸς τάς τε ἀνα ζεύξεις, καὶ μὴν καὶ ἱδρύσεις, ήτοι συγκαταυλι σμοὺς τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, κύκλῳ τε ἰέναι τῆς σκη- νῆς εὖ μάλα προστέταχε, κατά γε τὸ, οἶμαι, πρὸς τοῦ μάκαρος Δαβὶδ ἀστείως ὑμνούμενον· « Καὶ κυ- κλώσω τὸ θυσιαστήριόν σου, Κύριε, τοῦ ἀκοῦσαί με φωνῆς αἰνέσεώς σου, ο ήγουν τό, « Εκύκλωσα καὶ ἔθυσα ἐν τῇ σκηνῇ αὐτοῦ θυσίαν ἀλαλαγμού, ο Υποσημαίνεται δέ τι καὶ ἕτερον, τὸ ὡς ἐν τύπω δράσαι κεκελευσμένον. Χρὴ γὰρ ἡμᾶς οὐκ ἀπο νοσφίζεσθαι Θεοῦ, ἀλλ' οἱονείπως ἀγχοῦ καὶ ἐν κύκλῳ φαίνεσθαι περιεστηκότας, οὐ μεσολαβούσης ἁμαρ τίας, οὐ διαστάσης ἡμᾶς κοσμικῆς ἡδονῆς, ἀλλ᾽ εἰς ἑνότητα τὴν πνευματικὴν συλλέγοντος ᾿ρθοῦ δια νοίας παραστήματος ἑτοιμότητός τε τῆς πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν τεθαυμασμένων. Πρέπει γὰρ ἂν ὅτι μά λιστά γε τοῖς οὕτως εὐδοκιμεῖν ᾑρημένοις τὸ χρῆ ναι καρποφορεῖν. Γέγραπται γὰρ ὅτι « Πάντες οἱ κύκλῳ αὐτοῦ οἴσουσι δῶρα. » Οὐκοῦν συναπαίρειν αὐτοὺς ἐκέ λεύε τῇ σκηνῇ, καὶ κύκλῳ βαδίζειν, καὶ ὡς ἐν τάξει πάλιν, οὗ ταῖς ἡλικίαις πρεπούσῃ καὶ ἀσυγχύτως Ιούσῃ πρὸς τοὺς ἐσχάτους ἀπὸ τῶν πρώτων, συνημε μένους δὲ οὕτω, καὶ ἀνὰ μέρος, καθάπερ ἐν τῇ τῶν δώρων προσαγωγῇ. Γέγραπται δὲ οὕτως ἐν τοῖς Αριθμοῖς, ο Καὶ ἐλάλησε Κύριος προς Μωσήν καὶ Ααρών λέγων· Ανθρωπος ἐχόμενος κατὰ τάγμα αὐτοῦ καὶ κατὰ σημασίας κατ' οἴκους πατριῶν αὐτῶν, παρεμβαλέτωσαν οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ Έναντι Κυρίου, κύ κλῳ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου παρεμβαλοῦσιν οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ. » Εἶτα τὸν ἑκάστῳ τόπον ἐκνεμηθέντα δεικνύει· ὅποι τε καὶ ὅπως καὶ τίνες οι παρεμβάλ- λοντες. Επιφέρει γὰρ ὠδί· « Καὶ οἱ παρεμβάλλοντες πρῶτοι, κατὰ ἀνατολάς, τάγμα παρεμβολῆς Ἰούδα σὺν δυνάμει αὐτῶν, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι φυλῆς Ἰσάχαρ, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες ἐχόμενοι φυλῆς Ζαβουλών. » Εἶτα διαμέμνηται συμμορίας δευτέρας και φησι· ο Τάγμα παρεμβολῆς Ῥουβὴμ πρὸς νότον σὺν δυνάμει αὐτῶν, καὶ ὁ ἄρχων τῶν υἱῶν Ῥουδήμ, Ελισούρ, υἱὸς Σεδιούρ, δύναμις αὐτοῦ οἱ ἐπεσκεμ- μένοι ἓξ καὶ τεσσαράκοντα χιλιάδες καὶ πεντακόσιοι. Καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι αὐτοῦ, φυλῆς Συν μεών, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι αὐτοῦ, φυλῆς Γάδ. » Καὶ τρίτην εὐθὺς ἐπισυνάπτει λέγων· « Τάγμα παρεμβολῆς Ἐφραὶμ παρὰ θάλασσαν σὺν δυνάμει αὐτῶν, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι φυλῆς Βεν ιαμίν. » Καὶ μὴν καὶ τετάρτης συμμορίας εὐθὺς διαμέμνηται λέγων, ο Τάγμα παρεμβολῆς Δὲν πρὸς βοῤῥᾶν σὺν δυνάμει αὐτῶν· καὶ οἱ παρεμβάλλοντες ἐχόμενοι αὐτοῦ φυλῆς ᾿Ασήρ, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες ἐχόμενοι αὐτοῦ φυλῆς Νεφθαλείμ, πάντες οἱ ἐπεσκεμ- μένοι, φησί, τῆς παρεμβολῆς Δάν, ἑκατὸν πεντήκοντα καὶ ἑπτὰ χιλιάδες καὶ ἐξακόσιοι, ἔσχατοι ἐξαροῦσι το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Recte ais: est enim subtilis admodum ▲ observatio. CYR. Atqui id non esse falso dictum scies, et quidem facillime : jam enim Scriptura nos ex aliis sententiis confirmat : ordine congruenti jussit Deus, ut castra moverent atque locarent, ac sisterent filii Israel, et ut tabernaculum circumirent, constituit, juxta illud, opinor, quod est a beato David eleganter decantatum : « Et circumdabo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuæ 76, » vel illud : « Cir- cuivi et immolavi in tabernaculo ipsius hostiam vo- ciferationis 49, • Insinuatur etiam aliud quidpiam esse tanquam in figura fieri jussum. Oportet enim ut nos a Deo minine disjungamur, sed proxime quo- dammodo et circa illum stare videamur, ne pecca- tum interpositum sit, neve ulla sæcularis voluptas nos dividat, sed rectæ mentis præsentia et ad omnes laudandas actiones suscipiendas alacritas ad spiri- tualem unitatem colligat. Nam qui sic laudabiliter se gerere curaverint, eos certe in primis dona of- ferre decet. Scriptum est enim : « Omnes in circuitu ejus afferent munera ". Itaque simul cum tabernaculo eos proficisci, et illi circumfusos pro- movere jussit, ordine quoque non qui ætati conve- niret, neque qui a primis ad extremos confuse per- veniret, sed eadem ratione conjunctos atque discre- tos, qua in donorum oblatione dispositi fuerant. Scriptum est enim in Numeris ad hunc modum : ‹ Et locutus est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens : Homo junctus secundum agmen suum, et secundum signa, secundum domos familiarum suarum castra- metentur filii Israel coram Domino, circum taber- naculum testimonii castrametabuntur filii Israel ”. Deinde attributum cuique locum ostendit, ubinam, et quomodo, quive castrametari debeant : subjungit enim ad hunc modum : Et qui castrametantur primi ad orientem, agmen castrorum Juda cum exer- citu suo, et castrametantes juxta ex tribu Issachar, et castrametantes juxta eos ex tribu Zabulon 8º. › Deinde secundam classem recenset, et ait: Agmen castrorum Ruben ad austrum cum exercitu eorum, et princeps filiorum Ruben Elisur filius Sediur, exer- citus ejus recensiti sex et quadraginta millia et quin- genti; et castrametantes juxta eum ex tribu Simeon; et castrametantes juxta eum ex tribu Gad ". » Ter- D Liam his illico classem adjungit, dicens : « Agmen ca- strorum Ephraim prope mare cum exercitu eorum, et castrametantes juxta eum qui ex tribu Ben- jamin ". » Quartæ quoque classis continuo memi- nit, dicens : e Agmen castrorum Dan ad aquilonem cum exercitu suo; et castrametantes prope eum ex tribu Aser, et castrametantes prope eum ex tribu Nephthalim omnes recensiti, inquit, e castris Dan centum quinquaginta et septem millia et sexcenti, extremi movebunt agmina sua ³. »Vides primo loco positum esse Judam, et ejus socios, et præcipuum habitare locum ad orientem et austrum; nam qui C B Numn. 11, 1, 2. • Ibid. 2-5. ** Ibid. 10-16. Psal. XXV, 6. 7* Psal. xxvi, 6. ** Psal. Lxxv, 11. lbid. 18-22. Ibid. 25-51.

Β ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης· ἰσχνὴ γὰρ ἄγαν ἡ ἐπιτή ρησις. ΚΥΡ. Καὶ μὴν ὅτι τὸ χρῆμα οὐκ εψευσμένον, ειση τοι καὶ λίαν εὐπετῶς. Ἐμπεδοῖ γὰρ ἡμᾶς καὶ ἐξ ἑτέρων εὐθὺς ἐννοιῶν ὁ λόγος· ἐν κόσμῳ γὰρ τῷ καθήκοντι πράττεσθαι δεῖν ἐτύπου Θεὸς τάς τε ἀνα ζεύξεις, καὶ μὴν καὶ ἱδρύσεις, ήτοι συγκαταυλι σμοὺς τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, κύκλῳ τε ἰέναι τῆς σκη- νῆς εὖ μάλα προστέταχε, κατά γε τὸ, οἶμαι, πρὸς τοῦ μάκαρος Δαβὶδ ἀστείως ὑμνούμενον· « Καὶ κυ- κλώσω τὸ θυσιαστήριόν σου, Κύριε, τοῦ ἀκοῦσαί με φωνῆς αἰνέσεώς σου, ο ήγουν τό, « Εκύκλωσα καὶ ἔθυσα ἐν τῇ σκηνῇ αὐτοῦ θυσίαν ἀλαλαγμού, ο Υποσημαίνεται δέ τι καὶ ἕτερον, τὸ ὡς ἐν τύπω δράσαι κεκελευσμένον. Χρὴ γὰρ ἡμᾶς οὐκ ἀπο νοσφίζεσθαι Θεοῦ, ἀλλ' οἱονείπως ἀγχοῦ καὶ ἐν κύκλῳ φαίνεσθαι περιεστηκότας, οὐ μεσολαβούσης ἁμαρ τίας, οὐ διαστάσης ἡμᾶς κοσμικῆς ἡδονῆς, ἀλλ᾽ εἰς ἑνότητα τὴν πνευματικὴν συλλέγοντος ᾿ρθοῦ δια νοίας παραστήματος ἑτοιμότητός τε τῆς πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν τεθαυμασμένων. Πρέπει γὰρ ἂν ὅτι μά λιστά γε τοῖς οὕτως εὐδοκιμεῖν ᾑρημένοις τὸ χρῆ ναι καρποφορεῖν. Γέγραπται γὰρ ὅτι « Πάντες οἱ κύκλῳ αὐτοῦ οἴσουσι δῶρα. » Οὐκοῦν συναπαίρειν αὐτοὺς ἐκέ λεύε τῇ σκηνῇ, καὶ κύκλῳ βαδίζειν, καὶ ὡς ἐν τάξει πάλιν, οὗ ταῖς ἡλικίαις πρεπούσῃ καὶ ἀσυγχύτως Ιούσῃ πρὸς τοὺς ἐσχάτους ἀπὸ τῶν πρώτων, συνημε μένους δὲ οὕτω, καὶ ἀνὰ μέρος, καθάπερ ἐν τῇ τῶν δώρων προσαγωγῇ. Γέγραπται δὲ οὕτως ἐν τοῖς Αριθμοῖς, ο Καὶ ἐλάλησε Κύριος προς Μωσήν καὶ Ααρών λέγων· Ανθρωπος ἐχόμενος κατὰ τάγμα αὐτοῦ καὶ κατὰ σημασίας κατ' οἴκους πατριῶν αὐτῶν, παρεμβαλέτωσαν οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ Έναντι Κυρίου, κύ κλῳ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου παρεμβαλοῦσιν οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ. » Εἶτα τὸν ἑκάστῳ τόπον ἐκνεμηθέντα δεικνύει· ὅποι τε καὶ ὅπως καὶ τίνες οι παρεμβάλ- λοντες. Επιφέρει γὰρ ὠδί· « Καὶ οἱ παρεμβάλλοντες πρῶτοι, κατὰ ἀνατολάς, τάγμα παρεμβολῆς Ἰούδα σὺν δυνάμει αὐτῶν, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι φυλῆς Ἰσάχαρ, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες ἐχόμενοι φυλῆς Ζαβουλών. » Εἶτα διαμέμνηται συμμορίας δευτέρας και φησι· ο Τάγμα παρεμβολῆς Ῥουβὴμ πρὸς νότον σὺν δυνάμει αὐτῶν, καὶ ὁ ἄρχων τῶν υἱῶν Ῥουδήμ, Ελισούρ, υἱὸς Σεδιούρ, δύναμις αὐτοῦ οἱ ἐπεσκεμ- μένοι ἓξ καὶ τεσσαράκοντα χιλιάδες καὶ πεντακόσιοι. Καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι αὐτοῦ, φυλῆς Συν μεών, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι αὐτοῦ, φυλῆς Γάδ. » Καὶ τρίτην εὐθὺς ἐπισυνάπτει λέγων· « Τάγμα παρεμβολῆς Ἐφραὶμ παρὰ θάλασσαν σὺν δυνάμει αὐτῶν, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι φυλῆς Βεν ιαμίν. » Καὶ μὴν καὶ τετάρτης συμμορίας εὐθὺς διαμέμνηται λέγων, ο Τάγμα παρεμβολῆς Δὲν πρὸς βοῤῥᾶν σὺν δυνάμει αὐτῶν· καὶ οἱ παρεμβάλλοντες ἐχόμενοι αὐτοῦ φυλῆς ᾿Ασήρ, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες ἐχόμενοι αὐτοῦ φυλῆς Νεφθαλείμ, πάντες οἱ ἐπεσκεμ- μένοι, φησί, τῆς παρεμβολῆς Δάν, ἑκατὸν πεντήκοντα καὶ ἑπτὰ χιλιάδες καὶ ἐξακόσιοι, ἔσχατοι ἐξαροῦσι το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Recte ais: est enim subtilis admodum ▲ observatio. CYR. Atqui id non esse falso dictum scies, et quidem facillime : jam enim Scriptura nos ex aliis sententiis confirmat : ordine congruenti jussit Deus, ut castra moverent atque locarent, ac sisterent filii Israel, et ut tabernaculum circumirent, constituit, juxta illud, opinor, quod est a beato David eleganter decantatum : « Et circumdabo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuæ 76, » vel illud : « Cir- cuivi et immolavi in tabernaculo ipsius hostiam vo- ciferationis 49, • Insinuatur etiam aliud quidpiam esse tanquam in figura fieri jussum. Oportet enim ut nos a Deo minine disjungamur, sed proxime quo- dammodo et circa illum stare videamur, ne pecca- tum interpositum sit, neve ulla sæcularis voluptas nos dividat, sed rectæ mentis præsentia et ad omnes laudandas actiones suscipiendas alacritas ad spiri- tualem unitatem colligat. Nam qui sic laudabiliter se gerere curaverint, eos certe in primis dona of- ferre decet. Scriptum est enim : « Omnes in circuitu ejus afferent munera ". Itaque simul cum tabernaculo eos proficisci, et illi circumfusos pro- movere jussit, ordine quoque non qui ætati conve- niret, neque qui a primis ad extremos confuse per- veniret, sed eadem ratione conjunctos atque discre- tos, qua in donorum oblatione dispositi fuerant. Scriptum est enim in Numeris ad hunc modum : ‹ Et locutus est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens : Homo junctus secundum agmen suum, et secundum signa, secundum domos familiarum suarum castra- metentur filii Israel coram Domino, circum taber- naculum testimonii castrametabuntur filii Israel ”. Deinde attributum cuique locum ostendit, ubinam, et quomodo, quive castrametari debeant : subjungit enim ad hunc modum : Et qui castrametantur primi ad orientem, agmen castrorum Juda cum exer- citu suo, et castrametantes juxta ex tribu Issachar, et castrametantes juxta eos ex tribu Zabulon 8º. › Deinde secundam classem recenset, et ait: Agmen castrorum Ruben ad austrum cum exercitu eorum, et princeps filiorum Ruben Elisur filius Sediur, exer- citus ejus recensiti sex et quadraginta millia et quin- genti; et castrametantes juxta eum ex tribu Simeon; et castrametantes juxta eum ex tribu Gad ". » Ter- D Liam his illico classem adjungit, dicens : « Agmen ca- strorum Ephraim prope mare cum exercitu eorum, et castrametantes juxta eum qui ex tribu Ben- jamin ". » Quartæ quoque classis continuo memi- nit, dicens : e Agmen castrorum Dan ad aquilonem cum exercitu suo; et castrametantes prope eum ex tribu Aser, et castrametantes prope eum ex tribu Nephthalim omnes recensiti, inquit, e castris Dan centum quinquaginta et septem millia et sexcenti, extremi movebunt agmina sua ³. »Vides primo loco positum esse Judam, et ejus socios, et præcipuum habitare locum ad orientem et austrum; nam qui C B Numn. 11, 1, 2. • Ibid. 2-5. ** Ibid. 10-16. Psal. XXV, 6. 7* Psal. xxvi, 6. ** Psal. Lxxv, 11. lbid. 18-22. Ibid. 25-51.

Β ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἔφης· ἰσχνὴ γὰρ ἄγαν ἡ ἐπιτή ρησις. ΚΥΡ. Καὶ μὴν ὅτι τὸ χρῆμα οὐκ εψευσμένον, ειση τοι καὶ λίαν εὐπετῶς. Ἐμπεδοῖ γὰρ ἡμᾶς καὶ ἐξ ἑτέρων εὐθὺς ἐννοιῶν ὁ λόγος· ἐν κόσμῳ γὰρ τῷ καθήκοντι πράττεσθαι δεῖν ἐτύπου Θεὸς τάς τε ἀνα ζεύξεις, καὶ μὴν καὶ ἱδρύσεις, ήτοι συγκαταυλι σμοὺς τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, κύκλῳ τε ἰέναι τῆς σκη- νῆς εὖ μάλα προστέταχε, κατά γε τὸ, οἶμαι, πρὸς τοῦ μάκαρος Δαβὶδ ἀστείως ὑμνούμενον· « Καὶ κυ- κλώσω τὸ θυσιαστήριόν σου, Κύριε, τοῦ ἀκοῦσαί με φωνῆς αἰνέσεώς σου, ο ήγουν τό, « Εκύκλωσα καὶ ἔθυσα ἐν τῇ σκηνῇ αὐτοῦ θυσίαν ἀλαλαγμού, ο Υποσημαίνεται δέ τι καὶ ἕτερον, τὸ ὡς ἐν τύπω δράσαι κεκελευσμένον. Χρὴ γὰρ ἡμᾶς οὐκ ἀπο νοσφίζεσθαι Θεοῦ, ἀλλ' οἱονείπως ἀγχοῦ καὶ ἐν κύκλῳ φαίνεσθαι περιεστηκότας, οὐ μεσολαβούσης ἁμαρ τίας, οὐ διαστάσης ἡμᾶς κοσμικῆς ἡδονῆς, ἀλλ᾽ εἰς ἑνότητα τὴν πνευματικὴν συλλέγοντος ᾿ρθοῦ δια νοίας παραστήματος ἑτοιμότητός τε τῆς πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν τεθαυμασμένων. Πρέπει γὰρ ἂν ὅτι μά λιστά γε τοῖς οὕτως εὐδοκιμεῖν ᾑρημένοις τὸ χρῆ ναι καρποφορεῖν. Γέγραπται γὰρ ὅτι « Πάντες οἱ κύκλῳ αὐτοῦ οἴσουσι δῶρα. » Οὐκοῦν συναπαίρειν αὐτοὺς ἐκέ λεύε τῇ σκηνῇ, καὶ κύκλῳ βαδίζειν, καὶ ὡς ἐν τάξει πάλιν, οὗ ταῖς ἡλικίαις πρεπούσῃ καὶ ἀσυγχύτως Ιούσῃ πρὸς τοὺς ἐσχάτους ἀπὸ τῶν πρώτων, συνημε μένους δὲ οὕτω, καὶ ἀνὰ μέρος, καθάπερ ἐν τῇ τῶν δώρων προσαγωγῇ. Γέγραπται δὲ οὕτως ἐν τοῖς Αριθμοῖς, ο Καὶ ἐλάλησε Κύριος προς Μωσήν καὶ Ααρών λέγων· Ανθρωπος ἐχόμενος κατὰ τάγμα αὐτοῦ καὶ κατὰ σημασίας κατ' οἴκους πατριῶν αὐτῶν, παρεμβαλέτωσαν οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ Έναντι Κυρίου, κύ κλῳ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου παρεμβαλοῦσιν οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ. » Εἶτα τὸν ἑκάστῳ τόπον ἐκνεμηθέντα δεικνύει· ὅποι τε καὶ ὅπως καὶ τίνες οι παρεμβάλ- λοντες. Επιφέρει γὰρ ὠδί· « Καὶ οἱ παρεμβάλλοντες πρῶτοι, κατὰ ἀνατολάς, τάγμα παρεμβολῆς Ἰούδα σὺν δυνάμει αὐτῶν, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι φυλῆς Ἰσάχαρ, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες ἐχόμενοι φυλῆς Ζαβουλών. » Εἶτα διαμέμνηται συμμορίας δευτέρας και φησι· ο Τάγμα παρεμβολῆς Ῥουβὴμ πρὸς νότον σὺν δυνάμει αὐτῶν, καὶ ὁ ἄρχων τῶν υἱῶν Ῥουδήμ, Ελισούρ, υἱὸς Σεδιούρ, δύναμις αὐτοῦ οἱ ἐπεσκεμ- μένοι ἓξ καὶ τεσσαράκοντα χιλιάδες καὶ πεντακόσιοι. Καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι αὐτοῦ, φυλῆς Συν μεών, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι αὐτοῦ, φυλῆς Γάδ. » Καὶ τρίτην εὐθὺς ἐπισυνάπτει λέγων· « Τάγμα παρεμβολῆς Ἐφραὶμ παρὰ θάλασσαν σὺν δυνάμει αὐτῶν, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες εχόμενοι φυλῆς Βεν ιαμίν. » Καὶ μὴν καὶ τετάρτης συμμορίας εὐθὺς διαμέμνηται λέγων, ο Τάγμα παρεμβολῆς Δὲν πρὸς βοῤῥᾶν σὺν δυνάμει αὐτῶν· καὶ οἱ παρεμβάλλοντες ἐχόμενοι αὐτοῦ φυλῆς ᾿Ασήρ, καὶ οἱ παρεμβάλλοντες ἐχόμενοι αὐτοῦ φυλῆς Νεφθαλείμ, πάντες οἱ ἐπεσκεμ- μένοι, φησί, τῆς παρεμβολῆς Δάν, ἑκατὸν πεντήκοντα καὶ ἑπτὰ χιλιάδες καὶ ἐξακόσιοι, ἔσχατοι ἐξαροῦσι το S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Recte ais: est enim subtilis admodum ▲ observatio. CYR. Atqui id non esse falso dictum scies, et quidem facillime : jam enim Scriptura nos ex aliis sententiis confirmat : ordine congruenti jussit Deus, ut castra moverent atque locarent, ac sisterent filii Israel, et ut tabernaculum circumirent, constituit, juxta illud, opinor, quod est a beato David eleganter decantatum : « Et circumdabo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuæ 76, » vel illud : « Cir- cuivi et immolavi in tabernaculo ipsius hostiam vo- ciferationis 49, • Insinuatur etiam aliud quidpiam esse tanquam in figura fieri jussum. Oportet enim ut nos a Deo minine disjungamur, sed proxime quo- dammodo et circa illum stare videamur, ne pecca- tum interpositum sit, neve ulla sæcularis voluptas nos dividat, sed rectæ mentis præsentia et ad omnes laudandas actiones suscipiendas alacritas ad spiri- tualem unitatem colligat. Nam qui sic laudabiliter se gerere curaverint, eos certe in primis dona of- ferre decet. Scriptum est enim : « Omnes in circuitu ejus afferent munera ". Itaque simul cum tabernaculo eos proficisci, et illi circumfusos pro- movere jussit, ordine quoque non qui ætati conve- niret, neque qui a primis ad extremos confuse per- veniret, sed eadem ratione conjunctos atque discre- tos, qua in donorum oblatione dispositi fuerant. Scriptum est enim in Numeris ad hunc modum : ‹ Et locutus est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens : Homo junctus secundum agmen suum, et secundum signa, secundum domos familiarum suarum castra- metentur filii Israel coram Domino, circum taber- naculum testimonii castrametabuntur filii Israel ”. Deinde attributum cuique locum ostendit, ubinam, et quomodo, quive castrametari debeant : subjungit enim ad hunc modum : Et qui castrametantur primi ad orientem, agmen castrorum Juda cum exer- citu suo, et castrametantes juxta ex tribu Issachar, et castrametantes juxta eos ex tribu Zabulon 8º. › Deinde secundam classem recenset, et ait: Agmen castrorum Ruben ad austrum cum exercitu eorum, et princeps filiorum Ruben Elisur filius Sediur, exer- citus ejus recensiti sex et quadraginta millia et quin- genti; et castrametantes juxta eum ex tribu Simeon; et castrametantes juxta eum ex tribu Gad ". » Ter- D Liam his illico classem adjungit, dicens : « Agmen ca- strorum Ephraim prope mare cum exercitu eorum, et castrametantes juxta eum qui ex tribu Ben- jamin ". » Quartæ quoque classis continuo memi- nit, dicens : e Agmen castrorum Dan ad aquilonem cum exercitu suo; et castrametantes prope eum ex tribu Aser, et castrametantes prope eum ex tribu Nephthalim omnes recensiti, inquit, e castris Dan centum quinquaginta et septem millia et sexcenti, extremi movebunt agmina sua ³. »Vides primo loco positum esse Judam, et ejus socios, et præcipuum habitare locum ad orientem et austrum; nam qui C B Numn. 11, 1, 2. • Ibid. 2-5. ** Ibid. 10-16. Psal. XXV, 6. 7* Psal. xxvi, 6. ** Psal. Lxxv, 11. lbid. 18-22. Ibid. 25-51.

κατὰ τάγματα αὐτῶν. » Ορᾷς ὅτι προτέτακται μὲν Ἰούδας καὶ οἱ σὺν αὐτῷ, καὶ τὸν ἀπόλεκτον ἔχει τόπον τὸν πρὸς ἠὼ καὶ νότον; ἐν φωτὶ γὰρ οἱ ἐν Χριστῷ, καὶ τῷ πνεύματι ζέοντες. Δεύτερος ὁ Ρουβήμ, καὶ οἱ σὺν αὐτῷ. Καὶ τρίτοι μὲν πάλιν οἱ ἐξ ἐλευθέρας. Εἶτα μετὰ τούτους ἕτεροι τρεῖς, οἱ ἐκ θεραπαινῶν, περὶ ὧν εἴρηται τὸ, ο Εσχατοι ἐξαροῦσιν. » "Αρ' οὐκ ἐναργὲς καὶ οὐδαμόθεν ἐνδοιαστὸν, ὅτι προτετίμηται καὶ προεισκέκληται τοῦ πρωτοτόκου τὸ δεύτερον, τοῦτ ἔστι, τὸ ἐν Χριστῷ, καὶ τῶν ἐκ δουλείας τὸ ἐλεύθερον ἐν πίστει; Οἱ μὲν γὰρ ἡγοῦνται διὰ τὸν ἐξ Ἰούδα Χριστόν· οἱ δὲ κατόπιν ἔρχονται μόλις, καὶ ὡς ἐν δευτέρα τέθεινται τάξει. ΠΑΛΛ. Ορθότατα ἔφης· και σε τῆς οὕτω λεπτῆς ἀγχινοίας ἐπαινέσαιμι. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΕΝΔΕΚΑΤΟΣ. Περὶ Ἱερωσύνης, καὶ ὅτι τύπος ἦν ἡ κατὰ νόμον Β τῆς ἐν Χριστῷ. ΚΥΡ. Σκηνῆς μὲν δὴ πέρι καὶ τῶν ἐπ' αὐτῇ κεχρη- σμῳδημένων, ἀποχρῶν ἡμῖν εὖ μάλα καὶ ἀστείως ἀπεξεσμένος εἰς ἰσχνότητα τὴν πνευματικὴν ἐκπεποίη- ται λόγος. Πρέπει δ' ἂν, ὡς γέ μοι φαίνεται, συνερεῖς · δέ που καὶ αὐτὸς, οἶδ' ὅτι, τῶν ἱερωσύνης ἅψασθαι γερῶν, τίνα τε αὖ τὸν τρόπον διὰ τῆς ἐν τύπῳ καὶ κατὰ νόμον ἡ ἀληθὴς σημαίνεται, τοῦτ' ἔστιν, ἡ ἐν Χριστῷ τε καὶ δι' αὐτοῦ τὸ ἱερὸν ἁγιάζουσα γένος, φημὶ δὲ δὴ πάλιν τοὺς ἐν πίστει λελαμπρυσμένους, καὶ τὴν εἰς Θεὸν οἰκειότητα πεπλούτηκότας, διά γε τοῦ μεταλαχεῖν ἁγίου Πνεύματος. ΠΑΛΑ. Πρέπει γὰρ ἂν καὶ μάλα εἰκότως. ΚΥΡ. Αποτελεσθείσης δὴ οὖν ἐν κόσμῳ τῷ πρέ- ποντι τῆς ἁγίας σκηνῆς, καὶ εἰς εἶδος ἐνηνεγμένης τὸ ἐν τῷ ὄρει παραδειχθέν τῷ θεσπεσίω Μωσῇ, τὴν τῶν ἱερέων ἀνάδειξιν ἐποιεῖτο Θεὸς, καὶ δὴ καὶ ἔφασκε, ο Καὶ σὺ προσαγάγου πρὸς ἑαυτὸν τόν τε Λαρὼν τὸν ἀδελφόν σου καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἐκ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. - A in Christo sunt, in lumine versantur, et spiritu fer- vent. Secundo loco Ruben et ejus comites; tertio rursus, qui e libera sunt, post hos cæteri tres ex an- cillis, de quibus dictum est : « Extremi proficiscen- tur. » Annon perspicuum est, ac minime dubium, antelatum esse eum primogenito, ac prius vocatum, qui secundus est, populus nimirum, qui est in Christo, et liberum per fidem propositum iis, qui e serva sunt nati? Illi enim præcedunt propter Chri- stum, qui ex genere Juda natus est; hi vero vix a tergo sequuntur, et secundo loco positi sunt. PALL. Rectissime sane dictum est, ac tuam adeo subtilem prudentiam admiror. DE ADORATIONE ET CULTU IN SPIRITU ET VERITATE LIBER UNDECIMUS. De sacerdotio. Sacerdotium legale figuram G fuisse illius quod in Christo est. De tabernaculo quidem et iis quæ de eo præcepta sunt, sermo a nobis satis plenus est habitus, et ad spiritualem subtilitatem eleganter expolitus. Est au- tem consequens, ut mihi quidem videtur, teque as- sensurum certo scio, ad sacerdotii munera expli- canda transire; quove modo per figurativum legale, verum significetur, nimirum illud, quod in Christo est, et per Christum genus illud sacrum sanctificat, eos, inquam, qui fdei claritate sunt illustres, ac Dei conjunctionem per Spiritus sancti participationem consecuti. PALL. Consequens vero, ac fure optimo quidem. CYR. Igitur, sacro illo tabernaculo cum de- centi ornatu jam absoluto, perductoque ad eam for- mam quæ in monte fueral beato Moysi ostensa, sacer- dotes designat Deus : itaque ait : « Et tu, applica ad te Aaron, fratrem tuum, et filios ejus de filiis Israel, ut sacerdotio fungantur mihi. Aaron et Nadab et

καὶ ᾿Αβιούδ, καὶ Ἐλεάζαρ, καὶ θάμαρ υἱοὺς Α2- ρών. • Ονομαστὶ μὲν οὖν οἱ ἀπόλεκτοι κέκληνται πρὸς ἱερουργίαν. « Οὐ γὰρ ἑαυτῷ τις λαμβάνει την τιμήν, ἀλλ' ὁ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ίτω δὴ οὖν αὐτόμολος μὲν μηδεὶς εἰς τὸ ἱερατεύειν τῷ Θεῷ, περιμενέτω δὲ κλήσιν, ήγουν, ἁρπάζειν ἐπιχειρῶν, ὁ μὴ ταῖς ἄνωθεν ἔχει ψήφοις, τὴν Δαθάν τε καὶ ᾿Αβειρών υφέξει δίκην. Καὶ μετα θαυμάσῃς εἰ τὸ αὐτόμολον ἐφ' ἡμῶν ἔκτοπόν τε καὶ ἀκαλλές, ὅτε καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ γράφει Παῦλος, ο Οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασε γενηθῆναι ἀρχιερέα, ἀλλ' ὁ λαλήσας πρὸς αὐτὸν, Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. ο Κλήσεως οὖν ἄρα τῆς ἐπὶ Χριστῷ λεγομένης εἰκὼν ἂν εἴη πάλιν τὸ πρὸς Μωσέα σοφῶς εἰρημένον, « Καὶ σὺ προσαγάγου πρὸς ἑαυτὸν τόν τε Ααρὼν τὸν ἀδελφόν σου, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ. » Τὸ γὰρ ο προσαγάγου, ο τί ἕτερον ἢ τὸν οἰκείωσαί τε καὶ προσκάλει, δηλοῖ; Κέκληται δὲ ὥσπερ εἰς ἀρχιερέα Χριστὸς διὰ βουλῆς τοῦ Πατρός. Συγκέκληνται δὲ τρόπον τινὰ αὐτῷ καὶ συνεργοί τέ θεινται πρὸς ἱερουργίαν καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Τσιγάρτοι καὶ διαρρήδην ἔφασκον, « Θεοῦ γάρ ἐσμεν συνεργοί » περιεφοίτων δὲ αὖ καὶ τὴν ὑφ' ήλιον πᾶσαν, ἱερουργοῦντες εἰς τὰ ἔθνη τὸ Εὐαγγέλιον Χριστοῦ. Κέκληνται μὲν γὰρ εἰς ἀποστολὴν διὰ Χριστοῦ, καὶ ἀληθὴς ὁ λόγος. Αλλ᾽ ἦν που πάντως τὸ χρῆμα καὶ αὐτὸ θελητὸν τῷ Πατρί· μία γὰρ ἐφ' ἅπασι τοῖς δρωμένοις ἡ ψῆφος, ὅτι καὶ βουλὴ καὶ σοφία καὶ θέλησις τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. Οὐκοῦν ὁ Ααρών τύπος ἂν εἴη Χριστοῦ, καὶ τῆς ἐν πνεύματί τε καὶ ἀληθείᾳ νοουμένης ἱερωσύνης, οἱονεὶ προανά δειξις, ὡς ἐν σκιαῖς ἔτι ταῖς ἀμυδροτέραις. Σύνες δε ὅτι προστάττεται Μωσής προσαγαγέσθαι πρὸς ἑαυ τὸν τόν τε Ααρών· ἀσθενὴς γάρ πως καὶ ἀτελῆς ὁ νόμος, εἰ καὶ ἀπονοσφίζοιτο τοῦ Χριστοῦ. « 'Αδύνατον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας. » Χριστὸς δὲ μίαν ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν προσενέγκας θυ σίαν, τετελείωκεν εἰς τὸ διηνεκές τοὺς ἁγιαζομένους. Ἴστωσαν δὴ οὖν οἱ σκιᾶς ἔτι καὶ γράμματος φίλοι, καὶ Μωσαϊκῶν ἐνταλμάτων κατηξιωμένοι (1), ὡς εἰ μὴ προσαγάγοιντο πρὸς ἑαυτοὺς τὸν ἀρχιερέα και ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, εἰς οὐδὲν αὐτοῖς τῆς ἐν τύπῳ λατρείας καταλήξει το σπούδασμα. Ποῖα γὰρ ἂν εἶεν παρά γε τῷ φιλαρέτῳ Θεῷ τῆς ἐν νόμῳ ζωῆς τὰ αὐχήματα ; Τοιγάρτοι καὶ Παῦλος ἡμῖν ὁ σοφώτατος, διὰ τὸ ὑπερέχον τῆς γνώ σεως τῆς Χριστοῦ, σκύβαλα μὲν ἡγεῖσθαι τὰ ἐν κόσμῳ φησίν, ἀνθελέσθαι δὲ τὰ πνευματικά· καὶ τοῦτό ἐστι νοητῶς, τὸ προσάγεσθαι πρὸς ἑαυτὸν αὐτὸν τὸν Ααρών. Α τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἱερατεύειν μοι, Ααρών καὶ χχνιι, 1. ΠΑΛΛ. Συνίημι φής· σαφής γὰρ ὁ λόγος. ΚΥΡ. Προσαγάγου τοίνυν, φησί, πρὸς ἑαυτὸν ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. , B Abiud et Eleazar, et Itbamar filios Aaron e. No- Nadi minatim igitur electi illi viri sunt ad sacerdotii mo- nus vocati. ‹ Neque enim sibi quisquam sumit ho- norem, sed qui vocatur a Deo, , sicut scriptum est ". Igitur ad sacerdotii munus, quod a Deo de- fertur, sua sponte accedat nemo, sed, ut vocetur, ex- spectet; alioqui, si divino suffragio minime tribu- tum rapere tentaverit, in easdem, quas Dathan et Abiron, poenas incidet. Neque vero tibi mirum vi- deri debet, si hoc ipsum, sponte se ingerere in no- bis, absurdum ac turpe sit, quando etiam de ipso Christo scribit Paulus : « Non semetipsum clarifica- vit, ut pontifex fieret, sed qui locutus est ad eum : Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Mel- chisedech *. » Ergo vocationis, qua Christus voca- tus esse dicitur, imago est, quod ad Moysen sapien- ter est dictum : Et tu, applica ad te ipsum Aaron fratrem tuum, et filios ejus. › Nam illud, ‹ applica, › quid aliud, quam, adjunge atque advoca, significat? Vocatus est autem Christus tanquam ad pontificis munus per voluntatem Patris; simul autem cum eo quodammodo vocati, cooperatoresque officii sacer- dotalis effecti sunt etiam sancti illi discipuli. Ita- que etiam aperte dicebant : « Dei cooperatores su- mus ". › Omnem præterea orbem terrarum circui- bant, sacrificantes in gentibus Evangelium Christi. Quamvis enim vocati sint illi quidem per Christum ad apostolatum, idque verissime dicatur, erat la- men id prorsus ex voluntate Patris: una est enim in omnibus, quæ geruntur, utriusque sententia, quippe cum Patris et consilium et sapientia et vo- luntas sit Filius. Est igitur Aaron Christi figura, et illius sacerdotii, quod in spiritu et veritate intelli- gitur, quædam ut in umbris adhuc obscurioribas præsignatio. Animadverte autem juberi Moysi, ut applicet ad se Aaron; infirma enim est lex et im- perfecta, si a Christo disjungitur : • Impossibile est enim sanguine laurorum et hircorum auferri pec- cala s. Christus autem unam pro peccato- ribus cum obtulisset hostiam, consummavit in sem- piternum sanctificatos. Sciant igitur qui umbram adhuc et litteram diligunt, et Mosaicis mandatis mordicus adhaerescunt, nisi sibi ipsis adjunxerint atque applicaverint sacerdotem illum et apostolum confessionis nostra, Jesum Christum, illud studium cultus in figura exhibiti vanum et irritum fore. Quo enim numero sint apud virtutis amantem Deum illa vitæ secundum legem actæ ornamenta? Itaque Pau- lus ille vir sapientissimus propter eminentem Christi scientiam, ut stercora se arbitrari testatur, quæ in mundo sunt omnia, eisque spiritualia praeferre idque est, secundum sublimiorem sensum, applicare ad se Aaron. PALL. Teneo quid velis: perspicua est enim Oratio. ; CYR. Applica igitur ad te, inquit, Aaron fratrem Exod. Philipp. ut, 8. C D es Hebr. v, 4. ss Ibid. 5, 6. Hebr. x, 4. T * Cor. 1, 9; Rom. xvi, 3. (1) Cod. Vat., άπρὸς ἡμμένοι, quod interpres reddidit.

καὶ ᾿Αβιούδ, καὶ Ἐλεάζαρ, καὶ θάμαρ υἱοὺς Α2- ρών. • Ονομαστὶ μὲν οὖν οἱ ἀπόλεκτοι κέκληνται πρὸς ἱερουργίαν. « Οὐ γὰρ ἑαυτῷ τις λαμβάνει την τιμήν, ἀλλ' ὁ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ίτω δὴ οὖν αὐτόμολος μὲν μηδεὶς εἰς τὸ ἱερατεύειν τῷ Θεῷ, περιμενέτω δὲ κλήσιν, ήγουν, ἁρπάζειν ἐπιχειρῶν, ὁ μὴ ταῖς ἄνωθεν ἔχει ψήφοις, τὴν Δαθάν τε καὶ ᾿Αβειρών υφέξει δίκην. Καὶ μετα θαυμάσῃς εἰ τὸ αὐτόμολον ἐφ' ἡμῶν ἔκτοπόν τε καὶ ἀκαλλές, ὅτε καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ γράφει Παῦλος, ο Οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασε γενηθῆναι ἀρχιερέα, ἀλλ' ὁ λαλήσας πρὸς αὐτὸν, Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. ο Κλήσεως οὖν ἄρα τῆς ἐπὶ Χριστῷ λεγομένης εἰκὼν ἂν εἴη πάλιν τὸ πρὸς Μωσέα σοφῶς εἰρημένον, « Καὶ σὺ προσαγάγου πρὸς ἑαυτὸν τόν τε Ααρὼν τὸν ἀδελφόν σου, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ. » Τὸ γὰρ ο προσαγάγου, ο τί ἕτερον ἢ τὸν οἰκείωσαί τε καὶ προσκάλει, δηλοῖ; Κέκληται δὲ ὥσπερ εἰς ἀρχιερέα Χριστὸς διὰ βουλῆς τοῦ Πατρός. Συγκέκληνται δὲ τρόπον τινὰ αὐτῷ καὶ συνεργοί τέ θεινται πρὸς ἱερουργίαν καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Τσιγάρτοι καὶ διαρρήδην ἔφασκον, « Θεοῦ γάρ ἐσμεν συνεργοί » περιεφοίτων δὲ αὖ καὶ τὴν ὑφ' ήλιον πᾶσαν, ἱερουργοῦντες εἰς τὰ ἔθνη τὸ Εὐαγγέλιον Χριστοῦ. Κέκληνται μὲν γὰρ εἰς ἀποστολὴν διὰ Χριστοῦ, καὶ ἀληθὴς ὁ λόγος. Αλλ᾽ ἦν που πάντως τὸ χρῆμα καὶ αὐτὸ θελητὸν τῷ Πατρί· μία γὰρ ἐφ' ἅπασι τοῖς δρωμένοις ἡ ψῆφος, ὅτι καὶ βουλὴ καὶ σοφία καὶ θέλησις τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. Οὐκοῦν ὁ Ααρών τύπος ἂν εἴη Χριστοῦ, καὶ τῆς ἐν πνεύματί τε καὶ ἀληθείᾳ νοουμένης ἱερωσύνης, οἱονεὶ προανά δειξις, ὡς ἐν σκιαῖς ἔτι ταῖς ἀμυδροτέραις. Σύνες δε ὅτι προστάττεται Μωσής προσαγαγέσθαι πρὸς ἑαυ τὸν τόν τε Ααρών· ἀσθενὴς γάρ πως καὶ ἀτελῆς ὁ νόμος, εἰ καὶ ἀπονοσφίζοιτο τοῦ Χριστοῦ. « 'Αδύνατον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας. » Χριστὸς δὲ μίαν ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν προσενέγκας θυ σίαν, τετελείωκεν εἰς τὸ διηνεκές τοὺς ἁγιαζομένους. Ἴστωσαν δὴ οὖν οἱ σκιᾶς ἔτι καὶ γράμματος φίλοι, καὶ Μωσαϊκῶν ἐνταλμάτων κατηξιωμένοι (1), ὡς εἰ μὴ προσαγάγοιντο πρὸς ἑαυτοὺς τὸν ἀρχιερέα και ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, εἰς οὐδὲν αὐτοῖς τῆς ἐν τύπῳ λατρείας καταλήξει το σπούδασμα. Ποῖα γὰρ ἂν εἶεν παρά γε τῷ φιλαρέτῳ Θεῷ τῆς ἐν νόμῳ ζωῆς τὰ αὐχήματα ; Τοιγάρτοι καὶ Παῦλος ἡμῖν ὁ σοφώτατος, διὰ τὸ ὑπερέχον τῆς γνώ σεως τῆς Χριστοῦ, σκύβαλα μὲν ἡγεῖσθαι τὰ ἐν κόσμῳ φησίν, ἀνθελέσθαι δὲ τὰ πνευματικά· καὶ τοῦτό ἐστι νοητῶς, τὸ προσάγεσθαι πρὸς ἑαυτὸν αὐτὸν τὸν Ααρών. Α τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἱερατεύειν μοι, Ααρών καὶ χχνιι, 1. ΠΑΛΛ. Συνίημι φής· σαφής γὰρ ὁ λόγος. ΚΥΡ. Προσαγάγου τοίνυν, φησί, πρὸς ἑαυτὸν ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. , B Abiud et Eleazar, et Itbamar filios Aaron e. No- Nadi minatim igitur electi illi viri sunt ad sacerdotii mo- nus vocati. ‹ Neque enim sibi quisquam sumit ho- norem, sed qui vocatur a Deo, , sicut scriptum est ". Igitur ad sacerdotii munus, quod a Deo de- fertur, sua sponte accedat nemo, sed, ut vocetur, ex- spectet; alioqui, si divino suffragio minime tribu- tum rapere tentaverit, in easdem, quas Dathan et Abiron, poenas incidet. Neque vero tibi mirum vi- deri debet, si hoc ipsum, sponte se ingerere in no- bis, absurdum ac turpe sit, quando etiam de ipso Christo scribit Paulus : « Non semetipsum clarifica- vit, ut pontifex fieret, sed qui locutus est ad eum : Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Mel- chisedech *. » Ergo vocationis, qua Christus voca- tus esse dicitur, imago est, quod ad Moysen sapien- ter est dictum : Et tu, applica ad te ipsum Aaron fratrem tuum, et filios ejus. › Nam illud, ‹ applica, › quid aliud, quam, adjunge atque advoca, significat? Vocatus est autem Christus tanquam ad pontificis munus per voluntatem Patris; simul autem cum eo quodammodo vocati, cooperatoresque officii sacer- dotalis effecti sunt etiam sancti illi discipuli. Ita- que etiam aperte dicebant : « Dei cooperatores su- mus ". › Omnem præterea orbem terrarum circui- bant, sacrificantes in gentibus Evangelium Christi. Quamvis enim vocati sint illi quidem per Christum ad apostolatum, idque verissime dicatur, erat la- men id prorsus ex voluntate Patris: una est enim in omnibus, quæ geruntur, utriusque sententia, quippe cum Patris et consilium et sapientia et vo- luntas sit Filius. Est igitur Aaron Christi figura, et illius sacerdotii, quod in spiritu et veritate intelli- gitur, quædam ut in umbris adhuc obscurioribas præsignatio. Animadverte autem juberi Moysi, ut applicet ad se Aaron; infirma enim est lex et im- perfecta, si a Christo disjungitur : • Impossibile est enim sanguine laurorum et hircorum auferri pec- cala s. Christus autem unam pro peccato- ribus cum obtulisset hostiam, consummavit in sem- piternum sanctificatos. Sciant igitur qui umbram adhuc et litteram diligunt, et Mosaicis mandatis mordicus adhaerescunt, nisi sibi ipsis adjunxerint atque applicaverint sacerdotem illum et apostolum confessionis nostra, Jesum Christum, illud studium cultus in figura exhibiti vanum et irritum fore. Quo enim numero sint apud virtutis amantem Deum illa vitæ secundum legem actæ ornamenta? Itaque Pau- lus ille vir sapientissimus propter eminentem Christi scientiam, ut stercora se arbitrari testatur, quæ in mundo sunt omnia, eisque spiritualia praeferre idque est, secundum sublimiorem sensum, applicare ad se Aaron. PALL. Teneo quid velis: perspicua est enim Oratio. ; CYR. Applica igitur ad te, inquit, Aaron fratrem Exod. Philipp. ut, 8. C D es Hebr. v, 4. ss Ibid. 5, 6. Hebr. x, 4. T * Cor. 1, 9; Rom. xvi, 3. (1) Cod. Vat., άπρὸς ἡμμένοι, quod interpres reddidit.

καὶ ᾿Αβιούδ, καὶ Ἐλεάζαρ, καὶ θάμαρ υἱοὺς Α2- ρών. • Ονομαστὶ μὲν οὖν οἱ ἀπόλεκτοι κέκληνται πρὸς ἱερουργίαν. « Οὐ γὰρ ἑαυτῷ τις λαμβάνει την τιμήν, ἀλλ' ὁ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ίτω δὴ οὖν αὐτόμολος μὲν μηδεὶς εἰς τὸ ἱερατεύειν τῷ Θεῷ, περιμενέτω δὲ κλήσιν, ήγουν, ἁρπάζειν ἐπιχειρῶν, ὁ μὴ ταῖς ἄνωθεν ἔχει ψήφοις, τὴν Δαθάν τε καὶ ᾿Αβειρών υφέξει δίκην. Καὶ μετα θαυμάσῃς εἰ τὸ αὐτόμολον ἐφ' ἡμῶν ἔκτοπόν τε καὶ ἀκαλλές, ὅτε καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ γράφει Παῦλος, ο Οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασε γενηθῆναι ἀρχιερέα, ἀλλ' ὁ λαλήσας πρὸς αὐτὸν, Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. ο Κλήσεως οὖν ἄρα τῆς ἐπὶ Χριστῷ λεγομένης εἰκὼν ἂν εἴη πάλιν τὸ πρὸς Μωσέα σοφῶς εἰρημένον, « Καὶ σὺ προσαγάγου πρὸς ἑαυτὸν τόν τε Ααρὼν τὸν ἀδελφόν σου, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ. » Τὸ γὰρ ο προσαγάγου, ο τί ἕτερον ἢ τὸν οἰκείωσαί τε καὶ προσκάλει, δηλοῖ; Κέκληται δὲ ὥσπερ εἰς ἀρχιερέα Χριστὸς διὰ βουλῆς τοῦ Πατρός. Συγκέκληνται δὲ τρόπον τινὰ αὐτῷ καὶ συνεργοί τέ θεινται πρὸς ἱερουργίαν καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Τσιγάρτοι καὶ διαρρήδην ἔφασκον, « Θεοῦ γάρ ἐσμεν συνεργοί » περιεφοίτων δὲ αὖ καὶ τὴν ὑφ' ήλιον πᾶσαν, ἱερουργοῦντες εἰς τὰ ἔθνη τὸ Εὐαγγέλιον Χριστοῦ. Κέκληνται μὲν γὰρ εἰς ἀποστολὴν διὰ Χριστοῦ, καὶ ἀληθὴς ὁ λόγος. Αλλ᾽ ἦν που πάντως τὸ χρῆμα καὶ αὐτὸ θελητὸν τῷ Πατρί· μία γὰρ ἐφ' ἅπασι τοῖς δρωμένοις ἡ ψῆφος, ὅτι καὶ βουλὴ καὶ σοφία καὶ θέλησις τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. Οὐκοῦν ὁ Ααρών τύπος ἂν εἴη Χριστοῦ, καὶ τῆς ἐν πνεύματί τε καὶ ἀληθείᾳ νοουμένης ἱερωσύνης, οἱονεὶ προανά δειξις, ὡς ἐν σκιαῖς ἔτι ταῖς ἀμυδροτέραις. Σύνες δε ὅτι προστάττεται Μωσής προσαγαγέσθαι πρὸς ἑαυ τὸν τόν τε Ααρών· ἀσθενὴς γάρ πως καὶ ἀτελῆς ὁ νόμος, εἰ καὶ ἀπονοσφίζοιτο τοῦ Χριστοῦ. « 'Αδύνατον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας. » Χριστὸς δὲ μίαν ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν προσενέγκας θυ σίαν, τετελείωκεν εἰς τὸ διηνεκές τοὺς ἁγιαζομένους. Ἴστωσαν δὴ οὖν οἱ σκιᾶς ἔτι καὶ γράμματος φίλοι, καὶ Μωσαϊκῶν ἐνταλμάτων κατηξιωμένοι (1), ὡς εἰ μὴ προσαγάγοιντο πρὸς ἑαυτοὺς τὸν ἀρχιερέα και ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, εἰς οὐδὲν αὐτοῖς τῆς ἐν τύπῳ λατρείας καταλήξει το σπούδασμα. Ποῖα γὰρ ἂν εἶεν παρά γε τῷ φιλαρέτῳ Θεῷ τῆς ἐν νόμῳ ζωῆς τὰ αὐχήματα ; Τοιγάρτοι καὶ Παῦλος ἡμῖν ὁ σοφώτατος, διὰ τὸ ὑπερέχον τῆς γνώ σεως τῆς Χριστοῦ, σκύβαλα μὲν ἡγεῖσθαι τὰ ἐν κόσμῳ φησίν, ἀνθελέσθαι δὲ τὰ πνευματικά· καὶ τοῦτό ἐστι νοητῶς, τὸ προσάγεσθαι πρὸς ἑαυτὸν αὐτὸν τὸν Ααρών. Α τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἱερατεύειν μοι, Ααρών καὶ χχνιι, 1. ΠΑΛΛ. Συνίημι φής· σαφής γὰρ ὁ λόγος. ΚΥΡ. Προσαγάγου τοίνυν, φησί, πρὸς ἑαυτὸν ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. , B Abiud et Eleazar, et Itbamar filios Aaron e. No- Nadi minatim igitur electi illi viri sunt ad sacerdotii mo- nus vocati. ‹ Neque enim sibi quisquam sumit ho- norem, sed qui vocatur a Deo, , sicut scriptum est ". Igitur ad sacerdotii munus, quod a Deo de- fertur, sua sponte accedat nemo, sed, ut vocetur, ex- spectet; alioqui, si divino suffragio minime tribu- tum rapere tentaverit, in easdem, quas Dathan et Abiron, poenas incidet. Neque vero tibi mirum vi- deri debet, si hoc ipsum, sponte se ingerere in no- bis, absurdum ac turpe sit, quando etiam de ipso Christo scribit Paulus : « Non semetipsum clarifica- vit, ut pontifex fieret, sed qui locutus est ad eum : Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Mel- chisedech *. » Ergo vocationis, qua Christus voca- tus esse dicitur, imago est, quod ad Moysen sapien- ter est dictum : Et tu, applica ad te ipsum Aaron fratrem tuum, et filios ejus. › Nam illud, ‹ applica, › quid aliud, quam, adjunge atque advoca, significat? Vocatus est autem Christus tanquam ad pontificis munus per voluntatem Patris; simul autem cum eo quodammodo vocati, cooperatoresque officii sacer- dotalis effecti sunt etiam sancti illi discipuli. Ita- que etiam aperte dicebant : « Dei cooperatores su- mus ". › Omnem præterea orbem terrarum circui- bant, sacrificantes in gentibus Evangelium Christi. Quamvis enim vocati sint illi quidem per Christum ad apostolatum, idque verissime dicatur, erat la- men id prorsus ex voluntate Patris: una est enim in omnibus, quæ geruntur, utriusque sententia, quippe cum Patris et consilium et sapientia et vo- luntas sit Filius. Est igitur Aaron Christi figura, et illius sacerdotii, quod in spiritu et veritate intelli- gitur, quædam ut in umbris adhuc obscurioribas præsignatio. Animadverte autem juberi Moysi, ut applicet ad se Aaron; infirma enim est lex et im- perfecta, si a Christo disjungitur : • Impossibile est enim sanguine laurorum et hircorum auferri pec- cala s. Christus autem unam pro peccato- ribus cum obtulisset hostiam, consummavit in sem- piternum sanctificatos. Sciant igitur qui umbram adhuc et litteram diligunt, et Mosaicis mandatis mordicus adhaerescunt, nisi sibi ipsis adjunxerint atque applicaverint sacerdotem illum et apostolum confessionis nostra, Jesum Christum, illud studium cultus in figura exhibiti vanum et irritum fore. Quo enim numero sint apud virtutis amantem Deum illa vitæ secundum legem actæ ornamenta? Itaque Pau- lus ille vir sapientissimus propter eminentem Christi scientiam, ut stercora se arbitrari testatur, quæ in mundo sunt omnia, eisque spiritualia praeferre idque est, secundum sublimiorem sensum, applicare ad se Aaron. PALL. Teneo quid velis: perspicua est enim Oratio. ; CYR. Applica igitur ad te, inquit, Aaron fratrem Exod. Philipp. ut, 8. C D es Hebr. v, 4. ss Ibid. 5, 6. Hebr. x, 4. T * Cor. 1, 9; Rom. xvi, 3. (1) Cod. Vat., άπρὸς ἡμμένοι, quod interpres reddidit.

Χριστός, κόσμημά τε λαμπρὸν καὶ ὑπερκόσμιον ταῖς τῶν ἁγίων ψυχαῖς. « Οσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτί σθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε, ο φησί, καὶ ἀληθῆς ὁ λό γος. Ὡς ἐν σκιαῖς δὲ ὁ νόμος κατακαλλύνει τὸν Ααρών, εἰς Χριστὸν ἀναφέρων τὴν ἐκ τοῦ ποικίλος ἐστάλθαι δόξαν. Μονονουχί γὰρ καὶ συνυφασμένος τῇ τῶν τεχνημάτων κατασκευῇ μυστικός τε καὶ ἀκριβὴς εὑρίσκεται λόγος, αἰνιγματωδῶς ὑποφαίνων τοῦ Σωτῆρος τὴν δόξαν. Θέα γὰρ ὅπως τῆς συνέσεως τῆς παρὰ Θεοῦ τῶν ἐσθημάτων τους τεχνουργούς ἀναπεπλῆσθαί φησιν, εἰς εὐανθῆ ποικιλουργίαν ἀπο κομίζοντος, καὶ τὴν Χριστοῦ τοῖς ἀμφίοις. ἐγγράφον- τος δόξαν. Περιστήθιον δὲ καὶ ἐπωρὶς, καὶ ποδήρης, καὶ χιτὼν ὁ κοσυμβωτός, κιθαρίς τε καὶ ζώνη, τα Λ τιμὴν καὶ δόξαν ἀληθῶς τῷ ἱερῷ καὶ ἁγίῳ γένειο Β τεχνουργούμενα, αὐτά τε καὶ πρὸς τούτοις ἕτερα, δ ΧΑΤΗ, 5. καὶ ἀνὰ μέρος ἡμῖν, ὡς ἔνι, λελέξεται. Εφη τοίνυν περὶ τῶν εἰς ἔργα παρειλημμένων, ο Καὶ αὐτοὶ λή- ψονται τὸ χρυσίον, καὶ τὴν ὑάκινθον, καὶ τὴν πορφύ ραν, καὶ τὸ κόκκινον, καὶ βύσσον. » Καί μοι πάλιν λεπτὸν ἐνιεὶς τοῖς προκειμένοις τὸν νοῦν, καὶ πρό γε δὴ τῶν ἄλλων άθρει δὴ τόδε. ΠΑΛΛ. Τὸ ποῖον τί φής; ΚΥΡ. Οὐ γὰρ χρυσίου καὶ βύσσου, καὶ μὴν καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, υακίνθου σε αὖ πάντα πεποίηνται τὰ ἐν τῇ σκηνῇ, καὶ ἦν εἰς τύπον Χριστοῦ; ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. ΚΥΡ. Θέα δὲ δὴ ὅτι διὰ τῶν αὐτῶν καὶ ἡ τοῦ προύχοντος ἐν ἱερωσύνῃ διεσκευάσθη στολή, την Χριστοῦ δόξαν ὡς ἐν εἰκόνι δή πάλιν καὶ τύποις ὠδίνουσα· λόγοι γὰρ οἱ αὐτοὶ γνῶσις δὲ οὐχ ἑτέρα, τὸ Χριστοῦ κάλλος κατασημαίνουσι. Γινώσκεται γὰρ ὡς ἐν χρυσῷ μὲν θεός, ὡς ἐν πορφύρα τὸ βασίλειον ἔχων ἀξίωμα, καὶ ὡς ἐν βύσσῳ λεπτῇ λόγος ίσω χνὸς καὶ ἀσώματος, ὡς ἐν κοκκίνῳ διὰ τὴν σάρκα ἐν ὑακίνθῳ γε μὴν ἀεροφανεί, τοιουτόχρως γὰρ υάκινθος, διὰ τὸ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ. Ἡ γὰρ οὐχὶ Θεός τε ἅμα καὶ βασιλεὺς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος; ΠΑΛΛ. Πῶς γὰρ οὔ, ΚΥΡ. Οὐχὶ δὲ Λόγος ὢν τοῦ Πατρὸς λεπτός καὶ ἀσώματος, γέγονεν ἐν σαρκὶ καὶ ἔστιν ἄνωθεν ; ΠΑΛΛ. ᾿Αληθές. ΚΥΡ. Δὲ αὐταὶ τοιγαροῦν ἀπαραλλάκτως καὶ ὡς ἐν θεωρίᾳ λεπτῇ τῶν ἐσθημάτων αἱ ὕλαι, καὶ μέν τοι καὶ τῶν κατεσκευασμένων ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνή. Καὶ ταυτὶ μὲν ὧδε, τὰ δὲ εἰς τιμὴν καὶ δόξαν τῷ 'Ααρών ποικίλως ἐξυφασμένα καιρὸς ἤδη λέγειν. Οὐκοῦν, « Καὶ ποιήσουσι, φησί, τὴν ἐπωμίδα ἐκ βύσσου κεκλωσμένης, ἔργον ὑφαντὸν ποικιλτοῦ, δύο επωμι δες συνέχουσαι ἔσονται αὐτῷ, ἑτέρα τὴν ἑτέραν ἐπὶ τοῖς δύο μέρεσιν εξηρτημένα. Καὶ τὸ ὕφασμα τῶν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sanctique generis Christus est, atque præclarum ac supernum sanctarum animarum ornamentum. Quotquot enim baptizati estis in Christum,» in- quit, ‹ Christum induistis "; › quod verissime dictum est. Lex porro tanquam in umbris et ima- gine exornat ipsum Aaron, eamque illius variæ vestis gloriam ad Christum refert; propemodum enim una cum illo artificioso apparatu contexta ratio mystica atque subtilis invenitur, quæ figurate Salvatoris nostri gloriam indicat. Vide enim quem- admodum vestium opifces spiritu sapientiæ, qui datur a Deo, repletos esse dicat, qui spiritus illos ad foridi ac variegati operis effectionem perduce- ret, et Christi gloriam in vestimentis describeret. Sunt autem ea opificia, pectorale et super- humerale et talaris tunica, et tunica Gimbriis or- nata, cidaris etiam et zona, et nonnulla alia præ- terea, de quibus sigillatim erit nobis, ut res patitur, disserendum. De iis igitur, qui ad ea opera eff- cienda assumebantur, ait : « Et ipsi accipient au- rum et hyacinthum et purpuram, et coccum et bys- sum *. » Ac mihi rursus ad ea, quæ proposita sunt, mentis aciem intendas velim, atque hoc ante alia consideres. PALL. Quid istud est ? CYR. Annon ex auro et bysso et purpura et coc- eino torto, ac hyacintho etiam ea omnia facta erant, quæ ad tabernaculum pertinebant, eademque Chri- sti figuram gerebant ? PALL. Ita est. CYR. Vide igitur ex materia eadem etiam præci- pui sacerdotis stolam esse confectam, quæ Christi gloriam ut in imagine itidem ac figuris contineret; nam eadem verba, et intellectus non diversus, Chri- sti gloriam significant. Nam is ut in auro quidem Deus, ut in purpura regiam dignitatem habens, ut in bysso tenui Verbum subtile et corporis expers intelligitur : idem quoque ut in cocco fguratur propter carnis naturam ; ut in hyacintho denique aeris speciem referente (is est enim hyacinthi color), propterea quod e supernis est et e cœlo. Quid enim? Nonne et Deus simul et Rex est illud ex Deo Parente Verbum ? PALL. Quis neget ? CYR. Nonne præterea, cum Verbum esset Patris subtile et corporis expers, idem in carne factum, et de supernis est ? PALL. Verum. CYR. Igitur eadem est omnino etiam, quod ad subtiliorem contemplationem pertinet, materia ve- stimentorum, et eorum quæ in tabernaculi opere confecta sunt. Sed de his satis. Jam vero de iis, quæ ad honorem et gloriam Aaron varie contexta sunt, dicendi tempus est. Igitur, ‹ Et facient, › inquit, « superhumerale ex bysso torta, opus tex- tile variatoris, duo superhumeralia continentia erunt ipsi, alterum alteri in duabus partibus juncta, » Galat. ¡, 27. • Exod. C D

Χριστός, κόσμημά τε λαμπρὸν καὶ ὑπερκόσμιον ταῖς τῶν ἁγίων ψυχαῖς. « Οσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτί σθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε, ο φησί, καὶ ἀληθῆς ὁ λό γος. Ὡς ἐν σκιαῖς δὲ ὁ νόμος κατακαλλύνει τὸν Ααρών, εἰς Χριστὸν ἀναφέρων τὴν ἐκ τοῦ ποικίλος ἐστάλθαι δόξαν. Μονονουχί γὰρ καὶ συνυφασμένος τῇ τῶν τεχνημάτων κατασκευῇ μυστικός τε καὶ ἀκριβὴς εὑρίσκεται λόγος, αἰνιγματωδῶς ὑποφαίνων τοῦ Σωτῆρος τὴν δόξαν. Θέα γὰρ ὅπως τῆς συνέσεως τῆς παρὰ Θεοῦ τῶν ἐσθημάτων τους τεχνουργούς ἀναπεπλῆσθαί φησιν, εἰς εὐανθῆ ποικιλουργίαν ἀπο κομίζοντος, καὶ τὴν Χριστοῦ τοῖς ἀμφίοις. ἐγγράφον- τος δόξαν. Περιστήθιον δὲ καὶ ἐπωρὶς, καὶ ποδήρης, καὶ χιτὼν ὁ κοσυμβωτός, κιθαρίς τε καὶ ζώνη, τα Λ τιμὴν καὶ δόξαν ἀληθῶς τῷ ἱερῷ καὶ ἁγίῳ γένειο Β τεχνουργούμενα, αὐτά τε καὶ πρὸς τούτοις ἕτερα, δ ΧΑΤΗ, 5. καὶ ἀνὰ μέρος ἡμῖν, ὡς ἔνι, λελέξεται. Εφη τοίνυν περὶ τῶν εἰς ἔργα παρειλημμένων, ο Καὶ αὐτοὶ λή- ψονται τὸ χρυσίον, καὶ τὴν ὑάκινθον, καὶ τὴν πορφύ ραν, καὶ τὸ κόκκινον, καὶ βύσσον. » Καί μοι πάλιν λεπτὸν ἐνιεὶς τοῖς προκειμένοις τὸν νοῦν, καὶ πρό γε δὴ τῶν ἄλλων άθρει δὴ τόδε. ΠΑΛΛ. Τὸ ποῖον τί φής; ΚΥΡ. Οὐ γὰρ χρυσίου καὶ βύσσου, καὶ μὴν καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου, υακίνθου σε αὖ πάντα πεποίηνται τὰ ἐν τῇ σκηνῇ, καὶ ἦν εἰς τύπον Χριστοῦ; ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. ΚΥΡ. Θέα δὲ δὴ ὅτι διὰ τῶν αὐτῶν καὶ ἡ τοῦ προύχοντος ἐν ἱερωσύνῃ διεσκευάσθη στολή, την Χριστοῦ δόξαν ὡς ἐν εἰκόνι δή πάλιν καὶ τύποις ὠδίνουσα· λόγοι γὰρ οἱ αὐτοὶ γνῶσις δὲ οὐχ ἑτέρα, τὸ Χριστοῦ κάλλος κατασημαίνουσι. Γινώσκεται γὰρ ὡς ἐν χρυσῷ μὲν θεός, ὡς ἐν πορφύρα τὸ βασίλειον ἔχων ἀξίωμα, καὶ ὡς ἐν βύσσῳ λεπτῇ λόγος ίσω χνὸς καὶ ἀσώματος, ὡς ἐν κοκκίνῳ διὰ τὴν σάρκα ἐν ὑακίνθῳ γε μὴν ἀεροφανεί, τοιουτόχρως γὰρ υάκινθος, διὰ τὸ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ. Ἡ γὰρ οὐχὶ Θεός τε ἅμα καὶ βασιλεὺς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος; ΠΑΛΛ. Πῶς γὰρ οὔ, ΚΥΡ. Οὐχὶ δὲ Λόγος ὢν τοῦ Πατρὸς λεπτός καὶ ἀσώματος, γέγονεν ἐν σαρκὶ καὶ ἔστιν ἄνωθεν ; ΠΑΛΛ. ᾿Αληθές. ΚΥΡ. Δὲ αὐταὶ τοιγαροῦν ἀπαραλλάκτως καὶ ὡς ἐν θεωρίᾳ λεπτῇ τῶν ἐσθημάτων αἱ ὕλαι, καὶ μέν τοι καὶ τῶν κατεσκευασμένων ἐν τῇ ἁγίᾳ σκηνή. Καὶ ταυτὶ μὲν ὧδε, τὰ δὲ εἰς τιμὴν καὶ δόξαν τῷ 'Ααρών ποικίλως ἐξυφασμένα καιρὸς ἤδη λέγειν. Οὐκοῦν, « Καὶ ποιήσουσι, φησί, τὴν ἐπωμίδα ἐκ βύσσου κεκλωσμένης, ἔργον ὑφαντὸν ποικιλτοῦ, δύο επωμι δες συνέχουσαι ἔσονται αὐτῷ, ἑτέρα τὴν ἑτέραν ἐπὶ τοῖς δύο μέρεσιν εξηρτημένα. Καὶ τὸ ὕφασμα τῶν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sanctique generis Christus est, atque præclarum ac supernum sanctarum animarum ornamentum. Quotquot enim baptizati estis in Christum,» in- quit, ‹ Christum induistis "; › quod verissime dictum est. Lex porro tanquam in umbris et ima- gine exornat ipsum Aaron, eamque illius variæ vestis gloriam ad Christum refert; propemodum enim una cum illo artificioso apparatu contexta ratio mystica atque subtilis invenitur, quæ figurate Salvatoris nostri gloriam indicat. Vide enim quem- admodum vestium opifces spiritu sapientiæ, qui datur a Deo, repletos esse dicat, qui spiritus illos ad foridi ac variegati operis effectionem perduce- ret, et Christi gloriam in vestimentis describeret. Sunt autem ea opificia, pectorale et super- humerale et talaris tunica, et tunica Gimbriis or- nata, cidaris etiam et zona, et nonnulla alia præ- terea, de quibus sigillatim erit nobis, ut res patitur, disserendum. De iis igitur, qui ad ea opera eff- cienda assumebantur, ait : « Et ipsi accipient au- rum et hyacinthum et purpuram, et coccum et bys- sum *. » Ac mihi rursus ad ea, quæ proposita sunt, mentis aciem intendas velim, atque hoc ante alia consideres. PALL. Quid istud est ? CYR. Annon ex auro et bysso et purpura et coc- eino torto, ac hyacintho etiam ea omnia facta erant, quæ ad tabernaculum pertinebant, eademque Chri- sti figuram gerebant ? PALL. Ita est. CYR. Vide igitur ex materia eadem etiam præci- pui sacerdotis stolam esse confectam, quæ Christi gloriam ut in imagine itidem ac figuris contineret; nam eadem verba, et intellectus non diversus, Chri- sti gloriam significant. Nam is ut in auro quidem Deus, ut in purpura regiam dignitatem habens, ut in bysso tenui Verbum subtile et corporis expers intelligitur : idem quoque ut in cocco fguratur propter carnis naturam ; ut in hyacintho denique aeris speciem referente (is est enim hyacinthi color), propterea quod e supernis est et e cœlo. Quid enim? Nonne et Deus simul et Rex est illud ex Deo Parente Verbum ? PALL. Quis neget ? CYR. Nonne præterea, cum Verbum esset Patris subtile et corporis expers, idem in carne factum, et de supernis est ? PALL. Verum. CYR. Igitur eadem est omnino etiam, quod ad subtiliorem contemplationem pertinet, materia ve- stimentorum, et eorum quæ in tabernaculi opere confecta sunt. Sed de his satis. Jam vero de iis, quæ ad honorem et gloriam Aaron varie contexta sunt, dicendi tempus est. Igitur, ‹ Et facient, › inquit, « superhumerale ex bysso torta, opus tex- tile variatoris, duo superhumeralia continentia erunt ipsi, alterum alteri in duabus partibus juncta, » Galat. ¡, 27. • Exod. C D

ἐπωμίδων, ὅ ἐστιν ἐπ' αὐτῷ κατὰ τὴν ποίησιν, ἐξ αὐτοῦ ἔσται ἐκ χρυσοῦ καὶ ὑακίνθου καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου διανενησμένου καὶ βύσσου κεκλωσμέ νης. » Υλην δὲ τοῖς ὑφάσμασι δοὺς τὴν ἤδη προει ρημένην, εὐθὺς ἐπιφέρει ο Καὶ λήψῃ τοὺς δύο λίθους, λίθους σμαράγδους, καὶ γλύψεις ἐν αὐτοῖς τὰ ὀνόματα τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἐξ ὀνόματα περὶ τὸν λίθον τὸν ἕνα, καὶ τὰ ἐξ ὀνόματα τὰ λοιπὰ ἐπὶ τὸν λίθον τὸν δεύτερον, κατὰ τὰς γενέσεις αὐτῶν, ἔργον λιθουρο γικῆς τέχνης· γλύμμα σφραγίδος διαγλύψεις τους λίθους ἐπὶ τοῖς ὀνόμασι τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Καὶ θή σεις τοὺς δύο λίθους ἐπὶ τῶν ὤμων τῆς ἐπωμίδος· λίθοι μνημόσυνόν εἰσι τοῖς υἱοῖς Ισραήλ. » ΠΑΛΛ. Βαθὺς μὲν, ὡς ἔοικεν, ὁ ἐν τοῖς θεωρή μασι λόγος· πειρῶ δὲ πρότερον ἐκεῖνο εἰπεῖν, τί τὸ χρῆμα τῆς ἐπίκλην ἐπωμίδος, ἢ ποῖον ἂν ἔχοι τῆς κατασκευῆς τὸν τρόπον. ΚΥΡ. Υφασμά τι χιτῶνος ὡς ἐν εἴδει καὶ μέχρι στέρνου διήκον γενέσθαι προστέταχεν, ὡς αὐτοῖς ἔσω τε καὶ ὡς ἐν χρῷ καὶ μέχρι ποδῶν ἐσθήμασιν ἐπενηνεγμένου, καὶ τὴν ἐκ χρυσοῦ καὶ πορφύρας ἀπαστράπτων αὐγὴν, τοῖς τῶν θεωμένων ὀφθαλμοῖς σεπτόν τε καὶ ἱεροπρεπὲς ἐντέκοι τὸ θαῦμα. Τοῦτο κέκληκεν ἐπωμίδα, διὰ τὸ, οἶμαι, βραχὺ τοῦ τεχνήμα- τος, καὶ τὸ ἀμφοῖν δὴ μόλις ἐπιτάννυσθαι τοῖν ὤμοιν. Ἐν ταύτῃ δὴ οὖν τῇ ἐπωμίδι δύο λίθους, σμαράγ- δου δὲ αὗται, κλύσμασιν ἰσχνοῖς εὖ μάλα διεσφιγμέ- νας ενερείδεσθαι δεῖν διετύπου σαφῶς, ἐνορωρυγ μένων εὐτέχνως όνομαστὶ τῶν φυλῶν, ὡς ἐξ ἐν μιᾷ γράφεσθαι λίθῳ. Καὶ τίς ὁ τοῦδε λόγος, αὐτὸς ἡμῖν διεσάφει λέγων· « Καὶ λήψεται Ααρών τὰ ὀνόματα τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἔναντι Κυρίου ἐπὶ τῶν δύο ὤμων αὐτοῦ, μνημόσυνον περὶ αὐτῶν. ΠΑΛΛ. Νομιοῦμεν δὲ τί διά τε τῶν λίθων καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς ὑποδηλοῦσθαι πάλιν ; ΚΥΡ. Ακουε δή· ὠχρὰ μὲν λίθος ή σμάραγδος. Ἐννήχεται δὲ αὐτῇ τὸ αὐγοειδὲς ἐν βάθει, καὶ οἱον εἰ σκότῳ συγκέκραται φῶς· ἑκατέρου πρὸς ἑαυτὸ τὸ νικᾶν ἀνθέλκοντος. "Αρ' οὖν, ὦ Παλλάδιο, πρὸς τὸ ὑψοῦ τε καὶ ἄνω βλέπων ὁ τοῦ σώματος ὀφθαλμός, καὶ κατατείνας εἰς τὸ βαθὺ πρὸς αἰθέρα καὶ οὐρανὸν, οὐχὶ τοιαδέ τινι προβαλεῖ θεωρίς; ὠχρὸς γάρ που καὶ ὡς ἐν βάθει μέλας, καὶ φωτὶ μετρίῳ συμμιγής, ὁ ἀνωτάτω λίαν αἰθήρ. ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. ΚΥΡ. Εἰκόνα δὴ οὖν οὐρανοῦ τὴν λίθον ποιεῖται τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Και μή τοι θαυμάσῃς ὅτε καὶ σαπφείρῳ παρεικάζει πάλιν αὐτόν. χρὰ γὰρ ἡ σάπφειρος, καὶ τῆς ἐν σμαράγδῳ θέας οὐ μακράν. Γέγραπται δὲ οὕτως ἐν τῇ Ἐξόδῳ, «Καὶ ἀνέβη Μωσῆς καὶ 'Ααρών, καὶ Ναδάδ, καὶ ᾿Αβιούδ, καὶ ἑβδομήκοντα τῆς γερουσίας Ἰσραήλ. Καὶ εἶδον τὸν τόπον οὗ ειστήκει ὁ Θεὸς Ισραήλ· καὶ τὰ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ, ὡσεὶ ἔργον λίθου σαπφείρου, καὶ ὥσ περ είδος στερεώματος τοῦ οὐρανοῦ, τῇ καθαρότητι.» Β επωμίδα, - LIB. XI. . DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. A et textura superhumeralium, quæ est in ipso juxta effectionem, ex ipso erit, ex auro et hyacintho et purpura et cocco torto, et bysso neta "., Cum ita- ! que materiam quæ nunc dicta est, textilibus vesti- bus tribuisset, continuo subjungit: Et accipies duos lapides, lapides smaragdos, et sculpes in eis nomina filiorum Israel: sex nomina in lapide uno, et sex nomina reliqua in lapide altero, juxta nativitates eorum, opus gemmariæ artis. Sculptura sigilli sculpes lapides nominibus filiorum Israel : et pones duos lapides in humeris superhumeralis : lapides memoriale sunt filiis Israel ‘. C PALL. Profunda equidem videtur propositarum quæstionum ratio: sed enitere hoc mihi prius expo- nere quidnam illud sit quod appellatur superhume- rale, quove modo confectum. CYR. Textilem quamdam vestem tunicæ instar usque ad pectus pertinentem fleri jussit, ut, iis ve- stibus, quæ interiores essent, et corpus continge- rent, et usque ad pedes demitterentur, superin- ducta, et auri ac purpuræ splendore fulgens, in- tuentium oculis venerandam et sacerdotali majestate dignam admirationem ingeneret. Hanc vocavit su- perhumerale, seu, ut Græce est, propter brevitatem, ut arbitror, operis, et quod vix super utrumque humerum extenderetur. In hoc itaque superhumerali duos lapides (smaragdi hi erant) tenuibus texturis probe constrictos inseri jussit, insculptis artificiose per nomina tribubus, ita ut sex in uno lapide describerentur. Ejusque rei ra- tionem ipse nobis declaravit, dicens: Et portabit Aaron nomina filiorum Israel, coram Domino, in duobus humeris suis, in monimentum pro ipsis '. › PALL. Quid vero existimandum est lapidibus et eorum sculpturis significari? CYR. Accipe jam. Lividus lapis est smaragdus : habet tamen splendorem in profundo velut innatan- tem, ac lumen quodammodo admistum tenebris, quorum utrumque alterum vincere contendit. Num igitur, Palladi, hic corporis oculus sursum versus et in sublime spectans, et quam longissime in sum- mum aerem et cœlum intentus, non ejusmodi quamdam speciem incurrit ? Lividus est enim sane, D ac velut in profundo niger, et lumine mediocri tem- peratus ille longe supremus aer. PALL. Ita est. CYR. Utuntur ergo hoc lapide sacræ Litteræ tan- quam imagine quadam cœli: neque tibi id mirum videatur, cum etiam sapphiro illud persimile faciat: pallida est enim gemma sapphirus, et sma- ragdt specie non longe remota. Est autem ita scri- ptum in Exodo : ‹ Et ascendit Moyses et Aa- ron, et Nadab et Abiud, et septuaginta e senioribus Israel, et viderunt locum ubi stabat Deus Israel, et sub pedibus ejus quasi opus lapidis sapphiri, et quasi species Armamenti coli, cum purum est *., Nam » Exod. xxviu, 6-8. * Ibid. 9-12. . Ibid. • Exod. xxiv, 9, 10.

ἐπωμίδων, ὅ ἐστιν ἐπ' αὐτῷ κατὰ τὴν ποίησιν, ἐξ αὐτοῦ ἔσται ἐκ χρυσοῦ καὶ ὑακίνθου καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου διανενησμένου καὶ βύσσου κεκλωσμέ νης. » Υλην δὲ τοῖς ὑφάσμασι δοὺς τὴν ἤδη προει ρημένην, εὐθὺς ἐπιφέρει ο Καὶ λήψῃ τοὺς δύο λίθους, λίθους σμαράγδους, καὶ γλύψεις ἐν αὐτοῖς τὰ ὀνόματα τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἐξ ὀνόματα περὶ τὸν λίθον τὸν ἕνα, καὶ τὰ ἐξ ὀνόματα τὰ λοιπὰ ἐπὶ τὸν λίθον τὸν δεύτερον, κατὰ τὰς γενέσεις αὐτῶν, ἔργον λιθουρο γικῆς τέχνης· γλύμμα σφραγίδος διαγλύψεις τους λίθους ἐπὶ τοῖς ὀνόμασι τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Καὶ θή σεις τοὺς δύο λίθους ἐπὶ τῶν ὤμων τῆς ἐπωμίδος· λίθοι μνημόσυνόν εἰσι τοῖς υἱοῖς Ισραήλ. » ΠΑΛΛ. Βαθὺς μὲν, ὡς ἔοικεν, ὁ ἐν τοῖς θεωρή μασι λόγος· πειρῶ δὲ πρότερον ἐκεῖνο εἰπεῖν, τί τὸ χρῆμα τῆς ἐπίκλην ἐπωμίδος, ἢ ποῖον ἂν ἔχοι τῆς κατασκευῆς τὸν τρόπον. ΚΥΡ. Υφασμά τι χιτῶνος ὡς ἐν εἴδει καὶ μέχρι στέρνου διήκον γενέσθαι προστέταχεν, ὡς αὐτοῖς ἔσω τε καὶ ὡς ἐν χρῷ καὶ μέχρι ποδῶν ἐσθήμασιν ἐπενηνεγμένου, καὶ τὴν ἐκ χρυσοῦ καὶ πορφύρας ἀπαστράπτων αὐγὴν, τοῖς τῶν θεωμένων ὀφθαλμοῖς σεπτόν τε καὶ ἱεροπρεπὲς ἐντέκοι τὸ θαῦμα. Τοῦτο κέκληκεν ἐπωμίδα, διὰ τὸ, οἶμαι, βραχὺ τοῦ τεχνήμα- τος, καὶ τὸ ἀμφοῖν δὴ μόλις ἐπιτάννυσθαι τοῖν ὤμοιν. Ἐν ταύτῃ δὴ οὖν τῇ ἐπωμίδι δύο λίθους, σμαράγ- δου δὲ αὗται, κλύσμασιν ἰσχνοῖς εὖ μάλα διεσφιγμέ- νας ενερείδεσθαι δεῖν διετύπου σαφῶς, ἐνορωρυγ μένων εὐτέχνως όνομαστὶ τῶν φυλῶν, ὡς ἐξ ἐν μιᾷ γράφεσθαι λίθῳ. Καὶ τίς ὁ τοῦδε λόγος, αὐτὸς ἡμῖν διεσάφει λέγων· « Καὶ λήψεται Ααρών τὰ ὀνόματα τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἔναντι Κυρίου ἐπὶ τῶν δύο ὤμων αὐτοῦ, μνημόσυνον περὶ αὐτῶν. ΠΑΛΛ. Νομιοῦμεν δὲ τί διά τε τῶν λίθων καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς ὑποδηλοῦσθαι πάλιν ; ΚΥΡ. Ακουε δή· ὠχρὰ μὲν λίθος ή σμάραγδος. Ἐννήχεται δὲ αὐτῇ τὸ αὐγοειδὲς ἐν βάθει, καὶ οἱον εἰ σκότῳ συγκέκραται φῶς· ἑκατέρου πρὸς ἑαυτὸ τὸ νικᾶν ἀνθέλκοντος. "Αρ' οὖν, ὦ Παλλάδιο, πρὸς τὸ ὑψοῦ τε καὶ ἄνω βλέπων ὁ τοῦ σώματος ὀφθαλμός, καὶ κατατείνας εἰς τὸ βαθὺ πρὸς αἰθέρα καὶ οὐρανὸν, οὐχὶ τοιαδέ τινι προβαλεῖ θεωρίς; ὠχρὸς γάρ που καὶ ὡς ἐν βάθει μέλας, καὶ φωτὶ μετρίῳ συμμιγής, ὁ ἀνωτάτω λίαν αἰθήρ. ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. ΚΥΡ. Εἰκόνα δὴ οὖν οὐρανοῦ τὴν λίθον ποιεῖται τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Και μή τοι θαυμάσῃς ὅτε καὶ σαπφείρῳ παρεικάζει πάλιν αὐτόν. χρὰ γὰρ ἡ σάπφειρος, καὶ τῆς ἐν σμαράγδῳ θέας οὐ μακράν. Γέγραπται δὲ οὕτως ἐν τῇ Ἐξόδῳ, «Καὶ ἀνέβη Μωσῆς καὶ 'Ααρών, καὶ Ναδάδ, καὶ ᾿Αβιούδ, καὶ ἑβδομήκοντα τῆς γερουσίας Ἰσραήλ. Καὶ εἶδον τὸν τόπον οὗ ειστήκει ὁ Θεὸς Ισραήλ· καὶ τὰ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ, ὡσεὶ ἔργον λίθου σαπφείρου, καὶ ὥσ περ είδος στερεώματος τοῦ οὐρανοῦ, τῇ καθαρότητι.» Β επωμίδα, - LIB. XI. . DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. A et textura superhumeralium, quæ est in ipso juxta effectionem, ex ipso erit, ex auro et hyacintho et purpura et cocco torto, et bysso neta "., Cum ita- ! que materiam quæ nunc dicta est, textilibus vesti- bus tribuisset, continuo subjungit: Et accipies duos lapides, lapides smaragdos, et sculpes in eis nomina filiorum Israel: sex nomina in lapide uno, et sex nomina reliqua in lapide altero, juxta nativitates eorum, opus gemmariæ artis. Sculptura sigilli sculpes lapides nominibus filiorum Israel : et pones duos lapides in humeris superhumeralis : lapides memoriale sunt filiis Israel ‘. C PALL. Profunda equidem videtur propositarum quæstionum ratio: sed enitere hoc mihi prius expo- nere quidnam illud sit quod appellatur superhume- rale, quove modo confectum. CYR. Textilem quamdam vestem tunicæ instar usque ad pectus pertinentem fleri jussit, ut, iis ve- stibus, quæ interiores essent, et corpus continge- rent, et usque ad pedes demitterentur, superin- ducta, et auri ac purpuræ splendore fulgens, in- tuentium oculis venerandam et sacerdotali majestate dignam admirationem ingeneret. Hanc vocavit su- perhumerale, seu, ut Græce est, propter brevitatem, ut arbitror, operis, et quod vix super utrumque humerum extenderetur. In hoc itaque superhumerali duos lapides (smaragdi hi erant) tenuibus texturis probe constrictos inseri jussit, insculptis artificiose per nomina tribubus, ita ut sex in uno lapide describerentur. Ejusque rei ra- tionem ipse nobis declaravit, dicens: Et portabit Aaron nomina filiorum Israel, coram Domino, in duobus humeris suis, in monimentum pro ipsis '. › PALL. Quid vero existimandum est lapidibus et eorum sculpturis significari? CYR. Accipe jam. Lividus lapis est smaragdus : habet tamen splendorem in profundo velut innatan- tem, ac lumen quodammodo admistum tenebris, quorum utrumque alterum vincere contendit. Num igitur, Palladi, hic corporis oculus sursum versus et in sublime spectans, et quam longissime in sum- mum aerem et cœlum intentus, non ejusmodi quamdam speciem incurrit ? Lividus est enim sane, D ac velut in profundo niger, et lumine mediocri tem- peratus ille longe supremus aer. PALL. Ita est. CYR. Utuntur ergo hoc lapide sacræ Litteræ tan- quam imagine quadam cœli: neque tibi id mirum videatur, cum etiam sapphiro illud persimile faciat: pallida est enim gemma sapphirus, et sma- ragdt specie non longe remota. Est autem ita scri- ptum in Exodo : ‹ Et ascendit Moyses et Aa- ron, et Nadab et Abiud, et septuaginta e senioribus Israel, et viderunt locum ubi stabat Deus Israel, et sub pedibus ejus quasi opus lapidis sapphiri, et quasi species Armamenti coli, cum purum est *., Nam » Exod. xxviu, 6-8. * Ibid. 9-12. . Ibid. • Exod. xxiv, 9, 10.

ἐπωμίδων, ὅ ἐστιν ἐπ' αὐτῷ κατὰ τὴν ποίησιν, ἐξ αὐτοῦ ἔσται ἐκ χρυσοῦ καὶ ὑακίνθου καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου διανενησμένου καὶ βύσσου κεκλωσμέ νης. » Υλην δὲ τοῖς ὑφάσμασι δοὺς τὴν ἤδη προει ρημένην, εὐθὺς ἐπιφέρει ο Καὶ λήψῃ τοὺς δύο λίθους, λίθους σμαράγδους, καὶ γλύψεις ἐν αὐτοῖς τὰ ὀνόματα τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἐξ ὀνόματα περὶ τὸν λίθον τὸν ἕνα, καὶ τὰ ἐξ ὀνόματα τὰ λοιπὰ ἐπὶ τὸν λίθον τὸν δεύτερον, κατὰ τὰς γενέσεις αὐτῶν, ἔργον λιθουρο γικῆς τέχνης· γλύμμα σφραγίδος διαγλύψεις τους λίθους ἐπὶ τοῖς ὀνόμασι τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Καὶ θή σεις τοὺς δύο λίθους ἐπὶ τῶν ὤμων τῆς ἐπωμίδος· λίθοι μνημόσυνόν εἰσι τοῖς υἱοῖς Ισραήλ. » ΠΑΛΛ. Βαθὺς μὲν, ὡς ἔοικεν, ὁ ἐν τοῖς θεωρή μασι λόγος· πειρῶ δὲ πρότερον ἐκεῖνο εἰπεῖν, τί τὸ χρῆμα τῆς ἐπίκλην ἐπωμίδος, ἢ ποῖον ἂν ἔχοι τῆς κατασκευῆς τὸν τρόπον. ΚΥΡ. Υφασμά τι χιτῶνος ὡς ἐν εἴδει καὶ μέχρι στέρνου διήκον γενέσθαι προστέταχεν, ὡς αὐτοῖς ἔσω τε καὶ ὡς ἐν χρῷ καὶ μέχρι ποδῶν ἐσθήμασιν ἐπενηνεγμένου, καὶ τὴν ἐκ χρυσοῦ καὶ πορφύρας ἀπαστράπτων αὐγὴν, τοῖς τῶν θεωμένων ὀφθαλμοῖς σεπτόν τε καὶ ἱεροπρεπὲς ἐντέκοι τὸ θαῦμα. Τοῦτο κέκληκεν ἐπωμίδα, διὰ τὸ, οἶμαι, βραχὺ τοῦ τεχνήμα- τος, καὶ τὸ ἀμφοῖν δὴ μόλις ἐπιτάννυσθαι τοῖν ὤμοιν. Ἐν ταύτῃ δὴ οὖν τῇ ἐπωμίδι δύο λίθους, σμαράγ- δου δὲ αὗται, κλύσμασιν ἰσχνοῖς εὖ μάλα διεσφιγμέ- νας ενερείδεσθαι δεῖν διετύπου σαφῶς, ἐνορωρυγ μένων εὐτέχνως όνομαστὶ τῶν φυλῶν, ὡς ἐξ ἐν μιᾷ γράφεσθαι λίθῳ. Καὶ τίς ὁ τοῦδε λόγος, αὐτὸς ἡμῖν διεσάφει λέγων· « Καὶ λήψεται Ααρών τὰ ὀνόματα τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἔναντι Κυρίου ἐπὶ τῶν δύο ὤμων αὐτοῦ, μνημόσυνον περὶ αὐτῶν. ΠΑΛΛ. Νομιοῦμεν δὲ τί διά τε τῶν λίθων καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς ὑποδηλοῦσθαι πάλιν ; ΚΥΡ. Ακουε δή· ὠχρὰ μὲν λίθος ή σμάραγδος. Ἐννήχεται δὲ αὐτῇ τὸ αὐγοειδὲς ἐν βάθει, καὶ οἱον εἰ σκότῳ συγκέκραται φῶς· ἑκατέρου πρὸς ἑαυτὸ τὸ νικᾶν ἀνθέλκοντος. "Αρ' οὖν, ὦ Παλλάδιο, πρὸς τὸ ὑψοῦ τε καὶ ἄνω βλέπων ὁ τοῦ σώματος ὀφθαλμός, καὶ κατατείνας εἰς τὸ βαθὺ πρὸς αἰθέρα καὶ οὐρανὸν, οὐχὶ τοιαδέ τινι προβαλεῖ θεωρίς; ὠχρὸς γάρ που καὶ ὡς ἐν βάθει μέλας, καὶ φωτὶ μετρίῳ συμμιγής, ὁ ἀνωτάτω λίαν αἰθήρ. ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. ΚΥΡ. Εἰκόνα δὴ οὖν οὐρανοῦ τὴν λίθον ποιεῖται τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Και μή τοι θαυμάσῃς ὅτε καὶ σαπφείρῳ παρεικάζει πάλιν αὐτόν. χρὰ γὰρ ἡ σάπφειρος, καὶ τῆς ἐν σμαράγδῳ θέας οὐ μακράν. Γέγραπται δὲ οὕτως ἐν τῇ Ἐξόδῳ, «Καὶ ἀνέβη Μωσῆς καὶ 'Ααρών, καὶ Ναδάδ, καὶ ᾿Αβιούδ, καὶ ἑβδομήκοντα τῆς γερουσίας Ἰσραήλ. Καὶ εἶδον τὸν τόπον οὗ ειστήκει ὁ Θεὸς Ισραήλ· καὶ τὰ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ, ὡσεὶ ἔργον λίθου σαπφείρου, καὶ ὥσ περ είδος στερεώματος τοῦ οὐρανοῦ, τῇ καθαρότητι.» Β επωμίδα, - LIB. XI. . DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. A et textura superhumeralium, quæ est in ipso juxta effectionem, ex ipso erit, ex auro et hyacintho et purpura et cocco torto, et bysso neta "., Cum ita- ! que materiam quæ nunc dicta est, textilibus vesti- bus tribuisset, continuo subjungit: Et accipies duos lapides, lapides smaragdos, et sculpes in eis nomina filiorum Israel: sex nomina in lapide uno, et sex nomina reliqua in lapide altero, juxta nativitates eorum, opus gemmariæ artis. Sculptura sigilli sculpes lapides nominibus filiorum Israel : et pones duos lapides in humeris superhumeralis : lapides memoriale sunt filiis Israel ‘. C PALL. Profunda equidem videtur propositarum quæstionum ratio: sed enitere hoc mihi prius expo- nere quidnam illud sit quod appellatur superhume- rale, quove modo confectum. CYR. Textilem quamdam vestem tunicæ instar usque ad pectus pertinentem fleri jussit, ut, iis ve- stibus, quæ interiores essent, et corpus continge- rent, et usque ad pedes demitterentur, superin- ducta, et auri ac purpuræ splendore fulgens, in- tuentium oculis venerandam et sacerdotali majestate dignam admirationem ingeneret. Hanc vocavit su- perhumerale, seu, ut Græce est, propter brevitatem, ut arbitror, operis, et quod vix super utrumque humerum extenderetur. In hoc itaque superhumerali duos lapides (smaragdi hi erant) tenuibus texturis probe constrictos inseri jussit, insculptis artificiose per nomina tribubus, ita ut sex in uno lapide describerentur. Ejusque rei ra- tionem ipse nobis declaravit, dicens: Et portabit Aaron nomina filiorum Israel, coram Domino, in duobus humeris suis, in monimentum pro ipsis '. › PALL. Quid vero existimandum est lapidibus et eorum sculpturis significari? CYR. Accipe jam. Lividus lapis est smaragdus : habet tamen splendorem in profundo velut innatan- tem, ac lumen quodammodo admistum tenebris, quorum utrumque alterum vincere contendit. Num igitur, Palladi, hic corporis oculus sursum versus et in sublime spectans, et quam longissime in sum- mum aerem et cœlum intentus, non ejusmodi quamdam speciem incurrit ? Lividus est enim sane, D ac velut in profundo niger, et lumine mediocri tem- peratus ille longe supremus aer. PALL. Ita est. CYR. Utuntur ergo hoc lapide sacræ Litteræ tan- quam imagine quadam cœli: neque tibi id mirum videatur, cum etiam sapphiro illud persimile faciat: pallida est enim gemma sapphirus, et sma- ragdt specie non longe remota. Est autem ita scri- ptum in Exodo : ‹ Et ascendit Moyses et Aa- ron, et Nadab et Abiud, et septuaginta e senioribus Israel, et viderunt locum ubi stabat Deus Israel, et sub pedibus ejus quasi opus lapidis sapphiri, et quasi species Armamenti coli, cum purum est *., Nam » Exod. xxviu, 6-8. * Ibid. 9-12. . Ibid. • Exod. xxiv, 9, 10.

ΤΟ Λαρὼν τὸν ἀδελφόν σου, καὶ καθ᾽ ἕτερον, οἶμαι, τρό- που, τὸ χρῆμα εἰδὼς οὐκ ἀσυντελὲς εἰς ὄνησιν τὴν ὡς ἐν νοήσει πνευματικῇ· σύνες δὲ φημί. Απεστέλ λετο μὲν γὰρ Μωσῆς, τῆς ἐν Αἰγύπτῳ ταλαιπωρίας ἐκκομίζων τὸν Ἰσραήλ. Εἶτα τὴν ἀνθρώπου δύναμιν ὑπερανεστηκὸς ἄγαν, καὶ πέρα δὴ μέτρων τῆς ἐνού- σης ισχύος τε καὶ εὐγλωττίας αὐτῷ τὸ ἐγχείρημα βλέπων, ελιπάρει λέγων· « Ιδού οὐκ εὐλαλός είμι πρὸ τῆς χθὲς, οὐδὲ πρὸ τῆς τρίτης, οὐδὲ ἀφ᾽ οὗ ήρξω λαλεῖν τῷ θεράποντί σου, ἰσχνόφωνος καὶ βραδύγλωσ- σός είμι εγώ. » Θεοῦ δὲ πρὸς ταῦτα, ο Τίς ἔδωκε στόμα ἀνθρώπῳ, ο λέγοντος, ο τίς ἐποίησε δύσκωφον καὶ κωφόν, βλέποντα καὶ τυφλόν ; οὐκ ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός; καὶ νῦν πορεύου, καὶ ἐγὼ ἀνοίξω τὸ στόμα σου. • Τῆς τῶν κατορθωμάτων ὑπεροχῆς ἡττώμε νος, ἐδεδίει πάλιν, καὶ δὴ ἔφασκε,: Δέομαι, Κύριε, Β προχείρισαι ἄλλον, τὸν δυνάμενον, ὃν ἀποτελεῖς. » Προεχειρίζετο δὲ τὸ τηνικάδε Θεὸς παραχρῆμα τὸν Ααρών, εἰς τύπον τοῦ πάντα εὐκόλως κατορθούν εἰδότες Χριστοῦ· λελύτρωται δὲ οὐχ ἑτέρως ὁ Ἰσραήλ, εἰ μὴ δέδοται συνεργὸς τῇ Μωσέως ἰσχνομυθίᾳ καὶ ἀσθενείᾳ πάλιν, ὡς ἐν εἰκόνι τῇ Μαρὼν ὁ Χριστός· οὕτω κἀνθάδε νοήσεις. Τὸ γὰρ ἀσθενὲς τοῦ νόμου τελειῶν ἐν Χριστῷ, παρεκόμισεν εἰς ἱερωσύνην τὸν Ααρών, καὶ συνάπτει χρησίμως τῷ μακαρίῳ Μωση. Οὔτε γὰρ εἰς λύτρωσιν ἀρκέσειεν ἂν ὁ νόμος, οὔτε μὴν εἰς τὸ δύνασθαι τελειοῦν εἰς ἁγιασμὸν τοὺς ἐκλελυτρωμένους. Λύτρωσις δὲ καὶ ἁγιασμὸς ὁ Χρι στός, συνεργαζομένων ἁγίων· καθάπερ αμέλει Μωσῆς μὲν τῷ Ααρὼν ἐν Αἰγύπτῳ τότε, αὐτῷ γε μὴν τῷ 'Ααρών οἱ υἱοί. Τῷ δὲ δὴ πάντων ἀρχιερεῖ καὶ ἡγον- & μένῳ Χριστῷ συνειργάζοντο νοητῶς καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Πάντα μὲν ἰσχύοντι κατορθοῦν, καὶ οὐχ ὡς ἀσθενοῦντι συντρέχοντες, ἀλλ' ὡς κεκλημένοι πρὸς ὑπουργία, καὶ ἀριστίνδην ἐπιλελεγμένοι, καὶ τὸ ἐφ' ἅπασιν εὐσθενὲς παρ' αὐτοῦ κερδαίνοντες. Καὶ μαρο τυρήσει λέγων ὁ θεσπέσιος Παῦλος· . Πάντα ισχύω ἐν τῷ ἐνδυναμουντί με Χριστῷ. ΠΑΛΛ. Οὐκοῦν ἀπόλεκτοι καὶ ὀνομαστὶ κέκληνται πρὸς ἱερουργίαν Ααρών τε καὶ οἱ λοιποί. Ι, 13. » ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δή τούτοις λαμπρά τε καὶ Ιεροπρεπῆ τὰ ἐσθήματα κατασκευάζεσθαι αὐτοῖς ἐνομοθέτει λέγων· ι Καὶ ποιήσεις στολὴν ἁγίαν 'Ααρών τῷ ἀδελφῷ σου εἰς τιμὴν καὶ δόξαν, καὶ σὺ λάλησον πᾶσι τοῖς σοφοῖς τῇ διανοίᾳ, οὓς ἐνέπλησα πνεῦμα αἰσθήσεως, καὶ ποιήσουσι τὴν στολὴν τὴν ἁγίαν Δαρὼν εἰς τὸ ἅγιον ἐν ᾗ ἱερατεύσει μοι. ο Παῦλος μὲν οὖν ὁ σοφώτατος τοῖς ἐν πίστει δεδικαιω- μένοις τὴν ἁγίαν ὄντως καὶ ἐξ οὐρανοῦ στολὴν ἀν- ἀπτεσθαι δεῖν συμβουλεύει γράφων· « Ενδύσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. » Τοῦτο γάρτοι δ προφήτης Ησαΐας προανακεκράγει λέγων ὡς ἐκ προσώπου της Εκκλησίας, ο Αγαλλιάσθω ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτηρίου καὶ χιτῶνα εὐφροσύνης. • Έσθημα δὴ οὖν τὸ εἰς ** οι DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. - A tuum ; alia quoque ratione, ut opinor, hoc ipsum ad spiritualis intelligentiæ fructum nonnihil valere sciens ; sed quod dicturus sum, advertas velim. Mittebatur namque Moyses, ut ex Ægypti afflictione Israelem educeret ; qui cum humanis viribus multo antecellere, suæque facultatis atque eloquentiæ modum superare illud opus intelligeret, rogabat dicens Ecce non sum eloquens ante hesternum, neque ante nudius tertianum diem, neque ex quo copisti loqui ad servum tuum; gracili namque voce ac lingua tardiore sum ego "., Ad hæc Deus cum diceret: Quis dedit os homini? et quis fecit surdum ac mutum, videntem ac cæcum? nonne ego Dominus Deus? Et nunc vade, et ego aperiam os tuum ”, › ille officii magnitudine victus, per- timuit iterum, ac dixit : « Obsecro, Domine, elige alium, qui possit, quem mittas "., Tunc igitur statim Deus elegit Aaron in Christi figuram, qui omnia facile perficere novit : neque aliter liberatus fuisset Israel, nisi illi Moysi vocis gracilitati atque infirmitati Christus itidem tanquam in imagine Aaron datus esset adjutor. Ad eumdem quoque modum hoc loco velim intelligas ; ut enim legis in- firmitatem in Christo perficeret, adeo ipsum Aaron ad sacerdotale munus provexit, atque beato Moysi utiliter adjunxit. Neque enim ad liberandum, neque ad perficiendum in sanctificatione satis vi- rium est in lege, sed utrumque, et liberatio et san- ctificatio, Christus est, tametsi cooperentur sancti viri, ut certe Moyses ipsi Aaroni tunc in Ægypto socium se operis præstitit, et eidem postea ipsius C Aaron filii. At vero illius summi sacerdotis om- nium atque principis Christi spiritualiter coopera- tores fuerunt etiam beati discipuli, quamvis ille omnia posset eficere, eique non ut imbecillo se comites adjunxissent, sed ut ad subministrandum vocati ac præ cæteris electi, viribus ab eo ad omnia perficienda sumptis. Cujus rei testis est beatus Paulus, cum dicit : • Omnia possum in eo, qui me confortat Christo ". > D PALL. Igitur delecti ac nominatim appellati ad sacerdotii munus vocati sunt Aaron ac reliqui. CYR. Ad hæc vestes illis quoque præclaras et sacerdotali munere dignas confici præcepit, dicens: Et facies stolam sanctam Aaron fratri tuo ad ho- norem et gloriam: et tu loquere ad omnes sapien- tes mente, quos implevi spiritu intelligentiæ; et facient stolam sanctam Aaron in sanctificationem, cum qua sacerdotio fungatur mihi". › Paulus igitur vir sapientissimus eos, qui fide justificati erant, sancta illa ac vere de cœlo stola ut induantur hor- tatur, scribens : • Induite Dominum nostrum Je- sum Christum "., Isaias quoque propheta multo ante tanquam ex Ecclesiæ persona clamabat, di- cens Exsultet anima mea in Domino; induit enim me vestimento salutis, et tunica lætitiæ ". Vestis igitur ad honorem et gloriam plane sacrati " e Philipp. Exod. xxvш, 2. *³ Rom. xnı, 44. Exod. iv, 10. Ibid. 11. * Ibid. 13. * Isa. Lxt, 10.

ΤΟ Λαρὼν τὸν ἀδελφόν σου, καὶ καθ᾽ ἕτερον, οἶμαι, τρό- που, τὸ χρῆμα εἰδὼς οὐκ ἀσυντελὲς εἰς ὄνησιν τὴν ὡς ἐν νοήσει πνευματικῇ· σύνες δὲ φημί. Απεστέλ λετο μὲν γὰρ Μωσῆς, τῆς ἐν Αἰγύπτῳ ταλαιπωρίας ἐκκομίζων τὸν Ἰσραήλ. Εἶτα τὴν ἀνθρώπου δύναμιν ὑπερανεστηκὸς ἄγαν, καὶ πέρα δὴ μέτρων τῆς ἐνού- σης ισχύος τε καὶ εὐγλωττίας αὐτῷ τὸ ἐγχείρημα βλέπων, ελιπάρει λέγων· « Ιδού οὐκ εὐλαλός είμι πρὸ τῆς χθὲς, οὐδὲ πρὸ τῆς τρίτης, οὐδὲ ἀφ᾽ οὗ ήρξω λαλεῖν τῷ θεράποντί σου, ἰσχνόφωνος καὶ βραδύγλωσ- σός είμι εγώ. » Θεοῦ δὲ πρὸς ταῦτα, ο Τίς ἔδωκε στόμα ἀνθρώπῳ, ο λέγοντος, ο τίς ἐποίησε δύσκωφον καὶ κωφόν, βλέποντα καὶ τυφλόν ; οὐκ ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός; καὶ νῦν πορεύου, καὶ ἐγὼ ἀνοίξω τὸ στόμα σου. • Τῆς τῶν κατορθωμάτων ὑπεροχῆς ἡττώμε νος, ἐδεδίει πάλιν, καὶ δὴ ἔφασκε,: Δέομαι, Κύριε, Β προχείρισαι ἄλλον, τὸν δυνάμενον, ὃν ἀποτελεῖς. » Προεχειρίζετο δὲ τὸ τηνικάδε Θεὸς παραχρῆμα τὸν Ααρών, εἰς τύπον τοῦ πάντα εὐκόλως κατορθούν εἰδότες Χριστοῦ· λελύτρωται δὲ οὐχ ἑτέρως ὁ Ἰσραήλ, εἰ μὴ δέδοται συνεργὸς τῇ Μωσέως ἰσχνομυθίᾳ καὶ ἀσθενείᾳ πάλιν, ὡς ἐν εἰκόνι τῇ Μαρὼν ὁ Χριστός· οὕτω κἀνθάδε νοήσεις. Τὸ γὰρ ἀσθενὲς τοῦ νόμου τελειῶν ἐν Χριστῷ, παρεκόμισεν εἰς ἱερωσύνην τὸν Ααρών, καὶ συνάπτει χρησίμως τῷ μακαρίῳ Μωση. Οὔτε γὰρ εἰς λύτρωσιν ἀρκέσειεν ἂν ὁ νόμος, οὔτε μὴν εἰς τὸ δύνασθαι τελειοῦν εἰς ἁγιασμὸν τοὺς ἐκλελυτρωμένους. Λύτρωσις δὲ καὶ ἁγιασμὸς ὁ Χρι στός, συνεργαζομένων ἁγίων· καθάπερ αμέλει Μωσῆς μὲν τῷ Ααρὼν ἐν Αἰγύπτῳ τότε, αὐτῷ γε μὴν τῷ 'Ααρών οἱ υἱοί. Τῷ δὲ δὴ πάντων ἀρχιερεῖ καὶ ἡγον- & μένῳ Χριστῷ συνειργάζοντο νοητῶς καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Πάντα μὲν ἰσχύοντι κατορθοῦν, καὶ οὐχ ὡς ἀσθενοῦντι συντρέχοντες, ἀλλ' ὡς κεκλημένοι πρὸς ὑπουργία, καὶ ἀριστίνδην ἐπιλελεγμένοι, καὶ τὸ ἐφ' ἅπασιν εὐσθενὲς παρ' αὐτοῦ κερδαίνοντες. Καὶ μαρο τυρήσει λέγων ὁ θεσπέσιος Παῦλος· . Πάντα ισχύω ἐν τῷ ἐνδυναμουντί με Χριστῷ. ΠΑΛΛ. Οὐκοῦν ἀπόλεκτοι καὶ ὀνομαστὶ κέκληνται πρὸς ἱερουργίαν Ααρών τε καὶ οἱ λοιποί. Ι, 13. » ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δή τούτοις λαμπρά τε καὶ Ιεροπρεπῆ τὰ ἐσθήματα κατασκευάζεσθαι αὐτοῖς ἐνομοθέτει λέγων· ι Καὶ ποιήσεις στολὴν ἁγίαν 'Ααρών τῷ ἀδελφῷ σου εἰς τιμὴν καὶ δόξαν, καὶ σὺ λάλησον πᾶσι τοῖς σοφοῖς τῇ διανοίᾳ, οὓς ἐνέπλησα πνεῦμα αἰσθήσεως, καὶ ποιήσουσι τὴν στολὴν τὴν ἁγίαν Δαρὼν εἰς τὸ ἅγιον ἐν ᾗ ἱερατεύσει μοι. ο Παῦλος μὲν οὖν ὁ σοφώτατος τοῖς ἐν πίστει δεδικαιω- μένοις τὴν ἁγίαν ὄντως καὶ ἐξ οὐρανοῦ στολὴν ἀν- ἀπτεσθαι δεῖν συμβουλεύει γράφων· « Ενδύσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. » Τοῦτο γάρτοι δ προφήτης Ησαΐας προανακεκράγει λέγων ὡς ἐκ προσώπου της Εκκλησίας, ο Αγαλλιάσθω ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτηρίου καὶ χιτῶνα εὐφροσύνης. • Έσθημα δὴ οὖν τὸ εἰς ** οι DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. - A tuum ; alia quoque ratione, ut opinor, hoc ipsum ad spiritualis intelligentiæ fructum nonnihil valere sciens ; sed quod dicturus sum, advertas velim. Mittebatur namque Moyses, ut ex Ægypti afflictione Israelem educeret ; qui cum humanis viribus multo antecellere, suæque facultatis atque eloquentiæ modum superare illud opus intelligeret, rogabat dicens Ecce non sum eloquens ante hesternum, neque ante nudius tertianum diem, neque ex quo copisti loqui ad servum tuum; gracili namque voce ac lingua tardiore sum ego "., Ad hæc Deus cum diceret: Quis dedit os homini? et quis fecit surdum ac mutum, videntem ac cæcum? nonne ego Dominus Deus? Et nunc vade, et ego aperiam os tuum ”, › ille officii magnitudine victus, per- timuit iterum, ac dixit : « Obsecro, Domine, elige alium, qui possit, quem mittas "., Tunc igitur statim Deus elegit Aaron in Christi figuram, qui omnia facile perficere novit : neque aliter liberatus fuisset Israel, nisi illi Moysi vocis gracilitati atque infirmitati Christus itidem tanquam in imagine Aaron datus esset adjutor. Ad eumdem quoque modum hoc loco velim intelligas ; ut enim legis in- firmitatem in Christo perficeret, adeo ipsum Aaron ad sacerdotale munus provexit, atque beato Moysi utiliter adjunxit. Neque enim ad liberandum, neque ad perficiendum in sanctificatione satis vi- rium est in lege, sed utrumque, et liberatio et san- ctificatio, Christus est, tametsi cooperentur sancti viri, ut certe Moyses ipsi Aaroni tunc in Ægypto socium se operis præstitit, et eidem postea ipsius C Aaron filii. At vero illius summi sacerdotis om- nium atque principis Christi spiritualiter coopera- tores fuerunt etiam beati discipuli, quamvis ille omnia posset eficere, eique non ut imbecillo se comites adjunxissent, sed ut ad subministrandum vocati ac præ cæteris electi, viribus ab eo ad omnia perficienda sumptis. Cujus rei testis est beatus Paulus, cum dicit : • Omnia possum in eo, qui me confortat Christo ". > D PALL. Igitur delecti ac nominatim appellati ad sacerdotii munus vocati sunt Aaron ac reliqui. CYR. Ad hæc vestes illis quoque præclaras et sacerdotali munere dignas confici præcepit, dicens: Et facies stolam sanctam Aaron fratri tuo ad ho- norem et gloriam: et tu loquere ad omnes sapien- tes mente, quos implevi spiritu intelligentiæ; et facient stolam sanctam Aaron in sanctificationem, cum qua sacerdotio fungatur mihi". › Paulus igitur vir sapientissimus eos, qui fide justificati erant, sancta illa ac vere de cœlo stola ut induantur hor- tatur, scribens : • Induite Dominum nostrum Je- sum Christum "., Isaias quoque propheta multo ante tanquam ex Ecclesiæ persona clamabat, di- cens Exsultet anima mea in Domino; induit enim me vestimento salutis, et tunica lætitiæ ". Vestis igitur ad honorem et gloriam plane sacrati " e Philipp. Exod. xxvш, 2. *³ Rom. xnı, 44. Exod. iv, 10. Ibid. 11. * Ibid. 13. * Isa. Lxt, 10.

Α ἐν καρδίᾳ τε καὶ σπλάγχνοις ἀποτεθειμένον λόγιον τῶν κρίσεων ὠνομάσθαι φαμέν. Ενδιαίτημα γὰρ ὥσπερ τοῦ ἐν ἡμῖν λογικοῦ καρδία καὶ σπλάγχνα. Ἐρήρεισται δὲ ὥσπερ καὶ ἐγκαταπέπηκται φυσικῶς τῷ ἐν ἡμῖν λογικῷ καὶ ἡ ἐφ' ἑκάστῳ τῶν πρακτέων ὀρθή τε καὶ ἀδιάβλητος κρίσις, τοῦτ' ἔστιν, ἡ δι καιοκρισία, καὶ τὸ ἑκάστῳ πρέπον· ἡ γὰρ οὐχὶ λο γική τις ἐν ἡμῖν τὰς τῶν πρακτέων ταλαντεύει φύ σεις, καὶ ἀποκρίνει τῶν ἀμεινόνων τὸ ἄχαρί τε καὶ ἀλυσιτελές ; ΠΑΛΛ. Καὶ πάνυ. ΚΥΡ. Κρίσιν δὲ ὀνομάζειν ἔθος τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ τὴν ὀρθότητα καὶ δικαιοκρισίαν. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος ψάλλει Δαβίδ· . Μακάριοι οι φυλάσσοντες κρίσιν, καὶ ποιοῦντες δικαιοσύνην ἐν παντὶ καιρῷ. Έφη δέ που πάλιν· • Καὶ τιμὴ βασιλέως, κρίσιν ἀγαπᾶν (1). Λαμπρὰ γὰρ ἡ βασιλέως τιμή τε καὶ δόξα, φιλοῦσα δικαιοσύνην. Λόγιον οὖν ἄρα κρίσεως τὸ καρδίᾳ καὶ στέρνοις ἐπεῤῥιμμένον, διὰ τὸ ὥσπερ ἐν τόπῳ κεῖσθαι τοῦ λογικοῦ, ἐν ᾧ ἡ ὀρθότης ἐν δι καιοσύνῃ. Ἐν αὐτῷ δὲ τούτῳ λίθοι δυοκαίδεκα χρυ σίῳ περισχετοί, γραφὴν ἔχοντες, τὰς φυλάς. Εἶεν δ' ἂν τύπος ἀνδρῶν ἁγίων, οἱ λαμπροί τέ εἰσι καὶ τίμιοι, καὶ οἷά τινες ἀπόλεκτοι λίθοι, μονονουχὶ καὶ εἰς νοῦν καὶ καρδίαν κείμενοι τοῦ Χριστοῦ· καὶ γάρ εἰσιν ἀληθῶς μνήμης άξιοι, διά γε τὸ ἐν ἀρετῇ δια- φανές, καὶ τὸ ὡς ἐν ἁγιασμῷ τίμιον. Αποκρέμανται δὲ τοῦ λογίου τῶν κρίσεων καὶ κρωσσοι χρυσοί, παρα δηλοῦντος, οἶμαι, τοῦ πράγματος, ὅτι τῆς τῶν ἁγίων πληθύος ὁ πολύς τε καὶ ἀναρίθμητος τῶν ἀνδραγαθη μάτων ἐσμός (2) μονονουχὶ καὶ ἀπηρτημένος ὁρᾶται. Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Δαβὶδ καὶ τῆς Ἐκκλησίας τὸν κόσμον ἐν κροσσωτοῖς εἶναί φησιν. ΠΑΛΛ. Πιθανὸς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Ἀπὸ δέ γε τοῦ λογίου τῶν κρίσεων χρυσοῖς δακτύλοις ἐνειλημμένη ποικίλη τε καὶ εύχρως ἀνέρπει σειρά, καθάπερ ἐλέγομεν, καὶ δι᾿ ἀμφοῖν ἰοῦσα ταιν ἀσπιδίσκαιν, ἐπ' αὐτὸ διήκει τῆς ἐπωμίδος τὸ ἄκρον, ἐφ' ᾗ τῆς ἀπογραφῆς αἱ λίθοι. Τί δ' ἂν εἴη καὶ τόδε, πῶς οὐκ ἄξιον ἰδεῖν; Δοκεῖ δὴ ούν μοι παραδηλοῦν τὸ αίνιγμα τοιουτονί τι πάλιν· ὡς γὰρ οἱ λίθοι οἱ τίμιοι καὶ ἐν γνώσει τε καὶ ἐν μνήμῃ Χριστοῦ, πρὸς τὴν ἄνω τρέχοντες ἀπογραφήν, τὸ χρῆμα κερδαίνουσι διά κρίσιν ἀγαπᾷ. τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστε ρῶν· γράφει γὰρ ὧδε σαφῶς ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Καὶ μὴν καὶ ἑτέρωθι φησιν· « Ενδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ. » Χρυσὰ δὲ τὰ βασιλέως όπλα, χρυσαῖ δὲ ὁμοίως αἱ ἀσπιδίσκαι, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ πανοπλίαν αἰνιγματωδῶς ὑποφαίνουσαι. Εσόμεθα δὴ οὖν οὐχ ἑτέρως ἐν μνήμῃ τε καὶ ἀπογραφῇ Θεοῦ, μὴ οὐχὶ τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης αψάμενοι, καὶ δι' αὐτῶν ιόντες πρακτικώς. Τὸ δὲ δὴ τῆς ἐπωμίδος ἀνῆφθαι σμός, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. portione id quod in corde et visceribus repositum est, rationale judiciorum appellatum esse dicimus, cum sedes quodammodo facultatis nostræ rationa- lis cor ac viscera sint: inhæret autein propemo- dum et infixa est secundum naturam huic rationali facultati etiam illa in quibuscunque rebus agendis recta et integra judicandi facultas, id est, justum judicium, et quod rem quamque decet. An vero fa- cultas rationis, quæ est in nobis, non expendit re- rum agendarum naturas, et a rebus præferendis pa- rum jucundas inutilesque secernit ? PALL. Sane vero. CYR. Atqui consuevit Scriptura divina judicium appellare vim illam qua recte ac juste judicamus. Itaque beatus David in Psalmis ait : • Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni B tempore ". » Dixit etiam rursus : « Et honor regis, judicium diligere "., Præclara namque regis est gloria et honos, si justitiam diligat. Id igitur ornamentum, quod cordi ac pectori superjectum est, rationale vocatur judicii ob eam causam, quod ibi situm est, ubi rationalis facultatis est locus, in facultate recte ac juste judicandi ratio continetur. In hoc eodem vero rationali lapides duodecim sunt auro inclusi, in iisque universæ tribus descriptæ: neque vero absurde sanctorum virorum fguram gerunt, qui tum splendorem habent, tum pretiosi sunt et veluti lapides quidam electi, ac propemo- dum in Christi corde atque animo positi. Sunt enim plane digni, qui commemorentur propter virtutis claritatem dignitatemque sanctifcationis. Pendent autem de rationali judiciorum aureæ quoque fim- briæ : qua re significatur, ut opinor, de sanctorum hominum cœtu maximum et infinitum rerum præ- clare gestarum examen prope suspensum videri, Gmbriis esse dicit 18. PALL. Credibilis sane expositio. C ideoque beatus David Ecclesiæ itidem ornatum in CYR. A rationali autem judiciorum aureis annu- lis conserta varia et pulchris coloribus ornata cate- nula serpit, ut dicebamnus, et per ambo scutula transiens, ad ipsum pervenit verticem superhume- ralis, in quo gemmæ descriptionis erant. Quid au- tem id quoque sit, perspicere operæ pretium est. Videtur itaque mihi hoc enigma ejusmodi quidpiam significare Nam, qui sunt ut lapides pretiosi, et quos Christus et cognitione et memoria complecti D tur, ii að illam supernam descriptionem per arma justitia dextra et sinistra perveniunt; sic enim plane scribit beatus Paulus : atque etiam alibi di- cit : e Induite vos armaturam Dei ". Aurea sunt porro regis arma, aurea item scutula, Deique arma- turam figurate indicantia. Non igitur alia ratione feri potest, ut in Dei memoria et descriptione si- mus, nisi arma justitiæ arripuerimus, ac per illa recte faciendo transierimus. Jam vero, quod super- OV, st Psal. norum, quos videre potui, habeant, Ephes. vi, 11. legem, 3. ts Psal. xcwill, 5. 18 Psal. XLIV, 14. (1) Sic legit Cyrillus, cum codices omnes Psal- (2) Ita Agellius legit; codex tamen alerque, 06-

Α ἐν καρδίᾳ τε καὶ σπλάγχνοις ἀποτεθειμένον λόγιον τῶν κρίσεων ὠνομάσθαι φαμέν. Ενδιαίτημα γὰρ ὥσπερ τοῦ ἐν ἡμῖν λογικοῦ καρδία καὶ σπλάγχνα. Ἐρήρεισται δὲ ὥσπερ καὶ ἐγκαταπέπηκται φυσικῶς τῷ ἐν ἡμῖν λογικῷ καὶ ἡ ἐφ' ἑκάστῳ τῶν πρακτέων ὀρθή τε καὶ ἀδιάβλητος κρίσις, τοῦτ' ἔστιν, ἡ δι καιοκρισία, καὶ τὸ ἑκάστῳ πρέπον· ἡ γὰρ οὐχὶ λο γική τις ἐν ἡμῖν τὰς τῶν πρακτέων ταλαντεύει φύ σεις, καὶ ἀποκρίνει τῶν ἀμεινόνων τὸ ἄχαρί τε καὶ ἀλυσιτελές ; ΠΑΛΛ. Καὶ πάνυ. ΚΥΡ. Κρίσιν δὲ ὀνομάζειν ἔθος τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ τὴν ὀρθότητα καὶ δικαιοκρισίαν. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος ψάλλει Δαβίδ· . Μακάριοι οι φυλάσσοντες κρίσιν, καὶ ποιοῦντες δικαιοσύνην ἐν παντὶ καιρῷ. Έφη δέ που πάλιν· • Καὶ τιμὴ βασιλέως, κρίσιν ἀγαπᾶν (1). Λαμπρὰ γὰρ ἡ βασιλέως τιμή τε καὶ δόξα, φιλοῦσα δικαιοσύνην. Λόγιον οὖν ἄρα κρίσεως τὸ καρδίᾳ καὶ στέρνοις ἐπεῤῥιμμένον, διὰ τὸ ὥσπερ ἐν τόπῳ κεῖσθαι τοῦ λογικοῦ, ἐν ᾧ ἡ ὀρθότης ἐν δι καιοσύνῃ. Ἐν αὐτῷ δὲ τούτῳ λίθοι δυοκαίδεκα χρυ σίῳ περισχετοί, γραφὴν ἔχοντες, τὰς φυλάς. Εἶεν δ' ἂν τύπος ἀνδρῶν ἁγίων, οἱ λαμπροί τέ εἰσι καὶ τίμιοι, καὶ οἷά τινες ἀπόλεκτοι λίθοι, μονονουχὶ καὶ εἰς νοῦν καὶ καρδίαν κείμενοι τοῦ Χριστοῦ· καὶ γάρ εἰσιν ἀληθῶς μνήμης άξιοι, διά γε τὸ ἐν ἀρετῇ δια- φανές, καὶ τὸ ὡς ἐν ἁγιασμῷ τίμιον. Αποκρέμανται δὲ τοῦ λογίου τῶν κρίσεων καὶ κρωσσοι χρυσοί, παρα δηλοῦντος, οἶμαι, τοῦ πράγματος, ὅτι τῆς τῶν ἁγίων πληθύος ὁ πολύς τε καὶ ἀναρίθμητος τῶν ἀνδραγαθη μάτων ἐσμός (2) μονονουχὶ καὶ ἀπηρτημένος ὁρᾶται. Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Δαβὶδ καὶ τῆς Ἐκκλησίας τὸν κόσμον ἐν κροσσωτοῖς εἶναί φησιν. ΠΑΛΛ. Πιθανὸς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Ἀπὸ δέ γε τοῦ λογίου τῶν κρίσεων χρυσοῖς δακτύλοις ἐνειλημμένη ποικίλη τε καὶ εύχρως ἀνέρπει σειρά, καθάπερ ἐλέγομεν, καὶ δι᾿ ἀμφοῖν ἰοῦσα ταιν ἀσπιδίσκαιν, ἐπ' αὐτὸ διήκει τῆς ἐπωμίδος τὸ ἄκρον, ἐφ' ᾗ τῆς ἀπογραφῆς αἱ λίθοι. Τί δ' ἂν εἴη καὶ τόδε, πῶς οὐκ ἄξιον ἰδεῖν; Δοκεῖ δὴ ούν μοι παραδηλοῦν τὸ αίνιγμα τοιουτονί τι πάλιν· ὡς γὰρ οἱ λίθοι οἱ τίμιοι καὶ ἐν γνώσει τε καὶ ἐν μνήμῃ Χριστοῦ, πρὸς τὴν ἄνω τρέχοντες ἀπογραφήν, τὸ χρῆμα κερδαίνουσι διά κρίσιν ἀγαπᾷ. τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστε ρῶν· γράφει γὰρ ὧδε σαφῶς ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Καὶ μὴν καὶ ἑτέρωθι φησιν· « Ενδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ. » Χρυσὰ δὲ τὰ βασιλέως όπλα, χρυσαῖ δὲ ὁμοίως αἱ ἀσπιδίσκαι, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ πανοπλίαν αἰνιγματωδῶς ὑποφαίνουσαι. Εσόμεθα δὴ οὖν οὐχ ἑτέρως ἐν μνήμῃ τε καὶ ἀπογραφῇ Θεοῦ, μὴ οὐχὶ τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης αψάμενοι, καὶ δι' αὐτῶν ιόντες πρακτικώς. Τὸ δὲ δὴ τῆς ἐπωμίδος ἀνῆφθαι σμός, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. portione id quod in corde et visceribus repositum est, rationale judiciorum appellatum esse dicimus, cum sedes quodammodo facultatis nostræ rationa- lis cor ac viscera sint: inhæret autein propemo- dum et infixa est secundum naturam huic rationali facultati etiam illa in quibuscunque rebus agendis recta et integra judicandi facultas, id est, justum judicium, et quod rem quamque decet. An vero fa- cultas rationis, quæ est in nobis, non expendit re- rum agendarum naturas, et a rebus præferendis pa- rum jucundas inutilesque secernit ? PALL. Sane vero. CYR. Atqui consuevit Scriptura divina judicium appellare vim illam qua recte ac juste judicamus. Itaque beatus David in Psalmis ait : • Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni B tempore ". » Dixit etiam rursus : « Et honor regis, judicium diligere "., Præclara namque regis est gloria et honos, si justitiam diligat. Id igitur ornamentum, quod cordi ac pectori superjectum est, rationale vocatur judicii ob eam causam, quod ibi situm est, ubi rationalis facultatis est locus, in facultate recte ac juste judicandi ratio continetur. In hoc eodem vero rationali lapides duodecim sunt auro inclusi, in iisque universæ tribus descriptæ: neque vero absurde sanctorum virorum fguram gerunt, qui tum splendorem habent, tum pretiosi sunt et veluti lapides quidam electi, ac propemo- dum in Christi corde atque animo positi. Sunt enim plane digni, qui commemorentur propter virtutis claritatem dignitatemque sanctifcationis. Pendent autem de rationali judiciorum aureæ quoque fim- briæ : qua re significatur, ut opinor, de sanctorum hominum cœtu maximum et infinitum rerum præ- clare gestarum examen prope suspensum videri, Gmbriis esse dicit 18. PALL. Credibilis sane expositio. C ideoque beatus David Ecclesiæ itidem ornatum in CYR. A rationali autem judiciorum aureis annu- lis conserta varia et pulchris coloribus ornata cate- nula serpit, ut dicebamnus, et per ambo scutula transiens, ad ipsum pervenit verticem superhume- ralis, in quo gemmæ descriptionis erant. Quid au- tem id quoque sit, perspicere operæ pretium est. Videtur itaque mihi hoc enigma ejusmodi quidpiam significare Nam, qui sunt ut lapides pretiosi, et quos Christus et cognitione et memoria complecti D tur, ii að illam supernam descriptionem per arma justitia dextra et sinistra perveniunt; sic enim plane scribit beatus Paulus : atque etiam alibi di- cit : e Induite vos armaturam Dei ". Aurea sunt porro regis arma, aurea item scutula, Deique arma- turam figurate indicantia. Non igitur alia ratione feri potest, ut in Dei memoria et descriptione si- mus, nisi arma justitiæ arripuerimus, ac per illa recte faciendo transierimus. Jam vero, quod super- OV, st Psal. norum, quos videre potui, habeant, Ephes. vi, 11. legem, 3. ts Psal. xcwill, 5. 18 Psal. XLIV, 14. (1) Sic legit Cyrillus, cum codices omnes Psal- (2) Ita Agellius legit; codex tamen alerque, 06-

Α ἐν καρδίᾳ τε καὶ σπλάγχνοις ἀποτεθειμένον λόγιον τῶν κρίσεων ὠνομάσθαι φαμέν. Ενδιαίτημα γὰρ ὥσπερ τοῦ ἐν ἡμῖν λογικοῦ καρδία καὶ σπλάγχνα. Ἐρήρεισται δὲ ὥσπερ καὶ ἐγκαταπέπηκται φυσικῶς τῷ ἐν ἡμῖν λογικῷ καὶ ἡ ἐφ' ἑκάστῳ τῶν πρακτέων ὀρθή τε καὶ ἀδιάβλητος κρίσις, τοῦτ' ἔστιν, ἡ δι καιοκρισία, καὶ τὸ ἑκάστῳ πρέπον· ἡ γὰρ οὐχὶ λο γική τις ἐν ἡμῖν τὰς τῶν πρακτέων ταλαντεύει φύ σεις, καὶ ἀποκρίνει τῶν ἀμεινόνων τὸ ἄχαρί τε καὶ ἀλυσιτελές ; ΠΑΛΛ. Καὶ πάνυ. ΚΥΡ. Κρίσιν δὲ ὀνομάζειν ἔθος τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ τὴν ὀρθότητα καὶ δικαιοκρισίαν. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος ψάλλει Δαβίδ· . Μακάριοι οι φυλάσσοντες κρίσιν, καὶ ποιοῦντες δικαιοσύνην ἐν παντὶ καιρῷ. Έφη δέ που πάλιν· • Καὶ τιμὴ βασιλέως, κρίσιν ἀγαπᾶν (1). Λαμπρὰ γὰρ ἡ βασιλέως τιμή τε καὶ δόξα, φιλοῦσα δικαιοσύνην. Λόγιον οὖν ἄρα κρίσεως τὸ καρδίᾳ καὶ στέρνοις ἐπεῤῥιμμένον, διὰ τὸ ὥσπερ ἐν τόπῳ κεῖσθαι τοῦ λογικοῦ, ἐν ᾧ ἡ ὀρθότης ἐν δι καιοσύνῃ. Ἐν αὐτῷ δὲ τούτῳ λίθοι δυοκαίδεκα χρυ σίῳ περισχετοί, γραφὴν ἔχοντες, τὰς φυλάς. Εἶεν δ' ἂν τύπος ἀνδρῶν ἁγίων, οἱ λαμπροί τέ εἰσι καὶ τίμιοι, καὶ οἷά τινες ἀπόλεκτοι λίθοι, μονονουχὶ καὶ εἰς νοῦν καὶ καρδίαν κείμενοι τοῦ Χριστοῦ· καὶ γάρ εἰσιν ἀληθῶς μνήμης άξιοι, διά γε τὸ ἐν ἀρετῇ δια- φανές, καὶ τὸ ὡς ἐν ἁγιασμῷ τίμιον. Αποκρέμανται δὲ τοῦ λογίου τῶν κρίσεων καὶ κρωσσοι χρυσοί, παρα δηλοῦντος, οἶμαι, τοῦ πράγματος, ὅτι τῆς τῶν ἁγίων πληθύος ὁ πολύς τε καὶ ἀναρίθμητος τῶν ἀνδραγαθη μάτων ἐσμός (2) μονονουχὶ καὶ ἀπηρτημένος ὁρᾶται. Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Δαβὶδ καὶ τῆς Ἐκκλησίας τὸν κόσμον ἐν κροσσωτοῖς εἶναί φησιν. ΠΑΛΛ. Πιθανὸς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Ἀπὸ δέ γε τοῦ λογίου τῶν κρίσεων χρυσοῖς δακτύλοις ἐνειλημμένη ποικίλη τε καὶ εύχρως ἀνέρπει σειρά, καθάπερ ἐλέγομεν, καὶ δι᾿ ἀμφοῖν ἰοῦσα ταιν ἀσπιδίσκαιν, ἐπ' αὐτὸ διήκει τῆς ἐπωμίδος τὸ ἄκρον, ἐφ' ᾗ τῆς ἀπογραφῆς αἱ λίθοι. Τί δ' ἂν εἴη καὶ τόδε, πῶς οὐκ ἄξιον ἰδεῖν; Δοκεῖ δὴ ούν μοι παραδηλοῦν τὸ αίνιγμα τοιουτονί τι πάλιν· ὡς γὰρ οἱ λίθοι οἱ τίμιοι καὶ ἐν γνώσει τε καὶ ἐν μνήμῃ Χριστοῦ, πρὸς τὴν ἄνω τρέχοντες ἀπογραφήν, τὸ χρῆμα κερδαίνουσι διά κρίσιν ἀγαπᾷ. τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστε ρῶν· γράφει γὰρ ὧδε σαφῶς ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Καὶ μὴν καὶ ἑτέρωθι φησιν· « Ενδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ. » Χρυσὰ δὲ τὰ βασιλέως όπλα, χρυσαῖ δὲ ὁμοίως αἱ ἀσπιδίσκαι, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ πανοπλίαν αἰνιγματωδῶς ὑποφαίνουσαι. Εσόμεθα δὴ οὖν οὐχ ἑτέρως ἐν μνήμῃ τε καὶ ἀπογραφῇ Θεοῦ, μὴ οὐχὶ τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης αψάμενοι, καὶ δι' αὐτῶν ιόντες πρακτικώς. Τὸ δὲ δὴ τῆς ἐπωμίδος ἀνῆφθαι σμός, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. portione id quod in corde et visceribus repositum est, rationale judiciorum appellatum esse dicimus, cum sedes quodammodo facultatis nostræ rationa- lis cor ac viscera sint: inhæret autein propemo- dum et infixa est secundum naturam huic rationali facultati etiam illa in quibuscunque rebus agendis recta et integra judicandi facultas, id est, justum judicium, et quod rem quamque decet. An vero fa- cultas rationis, quæ est in nobis, non expendit re- rum agendarum naturas, et a rebus præferendis pa- rum jucundas inutilesque secernit ? PALL. Sane vero. CYR. Atqui consuevit Scriptura divina judicium appellare vim illam qua recte ac juste judicamus. Itaque beatus David in Psalmis ait : • Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni B tempore ". » Dixit etiam rursus : « Et honor regis, judicium diligere "., Præclara namque regis est gloria et honos, si justitiam diligat. Id igitur ornamentum, quod cordi ac pectori superjectum est, rationale vocatur judicii ob eam causam, quod ibi situm est, ubi rationalis facultatis est locus, in facultate recte ac juste judicandi ratio continetur. In hoc eodem vero rationali lapides duodecim sunt auro inclusi, in iisque universæ tribus descriptæ: neque vero absurde sanctorum virorum fguram gerunt, qui tum splendorem habent, tum pretiosi sunt et veluti lapides quidam electi, ac propemo- dum in Christi corde atque animo positi. Sunt enim plane digni, qui commemorentur propter virtutis claritatem dignitatemque sanctifcationis. Pendent autem de rationali judiciorum aureæ quoque fim- briæ : qua re significatur, ut opinor, de sanctorum hominum cœtu maximum et infinitum rerum præ- clare gestarum examen prope suspensum videri, Gmbriis esse dicit 18. PALL. Credibilis sane expositio. C ideoque beatus David Ecclesiæ itidem ornatum in CYR. A rationali autem judiciorum aureis annu- lis conserta varia et pulchris coloribus ornata cate- nula serpit, ut dicebamnus, et per ambo scutula transiens, ad ipsum pervenit verticem superhume- ralis, in quo gemmæ descriptionis erant. Quid au- tem id quoque sit, perspicere operæ pretium est. Videtur itaque mihi hoc enigma ejusmodi quidpiam significare Nam, qui sunt ut lapides pretiosi, et quos Christus et cognitione et memoria complecti D tur, ii að illam supernam descriptionem per arma justitia dextra et sinistra perveniunt; sic enim plane scribit beatus Paulus : atque etiam alibi di- cit : e Induite vos armaturam Dei ". Aurea sunt porro regis arma, aurea item scutula, Deique arma- turam figurate indicantia. Non igitur alia ratione feri potest, ut in Dei memoria et descriptione si- mus, nisi arma justitiæ arripuerimus, ac per illa recte faciendo transierimus. Jam vero, quod super- OV, st Psal. norum, quos videre potui, habeant, Ephes. vi, 11. legem, 3. ts Psal. xcwill, 5. 18 Psal. XLIV, 14. (1) Sic legit Cyrillus, cum codices omnes Psal- (2) Ita Agellius legit; codex tamen alerque, 06-

τὸ λόγιον κατασημήνειεν ἂν, οίμαι, τὸ τοῖς ἄνω συν- ῆφθαι τὰ κάτω, μεσιτεύοντος τοῦ Χριστοῦ. ὁ Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἐν, ν κατὰ τὰς Γραφὰς, καὶ τῆς τῶν ἁγίων ἀγγέλων πληθύος τῷ συνδέσμῳ τῆς ἀγάπης απαρτήσας τὰ ἀνθρώπινα. Ιστέον δὲ ὅτι καὶ ὁ μακάριος Ἰεζεκιήλ τὸν ἄρχοντα Τύρου πάντα μὲν τίμιον λίθον ἐνδεδύσθαι φησίν· ἀπαριθμεῖται δὲ τούτους, οὓς καὶ ἐν τῷ λο- γίῳ τῶν κρίσεων τεθεῖσθαί φησιν ὁ θεσπέσιος Μω- σῆς. Ησαν δὲ οὗτοι, σάρδιον, τοπάζιον, σμάραγδος, ἄνθραξ, σάπφειρος, καὶ Ιάσπις, λιγύριον, ἀχάτης, ἀμέθυστος, χρυσόλιθος, βηρύλλιον, ονύχιον. Τετάχατο δὲ ἀνὰ τρεῖς, καὶ ἐν ὅλοις τέσσαρσι στίχοις, τὸ ἑδραῖον ἐν πίστει τῶν ἐν καρδίᾳ καὶ μνήμῃ Χριστοῦ σκιαγρα φούσης ἡμῖν τῆς τοιάσδε θέσεως. Πίστεως μὲν γὰρ τὸ ἀνὰ τρεῖς, καὶ ὡς ἐν Τριάδι σύμβολον· ἑδραιότη- " τος δὲ τὸ ὡς ἐν τετραγώνω τε καὶ ἰσοπλεύρῳ σχήματι. Πεποίητο γὰρ οὕτω τὸ λόγιον, ἐφ᾽ ᾧ καὶ αἱ λίθοι δυοκαίδεκα. ΠΑΛΛ. Πείθομαι. Εt ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δὴ τούτοις συναναπλέκεσθαί τι καὶ ἕτερον ταῖς δυοκαίδεκα λίθοις προσεπιτάττει, λέγων· « Καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸ λόγιον τῆς κρίσεως τὴν δήλωσιν καὶ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ στήθους Ααρών, ὅταν εἰσπορεύηται εἰς τὸ ῞Αγιον έναντι Κυρίου, καὶ εἰσοίσει Ααρών τὰς κρίσεις τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπὶ τοῦ στήθους έναντι Κυρίου διὰ παντός. » Δήλωσιν μὲν οὖν ὀνομάζει καὶ ἀλήθειαν, ο οὐ μὴν ἔτι καὶ διαμεμήνυκεν ἐναργώς πότερα δὴ λίθους, ἢ ὡς ἐν μικρῷ πινακίῳ γραφὴν γενέσθαι προστέταχεν. Μεμνήσομαι δὲ προφήτου λέγοντος, • Διότι ἡμέρας πολλὰς καθήσονται οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, οὐκ ὄντος βασιλέως, οὐδὲ ἄρχοντος, οὐκ οὔσης θυσίας, οὐδὲ ὄντος θυσιαστηρίου, οὔτε ἱερατείας, οὔτε δή- λων. ο 'Αλλ' εἴτ᾿ οὖν εἶεν καὶ ταῦτα λίθοι, εἴτ᾿ οὖν ὡς ἐν πίνακι χρυσῃ τῶν ὀνομάτων γραφῇ, πολυπραγ- μονήσει μὲν οὐ λίαν ὁ λόγος, γνωσόμεθα δὲ εἰς τύ τον αὐτὰ τεθεῖσθαι, Χριστοῦ συνόντος ἁγίοις. • Ιδού γὰρ, φησί, μεθ' ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, καὶ ἕως συντελείας τοῦ αἰῶνος. » ᾿Αλήθεια δὲ καὶ δήλω- σις ὁ Χριστός. Ἔγνωμεν γὰρ ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα, καὶ δεδήλωκεν ἡμῖν τὸ ἀγαθὸν αὐτοῦ θέλημα τὸ τέτ λειον καὶ εὐάρεστον, κατὰ τὰς Γραφάς. Έφη γάρ που Χριστός· « Οὐκέτι λέγω ὑμᾶς δούλους, ὑμεῖς φίλοι μου έστε, ὅτι πάντα ἃ ἤκουσα παρὰ τοῦ Πατρός μου ἀπήγγειλα ὑμῖν. ο ᾿Αλήθεια δὲ καὶ ἑτέρως Έμμα- νουήλ, ὅτι μόνος αὐτὸς κατὰ φύσιν Υἱὸς, καὶ ὡς ἐκ Θεοῦ Θεὸς, μόνος ἅγιος, μόνος Κύριος· μεθεκτῶς δὲ ἡ κτίσις, καὶ κατὰ μίμησιν, ὅσα καὶ αὐτὸς εἶναι νοεῖται. Σύνεστι δὴ οὖν τοῖς ἁγίοις ὡς ἐν δήλῳ τε καὶ ἀληθείᾳ νοούμενος ὁ Χριστὸς, ὃς καὶ ἐν προσώπῳ τοῦ Πατρὸς εἰσφέρει τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, πάντοτε ζῶν εἰς τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ ἡμῶν. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἔστι τὸ, Καὶ εἰσοέσει Δαρὼν τὰς κρίσεις τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ΣΑΥΗ, 20. DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. - et A humerali aptatum est rationale, ea re signifcari B C opinor, Christo interposito mediatore, superis in- fera esse connexa. • Ipse est enim par nostra, qui fecit utraque unum, , ut Scripturæ tradunt 18, angelorum cætui humanam naturam charitatis vin- culo devinxit. Nec ignorandum est quod etiam beatus propheta Ezechiel principem Tyri omni la- pide pretioso indutum esse ait "; eosdem- que numerat, quos beatus Moyses in rationali judi- ciorum positos esse dicit. Hi autem erant, sardium, topazium, smaragdus, carbunculus, sapphirus, jaspis, ligyrium, achates, amethystus, chrysolithus, beryllium, onychium. Terni autem dispositi erant, ita ut in universum quatuor ordines efficerent; quæ dispositio, eorum, qui in Christi corde ac memoria habentur, fidei firmitatem nobis adumbrat. Nam fidei signum est, quod terni et tanquam in Trinitate dispositi sunt; firmitatis autem, quod ea figura con- formati, quæ quadrata esset et paribus undique lateribus. Sic enim rationale effectum erat, in quo erant gemmæ illæ duodecim collocatæ. PALL. Assentior. CYR. Præterea aliud quoddam ornamentum his duodecim gemmis annecti præcipit, dicens : « impones super rationale judicii manifestationem et veritatem, et erit supra pectus Aaron, cum ingredie- tur in Sanctum coram Domino, et inferet Aaron, ju- dicia filiorum Israel in pectore coram Domino in perpetuum ".» Manifestationem igitur ac veritatem appellat, non tamen aperte indicavit utrum lapides fuerint, an velut in parva tabella eam inscriptionem fieri jusserit. Memini etiam prophetæ dicentis : Quia dies multos sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, et sine altari, et sine sacerdotio, et sine manifestationibus '. Sed sive lapides illi fuerint, sive tanquam in aurea tabella ea nomina descripta fuerint, id vero non nimium cu- riose pervestigabimus : tantum scire satis erit ea in figuram Christi esse posita, qui una cum sanctis hominibus versatur: « Ecce enim, inquit, vobiscum sum omnibus diebus, et usque ad consummationem sæculi 19. Veritas autem ac manifestatio Christus est; in eo enim Patrem cognovimus, et manifesta- vit nobis bonam ipsius voluntatem, et perfectam et D beneplacentem, juxta Scripturas " : ait enim Chri- stus : c Jam non dicam vos servos, vos amici mei estis, quia omnia, quæ audivi a Patre meo, annun- tiavi vobis 31. Veritas est etiam alia ratione ille lm manuel: quia solus ipse est secundum naturam Filius et ut Deus ex Deo, solus Sanctus, solus Dominus; at ve ro creatura per participationem atque imitationem id est, quodcunque ille esse intelligitur. Adest ita- que Christus cum sanctis viris præsens, cum tan- quam in manifestatione ac veritate intelligitur, idemque causam nostram in conspectum Patris re- fert, semper vivens ad interpellandum pro nobis " Ezech. xxvM, "Joan. xvi, 45. "Hebr. vn, 25. Ephes. 11, 14. Rom. 111, 2. Ose. 111, 4. Matth. 13. 17 Exod. xxv, 29, 30.

τὸ λόγιον κατασημήνειεν ἂν, οίμαι, τὸ τοῖς ἄνω συν- ῆφθαι τὰ κάτω, μεσιτεύοντος τοῦ Χριστοῦ. ὁ Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἐν, ν κατὰ τὰς Γραφὰς, καὶ τῆς τῶν ἁγίων ἀγγέλων πληθύος τῷ συνδέσμῳ τῆς ἀγάπης απαρτήσας τὰ ἀνθρώπινα. Ιστέον δὲ ὅτι καὶ ὁ μακάριος Ἰεζεκιήλ τὸν ἄρχοντα Τύρου πάντα μὲν τίμιον λίθον ἐνδεδύσθαι φησίν· ἀπαριθμεῖται δὲ τούτους, οὓς καὶ ἐν τῷ λο- γίῳ τῶν κρίσεων τεθεῖσθαί φησιν ὁ θεσπέσιος Μω- σῆς. Ησαν δὲ οὗτοι, σάρδιον, τοπάζιον, σμάραγδος, ἄνθραξ, σάπφειρος, καὶ Ιάσπις, λιγύριον, ἀχάτης, ἀμέθυστος, χρυσόλιθος, βηρύλλιον, ονύχιον. Τετάχατο δὲ ἀνὰ τρεῖς, καὶ ἐν ὅλοις τέσσαρσι στίχοις, τὸ ἑδραῖον ἐν πίστει τῶν ἐν καρδίᾳ καὶ μνήμῃ Χριστοῦ σκιαγρα φούσης ἡμῖν τῆς τοιάσδε θέσεως. Πίστεως μὲν γὰρ τὸ ἀνὰ τρεῖς, καὶ ὡς ἐν Τριάδι σύμβολον· ἑδραιότη- " τος δὲ τὸ ὡς ἐν τετραγώνω τε καὶ ἰσοπλεύρῳ σχήματι. Πεποίητο γὰρ οὕτω τὸ λόγιον, ἐφ᾽ ᾧ καὶ αἱ λίθοι δυοκαίδεκα. ΠΑΛΛ. Πείθομαι. Εt ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δὴ τούτοις συναναπλέκεσθαί τι καὶ ἕτερον ταῖς δυοκαίδεκα λίθοις προσεπιτάττει, λέγων· « Καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸ λόγιον τῆς κρίσεως τὴν δήλωσιν καὶ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ στήθους Ααρών, ὅταν εἰσπορεύηται εἰς τὸ ῞Αγιον έναντι Κυρίου, καὶ εἰσοίσει Ααρών τὰς κρίσεις τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπὶ τοῦ στήθους έναντι Κυρίου διὰ παντός. » Δήλωσιν μὲν οὖν ὀνομάζει καὶ ἀλήθειαν, ο οὐ μὴν ἔτι καὶ διαμεμήνυκεν ἐναργώς πότερα δὴ λίθους, ἢ ὡς ἐν μικρῷ πινακίῳ γραφὴν γενέσθαι προστέταχεν. Μεμνήσομαι δὲ προφήτου λέγοντος, • Διότι ἡμέρας πολλὰς καθήσονται οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, οὐκ ὄντος βασιλέως, οὐδὲ ἄρχοντος, οὐκ οὔσης θυσίας, οὐδὲ ὄντος θυσιαστηρίου, οὔτε ἱερατείας, οὔτε δή- λων. ο 'Αλλ' εἴτ᾿ οὖν εἶεν καὶ ταῦτα λίθοι, εἴτ᾿ οὖν ὡς ἐν πίνακι χρυσῃ τῶν ὀνομάτων γραφῇ, πολυπραγ- μονήσει μὲν οὐ λίαν ὁ λόγος, γνωσόμεθα δὲ εἰς τύ τον αὐτὰ τεθεῖσθαι, Χριστοῦ συνόντος ἁγίοις. • Ιδού γὰρ, φησί, μεθ' ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, καὶ ἕως συντελείας τοῦ αἰῶνος. » ᾿Αλήθεια δὲ καὶ δήλω- σις ὁ Χριστός. Ἔγνωμεν γὰρ ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα, καὶ δεδήλωκεν ἡμῖν τὸ ἀγαθὸν αὐτοῦ θέλημα τὸ τέτ λειον καὶ εὐάρεστον, κατὰ τὰς Γραφάς. Έφη γάρ που Χριστός· « Οὐκέτι λέγω ὑμᾶς δούλους, ὑμεῖς φίλοι μου έστε, ὅτι πάντα ἃ ἤκουσα παρὰ τοῦ Πατρός μου ἀπήγγειλα ὑμῖν. ο ᾿Αλήθεια δὲ καὶ ἑτέρως Έμμα- νουήλ, ὅτι μόνος αὐτὸς κατὰ φύσιν Υἱὸς, καὶ ὡς ἐκ Θεοῦ Θεὸς, μόνος ἅγιος, μόνος Κύριος· μεθεκτῶς δὲ ἡ κτίσις, καὶ κατὰ μίμησιν, ὅσα καὶ αὐτὸς εἶναι νοεῖται. Σύνεστι δὴ οὖν τοῖς ἁγίοις ὡς ἐν δήλῳ τε καὶ ἀληθείᾳ νοούμενος ὁ Χριστὸς, ὃς καὶ ἐν προσώπῳ τοῦ Πατρὸς εἰσφέρει τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, πάντοτε ζῶν εἰς τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ ἡμῶν. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἔστι τὸ, Καὶ εἰσοέσει Δαρὼν τὰς κρίσεις τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ΣΑΥΗ, 20. DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. - et A humerali aptatum est rationale, ea re signifcari B C opinor, Christo interposito mediatore, superis in- fera esse connexa. • Ipse est enim par nostra, qui fecit utraque unum, , ut Scripturæ tradunt 18, angelorum cætui humanam naturam charitatis vin- culo devinxit. Nec ignorandum est quod etiam beatus propheta Ezechiel principem Tyri omni la- pide pretioso indutum esse ait "; eosdem- que numerat, quos beatus Moyses in rationali judi- ciorum positos esse dicit. Hi autem erant, sardium, topazium, smaragdus, carbunculus, sapphirus, jaspis, ligyrium, achates, amethystus, chrysolithus, beryllium, onychium. Terni autem dispositi erant, ita ut in universum quatuor ordines efficerent; quæ dispositio, eorum, qui in Christi corde ac memoria habentur, fidei firmitatem nobis adumbrat. Nam fidei signum est, quod terni et tanquam in Trinitate dispositi sunt; firmitatis autem, quod ea figura con- formati, quæ quadrata esset et paribus undique lateribus. Sic enim rationale effectum erat, in quo erant gemmæ illæ duodecim collocatæ. PALL. Assentior. CYR. Præterea aliud quoddam ornamentum his duodecim gemmis annecti præcipit, dicens : « impones super rationale judicii manifestationem et veritatem, et erit supra pectus Aaron, cum ingredie- tur in Sanctum coram Domino, et inferet Aaron, ju- dicia filiorum Israel in pectore coram Domino in perpetuum ".» Manifestationem igitur ac veritatem appellat, non tamen aperte indicavit utrum lapides fuerint, an velut in parva tabella eam inscriptionem fieri jusserit. Memini etiam prophetæ dicentis : Quia dies multos sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, et sine altari, et sine sacerdotio, et sine manifestationibus '. Sed sive lapides illi fuerint, sive tanquam in aurea tabella ea nomina descripta fuerint, id vero non nimium cu- riose pervestigabimus : tantum scire satis erit ea in figuram Christi esse posita, qui una cum sanctis hominibus versatur: « Ecce enim, inquit, vobiscum sum omnibus diebus, et usque ad consummationem sæculi 19. Veritas autem ac manifestatio Christus est; in eo enim Patrem cognovimus, et manifesta- vit nobis bonam ipsius voluntatem, et perfectam et D beneplacentem, juxta Scripturas " : ait enim Chri- stus : c Jam non dicam vos servos, vos amici mei estis, quia omnia, quæ audivi a Patre meo, annun- tiavi vobis 31. Veritas est etiam alia ratione ille lm manuel: quia solus ipse est secundum naturam Filius et ut Deus ex Deo, solus Sanctus, solus Dominus; at ve ro creatura per participationem atque imitationem id est, quodcunque ille esse intelligitur. Adest ita- que Christus cum sanctis viris præsens, cum tan- quam in manifestatione ac veritate intelligitur, idemque causam nostram in conspectum Patris re- fert, semper vivens ad interpellandum pro nobis " Ezech. xxvM, "Joan. xvi, 45. "Hebr. vn, 25. Ephes. 11, 14. Rom. 111, 2. Ose. 111, 4. Matth. 13. 17 Exod. xxv, 29, 30.

