ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ KATA ΤΩΝ ΝΕΣΤΟΡΙΟΥ ΔΥΣΦΗΜΙΩΝ ΠΕΝΤΑ ΒΙΒΛΟΣ ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ ". ADVERSUS NESTORII BLASPHEMIAS CONTRADICTIONUM LIBRI QUINQUE. Interprete Antonio Agellio, Acernensi episcopo, qui primus utraque lingua ediderat Romæ 1608, in collectione cui ritulus: Concilia generalia Ecclesia catholica Pauli V P. M. auctoritate edita. ARGUMENTUM TOTIUS OPERIS. In libro primo pro voce Osotóxo; fere tota contentio est. - In secundo redarguitur Nestori impietas Christum hominem theophorum sentientis. In tertio libro Cyrillus refellit Nestorii dogma distinguentis Christi naturas secundum hypostasim, ex eo quod indignum putaret Del Verbum dici apostolum, pontidem, semen Abraham, similem fratribus, unclum, consummatum, passum, tentatum; easdemque naturas dignitate, conjunctione, auctoritate copulantis. - In quarto libro contra eumdem Nestorium pugnat, qui dixisset Christum adventitia et externa virtute assumptum a Patre, et glorificatum a Spiritu, cum illius sit proprius, et ab eo detur; qui etiam cavillaretur carnem Flii hominis in Sacramento manducari dictum esse, non ipsum Deum Verbum; ex quibus illud astruebat, divisas esse secundum hypostases Christi naturas.· In ultimo libro Cyrillus coarguit Nestorium, divisisse naturas secundum hypostases, cum dictam ab Apostolo mortem Filii Dei, mortem hominis inter pretaretur, et Dominum gloriæ crucifixum hominem intelligeret, eumdemque traditum dici putaret, occisum, susci tatum, pa patum etiam a Thoma, cum hæc omnia carnis sint, non Verbi; in Symbolo quoque adnotaret non fuisse dictum, et in anum Deum Verbum, sed, e in unum Dominum Jesum Christum, qui consequenter natus, cruciAxus et mortuus perhibeatur; ex quibus omnibus duas in Christo hypostases asserebat. ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ. Τοῖς μὲν τὴν θείαν Γραφὴν πολυπραγμονεῖν ἐθέ λουσι, καὶ ἀποδιώκουσι μὲν τὸ ῥᾴθυμον ἐν τούτῳ, δεδιψηκόσι δὲ μᾶλλον τοῦ πράγματος τὴν κατόρθωσιν, Εγκειμένοις τε νεανικῶς, καὶ ὄχνου δίχα παντός, περιέσται δὴ πάντως τὸ ἐν παντὶ γενέσθαι καλῷ· φωτὸς γὰρ τοῦ θείου τὸν οἰκεῖον ἀναπιμπλᾶσι νοῦν· εἶτα τοῖς τῆς Ἐκκλησίας αὐτὸν ἐνιέντες δόγμασιν, ἅπαν μὲν, ὅσον ἐστὶν ὀρθῶς τε καὶ ἀκιβδήλως ἔχον, προσ- Admonendus est Lector, varias lectiones, ubi in aliis codicibus repertæ fuerint, adnotatas esse sine ulla adjectione; ubi vero non ex libris, sed ex PATROL. GR. LXXVI. LIBER PRIMUS. 1 CAPUT PRIMUM. Qui divinas Litteras diligenter exquirere volunt, et in ea re pellunt ignaviam, sitiuntque potius id negotium perficere, et in id strenue omni deposita inertia incumbunt, iis continget omnino ut ad præclara omnia perveniant. Nam divino lumine animum implent, eumque postea ad Ecclesiæ dogmata cum adjecerint, quidquid recte se habet ac probum est, admittunt libentissime, et in intimis animi sui theconjectura depromptæ fuerint, præpositum esse adverbium lows. AGELLIUS.

sauris condunt, sicque gaudent in iis quae ex solertia ίενται, καὶ λίαν ἀσμένως· καὶ τοῖς ἐσωτάτω τῆς collegerint, ut alii quidam sæculares cum vel indicas gemmas vel aurum avide cumularunt, imo vero multo magis Præstantior enim est sapientia lapidibus pretiosis, et omne eximium non est illa dignum, › sicut scriptum est ¹. Oportere autem censeo sapientes viros et solertes, ac divinorum dogmatum peritos, ejus opportune meminisse 2 quod est a quodam e sanctis discipulis scriptum: Fratres, probate spiritus si ex Deo sunt s.» Beatus quoque l'aulus donatas esse sanctis hominibus dicit discretiones spirituum s. Nam qui dicunt, Doininus Jesus, id non aliter quam per Spiritum sanctum utique dicent at vero qui ex imperitia blasphemam in eos Jinguam laxant, et illis quia recte sapere decreverunt, propemodum dicunt anathema Jesum, id utique ex Beelzebub instinctu faciunt. Oportet igitur ut exercitati ad omnia subtiliter et accurate ἑαυτῶν ψυχῆς ἐναποκλείουσι θησαυροῖς· ἐπιγάννυνται δὲ οὕτω τοῖς ἐξ εὐμαθίας συνειλεγμένοις, ώσανεί και τινες έτεροι τῶν κατὰ τὸν βίον, ἢ λίθους τινάς Ινδικὰς ἡ χρυσὸν ἁπλήστως συναγηγερκότες, μᾶλ λον δὲ, καὶ ἔτι μειζόνως «Κρείσσον γὰρ σοφία λίθων πολυτελῶν· πᾶν δὲ τίμιον, οὐκ ἄξιον αὐτῆς,» καθά γέγραπται. Χρῆναι δέ φημι τους, οἵπερ ἂν σοφοὶ [τσ. ὦσι σοφοίς, καὶ ἀγχίνοοι, καὶ τῶν θείων δογμάτων επιστήμονες, διαμεμνήσθαι χρησίμως γεγραφότος τινὸς τῶν ἁγίων μαθητῶν· «Αδελφοί, δοκιμάζετε τὰ πνεύματα, οἱ ἐκ τοῦ Θεοῦ εἰσι.» Δεδωρῆσθαι δὲ τοῖς ἁγίοις φησὶ καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος διακρίσεις πνευμάτων. Οἱ μὲν γὰρ λέγοντες, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς, φαῖεν ἂν οὐχ ἑτέρως αὐτό, πλὴν ὅτι διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· οἵ γε μὴν ἐξ ἀμαθίας παλίμφημον ἐπ' αὐτοῖς γλῶσσαν ἀνέντες, καὶ δι' ὧν ὀρθὰ φρονεῖν ἐγνώκασι, μονονουχί λέγοντες ἀνάθεμα Ἰησοῦν, τοῦτο δρῷεν ἄν, ὡς ἀπό γε τοῦ Βεελζεβούλ. Δεῖ δὴ οὖν ἄρα λεπτῶς τε καὶ διεσμιλευμένως δοκιμάζειν ἅπαντα μεμελετηκότας, καὶ νῷ διεγηγερμένω χρωμένους περιτυγχάνειν ἡμᾶς τοῖς τινων συγγράμματι, καὶ βασανίζειν εὐτέχνως, οὔσπερ ἂν ποιοῖντο λόγους περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ· ἀπομιμεῖσθαί τε καὶ μάλα ὀρθῶς, τοὺς ὅτι δὴ μάλιστα δοκίμους, καὶ εμπειροτάτους τῶν ἀργυροπρατῶν, οἱ προσίενται μὲν τῶν νομισμάτων τὸ εὐδοκιμοῦν, ἀπόβλητον δὲ ποιεῖ σθαι σπουδάζουσι τὸ παράσημον, καὶ μεμωμημένον. Καὶ πρός γε τοῦτο ἡμᾶς ὁ μακάριος Παῦλος παρα Οήγει, λέγων·. Γίνεσθε τρόφιμοι τραπεζίται· πάντα δοκιμάζετε, τὸ καλὸν κατέχετε· ἀπὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε.» Εστι δὲ δὴ καὶ ἑτέρως πάναισχρόν τε καὶ ἀκαλλὲς, ἐπὶ μὲν τοῖς κατὰ τόνδε τὸν βίον πράγμασι κατ' οὐδένα τρόπον ἡμᾶς ἠφειδηκότας ὁρᾶσθαι τοῦ τελοῦντος εἰς ὄνησιν, πειρά σθαι δὲ μᾶλλον περὶ πολλοῦ ποιεῖσθαι φιλεῖν τὰ δι' ὧν ἂν γένοιτο βιῶναι λαμπρῶς· ἀλογῆσαι δὲ τῶν οὕτω σεπτῶν, καὶ ποιεῖσθαι παρ' οὐδὲν τὴν τῆς ψυχῆς σωτηρίαν· βάθροις τε αὐτὴν ἐγκαθιέναι, καὶ τέλμασι πρὸς τὸ δοκοῦν ἁπλῶς τοῖς ἐθέλουσι λαλεῖν, ἃ μὴ προσῆκεν, ἔσθ' ὅτε παραῤῥιπτοῦντας τὸν νοῦν, οὐκ ἀναμύοντα πρὸς τὸ ἀληθὲς, οὔτε μὴν ἐθέλοντα που λυπραγμονεῖν, τί μέν ἐστι τῶν ἀνεγνωσμένων ὀρθὸν, καὶ ὀνησιφόρον, τί δὲ δὴ τὸ διάστροφον, καὶ δογματ τικῆς ἀκριβείας ἐπιβεβηκός, καὶ ζημίαν ἐμποιοῦν τὴν εἰς αὐτὴν ὁρῶσαν ψυχὴν, ἧς ἀντάξιον οὐδὲν, παρά γε τοῖς ἀρτίοις τὴν φρένα. Δοκιμαστέον οὖν ἄρα, καὶ λίαν ἰσχνῶς, τὰς περὶ τῶν θείων δογμάτων συγγρα φά;· κἂν μέν τις ἴοι κατ᾽ εὐθὺ τοῦ σκοποῦ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων, καὶ τὴν ἔν γε τουτοισὶ σαφῆ, καὶ ἀπλα3.41 Cor. XII, 10. * Matth. xvi, 26. probanda, et pervigili utentes auinio quorundam scripta legamus, et quid de nostro omnium Salvatore Christo loquantur, diligenter exquiramus, optimeque imitemur probatissimos ac peritissimos nummularios, qui probos nummos admittunt, falsos autem et adulteratos studiose rejiciunt. Ad quam rem nos beatus Paulus hortatur, dicens: • Estole probi nummularii: omnia probate, quod bonum est tenete: ab omni specie mala abstinete. › Est etiam alioqui turpe in primis et absurdum, si cum in rebus ad hanc vitam pertinentibus nullo modo quod in rem sit negligere videamur, imo vero plurimi facere studeamus ea quorum ope splendide vivere liceat, res vicissim adeo sacras conteinnamus, et salutem animæ pro nihilo ducamus, sed illam in foveas et cœnum dejiciamus, dum quocunque libitum fuerit iis qui loqui gestiunt quæ non convenit, projicimus animum a vero conspiciendo clausum, ac nolentem inquirere, quid e rebus lcctis rectum sit et utile, quid item perversum, et ab accurata regula dogmatum alienum, et jucturam inferens quæ ad ipsam pertineat animam, pro qua synalis commutatio nulla est apud eus certe qui sapiunt. Examinanda sunt igitur, et quidem subtilissime, quæ de divinis dogmatibus scribuntur: ac si quis recto itinere ad scopum sacrarum Literarum tendit, et certam in his veramque semitam percurrit, is nostrarum quoque sententiarum rectum ejus iter approbantium plausu excipiatur: quod si frigidam et futilem, et adulteratam, imo vero etiam perniciosam legentibus orationem texit, audiat ab omnibus: Sed nobis loquamini, et an- * Prov. 11, 14-15; vi, 19. *1 Joan. iv, 4. Hanc sententiam Cyrillus tribuit beato Paulo et citatur nonnunquam a veteribus Græcis auctoribus, sed mulli certo auctori ascribitur. Ubi antem sit in Apostoli Epistolis, non invenitur, nisi forte auctor in Epistola prima ad Thessalonicen - ses illam habuit, in qua sînt etiam quæ sequuntur verba, Omnia probale, etc. Calerun Epiphanius, adversus Appellianos, refert Apellem in Evangelio id scriptum esse dixisse, in suo fortasse non in hoc certe quo Ecclesia utitur. Erat autem in exeinplaribus Graecis τρόφιμοι, cum sit legendum δόκιpot, ut citat Epiphanius eodem libro.

GENERAL BOOKBINDING CO. 156 ST QUALITY CONTROL MARK ADVERSUS NESTORIUM LIB. 1. ) 3 faciant arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut faciant arborem malam, et fructum ejus malum. Bonus enim homo de thesauro cordis sui profert bona malus autem homo ex malo thesauro cordis sui profert mala;» ut verissime Salvator noster dicit *. ‹ Obscuravit enim Deus hujus sæculi mentes infidelium hæreticorum, ut non fulgeat illuminatio Evangelii gloriæ Christi:» multisque modis in errorem abducti sunt. Nonnulli enim Verbum ex Deo Patre genitum Genitore minorem esse dicunt, miseri, et extraneam servilemque mensuram illi tribuere»on horrent. Alii vero inipium et edrenalum os exacuunt adversus Spirituin sanctum, ut jure propheticum illud in eos dici possit:. Vos autem accedite, filii iniqui, semen adulterorum et meretricis; in quem oblectati estis, et in quem aperuistis os vestrum, et in quem laxastis linguam vestram? Nonne vos estis filii perditionis, semen iniquum "? Sed illi quidem ambulabunt in lumine suo, et flammas invenient quas ipsi accenderunt "., Nobis autein, quibus rectum iter est curæ, convenit sapienter et accurate de singulis divinis dogmatibus loqui, cavereque ne illorum in loquendo temeritatis crimen incurramus, ne oledentes et peccantes in fratres, et percutientes infirmam ipsorum conscientiam, in Christum peccenus ss. Illico enim audienus eum dicentein: Quoniam si inimicus meus maledixisset mibi, sustinuissem utique; et si is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, abscondissem me forsitan ab eo: tu vero, honio unanimis, dux meus et noluis meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, ill domo Dei ambulavimus cuin consensu "., Sed hæc νεστάτην διάττοι τρίβον, κατακροτείσθω καὶ πρὸς nuntiate nobis aliam seductionem *.» Ergo aut ἡμῶν ταῖς εἰς ὀρθότητα ψήφοις· εἰ δὲ ψυχρόν, καὶ ἐξίτηλον, καὶ μεμιμημένον, μᾶλλον δὲ καὶ ὀλέθρου πρόξενον τοῖς ἐντευξομένοις ἐξυφαίνοι τὸν λόγον, ἀκουέτω παρὰ πάντων·. Αλλὰ ἡμῖν λαλεῖτε, καὶ ἀναγγέλλετε ἡμῖν ἑτέραν πλάνησιν.» Οὐκοῦν ἢ ποιείτωσαν τὸ δένδρον καλὸν, καὶ τὸν καρπὸν αὐτοῦ καλόν, ἢ ποιείτωσαν τὸ δένδρον σαπρὸν, καὶ τὸν καρ τὸν αὐτοῦ σαπρόν. «Ὁ μὲν γὰρ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ο Ο ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ προσ φέρει τὰ ἀγαθά· ὁ δὲ πονηρὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ που νηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ προφέρει τὰ που νερά,» κατά γε τὴν ἀψευδῆ τοῦ Σωτῆρος φωνήν· • Εσκότισε μὲν γὰρ ὁ Θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων αἱρετικῶν, εἰς τὸ μὴ αὐγάσαι τὸν φωτισμὸν τοῦ Εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ·, πεπλάνηνται δὲ πολυτρόπως. Οἱ μὲν γὰρ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντα Λόγον, ἐν μείοσι τοῦ γεγεννη κότος εἶναί τέ φασιν οἱ δείλαιοι, καὶ τὸ ἔκφυλόν τε καὶ δουλοπρεπές αὐτῷ προσνέμοντες μέτρον, οὐ και ταπεφρίκασιν. Οἱ δὲ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι τὸ ἀνόσιόν τε καὶ ἀκρατὲς ἐπιθήγοντες στόμα, δικαίως ἀκούουσι τοῦ προφήτου λέγοντος· «Ὑμεῖς δὲ προσαγάγετε ὧδε, υἱοὶ ἄνομοι, σπέρμα μοιχῶν καὶ πόρνης· ἐν τίνι ἐντρυφήσατε, καὶ ἐπὶ τίνι ἡνοίξατε τὸ στόμα ὑμῶν, καὶ ἐπὶ τίνι ἐχαλάσατε τὴν γλῶσσαν ὑμῶν; Οὐχ ὑμεῖς έστε τέκνα ἀπωλείας, σπέρμα ἄνομον; Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν πορεύσονται τῷ ἑαυτῶν φωτί, καὶ φλόγας εὑρί σκουσιν [ἰσ. εὑρήσουσι], ἃς ἐξέκαυσαν αὐτοί.» Ημᾶς δὲ ἀκόλουθον, οἷς ὀρθότητος μέγει, σοφόν τε καὶ ἀκριβῆ τὸν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν θείων δογμάτων ποιεί σθαι λόγον· καὶ τῆς ἐκείνων αθυροστομίας παρο αιτεῖσθαι τὰ ἐγκλήματα· ἵνα μή τι πταίοντες, καὶ ἁμαρτάνοντες εἰς τοὺς ἀδελφούς, πλήττοντές τε αὐτ τῶν τὴν συνείδησιν ἀσθενοῦσαν, εἰς Χριστὸν ἁμαρτάνωμεν. Ακουσώμεθα [ἰσ. ἀκουσόμεθα γὰρ λέγον τος εὐθύς· ' Οτι εἰ ὁ ἐχθρὸς ὠνείδισέ με, ὑπήνεγκα ἄν· καὶ εἰ ὁ μισῶν με ἐπ' ἐμὲ ἐμεγαλοῤῥημόνησεν, ἐκρύβην ἂν ἀπ' αὐτοῦ. Σὺ δὲ, ἄνθρωπε ἰσόψυχε, ἡγεμών μου, καὶ γνωστέ μου· ὃς ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐγλύκανάς μοι ἐδέσματα· ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ ἐπορεύθημεν ἐν ὁμονοίᾳ. ο 'Αλλ' οι μεν ὡς ἐχθρῶν ταυτί κεφαλὰς, οἱ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν καταστρατεύον και δόξης, καὶ τρυφὴν ἡγοῦνται τὰς εἰς αὐτὸν βλαστ φημίας· ἡμᾶς δὲ, ὡς ἔφην, ἀκόλουθόν τε καὶ ἀναγκαῖον τοὺς τὰ αὐτῷ δοκοῦντα φρονεῖν σπουδάζοντας, μὴ τῆς ἀληθείας ἐκκεκομισμένον, ήγουν ἑτέρωσε ποι διάττοντα, καὶ νενευκότα πρὸς τὸ ἐξίτηλον, τον πρός γε φημί τοὺς ὑπὸ χεῖρα, καὶ ταῖς εἰς ὀρθότητα ψήφοις ἐξ αὐτῆς τῆς ἀληθείας στεφανούμενον. Καὶ ταῦτά φημι, τινὶ τῶν βιβλίων περιτυχὼν ὑπό του συντεθειμένῳ, καὶ πολλὴν μὲν ἔχοντι τῶν ὁμιλιῶν τὴν ἄθροισιν, στοι χηδὸν δὲ, καὶ ὡς ἐν τάξει κειμένων, ἡμοιρηκόσι δὲ κατ' οὐδένα τρόπον τοῦ κατέχεσθαι δεῖν. Καὶ εἰ μὲν εἴρηταί τι παρὰ τοῦ συγγεγραφότος, ὃ ταῖς εἰς λή θην ἀποδημίαις ἠφανίζετο, και ᾠήθην δεῖν, σιγὴν * Matth. sui, 35. • Isa. xxx, 10. 1 Psal. Liv, 15-15, in capita inimicorum vertant, qui bellumn adversus Salvatoris nostri gloriam susceperunt, et conjectas in eum blasphemias pro deliciis habent. Nobis autem, ut dixi, consentaneum est ac necessarium, qui ea sapere studemus quæ illi placent, providere me sermo noster a veritate sit remotus, aut alio φuopiam tendat, ac spectet ad inauem vanitatem, is, inquam, qui ad subditos habétur, sed quod recte prolatus sit, ipsius veritatis suffragio coinmendetur. Hæc autem eo dico, quia in librum quemdam a quodam compositum incidi, in quo multi erant congesti sermones per elementa et velut ordine dispositi, nullaque ratio ei deerat, quominus retineri posset. 4. Ac si a scriptore ejusmodi aliquid dictum esset, quod oblivioni traditum evancsceret, forsan utique statuissem et mlhi silendum esse, et cæteris consulendum ut idem facerent, ne multis aliis posterisque nostris nota essent tam absurde tamque imprudenter dicta. Sed quia blasphemiarum turba in eo libro congesta est, et multum adversus dogmata veritatis declamatum et oblateratum, quoinodo non necessarium fuit 11 Isa. L, 11. 10 Isa. LVII, 4. * ibid. 35. Il Cor. iv, 4. 13 | Cor.

propemodum ut accingeremur, et pro salute lecto- τε ἔχειν αὐτὸς, καὶ ἑτέροις συμβουλεύσαι τούτο δράν rum certaremus, ne ullum ex ea re damnum paterentur, ac discerent potius jacturam ex perperam dictis provenientem strenue repellere? Nam beatus Joannes filius tonitrui a Salvatore omnium nostrum Christo est appellatus ", ac merito, ut qui magnum quiddam et insolitum effatus, propemodum orbem sonitu concusserit, et terras tonitru terruerit. Is enim illud venerabile plane magnumque incarnationis Unigeniti mysterium optime declarat: dicit enim: ‹ In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil 15, ο Ubi vero accurate et expolite mysteria tradidit, et Unigenitum et Deum esse, et ex Deo secundum naturam ineffabiliter natum pronuntiavit, rerum omnium creatorem atque factorem, tum denique, et quidem in tempore, sapientissimam illam propter nos ac pro nobis gestam dispensationem enarrare orditur, et ait:. El Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritatis s. Ac Verbum carnem dixit, ut vera illius unionis, quæ nimirum secundum hypostasiu constderatur, vim declararet: in eo autem quod illum in nobis labitasse dicit, non siuit intelligere, Verbun illud secundum naturam ex Deo editum, in terrenam carnem fuisse mutatum. Pulasset enim, ut opinor, quispiam qui non admodum calleret, quidnam sit illa divina et ultra rem omnem crea-C tam sita natura, eam fortasse mutationis etiam esse capacem, propriorumque bonorum quæ sibi per essentiam sunt insita, negligentem, in aliud quid. piam diversum ab eo quod est quodammodo degemerare; et alterationibus ac mutationibus ex improviso subditam ad creaturarum mensuras redigi. Id vero nefas esse prorsus (fixa namque est Dei natara, et in quibus est, permanet inconcussa) teslatus est cum dixit: «Habitavit in nobis; › 5 Verbum nimirum etiam caro factum. Quibus in verbis et dispensationis sapientiam prudenter exposuit, et vigilantissime cavit, ne quis ipsius Verbi naturam calumnietur, tanquam ex mulatione et conversione caro sit factum. Asserimus igitur etiam ipsi, virorum divinitus loquentium indagando scopum, et a fidei regula nulla ex parte recedendo, illum ex Deo secundum naturam, illum Unigenitum, illum qui est in sinu Patris ", per quem omuia et in quo omnia, quamvis ante oninia sæcula et tempora propriam haberet exsistentiam, et semper simul cuin Genitore subsisteret, in extremis seculi temporibus ad voluntariam exinanitionem descendisse, et foranamn servi suscepisse '', hoc est, nostra subiisse, et hominem dispensatorie factum esse, assimilatumque fratribus per omnia, eo quod participavit similiter carni et sanguini": et ita nobiscum et 16 Marc. 111,17. ** Jean. 1, 1-3. 16 Ibid. 14. σε Hebr. 1, 14-17. ὡς ἂν μὴ πολλοῖς ἑτέροις, καὶ τοῖς μεθ᾿ ἡμᾶς εἴη γνώριμα, τὰ οὕτως ἐκτόπως, καὶ ἀτημελῶς εἰρη μένα. Ἐπειδὴ δὲ δυσφημιῶν ὄχλος ἐνσεσώρευται τῷ βιβλίων, καὶ πολλή τις γέγονεν ἡ κατάῤῥησις, τῶν τῆς ἀληθείας καθυλακτούσα δογμάτων, πῶς οὐκ ἀναγκαῖον ἡμᾶς μονονουχὶ καὶ ἀνταποδύσασθαι, καὶ ὑπεραθλῆσαι τῶν ἐντευξομένων, ὡς ἂν μή τι πάθοιεν ἐντεῦθεν τὸ βλάδος, εἰδεῖεν δὲ μᾶλλον ἀποκρούεσθαι γεννικῶς, τὴν ἀπό γε τῶν οὐκ ὀρθῶν εἰρημένων ζημίαν; Ὁ μὲν γὰρ θεσπέσιος Ἰωάννης υἱὸς ὠνόμασται βροντῆς παρὰ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ, καὶ μάλα εἰκότως, διά τε τὸ μονονουχί κατακτυπῆσαι τῆς ὑπ᾽ οὐρανὸν, καὶ καταβροντῆσαι τῆς γῆς, ὡς μέγα τι καὶ ἐξαίσιον εἰρηκώς. Διατρανοῖ γὰρ εξ μάλα τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Μονογενοῦς τὸ σεπτὸν ἀληθῶς, καὶ μέγα μυστήριον· ἔφη μὲν γάρ ο Εν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος· πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἔν. Ἐπειδὴ δὲ ἀκριβῆ, καὶ τε τορνευμένην ἐποιήσατο τὴν μυσταγωγίαν, καὶ Θεὸν υπάρχοντα, καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν ἀποῤῥήτως γεγεννημένον ἀπέφηνε τὸν Μονογενῆ, κτίστην, καὶ ποιη τὴν τῶν ὅλων, τότε δή, τότε καὶ λίαν ἐπὶ καιροῦ, τῆς πανσόφου λοιπὸν δι' ἡμᾶς τε καὶ ὑπὲρ ἡμῶν πεπραγμένης οικονομίας ἄρχεται· καί φησι· ι Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν· καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς παρὰ Πατρός, πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας.» Σάρκα μὲν γὰρ ἔφη τὸν Λόγον, τῆς ἀληθοῦς ἐνώσεως, δῆλον δὲ ὅτι τῆς καθ' ὑπόστασιν νοουμένης, εμφανίζων τὴν δύναμιν· διὰ δὲ τοῦ καὶ ἐν ἡμῖν αὐτὸν σκηνώσαι λέγειν, οὐκ ἐφίησι νοεῖν εἰς σάρκα τὴν ἀπὸ γῆς τὸν ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν μεταχωρήσαι Λόγον. λήθη μὲν ἄν, οἶμαι, τὶς τῶν οὐ λίαν ηκριβωκότων δ τί ποτέ ἐστιν ἡ θεία τε καὶ γεννητοῦ παντὸς ἐπέκεινα φύσις, τάχα που καὶ τροπῆς εἶναι δεκτικὴν αὐτὴν, καὶ καταρᾳθυμῆσαι μὲν δύνασθαι τῶν ἰδίων, καὶ οὐσιωδῶς αὐτῇ προσπεφυκότων ἀγαθῶν, μεταφῦναι δὲ ὥσπερ εἰς ἕτερόν τι, παρ' ὅπερ ἐστι, καὶ τοῖς τῆς κτίσεως ἐγκαθικέσθαι μέτροις, ἀλλοιώσεσι, καὶ μεταβολαῖς ἀδοκήτως όπερα ηνεγμένην. 'Αλλ' ὅτι τὸ χρῆμά ἐστιν ἀμήχανον παν τελῶς, ἐπήρεισται γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ φύσις, καὶ ἀκράδαντον ἔχει τὴν ἐφ᾽ οἷς ἐστι διαμονήν, μεμαρτύρηκεν εἰπὼν τὸ, ο Εσκήνωσεν ἐν ἡμῖν·» καίτοι σὰρξ γεγονώς ὁ Λόγος· καὶ τὸ τῆς οἰκονομίας σοφὸν ἐντέχνως ἐξηγούμενος· καὶ τό γε μὴ δεῖν τὴν τοῦ Λόγου φύσιν συκοφαντεῖσθαι πρός τινος, ὡς σάρκα γεγενημένην ἐξ ἀλλοιώσεως, καὶ παρατροπῆς εὖ μάλα τετηρηκώς. Φαμὲν οὖν ἄρα καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ τὸν τῶν θεηγόρων ιχνηλατούντες σκοπὸν, καὶ τὸν τῆς πίστεως δρον κατ' οὐδένα τρόπον ἐκβαίνοντες, τὸν ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν, τὸν Μονογενῆ, τὸν ἐν κόλποις ὄντα τοῦ Πατρός, τὸν δι' οὗ πάντα, καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα, καίτη τὴν πρὸ παντὸς αἰῶνος, καὶ χρόνων ἰδικὴν ὕπαρξιν ἔχοντα, καὶ ἀεὶ συνυφεστηκότα τῷ γεγεννηκότι, καθώ * Joan. 1, 18. 18 Joan. x1, 36. 19 Philipp. 11, 6, 7.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. I. ικέσθαι μὲν εἰς ἑκούσιον κένωσιν ἐν ἐσχάτοις τοῦ nestra similem subiisse generationem, et sua carnis initium ut ea esse inciperet, in seipsum suscepisse: non quod altero initio indigeret ut esset: nam erat in principio, et Deus erat Verbum sed ut secundum carnem ex muliere genitus, secundum Scripturas", post illam priorem altera omnium hominum origo factus, humanuın genus recapitularet. Sic nempe pauper fuit cum dives esset, ut nos ad suas opes revocaret, et per unitam sibi earnem omnes in seipso contineret. Sic namque plane censepulti cum Christo per sanctum baptismum, et conresuscitati sumus, et consedimus in coelestibus, ut scripsit ille myste riorum dispensator, ille præco et Apostolus, et evangelicarum legum sacerdos sapientissimus Pauαἰῶνος καιροῖς, καὶ μορφὴν δούλου λαβεῖν, τουτέστιν, ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς γενέσθαι, καὶ ἄνθρωπον οίκονομικῶς, ὁμοιωθῆναί τε τοῖς ἀδελφοῖς κατὰ πάντα, διὰ τοῦ μεταλαχεῖν ὁμοίως αἵματος καὶ σαρκός· οὕτω τε μεθ' ἡμῶν, καὶ τὴν καθ' ἡμᾶς ὑπομείναι γέννησιν· καὶ τῆς ἰδίας σαρκὸς τὴν εἰς τὸ εἶναι· πάροδον εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβεῖν, καὶ οὐ δευτέρας ἀρχῆς τῆς εἰς τὸ εἶναι δεδεημένον· ἦν γὰρ ἐν ἀρχῇ, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος· ἀλλ᾽ ἵνα τὸ ἀνθρώπινον ἀνακεφαλαιώσηται γένος, ἀπαρχή πάντων δευτέρα μετὰ τὴν πρώτην ἐκείνην, τικτόμενος κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός, κατὰ τὰς Γραφάς. Οὕτω γὰρ ἐπτώχευσε πλούσιος ῶν, ἡμᾶς εἰς τὸν ἴδιον ἀνακομίζων πλοῦτον, καὶ διὰ τῆς ἐνω θείσης αὐτῷ σαρκὸς πάντας ἔχων ἐν ἑαυτῷ. Οὕτω γάρ, οὕτω συντεθάμμεθα μὲν τῷ Χριστῷ διὰ τοῦ Βlus ", Necessaria est igitur ad mysterii dem ἁγίου βαπτίσματος, συνεγηγέρμεθα δὲ, καὶ συνεκαθε ἔσαμεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. Γέγραφε γὰρ οὕτως ὁ τῶν αὐτοῦ μυστηρίων ταμίας, ο κήρυξ, καὶ 'Απόστολος, καὶ τῶν εὐαγγελικῶν θεσπισμάτων ἱερουργός, ή σου φώτατος Παῦλος. Αναγκαίον τοιγαροῦν, εἰς τὴν τοῦ μυστηρίου πίστιν τε ὁμοῦ καὶ παράδειξιν ἀκριβῆ, τὸ τῆς ἀληθοῦς ἐνώσεως χρῆμα, τῆς καθ' ὑπόστασιν, λέγω, ἵνα καὶ ὁ τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως τρόπος τοῦ Μονογενοῦς τὸ ἀνεπίπληκτον ἔχῃ, οὐ πρὸς ὕπαρ Ειν, ὡς ἔφην, κεκλημένου δευτέραν· αὐτὸς γάρ ἐστι τῶν αἰώνων ὁ ποιητής· ἑαυτὸν δὲ μᾶλλον καθέντος οἰκονομικῶς εἰς ἀνθρωπότητα δι' ἡμᾶς, καὶ τοὺς τῆς ἀνθρωπότητος οὐκ ἀτιμάσαντος νόμους, ελομένου δὲ μᾶλλον μετὰ τῆς σαρκὸς καὶ τὴν τῆς σαρκὸς γέννη σιν, ὡς ἰδίαν, ἔχειν. Ταύτητοί φαμεν γεγενῆσθαι κατὰ σάρκα, τὸν ἀεὶ συνυπάρχοντα τῷ Πατρί. Κατέκρινε γὰρ οὕτω τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκὶ, καὶ κατήργηκεν ἐν ἡμῖν τοῦ θανάτου τὸ κράτος, καθ' ἡμᾶς γεγονώς, ὁ μὴ εἰδὼς ἁμαρτίαν, ὁ ἐν ᾧ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν. Αλλ' οὐκ οἶδ' ὅπως ἀδικοῦσί τινες τῶν τῆς Εκκλησίας δογμάτων τὸ ἱερώτατον κάλλος, καὶ τὴν ἁγίαν τε καὶ πάναγνον ρυτιδούσι Παρθένον, εἰς ἀκαλλή σαθρότητα τῶν ἰδίων αὐτῇ [ἱσ. αὐτὴν] κατακομίζοντες ἐννοιῶν, καὶ ξένων ἡμῖν εὑρημάτων ἐπιτειχίζοντες ὄχλον. Γράφονται μὲν γὰρ, ὡς νόθην τινά, καὶ οὐκ εὐφυᾶ, μᾶλλον δὲ ὡς πέρα παντὸς ἰοῦσαν τοῦ καθήκοντος λόγου,την Θεοτόκος φωνήν, ἣν ἐπὶ τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ συντεθείκασιν οἱ πρὸ ἡμῶν ἅγιοι Πατέρες· διιστᾶσι δὲ ἀνὰ μέρος τέμνοντες εἰς υἱοὺς δύο τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν· ἀποφέρουσι δὲ καὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, καίτοι παθεῖν αὐτὸν εἰς ἰδίαν φύσιν, καθὸ νοεῖται Θεὸς, οὐδὲ ἡμῶν εἰρηκότων· ἀνατιθέντων δὲ μᾶλλον αὐτῷ μετὰ τῆς σαρκὸς καὶ τὰ τῇ σαρκί συμβεβηκότα πάθη, ἵνα καὶ αὐτὸς ὁμολογῆται Σωτήρ· τῷ γὰρ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν, κατά τὸ γεγραμμένον· καὶ με μαλάκισται μὲν αὐτὸς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, καίτοι τοῦ παθεῖν τὸν μαλακι σμὸν ἀνεπίδεκτος ών· σεσώσμεθα δὲ ἡμεῖς τὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀναλαβόντος θάνατον διὰ τοῦ ἰδίου σώματος. Πειράσομαι δὲ ἅπερ ἔφην ἐπιδεῖξαι σαφῶς. Ανα18 simul et ad certain demonstrationem, ipsa res veræ, secundum hypostasim inquam, unionis, ut illa quoque secundum carnem Unigeniti generatio reprehensione vacet, cuin non ad alterum, ut dixi, initium exsistendi sit vocatus: nam ipse est sæcu· lorum opifex sed potius seipsum propter nos ad humanitatem demiserit, neque neglexerit humanæ naturæ leges, sed uns cum carne generationem quoque carnis habere voluerit. Hac ratione dicimus factum esse secundum carnem eum qui semper est cum Patre”. Sic. namque damnavit peccatum in carnes, et destruxit in nobis mortis imperium nostri similis factus", ille qui nesciebat peccatum ", in quo vivimus, et movemur, et sumus 6 Sed nescio quomodo nonnulli dogmatum Ecclesiæ sacratissimum decorem violant, et sanctam et castam Virginem rugis maculant, dum illam in turpem suorum sensuum inanitatem deducunt, et novorum cominentorum turbam nobis quasi murum objiciunt. Nam vocem hanc, Deipare, quam sancti nostri Patres ad sanctam Virginem cohonestandam composuerunt, tanquam notham et minime ingenuam, imo vero longe a convenienti ratione remotam accusant; unumque Dominum) Jesum Christum seorsim distinguunt, in duosque dividunt Aijos: suferunt etiam a Deo Verbo carnis passiones, quamvis pati illum in propria natura qua Deus intelligitur, ne nos quidem dicamus, sed potius ad ipsum una cum carne passiones quoque carnis referamus, ut ipsum quoque Salvatorem confiteamur: nam ejus livore sanati sumus, ut scriptum est, et infirmatus est ipse propter peccata nostra, quamvis minime capax esset infirmitatis: nosque salvati sumus dum ille per suum corpus mortem nostram suscepit. Conabor igitur quæ dixi plane monstrare. Jam enim ejus qui libram conscripsit, voces recitabo: et priore loco quas effudit, dum vocem, Deipara, immodice reprehenderet. Sed quia sæpe, cum eadem inculcat verba, nos quoque qui illi adversamur, easdem repetere » Rom. viii, 5. st Galal. IV, 4.» jf Cor. viii, 9.” Roin, vi, 4; Ephes. 11, 6. s Rom. 1, 3. Il Cor. v, 21. " Act. xvn, 28. 3 Isa. Lili, 5; Matth. vi, 17. " * Hebr.

sententias necesse est, dale, obsecro, nobis veniam, γνώσομαι γὰρ ἤδη τὰς τοῦ τὸ βιβλίον συγγεγραφότος qui non sponte ad verba eadem iteranda venimus, sed quacunque illius verborum scopus pergit, ibidem illi occurrendum esse decrevimus. Sic igitur dixit cum vocem illam improbaret in sancta Virgine, Deipara, inquam: φωνάς· καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ἐκείνας, αἱ γεγόνασιν αὐτῷ, τῆς Θεοτόκος φωνῆς οὐ μετρίως κατειρηκότι. Ἐπειδὴ δὲ πλειστάκις διὰ τῶν αὐτῶν ἔρχεται λόγων, ἀντανισταμένους δὲ καὶ ἡμᾶς διὰ τῶν αὐτῶν ἰέναι πλει στάκις ἐννοιῶν, ἀναγκαῖον, δότε δὴ, δότε συγγνώμην οὐ ταυτοεπεῖν ᾑρημένοις, ἀλλ' ᾗπερ ἂν ἴοι τῶν ἐκείνου λόγων ὁ σκοπός, ταύτῃ καὶ ἡμῖν ἀντιφέρεσθαι δεῖν εὖ μάλα διεγνωκόσιν. Εφη τοίνυν ὡδι, τὴν ἐπί γε τῇ ἁγία Παρθένῳ κατακιβδηλεύων φωνήν, φημὶ δὲ τὴν Θεοτόκος. NESTOR. [Sæpe, inquit, illos rogavi (eos scilicet qui ipsi contradicebant), Num Deitatem dicitis ex sancta Virgine natam? Ad hæc verba illieo resiliunt: Ecquis, inquiunt, tanto blasphemiæ morbo laborat, ut quæ templum genuit, Spiritus sancti opera, in ea Deum ipsum creatum dicat? Deinde cum ad haec " subjicio: Quid igitur absurde dicitur a nobis, cum vocein hanc efferre quidem suademus, sed ad commune duabus naturis significatum pergere? Tum vero putant blasphemum esse quod dicimus: Aut »perte confitere divinitatein ex beata Maria genitam, aut si ut blasphemam fugis hanc vocem, cur qui eadem atque ego dicis, te haud dicere simulas ] 7 Ergo ex his quæ dicis, atque etiam nescio quomodo sentiendum putas, de iis qui contra sentiunt, aperte testimonium fertur etiam tuæ vocis confes. sione, rectam illos ac veram sententiam de nostrum omnium Salvatore Christo tenere, et fidem in animo habere, quam ii qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, divineramque mysteriorum nostrorum sacerdotes dispensatoresque fideles Ecclesiis tradiderunt ". Jure enim tanquam inscitiæ summæque impietatis evidens argumentum aversantur vel sola existimatione concipere, illud ex Deo Patre Verbum ad secundum initium ut esse inciperet vocatum esse, vel sanctæ Virginis carnem suæ exsistentiæ velut radicem quamdam accepisse: sed tamen ipsam Dei genitricem vocant, ut quæ illum Emmanuelem, qui ex natura Deus est, pepererit: nam illud Verbum factum est nobiscum, quod ex natura Deus et supra nos erat. Num igitur iis quæ sentiunt contraria asserunt? Dicet enim, ut puto, quispiam ex iis qui teen sentiunt: Si Verbi naturam prolem esse carnis negas, et te học [ Ηρώτησα, φησί, πολλάκις αὐτοὺς δῆλον δὲ ὅτι τοὺς ἀντιλέγοντας αὐτοῦ· Τὴν θεότητα λέγετε γεγεν νῆσθαι ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου; ᾿Αποπηδῶσιν εὐθὺς πρὸς τὸ ῥῆμα· Καὶ τίς, φασί, τοσαύτην βλασφημίαν νοσεῖ, ὥστε ἐκείνην τὴν γεννήσασαν τὸν ναὸν λέγειν παρὰ τοῦ Πνεύματος τὸν Θεὸν ἐν ἐκείνῃ ἐκτίσθαι; Εἶτα ὅταν ἐπαγάγω πρὸς ταῦτα, Τί οὖν ἄτοπον ἡμεῖς λέγομεν συμβουλεύοντες λέγειν τὴν φωνὴν, καὶ ἔρχε σθαι ἐπὶ τὸ κοινὸν σημαινόμενον τῶν δύο φύσεων; Τότε νομίζεται αὐτοῖς εἶναι βλάσφημον τὸ λεγόμε νον· Η ὁμολόγησον σαφῶς θεότητα γεγεννῆσθαι ἐκ τῆς μακαρίας Μαρίας, ή φεύγων ὡς βλάσφημον τὴν φωνὴν, τί τὰ αὐτά μοι λέγων, ὑποκρίνῃ με λέγειν;] Οὐκοῦν οἷς ἔφης αὐτὸς, καὶ μὴν καὶ φρονεῖν οὐκ οἶδ' ὅπως ἀξιοῖς, οἱ τὰ ἐναντία δοξάζοντες, μεμαρτύρηνται σαφῶς καὶ διὰ τῆς σῆς φωνῆς, ὀρθὴν καὶ ἀπλανεστάτην τὴν ἐπί γε τῷ πάντων ἡμῶν Σωτήρι Χριστῷ, ποιούμενοι δόξαν, καὶ πίστιν ἔχοντες εἰς νοῦν, ἣν ταῖς Ἐκκλησίαις παραδεδώκασιν οἱ ἀπ' ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου, καὶ τῶν θείων ἡμῶν μυστηρίων ἱερουργοί, καὶ ταμίαι γνήσιοι· ἀποσείονται μὲν γὰρ καὶ μάλα ὀρθῶς, ὡς ἀμαθίας τε ὁμοῦ καὶ τῆς εἰς ἄκρον ἠκούσης δυσσεβείας ἀπό δειξιν ἐναργῆ, τὸ κἂν γοῦν οἰηθῆναι μόνον, τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον εἰς ἀρχὴν τοῦ εἶναι κεκλῆσθαι δευτέραν, ήγουν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως βίζαν ὥσπερ τινὰς τῆς ἁγίας Παρθένου την σάρκα λαβεῖν· πλὴν ὀνομάζουσι Θεοτόκον αὐτὴν, ὡς ἀποτελοῦσαν δηλονότι Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν τὸν Ἐμμανουήλ γέγονε γὰρ μεθ᾿ ἡμῶν Θεὸς ὢν φύσει, καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς ὁ Λόγος. "Αρ' οὖν οἷς δοξάζειν ἐγνώκασι τἀναντία φασίν; Ἐρεῖ γὰρ, οἶμαι, τὶς τῶν τὰ αὐτά σοι φρονεῖν ᾑρημένων Εἰ μὴ τὴν τοῦ Λόγου φύσιν γέννημα σαρκὸς εἶναι φής, καὶ τῶν εἰς τοῦτο σαυτὸν ἀπαλλάττεις αἰτιαμάτων, crimine liberas, quomodo igitur sanctam Virginem πῶς δὴ ἄρα Θεὸν ἀποκνῆσαι διαβεβαιοί τὴν ἁγίαν peperisse Deum asseris? Sed is a nobis e contrario audiet Carnem factum esse illud ex Deo Patre Verbam ait Scriptura divinitus inspirata, hoc est, carni sine confusione et secundum bypostasim unitum; neque enim alienum ab eo erat unitum illi corpus, et natuni ex muliere, sed ut suum cnique nostrum proprium est corpus, eodem modo etiam Unigeniti corpus proprium illi erat, et non alterius: sic namque factus est etiam secundum carnem. Præterea dic mihi quomodo factum est caro, si generatio ex muliere non sit adjuncta; cum humanæ naturæ leges id requirant, et carnalis exse Lyc. 1, 2. Παρθένον; 'Αντακούσεται δὲ πρὸς ἡμῶν· Σάρκα γε νέσθαι φησὶν ἡ θεόπνευστος Γραφὴ τὸν ἐκ Θεοῦ Πα τρὸς Λόγον, τουτέστιν, ἀσυγχύτως τε καὶ καθ᾽ ὑπή. στασιν ἑνωθῆναι σαρχί· οὐ γὰρ ἦν ἀλλότριον αὐτοῦ τὸ ἑνωθὲν αὐτῷ σῶμα, καὶ γεγεννημένον ἐκ γυναικός, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἴδιον τῶν καθ' ἡμᾶς ἑκάστῳ τὸ αὐτοῦ, κατὰ τὸν αὐτὸν τουτονι τρόπων, καὶ τοῦ Μονογενούς ἴδιον ἦν, καὶ οὐχ ἑτέρου τὸ σῶμα· οὕτω γὰρ καὶ γε γέννηται κατὰ σάρκα. Εἶτα πῶς ἂν, εἰπέ μοι, γέγονε σὰρξ, οὐ παρειλημμένης γεννήσεως τῆς ἐκ γυναικός, τῶν τῆς ἀνθρωπότητος νόμων εἰς τοῦτο καλούντων, καὶ τῆς σαρκικῆς ὑπάρξεως τὴν ἀρχὴν οὐχ ἑτέραν

ADVERSUS NESTORIUM LIB. I. ἔχειν δυναμένης τὴν ὁδόν; Οὐ γάρ που ταῖς Ελλήνων sistentia ab initio non aliam viam habere possit? $1 : sterl Non enim gentilium scilicet nugis adhærentes ex quercu aut ex petra hominum corpora gigni nos quoque fabulabimur: sed leges nostras ipsa natura, imo vero ipse Opifex naturæ constituit. Ut enim ex unaquaque re quod cognatum est gignitur, ita etiam ex nobis ipsis: neque aliter id se habere potest ullo modo. Quamvis enim divinæ illi et ineffabili potentiæ omnino nihil impossibile sit ex his quæ velit efficere, tamen ne leges a se positas contemnat, per ea pergit quæ cum rerum natura conveniunt: eratque non impossibile omnipotenti illi Verbo, & ubi statuisset propter nos Geri secundum nos, si generationem ex muliere refugeret, sibi extrinsecus ae propria virtute corpus formare, ut procul dubio in Adam primo parente factum dicimus: • Accepit enim Deus pulverem, inquit, de terra, et formavit hominem quia id perlidis hominibus calunniari volentibus incarnationis mysterium, pro occasione futurum erat, et ante cæteros impiis Manichæis, quos subinde te metuere dicis, ne in eos scilicet qui sanclam Virginem Dei genitricem dicunt, insiliant quasi asserant Verbi incarnationem in sola specie factam, ideo necessarium fuit nt per humana naturæ leges pergeret: et quia id illi propositum erat, ut se vere hominem factum omnibus demonstraret, apprehendit semen Abraham s, et ad eam ipsam rem beata Virgine media interveniente, similiter ac nos participavit carne et sanguine; neque enimn aliter licebat nobiscum feri Deum. Utilissima autem et alia quoque ratione his qui versantur in terris, Verbi incarnatio sive humanatio fuit. Nisi enim similiter atque nos secundum carnem fuisset natus, nisi similiter participasset iisdem, nunquam hominis naturam criminibus in Adamn contractis absolvisset, neque a nostris corporibus corruptionem repulisset, neque maledictionis illius potestas desiisset, quam primæ feminæ illatam dicimus, cui dictum est: ‹ In tristitia paries filios". Sed hominis natura in Adam inobedientiæ morbo laboravit, nunc in Christo grata facta est per illam ipsius ad omnia obedientiam. Scriptum est enimn: • Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti ' περθρείαις προσεσχηκότες, ἐκ δρυός ἢ πέτρας τὰ ἀνθρώπων τίκτεσθαι σώματα καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ ῥαψ ᾠδήσομεν· νόμους δὲ τοὺς καθ' ἡμᾶς ἡ φύσις ὡρίσατο, μᾶλλον δὲ τῆς φύσεως ὁ Δημιουργός. Τίκτεται γὰρ ὥσπερ ἀφ' ἑκάστου τῶν ὄντων τὸ συγγενές, οὕτω καὶ ἐξ ἡμῶν αὐτῶν· καὶ οὐκ ἂν ἑτέρως ἔχοι τὸ χρῆμά πόθεν; ἀνέφικτον μὲν γὰρ παντελῶς οὐδὲν ὧν ἂν ἔλοιτο κατορθούν τῇ θείᾳ τε καὶ ἀποῤῥήτῳ δυνάμει, ἔρχεται δὲ διὰ τῶν εἰκότων τῇ τῶν ὄντων φύσει, τοὺς παρ' αὐτῆς τεθειμένους οὐκ ἀτιμάζουσα νόμους· καὶ ἦν οὐκ ἀνέφικτον τῷ πάντα ἰσχύοντι Λόγῳ, κεκρικότι μὲν δι' ἡμᾶς γενέσθαι καθ' ἡμᾶς, παραιτουμένῳ γε μὴν γέννησιν τὴν ἐκ γυναικὸς, ἔξωθεν ἑαυτῷ καὶ Ιδία δυνάμει πλαστουργῆσαι τὸ σῶμα, καθάπερ ἀμέτ λει γενέσθαι φαμὲν καὶ ἐπὶ τοῦ προπάτορος Αδάμ· • Έλαβε γάρ, φησίν, ὁ Θεὸς χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, καὶ ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον.» Επειδὴ δὲ πρόφασις αὕτη τοῖς ἀπίστοις ἦν, συκοφαντεῖν ἐθέλουσι τῆς ἐνανθρω-. πήσεως τὸ μυστήριον, καὶ πρό γε τῶν ἄλλων, τοῖς ἀνοσίοις Μανιχαίοις, οὓς ἄνω τε καὶ κάτω δεδιέναι φῆς, μὴ ἄρα που τοῖς Θεοτόκον λέγουσι τὴν ἁγίαν Παρθένον ἐπιπηδήσειαν, ὡς ἐν μόναις φαντασίαις διαβεβαιούμενοι γενέσθαι τοῦ Λόγου τὴν σάρκωσιν, κεχώρηκεν ἀναγκαίως διὰ τῶν ἀνθρωπίνης φύσεως νόμων· καὶ ἐπείπερ ἦν ὁ σκοπὸς αὐτῷ, πληροφορή και σύμπαντας, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος ἀληθῶς, ἐπε ελάβετο σπέρματος ᾿Αβραάμ· καὶ μεσιτευούσης προς τοῦτο αὐτὸ τῆς μακαρίας Παρθένου, παραπλησίως ἡμῖν μετέσχεν αἵματος καὶ σαρκός. "Ην γὰρ οὕτως καὶ οὐχ ἑτέρως μεθ' ἡμῶν γενέσθαι Θεόν. Χρειωδεστάτη δὲ καὶ ἑτέρως τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἡ τοῦ Λόγου σάρκωσις, ήγουν ενανθρώπησις ἦν. Εἰ μὴ γὰρ γε γέννηται καθ' ἡμᾶς κατὰ σάρκα, εἰ μὴ τῶν αὐτῶν ἡμῖν μετέσχε παραπλησίως, οὐκ ἂν τὴν ἀνθρώπου φύσιν τῶν ἐν Ἀδὰμ ἀπήλλαξεν ἐγκλημάτων, οὐδ' ἂν τῶν ἡμετέρων σωμάτων ἀπεσόβησε την φθοράν, οὐδ᾽ ἂν κατέληξε τῆς ἀρᾶς ἡ δύναμις, ἣν ἐπὶ τῇ πρώτη γυναικὶ γενέσθαι φαμέν· εἴρηται γὰρ πρὸς αὐτήν· • Εν λύπαις τέξῃ τέκνα.» ᾿Αλλὰ νενόσηκε μὲν ἡ ἀν θρώπου φύσις τὸ ἀπειθὲς ἐν ᾿Αδάμ γέγονε νῦν εὐδόκιμος ἐν Χριστῷ διὰ τῆς εἰς ἅπαν ὑπακοῆς· γέ γραπται γάρ, ὅτι "Ωσπερ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου, ἁμαρτωλοὶ κατεστάθησαν οἱ πολλοὶ, οὕτω διὰ τῆς ὑπακοῆς ἐνὸς ἀνθρώπου, δίκαιοι κατασταθή- sunt multi, ita per obedientiam unius hominis justi σονται οἱ πολλοί.» Πέπονθεν ἐν Ἀδὰμ τὸ, «Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ· ο πεπλούτηκεν ἐν Χριστῷ τὸ και τα δύνασθαι (ἐσ. καταπατῆσαι] τῶν τοῦ θανάτου βρόχων, καὶ οἱονεὶ κατορχεῖσθαι φθορᾶς, ἐκεῖνο λέγουσα τὸ προφητικόν· Ποῦ ἡ νίκη σου, θάνατε; ποῦ τὸ κέντρον σου, ᾄδη;» Γέγονεν επάρατος, ὡς ἔφην, ἀλλ' ήργησεν ἐν Χριστῷ καὶ τοῦτο. Καὶ γοῦν εἴρηται που πρὸς τὴν ἁγίαν Παρθένον, προφητευούσης ἐν Πνεύματι τῆς Ελισάβετ: Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξί, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου.» Βεβασίλευκεν ἡμῶν ἡ ἁμαρτία, καὶ ὁ τῆς ἁμαρτίας εὑρετής 33 Gen. 11. 7. ss fehr. 11, 13. ΧΙΙΙ. 1.1. 37 Luc. 1, 42. constituentur multi ".» Subjacuit in Adam illi maledicto: «Terra es et in terrain ibis as; › acquisivit in Christo ut calcare possit mortis laqueos, et quodammodo adversus mortem tripudiare, illad propheticum dicens:. Ubi est, mors, victoria tua? ubi stimulus tuus, inferne "?, Facta est inaledicta, ut dixi: sed id quoque evacuatum est in Christo. Itaque dictum est ad sanctam Virgineın, ipsa Elizabeth in Spiritu prophetante, Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui "7. › Regnavit in nobis peccatum, et inventor ille et * Gen. 11, 46. Rom. v, 19. * Gen. 11, 19. ** I Cor. xv, 55; Osee,