τὸ λόγιον κατασημήνειεν ἂν, οίμαι, τὸ τοῖς ἄνω συν- ῆφθαι τὰ κάτω, μεσιτεύοντος τοῦ Χριστοῦ. ὁ Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἐν, ν κατὰ τὰς Γραφὰς, καὶ τῆς τῶν ἁγίων ἀγγέλων πληθύος τῷ συνδέσμῳ τῆς ἀγάπης απαρτήσας τὰ ἀνθρώπινα. Ιστέον δὲ ὅτι καὶ ὁ μακάριος Ἰεζεκιήλ τὸν ἄρχοντα Τύρου πάντα μὲν τίμιον λίθον ἐνδεδύσθαι φησίν· ἀπαριθμεῖται δὲ τούτους, οὓς καὶ ἐν τῷ λο- γίῳ τῶν κρίσεων τεθεῖσθαί φησιν ὁ θεσπέσιος Μω- σῆς. Ησαν δὲ οὗτοι, σάρδιον, τοπάζιον, σμάραγδος, ἄνθραξ, σάπφειρος, καὶ Ιάσπις, λιγύριον, ἀχάτης, ἀμέθυστος, χρυσόλιθος, βηρύλλιον, ονύχιον. Τετάχατο δὲ ἀνὰ τρεῖς, καὶ ἐν ὅλοις τέσσαρσι στίχοις, τὸ ἑδραῖον ἐν πίστει τῶν ἐν καρδίᾳ καὶ μνήμῃ Χριστοῦ σκιαγρα φούσης ἡμῖν τῆς τοιάσδε θέσεως. Πίστεως μὲν γὰρ τὸ ἀνὰ τρεῖς, καὶ ὡς ἐν Τριάδι σύμβολον· ἑδραιότη- " τος δὲ τὸ ὡς ἐν τετραγώνω τε καὶ ἰσοπλεύρῳ σχήματι. Πεποίητο γὰρ οὕτω τὸ λόγιον, ἐφ᾽ ᾧ καὶ αἱ λίθοι δυοκαίδεκα. ΠΑΛΛ. Πείθομαι. Εt ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δὴ τούτοις συναναπλέκεσθαί τι καὶ ἕτερον ταῖς δυοκαίδεκα λίθοις προσεπιτάττει, λέγων· « Καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸ λόγιον τῆς κρίσεως τὴν δήλωσιν καὶ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ στήθους Ααρών, ὅταν εἰσπορεύηται εἰς τὸ ῞Αγιον έναντι Κυρίου, καὶ εἰσοίσει Ααρών τὰς κρίσεις τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπὶ τοῦ στήθους έναντι Κυρίου διὰ παντός. » Δήλωσιν μὲν οὖν ὀνομάζει καὶ ἀλήθειαν, ο οὐ μὴν ἔτι καὶ διαμεμήνυκεν ἐναργώς πότερα δὴ λίθους, ἢ ὡς ἐν μικρῷ πινακίῳ γραφὴν γενέσθαι προστέταχεν. Μεμνήσομαι δὲ προφήτου λέγοντος, • Διότι ἡμέρας πολλὰς καθήσονται οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, οὐκ ὄντος βασιλέως, οὐδὲ ἄρχοντος, οὐκ οὔσης θυσίας, οὐδὲ ὄντος θυσιαστηρίου, οὔτε ἱερατείας, οὔτε δή- λων. ο 'Αλλ' εἴτ᾿ οὖν εἶεν καὶ ταῦτα λίθοι, εἴτ᾿ οὖν ὡς ἐν πίνακι χρυσῃ τῶν ὀνομάτων γραφῇ, πολυπραγ- μονήσει μὲν οὐ λίαν ὁ λόγος, γνωσόμεθα δὲ εἰς τύ τον αὐτὰ τεθεῖσθαι, Χριστοῦ συνόντος ἁγίοις. • Ιδού γὰρ, φησί, μεθ' ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, καὶ ἕως συντελείας τοῦ αἰῶνος. » ᾿Αλήθεια δὲ καὶ δήλω- σις ὁ Χριστός. Ἔγνωμεν γὰρ ἐν αὐτῷ τὸν Πατέρα, καὶ δεδήλωκεν ἡμῖν τὸ ἀγαθὸν αὐτοῦ θέλημα τὸ τέτ λειον καὶ εὐάρεστον, κατὰ τὰς Γραφάς. Έφη γάρ που Χριστός· « Οὐκέτι λέγω ὑμᾶς δούλους, ὑμεῖς φίλοι μου έστε, ὅτι πάντα ἃ ἤκουσα παρὰ τοῦ Πατρός μου ἀπήγγειλα ὑμῖν. ο ᾿Αλήθεια δὲ καὶ ἑτέρως Έμμα- νουήλ, ὅτι μόνος αὐτὸς κατὰ φύσιν Υἱὸς, καὶ ὡς ἐκ Θεοῦ Θεὸς, μόνος ἅγιος, μόνος Κύριος· μεθεκτῶς δὲ ἡ κτίσις, καὶ κατὰ μίμησιν, ὅσα καὶ αὐτὸς εἶναι νοεῖται. Σύνεστι δὴ οὖν τοῖς ἁγίοις ὡς ἐν δήλῳ τε καὶ ἀληθείᾳ νοούμενος ὁ Χριστὸς, ὃς καὶ ἐν προσώπῳ τοῦ Πατρὸς εἰσφέρει τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, πάντοτε ζῶν εἰς τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ ἡμῶν. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἔστι τὸ, Καὶ εἰσοέσει Δαρὼν τὰς κρίσεις τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ΣΑΥΗ, 20. DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. - et A humerali aptatum est rationale, ea re signifcari B C opinor, Christo interposito mediatore, superis in- fera esse connexa. • Ipse est enim par nostra, qui fecit utraque unum, , ut Scripturæ tradunt 18, angelorum cætui humanam naturam charitatis vin- culo devinxit. Nec ignorandum est quod etiam beatus propheta Ezechiel principem Tyri omni la- pide pretioso indutum esse ait "; eosdem- que numerat, quos beatus Moyses in rationali judi- ciorum positos esse dicit. Hi autem erant, sardium, topazium, smaragdus, carbunculus, sapphirus, jaspis, ligyrium, achates, amethystus, chrysolithus, beryllium, onychium. Terni autem dispositi erant, ita ut in universum quatuor ordines efficerent; quæ dispositio, eorum, qui in Christi corde ac memoria habentur, fidei firmitatem nobis adumbrat. Nam fidei signum est, quod terni et tanquam in Trinitate dispositi sunt; firmitatis autem, quod ea figura con- formati, quæ quadrata esset et paribus undique lateribus. Sic enim rationale effectum erat, in quo erant gemmæ illæ duodecim collocatæ. PALL. Assentior. CYR. Præterea aliud quoddam ornamentum his duodecim gemmis annecti præcipit, dicens : « impones super rationale judicii manifestationem et veritatem, et erit supra pectus Aaron, cum ingredie- tur in Sanctum coram Domino, et inferet Aaron, ju- dicia filiorum Israel in pectore coram Domino in perpetuum ".» Manifestationem igitur ac veritatem appellat, non tamen aperte indicavit utrum lapides fuerint, an velut in parva tabella eam inscriptionem fieri jusserit. Memini etiam prophetæ dicentis : Quia dies multos sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, et sine altari, et sine sacerdotio, et sine manifestationibus '. Sed sive lapides illi fuerint, sive tanquam in aurea tabella ea nomina descripta fuerint, id vero non nimium cu- riose pervestigabimus : tantum scire satis erit ea in figuram Christi esse posita, qui una cum sanctis hominibus versatur: « Ecce enim, inquit, vobiscum sum omnibus diebus, et usque ad consummationem sæculi 19. Veritas autem ac manifestatio Christus est; in eo enim Patrem cognovimus, et manifesta- vit nobis bonam ipsius voluntatem, et perfectam et D beneplacentem, juxta Scripturas " : ait enim Chri- stus : c Jam non dicam vos servos, vos amici mei estis, quia omnia, quæ audivi a Patre meo, annun- tiavi vobis 31. Veritas est etiam alia ratione ille lm manuel: quia solus ipse est secundum naturam Filius et ut Deus ex Deo, solus Sanctus, solus Dominus; at ve ro creatura per participationem atque imitationem id est, quodcunque ille esse intelligitur. Adest ita- que Christus cum sanctis viris præsens, cum tan- quam in manifestatione ac veritate intelligitur, idemque causam nostram in conspectum Patris re- fert, semper vivens ad interpellandum pro nobis " Ezech. xxvM, "Joan. xvi, 45. "Hebr. vn, 25. Ephes. 11, 14. Rom. 111, 2. Ose. 111, 4. Matth. 13. 17 Exod. xxv, 29, 30.

κηρύγματος, οιονεί πως ἅπασαν περιβομβοῦντος πό- λιν, ὅτε δι' ἡμᾶς εἰσβέβηκεν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, αιωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος, ὁ μέγας ἡμῶν ἀρχιε ρεύς, τὸ ἄμωμον θύμα. « Μια γὰρ προσφορά τετε- λείωκεν εἰς τὸ διηνεκές τοὺς ἁγιαζομένους, ο Αι- νιγμα δὲ ὥσπερ οὐκ ἀσυμφανές, τοῦ μὲν σωτηρίου κηρύγματος οἱ ἐκ χρυσοῦ γεγονότες κώδωνες, πόλεων δὲ οἱ ροΐσκος. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον; ΚΥΡ. ὡς γὰρ πόλις ἑνὶ μὲν ἔξωθεν περιδέδεται πύργῳ, μυρίας δὲ ὅτας ἐν ἑαυτῇ συνέχει τάς συνοι- κίας· τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπον καὶ τὸ χρῆμα τῆς ῥας ἐνὶ μὲν ἔξωθεν ἐλύτρων διέζωσται, ἔσωθεν δὲ εἰ κόκκοι χιτῶσιν ἰσχνοῖς ἀλλήλων ἀποτειχίζονται, μόνον δὲ οὐχὶ συλλέγονται κατὰ συνοικίας. "Η οὐχ ὡς ἔχει; ΠΑΛΛ. Σύμφημε. ΚΥΡ. Κώδων δὴ οὖν παρ' ἑκάστῃ βόμ· διδάσκαλος γὰρ παρ' ἑκάστῃ πόλει, τῇ τῶν θείων δογμάτων ἀπο- κτυπήσει καὶ εὐηχία, φανερὰν ἅπασι καθιστὰς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εισδρομήν. Ἐπήρτηται δὲ καὶ δεῖμα θανάτου τοῖς ἱερουργεῖν ἐπιτεταγμένοις, ήτοι τῷ 'Ααρών, εἰς τὴν ἁγίαν σκη- νὴν, εἰ μὴ περιβομβοιεν εὖ μάλα τῶν κωδώνων οἱ κτύποι. Χρήμα γὰρ ἐπισφαλές διδασκάλοις ή σιωπή. Καὶ τοῦτό ἐστιν ἐναργῶς, ὅπερ ἔφη Παῦλος, ο Οὐαὶ γάρ μοι ἐστιν, ἐὰν μὴ εὐαγγελίζωμαι. ο ΠΑΛΛ. "Εοικεν· διατεκμαίρη γὰρ δὴ καὶ λίαν όρ θως, ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δὴ τούτοις· « Καὶ ποιήσεις, φησί, πέταλον χρυσοῦν, καθαρὸν, καὶ ἐκτυπώσεις ἐν αὐτῷ ἐκτύπωμα σφραγίδος, Αγίασμα Κυρίῳ, καὶ ἐπιθήσεις αὐτὸ ἐπὶ ὑακίνθου κεκλωσμένης. Καὶ ἔσται ἐπὶ τῆς μίτρας, κατὰ πρόσωπον τῆς μίτρας ἔσται. Καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ μετώπου Ααρών. Καὶ ἐξαρεῖ 'Α- ρὼν τὰ ἁμαρτήματα τῶν ἁγίων, ὅσα ἂν ἁγιάσωσιν οι υἱοὶ Ἰσραήλ, παντὸς δόματος τῶν ἁγίων αὐτῶν. Καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ μετώπου Ααρών διαπαντός, δεκτὸν αὐτοῖς ἔναντι Κυρίου. • Έξ ὑακίνθου μὲν οὖν ἡ μέτρα, χρυσοῦν δὲ τὸ πέταλον. Ἐκτύπωμα δὲ ἐν αὐτῷ καὶ γραφή, τὸ Χριστοῦ μυστήριον, καὶ τῆς εἰς τόνδε Β τὸν κόσμον ἀποστολῆς προαναφώνησις εναργής. Αγίασμα γαρ, φησί, Κυρίῳ. Η οὐχὶ ἐνηγιᾶσθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἑαυτὸν ἔφη σαφῶς ὁ Ἐμμα νοοήλ; Παλλ. Ναι, μεμνήσομαι γὰρ Ἰουδαίοις λέγοντος, • Εἰ ἐκείνους εἶπε θεούς, πρὸς οὓς ὁ λόγος Θεοῦ ἐγέ νετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ Γραφή, ἂν ὁ Πατήρ ἡγίασε, καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον, Υἱὸς Θεοῦ εἰμι ; ν ΚΥΡ. Ενηγιᾶσθαι δὲ ὅταν λέγῃ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἑαυτὸν ὁ Υἱός, τὸ οιονεί προκεχειρίσθαι τε καὶ ἀπεστάλθαι δηλοῖ. Αγίασμα δὴ οὖν Κυρίου, φησί, τοῦτ' ἔστιν, εἰς τόνδε τὸν κόσμον ἀνάδειξις καὶ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. 7.56 A salutaris atque sapientis dispensationis, divine, in- C quam, atque evangelice prædicationis, qua prope- modum universæ urbes circumsonant, cum propter nos introivit in Sancta sanctorum, æterna redemp- tione inventa, summus ille Sacerdos, immaculata victima. i Uua enim oblatione consummavit in perpetuum sanctificatos ". › Sunt autem minime obscurum ænigma prædicationis quidem salutaris illa ex auro facta tintinnabula, urbium autem ma- logranata. PALL. Quo tandem modo? CYR. Ut enim urbs uno illa quidem exstrinsecus muro circumdatur, longe autem plurima intra se domicilia continet, eodem quoque modo malum granatum uno extrinsecus putamine cingitur, sed interius grana subtilibus tunicis tanquam muris inter se distinguuntur, ac, prope dixerim, per do- micilium colliguntur. Numi ita se res habet? PALL. Ila prorsus. Ch CYR. Tintinnabulum igitur singulis malogranatis adjunctum est; nam et unicuique urbi suus magi- ster, qui, divinarum disciplinarum sonitu atque concentu, Salvatoris nostri in Sancta sanctorum in- gressum omnibus declaret. Impendebat autem mort:s metus iis quibus munere sacerdotis in tabernaculo fungi demandatum erat, nempe Aaron, nisi tinținna- bula maxime circumstreperent. Est enim silentium doctoribus in primis periculosum : idque perspicue illud est, quod Paulus ait : Væ enim mihi est, nisi evangelizavero ".> ' FALL. Ita videtur. Nam haud male conjicis. CYR. Praeterea : « Facies, inquit, lami nam auream puram, et cælabis in ea cælaturam sigilli, Sanctifcatio Domino, et impones illud in hyacintho torta, et erit super mitram ante faciem mitræ, et erit in fronte Aaron et portabit Aaron peccata sanctorum, quæcunque sanctificaverint filii Israel, omnis doni sanctorum ipsorum. Et erit in fronte Aaron perpetuo, acceptabile ipsis coram Do- mino ". » Ex hyacintho igitur mitra, lamina vero aurea est; illa autem cælatura atque descriptio in ea exarata ipsum Christi mysterium erat, et ejus in mundum hunc missionis evidens prædictio: sanc- D tiicatio enim, ait, Domino. Annon sanctificatum se esse a Deo et Patre perspicue dixit Emmanuel? PALL. Certe: neque enin me fugit eum Judais dixisse: Si illos dixit deos ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura, quem Pa- ter sanctificavit, et misit in mundum, vos dicitis, quia Blasphemas, quia dixi, Filius Dei sum "?, CYR. Igitur, cum se a Patre et Deo sanctificatum esse, Filius dicit, se tanquam electum esse missum que significat. Sanctificatio igitur Domini, inquit, id est, in hunc mundum legatio ac missio, sed ad » Hebr. x, 14. Cor. 1x, 16. * Exod. xxvi, 36-38. " Joan. x, 34-36. PATROL. GR. LXVIII,

κηρύγματος, οιονεί πως ἅπασαν περιβομβοῦντος πό- λιν, ὅτε δι' ἡμᾶς εἰσβέβηκεν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, αιωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος, ὁ μέγας ἡμῶν ἀρχιε ρεύς, τὸ ἄμωμον θύμα. « Μια γὰρ προσφορά τετε- λείωκεν εἰς τὸ διηνεκές τοὺς ἁγιαζομένους, ο Αι- νιγμα δὲ ὥσπερ οὐκ ἀσυμφανές, τοῦ μὲν σωτηρίου κηρύγματος οἱ ἐκ χρυσοῦ γεγονότες κώδωνες, πόλεων δὲ οἱ ροΐσκος. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον; ΚΥΡ. ὡς γὰρ πόλις ἑνὶ μὲν ἔξωθεν περιδέδεται πύργῳ, μυρίας δὲ ὅτας ἐν ἑαυτῇ συνέχει τάς συνοι- κίας· τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπον καὶ τὸ χρῆμα τῆς ῥας ἐνὶ μὲν ἔξωθεν ἐλύτρων διέζωσται, ἔσωθεν δὲ εἰ κόκκοι χιτῶσιν ἰσχνοῖς ἀλλήλων ἀποτειχίζονται, μόνον δὲ οὐχὶ συλλέγονται κατὰ συνοικίας. "Η οὐχ ὡς ἔχει; ΠΑΛΛ. Σύμφημε. ΚΥΡ. Κώδων δὴ οὖν παρ' ἑκάστῃ βόμ· διδάσκαλος γὰρ παρ' ἑκάστῃ πόλει, τῇ τῶν θείων δογμάτων ἀπο- κτυπήσει καὶ εὐηχία, φανερὰν ἅπασι καθιστὰς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εισδρομήν. Ἐπήρτηται δὲ καὶ δεῖμα θανάτου τοῖς ἱερουργεῖν ἐπιτεταγμένοις, ήτοι τῷ 'Ααρών, εἰς τὴν ἁγίαν σκη- νὴν, εἰ μὴ περιβομβοιεν εὖ μάλα τῶν κωδώνων οἱ κτύποι. Χρήμα γὰρ ἐπισφαλές διδασκάλοις ή σιωπή. Καὶ τοῦτό ἐστιν ἐναργῶς, ὅπερ ἔφη Παῦλος, ο Οὐαὶ γάρ μοι ἐστιν, ἐὰν μὴ εὐαγγελίζωμαι. ο ΠΑΛΛ. "Εοικεν· διατεκμαίρη γὰρ δὴ καὶ λίαν όρ θως, ΚΥΡ. Καὶ πρός γε δὴ τούτοις· « Καὶ ποιήσεις, φησί, πέταλον χρυσοῦν, καθαρὸν, καὶ ἐκτυπώσεις ἐν αὐτῷ ἐκτύπωμα σφραγίδος, Αγίασμα Κυρίῳ, καὶ ἐπιθήσεις αὐτὸ ἐπὶ ὑακίνθου κεκλωσμένης. Καὶ ἔσται ἐπὶ τῆς μίτρας, κατὰ πρόσωπον τῆς μίτρας ἔσται. Καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ μετώπου Ααρών. Καὶ ἐξαρεῖ 'Α- ρὼν τὰ ἁμαρτήματα τῶν ἁγίων, ὅσα ἂν ἁγιάσωσιν οι υἱοὶ Ἰσραήλ, παντὸς δόματος τῶν ἁγίων αὐτῶν. Καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ μετώπου Ααρών διαπαντός, δεκτὸν αὐτοῖς ἔναντι Κυρίου. • Έξ ὑακίνθου μὲν οὖν ἡ μέτρα, χρυσοῦν δὲ τὸ πέταλον. Ἐκτύπωμα δὲ ἐν αὐτῷ καὶ γραφή, τὸ Χριστοῦ μυστήριον, καὶ τῆς εἰς τόνδε Β τὸν κόσμον ἀποστολῆς προαναφώνησις εναργής. Αγίασμα γαρ, φησί, Κυρίῳ. Η οὐχὶ ἐνηγιᾶσθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἑαυτὸν ἔφη σαφῶς ὁ Ἐμμα νοοήλ; Παλλ. Ναι, μεμνήσομαι γὰρ Ἰουδαίοις λέγοντος, • Εἰ ἐκείνους εἶπε θεούς, πρὸς οὓς ὁ λόγος Θεοῦ ἐγέ νετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ Γραφή, ἂν ὁ Πατήρ ἡγίασε, καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον, Υἱὸς Θεοῦ εἰμι ; ν ΚΥΡ. Ενηγιᾶσθαι δὲ ὅταν λέγῃ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἑαυτὸν ὁ Υἱός, τὸ οιονεί προκεχειρίσθαι τε καὶ ἀπεστάλθαι δηλοῖ. Αγίασμα δὴ οὖν Κυρίου, φησί, τοῦτ' ἔστιν, εἰς τόνδε τὸν κόσμον ἀνάδειξις καὶ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. 7.56 A salutaris atque sapientis dispensationis, divine, in- C quam, atque evangelice prædicationis, qua prope- modum universæ urbes circumsonant, cum propter nos introivit in Sancta sanctorum, æterna redemp- tione inventa, summus ille Sacerdos, immaculata victima. i Uua enim oblatione consummavit in perpetuum sanctificatos ". › Sunt autem minime obscurum ænigma prædicationis quidem salutaris illa ex auro facta tintinnabula, urbium autem ma- logranata. PALL. Quo tandem modo? CYR. Ut enim urbs uno illa quidem exstrinsecus muro circumdatur, longe autem plurima intra se domicilia continet, eodem quoque modo malum granatum uno extrinsecus putamine cingitur, sed interius grana subtilibus tunicis tanquam muris inter se distinguuntur, ac, prope dixerim, per do- micilium colliguntur. Numi ita se res habet? PALL. Ila prorsus. Ch CYR. Tintinnabulum igitur singulis malogranatis adjunctum est; nam et unicuique urbi suus magi- ster, qui, divinarum disciplinarum sonitu atque concentu, Salvatoris nostri in Sancta sanctorum in- gressum omnibus declaret. Impendebat autem mort:s metus iis quibus munere sacerdotis in tabernaculo fungi demandatum erat, nempe Aaron, nisi tinținna- bula maxime circumstreperent. Est enim silentium doctoribus in primis periculosum : idque perspicue illud est, quod Paulus ait : Væ enim mihi est, nisi evangelizavero ".> ' FALL. Ita videtur. Nam haud male conjicis. CYR. Praeterea : « Facies, inquit, lami nam auream puram, et cælabis in ea cælaturam sigilli, Sanctifcatio Domino, et impones illud in hyacintho torta, et erit super mitram ante faciem mitræ, et erit in fronte Aaron et portabit Aaron peccata sanctorum, quæcunque sanctificaverint filii Israel, omnis doni sanctorum ipsorum. Et erit in fronte Aaron perpetuo, acceptabile ipsis coram Do- mino ". » Ex hyacintho igitur mitra, lamina vero aurea est; illa autem cælatura atque descriptio in ea exarata ipsum Christi mysterium erat, et ejus in mundum hunc missionis evidens prædictio: sanc- D tiicatio enim, ait, Domino. Annon sanctificatum se esse a Deo et Patre perspicue dixit Emmanuel? PALL. Certe: neque enin me fugit eum Judais dixisse: Si illos dixit deos ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura, quem Pa- ter sanctificavit, et misit in mundum, vos dicitis, quia Blasphemas, quia dixi, Filius Dei sum "?, CYR. Igitur, cum se a Patre et Deo sanctificatum esse, Filius dicit, se tanquam electum esse missum que significat. Sanctificatio igitur Domini, inquit, id est, in hunc mundum legatio ac missio, sed ad » Hebr. x, 14. Cor. 1x, 16. * Exod. xxvi, 36-38. " Joan. x, 34-36. PATROL. GR. LXVIII,

οὕτως τὸν Ααρών, χρυσοῦν ἐπὶ τῷ μετώπῳ τὸ ψαλίον τιθείς. Κύριος δὲ τῶν ὅλων καὶ βασιλεύς, ὁ Χριστός, φυσικῶς τε ἅμα καὶ μεθεκτῶς. Θεὸς γὰρ ἂν φύσει κεκένωκεν ἑαυτὸν, καθεὶς ἐν δούλου μορφή. Καὶ δέ- χεται βασιλείαν, κατά γε τὸ πρέπον τῷ ἀνθρωπίνω σχήματι, καίτοι σύνεδρος ὢν ἄνωθέν τε καὶ ἀπ' ἀρχῆς τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ συγκατάρχων τῶν ὅλων καὶ συνδεσπότης. Σύνες δὲ ὅπως ἐξ ὑακίνθου γέγονεν ἡ μέτρα αὐτοῦ, τὸ λαμπρὸν τῆς βασιλείας ἔχουσα σύν θημα, φημὶ δὴ τὸ πέταλον τὸ χρυσοῦν. Υάκινθος δὲ οὐρανοῦ σημεῖον· καὶ διαμέμνησο λέγοντος τοῦ Χρι- στοῦ, « Ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου. » Οὐ γὰρ ἐπίγειος βασιλεὺς, ἀλλ' οὐράνιος ὁ Χριστός, ὅλην ὑπὸ πόδας ἔχων τὴν κτίσιν. Προσε το ενεγκών δὲ, ὅτι ο Καὶ ἐξαρεῖ Ααρὼν τὰ ἁμαρτήματα τῶν ἁγίων ὅσα ἂν ἁγιάσωσι, παντὸς δόματος τῶν ἁγίων αὐτῶν, » ὅτι πᾶσά τε προσαγωγὴ καὶ τελείωσις ἐν Χριστῷ, διαμεμήνυκεν ἐναργώς, καὶ μὴν ὅτι πᾶσα δικαίωσις ἐν αὐτῷ τε καὶ δι' αὐτοῦ, καὶ ἡ τῶν πάλαι πλημμελημάτων ἀπόθεσις. Αὐτὸς γὰρ ἡμῶν αἴρει τὰς ἁμαρτίας, καὶ δι' αὐτοῦ γεγόναμεν δεκτοί, τὰς ἐν πνεύματι δωροφορίας προσκομίζοντες τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. ἀποστολή, πλὴν εἰς βασιλείαν καὶ δόξαν. Τελειοί γάρ Β ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. ᾿Αναπόθετον δὲ καὶ διηνεκὴ καὶ εἰς ἀπεράν τους αιώνας ἐκτεινομένην τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν βασιλείαν εὖ μάλα καταδεικνύς, περί τε τῆς μίτρας τοῦ πετάλου φησί · . Καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ μετώπου Ααρών διὰ παντός. » Εἶτα που ποτ' ἂν ἡμῖν ὁ θρα σὸς καὶ ἀπόπληκτος τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν οίχε σε ται λόγος, πεφλυαρηκότων ὅτι καταλήξει ποτὲ τὸ Χριστοῦ κράτος, καὶ παραδώσει τὴν βασιλείαν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, τῶν τῆς θεότητος ἀποφοιτήσας θώ- κων ὁ Ἐμμανουήλ; Επισεμνύνονται γὰρ τοῖς ὧδε δεινοῖς καὶ ἐξιτήλοις δόγμασιν, οἷς ἀκόλουθον εἰπεῖν· «Πλανᾶσθε, μὴ εἰδότες τὰς Γραφάς. » Ἰδοὺ γὰρ, ιδού σαφῶς τε καὶ ἐναργῶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δόξῃ καὶ τιμῇ διηνεκεῖ, καὶ τοῖς τῆς βασιλείας συνθήμασι ταινιοῦντος τὸν ᾿Ααρών, ἀποστεφανοῦσιν αὐτοὶ, καὶ μονονουχὶ τοῖς μετώποις ἐμπρέπουσαν τὴν ἱερὰν ἁρπάζουσι μίτραν. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. • Κίδαρίν τε καὶ ζώνην ἐκ βύσσου ποιής σεις, ο φησί. Στρατιωτικὸν δὲ τῷ 'Ααρών τὸ σχῆμα, ζωστήρ τε καὶ κράνος· ἐν εἴδει γάρ πως ή κίθαρις τῷ τοιῷδέ ἐστι. Πεπολέμηκε γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χρι στὸς κ ἐν χειρὶ κρυφαίᾳ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ . Τὸ τόξον αὐτοῦ ἐνέτεινε, καὶ ἡτοίμασεν αὐτό, τὰ βέλη αὐτοῦ τοῖς καιομένοις ἐξειργάσατο, ο καὶ καθεῖλεν ἀρχὰς, τεθριάμβευσε δυνάμεις, κατέσεισε κυριότητας, καὶ αἰχμαλώτους ὄντας ἐῤῥύσατο τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς. Ὅτι δὲ οὐχ ὁρατὸς ἢ παχὺς ὁ πόλεμος, οὐδὲ οἷον πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, γέγονεν αὐτῷ, ὑποφαίνει ἔοικεν αἰνιγματωδῶς τὸ ἐκ βύσσου μόνης τῆς ἄγαν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. regnum tamen et gloriam. Sic enim consecrat ipsum A Aaron, dum in ejus fronte aureum circulum ponit: universorum autemDominus est atque Rex Christus, et secundum naturam, et secundum participatio- nem. Cum enim Deus per naturam esset, exinani- vit semeptisum, ac demisit ad servi formam s, re- gnumque accipit, quod ad humanum habitum perti- net, licet jam inde ab initio ejusdem cum Deo et Pa- tre consessus particeps, et simul cum eo Dominus omnium ac moderator esset. Jam vero intellige quonam modo mitram ex hyacintho habuerit; cui insigne regni praeclarum inesset, lamina, inquam, aurea. Est autem hyacinthus coeli signum : recor- dare igitur Christi dicentis: Regnum meum non est de hoc mundo ". Neque enim Christus rex terrenus, sed coelestis est, universamque creatu- ram sub pedibus habet: cum vero addidisset: ‹ Et portabit Aaron peccata sanctorum , quaecunque sanctificaverint, omnis doni sanctorum eorum 3, omnem accessum atque perfectionem esse in Chri- sto aperte demonstravit quinetiam justificationem omnem in ipso et per ipsum esse, veterum quoque peccatorum depositionem ; ipse enim tollit peccata nostra, et per ipsum acceptabiles efficimur, dum spiritualia munera Deo ac Patri offerimus. PALL. Recte ais. CYR. Immotum porro atque perpetuum fore Salvatoris nostri regnum, et ad infinita sæcula du- raturum, praeclare ostendit, de mitræ lamina dicens: • Et erit supra frontem Aaron perpetuo *. » Quo tandem igitur abibit audax et insanus impiorum hæ- reticorum sermo, nugantium fore, ut aliquando desinat Christi regnum, et tradat imperium Deo et Patri, et a divinitatis consessu recedat Emmanuel? De his enim adeo tetris ac vanis docendi rationibus gloriantur, quibus dici non absurde possit : « Er- ratis nescientes Scripturas ". En, cum aperte atque perspicue ille Deus et Pater perpetua et glo- ria et honore, ac regni insignibus coronet Aaron, ipsi ab eo coronam auferunt, ac propemodum ac- commodatam fronti sacram mitram abripiunt. PALL. Ita est. C CYR. « Cidarim quoque et zonam ex bysso 12- D cies, › inquit ”. Militaris vero habitus Aaron cin- gulum et galea: ejusmodi namque speciem cidaris refert bellum enim pro nobis Christus gessit ‹ in nanu occulta », » sicut scriptum est; et e Arcui soum intendit, et paravit illum, sagittas suas arden- tibus effecit *, »et dejecit principatus, triumphavit potentias, deturbavit dominationes, et eos, qui in terra erant, cum captivi tenerentur, liberavit. Fuisse autem hoc ejus bellum non spectabile atque corpo- reum, neque ejusmodi ut cum carne et sanguine gererctur, indicara videtur per ænigma, in eo quod Philipp. 1, 7. Exod. XXXI, 11. Joan. XVIII, • Peal. vult, 13, 14. 36. ” Exod. xxvm, 38. * ibid. 17 Matth. xxn, 29. **Exod. xxvi, 39.

οὕτως τὸν Ααρών, χρυσοῦν ἐπὶ τῷ μετώπῳ τὸ ψαλίον τιθείς. Κύριος δὲ τῶν ὅλων καὶ βασιλεύς, ὁ Χριστός, φυσικῶς τε ἅμα καὶ μεθεκτῶς. Θεὸς γὰρ ἂν φύσει κεκένωκεν ἑαυτὸν, καθεὶς ἐν δούλου μορφή. Καὶ δέ- χεται βασιλείαν, κατά γε τὸ πρέπον τῷ ἀνθρωπίνω σχήματι, καίτοι σύνεδρος ὢν ἄνωθέν τε καὶ ἀπ' ἀρχῆς τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ συγκατάρχων τῶν ὅλων καὶ συνδεσπότης. Σύνες δὲ ὅπως ἐξ ὑακίνθου γέγονεν ἡ μέτρα αὐτοῦ, τὸ λαμπρὸν τῆς βασιλείας ἔχουσα σύν θημα, φημὶ δὴ τὸ πέταλον τὸ χρυσοῦν. Υάκινθος δὲ οὐρανοῦ σημεῖον· καὶ διαμέμνησο λέγοντος τοῦ Χρι- στοῦ, « Ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου. » Οὐ γὰρ ἐπίγειος βασιλεὺς, ἀλλ' οὐράνιος ὁ Χριστός, ὅλην ὑπὸ πόδας ἔχων τὴν κτίσιν. Προσε το ενεγκών δὲ, ὅτι ο Καὶ ἐξαρεῖ Ααρὼν τὰ ἁμαρτήματα τῶν ἁγίων ὅσα ἂν ἁγιάσωσι, παντὸς δόματος τῶν ἁγίων αὐτῶν, » ὅτι πᾶσά τε προσαγωγὴ καὶ τελείωσις ἐν Χριστῷ, διαμεμήνυκεν ἐναργώς, καὶ μὴν ὅτι πᾶσα δικαίωσις ἐν αὐτῷ τε καὶ δι' αὐτοῦ, καὶ ἡ τῶν πάλαι πλημμελημάτων ἀπόθεσις. Αὐτὸς γὰρ ἡμῶν αἴρει τὰς ἁμαρτίας, καὶ δι' αὐτοῦ γεγόναμεν δεκτοί, τὰς ἐν πνεύματι δωροφορίας προσκομίζοντες τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. ἀποστολή, πλὴν εἰς βασιλείαν καὶ δόξαν. Τελειοί γάρ Β ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. ᾿Αναπόθετον δὲ καὶ διηνεκὴ καὶ εἰς ἀπεράν τους αιώνας ἐκτεινομένην τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν βασιλείαν εὖ μάλα καταδεικνύς, περί τε τῆς μίτρας τοῦ πετάλου φησί · . Καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ μετώπου Ααρών διὰ παντός. » Εἶτα που ποτ' ἂν ἡμῖν ὁ θρα σὸς καὶ ἀπόπληκτος τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν οίχε σε ται λόγος, πεφλυαρηκότων ὅτι καταλήξει ποτὲ τὸ Χριστοῦ κράτος, καὶ παραδώσει τὴν βασιλείαν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, τῶν τῆς θεότητος ἀποφοιτήσας θώ- κων ὁ Ἐμμανουήλ; Επισεμνύνονται γὰρ τοῖς ὧδε δεινοῖς καὶ ἐξιτήλοις δόγμασιν, οἷς ἀκόλουθον εἰπεῖν· «Πλανᾶσθε, μὴ εἰδότες τὰς Γραφάς. » Ἰδοὺ γὰρ, ιδού σαφῶς τε καὶ ἐναργῶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δόξῃ καὶ τιμῇ διηνεκεῖ, καὶ τοῖς τῆς βασιλείας συνθήμασι ταινιοῦντος τὸν ᾿Ααρών, ἀποστεφανοῦσιν αὐτοὶ, καὶ μονονουχὶ τοῖς μετώποις ἐμπρέπουσαν τὴν ἱερὰν ἁρπάζουσι μίτραν. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. • Κίδαρίν τε καὶ ζώνην ἐκ βύσσου ποιής σεις, ο φησί. Στρατιωτικὸν δὲ τῷ 'Ααρών τὸ σχῆμα, ζωστήρ τε καὶ κράνος· ἐν εἴδει γάρ πως ή κίθαρις τῷ τοιῷδέ ἐστι. Πεπολέμηκε γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χρι στὸς κ ἐν χειρὶ κρυφαίᾳ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ . Τὸ τόξον αὐτοῦ ἐνέτεινε, καὶ ἡτοίμασεν αὐτό, τὰ βέλη αὐτοῦ τοῖς καιομένοις ἐξειργάσατο, ο καὶ καθεῖλεν ἀρχὰς, τεθριάμβευσε δυνάμεις, κατέσεισε κυριότητας, καὶ αἰχμαλώτους ὄντας ἐῤῥύσατο τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς. Ὅτι δὲ οὐχ ὁρατὸς ἢ παχὺς ὁ πόλεμος, οὐδὲ οἷον πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, γέγονεν αὐτῷ, ὑποφαίνει ἔοικεν αἰνιγματωδῶς τὸ ἐκ βύσσου μόνης τῆς ἄγαν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. regnum tamen et gloriam. Sic enim consecrat ipsum A Aaron, dum in ejus fronte aureum circulum ponit: universorum autemDominus est atque Rex Christus, et secundum naturam, et secundum participatio- nem. Cum enim Deus per naturam esset, exinani- vit semeptisum, ac demisit ad servi formam s, re- gnumque accipit, quod ad humanum habitum perti- net, licet jam inde ab initio ejusdem cum Deo et Pa- tre consessus particeps, et simul cum eo Dominus omnium ac moderator esset. Jam vero intellige quonam modo mitram ex hyacintho habuerit; cui insigne regni praeclarum inesset, lamina, inquam, aurea. Est autem hyacinthus coeli signum : recor- dare igitur Christi dicentis: Regnum meum non est de hoc mundo ". Neque enim Christus rex terrenus, sed coelestis est, universamque creatu- ram sub pedibus habet: cum vero addidisset: ‹ Et portabit Aaron peccata sanctorum , quaecunque sanctificaverint, omnis doni sanctorum eorum 3, omnem accessum atque perfectionem esse in Chri- sto aperte demonstravit quinetiam justificationem omnem in ipso et per ipsum esse, veterum quoque peccatorum depositionem ; ipse enim tollit peccata nostra, et per ipsum acceptabiles efficimur, dum spiritualia munera Deo ac Patri offerimus. PALL. Recte ais. CYR. Immotum porro atque perpetuum fore Salvatoris nostri regnum, et ad infinita sæcula du- raturum, praeclare ostendit, de mitræ lamina dicens: • Et erit supra frontem Aaron perpetuo *. » Quo tandem igitur abibit audax et insanus impiorum hæ- reticorum sermo, nugantium fore, ut aliquando desinat Christi regnum, et tradat imperium Deo et Patri, et a divinitatis consessu recedat Emmanuel? De his enim adeo tetris ac vanis docendi rationibus gloriantur, quibus dici non absurde possit : « Er- ratis nescientes Scripturas ". En, cum aperte atque perspicue ille Deus et Pater perpetua et glo- ria et honore, ac regni insignibus coronet Aaron, ipsi ab eo coronam auferunt, ac propemodum ac- commodatam fronti sacram mitram abripiunt. PALL. Ita est. C CYR. « Cidarim quoque et zonam ex bysso 12- D cies, › inquit ”. Militaris vero habitus Aaron cin- gulum et galea: ejusmodi namque speciem cidaris refert bellum enim pro nobis Christus gessit ‹ in nanu occulta », » sicut scriptum est; et e Arcui soum intendit, et paravit illum, sagittas suas arden- tibus effecit *, »et dejecit principatus, triumphavit potentias, deturbavit dominationes, et eos, qui in terra erant, cum captivi tenerentur, liberavit. Fuisse autem hoc ejus bellum non spectabile atque corpo- reum, neque ejusmodi ut cum carne et sanguine gererctur, indicara videtur per ænigma, in eo quod Philipp. 1, 7. Exod. XXXI, 11. Joan. XVIII, • Peal. vult, 13, 14. 36. ” Exod. xxvm, 38. * ibid. 17 Matth. xxn, 29. **Exod. xxvi, 39.

οὕτως τὸν Ααρών, χρυσοῦν ἐπὶ τῷ μετώπῳ τὸ ψαλίον τιθείς. Κύριος δὲ τῶν ὅλων καὶ βασιλεύς, ὁ Χριστός, φυσικῶς τε ἅμα καὶ μεθεκτῶς. Θεὸς γὰρ ἂν φύσει κεκένωκεν ἑαυτὸν, καθεὶς ἐν δούλου μορφή. Καὶ δέ- χεται βασιλείαν, κατά γε τὸ πρέπον τῷ ἀνθρωπίνω σχήματι, καίτοι σύνεδρος ὢν ἄνωθέν τε καὶ ἀπ' ἀρχῆς τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ συγκατάρχων τῶν ὅλων καὶ συνδεσπότης. Σύνες δὲ ὅπως ἐξ ὑακίνθου γέγονεν ἡ μέτρα αὐτοῦ, τὸ λαμπρὸν τῆς βασιλείας ἔχουσα σύν θημα, φημὶ δὴ τὸ πέταλον τὸ χρυσοῦν. Υάκινθος δὲ οὐρανοῦ σημεῖον· καὶ διαμέμνησο λέγοντος τοῦ Χρι- στοῦ, « Ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου. » Οὐ γὰρ ἐπίγειος βασιλεὺς, ἀλλ' οὐράνιος ὁ Χριστός, ὅλην ὑπὸ πόδας ἔχων τὴν κτίσιν. Προσε το ενεγκών δὲ, ὅτι ο Καὶ ἐξαρεῖ Ααρὼν τὰ ἁμαρτήματα τῶν ἁγίων ὅσα ἂν ἁγιάσωσι, παντὸς δόματος τῶν ἁγίων αὐτῶν, » ὅτι πᾶσά τε προσαγωγὴ καὶ τελείωσις ἐν Χριστῷ, διαμεμήνυκεν ἐναργώς, καὶ μὴν ὅτι πᾶσα δικαίωσις ἐν αὐτῷ τε καὶ δι' αὐτοῦ, καὶ ἡ τῶν πάλαι πλημμελημάτων ἀπόθεσις. Αὐτὸς γὰρ ἡμῶν αἴρει τὰς ἁμαρτίας, καὶ δι' αὐτοῦ γεγόναμεν δεκτοί, τὰς ἐν πνεύματι δωροφορίας προσκομίζοντες τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. ἀποστολή, πλὴν εἰς βασιλείαν καὶ δόξαν. Τελειοί γάρ Β ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. ᾿Αναπόθετον δὲ καὶ διηνεκὴ καὶ εἰς ἀπεράν τους αιώνας ἐκτεινομένην τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν βασιλείαν εὖ μάλα καταδεικνύς, περί τε τῆς μίτρας τοῦ πετάλου φησί · . Καὶ ἔσται ἐπὶ τοῦ μετώπου Ααρών διὰ παντός. » Εἶτα που ποτ' ἂν ἡμῖν ὁ θρα σὸς καὶ ἀπόπληκτος τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν οίχε σε ται λόγος, πεφλυαρηκότων ὅτι καταλήξει ποτὲ τὸ Χριστοῦ κράτος, καὶ παραδώσει τὴν βασιλείαν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, τῶν τῆς θεότητος ἀποφοιτήσας θώ- κων ὁ Ἐμμανουήλ; Επισεμνύνονται γὰρ τοῖς ὧδε δεινοῖς καὶ ἐξιτήλοις δόγμασιν, οἷς ἀκόλουθον εἰπεῖν· «Πλανᾶσθε, μὴ εἰδότες τὰς Γραφάς. » Ἰδοὺ γὰρ, ιδού σαφῶς τε καὶ ἐναργῶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δόξῃ καὶ τιμῇ διηνεκεῖ, καὶ τοῖς τῆς βασιλείας συνθήμασι ταινιοῦντος τὸν ᾿Ααρών, ἀποστεφανοῦσιν αὐτοὶ, καὶ μονονουχὶ τοῖς μετώποις ἐμπρέπουσαν τὴν ἱερὰν ἁρπάζουσι μίτραν. ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. • Κίδαρίν τε καὶ ζώνην ἐκ βύσσου ποιής σεις, ο φησί. Στρατιωτικὸν δὲ τῷ 'Ααρών τὸ σχῆμα, ζωστήρ τε καὶ κράνος· ἐν εἴδει γάρ πως ή κίθαρις τῷ τοιῷδέ ἐστι. Πεπολέμηκε γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χρι στὸς κ ἐν χειρὶ κρυφαίᾳ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ . Τὸ τόξον αὐτοῦ ἐνέτεινε, καὶ ἡτοίμασεν αὐτό, τὰ βέλη αὐτοῦ τοῖς καιομένοις ἐξειργάσατο, ο καὶ καθεῖλεν ἀρχὰς, τεθριάμβευσε δυνάμεις, κατέσεισε κυριότητας, καὶ αἰχμαλώτους ὄντας ἐῤῥύσατο τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς. Ὅτι δὲ οὐχ ὁρατὸς ἢ παχὺς ὁ πόλεμος, οὐδὲ οἷον πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, γέγονεν αὐτῷ, ὑποφαίνει ἔοικεν αἰνιγματωδῶς τὸ ἐκ βύσσου μόνης τῆς ἄγαν S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. regnum tamen et gloriam. Sic enim consecrat ipsum A Aaron, dum in ejus fronte aureum circulum ponit: universorum autemDominus est atque Rex Christus, et secundum naturam, et secundum participatio- nem. Cum enim Deus per naturam esset, exinani- vit semeptisum, ac demisit ad servi formam s, re- gnumque accipit, quod ad humanum habitum perti- net, licet jam inde ab initio ejusdem cum Deo et Pa- tre consessus particeps, et simul cum eo Dominus omnium ac moderator esset. Jam vero intellige quonam modo mitram ex hyacintho habuerit; cui insigne regni praeclarum inesset, lamina, inquam, aurea. Est autem hyacinthus coeli signum : recor- dare igitur Christi dicentis: Regnum meum non est de hoc mundo ". Neque enim Christus rex terrenus, sed coelestis est, universamque creatu- ram sub pedibus habet: cum vero addidisset: ‹ Et portabit Aaron peccata sanctorum , quaecunque sanctificaverint, omnis doni sanctorum eorum 3, omnem accessum atque perfectionem esse in Chri- sto aperte demonstravit quinetiam justificationem omnem in ipso et per ipsum esse, veterum quoque peccatorum depositionem ; ipse enim tollit peccata nostra, et per ipsum acceptabiles efficimur, dum spiritualia munera Deo ac Patri offerimus. PALL. Recte ais. CYR. Immotum porro atque perpetuum fore Salvatoris nostri regnum, et ad infinita sæcula du- raturum, praeclare ostendit, de mitræ lamina dicens: • Et erit supra frontem Aaron perpetuo *. » Quo tandem igitur abibit audax et insanus impiorum hæ- reticorum sermo, nugantium fore, ut aliquando desinat Christi regnum, et tradat imperium Deo et Patri, et a divinitatis consessu recedat Emmanuel? De his enim adeo tetris ac vanis docendi rationibus gloriantur, quibus dici non absurde possit : « Er- ratis nescientes Scripturas ". En, cum aperte atque perspicue ille Deus et Pater perpetua et glo- ria et honore, ac regni insignibus coronet Aaron, ipsi ab eo coronam auferunt, ac propemodum ac- commodatam fronti sacram mitram abripiunt. PALL. Ita est. C CYR. « Cidarim quoque et zonam ex bysso 12- D cies, › inquit ”. Militaris vero habitus Aaron cin- gulum et galea: ejusmodi namque speciem cidaris refert bellum enim pro nobis Christus gessit ‹ in nanu occulta », » sicut scriptum est; et e Arcui soum intendit, et paravit illum, sagittas suas arden- tibus effecit *, »et dejecit principatus, triumphavit potentias, deturbavit dominationes, et eos, qui in terra erant, cum captivi tenerentur, liberavit. Fuisse autem hoc ejus bellum non spectabile atque corpo- reum, neque ejusmodi ut cum carne et sanguine gererctur, indicara videtur per ænigma, in eo quod Philipp. 1, 7. Exod. XXXI, 11. Joan. XVIII, • Peal. vult, 13, 14. 36. ” Exod. xxvm, 38. * ibid. 17 Matth. xxn, 29. **Exod. xxvi, 39.

Ισχνῆς τὴν πολεμικήν γενέσθαι σκευήν, κίδαρίν τε & καὶ ζώνην. Κόσμῳ μὲν οὖν ἱεροπρεπεί λαμπρόν τε καὶ ἀξιάγαστον ὑποφαίνει τὸν ᾿Ααρών. Προσεπιτάττει δὲ λέγων· « Καὶ τοῖς υἱοῖς 'Ααρών ποιήσεις χιτῶνας καὶ ζώνας, καὶ κιδάρεις ποιήσεις αὐτοῖς εἰς τιμήν καὶ δόξαν. Καὶ ἐνδύσεις αὐτὰ Δαρὼν τὸν ἀδελφόν σου, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ. Καὶ χρίσεις αὐτοὺς, καὶ ἐμπλήσεις αὐτῶν τὰς χεῖρας, καὶ ἁγιά σεις αὐτοὺς, ἵνα ιερατεύωσί μοι. Καὶ ποιήσεις αὐτοῖς περισκελή λινά καλύψαι ἀσχημοσύνην χρωτὸς αὐτῶν, ἀπὸ ὀσφύος ἕως μηρῶν ἔσται. Καὶ ἕξει 'Ααρὼν αὐτά καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, ὅταν εἰσπομεύωνται εἰς τὴν σκη- νὴν τοῦ μαρτυρίου, ἢ ὅταν προσπορεύωνται λειτουρ- γεῖν πρὸς τὸ θυσιαστήριον τοῦ ἁγίου. Καὶ οὐκ ἐπ- άξονται πρὸς ἑαυτοὺς ἁμαρτίαν, ἵνα μὴ ἀποθάνωσι. Νόμιμον αἰώνιον αὐτῷ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ' Β αὐτόν. ὁ Θρᾷς ὅτι καὶ αὐτοῖς τοῖς ἐξ ᾿Ααρών ἐμπρέ- πει τὸ, ὡς ἔν γε τῷ πολεμικῷ καθορᾶσθαι σχήματι. Μάχιμον γὰρ τὸ ἱερὸν ἅπαν ἐστὶ γένος, καὶ οὐ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα στρατεύεσθαί τε καὶ ἀντεξάγειν εἰδος, ἀλλὰ τῆς βεβήλου κατακωλύειν ἁμαρτίας, ἐμφανέ- στατά τε καὶ λογικῶς τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων ὑπερμαχόμενον, καὶ αἰχμαλωτίζον πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ, καθὰ γέγραπται. Περισκελές σε λινοῦν αὐτοῖς, τὸ ἀκαλλές τε καὶ ἄσχημον τῶν περὶ μηρούς κατασκιάζον εὖ μάλα. Σεμνὰ γὰρ εὖ μάλα πάντα τὰ τῶν ἁγίων, καὶ ἄσχημον ἐν αὐτοῖς οὐδέν· ὑποσημαίνει δέ πως τὸ λινοῦν τοῖς περιμηροῖς τοῦ σώματος μέρεσιν ἐπενηνεγμένον, ὅτι τοῖς ἁγίοις πρεπωδεστάτη τῶν τῆς σαρκὸς ἡδονῶν ἡ ἀπόψυξις· ψυχρὸν γὰρ τὸ λινοῦν. Τὸ δὲ θερμόν εἰς ὀρέξει; τὰς μυσαρωτάτας, ὁσίου παντὸς ἀλλότριον. Ἐκ λίνου δὲ καὶ ἑτέρως τοῖς ἱερᾶσθαι λαχοῦσιν, ἄμφιά τε καὶ περισκελή. Νεκρῶν γὰρ ἔργων ἀποφοιτᾷν ἀναγκαῖον αὐτούς· σύμβολον δὲ νεκρότητος ὡς ἐκ θνησειδίου λη- φθέν, φημὶ δὴ προβάτου. Νεκρών οὖν ἔργων ἀπόθεσις, ὡς ἐν τύπῳ πάλιν, τὸ τοῖς ἐκ λίνου ἐστάλθαι, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τοῖς ἐξ ἐρίων ἐσθήμασι· καὶ τοῦτο νόμος ἅγιος ὁ διηνεκής. Εψεται δὲ ὅτι πάντη τε καὶ πάντως τὸ ἐκτεθνάναι δεῖν, ἡμεληκόσι τοῦ πρέποντος, Καὶ τῆς ὅτι μάλιστα πρεπούσης αὐτοῖς εὐκοσμίας, διαμεμήνυκεν εἰπὼν ὅ τι χρή φοροῦντας ἱερουργείν Καὶ οὐκ ἐπάξονται, φησί, πρὸς ἑαυτοὺς ἁμαρτίαν, ἵνα μὴ ἀποθάνωσιν. ΠΑΛΛ. Ασφαλής ὁ νόμος τὸ ἑκάστῳ λυσιτελές εὖ μάλα καταδεικνύς, καὶ τὰ δι᾽ ὧν ἄριστα έχει σαφή καθιστάς. ΚΥΡ. Ωδε ἔχει· καὶ στολῇ μὲν τῇ τοιᾷδε τὸ ἱερὸν καὶ ἀπόλεκτον κατακαλλύνει γένος, ἁγιάζει δὲ καὶ ἑτέρως, ὡς ἐν σκιᾷ μὲν ἔτι, πλὴν ἐν Χριστῷ. Γέ γραπτα: γὰρ δὲ ὠδί· ι Καὶ ταῦτά ἐστιν & ποιήσεις αὐτοῖς· ἁγίασαι αὐτοὺς ὥστε ιερατεύειν μοι αὐτούς, λήψῃ μοσχάριον ἐκ βοῶν ἕν, καὶ κριούς δύο ἀμώμους, καὶ ἄρτους ἀζύμους πεφυραμένους ἐν ἐλαίῳ, καὶ λά γανα άζυμα κεχρισμένα ἐν ἐλαίῳ. Σεμίδαλιν ἐκ πυ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. etum est bellicum instrumentum, cidaris, inquam, et zona. Sacro igitur ornatu clarum atque admiran - dum ostendit Aaron. Præcepit autem insuper, di- cens: Et filiis Aaron facies tunicas et zonas: et cidares facies ipsis, in honorem et gloriam : et in- dues eis Aaron fratrem tuum, et filios ejus post cum. Et unges cos, et implebis manus eorum, sanctificabis eos, ut sacerdotio fungantur mihi. Et facies illis femoralia linea, ut operiant turpitudinem corporis sui; a lumbis usque ad fenora erunt : et portabit ea Aaron et filii ejus, cum ingredientur in tabernaculum testimonii, aut cum proficiscentur ad ministrandum ad altare sanctificationis; et non inducent sibi ipsis peccatuin, ne moriantur; ex bysso tantum, quæ subtilis est admodum, confe. legitimum sempiternum ipsi et semini ejus post ipsum ". Vides ipsis quoque filiis Aaron deco- rum esse, quod bellico habitu induti videntur : sa- crum enim illud genus universum est ad pugnar aptum, non quod adversus carnem et sanguinem bellum gerere et pugnare, sed quod impurum pec- catum reprimere norit; tum apertissime et ora- tionis viribus pro veritatis dogmatis decertando, tum vero omnem intelligentiam ad obedientiam Christi captivam ducendo, sicut scriptum est *. Li- nea porro illis sunt femoralia, ut deformitatem atque turpitudinem, quæ in femoribus est, optime conte- gant. Nam omnia, quæ ad sanctos pertinent, hone- stissima sunt, nihilque in illis turpe est: lineum au- tem indumentum partibus corporis circa femora inductum prope insinuat, refrigerationem camis voluptatum maxime decere sanctos: linca namque vestis frigida est. Fervor autem ille, quo turpissine appetitiones excitantur, ab unoquoque viro sancto est alienus. Alia quoque ratione, qui sacerdotale munus sortiti sunt, eorum et vestes et femoralia ex lino fiunt; etenim illos a mortuis operibus recedere necesse est; signum autem mortalitatis est, quod ex corpore morituro sumitur, ex ove, inquam. Esse igitur lineis, non laneis vestibus indutum, figurat significat, opera mortua deponere : eaque les sanc- ta est atque perpetua. Fore autem omnino ut, si ejus, quod deceat, atque honestatis, que illis maxi- me convenit, negligentes sint, eos mortis pana col. - sequatur, indicavit, cum dixit, indutos ea veste sacrificare oportere : Et non inducent, inquit, sili ipsis peccatum, ne moriantur. *Exod. xxvIII, 10-13. "II Cor. x, 5, 6. D PALL. Cauta ac provida lex est, cum, quid cuique expediat, optime demonstret, et per que se optime quisque habere possit, perspicua faciat. CYR. Ita est. Ejusmodi igitur veste sacrum et electum genus exornat; sed alia ratione sanctificat, ut in umbra quidem adhuc, sed in Christo tanien. Ita igitur scriptum est: Et hæc sunt, quæ facies eis: sanctificabis eos, ut sacerdotio fungantur mi- hi: accipies vitulum ex bobus unum et arietes duos immaculatos, et panes azymos, oleo litus, et lagana azyına, uncta oleo, similam ex frumento .

Ισχνῆς τὴν πολεμικήν γενέσθαι σκευήν, κίδαρίν τε & καὶ ζώνην. Κόσμῳ μὲν οὖν ἱεροπρεπεί λαμπρόν τε καὶ ἀξιάγαστον ὑποφαίνει τὸν ᾿Ααρών. Προσεπιτάττει δὲ λέγων· « Καὶ τοῖς υἱοῖς 'Ααρών ποιήσεις χιτῶνας καὶ ζώνας, καὶ κιδάρεις ποιήσεις αὐτοῖς εἰς τιμήν καὶ δόξαν. Καὶ ἐνδύσεις αὐτὰ Δαρὼν τὸν ἀδελφόν σου, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ. Καὶ χρίσεις αὐτοὺς, καὶ ἐμπλήσεις αὐτῶν τὰς χεῖρας, καὶ ἁγιά σεις αὐτοὺς, ἵνα ιερατεύωσί μοι. Καὶ ποιήσεις αὐτοῖς περισκελή λινά καλύψαι ἀσχημοσύνην χρωτὸς αὐτῶν, ἀπὸ ὀσφύος ἕως μηρῶν ἔσται. Καὶ ἕξει 'Ααρὼν αὐτά καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, ὅταν εἰσπομεύωνται εἰς τὴν σκη- νὴν τοῦ μαρτυρίου, ἢ ὅταν προσπορεύωνται λειτουρ- γεῖν πρὸς τὸ θυσιαστήριον τοῦ ἁγίου. Καὶ οὐκ ἐπ- άξονται πρὸς ἑαυτοὺς ἁμαρτίαν, ἵνα μὴ ἀποθάνωσι. Νόμιμον αἰώνιον αὐτῷ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ' Β αὐτόν. ὁ Θρᾷς ὅτι καὶ αὐτοῖς τοῖς ἐξ ᾿Ααρών ἐμπρέ- πει τὸ, ὡς ἔν γε τῷ πολεμικῷ καθορᾶσθαι σχήματι. Μάχιμον γὰρ τὸ ἱερὸν ἅπαν ἐστὶ γένος, καὶ οὐ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα στρατεύεσθαί τε καὶ ἀντεξάγειν εἰδος, ἀλλὰ τῆς βεβήλου κατακωλύειν ἁμαρτίας, ἐμφανέ- στατά τε καὶ λογικῶς τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων ὑπερμαχόμενον, καὶ αἰχμαλωτίζον πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ, καθὰ γέγραπται. Περισκελές σε λινοῦν αὐτοῖς, τὸ ἀκαλλές τε καὶ ἄσχημον τῶν περὶ μηρούς κατασκιάζον εὖ μάλα. Σεμνὰ γὰρ εὖ μάλα πάντα τὰ τῶν ἁγίων, καὶ ἄσχημον ἐν αὐτοῖς οὐδέν· ὑποσημαίνει δέ πως τὸ λινοῦν τοῖς περιμηροῖς τοῦ σώματος μέρεσιν ἐπενηνεγμένον, ὅτι τοῖς ἁγίοις πρεπωδεστάτη τῶν τῆς σαρκὸς ἡδονῶν ἡ ἀπόψυξις· ψυχρὸν γὰρ τὸ λινοῦν. Τὸ δὲ θερμόν εἰς ὀρέξει; τὰς μυσαρωτάτας, ὁσίου παντὸς ἀλλότριον. Ἐκ λίνου δὲ καὶ ἑτέρως τοῖς ἱερᾶσθαι λαχοῦσιν, ἄμφιά τε καὶ περισκελή. Νεκρῶν γὰρ ἔργων ἀποφοιτᾷν ἀναγκαῖον αὐτούς· σύμβολον δὲ νεκρότητος ὡς ἐκ θνησειδίου λη- φθέν, φημὶ δὴ προβάτου. Νεκρών οὖν ἔργων ἀπόθεσις, ὡς ἐν τύπῳ πάλιν, τὸ τοῖς ἐκ λίνου ἐστάλθαι, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τοῖς ἐξ ἐρίων ἐσθήμασι· καὶ τοῦτο νόμος ἅγιος ὁ διηνεκής. Εψεται δὲ ὅτι πάντη τε καὶ πάντως τὸ ἐκτεθνάναι δεῖν, ἡμεληκόσι τοῦ πρέποντος, Καὶ τῆς ὅτι μάλιστα πρεπούσης αὐτοῖς εὐκοσμίας, διαμεμήνυκεν εἰπὼν ὅ τι χρή φοροῦντας ἱερουργείν Καὶ οὐκ ἐπάξονται, φησί, πρὸς ἑαυτοὺς ἁμαρτίαν, ἵνα μὴ ἀποθάνωσιν. ΠΑΛΛ. Ασφαλής ὁ νόμος τὸ ἑκάστῳ λυσιτελές εὖ μάλα καταδεικνύς, καὶ τὰ δι᾽ ὧν ἄριστα έχει σαφή καθιστάς. ΚΥΡ. Ωδε ἔχει· καὶ στολῇ μὲν τῇ τοιᾷδε τὸ ἱερὸν καὶ ἀπόλεκτον κατακαλλύνει γένος, ἁγιάζει δὲ καὶ ἑτέρως, ὡς ἐν σκιᾷ μὲν ἔτι, πλὴν ἐν Χριστῷ. Γέ γραπτα: γὰρ δὲ ὠδί· ι Καὶ ταῦτά ἐστιν & ποιήσεις αὐτοῖς· ἁγίασαι αὐτοὺς ὥστε ιερατεύειν μοι αὐτούς, λήψῃ μοσχάριον ἐκ βοῶν ἕν, καὶ κριούς δύο ἀμώμους, καὶ ἄρτους ἀζύμους πεφυραμένους ἐν ἐλαίῳ, καὶ λά γανα άζυμα κεχρισμένα ἐν ἐλαίῳ. Σεμίδαλιν ἐκ πυ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. etum est bellicum instrumentum, cidaris, inquam, et zona. Sacro igitur ornatu clarum atque admiran - dum ostendit Aaron. Præcepit autem insuper, di- cens: Et filiis Aaron facies tunicas et zonas: et cidares facies ipsis, in honorem et gloriam : et in- dues eis Aaron fratrem tuum, et filios ejus post cum. Et unges cos, et implebis manus eorum, sanctificabis eos, ut sacerdotio fungantur mihi. Et facies illis femoralia linea, ut operiant turpitudinem corporis sui; a lumbis usque ad fenora erunt : et portabit ea Aaron et filii ejus, cum ingredientur in tabernaculum testimonii, aut cum proficiscentur ad ministrandum ad altare sanctificationis; et non inducent sibi ipsis peccatuin, ne moriantur; ex bysso tantum, quæ subtilis est admodum, confe. legitimum sempiternum ipsi et semini ejus post ipsum ". Vides ipsis quoque filiis Aaron deco- rum esse, quod bellico habitu induti videntur : sa- crum enim illud genus universum est ad pugnar aptum, non quod adversus carnem et sanguinem bellum gerere et pugnare, sed quod impurum pec- catum reprimere norit; tum apertissime et ora- tionis viribus pro veritatis dogmatis decertando, tum vero omnem intelligentiam ad obedientiam Christi captivam ducendo, sicut scriptum est *. Li- nea porro illis sunt femoralia, ut deformitatem atque turpitudinem, quæ in femoribus est, optime conte- gant. Nam omnia, quæ ad sanctos pertinent, hone- stissima sunt, nihilque in illis turpe est: lineum au- tem indumentum partibus corporis circa femora inductum prope insinuat, refrigerationem camis voluptatum maxime decere sanctos: linca namque vestis frigida est. Fervor autem ille, quo turpissine appetitiones excitantur, ab unoquoque viro sancto est alienus. Alia quoque ratione, qui sacerdotale munus sortiti sunt, eorum et vestes et femoralia ex lino fiunt; etenim illos a mortuis operibus recedere necesse est; signum autem mortalitatis est, quod ex corpore morituro sumitur, ex ove, inquam. Esse igitur lineis, non laneis vestibus indutum, figurat significat, opera mortua deponere : eaque les sanc- ta est atque perpetua. Fore autem omnino ut, si ejus, quod deceat, atque honestatis, que illis maxi- me convenit, negligentes sint, eos mortis pana col. - sequatur, indicavit, cum dixit, indutos ea veste sacrificare oportere : Et non inducent, inquit, sili ipsis peccatum, ne moriantur. *Exod. xxvIII, 10-13. "II Cor. x, 5, 6. D PALL. Cauta ac provida lex est, cum, quid cuique expediat, optime demonstret, et per que se optime quisque habere possit, perspicua faciat. CYR. Ita est. Ejusmodi igitur veste sacrum et electum genus exornat; sed alia ratione sanctificat, ut in umbra quidem adhuc, sed in Christo tanien. Ita igitur scriptum est: Et hæc sunt, quæ facies eis: sanctificabis eos, ut sacerdotio fungantur mi- hi: accipies vitulum ex bobus unum et arietes duos immaculatos, et panes azymos, oleo litus, et lagana azyına, uncta oleo, similam ex frumento .

Ισχνῆς τὴν πολεμικήν γενέσθαι σκευήν, κίδαρίν τε & καὶ ζώνην. Κόσμῳ μὲν οὖν ἱεροπρεπεί λαμπρόν τε καὶ ἀξιάγαστον ὑποφαίνει τὸν ᾿Ααρών. Προσεπιτάττει δὲ λέγων· « Καὶ τοῖς υἱοῖς 'Ααρών ποιήσεις χιτῶνας καὶ ζώνας, καὶ κιδάρεις ποιήσεις αὐτοῖς εἰς τιμήν καὶ δόξαν. Καὶ ἐνδύσεις αὐτὰ Δαρὼν τὸν ἀδελφόν σου, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ. Καὶ χρίσεις αὐτοὺς, καὶ ἐμπλήσεις αὐτῶν τὰς χεῖρας, καὶ ἁγιά σεις αὐτοὺς, ἵνα ιερατεύωσί μοι. Καὶ ποιήσεις αὐτοῖς περισκελή λινά καλύψαι ἀσχημοσύνην χρωτὸς αὐτῶν, ἀπὸ ὀσφύος ἕως μηρῶν ἔσται. Καὶ ἕξει 'Ααρὼν αὐτά καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, ὅταν εἰσπομεύωνται εἰς τὴν σκη- νὴν τοῦ μαρτυρίου, ἢ ὅταν προσπορεύωνται λειτουρ- γεῖν πρὸς τὸ θυσιαστήριον τοῦ ἁγίου. Καὶ οὐκ ἐπ- άξονται πρὸς ἑαυτοὺς ἁμαρτίαν, ἵνα μὴ ἀποθάνωσι. Νόμιμον αἰώνιον αὐτῷ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ' Β αὐτόν. ὁ Θρᾷς ὅτι καὶ αὐτοῖς τοῖς ἐξ ᾿Ααρών ἐμπρέ- πει τὸ, ὡς ἔν γε τῷ πολεμικῷ καθορᾶσθαι σχήματι. Μάχιμον γὰρ τὸ ἱερὸν ἅπαν ἐστὶ γένος, καὶ οὐ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα στρατεύεσθαί τε καὶ ἀντεξάγειν εἰδος, ἀλλὰ τῆς βεβήλου κατακωλύειν ἁμαρτίας, ἐμφανέ- στατά τε καὶ λογικῶς τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων ὑπερμαχόμενον, καὶ αἰχμαλωτίζον πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ, καθὰ γέγραπται. Περισκελές σε λινοῦν αὐτοῖς, τὸ ἀκαλλές τε καὶ ἄσχημον τῶν περὶ μηρούς κατασκιάζον εὖ μάλα. Σεμνὰ γὰρ εὖ μάλα πάντα τὰ τῶν ἁγίων, καὶ ἄσχημον ἐν αὐτοῖς οὐδέν· ὑποσημαίνει δέ πως τὸ λινοῦν τοῖς περιμηροῖς τοῦ σώματος μέρεσιν ἐπενηνεγμένον, ὅτι τοῖς ἁγίοις πρεπωδεστάτη τῶν τῆς σαρκὸς ἡδονῶν ἡ ἀπόψυξις· ψυχρὸν γὰρ τὸ λινοῦν. Τὸ δὲ θερμόν εἰς ὀρέξει; τὰς μυσαρωτάτας, ὁσίου παντὸς ἀλλότριον. Ἐκ λίνου δὲ καὶ ἑτέρως τοῖς ἱερᾶσθαι λαχοῦσιν, ἄμφιά τε καὶ περισκελή. Νεκρῶν γὰρ ἔργων ἀποφοιτᾷν ἀναγκαῖον αὐτούς· σύμβολον δὲ νεκρότητος ὡς ἐκ θνησειδίου λη- φθέν, φημὶ δὴ προβάτου. Νεκρών οὖν ἔργων ἀπόθεσις, ὡς ἐν τύπῳ πάλιν, τὸ τοῖς ἐκ λίνου ἐστάλθαι, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τοῖς ἐξ ἐρίων ἐσθήμασι· καὶ τοῦτο νόμος ἅγιος ὁ διηνεκής. Εψεται δὲ ὅτι πάντη τε καὶ πάντως τὸ ἐκτεθνάναι δεῖν, ἡμεληκόσι τοῦ πρέποντος, Καὶ τῆς ὅτι μάλιστα πρεπούσης αὐτοῖς εὐκοσμίας, διαμεμήνυκεν εἰπὼν ὅ τι χρή φοροῦντας ἱερουργείν Καὶ οὐκ ἐπάξονται, φησί, πρὸς ἑαυτοὺς ἁμαρτίαν, ἵνα μὴ ἀποθάνωσιν. ΠΑΛΛ. Ασφαλής ὁ νόμος τὸ ἑκάστῳ λυσιτελές εὖ μάλα καταδεικνύς, καὶ τὰ δι᾽ ὧν ἄριστα έχει σαφή καθιστάς. ΚΥΡ. Ωδε ἔχει· καὶ στολῇ μὲν τῇ τοιᾷδε τὸ ἱερὸν καὶ ἀπόλεκτον κατακαλλύνει γένος, ἁγιάζει δὲ καὶ ἑτέρως, ὡς ἐν σκιᾷ μὲν ἔτι, πλὴν ἐν Χριστῷ. Γέ γραπτα: γὰρ δὲ ὠδί· ι Καὶ ταῦτά ἐστιν & ποιήσεις αὐτοῖς· ἁγίασαι αὐτοὺς ὥστε ιερατεύειν μοι αὐτούς, λήψῃ μοσχάριον ἐκ βοῶν ἕν, καὶ κριούς δύο ἀμώμους, καὶ ἄρτους ἀζύμους πεφυραμένους ἐν ἐλαίῳ, καὶ λά γανα άζυμα κεχρισμένα ἐν ἐλαίῳ. Σεμίδαλιν ἐκ πυ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. etum est bellicum instrumentum, cidaris, inquam, et zona. Sacro igitur ornatu clarum atque admiran - dum ostendit Aaron. Præcepit autem insuper, di- cens: Et filiis Aaron facies tunicas et zonas: et cidares facies ipsis, in honorem et gloriam : et in- dues eis Aaron fratrem tuum, et filios ejus post cum. Et unges cos, et implebis manus eorum, sanctificabis eos, ut sacerdotio fungantur mihi. Et facies illis femoralia linea, ut operiant turpitudinem corporis sui; a lumbis usque ad fenora erunt : et portabit ea Aaron et filii ejus, cum ingredientur in tabernaculum testimonii, aut cum proficiscentur ad ministrandum ad altare sanctificationis; et non inducent sibi ipsis peccatuin, ne moriantur; ex bysso tantum, quæ subtilis est admodum, confe. legitimum sempiternum ipsi et semini ejus post ipsum ". Vides ipsis quoque filiis Aaron deco- rum esse, quod bellico habitu induti videntur : sa- crum enim illud genus universum est ad pugnar aptum, non quod adversus carnem et sanguinem bellum gerere et pugnare, sed quod impurum pec- catum reprimere norit; tum apertissime et ora- tionis viribus pro veritatis dogmatis decertando, tum vero omnem intelligentiam ad obedientiam Christi captivam ducendo, sicut scriptum est *. Li- nea porro illis sunt femoralia, ut deformitatem atque turpitudinem, quæ in femoribus est, optime conte- gant. Nam omnia, quæ ad sanctos pertinent, hone- stissima sunt, nihilque in illis turpe est: lineum au- tem indumentum partibus corporis circa femora inductum prope insinuat, refrigerationem camis voluptatum maxime decere sanctos: linca namque vestis frigida est. Fervor autem ille, quo turpissine appetitiones excitantur, ab unoquoque viro sancto est alienus. Alia quoque ratione, qui sacerdotale munus sortiti sunt, eorum et vestes et femoralia ex lino fiunt; etenim illos a mortuis operibus recedere necesse est; signum autem mortalitatis est, quod ex corpore morituro sumitur, ex ove, inquam. Esse igitur lineis, non laneis vestibus indutum, figurat significat, opera mortua deponere : eaque les sanc- ta est atque perpetua. Fore autem omnino ut, si ejus, quod deceat, atque honestatis, que illis maxi- me convenit, negligentes sint, eos mortis pana col. - sequatur, indicavit, cum dixit, indutos ea veste sacrificare oportere : Et non inducent, inquit, sili ipsis peccatum, ne moriantur. *Exod. xxvIII, 10-13. "II Cor. x, 5, 6. D PALL. Cauta ac provida lex est, cum, quid cuique expediat, optime demonstret, et per que se optime quisque habere possit, perspicua faciat. CYR. Ita est. Ejusmodi igitur veste sacrum et electum genus exornat; sed alia ratione sanctificat, ut in umbra quidem adhuc, sed in Christo tanien. Ita igitur scriptum est: Et hæc sunt, quæ facies eis: sanctificabis eos, ut sacerdotio fungantur mi- hi: accipies vitulum ex bobus unum et arietes duos immaculatos, et panes azymos, oleo litus, et lagana azyına, uncta oleo, similam ex frumento .

θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. Καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου, καὶ θήσεις ἐπὶ τῶν δύο κεράτων του θυσιαστηρίου τῷ δακτύλῳ σου. Τὸ δὲ λοιπὸν πᾶν αἷμα ἐκχεεῖς παρὰ τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ λήψῃ πᾶν τὸ στέαρ τὸ ἐπὶ τῆς κοιλίας, καὶ τὸν λο- δὲν τὸν ἐπὶ τοῦ ἤπατος, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ἐπ' αὐτῶν, καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστή- ρων. Τὰ δὲ κρέατα του μόσχου, καὶ τὸ δέρμα, καὶ τὴν κόπρον κατακαύσεις πυρὶ ἔξω τῆς παρεμβολῆς· ἁμαρτίας γάρ ἐστι. Καὶ τὸν κριόν λήψῃ τὸν ἕνα, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αύτ τῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κριοῦ, καὶ σφάξεις αὐτὸν, καὶ λαβὼν τὸ αἷμα προχεεῖς πρὸς τὸ θυσιαστήριον κύκλῳ, καὶ τὸν κριόν διχοτομήσεις κατὰ μέλη· καὶ πλυνεῖς τὰ ἐνδόσθια καὶ τοὺς πόδας ὕδατι, καὶ ἐπι θήσεις ἐπὶ τὰ διχοτομήματα σὺν τῇ κεφαλῇ, καὶ ἀνοίσεις ὅλον τὸν κριὸν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, ὁλοκαί τωμα τῷ Κυρίῳ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας· θυμίαμα Κυρίῳ ἐστί. Καὶ λήψῃ τὸν κριὸν τὸν δεύτερον, καὶ ἐπιθή σει Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κριοῦ, καὶ σφάξεις αὐτὸν, καὶ λήψη τοῦ αἵματος αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸν λοθὸν τοῦ ὐτὸς Δαρὼν τοῦ δεξιοῦ, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς δεξιᾶς χειρὸς, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τοῦ ποδός τοῦ δεξιοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς λοβοὺς τῶν ὤτων τῶν υἱῶν αὐτοῦ τῶν δεξιῶν, καὶ ἐπὶ τὰ ἄκρα τῶν χειρῶν αὐτῶν τῶν δεξιῶν, καὶ ἐπὶ τὰ ἄκρα τῶν ποδῶν αὐτῶν τῶν δεξιῶν. Καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἀπὸ τοῦ ἐλαίου τῆς χρίσεως, καὶ ῥανεῖς ἐπὶ 'Ααρὼν καὶ ἐπὶ τὴν στολὴν αὐτ τοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τὰς στολὰς τῶν εἱῶν αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ, καὶ ἁγιασθήσεται αὐτὸς καὶ ἡ στολὴ αὐτοῦ, καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ αἱ στολαὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ. Τὸ δὲ αἷμα τοῦ κριοῦ προχεεῖς πρὸς τὸ θυ σιαστήριον κύκλο, καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ κριοῦ τὸ στέαρ αὐτοῦ, καὶ τὸ στέαρ τὸ κατακαλύπτον τὴν κοιλίαν, καὶ τὸν λαὸν τοῦ ἤπατος, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ὑπ' αὐτῶν, καὶ τὸν βραχίονα τὸν δεξιόν· ἔστι γὰρ τελείωσι; αὕτη · καὶ ἄρτον ἕνα ἐξ ἐλαίου, καὶ λάγανον ἐν ἀπὸ τοῦ κανοῦ τῶν ἀζύμων τῶν προτεθειμένων έναντι Κυρίου. Καὶ ἐπιθήσεις τὰ πάντα ἐπὶ τὰς χεῖρας Ααρών, καὶ ἐπὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. Καὶ ἀφοριεῖς αὐτὰ ἀφόρισμα έναντι Κυρίου, καὶ λήψῃ αὐτὰ ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν, καὶ ἀνοίσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τῆς ὁλοκαυτώσεως εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἔναντι Κυρίου· κάρπωμά ἐστι Κu- ρίῳ. Καὶ λήψῃ τὸ στηθύνιον ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τε λειώσεως, ὅ ἐστιν Ααρών, καὶ ἀφορεῖς αὐτὸ ἀφο όρισμα έναντι Κυρίου, καὶ ἔσται σοι ἐν μερίδι, καὶ ἁγιάσεις· τὸ στηθύνιον ἀφόρισμα, καὶ τὸν βραχίονα τοῦ ἀφαιρέματος, ὃς ἀχώρισται, καὶ ὃς ἀφῄρηται ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τελειώσεως ἀπὸ τοῦ Ἀαρὼν καὶ ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, καὶ ἔσται 'λαρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ νόμιμον αἰώνιον παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ· ἔστι γὰρ ἀφόρισμα τοῦτο, καὶ ἀφαίρεμα ἔσται παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἀπὸ τῶν θυμάτων τῶν σωτηρίων τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἀφαίρεμα Κυρίῳ. ο Καὶ μετ' ὀλίγα • Καὶ τὸν κριόν τῆς τελειώσεως λήψῃ, καὶ ἐψήσεις τὰ κρέα ἐν τόπῳ ἁγίῳ, καὶ ἔδονται Ααρών καὶ οἱ 10-34. * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE LIB. XI. A sanguine vituli, et pones super duo cornua allaris B digito tuo; reliquum vero sanguinem efurides ad basim altaris: et accipies adipem, quiest super ven- tre, et pinnam, quæ est super jecore, et duos renes el adipem, qui est super ipsis, et impones super altare. Carnes autem vituli et pellem et fimum combures igni extra castra; pro peccato enim est. Et accipies arietem unum, et imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput arietis, et immo- labis eum, et acceptum sanguinem profundes ad altare per circuitum, et arietem concides per mem- bra, et lavabis interiora et pedes aqua, et inpo- nes super concisiones cum capite : et offeres totum. arietem super altare, holocaustum Domino in odo- rem suavitatis, incensio : est Domino. Et accipies arietem, et imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput arietis, et immolabis eum, et sumes de sanguine illius, et pones super extrenum auris Aaron dextræ, et super summitatem manus ejus dextræ, et super summitatem pedis ejus dextri, et super extrema aurium filiorum ejus dextrarum, et super summitates manuum ipsorum dextrarum, et super summitates pedum ipsorum dextrorum. Et sumes de sanguine, qui est super allare, et de oleo un- ctionis, et asperges super Aaron, et super stołam ejus, et super filios ejus, et super stolas filiorum ejus cum ipso,,et sanctificabitur ipse et stola ipsius, et filii ejus, et stolæ filiorum ejus cum eo. Sangui- nem vero arietis profundes ad altare per circuitum ; et sumes ab ariete adipem ejus, et adipem, qui operit ventrem,et pinnam jecoris, et duos renes, et adipem, qui super est, et armum dextrum (est enim consummatio hæc), et panem umum ex oleo, et la- ganum unum de canistro azymorum propositorum ante Dominum, et impones omnia in manus Aaron et in manus filiorum ejus, et separabis ea separationem coram Domino, et sumes ea de manibus eorum, et offeres super altare holocausti in odorem suavitatis coram Domino : oblatio est Domino. Et sumes pectu- sculum ab ariete consummationis, quod est Aaron, et separabis illud separationem coram Domino, et erit tibi in partem, et sanctificabis pectusculum segre- gationem, et armum separationis, qui ablatus est de ariete consummationis ab Aaron et a filiis ejus, et erit Aaron et filiis ejus legitimum sempiternum a filiis Israel; est enim separatio hæc et demptio a sacrificiis salutaribus filiorum Israel, demptio Do- nino. » Et post pauca : . Et arietem consumn- tionis sumes, et coques carnes in loco sancto, et edent Aaron et filii ejus carnes arietis et panes, qui sunt in canistro; et ad ostium tabernaculi testimo- nii edent ea, in quibas sanctificati sunt in ipsis, ut consecrarentur manus eorum ad sanctificandum eos ; et alienigena non edet ex eis; sunt enim san- cta. Quod si relictum fuerit de carnibus hostiæ con- summationis, et de panibus usque mane, reliqua combures igni: non comedentur: sancta enim sunt . . C D Exod. XXIX, .

θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. Καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου, καὶ θήσεις ἐπὶ τῶν δύο κεράτων του θυσιαστηρίου τῷ δακτύλῳ σου. Τὸ δὲ λοιπὸν πᾶν αἷμα ἐκχεεῖς παρὰ τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ λήψῃ πᾶν τὸ στέαρ τὸ ἐπὶ τῆς κοιλίας, καὶ τὸν λο- δὲν τὸν ἐπὶ τοῦ ἤπατος, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ἐπ' αὐτῶν, καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστή- ρων. Τὰ δὲ κρέατα του μόσχου, καὶ τὸ δέρμα, καὶ τὴν κόπρον κατακαύσεις πυρὶ ἔξω τῆς παρεμβολῆς· ἁμαρτίας γάρ ἐστι. Καὶ τὸν κριόν λήψῃ τὸν ἕνα, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αύτ τῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κριοῦ, καὶ σφάξεις αὐτὸν, καὶ λαβὼν τὸ αἷμα προχεεῖς πρὸς τὸ θυσιαστήριον κύκλῳ, καὶ τὸν κριόν διχοτομήσεις κατὰ μέλη· καὶ πλυνεῖς τὰ ἐνδόσθια καὶ τοὺς πόδας ὕδατι, καὶ ἐπι θήσεις ἐπὶ τὰ διχοτομήματα σὺν τῇ κεφαλῇ, καὶ ἀνοίσεις ὅλον τὸν κριὸν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, ὁλοκαί τωμα τῷ Κυρίῳ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας· θυμίαμα Κυρίῳ ἐστί. Καὶ λήψῃ τὸν κριὸν τὸν δεύτερον, καὶ ἐπιθή σει Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κριοῦ, καὶ σφάξεις αὐτὸν, καὶ λήψη τοῦ αἵματος αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸν λοθὸν τοῦ ὐτὸς Δαρὼν τοῦ δεξιοῦ, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς δεξιᾶς χειρὸς, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τοῦ ποδός τοῦ δεξιοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς λοβοὺς τῶν ὤτων τῶν υἱῶν αὐτοῦ τῶν δεξιῶν, καὶ ἐπὶ τὰ ἄκρα τῶν χειρῶν αὐτῶν τῶν δεξιῶν, καὶ ἐπὶ τὰ ἄκρα τῶν ποδῶν αὐτῶν τῶν δεξιῶν. Καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἀπὸ τοῦ ἐλαίου τῆς χρίσεως, καὶ ῥανεῖς ἐπὶ 'Ααρὼν καὶ ἐπὶ τὴν στολὴν αὐτ τοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τὰς στολὰς τῶν εἱῶν αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ, καὶ ἁγιασθήσεται αὐτὸς καὶ ἡ στολὴ αὐτοῦ, καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ αἱ στολαὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ. Τὸ δὲ αἷμα τοῦ κριοῦ προχεεῖς πρὸς τὸ θυ σιαστήριον κύκλο, καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ κριοῦ τὸ στέαρ αὐτοῦ, καὶ τὸ στέαρ τὸ κατακαλύπτον τὴν κοιλίαν, καὶ τὸν λαὸν τοῦ ἤπατος, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ὑπ' αὐτῶν, καὶ τὸν βραχίονα τὸν δεξιόν· ἔστι γὰρ τελείωσι; αὕτη · καὶ ἄρτον ἕνα ἐξ ἐλαίου, καὶ λάγανον ἐν ἀπὸ τοῦ κανοῦ τῶν ἀζύμων τῶν προτεθειμένων έναντι Κυρίου. Καὶ ἐπιθήσεις τὰ πάντα ἐπὶ τὰς χεῖρας Ααρών, καὶ ἐπὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. Καὶ ἀφοριεῖς αὐτὰ ἀφόρισμα έναντι Κυρίου, καὶ λήψῃ αὐτὰ ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν, καὶ ἀνοίσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τῆς ὁλοκαυτώσεως εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἔναντι Κυρίου· κάρπωμά ἐστι Κu- ρίῳ. Καὶ λήψῃ τὸ στηθύνιον ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τε λειώσεως, ὅ ἐστιν Ααρών, καὶ ἀφορεῖς αὐτὸ ἀφο όρισμα έναντι Κυρίου, καὶ ἔσται σοι ἐν μερίδι, καὶ ἁγιάσεις· τὸ στηθύνιον ἀφόρισμα, καὶ τὸν βραχίονα τοῦ ἀφαιρέματος, ὃς ἀχώρισται, καὶ ὃς ἀφῄρηται ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τελειώσεως ἀπὸ τοῦ Ἀαρὼν καὶ ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, καὶ ἔσται 'λαρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ νόμιμον αἰώνιον παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ· ἔστι γὰρ ἀφόρισμα τοῦτο, καὶ ἀφαίρεμα ἔσται παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἀπὸ τῶν θυμάτων τῶν σωτηρίων τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἀφαίρεμα Κυρίῳ. ο Καὶ μετ' ὀλίγα • Καὶ τὸν κριόν τῆς τελειώσεως λήψῃ, καὶ ἐψήσεις τὰ κρέα ἐν τόπῳ ἁγίῳ, καὶ ἔδονται Ααρών καὶ οἱ 10-34. * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE LIB. XI. A sanguine vituli, et pones super duo cornua allaris B digito tuo; reliquum vero sanguinem efurides ad basim altaris: et accipies adipem, quiest super ven- tre, et pinnam, quæ est super jecore, et duos renes el adipem, qui est super ipsis, et impones super altare. Carnes autem vituli et pellem et fimum combures igni extra castra; pro peccato enim est. Et accipies arietem unum, et imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput arietis, et immo- labis eum, et acceptum sanguinem profundes ad altare per circuitum, et arietem concides per mem- bra, et lavabis interiora et pedes aqua, et inpo- nes super concisiones cum capite : et offeres totum. arietem super altare, holocaustum Domino in odo- rem suavitatis, incensio : est Domino. Et accipies arietem, et imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput arietis, et immolabis eum, et sumes de sanguine illius, et pones super extrenum auris Aaron dextræ, et super summitatem manus ejus dextræ, et super summitatem pedis ejus dextri, et super extrema aurium filiorum ejus dextrarum, et super summitates manuum ipsorum dextrarum, et super summitates pedum ipsorum dextrorum. Et sumes de sanguine, qui est super allare, et de oleo un- ctionis, et asperges super Aaron, et super stołam ejus, et super filios ejus, et super stolas filiorum ejus cum ipso,,et sanctificabitur ipse et stola ipsius, et filii ejus, et stolæ filiorum ejus cum eo. Sangui- nem vero arietis profundes ad altare per circuitum ; et sumes ab ariete adipem ejus, et adipem, qui operit ventrem,et pinnam jecoris, et duos renes, et adipem, qui super est, et armum dextrum (est enim consummatio hæc), et panem umum ex oleo, et la- ganum unum de canistro azymorum propositorum ante Dominum, et impones omnia in manus Aaron et in manus filiorum ejus, et separabis ea separationem coram Domino, et sumes ea de manibus eorum, et offeres super altare holocausti in odorem suavitatis coram Domino : oblatio est Domino. Et sumes pectu- sculum ab ariete consummationis, quod est Aaron, et separabis illud separationem coram Domino, et erit tibi in partem, et sanctificabis pectusculum segre- gationem, et armum separationis, qui ablatus est de ariete consummationis ab Aaron et a filiis ejus, et erit Aaron et filiis ejus legitimum sempiternum a filiis Israel; est enim separatio hæc et demptio a sacrificiis salutaribus filiorum Israel, demptio Do- nino. » Et post pauca : . Et arietem consumn- tionis sumes, et coques carnes in loco sancto, et edent Aaron et filii ejus carnes arietis et panes, qui sunt in canistro; et ad ostium tabernaculi testimo- nii edent ea, in quibas sanctificati sunt in ipsis, ut consecrarentur manus eorum ad sanctificandum eos ; et alienigena non edet ex eis; sunt enim san- cta. Quod si relictum fuerit de carnibus hostiæ con- summationis, et de panibus usque mane, reliqua combures igni: non comedentur: sancta enim sunt . . C D Exod. XXIX, .

θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. Καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου, καὶ θήσεις ἐπὶ τῶν δύο κεράτων του θυσιαστηρίου τῷ δακτύλῳ σου. Τὸ δὲ λοιπὸν πᾶν αἷμα ἐκχεεῖς παρὰ τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ λήψῃ πᾶν τὸ στέαρ τὸ ἐπὶ τῆς κοιλίας, καὶ τὸν λο- δὲν τὸν ἐπὶ τοῦ ἤπατος, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ἐπ' αὐτῶν, καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστή- ρων. Τὰ δὲ κρέατα του μόσχου, καὶ τὸ δέρμα, καὶ τὴν κόπρον κατακαύσεις πυρὶ ἔξω τῆς παρεμβολῆς· ἁμαρτίας γάρ ἐστι. Καὶ τὸν κριόν λήψῃ τὸν ἕνα, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αύτ τῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κριοῦ, καὶ σφάξεις αὐτὸν, καὶ λαβὼν τὸ αἷμα προχεεῖς πρὸς τὸ θυσιαστήριον κύκλῳ, καὶ τὸν κριόν διχοτομήσεις κατὰ μέλη· καὶ πλυνεῖς τὰ ἐνδόσθια καὶ τοὺς πόδας ὕδατι, καὶ ἐπι θήσεις ἐπὶ τὰ διχοτομήματα σὺν τῇ κεφαλῇ, καὶ ἀνοίσεις ὅλον τὸν κριὸν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, ὁλοκαί τωμα τῷ Κυρίῳ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας· θυμίαμα Κυρίῳ ἐστί. Καὶ λήψῃ τὸν κριὸν τὸν δεύτερον, καὶ ἐπιθή σει Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κριοῦ, καὶ σφάξεις αὐτὸν, καὶ λήψη τοῦ αἵματος αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸν λοθὸν τοῦ ὐτὸς Δαρὼν τοῦ δεξιοῦ, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς δεξιᾶς χειρὸς, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τοῦ ποδός τοῦ δεξιοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς λοβοὺς τῶν ὤτων τῶν υἱῶν αὐτοῦ τῶν δεξιῶν, καὶ ἐπὶ τὰ ἄκρα τῶν χειρῶν αὐτῶν τῶν δεξιῶν, καὶ ἐπὶ τὰ ἄκρα τῶν ποδῶν αὐτῶν τῶν δεξιῶν. Καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἀπὸ τοῦ ἐλαίου τῆς χρίσεως, καὶ ῥανεῖς ἐπὶ 'Ααρὼν καὶ ἐπὶ τὴν στολὴν αὐτ τοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τὰς στολὰς τῶν εἱῶν αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ, καὶ ἁγιασθήσεται αὐτὸς καὶ ἡ στολὴ αὐτοῦ, καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ αἱ στολαὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ. Τὸ δὲ αἷμα τοῦ κριοῦ προχεεῖς πρὸς τὸ θυ σιαστήριον κύκλο, καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ κριοῦ τὸ στέαρ αὐτοῦ, καὶ τὸ στέαρ τὸ κατακαλύπτον τὴν κοιλίαν, καὶ τὸν λαὸν τοῦ ἤπατος, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ὑπ' αὐτῶν, καὶ τὸν βραχίονα τὸν δεξιόν· ἔστι γὰρ τελείωσι; αὕτη · καὶ ἄρτον ἕνα ἐξ ἐλαίου, καὶ λάγανον ἐν ἀπὸ τοῦ κανοῦ τῶν ἀζύμων τῶν προτεθειμένων έναντι Κυρίου. Καὶ ἐπιθήσεις τὰ πάντα ἐπὶ τὰς χεῖρας Ααρών, καὶ ἐπὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. Καὶ ἀφοριεῖς αὐτὰ ἀφόρισμα έναντι Κυρίου, καὶ λήψῃ αὐτὰ ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν, καὶ ἀνοίσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τῆς ὁλοκαυτώσεως εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἔναντι Κυρίου· κάρπωμά ἐστι Κu- ρίῳ. Καὶ λήψῃ τὸ στηθύνιον ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τε λειώσεως, ὅ ἐστιν Ααρών, καὶ ἀφορεῖς αὐτὸ ἀφο όρισμα έναντι Κυρίου, καὶ ἔσται σοι ἐν μερίδι, καὶ ἁγιάσεις· τὸ στηθύνιον ἀφόρισμα, καὶ τὸν βραχίονα τοῦ ἀφαιρέματος, ὃς ἀχώρισται, καὶ ὃς ἀφῄρηται ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τελειώσεως ἀπὸ τοῦ Ἀαρὼν καὶ ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, καὶ ἔσται 'λαρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ νόμιμον αἰώνιον παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ· ἔστι γὰρ ἀφόρισμα τοῦτο, καὶ ἀφαίρεμα ἔσται παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἀπὸ τῶν θυμάτων τῶν σωτηρίων τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἀφαίρεμα Κυρίῳ. ο Καὶ μετ' ὀλίγα • Καὶ τὸν κριόν τῆς τελειώσεως λήψῃ, καὶ ἐψήσεις τὰ κρέα ἐν τόπῳ ἁγίῳ, καὶ ἔδονται Ααρών καὶ οἱ 10-34. * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE LIB. XI. A sanguine vituli, et pones super duo cornua allaris B digito tuo; reliquum vero sanguinem efurides ad basim altaris: et accipies adipem, quiest super ven- tre, et pinnam, quæ est super jecore, et duos renes el adipem, qui est super ipsis, et impones super altare. Carnes autem vituli et pellem et fimum combures igni extra castra; pro peccato enim est. Et accipies arietem unum, et imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput arietis, et immo- labis eum, et acceptum sanguinem profundes ad altare per circuitum, et arietem concides per mem- bra, et lavabis interiora et pedes aqua, et inpo- nes super concisiones cum capite : et offeres totum. arietem super altare, holocaustum Domino in odo- rem suavitatis, incensio : est Domino. Et accipies arietem, et imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput arietis, et immolabis eum, et sumes de sanguine illius, et pones super extrenum auris Aaron dextræ, et super summitatem manus ejus dextræ, et super summitatem pedis ejus dextri, et super extrema aurium filiorum ejus dextrarum, et super summitates manuum ipsorum dextrarum, et super summitates pedum ipsorum dextrorum. Et sumes de sanguine, qui est super allare, et de oleo un- ctionis, et asperges super Aaron, et super stołam ejus, et super filios ejus, et super stolas filiorum ejus cum ipso,,et sanctificabitur ipse et stola ipsius, et filii ejus, et stolæ filiorum ejus cum eo. Sangui- nem vero arietis profundes ad altare per circuitum ; et sumes ab ariete adipem ejus, et adipem, qui operit ventrem,et pinnam jecoris, et duos renes, et adipem, qui super est, et armum dextrum (est enim consummatio hæc), et panem umum ex oleo, et la- ganum unum de canistro azymorum propositorum ante Dominum, et impones omnia in manus Aaron et in manus filiorum ejus, et separabis ea separationem coram Domino, et sumes ea de manibus eorum, et offeres super altare holocausti in odorem suavitatis coram Domino : oblatio est Domino. Et sumes pectu- sculum ab ariete consummationis, quod est Aaron, et separabis illud separationem coram Domino, et erit tibi in partem, et sanctificabis pectusculum segre- gationem, et armum separationis, qui ablatus est de ariete consummationis ab Aaron et a filiis ejus, et erit Aaron et filiis ejus legitimum sempiternum a filiis Israel; est enim separatio hæc et demptio a sacrificiis salutaribus filiorum Israel, demptio Do- nino. » Et post pauca : . Et arietem consumn- tionis sumes, et coques carnes in loco sancto, et edent Aaron et filii ejus carnes arietis et panes, qui sunt in canistro; et ad ostium tabernaculi testimo- nii edent ea, in quibas sanctificati sunt in ipsis, ut consecrarentur manus eorum ad sanctificandum eos ; et alienigena non edet ex eis; sunt enim san- cta. Quod si relictum fuerit de carnibus hostiæ con- summationis, et de panibus usque mane, reliqua combures igni: non comedentur: sancta enim sunt . . C D Exod. XXIX, .

θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. Καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ μόσχου, καὶ θήσεις ἐπὶ τῶν δύο κεράτων του θυσιαστηρίου τῷ δακτύλῳ σου. Τὸ δὲ λοιπὸν πᾶν αἷμα ἐκχεεῖς παρὰ τὴν βάσιν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ λήψῃ πᾶν τὸ στέαρ τὸ ἐπὶ τῆς κοιλίας, καὶ τὸν λο- δὲν τὸν ἐπὶ τοῦ ἤπατος, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ἐπ' αὐτῶν, καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστή- ρων. Τὰ δὲ κρέατα του μόσχου, καὶ τὸ δέρμα, καὶ τὴν κόπρον κατακαύσεις πυρὶ ἔξω τῆς παρεμβολῆς· ἁμαρτίας γάρ ἐστι. Καὶ τὸν κριόν λήψῃ τὸν ἕνα, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αύτ τῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κριοῦ, καὶ σφάξεις αὐτὸν, καὶ λαβὼν τὸ αἷμα προχεεῖς πρὸς τὸ θυσιαστήριον κύκλῳ, καὶ τὸν κριόν διχοτομήσεις κατὰ μέλη· καὶ πλυνεῖς τὰ ἐνδόσθια καὶ τοὺς πόδας ὕδατι, καὶ ἐπι θήσεις ἐπὶ τὰ διχοτομήματα σὺν τῇ κεφαλῇ, καὶ ἀνοίσεις ὅλον τὸν κριὸν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, ὁλοκαί τωμα τῷ Κυρίῳ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας· θυμίαμα Κυρίῳ ἐστί. Καὶ λήψῃ τὸν κριὸν τὸν δεύτερον, καὶ ἐπιθή σει Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ κριοῦ, καὶ σφάξεις αὐτὸν, καὶ λήψη τοῦ αἵματος αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις ἐπὶ τὸν λοθὸν τοῦ ὐτὸς Δαρὼν τοῦ δεξιοῦ, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς δεξιᾶς χειρὸς, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τοῦ ποδός τοῦ δεξιοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς λοβοὺς τῶν ὤτων τῶν υἱῶν αὐτοῦ τῶν δεξιῶν, καὶ ἐπὶ τὰ ἄκρα τῶν χειρῶν αὐτῶν τῶν δεξιῶν, καὶ ἐπὶ τὰ ἄκρα τῶν ποδῶν αὐτῶν τῶν δεξιῶν. Καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἀπὸ τοῦ ἐλαίου τῆς χρίσεως, καὶ ῥανεῖς ἐπὶ 'Ααρὼν καὶ ἐπὶ τὴν στολὴν αὐτ τοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τὰς στολὰς τῶν εἱῶν αὐτοῦ μετ' αὐτοῦ, καὶ ἁγιασθήσεται αὐτὸς καὶ ἡ στολὴ αὐτοῦ, καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ αἱ στολαὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ. Τὸ δὲ αἷμα τοῦ κριοῦ προχεεῖς πρὸς τὸ θυ σιαστήριον κύκλο, καὶ λήψῃ ἀπὸ τοῦ κριοῦ τὸ στέαρ αὐτοῦ, καὶ τὸ στέαρ τὸ κατακαλύπτον τὴν κοιλίαν, καὶ τὸν λαὸν τοῦ ἤπατος, καὶ τοὺς δύο νεφρούς, καὶ τὸ στέαρ τὸ ὑπ' αὐτῶν, καὶ τὸν βραχίονα τὸν δεξιόν· ἔστι γὰρ τελείωσι; αὕτη · καὶ ἄρτον ἕνα ἐξ ἐλαίου, καὶ λάγανον ἐν ἀπὸ τοῦ κανοῦ τῶν ἀζύμων τῶν προτεθειμένων έναντι Κυρίου. Καὶ ἐπιθήσεις τὰ πάντα ἐπὶ τὰς χεῖρας Ααρών, καὶ ἐπὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. Καὶ ἀφοριεῖς αὐτὰ ἀφόρισμα έναντι Κυρίου, καὶ λήψῃ αὐτὰ ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν, καὶ ἀνοίσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τῆς ὁλοκαυτώσεως εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἔναντι Κυρίου· κάρπωμά ἐστι Κu- ρίῳ. Καὶ λήψῃ τὸ στηθύνιον ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τε λειώσεως, ὅ ἐστιν Ααρών, καὶ ἀφορεῖς αὐτὸ ἀφο όρισμα έναντι Κυρίου, καὶ ἔσται σοι ἐν μερίδι, καὶ ἁγιάσεις· τὸ στηθύνιον ἀφόρισμα, καὶ τὸν βραχίονα τοῦ ἀφαιρέματος, ὃς ἀχώρισται, καὶ ὃς ἀφῄρηται ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τελειώσεως ἀπὸ τοῦ Ἀαρὼν καὶ ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, καὶ ἔσται 'λαρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ νόμιμον αἰώνιον παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ· ἔστι γὰρ ἀφόρισμα τοῦτο, καὶ ἀφαίρεμα ἔσται παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἀπὸ τῶν θυμάτων τῶν σωτηρίων τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ἀφαίρεμα Κυρίῳ. ο Καὶ μετ' ὀλίγα • Καὶ τὸν κριόν τῆς τελειώσεως λήψῃ, καὶ ἐψήσεις τὰ κρέα ἐν τόπῳ ἁγίῳ, καὶ ἔδονται Ααρών καὶ οἱ 10-34. * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE LIB. XI. A sanguine vituli, et pones super duo cornua allaris B digito tuo; reliquum vero sanguinem efurides ad basim altaris: et accipies adipem, quiest super ven- tre, et pinnam, quæ est super jecore, et duos renes el adipem, qui est super ipsis, et impones super altare. Carnes autem vituli et pellem et fimum combures igni extra castra; pro peccato enim est. Et accipies arietem unum, et imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput arietis, et immo- labis eum, et acceptum sanguinem profundes ad altare per circuitum, et arietem concides per mem- bra, et lavabis interiora et pedes aqua, et inpo- nes super concisiones cum capite : et offeres totum. arietem super altare, holocaustum Domino in odo- rem suavitatis, incensio : est Domino. Et accipies arietem, et imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput arietis, et immolabis eum, et sumes de sanguine illius, et pones super extrenum auris Aaron dextræ, et super summitatem manus ejus dextræ, et super summitatem pedis ejus dextri, et super extrema aurium filiorum ejus dextrarum, et super summitates manuum ipsorum dextrarum, et super summitates pedum ipsorum dextrorum. Et sumes de sanguine, qui est super allare, et de oleo un- ctionis, et asperges super Aaron, et super stołam ejus, et super filios ejus, et super stolas filiorum ejus cum ipso,,et sanctificabitur ipse et stola ipsius, et filii ejus, et stolæ filiorum ejus cum eo. Sangui- nem vero arietis profundes ad altare per circuitum ; et sumes ab ariete adipem ejus, et adipem, qui operit ventrem,et pinnam jecoris, et duos renes, et adipem, qui super est, et armum dextrum (est enim consummatio hæc), et panem umum ex oleo, et la- ganum unum de canistro azymorum propositorum ante Dominum, et impones omnia in manus Aaron et in manus filiorum ejus, et separabis ea separationem coram Domino, et sumes ea de manibus eorum, et offeres super altare holocausti in odorem suavitatis coram Domino : oblatio est Domino. Et sumes pectu- sculum ab ariete consummationis, quod est Aaron, et separabis illud separationem coram Domino, et erit tibi in partem, et sanctificabis pectusculum segre- gationem, et armum separationis, qui ablatus est de ariete consummationis ab Aaron et a filiis ejus, et erit Aaron et filiis ejus legitimum sempiternum a filiis Israel; est enim separatio hæc et demptio a sacrificiis salutaribus filiorum Israel, demptio Do- nino. » Et post pauca : . Et arietem consumn- tionis sumes, et coques carnes in loco sancto, et edent Aaron et filii ejus carnes arietis et panes, qui sunt in canistro; et ad ostium tabernaculi testimo- nii edent ea, in quibas sanctificati sunt in ipsis, ut consecrarentur manus eorum ad sanctificandum eos ; et alienigena non edet ex eis; sunt enim san- cta. Quod si relictum fuerit de carnibus hostiæ con- summationis, et de panibus usque mane, reliqua combures igni: non comedentur: sancta enim sunt . . C D Exod. XXIX, .

υἱοὶ αὐτοῦ τὰ κρέα τοῦ κριοῦ, καὶ τοὺς ἄρτους τοὺς ἐν τῷ κανῷ, παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρ τυρίου ἔδονται αὐτὰ, ἐν οἷς ἡγιάσθησαν ἐν αὐτοῖς τελειῶσαι τὰς χεῖρας αὐτῶν ἁγιάσαι αὐτοὺς, καὶ ἀλλογενὴς οὐκ ἔδεται ἀπ' αὐτῶν· ἔστι γὰρ ἅγια. Ἐὰν δὲ καταλειφθῇ ἀπὸ τῶν κρεῶν τῆς θυσίας τῆς τελειώσεως καὶ τῶν ἄρτων ἕως πρωί, κατακαύσεις τὰ λοιπὰ πυρί. Οὐ βρωθήσεται· ἁγίασμα γάρ ἐστι. ΠΑΛΛ. Ὡς βαθὺ τὸ χρῆμα τῶν νομικών ένταλ μάτων. ΚΥΡ. Βαθὺ μὲν οὖν λίαν· ἔφης γὰρ ὀρθῶς ταιν οὐκ εἰσάπαν ἀσυμφανές, τὸ θεῖον ἐν ἡμῖν ἐναστρά πτοντος φῶς τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ φέρε δὴ πά λιν, ὡς ἔνι, τὰ ἐφ' ἑκάστῳ λέγωμεν. Κατὰ μυρίους ὅσους ἡμᾶς ἁγιάζει τρόπους ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ἱερούς τε καὶ εὐπροσδέκτους ἀποτελεῖ. Δι' αὐτοῦ γάρ τε καὶ ἐν αὐτῷ τὴν προσαγωγὴν ἐσχηκα- μεν, καί ἐσμεν οὐκ ἀνεθέλητοι τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Χρειωδέστατά τε καὶ ἀναγκαῖα προς σωτηρίαν ἡμῖν, τοῖς ὑπὸ φθοράν τε καὶ ἁμαρτίαν, ὅ τε θάνατος αὐτοῦ καὶ μέν τοι καὶ ἡ ζωή, καὶ πρὸς τούτοις ἔτι ἡ διὰ τοῦ σώματός τε καὶ αἵματος αὐτοῦ τελείωσις· ἐν Χριστῷ γὰρ δὴ, καὶ οὐκ ἐν νόμῳ τὸ τέλειον. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν ὡς ἐν τύποις ἔτι τὰ δι' ὧν εὖ μάλα σεσώσμεθά τε καὶ ἡγιάσμεθα, ἱεροί τε καὶ ἅγιοι γεγόναμεν ἐν Χριστῷ. Μοσχάριον ἦν ἐκ βοών τὸ εἰς θυσίαν ἡγμένον, καὶ σφάζεται μὲν πρὸς αὐταῖς ταῖς θύραις τῆς ἁγίας σκηνῆς, ἐπενηνεγμένων αὐτῷ τῶν χειρῶν. Προσεχεῖτο δὲ τὸ αἷμα τῷ θυσιαστηρίῳ, καταχριομένων αὐτῷ τῶν κεράτων· καὶ καπνίζονται μὲν ἐν τάξει τῶν εὐοσμοτάτων θυμιαμάτων τὰ ἐντό σθια. Τὸ δὲ λοιπὸν ἐμπίπραται σῶμα, διακομισθέν ἐπέκεινα τῆς παρεμβολής. Και μοσχάριον μὲν ὁ Χριστὸς, ὡς ἔξω ζυγοῦ καὶ ὑπὸ ζυγόν. Θεὸς γὰρ ὧν φύσει γέγονεν ὑπὸ νόμον διὰ τὸ ἀνθρώπινον. ἡ γὰρ οὐχὶ τὸ βραχύ μοσχάριον ζυγοῦ μὲν ἀηθές ἐστι, φύσεως γε μὴν τῆς ὑπὸ ζυγὸν ; ΠΑΛΛ. Οτε ἔχει. ΚΥΡ. Μοσχάριον δὴ οὖν ὠνόμασται πάλιν οίκονο- μικῶς ὁ Χριστὸς, ἵν᾿ ἐν ταυτῷ νοῆται πρὸς ἡμῶν καὶ τὸ ἄηθες τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εἰς δουλείαν, καὶ τὸ ὡς ἐν φύσει γενέσθαι τῇ ὑπὸ ζυγὸν κατά γε τὸ ἀνθρώπινον. Σφάζεται δὲ ὡς ὑπὲρ γε τῆς ἁγίας σκηνῆς καὶ τῶν ἐπιθέντων αὐτῷ τὰς χεῖρας· Λευτ ται δὲ οὗτοι καὶ ἱερεῖς· ἀπέθανε γὰρ ὑπέρ τε τῆς Εκκλησίας καὶ τῶν αὐτῷ καθιερωμένων διὰ τῆς πίστεως. Ἱερὸς δὲ ὅτι καὶ ὡς ἐν τρόπῳ θυσίας εξ πρόσδεκτος τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τοῦ Ἐμμανουὴλ ὁ θάνατος, πάρα σοι νοεῖν, προσχεομένου τοῦ αἵματος τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ, καὶ καταχρίοντος αὐτό, θυ μιωμένων δὲ καὶ τῶν ἐντοσθίων, ἃ καὶ εἰς τύπου εἶεν ἂν τῶν εἰς τὸ ἔσω καὶ εἰς νοῦν ἀρετῶν, αἷς Ένεστι μὲν τὸ εὐῶδες πνευματικῶς, οὐ καθ᾿ ἕνα δὲ τρόπον, ἐπεί τοι πολλὰ τὰ ἐντόσθια, πιμελὴ καὶ νε- φροὶ, καὶ ὁ λοβὸς τοῦ ἔπατος. Ἐμπίραται δὲ τοῦ σώματος τὸ λειπόμενον, ἔξω τῆς παρεμβολής. Εξω γὰρ τῆς πύλης ἔπαθεν ὁ Χριστός· γράφει δὲ οὕτως ὁ Παῦλος. Τὸ δέ γε πυρὶ δαπανᾶσθαι τὸ σῶμα και τα σημήνειεν ἂν ἐσχνῶς, ὅτι τὸ πάθος αὐτῷ καὶ - S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Quam recondita sunt hæc legis mandata! A CYR.Recondita vero admodum: recte enim dixisti : non tamen prorsus obscura, si nobis divinum Spi- ritus sancti lumen affulserit. Age ergo singula, ut fieri poterit, explicemus. Dominus noster Jesus Christus nos innumeris modis sanctificat, et sacros acceptosque reddit; per ipsum namque et in ipso accessum habuimus, et grati Deo ac Patri sumus. Sed nobis qui sub interitu et peccato tenebamur, utilissima et ad salutem in primis necessaria mors ejus est, atque etiam vita ; præterea illa perfectio, qua per corpus ejus et sanguinem perficimur: in Christo namque, non in lege, perfectio sita est. PALL. Recte dicis. B CYR. 394. Vide igitur ea tanquam in figuris ad- huc, per quæ salvati et sanctificati, et sacri ac sancti facti simus in Christo. Vitulus ex bobus ad sacrificium adducitur, et immolatur ad ipsum ostium tabernaculi, manibus super illum impositis; effun- diturque ejus sanguis ad altare, et illius cornua eo perunguntur; interança etiam tanquam odoratissi- mum incensum adolentur; reliquum vero corpus exportatum extra castra comburitur. Ac vitulus quidem Christus est, ut qui simul extra jugum et sub jugo esset ; nam, cum secundum naturam Deus esset, factus est sub lege per humanitatem. Quid enim? nonne vitulus parvus jugo quidem adhuc C insuetus est, sed ejus nature tamen, quæ jugo fe- rendo sit apta ? PALL. Ita est. CYR. Vitulus igitur appellatus est Christus sa- pienti consilio, ut in eadem re intelligatur a no- his tum ejus Verbi divinitatem minime assuetam esse servituti, tum eam naturam, quæ sub jugo esset, quod ad ejus humanitatem attinet, subiisse. Inmolatur autem tanquam pro sacro tabernaculo, ac pro iis, qui sibi manus imposuissent (Levitæ ii erant et sacerdotes) : nam ille mortuus est pro Ec- clesia et iis, qui sunt illi per fidem consecrati. Sa- cram porro fuisse, et in sacrificii morem acceptam Deo ac Patri Emmanuelis mortem, ex eo videre licet, quod sanguis ad altare funditur, et ex eo perungitur, quod item adolentur intestina, quæ virtutum intimarum et in animo reconditarum fi- guram gerunt, in quibus spiritualis odor inest, ne- que ille simplex, cum intestina multiplicia sint, adeps, renes, pinna jecoris. Comburitur autem re- liquum corpus extra castra; nam extra portam passus est Christus; sic enim scribit Paulus **. Quod autem igni corpus absumitur, subtili ratione designarc potest, nullo modo ejus passionem et Hebr. xin, 12. D

υἱοὶ αὐτοῦ τὰ κρέα τοῦ κριοῦ, καὶ τοὺς ἄρτους τοὺς ἐν τῷ κανῷ, παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρ τυρίου ἔδονται αὐτὰ, ἐν οἷς ἡγιάσθησαν ἐν αὐτοῖς τελειῶσαι τὰς χεῖρας αὐτῶν ἁγιάσαι αὐτοὺς, καὶ ἀλλογενὴς οὐκ ἔδεται ἀπ' αὐτῶν· ἔστι γὰρ ἅγια. Ἐὰν δὲ καταλειφθῇ ἀπὸ τῶν κρεῶν τῆς θυσίας τῆς τελειώσεως καὶ τῶν ἄρτων ἕως πρωί, κατακαύσεις τὰ λοιπὰ πυρί. Οὐ βρωθήσεται· ἁγίασμα γάρ ἐστι. ΠΑΛΛ. Ὡς βαθὺ τὸ χρῆμα τῶν νομικών ένταλ μάτων. ΚΥΡ. Βαθὺ μὲν οὖν λίαν· ἔφης γὰρ ὀρθῶς ταιν οὐκ εἰσάπαν ἀσυμφανές, τὸ θεῖον ἐν ἡμῖν ἐναστρά πτοντος φῶς τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ φέρε δὴ πά λιν, ὡς ἔνι, τὰ ἐφ' ἑκάστῳ λέγωμεν. Κατὰ μυρίους ὅσους ἡμᾶς ἁγιάζει τρόπους ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ἱερούς τε καὶ εὐπροσδέκτους ἀποτελεῖ. Δι' αὐτοῦ γάρ τε καὶ ἐν αὐτῷ τὴν προσαγωγὴν ἐσχηκα- μεν, καί ἐσμεν οὐκ ἀνεθέλητοι τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Χρειωδέστατά τε καὶ ἀναγκαῖα προς σωτηρίαν ἡμῖν, τοῖς ὑπὸ φθοράν τε καὶ ἁμαρτίαν, ὅ τε θάνατος αὐτοῦ καὶ μέν τοι καὶ ἡ ζωή, καὶ πρὸς τούτοις ἔτι ἡ διὰ τοῦ σώματός τε καὶ αἵματος αὐτοῦ τελείωσις· ἐν Χριστῷ γὰρ δὴ, καὶ οὐκ ἐν νόμῳ τὸ τέλειον. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν ὡς ἐν τύποις ἔτι τὰ δι' ὧν εὖ μάλα σεσώσμεθά τε καὶ ἡγιάσμεθα, ἱεροί τε καὶ ἅγιοι γεγόναμεν ἐν Χριστῷ. Μοσχάριον ἦν ἐκ βοών τὸ εἰς θυσίαν ἡγμένον, καὶ σφάζεται μὲν πρὸς αὐταῖς ταῖς θύραις τῆς ἁγίας σκηνῆς, ἐπενηνεγμένων αὐτῷ τῶν χειρῶν. Προσεχεῖτο δὲ τὸ αἷμα τῷ θυσιαστηρίῳ, καταχριομένων αὐτῷ τῶν κεράτων· καὶ καπνίζονται μὲν ἐν τάξει τῶν εὐοσμοτάτων θυμιαμάτων τὰ ἐντό σθια. Τὸ δὲ λοιπὸν ἐμπίπραται σῶμα, διακομισθέν ἐπέκεινα τῆς παρεμβολής. Και μοσχάριον μὲν ὁ Χριστὸς, ὡς ἔξω ζυγοῦ καὶ ὑπὸ ζυγόν. Θεὸς γὰρ ὧν φύσει γέγονεν ὑπὸ νόμον διὰ τὸ ἀνθρώπινον. ἡ γὰρ οὐχὶ τὸ βραχύ μοσχάριον ζυγοῦ μὲν ἀηθές ἐστι, φύσεως γε μὴν τῆς ὑπὸ ζυγὸν ; ΠΑΛΛ. Οτε ἔχει. ΚΥΡ. Μοσχάριον δὴ οὖν ὠνόμασται πάλιν οίκονο- μικῶς ὁ Χριστὸς, ἵν᾿ ἐν ταυτῷ νοῆται πρὸς ἡμῶν καὶ τὸ ἄηθες τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εἰς δουλείαν, καὶ τὸ ὡς ἐν φύσει γενέσθαι τῇ ὑπὸ ζυγὸν κατά γε τὸ ἀνθρώπινον. Σφάζεται δὲ ὡς ὑπὲρ γε τῆς ἁγίας σκηνῆς καὶ τῶν ἐπιθέντων αὐτῷ τὰς χεῖρας· Λευτ ται δὲ οὗτοι καὶ ἱερεῖς· ἀπέθανε γὰρ ὑπέρ τε τῆς Εκκλησίας καὶ τῶν αὐτῷ καθιερωμένων διὰ τῆς πίστεως. Ἱερὸς δὲ ὅτι καὶ ὡς ἐν τρόπῳ θυσίας εξ πρόσδεκτος τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τοῦ Ἐμμανουὴλ ὁ θάνατος, πάρα σοι νοεῖν, προσχεομένου τοῦ αἵματος τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ, καὶ καταχρίοντος αὐτό, θυ μιωμένων δὲ καὶ τῶν ἐντοσθίων, ἃ καὶ εἰς τύπου εἶεν ἂν τῶν εἰς τὸ ἔσω καὶ εἰς νοῦν ἀρετῶν, αἷς Ένεστι μὲν τὸ εὐῶδες πνευματικῶς, οὐ καθ᾿ ἕνα δὲ τρόπον, ἐπεί τοι πολλὰ τὰ ἐντόσθια, πιμελὴ καὶ νε- φροὶ, καὶ ὁ λοβὸς τοῦ ἔπατος. Ἐμπίραται δὲ τοῦ σώματος τὸ λειπόμενον, ἔξω τῆς παρεμβολής. Εξω γὰρ τῆς πύλης ἔπαθεν ὁ Χριστός· γράφει δὲ οὕτως ὁ Παῦλος. Τὸ δέ γε πυρὶ δαπανᾶσθαι τὸ σῶμα και τα σημήνειεν ἂν ἐσχνῶς, ὅτι τὸ πάθος αὐτῷ καὶ - S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. PALL. Quam recondita sunt hæc legis mandata! A CYR.Recondita vero admodum: recte enim dixisti : non tamen prorsus obscura, si nobis divinum Spi- ritus sancti lumen affulserit. Age ergo singula, ut fieri poterit, explicemus. Dominus noster Jesus Christus nos innumeris modis sanctificat, et sacros acceptosque reddit; per ipsum namque et in ipso accessum habuimus, et grati Deo ac Patri sumus. Sed nobis qui sub interitu et peccato tenebamur, utilissima et ad salutem in primis necessaria mors ejus est, atque etiam vita ; præterea illa perfectio, qua per corpus ejus et sanguinem perficimur: in Christo namque, non in lege, perfectio sita est. PALL. Recte dicis. B CYR. 394. Vide igitur ea tanquam in figuris ad- huc, per quæ salvati et sanctificati, et sacri ac sancti facti simus in Christo. Vitulus ex bobus ad sacrificium adducitur, et immolatur ad ipsum ostium tabernaculi, manibus super illum impositis; effun- diturque ejus sanguis ad altare, et illius cornua eo perunguntur; interança etiam tanquam odoratissi- mum incensum adolentur; reliquum vero corpus exportatum extra castra comburitur. Ac vitulus quidem Christus est, ut qui simul extra jugum et sub jugo esset ; nam, cum secundum naturam Deus esset, factus est sub lege per humanitatem. Quid enim? nonne vitulus parvus jugo quidem adhuc C insuetus est, sed ejus nature tamen, quæ jugo fe- rendo sit apta ? PALL. Ita est. CYR. Vitulus igitur appellatus est Christus sa- pienti consilio, ut in eadem re intelligatur a no- his tum ejus Verbi divinitatem minime assuetam esse servituti, tum eam naturam, quæ sub jugo esset, quod ad ejus humanitatem attinet, subiisse. Inmolatur autem tanquam pro sacro tabernaculo, ac pro iis, qui sibi manus imposuissent (Levitæ ii erant et sacerdotes) : nam ille mortuus est pro Ec- clesia et iis, qui sunt illi per fidem consecrati. Sa- cram porro fuisse, et in sacrificii morem acceptam Deo ac Patri Emmanuelis mortem, ex eo videre licet, quod sanguis ad altare funditur, et ex eo perungitur, quod item adolentur intestina, quæ virtutum intimarum et in animo reconditarum fi- guram gerunt, in quibus spiritualis odor inest, ne- que ille simplex, cum intestina multiplicia sint, adeps, renes, pinna jecoris. Comburitur autem re- liquum corpus extra castra; nam extra portam passus est Christus; sic enim scribit Paulus **. Quod autem igni corpus absumitur, subtili ratione designarc potest, nullo modo ejus passionem et Hebr. xin, 12. D

Την Α ρῶν ποιήσεις αὐτὰ, καὶ ἐπιθήσεις αὐτὰ ἐπὶ κανοῦν Β ἐν, καὶ προσοίσεις αὐτὰ ἐπὶ τῷ κανῷ, καὶ τὸ μοσχέ ριον, καὶ τοὺς δύο κριούς. Καὶ Ααρών και τους υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ λούσεις αὐτοὺς ἐν ὕδατι. Καὶ λαδών τὰς στολὰς, ἐνδύσεις Λαρὼν τὸν ἀδελφόν σου καὶ των χιτῶνα τὸν ποδήρη, καὶ τὴν ἐπωμίδα, καὶ τὸ λογείον. Καὶ συνάψεις αὐτῷ τὸ λογεῖον πρὸς τὴν ἐπωμίδα. Καὶ ἐπιθήσεις τὴν μίτραν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις τὸ πέταλον τὸ ἁγίασμα ἐπὶ τὴν μέτρα», καὶ λήψῃ τοῦ ἐλαίου τοῦ χρίσματος, καὶ ἐπιχεεῖς αὐτὸ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ χρίσεις αὐτόν. Καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις, καὶ ἐνδύσεις αὐτοὺς χιτῶνας, καὶ ζώσεις αὐτοὺς ταῖς ζώναις, καὶ περιθήσεις αὐτοῖς ο τὰς κιδάρεις. Καὶ ἔσται αὐτοῖς ἱερατεία μαι εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ τελειώσεις Ααρών τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. • Προσκομίζει σθαι μὲν οὖν εἰς θυσίαν προστέταχε μοσχάριον καὶ δύο κριούς, λαγανά τε καὶ ἄρτους ἐπὶ καν Προαφαγνίζει δὲ καὶ ἑτέρως, τύπον, οἶμαι, ούτω που το χρήμα τιθεὶς τοῦ κατὰ ἀλήθειαν ἁγιασμοί. Ὕδατι γὰρ ἀπολούσας τὸν ᾿Ααρών, τὴν ἁγίαν αὐτὸν ἀμφιέννυσι στολήν. Απολουσάμενοι δὲ καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, καὶ πᾶν εἶδος ἀκαθαρσίας αποτριβόμενοι, τότε δή, τότε τὴν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρα νοῦ καταπλουτούμεν χάριν, τὸν τῆς εὐφροσύνης για τῶνα δεχόμενοι, κατά γε τὸ, ο Ενδύσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. ο Προαπέδειξε γὰρ ὁ λόγος, ὅτι πολυτρόπως ἦν ὁ Χριστὸς ὡς ἐν κόσμῳ τῷ περὶ τὸν ᾿Ααρών πλαττόμενος. Ελαίῳ δὲ καταχρίει την κεφαλήν ἁγίῳ. Κάλλει δέ που καὶ ὁ Δαβίδ· · Ἑλίπα· νας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου, » τὸ ἱλαρὸν ἐν ἐλεῶν τῆς τῶν ἁγίων φωνῆς, ἤτοι τὴν ἄνωθεν ἐλαφοποιή ἐπίσκεψιν τοῦ ἐλαίου κατασημαίνοντος. Ελεήμελα γὰρ οἱ πιστεύσαντες, καὶ ἐσμεν εὐλογημένης της Κυ ρίῳ, τῇ τοῦ Πνεύματος ἐπιχορηγίᾳ τὸν νοῦν κατα πιαινόμενοι· νοῦ δὲ εἰς τύπον ἡ κεφαλή. Κατὰ τὸν ἴσον δὲ τουτονὶ τρόπον οἱ ἱερεῖς ἡγιάζοντο, ύδατι τε ἀπονιζόμενοι καὶ ἐλαίῳ χριόμενοι, οὕτω τα χρώμε νοι τὴν ἱερὰν ἀμφίασιν περικείμενοι, τελειούμενοί τε τὰς χεῖρας, ὡς ἤδη πως δοκεῖν καὶ ἐπιτηδείως έχειν εἰς γε τὸ χρῆναι λοιπόν καθαρῶς τε καὶ ἀμωμήτως τὰς θυσίας ἐπιτελεῖν. Προηγιασμένοι δὲ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, καὶ τῇ ἄνωθεν χάριτι κατηγλαϊσμένοι, καὶ κει χρισμένοι πρὸς τελειότητα τὴν πνευματικήν, ὡς ἐκ παῤῥησίας λοιπὸν καθαραῖς οἱονεί πως καὶ πανάγιας χερσί, προσκομίζομεν Θεῷ τὰς δωροφορίας, δήλον δὲ ὅτι τὰς πνευματικάς. Καί τοι τοιοῦτον οἶμαι δηλοῦν τὸ τῷ μακαρίῳ Δαβὶδ ὑμνούμενον περὶ παντὸς ἀναβαίνοντος εἰς τὸ ὄρος Κυρίου· « ᾿Αθῷος χερσὶ καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ. » Ε. ΣΣΙΣ, 1-9. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Τίνα δὲ τρόπον αὖ ἐκπράττεσθαι χρὴ τὰς ὑπὲρ τῶν ἱερέων θυσίας, ἐθεσμοθέτει λέγων· . Καὶ προσάξεις τὸν μόσχον ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ μόσχου ἔναντι Κυρίου, παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ σφάξεις τὸν μόσχον έναντι Κυρίου, παρὰ τὰς ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. facies ea, et impones ea in canistrum unum, et bfferes in canistro, et vitulum et duos arie- les; et Aaron et filius ejus adduces ad ostium tabernaculi testimonii, et lavabis cos aqua, et acceptis stolis, indues Aaron fratrem luum tunicam talarem et superhumerale, et rationale ad superhumerale. Et aptabis ei ra- tionale ad superhumerale, et impones mitram su- per caput ejus, et impones laminam sanctificatio- nem super mitram; et accipies de oleo unctionis, et effundes illud super caput ejus et unges illum. Et filios ejus adduces, et indues eos tunicas, et cinges eos zonis, et circumpones illis cidares, et erit illis sacerdotium mihi in sæculum, et consecra- lis Aaron manus, et manus filiorum ejus ". Igi- tur afferri pro sacrifcio jussit vitulum, ac duos arie- tes, lagana quoque et panes in canistro. Prius au- tein alia ratione illos expiat, figuram, ut opinor, in va re veræ sanctificationis ostendens: nam, cum Aaron ipsum aqua prius abluisset, sacra illum stola induit. Nos quoque sancto baptismate abluti, omnique genere impuritatis absterso, tum denique superna illa cœlestique gratia ditamur, et ketitiæ tunicam accipimus, juxta illud : ‹ Induite Dominum nostrum Jesumn Christum "., Superiori namque oratione demonstratum est in ornatu Aaron fuisse Christum varie figuratum. Oleo quoque sancto caput inungit : psallit autem David: • Impinguasti in oleo caput meum. Ubi olei nomine hilaritas spei, quam sancti voce testantur, id est, superna inspectio hilaritatis effectrix designatur: miseri- cordiam enim consecuti sumus, qui credidimus, et benedicti Domino, mente per subministratio- nem Spiritus impinguata: mentis aulem figuram gerit caput. Ad eumdem quoque modum sanctifi- cabantur sacerdotes; nam et aqua abluebantur, et inungebantur oleo, ita denique sacro amictu indue- bantur, et eorum consecrabantur manus, ut jam apti quodammodo ad hostias pure et rite immo- landas viderentur. Nos item sanctificati prius, et. superna gratia exornati atque ad perfectionem spi- ritualem inuncti, tum denique confidenter puris quodammodo et sanctis mauibus munera Deo, spi- ritualia nimirum, offerimus. Ejusmodi quidpiam opinor significare, quod beatus David de D quovis homine ascendente in montem Domini ce- cinit : • Innocens manibus, et mundo corde ". PALL. Ita videtur. G CYR. Quonam vero modo essent item pro sacer- dotibus peragenda sacrifcia, sapxit dicens : « adduces vitulum ad ostium tabernaculi testimonii, ct imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput vituli juxta portam tabernaculi testimonii co- ram Domino ; et immolabis vitulum coram Domino ad ostium tabernaculi testimonii, et accipies de - Exod. Rom. XIII, Psal. xxii, 4. 14. 60 Psal. xx11, 5.

Την Α ρῶν ποιήσεις αὐτὰ, καὶ ἐπιθήσεις αὐτὰ ἐπὶ κανοῦν Β ἐν, καὶ προσοίσεις αὐτὰ ἐπὶ τῷ κανῷ, καὶ τὸ μοσχέ ριον, καὶ τοὺς δύο κριούς. Καὶ Ααρών και τους υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ λούσεις αὐτοὺς ἐν ὕδατι. Καὶ λαδών τὰς στολὰς, ἐνδύσεις Λαρὼν τὸν ἀδελφόν σου καὶ των χιτῶνα τὸν ποδήρη, καὶ τὴν ἐπωμίδα, καὶ τὸ λογείον. Καὶ συνάψεις αὐτῷ τὸ λογεῖον πρὸς τὴν ἐπωμίδα. Καὶ ἐπιθήσεις τὴν μίτραν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις τὸ πέταλον τὸ ἁγίασμα ἐπὶ τὴν μέτρα», καὶ λήψῃ τοῦ ἐλαίου τοῦ χρίσματος, καὶ ἐπιχεεῖς αὐτὸ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ χρίσεις αὐτόν. Καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις, καὶ ἐνδύσεις αὐτοὺς χιτῶνας, καὶ ζώσεις αὐτοὺς ταῖς ζώναις, καὶ περιθήσεις αὐτοῖς ο τὰς κιδάρεις. Καὶ ἔσται αὐτοῖς ἱερατεία μαι εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ τελειώσεις Ααρών τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. • Προσκομίζει σθαι μὲν οὖν εἰς θυσίαν προστέταχε μοσχάριον καὶ δύο κριούς, λαγανά τε καὶ ἄρτους ἐπὶ καν Προαφαγνίζει δὲ καὶ ἑτέρως, τύπον, οἶμαι, ούτω που το χρήμα τιθεὶς τοῦ κατὰ ἀλήθειαν ἁγιασμοί. Ὕδατι γὰρ ἀπολούσας τὸν ᾿Ααρών, τὴν ἁγίαν αὐτὸν ἀμφιέννυσι στολήν. Απολουσάμενοι δὲ καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, καὶ πᾶν εἶδος ἀκαθαρσίας αποτριβόμενοι, τότε δή, τότε τὴν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρα νοῦ καταπλουτούμεν χάριν, τὸν τῆς εὐφροσύνης για τῶνα δεχόμενοι, κατά γε τὸ, ο Ενδύσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. ο Προαπέδειξε γὰρ ὁ λόγος, ὅτι πολυτρόπως ἦν ὁ Χριστὸς ὡς ἐν κόσμῳ τῷ περὶ τὸν ᾿Ααρών πλαττόμενος. Ελαίῳ δὲ καταχρίει την κεφαλήν ἁγίῳ. Κάλλει δέ που καὶ ὁ Δαβίδ· · Ἑλίπα· νας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου, » τὸ ἱλαρὸν ἐν ἐλεῶν τῆς τῶν ἁγίων φωνῆς, ἤτοι τὴν ἄνωθεν ἐλαφοποιή ἐπίσκεψιν τοῦ ἐλαίου κατασημαίνοντος. Ελεήμελα γὰρ οἱ πιστεύσαντες, καὶ ἐσμεν εὐλογημένης της Κυ ρίῳ, τῇ τοῦ Πνεύματος ἐπιχορηγίᾳ τὸν νοῦν κατα πιαινόμενοι· νοῦ δὲ εἰς τύπον ἡ κεφαλή. Κατὰ τὸν ἴσον δὲ τουτονὶ τρόπον οἱ ἱερεῖς ἡγιάζοντο, ύδατι τε ἀπονιζόμενοι καὶ ἐλαίῳ χριόμενοι, οὕτω τα χρώμε νοι τὴν ἱερὰν ἀμφίασιν περικείμενοι, τελειούμενοί τε τὰς χεῖρας, ὡς ἤδη πως δοκεῖν καὶ ἐπιτηδείως έχειν εἰς γε τὸ χρῆναι λοιπόν καθαρῶς τε καὶ ἀμωμήτως τὰς θυσίας ἐπιτελεῖν. Προηγιασμένοι δὲ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, καὶ τῇ ἄνωθεν χάριτι κατηγλαϊσμένοι, καὶ κει χρισμένοι πρὸς τελειότητα τὴν πνευματικήν, ὡς ἐκ παῤῥησίας λοιπὸν καθαραῖς οἱονεί πως καὶ πανάγιας χερσί, προσκομίζομεν Θεῷ τὰς δωροφορίας, δήλον δὲ ὅτι τὰς πνευματικάς. Καί τοι τοιοῦτον οἶμαι δηλοῦν τὸ τῷ μακαρίῳ Δαβὶδ ὑμνούμενον περὶ παντὸς ἀναβαίνοντος εἰς τὸ ὄρος Κυρίου· « ᾿Αθῷος χερσὶ καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ. » Ε. ΣΣΙΣ, 1-9. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Τίνα δὲ τρόπον αὖ ἐκπράττεσθαι χρὴ τὰς ὑπὲρ τῶν ἱερέων θυσίας, ἐθεσμοθέτει λέγων· . Καὶ προσάξεις τὸν μόσχον ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ μόσχου ἔναντι Κυρίου, παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ σφάξεις τὸν μόσχον έναντι Κυρίου, παρὰ τὰς ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. facies ea, et impones ea in canistrum unum, et bfferes in canistro, et vitulum et duos arie- les; et Aaron et filius ejus adduces ad ostium tabernaculi testimonii, et lavabis cos aqua, et acceptis stolis, indues Aaron fratrem luum tunicam talarem et superhumerale, et rationale ad superhumerale. Et aptabis ei ra- tionale ad superhumerale, et impones mitram su- per caput ejus, et impones laminam sanctificatio- nem super mitram; et accipies de oleo unctionis, et effundes illud super caput ejus et unges illum. Et filios ejus adduces, et indues eos tunicas, et cinges eos zonis, et circumpones illis cidares, et erit illis sacerdotium mihi in sæculum, et consecra- lis Aaron manus, et manus filiorum ejus ". Igi- tur afferri pro sacrifcio jussit vitulum, ac duos arie- tes, lagana quoque et panes in canistro. Prius au- tein alia ratione illos expiat, figuram, ut opinor, in va re veræ sanctificationis ostendens: nam, cum Aaron ipsum aqua prius abluisset, sacra illum stola induit. Nos quoque sancto baptismate abluti, omnique genere impuritatis absterso, tum denique superna illa cœlestique gratia ditamur, et ketitiæ tunicam accipimus, juxta illud : ‹ Induite Dominum nostrum Jesumn Christum "., Superiori namque oratione demonstratum est in ornatu Aaron fuisse Christum varie figuratum. Oleo quoque sancto caput inungit : psallit autem David: • Impinguasti in oleo caput meum. Ubi olei nomine hilaritas spei, quam sancti voce testantur, id est, superna inspectio hilaritatis effectrix designatur: miseri- cordiam enim consecuti sumus, qui credidimus, et benedicti Domino, mente per subministratio- nem Spiritus impinguata: mentis aulem figuram gerit caput. Ad eumdem quoque modum sanctifi- cabantur sacerdotes; nam et aqua abluebantur, et inungebantur oleo, ita denique sacro amictu indue- bantur, et eorum consecrabantur manus, ut jam apti quodammodo ad hostias pure et rite immo- landas viderentur. Nos item sanctificati prius, et. superna gratia exornati atque ad perfectionem spi- ritualem inuncti, tum denique confidenter puris quodammodo et sanctis mauibus munera Deo, spi- ritualia nimirum, offerimus. Ejusmodi quidpiam opinor significare, quod beatus David de D quovis homine ascendente in montem Domini ce- cinit : • Innocens manibus, et mundo corde ". PALL. Ita videtur. G CYR. Quonam vero modo essent item pro sacer- dotibus peragenda sacrifcia, sapxit dicens : « adduces vitulum ad ostium tabernaculi testimonii, ct imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput vituli juxta portam tabernaculi testimonii co- ram Domino ; et immolabis vitulum coram Domino ad ostium tabernaculi testimonii, et accipies de - Exod. Rom. XIII, Psal. xxii, 4. 14. 60 Psal. xx11, 5.

Την Α ρῶν ποιήσεις αὐτὰ, καὶ ἐπιθήσεις αὐτὰ ἐπὶ κανοῦν Β ἐν, καὶ προσοίσεις αὐτὰ ἐπὶ τῷ κανῷ, καὶ τὸ μοσχέ ριον, καὶ τοὺς δύο κριούς. Καὶ Ααρών και τους υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ λούσεις αὐτοὺς ἐν ὕδατι. Καὶ λαδών τὰς στολὰς, ἐνδύσεις Λαρὼν τὸν ἀδελφόν σου καὶ των χιτῶνα τὸν ποδήρη, καὶ τὴν ἐπωμίδα, καὶ τὸ λογείον. Καὶ συνάψεις αὐτῷ τὸ λογεῖον πρὸς τὴν ἐπωμίδα. Καὶ ἐπιθήσεις τὴν μίτραν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις τὸ πέταλον τὸ ἁγίασμα ἐπὶ τὴν μέτρα», καὶ λήψῃ τοῦ ἐλαίου τοῦ χρίσματος, καὶ ἐπιχεεῖς αὐτὸ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ χρίσεις αὐτόν. Καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις, καὶ ἐνδύσεις αὐτοὺς χιτῶνας, καὶ ζώσεις αὐτοὺς ταῖς ζώναις, καὶ περιθήσεις αὐτοῖς ο τὰς κιδάρεις. Καὶ ἔσται αὐτοῖς ἱερατεία μαι εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ τελειώσεις Ααρών τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. • Προσκομίζει σθαι μὲν οὖν εἰς θυσίαν προστέταχε μοσχάριον καὶ δύο κριούς, λαγανά τε καὶ ἄρτους ἐπὶ καν Προαφαγνίζει δὲ καὶ ἑτέρως, τύπον, οἶμαι, ούτω που το χρήμα τιθεὶς τοῦ κατὰ ἀλήθειαν ἁγιασμοί. Ὕδατι γὰρ ἀπολούσας τὸν ᾿Ααρών, τὴν ἁγίαν αὐτὸν ἀμφιέννυσι στολήν. Απολουσάμενοι δὲ καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, καὶ πᾶν εἶδος ἀκαθαρσίας αποτριβόμενοι, τότε δή, τότε τὴν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρα νοῦ καταπλουτούμεν χάριν, τὸν τῆς εὐφροσύνης για τῶνα δεχόμενοι, κατά γε τὸ, ο Ενδύσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. ο Προαπέδειξε γὰρ ὁ λόγος, ὅτι πολυτρόπως ἦν ὁ Χριστὸς ὡς ἐν κόσμῳ τῷ περὶ τὸν ᾿Ααρών πλαττόμενος. Ελαίῳ δὲ καταχρίει την κεφαλήν ἁγίῳ. Κάλλει δέ που καὶ ὁ Δαβίδ· · Ἑλίπα· νας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου, » τὸ ἱλαρὸν ἐν ἐλεῶν τῆς τῶν ἁγίων φωνῆς, ἤτοι τὴν ἄνωθεν ἐλαφοποιή ἐπίσκεψιν τοῦ ἐλαίου κατασημαίνοντος. Ελεήμελα γὰρ οἱ πιστεύσαντες, καὶ ἐσμεν εὐλογημένης της Κυ ρίῳ, τῇ τοῦ Πνεύματος ἐπιχορηγίᾳ τὸν νοῦν κατα πιαινόμενοι· νοῦ δὲ εἰς τύπον ἡ κεφαλή. Κατὰ τὸν ἴσον δὲ τουτονὶ τρόπον οἱ ἱερεῖς ἡγιάζοντο, ύδατι τε ἀπονιζόμενοι καὶ ἐλαίῳ χριόμενοι, οὕτω τα χρώμε νοι τὴν ἱερὰν ἀμφίασιν περικείμενοι, τελειούμενοί τε τὰς χεῖρας, ὡς ἤδη πως δοκεῖν καὶ ἐπιτηδείως έχειν εἰς γε τὸ χρῆναι λοιπόν καθαρῶς τε καὶ ἀμωμήτως τὰς θυσίας ἐπιτελεῖν. Προηγιασμένοι δὲ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, καὶ τῇ ἄνωθεν χάριτι κατηγλαϊσμένοι, καὶ κει χρισμένοι πρὸς τελειότητα τὴν πνευματικήν, ὡς ἐκ παῤῥησίας λοιπὸν καθαραῖς οἱονεί πως καὶ πανάγιας χερσί, προσκομίζομεν Θεῷ τὰς δωροφορίας, δήλον δὲ ὅτι τὰς πνευματικάς. Καί τοι τοιοῦτον οἶμαι δηλοῦν τὸ τῷ μακαρίῳ Δαβὶδ ὑμνούμενον περὶ παντὸς ἀναβαίνοντος εἰς τὸ ὄρος Κυρίου· « ᾿Αθῷος χερσὶ καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ. » Ε. ΣΣΙΣ, 1-9. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Τίνα δὲ τρόπον αὖ ἐκπράττεσθαι χρὴ τὰς ὑπὲρ τῶν ἱερέων θυσίας, ἐθεσμοθέτει λέγων· . Καὶ προσάξεις τὸν μόσχον ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ μόσχου ἔναντι Κυρίου, παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ σφάξεις τὸν μόσχον έναντι Κυρίου, παρὰ τὰς ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. facies ea, et impones ea in canistrum unum, et bfferes in canistro, et vitulum et duos arie- les; et Aaron et filius ejus adduces ad ostium tabernaculi testimonii, et lavabis cos aqua, et acceptis stolis, indues Aaron fratrem luum tunicam talarem et superhumerale, et rationale ad superhumerale. Et aptabis ei ra- tionale ad superhumerale, et impones mitram su- per caput ejus, et impones laminam sanctificatio- nem super mitram; et accipies de oleo unctionis, et effundes illud super caput ejus et unges illum. Et filios ejus adduces, et indues eos tunicas, et cinges eos zonis, et circumpones illis cidares, et erit illis sacerdotium mihi in sæculum, et consecra- lis Aaron manus, et manus filiorum ejus ". Igi- tur afferri pro sacrifcio jussit vitulum, ac duos arie- tes, lagana quoque et panes in canistro. Prius au- tein alia ratione illos expiat, figuram, ut opinor, in va re veræ sanctificationis ostendens: nam, cum Aaron ipsum aqua prius abluisset, sacra illum stola induit. Nos quoque sancto baptismate abluti, omnique genere impuritatis absterso, tum denique superna illa cœlestique gratia ditamur, et ketitiæ tunicam accipimus, juxta illud : ‹ Induite Dominum nostrum Jesumn Christum "., Superiori namque oratione demonstratum est in ornatu Aaron fuisse Christum varie figuratum. Oleo quoque sancto caput inungit : psallit autem David: • Impinguasti in oleo caput meum. Ubi olei nomine hilaritas spei, quam sancti voce testantur, id est, superna inspectio hilaritatis effectrix designatur: miseri- cordiam enim consecuti sumus, qui credidimus, et benedicti Domino, mente per subministratio- nem Spiritus impinguata: mentis aulem figuram gerit caput. Ad eumdem quoque modum sanctifi- cabantur sacerdotes; nam et aqua abluebantur, et inungebantur oleo, ita denique sacro amictu indue- bantur, et eorum consecrabantur manus, ut jam apti quodammodo ad hostias pure et rite immo- landas viderentur. Nos item sanctificati prius, et. superna gratia exornati atque ad perfectionem spi- ritualem inuncti, tum denique confidenter puris quodammodo et sanctis mauibus munera Deo, spi- ritualia nimirum, offerimus. Ejusmodi quidpiam opinor significare, quod beatus David de D quovis homine ascendente in montem Domini ce- cinit : • Innocens manibus, et mundo corde ". PALL. Ita videtur. G CYR. Quonam vero modo essent item pro sacer- dotibus peragenda sacrifcia, sapxit dicens : « adduces vitulum ad ostium tabernaculi testimonii, ct imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput vituli juxta portam tabernaculi testimonii co- ram Domino ; et immolabis vitulum coram Domino ad ostium tabernaculi testimonii, et accipies de - Exod. Rom. XIII, Psal. xxii, 4. 14. 60 Psal. xx11, 5.

Την Α ρῶν ποιήσεις αὐτὰ, καὶ ἐπιθήσεις αὐτὰ ἐπὶ κανοῦν Β ἐν, καὶ προσοίσεις αὐτὰ ἐπὶ τῷ κανῷ, καὶ τὸ μοσχέ ριον, καὶ τοὺς δύο κριούς. Καὶ Ααρών και τους υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ λούσεις αὐτοὺς ἐν ὕδατι. Καὶ λαδών τὰς στολὰς, ἐνδύσεις Λαρὼν τὸν ἀδελφόν σου καὶ των χιτῶνα τὸν ποδήρη, καὶ τὴν ἐπωμίδα, καὶ τὸ λογείον. Καὶ συνάψεις αὐτῷ τὸ λογεῖον πρὸς τὴν ἐπωμίδα. Καὶ ἐπιθήσεις τὴν μίτραν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις τὸ πέταλον τὸ ἁγίασμα ἐπὶ τὴν μέτρα», καὶ λήψῃ τοῦ ἐλαίου τοῦ χρίσματος, καὶ ἐπιχεεῖς αὐτὸ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ χρίσεις αὐτόν. Καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις, καὶ ἐνδύσεις αὐτοὺς χιτῶνας, καὶ ζώσεις αὐτοὺς ταῖς ζώναις, καὶ περιθήσεις αὐτοῖς ο τὰς κιδάρεις. Καὶ ἔσται αὐτοῖς ἱερατεία μαι εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ τελειώσεις Ααρών τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. • Προσκομίζει σθαι μὲν οὖν εἰς θυσίαν προστέταχε μοσχάριον καὶ δύο κριούς, λαγανά τε καὶ ἄρτους ἐπὶ καν Προαφαγνίζει δὲ καὶ ἑτέρως, τύπον, οἶμαι, ούτω που το χρήμα τιθεὶς τοῦ κατὰ ἀλήθειαν ἁγιασμοί. Ὕδατι γὰρ ἀπολούσας τὸν ᾿Ααρών, τὴν ἁγίαν αὐτὸν ἀμφιέννυσι στολήν. Απολουσάμενοι δὲ καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, καὶ πᾶν εἶδος ἀκαθαρσίας αποτριβόμενοι, τότε δή, τότε τὴν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρα νοῦ καταπλουτούμεν χάριν, τὸν τῆς εὐφροσύνης για τῶνα δεχόμενοι, κατά γε τὸ, ο Ενδύσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. ο Προαπέδειξε γὰρ ὁ λόγος, ὅτι πολυτρόπως ἦν ὁ Χριστὸς ὡς ἐν κόσμῳ τῷ περὶ τὸν ᾿Ααρών πλαττόμενος. Ελαίῳ δὲ καταχρίει την κεφαλήν ἁγίῳ. Κάλλει δέ που καὶ ὁ Δαβίδ· · Ἑλίπα· νας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου, » τὸ ἱλαρὸν ἐν ἐλεῶν τῆς τῶν ἁγίων φωνῆς, ἤτοι τὴν ἄνωθεν ἐλαφοποιή ἐπίσκεψιν τοῦ ἐλαίου κατασημαίνοντος. Ελεήμελα γὰρ οἱ πιστεύσαντες, καὶ ἐσμεν εὐλογημένης της Κυ ρίῳ, τῇ τοῦ Πνεύματος ἐπιχορηγίᾳ τὸν νοῦν κατα πιαινόμενοι· νοῦ δὲ εἰς τύπον ἡ κεφαλή. Κατὰ τὸν ἴσον δὲ τουτονὶ τρόπον οἱ ἱερεῖς ἡγιάζοντο, ύδατι τε ἀπονιζόμενοι καὶ ἐλαίῳ χριόμενοι, οὕτω τα χρώμε νοι τὴν ἱερὰν ἀμφίασιν περικείμενοι, τελειούμενοί τε τὰς χεῖρας, ὡς ἤδη πως δοκεῖν καὶ ἐπιτηδείως έχειν εἰς γε τὸ χρῆναι λοιπόν καθαρῶς τε καὶ ἀμωμήτως τὰς θυσίας ἐπιτελεῖν. Προηγιασμένοι δὲ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, καὶ τῇ ἄνωθεν χάριτι κατηγλαϊσμένοι, καὶ κει χρισμένοι πρὸς τελειότητα τὴν πνευματικήν, ὡς ἐκ παῤῥησίας λοιπὸν καθαραῖς οἱονεί πως καὶ πανάγιας χερσί, προσκομίζομεν Θεῷ τὰς δωροφορίας, δήλον δὲ ὅτι τὰς πνευματικάς. Καί τοι τοιοῦτον οἶμαι δηλοῦν τὸ τῷ μακαρίῳ Δαβὶδ ὑμνούμενον περὶ παντὸς ἀναβαίνοντος εἰς τὸ ὄρος Κυρίου· « ᾿Αθῷος χερσὶ καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ. » Ε. ΣΣΙΣ, 1-9. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Τίνα δὲ τρόπον αὖ ἐκπράττεσθαι χρὴ τὰς ὑπὲρ τῶν ἱερέων θυσίας, ἐθεσμοθέτει λέγων· . Καὶ προσάξεις τὸν μόσχον ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ μόσχου ἔναντι Κυρίου, παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ σφάξεις τὸν μόσχον έναντι Κυρίου, παρὰ τὰς ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. facies ea, et impones ea in canistrum unum, et bfferes in canistro, et vitulum et duos arie- les; et Aaron et filius ejus adduces ad ostium tabernaculi testimonii, et lavabis cos aqua, et acceptis stolis, indues Aaron fratrem luum tunicam talarem et superhumerale, et rationale ad superhumerale. Et aptabis ei ra- tionale ad superhumerale, et impones mitram su- per caput ejus, et impones laminam sanctificatio- nem super mitram; et accipies de oleo unctionis, et effundes illud super caput ejus et unges illum. Et filios ejus adduces, et indues eos tunicas, et cinges eos zonis, et circumpones illis cidares, et erit illis sacerdotium mihi in sæculum, et consecra- lis Aaron manus, et manus filiorum ejus ". Igi- tur afferri pro sacrifcio jussit vitulum, ac duos arie- tes, lagana quoque et panes in canistro. Prius au- tein alia ratione illos expiat, figuram, ut opinor, in va re veræ sanctificationis ostendens: nam, cum Aaron ipsum aqua prius abluisset, sacra illum stola induit. Nos quoque sancto baptismate abluti, omnique genere impuritatis absterso, tum denique superna illa cœlestique gratia ditamur, et ketitiæ tunicam accipimus, juxta illud : ‹ Induite Dominum nostrum Jesumn Christum "., Superiori namque oratione demonstratum est in ornatu Aaron fuisse Christum varie figuratum. Oleo quoque sancto caput inungit : psallit autem David: • Impinguasti in oleo caput meum. Ubi olei nomine hilaritas spei, quam sancti voce testantur, id est, superna inspectio hilaritatis effectrix designatur: miseri- cordiam enim consecuti sumus, qui credidimus, et benedicti Domino, mente per subministratio- nem Spiritus impinguata: mentis aulem figuram gerit caput. Ad eumdem quoque modum sanctifi- cabantur sacerdotes; nam et aqua abluebantur, et inungebantur oleo, ita denique sacro amictu indue- bantur, et eorum consecrabantur manus, ut jam apti quodammodo ad hostias pure et rite immo- landas viderentur. Nos item sanctificati prius, et. superna gratia exornati atque ad perfectionem spi- ritualem inuncti, tum denique confidenter puris quodammodo et sanctis mauibus munera Deo, spi- ritualia nimirum, offerimus. Ejusmodi quidpiam opinor significare, quod beatus David de D quovis homine ascendente in montem Domini ce- cinit : • Innocens manibus, et mundo corde ". PALL. Ita videtur. G CYR. Quonam vero modo essent item pro sacer- dotibus peragenda sacrifcia, sapxit dicens : « adduces vitulum ad ostium tabernaculi testimonii, ct imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput vituli juxta portam tabernaculi testimonii co- ram Domino ; et immolabis vitulum coram Domino ad ostium tabernaculi testimonii, et accipies de - Exod. Rom. XIII, Psal. xxii, 4. 14. 60 Psal. xx11, 5.

Την Α ρῶν ποιήσεις αὐτὰ, καὶ ἐπιθήσεις αὐτὰ ἐπὶ κανοῦν Β ἐν, καὶ προσοίσεις αὐτὰ ἐπὶ τῷ κανῷ, καὶ τὸ μοσχέ ριον, καὶ τοὺς δύο κριούς. Καὶ Ααρών και τους υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ λούσεις αὐτοὺς ἐν ὕδατι. Καὶ λαδών τὰς στολὰς, ἐνδύσεις Λαρὼν τὸν ἀδελφόν σου καὶ των χιτῶνα τὸν ποδήρη, καὶ τὴν ἐπωμίδα, καὶ τὸ λογείον. Καὶ συνάψεις αὐτῷ τὸ λογεῖον πρὸς τὴν ἐπωμίδα. Καὶ ἐπιθήσεις τὴν μίτραν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις τὸ πέταλον τὸ ἁγίασμα ἐπὶ τὴν μέτρα», καὶ λήψῃ τοῦ ἐλαίου τοῦ χρίσματος, καὶ ἐπιχεεῖς αὐτὸ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ χρίσεις αὐτόν. Καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις, καὶ ἐνδύσεις αὐτοὺς χιτῶνας, καὶ ζώσεις αὐτοὺς ταῖς ζώναις, καὶ περιθήσεις αὐτοῖς ο τὰς κιδάρεις. Καὶ ἔσται αὐτοῖς ἱερατεία μαι εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ τελειώσεις Ααρών τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. • Προσκομίζει σθαι μὲν οὖν εἰς θυσίαν προστέταχε μοσχάριον καὶ δύο κριούς, λαγανά τε καὶ ἄρτους ἐπὶ καν Προαφαγνίζει δὲ καὶ ἑτέρως, τύπον, οἶμαι, ούτω που το χρήμα τιθεὶς τοῦ κατὰ ἀλήθειαν ἁγιασμοί. Ὕδατι γὰρ ἀπολούσας τὸν ᾿Ααρών, τὴν ἁγίαν αὐτὸν ἀμφιέννυσι στολήν. Απολουσάμενοι δὲ καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, καὶ πᾶν εἶδος ἀκαθαρσίας αποτριβόμενοι, τότε δή, τότε τὴν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρα νοῦ καταπλουτούμεν χάριν, τὸν τῆς εὐφροσύνης για τῶνα δεχόμενοι, κατά γε τὸ, ο Ενδύσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. ο Προαπέδειξε γὰρ ὁ λόγος, ὅτι πολυτρόπως ἦν ὁ Χριστὸς ὡς ἐν κόσμῳ τῷ περὶ τὸν ᾿Ααρών πλαττόμενος. Ελαίῳ δὲ καταχρίει την κεφαλήν ἁγίῳ. Κάλλει δέ που καὶ ὁ Δαβίδ· · Ἑλίπα· νας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου, » τὸ ἱλαρὸν ἐν ἐλεῶν τῆς τῶν ἁγίων φωνῆς, ἤτοι τὴν ἄνωθεν ἐλαφοποιή ἐπίσκεψιν τοῦ ἐλαίου κατασημαίνοντος. Ελεήμελα γὰρ οἱ πιστεύσαντες, καὶ ἐσμεν εὐλογημένης της Κυ ρίῳ, τῇ τοῦ Πνεύματος ἐπιχορηγίᾳ τὸν νοῦν κατα πιαινόμενοι· νοῦ δὲ εἰς τύπον ἡ κεφαλή. Κατὰ τὸν ἴσον δὲ τουτονὶ τρόπον οἱ ἱερεῖς ἡγιάζοντο, ύδατι τε ἀπονιζόμενοι καὶ ἐλαίῳ χριόμενοι, οὕτω τα χρώμε νοι τὴν ἱερὰν ἀμφίασιν περικείμενοι, τελειούμενοί τε τὰς χεῖρας, ὡς ἤδη πως δοκεῖν καὶ ἐπιτηδείως έχειν εἰς γε τὸ χρῆναι λοιπόν καθαρῶς τε καὶ ἀμωμήτως τὰς θυσίας ἐπιτελεῖν. Προηγιασμένοι δὲ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, καὶ τῇ ἄνωθεν χάριτι κατηγλαϊσμένοι, καὶ κει χρισμένοι πρὸς τελειότητα τὴν πνευματικήν, ὡς ἐκ παῤῥησίας λοιπὸν καθαραῖς οἱονεί πως καὶ πανάγιας χερσί, προσκομίζομεν Θεῷ τὰς δωροφορίας, δήλον δὲ ὅτι τὰς πνευματικάς. Καί τοι τοιοῦτον οἶμαι δηλοῦν τὸ τῷ μακαρίῳ Δαβὶδ ὑμνούμενον περὶ παντὸς ἀναβαίνοντος εἰς τὸ ὄρος Κυρίου· « ᾿Αθῷος χερσὶ καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ. » Ε. ΣΣΙΣ, 1-9. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Τίνα δὲ τρόπον αὖ ἐκπράττεσθαι χρὴ τὰς ὑπὲρ τῶν ἱερέων θυσίας, ἐθεσμοθέτει λέγων· . Καὶ προσάξεις τὸν μόσχον ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ μόσχου ἔναντι Κυρίου, παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ σφάξεις τὸν μόσχον έναντι Κυρίου, παρὰ τὰς ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. facies ea, et impones ea in canistrum unum, et bfferes in canistro, et vitulum et duos arie- les; et Aaron et filius ejus adduces ad ostium tabernaculi testimonii, et lavabis cos aqua, et acceptis stolis, indues Aaron fratrem luum tunicam talarem et superhumerale, et rationale ad superhumerale. Et aptabis ei ra- tionale ad superhumerale, et impones mitram su- per caput ejus, et impones laminam sanctificatio- nem super mitram; et accipies de oleo unctionis, et effundes illud super caput ejus et unges illum. Et filios ejus adduces, et indues eos tunicas, et cinges eos zonis, et circumpones illis cidares, et erit illis sacerdotium mihi in sæculum, et consecra- lis Aaron manus, et manus filiorum ejus ". Igi- tur afferri pro sacrifcio jussit vitulum, ac duos arie- tes, lagana quoque et panes in canistro. Prius au- tein alia ratione illos expiat, figuram, ut opinor, in va re veræ sanctificationis ostendens: nam, cum Aaron ipsum aqua prius abluisset, sacra illum stola induit. Nos quoque sancto baptismate abluti, omnique genere impuritatis absterso, tum denique superna illa cœlestique gratia ditamur, et ketitiæ tunicam accipimus, juxta illud : ‹ Induite Dominum nostrum Jesumn Christum "., Superiori namque oratione demonstratum est in ornatu Aaron fuisse Christum varie figuratum. Oleo quoque sancto caput inungit : psallit autem David: • Impinguasti in oleo caput meum. Ubi olei nomine hilaritas spei, quam sancti voce testantur, id est, superna inspectio hilaritatis effectrix designatur: miseri- cordiam enim consecuti sumus, qui credidimus, et benedicti Domino, mente per subministratio- nem Spiritus impinguata: mentis aulem figuram gerit caput. Ad eumdem quoque modum sanctifi- cabantur sacerdotes; nam et aqua abluebantur, et inungebantur oleo, ita denique sacro amictu indue- bantur, et eorum consecrabantur manus, ut jam apti quodammodo ad hostias pure et rite immo- landas viderentur. Nos item sanctificati prius, et. superna gratia exornati atque ad perfectionem spi- ritualem inuncti, tum denique confidenter puris quodammodo et sanctis mauibus munera Deo, spi- ritualia nimirum, offerimus. Ejusmodi quidpiam opinor significare, quod beatus David de D quovis homine ascendente in montem Domini ce- cinit : • Innocens manibus, et mundo corde ". PALL. Ita videtur. G CYR. Quonam vero modo essent item pro sacer- dotibus peragenda sacrifcia, sapxit dicens : « adduces vitulum ad ostium tabernaculi testimonii, ct imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput vituli juxta portam tabernaculi testimonii co- ram Domino ; et immolabis vitulum coram Domino ad ostium tabernaculi testimonii, et accipies de - Exod. Rom. XIII, Psal. xxii, 4. 14. 60 Psal. xx11, 5.

Την Α ρῶν ποιήσεις αὐτὰ, καὶ ἐπιθήσεις αὐτὰ ἐπὶ κανοῦν Β ἐν, καὶ προσοίσεις αὐτὰ ἐπὶ τῷ κανῷ, καὶ τὸ μοσχέ ριον, καὶ τοὺς δύο κριούς. Καὶ Ααρών και τους υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ λούσεις αὐτοὺς ἐν ὕδατι. Καὶ λαδών τὰς στολὰς, ἐνδύσεις Λαρὼν τὸν ἀδελφόν σου καὶ των χιτῶνα τὸν ποδήρη, καὶ τὴν ἐπωμίδα, καὶ τὸ λογείον. Καὶ συνάψεις αὐτῷ τὸ λογεῖον πρὸς τὴν ἐπωμίδα. Καὶ ἐπιθήσεις τὴν μίτραν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις τὸ πέταλον τὸ ἁγίασμα ἐπὶ τὴν μέτρα», καὶ λήψῃ τοῦ ἐλαίου τοῦ χρίσματος, καὶ ἐπιχεεῖς αὐτὸ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ χρίσεις αὐτόν. Καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ προσάξεις, καὶ ἐνδύσεις αὐτοὺς χιτῶνας, καὶ ζώσεις αὐτοὺς ταῖς ζώναις, καὶ περιθήσεις αὐτοῖς ο τὰς κιδάρεις. Καὶ ἔσται αὐτοῖς ἱερατεία μαι εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ τελειώσεις Ααρών τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ τὰς χεῖρας τῶν υἱῶν αὐτοῦ. • Προσκομίζει σθαι μὲν οὖν εἰς θυσίαν προστέταχε μοσχάριον καὶ δύο κριούς, λαγανά τε καὶ ἄρτους ἐπὶ καν Προαφαγνίζει δὲ καὶ ἑτέρως, τύπον, οἶμαι, ούτω που το χρήμα τιθεὶς τοῦ κατὰ ἀλήθειαν ἁγιασμοί. Ὕδατι γὰρ ἀπολούσας τὸν ᾿Ααρών, τὴν ἁγίαν αὐτὸν ἀμφιέννυσι στολήν. Απολουσάμενοι δὲ καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, καὶ πᾶν εἶδος ἀκαθαρσίας αποτριβόμενοι, τότε δή, τότε τὴν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρα νοῦ καταπλουτούμεν χάριν, τὸν τῆς εὐφροσύνης για τῶνα δεχόμενοι, κατά γε τὸ, ο Ενδύσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. ο Προαπέδειξε γὰρ ὁ λόγος, ὅτι πολυτρόπως ἦν ὁ Χριστὸς ὡς ἐν κόσμῳ τῷ περὶ τὸν ᾿Ααρών πλαττόμενος. Ελαίῳ δὲ καταχρίει την κεφαλήν ἁγίῳ. Κάλλει δέ που καὶ ὁ Δαβίδ· · Ἑλίπα· νας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου, » τὸ ἱλαρὸν ἐν ἐλεῶν τῆς τῶν ἁγίων φωνῆς, ἤτοι τὴν ἄνωθεν ἐλαφοποιή ἐπίσκεψιν τοῦ ἐλαίου κατασημαίνοντος. Ελεήμελα γὰρ οἱ πιστεύσαντες, καὶ ἐσμεν εὐλογημένης της Κυ ρίῳ, τῇ τοῦ Πνεύματος ἐπιχορηγίᾳ τὸν νοῦν κατα πιαινόμενοι· νοῦ δὲ εἰς τύπον ἡ κεφαλή. Κατὰ τὸν ἴσον δὲ τουτονὶ τρόπον οἱ ἱερεῖς ἡγιάζοντο, ύδατι τε ἀπονιζόμενοι καὶ ἐλαίῳ χριόμενοι, οὕτω τα χρώμε νοι τὴν ἱερὰν ἀμφίασιν περικείμενοι, τελειούμενοί τε τὰς χεῖρας, ὡς ἤδη πως δοκεῖν καὶ ἐπιτηδείως έχειν εἰς γε τὸ χρῆναι λοιπόν καθαρῶς τε καὶ ἀμωμήτως τὰς θυσίας ἐπιτελεῖν. Προηγιασμένοι δὲ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ, καὶ τῇ ἄνωθεν χάριτι κατηγλαϊσμένοι, καὶ κει χρισμένοι πρὸς τελειότητα τὴν πνευματικήν, ὡς ἐκ παῤῥησίας λοιπὸν καθαραῖς οἱονεί πως καὶ πανάγιας χερσί, προσκομίζομεν Θεῷ τὰς δωροφορίας, δήλον δὲ ὅτι τὰς πνευματικάς. Καί τοι τοιοῦτον οἶμαι δηλοῦν τὸ τῷ μακαρίῳ Δαβὶδ ὑμνούμενον περὶ παντὸς ἀναβαίνοντος εἰς τὸ ὄρος Κυρίου· « ᾿Αθῷος χερσὶ καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ. » Ε. ΣΣΙΣ, 1-9. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Τίνα δὲ τρόπον αὖ ἐκπράττεσθαι χρὴ τὰς ὑπὲρ τῶν ἱερέων θυσίας, ἐθεσμοθέτει λέγων· . Καὶ προσάξεις τὸν μόσχον ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐπιθήσουσιν Ααρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ μόσχου ἔναντι Κυρίου, παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ σφάξεις τὸν μόσχον έναντι Κυρίου, παρὰ τὰς ** S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. facies ea, et impones ea in canistrum unum, et bfferes in canistro, et vitulum et duos arie- les; et Aaron et filius ejus adduces ad ostium tabernaculi testimonii, et lavabis cos aqua, et acceptis stolis, indues Aaron fratrem luum tunicam talarem et superhumerale, et rationale ad superhumerale. Et aptabis ei ra- tionale ad superhumerale, et impones mitram su- per caput ejus, et impones laminam sanctificatio- nem super mitram; et accipies de oleo unctionis, et effundes illud super caput ejus et unges illum. Et filios ejus adduces, et indues eos tunicas, et cinges eos zonis, et circumpones illis cidares, et erit illis sacerdotium mihi in sæculum, et consecra- lis Aaron manus, et manus filiorum ejus ". Igi- tur afferri pro sacrifcio jussit vitulum, ac duos arie- tes, lagana quoque et panes in canistro. Prius au- tein alia ratione illos expiat, figuram, ut opinor, in va re veræ sanctificationis ostendens: nam, cum Aaron ipsum aqua prius abluisset, sacra illum stola induit. Nos quoque sancto baptismate abluti, omnique genere impuritatis absterso, tum denique superna illa cœlestique gratia ditamur, et ketitiæ tunicam accipimus, juxta illud : ‹ Induite Dominum nostrum Jesumn Christum "., Superiori namque oratione demonstratum est in ornatu Aaron fuisse Christum varie figuratum. Oleo quoque sancto caput inungit : psallit autem David: • Impinguasti in oleo caput meum. Ubi olei nomine hilaritas spei, quam sancti voce testantur, id est, superna inspectio hilaritatis effectrix designatur: miseri- cordiam enim consecuti sumus, qui credidimus, et benedicti Domino, mente per subministratio- nem Spiritus impinguata: mentis aulem figuram gerit caput. Ad eumdem quoque modum sanctifi- cabantur sacerdotes; nam et aqua abluebantur, et inungebantur oleo, ita denique sacro amictu indue- bantur, et eorum consecrabantur manus, ut jam apti quodammodo ad hostias pure et rite immo- landas viderentur. Nos item sanctificati prius, et. superna gratia exornati atque ad perfectionem spi- ritualem inuncti, tum denique confidenter puris quodammodo et sanctis mauibus munera Deo, spi- ritualia nimirum, offerimus. Ejusmodi quidpiam opinor significare, quod beatus David de D quovis homine ascendente in montem Domini ce- cinit : • Innocens manibus, et mundo corde ". PALL. Ita videtur. G CYR. Quonam vero modo essent item pro sacer- dotibus peragenda sacrifcia, sapxit dicens : « adduces vitulum ad ostium tabernaculi testimonii, ct imponent Aaron et filii ejus manus suas super caput vituli juxta portam tabernaculi testimonii co- ram Domino ; et immolabis vitulum coram Domino ad ostium tabernaculi testimonii, et accipies de - Exod. Rom. XIII, Psal. xxii, 4. 14. 60 Psal. xx11, 5.

δὴ οὖν ἔσται τὸ οὖς τοῖς τῆς ἀκριβείας καὶ δογμα- τικῆς ὀρθότητος ἐπιμεληταῖς. Ἀλλὰ τοῦτό ἐστι Χρι στοῦ τὸ δῶρον καὶ ξένιον οὐρανοῦ, καὶ κατόρθωσις αἵματος τοῦ ἁγίου· ἁπάντων γὰρ ἡμῖν τῶν ἐξαιρέ- των ἡ κτῆσις ἐν αὐτῷ τε καὶ δι' αὐτοῦ. Τοιγάρτοι καὶ χεὶρ ἡγιάζετο, πρακτικῆς ἐνεργείας παραδει κτικὴ, καὶ μέντοι καὶ ποῆς, τῆς ἐν τροχιαῖς ὀρθό-, τητος σύμβολον εναργές. Αγίοις γὰρ ἡμᾶς ἔργοις ἐπισεμνύνεσθαι χρὴ, καὶ διαστείχειν εὖ μάλα τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἀρεσκόντων Θεῷ διάττουσαν τρίβαν, κατὰ τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀδόμενον, « Καὶ ἐπέστρεψα τοὺς τύδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου, ο ήγουν τὸ ἐν βίβλῳ Παροιμιών, Ορθάς τροχιάς ποίει σοῖς ποσὶ, καὶ τὰς ὁδούς σου κατεύθυνε. » Κεκτήσθω δὴ οὖν τὸ ἰε- ρὸν καὶ ἀπόλεκτον γένος ἁγίαν μὲν ἀκοὴν, χεῖρά τε ὁμοίως καὶ πόδα κατά γε τοὺς ἀρτίως ἡμῖν εἰρημέ- νους τρόπους· δεξιά τε πάντα χριόμενα καὶ ὡς ἐν μοίρᾳ τῇ λοίσθῳ, τουτέστιν, ἐν ἄκροις. Τὸ γὰρ ἄκρον φησὶ τοῦ ὡτὸς, καὶ μὴν καὶ ποῖος καὶ χειρός· ἅπασα γὰρ, οἶμαι, πρᾶξις ἀγαθὴ γενναία τέ ἐστι καὶ δεξιὰ, τὸ ὡς ἐν φαυλότητι σκαιὸν οὐκ ἔχουσα, καὶ μέχρι τῶν ἄκρων, ὅ ἐστι μέχρι παντὸς ἤτοι τέλους. Προσ- έχει γὰρ εἶναι δεξιοὺς ἐν ἁγιασμῷ τοὺς Θεῷ καθ ιερωμένους μέχρι παντὸς ἐν ὑπομονῇ. • Ο γὰρ ἀρ ξάμενος, φησίν, ἔργον ἀγαθὸν ἐν ὑμῖν, ἐπιτελεσά τω. » Εκτοπον δὲ λίαν καὶ τὸ ἀνόπιν ἰέσθαι τρόπον τινὰ διαπεραίνειν ὀκνοῦντας τὸ ἀγαθόν. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τύπον Θεοῦ Μωσῆς, προσκομίζουσι μὲν τὴν θυσίαν οἱ ἀμφὶ τὸν Ααρών, ὑποδέχεται δὲ αὐτὸς, οἷονεί πως Θεοῦ καὶ διὰ τοῦδε κατασημαίνοντας, ὅτι τῶν οὕτως ἡγιασμένων τὰς ἐπὶ Χριστῷ θυσίας μονονουχὶ καὶ ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα δέξεται, καὶ οὐκ ἀπαξιώσει τὸ χρῆμα Χριστοῦ γὰρ ἔχει τὴν εὐωδίαν, καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἔστιν ἡ τῶν ἐντοσθίων ἀναφορά θυμιωμένων αὐτῷ. Αφαίρεμα δὲ τῷ ἱερεῖ στηθύ- νον, καὶ βραχίων ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τελειώσεως. Καὶ βραχίων μὲν ἰσχύος ἂν εἴη σύμβολον, στηθύνιον δὲ καρδίας καὶ νεφρῶν. Δέδοται δὲ τῷ ἁγίῳ τε καὶ ἱερῷ γένει Χριστός, δύναμις καὶ σοφία παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Η οὐκ ἐν αὐτῷ σοφοί τέ ἐσμεν καὶ ἄγαν εὐσθενείς; ΠΑΛΛ. Πῶς γὰρ ου ; γέγραπται γὰρ ὅτι Χριστός, Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία, γέγονεν ἡμῖν ταῦτα παρὰ τοῦ Θεοῦ. ΚΥΡ. Ἱερὰ δὲ βρῶσις τοῖς εἰς λειτουργίαν έξει λεγμένοις τὰ κρέα. Δέδοται δὲ τοῖς ἀζύμοις ἄρτοις ὁμοῦ, συμμετέχοντος οὐδενὸς τῶν ἀλλογενῶν, ἢ, εl τοῦτο δρῴη τις, καὶ τεθνηξομένου. Ψυχαῖς γὰρ ἂν πρέποι ταῖς ἱεραῖς τὸ ἐν μεθέξει γίνεσθαι τροφῆς ἁγίας, τουτέστι, τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἀπρόσιτος τοῖς ἀλλογενέσιν ἡ εὐλογία. Νοοῖτο δ' ἂν ἑτερογενὲς καὶ τὸ ἄπιστον ἔτι καὶ ἀβάπτιστον γένος, καὶ πρὸς τούτοις ὅτι τὸ ἐξεστραμμένον εἰς ἑτερό φρενα νοῦν, καὶ ταῖς τῶν ἁγίων ἀσύμβατον γνώμαις, καὶ ὡς ἐν φαυλότητι δογμάτων διεσχοινισμένον. 12- πανᾶται δὲ καὶ πυρὶ πᾶν ὅσον ἐστὶ τῆς θυσίας λεί- Β • b i DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. 76% A minentur, quam aures. Sancte sint igitur aures certæ veritatis et rectorum dogmatum studiosis : id porro Christi donum est, et coeleste munus, et sancti illius sanguinis opus : nam omnes res pra claras in ipso et per ipsum consequimur. Ideoque et manus sanctificabatur, quæ est ad operandum et ficiendum apta, et pes, qui rectorum gressuun evi- dens est signum ac nota, De sanctis enim factis no- bis gloriam parare oportet, et per eam semitam in- cedendum, quæ nos ad ea omnia, quæ Deo placent, compendiaria via perducat, juxta id, quod in Psal- mis canitur : . Et converti pedes meos in testimo- nia tua s; » et illud, quod in libro Proverbiorum habetur • Rectos gressus fac pedibus tuis, et vias Luas dirige > Genus igitur sacrum et electum sanctas aures habeat, manum similiter ac pedem iis quos jam diximus modis, dextraque omnia peruncta, et tanquam summo loco, id est, in extremis. Ex - tremum enim inquit auris, et pedis, et manus omnis enim actio proba, mea quidem sententia, strenua ac dextra est, nihilque de vitio sinistrum habet, et usque ad extrema, id est, perpetuo scu ad finem usque porrigitur. Qui enim Deo consecrati sunt, eos in sanctificatione dextros esse et perpe- tuo perseverantes convenit. Qui incepit, inquit, • opus bonum in vobis, perficiat ". > Valde autem absurdum est, retrorsum cedere quodammodo boni operis perficiendi pertasos. Sed, quoniam Dei figuram gerit Moyses, afferunt quidem sacrificium Aaron et ejus filii, sed ille suscipit; qua in re Deus C quodammodo designat, se eortim, qui ita sanctificati sunt, oblata in Christo sacrificia propemodum de manibus in manus accepturum, neque fore, ut id munus dedignetur, quod Christi suavi odore sit præditum : idque, ut opinor, est interaneorum oblatio, quæ illi incenduntur. Separantur autem sa- cerdoti pectusculum et armus ab ariete consumma- tionis. Et armus virium esse nota potest, pectnscu- lam vero cordis ac renum. Datus est autem sancto sacroque generi Christus a Deo ac Patre, virtus et sapientia. An vero non in eo sapientes ac fortes su- mus? PALL. Quidni simus? scriptum est enim, Chris stum Dei virtutem esse Deique sapientiam, eumque D hæc nobis a Deo factum esse CYR. Esca porro sacra hominibus ad Dei mini- sterium electis carnes sunt, eaque simul cum infer- mentatis panibus data, nullo alienigena ad ejus par- ticipationem admisso, aut, si quis id fecisset, etiam morituro. Sacros enim animos decet esse sanctæ il- lius esca, id est, corporis Christi participes; neque alienigenis licet ad benedictionem accedere. Alie- num porro genus censeri potest, tum illud infidele et baptismatis expers, tum præterea illud diversa opinione perversum, et a sanctorum hominum sen- tentia dissidens, ac dogmatum improbitate disjun- ctum. Absumuntur autem igni omnes sacrificii ro- "Psal. cxvIII, 59. "Prov. iv, 26; Hebr. x, 13. "Philipp. 1, 6. "I Cor. 1, 24.

δὴ οὖν ἔσται τὸ οὖς τοῖς τῆς ἀκριβείας καὶ δογμα- τικῆς ὀρθότητος ἐπιμεληταῖς. Ἀλλὰ τοῦτό ἐστι Χρι στοῦ τὸ δῶρον καὶ ξένιον οὐρανοῦ, καὶ κατόρθωσις αἵματος τοῦ ἁγίου· ἁπάντων γὰρ ἡμῖν τῶν ἐξαιρέ- των ἡ κτῆσις ἐν αὐτῷ τε καὶ δι' αὐτοῦ. Τοιγάρτοι καὶ χεὶρ ἡγιάζετο, πρακτικῆς ἐνεργείας παραδει κτικὴ, καὶ μέντοι καὶ ποῆς, τῆς ἐν τροχιαῖς ὀρθό-, τητος σύμβολον εναργές. Αγίοις γὰρ ἡμᾶς ἔργοις ἐπισεμνύνεσθαι χρὴ, καὶ διαστείχειν εὖ μάλα τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἀρεσκόντων Θεῷ διάττουσαν τρίβαν, κατὰ τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀδόμενον, « Καὶ ἐπέστρεψα τοὺς τύδας μου εἰς τὰ μαρτύριά σου, ο ήγουν τὸ ἐν βίβλῳ Παροιμιών, Ορθάς τροχιάς ποίει σοῖς ποσὶ, καὶ τὰς ὁδούς σου κατεύθυνε. » Κεκτήσθω δὴ οὖν τὸ ἰε- ρὸν καὶ ἀπόλεκτον γένος ἁγίαν μὲν ἀκοὴν, χεῖρά τε ὁμοίως καὶ πόδα κατά γε τοὺς ἀρτίως ἡμῖν εἰρημέ- νους τρόπους· δεξιά τε πάντα χριόμενα καὶ ὡς ἐν μοίρᾳ τῇ λοίσθῳ, τουτέστιν, ἐν ἄκροις. Τὸ γὰρ ἄκρον φησὶ τοῦ ὡτὸς, καὶ μὴν καὶ ποῖος καὶ χειρός· ἅπασα γὰρ, οἶμαι, πρᾶξις ἀγαθὴ γενναία τέ ἐστι καὶ δεξιὰ, τὸ ὡς ἐν φαυλότητι σκαιὸν οὐκ ἔχουσα, καὶ μέχρι τῶν ἄκρων, ὅ ἐστι μέχρι παντὸς ἤτοι τέλους. Προσ- έχει γὰρ εἶναι δεξιοὺς ἐν ἁγιασμῷ τοὺς Θεῷ καθ ιερωμένους μέχρι παντὸς ἐν ὑπομονῇ. • Ο γὰρ ἀρ ξάμενος, φησίν, ἔργον ἀγαθὸν ἐν ὑμῖν, ἐπιτελεσά τω. » Εκτοπον δὲ λίαν καὶ τὸ ἀνόπιν ἰέσθαι τρόπον τινὰ διαπεραίνειν ὀκνοῦντας τὸ ἀγαθόν. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τύπον Θεοῦ Μωσῆς, προσκομίζουσι μὲν τὴν θυσίαν οἱ ἀμφὶ τὸν Ααρών, ὑποδέχεται δὲ αὐτὸς, οἷονεί πως Θεοῦ καὶ διὰ τοῦδε κατασημαίνοντας, ὅτι τῶν οὕτως ἡγιασμένων τὰς ἐπὶ Χριστῷ θυσίας μονονουχὶ καὶ ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα δέξεται, καὶ οὐκ ἀπαξιώσει τὸ χρῆμα Χριστοῦ γὰρ ἔχει τὴν εὐωδίαν, καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἔστιν ἡ τῶν ἐντοσθίων ἀναφορά θυμιωμένων αὐτῷ. Αφαίρεμα δὲ τῷ ἱερεῖ στηθύ- νον, καὶ βραχίων ἀπὸ τοῦ κριοῦ τῆς τελειώσεως. Καὶ βραχίων μὲν ἰσχύος ἂν εἴη σύμβολον, στηθύνιον δὲ καρδίας καὶ νεφρῶν. Δέδοται δὲ τῷ ἁγίῳ τε καὶ ἱερῷ γένει Χριστός, δύναμις καὶ σοφία παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Η οὐκ ἐν αὐτῷ σοφοί τέ ἐσμεν καὶ ἄγαν εὐσθενείς; ΠΑΛΛ. Πῶς γὰρ ου ; γέγραπται γὰρ ὅτι Χριστός, Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία, γέγονεν ἡμῖν ταῦτα παρὰ τοῦ Θεοῦ. ΚΥΡ. Ἱερὰ δὲ βρῶσις τοῖς εἰς λειτουργίαν έξει λεγμένοις τὰ κρέα. Δέδοται δὲ τοῖς ἀζύμοις ἄρτοις ὁμοῦ, συμμετέχοντος οὐδενὸς τῶν ἀλλογενῶν, ἢ, εl τοῦτο δρῴη τις, καὶ τεθνηξομένου. Ψυχαῖς γὰρ ἂν πρέποι ταῖς ἱεραῖς τὸ ἐν μεθέξει γίνεσθαι τροφῆς ἁγίας, τουτέστι, τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἀπρόσιτος τοῖς ἀλλογενέσιν ἡ εὐλογία. Νοοῖτο δ' ἂν ἑτερογενὲς καὶ τὸ ἄπιστον ἔτι καὶ ἀβάπτιστον γένος, καὶ πρὸς τούτοις ὅτι τὸ ἐξεστραμμένον εἰς ἑτερό φρενα νοῦν, καὶ ταῖς τῶν ἁγίων ἀσύμβατον γνώμαις, καὶ ὡς ἐν φαυλότητι δογμάτων διεσχοινισμένον. 12- πανᾶται δὲ καὶ πυρὶ πᾶν ὅσον ἐστὶ τῆς θυσίας λεί- Β • b i DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. 76% A minentur, quam aures. Sancte sint igitur aures certæ veritatis et rectorum dogmatum studiosis : id porro Christi donum est, et coeleste munus, et sancti illius sanguinis opus : nam omnes res pra claras in ipso et per ipsum consequimur. Ideoque et manus sanctificabatur, quæ est ad operandum et ficiendum apta, et pes, qui rectorum gressuun evi- dens est signum ac nota, De sanctis enim factis no- bis gloriam parare oportet, et per eam semitam in- cedendum, quæ nos ad ea omnia, quæ Deo placent, compendiaria via perducat, juxta id, quod in Psal- mis canitur : . Et converti pedes meos in testimo- nia tua s; » et illud, quod in libro Proverbiorum habetur • Rectos gressus fac pedibus tuis, et vias Luas dirige > Genus igitur sacrum et electum sanctas aures habeat, manum similiter ac pedem iis quos jam diximus modis, dextraque omnia peruncta, et tanquam summo loco, id est, in extremis. Ex - tremum enim inquit auris, et pedis, et manus omnis enim actio proba, mea quidem sententia, strenua ac dextra est, nihilque de vitio sinistrum habet, et usque ad extrema, id est, perpetuo scu ad finem usque porrigitur. Qui enim Deo consecrati sunt, eos in sanctificatione dextros esse et perpe- tuo perseverantes convenit. Qui incepit, inquit, • opus bonum in vobis, perficiat ". > Valde autem absurdum est, retrorsum cedere quodammodo boni operis perficiendi pertasos. Sed, quoniam Dei figuram gerit Moyses, afferunt quidem sacrificium Aaron et ejus filii, sed ille suscipit; qua in re Deus C quodammodo designat, se eortim, qui ita sanctificati sunt, oblata in Christo sacrificia propemodum de manibus in manus accepturum, neque fore, ut id munus dedignetur, quod Christi suavi odore sit præditum : idque, ut opinor, est interaneorum oblatio, quæ illi incenduntur. Separantur autem sa- cerdoti pectusculum et armus ab ariete consumma- tionis. Et armus virium esse nota potest, pectnscu- lam vero cordis ac renum. Datus est autem sancto sacroque generi Christus a Deo ac Patre, virtus et sapientia. An vero non in eo sapientes ac fortes su- mus? PALL. Quidni simus? scriptum est enim, Chris stum Dei virtutem esse Deique sapientiam, eumque D hæc nobis a Deo factum esse CYR. Esca porro sacra hominibus ad Dei mini- sterium electis carnes sunt, eaque simul cum infer- mentatis panibus data, nullo alienigena ad ejus par- ticipationem admisso, aut, si quis id fecisset, etiam morituro. Sacros enim animos decet esse sanctæ il- lius esca, id est, corporis Christi participes; neque alienigenis licet ad benedictionem accedere. Alie- num porro genus censeri potest, tum illud infidele et baptismatis expers, tum præterea illud diversa opinione perversum, et a sanctorum hominum sen- tentia dissidens, ac dogmatum improbitate disjun- ctum. Absumuntur autem igni omnes sacrificii ro- "Psal. cxvIII, 59. "Prov. iv, 26; Hebr. x, 13. "Philipp. 1, 6. "I Cor. 1, 24.

Ὁποῖος μὲν οὖν ἐφ' ἑκάστῃ τῶν θυσιῶν γέγονε τρό- πος, ἀποχρῶν ἡμῖν εὖ μάλα διέδειξε λόγος. Τοιγαρ- τοι μεθέντες τὸ ἔν γε τούτοις ἰσχνομυθεῖν, ἐπὶ τοῦτο Τωμεν. Οὐκ ἐφίησιν ὁ νόμος τους ἱερὸν καὶ ἀπόλεκτον καταπλουτήσαντας κλῆρον, τετελειωμένους τε ήδη πρὸς τὸ ἱερᾶσθαι δεῖν, ἔξω που φέρεσθαι τῆς ἁγίας σκηνῆς, ἀλλ᾽ εἰς ἑβδόμην ἡμέραν εἴσω τε καθίζειν, καὶ μονονουχί προσηλοῖ ταῖς θύραις, οὐχ ὑπεραίρον τας τὸν οὐδὸν, τὴν ἐν τόποις ἁγίοις κάθισιν σύμβολον, οἶμαι που, τιθεὶς ὁδραιότητος καὶ διαμονῆς τῆς ἐν ἁγιασμῷ. Διερηρεῖσθαι γὰρ δεῖ καὶ ἀκλονήτως ἔχειν εἰς ἀρετὴν ἀναγκαῖον ἡμᾶς, τους οίγε τεταγμεθα προσεδρεύειν Θεῷ, οὐκ ἔξω φοιτῶντας τοῦ καθήκον- της τρόπου και γνώμης εκτρέχοντας ἱεροπρεποῦς· ἀγχοῦ δὲ ὥσπερ ἀεὶ καὶ οἰκοῦντας παρὰ Θεῷ, κατά γε τὸ εἰρημένον διὰ φωνῆς προφήτου • Ζητῶν ζήτει, καὶ παρ' ἐμοὶ οἴκει. » Εἰς ἑπτὰ δὲ τοῦτο ἡμέρας ποιεῖν ἐκέλευσεν ὁ Μωσῆς· τὸ ἐν παντὶ δὲ χρῆναι καιρῷ Θεῷ προσεδρεύειν ἐπείγεσθαι, τοῦ ἑπτὰ ση μαίνοντος, οἱονεὶ γάρ πως τὸ διόλου καὶ διὰ παντὸς φησίν. Εἴσω δὲ ὄντας σκηνῆς ἐντέλλεται τηρεῖν τὰ φυλάγματα Κυρίου, τῆς παρὰ Θεῷ προσεδρείας καρ πόν, τὸ εὐπειθὲς ὑποφαίνων, καὶ τὸ δρον ἐθέλειν ἅπερ ἂν ἔλοιτο νομοθετεῖν. Προσεδρευτέον ὧδε τῷ πάντων Δεσπότη, πρὸς αὐτό που τὸ λοἶσθον τῶν κα- κῶν τῆς ἐπ' ἀγαθοῖς ῥᾳθυμίας ἐκτελευτώσης ἀεί· προσεπήνεγκε γὰρ ὁ Μωσῆς ταύτῃ του, καθάπερ ἐγᾦμαι, τό, ο Ινα μὴ ἀποθάνητε. ΠΑΛΛ. Ὀρθῶς ἔφης. Β περιαθρήσεις εὖ μάλα κὰν τῷδε διαφανὲς τὸ Χριστοῦ ΚΥΡ. Τετελειωμένος δὲ ἤδη πρὸς ἱερουργίαν δ Ααρών ἄρχεται πληροῦν τὰ νενομισμένα. Καὶ τίνα δὴ τρόπον, φέρε δή λέγωμεν. Γέγραπται γὰρ πάλιν ἐν τῷ Λευιτικῷ· « Καὶ ἐγενήθη τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ, ἐκάλεσε Μωσής Ααρών, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, καὶ τὴν γερουσίαν Ἰσραήλ, καὶ εἶπε Μωσῆς πρὸς Ααρών· Λάβε σεαυτῷ μοσχάριον ἐκ βοῶν περὶ ἁμαρ- τίας, καὶ κριόν εἰς ὁλοκαύτωμα, ἄμωμα, καὶ προστ ένεγκε αὐτὰ ἔναντι Κυρίου. Καὶ τῇ γερουσία Ἰσραὴλ λάλησον, λέγων· Λάβετε χίμαρον ἐξ αἰγῶν ἕνα περὶ ἁμαρτίας, καὶ μοσχάριον, καὶ ἀμνὸν ἐνιαύσιον εἰς ολοκάρπωσιν, ἄμωμα, καὶ μόσχον, καὶ κριόν εἰς θυ σαν σωτηρίου έναντι Κυρίου, και σεμίδαλιν πεφυρα- μένην ἐν ἐλαίῳ, ὅτι σήμερον Κύριος ὀφθήσεται ἐν ὑμῖν. Καὶ ἔλαβον, καθὸ ἐνετείλατο Μωσῆς ἀπέναντι τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ προσῆλθεν πάσα συναγωγή, καὶ ἔστησαν ἔναντι Κυρίου, καὶ εἶπε Μωσῆς· Τοῦτο τὸ ῥῆμα, δ εἶπε Κύριος, ποιήσατε, καὶ ὀφθήσεται ἐν ὑμῖν ἡ δόξα Κυρίου. Καὶ εἶπε Μωσής τῷ 'Ααρών Πρόσελθε πρὸς τὸ θυσιαστήριον, καὶ ποίησον τὸ περὶ τῆς ἁμαρτίας σου, καὶ τὸ ὁλοκαύ τωμά του, καὶ ἐξίλασαι περὶ σεαυτοῦ, καὶ τοῦ οἴκου σου, καὶ ποίησον τὰ δῶρα τοῦ λαοῦ, καὶ ἐξίλασαι περὶ αὐτῶν, καθάπερ ἐνετείλατο Κύριος. » Λεπτόν, ὦ Παλλάδια, τοῖς ἱεροῖς Γράμμασι τὸν νοῦν ἐνιείς μυστήριον. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον; ΚΥΡ. Ἐν ἡμέρᾳ γὰρ ἡγούῃ καταλήγει μὲν ὥσπερ τοῦ ἱερᾶσθαι Μωσής. "Αρχεταί γε μὴν ὁ Ααρών, " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. obeundum jam consecrati, e sacro tabernaculo exce- dere, sed ad septimum usque diem eos intus consi- dere jubet, ac prope dixerim, ostio afligit, nec linen egredi sinit; quam in sacris illis locis sessio- nem,ut opinor, firmitatis atque permansionis in sanc tificatione symbolum quoddam esse voluit. Necesse enim est, ut, qui in hac statione collocati sumus, præsto simus Deo, firmi atque immobiles in virtute maneamus, no extra morum terminos, qui nos de- cent, egrediamur, aut e sacro sensu excedamus, sed semper prope quodammodo simus, et apud Deum habitemus, juxta illud, quod est prophetæ voce dic- tum : • Quærens quære, et apud me habita ". Hoc autem per septem dies facere jussit Moyses. Qua in re septenarius numerus id significat esse nobis ad- nitendum, ut omni tempore Deo præsto simus; idem enim est, ac si dixisset, semper ac perpetuo. Intra tabernaculum vero manentem præcipit servare cu- stodias Domini, significans illius assiduitatis, qua Deo assidemus, fructum esse obedientiam, et volun- tatem exsequendi, quod ille præcipiendum duxerit. Ad hunc igitur modum illi omnium Domino præsto esse debemus, cum ille in recte factis languor in extremum malorum omnium desinat: eam enim ob causam, ut existimo, adjunxit Moyses illá verba A giamque sortem adepti sunt, et ad sacerdotii munus C ‹ ne moriamini. › PALL. Recte est a te dictum. CYR. Jam vero, posteaquam ad sacerdotii munus consecratus est Aaron, incipit sacrificandi ritum ex- sequi. Quo autem id modo faciat, agendum dicamus. Scriptum est enim rursus in Levitico : « Et factum est in die octavo vocavit Moyses Aaron et filios ejus et seniores Israel, et dixit Moyses ad Aaron: Sume tibi vitulum ex bobus pro peccato, et arietem in bo- locaustum immaculatum, et offer illa ante Domi- num. Et ad seniores Israel loquere, dicens : Acri- pite hircum de capris unum pro peccato in holo- caustum immaculatum, et vitulum, et arietem in sacrificium salutaris coram Domino, et similam con- spersam oleo; quia hodie Dominus videbitur in vo- bis. Et acceperunt, sicut præceperat Moyses coram tabernaculo testimonii; et accessit universa Syna- goga, et steterunt ante Dominum; et dixit Moyses : Hoc verbum, quod dixit Dominus, facite, et videbi- tur in vobis gloria Domini. Et ait Moyses ad Aaron : Accede ad altare, et fac pro peccato tuo, et holo- caustum tuum, et exora pro te et pro domo tua, et fac dona populi, et exora pro ipsis, sicut manda- vit Dominus . . Si subtilem, Palladi, mentis acicm in sacras litteras intenderis, in hac quoque re op- time perspicies elucere Christi mysterium. D Isa. XXI, 13. 6' Levit. 1, 1-7. PALL. Quo tandem modo? CYR. Octavo certe die desinit quodammodo Moy. ses officio sacerdotis fungi; sed incipit Aaron, non

Ὁποῖος μὲν οὖν ἐφ' ἑκάστῃ τῶν θυσιῶν γέγονε τρό- πος, ἀποχρῶν ἡμῖν εὖ μάλα διέδειξε λόγος. Τοιγαρ- τοι μεθέντες τὸ ἔν γε τούτοις ἰσχνομυθεῖν, ἐπὶ τοῦτο Τωμεν. Οὐκ ἐφίησιν ὁ νόμος τους ἱερὸν καὶ ἀπόλεκτον καταπλουτήσαντας κλῆρον, τετελειωμένους τε ήδη πρὸς τὸ ἱερᾶσθαι δεῖν, ἔξω που φέρεσθαι τῆς ἁγίας σκηνῆς, ἀλλ᾽ εἰς ἑβδόμην ἡμέραν εἴσω τε καθίζειν, καὶ μονονουχί προσηλοῖ ταῖς θύραις, οὐχ ὑπεραίρον τας τὸν οὐδὸν, τὴν ἐν τόποις ἁγίοις κάθισιν σύμβολον, οἶμαι που, τιθεὶς ὁδραιότητος καὶ διαμονῆς τῆς ἐν ἁγιασμῷ. Διερηρεῖσθαι γὰρ δεῖ καὶ ἀκλονήτως ἔχειν εἰς ἀρετὴν ἀναγκαῖον ἡμᾶς, τους οίγε τεταγμεθα προσεδρεύειν Θεῷ, οὐκ ἔξω φοιτῶντας τοῦ καθήκον- της τρόπου και γνώμης εκτρέχοντας ἱεροπρεποῦς· ἀγχοῦ δὲ ὥσπερ ἀεὶ καὶ οἰκοῦντας παρὰ Θεῷ, κατά γε τὸ εἰρημένον διὰ φωνῆς προφήτου • Ζητῶν ζήτει, καὶ παρ' ἐμοὶ οἴκει. » Εἰς ἑπτὰ δὲ τοῦτο ἡμέρας ποιεῖν ἐκέλευσεν ὁ Μωσῆς· τὸ ἐν παντὶ δὲ χρῆναι καιρῷ Θεῷ προσεδρεύειν ἐπείγεσθαι, τοῦ ἑπτὰ ση μαίνοντος, οἱονεὶ γάρ πως τὸ διόλου καὶ διὰ παντὸς φησίν. Εἴσω δὲ ὄντας σκηνῆς ἐντέλλεται τηρεῖν τὰ φυλάγματα Κυρίου, τῆς παρὰ Θεῷ προσεδρείας καρ πόν, τὸ εὐπειθὲς ὑποφαίνων, καὶ τὸ δρον ἐθέλειν ἅπερ ἂν ἔλοιτο νομοθετεῖν. Προσεδρευτέον ὧδε τῷ πάντων Δεσπότη, πρὸς αὐτό που τὸ λοἶσθον τῶν κα- κῶν τῆς ἐπ' ἀγαθοῖς ῥᾳθυμίας ἐκτελευτώσης ἀεί· προσεπήνεγκε γὰρ ὁ Μωσῆς ταύτῃ του, καθάπερ ἐγᾦμαι, τό, ο Ινα μὴ ἀποθάνητε. ΠΑΛΛ. Ὀρθῶς ἔφης. Β περιαθρήσεις εὖ μάλα κὰν τῷδε διαφανὲς τὸ Χριστοῦ ΚΥΡ. Τετελειωμένος δὲ ἤδη πρὸς ἱερουργίαν δ Ααρών ἄρχεται πληροῦν τὰ νενομισμένα. Καὶ τίνα δὴ τρόπον, φέρε δή λέγωμεν. Γέγραπται γὰρ πάλιν ἐν τῷ Λευιτικῷ· « Καὶ ἐγενήθη τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ, ἐκάλεσε Μωσής Ααρών, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, καὶ τὴν γερουσίαν Ἰσραήλ, καὶ εἶπε Μωσῆς πρὸς Ααρών· Λάβε σεαυτῷ μοσχάριον ἐκ βοῶν περὶ ἁμαρ- τίας, καὶ κριόν εἰς ὁλοκαύτωμα, ἄμωμα, καὶ προστ ένεγκε αὐτὰ ἔναντι Κυρίου. Καὶ τῇ γερουσία Ἰσραὴλ λάλησον, λέγων· Λάβετε χίμαρον ἐξ αἰγῶν ἕνα περὶ ἁμαρτίας, καὶ μοσχάριον, καὶ ἀμνὸν ἐνιαύσιον εἰς ολοκάρπωσιν, ἄμωμα, καὶ μόσχον, καὶ κριόν εἰς θυ σαν σωτηρίου έναντι Κυρίου, και σεμίδαλιν πεφυρα- μένην ἐν ἐλαίῳ, ὅτι σήμερον Κύριος ὀφθήσεται ἐν ὑμῖν. Καὶ ἔλαβον, καθὸ ἐνετείλατο Μωσῆς ἀπέναντι τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ προσῆλθεν πάσα συναγωγή, καὶ ἔστησαν ἔναντι Κυρίου, καὶ εἶπε Μωσῆς· Τοῦτο τὸ ῥῆμα, δ εἶπε Κύριος, ποιήσατε, καὶ ὀφθήσεται ἐν ὑμῖν ἡ δόξα Κυρίου. Καὶ εἶπε Μωσής τῷ 'Ααρών Πρόσελθε πρὸς τὸ θυσιαστήριον, καὶ ποίησον τὸ περὶ τῆς ἁμαρτίας σου, καὶ τὸ ὁλοκαύ τωμά του, καὶ ἐξίλασαι περὶ σεαυτοῦ, καὶ τοῦ οἴκου σου, καὶ ποίησον τὰ δῶρα τοῦ λαοῦ, καὶ ἐξίλασαι περὶ αὐτῶν, καθάπερ ἐνετείλατο Κύριος. » Λεπτόν, ὦ Παλλάδια, τοῖς ἱεροῖς Γράμμασι τὸν νοῦν ἐνιείς μυστήριον. ΠΑΛΛ. Τίνα τρόπον; ΚΥΡ. Ἐν ἡμέρᾳ γὰρ ἡγούῃ καταλήγει μὲν ὥσπερ τοῦ ἱερᾶσθαι Μωσής. "Αρχεταί γε μὴν ὁ Ααρών, " DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. obeundum jam consecrati, e sacro tabernaculo exce- dere, sed ad septimum usque diem eos intus consi- dere jubet, ac prope dixerim, ostio afligit, nec linen egredi sinit; quam in sacris illis locis sessio- nem,ut opinor, firmitatis atque permansionis in sanc tificatione symbolum quoddam esse voluit. Necesse enim est, ut, qui in hac statione collocati sumus, præsto simus Deo, firmi atque immobiles in virtute maneamus, no extra morum terminos, qui nos de- cent, egrediamur, aut e sacro sensu excedamus, sed semper prope quodammodo simus, et apud Deum habitemus, juxta illud, quod est prophetæ voce dic- tum : • Quærens quære, et apud me habita ". Hoc autem per septem dies facere jussit Moyses. Qua in re septenarius numerus id significat esse nobis ad- nitendum, ut omni tempore Deo præsto simus; idem enim est, ac si dixisset, semper ac perpetuo. Intra tabernaculum vero manentem præcipit servare cu- stodias Domini, significans illius assiduitatis, qua Deo assidemus, fructum esse obedientiam, et volun- tatem exsequendi, quod ille præcipiendum duxerit. Ad hunc igitur modum illi omnium Domino præsto esse debemus, cum ille in recte factis languor in extremum malorum omnium desinat: eam enim ob causam, ut existimo, adjunxit Moyses illá verba A giamque sortem adepti sunt, et ad sacerdotii munus C ‹ ne moriamini. › PALL. Recte est a te dictum. CYR. Jam vero, posteaquam ad sacerdotii munus consecratus est Aaron, incipit sacrificandi ritum ex- sequi. Quo autem id modo faciat, agendum dicamus. Scriptum est enim rursus in Levitico : « Et factum est in die octavo vocavit Moyses Aaron et filios ejus et seniores Israel, et dixit Moyses ad Aaron: Sume tibi vitulum ex bobus pro peccato, et arietem in bo- locaustum immaculatum, et offer illa ante Domi- num. Et ad seniores Israel loquere, dicens : Acri- pite hircum de capris unum pro peccato in holo- caustum immaculatum, et vitulum, et arietem in sacrificium salutaris coram Domino, et similam con- spersam oleo; quia hodie Dominus videbitur in vo- bis. Et acceperunt, sicut præceperat Moyses coram tabernaculo testimonii; et accessit universa Syna- goga, et steterunt ante Dominum; et dixit Moyses : Hoc verbum, quod dixit Dominus, facite, et videbi- tur in vobis gloria Domini. Et ait Moyses ad Aaron : Accede ad altare, et fac pro peccato tuo, et holo- caustum tuum, et exora pro te et pro domo tua, et fac dona populi, et exora pro ipsis, sicut manda- vit Dominus . . Si subtilem, Palladi, mentis acicm in sacras litteras intenderis, in hac quoque re op- time perspicies elucere Christi mysterium. D Isa. XXI, 13. 6' Levit. 1, 1-7. PALL. Quo tandem modo? CYR. Octavo certe die desinit quodammodo Moy. ses officio sacerdotis fungi; sed incipit Aaron, non

ΠΑΛΛ. Συνίημι φής. ΚΥΡ. Οἶμαι δὲ ἔγωγε, τὴν ὑπὲρ τοῦ 'Ααρών θυ σίαν καὶ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ παραδηλοῦν ἀστείως τὴν τῶν ἁγίων εἰς Θεὸν καθιέρωσιν. Αναδεδειγμένου δὲ λοι- τὸν καὶ ἐμφανῆ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν καταστήσαντος τοῦ Εμμανουήλ, δι' οὗ κεκλήμεθα πρὸς ἁγιασμόν, δεκτοί τε καὶ ἱεροὶ, καὶ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀνατεθείμεθα τῷ Πατρί. Επιτήρει γὰρ ὅτι, διὰ τῶν ἔναγχος εἰρημέ- νων, ἐπεραίνετο μὲν ἐννόμως ἡ τῶν ἱερέων τελείωσις, δι' αὐτοῦ δὲ δὴ πάλιν πολυτρόπως ἡγιασμένων. Κατ εκαίετο μὲν γὰρ ὡς μόσχος ἔξω τῆς παρεμβολῆς ὑπὲρ ἁμαρτίας, ἐθυμιᾶτο δὲ ὡς κριός καθηκόντως ὁλοκαυτούμενος, μελειστὶ δὲ ὅλος ὡς ὑπὲρ εκάστου καὶ ὑπὲρ πάντων, ἡγίαζε τῷ αἵματι καταχρίων αὐτ τούς, ὡς κριός σωτηρίου. Ογδόης δὲ ἤδη λοιπόν ἀναδεδειγμένης ἡμέρας, τοῦτ' ἔστι, καθ᾽ ἣν ἐκφανε- Β στέρα γέγονεν ἡ δόξα Χριστοῦ, κατηργημένου θανά του, καὶ πεπατημένης φθορᾶς, λοιπὸν ἱερεῖς τε καὶ λαοὶ καρποφοροῦσι Θεῷ, οὐκ ὀθνείοις τιμώντές τισιν, οὐδὲ τοῖς ἔξωθεν εὐφραίνοντες τὸν τῶν ὅλων Δεσπό την, καθάπερ καὶ ὁ κατὰ σάρκα Ἰσραήλ, ἀλλὰ ἑαυ τοὺς ἀποφαίνοντες ευώδη θυσίαν. Οιονεί γάρ πως ἐν εἰκόνι τοῖς θύμασι τὰς ἑαυτῶν ἱερουργοῦμεν ψυχάς, καὶ Θεῷ προσάγομεν, ἀποθνήσκοντες μὲν τῷ κόσμῳ, καὶ τῷ φρονεῖν τὰ σαρκὸς, καὶ παθῶν νέκρωσιν ὑπομένοντες, μόνον δὲ οὐχὶ συσταυρούμενοι τῷ Χρι στῷ, ἵνα πρὸς ἁγίαν καὶ ἀμώμητον μεταχωρούντες. ζωήν, κατὰ τὸ αὐτῷ δοκοῦν πολιτευώμεθα. Τοιοῦτόν τι καὶ ὁ θεσπέσιος γράφει Παῦλος" « Πάντοτε την νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι ἡμῶν φανερωθῇ. Καὶ πάλιν· . Εἰ ὑπομένομεν, καὶ συμβασιλεύσο- μεν· ο εἰ συμμορφούμεθα τῷ θανάτῳ καὶ τοῖς παθή- μασιν αὐτοῦ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, κοινωνοὶ καὶ τῆς ἀναστάσεως καὶ τῆς δόξης ἐσόμεθα: Οὐκοῦν ἔξω μὲν τῆς πύλης ὑπὲρ ἡμῶν πέπονθεν ὁ Χριστός, κατά τὴν τοῦ μακαρίου Παύλου φωνὴν, ἔξιμεν δὲ καὶ αὐτοὶ, τὸν ὀνειδισμὸν αὐτοῦ φέροντες, ἔξω τῆς πύλης, ὡς μοσχάριον ἐν ἴσῳ τρόπῳ σφαζόμενοι, καὶ ὡς κριός ὁλοκαυτούμενοι, τὴν ἐν Χριστῷ πολιτείαν εύ ωδιάζομεν τῷ θεῷ· Καὶ ταυτὶ μὲν ὑπὲρ Δαρὼν καὶ τῶν σὺν αὐτῷ τε καὶ ἐξ αὐτοῦ τὰ θύματα, τὰ δὲ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, χίμαρος τὸ ὑπὲρ ἁμαρτίας. Καὶ τίς ὁ λόγος; καίτοι μοσχαρίου προσενηνεγμένου προς ἀποκάθαρσιν ἱερέων. Ἐν ὑπεροχῇ δὲ πάντα τὰ ἱερέων, καὶ θυσίας προσαγωγεὶ, καὶ τὰ εἰς ἀποκάθαρσίν τε καὶ ἀγνισμών, μείζων δὲ ὡς ἐν μεγέθει σώματος χια μάρου μοσχάριον, τῆς ἐν πράγμασι νοητῆς ὑπερ- οχῆς μηνύσιον ἐμφαῖνον ἐναργές. Μοσχάριον δὲ καὶ ἀμνὸς εἰς ὁλοκάρπωσιν τὴν ἐν Χριστῷ νηπιότητα. τῶν ἐν πίστει καθιερουμένων υπαινίττεται· μόσχος. δὲ καὶ κριὸς τὸ τληπαθὲς καὶ ἀνδρεῖον, καὶ τὴν ἐν πραότητι καρποφορίας κατασημαίνουσιν εὖ μάλα καὶ τοῦ μὲν πρώτου τύπος ο μόσχος· ὁ δέ γε κριός τοῦ δευτέρου. Διάβροχος δὲ τῷ ἐλαίῳ σεμίδαλις τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς τὴν ἐλπίδα λαμπράν εὖ μάλα καταδη λοῖ· οὐ γάρ το στυγνάζοντας καὶ δεδακρυμένους, το DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. PALL. Intelligo quod dicis. A C D CYR. Equidem puto sacrificium illud pro Aaron et pro populo factum eleganter significare conse- crationem fllam, quá sancti homines Deo dicantur. Jam vero, posteaquam declaratus est, ac seipsum conspicuum fecit ille Emmanuel, per quem su- mus ad sanctificationem vocati, tum denique acce ptabiles et sacri, et in odorem suavitatis Patri di- cati sumus. Velim nainque observes, sacerdotum consecrationem per ea quæ dicta sunt, eo tempore perfci consuevisse, sed eosdem fuisse per illum varie sanctificatos. Comburebatur enim ut dos ex- tra castra pro peccato, incendebatur idem ut aries congruenter in holocaustum oblatus, per membra concisus simul et lotus, tanquam pro singulis, itemque pro universis : sanctificabat illos denique sanguine ungens tanquam aries salutaris. Cæte- rum, eum jam octavus dies illuxisset, is nempe, quo Christi gloria clarior facta est, morte destru- cta et interitu conculcato, tum vero sacerdotes ac populi Deo munera offerunt. Neque vero illum omnium Dominum alienis quibusdam denis hono- rant, aut externis muneribus oblectant, sicut Israel secundum carnem, sed se ipsos exhibent hostiam suaviter redolentem. In illis enim hostiis tan- quam in imagine quodammodo nostras ani- mas immolamus, Deoque offerimus, dum mundo atque carnis sapientiæ morimur, et vitiorum. mortificationem subimus, ac propemodum una cum Christo cruci suffigimur, ut ad sanctum purumque vivendi genus nos transferentes, ad ejus voluntatem vitam ducamus. Ejusmodi quidpiam beatus etiamn Paulus scribit : • Semper mortificationem Jesu in corpore circumferentes, ut et vita Jesu in corpore lostro manifestetur. « Et iterum : . Si sustinemus, et conregnabimus. >Si conformamur ad ejus mor- tem atque passionem, ut scriptum est “; socii quo- que resurrectionis et gloriæ ipsius erimus. Igitur extra portam quidem pro nobis passus est Christus, ut beatus Paulus ait "; eximus ipsi quoque, impro- perium ejus portantes, extra portam ; et eodem ritu ac vitulus immolamur, et ut aries, in holocaustum oblati, odorem Deo Christianæ conversationis ado- lems. Atque hæ hostiæe pro Aaron ejusque sociis ac liberis offeruntur, sed pro populo victima pro peccato hircus est: Et quæ tandem est ejus rei ra- tio ? cum præsertim ad sacerdotum expiationem fuisset vitulus oblatus. Sed in sacerdotibus supe- riora sunt omnia, tum sacrificii oblationes, tum quæ ad expiationem sanctificationemque pertinent : ma- jer est autem corporis mole vitulus hirco, spiritua lis rerum præstantiæ specimen præ se ferens. Vitu- lus autem et agnus in holocaustum hominum fide consecratorum in Christo infantiam insinuat : bos vero et aries patientiam et fortitudinem, et in man- suctudine frnctuum ubertatem præclare significant; ac prioris illius figura est bos, aries posterioris. *7 II Cor. rv, 10. "II Tim. u, 12. Rom. vult, 20. liebr. III, 12.

ΠΑΛΛ. Συνίημι φής. ΚΥΡ. Οἶμαι δὲ ἔγωγε, τὴν ὑπὲρ τοῦ 'Ααρών θυ σίαν καὶ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ παραδηλοῦν ἀστείως τὴν τῶν ἁγίων εἰς Θεὸν καθιέρωσιν. Αναδεδειγμένου δὲ λοι- τὸν καὶ ἐμφανῆ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν καταστήσαντος τοῦ Εμμανουήλ, δι' οὗ κεκλήμεθα πρὸς ἁγιασμόν, δεκτοί τε καὶ ἱεροὶ, καὶ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀνατεθείμεθα τῷ Πατρί. Επιτήρει γὰρ ὅτι, διὰ τῶν ἔναγχος εἰρημέ- νων, ἐπεραίνετο μὲν ἐννόμως ἡ τῶν ἱερέων τελείωσις, δι' αὐτοῦ δὲ δὴ πάλιν πολυτρόπως ἡγιασμένων. Κατ εκαίετο μὲν γὰρ ὡς μόσχος ἔξω τῆς παρεμβολῆς ὑπὲρ ἁμαρτίας, ἐθυμιᾶτο δὲ ὡς κριός καθηκόντως ὁλοκαυτούμενος, μελειστὶ δὲ ὅλος ὡς ὑπὲρ εκάστου καὶ ὑπὲρ πάντων, ἡγίαζε τῷ αἵματι καταχρίων αὐτ τούς, ὡς κριός σωτηρίου. Ογδόης δὲ ἤδη λοιπόν ἀναδεδειγμένης ἡμέρας, τοῦτ' ἔστι, καθ᾽ ἣν ἐκφανε- Β στέρα γέγονεν ἡ δόξα Χριστοῦ, κατηργημένου θανά του, καὶ πεπατημένης φθορᾶς, λοιπὸν ἱερεῖς τε καὶ λαοὶ καρποφοροῦσι Θεῷ, οὐκ ὀθνείοις τιμώντές τισιν, οὐδὲ τοῖς ἔξωθεν εὐφραίνοντες τὸν τῶν ὅλων Δεσπό την, καθάπερ καὶ ὁ κατὰ σάρκα Ἰσραήλ, ἀλλὰ ἑαυ τοὺς ἀποφαίνοντες ευώδη θυσίαν. Οιονεί γάρ πως ἐν εἰκόνι τοῖς θύμασι τὰς ἑαυτῶν ἱερουργοῦμεν ψυχάς, καὶ Θεῷ προσάγομεν, ἀποθνήσκοντες μὲν τῷ κόσμῳ, καὶ τῷ φρονεῖν τὰ σαρκὸς, καὶ παθῶν νέκρωσιν ὑπομένοντες, μόνον δὲ οὐχὶ συσταυρούμενοι τῷ Χρι στῷ, ἵνα πρὸς ἁγίαν καὶ ἀμώμητον μεταχωρούντες. ζωήν, κατὰ τὸ αὐτῷ δοκοῦν πολιτευώμεθα. Τοιοῦτόν τι καὶ ὁ θεσπέσιος γράφει Παῦλος" « Πάντοτε την νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι ἡμῶν φανερωθῇ. Καὶ πάλιν· . Εἰ ὑπομένομεν, καὶ συμβασιλεύσο- μεν· ο εἰ συμμορφούμεθα τῷ θανάτῳ καὶ τοῖς παθή- μασιν αὐτοῦ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, κοινωνοὶ καὶ τῆς ἀναστάσεως καὶ τῆς δόξης ἐσόμεθα: Οὐκοῦν ἔξω μὲν τῆς πύλης ὑπὲρ ἡμῶν πέπονθεν ὁ Χριστός, κατά τὴν τοῦ μακαρίου Παύλου φωνὴν, ἔξιμεν δὲ καὶ αὐτοὶ, τὸν ὀνειδισμὸν αὐτοῦ φέροντες, ἔξω τῆς πύλης, ὡς μοσχάριον ἐν ἴσῳ τρόπῳ σφαζόμενοι, καὶ ὡς κριός ὁλοκαυτούμενοι, τὴν ἐν Χριστῷ πολιτείαν εύ ωδιάζομεν τῷ θεῷ· Καὶ ταυτὶ μὲν ὑπὲρ Δαρὼν καὶ τῶν σὺν αὐτῷ τε καὶ ἐξ αὐτοῦ τὰ θύματα, τὰ δὲ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, χίμαρος τὸ ὑπὲρ ἁμαρτίας. Καὶ τίς ὁ λόγος; καίτοι μοσχαρίου προσενηνεγμένου προς ἀποκάθαρσιν ἱερέων. Ἐν ὑπεροχῇ δὲ πάντα τὰ ἱερέων, καὶ θυσίας προσαγωγεὶ, καὶ τὰ εἰς ἀποκάθαρσίν τε καὶ ἀγνισμών, μείζων δὲ ὡς ἐν μεγέθει σώματος χια μάρου μοσχάριον, τῆς ἐν πράγμασι νοητῆς ὑπερ- οχῆς μηνύσιον ἐμφαῖνον ἐναργές. Μοσχάριον δὲ καὶ ἀμνὸς εἰς ὁλοκάρπωσιν τὴν ἐν Χριστῷ νηπιότητα. τῶν ἐν πίστει καθιερουμένων υπαινίττεται· μόσχος. δὲ καὶ κριὸς τὸ τληπαθὲς καὶ ἀνδρεῖον, καὶ τὴν ἐν πραότητι καρποφορίας κατασημαίνουσιν εὖ μάλα καὶ τοῦ μὲν πρώτου τύπος ο μόσχος· ὁ δέ γε κριός τοῦ δευτέρου. Διάβροχος δὲ τῷ ἐλαίῳ σεμίδαλις τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς τὴν ἐλπίδα λαμπράν εὖ μάλα καταδη λοῖ· οὐ γάρ το στυγνάζοντας καὶ δεδακρυμένους, το DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. PALL. Intelligo quod dicis. A C D CYR. Equidem puto sacrificium illud pro Aaron et pro populo factum eleganter significare conse- crationem fllam, quá sancti homines Deo dicantur. Jam vero, posteaquam declaratus est, ac seipsum conspicuum fecit ille Emmanuel, per quem su- mus ad sanctificationem vocati, tum denique acce ptabiles et sacri, et in odorem suavitatis Patri di- cati sumus. Velim nainque observes, sacerdotum consecrationem per ea quæ dicta sunt, eo tempore perfci consuevisse, sed eosdem fuisse per illum varie sanctificatos. Comburebatur enim ut dos ex- tra castra pro peccato, incendebatur idem ut aries congruenter in holocaustum oblatus, per membra concisus simul et lotus, tanquam pro singulis, itemque pro universis : sanctificabat illos denique sanguine ungens tanquam aries salutaris. Cæte- rum, eum jam octavus dies illuxisset, is nempe, quo Christi gloria clarior facta est, morte destru- cta et interitu conculcato, tum vero sacerdotes ac populi Deo munera offerunt. Neque vero illum omnium Dominum alienis quibusdam denis hono- rant, aut externis muneribus oblectant, sicut Israel secundum carnem, sed se ipsos exhibent hostiam suaviter redolentem. In illis enim hostiis tan- quam in imagine quodammodo nostras ani- mas immolamus, Deoque offerimus, dum mundo atque carnis sapientiæ morimur, et vitiorum. mortificationem subimus, ac propemodum una cum Christo cruci suffigimur, ut ad sanctum purumque vivendi genus nos transferentes, ad ejus voluntatem vitam ducamus. Ejusmodi quidpiam beatus etiamn Paulus scribit : • Semper mortificationem Jesu in corpore circumferentes, ut et vita Jesu in corpore lostro manifestetur. « Et iterum : . Si sustinemus, et conregnabimus. >Si conformamur ad ejus mor- tem atque passionem, ut scriptum est “; socii quo- que resurrectionis et gloriæ ipsius erimus. Igitur extra portam quidem pro nobis passus est Christus, ut beatus Paulus ait "; eximus ipsi quoque, impro- perium ejus portantes, extra portam ; et eodem ritu ac vitulus immolamur, et ut aries, in holocaustum oblati, odorem Deo Christianæ conversationis ado- lems. Atque hæ hostiæe pro Aaron ejusque sociis ac liberis offeruntur, sed pro populo victima pro peccato hircus est: Et quæ tandem est ejus rei ra- tio ? cum præsertim ad sacerdotum expiationem fuisset vitulus oblatus. Sed in sacerdotibus supe- riora sunt omnia, tum sacrificii oblationes, tum quæ ad expiationem sanctificationemque pertinent : ma- jer est autem corporis mole vitulus hirco, spiritua lis rerum præstantiæ specimen præ se ferens. Vitu- lus autem et agnus in holocaustum hominum fide consecratorum in Christo infantiam insinuat : bos vero et aries patientiam et fortitudinem, et in man- suctudine frnctuum ubertatem præclare significant; ac prioris illius figura est bos, aries posterioris. *7 II Cor. rv, 10. "II Tim. u, 12. Rom. vult, 20. liebr. III, 12.

ΠΑΛΛ. Συνίημι φής. ΚΥΡ. Οἶμαι δὲ ἔγωγε, τὴν ὑπὲρ τοῦ 'Ααρών θυ σίαν καὶ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ παραδηλοῦν ἀστείως τὴν τῶν ἁγίων εἰς Θεὸν καθιέρωσιν. Αναδεδειγμένου δὲ λοι- τὸν καὶ ἐμφανῆ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν καταστήσαντος τοῦ Εμμανουήλ, δι' οὗ κεκλήμεθα πρὸς ἁγιασμόν, δεκτοί τε καὶ ἱεροὶ, καὶ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀνατεθείμεθα τῷ Πατρί. Επιτήρει γὰρ ὅτι, διὰ τῶν ἔναγχος εἰρημέ- νων, ἐπεραίνετο μὲν ἐννόμως ἡ τῶν ἱερέων τελείωσις, δι' αὐτοῦ δὲ δὴ πάλιν πολυτρόπως ἡγιασμένων. Κατ εκαίετο μὲν γὰρ ὡς μόσχος ἔξω τῆς παρεμβολῆς ὑπὲρ ἁμαρτίας, ἐθυμιᾶτο δὲ ὡς κριός καθηκόντως ὁλοκαυτούμενος, μελειστὶ δὲ ὅλος ὡς ὑπὲρ εκάστου καὶ ὑπὲρ πάντων, ἡγίαζε τῷ αἵματι καταχρίων αὐτ τούς, ὡς κριός σωτηρίου. Ογδόης δὲ ἤδη λοιπόν ἀναδεδειγμένης ἡμέρας, τοῦτ' ἔστι, καθ᾽ ἣν ἐκφανε- Β στέρα γέγονεν ἡ δόξα Χριστοῦ, κατηργημένου θανά του, καὶ πεπατημένης φθορᾶς, λοιπὸν ἱερεῖς τε καὶ λαοὶ καρποφοροῦσι Θεῷ, οὐκ ὀθνείοις τιμώντές τισιν, οὐδὲ τοῖς ἔξωθεν εὐφραίνοντες τὸν τῶν ὅλων Δεσπό την, καθάπερ καὶ ὁ κατὰ σάρκα Ἰσραήλ, ἀλλὰ ἑαυ τοὺς ἀποφαίνοντες ευώδη θυσίαν. Οιονεί γάρ πως ἐν εἰκόνι τοῖς θύμασι τὰς ἑαυτῶν ἱερουργοῦμεν ψυχάς, καὶ Θεῷ προσάγομεν, ἀποθνήσκοντες μὲν τῷ κόσμῳ, καὶ τῷ φρονεῖν τὰ σαρκὸς, καὶ παθῶν νέκρωσιν ὑπομένοντες, μόνον δὲ οὐχὶ συσταυρούμενοι τῷ Χρι στῷ, ἵνα πρὸς ἁγίαν καὶ ἀμώμητον μεταχωρούντες. ζωήν, κατὰ τὸ αὐτῷ δοκοῦν πολιτευώμεθα. Τοιοῦτόν τι καὶ ὁ θεσπέσιος γράφει Παῦλος" « Πάντοτε την νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι ἡμῶν φανερωθῇ. Καὶ πάλιν· . Εἰ ὑπομένομεν, καὶ συμβασιλεύσο- μεν· ο εἰ συμμορφούμεθα τῷ θανάτῳ καὶ τοῖς παθή- μασιν αὐτοῦ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, κοινωνοὶ καὶ τῆς ἀναστάσεως καὶ τῆς δόξης ἐσόμεθα: Οὐκοῦν ἔξω μὲν τῆς πύλης ὑπὲρ ἡμῶν πέπονθεν ὁ Χριστός, κατά τὴν τοῦ μακαρίου Παύλου φωνὴν, ἔξιμεν δὲ καὶ αὐτοὶ, τὸν ὀνειδισμὸν αὐτοῦ φέροντες, ἔξω τῆς πύλης, ὡς μοσχάριον ἐν ἴσῳ τρόπῳ σφαζόμενοι, καὶ ὡς κριός ὁλοκαυτούμενοι, τὴν ἐν Χριστῷ πολιτείαν εύ ωδιάζομεν τῷ θεῷ· Καὶ ταυτὶ μὲν ὑπὲρ Δαρὼν καὶ τῶν σὺν αὐτῷ τε καὶ ἐξ αὐτοῦ τὰ θύματα, τὰ δὲ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, χίμαρος τὸ ὑπὲρ ἁμαρτίας. Καὶ τίς ὁ λόγος; καίτοι μοσχαρίου προσενηνεγμένου προς ἀποκάθαρσιν ἱερέων. Ἐν ὑπεροχῇ δὲ πάντα τὰ ἱερέων, καὶ θυσίας προσαγωγεὶ, καὶ τὰ εἰς ἀποκάθαρσίν τε καὶ ἀγνισμών, μείζων δὲ ὡς ἐν μεγέθει σώματος χια μάρου μοσχάριον, τῆς ἐν πράγμασι νοητῆς ὑπερ- οχῆς μηνύσιον ἐμφαῖνον ἐναργές. Μοσχάριον δὲ καὶ ἀμνὸς εἰς ὁλοκάρπωσιν τὴν ἐν Χριστῷ νηπιότητα. τῶν ἐν πίστει καθιερουμένων υπαινίττεται· μόσχος. δὲ καὶ κριὸς τὸ τληπαθὲς καὶ ἀνδρεῖον, καὶ τὴν ἐν πραότητι καρποφορίας κατασημαίνουσιν εὖ μάλα καὶ τοῦ μὲν πρώτου τύπος ο μόσχος· ὁ δέ γε κριός τοῦ δευτέρου. Διάβροχος δὲ τῷ ἐλαίῳ σεμίδαλις τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς τὴν ἐλπίδα λαμπράν εὖ μάλα καταδη λοῖ· οὐ γάρ το στυγνάζοντας καὶ δεδακρυμένους, το DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. PALL. Intelligo quod dicis. A C D CYR. Equidem puto sacrificium illud pro Aaron et pro populo factum eleganter significare conse- crationem fllam, quá sancti homines Deo dicantur. Jam vero, posteaquam declaratus est, ac seipsum conspicuum fecit ille Emmanuel, per quem su- mus ad sanctificationem vocati, tum denique acce ptabiles et sacri, et in odorem suavitatis Patri di- cati sumus. Velim nainque observes, sacerdotum consecrationem per ea quæ dicta sunt, eo tempore perfci consuevisse, sed eosdem fuisse per illum varie sanctificatos. Comburebatur enim ut dos ex- tra castra pro peccato, incendebatur idem ut aries congruenter in holocaustum oblatus, per membra concisus simul et lotus, tanquam pro singulis, itemque pro universis : sanctificabat illos denique sanguine ungens tanquam aries salutaris. Cæte- rum, eum jam octavus dies illuxisset, is nempe, quo Christi gloria clarior facta est, morte destru- cta et interitu conculcato, tum vero sacerdotes ac populi Deo munera offerunt. Neque vero illum omnium Dominum alienis quibusdam denis hono- rant, aut externis muneribus oblectant, sicut Israel secundum carnem, sed se ipsos exhibent hostiam suaviter redolentem. In illis enim hostiis tan- quam in imagine quodammodo nostras ani- mas immolamus, Deoque offerimus, dum mundo atque carnis sapientiæ morimur, et vitiorum. mortificationem subimus, ac propemodum una cum Christo cruci suffigimur, ut ad sanctum purumque vivendi genus nos transferentes, ad ejus voluntatem vitam ducamus. Ejusmodi quidpiam beatus etiamn Paulus scribit : • Semper mortificationem Jesu in corpore circumferentes, ut et vita Jesu in corpore lostro manifestetur. « Et iterum : . Si sustinemus, et conregnabimus. >Si conformamur ad ejus mor- tem atque passionem, ut scriptum est “; socii quo- que resurrectionis et gloriæ ipsius erimus. Igitur extra portam quidem pro nobis passus est Christus, ut beatus Paulus ait "; eximus ipsi quoque, impro- perium ejus portantes, extra portam ; et eodem ritu ac vitulus immolamur, et ut aries, in holocaustum oblati, odorem Deo Christianæ conversationis ado- lems. Atque hæ hostiæe pro Aaron ejusque sociis ac liberis offeruntur, sed pro populo victima pro peccato hircus est: Et quæ tandem est ejus rei ra- tio ? cum præsertim ad sacerdotum expiationem fuisset vitulus oblatus. Sed in sacerdotibus supe- riora sunt omnia, tum sacrificii oblationes, tum quæ ad expiationem sanctificationemque pertinent : ma- jer est autem corporis mole vitulus hirco, spiritua lis rerum præstantiæ specimen præ se ferens. Vitu- lus autem et agnus in holocaustum hominum fide consecratorum in Christo infantiam insinuat : bos vero et aries patientiam et fortitudinem, et in man- suctudine frnctuum ubertatem præclare significant; ac prioris illius figura est bos, aries posterioris. *7 II Cor. rv, 10. "II Tim. u, 12. Rom. vult, 20. liebr. III, 12.

Α πλὴν οὐ σεσίγηκεν ὁ Μωσῆς, καίτοι διάττοντος 15η καὶ κατέφαγε τὰ ἐπὶ τοῦ θυσιαστηρίου, τά τε ἐξέστη, καὶ ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον. ο πρὸς τὰ τῆς ἱερωσύνης ἔργα τοῦ 'Ααρών. Χρόνος γάρ δὴ τῆς ἱερωσύνης Χριστοῦ νοοἶτ᾽ ἂν εἰκότως ὁ μετά τὸν νόμον, τοῦτ' ἔστιν, ἡ ὀγδόη, καθ᾽ ἦν ἢ ἀνάστα σις, καὶ ἀρχή τις ώσπερ αἰῶνος νέου. Καινὴ γὰρ κτίσις ἐν Χριστῷ, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Αναδεδειγ μένου δὲ ἤδη Χριστοῦ κατὰ τὴν ὀγδόην, καταλήγει μὲν τὰ Μωσέως· οὐ γὰρ ἐν τύπος ἔτι καὶ σκιαῖς λατρεύομεν ή γε μὴν ἐννόμῳ παίδευσις οὐ σεσίγηκε, πνευματικὸς γὰρ ὁ νόμος τοῖς πνευματικοῖς, καὶ ἀεὶ τὸ Χριστοῦ λαλεῖ μυστήριον. Ἐπηγγέλλετο μὲν οὖν ὁ Μωσής κατὰ τὴν ὀγδόην ἡμέραν οφθήσεσθαι την δόξαν Κυρίου. Προαναπεφώνηκε γὰρ ὁ νόμος τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας τὸν χρόνον. Προσεπι τάττει δὲ πάλιν, πρότερον μὲν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸν Ααρών. θυσίας ἐπιτελεῖν· μετὰ δὲ τοῦτο, τὰς ὑπὲρ παντὸς τοῦ λαοῦ, τύπον, οἶμαι, τὸ χρῆμα τιθεὶς τοῖς καθ' ἡμᾶς ἤδη πως, καὶ ὑποφαίνων εὖ μάλα καὶ σαφῶς, ὅτι τοῖς ἐξειλεγμένοις εἰς ἱερωσύνην, καὶ τοῖς τὸν ἐν πίστει δεχομένοις ἁγιασμόν, πρέποι ἂν εἰκότως τὸ ἁγίους τε εἶναι καὶ ἱερούς. Τίς δ' ἂν γένοιτο τῆς προσαγωγῆς ὁ τρόπος, ὡς ἕνα δηλώσομεν. Μοσχάριον οὖν ὑπὲρ ἁμαρτίας καὶ καθαρισμοῦ τῶν ἱερουργούν των εσφάζετο. Προχεομένου δὲ τοῦ αἵματος τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ, τεθυμιαμένων δὲ καὶ τῶν ἐντοσθίων, πυρὶ τὸ ἐπίλοιπον κατεφλέγετο σῶμα. Κριός δὲ δὴ πα λιν τὸ ὁλοκαυτούμενον ἦν, κατά γε τὸν συνήθη νόμου τῆς ὁλοκαυτώσεως· χίμαρος δὲ τὸ θύμα πρὸς ἀπο- κάθαρσιν ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ· μοσχάριον δὲ καὶ ἀμνὸς, τὰ εἰς ὁλοκαύτωσιν, κριός τε και μόσχος εἰς θυσίαν σωτηρίου, ἐπιτεθειμένης τῷ θυσιαστηρίῳ καὶ τῆς σεμιδάλεως, εἰ καὶ μὴ πάσης τυχόν, ἀλλὰ δραχὲς καὶ ἐκ μέρους. Εἶτά φησιν, ότι ο Καὶ ἐξάρας Ααρών τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν λαὸν, ηὐλόγησεν αὐτούς, καὶ κατέβη ποιήσας τὸ περὶ τῆς ἁμαρτίας, καὶ τὰ όλο καυτώματα καὶ τὰ τοῦ σωτηρίου, καὶ εἰσῆλθε Μωσής καὶ Δαρὼν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐξελ- θόντες εὐλόγησαν ἅπαντα τὸν λαὸν, καὶ ὤφθη ἡ δόξα Κυρίου παντὶ τῷ λαῷ, καὶ ἐξῆλθε πῦρ παρὰ Κυρίου, ὁλοκαυτώματα, καὶ τὰ στέατα, καὶ εἶδε πᾶς ὁ λαὸς, καὶ ΠΑΛΛ. Τί δὴ οὖν ἄρα καὶ ἐπὶ τοῖσδε φής; ΚΥΡ. Ωφθη μὲν οὖν κατά γε τὸ ἀληθὲς ἡ δόξα Κυρίου κατὰ τὴν ὀγδόην, ἤτοι γέγονεν ἐμφανὴς ὁ Υἱός, ἡ δόξα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· ὠνόμαζε γὰρ αὐ Ο τὸν οὕτω λέγων πρὸς Μωσέα τὸν ἱερώτατον· « Ζώ ἐγώ, λέγει Κύριος, ἢ μὴν ἐμπλησθήσεται τῆς δόξης Κυρίου πᾶσα ἡ γῆ. Ὁ Ἱεροὺς δὲ ἡμᾶς ἀπο- φαίνει αὐτὸς ὑπὲρ ἡμῶν ὡς ἔν γε τῷ μέσχῳ σφαζό- μενος, καὶ ἁμαρτίας ἐλευθερῶν, καὶ παντὸς ἀνιεῖς ἐγκλήματος, καὶ τὸν ἐκ τοῦ κατεγνώσθαι διασμήχων ρύπον, καὶ αὐτὸς ὁμοίως εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῆς νοη τῆς ὡς κριός τελειούμενος, αὐτὸς καὶ θυσία σωτηρίου γινόμενος, καὶ ἁγιάζων ἡμᾶς τῷ ἰδίῳ αἵματι, αὐτὸς καὶ σεμίδαλις ἐλαιόδευτος, ἐν ἐλαρότητα ζωῆς ἁγίας παραδεικνὺς ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. - Lainen conticuit Moyses, licet jam Aaron ad sacer- dotis munera pergeret. Tempus enim sacerdotij Christi illud congruenter intelligitur, quod post legem fuit, id est, octavus dies, in quem incidit ro- surrectio, et initium quoddam factum est sæculi novi; nova enim in Christo creatura, sicut scri- ptum est . Sed Christo jam octavo die declarato, Moysi observatio finem illa quidem accipit) neque enim adbuc id figuris et umbris Deum colimus), sed tamen illa legis institutio non conticuit; lex enim spiritualis est spiritualibus, et semper Christi mys- terium prædicat, Professus est vero Moyses octavo die visum iri Domini gloriam: nam lex tempus adventus Salvatoris nostri prædixit. Ad bæc ite- rum præcipit prius quidem pro se ipso Aaron sa- crificia facere, postea vero pro universo populo : qua in re nobis jam figuram quodammodo præbuit, præclareque ac perspicue ostendit, qui electi essent ad sacerdotium, et qui sanctificationem in fide per- ciperent, iis ut sancti sint ac sacri, aptissime con- venire. Sed quinam fuerit oblationis modus, ut po- terimus, explicabimus. Vitulus igitur pro peccato et expiatione sacerdotum immolabatur, fusoque ad altare sanguine, et intestinis incensis, reliquum corpus igni comburebatur. Aries deinde totus in- cendebatur consueta holocausti lege. Jam vero hircus victima erat ad populi peccatum expiandum, vitulus autem et agnus in holocaustum ; aries et bos ad sacrificium salutaris, altari etiam simila imgo- sita, si non tota, at pugillo et ex parte. Deinde inquit : « Be elevatis Aaron manibus in populum, hanedixit eis : et descendit, posteaquam fecit pro peccato et holocausta et salutaria, et ingressus est Moyses et Aaron in tabernaculum testimonii, et egressi benedixerunt universum populum: et ap- paruit gloria Domini omni populo. Et egres- sus est ignis a Domino, et devoravit quæ erant supen altari holocausta et adipes : et vidit omnis popu- lus, et expavit, et ceciderunt in faciem “. › B C PALL. Quid igitur tandem de his rebus. dicen- dum putas ? CYR. Visa. est ergo revera gloria Domini octavo die, id est, Filius manifestus est factus, qui est glo- ria Dei ac Patris: sic enim illum appellavit, dicens ad beatum Moysen : • Vio ego, dicit Dominus; certe implebitur gloria Domini omnis terra“. › · Sacros porro nos efficit ipse, dum in bovis figura pro nobis immolatur, et a peccato nos liberat, et universa crimina remittit, et maculas ex condem- natione contractas abstergit; itidemque dum in odorem suavitatis spiritualis ut aries consummatur, et ipse idem fit hostia salutaris, et suo nos sanguine sanctificat. Ipse etiam simila est oleo lita, in hila- ritate vitæ sanctæ seipsum Deo ac Patri pro nobis ostendens. " • Cor. v, 17. Levit. ix, 22-21. * Num. xiv, 21. 8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.

Α πλὴν οὐ σεσίγηκεν ὁ Μωσῆς, καίτοι διάττοντος 15η καὶ κατέφαγε τὰ ἐπὶ τοῦ θυσιαστηρίου, τά τε ἐξέστη, καὶ ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον. ο πρὸς τὰ τῆς ἱερωσύνης ἔργα τοῦ 'Ααρών. Χρόνος γάρ δὴ τῆς ἱερωσύνης Χριστοῦ νοοἶτ᾽ ἂν εἰκότως ὁ μετά τὸν νόμον, τοῦτ' ἔστιν, ἡ ὀγδόη, καθ᾽ ἦν ἢ ἀνάστα σις, καὶ ἀρχή τις ώσπερ αἰῶνος νέου. Καινὴ γὰρ κτίσις ἐν Χριστῷ, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Αναδεδειγ μένου δὲ ἤδη Χριστοῦ κατὰ τὴν ὀγδόην, καταλήγει μὲν τὰ Μωσέως· οὐ γὰρ ἐν τύπος ἔτι καὶ σκιαῖς λατρεύομεν ή γε μὴν ἐννόμῳ παίδευσις οὐ σεσίγηκε, πνευματικὸς γὰρ ὁ νόμος τοῖς πνευματικοῖς, καὶ ἀεὶ τὸ Χριστοῦ λαλεῖ μυστήριον. Ἐπηγγέλλετο μὲν οὖν ὁ Μωσής κατὰ τὴν ὀγδόην ἡμέραν οφθήσεσθαι την δόξαν Κυρίου. Προαναπεφώνηκε γὰρ ὁ νόμος τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας τὸν χρόνον. Προσεπι τάττει δὲ πάλιν, πρότερον μὲν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸν Ααρών. θυσίας ἐπιτελεῖν· μετὰ δὲ τοῦτο, τὰς ὑπὲρ παντὸς τοῦ λαοῦ, τύπον, οἶμαι, τὸ χρῆμα τιθεὶς τοῖς καθ' ἡμᾶς ἤδη πως, καὶ ὑποφαίνων εὖ μάλα καὶ σαφῶς, ὅτι τοῖς ἐξειλεγμένοις εἰς ἱερωσύνην, καὶ τοῖς τὸν ἐν πίστει δεχομένοις ἁγιασμόν, πρέποι ἂν εἰκότως τὸ ἁγίους τε εἶναι καὶ ἱερούς. Τίς δ' ἂν γένοιτο τῆς προσαγωγῆς ὁ τρόπος, ὡς ἕνα δηλώσομεν. Μοσχάριον οὖν ὑπὲρ ἁμαρτίας καὶ καθαρισμοῦ τῶν ἱερουργούν των εσφάζετο. Προχεομένου δὲ τοῦ αἵματος τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ, τεθυμιαμένων δὲ καὶ τῶν ἐντοσθίων, πυρὶ τὸ ἐπίλοιπον κατεφλέγετο σῶμα. Κριός δὲ δὴ πα λιν τὸ ὁλοκαυτούμενον ἦν, κατά γε τὸν συνήθη νόμου τῆς ὁλοκαυτώσεως· χίμαρος δὲ τὸ θύμα πρὸς ἀπο- κάθαρσιν ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ· μοσχάριον δὲ καὶ ἀμνὸς, τὰ εἰς ὁλοκαύτωσιν, κριός τε και μόσχος εἰς θυσίαν σωτηρίου, ἐπιτεθειμένης τῷ θυσιαστηρίῳ καὶ τῆς σεμιδάλεως, εἰ καὶ μὴ πάσης τυχόν, ἀλλὰ δραχὲς καὶ ἐκ μέρους. Εἶτά φησιν, ότι ο Καὶ ἐξάρας Ααρών τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν λαὸν, ηὐλόγησεν αὐτούς, καὶ κατέβη ποιήσας τὸ περὶ τῆς ἁμαρτίας, καὶ τὰ όλο καυτώματα καὶ τὰ τοῦ σωτηρίου, καὶ εἰσῆλθε Μωσής καὶ Δαρὼν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐξελ- θόντες εὐλόγησαν ἅπαντα τὸν λαὸν, καὶ ὤφθη ἡ δόξα Κυρίου παντὶ τῷ λαῷ, καὶ ἐξῆλθε πῦρ παρὰ Κυρίου, ὁλοκαυτώματα, καὶ τὰ στέατα, καὶ εἶδε πᾶς ὁ λαὸς, καὶ ΠΑΛΛ. Τί δὴ οὖν ἄρα καὶ ἐπὶ τοῖσδε φής; ΚΥΡ. Ωφθη μὲν οὖν κατά γε τὸ ἀληθὲς ἡ δόξα Κυρίου κατὰ τὴν ὀγδόην, ἤτοι γέγονεν ἐμφανὴς ὁ Υἱός, ἡ δόξα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· ὠνόμαζε γὰρ αὐ Ο τὸν οὕτω λέγων πρὸς Μωσέα τὸν ἱερώτατον· « Ζώ ἐγώ, λέγει Κύριος, ἢ μὴν ἐμπλησθήσεται τῆς δόξης Κυρίου πᾶσα ἡ γῆ. Ὁ Ἱεροὺς δὲ ἡμᾶς ἀπο- φαίνει αὐτὸς ὑπὲρ ἡμῶν ὡς ἔν γε τῷ μέσχῳ σφαζό- μενος, καὶ ἁμαρτίας ἐλευθερῶν, καὶ παντὸς ἀνιεῖς ἐγκλήματος, καὶ τὸν ἐκ τοῦ κατεγνώσθαι διασμήχων ρύπον, καὶ αὐτὸς ὁμοίως εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῆς νοη τῆς ὡς κριός τελειούμενος, αὐτὸς καὶ θυσία σωτηρίου γινόμενος, καὶ ἁγιάζων ἡμᾶς τῷ ἰδίῳ αἵματι, αὐτὸς καὶ σεμίδαλις ἐλαιόδευτος, ἐν ἐλαρότητα ζωῆς ἁγίας παραδεικνὺς ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. - Lainen conticuit Moyses, licet jam Aaron ad sacer- dotis munera pergeret. Tempus enim sacerdotij Christi illud congruenter intelligitur, quod post legem fuit, id est, octavus dies, in quem incidit ro- surrectio, et initium quoddam factum est sæculi novi; nova enim in Christo creatura, sicut scri- ptum est . Sed Christo jam octavo die declarato, Moysi observatio finem illa quidem accipit) neque enim adbuc id figuris et umbris Deum colimus), sed tamen illa legis institutio non conticuit; lex enim spiritualis est spiritualibus, et semper Christi mys- terium prædicat, Professus est vero Moyses octavo die visum iri Domini gloriam: nam lex tempus adventus Salvatoris nostri prædixit. Ad bæc ite- rum præcipit prius quidem pro se ipso Aaron sa- crificia facere, postea vero pro universo populo : qua in re nobis jam figuram quodammodo præbuit, præclareque ac perspicue ostendit, qui electi essent ad sacerdotium, et qui sanctificationem in fide per- ciperent, iis ut sancti sint ac sacri, aptissime con- venire. Sed quinam fuerit oblationis modus, ut po- terimus, explicabimus. Vitulus igitur pro peccato et expiatione sacerdotum immolabatur, fusoque ad altare sanguine, et intestinis incensis, reliquum corpus igni comburebatur. Aries deinde totus in- cendebatur consueta holocausti lege. Jam vero hircus victima erat ad populi peccatum expiandum, vitulus autem et agnus in holocaustum ; aries et bos ad sacrificium salutaris, altari etiam simila imgo- sita, si non tota, at pugillo et ex parte. Deinde inquit : « Be elevatis Aaron manibus in populum, hanedixit eis : et descendit, posteaquam fecit pro peccato et holocausta et salutaria, et ingressus est Moyses et Aaron in tabernaculum testimonii, et egressi benedixerunt universum populum: et ap- paruit gloria Domini omni populo. Et egres- sus est ignis a Domino, et devoravit quæ erant supen altari holocausta et adipes : et vidit omnis popu- lus, et expavit, et ceciderunt in faciem “. › B C PALL. Quid igitur tandem de his rebus. dicen- dum putas ? CYR. Visa. est ergo revera gloria Domini octavo die, id est, Filius manifestus est factus, qui est glo- ria Dei ac Patris: sic enim illum appellavit, dicens ad beatum Moysen : • Vio ego, dicit Dominus; certe implebitur gloria Domini omnis terra“. › · Sacros porro nos efficit ipse, dum in bovis figura pro nobis immolatur, et a peccato nos liberat, et universa crimina remittit, et maculas ex condem- natione contractas abstergit; itidemque dum in odorem suavitatis spiritualis ut aries consummatur, et ipse idem fit hostia salutaris, et suo nos sanguine sanctificat. Ipse etiam simila est oleo lita, in hila- ritate vitæ sanctæ seipsum Deo ac Patri pro nobis ostendens. " • Cor. v, 17. Levit. ix, 22-21. * Num. xiv, 21. 8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.

Α πλὴν οὐ σεσίγηκεν ὁ Μωσῆς, καίτοι διάττοντος 15η καὶ κατέφαγε τὰ ἐπὶ τοῦ θυσιαστηρίου, τά τε ἐξέστη, καὶ ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον. ο πρὸς τὰ τῆς ἱερωσύνης ἔργα τοῦ 'Ααρών. Χρόνος γάρ δὴ τῆς ἱερωσύνης Χριστοῦ νοοἶτ᾽ ἂν εἰκότως ὁ μετά τὸν νόμον, τοῦτ' ἔστιν, ἡ ὀγδόη, καθ᾽ ἦν ἢ ἀνάστα σις, καὶ ἀρχή τις ώσπερ αἰῶνος νέου. Καινὴ γὰρ κτίσις ἐν Χριστῷ, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Αναδεδειγ μένου δὲ ἤδη Χριστοῦ κατὰ τὴν ὀγδόην, καταλήγει μὲν τὰ Μωσέως· οὐ γὰρ ἐν τύπος ἔτι καὶ σκιαῖς λατρεύομεν ή γε μὴν ἐννόμῳ παίδευσις οὐ σεσίγηκε, πνευματικὸς γὰρ ὁ νόμος τοῖς πνευματικοῖς, καὶ ἀεὶ τὸ Χριστοῦ λαλεῖ μυστήριον. Ἐπηγγέλλετο μὲν οὖν ὁ Μωσής κατὰ τὴν ὀγδόην ἡμέραν οφθήσεσθαι την δόξαν Κυρίου. Προαναπεφώνηκε γὰρ ὁ νόμος τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας τὸν χρόνον. Προσεπι τάττει δὲ πάλιν, πρότερον μὲν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸν Ααρών. θυσίας ἐπιτελεῖν· μετὰ δὲ τοῦτο, τὰς ὑπὲρ παντὸς τοῦ λαοῦ, τύπον, οἶμαι, τὸ χρῆμα τιθεὶς τοῖς καθ' ἡμᾶς ἤδη πως, καὶ ὑποφαίνων εὖ μάλα καὶ σαφῶς, ὅτι τοῖς ἐξειλεγμένοις εἰς ἱερωσύνην, καὶ τοῖς τὸν ἐν πίστει δεχομένοις ἁγιασμόν, πρέποι ἂν εἰκότως τὸ ἁγίους τε εἶναι καὶ ἱερούς. Τίς δ' ἂν γένοιτο τῆς προσαγωγῆς ὁ τρόπος, ὡς ἕνα δηλώσομεν. Μοσχάριον οὖν ὑπὲρ ἁμαρτίας καὶ καθαρισμοῦ τῶν ἱερουργούν των εσφάζετο. Προχεομένου δὲ τοῦ αἵματος τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ, τεθυμιαμένων δὲ καὶ τῶν ἐντοσθίων, πυρὶ τὸ ἐπίλοιπον κατεφλέγετο σῶμα. Κριός δὲ δὴ πα λιν τὸ ὁλοκαυτούμενον ἦν, κατά γε τὸν συνήθη νόμου τῆς ὁλοκαυτώσεως· χίμαρος δὲ τὸ θύμα πρὸς ἀπο- κάθαρσιν ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ· μοσχάριον δὲ καὶ ἀμνὸς, τὰ εἰς ὁλοκαύτωσιν, κριός τε και μόσχος εἰς θυσίαν σωτηρίου, ἐπιτεθειμένης τῷ θυσιαστηρίῳ καὶ τῆς σεμιδάλεως, εἰ καὶ μὴ πάσης τυχόν, ἀλλὰ δραχὲς καὶ ἐκ μέρους. Εἶτά φησιν, ότι ο Καὶ ἐξάρας Ααρών τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν λαὸν, ηὐλόγησεν αὐτούς, καὶ κατέβη ποιήσας τὸ περὶ τῆς ἁμαρτίας, καὶ τὰ όλο καυτώματα καὶ τὰ τοῦ σωτηρίου, καὶ εἰσῆλθε Μωσής καὶ Δαρὼν εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἐξελ- θόντες εὐλόγησαν ἅπαντα τὸν λαὸν, καὶ ὤφθη ἡ δόξα Κυρίου παντὶ τῷ λαῷ, καὶ ἐξῆλθε πῦρ παρὰ Κυρίου, ὁλοκαυτώματα, καὶ τὰ στέατα, καὶ εἶδε πᾶς ὁ λαὸς, καὶ ΠΑΛΛ. Τί δὴ οὖν ἄρα καὶ ἐπὶ τοῖσδε φής; ΚΥΡ. Ωφθη μὲν οὖν κατά γε τὸ ἀληθὲς ἡ δόξα Κυρίου κατὰ τὴν ὀγδόην, ἤτοι γέγονεν ἐμφανὴς ὁ Υἱός, ἡ δόξα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· ὠνόμαζε γὰρ αὐ Ο τὸν οὕτω λέγων πρὸς Μωσέα τὸν ἱερώτατον· « Ζώ ἐγώ, λέγει Κύριος, ἢ μὴν ἐμπλησθήσεται τῆς δόξης Κυρίου πᾶσα ἡ γῆ. Ὁ Ἱεροὺς δὲ ἡμᾶς ἀπο- φαίνει αὐτὸς ὑπὲρ ἡμῶν ὡς ἔν γε τῷ μέσχῳ σφαζό- μενος, καὶ ἁμαρτίας ἐλευθερῶν, καὶ παντὸς ἀνιεῖς ἐγκλήματος, καὶ τὸν ἐκ τοῦ κατεγνώσθαι διασμήχων ρύπον, καὶ αὐτὸς ὁμοίως εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῆς νοη τῆς ὡς κριός τελειούμενος, αὐτὸς καὶ θυσία σωτηρίου γινόμενος, καὶ ἁγιάζων ἡμᾶς τῷ ἰδίῳ αἵματι, αὐτὸς καὶ σεμίδαλις ἐλαιόδευτος, ἐν ἐλαρότητα ζωῆς ἁγίας παραδεικνὺς ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. - Lainen conticuit Moyses, licet jam Aaron ad sacer- dotis munera pergeret. Tempus enim sacerdotij Christi illud congruenter intelligitur, quod post legem fuit, id est, octavus dies, in quem incidit ro- surrectio, et initium quoddam factum est sæculi novi; nova enim in Christo creatura, sicut scri- ptum est . Sed Christo jam octavo die declarato, Moysi observatio finem illa quidem accipit) neque enim adbuc id figuris et umbris Deum colimus), sed tamen illa legis institutio non conticuit; lex enim spiritualis est spiritualibus, et semper Christi mys- terium prædicat, Professus est vero Moyses octavo die visum iri Domini gloriam: nam lex tempus adventus Salvatoris nostri prædixit. Ad bæc ite- rum præcipit prius quidem pro se ipso Aaron sa- crificia facere, postea vero pro universo populo : qua in re nobis jam figuram quodammodo præbuit, præclareque ac perspicue ostendit, qui electi essent ad sacerdotium, et qui sanctificationem in fide per- ciperent, iis ut sancti sint ac sacri, aptissime con- venire. Sed quinam fuerit oblationis modus, ut po- terimus, explicabimus. Vitulus igitur pro peccato et expiatione sacerdotum immolabatur, fusoque ad altare sanguine, et intestinis incensis, reliquum corpus igni comburebatur. Aries deinde totus in- cendebatur consueta holocausti lege. Jam vero hircus victima erat ad populi peccatum expiandum, vitulus autem et agnus in holocaustum ; aries et bos ad sacrificium salutaris, altari etiam simila imgo- sita, si non tota, at pugillo et ex parte. Deinde inquit : « Be elevatis Aaron manibus in populum, hanedixit eis : et descendit, posteaquam fecit pro peccato et holocausta et salutaria, et ingressus est Moyses et Aaron in tabernaculum testimonii, et egressi benedixerunt universum populum: et ap- paruit gloria Domini omni populo. Et egres- sus est ignis a Domino, et devoravit quæ erant supen altari holocausta et adipes : et vidit omnis popu- lus, et expavit, et ceciderunt in faciem “. › B C PALL. Quid igitur tandem de his rebus. dicen- dum putas ? CYR. Visa. est ergo revera gloria Domini octavo die, id est, Filius manifestus est factus, qui est glo- ria Dei ac Patris: sic enim illum appellavit, dicens ad beatum Moysen : • Vio ego, dicit Dominus; certe implebitur gloria Domini omnis terra“. › · Sacros porro nos efficit ipse, dum in bovis figura pro nobis immolatur, et a peccato nos liberat, et universa crimina remittit, et maculas ex condem- natione contractas abstergit; itidemque dum in odorem suavitatis spiritualis ut aries consummatur, et ipse idem fit hostia salutaris, et suo nos sanguine sanctificat. Ipse etiam simila est oleo lita, in hila- ritate vitæ sanctæ seipsum Deo ac Patri pro nobis ostendens. " • Cor. v, 17. Levit. ix, 22-21. * Num. xiv, 21. 8. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP.

κοινωνοί, συνείροντος ἡμᾶς εἰς ἑνότητα τοῦ Χριστοῦ - ἔφη γάρ που πρὸς τὸν Πατέρα· « Θέλω ένα ώσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἐν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν. Ο - Α τεῖν, ἐν ᾧ καὶ δι' οὗ θείας φύσεως ἀναδεδείγμεθα ν Β Εν γὰρ δὴ σῶμα οι πάντες ἐσμὲν ἐν Χριστῷ, και · ι Ο κολλώμενος τῷ Κυρίῳ ἐν πνεῦμά ἐστι, ο κατὰ τὴν Γραφήν. "Οτι, δὲ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸ ἴδιον ὥσπερ ἐπαίροντος πρόσωπον, τοῦτ' ἔστι, δοξά ζοντος τὸν Υἱὸν, τὴν πρὸς αὐτὸν εἰρήνην πεπλουτής χαμεν, σαφηνιεῖ λέγων αὐτός· « Οταν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. ο ΠΑΛΛ. ὀρθῶς διανοῇ. . Αὐτὸς γὰρ ἐστιν ἡ εἰ- ρήνη ἡμῶν, καὶ δι' αὐτοῦ τὴν προσαγωγὴν ἐσχηκα μεν ἐν πνεύματι πρὸς τὸν Πατέρα, ο " ΚΥΡ. Ἱερέων μὲν οὖν πέρι καὶ τῆς ἐπ' αὐτοῖς ἀναδείξεως ταυτὶ πρὸς ἡμᾶς ὁ νόμος. Αγιάζεσθαι δὲ δεῖν εὖ μάλα φησὶ τὸ Λευιτικὸν, καὶ τοῖς καθε ήκουσι τρόποις προηγνισμένον, τῆς ἐκνεμηθείσης αὐτοῖς λειτουργίας μεταποιεῖσθαι τότε. Λέγει δὲ οὕτως ἐν τοῖς ᾿Αριθμοῖς· « Λάβε τους Λευίτας ἐκ μέσου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, καὶ ἀφαγνιεῖς αὐτοὺς, καὶ οὕτως ποιή σεις τὸν ἀφαγνισμὸν αὐτῶν· περιῤῥανείς αὐτοὺς ὕδωρ ἁγνισμοῦ, καὶ ἐπελεύσεται ξυρὸν ἐπὶ πᾶν τὸ σῶμα αὐτῶν, καὶ πλυνοῦσι τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ καθαροί ἔσονται, καὶ λήψονται μόσχον ἕνα ἐκ βοῶν, καὶ τού του θυσίαν σεμίδαλιν ἀναπεποιημένην ἐν ἐλαίῳ, καὶ μόσχον ένα ενιαύσιον ἐκ βοῶν λήψῃ περὶ ἁμαρτίας, καὶ προσάξεις τους Λευίτας ἔνδοσθεν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. Καὶ συνάξεις πᾶσαν συναγωγήν υἱῶν Ἰσραήλ, καὶ προσάξεις τους Λευίτας, καὶ ἀφορίσει Ααρών τοὺς Λευίτας, ἀπόδομα έναντι Κυρίου παρά τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, καὶ ἔσονται ὥστε ἐργάζεσθαι τὰ Έργα Κυρίου. Οἱ δὲ Λευῖται ἐπιθήσουσι τὰς χεῖρας ἐπὶ τὰς κεφαλὰς τῶν μόσχων, καὶ ποιήσεις τὸν ἕνα περὶ ἁμαρτίας, καὶ τὸν ἕνα εἰς ὁλοκαύτωμα, καὶ ἐξιλάσασθαι περὶ αὐτῶν. Καὶ στήσεις τους Λευίτας Έναντι Κυρίου, καὶ ἐναντίον; Ααρών, καὶ ἐναντίον τῶν υἱῶν αὐτοῦ, καὶ ἀποδώσεις αὐτοὺς, ἀπόδομα ἔναντι Κυρίου, καὶ διαστελεῖς τοὺς Λευίτας ἐκ μέσου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, καὶ ἔσονται ἐμοὶ, καὶ μετὰ ταῦτα εἰσελεύσονται οἱ Λευῖται ἐργάζεσθαι τὰ ἔργα τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. » ΠΑΛΛ. Διασάφει δὴ οὖν εὖ μάλα, τὶς ἂν νοοῖτο πρὸς ἡμῶν ὁ τοῦ ἁγνισμοῦ τρόπος, τοῦ τοῖς Λευίταις ἐπενηνεγμένου. ΚΥΡ. Μυστικὸς μὲν οὖν, ὦ Παλλάδιο, καὶ ἐν Χριστῷ δὴ πάλιν· αὐτὸς γὰρ ἡμῶν ἡ ἀποκάθαρσις, καὶ ῥύ που παντὸς ἡ ἀπόνιψις, καὶ ἁγιασμοῦ δοτήρ. Πε ριῤῥανεῖς γὰρ αὐτοὺς ὕδωρ άγνισμού, φησί. Τοῦτό τοι καὶ ὁ σοφὸς κατεδήλου Παύλος, ὡδὶ γεγραφώς • Εἰ γὰρ τὸ αἷμα τράγων καὶ ταύρων, καὶ σποδός δαμάλεως ραντίζουσα τοὺς κεκοινωμένους ἁγιάζει πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς καθαρότητα, πόσῳ μᾶλλον το αἷμα Χριστοῦ· » καὶ ἀληθῆς ὁ λόγος. Εἰ γὰρ ἔνεστι τοῖς τύποις τὸ ὠφελοῦν, καὶ ἡ σκιὰ σωτήριος, πῶς ἂν οὐχὶ μᾶλλον τὸ ἀληθὲς, τουτέστι, τὸ αἷμα Χριστού; Υδωρ δὴ οὖν ἀγνισμοῦ τὸ ἀναμίξ τῇ σποδῷ τῆς δα- μάλεως τῆς λεγομένης νεκρώσεως τοῦ Χριστοῦ σύμο 11, 11. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. per quem diving nature consortes effecti sumus "; Christo nos in unitatem connectente; is enim pro- fecto ait ad Patrem : ‹ Volo ut sicut ego et tu unum sumus, sic etiam ipsi in nobis unum sint. — Unum enim corpus omines sumus in Christo 88; et ‹ Qui adhæret Domiño, unus spiritus est ", › ut habet Scriptura. Deo autem et Patre suam quo- dammodo faciem elevante, id est, glorificante Fi- lium, pacem cum eo conrpositam nos adeptos esse declarat ipse, dicens : . Cum exallatus fuero & terra, omnes traham ad me ipsum ºº. › PALL. Recte existimas : Ipse est enim pax nostra, et per ipsum accessum habuimus in spiritu ad Pa- trem . ; CYR. De sacerdotibus igitur deque eorum crea- tione hactenus nobis lex prodidit. Cæterum sanctifi- cari oportere plane Leviticum genus inquit, et ritu convenienti prius expiatum, tributum sibi sacri mi- nisterři munus capessere. Inquit igitur in Numeris ad hunc modum: Sume Levitas de medio filiorum Israel, et purifcabis eos ; et sic facies purificatio- nem ipsòrum: asperges eos aqua purificationis, et pertransibit novacula super omne corpus eorum, et lavabunt vestimenta sua, et mundi erunt : et su- ment unum bovem de armentis, et ejus libamen, si- milam oleo conspersam, et vitulum anniculum `de armentis accipies pro peccato : et statues Levitas coram tabernaculo testimonii, et congregabis om- nem congregationem filiorum Israel, et adduces Le- vilas, et separabit Aaron Levitas, munus coram Domino a Bhis Israel, et erunt ut operentur opera C Domini. Levitæ autem imponent manus super ca- pita boum; et facies unum pro peccato, et unum in holocaustum, ut propitieris pro eis. Et statues Le- vitas coram Domino, et coram Aaron, et coram filiis ejus, et donabis eos donum coram Domino, et distingues Levitas de medio filiorum Israel; et erunt mihi et post hæc ingredientur Levitæ ad operan- dum opera tabernacuti testimonii ". ' • PALL. Velim igitur explices quisnam hic purifi- cationis ritus Levitis injuncta, sit a nobis intelli- gendus. D CYR: Mysticus sane is est, Palladi, et item in Christo ; ipse est enim nostra expiatio, et ab omni sorde ablutio, et sanctificationis dator: Asperges enim eos aqua sanctificationis, inquit. Hoc idem Paulus quoque vir sapiens declaravit ita scribens : • Si enim sanguis hircorum et taurorum, et cinis vitula aspersus, inquinatos sanctifical ad emunda- tionem carnis, quanto magis sanguis Christi *³? › idque verissine dictum est; nam, si inest in 4- guris utilitas, et umbra ipsa est salutaris; quanto magis veritas, id est, sanguis Christi? Aqua igitur sanctificationis cineri vituiz permista illius morti- Gcationis Christi (sic enim dicta est) symbolum evi- * 11Petr. 1, 4. er Joan. xvii. 21. 8ª I Cor. x, 16, 17. Cor. vi, 17. " Joan. sn, 32. * Num. viii, seqq. Hebr. 15, 13. "Num.

κοινωνοί, συνείροντος ἡμᾶς εἰς ἑνότητα τοῦ Χριστοῦ - ἔφη γάρ που πρὸς τὸν Πατέρα· « Θέλω ένα ώσπερ ἐγὼ καὶ σὺ ἐν ἐσμεν, οὕτω καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν. Ο - Α τεῖν, ἐν ᾧ καὶ δι' οὗ θείας φύσεως ἀναδεδείγμεθα ν Β Εν γὰρ δὴ σῶμα οι πάντες ἐσμὲν ἐν Χριστῷ, και · ι Ο κολλώμενος τῷ Κυρίῳ ἐν πνεῦμά ἐστι, ο κατὰ τὴν Γραφήν. "Οτι, δὲ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸ ἴδιον ὥσπερ ἐπαίροντος πρόσωπον, τοῦτ' ἔστι, δοξά ζοντος τὸν Υἱὸν, τὴν πρὸς αὐτὸν εἰρήνην πεπλουτής χαμεν, σαφηνιεῖ λέγων αὐτός· « Οταν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. ο ΠΑΛΛ. ὀρθῶς διανοῇ. . Αὐτὸς γὰρ ἐστιν ἡ εἰ- ρήνη ἡμῶν, καὶ δι' αὐτοῦ τὴν προσαγωγὴν ἐσχηκα μεν ἐν πνεύματι πρὸς τὸν Πατέρα, ο " ΚΥΡ. Ἱερέων μὲν οὖν πέρι καὶ τῆς ἐπ' αὐτοῖς ἀναδείξεως ταυτὶ πρὸς ἡμᾶς ὁ νόμος. Αγιάζεσθαι δὲ δεῖν εὖ μάλα φησὶ τὸ Λευιτικὸν, καὶ τοῖς καθε ήκουσι τρόποις προηγνισμένον, τῆς ἐκνεμηθείσης αὐτοῖς λειτουργίας μεταποιεῖσθαι τότε. Λέγει δὲ οὕτως ἐν τοῖς ᾿Αριθμοῖς· « Λάβε τους Λευίτας ἐκ μέσου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, καὶ ἀφαγνιεῖς αὐτοὺς, καὶ οὕτως ποιή σεις τὸν ἀφαγνισμὸν αὐτῶν· περιῤῥανείς αὐτοὺς ὕδωρ ἁγνισμοῦ, καὶ ἐπελεύσεται ξυρὸν ἐπὶ πᾶν τὸ σῶμα αὐτῶν, καὶ πλυνοῦσι τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ καθαροί ἔσονται, καὶ λήψονται μόσχον ἕνα ἐκ βοῶν, καὶ τού του θυσίαν σεμίδαλιν ἀναπεποιημένην ἐν ἐλαίῳ, καὶ μόσχον ένα ενιαύσιον ἐκ βοῶν λήψῃ περὶ ἁμαρτίας, καὶ προσάξεις τους Λευίτας ἔνδοσθεν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. Καὶ συνάξεις πᾶσαν συναγωγήν υἱῶν Ἰσραήλ, καὶ προσάξεις τους Λευίτας, καὶ ἀφορίσει Ααρών τοὺς Λευίτας, ἀπόδομα έναντι Κυρίου παρά τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, καὶ ἔσονται ὥστε ἐργάζεσθαι τὰ Έργα Κυρίου. Οἱ δὲ Λευῖται ἐπιθήσουσι τὰς χεῖρας ἐπὶ τὰς κεφαλὰς τῶν μόσχων, καὶ ποιήσεις τὸν ἕνα περὶ ἁμαρτίας, καὶ τὸν ἕνα εἰς ὁλοκαύτωμα, καὶ ἐξιλάσασθαι περὶ αὐτῶν. Καὶ στήσεις τους Λευίτας Έναντι Κυρίου, καὶ ἐναντίον; Ααρών, καὶ ἐναντίον τῶν υἱῶν αὐτοῦ, καὶ ἀποδώσεις αὐτοὺς, ἀπόδομα ἔναντι Κυρίου, καὶ διαστελεῖς τοὺς Λευίτας ἐκ μέσου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, καὶ ἔσονται ἐμοὶ, καὶ μετὰ ταῦτα εἰσελεύσονται οἱ Λευῖται ἐργάζεσθαι τὰ ἔργα τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. » ΠΑΛΛ. Διασάφει δὴ οὖν εὖ μάλα, τὶς ἂν νοοῖτο πρὸς ἡμῶν ὁ τοῦ ἁγνισμοῦ τρόπος, τοῦ τοῖς Λευίταις ἐπενηνεγμένου. ΚΥΡ. Μυστικὸς μὲν οὖν, ὦ Παλλάδιο, καὶ ἐν Χριστῷ δὴ πάλιν· αὐτὸς γὰρ ἡμῶν ἡ ἀποκάθαρσις, καὶ ῥύ που παντὸς ἡ ἀπόνιψις, καὶ ἁγιασμοῦ δοτήρ. Πε ριῤῥανεῖς γὰρ αὐτοὺς ὕδωρ άγνισμού, φησί. Τοῦτό τοι καὶ ὁ σοφὸς κατεδήλου Παύλος, ὡδὶ γεγραφώς • Εἰ γὰρ τὸ αἷμα τράγων καὶ ταύρων, καὶ σποδός δαμάλεως ραντίζουσα τοὺς κεκοινωμένους ἁγιάζει πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς καθαρότητα, πόσῳ μᾶλλον το αἷμα Χριστοῦ· » καὶ ἀληθῆς ὁ λόγος. Εἰ γὰρ ἔνεστι τοῖς τύποις τὸ ὠφελοῦν, καὶ ἡ σκιὰ σωτήριος, πῶς ἂν οὐχὶ μᾶλλον τὸ ἀληθὲς, τουτέστι, τὸ αἷμα Χριστού; Υδωρ δὴ οὖν ἀγνισμοῦ τὸ ἀναμίξ τῇ σποδῷ τῆς δα- μάλεως τῆς λεγομένης νεκρώσεως τοῦ Χριστοῦ σύμο 11, 11. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. per quem diving nature consortes effecti sumus "; Christo nos in unitatem connectente; is enim pro- fecto ait ad Patrem : ‹ Volo ut sicut ego et tu unum sumus, sic etiam ipsi in nobis unum sint. — Unum enim corpus omines sumus in Christo 88; et ‹ Qui adhæret Domiño, unus spiritus est ", › ut habet Scriptura. Deo autem et Patre suam quo- dammodo faciem elevante, id est, glorificante Fi- lium, pacem cum eo conrpositam nos adeptos esse declarat ipse, dicens : . Cum exallatus fuero & terra, omnes traham ad me ipsum ºº. › PALL. Recte existimas : Ipse est enim pax nostra, et per ipsum accessum habuimus in spiritu ad Pa- trem . ; CYR. De sacerdotibus igitur deque eorum crea- tione hactenus nobis lex prodidit. Cæterum sanctifi- cari oportere plane Leviticum genus inquit, et ritu convenienti prius expiatum, tributum sibi sacri mi- nisterři munus capessere. Inquit igitur in Numeris ad hunc modum: Sume Levitas de medio filiorum Israel, et purifcabis eos ; et sic facies purificatio- nem ipsòrum: asperges eos aqua purificationis, et pertransibit novacula super omne corpus eorum, et lavabunt vestimenta sua, et mundi erunt : et su- ment unum bovem de armentis, et ejus libamen, si- milam oleo conspersam, et vitulum anniculum `de armentis accipies pro peccato : et statues Levitas coram tabernaculo testimonii, et congregabis om- nem congregationem filiorum Israel, et adduces Le- vilas, et separabit Aaron Levitas, munus coram Domino a Bhis Israel, et erunt ut operentur opera C Domini. Levitæ autem imponent manus super ca- pita boum; et facies unum pro peccato, et unum in holocaustum, ut propitieris pro eis. Et statues Le- vitas coram Domino, et coram Aaron, et coram filiis ejus, et donabis eos donum coram Domino, et distingues Levitas de medio filiorum Israel; et erunt mihi et post hæc ingredientur Levitæ ad operan- dum opera tabernacuti testimonii ". ' • PALL. Velim igitur explices quisnam hic purifi- cationis ritus Levitis injuncta, sit a nobis intelli- gendus. D CYR: Mysticus sane is est, Palladi, et item in Christo ; ipse est enim nostra expiatio, et ab omni sorde ablutio, et sanctificationis dator: Asperges enim eos aqua sanctificationis, inquit. Hoc idem Paulus quoque vir sapiens declaravit ita scribens : • Si enim sanguis hircorum et taurorum, et cinis vitula aspersus, inquinatos sanctifical ad emunda- tionem carnis, quanto magis sanguis Christi *³? › idque verissine dictum est; nam, si inest in 4- guris utilitas, et umbra ipsa est salutaris; quanto magis veritas, id est, sanguis Christi? Aqua igitur sanctificationis cineri vituiz permista illius morti- Gcationis Christi (sic enim dicta est) symbolum evi- * 11Petr. 1, 4. er Joan. xvii. 21. 8ª I Cor. x, 16, 17. Cor. vi, 17. " Joan. sn, 32. * Num. viii, seqq. Hebr. 15, 13. "Num.

βολον ἐναργὲς ἦν, ὡς ἔν γε τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ πληροῦν ευχόμεθα διὰ πίστεως. Ὡς γὰρ αὐτός που πάλιν ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος, ο Συνετάφη μὲν γὰρ αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον, ἵνα ὥσπερ + γέρθη Χριστὸς διὰ τῆς δόξης τοῦ Πατρός, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν. » Ετη δὲ πάλιν· « Πάντοτε την νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῇ θνητῇ ἡμῶν σαρκὶ φανερωθῇ. ΠΑΛΛ. Καὶ τίς δὴ ἄρα ἐστὶν ἡ ἐνθάδε λεγομένη νέκρωσις τοῦ Χριστοῦ ; ΚΥΡ. Τὸ ἐκτεθνάναι μὲν κόσμῳ καὶ ἁμαρτίαις, ἱεράν τε καὶ ἁγίαν καὶ τὴν ὅτι μάλιστα φιλαιτάτην Θεῷ διαδιῶναι ζωὴν, ἐφ᾽ ᾧ δὴ πάλιν ἀπεσεμνύνετο λίαν ὁ Παῦλος λέγων· . Ἐγὼ γὰρ διὰ νόμου νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα Θεῷ ζήσω· Χριστῷ συνεσταύρωμαι. Ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. Ο δὲ νῦν ζῶ ἐν σαρκί, ἐν πίστει ζῶ τῇ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἀγα- πήσαντός με, καὶ παραδόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἐμοῦ. Τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ τὸ ἐκτεθνάναι μὲν ἐν κόσμῳ, καὶ τὴν Χριστοῦ νέκρωσιν ὑπενεγκεῖν, διαβιῶναι δὲ αὐτὴν ἐν αὐτῷ ζωήν. Σποδὺς οὖν δαμάλεως ἀναμίξ ὕδατι τὴν Ἰησοῦ νέκρωσιν ὡς ἐν ἁγίῳ βαπτίσματι τελου- μένην ὑπεμφαίνοι ἄν. Ἧς ἐν μεθέξει γενέσθαι καὶ αὐτοὺς ἔφη δεῖν τοὺς ἐν τάξει τελοῦντας τῇ Λευϊτικῇ, πᾶν εἶδος ἀκαθαρσίας σαρκικῆς ὡς ἐν σκιᾷ πάλιν ἐκ- πεφορτισμένους. Δηλοῖ γὰρ, οἶμαι, τουτὶ καὶ μάλα σαφῶς τὰ ἀποψιλοῦσθαι ξυρῷ τὴν τοῦ σώματος τρίχα. · Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐνεργής, και τομώ τερος, ο καθάπερ τινὰ τριχῶν καὶ ὀνύχων ἀποκείρων ἐκ νοῦ, τῶν ἐμφύτων καὶ ἐν ἡμῖν σαρκικῶν κινημά των τὴν ἀκαθαρσίαν, ἂν καὶ νόμον ἁμαρτίας ένῳκη- κότα τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς, ἀντιστρατευόμενόν τε τῷ νόμῳ τοῦ νοὸς, καὶ εἰς ἃ μὴ θέμις ἐξέλκοντα, Γράμμα πού φησιν ἱερὸν, ἀλλὰ τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος δυνάμει τε καὶ ἐνεργείᾳ καθάπερ ξυρῷ τεμνό μενος ἀσθενεῖ, κἂν εἰ ἀναφύοιτό πως ἐν ἡμῖν, γοργό- τερον ἀποκείρεται. . Πνεύματι γὰρ περιπατεῖτε.. φησί, ο καὶ ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ μὴ τελέσητε. Ὥσπερ δὲ τὸ ξυρὸν οὐκ ἐξ αὐτῆς τῆς εἰσάπαν ἀνα- βοθρεύει ρίζης τὴν ἐν ἡμῖν τρίχα, τέμνει δὲ ἀναφυο- μένην εὐθέως· οὕτω καὶ ἐν ἡμῖν ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, πρόῤῥιζαν ὥσπερ, τὴν ὡς ἔμφυτον ἐπιθυμίας οὐκ ἀναδοθρεύει κίνησιν (τετήρηται γὰρ τὸ τέλειον ἅγιον εἰς αἰῶνα τὸν μέλλοντα), κατανεκροῖ δὲ μᾶλλον ἀναφυο- μένην καὶ ἀνίσχουσαν ἐν ἡμῖν, καὶ τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς ἀγριαίνοντα τιθασσεύει νόμον. Οὐκοῦν ἡ τριχῶν ἀφαίρεσις τὴν νοῦ κάθαρσιν ὑπαινίττεται, ἣν ἂν ἐν ἡμῖν δ. θεῖός τε καὶ τομώτερος εργάζεται τοῦ Θεοῦ λόγος. 'Απόλυσις δὲ ἱματίων, λαμπρὰν καὶ ἀκίβδηλον ἡμῖν πολιτείαν ὑποφαίνει, τὴν ἐξωρανή. • Προνοούμενοι γὰρ καλά, οὐ μόνον ἐνώπιον Κυρίου, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον, « ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον ἀνθρώ- των. » Καὶ αὐτὸς δὲ τού φησι· ο Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ καλὰ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. A dens erat, quam ut in sancto baptismale nos ipsi B quoque per fidem perdicere gloriamur. Ut enim idem ipse beatus Paulus dixit: Consepulti sumus cum ipso, per baptismum in mortem ; ut, sicut rem surrexit Christus per gloriam Patris, sic nos quoque in novitate vitæ ambulemus ". > Dixit etiam : • Semper mortificationem Jesu in corpore circum- ferentes, ut et vila Jesu in mortali nostra carne ma- nifestetur *.) PALL. Sed quænam hæc est, quæ hoc loco dici- tur, Christi mortificatio? CYR. Mortuum esse plane mundo atque peccatis, sacramque ac sanctam, Deoque charissimam vitam vivere, de qua re Paulus mirifice gloriabatur, dicens: Ego enim per legem legi mortuus sum ut Deo vivam ; cum Christo simul confixus sum cruci; vivo autem. jam non ego, vivit vero in.me Christus. Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, qui dilexit me, et tradidit seipsum pro,me ". » Hoc est, ut puto, mortuum esse mundo, et Christi mortifi- cationem perferre, ac vicissim illius vitam vivere. Cinis igitur vitul cum aqua permistus, Jesu mer- tificationem, ut in sancto baptismale perfcitur, in- dicare potest, cujus participes esse oportere dixit cos quoque qui in ordine Levitico censerentur, qm- ni carnalis impuritatis genere sic ut in umbra rur- sus abjecto: id enim satis aperte significat illa per novacuiam facta pilorum corporis abrasio. Vivus C. est enim serma Dei, et efficax, et penetrans er.ex animo abradens insitorum in nobis carnalium mo- tuum, tanquam pilorum.et unguium impuritatem, quam etiam legem .peccati.habitantem in membris carnis, repugnantemque legi mentis ", et in ea, quæ nefas est admittere, pertrahentem, sacræ Lit- teræ quodam loco vocant : aptamnen. sancti Spiritus virtute et efficacia, tanquam.novacula. quadam, præ- cisa enervaur, atque, etiamsi rursus in nobis, pul- lulet, vehementius rodetur, Spiritu. enim, inquit, < ambulate, et desideria carnis non perficietis .. Ut autem novacula innascentem nobis pilum, non in totum ex imis ipsis radicibus exstirpat, sed.mox pullulantem amputat; sic quoque Dei verbum in nobis motus illos qui nos ad insitas cupiditates impellunt, non veluti radicius evellit (nam illa per- fecta sanctitas in futurum seculum.reservata est), sed mortificat et exstinguit potius, cum in nobis oriuntur ac pullulant; ac legem illam, quæ est in membris carnis nostra, cum efferatur, perdomat. Igitur pilorum ademptio mentis purgationem innuit, quam in nobis divinum illud et penetrans Dei,ver- . bum elleit. Sed vestium ablutio præclaram.et.pro- batam conversationem illam, quæ exterius patet, indicat: Providentes enim bona non solum coram Domino, ut scriptum est ', sed. etiam. coram homi nibus ;, ipse etiam dicit ' : « Luceat lux vestra coram D ” • Rom. v, 4. II Cor. 1, 10, 41. • Galat. ut, 19, 20. * Hebr. iv, 12. » Rom. vii, 23. • Galat. v, 16. ' Rom. XII, 17. * Matth. v, 16. PATROL. GR. LXVIII.

βολον ἐναργὲς ἦν, ὡς ἔν γε τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ πληροῦν ευχόμεθα διὰ πίστεως. Ὡς γὰρ αὐτός που πάλιν ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος, ο Συνετάφη μὲν γὰρ αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον, ἵνα ὥσπερ + γέρθη Χριστὸς διὰ τῆς δόξης τοῦ Πατρός, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν. » Ετη δὲ πάλιν· « Πάντοτε την νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῇ θνητῇ ἡμῶν σαρκὶ φανερωθῇ. ΠΑΛΛ. Καὶ τίς δὴ ἄρα ἐστὶν ἡ ἐνθάδε λεγομένη νέκρωσις τοῦ Χριστοῦ ; ΚΥΡ. Τὸ ἐκτεθνάναι μὲν κόσμῳ καὶ ἁμαρτίαις, ἱεράν τε καὶ ἁγίαν καὶ τὴν ὅτι μάλιστα φιλαιτάτην Θεῷ διαδιῶναι ζωὴν, ἐφ᾽ ᾧ δὴ πάλιν ἀπεσεμνύνετο λίαν ὁ Παῦλος λέγων· . Ἐγὼ γὰρ διὰ νόμου νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα Θεῷ ζήσω· Χριστῷ συνεσταύρωμαι. Ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. Ο δὲ νῦν ζῶ ἐν σαρκί, ἐν πίστει ζῶ τῇ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἀγα- πήσαντός με, καὶ παραδόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἐμοῦ. Τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ τὸ ἐκτεθνάναι μὲν ἐν κόσμῳ, καὶ τὴν Χριστοῦ νέκρωσιν ὑπενεγκεῖν, διαβιῶναι δὲ αὐτὴν ἐν αὐτῷ ζωήν. Σποδὺς οὖν δαμάλεως ἀναμίξ ὕδατι τὴν Ἰησοῦ νέκρωσιν ὡς ἐν ἁγίῳ βαπτίσματι τελου- μένην ὑπεμφαίνοι ἄν. Ἧς ἐν μεθέξει γενέσθαι καὶ αὐτοὺς ἔφη δεῖν τοὺς ἐν τάξει τελοῦντας τῇ Λευϊτικῇ, πᾶν εἶδος ἀκαθαρσίας σαρκικῆς ὡς ἐν σκιᾷ πάλιν ἐκ- πεφορτισμένους. Δηλοῖ γὰρ, οἶμαι, τουτὶ καὶ μάλα σαφῶς τὰ ἀποψιλοῦσθαι ξυρῷ τὴν τοῦ σώματος τρίχα. · Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐνεργής, και τομώ τερος, ο καθάπερ τινὰ τριχῶν καὶ ὀνύχων ἀποκείρων ἐκ νοῦ, τῶν ἐμφύτων καὶ ἐν ἡμῖν σαρκικῶν κινημά των τὴν ἀκαθαρσίαν, ἂν καὶ νόμον ἁμαρτίας ένῳκη- κότα τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς, ἀντιστρατευόμενόν τε τῷ νόμῳ τοῦ νοὸς, καὶ εἰς ἃ μὴ θέμις ἐξέλκοντα, Γράμμα πού φησιν ἱερὸν, ἀλλὰ τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος δυνάμει τε καὶ ἐνεργείᾳ καθάπερ ξυρῷ τεμνό μενος ἀσθενεῖ, κἂν εἰ ἀναφύοιτό πως ἐν ἡμῖν, γοργό- τερον ἀποκείρεται. . Πνεύματι γὰρ περιπατεῖτε.. φησί, ο καὶ ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ μὴ τελέσητε. Ὥσπερ δὲ τὸ ξυρὸν οὐκ ἐξ αὐτῆς τῆς εἰσάπαν ἀνα- βοθρεύει ρίζης τὴν ἐν ἡμῖν τρίχα, τέμνει δὲ ἀναφυο- μένην εὐθέως· οὕτω καὶ ἐν ἡμῖν ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, πρόῤῥιζαν ὥσπερ, τὴν ὡς ἔμφυτον ἐπιθυμίας οὐκ ἀναδοθρεύει κίνησιν (τετήρηται γὰρ τὸ τέλειον ἅγιον εἰς αἰῶνα τὸν μέλλοντα), κατανεκροῖ δὲ μᾶλλον ἀναφυο- μένην καὶ ἀνίσχουσαν ἐν ἡμῖν, καὶ τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς ἀγριαίνοντα τιθασσεύει νόμον. Οὐκοῦν ἡ τριχῶν ἀφαίρεσις τὴν νοῦ κάθαρσιν ὑπαινίττεται, ἣν ἂν ἐν ἡμῖν δ. θεῖός τε καὶ τομώτερος εργάζεται τοῦ Θεοῦ λόγος. 'Απόλυσις δὲ ἱματίων, λαμπρὰν καὶ ἀκίβδηλον ἡμῖν πολιτείαν ὑποφαίνει, τὴν ἐξωρανή. • Προνοούμενοι γὰρ καλά, οὐ μόνον ἐνώπιον Κυρίου, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον, « ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον ἀνθρώ- των. » Καὶ αὐτὸς δὲ τού φησι· ο Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ καλὰ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. A dens erat, quam ut in sancto baptismale nos ipsi B quoque per fidem perdicere gloriamur. Ut enim idem ipse beatus Paulus dixit: Consepulti sumus cum ipso, per baptismum in mortem ; ut, sicut rem surrexit Christus per gloriam Patris, sic nos quoque in novitate vitæ ambulemus ". > Dixit etiam : • Semper mortificationem Jesu in corpore circum- ferentes, ut et vila Jesu in mortali nostra carne ma- nifestetur *.) PALL. Sed quænam hæc est, quæ hoc loco dici- tur, Christi mortificatio? CYR. Mortuum esse plane mundo atque peccatis, sacramque ac sanctam, Deoque charissimam vitam vivere, de qua re Paulus mirifice gloriabatur, dicens: Ego enim per legem legi mortuus sum ut Deo vivam ; cum Christo simul confixus sum cruci; vivo autem. jam non ego, vivit vero in.me Christus. Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, qui dilexit me, et tradidit seipsum pro,me ". » Hoc est, ut puto, mortuum esse mundo, et Christi mortifi- cationem perferre, ac vicissim illius vitam vivere. Cinis igitur vitul cum aqua permistus, Jesu mer- tificationem, ut in sancto baptismale perfcitur, in- dicare potest, cujus participes esse oportere dixit cos quoque qui in ordine Levitico censerentur, qm- ni carnalis impuritatis genere sic ut in umbra rur- sus abjecto: id enim satis aperte significat illa per novacuiam facta pilorum corporis abrasio. Vivus C. est enim serma Dei, et efficax, et penetrans er.ex animo abradens insitorum in nobis carnalium mo- tuum, tanquam pilorum.et unguium impuritatem, quam etiam legem .peccati.habitantem in membris carnis, repugnantemque legi mentis ", et in ea, quæ nefas est admittere, pertrahentem, sacræ Lit- teræ quodam loco vocant : aptamnen. sancti Spiritus virtute et efficacia, tanquam.novacula. quadam, præ- cisa enervaur, atque, etiamsi rursus in nobis, pul- lulet, vehementius rodetur, Spiritu. enim, inquit, < ambulate, et desideria carnis non perficietis .. Ut autem novacula innascentem nobis pilum, non in totum ex imis ipsis radicibus exstirpat, sed.mox pullulantem amputat; sic quoque Dei verbum in nobis motus illos qui nos ad insitas cupiditates impellunt, non veluti radicius evellit (nam illa per- fecta sanctitas in futurum seculum.reservata est), sed mortificat et exstinguit potius, cum in nobis oriuntur ac pullulant; ac legem illam, quæ est in membris carnis nostra, cum efferatur, perdomat. Igitur pilorum ademptio mentis purgationem innuit, quam in nobis divinum illud et penetrans Dei,ver- . bum elleit. Sed vestium ablutio præclaram.et.pro- batam conversationem illam, quæ exterius patet, indicat: Providentes enim bona non solum coram Domino, ut scriptum est ', sed. etiam. coram homi nibus ;, ipse etiam dicit ' : « Luceat lux vestra coram D ” • Rom. v, 4. II Cor. 1, 10, 41. • Galat. ut, 19, 20. * Hebr. iv, 12. » Rom. vii, 23. • Galat. v, 16. ' Rom. XII, 17. * Matth. v, 16. PATROL. GR. LXVIII.

βολον ἐναργὲς ἦν, ὡς ἔν γε τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ πληροῦν ευχόμεθα διὰ πίστεως. Ὡς γὰρ αὐτός που πάλιν ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος, ο Συνετάφη μὲν γὰρ αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον, ἵνα ὥσπερ + γέρθη Χριστὸς διὰ τῆς δόξης τοῦ Πατρός, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν. » Ετη δὲ πάλιν· « Πάντοτε την νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῇ θνητῇ ἡμῶν σαρκὶ φανερωθῇ. ΠΑΛΛ. Καὶ τίς δὴ ἄρα ἐστὶν ἡ ἐνθάδε λεγομένη νέκρωσις τοῦ Χριστοῦ ; ΚΥΡ. Τὸ ἐκτεθνάναι μὲν κόσμῳ καὶ ἁμαρτίαις, ἱεράν τε καὶ ἁγίαν καὶ τὴν ὅτι μάλιστα φιλαιτάτην Θεῷ διαδιῶναι ζωὴν, ἐφ᾽ ᾧ δὴ πάλιν ἀπεσεμνύνετο λίαν ὁ Παῦλος λέγων· . Ἐγὼ γὰρ διὰ νόμου νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα Θεῷ ζήσω· Χριστῷ συνεσταύρωμαι. Ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. Ο δὲ νῦν ζῶ ἐν σαρκί, ἐν πίστει ζῶ τῇ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἀγα- πήσαντός με, καὶ παραδόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἐμοῦ. Τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ τὸ ἐκτεθνάναι μὲν ἐν κόσμῳ, καὶ τὴν Χριστοῦ νέκρωσιν ὑπενεγκεῖν, διαβιῶναι δὲ αὐτὴν ἐν αὐτῷ ζωήν. Σποδὺς οὖν δαμάλεως ἀναμίξ ὕδατι τὴν Ἰησοῦ νέκρωσιν ὡς ἐν ἁγίῳ βαπτίσματι τελου- μένην ὑπεμφαίνοι ἄν. Ἧς ἐν μεθέξει γενέσθαι καὶ αὐτοὺς ἔφη δεῖν τοὺς ἐν τάξει τελοῦντας τῇ Λευϊτικῇ, πᾶν εἶδος ἀκαθαρσίας σαρκικῆς ὡς ἐν σκιᾷ πάλιν ἐκ- πεφορτισμένους. Δηλοῖ γὰρ, οἶμαι, τουτὶ καὶ μάλα σαφῶς τὰ ἀποψιλοῦσθαι ξυρῷ τὴν τοῦ σώματος τρίχα. · Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐνεργής, και τομώ τερος, ο καθάπερ τινὰ τριχῶν καὶ ὀνύχων ἀποκείρων ἐκ νοῦ, τῶν ἐμφύτων καὶ ἐν ἡμῖν σαρκικῶν κινημά των τὴν ἀκαθαρσίαν, ἂν καὶ νόμον ἁμαρτίας ένῳκη- κότα τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς, ἀντιστρατευόμενόν τε τῷ νόμῳ τοῦ νοὸς, καὶ εἰς ἃ μὴ θέμις ἐξέλκοντα, Γράμμα πού φησιν ἱερὸν, ἀλλὰ τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος δυνάμει τε καὶ ἐνεργείᾳ καθάπερ ξυρῷ τεμνό μενος ἀσθενεῖ, κἂν εἰ ἀναφύοιτό πως ἐν ἡμῖν, γοργό- τερον ἀποκείρεται. . Πνεύματι γὰρ περιπατεῖτε.. φησί, ο καὶ ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ μὴ τελέσητε. Ὥσπερ δὲ τὸ ξυρὸν οὐκ ἐξ αὐτῆς τῆς εἰσάπαν ἀνα- βοθρεύει ρίζης τὴν ἐν ἡμῖν τρίχα, τέμνει δὲ ἀναφυο- μένην εὐθέως· οὕτω καὶ ἐν ἡμῖν ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, πρόῤῥιζαν ὥσπερ, τὴν ὡς ἔμφυτον ἐπιθυμίας οὐκ ἀναδοθρεύει κίνησιν (τετήρηται γὰρ τὸ τέλειον ἅγιον εἰς αἰῶνα τὸν μέλλοντα), κατανεκροῖ δὲ μᾶλλον ἀναφυο- μένην καὶ ἀνίσχουσαν ἐν ἡμῖν, καὶ τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς ἀγριαίνοντα τιθασσεύει νόμον. Οὐκοῦν ἡ τριχῶν ἀφαίρεσις τὴν νοῦ κάθαρσιν ὑπαινίττεται, ἣν ἂν ἐν ἡμῖν δ. θεῖός τε καὶ τομώτερος εργάζεται τοῦ Θεοῦ λόγος. 'Απόλυσις δὲ ἱματίων, λαμπρὰν καὶ ἀκίβδηλον ἡμῖν πολιτείαν ὑποφαίνει, τὴν ἐξωρανή. • Προνοούμενοι γὰρ καλά, οὐ μόνον ἐνώπιον Κυρίου, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον, « ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον ἀνθρώ- των. » Καὶ αὐτὸς δὲ τού φησι· ο Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ καλὰ DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XI. A dens erat, quam ut in sancto baptismale nos ipsi B quoque per fidem perdicere gloriamur. Ut enim idem ipse beatus Paulus dixit: Consepulti sumus cum ipso, per baptismum in mortem ; ut, sicut rem surrexit Christus per gloriam Patris, sic nos quoque in novitate vitæ ambulemus ". > Dixit etiam : • Semper mortificationem Jesu in corpore circum- ferentes, ut et vila Jesu in mortali nostra carne ma- nifestetur *.) PALL. Sed quænam hæc est, quæ hoc loco dici- tur, Christi mortificatio? CYR. Mortuum esse plane mundo atque peccatis, sacramque ac sanctam, Deoque charissimam vitam vivere, de qua re Paulus mirifice gloriabatur, dicens: Ego enim per legem legi mortuus sum ut Deo vivam ; cum Christo simul confixus sum cruci; vivo autem. jam non ego, vivit vero in.me Christus. Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, qui dilexit me, et tradidit seipsum pro,me ". » Hoc est, ut puto, mortuum esse mundo, et Christi mortifi- cationem perferre, ac vicissim illius vitam vivere. Cinis igitur vitul cum aqua permistus, Jesu mer- tificationem, ut in sancto baptismale perfcitur, in- dicare potest, cujus participes esse oportere dixit cos quoque qui in ordine Levitico censerentur, qm- ni carnalis impuritatis genere sic ut in umbra rur- sus abjecto: id enim satis aperte significat illa per novacuiam facta pilorum corporis abrasio. Vivus C. est enim serma Dei, et efficax, et penetrans er.ex animo abradens insitorum in nobis carnalium mo- tuum, tanquam pilorum.et unguium impuritatem, quam etiam legem .peccati.habitantem in membris carnis, repugnantemque legi mentis ", et in ea, quæ nefas est admittere, pertrahentem, sacræ Lit- teræ quodam loco vocant : aptamnen. sancti Spiritus virtute et efficacia, tanquam.novacula. quadam, præ- cisa enervaur, atque, etiamsi rursus in nobis, pul- lulet, vehementius rodetur, Spiritu. enim, inquit, < ambulate, et desideria carnis non perficietis .. Ut autem novacula innascentem nobis pilum, non in totum ex imis ipsis radicibus exstirpat, sed.mox pullulantem amputat; sic quoque Dei verbum in nobis motus illos qui nos ad insitas cupiditates impellunt, non veluti radicius evellit (nam illa per- fecta sanctitas in futurum seculum.reservata est), sed mortificat et exstinguit potius, cum in nobis oriuntur ac pullulant; ac legem illam, quæ est in membris carnis nostra, cum efferatur, perdomat. Igitur pilorum ademptio mentis purgationem innuit, quam in nobis divinum illud et penetrans Dei,ver- . bum elleit. Sed vestium ablutio præclaram.et.pro- batam conversationem illam, quæ exterius patet, indicat: Providentes enim bona non solum coram Domino, ut scriptum est ', sed. etiam. coram homi nibus ;, ipse etiam dicit ' : « Luceat lux vestra coram D ” • Rom. v, 4. II Cor. 1, 10, 41. • Galat. ut, 19, 20. * Hebr. iv, 12. » Rom. vii, 23. • Galat. v, 16. ' Rom. XII, 17. * Matth. v, 16. PATROL. GR. LXVIII.

Οὐκοῦν ὅς μὴ ἅγιος ἐν Χριστῷ, καὶ εἰ μὴ προαγνί- ζοιτο, καθ᾿ ὃν ἂν πρέπει τρόπον, ἀποχωρείτω μα κράν· νηποινὶ γὰρ οὐχὶ τῶν θείων άψεται θυσιαστη ρίων. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΔΩΔΕΚΑΤΟΣ. Περὶ ἱερωσύνης. Στολῆς μὲν οὖν πέρι τῆς ἱερᾶς, καὶ μέντοι καὶ θυσιῶν, ἃς δὴ καὶ ἀποπεραίνεσθαι δεῖν ἐπὶ ταῖς τῶν ἱερέων τελειώσεσιν ἐθεσμοθέτει Θεός, εἴρηται σαφῶς. Μυρίων δὲ ὅσων ἐπ' αὐτοῖς κεχρησμῳδημένων, λειτουργίας τε πέρι καὶ καθαρισμῶν, καὶ ἀκριβοῦς ἐμμελείας τῆς ἐν γε τῷ χρῆναι βιοῦν ἐννομώτατά τε καὶ ἀπεξεσμένως εἰς νοητήν ἀστειότητα, οἶμαι δεῖν ἔγωγε καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ἐκεῖνο εἰπεῖν. ΠΑΛΛ. Τὸ ποιόν τι φής; ΚΥΡ. Ανάθημα γὰρ τῷ Θεῷ καὶ ἀπόλεκτον ἐκ πασῶν τῶν φυλῶν, ἡ ἐξ αἵματος ἦν τοῦ Λευὶ, καὶ νόμος ἐδίδου τῷ γένει τὸ ἱερᾶσθαι δεῖν, ἔκκριτον αὐτῷ τὸ ἐπὶ τῷδε γέρας ἀπονέμοντος Θεοῦ· πλην οὐκ ἀβασάνιστον ὁλοτρόπως τὴν ἱερουργὸν ἠφίει πληθύν, οὐδὲ ἀνῆκεν ἁπλῶς τοῖς τυχοῦσι τὸ χρῆμα, διά γε τὸ ἐξ αἵματος εἶναι Λευΐ· πολυπραγμονείν δὲ δεῖν ἐκέλευε καὶ σφόδρα λεπτῶς, μὴ ἄρα τι τῶν κατεψυγμένων αρρωστῆσαι συμβάν, ἀνεθέλητον εἴη Θεῷ, καὶ μεμιμημένην ποιοῖτο τὴν πρόσοδον, μόνον δὲ οὐχὶ καὶ ἀνίπτοις εἰσθέων ποσὶν εἰς τὴν τοῦ μαρτ τυρίου σκηνὴν προσκρούοι καὶ οὐχ ἐκών. Γέγραπται δὲ οὕτω πάλιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ· « Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν λέγων· Εἶπον 'Ααρών· Ανθρωπος ἐκ τοῦ γένους σου εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, τινὶ ἂν ᾖ ἐν αὐτῷ μῶμος, οὐ προσελεύσεται προσφέρειν τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ. Πᾶς ἄνθρωπος ᾧ ἂν ᾖ ἐν αὐτῷ μῶ- μας. οὐ προσελεύσεται, ἄνθρωπος τυφλός, ἢ χωλός, ἢ κολιβέρινος, ἢ ὡτότμητος, ἢ ἄνθρωπος ᾧ ἐστιν ἐν DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A nam. Denique posteaquam consecrati sunt Levitæ, ea omnia quæ ad sacrificandi ministeria pertinent, attingunt. Itaque, quisquis aut in Christo sanctus non est, aut non eo prius, quo convenit, ritu puri ficatus, is longe abscedat; nam divina altaria non impune continget. DE ADORATIONE ET CULTU IN SPIRITU ET VERITATE LIBER DUODECIMUS. B C De sacerdotio. De stola igitur sacra, atque etiam de sacrificiis quæ in sacerdotum consecrationibus fieri præcepit Deus, plane jam dictum est. Cæterum cum alia multa divinis responsis constituta sint, et ad cultum exhibendum, et ad purificationes pertinentia, et ad accuratam diligentiam, in ea vitæ ratione tenenda quæ cum lege consentiat maxime, ad spiritualemque elegantiam sit expolita, illud mihi in primis dicen- dum esse arbitror. PALL. Quid istud CYR. Nam illa Levi familia donum erat Deo dica- tum, et ex omnibus tribubus electum, eique generi lex tribuebat sacra munera, Deo hunc illi honerem præcipue deferente ; non tamen sine ullo discrimine cœtum illum sacris faciendis destinatum reliquit ; neque, modo ex genere Levi essent, id offi- cium temere quibusvis permisit, sed exquiri dili- gentissime præcepit, ne, si aliquo forte corporis vitio laboraret, Deo ingratum esset, et accessum vitiosum redderet, ne illotis, ut ita dicam, pedibus in tabernaculum testimonii irrumpens, etiam no- lens offenderet. Scriptum est autem ad hunc modum iterum in Levitico: Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens : Dic Aaron : Homo ex genere tuo per generationes vestras, in quo fuerit macula, non accedet ad offerendum dona Dei sui. Omnis homo in quo fuerit macula, non accedet : homo cæcus, vel claudus, vel curto naso, vel auribus amputatis; aut homo in quo est contritio manus, vel contritio

ἐκτετίμηται δὲ μᾶλλον τὸ ἀμωμήτως ἔχον, καὶ σοῦν οὐδαμόθεν τὴν παραφθοράν, ἄρτιον δὲ ὥσπερ εἰς ἀρετὴν, καὶ εὐσθενὲς εἰς ἁγιασμὸν, τὸ εὐδοκιμεῖν εν μάλα μεμελετηκὸς ἐν ὑπομονῇ, καὶ γοργόν εἰς σύνεσιν διηνεκή. Τοιγαροῦν καὶ κατὰ παντὸς ἰόντα τοῦ γένους τὸν ἐπὶ τῷδε ποιεῖται νόμον, ἀκίβδηλον ἑαυτῷ τὸ ἱερὸν καὶ ἀπόλεκτον ἀποφαίνων γένος· τότε μὲν ὡς ἐν φυλῇ τῇ Λευί, καὶ ὡς ἐξ αἵματος 'Ααρών, νυνί γε μὴν ὡς ἔν γε τοῖς ἡγιασμένοις ἐν Χριστῷ τῷ μεγάλῳ καὶ κατ' ἀλήθειαν ἀρχιερεί, ᾧ προσπεφύκα μεν διὰ πνεύματος, κοινωνοὶ καὶ μέτοχοι τῆς οἰκείας αὐτοῦ φύσεως ἀναδεδειγμένοι. Τοιγάρτοι καὶ εἰς ἀδελ φότητα κεκληκώς τοὺς ἐν πίστει δεδικαιωμένους, ὥσπερ κοινωνοῖς αὐτοῖς ἐπαγάλλεται λέγων· « Ιδού ἐγὼ καὶ τὰ παιδία & μοι ἔδωκεν ὁ Θεός. » Η γὰρ οὐχὶ τῷ προσώπων Χριστοῦ καὶ τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον ἀνάπτειν ἐδόκει το θεσπεσίω Παύλω ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν ΚΥΡ. Απείργει δὴ οὖν τοῦ ἱερᾶσθαι δεῖν τὸν ἐφ' ὅτῳ οὖν τῶν ὠνομασμένων, ὡς ἄρρωστον καὶ κατα εσκεμμένον. Οὐ γὰρ προσελεύσεται, φησὶ, προσφέρειν τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ, ἄνθρωπος τυφλὸς ἢ χωλός. Έχει μὲν οὖν αὐτόθεν, κἂν εἰ νοοῖτο σωματικῶς, πολὺ τὸ χρῆμα τὸ ἀκαλλές· ἐξεῤῥυηκότοιν γὰρ ὀφθαλμοῖν, καὶ μὴν καὶ ποδὸς οὐκ ἐρηρεισμένου, ὀρθὰ βαίνειν οὐκ ἔχοντος, πῶς οὐκ ἄμεινον ἠρεμεῖν, οὐδὲ ὅποι ποτὲ ἰέναι χρὴ τὸν ἱερέα διεγνωκότα, ήγουν ιέναι σὺν γέλωτι, ποδί τε καὶ ὀφθαλμοῖς ἀλλοτρίοις χρώ- μενον; Αλλ' εἴη μὲν ἂν σὲ πολὺς ὁ τοῦδε λόγος. Τα δ' ἀναγκαῖα πρὸς γνῶσιν καὶ θεωρίαν ἡμῖν τὴν πνευ ματικήν, φέρε λέγωμεν, τὸ τῆς ἱστορίας ὑποτρέχον- τες παχύ. Τυφλόν μὲν οὖν ἔοικε τὸν εὐήθη λίαν καὶ ἀνούστατον ἀποκαλεῖν. Ο γάρ ἐστιν ὀφθαλμὸς τῷ γηΐνῳ σώματι, τοῦτο καὶ ἐν ψυχῇ λέγοιτ' ἂν ὁ νοῦς, φωτὶ μὲν τῷ θείῳ καταλαμπόμενος, καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ ἀκήρατον ἀναμύων κάλλος, καὶ ταῖς τῶν ἐννοιῶν ἰσχναῖς οιονεί πως καὶ εὐστρόφοις κινήσεσιν ἀνα θρώσκων εὖ μάλα πρὸς τὸ ἀκριβὲς ἐν δόξῃ, καὶ δογμα- τικῆς ὀρθότητος οὐχ ἁμαρτάνειν εἰδώς. Τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ τὸ παροιμιωδῶς εἰρημένον, « Οἱ ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλεπέτωσαν, τὰ δὲ βλέφαρά σου νευέτω δίκαια. Είρηται δέ που καὶ πρὸς τὴν τῶν Ἰουδαίων μητέρα βλέπουσαν οὐκ ὀρθῶς· « Ἰδοὺ οὐκ εἰσὶν οἱ ὀφθαλμοί σου, οὐδὲ ἡ καρδία σου καλή, ἀλλ᾽ ἢ εἰς τὴν πλεον εξίαν σου καὶ εἰς τὸ αἷμα τὸ ἀθῶον ἐκχέειν αὐτὸ, καὶ εἰς τὰ ἀδικήματά σου, καὶ εἰς φόνον τοῦ ποιεῖν αὐτά. » Ανεπιτήδειος οὖν εἰς ἱερουργίαν ὁ τυφλὸς νοητῶς, τοῦτ' ἔστιν ὁ παντελῶς ἀσύνετος, καὶ νοῦν καὶ φρένα λελωβημένος. Ανεπιτήδειος δὲ πρὸς τούτῳ καὶ ὁ χωλός, τοῦτ' ἔστιν ἀνὴρ ὀρθοποδεῖν οὐκ εἰδὼς, καὶ πρὸς τὸ ἀρτίως βαίνειν οὐκ εὐσθενής. Η μὲν γὰρ τυφλότης, καθάπερ ἔφην αρτίως, τῆς εἰς ἄκρον ἀσυνεσίας σύμβολον· χωλότης δὲ αὖ, τῆς οἱονεὶ κα κλασμένης καὶ ἀδρανοῦς κινήσεώς τε καὶ προθυμίας, ἣν ἂν ἐφ' ἑκάστῳ ποιοῖτό τις τυχὸν τῶν πρακτέων. Εἰ μὴ τοῖς οὕτω λελωβημένοις ἐπιφωνεῖν ἄξιον '11 A DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. vo- A amplectitur, qui integri sunt, nullisque affecti cor- B Petr. 1, 4. [sa. VIII, 18. Hebr. 11, C ruptels, sed perfecti in virtute et in sanctificatione Armri, qui laudem ex recte factis parare perseve- ranter student, et acri sunt ac perpetua prudentia præditi. Ob eam igitur causam hac de re legem sta- suit ejusmodi, quæ ad universam pertineat ſami- liam, ut saerum electumque genus incorruptum at- que integrum sibi pararet, tum quidem in tribu Levi, et familia Aaron ; nunc autem in iis qui sunt in Christo sanctificati, magno nimirum illo vere- que summo sacerdote, cui per spiritum adhæsimus, consortes atque participes propriæ illius naturæ facti *. Itaque, cum eos qui fide justificati sunt, ad fraternam quoque conjunctionem vocarit, in illis tanquam consortio junctis exsultat, -dicens : • Ecce ego et pueri mei quos dedit mili Deus 10. Quid enim? non hæc verba Christi personæ tri- buere, beato Paulo visum est 11? PALL. Sane vero. CYR. Eum igitur arcet a sacerdotio, cui quod- vis ex his vitiis quæ dicta sunt, adsit, ut debilem atque contemptum. Non enim accedet, inquit, ad offerendum dona Dei homo cæcus, vel claudus. Habet autem ea res per se, etiamsi corporaliter accipiatur, magnam turpitudinem; cui enim excide rint oculi, aut qui pede est parum firmo, neque re- etis vestigiis ingredi potest, hunc nonne satius est quiescere, qui ne internoscat quidem, quo ire oporteat sacerdotem, quam ire, sed non sine alio rum risu, oculis alienis utentem? Sed hoc certe levius esse videatur: quæ autem ad cognitionem et contemplationem spiritualem nobis utilia sunt, di- camus, historiæque rudiorem sensum prætermitta- mus. Cæcum itaque appellare videtur tardum sane hominem et in primis hebetem : quod enim est oculus in terreno corpore, hoc idem in animo mens dici potest, cum divino lumine illustratur, et illam incorruptam pulchritudinem suspicit, ac levi ce- lerique motu cogitationum ad summam illam glo riam optime penetrat, atque a recto dogmatum sensu minime aberrare novit : idque, ut opinor, est illud quod proverbii figura dictum est : « Oculi tui recta videant, et palpebræ tuæ recta conside- rent 1. » Dietum etiam ad illam Judæorum paren- D tem non recte aspicientem : « Eece oculi non sunt tibi, neque cor tuum bonum nisi ad avaritiam tuam, et ad iniquitates tuas, et ad eadem faciendam 1. Ineptus igitur est ad sacerdotium, spiritualiter e- eus, id est, plane imprudens, et animo ac mente vitiatus. Ineptus preterea claudus, id est, qui recte ingredi nescit, atque ad perfecte incedendum parum frmus est : nam cæcitas quidem, ut modo dixi, summæ est insipientiæ signum; at claudicatio fra- cle debilisque motionis, atque alacritatis, qua in singulis rebus gerendis quisque movetur. An vero hominibus ita mutilatis non jure illud insonari pos- sit : ‹ Confortamini, manus remissæ, et genua dis- 13. Prov. iv, 25. 1. Jerem. XXII, 17.