น pater peccati adversus omnes qui per orbem ter- καὶ πατὴρ, τῶν ἀνὰ πᾶσαν τὴν ὑπ' οὐρανὸν κατεσοrarum erant, se superbe jactabat, 9 divinarum legum illis violationem objiciens: sed hominum naturam in Christo, tanquam in secundi generis primitiis, fiduciam ad Deum habere videmus: dixit énim aperte: ‹ Venit princeps mundi hujus, et in me nihil inveniet 36. nos βαρεύετο, τῶν θείων νόμων τὴν παράβασιν ἐγκαλῶν· ἀλλ' ἐν Χριστῷ τὴν ἀνθρώπου φύσιν, ὡς ἐν ἀπαρχῇ τοῦ γένους δευτέρα, παρρησίαν ἔχουσαν ὁρῶμεν πρὸς Θεόν· ἔφη γὰρ ἐναργώς· «Ερχεται ὁ ἄρχων τοῦ κό σμου τούτου, καὶ ἐν ἐμοὶ εὑρήσει οὐδέν. Σ 'Αλλ', Ο βέλτιστε, φαίην ἂν εἰκότως, εἰ μὴ γέγονε καθ᾽ ἡμᾶς ὁ Μονογενής, γέγονε δὲ καθ' ἡμᾶς οὐχ ἑτέρως, πλὴν ὅτι διὰ γεννήσεως σαρκικῆς τῆς ἐκ γυναικὸς, οὐκ ἂν ἡμεῖς τὰ αὐτοῦ πεπλουτήκαμεν. Ὡς γὰρ ὁ σοφώτατος γράφει Παῦλος, δεύτερος ἡμῖν ᾿Αδάμ οὐκ ἀπό γε τῆς γῆς κατὰ τὸν πρῶτον, ἀλλ᾽ ἐξ οὐρανοῦ πέφηνεν, δ Εμμανουήλ. Ὁ γὰρ ἄνωθέν τε καὶ ἐκ Πατρὸς Λόγος, οὐκ εἰς τὴν τοῦδέ τινος, οὔτε μὴν εἰς ἀλλοτρίαν και ταπεφοίτηκε σάρκα, καθάπερ ήδη προείπον, οὐδ' αν ἐφ' ἕνα τινὰ τῶν καθ' ἡμᾶς καταβέβηκεν, ὡς ἐνοικήτων αὐτῷ, καθάπερ ἀμέλει καὶ ἐν προφήταις ἦν ἀλλ᾽ ἴδιον ποιησάμενος σώμα τὸ ἐκ γυναικὸς, καὶ γεννηθεὶς ἐξ αὐτῆς κατὰ σάρκα, τὴν ἀνθρώπου γέννησιν ἀνεκεφαλαιοῦτο δι᾿ ἑαυτοῦ, μεθ᾿ ἡμῶν κατά σάρκα γενόμενος, ὁ πρὰ παντὸς αἰῶνος ἐκ Πατρός. Ταύτην ἡμῖν τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν αἱ θεῖαι παρέδοσαν Γραφαί. Σὺ δὲ δεδιέναι μὲν προσποιῇ, μὴ ἄρα τις τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ὑποπτεύσεις, τῆς ὑπάρξεως τὴν ἀρχὴν ἀπὸ γηίνης σαρκὸς ἐσχηκέναι τὸν ἐκ Θεοῦ φύντα Λόγον· ἀναιρεῖς δὲ εἰσάπαν τῆς μετὰ σαρκὸς οικονομίας τὰ μυστήριον, μὴ χρῆναι λέγων ὀνομάζε σθαι πρὸς ἡμῶν Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον· περι τρέπεις δὲ ὥσπερ εἰς ἄφυκτόν τε, καὶ ἀναγκαίαν ὁμολογίαν τοὺς Θεοτόκον λέγοντας αὐτὴν, τοῦ δεῖν οἴεσθαι σαρκὸς γενέσθαι καρπὸν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον. 'Αλλ' οὐχ ὧδε τοῦτ' ἔχει· πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ο γὰρ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς τὴν ὕπαρξιν ἔχων τὴν παντὸς ἐπέκεινα χρόνου, καὶ γάρ ἐστι τῶν αἰώνων Δημιουργός, ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς ἐπεί τοι γέγονε σαρξ, γεγεννῆσθαι λέγεται κατὰ σάρκα. Εἰ γὰρ ἴδιον αὐτοῦ τὸ σῶμα νοεῖται, πῶς οὐ πάντη τε καὶ πάντως τὴν τοῦ ἰδίου σώματος γέννησιν οἰκειώσεται; 'Αλλ' ἐπο ήνεσας ἂν καὶ αὐτὸς τὴν τῶν οὕτω δοξαζόντων ὀρθὴν καὶ ἀβέβηλον πίστιν, εἰ δὲ παυτὸν [ἰσ. δὴ σαυτόν] ἀναπείθειν ἤθελες διαλογίζεσθαι, καὶ ὁμολογεῖν, ὅτι Θεὸς ἀληθῶς ἐστιν ὁ Χριστὸς, εἷς τε καὶ μόνος ὢν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, οὐ διῃρημένος εἰς ἄνθρωπον Sed, O preclare vir, non abs re dixerim, si non ut nos factus est ille Unigenitus , neque ut nos feri alio modo quam per gencrationem carnalem ex femina potuit, nunquam 108 illius rebus divites feri potuimus. Ut enim scribit beaws Paulus, ille Emmanuel non e terra ad prioris illius exemplum, sed e cœlo secundus nobis Adam apparuit ". Nam illud superne et ex Patre Verbum non in cujuspiam carnem, neque in alienam venit, ut jam superius dixì, neque in unum aliquem nostri similem descendit ut in eo habitaret, ut procul dubio fuit in prophetis: sed cum sumptum ex muliere corpus suum fecisset, et ex ea ser cundum carnem esset genitus, hominis generationem, per se recapitulavit, nobiscum factus secundum earnem, qui ante omnia sæcula exstiteral ex Patre. Hanc nobis fidei confessionem sacræ Litteræ tradiderunt. At tu metuere te simulas, ne quis e uobis suspicetur, illud ex Deo genitum Verbum a carne terrena exsistenLiæ initium habuisse; ac funditus tollis dispensatiomis in carne mysterium, cum sanctam Virginem esse. a nobis Dei genitricem appellandam negas: et eos qui illam Dei genitricem vocant, tanquam ad inevitabilem ac necessariam confessionem deducis, ut illis – putandum sit Verbum carnis esse fructum. Sed id secus est, longeque aliter habet. Nam ille ex Deo Patre Filius, qui supra omne tempus initium exsistendi habet, cum sit sæculorum Conditor, in exiremis seculi temporibus quia factus est caro, secundum carnem factus esse dicitur: Nam si proprium ejus corpus intelligitur, quomodo nun prorsus proprii corporis nativitatem sibi tanquam suam vindicabit ct asseret? Sed hanc hominum ita credentium reclam sacramque fidem etiam ipse probasses, si tibi ipsi persuadere voluisses, ut cogitares atque confitereris vere Deum esse Christum, unumque ac solum esse Dei et Patris, non divisum in homineın seorsim, et in Deum similiter, sed eumdem esse et ἰδικῶς, καὶ ὁμοίως εἰς Θεὸν, ἀλλ' ὁ αὐτὸς ὑπάρχων, ex Deo Patre Verbum, et ex muliere hominem nostri similem, unaque Deum perinanere. Sed te calumniari illam Verbi generationem 10 secundum carnem, cum ubique duos asseras filios, et dividas unum Dominum Jesum Christum, non meis, sed tuis verbis perspicuum fiet. NESTOR. [Vide quid consequatur, læretice. Non invideo hanc vocem Christi genitrici Virgini, sed novi venerandam esse quæ Deum excepit, per quam pertransiit ille universorum Dominus, per quam effulsit sol justitiæ. Rursum suspectum habeo hunc plausum. Quomodo verbum illud periransiit, in- ** Joan. xiv, 30. 39 1 Cor. xv, 47. καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, καὶ ἐκ γυναικὸς ἄνθρω πος καθ' ἡμᾶς, μετὰ τοῦ μεἶναι Θεός. Οτι δὲ συχοφαντεῖς τοῦ Λόγου τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν, δύο πρε σβεύων υἱοὺς πανταχῇ, καὶ διατέμνων τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, οὐ διὰ τῶν ἐμῶν, ἀλλὰ διὰ τῶν σῶν δειχθήσεται λόγων. [Βλέπε τὸ συμβαῖνον, αἱρετικέ· οὐ φθονῶ τῆς φω νῆς τῇ Χριστοτόκῳ Παρθένῳ, ἀλλ᾽ οἶδα σεβασμίαν τὴν δεξαμένην Θεόν, δι' ἧς παρῆλθεν ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης, δι' ἧς ἀνέλαμψεν ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος. Πάλιν υποπτεύω τὸν κρότον· πῶς τὸ παρῆλθεν ἐνοήσατε; οὐκ εἴρηταί μοι τό, παρῆλθεν, ἀντὶ τοῦ,

ADVERSUS NESTORIUM LIB. I. ἐγεννήθη· οὐ γὰρ οὕτω ταχέως ἐπιλανθάνομαι τῶν tellexistis? Non dixi, pertranstil, pro eo quod est, ἰδίων· τὸ παρελθεῖν τὸν Θεὸν ἐκ τῆς Χριστοτόκου Παρθένου παρὰ τῆς θείας ἐδιδάχθην Γραφῆς, τὸ δὲ γεννηθῆναι Θεὸν ἐξ αὐτῆς, οὐδαμοῦ ἐδιδάχθην.] Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· [Οὐδαμοῦ τοίνυν ἡ θεία Γραφὴ Θεὸν ἐκ τῆς Χριστοτόκου λέγει γεγεννήσθαι, ἀλλὰ Ἰησοῦν, Χριστόν, Υἱόν, Κύριον.] Προσεπάγει δὲ τούτοις, ὅτι μὴ Θεὸς ἀληθῶς, θεοφόρος δὲ μᾶλλον ἄνθρωπος ἦν δ. Χριστὸς, ὡς γοῦν οίεται, καταδεικνὺς τὴν τοῦ ἀγγέ λου φωνὴν τῷ μακαρίῳ λέγοντας Ιωσήφ· «Εγερθείς, παράλαβε τὸ παιδίον·, εἰδέναι δέ φησι καὶ τοὺς ἀγο γέλους, καίτοι σοφωτέρους ὄντας ἡμῶν, ὅτι παιδίον Fv. Αἱρετικὸν μὲν οὖν ἐν τούτοις ἀποκαλεῖ τὸν ὀρθὴν ἔχοντα καὶ τεθαυμασμένην ἐπὶ Χριστῷ τὴν πίστιν, καὶ ἐπείπερ ἐστὶ Θεὸς ἀληθῶς, Θεοτόκον ονομάζοντα τὴν τεκοῦσαν αὐτόν. Γένοιτο δ' ἂν οὐδενὶ τῶν εὖ φρονούντων ἀμφίλογον, ὅτι τοῖς ὀρθὰ φρονείν ήρημέ τοις τὸν τῶν αἱρέσεων μώμον ἀνάπτων, αὐτὸς τῶν ἰδίων καθοριεί λόγων τὸ ἀκαλλές· μόνον δὲ οὐχὶ καὶ διωμολόγηκεν. ἐναργώς, ὡς ἔξω που τῆς εἰς εὐθὺ φέ ρεται τρίβου, καὶ τροπάς ποιεῖται τὰς διεστραμ μένας. Εἶτα πῶς οὐ φθονεῖς, εἰπέ μας, τῆς τοιάσδε φωνῆς τῇ ἁγία Παρθένω, καίτοι τῆς θείας γεννήσεως ἀναιρῶν τὸ ἀξίωμα, καὶ Θεοτόκον οὐκ εἶναι λέγουν αὐτήν; Κατακιβδηλεύων δὲ τὴν λέξιν, καὶ βλασφη μίας ἐπίμεστον εἶναι διαβεβαιούμενος, τίνα τρόπον ἐφίης τοῖς ἐθέλουσιν ἀπονέμειν αὐτὴν τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ; Καίτοι σεβασμίαν ἀκούω λέγοντος αὐτήν· εἶτα τὴν βλάσφημον οὕτω φωνήν, κατά γε τὸ αὐτῷ σοι, καὶ μόνῳ δοκοῦν, πρέπειν αἰήσῃ τῇ σεβασμιώτήτι κοσμοῦν [ἰσ. τῇ σεβασμιωτάτῃ, καὶ κοσμοῦν] καὶ στεφανοῦν ὑποπλάττη, γέρας ὥσπερ ἐξαίρετον ἀνατια θεὶς αὐτῇ, τὴν κατὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου συκοφαντίαν; Εἰ γάρ ἐστιν ὅλως τῶν ἀπηχθημένων τῷ ἐκ Θεοῦ φύντι Λόγῳ, τὸ γέννησιν ὑπομεῖναι σαρκικήν· εἶτα Θεοτό τον ονομάζεσθαι συγχωρεῖς τὴν οὐ τεκοῦσαν Θεόν, ἆρ᾽ οὐκ ἀληθὲς εἰπεῖν ὡς καταπεφρόνηκας εναργώς τῶν Δεσποτικῶν θελημάτων; Οὐκ ἂν ἀλοίης περιυδρίζων μᾶλλον τὴν σεβασμίαν, ήγουν, ὡς αὐτὸς οίει τε καὶ λέγεις, τιμὰν ᾑρημένος, τὴν τῷ Θεῷ κατεστυγημένην φωνὴν ἀπονέμων αὐτῇ; Οὐ γὰρ οἷς τιμήν ἐγνώκαμεν, τούτοις ονόματα χαριούμεθα, τὰ δι' ὧν ἡ τῆς ἀνωτάτω φύσεως ἀδικοῖτο δόξα· πρῶτον μὲν σφᾶς αὐτοὺς τοιαύτης δυσφημίας ἐγκλήμασιν ἐνιένα τες ἀγνοήσομεν· εἶτα πρὸς τούτοις, οὐ μετρίως ἀδι χήσομεν, ὡς ἐν ὑπολήψει τιμής, τοὺς ἐπαινουμένους τοῖς οὐκ ἐπαινοῦσι κατασεμνύνοντες, καὶ θεομισές αὐτοῖς ἐξυφαίνοντες τὰ ἐγκώμιον. Θαυμάσεις δ' ἂν τις πρὸς τούτῳ κἀκεῖνο· ἄνω τε γὰρ καὶ κάτω ταῖς * Matth. ut, 15. genitus est: non euim ita facile mee sententis obliviscor. Pertransisse Deum ex Christi genitrice Virgine a sacris Lilleris didici, sed Deum ex ipsa genitum nusquam didici.] Et post alia: [Nusquain ergo divinæ Litteræ Deum ex Christi genitrice genitum dicunt, sed Jesum, Christum, Filium, Dominum.] Ad hæc subjicit Christum pon Deuin verum, sed Deiferuin potius hominem fuisse, ut ipse putat, proferens illam angeli vocem beato Joseph dicentis: ↑ Surge, et accipe puerum ": atque ipsos quoque angelos, qui nobis procul dubio suut sapientiores, scivisse ait puerum fuisse. CAP. H. Hæreticum in his vocat eum qui rectam ac probam de Christo fidem habet, et quia vere Deus est, quæ illum peperit Dei genitricem appellat. Nemini auteın sapienti dubium est, qui recte sentien - tibus hæresis maoulam aspergit, eum sua verba ut perperam dicta damnare, tantumque non aperte fateri se extra rectam semitam ferri, et perversas parare sibi vias. Jam vero, dic mihi, obsecro, quemodo hane vocem sanctæ Virgini non invideas, cum ab ea divinæ generationis dignitatem tollas, et ipsam esse Dei genitricem neges? Cum vero eat vocem improbes, et plenam esse blasphemiæ asseras, quomodo volentibus eam sanetæ Virgini tribuere permittis? Atqui a te illam venerandam ve cari audio: deinde vocem adeo blasphemain, ut tibi ipsi, et quidem soli, videtur, ipsius venerationi convenire putas? Honestare illam et ornare te simulas, dum falsam adversus Deum Verbum calumniam velut præcipuum illi munus dicas? Nam si prorsus exsecrandum est Verbo ex Deo nato carnalem subire generationem; deinde illam, quæ Deum non genuit, Dei genitricem appellari concedis: 11 an nou vere dici poterit te Dominicam voluntalem contempsisse? Nonne deprehenderis illam venerandam. injuria magis afficere, quam, ut tu patas ac dicis, honestare velle, cum exosam Deo vocem illi tribuis? Neque enim quos honorare statuimus, iis nomina largiemur per quæ supremæ illius naturæ gloria violetur. Nanı primum in nos ipsos ejusmodi blasphemiæ crimina imprudenter conjiciemus: ad hæc velut bouris specie non levem iis injuriam inferemus, quos laudare volumus, si illos laudibus nullum honorem afferentibus oneraverimus, et Deo invisam laudlationem conteruerimus. Præterea illud quoque mirum sit, quod cum sursum deorsum impiorum hæreticorum dicta carpas, neque ulla ratione vim habere permittas, eo Pulo legi oportere τροχιάς. nam respicit suctor ad illud Salomonis Proverbiis cap. ιν: Ορ θὰς τροχιάς ποίει σοῖς ποσί· et paulo post: Αὐτὸς δὲ ὀρθὰς ποιήσει τὰς τροχιάς σου. Qua sententia beatus Paulus etiam usus est in Epistola ad Hebraos cap. xit: Καὶ τροχιάς ὀρθὰς ποιήσατε τοῖς ποσὶν ὑμῶν. Εἰ gressus reclos facile pedibus vestris, et hic ipse auctor in secunda ad Successum episcopum epistola in principio dixit, καμπύλας τροχιάς ἐρχόμενοι.

quod veritatem divinorum dogmatum auferant, τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν ἐπιπλήττων φωναῖς, καὶ κατ' cunique vocem, Deipara, multis nominibus accuses, et inter cætera tanquam parum veram, atque etiam blasphemam crimineris, tamen illam concedere te, et Virgini non invidere dicas, si cui libitum fuerit eam Dei genitricem vocare. Num ergo concedes etiam insanis Arii sectatoribus, ut minorem esse Putre Filium dicant, aut aliis naturam sancti Spiritus n divina excellentia dejicientibus? Sed id tacere cavebis, ac si quis roget: Qua de causa? dices prorsus: Quia voceın impiam non sustineo. Igitur si non est Dei genitrix, et ita dici concedis, scito te reliquisse veritatem, et parum jam curare an sapiens esse videaris. Quid enim? Elisabeth, aut aliam certe e sanctis mulieribus, non omni reverentia dignam putas? Num igitur si cui libeat ipsas quoque Dei genitrices vocare, hanc illis appellationem non invidebis? Equidem puto te omnibus modis repugnaturum, ac dicturum non ita se hæc habere. Nam pepererunt illæ sanctos homines quidem, sed nemo eorum secundum naturam Deus erat. Ergo hujus vocis usum aut ab omnibus mulieribus amove, aut si soli præter cæteras habere sanctæ Virgini permittis, quam afferes in respondendo rationem? Nam si vere de ea dicitur hoc verbum, et vore Deuin genuit, ipsum nimirum Dei Verbum carnem factum confitere nobiscum, et te ipsum ab impietatis crimine liberabis. Sin autem illa minime Deum genuit, non aliud est permittere nonnullis ut eam Dei genitricem vocent, quam cum illis societatem impietatis inire. Sed est illa Dei genitrix, quia factus est homo nostri similis ille Unigenitus, 12 carni secundum veritatem unitus, et corpoream generationem subiit, et nostræ naturæ leges baud neglexit, ut paulo ante dixi. οὐδένα τρόπον ἐφιεὶς ἰσχύειν αὐτὰς, ὅτι τῶν θείων δογμάτων παραιροῦνται τὸ ἀληθὲς, εἶτα τὴν Θεοτ τύπος φωνὴν οὐκ ἐν ὀλίγαις τιθεὶς αἰτίαις, καὶ ὁμοῦ ταῖς ἄλλαις γραφόμενος, ὡς οὐκ ἀληθῶς καὶ δύσφη μον, συγχωρεῖν ἔφης καὶ οὐ φθονείν τῇ Παρθένῳ, κἂν εἰ ἔλοιτό τις εἰπεῖν Θεοτόκον αὐτήν. Εφίης οὖν ἄρα καὶ τοῖς τὴν ᾿Αρείου νόσοῦσι μανίαν, ἐν μείωσιν εἶναι λέγειν τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν, ἢ γοῦν τοῖς ἄλο λοις, οἱ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος κατακομίζουσι φύσιν τῆς θεοπρεποῦς ὑπεροχῆς; Αλλ' οὐκ ἂν ἔλοιο τοῦτο δρᾷν, κἂν εἴ τις ἐθέλοι τὴν αἰτίαν ἀναμαθεῖν, ἐρεῖς δή που πάντως· Οτι φωνῆς οὐκ ἀνέχομαι δυσσε βοῦς. Οὐκοῦν εἰ μή ἐστι Θεοτόκος, εἶτα τοῦτο λέγε σθαι συγχωρεῖς, ἴσθι λελοιπὼς τὴν ἀλήθειαν, καὶ σμικρὰ φροντίζων ἔτι τοῦ δοκεῖν εἶναι σοφός. “Η γὰρ οὐχὶ καὶ τὴν Ἐλισάβετ, ήγουν ἑτέραν τῶν ἁγίων γυναικῶν αἰδοῦς ἁπάσης ἀξίαν εἶναι· φής; "Αρ' οὖν οὐ φθονήσεις, εἰ δή τις ἔλοιτο θεοτόκους καὶ αὐτὰς εἰπεῖν; Αλλ', οἶμαι, πάντη τε καὶ πάντως ἀνταναστήσῃ, λέγων. Οὐχ οὕτω ταῦτ᾽ ἔχει· τετόκασι γὰρ ἀνθρώπους ἡγιασμένους, καὶ ἦν ἐν ἐκείνοις Θεὸς κατὰ φύσιν οὐδείς. Οὐκοῦν ἡ γυναικὸς ἁπάσης ἀπό σόδει τὸ χρῆμα, ήγουν ἔχειν ἐφιείς μόνῃ παρὰ πάσας τῇ ἁγία Παρθένῳ, ποίοις ἄρα κεχρήσῃ λόγοις εἰς ἀπολογίαν; Εἰ μὲν γὰρ ἀληθὲς ἐπ' αὐτῇ τὸ ῥῆμα, καὶ Θεὸν τέτοκεν ἀληθῶς, ὡς σάρκα γεγονότα τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, ὁμολόγει σὺν ἡμῖν, καὶ ἀπαλλάξεις σεαυ τὸν τῶν εἰς δυσσέβειαν ἐγκλημάτων· εἰ δὲ Θεὸν οὐ τέτοκε, τὸ ἐφεῖναι λέγειν τισὶ Θεοτόκον αὐτὴν, κοινωνεῖν ἐστι τῆς δυσσεβείας αὐτοῖς. Ἀλλ᾽ ἔστι Θεοτό κος, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς ὁ Μονογενής, σαρκὶ κατὰ ἀλήθειαν ήνωμένος, καὶ σωματικὴν ὑπο μείνας γέννησιν, καὶ τοὺς τῆς ἡμετέρας φύσεως οὐκ ἀτιμάσας νόμους, καθάπερ ήδη προείπον. Sed quia scire se ait venerandam esse cam, nimirum sanctam Virginem, agelum, inspiciamus debitæ illi reverentiæ causas: [Scio, inquit, venerandam esse illam, per quam ille omnium Dominus pertransiit, per quam elfulsit ille sol justitiz.] Quomodo igitur ais Deum ab ea susceptum? quomodo etiam per illam pertransiit ille omnium Dominus? aut quomodo effulsit ille sol justitiæ? Nam si Deum haud peperit, secundum carnem inquam, quomodo igitur excepit Deum? quomodo per illam pertrausiit? Sed fortasse dices illud tuum et sapiens responsum, ut ipse putas, ac dicere non vereris: [Deus enim erat Verbum, et cum homine conjunctum, et in eo habitans.] Sed fidei traditio tuis hac de re verbis repugnat. Non enim Deiferum hominem, sed humanatum Deum adorare didicimus: tu vero aliter dicis. Deinde quomodo te nugari non advertis, et divinoruin dogmatum veritatem adulterare? Nam Verbum caro factum est ". Janı cur 41 Joan. 1, 14. Ἐπειδὴ δέ φησιν εἰδέναι σεβασμίαν αὐτὴν, δῆλον δὲ ὅτι τὴν ἁγίαν Παρθένον, φέρε δή, φέρε, καταβρή σωμεν καὶ τῆς ἐπ' αὐτῇ γενομένης αἰδοῦς αἰτίας. [Οίδα γάρ, φησί, σεβασμίαν αὐτὴν, δι' ἧς παρῆλθεν ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης, δι' ἧς ἀνέκαμψεν ὁ τῆς δικαιοσύνης "Ηλιος.] Πῶς δὴ ἄρα φῆς ὑποδέχεσθαι Θεὸν αὐτήν; Η τίνα παρῆλθε τρόπον δι' αὐτῆς ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης; ἢ καὶ ὅπως ἀνέλαμψεν ὁ τῆς δικαιοσύνης Ηλιος; Εἰ μὲν γὰρ οὐ τέτοκε Θεὸν, τὸ κατὰ σάρκα, φημί, πῶς ἐδέξατο Θεόν; πῶς παρῆλθε δι' αὐτῆς; Αλλ' ἴσως ἐρεῖς τὸ σὸν δὴ τοῦτο καὶ σοφόν, ὡς γοῦν οἴει τε καὶ λέγειν ἀποτολμᾷς· [Θεὸς γὰρ ἦν ὁ Λόγος, ἀνθρώπῳ τε συνημμένος, καὶ ἐνοικῶν αὐτῷ.] Αλλ' ἤγε τῆς πίστεως παράδοσις τοῖς εἰς τοῦτο σοῖς ἀντ αποδύεται λόγοις· οὐ γὰρ θεοφόρον ἄνθρωπον, ἀλλ' ἐνανθρωπήσαντα Θεόν προσκυνεῖν δεδιδάγμεθα· σὺ δὲ οὐχ οὕτω φής. Εἶτα πῶς οὐκ αἰσθάνῃ ληρῶν, καὶ τὴν ἐν τοῖς θείοις δόγματι παραχαράττων ἀλήθειαν; Γέγονε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος. Ανθ' ὅτου δὲ δὴ καὶ Θεὸν Alii libri habebant, παραιτούνται. Sed illud verius esse manifestum est quod est impressum, et ex correctioribus libris acceptum.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. I. ὑποδέχεσθαι φῆς αὐτήν, εἰ μὴ πεπίστευκας, ὅτι Θεὸν Deum ab ipsa susceptum dicis, si illam Deum scὄντα κατὰ φύσιν, ἐκτέτοκε τὸν Ἐμμανουήλ; Πῶς δι' αὐτῆς παρῆλθεν ὁ τῶν ὅλων Δεσπότης, καὶ ὁ τῆς δικαιοσύνης ἀνέκαμψεν ἥλιος: καὶ τίνα τοῖς τοιούτους ὀνόμασι κατακαλλύνειν ἀξιοῖς; ἆρα κοινὸν μὲν ἄνθρωπον, ὡς ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς, πλὴν ἡγιασμένον, ὡς ἔνοικον ἔχοντα τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον; Εἶτα πῶς ὁ τοιοῦτος τῶν ὅλων ἔσται Δεσπότης, καὶ ὁ τῆς δικαιοσύνης ήλιος; Τὸ γὰρ δεσπόζειν τε καὶ κρατεῖν τῶν ὅλων δύνασθαι, καὶ φωτίζειν τὰ νοητά, πρέποι ἂν οἱ μέτροις τοῖς καθ' ἡμᾶς, ἀνακείσεται δὲ μόνῃ τῇ ὑπερ τάτω, καὶ ἀνωτάτω φύσει. Ἐπειδὴ δὲ τὸ, • Διῆλθεν, ο ὅλως οὐκ οἶδ' ὅθεν λα δὼν, τέθεικας ἐπὶ Θεοῦ, διασάφει τὴν λέξιν· τί το χρῆμα τῆς ἐνθάδε λεγομένης διόδου, τῆς σῆς εἴη ἂν φρενό; ἡγνοηκόσιν εἰπεῖν. Εἰ μὲν γὰρ οὕτω διῆλθεν αὐτὴν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὡς ἐκ τόπου πρὸς ἕτερον μεταχωρῆσαι τόπον, αὐτόθεν καταβαλῇς· ἀκούσῃ γὰρ λέγοντος αὐτοῦ διὰ φωνῆς τῶν ἁγίων· «Μὴ οὐχὶ τὰν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ, λέγει Κύριος;» Οὐ γὰρ ἐν τόπῳ τὸ θεῖον, καὶ μεταστάσεις οὐκ οἶδε σωματικάς· πληροῖ γὰρ τὰ πάντα· εἰ δὲ, ἐπείπερ τὸν τῷ τόκῳ πρέποντα περιμείνας καιρόν, σχετικὴν ἐν ἀνθρώπῳ τὴν ἐνοίκησιν ἐποιήσατο, διελάσαι φῆς τὸν Θεὸν τῆς ἁγίας Παρθένου, ήγουν, παρελθεῖν αὐτήν· κεχρήσομαι γὰρ πανταχῆ ταῖς ἱεραῖς σου φωναῖς· οὐδὲν ἄρα τὸ περιττὸν ἐν τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ παρὰ τὰς ἄλλας ὁρῶμεν. Ἐκτέτοκε γὰρ ἡ Ἐλισάβετ τὸν μακάριον Βαπτιστὴν ἡγιασμένον διὰ τοῦ Πνεύματος, δι' οὗ Πνεύματος καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ἐν ἡμῖν αὐλίζει ται. Καὶ μαρτυρήσει λέγων ὁ σοφὸς Ιωάννης· «Ἐν τούτῳ γινώσκομεν, ὅτι ἐν ἡμῖν ἐστιν, ὅτι ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἡμῖν.» Διῆλθεν οὖν ἄρα καὶ αὐτὴν τὴν Ἐλισάβετ ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος, καὶ πρὸ τῆς γεννήσεως ἐνῳκηκώς τῷ βρέφει διὰ τοῦ Πνεύ μετος. 'Αλλ' ὑποπτεύεις τον κρότον, ὡς ὀρθά σοι λαλεῖν ᾑρημένῳ λοιπὸν γεγονότα παρὰ λαῶν. Ἥλιον γὰρ δικαιοσύνης ὠνόμασας, καὶ τὸν ὅλων Δεσπότην, τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένον. Εἶτα πάλιν ἀκριβολογεῖσθαι προσποιῇ, καὶ τὸν κρότον αἰτιᾷ, καὶ χαίροντας ἐπὶ σοὶ γράφεις πάλιν, ὡς οὐ νενοηκότας. Ο πολλῆς ἰσχύος, ἢ τοῖς σοῖς ἔνεστι λόγοις! οὐ γέγονας μελλήστὴς εἰς γε τό χρῆναι καταλυπεῖν αὐτ τους, ἔστρεψας εὐθὺς εἰς πένθος τὴν χαράν, διέῤῥη ξας τὴν εὐφροσύνην, καὶ διέζωσας σάκκον, ἐπαγαγῶν εὐθὺς εἶτα· [Πάλιν ὑποπτεύω τὸν κρότον, πῶς τὸ, Παρῆλθεν, ἐνοήσατε; Οὐκ εἴρηταί μοι τό, Παρ ἦλθεν, ἀντὶ τοῦ, Ἐγεννήθη· οὐ γὰρ οὕτω ταχέως ἐπι· λανθάνομαι τῶν ἰδίων. Τὸ παρελθεῖν τὸν Θεὸν ἐκ τῆς Χριστοτόκου Παρθένου, παρὰ τῆς θείας ἐδιδάχθην Γραφῆς· τὸ δὲ γεννηθῆναι Θεὸν ἐξ αὐτῆς, οὐδαμοῦ ἐδιδάχθην.] Οὐκοῦν σὰ μὲν εἶναι ἐκεῖνα τὰ διεστραμ μένα· τῷ γε μὴν ἐν ὑποψίαις ὀρθότητος τὸν σαν γεγενήσθαι νοῦν, ὁ ἐξ ἀγάπης κρότος. Ενστήσομαι δὲ καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον, ἐκεῖνο λέγων· Τί τό, Παρῆλθεν, ἐστίν, εἰ μὴ δηλοῖ τὴν γέννησιν; "Αρα cundum naturam ipsum Enimanuel peperisse non credis? quomodo per illam pertransiit ille omnium Dominus, et sol effulsit justitiæ? Quem vero his verbis te decorare putas? num communem hominem, ut unum de nostri similibus, sed tamen sanctificatum, ut in quo Dei Verbum, inhabitaret? Sed quomodo ejusmodi homo rerum omnium Dominus erit, et sol justitiæ? Nam dominari et imperare omnibus posse, et res quæ intelliguntur illustrare, non nostræ mensuræ est, sed illi soli excellentissimæ et supremæ naturæ tribuendum. Jam quia verbum ‹ pertransiit › undenam acceperis, et de Deo protuleris, prorsus ignoro, explica, quaeso, hanc dictionem, quidve sit hic transitus, quem hoc loco dixisti, erit utique tuæ prudentiæ ignaris exponere. Nam si ita per illam transiit illud Dei Verbum, ut ex loco uno ad alterum se transferret, indidem dejicieris: nam dicet tibi per vocem sanctorum: ‹ Nonne cœlum et terram ego impleo, dicit Dominus 4?, Neque enim est in loco Divinitas; et expers est corporei transitus; nam implet omnia: sin autem quia debitum partui tempus perferendo, 13 relativam in homine habitationem incoluit, ideo Deum asseris permeasse per sanctam Virginem (utar enim ubique tuis sacris vocibus), nihil ergo eximium in sancta Virgine præter cæteras videmus. Peperit enim Elisabeth beatum Baptistam Spiritus opera sanctificatum, per quem Spiritum etiam ipse Filius in nobis habitat, idque beatus Joannes testa - tur, dicens: ‹ In hoc cognoscimus quod in nobis est, quia de Spiritu suo dedit nobis “ª. • Pertransiit igitur etiam per Elisabeth ipsum Dei Verbum, cum etiam ante illius nativitatem in infante per Spiritum iubabitarit. Sed suspectum habes plausum tibi, ut qui jam recte loqui cœperas, a populo factum. Nam solem justitia, et omnium Dominum appellaras illurn ex sancta Virgine natum. Inde rursus subtilius agero simulas, et plausum reprehendis, et homines tui causa lætos denuo ut parum intelligentes accusas. O magnam tui sermonis potentiam! Non illis certe mærorem injicere distulisti, in luctum illico vertisti gaudium, conscidisti latitiam, et accinxisti te sacco 4, cum mox addidisti: Rursum suspectum habeo plausum. Quomodo verbumn illud, pertrans- ¡it, intellexistis? Non dixi, pertransiit, pro en quod est, genitus est: non enim ita facile meæ sententiæ obliviscor. Pertransisse Deum ex Christi genitrice Maria didici ex sacris Lillerls; ex ipsa genitum nusquam didici.] Ergo tua esse illa perverse dicta certum est: ex eo autem quod te recte sentire cœpisse suspicabantur, ille exstitit ex charitate plausus. Sed instabo nunc quoque nihilominus, ac rogabo: Quidnam est, pertransiit, si gencrationem ** Jerem. xxılı, 24. 49 | Joan. 1, 13. + Psal. xxΙ. 12. 13.

non significat? Num dicturus es ipsum per se Dei γὰρ ἐρεῖς, ὡς αὐτὸς καθ᾿ ἑαυτὸν, καὶ δίχα σαρκὸς ὁ Verbum sine carne pertransisse per Virginem? Atqui quomodo hæc verba non suminæ stultitiæ plena sint? Vel enim in quantitatem esse concretam divinitate intelligere necesse est, et motam ut de loco in locum transferretur; vel quia est incorpo ren, et late et ubique fusa, neque loco terminisque circumscribitur, quonam modo per unum corpus transire poterit? Sed utcumque sit quod a te diciLur, cur non explicari oportuit, et clarius dici, si tuæ de hac re sententia Odens, de ejus probitate docere potes? Jam vero ubinam audisti divinitus inspiratas Litteras dicere, Dei Verbum per sanctam 14 Virginem pertransisse? Nam brevem esse hominum qui degunt in terris vitam, docuit beatus Davidl, dicens: c Homo, sicut fenum dies ejus; tanquanı los agri, sic efflorebit, quoniam spiritus pertrausivit in illo, et non subsistet W.. At vero de sancta Virgine quid ejusmodi scriptum habes proferre? Atqui Deum ex ipsa genitum, secundum earneth inquam, tandem sacra Litterae perspicue indicarunt. Redeo igitur denuo ad tua, vir præstantissime, verba. Id enim ipse quoque sæpissime confessus es, Verbum esse carnem factuni, neque eam vocem rejiciendam putasti; et illud præterea, quod Unigeniti divinitatem aperte ac palam hominem factam dixisti, cum hoc modo scripseris: NESTOR. [Ita et alibi dieit: • Locatus est nobis in Filio, quem constituit hæredem universorum, per ἐκ Θεοῦ Λόγος διήλασε τῆς Παρθένου; Καίτοι πῶς οὐ τῆς ἀπασῶν ἀβελτηρίας ἔμπλεως εἴη ἂν ὁ λόγος αυτ τῷ; Η γὰρ πεποσῶσθαι τὸ θεῖον ἀνάγκη νοεῖν, καὶ ποιεῖσθαι κίνησιν τὴν ἐκ τόπου πρὸς τόπον ἕτερον μεταστατικήν ἢ, εἴπερ ἐστὶ τὸ θεῖον ἀσώματον, εὐρύ δὲ, καὶ πανταχοῦ, καὶ οὐκ ἐν τόπῳ, καὶ περιγραφή, πῶς ἂν δι' ἑνὸς παρέλθοι σώματος; 'Αλλ' ὅ τι ποτέ ἐστιν ὁ φής, πῶς οὐκ ἔδει διατρανοῦν, καὶ ἐναργέ στερον εἰπεῖν, εἰ ταῖς σαυτοῦ περὶ τούτου δόξαις τε θαρσηκώς, μαρτυρεῖν ἔχεις αὐταῖς τὸ ἀμώμητον; Ποῦ δὲ δὴ καὶ ἀκήκοας τῆς θεοπνεύστου λεγούσης Γραφῆς, ὅτι παρῆλθεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου; Ὅτι μὲν γὰρ βραχύς, καὶ συνεσταλμένος τῶν ἐπὶ γῆς ὁ βίος, ἐδίδαξεν ὁ μακάριος Δαβίδ, λέ γων· ο Άνθρωπος, ὡσεὶ χόρτος αἱ ἡμέραι αὐτοῦ· ὡσεὶ ἄνθος τοῦ ἀγροῦ, οὕτως ἐξανθήσει· ὅτι πνεῦμα διῆλθεν ἐν αὐτῷ, καὶ οὐχ ὑπάρξει.» Περὶ δὲ τῆς ἁγίας Παρθένου τί τοιοῦτον ἔχεις γεγραμμένον εἰπεῖν; Οτι δὲ γεγέννηται Θεὸς ἐξ αὐτῆς, τὸ κατὰ σάρκα, φημί, διαμεμήνυκεν ἐνεργῶς ἡ θεόπνευστος Γραφή. Εἶμι δὲ δὴ πάλιν ἐπί γε τοὺς σούς, ὦ πανάριστε, λόγους. Διωμολόγηκας γὰρ καὶ αὐτὸς, καὶ τοῦτο πλειστάκις, ὅτι γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος· καὶ οὐκ ἀπό βλητον εποιήσω την φωνήν. καὶ πρός γε τούτῳ κάν κεῖνοι τὴν γάρ τοι τοῦ Μονογενούς θεότητα, σαφῶς καὶ ἀναφανδὸν ἐνανθρωπήσαι φής.. Γέγραφας δὲ του τονὶ τὸν τρόπον. [Οὕτω καὶ ἐν ἑτέροις φησίν·. Ελάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ, ἄν ἔθετο κληρονόμον πάντων, δι᾿ οὗ καὶ τοὺς quem fecit et sacula: qui cum sit splendor glo αἰῶνας εποίησεν· ὃς ἂν ἀπαύγασμα τῆς δόξης· ο θείς rige M. Cum posuisset, Filius, tuto hunc vocat etiam splendorem gloriæ et constitutum hæredem: liæredem.quidem secundum carnem constitutum, splendorem vero paterna gloria secundum divinita-, tem: non enim inearnatus discessit a similitudine Patris. Prætérea sic rursus dicit: ‹ Tempora enim ignorantiæ despiciens Dons, nunc omnibus hominibus annuntiat ut· pœnitentiam agant, eo quod statuit diem in quo judicaturus est orbem in æquitate, in viro in quo statuit, fidem præbens omnibus, suscitans eunt a mortuis "., Cum prius dixisset: • In viro, o tum illud subjungit: «Suscitans eum a mortuis; › ne quis divinitatem hominem factam esse mortuam suspicetur. ›] CAP. III. Quis ergo ille est incarnatus? aut quo incarnatus modo? quæ etiam divinitas homo facta? dic, quæso, vir optime: id enim avemus diseere. Num incarnatum esse concelemus ipsum de Deo Deum Verbum, et humoratum asseremnus tanquam nostri similem factumn, et carne natum? an id nullo modo. concedemnus, sed hominen existimabimus ad lioc venisse cum Deo conjunctumn, ut ipse asteris? Sel, nisi fallor, dices melius et sapientius esse ipsumn ex Deo Verbum putare hominem factum et incarna τὸν Υἱός, καλεῖ τοῦτον ἀσφαλῶς καὶ ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ θετόν κληρονόμον μὲν, κατὰ τὴν σάρκα. θετὸν, απαύγασμα δὲ τῆς τοῦ Πατρὸς δόξης, κατὰ τὴν θεότητα· οὐ γὰρ ἀπέστη τῆς πρὸς τὸν Πατέρα σαρκωθεὶς ὁμοιότητος. Καὶ πρός γε δή τούτῳ πάλιν οὕτω φησί·. Τοὺς γὰρ χρόνους τῆς ἀγνοίας ὑπεριδὼν ὁ Θεὸς, τανῦν πᾶσιν ἀνθρώποις παραγ γέλλει μετανοεῖν· καθότι ἔστησεν ἡμέραν, ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην ἐν ἀνδρὶ, ᾧ ὥρισε [ωρίσατο], πίστιν παρασχών πᾶσιν, ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν.» Πρότερον ειπών, «Ἐν ἀνδρὶ, ο προσ τίθησι τότε το, ο Αναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν· ο ἵνα μηδεὶς τὴν ἐνανθρωπήσασαν υποπτεύῃ, τεθνηκέναι θεότητα.] Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ σεσαρκωμένος; ἢ τίνα σεσάρ κεται τρόπον; ποία δὲ θεότης ἐνανθρωπήσασα, φρά σαις ἂν, ὦ βέλτιστε, τοῖς ἐθέλουσι μαθεῖν. 'Αρα στο σαρκῶσθαι δώσομεν τὸν ἐκ Θεοῦ Θεὸν Λόγον· καὶ ένανθρωπῆσαι φαμεν αὐτὸν, ὡς καθ' ἡμᾶς γεγονότα, καὶ γεγεννημένον σαρκί; ἢ τοῦτο μὲν οὐδαμῶς, ἄνα θρωπον δὲ νομιοῦμεν πρὸς τοῦτο ἐλθεῖν, θεῷ συνημμένον, κατὰ σέ; Αλλ' οἶμαι, φαίης ἂν, ὡς ἄμεινον δή που καὶ σοφόν, τὸ ἐνανθρωπῆσαι φρονεῖν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, καὶ σάρκα γενέσθαι, κατὰ τὰς Γραφάς. • Psal. Cll, 14. ** Hebr. 1, 2, 3. Act. xvH, 30, 31.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. I. Οὐ γάρ που τὸ, ἐν ᾧ τίς ἐστιν, ὁρῶτο ἂν, οἶμαι, προσ- tumn, ut Scriptura tradunt. Neque enim id in quo ' est, assumere quisquam cernitur: sed si ea sumat, in quibus antea non erat, aliquid circa ipsum esse innovatum station verbis exponi 15 poterit. Igitur stultum sit hominem factum dicere aut incarnatum aliquem ex nostro numero, et fines humanitatis excessisse: sed fieri hominem, vel incarnari, convenientissime in naturam cedit, quæ ultra fines humanitatis consistit. Quod si vere homo factus est et caro, procul dubio hominem esse intelligendum fide receptum est, non homini cuidam conjunctum per solam inhabitationem, vel per aliquam externain babitudinem, seu, ut tu dicis, conjunctione. Verumtamen eliamsi factus est homo, non desinit esse Deus. Neque vero carnein in Dei naturam esse mulatam diciinus, neque econtrario sic se habere censemus. Mansit enim Verbi natura idipsum quod est, etiam unita carni. Igitur quæ nemo ne levi quidem cogitatione sentienda censet, ea qua de causa tanquam re vera dicta cum in tuis sermonibus posueris, pro pietatis dogmatibus te decertare simulas Nam nistionis nomen posuerunt nonnulli etiam sancti Patres: sed quia metuere te dicis, ne qua confusio contigisse existimetur, ad instar liquidorum quæ inter se mutuo commiscentur; libero te boc metu non sic illi senserunt; minime: sed ea voce sunt abusi, cum summam unionem rerum inter se convenientium ostendere studerent. Convenisse autem dicimus cum propria carne Dei Verbum unione inseparabili atque immutabili. Ipsas quoque sacras Litteras inveniemus non admodum anxie hac voce usas, sed abusive potius ac siıp!icius. Itaque de quibusdam scripsit beatus Paulus: • Sed non profuit illis sermo auditus, non adınistis fidei iis qui audierunt.. Num igitur ii, de quibus loquitur, quo tu dicis modo commiscendi erant inter se ut cum aqua vinum et personarum inter se confusionem subituri? an potius per animum uniendi erant, ut scriptum est in sanctorum apostolorum Actis ", fuisse multitudinis credentium cor unum et animam unam? Sed id verius esse quam illud opinor. Desine igitur hac de re metuere: Gre mus est enim admodum sanctoruin virorum sensus. λαβών· εἰ δὲ δὴ γένοιτό πως ἐν οἷς οὐκ ἐν ἀρχαῖς, κεκαινουργεῖσθαί τι περὶ αὐτὸν ἐκδείξειεν ἂν ὁ λόγος εὐθύς. Οὐκοῦν ἀμαθὲς τὸ ἐνανθρωπήσαι λέγειν, καὶ σάρκα γενέσθαι τινὰ τῶν τελούντων ἐν ἡμῖν, καὶ τοὺς τῆς ἀνθρωπότητος ὅρους εκβεβηκότα· πρέποι δ᾽ ἄν, καὶ μάλα εἰκότως, ἡ ἐνανθρώπησις, ήγουν ή σάρκωσις, τῇ τῆς ἀνθρωπότητος ἐπέκεινα φύσει. Εἰ δὲ ἐνηνθρώπησεν ἀληθῶς, καὶ γέγονε σάρξ, ἄνθρω πος δή που νοείσθαι πεπίστευται, καὶ οὐκ ἀνθρώπῳ τινὶ συνημμένος, κατὰ μόνην τὴν ἐνοίκησιν, ήγουν, κατά τινα τῶν ἔξωθεν ἔχων [Ισ. σχέσεων], ήτοι συνάφειαν, ὡς σὺ φής. Πλὴν εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρω τος, ἀναπόβλητον ἔχει τὸ εἶναι Θεός. Ούτε δὲ τῆς σαρκὸς εἰς τὴν τῆς θεότητος φύσιν γενέσθαι φαμὲν μεταβολήν, ἡγούμεθα δὲ καὶ τὸ ἔμπαλιν οὐχ ὧδε ἔχειν· μεμένηκε γὰρ ἡ τοῦ Λόγου τοῦθ' ὅπερ ἐστι, καὶ ἐνωθεῖσα σαρκί. Οὐκοῦν & μηδεὶς κἂν γοῦν ἐν φιλαῖς ἐννοίαις φρονεῖν ἀξιοῖ, διὰ ποίαν αἰτίαν ὡς ἀληθῶς εἰρημένα τιθεὶς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις, τοῖς τῆς εὐσεβείας δόγμασι συναθλεῖν ὑποκρίνῃ; Τὸ μὲν γὰρ τῆς κράσεως όνομα, τεθείκασί τινες καὶ τῶν Αγίων Πατέρων· ἐπειδὴ δεδιέναι της, μὴ ἄρα τις ἀνάχυσις συμβῆναι νομισθῇ, καθάπερ ἐν τάξει τῶν ἀλλήλοις συγκεκραμένων ὑγρῶν, ἀπαλλάττω σε δειμάτων· πεφρονήκασι γὰρ οὐχ ὧδε· πόθεν; και ταχέχρηνται δὲ τῇ λέξει, τὴν εἰς ἄκρον ἔνωσιν τῶν ἀλλήλοις συμβεβηκότων καταδηλοῦν σπουδάζοντες. Συμβῆναι δέ φαμεν καθ' ἔνωσιν ἀδιάσπαστον, καὶ ἀναλλοιώτως ἔχουσαν, τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον. Ευρήσομεν δὲ καὶ αὐτὴν τὴν θεόπνευστον Γραφήν, οὐ σφόδρα τὴν λέξιν έκβασανίζουσαν· τι θεῖσαν δὲ μᾶλλον ὡς ἐν καταχρήσει, καὶ ἁπλῶς. Γέγραψε γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος περί τινων • Αλλ' οὐκ ὠφέλησεν ὁ λόγος τῆς ἀκοῆς ἐκείνους, μὴ συγ κεκραμένους τῇ πίστει τοῖς ἀκούσασιν. ο 'Αρα γὰρ ἔμελλον κατὰ τὸν σὸν τρόπον συνανακιρνᾶσθαι σε ἀλλήλοις, καθάπερ ἀμέλει καὶ οἶνος ὕδατι, καὶ ἀνάχυσίν τινα τῶν ὑποστάσεων τὴν εἰς ἀλλήλας πα θεῖν, οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος, ἢ μᾶλλον ἐνοῦσθαι κατά ψυχήν, κατά γε τὸ ἐν ταῖς Πράξεσιν τῶν ἁγίων ἀπο στόλων γεγραμμένον. ὅτι τοῦ πλήθους τῶν πιστευ σάντων ἦν ἡ καρδία, καὶ ἡ ψυχὴ μία; 'Αλλ', οἶμαι, τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς, ἡ ἐκεῖνο. Εξω δὴ οὖν τῶν ἐπὶ τούτοις ἔσο δειμάτων· ἀσφαλῆς γὰρ λίαν τῶν ἁγίων ὁ νοῦς. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ἐνανθρωπήσαι λέγειν τὴν τοῦ Λόγου φύσιν, οὐδὲν ἕτερον, οἶμαι, ἐστὶν, ἢ ἐκεῖνο φρονεῖν, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ οὐ δίχα γεννήσεως τῆς ἐκ γυναικός, ταύτην γάρ οἶδε καὶ μόνην τὴν ὁδὸν τῶν ἀνθρωπίνων σωμάτων ή φύσις, πῶς οὐκ ἐδιδάχθης τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν τοῦ Μονογενοῦς παρὰ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς; Καίτοι καὶ αὐτὸς, προ κειμένων σοί ποτε προφητικῶν ἀναγνωσμάτων, ὅτι • Παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν, υἱὸς καὶ ἐδόθη ἡμῖν, ο περὶ τοῦ τεχθέντος παιδίου τοιάδε τινὰ φής· «Μέγα του δώρου τὸ μυστήριον· τοῦτο γὰρ τὸ βλεπόμενον Η Hebr. 18, w Act. 19, 30 Isa. 1x, 6. Sed quia nihil aliud est, ut puto, dicere Verbi naturam humauatam, nisi hominem factam, idque nonnisi per generationem ex femina: banc namque viam solam 16 humanorum corporum natura n10vit: cur illam Unigeniti generationem secundırm carnem a Litteris divinitus inspiratis minime didicisti, licet ipse quoque proposita tibi pridem prophetica lectione, ‹ Puer natus est nobis, filius etiam datus est nobis ** • de nato puero talia dixeris: ' ‹ Magnum sane tanti doni sacramentum. Hic enim qui videtur infans, hic qui recens apparet, hic qui