ἐκτετίμηται δὲ μᾶλλον τὸ ἀμωμήτως ἔχον, καὶ σοῦν οὐδαμόθεν τὴν παραφθοράν, ἄρτιον δὲ ὥσπερ εἰς ἀρετὴν, καὶ εὐσθενὲς εἰς ἁγιασμὸν, τὸ εὐδοκιμεῖν εν μάλα μεμελετηκὸς ἐν ὑπομονῇ, καὶ γοργόν εἰς σύνεσιν διηνεκή. Τοιγαροῦν καὶ κατὰ παντὸς ἰόντα τοῦ γένους τὸν ἐπὶ τῷδε ποιεῖται νόμον, ἀκίβδηλον ἑαυτῷ τὸ ἱερὸν καὶ ἀπόλεκτον ἀποφαίνων γένος· τότε μὲν ὡς ἐν φυλῇ τῇ Λευί, καὶ ὡς ἐξ αἵματος 'Ααρών, νυνί γε μὴν ὡς ἔν γε τοῖς ἡγιασμένοις ἐν Χριστῷ τῷ μεγάλῳ καὶ κατ' ἀλήθειαν ἀρχιερεί, ᾧ προσπεφύκα μεν διὰ πνεύματος, κοινωνοὶ καὶ μέτοχοι τῆς οἰκείας αὐτοῦ φύσεως ἀναδεδειγμένοι. Τοιγάρτοι καὶ εἰς ἀδελ φότητα κεκληκώς τοὺς ἐν πίστει δεδικαιωμένους, ὥσπερ κοινωνοῖς αὐτοῖς ἐπαγάλλεται λέγων· « Ιδού ἐγὼ καὶ τὰ παιδία & μοι ἔδωκεν ὁ Θεός. » Η γὰρ οὐχὶ τῷ προσώπων Χριστοῦ καὶ τὸν ἐπὶ τῷδε λόγον ἀνάπτειν ἐδόκει το θεσπεσίω Παύλω ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν ΚΥΡ. Απείργει δὴ οὖν τοῦ ἱερᾶσθαι δεῖν τὸν ἐφ' ὅτῳ οὖν τῶν ὠνομασμένων, ὡς ἄρρωστον καὶ κατα εσκεμμένον. Οὐ γὰρ προσελεύσεται, φησὶ, προσφέρειν τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ, ἄνθρωπος τυφλὸς ἢ χωλός. Έχει μὲν οὖν αὐτόθεν, κἂν εἰ νοοῖτο σωματικῶς, πολὺ τὸ χρῆμα τὸ ἀκαλλές· ἐξεῤῥυηκότοιν γὰρ ὀφθαλμοῖν, καὶ μὴν καὶ ποδὸς οὐκ ἐρηρεισμένου, ὀρθὰ βαίνειν οὐκ ἔχοντος, πῶς οὐκ ἄμεινον ἠρεμεῖν, οὐδὲ ὅποι ποτὲ ἰέναι χρὴ τὸν ἱερέα διεγνωκότα, ήγουν ιέναι σὺν γέλωτι, ποδί τε καὶ ὀφθαλμοῖς ἀλλοτρίοις χρώ- μενον; Αλλ' εἴη μὲν ἂν σὲ πολὺς ὁ τοῦδε λόγος. Τα δ' ἀναγκαῖα πρὸς γνῶσιν καὶ θεωρίαν ἡμῖν τὴν πνευ ματικήν, φέρε λέγωμεν, τὸ τῆς ἱστορίας ὑποτρέχον- τες παχύ. Τυφλόν μὲν οὖν ἔοικε τὸν εὐήθη λίαν καὶ ἀνούστατον ἀποκαλεῖν. Ο γάρ ἐστιν ὀφθαλμὸς τῷ γηΐνῳ σώματι, τοῦτο καὶ ἐν ψυχῇ λέγοιτ' ἂν ὁ νοῦς, φωτὶ μὲν τῷ θείῳ καταλαμπόμενος, καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ ἀκήρατον ἀναμύων κάλλος, καὶ ταῖς τῶν ἐννοιῶν ἰσχναῖς οιονεί πως καὶ εὐστρόφοις κινήσεσιν ἀνα θρώσκων εὖ μάλα πρὸς τὸ ἀκριβὲς ἐν δόξῃ, καὶ δογμα- τικῆς ὀρθότητος οὐχ ἁμαρτάνειν εἰδώς. Τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ τὸ παροιμιωδῶς εἰρημένον, « Οἱ ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλεπέτωσαν, τὰ δὲ βλέφαρά σου νευέτω δίκαια. Είρηται δέ που καὶ πρὸς τὴν τῶν Ἰουδαίων μητέρα βλέπουσαν οὐκ ὀρθῶς· « Ἰδοὺ οὐκ εἰσὶν οἱ ὀφθαλμοί σου, οὐδὲ ἡ καρδία σου καλή, ἀλλ᾽ ἢ εἰς τὴν πλεον εξίαν σου καὶ εἰς τὸ αἷμα τὸ ἀθῶον ἐκχέειν αὐτὸ, καὶ εἰς τὰ ἀδικήματά σου, καὶ εἰς φόνον τοῦ ποιεῖν αὐτά. » Ανεπιτήδειος οὖν εἰς ἱερουργίαν ὁ τυφλὸς νοητῶς, τοῦτ' ἔστιν ὁ παντελῶς ἀσύνετος, καὶ νοῦν καὶ φρένα λελωβημένος. Ανεπιτήδειος δὲ πρὸς τούτῳ καὶ ὁ χωλός, τοῦτ' ἔστιν ἀνὴρ ὀρθοποδεῖν οὐκ εἰδὼς, καὶ πρὸς τὸ ἀρτίως βαίνειν οὐκ εὐσθενής. Η μὲν γὰρ τυφλότης, καθάπερ ἔφην αρτίως, τῆς εἰς ἄκρον ἀσυνεσίας σύμβολον· χωλότης δὲ αὖ, τῆς οἱονεὶ κα κλασμένης καὶ ἀδρανοῦς κινήσεώς τε καὶ προθυμίας, ἣν ἂν ἐφ' ἑκάστῳ ποιοῖτό τις τυχὸν τῶν πρακτέων. Εἰ μὴ τοῖς οὕτω λελωβημένοις ἐπιφωνεῖν ἄξιον '11 A DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. vo- A amplectitur, qui integri sunt, nullisque affecti cor- B Petr. 1, 4. [sa. VIII, 18. Hebr. 11, C ruptels, sed perfecti in virtute et in sanctificatione Armri, qui laudem ex recte factis parare perseve- ranter student, et acri sunt ac perpetua prudentia præditi. Ob eam igitur causam hac de re legem sta- suit ejusmodi, quæ ad universam pertineat ſami- liam, ut saerum electumque genus incorruptum at- que integrum sibi pararet, tum quidem in tribu Levi, et familia Aaron ; nunc autem in iis qui sunt in Christo sanctificati, magno nimirum illo vere- que summo sacerdote, cui per spiritum adhæsimus, consortes atque participes propriæ illius naturæ facti *. Itaque, cum eos qui fide justificati sunt, ad fraternam quoque conjunctionem vocarit, in illis tanquam consortio junctis exsultat, -dicens : • Ecce ego et pueri mei quos dedit mili Deus 10. Quid enim? non hæc verba Christi personæ tri- buere, beato Paulo visum est 11? PALL. Sane vero. CYR. Eum igitur arcet a sacerdotio, cui quod- vis ex his vitiis quæ dicta sunt, adsit, ut debilem atque contemptum. Non enim accedet, inquit, ad offerendum dona Dei homo cæcus, vel claudus. Habet autem ea res per se, etiamsi corporaliter accipiatur, magnam turpitudinem; cui enim excide rint oculi, aut qui pede est parum firmo, neque re- etis vestigiis ingredi potest, hunc nonne satius est quiescere, qui ne internoscat quidem, quo ire oporteat sacerdotem, quam ire, sed non sine alio rum risu, oculis alienis utentem? Sed hoc certe levius esse videatur: quæ autem ad cognitionem et contemplationem spiritualem nobis utilia sunt, di- camus, historiæque rudiorem sensum prætermitta- mus. Cæcum itaque appellare videtur tardum sane hominem et in primis hebetem : quod enim est oculus in terreno corpore, hoc idem in animo mens dici potest, cum divino lumine illustratur, et illam incorruptam pulchritudinem suspicit, ac levi ce- lerique motu cogitationum ad summam illam glo riam optime penetrat, atque a recto dogmatum sensu minime aberrare novit : idque, ut opinor, est illud quod proverbii figura dictum est : « Oculi tui recta videant, et palpebræ tuæ recta conside- rent 1. » Dietum etiam ad illam Judæorum paren- D tem non recte aspicientem : « Eece oculi non sunt tibi, neque cor tuum bonum nisi ad avaritiam tuam, et ad iniquitates tuas, et ad eadem faciendam 1. Ineptus igitur est ad sacerdotium, spiritualiter e- eus, id est, plane imprudens, et animo ac mente vitiatus. Ineptus preterea claudus, id est, qui recte ingredi nescit, atque ad perfecte incedendum parum frmus est : nam cæcitas quidem, ut modo dixi, summæ est insipientiæ signum; at claudicatio fra- cle debilisque motionis, atque alacritatis, qua in singulis rebus gerendis quisque movetur. An vero hominibus ita mutilatis non jure illud insonari pos- sit : ‹ Confortamini, manus remissæ, et genua dis- 13. Prov. iv, 25. 1. Jerem. XXII, 17.

τὸν οὐχ ὁλοκλήρως εἰς ἔργα χωρεῖν δυνάμενον, οὔτε μὴν ἀδιάβλητον ἔχοντα παντελῶς τὴν βάδισιν, ἤτοι τὴν ἐνέργειαν, τὴν ὡς ἐν πολιτείᾳ, φημὶ, καὶ ζωῇ τῇ ἐννομωτάτῃ. Εἶεν δ' ἂν καὶ οὗτοι πάλιν, ἢ οἱ ποιοῦν- τες τὸ ἔργον Κυρίου ἀμελῶς, οἷς ἐπενήνεκται τὸ οὐαὶ διὰ προφήτου φωνῆς, ήγουν οἱ τὸ δίκαιον οὐ δικαίως διώκοντες, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Επιτήρει δὲ ὅτι τῇ νοητῇ καὶ ὁλοτελεῖ χωλότητι, καὶ ἡ μετρία τοῦ σκέλους πήρωσις ἐν ἴσῳ τέ ἐστι, καὶ ὡς ταὐτὸν λελό γισται. Τῷ γὰρ μηδ' ὅλως τι δρᾷν ἰσχύσαι τῶν ἀγα- θῶν, τὸ μὴ ὁρᾶν ὀρθῶς ἐν ἴσῳ κείσεται λόγω. Φαίνοιτο δ' ἂν εἰκότως ἐν μὲν τῇ χωλότητι, τὸ μηδ' ὅλως· ἐν δὲ τῷ συντρίμματι, τὸ μὴ ὑγιῶς. ΠΑΛΛ. Εοικε. ΚΥΡ. Κυρτὸν δὲ, καὶ ἔφηλον, καὶ πτιλὸν τοὺς ὀφθαλ μούς καταγράφει πάλιν ὡς ἐν τοῖς ἀδοκιμωτάτοις. Β Καὶ κυρτὸν μὲν εἶναί φαμεν, τὸν οἱονεὶ κεκυφότα, καὶ κάτω βλέποντα νῷ, καὶ πρὸς τὰ σαρκὸς νενευκότα πάθη, καὶ τοῖς ἐπιγείοις τὸν ὀφθαλμὸν ἐπερείδοντα, δῆλον δὲ ὅτι τὸν νοητὸν, καὶ εἰς τοῦτο γνώμης ιόντα λοιπὸν, ὡς τὸ ἀπορθοῦσθαι μισεῖν, πρός γέ φημι τὸ χρῆναι τὰ ἄνω φρονείν. Εἶεν δ' ἂν ἐν τούτοις τὰ τῶν Ἰουδαίων ἐγκλήματα, περὶ ὧν γέγραπται ο Σκοτι- σθήτωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τὸν νῶτον αὐτῶν διὰ παντὸς σύγκαμψον, η Εφηλον δὲ, τὸν τὴν ἐφηλίδα τὴν καλουμένην ἐπ' αὐτοῖς ἔχοντα μετώποις. Αρρώστημα δὲ τουτὶ καταμελαίνειν εἶδος τὴν ἐπ' ἄκρου δέρματος όψιν. Παραιρεῖται δὲ τοῖς οἷς ἂν γένοιτο παθεῖν, τὸ κἂν γοῦν ἰσχύσαι λαθεῖν, αυτ ταῖς ἐπανθοῦν ὀφρύσιν, ὅλοις τε προσώποις ἐπηρτη μένον. Εφηλος δὴ οὖν ὁ τοιόσδε σωματικῶς, νοητῶς γε μὴν ὑποφαίνει τὸν ἀσχήμονα, γυμνώς τε καὶ ἀκρύπτως, καὶ οἱονεὶ πρόσωπον οὐκ ἔχοντα καθαρόν, ἀλλ' ἐκφανὲς ἅπασι τὸ ἀκαλλὲς εἰς ζωὴν, ὡς μὴ εἰσ Είναι που τάχα, μηδὲ τὸ ὑπό του τῶν σοφῶν ὀρθῶς ´ εἰρημένον, ο Σοφοί κρύψουσι τὰς ἑαυτῶν αἰσχύνας. » ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Οὐ γὰρ, ὦ Παλλάδιο, μυρία ὅσα γε τὰ ἐν ἡμῖν ἐστι πάθη; ΠΑΛΛ. Ναί· τί οὖν τοῦτό γε ; ΚΥΡ. Οτι, ὦ γενναίε, φημί, νοσεῖ μὲν ἕκαστος, & νοσεῖ, αἰδοῖ δὲ πολλάκις τῇ πρὸς ἀδελφοὺς ἡττώμε νας, ἐν σπουδῇ καὶ λόγῳ ποιεῖται πολλῷ καὶ τὸ ἐρε ῥῶσθαι δοκεῖν, καὶ τὸ λανθάνειν ἐν κακοῖς. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις. ΚΥΡ. Εἰ δὲ δή τις εἴη πρὸς τοῦτο ἥκων ἀναισχυν τίας, ὡς ἡγεῖσθαι παρ' οὐδὲν, τὸ καὶ ἐκφανδὸν ἐλέ σθαι πλημμελεῖν, καὶ τῶν εἰς κοσμιότητα γερών ἀφειδῆσαι παντελῶς, οὐκ ἂν τῳ δόξειεν ὁ τοιόσδε λοιπόν, τοῦ ἱεροῦ καὶ ἁγίου γένους οίχεσθαι μακράν; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Εφηλον τοίνυν ὁ νόμος ἀποκαλεῖ τὸν τοιοῦ τον, ὡς οὐδὲ κρύπτειν εἰδότα καὶ ἀνεχόμενον τὸ συμβὰν ἀρρώστημα καὶ πάθος αὐτῷ. Πτιλὸν δὲ τοὺς ἔφηλον, ἐφηλίδα, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A in conversatione ac vita cum lege maxime congruen- tem habet. Ejusmodi sunt iterum, qui faciuni opus Domini negligenter ", quibus prophetæ voce illud væ irrogatum est; aut qui quod justum est, non juste sectantur, ut scriptum est s. Illud autem animadvertas velim, spirituali ac plenæ claudica- tioni, illam quoque modicam tibiæ debilitatem pa- rem esse, et pro eodem haberi tantidem enim utrumque æstimandum est, et nihil omnino quod præclarum sit, facere posse, et id minus recte fa- cere; significatur autem non absurde in claudica- tione quidem, nihil prorsus posse, in contritione autem, non recte posse facere. PALL. Consentaneum videtur. CYR. Gibbosum præterea, et qui maculosa sit facie, et qui lippis oculis, recenset item inter eos quidem sciat, quod est a sapiente quodam dictum: nem. > Jerem. XLVII, 10. C – D qui maxime repudiantur. Ac gibbosum quidem esse dicimus, qui quodammodo incurvatus est, et cujus animus deorsum aspicit, et ad carnis affectus est proclivis, et oculos nimirum spirituales ad res ter- renas defigit, jamque in eam sententiam venerit, ut erigere animum ad res supernas sapiendas fugien- dum putet. Inter hæc numerari possunt Judæorum crimina, de quibus scriptum est: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum eorum semper incurva ", Maculosum autem, seu, ut Græce la- betur, appellamus, qui maculam, id est, in ipsa fronte habet; est autem is morbus vim habens denigrandi summæ cutis aspectum. lis autem in quibus hic morbus fuerit, acci- dit ut latere non possint; cum in ipsis superciliis innascatur, et in tota facie grassetur. Maculosus est igitur ejusmodi homo corporaliter, sed spiritualiter indicat apertum, minimeque occultum impuden- tem, ac veluti impuro vultu hominem, qui vita tur- pitudinem omnibus aperte prodat, adeo ut ne id • Sapientes abscondent suam ipsorum turpitudi- PALL. Quonam modo ? CYR. Quid enim, Palladi, nonne innumera nobis insunt vitia ? PALL. Certe. Sed quorsumn istud ? CYR. Quia, inquam, Palladi, unusquisque no- strum quocunque alio laboret vitio, pudore tamen fratrum sæpenumero victus, maximam curam ac studium adhibet ut integer esse videatur, et iu malis lateat. PALL. Recte ais. CYR. Si quis igitur ad eam impudentiam progre- diatur ut palam delinquere pro nihilo ducat, et honestatis ornamenta prorsus negligat, ejusmodi homo nonne jam cuivis videatur a sacro sanctoque genere longe remotus ? PALL. Sane vero. CYR. Maculosum igitur lex vocat ejusmodi ho- minem, ut qui vitium ac morbum suum ne occul- tare quidem norit ac velit. Lippis vero oculis eum Cfr. Deut. xvi, 20; Sap. VI, 11. Psal. LATII, 24.

τὸν οὐχ ὁλοκλήρως εἰς ἔργα χωρεῖν δυνάμενον, οὔτε μὴν ἀδιάβλητον ἔχοντα παντελῶς τὴν βάδισιν, ἤτοι τὴν ἐνέργειαν, τὴν ὡς ἐν πολιτείᾳ, φημὶ, καὶ ζωῇ τῇ ἐννομωτάτῃ. Εἶεν δ' ἂν καὶ οὗτοι πάλιν, ἢ οἱ ποιοῦν- τες τὸ ἔργον Κυρίου ἀμελῶς, οἷς ἐπενήνεκται τὸ οὐαὶ διὰ προφήτου φωνῆς, ήγουν οἱ τὸ δίκαιον οὐ δικαίως διώκοντες, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Επιτήρει δὲ ὅτι τῇ νοητῇ καὶ ὁλοτελεῖ χωλότητι, καὶ ἡ μετρία τοῦ σκέλους πήρωσις ἐν ἴσῳ τέ ἐστι, καὶ ὡς ταὐτὸν λελό γισται. Τῷ γὰρ μηδ' ὅλως τι δρᾷν ἰσχύσαι τῶν ἀγα- θῶν, τὸ μὴ ὁρᾶν ὀρθῶς ἐν ἴσῳ κείσεται λόγω. Φαίνοιτο δ' ἂν εἰκότως ἐν μὲν τῇ χωλότητι, τὸ μηδ' ὅλως· ἐν δὲ τῷ συντρίμματι, τὸ μὴ ὑγιῶς. ΠΑΛΛ. Εοικε. ΚΥΡ. Κυρτὸν δὲ, καὶ ἔφηλον, καὶ πτιλὸν τοὺς ὀφθαλ μούς καταγράφει πάλιν ὡς ἐν τοῖς ἀδοκιμωτάτοις. Β Καὶ κυρτὸν μὲν εἶναί φαμεν, τὸν οἱονεὶ κεκυφότα, καὶ κάτω βλέποντα νῷ, καὶ πρὸς τὰ σαρκὸς νενευκότα πάθη, καὶ τοῖς ἐπιγείοις τὸν ὀφθαλμὸν ἐπερείδοντα, δῆλον δὲ ὅτι τὸν νοητὸν, καὶ εἰς τοῦτο γνώμης ιόντα λοιπὸν, ὡς τὸ ἀπορθοῦσθαι μισεῖν, πρός γέ φημι τὸ χρῆναι τὰ ἄνω φρονείν. Εἶεν δ' ἂν ἐν τούτοις τὰ τῶν Ἰουδαίων ἐγκλήματα, περὶ ὧν γέγραπται ο Σκοτι- σθήτωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τὸν νῶτον αὐτῶν διὰ παντὸς σύγκαμψον, η Εφηλον δὲ, τὸν τὴν ἐφηλίδα τὴν καλουμένην ἐπ' αὐτοῖς ἔχοντα μετώποις. Αρρώστημα δὲ τουτὶ καταμελαίνειν εἶδος τὴν ἐπ' ἄκρου δέρματος όψιν. Παραιρεῖται δὲ τοῖς οἷς ἂν γένοιτο παθεῖν, τὸ κἂν γοῦν ἰσχύσαι λαθεῖν, αυτ ταῖς ἐπανθοῦν ὀφρύσιν, ὅλοις τε προσώποις ἐπηρτη μένον. Εφηλος δὴ οὖν ὁ τοιόσδε σωματικῶς, νοητῶς γε μὴν ὑποφαίνει τὸν ἀσχήμονα, γυμνώς τε καὶ ἀκρύπτως, καὶ οἱονεὶ πρόσωπον οὐκ ἔχοντα καθαρόν, ἀλλ' ἐκφανὲς ἅπασι τὸ ἀκαλλὲς εἰς ζωὴν, ὡς μὴ εἰσ Είναι που τάχα, μηδὲ τὸ ὑπό του τῶν σοφῶν ὀρθῶς ´ εἰρημένον, ο Σοφοί κρύψουσι τὰς ἑαυτῶν αἰσχύνας. » ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Οὐ γὰρ, ὦ Παλλάδιο, μυρία ὅσα γε τὰ ἐν ἡμῖν ἐστι πάθη; ΠΑΛΛ. Ναί· τί οὖν τοῦτό γε ; ΚΥΡ. Οτι, ὦ γενναίε, φημί, νοσεῖ μὲν ἕκαστος, & νοσεῖ, αἰδοῖ δὲ πολλάκις τῇ πρὸς ἀδελφοὺς ἡττώμε νας, ἐν σπουδῇ καὶ λόγῳ ποιεῖται πολλῷ καὶ τὸ ἐρε ῥῶσθαι δοκεῖν, καὶ τὸ λανθάνειν ἐν κακοῖς. ΠΑΛΛ. Εὖ λέγεις. ΚΥΡ. Εἰ δὲ δή τις εἴη πρὸς τοῦτο ἥκων ἀναισχυν τίας, ὡς ἡγεῖσθαι παρ' οὐδὲν, τὸ καὶ ἐκφανδὸν ἐλέ σθαι πλημμελεῖν, καὶ τῶν εἰς κοσμιότητα γερών ἀφειδῆσαι παντελῶς, οὐκ ἂν τῳ δόξειεν ὁ τοιόσδε λοιπόν, τοῦ ἱεροῦ καὶ ἁγίου γένους οίχεσθαι μακράν; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. Εφηλον τοίνυν ὁ νόμος ἀποκαλεῖ τὸν τοιοῦ τον, ὡς οὐδὲ κρύπτειν εἰδότα καὶ ἀνεχόμενον τὸ συμβὰν ἀρρώστημα καὶ πάθος αὐτῷ. Πτιλὸν δὲ τοὺς ἔφηλον, ἐφηλίδα, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A in conversatione ac vita cum lege maxime congruen- tem habet. Ejusmodi sunt iterum, qui faciuni opus Domini negligenter ", quibus prophetæ voce illud væ irrogatum est; aut qui quod justum est, non juste sectantur, ut scriptum est s. Illud autem animadvertas velim, spirituali ac plenæ claudica- tioni, illam quoque modicam tibiæ debilitatem pa- rem esse, et pro eodem haberi tantidem enim utrumque æstimandum est, et nihil omnino quod præclarum sit, facere posse, et id minus recte fa- cere; significatur autem non absurde in claudica- tione quidem, nihil prorsus posse, in contritione autem, non recte posse facere. PALL. Consentaneum videtur. CYR. Gibbosum præterea, et qui maculosa sit facie, et qui lippis oculis, recenset item inter eos quidem sciat, quod est a sapiente quodam dictum: nem. > Jerem. XLVII, 10. C – D qui maxime repudiantur. Ac gibbosum quidem esse dicimus, qui quodammodo incurvatus est, et cujus animus deorsum aspicit, et ad carnis affectus est proclivis, et oculos nimirum spirituales ad res ter- renas defigit, jamque in eam sententiam venerit, ut erigere animum ad res supernas sapiendas fugien- dum putet. Inter hæc numerari possunt Judæorum crimina, de quibus scriptum est: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum eorum semper incurva ", Maculosum autem, seu, ut Græce la- betur, appellamus, qui maculam, id est, in ipsa fronte habet; est autem is morbus vim habens denigrandi summæ cutis aspectum. lis autem in quibus hic morbus fuerit, acci- dit ut latere non possint; cum in ipsis superciliis innascatur, et in tota facie grassetur. Maculosus est igitur ejusmodi homo corporaliter, sed spiritualiter indicat apertum, minimeque occultum impuden- tem, ac veluti impuro vultu hominem, qui vita tur- pitudinem omnibus aperte prodat, adeo ut ne id • Sapientes abscondent suam ipsorum turpitudi- PALL. Quonam modo ? CYR. Quid enim, Palladi, nonne innumera nobis insunt vitia ? PALL. Certe. Sed quorsumn istud ? CYR. Quia, inquam, Palladi, unusquisque no- strum quocunque alio laboret vitio, pudore tamen fratrum sæpenumero victus, maximam curam ac studium adhibet ut integer esse videatur, et iu malis lateat. PALL. Recte ais. CYR. Si quis igitur ad eam impudentiam progre- diatur ut palam delinquere pro nihilo ducat, et honestatis ornamenta prorsus negligat, ejusmodi homo nonne jam cuivis videatur a sacro sanctoque genere longe remotus ? PALL. Sane vero. CYR. Maculosum igitur lex vocat ejusmodi ho- minem, ut qui vitium ac morbum suum ne occul- tare quidem norit ac velit. Lippis vero oculis eum Cfr. Deut. xvi, 20; Sap. VI, 11. Psal. LATII, 24.

ο αὐτῷ σύντριμμα χειρὸς ἢ σύντριμμα ποδὺς, ἡ κυρ- τὸς, ἢ ἔφηλος, ἢ πτιλὲς τοὺς ὀφθαλμούς, ἢ ἄνθρωπος ᾧ ἐὰν ᾗ ἐν αὐτῷ ψώρα ἀγρία, ἢ λιγὴν, ἢ μονάρχης πᾶς ὅστις ἐστὶν ἐν αὐτῷ μῶμος ἐκ τοῦ σπέρματος Δαρὼν τοῦ ἱερέως, οὐκ ἐγγιεῖ τοῦ προσενεγκεῖν τὰς θυσίας τῷ Κυρίῳ, ὅτι μῶμος ἐν αὐτῷ. Τὰ δῶρα του Θεοῦ αὐτοῦ, οὐ προσελεύσεται προσενεγκεῖν· τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ, τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, καὶ ἀπὸ τῶν ἁγίων φάγεται, πλὴν πρὸς τὸ καταπέτασμα οὐ προσο ελεύσεται, καὶ πρὸς τὸ θυσιαστήριον οὐκ ἐγγιεῖ, ὅτι μῶμον ἔχει· καὶ οὐ βεβηλώσει τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ, ὅτι ἐγὼ Κύριος ὁ ἁγιάζων αὐτούς. ο ΠΑΛΛ. "Αρ' οὖν, εἰπέ μοι, πρὸς ἐγκλήματός ἐστι τίσιν ἀβρωστία σωματική; Γράφεται δὲ τὴν φύσιν * Δημιουργός, καὶ ἀνεθελήτως παρεφθαρμένην ; ΚΥΡ. Εύγε, ὦ Παλλάδιε· φρονεῖς γὰρ ὀρθῶς. Αιτία μὲν γὰρ καὶ γραφὴ γένοιτ' ἂν ἔσθ' ὅτε τισὶν, ἐθε λούσιον ἔχουσι τῆς σφῶν αὐτῶν διανοίας τὴν εἰς τὰ φαῦλα παρατροπὴν, καὶ τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκ- τόπων ἀπόνευσιν ἐκτετιμηκόσιν· ἀῤῥωτήμασι δὲ τοῖς περὶ τὴν σάρκα, φυσικώς τε καὶ ἀνεθελήτως συμβαίνουσι, τὸ ἐπιτιμᾷν, οἶμαι που σκληρόν και ασυμπαθές, καὶ τῶν εἰς σκαιότητα κατηγορημάτων οὐκ ἀμοιροῦν. Πάρεστι δὴ οὖν ἐντεῦθεν ἐκεῖνο περι- νοεῖν, ὡς οὐκ ἂν ὁ τῶν ὅλων δημιουργὸς ἐπ' ἀνεθε- λήτοις αἰτίαις τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐγράψατο, οὐδ᾽ ἂν ὡς ἀνίερον τὸν ἡ ῥωστηκότα σωματικῶς τῆς αὐτ τῷ συντεταγμένης ἐξέπεμψε λειτουργίας· ἀλλ' ὡς ἐκ τύπου πάλιν τῶν σωματικῶν, εἰς ἀστειοτέρας ἡμᾶς καταλεπτύνει βουλάς, καὶ τῶν ἐν ψυχῇ παθῶν το πολυετές ὑποφαίνει, θεομισὲς δὲ ὅτι τὸ χρήμα δίδωσι νοεῖν. "Η γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θεσπέσιος Παύλος, ἕπεσθαι δεῖν ἔφη τοῖς ἀπολέκτοις εἰς ἱερωσύνην, τὴν ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς τεθαυμασμένοις εὐκλεᾶ ψῆφον; • Ἵνα ο γάρ, φησίν, « ἄρτιος ᾗ ὅ τοῦ Θεοῦ ἄνθρω πος, εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρτισμένος. » Δεῖν γε μὴν καὶ τὸν ἐπίσκοπον ἀνεπίληπτον είναι διισχυρί σατο, καὶ μάλα σαφῶς· καὶ πολλὴν ἐν τούτοις ἐποιεῖ το τὴν ἀκρίβειαν. ΠΑΛΛ. Φημί. Τίς δ' ἂν εἴη λοιπὸν καὶ ὁ ἐφ᾽ ἑκάστῳ λίγος τῶν ἀρτίως ἡμῖν ἀπηριθμημένων ἀρρωστημά των, ἐθέλοιμ' ἄν, ὡς εὖ ἴσθι τοι, μαθεῖν. ΚΥΡ. Φέρε δὴ οὖν ἀνὰ μέρος, ὡς ἐν εἴδει ἀναλαμ βάνοντες, τὰ εἰς νοῦν ἰόντα λέγωμεν ο "Ανθρωπος, ο φησίν, « εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, ἐκ τοῦ γένους σου, ἐὰν ᾗ ἐν αὐτῷ μῶμος, οὐ προσελεύσεται προσφέρειν τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ. • Ασφαλής ὁ λόγος, πικρὸν τὸ χρησμώδημα. Τέθειται γὰρ ὁ νόμος, εὐχὶ κατά μόνων τῶν τηνικάδε γεγονότων ἐξ Μαρῶν, ἀλλ᾽ εἰς ἅπαν διήκει τὸ γένος, καὶ κατὰ παντὸς αἵματος ἱερα τικοῦ, καὶ εἰς πάντα διέπει χρόνον. Δηλοί γάρ, οἶμαι, τουτί, τό, Ἐκ τοῦ γένους σου εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν. Απαράδεκτον γὰρ ἀείπως Θεῷ, τὸ μὴ ἀρωμήτως ἔχον. Καιρὸν δὲ εἰπεῖν οὐκ ἂν δύναιτό τις, καθ' εν αὐτῷ προσφιλές ἂν γένοιτο τὸ κατεγνωσμένον, ὡς ἐπ' ἀρρωστίαις δὲ δὴ μᾶλλον ὅτι ταῖς πνευματικαῖς· • Η S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. pedis, vel gibbosus, vel maculosa facie, vel lippis A oculis; aut homo in quo fuerit agrestis scabies, vel impetigo, aut altero testiculo carens: ommis in quo est macula ex -semine Aaron sacerdotis, non accedet ad offerendum hostias Domino, quia ma- cula est in ipso. Ad dona Dei sui offerenda non accedet; dona Dei sunt, Sancta sanctorum; et de sanctis comedet, nisi quod ad velum non ingre- dietur, et ad altare non accedet, quia maculam habet, et non profanabit sanctuarium Doi sui; quia ego Dominus, qui sanctifico ipsos *., PALL. Dic mihi igitur, estne cuiquam fraudi, quod debilis corpore? Aut 'conditor naturam in crimen vocat, quod etiam invita "corrupta sit? CYR. Praeclare ais, Palladi; sapis enim. Nam id B vitio nonnullis atque crimini dari potest modo, quod sponte et ex animi sui sententia ad res vitio- sas deflectunt, et ad quævis turpia declinare ma- lunt; debilitates autem corporis, quæ ex natura præter voluntatem eveniunt, accusare, durum, opi- nor, est, atque inhumanum, et a stultitiæ nota mi- nime alienum. Ex quo illud intelligere licet, feri non posse ut ille universorum conditor hominum naturam de culpis minime voluntariis ream fecerit, aut infirmitate corporis aliqua laborantem tanquam exsecrabilem, a sacro ministerio ei de- mandato repulerit; sed illum credendum est tan- quam ex figura rerum corporalium nos ad subti- liorem elegantioremque intelligentiam expolire, et varia vitiorum animi genera ostendere, utque hæc Deo esse odiosa cognoscamus, indicare. Quid enim ? Non etiam beatus Paulus oportere dixit, ut, qui in sacerdotium electi essent, ii præclaro hominum ju- dicio in omni virtutum genere admirabites habean- tur? • Ut perfectus sit, » inquit, & homo Dei, ad omne opus bonum instructus '. Quin etiam epi- scopum irreprehensibilem esse oportere, apertissine asseveravit, summamque in iis rebus diligentiam adhibuit . PALL. Assentior equidem. Sed quænam sit sin- gulorum corporis vitiorum, quæ modo enumerata sunt, ratio, aveo discere. CYR. Agedum igitur singulis per genera distri- butis dicamus ea quæ in mentem veniunt: «Homo, inquit, per generationes vestras, ex genere tuo, in quo fuerit macula, non accedet ad offerendum dona Dei sui;, caufa verba, asperum præceptum. Lex enim est non in eos modo constituta qui'tunc ex Aaron geniti erant, sed ad totum genus pertinét, et ad universam familiam sacerdotałem, et in omne tempus extenditur : id enim, ut arbitror, signifi- cant ea verba : « Ex genere tuo per generationes vestras. › Semper enim ea quæ minus integra sunt, aspernatur Deus ; neque ullum tempus reperire li- cet quo illi aliquld vitiosum, spiritualibus nempe morbis affectum, placere possit; quin eos tantum C D Levit. xxi, 46-23. ' Tim. 111, 17. Tim. utt, 2-8.

ο αὐτῷ σύντριμμα χειρὸς ἢ σύντριμμα ποδὺς, ἡ κυρ- τὸς, ἢ ἔφηλος, ἢ πτιλὲς τοὺς ὀφθαλμούς, ἢ ἄνθρωπος ᾧ ἐὰν ᾗ ἐν αὐτῷ ψώρα ἀγρία, ἢ λιγὴν, ἢ μονάρχης πᾶς ὅστις ἐστὶν ἐν αὐτῷ μῶμος ἐκ τοῦ σπέρματος Δαρὼν τοῦ ἱερέως, οὐκ ἐγγιεῖ τοῦ προσενεγκεῖν τὰς θυσίας τῷ Κυρίῳ, ὅτι μῶμος ἐν αὐτῷ. Τὰ δῶρα του Θεοῦ αὐτοῦ, οὐ προσελεύσεται προσενεγκεῖν· τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ, τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, καὶ ἀπὸ τῶν ἁγίων φάγεται, πλὴν πρὸς τὸ καταπέτασμα οὐ προσο ελεύσεται, καὶ πρὸς τὸ θυσιαστήριον οὐκ ἐγγιεῖ, ὅτι μῶμον ἔχει· καὶ οὐ βεβηλώσει τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ, ὅτι ἐγὼ Κύριος ὁ ἁγιάζων αὐτούς. ο ΠΑΛΛ. "Αρ' οὖν, εἰπέ μοι, πρὸς ἐγκλήματός ἐστι τίσιν ἀβρωστία σωματική; Γράφεται δὲ τὴν φύσιν * Δημιουργός, καὶ ἀνεθελήτως παρεφθαρμένην ; ΚΥΡ. Εύγε, ὦ Παλλάδιε· φρονεῖς γὰρ ὀρθῶς. Αιτία μὲν γὰρ καὶ γραφὴ γένοιτ' ἂν ἔσθ' ὅτε τισὶν, ἐθε λούσιον ἔχουσι τῆς σφῶν αὐτῶν διανοίας τὴν εἰς τὰ φαῦλα παρατροπὴν, καὶ τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκ- τόπων ἀπόνευσιν ἐκτετιμηκόσιν· ἀῤῥωτήμασι δὲ τοῖς περὶ τὴν σάρκα, φυσικώς τε καὶ ἀνεθελήτως συμβαίνουσι, τὸ ἐπιτιμᾷν, οἶμαι που σκληρόν και ασυμπαθές, καὶ τῶν εἰς σκαιότητα κατηγορημάτων οὐκ ἀμοιροῦν. Πάρεστι δὴ οὖν ἐντεῦθεν ἐκεῖνο περι- νοεῖν, ὡς οὐκ ἂν ὁ τῶν ὅλων δημιουργὸς ἐπ' ἀνεθε- λήτοις αἰτίαις τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐγράψατο, οὐδ᾽ ἂν ὡς ἀνίερον τὸν ἡ ῥωστηκότα σωματικῶς τῆς αὐτ τῷ συντεταγμένης ἐξέπεμψε λειτουργίας· ἀλλ' ὡς ἐκ τύπου πάλιν τῶν σωματικῶν, εἰς ἀστειοτέρας ἡμᾶς καταλεπτύνει βουλάς, καὶ τῶν ἐν ψυχῇ παθῶν το πολυετές ὑποφαίνει, θεομισὲς δὲ ὅτι τὸ χρήμα δίδωσι νοεῖν. "Η γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θεσπέσιος Παύλος, ἕπεσθαι δεῖν ἔφη τοῖς ἀπολέκτοις εἰς ἱερωσύνην, τὴν ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς τεθαυμασμένοις εὐκλεᾶ ψῆφον; • Ἵνα ο γάρ, φησίν, « ἄρτιος ᾗ ὅ τοῦ Θεοῦ ἄνθρω πος, εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρτισμένος. » Δεῖν γε μὴν καὶ τὸν ἐπίσκοπον ἀνεπίληπτον είναι διισχυρί σατο, καὶ μάλα σαφῶς· καὶ πολλὴν ἐν τούτοις ἐποιεῖ το τὴν ἀκρίβειαν. ΠΑΛΛ. Φημί. Τίς δ' ἂν εἴη λοιπὸν καὶ ὁ ἐφ᾽ ἑκάστῳ λίγος τῶν ἀρτίως ἡμῖν ἀπηριθμημένων ἀρρωστημά των, ἐθέλοιμ' ἄν, ὡς εὖ ἴσθι τοι, μαθεῖν. ΚΥΡ. Φέρε δὴ οὖν ἀνὰ μέρος, ὡς ἐν εἴδει ἀναλαμ βάνοντες, τὰ εἰς νοῦν ἰόντα λέγωμεν ο "Ανθρωπος, ο φησίν, « εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, ἐκ τοῦ γένους σου, ἐὰν ᾗ ἐν αὐτῷ μῶμος, οὐ προσελεύσεται προσφέρειν τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ. • Ασφαλής ὁ λόγος, πικρὸν τὸ χρησμώδημα. Τέθειται γὰρ ὁ νόμος, εὐχὶ κατά μόνων τῶν τηνικάδε γεγονότων ἐξ Μαρῶν, ἀλλ᾽ εἰς ἅπαν διήκει τὸ γένος, καὶ κατὰ παντὸς αἵματος ἱερα τικοῦ, καὶ εἰς πάντα διέπει χρόνον. Δηλοί γάρ, οἶμαι, τουτί, τό, Ἐκ τοῦ γένους σου εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν. Απαράδεκτον γὰρ ἀείπως Θεῷ, τὸ μὴ ἀρωμήτως ἔχον. Καιρὸν δὲ εἰπεῖν οὐκ ἂν δύναιτό τις, καθ' εν αὐτῷ προσφιλές ἂν γένοιτο τὸ κατεγνωσμένον, ὡς ἐπ' ἀρρωστίαις δὲ δὴ μᾶλλον ὅτι ταῖς πνευματικαῖς· • Η S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. pedis, vel gibbosus, vel maculosa facie, vel lippis A oculis; aut homo in quo fuerit agrestis scabies, vel impetigo, aut altero testiculo carens: ommis in quo est macula ex -semine Aaron sacerdotis, non accedet ad offerendum hostias Domino, quia ma- cula est in ipso. Ad dona Dei sui offerenda non accedet; dona Dei sunt, Sancta sanctorum; et de sanctis comedet, nisi quod ad velum non ingre- dietur, et ad altare non accedet, quia maculam habet, et non profanabit sanctuarium Doi sui; quia ego Dominus, qui sanctifico ipsos *., PALL. Dic mihi igitur, estne cuiquam fraudi, quod debilis corpore? Aut 'conditor naturam in crimen vocat, quod etiam invita "corrupta sit? CYR. Praeclare ais, Palladi; sapis enim. Nam id B vitio nonnullis atque crimini dari potest modo, quod sponte et ex animi sui sententia ad res vitio- sas deflectunt, et ad quævis turpia declinare ma- lunt; debilitates autem corporis, quæ ex natura præter voluntatem eveniunt, accusare, durum, opi- nor, est, atque inhumanum, et a stultitiæ nota mi- nime alienum. Ex quo illud intelligere licet, feri non posse ut ille universorum conditor hominum naturam de culpis minime voluntariis ream fecerit, aut infirmitate corporis aliqua laborantem tanquam exsecrabilem, a sacro ministerio ei de- mandato repulerit; sed illum credendum est tan- quam ex figura rerum corporalium nos ad subti- liorem elegantioremque intelligentiam expolire, et varia vitiorum animi genera ostendere, utque hæc Deo esse odiosa cognoscamus, indicare. Quid enim ? Non etiam beatus Paulus oportere dixit, ut, qui in sacerdotium electi essent, ii præclaro hominum ju- dicio in omni virtutum genere admirabites habean- tur? • Ut perfectus sit, » inquit, & homo Dei, ad omne opus bonum instructus '. Quin etiam epi- scopum irreprehensibilem esse oportere, apertissine asseveravit, summamque in iis rebus diligentiam adhibuit . PALL. Assentior equidem. Sed quænam sit sin- gulorum corporis vitiorum, quæ modo enumerata sunt, ratio, aveo discere. CYR. Agedum igitur singulis per genera distri- butis dicamus ea quæ in mentem veniunt: «Homo, inquit, per generationes vestras, ex genere tuo, in quo fuerit macula, non accedet ad offerendum dona Dei sui;, caufa verba, asperum præceptum. Lex enim est non in eos modo constituta qui'tunc ex Aaron geniti erant, sed ad totum genus pertinét, et ad universam familiam sacerdotałem, et in omne tempus extenditur : id enim, ut arbitror, signifi- cant ea verba : « Ex genere tuo per generationes vestras. › Semper enim ea quæ minus integra sunt, aspernatur Deus ; neque ullum tempus reperire li- cet quo illi aliquld vitiosum, spiritualibus nempe morbis affectum, placere possit; quin eos tantum C D Levit. xxi, 46-23. ' Tim. 111, 17. Tim. utt, 2-8.

ο αὐτῷ σύντριμμα χειρὸς ἢ σύντριμμα ποδὺς, ἡ κυρ- τὸς, ἢ ἔφηλος, ἢ πτιλὲς τοὺς ὀφθαλμούς, ἢ ἄνθρωπος ᾧ ἐὰν ᾗ ἐν αὐτῷ ψώρα ἀγρία, ἢ λιγὴν, ἢ μονάρχης πᾶς ὅστις ἐστὶν ἐν αὐτῷ μῶμος ἐκ τοῦ σπέρματος Δαρὼν τοῦ ἱερέως, οὐκ ἐγγιεῖ τοῦ προσενεγκεῖν τὰς θυσίας τῷ Κυρίῳ, ὅτι μῶμος ἐν αὐτῷ. Τὰ δῶρα του Θεοῦ αὐτοῦ, οὐ προσελεύσεται προσενεγκεῖν· τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ, τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, καὶ ἀπὸ τῶν ἁγίων φάγεται, πλὴν πρὸς τὸ καταπέτασμα οὐ προσο ελεύσεται, καὶ πρὸς τὸ θυσιαστήριον οὐκ ἐγγιεῖ, ὅτι μῶμον ἔχει· καὶ οὐ βεβηλώσει τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ, ὅτι ἐγὼ Κύριος ὁ ἁγιάζων αὐτούς. ο ΠΑΛΛ. "Αρ' οὖν, εἰπέ μοι, πρὸς ἐγκλήματός ἐστι τίσιν ἀβρωστία σωματική; Γράφεται δὲ τὴν φύσιν * Δημιουργός, καὶ ἀνεθελήτως παρεφθαρμένην ; ΚΥΡ. Εύγε, ὦ Παλλάδιε· φρονεῖς γὰρ ὀρθῶς. Αιτία μὲν γὰρ καὶ γραφὴ γένοιτ' ἂν ἔσθ' ὅτε τισὶν, ἐθε λούσιον ἔχουσι τῆς σφῶν αὐτῶν διανοίας τὴν εἰς τὰ φαῦλα παρατροπὴν, καὶ τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκ- τόπων ἀπόνευσιν ἐκτετιμηκόσιν· ἀῤῥωτήμασι δὲ τοῖς περὶ τὴν σάρκα, φυσικώς τε καὶ ἀνεθελήτως συμβαίνουσι, τὸ ἐπιτιμᾷν, οἶμαι που σκληρόν και ασυμπαθές, καὶ τῶν εἰς σκαιότητα κατηγορημάτων οὐκ ἀμοιροῦν. Πάρεστι δὴ οὖν ἐντεῦθεν ἐκεῖνο περι- νοεῖν, ὡς οὐκ ἂν ὁ τῶν ὅλων δημιουργὸς ἐπ' ἀνεθε- λήτοις αἰτίαις τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐγράψατο, οὐδ᾽ ἂν ὡς ἀνίερον τὸν ἡ ῥωστηκότα σωματικῶς τῆς αὐτ τῷ συντεταγμένης ἐξέπεμψε λειτουργίας· ἀλλ' ὡς ἐκ τύπου πάλιν τῶν σωματικῶν, εἰς ἀστειοτέρας ἡμᾶς καταλεπτύνει βουλάς, καὶ τῶν ἐν ψυχῇ παθῶν το πολυετές ὑποφαίνει, θεομισὲς δὲ ὅτι τὸ χρήμα δίδωσι νοεῖν. "Η γὰρ οὐχὶ καὶ ὁ θεσπέσιος Παύλος, ἕπεσθαι δεῖν ἔφη τοῖς ἀπολέκτοις εἰς ἱερωσύνην, τὴν ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς τεθαυμασμένοις εὐκλεᾶ ψῆφον; • Ἵνα ο γάρ, φησίν, « ἄρτιος ᾗ ὅ τοῦ Θεοῦ ἄνθρω πος, εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρτισμένος. » Δεῖν γε μὴν καὶ τὸν ἐπίσκοπον ἀνεπίληπτον είναι διισχυρί σατο, καὶ μάλα σαφῶς· καὶ πολλὴν ἐν τούτοις ἐποιεῖ το τὴν ἀκρίβειαν. ΠΑΛΛ. Φημί. Τίς δ' ἂν εἴη λοιπὸν καὶ ὁ ἐφ᾽ ἑκάστῳ λίγος τῶν ἀρτίως ἡμῖν ἀπηριθμημένων ἀρρωστημά των, ἐθέλοιμ' ἄν, ὡς εὖ ἴσθι τοι, μαθεῖν. ΚΥΡ. Φέρε δὴ οὖν ἀνὰ μέρος, ὡς ἐν εἴδει ἀναλαμ βάνοντες, τὰ εἰς νοῦν ἰόντα λέγωμεν ο "Ανθρωπος, ο φησίν, « εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, ἐκ τοῦ γένους σου, ἐὰν ᾗ ἐν αὐτῷ μῶμος, οὐ προσελεύσεται προσφέρειν τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ. • Ασφαλής ὁ λόγος, πικρὸν τὸ χρησμώδημα. Τέθειται γὰρ ὁ νόμος, εὐχὶ κατά μόνων τῶν τηνικάδε γεγονότων ἐξ Μαρῶν, ἀλλ᾽ εἰς ἅπαν διήκει τὸ γένος, καὶ κατὰ παντὸς αἵματος ἱερα τικοῦ, καὶ εἰς πάντα διέπει χρόνον. Δηλοί γάρ, οἶμαι, τουτί, τό, Ἐκ τοῦ γένους σου εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν. Απαράδεκτον γὰρ ἀείπως Θεῷ, τὸ μὴ ἀρωμήτως ἔχον. Καιρὸν δὲ εἰπεῖν οὐκ ἂν δύναιτό τις, καθ' εν αὐτῷ προσφιλές ἂν γένοιτο τὸ κατεγνωσμένον, ὡς ἐπ' ἀρρωστίαις δὲ δὴ μᾶλλον ὅτι ταῖς πνευματικαῖς· • Η S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCINEP. pedis, vel gibbosus, vel maculosa facie, vel lippis A oculis; aut homo in quo fuerit agrestis scabies, vel impetigo, aut altero testiculo carens: ommis in quo est macula ex -semine Aaron sacerdotis, non accedet ad offerendum hostias Domino, quia ma- cula est in ipso. Ad dona Dei sui offerenda non accedet; dona Dei sunt, Sancta sanctorum; et de sanctis comedet, nisi quod ad velum non ingre- dietur, et ad altare non accedet, quia maculam habet, et non profanabit sanctuarium Doi sui; quia ego Dominus, qui sanctifico ipsos *., PALL. Dic mihi igitur, estne cuiquam fraudi, quod debilis corpore? Aut 'conditor naturam in crimen vocat, quod etiam invita "corrupta sit? CYR. Praeclare ais, Palladi; sapis enim. Nam id B vitio nonnullis atque crimini dari potest modo, quod sponte et ex animi sui sententia ad res vitio- sas deflectunt, et ad quævis turpia declinare ma- lunt; debilitates autem corporis, quæ ex natura præter voluntatem eveniunt, accusare, durum, opi- nor, est, atque inhumanum, et a stultitiæ nota mi- nime alienum. Ex quo illud intelligere licet, feri non posse ut ille universorum conditor hominum naturam de culpis minime voluntariis ream fecerit, aut infirmitate corporis aliqua laborantem tanquam exsecrabilem, a sacro ministerio ei de- mandato repulerit; sed illum credendum est tan- quam ex figura rerum corporalium nos ad subti- liorem elegantioremque intelligentiam expolire, et varia vitiorum animi genera ostendere, utque hæc Deo esse odiosa cognoscamus, indicare. Quid enim ? Non etiam beatus Paulus oportere dixit, ut, qui in sacerdotium electi essent, ii præclaro hominum ju- dicio in omni virtutum genere admirabites habean- tur? • Ut perfectus sit, » inquit, & homo Dei, ad omne opus bonum instructus '. Quin etiam epi- scopum irreprehensibilem esse oportere, apertissine asseveravit, summamque in iis rebus diligentiam adhibuit . PALL. Assentior equidem. Sed quænam sit sin- gulorum corporis vitiorum, quæ modo enumerata sunt, ratio, aveo discere. CYR. Agedum igitur singulis per genera distri- butis dicamus ea quæ in mentem veniunt: «Homo, inquit, per generationes vestras, ex genere tuo, in quo fuerit macula, non accedet ad offerendum dona Dei sui;, caufa verba, asperum præceptum. Lex enim est non in eos modo constituta qui'tunc ex Aaron geniti erant, sed ad totum genus pertinét, et ad universam familiam sacerdotałem, et in omne tempus extenditur : id enim, ut arbitror, signifi- cant ea verba : « Ex genere tuo per generationes vestras. › Semper enim ea quæ minus integra sunt, aspernatur Deus ; neque ullum tempus reperire li- cet quo illi aliquld vitiosum, spiritualibus nempe morbis affectum, placere possit; quin eos tantum C D Levit. xxi, 46-23. ' Tim. 111, 17. Tim. utt, 2-8.

λούσης αὐτὸ τῆς ἐν ἡμῖν νήψεως, καὶ ἀναιρούσης κατά βραχύ. Μόνορχιν δὲ πρὸς τούτοις, φησί, καθά περ ἐγᾦμαι, τὸν ἡμίανδρον, καὶ οἱονεὶ παρακεκομμέ- νου τὸ τελείως ἀνδροπρεπές. « Οὔτε γὰρ πόρνοι, ν φησίν, « οὔτε μαλακοὶ τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν κλη μονομήσουσι. » θηλυδρίας δὲ τοὺς τοιούτους ὀνομάζει, ὅτι τὴν ἀνδρὸς λαχόντες φύσιν, ψεύδονται τὸ ἀνδρο πρεπές, καὶ νοῦν καὶ σῶμα μαλακιζόμενοι, καὶ ἐχοντὶ κατακλώμενοι πρὸς τὸ ἄναλκι και θηλυπρε τές. Εἰκὸς δὲ δὴ πάλιν, τὸν μόνορχιν καὶ ἕτερόν τι παραδηλοῦν. "Ανδρα μὲν γὰρ ὀνομάζειν ἔθος τον εὐσθενῆ καὶ συνεστραμμένον, καὶ οὐκ ἀνικάνως ἔχοντα πρὸς τὸ δύνασθαι κατορθοῦν & ἂν ἔλοιτο τυ χόν. Νοηθείη δ' ἂν εἰκότως ἐξ ἡμισείας ἀνήρ, ὁ μὴ Ολοκλήρως εὐσθενής, μήτε εἰσάπαν εἰς τὰ αὐτῷ πρέποντα γοργός· οὐ γάρ τοι προσήκει τὸν Θεῷ προσ- Β κείμενον, διακεκομμένην αὐτῷ τὴν ἀνδρείαν καὶ λελωβημένον προσάγειν τὸ εὐσθενὲς, καὶ ὡς ἀσθενεῖν ἐκ μέρους· ἀνδρίζεσθαι δὲ καὶ κραταιοῦσθαι, κατά τὸ γεγραμμένον, αδιάβλητον ἔχοντα καὶ ἀκατάσκω στον προθυμίαν. Οὐκοῦν ἀνίερος μὲν ὁμολογουμένων, ὁ ὑπὸ μώμου γραφήν. Εἴργεται δὲ οὐχὶ τοῦ χρῆναι μεταλαχεῖν τῆς ἁγίας τροφῆς, ὁ Φάγεται γὰρ ἀπὸ τῶν ἁγίων, φησί, ο πλὴν πρὸς τὸ καταπέτασμα οὐ προσελεύσεται, καὶ πρὸς τὸ θυσιαστήριον οὐκ ἐγγιείο Οἱ γὰρ ἔτι ταῖς εἰς νοῦν ἔσω κεκρυμμέναις ἀσθε νείαις ενόχοι, μεταλάχοιεν ἂν τῆς εὐλογίας Χριστοῦ, καὶ οὐχ ὡς ἐν τάξει τῇ τῶν ἁγίων εἰς ἐπίδοσιν ἁγια- σμοῦ, καὶ εἰς ἔδραιότητα νοῦ, καὶ τὴν ἐφ' ἅπασι τοῖς ἀρίστοις ερηρεισμένην διαμονὴν, ἀλλ' ὡς ἐν τρόπῳ τῷ πρέποντι τοῖς ἡῤῥωστηκόσιν εἰς ἀπόθεσιν τοῦ και κοῦ, καὶ εἰς κατάληξιν ἁμαρτίας, καὶ εἰς νέκρωσιν ἡθονῶν, καὶ εἰς ἀνάληψιν εὐεξίας τῆς πνευματικῆς. Ἐπειδὴ γάρ ἐστιν ὁ Χριστὸς καινὴ κτίσις, κατὰ τὰς Γραφάς, ταύτῃτοι δεχόμεθα καὶ ἡμεῖς αὐτὸν ἐν ἑαυ τοῖς διὰ τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκός τε καὶ αἵματος, ἵνα πρὸς κοινότητα ζωής αναστοιχειόμενοι δι' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ, τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀποσκευαζε μεθα, τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης, κατὰ τὸ γεγραμμένον. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἐφης. ΚΥΡ. Αποφάσκει μὲν οὖν τῶν ἱερῶν ἔργων τὴν ἐπιτήδευσιν τοῖς οἰονείπως ἐντετηγμένην καὶ ἀνα- πόβλητον εύρωστηκέσι τὴν νοητὴν ἐπήρειαν ἅγιον γὰρ ἥκιστά γε τὸ νοτοῦν ἀεὶ τὰ προσπεφυκότα τῶν παθῶν· ἀλλ' εἰ καὶ τινι [τῶν] αμωμήτως ἐχόντων ἐν γε δὴ σφίσιν αὐτοῖς, καὶ ἀδιαβλήτως εἰς λειτουργίαν, τὸ ἀῤῥωστῆται συμβαίνει τὰ κοινὰ δὴ ταυτὶ καὶ οὐκ εξίτηλα τῶν παθῶν, οὐκ ἀνεπιτίμητον ἐᾶσθαι δεῖν αὐτὸν ἐπιτάττει, λέγων· «Εἶπον προς Ααρών καὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, καὶ προσεχέτωσαν ἀπὸ τῶν ἁγίων τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, καὶ οὐ βεβηλώσουσι τὸ όνομα τὸ ἅγιόν μου, ὅσα αὐτοὶ ἁγιάζουσί μοι· ἐγὼ Κύριος. Εἶπον αὐτοῖς· Εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν τῆς ἀν Πρώτος, ὃς ἂν προσέλθῃ ἀπὸ παντὸς τοῦ σπέρματος η # DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A ad meliorem frugem revocando comprimat. et pau- C D latim exstinguat. Alterum vero testiculum non ha- bemtem, ut ego arbitror, semivirum appellat, et a quo perfecti viri dignitas sit abscissa. Neque enim fornicatores, › inquit, neque molles, regnum Dei consequentur ”. ›¡419 Exoletos autem hoe no- mine appellat, qui, cum viri naturam sortiti sint, viri dignitatem ementiuntur, et animno et corpore effeminati, et sponte ad enervatum muliebremque modum fracti. Est autem præterea verisimile eum qui altero testiculo careat, aliud quiddam signifi- care habet enim id consuetudo, ut firmus, alne in se collectus, et ea omnia perficere valens quæ decreverit, vir appelletur : intelligi igitur non ab- surde potest is esse ex media parte vir, qui minime integra est firnntate, neque ad omnia exsequenda quæ sibi conveniunt, satis virium habens: non enim decet, eum qui Deo dicatus est, mutilam illi fortitudinem ac debilitatam firmitatem offerre, et tanquam ex parte languere; sed viriliter agere et eonfortari, sicut scriptum est ", et ejusmodi alacri- tatem habere, quæ reprehensionem omnem et irri- sionem effugiat. Igitur sine ulla controversia arce- tur a sacris, qui fuerit alicujus maculae reus; arce- tur autem non quominus sancto cibo vescatur : • Comedet enim, inquit, « de sanctis ". » Sed me ad velum ingrediatur, neque accedat ad altare: nam, qui languoribus adhuc in animo latentibus obnoxii sunt, ii participes esse benedictionis Christi pos- sum, non tamen eo modo quo sancti viri perci- piunt ad sanctifcationis incrementum et animi Gr- mitatem, et ad fixam in rebus præcharis perseveran- tiam; sed eo modo, qui infirmis convenit, ad vitii abjectionem, cessationemque a peccato, et mortif- cationem voluptatum, valetudinisque spiritualis re- creationem. Nam, quia Christus nova creatura est, secundum Scripturas ", eam ob causam nos quoque illum in nobis ipsis accipimus, ut per sanctam ejus carnem et sanguinem in vitæ novitatem per ipsum et in ipso reformati, deponamus veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, sicut scriptum est s. PALL. Recte ais. CYR. Interdicit igitur munerum saerorum procu- ratione iis qui infixa quodammodo, et qne abjicf non possit, spirituali infirmitate laborarent; nam qui assidue insitis vitiis laborant, sancti nullo modo sunt : quin etiam qui in scipsis integri sunt, et mi- nime ad sacra ministeria vitiosi, tamen si ex iis aliquem his communibus vitiis, et quæ abjici haud facile possunt, laborare contingat, eum non sine castigatione relinquendum esse præcipit, dicens : ‹ Dic Aaron et filiis ejus, et abstineant a sanctis filiorum Israel, et non profanabunt nomen sanctum mcum, quæcunque ipsi sanctificant mihi : ego Do- minus. Dic eis, in progenies vestras : Omnis homo, quicunque accesserit de omni semine vestro ad san- "I Cor. vi, 10. ** Psal. xxvi, 15. Levit. viu, 31. 2º II Cor. v, 17. * Rom. st, ; Ephes. IV, 22.

λούσης αὐτὸ τῆς ἐν ἡμῖν νήψεως, καὶ ἀναιρούσης κατά βραχύ. Μόνορχιν δὲ πρὸς τούτοις, φησί, καθά περ ἐγᾦμαι, τὸν ἡμίανδρον, καὶ οἱονεὶ παρακεκομμέ- νου τὸ τελείως ἀνδροπρεπές. « Οὔτε γὰρ πόρνοι, ν φησίν, « οὔτε μαλακοὶ τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν κλη μονομήσουσι. » θηλυδρίας δὲ τοὺς τοιούτους ὀνομάζει, ὅτι τὴν ἀνδρὸς λαχόντες φύσιν, ψεύδονται τὸ ἀνδρο πρεπές, καὶ νοῦν καὶ σῶμα μαλακιζόμενοι, καὶ ἐχοντὶ κατακλώμενοι πρὸς τὸ ἄναλκι και θηλυπρε τές. Εἰκὸς δὲ δὴ πάλιν, τὸν μόνορχιν καὶ ἕτερόν τι παραδηλοῦν. "Ανδρα μὲν γὰρ ὀνομάζειν ἔθος τον εὐσθενῆ καὶ συνεστραμμένον, καὶ οὐκ ἀνικάνως ἔχοντα πρὸς τὸ δύνασθαι κατορθοῦν & ἂν ἔλοιτο τυ χόν. Νοηθείη δ' ἂν εἰκότως ἐξ ἡμισείας ἀνήρ, ὁ μὴ Ολοκλήρως εὐσθενής, μήτε εἰσάπαν εἰς τὰ αὐτῷ πρέποντα γοργός· οὐ γάρ τοι προσήκει τὸν Θεῷ προσ- Β κείμενον, διακεκομμένην αὐτῷ τὴν ἀνδρείαν καὶ λελωβημένον προσάγειν τὸ εὐσθενὲς, καὶ ὡς ἀσθενεῖν ἐκ μέρους· ἀνδρίζεσθαι δὲ καὶ κραταιοῦσθαι, κατά τὸ γεγραμμένον, αδιάβλητον ἔχοντα καὶ ἀκατάσκω στον προθυμίαν. Οὐκοῦν ἀνίερος μὲν ὁμολογουμένων, ὁ ὑπὸ μώμου γραφήν. Εἴργεται δὲ οὐχὶ τοῦ χρῆναι μεταλαχεῖν τῆς ἁγίας τροφῆς, ὁ Φάγεται γὰρ ἀπὸ τῶν ἁγίων, φησί, ο πλὴν πρὸς τὸ καταπέτασμα οὐ προσελεύσεται, καὶ πρὸς τὸ θυσιαστήριον οὐκ ἐγγιείο Οἱ γὰρ ἔτι ταῖς εἰς νοῦν ἔσω κεκρυμμέναις ἀσθε νείαις ενόχοι, μεταλάχοιεν ἂν τῆς εὐλογίας Χριστοῦ, καὶ οὐχ ὡς ἐν τάξει τῇ τῶν ἁγίων εἰς ἐπίδοσιν ἁγια- σμοῦ, καὶ εἰς ἔδραιότητα νοῦ, καὶ τὴν ἐφ' ἅπασι τοῖς ἀρίστοις ερηρεισμένην διαμονὴν, ἀλλ' ὡς ἐν τρόπῳ τῷ πρέποντι τοῖς ἡῤῥωστηκόσιν εἰς ἀπόθεσιν τοῦ και κοῦ, καὶ εἰς κατάληξιν ἁμαρτίας, καὶ εἰς νέκρωσιν ἡθονῶν, καὶ εἰς ἀνάληψιν εὐεξίας τῆς πνευματικῆς. Ἐπειδὴ γάρ ἐστιν ὁ Χριστὸς καινὴ κτίσις, κατὰ τὰς Γραφάς, ταύτῃτοι δεχόμεθα καὶ ἡμεῖς αὐτὸν ἐν ἑαυ τοῖς διὰ τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκός τε καὶ αἵματος, ἵνα πρὸς κοινότητα ζωής αναστοιχειόμενοι δι' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ, τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀποσκευαζε μεθα, τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης, κατὰ τὸ γεγραμμένον. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἐφης. ΚΥΡ. Αποφάσκει μὲν οὖν τῶν ἱερῶν ἔργων τὴν ἐπιτήδευσιν τοῖς οἰονείπως ἐντετηγμένην καὶ ἀνα- πόβλητον εύρωστηκέσι τὴν νοητὴν ἐπήρειαν ἅγιον γὰρ ἥκιστά γε τὸ νοτοῦν ἀεὶ τὰ προσπεφυκότα τῶν παθῶν· ἀλλ' εἰ καὶ τινι [τῶν] αμωμήτως ἐχόντων ἐν γε δὴ σφίσιν αὐτοῖς, καὶ ἀδιαβλήτως εἰς λειτουργίαν, τὸ ἀῤῥωστῆται συμβαίνει τὰ κοινὰ δὴ ταυτὶ καὶ οὐκ εξίτηλα τῶν παθῶν, οὐκ ἀνεπιτίμητον ἐᾶσθαι δεῖν αὐτὸν ἐπιτάττει, λέγων· «Εἶπον προς Ααρών καὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, καὶ προσεχέτωσαν ἀπὸ τῶν ἁγίων τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, καὶ οὐ βεβηλώσουσι τὸ όνομα τὸ ἅγιόν μου, ὅσα αὐτοὶ ἁγιάζουσί μοι· ἐγὼ Κύριος. Εἶπον αὐτοῖς· Εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν τῆς ἀν Πρώτος, ὃς ἂν προσέλθῃ ἀπὸ παντὸς τοῦ σπέρματος η # DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A ad meliorem frugem revocando comprimat. et pau- C D latim exstinguat. Alterum vero testiculum non ha- bemtem, ut ego arbitror, semivirum appellat, et a quo perfecti viri dignitas sit abscissa. Neque enim fornicatores, › inquit, neque molles, regnum Dei consequentur ”. ›¡419 Exoletos autem hoe no- mine appellat, qui, cum viri naturam sortiti sint, viri dignitatem ementiuntur, et animno et corpore effeminati, et sponte ad enervatum muliebremque modum fracti. Est autem præterea verisimile eum qui altero testiculo careat, aliud quiddam signifi- care habet enim id consuetudo, ut firmus, alne in se collectus, et ea omnia perficere valens quæ decreverit, vir appelletur : intelligi igitur non ab- surde potest is esse ex media parte vir, qui minime integra est firnntate, neque ad omnia exsequenda quæ sibi conveniunt, satis virium habens: non enim decet, eum qui Deo dicatus est, mutilam illi fortitudinem ac debilitatam firmitatem offerre, et tanquam ex parte languere; sed viriliter agere et eonfortari, sicut scriptum est ", et ejusmodi alacri- tatem habere, quæ reprehensionem omnem et irri- sionem effugiat. Igitur sine ulla controversia arce- tur a sacris, qui fuerit alicujus maculae reus; arce- tur autem non quominus sancto cibo vescatur : • Comedet enim, inquit, « de sanctis ". » Sed me ad velum ingrediatur, neque accedat ad altare: nam, qui languoribus adhuc in animo latentibus obnoxii sunt, ii participes esse benedictionis Christi pos- sum, non tamen eo modo quo sancti viri perci- piunt ad sanctifcationis incrementum et animi Gr- mitatem, et ad fixam in rebus præcharis perseveran- tiam; sed eo modo, qui infirmis convenit, ad vitii abjectionem, cessationemque a peccato, et mortif- cationem voluptatum, valetudinisque spiritualis re- creationem. Nam, quia Christus nova creatura est, secundum Scripturas ", eam ob causam nos quoque illum in nobis ipsis accipimus, ut per sanctam ejus carnem et sanguinem in vitæ novitatem per ipsum et in ipso reformati, deponamus veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, sicut scriptum est s. PALL. Recte ais. CYR. Interdicit igitur munerum saerorum procu- ratione iis qui infixa quodammodo, et qne abjicf non possit, spirituali infirmitate laborarent; nam qui assidue insitis vitiis laborant, sancti nullo modo sunt : quin etiam qui in scipsis integri sunt, et mi- nime ad sacra ministeria vitiosi, tamen si ex iis aliquem his communibus vitiis, et quæ abjici haud facile possunt, laborare contingat, eum non sine castigatione relinquendum esse præcipit, dicens : ‹ Dic Aaron et filiis ejus, et abstineant a sanctis filiorum Israel, et non profanabunt nomen sanctum mcum, quæcunque ipsi sanctificant mihi : ego Do- minus. Dic eis, in progenies vestras : Omnis homo, quicunque accesserit de omni semine vestro ad san- "I Cor. vi, 10. ** Psal. xxvi, 15. Levit. viu, 31. 2º II Cor. v, 17. * Rom. st, ; Ephes. IV, 22.

λούσης αὐτὸ τῆς ἐν ἡμῖν νήψεως, καὶ ἀναιρούσης κατά βραχύ. Μόνορχιν δὲ πρὸς τούτοις, φησί, καθά περ ἐγᾦμαι, τὸν ἡμίανδρον, καὶ οἱονεὶ παρακεκομμέ- νου τὸ τελείως ἀνδροπρεπές. « Οὔτε γὰρ πόρνοι, ν φησίν, « οὔτε μαλακοὶ τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν κλη μονομήσουσι. » θηλυδρίας δὲ τοὺς τοιούτους ὀνομάζει, ὅτι τὴν ἀνδρὸς λαχόντες φύσιν, ψεύδονται τὸ ἀνδρο πρεπές, καὶ νοῦν καὶ σῶμα μαλακιζόμενοι, καὶ ἐχοντὶ κατακλώμενοι πρὸς τὸ ἄναλκι και θηλυπρε τές. Εἰκὸς δὲ δὴ πάλιν, τὸν μόνορχιν καὶ ἕτερόν τι παραδηλοῦν. "Ανδρα μὲν γὰρ ὀνομάζειν ἔθος τον εὐσθενῆ καὶ συνεστραμμένον, καὶ οὐκ ἀνικάνως ἔχοντα πρὸς τὸ δύνασθαι κατορθοῦν & ἂν ἔλοιτο τυ χόν. Νοηθείη δ' ἂν εἰκότως ἐξ ἡμισείας ἀνήρ, ὁ μὴ Ολοκλήρως εὐσθενής, μήτε εἰσάπαν εἰς τὰ αὐτῷ πρέποντα γοργός· οὐ γάρ τοι προσήκει τὸν Θεῷ προσ- Β κείμενον, διακεκομμένην αὐτῷ τὴν ἀνδρείαν καὶ λελωβημένον προσάγειν τὸ εὐσθενὲς, καὶ ὡς ἀσθενεῖν ἐκ μέρους· ἀνδρίζεσθαι δὲ καὶ κραταιοῦσθαι, κατά τὸ γεγραμμένον, αδιάβλητον ἔχοντα καὶ ἀκατάσκω στον προθυμίαν. Οὐκοῦν ἀνίερος μὲν ὁμολογουμένων, ὁ ὑπὸ μώμου γραφήν. Εἴργεται δὲ οὐχὶ τοῦ χρῆναι μεταλαχεῖν τῆς ἁγίας τροφῆς, ὁ Φάγεται γὰρ ἀπὸ τῶν ἁγίων, φησί, ο πλὴν πρὸς τὸ καταπέτασμα οὐ προσελεύσεται, καὶ πρὸς τὸ θυσιαστήριον οὐκ ἐγγιείο Οἱ γὰρ ἔτι ταῖς εἰς νοῦν ἔσω κεκρυμμέναις ἀσθε νείαις ενόχοι, μεταλάχοιεν ἂν τῆς εὐλογίας Χριστοῦ, καὶ οὐχ ὡς ἐν τάξει τῇ τῶν ἁγίων εἰς ἐπίδοσιν ἁγια- σμοῦ, καὶ εἰς ἔδραιότητα νοῦ, καὶ τὴν ἐφ' ἅπασι τοῖς ἀρίστοις ερηρεισμένην διαμονὴν, ἀλλ' ὡς ἐν τρόπῳ τῷ πρέποντι τοῖς ἡῤῥωστηκόσιν εἰς ἀπόθεσιν τοῦ και κοῦ, καὶ εἰς κατάληξιν ἁμαρτίας, καὶ εἰς νέκρωσιν ἡθονῶν, καὶ εἰς ἀνάληψιν εὐεξίας τῆς πνευματικῆς. Ἐπειδὴ γάρ ἐστιν ὁ Χριστὸς καινὴ κτίσις, κατὰ τὰς Γραφάς, ταύτῃτοι δεχόμεθα καὶ ἡμεῖς αὐτὸν ἐν ἑαυ τοῖς διὰ τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκός τε καὶ αἵματος, ἵνα πρὸς κοινότητα ζωής αναστοιχειόμενοι δι' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ, τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀποσκευαζε μεθα, τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης, κατὰ τὸ γεγραμμένον. ΠΑΛΛ. Ορθῶς ἐφης. ΚΥΡ. Αποφάσκει μὲν οὖν τῶν ἱερῶν ἔργων τὴν ἐπιτήδευσιν τοῖς οἰονείπως ἐντετηγμένην καὶ ἀνα- πόβλητον εύρωστηκέσι τὴν νοητὴν ἐπήρειαν ἅγιον γὰρ ἥκιστά γε τὸ νοτοῦν ἀεὶ τὰ προσπεφυκότα τῶν παθῶν· ἀλλ' εἰ καὶ τινι [τῶν] αμωμήτως ἐχόντων ἐν γε δὴ σφίσιν αὐτοῖς, καὶ ἀδιαβλήτως εἰς λειτουργίαν, τὸ ἀῤῥωστῆται συμβαίνει τὰ κοινὰ δὴ ταυτὶ καὶ οὐκ εξίτηλα τῶν παθῶν, οὐκ ἀνεπιτίμητον ἐᾶσθαι δεῖν αὐτὸν ἐπιτάττει, λέγων· «Εἶπον προς Ααρών καὶ πρὸς τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, καὶ προσεχέτωσαν ἀπὸ τῶν ἁγίων τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, καὶ οὐ βεβηλώσουσι τὸ όνομα τὸ ἅγιόν μου, ὅσα αὐτοὶ ἁγιάζουσί μοι· ἐγὼ Κύριος. Εἶπον αὐτοῖς· Εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν τῆς ἀν Πρώτος, ὃς ἂν προσέλθῃ ἀπὸ παντὸς τοῦ σπέρματος η # DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A ad meliorem frugem revocando comprimat. et pau- C D latim exstinguat. Alterum vero testiculum non ha- bemtem, ut ego arbitror, semivirum appellat, et a quo perfecti viri dignitas sit abscissa. Neque enim fornicatores, › inquit, neque molles, regnum Dei consequentur ”. ›¡419 Exoletos autem hoe no- mine appellat, qui, cum viri naturam sortiti sint, viri dignitatem ementiuntur, et animno et corpore effeminati, et sponte ad enervatum muliebremque modum fracti. Est autem præterea verisimile eum qui altero testiculo careat, aliud quiddam signifi- care habet enim id consuetudo, ut firmus, alne in se collectus, et ea omnia perficere valens quæ decreverit, vir appelletur : intelligi igitur non ab- surde potest is esse ex media parte vir, qui minime integra est firnntate, neque ad omnia exsequenda quæ sibi conveniunt, satis virium habens: non enim decet, eum qui Deo dicatus est, mutilam illi fortitudinem ac debilitatam firmitatem offerre, et tanquam ex parte languere; sed viriliter agere et eonfortari, sicut scriptum est ", et ejusmodi alacri- tatem habere, quæ reprehensionem omnem et irri- sionem effugiat. Igitur sine ulla controversia arce- tur a sacris, qui fuerit alicujus maculae reus; arce- tur autem non quominus sancto cibo vescatur : • Comedet enim, inquit, « de sanctis ". » Sed me ad velum ingrediatur, neque accedat ad altare: nam, qui languoribus adhuc in animo latentibus obnoxii sunt, ii participes esse benedictionis Christi pos- sum, non tamen eo modo quo sancti viri perci- piunt ad sanctifcationis incrementum et animi Gr- mitatem, et ad fixam in rebus præcharis perseveran- tiam; sed eo modo, qui infirmis convenit, ad vitii abjectionem, cessationemque a peccato, et mortif- cationem voluptatum, valetudinisque spiritualis re- creationem. Nam, quia Christus nova creatura est, secundum Scripturas ", eam ob causam nos quoque illum in nobis ipsis accipimus, ut per sanctam ejus carnem et sanguinem in vitæ novitatem per ipsum et in ipso reformati, deponamus veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, sicut scriptum est s. PALL. Recte ais. CYR. Interdicit igitur munerum saerorum procu- ratione iis qui infixa quodammodo, et qne abjicf non possit, spirituali infirmitate laborarent; nam qui assidue insitis vitiis laborant, sancti nullo modo sunt : quin etiam qui in scipsis integri sunt, et mi- nime ad sacra ministeria vitiosi, tamen si ex iis aliquem his communibus vitiis, et quæ abjici haud facile possunt, laborare contingat, eum non sine castigatione relinquendum esse præcipit, dicens : ‹ Dic Aaron et filiis ejus, et abstineant a sanctis filiorum Israel, et non profanabunt nomen sanctum mcum, quæcunque ipsi sanctificant mihi : ego Do- minus. Dic eis, in progenies vestras : Omnis homo, quicunque accesserit de omni semine vestro ad san- "I Cor. vi, 10. ** Psal. xxvi, 15. Levit. viu, 31. 2º II Cor. v, 17. * Rom. st, ; Ephes. IV, 22.

καίων εἰς σωτηρίαν· ὁποῖοί τινες γεγόνασιν Υμέ- Α ναιός τε καὶ ᾿Αλέξανδρος, οἰόμενοί τε καὶ λέγοντες ἀνάστασιν ἤδη γεγονέναι. Καὶ προστεθεῖεν ἂν τού- τοῖς, οἱ ἀπονεύοντες ἀχαλίνως πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκτόπων, καὶ τῆς ἑαυτῶν διανοίας τὸν καρπὸν πα ραῤῥιπτοῦντες ἁπλῶς εἰς ἑώλους καὶ ἀσελγεῖς ἡδο νάς. Οὐκοῦν ὁ λεπρὸς μὲν καὶ γονοῤῥυής, τοῦτ' ἔστιν, ὁ τοῖς νεκρότητος ἔργοις ενισχημένος (εἶεν δ' ἂν ἔργα νεκρότητος, τὰ τῆς σαρκὸς πάθη), καὶ ὁ τὴν ἔσω καρποφορίαν, τὴν εἰς νοῦν δηλονότι καὶ κεκρυμ- μένην, οὐκ ἀπαράφθορον ἔχων, ἀποχωρείτω, φησί, τῶν ἁγίων, ἕως ἂν καθαρισθῇ. Ως γὰρ ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος, « Ος ἂν ἐσθίῃ τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ πίνῃ τὸ ποτήριον αὐτοῦ ἀναξίως, κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει, μὴ διακρίνων τὸ σῶμα αὐτοῦ. Δοκιμαζέτω δὲ, » φησίν, «ἄνθρωπος ἑαυτὸν, καὶ τότε ἐκ τοῦ ἄρτον ἐσθιέτω, καὶ ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω. » ΠΑΛΛ. "Αριστα ἔφης. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν, ὦ Παλλάδιο, τὸ ἀκριβὲς τοῦ νόμου· κεχώρηκε γὰρ ήκιστά γε κατὰ μόνων τοῦ λεπροῦ καὶ γονορρνους, συγκαταδικάζει δὲ ὥσπερ αὐτοῖς, καὶ εἴ τις ἅψαιτο τυχὸν τῶν ἠρρωστηκότων, λεπροῦ δὴ λέγω καὶ γονοῤῥυοῦς. ι Καὶ ὁ ἁπτόμε- νος, ο φησί, ο πάσης ἀκαθαρσίας ψυχῆς, ἡ ᾧ ἂν ἐξέλ θῃ κοίτη σπέρματος αὐτοῦ, ἀκάθαρτος ἔσται. » ΠΑΛΛ. Καὶ τὶς ἂν γένοιτο τοῖς ἐπαφωμένοις ἡ ἀπό γε τούτου ζημία; Β ΚΥΡ. Οὐδεμία μὲν, κατά γε τὸν ἐν προχείρῳ λό- γον. Καταμιανεῖ γὰρ οὐχὶ τὴν ἀνθρώπου ψυχήν, σώματος επαφή. Πνευματικὸς δὲ ὁ νόμος, καὶ διδά- σκει πάλιν ἡμᾶς αἰνιγματωδῶς, ὡς ἀκάθαρτοι μὲν ἐν ἐγκλήμασι μολυσμῶν, οἱ ψυχικοῖς ἔνοχοι πάθεσιν. Συγκαταμιαίνονται δὲ αὐτοῖς καὶ οἱ θιγγάνοντες, ἤτοι κολλώμενοι, κατὰ σχέσιν δὲ δηλονότι τῆς ταυτοβου- λίας, ήγουν ταυτουργίας· ο Φθείρουσι γὰρ ἤθη χρη- στὰ ὁμιλίαι κακαί· ν και, « Μερὶς μὲν οὐδεμία πιστῷ μετὰ ἀπίστου, πολέμιον δὲ καὶ ἀσύμβατον τῷ σκότῳ τὸ φῶς. Καὶ ἀληθὲς, ὅτι « Μετὰ ὁσίου ὁσιωθήσῃ, καὶ μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτός ἔσῃ, καὶ με τα στρεβλοῦ διαστρέψεις. . Οτι δὲ οὐχὶ τὸ ἀῤῥωστῆσαι μόνον τὰ ἐκτοπώτατα τῶν πα- θῶν, μόνοις ἔσται τοῖς ἡῤῥωστηκόσι παγχάλεπον, ἀλλὰ καὶ οἴπερ ἂν γένοιντο σύμφρονές τε καὶ ὁμο γνώμονες, οὐ μείωσιν ἢ ἐκεῖνοι καταμιανθήσονται μολυσμοῖς, παρέδειξεν εὐθὺς ἐπειπών, ότι ο Οστις ἐὰν ἄψηται παντὸς ἐρπετοῦ ἀκαθάρτου, μιανεῖ αὐτὸν, ἢ ἐπ' ἀνθρώπῳ ἐν ᾧ μιανεῖ κατὰ πᾶσαν ἀκαθαρσίαν αὐτοῦ, ψυχὴ ἥτις ἂν ἄψηται αὐτῶν, ἀκάθαρτος ἔσται ἕως ἑσπέρας. » Ερπετὰ δὲ πικρὰ καὶ ἰοβόλα λέγεσθαί τε καὶ εἶναί φαμεν, τοὺς οἷσπερ ἂν εἴη πρέπων ὁ λόγος, « Ἰὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη αὐτ τῶν· ὧν τὸ στόμα ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει. » Είεν δ᾽ ἂν οὗτοι καὶ πρό γε τῶν ἄλλων οἱ τὰ ὀρθὰ δια στρέφοντες, καὶ τοῖς ἁπλουστέροις τὸν ὀλέθρου πρόξενον ἐνηχοῦντες λόγον, ἀποφέροντές γε προς ἐννοίας οὐκ ἀγαθὰς, καὶ εἰς δόξαν ἐπὶ Θεῷ τὴν δι * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. quæ sunt ad salutem necessaria, possit intelligere : C quales Hymnenæus et Alexander fuerunt, existiman- tes ac dicentes resurrectionem jam esse factam ”. His etiam adjungi possunt qui ad omne genus re- rum turpissimarum præcipites ruunt, ac mentis suæ fructum in inutiles atque intemperantes voluptates temere profundunt. Igitur leprosus, et seminis flu- xum patiens, id est, qui in operibus mortalitatis detinetur (sunt autem opera mortalitatis vitia car- nis), qui interiorem fecunditatem, in animo nimirum positam atque lalentem, non incorruptam servat; procul sit, inquit, a sanctis, quoad purifcetur. Ut enim beatus Paulus ait : « Qui manducat corpus Do- mini, et bibit calicem ejus indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus ejus : pro- bet autem, inquit, « seipsum homo, et tunc de pane edat, et de calice bibat "., PALL. Optime a te dictum est. CYR. Sed vide jam, Palladi, accuratam legis cen- suram. Non enim leprosum modo et seminis fluxu laborantem complectitur, sed simul cum illis quo- danımodo damnat etiam si quis iis morbis affectos, leprosum, inquam, et semine fuentem, tetigerit. ‹ Et qui tetigerit, › inquit, ‹ omnem immunditiam animæ, vel de quo exierit semen concubitus, impu- rus erit. PALL. Et quid in ea re damni faciunt, qui contin- gunt? CYR. Nihil certe, si horum verborum ra- tionem in promptu positam spectes. Neque enin hominis animum inquinare potest corporis tactus : sed, quia lex spiritualis est, nos iterum per ænigma docet, immundos esse et impuritatis reos, qui ani- mi vitiis tenentur obnoxii. Simul autem cum illis inquinantur qui contingunt, id est, qui societate quadam ejusdem voluntatis eorumdemve factorum illis adhærent : ‹ corrumpunt enim mores bonos colloquia mala”; › ac ‹ pars nulla est fideli cum infideli "; » pugnat lumen cum tenebris, neque ali- quid inter ea convenire potest; verumque est illud : • Cum sancto sanctus eris, et cum innocente inno- cens eris, et cum electo electus eris, et cum per- verso perverteris ". • Celerum gravissimorum vi- tiorum morbis laborare, non iis modo perniciosissi- D mum esse, qui illis morbis tenentur, sed eos quo- II Tim. n, 18. "I Cor. xt, 27, 28. Psal. CXXXIX, 4. ar Rom. 111, 11. que qui ejusdem sententiæ ac voluntatis fuerint socii, non minori, quam illos, labe inquinari, indi- cavimeontinuo subjungens : « Quisquis tetigerit onne reptile immundum, quod inquinabit ipsum, vel ho- minem, quem inquinabit juxta omnem immunditiam suam, anima quæcunque tetigerit ea, immunda erit usque ad vesperam. » Reptilia vero fera atque ve- nenata et esse et appellari dicimus cos in quos il- lud dictum cadit: Venenum aspidum sub labiis eorum ', quorum os maledictione et amaritudine plenum est ". » Hujusmodi autem præter cæleros illi sunt qui ea quæ recta sunt pervertunt, atque Cor. 36, * Cor. vi, 15. Psal. xvit, 26, 27. 33.

καίων εἰς σωτηρίαν· ὁποῖοί τινες γεγόνασιν Υμέ- Α ναιός τε καὶ ᾿Αλέξανδρος, οἰόμενοί τε καὶ λέγοντες ἀνάστασιν ἤδη γεγονέναι. Καὶ προστεθεῖεν ἂν τού- τοῖς, οἱ ἀπονεύοντες ἀχαλίνως πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκτόπων, καὶ τῆς ἑαυτῶν διανοίας τὸν καρπὸν πα ραῤῥιπτοῦντες ἁπλῶς εἰς ἑώλους καὶ ἀσελγεῖς ἡδο νάς. Οὐκοῦν ὁ λεπρὸς μὲν καὶ γονοῤῥυής, τοῦτ' ἔστιν, ὁ τοῖς νεκρότητος ἔργοις ενισχημένος (εἶεν δ' ἂν ἔργα νεκρότητος, τὰ τῆς σαρκὸς πάθη), καὶ ὁ τὴν ἔσω καρποφορίαν, τὴν εἰς νοῦν δηλονότι καὶ κεκρυμ- μένην, οὐκ ἀπαράφθορον ἔχων, ἀποχωρείτω, φησί, τῶν ἁγίων, ἕως ἂν καθαρισθῇ. Ως γὰρ ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος, « Ος ἂν ἐσθίῃ τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ πίνῃ τὸ ποτήριον αὐτοῦ ἀναξίως, κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει, μὴ διακρίνων τὸ σῶμα αὐτοῦ. Δοκιμαζέτω δὲ, » φησίν, «ἄνθρωπος ἑαυτὸν, καὶ τότε ἐκ τοῦ ἄρτον ἐσθιέτω, καὶ ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω. » ΠΑΛΛ. "Αριστα ἔφης. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν, ὦ Παλλάδιο, τὸ ἀκριβὲς τοῦ νόμου· κεχώρηκε γὰρ ήκιστά γε κατὰ μόνων τοῦ λεπροῦ καὶ γονορρνους, συγκαταδικάζει δὲ ὥσπερ αὐτοῖς, καὶ εἴ τις ἅψαιτο τυχὸν τῶν ἠρρωστηκότων, λεπροῦ δὴ λέγω καὶ γονοῤῥυοῦς. ι Καὶ ὁ ἁπτόμε- νος, ο φησί, ο πάσης ἀκαθαρσίας ψυχῆς, ἡ ᾧ ἂν ἐξέλ θῃ κοίτη σπέρματος αὐτοῦ, ἀκάθαρτος ἔσται. » ΠΑΛΛ. Καὶ τὶς ἂν γένοιτο τοῖς ἐπαφωμένοις ἡ ἀπό γε τούτου ζημία; Β ΚΥΡ. Οὐδεμία μὲν, κατά γε τὸν ἐν προχείρῳ λό- γον. Καταμιανεῖ γὰρ οὐχὶ τὴν ἀνθρώπου ψυχήν, σώματος επαφή. Πνευματικὸς δὲ ὁ νόμος, καὶ διδά- σκει πάλιν ἡμᾶς αἰνιγματωδῶς, ὡς ἀκάθαρτοι μὲν ἐν ἐγκλήμασι μολυσμῶν, οἱ ψυχικοῖς ἔνοχοι πάθεσιν. Συγκαταμιαίνονται δὲ αὐτοῖς καὶ οἱ θιγγάνοντες, ἤτοι κολλώμενοι, κατὰ σχέσιν δὲ δηλονότι τῆς ταυτοβου- λίας, ήγουν ταυτουργίας· ο Φθείρουσι γὰρ ἤθη χρη- στὰ ὁμιλίαι κακαί· ν και, « Μερὶς μὲν οὐδεμία πιστῷ μετὰ ἀπίστου, πολέμιον δὲ καὶ ἀσύμβατον τῷ σκότῳ τὸ φῶς. Καὶ ἀληθὲς, ὅτι « Μετὰ ὁσίου ὁσιωθήσῃ, καὶ μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτός ἔσῃ, καὶ με τα στρεβλοῦ διαστρέψεις. . Οτι δὲ οὐχὶ τὸ ἀῤῥωστῆσαι μόνον τὰ ἐκτοπώτατα τῶν πα- θῶν, μόνοις ἔσται τοῖς ἡῤῥωστηκόσι παγχάλεπον, ἀλλὰ καὶ οἴπερ ἂν γένοιντο σύμφρονές τε καὶ ὁμο γνώμονες, οὐ μείωσιν ἢ ἐκεῖνοι καταμιανθήσονται μολυσμοῖς, παρέδειξεν εὐθὺς ἐπειπών, ότι ο Οστις ἐὰν ἄψηται παντὸς ἐρπετοῦ ἀκαθάρτου, μιανεῖ αὐτὸν, ἢ ἐπ' ἀνθρώπῳ ἐν ᾧ μιανεῖ κατὰ πᾶσαν ἀκαθαρσίαν αὐτοῦ, ψυχὴ ἥτις ἂν ἄψηται αὐτῶν, ἀκάθαρτος ἔσται ἕως ἑσπέρας. » Ερπετὰ δὲ πικρὰ καὶ ἰοβόλα λέγεσθαί τε καὶ εἶναί φαμεν, τοὺς οἷσπερ ἂν εἴη πρέπων ὁ λόγος, « Ἰὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη αὐτ τῶν· ὧν τὸ στόμα ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει. » Είεν δ᾽ ἂν οὗτοι καὶ πρό γε τῶν ἄλλων οἱ τὰ ὀρθὰ δια στρέφοντες, καὶ τοῖς ἁπλουστέροις τὸν ὀλέθρου πρόξενον ἐνηχοῦντες λόγον, ἀποφέροντές γε προς ἐννοίας οὐκ ἀγαθὰς, καὶ εἰς δόξαν ἐπὶ Θεῷ τὴν δι * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. quæ sunt ad salutem necessaria, possit intelligere : C quales Hymnenæus et Alexander fuerunt, existiman- tes ac dicentes resurrectionem jam esse factam ”. His etiam adjungi possunt qui ad omne genus re- rum turpissimarum præcipites ruunt, ac mentis suæ fructum in inutiles atque intemperantes voluptates temere profundunt. Igitur leprosus, et seminis flu- xum patiens, id est, qui in operibus mortalitatis detinetur (sunt autem opera mortalitatis vitia car- nis), qui interiorem fecunditatem, in animo nimirum positam atque lalentem, non incorruptam servat; procul sit, inquit, a sanctis, quoad purifcetur. Ut enim beatus Paulus ait : « Qui manducat corpus Do- mini, et bibit calicem ejus indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus ejus : pro- bet autem, inquit, « seipsum homo, et tunc de pane edat, et de calice bibat "., PALL. Optime a te dictum est. CYR. Sed vide jam, Palladi, accuratam legis cen- suram. Non enim leprosum modo et seminis fluxu laborantem complectitur, sed simul cum illis quo- danımodo damnat etiam si quis iis morbis affectos, leprosum, inquam, et semine fuentem, tetigerit. ‹ Et qui tetigerit, › inquit, ‹ omnem immunditiam animæ, vel de quo exierit semen concubitus, impu- rus erit. PALL. Et quid in ea re damni faciunt, qui contin- gunt? CYR. Nihil certe, si horum verborum ra- tionem in promptu positam spectes. Neque enin hominis animum inquinare potest corporis tactus : sed, quia lex spiritualis est, nos iterum per ænigma docet, immundos esse et impuritatis reos, qui ani- mi vitiis tenentur obnoxii. Simul autem cum illis inquinantur qui contingunt, id est, qui societate quadam ejusdem voluntatis eorumdemve factorum illis adhærent : ‹ corrumpunt enim mores bonos colloquia mala”; › ac ‹ pars nulla est fideli cum infideli "; » pugnat lumen cum tenebris, neque ali- quid inter ea convenire potest; verumque est illud : • Cum sancto sanctus eris, et cum innocente inno- cens eris, et cum electo electus eris, et cum per- verso perverteris ". • Celerum gravissimorum vi- tiorum morbis laborare, non iis modo perniciosissi- D mum esse, qui illis morbis tenentur, sed eos quo- II Tim. n, 18. "I Cor. xt, 27, 28. Psal. CXXXIX, 4. ar Rom. 111, 11. que qui ejusdem sententiæ ac voluntatis fuerint socii, non minori, quam illos, labe inquinari, indi- cavimeontinuo subjungens : « Quisquis tetigerit onne reptile immundum, quod inquinabit ipsum, vel ho- minem, quem inquinabit juxta omnem immunditiam suam, anima quæcunque tetigerit ea, immunda erit usque ad vesperam. » Reptilia vero fera atque ve- nenata et esse et appellari dicimus cos in quos il- lud dictum cadit: Venenum aspidum sub labiis eorum ', quorum os maledictione et amaritudine plenum est ". » Hujusmodi autem præter cæleros illi sunt qui ea quæ recta sunt pervertunt, atque Cor. 36, * Cor. vi, 15. Psal. xvit, 26, 27. 33.

καίων εἰς σωτηρίαν· ὁποῖοί τινες γεγόνασιν Υμέ- Α ναιός τε καὶ ᾿Αλέξανδρος, οἰόμενοί τε καὶ λέγοντες ἀνάστασιν ἤδη γεγονέναι. Καὶ προστεθεῖεν ἂν τού- τοῖς, οἱ ἀπονεύοντες ἀχαλίνως πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐκτόπων, καὶ τῆς ἑαυτῶν διανοίας τὸν καρπὸν πα ραῤῥιπτοῦντες ἁπλῶς εἰς ἑώλους καὶ ἀσελγεῖς ἡδο νάς. Οὐκοῦν ὁ λεπρὸς μὲν καὶ γονοῤῥυής, τοῦτ' ἔστιν, ὁ τοῖς νεκρότητος ἔργοις ενισχημένος (εἶεν δ' ἂν ἔργα νεκρότητος, τὰ τῆς σαρκὸς πάθη), καὶ ὁ τὴν ἔσω καρποφορίαν, τὴν εἰς νοῦν δηλονότι καὶ κεκρυμ- μένην, οὐκ ἀπαράφθορον ἔχων, ἀποχωρείτω, φησί, τῶν ἁγίων, ἕως ἂν καθαρισθῇ. Ως γὰρ ὁ θεσπέσιος ἔφη Παῦλος, « Ος ἂν ἐσθίῃ τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ πίνῃ τὸ ποτήριον αὐτοῦ ἀναξίως, κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει, μὴ διακρίνων τὸ σῶμα αὐτοῦ. Δοκιμαζέτω δὲ, » φησίν, «ἄνθρωπος ἑαυτὸν, καὶ τότε ἐκ τοῦ ἄρτον ἐσθιέτω, καὶ ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω. » ΠΑΛΛ. "Αριστα ἔφης. ΚΥΡ. Αθρει δὴ οὖν, ὦ Παλλάδιο, τὸ ἀκριβὲς τοῦ νόμου· κεχώρηκε γὰρ ήκιστά γε κατὰ μόνων τοῦ λεπροῦ καὶ γονορρνους, συγκαταδικάζει δὲ ὥσπερ αὐτοῖς, καὶ εἴ τις ἅψαιτο τυχὸν τῶν ἠρρωστηκότων, λεπροῦ δὴ λέγω καὶ γονοῤῥυοῦς. ι Καὶ ὁ ἁπτόμε- νος, ο φησί, ο πάσης ἀκαθαρσίας ψυχῆς, ἡ ᾧ ἂν ἐξέλ θῃ κοίτη σπέρματος αὐτοῦ, ἀκάθαρτος ἔσται. » ΠΑΛΛ. Καὶ τὶς ἂν γένοιτο τοῖς ἐπαφωμένοις ἡ ἀπό γε τούτου ζημία; Β ΚΥΡ. Οὐδεμία μὲν, κατά γε τὸν ἐν προχείρῳ λό- γον. Καταμιανεῖ γὰρ οὐχὶ τὴν ἀνθρώπου ψυχήν, σώματος επαφή. Πνευματικὸς δὲ ὁ νόμος, καὶ διδά- σκει πάλιν ἡμᾶς αἰνιγματωδῶς, ὡς ἀκάθαρτοι μὲν ἐν ἐγκλήμασι μολυσμῶν, οἱ ψυχικοῖς ἔνοχοι πάθεσιν. Συγκαταμιαίνονται δὲ αὐτοῖς καὶ οἱ θιγγάνοντες, ἤτοι κολλώμενοι, κατὰ σχέσιν δὲ δηλονότι τῆς ταυτοβου- λίας, ήγουν ταυτουργίας· ο Φθείρουσι γὰρ ἤθη χρη- στὰ ὁμιλίαι κακαί· ν και, « Μερὶς μὲν οὐδεμία πιστῷ μετὰ ἀπίστου, πολέμιον δὲ καὶ ἀσύμβατον τῷ σκότῳ τὸ φῶς. Καὶ ἀληθὲς, ὅτι « Μετὰ ὁσίου ὁσιωθήσῃ, καὶ μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτός ἔσῃ, καὶ με τα στρεβλοῦ διαστρέψεις. . Οτι δὲ οὐχὶ τὸ ἀῤῥωστῆσαι μόνον τὰ ἐκτοπώτατα τῶν πα- θῶν, μόνοις ἔσται τοῖς ἡῤῥωστηκόσι παγχάλεπον, ἀλλὰ καὶ οἴπερ ἂν γένοιντο σύμφρονές τε καὶ ὁμο γνώμονες, οὐ μείωσιν ἢ ἐκεῖνοι καταμιανθήσονται μολυσμοῖς, παρέδειξεν εὐθὺς ἐπειπών, ότι ο Οστις ἐὰν ἄψηται παντὸς ἐρπετοῦ ἀκαθάρτου, μιανεῖ αὐτὸν, ἢ ἐπ' ἀνθρώπῳ ἐν ᾧ μιανεῖ κατὰ πᾶσαν ἀκαθαρσίαν αὐτοῦ, ψυχὴ ἥτις ἂν ἄψηται αὐτῶν, ἀκάθαρτος ἔσται ἕως ἑσπέρας. » Ερπετὰ δὲ πικρὰ καὶ ἰοβόλα λέγεσθαί τε καὶ εἶναί φαμεν, τοὺς οἷσπερ ἂν εἴη πρέπων ὁ λόγος, « Ἰὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη αὐτ τῶν· ὧν τὸ στόμα ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει. » Είεν δ᾽ ἂν οὗτοι καὶ πρό γε τῶν ἄλλων οἱ τὰ ὀρθὰ δια στρέφοντες, καὶ τοῖς ἁπλουστέροις τὸν ὀλέθρου πρόξενον ἐνηχοῦντες λόγον, ἀποφέροντές γε προς ἐννοίας οὐκ ἀγαθὰς, καὶ εἰς δόξαν ἐπὶ Θεῷ τὴν δι * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. quæ sunt ad salutem necessaria, possit intelligere : C quales Hymnenæus et Alexander fuerunt, existiman- tes ac dicentes resurrectionem jam esse factam ”. His etiam adjungi possunt qui ad omne genus re- rum turpissimarum præcipites ruunt, ac mentis suæ fructum in inutiles atque intemperantes voluptates temere profundunt. Igitur leprosus, et seminis flu- xum patiens, id est, qui in operibus mortalitatis detinetur (sunt autem opera mortalitatis vitia car- nis), qui interiorem fecunditatem, in animo nimirum positam atque lalentem, non incorruptam servat; procul sit, inquit, a sanctis, quoad purifcetur. Ut enim beatus Paulus ait : « Qui manducat corpus Do- mini, et bibit calicem ejus indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus ejus : pro- bet autem, inquit, « seipsum homo, et tunc de pane edat, et de calice bibat "., PALL. Optime a te dictum est. CYR. Sed vide jam, Palladi, accuratam legis cen- suram. Non enim leprosum modo et seminis fluxu laborantem complectitur, sed simul cum illis quo- danımodo damnat etiam si quis iis morbis affectos, leprosum, inquam, et semine fuentem, tetigerit. ‹ Et qui tetigerit, › inquit, ‹ omnem immunditiam animæ, vel de quo exierit semen concubitus, impu- rus erit. PALL. Et quid in ea re damni faciunt, qui contin- gunt? CYR. Nihil certe, si horum verborum ra- tionem in promptu positam spectes. Neque enin hominis animum inquinare potest corporis tactus : sed, quia lex spiritualis est, nos iterum per ænigma docet, immundos esse et impuritatis reos, qui ani- mi vitiis tenentur obnoxii. Simul autem cum illis inquinantur qui contingunt, id est, qui societate quadam ejusdem voluntatis eorumdemve factorum illis adhærent : ‹ corrumpunt enim mores bonos colloquia mala”; › ac ‹ pars nulla est fideli cum infideli "; » pugnat lumen cum tenebris, neque ali- quid inter ea convenire potest; verumque est illud : • Cum sancto sanctus eris, et cum innocente inno- cens eris, et cum electo electus eris, et cum per- verso perverteris ". • Celerum gravissimorum vi- tiorum morbis laborare, non iis modo perniciosissi- D mum esse, qui illis morbis tenentur, sed eos quo- II Tim. n, 18. "I Cor. xt, 27, 28. Psal. CXXXIX, 4. ar Rom. 111, 11. que qui ejusdem sententiæ ac voluntatis fuerint socii, non minori, quam illos, labe inquinari, indi- cavimeontinuo subjungens : « Quisquis tetigerit onne reptile immundum, quod inquinabit ipsum, vel ho- minem, quem inquinabit juxta omnem immunditiam suam, anima quæcunque tetigerit ea, immunda erit usque ad vesperam. » Reptilia vero fera atque ve- nenata et esse et appellari dicimus cos in quos il- lud dictum cadit: Venenum aspidum sub labiis eorum ', quorum os maledictione et amaritudine plenum est ". » Hujusmodi autem præter cæleros illi sunt qui ea quæ recta sunt pervertunt, atque Cor. 36, * Cor. vi, 15. Psal. xvit, 26, 27. 33.

Α εστραμμένην, ήγουν κἀκεῖνοι τυχὸν, οἱ λέγοντες· « γωμεν καὶ πίωμεν· αύριον γὰρ ἀποθνήσκομεν· ν και οἱ πρός γε τὰς ἐν κόσμῳ, φιληδονίας τὰς τῶν ἀμαθε στέρων διανοίας ἐξέλκοντες. Ακάθαρτοι δὲ πάλιν κα καταμιαίνειν εἰδάτες τοὺς ἐπαφωμένους, έτος τάς σίου ιόντος, κατά γε, φημί, τὸν διαθέσεως γάμον, περὶ ὧν ἔφη που καὶ ὁ σοφώτατος Παῦλος· « Έπ τις ἀδελφὸς όνομαζόμενος ἢ πόρνης, ή μέθυσος, ἅρπαξ, ἢ πλεονέκτης, ἢ εἰδωλολάτρης, από ταύτη μηδὲ συνεσθίειν, ο "Ν γὰρ οὐχὶ τῷ ἱερῷ τε καὶ ἀπ λέκτω γένει πρεπωδέστατον είναι της τό, με γεγο κόσι τὰ τοιάδε τῶν κακῶν, μήτε μὴν τοῖς λέξ στηχήσε συναναφύρεσθαι δεῖν; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. ο Εσται δὴ οὖν ἐν ἀκαθαρσίφ, » φησίν, εὃς ἂν ἄφηται τούτων, ἕως ἑσπέρας. Οὐκ ἔδεται ἀπὸ τῶν ἁγίων, ἐὰν μὴ λούσηται τὸ σῶμα αὐτοῖ ὕδατι, καὶ δύῃ ὁ ἥλιος, καὶ καθαρὸς ἔσται, καὶ τότε φάγεται ἀπὸ τῶν ἁγίων, ὅτι ἄρτος αὐτοῦ ἐστιν. Αποφάσκει γε μὴν καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τὴν θνησι μαίου τε καὶ θηριαλώτου βρῶσιν, ὡς καταμιαίνειν ἱκανῶς δυναμένην. Θέα δὴ οὖν, ὦ Παλλάδιο, την ῥύπου παντὸς ἀπόθεσιν, καὶ ἐγκλημάτων ἀπαλλα γήν, οὐχ ἑτέρως ἂν ἐν ἡμῖν ἐσομένην, πλὴν ὅτι διὰ μόνου Χριστοῦ, καὶ ὡς ἐν καιρῷ τῆς ἐπιδημίας. ΠΑΛΛ. Πῶς ἔφης ; ΚΥΡ. Ὅτι γὰρ ἀπερικάθαρτον ἅπαν καὶ ἐν μολύ σμοῖς ἔτι, καὶ ὅτι ζωῆς ἀμέτοχον τὸ πρὸ τῆς ἐπαιξ μίας τοῦ Μονογενούς, παρέδειξεν εἰπών· « Ακάθαρ τος ἔσται ἕως ἑσπέρας, καὶ οὐκ ἔδεται ἀπὸ τῶν ἁγίων. » Η οὐκ ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς ἐπι- δεδήμηκεν ὁ Ἐμμανουήλ ; ΠΑΛΛ. Ναί· σαφής γὰρ ὁ λόγος. ΚΥΡ. Εξωοποιήμεθα δὲ κατεδηδοκότες τὸν ἄρτον. τὸν ὡς ἀληθῶς ἅγιον καὶ ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ' ἔστι Χριστὸν, εἰς πέρας ήκοντος τοῦ καιροῦ, καὶ ὥσπερ ἡλίου δύνοντος, καὶ κατακλείοντος εἰς ἑσπέραν του χρόνου τὸ μέτρον. ΠΑΛΛ. Πάνυ. ΚΥΡ. Ταύτητοι καὶ μέχρις ἑσπέρας ἀκάθαρτος ὁ μεμολυσμένος, ἀμέτοχος δὲ καὶ τροφῆς ἁγίας καὶ ζωοποιοῦ, τὸν τῆς καθάρσεως περιμένων καιρόν. Υδατι δὲ λουσάμενος καὶ δῦντος ἡλίου, καθαρός, καὶ ἴδιον ἄρτον ἔχων τὸν ἐξ οὐρανοῦ. Ἐκνενέμηται γὰρ ὥσπερ τοῖς δι᾽ ὕδατος ἡγιασμένοις, ὡς ἐν ἁγίῳ, φημί, βαπτίσματι, τὸ εὐλογεῖσθαι διὰ Χριστοῦ· καὶ δὴ αὐτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, αὐτὸς δὲ δὴ πάλιν ὁ ἐξ οὐρανοῦ καταβας, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Οτι δὲ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας καταση- μήνειεν ἂν τὸν καιρὸν ἡ ἡλίου δύσις, εἴσῃ τοι σερῶς, Θεοῦ λέγοντος ἐπὶ τῷ ἀμνῷ πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωσέας • Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ λαβέτω σαν ἑαυτοῖς πρόβατον κατ' οἴκους, καὶ ἔσται, φησί, διατετηρημένον ἀπὸ τῆς δεκάτης τοῦ μηνός, ἕως τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης, καὶ σφάξουσιν αὐτὸν τῶν τὸ • S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. in siurpliciorum hominum aures perniciosum ser- monem infundunt, eosque ad sententias minime rectas, opinionemque de Deo perversam detorquent; vel etiam illi fortasse qui dicunt: Mandtreemus et bibamus, cras emim moriemur ; » et ad expe- tenďas mundi voluptates stultorum hominum ani- mos pertrahunt. Impuri sunt item, et eos qui se contingunt, id est, qui propius ad ipsos, si affectio- nis modum consideres, accedunt, inquimare solent, ii etiam, de quibus dixit profecto vir ille sapientis simus Paulus : « Si quis frater nominatur aut for- nicator, aut ebriosus, aut raptor, aut avarus, aut idololatra, cum hujusmodi ne cibum quidem sa- mere ». » Nonne enim sacro illo atque electo genere esse, neque cum iis versari qui illis laborant? PALL. Maxime vero. dignissimum esse dueis, neque in ejusmodi vitiis CYR. «Erit igitur immundus, inquit, equis- quis hæc contigerit, usque ad vesperam : non com- edet de sanctis, nisi prius laverit corpus suum aqua, et occiderit sol, et mundus erit, et tunc comedet de sanctis; quia panis ipsius est ". » Præter hæc prohibet morticino et a bestia capto animante vesci, tanquam is cibus inquinare possit. Sed vide, Pal- ladi, non aliter nobis posse contingere ut maculas omnes deponamus, et a criminibus liberemur, nisi per Christum solum, et in tempore adventus ejus. PALL. Quonam istud modo? CYR. Nam omnia impura, et adhue polluta, et vitæ expertia fuisse, quæ adventum illius Unigeniti præcesserunt, ostendit, dicens: • Imparas erit us- que ad vesperam, et non comedet de sanctis.› An vero ille Emmanuel non in extremis sæculi tempo- ribus advenit ? PAL. Certe : perspicuum est enim. CYR. Quid? sumusne tum vivificati, cum comedi- mus illum panem vere sanctum, et e coelo, id est, Christum, cum jam tempus ad extremum vergeret, et sol quodammodo occideret, et mensuram tem- poris vespera clauderet ? PALL. Maxime. B C CYR. Ergo etiam usque ad vesperam ille inqui- natus immundus permanet, sanctique cibi ac vitalis expers, purgationis tempus exspectat. Sed, postea- quam fuerit ablutus aqua, sole jam occidente mun- D datur, et suum panem habet eum qui est e cœlo: nam iis qui sanctificati sunt per aquam, sancto inquam baptismate, concessa est illa per Christum benedictio : ipseque est ille panis vivens, ipse iti- dem qui de cœlo descendit, et dat vitam mundo “. Cæterum tempus illud quo Salvator noster adve‐ nit,designari per solis occasum, perspicue cognosces ex illis verbis quæ Deus, de agno loquens, Moysi dixit illi sacrarum rerum interpreti : ‹ Loquere ad filios Israel, et accipiant sibi agnum per domos, et servabitur a decimo mensis usque ad quartum decimum diem, et immolabunt eum omnis multitudo ** Isa. xxi, 13; I Cor. xv, 32. I Cor. v, 11. Levit. xxlr, 6, 7. Joan. v, 33.

πλῆθος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ πρὸς ἑσπέραν. » Ωρα γὰρ ἡ δεκάτη λέγεται καθ᾿ ἣν ἐπέφανεν ἡμῖν ὁ Ἐμμα νουήλ, πρὸς αὐτῇ λοιπὸν τῇ ἑσπέρᾳ, τοῦτ' ἔστι τῷ τέλει τοῦ ἐνεστῶτος καιρού. Θνησιμαῖον δὲ καὶ θηριά λωτον, οὐ μεῖον ἢ λέπρα τοῖς ἐφαπτομένοις τὸν μολυ σμὸν ἐνίησι νοητῶς· τοῦ μὲν θνησιμαίου τὸ τελείως νεκρὸν καὶ ἀπεψυγμένον, ὡς ἐν ἔργοις τοῖς κατὰ τὴν σάρκα, τοῦ δὲ θηριαλώτου, τὴν ὑπὸ τῷ διαβόλῳ πε- σοῦσαν ψυχὴν ἀναφανδόν σημαίνοντος. Χρήμα δὲ ὅτι σωτήριον ἀποφοιτᾷν ἀνδρὸς, νεκρά φρονεῖν ἔγνω- κότος καὶ ἀπεψυγμένου τὸν νοῦν, καὶ τρέφοντος ὥσ περ ἐφ' ἑαυτῷ τὸν Σατανᾶν (κατεσθίει γὰρ ὡς ἂν ἔλοι το ψυχάς), πῶς οὐκ ἂν εἴη σαφὲς τοῖς γε ἀληθῶς ἀρτίφροσι, καὶ ἀπωτάτω χωρεῖν παντὸς τοῦ καταμο λύνειν ειωθότος ἄριστα διεσπουδακόσιν; ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. Εt ΚΥΡ. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς τοῦτο λοιπὸν ἀκριβείας ἡμῖν ἐξέρπει τὰ διηγήματα, καὶ ὁ τοῦ νόμου σκοπὸς ἥκιστα μὲν τοῖς μεμολυσμένοις ἂν εἴη γε μὴν τοῖς ἀμωμήτως ἔχουσι τὸ χρῆναι μεταλαχεῖν τῶν ἁγίων καὶ ζωοποιῶν ἐδεσμάτων· διίστησιν εὐθὺς εὖ μάλα τὰ γένη, καὶ τίνες ἂν εἶεν οἱ τῆς εὐλογίας ἄξιοι, καὶ πρός γε τοῦτο διάττειν οἷοί τε, ὥρισται· τίσι δὲ αὖ τὸ ἀποσοβεῖσθαι πρέπει τῶν ἱερῶν ἐδωδίμων, διεσά. φε: λέγων· « Καὶ πᾶς ἀλλογενὴς οὐ φάγεται ἅγια· πάροικο; ἱερέως ἢ μισθωτός, οὐ φάγεται ἅγια. Ἐὰν δὲ ἱερεὺς κτήσηται ψυχὴν ἔκκτητον ἀργυρίου, οὗτος φάγεται τὸν ἄρτον αὐτοῦ, καὶ οἱ οἰκογενεῖς αὐτοῦ, καὶ οὗτοι φάγονται τῶν ἄρτων αὐτοῦ. Ἐξείργει μὲν ὡς μεμολυσμένον καὶ ἀναπόνιπτον ἔτι τὸν ἀλλο- γενῆ τε καὶ ἔκφυλον, τοῦτ᾽ ἔστι τὸν οὔπω πεπιστευ- κότα καὶ Θεὸν οὐκ εἰδότα τὸν ἀληθινόν. Οἷς γὰρ οὐκ ἔνεστι τὸ διὰ τῆς ἐν πνεύματι καὶ νοητῆς οἰκειότητος συνδεῖσθαι Χριστῷ τῷ μεγάλῳ καὶ ἀληθῶς ἱερεῖ, πῶς ἂν οἱ τοιοίδε γένοιντο μέτοχοι τῶν ἄρτων αὐτοῦ; Δώσομεν γὰρ οὐχὶ τὰ ἅγια τοῖς κυσί, παραῤῥίψειε δ᾽ ἂν οὐδεὶς τοὺς νοητούς μαργαρίτας Εμπροσθεν τῶν χοίρων, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος φωνήν. Οὐκοῦν ἀμέτοχος μὲν ὁλοτρόπως ὁ ἀλλογενής. Συν- ἀπτει δὲ τούτῳ τὸν πάροικόν τε καὶ μισθωτόν· εἶεν δ' ἂν οὗτοι πάλιν, κατά γε τὸ αὐτῷ μοι δοκοῦν, οἱ κόσμῳ μὲν ζῶντες, καὶ αὐτῷ πολιτευόμενοι, καὶ οἱονεὶ πατρίδα πεποιημένοι τὴν γῆν, διά γε τοῦ μόνα φρονεῖν τὰ σαρκὸς, ἐν ψιλῇ δὲ ὥσπερ καὶ μόνῃ περ- οικοῦντες τῇ πίστει, τὴν εἰς Χριστὸν ἀγάπησιν. Καὶ ὅσον μὲν ἧκεν εἰς λόγους, χρηστοὶ καὶ ἐπιεικεῖς· τὸ δ' οὖν εἰς ἔργα καὶ τρόπους τῆς ἀληθοῦς εὐλα- βείας, πολὺ δὴ λίαν ἐξεστηκότες. Μισθωτοὶ δὲ αὖ, καὶ αὐτό που τάχα τὸ πιστεῦσαι μόνον, οὐκ αἰδοῖ τῇ πρὸς ἀλήθειαν ᾑρημένοι, μισθὸν δὲ ὥσπερ τινὰ τοῦ δοκεῖν εἶναι Χριστιανοί, τὸ ἀρέσκειν τισὶ θηρώμενοι, καὶ τὰς ἐκ τῶν ὠφελεῖν δυναμένων αὐτοὺς φροντί- δας θωπευτικῶς ὑποτρέχοντες, καὶ πορισμὸν ποιού- μενοι τὴν εὐσέβειαν καὶ φιλοκερδείας προκάλυμμα, τὸ χρηστοεπές καθάπερ προσωπεῖον ἑαυτοῖς περι- πλάττοντες. Ὅσον μὲν οὖν ἧκεν εἰς νόμου δύναμιν, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A filiorum Israel ad vesperam 4. Hora enim uude- cima vocatur ea qua nobis ille Emmanuel apparuit, sub ipsam jam vesperam, id est, præsentis sa- culi finem. Morticinum porro et a bestia captum, non minus quam lepra, contingentes spiritualiter inficit. Ex quibus morticinum quidem hominem plane mor- tuum et in operibus secundum carnem exstinctum; captum vero a bestia, animam quæ in diaboli po- testatem venerit aperte significat: rem porro salu- tarem esse refugere ab homine qui mortalia sapere sit assuetus, et cujus animus sit exstinctus, et tar- quam de se ipso Satanam pascat (devorat enim ille quas ceperit animas), quomodo dubium esse poterit iis qui sensu revera sunt integro, atque omni studio incumbunt ut ab omnibus iis rebus B quæ inquinare solent, longissime recedant? C PALL. Sic se res habet. CYR. Sed, quoniam ad eam diligentiam narratio pervenit, et lex eo tendit ut inquinatis quidem hominibus minime permittat, culpa vero vacantibus concedat sanctos vitalesque cibos percipere; eam ob causam hæc genera accurate distinguit, et qui sacra benedictione digni sint, et idonei qui ad cam accedant, definit, quive item a sacris cibis repel- lendi, declarat, dicens: « omnis alienigena non edet sancta; inquilinus sacerdotis vel mercenarius non edet sancta. Quod si sacerdos possederit animam emptam argento, hic edet panem ipsius, et verna- culi ejus etiam ipsi edent de panibus ejus *.Excludit igitur alienigenam et externum ut impurum, neque adhucablutum, id est, nondum credentem et veri Dei adhuc ignarum; qui enim nalla spiritus mentisque conjunctione Christo magno illi et vero sacerdoti devincti sunt, qua ratione ii panum ejus participes erunt ? Neque enim sancta canibus dabimus “, aut projiciet quisquam spirituales margaritas ante por- cos, juxta ipsius vocem Salvatoris. Expers igitur est prorsus alienigena. Huic adjungit inquilinum et mercenarium: inquilini autem sunt, ut mihi qui- dem videtur, qui mundo quidem vivunt, et in eo tanquam ejus cives versantur, ac terram veluti pa- triam putant, propterea quod ea sola quæ carnis sunt, sapiunt, sed nuda quodammodo, solaque fide in Christi dilectione tanquam incolæ habitant: ac, D si verba eorum species, commodi homines ac probi videntur; sin facta moresque, longissime avera sunt religione remoti; mercenarii item sunt, qui hoc ipsum quod tantummodo credunt, non veritatis veneratione ducti, amplexi sunt; sed quia pro eo quod videntur esse Christiani, nonnullorum.gratiam veluti mercedem quamdam aucupantur, et corum præsidia a quibus juvari possunt, adulatorie ca- plant, et pietatem ad quæstum converunt, et.ad cu- piditatis suæ velamen illam in sermone comitatem tanquam personam sibi circumponunt. Quod igitur ad vim legis spectat, cum alienigenis inquilinį quoque et mercenarii numerabuntur, et a sanetis *Exod. xi, 1-6. ** Levit. xxi, 10, 11. ** Matth. vII, 6. I

πλῆθος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ πρὸς ἑσπέραν. » Ωρα γὰρ ἡ δεκάτη λέγεται καθ᾿ ἣν ἐπέφανεν ἡμῖν ὁ Ἐμμα νουήλ, πρὸς αὐτῇ λοιπὸν τῇ ἑσπέρᾳ, τοῦτ' ἔστι τῷ τέλει τοῦ ἐνεστῶτος καιρού. Θνησιμαῖον δὲ καὶ θηριά λωτον, οὐ μεῖον ἢ λέπρα τοῖς ἐφαπτομένοις τὸν μολυ σμὸν ἐνίησι νοητῶς· τοῦ μὲν θνησιμαίου τὸ τελείως νεκρὸν καὶ ἀπεψυγμένον, ὡς ἐν ἔργοις τοῖς κατὰ τὴν σάρκα, τοῦ δὲ θηριαλώτου, τὴν ὑπὸ τῷ διαβόλῳ πε- σοῦσαν ψυχὴν ἀναφανδόν σημαίνοντος. Χρήμα δὲ ὅτι σωτήριον ἀποφοιτᾷν ἀνδρὸς, νεκρά φρονεῖν ἔγνω- κότος καὶ ἀπεψυγμένου τὸν νοῦν, καὶ τρέφοντος ὥσ περ ἐφ' ἑαυτῷ τὸν Σατανᾶν (κατεσθίει γὰρ ὡς ἂν ἔλοι το ψυχάς), πῶς οὐκ ἂν εἴη σαφὲς τοῖς γε ἀληθῶς ἀρτίφροσι, καὶ ἀπωτάτω χωρεῖν παντὸς τοῦ καταμο λύνειν ειωθότος ἄριστα διεσπουδακόσιν; ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. Εt ΚΥΡ. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς τοῦτο λοιπὸν ἀκριβείας ἡμῖν ἐξέρπει τὰ διηγήματα, καὶ ὁ τοῦ νόμου σκοπὸς ἥκιστα μὲν τοῖς μεμολυσμένοις ἂν εἴη γε μὴν τοῖς ἀμωμήτως ἔχουσι τὸ χρῆναι μεταλαχεῖν τῶν ἁγίων καὶ ζωοποιῶν ἐδεσμάτων· διίστησιν εὐθὺς εὖ μάλα τὰ γένη, καὶ τίνες ἂν εἶεν οἱ τῆς εὐλογίας ἄξιοι, καὶ πρός γε τοῦτο διάττειν οἷοί τε, ὥρισται· τίσι δὲ αὖ τὸ ἀποσοβεῖσθαι πρέπει τῶν ἱερῶν ἐδωδίμων, διεσά. φε: λέγων· « Καὶ πᾶς ἀλλογενὴς οὐ φάγεται ἅγια· πάροικο; ἱερέως ἢ μισθωτός, οὐ φάγεται ἅγια. Ἐὰν δὲ ἱερεὺς κτήσηται ψυχὴν ἔκκτητον ἀργυρίου, οὗτος φάγεται τὸν ἄρτον αὐτοῦ, καὶ οἱ οἰκογενεῖς αὐτοῦ, καὶ οὗτοι φάγονται τῶν ἄρτων αὐτοῦ. Ἐξείργει μὲν ὡς μεμολυσμένον καὶ ἀναπόνιπτον ἔτι τὸν ἀλλο- γενῆ τε καὶ ἔκφυλον, τοῦτ᾽ ἔστι τὸν οὔπω πεπιστευ- κότα καὶ Θεὸν οὐκ εἰδότα τὸν ἀληθινόν. Οἷς γὰρ οὐκ ἔνεστι τὸ διὰ τῆς ἐν πνεύματι καὶ νοητῆς οἰκειότητος συνδεῖσθαι Χριστῷ τῷ μεγάλῳ καὶ ἀληθῶς ἱερεῖ, πῶς ἂν οἱ τοιοίδε γένοιντο μέτοχοι τῶν ἄρτων αὐτοῦ; Δώσομεν γὰρ οὐχὶ τὰ ἅγια τοῖς κυσί, παραῤῥίψειε δ᾽ ἂν οὐδεὶς τοὺς νοητούς μαργαρίτας Εμπροσθεν τῶν χοίρων, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος φωνήν. Οὐκοῦν ἀμέτοχος μὲν ὁλοτρόπως ὁ ἀλλογενής. Συν- ἀπτει δὲ τούτῳ τὸν πάροικόν τε καὶ μισθωτόν· εἶεν δ' ἂν οὗτοι πάλιν, κατά γε τὸ αὐτῷ μοι δοκοῦν, οἱ κόσμῳ μὲν ζῶντες, καὶ αὐτῷ πολιτευόμενοι, καὶ οἱονεὶ πατρίδα πεποιημένοι τὴν γῆν, διά γε τοῦ μόνα φρονεῖν τὰ σαρκὸς, ἐν ψιλῇ δὲ ὥσπερ καὶ μόνῃ περ- οικοῦντες τῇ πίστει, τὴν εἰς Χριστὸν ἀγάπησιν. Καὶ ὅσον μὲν ἧκεν εἰς λόγους, χρηστοὶ καὶ ἐπιεικεῖς· τὸ δ' οὖν εἰς ἔργα καὶ τρόπους τῆς ἀληθοῦς εὐλα- βείας, πολὺ δὴ λίαν ἐξεστηκότες. Μισθωτοὶ δὲ αὖ, καὶ αὐτό που τάχα τὸ πιστεῦσαι μόνον, οὐκ αἰδοῖ τῇ πρὸς ἀλήθειαν ᾑρημένοι, μισθὸν δὲ ὥσπερ τινὰ τοῦ δοκεῖν εἶναι Χριστιανοί, τὸ ἀρέσκειν τισὶ θηρώμενοι, καὶ τὰς ἐκ τῶν ὠφελεῖν δυναμένων αὐτοὺς φροντί- δας θωπευτικῶς ὑποτρέχοντες, καὶ πορισμὸν ποιού- μενοι τὴν εὐσέβειαν καὶ φιλοκερδείας προκάλυμμα, τὸ χρηστοεπές καθάπερ προσωπεῖον ἑαυτοῖς περι- πλάττοντες. Ὅσον μὲν οὖν ἧκεν εἰς νόμου δύναμιν, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A filiorum Israel ad vesperam 4. Hora enim uude- cima vocatur ea qua nobis ille Emmanuel apparuit, sub ipsam jam vesperam, id est, præsentis sa- culi finem. Morticinum porro et a bestia captum, non minus quam lepra, contingentes spiritualiter inficit. Ex quibus morticinum quidem hominem plane mor- tuum et in operibus secundum carnem exstinctum; captum vero a bestia, animam quæ in diaboli po- testatem venerit aperte significat: rem porro salu- tarem esse refugere ab homine qui mortalia sapere sit assuetus, et cujus animus sit exstinctus, et tar- quam de se ipso Satanam pascat (devorat enim ille quas ceperit animas), quomodo dubium esse poterit iis qui sensu revera sunt integro, atque omni studio incumbunt ut ab omnibus iis rebus B quæ inquinare solent, longissime recedant? C PALL. Sic se res habet. CYR. Sed, quoniam ad eam diligentiam narratio pervenit, et lex eo tendit ut inquinatis quidem hominibus minime permittat, culpa vero vacantibus concedat sanctos vitalesque cibos percipere; eam ob causam hæc genera accurate distinguit, et qui sacra benedictione digni sint, et idonei qui ad cam accedant, definit, quive item a sacris cibis repel- lendi, declarat, dicens: « omnis alienigena non edet sancta; inquilinus sacerdotis vel mercenarius non edet sancta. Quod si sacerdos possederit animam emptam argento, hic edet panem ipsius, et verna- culi ejus etiam ipsi edent de panibus ejus *.Excludit igitur alienigenam et externum ut impurum, neque adhucablutum, id est, nondum credentem et veri Dei adhuc ignarum; qui enim nalla spiritus mentisque conjunctione Christo magno illi et vero sacerdoti devincti sunt, qua ratione ii panum ejus participes erunt ? Neque enim sancta canibus dabimus “, aut projiciet quisquam spirituales margaritas ante por- cos, juxta ipsius vocem Salvatoris. Expers igitur est prorsus alienigena. Huic adjungit inquilinum et mercenarium: inquilini autem sunt, ut mihi qui- dem videtur, qui mundo quidem vivunt, et in eo tanquam ejus cives versantur, ac terram veluti pa- triam putant, propterea quod ea sola quæ carnis sunt, sapiunt, sed nuda quodammodo, solaque fide in Christi dilectione tanquam incolæ habitant: ac, D si verba eorum species, commodi homines ac probi videntur; sin facta moresque, longissime avera sunt religione remoti; mercenarii item sunt, qui hoc ipsum quod tantummodo credunt, non veritatis veneratione ducti, amplexi sunt; sed quia pro eo quod videntur esse Christiani, nonnullorum.gratiam veluti mercedem quamdam aucupantur, et corum præsidia a quibus juvari possunt, adulatorie ca- plant, et pietatem ad quæstum converunt, et.ad cu- piditatis suæ velamen illam in sermone comitatem tanquam personam sibi circumponunt. Quod igitur ad vim legis spectat, cum alienigenis inquilinį quoque et mercenarii numerabuntur, et a sanetis *Exod. xi, 1-6. ** Levit. xxi, 10, 11. ** Matth. vII, 6. I

πλῆθος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ πρὸς ἑσπέραν. » Ωρα γὰρ ἡ δεκάτη λέγεται καθ᾿ ἣν ἐπέφανεν ἡμῖν ὁ Ἐμμα νουήλ, πρὸς αὐτῇ λοιπὸν τῇ ἑσπέρᾳ, τοῦτ' ἔστι τῷ τέλει τοῦ ἐνεστῶτος καιρού. Θνησιμαῖον δὲ καὶ θηριά λωτον, οὐ μεῖον ἢ λέπρα τοῖς ἐφαπτομένοις τὸν μολυ σμὸν ἐνίησι νοητῶς· τοῦ μὲν θνησιμαίου τὸ τελείως νεκρὸν καὶ ἀπεψυγμένον, ὡς ἐν ἔργοις τοῖς κατὰ τὴν σάρκα, τοῦ δὲ θηριαλώτου, τὴν ὑπὸ τῷ διαβόλῳ πε- σοῦσαν ψυχὴν ἀναφανδόν σημαίνοντος. Χρήμα δὲ ὅτι σωτήριον ἀποφοιτᾷν ἀνδρὸς, νεκρά φρονεῖν ἔγνω- κότος καὶ ἀπεψυγμένου τὸν νοῦν, καὶ τρέφοντος ὥσ περ ἐφ' ἑαυτῷ τὸν Σατανᾶν (κατεσθίει γὰρ ὡς ἂν ἔλοι το ψυχάς), πῶς οὐκ ἂν εἴη σαφὲς τοῖς γε ἀληθῶς ἀρτίφροσι, καὶ ἀπωτάτω χωρεῖν παντὸς τοῦ καταμο λύνειν ειωθότος ἄριστα διεσπουδακόσιν; ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. Εt ΚΥΡ. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς τοῦτο λοιπὸν ἀκριβείας ἡμῖν ἐξέρπει τὰ διηγήματα, καὶ ὁ τοῦ νόμου σκοπὸς ἥκιστα μὲν τοῖς μεμολυσμένοις ἂν εἴη γε μὴν τοῖς ἀμωμήτως ἔχουσι τὸ χρῆναι μεταλαχεῖν τῶν ἁγίων καὶ ζωοποιῶν ἐδεσμάτων· διίστησιν εὐθὺς εὖ μάλα τὰ γένη, καὶ τίνες ἂν εἶεν οἱ τῆς εὐλογίας ἄξιοι, καὶ πρός γε τοῦτο διάττειν οἷοί τε, ὥρισται· τίσι δὲ αὖ τὸ ἀποσοβεῖσθαι πρέπει τῶν ἱερῶν ἐδωδίμων, διεσά. φε: λέγων· « Καὶ πᾶς ἀλλογενὴς οὐ φάγεται ἅγια· πάροικο; ἱερέως ἢ μισθωτός, οὐ φάγεται ἅγια. Ἐὰν δὲ ἱερεὺς κτήσηται ψυχὴν ἔκκτητον ἀργυρίου, οὗτος φάγεται τὸν ἄρτον αὐτοῦ, καὶ οἱ οἰκογενεῖς αὐτοῦ, καὶ οὗτοι φάγονται τῶν ἄρτων αὐτοῦ. Ἐξείργει μὲν ὡς μεμολυσμένον καὶ ἀναπόνιπτον ἔτι τὸν ἀλλο- γενῆ τε καὶ ἔκφυλον, τοῦτ᾽ ἔστι τὸν οὔπω πεπιστευ- κότα καὶ Θεὸν οὐκ εἰδότα τὸν ἀληθινόν. Οἷς γὰρ οὐκ ἔνεστι τὸ διὰ τῆς ἐν πνεύματι καὶ νοητῆς οἰκειότητος συνδεῖσθαι Χριστῷ τῷ μεγάλῳ καὶ ἀληθῶς ἱερεῖ, πῶς ἂν οἱ τοιοίδε γένοιντο μέτοχοι τῶν ἄρτων αὐτοῦ; Δώσομεν γὰρ οὐχὶ τὰ ἅγια τοῖς κυσί, παραῤῥίψειε δ᾽ ἂν οὐδεὶς τοὺς νοητούς μαργαρίτας Εμπροσθεν τῶν χοίρων, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος φωνήν. Οὐκοῦν ἀμέτοχος μὲν ὁλοτρόπως ὁ ἀλλογενής. Συν- ἀπτει δὲ τούτῳ τὸν πάροικόν τε καὶ μισθωτόν· εἶεν δ' ἂν οὗτοι πάλιν, κατά γε τὸ αὐτῷ μοι δοκοῦν, οἱ κόσμῳ μὲν ζῶντες, καὶ αὐτῷ πολιτευόμενοι, καὶ οἱονεὶ πατρίδα πεποιημένοι τὴν γῆν, διά γε τοῦ μόνα φρονεῖν τὰ σαρκὸς, ἐν ψιλῇ δὲ ὥσπερ καὶ μόνῃ περ- οικοῦντες τῇ πίστει, τὴν εἰς Χριστὸν ἀγάπησιν. Καὶ ὅσον μὲν ἧκεν εἰς λόγους, χρηστοὶ καὶ ἐπιεικεῖς· τὸ δ' οὖν εἰς ἔργα καὶ τρόπους τῆς ἀληθοῦς εὐλα- βείας, πολὺ δὴ λίαν ἐξεστηκότες. Μισθωτοὶ δὲ αὖ, καὶ αὐτό που τάχα τὸ πιστεῦσαι μόνον, οὐκ αἰδοῖ τῇ πρὸς ἀλήθειαν ᾑρημένοι, μισθὸν δὲ ὥσπερ τινὰ τοῦ δοκεῖν εἶναι Χριστιανοί, τὸ ἀρέσκειν τισὶ θηρώμενοι, καὶ τὰς ἐκ τῶν ὠφελεῖν δυναμένων αὐτοὺς φροντί- δας θωπευτικῶς ὑποτρέχοντες, καὶ πορισμὸν ποιού- μενοι τὴν εὐσέβειαν καὶ φιλοκερδείας προκάλυμμα, τὸ χρηστοεπές καθάπερ προσωπεῖον ἑαυτοῖς περι- πλάττοντες. Ὅσον μὲν οὖν ἧκεν εἰς νόμου δύναμιν, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A filiorum Israel ad vesperam 4. Hora enim uude- cima vocatur ea qua nobis ille Emmanuel apparuit, sub ipsam jam vesperam, id est, præsentis sa- culi finem. Morticinum porro et a bestia captum, non minus quam lepra, contingentes spiritualiter inficit. Ex quibus morticinum quidem hominem plane mor- tuum et in operibus secundum carnem exstinctum; captum vero a bestia, animam quæ in diaboli po- testatem venerit aperte significat: rem porro salu- tarem esse refugere ab homine qui mortalia sapere sit assuetus, et cujus animus sit exstinctus, et tar- quam de se ipso Satanam pascat (devorat enim ille quas ceperit animas), quomodo dubium esse poterit iis qui sensu revera sunt integro, atque omni studio incumbunt ut ab omnibus iis rebus B quæ inquinare solent, longissime recedant? C PALL. Sic se res habet. CYR. Sed, quoniam ad eam diligentiam narratio pervenit, et lex eo tendit ut inquinatis quidem hominibus minime permittat, culpa vero vacantibus concedat sanctos vitalesque cibos percipere; eam ob causam hæc genera accurate distinguit, et qui sacra benedictione digni sint, et idonei qui ad cam accedant, definit, quive item a sacris cibis repel- lendi, declarat, dicens: « omnis alienigena non edet sancta; inquilinus sacerdotis vel mercenarius non edet sancta. Quod si sacerdos possederit animam emptam argento, hic edet panem ipsius, et verna- culi ejus etiam ipsi edent de panibus ejus *.Excludit igitur alienigenam et externum ut impurum, neque adhucablutum, id est, nondum credentem et veri Dei adhuc ignarum; qui enim nalla spiritus mentisque conjunctione Christo magno illi et vero sacerdoti devincti sunt, qua ratione ii panum ejus participes erunt ? Neque enim sancta canibus dabimus “, aut projiciet quisquam spirituales margaritas ante por- cos, juxta ipsius vocem Salvatoris. Expers igitur est prorsus alienigena. Huic adjungit inquilinum et mercenarium: inquilini autem sunt, ut mihi qui- dem videtur, qui mundo quidem vivunt, et in eo tanquam ejus cives versantur, ac terram veluti pa- triam putant, propterea quod ea sola quæ carnis sunt, sapiunt, sed nuda quodammodo, solaque fide in Christi dilectione tanquam incolæ habitant: ac, D si verba eorum species, commodi homines ac probi videntur; sin facta moresque, longissime avera sunt religione remoti; mercenarii item sunt, qui hoc ipsum quod tantummodo credunt, non veritatis veneratione ducti, amplexi sunt; sed quia pro eo quod videntur esse Christiani, nonnullorum.gratiam veluti mercedem quamdam aucupantur, et corum præsidia a quibus juvari possunt, adulatorie ca- plant, et pietatem ad quæstum converunt, et.ad cu- piditatis suæ velamen illam in sermone comitatem tanquam personam sibi circumponunt. Quod igitur ad vim legis spectat, cum alienigenis inquilinį quoque et mercenarii numerabuntur, et a sanetis *Exod. xi, 1-6. ** Levit. xxi, 10, 11. ** Matth. vII, 6. I

Β ἔργα καὶ ἀπωλείας. Απόβλητος οὖν, κἂν ἱερά τις εἴη ποτὲ καὶ ὁσία ψυχή, τοῖς οὕτως αἰσχροῖς ἐναλοῦσα μιάσμασιν. Ανίερον γὰρ κομιδῇ πᾶν ὃ ἐὰν γένηται μυσαρόν καὶ μεμολυσμένον, διὰ τοῦ προσκεῖσθαι φαύλοις τε καὶ ἀνοσίοις ἀνδράσι. Γείτονα δὲ τούτῳ καὶ ἕτερον εὐθὺς κατεχρησμώδησε νόμον· ἔχει δὲ οὕτως· • Καὶ θυγάτηρ ἱερέως, ἐὰν γένηται χήρα ἐκβεβλημένη, σπέρμα δὲ μὴ ᾖ αὐτῇ, ἐπαναστρέψει ἐπὶ τὸν οἶκον τὸν πατρικὸν αὐτῆς κατὰ τὴν νεότητα αὐτῆς· ἀπὸ τῶν ἄρτων τοῦ Πατρὸς αὐτῆς φάγεται. » Ο μὲν οὖν τῆς ἱστορίας ἐναργής, οἶμαι, λόγος· ἰτέον δὲ δὴ πρὸς ἐννοίας τὰς ἔσω καὶ κεκρυμμένας. Εἰ γὰρ γένοιτο, φησὶν, ἀπό 6λητος ὡς κατεγνωσμένη ψυχή, καὶ ἀνδρὸς ἐρήμη φαίνοιτο λοιπὸν, τοῦτ' ἔστι τοῦ νοητοῦ νυμφίου, καρ- τὸν ἔχουσα τὸν ἐξ ἀρετῆς οὐδένα· δρομαῖον ποιείσθω πρὸς τὸ ἐν ἀρχαῖς τὸ βάδισμα, καὶ ἐπανηκέτω γοργῶς ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ ἰδίου πατρὸς, διὰ μεταγνώσεως δὲ δηλονότι ζητοῦσα τὴν πρὸς Θεὸν οἰκείωσιν, καὶ τότε φάγεται τῶν ἄρτων αὐτοῦ. Λυπεῖ δὲ οὐδὲν καὶ οἷς ἔφαμεν ἀρτίως τὴν τῶν εἰρημένων ἐφαρμόσαι δύνα- μιν. Εἰ γὰρ γένοιτο, φησὶν, ἱεράν τε καὶ ἁγίαν ψυχὴν ἀνδράσι βεβήλοις ὑπενηνεγμένην κατολισθεῖν εἰς πλάνησιν, καὶ δογμάτων ἀλλοτρίων εἰσδέξασθαι μολυ‐ σμόν, γένοιτό τε διὰ τοῦτο ὥσπερ τις χήρα καὶ ἀπό πεμπτος ἐκ Θεοῦ, ἐκνήψασα δέ πως οἷς κατώλισθεν μάθοι, ἐπανηκέτω πρὸς τὸν Πατέρα. Δέχεται γὰρ τοὺς πεπλανημένους, εἰ φαίνοιντο καθαροὶ τῶν εἰσκε κριμένων αὐτοῖς ἀνοσίων σπερμάτων, εἰ μηδὲν ἐπι- φέροιντο τῆς τῶν πλανησάντων βδελυρίας λείψανον συναγελάζει δὲ οὕτω τοῖς ἁγίοις προσκυνηταίς, πα- ρατιθεὶς ἑαυτὸν ὡς ἄρτον ἐξ οὐρανοῦ, βρῶσιν αὐτοῖς τὴν ζωοποιόν. Οίμαι δὲ ἔγωγε καὶ ἕτερόν τι παρα- δηλοῦν τὸν νομοθέτην ἡμῖν διὰ τουτωνὶ τῶν νόμων. Προαναφωνεῖ γὰρ ὥσπερ τῆς Ἰουδαίων Συναγωγής τὴν ἀπόστασιν, καὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ δίκην, καὶ τὴν ἐσομένην ἐπ' αὐτῇ κατὰ καιροὺς χρηστότητα, πρὸς ὑποστροφὴν ἀναφέρουσαν ἐλέῳ Θεοῦ, καὶ ἀνακομί- ζουσαν εἰς τὸ ἐν ἀρχῇ. • Θυγάτηρ ο γάρ, φησίν, • ἀνθρώπου ἱερέως, ἐὰν γένηται ἀνδρὶ ἀλλογενεί, τῶν ἀπαρχῶν τῶν ἁγίων οὐκ ἔδεται. ο Οσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς διδασκαλίαν καὶ μάθησιν, πατὴρ ὥσπερ τις τῆς Ἰουδαίων Συναγωγῆς, ὁ θεσπέσιος γέγονε Μωσής. Ην οὖν ἄρα θυγάτηρ ἱερέως· ἱερουργός γὰρ καὶ ὁ Μωσῆς, ἅτε δὴ καὶ ἐξ αἵματος καὶ φυλῆς ὑπάρχων Λευί. ᾿Αλλὰ γέγονεν ἡ τούτου θυγάτηρ ἀν- Πρώτα αλλογενεί. Ολίγου γὰρ παντελῶς ἀξιοῦσα λόγου τὰ θεόθεν διωρισμένα, καὶ σπερμάτων τρόπον τινὰ τῶν ἄνωθεν ἀλογήσασα, με μελέτηκε διδασκαλίας, Εντάλματα ἀνθρώπων, καὶ ταῖς ἑτέρων καρποφορεί γνωμοδοσίαις· ταύτῃτοι Θεὸς ἐπῃτιᾶτο λέγων αὐτῇ διὰ φωνῆς Ἱερεμίου· Αρον εἰς εὐθεῖαν τοὺς ὀφθαλ μούς σου, καὶ ἴδε, ποῦ οὐχὶ ἐξεφύρθης· ἐπὶ ταῖς ὁδοῖς ἐκάθισας αὐτοῖς ὡσεὶ κορώνη· ἐρημουμένη, καὶ ἐμίανας τὴν γῆν ἐν τῇ πορνείᾳ σου καὶ ἐν ταῖς και κίαις σου, καὶ ἔσχες ποιμένας πολλούς, εἰς πρόσκομμα σαυτῇ. ο 'Αλλά ταυτὶ μὲν ἀρχαῖα τῆς Ἰουδαίων Συναγωγῆς τὰ ἐγκλήματα· ἀδελφὰ δὲ τούτοις καὶ * d. D. } ': DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. B partus afferunt. Rejicienda est igitur anima, quam- vis ea sacra sit et religiosa, quæcunque in adeo turpes impuritates incidit : profanus est enim plane quisquis ex eo quod improbis et impiis hominibus adhæret, impurus factus erit et immundus. Alte- ram quoque huic finitimam legem continuo sanxit : ea sic habet: ‹ Et filia sacerdotis si fuerit vidua ejecta, neque semen fuerit illi, revertetur ad do- mum patris sui juxta adolescentiam suam; de pani- bus patris sui vescetur **. » Ac ratio quidem histo- riæ perspicua est, ut opinor; ideoque ad interiorem occultamque intelligentiam veniendum est. Si, in- quit, anima tanquam damnabilis, repudiata fuerit, et viro destituta, id est, illo spirituali sponso, fru- ctumque ex virtute nullum habeat, ejusmodi anima concito gradu ad statum priorem redeat, celeriter- que ad domum patris sui revertatur, per pœniten- tiam nimirum, repetatque priorem illam cum Deo cognationem; tum denique vescetur panibus illius. Nihil vero impedit quominus ad ea quæ paulo ante diximus, horum quoque verborum vim accom- modemus. Si enim acciderit, inquit, sacram et san- clam animam profanis hominibus subditam, in er- rorem cadere, labemque dogmatum alienorum ad- mittere, ob eamque causam quasi vidua facta sit, et a Deo repudiata ; posteaque resipuerit, resci- veritque quo præceps ruerit, redeat ad Patrem ; ille enim errantes recipit, si ab infusorum in ipsis impiorum seminum labe puri comperti fuerint, nul- lasque in seipsis hominum seductorum impuritatis reliquias ferant; ita illos in sanctorum adoratorum suorum gregem recipiet, ac se ipsum illis panem de cœlo, qui cibus est vitalis, apponet. Puto autem legislatorem aliud quiddam nobis significare bis le- gibus velle : prædicit enim quodammodo Judzoruin Synagoga defectionem, et ejus criminis poenam; clementiam præterea illi tandem impendendam, quæ illam Dei miseratione ad conversionem revo- cet, ad pristinumque statum reducat. ‹ Filia, › in- quit, viri sacerdotis si nupta fuerit viro alienigena, primitiis sanctorum non vescetur. » Nam, quod ad doctrinam attinet atque disciplinam, pater veluti quidam Judzorum Synagogæ beatus Moyses fuit. A erroris atque perditionis opera tanquam fructus ac D Erat igitur filia sacerdotis : nam Moyses etiam sa- Levit. xxit, 43. c C , cerdos fuit, utpote cum ex genere esset ac tribu Levi. Sed hujus filia cum alienigena viro conjuncta est : nam, cum ea, quæ divinitus decreta fuerant, prorsus nibili penderet, et superna quodammodo semina negligeret: studium impendit in doctrinas et mandata hominum, ut aliorum decretis atque traditionibus fructificaret: itaque ob eam causain Deus illam accusavit per Jeremiæ vocem dicens : • Leva in directum oculos tuos, et vide ubi non subacta sis; in viis sedebas ipsis quasi cornix de- serta, et contaminasti terram in fornicatione tua et in malitiis this; et habuisti pastores multos in offen-

Β ἔργα καὶ ἀπωλείας. Απόβλητος οὖν, κἂν ἱερά τις εἴη ποτὲ καὶ ὁσία ψυχή, τοῖς οὕτως αἰσχροῖς ἐναλοῦσα μιάσμασιν. Ανίερον γὰρ κομιδῇ πᾶν ὃ ἐὰν γένηται μυσαρόν καὶ μεμολυσμένον, διὰ τοῦ προσκεῖσθαι φαύλοις τε καὶ ἀνοσίοις ἀνδράσι. Γείτονα δὲ τούτῳ καὶ ἕτερον εὐθὺς κατεχρησμώδησε νόμον· ἔχει δὲ οὕτως· • Καὶ θυγάτηρ ἱερέως, ἐὰν γένηται χήρα ἐκβεβλημένη, σπέρμα δὲ μὴ ᾖ αὐτῇ, ἐπαναστρέψει ἐπὶ τὸν οἶκον τὸν πατρικὸν αὐτῆς κατὰ τὴν νεότητα αὐτῆς· ἀπὸ τῶν ἄρτων τοῦ Πατρὸς αὐτῆς φάγεται. » Ο μὲν οὖν τῆς ἱστορίας ἐναργής, οἶμαι, λόγος· ἰτέον δὲ δὴ πρὸς ἐννοίας τὰς ἔσω καὶ κεκρυμμένας. Εἰ γὰρ γένοιτο, φησὶν, ἀπό 6λητος ὡς κατεγνωσμένη ψυχή, καὶ ἀνδρὸς ἐρήμη φαίνοιτο λοιπὸν, τοῦτ' ἔστι τοῦ νοητοῦ νυμφίου, καρ- τὸν ἔχουσα τὸν ἐξ ἀρετῆς οὐδένα· δρομαῖον ποιείσθω πρὸς τὸ ἐν ἀρχαῖς τὸ βάδισμα, καὶ ἐπανηκέτω γοργῶς ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ ἰδίου πατρὸς, διὰ μεταγνώσεως δὲ δηλονότι ζητοῦσα τὴν πρὸς Θεὸν οἰκείωσιν, καὶ τότε φάγεται τῶν ἄρτων αὐτοῦ. Λυπεῖ δὲ οὐδὲν καὶ οἷς ἔφαμεν ἀρτίως τὴν τῶν εἰρημένων ἐφαρμόσαι δύνα- μιν. Εἰ γὰρ γένοιτο, φησὶν, ἱεράν τε καὶ ἁγίαν ψυχὴν ἀνδράσι βεβήλοις ὑπενηνεγμένην κατολισθεῖν εἰς πλάνησιν, καὶ δογμάτων ἀλλοτρίων εἰσδέξασθαι μολυ‐ σμόν, γένοιτό τε διὰ τοῦτο ὥσπερ τις χήρα καὶ ἀπό πεμπτος ἐκ Θεοῦ, ἐκνήψασα δέ πως οἷς κατώλισθεν μάθοι, ἐπανηκέτω πρὸς τὸν Πατέρα. Δέχεται γὰρ τοὺς πεπλανημένους, εἰ φαίνοιντο καθαροὶ τῶν εἰσκε κριμένων αὐτοῖς ἀνοσίων σπερμάτων, εἰ μηδὲν ἐπι- φέροιντο τῆς τῶν πλανησάντων βδελυρίας λείψανον συναγελάζει δὲ οὕτω τοῖς ἁγίοις προσκυνηταίς, πα- ρατιθεὶς ἑαυτὸν ὡς ἄρτον ἐξ οὐρανοῦ, βρῶσιν αὐτοῖς τὴν ζωοποιόν. Οίμαι δὲ ἔγωγε καὶ ἕτερόν τι παρα- δηλοῦν τὸν νομοθέτην ἡμῖν διὰ τουτωνὶ τῶν νόμων. Προαναφωνεῖ γὰρ ὥσπερ τῆς Ἰουδαίων Συναγωγής τὴν ἀπόστασιν, καὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ δίκην, καὶ τὴν ἐσομένην ἐπ' αὐτῇ κατὰ καιροὺς χρηστότητα, πρὸς ὑποστροφὴν ἀναφέρουσαν ἐλέῳ Θεοῦ, καὶ ἀνακομί- ζουσαν εἰς τὸ ἐν ἀρχῇ. • Θυγάτηρ ο γάρ, φησίν, • ἀνθρώπου ἱερέως, ἐὰν γένηται ἀνδρὶ ἀλλογενεί, τῶν ἀπαρχῶν τῶν ἁγίων οὐκ ἔδεται. ο Οσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς διδασκαλίαν καὶ μάθησιν, πατὴρ ὥσπερ τις τῆς Ἰουδαίων Συναγωγῆς, ὁ θεσπέσιος γέγονε Μωσής. Ην οὖν ἄρα θυγάτηρ ἱερέως· ἱερουργός γὰρ καὶ ὁ Μωσῆς, ἅτε δὴ καὶ ἐξ αἵματος καὶ φυλῆς ὑπάρχων Λευί. ᾿Αλλὰ γέγονεν ἡ τούτου θυγάτηρ ἀν- Πρώτα αλλογενεί. Ολίγου γὰρ παντελῶς ἀξιοῦσα λόγου τὰ θεόθεν διωρισμένα, καὶ σπερμάτων τρόπον τινὰ τῶν ἄνωθεν ἀλογήσασα, με μελέτηκε διδασκαλίας, Εντάλματα ἀνθρώπων, καὶ ταῖς ἑτέρων καρποφορεί γνωμοδοσίαις· ταύτῃτοι Θεὸς ἐπῃτιᾶτο λέγων αὐτῇ διὰ φωνῆς Ἱερεμίου· Αρον εἰς εὐθεῖαν τοὺς ὀφθαλ μούς σου, καὶ ἴδε, ποῦ οὐχὶ ἐξεφύρθης· ἐπὶ ταῖς ὁδοῖς ἐκάθισας αὐτοῖς ὡσεὶ κορώνη· ἐρημουμένη, καὶ ἐμίανας τὴν γῆν ἐν τῇ πορνείᾳ σου καὶ ἐν ταῖς και κίαις σου, καὶ ἔσχες ποιμένας πολλούς, εἰς πρόσκομμα σαυτῇ. ο 'Αλλά ταυτὶ μὲν ἀρχαῖα τῆς Ἰουδαίων Συναγωγῆς τὰ ἐγκλήματα· ἀδελφὰ δὲ τούτοις καὶ * d. D. } ': DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. B partus afferunt. Rejicienda est igitur anima, quam- vis ea sacra sit et religiosa, quæcunque in adeo turpes impuritates incidit : profanus est enim plane quisquis ex eo quod improbis et impiis hominibus adhæret, impurus factus erit et immundus. Alte- ram quoque huic finitimam legem continuo sanxit : ea sic habet: ‹ Et filia sacerdotis si fuerit vidua ejecta, neque semen fuerit illi, revertetur ad do- mum patris sui juxta adolescentiam suam; de pani- bus patris sui vescetur **. » Ac ratio quidem histo- riæ perspicua est, ut opinor; ideoque ad interiorem occultamque intelligentiam veniendum est. Si, in- quit, anima tanquam damnabilis, repudiata fuerit, et viro destituta, id est, illo spirituali sponso, fru- ctumque ex virtute nullum habeat, ejusmodi anima concito gradu ad statum priorem redeat, celeriter- que ad domum patris sui revertatur, per pœniten- tiam nimirum, repetatque priorem illam cum Deo cognationem; tum denique vescetur panibus illius. Nihil vero impedit quominus ad ea quæ paulo ante diximus, horum quoque verborum vim accom- modemus. Si enim acciderit, inquit, sacram et san- clam animam profanis hominibus subditam, in er- rorem cadere, labemque dogmatum alienorum ad- mittere, ob eamque causam quasi vidua facta sit, et a Deo repudiata ; posteaque resipuerit, resci- veritque quo præceps ruerit, redeat ad Patrem ; ille enim errantes recipit, si ab infusorum in ipsis impiorum seminum labe puri comperti fuerint, nul- lasque in seipsis hominum seductorum impuritatis reliquias ferant; ita illos in sanctorum adoratorum suorum gregem recipiet, ac se ipsum illis panem de cœlo, qui cibus est vitalis, apponet. Puto autem legislatorem aliud quiddam nobis significare bis le- gibus velle : prædicit enim quodammodo Judzoruin Synagoga defectionem, et ejus criminis poenam; clementiam præterea illi tandem impendendam, quæ illam Dei miseratione ad conversionem revo- cet, ad pristinumque statum reducat. ‹ Filia, › in- quit, viri sacerdotis si nupta fuerit viro alienigena, primitiis sanctorum non vescetur. » Nam, quod ad doctrinam attinet atque disciplinam, pater veluti quidam Judzorum Synagogæ beatus Moyses fuit. A erroris atque perditionis opera tanquam fructus ac D Erat igitur filia sacerdotis : nam Moyses etiam sa- Levit. xxit, 43. c C , cerdos fuit, utpote cum ex genere esset ac tribu Levi. Sed hujus filia cum alienigena viro conjuncta est : nam, cum ea, quæ divinitus decreta fuerant, prorsus nibili penderet, et superna quodammodo semina negligeret: studium impendit in doctrinas et mandata hominum, ut aliorum decretis atque traditionibus fructificaret: itaque ob eam causain Deus illam accusavit per Jeremiæ vocem dicens : • Leva in directum oculos tuos, et vide ubi non subacta sis; in viis sedebas ipsis quasi cornix de- serta, et contaminasti terram in fornicatione tua et in malitiis this; et habuisti pastores multos in offen-

Β ἔργα καὶ ἀπωλείας. Απόβλητος οὖν, κἂν ἱερά τις εἴη ποτὲ καὶ ὁσία ψυχή, τοῖς οὕτως αἰσχροῖς ἐναλοῦσα μιάσμασιν. Ανίερον γὰρ κομιδῇ πᾶν ὃ ἐὰν γένηται μυσαρόν καὶ μεμολυσμένον, διὰ τοῦ προσκεῖσθαι φαύλοις τε καὶ ἀνοσίοις ἀνδράσι. Γείτονα δὲ τούτῳ καὶ ἕτερον εὐθὺς κατεχρησμώδησε νόμον· ἔχει δὲ οὕτως· • Καὶ θυγάτηρ ἱερέως, ἐὰν γένηται χήρα ἐκβεβλημένη, σπέρμα δὲ μὴ ᾖ αὐτῇ, ἐπαναστρέψει ἐπὶ τὸν οἶκον τὸν πατρικὸν αὐτῆς κατὰ τὴν νεότητα αὐτῆς· ἀπὸ τῶν ἄρτων τοῦ Πατρὸς αὐτῆς φάγεται. » Ο μὲν οὖν τῆς ἱστορίας ἐναργής, οἶμαι, λόγος· ἰτέον δὲ δὴ πρὸς ἐννοίας τὰς ἔσω καὶ κεκρυμμένας. Εἰ γὰρ γένοιτο, φησὶν, ἀπό 6λητος ὡς κατεγνωσμένη ψυχή, καὶ ἀνδρὸς ἐρήμη φαίνοιτο λοιπὸν, τοῦτ' ἔστι τοῦ νοητοῦ νυμφίου, καρ- τὸν ἔχουσα τὸν ἐξ ἀρετῆς οὐδένα· δρομαῖον ποιείσθω πρὸς τὸ ἐν ἀρχαῖς τὸ βάδισμα, καὶ ἐπανηκέτω γοργῶς ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ ἰδίου πατρὸς, διὰ μεταγνώσεως δὲ δηλονότι ζητοῦσα τὴν πρὸς Θεὸν οἰκείωσιν, καὶ τότε φάγεται τῶν ἄρτων αὐτοῦ. Λυπεῖ δὲ οὐδὲν καὶ οἷς ἔφαμεν ἀρτίως τὴν τῶν εἰρημένων ἐφαρμόσαι δύνα- μιν. Εἰ γὰρ γένοιτο, φησὶν, ἱεράν τε καὶ ἁγίαν ψυχὴν ἀνδράσι βεβήλοις ὑπενηνεγμένην κατολισθεῖν εἰς πλάνησιν, καὶ δογμάτων ἀλλοτρίων εἰσδέξασθαι μολυ‐ σμόν, γένοιτό τε διὰ τοῦτο ὥσπερ τις χήρα καὶ ἀπό πεμπτος ἐκ Θεοῦ, ἐκνήψασα δέ πως οἷς κατώλισθεν μάθοι, ἐπανηκέτω πρὸς τὸν Πατέρα. Δέχεται γὰρ τοὺς πεπλανημένους, εἰ φαίνοιντο καθαροὶ τῶν εἰσκε κριμένων αὐτοῖς ἀνοσίων σπερμάτων, εἰ μηδὲν ἐπι- φέροιντο τῆς τῶν πλανησάντων βδελυρίας λείψανον συναγελάζει δὲ οὕτω τοῖς ἁγίοις προσκυνηταίς, πα- ρατιθεὶς ἑαυτὸν ὡς ἄρτον ἐξ οὐρανοῦ, βρῶσιν αὐτοῖς τὴν ζωοποιόν. Οίμαι δὲ ἔγωγε καὶ ἕτερόν τι παρα- δηλοῦν τὸν νομοθέτην ἡμῖν διὰ τουτωνὶ τῶν νόμων. Προαναφωνεῖ γὰρ ὥσπερ τῆς Ἰουδαίων Συναγωγής τὴν ἀπόστασιν, καὶ τὴν ἐπὶ τούτῳ δίκην, καὶ τὴν ἐσομένην ἐπ' αὐτῇ κατὰ καιροὺς χρηστότητα, πρὸς ὑποστροφὴν ἀναφέρουσαν ἐλέῳ Θεοῦ, καὶ ἀνακομί- ζουσαν εἰς τὸ ἐν ἀρχῇ. • Θυγάτηρ ο γάρ, φησίν, • ἀνθρώπου ἱερέως, ἐὰν γένηται ἀνδρὶ ἀλλογενεί, τῶν ἀπαρχῶν τῶν ἁγίων οὐκ ἔδεται. ο Οσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς διδασκαλίαν καὶ μάθησιν, πατὴρ ὥσπερ τις τῆς Ἰουδαίων Συναγωγῆς, ὁ θεσπέσιος γέγονε Μωσής. Ην οὖν ἄρα θυγάτηρ ἱερέως· ἱερουργός γὰρ καὶ ὁ Μωσῆς, ἅτε δὴ καὶ ἐξ αἵματος καὶ φυλῆς ὑπάρχων Λευί. ᾿Αλλὰ γέγονεν ἡ τούτου θυγάτηρ ἀν- Πρώτα αλλογενεί. Ολίγου γὰρ παντελῶς ἀξιοῦσα λόγου τὰ θεόθεν διωρισμένα, καὶ σπερμάτων τρόπον τινὰ τῶν ἄνωθεν ἀλογήσασα, με μελέτηκε διδασκαλίας, Εντάλματα ἀνθρώπων, καὶ ταῖς ἑτέρων καρποφορεί γνωμοδοσίαις· ταύτῃτοι Θεὸς ἐπῃτιᾶτο λέγων αὐτῇ διὰ φωνῆς Ἱερεμίου· Αρον εἰς εὐθεῖαν τοὺς ὀφθαλ μούς σου, καὶ ἴδε, ποῦ οὐχὶ ἐξεφύρθης· ἐπὶ ταῖς ὁδοῖς ἐκάθισας αὐτοῖς ὡσεὶ κορώνη· ἐρημουμένη, καὶ ἐμίανας τὴν γῆν ἐν τῇ πορνείᾳ σου καὶ ἐν ταῖς και κίαις σου, καὶ ἔσχες ποιμένας πολλούς, εἰς πρόσκομμα σαυτῇ. ο 'Αλλά ταυτὶ μὲν ἀρχαῖα τῆς Ἰουδαίων Συναγωγῆς τὰ ἐγκλήματα· ἀδελφὰ δὲ τούτοις καὶ * d. D. } ': DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. B partus afferunt. Rejicienda est igitur anima, quam- vis ea sacra sit et religiosa, quæcunque in adeo turpes impuritates incidit : profanus est enim plane quisquis ex eo quod improbis et impiis hominibus adhæret, impurus factus erit et immundus. Alte- ram quoque huic finitimam legem continuo sanxit : ea sic habet: ‹ Et filia sacerdotis si fuerit vidua ejecta, neque semen fuerit illi, revertetur ad do- mum patris sui juxta adolescentiam suam; de pani- bus patris sui vescetur **. » Ac ratio quidem histo- riæ perspicua est, ut opinor; ideoque ad interiorem occultamque intelligentiam veniendum est. Si, in- quit, anima tanquam damnabilis, repudiata fuerit, et viro destituta, id est, illo spirituali sponso, fru- ctumque ex virtute nullum habeat, ejusmodi anima concito gradu ad statum priorem redeat, celeriter- que ad domum patris sui revertatur, per pœniten- tiam nimirum, repetatque priorem illam cum Deo cognationem; tum denique vescetur panibus illius. Nihil vero impedit quominus ad ea quæ paulo ante diximus, horum quoque verborum vim accom- modemus. Si enim acciderit, inquit, sacram et san- clam animam profanis hominibus subditam, in er- rorem cadere, labemque dogmatum alienorum ad- mittere, ob eamque causam quasi vidua facta sit, et a Deo repudiata ; posteaque resipuerit, resci- veritque quo præceps ruerit, redeat ad Patrem ; ille enim errantes recipit, si ab infusorum in ipsis impiorum seminum labe puri comperti fuerint, nul- lasque in seipsis hominum seductorum impuritatis reliquias ferant; ita illos in sanctorum adoratorum suorum gregem recipiet, ac se ipsum illis panem de cœlo, qui cibus est vitalis, apponet. Puto autem legislatorem aliud quiddam nobis significare bis le- gibus velle : prædicit enim quodammodo Judzoruin Synagoga defectionem, et ejus criminis poenam; clementiam præterea illi tandem impendendam, quæ illam Dei miseratione ad conversionem revo- cet, ad pristinumque statum reducat. ‹ Filia, › in- quit, viri sacerdotis si nupta fuerit viro alienigena, primitiis sanctorum non vescetur. » Nam, quod ad doctrinam attinet atque disciplinam, pater veluti quidam Judzorum Synagogæ beatus Moyses fuit. A erroris atque perditionis opera tanquam fructus ac D Erat igitur filia sacerdotis : nam Moyses etiam sa- Levit. xxit, 43. c C , cerdos fuit, utpote cum ex genere esset ac tribu Levi. Sed hujus filia cum alienigena viro conjuncta est : nam, cum ea, quæ divinitus decreta fuerant, prorsus nibili penderet, et superna quodammodo semina negligeret: studium impendit in doctrinas et mandata hominum, ut aliorum decretis atque traditionibus fructificaret: itaque ob eam causain Deus illam accusavit per Jeremiæ vocem dicens : • Leva in directum oculos tuos, et vide ubi non subacta sis; in viis sedebas ipsis quasi cornix de- serta, et contaminasti terram in fornicatione tua et in malitiis this; et habuisti pastores multos in offen-

σπέσιος ἔφη Παῦλος. Ην οὖν ἄρα ἀνάγκη καθιεροῦσθαι Θεῷ τὸ ὑπὸ τοῦ προσκομισθέντος (1), κατὰ τὸν ἑκάστῳ πρέποντα νόμον, παραμυθεῖσθαι δὲ τῷ λοιπῷ σώματι τῆς θυσίας τοὺς ὑπουργούς. Εἰ δὲ δή τις ὅλον ὥσπερ διόλου τὸ δῶρον ἀπονοσφίσαιτο, καὶ ταῖς ἰδίαις ἀπονενέμηχε χρείαις, τεθυμιακώς οὐδέν· ὡς ἅγια κατεδηδοκώς, ἐγράφετο νόμῳ. Τοῦτό τοι δεδράκασιν οἱ Ηλὶ τοῦ ἱερέως υἱοὶ πρὸ θυσιῶν ἁρπάζοντες καὶ βεβηλοῦντες τὰ ἱερὰ, καὶ τοῖς εἰς τὸ θύειν ήκουσιν, ἀν- οπιώτατα λέγοντες· ο Δός κρέας ὀπτῆσαι τῷ ἱερεῖ. ᾿Αλλ' ἐκεῖνα μὲν ὡς ἑκούσια καὶ γυμνὴν ἔχοντα τὴν ύβριν, ἀναλόγως ἐκολάζετο. « Εἰ δὲ δὴ γένοιτο, φησὶν, Η λήθη συνηρπασμένον, ἢ τὸ τοῖς νόμοις δοκοῦν οὐκ ἀκριβῶς ἐγνωκότα, δράσαι τι τοιοῦτον· ζημίαν ὑπο- μενέτω· καὶ ἀποτιννύτω μὲν τὸ ἴσον ἀμελητί· προσ επαγέτω δὲ τούτῳ καὶ τὸ ἐπίπεμπτον, ο τοῦτ' ἔστι, τὴν τοῦ τιμήματος πέμπτην μοίραν· ε καὶ ἀπολύσε καὶ γὰρ οὕτω τὰ ἐγκλήματα, καὶ τὰ ἐκ τῆς ἀγνοίας διακρούσεται βλάβη » Οτε τοίνυν τὸ ἀγνοηθέν, γρα- φῆς οὐκ ἐλεύθερον, τί ἂν οἴοιτό τις τὸ ἐξ ἀπονοίας καὶ θράσους ; Παραιτητέον δὴ οὖν οἷς ἐν φροντίδι τὰ ἱερὰ, μηδὲν πρὸ θυσίας οἰκειοῦσθαι ζητεῖν· ἢ ἴστων, ὅτι δεινὰ πεπλημμεληκότες, ὀφλήσουσι δίκην, καὶ ὑπὸ θείαν ἔσονται κίνησιν. Η οὐκ εἶναι φῆς ἀληθὲς τὸ χρῆμα, ὦ τῶν ; Β ΠΑΛΛ. Παντάπασι μὲν οὖν. ΚΥΡ. 'Αγίους δὲ ὅτι καὶ ἐκνενιμμένους εἶναι χρή τοὺς ἱερατεύοντας, ἀποσείεσθαι δὲ καὶ μάλα νεανι χῶς τὸ οιονείπως νεκρὸν καὶ ἀπεψυγμένον φρόνημα, καὶ τὸ μὴ ἔμπνουν εἰς ἀρετὴν, διεσάφει λέγων· « Εξ τον τοῖς ἱερεῦσι τοῖς υἱοῖς 'Ααρών, καὶ ἐμεῖς πρὸς αὐτούς· Ἐν ταῖς ψυχαῖς οὐ μιανθήσονται ἐν τῷ ἔθνει αὐτῶν, ἀλλ' ἢ ἐν τῷ οἰκείῳ τῷ ἔγγιστα αὐτῶν, ἐπὶ πατρὶ καὶ μητρί, καὶ υἱοῖς καὶ θυγατράσιν, ἐπ' ἀδελφῷ, καὶ ἐπ' ἀδελφῇ παρθένῳ τῇ ἐγγιζούσῃ αὐτῷ, τῇ μὴ ἐκδεδομένῃ ἀνδρὶ, ἐπὶ τούτοις μιανθή- σεται. Οὐ μιανθήσεται ἐξάπινα ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ εἰς βεβήλωσιν αὐτοῦ. Καὶ φαλάκρωμα οὐ ξυρηθήσε- σθε τὴν κεφαλὴν ἐπὶ νεκρῷ, καὶ τὴν ὄψιν τοῦ πώ γωνας οὐ ξυρήσονται, καὶ ἐπὶ τὰς σάρκας αὐτῶν οὐ κατατεμοῦσιν ἐντομίδας. Αγιοι ἔσονται τῷ Θεῷ αὐτῶν, καὶ οὐ βεβηλώσουσι τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ αὐτ τῶν· τὰς γὰρ θυσίας Κυρίου δῶρα τοῦ Θεοῦ αὐτῶν αὐτοὶ προσφέρουσι, καὶ ἔσονται ἅγιοι. ο Μίασμα μὲν γὰρ ἀνδρὶ γένοιτ' ἂν παντελῶς οὐδὲν, ὁ ἑτέρου θάνατος, εἰ τόν γε τῆς ἀληθείας πολυπραγμονοίη τις λόγον. Νεκρότης γε μήν ή σωματική, τύπος ἂν εἴη τῆς ἔσω καὶ ἐν ψυχαῖς, ὑφ᾽ ἧς ἀνάγκη κατα- μιαίνεσθαι τὸν ἀγχοῦ γεγονότα, ἢ κατὰ θέλησιν, ή κατά ταυτοεργίαν νεκρῶν γὰρ ἔργων ἀποφοιτάν καὶ ὡς ἀπωτάτω φέρεσθαι, πρέποι ἂν ἁγίοις, και τοῖς τὰ τοιάδε κατηῤῥωστηκόσι μὴ εἰς ταυτὸν ἰέναι, καλόν. Γέγραπται γάρ, ὅτι ο Ὁ ἀπτόμενος πίσσης, 'DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A Paulus ait. Erat igitur necesse ut Deo consecrare- tur, quod quispiam obtulisset, ut lex cujusque obla- tionis postulabat, reliquo sacrificii corpore ministri sustentarentur. Si vero aliquis totam pror- sus oblationem subtraxisset, et in suos convertisset usus, nihilque adolevisset, lege reus erat, perinde ac si sancta comedisset; id quod Heli sacerdotis filii fecerunt antequam sacrificia adolerentur, rapientes, eaque profanantes, et iis, qui sacrificandi causa venerant, summa cum impietate, dicentes : « Da carnem assandam sacerdoti". Sed illa quidem crimina, ut quæ voluntate suscepta essent, et aper- tam haberent injuriam, pro merito punita sunt. Caeterum : Si acciderit, inquit, quempiam vel oblivione corruptum, vel quid legibus constitutum esset, parum accurate tenentem, tale quidpiam ad- mittere, multam subeat; et, nulla mora interposita, tantumdem persolvat, et ei quintam partem adji- ciat, id est, quintam æstimationis partem ; ita enim crimina diluet, et ignorantia noxam propulsa- bit ss. Si igitur, quod imprudenter admissum est, crimine non vacat; quid putamus, si per superbiam atque audaciam admittatur? Caveant igitur ii, ad quorum curam pertinent sacra, ne quidquam ex hostia, antequam adoleatur, suum faciant; alioqui sciant se gravissimi criminis pœnas daturos, et divinæ ultioni subjiciendos. An id minime verum esse putas, Palladi? C D PALL. Ego vero maxime. CYR. Cæterum, qui sacerdotio præditi sunt, eos sanctos ac mundos esse oportere, ac mortuum quo- dammodo exstinctumque animi sensum, et virtu- tibus minime spirantem, fortiter depellendum esse, planum fecit his verbis: • Loquere ad sacerdotes filios Aaron, et dices ad eos : In animabus non pol- luentur in gente ipsorum, nisi in propinquo, qui proximus est eis, super patre et super matre, et filiis et filiabus, super fratre et super sorore vir- gine, quæ proxime illum attingit, neque collocata est viro in his polluetur. Non polluetur statim in populo suo in profanationem suam. Ad calvitium non radetis caput super mortuo ; et aspectum barbæ non radent, et super carnes suas non secabunt se- ctiones. Sancti erunt Deo suo, et non profanabunt nomen Dei sui: hostias enim Domino, oblationes Deo suo ipsi offerunt, et erunt sancti sa “.› Maculam quidem homini nullam prorsus mors alterius bo- minis affert, si veram rationem exquiras ; sed mors lamen corporis figura est illius mortis in- timæ, cum animæ intereunt; qua inquinari eum necesse est, qui vel voluntatis conjunctione, vel factorum similitudine propinquus fuerit : a mortuis enim operibus abscedere, et quam longissime dis- junctos esse sanctorum hominum dignitas postulat, expeditque cum illis minime congredi, qui ejusmodi morbis affecti sunt. Scriptum est enim : « Qui lan- *** I Reg. u, 15. **** Levit. xx11, 14-16. ss Levit. xxι, 1-8. conɛccraretur aliquid de eo quod quispiam obtulisset. PATROL. GR. LXVIII. (1) Agellius interpres legi posse putat, τὸ ἀπὸ τοῦ προσκομισθέντος, ut sit, Erat igilur necesse ut Deu

σπέσιος ἔφη Παῦλος. Ην οὖν ἄρα ἀνάγκη καθιεροῦσθαι Θεῷ τὸ ὑπὸ τοῦ προσκομισθέντος (1), κατὰ τὸν ἑκάστῳ πρέποντα νόμον, παραμυθεῖσθαι δὲ τῷ λοιπῷ σώματι τῆς θυσίας τοὺς ὑπουργούς. Εἰ δὲ δή τις ὅλον ὥσπερ διόλου τὸ δῶρον ἀπονοσφίσαιτο, καὶ ταῖς ἰδίαις ἀπονενέμηχε χρείαις, τεθυμιακώς οὐδέν· ὡς ἅγια κατεδηδοκώς, ἐγράφετο νόμῳ. Τοῦτό τοι δεδράκασιν οἱ Ηλὶ τοῦ ἱερέως υἱοὶ πρὸ θυσιῶν ἁρπάζοντες καὶ βεβηλοῦντες τὰ ἱερὰ, καὶ τοῖς εἰς τὸ θύειν ήκουσιν, ἀν- οπιώτατα λέγοντες· ο Δός κρέας ὀπτῆσαι τῷ ἱερεῖ. ᾿Αλλ' ἐκεῖνα μὲν ὡς ἑκούσια καὶ γυμνὴν ἔχοντα τὴν ύβριν, ἀναλόγως ἐκολάζετο. « Εἰ δὲ δὴ γένοιτο, φησὶν, Η λήθη συνηρπασμένον, ἢ τὸ τοῖς νόμοις δοκοῦν οὐκ ἀκριβῶς ἐγνωκότα, δράσαι τι τοιοῦτον· ζημίαν ὑπο- μενέτω· καὶ ἀποτιννύτω μὲν τὸ ἴσον ἀμελητί· προσ επαγέτω δὲ τούτῳ καὶ τὸ ἐπίπεμπτον, ο τοῦτ' ἔστι, τὴν τοῦ τιμήματος πέμπτην μοίραν· ε καὶ ἀπολύσε καὶ γὰρ οὕτω τὰ ἐγκλήματα, καὶ τὰ ἐκ τῆς ἀγνοίας διακρούσεται βλάβη » Οτε τοίνυν τὸ ἀγνοηθέν, γρα- φῆς οὐκ ἐλεύθερον, τί ἂν οἴοιτό τις τὸ ἐξ ἀπονοίας καὶ θράσους ; Παραιτητέον δὴ οὖν οἷς ἐν φροντίδι τὰ ἱερὰ, μηδὲν πρὸ θυσίας οἰκειοῦσθαι ζητεῖν· ἢ ἴστων, ὅτι δεινὰ πεπλημμεληκότες, ὀφλήσουσι δίκην, καὶ ὑπὸ θείαν ἔσονται κίνησιν. Η οὐκ εἶναι φῆς ἀληθὲς τὸ χρῆμα, ὦ τῶν ; Β ΠΑΛΛ. Παντάπασι μὲν οὖν. ΚΥΡ. 'Αγίους δὲ ὅτι καὶ ἐκνενιμμένους εἶναι χρή τοὺς ἱερατεύοντας, ἀποσείεσθαι δὲ καὶ μάλα νεανι χῶς τὸ οιονείπως νεκρὸν καὶ ἀπεψυγμένον φρόνημα, καὶ τὸ μὴ ἔμπνουν εἰς ἀρετὴν, διεσάφει λέγων· « Εξ τον τοῖς ἱερεῦσι τοῖς υἱοῖς 'Ααρών, καὶ ἐμεῖς πρὸς αὐτούς· Ἐν ταῖς ψυχαῖς οὐ μιανθήσονται ἐν τῷ ἔθνει αὐτῶν, ἀλλ' ἢ ἐν τῷ οἰκείῳ τῷ ἔγγιστα αὐτῶν, ἐπὶ πατρὶ καὶ μητρί, καὶ υἱοῖς καὶ θυγατράσιν, ἐπ' ἀδελφῷ, καὶ ἐπ' ἀδελφῇ παρθένῳ τῇ ἐγγιζούσῃ αὐτῷ, τῇ μὴ ἐκδεδομένῃ ἀνδρὶ, ἐπὶ τούτοις μιανθή- σεται. Οὐ μιανθήσεται ἐξάπινα ἐν τῷ λαῷ αὐτοῦ εἰς βεβήλωσιν αὐτοῦ. Καὶ φαλάκρωμα οὐ ξυρηθήσε- σθε τὴν κεφαλὴν ἐπὶ νεκρῷ, καὶ τὴν ὄψιν τοῦ πώ γωνας οὐ ξυρήσονται, καὶ ἐπὶ τὰς σάρκας αὐτῶν οὐ κατατεμοῦσιν ἐντομίδας. Αγιοι ἔσονται τῷ Θεῷ αὐτῶν, καὶ οὐ βεβηλώσουσι τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ αὐτ τῶν· τὰς γὰρ θυσίας Κυρίου δῶρα τοῦ Θεοῦ αὐτῶν αὐτοὶ προσφέρουσι, καὶ ἔσονται ἅγιοι. ο Μίασμα μὲν γὰρ ἀνδρὶ γένοιτ' ἂν παντελῶς οὐδὲν, ὁ ἑτέρου θάνατος, εἰ τόν γε τῆς ἀληθείας πολυπραγμονοίη τις λόγον. Νεκρότης γε μήν ή σωματική, τύπος ἂν εἴη τῆς ἔσω καὶ ἐν ψυχαῖς, ὑφ᾽ ἧς ἀνάγκη κατα- μιαίνεσθαι τὸν ἀγχοῦ γεγονότα, ἢ κατὰ θέλησιν, ή κατά ταυτοεργίαν νεκρῶν γὰρ ἔργων ἀποφοιτάν καὶ ὡς ἀπωτάτω φέρεσθαι, πρέποι ἂν ἁγίοις, και τοῖς τὰ τοιάδε κατηῤῥωστηκόσι μὴ εἰς ταυτὸν ἰέναι, καλόν. Γέγραπται γάρ, ὅτι ο Ὁ ἀπτόμενος πίσσης, 'DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A Paulus ait. Erat igitur necesse ut Deo consecrare- tur, quod quispiam obtulisset, ut lex cujusque obla- tionis postulabat, reliquo sacrificii corpore ministri sustentarentur. Si vero aliquis totam pror- sus oblationem subtraxisset, et in suos convertisset usus, nihilque adolevisset, lege reus erat, perinde ac si sancta comedisset; id quod Heli sacerdotis filii fecerunt antequam sacrificia adolerentur, rapientes, eaque profanantes, et iis, qui sacrificandi causa venerant, summa cum impietate, dicentes : « Da carnem assandam sacerdoti". Sed illa quidem crimina, ut quæ voluntate suscepta essent, et aper- tam haberent injuriam, pro merito punita sunt. Caeterum : Si acciderit, inquit, quempiam vel oblivione corruptum, vel quid legibus constitutum esset, parum accurate tenentem, tale quidpiam ad- mittere, multam subeat; et, nulla mora interposita, tantumdem persolvat, et ei quintam partem adji- ciat, id est, quintam æstimationis partem ; ita enim crimina diluet, et ignorantia noxam propulsa- bit ss. Si igitur, quod imprudenter admissum est, crimine non vacat; quid putamus, si per superbiam atque audaciam admittatur? Caveant igitur ii, ad quorum curam pertinent sacra, ne quidquam ex hostia, antequam adoleatur, suum faciant; alioqui sciant se gravissimi criminis pœnas daturos, et divinæ ultioni subjiciendos. An id minime verum esse putas, Palladi? C D PALL. Ego vero maxime. CYR. Cæterum, qui sacerdotio præditi sunt, eos sanctos ac mundos esse oportere, ac mortuum quo- dammodo exstinctumque animi sensum, et virtu- tibus minime spirantem, fortiter depellendum esse, planum fecit his verbis: • Loquere ad sacerdotes filios Aaron, et dices ad eos : In animabus non pol- luentur in gente ipsorum, nisi in propinquo, qui proximus est eis, super patre et super matre, et filiis et filiabus, super fratre et super sorore vir- gine, quæ proxime illum attingit, neque collocata est viro in his polluetur. Non polluetur statim in populo suo in profanationem suam. Ad calvitium non radetis caput super mortuo ; et aspectum barbæ non radent, et super carnes suas non secabunt se- ctiones. Sancti erunt Deo suo, et non profanabunt nomen Dei sui: hostias enim Domino, oblationes Deo suo ipsi offerunt, et erunt sancti sa “.› Maculam quidem homini nullam prorsus mors alterius bo- minis affert, si veram rationem exquiras ; sed mors lamen corporis figura est illius mortis in- timæ, cum animæ intereunt; qua inquinari eum necesse est, qui vel voluntatis conjunctione, vel factorum similitudine propinquus fuerit : a mortuis enim operibus abscedere, et quam longissime dis- junctos esse sanctorum hominum dignitas postulat, expeditque cum illis minime congredi, qui ejusmodi morbis affecti sunt. Scriptum est enim : « Qui lan- *** I Reg. u, 15. **** Levit. xx11, 14-16. ss Levit. xxι, 1-8. conɛccraretur aliquid de eo quod quispiam obtulisset. PATROL. GR. LXVIII. (1) Agellius interpres legi posse putat, τὸ ἀπὸ τοῦ προσκομισθέντος, ut sit, Erat igilur necesse ut Deu

εἰ συντετάξονται τοῖς ἀλλογενέσιν οἱ παρακο καὶ μισθωτοὶ καὶ τῶν ἁγίων ὡς ἀπωτάτω, σὺν ἐχε νοις ἔσονται μόνον δὲ οὐχὶ καὶ ἀδελφὰ νοσούσ ἐγκλήματα, τὴν ὁμοφυᾶ δικαίως ὑποστήσονται κ κην. ᾿Ανεῖσθαι δὲ δεῖν τοῖς οἰκείοις ἔφη τῶν ἁγίων τὴν μέθεξιν. Φάγονται γὰρ, φησὶν, οἱ τῶν ἱερέω οἰκογενεῖς, καὶ ὃν ἂν ἐκπρίαιντο τυχόν, εκκτητών σε καὶ ἀργυρώνητον καὶ οἰκογενῆ που λέγων, τὸν ἐν πίστει γνήσιον, καὶ οἰκεῖον ἐν πνεύματι, καὶ τιμής ἠγορασμένον, κατὰ τὸν μακάριον Παύλον, ο Χριστός γὰρ ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, ο κατὰ τὸ γεγραμ- μένον. ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Προσεπιτάττει δὲ ὅτι καὶ θυγάτηρ ἀνθρώ που ἱερέως, ἐὰν γένηται ἀνδρὶ ἀλλογενεῖ, αὕτη των ἀπαρχῶν τῶν ἁγίων οὐ φάγεται. Τὸν μὲν οἰκεῖον ἐχ- τετίμηκεν ἐναργῶς, μεταλαχεῖν ἐφιεὶς τῶν ἁγίων, ὡς γνήσιον πλὴν ὅτι τοῖς ἔχουσι τὴν πρὸς αὐτὸν οἰκειό τητα, παραιτητέον εὖ μάλα τὸ προσκολλᾶσθαι φιλεῖν τοῖς μὴ κατὰ πίστιν ἢ τρόπον οἰκείοις, μήτε μὴν τὸ οἷονεὶ συγγενὲς πεπλουτηκόσιν ἐξ ἀρετῆς, οὐκ ἀσυμ φανὲς ἂν γένοιτο τοῖς ἐθέλουσι πολυπραγμονεῖν τῶν ἱερῶν Γραμμάτων τὴν πίστιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς ήδη προανεγνωσμένοις ἀκάθαρτον μὲν ἐποίει τὸν λεπρὸν, καὶ αὖ ἐπὶ τούτῳ τὸν γονοῤῥυά, μολυσμού δὲ καὶ ἀκαθαρσίας τῆς ἐπ' αὐτοῖς ἐτίθει μέτοχον τον ἀγχοῦ γεγονότα, καὶ οἱονεὶ συνημμένον ἐξ ἐπαφῆς οὕτω κἀνθάδε τὴν ἱερέως θυγατέρα φησί, κἂν εἰ ἔχει τυχὸν τὸ συγγενὲς ἅγιον, οὐδὲν ἐντεῦθεν ὠφεληθήσ σθαι, συνημμένην ἑτέρῳ, τοῦτ' ἔστιν ἀλλογενεῖ, εί μηδαμόθεν οἰκείῳ, μήτε μὴν ἐξ αἵματος Ισραήλ Ο μὲν οὖν τῆς ἱστορίας ἐν τούτοις ή λόγος. Παρα σθέντος δὲ ἡμῖν εἰς θεωρίαν πνευματικὴν τοῦ νόμου, φαμὲν ὅτι θυγατέρα φησὶν ἱερέως, τὴν ἐξ ὕδατός τε καὶ πνεύματος ἀναγεννηθεῖσαν ψυχὴν δυνάμει χρε στοῦ, καὶ διὰ πίστεως κεκλημένην εἰς ἁγιασμόν· ἀλλ' ἔσται, φησί, καὶ ἡ τοιάδε τυχὸν τῶν ἁγίων ἀμέσ τοχος, εἰ γένοιτο ἀνθρώπῳ ἀλλογενεί, τοῦτ' ἔστιν, εἰ συνάπτοιτό τισι τοῖς οὐκ ἀληθῶς ἀγίοις, καὶ σχέσιν οὐκ ἔχουσιν πρὸς Θεὸν πνευματικήν· σώμασι μὲν οὖν σωματικὸς ἂν γένοιτο τῆς συναφείας ο τρόπος, πνεύμασι δὲ αὖ πνευματικός. ΠΑΛΛ. Καὶ τίνας εἰς τοῦτο παρενεχθήναί φαμεν; ΚΥΡ. Οὓς ὁ σεμνὸς τῆς σοφίας διησφαλίζετο λόγος οὕτως ἔχων· « Υιέ, μή σε πλανήσωσιν ἄνδρες ἀσε βεῖς, μηδὲ βουληθῇς ἐὰν παρακαλέσωσι σε λέγοντες Ἐλθὲ μεθ᾿ ἡμῶν· κοινώνησον αἵματος. » Προσθήσομεν δὲ κἀκείνους, οἱ τῆς ὀρθῆς πίστεως ἀμαθῶς ἀπονε νευκότες, ὀπίσω τρέχουσι σαρκός, τοὺς μὲν διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ προσιέμενοι λόγους, προσεσχη κότες δὲ πνεύμασι πλάνης, ἐν ὑποκρίσει ψευδολόγων, οικειότητα παρωθούμενοι, γεγόνασι κατὰ τὸ ἀληθὲς κεκαυστηρασμένων τὸν νοῦν. Οὗτοι τὴν πρὸς Χριστὸν ἀνθρώποις αλλογενέσι, καὶ σπερμάτων ἠνέσχοντο διαβολικῶν, καρποφοροῦντες ἐν πλάνῃ τὰ πλάνης S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. longissime remoti, una cum illis erunt; cumque A cognatis quodammodo criminibus laborent, simili quoque pœna multabuntur. Permittendam vero esse domesticis inquit sanctorum participationem. Edent enim, inquit, vernaculi sacerdotum, et quem- cunque illi emerint; emptum argentoque compara- tum et vernaculum appellans eum qui veraci ger- manaque sit fide, et domesticus in spiritu : Christus enim nos redemit de maledicto legis, factus pro nobis maledictum *, » sicut scriptum est. PALL. Vera dicis. B CYR. Ad hæc jubet ne filia sacerdotis, si cum viro alienigena nupta fuerit, de primitiis sanctorum comedat. Vernaculum plane honore affecit, cui tan- quam germano concessit ut esset sanctorum parti- ceps; illis tamen qui sacerdoti cognatione conjuncti sunt, diligentissime esse cavendum, ne cum iis conjungi velint, qui sunt vel fide, vel moribus alie ni, et virtutis cognatione minime præditi, non ob- scurum erit, si qui diligenter sacrarum Litterarum fidem pervestigare voluerint. Ut enim in iis quæ jain superius lecta sunt, impurum quidem esse cen- suit, leprosum et seminis fluxu laborantem, sed eorum immunditiæ et impuritatis consortem esse statuit eum quoque qui ad illos propius accessisset, et veluti ex contactu conjunctus cum eo esset; sic etiam hoc loco sacerdotis filiam inquit, quamvis genus habeat sanctum, nihil ex ea re commodi ha- bituram, si cum altero conjuncta sit, id est, cum C alienigena, qui nulla ex parte eam attingat, neque sit ex genere Israel. Ac de historiæ ratione hacte - nus. Sed, si legem ad spiritualem intelligentiana revocaverimus, dicendum videtur filiam sacerdotis appellari animam, Christi virtute ex aqua et Spiritu regeneratam, et per fidem ad sanctificationem vo- calam : sed ejusmodi quoque anima erit, in- quit, sanctorum expers, si fuerit viro alienigenæ, id est, si cum iis se conjunxerit, qui sancti vere non sunt, neque ulla spirituali affectione Deum at- tingunt : corpora namque corporeum habent con- junctionis modum, spiritus contra spiritualem. PALL. Ecquos putamus in eam culpam esse pro- lapsos? CYR. Quos sapientia gravi sermone præmunie- D bat, sic dicens : • Fili, ne te seducant homines impii, neque acquiescas, si te hortati fuerint, di- • centes : Veni nobiscum; particeps esto sangui- nis ". » lis illi quoque adjungendi videntur, qui cum stulte a recta fide recesserint, carnem sequuntur, neque verba sancti Spiritus amplectuntur, sed at- tendunt spiritibus erroris, in hypocrisi loquentium mendacium, et cauteriatum animum habentium ". Ejusmodi homines, Christi conjunctione rejecta, homimibus revera alienigenis copulati sunt, ac semen diabolicum exceperunt; et, cum in errore sunt, w Galat, ut, 13. ** Prov. 1, 10, 11. ¼ Tim. tv, 1, 2.

εἰ συντετάξονται τοῖς ἀλλογενέσιν οἱ παρακο καὶ μισθωτοὶ καὶ τῶν ἁγίων ὡς ἀπωτάτω, σὺν ἐχε νοις ἔσονται μόνον δὲ οὐχὶ καὶ ἀδελφὰ νοσούσ ἐγκλήματα, τὴν ὁμοφυᾶ δικαίως ὑποστήσονται κ κην. ᾿Ανεῖσθαι δὲ δεῖν τοῖς οἰκείοις ἔφη τῶν ἁγίων τὴν μέθεξιν. Φάγονται γὰρ, φησὶν, οἱ τῶν ἱερέω οἰκογενεῖς, καὶ ὃν ἂν ἐκπρίαιντο τυχόν, εκκτητών σε καὶ ἀργυρώνητον καὶ οἰκογενῆ που λέγων, τὸν ἐν πίστει γνήσιον, καὶ οἰκεῖον ἐν πνεύματι, καὶ τιμής ἠγορασμένον, κατὰ τὸν μακάριον Παύλον, ο Χριστός γὰρ ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, ο κατὰ τὸ γεγραμ- μένον. ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Προσεπιτάττει δὲ ὅτι καὶ θυγάτηρ ἀνθρώ που ἱερέως, ἐὰν γένηται ἀνδρὶ ἀλλογενεῖ, αὕτη των ἀπαρχῶν τῶν ἁγίων οὐ φάγεται. Τὸν μὲν οἰκεῖον ἐχ- τετίμηκεν ἐναργῶς, μεταλαχεῖν ἐφιεὶς τῶν ἁγίων, ὡς γνήσιον πλὴν ὅτι τοῖς ἔχουσι τὴν πρὸς αὐτὸν οἰκειό τητα, παραιτητέον εὖ μάλα τὸ προσκολλᾶσθαι φιλεῖν τοῖς μὴ κατὰ πίστιν ἢ τρόπον οἰκείοις, μήτε μὴν τὸ οἷονεὶ συγγενὲς πεπλουτηκόσιν ἐξ ἀρετῆς, οὐκ ἀσυμ φανὲς ἂν γένοιτο τοῖς ἐθέλουσι πολυπραγμονεῖν τῶν ἱερῶν Γραμμάτων τὴν πίστιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς ήδη προανεγνωσμένοις ἀκάθαρτον μὲν ἐποίει τὸν λεπρὸν, καὶ αὖ ἐπὶ τούτῳ τὸν γονοῤῥυά, μολυσμού δὲ καὶ ἀκαθαρσίας τῆς ἐπ' αὐτοῖς ἐτίθει μέτοχον τον ἀγχοῦ γεγονότα, καὶ οἱονεὶ συνημμένον ἐξ ἐπαφῆς οὕτω κἀνθάδε τὴν ἱερέως θυγατέρα φησί, κἂν εἰ ἔχει τυχὸν τὸ συγγενὲς ἅγιον, οὐδὲν ἐντεῦθεν ὠφεληθήσ σθαι, συνημμένην ἑτέρῳ, τοῦτ' ἔστιν ἀλλογενεῖ, εί μηδαμόθεν οἰκείῳ, μήτε μὴν ἐξ αἵματος Ισραήλ Ο μὲν οὖν τῆς ἱστορίας ἐν τούτοις ή λόγος. Παρα σθέντος δὲ ἡμῖν εἰς θεωρίαν πνευματικὴν τοῦ νόμου, φαμὲν ὅτι θυγατέρα φησὶν ἱερέως, τὴν ἐξ ὕδατός τε καὶ πνεύματος ἀναγεννηθεῖσαν ψυχὴν δυνάμει χρε στοῦ, καὶ διὰ πίστεως κεκλημένην εἰς ἁγιασμόν· ἀλλ' ἔσται, φησί, καὶ ἡ τοιάδε τυχὸν τῶν ἁγίων ἀμέσ τοχος, εἰ γένοιτο ἀνθρώπῳ ἀλλογενεί, τοῦτ' ἔστιν, εἰ συνάπτοιτό τισι τοῖς οὐκ ἀληθῶς ἀγίοις, καὶ σχέσιν οὐκ ἔχουσιν πρὸς Θεὸν πνευματικήν· σώμασι μὲν οὖν σωματικὸς ἂν γένοιτο τῆς συναφείας ο τρόπος, πνεύμασι δὲ αὖ πνευματικός. ΠΑΛΛ. Καὶ τίνας εἰς τοῦτο παρενεχθήναί φαμεν; ΚΥΡ. Οὓς ὁ σεμνὸς τῆς σοφίας διησφαλίζετο λόγος οὕτως ἔχων· « Υιέ, μή σε πλανήσωσιν ἄνδρες ἀσε βεῖς, μηδὲ βουληθῇς ἐὰν παρακαλέσωσι σε λέγοντες Ἐλθὲ μεθ᾿ ἡμῶν· κοινώνησον αἵματος. » Προσθήσομεν δὲ κἀκείνους, οἱ τῆς ὀρθῆς πίστεως ἀμαθῶς ἀπονε νευκότες, ὀπίσω τρέχουσι σαρκός, τοὺς μὲν διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ προσιέμενοι λόγους, προσεσχη κότες δὲ πνεύμασι πλάνης, ἐν ὑποκρίσει ψευδολόγων, οικειότητα παρωθούμενοι, γεγόνασι κατὰ τὸ ἀληθὲς κεκαυστηρασμένων τὸν νοῦν. Οὗτοι τὴν πρὸς Χριστὸν ἀνθρώποις αλλογενέσι, καὶ σπερμάτων ἠνέσχοντο διαβολικῶν, καρποφοροῦντες ἐν πλάνῃ τὰ πλάνης S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. longissime remoti, una cum illis erunt; cumque A cognatis quodammodo criminibus laborent, simili quoque pœna multabuntur. Permittendam vero esse domesticis inquit sanctorum participationem. Edent enim, inquit, vernaculi sacerdotum, et quem- cunque illi emerint; emptum argentoque compara- tum et vernaculum appellans eum qui veraci ger- manaque sit fide, et domesticus in spiritu : Christus enim nos redemit de maledicto legis, factus pro nobis maledictum *, » sicut scriptum est. PALL. Vera dicis. B CYR. Ad hæc jubet ne filia sacerdotis, si cum viro alienigena nupta fuerit, de primitiis sanctorum comedat. Vernaculum plane honore affecit, cui tan- quam germano concessit ut esset sanctorum parti- ceps; illis tamen qui sacerdoti cognatione conjuncti sunt, diligentissime esse cavendum, ne cum iis conjungi velint, qui sunt vel fide, vel moribus alie ni, et virtutis cognatione minime præditi, non ob- scurum erit, si qui diligenter sacrarum Litterarum fidem pervestigare voluerint. Ut enim in iis quæ jain superius lecta sunt, impurum quidem esse cen- suit, leprosum et seminis fluxu laborantem, sed eorum immunditiæ et impuritatis consortem esse statuit eum quoque qui ad illos propius accessisset, et veluti ex contactu conjunctus cum eo esset; sic etiam hoc loco sacerdotis filiam inquit, quamvis genus habeat sanctum, nihil ex ea re commodi ha- bituram, si cum altero conjuncta sit, id est, cum C alienigena, qui nulla ex parte eam attingat, neque sit ex genere Israel. Ac de historiæ ratione hacte - nus. Sed, si legem ad spiritualem intelligentiana revocaverimus, dicendum videtur filiam sacerdotis appellari animam, Christi virtute ex aqua et Spiritu regeneratam, et per fidem ad sanctificationem vo- calam : sed ejusmodi quoque anima erit, in- quit, sanctorum expers, si fuerit viro alienigenæ, id est, si cum iis se conjunxerit, qui sancti vere non sunt, neque ulla spirituali affectione Deum at- tingunt : corpora namque corporeum habent con- junctionis modum, spiritus contra spiritualem. PALL. Ecquos putamus in eam culpam esse pro- lapsos? CYR. Quos sapientia gravi sermone præmunie- D bat, sic dicens : • Fili, ne te seducant homines impii, neque acquiescas, si te hortati fuerint, di- • centes : Veni nobiscum; particeps esto sangui- nis ". » lis illi quoque adjungendi videntur, qui cum stulte a recta fide recesserint, carnem sequuntur, neque verba sancti Spiritus amplectuntur, sed at- tendunt spiritibus erroris, in hypocrisi loquentium mendacium, et cauteriatum animum habentium ". Ejusmodi homines, Christi conjunctione rejecta, homimibus revera alienigenis copulati sunt, ac semen diabolicum exceperunt; et, cum in errore sunt, w Galat, ut, 13. ** Prov. 1, 10, 11. ¼ Tim. tv, 1, 2.

εἰ συντετάξονται τοῖς ἀλλογενέσιν οἱ παρακο καὶ μισθωτοὶ καὶ τῶν ἁγίων ὡς ἀπωτάτω, σὺν ἐχε νοις ἔσονται μόνον δὲ οὐχὶ καὶ ἀδελφὰ νοσούσ ἐγκλήματα, τὴν ὁμοφυᾶ δικαίως ὑποστήσονται κ κην. ᾿Ανεῖσθαι δὲ δεῖν τοῖς οἰκείοις ἔφη τῶν ἁγίων τὴν μέθεξιν. Φάγονται γὰρ, φησὶν, οἱ τῶν ἱερέω οἰκογενεῖς, καὶ ὃν ἂν ἐκπρίαιντο τυχόν, εκκτητών σε καὶ ἀργυρώνητον καὶ οἰκογενῆ που λέγων, τὸν ἐν πίστει γνήσιον, καὶ οἰκεῖον ἐν πνεύματι, καὶ τιμής ἠγορασμένον, κατὰ τὸν μακάριον Παύλον, ο Χριστός γὰρ ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, ο κατὰ τὸ γεγραμ- μένον. ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Προσεπιτάττει δὲ ὅτι καὶ θυγάτηρ ἀνθρώ που ἱερέως, ἐὰν γένηται ἀνδρὶ ἀλλογενεῖ, αὕτη των ἀπαρχῶν τῶν ἁγίων οὐ φάγεται. Τὸν μὲν οἰκεῖον ἐχ- τετίμηκεν ἐναργῶς, μεταλαχεῖν ἐφιεὶς τῶν ἁγίων, ὡς γνήσιον πλὴν ὅτι τοῖς ἔχουσι τὴν πρὸς αὐτὸν οἰκειό τητα, παραιτητέον εὖ μάλα τὸ προσκολλᾶσθαι φιλεῖν τοῖς μὴ κατὰ πίστιν ἢ τρόπον οἰκείοις, μήτε μὴν τὸ οἷονεὶ συγγενὲς πεπλουτηκόσιν ἐξ ἀρετῆς, οὐκ ἀσυμ φανὲς ἂν γένοιτο τοῖς ἐθέλουσι πολυπραγμονεῖν τῶν ἱερῶν Γραμμάτων τὴν πίστιν. Ωσπερ γὰρ ἐν τοῖς ήδη προανεγνωσμένοις ἀκάθαρτον μὲν ἐποίει τὸν λεπρὸν, καὶ αὖ ἐπὶ τούτῳ τὸν γονοῤῥυά, μολυσμού δὲ καὶ ἀκαθαρσίας τῆς ἐπ' αὐτοῖς ἐτίθει μέτοχον τον ἀγχοῦ γεγονότα, καὶ οἱονεὶ συνημμένον ἐξ ἐπαφῆς οὕτω κἀνθάδε τὴν ἱερέως θυγατέρα φησί, κἂν εἰ ἔχει τυχὸν τὸ συγγενὲς ἅγιον, οὐδὲν ἐντεῦθεν ὠφεληθήσ σθαι, συνημμένην ἑτέρῳ, τοῦτ' ἔστιν ἀλλογενεῖ, εί μηδαμόθεν οἰκείῳ, μήτε μὴν ἐξ αἵματος Ισραήλ Ο μὲν οὖν τῆς ἱστορίας ἐν τούτοις ή λόγος. Παρα σθέντος δὲ ἡμῖν εἰς θεωρίαν πνευματικὴν τοῦ νόμου, φαμὲν ὅτι θυγατέρα φησὶν ἱερέως, τὴν ἐξ ὕδατός τε καὶ πνεύματος ἀναγεννηθεῖσαν ψυχὴν δυνάμει χρε στοῦ, καὶ διὰ πίστεως κεκλημένην εἰς ἁγιασμόν· ἀλλ' ἔσται, φησί, καὶ ἡ τοιάδε τυχὸν τῶν ἁγίων ἀμέσ τοχος, εἰ γένοιτο ἀνθρώπῳ ἀλλογενεί, τοῦτ' ἔστιν, εἰ συνάπτοιτό τισι τοῖς οὐκ ἀληθῶς ἀγίοις, καὶ σχέσιν οὐκ ἔχουσιν πρὸς Θεὸν πνευματικήν· σώμασι μὲν οὖν σωματικὸς ἂν γένοιτο τῆς συναφείας ο τρόπος, πνεύμασι δὲ αὖ πνευματικός. ΠΑΛΛ. Καὶ τίνας εἰς τοῦτο παρενεχθήναί φαμεν; ΚΥΡ. Οὓς ὁ σεμνὸς τῆς σοφίας διησφαλίζετο λόγος οὕτως ἔχων· « Υιέ, μή σε πλανήσωσιν ἄνδρες ἀσε βεῖς, μηδὲ βουληθῇς ἐὰν παρακαλέσωσι σε λέγοντες Ἐλθὲ μεθ᾿ ἡμῶν· κοινώνησον αἵματος. » Προσθήσομεν δὲ κἀκείνους, οἱ τῆς ὀρθῆς πίστεως ἀμαθῶς ἀπονε νευκότες, ὀπίσω τρέχουσι σαρκός, τοὺς μὲν διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ προσιέμενοι λόγους, προσεσχη κότες δὲ πνεύμασι πλάνης, ἐν ὑποκρίσει ψευδολόγων, οικειότητα παρωθούμενοι, γεγόνασι κατὰ τὸ ἀληθὲς κεκαυστηρασμένων τὸν νοῦν. Οὗτοι τὴν πρὸς Χριστὸν ἀνθρώποις αλλογενέσι, καὶ σπερμάτων ἠνέσχοντο διαβολικῶν, καρποφοροῦντες ἐν πλάνῃ τὰ πλάνης S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. longissime remoti, una cum illis erunt; cumque A cognatis quodammodo criminibus laborent, simili quoque pœna multabuntur. Permittendam vero esse domesticis inquit sanctorum participationem. Edent enim, inquit, vernaculi sacerdotum, et quem- cunque illi emerint; emptum argentoque compara- tum et vernaculum appellans eum qui veraci ger- manaque sit fide, et domesticus in spiritu : Christus enim nos redemit de maledicto legis, factus pro nobis maledictum *, » sicut scriptum est. PALL. Vera dicis. B CYR. Ad hæc jubet ne filia sacerdotis, si cum viro alienigena nupta fuerit, de primitiis sanctorum comedat. Vernaculum plane honore affecit, cui tan- quam germano concessit ut esset sanctorum parti- ceps; illis tamen qui sacerdoti cognatione conjuncti sunt, diligentissime esse cavendum, ne cum iis conjungi velint, qui sunt vel fide, vel moribus alie ni, et virtutis cognatione minime præditi, non ob- scurum erit, si qui diligenter sacrarum Litterarum fidem pervestigare voluerint. Ut enim in iis quæ jain superius lecta sunt, impurum quidem esse cen- suit, leprosum et seminis fluxu laborantem, sed eorum immunditiæ et impuritatis consortem esse statuit eum quoque qui ad illos propius accessisset, et veluti ex contactu conjunctus cum eo esset; sic etiam hoc loco sacerdotis filiam inquit, quamvis genus habeat sanctum, nihil ex ea re commodi ha- bituram, si cum altero conjuncta sit, id est, cum C alienigena, qui nulla ex parte eam attingat, neque sit ex genere Israel. Ac de historiæ ratione hacte - nus. Sed, si legem ad spiritualem intelligentiana revocaverimus, dicendum videtur filiam sacerdotis appellari animam, Christi virtute ex aqua et Spiritu regeneratam, et per fidem ad sanctificationem vo- calam : sed ejusmodi quoque anima erit, in- quit, sanctorum expers, si fuerit viro alienigenæ, id est, si cum iis se conjunxerit, qui sancti vere non sunt, neque ulla spirituali affectione Deum at- tingunt : corpora namque corporeum habent con- junctionis modum, spiritus contra spiritualem. PALL. Ecquos putamus in eam culpam esse pro- lapsos? CYR. Quos sapientia gravi sermone præmunie- D bat, sic dicens : • Fili, ne te seducant homines impii, neque acquiescas, si te hortati fuerint, di- • centes : Veni nobiscum; particeps esto sangui- nis ". » lis illi quoque adjungendi videntur, qui cum stulte a recta fide recesserint, carnem sequuntur, neque verba sancti Spiritus amplectuntur, sed at- tendunt spiritibus erroris, in hypocrisi loquentium mendacium, et cauteriatum animum habentium ". Ejusmodi homines, Christi conjunctione rejecta, homimibus revera alienigenis copulati sunt, ac semen diabolicum exceperunt; et, cum in errore sunt, w Galat, ut, 13. ** Prov. 1, 10, 11. ¼ Tim. tv, 1, 2.

νέα, τὰ ἐπ' αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ. Προσιεμένη γὰρ αὐ δαμῶς τὸν ἄνωθεν καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρός νυμφίον, ταῖς τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων προσέχει λόγους. Γέγονε τοίνυν ἀνθρώπῳ ἀλλογενεῖ, καὶ τῶν ἁγίων ἀμέτοχος ταύτῃτοι μεμένηκεν· οὐ γὰρ ἔφαγε τὸν ἄρτον τὸν ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ' ἔστι Χριστόν. Ορᾶς τὰ ἐγκλή ματα, καὶ τὴν τοῖς τὰ τοιάδε δεδυσσεβηκόσιν ἐτο ενηνεγμένην εὐθὺς παρὰ Χριστοῦ δίκην. Αθρει δε οὖν καὶ τίνα τρόπον ἠλέηνται, καὶ ἀνεκομίσθησαν εἰς τὸ ἐν ἀρχαῖς· ο θυγάτηρ, φησίν, ἱερέως, ἐὰν γέν νηται χήρα ἐκβεβλημένη, σπέρμα δὲ μὴ ᾗ ἐν αὐτῇ, ἐπαναστρέψει ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ πατρὸς αὐτῆς, κατά τὴν νεότητα αὐτῆς, καὶ ἀπὸ τῶν ἄρτων τοῦ πατρός αὐτῆς φάγεται. » Χήρα μὲν γὰρ καὶ ἐκβεβλημένη διὰ τὴν εἰς Χριστὸν ἀσέβειαν, ἡ τῶν Ἰουδαίων - εδείχθη Συναγωγή, και μεμένηκεν ἐν ἁμαρτίαις, καὶ ἐν τῷ κεκτῆσθαι μηδὲν τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν, καὶ μακροὺς ἐν τούτῳ διατετέλεκε χρόνους. Αλλ' επαναστρέψει ἐπὶ τὸν οἶκον τὴν πατρικὸν αὐτῆς κεκλήσεται γὰρ καὶ αὐτὴ διὰ πίστεως πρὸς Θεόν· ἐπιγράψεται δὲ σὺν ἡμῖν Πατέρα τὸν τῶν ὅλων δε μιουργὸν, καὶ τῆς Χριστοῦ γένοιτ' ἂν εὐλογίας μέσα χος. Τοῦτό σοι σαφὲς τὸ μυστήριον καὶ ὁ τοῦ προφή του καταστήσει λόγος· ἔφη γὰρ ὧδε· « Διότι ἡμέρας πολλὰς καθίσονται οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, οὐκ ὄντος βασ λέως, οὐδὲ ἄρχοντος· οὐκ οὔσης θυσίας, οὐδὲ ὄντος θυσιαστηρίου, οὐδὲ ἱερατείας, οὐδὲ δήλων· καὶ μετὰ ταῦτα ἐπιστρέψουσιν οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ, καὶ ἐπιζητή σουσι Κύριον τὸν Θεὸν αὐτῶν καὶ βασιλέα αὐτῶν, καὶ ἐκστήσονται ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖ· Ο αὐτοῦ, ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν. ο ΠΑΛΛ. Αληθής ὁ λόγος. . ΚΥΡ. [Οὐκοῦν ἐδώδιμα μὲν καὶ πρὸς μετάληψιν εὐπρεπῆ τοῖς ἀλωβήτως ἔχουσι τό γε ἐπὶ σφίσιν αὐ τοῖς, τὰ ἱερὰ, τοῦτ' ἔστι τὰ ἅγια. Προκείσεται δὲ οὐκέτι τοῖς οὐκ ἔχουσιν ὑγιῶς, ἡ σχέσει τῇ πρὸς ἑτέρους ἐκμεμολυσμένοις. Γέγραπται γάρ, ότι ο Μετὰ στρεβλοῦ διαστρέψεις. » Οτι δὲ καὶ τοῖς ἀληθῶς ἐε- ροῖς οὐκ ἀζήμιον τὸ ὡς ἐν χρήσει κοινῇ ποιεῖσθα: τὰ ἅγια, καὶ μηδὲν οἴεσθαι διενεγκεῖν τῶν ἄλλων αὐτὰ, διετράνου λέγων εὐθύς· « Καὶ ἄνθρωπος δ; ἐὰν φάγῃ τὰ ἅγια κατ' ἄγνοιαν, καὶ προσθήσει τὸ ἐπίπεμπτον αὐτοῦ ἐπ' αὐτὸ, καὶ δώσει τῷ ἱερεῖ τὸ ἅγιον, καὶ οὐ βεβηλώσει τὰ ἅγια τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, & αὐτοὶ ἀφαιροῦσι τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπάξουσιν ἐφ' εαυ- τοῖς ἀνομίαν πλημμελείας ἐν τῷ ἐσθίειν αὐτοὺς τὰ ἅγια αὐτῶν· ὅτι ἐγὼ Κύριος ὁ ἁγιάζων αὐτούς. · ΠΑΛΛ. Οὐ σφόδρα συνίημι ὅ τί ποτ' ἐστὶν φής. ΚΥΡ. Πεύση του καὶ μάλα σαφῶς· ἄναντες γὰρ οὐ δέν. Τὰ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀνατεθειμένα, μόσχοι των χόν, ἢ δῖς, ἀνεκομίζοντο μὲν ἐκ μέρους ἐπὶ τὸ θυ σιαστήριον, ἐξαιρουμένων τῶν ἐντοσθίων, ποδῶν τε καὶ κεφαλῆς, καὶ πιμελῆς, ἔσθ' ὅτε καὶ νεφρῶν· ἔτρεψον δὲ τοῖς λειψάνοις τοὺς ἱερεῖς. «Οἱ γὰρ ἐσθίοντες τάς θε σίας, κοινωνοί τοῦ θυσιαστηρίου εἰσὶ, ο καθὰ καὶ ὁ θε 5. » . S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Rox sionem tibi “. Sed hac vetera sunt Judzorum A Synagogæ crimina; illa vero nova, et iis, affinia quæ in Christum admisit; nam, cum illum super- num et ex Deo Patre sponsum nullo modo recipe- rel, Scribarum et Pharisæorum verbis acquievit. Juncta est igitur viro alienigenæ, ob eamque cau- sam sanctorum expers fuit: non enim manducavit panem de cœlo, id est, Christum. Vides ejus cri- mina, et pœnas iis qui se tali impietate constrinxe- runt, a Christo illico irrogatas. Vide rursus qua ra- tione sint misericordiam consecuti, et ad pristinum statum revocati. c Filia, inquit, sacerdotis si fuerit vidua vel ejecta, et semen non fuerit ei, re- vertetur ad domum patris sui, juxta adole- scentian suam, et de panibus patris sui com- edel ". » Vidua enim ejecta propter impium scelus B in Christum admissum, facta est Judæorum Syn- agoga, et in peccatis et summa spiritualium bono- rum inopia mansit, in eoque statu multo tempore perseveravit. Sed revertetur ad domum patris sui; nam et ipsa quoque per fdem ad Deum vocabitur, Patremque sibi nobiscum illum omnium rerum con- ditorem asciscet, et Christi benedictionis particeps fiet. Hoc mysterium prophetæ quoque verba perspi- cuum facient; sic enim ait: ‹ Quia multis diebus sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, sine allari, sine sacerdotio, sine mani- festationibus et post hæc revertentur filii Israel, et requirent Dominum Deum ipsorum, et David regem ipsorum, et pavebunt propter Dominum, et propter bona ejus, in novissimis diebus **. > PALL. Vera oratio. CYR. Igitur qui in seipsis integri sunt, eos et edere sacra, id est sancta licet, et participare de- cet, non tamen iis quoque proposita sunt, qui vel integri non sunt, vel habitudine affectioneque ad aliquos inquinati; scriptum est enim : « Cum per- verso perverteris ". • Esse autem iis etiam, qui vere sacri sunt, haud impunitum, si tanquam ad communem usum sancta converterint, nihilque ab aliis cibis differre putaverint, declaravit cum con- tinuo subjecit : « Et homo quisquis comederit sancta per ignorantiam, adjiciet quintam partem ejus ad ipsum, et dabit sacerdoti sanctum ; et non profana- bit sancta filiorum Israel, quæ ipsi separant Domino, D ut indicant in seipsos iniquitatem delicti, dum comedunt sancta ipsorum; quia ego Dominus, qui sanctifico ipsos. PALL. Hec, quod dicis, quale sit, non satis in- telligo. CYR. Intelliges igitur, et quidem perspicue : nihil enim negotii est. Quæ in odorem suavitatis offere- bantur, boves, verbi gratia, aut oves, ex parte altari imponebantur, extractis intestinis, pedibus etiam, et capite et adipe, ac renibus interdum; ejusque sa- crificii reliquiis sacerdotes alebantur✰ qui enim edunt hostias, participes sunt altaris ",, ut beatus * Jer. 111, 2. so Levit. xxi, 15. Osee, m, 4, Psal. xvm, 27. * Cor. s. 18.

νέα, τὰ ἐπ' αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ. Προσιεμένη γὰρ αὐ δαμῶς τὸν ἄνωθεν καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρός νυμφίον, ταῖς τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων προσέχει λόγους. Γέγονε τοίνυν ἀνθρώπῳ ἀλλογενεῖ, καὶ τῶν ἁγίων ἀμέτοχος ταύτῃτοι μεμένηκεν· οὐ γὰρ ἔφαγε τὸν ἄρτον τὸν ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ' ἔστι Χριστόν. Ορᾶς τὰ ἐγκλή ματα, καὶ τὴν τοῖς τὰ τοιάδε δεδυσσεβηκόσιν ἐτο ενηνεγμένην εὐθὺς παρὰ Χριστοῦ δίκην. Αθρει δε οὖν καὶ τίνα τρόπον ἠλέηνται, καὶ ἀνεκομίσθησαν εἰς τὸ ἐν ἀρχαῖς· ο θυγάτηρ, φησίν, ἱερέως, ἐὰν γέν νηται χήρα ἐκβεβλημένη, σπέρμα δὲ μὴ ᾗ ἐν αὐτῇ, ἐπαναστρέψει ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ πατρὸς αὐτῆς, κατά τὴν νεότητα αὐτῆς, καὶ ἀπὸ τῶν ἄρτων τοῦ πατρός αὐτῆς φάγεται. » Χήρα μὲν γὰρ καὶ ἐκβεβλημένη διὰ τὴν εἰς Χριστὸν ἀσέβειαν, ἡ τῶν Ἰουδαίων - εδείχθη Συναγωγή, και μεμένηκεν ἐν ἁμαρτίαις, καὶ ἐν τῷ κεκτῆσθαι μηδὲν τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν, καὶ μακροὺς ἐν τούτῳ διατετέλεκε χρόνους. Αλλ' επαναστρέψει ἐπὶ τὸν οἶκον τὴν πατρικὸν αὐτῆς κεκλήσεται γὰρ καὶ αὐτὴ διὰ πίστεως πρὸς Θεόν· ἐπιγράψεται δὲ σὺν ἡμῖν Πατέρα τὸν τῶν ὅλων δε μιουργὸν, καὶ τῆς Χριστοῦ γένοιτ' ἂν εὐλογίας μέσα χος. Τοῦτό σοι σαφὲς τὸ μυστήριον καὶ ὁ τοῦ προφή του καταστήσει λόγος· ἔφη γὰρ ὧδε· « Διότι ἡμέρας πολλὰς καθίσονται οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, οὐκ ὄντος βασ λέως, οὐδὲ ἄρχοντος· οὐκ οὔσης θυσίας, οὐδὲ ὄντος θυσιαστηρίου, οὐδὲ ἱερατείας, οὐδὲ δήλων· καὶ μετὰ ταῦτα ἐπιστρέψουσιν οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ, καὶ ἐπιζητή σουσι Κύριον τὸν Θεὸν αὐτῶν καὶ βασιλέα αὐτῶν, καὶ ἐκστήσονται ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖ· Ο αὐτοῦ, ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν. ο ΠΑΛΛ. Αληθής ὁ λόγος. . ΚΥΡ. [Οὐκοῦν ἐδώδιμα μὲν καὶ πρὸς μετάληψιν εὐπρεπῆ τοῖς ἀλωβήτως ἔχουσι τό γε ἐπὶ σφίσιν αὐ τοῖς, τὰ ἱερὰ, τοῦτ' ἔστι τὰ ἅγια. Προκείσεται δὲ οὐκέτι τοῖς οὐκ ἔχουσιν ὑγιῶς, ἡ σχέσει τῇ πρὸς ἑτέρους ἐκμεμολυσμένοις. Γέγραπται γάρ, ότι ο Μετὰ στρεβλοῦ διαστρέψεις. » Οτι δὲ καὶ τοῖς ἀληθῶς ἐε- ροῖς οὐκ ἀζήμιον τὸ ὡς ἐν χρήσει κοινῇ ποιεῖσθα: τὰ ἅγια, καὶ μηδὲν οἴεσθαι διενεγκεῖν τῶν ἄλλων αὐτὰ, διετράνου λέγων εὐθύς· « Καὶ ἄνθρωπος δ; ἐὰν φάγῃ τὰ ἅγια κατ' ἄγνοιαν, καὶ προσθήσει τὸ ἐπίπεμπτον αὐτοῦ ἐπ' αὐτὸ, καὶ δώσει τῷ ἱερεῖ τὸ ἅγιον, καὶ οὐ βεβηλώσει τὰ ἅγια τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, & αὐτοὶ ἀφαιροῦσι τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπάξουσιν ἐφ' εαυ- τοῖς ἀνομίαν πλημμελείας ἐν τῷ ἐσθίειν αὐτοὺς τὰ ἅγια αὐτῶν· ὅτι ἐγὼ Κύριος ὁ ἁγιάζων αὐτούς. · ΠΑΛΛ. Οὐ σφόδρα συνίημι ὅ τί ποτ' ἐστὶν φής. ΚΥΡ. Πεύση του καὶ μάλα σαφῶς· ἄναντες γὰρ οὐ δέν. Τὰ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀνατεθειμένα, μόσχοι των χόν, ἢ δῖς, ἀνεκομίζοντο μὲν ἐκ μέρους ἐπὶ τὸ θυ σιαστήριον, ἐξαιρουμένων τῶν ἐντοσθίων, ποδῶν τε καὶ κεφαλῆς, καὶ πιμελῆς, ἔσθ' ὅτε καὶ νεφρῶν· ἔτρεψον δὲ τοῖς λειψάνοις τοὺς ἱερεῖς. «Οἱ γὰρ ἐσθίοντες τάς θε σίας, κοινωνοί τοῦ θυσιαστηρίου εἰσὶ, ο καθὰ καὶ ὁ θε 5. » . S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Rox sionem tibi “. Sed hac vetera sunt Judzorum A Synagogæ crimina; illa vero nova, et iis, affinia quæ in Christum admisit; nam, cum illum super- num et ex Deo Patre sponsum nullo modo recipe- rel, Scribarum et Pharisæorum verbis acquievit. Juncta est igitur viro alienigenæ, ob eamque cau- sam sanctorum expers fuit: non enim manducavit panem de cœlo, id est, Christum. Vides ejus cri- mina, et pœnas iis qui se tali impietate constrinxe- runt, a Christo illico irrogatas. Vide rursus qua ra- tione sint misericordiam consecuti, et ad pristinum statum revocati. c Filia, inquit, sacerdotis si fuerit vidua vel ejecta, et semen non fuerit ei, re- vertetur ad domum patris sui, juxta adole- scentian suam, et de panibus patris sui com- edel ". » Vidua enim ejecta propter impium scelus B in Christum admissum, facta est Judæorum Syn- agoga, et in peccatis et summa spiritualium bono- rum inopia mansit, in eoque statu multo tempore perseveravit. Sed revertetur ad domum patris sui; nam et ipsa quoque per fdem ad Deum vocabitur, Patremque sibi nobiscum illum omnium rerum con- ditorem asciscet, et Christi benedictionis particeps fiet. Hoc mysterium prophetæ quoque verba perspi- cuum facient; sic enim ait: ‹ Quia multis diebus sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, sine allari, sine sacerdotio, sine mani- festationibus et post hæc revertentur filii Israel, et requirent Dominum Deum ipsorum, et David regem ipsorum, et pavebunt propter Dominum, et propter bona ejus, in novissimis diebus **. > PALL. Vera oratio. CYR. Igitur qui in seipsis integri sunt, eos et edere sacra, id est sancta licet, et participare de- cet, non tamen iis quoque proposita sunt, qui vel integri non sunt, vel habitudine affectioneque ad aliquos inquinati; scriptum est enim : « Cum per- verso perverteris ". • Esse autem iis etiam, qui vere sacri sunt, haud impunitum, si tanquam ad communem usum sancta converterint, nihilque ab aliis cibis differre putaverint, declaravit cum con- tinuo subjecit : « Et homo quisquis comederit sancta per ignorantiam, adjiciet quintam partem ejus ad ipsum, et dabit sacerdoti sanctum ; et non profana- bit sancta filiorum Israel, quæ ipsi separant Domino, D ut indicant in seipsos iniquitatem delicti, dum comedunt sancta ipsorum; quia ego Dominus, qui sanctifico ipsos. PALL. Hec, quod dicis, quale sit, non satis in- telligo. CYR. Intelliges igitur, et quidem perspicue : nihil enim negotii est. Quæ in odorem suavitatis offere- bantur, boves, verbi gratia, aut oves, ex parte altari imponebantur, extractis intestinis, pedibus etiam, et capite et adipe, ac renibus interdum; ejusque sa- crificii reliquiis sacerdotes alebantur✰ qui enim edunt hostias, participes sunt altaris ",, ut beatus * Jer. 111, 2. so Levit. xxi, 15. Osee, m, 4, Psal. xvm, 27. * Cor. s. 18.

νέα, τὰ ἐπ' αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ. Προσιεμένη γὰρ αὐ δαμῶς τὸν ἄνωθεν καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρός νυμφίον, ταῖς τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων προσέχει λόγους. Γέγονε τοίνυν ἀνθρώπῳ ἀλλογενεῖ, καὶ τῶν ἁγίων ἀμέτοχος ταύτῃτοι μεμένηκεν· οὐ γὰρ ἔφαγε τὸν ἄρτον τὸν ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ' ἔστι Χριστόν. Ορᾶς τὰ ἐγκλή ματα, καὶ τὴν τοῖς τὰ τοιάδε δεδυσσεβηκόσιν ἐτο ενηνεγμένην εὐθὺς παρὰ Χριστοῦ δίκην. Αθρει δε οὖν καὶ τίνα τρόπον ἠλέηνται, καὶ ἀνεκομίσθησαν εἰς τὸ ἐν ἀρχαῖς· ο θυγάτηρ, φησίν, ἱερέως, ἐὰν γέν νηται χήρα ἐκβεβλημένη, σπέρμα δὲ μὴ ᾗ ἐν αὐτῇ, ἐπαναστρέψει ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ πατρὸς αὐτῆς, κατά τὴν νεότητα αὐτῆς, καὶ ἀπὸ τῶν ἄρτων τοῦ πατρός αὐτῆς φάγεται. » Χήρα μὲν γὰρ καὶ ἐκβεβλημένη διὰ τὴν εἰς Χριστὸν ἀσέβειαν, ἡ τῶν Ἰουδαίων - εδείχθη Συναγωγή, και μεμένηκεν ἐν ἁμαρτίαις, καὶ ἐν τῷ κεκτῆσθαι μηδὲν τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν, καὶ μακροὺς ἐν τούτῳ διατετέλεκε χρόνους. Αλλ' επαναστρέψει ἐπὶ τὸν οἶκον τὴν πατρικὸν αὐτῆς κεκλήσεται γὰρ καὶ αὐτὴ διὰ πίστεως πρὸς Θεόν· ἐπιγράψεται δὲ σὺν ἡμῖν Πατέρα τὸν τῶν ὅλων δε μιουργὸν, καὶ τῆς Χριστοῦ γένοιτ' ἂν εὐλογίας μέσα χος. Τοῦτό σοι σαφὲς τὸ μυστήριον καὶ ὁ τοῦ προφή του καταστήσει λόγος· ἔφη γὰρ ὧδε· « Διότι ἡμέρας πολλὰς καθίσονται οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, οὐκ ὄντος βασ λέως, οὐδὲ ἄρχοντος· οὐκ οὔσης θυσίας, οὐδὲ ὄντος θυσιαστηρίου, οὐδὲ ἱερατείας, οὐδὲ δήλων· καὶ μετὰ ταῦτα ἐπιστρέψουσιν οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ, καὶ ἐπιζητή σουσι Κύριον τὸν Θεὸν αὐτῶν καὶ βασιλέα αὐτῶν, καὶ ἐκστήσονται ἐπὶ τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖ· Ο αὐτοῦ, ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν. ο ΠΑΛΛ. Αληθής ὁ λόγος. . ΚΥΡ. [Οὐκοῦν ἐδώδιμα μὲν καὶ πρὸς μετάληψιν εὐπρεπῆ τοῖς ἀλωβήτως ἔχουσι τό γε ἐπὶ σφίσιν αὐ τοῖς, τὰ ἱερὰ, τοῦτ' ἔστι τὰ ἅγια. Προκείσεται δὲ οὐκέτι τοῖς οὐκ ἔχουσιν ὑγιῶς, ἡ σχέσει τῇ πρὸς ἑτέρους ἐκμεμολυσμένοις. Γέγραπται γάρ, ότι ο Μετὰ στρεβλοῦ διαστρέψεις. » Οτι δὲ καὶ τοῖς ἀληθῶς ἐε- ροῖς οὐκ ἀζήμιον τὸ ὡς ἐν χρήσει κοινῇ ποιεῖσθα: τὰ ἅγια, καὶ μηδὲν οἴεσθαι διενεγκεῖν τῶν ἄλλων αὐτὰ, διετράνου λέγων εὐθύς· « Καὶ ἄνθρωπος δ; ἐὰν φάγῃ τὰ ἅγια κατ' ἄγνοιαν, καὶ προσθήσει τὸ ἐπίπεμπτον αὐτοῦ ἐπ' αὐτὸ, καὶ δώσει τῷ ἱερεῖ τὸ ἅγιον, καὶ οὐ βεβηλώσει τὰ ἅγια τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, & αὐτοὶ ἀφαιροῦσι τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπάξουσιν ἐφ' εαυ- τοῖς ἀνομίαν πλημμελείας ἐν τῷ ἐσθίειν αὐτοὺς τὰ ἅγια αὐτῶν· ὅτι ἐγὼ Κύριος ὁ ἁγιάζων αὐτούς. · ΠΑΛΛ. Οὐ σφόδρα συνίημι ὅ τί ποτ' ἐστὶν φής. ΚΥΡ. Πεύση του καὶ μάλα σαφῶς· ἄναντες γὰρ οὐ δέν. Τὰ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀνατεθειμένα, μόσχοι των χόν, ἢ δῖς, ἀνεκομίζοντο μὲν ἐκ μέρους ἐπὶ τὸ θυ σιαστήριον, ἐξαιρουμένων τῶν ἐντοσθίων, ποδῶν τε καὶ κεφαλῆς, καὶ πιμελῆς, ἔσθ' ὅτε καὶ νεφρῶν· ἔτρεψον δὲ τοῖς λειψάνοις τοὺς ἱερεῖς. «Οἱ γὰρ ἐσθίοντες τάς θε σίας, κοινωνοί τοῦ θυσιαστηρίου εἰσὶ, ο καθὰ καὶ ὁ θε 5. » . S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. Rox sionem tibi “. Sed hac vetera sunt Judzorum A Synagogæ crimina; illa vero nova, et iis, affinia quæ in Christum admisit; nam, cum illum super- num et ex Deo Patre sponsum nullo modo recipe- rel, Scribarum et Pharisæorum verbis acquievit. Juncta est igitur viro alienigenæ, ob eamque cau- sam sanctorum expers fuit: non enim manducavit panem de cœlo, id est, Christum. Vides ejus cri- mina, et pœnas iis qui se tali impietate constrinxe- runt, a Christo illico irrogatas. Vide rursus qua ra- tione sint misericordiam consecuti, et ad pristinum statum revocati. c Filia, inquit, sacerdotis si fuerit vidua vel ejecta, et semen non fuerit ei, re- vertetur ad domum patris sui, juxta adole- scentian suam, et de panibus patris sui com- edel ". » Vidua enim ejecta propter impium scelus B in Christum admissum, facta est Judæorum Syn- agoga, et in peccatis et summa spiritualium bono- rum inopia mansit, in eoque statu multo tempore perseveravit. Sed revertetur ad domum patris sui; nam et ipsa quoque per fdem ad Deum vocabitur, Patremque sibi nobiscum illum omnium rerum con- ditorem asciscet, et Christi benedictionis particeps fiet. Hoc mysterium prophetæ quoque verba perspi- cuum facient; sic enim ait: ‹ Quia multis diebus sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, sine allari, sine sacerdotio, sine mani- festationibus et post hæc revertentur filii Israel, et requirent Dominum Deum ipsorum, et David regem ipsorum, et pavebunt propter Dominum, et propter bona ejus, in novissimis diebus **. > PALL. Vera oratio. CYR. Igitur qui in seipsis integri sunt, eos et edere sacra, id est sancta licet, et participare de- cet, non tamen iis quoque proposita sunt, qui vel integri non sunt, vel habitudine affectioneque ad aliquos inquinati; scriptum est enim : « Cum per- verso perverteris ". • Esse autem iis etiam, qui vere sacri sunt, haud impunitum, si tanquam ad communem usum sancta converterint, nihilque ab aliis cibis differre putaverint, declaravit cum con- tinuo subjecit : « Et homo quisquis comederit sancta per ignorantiam, adjiciet quintam partem ejus ad ipsum, et dabit sacerdoti sanctum ; et non profana- bit sancta filiorum Israel, quæ ipsi separant Domino, D ut indicant in seipsos iniquitatem delicti, dum comedunt sancta ipsorum; quia ego Dominus, qui sanctifico ipsos. PALL. Hec, quod dicis, quale sit, non satis in- telligo. CYR. Intelliges igitur, et quidem perspicue : nihil enim negotii est. Quæ in odorem suavitatis offere- bantur, boves, verbi gratia, aut oves, ex parte altari imponebantur, extractis intestinis, pedibus etiam, et capite et adipe, ac renibus interdum; ejusque sa- crificii reliquiis sacerdotes alebantur✰ qui enim edunt hostias, participes sunt altaris ",, ut beatus * Jer. 111, 2. so Levit. xxi, 15. Osee, m, 4, Psal. xvm, 27. * Cor. s. 18.

τετήρηται καθαρῶς καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τύπῳ τὸ σέβας, καὶ τὸ ἀκίβδηλον ἐν σκιαῖς, ἵνα μὴ τὸ τῆς ἀληθείας παρασημαίνηται κάλλος, ὡς ἐν ἐκείνοις ἠδικημένον. ᾿Αβέβηλος γὰρ ὁ Χριστὸς, καὶ οὐκ εἰδὼς ἁμαρτίαν, καὶ παντὸς ἐπέκεινα μολυσμού, μᾶλλον δὲ λαμπρό- τητός τε καὶ καθαρότητος νοητῆς· εἴσω τε παντὸς ἁγιασμοῦ, κἂν εἰ ἐξίτηλον ἔχων τὸ ἔν γε τούτῳ διά- φανές, διά τοι τὰ φυσικοῖς ἐπηρείσθαι νόμοις, καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχειν. Δηλοῖ δὲ, οἶμαι, τουτί, τό, ο Ἀπὸ τῶν ἁγίων οὐκ ἐξελεύσεται, καὶ οὐ βεβηλώσει τὸ ἡγιασμένον τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ. » Γυναί καὶ δὲ δεῖν παρθένον πρὸς γάμου φέρεσθαι κοινωνίαν, εξ μάλα φησί, καὶ ἀνάρμοστον ποιεῖται τὴν ἐξε ωσμένην. "Η καὶ εἰς τύπον ἂν εἴη τῆς Ἰουδαίων Συν- αγωγῆς· ἐκβέβληται· γὰρ τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνότητος, καὶ περὶ αὐτῆς φησι διὰ τῆς τοῦ προφήτου φωνής, Β ὅτι «Αὐτὴ οὐχ ἡ γυνή μου, καὶ ἐγὼ οὐκ ἀνὴρ αὐτ τῆς. » Ηρμόσατο δὲ ὁ Παῦλος τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλη- σίαν, παρθένον ἁγνὴν τῷ Χριστῷ, ἄσπιλον δὲ καὶ ἀρυτίδωτον, μᾶλλον δὲ ἁγίαν καὶ ἄμωμον. Οὕτω μὲν οὖν ἐπί τε τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας καὶ τῆς Ἰουδαίων μητρός, ἀληθὲς ἂν εἴη τὸ αἴνιγμα, καὶ ὁ τύπος οὐχ ἀκαλλής. Εἰ δὲ δὴ βούλοιτό τις πρὸς τὸν ἐφ' ἑκάστῳ λόγον περιτρέπειν ἀξίως τῶν ἐννοιῶν τὴν δύναμιν, φαμέν, ὅτι ψυχαῖς βεβήλοις καὶ ἀνοσίαις, ἀσυναφής ὁ Χριστός· ταῖς δὲ πανάγνοις καὶ καθαραίς, οἷάπερ παρθένοις, σύνεστι πνευματικῶς, καὶ ἐγκάρπους ἀποτελεῖ, καὶ γένος αὐτὰς οἰκεῖον ἀποκαλεῖ. « Όστις γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου, ο φησί, στοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, οὗτος καὶ ἀδελφός μου, καὶ ἀδελφή μου, καὶ μήτηρ μου ἐστιν. ο ' ΠΑΛΛ. Ὀρθῶ; ἔφης. ΚΥΡ. Οποίους μὲν οὖν εἶναι χρὴ τοὺς ἐξειλε- γμένους εἰς ἱερουργίαν, ἅττα τε ὀρθῶς ἐπείγεσθαι δρᾷν, καὶ ὧν ἂν αὐτοὺς ἀπηλλάχθαι πρέποι, διακε χρησμώδησεν εναργώς· ἀλλ᾽ ἦν δή που πρὸς τῷδε σοφόν, τὸ τίνα χρή τρόπον ἱερουργεῖν αὐτοὺς, ἐκ- φάνδην εἰπεῖν, καὶ καταῤῥυθμίσαι νόμοις, τά τε τῶν θυσιῶν εἴδη καὶ πᾶν τὸ ἱερουργούμενον, ὡς ἂν ἀμωμήτως ἔχοι τὸ πρᾶγμα αὐτοῖς, θυμηρεστάτην τε οὕτω ποιοῖντο τὴν λειτουργίαν. Οὐκοῦν καὶ πρό γε τῶν ἄλλων, «Οὐκ ἀναβήσῃ, ο φησίν, « ἐν ἀναβα Ομοῖς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν μου, ἵνα μὴ ἀποκαλύψης τὴν ἀσχημοσύνην σου ἐπ' αὐτό. » ᾿Αλλὰ πῶς ἂν τυ χὺν γένοιτο τοῦτο, ἐρεῖ τις εὐθὺς, καίτοι ἐκ λίνου κατεσκευασμένον τοῖς ἱερεῦσιν ἐδίδου τὸ περισκελές, εἶνα καλύπτῃ, φησίν, ο άσχημοσύνην» χρωτός αὐτοῦ; Εἴπερ οὖν ἄρα, καὶ ὑψοῦ διάττειν ἐχρῆν, ούτ δὲν ἂν ἠδίκησε τὸ χρῆμα αὐτοὺς περιεσταλμένους τὸ ἄσχημον. Ποῖ δὴ οὖν ἄρα τὸν τοῦ νόμου φαμὲν εἶναι σκοπόν; Τοῖς τῶν εἰδώλων προσκυνηταίς, εὐ- κλεὲς εἶναί τε καὶ ἀναγκαῖον ἐδόκει, τὸ ὑψοῦ τοῖς τεμένεσιν ιδρύσθαι βωμούς· καὶ οὐ πολὺς ἦν αὐτοῖς ἐπί γε τῷ χρῆναι σεμνῶς περιεστάλθαι λόγος. ** ΕΔΟd. Χ5, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII A enim delinquimus omnes ";, naturque ipsa in nobis delinquendi morbo laborat. At vero in summo sacer- dote, id est, Christo, servata est etiam in ipsa figura pura integraque majestas et illa in umbris ipsis quoque sinceritas, ut ne pulchritudo veritatis tanquam violata corrumperetur : alienus est enim ab impuritate Christus, et peccati prorsus ignarus, et ab omni eontaminatione remotus, imo vero splendoris atque puritatis cognitor, et in summa sanctifica- tione positus, ejusque rei præstantia nunquam in eo evanescit, quod naturalium legum firmitate fixus sit, et semper in eodem statu eodemque modo per- maneat. Id vero illa verba indicant: De sanctis non egredietur, et non profanabit sanctificatio- nem Dei sui “. › Feminam quoque sibi virginem ad connubii societatem conjungere debere, aperte testatur ejectam vero ad conjugium ineptam esse decernit. Eaque figura est Judzorum Synagoga; nam ab ejus conjunctione illa repulsa est, de qua per prophetæ vocem dicit: Quia ipsa non uxor mea, et ego non vir ejus › Despondit autem Paulus Christo Ecclesiam ex gentibus virginem ca- stam, maculæ ac rugarum expertem, imo vero sanctam et immaculatam “. Atque hac quidem ra - tione tum de Ecclesia ex gentibus collecta, tum vero de matre Judæorum verum esse hoc enigma com- probatur : neque ea figura parum elegans est. Sed, si cui placeat proprie ad unumquemque hominum barum sententiarum vim accommodare, dicinus Christum cum profanis alque impiis animis non posse conjungi, sed cum castissimis atque purissi- mis tanquam cum virginibus versari spiritualiter easque fecundas reddere, ac sibi genere junctas appellare. • Quicunque enim, . inquit, « fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ille meus fra- ter, et soror, et mater est ". C Jac. II, 2. 6* Levit. xxt, 12. Osc. It, 2. PALL. Recte dicis. ". CYR. Quales igitur electos ad sacerdotium esse oporteat, quæve illis rite facienda sint, et a quibus rebus remotos esse conveniat, perspicue sanxit. Sed erat præterea sapientis, modum quoque, quo sacri- ficandum esset, aperte pronuntiare, tum sacrificio- rum genera et quidquid ad sacra facienda pertineret, legibus moderari atque præscribere, ut id muneris sine culpa exsequi possent, atque ita gratissimum D Deo cultum exhiberent. Igitur ante alia : « Non ascendes, › inquit, ‹ per gradus ad altare meum, ne reveles turpitudinem tuam in ipso . . Sed qua ratione id fieri potuerit, dicet aliquis continuo, cum ex lino confecta femoralia sacerdotibus tribuerit, • ut operiant, inquit, e turpitudinem, carnis suæ ; ut igitur maxime illis in sublime conscenden- dum fuisset, nihil tamen eis illa res offecisset, cum turpitudinem circumtectam haberent : quorsum ergo legem spectare dicimus? Idolorum cultoribus pre- clarum ac necessarium videbatur in editioribus de- lubrorum partibus altaria figere, neque illis valde curæ erat satisne honeste circumtecti essent. Apte itaque lex ab co, quod illis accidere consuevit, Dei II Cor. x1, 2. « Matth. xr, 26.

τετήρηται καθαρῶς καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τύπῳ τὸ σέβας, καὶ τὸ ἀκίβδηλον ἐν σκιαῖς, ἵνα μὴ τὸ τῆς ἀληθείας παρασημαίνηται κάλλος, ὡς ἐν ἐκείνοις ἠδικημένον. ᾿Αβέβηλος γὰρ ὁ Χριστὸς, καὶ οὐκ εἰδὼς ἁμαρτίαν, καὶ παντὸς ἐπέκεινα μολυσμού, μᾶλλον δὲ λαμπρό- τητός τε καὶ καθαρότητος νοητῆς· εἴσω τε παντὸς ἁγιασμοῦ, κἂν εἰ ἐξίτηλον ἔχων τὸ ἔν γε τούτῳ διά- φανές, διά τοι τὰ φυσικοῖς ἐπηρείσθαι νόμοις, καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχειν. Δηλοῖ δὲ, οἶμαι, τουτί, τό, ο Ἀπὸ τῶν ἁγίων οὐκ ἐξελεύσεται, καὶ οὐ βεβηλώσει τὸ ἡγιασμένον τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ. » Γυναί καὶ δὲ δεῖν παρθένον πρὸς γάμου φέρεσθαι κοινωνίαν, εξ μάλα φησί, καὶ ἀνάρμοστον ποιεῖται τὴν ἐξε ωσμένην. "Η καὶ εἰς τύπον ἂν εἴη τῆς Ἰουδαίων Συν- αγωγῆς· ἐκβέβληται· γὰρ τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνότητος, καὶ περὶ αὐτῆς φησι διὰ τῆς τοῦ προφήτου φωνής, Β ὅτι «Αὐτὴ οὐχ ἡ γυνή μου, καὶ ἐγὼ οὐκ ἀνὴρ αὐτ τῆς. » Ηρμόσατο δὲ ὁ Παῦλος τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλη- σίαν, παρθένον ἁγνὴν τῷ Χριστῷ, ἄσπιλον δὲ καὶ ἀρυτίδωτον, μᾶλλον δὲ ἁγίαν καὶ ἄμωμον. Οὕτω μὲν οὖν ἐπί τε τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας καὶ τῆς Ἰουδαίων μητρός, ἀληθὲς ἂν εἴη τὸ αἴνιγμα, καὶ ὁ τύπος οὐχ ἀκαλλής. Εἰ δὲ δὴ βούλοιτό τις πρὸς τὸν ἐφ' ἑκάστῳ λόγον περιτρέπειν ἀξίως τῶν ἐννοιῶν τὴν δύναμιν, φαμέν, ὅτι ψυχαῖς βεβήλοις καὶ ἀνοσίαις, ἀσυναφής ὁ Χριστός· ταῖς δὲ πανάγνοις καὶ καθαραίς, οἷάπερ παρθένοις, σύνεστι πνευματικῶς, καὶ ἐγκάρπους ἀποτελεῖ, καὶ γένος αὐτὰς οἰκεῖον ἀποκαλεῖ. « Όστις γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου, ο φησί, στοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, οὗτος καὶ ἀδελφός μου, καὶ ἀδελφή μου, καὶ μήτηρ μου ἐστιν. ο ' ΠΑΛΛ. Ὀρθῶ; ἔφης. ΚΥΡ. Οποίους μὲν οὖν εἶναι χρὴ τοὺς ἐξειλε- γμένους εἰς ἱερουργίαν, ἅττα τε ὀρθῶς ἐπείγεσθαι δρᾷν, καὶ ὧν ἂν αὐτοὺς ἀπηλλάχθαι πρέποι, διακε χρησμώδησεν εναργώς· ἀλλ᾽ ἦν δή που πρὸς τῷδε σοφόν, τὸ τίνα χρή τρόπον ἱερουργεῖν αὐτοὺς, ἐκ- φάνδην εἰπεῖν, καὶ καταῤῥυθμίσαι νόμοις, τά τε τῶν θυσιῶν εἴδη καὶ πᾶν τὸ ἱερουργούμενον, ὡς ἂν ἀμωμήτως ἔχοι τὸ πρᾶγμα αὐτοῖς, θυμηρεστάτην τε οὕτω ποιοῖντο τὴν λειτουργίαν. Οὐκοῦν καὶ πρό γε τῶν ἄλλων, «Οὐκ ἀναβήσῃ, ο φησίν, « ἐν ἀναβα Ομοῖς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν μου, ἵνα μὴ ἀποκαλύψης τὴν ἀσχημοσύνην σου ἐπ' αὐτό. » ᾿Αλλὰ πῶς ἂν τυ χὺν γένοιτο τοῦτο, ἐρεῖ τις εὐθὺς, καίτοι ἐκ λίνου κατεσκευασμένον τοῖς ἱερεῦσιν ἐδίδου τὸ περισκελές, εἶνα καλύπτῃ, φησίν, ο άσχημοσύνην» χρωτός αὐτοῦ; Εἴπερ οὖν ἄρα, καὶ ὑψοῦ διάττειν ἐχρῆν, ούτ δὲν ἂν ἠδίκησε τὸ χρῆμα αὐτοὺς περιεσταλμένους τὸ ἄσχημον. Ποῖ δὴ οὖν ἄρα τὸν τοῦ νόμου φαμὲν εἶναι σκοπόν; Τοῖς τῶν εἰδώλων προσκυνηταίς, εὐ- κλεὲς εἶναί τε καὶ ἀναγκαῖον ἐδόκει, τὸ ὑψοῦ τοῖς τεμένεσιν ιδρύσθαι βωμούς· καὶ οὐ πολὺς ἦν αὐτοῖς ἐπί γε τῷ χρῆναι σεμνῶς περιεστάλθαι λόγος. ** ΕΔΟd. Χ5, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII A enim delinquimus omnes ";, naturque ipsa in nobis delinquendi morbo laborat. At vero in summo sacer- dote, id est, Christo, servata est etiam in ipsa figura pura integraque majestas et illa in umbris ipsis quoque sinceritas, ut ne pulchritudo veritatis tanquam violata corrumperetur : alienus est enim ab impuritate Christus, et peccati prorsus ignarus, et ab omni eontaminatione remotus, imo vero splendoris atque puritatis cognitor, et in summa sanctifica- tione positus, ejusque rei præstantia nunquam in eo evanescit, quod naturalium legum firmitate fixus sit, et semper in eodem statu eodemque modo per- maneat. Id vero illa verba indicant: De sanctis non egredietur, et non profanabit sanctificatio- nem Dei sui “. › Feminam quoque sibi virginem ad connubii societatem conjungere debere, aperte testatur ejectam vero ad conjugium ineptam esse decernit. Eaque figura est Judzorum Synagoga; nam ab ejus conjunctione illa repulsa est, de qua per prophetæ vocem dicit: Quia ipsa non uxor mea, et ego non vir ejus › Despondit autem Paulus Christo Ecclesiam ex gentibus virginem ca- stam, maculæ ac rugarum expertem, imo vero sanctam et immaculatam “. Atque hac quidem ra - tione tum de Ecclesia ex gentibus collecta, tum vero de matre Judæorum verum esse hoc enigma com- probatur : neque ea figura parum elegans est. Sed, si cui placeat proprie ad unumquemque hominum barum sententiarum vim accommodare, dicinus Christum cum profanis alque impiis animis non posse conjungi, sed cum castissimis atque purissi- mis tanquam cum virginibus versari spiritualiter easque fecundas reddere, ac sibi genere junctas appellare. • Quicunque enim, . inquit, « fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ille meus fra- ter, et soror, et mater est ". C Jac. II, 2. 6* Levit. xxt, 12. Osc. It, 2. PALL. Recte dicis. ". CYR. Quales igitur electos ad sacerdotium esse oporteat, quæve illis rite facienda sint, et a quibus rebus remotos esse conveniat, perspicue sanxit. Sed erat præterea sapientis, modum quoque, quo sacri- ficandum esset, aperte pronuntiare, tum sacrificio- rum genera et quidquid ad sacra facienda pertineret, legibus moderari atque præscribere, ut id muneris sine culpa exsequi possent, atque ita gratissimum D Deo cultum exhiberent. Igitur ante alia : « Non ascendes, › inquit, ‹ per gradus ad altare meum, ne reveles turpitudinem tuam in ipso . . Sed qua ratione id fieri potuerit, dicet aliquis continuo, cum ex lino confecta femoralia sacerdotibus tribuerit, • ut operiant, inquit, e turpitudinem, carnis suæ ; ut igitur maxime illis in sublime conscenden- dum fuisset, nihil tamen eis illa res offecisset, cum turpitudinem circumtectam haberent : quorsum ergo legem spectare dicimus? Idolorum cultoribus pre- clarum ac necessarium videbatur in editioribus de- lubrorum partibus altaria figere, neque illis valde curæ erat satisne honeste circumtecti essent. Apte itaque lex ab co, quod illis accidere consuevit, Dei II Cor. x1, 2. « Matth. xr, 26.

τετήρηται καθαρῶς καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τύπῳ τὸ σέβας, καὶ τὸ ἀκίβδηλον ἐν σκιαῖς, ἵνα μὴ τὸ τῆς ἀληθείας παρασημαίνηται κάλλος, ὡς ἐν ἐκείνοις ἠδικημένον. ᾿Αβέβηλος γὰρ ὁ Χριστὸς, καὶ οὐκ εἰδὼς ἁμαρτίαν, καὶ παντὸς ἐπέκεινα μολυσμού, μᾶλλον δὲ λαμπρό- τητός τε καὶ καθαρότητος νοητῆς· εἴσω τε παντὸς ἁγιασμοῦ, κἂν εἰ ἐξίτηλον ἔχων τὸ ἔν γε τούτῳ διά- φανές, διά τοι τὰ φυσικοῖς ἐπηρείσθαι νόμοις, καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχειν. Δηλοῖ δὲ, οἶμαι, τουτί, τό, ο Ἀπὸ τῶν ἁγίων οὐκ ἐξελεύσεται, καὶ οὐ βεβηλώσει τὸ ἡγιασμένον τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ. » Γυναί καὶ δὲ δεῖν παρθένον πρὸς γάμου φέρεσθαι κοινωνίαν, εξ μάλα φησί, καὶ ἀνάρμοστον ποιεῖται τὴν ἐξε ωσμένην. "Η καὶ εἰς τύπον ἂν εἴη τῆς Ἰουδαίων Συν- αγωγῆς· ἐκβέβληται· γὰρ τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνότητος, καὶ περὶ αὐτῆς φησι διὰ τῆς τοῦ προφήτου φωνής, Β ὅτι «Αὐτὴ οὐχ ἡ γυνή μου, καὶ ἐγὼ οὐκ ἀνὴρ αὐτ τῆς. » Ηρμόσατο δὲ ὁ Παῦλος τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλη- σίαν, παρθένον ἁγνὴν τῷ Χριστῷ, ἄσπιλον δὲ καὶ ἀρυτίδωτον, μᾶλλον δὲ ἁγίαν καὶ ἄμωμον. Οὕτω μὲν οὖν ἐπί τε τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας καὶ τῆς Ἰουδαίων μητρός, ἀληθὲς ἂν εἴη τὸ αἴνιγμα, καὶ ὁ τύπος οὐχ ἀκαλλής. Εἰ δὲ δὴ βούλοιτό τις πρὸς τὸν ἐφ' ἑκάστῳ λόγον περιτρέπειν ἀξίως τῶν ἐννοιῶν τὴν δύναμιν, φαμέν, ὅτι ψυχαῖς βεβήλοις καὶ ἀνοσίαις, ἀσυναφής ὁ Χριστός· ταῖς δὲ πανάγνοις καὶ καθαραίς, οἷάπερ παρθένοις, σύνεστι πνευματικῶς, καὶ ἐγκάρπους ἀποτελεῖ, καὶ γένος αὐτὰς οἰκεῖον ἀποκαλεῖ. « Όστις γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου, ο φησί, στοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, οὗτος καὶ ἀδελφός μου, καὶ ἀδελφή μου, καὶ μήτηρ μου ἐστιν. ο ' ΠΑΛΛ. Ὀρθῶ; ἔφης. ΚΥΡ. Οποίους μὲν οὖν εἶναι χρὴ τοὺς ἐξειλε- γμένους εἰς ἱερουργίαν, ἅττα τε ὀρθῶς ἐπείγεσθαι δρᾷν, καὶ ὧν ἂν αὐτοὺς ἀπηλλάχθαι πρέποι, διακε χρησμώδησεν εναργώς· ἀλλ᾽ ἦν δή που πρὸς τῷδε σοφόν, τὸ τίνα χρή τρόπον ἱερουργεῖν αὐτοὺς, ἐκ- φάνδην εἰπεῖν, καὶ καταῤῥυθμίσαι νόμοις, τά τε τῶν θυσιῶν εἴδη καὶ πᾶν τὸ ἱερουργούμενον, ὡς ἂν ἀμωμήτως ἔχοι τὸ πρᾶγμα αὐτοῖς, θυμηρεστάτην τε οὕτω ποιοῖντο τὴν λειτουργίαν. Οὐκοῦν καὶ πρό γε τῶν ἄλλων, «Οὐκ ἀναβήσῃ, ο φησίν, « ἐν ἀναβα Ομοῖς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν μου, ἵνα μὴ ἀποκαλύψης τὴν ἀσχημοσύνην σου ἐπ' αὐτό. » ᾿Αλλὰ πῶς ἂν τυ χὺν γένοιτο τοῦτο, ἐρεῖ τις εὐθὺς, καίτοι ἐκ λίνου κατεσκευασμένον τοῖς ἱερεῦσιν ἐδίδου τὸ περισκελές, εἶνα καλύπτῃ, φησίν, ο άσχημοσύνην» χρωτός αὐτοῦ; Εἴπερ οὖν ἄρα, καὶ ὑψοῦ διάττειν ἐχρῆν, ούτ δὲν ἂν ἠδίκησε τὸ χρῆμα αὐτοὺς περιεσταλμένους τὸ ἄσχημον. Ποῖ δὴ οὖν ἄρα τὸν τοῦ νόμου φαμὲν εἶναι σκοπόν; Τοῖς τῶν εἰδώλων προσκυνηταίς, εὐ- κλεὲς εἶναί τε καὶ ἀναγκαῖον ἐδόκει, τὸ ὑψοῦ τοῖς τεμένεσιν ιδρύσθαι βωμούς· καὶ οὐ πολὺς ἦν αὐτοῖς ἐπί γε τῷ χρῆναι σεμνῶς περιεστάλθαι λόγος. ** ΕΔΟd. Χ5, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII A enim delinquimus omnes ";, naturque ipsa in nobis delinquendi morbo laborat. At vero in summo sacer- dote, id est, Christo, servata est etiam in ipsa figura pura integraque majestas et illa in umbris ipsis quoque sinceritas, ut ne pulchritudo veritatis tanquam violata corrumperetur : alienus est enim ab impuritate Christus, et peccati prorsus ignarus, et ab omni eontaminatione remotus, imo vero splendoris atque puritatis cognitor, et in summa sanctifica- tione positus, ejusque rei præstantia nunquam in eo evanescit, quod naturalium legum firmitate fixus sit, et semper in eodem statu eodemque modo per- maneat. Id vero illa verba indicant: De sanctis non egredietur, et non profanabit sanctificatio- nem Dei sui “. › Feminam quoque sibi virginem ad connubii societatem conjungere debere, aperte testatur ejectam vero ad conjugium ineptam esse decernit. Eaque figura est Judzorum Synagoga; nam ab ejus conjunctione illa repulsa est, de qua per prophetæ vocem dicit: Quia ipsa non uxor mea, et ego non vir ejus › Despondit autem Paulus Christo Ecclesiam ex gentibus virginem ca- stam, maculæ ac rugarum expertem, imo vero sanctam et immaculatam “. Atque hac quidem ra - tione tum de Ecclesia ex gentibus collecta, tum vero de matre Judæorum verum esse hoc enigma com- probatur : neque ea figura parum elegans est. Sed, si cui placeat proprie ad unumquemque hominum barum sententiarum vim accommodare, dicinus Christum cum profanis alque impiis animis non posse conjungi, sed cum castissimis atque purissi- mis tanquam cum virginibus versari spiritualiter easque fecundas reddere, ac sibi genere junctas appellare. • Quicunque enim, . inquit, « fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ille meus fra- ter, et soror, et mater est ". C Jac. II, 2. 6* Levit. xxt, 12. Osc. It, 2. PALL. Recte dicis. ". CYR. Quales igitur electos ad sacerdotium esse oporteat, quæve illis rite facienda sint, et a quibus rebus remotos esse conveniat, perspicue sanxit. Sed erat præterea sapientis, modum quoque, quo sacri- ficandum esset, aperte pronuntiare, tum sacrificio- rum genera et quidquid ad sacra facienda pertineret, legibus moderari atque præscribere, ut id muneris sine culpa exsequi possent, atque ita gratissimum D Deo cultum exhiberent. Igitur ante alia : « Non ascendes, › inquit, ‹ per gradus ad altare meum, ne reveles turpitudinem tuam in ipso . . Sed qua ratione id fieri potuerit, dicet aliquis continuo, cum ex lino confecta femoralia sacerdotibus tribuerit, • ut operiant, inquit, e turpitudinem, carnis suæ ; ut igitur maxime illis in sublime conscenden- dum fuisset, nihil tamen eis illa res offecisset, cum turpitudinem circumtectam haberent : quorsum ergo legem spectare dicimus? Idolorum cultoribus pre- clarum ac necessarium videbatur in editioribus de- lubrorum partibus altaria figere, neque illis valde curæ erat satisne honeste circumtecti essent. Apte itaque lex ab co, quod illis accidere consuevit, Dei II Cor. x1, 2. « Matth. xr, 26.

Α Εὐφυῶς οὖν ὁ νόμος, ἀπὸ τοῦ συμβαίνειν αὐτοῖς εἰα θότος, τοὺς θείους ἱερουργούς ἀνορθοί πρὸς τὸ νον, καὶ ὡς ἐκ τύπου σωματικού, πρὸς θεωρίαν άγει πνευματικήν. «Οὐ γὰρ ἀναβήσῃ, φησιν, εξε ἀναβαθμοῖς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν μου, ἵνα μὴ ἀποκά λύψῃς τὴν ἀσχημοσύνην σου ἐπ' αὐτοῦ. » Τοῦτ' ἔστιν, Ο θεῖος ἱερουργὸς ὁ πρὸς λειτουργίαν ἡγιασμένος της ἐμὴν, ζητείτω τὰ ταπεινά, μὴ ἀναθρωσκέτω πως τὸ ὑψοῦ. Παραιτείσθω τὴν ἀλαζονείαν, ἵνα μὴ ἀσχέ μων ὁρῶτο καὶ ἀκαλλής. Ακαλλὲς γὰρ καὶ ἄσχη μον κομιδῇ καὶ παγχάλεπον ἀρρώστημα νοῦ, φρόνη μα τὸ ὑπέρογκον. • Οσῳ γὰρ μέγας εἶ, φησί, το σούτῳ ταπείνου σεαυτὸν, καὶ ἔναντι Κυρίου ευρή σεις χάριν. » Γράφει δὲ καὶ ὁ τοῦ Σωτῆρος μαθητής • Καυχάσθω ὁ ἀδελφὸς ὁ ταπεινὸς ἐν τῷ ὕψει αὐτοῦ Β ὁ δὲ πλούσιος, ἐν τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ. » Παρελεύ σεται γὰρ καὶ ἐν ἴσῳ πόαις, καὶ ἀνθέων διοίσει τῶν ἐν ἀγροῖς κατ' οὐδένα τρόπον. ΠΑΛΛ. Σύμφημε. ΚΥΡ. Ογκου δὴ οὖν καὶ ὑπεροψίας ἀπηλλάχθαι δεῖν ἔφη τὸν ἱερουργόν. Τίνα τε οὖν τρόπον έννομο τάτην ποιήσαιτο ἂν τὴν ἱερουργίαν καὶ ἀνεπίπληκτον, παντελῶς εἴσῃ τοι σαφῶς· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ Λευϊτικῷ· «Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέ γων· "Εντειλαι Ααρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, λέγων Οὗτος ὁ νόμος τῆς ὁλοκαυτώσεως, αὕτη ἡ ὁλακεία σις ἐπὶ τῆς καύσεως αὐτῆς ἐπὶ τοῦ θυσιαστηρίου ὅλην τὴν νύχτα ἕως το πρωΐ· καὶ τὸ πῦρ τοῦ θυσι στηρίου καυθήσεται ἐπ' αὐτοῦ, οὐ σβεσθήσεται και ἐνδύσεται ὁ ἱερεὺς χιτῶνα λινοῦν, καὶ περισκ λινοῦν ἐνδύσεται περὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ, καὶ ἀφελεῖ τὴν κατακάρπωσιν, ἣν ἂν καταναλώσῃ τὸ πῦρ, την ελα καύτωσιν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ παραθέτ αὐτὸ ἐχόμενον τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἐκδύσεται τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐνδύσεται στολὴν ἄλλην, καὶ ἐξοί- σει τὴν κατακάρπωσιν ἔξω τῆς παρεμβολῆς εἰς τόπον καθαρόν· καὶ πῦρ ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον καυθήσεται ἐπ' αὐτοῦ, καὶ οὐ σβεσθήσεται· καὶ καύσει ἐπ' αὐ τοῦ ὁ ἱερεὺς ξύλα τοπρωί πρωί, καὶ στοιβάσει ἐπ αὐτοῦ τὴν ὁλοκαύτωσιν, καὶ ἐπιθήσει ἐπ' αὐτὸ τὸ στέαρ τοῦ σωτηρίου· καὶ πῦρ διά παντός καυθήσεται ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, οὐ σβεσθήσεται. » Ενδελεχέ; μὲν οὖν καὶ ἀκατάπαυστον κομιδή του θυσιαστηρίου τὸ πῦρ, καὶ οὐκ ὀθνεῖον ἢ ἔξωθεν, ἀλλὰ τὸ αὐτοῦ, τοῦτ' ἔστι, τὸ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν; Ἐπίμεστον γὰρ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης το ἅγιον ἡμῶν θυσιαστήριον. Ἐν εἴδει δὲ τοῦ πυρὸς ἡ θεία τε καὶ ἀπόῤῥητος εἰκάζεται φύσις. "Εοικε δ καὶ μυστικόν τι ὁ λόγος εὖ μάλα παραδηλοῦν. ΠΑΛΛ. Τὸ ποιόν τι φής; ΚΥΡ. Η οὐκ αὐτὸν εἶναι τὸν Ἐμμανουὴλ τὸ θεῖον ἐλέγομεν, ὡς ἐν τύπω, θυσιαστήριον, δι' οὗ προσίεμεν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, λατρεύοντες λογικῶς, καὶ μονονουχί καταθύοντες τὸ εὐῶδες ἐν ἀρεταῖς, καὶ τῆς εὐαγγελι κῆς πολιτείας τὸν ἁγιασμόν ; « Παραστήσατε γὰρ τὰ σώματα ὑμῶν, θυσίαν ζῶσαν, ἁγίαν εὐάρεστον τη Θεῷ, τὴν λογικὴν λατρείαν ὑμῶν. ὁ 1. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP, , sacerdotes corrigit, atque ad meliorem ritum trans- fert, et a figura ad intelligentiam spiritualem du- cit. Non enim. › inquit, ‹ per gradus ascendes ad altare meum, ne detegas turpitudinem tuam in ipso. › Id est, Dei sacerdos, qui ad meum cultum exhibendum sanctificatus est, humilia sectetur, non in sublime conscendat; caveat arrogantiam, ne turpis videatur ac deformis : deformis namque sane ac turpis, morbusque periculosissimus, animi sensus supra modum elatus. ‹ Quanto enim major es,› inquit, ‹ tanto humilia teipsum, et ante Dominum invenies gratiam". Scribit etiam ille Salvatoris discipulus: Glorietur frater humilis in sublimi- tate sua, dives autem in humilitate sua ". » Trans- ibit enim æque ac fenum, neque ullo modo a flori- bus, qui sunt in agris, differt. PALL. Assentior. CYR. Ab elatione igitur ac superbia remotum esse oportere sacerdotem dixit. Quo etiam ritu sa- crificium legi maxime consentaneum, et omni repre- hensione vacans facere deberet, perspicue cogno- sces; scriptum est enim in Levitico: « Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Præcipe Aaron et filiis ejus, dicens : Hæc est lex holocausti; hæc est holo- cautosis super incensionem ejus super altari totam noctem usque mane, et ignis altaris ardebit super illud, non exstinguetur ; et induetur sacerdos tunica linea, et femoralibus lineis induetur eirca corpus suum, et auferet exustionem, quam consumpserit ignis, illam incensionem ab altari, et apponet eam prope altare, et exuet se stola sua, et induet sto- lam aliam, et educet exustionem extra castra in locum mundum; et ignis in altari ardebit in ipso, et non exstinguetur; et exuret sacerdos ligna mane mane, et stipabit super illud holocaustum, et imponet super illo adipem salutaris, et ignis perpetuo ardebit super altari, non exstinguetur ". » Jugis erat igitur atque perpetuus ignis in altari, neque alienus aut extrinsecus acceptus, sed ejusdemn alla- ris, id est, superne et cœlitus datus. Id vero quid est? plenum est quippe Dei gloria sanctum altare nostrum; ignis vero species divinam illam et ineſ- fabilem naturam refert. Videntur autem hæc verba mysticum quiddam insinuare. C & D PALL. Quale tandem istud est quod ais ? CYR. Quid? nonne illud divinum allare in figura ipsum Emmanuel esse dicebamus, per quem ad Deum et Patrem accedimus, cultum illi rationalem exhibentes, ac propemodum odores virtutum san- ctificationemque evangelicæ conversationis adolen- tes? ‹ Exhibete enim, inquit, ‹ corpora vestra hostiam viventem, sanctam, placentem Deo, radio- nabile obsequium vestrum 1. Eccli. 11, 20. "' Jac. 1, 10. , Levil. sca

Α Εὐφυῶς οὖν ὁ νόμος, ἀπὸ τοῦ συμβαίνειν αὐτοῖς εἰα θότος, τοὺς θείους ἱερουργούς ἀνορθοί πρὸς τὸ νον, καὶ ὡς ἐκ τύπου σωματικού, πρὸς θεωρίαν άγει πνευματικήν. «Οὐ γὰρ ἀναβήσῃ, φησιν, εξε ἀναβαθμοῖς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν μου, ἵνα μὴ ἀποκά λύψῃς τὴν ἀσχημοσύνην σου ἐπ' αὐτοῦ. » Τοῦτ' ἔστιν, Ο θεῖος ἱερουργὸς ὁ πρὸς λειτουργίαν ἡγιασμένος της ἐμὴν, ζητείτω τὰ ταπεινά, μὴ ἀναθρωσκέτω πως τὸ ὑψοῦ. Παραιτείσθω τὴν ἀλαζονείαν, ἵνα μὴ ἀσχέ μων ὁρῶτο καὶ ἀκαλλής. Ακαλλὲς γὰρ καὶ ἄσχη μον κομιδῇ καὶ παγχάλεπον ἀρρώστημα νοῦ, φρόνη μα τὸ ὑπέρογκον. • Οσῳ γὰρ μέγας εἶ, φησί, το σούτῳ ταπείνου σεαυτὸν, καὶ ἔναντι Κυρίου ευρή σεις χάριν. » Γράφει δὲ καὶ ὁ τοῦ Σωτῆρος μαθητής • Καυχάσθω ὁ ἀδελφὸς ὁ ταπεινὸς ἐν τῷ ὕψει αὐτοῦ Β ὁ δὲ πλούσιος, ἐν τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ. » Παρελεύ σεται γὰρ καὶ ἐν ἴσῳ πόαις, καὶ ἀνθέων διοίσει τῶν ἐν ἀγροῖς κατ' οὐδένα τρόπον. ΠΑΛΛ. Σύμφημε. ΚΥΡ. Ογκου δὴ οὖν καὶ ὑπεροψίας ἀπηλλάχθαι δεῖν ἔφη τὸν ἱερουργόν. Τίνα τε οὖν τρόπον έννομο τάτην ποιήσαιτο ἂν τὴν ἱερουργίαν καὶ ἀνεπίπληκτον, παντελῶς εἴσῃ τοι σαφῶς· γέγραπται γὰρ ἐν τῷ Λευϊτικῷ· «Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσήν, λέ γων· "Εντειλαι Ααρὼν καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, λέγων Οὗτος ὁ νόμος τῆς ὁλοκαυτώσεως, αὕτη ἡ ὁλακεία σις ἐπὶ τῆς καύσεως αὐτῆς ἐπὶ τοῦ θυσιαστηρίου ὅλην τὴν νύχτα ἕως το πρωΐ· καὶ τὸ πῦρ τοῦ θυσι στηρίου καυθήσεται ἐπ' αὐτοῦ, οὐ σβεσθήσεται και ἐνδύσεται ὁ ἱερεὺς χιτῶνα λινοῦν, καὶ περισκ λινοῦν ἐνδύσεται περὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ, καὶ ἀφελεῖ τὴν κατακάρπωσιν, ἣν ἂν καταναλώσῃ τὸ πῦρ, την ελα καύτωσιν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ παραθέτ αὐτὸ ἐχόμενον τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἐκδύσεται τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐνδύσεται στολὴν ἄλλην, καὶ ἐξοί- σει τὴν κατακάρπωσιν ἔξω τῆς παρεμβολῆς εἰς τόπον καθαρόν· καὶ πῦρ ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον καυθήσεται ἐπ' αὐτοῦ, καὶ οὐ σβεσθήσεται· καὶ καύσει ἐπ' αὐ τοῦ ὁ ἱερεὺς ξύλα τοπρωί πρωί, καὶ στοιβάσει ἐπ αὐτοῦ τὴν ὁλοκαύτωσιν, καὶ ἐπιθήσει ἐπ' αὐτὸ τὸ στέαρ τοῦ σωτηρίου· καὶ πῦρ διά παντός καυθήσεται ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, οὐ σβεσθήσεται. » Ενδελεχέ; μὲν οὖν καὶ ἀκατάπαυστον κομιδή του θυσιαστηρίου τὸ πῦρ, καὶ οὐκ ὀθνεῖον ἢ ἔξωθεν, ἀλλὰ τὸ αὐτοῦ, τοῦτ' ἔστι, τὸ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ. Καὶ τί δὴ τοῦτό ἐστιν; Ἐπίμεστον γὰρ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης το ἅγιον ἡμῶν θυσιαστήριον. Ἐν εἴδει δὲ τοῦ πυρὸς ἡ θεία τε καὶ ἀπόῤῥητος εἰκάζεται φύσις. "Εοικε δ καὶ μυστικόν τι ὁ λόγος εὖ μάλα παραδηλοῦν. ΠΑΛΛ. Τὸ ποιόν τι φής; ΚΥΡ. Η οὐκ αὐτὸν εἶναι τὸν Ἐμμανουὴλ τὸ θεῖον ἐλέγομεν, ὡς ἐν τύπω, θυσιαστήριον, δι' οὗ προσίεμεν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, λατρεύοντες λογικῶς, καὶ μονονουχί καταθύοντες τὸ εὐῶδες ἐν ἀρεταῖς, καὶ τῆς εὐαγγελι κῆς πολιτείας τὸν ἁγιασμόν ; « Παραστήσατε γὰρ τὰ σώματα ὑμῶν, θυσίαν ζῶσαν, ἁγίαν εὐάρεστον τη Θεῷ, τὴν λογικὴν λατρείαν ὑμῶν. ὁ 1. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP, , sacerdotes corrigit, atque ad meliorem ritum trans- fert, et a figura ad intelligentiam spiritualem du- cit. Non enim. › inquit, ‹ per gradus ascendes ad altare meum, ne detegas turpitudinem tuam in ipso. › Id est, Dei sacerdos, qui ad meum cultum exhibendum sanctificatus est, humilia sectetur, non in sublime conscendat; caveat arrogantiam, ne turpis videatur ac deformis : deformis namque sane ac turpis, morbusque periculosissimus, animi sensus supra modum elatus. ‹ Quanto enim major es,› inquit, ‹ tanto humilia teipsum, et ante Dominum invenies gratiam". Scribit etiam ille Salvatoris discipulus: Glorietur frater humilis in sublimi- tate sua, dives autem in humilitate sua ". » Trans- ibit enim æque ac fenum, neque ullo modo a flori- bus, qui sunt in agris, differt. PALL. Assentior. CYR. Ab elatione igitur ac superbia remotum esse oportere sacerdotem dixit. Quo etiam ritu sa- crificium legi maxime consentaneum, et omni repre- hensione vacans facere deberet, perspicue cogno- sces; scriptum est enim in Levitico: « Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Præcipe Aaron et filiis ejus, dicens : Hæc est lex holocausti; hæc est holo- cautosis super incensionem ejus super altari totam noctem usque mane, et ignis altaris ardebit super illud, non exstinguetur ; et induetur sacerdos tunica linea, et femoralibus lineis induetur eirca corpus suum, et auferet exustionem, quam consumpserit ignis, illam incensionem ab altari, et apponet eam prope altare, et exuet se stola sua, et induet sto- lam aliam, et educet exustionem extra castra in locum mundum; et ignis in altari ardebit in ipso, et non exstinguetur; et exuret sacerdos ligna mane mane, et stipabit super illud holocaustum, et imponet super illo adipem salutaris, et ignis perpetuo ardebit super altari, non exstinguetur ". » Jugis erat igitur atque perpetuus ignis in altari, neque alienus aut extrinsecus acceptus, sed ejusdemn alla- ris, id est, superne et cœlitus datus. Id vero quid est? plenum est quippe Dei gloria sanctum altare nostrum; ignis vero species divinam illam et ineſ- fabilem naturam refert. Videntur autem hæc verba mysticum quiddam insinuare. C & D PALL. Quale tandem istud est quod ais ? CYR. Quid? nonne illud divinum allare in figura ipsum Emmanuel esse dicebamus, per quem ad Deum et Patrem accedimus, cultum illi rationalem exhibentes, ac propemodum odores virtutum san- ctificationemque evangelicæ conversationis adolen- tes? ‹ Exhibete enim, inquit, ‹ corpora vestra hostiam viventem, sanctam, placentem Deo, radio- nabile obsequium vestrum 1. Eccli. 11, 20. "' Jac. 1, 10. , Levil. sca

Εγώ Κύριος ὁ Θεὸς, ὁ ἁγιάζων αυτούς. ο Ορος ένα γῶς ὡς ἐν τύποις ἔτι τὸν Ἐμμανουὴλ καὶ Χριστίν, ώνομασμένον ὡς ἐν Ααρών. Εχρίσθη γὰρ Πνε ματι, κατὰ τὰς Γραφάς, αὐτὸς ὑπάρχων ὁ παντέλειος ἱερεύς. Τοιγάρτοι καὶ ἀναπόβλητον ἔχει τῆς ἱερε σύνης τὴν δόξαν. « Οὐ γὰρ ἀποκιδαρώσει, ο φησί, • τὴν κεφαλήν, ο τοῦτ᾽ ἔστιν, οὐκ ἀποβαλεῖ τὸ σχῆμα τὸ ἱεροπρεπές. Εἴρηται γὰρ πρὸς τὰς τῶν ὅλων Σωτῆρα καὶ Λυτρωτήν· ο Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. — Καὶ εἰ μὲν πλείονες εἰσιν ἱερεῖς γεγονότες, διὰ τὸ θανάτῳ λύεσθαι παραμένειν· οὗτος δὲ διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσυνη Οθεν καὶ εἰς τὸ παντελὲς δύναται σώζειν τους προσιόντας τῷ Θεῷ δι' αὐτοῦ· ο γέγραφε γάρ ξε - Α Β καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Οὐκοῦν τὸ μὴ ἀφαιρεῖσθαι τῆς κεφαλῆς τὴν κίδαριν, τῆς ἱερωσύνης τὸ ἀνατό βλητον ὑπεμφήνειεν ἄν. Εἰ δὲ δὴ λέγοιτο, « Τη κεφαλὴν οὐκ ἀπομιτρώσει, ο συνήσεις εὖ μάλα τι τῆς βασιλείας αὐτοῦ διηνεκές τε καὶ ἀκατάσειστον· μίτρα γὰρ ἡ ἐπὶ μετώποις ἄκροις τὸ χρυσοῦν ἔχουσα ψέλλιον, ἀρχῆς ἂν εἴη καὶ βασιλείας σύμβολον. Αλλ', • Οὐδὲ τὰ ἱμάτια διαρρήξει, ο φησί. Τοῦτό τοί τισι δρᾶν ἔθος ἐπὶ νεκροῖς· Χριστοῦ δὲ τὸ χρῆμα παντε λῶς ἀλλότριον. Πάθος γὰρ ἂν ἥκιστά γε τὸν ἐπὶ θανάτῳ πόνον, ἡ ζωή. Οὐδὲν γὰρ ὅλως αὐτῇ τὸ νε κρόν, ἀλλ' ἔστιν αὕτη καὶ θανάτου λύσις, καὶ φθο ρᾶς ἀνατροπή. Καὶ γοῦν καὶ ὁ Σωτὴρ ἐπετίμα ποτέ τοῖς κατοιμώζειν ἐθέλουσι τὸ τοῦ ἀρχισυναγώγω κόριον, ο 'Αποχωρεῖτε, ο λέγων, ο καὶ μὴ κλαίετε οὐ γὰρ ἀπέθανε τὸ κοράσιον, ἀλλὰ καθεύδει. » Ε τοπον γὰρ ἀληθῶς τὸ δακρυῤῥοεῖν αὐτοὺς ὡς ἐπὶ τεθνεώσῃ τῇ κόρῃ, τῆς τῶν ὅλων παρούσης ζωή τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ. Εἰ δὲ δεδάκρυκεν ἐπὶ Λαζάρ φιλοστοργίας εἶναί φαμεν τὸ χρῆμα καρπὸν, καὶ τῆς θείας ἡμερότητος τὸ ἐφ' ἡμῖν συμπαθές· ἐλέητο γὰρ ή φύσις, θανάτῳ τυραννουμένη, καὶ λύσις αὐτῇ τοῦ πάθους τὸ δάκρυον ἦν. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Οτι δὲ κατ' οὐδένα τρόπον τὸ βέβηλον ἐν Χριστῷ, πλαγίως ὑποσημαίνεται διά γε τον νεκρό τητος ἀπανίστασθαι δεῖν τὸν ἀρχιερέα λέγειν, οὐδενὶ τὸ σύμπαν ἐπιφοιτῶντα νεκρῷ, ἡμελημένης ἐν τού τῳ καὶ τῆς εἰς πατέρα τιμῆς καὶ εἰς μητέρα καὶ ἀδελφούς. Θέα γὰρ ὅπως νουνεχής ὁ νόμος, καὶ τὴν τοῖς νοήμασι πρέπουσαν ευκοσμίαν οὐκ ἐν μικρῷ τιθεὶς λόγῳ. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ἱερέων ἐδυσω πεῖτο τὴν φύσιν, καὶ τοῖς ἄγαν ἀγχοῦ καὶ ἐξ αἵμα τος νεκροῖς, τοῖς ἡγιασμένοις ἐδίδου τὸ ἀνεγκλήτως ἐξεῖναι δρᾷν τὰ νενομισμένα. Πεφρόντισε δὲ οὐ σφό δρα τῆς εἰς τὴν σκιὰν ἁμαρτίας. Γεγράφατο γὰρ ἐφ' ἡμῶν τὰ ἐγκλήματα, καὶ εἰς ἀνθρώπους ὁ τύπος, οἷς εἰ καί τι παρέποιτο μολυσμοῦ, τὸ ἀπεικὸς οὐ δέν. « Πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες· καὶ ἡβρώ στηκεν ἐν ἡμῖν τὸ πλημμελεῖν ἡ φύσις. Ἐπὶ δέ γε τοῦ ἀρχιερέως τοῦ μεγάλου, τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ, οι .59 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • fco eum . . Vides evidenter ut in figuris adhuc ipsum Emmanuelem etiam Christum, in Aaron ap- pellatum ; unctus est enim Spiritu, ut Scripturæ tradunt " ; cum ipse perfectissimus esset sacerdos, ob eamque causam sacerdotii gloriam ejusmodi haberet, ut amittere non posset. Neque enim, inquit, ponet de capite suo cidarim : . id est, habitum sacerdotalem non amittet: dictum est namque illi omnium Salvatori ac Liberatori : ‹ Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchi- sedech Fr. — Et illi quidem plures facti sunt sa- cerdotes, eo quod morte prohiberentur permanere; lic autem, eo quod maneat in æternum, sempiter- 1.um habet sacerdotium : unde et salvare in perpetuum potest accedentes per ipsum ad Deum : › ita enim scripsit beatus Paulus ". Igitur hoc ipsum, quod cidaris non ponebatur de capite, sacerdotii dignitatem nunquam ab eo removendam significat. Quod si dicatur, mitram non deponet, sempi ‹ › lernum ac Grmum ejus regnum optime intelligere poteris mitra enim, quæ ad summam frontem aureum circulum habet, principatus est ac regni signum. Sed a ne vestes quidem scindet, » inquit; hoc quibusdam in mortuis facere moris est : id vero a Christo prorsus alienum. Neque enim ullum ex morte dolorem pati vita potest; nihil enim pror- sus illi mortuum est, sed ipsa est mortis dissolutio, et interitus eversio. Itaque ipse quondam Salvator objurgavit eos, qui archisynagogi puellam defle- bant : Recedite, inquit, c ne fete ; non est enim mortua puella, sed dormit "., Erat enim absurdum profecto lacrymas pro mortua puella profundere, cum adesset omnium vita, Christus nempe. Quod si super Lazaro deflevit ", ex bene- volentia id factum dicimus, et divinæ fuisse beni- gnitatis in nostris malis commiserationem; ipsius enim naturæ mortis tyrannide violata misericor- dia permovebatur, illisque lacrymis eadem ab illa arumna liberabatur. PALL. Ita videtur. C CYR. Nullo vero modo esse in Christo profani aliquid, oblique significatur in eo quod dicitur, re- cedendum esse summo sacerdoti a funere, neque eum ad ullum omnino mortuum accedere debere, posthabendamque in hac parte illam in patrem et D matrem ac fratres observantiam. Vide autem quam prudens fuerit ipsa lex, quamque aptum his sen- tentiis decorum minime parvipenderit : in aliis enim sacerdotibus, naturæ verecundia commove- batur, permittebatque sanctificatis sacerdotibus, in mortuis, qui summa ipsis propinquitate atque co- gnatione juncti essent, sine ulla criminis nota con- suetudinem sequi; et ne quid in umbram peccati admitteretur, non valde laborabat: eæ namque culpæ describebantur, quæ ad nos spectarent, fi- guraque illa ad homines pertinebat, quibus nihil mirum, si quid macuke sit adjunctum : ‹ In multis Levit. xx1, 10-15. Isa. x1, 2, et alibi. Joan. xi, 35. Psal. cis, 4. « Hebr, vit, 22-25. • Matth. xx,

Εγώ Κύριος ὁ Θεὸς, ὁ ἁγιάζων αυτούς. ο Ορος ένα γῶς ὡς ἐν τύποις ἔτι τὸν Ἐμμανουὴλ καὶ Χριστίν, ώνομασμένον ὡς ἐν Ααρών. Εχρίσθη γὰρ Πνε ματι, κατὰ τὰς Γραφάς, αὐτὸς ὑπάρχων ὁ παντέλειος ἱερεύς. Τοιγάρτοι καὶ ἀναπόβλητον ἔχει τῆς ἱερε σύνης τὴν δόξαν. « Οὐ γὰρ ἀποκιδαρώσει, ο φησί, • τὴν κεφαλήν, ο τοῦτ᾽ ἔστιν, οὐκ ἀποβαλεῖ τὸ σχῆμα τὸ ἱεροπρεπές. Εἴρηται γὰρ πρὸς τὰς τῶν ὅλων Σωτῆρα καὶ Λυτρωτήν· ο Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. — Καὶ εἰ μὲν πλείονες εἰσιν ἱερεῖς γεγονότες, διὰ τὸ θανάτῳ λύεσθαι παραμένειν· οὗτος δὲ διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσυνη Οθεν καὶ εἰς τὸ παντελὲς δύναται σώζειν τους προσιόντας τῷ Θεῷ δι' αὐτοῦ· ο γέγραφε γάρ ξε - Α Β καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Οὐκοῦν τὸ μὴ ἀφαιρεῖσθαι τῆς κεφαλῆς τὴν κίδαριν, τῆς ἱερωσύνης τὸ ἀνατό βλητον ὑπεμφήνειεν ἄν. Εἰ δὲ δὴ λέγοιτο, « Τη κεφαλὴν οὐκ ἀπομιτρώσει, ο συνήσεις εὖ μάλα τι τῆς βασιλείας αὐτοῦ διηνεκές τε καὶ ἀκατάσειστον· μίτρα γὰρ ἡ ἐπὶ μετώποις ἄκροις τὸ χρυσοῦν ἔχουσα ψέλλιον, ἀρχῆς ἂν εἴη καὶ βασιλείας σύμβολον. Αλλ', • Οὐδὲ τὰ ἱμάτια διαρρήξει, ο φησί. Τοῦτό τοί τισι δρᾶν ἔθος ἐπὶ νεκροῖς· Χριστοῦ δὲ τὸ χρῆμα παντε λῶς ἀλλότριον. Πάθος γὰρ ἂν ἥκιστά γε τὸν ἐπὶ θανάτῳ πόνον, ἡ ζωή. Οὐδὲν γὰρ ὅλως αὐτῇ τὸ νε κρόν, ἀλλ' ἔστιν αὕτη καὶ θανάτου λύσις, καὶ φθο ρᾶς ἀνατροπή. Καὶ γοῦν καὶ ὁ Σωτὴρ ἐπετίμα ποτέ τοῖς κατοιμώζειν ἐθέλουσι τὸ τοῦ ἀρχισυναγώγω κόριον, ο 'Αποχωρεῖτε, ο λέγων, ο καὶ μὴ κλαίετε οὐ γὰρ ἀπέθανε τὸ κοράσιον, ἀλλὰ καθεύδει. » Ε τοπον γὰρ ἀληθῶς τὸ δακρυῤῥοεῖν αὐτοὺς ὡς ἐπὶ τεθνεώσῃ τῇ κόρῃ, τῆς τῶν ὅλων παρούσης ζωή τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ. Εἰ δὲ δεδάκρυκεν ἐπὶ Λαζάρ φιλοστοργίας εἶναί φαμεν τὸ χρῆμα καρπὸν, καὶ τῆς θείας ἡμερότητος τὸ ἐφ' ἡμῖν συμπαθές· ἐλέητο γὰρ ή φύσις, θανάτῳ τυραννουμένη, καὶ λύσις αὐτῇ τοῦ πάθους τὸ δάκρυον ἦν. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Οτι δὲ κατ' οὐδένα τρόπον τὸ βέβηλον ἐν Χριστῷ, πλαγίως ὑποσημαίνεται διά γε τον νεκρό τητος ἀπανίστασθαι δεῖν τὸν ἀρχιερέα λέγειν, οὐδενὶ τὸ σύμπαν ἐπιφοιτῶντα νεκρῷ, ἡμελημένης ἐν τού τῳ καὶ τῆς εἰς πατέρα τιμῆς καὶ εἰς μητέρα καὶ ἀδελφούς. Θέα γὰρ ὅπως νουνεχής ὁ νόμος, καὶ τὴν τοῖς νοήμασι πρέπουσαν ευκοσμίαν οὐκ ἐν μικρῷ τιθεὶς λόγῳ. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ἱερέων ἐδυσω πεῖτο τὴν φύσιν, καὶ τοῖς ἄγαν ἀγχοῦ καὶ ἐξ αἵμα τος νεκροῖς, τοῖς ἡγιασμένοις ἐδίδου τὸ ἀνεγκλήτως ἐξεῖναι δρᾷν τὰ νενομισμένα. Πεφρόντισε δὲ οὐ σφό δρα τῆς εἰς τὴν σκιὰν ἁμαρτίας. Γεγράφατο γὰρ ἐφ' ἡμῶν τὰ ἐγκλήματα, καὶ εἰς ἀνθρώπους ὁ τύπος, οἷς εἰ καί τι παρέποιτο μολυσμοῦ, τὸ ἀπεικὸς οὐ δέν. « Πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες· καὶ ἡβρώ στηκεν ἐν ἡμῖν τὸ πλημμελεῖν ἡ φύσις. Ἐπὶ δέ γε τοῦ ἀρχιερέως τοῦ μεγάλου, τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ, οι .59 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • fco eum . . Vides evidenter ut in figuris adhuc ipsum Emmanuelem etiam Christum, in Aaron ap- pellatum ; unctus est enim Spiritu, ut Scripturæ tradunt " ; cum ipse perfectissimus esset sacerdos, ob eamque causam sacerdotii gloriam ejusmodi haberet, ut amittere non posset. Neque enim, inquit, ponet de capite suo cidarim : . id est, habitum sacerdotalem non amittet: dictum est namque illi omnium Salvatori ac Liberatori : ‹ Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchi- sedech Fr. — Et illi quidem plures facti sunt sa- cerdotes, eo quod morte prohiberentur permanere; lic autem, eo quod maneat in æternum, sempiter- 1.um habet sacerdotium : unde et salvare in perpetuum potest accedentes per ipsum ad Deum : › ita enim scripsit beatus Paulus ". Igitur hoc ipsum, quod cidaris non ponebatur de capite, sacerdotii dignitatem nunquam ab eo removendam significat. Quod si dicatur, mitram non deponet, sempi ‹ › lernum ac Grmum ejus regnum optime intelligere poteris mitra enim, quæ ad summam frontem aureum circulum habet, principatus est ac regni signum. Sed a ne vestes quidem scindet, » inquit; hoc quibusdam in mortuis facere moris est : id vero a Christo prorsus alienum. Neque enim ullum ex morte dolorem pati vita potest; nihil enim pror- sus illi mortuum est, sed ipsa est mortis dissolutio, et interitus eversio. Itaque ipse quondam Salvator objurgavit eos, qui archisynagogi puellam defle- bant : Recedite, inquit, c ne fete ; non est enim mortua puella, sed dormit "., Erat enim absurdum profecto lacrymas pro mortua puella profundere, cum adesset omnium vita, Christus nempe. Quod si super Lazaro deflevit ", ex bene- volentia id factum dicimus, et divinæ fuisse beni- gnitatis in nostris malis commiserationem; ipsius enim naturæ mortis tyrannide violata misericor- dia permovebatur, illisque lacrymis eadem ab illa arumna liberabatur. PALL. Ita videtur. C CYR. Nullo vero modo esse in Christo profani aliquid, oblique significatur in eo quod dicitur, re- cedendum esse summo sacerdoti a funere, neque eum ad ullum omnino mortuum accedere debere, posthabendamque in hac parte illam in patrem et D matrem ac fratres observantiam. Vide autem quam prudens fuerit ipsa lex, quamque aptum his sen- tentiis decorum minime parvipenderit : in aliis enim sacerdotibus, naturæ verecundia commove- batur, permittebatque sanctificatis sacerdotibus, in mortuis, qui summa ipsis propinquitate atque co- gnatione juncti essent, sine ulla criminis nota con- suetudinem sequi; et ne quid in umbram peccati admitteretur, non valde laborabat: eæ namque culpæ describebantur, quæ ad nos spectarent, fi- guraque illa ad homines pertinebat, quibus nihil mirum, si quid macuke sit adjunctum : ‹ In multis Levit. xx1, 10-15. Isa. x1, 2, et alibi. Joan. xi, 35. Psal. cis, 4. « Hebr, vit, 22-25. • Matth. xx,

Εγώ Κύριος ὁ Θεὸς, ὁ ἁγιάζων αυτούς. ο Ορος ένα γῶς ὡς ἐν τύποις ἔτι τὸν Ἐμμανουὴλ καὶ Χριστίν, ώνομασμένον ὡς ἐν Ααρών. Εχρίσθη γὰρ Πνε ματι, κατὰ τὰς Γραφάς, αὐτὸς ὑπάρχων ὁ παντέλειος ἱερεύς. Τοιγάρτοι καὶ ἀναπόβλητον ἔχει τῆς ἱερε σύνης τὴν δόξαν. « Οὐ γὰρ ἀποκιδαρώσει, ο φησί, • τὴν κεφαλήν, ο τοῦτ᾽ ἔστιν, οὐκ ἀποβαλεῖ τὸ σχῆμα τὸ ἱεροπρεπές. Εἴρηται γὰρ πρὸς τὰς τῶν ὅλων Σωτῆρα καὶ Λυτρωτήν· ο Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. — Καὶ εἰ μὲν πλείονες εἰσιν ἱερεῖς γεγονότες, διὰ τὸ θανάτῳ λύεσθαι παραμένειν· οὗτος δὲ διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσυνη Οθεν καὶ εἰς τὸ παντελὲς δύναται σώζειν τους προσιόντας τῷ Θεῷ δι' αὐτοῦ· ο γέγραφε γάρ ξε - Α Β καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Οὐκοῦν τὸ μὴ ἀφαιρεῖσθαι τῆς κεφαλῆς τὴν κίδαριν, τῆς ἱερωσύνης τὸ ἀνατό βλητον ὑπεμφήνειεν ἄν. Εἰ δὲ δὴ λέγοιτο, « Τη κεφαλὴν οὐκ ἀπομιτρώσει, ο συνήσεις εὖ μάλα τι τῆς βασιλείας αὐτοῦ διηνεκές τε καὶ ἀκατάσειστον· μίτρα γὰρ ἡ ἐπὶ μετώποις ἄκροις τὸ χρυσοῦν ἔχουσα ψέλλιον, ἀρχῆς ἂν εἴη καὶ βασιλείας σύμβολον. Αλλ', • Οὐδὲ τὰ ἱμάτια διαρρήξει, ο φησί. Τοῦτό τοί τισι δρᾶν ἔθος ἐπὶ νεκροῖς· Χριστοῦ δὲ τὸ χρῆμα παντε λῶς ἀλλότριον. Πάθος γὰρ ἂν ἥκιστά γε τὸν ἐπὶ θανάτῳ πόνον, ἡ ζωή. Οὐδὲν γὰρ ὅλως αὐτῇ τὸ νε κρόν, ἀλλ' ἔστιν αὕτη καὶ θανάτου λύσις, καὶ φθο ρᾶς ἀνατροπή. Καὶ γοῦν καὶ ὁ Σωτὴρ ἐπετίμα ποτέ τοῖς κατοιμώζειν ἐθέλουσι τὸ τοῦ ἀρχισυναγώγω κόριον, ο 'Αποχωρεῖτε, ο λέγων, ο καὶ μὴ κλαίετε οὐ γὰρ ἀπέθανε τὸ κοράσιον, ἀλλὰ καθεύδει. » Ε τοπον γὰρ ἀληθῶς τὸ δακρυῤῥοεῖν αὐτοὺς ὡς ἐπὶ τεθνεώσῃ τῇ κόρῃ, τῆς τῶν ὅλων παρούσης ζωή τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ. Εἰ δὲ δεδάκρυκεν ἐπὶ Λαζάρ φιλοστοργίας εἶναί φαμεν τὸ χρῆμα καρπὸν, καὶ τῆς θείας ἡμερότητος τὸ ἐφ' ἡμῖν συμπαθές· ἐλέητο γὰρ ή φύσις, θανάτῳ τυραννουμένη, καὶ λύσις αὐτῇ τοῦ πάθους τὸ δάκρυον ἦν. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Οτι δὲ κατ' οὐδένα τρόπον τὸ βέβηλον ἐν Χριστῷ, πλαγίως ὑποσημαίνεται διά γε τον νεκρό τητος ἀπανίστασθαι δεῖν τὸν ἀρχιερέα λέγειν, οὐδενὶ τὸ σύμπαν ἐπιφοιτῶντα νεκρῷ, ἡμελημένης ἐν τού τῳ καὶ τῆς εἰς πατέρα τιμῆς καὶ εἰς μητέρα καὶ ἀδελφούς. Θέα γὰρ ὅπως νουνεχής ὁ νόμος, καὶ τὴν τοῖς νοήμασι πρέπουσαν ευκοσμίαν οὐκ ἐν μικρῷ τιθεὶς λόγῳ. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ἱερέων ἐδυσω πεῖτο τὴν φύσιν, καὶ τοῖς ἄγαν ἀγχοῦ καὶ ἐξ αἵμα τος νεκροῖς, τοῖς ἡγιασμένοις ἐδίδου τὸ ἀνεγκλήτως ἐξεῖναι δρᾷν τὰ νενομισμένα. Πεφρόντισε δὲ οὐ σφό δρα τῆς εἰς τὴν σκιὰν ἁμαρτίας. Γεγράφατο γὰρ ἐφ' ἡμῶν τὰ ἐγκλήματα, καὶ εἰς ἀνθρώπους ὁ τύπος, οἷς εἰ καί τι παρέποιτο μολυσμοῦ, τὸ ἀπεικὸς οὐ δέν. « Πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες· καὶ ἡβρώ στηκεν ἐν ἡμῖν τὸ πλημμελεῖν ἡ φύσις. Ἐπὶ δέ γε τοῦ ἀρχιερέως τοῦ μεγάλου, τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ, οι .59 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • fco eum . . Vides evidenter ut in figuris adhuc ipsum Emmanuelem etiam Christum, in Aaron ap- pellatum ; unctus est enim Spiritu, ut Scripturæ tradunt " ; cum ipse perfectissimus esset sacerdos, ob eamque causam sacerdotii gloriam ejusmodi haberet, ut amittere non posset. Neque enim, inquit, ponet de capite suo cidarim : . id est, habitum sacerdotalem non amittet: dictum est namque illi omnium Salvatori ac Liberatori : ‹ Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchi- sedech Fr. — Et illi quidem plures facti sunt sa- cerdotes, eo quod morte prohiberentur permanere; lic autem, eo quod maneat in æternum, sempiter- 1.um habet sacerdotium : unde et salvare in perpetuum potest accedentes per ipsum ad Deum : › ita enim scripsit beatus Paulus ". Igitur hoc ipsum, quod cidaris non ponebatur de capite, sacerdotii dignitatem nunquam ab eo removendam significat. Quod si dicatur, mitram non deponet, sempi ‹ › lernum ac Grmum ejus regnum optime intelligere poteris mitra enim, quæ ad summam frontem aureum circulum habet, principatus est ac regni signum. Sed a ne vestes quidem scindet, » inquit; hoc quibusdam in mortuis facere moris est : id vero a Christo prorsus alienum. Neque enim ullum ex morte dolorem pati vita potest; nihil enim pror- sus illi mortuum est, sed ipsa est mortis dissolutio, et interitus eversio. Itaque ipse quondam Salvator objurgavit eos, qui archisynagogi puellam defle- bant : Recedite, inquit, c ne fete ; non est enim mortua puella, sed dormit "., Erat enim absurdum profecto lacrymas pro mortua puella profundere, cum adesset omnium vita, Christus nempe. Quod si super Lazaro deflevit ", ex bene- volentia id factum dicimus, et divinæ fuisse beni- gnitatis in nostris malis commiserationem; ipsius enim naturæ mortis tyrannide violata misericor- dia permovebatur, illisque lacrymis eadem ab illa arumna liberabatur. PALL. Ita videtur. C CYR. Nullo vero modo esse in Christo profani aliquid, oblique significatur in eo quod dicitur, re- cedendum esse summo sacerdoti a funere, neque eum ad ullum omnino mortuum accedere debere, posthabendamque in hac parte illam in patrem et D matrem ac fratres observantiam. Vide autem quam prudens fuerit ipsa lex, quamque aptum his sen- tentiis decorum minime parvipenderit : in aliis enim sacerdotibus, naturæ verecundia commove- batur, permittebatque sanctificatis sacerdotibus, in mortuis, qui summa ipsis propinquitate atque co- gnatione juncti essent, sine ulla criminis nota con- suetudinem sequi; et ne quid in umbram peccati admitteretur, non valde laborabat: eæ namque culpæ describebantur, quæ ad nos spectarent, fi- guraque illa ad homines pertinebat, quibus nihil mirum, si quid macuke sit adjunctum : ‹ In multis Levit. xx1, 10-15. Isa. x1, 2, et alibi. Joan. xi, 35. Psal. cis, 4. « Hebr, vit, 22-25. • Matth. xx,