τὸ σπαργάνων σωματικῶν δεηθὲν, τοῦτο τὸ κατὰ τὴν ὁρωμένην οὐσίαν ἀρτίτοκον, Υἱός, κατὰ τὸ γεγραμμένον, αἰώνιος· Υἱὸς τῶν ὅλων δημιουργός Υιός τοῖς τῆς ἰδίας βοηθείας σπαργάνοις τὸ τῆς κτίσεως εὐδιάλυτον σφίγγων. Καὶ ἐν ἑτέροις δὲ πάλιν· «Καὶ τὸ βρέφος γὰρ Θεὸς αὐτεξούσιος· τοσοῦτον ὁ Θεὸς Λόγος τοῦ Θεοῦ ὑπεξούσιος εἶναι διέστηκεν, "Αρειε.» Δι' ὧν καὶ τὸ συνημμένον σῶμα Θεόν προσηγόρευσε. Καὶ πάλιν. Γνωρίζομεν τοίνυν τὴν ἀνθρωπότητα τοῦ βρέφους καὶ τὴν θεότητα· τὸ τῆς υἱότητος της ροῦμεν μοναδικὸν ἐν ἀνθρωπότητος καὶ θεότητος φύσει.» Ἰδοὺ δὴ καὶ μάλα σαφῶς τὸ βρέφος τὸ πρόσο φατον, τὸ ὁρώμενον, τὸ ἀρτίτοκον, τὸ ἐσπαργανω μένον, Υἱὸν εἶναι φής, καὶ τῶν ὅλων δημιουργόν. fasciis corporalibus eget, hic qui secundum visibi- βρέφος, τοῦτο τὸ καταφαινόμενον πρόσφατον, τοῦτο lem essentiam recenter est editus, Filius est, ut Scriptura docet, ælernus, Filius universorum opiſex, Filius qui suæ opis fasciis dissolubilem creaturæ naturam astringit. › Et alibi rursus: «Et infans enin Deus est libera potestate: lautumn abest, Arie, ut Deus Verbum sit sub Dei potestate. In quibus verbis conjunctum quoque corpus Deum appellavit. Et rursus: ‹ Novimus ergo humanitatem infantis ac divinitatem, filiationis unitatem servamus in Deitatis humanitatisque natura. › Ecce jam disertis verbis, infantem recentem qui videtur, mox editum, fasciis involutum, Filium esse fateris, et universorum opificem. Hunc vero infantem nobis sancta Virgo peperit. Nosti igitur certe Deun secundam caruen genitum, idque ex divinitus inspirata Scri- Τέτοχε δὲ τὸ βρέφος ἡμῖν ἡ ἁγία Παρθένος. Οἶσθα ptura didicisti. Quis enim excogitetur universoruin opifex, nisi ille solus, per quem omnia condidit Paler? Sed forte respondebis, te secundun id quod lalebat, Filium dixisse, et universorum opificen. Recte dicis, assentior. Sed, quæso te, eum qui latet, esse asseris illud ex Deo Verbum, euinque esse universorum opificem: quomodo igitur nobis paulo ante propemodum digito illum recentem, et jam editum, et fasciis involutum infantem demonstrasti, quem etiam Dei Filium appellabas, et omn= nium opificem? An quia fortasse putas, Dei Ver.. bum in carnis naturam esse mutatum? sed et ita te ipsum potius accusabis, quam alios quasi id affirmare ausos. An vero quia is infans ille est latens Filius et universorum opifes, et idem natus ex sancta Virgine, ita invitus ex inopinato illam esse Dei genitricem nobiscum confessus eris? Quomodo enim infans Deus sit suæ potestatis? Nam si ita dicis illum sua potestatis ut esse unusquisque nostri similis intelligitur, tanquam cui suæ voluntatis a Deo permissæ sint habenæ; quid erit in eo præter cæteros 17 eximium? aut quam ob causɔnı libertatem arbitrii ac potestatis tanquam Deo dignum et præcipuum revera titulumn illi tribuis, quamvis omnibus qui degunt in terris et habere illam liceat, et jam habeant? Sin libertas potestatis illud in hac parte significat, alterius legibus non esse subjectum, ut etiam ipsa nimirum Dei natura intelligitur, quonam igitur modo his conditionibus adeo augustis, et solam supremam illam naturam et gloriam decentibus, nuper editum illum infantem esse dicis, quamvis quidquid ad hoc ut sit vocatum est, Deo sit subjectum, et servitutis jugo subditum? Sed fortasse putabis ad hæc omnia tibi satis illam stultam rationem fore, quod scilicet inter se naturæ mutuo copulentur non secundum bypostasiu, sed eodem potius honore et æqualitate dignitatis: nam ista saepe nobis iniprudenter inculcas. Sed te hæc dicentem in imbecillis et fragilibus commentis insistere, manifeste paucis ostendetur cum de hoc tractandi occasio se offeret. His alia quædam assuit, per quæ se putat generationis modum nostræ similem, veluti indecentem δὴ οὖν ἄρα Θεὸν κατὰ σάρκα γεγεννημένον· καὶ τοῦτο ἐκ τῆς θεοπνεύστου μεμάθηκας Γραφής. Τις γὰρ ἂν νοοῖτο τῶν ὅλων δημιουργός, πλὴν ὅτι μόνος έκεῖνος, ὁ δι' οὗ τὰ πάντα πεποίηκεν ὁ Πατήρ; 'Αλλ' ἔφην, ἴσως ἐρεῖς, κατὰ τὸ κεκρυμμένον, Υἱός, καὶ τῶν ὅλων δημιουργός. Καλῶς, συνθήσομαι. Ερή σομαι δέ. Τὸν κεκρυμμένον εἶναι φὴς τὴν ἐκ Θεοῦ Λόγον, καὶ τοῦτον εἶναι τὸν ὅλων δημιουργόν· πῶς οὖν ἡμῖν ἀρτίως μονονουχὶ καὶ δακτύλῳ τὸ πρόσφα τον, καὶ τὸ ἀρτίτοκον, καὶ τὸ ἐν σπαργάνοις, κατα έδειξας βρέφος· καὶ τοῦτο αὐτὸ καὶ Υἱὸν ὠνόμαζες Θεοῦ, καὶ τὸν ὅλων δημιουργόν; "Η τάχα που μεταπεποιῆσθαι νενόμικας εἰς τὴν τῆς σαρκὸς φύσιν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον; Καὶ γράψῃ μᾶλλον σαυτόν, οὐχ ἑτέ ρους, ὡς τοῦτο φάναι τολμήσαντας. Η εἴπερ ἐστὶ τὸ βρέφος ὁ κεκρυμμένος Υιός, καὶ τῶν ὅλων δημιουργός, γεγέννηται δὲ τοῦτο ἐκ τῆς ἁγίας Παρθέ νου, ὡμολόγησας οὐχ ἐκὼν Θεοτόκον σὺν ἡμῖν ἀδοκήτως αὐτήν; Ἐπεὶ πῶς βρέφος Θεὸς αὐτεξούσιος; Εἰ μὲν γὰρ οὕτω φὴς αὐτεξούσιον, ὡς ἂν νοοῖτο τυ χὸν καὶ τῶν καθ' ἡμᾶς ἕκαστος, ὡς τῆς ἑαυτοῦ προαιρέσεως πεπιστευμένος παρὰ θεῷ [σ. Θεοῦ] τὰς ἡνίας, τί τὸ ἐξαίρετον παρὰ τοὺς ἄλλους ἐν αὐτῷ; ἢ διὰ ποίαν αἰτίαν, καθάπερ τι θεοπρεπές, καὶ ἐξαίρετον ἀληθῶς ἀξίωμα, τὸ αὐτεξούσιον ἀνἀπτει; αὐτῷ; καίτοι μετὸν ἅπασι τῶν ἐπὶ τῆς γῆς, ἔχειν τε αὐτῷ [Ισ. αὐτὸ], καὶ ἤδη λαχούσιν. Εἰ δὲ δὴ σημαίνει τὸ αὐτεξούσιον ἐν τούτοις τὸ μὴ δεῖν ὑποκεῖσθαι τοῖς ἑτέρου νόμοις, εἶναι δὲ οὕτως ἐλεύ θερον, ὡς ἂν καὶ αὐτὴ τυχὸν ἡ θεία νοοῖτο φύσις, τίνα δὴ τρόπον ἐν τοῖς οὕτω σεπτοῖς καὶ πρέπουσε μόνῃ τῇ ἀνωτάτω φύσει τε καὶ δόξῃ, τὸ ἀρτίτοκον βρέφος εἶναι φής; καίτοι παντὸς τοῦ κεκλημένου πρὸς ὕπαρξιν, κατεζευγμένου Θεῷ, καὶ τὸν τῆς δουλείας ὑποτρέχοντος ζυγόν. 'Αλλ' οιήσῃ τάχα που πρὸς ἅπαντά σοι ταυτὶ τὸν εἰκαῖον ἐκεῖνον ἀρκέσαι λόγον, τὸν ἐπεί γε [ἴσ. ἐπί γε] τῷ δεῖν ἀλλήλαις τὰς φύσεις συνάπτεσθαι, καὶ οὔτι που καθ' ὑπόστασιν, ἀλλ᾽ ὡς ἐν τιμῇ μᾶλλον ἀπαραλλάκτῳ, καὶ ἐν ἰσότητε τῆς ἀξίας· ταυτὶ γὰρ ἡμῖν ἀεὶ λέγει ἀμαθῶς. Οτι δὲ σαθραῖς, καὶ εὐδιακλάστοις ἐννοίαις ἐπερηρεισμέ νος, τὰ τοιάδε λέγων, ἁλώσῃ, δειχθήσεται καὶ οὐκ εἰς μακράν, παρενεγκόντος ἡμῖν τοῦ καιροῦ καὶ πρός

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 1. γε ταυτὶ τὸν λόγον. Συνείρει δὲ τούτοις ἕτερ' άττα, et impossibilem, admodum acute demonstrare; ac δι' ὧν ᾠήθη δύνασθαι, καὶ μάλα εμφρόνως, ὡς ἀκελλῆ, καὶ ἀνέφικτον τὸν τῆς καθ' ἡμᾶς γεννήσεως ἀποφῆναι τρόπον. Καὶ ἀντανίστησι μὲν ἑαυτῷ τοὺς πρὸς ἡμῶν λόγους· οἴεται δὲ κατευμεγεθήσειν μα δίως, καὶ οὐδὲν ὄντας ἐπιφανεῖ [ἰσ. ἀποφανεῖν, καίτοι πρεσβεύοντας ταληθές. Έφη δὲ οὕτως• [Εἰ Θεός, φησὶν, ὁ Χριστὸς, ἐτέχθη δὲ ὁ Χριστὸς ἐκ τῆς μακαρίας Μαρίας, πῶς οὐκ ἔστιν ἡ Παρθένος Θεοτόκος; Οὐδὲν κρύπτω τῶν παρ' αὐτῶν ἀντιθέ σεων· ὁ γὰρ τῆς ἀληθείας ἐραστὴς πάντα τὰ παρὰ τοῦ ψεύδους ἑαυτῷ προσλαβὼν ἀντιτίθησι.] Εἶτα τὴν λύσιν ἐπιφέρειν πειρᾶται, τοιαύταις τισὶν ἐννοίαις χρώμενος" [Πλάττεται μὲν γὰρ, φησίν, ἐν μήτρα τὸ βρέφος· ἀλλ᾽ ἕως μὲν οὕτω μεμόρφωται, ψυχὴν οὐκ ἔχει· εἰδοποιηθὲν δὲ ἤδη ψυχοῦται παρὰ Θεοῦ. Ὥσπερ οὖν ἡ γυνὴ τίκτει μὲν τὸ σῶμα, ψυχοῖ δὲ Θεὸς, καὶ οὐκ ἂν λέγοιτο γυνή ψυχοτόκος, ὅτι ἔμψυχον ἐγέννησεν, άνθρωποτόκος δὲ μᾶλλον, οὕτω, φησί, καὶ ἡ μακαρία Παρθένος, καὶ εἰ τέτοκεν ἄν θρωπον, συμπαρελθόντος αὐτῷ τοῦ Θεοῦ Λόγου (ταύτῃ γὰρ ἐχρήσατο τῇ φωνῇ), οὐ διὰ τοῦτο Θεοτόκος.] sibi rationes nostras objicit, ratus, quamvis veritaten, colamus, facile sua mole nos obruturum, et nullius pretii esse homines ostensurum. Sic ergo dixit: NESTOR. Si Deus est Christus, inquit, et Christus ex beata Maria est ortus, cur Virgo non sit Dei genitrix? Nihil occulto quod ab illis objicitur: nam veritatis amator omnia quæ a falsitate dici possunt, accepta sibi objicit. Inde solutionem afferre conator talibus sententiis usus: Formatur enim, inquit, in utero infans, sed quoad figuram acceperit, nondum habet animam: at ubi figuratus fuerit, jain anima informatur a Deo. Ut igitur mulier corpus parit, sed Deus animam tribuit, neque ideo dicetur animæ genitrix, quia peperit animatum, sed potius hominis genitrix; sic quoque beata Virgo, inquit, etsi peperit hominem simul cum illo pertranseunte Dei Verbo (nam hac est voce usus), non ideo est Dei genitrix. ] CAP. IV. Num igitur, quæso, accusandum putas quod dicitur a nobis? num tibi, quæ tam recla sunt ac proba, stulte reprehendenda videntur? ac non potius mentem tuam accusabis quod recte sentire non valeat? 18 Nam quibus displicet veritas, iis irsu venit, et quidem facillime, ut id quod secus habet amplectantur: et recte loquentes reprehendere haud damno vacat, imo vero argumentum est evidens animi ad falsitatem propensi, et ca amplectenlis quæ exsecrari præstat ut a recta ratione dissidentia. Sed quain sint hæc turpia nihil cogitans, se esse dixit veritatis amatorem, nos contra struere mendacium cum id econtrario et rationabilius esse et verius perspicuum sit: nam falsitatis errorisque patronus, veritatis propugnatores falsitatis macula conatur aspergere, oblitus fortasse prophetæ dicentis Væ qui dicunt bonum malum et malum bonum, qui ponunt tenebras lucem et lucem tenebras "!, Verum ex allato a se exemplo nescire illum aperte quid dicat, coarguere conabor. εἰς σκότος.» Πλὴν ἐκ τοῦ παροισθέντος αὐτῷ πατ 'Αρ' οὖν, εἰπέ μοι, διαβέβληται παρὰ σοὶ τὸ πρὸς ἡμῶν εἰρημένον; ἆρά σοι δοκεῖ τοῖς οὕτως ὀρθῶς καὶ ἀκιβδήλως ἔχουσιν ἀσυνέτως ἐπιτιμᾷν, καὶ οὐχὶ τοῦ μὴ δύνασθαι δοξάζειν & χρή, τῆς σαυτοῦ δια νοίας καθοριεῖς τὰ ἐγκλήματα; Οἷς γὰρ ἂν ἀπᾴδο: τὸ ἀληθὲς, τούτοις ἂν γένοιτο, καὶ λίαν ἑτοίμως, ἐν παραδοχῇ τὸ μὴ οὕτως ἔχον, καὶ τὸ τοῖς ἀριστοεπεῖν εἰωθόσιν ἐπιτιμᾷν, εἴη ἂν οὐκ ἀζήμιον· μᾶλλον δὲ ἤδη καὶ ἀπόδειξις ἐναργής τοῦ προσκεκλίσθαι τῷ ψεύδει, καὶ τοῦ ἑλέσθαι τιμήν, ὁ καὶ μισεῖν ἄμεινον, ὡς λα γισμοῦ τοῦ εἰκότος ἡμαρτηκότα. ᾿Αλλὰ τῶν οὕτως αἰσχρῶν ἐννοήσας οὐδεὶς [οὐδέν], ἑαυτὸν μὲν ἔφη τῆς ἀληθείας γενέσθαι τὸν ἐραστὴν, ἡμᾶς δὲ τεκταίνεσθα: το ψεύδος αὐτῷ· καίτοι τὸ χρῆμα ἔστιν ἐξ ἀντιστρό του μᾶλλον ἰδεῖν, ὅτι τε ὀρθῶς ἔχει, καὶ ἔστιν ἀληθές· 'Ο γάρ τοι τοῦ ψεύδους, καὶ τῆς ἀπάτης συν ήγορος τοῖς τῆς ἀληθείας συνασπισταῖς ἀνάπτειν πειράται τῆς ψευδομυθίας τον μῶμον, τάχα που καὶ εἰς λήθην ἐληλακώς τοῦ προφήτου λέγοντος· • Οὐαὶ οἱ λέγοντες τὸ πονηρὸν καλὸν, καὶ τὸ καλὸν πονηρόν· οἱ τιθέντες τὸ σκότος εἰς φῶς, καὶ τὸ φῶς ραδείγματος μηδὲ εἰδότα σαφῶς, ο λέγει, διελέγξαι πειράσομαι. Τίκτεται μὲν γὰρ ἀπὸ σαρκὸς ἡ σὰρξ ὁμολογου- 1 μένως· ὁ δέ γε τῶν ὅλων Δημιουργός καθ' όν οἶδε τρόπον τε καὶ λόγον, ποιεῖται τὴν ψύχωσιν· ἀλλ' ἡ τεκοῦσα γυνή, καίτοι μόνης οὖσα πηγὴ τῆς σαρ κα, ἄνθρωπον ὅλον ἀποτελεῖν πιστεύεται, τὸν ἐκ ψυχῆς δὴ λέγω καὶ σώματος, καίτοι πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς ὕπαρξιν τῶν παρ' ἑαυτῆς συνεισενεγκοῦσα μηδέν· ὁ δέ γε ἄνθρωπον εἰπὼν, συνεσήμηνε που πάντως τῷ σώματι τὴν ἐνωθεῖσαν αὐτῷ ψυχήν. Ωσ περ οὖν ἡ γυνή, καίτοι τεκοῦσα τὸ σῶμα μόνον, τὸν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος ἀποτίκτειν λέγεται· διαλυ * 153. V, Gignitur enim a carne caro procul dubio, et ille rerum omnium Opifex modo et ratione quam ipse novit, ut animata sit efficit: sed tamen mulier quæ peperit, etsi carnis tantummodo sit origo, totum hominem tamen enixa creditur, ex anima inquamn et corpore, quamvis ad exsistentiam anima nihil a se ipsa contulerit: sed tamen qui hominem dixit, animam quoque corpori unitam simul significavit. Ut ergo mulier quamvis solum corpus enixa, ca.corpore et anima constantem peperisse dicitur, neque tamen id animæ rationibus quidquam oflicit,

quasi carnem sur exsistentiæ habuerit iuitium, ita μανεῖται δὲ τοῦτο τοῖς τῆς ψυχῆς λόγοις οὐδὲν, ὡς etiam se res habet in beata Virgine: nam etiamsi sanctæ illius carnis est mater, attamen unitum sibi revera illud ex Deo Deum Verhum peperit: neque si quis illam Dei genitricem dixerit, continuo prorsus Dei Verbo novitatem impinget, aut suæ exsistentiæ initium a carne duxisse definiet, sed potius dispensationis modum intelliget, atque etiam rei tantæ admiratione defixus dicet: «Domine, audivi auditum tuum, et timui; Domine, consideravi opera tua, et expavi”. › Sed iste sapiens in primis et acutus expositur, qui vim exempli percepisset, [Sic, inquit, etiam beata Virgo, etsi peperit hominem simul pertranseunte cum illo Dei Verbo, non ideo est Dei genitrix: 19 non enim Verbi dignitas a beata Virgine cœpit, sed erat natura Deus.] Quid autem sit Verbum simul cum carne pertransire, ipse fortasse norit, ac solus. Sedl satis mirari nequeo tamn subtilem illius diligentiam. Nam Verbum ipsum Dei unitum esse carni secundun hypostasim, sermo veritatis prædicat: hic vero simul pertransisse (quidnam eo verbo velit nescio) sæpe inculcans aflirmat. Deinde cuin de natura nobis et unitate secundum hypostasinı omnis sit ratio proposita, et pervestigare studeat non quidnam sit secundum dignitatem illud ex Deo Verbum, sed utrum ex dispensatione factum sit homo, et carnem ex muliere propriam fecerit, quæstionem in alia absurde transfert, aitque non ex beata Virgine dignitatem csse Verbo partalis, sed fuisse natura Deum. At quomodo non perspicuum sit diversa prorsus esse dignitatem et naturam? Sed in his rebus subtilitatem dicendi non magni pendimus. Quod autem sequitur, perspicere necessarium esse censen: nam iis quæ a nobis dicuntur, aliud quoddam objicit argumentum), ut ipse certe putat, inevitabile same et satis validum, ut possit et quidem audacter ipsam Emmanuelis ex muliere generationem ludum nobis et inanem fabulam reddere. Itaque sic rursus ait: ο σάρκα τὴν ἀπὸ τῆς ἰδίας ὑπάρξεως λαμβανούσης ἀρχὴν, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς μακαρίας Παρθένου· εἰ γὰρ καὶ μήτηρ ἐστὶ τῆς ἁγίας σαρκὸς, ἀλλ᾽ οὖν ἐκτέτοκεν ἐνωθέντα αὐτῇ κατὰ ἀλήθειαν τὸν ἐκ Θεοῦ Θεόν Λόγον· κἂν εἴ τις λέγῃ Θεοτόκον αὐτήν, οὐχέ δή που πάντως καθοριεῖ τοῦ Θεοῦ Λόγου τὸ νεώτε ρον, οὔτε μὴν τῆς ἰδίας ὑπάρξεως τὴν ἀρχὴν πεποιής σθαι τὴν σάρκα συνήσει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸν τρόπον· καὶ δὴ καὶ θαυμάσας τὸ χρῆμα, ἐρεῖ· «Κύριε, εἰσακήκοα τὴν ἀκοήν σου, καὶ ἐφοβήθην Κύριε, κατενόησα τὰ ἔργα σου, καὶ ἐξέστην. ο 'Αλλ' ὁ πάνσοφος ἡμῖν καὶ ἀγχίνους ἐξηγητὴς τὴν τοῦ παραδείγματος δύναμιν νενοηκώς· [Οὕτω, φησί, καὶ ἡ ἁγία Παρθένος, καὶ εἰ τέτοκεν ἄνθρωπον, συμπαρ ελθόντος αὐτῷ τοῦ Θεοῦ Λόγου, ἀλλ' οὐ διὰ τοῦτο Θεοτόκος· οὐ γὰρ παρὰ τῆς μακαρίας Παρθένου τὸ ἀξίωμα Λόγου, ἀλλ᾽ ἦν φύσει Θεός.] Τὸ μὲν οὖν συμπαρελθεῖν τῇ σαρκὶ τὴν Λόγον, δ τί ποτέ ἐστιν, αὐτὸς ἂν εἰδείη, καὶ μόνος· ἄγαμαι δὲ σφόδρα τῆς οὕτω λεπτῆς ἀκριβείας αὐτῷ [1σ. αὐτόν]. Ἡνώσθαι μὲν γὰρ τῇ σαρκὶ καθ᾽ ὑπόστασιν τὸν τοῦ Θεοῦ Λό γον, ὁ τῆς ἀληθείας πρεσβεύει λόγος· τὸ δὲ [ἴσ. ὁ δὲ] συμπαρελθεῖν, οὐκ οἶδ' ὅ τι λέγων, διαβεβαιοῦται συχνῶς. Εἶτα περὶ φύσεως ἡμῖν, καὶ τῆς καθ᾽ ὑπό στασιν ἑνώσεως τοῦ παντὸς προκειμένου λόγου, και διερευνᾶν σπουδάζοντος, οὐχ ὁ τί ποτέ ἐστι καὶ τὴν ἀξίαν ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος, ἀλλ᾽ εἰ γέγονεν οἰκονομικῶς ἄνθρωπος, ἰδίαν ποιησάμενος σάρκα τὴν ἐκ γυναικὸς, εἰς ἕτερα μεθιστὰς ἀλλοκότως τὸ ζητούμενον, Οὐ Nestor. [ De beato Joanne Baptista prædicatur a sanctis angelis, implendum esse infantem Spiritu sancto adhuc ex utero matris suæ; et hic beatus James Baptista Spiritum sanctum habens editus est". Quid igitur? appellabisne ipsam Elisabeth Spiritus genitricem? Hue animum refer: ac si qui in vobis fuerint qui ad ea quæ dicuntur, tanquam ad inaudita et insolita moveantur, veniam date illorum imperitie. ] CAP. V. Quisnam his verbis auditis non continuo in illam prophetæ vocem erumpat: ‹ Stultus enim stulta loquetur, et cor ejus vana cogitabit, ut perficiat iniqua, et loquatur adversus Dominum seductionem? Seductio enim perspicue est et aliud ss fabac. 131, 1. * Luc. 1, 15. 55 [sa. Χx11, 6. παρὰ τῆς ἁγίας Παρθένου, φησί, τὸ ἀξίωμα τῷ Λόγῳ, ἀλλ᾽ ἦν φύσει Θεός· καίτοι πῶς οὐχ ἕτερίν τι καὶ ἕτερον ἐναργῶς ἀξίωμά τε καὶ φύσις; Αλλ' οὐ πολὺς ἄγαν τοῖς ἔν τε τούτοις [ἰσ. τῆς ἕν γε τούτοις] ἡμῖν ἰσχνομυθίας ὁ λόγος. Τὸ δ' οὖν ἐφεξῆς ἀναγκαῖον ἰδεῖν. Επιτειχίζει γάρ τι καὶ ἕτερον τοῖς πρὸ [ισ. πρὸς ἡμῶν λεγομένοις, ὡς γοῦν οἴεται που, καὶ δυσδιάφυκτον κομιδῇ, καὶ ἀποχρώντως ἔχον εἴς γε τὸ δύνασθαι, καὶ μάλα νεανικῶς, ἆθλον εἰκαῖον ἡμῖν τὴν ἐκ γυναικὸς ἀποφῆναι γέννησιν τοῦ Ἐμε μανουήλ. Φησὶ δὲ οὕτω πάλιν· [ Ο μακάριος Ιωάννης ὁ Βαπτιστής προκηρύττεται παρὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ὅτι πλησθήσεται τὸ βρέ φος Πνεύματος ἁγίου ἔτι ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ· καὶ Πνεῦμα ἅγιον ἔχων, οὕτως ὁ μακάριος Βαπτιστής ἀπετίκτετο. Τί οὖν; καλεῖς τὴν Ἐλισάβετ Πνευμα τοτόκου; Ενταῦθα τὸν νοῦν συνάγαγει καν τινες ὦσιν ἐν ὑμῖν πρὸς τὰ λεγόμενα ξενιζόμενοι, σύγκ γνωτε τῆς ἀπειρίας αὐτοῖς.] ་ Καὶ τίς τῶν τοιούτων ἐπακούσας λόγων, οὐκ εὐθὺς ἐρεῖ τὸ διὰ τῆς τοῦ προφήτου φωνῆς· «Ο γὰρ μω ρὸς μωρὰ λαλήσει, καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ μάταια νοή σει, τοῦ συντελεῖν ἄνομα, καὶ λαλεῖν πρὸς Κύριον πλάνησιν;» Πλάνησις γὰρ ὁμολογουμένως, καὶ

ADVERSUS NESTORIUM LIB. I. ἕτερον οὐδὲν, τὸ ψυχραῖς οὕτω καὶ μειρακιώδεσιν nihil, sententiis adeo frigidis puerilibusque tanἐννοίαις, ὡς ἀληθέσιν, ἐπιθαρσεῖν. Τῆς μὲν οὖν ἡμερότητος κατατεθήποι τις ἂν αὐτήν· καὶ συγγνώμης γάρ, καὶ φιλανθρωπίας ἀξιοῦσθαι δεῖν ἔφη τοὺς τῶν παρ' αὐτοῦ λόγων τὴν ἐμπειρίαν οὐκ ἔχοντας. Αλλ' ἦν τοῦτο καὶ ἡμῖν αὐτοῖς τριπόθητον, εἰ συνέβη, μᾶλλον δὲ, καὶ ἅπασι τοῖς τελοῦσιν ἐν Χρι στιανοῖς· μοχθηρῶν γὰρ οὕτω καὶ διεστραμμένων ἀπαλλάττεσθαι λόγων, πῶς οὐχ ἅπασι δι᾿ εὐχῆς; Πλὴν ἐκεῖνό φαμεν· Τέτοχε μὲν γὰρ ὁμολογουμένως ἡ Ἐλισάβετ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι κεχρισμένον ἐν μήτρα τὸν μακάριον Βαπτιστήν· ἀλλ᾽ εἰ μὲν εἴρητα! που παρὰ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, ὅτι καὶ τὸ Πνεῦμα γέγονε σὰρξ, ὀρθῶς ἂν ἔφης ὀνομάζεσθαι δεῖν πρὸς ἡμῶν Πνευματοτόκον αὐτήν· εἰ δὲ ψιλή, καὶ μόνῃ λέγεται τὸ τεχθὲν τετιμῆσθαι χρίσει, τί τὸ τῆς σαρκώσεως χρῆμα παρισοῦν ἀξιοῖς τῇ κατὰ μέθεξιν χάριτι; Οὐ γάρ ἐστι ταυτὸν, σάρκα τε εἰπεῖν γενέσθαι τὸν Λόγον, καὶ ὅτι κέχρισταί τις διὰ τοῦ Πνεύματος πνεύματι προφητικῷ. Περὶ μὲν γὰρ τῆς Αγίας Παρθένου γέγραπται·. Ἰδοὺ ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱόν·» καὶ τόκος ὠνόμα σται, καὶ μὴν καὶ Ἐμμανουὴλ ὁ τεχθεῖς, ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον, Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός· περὶ δέ γε τῆς Ἐλισάβετ, ὅτι γεννήσει υἱὸν, ὃς προελεύσεται μὲν ἐν πνεύματι, καὶ δυνάμει Ἠλιοῦ· προπορεύσεται δὲ πρὸ προσώπου Κυρίου, ἑτοιμάσαι ὁδοὺς αὐτοῦ. Οὐκοῦν ἥκιστα μὲν εἴη ἂν Πνευματοτόκος ἡ Ἐλισάσετ, ἐκτέτοκε γὰρ προφήτην Υψίστου Θεοτόκος γε μὴν ἀληθῶς ἡ ἁγία Παρθένος, ὅτι Θεὸν ἑνωθέντα σαρκί τέτηκε σαρκικῶς, τουτέστι, κατά σάρκα. Ἐπειδὴ γὰρ ἄνθρωπος ἡ τεκοῦσά ἐστι, ταύτῃ του, καὶ μάλα ἐμφρόνως, τὸν τῆς γεννήσεως τρόπον ἀνα θρωπίνως πεπράχθαι φαμέν. "Ην γὰρ οὕτω καὶ οὐχ ἑτέρως, δύνασθαι καθ᾿ ἡμᾶς γενέσθαι τὸν ὑπὲρ πα σαν φύσιν, οὐ τοῦ εἶναι τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν ολιγωρή ταντα· πόθεν; μεμενηκότα δὲ μᾶλλον ὅπερ ἦν τε καὶ ἔστι καὶ ἔσται· τροπῆς γὰρ ἀμείνων ἡ θεία τε ἐστι, καὶ ὑπερτάτη φύσις. Ορθὰ μὲν οὖν ὅτι φρονεῖν εἰθίσμεθα, Θεὸν γεγεννῆσθαι κατὰ σάρκα ἐπὶ σωτη ρίᾳ τῶν ὅλων, διαβεβαιούμενοι, μεμαρτύρηκεν ή θεόπνευστος Γραφή. Ἐπειδὴ δὲ τοῖς νεωτάτοις αὐτοῦ δόγμασι τὴν ἀλήθειαν, καὶ αὐτὸ τῆς ἐκκλησιαστικής πίστεως ἀντεξάγει τὸ σύμβολον, ὃ διὰ τῆς τοῦ Πνεύ κατος φωταγωγίας οἱ κατὰ καιροὺς ἐν τῇ Νικαέων συναγηγερμένοι Πατέρες ὡρίσαντο, δεδιώς μὴ ἄρα τως ὑγιὰ τὴν πίστιν διασώσαιντό τινες, ταῖς ἐκείνων φωναίς παιδαγωγούμενοι πρὸς ἀλήθειαν, πειρᾶται συκοφαντεῖν, καὶ τῶν λέξεων ἐναλλάττει τὴν ἀπό δοσιν, καὶ αὐτὴν δὲ τῶν ἐννοιῶν τὴν δύναμιν παρα σημαίνειν ἀποτολμα. Ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸς ἐπὶ μέσης Εκκλησίας βεβήλοις έχρήτο καινοφωνίαις, ἀνήρ τις τῶν ἄγαν ἐπιεικῶν, καὶ τελῶν μὲν ἐν λαϊκοῖς ἔτι, πλὴν οὐκ ἀθαύμαστον συναγηγερκὼς ἐν ἑαυτῷ τὴν παίδευσιν, θερμῷ τε καὶ φιλοθέῳ κεκίνηται ζήλῳ, καὶ τορόν τι κεκραγώς, αὐτὸν ἔφη τὸν προαιώνιον Λόγον καὶ δευτέραν ὑπομεῖναι γέννησιν, δῆλον δέ, ss Isa. vii. 14. se Luc. 1, 17. 87 lbid. 76. PATROL. GR. LXXVI. quam veris, confidere. Ac benignitatem ipsius admiretur fortasse non nemo, quod veniam ac benevolentiam illis tribuendam censuit, qui a se dictorum peritiam non haberent. Verum id nobis quoque optabile in primis erat si contigisset, imno vero omnibus qui inter Christianos censentur; nam a tan improbis perversisque dictis abscedere, 20 φuomodo non sit omnibus optandum? Sed tamen illud dicimus: Peperit sine dubio Elisabeth beatum Joannem Βptistam sancto Spiritu in utero perunctum. Verum si in sacris Litteris scriptum fuisset, etiam Spiritum factum esse carnem, recte dixisses ipsam a nobis appellandam esse Spiritus genitricem. Sin autem sola ac simplici unctione honoratus est natus puer, cur incarnationis soliditatem gratia secundum participationem acquisita æquandam censes? Non enim est idem, dicere Verbum carnem factum esse, et spiritu prophetico unctum esse aliquem per Spiritum. Est enin de sancta Virgine scriptum: Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium **: sel partus est appellatus, et insuper Emmanuel, ille puer editus, quod est interpretatum, Nobiscuin Deus; sed de Elisabelle, fore ut pariat filium, qui antegrediatur in spiritu et virtute Eliæ ", et praeal ante faciem Domini parare vias ejus ". Ergo nullo modo est Spiritus genitrix ipsa Elisabeth, quia peperit prophetam altissimi; sed vere Dei genitris est sancta Virgo, quia Deum unitum carni peperit carnaliter, hoc est, secundum carnem. Nam quia homo est ipsa quæ peperit, ea de causa rectissime asserimus modum generationis ex humano more servatum, Non enim aliter potuit nasci secur dum nos ille qui supra omnem naturam excellit, non ita ut quod erat parvipenderet; nullo modo; sed ut maneret potius quod erat et est et erit: mutatione namque potior est divina illa supremiaque natura. Ergo nos recte sentire, qui Deum genitumi esse secunduin caruem ad salutein universorum asserimus, divinitus inspiratæ Litteræ testantur. Sed quia novis suis dogmatis veritatem et ipsum ecclesiasticæ fidei symbolum opponit, quod olim Spiritus sancti lumine illustrati Patres apud Nicæam collecti definierunt, metuens ipse ne aliqui fortasse sanam fidem servarent, illorum vocibus ad veritatem inΠ stituti, calumniari conatur, et dictionum explicatiomein invertit, et ipsam vim sententiarum adulterare audet. Cum enim ipse in media ecclesia profanis uteretur neologismis, vir quidam sane probus, qui adhuc inter laicos erat, sed tamen admirabilem sibi collegerat eruditionem, ferventi et religioso zelo 21 permotus, et contentiori voce inclamitans, ipsum inquit ante sæcula Verbum etiam secundam subiisse generationen), id est, illam secunduin carnein et ex muliere: tumultuantibus ad ista populis, et majori ac saniori parte maximis illum laudibus attollente ut pium et sapientem in primis, et rectorum dog-

Η malum haud expertem, aliis nihilominus adversus ὅτι την κατὰ σάρκα, καὶ ἐκ γυναικός· θορυβούντων illum efferatis, ipse se interponit, moxque illos approbat, quos sua docendo perdiderat, cæterum in eum linguam exacuit qui ipsius dogmata non sustinuerat, et in sanctos Patres qui piam fidei definitionem nobis constituerant, quam ut animni anchoraın habemus tutam ac Armam, ut scriptumn est τε τῷ μὴ ἀνασχομένῳ τὰ αὐτοῦ, καὶ μὴν καὶ τοῖς ἡμῖν τεθεσμοθετήκασιν, ἣν ὡς ἄγκυραν ἔχομεν τῆς μένον. [ NESTOR. Gaudeo enim, inquit, vestrum aspiciens zelum. Indidem perspicue coargui possunt quæ ab infelici homine sunt flagitiose dicta: nam quorum duæ sunt generationes, eorum duo sint filii necesse est: sed Ecclesia unum agnoscit Filium, ipsum noninum Christum.] CAP. VI. Stuhissime quid his de rebus sentiendum sil definitionem protulit dicens: [Quoruin duæ sunt generationes, eorum duo quoque sint filii necesse est.] Caterum omissa his de rebus exiliori disputatione, interim quæ ad orationis nostræ propositum ex diligenti inquisitione inveniri poterunt colligamus. Igitur duas esse generationes, minime admittendum censuit. Unam porro nativitatem a nobis esse confitendam asserit, ne duos filios intelligamus, ac si necesse sit, si duæ prorsus generationes sint, duos item Alios inferri. Prodeat ergo ac doceat utram generationem malit admittere, illamne ex Patre ante sæcula, per quan nondum incarnatus Deus erat Verbum, an vero hanc recen- ¿em et ex muliere? Nam si illam dicet solam, illam dico ante sæcula et ex Patre, ille erit utique et quidem solus Filius, qui ex eo secundum naturam est ortus, antequam carni et sanguini communicaret **: temere autein ac frustra mysterium incarnationis asseritur; nullo enim nodo seipsum exinanivit, neque subiit servi formam ", sed sic permansit, et veram carnis injunctionem hucusque refugit. Sin vero qui extremis temporibus ex muliere natus est, is utique dicetur et quidem solus Filius, atque etiam solaın hauc ex muliere generationem admittemus: ergo necessario perdidit illud ex Deo Patre Verbum ne sit secundum naturam Filius. Sed videt prorsus vir Dei amator quain sint hæ sententiæ absurdæ, et quantopere 22 ad impietatem vergant. Ut ergo via regia gradiamur, duas dicimus fuisse nativitates, sed unum in utraque Filium, cum in carne nondum esset, Verbum ex Deo, eumdem vero postea etiam incarnatum, et qui propter nos generationem secundum carnem ex muliere subierit. Nanı si dixisset in hominibus oportere prorsus, si duas generationes dicamus, duos esse filios, recte ac vere dixisset: sed quia Christi mysterium et incarnationis ratio aliam viam tenet, et in rebus ** Hebr. vi, 19.» Hebr. 11, 14. “Philipp. 11, G. δὲ πρὸς ταῦτα τῶν δήμων, καὶ τῶν μὲν πλείστων, καὶ συνετῶν, οὐ μετρίοις αὐτὸν ἐπαίνοις τετιμηκό των, ὡς εὐσεβῆ τε, καὶ συνετώτατον, καὶ τῆς τῶν δογμάτων ὀρθότητος οὐκ ἠμοιρηκότα, λελυττηκότων γε μὴν κατ' αὐτοῦ τῶν ἄλλων, διαλαβὼν αὐτὸς, ἀποδέχεται μὲν εὐθὺς ἐκείνους, οὓς τὰ ἑαυτοῦ διδάσκων ἀπολώλεκεν· ἐπιθήγει δὲ τὴν γλῶτταν αὐτῷ ἁγίοις Πατράσιν, οἱ τὸν εὐσεβῆ τῆς πίστεως δρον ψυχῆς ἀσφαλῆ τε καὶ βεβαίαν, κατὰ τὸ γεγραμ- [Χαίρω γὰρ, ἔφη, τὸν ὑμέτερον θεασάμενος ζῆλον. Αὐτόθεν ἐστὶ σαφὴς τῆς τῶν λεχθέντων [ἰσ. σαφὴς τῶν λεχθέντων] ὑπὸ τῆς τοῦ δειλαίου μιαρίας ὁ ἔλεγχος ὧν γὰρ δύο γεννήσεις, τούτων δύο υιοί· ἡ δὲ Ἐκκλη σία ένα οἶδεν Υιόν, τὸν Δεσπότην Χριστόν. Ανοητότατα μὲν οὖν τὸν τῶν ἐπὶ τούτοις ἐννοιῶν ὅρον ἐξηνέγκατο, λέγων· [αν γὰρ δύο γεννήσεις, τούτων καὶ δύο υἱοί.] Ισχνομυθίας γε μὴν τῆς ἐν γε τούτοις ἀφέμενοι, τέως πρὸς τὸν τοῦ λόγου σκοπὸν τὰ ἐξ ἀκριβοῦς ἐρεύνης, φέρε δή, φέρε, συλλέγωμεν. Οὐκοῦν ἀπαράδεκτον [σ. εἰ δύο είναι γεννήσεις, ἀπαράδεκτον] ἐποιήσατο, χρῆναι δέ φησι μίαν όμολογεῖσθαι πρὸς ἡμῶν, ἵνα μὴ δύο νοῶμεν υἱούς· ὡς ὃν ἐπάναγκες, εἰ δύο πάντως αἱ ἀποτέξεις εἶεν, δύο καὶ υἱοὺς εἰσφέρεσθαι· διδασκέτω παρελθών, ποίαν ἄρα τῶν γεννήσεων παραδέξεται, τὴν προαιώνιόν το καὶ ἐκ Πατρός, καθ᾽ ἦν οὔπω σεσαρκωμένος Θεός ἦν ὁ Λόγος, ήγουν ταυτηνὶ τὴν πρόσφατον, καὶ ἐκ δ γυναικός; Εἰ μὲν οὖν ἐκείνην ἐρεῖ, καὶ μόνην, τὴν προαιώνιον λέγω, καὶ ἐκ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἂν εἴη, καὶ μόνος Υἱὸς, ὁ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν, οὔπω σαρ κὸς, καὶ αἵματος κεκοινωνηκώς· εἰκῆ δὲ, καὶ ὡς ἔοικε [ ίσ. έτυχε ], τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως λαλεῖται μυστήριον· καὶ κεκένωκε μὲν ἑαυτὸν κατ᾽ οὐδένα τρόπον· οὔτε μὴν ἐν τῇ τοῦ δούλου γέγονε μορφῇ· μεμένηκε δὲ οὕτω, τὴν πρὸς σάρκα σύνοδον ἀληθῆ καὶ εἰς δεῦρο παραιτούμενος. 'Αλλ' ὁ ['σ. ἀλλ᾽ εἰ 6] ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐκ γυναικός, αὐτὸς ἂν λέγοιτο, καὶ μόνος Υἱός· καὶ δὴ καὶ μίαν ταυτηνὶ τὴν ἐκ γυναικὸς παραδεξόμεθα γέννησιν, ἀπώλισθεν ἀναγ καίως τοῦ εἶναι κατὰ φύσιν Υἱὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος. 'Αλλ' ὅρα [ισ. ὁρᾷ ] που πάντως ὁ θεοφιλής τὴν τῶν ἐννοιῶν ἀτοπίαν, καὶ τὸ λίαν ἀπονενευκὸς εἰς ἀσέβειαν. Ινα τοίνυν ὁδὸν ἐρχώμεθα τὴν βασιλι χήν, δύο φαμὲν γενέσθαι τὰς ἀποτέξεις, ἕνα δὲ τὸν δι' ἀμφοῖν Υιόν· οὔπω μὲν ἐν σαρκὶ γεγονότα τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου· τὸν αὐτὸν δὲ μετὰ τοῦτο καὶ σεσαρκώ μένον, καὶ δι' ἡμῶν [Ισ. δι' ἡμᾶς] τὴν ἐκ γυναικὸς ἀνατλάντα γέννησιν κατὰ σάρκα. Εἰ μὲν γὰρ ἐπ' ἀνθρώπων ἔφασκε τὸ χρῆναι δὴ πάντως δύο νοεῖσθαι τοὺς υἱοὺς, εἰ δὲ δύο [σ. εἰ δύο] γεννήσεις όνομάζομεν, ὀρθῶς ἂν ἔφη, καὶ ἦν ἀληθές· ἐπειδὴ δὲ τὸ Χριστοῦ μυστήριον καὶ ὁ τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγος,

ADVERSUS NESTORIUM LIB. I. ἑτέραν έχει την ὁδὸν, καὶ οὐκ ἔν γε τοῖς καθ' ἡμᾶς nostris non eodem modo conspicitur, cur consuetuισοτρόπως ὁρᾶται, τί ταῖς καθ' ἡμᾶς συνηθείαις συνορῶν, εἶτα τοῖς παραδόξοις, καὶ ὑπὲρ λόγον, τὸν νοῦν ἐνιεῖς, εἰς ἀδρανεστάτην, καὶ ἀμαθῆ τὴν ὀλιγοπιστίαν καταφωρᾶται πεσών; Ο δέ μοι θαυμάζειν ἔπεισιν, ἐκεῖνό ἐστιν· ἕνα γὰρ ἐν τούτοις ὁμολογῶν Υἱὸν εἰδέναι τὴν Ἐκκλησίαν, προστεθεικὼς δὲ, ὅτι τὸν Δεσπότην Χριστόν, οὐκέτι τετήρηκεν ἕνα διίστησι γὰρ ἀλλήλων τὰ ἤνωμένα, καὶ ἀνὰ μέρος ἑκάτερον τίθησιν, οὐ τί μὲν ἔστι κατὰ φύσιν ὁ Λόγος, διερευ νώμενος, τί δὲ καὶ ἡ σάρξ· ἄνθρωπον δὲ μᾶλλον, καὶ θεόν, ὡς ἐν ἰσότητι μόνῃ τῆς δόξης, καθάπερ γοῦν οίεται, συλλέγων εἰς ἕν, ὅπερ ἐστὶ παντελῶς ἀμήχανον [ ἀπίθανον ], μᾶλλον δὲ καὶ ἀνέφικτον, καὶ τὸν τοῦ μυστηρίου λόγον κατασείει πρὸς τὸ ἀκαλλές. Έφη δὲ οὕτως· [Δεῖ δὲ ἡμᾶς, νῦν γὰρ ἦλθον εἰς ἔννοιαν, καὶ τὴν κατὰ Νίκαιαν σύνοδον μαθεῖν, οὐδαμοῦ τολμῶσαν εἰπεῖν, ὅτι ὁ Θεὸς ἐγεννήθη ἐκ Μαρίας· ἔφη γάρ, ὅτι Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν. Προσέχετε, ὅτι πρότερον τεθεικότες τὸ Χριστός, ὅ ἐστι μήνυμα τῶν δύο φύσεων, οὐκ εἶπαν, Εἰς ἕνα Θεόν Λόγον· ἀλλ᾽ ἔλαβον τὸ ὄνομα τὸ σημαῖνον ἀμφότερα, ἵνα· ὅταν ὑποκαταβαίνων ἀκούσῃς θάνατον, μὴ ξενίζῃ· ἵνα, τὸν σταυρωθέντα, καὶ ταφέντα, μὴ πλήττῃ τὴν ἀκοὴν, ὡς θεότητος ταῦτα παθούσης. ] Εἶτα τούτοις επιφέρει· [Πιστεύομεν εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα· τὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρί· τὸν κατα ελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν δι᾿ ἡμᾶς, καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Οὐκ εἶπον, ὅτι καὶ Γεννηθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Διερμηνεύοντας δὲ τοὺς ἁγίους Πατέρας, τί δὴ ἄρα τὸ Σαρκωθέντα ἐστὶ, φησίν, εἰπεῖν τὸ Ενανθρωπήσαντα· ] τί δὲ τὸ Ἐνανθρωπήσαντα κατασημήνειεν ἂν, διατρανῶν αὐτὸς ἔφη πάλιν [Οὐ τροπὴν τῆς ἰδίας φύσεως ὑπομεινάσης εἰς τὴν σάρκα, ἀλλὰ τὴν ἐνοίκησιν τὴν εἰς ἄνθρωπον.] Αρα ἂν ἀνάσχοιτό τις τῶν τελούντων ἐν Χριστιαναῖς ἢ τῆς ἐνούσης τοῖς λόγοις ἀβελτηρίας, ἢ τῆς τῶν ἐννοιῶν δυσσεβείας; ἆρ᾽ οὐκ ἐναργής εἴη ἂν τοῖς ἀληθῶς ἀρτίφροσι βωμολογία ταυτί, καὶ τρόπος οὐκ ἀγεννὴς τῆς κατὰ Χριστοῦ γλωσσαλγίας; συκοφαντεῖ γὰρ τὴν ἀλήθειαν· οὐκ εἶναί φησιν Υἱὸν ἀληθῶς αὐτ τὸν, ἑτέρῳ τοῦτο προσνέμων. [Προσέχετε γὰρ, φησὶν, ὅτι πρότερον τεθεικότες τὸ Χριστὸς, ὅ ἐστι μήνυμα τῶν δύο φύσεων, οὐκ εἶπαν· Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Λόγον.] Καὶ περὶ μὲν τοῦ ὀνόματος, φημὶ δὲ δὴ τοῦ Χριστός, μετά βραχύ διερευνήσομαι, πότερόν ποτε τῶν δύο φύσεων σημαντικόν ἐστιν, ἢ μή· τὸ δὲ ἐν χερσὶν, ὡς ἔνι, διαγυμνάζωμεν. Οἱστὰ μὲν οὖν εἶεν ἂν κατ' οὐδένα τρόπον, τὰ οὕτως ἐκτόπως, καὶ ἀτη μελῶς αὐτῷ πεφλυαρημένα φαίη δ' ἂν, οἶμαι, τίς, τοὺς ὑπέρ γε τῶν ἁγίων Πατέρων ποιούμενος λόγους· Τί δρᾷς οὕτω, ὦ γενναῖε, γλῶσσαν τὴν ἄγροικον ἐν μεὶς ἀνδράσιν ἁγίοις, οἷς ἂν πρέποι τὸ λέγεσθαι παρ' αὐτοῦ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ· «Ούχ dine quæ apud nos viget inspecta, deinde animum ad res admirabiles et quæ rationem superant adjiciens, ad imbecillam et stultam infidelitatem inanifeste labitur? Quod autem mihi in mentem venit admirari, illud est. Cum enim in his verbis confessus esset, Ecclesiam unum Filium agnoscere, ac subjunxisset, nimirum ipsum illum Dominum Christum, nusquam postea retinuit unum, sed ipsas res unitas distinguit inter se, ac seorsim utramque ponit; non quid Verbum sit secundum naturam, quid item caro disquirens, sed hominem et Deum tanquam sola, ut ipse putat, æqualitate gloriæ in unum colligens: quod neque credibile est cuiquam, neque fieri potest: tantique mysterii rationem ad absurditatem deturbat. Sic namque dixit; NESTOR. Nos autem oportet, quod nunc mili venit in mentem, advertere etiam Nicænam synodum nusquam dicere ausam, Deum ex Maria genitum ait enim: Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, et in unum Dominum Jesu Christum. Attendite, quod cum prius posuissent nomen, Christus, quod duas naturas indicat, non dixerint: In unum Deum Verbum, sed acceperint nomen quod utrumque significaret; ut cum inferius audires mortem, nihil movearis, ne illa verba, crucifixum et sepultum, aures offendant, tanquam hæc sit passa divinitas.] Deinde ad hac illa subjungit: [Credimus in unum Dominum Jesum Christum Filium unigenitum, ex Patre natum, consubstantialem Patri: qui descendit de calis propter nos, et incarnatus est de Spiritu sancto. Non dixerunt item, Natum de Spiritu sancto. Porro sanctos illos Pa tres, inquit, ut interpretarentur quidnam illud sit, Incarnatus, dixisse illud, Homo factus est.] Quid vero sit, Homo facius, rursus ipse declarans ait: [Sua 23 ipsius natura non in carne reuauente, sed inhabitationem hominis subeunte.] CAP. VII. An vero quisquam qui inter Christianos censetur, æquo animo ferat vel ineptiam verborum, vel sententiarum impietatem? Nonne hæc verba apud cordatos sane homines tanquam scurrilitas habenda sunt, ac maledicentiæ in Christum genus haud infimum? Calumniatur enim veritatem: non esse ipsum inquit vere Filium, cum hoc nomen alteri tribuat. [Attendite, inquit, quod cum prius posuissent hoc nomen, Christus, quod duas naturas indicat, non dixerint, Credimus in unum Deum Verbum.] Ac de nomine hoc, nempe Christi, paulo post disseram, utrum tandem duas naturas significet, an secus quod jam est præ manibus, ut licuerit discutiamus. Igitur nullo modo quidem ferendæ sunt nugæ, quas iste adeo absurde et imperite effutit: sed dicet aliquis tamen, ut sanctos Patres defendat: Quid agis, o bone vir, cum adversus sanctos viros efferatam linguam emittis, quibus juste ab ipso omniumn nostrum Salvatore Christo

dici potest. «Nou estis vos qui loquiniini, sed Spi- ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ritus Patris vestri qui loquitur in vobis "?, Quid euim est ab illis perceptum, quod non vel maxime admirabili subtilitate fuerit expolitum? quodnam dogma necessarium prætermissum? quisve cautionis modus neglectus? [Non ausi sunt, inquit, inter fidei sententias ponere, Deum Verbum esse ex Maria genitum.] Igitur si bac de causa majores nostros accusas, et te ægre ferre dicis quod non iisdem prorsus, quibus tu, vocibus usi sunt, restal, ut simul ipsos quoque sanctos apostolos et evangelistas crimineris: qui cum de Christi mysterio libros conscripserint, eos tuis vocibus ad verbum usos utique nemo possit ostendere. Igitur, si placet, mille haec, ut et considera potius ipsius sei rationem ab illis explicatan. Exigitur enim a nobis fides in sanctam et consubstantialem Trinitatem. Ergo cuin fateantur credere se in unum Deum Patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium factorem, et in unum Dominum Jesum´ Christum Filiutn ejus; neque alter sit, ut nos credimus, Jesus Christus Dominus præter illum unum et secundum naturam ac vere Filiumn ex Deo genituin, cumque illud quod erat Deus Verbum, sit homo factum per illam procul dubio ex mullere generationen: 24 qui fieri potest, ut qui dispensationem prædicant, ipsius etiam ex muliere nativitatem secundum carnem eloqui non manifeste convincantur? Tunc enim illud Verbum quod Deus erat, et ille Filius qui erat sapientia, et vita, et lux, appellatus est Jesus Christus. Perspicuum est igitur, illam ex sancta Virgine nativitatem codem tempore cum ejusmodi appellatione concurrisse. Credendo autem in Christum Jesu, in illum unum et natura et vere Filiun nos credere, dum hæc fides per ipsum recurrit in Patrem, clarum ft ex eo quod ipse universo terrarum orbi proclamat: «Qui credit in me, non in ine credit, sed in eum qui misit me ';» et: ‹ Qui videt me, videt eum qui misit me, et rursus: • Creditis in Deum, et in me credite.. Neque enim utique asserimus, du- *. plicem illumn a mobis fidem exigere; sed potius docere, quisquis fidem in eum susceperit, illum in ipsum Patrem credere. Sed quia, ut illum facere par erat, nominum æquivocatione paulo post utetur, cominunia esse dicens et Christi nomen, et Domini, atque etiam Filii, eaque convenire confirmabit Verbo illi ex Patre genito, etiam si solus consideretur nondum assumpta carne, necnon etiam illi templo ex Virgine nato; et quia, ut puto, his de rebus disputatio inquisitione magna indiget, ea ad praseus opportune in tempus commodius rejecta, G Ο «Matth. x, 20. * Joan. x11, 44. σε Joan. χιν, θ. ὑμῶν τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν;» Τί γὰρ οὐ νενόηται τῶν λίαν ἐπεξεσμένων εἰς ἰσχνότητα τὴν τεθαυμασμένην; τί τῶν ἀναγκαίων παρῶπται δογμάτων, ἢ ποῖος αὐτ τοῖς ἀσφαλείας ἡμέληται τρόπος; [Οὐ τετολμήκασι, φησί, τοῖς περὶ τῆς πίστεως ἐνθεῖναι λόγοις, ὅτι θεὸς Λόγος ἐκ Μαρίας ἐγεννήθη.] Οὐκοῦν εἰ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας τοὺς πρὸ ἡμῶν γεγονότας αἰτιᾷ, καὶ λε λυπῆσθαι φῆς, ὅτι μὴ ἀπαραλλάκτως ταῖς σαῖς εὔ ρηνται κεχρημένοι φωναῖς, ὥρα τάχα που συναιτιάσθαι καὶ αὐτοὺς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καὶ εὐαγ γελιστάς συγγεγράφασι μὲν γὰρ τῆς ἐπὶ Χριστῷ μυσταγωγίας τὰς βίβλους· αὐτολεξεὶ δὲ ταῖς σαῖς οὐκ ἂν ἐπιδείξειέ τις χρησαμένους φωναῖς. Ἀλλ᾽ εἰ σοι δοκεῖ, τουτὶ μὲν πάρες, ὡς λείπει τι.] άθρει δὲ μᾶλλον τὴν τοῦ πράγματος δήλωσιν μάλα πεποιημέν νους. Πράττεται μὲν γὰρ πρὸς ἡμῶν ἡ πίστις εἰς τὴν ἁγίαν καὶ ὁμοούσιον Τριάδα. Ἐπειδὴ δέ φασι πιστεύειν εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα παντοκράτορα, πάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν· καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν αὐτοῦ· οὐχ ἕτερος δὲ καθ' ἡμᾶς Ἰησοῦς Χριστὸς Κύριος παρὰ τὸν ἕνα καὶ φύσει, καὶ ἀληθῶς Υἱόν· ὃς ἐκ Θεοῦ πεφηνώς, καὶ Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, γέγονεν ἄνθρωπος, διὰ γεννήσεως δὲ δηλονότι τῆς ἐκ γυναικὸς, τίνα τρόπον οἱ τὸν τῆς οἰκονομίας κηρύττοντες λόγον, οὐκ ἂν ἀλοῖεν αὐτοῦ τὴν ἐκ γυναικὸς κατὰ σάρκα λαλοῦντες γέννησιν; Τότε γὰρ δὴ Χριστὸς Ἰησοῦς ὠνόμασται, Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, καὶ σοφία, καὶ ζωὴ, καὶ φῶς, ὁ Υἱός. Πρόδηλον οὖν, ὅτι τῆς τοιάσδε κλήσεως ὁ καιρὸς συνεστρέχουσαν έχει τὴν γέννησιν, τὴν διά γέ φημι τῆς ἁγίας Παρθένου. Ότι πιστεύοντες [ἰσ. ὅτι δὲ πιστεύοντες] εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, εἰς τὸν ἕνα καὶ φύσει καὶ ἀληθῶς Υιόν πιστεύομεν, ἀναφοιτώσης τῆς πίστεως εἰς τὸν Πατέρα δι' αὐτοῦ, σαφῶς [ἰσ. σαφές] ἂν γένοιτο, διακεκραγόνος αὐτοῦ τῷ κόσμῳ παντί· «Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ, ἀλλ᾽ εἰς τὸν πέμψαντά με καὶ, «Ο θεωρῶν ἐμὲ, θεωρεῖ τὸν πέμψαντά με κ καὶ πάλιν, «Πιστεύετε εἰς τὸν Θεὸν, καὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε.» Καὶ οὐ δή πού φαμεν, ὡς δύο πίστεις πρὸς ἡμῶν αἰτεῖ· διδάσκει δὲ μᾶλλον, ὡς εἴ τις εἰσε δέξαιτο τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν, αὐτῷ πεπίστευκε τῷ Πατρί. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸ εἰκὸς τῇ τῶν ὀνομάτων όμωνυμία κεχρήσεται, κοινὰ λέγων εἶναι τό τε Χριστὸς, καὶ τὸ Κύριος, καὶ μὴν καὶ Υἱὸς, πρέπειν τε αὐτὰ διαβεβαιώσεται τῷ ἐκ Πατρὸς φύντι Λόγῳ, κἂν εἰ νοοῖτο μόνος, καὶ σαρκὸς οὕτω μεταλαχών, καὶ μὴν τῷ ἐκ Παρθένου φύντι ναῷ· δεῖται δὲ, οἶμαι, βασάνου πολλῆς ὁ ἐπὶ τούτοις λόγος· εἰς καιρὸν, ὡς ἔφην, αὐτῷ πρέποντα χρησίμως αὐτὸν εἰς τὸ παρὸν ἀναθέμενοι, ἐφ' ἑτέραν ίωμεν τῆς ἁγίας συνόδου φω νὴν, ἣν οὑτοσὶ παρατρέπων ἐπὶ τὸ αὐτῷ δοκοῦν, τὴν σε Ibid. 1. Hoc testimonium videtur Cyrillus alio ordine protulisse: Credile in me, et in Deum credile, vel, Creditis, quo modo citavit etiam lil. 11. Malim legere, ούπω μεταλαχών, ut dixit suμια μας. 21, οὔπω σαρκὸς καὶ αἵματος κεκοινωνη χώς, et infra 46, καὶ οὔπω σεσαρκωμένος.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. I. τῆς ἀληθείας καταβιάζεται δύναμιν. Φησί γάρ, ὅτι at alteram sanctae illius synodi vocem transeamus, γεγράφασιν οἱ Πατέρες. Πιστεύομεν εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, τὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, τὸν κατελθόντα δι' ἡμᾶς, καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου. ] Επιφέρει δὲ τούτοις, καί φησι περὶ τῶν ἁγίων Πατέρων· [Υποκατιόντες δὲ, ἑρμηνεύουσι τὸν ἐναν θρωπήσαντα, τοῦτον λεγόμενον σαρκωθέντα, οὐ τρο τὴν τῆς θείας φύσεως ὑπομεινάσης εἰς τὴν σάρκα, ἀλλὰ τὴν ἐνοίκησιν τὴν εἰς ἄνθρωπον.] Εν ἐξηγήσει δὲ πάλιν τῆς αὐτῆς ἔχεται διανοίας, καὶ δὴ καὶ οὕτω φησίν. [ Ηκολούθησαν τῷ εὐαγγελιστῇ· καὶ γὰρ ὁ εὐαγ γελιστὴς, ἐλθὼν εἰς τὴν ἐνανθρώπησιν, ἔφυγε γέννητιν εἰπεῖν ἐπὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου, καὶ τέθεικε σάρκω πιν· ποῦ; ἄκουσον· ι Καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο· ο οὐκ εἶπε· Διὰ σαρκὸς ἐγεννήθη. Όπου γὰρ μνημο νεύουσιν οἱ ἀπόστολοι, ἢ οἱ εὐαγγελισταί τοῦ Υἱοῦ, τιθέασιν, ὅτι ἐγεννήθη ἐκ γυναικός. Πρόσεχε τῷ λε γομένῳ, παρακαλῶ· ὅπου γὰρ λέγουσι τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ, καὶ ὅτι ἐτέχθη ἐκ γυναικὸς, τιθέασι τὸν Ἐγει νήθη· ὅπου δὲ μνημονεύουσι τοῦ Λόγου, οὐδεὶς αὐτ τῶν ἐτόλμησεν εἰπεῖν, γέννησιν διὰ τῆς ἀνθρωπότη τος. Ο γὰρ μακάριος Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστὴς, ἐλθὼν εἰς τὸν Λόγον, καὶ εἰς τὴν ἐνανθρώπησιν αὐτοῦ, άκουσον οἷά φησιν. • Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. ο] Φέρε δὴ οὖν παραθέντες οἷς ἔφη καὶ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς G Συμβόλου τὴν ἀπόδοσιν, ἴδωμεν εἰ μή τι κεκαινοτό μηται παρὰ τούτου καὶ περὶ αὐτήν·. Πιστεύομεν εἰς ἕνα θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, πάντων ὁρατῶν καὶ ἀοράτων ποιητήν· καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πα τρὸς μονογενῆ τουτέστιν, ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ αὐτ τοῦ· Θεὸν ἐκ Θεοῦ, φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, τά τε ἐν τῷ οὐσ ρανῷ, καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς· τὸν δι' ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώ τους, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, κατελθόντα, καὶ σαρκωθέντα, καὶ ἐνανθρωπήσαντα, παθόντα, καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ· ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐ μανούς· ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. οΙθι δή οὖν, ὦ γενναῖς, που τεθείκασιν, εἰπέ, περὶ τοῦ Υἱοῦ, σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου; ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐκδείξειεν ἂν ἤκιστά γε, πλὴν ἐκεῖνο ἄθρει. Φασὶ γὰρ, αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου, τον Μονογενή, τὸν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς τὸν δι' οὗ τὰ πάντα, τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, σαρκωθήναι τε καὶ ἐνανθρωπή σαι, παθεῖν τε καὶ ἀναστῆναι· καὶ μὴν, ὅτι κατὰ καιρούς επανήξει κριτής. Ἀλλ᾽ ἵνα καὶ ταῖς παρ' ‹ Joan. 1, 14. quam iste ut ad suam sententiam pervertat, ipsi potentissimæ veritati succurrit. Ait enim scripsisse Palres: [Creditnus in unum Dominum desum Chri stum, Filium unigenitum, ex Patre natum, consubstantialem Patri: qui descendit propter nos, el incarnatus est de Spiritu sancto.] Ad hæc infert ac dicit de sanctis illis Patribus: [luferius vero hune ipsum qui dicitur incarnatus, interpretantur esse botninem factum: non quod natura divina in carnem sit mutata, sed quod in homine babitarit.] In expositione rursus eidem inhæret sententiæ, ac ita dicit: [ NESTOR. Secuti sunt evangelistam. nam evanRelista ubi ad narrandam humanationem pervenit, dicere generationem in Deo Verbo vitavit, ac posuit incarnationem. Ubinam? audi: «Ει Verbum caro factum est ";» non dixit: Per carnem natus est: nam ubi apostoli vel evangelistæ inentionem Filii faciunt, ponunt natum esse ex muliere. Attende, quæso, quod dicitur: 25 ubi commemorant nomen Pilii, et editum esse ex muliere, ponunt verbum, Natus est; sed ubi Verbi divini mentionem faciunt, nemo illorum ausus est dicere, genitum esse per humanitatem. Nam beatus Joannes evangelista ubi pervenit ad Verbum, et ejus humanationem, auli quid dicat: e Verbum caro factum est.»] CAP. VIII. Age jam, cum bis quæ dixit componendo nostri Symboli editionem, inquiramus, an etiam in ea quidpiam ab hoc homine audacter sit innovatum: ‹ Credimus in unum Deum Patrem oninipotentein, omnium visibilium et invisibilium factorem: et iu unum Dominum Jesum Christum Filium Dei, natum ex Patre unigenitum, hoc est, ex ejusdem substantia; Deum de Deo, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero, genitum, non factum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt, quæ in calo et quæ in terra: qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit, et incarnatus est, et homo factus est; passus est, et resurrexit tertia die, ascendit in cœlos, venturus est judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum.» Age igitur, vir egregie, dic ubinam posuerint de Filio, incarnaluin esse de Spiritu sancto et Maria Virgine? Atqui id ostendere minime poterit: sed tanen illud considera. Fatentur enim ipsum Dei Verbum, illum Unigenitum, illum ex substantia Patris, illum per quem omnia, illud lumen verum, incarnatum esse, et factum hominem, et passum, et resurrexisse, quinetiam suo tempore rediturum judicem. Jain vero ut ejus verbis certissimam normam apponendo videaANT. AGELLII NOTÆ. (β) Fortasse ordo inversus est et scribendum fuerat, Υιόν τοῦ Θεοῦ μονογενή, γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρός, Filium Dei unigenitum, ex Patre natum.

mus quanta sit in illis imperitia, asserit aperte, αὐτοῦ φωναῖς ἀκριβῆ τὴν βάσανον ἐνιέντες, ίδωμεν ipsum Dei Verbum incarnatum esse et hominem τί τὸ χρῆμα τῆς ἐνούσης αὐταῖς ἀμαθίας, διαβε factum illos dicere, et eorum veritati suffragium βαιοῦται σαφῶς, σαρκωθῆναι τε καὶ ἐνανθρωπήσαι ferens, tanquam convenientia dicentes ornat. Num τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον αὐταῖς [ἰσ. αὐτοὺς] εἰπεῖν, καὶ igitur, dic, quæso, cum incarnatum et hominem ταῖς εἰς ἀλήθειαν ψήφοις, ὡς τὰ εἰκότα λέγοντας factum aiunt, aliud quidpiam significant, quam esse στεφανοί. Αρ' οὖν, είπέ μοι, σαρκωθῆναι τε καὶ ἐνα secundum carnem natum? Incarnationis enim hic ανθρωπήσαι λέγοντες, έτερόν τι σημαίνουσι παρὰ τὸ modus, et quidem solus ei contingere potest, qui et γεγεννῆσθαι κατὰ σάρκα; Σαρκώσεως γὰρ οὗτος ἂν extra carnem et secundum suam naturam subsistit. γένοιτο, καὶ μόνος, ο τρόπος τῷ καὶ ἔξω σαρκὸς, καὶ Neque enim carnem quispiam dixerit incarnatam, κατὰ φύσιν ἰδίαν ὑφεστηκότι. Οὐ γάρ που, την σάρκα nec quisquam id fieri potest quod erat: sed si qua σεσαρκῶσθαι, φαίη τις ἂν, οὐδ' ἂν γένοιτό τις 8 ἦν· circa ipsum intelligatur facta dispensatoria mutatio ἀλλ' εἴπερ τις νοοῖτο περὶ αὐτὸν γενομένη μετάστασις in aliud quidpiam præter id quod erat, tum demum οἰκονομικὴ ἐφ' ἑτερόν τι, παρ' ὅπερ οὐκ ἦν ἔχοι ita dici convenientissime posset. 26 Si igitur Uni- ἂν ὁ λόγος ἐφ' ἑαυτῷ δὴ τότε πολὺ τὸ εἰκός. Οὐκοῦν genitum esse incarnatum dicunt (hoc autem per εἰ σεσαρκῶσθαί φασι τὸν Μονογενή, διὰ γεννήσεως carnalem generationem, nisi fallor, nec alio modo σαρκικῆς δρῷτο ἂν [[σ. δ' ἂν], οἶμαι, τουτί, καὶ οὐ potest fieri), quomodo quisquam infitiari polesi, καθ' ἕτερον τρόπον, πῶς οὐκ ἔφασαν ἐναργώς, ὅτι illos aperte confessos esse, Deum illud Verbum se- γεγέννηται κατὰ σάρκα Θεὸς ὢν ὁ Λόγος; Αλλ' οὐκ cundum carnem esse nalum? At enim non aperte ὠνόμασται, φησίν, ἐνεργῶς ἡ γέννησις· ἀλλ᾽ ἤ γε generatio est nuncupata: sed tamen ipsius rei na- τοῦ πράγματος φύσις οὐχ ἑτέραν οἶδε, καθάπερ ἤδη tura non aliam, ut modo dixi, viam incarnationis προείπον, τοῦ σεσαρκώσθαι τὴν ὁδόν. Ωστε, κἂν εἰ agnoscit; quamobrem etiamsi quid minus aperte μή τι λέγοιτο σαφῶς ἔν γε τοῖς τοιούτοις πράγμασιν, dicatur in his certe rebus, non propterea illa via οὐ παρὰ τοῦτο την μόνην τῇ φύσει διεγνωσμένην ὁδεν relicta quæ sola naturæ cognita est, ad aliam est ἀπολελοιπότες, ἐφ' ἑτέραν ἤξομεν. Γέγραπται γὰρ ἐν nobis transeundum. Scriptum est enim in libro Ge- τῷ τῆς Γενέσεως βιβλίῳ· ι Καὶ τῷ Σὴθ ἐγένετο υἱὸς, neseos: Et Setho natus est filius, et appellavit καὶ ἐπωνόμασε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐνώς. Αρ' οὖν, nomen ejus Enos ". Num igitur quia Scriptura ἐπειδήπερ ή Γραφὴ τέθεικε τὸν Ἐγένετο, τὸν τῆς posuit hoc verbum, Natus est, ideo generationis γεννήσεως τρόπον οὐ παραδεξόμεθα; εἶτα πῶς τοῦτο modum non admittemus? at qui fieri potest ut id οὐκ ἀμαθές; Αὐτὴ γὰρ ἡμᾶς ἡ τοῦ πράγματος φύσις non sit stultissimum? Ipsa namque rei natura pro- μονονουχί καὶ οὐχ έκόντας ἐκβιάσεται πρὸς ὁμολοpemodum etiam invitos cogit ut illum partu editum γίαν τὴν τοῦ τετέχθαι νοεῖν αὐτόν. Πῶς οὖν ἀκούων intelligere fateamur. Cur igitur incarnationem au- τὴν σάρκωσιν, οὐ τὰς παρὰ τῆς γεννήσεως εννοίας diens, non statim intellectum generationis admittit? εἰσδέχεται παραχρήμα; Ονομασμένης δὲ ὅλως ένανOmnino autem humanationis nomine commemora- θρωπήσεως, πῶς οὐ συνῆκεν εὐθὺς, ὡς τὸ τῆς ἐναν to, cur non ¡Mico intellexit rem ipsam humanationis θρωπήσεως χρῆμα πρέποι ἂν οὐκ ἀνθρώπῳ μᾶλλον, non homini plane convenire, ne id ipsum quod erat ἵνα μὴ αὐτό τι φαίνοιτο γεγονὸς ὁ ἦν, ἀλλὰ τῷ ἐκ Θεοῦ feri ac nasci videatur, sed Verbo ex Deo genito? φύντι Λόγῳ; Οὗ δ' ἂν ἡ ἐνανθρώπησις ἀληθῶς γενέUbi autem humanatio vere fuisse creditur, ibi pror- σθαι πιστεύηται, ἐκεῖ που πάντως ἡ γέννησις, δι' ἧς sus est generatio, per quamn homo factus intelliga- ἂν ὁρῶτο γενόμενος άνθρωπος. Αλλ' οὐκ αὐτό σου tur. Sed non isto modo tibi videtur intelligendum, δοκεῖ κατὰ τοῦτον χρῆναι νοεῖσθαι τὸν τρόπον τὸ cum ipsum Dei Verbum incarnatum esse et hominem σαρκωθῆναι τε καὶ ἐνανθρωπῆσαι λέγεσθαι τὸν τοῦ factum dicitur: nam coutra dixisti, ut cum omnium Θεοῦ Λύγον· ἔφης γὰρ πάλιν, ταῖς ἁπάντων ἐννοίαις hominum intelligentia pugnare nitereris, humana - ἀνταίρειν ἐπιχειρῶν, σημαίνειν τὴν ἐνανθρώπησιν, tionem non hoc significare, quod divina natura in οὐ τὴν εἰς σάρκα μεταβολὴν τῆς θείας φύσεως, ἀλλὰ carnem sit mutata, sed quod inhabitarit in homine. τὴν ἐνοίκησιν τὴν εἰς ἄνθρωπον. Τὴν μὲν οὖν τῆς Ac quod ait divinæ naturæ in carnem demutationem θείας φύσεως εἰς σάρκα παρατροπὴν ἀνέφικτόν τε et impossibilem esse, et nullo modo illi convenire, εἶναι φησί, καὶ κατ' οὐδένα τρόπον αὐτῇ συμβαίνου id rectissime dictum fatemur. Laudandus est enim σαν· καὶ μάλα ὀρθῶς· ἐπαινέσομεν γὰρ ἐν τούτοις a nobis quod in hac parte recte loqui voluerit. Fa· ἀριστοεπεῖν ᾑρημένον. Φημὶ γὰρ ἀκράδαντον ὑπάρ teor enim manere illam inconcussam, neque ullo χειν αὐτὴν, καὶ ὡς οὐκ ἂν μεταθεῖτο πρὸς ἕτερόν τι niodo in aliud quidpiam demutari diversum ab eo παρ' ὅπερ εἶναι πεπίστευται· διημάρτηκε δὲ ὅτι τοῦ quod esse creditur. Sed ejus verba longe ab eo quod πρέποντός τε καὶ ἀληθοῦς ὁ λόγος αὐτῷ, τὴν ἐναν **Gen. iv, 26. Legendum videtur aut sine παρ', aut sine οὐχ, ut sententia constet. Sic autem loqui solet auctor, ut paulo post, οὐκ ἂν μεταθεῖτο πρὸς ἕτερόν τι παρ' ὅπερ εἶναι πεπίστευται. Et infra, τροπήν ὑπομείνας τὴν εἰς ὅπερ οὐκ ἦν.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 1. θρώπησιν εἶναι διαβεβαιουμένῳ τὴν εἰς ἄνθρωπον & deceat, et ab ipsa veritate aberrasse, in eo quod ἐνοίκησιν, καταδείξαι πειράσομαι. Εἰ μὲν γὰρ ἐφ' ἑνός τε καὶ μόνου τοῦ Ἐμμανουὴλ ἀληθὲς εἶναι τὸ χρῆμά φησι, διδασκέτω τὴν αἰτίαν· μαθεῖν γὰρ οὐκ ἔχω· ήγουν ὁριστὴν αὐτὸν, καὶ νομοθέτην, ὧν ἂν βούλοιτο λέγειν ἀκατασκέπτως, ἀνάσχοιτο ἂν οὐδείς. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐφ' ἑνὸς μὲν ἴσως ἡ τῶν ὁρισθέντων διήκει δύναμις· οὐ διαβεβλήσεται μὲν, κἂν εἰ κατὰ πάντων εἴη τυχόν. Οὐκοῦν οὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ πλειστάκις, ἐνηνθρωπη κότα θεὸν εὑρήσομεν· καὶ οὗ τί που μόνον τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, προσθείην δ᾽ ἂν ἔγωγε καὶ αὐτὸν τὸν Πατέρα, καὶ προσέτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εφη μὲν γὰρ, δι' ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν, περὶ τῶν ἐν πίστει δεδικαιωμένων, ότι ο Ενοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεὸς, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μου λαός.» Έφη δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Χριστός· «Καὶ ἐάν τίς μου ἀκούσῃ, ἐλευσόμεθα ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ μου, καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ ποιησόμεθα, καὶ ἐν αὐτῷ καταλύσομεν.» Γέγραφε δέ που καὶ ὁ σοφώτατος Παῦ 2ος ο Καὶ Μωσῆς μὲν πιστὸς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, ὡς θεράπων, εἰς μαρτύριον τῶν λαληθησομένων· Χριστὸς δὲ ὡς Υἱός, ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ, οὗ οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς.» Καὶ μὴν καὶ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματ τος· «Οὐκ οἴδατε ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ Πνεῦ μα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν;» Οὐκοῦν εἰ τὸ ἐνοικῆσαι εισι λέγεσθαι καὶ τὸν τῶν ὅλων Θεὸν, τοῦτό ἐστιν, ἡ ἐνανθρώπησις, ήγουν ή σάρκωσις, λεγέσθω καὶ ἐφ' ἑκάστου τῶν τῆς θείας φύσεως γεγονότων κοινωνῶν, καὶ μὴν καὶ ἔνοικον ἐσχηκότων αὐτὸν, ὅτι τα καὶ ἐνηνθρώπησε, καὶ πρός τε τούτῳ τὸν ἐσαρκώθη. Οὗ δὴ γεγονότος, καὶ παραδεχθέντος ὡς ἀληθοῦς, πλειστάκις κἂν λέγοιτο γεγενήσθαι σὰρξ ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος· ἐνοικεῖ δὲ καὶ εἰς δεῦρο πολλοῖς τῶν σεδομένων αὐτήν. ᾿Αλλὰ ναί, φησί, γέγραπται περί τοῦ Θεοῦ Λόγου, ὅτι ο Εσκήνωσεν ἐν ἡμῖν.» Εφη δὲ καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ, ὅτι ο Εν αὐτῷ κατῴκησε πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικώς.» Εσκήνωσε μὲν ἐν ἡμῖν ὁμολογουμένως· γέγραπται γὰρ ὡδί· καὶ μὴν καὶ ὅτι κατῴκηκεν, οὐκ ἀντιτάξομαι λέγοντί σοι· βούλομαι δὲ μᾶλλον τὰς τῶν θεηγόρων βασανίζειν φωνάς. Ὁ μὲν γὰρ μακάριος εὐαγγελιστής προει ρηκώς, ὅτι καὶ «Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο, ο προσεπ ήνεγκε ᾽χρειωδῶς καὶ τὸ, ο Εσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, ο ἵνα δι' ἀμφοῖν ἀδιαλώβητον ἐν ἡμῖν ἐνεργάσηται τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου τὴν γνῶσιν. Ὅτι μὲν γὰρ ἠνώθη σαρκὶ καθ' ὑπόστασιν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λά γος, διαμεμένηκεν [ ίσ. διαμεμήνυκεν ] ἐναργώς διά γε τοῦ σάρκα λέγειν γενέσθαι αὐτόν· ὅτι δὲ σὰρξ γεγονώς, οὐκ εἰς τὴν τῆς σαρκὸς μετακεχώρηκε φύ " humanationem idem esse atque in homine inhabitationem affirmat, conabor ostendere. Nam si in uno et solo Enimanuele id verum esse asserit, ejus rei causam doceat; neque enim illam intelligere qneo: alioqui certe hunc definitorem ac legumlatorem corum quæ temere dicere libuerit, nemo ferat. Sed non ad unuin definitionis hujus vis pertingit, 27 neque ulla erit invidia, etiamsi omnibus insit; ergo non semel, sed sæpius Deum factum hominem inveniemus, neque solum illud ex Deo Patre Verbum, sed adjiciam ego certe etiam ipsum Patrem, ac præterea Spiritum sanctuni. Dixit enim per quemdam e sanctis prophetis, de hominibus per fidem justificatis: «Inhabitabo in ipsis, et inambulabo, et ero ipsorum Deus, et ipsi erunt mibi populus ".» Dixit etiam ipse Christus: Et si quis me audierit, veniemus ego et Pater meus, et mansionem apud eum faciemus, et in ipso diversabimur ". Scripsit etiam beatus Paulus: Et Moses quidem fidelis in tota domo ejus ut famulus, in testimonium eorum quæ dicenda erant: Christus vero ut Filius super domum ejus, cujus domus sumus nos Quinetiam de sancto Spiritu: «Nescitis quia templum Del estis, et Spiritus Dei habitat in vobis "?» Ergo si idipsum quod inhabitare in aliquibus ille omnium Dominus dicitur, hoc illa est humanatio vel incarnatio, dici liceat etiam in unoquoque divinæ naturæ participe, atque etiam inhabitantem in se illum habente, et hominem factum esse, et insuper incarnatum. Quod si factum est, et si ut veruin admittitur, jam illud ex Deo Verbum sæpe carnem factum dici nihil prohibet: inhabitat autem etiam adbuc in multis eum colentibus. At enim, inquit, scriptum est de Deo Verbo: «Habitavit in nobis f., Dixit etiam beatus Paulus de omnium Salvatore Christo: In eo habitavit omnis plenitudo divinitatis corporaliter ". Fateor illum habitasse in nobis (sic namque scriptum est), nec in illo inhabitasse, tibi dicenti repugnabo: sed velim potius las theologorum voces examinare. Nam beatus evangelista cum prius dixisset, Verbum caro factum est, › subjunxit opportune, ‹ Et habitavit in nobis; › ut per utrumque integram Christi mysterii cognitionem nobis traderet. Nam unitum esse carni secundum hypostasim illud ex Deo Patre Verbum indicavit aperte cum dixit, ipsum esse carnem factum jam vero carnein factum non in carnis transisse naturam, neque mutationem in id quod non erat subiisse, sed cum eo quod secundum nos factum • Hebr. II, 5,.6. το L. Cor. 111, 7 Levil. xxvi, 12; II Cor. vi, 16. ** Joan. xiv, 23. 14. 73 Coloss. 11, 9. ANT. ACELLII NOTA. Posteriora verba et in ipso di versabimur, neque Latin codd. Novi Testamenti, neque Græci habent; et idem significant cum præcedentibus verbis: idem est enim diversari in aliquo, et in 71 Joan. J. eo mansionem facere. Habebant tamen onines coll. Cyrilli. Sic appellare solet sacrorum scriptorum anclores, ut apostolos et evangelistas.

est mausisse quod erat, id rursus perspicuum facit, σιν, τροπὴν ὑπομείνας τὴν εἰς ὅπερ οὐκ ἦν, ἀλλὰ illa verba Habitavit in nobis, › prioribus illis adjiciens. Habitasse autem dicit beatus Paulus 28 in Christo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, ne quispiam simplicem vel habitudinariam habitationem suspicetur, sed veram, ut modo dixi, et secundum hypostasim. Neque enim vir ille Spiritu Dei plenus ignorabat incorporeum esse Dei Verbum el impalpabile. Verum quia necesse erat ut mysterii explicatio nulla ratione manca videretur, sed adeo accurate ac distincte ad rectam regulam veritatemque traderetur, ut omne miraculum superaret, vim infert consequentiae rerum, et prope dixerim, quod incorpoream illam summamque naturam decet, contemnit: adjecit enim verbum, corporaliter, cum aliter dicere non haberet, quam nostra intelligentia et lingua consequi posset. Ne igitur cumn iste simplicem nobis inhabitationem commemorat, putes aliquid eum dicere quod non admodum sit damnanduui. Nam ut evertal, ut ipse putat, idque nimirum audacter, generationem Filii secundum carnem, ratiocinationein componit anilem ac stultam, et nullum ex veritate fulcrun babentem. Rursum namque sic scribit, cum adversus Arianos disputationem instituisset. [Nestor. Tamen divinitate certe quæ major est, ipsum Dei Verbum recentius esse uugantur; at vero hi beata Maria ipsum posteriorein effeiunt, et matrem temporalem ipsi Deitati opifici temporum præponunt: imo vero ipsam Christi parentem ne esse quidem Christi matrem sinunt: nam si non hoini - nis natura, sed Deus Verbum fuit, ut illi dicunt, quem illa peperit, pariens editi partus nullo modo mater est: qui enim sit mater illius qui ab ejus matura sit extraneus? Quod si mater apud eos appellatur, humanitas est partu edita, non divinitas: main cuique matri proprium est consubstantiale parere. Aut igitur non erit mater quæ consubstantialem sibi minime peperit: aut si mater ab ipsis vocatur, sibi in substantia similem genuit. ] CAP. IX. μετὰ τοῦ γενέσθαι καθ' ἡμᾶς, μεμένηκεν ὅπερ ἦν, διατρανοί πάλιν τὸ, ο Ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, ο τῷ πρώτῳ προστεθεικώς. Κατοικῆσαι δέ φησιν ὁ θεσπέ σιος Παῦλος ἐν τῷ Χριστῷ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς· ἵνα μὴ ἁπλῆν, ήγουν σχετική ν τὴν κατοίκησιν ὑποτοπήσειέ τις, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἔφην ἀρτίως, ἀληθινήν τε καὶ καθ᾽ ὑπόστασιν. Ὅτι μὲν γὰρ ἀσώματός τέ ἐστι, καὶ ἀναφὴς ὁ τοῦ Θεοῦ Λό γος, οὐκ ἠγνόηκεν ὁ πνευματοφόρος. Ἐπειδὴ δὲ ἦν ἀναγκαῖον, τὴν τοῦ μυστηρίου δήλωσιν κατ' οὐδένα τρόπον ὁρᾶσθαι μεμιμημένην, ἀκριβῆ δὲ οὕτω γενέσθαι, καὶ διηρθρωμένην εἰς τὸ εὐθύ τε καὶ ἀληθὲς, ὡς ἐπέκεινα παντὸς ἰέναι θαύματος, καταβιάζεται τὸ εἰκὸς, καὶ μονονουχὶ τὸ πρέπον ὑπερορᾷ τῇ ἀσω μάτῳ τε καὶ ὑπερτάτῳ φύσει· προστέθεικε γὰρ τὸν σωματικῶς, οὐχ ετέρως ἔχων εἰπεῖν, ἢ ὡς ἂν γένοιτο καὶ νῷ, καὶ γλώττῃ τῇ καθ' ἡμᾶς ἐφικτόν. Μὴ τοίνυν ἁπλῆν ἡμῖν ὀνομάζοντα ἐνοίκησιν, οίου τι λέγειν αὐτὸν τῶν οὐ σφόδρα διαβεβλημένων· ἀνατρέπων γὰρ, καθάπερ οὖν οἴεται, καὶ μάλα νεανικώς, τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν τοῦ Υἱοῦ, συντίθησι λογισμόν γραοπρεπῆ, καὶ ἠλίθιον, καὶ ὑποβάθραν οὐκ ἔχοντα τὴν ἐξ ἀληθείας. Γράφει γὰρ καὶ ὧδε πάλιν, το ποίηται δὲ πρὸς 'Αρειανοὺς ὁ λόγος αὐτῷ. [ Όμως δὲ κἂν θεότητος μείζονος τὸν Θεὸν Λο γον ληροῦσι νεώτερον· οὗτοι δὲ αὐτὸν τῆς μακαρίας Μαρίας ἐργάζονται δεύτερον· καὶ μητέρα χρονικὴν τῇ δημιουργῷ τῶν χρόνων ἐφιστῶσι Θεότητι· μᾶλλον δὲ οὐδὲ μητέρα τοῦ Χριστοῦ τὴν Χριστοτόκον ἐῶσιν· εἰ γὰρ οὐκ ἀνθρώπου φύσις, ἀλλὰ Θεὸς ὁ Λόγος ἦν, ὥσπερ ἐκεῖνοί φασιν, ὅ [ἰσ. δ] παρ' ἐκείνης, ή τε κοῦσα τοῦ τεχθέντος οὐ μήτηρ. Πῶς γὰρ εἴη τις μή τὴρ τοῦ τῆς φύσεως τῆς αὐτῆς ἀλλοτρίου; Εἰ δὲ μήτηρ παρ' αὐτῶν ὀνομάζοιτο, ἀνθρωπότης τί τεχθέν, εὐ θεότης· πάσης γὰρ ἴδιον μητρὸς ὁμοούσια τίκτειν. Η οὖν οὐκ ἔσται μήτηρ, ὁμοούσιον ἑαυτῇ μὴ τεκοῦ - σα· ἡ μήτηρ παρ' αὐτῶν καλουμένη, τὸν ἑαυτῇ κατ' οὐσίαν ἐγέννησεν ὅμοιον.] Ὣς βαθὺ τὸ χρῆμα τῶν ἐννοιῶν, δεινὴ δὲ καὶ δυσδιάφυκτος τοῦ τὰ τοιάδε συγγεγραφότος ἡμῖν ἡ ἐκ τῶν συλλογισμῶν ἀνάγκη φαίνεται. Πόθεν ἡμῖν τὰ Perquaın abditum sane sententiarum pondus, ac vehemens et inevitabilis-hominis qui nobis ita conscripsit, syllogismorum vis cernitur, Uirdepam, quaeso, ejusmodi fabellas collecias habens in me- τοιάδε συναγηγερκώς εἰς μέσον ἔρχῃ μυθάρια; ἢ τίς dium prodis? aut quisnam prorsus in eam sententiarum stultitiam est lapsus, ut putet ac dicat Unigeniti deitatem non ex Patre ante sæcula subsistentiam habere, sed ut esse inciperet, a carne et sanguine initium accepisse? Quis adeo stupidus est et imperitus, et sacrarum Litterarum plane rudis? Quis non meminit 29 Isaiæ de ipso clamantis: • Generationen ejus quis enarrabit 18?» Joannis etiam aperte scribentis: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil v?, Quod si omnia per ipsum, qui το Isa. L111, 8. ** Joan. 1, 1-3. ὅλως ἀμαθίας εἰς τοῦτο κατώλισθεν ἐννοιῶν, ὡς οἷς - σθαί τε καὶ λέγειν τὴν θεότητα τοῦ Μονογενούς οὐ προαιώνιον ἔχειν τὴν ὕπαρξιν ἐκ Πατρός, ἀρχὴν δὲ μᾶλλον τῆς εἰς τὸ εἶναι παρόδου σάρκα τε καὶ αἷμα λαβεῖν; Τίς οὕτως ἐμβρόντητος, καὶ ὀλιγογνώμων ἐστὶ, καὶ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων ἀνήκοος παντελῶς; Τίς οὐ διαμέμνηται διακεκραγότος μὲν Ησαΐου περ αὐτοῦ· «Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται, ο Γερα φότος δὲ καὶ Ἰωάννου σαφῶς· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λό γος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος· πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἔν;» Καὶ εἰ πάντα δι' αὐτοῦ, πῶς τῶν

ADVERSUS NESTORIUM LIB. II. δ' αὐτοῦ γεγονότων οψιγενέστερος εἴη ἂν ὁ πρὸ feri potest ut rebus per ipsum factis sit natu pou παντὸς αἰῶνος, καὶ χρόνων; Τί τοίνυν τὸ πᾶσιν ἀπό βλητον, ὡς εἰρημένον, εἰσφέρεις; Παῦσαι συκοφαν τῶν τοὺς τὰ [ἱσ. τὰ σὰ] δικαίως ἐπαιτιωμένους, καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς ἀμαθίας διαγελώντας τὸ μέγεθος. Οτε τοίνυν οὐδεὶς ὁ λέγων ἐστὶν, ὡς ἐπιτέτοκεν ἡ Παρθένος ἐκ τῆς ἰδίας σαρκὸς τὴν τῆς θεότητος φύσιν, μὴ διατείνου μάτην, λογισμοὺς ἡμῖν ἀναπλέκων, οὐκ ἐξ ἀληθῶν, καὶ ἅπασιν ὁμολογουμένων γεγονότας λημμάτων. Τί δέ σε τὸ πεπεικὸς, ἀκρατῆ, καὶ ἀπύο λωτον οὕτω χαλάσαι τὴν γλῶτταν κατὰ τῶν ὀρθὰ φρονεῖν διεσπουδακότων, καὶ παντὸς τοῦ σεβομένου Θεοῦ [Ισ. Θεόν] ἔγκλημα καταχέαι δεινὸν καὶ παγ χάλεπον; Έφης γὰρ πάλιν ἐπ' Ἐκκλησίας· [ Εἶπον δὲ ἤδη, πλειστάκις, ὅτι εἴ τις ἢ ἐν ὑμῖν ἀφελέστερος, εἴ τε ἐν ἄλλοις τισὶ, χαίρει τῇ τοῦ Θεο τόχος φωνῇ, ἐμοὶ πρὸς τὴν φωνὴν φθόνος οὐκ ἔστι· μόνον μὴ ποιείτω τὴν Παρθένον θεάν.] ΚΕΦΑΛ. Ι. Πάλιν ἡμῖν διαλοιδορῇ, καὶ πικρὸν οὕτως ἐπιθήσῃ [[σ. ἐπιθήγεις] στόμα, ὀνειδίζεις δὲ τὴν Συναγωγὴν Κυρίου, κατὰ τὸ γεγραμμένον; Αλλ' ἡμεῖς γε, ὦ 'ταν, οἱ Θεοτόκον λέγοντες αὐτήν· τεθεοποιήκαμεν δὲ οὐδένα πώποτε τῶν τελούντων ἐν κτίσμασι· κατει θίσμεθα δὲ Θεὸν εἰδέναι τὸν ἕνα, καὶ φύσει, καὶ ἀληθῶς· ἴσμεν δὲ ἄνθρωπον οὖσαν καθ᾿ ἡμᾶς τὴν μακαρίαν Παρθένον. ᾿Αλώσῃ δὲ καὶ οὐκ εἰς μακράν, ἄνθρωπον ἡμῖν Θεοφόρον ἀποφαίνων αὐτὸς τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ τῶν σῶν ἐπιχειρημάτων τὴν κατάρρε σιν ἐπιτιθεὶς ἑτέρῳ. ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. sterior, qui ante omnia sæcula et tempora præcessit? Quid igitur quod ab omnibus rejicitur, tanquam sit dictum defers? Desine eos calumniari qui jure tua accusant, et magnam in illis stultitiam irrident. Cum itaque nemo sit qui dicat, beatam Virginem ex sua carne divinitatis naturam peperisse, noti frustra laborare ut ratiocinationes nobis intexas ex suppositionibus neque veris, neque apud omnnes certis. Quæ vero causa te impulit, ut linguam adeo impotentem et effrenatam laxares adversus eos qui recta sapere studuissent, et omnibus Dei cultoribus crimen inferres grave, et omnium atrocissimum? Nam rursus in Ecclesia dixisti: | NESTOR. Dizi jam sapius, si quis inter vos simplicior, sive inter quoscunque alios voce hac, Dei genitrix, gaudet, apud me nulla est de voce dissensio: tantum ne Virginem deam faciat.] CAP. X. Rursus nobis conviciaris, et amarulentum os Ιnfigis, exprobras etiam Ecclesis Domini, ut scri plumn est? Verum nos, o vir egregie, qui illam Dei genitricem dicimus, neminem unquam qui inter creaturas censeretur, Deum fecimus; atque hunc morein tenemus, ut Deum sciamus illum unum et natura et vere Deum: scimus etiam beatam illam Virginem hominem fuisse nostri similem. Sed ipse nec multo post deprchenderis ipsum Emmanuelem hominem nobis Deiferum prædicare, tuorumque argumentorum condemnationem alteri tribuere. Ἡ γλῶσσα μὲν πῦρ, καὶ ἀκατάσχετόν ἐστι κακόν, καθὰ γέγραπται· τάδε ἐντεῦθεν βλάβη διωθούμενος ὁ θεσπέσιος ψάλλει Δαβίδ·. Θου, Κύριε, φυλακὴν τῷ στόματί μου, καὶ θύραν περιοχῆς περὶ τὰ χείλη μου μὴ ἐκκλίνῃς τὴν καρδίαν μου εἰς λόγους πονηρίας, τοῦ προφασίζεσθαι προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις.» Τὸ μὲν γὰρ εὐστομεῖν δύνασθαι, καὶ ἀκριβῆ τὴν ἐπιτήρησιν ἐπὶ γλώττης ἔχειν, ὧν ἂν δεήσῃ λέγειν, ἢ μὴ, θεός δοτον ἀληθῶς εἴη ἄν· καὶ τὸ χρῆμά ἐστιν οὐκ ἐν με πρῷ λόγῳ, παρά γε τοῖς οὐκ ἀθαύμαστον ἐπιτη δεύουσι πολιτείαν. Τό γε μὴν προαλὲς εἰς λόγους, καὶ η τὸ ἀχάλινον εἰς τερθρείας, κινδύνου μεστὸν, καὶ εἰς πέταυρον οίδου κατακομίζει τοὺς κεχρημένους. Γέγραπται δὲ, ὅτι θάνατος, καὶ ζωὴ ἐν χειρὶ γλώσσης· οἱ δὲ κρατοῦντες αὐτῆς, ἔδονται τοὺς καρποὺς αὐτῆς. Προσπεφώνηκε δὲ καὶ ἕτερός τις ἡμῖν τῶν σοφῶν· «Εἰ μὲν ἔστι σοι λόγος συνέσεως, ἀποκρί θητι· εἰ δὲ μή, χεὶρ ἔστω ἐπὶ τῷ στόματί σου.» Αμαθούς γὰρ λόγου πῶς οὐκ ἀμείνων ἡ σιωπή; Est lingua, sicut scriptum est '', ignis, et efire - natum malum, cujus ut incommoda vitaret psallit beatus David: «Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiæ labiis meis: non declines cor meum in verba malitiæ, ad excusandas excusationes in peccatis ". Nam recte oris officio uti, et diligenti cautione moderari linguam observando quid dicendum sit, 30 quid reticendum, divinum plane munus est, et res haud parvipendenda lis certe qui cum laude vitam ducere student: ot contra, illa præceps in loquenulo temeritas, et efirenatus ad nugas effundendas impetus pericalo non caret, et in præcipitium inferni homines eo more præditos defert. Scriptum et etiam, snortem ac vitam esse in manu lingnæ, et qui illam cohibent, edere fructus ejus”. Alius etiam sapiens nos allocutus est: ‹ Si revera est tibi sermo prudentiæ, responde: sin minus, manus sit ad os tuum Nam stulto sermoni præferendum esse silentium ” | Reg. xv11, 45. ** Jac. ||1, 5-8. 9 Psal. cxL, 3, 4. ” Prov. xviii, 21. "Eccli. v, 14. In Proverbiis est hoc nomen positum cap. ix, vers. 18, ubi Latina interpretatio habet: Εt in profundis inferni conviva ejus.

cui sit dubium? Res exsecranda præcipue acer- Επάρατον δὲ καὶ ἑτέρως τὸ πικροὺς ἐρεύγεσθαι λόbitatem verborum eructare, et impium sermonem adversus ineffabilem illain gloriam effundere, quam perpetuis a nobis celebrari laudibus æquum erat. Peccautes autem in fratres, et percutientes infirmam eorum conscientiam, in Christum peccamus. Sic namque beatus Paulus scripsit”. Quod idcirco dico, quia in quosdam incidi Nestorii sermones, nec tantummodo illum negare video dicendam a nobis sanctam illam Virginem esse Dei matrem, et Emmanuelem peperisse qui Deus erat, sed aliis quoque modis Christi gloriæ adversari statuisse: nam Deiferum illum nobis conatur ostendere, non vere Deum, sed hominem potius cum Deo tanquam æqualitate dignitatis conjunctum. Sic namque illi et quidem soli aliter atque omnibus aliis hominibus sentire ac dicere placet, quamvis catholica Ecclesia, quam sibi ipse Christus exhibuit ", rugas hominis qui talia conscripsit, non habeat, cum sit imniaculata, et illius cognitionem omnis prorsus reprehenslonis expertem teneat, ac fidei traditionem rectissime composuerit. Credimus namque in unum Deum, Patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium factorem: et in unum Dominum Jesum Christum, et in Spiritum sanctum; ac sequentes sanctorum Patrum confessionem bis subjunctam, ipsum Verbum ex Deo Patre substantialiter natum, nostri similem factum esse dicimus, et incarnatum, et hominem factum, hoc est, sibi corpus sumpsisse ex sancta Virgine, et suum illud fecisse: nam hoc modo fit ut vere unus sit Dominus Jesus Christus, hoc modo illum ut unum adorabimus, si non hominem ac Deum seorsim ponamus, sed unum et eumdem esse credanus in divinitate et humanitate, hoc est, 31 Deum simul et hominem. Αt vero noster hic recentissimæ impietatis inventor, quamvis Christum unum se dicere simulet, tamen ubique naturas dividit, et seorsim utramque ponit, asseritque non illas inter se vere convenisse, sed prætexit excusationes ac praetextus in peccatis, ut scriptum est ", et modum quemdam conjunctionis comminiscitur, illum nempe secundum solam, ut dixi, dignitatis æqualitatem, ut ex ipsius verbis plane docebimus, et tanquam in homine qui nibil supra cæteros habeat, ipsum ex Deo Verbum ex participatione inhabitans facit, ac voces quæ sunt in Evangeliis ita dividit, ut aliquando certas quasdam soli ac proprie Verbo tribuat, aliquando seorsim illi qui est ex muliere editus. Atqui quomodo non sit omnibus certissimum, illum Unigenitum, cum Deus esset natura, esse hominem factum, non simplici conjunctione, ut ille asserit, extrinsecus excogitata, aut affectiva, sed vera unione, ineffabili modo simul et inexcogitabili? Ita et unus simul et solus intelligetur, et omnia ei dicta convenient, et omnia tanquam ab una persona dicta censebuntur. Nam post uuionem una jam intelligitur natura illa γους, καὶ τῆς ἀποῤῥήτου δόξης καταχέαι φωνές τὰς ἁλιτηρίους· καίτοι δέον ἀκαταλήκτοις αὐτὴν εὐφη μίαις καταγεραίρεσθαι πρὸς ἡμῶν. 'Αμαρτάνοντες δὲ εἰς τοὺς ἀδελφούς, καὶ τύπτοντες ἀσθενοῦσαν τὴν συνείδησιν, εἰς Χριστὸν ἁμαρτάνομεν. Γέγραφε γὰρ οὕτως ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Καὶ ταῦτά φημι, τοῖς Νεο στορίου λόγοις ἐντετυχηκώς· καὶ οὐ μόνον αὐτὸν ἀποφάσκοντα βλέπων τὸ χρῆναι λέγειν ἡμᾶς, ὡς ἔστε μὲν Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρθένος, ἐκτέτοκε δὲ Θεὸν ὄντα τὸν Ἐμμανουὴλ, ἀλλὰ γὰρ ἔτι πρὸς τούτῳ καὶ καθ' ἑτέρους τρόπους τῇ Χριστοῦ δόξῃ πολεμεῖν ἐγνωκότα· Θεοφόρον γὰρ ἡμῖν αὐτὸν πειρᾶται δει κνύειν, καὶ οὐχὶ Θεὸν ἀληθῶς, ἄνθρωπον δὲ θεῷ συνημμένον, ὡς ἐν ἰσότητι τῆς ἀξίας. Οὕτω γὰρ αὐτῷ, καὶ μόνῳ, παρὰ πάντας τοὺς ἄλλους δοκεῖ φρονεῖν τε καὶ λέγειν· καίτοι τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, εν αὐτ τὸς ἑαυτῷ παρέστησεν ὁ Χριστὸς, τὰς τοῦ τὰ τοιάδε συγγεγραφότος οὐκ ἐχούσης ρυτίδας, οὔσης δὲ μᾶλλον ἀμώμου, καὶ ἀνεπίπληκτον παντελῶς τὴν ἐπ' αὐτῷ γνῶσιν ἐχούσης, καὶ τῆς πίστεως τὴν παράδοσιν εὖ μάλα πεποιημένης. Πιστεύομεν γὰρ εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα παντοκράτορα, πάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των ποιητήν· καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν τὸν Χρι στόν· καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Επόμενοι δὲ ταῖς τούτοις ἐπενηνεγμέναις τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογίαις, αὐτὸν τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσιωδῶς φύντα Λόγον, καθ' ἡμᾶς γενέσθαι φαμέν, σαρκωθῆναι τε καὶ ἐνανθρωπήσαι, τουτέστιν, ἑαυτῷ σῶμα λαβεῖν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ ἴδιον αὐτὸ ποιήσασθαι· οὕτω γὰρ ἔσται καὶ ἀληθῶς εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός· οὕτως αὐτὸν ὡς Ένα προσκυνήσομεν, οὐκ ἀνὰ μέρος τιθέντες άνθρωπον, καὶ Θεὸν, ἀλλ᾽ ἕνα, καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι πιο στεύοντες, ὡς ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι· τουτέστι, Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον. Ο δέ γε τῆς νεωτάτης ἡμῖν ἀσεβείας εὑρετής, καίτοι Χριστὸν ἕνα λέγειν προσποιούμενος, διαιρεῖ μὲν πανταχοῦ τὰς φύσεις, καὶ ἀνὰ μέρος ίστησιν ἑκατέραν, οὐκ ἀληθὲς [ἰσ. ἀληθῶς] ἀλλήλαις συμβῆναι λέγων αὐτάς· προφασιζόμενος δὲ προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις, κατὰ τὸ γε γραμμένον, ἐπινοεί τινα συναφείας τρόπον, τὸν κατὰ μόνον, ὡς ἔφην, τὴν ἰσότητα τῆς ἀξίας· καθάπερ ἀμέλει καὶ ἐκ τῶν αὐτοῦ δειχθήσεται λόγων· καὶ ἐνοικίζει μὲν μεθεκτῶς, ὡς ἀνθρώπῳ κοινῷ, τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον· μερίζει δὲ τὰς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φωνὰς, ὡς ποτὲ μὲν τάσδε τινὰς μόνῳ τε καὶ ἰδικῶς ἀνατιθέναι τῷ λόγῳ· ποτὲ δὲ ἰδίᾳ τῷ ἐκ γυναικός. Καίτοι πῶς οὐχ ἅπασιν εἴη ἂν οὐκ ἀναμφιλόγως ἔχον, ὅτι θεὸς ὢν φύσει, γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενῆς, οὐ κατὰ συνάφειαν ἁπλῶς, ὡς γοῦν ἐκεῖνος φησι, τὴν θύραθεν επινοουμένην, ήτοι σχετικήν· ἀλλὰ καθ᾽ ἕνωσιν ἀληθῆ, ἀποῤῥήτως τε καὶ ὑπὲρ νοῦν; Οὕτω τε, εἷς νοεῖται καὶ μόνος· ἅπας τε αὐτῷ πρέπει λόγος, καὶ ὡς ἐξ ἑνὸς προσώπου τὰ πάντα λελέξεται· μία γὰρ ἤδη νοεῖται φύσις μετὰ τὴν ἕνωσιν ἡ αὐτοῦ τοῦ Λόγου σεσαρκωμένη, καθάπερ ἀμέλει 80 1 Cor. vult, 12. Οι Eules. v. 27, 69 Psal. cxL. 4.

G1 ADVERSUS. NESTORIUM LIB. II. καὶ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν νοοἶτ᾽ ἂν εἰκότως· ἄνθρωπος ipsius Verbi incarnata, ut procul γὰρ εἷς ἀληθῶς συγκείμενος ἐξ ἀνομοίων πραγμάτων, ψυχῆς δὴ λέγω καὶ σώματος. Επισημήνασθαι δὲ καὶ νῦν ἀναγκαῖον, ὅτι τὸ ἑνωθὲν τῷ Θεῷ λόγῳ σῶμα, φα μὲν ἐψυχώσθαι ψυχῇ λογική. Προσθήσομαι δὲ κἀκεῖνο χρησίμως· ἑτέρα μὲν γὰρ παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου ή σάρξ, κατά γε τὸν τῆς ἰδίας φύσεως λόγον, ἑτέρα δὲ πάλιν οὐσιωδῶς ἡ αὐτοῦ τοῦ Λόγου φύσις. Πλὴν εἰ καὶ νοεῖται διάφορα, καὶ εἰς ἑτερότητα φυσικήν διεσχοινισμένα τὰ ὠνομασμένα, ἀλλ᾽ εἷς ἐξ ἀμφοῖν νοείται Χριστός· καθ᾿ ἔνωσιν ἀληθῆ ἀλλήλοις συμ βεβηκότων, θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος. Έμπε δοῖ δὲ πρὸς τοῦτο ἡμᾶς ἡ θεόπνευστος Γραφή, διὰ μυρίων μέν όσων πραγμάτων τε καὶ λόγων· παρα δείγμασι δὲ χρωμένη, δι' ὧν ἂν τις καὶ λίαν ἀκο dubio in nobis ipsis etiam convenienter intelligitur. Unus namque homo plane est ex dissimilibus rebus, ex anima, inquam, et corpore compositus. Porro illud est nunc etiam notandum, fateri nos corpus illud unitum Deo Verbo, fuisse anima rationali animatum. Illud quoque haud incommode addiderim, aliam esse carnem a Deo Verbo (quod ad suæ naturæ rationem attinet), aliamque rursus essentialiter ipsam Verbi naturam. Sed quamvis hæc differre intelligantur, et naturali diversitate esse disjuncta, unos tamen ex utroque Christus intelligitur, dum per veram unitatem deitas simul et humanitas invicem conveniunt. In hac vero sententia nos innumeris tum factis, tum dictis Scriptura divinitus inspirata G νιτὶ πρός γε τὸ δύνασθαι κατιδεῖν τὸ Χριστοῦ μυ- confirmat, sed præcipue dum exemplis utitur, per στήριον διελάσει σαφῶς. Εφη τοίνυν ὁ μακάριος προφήτης Ησαΐας· ι Καὶ ἀπεστάλη πρός με ἐν τῶν Σεραφίμ· καὶ τῇ χειρὶ εἶχεν ἄνθρακα, ἐν τῇ λαβίδι ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἥψατο τοῦ στόματός μου, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ ἥψατο τοῦτο τῶν χειλέων σου, καὶ ἀφελεῖ τὰς ἀνομίας σου, καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαριεί.» Πολυπραγμονούντες δὲ, ὡς ἔνι, τὸ τῆς δράσεως βάθος, οὐχ ἕτερον εἶναί φαμεν, πλήν ὅτι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ κείμενον ἄνθρακα νοητόν· ἐφ᾽ ᾧ παρ' ἡμῶν εὐωδιάζει θυμίαμα τῷ Θεῷ καὶ Πατρί· δι' αὐτοῦ γὰρ τὴν προσαγωγὴν ἐσχήκαμεν, δεκτοί τέ ἐσμεν, τὰς πνευματικὰς τελοῦντες λατρείας. Οὗτος τοίνυν ὁ ἄνθραξ ὁ θεῖος, ὅταν ἄψηται τῶν χειλέων σου [ἰσ. τοῦ] προσιόντος αὐτῷ, διεσμηγμένον εὐθὺς ἀποφανεῖ καὶ ἀπάσης ἁμαρτίας ἡμοιρηκότα παντε λῶς. Απτεται δὲ τίνα τρόπον τῶν ἐν ἡμῖν χειλέων, διδάξει λέγων ὁ μακάριος Παῦλος• • Εγγύς σου τὸ ῥῆμά ἐστιν ἐν τῷ στόματί σου καὶ ἐν τῇ καρδία σου· ὅτι ἐὰν εἴπῃς ἐν τῷ στόματί σου, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς· καὶ πιστεύσῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, ὅτι ὁ Θεός αὐτὸν ἡγειρεν ἐκ νεκρῶν, σωθήσῃ καρδία γὰρ πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν.» Ανθρακι δὲ παρεικάζεται, διά τοι τὸ ἐκ δυοῖν νοεῖσθαι καὶ ἀνομοίων πραγμάτων συνόδῳ γε μὴν τῇ κατὰ ἀλήθειαν μονονουχί συνδεῖσθαι πρὸς ἔνωσιν· εἰσδεδυκὸς γὰρ τῷ ξύλῳ τὸ πῦρ, εἰς οἰκείαν αὐτὸ μεταστοιχειον τρόπον τινὰ δόξαν τε καὶ δύναμιν, καίτοι τετηρηκὸς ὅπερ ἦν. Μαργαρίτη δὲ πάλιν ἑαυτὸν ἀφομοιοί λέγων ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός· ι Ομοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλούς μαργαρίτας· εὑρὼν δὲ ἕνα πολύτιμον μαργαρίτην, ἀπελθὼν πέπραχεν ὅσα εἶχε, καὶ ἡγόρασεν αὐτόν.» Ακούω δὲ καὶ ἑτέρως ἑαυτὸν ἡμῖν καταδεικνύντος καὶ λέγοντης· «Ἐγὼ ἄνθος τοῦ πεδίου, κρίνον τῶν κοιλάδων, ο Ἔχει μὲν γὰρ ἐν ἰδίᾳ φύσει τὴν θεοπρεπή λαμπρότητα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· εὐωδιάζει δὲ πάλιν αὐτὸν [ἰσ. αὐτὸς], κατά γε, φημί, τὴν νοητὴν εὐ - οσμίαν. Ώσπερ τοίνυν, ἐπί τε τοῦ μαργαρίτου, καὶ μὴν καὶ τοῦ κρίνου, νοεῖται μέντοι σῶμα το *ª Isa. vı, 6, 7. * Rom. x, quæ facillime quisque ad Christi mysterium perspicue intelligendum tendere possit. Beatus igitur propheta Isaias ait: Et missus est ad me unus de Seraphim, et in manu habebat carbonem, quem forcipe acceperat ex altari, et tetigit os meum, et dixit: Ecce tetigit hoc labia tua, et auferet iniquilales tuas, et expiabit peccata tua ".» Visionis hujus profunditatem ut vires ferunt exquirentes, 32 non aliud nisi Dominum nostrum Jesum Christum esse dicimus spiritalem illum carbonem in altari positum, super quo thymiama Deo ac Patri a nobis adoletur: per ipsum enim accessum habuimus, et spiritalem cultum exsequentes accepti sumus. Hic itaque carbo divinus ubi accedentis ad se labia tetigerit, illico mundum reddet, atque peccati omnis prorsus expertem. Sed labia nostra quonam modo contingat, docet beatus Paulus cum dicit: Prope te est verbum in ore tuo, et in corde tuo: quia si dixeris in ore tuo quia Dominus Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ",» Dicitur autem carboni persimilis, propterea quod ex duabus ac dissimilibus rebus intelligitur, sed ita secundum veritatem convenientibus, nt in unitatem propemodum conjungantur. Ignis enim ubi lignum penetrarit, illud in suam ipsius claritatem ac vires transfert, eo tamen servato quod erat. Margaritæ se rursus comparat Dominus noster Jesus Christus cum dicit: Simile est regnum caelorum homini negotiatori quærenti bonas margaritas: inventa autem una pretiosa margarita, vadit et vendit universa quæ habet, et emit illam ". Alio quoque modo illum sese nobis indicare audio dicentem: «Ego los campi, lilium convallium 6, Cum enim in sua natura divinam claritatem Dei ac Patris habeat, idem præterea spirat odorem suaveolentiæ spiritalis. Ut ergo in margarita, atqne etiam lilio, quamvis subjectum illis corpus pereipiatur, claritas tamen seu odor ex propria ratione ab illis quibus insunt, tanquam diversa noscuntur, 4s Matth. xiis, 45, 46. 66 Cant. 11, 1.