Εγώ Κύριος ὁ Θεὸς, ὁ ἁγιάζων αυτούς. ο Ορος ένα γῶς ὡς ἐν τύποις ἔτι τὸν Ἐμμανουὴλ καὶ Χριστίν, ώνομασμένον ὡς ἐν Ααρών. Εχρίσθη γὰρ Πνε ματι, κατὰ τὰς Γραφάς, αὐτὸς ὑπάρχων ὁ παντέλειος ἱερεύς. Τοιγάρτοι καὶ ἀναπόβλητον ἔχει τῆς ἱερε σύνης τὴν δόξαν. « Οὐ γὰρ ἀποκιδαρώσει, ο φησί, • τὴν κεφαλήν, ο τοῦτ᾽ ἔστιν, οὐκ ἀποβαλεῖ τὸ σχῆμα τὸ ἱεροπρεπές. Εἴρηται γὰρ πρὸς τὰς τῶν ὅλων Σωτῆρα καὶ Λυτρωτήν· ο Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. — Καὶ εἰ μὲν πλείονες εἰσιν ἱερεῖς γεγονότες, διὰ τὸ θανάτῳ λύεσθαι παραμένειν· οὗτος δὲ διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσυνη Οθεν καὶ εἰς τὸ παντελὲς δύναται σώζειν τους προσιόντας τῷ Θεῷ δι' αὐτοῦ· ο γέγραφε γάρ ξε - Α Β καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Οὐκοῦν τὸ μὴ ἀφαιρεῖσθαι τῆς κεφαλῆς τὴν κίδαριν, τῆς ἱερωσύνης τὸ ἀνατό βλητον ὑπεμφήνειεν ἄν. Εἰ δὲ δὴ λέγοιτο, « Τη κεφαλὴν οὐκ ἀπομιτρώσει, ο συνήσεις εὖ μάλα τι τῆς βασιλείας αὐτοῦ διηνεκές τε καὶ ἀκατάσειστον· μίτρα γὰρ ἡ ἐπὶ μετώποις ἄκροις τὸ χρυσοῦν ἔχουσα ψέλλιον, ἀρχῆς ἂν εἴη καὶ βασιλείας σύμβολον. Αλλ', • Οὐδὲ τὰ ἱμάτια διαρρήξει, ο φησί. Τοῦτό τοί τισι δρᾶν ἔθος ἐπὶ νεκροῖς· Χριστοῦ δὲ τὸ χρῆμα παντε λῶς ἀλλότριον. Πάθος γὰρ ἂν ἥκιστά γε τὸν ἐπὶ θανάτῳ πόνον, ἡ ζωή. Οὐδὲν γὰρ ὅλως αὐτῇ τὸ νε κρόν, ἀλλ' ἔστιν αὕτη καὶ θανάτου λύσις, καὶ φθο ρᾶς ἀνατροπή. Καὶ γοῦν καὶ ὁ Σωτὴρ ἐπετίμα ποτέ τοῖς κατοιμώζειν ἐθέλουσι τὸ τοῦ ἀρχισυναγώγω κόριον, ο 'Αποχωρεῖτε, ο λέγων, ο καὶ μὴ κλαίετε οὐ γὰρ ἀπέθανε τὸ κοράσιον, ἀλλὰ καθεύδει. » Ε τοπον γὰρ ἀληθῶς τὸ δακρυῤῥοεῖν αὐτοὺς ὡς ἐπὶ τεθνεώσῃ τῇ κόρῃ, τῆς τῶν ὅλων παρούσης ζωή τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ. Εἰ δὲ δεδάκρυκεν ἐπὶ Λαζάρ φιλοστοργίας εἶναί φαμεν τὸ χρῆμα καρπὸν, καὶ τῆς θείας ἡμερότητος τὸ ἐφ' ἡμῖν συμπαθές· ἐλέητο γὰρ ή φύσις, θανάτῳ τυραννουμένη, καὶ λύσις αὐτῇ τοῦ πάθους τὸ δάκρυον ἦν. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Οτι δὲ κατ' οὐδένα τρόπον τὸ βέβηλον ἐν Χριστῷ, πλαγίως ὑποσημαίνεται διά γε τον νεκρό τητος ἀπανίστασθαι δεῖν τὸν ἀρχιερέα λέγειν, οὐδενὶ τὸ σύμπαν ἐπιφοιτῶντα νεκρῷ, ἡμελημένης ἐν τού τῳ καὶ τῆς εἰς πατέρα τιμῆς καὶ εἰς μητέρα καὶ ἀδελφούς. Θέα γὰρ ὅπως νουνεχής ὁ νόμος, καὶ τὴν τοῖς νοήμασι πρέπουσαν ευκοσμίαν οὐκ ἐν μικρῷ τιθεὶς λόγῳ. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ἱερέων ἐδυσω πεῖτο τὴν φύσιν, καὶ τοῖς ἄγαν ἀγχοῦ καὶ ἐξ αἵμα τος νεκροῖς, τοῖς ἡγιασμένοις ἐδίδου τὸ ἀνεγκλήτως ἐξεῖναι δρᾷν τὰ νενομισμένα. Πεφρόντισε δὲ οὐ σφό δρα τῆς εἰς τὴν σκιὰν ἁμαρτίας. Γεγράφατο γὰρ ἐφ' ἡμῶν τὰ ἐγκλήματα, καὶ εἰς ἀνθρώπους ὁ τύπος, οἷς εἰ καί τι παρέποιτο μολυσμοῦ, τὸ ἀπεικὸς οὐ δέν. « Πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες· καὶ ἡβρώ στηκεν ἐν ἡμῖν τὸ πλημμελεῖν ἡ φύσις. Ἐπὶ δέ γε τοῦ ἀρχιερέως τοῦ μεγάλου, τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ, οι .59 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • fco eum . . Vides evidenter ut in figuris adhuc ipsum Emmanuelem etiam Christum, in Aaron ap- pellatum ; unctus est enim Spiritu, ut Scripturæ tradunt " ; cum ipse perfectissimus esset sacerdos, ob eamque causam sacerdotii gloriam ejusmodi haberet, ut amittere non posset. Neque enim, inquit, ponet de capite suo cidarim : . id est, habitum sacerdotalem non amittet: dictum est namque illi omnium Salvatori ac Liberatori : ‹ Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchi- sedech Fr. — Et illi quidem plures facti sunt sa- cerdotes, eo quod morte prohiberentur permanere; lic autem, eo quod maneat in æternum, sempiter- 1.um habet sacerdotium : unde et salvare in perpetuum potest accedentes per ipsum ad Deum : › ita enim scripsit beatus Paulus ". Igitur hoc ipsum, quod cidaris non ponebatur de capite, sacerdotii dignitatem nunquam ab eo removendam significat. Quod si dicatur, mitram non deponet, sempi ‹ › lernum ac Grmum ejus regnum optime intelligere poteris mitra enim, quæ ad summam frontem aureum circulum habet, principatus est ac regni signum. Sed a ne vestes quidem scindet, » inquit; hoc quibusdam in mortuis facere moris est : id vero a Christo prorsus alienum. Neque enim ullum ex morte dolorem pati vita potest; nihil enim pror- sus illi mortuum est, sed ipsa est mortis dissolutio, et interitus eversio. Itaque ipse quondam Salvator objurgavit eos, qui archisynagogi puellam defle- bant : Recedite, inquit, c ne fete ; non est enim mortua puella, sed dormit "., Erat enim absurdum profecto lacrymas pro mortua puella profundere, cum adesset omnium vita, Christus nempe. Quod si super Lazaro deflevit ", ex bene- volentia id factum dicimus, et divinæ fuisse beni- gnitatis in nostris malis commiserationem; ipsius enim naturæ mortis tyrannide violata misericor- dia permovebatur, illisque lacrymis eadem ab illa arumna liberabatur. PALL. Ita videtur. C CYR. Nullo vero modo esse in Christo profani aliquid, oblique significatur in eo quod dicitur, re- cedendum esse summo sacerdoti a funere, neque eum ad ullum omnino mortuum accedere debere, posthabendamque in hac parte illam in patrem et D matrem ac fratres observantiam. Vide autem quam prudens fuerit ipsa lex, quamque aptum his sen- tentiis decorum minime parvipenderit : in aliis enim sacerdotibus, naturæ verecundia commove- batur, permittebatque sanctificatis sacerdotibus, in mortuis, qui summa ipsis propinquitate atque co- gnatione juncti essent, sine ulla criminis nota con- suetudinem sequi; et ne quid in umbram peccati admitteretur, non valde laborabat: eæ namque culpæ describebantur, quæ ad nos spectarent, fi- guraque illa ad homines pertinebat, quibus nihil mirum, si quid macuke sit adjunctum : ‹ In multis Levit. xx1, 10-15. Isa. x1, 2, et alibi. Joan. xi, 35. Psal. cis, 4. « Hebr, vit, 22-25. • Matth. xx,

Εγώ Κύριος ὁ Θεὸς, ὁ ἁγιάζων αυτούς. ο Ορος ένα γῶς ὡς ἐν τύποις ἔτι τὸν Ἐμμανουὴλ καὶ Χριστίν, ώνομασμένον ὡς ἐν Ααρών. Εχρίσθη γὰρ Πνε ματι, κατὰ τὰς Γραφάς, αὐτὸς ὑπάρχων ὁ παντέλειος ἱερεύς. Τοιγάρτοι καὶ ἀναπόβλητον ἔχει τῆς ἱερε σύνης τὴν δόξαν. « Οὐ γὰρ ἀποκιδαρώσει, ο φησί, • τὴν κεφαλήν, ο τοῦτ᾽ ἔστιν, οὐκ ἀποβαλεῖ τὸ σχῆμα τὸ ἱεροπρεπές. Εἴρηται γὰρ πρὸς τὰς τῶν ὅλων Σωτῆρα καὶ Λυτρωτήν· ο Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. — Καὶ εἰ μὲν πλείονες εἰσιν ἱερεῖς γεγονότες, διὰ τὸ θανάτῳ λύεσθαι παραμένειν· οὗτος δὲ διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσυνη Οθεν καὶ εἰς τὸ παντελὲς δύναται σώζειν τους προσιόντας τῷ Θεῷ δι' αὐτοῦ· ο γέγραφε γάρ ξε - Α Β καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Οὐκοῦν τὸ μὴ ἀφαιρεῖσθαι τῆς κεφαλῆς τὴν κίδαριν, τῆς ἱερωσύνης τὸ ἀνατό βλητον ὑπεμφήνειεν ἄν. Εἰ δὲ δὴ λέγοιτο, « Τη κεφαλὴν οὐκ ἀπομιτρώσει, ο συνήσεις εὖ μάλα τι τῆς βασιλείας αὐτοῦ διηνεκές τε καὶ ἀκατάσειστον· μίτρα γὰρ ἡ ἐπὶ μετώποις ἄκροις τὸ χρυσοῦν ἔχουσα ψέλλιον, ἀρχῆς ἂν εἴη καὶ βασιλείας σύμβολον. Αλλ', • Οὐδὲ τὰ ἱμάτια διαρρήξει, ο φησί. Τοῦτό τοί τισι δρᾶν ἔθος ἐπὶ νεκροῖς· Χριστοῦ δὲ τὸ χρῆμα παντε λῶς ἀλλότριον. Πάθος γὰρ ἂν ἥκιστά γε τὸν ἐπὶ θανάτῳ πόνον, ἡ ζωή. Οὐδὲν γὰρ ὅλως αὐτῇ τὸ νε κρόν, ἀλλ' ἔστιν αὕτη καὶ θανάτου λύσις, καὶ φθο ρᾶς ἀνατροπή. Καὶ γοῦν καὶ ὁ Σωτὴρ ἐπετίμα ποτέ τοῖς κατοιμώζειν ἐθέλουσι τὸ τοῦ ἀρχισυναγώγω κόριον, ο 'Αποχωρεῖτε, ο λέγων, ο καὶ μὴ κλαίετε οὐ γὰρ ἀπέθανε τὸ κοράσιον, ἀλλὰ καθεύδει. » Ε τοπον γὰρ ἀληθῶς τὸ δακρυῤῥοεῖν αὐτοὺς ὡς ἐπὶ τεθνεώσῃ τῇ κόρῃ, τῆς τῶν ὅλων παρούσης ζωή τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ. Εἰ δὲ δεδάκρυκεν ἐπὶ Λαζάρ φιλοστοργίας εἶναί φαμεν τὸ χρῆμα καρπὸν, καὶ τῆς θείας ἡμερότητος τὸ ἐφ' ἡμῖν συμπαθές· ἐλέητο γὰρ ή φύσις, θανάτῳ τυραννουμένη, καὶ λύσις αὐτῇ τοῦ πάθους τὸ δάκρυον ἦν. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Οτι δὲ κατ' οὐδένα τρόπον τὸ βέβηλον ἐν Χριστῷ, πλαγίως ὑποσημαίνεται διά γε τον νεκρό τητος ἀπανίστασθαι δεῖν τὸν ἀρχιερέα λέγειν, οὐδενὶ τὸ σύμπαν ἐπιφοιτῶντα νεκρῷ, ἡμελημένης ἐν τού τῳ καὶ τῆς εἰς πατέρα τιμῆς καὶ εἰς μητέρα καὶ ἀδελφούς. Θέα γὰρ ὅπως νουνεχής ὁ νόμος, καὶ τὴν τοῖς νοήμασι πρέπουσαν ευκοσμίαν οὐκ ἐν μικρῷ τιθεὶς λόγῳ. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ἱερέων ἐδυσω πεῖτο τὴν φύσιν, καὶ τοῖς ἄγαν ἀγχοῦ καὶ ἐξ αἵμα τος νεκροῖς, τοῖς ἡγιασμένοις ἐδίδου τὸ ἀνεγκλήτως ἐξεῖναι δρᾷν τὰ νενομισμένα. Πεφρόντισε δὲ οὐ σφό δρα τῆς εἰς τὴν σκιὰν ἁμαρτίας. Γεγράφατο γὰρ ἐφ' ἡμῶν τὰ ἐγκλήματα, καὶ εἰς ἀνθρώπους ὁ τύπος, οἷς εἰ καί τι παρέποιτο μολυσμοῦ, τὸ ἀπεικὸς οὐ δέν. « Πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες· καὶ ἡβρώ στηκεν ἐν ἡμῖν τὸ πλημμελεῖν ἡ φύσις. Ἐπὶ δέ γε τοῦ ἀρχιερέως τοῦ μεγάλου, τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ, οι .59 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • fco eum . . Vides evidenter ut in figuris adhuc ipsum Emmanuelem etiam Christum, in Aaron ap- pellatum ; unctus est enim Spiritu, ut Scripturæ tradunt " ; cum ipse perfectissimus esset sacerdos, ob eamque causam sacerdotii gloriam ejusmodi haberet, ut amittere non posset. Neque enim, inquit, ponet de capite suo cidarim : . id est, habitum sacerdotalem non amittet: dictum est namque illi omnium Salvatori ac Liberatori : ‹ Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchi- sedech Fr. — Et illi quidem plures facti sunt sa- cerdotes, eo quod morte prohiberentur permanere; lic autem, eo quod maneat in æternum, sempiter- 1.um habet sacerdotium : unde et salvare in perpetuum potest accedentes per ipsum ad Deum : › ita enim scripsit beatus Paulus ". Igitur hoc ipsum, quod cidaris non ponebatur de capite, sacerdotii dignitatem nunquam ab eo removendam significat. Quod si dicatur, mitram non deponet, sempi ‹ › lernum ac Grmum ejus regnum optime intelligere poteris mitra enim, quæ ad summam frontem aureum circulum habet, principatus est ac regni signum. Sed a ne vestes quidem scindet, » inquit; hoc quibusdam in mortuis facere moris est : id vero a Christo prorsus alienum. Neque enim ullum ex morte dolorem pati vita potest; nihil enim pror- sus illi mortuum est, sed ipsa est mortis dissolutio, et interitus eversio. Itaque ipse quondam Salvator objurgavit eos, qui archisynagogi puellam defle- bant : Recedite, inquit, c ne fete ; non est enim mortua puella, sed dormit "., Erat enim absurdum profecto lacrymas pro mortua puella profundere, cum adesset omnium vita, Christus nempe. Quod si super Lazaro deflevit ", ex bene- volentia id factum dicimus, et divinæ fuisse beni- gnitatis in nostris malis commiserationem; ipsius enim naturæ mortis tyrannide violata misericor- dia permovebatur, illisque lacrymis eadem ab illa arumna liberabatur. PALL. Ita videtur. C CYR. Nullo vero modo esse in Christo profani aliquid, oblique significatur in eo quod dicitur, re- cedendum esse summo sacerdoti a funere, neque eum ad ullum omnino mortuum accedere debere, posthabendamque in hac parte illam in patrem et D matrem ac fratres observantiam. Vide autem quam prudens fuerit ipsa lex, quamque aptum his sen- tentiis decorum minime parvipenderit : in aliis enim sacerdotibus, naturæ verecundia commove- batur, permittebatque sanctificatis sacerdotibus, in mortuis, qui summa ipsis propinquitate atque co- gnatione juncti essent, sine ulla criminis nota con- suetudinem sequi; et ne quid in umbram peccati admitteretur, non valde laborabat: eæ namque culpæ describebantur, quæ ad nos spectarent, fi- guraque illa ad homines pertinebat, quibus nihil mirum, si quid macuke sit adjunctum : ‹ In multis Levit. xx1, 10-15. Isa. x1, 2, et alibi. Joan. xi, 35. Psal. cis, 4. « Hebr, vit, 22-25. • Matth. xx,

Εγώ Κύριος ὁ Θεὸς, ὁ ἁγιάζων αυτούς. ο Ορος ένα γῶς ὡς ἐν τύποις ἔτι τὸν Ἐμμανουὴλ καὶ Χριστίν, ώνομασμένον ὡς ἐν Ααρών. Εχρίσθη γὰρ Πνε ματι, κατὰ τὰς Γραφάς, αὐτὸς ὑπάρχων ὁ παντέλειος ἱερεύς. Τοιγάρτοι καὶ ἀναπόβλητον ἔχει τῆς ἱερε σύνης τὴν δόξαν. « Οὐ γὰρ ἀποκιδαρώσει, ο φησί, • τὴν κεφαλήν, ο τοῦτ᾽ ἔστιν, οὐκ ἀποβαλεῖ τὸ σχῆμα τὸ ἱεροπρεπές. Εἴρηται γὰρ πρὸς τὰς τῶν ὅλων Σωτῆρα καὶ Λυτρωτήν· ο Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. — Καὶ εἰ μὲν πλείονες εἰσιν ἱερεῖς γεγονότες, διὰ τὸ θανάτῳ λύεσθαι παραμένειν· οὗτος δὲ διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσυνη Οθεν καὶ εἰς τὸ παντελὲς δύναται σώζειν τους προσιόντας τῷ Θεῷ δι' αὐτοῦ· ο γέγραφε γάρ ξε - Α Β καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Οὐκοῦν τὸ μὴ ἀφαιρεῖσθαι τῆς κεφαλῆς τὴν κίδαριν, τῆς ἱερωσύνης τὸ ἀνατό βλητον ὑπεμφήνειεν ἄν. Εἰ δὲ δὴ λέγοιτο, « Τη κεφαλὴν οὐκ ἀπομιτρώσει, ο συνήσεις εὖ μάλα τι τῆς βασιλείας αὐτοῦ διηνεκές τε καὶ ἀκατάσειστον· μίτρα γὰρ ἡ ἐπὶ μετώποις ἄκροις τὸ χρυσοῦν ἔχουσα ψέλλιον, ἀρχῆς ἂν εἴη καὶ βασιλείας σύμβολον. Αλλ', • Οὐδὲ τὰ ἱμάτια διαρρήξει, ο φησί. Τοῦτό τοί τισι δρᾶν ἔθος ἐπὶ νεκροῖς· Χριστοῦ δὲ τὸ χρῆμα παντε λῶς ἀλλότριον. Πάθος γὰρ ἂν ἥκιστά γε τὸν ἐπὶ θανάτῳ πόνον, ἡ ζωή. Οὐδὲν γὰρ ὅλως αὐτῇ τὸ νε κρόν, ἀλλ' ἔστιν αὕτη καὶ θανάτου λύσις, καὶ φθο ρᾶς ἀνατροπή. Καὶ γοῦν καὶ ὁ Σωτὴρ ἐπετίμα ποτέ τοῖς κατοιμώζειν ἐθέλουσι τὸ τοῦ ἀρχισυναγώγω κόριον, ο 'Αποχωρεῖτε, ο λέγων, ο καὶ μὴ κλαίετε οὐ γὰρ ἀπέθανε τὸ κοράσιον, ἀλλὰ καθεύδει. » Ε τοπον γὰρ ἀληθῶς τὸ δακρυῤῥοεῖν αὐτοὺς ὡς ἐπὶ τεθνεώσῃ τῇ κόρῃ, τῆς τῶν ὅλων παρούσης ζωή τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ. Εἰ δὲ δεδάκρυκεν ἐπὶ Λαζάρ φιλοστοργίας εἶναί φαμεν τὸ χρῆμα καρπὸν, καὶ τῆς θείας ἡμερότητος τὸ ἐφ' ἡμῖν συμπαθές· ἐλέητο γὰρ ή φύσις, θανάτῳ τυραννουμένη, καὶ λύσις αὐτῇ τοῦ πάθους τὸ δάκρυον ἦν. ΠΑΛΛ. Εοικεν. ΚΥΡ. Οτι δὲ κατ' οὐδένα τρόπον τὸ βέβηλον ἐν Χριστῷ, πλαγίως ὑποσημαίνεται διά γε τον νεκρό τητος ἀπανίστασθαι δεῖν τὸν ἀρχιερέα λέγειν, οὐδενὶ τὸ σύμπαν ἐπιφοιτῶντα νεκρῷ, ἡμελημένης ἐν τού τῳ καὶ τῆς εἰς πατέρα τιμῆς καὶ εἰς μητέρα καὶ ἀδελφούς. Θέα γὰρ ὅπως νουνεχής ὁ νόμος, καὶ τὴν τοῖς νοήμασι πρέπουσαν ευκοσμίαν οὐκ ἐν μικρῷ τιθεὶς λόγῳ. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ἱερέων ἐδυσω πεῖτο τὴν φύσιν, καὶ τοῖς ἄγαν ἀγχοῦ καὶ ἐξ αἵμα τος νεκροῖς, τοῖς ἡγιασμένοις ἐδίδου τὸ ἀνεγκλήτως ἐξεῖναι δρᾷν τὰ νενομισμένα. Πεφρόντισε δὲ οὐ σφό δρα τῆς εἰς τὴν σκιὰν ἁμαρτίας. Γεγράφατο γὰρ ἐφ' ἡμῶν τὰ ἐγκλήματα, καὶ εἰς ἀνθρώπους ὁ τύπος, οἷς εἰ καί τι παρέποιτο μολυσμοῦ, τὸ ἀπεικὸς οὐ δέν. « Πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες· καὶ ἡβρώ στηκεν ἐν ἡμῖν τὸ πλημμελεῖν ἡ φύσις. Ἐπὶ δέ γε τοῦ ἀρχιερέως τοῦ μεγάλου, τοῦτ' ἔστι, Χριστοῦ, οι .59 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. • fco eum . . Vides evidenter ut in figuris adhuc ipsum Emmanuelem etiam Christum, in Aaron ap- pellatum ; unctus est enim Spiritu, ut Scripturæ tradunt " ; cum ipse perfectissimus esset sacerdos, ob eamque causam sacerdotii gloriam ejusmodi haberet, ut amittere non posset. Neque enim, inquit, ponet de capite suo cidarim : . id est, habitum sacerdotalem non amittet: dictum est namque illi omnium Salvatori ac Liberatori : ‹ Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchi- sedech Fr. — Et illi quidem plures facti sunt sa- cerdotes, eo quod morte prohiberentur permanere; lic autem, eo quod maneat in æternum, sempiter- 1.um habet sacerdotium : unde et salvare in perpetuum potest accedentes per ipsum ad Deum : › ita enim scripsit beatus Paulus ". Igitur hoc ipsum, quod cidaris non ponebatur de capite, sacerdotii dignitatem nunquam ab eo removendam significat. Quod si dicatur, mitram non deponet, sempi ‹ › lernum ac Grmum ejus regnum optime intelligere poteris mitra enim, quæ ad summam frontem aureum circulum habet, principatus est ac regni signum. Sed a ne vestes quidem scindet, » inquit; hoc quibusdam in mortuis facere moris est : id vero a Christo prorsus alienum. Neque enim ullum ex morte dolorem pati vita potest; nihil enim pror- sus illi mortuum est, sed ipsa est mortis dissolutio, et interitus eversio. Itaque ipse quondam Salvator objurgavit eos, qui archisynagogi puellam defle- bant : Recedite, inquit, c ne fete ; non est enim mortua puella, sed dormit "., Erat enim absurdum profecto lacrymas pro mortua puella profundere, cum adesset omnium vita, Christus nempe. Quod si super Lazaro deflevit ", ex bene- volentia id factum dicimus, et divinæ fuisse beni- gnitatis in nostris malis commiserationem; ipsius enim naturæ mortis tyrannide violata misericor- dia permovebatur, illisque lacrymis eadem ab illa arumna liberabatur. PALL. Ita videtur. C CYR. Nullo vero modo esse in Christo profani aliquid, oblique significatur in eo quod dicitur, re- cedendum esse summo sacerdoti a funere, neque eum ad ullum omnino mortuum accedere debere, posthabendamque in hac parte illam in patrem et D matrem ac fratres observantiam. Vide autem quam prudens fuerit ipsa lex, quamque aptum his sen- tentiis decorum minime parvipenderit : in aliis enim sacerdotibus, naturæ verecundia commove- batur, permittebatque sanctificatis sacerdotibus, in mortuis, qui summa ipsis propinquitate atque co- gnatione juncti essent, sine ulla criminis nota con- suetudinem sequi; et ne quid in umbram peccati admitteretur, non valde laborabat: eæ namque culpæ describebantur, quæ ad nos spectarent, fi- guraque illa ad homines pertinebat, quibus nihil mirum, si quid macuke sit adjunctum : ‹ In multis Levit. xx1, 10-15. Isa. x1, 2, et alibi. Joan. xi, 35. Psal. cis, 4. « Hebr, vit, 22-25. • Matth. xx,

μέρους ἁγίαν καὶ ὑπὸ Θεῷ ζωήν· ἧς ὑποτύπωσις ἀκριβῆς, ἡ σεμίδαλις διὰ δραχὺς ἱερέως ἀναφερομένη σὺν τῷ ἐλαίῳ καὶ τῷ λιβάνῳ. Τὴν γάρ τοι Θεῷ καθ- ιερουμένην ζωήν, καὶ εἰ γένοιτο τυχὸν ἐκ μέρους, εξώδη πάντως εἶναι χρὴ, καὶ λιπαρωτάταις ελπίσι πιαινομένην. Η οὐκ εὐοσμότατον εἶναι φὴς πᾶν ἔργον ἡμῶν ἀγαθόν; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Τί δε ; οὐκ ἐπ' ἀγαθαῖς ἐλπίσι πράττεται πρὸς ἡμῶν ; ΠΑΛΛ. Ναί · έψεται γὰρ πάντως τὰ παρὰ Θεοῦ. ΚΥΡ. Λίβανος δὴ οὖν, καὶ σεμίδαλις ἐλαιόδευτος, τὴν εὐώδη τε καὶ λιπαρωτάτην ἡμῖν ὑπαινίττεται ζωήν. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης· ἀλλὰ τὶς ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν ἡ ὡς ἐκ μέρους ἁγία ζωή; ΚΥΡ. Η μήτε εἰς λήξιν πολιτείας ἤκουσα τῆς ἁγιοπρεπούς, μήτε κατὰ τὴν ἄγαν ἀνῳκισμένην τοῦσα τρίβον, ὁποία τις ἦν ἡ Ἰωάννου φωνὴ τυχόν, ήγουν τῶν ἁγίων ἀποστόλων· μήτε μὴν ἐκπίπτουσα τοῦ εἶναι σεπτή, διά γε τὸ ἡττῆσθαι τυχὸν τῆς ἄγαν υποκειμένης του. Η οὐ τῶν ἐν κόσμῳ καὶ παιδε ποιῶν ὁ βίος, εἰ διαζήν ἔλοιντο χρηστῶς, μεμέρισται πως Θεῷ τε καὶ κόσμῳ, κατὰ τὴν τοῦ μακαρίου Παύ- λου φωνήν ; ΠΑΛΛ. Μεμέρισται· πῶς γὰρ οὔ ; Β ΚΥΡ. Τύπος οὖν ἄρα ζωῆς τῆς οὐκ εἰσάπαν ἀνα- κειμένης θεῷ, μέσης δὲ ὥσπερ καὶ ἐπ' ἄμφω βλε- πούσης, ἡ μερικὴ καθιέρωσις τῆς σεμιδάλεως ἦν, τὸ εὐῶδες ἐχούσης καὶ ἱλαρόν· ἦν καὶ εἰς μνημόσυνον " ἔσεσθαί φησιν ὁ νόμος, τοῦ δι᾽ ὑπουργίας ἱερατικῆς προσκεκομικάτος. Αποκερδανοῦμεν δὲ ἀληθῶς τὸ ἐν μνήμῃ κεῖσθαι τῇ παρὰ Θεῷ, δι' ὧν καρποφοροῦν- τες εὐωδιάζομεν· μεσιτεύοντος τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεῷ προσάγοντος, τὸ[ν] μὲν ὁλοκλήρως ἅγιον, ὡς ἐν τάξει τῶν ὁλοκαυτωμάτων· καὶ μέντοι τὸν μὴ τοιοῦτον εἰσ- ἅπαν διὰ τὸ μεμερίσθαι τῷ κόσμῳ, θυσίαν ὥσπερ τινὰ μερικήν. "Αζυμος δὲ ἡ θυσία. Πρέπει γὰρ ἂν πράττεσθαι καθαρῶς, πᾶν ὅπερ ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν, εἰς δόξαν Θεοῦ. Καὶ γοῦν ὁ Σωτὴρ, παραιτεῖσθαι προστέταχε, τὸ ἐν μέσαις ἑστῶτα ταῖς ἀγοραῖς ποιεί σθαι τὰς προσευχάς, καὶ τὸ ἀμειδὲς ἐν νηστείαις, καὶ τὸ σαλπίζειν ἀκόσμως, κατοικτείροντας ἀδελ- φούς. Ζύμη γὰρ αὕτη, βεβηλοῦσα τὰ ἱερά. Τὸ δὲ εἰς δόξαν Θεοῦ πραττόμενον, ἐγκλημάτων άνθρωπαρε- σκείας ἀπηλλάχθαι πρέπει· εἴη γὰρ ἂν οὕτως ἄζυ- μον ἀληθῶς καὶ ἱερὸν τὸ θύμα. Μερὶς δὲ καὶ βρῶσις τοῖς ἱερεῦσι, τὸ κατάλοιπον τῆς θυσίας. Ἐσθίεται πᾶν ἀρσενικὸν ἐν τόπῳ ἁγίῳ· τοῦ μὲν ἐν ἁγίῳ τό πῳ πρὸς τῶν ἱερέων δαπανᾶσθαι τὰ ἱερὰ, τοῖς μυστι κωτέροις ἡμῶν λόγοις τηροῦντος τὸ σέβας· τοῦ δὲ πᾶν ἄρσεν ἐσθίειν, ὑποδηλοῦντος ἀστείως ὡς ἀκαλλές τι χρῆμα καὶ ἀνόσιον ἀληθῶς ὁ μαλακισμὸς τοῖς ἐξειλεγμένοις παρὰ Θεοῦ. Ἀνίερον γὰρ ἀποτελεῖ, καὶ εὐλογίας ἐξίστησι τῆς πνευματικῆς, καὶ ἀμέτο- χον ἀποφαίνει τῶν παρὰ Θεοῦ τοῖς ἁγίοις ἐκνενεμη [ i DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. vitam enim Deo dicatam, licet ex parte fortassis, odoratam tamen certe, et spei nitore opimam esse oportet. Quid enim? non omne nostrum recte fa etum odoratissimum esse fateris ? A mila pugillo sacerdotis oblata cum oleo ac thure: C Cur. vi, 50. Matth. vi, sean. D PALL. Maxime vero. CYR. Quid præterea, nonne id a nobis fit spc optima? PALL. Certe : prorsus enim a Deo promissa præ- mia consequentur. CYR. Thus igitur ac simila oleo madens odora- tam illam nitidamque vitam inuuunt, PALL. Recte ais. Sed quænam agi a nobis vita ex parte sancta potest? CYR. Illa certe, quæ neque ad summum fasti- gium sanctae conversationis pervenit, aut semi- tam longe sublimem ingreditur, qualis illa Joan- nis vita vel sanctorum apostolorum fuit; neque tamen, quia a præstantiore vitæ genere vincitur, ideo veneratione caret. An vero eorum vita, qui in sæculo versantur, ac liberos procreant, si lauda- biliter vivere student, non est quodammodo Deo mundoque divisa, ut beati Pauli voce utar ? PALL. Divisa certe : cur enim negem? CYR. Igitur ejus vitæ, quæ non ex omni parte sit Deo dicata, sed media quodammodo, etin utram que partem spectans, figura erat illa similæ ex quadam parte consecratio, quæ odorem haberet et hilaritatem; quam etiam in memoriam ejus fore lex ait, qui illam per sacerdotale ministerium ob- tulisset: consequemur enim profecto ut Deo in memoria simus per ea quæ offerentes adolemus, cum Christus mediator sit, Deoque offerat tum eum, qui omni ex parte sanctus est tanquam ho- locaustum ; tum vero eum etiam, qui non ex toto ejusmodi est, utpote qui sit mundo divisus, tan- quam sacrificium quoddam ea parte dicatum. Est autem sacrificium sine fermento ; decet enim, quid- quid a nobis fit, id sincere ad Dei gloriam fieri. Itaque Salvator cavere jussit "', ne in mediis pla- teis stantes oremus, neve in jejunio tristitiam præferamus; aut dum in fratres misericordiam im- pendimus, turpiter turba canamus: id enim fer- mentum est, quo sacrificia profanantur; quod au- tem ad gloriam Dei fit, id a crimine hominibus pla- cendi remotum esse convenit: ita enim infermen- tatum plane sacrificium ac sacrum erit. Reliquiæ porro sacrificii in partem atque in cibum sacerdo- tibus tribuuntur; eisque omne masculinum vesci- tur in loco sancto. Atque in eo quidem, quod sa- crificia in sancto loco a sacerdotibus absumuntur, mysticis nostris atque 'secretioribus prædicationi- bus veneratio servatur. Quod autem onuis masculus vescitur, id vero eleganter significat, in

μέρους ἁγίαν καὶ ὑπὸ Θεῷ ζωήν· ἧς ὑποτύπωσις ἀκριβῆς, ἡ σεμίδαλις διὰ δραχὺς ἱερέως ἀναφερομένη σὺν τῷ ἐλαίῳ καὶ τῷ λιβάνῳ. Τὴν γάρ τοι Θεῷ καθ- ιερουμένην ζωήν, καὶ εἰ γένοιτο τυχὸν ἐκ μέρους, εξώδη πάντως εἶναι χρὴ, καὶ λιπαρωτάταις ελπίσι πιαινομένην. Η οὐκ εὐοσμότατον εἶναι φὴς πᾶν ἔργον ἡμῶν ἀγαθόν; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Τί δε ; οὐκ ἐπ' ἀγαθαῖς ἐλπίσι πράττεται πρὸς ἡμῶν ; ΠΑΛΛ. Ναί · έψεται γὰρ πάντως τὰ παρὰ Θεοῦ. ΚΥΡ. Λίβανος δὴ οὖν, καὶ σεμίδαλις ἐλαιόδευτος, τὴν εὐώδη τε καὶ λιπαρωτάτην ἡμῖν ὑπαινίττεται ζωήν. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης· ἀλλὰ τὶς ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν ἡ ὡς ἐκ μέρους ἁγία ζωή; ΚΥΡ. Η μήτε εἰς λήξιν πολιτείας ἤκουσα τῆς ἁγιοπρεπούς, μήτε κατὰ τὴν ἄγαν ἀνῳκισμένην τοῦσα τρίβον, ὁποία τις ἦν ἡ Ἰωάννου φωνὴ τυχόν, ήγουν τῶν ἁγίων ἀποστόλων· μήτε μὴν ἐκπίπτουσα τοῦ εἶναι σεπτή, διά γε τὸ ἡττῆσθαι τυχὸν τῆς ἄγαν υποκειμένης του. Η οὐ τῶν ἐν κόσμῳ καὶ παιδε ποιῶν ὁ βίος, εἰ διαζήν ἔλοιντο χρηστῶς, μεμέρισται πως Θεῷ τε καὶ κόσμῳ, κατὰ τὴν τοῦ μακαρίου Παύ- λου φωνήν ; ΠΑΛΛ. Μεμέρισται· πῶς γὰρ οὔ ; Β ΚΥΡ. Τύπος οὖν ἄρα ζωῆς τῆς οὐκ εἰσάπαν ἀνα- κειμένης θεῷ, μέσης δὲ ὥσπερ καὶ ἐπ' ἄμφω βλε- πούσης, ἡ μερικὴ καθιέρωσις τῆς σεμιδάλεως ἦν, τὸ εὐῶδες ἐχούσης καὶ ἱλαρόν· ἦν καὶ εἰς μνημόσυνον " ἔσεσθαί φησιν ὁ νόμος, τοῦ δι᾽ ὑπουργίας ἱερατικῆς προσκεκομικάτος. Αποκερδανοῦμεν δὲ ἀληθῶς τὸ ἐν μνήμῃ κεῖσθαι τῇ παρὰ Θεῷ, δι' ὧν καρποφοροῦν- τες εὐωδιάζομεν· μεσιτεύοντος τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεῷ προσάγοντος, τὸ[ν] μὲν ὁλοκλήρως ἅγιον, ὡς ἐν τάξει τῶν ὁλοκαυτωμάτων· καὶ μέντοι τὸν μὴ τοιοῦτον εἰσ- ἅπαν διὰ τὸ μεμερίσθαι τῷ κόσμῳ, θυσίαν ὥσπερ τινὰ μερικήν. "Αζυμος δὲ ἡ θυσία. Πρέπει γὰρ ἂν πράττεσθαι καθαρῶς, πᾶν ὅπερ ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν, εἰς δόξαν Θεοῦ. Καὶ γοῦν ὁ Σωτὴρ, παραιτεῖσθαι προστέταχε, τὸ ἐν μέσαις ἑστῶτα ταῖς ἀγοραῖς ποιεί σθαι τὰς προσευχάς, καὶ τὸ ἀμειδὲς ἐν νηστείαις, καὶ τὸ σαλπίζειν ἀκόσμως, κατοικτείροντας ἀδελ- φούς. Ζύμη γὰρ αὕτη, βεβηλοῦσα τὰ ἱερά. Τὸ δὲ εἰς δόξαν Θεοῦ πραττόμενον, ἐγκλημάτων άνθρωπαρε- σκείας ἀπηλλάχθαι πρέπει· εἴη γὰρ ἂν οὕτως ἄζυ- μον ἀληθῶς καὶ ἱερὸν τὸ θύμα. Μερὶς δὲ καὶ βρῶσις τοῖς ἱερεῦσι, τὸ κατάλοιπον τῆς θυσίας. Ἐσθίεται πᾶν ἀρσενικὸν ἐν τόπῳ ἁγίῳ· τοῦ μὲν ἐν ἁγίῳ τό πῳ πρὸς τῶν ἱερέων δαπανᾶσθαι τὰ ἱερὰ, τοῖς μυστι κωτέροις ἡμῶν λόγοις τηροῦντος τὸ σέβας· τοῦ δὲ πᾶν ἄρσεν ἐσθίειν, ὑποδηλοῦντος ἀστείως ὡς ἀκαλλές τι χρῆμα καὶ ἀνόσιον ἀληθῶς ὁ μαλακισμὸς τοῖς ἐξειλεγμένοις παρὰ Θεοῦ. Ἀνίερον γὰρ ἀποτελεῖ, καὶ εὐλογίας ἐξίστησι τῆς πνευματικῆς, καὶ ἀμέτο- χον ἀποφαίνει τῶν παρὰ Θεοῦ τοῖς ἁγίοις ἐκνενεμη [ i DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. vitam enim Deo dicatam, licet ex parte fortassis, odoratam tamen certe, et spei nitore opimam esse oportet. Quid enim? non omne nostrum recte fa etum odoratissimum esse fateris ? A mila pugillo sacerdotis oblata cum oleo ac thure: C Cur. vi, 50. Matth. vi, sean. D PALL. Maxime vero. CYR. Quid præterea, nonne id a nobis fit spc optima? PALL. Certe : prorsus enim a Deo promissa præ- mia consequentur. CYR. Thus igitur ac simila oleo madens odora- tam illam nitidamque vitam inuuunt, PALL. Recte ais. Sed quænam agi a nobis vita ex parte sancta potest? CYR. Illa certe, quæ neque ad summum fasti- gium sanctae conversationis pervenit, aut semi- tam longe sublimem ingreditur, qualis illa Joan- nis vita vel sanctorum apostolorum fuit; neque tamen, quia a præstantiore vitæ genere vincitur, ideo veneratione caret. An vero eorum vita, qui in sæculo versantur, ac liberos procreant, si lauda- biliter vivere student, non est quodammodo Deo mundoque divisa, ut beati Pauli voce utar ? PALL. Divisa certe : cur enim negem? CYR. Igitur ejus vitæ, quæ non ex omni parte sit Deo dicata, sed media quodammodo, etin utram que partem spectans, figura erat illa similæ ex quadam parte consecratio, quæ odorem haberet et hilaritatem; quam etiam in memoriam ejus fore lex ait, qui illam per sacerdotale ministerium ob- tulisset: consequemur enim profecto ut Deo in memoria simus per ea quæ offerentes adolemus, cum Christus mediator sit, Deoque offerat tum eum, qui omni ex parte sanctus est tanquam ho- locaustum ; tum vero eum etiam, qui non ex toto ejusmodi est, utpote qui sit mundo divisus, tan- quam sacrificium quoddam ea parte dicatum. Est autem sacrificium sine fermento ; decet enim, quid- quid a nobis fit, id sincere ad Dei gloriam fieri. Itaque Salvator cavere jussit "', ne in mediis pla- teis stantes oremus, neve in jejunio tristitiam præferamus; aut dum in fratres misericordiam im- pendimus, turpiter turba canamus: id enim fer- mentum est, quo sacrificia profanantur; quod au- tem ad gloriam Dei fit, id a crimine hominibus pla- cendi remotum esse convenit: ita enim infermen- tatum plane sacrificium ac sacrum erit. Reliquiæ porro sacrificii in partem atque in cibum sacerdo- tibus tribuuntur; eisque omne masculinum vesci- tur in loco sancto. Atque in eo quidem, quod sa- crificia in sancto loco a sacerdotibus absumuntur, mysticis nostris atque 'secretioribus prædicationi- bus veneratio servatur. Quod autem onuis masculus vescitur, id vero eleganter significat, in

σας εἰς αἰσχροκέρδειαν· ἐξ ἀνάνδρου δὲ τοῦτο καὶ ἀγεννοῦς λογισμοῦ· ταύτητοι καὶ ἄγευστος τῶν παρά Θεοῦ μεμένηκεν ἀγαθῶν, καὶ ἀμέτοχος παντελῶς τῶν τοῖς ἁγίοις δεδωρημένων. μένων ἀγαθῶν. Ἐμαλακίσθη δὲ καὶ Ἰούδας, ἀπανεύ Β δ. ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. ΚΥΡ. Καὶ θυσίας μὲν τῆς ἐξ ἀγέλης, οὗτος ὁ νό μος· τρόπῳ γε μὴν ἑτέρῳ, τὴν ἐξ ἱεροῦ προσάγεσθαι γένους προστέταχε λέγων· . Τοῦτο τὸ δῶρον 'Ααρών καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, δ προσοίσουσι Κυρίῳ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἂν χρίσῃς αὐτὸν, τὸ δέκατον τοῦ οἱφὶ σεμι δάλεως εἰς θυσίαν διαπαντός, τὸ ἥμισυ αὐτῆς το πρωί, καὶ τὸ ἥμισυ αὐτῆς τὸ δειλινόν. Ἐπὶ τηγάνου ἐν ἐλαίῳ ποιηθήσεται· πεφυραμένην οἴσει αὐτὴν, ἐλικτὰ, θυσίαν ἐκ κλασμάτων, θυσίαν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας Κυρίῳ. Ὁ ἱερεὺς ὁ χριστὸς ἡ ἀντ᾿ αὐτοῦ ἐκ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, ποιήσει αὐτήν· νόμος αἰώνιος, ἅπαν ἐπιτελεσθήσεται· καὶ πᾶσα θυσία ἱερέως ὁλόκαυτος ἔσται, καὶ οὐ βρωθήσεται. ο "Αθρει δὴ οὖν, ὦ Παλλά διε, τοῦ νόμου τὸ ἀκριβές, καὶ τὸ ἄγαν ἰσχνὸν εἰς ἀσφάλειαν ἱεροπρεπή. Ἐπειδὴ γὰρ τὰς τῶν ἀγε- λαίων θυσίας οὐχ ὁλοκαυτοῦσθαι δεῖν προστέταχεν, ἅτε δὴ μὴ εἰσάπαν ἁγίαν ἐχόντων ζωήν, μεμερισμέ νην δὲ ὥσπερ Θεῷ καὶ κόσμῳ, διιστὰς εἰκότως, και ἐν μοίρᾳ τιθεὶς τῇ ὑπερκειμένῃ τοὺς ἐξειλεγμένους εἰς ἱερουργίαν, ὁλόκαυτον τὴν ὑπὲρ αὐτῶν ποιεῖσθα: δεῖν ἔφη θυσίαν, την προσαγομένην σεμίδαλιν κατα θυμιώντας Θεῷ πρωΐ καὶ τὸ δειλινόν, τοῦτ' ἔστι, διὰ πάσης ἡμέρας καὶ ἐν παντὶ καιρῷ. Αγιος γὰρ ἀπ! πώς ἐστι καὶ ἀκατάληκτον ἔχων τὴν εὐωδίαν, δήλον δὲ ὅτι τὴν πνευματικὴν, ὁ ἐξειλεγμένος, ου μεμε ρισμένος Θεῷ τε καὶ κόσμῳ, κατά τινας, εύπαρ ἔδρως δὲ καὶ ἀπερισπάστως, καὶ ὅλος ἐξ ὅλου προσ κείμενος τῷ ἰδίῳ Δεσπότῃ, καὶ οἱονεί πως ἀναβιών • Χριστῷ συνεσταύρωμαι, ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. Τὸ τοίνυν δέκατον της σεμιδάλεως, ζωῆς ἂν εἴη σημεῖον, ευωδιαζούσης Θεῷ κατά πάντα καιρόν. Αλλ' ε ἐπὶ τηγάνου, ο φησὶ, καὶ μὴν καὶ ἐλαίῳ πεφυραμένην, καὶ ἐκ κλασμάτων ἀνοίσει απ τήν· κ τοῦ μὲν τηγάνου, καθάπερ ἐγᾦμαι, τὸ ἐπ ώδυνον, τοῦ δὲ πεφυρᾶσθαι τῷ ἐλαίῳ, τὸ δαψιλὲς ἐν ἱλαρότητι, τοῦ δὲ ἐκ κλασμάτων, τὸ οἱονεὶ τρυφε ρόν τε καὶ εὐδιαθρυπτον τῆς τῶν ἁγίων καρδίας ὑπο σημαινόντων ἡμῖν αἰνιγματωδῶς. Εψεται γὰρ πάν τως τῇ εἰσάπαν καὶ ὁλοκλήρως ἁγίᾳ ζωῇ, τὸ ἐν τ νοις δεῖν εἶναι, καὶ τὸ ἀμφιλαφὲς ἐν ἐλπίδι τῇ παρά Θεῷ, καὶ τὸ εὐδιάθρυπτον κομιδῇ· πρέπει γὰρ ἂν ἥκιστά γε τὸ ἀτριβές. Γέγραπται γάρ, ότι ο Καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. » Πέπηγε δὲ ὡς λίθος, καὶ ὥσπερ ἄκμων ἀνήλατος, ἡ τοῦ διαβόλου καρδία· λέγει γάς οὕτω τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Εκτείνεται δὲ καὶ μέχρι παντὸς ὁ νόμος, ταῖς τῶν ἱερατενόντων διαδοχαίς πληρούμενος· ἔπεσθαι γὰρ δεῖ ταῖς τῶν προλαβών * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. iis, qui a Deo electi sint turpem esse ac nefariam & plane mollitiem. Ea namque profanum reddit ho- minem, et excludit a spirituali benedictione, eo- rumque bonorum, quæ a Deo sanctis viris tributa sunt, expertem reddit. Ad mollitiem vero etiam Ju- das est lapsus, cum ad turpis lucri cupiditatem declinavit id autem ex cogitatione parum virili ac forti exstitit: ob eamque causam a bonis illis degustandis, quæ a Deo concessa sunt exclusus, munerum, quæ sanctis proprie sunt attributa, expers omnino fuit. PALL. Ita se res habet. C " CYR. Ac de sacrificio quidem, quod a multitu- dine offertur,hæc est constituta lex. Cæterum alium ritum offerendi generi sacro constituit, dicens: ‹ Hoc est donum Aaron et filiorum ejus, quod offerent Domino in die qua unxeris eum. Decimam par- tem ephi similæ in sacrificium perpetuo; dimidium ejus mane, et dimidium ejus vesperi, in sartagine in oleo fet : conspersam aleret eam, fresa sacrif- cium de fragmentis, sacrificium in odorem suavi- tatis Domino. Sacerdos unctus, qui pro illo est ex filiis ejus, faciet illud: lex sempiterna, totum con- summabitur; et omne sacrificium sacerdotis holo- caustum erit et non edetur 8,, Vide igitur, Pal- ladi, legis diligentiam, subtilemque animadversio- nem, qua sacerdotibus cavet : nam, quia sacrifcia, quæ homines e multitudine præberent, non tota in- cendi jussit, utpote quorum vita non omni ex parte sancta esset, sed quodammodo Deo ac mundo di- visa : ut eos, qui ad sacerdotium electi essent, ut æquum erat distingueret, et in superiori ordine collocaret, sacrificium quod pro ittis fieres, totum cremare, oblatamque similam mane ac vesperi, id est, quotidie et omni tempore, Deo incendere jus. sit: nam, qui electus ad sacerdotium est, semper fere sanctus, neque unquam bonum illum odo- rem spiritualem nimirum redolere desinit: neque est ut quidam Deo ac mundo divisus, sed assidue, at- que individue totus ex omni parte Domino suo ad- hæret, ac propemodum clamat: ‹Cum Christo si- mul cruci confixus sum; vivo autem non jam ego, vivit vero in me Christus ”. Decima igitur si- mila vitæ signum est, per omne tempus bonum odorem Deo redolentis. Porro, « in sartagine, in- quit, c frixam ; et oleo conspersam, et ex fragmen- tis oferet eam ; quibus in verbis per anigma nobis indicatur, in sartagine quidem laborum per pessio; in eo vero quod conspersa est oleo simila, hilaritatis redundantia; in eo denique, quod ex fra- gmentis offertur sanctorum virorum cordis quodam- modo teneritudo, atque ejusmodi mollitudo, ut frangi facile possit. Illi enim vitæ, quae ex omni parte atque plane sancta, laborum perpessio, et spes apud Deum amplissima, et tenera quædam ac mol- lis affectio conjuncta est: nam durities certe illi ininime convenit. Scriptum est enim : « Cor con- tritum et humiliatum Deus non despiciet "., Ob- duruit contra ut lapis, et ut incus minime ductilis diaboli cor; sic enim saeræ Litteræ tradunt *. Levit. vi, 20-25. o D Galat. st, 19, 20, * Psal. L, 19. **Job XLI. 15.

σας εἰς αἰσχροκέρδειαν· ἐξ ἀνάνδρου δὲ τοῦτο καὶ ἀγεννοῦς λογισμοῦ· ταύτητοι καὶ ἄγευστος τῶν παρά Θεοῦ μεμένηκεν ἀγαθῶν, καὶ ἀμέτοχος παντελῶς τῶν τοῖς ἁγίοις δεδωρημένων. μένων ἀγαθῶν. Ἐμαλακίσθη δὲ καὶ Ἰούδας, ἀπανεύ Β δ. ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. ΚΥΡ. Καὶ θυσίας μὲν τῆς ἐξ ἀγέλης, οὗτος ὁ νό μος· τρόπῳ γε μὴν ἑτέρῳ, τὴν ἐξ ἱεροῦ προσάγεσθαι γένους προστέταχε λέγων· . Τοῦτο τὸ δῶρον 'Ααρών καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, δ προσοίσουσι Κυρίῳ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἂν χρίσῃς αὐτὸν, τὸ δέκατον τοῦ οἱφὶ σεμι δάλεως εἰς θυσίαν διαπαντός, τὸ ἥμισυ αὐτῆς το πρωί, καὶ τὸ ἥμισυ αὐτῆς τὸ δειλινόν. Ἐπὶ τηγάνου ἐν ἐλαίῳ ποιηθήσεται· πεφυραμένην οἴσει αὐτὴν, ἐλικτὰ, θυσίαν ἐκ κλασμάτων, θυσίαν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας Κυρίῳ. Ὁ ἱερεὺς ὁ χριστὸς ἡ ἀντ᾿ αὐτοῦ ἐκ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, ποιήσει αὐτήν· νόμος αἰώνιος, ἅπαν ἐπιτελεσθήσεται· καὶ πᾶσα θυσία ἱερέως ὁλόκαυτος ἔσται, καὶ οὐ βρωθήσεται. ο "Αθρει δὴ οὖν, ὦ Παλλά διε, τοῦ νόμου τὸ ἀκριβές, καὶ τὸ ἄγαν ἰσχνὸν εἰς ἀσφάλειαν ἱεροπρεπή. Ἐπειδὴ γὰρ τὰς τῶν ἀγε- λαίων θυσίας οὐχ ὁλοκαυτοῦσθαι δεῖν προστέταχεν, ἅτε δὴ μὴ εἰσάπαν ἁγίαν ἐχόντων ζωήν, μεμερισμέ νην δὲ ὥσπερ Θεῷ καὶ κόσμῳ, διιστὰς εἰκότως, και ἐν μοίρᾳ τιθεὶς τῇ ὑπερκειμένῃ τοὺς ἐξειλεγμένους εἰς ἱερουργίαν, ὁλόκαυτον τὴν ὑπὲρ αὐτῶν ποιεῖσθα: δεῖν ἔφη θυσίαν, την προσαγομένην σεμίδαλιν κατα θυμιώντας Θεῷ πρωΐ καὶ τὸ δειλινόν, τοῦτ' ἔστι, διὰ πάσης ἡμέρας καὶ ἐν παντὶ καιρῷ. Αγιος γὰρ ἀπ! πώς ἐστι καὶ ἀκατάληκτον ἔχων τὴν εὐωδίαν, δήλον δὲ ὅτι τὴν πνευματικὴν, ὁ ἐξειλεγμένος, ου μεμε ρισμένος Θεῷ τε καὶ κόσμῳ, κατά τινας, εύπαρ ἔδρως δὲ καὶ ἀπερισπάστως, καὶ ὅλος ἐξ ὅλου προσ κείμενος τῷ ἰδίῳ Δεσπότῃ, καὶ οἱονεί πως ἀναβιών • Χριστῷ συνεσταύρωμαι, ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. Τὸ τοίνυν δέκατον της σεμιδάλεως, ζωῆς ἂν εἴη σημεῖον, ευωδιαζούσης Θεῷ κατά πάντα καιρόν. Αλλ' ε ἐπὶ τηγάνου, ο φησὶ, καὶ μὴν καὶ ἐλαίῳ πεφυραμένην, καὶ ἐκ κλασμάτων ἀνοίσει απ τήν· κ τοῦ μὲν τηγάνου, καθάπερ ἐγᾦμαι, τὸ ἐπ ώδυνον, τοῦ δὲ πεφυρᾶσθαι τῷ ἐλαίῳ, τὸ δαψιλὲς ἐν ἱλαρότητι, τοῦ δὲ ἐκ κλασμάτων, τὸ οἱονεὶ τρυφε ρόν τε καὶ εὐδιαθρυπτον τῆς τῶν ἁγίων καρδίας ὑπο σημαινόντων ἡμῖν αἰνιγματωδῶς. Εψεται γὰρ πάν τως τῇ εἰσάπαν καὶ ὁλοκλήρως ἁγίᾳ ζωῇ, τὸ ἐν τ νοις δεῖν εἶναι, καὶ τὸ ἀμφιλαφὲς ἐν ἐλπίδι τῇ παρά Θεῷ, καὶ τὸ εὐδιάθρυπτον κομιδῇ· πρέπει γὰρ ἂν ἥκιστά γε τὸ ἀτριβές. Γέγραπται γάρ, ότι ο Καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. » Πέπηγε δὲ ὡς λίθος, καὶ ὥσπερ ἄκμων ἀνήλατος, ἡ τοῦ διαβόλου καρδία· λέγει γάς οὕτω τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Εκτείνεται δὲ καὶ μέχρι παντὸς ὁ νόμος, ταῖς τῶν ἱερατενόντων διαδοχαίς πληρούμενος· ἔπεσθαι γὰρ δεῖ ταῖς τῶν προλαβών * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. iis, qui a Deo electi sint turpem esse ac nefariam & plane mollitiem. Ea namque profanum reddit ho- minem, et excludit a spirituali benedictione, eo- rumque bonorum, quæ a Deo sanctis viris tributa sunt, expertem reddit. Ad mollitiem vero etiam Ju- das est lapsus, cum ad turpis lucri cupiditatem declinavit id autem ex cogitatione parum virili ac forti exstitit: ob eamque causam a bonis illis degustandis, quæ a Deo concessa sunt exclusus, munerum, quæ sanctis proprie sunt attributa, expers omnino fuit. PALL. Ita se res habet. C " CYR. Ac de sacrificio quidem, quod a multitu- dine offertur,hæc est constituta lex. Cæterum alium ritum offerendi generi sacro constituit, dicens: ‹ Hoc est donum Aaron et filiorum ejus, quod offerent Domino in die qua unxeris eum. Decimam par- tem ephi similæ in sacrificium perpetuo; dimidium ejus mane, et dimidium ejus vesperi, in sartagine in oleo fet : conspersam aleret eam, fresa sacrif- cium de fragmentis, sacrificium in odorem suavi- tatis Domino. Sacerdos unctus, qui pro illo est ex filiis ejus, faciet illud: lex sempiterna, totum con- summabitur; et omne sacrificium sacerdotis holo- caustum erit et non edetur 8,, Vide igitur, Pal- ladi, legis diligentiam, subtilemque animadversio- nem, qua sacerdotibus cavet : nam, quia sacrifcia, quæ homines e multitudine præberent, non tota in- cendi jussit, utpote quorum vita non omni ex parte sancta esset, sed quodammodo Deo ac mundo di- visa : ut eos, qui ad sacerdotium electi essent, ut æquum erat distingueret, et in superiori ordine collocaret, sacrificium quod pro ittis fieres, totum cremare, oblatamque similam mane ac vesperi, id est, quotidie et omni tempore, Deo incendere jus. sit: nam, qui electus ad sacerdotium est, semper fere sanctus, neque unquam bonum illum odo- rem spiritualem nimirum redolere desinit: neque est ut quidam Deo ac mundo divisus, sed assidue, at- que individue totus ex omni parte Domino suo ad- hæret, ac propemodum clamat: ‹Cum Christo si- mul cruci confixus sum; vivo autem non jam ego, vivit vero in me Christus ”. Decima igitur si- mila vitæ signum est, per omne tempus bonum odorem Deo redolentis. Porro, « in sartagine, in- quit, c frixam ; et oleo conspersam, et ex fragmen- tis oferet eam ; quibus in verbis per anigma nobis indicatur, in sartagine quidem laborum per pessio; in eo vero quod conspersa est oleo simila, hilaritatis redundantia; in eo denique, quod ex fra- gmentis offertur sanctorum virorum cordis quodam- modo teneritudo, atque ejusmodi mollitudo, ut frangi facile possit. Illi enim vitæ, quae ex omni parte atque plane sancta, laborum perpessio, et spes apud Deum amplissima, et tenera quædam ac mol- lis affectio conjuncta est: nam durities certe illi ininime convenit. Scriptum est enim : « Cor con- tritum et humiliatum Deus non despiciet "., Ob- duruit contra ut lapis, et ut incus minime ductilis diaboli cor; sic enim saeræ Litteræ tradunt *. Levit. vi, 20-25. o D Galat. st, 19, 20, * Psal. L, 19. **Job XLI. 15.

σας εἰς αἰσχροκέρδειαν· ἐξ ἀνάνδρου δὲ τοῦτο καὶ ἀγεννοῦς λογισμοῦ· ταύτητοι καὶ ἄγευστος τῶν παρά Θεοῦ μεμένηκεν ἀγαθῶν, καὶ ἀμέτοχος παντελῶς τῶν τοῖς ἁγίοις δεδωρημένων. μένων ἀγαθῶν. Ἐμαλακίσθη δὲ καὶ Ἰούδας, ἀπανεύ Β δ. ΠΑΛΛ. Ωδε ἔχει. ΚΥΡ. Καὶ θυσίας μὲν τῆς ἐξ ἀγέλης, οὗτος ὁ νό μος· τρόπῳ γε μὴν ἑτέρῳ, τὴν ἐξ ἱεροῦ προσάγεσθαι γένους προστέταχε λέγων· . Τοῦτο τὸ δῶρον 'Ααρών καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, δ προσοίσουσι Κυρίῳ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἂν χρίσῃς αὐτὸν, τὸ δέκατον τοῦ οἱφὶ σεμι δάλεως εἰς θυσίαν διαπαντός, τὸ ἥμισυ αὐτῆς το πρωί, καὶ τὸ ἥμισυ αὐτῆς τὸ δειλινόν. Ἐπὶ τηγάνου ἐν ἐλαίῳ ποιηθήσεται· πεφυραμένην οἴσει αὐτὴν, ἐλικτὰ, θυσίαν ἐκ κλασμάτων, θυσίαν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας Κυρίῳ. Ὁ ἱερεὺς ὁ χριστὸς ἡ ἀντ᾿ αὐτοῦ ἐκ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, ποιήσει αὐτήν· νόμος αἰώνιος, ἅπαν ἐπιτελεσθήσεται· καὶ πᾶσα θυσία ἱερέως ὁλόκαυτος ἔσται, καὶ οὐ βρωθήσεται. ο "Αθρει δὴ οὖν, ὦ Παλλά διε, τοῦ νόμου τὸ ἀκριβές, καὶ τὸ ἄγαν ἰσχνὸν εἰς ἀσφάλειαν ἱεροπρεπή. Ἐπειδὴ γὰρ τὰς τῶν ἀγε- λαίων θυσίας οὐχ ὁλοκαυτοῦσθαι δεῖν προστέταχεν, ἅτε δὴ μὴ εἰσάπαν ἁγίαν ἐχόντων ζωήν, μεμερισμέ νην δὲ ὥσπερ Θεῷ καὶ κόσμῳ, διιστὰς εἰκότως, και ἐν μοίρᾳ τιθεὶς τῇ ὑπερκειμένῃ τοὺς ἐξειλεγμένους εἰς ἱερουργίαν, ὁλόκαυτον τὴν ὑπὲρ αὐτῶν ποιεῖσθα: δεῖν ἔφη θυσίαν, την προσαγομένην σεμίδαλιν κατα θυμιώντας Θεῷ πρωΐ καὶ τὸ δειλινόν, τοῦτ' ἔστι, διὰ πάσης ἡμέρας καὶ ἐν παντὶ καιρῷ. Αγιος γὰρ ἀπ! πώς ἐστι καὶ ἀκατάληκτον ἔχων τὴν εὐωδίαν, δήλον δὲ ὅτι τὴν πνευματικὴν, ὁ ἐξειλεγμένος, ου μεμε ρισμένος Θεῷ τε καὶ κόσμῳ, κατά τινας, εύπαρ ἔδρως δὲ καὶ ἀπερισπάστως, καὶ ὅλος ἐξ ὅλου προσ κείμενος τῷ ἰδίῳ Δεσπότῃ, καὶ οἱονεί πως ἀναβιών • Χριστῷ συνεσταύρωμαι, ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. Τὸ τοίνυν δέκατον της σεμιδάλεως, ζωῆς ἂν εἴη σημεῖον, ευωδιαζούσης Θεῷ κατά πάντα καιρόν. Αλλ' ε ἐπὶ τηγάνου, ο φησὶ, καὶ μὴν καὶ ἐλαίῳ πεφυραμένην, καὶ ἐκ κλασμάτων ἀνοίσει απ τήν· κ τοῦ μὲν τηγάνου, καθάπερ ἐγᾦμαι, τὸ ἐπ ώδυνον, τοῦ δὲ πεφυρᾶσθαι τῷ ἐλαίῳ, τὸ δαψιλὲς ἐν ἱλαρότητι, τοῦ δὲ ἐκ κλασμάτων, τὸ οἱονεὶ τρυφε ρόν τε καὶ εὐδιαθρυπτον τῆς τῶν ἁγίων καρδίας ὑπο σημαινόντων ἡμῖν αἰνιγματωδῶς. Εψεται γὰρ πάν τως τῇ εἰσάπαν καὶ ὁλοκλήρως ἁγίᾳ ζωῇ, τὸ ἐν τ νοις δεῖν εἶναι, καὶ τὸ ἀμφιλαφὲς ἐν ἐλπίδι τῇ παρά Θεῷ, καὶ τὸ εὐδιάθρυπτον κομιδῇ· πρέπει γὰρ ἂν ἥκιστά γε τὸ ἀτριβές. Γέγραπται γάρ, ότι ο Καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. » Πέπηγε δὲ ὡς λίθος, καὶ ὥσπερ ἄκμων ἀνήλατος, ἡ τοῦ διαβόλου καρδία· λέγει γάς οὕτω τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Εκτείνεται δὲ καὶ μέχρι παντὸς ὁ νόμος, ταῖς τῶν ἱερατενόντων διαδοχαίς πληρούμενος· ἔπεσθαι γὰρ δεῖ ταῖς τῶν προλαβών * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. iis, qui a Deo electi sint turpem esse ac nefariam & plane mollitiem. Ea namque profanum reddit ho- minem, et excludit a spirituali benedictione, eo- rumque bonorum, quæ a Deo sanctis viris tributa sunt, expertem reddit. Ad mollitiem vero etiam Ju- das est lapsus, cum ad turpis lucri cupiditatem declinavit id autem ex cogitatione parum virili ac forti exstitit: ob eamque causam a bonis illis degustandis, quæ a Deo concessa sunt exclusus, munerum, quæ sanctis proprie sunt attributa, expers omnino fuit. PALL. Ita se res habet. C " CYR. Ac de sacrificio quidem, quod a multitu- dine offertur,hæc est constituta lex. Cæterum alium ritum offerendi generi sacro constituit, dicens: ‹ Hoc est donum Aaron et filiorum ejus, quod offerent Domino in die qua unxeris eum. Decimam par- tem ephi similæ in sacrificium perpetuo; dimidium ejus mane, et dimidium ejus vesperi, in sartagine in oleo fet : conspersam aleret eam, fresa sacrif- cium de fragmentis, sacrificium in odorem suavi- tatis Domino. Sacerdos unctus, qui pro illo est ex filiis ejus, faciet illud: lex sempiterna, totum con- summabitur; et omne sacrificium sacerdotis holo- caustum erit et non edetur 8,, Vide igitur, Pal- ladi, legis diligentiam, subtilemque animadversio- nem, qua sacerdotibus cavet : nam, quia sacrifcia, quæ homines e multitudine præberent, non tota in- cendi jussit, utpote quorum vita non omni ex parte sancta esset, sed quodammodo Deo ac mundo di- visa : ut eos, qui ad sacerdotium electi essent, ut æquum erat distingueret, et in superiori ordine collocaret, sacrificium quod pro ittis fieres, totum cremare, oblatamque similam mane ac vesperi, id est, quotidie et omni tempore, Deo incendere jus. sit: nam, qui electus ad sacerdotium est, semper fere sanctus, neque unquam bonum illum odo- rem spiritualem nimirum redolere desinit: neque est ut quidam Deo ac mundo divisus, sed assidue, at- que individue totus ex omni parte Domino suo ad- hæret, ac propemodum clamat: ‹Cum Christo si- mul cruci confixus sum; vivo autem non jam ego, vivit vero in me Christus ”. Decima igitur si- mila vitæ signum est, per omne tempus bonum odorem Deo redolentis. Porro, « in sartagine, in- quit, c frixam ; et oleo conspersam, et ex fragmen- tis oferet eam ; quibus in verbis per anigma nobis indicatur, in sartagine quidem laborum per pessio; in eo vero quod conspersa est oleo simila, hilaritatis redundantia; in eo denique, quod ex fra- gmentis offertur sanctorum virorum cordis quodam- modo teneritudo, atque ejusmodi mollitudo, ut frangi facile possit. Illi enim vitæ, quae ex omni parte atque plane sancta, laborum perpessio, et spes apud Deum amplissima, et tenera quædam ac mol- lis affectio conjuncta est: nam durities certe illi ininime convenit. Scriptum est enim : « Cor con- tritum et humiliatum Deus non despiciet "., Ob- duruit contra ut lapis, et ut incus minime ductilis diaboli cor; sic enim saeræ Litteræ tradunt *. Levit. vi, 20-25. o D Galat. st, 19, 20, * Psal. L, 19. **Job XLI. 15.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP, Β ἱερουργίαν, τοῦ θείου θυσιαστηρίου τὸ ὑπερφυὲς ὡς ἐν ἁγιασμῷ, καὶ αὐτοῖς ἀνάπτει τὸ σέβας τοῖς ἱερα πρεπέσιν ἐσθήμασιν. Εσταλμένους γὰρ ἱερῶς Εξω φαίνεσθαι τῆς σκηνῆς, οὐκ ἐφίησιν οἰκονομικῶς. Τι γάρ τοι, φησὶν, ἡγιασμένα, μὴ τοῖς ἀνάγνοις αμ ληκότα, καὶ τὸν ἐξ ἔθνείων ἔχοντα μολυσμὸν, τὸ τῆς ἁγίας σκηνῆς ἀδικείτω σέβας. Διὰ τοῦτο τὴν στο διάν, συγκομίζειν μὲν ἐφίησιν ἐσταλμένους ἱεροπρε πῶς, μεταμφιέννυσθαι δὲ πρὸς τὸ ἔξω φέροντας, καὶ τῶν ἁγίων ἀποφοιτώντας τόπων. Κεχρησμώδηκε δ τῷ τοιούτῳ συγγενὲς καὶ διὰ φωνῆς Ἰεζεχιήλ- γρά φει δὲ οὕτως· « Καὶ εἶπεν πρός με· Αἱ ἐξέδραι αι πρὸς βοῤῥᾶν, καὶ ἐξέδραι πρὸς νότον, αἱ οὖσαι κατά πρόσωπον τῶν διαστημάτων, αὗταί εἰσιν αἱ ἐξέδρα: τοῦ ἁγίου, ἐν οἷς φάγονται ἐκεῖ οἱ ἱερεῖς, οἱ υἱοὶ Σαδδουχι οἱ ἐγγίζοντες πρὸς Κύριον εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, καὶ ἐκεῖ θήσουσι τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων καὶ τὰς θυσίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἁμαρτίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἀγνοίας· διότι τόπος ἅγιός ἐστιν. Οὐκ εἰσελεύσεται τις πάρεξ τῶν ἱερέων, οὐκ ἐξελεύσονται ἐκ τῆς αὐλῆς τοῦ ἁγίου εἰς τὴν αὐλὴν τὴν ἐξωτέραν, ὅπως διὰ παντὸς ἅγιος ὦσιν οἱ προσάγοντες, καὶ μὴ ἅπτωνται τα στολισμού αὐτῶν, ἐν οἷς λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς, διότι ἀγά ἐστιν· καὶ ἐνδύσονται ιμάτια ἕτερα όταν άπτων α τοῦ λαοῦ. » Αγια μὲν οὖν καὶ αὐτὰ τὰ ἐσθήματα τῶν ἱερέων, καὶ ἄμικτα τοῖς πολλοῖς. Ἐν νυκτὶ ο καὶ ἡμέρᾳ τὸ ὁλοκαυτούμενον· ἀκατάληπτος γὰρ ἡ εὐωδία Χριστοῦ· καὶ αὐτὸς δὲ τῶν ἁγίων ὁ βίας, εξ ὡς ἐν τρόπῳ νοοῖτο τῷ καθ᾿ ὁλοκαύτωσιν, επαυσαν ἔχει τὴν εὐοσμίαν Χριστὸν γὰρ εὐωδιάζουσιν, τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἱερουργοῦντες θεῷ τὰ ὡς ἐξ ἔργων αὐχήματα. έστι θυσιαστήριον. Καὶ ἵν᾽ εἰδεῖεν οἱ ἀπόλεκτος προς ΠΑΛΛ. 'Αληθής ο λόγος. ΚΥΡ. Τίνα μὲν οὖν τρόπον τὸ τῆς ὁλοκαυτώσεως ἔσται χρῆμα, δι' ὧν ἔφαμεν, οὐκ ἀσυμφανές. Πώς δ' ἂν γένοιτο καὶ λίαν ὀρθῶς καὶ ὁ τῆς θυσίας τρό πος, ἐπιτάττει λέγων· « Οὗτος ὁ νόμος της θυσίας, ἣν προσάξουσιν αὐτὴν, οἱ υἱοὶ Ααρών έναντι Κυρίου, ἀπέναντι τοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἀφελεῖ ἀπ' αὐτοῦ τῇ δρακὶ ἀπὸ τῆς σεμιδάλεως τῆς θυσίας σὺν τῷ ελαίῳ αὐτῆς, καὶ σὺν παντὶ τῷ λιβάνῳ αὐτῆς τὰ ὄντα ἐπὶ τῆς θυσίας. Καὶ ἀνοίσει ἐπὶ τὸ θυσιαστή ριον κάρπωμα ὀσμὴν εὐωδίας, τὸ μνημόσυνον αὐτῆς τῷ Κυρίῳ. Τὸ δὲ καταλειφθὲν ἀπ' αὐτῆς έδεται Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ. "Δζυμα βρωθήσεται ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἐν αὐλῇ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου ἔδον ται αὐτήν· οὐ πεφθήσεται ἐζυμωμένη· μερίδα αὐτὴν ἔδωκα αὐτοῖς ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου. Άγια ἁγίων ἐστὶν, ὥσπερ τὸ τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὥσπερ τὸ τῆς πλημμελείας. Πᾶν ἀρσενικὸν τῶν ἱερέων Εδον- ται αὐτήν. Νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου· πᾶς ὃς ἐὰν ἄψηται αὐτῶν, ἁγιασθήσεται. » Τὰ μὲν οὖν ὁλοκαυτούμενα, τὴν οἱονείπως ὁλοτελῆ καὶ εἰσάπαν ἀφιέρωσιν τῶν ἐξαιρέτως ἁγίων ὑποδηλοῖ· θυσία δὲ, αὐτὴν ὡς ἐπ ipsum quoque Dei altare contingere nefas est. Quin- A etiam ut intelligerent qui ad sacerdotium electi erant, quanta esset divini illius altaris sanctitatis ex- cellentia, ipsis quoque sacerdotalibus vestibus ve- nerationem adjungit. Sacris namque vestibus indu- tos extra tabernaculum videri, sapienti modera- tione minime permittit. Ne sanctificatæ res, inquit, si ad impuros homines accesserint, contracta ex alienis labe sancti tabernaculi venerationem immi- nuant. Eam ob causam sacerdotali ritu vestitos ci- nerem comportare sinit quidem; sed, dum foras efferunt, et de sanctis locis exeunt, mutare vestem jubet. Simile quiddam huic per Ezechielis vocem præcepit; sic autem is scribit: . Et dixit ad me: Exedræ, quæ sunt ad aquilonem, et exedræ, quæ sunt ad austrum, quæ sunt contra faciem distan- tiarum, hæ sunt exedræ sanctuarii, in quibus edent sacerdotes filii Saduc, qui appropinquant ad Dominum in Sancta sanctorum, et ibi ponent Sancta sanctorum, et hostiam, et quæ offeruntur pro pec- calo, et quæ pro ignorantia ; quia locus sanctus est, non ingredientur eo nisi sacerdotes, non egredien- tur ex atrio sanctuarii in atrium exterius, ut perpe- tuo sancti sint, qui offerunt, et non contingant ve- stes eorum, in quibus ministrant, quia sancta sunt; et induent vestes alias, cum contingent populum 16. Sanctæ sunt igitur sacerdotum etiam ipsæ vestes, neque vulgo miscendæ. Nocte autem ac die crema- tur holocaustum; neque enim unquam cessat ille Christi bonus odor; et ipsa vita sanctorum, si in ritu holocausti intelligatur, bonum odorem habere nunquam desinit; Christum enim redolent, dum factorum gloriam, quæ ex evangelica conversatio- ne proficiscitur, Deo sacrificant. PALL. Vera dicis. C CYR. Quinam ergo sit holocausti ritus, ex iis, quæ diximus minime est obscurum. De ritu vero sacrificii, quonam is modo recte peragatur, præ- cipit dicens: Hæc est lex sacrificii, quod offerent filii Aaron coram Domino ante altare: et auferet ex eo pugillum a simila sacrificii cum oleo ejus, et cum universo illius thure, quæ sunt super sacriſt- cium ; et imponet super altare, cremationem in odorem suavitatis, memoriale ejus Domino: quod vero reliquum ex eo fuerit, comedet Aaron et filii D ejus; azyma comedentur in loco sancto; in atrio tabernaculi testimonii edent illud; non coquetur ſermentatum; in partem illud dedi eis ab hostiįs Domini. Sancta sanctorum sunt, sicut quod peccati, et sicut quod delicti. Omne masculinum sacerdo- tum comedent eam. Legitimum æternum in pro- genies vestras ab hostiis Domini: quisquis tetige rit ea, sanctificabitur "., Holocausta quidem vi- tam egregiorum sanctorum integre quodammodo, et ex omni parte Deo dicatam insinuant. Sacrifi- cium vero illam alteram ex parte sanctam, et Dco subjectam vitam, cujus elegans figura est illa si- Ezech. xL, seqq. * Levit. vi, 14-18.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP, Β ἱερουργίαν, τοῦ θείου θυσιαστηρίου τὸ ὑπερφυὲς ὡς ἐν ἁγιασμῷ, καὶ αὐτοῖς ἀνάπτει τὸ σέβας τοῖς ἱερα πρεπέσιν ἐσθήμασιν. Εσταλμένους γὰρ ἱερῶς Εξω φαίνεσθαι τῆς σκηνῆς, οὐκ ἐφίησιν οἰκονομικῶς. Τι γάρ τοι, φησὶν, ἡγιασμένα, μὴ τοῖς ἀνάγνοις αμ ληκότα, καὶ τὸν ἐξ ἔθνείων ἔχοντα μολυσμὸν, τὸ τῆς ἁγίας σκηνῆς ἀδικείτω σέβας. Διὰ τοῦτο τὴν στο διάν, συγκομίζειν μὲν ἐφίησιν ἐσταλμένους ἱεροπρε πῶς, μεταμφιέννυσθαι δὲ πρὸς τὸ ἔξω φέροντας, καὶ τῶν ἁγίων ἀποφοιτώντας τόπων. Κεχρησμώδηκε δ τῷ τοιούτῳ συγγενὲς καὶ διὰ φωνῆς Ἰεζεχιήλ- γρά φει δὲ οὕτως· « Καὶ εἶπεν πρός με· Αἱ ἐξέδραι αι πρὸς βοῤῥᾶν, καὶ ἐξέδραι πρὸς νότον, αἱ οὖσαι κατά πρόσωπον τῶν διαστημάτων, αὗταί εἰσιν αἱ ἐξέδρα: τοῦ ἁγίου, ἐν οἷς φάγονται ἐκεῖ οἱ ἱερεῖς, οἱ υἱοὶ Σαδδουχι οἱ ἐγγίζοντες πρὸς Κύριον εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, καὶ ἐκεῖ θήσουσι τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων καὶ τὰς θυσίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἁμαρτίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἀγνοίας· διότι τόπος ἅγιός ἐστιν. Οὐκ εἰσελεύσεται τις πάρεξ τῶν ἱερέων, οὐκ ἐξελεύσονται ἐκ τῆς αὐλῆς τοῦ ἁγίου εἰς τὴν αὐλὴν τὴν ἐξωτέραν, ὅπως διὰ παντὸς ἅγιος ὦσιν οἱ προσάγοντες, καὶ μὴ ἅπτωνται τα στολισμού αὐτῶν, ἐν οἷς λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς, διότι ἀγά ἐστιν· καὶ ἐνδύσονται ιμάτια ἕτερα όταν άπτων α τοῦ λαοῦ. » Αγια μὲν οὖν καὶ αὐτὰ τὰ ἐσθήματα τῶν ἱερέων, καὶ ἄμικτα τοῖς πολλοῖς. Ἐν νυκτὶ ο καὶ ἡμέρᾳ τὸ ὁλοκαυτούμενον· ἀκατάληπτος γὰρ ἡ εὐωδία Χριστοῦ· καὶ αὐτὸς δὲ τῶν ἁγίων ὁ βίας, εξ ὡς ἐν τρόπῳ νοοῖτο τῷ καθ᾿ ὁλοκαύτωσιν, επαυσαν ἔχει τὴν εὐοσμίαν Χριστὸν γὰρ εὐωδιάζουσιν, τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἱερουργοῦντες θεῷ τὰ ὡς ἐξ ἔργων αὐχήματα. έστι θυσιαστήριον. Καὶ ἵν᾽ εἰδεῖεν οἱ ἀπόλεκτος προς ΠΑΛΛ. 'Αληθής ο λόγος. ΚΥΡ. Τίνα μὲν οὖν τρόπον τὸ τῆς ὁλοκαυτώσεως ἔσται χρῆμα, δι' ὧν ἔφαμεν, οὐκ ἀσυμφανές. Πώς δ' ἂν γένοιτο καὶ λίαν ὀρθῶς καὶ ὁ τῆς θυσίας τρό πος, ἐπιτάττει λέγων· « Οὗτος ὁ νόμος της θυσίας, ἣν προσάξουσιν αὐτὴν, οἱ υἱοὶ Ααρών έναντι Κυρίου, ἀπέναντι τοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἀφελεῖ ἀπ' αὐτοῦ τῇ δρακὶ ἀπὸ τῆς σεμιδάλεως τῆς θυσίας σὺν τῷ ελαίῳ αὐτῆς, καὶ σὺν παντὶ τῷ λιβάνῳ αὐτῆς τὰ ὄντα ἐπὶ τῆς θυσίας. Καὶ ἀνοίσει ἐπὶ τὸ θυσιαστή ριον κάρπωμα ὀσμὴν εὐωδίας, τὸ μνημόσυνον αὐτῆς τῷ Κυρίῳ. Τὸ δὲ καταλειφθὲν ἀπ' αὐτῆς έδεται Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ. "Δζυμα βρωθήσεται ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἐν αὐλῇ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου ἔδον ται αὐτήν· οὐ πεφθήσεται ἐζυμωμένη· μερίδα αὐτὴν ἔδωκα αὐτοῖς ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου. Άγια ἁγίων ἐστὶν, ὥσπερ τὸ τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὥσπερ τὸ τῆς πλημμελείας. Πᾶν ἀρσενικὸν τῶν ἱερέων Εδον- ται αὐτήν. Νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου· πᾶς ὃς ἐὰν ἄψηται αὐτῶν, ἁγιασθήσεται. » Τὰ μὲν οὖν ὁλοκαυτούμενα, τὴν οἱονείπως ὁλοτελῆ καὶ εἰσάπαν ἀφιέρωσιν τῶν ἐξαιρέτως ἁγίων ὑποδηλοῖ· θυσία δὲ, αὐτὴν ὡς ἐπ ipsum quoque Dei altare contingere nefas est. Quin- A etiam ut intelligerent qui ad sacerdotium electi erant, quanta esset divini illius altaris sanctitatis ex- cellentia, ipsis quoque sacerdotalibus vestibus ve- nerationem adjungit. Sacris namque vestibus indu- tos extra tabernaculum videri, sapienti modera- tione minime permittit. Ne sanctificatæ res, inquit, si ad impuros homines accesserint, contracta ex alienis labe sancti tabernaculi venerationem immi- nuant. Eam ob causam sacerdotali ritu vestitos ci- nerem comportare sinit quidem; sed, dum foras efferunt, et de sanctis locis exeunt, mutare vestem jubet. Simile quiddam huic per Ezechielis vocem præcepit; sic autem is scribit: . Et dixit ad me: Exedræ, quæ sunt ad aquilonem, et exedræ, quæ sunt ad austrum, quæ sunt contra faciem distan- tiarum, hæ sunt exedræ sanctuarii, in quibus edent sacerdotes filii Saduc, qui appropinquant ad Dominum in Sancta sanctorum, et ibi ponent Sancta sanctorum, et hostiam, et quæ offeruntur pro pec- calo, et quæ pro ignorantia ; quia locus sanctus est, non ingredientur eo nisi sacerdotes, non egredien- tur ex atrio sanctuarii in atrium exterius, ut perpe- tuo sancti sint, qui offerunt, et non contingant ve- stes eorum, in quibus ministrant, quia sancta sunt; et induent vestes alias, cum contingent populum 16. Sanctæ sunt igitur sacerdotum etiam ipsæ vestes, neque vulgo miscendæ. Nocte autem ac die crema- tur holocaustum; neque enim unquam cessat ille Christi bonus odor; et ipsa vita sanctorum, si in ritu holocausti intelligatur, bonum odorem habere nunquam desinit; Christum enim redolent, dum factorum gloriam, quæ ex evangelica conversatio- ne proficiscitur, Deo sacrificant. PALL. Vera dicis. C CYR. Quinam ergo sit holocausti ritus, ex iis, quæ diximus minime est obscurum. De ritu vero sacrificii, quonam is modo recte peragatur, præ- cipit dicens: Hæc est lex sacrificii, quod offerent filii Aaron coram Domino ante altare: et auferet ex eo pugillum a simila sacrificii cum oleo ejus, et cum universo illius thure, quæ sunt super sacriſt- cium ; et imponet super altare, cremationem in odorem suavitatis, memoriale ejus Domino: quod vero reliquum ex eo fuerit, comedet Aaron et filii D ejus; azyma comedentur in loco sancto; in atrio tabernaculi testimonii edent illud; non coquetur ſermentatum; in partem illud dedi eis ab hostiįs Domini. Sancta sanctorum sunt, sicut quod peccati, et sicut quod delicti. Omne masculinum sacerdo- tum comedent eam. Legitimum æternum in pro- genies vestras ab hostiis Domini: quisquis tetige rit ea, sanctificabitur "., Holocausta quidem vi- tam egregiorum sanctorum integre quodammodo, et ex omni parte Deo dicatam insinuant. Sacrifi- cium vero illam alteram ex parte sanctam, et Dco subjectam vitam, cujus elegans figura est illa si- Ezech. xL, seqq. * Levit. vi, 14-18.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP, Β ἱερουργίαν, τοῦ θείου θυσιαστηρίου τὸ ὑπερφυὲς ὡς ἐν ἁγιασμῷ, καὶ αὐτοῖς ἀνάπτει τὸ σέβας τοῖς ἱερα πρεπέσιν ἐσθήμασιν. Εσταλμένους γὰρ ἱερῶς Εξω φαίνεσθαι τῆς σκηνῆς, οὐκ ἐφίησιν οἰκονομικῶς. Τι γάρ τοι, φησὶν, ἡγιασμένα, μὴ τοῖς ἀνάγνοις αμ ληκότα, καὶ τὸν ἐξ ἔθνείων ἔχοντα μολυσμὸν, τὸ τῆς ἁγίας σκηνῆς ἀδικείτω σέβας. Διὰ τοῦτο τὴν στο διάν, συγκομίζειν μὲν ἐφίησιν ἐσταλμένους ἱεροπρε πῶς, μεταμφιέννυσθαι δὲ πρὸς τὸ ἔξω φέροντας, καὶ τῶν ἁγίων ἀποφοιτώντας τόπων. Κεχρησμώδηκε δ τῷ τοιούτῳ συγγενὲς καὶ διὰ φωνῆς Ἰεζεχιήλ- γρά φει δὲ οὕτως· « Καὶ εἶπεν πρός με· Αἱ ἐξέδραι αι πρὸς βοῤῥᾶν, καὶ ἐξέδραι πρὸς νότον, αἱ οὖσαι κατά πρόσωπον τῶν διαστημάτων, αὗταί εἰσιν αἱ ἐξέδρα: τοῦ ἁγίου, ἐν οἷς φάγονται ἐκεῖ οἱ ἱερεῖς, οἱ υἱοὶ Σαδδουχι οἱ ἐγγίζοντες πρὸς Κύριον εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, καὶ ἐκεῖ θήσουσι τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων καὶ τὰς θυσίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἁμαρτίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἀγνοίας· διότι τόπος ἅγιός ἐστιν. Οὐκ εἰσελεύσεται τις πάρεξ τῶν ἱερέων, οὐκ ἐξελεύσονται ἐκ τῆς αὐλῆς τοῦ ἁγίου εἰς τὴν αὐλὴν τὴν ἐξωτέραν, ὅπως διὰ παντὸς ἅγιος ὦσιν οἱ προσάγοντες, καὶ μὴ ἅπτωνται τα στολισμού αὐτῶν, ἐν οἷς λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς, διότι ἀγά ἐστιν· καὶ ἐνδύσονται ιμάτια ἕτερα όταν άπτων α τοῦ λαοῦ. » Αγια μὲν οὖν καὶ αὐτὰ τὰ ἐσθήματα τῶν ἱερέων, καὶ ἄμικτα τοῖς πολλοῖς. Ἐν νυκτὶ ο καὶ ἡμέρᾳ τὸ ὁλοκαυτούμενον· ἀκατάληπτος γὰρ ἡ εὐωδία Χριστοῦ· καὶ αὐτὸς δὲ τῶν ἁγίων ὁ βίας, εξ ὡς ἐν τρόπῳ νοοῖτο τῷ καθ᾿ ὁλοκαύτωσιν, επαυσαν ἔχει τὴν εὐοσμίαν Χριστὸν γὰρ εὐωδιάζουσιν, τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἱερουργοῦντες θεῷ τὰ ὡς ἐξ ἔργων αὐχήματα. έστι θυσιαστήριον. Καὶ ἵν᾽ εἰδεῖεν οἱ ἀπόλεκτος προς ΠΑΛΛ. 'Αληθής ο λόγος. ΚΥΡ. Τίνα μὲν οὖν τρόπον τὸ τῆς ὁλοκαυτώσεως ἔσται χρῆμα, δι' ὧν ἔφαμεν, οὐκ ἀσυμφανές. Πώς δ' ἂν γένοιτο καὶ λίαν ὀρθῶς καὶ ὁ τῆς θυσίας τρό πος, ἐπιτάττει λέγων· « Οὗτος ὁ νόμος της θυσίας, ἣν προσάξουσιν αὐτὴν, οἱ υἱοὶ Ααρών έναντι Κυρίου, ἀπέναντι τοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἀφελεῖ ἀπ' αὐτοῦ τῇ δρακὶ ἀπὸ τῆς σεμιδάλεως τῆς θυσίας σὺν τῷ ελαίῳ αὐτῆς, καὶ σὺν παντὶ τῷ λιβάνῳ αὐτῆς τὰ ὄντα ἐπὶ τῆς θυσίας. Καὶ ἀνοίσει ἐπὶ τὸ θυσιαστή ριον κάρπωμα ὀσμὴν εὐωδίας, τὸ μνημόσυνον αὐτῆς τῷ Κυρίῳ. Τὸ δὲ καταλειφθὲν ἀπ' αὐτῆς έδεται Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ. "Δζυμα βρωθήσεται ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἐν αὐλῇ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου ἔδον ται αὐτήν· οὐ πεφθήσεται ἐζυμωμένη· μερίδα αὐτὴν ἔδωκα αὐτοῖς ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου. Άγια ἁγίων ἐστὶν, ὥσπερ τὸ τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὥσπερ τὸ τῆς πλημμελείας. Πᾶν ἀρσενικὸν τῶν ἱερέων Εδον- ται αὐτήν. Νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου· πᾶς ὃς ἐὰν ἄψηται αὐτῶν, ἁγιασθήσεται. » Τὰ μὲν οὖν ὁλοκαυτούμενα, τὴν οἱονείπως ὁλοτελῆ καὶ εἰσάπαν ἀφιέρωσιν τῶν ἐξαιρέτως ἁγίων ὑποδηλοῖ· θυσία δὲ, αὐτὴν ὡς ἐπ ipsum quoque Dei altare contingere nefas est. Quin- A etiam ut intelligerent qui ad sacerdotium electi erant, quanta esset divini illius altaris sanctitatis ex- cellentia, ipsis quoque sacerdotalibus vestibus ve- nerationem adjungit. Sacris namque vestibus indu- tos extra tabernaculum videri, sapienti modera- tione minime permittit. Ne sanctificatæ res, inquit, si ad impuros homines accesserint, contracta ex alienis labe sancti tabernaculi venerationem immi- nuant. Eam ob causam sacerdotali ritu vestitos ci- nerem comportare sinit quidem; sed, dum foras efferunt, et de sanctis locis exeunt, mutare vestem jubet. Simile quiddam huic per Ezechielis vocem præcepit; sic autem is scribit: . Et dixit ad me: Exedræ, quæ sunt ad aquilonem, et exedræ, quæ sunt ad austrum, quæ sunt contra faciem distan- tiarum, hæ sunt exedræ sanctuarii, in quibus edent sacerdotes filii Saduc, qui appropinquant ad Dominum in Sancta sanctorum, et ibi ponent Sancta sanctorum, et hostiam, et quæ offeruntur pro pec- calo, et quæ pro ignorantia ; quia locus sanctus est, non ingredientur eo nisi sacerdotes, non egredien- tur ex atrio sanctuarii in atrium exterius, ut perpe- tuo sancti sint, qui offerunt, et non contingant ve- stes eorum, in quibus ministrant, quia sancta sunt; et induent vestes alias, cum contingent populum 16. Sanctæ sunt igitur sacerdotum etiam ipsæ vestes, neque vulgo miscendæ. Nocte autem ac die crema- tur holocaustum; neque enim unquam cessat ille Christi bonus odor; et ipsa vita sanctorum, si in ritu holocausti intelligatur, bonum odorem habere nunquam desinit; Christum enim redolent, dum factorum gloriam, quæ ex evangelica conversatio- ne proficiscitur, Deo sacrificant. PALL. Vera dicis. C CYR. Quinam ergo sit holocausti ritus, ex iis, quæ diximus minime est obscurum. De ritu vero sacrificii, quonam is modo recte peragatur, præ- cipit dicens: Hæc est lex sacrificii, quod offerent filii Aaron coram Domino ante altare: et auferet ex eo pugillum a simila sacrificii cum oleo ejus, et cum universo illius thure, quæ sunt super sacriſt- cium ; et imponet super altare, cremationem in odorem suavitatis, memoriale ejus Domino: quod vero reliquum ex eo fuerit, comedet Aaron et filii D ejus; azyma comedentur in loco sancto; in atrio tabernaculi testimonii edent illud; non coquetur ſermentatum; in partem illud dedi eis ab hostiįs Domini. Sancta sanctorum sunt, sicut quod peccati, et sicut quod delicti. Omne masculinum sacerdo- tum comedent eam. Legitimum æternum in pro- genies vestras ab hostiis Domini: quisquis tetige rit ea, sanctificabitur "., Holocausta quidem vi- tam egregiorum sanctorum integre quodammodo, et ex omni parte Deo dicatam insinuant. Sacrifi- cium vero illam alteram ex parte sanctam, et Dco subjectam vitam, cujus elegans figura est illa si- Ezech. xL, seqq. * Levit. vi, 14-18.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP, Β ἱερουργίαν, τοῦ θείου θυσιαστηρίου τὸ ὑπερφυὲς ὡς ἐν ἁγιασμῷ, καὶ αὐτοῖς ἀνάπτει τὸ σέβας τοῖς ἱερα πρεπέσιν ἐσθήμασιν. Εσταλμένους γὰρ ἱερῶς Εξω φαίνεσθαι τῆς σκηνῆς, οὐκ ἐφίησιν οἰκονομικῶς. Τι γάρ τοι, φησὶν, ἡγιασμένα, μὴ τοῖς ἀνάγνοις αμ ληκότα, καὶ τὸν ἐξ ἔθνείων ἔχοντα μολυσμὸν, τὸ τῆς ἁγίας σκηνῆς ἀδικείτω σέβας. Διὰ τοῦτο τὴν στο διάν, συγκομίζειν μὲν ἐφίησιν ἐσταλμένους ἱεροπρε πῶς, μεταμφιέννυσθαι δὲ πρὸς τὸ ἔξω φέροντας, καὶ τῶν ἁγίων ἀποφοιτώντας τόπων. Κεχρησμώδηκε δ τῷ τοιούτῳ συγγενὲς καὶ διὰ φωνῆς Ἰεζεχιήλ- γρά φει δὲ οὕτως· « Καὶ εἶπεν πρός με· Αἱ ἐξέδραι αι πρὸς βοῤῥᾶν, καὶ ἐξέδραι πρὸς νότον, αἱ οὖσαι κατά πρόσωπον τῶν διαστημάτων, αὗταί εἰσιν αἱ ἐξέδρα: τοῦ ἁγίου, ἐν οἷς φάγονται ἐκεῖ οἱ ἱερεῖς, οἱ υἱοὶ Σαδδουχι οἱ ἐγγίζοντες πρὸς Κύριον εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, καὶ ἐκεῖ θήσουσι τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων καὶ τὰς θυσίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἁμαρτίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἀγνοίας· διότι τόπος ἅγιός ἐστιν. Οὐκ εἰσελεύσεται τις πάρεξ τῶν ἱερέων, οὐκ ἐξελεύσονται ἐκ τῆς αὐλῆς τοῦ ἁγίου εἰς τὴν αὐλὴν τὴν ἐξωτέραν, ὅπως διὰ παντὸς ἅγιος ὦσιν οἱ προσάγοντες, καὶ μὴ ἅπτωνται τα στολισμού αὐτῶν, ἐν οἷς λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς, διότι ἀγά ἐστιν· καὶ ἐνδύσονται ιμάτια ἕτερα όταν άπτων α τοῦ λαοῦ. » Αγια μὲν οὖν καὶ αὐτὰ τὰ ἐσθήματα τῶν ἱερέων, καὶ ἄμικτα τοῖς πολλοῖς. Ἐν νυκτὶ ο καὶ ἡμέρᾳ τὸ ὁλοκαυτούμενον· ἀκατάληπτος γὰρ ἡ εὐωδία Χριστοῦ· καὶ αὐτὸς δὲ τῶν ἁγίων ὁ βίας, εξ ὡς ἐν τρόπῳ νοοῖτο τῷ καθ᾿ ὁλοκαύτωσιν, επαυσαν ἔχει τὴν εὐοσμίαν Χριστὸν γὰρ εὐωδιάζουσιν, τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἱερουργοῦντες θεῷ τὰ ὡς ἐξ ἔργων αὐχήματα. έστι θυσιαστήριον. Καὶ ἵν᾽ εἰδεῖεν οἱ ἀπόλεκτος προς ΠΑΛΛ. 'Αληθής ο λόγος. ΚΥΡ. Τίνα μὲν οὖν τρόπον τὸ τῆς ὁλοκαυτώσεως ἔσται χρῆμα, δι' ὧν ἔφαμεν, οὐκ ἀσυμφανές. Πώς δ' ἂν γένοιτο καὶ λίαν ὀρθῶς καὶ ὁ τῆς θυσίας τρό πος, ἐπιτάττει λέγων· « Οὗτος ὁ νόμος της θυσίας, ἣν προσάξουσιν αὐτὴν, οἱ υἱοὶ Ααρών έναντι Κυρίου, ἀπέναντι τοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἀφελεῖ ἀπ' αὐτοῦ τῇ δρακὶ ἀπὸ τῆς σεμιδάλεως τῆς θυσίας σὺν τῷ ελαίῳ αὐτῆς, καὶ σὺν παντὶ τῷ λιβάνῳ αὐτῆς τὰ ὄντα ἐπὶ τῆς θυσίας. Καὶ ἀνοίσει ἐπὶ τὸ θυσιαστή ριον κάρπωμα ὀσμὴν εὐωδίας, τὸ μνημόσυνον αὐτῆς τῷ Κυρίῳ. Τὸ δὲ καταλειφθὲν ἀπ' αὐτῆς έδεται Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ. "Δζυμα βρωθήσεται ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἐν αὐλῇ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου ἔδον ται αὐτήν· οὐ πεφθήσεται ἐζυμωμένη· μερίδα αὐτὴν ἔδωκα αὐτοῖς ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου. Άγια ἁγίων ἐστὶν, ὥσπερ τὸ τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὥσπερ τὸ τῆς πλημμελείας. Πᾶν ἀρσενικὸν τῶν ἱερέων Εδον- ται αὐτήν. Νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου· πᾶς ὃς ἐὰν ἄψηται αὐτῶν, ἁγιασθήσεται. » Τὰ μὲν οὖν ὁλοκαυτούμενα, τὴν οἱονείπως ὁλοτελῆ καὶ εἰσάπαν ἀφιέρωσιν τῶν ἐξαιρέτως ἁγίων ὑποδηλοῖ· θυσία δὲ, αὐτὴν ὡς ἐπ ipsum quoque Dei altare contingere nefas est. Quin- A etiam ut intelligerent qui ad sacerdotium electi erant, quanta esset divini illius altaris sanctitatis ex- cellentia, ipsis quoque sacerdotalibus vestibus ve- nerationem adjungit. Sacris namque vestibus indu- tos extra tabernaculum videri, sapienti modera- tione minime permittit. Ne sanctificatæ res, inquit, si ad impuros homines accesserint, contracta ex alienis labe sancti tabernaculi venerationem immi- nuant. Eam ob causam sacerdotali ritu vestitos ci- nerem comportare sinit quidem; sed, dum foras efferunt, et de sanctis locis exeunt, mutare vestem jubet. Simile quiddam huic per Ezechielis vocem præcepit; sic autem is scribit: . Et dixit ad me: Exedræ, quæ sunt ad aquilonem, et exedræ, quæ sunt ad austrum, quæ sunt contra faciem distan- tiarum, hæ sunt exedræ sanctuarii, in quibus edent sacerdotes filii Saduc, qui appropinquant ad Dominum in Sancta sanctorum, et ibi ponent Sancta sanctorum, et hostiam, et quæ offeruntur pro pec- calo, et quæ pro ignorantia ; quia locus sanctus est, non ingredientur eo nisi sacerdotes, non egredien- tur ex atrio sanctuarii in atrium exterius, ut perpe- tuo sancti sint, qui offerunt, et non contingant ve- stes eorum, in quibus ministrant, quia sancta sunt; et induent vestes alias, cum contingent populum 16. Sanctæ sunt igitur sacerdotum etiam ipsæ vestes, neque vulgo miscendæ. Nocte autem ac die crema- tur holocaustum; neque enim unquam cessat ille Christi bonus odor; et ipsa vita sanctorum, si in ritu holocausti intelligatur, bonum odorem habere nunquam desinit; Christum enim redolent, dum factorum gloriam, quæ ex evangelica conversatio- ne proficiscitur, Deo sacrificant. PALL. Vera dicis. C CYR. Quinam ergo sit holocausti ritus, ex iis, quæ diximus minime est obscurum. De ritu vero sacrificii, quonam is modo recte peragatur, præ- cipit dicens: Hæc est lex sacrificii, quod offerent filii Aaron coram Domino ante altare: et auferet ex eo pugillum a simila sacrificii cum oleo ejus, et cum universo illius thure, quæ sunt super sacriſt- cium ; et imponet super altare, cremationem in odorem suavitatis, memoriale ejus Domino: quod vero reliquum ex eo fuerit, comedet Aaron et filii D ejus; azyma comedentur in loco sancto; in atrio tabernaculi testimonii edent illud; non coquetur ſermentatum; in partem illud dedi eis ab hostiįs Domini. Sancta sanctorum sunt, sicut quod peccati, et sicut quod delicti. Omne masculinum sacerdo- tum comedent eam. Legitimum æternum in pro- genies vestras ab hostiis Domini: quisquis tetige rit ea, sanctificabitur "., Holocausta quidem vi- tam egregiorum sanctorum integre quodammodo, et ex omni parte Deo dicatam insinuant. Sacrifi- cium vero illam alteram ex parte sanctam, et Dco subjectam vitam, cujus elegans figura est illa si- Ezech. xL, seqq. * Levit. vi, 14-18.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP, Β ἱερουργίαν, τοῦ θείου θυσιαστηρίου τὸ ὑπερφυὲς ὡς ἐν ἁγιασμῷ, καὶ αὐτοῖς ἀνάπτει τὸ σέβας τοῖς ἱερα πρεπέσιν ἐσθήμασιν. Εσταλμένους γὰρ ἱερῶς Εξω φαίνεσθαι τῆς σκηνῆς, οὐκ ἐφίησιν οἰκονομικῶς. Τι γάρ τοι, φησὶν, ἡγιασμένα, μὴ τοῖς ἀνάγνοις αμ ληκότα, καὶ τὸν ἐξ ἔθνείων ἔχοντα μολυσμὸν, τὸ τῆς ἁγίας σκηνῆς ἀδικείτω σέβας. Διὰ τοῦτο τὴν στο διάν, συγκομίζειν μὲν ἐφίησιν ἐσταλμένους ἱεροπρε πῶς, μεταμφιέννυσθαι δὲ πρὸς τὸ ἔξω φέροντας, καὶ τῶν ἁγίων ἀποφοιτώντας τόπων. Κεχρησμώδηκε δ τῷ τοιούτῳ συγγενὲς καὶ διὰ φωνῆς Ἰεζεχιήλ- γρά φει δὲ οὕτως· « Καὶ εἶπεν πρός με· Αἱ ἐξέδραι αι πρὸς βοῤῥᾶν, καὶ ἐξέδραι πρὸς νότον, αἱ οὖσαι κατά πρόσωπον τῶν διαστημάτων, αὗταί εἰσιν αἱ ἐξέδρα: τοῦ ἁγίου, ἐν οἷς φάγονται ἐκεῖ οἱ ἱερεῖς, οἱ υἱοὶ Σαδδουχι οἱ ἐγγίζοντες πρὸς Κύριον εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, καὶ ἐκεῖ θήσουσι τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων καὶ τὰς θυσίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἁμαρτίας, καὶ τὰ ὑπὲρ ἀγνοίας· διότι τόπος ἅγιός ἐστιν. Οὐκ εἰσελεύσεται τις πάρεξ τῶν ἱερέων, οὐκ ἐξελεύσονται ἐκ τῆς αὐλῆς τοῦ ἁγίου εἰς τὴν αὐλὴν τὴν ἐξωτέραν, ὅπως διὰ παντὸς ἅγιος ὦσιν οἱ προσάγοντες, καὶ μὴ ἅπτωνται τα στολισμού αὐτῶν, ἐν οἷς λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς, διότι ἀγά ἐστιν· καὶ ἐνδύσονται ιμάτια ἕτερα όταν άπτων α τοῦ λαοῦ. » Αγια μὲν οὖν καὶ αὐτὰ τὰ ἐσθήματα τῶν ἱερέων, καὶ ἄμικτα τοῖς πολλοῖς. Ἐν νυκτὶ ο καὶ ἡμέρᾳ τὸ ὁλοκαυτούμενον· ἀκατάληπτος γὰρ ἡ εὐωδία Χριστοῦ· καὶ αὐτὸς δὲ τῶν ἁγίων ὁ βίας, εξ ὡς ἐν τρόπῳ νοοῖτο τῷ καθ᾿ ὁλοκαύτωσιν, επαυσαν ἔχει τὴν εὐοσμίαν Χριστὸν γὰρ εὐωδιάζουσιν, τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἱερουργοῦντες θεῷ τὰ ὡς ἐξ ἔργων αὐχήματα. έστι θυσιαστήριον. Καὶ ἵν᾽ εἰδεῖεν οἱ ἀπόλεκτος προς ΠΑΛΛ. 'Αληθής ο λόγος. ΚΥΡ. Τίνα μὲν οὖν τρόπον τὸ τῆς ὁλοκαυτώσεως ἔσται χρῆμα, δι' ὧν ἔφαμεν, οὐκ ἀσυμφανές. Πώς δ' ἂν γένοιτο καὶ λίαν ὀρθῶς καὶ ὁ τῆς θυσίας τρό πος, ἐπιτάττει λέγων· « Οὗτος ὁ νόμος της θυσίας, ἣν προσάξουσιν αὐτὴν, οἱ υἱοὶ Ααρών έναντι Κυρίου, ἀπέναντι τοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἀφελεῖ ἀπ' αὐτοῦ τῇ δρακὶ ἀπὸ τῆς σεμιδάλεως τῆς θυσίας σὺν τῷ ελαίῳ αὐτῆς, καὶ σὺν παντὶ τῷ λιβάνῳ αὐτῆς τὰ ὄντα ἐπὶ τῆς θυσίας. Καὶ ἀνοίσει ἐπὶ τὸ θυσιαστή ριον κάρπωμα ὀσμὴν εὐωδίας, τὸ μνημόσυνον αὐτῆς τῷ Κυρίῳ. Τὸ δὲ καταλειφθὲν ἀπ' αὐτῆς έδεται Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ. "Δζυμα βρωθήσεται ἐν τόπῳ ἁγίῳ· ἐν αὐλῇ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου ἔδον ται αὐτήν· οὐ πεφθήσεται ἐζυμωμένη· μερίδα αὐτὴν ἔδωκα αὐτοῖς ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου. Άγια ἁγίων ἐστὶν, ὥσπερ τὸ τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὥσπερ τὸ τῆς πλημμελείας. Πᾶν ἀρσενικὸν τῶν ἱερέων Εδον- ται αὐτήν. Νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν ἀπὸ τῶν καρπωμάτων Κυρίου· πᾶς ὃς ἐὰν ἄψηται αὐτῶν, ἁγιασθήσεται. » Τὰ μὲν οὖν ὁλοκαυτούμενα, τὴν οἱονείπως ὁλοτελῆ καὶ εἰσάπαν ἀφιέρωσιν τῶν ἐξαιρέτως ἁγίων ὑποδηλοῖ· θυσία δὲ, αὐτὴν ὡς ἐπ ipsum quoque Dei altare contingere nefas est. Quin- A etiam ut intelligerent qui ad sacerdotium electi erant, quanta esset divini illius altaris sanctitatis ex- cellentia, ipsis quoque sacerdotalibus vestibus ve- nerationem adjungit. Sacris namque vestibus indu- tos extra tabernaculum videri, sapienti modera- tione minime permittit. Ne sanctificatæ res, inquit, si ad impuros homines accesserint, contracta ex alienis labe sancti tabernaculi venerationem immi- nuant. Eam ob causam sacerdotali ritu vestitos ci- nerem comportare sinit quidem; sed, dum foras efferunt, et de sanctis locis exeunt, mutare vestem jubet. Simile quiddam huic per Ezechielis vocem præcepit; sic autem is scribit: . Et dixit ad me: Exedræ, quæ sunt ad aquilonem, et exedræ, quæ sunt ad austrum, quæ sunt contra faciem distan- tiarum, hæ sunt exedræ sanctuarii, in quibus edent sacerdotes filii Saduc, qui appropinquant ad Dominum in Sancta sanctorum, et ibi ponent Sancta sanctorum, et hostiam, et quæ offeruntur pro pec- calo, et quæ pro ignorantia ; quia locus sanctus est, non ingredientur eo nisi sacerdotes, non egredien- tur ex atrio sanctuarii in atrium exterius, ut perpe- tuo sancti sint, qui offerunt, et non contingant ve- stes eorum, in quibus ministrant, quia sancta sunt; et induent vestes alias, cum contingent populum 16. Sanctæ sunt igitur sacerdotum etiam ipsæ vestes, neque vulgo miscendæ. Nocte autem ac die crema- tur holocaustum; neque enim unquam cessat ille Christi bonus odor; et ipsa vita sanctorum, si in ritu holocausti intelligatur, bonum odorem habere nunquam desinit; Christum enim redolent, dum factorum gloriam, quæ ex evangelica conversatio- ne proficiscitur, Deo sacrificant. PALL. Vera dicis. C CYR. Quinam ergo sit holocausti ritus, ex iis, quæ diximus minime est obscurum. De ritu vero sacrificii, quonam is modo recte peragatur, præ- cipit dicens: Hæc est lex sacrificii, quod offerent filii Aaron coram Domino ante altare: et auferet ex eo pugillum a simila sacrificii cum oleo ejus, et cum universo illius thure, quæ sunt super sacriſt- cium ; et imponet super altare, cremationem in odorem suavitatis, memoriale ejus Domino: quod vero reliquum ex eo fuerit, comedet Aaron et filii D ejus; azyma comedentur in loco sancto; in atrio tabernaculi testimonii edent illud; non coquetur ſermentatum; in partem illud dedi eis ab hostiįs Domini. Sancta sanctorum sunt, sicut quod peccati, et sicut quod delicti. Omne masculinum sacerdo- tum comedent eam. Legitimum æternum in pro- genies vestras ab hostiis Domini: quisquis tetige rit ea, sanctificabitur "., Holocausta quidem vi- tam egregiorum sanctorum integre quodammodo, et ex omni parte Deo dicatam insinuant. Sacrifi- cium vero illam alteram ex parte sanctam, et Dco subjectam vitam, cujus elegans figura est illa si- Ezech. xL, seqq. * Levit. vi, 14-18.

καὶ ὁ κατηχούμενος ἔτι, καὶ τοῖς τελείοις συναναθεὶς τὴν αἴνεσιν, τῶν ἔτι μυστικωτέρων ἀποφοιτᾷ, καὶ θυσίας εἴργεται τῆς ἐπὶ Χριστῷ. Ταύτητοι καλῶς δ νόμος προανεφώνει τὴν οἰκονομίαν, καὶ τῆς αἰνέσεως τὴν θυσίαν, ἐπ' ἄρτοις ζυμίταις, καὶ ἐν ἀζύμοις λα γάνοις ποιεῖσθαι προστέταχεν. Εκάστου, καθάπερ ἐγᾦμαι, τῶν ὠνομασμένων, ζωῆς εἶδος υποσημαί νοντος· ἄρτος μὲν γὰρ ὁ ἐζυμωμένος, βίου καὶ ζωής ἔσται τύπος, τῆς οὔπω κεκαθαρμένης διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, οὔτε μὴν εἰσάπαν ἀπηλλαγμένης τ σμικῆς ἀκαθαρσίας· λάγανον δὲ ἄζυμον, τῆς ἤδη διεσμηγμένης ἐν Χριστῷ διὰ πίστεως, τῆς τῶν τε λείων, φημι, οἷς καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος προσεφώνει, λέγων· . "Ωστε ἑορτάζωμεν, μὴ ἐν ζύμῃ παλαιά, μηδὲ ἐν ζύμῃ κακίας καὶ πονηρίας, ἀλλ' ἐν ἀζύμης ειλικρινείας καὶ ἀληθείας. » Καὶ πάλιν· Ἐκκαθά ρατε οὖν τὴν παλαιὰν ζύμην, ἵνα ἦτε νέον φύραμα, καθώς έστε άζυμος. » ΠΑΛΛ. "Αριστα ἔφης. ΚΥΡ. Σεμίδαλις δὲ πρὸς τούτοις ούπω πρὸς ἐνδ τητα συνενηνεγμένη, καθὰ καὶ ἐν ἄρτῳ καὶ ἐν λα γάνῳ τυχόν, μένουσα δὲ ὥσπερ ἐν κόκκοις ἔτι, τὸ ὡς ἓν καθ᾿ ἕκαστον καὶ καθ᾿ ἕνα τῶν προσκομιζόντων τὴν αἴνεσιν ὑπαινίττεται· δεχτοὶ γάρ ἐσμεν τῷ Θεῷ, ποιούμενοι τὰς δοξολογίας, καὶ ἀνὰ μέρος ἕκαστος, καὶ ὡς ἐν οἱ πάντες κατὰ πληθύν. Ἐπιχεῖται δὲ τὸ ἔλαιον τῇ τῆς αἰνέσεως θυσίᾳ, τὸ ἱλαρὸν τοῦ πράγματ τος ὑποσημαίνον, καὶ ὅτι πάντη τε καὶ πάντως έψεται παρὰ Θεῷ τὸ ἐλεεῖσθαι δεῖν τοῖς προσάγειν ειωθόσιν αὐτήν. • Θῦσον γάρ, φησί, τῷ Θεῷ θυσίαν αἰνέσεως, καὶ ἀπόδος τῷ Ὑψίστῳ τὰς εὐχάς σου· καὶ ἐπικά λεσαί με ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς σου, καὶ ἐξελοῦμαι σε καὶ δοξάσεις με. › Γράφει δέ που καὶ ὁ Χριστοῦ ματ θητής· « 'Αθυμεί τις ἐν ὑμῖν; προσευχέσθω εὐθυμεί; ψαλλέτω. » Οὐκοῦν ἐν ἄρτοις ἐξυμωμένοις, καὶ ἐν ἀζύμοις λαγάνοις, καὶ ἐν κεγχρεμίσιν ἔτι σεμιδάλεως έκπράττεσθαι δεῖν τῆς αἰνέσεως τὴν θυσίαν, διετύ που σαφῶς· ἑνὸς δὲ ἀφ' ἑκάστου προσαγομένου, καὶ ὡς ἐν δρακὶ μιᾷ τῆς σεμιδάλεως, σφαζομένου τε προς Γάτου, καὶ τῶν ἐντοσθίων θυομένων κατὰ τὸν νόμον, ἐδώδιμα τὰ λοιπὰ τοῖς ἱερουργεῖν ἐπιτεταγμένοις, οὐκ ἀκερδῆ τὴν ἱερωσύνην καταδεικνύντος τοῦ να μου προσεπιτάττει λέγων· « Εν ᾗ ἡμέρᾳ δωρεῖται, βρωθήσεται· οὐ καταλείψουσιν ἀπ' αὐτοῦ εἰς τὸ η πρωΐ. ο Δι' οὗ δὴ πάλιν ἔπεισι νοεῖν ἐκεῖνό που τάχα παρελάσαντος γὰρ τοῦ καιροῦ, καὶ παρωχηκότος τοῦ αἰῶνος τοῦ ἐνεστηκότος καθάπερ ἡμέρας, δοξα λογίας ἡμῖν ἐπινοηθήσεται παρ' ού; ἴσμεν τούτοις ἕτερος. Ωσπερ γὰρ τῆς ἐπὶ τῷ Φαραώ δυναστείας ἐλευθερωθέντες ἡδόμενοι ἐν νόμῳ ἔλεγον, ο "Ασωμεν τῷ Κυρίῳ· ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ἵππον καὶ ἀνα- βάτην ἔῤῥιψεν εἰς θάλασσαν. » Λαμπρότερα δὲ ἀσυγ κρίτως καὶ ὑπερκείμενα προαναθεωροῦντες ἐν πνεύ ματι τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας τὰ κατορθών ματα, διακεκράγασ: τῶν ἁγίων τινές ο Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν·ι τοῦτο δὲ ἦν, « Ανέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ,, σκυλεύσας τὸν ᾅδην, ο καὶ εἰπὼν τένη, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quoque, qui adhuc est catechumenus. Al, ubi cum A perfectis junctus, laudem obtulerit, a mysteriis sa- cratioribus abscedit, et a Christi sacrificio arce- tur. Itaque recte lex hanc dispositionem ante pre- dicavit, et sacrificium laudis fermentatis panibus et laganis azymis fieri præcepit. Singula autem, quæ dicta sunt, ut ego existimo, vitæ genus quoddam significant panis enim fermentatus vitæ figuram tenet, quæ nondum sancto baptismate sit purgata, neque prorsus a sæculari impuritate remota. Laga- num vero azymum illius, quæ abluta in Christo est per Gidem, hominum dico, qui jam perfecti initia- tique sunt, quos beatus Paulus alloquebatur, dicens: • Itaque epulemur, non in fermento veteri, neque in fermento malitiæ et nequitiæ, sed in azymis sin- ceritatis et veritatis '. . Et iterum : • Expurgate " igitur vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi '. PALL. Optime dixisti. B C CYR. Ad hæc simila nondum in unitatem coacta ut in pane ac lagano, verbi gratia, sed adhuc quodam modo in minuto pulvere manens, eos qui – sigillatim ac privatim laudem offerunt, insinuat : accepti namque sumus Deo, cum illi glorificatio- nem exhibemus, et privatim singuli, et in unum omnes collecti ac frequentes. Infunditur etiam oleum in hostiam laudis, ejus facti lætitiam hilaritatem- que declarans, et significans (quod omnino sequi uccesse est) fore ut, qui illam offerre consueve- rint, a Deo misericordiam consequantur. ‹ Sacrifica enim, ait, sacrificium laudis, et redde Altissimo vo- ta tua et invoca me in die tribulationis tuæ, et cruam te, et glorificabis me., Scribit etiam ille Christi discipulus : Tristatur quis ex vobis? oret : æquo animo est ? psallat *.» Igitur panibus fermenta- tis, et azymnis laganis, et similæ pulvisculis feri sacrificium laudis aperte præcepit : quibus singulis oblatis, ac similæ quoque, quantum uno pugillo com- prehendi potest, immolataque ove, et intestinis ex legis præscripto incensis, reliqua ad sacerdotum cibum pertinere, ut non infructuosum esse sacer- dotium lex ostendat,' his verbis decernit: In quo die offertur, comedetur: non relinquat de eo in mane³. › Ex quo mihi illud intelligere in mentem venit ; ubi hoc tempus efluxerit, præterieritque presens seculum tanquam dies, modum alium glo-" rificandi Deum præter eos, quos novimus, a nobis excogitandum. Ut enim ii qui in lege erant, Pha- raonis dominatu liberati summa cum lætitia dice- bant : Cantemus Domino, gloriose enim glorif- catus est, equum et ascensorem projecit in mnare 6. Sed, cum clariora fore, et infinitis partibus præ- stantiora, quæ Salvator noster in suo adventu præ- clare gesturus esset, quidam sancti homines in spi- ritu præviderent, clamaverunt: Cantate Domino canticum novum"; » id autem erat : « Ascendit Deus in jubilatione *, . inferis jam exspoliatis, cum jam Cor. v, 8. • Ibid. 7. • Psal. xLix, 14, 15. Jac. v, 13. Levit. vn, 15. • Exod. IT, 3,4. Psal. • Psal. XLVI, 6. D

καὶ ὁ κατηχούμενος ἔτι, καὶ τοῖς τελείοις συναναθεὶς τὴν αἴνεσιν, τῶν ἔτι μυστικωτέρων ἀποφοιτᾷ, καὶ θυσίας εἴργεται τῆς ἐπὶ Χριστῷ. Ταύτητοι καλῶς δ νόμος προανεφώνει τὴν οἰκονομίαν, καὶ τῆς αἰνέσεως τὴν θυσίαν, ἐπ' ἄρτοις ζυμίταις, καὶ ἐν ἀζύμοις λα γάνοις ποιεῖσθαι προστέταχεν. Εκάστου, καθάπερ ἐγᾦμαι, τῶν ὠνομασμένων, ζωῆς εἶδος υποσημαί νοντος· ἄρτος μὲν γὰρ ὁ ἐζυμωμένος, βίου καὶ ζωής ἔσται τύπος, τῆς οὔπω κεκαθαρμένης διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, οὔτε μὴν εἰσάπαν ἀπηλλαγμένης τ σμικῆς ἀκαθαρσίας· λάγανον δὲ ἄζυμον, τῆς ἤδη διεσμηγμένης ἐν Χριστῷ διὰ πίστεως, τῆς τῶν τε λείων, φημι, οἷς καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος προσεφώνει, λέγων· . "Ωστε ἑορτάζωμεν, μὴ ἐν ζύμῃ παλαιά, μηδὲ ἐν ζύμῃ κακίας καὶ πονηρίας, ἀλλ' ἐν ἀζύμης ειλικρινείας καὶ ἀληθείας. » Καὶ πάλιν· Ἐκκαθά ρατε οὖν τὴν παλαιὰν ζύμην, ἵνα ἦτε νέον φύραμα, καθώς έστε άζυμος. » ΠΑΛΛ. "Αριστα ἔφης. ΚΥΡ. Σεμίδαλις δὲ πρὸς τούτοις ούπω πρὸς ἐνδ τητα συνενηνεγμένη, καθὰ καὶ ἐν ἄρτῳ καὶ ἐν λα γάνῳ τυχόν, μένουσα δὲ ὥσπερ ἐν κόκκοις ἔτι, τὸ ὡς ἓν καθ᾿ ἕκαστον καὶ καθ᾿ ἕνα τῶν προσκομιζόντων τὴν αἴνεσιν ὑπαινίττεται· δεχτοὶ γάρ ἐσμεν τῷ Θεῷ, ποιούμενοι τὰς δοξολογίας, καὶ ἀνὰ μέρος ἕκαστος, καὶ ὡς ἐν οἱ πάντες κατὰ πληθύν. Ἐπιχεῖται δὲ τὸ ἔλαιον τῇ τῆς αἰνέσεως θυσίᾳ, τὸ ἱλαρὸν τοῦ πράγματ τος ὑποσημαίνον, καὶ ὅτι πάντη τε καὶ πάντως έψεται παρὰ Θεῷ τὸ ἐλεεῖσθαι δεῖν τοῖς προσάγειν ειωθόσιν αὐτήν. • Θῦσον γάρ, φησί, τῷ Θεῷ θυσίαν αἰνέσεως, καὶ ἀπόδος τῷ Ὑψίστῳ τὰς εὐχάς σου· καὶ ἐπικά λεσαί με ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς σου, καὶ ἐξελοῦμαι σε καὶ δοξάσεις με. › Γράφει δέ που καὶ ὁ Χριστοῦ ματ θητής· « 'Αθυμεί τις ἐν ὑμῖν; προσευχέσθω εὐθυμεί; ψαλλέτω. » Οὐκοῦν ἐν ἄρτοις ἐξυμωμένοις, καὶ ἐν ἀζύμοις λαγάνοις, καὶ ἐν κεγχρεμίσιν ἔτι σεμιδάλεως έκπράττεσθαι δεῖν τῆς αἰνέσεως τὴν θυσίαν, διετύ που σαφῶς· ἑνὸς δὲ ἀφ' ἑκάστου προσαγομένου, καὶ ὡς ἐν δρακὶ μιᾷ τῆς σεμιδάλεως, σφαζομένου τε προς Γάτου, καὶ τῶν ἐντοσθίων θυομένων κατὰ τὸν νόμον, ἐδώδιμα τὰ λοιπὰ τοῖς ἱερουργεῖν ἐπιτεταγμένοις, οὐκ ἀκερδῆ τὴν ἱερωσύνην καταδεικνύντος τοῦ να μου προσεπιτάττει λέγων· « Εν ᾗ ἡμέρᾳ δωρεῖται, βρωθήσεται· οὐ καταλείψουσιν ἀπ' αὐτοῦ εἰς τὸ η πρωΐ. ο Δι' οὗ δὴ πάλιν ἔπεισι νοεῖν ἐκεῖνό που τάχα παρελάσαντος γὰρ τοῦ καιροῦ, καὶ παρωχηκότος τοῦ αἰῶνος τοῦ ἐνεστηκότος καθάπερ ἡμέρας, δοξα λογίας ἡμῖν ἐπινοηθήσεται παρ' ού; ἴσμεν τούτοις ἕτερος. Ωσπερ γὰρ τῆς ἐπὶ τῷ Φαραώ δυναστείας ἐλευθερωθέντες ἡδόμενοι ἐν νόμῳ ἔλεγον, ο "Ασωμεν τῷ Κυρίῳ· ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ἵππον καὶ ἀνα- βάτην ἔῤῥιψεν εἰς θάλασσαν. » Λαμπρότερα δὲ ἀσυγ κρίτως καὶ ὑπερκείμενα προαναθεωροῦντες ἐν πνεύ ματι τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας τὰ κατορθών ματα, διακεκράγασ: τῶν ἁγίων τινές ο Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν·ι τοῦτο δὲ ἦν, « Ανέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ,, σκυλεύσας τὸν ᾅδην, ο καὶ εἰπὼν τένη, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quoque, qui adhuc est catechumenus. Al, ubi cum A perfectis junctus, laudem obtulerit, a mysteriis sa- cratioribus abscedit, et a Christi sacrificio arce- tur. Itaque recte lex hanc dispositionem ante pre- dicavit, et sacrificium laudis fermentatis panibus et laganis azymis fieri præcepit. Singula autem, quæ dicta sunt, ut ego existimo, vitæ genus quoddam significant panis enim fermentatus vitæ figuram tenet, quæ nondum sancto baptismate sit purgata, neque prorsus a sæculari impuritate remota. Laga- num vero azymum illius, quæ abluta in Christo est per Gidem, hominum dico, qui jam perfecti initia- tique sunt, quos beatus Paulus alloquebatur, dicens: • Itaque epulemur, non in fermento veteri, neque in fermento malitiæ et nequitiæ, sed in azymis sin- ceritatis et veritatis '. . Et iterum : • Expurgate " igitur vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi '. PALL. Optime dixisti. B C CYR. Ad hæc simila nondum in unitatem coacta ut in pane ac lagano, verbi gratia, sed adhuc quodam modo in minuto pulvere manens, eos qui – sigillatim ac privatim laudem offerunt, insinuat : accepti namque sumus Deo, cum illi glorificatio- nem exhibemus, et privatim singuli, et in unum omnes collecti ac frequentes. Infunditur etiam oleum in hostiam laudis, ejus facti lætitiam hilaritatem- que declarans, et significans (quod omnino sequi uccesse est) fore ut, qui illam offerre consueve- rint, a Deo misericordiam consequantur. ‹ Sacrifica enim, ait, sacrificium laudis, et redde Altissimo vo- ta tua et invoca me in die tribulationis tuæ, et cruam te, et glorificabis me., Scribit etiam ille Christi discipulus : Tristatur quis ex vobis? oret : æquo animo est ? psallat *.» Igitur panibus fermenta- tis, et azymnis laganis, et similæ pulvisculis feri sacrificium laudis aperte præcepit : quibus singulis oblatis, ac similæ quoque, quantum uno pugillo com- prehendi potest, immolataque ove, et intestinis ex legis præscripto incensis, reliqua ad sacerdotum cibum pertinere, ut non infructuosum esse sacer- dotium lex ostendat,' his verbis decernit: In quo die offertur, comedetur: non relinquat de eo in mane³. › Ex quo mihi illud intelligere in mentem venit ; ubi hoc tempus efluxerit, præterieritque presens seculum tanquam dies, modum alium glo-" rificandi Deum præter eos, quos novimus, a nobis excogitandum. Ut enim ii qui in lege erant, Pha- raonis dominatu liberati summa cum lætitia dice- bant : Cantemus Domino, gloriose enim glorif- catus est, equum et ascensorem projecit in mnare 6. Sed, cum clariora fore, et infinitis partibus præ- stantiora, quæ Salvator noster in suo adventu præ- clare gesturus esset, quidam sancti homines in spi- ritu præviderent, clamaverunt: Cantate Domino canticum novum"; » id autem erat : « Ascendit Deus in jubilatione *, . inferis jam exspoliatis, cum jam Cor. v, 8. • Ibid. 7. • Psal. xLix, 14, 15. Jac. v, 13. Levit. vn, 15. • Exod. IT, 3,4. Psal. • Psal. XLVI, 6. D

καὶ ὁ κατηχούμενος ἔτι, καὶ τοῖς τελείοις συναναθεὶς τὴν αἴνεσιν, τῶν ἔτι μυστικωτέρων ἀποφοιτᾷ, καὶ θυσίας εἴργεται τῆς ἐπὶ Χριστῷ. Ταύτητοι καλῶς δ νόμος προανεφώνει τὴν οἰκονομίαν, καὶ τῆς αἰνέσεως τὴν θυσίαν, ἐπ' ἄρτοις ζυμίταις, καὶ ἐν ἀζύμοις λα γάνοις ποιεῖσθαι προστέταχεν. Εκάστου, καθάπερ ἐγᾦμαι, τῶν ὠνομασμένων, ζωῆς εἶδος υποσημαί νοντος· ἄρτος μὲν γὰρ ὁ ἐζυμωμένος, βίου καὶ ζωής ἔσται τύπος, τῆς οὔπω κεκαθαρμένης διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, οὔτε μὴν εἰσάπαν ἀπηλλαγμένης τ σμικῆς ἀκαθαρσίας· λάγανον δὲ ἄζυμον, τῆς ἤδη διεσμηγμένης ἐν Χριστῷ διὰ πίστεως, τῆς τῶν τε λείων, φημι, οἷς καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος προσεφώνει, λέγων· . "Ωστε ἑορτάζωμεν, μὴ ἐν ζύμῃ παλαιά, μηδὲ ἐν ζύμῃ κακίας καὶ πονηρίας, ἀλλ' ἐν ἀζύμης ειλικρινείας καὶ ἀληθείας. » Καὶ πάλιν· Ἐκκαθά ρατε οὖν τὴν παλαιὰν ζύμην, ἵνα ἦτε νέον φύραμα, καθώς έστε άζυμος. » ΠΑΛΛ. "Αριστα ἔφης. ΚΥΡ. Σεμίδαλις δὲ πρὸς τούτοις ούπω πρὸς ἐνδ τητα συνενηνεγμένη, καθὰ καὶ ἐν ἄρτῳ καὶ ἐν λα γάνῳ τυχόν, μένουσα δὲ ὥσπερ ἐν κόκκοις ἔτι, τὸ ὡς ἓν καθ᾿ ἕκαστον καὶ καθ᾿ ἕνα τῶν προσκομιζόντων τὴν αἴνεσιν ὑπαινίττεται· δεχτοὶ γάρ ἐσμεν τῷ Θεῷ, ποιούμενοι τὰς δοξολογίας, καὶ ἀνὰ μέρος ἕκαστος, καὶ ὡς ἐν οἱ πάντες κατὰ πληθύν. Ἐπιχεῖται δὲ τὸ ἔλαιον τῇ τῆς αἰνέσεως θυσίᾳ, τὸ ἱλαρὸν τοῦ πράγματ τος ὑποσημαίνον, καὶ ὅτι πάντη τε καὶ πάντως έψεται παρὰ Θεῷ τὸ ἐλεεῖσθαι δεῖν τοῖς προσάγειν ειωθόσιν αὐτήν. • Θῦσον γάρ, φησί, τῷ Θεῷ θυσίαν αἰνέσεως, καὶ ἀπόδος τῷ Ὑψίστῳ τὰς εὐχάς σου· καὶ ἐπικά λεσαί με ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς σου, καὶ ἐξελοῦμαι σε καὶ δοξάσεις με. › Γράφει δέ που καὶ ὁ Χριστοῦ ματ θητής· « 'Αθυμεί τις ἐν ὑμῖν; προσευχέσθω εὐθυμεί; ψαλλέτω. » Οὐκοῦν ἐν ἄρτοις ἐξυμωμένοις, καὶ ἐν ἀζύμοις λαγάνοις, καὶ ἐν κεγχρεμίσιν ἔτι σεμιδάλεως έκπράττεσθαι δεῖν τῆς αἰνέσεως τὴν θυσίαν, διετύ που σαφῶς· ἑνὸς δὲ ἀφ' ἑκάστου προσαγομένου, καὶ ὡς ἐν δρακὶ μιᾷ τῆς σεμιδάλεως, σφαζομένου τε προς Γάτου, καὶ τῶν ἐντοσθίων θυομένων κατὰ τὸν νόμον, ἐδώδιμα τὰ λοιπὰ τοῖς ἱερουργεῖν ἐπιτεταγμένοις, οὐκ ἀκερδῆ τὴν ἱερωσύνην καταδεικνύντος τοῦ να μου προσεπιτάττει λέγων· « Εν ᾗ ἡμέρᾳ δωρεῖται, βρωθήσεται· οὐ καταλείψουσιν ἀπ' αὐτοῦ εἰς τὸ η πρωΐ. ο Δι' οὗ δὴ πάλιν ἔπεισι νοεῖν ἐκεῖνό που τάχα παρελάσαντος γὰρ τοῦ καιροῦ, καὶ παρωχηκότος τοῦ αἰῶνος τοῦ ἐνεστηκότος καθάπερ ἡμέρας, δοξα λογίας ἡμῖν ἐπινοηθήσεται παρ' ού; ἴσμεν τούτοις ἕτερος. Ωσπερ γὰρ τῆς ἐπὶ τῷ Φαραώ δυναστείας ἐλευθερωθέντες ἡδόμενοι ἐν νόμῳ ἔλεγον, ο "Ασωμεν τῷ Κυρίῳ· ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ἵππον καὶ ἀνα- βάτην ἔῤῥιψεν εἰς θάλασσαν. » Λαμπρότερα δὲ ἀσυγ κρίτως καὶ ὑπερκείμενα προαναθεωροῦντες ἐν πνεύ ματι τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας τὰ κατορθών ματα, διακεκράγασ: τῶν ἁγίων τινές ο Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν·ι τοῦτο δὲ ἦν, « Ανέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ,, σκυλεύσας τὸν ᾅδην, ο καὶ εἰπὼν τένη, S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. quoque, qui adhuc est catechumenus. Al, ubi cum A perfectis junctus, laudem obtulerit, a mysteriis sa- cratioribus abscedit, et a Christi sacrificio arce- tur. Itaque recte lex hanc dispositionem ante pre- dicavit, et sacrificium laudis fermentatis panibus et laganis azymis fieri præcepit. Singula autem, quæ dicta sunt, ut ego existimo, vitæ genus quoddam significant panis enim fermentatus vitæ figuram tenet, quæ nondum sancto baptismate sit purgata, neque prorsus a sæculari impuritate remota. Laga- num vero azymum illius, quæ abluta in Christo est per Gidem, hominum dico, qui jam perfecti initia- tique sunt, quos beatus Paulus alloquebatur, dicens: • Itaque epulemur, non in fermento veteri, neque in fermento malitiæ et nequitiæ, sed in azymis sin- ceritatis et veritatis '. . Et iterum : • Expurgate " igitur vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi '. PALL. Optime dixisti. B C CYR. Ad hæc simila nondum in unitatem coacta ut in pane ac lagano, verbi gratia, sed adhuc quodam modo in minuto pulvere manens, eos qui – sigillatim ac privatim laudem offerunt, insinuat : accepti namque sumus Deo, cum illi glorificatio- nem exhibemus, et privatim singuli, et in unum omnes collecti ac frequentes. Infunditur etiam oleum in hostiam laudis, ejus facti lætitiam hilaritatem- que declarans, et significans (quod omnino sequi uccesse est) fore ut, qui illam offerre consueve- rint, a Deo misericordiam consequantur. ‹ Sacrifica enim, ait, sacrificium laudis, et redde Altissimo vo- ta tua et invoca me in die tribulationis tuæ, et cruam te, et glorificabis me., Scribit etiam ille Christi discipulus : Tristatur quis ex vobis? oret : æquo animo est ? psallat *.» Igitur panibus fermenta- tis, et azymnis laganis, et similæ pulvisculis feri sacrificium laudis aperte præcepit : quibus singulis oblatis, ac similæ quoque, quantum uno pugillo com- prehendi potest, immolataque ove, et intestinis ex legis præscripto incensis, reliqua ad sacerdotum cibum pertinere, ut non infructuosum esse sacer- dotium lex ostendat,' his verbis decernit: In quo die offertur, comedetur: non relinquat de eo in mane³. › Ex quo mihi illud intelligere in mentem venit ; ubi hoc tempus efluxerit, præterieritque presens seculum tanquam dies, modum alium glo-" rificandi Deum præter eos, quos novimus, a nobis excogitandum. Ut enim ii qui in lege erant, Pha- raonis dominatu liberati summa cum lætitia dice- bant : Cantemus Domino, gloriose enim glorif- catus est, equum et ascensorem projecit in mnare 6. Sed, cum clariora fore, et infinitis partibus præ- stantiora, quæ Salvator noster in suo adventu præ- clare gesturus esset, quidam sancti homines in spi- ritu præviderent, clamaverunt: Cantate Domino canticum novum"; » id autem erat : « Ascendit Deus in jubilatione *, . inferis jam exspoliatis, cum jam Cor. v, 8. • Ibid. 7. • Psal. xLix, 14, 15. Jac. v, 13. Levit. vn, 15. • Exod. IT, 3,4. Psal. • Psal. XLVI, 6. D

τοῖς ἐν δεσμοῖς, Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, Ανακαλύφθηκε ο τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπον, κατηργη μένου θανάτου, καὶ τῆς ἁμαρτίας λελυμένης εἰσάπαν, αἰνέσεως ἔσται τρόπος ὁ τῷ καιρῷ πρέπων· ἐπὶ μείζοσι γὰρ ὑμνήσομεν· καὶ τὰ ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον πλουτήσαντες ἀγαθὰ, λαμπροτέραις εὐφημίαις τὸν ἁπάντων ἡμῖν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν Χριστὸν συστεμα - νώσομεν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. « Είτε γὰρ προφητείαι καταργηθήσονται, ο φησίν, « είτε γνῶσις παύσεται Καὶ ἄρτι μὲν ἐκ μέρους γινώσκομεν· ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται. » Καὶ μὴν καὶ αὐτὸς ἔφη που Χριστός· « Ταῦτα ἐν παροιμίαις λελάληκα ὑμῖν. Αλλ' ἔρχεται ὥρα ὅτε οὔτε ἐν παροι μίαις λαλήσω ὑμῖν, ἀλλὰ παῤῥησίᾳ περὶ τοῦ Πατρὸς ἀναγγελῶ ὑμῖν. » Ὡς οὖν ἐσομένης ἐν ἡμῖν κατὰ καιρούς τελειοτέρας γνώσεως, ὑψηλότερον ἢ νῦν καὶ ὑμνήσομεν. ΠΑΛΛ. Πιθανὸς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Εκάστη δὴ οὖν θυσίᾳ τὸν αὐτῇ πρέποντα θεσμοθετήσας ὅρον, καὶ ὅπως ἂν γένοιτο, διειπὼν εὖ μάλα, κοινωνὸν εὐθὺς τοῦ θυσιαστηρίου καθίστησι τὴν ἱερουργών. Γέγραπται γὰρ ὡδί· ι Καὶ εἶπε Κύ μιας προς Ααρών, λέγων· Σὺ καὶ οἱ υἱοί σου, καὶ ὁ εἶκος πατριᾶς σου, λήψεσθε τὰς ἀπαρχὰς τῶν ἁγίων· καὶ σὺ καὶ οἱ υἱοί σου λήψεσθε τὰς ἁμαρτίας τῆς ἱε ρατείας ὑμῶν. » Προσεπαγαγὼν δὲ τούτοις, ὅτι χρὴ τῶν ἱερῶν ἔχεσθαι σπουδασμάτων αὐτοὺς διεγηγερ μένῳ καὶ νήφοντι νῷ, « Καὶ ἰδοὺ ἐγώ, ο φησί, ο δέ- ακα ὑμῖν τὴν διατήρησιν τῶν ἀπαρχῶν ἀπὸ πάντων τῶν ἡγιασμένων μοι παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ· σοὶ δέ δωκα αὐτὰ εἰς γέρας, καὶ τοῖς υἱοῖς σου μετὰ σὲ, νόμιμον αιώνιον· καὶ τοῦτο ἔστω ὑμῖν ἀπὸ τῶν ἡγια- σμένων ἁγίων τῶν καρπωμάτων, ἀπὸ πάντων τῶν δώρων αὐτῶν, καὶ ἀπὸ πάντων τῶν θυσιασμάτων αὐτ τῶν, καὶ ἀπὸ πάσης πλημμελείας αὐτῶν, καὶ ἀπὸ πασῶν τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν, ὅσα ἀποδιδόασί μοι ἀπὸ πάντων τῶν ἁγίων, σοὶ ἔσται καὶ τοῖς υἱοῖς σου. Εν τῷ ἁγίῳ τῶν ἁγίων φάγεσθε αὐτά· πᾶν ἀρσενικὸν φάγεσθε αὐτὰ, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου. "Αγια ἔσται σοι. Καὶ τοῦτο ἔσται ὑμῖν ἀπαρχῶν δομάτων αὐτῶν, ἀπὸ πάντων τῶν ἐπιθεμάτων τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Σοὶ δέ- δωκα αὐτὰ καὶ τοῖς υἱοῖς σου καὶ ταῖς θυγατράσι σου μετὰ σοῦ, νόμιμον αἰώνιον· πᾶς καθαρὸς ἐν τῷ οἴκῳ σου ἔδεται αὐτά. Πᾶσα ἀπαρχὴ ἐλαίου, καὶ πᾶσα ἀπαρχὴ οἴνου, καὶ σίτου, ἀπαρχὴ αὐτῶν ὅσα ἂν δῶσι τῷ Κυρίῳ, σοὶ δέδωκα αὐτά. Τὰ πρωτογεννήματα πάντα ὅσα ἐν τῇ γῇ αὐτῶν, ὅσα ἂν ἐνέγκωσι Κυρίῳ, σοὶ ἔσται. Πᾶς καθαρὸς ἐν τῷ οἴκῳ σου ἔδεται αὐτά. Πᾶν ἀνατεθεματισμένον ἐν υἱοῖς Ἰσραὴλ, σοὶ ἔσται, καὶ πᾶν διανοίγον μήτραν ἀπὸ πάσης σαρκὸς, ὅσα προσφέρουσι Κυρίῳ, ἀπὸ ἀνθρώπου έως κτήνους, σοὶ ἔσται. 'Αλλ' ή λύτροις λυτρωθήσεται τὰ πρωτότοκα τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὰ πρωτότοκα τῶν κτηνῶν τῶν ἀκαθάρτων λυτρώσῃ· καὶ ἡ λύτρωσις αὐτοῦ, ἀπὸ μηνιαίου· ἡ συντίμησις πέντε σίκλων, κατὰ τὸν σί- κλον τὸν ἅγιον, εἴκοσι οβολοί εἰσι· πλην πρωτότοκα ΣΠΙ, 9, 10. ADORAT DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A dixisset iis, qui in vinculis erant: Esite; et iis C D qui in tenebris : Revelanini ";, ita, ut opinor, cum destructa erit mors dissolutumque penitus pecca- tum, laudis genus erit tempori illi conveniens : de majoribus enim beneficiis illum laudabimus ; cum- que bona illa, quæ omnein sensum ac sermonem superant, consecuti erimus, Christum omnium bo norum Jargitorem una cum Deo ac Patre laudibus exornabimus : • Sive enim prophetiæ evacuabun- tur, › inquit, ‹sive scientia cessabit, et nunc qui- dem ex parte cognoscimus: cum vero venerit id quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est '. . Quin ipse quoque Christus profecto dixit : • Hæc in proverbiis locutus sum vobis; sed venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis 't. Quia igitur futura est in nobis tandem perfectior cognitio, multo etiam sublimius quam hoc tempore laudaturi sumus. PALL. Credibilis sane oratio. > CYR. Cum itaque suam cuique sacrificio regulam præscriptumque constituisset, et qua ratione fieret, plane edixisset, participem altaris efficit continuo sacerdotem. Sic enim scriptum est: ‹ Et dixit Domi- nus ad Aaron, dicens: Tu et filii tui et domus cognationis tuæ accipietis primitias sanctorum : et tu et filii tui accipietis peccata sacerdotii vestri “. Cumque adjunxisset, oportere illos excitato vigi- lantique animo-sacris studiis insistere: « Et ecce, ▸ inquit, ‹ ego dedi vobis custodiam primitiarum, quæ mihi sanctificata sunt filiis Israel: tibi dedi ea in munus, et Gliis tuis post te; legitimum sempiter- num : et hoc sit vobis ab sanctis, quæ sanctificata sunt, de cremationibus ab omnibus donis eorum, et ab omnibus sacrificiis eorum, et ab omnibus de- lictis, et ab omnibus peccatis, quæcunque do tibi ab omnibus sanctis, tibi erunt et filiis tuis. In Sancto sanctorum comedetis ea: onne masculinum come- detis, et tu et filii tui: sancta erunt tibi. Et erunt vobis primitive donorum eorum de omnibus impo- sitionibus filiorum Israel: tibi dedi ea et filiis tuis, et filiabus tuis; legitimum sempiternum omnis mundus in domo tua edet ea. Omnes primitiæ olei, et omnes primitiæ vini et frumenti, primitiæ eorum quæcunque dederint Domino, tibi dedi ea. Primitiæ omnes quæcunque fuerint in terra eorum, quæcun- que obtulerint Domino tibi erunt. Omnis mundus in domo tua vescetur eis. Omne quod consecratur in Gliis Israel, tibi erit; et omne quod aperit vulvam ab omni carne, quæ offerunt Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt. Nisi quod pretio redi- mentur primogenita hominum; et primogenita ju- mentorum immundorum redimes, et redemptio ejus ab uno mense, æstimatio quinque siclorum erit juxta siclum sanctum (viginti oboli sunt): excepto quod primogenita boum, et primogenita ovium et pri- mogenita caprarum non redimes; sancta sunt: et sanguinem ipsorum cffundes ad altare, et adipem * Isa. XLIX, 9. Cor. Joan. xvi, 25. * Num. XVIII, 1. •

τοῖς ἐν δεσμοῖς, Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, Ανακαλύφθηκε ο τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπον, κατηργη μένου θανάτου, καὶ τῆς ἁμαρτίας λελυμένης εἰσάπαν, αἰνέσεως ἔσται τρόπος ὁ τῷ καιρῷ πρέπων· ἐπὶ μείζοσι γὰρ ὑμνήσομεν· καὶ τὰ ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον πλουτήσαντες ἀγαθὰ, λαμπροτέραις εὐφημίαις τὸν ἁπάντων ἡμῖν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν Χριστὸν συστεμα - νώσομεν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. « Είτε γὰρ προφητείαι καταργηθήσονται, ο φησίν, « είτε γνῶσις παύσεται Καὶ ἄρτι μὲν ἐκ μέρους γινώσκομεν· ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται. » Καὶ μὴν καὶ αὐτὸς ἔφη που Χριστός· « Ταῦτα ἐν παροιμίαις λελάληκα ὑμῖν. Αλλ' ἔρχεται ὥρα ὅτε οὔτε ἐν παροι μίαις λαλήσω ὑμῖν, ἀλλὰ παῤῥησίᾳ περὶ τοῦ Πατρὸς ἀναγγελῶ ὑμῖν. » Ὡς οὖν ἐσομένης ἐν ἡμῖν κατὰ καιρούς τελειοτέρας γνώσεως, ὑψηλότερον ἢ νῦν καὶ ὑμνήσομεν. ΠΑΛΛ. Πιθανὸς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Εκάστη δὴ οὖν θυσίᾳ τὸν αὐτῇ πρέποντα θεσμοθετήσας ὅρον, καὶ ὅπως ἂν γένοιτο, διειπὼν εὖ μάλα, κοινωνὸν εὐθὺς τοῦ θυσιαστηρίου καθίστησι τὴν ἱερουργών. Γέγραπται γὰρ ὡδί· ι Καὶ εἶπε Κύ μιας προς Ααρών, λέγων· Σὺ καὶ οἱ υἱοί σου, καὶ ὁ εἶκος πατριᾶς σου, λήψεσθε τὰς ἀπαρχὰς τῶν ἁγίων· καὶ σὺ καὶ οἱ υἱοί σου λήψεσθε τὰς ἁμαρτίας τῆς ἱε ρατείας ὑμῶν. » Προσεπαγαγὼν δὲ τούτοις, ὅτι χρὴ τῶν ἱερῶν ἔχεσθαι σπουδασμάτων αὐτοὺς διεγηγερ μένῳ καὶ νήφοντι νῷ, « Καὶ ἰδοὺ ἐγώ, ο φησί, ο δέ- ακα ὑμῖν τὴν διατήρησιν τῶν ἀπαρχῶν ἀπὸ πάντων τῶν ἡγιασμένων μοι παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ· σοὶ δέ δωκα αὐτὰ εἰς γέρας, καὶ τοῖς υἱοῖς σου μετὰ σὲ, νόμιμον αιώνιον· καὶ τοῦτο ἔστω ὑμῖν ἀπὸ τῶν ἡγια- σμένων ἁγίων τῶν καρπωμάτων, ἀπὸ πάντων τῶν δώρων αὐτῶν, καὶ ἀπὸ πάντων τῶν θυσιασμάτων αὐτ τῶν, καὶ ἀπὸ πάσης πλημμελείας αὐτῶν, καὶ ἀπὸ πασῶν τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν, ὅσα ἀποδιδόασί μοι ἀπὸ πάντων τῶν ἁγίων, σοὶ ἔσται καὶ τοῖς υἱοῖς σου. Εν τῷ ἁγίῳ τῶν ἁγίων φάγεσθε αὐτά· πᾶν ἀρσενικὸν φάγεσθε αὐτὰ, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου. "Αγια ἔσται σοι. Καὶ τοῦτο ἔσται ὑμῖν ἀπαρχῶν δομάτων αὐτῶν, ἀπὸ πάντων τῶν ἐπιθεμάτων τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Σοὶ δέ- δωκα αὐτὰ καὶ τοῖς υἱοῖς σου καὶ ταῖς θυγατράσι σου μετὰ σοῦ, νόμιμον αἰώνιον· πᾶς καθαρὸς ἐν τῷ οἴκῳ σου ἔδεται αὐτά. Πᾶσα ἀπαρχὴ ἐλαίου, καὶ πᾶσα ἀπαρχὴ οἴνου, καὶ σίτου, ἀπαρχὴ αὐτῶν ὅσα ἂν δῶσι τῷ Κυρίῳ, σοὶ δέδωκα αὐτά. Τὰ πρωτογεννήματα πάντα ὅσα ἐν τῇ γῇ αὐτῶν, ὅσα ἂν ἐνέγκωσι Κυρίῳ, σοὶ ἔσται. Πᾶς καθαρὸς ἐν τῷ οἴκῳ σου ἔδεται αὐτά. Πᾶν ἀνατεθεματισμένον ἐν υἱοῖς Ἰσραὴλ, σοὶ ἔσται, καὶ πᾶν διανοίγον μήτραν ἀπὸ πάσης σαρκὸς, ὅσα προσφέρουσι Κυρίῳ, ἀπὸ ἀνθρώπου έως κτήνους, σοὶ ἔσται. 'Αλλ' ή λύτροις λυτρωθήσεται τὰ πρωτότοκα τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὰ πρωτότοκα τῶν κτηνῶν τῶν ἀκαθάρτων λυτρώσῃ· καὶ ἡ λύτρωσις αὐτοῦ, ἀπὸ μηνιαίου· ἡ συντίμησις πέντε σίκλων, κατὰ τὸν σί- κλον τὸν ἅγιον, εἴκοσι οβολοί εἰσι· πλην πρωτότοκα ΣΠΙ, 9, 10. ADORAT DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A dixisset iis, qui in vinculis erant: Esite; et iis C D qui in tenebris : Revelanini ";, ita, ut opinor, cum destructa erit mors dissolutumque penitus pecca- tum, laudis genus erit tempori illi conveniens : de majoribus enim beneficiis illum laudabimus ; cum- que bona illa, quæ omnein sensum ac sermonem superant, consecuti erimus, Christum omnium bo norum Jargitorem una cum Deo ac Patre laudibus exornabimus : • Sive enim prophetiæ evacuabun- tur, › inquit, ‹sive scientia cessabit, et nunc qui- dem ex parte cognoscimus: cum vero venerit id quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est '. . Quin ipse quoque Christus profecto dixit : • Hæc in proverbiis locutus sum vobis; sed venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis 't. Quia igitur futura est in nobis tandem perfectior cognitio, multo etiam sublimius quam hoc tempore laudaturi sumus. PALL. Credibilis sane oratio. > CYR. Cum itaque suam cuique sacrificio regulam præscriptumque constituisset, et qua ratione fieret, plane edixisset, participem altaris efficit continuo sacerdotem. Sic enim scriptum est: ‹ Et dixit Domi- nus ad Aaron, dicens: Tu et filii tui et domus cognationis tuæ accipietis primitias sanctorum : et tu et filii tui accipietis peccata sacerdotii vestri “. Cumque adjunxisset, oportere illos excitato vigi- lantique animo-sacris studiis insistere: « Et ecce, ▸ inquit, ‹ ego dedi vobis custodiam primitiarum, quæ mihi sanctificata sunt filiis Israel: tibi dedi ea in munus, et Gliis tuis post te; legitimum sempiter- num : et hoc sit vobis ab sanctis, quæ sanctificata sunt, de cremationibus ab omnibus donis eorum, et ab omnibus sacrificiis eorum, et ab omnibus de- lictis, et ab omnibus peccatis, quæcunque do tibi ab omnibus sanctis, tibi erunt et filiis tuis. In Sancto sanctorum comedetis ea: onne masculinum come- detis, et tu et filii tui: sancta erunt tibi. Et erunt vobis primitive donorum eorum de omnibus impo- sitionibus filiorum Israel: tibi dedi ea et filiis tuis, et filiabus tuis; legitimum sempiternum omnis mundus in domo tua edet ea. Omnes primitiæ olei, et omnes primitiæ vini et frumenti, primitiæ eorum quæcunque dederint Domino, tibi dedi ea. Primitiæ omnes quæcunque fuerint in terra eorum, quæcun- que obtulerint Domino tibi erunt. Omnis mundus in domo tua vescetur eis. Omne quod consecratur in Gliis Israel, tibi erit; et omne quod aperit vulvam ab omni carne, quæ offerunt Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt. Nisi quod pretio redi- mentur primogenita hominum; et primogenita ju- mentorum immundorum redimes, et redemptio ejus ab uno mense, æstimatio quinque siclorum erit juxta siclum sanctum (viginti oboli sunt): excepto quod primogenita boum, et primogenita ovium et pri- mogenita caprarum non redimes; sancta sunt: et sanguinem ipsorum cffundes ad altare, et adipem * Isa. XLIX, 9. Cor. Joan. xvi, 25. * Num. XVIII, 1. •