εὐωδία κατ᾽ ἴδιον λόγον, ὡς ἕτερα μὲν παρὰ τὰ ἐξ οἷς εἰσιν· ἴδια δὲ πάλιν αὐτῶν καὶ οὐκ ἀλλότρια τῶν ἐχόντων ἐστὶ τὰ ἀχωρίστως ἐμπεφυκότα, κατὰ τὸν αὐτὸν, οἶμαι, τρόπον λογιούμεθά τε καὶ φρονήσομεν, καὶ ἐπί γε τοῦ Ἐμμανουήλ· ἑτεροῖα μὲν γὰρ κατὰ τὴν φύσιν, θεύτης τε καὶ σάρξ· ἀλλ᾽ ἴδιον ἦν τοῦ Λόγου τὸ σῶμα· τοῦ δὲ σώματος οὐ κεχωρισμένος ὁ ἑνωθεὶς αὐτῷ Λόγος· νοοῖτο γὰρ ὧδέ τε καὶ οὐχ ἑτέρως ὁ Ἐμμανουήλ, τουτέστι, Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Τοιγάρτοι, ποτὲ μὲν ὡς ἄνθρωπος, καὶ ἐκ τῶν τῆς κενώσεως μέτρων ἑαυτὸν ἡμῖν ἐμφανῆ καθιστάς, ἔφασκεν· «Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ· ο ποτὲ δὴ [ἰσ. δὲ] πάλιν, ὡς Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, καὶ ἐξ οὐρανοῦ νοούμενος, καὶ εἷς μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός, • Οὐδεὶς ἀναβέβηκε, φησίν, εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. ο Πανταχόθεν τοίνυν εἰς ἕνωσιν ἀδιάτμητόν τε καὶ ἀληθῆ συνδέοντος ἡμῖν τοῦ ἱεροῦ Γράμματος τὸν Υἱόν, καὶ εἰς πρόσωπον ἐν ἀποφέροντος ἐν πίστει, διίστησι πολλαχῶς ὁ περιττός ουτοσί, καὶ πεφλυάρηκεν εἰκῆ καὶ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, Θεὸν ὀνομάζετ τὴν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον καθάπερ αμέλει προϊών ὁ λόγος ἐκδιδάξει σαφῶς, ὡς ἐν οἰκείω καιρῷ καὶ τόπῳ. Ὑποπλάττεται μὲν γὰρ δεδιέναι μὴ ἄρα τις αἰδοῖ τῇ περὶ τὴν ἁγίαν Παρθένον ἡττώμενος, εἶτα Θεοτόκον αὐτὴν ὀνομάσας, φυρμὸν καὶ ἀνάκρασιν, τὴν εἰς ἀλλήλας φημί, τῶν ὑποστάσεων γενέσθαι νομίσας, τῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων καταχέῃ τὸ ἀκαλλές· sed vicissim propria snut habentium, non ab eis ὑποκείμενον, ἡ δέ γε ἐν αὐτῷ λαμπρότης, Εχουν aliena, cuum in illis inseparabiliter hæreant: ad eumdem quoque modum de Emmanuele ipso nobis est existimandum ac sentiendum. Nature namque ratione diversa sunt divinitas et caro: sed corpus Verbi proprium erat, neque sejunctum a corpore illud unitum corpori Verbum: hand enim aliter intelligere fas est Emmanuelem, id est, Nobiscum Deus. Itaque nonnunquam ut homo, et ex mensura suæ exinanitionis seipsum nobis indicans, dicebat: Nemo tollit animam meam a me"; ' aliquando rursus tanquam Deus Verbum, et ut qui de colo, 33 et unus cum sua carne intelligeretur: • Nemo ascendit, inquit, in coelum, nisi qui descendit de calo, Filius hominis ".. Cum igitur ipsum Filium sacræ Litteræ undique in unitatem inseparabilem veramque conjungant, et in unam personain redigant in fide; hic tamen vanus homo multis modis disjungit, et adversus ipsum quoque Christum temere nugatur, Deum appellans illud ex Patre Deo Verbum, ut quidem suo loco ac tempore progrediens oratio plane docebit. Simulat enim se metuere, ne quispiam dum sanctæ Virginis reverentia victus illain Dei genitricem vocat, confusionem atque mistionem substantiaruin inter se factam pntaus, Ecclesiæ dogmata deturpet, quamvis ita nemo sentiat sed ut corrigat scilicet, ut ipse putat, grave hoc malum, sursum deorsum omnia miscet, recta veraque sententia neglecta: sic namque dixit: καίτοι τοῦτο φρονοῦντος οὐδενός· ἐπανορθῶν δὲ, ὡς οίεται, τὸ δεινὸν, ἄνω τε καὶ κάτω τὰ πάντα συγχεῖ, τῶν εἰς ὀρθότητα καὶ ἀλήθειαν ἀφειδήσας ἐννοιῶν· ἔφη γὰρ οὕτως· [ NESTOR. Si fide simplici Deiparam proferres, nulla esset apud me dictionis invidia, verbi sensum exquirentem: sed quia video te prætextu erga beatam Mariam honoris, hæreticorum confirmare blasphemian, ideo dictionis prolationem caute præ munio, cum periculum in ea dictione latens suspectum habeam. Id ut clarius dicam, et ab omnibus percipi facilius possit, qui Arium sectati sunt, et Eunomium et Apollinarium, et oninium ejusmodi familiae hominum chori, studuerunt Dei genitricis appellationen Invehere, ut facta mistione, duabus que naturis minime distinctis, nihil ex his quæ utiliora sunt, de humanitate dictum acciperetur, ac locus illis jam adversus ipsam divinitatem pateret, tanquam omnia ab uno dicerentur, non ratione dignitatis ex ipsa conjunctione consequentis, sed ipsius ratione naturæ. Unus est namque Christus, et unus Dominus, sed in Christo, in unigenito, inquam, Filio, et Christi nomen et Filii nunc de divimitate, nunc de humanitate, nune de humanitate divinitateque dicitur.] CAP. I. Vides, ut multiplicibus sententiarum commentis inipie variatur, et illam secundum carnem generationem Unigeniti non aliter futuram fuisse conaer Joan. 3, σε Joan. 3. 13. [Εἰ μετὰ πίστεως ἁπλῆς, τὸ, Θεοτόκος προέφερες, οὐκ ἄν σοι τῆς λέξεως ἐφθόνησα, τὸν νοῦν ἐξετάζων τοῦ ῥήματος. Αλλ' ἐπειδήπερ ὁρῶ σε προφάσει τῆς περὶ τὴν μακαρίαν Μαρίαν τιμῆς, τῶν αἱρετικῶν βεβαιοῦντα τὴν βλασφημίαν, διὰ τοῦτο τὴν τῆς λέ ξεως προφορὰν ἀσφαλίζομαι· τὸν ἐν τῇ λέξει κρυ πτόμενον κίνδυνον ύφορώμενος. Ἵνα δὲ αὐτὸ σαφέ στερον, καὶ πᾶσιν εὐληπτότερον εἴπω, τοῖς Ἀρείας καὶ Εὐνομίου, καὶ ᾿Απολλιναρίου, καὶ πάντων τοῖς χοροῖς τῶν τῆς τοιαύτης φατρίας σπουδῇ [Ισ. σπουδὴ Θεοτόκον εἰσάγειν, ὡς κράσεως γινομένης, καὶ τῶν δύο φύσεων μὴ διαιρουμένων, μηδὲν τῶν εὐτελῶν εἰς τὴν ἀνθρωπότητα λαμβάνεσθαι· καὶ χώραν αὐτοὺς λοιπὸν κατὰ τῆς θεότητος ἔχειν, ὡς πάντων λεγο μένων παρ' ἑνὸς, οὐ κατὰ τὴν ἀπὸ τῆς συναφείας ἀξίαν, ἀλλὰ κατὰ τὴν φύσιν. Εἷς μὲν γὰρ ὁ Χριστὸς, καὶ εἷς Κύριος· ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, ἐπὶ τοῦ μου νογενοῦς λέγω Υἱοῦ, καὶ τὸν Χριστὸς, καὶ τὸν Υἱός, ποτὲ μὲν ἐπὶ τῆς θεότητος, ποτὲ δὲ ἐπὶ τῆς ἀντ Ορωπότητος, καὶ θεότητος [ἱσ. ποτὲ δὲ ἐπὶ τῆς ἀν θρωπότητος.] Ορᾷς ὅπως πολυτρόποις ἐννοιῶν εὑρήμασιν ἀν οσίως καταποικίλλεται, καὶ τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν τοῦ Μονογενούς, ὡς οὐκ ἂν ἑτέρως ἐσομένην πειρά

ADVERSUS NESTORIUM LIB. II. ται δεικνύειν, εἰ μή τις γένοιτο τῶν ὑποστάσεων εἰς tur ostendere, nisi aliqua substantiarum inter se ἀλλήλας ἀνάχυσις, ήγουν σύγκρασις. Καίτοι τῶν τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλων οὐ τοῦτον ἡμᾶς μυστ αγωγούντων τὸν τρόπον σύνοδον γὰρ ἀληθῆ γενέσθαι φαμὲν, ἐνώσαντος μὲν ἑαυτῷ τοῦ Λόγου τὸ σῶμα, μεμενηκότος δὲ ὅπερ ἦν. Ὁ δὲ τῶν τοιούτων εἰς νοῦν ἔχων οὐδὲν, δεδυσσέβηκεν οὐ μετρίως, διϊστὰς εἰς δύο πρόσωπά τε, καὶ ὑποστάσεις, ὁλοτρόπως άλο λήλων διῃρημένας, ἑκατέρᾳ τε λόγους τοὺς αὐτῇ πρέποντας ἀνατιθεὶς ἰδικῶς. Καὶ πάλιν ἕνα φησὶ Χριστὸν Ἰησοῦν Κύριον, ὡς ἀνθρώπου Θεῷ συνημε μένου κατά μόνην τὴν ἀξίαν, οὐ καθ᾽ ἕνωσιν ἀληθῆ, τουτέστι, τὴν κατὰ φύσιν. Πῶς οὖν ἐστι [ἴσ. πῶς ον εἷς ἐστι] Χριστὸς καὶ Υἱὸς τὸ Κύριος, εἶπερ ἀμφοῖν ἀνὰ μέρος ἀρμόσειεν ἄν, ὡς ἔφης, τό, ὧδέ τι κατονομάζεσθαι, καὶ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν, διά τοι τὸ συμβῆναι καθ' ἔνωσιν ἥκιστα μὲν ἀλλήλων τὰς ὑποστάσεις, ἐνοῦσθαι δὲ κατὰ μόνην τὴν ἀξίαν, ήτοι τὴν αὐθεντίαν, ήγουν εξουσίαν· κἄν τοι τὰς τῶν πραγμάτων πολυπραγμονοῦντες φύσεις, τὰ ἐν ἰσό τητι τῆς ἀξίας, οὐ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας ἀποβςοληκότα καταθρήσαιμεν ἂν τὸ ὑπάρχειν ἰδιοσυστα τως. Ούτε μὴν τὸ ἰσομοιρεῖν εἰς δόξαν, ἀρκέσει πρὸς ἔνωσιν· οἷόν τί φημι· Πέτρος τε καὶ Ἰωάννης, έμφω μὲν ἤστην ἀπόστολοί τε καὶ ἅγιοι, καὶ ταῖς ἐσομέτροις τιμαῖς, καὶ δυνάμεσι ταῖς διὰ τοῦ Πνεύ ματος κατηγλαϊσμένοι παρὰ τοῦ πάντων ἡμῶν Σω τῆρος Χριστοῦ ἤκουον γὰρ ὁμοῦ τοῖς ἄλλοις· «Ὑμεῖς εστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου ο τούτου. Καὶ πάλιν· • Ασθενοῦντας θεραπεύετε· νεκροὺς ἐγείρετε· λεπροὺς καθαρίζετε· δαιμόνια εκβάλλετε. ο 'Αρα οὖν ἐξ ισομοιρούσης ἀξίας, ήγουν αὐθεντίας αὐτοῖς ὑπάρ και φαμέν, τὸ εἰς ἄνθρωπον να καταλογίζεσθαι τοὺς δύο, καὶ ἀρκεῖ τοῦτο πρὸς ἔνωσιν, τὴν ὡς ἕν γε ταῖς ὑποστάσεσι λέγω; Εἶτα πῶς οὐκ ἠλίθιον κομιδή τὰ ὧδε φρονεῖν, νοοῖτ᾽ ἂν εἰκότως; Τί τοιγαροῦν ὑποκλάττῃ μὲν εἶναι τὴν πίστιν ὀρθός, ἕνα λέγων Χριστὸν Ἰησοῦν Κύριον· εἶτα διατέμνων εἰς δύο πρόσωπά τε καὶ ὑποστάσεις τὸν ἕνα, καὶ τὸν μὲν τῆς ἀληθοῦς ἐνώσεως ἀτιμάζεις τρόπον, δι' ἧς ἀλη θῶς εἰς τε καὶ μόνος ἂν εἴη ὁ Χριστός· συνάφειαν δὲ ἀληθῶς ὀνομάζεις τὴν ἰσοτιμίαν; Ποιος γὰρ οὔ τός ἐστι συναφείας τρόπος; Η οὐκ οἶσθα ὅτι φίλον πως ἀεὶ τοῖς κατὰ τόνδε τὸν βίον, τὸ ἐν εὐκλείαις εἶναι κοσμικαῖς, οἱ τὰς παρὰ τῶν κρατούντων πλουτοῦσι τιμάς; ᾿Αλλ' ἐν ἴσοις ὄντες ἀξιώμασιν, ἔσθ' ότι, διεστήκασιν ἀλλήλων ὑπάρξει τε τῇ καθ᾿ ἕνα, φημὶ, καὶ μέντοι τὸ [[σ. τῷ] βούλεσθαι τὰ αὐτὰ φρονεῖν τε καὶ ὁρᾶν· ἀλλ᾽ εἴπερ ἦν τις δεσμὸς ἀναγκαῖος εἰς ἑνότητα συλλέγων αὐτοὺς τῆς ἀξίας δ τρόπος, καθάπερ αμέλει καὶ σύμβασις φυσική, οὐκ ἂν εν ισότητι γερων, ἤτοι τῆς ἀξίας υπάρχοντες, ὑποστάσεσί τε καὶ γνώμῃ, εἰς τὸ ἕτερος εἶναι καὶ ἔτερος ἰδικῶς ἀλλήλων ἀπενοσφίζοντο. Που τοιγαρούν τὴν σὴν συνάφειαν θήσομεν; Τί δὲ καὶ δρᾶσαι λου γισόμεθα; Ομογνωμονεῖν ἄρα πέπεικεν αὐτοὺς, ἢ συμβήναι παρεσκεύασεν εἰς ἑνότητα μυστικήν [10. " Matth. v. 14. se Matth. 5, 8. confusione aut commistione facta, cuni doctores Ecclesiæ non bunc modum nobis tradiderint. Verain namque conjunctionem factam dicimus, ita ut Verbum sibi quidem corpus uniret, sed id quod erai permaneret: hic vero 34 nihil ejusmodi conci piens animo, non mediocri inpietatis crimine labo rat, cum in duas personas et duas hypostases omnino inter se diversas abjunxerit, ita ut sermones cuique convenientes utrique persona proprie tribueret: et rursus unum dicit Christum Jesum Dominum, tanquam sola dignitatis ratione, non vera unione, hoc est, non secundum naturam, homo cum Deo conjunctus sit. Quonam igitur modo unus est Christus, et Filius Dominus, siquidem ut asseris, utrique seorsim convenit non modo ut sic appelletur, verum etiam.ut sit vere, cum isto modo fiat ut substantiæ minime Inter se secundum unionem con. venerint, sed solum secundum dignitatem vel auctoritatem, vel potestatem unitæ sint? Atqui si naturas rerum pervestigemus, videbimus quæ pari sunt dignitate, non ea de causa id amittere ne minus ips: proprie privatinique consistant, neque quod pari sint gloria id ad unionem efficiendam sufficere. Verbi gratia, Petrus et Joannes anibo et apostoli et sancti viri erant, et pari honore ac virtute per Spiritum sanctum ab omnium Salvatore Christo decorati simul enim cum cæteris sibi dictum audierant: ‹ Vos estis lux mundi › hujus 19: et rursum: c Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundale, dæmonia ejicile.. Num ergo ex eo quod pari erant dignitate vel auctoritate, illud etiam eos habuisse asseremus, ut cum duo essent, unus homo censeretur? idque ad unionem certe hypostaseon esse satis? Atqui nonne stultissimum censendum sit ita sentire? Cur ergo te simulas reclam fidem tenere, cum Christum Jesum Dominum dicis quidem unum, sed hunc unum in duas personas et hypostases dividis? et veræ illius unionis modum, per quem vere unus ac solus esse polest Christus, improbas, illam vero honoris æqualitatem vere conjunctionem appellas? Qualis enim is est conjunctionis modus? An ignoras cupere homines qui in boc sæculo versantur, mundana potiri gloria, eosque a principibus honores consequi? Sed quanvis nonnunquam æqualem habeant dignitatis gradum, tamen invicem distant tum singulari subsistentia, tum vero in eo quod non eadem sapere atque perficere libet. Atqui si dignitatis ratio vinculum esset necessarium quo in unitatem colligerentur, ut est procul dubio illa conjunctio naturalis, nunquam in honorum vel dignitatis æqualitate positi, hypostasi atque etiam sententia privatim inter se sejungerentur, 35 ut alter hic esset, ille alter. Quo igitur loco tuam conjunctionem ponemus? quidve efcere putabimur? Consentirene igitur il lis persuasit, aut fecit ut in mysticam unitatem

couvenirent? Sed dicere id non poteris. Nam hac φυσικήν]; Αλλ᾽ οὐκ ἂν ἔχοις εἰπεῖν· Ἐκδέδειχε γὰρ ratione demonstratum est, illam esse in utramque partem admodum infirmam. Illud quoque mihi explices velim, nam rogare necessario cogor, quid ipsa dignitas juverit hominem, ut ipse dixisti, cum Deo Verbo conjunctum, et ex muliere natum? Num vero parem gloria et excellentia reddidit, et tantus ut esset effecit, quantum et ipsum esse Verbum credibile est? Sed quomodo non ille mentietur, cum dicit: e Gloriain neain alteri non dabo "?» frustra etiam nugatus erit ille divinus carminum auclor, sic ferme dicens: • Quis tanden in nubibus æquabitur Domino? aut quis similis erit Deo in filiis Dei An vero is non erit alius ab illo uno et secundum naturam Dei Patris Verbo, qui propriæ hypostasis ratione vere sit ab ejus unitate disjunctus? cuinam vero id non sit evidentissimum? Sed conjunctum sane ipsum haud æquale Deo Verbo dignitas fecit, quod inferius illo esse perspicuum est; quomodo igitur unum asseris Christum, et Filium, et Dominum, quamvis unus, quod sententiarum vim attinet, sit præstantior, alter inferior, et ejus majestate et gloria minor? Præterea, ut illud quoque his quæ diximus adjungamı, donavit, ut ipse existimat, illud ex Deo Patre Verbum illi mụlieris filio suam ipsius dignitatem. Sed hoc ipsum quonam sit modo gestum, exquirere est operæ pretium: Num ipse quoque factus est lux vera? num ex natura Deus, et vita, et rerum opifex, et sapien. tia, et virtus, imago etiam et splendor substantiæ ὁ λόγος πρὸς ἄμφω ταυτί, πολὺ νοσοῦσαν τὸ ἀδρα - νές. Φράζε δέ μοι κἀκεῖνοι προσερήσομαι γὰρ ἀναγ καίως, τί τὸ τῆς ἀξίας ὤνησε χρῆμα τόν, ὥσπερ ἔφης αὐτὸς, τῷ Θεῷ λόγῳ συνημμένον ἄνθρωπον καὶ ἐκ γυναικός; 'Αρα γὰρ ἴσον ἀπέφηνεν ἐν δόξῃ καὶ ὑπεροχῇ, καὶ τοσοῦτον εἶναι παρεσκεύασεν, ὅσος ἂν εἶναι πιστεύοιτο καὶ αὐτό;; Εἶτα πῶς οὐ διαψεύσεται λέγων, «Τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω;» πεφλυάρηκε δὲ μάτην καὶ αὐτὸς ἡμῖν ὁ θεσπέσιος μελωδός, ὡδί που λέγων, ὅτι «Τίς ἐν νεφέλαις ἐσωθήσεται τῷ Κυρίῳ; ἢ τίς ὁμοιωθήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν υἱοῖς Θεοῦ;» Η οὐχ ἕτερος παρὰ τὸν ἕνα καὶ φύσει, καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ὁ κατ' ἰδίαν ὑπόστασιν τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνότητος ἀληθῶς διεσχοινισμένος; εἶτα πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργές; ἀλλ' οὐκ ἴσον μὲν τῷ Θεῷ Λόγῳ πεποίηκεν ἡ ἀξία τὸ συνημμένον· ὁρᾶται γε μὴν καὶ ἔστιν ἐν μείοσι· πῶς οὖν ἕνα φής Χριστόν, καὶ Υἱὸν, καὶ Κύριον, καίτοι προύχοντος ἑνὸς κατά γε τῶν ἐννοιῶν τὴν δύναμιν, καὶ ὑφιζηκότος ἑτέρου τῆς πρὸς αὐτὸν ἰσότητός τε καὶ δόξης; Αλλως τε, προσεποίσω γὰρ οἷς ἔφην καὶ τόδε, δεδώρηται κατ' αὐτὸν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος τὴν ἰδίαν ἀξίαν τῷ ἐκ γυναικός· κατὰ τίνα δὲ τρόπον αὐτὸ δὴ τουτί πε πράχθαι φησί, βασανίζειν ἄξιον. 'Αρα γεγονε καὶ αὐτὸς φῶς ἀληθινόν; 'Αρα φύσει Θεός, καὶ ζωὴ καὶ δημιουργός, καὶ σοφία καὶ δύναμις, εἰκὼν καὶ ἀπαύ γασμα τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρός; καὶ τὰ τῆς ἄνω δόξης πλεονεκτήματα κεχώρηκε φυσικῶς εἰς ἕνα τινὰ τῶν πεποιημένων; Τί οὖν ἐστι τὸ ἐξαίρετον ἐν Patris, et illa eximiæ ac supremæ illius gloriæ or- Ο τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ; τί τὸ μέγα καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς, εἰ namenta in unum aliquem e creatis hominibus naturaliter influxerunt? Quid igitur eximium est in eo secundum naturam Deo? quid magnum et supra nos, si fas est creaturam his bonis quæ ipse habet, et quidem substantialiter, posse locupletari? At enim dignitatem tanquam participata fortasse divina excellentia gessit: igitur duo rursus erunt procul dubio filii, siquidem veruin est ab eo quod participationem impertitur, diversum esse et inferius secundum naturam, id quod ideo honoratur, quia ad ipsum relationem habet. Convinceris ergo ne ea quidem scire quæ dicis. Cur autein eos accusas qui voces in Evangeliis positas uni personæ tribuunt? Annon ideo, quia novo more duos inducis ilios? Nam quomodo unus jam Dominus, et Chri. stus et Filius erit, si utrique sua persona est et ratio, 36 atque etiam hypostasis, ad diversitatem secedens, et rem veræ unionis recusans, et quæ omnino cum altera convenire non possit? Quodque vix credibile est, et ejus blasphemiarum turpitudinem prodit, communia dicit esse hæc nomina, Filius inquam, et Christus, et Dominus: quæ si ita communia dicit, ut uni Christo, et quibusdam præter ipsum aliis conveniant, non absurda ejus erit oratio. Sin imperite disjungit, putatque ea convenire et ipsi Verbo privatim, et illi ex muliere filio; duo plane rursum 01 Isa. XLII, 8.» Psal. lxxxviii, 7. ἐνδέχεται τὴν κτίσιν καταπλουτεῖν δύνασθαι, καὶ τοῦτο οὐσιωδῶς, τὰ ἐν οἷς ἐστιν ἀγαθά; ἀλλ' ὡς ἐν μεθέξει τῆς θείας τυχὸν ὑπεροχῆς πεφόρηκε τὴν ἀξίαν; Δύο δὴ πάλιν ἀναμφιλόγως υἱοι, είπερ ἐστὶν ἀληθὲς, ὡς ἕτερόν τι, καὶ ἔλαττον κατὰ φύσιν ἐστὶ, τοῦ τὴν μέθεξιν ἐμποιοῦντος αὐτῷ, τὸ σχέσει τῇ πρὸς αὐτὸν τιμώμενον· ἀλώσῃ δὴ οὖν οὐδὲ εἰδὼς δ λέγεις. Αἰτιᾷ δὲ ἀνθ' ὅτου τοὺς ἑνὶ προσώπῳ προσο νέμοντας τὰς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φωνάς; "Αρ' οὐχὶ δύο καινοτομῶν υἱούς; Πῶς γὰρ ἔτι Κύριος εἷς, καὶ Χριστὸς, καὶ Υἱὸς, εἰ πρόσωπον ἰδικὸν ἑκατέρῳ, καὶ λόγος, καὶ μὴν καὶ ὑπόστασις, ἀναχωροῦσα πρὸς ἑτερότητα, καὶ τὸ τῆς ἀληθοῦς ἑνώσεως χρῆμα παρ αιτουμένη, καὶ τὸ ἀσύμβατον ολοτρόπως ἔχουσα πρὸς τὴν ἑτέραν; Καὶ τό γε παράδοξον καὶ τῶν αὐ τοῦ δυσφημιῶν ἀποφαῖνον τὴν βδελυρίαν· κοινά φησιν εἶναι τὰ ὀνόματα, τό τε Υιός, φημί, καὶ Χριστὸς καὶ Κύριος· καὶ εἰ μὲν εἶναι κοινά φησιν ὡς ἑνὶ τῷ Χριστῷ, καὶ τισι παρ' αὐτὸν ἑτέροις, ἔχοι ἂν εἰκὸς ὁ λόγος αὐτῷ. Εἰ δὲ διίστησιν ἀμαθῶς, οίεται τε πρέπειν αὐτὰ καὶ ἰδικῶς τῷ λόγῳ, καὶ μὴν τῷ ἐκ γυναικός, δύο που πάντως πάλιν καὶ ἀναμφιλόγως Χριστοὶ, καὶ Υἱοὶ, καὶ Κύριοι· ἔφη γάρ, ὅτι τὸ Χριστὸς ὄνομα, ποτὲ μὲν θετέον ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτῆς, ποτὲ δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἀνθρωπότητος, ἢ καὶ ἐπ' ἀμφοῖν· ὀνήσειεν δ' ἂν ἡ ὁμωνυμία τὸ σύμπαν, ούτ

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 11. δὲν, εἰς γε τὸ δεῖν ἕνα νοεῖσθαι Χριστὸν, καὶ Υἱόν, et citra dubitationem erunt Christi, et Filii, et Domini. Dixit enim Christi nomen nonnunquam de ipsa divinitate, nonnunquam de humanitate, aut etiam de utroque intelligendum. In universumin au tem nihil dividentem juverit ejusdem nominis æqui• vocatio in hoc, ut unus Christus intelligatur, et Fiκαὶ Κύριον, τέμνοντα δίχα τοῦ καὶ αὐτὰς ἀλλήλων τὰς ὑποστάσεις ἀποφοιτᾷν· καὶ εἰς ἰδικὴν ἑτερότητα τῶν προσώπων διεσταλμένων. Εμφανὴ γὰρ ὥσπερ ἡμῖν καθιστὰς τῆς ἐνούσης αὐτῷ δυσμαθίας τὴν δύναμιν, προσεπάγει καί φησιν· lius, et Dominus, etiamsi ipsæ hypostases invicem sejunctæ non sint, ac personæ propria diversitate distinctæ. Ut enim suæ nobis imperitiæ vim ostendat, adjungit et ait: [NESTOR. Ubi igitur sacræ Litteræ vel nativitatem Christi de beata Virgine aut ejus mortem exponunt, nusquam ponunt Deum, sed vel Christum, vel Filiumn, vel Dominum; nam hæc tria duas naturas significant, nunc hanc, nunc illam; nunc et hanc et illan verbi gratia, cum illam e caelo nativitatem Scriptura nobis exponit, quid ait? Misit Deus Filium suum; nou autem: Misit Deus Deum Verbum, sed nomen sunit quod duas naturas indicat:nam quia Filius homo est ac Deus, inquit: ‹ Misit Filium suum natum ex muliere *; › ut cum audieris, natum ex muliere, continuo videas præpositum nomen quod duas naturas indicat, ut nativitatem ex beata Virgine Filii esse dicas; nain Dei Filium genuit etiam illa Christi genitrix Virgo. Sed quia Dei Filius duplex est secundum A*- turas, genuit humanitatem, que est filius propter conjunctum sibi Filium.] [Οταν οὖν ἡ θεία Γραφή μέλλῃ λέγειν, ἢ γέννησιν τοῦ Χριστοῦ τὴν ἐκ τῆς μακαρίας Παρθένου, η θά νατον, οὐδαμοῦ φαίνεται τιθεῖσα, Θεὸς, ἀλλ' ἡ Χριστός, η Υἱός, η Κύριος. Ἐπειδὴ ταῦτα τὰ τρία τῶν δύο φύσεών εἰσι σημαντικά· ποτὲ μὲν ταύτης, ποτὲ δ' ἐκείνης, ποτὲ δὲ ταύτης κἀκείνης· οἷόν τι λέγω, ὅταν τὴν ἐξ οὐρανοῦ γέννησιν ἡμῖν ἡ Γραφὴ διηγήται, τί λέγει; Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ. Οὐκ εἶπεν, Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Θεὸν Λόγον· ἀλλὰ λαμβάνει τὸ ὄνομα τὸ μηνύον τὰς φύσεις τὰς δύο. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ Υἱὸς ἄνθρωπος ἐστι καὶ Θεὸς, λέγει· • Εξαπέστειλεν τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώμενον ἐκ γυναικός· ο ἵνα ὅταν ἀκούσῃς τὸ γεννώμενον ἐκ γυναικὸς, εἶτα ἴδῃς τὸ ὄνομα προκείμενον τὸ μηνύον τὰς φύσεις τὰς δύο, ἵνα τὴν γέννησιν τὴν ἐκ τῆς μαχα ρίας Παρθένου, Υἱοῦ μὲν, καλῇς· Υἱὸν γὰρ ἐγέννησε Θεοῦ καὶ ἡ Χριστοτόκος Παρθένος. Ἀλλ᾿ ἐπειδήπερ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ διπλοῦς ἐστι τὰς φύσεις, ἐγέννησε (οὐκ ἀνθρωπότητα, ἥτις ἐστὶν υἱὸς, διὰ τὸν συνημμένον Υιόν.] ᾿Αλλ' ἡμεῖς γε, ὦ 'τᾶν, οἱ τῶν σῶν τερετισμάτων τὰ ἀμείνω φρονεῖν ἐγνωκότες· καὶ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ἰχνηλατοῦντες τὸν κόσμον ['σ. σκοπὸν], ἕνα λεγούσης τὸν Πατέρα καὶ Θεὸν ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ένα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, δι' οὗ τὰ πάντα παρήχθη πρὸς γένεσιν, ὅταν ἀκούσωμεν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννήσθαι Χριστόν, τότε δή, τότε καὶ μάλα εμφρόνως, καὶ κατ' εὐθὺ τῆς ἀληθείας ἰέναι σπουδάζοντες, τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντα Λόγον ένα ανθρωπήσαί γε φαμεν, καὶ ἐνωθῆναι σαρκὶ καθ' ὑπόστασιν, γεννηθήναί τε κατὰ σάρκα· καὶ τῆς σῆς εἰς τοῦτο τερθρείας οὐκ ἀνεξόμεθα· ἑνὶ δὲ καὶ μόνῳ τῷ κατὰ φύσιν Υἱῷ τὸ Χριστὸς ὄνομα προσνεμοῦ μεν, εἰκότως γεννήσεως όνομαζομένης, της διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου. Κοινὰ μὲν γὰρ, ὡς ἔφην, αὐτῷ καὶ ἑτέροις εἶεν ἂν τὰ τοιάδε τῶν ὀνομάτων όμολογουμένως. Πολλοὶ γὰρ υἱοὶ κατὰ χάριν, καὶ θεοὶ, καὶ κύριοι, ἔν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, καθὰ καὶ ὁ θεσπέσιος ἡμῖν γράφει Παῦλος, πλὴν ὡς ἐν μεθέξει τοῦ κατὰ φύσιν, καὶ κατὰ μίμησιν. Το δέ γε Χριστὸς όνομά τε καὶ χρῆμα, πρέποι ἂν κατ' οὐδένα τρόπον τῷ ἐκ Πατρὸς ὄντι λόγῳ γυμνῷ, καὶ καθ' ἑαυτὸν, καὶ ἔξω σαρκὸς πρὸς ἡμῶν νοουμένῳ. Εἰ δὲ δὴ λέγοιτο κενώσαί τε ἑαυτὸν, καὶ ἐν τῇ τοῦ δούλου καθικέσθαι μορφῇ, καὶ καθ᾿ ἡμᾶς γενέσθαι διὰ τὴν σάρκα, κε κλήσεται καὶ αὐτὸς, διά τας τὸ κεχρίσθαι, Χριστός· οὐ γὰρ κέχρισται κατ' ἰδίαν φύσιν Θεὸς ὢν ὁ Λόγος· γέγονε δὲ μᾶλλον ἡ χρίσις αὐτῷ περὶ τὸ ἀνθρώπινον, ἐγέννησε] μὲν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' ἐγέννησε τὴν CAP. 11. At nos certe, o vir optime, qui tuis nugis meliora sentire decrevimus, et divinarum Litteraruın propositum pervestigamus, quæ dicunt unum Patrei et Deum ex quo omnia, et unum Dominum Jesum Christum, per quem omnia ut essent producta sunt, cum audiinus ex 37 sancta Virgine natum esse Christum, illico prudenter admodum et recto ad veritatem itinere properantes, illud ex Deo Patre natum Verbum hominem factum dicimus, et unitum carni secundum hypostasim, et natum secundum carneum, et tuas in hac re præstigias nullo modo patiemur: sed uni et soli secundum naturam Filio Christi nomen tribuemus; et quidein jure, cum illa per sanctam Virginem editio, genera tio nuncupetur. Communia namque sunt illi cum aliis quoque, ut dixi, ejusmodi nomina. Multi namque filii secundum gratiam, et dii, et domini in cœlo et in terra, ut beatus Paulus scribit", sed ejus participatione atque imitatione, qui secundum naturam ejusmodi est. At vero Christi nomen ac res, Verbo illi ex Patre exsistenti, ac nudo el seorsim et extra carnem considerato, nullo modo convenit. Quod si dicitur seipsum exinanisse, et in servi forma descendisse, et factum fuisse nostri similem propter carnem ", ipse quoque quatenus unctus est, Christus vocabitur: non enim Verbum quod Deus erat secundum suam naturam est unctum, sed ipsius unctio potius in hominis natura "Galat. iv, 4. "1 Cor. vill, 6. * Ibid. 5. "Philipp. 11, 7, 8.

γονεν ἡ χρίσις (αὐτοῦ γὰρ ἡ ἐνανθρώπησις, περὶ οἱ γέγονεν ἡ χρίσις), ὅταν ἡμῖν ὀνομάζηται Χριστός, οὐ κατά γε τὴν σὴν αθυροστομίαν, ἄνθρωπον ἁπλῶς ὑποτοπήσομεν, διῃρημένον τοῦ Λόγου, καὶ ἀνὰ μέρος κείμενον, ἐκ τῆς ἁγίας ετέχθαι Παρθένου, ἀλλ' αὐτ τὸν, ὡς ἔφη, τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγον ἐνωθέντα σαρκὶ, καὶ τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως κεχρισμένον ἀνθρωπίνως παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Οτι δὲ γέγονε τῷ Θεῷ λόγῳ περὶ τὸ ἀνθρώπινον ἡ χρίσις, ὅτε πέφηνε καθ' ἡμᾶς, ἱερὸν ἡμᾶς πιστώσεται Γράμμα. Ὁ μὲν γὰρ θεσπέσιος Ἰακώβ, τῆς τοῦ Πατρὸς ἀπαι ρων ἑστίας, εἰς τὴν τῶν ποταμῶν ὑπήγετο μέσην, καὶ πρὸς Λάβαν ᾔει τὸν τοῦ Βαθουήλ, ἐνὶ δὲ τῶν διὰ μέσου χωρίων εμβεβληκώς κατηυλίζετο. Καὶ δὴ καὶ fuit. Sic igitur illo antegresso in quo unctio facta Οὕτω τοιγαροῦν προσβεβηκότος ἐκείνου, περί ου γέ est (nam ejus propria humanitas est in qua fuit unctio), cum Christum illum appellamus, non ut tu effrenate loqueris, communem hominem a Verbo divisum, et seorsim posituni ex sancta Virgine editum putamus, sed ipsum, ut dixi, ex Deo latre Verbum, unitum carni, et oleo exsultationis a Deo et Patre unctum humanitus. Porro Dei Verbi unctionem in humanitate factam fuisse, quo tempore similis nobis apparuit, sacræ Litteræ nobis osten - dent. Cum enim beatus Jacob paterna domo cedens in Mesopotamiam pergeret, et ad Laban contenderet Bathuelis filium, in locum quemdam interjectum pervenit, ibique diversatus, in suppositum lapidem inclinavit caput, et soninum cepit; ac per quietem cum sibi sculam videre visus esset de terris ad co- λίθῳ τὴν κεφαλὴν ὑποκλίνας, τὸν ὕπνον εἰσδέχεται· lum pertingentem, angelos præterea per eam ascendentes ac descendentes, innixumque super ea Dominum, admodum visionem est admiratus, et acceptum lapidem pro titulo statuit, et in ejus extremum infudit oleum". Jam in his considera Dominum nostrum Jesum Christum illum unum et soluin et vere Filiumn, quasi 38 lapidem erectum in titulum is enim est lapis electus, angularis, pretiosus, in caput anguli, et a Deo et Patre in fundamenta Sion positus ". Ad hæc, modum etiam velim insplcias, quo sit unctus: non enim oleo 10tum undique lapidem beatus Jacob irrigavit, sed in illius extremnuun infudit. Igitur, ut ita dicamus, non totus ille Unigenitus, neque in sua ipse natura, qua Verbum est, unctus est; nam quomodo suus illi spiritus impertitus intelligi possit? sed potius, ut dixi, in extremo ungitur, hoc est, exlerius, et lanquam in parte atque extremo, nimirum in suo per veram unionem corpore: et sicut passus esse carne dicitur humanitus ", quamvis per naturam ut Deus esset impassibilis, ita intelligitur unctus secundum humanitatem, licet ungat ipse suo spiritu quos ipsius sanctitatem participare decet. Ita nos et sentire statuinius, et recte ingredi consuevimus, ut regia reclaque via tendamus. Ipse vero cum ejnsinodi nomina duas naturas significare dicat, alterutri quod sibi placuit pro suo arbitrio tribuit, et de humilibus verbis ad carnis dispensationem pertinentibus erubescit: et quamvis beatum Paulumn audiat dicentem: ‹ Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege ';» Apage, inquit, ne Verbum ex Deo natum esse missum putes; non enim ex muliere factum est, non factum sub lege. Atque ut ostendamus quod dicimus non vanum esse figmentum, sed ipsius nos uti vocibus, ips: jam rursus ejus verba in medium afferam. κλίμακά τε τεθεαμένος, τὴν ἐκ γῆς ἄνω διήκουσαν εἰς τὸν οὐρανὸν, ἀναβαίνοντάς τε καὶ καταβαίνοντας δι' αὐτῆς τοὺς ἀγγέλους, ἐπεστηριγμένον δὲ τὸν Κύριον ἐπ' αὐτῆς, θαῦμα μὲν τῶν ὀράσεων ἐποιεῖτο πολύ· λαβὼν δὲ τὸν λίθον, ἔστησεν αὐτὸν στήλην, καὶ ἐπέχεεν ἔλαιον ἐπὶ τὸ ἄκρον αὐτῆς. Αθρει δὴ ἐν τούτοις τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν ἕνα καὶ μόνον καὶ ἀληθῶς Υἱόν, ὡς λίθον ἀναστη λούμενον· καὶ γάρ ἐστι λίθος ἐκλεκτός, ἀκρογωνιαῖος, ἔντιμος, εἰς κεφαλὴν γωνίας, καὶ εἰς τὰ θεο μέλια Σιών τεθειμένος παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Αθρει δέ μοι πρὸς τούτῳ καὶ τίνα κέχρισται τρό πον· οὐ γὰρ ὅλον δι' ὅλου τῷ ἐλαίῳ κατέδευσε (ἰσ. κατέχευσε] τὸν λίθον ὁ θεσπέσιος Ἰακώβ· ἐπέχει δὲ μᾶλλον ἐπὶ τὸ ἄκρον αὐτοῦ. Οὐκοῦν, ἵν' οὕτως είπω μεν, οὐχ ἅπας, οὔτε μὴν ᾗ Λόγος ἐστὶν ὁ Μονογενής, εἰς ἰδίαν αὐτὸς κέχρισται φύσιν· (πῶς γὰρ ἂν νοεῖτο μετεσχηκώς τοῦ ἰδίου πνεύματος;) χρίεται δὲ μᾶλ λον, ὡς ἔφην, ἐπὶ τὸ ἄκρον, τουτέστιν, ἐξωφανῶς, καὶ οἷον ἐν μέρει καὶ ἄκρῳ τῷ καθ᾿ ἕνωσιν τὴν ἀλη θινὴν ἰδίῳ σώματι· καὶ ὥσπερ λέγεται παθεῖν σαρκι ἀνθρωπίνως, καίτοι τὴν φύσιν ὑπάρχων ἀπαθὴς ὡς Θεός· οὕτω νοεῖται κεχρισμένος κατά γε τὸ ἀνθρώ πινον, καίτοι χρίων αὐτὸς τῷ ἰδίῳ πνεύματι του; οἷς ἂν πρέποι μεταλαχεῖν τῆς ἁγιότητος αὐτοῦ. Αλλ' ἡμεῖς μὲν ὧδέ τε φρονεῖν ἐγνώκαμεν, καὶ ὀρθοποδεῖν εἰθίσμεθα, τὴν βασιλικήν τε καὶ ἀδιάστροφον ερχόμενοι τρίβον. Σημαντικὰ δὲ λέγων αὐτ τὸς τῶν δύο φύσεων τὰ τοιάδε τῶν ὀνομάτων, έκατέρα τὸ δοκοῦν ἀπονέμει μετ' ἐξουσίας· καὶ τὸ μέσ τριον εἰς λόγους τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας αἰσχύο νεται· κἂν ἀκούσῃ λέγοντος τοῦ μακαρίου Παύλου • Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον, "Απαγε, φησί, μὴ τὸν ἐκ Θεοῦ φύντα Λόγον ἀπεστάλθαι νομίσῃς· οὐ γὰρ γέγονεν ἐκ γυναικός· οὐ γέγονεν ὑπὸ νόμον· ὅτι δὲ οὐ φενακισμὸς εἰκαίο; τὰ παρ' ἡμῶν· κεχρήμεθα δὲ μᾶλλον ταῖς αὐτοῦ φωναῖς, αὐτὰ δὴ πάλιν εἰς μέσον οἴσω τὰ εἰρημένα. | NESTOR. Misit enim, inquit, Deus Filium suum, natum ex mullere, factum sub lege. Hoc loco indicat quidem duas naturas, sed id dicit quod hu- [ Εξαπέστειλε γάρ, φησὶν, ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον. Ένα ταῦθα μηνύει μὲν τὰς δύο φύσεις· τὸ συμβαίνον *7 Gen. xxviii, 12-18. ** Isa, xxviii, 16. " 1 Petr. iv, 1. 1 Galat. 15, 4.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 11. [συμβάν] δὲ περὶ τὴν ἀνθρωπότητα, λέγει· ἐπεὶ manitati convenit: alioqui roga contentiosum loἀπαίτησον τὸν φιλόνεικον, τίς ἐγένετο ὑπὸ νόμον; ή Θεός Λόγος;] minem, quisnam factus est sub lege? illene Deus Verbum' CAP. 111. Jam vero quomodo non sit plane stupidus, qui res adeo claras, et omnibus notas, et ab omni dubilatione alienas, quod ad ipsum attinet, conatur evertere? Quem nobis Pater de cœlo misit Salvatorem ac Redemptorem? nonne ipsum Verbum de sua essentia natum? Quisnam ille est qui descendit et ascendit super cœlos, ut impleret omnia *? num hoc ipsum posse omnia implere, nostræ esse opus naturæ putas, et humanitatis mensuræ tribuis? de quonam scripsit 39 beatus Joannes: ipsum quoque mentiri fortasse putandum est, cum Judzoruin populos objurgans dicit: «Vos de deursum estis, ego de supernis sum *?, et rursum: ‹ Ego non sum de hoc mundo". › Nam si homo esset ex muliere uni cuilibet aliorum simile, ac non potius incarnatum et in humana forma conspectun illud desursuni et ex Deo Patre Verbum, quomodo desursum idem et de cœlo intelligeretur? quomodo supra omnia et non de mundo, quamvis propter carnem pars esset mundi, et quantum dicere fas est, ex mensura quæ humanitati convenit, sub Deo factum cum omnibus? Hac ratione etiam Deum suum appellabat ipsum Patrem, quamvis ipse quo· que ex natura Deus esset, et ex ejus substantia Filius unigenitus exstitisset. De quonam ergo dicit beatus David: Misit Verbum suum, et sanavit eos?» Salvavit enim nos non legatus, non augelus, sed ipse Doninus, secundum Scripturas. Esto, inquit, Verbum quod omnia potest implere, missum est: sed quomodo? ubi enim non illud esse dicemnus? aut quo mittetur? Insitulabis igitur Mosen illum sapientissimum, quasi non mediocri injuria Dei glorian affecerit; dixit euin:. Descendit Deus ignis specie in montem Sina'; › et quamvis beatum David audias dicere omnium præpotenti Deo: Emittes Spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terra: o fortasse nou credes, et hominem Dei spiritu plenum mentiri Εἶτα πῶς οὐκ ἐμβρόντητος ἀληθῶς εἴη ἄν, τὰ οὕτω σαφῆ καὶ ἅπασιν ἐγνωσμένα, καὶ ἀναμφιλόγως ἔχοντα, τό γε ἧκον εἰς αὐτὸν ἀνατρέπειν πειρώμενος: Τίνα πέπομφεν ἡμῖν ἐξ οὐρανῶν ὁ Πατήρ, Σωτήρα καὶ Λυτρωτήν; οὐ τὸν ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ φύντα Λόγον; Τίς ἐστιν ὁ καταβὰς καὶ ἀναβὰς ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα; ἄρα τὰ πάντα δύνασθαι πληροῦν, τῆς καθ' ἡμᾶς φύσεως ἔργον εἶναι φῆς, καὶ τοῖς τῆς ἀνα θρωπότητος ἀνάψεις μέτροις; περὶ τίνος γέγρασεν ὁ μακάριος Ιωάννης, ο Ὁ ἄνωθεν ερχόμενος, Β. Qui desursum venit, supra omnia est?, An ἐπάνω πάντων ἐστίν;» Η τάχα που καὶ αὐτὸς ψευδομυθήσειεν ἂν τοῖς Ἰουδαίων δήμοις ἐπιτιμῶν τε καὶ λέγων· ο Ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ, ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί;» καὶ πάλιν· «Ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου.» Εἰ γὰρ ἦν ἄνθρωπος ἐκ γυναικὸς καθ' ἕνα τῶν ἄλλων, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον σεσαρκωμένος, καὶ ἐν ἀνθρωπεία μορφῇ πεφηνώς, ὁ ἄνωθέν τε καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, πῶς ἂν νοοῖτο καὶ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ; πῶς ἐπάνω πάντων καὶ οὐκ ἀπό γε τοῦ κόσμου, και του κόσμου μέρος υπάρχων διὰ τὴν σάρκα, καὶ ὅσον ἧκεν εἰπεῖν κατά γε τὸ πρέπον τῇ ἀνθρωπότητι μέτρον γεγονώς μετὰ πάν των ὑπὸ Θεοῦ; Ταυτῇ τοι, καὶ Θεὸν ἑαυτοῦ κατωνό μαζε τὸν Πατέρα· καίτοι φύσει καὶ αὐτὲς ὑπάρχων c θεὸς, καὶ ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ πεφηνὼς Υἱός μονογενής. Περὶ τίνος ἄρα φησὶν ὁ μακάριος Δαβίδ, · Εξαπέστειλε τὸν Λόγον αὐτοῦ, καὶ ἰάσατο αὐτούς;» Σέσωκε γὰρ ἡμᾶς, οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος, κατὰ τὰς Γραφάς. ᾿Αλλὰ ναί φησιν ὁ πάντα πληροῦν δυνάμενος Θεὸς Λόγος ἀπέσταλται. Τίνα τρόπον; τοῦ γὰρ οὐκ εἶναί φαμεν αὐτόν; ἢ καὶ όποι πεμφθήσεται; καταγορεύσεις οὖν ἄρα καὶ τοῦ πανσόφου Μωσέως, ὡς τὴν ἀπόῤῥητον τοῦ Θεοῦ δόξαν οὐ μετρίως ἠδικηκότα; ἔφη γὰρ, ὅτι «Καταβέβηκεν ὁ Θεός είδει πυρὸς ἐπὶ τὸ ὄρος Σινᾶ. ο Κἂν ἀκούσῃς λέγοντος τοῦ μακαρίου Δαβίδ πρὸς τῶν ὅλων κρατοῦντα Θεόν· «Εξαποστελεῖς τὸ Πνεῦμά σου, καὶ κτισθήσονται; καὶ ἀνακαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς· ο ἀποστήσεις [ἴσ. ἀπιστήσει; ] τάχα που, καὶ putabis: neque enim Deus migrando movetur, ueψευδηγορεῖν οἰήσῃ τὸν πνευματοφόρον; οὐ γάρ του κίνησιν μεταβατικὴν ποιεῖται τὸ Θεῖον· οὐδ᾽ ἂν ἐκ τύπου προς τύπον μεταχωρήσειεν ἂν, ὡς οὐκ ἐνὸν αὐτῷ τὸ ἐν πᾶσιν εἶναι καὶ τὰ πάντα πληροῦν. Ταῦτά που καὶ [ [σ. κατὰ ] σαυτόν· λογιῇ δὲ πάλιν, καὶ τῶν ἀληθῶν ἀπαναστήσῃ δογμάτων, σαυτῷ τε καὶ μόνῳ κατακολουθεῖν ᾑρημένος· ἀλλ᾽ ἦσθά που πάντως ἐν ἀμείνοσιν ἐννοίαις ἐκεῖνο διενθυμούμενος ὡς ἅπας ἡμῖν ὁ περὶ Θεοῦ Λόγος πεποίηται μὲν ἀνθρωπίνως· νοεῖται γε μήν, ὡς ἂν αὐτῷ καὶ μόνῳ πρέποι· τεθορύβηκε δὲ οὐ μετρίως αὐτὸ τὸν ὑπὸ que de loco ad locum transit, perinde ac si non ci proprium sit in omnibus esse et omnia complere. Hæc tecum ipse vicissim cogitabis, et a vera sententia discedes, tibi ipsi et quidem soli obsequi certus. Sed in meliori esses utique sententia si illud cogitares, omnem a nobis de Deo sermonem haberi quidem humano more, sic tamen intelligl, ut illi soli convenit. Sed illum non leviter conturbavit, quod Dei Patris Verbuin sub lege factum esse dicitur: nullus tamen est in hac re metuendi locus; nam permansit quod erat, legislator Ephes. ιν, 10. * Joan. 1, 31. • Joan. riu, 23. " ibid. * Psal. cv, 20. * Isa. LXIII, 9. • Psal. cui, 30. • Galat. V, 4. ΧΙΧ, 18. PATROL. GR. LXXVJ * Exod.