τοῖς ἐν δεσμοῖς, Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, Ανακαλύφθηκε ο τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπον, κατηργη μένου θανάτου, καὶ τῆς ἁμαρτίας λελυμένης εἰσάπαν, αἰνέσεως ἔσται τρόπος ὁ τῷ καιρῷ πρέπων· ἐπὶ μείζοσι γὰρ ὑμνήσομεν· καὶ τὰ ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον πλουτήσαντες ἀγαθὰ, λαμπροτέραις εὐφημίαις τὸν ἁπάντων ἡμῖν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν Χριστὸν συστεμα - νώσομεν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. « Είτε γὰρ προφητείαι καταργηθήσονται, ο φησίν, « είτε γνῶσις παύσεται Καὶ ἄρτι μὲν ἐκ μέρους γινώσκομεν· ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται. » Καὶ μὴν καὶ αὐτὸς ἔφη που Χριστός· « Ταῦτα ἐν παροιμίαις λελάληκα ὑμῖν. Αλλ' ἔρχεται ὥρα ὅτε οὔτε ἐν παροι μίαις λαλήσω ὑμῖν, ἀλλὰ παῤῥησίᾳ περὶ τοῦ Πατρὸς ἀναγγελῶ ὑμῖν. » Ὡς οὖν ἐσομένης ἐν ἡμῖν κατὰ καιρούς τελειοτέρας γνώσεως, ὑψηλότερον ἢ νῦν καὶ ὑμνήσομεν. ΠΑΛΛ. Πιθανὸς ὁ λόγος. ΚΥΡ. Εκάστη δὴ οὖν θυσίᾳ τὸν αὐτῇ πρέποντα θεσμοθετήσας ὅρον, καὶ ὅπως ἂν γένοιτο, διειπὼν εὖ μάλα, κοινωνὸν εὐθὺς τοῦ θυσιαστηρίου καθίστησι τὴν ἱερουργών. Γέγραπται γὰρ ὡδί· ι Καὶ εἶπε Κύ μιας προς Ααρών, λέγων· Σὺ καὶ οἱ υἱοί σου, καὶ ὁ εἶκος πατριᾶς σου, λήψεσθε τὰς ἀπαρχὰς τῶν ἁγίων· καὶ σὺ καὶ οἱ υἱοί σου λήψεσθε τὰς ἁμαρτίας τῆς ἱε ρατείας ὑμῶν. » Προσεπαγαγὼν δὲ τούτοις, ὅτι χρὴ τῶν ἱερῶν ἔχεσθαι σπουδασμάτων αὐτοὺς διεγηγερ μένῳ καὶ νήφοντι νῷ, « Καὶ ἰδοὺ ἐγώ, ο φησί, ο δέ- ακα ὑμῖν τὴν διατήρησιν τῶν ἀπαρχῶν ἀπὸ πάντων τῶν ἡγιασμένων μοι παρὰ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ· σοὶ δέ δωκα αὐτὰ εἰς γέρας, καὶ τοῖς υἱοῖς σου μετὰ σὲ, νόμιμον αιώνιον· καὶ τοῦτο ἔστω ὑμῖν ἀπὸ τῶν ἡγια- σμένων ἁγίων τῶν καρπωμάτων, ἀπὸ πάντων τῶν δώρων αὐτῶν, καὶ ἀπὸ πάντων τῶν θυσιασμάτων αὐτ τῶν, καὶ ἀπὸ πάσης πλημμελείας αὐτῶν, καὶ ἀπὸ πασῶν τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν, ὅσα ἀποδιδόασί μοι ἀπὸ πάντων τῶν ἁγίων, σοὶ ἔσται καὶ τοῖς υἱοῖς σου. Εν τῷ ἁγίῳ τῶν ἁγίων φάγεσθε αὐτά· πᾶν ἀρσενικὸν φάγεσθε αὐτὰ, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου. "Αγια ἔσται σοι. Καὶ τοῦτο ἔσται ὑμῖν ἀπαρχῶν δομάτων αὐτῶν, ἀπὸ πάντων τῶν ἐπιθεμάτων τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Σοὶ δέ- δωκα αὐτὰ καὶ τοῖς υἱοῖς σου καὶ ταῖς θυγατράσι σου μετὰ σοῦ, νόμιμον αἰώνιον· πᾶς καθαρὸς ἐν τῷ οἴκῳ σου ἔδεται αὐτά. Πᾶσα ἀπαρχὴ ἐλαίου, καὶ πᾶσα ἀπαρχὴ οἴνου, καὶ σίτου, ἀπαρχὴ αὐτῶν ὅσα ἂν δῶσι τῷ Κυρίῳ, σοὶ δέδωκα αὐτά. Τὰ πρωτογεννήματα πάντα ὅσα ἐν τῇ γῇ αὐτῶν, ὅσα ἂν ἐνέγκωσι Κυρίῳ, σοὶ ἔσται. Πᾶς καθαρὸς ἐν τῷ οἴκῳ σου ἔδεται αὐτά. Πᾶν ἀνατεθεματισμένον ἐν υἱοῖς Ἰσραὴλ, σοὶ ἔσται, καὶ πᾶν διανοίγον μήτραν ἀπὸ πάσης σαρκὸς, ὅσα προσφέρουσι Κυρίῳ, ἀπὸ ἀνθρώπου έως κτήνους, σοὶ ἔσται. 'Αλλ' ή λύτροις λυτρωθήσεται τὰ πρωτότοκα τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὰ πρωτότοκα τῶν κτηνῶν τῶν ἀκαθάρτων λυτρώσῃ· καὶ ἡ λύτρωσις αὐτοῦ, ἀπὸ μηνιαίου· ἡ συντίμησις πέντε σίκλων, κατὰ τὸν σί- κλον τὸν ἅγιον, εἴκοσι οβολοί εἰσι· πλην πρωτότοκα ΣΠΙ, 9, 10. ADORAT DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XII. A dixisset iis, qui in vinculis erant: Esite; et iis C D qui in tenebris : Revelanini ";, ita, ut opinor, cum destructa erit mors dissolutumque penitus pecca- tum, laudis genus erit tempori illi conveniens : de majoribus enim beneficiis illum laudabimus ; cum- que bona illa, quæ omnein sensum ac sermonem superant, consecuti erimus, Christum omnium bo norum Jargitorem una cum Deo ac Patre laudibus exornabimus : • Sive enim prophetiæ evacuabun- tur, › inquit, ‹sive scientia cessabit, et nunc qui- dem ex parte cognoscimus: cum vero venerit id quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est '. . Quin ipse quoque Christus profecto dixit : • Hæc in proverbiis locutus sum vobis; sed venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis 't. Quia igitur futura est in nobis tandem perfectior cognitio, multo etiam sublimius quam hoc tempore laudaturi sumus. PALL. Credibilis sane oratio. > CYR. Cum itaque suam cuique sacrificio regulam præscriptumque constituisset, et qua ratione fieret, plane edixisset, participem altaris efficit continuo sacerdotem. Sic enim scriptum est: ‹ Et dixit Domi- nus ad Aaron, dicens: Tu et filii tui et domus cognationis tuæ accipietis primitias sanctorum : et tu et filii tui accipietis peccata sacerdotii vestri “. Cumque adjunxisset, oportere illos excitato vigi- lantique animo-sacris studiis insistere: « Et ecce, ▸ inquit, ‹ ego dedi vobis custodiam primitiarum, quæ mihi sanctificata sunt filiis Israel: tibi dedi ea in munus, et Gliis tuis post te; legitimum sempiter- num : et hoc sit vobis ab sanctis, quæ sanctificata sunt, de cremationibus ab omnibus donis eorum, et ab omnibus sacrificiis eorum, et ab omnibus de- lictis, et ab omnibus peccatis, quæcunque do tibi ab omnibus sanctis, tibi erunt et filiis tuis. In Sancto sanctorum comedetis ea: onne masculinum come- detis, et tu et filii tui: sancta erunt tibi. Et erunt vobis primitive donorum eorum de omnibus impo- sitionibus filiorum Israel: tibi dedi ea et filiis tuis, et filiabus tuis; legitimum sempiternum omnis mundus in domo tua edet ea. Omnes primitiæ olei, et omnes primitiæ vini et frumenti, primitiæ eorum quæcunque dederint Domino, tibi dedi ea. Primitiæ omnes quæcunque fuerint in terra eorum, quæcun- que obtulerint Domino tibi erunt. Omnis mundus in domo tua vescetur eis. Omne quod consecratur in Gliis Israel, tibi erit; et omne quod aperit vulvam ab omni carne, quæ offerunt Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt. Nisi quod pretio redi- mentur primogenita hominum; et primogenita ju- mentorum immundorum redimes, et redemptio ejus ab uno mense, æstimatio quinque siclorum erit juxta siclum sanctum (viginti oboli sunt): excepto quod primogenita boum, et primogenita ovium et pri- mogenita caprarum non redimes; sancta sunt: et sanguinem ipsorum cffundes ad altare, et adipem * Isa. XLIX, 9. Cor. Joan. xvi, 25. * Num. XVIII, 1. •

ἀποθάνητε. » Ορᾷς τὸ Χριστοῦ μυστήριον ὡς ἐν σκιαῖς ἔτι, καὶ προαναλάμπον ἐν τύποις; ὁ γάρ του δεκάτας λαμβάνων δεδεκάτωται, κατὰ τὴν τοῦ μα- καρίου Παύλου φωνήν. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ὁ τύπος ἐν Μελχισεδέκ, ἐν δέ γε καιροῖς κατὰ Μωσέα, τετήρη- ται πάλιν ὡς ἐν Ααρών, τὸν τῶν ἱερέων ἱερέα Χρι στὸν ἐφ' ἑαυτῷ σημαίνοντι τὸν ἡγούμενον, καὶ προεστηκότα τῆς ἁγίας σκηνῆς, τοῦτ' ἔστι τῆς Ἐκ κλησίας, τὸν Ἅγιον τῶν ἁγίων, καὶ Θεὸν τῶν θεῶν, ᾧ πᾶσα καρποφορία πρὸς ἡμῶν ὀφείλεται. Γέγρα- και γάρ, ότι ο Πάντες οι κύκλῳ αὐτοῦ, οἴσουσι δῶρα. » Αλλ' ἐν τύποις μὲν ὅτι τὰ Μωσαϊκά, πνευ- ματικαῖς δὲ νυνὶ καρποφορίαις τὸν ἑαυτῶν κατευφραίνουσι Λυτρωτήν, οἱ τῶν εὐαγγελικῶν θεσπισμά των γνήσιοι φύλακες. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ο ΚΥΡ. Ἀπόλεκτόν δὲ ὅτι τὸ Λευϊτικόν ἐστι γένος, καὶ τῶν ἄλλων ἐξῃρημένον, φανερὸν ποιεῖ κατὰ τοιόνδε τινὰ τρόπον· Απαριθμεῖσθαι προστέταχε τὸ δημοτικὸν, καὶ τῆς ἀγελαίου πληθύος ἀκριβῆ ποιεί σθαι τὸν ἐκλογισμόν, οὐκ ἠγνοηκὼς ὁ Δημιουργός. Ἠρίθμηνται γὰρ αὐτῷ σταγόνες ὑετοῦ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ οὐκ ἄν τι διαλάθοι νοῦν τὸν ἀκή- ρατον, ἀλλ᾽ ἵν' εἰδεῖεν καὶ μάλα σαφῶς οἱ τοῖς ἱεροῖς ἐντυχόντες Γράμμασιν, ὅτι τῷ Θεῷ προσκείμενοι καὶ λαὸς αὐτοῦ κεχρηματικότες, ἐν ἀπογραφαῖς ἴενται ταῖς παρὰ Θεῷ, καὶ ἐν βίβλω ζωῆς, καὶ ἐν- αρίθμιοι τοῖς γνωρίμοις, καὶ ἐν μνήμαις ἤδη τοῦ πάντων Δεσπότου. Οὐκοῦν ἀπεγράφετο μὲν τὸ δημο τικὸν, ἀνὰ μέρος δὲ ὥσπερ ἐτίθει Θεὸς τὸ ἀπόλεκτόν τε καὶ ἱερὸν γένος, καὶ οὐκ ἐν ἴσῃ τάξει τοῖς ἄλλοις ἠφίες ποθεν, μοίραν δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὴν προὔχουσαν ἀπὸ εταμιεύετο, λέγων πρὸς Μωσέα τὸν σοφώτατον· . "Ορα τὴν φυλὴν Λευΐ, οὐ συνεπισκέψῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν, καὶ οὐ λήψῃ ἐν μέσῳ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. » Εξαίρετος γὰρ τῶν ἁγίων ὁ κλῆρος, καὶ ἐν ὑπεροχαῖς τὰ γέρα. Καὶ τάχα που καὶ ἐν βίβλοις ἑτέραις ἡ ἀπογραφή τεθέαται γὰρ οὐ μίαν ὁ θεσπέσιος Δανιήλ, ἀλλ' ᾗ φησιν αὐτός • Κριτήριον εκάθισε, καὶ βίβλοι ήνεψ χθησαν. » Οὐκοῦν ἀναλόγοις τοῖς ἑκάστου μέτροις, ἢ ἀπογραφή. Εξῄρηται δὲ ὥσπερ τῆς ἄλλης πλη- θύος τὸ ταῖς θείαις ἱερουργίαις ἐκνεμηθὲν καὶ ἀνα- κείμενον γένος, καὶ τόν γε τῆς τῶν Λευΐτῶν ἱερουρ γίας τρόπον διεσάφει λέγων εὐθύς· « Λάβε τὴν φυλὴν Λευῖ, καὶ στήσεις αὐτοὺς ἐναντίον 'Ααρών τοῦ ἱερέως, καὶ λειτουργήσουσιν αὐτῷ, καὶ φυλά ξουσι τὰς φυλακὰς αὐτοῦ, καὶ τὰς φυλακὰς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἔναντι τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, ἐργάζεσθαι τὰ ἔργα τῆς σκηνῆς· καὶ φυλάξουσι πάντα τὰ σκεύη τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ τὰς φυλακὰς τῶν υἱῶν Ἰσραήλ κατά πάντα τὰ ἔργα τῆς σκηνῆς. Καὶ δώσεις τοὺς Λευΐτας Ααρών τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ τοῖς ἱερεῦσι· δεδομένοι δόμα οὗτοί μοί εἰσιν ἀπὸ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, καὶ Ααρὼν καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καταστήσεις ἐπὶ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. Καὶ φυλάξουσι τὴν ἱερατείαν αὐτῶν, καὶ πάντα τὰ κατὰ τὸν βωμὸν, καὶ ἔσω τοῦ καταπετάσματος· καὶ ὁ ἀλλογενῆς ὁ ἀπτόμενος, ἀποθανεῖται. » Οἱ μὲν οὖν η DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. 8.16 A cimatus est, ut beatus Paulus ait ". Sed tum quidem figura in Melchisedech servata est; at vero Moysi temporibus vicissim in Aaron, qui in seipso signi- ficabat illum sacerdotum sacerdotem Christum, principem, et præsidem sancti tabernaculi, hoc est Ecclesia, illum Sanctum sanctorum, et Deum deo- rum, cui omnis oblatio a nobis debetur. Scriptum est enim : • Omnes in circuitu ejus afferent mu- nera 37., Sed adhuc in figuris erant illæe Moysi ob- servationes; nunc autem sinceri evangelicorum præceptorum observatores spiritualibus oblationibus suum ipsorum Redemptorem exhilarant. B PALL. Recte ais. C CYR. Esse autem selectum illud Leviticum genus, et ab aliis exemptum, hujusmodi quadam ratione perspicuum facit : enumerari jussit populum, et gregariæ multitudinis accuratam fieri supputatio- nem, non quod eam ignoraret ille Conditor (nume- ratas namque ille habet stillas pluviæ, sicut scriptum est 28), nec mentem illam immortalem aliquid latere potest : sed, ut qui legerent divinas Litteras, aper- tissime intelligerent, eos qui Deo dicati sunt et populus ejus appellantur, in descriptionibus divinis recenseri, et in libro vitæ haberi, numerarique in- ter ipsius familiares, et jam in memoria illius omnium Domini conservari. Igitur, cum populus describeretur, seorsum quodammodo posuit Deus illud sacrum selectumque genus, neque in eodem cum aliis ordine haberi permisit; sed locum illi quodammodo praestantiorem reservavit ; cum Moysi viro sapientissimo dixit : « Vide tribum Levi, non simul recensebis numerum ipsorum, et non sumes in medio filiorum Israel : » Egregia namque sors est sanctorum, eorumque dotes eximiæ; ac fortasse etiam in libris aliis descripti sunt: neque enim unum modo librum vidit beatus Daniel, sed, ut ipsė scripsit : « Judicium sedit, et libri aperti sunt 30. Igitur pro uniuscujusque mensura ratione ft. de scriptio. Eximitur autem quodammodo e calera multitudine genus illud divinis sacrisque ministeriis dedicatum ritum etiam sacri muneris Levitarum explicavit, dicens illico : « Accipe tribum Levi, et statues eos coram Aaron sacerdote, et ministrabunt ei, et custodient custodias ejus, et custodias filiorum Israel coram tabernaculo testimonii, ad facienda opera tabernaculi testimonii; et custodient omnia vasa tabernaculi testimonii, et custodias filiorum Israel secundum omnia opera tabernaculi. Et dabis Levitas Aaron fratri tuo, et filiis ejus sacerdotibus donum : dati hi mihi sunt a filiis Israel. Et Aaron; et filios ejus constitues in tabernaculo testimonii, et custodient sacerdotium suum, et omnia quæ sunt altaris, et quæ sunt intra velum : et alienigena qui tetigerit, morietur ". › Levitæ igitur coopera- tores quodammodo atque adjutores sacerdotibus * Num. 1, 49. so Dan. vit, 10. • Num. 1, ** Hebr. vII, 9. * Psal. Lxxy, 12. Eccli. 1, 2. 0-10. >

ἀποθάνητε. » Ορᾷς τὸ Χριστοῦ μυστήριον ὡς ἐν σκιαῖς ἔτι, καὶ προαναλάμπον ἐν τύποις; ὁ γάρ του δεκάτας λαμβάνων δεδεκάτωται, κατὰ τὴν τοῦ μα- καρίου Παύλου φωνήν. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ὁ τύπος ἐν Μελχισεδέκ, ἐν δέ γε καιροῖς κατὰ Μωσέα, τετήρη- ται πάλιν ὡς ἐν Ααρών, τὸν τῶν ἱερέων ἱερέα Χρι στὸν ἐφ' ἑαυτῷ σημαίνοντι τὸν ἡγούμενον, καὶ προεστηκότα τῆς ἁγίας σκηνῆς, τοῦτ' ἔστι τῆς Ἐκ κλησίας, τὸν Ἅγιον τῶν ἁγίων, καὶ Θεὸν τῶν θεῶν, ᾧ πᾶσα καρποφορία πρὸς ἡμῶν ὀφείλεται. Γέγρα- και γάρ, ότι ο Πάντες οι κύκλῳ αὐτοῦ, οἴσουσι δῶρα. » Αλλ' ἐν τύποις μὲν ὅτι τὰ Μωσαϊκά, πνευ- ματικαῖς δὲ νυνὶ καρποφορίαις τὸν ἑαυτῶν κατευφραίνουσι Λυτρωτήν, οἱ τῶν εὐαγγελικῶν θεσπισμά των γνήσιοι φύλακες. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ο ΚΥΡ. Ἀπόλεκτόν δὲ ὅτι τὸ Λευϊτικόν ἐστι γένος, καὶ τῶν ἄλλων ἐξῃρημένον, φανερὸν ποιεῖ κατὰ τοιόνδε τινὰ τρόπον· Απαριθμεῖσθαι προστέταχε τὸ δημοτικὸν, καὶ τῆς ἀγελαίου πληθύος ἀκριβῆ ποιεί σθαι τὸν ἐκλογισμόν, οὐκ ἠγνοηκὼς ὁ Δημιουργός. Ἠρίθμηνται γὰρ αὐτῷ σταγόνες ὑετοῦ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ οὐκ ἄν τι διαλάθοι νοῦν τὸν ἀκή- ρατον, ἀλλ᾽ ἵν' εἰδεῖεν καὶ μάλα σαφῶς οἱ τοῖς ἱεροῖς ἐντυχόντες Γράμμασιν, ὅτι τῷ Θεῷ προσκείμενοι καὶ λαὸς αὐτοῦ κεχρηματικότες, ἐν ἀπογραφαῖς ἴενται ταῖς παρὰ Θεῷ, καὶ ἐν βίβλω ζωῆς, καὶ ἐν- αρίθμιοι τοῖς γνωρίμοις, καὶ ἐν μνήμαις ἤδη τοῦ πάντων Δεσπότου. Οὐκοῦν ἀπεγράφετο μὲν τὸ δημο τικὸν, ἀνὰ μέρος δὲ ὥσπερ ἐτίθει Θεὸς τὸ ἀπόλεκτόν τε καὶ ἱερὸν γένος, καὶ οὐκ ἐν ἴσῃ τάξει τοῖς ἄλλοις ἠφίες ποθεν, μοίραν δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὴν προὔχουσαν ἀπὸ εταμιεύετο, λέγων πρὸς Μωσέα τὸν σοφώτατον· . "Ορα τὴν φυλὴν Λευΐ, οὐ συνεπισκέψῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν, καὶ οὐ λήψῃ ἐν μέσῳ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. » Εξαίρετος γὰρ τῶν ἁγίων ὁ κλῆρος, καὶ ἐν ὑπεροχαῖς τὰ γέρα. Καὶ τάχα που καὶ ἐν βίβλοις ἑτέραις ἡ ἀπογραφή τεθέαται γὰρ οὐ μίαν ὁ θεσπέσιος Δανιήλ, ἀλλ' ᾗ φησιν αὐτός • Κριτήριον εκάθισε, καὶ βίβλοι ήνεψ χθησαν. » Οὐκοῦν ἀναλόγοις τοῖς ἑκάστου μέτροις, ἢ ἀπογραφή. Εξῄρηται δὲ ὥσπερ τῆς ἄλλης πλη- θύος τὸ ταῖς θείαις ἱερουργίαις ἐκνεμηθὲν καὶ ἀνα- κείμενον γένος, καὶ τόν γε τῆς τῶν Λευΐτῶν ἱερουρ γίας τρόπον διεσάφει λέγων εὐθύς· « Λάβε τὴν φυλὴν Λευῖ, καὶ στήσεις αὐτοὺς ἐναντίον 'Ααρών τοῦ ἱερέως, καὶ λειτουργήσουσιν αὐτῷ, καὶ φυλά ξουσι τὰς φυλακὰς αὐτοῦ, καὶ τὰς φυλακὰς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἔναντι τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, ἐργάζεσθαι τὰ ἔργα τῆς σκηνῆς· καὶ φυλάξουσι πάντα τὰ σκεύη τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ τὰς φυλακὰς τῶν υἱῶν Ἰσραήλ κατά πάντα τὰ ἔργα τῆς σκηνῆς. Καὶ δώσεις τοὺς Λευΐτας Ααρών τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ τοῖς ἱερεῦσι· δεδομένοι δόμα οὗτοί μοί εἰσιν ἀπὸ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, καὶ Ααρὼν καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καταστήσεις ἐπὶ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. Καὶ φυλάξουσι τὴν ἱερατείαν αὐτῶν, καὶ πάντα τὰ κατὰ τὸν βωμὸν, καὶ ἔσω τοῦ καταπετάσματος· καὶ ὁ ἀλλογενῆς ὁ ἀπτόμενος, ἀποθανεῖται. » Οἱ μὲν οὖν η DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. 8.16 A cimatus est, ut beatus Paulus ait ". Sed tum quidem figura in Melchisedech servata est; at vero Moysi temporibus vicissim in Aaron, qui in seipso signi- ficabat illum sacerdotum sacerdotem Christum, principem, et præsidem sancti tabernaculi, hoc est Ecclesia, illum Sanctum sanctorum, et Deum deo- rum, cui omnis oblatio a nobis debetur. Scriptum est enim : • Omnes in circuitu ejus afferent mu- nera 37., Sed adhuc in figuris erant illæe Moysi ob- servationes; nunc autem sinceri evangelicorum præceptorum observatores spiritualibus oblationibus suum ipsorum Redemptorem exhilarant. B PALL. Recte ais. C CYR. Esse autem selectum illud Leviticum genus, et ab aliis exemptum, hujusmodi quadam ratione perspicuum facit : enumerari jussit populum, et gregariæ multitudinis accuratam fieri supputatio- nem, non quod eam ignoraret ille Conditor (nume- ratas namque ille habet stillas pluviæ, sicut scriptum est 28), nec mentem illam immortalem aliquid latere potest : sed, ut qui legerent divinas Litteras, aper- tissime intelligerent, eos qui Deo dicati sunt et populus ejus appellantur, in descriptionibus divinis recenseri, et in libro vitæ haberi, numerarique in- ter ipsius familiares, et jam in memoria illius omnium Domini conservari. Igitur, cum populus describeretur, seorsum quodammodo posuit Deus illud sacrum selectumque genus, neque in eodem cum aliis ordine haberi permisit; sed locum illi quodammodo praestantiorem reservavit ; cum Moysi viro sapientissimo dixit : « Vide tribum Levi, non simul recensebis numerum ipsorum, et non sumes in medio filiorum Israel : » Egregia namque sors est sanctorum, eorumque dotes eximiæ; ac fortasse etiam in libris aliis descripti sunt: neque enim unum modo librum vidit beatus Daniel, sed, ut ipsė scripsit : « Judicium sedit, et libri aperti sunt 30. Igitur pro uniuscujusque mensura ratione ft. de scriptio. Eximitur autem quodammodo e calera multitudine genus illud divinis sacrisque ministeriis dedicatum ritum etiam sacri muneris Levitarum explicavit, dicens illico : « Accipe tribum Levi, et statues eos coram Aaron sacerdote, et ministrabunt ei, et custodient custodias ejus, et custodias filiorum Israel coram tabernaculo testimonii, ad facienda opera tabernaculi testimonii; et custodient omnia vasa tabernaculi testimonii, et custodias filiorum Israel secundum omnia opera tabernaculi. Et dabis Levitas Aaron fratri tuo, et filiis ejus sacerdotibus donum : dati hi mihi sunt a filiis Israel. Et Aaron; et filios ejus constitues in tabernaculo testimonii, et custodient sacerdotium suum, et omnia quæ sunt altaris, et quæ sunt intra velum : et alienigena qui tetigerit, morietur ". › Levitæ igitur coopera- tores quodammodo atque adjutores sacerdotibus * Num. 1, 49. so Dan. vit, 10. • Num. 1, ** Hebr. vII, 9. * Psal. Lxxy, 12. Eccli. 1, 2. 0-10. >

ἀποθάνητε. » Ορᾷς τὸ Χριστοῦ μυστήριον ὡς ἐν σκιαῖς ἔτι, καὶ προαναλάμπον ἐν τύποις; ὁ γάρ του δεκάτας λαμβάνων δεδεκάτωται, κατὰ τὴν τοῦ μα- καρίου Παύλου φωνήν. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ὁ τύπος ἐν Μελχισεδέκ, ἐν δέ γε καιροῖς κατὰ Μωσέα, τετήρη- ται πάλιν ὡς ἐν Ααρών, τὸν τῶν ἱερέων ἱερέα Χρι στὸν ἐφ' ἑαυτῷ σημαίνοντι τὸν ἡγούμενον, καὶ προεστηκότα τῆς ἁγίας σκηνῆς, τοῦτ' ἔστι τῆς Ἐκ κλησίας, τὸν Ἅγιον τῶν ἁγίων, καὶ Θεὸν τῶν θεῶν, ᾧ πᾶσα καρποφορία πρὸς ἡμῶν ὀφείλεται. Γέγρα- και γάρ, ότι ο Πάντες οι κύκλῳ αὐτοῦ, οἴσουσι δῶρα. » Αλλ' ἐν τύποις μὲν ὅτι τὰ Μωσαϊκά, πνευ- ματικαῖς δὲ νυνὶ καρποφορίαις τὸν ἑαυτῶν κατευφραίνουσι Λυτρωτήν, οἱ τῶν εὐαγγελικῶν θεσπισμά των γνήσιοι φύλακες. ΠΑΛΛ. Εὖ ἔφης. ο ΚΥΡ. Ἀπόλεκτόν δὲ ὅτι τὸ Λευϊτικόν ἐστι γένος, καὶ τῶν ἄλλων ἐξῃρημένον, φανερὸν ποιεῖ κατὰ τοιόνδε τινὰ τρόπον· Απαριθμεῖσθαι προστέταχε τὸ δημοτικὸν, καὶ τῆς ἀγελαίου πληθύος ἀκριβῆ ποιεί σθαι τὸν ἐκλογισμόν, οὐκ ἠγνοηκὼς ὁ Δημιουργός. Ἠρίθμηνται γὰρ αὐτῷ σταγόνες ὑετοῦ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ οὐκ ἄν τι διαλάθοι νοῦν τὸν ἀκή- ρατον, ἀλλ᾽ ἵν' εἰδεῖεν καὶ μάλα σαφῶς οἱ τοῖς ἱεροῖς ἐντυχόντες Γράμμασιν, ὅτι τῷ Θεῷ προσκείμενοι καὶ λαὸς αὐτοῦ κεχρηματικότες, ἐν ἀπογραφαῖς ἴενται ταῖς παρὰ Θεῷ, καὶ ἐν βίβλω ζωῆς, καὶ ἐν- αρίθμιοι τοῖς γνωρίμοις, καὶ ἐν μνήμαις ἤδη τοῦ πάντων Δεσπότου. Οὐκοῦν ἀπεγράφετο μὲν τὸ δημο τικὸν, ἀνὰ μέρος δὲ ὥσπερ ἐτίθει Θεὸς τὸ ἀπόλεκτόν τε καὶ ἱερὸν γένος, καὶ οὐκ ἐν ἴσῃ τάξει τοῖς ἄλλοις ἠφίες ποθεν, μοίραν δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὴν προὔχουσαν ἀπὸ εταμιεύετο, λέγων πρὸς Μωσέα τὸν σοφώτατον· . "Ορα τὴν φυλὴν Λευΐ, οὐ συνεπισκέψῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν, καὶ οὐ λήψῃ ἐν μέσῳ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. » Εξαίρετος γὰρ τῶν ἁγίων ὁ κλῆρος, καὶ ἐν ὑπεροχαῖς τὰ γέρα. Καὶ τάχα που καὶ ἐν βίβλοις ἑτέραις ἡ ἀπογραφή τεθέαται γὰρ οὐ μίαν ὁ θεσπέσιος Δανιήλ, ἀλλ' ᾗ φησιν αὐτός • Κριτήριον εκάθισε, καὶ βίβλοι ήνεψ χθησαν. » Οὐκοῦν ἀναλόγοις τοῖς ἑκάστου μέτροις, ἢ ἀπογραφή. Εξῄρηται δὲ ὥσπερ τῆς ἄλλης πλη- θύος τὸ ταῖς θείαις ἱερουργίαις ἐκνεμηθὲν καὶ ἀνα- κείμενον γένος, καὶ τόν γε τῆς τῶν Λευΐτῶν ἱερουρ γίας τρόπον διεσάφει λέγων εὐθύς· « Λάβε τὴν φυλὴν Λευῖ, καὶ στήσεις αὐτοὺς ἐναντίον 'Ααρών τοῦ ἱερέως, καὶ λειτουργήσουσιν αὐτῷ, καὶ φυλά ξουσι τὰς φυλακὰς αὐτοῦ, καὶ τὰς φυλακὰς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἔναντι τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, ἐργάζεσθαι τὰ ἔργα τῆς σκηνῆς· καὶ φυλάξουσι πάντα τὰ σκεύη τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ τὰς φυλακὰς τῶν υἱῶν Ἰσραήλ κατά πάντα τὰ ἔργα τῆς σκηνῆς. Καὶ δώσεις τοὺς Λευΐτας Ααρών τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ τοῖς ἱερεῦσι· δεδομένοι δόμα οὗτοί μοί εἰσιν ἀπὸ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, καὶ Ααρὼν καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καταστήσεις ἐπὶ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. Καὶ φυλάξουσι τὴν ἱερατείαν αὐτῶν, καὶ πάντα τὰ κατὰ τὸν βωμὸν, καὶ ἔσω τοῦ καταπετάσματος· καὶ ὁ ἀλλογενῆς ὁ ἀπτόμενος, ἀποθανεῖται. » Οἱ μὲν οὖν η DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. 8.16 A cimatus est, ut beatus Paulus ait ". Sed tum quidem figura in Melchisedech servata est; at vero Moysi temporibus vicissim in Aaron, qui in seipso signi- ficabat illum sacerdotum sacerdotem Christum, principem, et præsidem sancti tabernaculi, hoc est Ecclesia, illum Sanctum sanctorum, et Deum deo- rum, cui omnis oblatio a nobis debetur. Scriptum est enim : • Omnes in circuitu ejus afferent mu- nera 37., Sed adhuc in figuris erant illæe Moysi ob- servationes; nunc autem sinceri evangelicorum præceptorum observatores spiritualibus oblationibus suum ipsorum Redemptorem exhilarant. B PALL. Recte ais. C CYR. Esse autem selectum illud Leviticum genus, et ab aliis exemptum, hujusmodi quadam ratione perspicuum facit : enumerari jussit populum, et gregariæ multitudinis accuratam fieri supputatio- nem, non quod eam ignoraret ille Conditor (nume- ratas namque ille habet stillas pluviæ, sicut scriptum est 28), nec mentem illam immortalem aliquid latere potest : sed, ut qui legerent divinas Litteras, aper- tissime intelligerent, eos qui Deo dicati sunt et populus ejus appellantur, in descriptionibus divinis recenseri, et in libro vitæ haberi, numerarique in- ter ipsius familiares, et jam in memoria illius omnium Domini conservari. Igitur, cum populus describeretur, seorsum quodammodo posuit Deus illud sacrum selectumque genus, neque in eodem cum aliis ordine haberi permisit; sed locum illi quodammodo praestantiorem reservavit ; cum Moysi viro sapientissimo dixit : « Vide tribum Levi, non simul recensebis numerum ipsorum, et non sumes in medio filiorum Israel : » Egregia namque sors est sanctorum, eorumque dotes eximiæ; ac fortasse etiam in libris aliis descripti sunt: neque enim unum modo librum vidit beatus Daniel, sed, ut ipsė scripsit : « Judicium sedit, et libri aperti sunt 30. Igitur pro uniuscujusque mensura ratione ft. de scriptio. Eximitur autem quodammodo e calera multitudine genus illud divinis sacrisque ministeriis dedicatum ritum etiam sacri muneris Levitarum explicavit, dicens illico : « Accipe tribum Levi, et statues eos coram Aaron sacerdote, et ministrabunt ei, et custodient custodias ejus, et custodias filiorum Israel coram tabernaculo testimonii, ad facienda opera tabernaculi testimonii; et custodient omnia vasa tabernaculi testimonii, et custodias filiorum Israel secundum omnia opera tabernaculi. Et dabis Levitas Aaron fratri tuo, et filiis ejus sacerdotibus donum : dati hi mihi sunt a filiis Israel. Et Aaron; et filios ejus constitues in tabernaculo testimonii, et custodient sacerdotium suum, et omnia quæ sunt altaris, et quæ sunt intra velum : et alienigena qui tetigerit, morietur ". › Levitæ igitur coopera- tores quodammodo atque adjutores sacerdotibus * Num. 1, 49. so Dan. vit, 10. • Num. 1, ** Hebr. vII, 9. * Psal. Lxxy, 12. Eccli. 1, 2. 0-10. >

οίσετε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν ἅλα. Κατεπάττετο δὲ ἁλσιν Α ἡ θυσία, τοῦ τύπου σημαίνοντος τὸ ἐμφρόνως χρῆναι και θιεροῦσθαι Θεῷ, καὶ οἱονεὶ ποιεῖσθαι νοστιμωτάτην αυ- τῷ τὴν πρόσοδον. Οὐ γὰρ βρωθήσεται ἄρτος ἄνευ ἄλατος, κατὰ τὸ γεγραμμένον. «Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς, ο τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις προσπεφώνηκεν ὁ Χριστός. ΠΑΛΛ. Εξ ἔφης. Β ΚΥΡ. Νόμοι μὲν οὖν οἴδε εἰσὶ, καθ' οὓς ἱερᾶσθαι πρέπει τοὺς ἡγιασμένους. Ὅτι δὲ τοὺς ἐξειλεγμέν νους, ἀρίστην ἐφ' ἑαυτοῖς λαχόντας τὴν ψῆφον, ἀπο- φοιτῶν ἀναγκαῖον καὶ βεβήλου συνουσίας, καὶ μερί- μνης κοσμικῆς, ἐφ' ἧς ἂν γένοιτο καὶ τὸν εὖ βεβηκότα καταμεθύσκεσθαι νοῦν, καὶ μονονουχί κατασείεσθαι πρὸς ἐκτόπους ἡδονας, διασαφηνιεῖ λέγων ἐν τῷ Λευϊτικῷ· ι Οίνον καὶ σίκερα οὐ πίεσθε, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου μετὰ σοῦ, ἡνίκα ἂν εἰσπορεύησθε εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, ή προπορευομένων ὑμῶν εἰς τὸ θυσιαστήριον· καὶ οὐ μὴ ἀποθάνητε νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν διαστεῖλαι ἀναμέσον τῶν ἁγίων καὶ τῶν βεβήλων, καὶ ἀναμέσον τῶν ἀκαθάρτων καὶ τῶν καθαρῶν. Καὶ συμβιβάσεις τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ ἅπαντα τὰ νόμιμα & ελάλησε Κύ βιος πρὸς αὐτοὺς διὰ χειρὸς Μωση. » Αθρει δὴ οὖν τὸ ἐγρηγορέναι δεῖν ἀναγκαῖον αὐτοῖς, καὶ θανάτου πρόξενον, τῷ νῷ κατεσκοτισμένῳ καὶ πεφροντισμένῃ καρδία, καὶ μέθην ἐχούση κοσμικήν μεθύουσι γὰρ ἄνευ οἴνου τινὲς, τὸ λειτουργίας ἅπτεσθαι τῆς ἱερᾶς. Οίχεται γὰρ ἔσθ' ὅτε πρὸς τὸ ἀκαλλὲς ὁ νοῦς ὀρθο- ποδεῖν οὐκ ἔχων, καὶ διαπίπτει τὰ ἱερὰ, καὶ ἐν κόσμῳ μὲν οὐκέτι τὰ δρώμενα, διέρριπται δὲ ὥσπερ τῆς εὐθείας ὁδοῦ· ὁ δὲ πεπονθότας, ἀνάγκη προσ κρούειν Θεῷ, καὶ πικρὰς τῆς ῥᾳθυμίας ἀνατλῆναι. δίκας. Εγρηγορέναι δὴ οὖν ἀναγκαῖον, μέθην ἀπο- σειομένους, τὴν ἐκ μερίμνης κοσμικῆς. Τοῦτό το δρᾷν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἀναπείθει, λέγων· « Προσ- έχετε μήποτε βαρυνθώσιν αἱ καρδίαι ὑμῶν φροντίδι καὶ μερίμναις βιωτικαῖς. » Τίς δ' ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν ὁ τῆς νήψεως τρόπος, ἢ πῶς ἀβέβηλοί τε καὶ καθαροὶ καὶ δίκης ἔξω μενοῦμεν, ὑπεσήμανεν εὐθύς. • Διάστειλαι γάρ, φησὶν, ἀνὰ μέσον ἁγίου καὶ βεβή λου, καὶ καθαροῦ καὶ ἀκαθάρτου· καὶ συμβιβάσεις τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἅπαντα τὰ νόμιμα, ἃ ἐλάλησε Κύριος ἐν χειρὶ Μωσῆ. » Τοῦτο δέ ἐστιν ἐναργῶς ἐκεῖνο εἰπεῖν, ὅτι προσήκει τοὺς ἱερέας τὸ μεθύειν αποσειομένους, ἀποφοιτᾶν ἀνδρῶν οὐχ ἁγίων, βεβή - λων δὲ καὶ ἀκαθάρτων. Δρψη δ' ἂν, οἶμαι, τὶς αὐτὸ καὶ μάλα ῥᾳδίως, ἀβέβηλός τε ὑπάρχων καὶ καθα ρός· « Πᾶν γὰρ ζῶον, φησὶν, ἀγαπᾷ τὸ ὅμοιον αὐτῷ, καὶ τῷ ὁμοίῳ αὐτοῦ προσκολληθήσεται ἀνήρ. » Καὶ πρός γε δὴ τούτῳ, σοφούς είναι προσήκει καὶ διδακτι κούς· ὁ γάρ τοι τῆς λογικῆς ἀγέλης προσεγκείμενος, νηφάλιος ἔστω καὶ διδακτικός. Εὖ γε δὴ σφόδρα τὸ, Συμβιβάσεις, φησί, τοῦτ' ἔστι, σαφηνιεῖς, ὡς ἰσχύσαι συνιδεῖν τοὺς ἀκροωμένους, ὡς ἔστι παιδαγωγὸς ὁ νόμος, καὶ λαλεῖ τὸ Χριστοῦ μυστήριον· δυσέφικτον γὰρ οὐδὲν, ἢ συμβιβασμού δέομενον, εἰ μὴ νοοῖτο πνευματικῶς· κομιδῇ γὰρ ἁπλοῦς καὶ τῶν ἀσαφείας κατασκιασμάτων ὁ τῆς ἱστορίας ἀπήλλακται λόγος. ** DE ADORATIONE IN SPIRITO ET VERITATE. LIB. XII. significabat prudenter nos Deo dicare debere, cu- randumque esse nobis, ut noster ad eum accessus illi sit quam suavissimus: neque enim sine sale pa- nis edetur, ut scriptum est "0. Dixit etiam suis di- scipulis Christus : e Vos estis sal terra 1. PALL. Recte ais, CYR. Leges igitur hæ sunt sanctificatis hominibus in ipsa functione sacerdotii servandæ. Electis autem viris, et qui optimi judicati sunt, fugiendam esse profanam consuetudinem, et curam sacularem, qua animum quoque bene firmum ebrium reddere po- test, et ad absurdas voluptates propemodum detur- bare, perspicuum facit in Levitico, dicens : Vinum et siceram non bibetis tu, et filii tui tecum, quando ingrediemini in tabernaculum testimonii, aut cum accedetis ad altare ; et non moriemini : legitimum sempiternum in progenies vestras, ut distinguatis inter sancta et profana, et inter munda et immunda; et instruatis filios Israel omnia legitima, quæ locu- tus est Dominus ad eos per manum Moysi ”. › Vi- de igitur vigilandum illis esse; nam tenebris offusa mente et corde curis oppresso atque ex ebrietate sæculari laborante (sunt enim qui sine vino sint ebrii) ministerium sacrum attingere, mortis causam D Job vi et Matth. v, PATROL GR. 1.XVIII. affert mens enim cum minus recte suo munere fungitur, ad deformitatem ac viuium tendit, ex quo sacra munera intercidunt, neque adhuc rite alque C ordine res geruntur, sed a recto itinere deflectunt. Id autem quibus accidit, eos Deum offendere ne- cesse est, et acerbas luere socordiæ pœnas. Vigilare igitur necesse est, ebrietatemque discutere ex secu lari sollicitudine profectam : hoc ipsum facere ipso quoque Salvator hortatur, dicens : « Attendite ne graventur corda vestra cura et sollicitudinibus sa- cularibus ”¸ › Qualis autem a nobis præstandus sit sobrietatis modus, vel quomodo sacri ac puri et immunes a culpa manere possimus, illico significa- vit : c Ut distinguas, inquit, inter sanctum et profa num, et mundum et immundum; et instruas filios Israel omnia legitima quæ locutus est Dominus in manu Moysi. » Hoc autem est aperte dicere, conve nire sacerdotibus, ut, ebrietate rejecta, ab homini bus non sanctis, sed profanis atque impuris recedant. Id autem perfacile, ut opinor, quivis efficiet, si sacer ac mundus fuerit: Omne enim animal, , in- quit, ‹ diligit simile sibi, et simili sibi sociabitur homo ". » Ad hæc sapientes eos esse oportet, et ad docendum idoneos : qui enitn rationali gregi præest, is sobrius sit, et ad docendum instructus. Præclare autem, « Instrues, inquit, id est, explanabis, ut audientes perspicere possint legem esse pædagogum, et eloqui Christi mysterium: nihil enim difficile continet, aut in quo declaratione sit opus, nisi spi- ritualiter intelligatur; sunt enim historiæ verba sa- ne simplicia, et ab obscuritatis umbris longe re- mota. Luc. XXI, 34. "1 Digitized by Eccli XUI, 19. Google 13. Levit. x, 9-11.

οίσετε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν ἅλα. Κατεπάττετο δὲ ἁλσιν Α ἡ θυσία, τοῦ τύπου σημαίνοντος τὸ ἐμφρόνως χρῆναι και θιεροῦσθαι Θεῷ, καὶ οἱονεὶ ποιεῖσθαι νοστιμωτάτην αυ- τῷ τὴν πρόσοδον. Οὐ γὰρ βρωθήσεται ἄρτος ἄνευ ἄλατος, κατὰ τὸ γεγραμμένον. «Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς, ο τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις προσπεφώνηκεν ὁ Χριστός. ΠΑΛΛ. Εξ ἔφης. Β ΚΥΡ. Νόμοι μὲν οὖν οἴδε εἰσὶ, καθ' οὓς ἱερᾶσθαι πρέπει τοὺς ἡγιασμένους. Ὅτι δὲ τοὺς ἐξειλεγμέν νους, ἀρίστην ἐφ' ἑαυτοῖς λαχόντας τὴν ψῆφον, ἀπο- φοιτῶν ἀναγκαῖον καὶ βεβήλου συνουσίας, καὶ μερί- μνης κοσμικῆς, ἐφ' ἧς ἂν γένοιτο καὶ τὸν εὖ βεβηκότα καταμεθύσκεσθαι νοῦν, καὶ μονονουχί κατασείεσθαι πρὸς ἐκτόπους ἡδονας, διασαφηνιεῖ λέγων ἐν τῷ Λευϊτικῷ· ι Οίνον καὶ σίκερα οὐ πίεσθε, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου μετὰ σοῦ, ἡνίκα ἂν εἰσπορεύησθε εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, ή προπορευομένων ὑμῶν εἰς τὸ θυσιαστήριον· καὶ οὐ μὴ ἀποθάνητε νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν διαστεῖλαι ἀναμέσον τῶν ἁγίων καὶ τῶν βεβήλων, καὶ ἀναμέσον τῶν ἀκαθάρτων καὶ τῶν καθαρῶν. Καὶ συμβιβάσεις τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ ἅπαντα τὰ νόμιμα & ελάλησε Κύ βιος πρὸς αὐτοὺς διὰ χειρὸς Μωση. » Αθρει δὴ οὖν τὸ ἐγρηγορέναι δεῖν ἀναγκαῖον αὐτοῖς, καὶ θανάτου πρόξενον, τῷ νῷ κατεσκοτισμένῳ καὶ πεφροντισμένῃ καρδία, καὶ μέθην ἐχούση κοσμικήν μεθύουσι γὰρ ἄνευ οἴνου τινὲς, τὸ λειτουργίας ἅπτεσθαι τῆς ἱερᾶς. Οίχεται γὰρ ἔσθ' ὅτε πρὸς τὸ ἀκαλλὲς ὁ νοῦς ὀρθο- ποδεῖν οὐκ ἔχων, καὶ διαπίπτει τὰ ἱερὰ, καὶ ἐν κόσμῳ μὲν οὐκέτι τὰ δρώμενα, διέρριπται δὲ ὥσπερ τῆς εὐθείας ὁδοῦ· ὁ δὲ πεπονθότας, ἀνάγκη προσ κρούειν Θεῷ, καὶ πικρὰς τῆς ῥᾳθυμίας ἀνατλῆναι. δίκας. Εγρηγορέναι δὴ οὖν ἀναγκαῖον, μέθην ἀπο- σειομένους, τὴν ἐκ μερίμνης κοσμικῆς. Τοῦτό το δρᾷν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἀναπείθει, λέγων· « Προσ- έχετε μήποτε βαρυνθώσιν αἱ καρδίαι ὑμῶν φροντίδι καὶ μερίμναις βιωτικαῖς. » Τίς δ' ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν ὁ τῆς νήψεως τρόπος, ἢ πῶς ἀβέβηλοί τε καὶ καθαροὶ καὶ δίκης ἔξω μενοῦμεν, ὑπεσήμανεν εὐθύς. • Διάστειλαι γάρ, φησὶν, ἀνὰ μέσον ἁγίου καὶ βεβή λου, καὶ καθαροῦ καὶ ἀκαθάρτου· καὶ συμβιβάσεις τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἅπαντα τὰ νόμιμα, ἃ ἐλάλησε Κύριος ἐν χειρὶ Μωσῆ. » Τοῦτο δέ ἐστιν ἐναργῶς ἐκεῖνο εἰπεῖν, ὅτι προσήκει τοὺς ἱερέας τὸ μεθύειν αποσειομένους, ἀποφοιτᾶν ἀνδρῶν οὐχ ἁγίων, βεβή - λων δὲ καὶ ἀκαθάρτων. Δρψη δ' ἂν, οἶμαι, τὶς αὐτὸ καὶ μάλα ῥᾳδίως, ἀβέβηλός τε ὑπάρχων καὶ καθα ρός· « Πᾶν γὰρ ζῶον, φησὶν, ἀγαπᾷ τὸ ὅμοιον αὐτῷ, καὶ τῷ ὁμοίῳ αὐτοῦ προσκολληθήσεται ἀνήρ. » Καὶ πρός γε δὴ τούτῳ, σοφούς είναι προσήκει καὶ διδακτι κούς· ὁ γάρ τοι τῆς λογικῆς ἀγέλης προσεγκείμενος, νηφάλιος ἔστω καὶ διδακτικός. Εὖ γε δὴ σφόδρα τὸ, Συμβιβάσεις, φησί, τοῦτ' ἔστι, σαφηνιεῖς, ὡς ἰσχύσαι συνιδεῖν τοὺς ἀκροωμένους, ὡς ἔστι παιδαγωγὸς ὁ νόμος, καὶ λαλεῖ τὸ Χριστοῦ μυστήριον· δυσέφικτον γὰρ οὐδὲν, ἢ συμβιβασμού δέομενον, εἰ μὴ νοοῖτο πνευματικῶς· κομιδῇ γὰρ ἁπλοῦς καὶ τῶν ἀσαφείας κατασκιασμάτων ὁ τῆς ἱστορίας ἀπήλλακται λόγος. ** DE ADORATIONE IN SPIRITO ET VERITATE. LIB. XII. significabat prudenter nos Deo dicare debere, cu- randumque esse nobis, ut noster ad eum accessus illi sit quam suavissimus: neque enim sine sale pa- nis edetur, ut scriptum est "0. Dixit etiam suis di- scipulis Christus : e Vos estis sal terra 1. PALL. Recte ais, CYR. Leges igitur hæ sunt sanctificatis hominibus in ipsa functione sacerdotii servandæ. Electis autem viris, et qui optimi judicati sunt, fugiendam esse profanam consuetudinem, et curam sacularem, qua animum quoque bene firmum ebrium reddere po- test, et ad absurdas voluptates propemodum detur- bare, perspicuum facit in Levitico, dicens : Vinum et siceram non bibetis tu, et filii tui tecum, quando ingrediemini in tabernaculum testimonii, aut cum accedetis ad altare ; et non moriemini : legitimum sempiternum in progenies vestras, ut distinguatis inter sancta et profana, et inter munda et immunda; et instruatis filios Israel omnia legitima, quæ locu- tus est Dominus ad eos per manum Moysi ”. › Vi- de igitur vigilandum illis esse; nam tenebris offusa mente et corde curis oppresso atque ex ebrietate sæculari laborante (sunt enim qui sine vino sint ebrii) ministerium sacrum attingere, mortis causam D Job vi et Matth. v, PATROL GR. 1.XVIII. affert mens enim cum minus recte suo munere fungitur, ad deformitatem ac viuium tendit, ex quo sacra munera intercidunt, neque adhuc rite alque C ordine res geruntur, sed a recto itinere deflectunt. Id autem quibus accidit, eos Deum offendere ne- cesse est, et acerbas luere socordiæ pœnas. Vigilare igitur necesse est, ebrietatemque discutere ex secu lari sollicitudine profectam : hoc ipsum facere ipso quoque Salvator hortatur, dicens : « Attendite ne graventur corda vestra cura et sollicitudinibus sa- cularibus ”¸ › Qualis autem a nobis præstandus sit sobrietatis modus, vel quomodo sacri ac puri et immunes a culpa manere possimus, illico significa- vit : c Ut distinguas, inquit, inter sanctum et profa num, et mundum et immundum; et instruas filios Israel omnia legitima quæ locutus est Dominus in manu Moysi. » Hoc autem est aperte dicere, conve nire sacerdotibus, ut, ebrietate rejecta, ab homini bus non sanctis, sed profanis atque impuris recedant. Id autem perfacile, ut opinor, quivis efficiet, si sacer ac mundus fuerit: Omne enim animal, , in- quit, ‹ diligit simile sibi, et simili sibi sociabitur homo ". » Ad hæc sapientes eos esse oportet, et ad docendum idoneos : qui enitn rationali gregi præest, is sobrius sit, et ad docendum instructus. Præclare autem, « Instrues, inquit, id est, explanabis, ut audientes perspicere possint legem esse pædagogum, et eloqui Christi mysterium: nihil enim difficile continet, aut in quo declaratione sit opus, nisi spi- ritualiter intelligatur; sunt enim historiæ verba sa- ne simplicia, et ab obscuritatis umbris longe re- mota. Luc. XXI, 34. "1 Digitized by Eccli XUI, 19. Google 13. Levit. x, 9-11.

οίσετε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν ἅλα. Κατεπάττετο δὲ ἁλσιν Α ἡ θυσία, τοῦ τύπου σημαίνοντος τὸ ἐμφρόνως χρῆναι και θιεροῦσθαι Θεῷ, καὶ οἱονεὶ ποιεῖσθαι νοστιμωτάτην αυ- τῷ τὴν πρόσοδον. Οὐ γὰρ βρωθήσεται ἄρτος ἄνευ ἄλατος, κατὰ τὸ γεγραμμένον. «Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς, ο τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις προσπεφώνηκεν ὁ Χριστός. ΠΑΛΛ. Εξ ἔφης. Β ΚΥΡ. Νόμοι μὲν οὖν οἴδε εἰσὶ, καθ' οὓς ἱερᾶσθαι πρέπει τοὺς ἡγιασμένους. Ὅτι δὲ τοὺς ἐξειλεγμέν νους, ἀρίστην ἐφ' ἑαυτοῖς λαχόντας τὴν ψῆφον, ἀπο- φοιτῶν ἀναγκαῖον καὶ βεβήλου συνουσίας, καὶ μερί- μνης κοσμικῆς, ἐφ' ἧς ἂν γένοιτο καὶ τὸν εὖ βεβηκότα καταμεθύσκεσθαι νοῦν, καὶ μονονουχί κατασείεσθαι πρὸς ἐκτόπους ἡδονας, διασαφηνιεῖ λέγων ἐν τῷ Λευϊτικῷ· ι Οίνον καὶ σίκερα οὐ πίεσθε, σὺ καὶ οἱ υἱοί σου μετὰ σοῦ, ἡνίκα ἂν εἰσπορεύησθε εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, ή προπορευομένων ὑμῶν εἰς τὸ θυσιαστήριον· καὶ οὐ μὴ ἀποθάνητε νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν διαστεῖλαι ἀναμέσον τῶν ἁγίων καὶ τῶν βεβήλων, καὶ ἀναμέσον τῶν ἀκαθάρτων καὶ τῶν καθαρῶν. Καὶ συμβιβάσεις τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ ἅπαντα τὰ νόμιμα & ελάλησε Κύ βιος πρὸς αὐτοὺς διὰ χειρὸς Μωση. » Αθρει δὴ οὖν τὸ ἐγρηγορέναι δεῖν ἀναγκαῖον αὐτοῖς, καὶ θανάτου πρόξενον, τῷ νῷ κατεσκοτισμένῳ καὶ πεφροντισμένῃ καρδία, καὶ μέθην ἐχούση κοσμικήν μεθύουσι γὰρ ἄνευ οἴνου τινὲς, τὸ λειτουργίας ἅπτεσθαι τῆς ἱερᾶς. Οίχεται γὰρ ἔσθ' ὅτε πρὸς τὸ ἀκαλλὲς ὁ νοῦς ὀρθο- ποδεῖν οὐκ ἔχων, καὶ διαπίπτει τὰ ἱερὰ, καὶ ἐν κόσμῳ μὲν οὐκέτι τὰ δρώμενα, διέρριπται δὲ ὥσπερ τῆς εὐθείας ὁδοῦ· ὁ δὲ πεπονθότας, ἀνάγκη προσ κρούειν Θεῷ, καὶ πικρὰς τῆς ῥᾳθυμίας ἀνατλῆναι. δίκας. Εγρηγορέναι δὴ οὖν ἀναγκαῖον, μέθην ἀπο- σειομένους, τὴν ἐκ μερίμνης κοσμικῆς. Τοῦτό το δρᾷν καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἀναπείθει, λέγων· « Προσ- έχετε μήποτε βαρυνθώσιν αἱ καρδίαι ὑμῶν φροντίδι καὶ μερίμναις βιωτικαῖς. » Τίς δ' ἂν γένοιτο πρὸς ἡμῶν ὁ τῆς νήψεως τρόπος, ἢ πῶς ἀβέβηλοί τε καὶ καθαροὶ καὶ δίκης ἔξω μενοῦμεν, ὑπεσήμανεν εὐθύς. • Διάστειλαι γάρ, φησὶν, ἀνὰ μέσον ἁγίου καὶ βεβή λου, καὶ καθαροῦ καὶ ἀκαθάρτου· καὶ συμβιβάσεις τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἅπαντα τὰ νόμιμα, ἃ ἐλάλησε Κύριος ἐν χειρὶ Μωσῆ. » Τοῦτο δέ ἐστιν ἐναργῶς ἐκεῖνο εἰπεῖν, ὅτι προσήκει τοὺς ἱερέας τὸ μεθύειν αποσειομένους, ἀποφοιτᾶν ἀνδρῶν οὐχ ἁγίων, βεβή - λων δὲ καὶ ἀκαθάρτων. Δρψη δ' ἂν, οἶμαι, τὶς αὐτὸ καὶ μάλα ῥᾳδίως, ἀβέβηλός τε ὑπάρχων καὶ καθα ρός· « Πᾶν γὰρ ζῶον, φησὶν, ἀγαπᾷ τὸ ὅμοιον αὐτῷ, καὶ τῷ ὁμοίῳ αὐτοῦ προσκολληθήσεται ἀνήρ. » Καὶ πρός γε δὴ τούτῳ, σοφούς είναι προσήκει καὶ διδακτι κούς· ὁ γάρ τοι τῆς λογικῆς ἀγέλης προσεγκείμενος, νηφάλιος ἔστω καὶ διδακτικός. Εὖ γε δὴ σφόδρα τὸ, Συμβιβάσεις, φησί, τοῦτ' ἔστι, σαφηνιεῖς, ὡς ἰσχύσαι συνιδεῖν τοὺς ἀκροωμένους, ὡς ἔστι παιδαγωγὸς ὁ νόμος, καὶ λαλεῖ τὸ Χριστοῦ μυστήριον· δυσέφικτον γὰρ οὐδὲν, ἢ συμβιβασμού δέομενον, εἰ μὴ νοοῖτο πνευματικῶς· κομιδῇ γὰρ ἁπλοῦς καὶ τῶν ἀσαφείας κατασκιασμάτων ὁ τῆς ἱστορίας ἀπήλλακται λόγος. ** DE ADORATIONE IN SPIRITO ET VERITATE. LIB. XII. significabat prudenter nos Deo dicare debere, cu- randumque esse nobis, ut noster ad eum accessus illi sit quam suavissimus: neque enim sine sale pa- nis edetur, ut scriptum est "0. Dixit etiam suis di- scipulis Christus : e Vos estis sal terra 1. PALL. Recte ais, CYR. Leges igitur hæ sunt sanctificatis hominibus in ipsa functione sacerdotii servandæ. Electis autem viris, et qui optimi judicati sunt, fugiendam esse profanam consuetudinem, et curam sacularem, qua animum quoque bene firmum ebrium reddere po- test, et ad absurdas voluptates propemodum detur- bare, perspicuum facit in Levitico, dicens : Vinum et siceram non bibetis tu, et filii tui tecum, quando ingrediemini in tabernaculum testimonii, aut cum accedetis ad altare ; et non moriemini : legitimum sempiternum in progenies vestras, ut distinguatis inter sancta et profana, et inter munda et immunda; et instruatis filios Israel omnia legitima, quæ locu- tus est Dominus ad eos per manum Moysi ”. › Vi- de igitur vigilandum illis esse; nam tenebris offusa mente et corde curis oppresso atque ex ebrietate sæculari laborante (sunt enim qui sine vino sint ebrii) ministerium sacrum attingere, mortis causam D Job vi et Matth. v, PATROL GR. 1.XVIII. affert mens enim cum minus recte suo munere fungitur, ad deformitatem ac viuium tendit, ex quo sacra munera intercidunt, neque adhuc rite alque C ordine res geruntur, sed a recto itinere deflectunt. Id autem quibus accidit, eos Deum offendere ne- cesse est, et acerbas luere socordiæ pœnas. Vigilare igitur necesse est, ebrietatemque discutere ex secu lari sollicitudine profectam : hoc ipsum facere ipso quoque Salvator hortatur, dicens : « Attendite ne graventur corda vestra cura et sollicitudinibus sa- cularibus ”¸ › Qualis autem a nobis præstandus sit sobrietatis modus, vel quomodo sacri ac puri et immunes a culpa manere possimus, illico significa- vit : c Ut distinguas, inquit, inter sanctum et profa num, et mundum et immundum; et instruas filios Israel omnia legitima quæ locutus est Dominus in manu Moysi. » Hoc autem est aperte dicere, conve nire sacerdotibus, ut, ebrietate rejecta, ab homini bus non sanctis, sed profanis atque impuris recedant. Id autem perfacile, ut opinor, quivis efficiet, si sacer ac mundus fuerit: Omne enim animal, , in- quit, ‹ diligit simile sibi, et simili sibi sociabitur homo ". » Ad hæc sapientes eos esse oportet, et ad docendum idoneos : qui enitn rationali gregi præest, is sobrius sit, et ad docendum instructus. Præclare autem, « Instrues, inquit, id est, explanabis, ut audientes perspicere possint legem esse pædagogum, et eloqui Christi mysterium: nihil enim difficile continet, aut in quo declaratione sit opus, nisi spi- ritualiter intelligatur; sunt enim historiæ verba sa- ne simplicia, et ab obscuritatis umbris longe re- mota. Luc. XXI, 34. "1 Digitized by Eccli XUI, 19. Google 13. Levit. x, 9-11.

Α ται, καὶ ἐπιβαλοῦσιν ἐπ' αὐτὴν ἱμάτιον κόκκινον, καὶ καλύψουσιν αὐτὴν καλύμματι δερματίνῳ ἐακινθίνῳ, καὶ διεμβαλοῦσι δι' αὐτῆς τοὺς ἀναφορείς. Καὶ λή ψονται ἱμάτιον υακίνθινον, καὶ καλύψουσι τὴν λυχνίαν τὴν φωτίζουσαν, καὶ τοὺς λύχνους αὐτῆς, καὶ τὰς κα βίδας αὐτῆς, καὶ τὰς ἐπαρυστρίδας αὐτῆς, καὶ πάντα τὰ ἀγγεῖα τοῦ ἐλαίου, οἷς λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς, Καὶ ἐμβαλοῦσιν αὐτὴν, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς, εἰς κάλυμμα δερμάτινον ὑακίνθινον, καὶ ἐπιθήσουσιν αὐτὴν ἐπ' ἀναφορέων, καὶ ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον το χρυσοῦν ἐπικαλύψουσιν ἱμάτιον δακίνθινον, καὶ καλύ ψουσιν αὐτὸ καλύμματι δερματίνῳ ὑακινθίνῳ, καὶ διεμβαλοῦσι τοὺς ἀναφορεῖς αὐτοῦ, καὶ λήψονται πάντα τὰ σκεύη τὰ λειτουργικὰ ὅσα λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς ἐν τοῖς ἁγίοις, καὶ ἐμβαλοῦσιν εἰς ἱμάτιον ὑακίνθινον, καὶ καλύψουσιν αὐτὰ καλύμματι δερμα τίνῳ ὑακινθίνῳ, καὶ ἐπιθήσουσιν ἐπὶ ἀναφορεῖς, καὶ τὸν καλυπτῆρα ἐπιθήσουσιν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, καὶ επικαλύψουσιν ἐπ' αὐτὸ ἱμάτιον ὁλοπόρφυρον, καὶ ἐπιθήσουσιν ἐπ' αὐτὸ πάντα τὰ σκεύη ὅσοις λειτουρ γοῦσιν ἐπ' αὐτῷ ἐν αὐτοῖς, καὶ τὰ πυρεῖα, καὶ τὰς κρεάγρας, καὶ τὰς φιάλας, καὶ τὸν καλυπτῆρα, τα πάντα τὰ σκεύη τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἐπιβαλοῦσιν ἐπ' αὐτὸ κάλυμμα δερμάτινον ὑακίνθινον, καὶ διεμβα- λοῦσι τοὺς ἀναφορείς αὐτοῦ. Καὶ λήψονται ἱμάτιον πορφυροῦν, καὶ συγκαλύψουσι τὸν λουτήρα καὶ τὴν βάσιν αὐτοῦ, καὶ ἐμβαλοῦσιν αὐτὸ εἰς κάλυμμα δερ μάτινον ὑακίνθινον, καὶ ἐπιθήσουσιν ἐπὶ ἀναφορείς, καὶ συντελέσουσιν Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, καλώς πτοντες τὰ ἅγια, καὶ πάντα τὰ σκεύη τὰ ἅγια, ἐν τῷ εξαίρειν τὴν παρεμβολὴν καὶ μετὰ ταῦτα εἰσελεύ σονται υἱοὶ Καάθ αἴρειν, καὶ οὐχ ἅψονται τῶν ἁγίων, ἵνα μὴ ἀποθάνωσι. . Ἡ μὲν οὖν ἐκ μηνιαίων ἀπ γραφή, καὶ αὐτὴν τῶν ἁγίων τὴν ἀκακίαν ἀνδάνου- σάν τε καὶ εὐπαράδεκτον εἶναι διδάσκει θεῷ. Τόγε μὴν ἔργοις τοῖς ἱεροῖς ἐκνενεμῆσθαι, μόνην τὴν τῶ νόμῳ διωρισμένην ἡλικίαν, τὴν ἀπὸ πέντε καὶ εἴκοσι, καὶ μέχρι πεντήκοντα ἐτῶν, ἐκεῖνο οἶμαι δηλοῦν, ὅτι Θεῷ λειτουργίαν ἀποπεραίνει τὴν ἐξαίρετον καὶ ἀδια βλήτως ἔχουσαν, πᾶν ὅσον ἐστὶν ἔμφρον τε καὶ εἰ σθενὲς ἤδη τε καὶ ἔτι. Ηδη μὲν γὰρ ἐν τούτοις, ὁ ἐν εἴκοσι καὶ πέντε γεγονώς ένιαυτοῖς, ἔτι δὲ καὶ ὁ μέχρι πεντήκοντα προελθών. Διανένευσεν γάρ ήδη πως πρὸς κατάληξιν ἰσχύος, ἀνὴρ ἐξελάσας ἐπέκεινα τοῦ πεντηκοστοῦ, καὶ οὐκ ἐν ἀκμαῖς ἔτι ταῖς ἀμωμήτοις ἐστὶν, διέρπει δὲ ὥσπερ ἐπὶ τὰ ἐκ γήρως πάθη. Απορος δὲ οὐδεὶς, ἀλλ' οὐδ᾽ ἄναλκις, λειτουργήσειεν ἂν ἀμωμήτως Θεῷ, εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς εἰπεῖν, ὡς ἰσχύος ἔργα καὶ φρενὸς ἂν γένοιτο παγκάλου τὰ ὅσαπερ ἂν βλέποι πρὸς ἀρετήν· καὶ τὸ ἐπαινεῖσθαι δεῖν πρὸς τοῦ νομοθέτου διεκληρώσατο. ΠΑΛΛ. Οὕτω φημί. ΚΥΡ. Λειτουργία δὲ τοῖς ἐκ δήμου Καάθ, τα Αγια τῶν ἁγίων, προειστρεχόντων τῶν ἱερέων καὶ που καζόντων αὐτά. Πανταχοῦ γὰρ τιμιώτερον τὸ προύχον ἐν τάξει, καὶ πάντα ὅσα ἐστὶν ἐν κόσμῳ παρά Θεῷ, ἄτακτον δὲ παντελῶς οὐδέν. Ἐν ὑπουργίαις δὲ τὸ Λευϊτικὸν, καὶ ταῖς τῶν ὑπερκειμένων ἱερουργίαις ὑπεστρωμένον. Καταπυκάζονται δὲ δέρμασί τε καὶ ἱματίοις υακινθίνοις, ή τε ἁγία κιβωτός, καὶ τὸ χρυ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. B per eam vectes. Et accipient vestimentum hyacin- thinum, et operient candelabrum illuminans, et lu- cernas ejus, et emunctoria ejus, et infusoria ejus, et omnia vasa olei in quibus ministrant. Et injicient illud, et omnia vasa ejus in operimentum pelliceum hyacinthinum, et imponent super vectes. Et super altare aureum ad operiendum injicient vestimentum byacinthinum, et operient illud operimento pelliceo hyacinthino, et trajicient vectes ejus. Et accipient omnia vasa ministerii, in quibus ministrant in san- ctis, et injicient in vestimentum hyacinthinum, et operient ea operimento pelliceo hyacinthino, et im- ponent in vectes, et operimentum imponent super altare, et ad operiendum injicient super illud vesti- mentum holoporphyrum, et imponent super illud omnia vasa ejus, in quibus ministrant, et ignium & receptacula, et fuscinulas, et phialas, et operimen- tum, et omnia vasa altaris, et injicient super illud operimentum pelliceum hyacinthinum, et trajicient vectes ejus. Et accipient vestimentum purpureum, ct contegent labrum, et basim ejus, et injicient ea in operimentum pelliceum hyacinthinum, et impo- nent super vectes. Et consummabunt Aaron et filii ejus operire sancta, et omnia vasa sancta, dum ca- stra moventur : et posthæc ingredientur filii Caath ut ferant, et non tangent sancta, ne moriantur 40. Igitur Levitarum ab uno et supra mense de- scriptio ipsam sanctorum innocentiam placere ac- ceptamque Deo esse docet. Quod autem sacris ope- ribus ætas destinata est definita, nimirum a vigesi- C mo quinto usque ad quinquagesimum annum, illud significare arbitror, eos Deo ministerium egregium, et culpæ omnis expers exhibere, quicunque jam sa- piunt, et fortes sunt, cujusmodi est quinque et vi- ginti annos natus, et qui eo amplius usque ad quin- - quagesimum annum progressus fuerit. Inclinat enim jam ad virium defectionem, qui ultra quinquagesim mum progressus est, neque adhuc viribus est inte- gris, sed sensim labitur ad senectutis incommoda. Insipiens autem nullus, aut imbecillis recte Deo mi- nistrare potest; siquidem vere dicere licet fortitudi- nis egregiæque prudentiæ esse opera, quæcunque ad virtutem spectant, quibusque laus est a legislatore constituia. PALL. Ita sentio. > CYR. Eorum porro administrationi, qui ex po- pulo Caath erant, Sancta sanctorum attributa sunt, præcurrentibus sacerdotibus, eaque tegentibus. Ubi- que enim id majori in honore est, quod excellit or- dine, et omnia quæcunque sunt apud Deum, ordi- nata sunt, nihilque est omnino perturbatum atque confusum : administra est porro gens Levitica, et præstantiori sacerdotio subjecta. Conteguntur præ- Num. 1, 2-15. • • D

Α ται, καὶ ἐπιβαλοῦσιν ἐπ' αὐτὴν ἱμάτιον κόκκινον, καὶ καλύψουσιν αὐτὴν καλύμματι δερματίνῳ ἐακινθίνῳ, καὶ διεμβαλοῦσι δι' αὐτῆς τοὺς ἀναφορείς. Καὶ λή ψονται ἱμάτιον υακίνθινον, καὶ καλύψουσι τὴν λυχνίαν τὴν φωτίζουσαν, καὶ τοὺς λύχνους αὐτῆς, καὶ τὰς κα βίδας αὐτῆς, καὶ τὰς ἐπαρυστρίδας αὐτῆς, καὶ πάντα τὰ ἀγγεῖα τοῦ ἐλαίου, οἷς λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς, Καὶ ἐμβαλοῦσιν αὐτὴν, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς, εἰς κάλυμμα δερμάτινον ὑακίνθινον, καὶ ἐπιθήσουσιν αὐτὴν ἐπ' ἀναφορέων, καὶ ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον το χρυσοῦν ἐπικαλύψουσιν ἱμάτιον δακίνθινον, καὶ καλύ ψουσιν αὐτὸ καλύμματι δερματίνῳ ὑακινθίνῳ, καὶ διεμβαλοῦσι τοὺς ἀναφορεῖς αὐτοῦ, καὶ λήψονται πάντα τὰ σκεύη τὰ λειτουργικὰ ὅσα λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς ἐν τοῖς ἁγίοις, καὶ ἐμβαλοῦσιν εἰς ἱμάτιον ὑακίνθινον, καὶ καλύψουσιν αὐτὰ καλύμματι δερμα τίνῳ ὑακινθίνῳ, καὶ ἐπιθήσουσιν ἐπὶ ἀναφορεῖς, καὶ τὸν καλυπτῆρα ἐπιθήσουσιν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, καὶ επικαλύψουσιν ἐπ' αὐτὸ ἱμάτιον ὁλοπόρφυρον, καὶ ἐπιθήσουσιν ἐπ' αὐτὸ πάντα τὰ σκεύη ὅσοις λειτουρ γοῦσιν ἐπ' αὐτῷ ἐν αὐτοῖς, καὶ τὰ πυρεῖα, καὶ τὰς κρεάγρας, καὶ τὰς φιάλας, καὶ τὸν καλυπτῆρα, τα πάντα τὰ σκεύη τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἐπιβαλοῦσιν ἐπ' αὐτὸ κάλυμμα δερμάτινον ὑακίνθινον, καὶ διεμβα- λοῦσι τοὺς ἀναφορείς αὐτοῦ. Καὶ λήψονται ἱμάτιον πορφυροῦν, καὶ συγκαλύψουσι τὸν λουτήρα καὶ τὴν βάσιν αὐτοῦ, καὶ ἐμβαλοῦσιν αὐτὸ εἰς κάλυμμα δερ μάτινον ὑακίνθινον, καὶ ἐπιθήσουσιν ἐπὶ ἀναφορείς, καὶ συντελέσουσιν Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, καλώς πτοντες τὰ ἅγια, καὶ πάντα τὰ σκεύη τὰ ἅγια, ἐν τῷ εξαίρειν τὴν παρεμβολὴν καὶ μετὰ ταῦτα εἰσελεύ σονται υἱοὶ Καάθ αἴρειν, καὶ οὐχ ἅψονται τῶν ἁγίων, ἵνα μὴ ἀποθάνωσι. . Ἡ μὲν οὖν ἐκ μηνιαίων ἀπ γραφή, καὶ αὐτὴν τῶν ἁγίων τὴν ἀκακίαν ἀνδάνου- σάν τε καὶ εὐπαράδεκτον εἶναι διδάσκει θεῷ. Τόγε μὴν ἔργοις τοῖς ἱεροῖς ἐκνενεμῆσθαι, μόνην τὴν τῶ νόμῳ διωρισμένην ἡλικίαν, τὴν ἀπὸ πέντε καὶ εἴκοσι, καὶ μέχρι πεντήκοντα ἐτῶν, ἐκεῖνο οἶμαι δηλοῦν, ὅτι Θεῷ λειτουργίαν ἀποπεραίνει τὴν ἐξαίρετον καὶ ἀδια βλήτως ἔχουσαν, πᾶν ὅσον ἐστὶν ἔμφρον τε καὶ εἰ σθενὲς ἤδη τε καὶ ἔτι. Ηδη μὲν γὰρ ἐν τούτοις, ὁ ἐν εἴκοσι καὶ πέντε γεγονώς ένιαυτοῖς, ἔτι δὲ καὶ ὁ μέχρι πεντήκοντα προελθών. Διανένευσεν γάρ ήδη πως πρὸς κατάληξιν ἰσχύος, ἀνὴρ ἐξελάσας ἐπέκεινα τοῦ πεντηκοστοῦ, καὶ οὐκ ἐν ἀκμαῖς ἔτι ταῖς ἀμωμήτοις ἐστὶν, διέρπει δὲ ὥσπερ ἐπὶ τὰ ἐκ γήρως πάθη. Απορος δὲ οὐδεὶς, ἀλλ' οὐδ᾽ ἄναλκις, λειτουργήσειεν ἂν ἀμωμήτως Θεῷ, εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς εἰπεῖν, ὡς ἰσχύος ἔργα καὶ φρενὸς ἂν γένοιτο παγκάλου τὰ ὅσαπερ ἂν βλέποι πρὸς ἀρετήν· καὶ τὸ ἐπαινεῖσθαι δεῖν πρὸς τοῦ νομοθέτου διεκληρώσατο. ΠΑΛΛ. Οὕτω φημί. ΚΥΡ. Λειτουργία δὲ τοῖς ἐκ δήμου Καάθ, τα Αγια τῶν ἁγίων, προειστρεχόντων τῶν ἱερέων καὶ που καζόντων αὐτά. Πανταχοῦ γὰρ τιμιώτερον τὸ προύχον ἐν τάξει, καὶ πάντα ὅσα ἐστὶν ἐν κόσμῳ παρά Θεῷ, ἄτακτον δὲ παντελῶς οὐδέν. Ἐν ὑπουργίαις δὲ τὸ Λευϊτικὸν, καὶ ταῖς τῶν ὑπερκειμένων ἱερουργίαις ὑπεστρωμένον. Καταπυκάζονται δὲ δέρμασί τε καὶ ἱματίοις υακινθίνοις, ή τε ἁγία κιβωτός, καὶ τὸ χρυ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. B per eam vectes. Et accipient vestimentum hyacin- thinum, et operient candelabrum illuminans, et lu- cernas ejus, et emunctoria ejus, et infusoria ejus, et omnia vasa olei in quibus ministrant. Et injicient illud, et omnia vasa ejus in operimentum pelliceum hyacinthinum, et imponent super vectes. Et super altare aureum ad operiendum injicient vestimentum byacinthinum, et operient illud operimento pelliceo hyacinthino, et trajicient vectes ejus. Et accipient omnia vasa ministerii, in quibus ministrant in san- ctis, et injicient in vestimentum hyacinthinum, et operient ea operimento pelliceo hyacinthino, et im- ponent in vectes, et operimentum imponent super altare, et ad operiendum injicient super illud vesti- mentum holoporphyrum, et imponent super illud omnia vasa ejus, in quibus ministrant, et ignium & receptacula, et fuscinulas, et phialas, et operimen- tum, et omnia vasa altaris, et injicient super illud operimentum pelliceum hyacinthinum, et trajicient vectes ejus. Et accipient vestimentum purpureum, ct contegent labrum, et basim ejus, et injicient ea in operimentum pelliceum hyacinthinum, et impo- nent super vectes. Et consummabunt Aaron et filii ejus operire sancta, et omnia vasa sancta, dum ca- stra moventur : et posthæc ingredientur filii Caath ut ferant, et non tangent sancta, ne moriantur 40. Igitur Levitarum ab uno et supra mense de- scriptio ipsam sanctorum innocentiam placere ac- ceptamque Deo esse docet. Quod autem sacris ope- ribus ætas destinata est definita, nimirum a vigesi- C mo quinto usque ad quinquagesimum annum, illud significare arbitror, eos Deo ministerium egregium, et culpæ omnis expers exhibere, quicunque jam sa- piunt, et fortes sunt, cujusmodi est quinque et vi- ginti annos natus, et qui eo amplius usque ad quin- - quagesimum annum progressus fuerit. Inclinat enim jam ad virium defectionem, qui ultra quinquagesim mum progressus est, neque adhuc viribus est inte- gris, sed sensim labitur ad senectutis incommoda. Insipiens autem nullus, aut imbecillis recte Deo mi- nistrare potest; siquidem vere dicere licet fortitudi- nis egregiæque prudentiæ esse opera, quæcunque ad virtutem spectant, quibusque laus est a legislatore constituia. PALL. Ita sentio. > CYR. Eorum porro administrationi, qui ex po- pulo Caath erant, Sancta sanctorum attributa sunt, præcurrentibus sacerdotibus, eaque tegentibus. Ubi- que enim id majori in honore est, quod excellit or- dine, et omnia quæcunque sunt apud Deum, ordi- nata sunt, nihilque est omnino perturbatum atque confusum : administra est porro gens Levitica, et præstantiori sacerdotio subjecta. Conteguntur præ- Num. 1, 2-15. • • D

Α ται, καὶ ἐπιβαλοῦσιν ἐπ' αὐτὴν ἱμάτιον κόκκινον, καὶ καλύψουσιν αὐτὴν καλύμματι δερματίνῳ ἐακινθίνῳ, καὶ διεμβαλοῦσι δι' αὐτῆς τοὺς ἀναφορείς. Καὶ λή ψονται ἱμάτιον υακίνθινον, καὶ καλύψουσι τὴν λυχνίαν τὴν φωτίζουσαν, καὶ τοὺς λύχνους αὐτῆς, καὶ τὰς κα βίδας αὐτῆς, καὶ τὰς ἐπαρυστρίδας αὐτῆς, καὶ πάντα τὰ ἀγγεῖα τοῦ ἐλαίου, οἷς λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς, Καὶ ἐμβαλοῦσιν αὐτὴν, καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς, εἰς κάλυμμα δερμάτινον ὑακίνθινον, καὶ ἐπιθήσουσιν αὐτὴν ἐπ' ἀναφορέων, καὶ ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον το χρυσοῦν ἐπικαλύψουσιν ἱμάτιον δακίνθινον, καὶ καλύ ψουσιν αὐτὸ καλύμματι δερματίνῳ ὑακινθίνῳ, καὶ διεμβαλοῦσι τοὺς ἀναφορεῖς αὐτοῦ, καὶ λήψονται πάντα τὰ σκεύη τὰ λειτουργικὰ ὅσα λειτουργοῦσιν ἐν αὐτοῖς ἐν τοῖς ἁγίοις, καὶ ἐμβαλοῦσιν εἰς ἱμάτιον ὑακίνθινον, καὶ καλύψουσιν αὐτὰ καλύμματι δερμα τίνῳ ὑακινθίνῳ, καὶ ἐπιθήσουσιν ἐπὶ ἀναφορεῖς, καὶ τὸν καλυπτῆρα ἐπιθήσουσιν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, καὶ επικαλύψουσιν ἐπ' αὐτὸ ἱμάτιον ὁλοπόρφυρον, καὶ ἐπιθήσουσιν ἐπ' αὐτὸ πάντα τὰ σκεύη ὅσοις λειτουρ γοῦσιν ἐπ' αὐτῷ ἐν αὐτοῖς, καὶ τὰ πυρεῖα, καὶ τὰς κρεάγρας, καὶ τὰς φιάλας, καὶ τὸν καλυπτῆρα, τα πάντα τὰ σκεύη τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἐπιβαλοῦσιν ἐπ' αὐτὸ κάλυμμα δερμάτινον ὑακίνθινον, καὶ διεμβα- λοῦσι τοὺς ἀναφορείς αὐτοῦ. Καὶ λήψονται ἱμάτιον πορφυροῦν, καὶ συγκαλύψουσι τὸν λουτήρα καὶ τὴν βάσιν αὐτοῦ, καὶ ἐμβαλοῦσιν αὐτὸ εἰς κάλυμμα δερ μάτινον ὑακίνθινον, καὶ ἐπιθήσουσιν ἐπὶ ἀναφορείς, καὶ συντελέσουσιν Ααρών καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, καλώς πτοντες τὰ ἅγια, καὶ πάντα τὰ σκεύη τὰ ἅγια, ἐν τῷ εξαίρειν τὴν παρεμβολὴν καὶ μετὰ ταῦτα εἰσελεύ σονται υἱοὶ Καάθ αἴρειν, καὶ οὐχ ἅψονται τῶν ἁγίων, ἵνα μὴ ἀποθάνωσι. . Ἡ μὲν οὖν ἐκ μηνιαίων ἀπ γραφή, καὶ αὐτὴν τῶν ἁγίων τὴν ἀκακίαν ἀνδάνου- σάν τε καὶ εὐπαράδεκτον εἶναι διδάσκει θεῷ. Τόγε μὴν ἔργοις τοῖς ἱεροῖς ἐκνενεμῆσθαι, μόνην τὴν τῶ νόμῳ διωρισμένην ἡλικίαν, τὴν ἀπὸ πέντε καὶ εἴκοσι, καὶ μέχρι πεντήκοντα ἐτῶν, ἐκεῖνο οἶμαι δηλοῦν, ὅτι Θεῷ λειτουργίαν ἀποπεραίνει τὴν ἐξαίρετον καὶ ἀδια βλήτως ἔχουσαν, πᾶν ὅσον ἐστὶν ἔμφρον τε καὶ εἰ σθενὲς ἤδη τε καὶ ἔτι. Ηδη μὲν γὰρ ἐν τούτοις, ὁ ἐν εἴκοσι καὶ πέντε γεγονώς ένιαυτοῖς, ἔτι δὲ καὶ ὁ μέχρι πεντήκοντα προελθών. Διανένευσεν γάρ ήδη πως πρὸς κατάληξιν ἰσχύος, ἀνὴρ ἐξελάσας ἐπέκεινα τοῦ πεντηκοστοῦ, καὶ οὐκ ἐν ἀκμαῖς ἔτι ταῖς ἀμωμήτοις ἐστὶν, διέρπει δὲ ὥσπερ ἐπὶ τὰ ἐκ γήρως πάθη. Απορος δὲ οὐδεὶς, ἀλλ' οὐδ᾽ ἄναλκις, λειτουργήσειεν ἂν ἀμωμήτως Θεῷ, εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς εἰπεῖν, ὡς ἰσχύος ἔργα καὶ φρενὸς ἂν γένοιτο παγκάλου τὰ ὅσαπερ ἂν βλέποι πρὸς ἀρετήν· καὶ τὸ ἐπαινεῖσθαι δεῖν πρὸς τοῦ νομοθέτου διεκληρώσατο. ΠΑΛΛ. Οὕτω φημί. ΚΥΡ. Λειτουργία δὲ τοῖς ἐκ δήμου Καάθ, τα Αγια τῶν ἁγίων, προειστρεχόντων τῶν ἱερέων καὶ που καζόντων αὐτά. Πανταχοῦ γὰρ τιμιώτερον τὸ προύχον ἐν τάξει, καὶ πάντα ὅσα ἐστὶν ἐν κόσμῳ παρά Θεῷ, ἄτακτον δὲ παντελῶς οὐδέν. Ἐν ὑπουργίαις δὲ τὸ Λευϊτικὸν, καὶ ταῖς τῶν ὑπερκειμένων ἱερουργίαις ὑπεστρωμένον. Καταπυκάζονται δὲ δέρμασί τε καὶ ἱματίοις υακινθίνοις, ή τε ἁγία κιβωτός, καὶ τὸ χρυ S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. B per eam vectes. Et accipient vestimentum hyacin- thinum, et operient candelabrum illuminans, et lu- cernas ejus, et emunctoria ejus, et infusoria ejus, et omnia vasa olei in quibus ministrant. Et injicient illud, et omnia vasa ejus in operimentum pelliceum hyacinthinum, et imponent super vectes. Et super altare aureum ad operiendum injicient vestimentum byacinthinum, et operient illud operimento pelliceo hyacinthino, et trajicient vectes ejus. Et accipient omnia vasa ministerii, in quibus ministrant in san- ctis, et injicient in vestimentum hyacinthinum, et operient ea operimento pelliceo hyacinthino, et im- ponent in vectes, et operimentum imponent super altare, et ad operiendum injicient super illud vesti- mentum holoporphyrum, et imponent super illud omnia vasa ejus, in quibus ministrant, et ignium & receptacula, et fuscinulas, et phialas, et operimen- tum, et omnia vasa altaris, et injicient super illud operimentum pelliceum hyacinthinum, et trajicient vectes ejus. Et accipient vestimentum purpureum, ct contegent labrum, et basim ejus, et injicient ea in operimentum pelliceum hyacinthinum, et impo- nent super vectes. Et consummabunt Aaron et filii ejus operire sancta, et omnia vasa sancta, dum ca- stra moventur : et posthæc ingredientur filii Caath ut ferant, et non tangent sancta, ne moriantur 40. Igitur Levitarum ab uno et supra mense de- scriptio ipsam sanctorum innocentiam placere ac- ceptamque Deo esse docet. Quod autem sacris ope- ribus ætas destinata est definita, nimirum a vigesi- C mo quinto usque ad quinquagesimum annum, illud significare arbitror, eos Deo ministerium egregium, et culpæ omnis expers exhibere, quicunque jam sa- piunt, et fortes sunt, cujusmodi est quinque et vi- ginti annos natus, et qui eo amplius usque ad quin- - quagesimum annum progressus fuerit. Inclinat enim jam ad virium defectionem, qui ultra quinquagesim mum progressus est, neque adhuc viribus est inte- gris, sed sensim labitur ad senectutis incommoda. Insipiens autem nullus, aut imbecillis recte Deo mi- nistrare potest; siquidem vere dicere licet fortitudi- nis egregiæque prudentiæ esse opera, quæcunque ad virtutem spectant, quibusque laus est a legislatore constituia. PALL. Ita sentio. > CYR. Eorum porro administrationi, qui ex po- pulo Caath erant, Sancta sanctorum attributa sunt, præcurrentibus sacerdotibus, eaque tegentibus. Ubi- que enim id majori in honore est, quod excellit or- dine, et omnia quæcunque sunt apud Deum, ordi- nata sunt, nihilque est omnino perturbatum atque confusum : administra est porro gens Levitica, et præstantiori sacerdotio subjecta. Conteguntur præ- Num. 1, 2-15. • • D

σοῦν θυμιατήριον, λυχνία τε αὖ καὶ τὰ σκεύη τὰ λει- Α τουργικά, τὸ ἄνωθεν ἡμῖν καὶ ἐξ οὐρανοῦ σημαίνον- τος τοῦ ὑακινθίνου. Τοιουτόχρως γὰρ ὁ ἄνωθεν και εἰς βάθος αἰθήρ. Οτι δὲ τύποι Χριστοῦ τοῦ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ τὰ σκεύη τὰ ἱερὰ, διὰ μακρῶν ἡμῖν ήδη προαποδέδεικται λόγων. Η δὲ τράπεζα, καὶ ἱμάτιον ὁλοπόρφυρον πρὸς τοῖς ύακινθίνοις περιβλή μασιν ἔχει· τὸ δέ γε τῶν καρπωμάτων θυσιαστήριον, ἱμάτιον κόκκινον, καὶ μέντοι καὶ ὁ λουτήρ, ἱμάτιον ὁλοπόρφυρον ἐπὶ πυκάσμασι τοῖς ὑακινθίνοις. Καὶ σημαίνει μὲν ἡ τράπεζα, την πρόθεσιν ἔχουσα τῶν ἄρτων, τὴν ἀναίμακτον θυσίαν, δι' ἧς εὐλογούμεθα τὸν ἄρτον ἐσθίοντες τὸν ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ᾽ ἔστι Χρι στὸν, ὃς καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ ἦν τε καὶ ἔστι καὶ οὕτως θεὸς ἄνωθέν τε καὶ ἐκ Πατρὸς ἐρχόμενος, καὶ ἐπάνω πάντων ὡς τῶν ὅλων βασιλεὺς καὶ Κύ- Β ριος. Αίνιγμα δὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ βασιλείας εἴη ἄν, ὡς ἔμοιγε φαίνεται, τὸ ἐπιτετανύσθαι τῇ τραπέζῃ τὸ ἀλουργὲς ἱμάτιον, ἤτοι τὸ περίβλημα το πορφυ ροῦν. Κατημφιεστο δὲ τάδε τῶν καρπωμάτων θυσια- στήριον ἱματίῳ κοκκίνῳ· ἱμάτιον δὲ τὸ κοκκινοβαφές, αἵματος τύπον παραδεξόμεθα. Τέθυται γὰρ δι' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἀμνὸς οἷά τις ἐπὶ τὸ θεῖον ἀνέβη θυσιαστήριον, εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Πρὸς δὲ τοῖς ὑακινθίνοις, ἱμάτιον όλο- πόρφυρον τῷ λουτῆρι τὸ πέτασμα. Γράφει δὲ ὁ λου τὴρ ἐφ' ἑαυτῷ τὸν τύπον τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ὕδασιν ἡμᾶς ἁγίοις ἀπολούοντος εἰς ἀπόθεσιν ἁμαρ τίας, καὶ εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ἀποκομί ζοντος. Ανωθεν δὲ καὶ ἐξ οὐρανοῦ τὸ ἅγιον βάπτι σμα· αίνιγμα δὲ τούτου, τὸ χρῶμα τὸ ὑακίνθινον. Η οὐκ ἄριστά σοι ταυτὶ δὴ φάναι δοκῷ, ὡς ἔν γε τοιαύτῃ δυσκαταληψίας θεωρημάτων; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. Αt ΚΥΡ. Λειτουργία μὲν οὖν ἡ τοιάδε τοῖς ἀπὸ Κααυ· Γεδσωνῖται δὲ αὖ καὶ μέν τοι καὶ Μεραρῖται, κατὰ τὸν ἴσον τρόπον, ἀπεγράφοντο μὲν ἀπὸ εἴκοσι καὶ πέντε ἐτῶν καὶ μέχρι πεντήκοντα, όνομαστὶ δὲ κατ' οίκους καὶ πατριάς· καὶ λειτουργία μὲν τῷ δήμῳ Γεδσών, αἱ δέῤῥεις τῆς σκηνῆς, τὰ καλύμματα, τὰ περιτανύσματα τῶν θυρῶν, καὶ τὰ ἱστία τῆς αὐτ λῆς καὶ τὰ περισσά· γέγραπται δὲ ὡδί. Τό γε μὴν ἐκ Μεραρι (δῆμος δὲ καὶ οὗτος Λευϊτικός), οι στύλοι τῆς σκηνής, αἱ βάσεις, οἱ κεφαλίδες, πάσσαλοί τε καὶ μου χλοὶ, καὶ τὸ καταπέτασμα τῆς σκηνῆς τῆς ἔξω, καὶ ' άττα τινὰ πρὸς τούτοις ἕτερα. Καὶ οἱ μὲν ἀπὸ Γεδσών τε καὶ Μεραρί, ταῖς δι' ἀμαξῶν ὑπουργίαις τὰ σφίσιν αὐτοῖς ἐγκεχειρισμένα διεκόμιζον πανταχῆ. Κααθίταί γε μήν, τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰς ὤμους ἔχοντες ᾔεσαν. Γέγραπται γάρ οὕτως ἐν τοῖς Αριθμοῖς· « Καὶ προσήνεγκαν οἱ ἄρχοντες Ισραήλ δώδεκα ἄρχοντες οἴκων πατριῶν αὐτῶν· οὗτοι οἱ ἄρχοντες φυλών, οὗτοι οἱ παρεστηκότες ἐπὶ τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ ἤνεγκαν τὰ δῶρα αὐτῶν ἔναντι Κυρίου, ἐξ ἁμάξας λαμπηνί- κας καὶ δώδεκα βόας. "Αμαξαν παρὰ δύο ἀρχόντων, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE: LIB. XIII. terea pellibus vestimentisque hyacinthinis tem arca, tum altare incensi aureum, candelabrum quo- que et vasa ministerii: ac hyacinthinum, vestiinen- tum rem quæ superne atque cœlitus exstiterit si- gnificat. Talis enim est color illius supremi atque altissimi ætheris. Fuisse autem figuras Christi, qui superne, ac de colo venit, sacra illa vasa, pluribus jam verbis a nobis ostensum est. vero mensa pro positionis, præter hyacinthina operimenta, vestimen tum holoporphyrum habet; sed holocaustorum al- tare vestimentum coccinum, labrum item vestimen- tum holoporphyrum ad tegumenta hyacinthina. Ac mensa quidem propositionem panum habens, in- cruentam hostiam significat, qua benedicimur, dum panem manducamus illum qui de cœlo est, Chri- stum scilicet, qui etiam nostri similis factus est; sed idem tamen erat, et est similiter Deus, superne atque ex Patre veniens, et super omnia, ut rerum on- nium rex et Dominus. Ænigma verq regni Chri- sti est, ut mihi quidem videtur, quod super mensam conchyliatum pallium, id est, tegumentum purpure- um extensum est. Sed holocaustorum altare vesti- mento coccino contegebatur: vestimentnm parro coc- cino tinctum sanguinis figuram accipiemus.Immolatus est enim propter nos, et pro nobis Christus, et instar agni super divinum'altare conscendit in odorem suavi- talis Deo, ac Patris. Præter hyacinthina etiam operi- menta holoporphyro vestimento labrum operitur: præ se fert autem labrum figuram sancti-baptismatis, quod ad deponenda peccata sanctis.nos aquis abluit, et in C regnum coelorum perducit. Superne etiam, et de cœlo est sanctum baptisma : ejusque rei ænigma est color. hyacinthinus. An tibi minus recte dicere videor, in hac certe difficili spiritualis intelligentia compre- hensione? PALL. Mihi vero plane recte. . CYR. Atque hoc est filiis Caath ministerium at- tributum : Gedsonitæ vero atque etiam Meraritæ eo- dem modo descripti sunt a vigesimo quinto usque ad quinquagesimum annum per nomina, et per domos, et familias ; gentisque Gedson ministerio pelles erant tabernaculi concredite, operimenta, tentoria porta- rum, et vela atrii, et supervacua; sic enim scri- plum est. Meraritis autern (gens est ea Levitica) com D lumnæ tabernaculi, bases, capitella, et vectes, et ve- Ephes. v, 2. lamen tabernaculi exterioris, et ad haec alia.non- nulla. Ac Gedsonite quidem . et Merarita vehicule- rum adminiculis ubique in iis, quæ sibi eredita erant, advehendis utebantur. At vero Caathita Sancta san- ctorum humeris gestabant. Sic enim scriptum est in Numeris : « Et obtulerunt principes Israel duo- decim principes domorum familiarum suarum; hi sunt principes tribuum; ui sunt qui præesto fuerunt in recensione, et tulerunt dona sua ante Dominum, sex vehicula tecta, et duodecim boves, vehiculum a duobus principibus, et bovem a singulis; et attu lorunt coram tabernaculo. Et locutus est Dominus

σοῦν θυμιατήριον, λυχνία τε αὖ καὶ τὰ σκεύη τὰ λει- Α τουργικά, τὸ ἄνωθεν ἡμῖν καὶ ἐξ οὐρανοῦ σημαίνον- τος τοῦ ὑακινθίνου. Τοιουτόχρως γὰρ ὁ ἄνωθεν και εἰς βάθος αἰθήρ. Οτι δὲ τύποι Χριστοῦ τοῦ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ τὰ σκεύη τὰ ἱερὰ, διὰ μακρῶν ἡμῖν ήδη προαποδέδεικται λόγων. Η δὲ τράπεζα, καὶ ἱμάτιον ὁλοπόρφυρον πρὸς τοῖς ύακινθίνοις περιβλή μασιν ἔχει· τὸ δέ γε τῶν καρπωμάτων θυσιαστήριον, ἱμάτιον κόκκινον, καὶ μέντοι καὶ ὁ λουτήρ, ἱμάτιον ὁλοπόρφυρον ἐπὶ πυκάσμασι τοῖς ὑακινθίνοις. Καὶ σημαίνει μὲν ἡ τράπεζα, την πρόθεσιν ἔχουσα τῶν ἄρτων, τὴν ἀναίμακτον θυσίαν, δι' ἧς εὐλογούμεθα τὸν ἄρτον ἐσθίοντες τὸν ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ᾽ ἔστι Χρι στὸν, ὃς καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ ἦν τε καὶ ἔστι καὶ οὕτως θεὸς ἄνωθέν τε καὶ ἐκ Πατρὸς ἐρχόμενος, καὶ ἐπάνω πάντων ὡς τῶν ὅλων βασιλεὺς καὶ Κύ- Β ριος. Αίνιγμα δὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ βασιλείας εἴη ἄν, ὡς ἔμοιγε φαίνεται, τὸ ἐπιτετανύσθαι τῇ τραπέζῃ τὸ ἀλουργὲς ἱμάτιον, ἤτοι τὸ περίβλημα το πορφυ ροῦν. Κατημφιεστο δὲ τάδε τῶν καρπωμάτων θυσια- στήριον ἱματίῳ κοκκίνῳ· ἱμάτιον δὲ τὸ κοκκινοβαφές, αἵματος τύπον παραδεξόμεθα. Τέθυται γὰρ δι' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἀμνὸς οἷά τις ἐπὶ τὸ θεῖον ἀνέβη θυσιαστήριον, εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Πρὸς δὲ τοῖς ὑακινθίνοις, ἱμάτιον όλο- πόρφυρον τῷ λουτῆρι τὸ πέτασμα. Γράφει δὲ ὁ λου τὴρ ἐφ' ἑαυτῷ τὸν τύπον τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ὕδασιν ἡμᾶς ἁγίοις ἀπολούοντος εἰς ἀπόθεσιν ἁμαρ τίας, καὶ εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ἀποκομί ζοντος. Ανωθεν δὲ καὶ ἐξ οὐρανοῦ τὸ ἅγιον βάπτι σμα· αίνιγμα δὲ τούτου, τὸ χρῶμα τὸ ὑακίνθινον. Η οὐκ ἄριστά σοι ταυτὶ δὴ φάναι δοκῷ, ὡς ἔν γε τοιαύτῃ δυσκαταληψίας θεωρημάτων; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. Αt ΚΥΡ. Λειτουργία μὲν οὖν ἡ τοιάδε τοῖς ἀπὸ Κααυ· Γεδσωνῖται δὲ αὖ καὶ μέν τοι καὶ Μεραρῖται, κατὰ τὸν ἴσον τρόπον, ἀπεγράφοντο μὲν ἀπὸ εἴκοσι καὶ πέντε ἐτῶν καὶ μέχρι πεντήκοντα, όνομαστὶ δὲ κατ' οίκους καὶ πατριάς· καὶ λειτουργία μὲν τῷ δήμῳ Γεδσών, αἱ δέῤῥεις τῆς σκηνῆς, τὰ καλύμματα, τὰ περιτανύσματα τῶν θυρῶν, καὶ τὰ ἱστία τῆς αὐτ λῆς καὶ τὰ περισσά· γέγραπται δὲ ὡδί. Τό γε μὴν ἐκ Μεραρι (δῆμος δὲ καὶ οὗτος Λευϊτικός), οι στύλοι τῆς σκηνής, αἱ βάσεις, οἱ κεφαλίδες, πάσσαλοί τε καὶ μου χλοὶ, καὶ τὸ καταπέτασμα τῆς σκηνῆς τῆς ἔξω, καὶ ' άττα τινὰ πρὸς τούτοις ἕτερα. Καὶ οἱ μὲν ἀπὸ Γεδσών τε καὶ Μεραρί, ταῖς δι' ἀμαξῶν ὑπουργίαις τὰ σφίσιν αὐτοῖς ἐγκεχειρισμένα διεκόμιζον πανταχῆ. Κααθίταί γε μήν, τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰς ὤμους ἔχοντες ᾔεσαν. Γέγραπται γάρ οὕτως ἐν τοῖς Αριθμοῖς· « Καὶ προσήνεγκαν οἱ ἄρχοντες Ισραήλ δώδεκα ἄρχοντες οἴκων πατριῶν αὐτῶν· οὗτοι οἱ ἄρχοντες φυλών, οὗτοι οἱ παρεστηκότες ἐπὶ τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ ἤνεγκαν τὰ δῶρα αὐτῶν ἔναντι Κυρίου, ἐξ ἁμάξας λαμπηνί- κας καὶ δώδεκα βόας. "Αμαξαν παρὰ δύο ἀρχόντων, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE: LIB. XIII. terea pellibus vestimentisque hyacinthinis tem arca, tum altare incensi aureum, candelabrum quo- que et vasa ministerii: ac hyacinthinum, vestiinen- tum rem quæ superne atque cœlitus exstiterit si- gnificat. Talis enim est color illius supremi atque altissimi ætheris. Fuisse autem figuras Christi, qui superne, ac de colo venit, sacra illa vasa, pluribus jam verbis a nobis ostensum est. vero mensa pro positionis, præter hyacinthina operimenta, vestimen tum holoporphyrum habet; sed holocaustorum al- tare vestimentum coccinum, labrum item vestimen- tum holoporphyrum ad tegumenta hyacinthina. Ac mensa quidem propositionem panum habens, in- cruentam hostiam significat, qua benedicimur, dum panem manducamus illum qui de cœlo est, Chri- stum scilicet, qui etiam nostri similis factus est; sed idem tamen erat, et est similiter Deus, superne atque ex Patre veniens, et super omnia, ut rerum on- nium rex et Dominus. Ænigma verq regni Chri- sti est, ut mihi quidem videtur, quod super mensam conchyliatum pallium, id est, tegumentum purpure- um extensum est. Sed holocaustorum altare vesti- mento coccino contegebatur: vestimentnm parro coc- cino tinctum sanguinis figuram accipiemus.Immolatus est enim propter nos, et pro nobis Christus, et instar agni super divinum'altare conscendit in odorem suavi- talis Deo, ac Patris. Præter hyacinthina etiam operi- menta holoporphyro vestimento labrum operitur: præ se fert autem labrum figuram sancti-baptismatis, quod ad deponenda peccata sanctis.nos aquis abluit, et in C regnum coelorum perducit. Superne etiam, et de cœlo est sanctum baptisma : ejusque rei ænigma est color. hyacinthinus. An tibi minus recte dicere videor, in hac certe difficili spiritualis intelligentia compre- hensione? PALL. Mihi vero plane recte. . CYR. Atque hoc est filiis Caath ministerium at- tributum : Gedsonitæ vero atque etiam Meraritæ eo- dem modo descripti sunt a vigesimo quinto usque ad quinquagesimum annum per nomina, et per domos, et familias ; gentisque Gedson ministerio pelles erant tabernaculi concredite, operimenta, tentoria porta- rum, et vela atrii, et supervacua; sic enim scri- plum est. Meraritis autern (gens est ea Levitica) com D lumnæ tabernaculi, bases, capitella, et vectes, et ve- Ephes. v, 2. lamen tabernaculi exterioris, et ad haec alia.non- nulla. Ac Gedsonite quidem . et Merarita vehicule- rum adminiculis ubique in iis, quæ sibi eredita erant, advehendis utebantur. At vero Caathita Sancta san- ctorum humeris gestabant. Sic enim scriptum est in Numeris : « Et obtulerunt principes Israel duo- decim principes domorum familiarum suarum; hi sunt principes tribuum; ui sunt qui præesto fuerunt in recensione, et tulerunt dona sua ante Dominum, sex vehicula tecta, et duodecim boves, vehiculum a duobus principibus, et bovem a singulis; et attu lorunt coram tabernaculo. Et locutus est Dominus

σοῦν θυμιατήριον, λυχνία τε αὖ καὶ τὰ σκεύη τὰ λει- Α τουργικά, τὸ ἄνωθεν ἡμῖν καὶ ἐξ οὐρανοῦ σημαίνον- τος τοῦ ὑακινθίνου. Τοιουτόχρως γὰρ ὁ ἄνωθεν και εἰς βάθος αἰθήρ. Οτι δὲ τύποι Χριστοῦ τοῦ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ τὰ σκεύη τὰ ἱερὰ, διὰ μακρῶν ἡμῖν ήδη προαποδέδεικται λόγων. Η δὲ τράπεζα, καὶ ἱμάτιον ὁλοπόρφυρον πρὸς τοῖς ύακινθίνοις περιβλή μασιν ἔχει· τὸ δέ γε τῶν καρπωμάτων θυσιαστήριον, ἱμάτιον κόκκινον, καὶ μέντοι καὶ ὁ λουτήρ, ἱμάτιον ὁλοπόρφυρον ἐπὶ πυκάσμασι τοῖς ὑακινθίνοις. Καὶ σημαίνει μὲν ἡ τράπεζα, την πρόθεσιν ἔχουσα τῶν ἄρτων, τὴν ἀναίμακτον θυσίαν, δι' ἧς εὐλογούμεθα τὸν ἄρτον ἐσθίοντες τὸν ἐξ οὐρανοῦ, τοῦτ᾽ ἔστι Χρι στὸν, ὃς καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ ἦν τε καὶ ἔστι καὶ οὕτως θεὸς ἄνωθέν τε καὶ ἐκ Πατρὸς ἐρχόμενος, καὶ ἐπάνω πάντων ὡς τῶν ὅλων βασιλεὺς καὶ Κύ- Β ριος. Αίνιγμα δὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ βασιλείας εἴη ἄν, ὡς ἔμοιγε φαίνεται, τὸ ἐπιτετανύσθαι τῇ τραπέζῃ τὸ ἀλουργὲς ἱμάτιον, ἤτοι τὸ περίβλημα το πορφυ ροῦν. Κατημφιεστο δὲ τάδε τῶν καρπωμάτων θυσια- στήριον ἱματίῳ κοκκίνῳ· ἱμάτιον δὲ τὸ κοκκινοβαφές, αἵματος τύπον παραδεξόμεθα. Τέθυται γὰρ δι' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἀμνὸς οἷά τις ἐπὶ τὸ θεῖον ἀνέβη θυσιαστήριον, εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Πρὸς δὲ τοῖς ὑακινθίνοις, ἱμάτιον όλο- πόρφυρον τῷ λουτῆρι τὸ πέτασμα. Γράφει δὲ ὁ λου τὴρ ἐφ' ἑαυτῷ τὸν τύπον τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ὕδασιν ἡμᾶς ἁγίοις ἀπολούοντος εἰς ἀπόθεσιν ἁμαρ τίας, καὶ εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ἀποκομί ζοντος. Ανωθεν δὲ καὶ ἐξ οὐρανοῦ τὸ ἅγιον βάπτι σμα· αίνιγμα δὲ τούτου, τὸ χρῶμα τὸ ὑακίνθινον. Η οὐκ ἄριστά σοι ταυτὶ δὴ φάναι δοκῷ, ὡς ἔν γε τοιαύτῃ δυσκαταληψίας θεωρημάτων; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. Αt ΚΥΡ. Λειτουργία μὲν οὖν ἡ τοιάδε τοῖς ἀπὸ Κααυ· Γεδσωνῖται δὲ αὖ καὶ μέν τοι καὶ Μεραρῖται, κατὰ τὸν ἴσον τρόπον, ἀπεγράφοντο μὲν ἀπὸ εἴκοσι καὶ πέντε ἐτῶν καὶ μέχρι πεντήκοντα, όνομαστὶ δὲ κατ' οίκους καὶ πατριάς· καὶ λειτουργία μὲν τῷ δήμῳ Γεδσών, αἱ δέῤῥεις τῆς σκηνῆς, τὰ καλύμματα, τὰ περιτανύσματα τῶν θυρῶν, καὶ τὰ ἱστία τῆς αὐτ λῆς καὶ τὰ περισσά· γέγραπται δὲ ὡδί. Τό γε μὴν ἐκ Μεραρι (δῆμος δὲ καὶ οὗτος Λευϊτικός), οι στύλοι τῆς σκηνής, αἱ βάσεις, οἱ κεφαλίδες, πάσσαλοί τε καὶ μου χλοὶ, καὶ τὸ καταπέτασμα τῆς σκηνῆς τῆς ἔξω, καὶ ' άττα τινὰ πρὸς τούτοις ἕτερα. Καὶ οἱ μὲν ἀπὸ Γεδσών τε καὶ Μεραρί, ταῖς δι' ἀμαξῶν ὑπουργίαις τὰ σφίσιν αὐτοῖς ἐγκεχειρισμένα διεκόμιζον πανταχῆ. Κααθίταί γε μήν, τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἰς ὤμους ἔχοντες ᾔεσαν. Γέγραπται γάρ οὕτως ἐν τοῖς Αριθμοῖς· « Καὶ προσήνεγκαν οἱ ἄρχοντες Ισραήλ δώδεκα ἄρχοντες οἴκων πατριῶν αὐτῶν· οὗτοι οἱ ἄρχοντες φυλών, οὗτοι οἱ παρεστηκότες ἐπὶ τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ ἤνεγκαν τὰ δῶρα αὐτῶν ἔναντι Κυρίου, ἐξ ἁμάξας λαμπηνί- κας καὶ δώδεκα βόας. "Αμαξαν παρὰ δύο ἀρχόντων, DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE: LIB. XIII. terea pellibus vestimentisque hyacinthinis tem arca, tum altare incensi aureum, candelabrum quo- que et vasa ministerii: ac hyacinthinum, vestiinen- tum rem quæ superne atque cœlitus exstiterit si- gnificat. Talis enim est color illius supremi atque altissimi ætheris. Fuisse autem figuras Christi, qui superne, ac de colo venit, sacra illa vasa, pluribus jam verbis a nobis ostensum est. vero mensa pro positionis, præter hyacinthina operimenta, vestimen tum holoporphyrum habet; sed holocaustorum al- tare vestimentum coccinum, labrum item vestimen- tum holoporphyrum ad tegumenta hyacinthina. Ac mensa quidem propositionem panum habens, in- cruentam hostiam significat, qua benedicimur, dum panem manducamus illum qui de cœlo est, Chri- stum scilicet, qui etiam nostri similis factus est; sed idem tamen erat, et est similiter Deus, superne atque ex Patre veniens, et super omnia, ut rerum on- nium rex et Dominus. Ænigma verq regni Chri- sti est, ut mihi quidem videtur, quod super mensam conchyliatum pallium, id est, tegumentum purpure- um extensum est. Sed holocaustorum altare vesti- mento coccino contegebatur: vestimentnm parro coc- cino tinctum sanguinis figuram accipiemus.Immolatus est enim propter nos, et pro nobis Christus, et instar agni super divinum'altare conscendit in odorem suavi- talis Deo, ac Patris. Præter hyacinthina etiam operi- menta holoporphyro vestimento labrum operitur: præ se fert autem labrum figuram sancti-baptismatis, quod ad deponenda peccata sanctis.nos aquis abluit, et in C regnum coelorum perducit. Superne etiam, et de cœlo est sanctum baptisma : ejusque rei ænigma est color. hyacinthinus. An tibi minus recte dicere videor, in hac certe difficili spiritualis intelligentia compre- hensione? PALL. Mihi vero plane recte. . CYR. Atque hoc est filiis Caath ministerium at- tributum : Gedsonitæ vero atque etiam Meraritæ eo- dem modo descripti sunt a vigesimo quinto usque ad quinquagesimum annum per nomina, et per domos, et familias ; gentisque Gedson ministerio pelles erant tabernaculi concredite, operimenta, tentoria porta- rum, et vela atrii, et supervacua; sic enim scri- plum est. Meraritis autern (gens est ea Levitica) com D lumnæ tabernaculi, bases, capitella, et vectes, et ve- Ephes. v, 2. lamen tabernaculi exterioris, et ad haec alia.non- nulla. Ac Gedsonite quidem . et Merarita vehicule- rum adminiculis ubique in iis, quæ sibi eredita erant, advehendis utebantur. At vero Caathita Sancta san- ctorum humeris gestabant. Sic enim scriptum est in Numeris : « Et obtulerunt principes Israel duo- decim principes domorum familiarum suarum; hi sunt principes tribuum; ui sunt qui præesto fuerunt in recensione, et tulerunt dona sua ante Dominum, sex vehicula tecta, et duodecim boves, vehiculum a duobus principibus, et bovem a singulis; et attu lorunt coram tabernaculo. Et locutus est Dominus

DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. ΧΙΙΙ. ΠΑΛΛ. Τί οὖν τοῦτό γε ; ΚΥΡ. Οτι, ὦ ἑταῖρε, φαίην ἂν, φορτικὸς ὁ νόμος, καὶ δύσοιστον ἄχθος· γένοιτο δ' ἂν τοῦ τοιοῦδε μήνυ σις ἐναργής, τὸ μὴ εἰς ὤμους φέρεσθαι τὰ περισσὰ, διά τοι τὸ ἀσθενεῖν τοὺς ὑπεζευγμένους. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκον οἱ θεσπέσιοι μαθηταί, τοῖς μετὰ τὴν πίστιν ἐπὶ νομικὴν ἰοῦσι λατρείαν· ι Καὶ νῦν τί πειράζετε τὸν Θεὸν, ἐπιθεῖναι ζυγὸν ἐπὶ τὸν τράχη- λον τῶν μαθητῶν, ὃν οὔτε ὑμεῖς, οὔτε οι πατέρες ὑμῶν ἴσχυσαν βαστάσαι ; » Κααθῖται δὲ, τὰ δι' ὧν ὁ Χριστὸς σημαίνεται, τοῖς σφῶν αὐτῶν ἐπιθέντες ὤμοις, ἐλαφρὸν καὶ εὐπαρακόμιστον ποιοῦνται φορ τίον. Αρ' οὖν οὐχὶ τοῦτό ἐστιν ἐνεργῶς, ὅπερ αὐτὸς Έφη Χριστός· « Ο ζυγός μου χρηστός ἐστι, καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν ; ΠΑΛΛ. "Εοικεν. ΚΥΡ. Προσθείην δ' ἂν ἔτι τοῖς εἰρημένοις καὶ τόδε. Εἴη γὰρ ἂν οὐκ ἀσυντελὲς εἰς πληροφορίαν· ἐν μὲν γὰρ τῇ πρώτῃ τῶν Λευΐτῶν ἀπογραφή, τετάχατο μὲν οἱ ἀπὸ Γεδσὼν ἐν ἀρχαῖς, εἶτα μέσος ὁ Καάθ, καὶ τελευταῖος, ὁ Μεραρὶ (δῆμοι δὲ οὗτοι Λευιτικοί)· ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ, τῇ ἀπὸ εἴκοσι καὶ πέντε ἐτῶν, προσ- τέθειται τῶν ἄλλων ὁ Καάθ, καὶ πρῶτος ὠνόμασται, Τελευταῖος δὲ μετ' αὐτὸν, Γεδσών τε καὶ Μεραρί, λειτουργίαν ἔχοντες τὰ περισσὰ τῆς σκηνῆς. Καὶ ἑκάτερον μὲν τοῖν δυοῖν τουτωνὶ δήμοιν, ἀνὰ δύο μόνας ἔχουσι πατριᾶς, ὁ δὲ προήκει μὲν καὶ μέχρι τεσσάρων. Συνίης οὖν ἄρα τὸ αἴνιγμα; ΠΑΛΛ. "Ηκιστά γε. ΚΥΡ. Κέκληται μὲν γὰρ ἐν πρώτοις ὁ Ἰσραήλ παρεισδραμούσης δὲ μεταξὺ τῆς τῶν ἐθνῶν ἀγέλης, τέταχται μετὰ ταύτην· καὶ οἱ μὲν ἔσχατοι γεγόνασι πρῶτοι, κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν, οἱ δὲ πρῶτοι ἔσχατοι. ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Ὅτι δὲ βραχὺς ἐν ἀριθμῷ τῶν Ἰουδαίων ὁ δῆμος, ὑπερκειμένης παρὰ πολὺ τῆς ἐξ ἐθνῶν ἀμετ τρήτου πληθύος, δῆλον. ΠΑΛΛ. Πῶς γὰρ οὔ ; ΚΥΡ. Τοιγάρτοι Θεὸς πρὸς ἱεροφάντην Μωσέα φησί· ο Καὶ νῦν ἔασόν με, καὶ θυμωθεὶς ἐξαναλώσω τὴν συναγωγήν ταύτην, καὶ ποιήσω σε εἰς ἔθνος μέγα, καὶ πολὺ μᾶλλον ἢ τοῦτο. » Λειτουργίαις μὲν οὖν ταῖς τοιαῖσδε τὸ Λευϊτικὸν ἅπαν εκτετίμηται στίφος· καὶ ὄρος αὐτοῖς τῆς ἱερουργίας ὑπεζεύχθαι τῷ προύχοντι, καὶ ὑπὸ χεῖρα πράττειν τὴν Ααρών. Τό γε μὴν ὑπὲρ τοῦτο φρονεῖν καὶ τἀμείνω ζητεῖν, τῶν ἐκνεμηθέντων αὐτῷ καὶ διωρισμένων παρὰ Θεοῦ, ποινῆς καὶ ὀλέθρου πρόξενον, καὶ διὰ πείρας αὐτῆς ἀνεδείκνυτο. Γέγραπται δὲ πάλιν ἐν τοῖς ᾿Αριθμοῖς· • Καὶ ἐλάλησε Κορὲ υἱὸς Ἰσαάρ, υἱοῦ Καάθ, υἱοῦ Λευί, καὶ Δαθαν, καὶ ᾿Αβειρών, υἱοὶ Ἑλιάς, καὶ “Λῦν, υἱὸς Φαλέθ, υἱοῦ Ρουβήν, καὶ ἀνέστησαν ἔναντι Μνωση, καὶ ἄνδρες τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ πεντήκοντα καὶ διακόσιοι, ἀρχηγοί συναγωγής σύγκλητοι βουλής, καὶ ἄνδρες ονομαστοί συνέστησαν ἐπὶ Μωσῆν καὶ Ααρών, καὶ εἶπαν πρὸς αὐτούς· Ἐχέτω ὑμῖν ὅτι Αt PALL. Quid istud vero est? **Act. xv, 10. * Matth. x1, 50. » Matth. xx, A CYR. Quia, ut quod sentio dicam, gravis est lex, et onere vix ferendo premit : cujus rei clarum est indicium, quod illa supervacua minime humeris portantur, propterea quod homines ei legi subjecti imbecilles erant. Itaque etiam discipuli illi beati dicebant iis, qui, posteaquam fidem amplexati erant, ad legalem cultum convertebantur : < Et nunc quid tentatis Deum, ut imponatis jugum super cervi- cem discipulorum, quod neque vos, neque patres vestri ferre potuerunt “s?, vero Caathitæ iis, per quæ Christus indicatur, in humeros impositis, leve illud, et quod ferri facile posset, onus tulerunt. Num igitur non hoc illud est, quod ipse Christus ait: Jugum meum suave est, et onus meum B leve"?> C D 16. PALL. Ita videtur. CYR. illud quoque ad ea quæ dicta sunt, adje- cerim, quod nonnihil adferet ad fidem faciendam : nam in priore quidem Levitarum descriptione pri- mus Gedson collocatus est, medius Caath, Merari postremus (sunt autem eæ gentes Levitica); in posteriore vero, quæ a vigesimo quinto anno facta est, præpositus est aliis Caath, et primus recensi- tus, posteriores autein Gedson et Merari, quorum ministerio tabernaculi supervacua assignata erant. Præterea utræque eæ gentes binas singulæ familias habent, hæc vero ad quatuor usque progreditur. Intelligisne quid hoc ænigma significet ? PALL. Minime vero, CYR. Vocatus quidem est primum Israel; sed, cum grex gentium medius subintrasset, post eum collocatus est, atque facti sunt novissimi primi, ut ait Salvator *, et primi novissimi. PALL. Ita est. CYR. Esse autem exiguum gentis Judææ nume- rum, multisque partibus majorem esse multitudi- nem gentium liquet. PALL. Quis neget? CYR. Itaque Deus ad Moysen, illum sacrorum interpretem, inquit : « Et nunc sine me, ut iratus perdam congregationem hanc, et faciam te in gen- tem magnam, multoque majorem quam hæc est **. His itaque ministeriis universum Leviticum genus honestatum est, sacroque illorum officio hæc est prae scripta regula, ut principi subjecti sint, et Aaron im- perio pareant. Nam ad majora aspirare, et præ stantiora quærere quam a Deo datum tributumque sit, poenam ac perniciem affert; id quod re ipsa coun- probatum est; scriptum est enim in Numeris item: Et Jocutus est Core filius Isaar, filii Caath, filii Levi, et Dathan et Abiron filii Eliab, et Ayn filius Phaleg filii Ruben; et insurrexerunt adversum Moysen, et viri de filiis Israel quinquaginta, et ducenti principes syn- agogæ convocati concilii conspiraverunt adver- sum Moysen et Aaron, et dixerunt ad eos: Satia sit vobis, quia omnis congregatio, omnes sancti, st ** Exod. xxxn,

DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. ΧΙΙΙ. ΠΑΛΛ. Τί οὖν τοῦτό γε ; ΚΥΡ. Οτι, ὦ ἑταῖρε, φαίην ἂν, φορτικὸς ὁ νόμος, καὶ δύσοιστον ἄχθος· γένοιτο δ' ἂν τοῦ τοιοῦδε μήνυ σις ἐναργής, τὸ μὴ εἰς ὤμους φέρεσθαι τὰ περισσὰ, διά τοι τὸ ἀσθενεῖν τοὺς ὑπεζευγμένους. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκον οἱ θεσπέσιοι μαθηταί, τοῖς μετὰ τὴν πίστιν ἐπὶ νομικὴν ἰοῦσι λατρείαν· ι Καὶ νῦν τί πειράζετε τὸν Θεὸν, ἐπιθεῖναι ζυγὸν ἐπὶ τὸν τράχη- λον τῶν μαθητῶν, ὃν οὔτε ὑμεῖς, οὔτε οι πατέρες ὑμῶν ἴσχυσαν βαστάσαι ; » Κααθῖται δὲ, τὰ δι' ὧν ὁ Χριστὸς σημαίνεται, τοῖς σφῶν αὐτῶν ἐπιθέντες ὤμοις, ἐλαφρὸν καὶ εὐπαρακόμιστον ποιοῦνται φορ τίον. Αρ' οὖν οὐχὶ τοῦτό ἐστιν ἐνεργῶς, ὅπερ αὐτὸς Έφη Χριστός· « Ο ζυγός μου χρηστός ἐστι, καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν ; ΠΑΛΛ. "Εοικεν. ΚΥΡ. Προσθείην δ' ἂν ἔτι τοῖς εἰρημένοις καὶ τόδε. Εἴη γὰρ ἂν οὐκ ἀσυντελὲς εἰς πληροφορίαν· ἐν μὲν γὰρ τῇ πρώτῃ τῶν Λευΐτῶν ἀπογραφή, τετάχατο μὲν οἱ ἀπὸ Γεδσὼν ἐν ἀρχαῖς, εἶτα μέσος ὁ Καάθ, καὶ τελευταῖος, ὁ Μεραρὶ (δῆμοι δὲ οὗτοι Λευιτικοί)· ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ, τῇ ἀπὸ εἴκοσι καὶ πέντε ἐτῶν, προσ- τέθειται τῶν ἄλλων ὁ Καάθ, καὶ πρῶτος ὠνόμασται, Τελευταῖος δὲ μετ' αὐτὸν, Γεδσών τε καὶ Μεραρί, λειτουργίαν ἔχοντες τὰ περισσὰ τῆς σκηνῆς. Καὶ ἑκάτερον μὲν τοῖν δυοῖν τουτωνὶ δήμοιν, ἀνὰ δύο μόνας ἔχουσι πατριᾶς, ὁ δὲ προήκει μὲν καὶ μέχρι τεσσάρων. Συνίης οὖν ἄρα τὸ αἴνιγμα; ΠΑΛΛ. "Ηκιστά γε. ΚΥΡ. Κέκληται μὲν γὰρ ἐν πρώτοις ὁ Ἰσραήλ παρεισδραμούσης δὲ μεταξὺ τῆς τῶν ἐθνῶν ἀγέλης, τέταχται μετὰ ταύτην· καὶ οἱ μὲν ἔσχατοι γεγόνασι πρῶτοι, κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν, οἱ δὲ πρῶτοι ἔσχατοι. ΠΑΛΛ. 'Αληθές. ΚΥΡ. Ὅτι δὲ βραχὺς ἐν ἀριθμῷ τῶν Ἰουδαίων ὁ δῆμος, ὑπερκειμένης παρὰ πολὺ τῆς ἐξ ἐθνῶν ἀμετ τρήτου πληθύος, δῆλον. ΠΑΛΛ. Πῶς γὰρ οὔ ; ΚΥΡ. Τοιγάρτοι Θεὸς πρὸς ἱεροφάντην Μωσέα φησί· ο Καὶ νῦν ἔασόν με, καὶ θυμωθεὶς ἐξαναλώσω τὴν συναγωγήν ταύτην, καὶ ποιήσω σε εἰς ἔθνος μέγα, καὶ πολὺ μᾶλλον ἢ τοῦτο. » Λειτουργίαις μὲν οὖν ταῖς τοιαῖσδε τὸ Λευϊτικὸν ἅπαν εκτετίμηται στίφος· καὶ ὄρος αὐτοῖς τῆς ἱερουργίας ὑπεζεύχθαι τῷ προύχοντι, καὶ ὑπὸ χεῖρα πράττειν τὴν Ααρών. Τό γε μὴν ὑπὲρ τοῦτο φρονεῖν καὶ τἀμείνω ζητεῖν, τῶν ἐκνεμηθέντων αὐτῷ καὶ διωρισμένων παρὰ Θεοῦ, ποινῆς καὶ ὀλέθρου πρόξενον, καὶ διὰ πείρας αὐτῆς ἀνεδείκνυτο. Γέγραπται δὲ πάλιν ἐν τοῖς ᾿Αριθμοῖς· • Καὶ ἐλάλησε Κορὲ υἱὸς Ἰσαάρ, υἱοῦ Καάθ, υἱοῦ Λευί, καὶ Δαθαν, καὶ ᾿Αβειρών, υἱοὶ Ἑλιάς, καὶ “Λῦν, υἱὸς Φαλέθ, υἱοῦ Ρουβήν, καὶ ἀνέστησαν ἔναντι Μνωση, καὶ ἄνδρες τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ πεντήκοντα καὶ διακόσιοι, ἀρχηγοί συναγωγής σύγκλητοι βουλής, καὶ ἄνδρες ονομαστοί συνέστησαν ἐπὶ Μωσῆν καὶ Ααρών, καὶ εἶπαν πρὸς αὐτούς· Ἐχέτω ὑμῖν ὅτι Αt PALL. Quid istud vero est? **Act. xv, 10. * Matth. x1, 50. » Matth. xx, A CYR. Quia, ut quod sentio dicam, gravis est lex, et onere vix ferendo premit : cujus rei clarum est indicium, quod illa supervacua minime humeris portantur, propterea quod homines ei legi subjecti imbecilles erant. Itaque etiam discipuli illi beati dicebant iis, qui, posteaquam fidem amplexati erant, ad legalem cultum convertebantur : < Et nunc quid tentatis Deum, ut imponatis jugum super cervi- cem discipulorum, quod neque vos, neque patres vestri ferre potuerunt “s?, vero Caathitæ iis, per quæ Christus indicatur, in humeros impositis, leve illud, et quod ferri facile posset, onus tulerunt. Num igitur non hoc illud est, quod ipse Christus ait: Jugum meum suave est, et onus meum B leve"?> C D 16. PALL. Ita videtur. CYR. illud quoque ad ea quæ dicta sunt, adje- cerim, quod nonnihil adferet ad fidem faciendam : nam in priore quidem Levitarum descriptione pri- mus Gedson collocatus est, medius Caath, Merari postremus (sunt autem eæ gentes Levitica); in posteriore vero, quæ a vigesimo quinto anno facta est, præpositus est aliis Caath, et primus recensi- tus, posteriores autein Gedson et Merari, quorum ministerio tabernaculi supervacua assignata erant. Præterea utræque eæ gentes binas singulæ familias habent, hæc vero ad quatuor usque progreditur. Intelligisne quid hoc ænigma significet ? PALL. Minime vero, CYR. Vocatus quidem est primum Israel; sed, cum grex gentium medius subintrasset, post eum collocatus est, atque facti sunt novissimi primi, ut ait Salvator *, et primi novissimi. PALL. Ita est. CYR. Esse autem exiguum gentis Judææ nume- rum, multisque partibus majorem esse multitudi- nem gentium liquet. PALL. Quis neget? CYR. Itaque Deus ad Moysen, illum sacrorum interpretem, inquit : « Et nunc sine me, ut iratus perdam congregationem hanc, et faciam te in gen- tem magnam, multoque majorem quam hæc est **. His itaque ministeriis universum Leviticum genus honestatum est, sacroque illorum officio hæc est prae scripta regula, ut principi subjecti sint, et Aaron im- perio pareant. Nam ad majora aspirare, et præ stantiora quærere quam a Deo datum tributumque sit, poenam ac perniciem affert; id quod re ipsa coun- probatum est; scriptum est enim in Numeris item: Et Jocutus est Core filius Isaar, filii Caath, filii Levi, et Dathan et Abiron filii Eliab, et Ayn filius Phaleg filii Ruben; et insurrexerunt adversum Moysen, et viri de filiis Israel quinquaginta, et ducenti principes syn- agogæ convocati concilii conspiraverunt adver- sum Moysen et Aaron, et dixerunt ad eos: Satia sit vobis, quia omnis congregatio, omnes sancti, st ** Exod. xxxn,

ριος· καὶ διατί κατανίστασθε ἐπὶ τὴν συναγωγήν Κυ- ρίου; Καὶ ἀκούσας Μωσῆς, ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον, καὶ ἐλάλησε προς Κορὲ καὶ πρὸς πᾶσαν αὐτοῦ τὴν συναγωγήν, λέγων· Ἐπέσκεπται καὶ ἔγνω ὁ Θεὸς τοὺς ὄντας αὐτοῦ καὶ τοὺς ἁγίους, καὶ προσηγάγετο πρὸς ἑαυτόν· καὶ οὓς ἐξελέξατο ἑαυτῷ, προσηγάγετο πρὸς ἑαυτόν. Τοῦτο ποιήσατε, λάβετε ὑμῖν αὐτοῖς πυρεῖα, Κορὲ καὶ πᾶσα ἡ συναγωγὴ αὐτοῦ, καὶ ἐπίθετε ἐπ' αὐτὰ πῦρ, καὶ ἐπίθετε ἐπ' αὐτὰ θυμίαμα ἔναντι Κυρίου αύριον· καὶ ἔσται ὁ ἀνὴρ ὃν ἐκλέλεκται Κύριος, οὗτος ἅγιος ἱκανούσθω ὑμῖν, υἱοὶ Λευί. Καὶ εἶπε Μωσῆς πρὸς Κορέ· Εἰσακούσατέ μου, υἱοὶ Λευτ Μὴ μικρόν ἐστι τοῦτο ὑμῖν, ὅτι διέστειλεν ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ ὑμᾶς ἐκ συναγωγῆς Ἰσραήλ, καὶ προσηγά- Α πᾶσα ἡ συναγωγή, πάντες ἅγιοι, καὶ ἐν αὐτοῖς Κύ γετο ὑμᾶς πρὸς ἑαυτὸν λειτουργεῖν τὰς λειτουργίες τῆς σκηνῆς Κυρίου, καὶ παρίστασθαι ἔναντι τῆς σκηνῆς λατρεύειν αὐτῷ, καὶ προσηγάγετό σε και πάντας τοὺς ἀδελφούς σου υἱοὺς Λευῒ μετὰ σοῦ, καὶ ζητεῖτε ἱερατεύειν; » Λειτουργίαν γὰρ ἔχοντες οἱ ἀπὸ Καάθ, τὸ εἰς ὤμους αίρειν τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, ἐπέθρωσκον ἀμαθῶς τοῖς ὑπερκειμένοις καὶ τοῖς τῶν ιερέων φιλονεικοῦσι μέτροις. Εαυτοῖς γὰρ ἁρπάζον- τες τὰς τιμὰς, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ τῆς μὲν θείας ἀλογήσαντες ἐντολῆς, νόμους δὲ τῆς ἱερουργίας ύπερθέοντες ἀνοσίως, τὰς τῶν προεστηκότων τιμές ὀλίγου παντελῶς ἀξιοῦντες λόγου. Εφασκον γάρ πρὸς Μωσέα καὶ Ααρών· . Ἐχέτω ὑμῖν ὅτι πᾶσι ἡ συναγωγή, πάντες ἅγιοι, καὶ ἐν αὐτοῖς Κύριος, ο Ακούεις ὅπως τὸ σφίσιν αὐτοῖς ἐκνεμηθὲν μέτρον ατιμάζουσι, μόνον δὲ οὐχὶ κοινὴν εἶναί φασι, καὶ οὐχὶ δήμοις τοῖς αὐτοῖς, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασ τὴν τοῦ ἀρχιερέως τιμὴν, καὶ οὐδὲν ὅλως τὸ περι τὸν, ἢ περιφανέστερον, κἂν εἰ ὑπερκεῖσθαι λέγοιντο ψήφῳ τὸ χρῆμα λαχόντες τῇ παρὰ Θεοῦ· ὅπερ ἐστὶν ἐναργῶς, ταῖς ἄνωθεν ψήφοις ἐπιτιμῶν, καὶ οὐδὲν εἶναι λογίζεσθαι τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν. Αλλ' ὁ μὲν θεσπέσιος Μωσῆς, ἡπιότητι τῇ συνήθει χρώμενος, ὡς Αρρωστηκότας παρεκάλει, καὶ τὴν ὅσην οὔπω κατ' αὐτῶν ἐσομένην ὀργὴν ἐννενοηκώς, ἐπιπλήττει λέγων· • Ικανούσθω ὑμῖν, οἱ υἱοὶ Λευΐ. Οὐ γὰρ μικρόν, ο φησίν, ο ὑμῖν, ὅτι ὑμᾶς ἐκ πάντων ἀπολέκτους ἐποιή σατο πρὸς τὴν οὕτω σεπτὴν καὶ ἀξιάγαστον λειτουρ γίαν ὁ τῶν ὅλων Θεός. » Οἱ δὲ ἦσαν ἔτι πικροὶ καὶ ατεράμονες, καὶ ἀχάλινο: πρὸς ὑπεροψίαν, ἄχρις ἂν αὐτοῖς εἰς τοῦτο κακοῦ τὰ τῆς ἀπονοίας εἰσβέβηκεν, ὡς διανοίξασαν τὴν γῆν τὸ στόμα, αὐτοῖς γένεσι καὶ σκηναῖς ἑλεῖν, καὶ ὀλέθρῳ ξένῳ περιβαλείν. Κατέβη σαν γὰρ εἰς ᾅδου ζῶντες, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ανόσιον οὖν ἄρα καὶ θανάτου γραφὴν ἔχει παρά Θεῷ, τὸ κατανίστασθαι κεφαλῆς, καὶ τὸ μὴ ὑπείκειν τοῖς προτεταγμένοις, καὶ τὴν προὔχουσαν παρὰ θεοῦ λαχοῦσι τιμήν. Συνέσεως δὲ τῆς ἀνωτάτω καρπός, τὸ ἐφ᾽ ᾧ ἂν τις ἔχοι σεμνύνεσθαι καὶ εὐχαριστεῖν, καὶ μὴ τοῖς ἐπέκεινα μέτρου ριψοκινδύνως ἐπιπηδν, μήτε μὴν ἐφίεσθαι τῶν οὔπω δεδωρημένων αὐτοῖς, οἰομένους εἶναι κοινὰ καὶ βάσιμα τοῖς πολλοῖς, μόνοις τοῖς ἄνωθεν διοικεῖται νεύμασιν. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. in ipsis est lominus; et cur insurgitis in congre- gationem Domini? Et audiens Moyses cecidit in fa- ciem, et locutus est ad Core, et ad omnem ejus congregationem dicens : Respexit, et novit Dominus, qui sunt ejus, et sanctos vocavit ad se; et quos elegit sibi, applicavit ad se. Hoc facile, accipite vobis ipsis thuribula, Core et omnis congregatio ejus, et imponite super ea thymiama coram Domino cras; et erit, vir quem elegerit Dominus, is san- ctus sat sit vobis, filii Levi. Et dixit Moyses ad Core : Audite me, alii Levi. Nam parum vobis hoc est, quod distinxit vos Dominus Deus Israel ex con- gregatione Israel, et applicavit vos ad se, ut mini- straretis ministeria tabernaculi Domini, et asta- retis coram tabernaculo ad ministrandum ei, et applicavit te, et omnes fratres tuos, alios Levi B tecum; et quæritis fieri sacerdotes *. > Filii nam- que Levi, cum id muneris haberent, ut humeris ferrent Sancta sanctorum, stulte in superiorem or- dinem invadebant, et ad sacerdotum gradum contendebant, honorem sibi ipsis arripientes, ut scriptum est *, negligebantque Dei præceptum, ac leges de sacris officiis obeundis nefarie transilie- bant, eorum qui prælati erant, honores nullo nu- mero habentes. Dicebant enim ad Moysen et Aaron : • Sat sit vobis, quia omnis synagoga, omnes sancti, et in ipsis est Dominus. › Vides, ut mensuram sibi attributam contemnant, ac propemodum esse com- munem honorem summi sacerdotis dicant non suæ gentis hominibus modo, verum etiam cæteris om- nibus, nullamque in illis esse ampliorem illustrio- remive dignitatem, quamvis superiores esse cæteris, eumque gradum divino suffragio consecu- ti dicantur; quod est apertissime, divinum judi cium atque sententiam reprehendere legislatorisque voluntatem pro nihilo ducere. At vero Moyses ille beatus, benignitate consueta usus, perinde atque morbo laborantes admonebat, animadvertens etiam quantum illi jamjam supplicium immineret, eos increpat, dicens : e Sat sit vobis, filii Levi. Non pa- rum esse vobis debet, inquit, quod vos potissi- mum ex omnibus ille universorum Deus ad ministe- rium adeo augustum, adeoque admirandum elege- rit. Illi vero adhuc in acerbitate animi et duritia C " persistebant, et efrenato impetu ad contemptum D atque despicientiam ferebantur; quoad eorum su- perbia ad id mali pervenit, ut ipsos aperto ore terra una cum genere toto, tabernaculisque corriperet, et novo atque inaudito interitu perderet. Descen- derunt enim in infernum viventes, ut scriptum est *. Nefarium ergo scelus est, et apud Deum judicem capitale crimen, insurgere adversus caput, ac præ- positis, et iis qui, Dei voluntate atque arbitrio, principem honoris locum tenent, nolle subjacere; ut contra summæ sapientiæ fructus, ea, quæ ha- buerit quispiam, magna putare, eorumque nomine gratias agere; neque ad ea, quæ nostræ mensuræ magnitudinem egrediuntur, cum periculo irrum- * Num. xvi, 1-10. Hebr. V, 4. " Psal, Liv, 16.

ριος· καὶ διατί κατανίστασθε ἐπὶ τὴν συναγωγήν Κυ- ρίου; Καὶ ἀκούσας Μωσῆς, ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον, καὶ ἐλάλησε προς Κορὲ καὶ πρὸς πᾶσαν αὐτοῦ τὴν συναγωγήν, λέγων· Ἐπέσκεπται καὶ ἔγνω ὁ Θεὸς τοὺς ὄντας αὐτοῦ καὶ τοὺς ἁγίους, καὶ προσηγάγετο πρὸς ἑαυτόν· καὶ οὓς ἐξελέξατο ἑαυτῷ, προσηγάγετο πρὸς ἑαυτόν. Τοῦτο ποιήσατε, λάβετε ὑμῖν αὐτοῖς πυρεῖα, Κορὲ καὶ πᾶσα ἡ συναγωγὴ αὐτοῦ, καὶ ἐπίθετε ἐπ' αὐτὰ πῦρ, καὶ ἐπίθετε ἐπ' αὐτὰ θυμίαμα ἔναντι Κυρίου αύριον· καὶ ἔσται ὁ ἀνὴρ ὃν ἐκλέλεκται Κύριος, οὗτος ἅγιος ἱκανούσθω ὑμῖν, υἱοὶ Λευί. Καὶ εἶπε Μωσῆς πρὸς Κορέ· Εἰσακούσατέ μου, υἱοὶ Λευτ Μὴ μικρόν ἐστι τοῦτο ὑμῖν, ὅτι διέστειλεν ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ ὑμᾶς ἐκ συναγωγῆς Ἰσραήλ, καὶ προσηγά- Α πᾶσα ἡ συναγωγή, πάντες ἅγιοι, καὶ ἐν αὐτοῖς Κύ γετο ὑμᾶς πρὸς ἑαυτὸν λειτουργεῖν τὰς λειτουργίες τῆς σκηνῆς Κυρίου, καὶ παρίστασθαι ἔναντι τῆς σκηνῆς λατρεύειν αὐτῷ, καὶ προσηγάγετό σε και πάντας τοὺς ἀδελφούς σου υἱοὺς Λευῒ μετὰ σοῦ, καὶ ζητεῖτε ἱερατεύειν; » Λειτουργίαν γὰρ ἔχοντες οἱ ἀπὸ Καάθ, τὸ εἰς ὤμους αίρειν τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, ἐπέθρωσκον ἀμαθῶς τοῖς ὑπερκειμένοις καὶ τοῖς τῶν ιερέων φιλονεικοῦσι μέτροις. Εαυτοῖς γὰρ ἁρπάζον- τες τὰς τιμὰς, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ τῆς μὲν θείας ἀλογήσαντες ἐντολῆς, νόμους δὲ τῆς ἱερουργίας ύπερθέοντες ἀνοσίως, τὰς τῶν προεστηκότων τιμές ὀλίγου παντελῶς ἀξιοῦντες λόγου. Εφασκον γάρ πρὸς Μωσέα καὶ Ααρών· . Ἐχέτω ὑμῖν ὅτι πᾶσι ἡ συναγωγή, πάντες ἅγιοι, καὶ ἐν αὐτοῖς Κύριος, ο Ακούεις ὅπως τὸ σφίσιν αὐτοῖς ἐκνεμηθὲν μέτρον ατιμάζουσι, μόνον δὲ οὐχὶ κοινὴν εἶναί φασι, καὶ οὐχὶ δήμοις τοῖς αὐτοῖς, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασ τὴν τοῦ ἀρχιερέως τιμὴν, καὶ οὐδὲν ὅλως τὸ περι τὸν, ἢ περιφανέστερον, κἂν εἰ ὑπερκεῖσθαι λέγοιντο ψήφῳ τὸ χρῆμα λαχόντες τῇ παρὰ Θεοῦ· ὅπερ ἐστὶν ἐναργῶς, ταῖς ἄνωθεν ψήφοις ἐπιτιμῶν, καὶ οὐδὲν εἶναι λογίζεσθαι τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν. Αλλ' ὁ μὲν θεσπέσιος Μωσῆς, ἡπιότητι τῇ συνήθει χρώμενος, ὡς Αρρωστηκότας παρεκάλει, καὶ τὴν ὅσην οὔπω κατ' αὐτῶν ἐσομένην ὀργὴν ἐννενοηκώς, ἐπιπλήττει λέγων· • Ικανούσθω ὑμῖν, οἱ υἱοὶ Λευΐ. Οὐ γὰρ μικρόν, ο φησίν, ο ὑμῖν, ὅτι ὑμᾶς ἐκ πάντων ἀπολέκτους ἐποιή σατο πρὸς τὴν οὕτω σεπτὴν καὶ ἀξιάγαστον λειτουρ γίαν ὁ τῶν ὅλων Θεός. » Οἱ δὲ ἦσαν ἔτι πικροὶ καὶ ατεράμονες, καὶ ἀχάλινο: πρὸς ὑπεροψίαν, ἄχρις ἂν αὐτοῖς εἰς τοῦτο κακοῦ τὰ τῆς ἀπονοίας εἰσβέβηκεν, ὡς διανοίξασαν τὴν γῆν τὸ στόμα, αὐτοῖς γένεσι καὶ σκηναῖς ἑλεῖν, καὶ ὀλέθρῳ ξένῳ περιβαλείν. Κατέβη σαν γὰρ εἰς ᾅδου ζῶντες, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ανόσιον οὖν ἄρα καὶ θανάτου γραφὴν ἔχει παρά Θεῷ, τὸ κατανίστασθαι κεφαλῆς, καὶ τὸ μὴ ὑπείκειν τοῖς προτεταγμένοις, καὶ τὴν προὔχουσαν παρὰ θεοῦ λαχοῦσι τιμήν. Συνέσεως δὲ τῆς ἀνωτάτω καρπός, τὸ ἐφ᾽ ᾧ ἂν τις ἔχοι σεμνύνεσθαι καὶ εὐχαριστεῖν, καὶ μὴ τοῖς ἐπέκεινα μέτρου ριψοκινδύνως ἐπιπηδν, μήτε μὴν ἐφίεσθαι τῶν οὔπω δεδωρημένων αὐτοῖς, οἰομένους εἶναι κοινὰ καὶ βάσιμα τοῖς πολλοῖς, μόνοις τοῖς ἄνωθεν διοικεῖται νεύμασιν. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. in ipsis est lominus; et cur insurgitis in congre- gationem Domini? Et audiens Moyses cecidit in fa- ciem, et locutus est ad Core, et ad omnem ejus congregationem dicens : Respexit, et novit Dominus, qui sunt ejus, et sanctos vocavit ad se; et quos elegit sibi, applicavit ad se. Hoc facile, accipite vobis ipsis thuribula, Core et omnis congregatio ejus, et imponite super ea thymiama coram Domino cras; et erit, vir quem elegerit Dominus, is san- ctus sat sit vobis, filii Levi. Et dixit Moyses ad Core : Audite me, alii Levi. Nam parum vobis hoc est, quod distinxit vos Dominus Deus Israel ex con- gregatione Israel, et applicavit vos ad se, ut mini- straretis ministeria tabernaculi Domini, et asta- retis coram tabernaculo ad ministrandum ei, et applicavit te, et omnes fratres tuos, alios Levi B tecum; et quæritis fieri sacerdotes *. > Filii nam- que Levi, cum id muneris haberent, ut humeris ferrent Sancta sanctorum, stulte in superiorem or- dinem invadebant, et ad sacerdotum gradum contendebant, honorem sibi ipsis arripientes, ut scriptum est *, negligebantque Dei præceptum, ac leges de sacris officiis obeundis nefarie transilie- bant, eorum qui prælati erant, honores nullo nu- mero habentes. Dicebant enim ad Moysen et Aaron : • Sat sit vobis, quia omnis synagoga, omnes sancti, et in ipsis est Dominus. › Vides, ut mensuram sibi attributam contemnant, ac propemodum esse com- munem honorem summi sacerdotis dicant non suæ gentis hominibus modo, verum etiam cæteris om- nibus, nullamque in illis esse ampliorem illustrio- remive dignitatem, quamvis superiores esse cæteris, eumque gradum divino suffragio consecu- ti dicantur; quod est apertissime, divinum judi cium atque sententiam reprehendere legislatorisque voluntatem pro nihilo ducere. At vero Moyses ille beatus, benignitate consueta usus, perinde atque morbo laborantes admonebat, animadvertens etiam quantum illi jamjam supplicium immineret, eos increpat, dicens : e Sat sit vobis, filii Levi. Non pa- rum esse vobis debet, inquit, quod vos potissi- mum ex omnibus ille universorum Deus ad ministe- rium adeo augustum, adeoque admirandum elege- rit. Illi vero adhuc in acerbitate animi et duritia C " persistebant, et efrenato impetu ad contemptum D atque despicientiam ferebantur; quoad eorum su- perbia ad id mali pervenit, ut ipsos aperto ore terra una cum genere toto, tabernaculisque corriperet, et novo atque inaudito interitu perderet. Descen- derunt enim in infernum viventes, ut scriptum est *. Nefarium ergo scelus est, et apud Deum judicem capitale crimen, insurgere adversus caput, ac præ- positis, et iis qui, Dei voluntate atque arbitrio, principem honoris locum tenent, nolle subjacere; ut contra summæ sapientiæ fructus, ea, quæ ha- buerit quispiam, magna putare, eorumque nomine gratias agere; neque ad ea, quæ nostræ mensuræ magnitudinem egrediuntur, cum periculo irrum- * Num. xvi, 1-10. Hebr. V, 4. " Psal, Liv, 16.

ριος· καὶ διατί κατανίστασθε ἐπὶ τὴν συναγωγήν Κυ- ρίου; Καὶ ἀκούσας Μωσῆς, ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον, καὶ ἐλάλησε προς Κορὲ καὶ πρὸς πᾶσαν αὐτοῦ τὴν συναγωγήν, λέγων· Ἐπέσκεπται καὶ ἔγνω ὁ Θεὸς τοὺς ὄντας αὐτοῦ καὶ τοὺς ἁγίους, καὶ προσηγάγετο πρὸς ἑαυτόν· καὶ οὓς ἐξελέξατο ἑαυτῷ, προσηγάγετο πρὸς ἑαυτόν. Τοῦτο ποιήσατε, λάβετε ὑμῖν αὐτοῖς πυρεῖα, Κορὲ καὶ πᾶσα ἡ συναγωγὴ αὐτοῦ, καὶ ἐπίθετε ἐπ' αὐτὰ πῦρ, καὶ ἐπίθετε ἐπ' αὐτὰ θυμίαμα ἔναντι Κυρίου αύριον· καὶ ἔσται ὁ ἀνὴρ ὃν ἐκλέλεκται Κύριος, οὗτος ἅγιος ἱκανούσθω ὑμῖν, υἱοὶ Λευί. Καὶ εἶπε Μωσῆς πρὸς Κορέ· Εἰσακούσατέ μου, υἱοὶ Λευτ Μὴ μικρόν ἐστι τοῦτο ὑμῖν, ὅτι διέστειλεν ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ ὑμᾶς ἐκ συναγωγῆς Ἰσραήλ, καὶ προσηγά- Α πᾶσα ἡ συναγωγή, πάντες ἅγιοι, καὶ ἐν αὐτοῖς Κύ γετο ὑμᾶς πρὸς ἑαυτὸν λειτουργεῖν τὰς λειτουργίες τῆς σκηνῆς Κυρίου, καὶ παρίστασθαι ἔναντι τῆς σκηνῆς λατρεύειν αὐτῷ, καὶ προσηγάγετό σε και πάντας τοὺς ἀδελφούς σου υἱοὺς Λευῒ μετὰ σοῦ, καὶ ζητεῖτε ἱερατεύειν; » Λειτουργίαν γὰρ ἔχοντες οἱ ἀπὸ Καάθ, τὸ εἰς ὤμους αίρειν τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, ἐπέθρωσκον ἀμαθῶς τοῖς ὑπερκειμένοις καὶ τοῖς τῶν ιερέων φιλονεικοῦσι μέτροις. Εαυτοῖς γὰρ ἁρπάζον- τες τὰς τιμὰς, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ τῆς μὲν θείας ἀλογήσαντες ἐντολῆς, νόμους δὲ τῆς ἱερουργίας ύπερθέοντες ἀνοσίως, τὰς τῶν προεστηκότων τιμές ὀλίγου παντελῶς ἀξιοῦντες λόγου. Εφασκον γάρ πρὸς Μωσέα καὶ Ααρών· . Ἐχέτω ὑμῖν ὅτι πᾶσι ἡ συναγωγή, πάντες ἅγιοι, καὶ ἐν αὐτοῖς Κύριος, ο Ακούεις ὅπως τὸ σφίσιν αὐτοῖς ἐκνεμηθὲν μέτρον ατιμάζουσι, μόνον δὲ οὐχὶ κοινὴν εἶναί φασι, καὶ οὐχὶ δήμοις τοῖς αὐτοῖς, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασ τὴν τοῦ ἀρχιερέως τιμὴν, καὶ οὐδὲν ὅλως τὸ περι τὸν, ἢ περιφανέστερον, κἂν εἰ ὑπερκεῖσθαι λέγοιντο ψήφῳ τὸ χρῆμα λαχόντες τῇ παρὰ Θεοῦ· ὅπερ ἐστὶν ἐναργῶς, ταῖς ἄνωθεν ψήφοις ἐπιτιμῶν, καὶ οὐδὲν εἶναι λογίζεσθαι τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν. Αλλ' ὁ μὲν θεσπέσιος Μωσῆς, ἡπιότητι τῇ συνήθει χρώμενος, ὡς Αρρωστηκότας παρεκάλει, καὶ τὴν ὅσην οὔπω κατ' αὐτῶν ἐσομένην ὀργὴν ἐννενοηκώς, ἐπιπλήττει λέγων· • Ικανούσθω ὑμῖν, οἱ υἱοὶ Λευΐ. Οὐ γὰρ μικρόν, ο φησίν, ο ὑμῖν, ὅτι ὑμᾶς ἐκ πάντων ἀπολέκτους ἐποιή σατο πρὸς τὴν οὕτω σεπτὴν καὶ ἀξιάγαστον λειτουρ γίαν ὁ τῶν ὅλων Θεός. » Οἱ δὲ ἦσαν ἔτι πικροὶ καὶ ατεράμονες, καὶ ἀχάλινο: πρὸς ὑπεροψίαν, ἄχρις ἂν αὐτοῖς εἰς τοῦτο κακοῦ τὰ τῆς ἀπονοίας εἰσβέβηκεν, ὡς διανοίξασαν τὴν γῆν τὸ στόμα, αὐτοῖς γένεσι καὶ σκηναῖς ἑλεῖν, καὶ ὀλέθρῳ ξένῳ περιβαλείν. Κατέβη σαν γὰρ εἰς ᾅδου ζῶντες, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ανόσιον οὖν ἄρα καὶ θανάτου γραφὴν ἔχει παρά Θεῷ, τὸ κατανίστασθαι κεφαλῆς, καὶ τὸ μὴ ὑπείκειν τοῖς προτεταγμένοις, καὶ τὴν προὔχουσαν παρὰ θεοῦ λαχοῦσι τιμήν. Συνέσεως δὲ τῆς ἀνωτάτω καρπός, τὸ ἐφ᾽ ᾧ ἂν τις ἔχοι σεμνύνεσθαι καὶ εὐχαριστεῖν, καὶ μὴ τοῖς ἐπέκεινα μέτρου ριψοκινδύνως ἐπιπηδν, μήτε μὴν ἐφίεσθαι τῶν οὔπω δεδωρημένων αὐτοῖς, οἰομένους εἶναι κοινὰ καὶ βάσιμα τοῖς πολλοῖς, μόνοις τοῖς ἄνωθεν διοικεῖται νεύμασιν. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. in ipsis est lominus; et cur insurgitis in congre- gationem Domini? Et audiens Moyses cecidit in fa- ciem, et locutus est ad Core, et ad omnem ejus congregationem dicens : Respexit, et novit Dominus, qui sunt ejus, et sanctos vocavit ad se; et quos elegit sibi, applicavit ad se. Hoc facile, accipite vobis ipsis thuribula, Core et omnis congregatio ejus, et imponite super ea thymiama coram Domino cras; et erit, vir quem elegerit Dominus, is san- ctus sat sit vobis, filii Levi. Et dixit Moyses ad Core : Audite me, alii Levi. Nam parum vobis hoc est, quod distinxit vos Dominus Deus Israel ex con- gregatione Israel, et applicavit vos ad se, ut mini- straretis ministeria tabernaculi Domini, et asta- retis coram tabernaculo ad ministrandum ei, et applicavit te, et omnes fratres tuos, alios Levi B tecum; et quæritis fieri sacerdotes *. > Filii nam- que Levi, cum id muneris haberent, ut humeris ferrent Sancta sanctorum, stulte in superiorem or- dinem invadebant, et ad sacerdotum gradum contendebant, honorem sibi ipsis arripientes, ut scriptum est *, negligebantque Dei præceptum, ac leges de sacris officiis obeundis nefarie transilie- bant, eorum qui prælati erant, honores nullo nu- mero habentes. Dicebant enim ad Moysen et Aaron : • Sat sit vobis, quia omnis synagoga, omnes sancti, et in ipsis est Dominus. › Vides, ut mensuram sibi attributam contemnant, ac propemodum esse com- munem honorem summi sacerdotis dicant non suæ gentis hominibus modo, verum etiam cæteris om- nibus, nullamque in illis esse ampliorem illustrio- remive dignitatem, quamvis superiores esse cæteris, eumque gradum divino suffragio consecu- ti dicantur; quod est apertissime, divinum judi cium atque sententiam reprehendere legislatorisque voluntatem pro nihilo ducere. At vero Moyses ille beatus, benignitate consueta usus, perinde atque morbo laborantes admonebat, animadvertens etiam quantum illi jamjam supplicium immineret, eos increpat, dicens : e Sat sit vobis, filii Levi. Non pa- rum esse vobis debet, inquit, quod vos potissi- mum ex omnibus ille universorum Deus ad ministe- rium adeo augustum, adeoque admirandum elege- rit. Illi vero adhuc in acerbitate animi et duritia C " persistebant, et efrenato impetu ad contemptum D atque despicientiam ferebantur; quoad eorum su- perbia ad id mali pervenit, ut ipsos aperto ore terra una cum genere toto, tabernaculisque corriperet, et novo atque inaudito interitu perderet. Descen- derunt enim in infernum viventes, ut scriptum est *. Nefarium ergo scelus est, et apud Deum judicem capitale crimen, insurgere adversus caput, ac præ- positis, et iis qui, Dei voluntate atque arbitrio, principem honoris locum tenent, nolle subjacere; ut contra summæ sapientiæ fructus, ea, quæ ha- buerit quispiam, magna putare, eorumque nomine gratias agere; neque ad ea, quæ nostræ mensuræ magnitudinem egrediuntur, cum periculo irrum- * Num. xvi, 1-10. Hebr. V, 4. " Psal, Liv, 16.