inquam et Deus. Ac si non factus esset homo, ne- νόμον λέγεσθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς γεγενῆσθαι Λόque etiam sub lege factus fuisset. Sed quia verumı γον. Αλλ' οὐδὲν ἐν τούτῳ τὸ δεῖμα· μεμένηκε γὰρ est seipsum humiliasse, qui ex natura sua sursuin ὁ ἦν· νομοθέτης δηλονότι καὶ Θεός. Καὶ εἰ μὲν οὐ erat ac sublimis, et præterea factum esse 40 no- γέγονεν ἄνθρωπος, οὐ γέγονεν ὑπὸ νόμον. Ἐπειδὴ δὲ stri similem, qui supra omnem creaturam erat, el ἐστιν ἀληθὲς, ὅτι τεταπείνωκεν ἑαυτὸν ὁ κατὰ φύσιν cum dives esset, pauperem factum esse in eo quod ἰδίαν ἄνω που καὶ ὑψηλός· εἶτα γέγονε καθ' ἡμᾶς, est factus similis nestri ", quomodo nefas sit eum ὁ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν κτίσιν· καὶ πλούσιος ὤν, ἐπτώ dicere factum esse nobiscum ac sub lege? Quid χευσε διὰ τοῦ γενέσθαι καθ' ἡμᾶς, πῶς οὐκ ἂν λέenim? an non recte sentimus cum humanæ naturæ γοιτο μεθ' ἡμῶν γενέσθαι καὶ ὑπὸ νόμον; ἢ [ἰσ. ἦλ mensuram putamnus eo defuiri, quod sit legi subje- γὰρ οὐ λογιούμεθα φρονοῦντες ὀρθῶς, τὸ τῆς ἀνα cta? nam illa soluta et supra legem essentia, et ex θρώπου φύσεως ὁρίζεσθαι μέτρον, ὡς ἔν γε τῷ δεῖν natura ac vere libera, nibil aliud esse potest nisi καὶ ὑποκεῖσθαι νόμῳ; τὸ γὰρ ἄφετόν τε καὶ ὑπὲρ Deus: ergo cum Verbum factum est caro, tum quo- νόμον, φύσει τε καὶ ἀληθῶς ἐλεύθερον εἴη ἂν ἕτερον que sub lege factum est: nam una cum his qui οὐδὲν, πλὴν ὅτι τὸ θεῖον· οὐκοῦν ὅτε γέγονε σὰρξ, tributum pendebant, didrachma posuit ", quamvis τότε γέγονε καὶ ὑπὸ νόμον· συνετέλεσε γὰρ τοῖς ex sua natura liber esset, utpote Deus ac Filius, " δασμολογοῦσι τὸ δίδραχμον· καίτοι κατὰ φύσιν ἰδίαν ac etiam eo tempore quo factum est caro. Sin tibi placet unum in duo dividere, et eum qui est ex muliere, seorsim hominem pronuntiare, quonam is nodo sub lege factus dicetur qui naturæ sit sub lege posita? Non enim quod jam est legi subditum, ið ſieri sub lege potest, sed id quod naturam habet lege superiorem, et extra legem. Sola est enim, ut dixi, illa divina supremaque natura et ultra legem, et præterea libera, et quæ sibi præfectum habeat prorsus neminem, sed ipsa sit potius universorum domina, et omnibus rebus sum doininationis jugum imponat. Sed iste vir a recta ratiocinandi via cum aberrarit, in ean est delapsus cogitationum impietatein, et usque adeo ad sumnas pervenit ineptias ex eo quod unum Dominum Jesum Christum in duo dividit, ut audacter dixerit ipsum Emmanueleni neque vere Deum esse, neque præterea secundum naturam Filium: sic vero appellatum Christum et sanctum, ut alii quoque nonnulli nostri similes, aut impurorum dæmonum cultores. Sic namque rursus dixit: [NESTOR. Sed sicut dicimus Deum illum omnium Conditorem, et deum ipsum Mosen: «Deum enim, inquit, posui te Pharaoni "; et ipsum Israel filium Dei: e Filius, inquit, primogenitus meus Israel ";; ut etiam Saul ipsum dicimus christum: • Minine, inquit, extendam manum meam in eum, quia christus Domini est;» et Cyrum similiter: • Hæc dicit Dominus christo neo Cyro ";» et ipsum Babylonium sanctum: • Ego, inquit, præcipio eis":» sic dicimus ipsum quoque Dominum Christum, et Deum, et Filium, et sanctum. Sed quamvis eadem sit communio nominum, non lamen est eadem dignitas.] CAP. IV. Quid dicis? qualem sermonem eructas de corde 10 [f Cor. vill, 9. ¹³ Isa. xLv, 1. ἐλεύθερος ὤν, ὡς Θεὸς καὶ Υἱὸς, καὶ ὅτε γέγονε σάρξ. Εἰ δέ σοι δοκεῖ τὸν ἕνα τέμνειν εἰς δύο, καὶ ἰδικῶς ἡμῖν ἄνθρωπον ἀποφαίνειν τὸν ἐκ γυναικὸς, πῶς ἂν λέγοιτο γενέσθαι καὶ ὑπὸ νόμον, ὁ τῆς ὑπὸ νόμον φύσεως ὤν; Οὐ γάρ τοι τὸ ἔχον, τὸ δεῖν ὑποκεῖσθαι νόμῳ, γένοιτ' ἂν ὑπὸ νόμου, ἀλλὰ τὸ φύσιν ἔχον τὴν ὑπὲρ νόμον, καὶ ἔξω νόμου. Μόνη γὰρ, ὡς ἔφην, ἐστὶν, ἡ θεία τε καὶ ὑπερτάτη φύσις, καὶ νόμων ἐπέκεινα, καὶ μέν τοι καὶ ἐλευθέρα· καὶ τὸν ἐπιστάτην έχουσα παντελῶς οὐδένα, κατάρχουσα δὲ μᾶλλον αὐτὴ τῶν ὅλων, καὶ πᾶσι τὸν ἑαυτῆς ὑπου τιθεῖσα ζυγόν. Ὁ δὲ λογισμοῦ τοῦ πρέποντος δια ημαρτηκώς, δυσσεβείας εἰς τοῦτο κατώλισθεν ἐννοιῶν, καὶ εἰς ἄκρον ήκει σκαιότητος, ἀπό γε τοῦ διαιρεῖν εἰς δύο τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, ὡς ἀνυποστόλως εἰπεῖν, μήτε Θεὸν ἀληθῶς, μήτε μὴν Υιόν εἶναι κατὰ φύσιν τὸν Ἐμμανουήλ· ὠνομάσθαι δὲ οὕτω Χριστὸν καὶ ἅγιον, καθάπερ αμέλει καὶ ἕτεροι τινες τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ήγουν τῶν λελατρευκότων τοῖς ἀκαθάρτοις δαίμοσιν· ἔφη γὰρ οὕτω πάλιν· [ 'Αλλ' ώσπερ λέγομεν Θεὸν τὸν πάντων Δημιουρ γὸν, καὶ θεὸν τὸν Μωσέα· ο Θεὸν γὰρ, φησί, τέθεικά σε τοῦ Φαραώ· ο καὶ υἱὸν τὸν Ἰσραὴλ τοῦ Θεοῦ· • Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ·» καὶ ὥσπερ λέγομεν χριστὸν τὸν Σαούλ· Οὐ μὴ γὰρ, φησὶν, ἐπιβαλῶ τὴν χεῖρά μου ἐπ' αὐτὸν, ὅτι χριστὸς Κυρίου ἐστί· ο καὶ Κῦρον ὡσαύτως· ο Τάδε λέγει Κύριος τῷ χριστῷ μου Κύρῳ, καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἅγιον·. Ἐγὼ γὰρ, φησί, συντάσσω αὐτοῖς (11)·, οὕτω λέγομεν καὶ τὸν Δεσπότην Χριστὸν, καὶ Θεὸν καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον. Αλλ' ἡ μὲν κοινωνία τῶν ὄνομάτων ὁμοία, οὐχ ἡ αὐτὴ δ' ἀξία.] Τί φής; ποῖον ἐρεύγῃ λόγον ἀπὸ καρδίας τῆς σῆς, * Matth. xv, 23 seqq. ¹º Exod. vit, 1. ** Exod. iv, 22. 1 1 Reg. χχιν, Isa. XIII, 3. ANT. AGELLII NOTEÆ. Omnino legendum est, ἁγίοις, quamvis codd. repugnent, sic namque requirunt sequentia: sic etiam habent Hebræi codd. Isaiæ XII, et nonnulli Graci, ἡγιασμένοι εἰσί.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 11. καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος Κυρίου, κατὰ τὸ γεγραμμένον; tuo, non ab ore Donini, ut scriptum est "? Nemo · Οὐδεὶς λέγει ἀνάθεμα Ἰησοῦν, εἰ μὴ ἐν Βεελζεβούλ. ο ὡς ἂν νοοῖτο τυχόν, ἢ λέγοιτο πρὸς ἡμῶν Θεὸς ὁ Μωσής, οὕτω καὶ ὁ Χριστός; καθ' ὁμοιότητα δὲ τὴν πρός γε τὸν Ἰσραὴλ εἴη ἂν καὶ υἱός; εἰπέ μοι· Ω τῆς δυσσεβείας· ὦ λόγων ἠφειδηκότων τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν κατεπαίρεσθαι δόξης· ὢ δυσμαθίας ἀκράτου, καὶ πάντα νικώσης όκνον, τὸν ἐπὶ τὸ χρῆναί φημι τῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων ἀνοσίως καταθρασύνεσθαι! Ψαλλέτω καὶ νῦν ὁ μακάριος Δαβίδ·. Οι ἐχθροὶ Κυρίου ἐψεύσαντο αὐτῷ. ο Μωσῆς μὲν γὰρ ὁ θεσπέσιος, ἄνθρωπος ἦν καθ' ἡμᾶς τὴν φύσιν, καὶ ἕτερον οὐδέν. Ἐπειδὴ δὲ Θεοῦ λέγοντος· «Δεύρο, ἀποστείλω σε πρὸς Φαραώ βασιλέα Αιγύπτου, καὶ ἐξάξεις τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἐκ γῆς Αἰγύπτου ο παραιτήσεως αφορμὰς ἐποιεῖτο τὴν ἰχνομυθίαν, καὶ τὸ μὴ εὔλαλος εἶναι, πρὸ τῆς χθὲς, καὶ πρὸ τῆς τρίτης, ἤκουσε Θεοῦ λέγοντος· «Ιδού δέδωκά σε θεὸν Φαραώ· καὶ Ααρὼν ὁ ἀδελφός σου ἔσται σοι ὑποφήτης. ο 'Αδρανής μὲν γὰρ ὁ νόμος εἰς τὸ ἀπο αλλάττειν δύνασθαί τινα τῆς ὑπὸ τῷ διαβόλῳ δου λείας. Μεσιτεύοντος δὲ τοῦ Χριστοῦ, καὶ τοῦτο κατώρθωται. Καθάπερ αμέλει συνόντος τὸ τηνικάδε τοῦ ᾿Ααρών τῷ θεσπεσίῳ Μωσῇ, τῆς ἐν Αἰγύπτῳ δουλείας ὁ Ἰσραὴλ ἀπηλλάττετο· ἐπειδὴ δὲ κατὰ χαιροὺς ἔμελλεν ὁ Χριστὸς γενέσθαι καὶ ὑπὸ νόμον, ὡς καθ᾿ ἡμᾶς τε καὶ ἄνθρωπος, τέθειται πως ἐν δευτέροις τοῦ Μωσέως ὁ ᾿Ααρών· καὶ ὁ μὲν τοῦ μυστηρίου λόγος, ουτοσί. Πλὴν εἰ ἔλοιτό τις κἀκεῖνο εἰπεῖν, ὡς τῇ τοῦ Θεοῦ κλήσει καὶ ὁ μέγας ἐκεῖνος τετίμηται Μωσής, κατὰ τὸ κοινὸν δὴ τοῦτο, καὶ ὡς ἐν χάριτι καὶ φιλοτιμίᾳ τῇ παρὰ Θεοῦ τὸ πρὸς ἡμᾶς εἰρημένον· «Εγὼ εἶπα· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες· ο ἄρα καὶ οὕτω Θεὸς ὁ Χριστός; Καίτοι πως οὐ μανία τοῦτό γε, καὶ φρενὸς ἀμαθοῦς ἀπόβρασμα κενόν; Ο μὲν γὰρ, ὡς ἔφην, ψιλῇ καὶ μόνῃ τετίμεται κλήσει, τὴν φύσιν ἄνθρωπος ὤν· ὁ δὲ ἐστὶ Θεὸς ἀληθῶς· Θεὸς γὰρ ἦν ὁ Λόγος ἐν ἀνθρωπεία μορφῇ, τῆς ἰδίας φύσεως τὴν κατὰ πάντων ύπεροχὴν ἀδιαλώδη τον ἔχων· οὐ γὰρ ἂν ἐν παρατροπαῖς ταῖς ἐπὶ τὸ χεῖρον ή θεία γένοιτο φύσι;, διά γε τοῦ καθικέσθαι πρὸς κοινωνίαν αἵματος καὶ σαρκός· καὶ γοῦν ὡς Θεὸς ἐπιγινώσκεται καὶ ἄνθρωπος πεφηνώς· καὶ τούτου σαφὴς ἀπόδειξις τὰ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις περὶ αὐτοῦ γεγραμμένα. Εφη γὰρ ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης·. Ως δὲ ἦν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐν τῇ ἑορτῇ, πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, θεω ροῦντες αὐτοῦ τὰ σημεῖα ἃ ἐποίει. Αὐτὸς δὲ ὁ Ἰησους, οὐκ ἐπίστευεν ἑαυτὸν αὐτοῖς, διὰ τὸ αὐτὸν γινώσκειν πάντα· καὶ ὅτι οὐ χρείαν εἶχεν, ἵνα τις μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ ἀνθρώπου· αὐτὸς γὰρ ἐγίνωσκε τί ἦν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ.» Καίτοι τὸ καθορᾷν δύνασθαι καρδίαν ἀνδρὸς, εἰδέναι τε τὰ κεκρυμμένα, πρέπο: ἂν οὐκ ἀνθρώπῳ τοθὲν τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐνί· ἀλλ' οὐδ' ἂν ἑτέρῳ τῳ τῶν πεποιημένων· μόνῳ δὲ μᾶλλον ἐκείνῳ, ὃς καὶ πλάσαι λέγεται καταμόνας τὰς καρ17 Jerein. XXII, 16. "I Cor. xII, 3. ss Joan. 11, 23-25. 1. Psal. dicit anathema Jesum, nisi in Beelzebub "8., υι intelligitur, verbi gratia, aut dicitur a nobis deus ipse Moses, sic etiam Christus? 41 itane, dic mihi, ad similitudinem Israelis est etiam filius? Osumninam impietatem, o verba quæ nec ipsius Salvatoris nostri gloriam deprimere verentur; o effrenatam imperitiam et tantam, ut miniine reformidet adversus Ecclesiæ dogmata impie et audacter insurgere. Psallat nunc quoque beatus David: ‹ Inimici Domini mentiti sunt ei ". › Nain beatus Moses homo erat, ex natura sitnilis nobis, nihil præterea. Quia vero dicente Deo: ‹ Veni, mittam te ad Pharaoneın regem Ægypti, et educes filios Israel de terra Ægypli: › pro recusandi occasione exiguitatem vocis obtendit, causatus quod minime esset eloquens ab heri et nudius tertius, ideo Deum dicentem audivit: • Ecce dedi te deum Pharaonis, et Aaron frater tuus erit tibi interpres ". › Infirma namque est lex ad quempiam a diaboli servitute liberandum. Sed id quoque mediatore Christo perfectum est, queinadmodum scilicet eo tempore in Ægypto cum beato Mosi ipse Aaron fuisset adjunctus, Israel est a servitute liberatus. Sed quia successu temporum futurum erat ut Christus etiam sub lege fieret, utpote nostri similis et homo, ideo post Mosen secundo loco positus est Aaron. Atque hæc est quidem ratio mysterii. Sed tamen si quis velit illud quoque dicere, Mosen illum magnum virum hac dei appellatione fuisse honoratum, juxta commune illud, et ex gratia atque magnificentia Dei in nos dictum: e Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes 21:: num etiam hoc modo Christus est Deus? Jam vero quomodo id non sit insania, et inane stultæ mentis excrementum? ille enim, ut jam dixi, nuda et simplici est honestatus appellatione, cum homo ex natura esset; sed hic est vere Deus (nam Deus erat Verbum) in humana forma præstantiam suæ naturæ qua cunctis excellit, integram servans: neque enim natura die vina ex eo quod descendit ad communionem carnis et sanguinis, in pejus unquam perverti potest: itaque etiam cum homo apparuit, ut Deus tamen agnoscitur, ejusque rei perspicua sunt argumenta in Evangeliis de eo scripta. Dixit enim beatus Joannes: . Cum vero esset llierosolymis in die festo, multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa quæ faciebat; ipse vero Jesus non credebat seipsum illis, quia ipse sciebat omnia, et quia non opus habebat ut quis testimonium perhiberet de homine: ipse eniin sciebat quid esset in homine "., 42 Atqui iuspicere posse cor hominis, et occulta scire, non ulli bomini qui sit nostri similis convenit, neque vero ulli alteri creaturæ, sed illi soli qui etiam fingere dicitur singillatim corda nostra ", Hoc si ita est, quouam modo sola ac simplici appellatione honoratus est Eminanuel, ut perinde ac Moses appel 19 Psal. Lxxx, 16. 30 Exod. 111, 10. ε: Erod. vii. 1. s Psal.

σει κατὰ Μωσέα χρηματίζων Θεὸς ὁ Ἐμμανουήλ ο καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ὑπάρχων τοῦτο κατὰ ἀλήθειαν, ὅπερ εἶναι καὶ λέγεται; Γράφει οὕτω πάλιν ὁ Ἰωάννης περὶ αὐτοῦ· «Ον γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς, τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ· καὶ οὐκ ἐκ μέτρου δίδωσε τὸ Πνεῦμα.» Συνιεὶς ἴσ. συνίεις, ἢ, συνίης] οὖν όπως, καίτοι καθ' ἡμᾶς ὁρώμενος ἄνθρωπος, τὰ βή ματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ; Θεῷ γὰρ μόνῳ τῷ κατὰ φύσιν καὶ ἀληθῶς, πρέποι ἂν ὡς ἐξαίρετον καὶ ὑπὲρ τὴν κτίσιν, τὸ καὶ ῥήματι δύνασθαι κατορθοῦν τὸ κατὰ γνώμην αὐτῷ, καὶ μετόχους ἀποτελεῖν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τοὺς ἐν πίστει δεδικαιωμένους. Ιδοι δ' ἄν τις ἐν τούτοις ὄντα Χριστόν. Εφη μὲν γὰρ τῷ λεπρῷ· «Θέλω, καθαρίσθητι·, τῷ δὲ τῆς χήρας υἱῷ· ι Νεανίσκε, σοὶ λέγω, ἐγέρθητι. Μετόχους δὲ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τους ιδίους ἐνέφηνε [σ. ἀνέφηνε μαθητάς· ἐνεφύσησε γὰρ αὐτοῖς, λέγων· «Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον.» Είτα τίνα τρόπον ὁ εἰς τοῦτο διε ληλακώς, καὶ θεοπρεπέσιν εὐκλείαις κατεστεμμένος, οὕτω Θεὸς ἂν εἴη, καθάπερ αμέλει καὶ ὁ Μωσῆς; τὴν [ἰσ. ἐς τὴν] τίνος ἔγνω καρδίαν; τίς πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ; τίνα δεδικαίωκε διὰ τῆς πίστεως τῆς εἰς ἑαυτόν; ποῦ λελάληκεν, ὡς Υἱός, τοῦ Θεοῦ τὰ ῥή ματα; καίτοι γε κεκραγώς ὁρᾶται τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ, Τάδε λέγει Κύριος· καὶ μέτρον ἔχων οἰκετικόν γέγονε γὰρ πιστὸς ὡς θεράπων ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ δὴ καὶ οὕτως Υἱὸς ὁ Ἐμμανουὴλ, καθὰ καὶ ὁ κατὰ σάρκα γεγονώς Ἰσραήλ, κατεκόμισας ἐν δού λοις τὸν κατὰ φύσιν ἰδίαν ἐλεύθερον, κἂν εἰ γέγονε letur Deus, et non potlus id vere sit quod esse di- δίας ἡμῶν. Εἶτα πῶς ψιλῇ καὶ μόνῃ τετίμηται κλή citur? Rursum de eo scribit in hunc modunt Joannes: ‹ Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur, et non ad mensuram dat Spiritum ".. Intelligis igitur qucmadmodum verba Dei loquatur, quamvis homo perinde ac nos videatur? nam soli et secundum naturam ac vere Deo tanquam eximium supra omnia creatu convenit etiam verba posse perficere quod ei placuerit, et sancti Spiritus participes efficere homines lide justificatos. Porro hæc omnia inesse Christo quisque videre potest: leproso namque dixit, «Volo, inundare ";» viduæ quoque flio, • Adolescens, tibi dico, surge ".. Participes eliam sancti Spiritus discipulos suos effecit; insufflavit enim in eos dicens: «Accipite Spiritum sanctum ",, Hac cum ita sint, quoniodo ille qui tam sublimis est, qui divinis bonoribus ornatus, perinde ac Moses Deus erit? Cujus enim iste cor novit? quis credidit in nomine ejus? quem per fdem in se justificavit? ubinamn locutus est, ut Filius, verba Dei? quamvis perspicuum sit ipsum ad filios Israel clamasse, Hæc dicit Dominus; et domestici hominis mensuram et gradum habuisse; fuit enim ipse tanquam famulus in domo Dei s. Jam si eo modo Filius est Emmanuel, quo et ille secundum carnem Israel, in servorum ordinem redegisti illum ex natura liberum, quamvis propter carnem et proprictates carnis servi forma sit factus in eadem mensura eodeinque ordine collocasti cum his qui sunt per gratiam filii, eum per quem illi adoptionis gratia sunt ditati. Factus est enin Primogenitus nostrum propter humanita- δούλου μορφή, διά τοι τὴν σάρκα καὶ τὰ αὐτῆς· ἐν tem; sed etiam sic qua ratione Deus erat, permansit unigenitus. Hac ratione, ut ait beatus Paulus, introductum a Patre Primogenitum in orbem terraruin, supernæ illæ virtutes adorare jubentur ": et latens in ipso mysterium edocta, glorldicationibus munquam cessantibus celebrant illum unum et natura et vere Filium. Nam si iis qui se receperunt, dat potestatem ut filii Dei fiant, ut Joannes ait ", et si verum est ejus spiritu nosipsos quoque flios Geri: 43 «Misit enimn Deus spiritum filii sui in corda nostra clamnantem, Abba Pater ':, nemo recte sentiens hunc ferat dicentem, illum eodem quoque modo esse Filium, quo Israelem. Qui autem fieri potest ut eodem dicatur modo Christus, quo dicitur esse eliam Cyrus ille rex Persarum, et sanclus δία; ἡμῶν κράζον, 'Α66ᾶ ὁ Πατήρ· ὁ ἀνάσχοιτο ἂν quomodo Medi quoque ipsi ac Persæ? Jam vero dicere licebit, ne sanctificatuni quidem esse Christum humanitus, quamvis in eum columbæ specie sanctus Spiritus insoderit ". Namn Cyrus quidem Cambysae flius olim exercitum duxit in Babylonios, sed tamen in errore versabatur, et impuris dæmoss Joan. 1it, 54. 21 [ Joan. 111, 1. ns Matth. viii, 3. 1 Galat. iv, 6. ss 37 Luc. vit, 14. Matth.!!!, 16,17. ἴσῳ τέθεικας μέτρῳ τοῖς κατὰ χάριν υἱοῖς τὸν δι᾽ ὄν ἐκεῖνοι τὴν τῆς υιοθεσίας πεπλουτήκασι χάριν· και χρημάτισε μὲν γὰρ Πρωτότοκος ἡμῶν διὰ τὸ ἀνθρώ πινον· πλὴν καὶ οὕτω μεμένηκε μονογενής ὡς Θεὸς ταύτῃτοι, καθὰ φησὶν ὁ σοφώτατος Παῦλος, εἰσενεχθέντα παρὰ τοῦ Πατρὸς τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην προστάττονται προσκυνεῖν αἱ ἄνω δυνάμεις· καὶ τὸ ἐπ' αὐτῷ μαθοῦσαι μυστήριον, ἀκαταλήκτοις δοξολογίαις γεραίρουσι τὸν ἕνα καὶ φύσει καὶ ἀληθῶς Υἱόν. Εἰ γὰρ δίδωσιν ἐξουσίαν τοῖς λα βοῦσιν αὐτὸν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, κατά γε τὴν Ιωάννου φωνὴν, καὶ εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς ὡς υἱοποιεῖ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ καὶ ἡμᾶς αὐτούς· «Εξαπέστειλε γὰρ ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρ οὐδεὶς τῶν εὖ φρονεῖν εἰωθότων, τούτου λέγοντος, οὕτως εἶναι καὶ αὐτὸν Υἱὸν, ὡς τὸν Ἰσραήλ. Πῶς δὲ καὶ οὕτω Χριστὸς καὶ ἅγιος, ὡς ἂν εἶναι λέγοιτο χριστὸς Κυρός τε ὁ τῶν Περσῶν βεβασιλευκώς, καὶ μὴν καὶ αὐτοὶ Πέρσαι τε καὶ Μῆδοι; Ωρα γὰρ εἰπεῖν μηδὲ ἡγιάσθαι Χριστὸν ἀνθρωπίνως, καίτοι 28 Joan. xx, 22. so Hebr. III, 4. so Hebr. 1, 6. Legendum videtur, καὶ μὴν καὶ ἅγιοι Πέρσαι. Sic namque præcedentia ac sequentia requiruut.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. II. καταπτάντος ἐπ' αὐτὸν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν εἴδει wiis venerationem exhibebat. Ubi vero Deo illum περιστεράς. Κύρος μὲν γὰρ ὁ Καμβύσου, κατεστρά τευσε τῆς Βαβυλωνίων κατά καιρούς, πεπλάνητο δὲ, καὶ τοῖς ἀκαθάρτοις δαίμοσιν ἀνετίθει τὸ σέβας. Ἐπειδὴ δὲ Θεοῦ παραθήγοντος, καὶ διανιστάντος αὐτὸν εἰς ὀργὰς, είχε την Βαβυλωνίων, ὀνόματι κοινῷ, καίτοι Πνεύματι τῷ ἁγίῳ μὴ κεχρισμένος, εἴρηται χριστός. "Αγιοι δὲ οὕτω Πέρσαι τε καὶ Μηδοι οἱ συνασπίζοντες αὐτῷ· λελατρεύκασι γὰρ κἀκεῖναι τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα Θεόν, καὶ προσκεκυνήκασι τοῖς ἔργοις τῶν ἰδίων χειρῶν. Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἅπαξ, κατά γε τὰς ἐν τῷ Μωσαϊκῷ νόμῳ φωνάς, τὸ ἀφορισθὲν τῷ Θεῷ θύμα, κἂν εἴ τε μόσχος εἴη τυχόν, ἡ δῖς, ἅγιον ὠνομάζετο, ταύτῃ τοι καὶ διὰ τῆς τοῦ προφήτου, φωνῆς ἅγιοι κέκληνται καὶ αὐτοί, διά τοι τὸ ἀφωρίσθαι τοῖς θείοις νεύμασι πρὸς ἁλῶναι τὴν Βαβυλωνίων· εἴπερ οὖν ἐστιν οὕτω Χριστὸς ὁ Ἐμμανουὴλ, καθὰ καὶ ὁ Κῦρος, καὶ οὕτως ἅγιος, καθὰ καὶ Μῆδοι καὶ Πέρσαι· φαίη τις ἂν εἰκότως ὡς ἀπό γε τῆς τῶν ἐννοιῶν ἀτοπίας, μήτε κεχρίσθαι τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, μήτε μὴν ἅγιον ὑπάρχειν αὐτόν· ψευδοεπήσει δὴ οὖν ὁ θεῖος ἡμῶν Δαβὶδ πρὸς αὐτό [σ. αὐτόν] που λέγων· ο Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως, παρὰ τοὺς μετόχους σου. • Καταφλυαρήσας δὲ οὕτω τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ὑπεροχής τε καὶ δόξης, ἀποκρούεσθαι δοκεῖ τὰ ἐκ τῶν δυσφημιῶν ἐγκλήματα, μειρακιῶδές τι καὶ ἀσύνετον λέγων· Ἡ μὲν γὰρ κοινωνία, φησί, τῶν ὀνομάτων ὁμοία, οὐχ ἡ αὐτὴ δὲ ἀξία. Πῶς; εἰπέ μοι· νοεῖν γὰρ οὐκ ἔχω. Εἰ γάρ ἐστιν οὕτω Θεὸς ὡς ἂν εἴη G καὶ ὁ Μωσῆς, καὶ οὕτως Υιός, ὡς Ισραήλ, οὕτω τε Χριστὸς ὡς Κῦρος, καὶ μὴν καὶ οὕτως ἅγιος ὡς Μηἔοι· πῶς ἂν διαφύγῃ τὸ καὶ ἐν ἰσότητι κεῖσθαι δεῖν τῆς πρὸς αὐτοὺς ἀξίας; 'Αλώσῃ δὴ οὖν καὶ εἰς αὐτὴν δεδυσσεβηκὼς τὴν τοῦ Λόγου φύσιν, ἔφης γὰρ πάλιν exacuente, et ad iras excitante Babyloniorum terram cepit, communi vocabulo, quamvis minime unctus Spiritu sancto, dictus est christus. Ita Persæ quoque ac Medi satellites ejus sancti dicuntur. Nam quamvis illi quoque servierint creaturæ potius quam creatori Deo ", et adoraverint opera manuum suarum, tamen quia semel juxta voces quæ sunt in lege Mosi, segregatum Deo sacrificium, sive ille vi tulus esset fortasse, sive oris, sanctum appellabatur, ea ratione etiam prophetica voce ipsi quoque saneti sunt vocati, quod divino numine segregati dicatique essent ad Babyloniam capiendam. Ergo sl eadem ratione ipse Emmanuel est Christus, qua Cyrus, et eo modo sanctus quo Medi ac Persæ; consequenter dicet aliquis, quantum ex sententiarını absurditate concluditur, neque unctum fuisse illum sancto Spiritu, neque sanctum esse: itaque mentietur beatus David, ad ipsum procul dubio verba faciens: «Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem: propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitia, præ consortibus tuis “…› Jam vero adeo nugaciter adversus Satvaloris nostri majestatem et gloriam obloculus, blasphemiarum suarum crimina repellere sibi videtur, puerile quiddam et stultum inferens: Com manio, inquit, nominum similis est, non eadem vero dignitas. Qui tandem? dic, quæso, nam intelligere nequeo. Nam si ita est Deus ut Moses etiam, et ita Filius, ut Israel, et ita Christus ut Cyrus, quin etiam Ita sanctus ut Medi, quomodo poterit evitare quominus eadem cum illis censeatur æqualitate dignitatis? Deprehenderis igitur jam etiam in ipsam Verbi naturam impius fuisse, sic namque dixisti rursum: [ Εἰπὲ τὸν ἀναλαβόντα, ὅτι Θεός· πρόσθες τὸν ἀναληφθέντα, ὅτι δούλου μορφή· ἐπάγαγε μεταταῦτα τὸ τῆς συναφείας ἀξίωμα, ὅτι τῶν δύο ἡ αὐθεντία κοινή· ὅτι τῶν δύο, ταὐτὸν τὸ ἀξίωμα· τῶν φύσεων μενουσῶν, ὁμολόγει τὴν τῆς ἀξίας ενότητα.] Διατέμνει μὲν οὖν εἰς δύο δὴ πάλιν· ἀσυνέτως δὲ σφόδρα τὴν τῆς ἑνώσεως δύναμιν τῇ ἀξίᾳ χαρίζεται· τάχα που μὴ συνιείς, ὅ τι ποτέ ἐστιν ἡ ἔνωσις, καὶ τί τῆς ἀξίας τὸ χρῆμα· πλὴν ἐκεῖνό φαμεν· Μίαν ἔφη τῶν δύο φύσεων τὴν αὐθεντίαν, καὶ ἂν τὸ ἀξίωμα. Οτε τοίνυν ὁ ἐν ἰσότητι δόξης τῆς πρὸς Θεὸν λόγον οὐχ ὑπερκείσεται τὸν Μωσέα, κατά γε τὸ εἶναι Θεός, δῆλον ἂν εἴη δήπουθεν, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Λό γος Ισοστατήσειεν ἂν τῇ τοῦ Μωσέως τάχα που φύ σει καὶ δόξῃ· εἰ γὰρ ἐστιν ἐοικὸς καὶ ἀπαραλλάκτως ἔχον πᾶν ὁτιοῦν τῷ πρώτῳ καὶ τρίτῳ τὸ διὰ μέσου εἴη ἂν οὐχ ἑτεροῖος αὐτοῖς ὁ τῆς φύσεως λόγος. Αλλ' ἴσως ἐρεῖ τῆς ἀξίας τὸν τρόπον οὐκ εἶναι καὶ φύσ σιν· οὐκοῦν ἀνθ' ὅτου τὰ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινων ο Rom. 1, 25. 30 Psal. AL1V, 8. NESTOR. Dic de assumente, quod Deus sit: adjicito Al de assumpto, quod servi forma: infer postea conjunctionis dignitatem, quod communis sit duorum auctoritas, quod eadem sit duorum dignitas: manentibus naturis confitere dignitatis unitatem.] CAP. V. Dividit ergo rursum in duo, et imperite admodum vim unitatis dignitati largitur, fortasse ne intelligens quidem quid undem sit unitas, quid res ipsa dignitatis. Illud tamen dicemus: Unam esse dixit duarum naturarum auctoritatem, et unam dignitatem. Ubi igitur is qui parem habet Deo Verbo gloriani, in eo certe quod Deus est, nihilo est Mose superior, procul dubio liquet ipsum quoque Dei Verbum pari momento et naturæ et gloriæ cum Mose exæquandum. Ubicunque enim quodlibet medium prino ac tertio persimile est, nullaque in re diversum, omnino sequitur ut nulla sit inter illa naturæ diversa ratio. Sed dicet fortasse, dignitatis modum non idem esse ac naturam: cur igitur ea qua: a

mutua communione, atque etiam æqualitate tam νίας, καὶ μὴν καὶ ἰσότητος οὐσιωδῶς τοσοῦτον ἀφο magno essentiæ discrimine disjuncta sunt, in unam, ut ipse dicis, auctoritatem colligenda, et pari hom nore censes ornanda? Ubi namque prorsus minor est natura, cui altera superponitur, qui feri potest ut illi contingat et paritas honoris, et æqualitas dignitatis, et idem minimeque diversus gloriæ modus? Quod autem conjunctionem appellans, eam scilicet quæ ex vicinia sola vel secundum appositionem, vel secundum habitudinem intelligitur, ipse suis rationibus adversatur, et quæ destruxit ædificat, et quæ demolitus est erigit, planum fiet ex hoc rursus: sic namique dixit: | NESTOR. Ideo volo vos caute firmiterque tenere. Divisio nulla est conjunctionis dignitatis, fifiationis: hoc ipsum quod Christus est, nullam patitur divisionem: sed deitatis et humanitatis est divisio. Christus, qua Christus, individuus est: neque enim duos christos habemus, neque duos filios: non enim est apud nos primus et secundus, neque alius et alius: neque rursus alius Filius, et alius rursumn; sed ipse ille uuus est duplex: non dignitate, sed natura. | CAP. VL. εστηκότα συλλέγειν εἰς μίαν, καθὰ φὴς αὐτὸς αὐτ θεντίαν, καὶ τιμαῖς ταῖς ἴσαις στεφανοῦν ἀξιοῖς; Οπου γὰρ ὅλως μειονεκτείται φύσις, ἑτέρας ύπερκειμένης, πῶς ἂν αὐτῇ προσγένοιτο καὶ γερῶν ἰσό της, καὶ ἰσομοιροῦν ἀξίωμα, καὶ ὁ τῆς εὐκλείας οὐχ Έτερος τρόπος; Ὅτι δὲ συνάφειαν ονομάζων, τάχα που την κατ' ἐγγύτητα μόνην καὶ [ἰσ. 1] κατὰ παράθεσιν, ήγουν σχετική νοουμένην, αὐτὸς τοῖς ἰδίοις ἀντανίσταται λόγοις, & κατέλυσεν οἰκοδομῶν, καὶ ἀνιστὰς τὸ καθῃρημένον, σαφὲς ἂν γένοιτο καὶ διὰ τοῦδε δὴ πάλιν· ἔφη γὰρ οὕτως· Διὰ τοῦτο βούλομαι ὑμᾶς μετὰ ἀσφαλείας κρα τεῖν· διαίρεσις οὐκ ἔστι τῆς συναφείας τοῦ ἀξιώμα τος, τῆς υἱότητος· αὐτοῦ τοῦ εἶναι Χριστὸς οὐκ ἔστι διαίρεσις· τῆς δὲ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητός ἐστι διαίρεσις· ὁ Χριστός, κατὰ τὸ Χριστός, αδιαίρετος - οὐ γὰρ ἔχομεν δύο χριστούς, οὐδὲ δύο υἱούς· οὐ γάρ ἐστι παρ' ἡμῖν πρῶτος καὶ δεύτερος, οὐδὲ ἄλλος καὶ ἄλλος· οὐδὲ πάλιν ἄλλος Υἱὸς, καὶ ἄλλος πάλιν· ἀλλ᾽ αὐτὸς ὁ εἷς ἐστι διπλοῦς· οὐ τῇ ἀξίᾳ, ἀλλὰ τῇ φύσει.] Φράζε δή μοι πάλιν, τί δὴ ἄρα τὴν ἀδιαίρετον συν άφειαν εἶναι φής; 'Αρα τὴν ἔνωσιν, δῆλον δὲ ὅτι τὴν καθ' ὑπόστασιν, ἣν ἡμεῖς πρεσβεύομεν, τοῖς τῆς ἀληθείας συναθλούντες δόγμασιν· ἡ ταυτηνὶ τὴν κατὰ παράθεσιν, καὶ τὴν πρὸς τόδε τι τοῦ δεῖνος ἐγγύτητα στος Γραφή· καὶ γοῦν ἔφη πρὸς Μωσέα τὸν ἱερώτα τον, περὶ τῆς ἀρχαίας ἐκείνης σκηνής συντιθεὶς τοὺς λόγους· «Καὶ ποιήσεις κρίκους πεντήκοντα χρυσούς, καὶ συνάψεις τὰς αὐλαίας ετέραν τῇ ἑτέρα τοῖς κρί κοις.» Πέντε γὰρ οὖσαι, καὶ ἰδικῶς ἑκάστη πρὸς τ ἑτέρα τίς εἶναι παρὰ τὰς ἄλλας ἔχουσα, τυνῆπτο τοῖς κρίκοις. Ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτω φαμεν πεπράχθαι ἐπὶ Χριστοῦ τὴν ἔνωσιν· οὐδὲ γὰρ ὥσπερ ὁ δεῖνα τυχόν τῷ δεῖνι συνάπτοιτο ἄν, ἢ κατὰ τὸν τῆς ὁμοψυχίας τρόπον, ήγουν κατὰ τὸ ἐγγὺς ἐν σώματι, οὕτω καὶ αὐτός· ἀλλὰ γὰρ, ώς ήδη πλειστάκις ἔφην, ίδιον ἐποιήσατο σῶμα τὸ ληφθὲν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου - καὶ ἀληθῶς ἡνῶσθαί φαμεν, οὐκ ἀψύχῳ σαρκὶ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον. Οὐκοῦν τῆς παρ' αὐτοῦ λεγομένης συνExplica mihi rursus quidnam esse individuam conjunctionem dicis? Uuitatemne, secundum hypostasim nimirum, quam ipsi prædicamus cum pro dogmatum veritate certamus, an vero hanc quæ secundum appositionem, et alicujus ad aliquid vicinitatem intelligitur? Nam sic etiam 45 sacra νοουμένην; Δέχεται γὰρ οὕτω τὴν λέξιν ἡ θεόπνευ Littera hanc dictionem accipiunt: itaque dixit Deus ad beatum Mosen, de veteri illo tabernaculo loquens: «Et facies fibulas quinquaginta aureas, el conjunges cortinas alteram alteri ". › Cum enim quinque essent, et unaquæque seorsim diversa esset ab aliis, conjungebatur fibulis. At vero nos baud isto modo factam in Christo unionem dicimus: non enim ut quispiam, verbi gratia, conjungitur alteri vel per unanimitatis modum, vel per corporis viciniam, sic ille quoque conjunctus est; sed, ut saepius jam dixi, suum effecit corpus ex sancta Virgine sumplum, et illud ex Deo Verbum carni non inanimate vere unitum dicimus. Igitur si conjunctionis, ut ipse vocat, vis eam unitatem significat quamı ipsi intelligimus, illam, inquam, secundum hypo- αφείας ή δύναμις, εἰ τὴν καθ' ἡμᾶς νοουμένην ενότητα stasin, recte sane dixit, nullam esse Christi, qua Christus est, divisionem: neque enim est aller, neque filius et filius, alius atque alius, prior et secundus, sed unus nimirum, et ante carnem el post carnem: sic namque erit, ut tu dicis, secundum dignitatem atque etiam secundum potentiam individuus, imo vero idem. Id si ita est, quomodo illum unum et individuum duplicem esse ais, et non dignitate, sed natura?Non enim quia Dei Patris Verbum assumpta carne prodiit homo similis nobis, ideo duplex est appellandus: unus est enim et non sine carue, qui secundum propriam naturam extra * Εxod. 1, 1, 2. δηλοί, φημὶ δὴ τὴν καθ' ὑπόστασιν, ἔφη ἂν εἰκότως, μηδὲ μίαν εἶναι Χριστοῦ τὴν διαίρεσιν, κατὰ τὸ εἶναι Χριστόν· οὐ γάρ ἐστιν ἕτερος καὶ ἕτερος· οὔτε μὴν υἱὸς καὶ υἱὸς, ἄλλος καὶ ἄλλος, πρῶτος καὶ δεύτερος. ἀλλ' εἷς δηλονότι καὶ πρὸ σαρκὸς καὶ μετὰ σάρκα ἔσται γὰρ οὕτω κατά γε τὴν ἀξίαν, ὡς σὺ φῆς, καὶ μέντοι καὶ τὴν δυναστείαν ἀδιαίρετος, μᾶλλον δὲ δ αὐτός. Εἶτα πῶς τὸν ἕνα καὶ ἀδιαίρετον διπλοῦν εἶναι φὴς, καὶ οὐχὶ τῇ ἀξίᾳ μᾶλλον, ἀλλὰ τῇ φύσει; Οὐ γὰρ ἐπείτοι σάρκα λαβὼν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, προῆλθεν ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς, ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας, ονομάζοιτο ἂν καὶ διπλοῦς· εἷς γάρ ἐστι καὶ

ADVERSUS NESTORIUM LIB. II. οὐ δίχα σαρκὸς ὁ κατὰ φύσιν ἰδίαν ἔξω σαρκὸς καὶ carnem et sanguinem. Ut enim qui nostri similem αίματος. Ώσπερ γὰρ εἴ τις τῶν καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον ἀποκτενών, οὐχ ὡς δύο που μάλλον ήδικηκώς ανθρώ τους, κατηγοροίτ᾽ ἂν εἰκότως, ἀλλ᾽ ἕνα καὶ μόνον, κἂν ἐννοοῖτο τυχὸν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος, καὶ τῶν ἀλλήλοις συμβεβηκότων ή φύσις ἂν εἴη οὐχ ἡ αὐτὴ μᾶλλον, ἀλλὰ διάφορος· οὕτω πάλιν ἐπὶ Χριστοῦ νοητέον· οὐ γάρ τοι διπλοῦς ἐστιν· ἀλλ᾽ εἰς τε καὶ μόνος Κύριος καὶ Υἱὸς, ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγος, οὐ δίχα παρκός· ἀνθρωπότητος μὲν γὰρ καὶ θεότητος δομην ἂν καὶ αὐτὸς ἐγὼ πλείστην εἶναι τὴν διαφο ράν, ἤτοι διάστασιν· ἕτερα γὰρ κατά γε τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον, καὶ οὐδὲν ἀλλήλοις εοικότα φαίνεται τὰ ώνομασμένα. Παρενηνεγμένου γε μὴν εἰς μέσον ἡμῖν μυστηρίου τοῦ κατὰ Χριστὸν, ὁ τῆς ἑνώσεως λόγος οὐκ ἀγνοεῖ μὲν τὴν διαφοράν, ἐξίστησι δὲ τὴν διαίρεσιν· οὐ συγχέων [τὰς φύσεις] ἢ ἀνακιρνῶν τὰς φύ σεις· ἀλλ' ὅτι σαρκὸς καὶ αἵματος μετεσχηκώς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, εἷς δὴ πάλιν καὶ οὕτως ὁ Υἱός [ἱσ. οὗτος Υἱός] νοεῖται καὶ ὀνομάζεται. Οὐδὲ [ ἴσ. σὺ δὲ ] μὴ χρήναι λέγων χριστοὺς ὀνομάζεσθαι δύο, μήτε μήν υἱοὺς ὁμολογεῖν εἶναι δύο, καὶ τῆς εἰς τοῦτο δογματι τῆς ὀρθότητος [ἀπλότητος] ὑποκλέπτων τὴν δόκησιν, δύο δὴ λέγων ἁλίσκῃ χριστοὺς, καὶ εἰς ἰδικὴν ἑτερότητα διῖστὰς ἄνθρωπον καὶ Θεόν· καὶ τὸν μὲν, ἐν εργούμενον· τὸν δὲ, καὶ ἐνηργηκότα καταδείξαι πειρᾶσαι. Έχει δὲ οὕτω τὰ παρὰ σοῦ [Ηγουν τοῦ Μονογενούς εὐδοξία ποτὲ μὲν τῷ Πα τρὶ περιῆπται· "Εστι γάρ, φησίν, ὁ Πατήρ μου δ δοξάζων με· ο ποτὲ δὲ, τῷ Πνεύματι· «Τὸ γὰρ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, φησὶν, ἐμὲ δοξάσει·. ποτὲ δὲ τῇ Χριστοῦ δυναστείᾳ·. Εξελθόντες γάρ, φησί, δι εκήρυσσον τὸν λόγον πανταχοῦ, τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος, καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος, διὰ τῶν ἐπακολουθησάντων σημείων.] hominem occidisset, non utique tanquam duos violasset homines jure accusaretur, sed unum solum, quamvis fortasse ex anima et corpore consideretur, et iis quæ alterutri accidunt, natura sit non eadem, sed diversa; ita vicissim in Christo est intelligendum: non enim est duplex, sed unus et solus Dominus ac Filius illud ex Deo Patre Verbum, non sine carne; nam inter humanitatem et divinitatem maximanı esse differentiam sive distantiam ego quoque fateor: diversa sunt enim quæ his nominibus indicantur, quod ad rationem essentiæ pertinet, et nihil inter se similia videntur. At ubi nobis profertur in medium Christi mysteriuin, illius unio nis ratio non ignorat quidem differentiam, sed divisionem excludit; non quod confundat aut misceat naturas, sed quod earnis et sanguinis particeps factum ipsum Dei Verbum, unus 46 rursum etiam hoc modo Filius intelligitur et appellatur. Tu vero cum duos christos appellari non debere dicas, neque rursus flios fateri duos, et opinionem recti dogmatis simules, duos tamen christos dicere convinceris, et in propriam diversitatem hominem Deamque distinguere, et illum quidem ad operandum cieri, hunc etiam ad opus ciere, conaris ustendere. Tua namque illa sic habent [NESTOR. Illa certe Unigeniti glorifcatio nonnunquam Patri ascribitur: Est, inquit, Pater meus qui glorificat me;» nonnunquam Spiritui: e Spiritus, inquit, veritatis me glorifcabit ";, aliquando autem Christi potentiæ: ‹ Exeuntes enim, inquit, prædicabant verbum ubique, Domnino conperante, el sermonem confirmante sequentibus signis "., ] CAP. VII. Si tanquam expers gloriæ unigenitum Dei Verbuin, qua est et intelligitur Verbum, et nondum incarnatum, dicit esse glorifcatum a Patre, sanctoque Spiritu; labi illum et a veritate aberrare, nil præsens mitto dicere, ad aliud namque nos præsens ducit occasio. Sed mihi videtur oblitus corum quæ nuper ab ipso considerata dictaque sunt: Εἰ μὲν ὡς δόξης ἐπιδεῖ τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγον, καθό ἐστι καὶ νοεῖται Λόγος, καὶ οὔπω σεσαρκωμένος, δεδοξάσθαι φησὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος, ὅτι καὶ παραπταίει καὶ διημαρτη με τ' ἀληθοῦς, παρήσω λέγειν εἰς τὸ παρόν· ἄγει γὰρ ἡμᾶς ἐφ᾽ ἕτερον ὁ καιρός. Επιλελῆσθαι δέ μοι δοκεῖ τῶν ἀρτίως αὐτῷ τεθεωρημένων τε καὶ εἰρημένων. Έφη γὰρ, Οὐχ ἕτερος καὶ ἕτερος ὁ Χριστὸς, οὐκ ἄλ- dixit enim: Non est alius et alius Christus, non λος καὶ ἄλλος Υἱός· οὐδὲ γὰρ ἔχομεν χριστοὺς δύο, καὶ υἱοὺς δύο. 'Αλλ', ώ συνετώτατε, φαίην ἄν, εἰ τῇ Χριστοῦ δυναστεία περιήφθαι διαβεβαιοί τὴν τοῦ Μονογενούς εὐδοξίαν, πῶς οὐχ ἕτερος καὶ ἕτερος εἶεν ἄν, ἢ πῶς οὐ δύο πάντη τε καὶ πάντως, εἴπερ ἐστὶν οὐχ ὁ αὐτὸς ὁ διδοὺς καὶ δεχόμενος, ήγουν περιάπτων ὡς ἑτέρῳ παρ' ἑαυτὸν τὰ φύσει προσόντα αὐτῷ. Ενήργηκε γοῦν ἐνεργούμενος, ὡς ἕτερός τις υπάρχων Χριστὸς παρὰ τὸν Μονογενῆ εἰ γὰρ περιῆπται μὲν αὐτῷ, καθὰ φῆς, ἡ τοῦ Μονογενούς εὐδοξία, τῇ δὲ παρ' αὐτοῦ δυναστεία χρώμενοι, διεκηρύττοντο καὶ εἰργάζοντο τὰς θεοσημείας οι θεσπέσιοι μαθηταί, ■ Joan, viit, 54. ** Joan. xvi, 44. 19 Marc. xvi, 20. alius et alius Filius: neque enim habenius duos christos duosque filios. Sed, o vir prudentissime, inquam, si Christi potentive ascribi affirmas Unigeniti glorificationem, quomodo non alier sit et alter, aut quomodo non prorsus duo, siquidem don idem est qui dat et qui accipit, aut qui ascribit alteri tanquam a se diverso, quæ sibi`per naturanı insunt? Operatus est ergo Christus, idemque ad operandum excitus tanquam diversus ab Unigenito: nam si ascribitur ipsi, ut asseris, Unigeniti glorificatio, et potentia ab ipso data utentes beati illi discipuli prædicabant, et divina illa signa faciebant,

quoinodo quod dixi negari potest? Operatus erit πῶς οὐκ ἀληθὲς ὅπερ ἔφην; Ενήργηκε γὰρ ἀλλοτρίᾳ enim aliena virtute utens, ut non ipse, sed qui ad opus ciebat, ab iis qui in mundo erant, glorifcaretur. Quid igitur, quæso, in eo amplius cernitur quan) in sanctis apostolis? nam bi non sua virtute miracula perfecerunt: idque ipsi aperte confessi sunt: digni namque sunt laude et quia id cognoverunt, et quia in ipsis operantem glorifcabant. Hoc si ita est, annon æquum erat ut Christus qui ab alio, ut tu asseris, ad operandum ciebatur, et extrinsecus habebat Unigeniti gloriam, ad se tanquam ad 47 Deum accedentibus, et ejus ope indigentibus inclamaret, In nomine, seu in virtute Unigeniti hoc, verbi gratia, tibi commodum eveniat? mam id faciebant illi sapientissimi discipuli, ubique Jesum ex Nazareth appellantes. Sed neminem prorsus ita est allocutus, suæque potius virtuti perpetrata signa tribuebat, nunc quidem cæcis dicens: • Creditis quod possim id facere *?, et consensum exposcens; nunc cum imperio exigens, ac dicens: • Volo, mundare ";» cur non præterinissis anilibus fabellis, quas tibi el soli commentus es, mysterii profunditatem sapienti consilio perquiris? Sed perspicuum est rerum in primis utilium exiguam prorsus illi curam esse, ac quodammodo metuere ne quid veri parum advertens dicat, et recti aliquid sentire deprehendatur: et absurdissima quæque cogitat, et inconsiderate admodum accusat Ecclesiæ dogmata. Atqui meminisse eum oportuit Dei verborum, præpositis rationalium gregum per vocein Ezechiel dicentis: • Praeclara pascua depascebamiui, et aquam consistentem bibebatis; et reliqua:n turbabatis pedibus vestris, et oves meæ conculcata pedibus vestris depascebantur, et turbataın aquam pedibus vestris bibebant ".» Nos enim, divinitus inspiratis Litteris animum adjicientes, præclara pascua depascimur, ut scriptum est, aquam etiain consistentem bibimus, hoc est, sermonem Spiritus minime mendacio mistum, et perspicuum ac purissimum: ubi vero veluti ingratas quasdam mostrarum cogitationum faces in eo sermone miscemus, eumque confundimus, Salvatoris nostri gregibus insidiamur. lioc ipsum verum esse, nobis perspicuum facient ea quæ de Christo rursus ab eo et excogitata, et temere dicta sunt, quæ sic habent: [ NESTOR. Erat quidem ille Deus Verbum, etiamn antequam homo Gerel, Filius et Deus, et consen tiens Patri: suscepit vero posterioribus temporibus servi formam: sed cum esset antea Filius et vocaretur, post assumptionem non potest vocari seorsim Filius, ne duos filios dogmatizemus. Sed quia illi conjuuctus est Filio qui erat in principio, quique sibi copulatus est, non potest quod ad dignitatem filiationis attinet, divisionem suscipere: quod ad dignitatem filiationis, inquam, non quod ad naturas: ideo ctiam Christus appellatur ille 48 Deus Verδυνάμει χρώμενος, ἵν' ὁ ἐνεργήσας, καὶ οὐκ αὐτό [ισ. αὐτός] που μᾶλλον παρὰ τῶν ἐν κόσμῳ δοξάζηται. Τί οὖν, εἰπέ μοι, τὸ πλέον ἔν τε αὐτῷ φαίνεται, καὶ τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις; Αποτετελέκασι γὰρ οὐκ ἰδίᾳ δυνάμει τὰς θαυματουργίας· καὶ τοῦτο αὐτοὶ ὡμολόγησαν ἐναργώς· ἀξιάγαστοι γὰρ [δὲ] καὶ τοῦτο εἰδότες, καὶ τὸν ἐν αὐτοῖς ἐνεργοῦντα δοξάζοντες· εἶτα πῶς οὐκ ἔδει τὸν ἐνεργούμενον παρ' ἑτέρου κατὰ σὲ Χριστὸν, καὶ θύραθεν ἔχοντα τὴν τοῦ Μονογενούς εὐδοξίαν, τοῖς προτιοῦσιν ὡς Θεῷ, καὶ τῆς παρ' αὐτ τοῦ δεδεημένοις ἐπικουρίας επιφωνεῖν, ἐν ὀνόματι τοῦ Μονογενοῦς, ήγουν ἐν δυνάμει, Τόδε τί σοι γένοιτο τῶν ἀγαθῶν; τοῦτο γὰρ ἔδρων οἱ πάνσοφοι μαθηταί, Ἰησοῦν τὸν ἐκ Ναζαρέτ ὀνομάζοντες πανταχοῦ. 'Αλλ' οὐδενὶ μὲν τοῦτο προσπεφώνηκε παντελῶς· ἀνετίθει δὲ μᾶλλον ἰδίᾳ δυνάμει τὰ κατορθούμενα· ποτὲ μὲν λέγων τοῖς τυφλοίς, «Πιστεύετε ότι δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι;» καὶ τὴν συναίνεσιν ἀπαιτῶν· ποτὲ δὲ μετ ἐξουσίας ἀπαιτῶν [ἰσ. παρέλκει] λέγων, ο θέλω, καθαρίσθητι·, τί μὴ παρεὶς τὰ σαυτῷ τε καὶ μόνῳ εξευρημένα γραοπρεπή μυθάρια σοφῇ διανοίᾳ τὸ τοῦ μυστηρίου περιεργάζῃ βάθος; ἀλλ᾽ ἔστιν ἰδεῖν, ὅτε τῶν μὲν ἀναγκαίων εἰς ὄγησιν, ὀλίγος αὐτῷ παντελῶς ὁ λόγος· δέδιε δὲ ὥσπερ μὴ ἄρα τι καὶ τῶν ἀληθῶν παραφθέγξαιτο· καίτοι [ἰσ. καί τε] τῶν ἐπαινουμέ νων αλοίη πεφρονηκώς· οίεται δὲ πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἀπηχεστάτων, καὶ ἀκατάσκοπον κομιδὴ τῶν τῆς Ἐκε κλησίας δογμάτων ποιεῖται τὴν κατάῤῥησιν· καίτοι μεμνῆσθαι δέον αὐτὸν Θεοῦ λέγοντος διὰ φωνῆς Ἰεζε χιήλ τοῖς τῶν λογικῶν ποιμνίων προεστηκόσιν, ὅτε τὴν • Καλὴν νομὴν ἐνέμεσθε, καὶ τὸ καθεστηκός ὕδωρ ἐπίνετε, καὶ τὸ κατάλοιπον ἐταράττετε τους ποσὶν ὑμῶν, καὶ τὰ πρόβατά μου τα πατήματα των ποδῶν ὑμῶν ἐνέμοντο· καὶ τὸ τεταραγμένον ὕδωρ ὑπὸ τῶν ποδῶν ὑμῶν ἐνέπινον.» Ταῖς μὲν γὰρ θεο πνεύσταις Γραφαῖς τὸν νοῦν ἐνιέντες ἡμεῖς, τὴν καλὴν νομήν νεμόμεθα, κατὰ τὸ γεγραμμένον· καὶ μὴν καὶ τὸ ὕδωρ πίνομεν τὸ καθεστηκός, τουτέστι, τὸν ἀμιγῆ τῷ ψεύδει, διειδῆ τε καὶ καθαρώτατον τοῦ Πνεύματος λόγον· ἐμφύροντες δὲ καὶ ἀναμίσγοντες θολὸν ὥσπερ τινὰ τῶν ἰδίων ἐνθυμημάτων τὸ ἀτερπὲς αὐτῷ, ταῖς τοῦ Σωτῆρος ἀγέλαις ἐπιβουλεύομεν. Ἐκδείξειεν ἂν καὶ τοῦτο ἡμῖν ὡς ἔστιν ἀληθὲς τὰ περὶ Χριστοῦ πάλιν αὐτῷ τεθεωρημένα τε καὶ ἀτημελῶς εἰρημένα ἔχει δὲ οὕτως· [Ην μὲν γὰρ ὁ Θεὸς Λόγος καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρω πήσεως, Υἱὸς καὶ Θεὸς, καὶ συναινῶν τῷ Πατρί· ἀν έλαβε δὲ ἐν ὑστέροις καιροίς τὴν τοῦ δούλου μορφήν. Αλλ' ὢν πρὸ τούτου Υἱὸς, καὶ καλούμενος, μετὰ τὴν ἀνάληψιν οὐ δύναται καλεῖσθαι κεχωρισμένως Υιός, ἵνα μὴ δύο υἱοὺς δογματίσωμεν. Αλλ' ἐπειδήπερ ἐκε!. νῳ συνήπται τῷ ἐν ἀρχῇ ὄντι Υἱῷ τῷ πρὸς αὐτὸν συναφθέντι, οὐ δύναται κατὰ τὸ ἀξίωμα τῆς υἱότητος διαίρεσιν δέξασθαι· κατὰ τὸ ἀξίωμά φημι τῆς υἱότη τος, οὐ κατὰ τὰς φύσεις. Διὰ τοῦτο καὶ Χριστὸς, ὁ Θεός Λόγος ὀνομάζεται, ἐπείπερ ἔχει τὴν συνάφειαν * Matth. 15, 28. Η Matth. vi, 3.» Ezech. xxxiv, 18.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 11. τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν διηνεκῇ· καὶ οὐκ ἔστι τὸν Θεὸν bum, quia halet perpetuam cum Christo conjunΛόγον ἄνευ τῆς ἀνθρωπότητος πρᾶξαι τι· ἀπηκρίβω ται γὰρ εἰς ἄκραν συνάφειαν, οὐκ εἰς ἀποθέωσιν, κατὰ τοὺς σαφούς τῶν δογματιστῶν τῶν νεωτέ ρων. ] Ο φάναι τολμήσας τὴν τοῦ Μονογενούς εὐδοξίαν τῇ Χριστοῦ περιήφθαι δυναστείᾳ, καὶ τὸν τῆς ἑνότης τος σύνδεσμον διασπάσας, συνάγει πάλιν εἰς ἔνωσιν, διαλύει τε αὖ, καὶ ἐξίστησιν ἀλλήλων τὰς φύσεις, πλεῖστά τε ὅσα περὶ τούτων ἡμῖν κενολογεῖ καὶ τερατεύεται, ἵνα κἂν εἴ τι φαίνοιτο λέγων τῶν εἰς ὀρθότητα νενευκότων, ἐξελέγχηται σαφῶς μὴ εἰδὼς ὁ λέγει. Εἶναι μὲν γὰρ ἐνθάδε φησὶ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, καὶ Υἱὸν καὶ Θεὸν, καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως· καὶ μὴν ὅτι καὶ ἐν ὑστέροις καιροῖς ἀνέλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφήν. Φράζε δὴ οὖν, εἰ μή σοι δοκῶ τὰ εἰσ κότα λέγειν, τίς δὴ ἄρα ἐστὶν ὁ ἐνανθρωπῆσαι λεγόμενος; καὶ τί τὸ ἐνανθρωπήσαι, φής; τίς ὁ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀναλαβών; ἀνελήφθη δὲ παρ᾽ αὐτοῦ είνα τρόπον; Ὅτι μὲν οὖν ἄνθρωπον ἐνανθρωπήσαι λέγων, γέλωτος ἀξίαν ἀποφανεῖ τὴν ἑαυτοῦ φρένα, πῶς ἂν ἐνδοιάσειέ τις; ὁ γὰρ ἂν ἄνθρωπος κατὰ φύσιν, πῶς ἂν 8 ἦν γένοιτο πάλιν, καὶ ὡς ἐφ' ἕτερόν τι μετακεχωρηκώς εἴη ἄν, κατά γέ φημι τὸν τῆς φύσ σεως λόγον; Τὸ δὲ κατὰ φύσιν ἰδίαν οὐκ ἐλεύθερον, τίνα τρόπον ἂν λέγοιτο γεγενῆσθαι δοῦλον, ὡς τοῦτο οὐκ ἦν ἐν ἀρχαῖς; Οὐκοῦν οὐκ ἀνθρώπῳ πρέποι ἂν τὸ, ἐνανθρωπήσαι, πολλοῦ γε δεῖ· καὶ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν λαβεῖν, οὐχὶ τῷ καὶ ἐν ἀρχαῖς τὸ τῆς δουλείας ἔχοντι μέτρον, ἀλλ᾽ ἐκείνῳ μᾶλλον, ὃς οὐκ ἂν ἄνθρω πος κατὰ φύσιν, τοῦτο γενέσθαι πιστεύεται· καὶ τῶν ὅλων ὑπάρχων Δεσπότης, ὡς Θεός, καθῆκεν ἑαυτὸν ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς, ἐνώσας ἑαυτῷ καθ' ὑπόστασιν τὸ ἀνθρώπινον, καὶ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἀναλαβών. Οὕτω γὰρ ἔσται καὶ ἀληθὲς ὅπερ ἔφης, ὅτι μετὰ τὴν ἀνάληψιν οὐ δύναται καλεῖσθαι κεχωρισμένως Υιός, ἵνα μὴ δύο υἱοὺς δογματίσωμεν. Καὶ ἡ μὲν τῶν 50γμάτων ὀρθή τε καὶ ἀδιάστροφος, καὶ εἰς εὐθὺ δι άττουσα τρίδος, ήδε τέ ἐστι καὶ οὐχ ἑτέρα. Αὐτὸς δὲ δὴ πάλιν, ὁ τὴν ἐνανθρώπησιν ἡμῖν ὀνομάσας τοῦ ἐκ Πατρὸς ὄντος Λόγου, μονονουχὶ καὶ εἰς λήθην εὐθὺς ὧν ἔφη παρενεχθείς, διίστησι πάλιν εἰς δύο τὸν ἕνα, καὶ ταῖς τῶν ὀνομάτων [νοημάτων] ἐξιτηλίαις ἀσυφήλως ἐπινηχόμενος· καὶ φωναῖς ἀβασανίστοις ἀεὶ κεχρημένος. Εφη γάρ· ['Αλλ' ἐπειδήπερ ἐκείνῳ συνἧπται τῷ ἐν ἀρχῇ ὄντι Υἱῷ, τῷ πρὸς αὐτὸν συναφθέντι, οὐ δύναται κατὰ τὸ ἀξίωμα τῆς υἱότητος διαίρεσιν δέξασθαι· κατὰ τὸ ἀξίωμά φησιν τῆς υἱό τητος, οὐ κατὰ τὰς φύσεις. ] Ορθῶς γε, ὦ τάν· τὸ ἀνασφαλὲς εἶναι δοκεῖν,... ἀχρεῖον παραιτῇ. Αεὶ διεγηγερμένῳ κεχρῆσθαι τῷ λόγῳ, διὰ σπουδῆς τέτ θειταί σοι. Ἰδοὺ γὰρ, ἰδοὺ διαιρῶν τὰς φύσεις, συλλέγεις εἰς ἕνωσιν κατὰ τὸ ἀξίωμα τῆς υἱότητος. "Αρ' οὖν ἀπόχρη πρὸς ἔνωσιν ἀληθῆ τοῖς κατὰ φύσιν ἀλλήλων διεστηκόσιν, ἡ τῶν ὀνομάτων ταυτότης, ἤγουν ομωνυμία, καὶ τὸ κατ' αὐτὴν ἀξίωμα; σοὶ γὰρ καὶ οὕτω φάναι δοκεῖ. Οὐκοῦν, ἐπειδήπερ τό τε Χρι ctionem: neque contingit ut Deus Verbuni sine humanitate faciat aliquid: perductus est enim ad summam conjunctionem, non ad deificationem, ut sapientes e recentioribus dogmatistis asserunt.] CAP. VIII. Qui dicere ausus est Unigeniti glorificationem Christi potentiæ tribui, et qui vinculum unitatis distraxit, rursus ad unionem conjungit, disjungitque rursus, et naturas invicem separat, et his de rebus quamplurima nobis vane portentoseque loquitur, ut etiam si quid recti dicere videatur, tamen aperto coarguatur ignorare quid dicat. Nam hoc loco ipsum Dei Verbum et Filium et Deum esse asserit etiam antequam homo fieret; præterea posterioribus temporibus formam servi accepisse. Explica igitur, niši tibi consequentia videor dicere, quisuam ille est qui homo factus esse dicitur? quid etiam hoc ipsum hominem fleri dicis? quisnam ille qui formain servi suscepit? et quonam modo ab eo susceμία est? Ac si hominem dixerit esse humanatum, quisquam ne dubitet quin sententiain suam risu dignam sit proditurus? nam qui homo sit secumdum naturam, quomodo quod erat rursus fiet, et tanquam in aliud quidpiam transibit, quod ad naturæ, inquam, attinet rationem? Qui etiam ex ipsa sua natura non est liber, quomodo servus factus esse dicetur, tanquam ejusmodi ante non fuerit? Ergo homini non conveniet hominem feri, prorsus nullo modo, et servi formam accipere, non ei qui etiam a principio mensuram atque conditionem servitutis habeat; sed illi nimirum, qui cum homo non esset secundum naturam, id factus esse creditur; et cum universorum esset Dominus, utpote Deus, seipsum ad nostra dejecit, uniens sibi secundum hypostasim ipsam humanitatem, et servi formam assumens. Sic namque verum erit quod dixisti, post assumptionem non posse Filiuo) vocari seorsim, ne duos filios dogmatizemus. Ac recta quidem et miøime perversa, et in directum) tendens dogmatum semita præter hanc nulla est alia: ipse autem qui humanationem Verbi ex Deo exsistentis dixit, propemodum in oblivionen> illico eorum quæ dixit, abreptus, rursus unum in duo dividit, inanitati inanitati nominum absurde innatans, et vocibus parum examinatis semper 49 utens: ait enim: [Sed quia illi conjunctus est Filio qui erat in principio, sibi copulato, non potest, quod ad dignitatem fliationis attinet, susci pere divisionem: quod ad dignitatem Aliationis, inquam, non quod ad naturas.] Recte, vir optime, quod minime tutum esse videtur.... tanquam inutile refugis. Semper tibi vigilanti sermone uti studium fuit. Ecce jam certe dividendo naturas colligis all unitatem secundum filiationis dignitatem: num igitur ad unionem veram rerum inter se natura distantium sufficit cognominatio, seu homonymia, et dignitas quæ inde exsistit? sic namque dicere

θεινται καὶ ἑτέροις, πλεῖστοι γὰρ ὅσοι γεγόνασι χρι στοί, κέκληνται δὲ καὶ υἱοὶ καὶ κύριοι, εἶεν ἂν καὶ αὐτοὶ κατὰ τὸ ἀξίωμα τῆς υἱότητος, ἀδιαίρετοί τε ἀλλήλων, καὶ ἐν οἱ πάντες καθ' ἔνωσιν, ἣν δὴ πεπραχθαι νομίζεις αὐτὸς καὶ ἐπὶ Χριστοῦ· διαστήξει δὴ ὅλως πρὸς τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς. Εἶτα πῶς οὐ διῄρηνται πάλιν, πῶς δὲ καὶ Υἱός εἷς, οὐκ ἔχω νοεῖν, εἰ μὴ καθ' ἕνωσιν ἀληθῆ συμβεβηκέναι φαμὲν τῷ λόγῳ τὸ ἀνθρώπινον. Ἐπειδὴ δὲ χρὴ, διά γε τὰς τούτου φωνάς, καὶ εἰς ἐκτόπους εννοίας περι ενεγκεῖν τὸν λόγον, ἵνα πανταχόθεν ἐλέγχηται πεφρονηκὼς οὐκ ὀρθά, φέρε δή, φέρε, κἀκεῖνο λέγωμεν· Εἰ γὰρ ἀρκεῖ πρὸς ἕνωσιν, τῆς υἱότητος τὸ ἀξίωμα, ἐπειδὴ καλεῖταί τε καὶ ἔστιν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πα τρὸς ὁ ἐξ αὐτοῦ Λόγος, καινὸν δὲ πολλοῖς ἄλλοις τούνομα, τί τὸ λυποῦν, εἰπέ μοι, καὶ αὐτοὺς ἡνῶσθαι λέγειν αὐτῷ, καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας, ίνα μηδὲν ἔχῃ παρ' αὐτοὺς τὸ πλεῖον ὁ Ἐμμανουήλ; φιλονεικήσει γὰρ κατὰ τὸ εἰκὸς αὐτῷ, καὶ περὶ τῶν ἴσων ἁμιλλή σεται τὸ τῶν αὐτῶν ὀνομάτων ἠξιωμένον· καὶ τῆς συναφείας ἡμῖν ὁ τρόπο;, κατὰ ψιλὴν καὶ μόνην ἔστα: τὴν κλῆσιν, ήγουν τὴν ὁμωνυμίαν. Εἶτα τί τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως νοεῖται χρῆμα; τί δὲ πρὸς τούτῳ, καὶ τὸν ἐν τῇ τοῦ δούλου καθικέσθαι μορφῇ; Ει γάρ ἐστι κατ' αὐτὸν ὁ τῆς ἐνανθρωπήσεως τρόπος συνάφειά τις ψιλή, καὶ κατὰ μόνον τῆς υἱότητος το ἀξίωμα, τί τὸ κωλύον ἔτι καὶ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι πεπράχθαι λέγειν αὐτήν; 'Αλλ' ὅρα που πάντως, ὁ φιλομαθής, τοῦ λόγου τὸ ἀκαλλές. Ποῖ δὴ οὖν ἀποφέρεται πρὸς ἃ μὴ θέμις εξεστηκώς; Εἰρήσεται δὲ πρὸς ἡμῶν αὐτῷ τὸ διὰ τῆς Ἱερεμίου φωνῆς· ο Ταῖς πολυοδίαις σου εκοπίασας.» Κλυδωνίζεται γὰρ ἀνέμῳ παντὶ περιφερόμενος, καθά φησιν ὁ σοφώτατος Παύ λος. Οὐκοῦν δέχου τὴν ἄγκυραν τῆς ψυχῆς τὴν ἀτραλῆ καὶ βεβαίαν, στῆσον ἐπὶ πέτραν τοὺς ἑαυτοῦ τόδας. Εἰ ἐνανθρωπῆσαι φῆς τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον. ἀρ κέσει τοῦτο πρὸς δήλωσιν τοῦ καθ' ἡμᾶς γενέσθαι τὸν ὑπὲρ πᾶσαν τὴν κτίσιν· ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφήν, καίτοι τὴν ἐλευθερίαν ἔχων ὡς Θεός. Ην γάρ ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς, τοῦ τὸ κατὰ πάντων ἔχοντας κράτος. Παῦσαι διαιρῶν τὰς φύσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν. Ὅτι μὲν γὰρ ἕτερόν τι, καὶ ἕτερόν ἐστιν ἥ τε θεία καὶ ἡ ἀνθρώπου φύσις, πρέποι ἂν εἰδέναι, καὶ ἀναγκαῖον εἶναί φημι τοῖς ἀρτίφροσι. Διεστήκασι γὰρ ἀλλήλων καὶ ἀσυγκρίτοις διαφοραῖς. Ἐπὶ δὲ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ, συνεισενεγκὼν εἰς ἔνωσιν τὴν ἀληθῆ τε καὶ καθ' ὑπόστασιν, παραιτοῦ τὴν διαίρεσιν· ἕνα γάρ οὕτως ὁμολογήσεις Χριστόν, και Υἱὸν, καὶ Κύριον. 'Αλλ', οὐκ οἶδ' ὅπως, ὁ τῶν ἐξιτή λων ἡμῖν δογμάτων εὑρετής, ἐν σμικρῷ μὲν κομιδῆ πεποίηται λόγῳ τὸ τῆς ἑνώσεως χρήμα· διωσάμενο, tibi placet. Ergo quoniam Christi nomen, et nomen στὸς ὄνομα, καὶ μὴν τὸν Υἱὸς καὶ Κύριος, κοινὰ τέpropterea Filii et Domini etiam aliis communiter imposita sunt, nam plurimi sane fuere Christi, el vocati sunt filii el domini, erunt ipsi quoque secundum filiationis dignitatem inter se individui, et unum omines ea unitate quam ipse etiam in Christo esse perfectam putas: distabit autem prorsus homo nostri similis a Deo Verbo. Hoc posito quomodo non rursus divisi erunt, aut quomodo etiam unus Filius, intelligere non possuin, nisi secundum unionem veram convenisse humanitatem cum Verbo dixerimus. Sed quia propter hujus hominis voces necesse est etiam per absurdas sententias orationem circumferre, ut undique coarguatur haud recte sensisse, agedum illud etiam dicamus: Nam si satis est sd unionem dignitas filiationis, quoniam appellatur et est Filius Dei ac Patris illud ex ipso Verbum, ot commune est multis aliis hoc nomen, quid, rogo te, prohibet dicere et ipsos el alios omnes illi unitos esse, ut Emma - nuel nihil præcipuum supra ipsos habeat? contendet enim cum eo, ut consentaneum est, de æquali honore decertabit id quodcunque eorumdem nominum diguitatem est adeptum; et ille conjunctionis modus in nuda solaque residebit appellatione, vel homonymia. Jam vero quiduam esse intelligetur ipsa humanatio? quid præterea erit quod ad servi formam descendit? Nam si, ut ipse asserit, humanationis modus conjunctio quædam est simplex et secundum solam Gliationis dignitatem, quid proconjunctionem in aliis etiam omnibus factam dicere? Sed procul dubio qui solers est et acutus, prospicit ejus orationis absurditatem. Quonain igitur fertur, ad ea quæ dicere nefas est, impulsus? Dicetur autern illi a nobis illud Jeremiæ dictum In multitudine viæ tuæ laborasti ‘*;› Quclual enim, et omni vento circumfertur, ut beatus Paulus ait “. Accipe igitur anchoram 50 animæ tutam ac firmam, statue supra petram pedes tuos. Si hominem factum ipsum Dei Verbum dicis, hoc ipsum satis est ad explicandum nostri similem faclum esse illum, qui est supra omnem creaturam: accepit servi formam, quamvis libertatem ut Deus haberet; nam erat in qualitate Patris ejus qui super omnia obtinet imperium. Desine dividere naturas post unionem: nam scire aliud atque aliud esse divinam humanamque naturam, non modo convenire prudentibus viris, verum etiam necessarium esse censeo: distant enim inter se, et quidem inestimabili differentiarum spatio: in omnium autem nostrum Salvatore Christo ubi illas conjunxeris in veram et secundum hypostasim uni48 Imo, Isa. Lvn, 10. "Ephes. iv, 14. hibet eam Legendum, όρα, ut lib. 1, pag. 21, ἀλλ' ὁρα που πάντως ὁ θεοφιλής, et 55, ὁρᾷ δὴ οὖν ὁ χρηστο μαθής. Αut si secunda persona legatur όρα, legen - öpa, dum ὦ φιλομαθής, ὦ θεοφιλής, ὦ χρηστομαθής επί lectioni favet locus lib. iii, pag. 62, δρα δέ μοι τῶν προφητικῶν ἐννοιῶν τὴν ἐγρήγορσιν.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. II. δὲ καὶ αὐτὸ κατὰ τὸ εἰκὸς, καὶ τῆς ἀληθείας την tatem, cave divisionem: sic namque nnun Chri δύναμιν, κεχώρηκε πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτῷ δοκοῦν, και stum fateberis, et Filium et Dominum. Sed nescio φησι· [ Διὰ τοῦτο καὶ Χριστὸς ὁ Θεὸς Λόγος ὀνομά quoin oɗo hie vanorum inventor dogmatum rem ipζεται, επείπερ ἔχει τὴν συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν Χρι sam unionis admodum parvipendit, illaque rejecta, στὸν διηνεκή. Καὶ οὐκ ἔστι τὸν Θεὸν Λόγον ἄνευ τῆς ut consequens certe erat, et vi simul ipsa veritatis ἀνθρωπότητος πράξαί τι. 'Απηκρίβωται γὰρ εἰς abdicata rursus ad id recurrit quod sibi placebat, ἄκραν συνάφειαν, οὐκ εἰς ἀποθέωσιν, κατὰ τοὺς σου et ait: [Ideo etiam Christus appellatur ille Deus φοὺς τῶν δογματιστῶν τῶν νεωτέρων.] Οτε τοίνυν Verbum, quia habet perpetnam cum Christo conΧριστὸν ὠνομάσθαι φησὶν ἰδικῶς τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς junctionem; neque contingit ut Deus Verbum sine Λόγον, ὡς ἔχοντα τὴν συνάφειαν πρὸς Χριστόν, ὡς humanitate faciat aliquid: perductus est enim ad πρὸς ἕτερόν που δηλονότι, πῶς οὐ πεφλυάρηκε που summam conjunctionem; non ad deideationem, ut μάτην εἰρηκώς, ὅτι μετὰ τὴν ἀνάληψιν οὐ δύναται sapientes e recentioribus dogmatistis asserunt.] καλεῖσθαι κεχωρισμένως; εἴπερ οὐχ ἄν τι νοεῖται Cum igitur dicat Christum appellatum esse llind ex πρὸς ἡμῶν, τὸ ἑτέρῳ τινὶ σχετικῶς συνήφθαι λεγό Deo Patre Verbum, quia habeat cum Christo conμενον· δύο γὰρ πάντως τὰ ἀλλήλοις συμβαίνοντα, junctionem, ut cum altero nimirum, quomodo non καὶ οὐχ ἂν αὐτό τι, τὸ ἑαυτῷ συναπτόμενον, νοοῖτ' ἂν temnere nugatus est, cum dixit, post assumptionem non εἰκότως. Ψευδομυθία δὴ οὖν τὰ ἐκείνου καὶ λῆρος posse vocari seorsimı? siquideın quod alteri cuidamn rel ἑτέρως. Ἡμεῖς δὲ μετὰ τὴν ἕνωσιν, κἂν εἰ Θεὸν secundum habitudinem conjunctum esse dicitur, id Λόγον ὀνομάσειέ τις, οὐ δίχα νοοῦμεν αὐτὸν τῆς ἰδίας non potest a nobis tanquam unum aliqnid intelligi: σαρκός· κἂν εἴπῃ Χριστόν, σαρκωθέντα τὸν Λόγον nam quæ inter se conveniunt, duo prorsus jure inte!- ἐπιγινώσκομεν. Τίς δὲ δὴ ἄρα καὶ ὁ τῆς παρὰ σοῦ liguntur, et non unum aliquid quod ipsum sibi coλεγομένης συναφείας νοεῖται τρόπος; Εἰ μὲν γὰρ puletur: fabula sunt igitur et vanissing nugae illius ἡνῶσθαι φῆς καθ' ὑπόστασιν τῷ ἐκ Θεοῦ φύντι Λόγῳ verba. Nos antem post illain unionem, sive Denin τὸ ἀνθρώπινον, τί τὴν θείαν, εἰπέ μοι, περιυβρίζεις Verbum nominet quispiam, non sine propria carne σάρκα; καίτοι προσκυνεῖν αὐτῇ μὴ παραιτούμενος, illud intelligimus, sive Christum dicat, incarnatum πρέποντος μόνῃ τῇ θείᾳ τε καὶ ἀποῤῥήτῳ φύσει τοῦ Verbum agnoscimus. Jam vero quinam etiam illias προσκυνεῖσθαι δεῖν. Εἰ δὲ ἀληθῆ μὲν οὐκ οἴει γενέquam tu conjunctionem dicis, intelligitur modus? σθαι τὴν ἔνωσιν, συνάφειαν δὲ μᾶλλον ἡμῖν ονομά Nam si humanitatem dicis unitam secundum byζεις τὴν κατά γε τὴν ὁμωνυμίαν, καὶ τὴν ἐν ψιλαῖς postasim illi ex Deo genito Verbo, cur, quaeso, diκαὶ μόναις ταῖς ἴσαις κλήσεσιν ἀξίαν, τί σεμνοληρείς, vinam illam carnem aficis injuria? lanetsi eam ἀπηκριβῶσθαι λέγων τὸν ἐκ γυναικὸς πρὸς ἄκραν – adorare minine refugias, cum adorationem exhiσυνάφειαν, δῆλον δὲ ὅτι τὴν πρὸς τὸν Λόγον; Ομώ beri nonnisi divinæ et ineffabili naturæ conveniat. νυμον μὲν γὰρ ἀλλήλοις εἶεν ἂν, τό τε Υἱὸς Υἱῷ, καὶ Quod si hand veram putas factam unionem, et conΚύριος Κυρίῳ· ἀλλ᾽ οὐδὲν ἀλλήλων μειονεκτοῖτο ἂν junctionem potius appellas illain secundum homoτὰ ὀνόματα· καὶ τὸ περιττὸν ἐν τούτοις πολυπρα- nymian, et 51 in sola ac nuda æqualis appellatioγμονεῖν, εἰκαῖον οἶμαι που· Υἱὸς γὰρ Υἱοῦ, καὶ τὸ nis societate positam dignitatem, quid magnifice Υἱὸς [σ. καθὰ Υἱός, ἢ, καθὸ Υἱός], οὔτε τὸ μεῖζον, nugaris, dicens illum ex muliere editum ad sumοὔτε τὸ ἔλαττον ἔχει. Περισσοεπεῖς οὖν ἄρα καὶ μάλα mam conjunctionem perductum, nimirum cum σαφῶς, ἀπηκριβῶσθαι λέγων αὐτὸν πρὸς ἄκραν συν Verbo? Homonyma namque inter se erunt et Filius άφειαν. Πρέποι δ' ἄν, κατά γε τὸ αὐτῷ μοι δοκοῦν, Filio, et Dominus Domino. Sed nihil hæc nomina οὐχὶ ταῖς ὁμωνυμίαις τὸ ἀπηκριβῶσθαι λέγειν αὐτὰς unum altero minus habebunt, et quid in his exiἀλλήλαις· ἐκείνοις δὲ μᾶλλον, ἃ τὴν εἰς πᾶν ὁτιοῦν mium sit, exquirere vanum sit, opinor:nam Filius ισότητά τε καὶ ὁμοιότητα τῶν ν εἶναι πεπιστευμέν Filio qua Filius est, nec majus aliquid nec minus νων, διαλαχόντα φαίνεται· οἷον, φέρε εἰπεῖν, ἀπο habet. Supervacua igitur te verba fundere apertisηκριβῶσθαί φαμεν πρὸς ἄκραν ἐμφέρειαν τῆς τοῦ simnum est, cum ipsam perductum dicis ad summam δεῖνος μορφῆς, ἡ τὸν ἐξ αὐτοῦ γεγονότα υἱόν, ή, conjunctionem. Non enim, ut mihi videtur, de honoφέρε εἰπεῖν, εἰκόνα. Κατὰ δέ γε τὸν τῆς συναφείας nymis convenit dicere quod ad summam similitudinem τρόπον, πῶς ἂν ἀπηκριβῶσθαι λέγοιντο καὶ νοοῖντό sint perducta, sed his potius quæ per omnia æqualitaτινα; 'Αλλ' αὐτὸς μὲν ἡρμήνευσεν ἡμῖν τῆς συν- tem ac similitudinem quarumcunque rerum sortita αφείας τὴν δύναμιν. [Οὐ γὰρ ἔστι, φησί, τὸν Θεὸν sunt, cum quibus unum esse creduntur: verbi gratis, Λόγον, ἄνευ τῆς ἀνθρωπότητος πράξαί τι]. Ομόφρο expressum dicimus ad summam similitudinem alicuνες οὖν ἀλλήλοις καὶ ὁμογνώμονες κατὰ σὲ, καὶ ἀπὸ jus hominis formæ vel filium ex eo genitum, vel κοινῶν σκεμμάτων ἐφ᾿ ἕκαστα τῶν πρακτέων ἰέναι exempli gratia, imaginem: porro secundum cunjunπιστεύσομεν τὴν τῶν παρὰ σοῦ λεγομένων υἱῶν ctionis modum quouam pacto aliqua aut dicantur aut ξυνωρίδα· εἶτα, πῶς οὐ δύο χριστοὶ, καὶ υἱοὶ, καὶ intelligantur expressa? Sed ipse nobis interpretatus κύριοι; 'Αλλ' ὡς ὀργάνῳ τῷ σώματι κεχρήσθαι τὸν est hujus vim conjunctionis.[Non enim, inquit, continΛόγον διίσχυρίζῃ κατὰ τὸ εἰκός. 'Αλλ᾽ εἰ μὲν ἕνα φής git ut Deus Verbum sine humanitale faciat aliquid.] Υἱὸν, καὶ μίαν ὑπόστασιν τὴν τοῦ Λόγου σεσαρχω- Concordes igitur et consentientes sunt, ut tu exiμένην, οὐκ αὐτὸς ἔσται Θεότητος ὄργανον κεχρήσε stimas et communi consilio ad singulas res facien-

$8 das tendere credemus par illud aliorum a te di- ται δὲ μᾶλλον οἷάπερ ὀργάνῳ τῷ ἰδίῳ σώματι, καθάclorum: quod si ita est, quomodo non duo christi, περ ἀμέλει καὶ ἡ τοῦ ἀνθρώπου ψυχή. Οὐκοῦν ὁμο λόγησον ἕνα, μὴ διαιρῶν τὰς φύσεις, μετὰ τοῦ εἰδέ ναι καὶ φρονεῖν, ὅτι σαρκὸς μὲν ἕτερος ὁ λόγος, Θεότητος δὲ πάλιν, ὁ αὐτῇ καὶ μόνῃ πρέπων ἥκιστα μὲν γὰρ Θεότητα γενέσθαι φαμὲν τοῦ Λόγου την σάρκα, θείαν δὲ μᾶλλον, ὡς ἰδίαν αὐτοῦ· εἰ γὰρ ἀν θρώπου σὰρξ ἡ ἀνθρωπίνη λέγεται, τί τὸ κωλύον ἔτι καὶ θείαν εἰπεῖν τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου; Τί τοίνυν διαγελᾷς τῆς ἀληθείας τὸ κάλλος, ἀποθέωσιν ἡμῖν ὀνομάζων τῆς ἁγίας σαρκὸς, μόνον δὲ οὐχὶ, καὶ κατονειδίζων τοῖς ὀρθὰ φρονεῖν ᾑρημένοις τὴν θεο ποίησιν; καίτοι λέγων αὐτός· et filii, et domini? At vero corpore tanquam organo ipsum Verbum usum affirmas, ut est consequens. Sed si unum dicis Filium, et unam lypostasim Verbi incarnatam, non ipsum erit Divinitatis organum, sed utetur potius proprio corpore tanquam organo; ut nimirum ipsa hominis anima. Ergo unam falere, non dividens naturas, simul intelligens ac sentiens aliam esse carnis, aliam divinitatis rationem quæ illi ac soli conveniat: neque enim illam Verbi carnem dicimus factam esse divinitatein, sed potius divinam, ut illius propriani. Nam si bominis caro humana dicitur, quid prohibet etiam divinam dicere illam quæ est Dei Verbi caro? Quid igitur irrides pulchritudinem veritatis? sanctæ illius carnis consecrationem in deos nobis objiciens, ac propemodum deificationem hominibus recte sentientibus exprobrans: tametsi ipse dicas: NESTOR. Ut ergo demonstretur ipsis quoque magis quis hic sit ab illis adoratus, et ad quem illos duxerit Spiritus sancti gratia, nenipe non ad simplicem vulgo conspectumn 52 infantem, sed ad corpus quoddam ineffabiliter Deo conjunctuin.] CAP. IX. Cunt igitur corpus ineffabiliter Deo conjunctum dicat, quod autem est vero ineffabile, supra intel - ligentiam sit et supra sermonem, vera prorsus erit unio vel conjunctio, ut ipse loqui solet: nam ejusmodi sunt ineffabilia, et rerum ita inter se convenientium haud utique qnisquam scire poterit modum. Quod si dicere nosti, ac putas posse te vim illius conjunctionis declarare, quomodo adhuc erit [Ἵνα τοίνυν δειχθῇ καὶ τοῖς μάγοις τίς ἐστιν οὗ τὸς ὁ παρ' αὐτῶν προσκυνούμενος, καὶ ἐπὶ τίνα ἤγαγεν αὐτοὺς τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου ἡ χάρις ὅτι οὐκ ἐπὶ ψιλὴν ἁπλῶς θεωρούμενον βρέφος, ἀλλ' ἐπί τι σῶμα συνημμένον ἀῤῥήτως θεῷ ] Οτε τοίνυν ἀῤῥήτως συνήφθαι Θεῷ τὸ σῶμά φησι· τὸ δὲ ἀπόῤῥητον ἀληθῶς, ὑπὲρ νοῦν ἐστι καὶ λόγον, ἀληθής που πάντως ἡ ἔνωσις, ήγουν ἡ συνάφεια, κατ' αὐτόν. Απόῤῥητα γὰρ τὰ τοιάδε, καὶ τῶν οὕτως ἀλλήλοις συμβεβηκότων, οὐκ ἂν, οἶμαι, τις εἰδείη τὸν τρόπον. Εἰ δὲ οἶσθα λέγειν, οίει τε δύνασθαι διατρανοῦν τῆς συναφείας τὴν δύναμιν, πῶς ἀπόῤῥητον ἔτι τὸ χρῆμά ἐστι; θαυμάζω δὲ, ὅτι καί ea res inedabilis? Miror autoin quod, quamvis cor- c το σώμα λέγων συνῆφθαι Θεῷ, καὶ τοῦτο ἀποῤῥή pus Deo conjunétum dicat, idque ineffabiliter, non tamen illud etiam ipsius proprium esse asserat, ut cum eo tanquam unum intelligatur; sed rursus in hominem ac Deum dividit scorsim ac separatin), unum Christum et Dominum Jesuin, et recte senLire se simulat, dicens: [NESTOR. Neque vero simplex homo est Christus, o calumniator, sed homo simul et Deus: quod si solum Deus esset, opus erat, o Apollinari, dicere: ‹ Quid me quæritis interficere Deum, qui vera locutus sum vobis "*?, Hicille est cui spinea fuit circumposita corona; bic qui dicebat: • Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti "?» hic qui triduanamn subiit nortem, Adoro autem hanc simul cum Divinitate, tanquam divina defensorem auctoritatis. CAP. X. Vide jam rursus quemadmodum raptim decipiat, et suis sermonibus veritatis speciem circumponat [Non, inquit, simples homo est Christus, sed boo simul et Deus], rursusque dividat, et haud unuin esse dicat, et stulte quod a nemine sit positum accipiat, et quod sibi placet astruat. Perinde enim ae si quispiam diceret, nudum ipsum Verbum et citra carnem in terris nobis apparuisse, nobiscumque locutum, vel divina signa edidisse, aut con48 Juan, vil, 40. ** Matth. xxvii, 46. τως, οὐκ αὐτοῦ δὴ τοῦτο καὶ ἴδιον εἶναί φησιν, ἵν' ὡς ἓν νοοῖτο μετ' αὐτοῦ· μερίζει δὲ πάλιν εἰς ἄνθρωπον καὶ Θεὸν, ἀνὰ μέρως τε καὶ ἰδικῶς, τὸν ἕνα Χριστὸν καὶ Κύριον Ἰησοῦν, καὶ ὀρθὰ φρονεῖν ὑποπλάττεται λέγων· ['Αλλ' οὐ ψιλός ἄνθρωπος ὁ Χριστός, συκοφάντα, ἀλλ᾽ ἄνθρωπος ὁμοῦ καὶ Θεός· εἰ δὲ μόνον ὑπῆρχε Θεός, ἐχρῆν, Απολινάριε, εἰπεῖν· ο Τί με ζητείτε ἀποκτεῖναι Θεὸν, ὅς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα; ο Οὗτος ὁ τὸν ἀκάνθινον περιθέμενος στέφανον· οὗτος ὁ λέγων, ο Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέ λιπες; ο οὗτος ὁ τριήμερον τελευτὴν ὑπομείνας. Προσκυνῶ δὲ σὺν τῇ Θεότητι τοῦτον, ὡς τῆς θείας συνήγορον αὐθεντίας.] ΚΕΦΑΛ. Ι'. "Αρει δή μοι πάλιν συναρπάζοντα μὲν, καὶ τῆς ἀληθείας τὴν μόρφωσιν τοῖς ἑαυτοῦ περιθέντα λό γοις· [οὐ γὰρ ψιλός άνθρωπος, φησίν, ὁ Χριστός, ἀλλ᾽ ἄνθρωπος ὁμοῦ καὶ Θεός· διιστάντα δὲ πάλιν καὶ οὐχ ἕνα λέγοντα, καὶ ἀνυπόθετόντι δεχόμενον ἀμα θῶς, καὶ κατασκευάζοντα τὸ δοκοῦν. ὡς γὰρ λέγοντός τινος, γυμνὸν ἐπὶ γῆς καὶ δίχα σαρκὸς φθαί τε ἡμῖν τὸν Λόγον, καὶ τοὺς πρὸς ἡμᾶς ποιήσασθαι λόγους, ήγουν ἐνεργῆσαι τὰς θεοσημείας, ήγουν ὅτι κοινός

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 11. ἦν ἄνθρωπος, καὶ οὐκ αὐτὸς ὁ Λόγος γέγονε σάρξ• munem hominem fuisse, non ipsum Verbum factum [ού ψιλός, φησὶν, ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ καὶ Θεός. ] Ἡμεῖς δὲ, ὦ βέλτιστε, φαίην ἂν ἔγωγε, κάν λέγωμεν αὐτὸν ἄνθρωπόν τε ὁμοῦ καὶ Θεὸν, οὐκ ἀνὰ μέρος τιθέντες τὰ τοιάδε φαμέν· τὸν αὐτὸν δὲ μᾶλο λον εἰδότες καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως Υἱὸν καὶ Θεὸν καὶ Λόγον τοῦ Πατρός· ἄνθρωπον δὲ μετὰ τοῦτο καθ᾿ ἡμᾶς γεγονότα, καὶ σεσαρκωμένον. 'Ο δὲ διισχυριζόμενος μὴ δεῖν αὐτὸν ἄνθρωπον νοεῖσθαι ψιλόν, ἀλλὰ Θεὸν καὶ ἄνθρωπον, ἀπονέμει μὲν τὸν ἀκάνθινον στέφανον, καὶ τὰ ἕτερα τῶν παθῶν, ἰδικῶς ἀνθρώπῳ καὶ ἀνὰ μέρος· προσκυνεῖν δὲ ὁμολογεῖ σὺν τῇ Θεότητι τοῦτον· καὶ τὸ ἔτι δυσσεβέστερον, ὡς οὐκ ὄντα μὲν κατὰ τὸ εἰκὸς Θεὸν ἀληθῶς καὶ Υἱόν· συν ήγορον δὲ γεγονότα τῆς αὐθεντίας τοῦ Λόγου. Ὅτι γὰρ διίστησιν εναργώς, σαφηνιεῖ πάλιν τὸ σὺν τῇ Θεότητι προσκυνεῖσθαι δεῖν αὐτὸν ὁμολογεῖν. Τὸ γὰρ ἑτέρῳ συμπροσκυνούμενον, ἕτερόν που πάντως ἐστὶ παρ' ἐκεῖνο μεθ' οὗ προσκυνεῖσθαι λέγεται. Ἡμεῖς δὲ, μια προσκυνήσει τιμὴν εἰθίσμεθα τὸν Έμμανουήλ, οὐ διϊστάντες τοῦ Λόγου τὸ ἑνωθὲν αὐτῷ καθ᾿ ὑπόστασιν σῶμα. Τί δ' ἂν νοοῖτο, τὸ τῆς θείας συνήγορον αὐθεντίας, βασανίζειν ἄξιον· ἄρα γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, καθ' ἕνα τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ εὐαγγελιστῶν ἕτερον τῷ κόσμῳ διεκήρυξε Χριστόν, ήγουν Υΐν καὶ Κύριον, ὡς θείαν ἔχοντα τὴν ἐφ᾽ ἅπασιν αὐθεντίαν, ήγουν ἐξουσίαν, συνηγόρευσε δὲ καὶ αὐτὸς τῇ ἑτέρου δόξῃ; Καίτοι τῶν θεηγόρων ο χορός, Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν ἐκ σπέρματος Δαβὶδ κατὰ σάρκα τῷ κόσμῳ διακηρύττουσι· καὶ τῆς πίστεως ἡμῶν ὁ τρόπος διὰ τῆς εἰς αὐτὸν ὁμολογίας ἔρχεται· δικαιούμεθα δὲ πιστεύον τες, οὐχ ὡς ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον ἁπλῶς, ἀλλ᾽ εἰς τὸν φύσει τε καὶ ἀληθῶς ἔντα Θεόν. Καὶ γοῦν ἄθεα μὲν τὰ ἔθνη διετέλουν κατὰ τὸν κόσμον, Χριστὸν οὐκ εἰδότα ποτέ, καθά φησιν ὁ μακάριος Παῦλος· ἐπειδὴ δὲ ἐγνώκασιν, ου μεμενήκασιν ἐν ἀγνοίς τοῦ κατὰ φύσιν ὄντος Θεοῦ. Οὐκοῦν διδασκέτω τῇ τίνος δόξῃ καὶ αὐθεντία συνηγόρευσεν ὁ Χριστὸς, καίτοι τῶν προσιόντων αὐτῷ τὴν πίστιν ἐφ' ἑαυτῷ μὲν αἰτῶν· ἀνατιθεὶς δὲ ταύτην ἐν αὐτῷ [Ισ. ἑαυτῷ] τῷ Πατρί, Καὶ γοῦν ἔλεγε· «Πιστεύετε εἰς ἐμὲ, καὶ εἰς τὸν Θεὸν πιστεύετε, καὶ πάλιν Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ, οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ, ἀλλ' εἰς τὸν πέμψαντά με· καὶ ὁ θεωρῶν ἐμὲ, θεωρεῖ τὸν πέμψαντά με. ο 'Αλλ' ἴσως τὸ συνηγορεῖν κατὰ τὸ αὐτῷ δοκοῦν, τάχα που ὑπεμφήνειεν ἂν τὸ ἰσηγορεῖν· ἐφίημι γάρ, καίτοι τῆς λέξεως ἑτέραν ἐχούσης τὴν δήλωσιν. Εἶτα πῶς Ισηγορήσειεν ἂν ἄνθρωπος Θεῷ κατὰ σὲ, καὶ τὰς ἐκ τῶν Ἰουδαίων παροινίας διενεγκών; Φέρε γὰρ τὴν ἑκατέρῳ πρέποντα καταθρήσωμεν λόγον. Πρέπει δ᾽ ἂν εἰπεῖν τῷ γε ὄντι Θεῷ κατὰ φύσιν· Εἰμὶ μὲν ἀόρατος, ἀναφῆς, καὶ τοῦ παθεῖν ἀνώτερος, καὶ μὴν καὶ ἀσώματος, ζωὴ καὶ ζωοποιὸς, καὶ ἐπάνω πάντων ὡς Θεός. Ὁ δὲ τὴν ἰδίαν ἡμῖν, ὅπως ἂν ἔχοι φύσιν ἐξηγούμενος, ἔφη ἂν εἰκότως· Ορατός είμι, καὶ ἁπτός· παθητὸς, καὶ ὑπὸ φθοράν, καὶ ὑπὸ Θεῷ. "Αρ' esse carnem: [Non, inquit, simplex est homo ipse Christus, verum etiam Deus.] Sed ut mihi dicere liceat, nos, o vir optime, quamvis illum dicamus hominem simul et Deum, non hæc seorsim dividendo dicimus, sed potius eumdem scientes etiam antequam esset homo factus, et Filium, et Deum, el Verbum Patris, hominem vero postea nostri similem factum et incarnatum. Ille vero cum affirmet non esse illum nudum hominem intelligendum, sed Deum et hominem, spineam quidem coronam et cæteras passiones proprie ac seorsim homini tribuit, et adorare se hunc simul cum Divinitate fatetur, et quod 53 magis impium sit, tanquam non sit, ut est consentaneum, vere Deus ac Filius, sed auctoritatis Verbi assertor. Nam quod evidenter distinguat, ex eu rursus perspicuum fiet, quod cum Divinitate ipsum esse adorandum confitetur: quod enim cum altero adoratur, diversum est prorsus ab eo cum quo adorari perhibetur. Nos vero una adoratione honorare consuevimus Einmanuelem, non dividentes a Verbo corpus ipsi secundum hypostasim unitum. Quid autem significent illa verba, divinæ asserto - rem auctoritatis, examinandum est. Num enim etiam ipse Dominus noster Jesus Christus ut unus e sanclis apostolis et evangelistis, alium mundo prædica. vit Christum, vel Filium, vel Dominum, ut habentem ad omnia divinam auctoritatem sive potestatem, et ipɛe alterius gloriam asseruit? Atqui chorus ipse Dei prædicatorum Jesum Christum illum ex semine David secundum carnem prædicat, et ipsa fidei nostræ ratio per confessionem in eum factam pergit: justificatnurque eo ipso quod credimus non ut unum e nobis homineın simplicem, sed in ipsum natura vereque Deum. Itaque sine Deo gentes erant in hoc mundo, Christum ignorantes aliquando, ut ait beatus Paulus s: ubi vero illum agnoverunt, non permanserunt ignari ejus qui secundum naturam est Deus. Igitur doceat cujus gloriæ et auctoritati patrocinatus sit Christus: tametsi ab hominibus ad se accedentibus fidem in seipsum exigat, et eam ipsam in se ipsi Patri attribuat, itaque dicebat: «Credite in mne, et in Deuin credite ";» et iterum: c Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me.» Sed fortasse hoc verbum συνηγορεῖν, quod patrocinari diximus, subindicat idem quod Ισηγορεῖν, hoc est, ex aequo pradicare: permitto enim, quamvis hæc dictio aliam habeat significationem. Atqui quomodo ex æquo de se loquatur homo perinde ac Deus, ut tu putas, et qui a Judzis illatas contumelias pertulit? Age enim, sermonem utrique convenientem consideremus: nam vero secundum naturam Deo convenit dicere: Ego sum invisibilis, intractabilis, impassibilis, incorporeus, item vita et viridicator, et supra omnia tanquam Deus: hic vere si sua nobis natura ut habeat exponat, dicet utique ut par est: Visibilis sum, et tractabilis, passibilis, Ephes. 11, 12. ** Joan. xiv, 1. ↳ Joan. xii, 44.

χοντι καὶ ὑπερκειμένῳ, κατά γε τοὺς τῆς ἰδίας φύσεως λόγους; Εἶτα πῶς τοῦτο οὐκ ἀμαθὲς εἰπεῖν; διαψεύσεται γὰρ πάντως, ἢ ἐκεῖνος, 17 οὗτος. Συν ηγορίαν δὲ λέγων, ήγουν συνηγόρευσιν, οὐχ τερόν τι πάλιν ἑτέρῳ συνηγορεῖ, καὶ οὐχ ἐκὼν ὁμολογεῖς, ὁ συνάφειαν ἡμῖν ὀνομάζων, καὶ ἕνα Χριστὸν καὶ Κύριον· καὶ τέμνων εἰς δύο προσκυνεῖς· μᾶλλον δὲ συμπροσκυνεῖς· καὶ ἀπαλλάττειν οἴει τὴν Ἐκκλη σίαν τοῦ τῆς θεοποιίας ἐγκλήματος, θεοποιῶν αὐτὸς ἄνθρωπον, καὶ οὐχ ἕνα λέγων Υιόν, κἂν εἰ μὴ δίχα νοοῖτο τῆς ἰδίας σαρκός; Προσκυνήσεις γὰρ τότε καὶ ἀνεγκλήτως· καὶ γνώσῃ τοῦ ἦσθα, κατὰ τὸ γε γραμμένον, τῶν τῆς ἀληθείας ἀποφοιτῶν δογμάτων. ᾿Αλλὰ ναί, φησίν, εἴρηκε τῷ λεπρῷ, «Θέλω, καθαρίσθητι· ν καὶ τῇ τοῦ ἀρχισυναγώγου θυγατρί, «Η παῖς, ἔγειραι, καὶ τῇ θαλάσσῃ, ο Σιώπα, περί μωσα. • Συνήγορος δὲ κατὰ τοῦτο· τοὺς γάρ του θείους ἐφθέγγετο λόγους, δι᾿ ὧν ἦν πάντα δύνασθαι κατορθοῦν εὐκόλως. Δύο δή οὖν οἱ προστάττοντες, καὶ ἀμφοτέρων εἶναι δώσομεν τοὺς ἐφ᾽ ἅπασι λέ γους. Οταν οὖν λέγῃ, «Τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι, άνθρωπον, ὃς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα; ο τίνος, εἰπέ μοι, τοὺς τοιούσδε λόγους εἶναι φής; ἢ ἐκείνους μὲν ἀπονέμεις τῷ λόγῳ, τούτους γε μὴν ὡς ἀνθρώ πῳ παρ' αὐτὸν ἑτέρῳ τῷ ἐκ γυναικός; Εἶτα ὅπου ποτὲ θήσεις τὸν ἱερώτατον Παῦλον, λέγοντα σαφῶς· • Ἡμῖν δὲ εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν· καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι' αὐτοῦ; • Ὁ δὲ ἄνω τε και κάτω λέγων, Εἷς Υιός, καὶ οὐκ ἄλλος καὶ ἄλλος, οὔτε μὴν Χριστὸς, καὶ δεύτερος Χριστός, τοῖς ἑαυτοῦ διαμαχείται λόγοις, δυσὶ προσώποις καὶ ὑποστάσεσιν ἰδικαῖς τάς τε τῶν θεηγόρων καὶ τὰς αὐτοῦ διανέ μων φωνάς. ᾿Αλλὰ γὰρ τῶν ἰδίων οὐκ ἀμελήσας ἐνα νοιῶν, ἐπιφέρει πάλιν· et corruptioni subjectus, ac sub Deo: uum igitur οὖν, ὁ τὰ τοιάδε λέγων, ισηγορήσειεν ἂν τῷ προqui talia dicit, is æque de se prædicabit atque ille 54 præstantior et excellentior, quod ad suæ naturæ allinet rationes? atqui quomodo non id stultum sit dicere? nam aut ille prorsus, aut hic mentietur. Assertionem vero cum dicis, sive patrocinium, sic namque liceat dicere συνηγόρευσιν, nonne allerum rursus quemdam alteri patrocinari etiam invitus ipse confiteris, qui nobis conjunctionis nomen commemoras, et unun Christum et Dominum in duo dividens adoras, imo vero simul adoras, et liberare te putas Ecclesiam deificationis crimine, cum ipse deilices hominem, et non unum dicas Filium, etiamsi non extra propriam carnen intelligatur? Adorabis enim tunc quoque, sed sine crimine; et cognosces ubi eras, ut scriptum est, cum a veritalis dogmatis aberrares. At enim, inquit, leproso dixit: c Volo, mundare ";» et filiæ archisynagogi: ‹ Puella, surge"; › et mari: ‹ Tace, obmutesce"; in eo igitur dicendo comes ac pariloquens fuit; nam divina verba eloquebatur, per quæ facile omnia perficere licebat. Duo igitur erant qui præcipiebant, et utriusque esse concedemnus verba omnibus de rebus prolata. Cum ergo dicit: • Quid me quæritis interficere, hominem qui veritatein loculus sum vobis **? › cujus, obsecro te, hujusmodi verba esse dicis? an illa quidem ipsi Verbo tribues, hæc vero tanquam homini a Verbo diverso, ipsi ex muliere genito? Sed quo loco pones beatum Paulum aperte dicentem: «Nobis autem unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipsum, et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia; et nos per ipsum *? › Iste vero sursum deorsum dictitans, Unus Filius, et non alius et alius, neque item Christus et alius Christus, cum suis pugnat verbis, duabus personis et hypostasibus propriis tum Dei prædicatorum voces, tumn suas ipsius tribuens. Sed enim suarum haud negligens sententiarum infert rursus: [NESTOR. Veneror ipsum ut omnipotentis divinitatis imaginem: nam ‹ superexaltavit eum, et do - navit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu Christi omne genu Bectatur cœlestium, terrestrium et infernorum: et omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus Christus **. ] CAP. XI. Et quisnam intelligetur item is, quem,ut ipse putat, se venerari fatetur, et quem propter divinam similitudinem simulat se honorare, nisi ille prorsus, quem dudum nobis appellabat (quidnam diceret nescio) divinæ assertorem sive adjutorem auctoritatis, quem simul cum 55 Divinitate adorandum stulte asserebat, tanquam qui diversus esset ac seorsim lilius præter ipsum Dei Verbum? Ipsum etiam exaltatum dicit a Deo et Patre, ac præterea nomen accepisse super online nomen ut etiam ipsi omne genu ** Maith, vin 3. [Σέβω αὐτὸν, ὡς τῆς παντοκράτορος εἰκόνα θεότη τος· ο ὑπερύψωσε γὰρ αὐτὸν, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα· ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ, ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων· καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός.»] Καὶ τίς ἂν νοοῖτο παλιν, ον, ὥς, γε οίεται, σέβειν ὁμολογεῖ, καὶ τῇ πρὸς Θεὸν ὁμοιώσει τιμὴν ὑποκρί νεται, ἢ ἐκεῖνός που πάντως, ὃν ἀρτίως ἡμῖν ὠνό μαζεν, οὐκ οἶδ' ὅτι λέγων, τῆς θείας συνήγορον ήτος συνεργὸν αὐθεντίας· ἐν τῇ Θεότητι συμπροσκυνεί σθαι δεῖν ἀνοήτως ἔφασκεν, ὡς ἕτερον ὄντα καὶ ἰδικῶς υἱὸν παρὰ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον; Αὐτὸν καὶ ὑψῶ σθαι λέγει παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· καὶ μὴν καὶ τὸ ὄνομα λαβεῖν τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα· ἵνα καὶ πᾶν αὐτῷ γόνυ κάμψῃ, ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ * Philipp. 1 Marc. v, 41. ** Marc. IV, 39. ** Joan. viii, 40. se 1 Cor. vult,

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 11. καταχθονίων· καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται, & fectatur caelestium, terrestrium et infernorum, et ότι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. Εἰ μὲν οὖν Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν, καὶ πρὸ τῆς ἐνθάδε λεγομένης ὑψώσεως, ὑψοῦ τέθεικεν ὁ Πατήρ· τὸν τῆς μεταξύ ταπεινώσεως πολυπραγμονούντες τρόπον, οικονομίαν τινὰ σοφὴν εὐρήσομεν, καθ' ἣν ἀδοξήσας διὰ μέσου, γέγονε πάλιν ἐν οἷς ἦν ἀεὶ καὶ οὐσιωδῶς ἐνυπάρχουσι, καὶ ἐν ἰδίοις ἀληθῶς ὑψώμασιν. Εἰ δὲ τοῦτο μὲν οὐχὶ, καθάπερ οὖν οἴεται καί φησιν· ἕτερον δέ τινα παρὰ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον τὸν αὐτῷ συνημμένον ἄνθρωπον, προσκυνητὸν ἐποίησεν οὐρανῷ τε καὶ γῇ, καὶ τοῖς ότι κατωτέρω· τεθεοποίηκεν ἄρα καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπου, αἰτιάσεται δὲ ἡμᾶς, οὐκ ἔτι ἐν τῷ κόσμῳ λοιτὸν, ὡς θεοποιεῖν ἐθέλοντας τὸν οὐκ ὄντα Θεόν, καίτοι δέον ἀνάπτειν αὐτῷ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τῆς ἐπ' αὐτῷ δὴ τούτῳ πλημμελείας τὰ ἐγκλήματα. Ορα [Ισ. ὁρᾷ δὲ οὖν, ὁ χριστομαθής, ὅποι ποτὲ αὐτῷ διεκπαίουσιν [σ. διεκπαιδεύουσιν, ἢ, διεκπταίουσιν] οἱ λόγοι· καὶ τὰ ἐκ τῆς ἀκράτου ταυτησί δυσβουλίας εὑρήματα, πρὸς ποῖον αὐτῷ καταίρει λόγον. Ημεῖς μὲν γὰρ Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν τὸν Υἱόν, τουτέστι, τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, καθικέσθαι φαμὲν εἰς ἑκούσιον κένωσιν· ἀναφοιτῆσαι δὲ αὖ καὶ μετὰ σαρκὸς εἰς τὸ τῆς ἐνούσης ὑπεροχῆς αὐτῷ θεοπρεπές ἀξίωμα. Προσκυνεῖται γὰρ καὶ μετὰ σαρκός, ὡς καὶ πρὸ αὐτῆς ὑπάρχων προσκυνητές· ἦν γὰρ καὶ ἔτι [ἱσ. ἔστι] κατὰ φύσιν Θεὸς, καὶ πρὸ τῆς κενώσεως, καὶ ὅτε τὴν κένωσιν ὑπομεῖναι λέγεται, γεγονώς καθ᾿ ἡμᾶς. Ο δὲ τῶν οὕτω σεπτῶν καὶ ἀκιβδήλων δογμάτων ὑπερορῶν, ἄνθρωπον συνάπτει Θεῷ κατά γε τὴν ἔξωθεν σχέσιν· καὶ ὡς ἐν ἰσότητι τῆς ἀξίας, καὶ ὡς ἕτερον ἑτέρῳ συμπροσκυνεῖν οὐκ αἰσχύνεται. Διατείνεται δὲ, φησίν, ὡς ἀηθές τι καὶ ξένον, καὶ ὡς ἐν χάριτος μοίρᾳ λαβεῖν τὸ κάμψαι τε αὐτῷ πᾶν γόνυ, καὶ μὴν καὶ τὸ πᾶσαν ἐξομολογήσασθαι γλώσ σαν, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. Καὶ εἰ μὲν φύσει Θεὸν γενέσθαι φής [ἰσ. φησὶν] αὐτὸν, δεδυσφήμηκεν ἐναργώς, γεννητὴν εἶναι λέγων τὴν τῆς θεότητος φύσιν. Εἰ δὲ ἥκιστα μὲν κατὰ φύσιν, δοτὸν δὲ καὶ θύραθεν ἐλόντα τὸ ἀξίωμα, καὶ ὡς ἐν μόνῃ φωνῇ, πῶς οὐκ ἐκεῖνό φησιν εναργώς, ὅτι λελατρεύκαμεν τῷ μὴ φύσει θεῷ, καὶ σὺν ἡμῖν, ὡς ἔοικε, καὶ ἡ τῶν ἄνω πνευμάτων πεπλάνηται νῆψις, καὶ τούτων ἡμῖν αὐτὸς ὁ Πατὴρ καὶ ἀρχὴ καὶ πρόφασις; Επὰν οὖν [σ. πῶς οὖν] ἔτι διαμωμήσαιτο τοὺς παρ' αὐτὸν τῇ κτίσει προσκυνεῖν ᾑρημένους; γράφεται δὲ ἀνθ' όπου κολάζει τους πεπλανημένους, εἰ τοῖς αὐτοῦ νεύμασι πεπλάνηται [Ισ. πεπλάνηνται], προσκυνητὸν ἡμῖν ἀποφήναντος τὸν οὐκ ὄντα φύσει Θεόν; Επειδή δὲ παρατιθεὶς τὸ ῥητὸν ἐν τούτοις, φημὶ δὴ τὸ ἐν χερ σὶν, ὅτι αὐτῷ κάμψει πάν γόνυ, καὶ πᾶσα γλώσσα ἐξομολογήσεται, ότι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, παρήκε τὸ λείπον καὶ ἐφεξῆς ἀναγκαίως τῷ μακαρίῳ Παύλῳ προσεπενηνεγμένον, οὐκ οἶδ' ὅτι διενθυμούμενος, φέρε προσθέντες ἡμεῖς ἐκεῖνο λέγωμεν· «Εξομο Legendum videlur, καὶ κολάζει. omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus Christus. Si igitur Denm jam ex natura, etiam ante eam quæ hic dicitur exaltationem, in sublimi posuit ipse Pater, modum ipsum) humiliationis intermediæ scrutantes, dispensationem quamdam sapientem fuisse reperiemus: per quain cum interea inglorius factus essel, rursus ad ea in quibus semper fuerat, et illi essentialiter inerant, et ad suam veram sublimitatem rediit. Quod si non ita est, ut ipse putat et dicit, alium vero quemdam ipsi conjunctum hominen præter ipsum Dei Verbuin, ccelo et terra et inferioribus etiam partibus adorandum fecit, ergo similem nostri hominem deificavit, neque adhuc nobis jure vitio vertere poterit, quasi eum qui non esset Deus, deilcare voluerimus, cum hujus sceleris crimen in ipsum Deum ac Palrein sit conferenduni. Videt igitor Christi studiosus quo tandem ejus sermones delabuntur, et ad qualia verba immanis hujus stultitiæ commenta perveniunt. Nos enim ipsum Filium, qui Deus ex natura erat, hoc est, Verbum ex Deo Patre genitum, ad voluntariam exinanitionen descendisse dicimus, ac rediisse rursus cum carne ad illam divinam dignitatem atque sublimitatem quæ illi inerat. Adoratur eniin etiam cum carne, ut ante carnem erat adorandus: erat enim et est secundum naturam Deus et ante exinauitionem, et cuin exinanitionem subiisse dicitur, factus nostri similis. Iste vero hæc adeo veneranda rectaque dogmata despiciens hominem Deo conjungit secundum externam habitudinem, et tanquam in ejus dignitatis æqualitate, et tanquam alterum cum altero simul adorare non erubescit. Asserit autem, inquit, velut insuetumn quiddam ac novum, et velut gratiæ loco accepisse ut illi flectatur omne genu, et omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus Christus. Ac si illum natura Denn factum esse dicit, aperte blasphemavit, faclam esse dicens Divinitatis naturam. Sin minime secundum naturam, sed eam dignitatem datam et extrinsecus acceptam, et velut in sola voce positam habuisse, quomodo non illud evidenter asserit, nos servire et cultum deferre ei qui 56 natura Deus non sit, et nobiscum, ut consequens est, illam quoque supernoruin spirituum pervigilem prudentiam errore seductam, et horum scelerum nobis ipsuni Patrem initium et causam esse? Quomodo igitur adhuc culpat eos qui illo abjecto creaturam adorare maluerunt? cur vero accusal et punit seductos errøre homines, si ejus nutu ac voluntate seducti sunt, cum enim qui non esset ex natura Deus, adorabilem nobis effecerit? Sed quia in his cum locum citasset, euin, inquain, qui est in manibus, ipsi flectetur omne genu, et omnis lingua confitebitur, quia Dominus Jesus Christus; omisit reliqua et consequentia, quæ necessario a beato Paulo adjecta ANT. AGELLII NOTE.