καὶ μόσχον παρ' ἑκάστου, καὶ προσήγαγον ἐναντίον ουργήματα τοῦ ἁγίου ἔχουσιν, ἐπ' ὤμων ἀροῦσιν. » φέρειν ἔθος, Κααθίταις δὲ μόνοις, εἰς ὤμους τὰ ἱερά; τῆς σκηνῆς. Καὶ εἶπε Κύριος προς Μωυσήν, λέγων Λάβε παρ' αὐτῶν, καὶ ἔσονται πρὸς τὰ ἔργα τὰ λει τουργικὰ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ δώσεις αὐτὰ τοῖς Λευίταις, ἑκάστῳ κατὰ τὴν αὐτοῦ λειτουργίαν. Καὶ λαβὼν Μωσῆς τὰς ἀμάξας καὶ τοὺς βόας, ἔδωκεν αὐτὰ τοῖς Λευίταις. Καὶ τὰς δύο αμάξας καὶ τοὺς τέσσαρας βόας ἔδωκε τοῖς υἱοῖς Γεδτὴν κατὰ τὰς λειτουργίας αὐτῶν, καὶ τὰς τέσσαρας αμάξας καὶ τοὺς ὀκτὼ βόας ἔδωκε τοῖς υἱοῖς Μεραρὶ κατὰ τὰς λειτουργίας αὐτῶν, διὰ θάμαρ υἱοῦ 'Ααρών του ἱερέως· καὶ τοῖς υἱοῖς Κααθ οὐ δέδωκεν, ὅτι τὰ λειτο Ακούεις όπως τοῖς μὲν τὸ ἐφ' αμαξῶν ἄγειν τε καὶ Β · ΠΑΛΛ. Τοῦ δὴ χάριν; ΚΥΡ. 'Αεὶ γάρ πως ἐστὶν ἐν ιδρώτι μείζονι τὰ προὖχόν τε καὶ ἱερώτερον, παρέπεται δὲ αὐτῷ πάντη τε καὶ πάντως· τὸ χρῆναι πονεῖν, καὶ πρός γε δὴ τούτῳ, τὸ τληπαθεῖν, καὶ οὐκ ἐν ἴσῳ τοῖς ἄλλοις, οἴπερ ἂν εἶεν καὶ ἁγιώτεροι, καὶ ἀγχοῦ δὴ μᾶλλον εἱονείπως Θεού. Η οὐκ ἀληθὲς ὅ φημι; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Ἐν κόσμῳ μὲν οὖν τοιῷδε τὸ Λευϊτικὸν ἐλεια τούργει γένος. Οἶμαι δ' ἔγωγε, μυστηρίου τύπον τὰ χρῆμα πληροῦν. ΠΑΛΛ. Πῶς δὴ φής ; ΚΥΡ. Ἐοίκασι γάρ, οἱ μὲν δύο δήμοι, Γεδσών το καὶ Μεραρί, τοὺς ἐν νόμῳ λαοὺς ὑπαινίττεσθαι, φημί δὴ τὸν Ἰσραήλ. Κααθίται δέ γε, τοὺς ἡγιασμένους ἐν Χριστῷ διὰ πίστεως. Οἷς μὲν γὰρ ἦν ἐν φροντίδι τὰ ἱστία τῆς αὐλῆς, αἱ δέῤῥεις τῆς σκηνής, τὰ καλύμ ματα καὶ οἱ στύλοι, κεφαλαί τε καὶ βάσεις, πάσσαλο τε καὶ περιτανύσματα, καὶ ᾗ φησι τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, « Πάντα τὰ περισσά, ο δι᾽ οὗ σημαίνεται τὰ τῆς λειτουργίας οὐκ ἀναγκαῖον. Οἱ δὲ, φέρειν ἐθαρ σήθησαν τα "Αγια τῶν ἁγίων, καὶ τὰ δι' ὧν Χριστός, οὐ καθ' ένα τρόπον, πολλαχώς δε μάλλον καὶ πολυει δῶς σημαίνεται, ὡς κιβωτός, ὡς τράπεζα, καὶ ὡς χρυσή λυχνία, καὶ χρυσοῦν θυμιατήριον. Απλούς γὰρ ὑπάρχων κατὰ φύσιν ὡς Θεός, τῇ τῆς ἐργασίας διαφορά πολυτρόπως γνωρίζεται. Ἔστι μὲν γὰρ ὁμολογουμένως ζῶν τε καὶ ἐνεργής ὁ τοῦ Πατρὸς Λόγος, καὶ πρός γε τούτῳ ζωή, καὶ φῶς, καὶ νοητής εὐωδίας ὀσμή. Οὐκοῦν ὅσοι ταῖς διὰ Μωσέως προσ- εδρεύουσιν ἐντολαῖς, λειτουργίαν ἔχουσι τὰ περιστά τῆς σκηνῆς· ἀνωφελής γὰρ ὁ νόμος, εἰ μὴ νοοίτο πνευματικῶς. "Οσοι δὲ τεθάρσηνται τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, ἅγιοί που πάντως εἰσὶν ἐν Χριστῷ, περισσὸν οὐδὲν, ἀλλ᾽ οἰονείπως αὐτὸν ἔποχον ἔχοντες τὸν Ἐμ μανουήλ. η ΠΑΛΑ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. Αθρει δὲ, εἰ δοκεῖ, καὶ τόδε. ΠΑΛΛ. Τὸ τί δὴ φής ; ΚΥΡ. Οἱ μὲν γὰρ τὰ περισσὰ τῆς ἁγίας σκηνής εγκεχειρισμένοι φέρουσιν ἐφ᾽ ἀμαξῶν. Καπθῖται δὲ, τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων οὐκ ἐφ' ἁμαξῶν, οὐκ ἐφ' ἑτέρου του παντελῶς, ἀλλ᾽ ὤμοις αὐτοῖς ἐπιθέντες ᾔεσαν. 6. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ad Moysen, dicens : Accipe ab ipsis, et erunt ad A opera ministerii tabernaculi testimonii, et dabis ea Levitis, cuique juxta ministerium suum. Et acci- piens Moyses vehicula et boves, dedit ea Levitis, Duo vehicula et quatuor boves dedit filiis Gedson juxta ministeria sua; et quatuor vehicula et octo boves dedit filiis Merari juxta ininisteria sua, per Ithamar filium Aaron sacerdotis ; et filiis Caath non dedit, quia ministeria sanctorum habent; su- per humeros gestabunt ***, › Audisne ut his quidem vehiculis agere ac ferre moris fuerit; soli vero Cap- thitas sacra humeris ferant? PALL. Qua de causa? GYR. Quia semper qui excellunt sacratioresque sunt, magis desudant, et qui sanctiores sunt et ad Deum quodammodo propius accedunt, iis necessitas laborandi, et ærumnas tolerandi, idque non ex quo cum aliis, adjuncta est. An minime, quod dico, verum est? PALL. Imo vero maxime. CYR. Hajusmodi igitur ordine Leviticum genus ministrabat. Sed puto eam rem mysterii Aguram babere. PALL. Quo tandem modo? CYR. Quia videntur hæ duæ gentes, Gedson et Merari, populos qui in lege erant, insinuare, Israel. inquam ; Caathitæ vero eos qui sanctificati sunt in Christo per fidem. Illis enim curæ erant vela atrii, pelles tabernaculi, operimenta et columnæ, capitella quoque, et bases, paxilli etiam, et tentoria, et, ut verbo Scripturæ utar. ‹ Omnia supervacua, › quo verbo significatur ministerium minime neces- sarium. Hi vero etiam ferre audent Sancta sancto- rum, et ea per quæ Christus non uno modo, sed varie multiformique ratione significatur, ut est arca, ut mensa, et aureum candelabrum, et aureum thuribulum. Nam, cum simplex sit ex natura tan- quam Deus, efficientiæ tamen diversitate ac varie- tate multis modis cognoscitur : est enim haud du- bie vivens et efficax Patris Sermo", atque insuper vita, et lumen, et spiritualis suaveolentiæ odor. Igitur quicunque præceptis per Moysen datis inhæ- rent, horum ministerium in supervacuis tabernaculi rebus versatur ; inutilis est enim lex, nisi spiritus- liter intelligatur. At qui audent Sancta sanctorum ferre, ii sancti prorsus in Christo sunt, nullamque rem supervacuam, sed ipsum Emmanuel tanquam sibi insidentem gestant. PALL. Recte est a te dictum. CYR. Sed illud, si placet, animadverte. PALL. Quid tandem istud est? CYR. Illi quidem, quibus tabernaculi supervacua concredita fuerant, ea vehiculis ferunt : Caathi Le vero Sancta sanctorum non vehiculis,non alioquo piam instrumento, sed humeris imposita gesta- pant. + Num vn, 2-9. » Hebr. 19, 12. C

καὶ μόσχον παρ' ἑκάστου, καὶ προσήγαγον ἐναντίον ουργήματα τοῦ ἁγίου ἔχουσιν, ἐπ' ὤμων ἀροῦσιν. » φέρειν ἔθος, Κααθίταις δὲ μόνοις, εἰς ὤμους τὰ ἱερά; τῆς σκηνῆς. Καὶ εἶπε Κύριος προς Μωυσήν, λέγων Λάβε παρ' αὐτῶν, καὶ ἔσονται πρὸς τὰ ἔργα τὰ λει τουργικὰ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ δώσεις αὐτὰ τοῖς Λευίταις, ἑκάστῳ κατὰ τὴν αὐτοῦ λειτουργίαν. Καὶ λαβὼν Μωσῆς τὰς ἀμάξας καὶ τοὺς βόας, ἔδωκεν αὐτὰ τοῖς Λευίταις. Καὶ τὰς δύο αμάξας καὶ τοὺς τέσσαρας βόας ἔδωκε τοῖς υἱοῖς Γεδτὴν κατὰ τὰς λειτουργίας αὐτῶν, καὶ τὰς τέσσαρας αμάξας καὶ τοὺς ὀκτὼ βόας ἔδωκε τοῖς υἱοῖς Μεραρὶ κατὰ τὰς λειτουργίας αὐτῶν, διὰ θάμαρ υἱοῦ 'Ααρών του ἱερέως· καὶ τοῖς υἱοῖς Κααθ οὐ δέδωκεν, ὅτι τὰ λειτο Ακούεις όπως τοῖς μὲν τὸ ἐφ' αμαξῶν ἄγειν τε καὶ Β · ΠΑΛΛ. Τοῦ δὴ χάριν; ΚΥΡ. 'Αεὶ γάρ πως ἐστὶν ἐν ιδρώτι μείζονι τὰ προὖχόν τε καὶ ἱερώτερον, παρέπεται δὲ αὐτῷ πάντη τε καὶ πάντως· τὸ χρῆναι πονεῖν, καὶ πρός γε δὴ τούτῳ, τὸ τληπαθεῖν, καὶ οὐκ ἐν ἴσῳ τοῖς ἄλλοις, οἴπερ ἂν εἶεν καὶ ἁγιώτεροι, καὶ ἀγχοῦ δὴ μᾶλλον εἱονείπως Θεού. Η οὐκ ἀληθὲς ὅ φημι; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Ἐν κόσμῳ μὲν οὖν τοιῷδε τὸ Λευϊτικὸν ἐλεια τούργει γένος. Οἶμαι δ' ἔγωγε, μυστηρίου τύπον τὰ χρῆμα πληροῦν. ΠΑΛΛ. Πῶς δὴ φής ; ΚΥΡ. Ἐοίκασι γάρ, οἱ μὲν δύο δήμοι, Γεδσών το καὶ Μεραρί, τοὺς ἐν νόμῳ λαοὺς ὑπαινίττεσθαι, φημί δὴ τὸν Ἰσραήλ. Κααθίται δέ γε, τοὺς ἡγιασμένους ἐν Χριστῷ διὰ πίστεως. Οἷς μὲν γὰρ ἦν ἐν φροντίδι τὰ ἱστία τῆς αὐλῆς, αἱ δέῤῥεις τῆς σκηνής, τὰ καλύμ ματα καὶ οἱ στύλοι, κεφαλαί τε καὶ βάσεις, πάσσαλο τε καὶ περιτανύσματα, καὶ ᾗ φησι τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, « Πάντα τὰ περισσά, ο δι᾽ οὗ σημαίνεται τὰ τῆς λειτουργίας οὐκ ἀναγκαῖον. Οἱ δὲ, φέρειν ἐθαρ σήθησαν τα "Αγια τῶν ἁγίων, καὶ τὰ δι' ὧν Χριστός, οὐ καθ' ένα τρόπον, πολλαχώς δε μάλλον καὶ πολυει δῶς σημαίνεται, ὡς κιβωτός, ὡς τράπεζα, καὶ ὡς χρυσή λυχνία, καὶ χρυσοῦν θυμιατήριον. Απλούς γὰρ ὑπάρχων κατὰ φύσιν ὡς Θεός, τῇ τῆς ἐργασίας διαφορά πολυτρόπως γνωρίζεται. Ἔστι μὲν γὰρ ὁμολογουμένως ζῶν τε καὶ ἐνεργής ὁ τοῦ Πατρὸς Λόγος, καὶ πρός γε τούτῳ ζωή, καὶ φῶς, καὶ νοητής εὐωδίας ὀσμή. Οὐκοῦν ὅσοι ταῖς διὰ Μωσέως προσ- εδρεύουσιν ἐντολαῖς, λειτουργίαν ἔχουσι τὰ περιστά τῆς σκηνῆς· ἀνωφελής γὰρ ὁ νόμος, εἰ μὴ νοοίτο πνευματικῶς. "Οσοι δὲ τεθάρσηνται τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, ἅγιοί που πάντως εἰσὶν ἐν Χριστῷ, περισσὸν οὐδὲν, ἀλλ᾽ οἰονείπως αὐτὸν ἔποχον ἔχοντες τὸν Ἐμ μανουήλ. η ΠΑΛΑ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. Αθρει δὲ, εἰ δοκεῖ, καὶ τόδε. ΠΑΛΛ. Τὸ τί δὴ φής ; ΚΥΡ. Οἱ μὲν γὰρ τὰ περισσὰ τῆς ἁγίας σκηνής εγκεχειρισμένοι φέρουσιν ἐφ᾽ ἀμαξῶν. Καπθῖται δὲ, τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων οὐκ ἐφ' ἁμαξῶν, οὐκ ἐφ' ἑτέρου του παντελῶς, ἀλλ᾽ ὤμοις αὐτοῖς ἐπιθέντες ᾔεσαν. 6. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ad Moysen, dicens : Accipe ab ipsis, et erunt ad A opera ministerii tabernaculi testimonii, et dabis ea Levitis, cuique juxta ministerium suum. Et acci- piens Moyses vehicula et boves, dedit ea Levitis, Duo vehicula et quatuor boves dedit filiis Gedson juxta ministeria sua; et quatuor vehicula et octo boves dedit filiis Merari juxta ininisteria sua, per Ithamar filium Aaron sacerdotis ; et filiis Caath non dedit, quia ministeria sanctorum habent; su- per humeros gestabunt ***, › Audisne ut his quidem vehiculis agere ac ferre moris fuerit; soli vero Cap- thitas sacra humeris ferant? PALL. Qua de causa? GYR. Quia semper qui excellunt sacratioresque sunt, magis desudant, et qui sanctiores sunt et ad Deum quodammodo propius accedunt, iis necessitas laborandi, et ærumnas tolerandi, idque non ex quo cum aliis, adjuncta est. An minime, quod dico, verum est? PALL. Imo vero maxime. CYR. Hajusmodi igitur ordine Leviticum genus ministrabat. Sed puto eam rem mysterii Aguram babere. PALL. Quo tandem modo? CYR. Quia videntur hæ duæ gentes, Gedson et Merari, populos qui in lege erant, insinuare, Israel. inquam ; Caathitæ vero eos qui sanctificati sunt in Christo per fidem. Illis enim curæ erant vela atrii, pelles tabernaculi, operimenta et columnæ, capitella quoque, et bases, paxilli etiam, et tentoria, et, ut verbo Scripturæ utar. ‹ Omnia supervacua, › quo verbo significatur ministerium minime neces- sarium. Hi vero etiam ferre audent Sancta sancto- rum, et ea per quæ Christus non uno modo, sed varie multiformique ratione significatur, ut est arca, ut mensa, et aureum candelabrum, et aureum thuribulum. Nam, cum simplex sit ex natura tan- quam Deus, efficientiæ tamen diversitate ac varie- tate multis modis cognoscitur : est enim haud du- bie vivens et efficax Patris Sermo", atque insuper vita, et lumen, et spiritualis suaveolentiæ odor. Igitur quicunque præceptis per Moysen datis inhæ- rent, horum ministerium in supervacuis tabernaculi rebus versatur ; inutilis est enim lex, nisi spiritus- liter intelligatur. At qui audent Sancta sanctorum ferre, ii sancti prorsus in Christo sunt, nullamque rem supervacuam, sed ipsum Emmanuel tanquam sibi insidentem gestant. PALL. Recte est a te dictum. CYR. Sed illud, si placet, animadverte. PALL. Quid tandem istud est? CYR. Illi quidem, quibus tabernaculi supervacua concredita fuerant, ea vehiculis ferunt : Caathi Le vero Sancta sanctorum non vehiculis,non alioquo piam instrumento, sed humeris imposita gesta- pant. + Num vn, 2-9. » Hebr. 19, 12. C

καὶ μόσχον παρ' ἑκάστου, καὶ προσήγαγον ἐναντίον ουργήματα τοῦ ἁγίου ἔχουσιν, ἐπ' ὤμων ἀροῦσιν. » φέρειν ἔθος, Κααθίταις δὲ μόνοις, εἰς ὤμους τὰ ἱερά; τῆς σκηνῆς. Καὶ εἶπε Κύριος προς Μωυσήν, λέγων Λάβε παρ' αὐτῶν, καὶ ἔσονται πρὸς τὰ ἔργα τὰ λει τουργικὰ τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ δώσεις αὐτὰ τοῖς Λευίταις, ἑκάστῳ κατὰ τὴν αὐτοῦ λειτουργίαν. Καὶ λαβὼν Μωσῆς τὰς ἀμάξας καὶ τοὺς βόας, ἔδωκεν αὐτὰ τοῖς Λευίταις. Καὶ τὰς δύο αμάξας καὶ τοὺς τέσσαρας βόας ἔδωκε τοῖς υἱοῖς Γεδτὴν κατὰ τὰς λειτουργίας αὐτῶν, καὶ τὰς τέσσαρας αμάξας καὶ τοὺς ὀκτὼ βόας ἔδωκε τοῖς υἱοῖς Μεραρὶ κατὰ τὰς λειτουργίας αὐτῶν, διὰ θάμαρ υἱοῦ 'Ααρών του ἱερέως· καὶ τοῖς υἱοῖς Κααθ οὐ δέδωκεν, ὅτι τὰ λειτο Ακούεις όπως τοῖς μὲν τὸ ἐφ' αμαξῶν ἄγειν τε καὶ Β · ΠΑΛΛ. Τοῦ δὴ χάριν; ΚΥΡ. 'Αεὶ γάρ πως ἐστὶν ἐν ιδρώτι μείζονι τὰ προὖχόν τε καὶ ἱερώτερον, παρέπεται δὲ αὐτῷ πάντη τε καὶ πάντως· τὸ χρῆναι πονεῖν, καὶ πρός γε δὴ τούτῳ, τὸ τληπαθεῖν, καὶ οὐκ ἐν ἴσῳ τοῖς ἄλλοις, οἴπερ ἂν εἶεν καὶ ἁγιώτεροι, καὶ ἀγχοῦ δὴ μᾶλλον εἱονείπως Θεού. Η οὐκ ἀληθὲς ὅ φημι; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Ἐν κόσμῳ μὲν οὖν τοιῷδε τὸ Λευϊτικὸν ἐλεια τούργει γένος. Οἶμαι δ' ἔγωγε, μυστηρίου τύπον τὰ χρῆμα πληροῦν. ΠΑΛΛ. Πῶς δὴ φής ; ΚΥΡ. Ἐοίκασι γάρ, οἱ μὲν δύο δήμοι, Γεδσών το καὶ Μεραρί, τοὺς ἐν νόμῳ λαοὺς ὑπαινίττεσθαι, φημί δὴ τὸν Ἰσραήλ. Κααθίται δέ γε, τοὺς ἡγιασμένους ἐν Χριστῷ διὰ πίστεως. Οἷς μὲν γὰρ ἦν ἐν φροντίδι τὰ ἱστία τῆς αὐλῆς, αἱ δέῤῥεις τῆς σκηνής, τὰ καλύμ ματα καὶ οἱ στύλοι, κεφαλαί τε καὶ βάσεις, πάσσαλο τε καὶ περιτανύσματα, καὶ ᾗ φησι τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, « Πάντα τὰ περισσά, ο δι᾽ οὗ σημαίνεται τὰ τῆς λειτουργίας οὐκ ἀναγκαῖον. Οἱ δὲ, φέρειν ἐθαρ σήθησαν τα "Αγια τῶν ἁγίων, καὶ τὰ δι' ὧν Χριστός, οὐ καθ' ένα τρόπον, πολλαχώς δε μάλλον καὶ πολυει δῶς σημαίνεται, ὡς κιβωτός, ὡς τράπεζα, καὶ ὡς χρυσή λυχνία, καὶ χρυσοῦν θυμιατήριον. Απλούς γὰρ ὑπάρχων κατὰ φύσιν ὡς Θεός, τῇ τῆς ἐργασίας διαφορά πολυτρόπως γνωρίζεται. Ἔστι μὲν γὰρ ὁμολογουμένως ζῶν τε καὶ ἐνεργής ὁ τοῦ Πατρὸς Λόγος, καὶ πρός γε τούτῳ ζωή, καὶ φῶς, καὶ νοητής εὐωδίας ὀσμή. Οὐκοῦν ὅσοι ταῖς διὰ Μωσέως προσ- εδρεύουσιν ἐντολαῖς, λειτουργίαν ἔχουσι τὰ περιστά τῆς σκηνῆς· ἀνωφελής γὰρ ὁ νόμος, εἰ μὴ νοοίτο πνευματικῶς. "Οσοι δὲ τεθάρσηνται τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, ἅγιοί που πάντως εἰσὶν ἐν Χριστῷ, περισσὸν οὐδὲν, ἀλλ᾽ οἰονείπως αὐτὸν ἔποχον ἔχοντες τὸν Ἐμ μανουήλ. η ΠΑΛΑ. Εὖ ἔφης. ΚΥΡ. Αθρει δὲ, εἰ δοκεῖ, καὶ τόδε. ΠΑΛΛ. Τὸ τί δὴ φής ; ΚΥΡ. Οἱ μὲν γὰρ τὰ περισσὰ τῆς ἁγίας σκηνής εγκεχειρισμένοι φέρουσιν ἐφ᾽ ἀμαξῶν. Καπθῖται δὲ, τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων οὐκ ἐφ' ἁμαξῶν, οὐκ ἐφ' ἑτέρου του παντελῶς, ἀλλ᾽ ὤμοις αὐτοῖς ἐπιθέντες ᾔεσαν. 6. S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ad Moysen, dicens : Accipe ab ipsis, et erunt ad A opera ministerii tabernaculi testimonii, et dabis ea Levitis, cuique juxta ministerium suum. Et acci- piens Moyses vehicula et boves, dedit ea Levitis, Duo vehicula et quatuor boves dedit filiis Gedson juxta ministeria sua; et quatuor vehicula et octo boves dedit filiis Merari juxta ininisteria sua, per Ithamar filium Aaron sacerdotis ; et filiis Caath non dedit, quia ministeria sanctorum habent; su- per humeros gestabunt ***, › Audisne ut his quidem vehiculis agere ac ferre moris fuerit; soli vero Cap- thitas sacra humeris ferant? PALL. Qua de causa? GYR. Quia semper qui excellunt sacratioresque sunt, magis desudant, et qui sanctiores sunt et ad Deum quodammodo propius accedunt, iis necessitas laborandi, et ærumnas tolerandi, idque non ex quo cum aliis, adjuncta est. An minime, quod dico, verum est? PALL. Imo vero maxime. CYR. Hajusmodi igitur ordine Leviticum genus ministrabat. Sed puto eam rem mysterii Aguram babere. PALL. Quo tandem modo? CYR. Quia videntur hæ duæ gentes, Gedson et Merari, populos qui in lege erant, insinuare, Israel. inquam ; Caathitæ vero eos qui sanctificati sunt in Christo per fidem. Illis enim curæ erant vela atrii, pelles tabernaculi, operimenta et columnæ, capitella quoque, et bases, paxilli etiam, et tentoria, et, ut verbo Scripturæ utar. ‹ Omnia supervacua, › quo verbo significatur ministerium minime neces- sarium. Hi vero etiam ferre audent Sancta sancto- rum, et ea per quæ Christus non uno modo, sed varie multiformique ratione significatur, ut est arca, ut mensa, et aureum candelabrum, et aureum thuribulum. Nam, cum simplex sit ex natura tan- quam Deus, efficientiæ tamen diversitate ac varie- tate multis modis cognoscitur : est enim haud du- bie vivens et efficax Patris Sermo", atque insuper vita, et lumen, et spiritualis suaveolentiæ odor. Igitur quicunque præceptis per Moysen datis inhæ- rent, horum ministerium in supervacuis tabernaculi rebus versatur ; inutilis est enim lex, nisi spiritus- liter intelligatur. At qui audent Sancta sanctorum ferre, ii sancti prorsus in Christo sunt, nullamque rem supervacuam, sed ipsum Emmanuel tanquam sibi insidentem gestant. PALL. Recte est a te dictum. CYR. Sed illud, si placet, animadverte. PALL. Quid tandem istud est? CYR. Illi quidem, quibus tabernaculi supervacua concredita fuerant, ea vehiculis ferunt : Caathi Le vero Sancta sanctorum non vehiculis,non alioquo piam instrumento, sed humeris imposita gesta- pant. + Num vn, 2-9. » Hebr. 19, 12. C

καὶ ἐρομένῳ τινὶ, ὅπως ἂν ἔχοι ζωὴν τὴν αἰώνιον, « Τὰς ἐντολὰς οἶδας, φησί, τό, Οὐ φονεύσεις, Οὐ μοι χεύσεις, Οὐ κλέψεις, » καὶ τὰ συγγενή. Τοῦ δὲ, ὅτι τῶν μὲν τοιούτων γένοιτο φύλαξ ἀναφανδόν εἰρηκότος, προσερομένου δὲ καὶ προστεθεικότος το, Τί ἔτι ὑστερῶ; « Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ύπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὺς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαν ρὸν ἐν οὐρανοῖς, καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι. ο 'Ανάγκη δὴ οὖν τοὺς ἀπερισπάστως τῷ Θεῷ λειτουργεῖν ἐθέ λοντας, ἔπεσθαί τε δεῖν οἰομένους αὐτῷ, ἀποφοιτών μὲν τῶν ἐπιγείων, κλῆρον καὶ αὐτὸν ποιεῖσθαι μόνον, καὶ τῇ εἰς αὐτὸν ἐλπίδι καταπιαίνεσθαι, κατὰ τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀδόμενον. Κατατρύφησον τοῦ Κυρίου, καὶ ἔλπισον ἐπ' αὐτὸν, καὶ αὐτὸς ποιήσει. » Αφορίζει τοίνυν τὰ ἐπιδέκατα τοῖς Λευίταις, εἰς ἀντίδοσιν τοῦ πόνου τῆς λειτουργίας αὐτῶν. Οὐ γὰρ ἀμισθὶ τοῖς ἁγίοις ὁ πόνος, ἀλλ᾽ ἐξαίρετοι μὲν αἱ τιμαί, περι φανὴ δὲ τὰ γέρα. « Μὴ γὰρ δὴ μεριμνάτε, φησίν ὁ Σωτὴρ, τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τί φάγητε, καὶ τῷ σώ ματι τί ἐνδύσησθε· ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. ο 'Αμαρτήματα δὲ ὀνομάζει πάλιν, τὰ ὑπὲρ ἁμαρτιῶν σφαζόμενα. Τύποι δ' ἂν εἶεν καὶ ταῦτα Χριστοῦ, τοῦ δι' ἡμᾶς τεθυμένου, και ὑπομείναντος τὴν σφαγὴν, ἵνα καταργήσῃ τὴν ἁμαρ τίαν τοῦ κόσμου, ἐδεστὰ δὲ μόνοις τοῖς ἱερουργοῖς τὰ ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας. Πρέπει γὰρ οὐ ταῖς ἀνιέρας ψυχαῖς τὸ χρῆναι μεταλαχεῖν τοῦ ἁγίου σώματος τοῦ Α φησί Κύριος. » Καὶ γοῦν ὁ Σωτήρ, προσελθόντι ποτέ • Ο Χριστοῦ, ἀλλὰ ταῖς ἀπολέκτοις καὶ καθαραῖς, αἷς ἂν τις ἐπιφωνήσειε τι, ο Υμεῖς δὲ γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ιεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίη σιν. » Εξῄρηνται δὲ τοῖς εἰς τὸ λειτουργεῖν ἐπιτε ταγμένοις, ὅ τε βραχίων καὶ τὰ σιαγόνια, καὶ μὴν καὶ τὸ ἔνυστρον· ἐνεῖναι γὰρ δεῖ τῷ ἀπολέκτῳ γένει τὸ πρακτικὸν καὶ δραστήριον· καὶ τοῦτό ἐστιν ὁ βρα χίων· καὶ μέντοι καὶ λόγον, δῆλον δὲ ὅτι τὸν διδα κτικόν, οὗ τύπος τὰ σιαγόνια· προτέτι δὲ καὶ τὸ ἔνυ- στρον, δι' οὗ τὸ καρπογόνον εὖ μάλα σημαίνεται. Η γὰρ οὐχὶ πρακτικὸν καὶ ἐλλογιμώτατον, καὶ μέντοι καὶ γονιμώτατον εἶναι χρὴ τὸν ἀληθῶς καὶ Θεῷ γνώριμον ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μέν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἀπόκληρον μὲν τὸ Λευῒτικὸν ἐποιεῖτο γένος, καὶ κλῆρον αὐτῷ, τὸν ἐξαίρετον ἑαυτὸν ἐπισ δούς. Τό γε μὴν εἰσάπαν ἔξω τεθεῖσθαι τῶν ἄλλων δοκεῖν, διά γε τὸ μηδὲν ὅλως ἐλεῖν, οὐκ ἠφίει χρησί μως· συνεμέτρει δὲ ὥσπερ τὸ χρήμα, βραχύ τι δοὺς εἰς ἀναγκαίαν ἀπόλαυσιν· γέγραπται γὰρ ὠδί· « Καὶ ἐλάλησε Κύριος προς Μωσῆν ἐπὶ δυσμῶν Μωάβ παρὰ τὸν Ἰορδάνην, κατὰ Ἱεριχώ, λέγων· Σύνταξαν · οἷς υἱοῖς Ἰσραήλ, καὶ δώσουσι τοῖς Λευίταις ἀπὸ τῶν κλήρων κατασχέσεως αὐτῶν πόλεις κατά οικεῖν, καὶ τὰ προάστεια τῶν πόλεων κύκλῳ αὐτ τῶν δώσουσι τοῖς Λευίταις· καὶ ἔσονται αὐτοῖς εἰ πόλεις κατοικεῖν, καὶ τὰ ἀφορίσματα αὐτῶν ἔσται S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. B 86% roganti quomodo posset vitam æternam consequi : Præcepta nosti, inquit, videlicet, Non occides, Non adulterabis, Non furaberis, et horum similia. Camque ille se ejusmodi praecepta servasse, palam dixisset, et ad hoc rogaret, illudque adjecisset : • Quid mihi adhuc deest? Si vis, inquit, perfe- ctus esse, abi, vende quæ possides, et da pauperi- bus, et habebis thesaurum in cœlo; et veni, se- quere me . . Oportet igitur, qui Deo ministrare velint ita ut ab eo nunquam divellantur, quibusque constitutum est illum sequi, eos a terre- nis rebus abscedere, Deumque solum possessionem putare et ejus spe pinguescere, juxta id quod in Psalmis canitur: Delectare in Domino, et spera in eo, et ipse faciet ".» Definit ergo decimas Le- vitis pro mercede laboris in ministerio suscepti : neque enim sanctorum hominum labor mercede ca- ret, imo vero præcipuis honoribus afficientur, illu- striaque sunt eorum præmia. « Ne solliciti sitis, s inquit Salvator, c animae vestra, quid manducetis, et corpori vestro, quid induamini : quærite autem primum regnum Dei et justitiam ejus; et hæc om- nia adjicientur vobis ”. › Peccata vero iterum ap- pellat, quæ pro peccatis immolabantur : et hæc quo- que figuræ Christi erant, qui pro nobis immolatus est, necemque perpessus, ut destrueret mundi peccatum. Solis autem iis, qui rebus sacris operam praestant, victimis pro peccato vesci licet. Neque enim decet profanos animos illa sancti corporis Christi participatio, sed potius selectos ac puros, quos illis verbis alloqui licet: ‹ Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in acquisitionem ". » Eximuntur porro iis, quibus ministrandi officium demandatum erat, armus, et maxillæ, atque etiam ventriculus : nam inesse de- bet sacro generi vis ad agendum et efficiendum; isque est armus : sermo etiam nimirum ad docen- dum aptus, cujus figura sunt maxillæ; præterea ventriculus, quo fecunditas præclare significatur. Quid enim? Non et ad agendum instructum, et ad eloquendum paratum, et ad gignendum fecundum esse oportet eum, qui vere sit sacerdos Deique familiaris? PALL. Maxime vero, CYR. Igitur possessionum expers Leviticum ge- D nus esse voluit, seque illi possessionis præcipue loco tribuit opportune tamen non est passus, ut nihil prorsus accipiendo, extra alios positus esse, omnino videretur; sed modum quemdam in ea re adhibuit, nonnihilque ad usum necessarium con- cessit. Sic enim scriptum est : « Et locutus est Do- minus ad Moysen in occidentali parte Moab prope Jordanem contra Jericho, dicens: Constitue filiis Israel, et dabunt Levitis de sortibus possessionum suarum urbes ad inhabitandum, et suburbia urbium in circuitu earum dabunt Levitis: et erunt Illis urbes ad inhabitandum, et separationes earum sa Matth. xis, 16-21. Psal. xxxv, 4, Matth. v., 51-51. *1 Pett. 11,

καὶ ἐρομένῳ τινὶ, ὅπως ἂν ἔχοι ζωὴν τὴν αἰώνιον, « Τὰς ἐντολὰς οἶδας, φησί, τό, Οὐ φονεύσεις, Οὐ μοι χεύσεις, Οὐ κλέψεις, » καὶ τὰ συγγενή. Τοῦ δὲ, ὅτι τῶν μὲν τοιούτων γένοιτο φύλαξ ἀναφανδόν εἰρηκότος, προσερομένου δὲ καὶ προστεθεικότος το, Τί ἔτι ὑστερῶ; « Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ύπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὺς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαν ρὸν ἐν οὐρανοῖς, καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι. ο 'Ανάγκη δὴ οὖν τοὺς ἀπερισπάστως τῷ Θεῷ λειτουργεῖν ἐθέ λοντας, ἔπεσθαί τε δεῖν οἰομένους αὐτῷ, ἀποφοιτών μὲν τῶν ἐπιγείων, κλῆρον καὶ αὐτὸν ποιεῖσθαι μόνον, καὶ τῇ εἰς αὐτὸν ἐλπίδι καταπιαίνεσθαι, κατὰ τὸ ἐν Ψαλμοῖς ἀδόμενον. Κατατρύφησον τοῦ Κυρίου, καὶ ἔλπισον ἐπ' αὐτὸν, καὶ αὐτὸς ποιήσει. » Αφορίζει τοίνυν τὰ ἐπιδέκατα τοῖς Λευίταις, εἰς ἀντίδοσιν τοῦ πόνου τῆς λειτουργίας αὐτῶν. Οὐ γὰρ ἀμισθὶ τοῖς ἁγίοις ὁ πόνος, ἀλλ᾽ ἐξαίρετοι μὲν αἱ τιμαί, περι φανὴ δὲ τὰ γέρα. « Μὴ γὰρ δὴ μεριμνάτε, φησίν ὁ Σωτὴρ, τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τί φάγητε, καὶ τῷ σώ ματι τί ἐνδύσησθε· ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. ο 'Αμαρτήματα δὲ ὀνομάζει πάλιν, τὰ ὑπὲρ ἁμαρτιῶν σφαζόμενα. Τύποι δ' ἂν εἶεν καὶ ταῦτα Χριστοῦ, τοῦ δι' ἡμᾶς τεθυμένου, και ὑπομείναντος τὴν σφαγὴν, ἵνα καταργήσῃ τὴν ἁμαρ τίαν τοῦ κόσμου, ἐδεστὰ δὲ μόνοις τοῖς ἱερουργοῖς τὰ ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας. Πρέπει γὰρ οὐ ταῖς ἀνιέρας ψυχαῖς τὸ χρῆναι μεταλαχεῖν τοῦ ἁγίου σώματος τοῦ Α φησί Κύριος. » Καὶ γοῦν ὁ Σωτήρ, προσελθόντι ποτέ • Ο Χριστοῦ, ἀλλὰ ταῖς ἀπολέκτοις καὶ καθαραῖς, αἷς ἂν τις ἐπιφωνήσειε τι, ο Υμεῖς δὲ γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ιεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίη σιν. » Εξῄρηνται δὲ τοῖς εἰς τὸ λειτουργεῖν ἐπιτε ταγμένοις, ὅ τε βραχίων καὶ τὰ σιαγόνια, καὶ μὴν καὶ τὸ ἔνυστρον· ἐνεῖναι γὰρ δεῖ τῷ ἀπολέκτῳ γένει τὸ πρακτικὸν καὶ δραστήριον· καὶ τοῦτό ἐστιν ὁ βρα χίων· καὶ μέντοι καὶ λόγον, δῆλον δὲ ὅτι τὸν διδα κτικόν, οὗ τύπος τὰ σιαγόνια· προτέτι δὲ καὶ τὸ ἔνυ- στρον, δι' οὗ τὸ καρπογόνον εὖ μάλα σημαίνεται. Η γὰρ οὐχὶ πρακτικὸν καὶ ἐλλογιμώτατον, καὶ μέντοι καὶ γονιμώτατον εἶναι χρὴ τὸν ἀληθῶς καὶ Θεῷ γνώριμον ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μέν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν ἀπόκληρον μὲν τὸ Λευῒτικὸν ἐποιεῖτο γένος, καὶ κλῆρον αὐτῷ, τὸν ἐξαίρετον ἑαυτὸν ἐπισ δούς. Τό γε μὴν εἰσάπαν ἔξω τεθεῖσθαι τῶν ἄλλων δοκεῖν, διά γε τὸ μηδὲν ὅλως ἐλεῖν, οὐκ ἠφίει χρησί μως· συνεμέτρει δὲ ὥσπερ τὸ χρήμα, βραχύ τι δοὺς εἰς ἀναγκαίαν ἀπόλαυσιν· γέγραπται γὰρ ὠδί· « Καὶ ἐλάλησε Κύριος προς Μωσῆν ἐπὶ δυσμῶν Μωάβ παρὰ τὸν Ἰορδάνην, κατὰ Ἱεριχώ, λέγων· Σύνταξαν · οἷς υἱοῖς Ἰσραήλ, καὶ δώσουσι τοῖς Λευίταις ἀπὸ τῶν κλήρων κατασχέσεως αὐτῶν πόλεις κατά οικεῖν, καὶ τὰ προάστεια τῶν πόλεων κύκλῳ αὐτ τῶν δώσουσι τοῖς Λευίταις· καὶ ἔσονται αὐτοῖς εἰ πόλεις κατοικεῖν, καὶ τὰ ἀφορίσματα αὐτῶν ἔσται S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. B 86% roganti quomodo posset vitam æternam consequi : Præcepta nosti, inquit, videlicet, Non occides, Non adulterabis, Non furaberis, et horum similia. Camque ille se ejusmodi praecepta servasse, palam dixisset, et ad hoc rogaret, illudque adjecisset : • Quid mihi adhuc deest? Si vis, inquit, perfe- ctus esse, abi, vende quæ possides, et da pauperi- bus, et habebis thesaurum in cœlo; et veni, se- quere me . . Oportet igitur, qui Deo ministrare velint ita ut ab eo nunquam divellantur, quibusque constitutum est illum sequi, eos a terre- nis rebus abscedere, Deumque solum possessionem putare et ejus spe pinguescere, juxta id quod in Psalmis canitur: Delectare in Domino, et spera in eo, et ipse faciet ".» Definit ergo decimas Le- vitis pro mercede laboris in ministerio suscepti : neque enim sanctorum hominum labor mercede ca- ret, imo vero præcipuis honoribus afficientur, illu- striaque sunt eorum præmia. « Ne solliciti sitis, s inquit Salvator, c animae vestra, quid manducetis, et corpori vestro, quid induamini : quærite autem primum regnum Dei et justitiam ejus; et hæc om- nia adjicientur vobis ”. › Peccata vero iterum ap- pellat, quæ pro peccatis immolabantur : et hæc quo- que figuræ Christi erant, qui pro nobis immolatus est, necemque perpessus, ut destrueret mundi peccatum. Solis autem iis, qui rebus sacris operam praestant, victimis pro peccato vesci licet. Neque enim decet profanos animos illa sancti corporis Christi participatio, sed potius selectos ac puros, quos illis verbis alloqui licet: ‹ Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in acquisitionem ". » Eximuntur porro iis, quibus ministrandi officium demandatum erat, armus, et maxillæ, atque etiam ventriculus : nam inesse de- bet sacro generi vis ad agendum et efficiendum; isque est armus : sermo etiam nimirum ad docen- dum aptus, cujus figura sunt maxillæ; præterea ventriculus, quo fecunditas præclare significatur. Quid enim? Non et ad agendum instructum, et ad eloquendum paratum, et ad gignendum fecundum esse oportet eum, qui vere sit sacerdos Deique familiaris? PALL. Maxime vero, CYR. Igitur possessionum expers Leviticum ge- D nus esse voluit, seque illi possessionis præcipue loco tribuit opportune tamen non est passus, ut nihil prorsus accipiendo, extra alios positus esse, omnino videretur; sed modum quemdam in ea re adhibuit, nonnihilque ad usum necessarium con- cessit. Sic enim scriptum est : « Et locutus est Do- minus ad Moysen in occidentali parte Moab prope Jordanem contra Jericho, dicens: Constitue filiis Israel, et dabunt Levitis de sortibus possessionum suarum urbes ad inhabitandum, et suburbia urbium in circuitu earum dabunt Levitis: et erunt Illis urbes ad inhabitandum, et separationes earum sa Matth. xis, 16-21. Psal. xxxv, 4, Matth. v., 51-51. *1 Pett. 11,

τοῖς κτήνεσιν αὐτῶν, καὶ πᾶσι τοῖς τετράποσιν αὐ- των. Καὶ τὰ συγκυροῦντα τῶν πόλεων, ἃς δώσετε τοῖς Λευίταις, ἀπὸ τείχους τῆς πόλεως καὶ ἔξω δισχιλίους πήχεις κύκλῳ, καὶ μετρήσεις ἔξω τῆς πόλεως τὸ κλίτος τὸ πρὸς ἀνατολὰς δισχιλίους πήχεις, καὶ τὸ κλίτος τὸ πρὸς λίβα δισχιλίους πήχεις, καὶ τὸ κλί τος τὸ πρὸς θάλασσαν δισχιλίους πήχεις, καὶ τὸ κλί- τος τὸ πρὸς βορράν δισχιλίους πήχεις, καὶ ἡ πόλις μέσον τούτου ἔσται ὑμῖν, καὶ τὰ ὅμορα τῶν πόλεων, καὶ τὰς πόλεις δώσετε τοῖς Λευίταις, τὰς ἓξ πόλεις τῶν φυγαδευτηρίων, ας δώσετε φυγεῖν ἐκεῖ τῷ φο νεύσαντι. » Ἐφεῖται γὰρ τοῖς ἁγίοις, καὶ ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ κεκτῆσθαι τὰ ζωαρκῆ, καὶ ὅσαπερ ἂν αὐ τοῖς, ὡς πρός γε τὴν ἀναγκαίαν τοῦ σώματος χρείαν, ἀρκέσειεν ἄν. • Εχοντες γάρ, φησί, διατροφὰς, καὶ σκεπάσματα, τούτοις ἀρκεσθησόμεθα. » Καὶ τὸ ἔτι περιττόν, οὐκ ἀζήμιον. Πολίχναι δὴ οὖν καὶ δω- μάτια, περισπόριά τε, καὶ τοῦτο μεμετρημένα, τοῖς ἁγίοις ἐκνενέμηνται λειτουργοῖς· ἐδικαίου γὰρ ὧδε Θεός, οὔτε τοῖς ὑπὲρ τὴν χρείαν ἢ εἰς τρυφήν ἀνιεὶς, οὔτε μὴν τῷ λίαν κατεσφιγμένῳ καταθλίβων ἀμέτρως, ἀφιστὰς δὲ χρησίμως, καὶ τὸ πολὺ λίαν ἐνδεὲς, καὶ τὸ λυποῦν ἀφανίζων. Συνεμέτρει γὰρ τῇ χρεῖς τὴν αὐτάρκειαν. Επιτρέπεσθαί γε μὴν τοῖς Λευίταις τὰς τῶν φυγαδευτηρίων ἐντέλλεται πόλεις, γένος τὸ μάλιστα πεπονθός, πλείστης δὲ ὅσης ἐπισ κουρίας δεόμενον, τῇ τῶν ἱερουργών φροντίδι παρα- τιθέμενος. Τύπος δὲ, οἶμαι, ταῖς ἐκκλησίαις ἐντεῦ θεν, τὸ ἐπιμελεῖσθαι δεσμίων· . Μνημονεύετε ο γάρ, φησί, ο τῶν δεσμίων, ως συνδεδεμένοι· τῶν κακουχου μένων, ὡς καὶ αὐτοὶ ὄντες ἐν σώματι. » ΠΑΛΛ. 'Αληθές. Β ΚΥΡ. Ἐν βεβαίῳ δὲ ὅτι τὰ τῆς ἐλπίδος τοῖς ἁγίοις ἱερουργοῖς, καὶ μὴν ὅτι διηνεκής δ' κλῆρος αὐτοῖς, ὑπεδήλου πάλιν αινιγματωδῶς κατὰ τοιόνδε τινὰ τρόπον. Γέγραπται γὰρ ἐπὶ τέλει τοῦ Λευϊτικοῦ· • Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσή, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Ἐὰν εἰσ- έλθητε εἰς τὴν γῆν, ἣν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν, καὶ ἀνα- παύσεται ἡ γῆ ἣν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν, Σάββατα Κυρίῳ. Εξ ἔτη σπερεῖς τὸν ἀγρόν σου, ἐξ ἔτη τεμεῖς τὴν ἄμπελόν σου, καὶ συνάξεις τὸν καρπὸν αὐτῆς· τῷ δὲ ἔτει τῷ ἑβδόμῳ Σάββατα, ἀνάπαυσις ἔσται τῇ γῇ Σάββατα τῷ Κυρίῳ. » Διορισάμενος δὲ τὸν Σαββα τισμόν, ἄσπορόν τε καὶ ἀνήροτον ἀνεῖσθαι τὴν γῆν ἐν ἔτει προστεταχὺς τῷ ἑβδόμῳ, προσεπάγει πάλιν • Καὶ ἐξαριθμήσεις σεαυτῷ ἑπτὰ ἀναπαύσεις ἐτῶν, ἑπτὰ ἔτη ἑπτάκις. Καὶ ἔσονταί σοι ἑπτὰ ἑβδομάδες ἐτῶν ἐννέα καὶ τεσσαράκοντα ἔτη, διαγγελεῖτε σάλο πιγγος φωνῇ ἐν πάσῃ τῇ γῇ ὑμῶν, ἐν τῷ μηνὶ τῷ ἑβδόμῳ, τῇ δεκάτῃ τοῦ μηνός, τῇ ἡμέρᾳ τοῦ ἱλασμοῦ διαγγελεῖτε σάλπιγγι ἐν πάσῃ τῇ γῇ ὑμῶν. Καὶ ἁγιάσετε τὸ ἔτος τὸν πεντηκοστὸν ἐνιαυτὸν, καὶ δια βοήσετε ἄφεσιν ἐπὶ τῆς γῆς πᾶσι τοῖς κατοικοῦσιν αὐτήν. Ενιαυτὸς ἀφέσεως, σημασία αὕτη ἔσται ὑμῖν, καὶ ἀπελεύσεται εἰς ἕκαστος εἰς τὴν κτῆσιν αὐτοῦ, * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. A erunt pecoribus eorum, et omnibus quadrupedibus C D Num. XXXV, 1-6. Tim. v1, 8. Hebr. eorum. Et agri urbibus contigui, quas dabitis Le- vitis, a muro urbis forinsecus bis mille cubitos per circuitum et metieris extra urbem latus versus meridiem bis mille cubitos, et latus versus mare bis mille cubitos, et latus ad aquilonem bis mille cubitos, et urbs media inter hoc spatium erit vo- bis, et confinia urbium, et ipsas urbes dabitis Le- vitis. Sex urbes refugii, quas dabitis, ut eo confu- giant, qui cadem fecerunt ". » Permittitur namque sanctis hominibus etiam in hoc mundo ea possi- dere, quæ sint satis ad vitam ducendam, et quæ- cunque ad necessarium corporis usum sufficere possint : • Habentes enim, inquit, alimenta, et quibus tegamur, his contenti sumus ". » Quidquid autem ultra hæc est, damno minime vacat. Oppida igitur, et domuncula, et agri urbibus circumpositi, et ii quidem certa mensura definiti, sanctis mini- stratoribus tributa sunt: sic enim æquissimum esse censuit Deus, ut, neque plura concedendo, quan opus esset, ad voluptatem eos relaxaret; neque rur- sus, nimium restringendo, immodice premeret; sed commode tum egestatem nimiam pelleret, tum vero molestiam auferret : nam pro necessitatis ratione metitus est, quantum cuique satis esset. Conce di etiam Levitis jubet refugii urbes, in quo genus ma- xime calamitosum, maximeque opis indigens sacro- rum ministrorum curæ, fideique commisit. Hinc, ut opinor, exemplum ecclesiis relictum est, ut vin- clorum curam susciperent : « Memores estore, inquit, ‹ vinctorum, tanquam simul`vineti, et labo- rantium, tanquam et ipsi in corpore constituti *. PALL. Vera dicis. , CYR. Esse porro firmo loco positam sanctorum ministrorum spem, ac perpetuam esse illorum po8- sessionem indicavit iterum per ænigma, hujusmodi quadam ratione. Scriptum est enim ad extremum Levitici librum : ‹ Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Loquere ad filios Israel, et dices ad eos: Cum ingressi fueritis in terram quam ego do vobis, requiescet terra, quam ego do vobis, Bab- Data Domino : sex amnis seres agrum tuum, sex an- nis putabis vitem tuam, et congregabis fructum ejus, anno autem septimo Sabbata requies erit terræ, Sabbata Domino ". › Cumque definisset Sab- batismum, ac terram a satione atque aratione im- munem dimitti anno septimo jussisset, adjunxit iterum : « Et enumerabis tibi septem requietiones annorum, septem annos septies, et erunt tibi sep- tem hebdomades annorum quadraginta novem anni et annuntiabitis tube voce in tota terra vestra, septimo mense, decimo die mensis, die propitia- tionis annuntiabitis tuba in tota terra vestra. Et sanctificabitis annum, quinquagesimum annum; et prædicabitis remissionem in terra omnibus inhabi tantibus in ea. Annus remissionis : significatio hoc erit vobis, et revertetur quisque ad possessionem III, 3. Levit. xxv, 1-4

τοῖς κτήνεσιν αὐτῶν, καὶ πᾶσι τοῖς τετράποσιν αὐ- των. Καὶ τὰ συγκυροῦντα τῶν πόλεων, ἃς δώσετε τοῖς Λευίταις, ἀπὸ τείχους τῆς πόλεως καὶ ἔξω δισχιλίους πήχεις κύκλῳ, καὶ μετρήσεις ἔξω τῆς πόλεως τὸ κλίτος τὸ πρὸς ἀνατολὰς δισχιλίους πήχεις, καὶ τὸ κλίτος τὸ πρὸς λίβα δισχιλίους πήχεις, καὶ τὸ κλί τος τὸ πρὸς θάλασσαν δισχιλίους πήχεις, καὶ τὸ κλί- τος τὸ πρὸς βορράν δισχιλίους πήχεις, καὶ ἡ πόλις μέσον τούτου ἔσται ὑμῖν, καὶ τὰ ὅμορα τῶν πόλεων, καὶ τὰς πόλεις δώσετε τοῖς Λευίταις, τὰς ἓξ πόλεις τῶν φυγαδευτηρίων, ας δώσετε φυγεῖν ἐκεῖ τῷ φο νεύσαντι. » Ἐφεῖται γὰρ τοῖς ἁγίοις, καὶ ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ κεκτῆσθαι τὰ ζωαρκῆ, καὶ ὅσαπερ ἂν αὐ τοῖς, ὡς πρός γε τὴν ἀναγκαίαν τοῦ σώματος χρείαν, ἀρκέσειεν ἄν. • Εχοντες γάρ, φησί, διατροφὰς, καὶ σκεπάσματα, τούτοις ἀρκεσθησόμεθα. » Καὶ τὸ ἔτι περιττόν, οὐκ ἀζήμιον. Πολίχναι δὴ οὖν καὶ δω- μάτια, περισπόριά τε, καὶ τοῦτο μεμετρημένα, τοῖς ἁγίοις ἐκνενέμηνται λειτουργοῖς· ἐδικαίου γὰρ ὧδε Θεός, οὔτε τοῖς ὑπὲρ τὴν χρείαν ἢ εἰς τρυφήν ἀνιεὶς, οὔτε μὴν τῷ λίαν κατεσφιγμένῳ καταθλίβων ἀμέτρως, ἀφιστὰς δὲ χρησίμως, καὶ τὸ πολὺ λίαν ἐνδεὲς, καὶ τὸ λυποῦν ἀφανίζων. Συνεμέτρει γὰρ τῇ χρεῖς τὴν αὐτάρκειαν. Επιτρέπεσθαί γε μὴν τοῖς Λευίταις τὰς τῶν φυγαδευτηρίων ἐντέλλεται πόλεις, γένος τὸ μάλιστα πεπονθός, πλείστης δὲ ὅσης ἐπισ κουρίας δεόμενον, τῇ τῶν ἱερουργών φροντίδι παρα- τιθέμενος. Τύπος δὲ, οἶμαι, ταῖς ἐκκλησίαις ἐντεῦ θεν, τὸ ἐπιμελεῖσθαι δεσμίων· . Μνημονεύετε ο γάρ, φησί, ο τῶν δεσμίων, ως συνδεδεμένοι· τῶν κακουχου μένων, ὡς καὶ αὐτοὶ ὄντες ἐν σώματι. » ΠΑΛΛ. 'Αληθές. Β ΚΥΡ. Ἐν βεβαίῳ δὲ ὅτι τὰ τῆς ἐλπίδος τοῖς ἁγίοις ἱερουργοῖς, καὶ μὴν ὅτι διηνεκής δ' κλῆρος αὐτοῖς, ὑπεδήλου πάλιν αινιγματωδῶς κατὰ τοιόνδε τινὰ τρόπον. Γέγραπται γὰρ ἐπὶ τέλει τοῦ Λευϊτικοῦ· • Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσή, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Ἐὰν εἰσ- έλθητε εἰς τὴν γῆν, ἣν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν, καὶ ἀνα- παύσεται ἡ γῆ ἣν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν, Σάββατα Κυρίῳ. Εξ ἔτη σπερεῖς τὸν ἀγρόν σου, ἐξ ἔτη τεμεῖς τὴν ἄμπελόν σου, καὶ συνάξεις τὸν καρπὸν αὐτῆς· τῷ δὲ ἔτει τῷ ἑβδόμῳ Σάββατα, ἀνάπαυσις ἔσται τῇ γῇ Σάββατα τῷ Κυρίῳ. » Διορισάμενος δὲ τὸν Σαββα τισμόν, ἄσπορόν τε καὶ ἀνήροτον ἀνεῖσθαι τὴν γῆν ἐν ἔτει προστεταχὺς τῷ ἑβδόμῳ, προσεπάγει πάλιν • Καὶ ἐξαριθμήσεις σεαυτῷ ἑπτὰ ἀναπαύσεις ἐτῶν, ἑπτὰ ἔτη ἑπτάκις. Καὶ ἔσονταί σοι ἑπτὰ ἑβδομάδες ἐτῶν ἐννέα καὶ τεσσαράκοντα ἔτη, διαγγελεῖτε σάλο πιγγος φωνῇ ἐν πάσῃ τῇ γῇ ὑμῶν, ἐν τῷ μηνὶ τῷ ἑβδόμῳ, τῇ δεκάτῃ τοῦ μηνός, τῇ ἡμέρᾳ τοῦ ἱλασμοῦ διαγγελεῖτε σάλπιγγι ἐν πάσῃ τῇ γῇ ὑμῶν. Καὶ ἁγιάσετε τὸ ἔτος τὸν πεντηκοστὸν ἐνιαυτὸν, καὶ δια βοήσετε ἄφεσιν ἐπὶ τῆς γῆς πᾶσι τοῖς κατοικοῦσιν αὐτήν. Ενιαυτὸς ἀφέσεως, σημασία αὕτη ἔσται ὑμῖν, καὶ ἀπελεύσεται εἰς ἕκαστος εἰς τὴν κτῆσιν αὐτοῦ, * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. A erunt pecoribus eorum, et omnibus quadrupedibus C D Num. XXXV, 1-6. Tim. v1, 8. Hebr. eorum. Et agri urbibus contigui, quas dabitis Le- vitis, a muro urbis forinsecus bis mille cubitos per circuitum et metieris extra urbem latus versus meridiem bis mille cubitos, et latus versus mare bis mille cubitos, et latus ad aquilonem bis mille cubitos, et urbs media inter hoc spatium erit vo- bis, et confinia urbium, et ipsas urbes dabitis Le- vitis. Sex urbes refugii, quas dabitis, ut eo confu- giant, qui cadem fecerunt ". » Permittitur namque sanctis hominibus etiam in hoc mundo ea possi- dere, quæ sint satis ad vitam ducendam, et quæ- cunque ad necessarium corporis usum sufficere possint : • Habentes enim, inquit, alimenta, et quibus tegamur, his contenti sumus ". » Quidquid autem ultra hæc est, damno minime vacat. Oppida igitur, et domuncula, et agri urbibus circumpositi, et ii quidem certa mensura definiti, sanctis mini- stratoribus tributa sunt: sic enim æquissimum esse censuit Deus, ut, neque plura concedendo, quan opus esset, ad voluptatem eos relaxaret; neque rur- sus, nimium restringendo, immodice premeret; sed commode tum egestatem nimiam pelleret, tum vero molestiam auferret : nam pro necessitatis ratione metitus est, quantum cuique satis esset. Conce di etiam Levitis jubet refugii urbes, in quo genus ma- xime calamitosum, maximeque opis indigens sacro- rum ministrorum curæ, fideique commisit. Hinc, ut opinor, exemplum ecclesiis relictum est, ut vin- clorum curam susciperent : « Memores estore, inquit, ‹ vinctorum, tanquam simul`vineti, et labo- rantium, tanquam et ipsi in corpore constituti *. PALL. Vera dicis. , CYR. Esse porro firmo loco positam sanctorum ministrorum spem, ac perpetuam esse illorum po8- sessionem indicavit iterum per ænigma, hujusmodi quadam ratione. Scriptum est enim ad extremum Levitici librum : ‹ Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Loquere ad filios Israel, et dices ad eos: Cum ingressi fueritis in terram quam ego do vobis, requiescet terra, quam ego do vobis, Bab- Data Domino : sex amnis seres agrum tuum, sex an- nis putabis vitem tuam, et congregabis fructum ejus, anno autem septimo Sabbata requies erit terræ, Sabbata Domino ". › Cumque definisset Sab- batismum, ac terram a satione atque aratione im- munem dimitti anno septimo jussisset, adjunxit iterum : « Et enumerabis tibi septem requietiones annorum, septem annos septies, et erunt tibi sep- tem hebdomades annorum quadraginta novem anni et annuntiabitis tube voce in tota terra vestra, septimo mense, decimo die mensis, die propitia- tionis annuntiabitis tuba in tota terra vestra. Et sanctificabitis annum, quinquagesimum annum; et prædicabitis remissionem in terra omnibus inhabi tantibus in ea. Annus remissionis : significatio hoc erit vobis, et revertetur quisque ad possessionem III, 3. Levit. xxv, 1-4

τοῖς κτήνεσιν αὐτῶν, καὶ πᾶσι τοῖς τετράποσιν αὐ- των. Καὶ τὰ συγκυροῦντα τῶν πόλεων, ἃς δώσετε τοῖς Λευίταις, ἀπὸ τείχους τῆς πόλεως καὶ ἔξω δισχιλίους πήχεις κύκλῳ, καὶ μετρήσεις ἔξω τῆς πόλεως τὸ κλίτος τὸ πρὸς ἀνατολὰς δισχιλίους πήχεις, καὶ τὸ κλίτος τὸ πρὸς λίβα δισχιλίους πήχεις, καὶ τὸ κλί τος τὸ πρὸς θάλασσαν δισχιλίους πήχεις, καὶ τὸ κλί- τος τὸ πρὸς βορράν δισχιλίους πήχεις, καὶ ἡ πόλις μέσον τούτου ἔσται ὑμῖν, καὶ τὰ ὅμορα τῶν πόλεων, καὶ τὰς πόλεις δώσετε τοῖς Λευίταις, τὰς ἓξ πόλεις τῶν φυγαδευτηρίων, ας δώσετε φυγεῖν ἐκεῖ τῷ φο νεύσαντι. » Ἐφεῖται γὰρ τοῖς ἁγίοις, καὶ ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ κεκτῆσθαι τὰ ζωαρκῆ, καὶ ὅσαπερ ἂν αὐ τοῖς, ὡς πρός γε τὴν ἀναγκαίαν τοῦ σώματος χρείαν, ἀρκέσειεν ἄν. • Εχοντες γάρ, φησί, διατροφὰς, καὶ σκεπάσματα, τούτοις ἀρκεσθησόμεθα. » Καὶ τὸ ἔτι περιττόν, οὐκ ἀζήμιον. Πολίχναι δὴ οὖν καὶ δω- μάτια, περισπόριά τε, καὶ τοῦτο μεμετρημένα, τοῖς ἁγίοις ἐκνενέμηνται λειτουργοῖς· ἐδικαίου γὰρ ὧδε Θεός, οὔτε τοῖς ὑπὲρ τὴν χρείαν ἢ εἰς τρυφήν ἀνιεὶς, οὔτε μὴν τῷ λίαν κατεσφιγμένῳ καταθλίβων ἀμέτρως, ἀφιστὰς δὲ χρησίμως, καὶ τὸ πολὺ λίαν ἐνδεὲς, καὶ τὸ λυποῦν ἀφανίζων. Συνεμέτρει γὰρ τῇ χρεῖς τὴν αὐτάρκειαν. Επιτρέπεσθαί γε μὴν τοῖς Λευίταις τὰς τῶν φυγαδευτηρίων ἐντέλλεται πόλεις, γένος τὸ μάλιστα πεπονθός, πλείστης δὲ ὅσης ἐπισ κουρίας δεόμενον, τῇ τῶν ἱερουργών φροντίδι παρα- τιθέμενος. Τύπος δὲ, οἶμαι, ταῖς ἐκκλησίαις ἐντεῦ θεν, τὸ ἐπιμελεῖσθαι δεσμίων· . Μνημονεύετε ο γάρ, φησί, ο τῶν δεσμίων, ως συνδεδεμένοι· τῶν κακουχου μένων, ὡς καὶ αὐτοὶ ὄντες ἐν σώματι. » ΠΑΛΛ. 'Αληθές. Β ΚΥΡ. Ἐν βεβαίῳ δὲ ὅτι τὰ τῆς ἐλπίδος τοῖς ἁγίοις ἱερουργοῖς, καὶ μὴν ὅτι διηνεκής δ' κλῆρος αὐτοῖς, ὑπεδήλου πάλιν αινιγματωδῶς κατὰ τοιόνδε τινὰ τρόπον. Γέγραπται γὰρ ἐπὶ τέλει τοῦ Λευϊτικοῦ· • Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωσή, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Ἐὰν εἰσ- έλθητε εἰς τὴν γῆν, ἣν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν, καὶ ἀνα- παύσεται ἡ γῆ ἣν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν, Σάββατα Κυρίῳ. Εξ ἔτη σπερεῖς τὸν ἀγρόν σου, ἐξ ἔτη τεμεῖς τὴν ἄμπελόν σου, καὶ συνάξεις τὸν καρπὸν αὐτῆς· τῷ δὲ ἔτει τῷ ἑβδόμῳ Σάββατα, ἀνάπαυσις ἔσται τῇ γῇ Σάββατα τῷ Κυρίῳ. » Διορισάμενος δὲ τὸν Σαββα τισμόν, ἄσπορόν τε καὶ ἀνήροτον ἀνεῖσθαι τὴν γῆν ἐν ἔτει προστεταχὺς τῷ ἑβδόμῳ, προσεπάγει πάλιν • Καὶ ἐξαριθμήσεις σεαυτῷ ἑπτὰ ἀναπαύσεις ἐτῶν, ἑπτὰ ἔτη ἑπτάκις. Καὶ ἔσονταί σοι ἑπτὰ ἑβδομάδες ἐτῶν ἐννέα καὶ τεσσαράκοντα ἔτη, διαγγελεῖτε σάλο πιγγος φωνῇ ἐν πάσῃ τῇ γῇ ὑμῶν, ἐν τῷ μηνὶ τῷ ἑβδόμῳ, τῇ δεκάτῃ τοῦ μηνός, τῇ ἡμέρᾳ τοῦ ἱλασμοῦ διαγγελεῖτε σάλπιγγι ἐν πάσῃ τῇ γῇ ὑμῶν. Καὶ ἁγιάσετε τὸ ἔτος τὸν πεντηκοστὸν ἐνιαυτὸν, καὶ δια βοήσετε ἄφεσιν ἐπὶ τῆς γῆς πᾶσι τοῖς κατοικοῦσιν αὐτήν. Ενιαυτὸς ἀφέσεως, σημασία αὕτη ἔσται ὑμῖν, καὶ ἀπελεύσεται εἰς ἕκαστος εἰς τὴν κτῆσιν αὐτοῦ, * DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. A erunt pecoribus eorum, et omnibus quadrupedibus C D Num. XXXV, 1-6. Tim. v1, 8. Hebr. eorum. Et agri urbibus contigui, quas dabitis Le- vitis, a muro urbis forinsecus bis mille cubitos per circuitum et metieris extra urbem latus versus meridiem bis mille cubitos, et latus versus mare bis mille cubitos, et latus ad aquilonem bis mille cubitos, et urbs media inter hoc spatium erit vo- bis, et confinia urbium, et ipsas urbes dabitis Le- vitis. Sex urbes refugii, quas dabitis, ut eo confu- giant, qui cadem fecerunt ". » Permittitur namque sanctis hominibus etiam in hoc mundo ea possi- dere, quæ sint satis ad vitam ducendam, et quæ- cunque ad necessarium corporis usum sufficere possint : • Habentes enim, inquit, alimenta, et quibus tegamur, his contenti sumus ". » Quidquid autem ultra hæc est, damno minime vacat. Oppida igitur, et domuncula, et agri urbibus circumpositi, et ii quidem certa mensura definiti, sanctis mini- stratoribus tributa sunt: sic enim æquissimum esse censuit Deus, ut, neque plura concedendo, quan opus esset, ad voluptatem eos relaxaret; neque rur- sus, nimium restringendo, immodice premeret; sed commode tum egestatem nimiam pelleret, tum vero molestiam auferret : nam pro necessitatis ratione metitus est, quantum cuique satis esset. Conce di etiam Levitis jubet refugii urbes, in quo genus ma- xime calamitosum, maximeque opis indigens sacro- rum ministrorum curæ, fideique commisit. Hinc, ut opinor, exemplum ecclesiis relictum est, ut vin- clorum curam susciperent : « Memores estore, inquit, ‹ vinctorum, tanquam simul`vineti, et labo- rantium, tanquam et ipsi in corpore constituti *. PALL. Vera dicis. , CYR. Esse porro firmo loco positam sanctorum ministrorum spem, ac perpetuam esse illorum po8- sessionem indicavit iterum per ænigma, hujusmodi quadam ratione. Scriptum est enim ad extremum Levitici librum : ‹ Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Loquere ad filios Israel, et dices ad eos: Cum ingressi fueritis in terram quam ego do vobis, requiescet terra, quam ego do vobis, Bab- Data Domino : sex amnis seres agrum tuum, sex an- nis putabis vitem tuam, et congregabis fructum ejus, anno autem septimo Sabbata requies erit terræ, Sabbata Domino ". › Cumque definisset Sab- batismum, ac terram a satione atque aratione im- munem dimitti anno septimo jussisset, adjunxit iterum : « Et enumerabis tibi septem requietiones annorum, septem annos septies, et erunt tibi sep- tem hebdomades annorum quadraginta novem anni et annuntiabitis tube voce in tota terra vestra, septimo mense, decimo die mensis, die propitia- tionis annuntiabitis tuba in tota terra vestra. Et sanctificabitis annum, quinquagesimum annum; et prædicabitis remissionem in terra omnibus inhabi tantibus in ea. Annus remissionis : significatio hoc erit vobis, et revertetur quisque ad possessionem III, 3. Levit. xxv, 1-4

ΧΙΠ. ΠΑΛΛ. Διασάφει δὴ οὖν ὅ τί ποτ' ἐστὶν ὅ φησιν ὁ Α νόμος ; ΚΥΡ. Αμυδρόν, ὦ Παλλάδια, τῆς ἐμπωλῆς τὸ χρῆμα, καὶ λίαν ανάντη την προσβολὴν ἔχον, κἂν εἰ ἐν ψιλαῖς ἐννοίαις αὐτὴν περινοεῖν ἔλοιτό τις· φράσω γε μήν, ὡς ἕνι, καὶ ὡς ἂν εἰς νοῦν ἴοι τὸν ἐμόν. Ερήσομαι δὲ, καί μοι λέγε· Τοῖς καταδῃοῦν ειωθόσι πόλεις τε καὶ χώρας, τίνες ἂν εἶεν ἁλώσιμοι, καὶ οὐ σὺν ἱδρῶτι μακρῷ; πότερα δὴ φής, οἱ τειχῶν ἔσω καὶ πόλεων τῶν εὐπυργοτάτων, ἢ μᾶλλον οἱ ἐν ἀγροῖς ; ΠΑΛΛ. Καὶ τίνι τοῦτο ἀσυμφανές ; εὐαλωτότατοι γὰρ οἱ ἐν ἀτειχίστοις ἀγροῖς. ΚΥΡ. Ορθῶς ἔφης· οἴει δὲ δὴ τίνας ἄμεινόν τε Β καὶ ἐπιεικέστατα διαζῇν, ἀστικοὺς ἄρα καὶ τοὺς ἐν εἰδήσει νόμων, ήγουν τοὺς ἐν χώμαις ἀγροικότερον ἀνατεθραμμένους ; Οὐκοῦν ἀσθενέστερον μὲν οἱ ἐν ἀγροῖς προστήσονται τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας, οἱ δὲ πόλεων εἴσω πεπυργωμένων, βουλεύσονται δὴ τὰ ἀμείνω, καὶ λογιοῦνται συννόμως τὰ σφίσιν αὐτοῖς ἀναγκαῖα πρὸς ὄνησιν, καὶ ᾗ βουλῆς καὶ σκεμμάτων καιρός. ΠΑΛΛ. Αληθές· εἰ καὶ πεπόνθασι μὲν τὸ ἡττᾶσθαι τυχόν. ΚΥΡ. Καὶ μὴν καὶ ἀλῶναι τοῖς ἐν ἀγρῷ, καὶ βου- λῆς ἡμαρτηκόσι τῆς ἀρίστης ἔσθ' ὅτε συγγνοίη τις ἄν· ἀτείχιστοι γὰρ καὶ τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν ἀδου- λότεροι. Τούς τε μὴν ἑτέρους, επαιτιῷτό τις ἂν, καὶ μάλα εἰκότως οἶμαι, εἰ μετὰ τὸ ἀμύνασθαι τοὺς ἐχθροὺς καὶ διασώσασθαι τὰ οἰκεῖα, ταῖς τῶν ἀνθο εστηκότων προσβολαῖς, προΰδοσαν μὲν ἑκόντες αὐτοὶ, κακανδρίᾳ δὲ τῇ σφῶν προηττημένοι, γεγόνασιν ὑπου χεῖρα τῶν ἀνθεστηκότων. ΠΑΛΛ. Εἰ ἔφης. ΚΥΡ. Θέα δὴ οὖν Ἰουδαίους μεν, τὴν ἁγίαν οι κοῦντας πόλιν, περὶ ἧς φησιν ὁ τῶν ὅλων Θεός· «Καὶ ἐγὼ ἔσομαι αὐτῇ, λέγει Κύριος, τεῖχος πυρὸς κύκλω- θεν, καὶ εἰς δόξαν ἔσομαι ἐν μέσῳ αὐτῆς. » Καὶ μένο του πρὸς τόδε καὶ νόμῳ σεσοφωμένους. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν· « Μακάριοι ἐσμεν οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, ὅτι τὰ ἀρεστὰ Κυρίῳ γνωστὰ ἡμῖν ἐστιν. » "Αρ' οὖν, οὐχὶ δυσεμβατωτάτους κομιδῇ τοὺς τοιούτους εἶναι φῆς ταῖς τῶν δαιμονίων επαγωγαίς, εἴπερ ἔλοιντο βιοῦν ὀρθῶς, καὶ τοῖς θείοις ὑποφέρεσθαι νόμοις ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Αἱ δὲ τῶν ἐθνῶν ἀγέλα, φρένα μὲν ἔχουσαι τὴν ἀγροικοτέραν καὶ εὐπάροιστον, παντελῶς εἶεν ἂν εἰκότως οὐ σὺν ἱδρῶτι ληπται, τῷ διαρπάζοντι Σα τανᾷ, γυμναὶ μὲν ἐπικουρίας τῆς ἄνωθεν, ἥκιστα δὲ τὸν παιδαγωγὸν καταπλουτοῦσαι νόμον. ΠΑΛΛ. Το:χεν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν Ἰουδαῖοι μὲν, οἱ πόλιν οἰκοῦντες DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. *Zachar. 11. B. Baruch rv. 4. C D PALL. Explica igitur quidnam illud est, quod lex ait. CYR. Obscura quidem, Palladi, est hujus vendi- tionis ratio, et sane arduum habet accessum, si vel maxime simplici intelligentia illam aliquis percipere velit : dicam tamen, ut potero, et ut mihi in men- tem venerit. Sed mihi roganti velim, Palladi, re- spondeas. Qui populari urbes ac regiones consue- verunt, ab iis quosnam capi facile nec multo sudore posse putas, eosne, qui intra muros urbesque tur- ribus probe munitas versantur, an potius, qui in agris ? PALL. Et quem esse putas, cui hoc sit obscu- rum? facillime scilicet capiuntur qui in agris sunt apertis, nulloque murorum ambitu munitis. CYR. Recte sane respondes : quos præterea pu- tas melius atque humanius degere, urbanosne ho- mines, et in legum cognitione versatos, an in villis agrestius educatos? Nonne infirmius, qui in agris degunt, suam salutem tuebuntur; ii vero, qui intra septas muris urbes, et melius deliberabunt, et ex legum præscripto considerabunt, quæ suæ ipso- rum utilitati conducere videbuntur, si quando con- silio ac deliberatione opus erit. PALL. Verum est; quamvis accidit fortasse non- nunquam ut vincantur. CYR. Atqui agrestibus illis, si aut capti fuerint, aut si quando ab optimo consilio aberraverint, igno- sci potest : neque enim murorum præsidio se tueri possunt, et iis, qui in urbibus versantur, ad con- silia capienda sunt pejus instructi; alteros autem non nemo accusaverit, neque injuria, ut arbitror, si, cum propulsassent hostem resque suas recepis- sent, adversariis invadentibus seipsos dediderint, et sua prius ignavia victis in ditionem hostium vene- rint. PALL. Recte dicis. CYR. Considera igitur Judæos quidem sanctam illam civitatem incolentes, de qua Deus ille omnium præpotens ait : « Et ego ero ei, dicit Dominus, mu- rus ignis in circuitu, et in gloriam ero in medio ejus "; » præterea legis scientia eruditos. Ideoque dicebat : ‹ Beati sumus filii Israel, quia quæ Deo placent nota sunt nobis ". » Annon ejusmodi ho mines adeo in tuto esse censes, ut ad eos dæmo- | num incursus difficillimos aditus haberet, si illi recte vivere divinisque legibus obtemperare voluis- sent ? PALL. Maxime vero. CYR. At vero gentium greges cum agrestiorem haberent animum, atque rudiorem, et prædæ expo- siti essent, nihil mirum, si nullo negotio ab illo deprædatore Satana capi poterant; quippe cum es- sent præsidio superno nudati, nec moderatricem legem haberent. PALL. Ita videtur. CYR. Igitur Judæi, qui munitam urbem incole-

ΧΙΠ. ΠΑΛΛ. Διασάφει δὴ οὖν ὅ τί ποτ' ἐστὶν ὅ φησιν ὁ Α νόμος ; ΚΥΡ. Αμυδρόν, ὦ Παλλάδια, τῆς ἐμπωλῆς τὸ χρῆμα, καὶ λίαν ανάντη την προσβολὴν ἔχον, κἂν εἰ ἐν ψιλαῖς ἐννοίαις αὐτὴν περινοεῖν ἔλοιτό τις· φράσω γε μήν, ὡς ἕνι, καὶ ὡς ἂν εἰς νοῦν ἴοι τὸν ἐμόν. Ερήσομαι δὲ, καί μοι λέγε· Τοῖς καταδῃοῦν ειωθόσι πόλεις τε καὶ χώρας, τίνες ἂν εἶεν ἁλώσιμοι, καὶ οὐ σὺν ἱδρῶτι μακρῷ; πότερα δὴ φής, οἱ τειχῶν ἔσω καὶ πόλεων τῶν εὐπυργοτάτων, ἢ μᾶλλον οἱ ἐν ἀγροῖς ; ΠΑΛΛ. Καὶ τίνι τοῦτο ἀσυμφανές ; εὐαλωτότατοι γὰρ οἱ ἐν ἀτειχίστοις ἀγροῖς. ΚΥΡ. Ορθῶς ἔφης· οἴει δὲ δὴ τίνας ἄμεινόν τε Β καὶ ἐπιεικέστατα διαζῇν, ἀστικοὺς ἄρα καὶ τοὺς ἐν εἰδήσει νόμων, ήγουν τοὺς ἐν χώμαις ἀγροικότερον ἀνατεθραμμένους ; Οὐκοῦν ἀσθενέστερον μὲν οἱ ἐν ἀγροῖς προστήσονται τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας, οἱ δὲ πόλεων εἴσω πεπυργωμένων, βουλεύσονται δὴ τὰ ἀμείνω, καὶ λογιοῦνται συννόμως τὰ σφίσιν αὐτοῖς ἀναγκαῖα πρὸς ὄνησιν, καὶ ᾗ βουλῆς καὶ σκεμμάτων καιρός. ΠΑΛΛ. Αληθές· εἰ καὶ πεπόνθασι μὲν τὸ ἡττᾶσθαι τυχόν. ΚΥΡ. Καὶ μὴν καὶ ἀλῶναι τοῖς ἐν ἀγρῷ, καὶ βου- λῆς ἡμαρτηκόσι τῆς ἀρίστης ἔσθ' ὅτε συγγνοίη τις ἄν· ἀτείχιστοι γὰρ καὶ τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν ἀδου- λότεροι. Τούς τε μὴν ἑτέρους, επαιτιῷτό τις ἂν, καὶ μάλα εἰκότως οἶμαι, εἰ μετὰ τὸ ἀμύνασθαι τοὺς ἐχθροὺς καὶ διασώσασθαι τὰ οἰκεῖα, ταῖς τῶν ἀνθο εστηκότων προσβολαῖς, προΰδοσαν μὲν ἑκόντες αὐτοὶ, κακανδρίᾳ δὲ τῇ σφῶν προηττημένοι, γεγόνασιν ὑπου χεῖρα τῶν ἀνθεστηκότων. ΠΑΛΛ. Εἰ ἔφης. ΚΥΡ. Θέα δὴ οὖν Ἰουδαίους μεν, τὴν ἁγίαν οι κοῦντας πόλιν, περὶ ἧς φησιν ὁ τῶν ὅλων Θεός· «Καὶ ἐγὼ ἔσομαι αὐτῇ, λέγει Κύριος, τεῖχος πυρὸς κύκλω- θεν, καὶ εἰς δόξαν ἔσομαι ἐν μέσῳ αὐτῆς. » Καὶ μένο του πρὸς τόδε καὶ νόμῳ σεσοφωμένους. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν· « Μακάριοι ἐσμεν οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, ὅτι τὰ ἀρεστὰ Κυρίῳ γνωστὰ ἡμῖν ἐστιν. » "Αρ' οὖν, οὐχὶ δυσεμβατωτάτους κομιδῇ τοὺς τοιούτους εἶναι φῆς ταῖς τῶν δαιμονίων επαγωγαίς, εἴπερ ἔλοιντο βιοῦν ὀρθῶς, καὶ τοῖς θείοις ὑποφέρεσθαι νόμοις ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Αἱ δὲ τῶν ἐθνῶν ἀγέλα, φρένα μὲν ἔχουσαι τὴν ἀγροικοτέραν καὶ εὐπάροιστον, παντελῶς εἶεν ἂν εἰκότως οὐ σὺν ἱδρῶτι ληπται, τῷ διαρπάζοντι Σα τανᾷ, γυμναὶ μὲν ἐπικουρίας τῆς ἄνωθεν, ἥκιστα δὲ τὸν παιδαγωγὸν καταπλουτοῦσαι νόμον. ΠΑΛΛ. Το:χεν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν Ἰουδαῖοι μὲν, οἱ πόλιν οἰκοῦντες DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. *Zachar. 11. B. Baruch rv. 4. C D PALL. Explica igitur quidnam illud est, quod lex ait. CYR. Obscura quidem, Palladi, est hujus vendi- tionis ratio, et sane arduum habet accessum, si vel maxime simplici intelligentia illam aliquis percipere velit : dicam tamen, ut potero, et ut mihi in men- tem venerit. Sed mihi roganti velim, Palladi, re- spondeas. Qui populari urbes ac regiones consue- verunt, ab iis quosnam capi facile nec multo sudore posse putas, eosne, qui intra muros urbesque tur- ribus probe munitas versantur, an potius, qui in agris ? PALL. Et quem esse putas, cui hoc sit obscu- rum? facillime scilicet capiuntur qui in agris sunt apertis, nulloque murorum ambitu munitis. CYR. Recte sane respondes : quos præterea pu- tas melius atque humanius degere, urbanosne ho- mines, et in legum cognitione versatos, an in villis agrestius educatos? Nonne infirmius, qui in agris degunt, suam salutem tuebuntur; ii vero, qui intra septas muris urbes, et melius deliberabunt, et ex legum præscripto considerabunt, quæ suæ ipso- rum utilitati conducere videbuntur, si quando con- silio ac deliberatione opus erit. PALL. Verum est; quamvis accidit fortasse non- nunquam ut vincantur. CYR. Atqui agrestibus illis, si aut capti fuerint, aut si quando ab optimo consilio aberraverint, igno- sci potest : neque enim murorum præsidio se tueri possunt, et iis, qui in urbibus versantur, ad con- silia capienda sunt pejus instructi; alteros autem non nemo accusaverit, neque injuria, ut arbitror, si, cum propulsassent hostem resque suas recepis- sent, adversariis invadentibus seipsos dediderint, et sua prius ignavia victis in ditionem hostium vene- rint. PALL. Recte dicis. CYR. Considera igitur Judæos quidem sanctam illam civitatem incolentes, de qua Deus ille omnium præpotens ait : « Et ego ero ei, dicit Dominus, mu- rus ignis in circuitu, et in gloriam ero in medio ejus "; » præterea legis scientia eruditos. Ideoque dicebat : ‹ Beati sumus filii Israel, quia quæ Deo placent nota sunt nobis ". » Annon ejusmodi ho mines adeo in tuto esse censes, ut ad eos dæmo- | num incursus difficillimos aditus haberet, si illi recte vivere divinisque legibus obtemperare voluis- sent ? PALL. Maxime vero. CYR. At vero gentium greges cum agrestiorem haberent animum, atque rudiorem, et prædæ expo- siti essent, nihil mirum, si nullo negotio ab illo deprædatore Satana capi poterant; quippe cum es- sent præsidio superno nudati, nec moderatricem legem haberent. PALL. Ita videtur. CYR. Igitur Judæi, qui munitam urbem incole-

ΧΙΠ. ΠΑΛΛ. Διασάφει δὴ οὖν ὅ τί ποτ' ἐστὶν ὅ φησιν ὁ Α νόμος ; ΚΥΡ. Αμυδρόν, ὦ Παλλάδια, τῆς ἐμπωλῆς τὸ χρῆμα, καὶ λίαν ανάντη την προσβολὴν ἔχον, κἂν εἰ ἐν ψιλαῖς ἐννοίαις αὐτὴν περινοεῖν ἔλοιτό τις· φράσω γε μήν, ὡς ἕνι, καὶ ὡς ἂν εἰς νοῦν ἴοι τὸν ἐμόν. Ερήσομαι δὲ, καί μοι λέγε· Τοῖς καταδῃοῦν ειωθόσι πόλεις τε καὶ χώρας, τίνες ἂν εἶεν ἁλώσιμοι, καὶ οὐ σὺν ἱδρῶτι μακρῷ; πότερα δὴ φής, οἱ τειχῶν ἔσω καὶ πόλεων τῶν εὐπυργοτάτων, ἢ μᾶλλον οἱ ἐν ἀγροῖς ; ΠΑΛΛ. Καὶ τίνι τοῦτο ἀσυμφανές ; εὐαλωτότατοι γὰρ οἱ ἐν ἀτειχίστοις ἀγροῖς. ΚΥΡ. Ορθῶς ἔφης· οἴει δὲ δὴ τίνας ἄμεινόν τε Β καὶ ἐπιεικέστατα διαζῇν, ἀστικοὺς ἄρα καὶ τοὺς ἐν εἰδήσει νόμων, ήγουν τοὺς ἐν χώμαις ἀγροικότερον ἀνατεθραμμένους ; Οὐκοῦν ἀσθενέστερον μὲν οἱ ἐν ἀγροῖς προστήσονται τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας, οἱ δὲ πόλεων εἴσω πεπυργωμένων, βουλεύσονται δὴ τὰ ἀμείνω, καὶ λογιοῦνται συννόμως τὰ σφίσιν αὐτοῖς ἀναγκαῖα πρὸς ὄνησιν, καὶ ᾗ βουλῆς καὶ σκεμμάτων καιρός. ΠΑΛΛ. Αληθές· εἰ καὶ πεπόνθασι μὲν τὸ ἡττᾶσθαι τυχόν. ΚΥΡ. Καὶ μὴν καὶ ἀλῶναι τοῖς ἐν ἀγρῷ, καὶ βου- λῆς ἡμαρτηκόσι τῆς ἀρίστης ἔσθ' ὅτε συγγνοίη τις ἄν· ἀτείχιστοι γὰρ καὶ τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν ἀδου- λότεροι. Τούς τε μὴν ἑτέρους, επαιτιῷτό τις ἂν, καὶ μάλα εἰκότως οἶμαι, εἰ μετὰ τὸ ἀμύνασθαι τοὺς ἐχθροὺς καὶ διασώσασθαι τὰ οἰκεῖα, ταῖς τῶν ἀνθο εστηκότων προσβολαῖς, προΰδοσαν μὲν ἑκόντες αὐτοὶ, κακανδρίᾳ δὲ τῇ σφῶν προηττημένοι, γεγόνασιν ὑπου χεῖρα τῶν ἀνθεστηκότων. ΠΑΛΛ. Εἰ ἔφης. ΚΥΡ. Θέα δὴ οὖν Ἰουδαίους μεν, τὴν ἁγίαν οι κοῦντας πόλιν, περὶ ἧς φησιν ὁ τῶν ὅλων Θεός· «Καὶ ἐγὼ ἔσομαι αὐτῇ, λέγει Κύριος, τεῖχος πυρὸς κύκλω- θεν, καὶ εἰς δόξαν ἔσομαι ἐν μέσῳ αὐτῆς. » Καὶ μένο του πρὸς τόδε καὶ νόμῳ σεσοφωμένους. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν· « Μακάριοι ἐσμεν οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, ὅτι τὰ ἀρεστὰ Κυρίῳ γνωστὰ ἡμῖν ἐστιν. » "Αρ' οὖν, οὐχὶ δυσεμβατωτάτους κομιδῇ τοὺς τοιούτους εἶναι φῆς ταῖς τῶν δαιμονίων επαγωγαίς, εἴπερ ἔλοιντο βιοῦν ὀρθῶς, καὶ τοῖς θείοις ὑποφέρεσθαι νόμοις ; ΠΑΛΛ. Πάνυ μὲν οὖν. ΚΥΡ. Αἱ δὲ τῶν ἐθνῶν ἀγέλα, φρένα μὲν ἔχουσαι τὴν ἀγροικοτέραν καὶ εὐπάροιστον, παντελῶς εἶεν ἂν εἰκότως οὐ σὺν ἱδρῶτι ληπται, τῷ διαρπάζοντι Σα τανᾷ, γυμναὶ μὲν ἐπικουρίας τῆς ἄνωθεν, ἥκιστα δὲ τὸν παιδαγωγὸν καταπλουτοῦσαι νόμον. ΠΑΛΛ. Το:χεν. ΚΥΡ. Οὐκοῦν Ἰουδαῖοι μὲν, οἱ πόλιν οἰκοῦντες DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. *Zachar. 11. B. Baruch rv. 4. C D PALL. Explica igitur quidnam illud est, quod lex ait. CYR. Obscura quidem, Palladi, est hujus vendi- tionis ratio, et sane arduum habet accessum, si vel maxime simplici intelligentia illam aliquis percipere velit : dicam tamen, ut potero, et ut mihi in men- tem venerit. Sed mihi roganti velim, Palladi, re- spondeas. Qui populari urbes ac regiones consue- verunt, ab iis quosnam capi facile nec multo sudore posse putas, eosne, qui intra muros urbesque tur- ribus probe munitas versantur, an potius, qui in agris ? PALL. Et quem esse putas, cui hoc sit obscu- rum? facillime scilicet capiuntur qui in agris sunt apertis, nulloque murorum ambitu munitis. CYR. Recte sane respondes : quos præterea pu- tas melius atque humanius degere, urbanosne ho- mines, et in legum cognitione versatos, an in villis agrestius educatos? Nonne infirmius, qui in agris degunt, suam salutem tuebuntur; ii vero, qui intra septas muris urbes, et melius deliberabunt, et ex legum præscripto considerabunt, quæ suæ ipso- rum utilitati conducere videbuntur, si quando con- silio ac deliberatione opus erit. PALL. Verum est; quamvis accidit fortasse non- nunquam ut vincantur. CYR. Atqui agrestibus illis, si aut capti fuerint, aut si quando ab optimo consilio aberraverint, igno- sci potest : neque enim murorum præsidio se tueri possunt, et iis, qui in urbibus versantur, ad con- silia capienda sunt pejus instructi; alteros autem non nemo accusaverit, neque injuria, ut arbitror, si, cum propulsassent hostem resque suas recepis- sent, adversariis invadentibus seipsos dediderint, et sua prius ignavia victis in ditionem hostium vene- rint. PALL. Recte dicis. CYR. Considera igitur Judæos quidem sanctam illam civitatem incolentes, de qua Deus ille omnium præpotens ait : « Et ego ero ei, dicit Dominus, mu- rus ignis in circuitu, et in gloriam ero in medio ejus "; » præterea legis scientia eruditos. Ideoque dicebat : ‹ Beati sumus filii Israel, quia quæ Deo placent nota sunt nobis ". » Annon ejusmodi ho mines adeo in tuto esse censes, ut ad eos dæmo- | num incursus difficillimos aditus haberet, si illi recte vivere divinisque legibus obtemperare voluis- sent ? PALL. Maxime vero. CYR. At vero gentium greges cum agrestiorem haberent animum, atque rudiorem, et prædæ expo- siti essent, nihil mirum, si nullo negotio ab illo deprædatore Satana capi poterant; quippe cum es- sent præsidio superno nudati, nec moderatricem legem haberent. PALL. Ita videtur. CYR. Igitur Judæi, qui munitam urbem incole-

τετειχισμένην, καὶ ταῖς ἄνωθεν ἐπικουρίαις διεξω- Β. καὶ τὸ τῆς ἐλπίδος ἀσφαλές. σμένην, καὶ φρένας ἔχοντες ἀστικὰς, καὶ τὸ τῷ θεῷ δοκοῦν οὐκ ἠγνοηκότες, εἶτα τοῦ πρέποντος ἀλογή σαντες, τὸν σφίσιν αὐτοῖς ἀπονεμηθέντα κληρον ἀποβεβληκότες ἐκ ῥᾳθυμίας, καὶ τῆς ἄγαν ἐλπίδος ἐκπεπτωκότες, εἰ μὴ ἐκνήψειαν ἂν ἐκ μέθης αὐτῶν, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ ἀνακομίσαιντο τὰ οἰκεία, τοῦ τῆς λυτρώσεως ένεστηκότος ἐνιαυτοῦ, τοῦτ' ἔστι, τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας, ἀπομενοῦσι λοι πὸν, καὶ διηνεκῶς ὑποκείσονται τῷ πριαμένῳ, τοῦτ' ἔστι τῷ Σατανά. «Ἰδοὺ γὰρ, φησί, ταῖς ἀνομίαις ὑμῶν ἐπράθητε, καὶ ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν ἐξαπέστει λα τὴν μητέρα ὑμῶν. ο 'Ανεπικούρητος δὲ παντελῶς ἡ τῶν ἐθνῶν οὖσα πληθύς, καὶ τὴν ἄγροικόν τε καὶ άμαθῆ νοσούσα φρένα, ταύτῃτοι καὶ ἐξωσμένη πρὸς τὴν ὑφ' ἑτέροις δουλείαν, λυτρωτὴ διὰ παντὸς ἐστιν, ἐποικτείροντος τοῦ Θεοῦ· ἀναλήψεται γὰρ τὸν ἴδιο · κλῆρον κεκλημένη πρὸς ἐλευθερίαν, ἐν τῷ ἔτει τῆς ἀφέσεως, ὅτε πᾶσαν τὴν ὑφ᾽ ἡλίῳ τῆς τῶν δαιμονίων πλεονεξίας ἀνῆκε Χριστὸς, καὶ τῶν τῆς ἁμαρτίας ἐξείλετο βρόχων, καὶ δεδικαίωκεν ἐν πίστει, καὶ ἡγίακεν ἐν πνεύματι, καταργήσας τῷ ἰδίῳ σταυρῷ τὸ καθ' ἡμῶν χειρόγραφον, ἀνεκποίητα δὲ τὰ Λευ τικά· τετήρηται γὰρ ἀσφαλῶς τοῖς ἁγίοις ὁ κλῆρος, καὶ ἐρηρεισμένην ἔχουσι τὴν ἐλπίδα. Καὶ γοῦν ἐπὶ τῇ φιλομαθεστάτῃ Μαριάμ ἔφη του Χριστός, ὅτι τὴν καλὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτῆς. Πλήν μικροῦ καὶ μεγάλου ἱερέως καὶ λαού. καὶ πάντων τῶν ἀπαξαπλῶς ἡ λύτρωσις ἐν Χριστῷ · ΠΑΛΛ. Απεμπωλήσει δὴ οὖν τὸν ἴδιον κλῆρον ὁ Ἰσραήλ, τῆς λυτρώσεως τὸν ἐνιαυτὸν οὐκ ἐπεγνω χώς· ἔσται γε μὴν ἐν καθέξει τῆς ἐλπίδος τὰ ἔθνη, καὶ τῶν τῆς φύσεως ἀγαθῶν ἐπανάληψις ἔσται διά Χριστοῦ. ΚΥΡ. Οὕτω φημί· κατασφραγιεῖ δὲ τὸν λόγον ἡμῶν εἰς τὸ ἀληθὲς, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς καὶ καθ᾽ ὅτε- ρον τοῦτο σημαίνων τρόπον, διὰ φωνῆς Ἰεζεχιήλ, ἐν τῇ τοῦ οἴκου διαμετρήσει· . Τάδε λέγει Κύριος. Εάν δῷ ὁ ἀφηγούμενος δόμα ἑνὶ ἐκ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, ἐπ τῆς κληρονομίας αὐτοῦ, τοῦτο τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ ἔσται· ἢ ἑνὶ τῶν παίδων αὐτοῦ, καὶ ἔσται αὐτῷ ἕως τοῦ Στους τῆς ἀφέσεως. Καὶ ἀποδώσει τῷ ἀφηγουμένῳ, πλὴν τῆς κληρονομίας τῶν υἱῶν αὐτοῦ αὐτοῖ; ἔσται, καὶ οὐ μὴ λάβῃ ὁ ἀφηγούμενος ἐκ τῆς κληρονομίας τοῦ λαοῦ αὐτοῦ καταδυναστεῦσαι αὐτοὺς ἐκ τῆς και τασχέσεως αὐτοῦ, ἀπὸ κληρονομίας αὐτοῦ κατακληρο νομῆσαι τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, ὅπως μὴ διασκορπίζηται ὁ λαός μου, ἕκαστος ἀπὸ κατασχέσεως αὐτοῦ. ο Δρά σοι σαφὲς τὸ χρησμώδημα, καὶ ψιλός ὁρᾶτας τῆς ἱστορίας ὁ νοῦς; ΠΑΛΛ. Οὐδαμῶς· ἀναμάθοιμι δ' ἂν ὡς ἥδιστά γε. ΚΥΡ. Ηγούμενον, ὦ Παλλάδιο, τὸν ἀρχιερέα καλεῖ, τὸν καθηγεῖσθαι λαχόντα τῶν ὑπὸ χεῖρα λαών. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ ἐπιτήδειοι καὶ ἐξαίρετοι τοῖς ἁγίο; * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. bant, supernoque praesidio cinctam, et mente haud A agresti præditi erant, ac quid Deo placeret minime ignorabant, cum ratione nulla, quid ipsos deceret, babita, possessionem sibi attributam præ negligen- tia abjecerint, atque ab illa summa spe exciderint, nisi ex hac sua ebrietate resipuerint, ut scriptum ´est, suasque res recuperaverint, cum præsens est annus redemptionis, id est adventus nostri Salva- toris, permanebunt in posterum, eruntque perpetuo sub emptoris, id est sub Satanæ, potestate. ‹ Ecce enim, inquit, iniquitatibus vestris venditi estis, et propter peccata vestra dimisi¸ matrem ve- stram “.› At vero gentium populus cum omnibus · præsidiis nudatus esset, et animo esset agresti et rudi, ob eamque causam pulsus et aliis in servi- tutem datus, Deo miserante perpetuo redimi po- -test : resumet enim suam possessionem, jam ad li- bertatem anno remissionis vocatus, cum omnem · terrarum orbem ex dæmonum tyrannide Christus relaxavit, atque ex peccati laqueis exsolvit, et fide justificavit, et Spiritu sanctifcavit, chirographo, - quod erat adversum nos, per suam crucem destru- ·cto“. Levíticas vero possessiones alienandi jus non est servatur enim stabiliter sanctorum possessia, Armaque spe nituntur. Itaque de Maria illa mu- liere discendi cupidissima dixit certe Christus, eam .optimam partem elegisse, quæ nunquam ab ea es- -set auferenda. Verumtamen, et exigui, et magni sacerdotis, et populi, denique, ut uno verbo dicam, omnium redemptio, et spei arnitas in Christo c est. PALL. Alienabit igitur suam possessionem Israel, cum redemptionis annum non cognoverit : gentes vicissim suæ spei compotes erant, et per Christum naturæ bonorum recuperatio fiet. C CYR. Ita prorsus censeo, ac veritati hujus meæ -orationis subscribet ille omnium Deus, qui hoc idem alia quoque ratione significat per Ezechielis vocem in illa dimensione domus : ‹ Hæc dicit Do- minus, si dederit princeps donum uni ex filiis suis ex hæreditate sua, illud filiorum ejus erit. Quod si dederit donum ex haereditate sua uni ex pueris suis, erit ejus usque ad annum remissionis, et restituet principi, præterquam hæreditas filiorum ejus illius D erit. Et non accipiet princeps ex haereditate populi sui, ut vi extrudat illos ex possessione sua; et ab hæreditate sua hæreditatem dabit filiis suis, ne dispergatur populus meus unusquisque a posses- sione sua 68. Num tibi perspicuum hoc decretum, _et_simplex videtur historiæ sensus? PALL. Minime vero, eumque libentissime de te .cognoscerem. CYR. Principem, Palladi, summum sacerdotem vocat, qui, ut subjectis populis dux esset, electus est. Ergo, quoniam sanctis rerum sacrarum • Isa. L, 1. " Col. II, 12, 13. Luc. x, 40-43. Ezech. xLvt, 46-18.

τετειχισμένην, καὶ ταῖς ἄνωθεν ἐπικουρίαις διεξω- Β. καὶ τὸ τῆς ἐλπίδος ἀσφαλές. σμένην, καὶ φρένας ἔχοντες ἀστικὰς, καὶ τὸ τῷ θεῷ δοκοῦν οὐκ ἠγνοηκότες, εἶτα τοῦ πρέποντος ἀλογή σαντες, τὸν σφίσιν αὐτοῖς ἀπονεμηθέντα κληρον ἀποβεβληκότες ἐκ ῥᾳθυμίας, καὶ τῆς ἄγαν ἐλπίδος ἐκπεπτωκότες, εἰ μὴ ἐκνήψειαν ἂν ἐκ μέθης αὐτῶν, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ ἀνακομίσαιντο τὰ οἰκεία, τοῦ τῆς λυτρώσεως ένεστηκότος ἐνιαυτοῦ, τοῦτ' ἔστι, τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας, ἀπομενοῦσι λοι πὸν, καὶ διηνεκῶς ὑποκείσονται τῷ πριαμένῳ, τοῦτ' ἔστι τῷ Σατανά. «Ἰδοὺ γὰρ, φησί, ταῖς ἀνομίαις ὑμῶν ἐπράθητε, καὶ ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν ἐξαπέστει λα τὴν μητέρα ὑμῶν. ο 'Ανεπικούρητος δὲ παντελῶς ἡ τῶν ἐθνῶν οὖσα πληθύς, καὶ τὴν ἄγροικόν τε καὶ άμαθῆ νοσούσα φρένα, ταύτῃτοι καὶ ἐξωσμένη πρὸς τὴν ὑφ' ἑτέροις δουλείαν, λυτρωτὴ διὰ παντὸς ἐστιν, ἐποικτείροντος τοῦ Θεοῦ· ἀναλήψεται γὰρ τὸν ἴδιο · κλῆρον κεκλημένη πρὸς ἐλευθερίαν, ἐν τῷ ἔτει τῆς ἀφέσεως, ὅτε πᾶσαν τὴν ὑφ᾽ ἡλίῳ τῆς τῶν δαιμονίων πλεονεξίας ἀνῆκε Χριστὸς, καὶ τῶν τῆς ἁμαρτίας ἐξείλετο βρόχων, καὶ δεδικαίωκεν ἐν πίστει, καὶ ἡγίακεν ἐν πνεύματι, καταργήσας τῷ ἰδίῳ σταυρῷ τὸ καθ' ἡμῶν χειρόγραφον, ἀνεκποίητα δὲ τὰ Λευ τικά· τετήρηται γὰρ ἀσφαλῶς τοῖς ἁγίοις ὁ κλῆρος, καὶ ἐρηρεισμένην ἔχουσι τὴν ἐλπίδα. Καὶ γοῦν ἐπὶ τῇ φιλομαθεστάτῃ Μαριάμ ἔφη του Χριστός, ὅτι τὴν καλὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτῆς. Πλήν μικροῦ καὶ μεγάλου ἱερέως καὶ λαού. καὶ πάντων τῶν ἀπαξαπλῶς ἡ λύτρωσις ἐν Χριστῷ · ΠΑΛΛ. Απεμπωλήσει δὴ οὖν τὸν ἴδιον κλῆρον ὁ Ἰσραήλ, τῆς λυτρώσεως τὸν ἐνιαυτὸν οὐκ ἐπεγνω χώς· ἔσται γε μὴν ἐν καθέξει τῆς ἐλπίδος τὰ ἔθνη, καὶ τῶν τῆς φύσεως ἀγαθῶν ἐπανάληψις ἔσται διά Χριστοῦ. ΚΥΡ. Οὕτω φημί· κατασφραγιεῖ δὲ τὸν λόγον ἡμῶν εἰς τὸ ἀληθὲς, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς καὶ καθ᾽ ὅτε- ρον τοῦτο σημαίνων τρόπον, διὰ φωνῆς Ἰεζεχιήλ, ἐν τῇ τοῦ οἴκου διαμετρήσει· . Τάδε λέγει Κύριος. Εάν δῷ ὁ ἀφηγούμενος δόμα ἑνὶ ἐκ τῶν υἱῶν αὐτοῦ, ἐπ τῆς κληρονομίας αὐτοῦ, τοῦτο τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ ἔσται· ἢ ἑνὶ τῶν παίδων αὐτοῦ, καὶ ἔσται αὐτῷ ἕως τοῦ Στους τῆς ἀφέσεως. Καὶ ἀποδώσει τῷ ἀφηγουμένῳ, πλὴν τῆς κληρονομίας τῶν υἱῶν αὐτοῦ αὐτοῖ; ἔσται, καὶ οὐ μὴ λάβῃ ὁ ἀφηγούμενος ἐκ τῆς κληρονομίας τοῦ λαοῦ αὐτοῦ καταδυναστεῦσαι αὐτοὺς ἐκ τῆς και τασχέσεως αὐτοῦ, ἀπὸ κληρονομίας αὐτοῦ κατακληρο νομῆσαι τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ, ὅπως μὴ διασκορπίζηται ὁ λαός μου, ἕκαστος ἀπὸ κατασχέσεως αὐτοῦ. ο Δρά σοι σαφὲς τὸ χρησμώδημα, καὶ ψιλός ὁρᾶτας τῆς ἱστορίας ὁ νοῦς; ΠΑΛΛ. Οὐδαμῶς· ἀναμάθοιμι δ' ἂν ὡς ἥδιστά γε. ΚΥΡ. Ηγούμενον, ὦ Παλλάδιο, τὸν ἀρχιερέα καλεῖ, τὸν καθηγεῖσθαι λαχόντα τῶν ὑπὸ χεῖρα λαών. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ ἐπιτήδειοι καὶ ἐξαίρετοι τοῖς ἁγίο; * S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. bant, supernoque praesidio cinctam, et mente haud A agresti præditi erant, ac quid Deo placeret minime ignorabant, cum ratione nulla, quid ipsos deceret, babita, possessionem sibi attributam præ negligen- tia abjecerint, atque ab illa summa spe exciderint, nisi ex hac sua ebrietate resipuerint, ut scriptum ´est, suasque res recuperaverint, cum præsens est annus redemptionis, id est adventus nostri Salva- toris, permanebunt in posterum, eruntque perpetuo sub emptoris, id est sub Satanæ, potestate. ‹ Ecce enim, inquit, iniquitatibus vestris venditi estis, et propter peccata vestra dimisi¸ matrem ve- stram “.› At vero gentium populus cum omnibus · præsidiis nudatus esset, et animo esset agresti et rudi, ob eamque causam pulsus et aliis in servi- tutem datus, Deo miserante perpetuo redimi po- -test : resumet enim suam possessionem, jam ad li- bertatem anno remissionis vocatus, cum omnem · terrarum orbem ex dæmonum tyrannide Christus relaxavit, atque ex peccati laqueis exsolvit, et fide justificavit, et Spiritu sanctifcavit, chirographo, - quod erat adversum nos, per suam crucem destru- ·cto“. Levíticas vero possessiones alienandi jus non est servatur enim stabiliter sanctorum possessia, Armaque spe nituntur. Itaque de Maria illa mu- liere discendi cupidissima dixit certe Christus, eam .optimam partem elegisse, quæ nunquam ab ea es- -set auferenda. Verumtamen, et exigui, et magni sacerdotis, et populi, denique, ut uno verbo dicam, omnium redemptio, et spei arnitas in Christo c est. PALL. Alienabit igitur suam possessionem Israel, cum redemptionis annum non cognoverit : gentes vicissim suæ spei compotes erant, et per Christum naturæ bonorum recuperatio fiet. C CYR. Ita prorsus censeo, ac veritati hujus meæ -orationis subscribet ille omnium Deus, qui hoc idem alia quoque ratione significat per Ezechielis vocem in illa dimensione domus : ‹ Hæc dicit Do- minus, si dederit princeps donum uni ex filiis suis ex hæreditate sua, illud filiorum ejus erit. Quod si dederit donum ex haereditate sua uni ex pueris suis, erit ejus usque ad annum remissionis, et restituet principi, præterquam hæreditas filiorum ejus illius D erit. Et non accipiet princeps ex haereditate populi sui, ut vi extrudat illos ex possessione sua; et ab hæreditate sua hæreditatem dabit filiis suis, ne dispergatur populus meus unusquisque a posses- sione sua 68. Num tibi perspicuum hoc decretum, _et_simplex videtur historiæ sensus? PALL. Minime vero, eumque libentissime de te .cognoscerem. CYR. Principem, Palladi, summum sacerdotem vocat, qui, ut subjectis populis dux esset, electus est. Ergo, quoniam sanctis rerum sacrarum • Isa. L, 1. " Col. II, 12, 13. Luc. x, 40-43. Ezech. xLvt, 46-18.

ἱερουργοῖς ἐκνενέμηνται κλῆροι, καὶ τούτους αὐτοῖς ἐσαεὶ διασώζεσθαι καὶ ἀναποβλήτους είναι προστέ‐ ταχεν, ἀναγκαίως ἐκεῖνο δηλοῖ. Εἰ γὰρ γένοιτο, φησὶν, ἕνα τῶν ἡγουμένων ἤτοι τῶν ἱερουργῶν, τοῖς ἰδίοις διανείμαι τέκνοις ἐξ ἰδίου κλήρου τινά, περ πήχθω, φησί, τὸ δοθὲν, καὶ ἀνεκποίητον ἔστω τῷ λαβόντι τὸ δῶρον. Οίχεται γὰρ οὐκ ἐπί τινα τῶν ἀλ λογενῶν ὁ κλῆρος, ἀλλ' ἐξ ἱερέων εἰς ἱερούς. Εἰ δὲ δὴ καὶ ἐνὶ τῶν οἰκετῶν χαρίσαιτο, κεκτήσεται, φησὶν, οὐ βεβαίως ὁ λαβὼν, ἀναδραμεῖται δὲ πάντως ἐπὶ τὸν ἡγούμενον, ἐν τῷ ἔτει τῆς ἀφέσεως, ὁ κλῆρος αὐτοῦ. Προσεπιτάττει γε μὴν ἀποσείεσθαι τὸν ἱερουργὸν τοῦ τῶν ἀλλοτρίων ἐφίεσθαι κλήρου, τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἐστὶ τὸ, οὐ μὴ λάβῃ ὁ ἀφηγούμενος ἐκ τῆς κληρονο- μίας τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. "Αρά σοι γέγονεν ἀποχρῶν ὁ λόγος εἰς τὴν τοῦ πράγματος διασάφησιν ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. ὕτω δὴ οὖν εἰς βάσανον τὴν πνευματικήν τύποι γὰρ δὴ τὰ ἐν νόμῳ, καὶ τῆς ἀληθείας ἡ μόρ- φωσις ἐγκεχάρακται ταῖς σκιαῖς. ΠΑΛΛ. Αληθές. ή ΚΥΡ. Οὐκοῦν κλῆροι μὲν ἀσφαλεῖς καὶ μένοντες, οἱ ἐκ πατέρων εἰς τέκνα, ἀπόβλητοι δὲ καὶ ἀνόπιν Ιόντες, οἱ ἐκ δεσποτῶν εἰς τοὺς οἰκέτας· τοῦτο γὰρ ἔφη τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. ΠΑΛΛ. Συνίημι. ΚΥΡ. Εἷς δὲ ἡμῶν τῶν ἐν πίστει δεδικαιωμένων καθηγητής, ὁ Χριστός, κλῆρον ἔχων ἴδιον, τὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν, ὅταν πρὸς αὐτὸν ἐποιεῖτο τους λόγους ὡς ἐν σχήματι προσευχῆς, ὅτι ο Πάντα τὰ ἐμὰ, σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμὰ, καὶ δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς. » Ψάλλει δέ που καὶ ὁ θεσπέ σιος Μελωδός, ὅτι ἀναθὰς εἰς ὕψος, ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν, ἔδωκε δόματα τοῖς ἀνθρώποις· οὓς μὲν γὰρ ἔθετο ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους, καὶ ᾧ μὲν δέδοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως, καὶ τὰ τούτοις ἀδελφά. Καὶ ἀπαξαπλῶς τοῖς ἰδίοις άγα- θοῖς τὰς τῶν ἀγαπώντων αὐτὸν καταπιαίνει ψυχάς. Βεβαία δὴ οὖν καὶ ἐρηρεισμένη τοῖς ἱερουργοῖς τε καὶ ἐλευθέροις τῶν δεδωρημένων ἡ κτῆσις. Τοῖς δὲ τὸ δοῦλον ἔχουσι πνεῦμα, τοῦτ' ἔστι, τοῖς ἐξ Ἰσραήλ, τὴν ἐλευθέραν πίστιν οὐ προσιεμένοις, ἀλλ' ὑπὸ ζυγά η κειμένοις ἔτι τῆς βεβήλου καὶ βδελυρᾶς ἁμαρτίας, ἀπόβλητος καὶ ἀφαιρετὴ καὶ ἡ δοθεῖσα χάρις διὰ Μω- σέως, τοῦτ' ἔστιν ἡ ἐν νόμῳ γνῶσις, παιδαγωγούσα πρὸς ἀλήθειαν. Καὶ κλῆρος μὲν ὅλως μετὰ τῶν ἁγίων οὐδεὶς, μερὶς δὲ οὐδεμία μετὰ Χριστοῦ. « Τῷ γὰρ ἔχοντι, ο φησί, ο δοθήσεται και περισσευθήσεται, ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος, καὶ ὁ δοκεῖ ἔχειν ἀρθήσεται ἀπ' αὐτοῦ. ὁ Ὅτι δὲ ἀπόκληρος ὁ Ἰσραὴλ τὴν πίστιν οὐ προσηκάμενος, οὐδὲ τοῖς εἰς ἐλευθερίαν ἀξιώμασιν ἐκλελαμπρυσμένος, διαμεμήνυκεν ὁ Σωτὴρ, τὴν τοῦδε τοῦ νόμου, καθάπερ ἐγᾦμαι, δύναμιν παρακομίζων εἰς μέσον. Εφη γὰρ ὧδε τοῖς ἀπειθεῖν ἑλομένοις· σε τε DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. A administris necessariae atque eximise possessiones attribute sunt, easque illis perpetuo servari, et alienari non posse constituit, necessario illud si- gnificat. Nam si contigerit, inquit, aliquem ex prin- cipibus, id est e sacerdotibus, nonnulla suis libe- ris quæ ad suam possessionem pertineant, distri buere, ratum esto, inquit, quod datum est, neque alienari ab accipiente possit : neque enim illa hæ- reditas ad alienigenam aliquem transit, sed a sa cerdotibus ad sacerdotes. Sin alicui servo dome- stico largitus fuerit, possidebit, inquit, qui accepit, non perpetuo ad principem enim omnino remis- sionis anno ejus possessio revertetur. Sed precipit insuper ut sacerdos alienarum possessionum cupi ditatem abjiciat, id enim est, ut opinor, Non acci- B piet princeps ex hæreditate populi sui. Satisne hæc expositio tibi videtur ad ejus rei explanationem? PALL. Sane salis. C Joan. xvπ, 10. * Psal. LXV, 19. PATROL. GR. LXVIII. D CYR. Jam ergo ad spiritualem inquisitionem per- gat oratio; nam figuræ sunt quæ in lege traduntur, et veritatis quædam informatio in aliis umbris im- pressa est. PALL. Vera dicis. CYR. Igitur hæreditates eæ firmæ sunt et sta- biles, quæ a parentibus ad liberos veniunt; eæ rur- sus amittuntur, et retrorsum redeunt, quæ a domi nis ad servos; id enim sacræ Litteræ dicunt. PALL. Intelligo. GYR. Nobis autem, qui fide justificati sumus, unus est princeps Christus, qui possessionem illam Dei ac Patris propriam habet. Ideoque dicebat, cum ad eum orandi figura yerba convertisset : ‹ Omnia mea tua sunt, et tua mea, et glorificatus sum in eis “. › Psallit etiam quodam loco ille di- νinus Cantor, eum, cum ascendisset in altum, capti- vam duxisse captivitatem, dedisseque dona homi- nibus : alios enim posuit in Ecclesia, primum quidem apostolos, secundo prophetas, tertio docto res " ; et alii quidem datus est sermo sapientiz, alii autem sermo scientia ", et quæ his alinia sunt, et, ut semel dicam, suis bonis animas se diligen- tium explet. Firma igitur ac stabilis manet sacro- rum ministris, ac liberis donatarum rerum posses- sio; qui vero servilem spiritum habent, id est, Israe lit, cum fidem liberam non recipiant, sed sub jugo adhuc nefarii exsecrabilisque peccati ja- ceant, ab iis alienatur adimiturque gratia illa per Moysen dala, id est, illa in lege cognitio quæ velut paedagogus ad veritatem duceret, et sors, atque hz- reditas iis prorsus erit cum sanctis nulla, neque pars aliqua cum Christo : Ei enim, qui habet, dabitur, , inquit, et abundabit; ab eo autem qui non habet, etiam quod videtur habere, auferetur ab eo › Esse autem exhæredatum Israel, quod Adem minime receperit, neque libertatis dignitate sit ornatus, indicavit Salvator, cum hujus legis, uε ego interpretor, vim ac sensum in medium proferret. ibid. 8. vs Matth. xm, 12. * Gor. si, 28. Digitized by « Google

ἱερουργοῖς ἐκνενέμηνται κλῆροι, καὶ τούτους αὐτοῖς ἐσαεὶ διασώζεσθαι καὶ ἀναποβλήτους είναι προστέ‐ ταχεν, ἀναγκαίως ἐκεῖνο δηλοῖ. Εἰ γὰρ γένοιτο, φησὶν, ἕνα τῶν ἡγουμένων ἤτοι τῶν ἱερουργῶν, τοῖς ἰδίοις διανείμαι τέκνοις ἐξ ἰδίου κλήρου τινά, περ πήχθω, φησί, τὸ δοθὲν, καὶ ἀνεκποίητον ἔστω τῷ λαβόντι τὸ δῶρον. Οίχεται γὰρ οὐκ ἐπί τινα τῶν ἀλ λογενῶν ὁ κλῆρος, ἀλλ' ἐξ ἱερέων εἰς ἱερούς. Εἰ δὲ δὴ καὶ ἐνὶ τῶν οἰκετῶν χαρίσαιτο, κεκτήσεται, φησὶν, οὐ βεβαίως ὁ λαβὼν, ἀναδραμεῖται δὲ πάντως ἐπὶ τὸν ἡγούμενον, ἐν τῷ ἔτει τῆς ἀφέσεως, ὁ κλῆρος αὐτοῦ. Προσεπιτάττει γε μὴν ἀποσείεσθαι τὸν ἱερουργὸν τοῦ τῶν ἀλλοτρίων ἐφίεσθαι κλήρου, τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἐστὶ τὸ, οὐ μὴ λάβῃ ὁ ἀφηγούμενος ἐκ τῆς κληρονο- μίας τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. "Αρά σοι γέγονεν ἀποχρῶν ὁ λόγος εἰς τὴν τοῦ πράγματος διασάφησιν ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. ὕτω δὴ οὖν εἰς βάσανον τὴν πνευματικήν τύποι γὰρ δὴ τὰ ἐν νόμῳ, καὶ τῆς ἀληθείας ἡ μόρ- φωσις ἐγκεχάρακται ταῖς σκιαῖς. ΠΑΛΛ. Αληθές. ή ΚΥΡ. Οὐκοῦν κλῆροι μὲν ἀσφαλεῖς καὶ μένοντες, οἱ ἐκ πατέρων εἰς τέκνα, ἀπόβλητοι δὲ καὶ ἀνόπιν Ιόντες, οἱ ἐκ δεσποτῶν εἰς τοὺς οἰκέτας· τοῦτο γὰρ ἔφη τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. ΠΑΛΛ. Συνίημι. ΚΥΡ. Εἷς δὲ ἡμῶν τῶν ἐν πίστει δεδικαιωμένων καθηγητής, ὁ Χριστός, κλῆρον ἔχων ἴδιον, τὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν, ὅταν πρὸς αὐτὸν ἐποιεῖτο τους λόγους ὡς ἐν σχήματι προσευχῆς, ὅτι ο Πάντα τὰ ἐμὰ, σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμὰ, καὶ δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς. » Ψάλλει δέ που καὶ ὁ θεσπέ σιος Μελωδός, ὅτι ἀναθὰς εἰς ὕψος, ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν, ἔδωκε δόματα τοῖς ἀνθρώποις· οὓς μὲν γὰρ ἔθετο ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους, καὶ ᾧ μὲν δέδοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως, καὶ τὰ τούτοις ἀδελφά. Καὶ ἀπαξαπλῶς τοῖς ἰδίοις άγα- θοῖς τὰς τῶν ἀγαπώντων αὐτὸν καταπιαίνει ψυχάς. Βεβαία δὴ οὖν καὶ ἐρηρεισμένη τοῖς ἱερουργοῖς τε καὶ ἐλευθέροις τῶν δεδωρημένων ἡ κτῆσις. Τοῖς δὲ τὸ δοῦλον ἔχουσι πνεῦμα, τοῦτ' ἔστι, τοῖς ἐξ Ἰσραήλ, τὴν ἐλευθέραν πίστιν οὐ προσιεμένοις, ἀλλ' ὑπὸ ζυγά η κειμένοις ἔτι τῆς βεβήλου καὶ βδελυρᾶς ἁμαρτίας, ἀπόβλητος καὶ ἀφαιρετὴ καὶ ἡ δοθεῖσα χάρις διὰ Μω- σέως, τοῦτ' ἔστιν ἡ ἐν νόμῳ γνῶσις, παιδαγωγούσα πρὸς ἀλήθειαν. Καὶ κλῆρος μὲν ὅλως μετὰ τῶν ἁγίων οὐδεὶς, μερὶς δὲ οὐδεμία μετὰ Χριστοῦ. « Τῷ γὰρ ἔχοντι, ο φησί, ο δοθήσεται και περισσευθήσεται, ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος, καὶ ὁ δοκεῖ ἔχειν ἀρθήσεται ἀπ' αὐτοῦ. ὁ Ὅτι δὲ ἀπόκληρος ὁ Ἰσραὴλ τὴν πίστιν οὐ προσηκάμενος, οὐδὲ τοῖς εἰς ἐλευθερίαν ἀξιώμασιν ἐκλελαμπρυσμένος, διαμεμήνυκεν ὁ Σωτὴρ, τὴν τοῦδε τοῦ νόμου, καθάπερ ἐγᾦμαι, δύναμιν παρακομίζων εἰς μέσον. Εφη γὰρ ὧδε τοῖς ἀπειθεῖν ἑλομένοις· σε τε DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. A administris necessariae atque eximise possessiones attribute sunt, easque illis perpetuo servari, et alienari non posse constituit, necessario illud si- gnificat. Nam si contigerit, inquit, aliquem ex prin- cipibus, id est e sacerdotibus, nonnulla suis libe- ris quæ ad suam possessionem pertineant, distri buere, ratum esto, inquit, quod datum est, neque alienari ab accipiente possit : neque enim illa hæ- reditas ad alienigenam aliquem transit, sed a sa cerdotibus ad sacerdotes. Sin alicui servo dome- stico largitus fuerit, possidebit, inquit, qui accepit, non perpetuo ad principem enim omnino remis- sionis anno ejus possessio revertetur. Sed precipit insuper ut sacerdos alienarum possessionum cupi ditatem abjiciat, id enim est, ut opinor, Non acci- B piet princeps ex hæreditate populi sui. Satisne hæc expositio tibi videtur ad ejus rei explanationem? PALL. Sane salis. C Joan. xvπ, 10. * Psal. LXV, 19. PATROL. GR. LXVIII. D CYR. Jam ergo ad spiritualem inquisitionem per- gat oratio; nam figuræ sunt quæ in lege traduntur, et veritatis quædam informatio in aliis umbris im- pressa est. PALL. Vera dicis. CYR. Igitur hæreditates eæ firmæ sunt et sta- biles, quæ a parentibus ad liberos veniunt; eæ rur- sus amittuntur, et retrorsum redeunt, quæ a domi nis ad servos; id enim sacræ Litteræ dicunt. PALL. Intelligo. GYR. Nobis autem, qui fide justificati sumus, unus est princeps Christus, qui possessionem illam Dei ac Patris propriam habet. Ideoque dicebat, cum ad eum orandi figura yerba convertisset : ‹ Omnia mea tua sunt, et tua mea, et glorificatus sum in eis “. › Psallit etiam quodam loco ille di- νinus Cantor, eum, cum ascendisset in altum, capti- vam duxisse captivitatem, dedisseque dona homi- nibus : alios enim posuit in Ecclesia, primum quidem apostolos, secundo prophetas, tertio docto res " ; et alii quidem datus est sermo sapientiz, alii autem sermo scientia ", et quæ his alinia sunt, et, ut semel dicam, suis bonis animas se diligen- tium explet. Firma igitur ac stabilis manet sacro- rum ministris, ac liberis donatarum rerum posses- sio; qui vero servilem spiritum habent, id est, Israe lit, cum fidem liberam non recipiant, sed sub jugo adhuc nefarii exsecrabilisque peccati ja- ceant, ab iis alienatur adimiturque gratia illa per Moysen dala, id est, illa in lege cognitio quæ velut paedagogus ad veritatem duceret, et sors, atque hz- reditas iis prorsus erit cum sanctis nulla, neque pars aliqua cum Christo : Ei enim, qui habet, dabitur, , inquit, et abundabit; ab eo autem qui non habet, etiam quod videtur habere, auferetur ab eo › Esse autem exhæredatum Israel, quod Adem minime receperit, neque libertatis dignitate sit ornatus, indicavit Salvator, cum hujus legis, uε ego interpretor, vim ac sensum in medium proferret. ibid. 8. vs Matth. xm, 12. * Gor. si, 28. Digitized by « Google

ἱερουργοῖς ἐκνενέμηνται κλῆροι, καὶ τούτους αὐτοῖς ἐσαεὶ διασώζεσθαι καὶ ἀναποβλήτους είναι προστέ‐ ταχεν, ἀναγκαίως ἐκεῖνο δηλοῖ. Εἰ γὰρ γένοιτο, φησὶν, ἕνα τῶν ἡγουμένων ἤτοι τῶν ἱερουργῶν, τοῖς ἰδίοις διανείμαι τέκνοις ἐξ ἰδίου κλήρου τινά, περ πήχθω, φησί, τὸ δοθὲν, καὶ ἀνεκποίητον ἔστω τῷ λαβόντι τὸ δῶρον. Οίχεται γὰρ οὐκ ἐπί τινα τῶν ἀλ λογενῶν ὁ κλῆρος, ἀλλ' ἐξ ἱερέων εἰς ἱερούς. Εἰ δὲ δὴ καὶ ἐνὶ τῶν οἰκετῶν χαρίσαιτο, κεκτήσεται, φησὶν, οὐ βεβαίως ὁ λαβὼν, ἀναδραμεῖται δὲ πάντως ἐπὶ τὸν ἡγούμενον, ἐν τῷ ἔτει τῆς ἀφέσεως, ὁ κλῆρος αὐτοῦ. Προσεπιτάττει γε μὴν ἀποσείεσθαι τὸν ἱερουργὸν τοῦ τῶν ἀλλοτρίων ἐφίεσθαι κλήρου, τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἐστὶ τὸ, οὐ μὴ λάβῃ ὁ ἀφηγούμενος ἐκ τῆς κληρονο- μίας τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. "Αρά σοι γέγονεν ἀποχρῶν ὁ λόγος εἰς τὴν τοῦ πράγματος διασάφησιν ; ΠΑΛΛ. Καὶ μάλα. ΚΥΡ. ὕτω δὴ οὖν εἰς βάσανον τὴν πνευματικήν τύποι γὰρ δὴ τὰ ἐν νόμῳ, καὶ τῆς ἀληθείας ἡ μόρ- φωσις ἐγκεχάρακται ταῖς σκιαῖς. ΠΑΛΛ. Αληθές. ή ΚΥΡ. Οὐκοῦν κλῆροι μὲν ἀσφαλεῖς καὶ μένοντες, οἱ ἐκ πατέρων εἰς τέκνα, ἀπόβλητοι δὲ καὶ ἀνόπιν Ιόντες, οἱ ἐκ δεσποτῶν εἰς τοὺς οἰκέτας· τοῦτο γὰρ ἔφη τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. ΠΑΛΛ. Συνίημι. ΚΥΡ. Εἷς δὲ ἡμῶν τῶν ἐν πίστει δεδικαιωμένων καθηγητής, ὁ Χριστός, κλῆρον ἔχων ἴδιον, τὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκεν, ὅταν πρὸς αὐτὸν ἐποιεῖτο τους λόγους ὡς ἐν σχήματι προσευχῆς, ὅτι ο Πάντα τὰ ἐμὰ, σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμὰ, καὶ δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς. » Ψάλλει δέ που καὶ ὁ θεσπέ σιος Μελωδός, ὅτι ἀναθὰς εἰς ὕψος, ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν, ἔδωκε δόματα τοῖς ἀνθρώποις· οὓς μὲν γὰρ ἔθετο ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους, καὶ ᾧ μὲν δέδοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως, καὶ τὰ τούτοις ἀδελφά. Καὶ ἀπαξαπλῶς τοῖς ἰδίοις άγα- θοῖς τὰς τῶν ἀγαπώντων αὐτὸν καταπιαίνει ψυχάς. Βεβαία δὴ οὖν καὶ ἐρηρεισμένη τοῖς ἱερουργοῖς τε καὶ ἐλευθέροις τῶν δεδωρημένων ἡ κτῆσις. Τοῖς δὲ τὸ δοῦλον ἔχουσι πνεῦμα, τοῦτ' ἔστι, τοῖς ἐξ Ἰσραήλ, τὴν ἐλευθέραν πίστιν οὐ προσιεμένοις, ἀλλ' ὑπὸ ζυγά η κειμένοις ἔτι τῆς βεβήλου καὶ βδελυρᾶς ἁμαρτίας, ἀπόβλητος καὶ ἀφαιρετὴ καὶ ἡ δοθεῖσα χάρις διὰ Μω- σέως, τοῦτ' ἔστιν ἡ ἐν νόμῳ γνῶσις, παιδαγωγούσα πρὸς ἀλήθειαν. Καὶ κλῆρος μὲν ὅλως μετὰ τῶν ἁγίων οὐδεὶς, μερὶς δὲ οὐδεμία μετὰ Χριστοῦ. « Τῷ γὰρ ἔχοντι, ο φησί, ο δοθήσεται και περισσευθήσεται, ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος, καὶ ὁ δοκεῖ ἔχειν ἀρθήσεται ἀπ' αὐτοῦ. ὁ Ὅτι δὲ ἀπόκληρος ὁ Ἰσραὴλ τὴν πίστιν οὐ προσηκάμενος, οὐδὲ τοῖς εἰς ἐλευθερίαν ἀξιώμασιν ἐκλελαμπρυσμένος, διαμεμήνυκεν ὁ Σωτὴρ, τὴν τοῦδε τοῦ νόμου, καθάπερ ἐγᾦμαι, δύναμιν παρακομίζων εἰς μέσον. Εφη γὰρ ὧδε τοῖς ἀπειθεῖν ἑλομένοις· σε τε DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. A administris necessariae atque eximise possessiones attribute sunt, easque illis perpetuo servari, et alienari non posse constituit, necessario illud si- gnificat. Nam si contigerit, inquit, aliquem ex prin- cipibus, id est e sacerdotibus, nonnulla suis libe- ris quæ ad suam possessionem pertineant, distri buere, ratum esto, inquit, quod datum est, neque alienari ab accipiente possit : neque enim illa hæ- reditas ad alienigenam aliquem transit, sed a sa cerdotibus ad sacerdotes. Sin alicui servo dome- stico largitus fuerit, possidebit, inquit, qui accepit, non perpetuo ad principem enim omnino remis- sionis anno ejus possessio revertetur. Sed precipit insuper ut sacerdos alienarum possessionum cupi ditatem abjiciat, id enim est, ut opinor, Non acci- B piet princeps ex hæreditate populi sui. Satisne hæc expositio tibi videtur ad ejus rei explanationem? PALL. Sane salis. C Joan. xvπ, 10. * Psal. LXV, 19. PATROL. GR. LXVIII. D CYR. Jam ergo ad spiritualem inquisitionem per- gat oratio; nam figuræ sunt quæ in lege traduntur, et veritatis quædam informatio in aliis umbris im- pressa est. PALL. Vera dicis. CYR. Igitur hæreditates eæ firmæ sunt et sta- biles, quæ a parentibus ad liberos veniunt; eæ rur- sus amittuntur, et retrorsum redeunt, quæ a domi nis ad servos; id enim sacræ Litteræ dicunt. PALL. Intelligo. GYR. Nobis autem, qui fide justificati sumus, unus est princeps Christus, qui possessionem illam Dei ac Patris propriam habet. Ideoque dicebat, cum ad eum orandi figura yerba convertisset : ‹ Omnia mea tua sunt, et tua mea, et glorificatus sum in eis “. › Psallit etiam quodam loco ille di- νinus Cantor, eum, cum ascendisset in altum, capti- vam duxisse captivitatem, dedisseque dona homi- nibus : alios enim posuit in Ecclesia, primum quidem apostolos, secundo prophetas, tertio docto res " ; et alii quidem datus est sermo sapientiz, alii autem sermo scientia ", et quæ his alinia sunt, et, ut semel dicam, suis bonis animas se diligen- tium explet. Firma igitur ac stabilis manet sacro- rum ministris, ac liberis donatarum rerum posses- sio; qui vero servilem spiritum habent, id est, Israe lit, cum fidem liberam non recipiant, sed sub jugo adhuc nefarii exsecrabilisque peccati ja- ceant, ab iis alienatur adimiturque gratia illa per Moysen dala, id est, illa in lege cognitio quæ velut paedagogus ad veritatem duceret, et sors, atque hz- reditas iis prorsus erit cum sanctis nulla, neque pars aliqua cum Christo : Ei enim, qui habet, dabitur, , inquit, et abundabit; ab eo autem qui non habet, etiam quod videtur habere, auferetur ab eo › Esse autem exhæredatum Israel, quod Adem minime receperit, neque libertatis dignitate sit ornatus, indicavit Salvator, cum hujus legis, uε ego interpretor, vim ac sensum in medium proferret. ibid. 8. vs Matth. xm, 12. * Gor. si, 28. Digitized by « Google

οι τως ἐν τῷ Δευτερονομίῳ· ι Ἐὰν παραγένηται ὁ Λευίτης ἐκ μιᾶς τῶν πόλεων ὑμῶν, ἐκ πάντων τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ οὗ αὐτὸς παροικεῖ, καθὸ ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς τόπον ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ λειτουργήσει τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ ὥσπερ πάντες ἀδελφοὶ αὐτοῦ οἱ Λευἶτα: οἱ παρ- εστηκότες ἐκεῖ ἐνώπιον Κυρίου, μερίδα με μερι σμένην φάγεται, πλὴν τῆς πράσεως αὐτοῦ τῆς κατὰ τὴν πατριάν. » Ενὸς γὰρ ὄντος Θεοῦ πανταχή των ἱερέων ἅπτεσθαι χρὴ τοὺς εἰς γε τουτί παρενηνεγμέ- νους, καὶ ψήφῳ τῇ ἄνωθεν ἀπολελεγμένους. Τοῦτό τοι καὶ νῦν ἐν Ἐκκλησίαις τετήρηται, καὶ τετίμηται πρὸς ἡμῶν ὁ νόμος· πόλις μὲν γὰρ ἑκάστῳ καὶ κλή- ρος ἴδιος τῶν ἐξειλεγμένων εἰς ἱερωσύνην, συμπαρα- λαμβάνεται δὲ πρὸς ἱερουργίαν, κἂν εἰ ἐξ ἑτέρας εἰς ἑτέραν ἴοι τυχόν, ἢ πόλιν ἢ χώραν, καὶ συνεσθίει μετὰ τῶν ἱερέων, καὶ τοῖς τῆς ἀγάπης τιμᾶται νότ μοις· ἔοικε δέ τι καὶ μυστικόν, καθάπερ ἐγᾦμαι, πάλιν ὁ νόμος ὑποδηλοῦν. Μυρίας μὲν γὰρ ἀνὰ πα σαν τὴν οἰκουμένην χώρα! τε καὶ πόλεις ἐν οἷς ἅγιαί τε καὶ θεοφιλεῖς ἀνθρώπων ψυχαί λειτουρ γοῦσι Θεῷ, διά γε τοῦ ζῆν ἐννόμως, καὶ πολιτεύεσθαι μὲν εὐαγγελικῶς, καταθύειν δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὰ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας, δῆλον δὲ ὅτι τῆς πνευματικῆς, πίστιν, ἐλπίδα, ἀγάπην, ὑπομονὴν, πραότητα, φιλοπτωχίαν· • Τοιαύταις γὰρ θυσίαις εὐαρεστεῖται Θεός, » κατὰ τὰς Γραφάς. Αλλ' οἶδε δὴ πάντες καθάπερ εἰς μίαν καὶ κοινὴν μητέρα συνθέουσι τὴν ἐπουράνιον Ἱερου- σαλήμ, τὴν τῶν πρωτοτόκων Εκκλησίαν, τὴν ἄνω καλλίπολιν, τὴν σκηνὴν τὴν ἀληθινὴν, ὴν ἔπηξεν ὁ Κύριος καὶ οὐκ ἄνθρωπος, ἐκεῖ καθαρώτερον λειτουρ• γήσομεν, ἐξαιρεθείσης μὲν ἡμῶν τῆς ἁμαρτίας εἰς- ἀπαν, πεπαυμένου δὲ λέοντος καὶ δράκοντος, βασι- λίσκου καὶ ἀσπίδος· ο Εσται ο γάρ, φησίν, ο ἐκεῖ οδος καθαρά, καὶ ὁδὸς ἁγία κληθήσεται, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ ἐκεῖ λέων, οὐδὲ τῶν θηρίων τῶν πονηρῶν οὐδὲν οὐ μὴ ἀναβῇ ἐκεῖ. . Μεμερισμένην ἐκεῖ με ρίδα φαγόμεθα. Γέγραπται γάρ « Τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι. » Η οὐκ ἀνάλογος τοῖς ἑκάστου πόνοις ἡ τῶν ἀγαθῶν ἀντέκτισις, εἰ καὶ ἐν μέτρῳ πλείονι διὰ τὴν τοῦ Δεσπότου φιλοτιμίαν ; • Μέτρον γάρ, φησίν, καλόν, πεπιεσμένον, ὑπερ- εκχυνόμενον, σεσαλευμένον δώσουσιν εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν. ὁ ΠΑΛΛ. Εφης μὲν ὀρθῶς. Πλὴν ἐκεῖνο φράσον· οὐ γὰρ ἐξῆν τοῖς Λευίταις ἐν ἰδίαις οὖσι πόλεσί τε καὶ χώμαις, ἱερουργεῖν ; ΚΥΡ. Ηκιστά γε μία γὰρ ἡ σκηνή, καὶ ἐν τὸ θυ σιαστήριον ἐφ᾽ ᾧ πάντα τὰ ἱερὰ, εἰς δὲ καὶ νεὼς ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις, ὃν Σολομὼν ἀνεδείματο, τῆς ἀρ- χαίας ἐκείνης σκηνῆς ἀποπληρῶν τὸ σχῆμα. Απο- φάσκει δὲ παντελῶς ὁ νόμος, τὸ ἐξεῖναί τισι, τῆς ἁγίας ἔξωθεν θύειν σκηνῆς· καὶ τοῖς τοῦτο δρᾷν ἐθέ λουσιν, όλεθρος ἦν ἡ ζημία, καὶ ὁ περὶ τῶν ἐσχάτων επήρτητο λόγος. Εφη γὰρ ὧδε σαφῶς· . Ἐὰν δέ τις θύσῃ πρόβατον ἢ μόσχον ἐν τῇ παρεμβολῇ, καὶ ἐπὶ ' οι DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. A celebratam Jerusalem; sic enim ait in Deuterole mio: Si advenerit Levites ex una urbium vestra; rum ex omnibus filiis Israel, ubi ipse incolit, ut desiderat anima ejus, in locum quem elegerit Do- minus Deus tuus, et ministraverit nomini Dominį Dei sui, sicut omnes fratres ejus Levitæ, qui astanţ ibi coram Domino, partem partitam edet, præter venditionem ejus, quæ est secunduin familiam *. Nam, quia unius Dei sunt ubique sacerdotes, con- jungi eos oportet qui ad hoc munus provecti, et divino suffragio electi sunt. Idipsum hoc quoque tempore in Ecclesiis servatur, et huic legi honos a nobis impenditur: quamvis enim cuique ad sacer- dotium electo sua sit civitas atque possessio, simul tamen ad sacrificium celebrandum assumitur, licet B ex una ad alteram pergat urbem regionemve for- tasse, et una cum sacerdotibus vescitur, et chari, tatis legibus honoratur. Sed mihi rursus ea lex mysticum quiddam, ut ego interpretor, significare videtur : innumerabiles quippe sunt per universum orbem terrarum regiones, atque urbes, in quibus sanctæ Deoque charæ animæ cultum eidem exhi bent, dum legitime vivunt, et ex Evangeliz praescripto conversantur, eique quodammodo sacri- ficia in odorem suavitatis, nimirum spiritualis, offe- runt, fidem, charitatem, patientiam, mansuetudi- nem, benignitatem in pauperes : « Talibus enim hostiis promeretur Deus, ut Scripturæ tradunt **. Sed hi prorsus omnes tanquam ad unam commu- nemque matrem conveniunt, ad illam celestem Je rusalem, illam primogenitorum Eoclesiam, illam superam et praclaram urbem ^,verumque taber naculum, quod fixit Deus, et non homo; ibi purius sacrifcabimus, cum peccatum a nobis omni ex parte ademptum erit, sublatusque leo et draco, basiliscus et aspis : « Erit enim ibi, o inquit, c via munda, et via sancta vocabitur; neque invenietur ibi leo, neque ulla mala bestia eo ascendet ". Partitam ibi partem comedemus, cum scriptum sit : • Fructus laborum tuorum comedes ". An vero minus pro cujusque laborum ratione illa bonorum præmiorumque persolutio fet, etiamsi copiosiore mensura fet Domini nostri munificentia ? « Men- suram enim bonam, confertam, superefluentem, coagitatam dabo in sinum vestrum € D Deut. xvII, 6-8. Hebr. xili, 16. ** Luc. vi, 38. PALL. Est quidem a te recte dictum. Illud vero mihi explices velim: nonne licebat Levitis in suis urbibus villisque manentibus sacrificare? CYR. Minime vero: unum quippe tabernaculum erat, unumque altare, in quo victimæ omnes immo- labantur, unum quoque Hierosolymis templum a Salomone constructum, quod veteris illius taber- naculi imaginem referebat. Lex quoque prorsuş interdicit ne cui liceat extra tabernaculum sacri- ficare; quique hoc fecissent, exterminationis multą erat constituta, et extremum supplicium immine- bat; sic enim plane dixit: «Si vero quispiam in- "Hebr. xn, 22, 23. * [sa. xxxv, 8, 9. Psal. cxxvII, 2.

οι τως ἐν τῷ Δευτερονομίῳ· ι Ἐὰν παραγένηται ὁ Λευίτης ἐκ μιᾶς τῶν πόλεων ὑμῶν, ἐκ πάντων τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ οὗ αὐτὸς παροικεῖ, καθὸ ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς τόπον ἂν ἐκλέξηται Κύριος ὁ Θεός σου, καὶ λειτουργήσει τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ αὐτοῦ ὥσπερ πάντες ἀδελφοὶ αὐτοῦ οἱ Λευἶτα: οἱ παρ- εστηκότες ἐκεῖ ἐνώπιον Κυρίου, μερίδα με μερι σμένην φάγεται, πλὴν τῆς πράσεως αὐτοῦ τῆς κατὰ τὴν πατριάν. » Ενὸς γὰρ ὄντος Θεοῦ πανταχή των ἱερέων ἅπτεσθαι χρὴ τοὺς εἰς γε τουτί παρενηνεγμέ- νους, καὶ ψήφῳ τῇ ἄνωθεν ἀπολελεγμένους. Τοῦτό τοι καὶ νῦν ἐν Ἐκκλησίαις τετήρηται, καὶ τετίμηται πρὸς ἡμῶν ὁ νόμος· πόλις μὲν γὰρ ἑκάστῳ καὶ κλή- ρος ἴδιος τῶν ἐξειλεγμένων εἰς ἱερωσύνην, συμπαρα- λαμβάνεται δὲ πρὸς ἱερουργίαν, κἂν εἰ ἐξ ἑτέρας εἰς ἑτέραν ἴοι τυχόν, ἢ πόλιν ἢ χώραν, καὶ συνεσθίει μετὰ τῶν ἱερέων, καὶ τοῖς τῆς ἀγάπης τιμᾶται νότ μοις· ἔοικε δέ τι καὶ μυστικόν, καθάπερ ἐγᾦμαι, πάλιν ὁ νόμος ὑποδηλοῦν. Μυρίας μὲν γὰρ ἀνὰ πα σαν τὴν οἰκουμένην χώρα! τε καὶ πόλεις ἐν οἷς ἅγιαί τε καὶ θεοφιλεῖς ἀνθρώπων ψυχαί λειτουρ γοῦσι Θεῷ, διά γε τοῦ ζῆν ἐννόμως, καὶ πολιτεύεσθαι μὲν εὐαγγελικῶς, καταθύειν δὲ ὥσπερ αὐτῷ τὰ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας, δῆλον δὲ ὅτι τῆς πνευματικῆς, πίστιν, ἐλπίδα, ἀγάπην, ὑπομονὴν, πραότητα, φιλοπτωχίαν· • Τοιαύταις γὰρ θυσίαις εὐαρεστεῖται Θεός, » κατὰ τὰς Γραφάς. Αλλ' οἶδε δὴ πάντες καθάπερ εἰς μίαν καὶ κοινὴν μητέρα συνθέουσι τὴν ἐπουράνιον Ἱερου- σαλήμ, τὴν τῶν πρωτοτόκων Εκκλησίαν, τὴν ἄνω καλλίπολιν, τὴν σκηνὴν τὴν ἀληθινὴν, ὴν ἔπηξεν ὁ Κύριος καὶ οὐκ ἄνθρωπος, ἐκεῖ καθαρώτερον λειτουρ• γήσομεν, ἐξαιρεθείσης μὲν ἡμῶν τῆς ἁμαρτίας εἰς- ἀπαν, πεπαυμένου δὲ λέοντος καὶ δράκοντος, βασι- λίσκου καὶ ἀσπίδος· ο Εσται ο γάρ, φησίν, ο ἐκεῖ οδος καθαρά, καὶ ὁδὸς ἁγία κληθήσεται, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ ἐκεῖ λέων, οὐδὲ τῶν θηρίων τῶν πονηρῶν οὐδὲν οὐ μὴ ἀναβῇ ἐκεῖ. . Μεμερισμένην ἐκεῖ με ρίδα φαγόμεθα. Γέγραπται γάρ « Τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι. » Η οὐκ ἀνάλογος τοῖς ἑκάστου πόνοις ἡ τῶν ἀγαθῶν ἀντέκτισις, εἰ καὶ ἐν μέτρῳ πλείονι διὰ τὴν τοῦ Δεσπότου φιλοτιμίαν ; • Μέτρον γάρ, φησίν, καλόν, πεπιεσμένον, ὑπερ- εκχυνόμενον, σεσαλευμένον δώσουσιν εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν. ὁ ΠΑΛΛ. Εφης μὲν ὀρθῶς. Πλὴν ἐκεῖνο φράσον· οὐ γὰρ ἐξῆν τοῖς Λευίταις ἐν ἰδίαις οὖσι πόλεσί τε καὶ χώμαις, ἱερουργεῖν ; ΚΥΡ. Ηκιστά γε μία γὰρ ἡ σκηνή, καὶ ἐν τὸ θυ σιαστήριον ἐφ᾽ ᾧ πάντα τὰ ἱερὰ, εἰς δὲ καὶ νεὼς ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις, ὃν Σολομὼν ἀνεδείματο, τῆς ἀρ- χαίας ἐκείνης σκηνῆς ἀποπληρῶν τὸ σχῆμα. Απο- φάσκει δὲ παντελῶς ὁ νόμος, τὸ ἐξεῖναί τισι, τῆς ἁγίας ἔξωθεν θύειν σκηνῆς· καὶ τοῖς τοῦτο δρᾷν ἐθέ λουσιν, όλεθρος ἦν ἡ ζημία, καὶ ὁ περὶ τῶν ἐσχάτων επήρτητο λόγος. Εφη γὰρ ὧδε σαφῶς· . Ἐὰν δέ τις θύσῃ πρόβατον ἢ μόσχον ἐν τῇ παρεμβολῇ, καὶ ἐπὶ ' οι DE ADORATIONE IN SPIRITU ET VERITATE. LIB. XIII. A celebratam Jerusalem; sic enim ait in Deuterole mio: Si advenerit Levites ex una urbium vestra; rum ex omnibus filiis Israel, ubi ipse incolit, ut desiderat anima ejus, in locum quem elegerit Do- minus Deus tuus, et ministraverit nomini Dominį Dei sui, sicut omnes fratres ejus Levitæ, qui astanţ ibi coram Domino, partem partitam edet, præter venditionem ejus, quæ est secunduin familiam *. Nam, quia unius Dei sunt ubique sacerdotes, con- jungi eos oportet qui ad hoc munus provecti, et divino suffragio electi sunt. Idipsum hoc quoque tempore in Ecclesiis servatur, et huic legi honos a nobis impenditur: quamvis enim cuique ad sacer- dotium electo sua sit civitas atque possessio, simul tamen ad sacrificium celebrandum assumitur, licet B ex una ad alteram pergat urbem regionemve for- tasse, et una cum sacerdotibus vescitur, et chari, tatis legibus honoratur. Sed mihi rursus ea lex mysticum quiddam, ut ego interpretor, significare videtur : innumerabiles quippe sunt per universum orbem terrarum regiones, atque urbes, in quibus sanctæ Deoque charæ animæ cultum eidem exhi bent, dum legitime vivunt, et ex Evangeliz praescripto conversantur, eique quodammodo sacri- ficia in odorem suavitatis, nimirum spiritualis, offe- runt, fidem, charitatem, patientiam, mansuetudi- nem, benignitatem in pauperes : « Talibus enim hostiis promeretur Deus, ut Scripturæ tradunt **. Sed hi prorsus omnes tanquam ad unam commu- nemque matrem conveniunt, ad illam celestem Je rusalem, illam primogenitorum Eoclesiam, illam superam et praclaram urbem ^,verumque taber naculum, quod fixit Deus, et non homo; ibi purius sacrifcabimus, cum peccatum a nobis omni ex parte ademptum erit, sublatusque leo et draco, basiliscus et aspis : « Erit enim ibi, o inquit, c via munda, et via sancta vocabitur; neque invenietur ibi leo, neque ulla mala bestia eo ascendet ". Partitam ibi partem comedemus, cum scriptum sit : • Fructus laborum tuorum comedes ". An vero minus pro cujusque laborum ratione illa bonorum præmiorumque persolutio fet, etiamsi copiosiore mensura fet Domini nostri munificentia ? « Men- suram enim bonam, confertam, superefluentem, coagitatam dabo in sinum vestrum € D Deut. xvII, 6-8. Hebr. xili, 16. ** Luc. vi, 38. PALL. Est quidem a te recte dictum. Illud vero mihi explices velim: nonne licebat Levitis in suis urbibus villisque manentibus sacrificare? CYR. Minime vero: unum quippe tabernaculum erat, unumque altare, in quo victimæ omnes immo- labantur, unum quoque Hierosolymis templum a Salomone constructum, quod veteris illius taber- naculi imaginem referebat. Lex quoque prorsuş interdicit ne cui liceat extra tabernaculum sacri- ficare; quique hoc fecissent, exterminationis multą erat constituta, et extremum supplicium immine- bat; sic enim plane dixit: «Si vero quispiam in- "Hebr. xn, 22, 23. * [sa. xxxv, 8, 9. Psal. cxxvII, 2.