10+ fuerant; quonam il consilio fecerit, nescio: age, Λ λογεῖται γὰρ πᾶσα γλῶσσα, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χρι adjiciamus nos illa, ac dicamus: ‹ Confitetur enim omnis lingua, quia Dominus Jesus Christus in gloriam Dei Patris. › Igitur si natura Deus non est, sed propter conjunctionem habitudinalem qua funclus est cum Deo Verbo, adorari illum dicit et a nobis, et a sanctis angelis, ergo gloriæ modus quidam a Patre inventus est in eo quod simul cum ipso deilicata est creatura: ita frustra indignatus est quibusdam ut qui hoc fecissent: quod si ea res illi gloriæ fuit, quomodo non æquum fuit præmia et laudes et gloriam illis rependere qui id facere instituissent? Sed dicent fortasse: Quomodo Patri gloriæ erit ut Emmanueli omne genu fectatur? Quia Verbum cum sit Deus per naturam, et ex ipso, hoc est, ex ejus substantia, caro factum est: adoratur. que, ut dixi, ut unus et solus et vere Filius cam sua ipsius carne: glorifcatur autem Pater ut Deus qui habeat verum Filium ex sua substantia genitum: quem etiam carnem factumn pro nobis dedit, ut pas sus carne salvum faceret orbem terrarum; ‹ ut omnis qui credit in ipsum, non pereal, seul habeat vitam aeternam ";» ut omnnis qui videt eum, videat Patrein 57: quam etiam ipsam rem nobis esse vere vitalem ipse Filius ostendit; dixit enim: Hæc est vita æterna, ut cognoscant te solum Deum verum, et quem misisti Jesum Christumn s. s Ac via qui dem recta, et ad verissimain sententiam perducens hæc est, et præter eam nulla. Hic vero sursum deorsum omnia cominiscens, Propter gestantenu, inquit, gestatuın veneror, propter latentem adoro spectabilemn.] Cerne, quæso, rursum ubique illum unionem fugere, et veritatem formidare, et divinorum 57 dogmatum rectum iter vitare. Non alius erat gestans a gestato, sed potius idem, utpote in coitione deitatis et humanitatis consideratus: unus etiam ac solus vere Dei et Patris Filius. Ergo ut unum adora cum sua carne ipsum ex Deo Verbum: alioqui explica mihi, nisi tibi recta sapere videor, tuam in his loquendi subtilitatem ut imbecillam repellens. Num cuim si quis de quocunque nostrum simili homine, vel de uno quopiam terreno rege dicere voluerit: Propter animam regis veneror corpus ejus, propter latentem adoro quod est spectabile; non illico quivis objurget ac dicat: Quid tu facis, o bone vir? unus omnino homo est qui rerum potitur, quamvis e duobus videatur compositus, ex anima, inquam, et corpore. Cur igitur nobis frustra nugaris, cum gestantem el gestatum, latentem et spectabilem appellas, et tanquam alium cum alio simul adorare profiteris, et modum unionis contemnis? cum divinitus inspirata Litteræ illud ex Deo Patre Verbum cun suo corpore unum nobis Christum et Dominum esse pronuntient? An ignose Joan. 1, 16. or Joan. Σιν, 9. ** Joan. xvII, 3. στὸς, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός.» Οὐκοῦν εἰ μὴ φύσει Θεός ἐστι, διὰ συνάφειαν δὲ σχετικήν, τὴν πρὸς γε φημὶ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου, προσκυνεῖσθαί φησιν αὐτὸν πρός τε ἡμῶν αὐτῶν, καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων· εὐκλείας τις ἄρα τρόπος εξεύρηται τῷ Πατρὶ, τῷ θεοποιεῖσθαι σὺν αὐτῷ τὴν κτίσιν· καὶ λελύπηται μάτην ἐπί τισιν, ὡς τοῦτο πεποιηκόσι· καὶ εἰ πρὸς εὐκλείας ἦν τὸ χρῆμα αὐτῷ, πῶς οὐκ ἔδει καὶ ἀμοιβῆς ἀξιοῦν, ἐπαίνου τε καὶ δόξης, τοὺς τοῦτο δρᾷν ἡρτμένους; Αλλ' ίσως ἐκεῖνο φαίεν ἂν, Τίνα τρόπον πρὸς εὐκλείας ἔσται τῷ Πατρὶ τὸ κάμψαι πᾶν γόνυ τὸν [ἰσ. τῷ] Ἐμμανουήλ; Οτι Θεὸς ὢν φύσει, καὶ ἐξ αὐτοῦ, τουτέστιν, ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ, γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος· προσκυνεῖται δὲ, ὡς ἔφην, ὡς εἴς τε καὶ μόνος καὶ ἀληθῶς Υἱός, μετὰ τῆς ἰδίας αὐτοῦ σαρχής· δοξάζεταί γε μὴν ὁ Πατήρ ὡς Θεός, ἔχων ἀληθινὸν τὸν ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ γεννηθέντα Υιόν - δν καὶ σάρκα γεγονότα δέδωκεν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα σαρκὶ παθών, διασώσῃ τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν· ο ένα πῶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν, οὐ μὴ ἀπόληται, ἀλλ' ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον, ἵνα πᾶς ὁ θεωρῶν αὐτὸν, θεωρῇ ο τὸν Πατέρα. Ζωοποιὸν δὲ τὸ χρῆμα καὶ τοῦτο ἡμῖν ὑπάρχον ἀληθῶς, αὐτὸς ἐκδέδειχαν ὁ Υἱός· ἔφη γάρ - • Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωή, ίνα γινώσκωσί σε τον μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. ο Καὶ εἰ μὲν εἰς εὐθὺ καὶ ἀπλανεστάτην τῶν ἐννοιῶν αὕτη τε καὶ οὐχ ἑτέρα τρίβος. Ὁ δὲ ἄνω τε καὶ κάτω τὰ πάντα κυκῶν, [Διὰ τὸν φο ρεῦντα, φησί, τὸν φορούμενον σέβω· διὰ τὸν κεκρυμμένον, προσκυνῶ τὸν φαινόμενον.] "Αβρει δή μοι πάλιν φεύγοντα πανταχοῦ τὴν ἔνωσιν, καὶ δεδιότα τὸ ἀληθὲς, καὶ τῶν θείων δογμάτων τὴν ὀρθότητα παραιτούμενον. Οὐχ ἕτερος ἦν ὁ φορών παρὰ τὸν φορούμενον· ὁ αὐτὸς δὲ μᾶλλον, ὡς ἐν συνόδῳ νοούμενος, θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότη τος· εἷς τε καὶ μόνος ἀληθῶς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Οὐκοῦν ὡς ἕνα προσκύνει μετὰ τῆς ἰδίας αὐτοῦ σαρκὸς τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον. Ἐπεὶ φράσον, εἰ μή σοι δοκῶ τὰ εἰκότα φρονεῖν, τὴν σὴν ἐν τούτοις Ισχνομυθίαν ὡς ἀδρανῆ παρωθούμενος. 'Αρα γὰρ εἰ δή τις ἔλοιτο λέγειν περὶ ὁτονοῦν τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρώπων, ήγουν ἐφ' ἑνὸς τῶν ἐπὶ γῆς βασιλέων Δια τὴν τοῦ βασιλέως ψυχὴν σέβω τὸ σῶμα αὐτοῦ, διὰ τὸν κεκρυμμένον, προσκυνῶ τὸν φαινόμενον, οὐκ ἄν τις εὐθὺς ἐπισκήψεις. Τί δρᾶς, ὦ οὗτος; λέγων· εἷς που πάντως άνθρωπός ἐστιν ὁ κρατῶν, κἂν ἐκ δυοῖν δρῷτο συγκείμενος, ψυχῆς δή λέγω καὶ σώματος. Τί τοίνυν ἡμῖν εἰκῆ βατταρίζεις, φοροῦντα καὶ φορού - μενον, κεκρυμμένον καὶ φαινόμενον ὀνομάζων, καὶ ὡς ἕτερον ἑτέρῳ συμπροσκυνεῖν ὁμολογῶν, καὶ τὸν τῆς ἑνώσεως ατιμάζων τρόπον; Ένα Χριστὸν καὶ Κύριον ἀποφαινούσης ἡμῖν τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς. τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον μετὰ τοῦ ἰδίου σώματος: Legendum καὶ ἡ μέν. Sic dixit pag. 48, καὶ ἡ μὲν τῶν δογμάτων ὀρθή τε.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. II. Η οὐκ οἶσθα ὅτι τεθεράπευκε μὲν ἐν Ἱεροσολύμοις ras ut illi a nativitate cæco Hierosolymis a se cuτὸν ἐκ γενετής τυφλόν, εἶτα τοῦτον εὑρὼν ἐν τῷ ἱερῷ, βεβαίαν αὐτῷ καὶ ἱδρυμένην ἐνετίθη τὴν πίσ στιν; ήρετο γὰρ προσελθών, «Σὺ πιστεύεις εἰς τὸν Γἱὸν τοῦ Θεοῦ; καὶ πρός γε ταυτί κεκραγότος εκείνου· Τίς ἐστι, Κύριε, ἵνα πιστεύσω εἰς αὐτόν; › ἔφη πάλιν αὐτός· «Καὶ ἑώρακας αὐτὸν, καὶ ὁ λαλῶν μετὰ σοῦ, ἐκεῖνος ἐστιν.» Ορᾷς ὅπως, οὐ τὴν φο ροῦντα δέδειχεν, οὐ τὸν ἴσω κεκρυμμένον, ἀλλ' ὡς ἕνα μᾶλλον ἑαυτὸν μετὰ τῆς σαρκός· καὶ γοῦν ὁ σου τὰς Ἰωάννης, ο Ο ἦν ἀπ' ἀρχῆς, φησίν, ὁ ἀκηκόαμεν, δ έωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὁ ἐθεασάμεθα, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς.» Καίτοι τὸ θεῖόν ἐστιν ἀναφὲς, ἀλλὰ γέγονεν ἑπτὸς ὁ Λόγος, ὡς διὰ τῆς ἰδίας σαρκός· ἀόρατος κατὰ φύσιν, ἀλλ᾽ ἦν ἐμφανὴς διὰ σώματος. Σὺ δὲ δὴ πάλιν διϊστᾷς ὁλοτρόπως, καὶ κατασοφίζῃ τὸ ἀληθὲς, τὰς μὲν φύσεις χωρίζων, ἐνῶν δὲ, ὡς φής, την προσο κύνησιν. Αλλ' εἰ χωρίζεις τὰς φύσεις, συναποφοι τήσειεν ἂν αὐταῖς καὶ τὰ ἑκατέρας ίδια φυσικῶς· ἐλάσει δὲ διαμπαξ της διαφορᾶς ὁ λόγος· δύο δὴ οὖν ὁμολογουμένως. Πλὴν ἐρομένων φράσον· Τί τὸ διϊσταν ἀλλήλων τὰς φύσεις, καὶ τῆς διαφορᾶς τίς ἂν εἴη δ τρόπος; 'Αλλ' ἐρεῖς που πάντως, ὡς ἕτερον μὲν κατὰ φύσιν ἄνθρωπος, ήγουν ἀνθρωπότης· ἕτερον δὲ, Θεός, ἤτοι θεότης· καὶ ἡ μὲν, ἀσυγκρίτως θατέρας ὑπερηρμένη· μείων γε μὴν ἐκείνη τοσοῦτον, ὅσον ἄνθρωπος θεοῦ. Πῶς οὖν, εἰπέ μοι, μια προσκυνήσει τιμὴν ἀξιοῖς τὰ οὕτως ἀλλήλοις ἀνισοφυῆ, καὶ κατὰ τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον, ἀσυγκρίτοις διαφοραῖς δια εσχοινισμένα; 'Αρα γὰρ ἵππῳ περιθεὶς τὴν ἀνθρώ την δόξαν, ἐργάσῃ τι τῶν ἐπαινουμένων; ἢ μᾶλλον εξυβριεῖς τὸ ὑπερτερούν, κατασύρων εἰς τὸ δυσκλες τὴν ἀμείνω φύσιν; 'Αλλ' ἐξηύρηταί τι σοφὸν εἰς ἀπο λογίαν αὐτῷ. Προσεπάγει γάρ [ Οὐ καθ' ἑαυτὸ Θεὸς τὸ πλασθὲν ἐπὶ μήτρας· οὐ καθ᾿ ἑαυτὸ Θεὸς τὸ πλασθὲν ἐκ τοῦ Πνεύματος· οὐ καθ᾿ ἑαυτὸ Θεὸς τὸ ταφὲν ἐπὶ μνήματος· οὕτω γὰρ ἂν ἦμεν ἀνθρωπολάτραι, καὶ νεκρολάτραι σαφείς. Αλλ' ἐπειδήπερ ἐν τῷ ληφθέντι Θεὸς, ἐκ τοῦ λαβόντος ὁ ληφθείς, ὡς τῷ λαβόντι συναφθεὶς συγχρημα τίζει Θεός.] Ἰδοὺ δὲ πάλιν ἡμῖν ὁ τὴν συνάφειαν ονομάζων πανταχοῦ, καὶ τὰ τῆς ἀνθρωπολατρείας εγκλήματα δεδιώς, ήλω γεγονώς ἀνθρωπολάτρης· καὶ τοῖς τῆς ἑαυτοῦ δυσβουλίας ενίσχηται βρόχοις, καὶ καταφωρᾶται πεσὼν εἰς ἀδόκιμον νοῦν. Τὸ γάρ σοι [τοι] τεχθὲν ἐκ μήτρας, οὐ καθ' ἑαυτὸ, φησί, Θεός. Ὡς ἄγα μαί σε τῆς ἀγχινοίας, καὶ φρενος τῆς οὕτω λεπτῆς· εἰς γὰρ ὅλως ὁ τοῦτο φάναι τεθαρσηκώς; ή τίς Αγνόηκεν, ὅτι τὸ γεγεννημένον ἐκ τῆς σαρκὸς, σάρξ ἐστιν; 'Αλλ᾽ ἦν ἰδία τοῦ Λόγου· καὶ εἷς νοεῖται μετ' αὐτῆς, καθάπερ αμέλει φθάσαντες εἴπομεν, καὶ ἡ τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴ μετὰ τοῦ ἰδίου σώματος. "Αρ' ούν ** Joan. ix, 38-39. • 1 Joan. 1, 1. PATROL. GR. LXXVI. rato, cum postea ipsum invenisset in templo, firmam et stabilem indiderit fidem? nam accedens rogavit: «Tu credis in Filium Dei? ad hæc illo clamante: Quis est, Doinine, ut credamn in eum? dixit ipse rursus: ‹ Et vidisti eum, et qui loquitur tecum ipse est ".. Vides quomodo non gestantem, non intus latentem, sed sese cum carne tanquam unum ostenderit? Certe beatus Joannes: • Quod fuit ab initio, inquit, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et inanus nostræ contrectaverunt de Verbo vitæ “., Atqui divinitas est intractabilis, sed Verbumi suæ carnis ratione tractabile factum est: invisibile quidem erat secundum naturam, sed spectabile per corpus. At vero tu contra distinguis omnino, et veritatein tuis sophismatis eludis, ut secernas naturas, et unias, ut ipse asseris, adorationem. Sed si dividis naturas, simul cum illis discedent etiam quæ utrique sunt naturaliter propria recedet etiam in universum ratio differentiæ duo erunt igitur procul dubio. Sed tamen explica mihi, quæso, quid illud sit quod naturas inter se divisit, quis item dißſferentiæ modus. Sed dices omnino, aliud esse ex ipsa natura hominem, seu humanitatem, aliud Deum, sive divinitatem; 58 et hanc quidem esse altera incomparabiliter superiorem, illam rursus tanto minorem, quanto sit homo Deo inferior. Quomodo igitur, dic mihi, una adoratione putas honoranda, quæ inter se adeo sunt inæquali natura, et essentiæ ratione adeo diversis differentiis abjuncta? An vero si ornamenta hominis equo circumponas, quidquam efficies quod illi laudem afferat? an potius illud excellentius afficies injuria, cum præstantiorem naturam in ignominiam detrabas? Sed acutum quiddam ad respondendum invenit; addit enim: [NESTOR. Non est per se Deus quod est in utero formatum; non est per se Deus quod est formatum a Spiritu: non est per se Deus quod sepultum est in monumento, alioqui essemus bominicolæ, et cadavericolæ manifesti. Sed quia est in assumpto Deus, ex assumente qui est assumptus, tanquam assumenti conjunctus, siniul appellatur Deus. ] CAP. XII. Ecce jam rursum nobis qui conjunctlonem ubique nominat, et hominis colendi crimen reformidat, bominicola esse convincitur, suæque impiæ cogitationis laqueis Implicatus tenetur, et in improbum sensum lapsus deprehenditur: nam id quod ex utero est editum, inquit, non per se Deus est. Admiror equidem tuam hanc solertiam, et subtile adeo ingenium. Quis enim prorsus hoc dicere est ausus.? aut quis ignoravit unquam quod natum est ex carne, carnem esse? Sed tamen erat propria Verbi, et unus cum illa intelligitur, ut procul dubio, quemadmodum superius diximus, etiam hominis anima

cum suo corpore: ergo si quispiam de nobis quoque εἴ τις ἕλοιτο καὶ ἐφ' ἡμῶν εἰπεῖν, οὐκ ἄνθρωπος τὸ dicere velit, ΠΟΙ esse hominem ipsum corpus per se, nonne superfluens in sermone et nugax merito dicetur? Neque enim quisquam negaturus est ipsum per se corpus non esse hominem, sed potius hominis corpus dici. Sed nemo tamen duas in partes dividens, ac scorsim ponens animain et corpus, dixerit unquam corpus eodem cum anima appellari nomine ad unum hominem significandum; neque enim aptus erit ejusmodi sermo, sed potius imperitiæ plenus. Sed cum utrumque secundum naturalem unionem conjunxerit ad unius hominis constitutionem, tum demum hominem appellabit, nec videbitur inepte absurdeque dicere. Oportuit ergo, si omnino sapiens bomo solersque erat, corpus quidem illud ex muliere dicere, et insuper fateri, illud unitate σῶμα καθ' ἑαυτὸ, οὐ περιττὸς εἰς λόγους καὶ εἶχαιό μυθος ὀνομάζοιτο ἂν εἰκότως; Αρνήσεται γὰρ οὐδεῖς, ὅτι μὴ ἄνθρωπος τὸ σῶμα καθ' ἑαυτὸ σῶμα δὲ μᾶλλον ἀνθρώπου λέγοιτ' ἄν. Πλὴν οὐ δίχα δια τεμών, καὶ ἀνὰ μέρος τιθεὶς ψυχήν τε καὶ σώμα, φαίη τις ἂν, ὅτι συγχρηματιεῖ τὸ σῶμα τῇ ψυχῇ πρὸς ἑνὸς ἀνθρώπου δήλωσιν· εἴη γὰρ ἂν οὐκ ἐν κόσμῳ γεγενημένος ὁ τοιόσδε λόγος, μᾶλλον δὲ καὶ ἀμαθίας ἔμπλεως. Αμφω γε μήν καθ' ἕνωσιν φυσικὴν συνενεγκὼν εἰς ἑνὸς ἀνθρώπου σύστασιν, τότε καὶ ἄνθρωπον ὀνομάσει· καὶ κἂν ἴσ. οὐκ ἂν] οὕτω δόξη ἀσύμφυλόν τε καὶ ἀκαλλὲς εἰπεῖν. Έδει τοίνυν, είπερ τις ἦν ὅλως σοφός τε καὶ νουνεχής, σῶμα εἰπεῖν, τὸ ἐκ γυναικός· προσομολογῆσαι δὲ ὅτι τῇ καθ᾽ ὑπό στασιν ἐνώσει συνενεχθὲν τῷ λόγῳ, Χριστὸν ἕνα καὶ Υἱὸν καὶ Κύριον ἀποτετέλεκε τὸν αὐτὸν ὄντα θεὸν καὶ ἄνθρωπον· νυνὶ δὲ τοῦτο μεθείς, οίεται μὲν τὴν διεστραμμένην τῆς εἰς εὐθὺ διεκπίπτων ὁδοῦ· δύο δὲ ἡμῖν διακηρύττει Θεούς, ἕνα μὲν ὡς φύσει καὶ ἀληθείᾳ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον· ἕτερον δὲ παρ' αὐτὸν, τὸν συγχρηματίζοντα αὐτῷ· ὃν γὰρ τρόπον οὐδεὶς ἂν λέγοιτο τῶν καθ' ἡμᾶς ἑαυτῷ καὶ μόνῳ συνδιαιτάσθαι τυχόν, ἑτέρῳ δὲ μᾶλλον συνδιαι - τήσεται. Κἂν εἴ τινα λέγοι τῶν ἐπὶ γῆς βασιλέων συμβασιλεύειν ἑαυτῷ, ἄφλοι ἂν εἰκότως γέλωτα, καὶ βατταριεῖ τὸ ἐφ' ἑνός τε καὶ μόνου τιθεὶς καὶ λέγων ὡς ἐπὶ δυοῖν, οὕτως ἀσύνετον κομιδῆ τὸ συγχρηματ τίζειν οἴεσθαι καθ' ενός τε καὶ μόνου δύνασθαι χω ρεῖν, δύο γάρ που πάντως εἶεν ἄν· καὶ ὁ μὲν ἔστι κατὰ φύσιν Θεός· ὁ δὲ, τάχα που καὶ μόνον τό γε συγχρηματίσαι θύραθέν τε καὶ ἐπίκτητον ἔχων, πρόσφατος ἡμῖν ἀνεδείχθη Θεός. "Αρ' οὖν ψεύδεται λέγων, ὁ φύσει τε καὶ ἀληθῶς τῶν ὅλων Θεός· «Ἐὰν ἀκούσῃς μου, οὐκ ἔσται ἐν σοὶ θεὸς πρόσφατος, οὐδὲ προσκυνήσεις θεῷ ἀλλοτρίῳ; Εἶτα πῶς προσκε κυνήκαμεν τῷ Χριστῷ, καὶ αὐτῷ κάμψει πᾶν γόνυ; πῶς δὲ καὶ σέβειν αὐτὸν ὁμολογεῖς; καίτοι δεδιὼς, ὡς ἔφης, τὸ ἀνθρωπολάτρης είναι δοκεῖν. 'Αλλ' ἔχει τινὰ καθάπερ οὖν οἴεται σοφὸν ἐπὶ τῷδε λόγον· ὡς γὰρ τῷ λαβόντι συναφθεὶς, συγχρηματίζει Θεός - πῶς ἐλήφθη φράσον, ἢ τίνα συνήπται τρόπον; Εἰ μὲν οὖν καθ' ἕνωσιν ἀληθῆ, τὴν καθ' ὑπόστασιν λέγω, παῦσαι μερίζων τὸ ἡνωμένον· ἐπὶ καιροῦ δὲ οἶμαι, καὶ πρός γε ἡμῶν εἰρήσεται διατέμνοντί σοι τὸ ἄτμητον, ι Ο οὖν Θεός συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω.» Εἰ δέ γε τὴν λῆψιν, ήγουν τὴν συν άφειαν, ἔξωθέν τε καὶ σχετικὴν εἶναι φής, πῶς ἡγνόηκας, ὅτι καὶ ἐν ἡμῖν ἐστι θεὸς, καὶ ἡμεῖς αὐτῷ συναπτόμεθα σχετικῶς, καὶ κοινωνοί τῆς θείας αὐτοῦ γεγόναμεν φύσεως; Ψάλλει γοῦν ὁ θεσπέσιος Δαβίδ - • Ἐκολλήθη ἡ ψυχή μου ὀπίσω σου· η συγχρημα τιοῦμεν οὖν ἄρα καὶ ἡμεῖς, τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ, θεοὶ κατ' αὐτὸν, κάμψει καὶ ἡμῖν πᾶν γόνυ. Τί προσ secundum hypostasim cum Verbo conjunctum, unum Christum et Filium et Dominum absolvisse, eundem simul et Deum et hominem. 59 Nunc vero hoc omisso, perversa graditur via, de recta decedens, ac duos nobis deos prædicat, unum secunduni naturain ac veritatem, illud nimirum ex Deo Patre Verbum; alium vero præter hunc, qui simul cum eo Deus appellatur. Ut enim nemo nostri generis dicitur cuin se ipso et solo conversari, verbi gratia, sed cum altero conversatur, ac si quem e terrenis regibus quisquam dixerit simul cuin seipso regnare, jure sit ridendus, et mugabitur, dum quod de uno soloque dicitur, sic ponit atque pronuntiat tanquam de duobus; ita stultum sane sit putare hoc ipsum, simul appellari, de uno soloque dici posse: duo namque prorsus erunt, et alter secundum naturam Deus, alter vero procul dubio cum id solum habeat ut simul cum eo vocetur Deus, idque extrinsecus et acquisitum, recens nobis Deus exstitit. Num ergo mentitur ille natura et vere universorum Deus cum dicit: ‹ Si audieris me, non erit in te deus recens, neque adorabis deum alienum ^?, Hoc si ita est, quomodo adoramus Christum, et illi fectetur omne genu? quomodo etiam illum venerari confiteris, cuin tamen formides, ut dixisti, ne hominicola esse videaris? Sed habet ad hoc aliquam, ut ipse putat, acutam responsionem: nam tanquam conjunctus assumenti simul appellatur Deus: quomodo assumplus est eloquere, aut quonam conjunctus est modo? Nam si quidem secundum veram unionem, illam secundum bypostasim dico; desine tandem unitum dividere: et opportune etiam a nobis dicetur tibi individuum dividenti. «Quod ergo Deus conjunxit, homo ne dividal ". Sin assumptionem istam seu conjunctionem esse dicis externam ac relativam, quomodo non advertis in nobis etiam esse Deum, et nos illi conjungi relative, et partici2; Psal. Lxxx, 10. σε Matth. arx, 6. σε λού. ΧΧ, Legendum εται, ut in extremio hoc ut libro dicit, μόνος θ: τὴν διεστραμμένην.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. II. certe beatus David: «Adhæsit anima mea post te ";» ergo nos quoque ex sententia simul cum illo ex natura Deo dii erimus atque vocabimur, nobisque flectetur omne genu. Quid præceperit superis spiritibus Deus ac Pater, doceat prodiens beatus Paulus. Cum, inquit, introducit Primogenitum in orbem terræ dicit: Et adorent eum omnes angeli Dei ". Igitur quia in his verbis illud sane sapiens tuum commentum non est subjunctum, sed adorare jussit ut unum procul dubio, et non alterum cum altero, quærimus quisnam sit ille qui ab angelis 60 adoratur: alqui primogenitumn eum divinæ Litteræ dicunt: primogenitum autem appellatum dicimus illud ex Deo Patre Verbum, licet τέτεχε τοῖς ἄνω πνεύμασιν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, διδα- pes nos factos esse divinæ ejus naturae? Psallit σκέτω παρελθὼν ὁ θεσπέσιος Παῦλος. • "Οταν γὰρ, φησὶν, εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην, λέγει· Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ.» Οὐκοῦν ἐπειδήπερ ἐν τούτοις, τὸ σὲν δὴ καὶ σοφὸν οὐκ ἐπενήνεγκται· προσκυνεῖσθαι δὲ μᾶλλον προστέταχεν, ὡς ἕνα που πάντως, καὶ οὐχ ἕτερον σὺν ἑτέρῳ· τίς δὲ, ὁ παρὰ τῶν ἀγγέλων προσκυνούμενος; Καίτοι τὸν πρωτότοκον ἡ θεία λέγει Γραφή, πρωτότοκον δὲ ὠνομάσθαι φαμέν, τὸν ἐκ Θεοῦ Πα τρὸς Λόγον, καίτοι Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν καὶ Υἱὸν μονογενῆ, καὶ ἀσύντακτον τῇ κτίσει, κατά γε τὸν τῆς θεότητος λόγον, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς πρωτότοκος. Εις οὖν ἄρα πρὸς τῶν ἄνω πνευμάτων ὁ προσκυνούμενος, ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός· τότε γὰρ τέτοκε, καὶ ὡς πρωτεύων ἐν πᾶσι, νοεῖται πρωτότοκος. Αλλ' αἱ μὲν θεόπνευστοι Γραφαι, Χριστὸν ἕνα διακηρύττουσι, καὶ Υἱόν, καὶ Κύριον δύο γε μήν ὁ περιττὸς οὗτοσί, καὶ προσκυνούμενον ἄνθρωπον τῇ ἁγίᾳ τε καὶ ὁμοουσίῳ Τριάδι, προστιθεὶς, οὐκ αἰσχύνεται· φησὶ γὰρ πάλιν Deus esset ex natura, ac Filius unigenitus, et quod ad deitatis rationem pertinet, cum creatura minime censendus, quia factus est homo, et in multis fratribus primogenitus “. Unus est igitur qui a superis spiritibus adoratur, illud ex Deo Patre Verbum cum sua carne; nam ipsum quod dicitur, genuit, et, in omnibus primatum tenens ", id intelligitur primogeniti nomine. Sed divinitus quidem inspiratæ Litteræ unum Christum prædicant, et Filiam, et Dominum; duos vero hic nugator, et adorandum hominem sanctæ et consubstantiali Trinitati adjicere non erubescit, ait enim rursum: ['Αλλ' οὗτος ὁ κατὰ σάρκα τοῦ Ἰσραήλ συγγενής, ὁ κατὰ τὸ φαινόμενον ἄνθρωπος, ὁ κατὰ τὴν Παύλου φωνὴν ἐκ σπέρματος γεγεννημένος Δαβίδ, παντοκρά τωρ τῇ συναφείς Θεός. Εἶτα τούτοις ἐπάγει· "Ακουτον ἀμφότερα τοῦ Παύλου κηρύττοντος· ὁμολογεῖ τὸν ἄνθρωπον πρότερον, καὶ τότε τῇ τοῦ Θεοῦ συναφείς θεολογεῖ τὸ φαινόμενον· ἵνα μηδεὶς ἀνθρωπολάτρην τὸν Χριστιανὸν ὑποπτεύῃ. Ασύγχυτον τοίνυν τὴν τῶν φύσεων τηρῶμεν συνάφειαν· ὁμολογῶμεν τὸν ἕνα Θεόν· σέβωμεν τὸν τῇ θείᾳ συναφείᾳ τῷ παντοκράτορι Θεῷ συμπροσκυνούμενον ἄνθρωπον.] Εἰ μὲν οὖν ἄνθρωπον ὀνομάζων οἶσθα μετὰ τούτου καὶ Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν αὐτὸν, εὖ ἂν ἔχοι, καὶ πεκαύσομαι. Εἰ δὲ μερίζων τὰς φύσεις, οὐχὶ τῷ εἰδέναι μόνον, τίς μὲν ἡ ἀνθρωπεία, τίς δὲ δὴ πάλιν ἡ θεία. Διῖστὰς δὲ μᾶλλον τῆς πρὸς ἑνότητα συνδρομῆς, ἀνα θρωπολατρεῖς ὁμολογουμένως· καί σοι πρὸς ἡμῶν εἰρήσεται· «Τοὺς καρποὺς τῶν πόνων σου φάγεσαι.» Σκληρὸς δὲ καὶ ἀνουθέτητος ων, μόνος ἴθι τὴν δι εστραμμένην. Ἡμεῖς δὲ τὴν εὐσεβῆ καὶ ἀμώμητον τῶν ἁγίων Πατέρων ιχνηλατούντες τρίβον, τοῖς τε ἀποστολικοῖς καὶ εὐαγγελικοῖς συγγράμμασιν εὖ μάλα παιδαγωγούμενοι, ὁμοῦ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ «1 Petr. 1, 4. * Psal. cxxvii, 2. Psal.LXII, 9. • Hebr. 1, 6. & ἡ [NESTOR. Sed hic secundum carnem cognatus Israel, hic secundum naturam spectabilem homo, hic juxta Pauli vocem natus ex semine David ", ipsa conjunctione Deus est omnipotens. Deinde his adjungit: Audi Paulum utrumque prædicantem: conftatur prius hominem, et ita propter ipsam Dei conjunctionem, naturam spectabilem Dei nomine consecrat, ne quis Christianum esse hominicolam suspicetur. Naturarum itaque conjunctionem sine ulla confusione servemus; confiteamur unum Deum, veneremur hominem qui ex divina conjunctione cum omnipotente Deo simul adoratur.] CAP. XIII. Si quidem igitur hominem appellans, cum hoc etiam Deum ipsum esse secundum naturam intelligis, bene habet, et jamn finem faciam: sin dividis naturas, non ut scias modo quænam humana, quæve rursus divina, sed ut diducas ab illo in unitatem concursu, certum est te hominicolam esse, et tibi a nobis dicetur: Fructus laborum tuorum edes:» cum vero sis durus et nonita respuas, solus per viam perversam abi. Nos vero pianı et rectam sanctorum Patrum viam pervestigantes, et apostolicis evangelicisque scriptis optime instructi, simul cum Deo et Patre et san- • Rom. viii, 29. • Coloss. 1, 18. * Rom. 1, 3. ANT. AGELLII NOTE. Sic habet Græcus Cyrilli codex. Caterum LXX verterunt τους πόνους τῶν καρπῶν σου φάγε σαι, labores manuum seu palmarum tuarum manducabis; et καρπών eo loco non fructus, seul palmas intellexerunt, ut etiam in Proverbiis cap. xxxi, χαρπὸν δὲ ἐξέτεινε πτωχῷ, et palmas suas extendit ad pauperem.

eto Spiritu, unica adoratione venerabimur unum τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, μια προσκυνήσει τιμήσομεν τὸν Dominum Jesum Christum, per quem et cum quo Deo et Patri gloria cum sancto Spiritu in sæcuła sæculorum. Amen. Magnum est procul dubio illud pietatis mysterium, et ipsis etiam sanctis angelis admirandum ", in eoque confirmat nos apostolus Paulus cum dicit: • Ut notum fiat nunc principalibus et potestatibus in cœlestibus per Ecclesiam multiformis sapientia Dei, secundum prædnitionem saculorum, quaun fe cit in Domino nostro Jesu Christo, in quo habemus fiduciam et accessum in confidentia per fidem ***. Sapientia est namque revera, et minime bumana, sed sane diviua, et abdita in quadam ineffabili profunditate et incomprehensibilitate Christi mysterium: itaque psallit beatus David Et posuit tenebras latibulum suum, in circuitu ejus tabernacu lun ejus, tenebrosa aqua in nubibus aeris ", ο In quo tenebras nihil aliud, ut opinor, intelligit, nisi obscuram intelligentiæ perceptionem in oculis animni caliginis instar incurrentem. Hac de causa dicimus, subtilibus quæstionibus, et curiositate ad quam pertingere non possit intelligentia, nullo modo indiguisse Christi mysterium, sed fide potius quæ simpliciter ac sine ulla vafritie traderetur. Sic et nos ipsi sentire didicimus, et credidimus a Deo ac Patre proprium Filium, Deum eumdem secundum naturam, fuisse missum hominem factum, et ex muliere secundum carnem genitum ", ut in se credentes justificet, et suo benigno clementissimoque nutu a peccatis in ignorantia admissis liberatos, puros et immaculatos per se Deo et Patri offerat, et eos divine suæ natura participes eflciat", qui morti atque corruptioni erant obnoxil "; et ut prædicaret cæcis visum 7, et errantium hominum greges ad lucem vera Dei cognitionis traduceret, ac doceret quis natura vereque Deus esset, et omnium rerum opiſex: factus est enim odor cognitionis Dei ac Patris, et in ipso conspeximus illum ex quo seeundum naturam est genitus, et manifeste cognovimus viaın quæ nos ad æternam vitam defert. Ita etiam fore ut genitum gregibus ipse Filius illucerel, beatus propheta Isaias longe ante clamavit” dicens: «Sic dicit Dominus: Laboravit Ægypίας, et negotiationes ibiopum, et 62 Sabaim, viri sublimes ad te transibunt, et tibi servient, et post te sequentur vincti compedibus, et curvabuntur tibi, et in te adorabunt, quia in te Deus est, et non est Deus præter te: tu es enim Deus et nescirimus, Deus Israel salvator '.. Dictum est etiam procul dubio ad Filium, rursus tanquam ex persona Dei ac Patris: Ecce posni te in testamentum generis, in lucem gentium, ut sis in salutem usque ad extremum terra 10. ο Populo enim ex sanguine ac Ένα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν· δι' οὗ καὶ μεθ᾽ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ δόξα σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΤΟΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ. Μέγα μὲν ὁμολογουμένως ἐστὶ τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον, τεθαύμασται δὲ καὶ παρ' αὐτοῖς τοῖς ἁγίοις ἀγγέλοις, καὶ πρός γε τοῦτο ἡμᾶς ἐμπεδοῖ λέγων ὁ σοφώτατος Παῦλος· «Ινα γνωρισθῇ νῦν ταῖς ἀρχαῖς καὶ ταῖς ἐξουσίαις ἐν τοῖς ἐπουρανίοις διὰ τῆς Εκκλησίας, ἡ πολυποίκιλος σοφία τοῦ Θεοῦ, κατά πρόθεσιν τῶν αἰώνων, ἣν ἐποίησεν ἐν τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, Ἰησοῦ Χριστῷ, ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν παρρησίαν καὶ προστ αγωγὴν ἐν πεποιθήσει διὰ τῆς πίστεως.» Σοφία γὰρ ἀληθῶς καὶ οὐκ ἀνθρωπίνη ποθέν· θεία δὲ μᾶλλον καὶ ἐν ἀποῤῥήτοις τισὶ βάθεσί τε καὶ ἀκαταληψίαις κειμένη, τὸ Χριστοῦ μυστήριον ψάλλει γοῦν ὁ μα κάριος Δαβίδ· «Καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ, κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ, σκοτεινὸν ὕδωρ ἐν νεο φέλαις ἀέρων· ο σκότον οἶμαι λέγων οὐδὲν ἕτερον, πλὴν ὅτι που πάντως τὴν τῶν ἐννοιῶν δυσκάτοπτον εὕρεσιν, τοῖς τῆς διανοίας ὀφθαλμοῖς ἀχλύος δίκην εμπίπτουσαν. Ταύτῃ τοί φαμεν ζητημάτων ἰσχνών, καὶ περιεργίας τῆς ἐπέκεινα νοῦ, δεδεῆσθαι μὲν οὐδαμῶς τὸ Χριστοῦ μυστήριον· πίστεως δὲ μᾶλλον ἁπλῆν καὶ ἀκακοῦργον ἐχούσης τὴν παράδοσιν. Οὕτω καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ φρονεῖν δεδιδάγμεθα, καὶ πεπιστεύ καμεν ὅτι Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν τὸν ἴδιον Υἱόν, ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἄνθρωπον γεγονότα, καὶ ἐκ γυναικὸς κατὰ σάρκα γεγεννημένον, ἵνα δικαιώση τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας· καὶ τῶν ἐν ἀγνοίᾳ πται σμάτων, χρηστοῖς καὶ ἡμερωτάτοις ἀπαλλάξας νεύμασι, καθαροὺς καὶ ἀμώμους προσκομίσεις δι' αὐτοῦ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ τῆς θείας ἑαυτοῦ φύσεως εργάσηται κοινωνούς, τοὺς ὑπὸ θάνατον καὶ φθοράν· κηρύξῃ δὲ καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν· καὶ τὰς τῶν πεπλανημένων ἀγέλας εἰς τὸ τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας μετακομίσῃ φῶς· διδάξῃ τε λοιπὸν, τίς ὁ φύσει τε καὶ ἀληθῶς ἐστι Θεὸς, καὶ τῶν ὅλων δημιουργός, γέγονε γὰρ ὀσμὴ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· καὶ ἐν αὐτῷ τεθεάμεθα τὸν, ἐξ οὗ γεγέννηται κατὰ φύσιν· ἐγνώκαμέν τε σαφῶς τὴν εἰς ζωὴν ἡμᾶς τὴν ἄΐδιον ἀποφέρουσαν ὁδόν. Οὕτω καὶ ταῖς τῶν ἐθνῶν ἀγέλαις ἐπιλάμψειν τὸν Υἱὸν ὁ μακάριος προφήτης Ησαΐας προανεκεκράγει, λέγων· «Οὕτω λέγει Κύ ριος· Εκοπίασεν Αίγυπτος, καὶ ἐμπορίαι Αιθιόπων, καὶ οἱ Σαβαΐμ, ἄνδρες ὑψηλοὶ ἐπὶ σὲ διαβήσονται, καὶ σοὶ ἔσονται δοῦλοι, καὶ ὀπίσω σου ἀκολουθήσουσι δε δεμένοι χειροπέδαις· καὶ προσκυνήσουσί σοι, καὶ ἐν σοὶ προσεύξονται· ὅτι ἐν σοὶ ὁ Θεός ἐστι· καὶ οὐκ ἔστι θεὸς πλήν σου. Σὺ γὰρ εἶ Θεὸς καὶ οὐκ ᾔδειμεν, ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραὴλ σωτήρ. • Είρηται δέ που πρὸς τὸν Υἱόν, ὡς ἐκ προσώπου πάλιν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· • Ἰδοὺ τέθεικά σε εἰς διαθήκην γένους, εἰς φῶς ἐθνῶν, τοῦ εἶναι σε εἰς σωτηρίαν ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. 19 Galat. 18, 4. 7ª II Petr. 1, 4.” Rom. 7 | Tim. 111, 16. *** Ephes. 111, 10, 12. " Psal. xvii, 12. 78 Isa. Lvl, 1; Luc. 1, 19.” isɔ. xav, 14, 15. να, 21. Το

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 111. « « Νενομοθέτηκε μὲν γὰρ τὸν ἐξ αἵματός τε καὶ γένους genere Israel tulit leges Novi Testamenti, priore Ἰσραὴλ τὴν Καινὴν Διαθήκην, παλαιωθείσης τῆς πρώτης· ἐπέφανε δὲ καὶ μέχρι τερμάτων τῆς ὑπ᾽ οὐρανὸν, τοῖς ἀνὰ πᾶσαν χωραν τε καὶ πόλιν ἔθνεσί τε καὶ λαοῖς. Προσκεκυνήκασι γὰρ αὐτῷ, καὶ μὴν καὶ ἔπονται νοητῶς, ἀῤῥήκτοις ἀγάπης δεσμοῖς, καθάπερ τισὶ χειροπέδαις ἐνισχημένα, καὶ μονονουχί λέγοντα τὸ διὰ φωνῆς Ἱερεμίου· «Ἰδοὺ οἶδε ἡμεῖς ἐσόμεθά σοι, ὅτι σὺ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν εἶ. ο Ορα δέ μοι τῶν προφητικῶν ἐννοιῶν τὴν ἐγρήγορσιν·. Προσκυνήσουσί σοι, φησί, καὶ ἐν σοὶ προσεύξονται, ὅτι ἐν π. Θεός ἐστι, καὶ οὐκ ἔστι Θεὸς πλήν σου· ο ᾔδει μὲν οὖν ὁμολογουμένως, ὡς πνευματοφόρος τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἐν ἡμῖν σκηνώσαντα [Ισ. σκηνώσαντας, καθά φησιν ὁ μακάριος εὐαγγελιστής Ιωάν νης· ταύτῃ τοί φησιν, ὅτι ο Εν σοὶ Θεός ἐστι· ο πλὴν οὐκ εἰς δύο τέμνεσθαι Θεούς συγκεχώρηκε τὸν Ἐμε μανουήλ· ἀλλ᾽ εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενής, ἕνα καὶ οὕτως ώμολόγει πάλιν αὐτόν· καὶ γοῦν εὐθὺς προσεπήνεγκεν, ὅτι ο Οὐκ ἔστι Θεὸς πλὴν σοῦ.» Επιτήρει γὰρ ἀκριβῶς τὴν τοῦ προφήτου φωνήν. Προσηγορευκώς γὰρ, ὡς ἔφην, ὅτι Ἐν σοὶ ὁ Θεός ἐστιν, α) προστέθεικεν, ὅτι καὶ οὐκ ἔστι Θεὸς πλὴν τοῦ ἐν σοί, ἀλλ᾽ εἰς ἑνότητα συνενεγκών οἰκονομικὴν, Ούκ ἱπι, φησί, θεὸς πλὴν σοῦ. Ὅτι δὲ ἄνθρωπος γεγο πὼς ὁ μονογενῆς τοῦ Θεοῦ Λόγος, διὰ πάσης τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, ὡς ἔπος εἰπεῖν, καταγγέλλεται, διὰ πλείστων μὲν ὅσων ἀκονιτὶ καταδείξαι ῥᾷον· ἀπό χρη δὲν οἶμαι, πρὸς τὸ παρὸν ἐκεῖνο εἰπεῖν. Εφη γάρ jam antiquato, illuxit etiam usque ad terminos ore bis terrarum gentibus ac populis qui per onines regiones et urbes erant: nam illum adoraverunt, atque etiam spiritaliter sequuntur, Grmis charitatis vinculis veluti quibusdam compedibus nexi, ac propemodum illud Jeremia dicentes: 4 Ecce ipsi nos erimus tibi, quia tu Dominus Deus noster es ".» Ac vide, quæso, propheticarum sententiarun vigilantiam. Curvabuntur tibi, inquit, et in te adorabunt, quia in te Deus est, et non est Deus præter te: › nam ut spiritu instinctus certo sciebat, Dei Patris Verbum in nobis habitaturum, ut inquit beatus evangelista Joannes; hac de causa ait: c in te Deus est, o neque tamen passus est Einmanuelem in duo dividi; sed quamvis ille Unige. nitus sit factus homo, sic quoque unum rursus esse fatebatur, ideoque intulit statim: «Non est Deus præter te. Observa namque diligenter prophetæ vocem: cum enim, ut dixi, allocutus esset eum his verbis: «ln te est Deus; non adjecit Non est Deus præter illum qui est in te, sed in unitatem dispensatoriam conjungendo: Non est Deus, inquit, præter te. Porro unigenitum illud Dei Verbum hominem factum, per omnes divinitus inspiratæ Scripturæ litteras, ut ita dicam, prædicari, perfacile est quamplurimis locis ostendere, sed ad præsens illud dixisse satis erit. Dixit enim Deus ad beatum David: «Et suscitabo de semine tuo post που Θεὸς πρὸς τὸν μακάριον Δαβίδ· «Καὶ ἀναστήσω c te, qui erit de ventre tuo, et præparabo regnum ejus ipse ædificabit domum nomini meo: et erigam solium ejus usque in sæculum: et ego ero ei in Patrem, et ipse erit mihi in Filium *. › Sed dicet, opinor, aliquis, hæc non in Emmanuelem, sed in 63 Salomonem dicta fuisse. Sed beatus Paulus hominibus ita sentientibus strenue obsistet, qni de Christo has voces accipit, ipsumque esse asserit in quem dictum sit a Deo et Patre: «Ero illi in Patrem, et ipse erit mibi in Filium "., Eumdem porro nostri similem factum, id est, hominem, fore ut Deo et Patri sacrificaret orbem terrarum per tidem in se credentium salvatum, declaravit alibi, dicens: ‹ Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia quæ sunt in corde et anima mea faciet, et ædileabo ei domum Adelem, et transibit ante me omnibus diebus ". › Jam illud quæso rursum considera, quod cum alibi dixisset: ‹ Hic ædificabit domum nomini meo ",, Filio tamen donium erecturum se Pater pollicetur: quod cum intelligeret beatus Paulus”, Mosen quidem fidelem fuisse dicit in tota domo mea, quod famulorum ordinem ac mensuram teneret; Christum vero ut Filiuın super domum ejus, cujus domus sunius nos. Forma autem ejus sacrificii res nostræ sunt, non sanguis taurorum et vitulorum, sed omnium hominum Adei ἐκ τοῦ σπέρματός σου μετά σέ, δς ἔσται ἐκ τῆς κοιλίας σου· καὶ ἑτοιμάσω τὴν βασιλείαν αὐτοῦ· αὐτὸς οἰκοδομήσει οἶκον τῷ ὀνόματί μου. Καὶ ἀνορθώσω τὸν θρόνον αὐτοῦ ἕως εἰς τὸν αἰῶνα. Καὶ ἐγὼ ἔσομαι αὐτῷ εἰς Πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς Υιόν, ο 'Αλλ', οἶμαι, φαίη τις ἂν, οὐκ ἐπί γε τῷ Ἐμμανουήλ, εἰρῆσθαι δὲ μᾶλλον ἐπὶ Σολομῶντι ταυτί. Παῦλός γε μὴν ὁ σοφώτατος, τοῖς οὕτως ἐθέλουσι νοεῖν, ἀντιτάξεται γεννικώς, δέχεται γὰρ ἐπὶ Χριστῷ τὰς φωνάς· καὶ αὐτὸν εἶναι φησι πρὸς ἐν εἴρηται παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, ότι εάσομαι αὐτῷ εἰς Πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς Υιόν. ο Ὅτι δὲ καθ᾿ ἡμᾶς γεγονώς, τουτέστιν ἄνθρωπος, ἱερουργήσειν ἔμελλε τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, διὰ τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως σεσωσμένην τὴν ὑπ' οὐρανὸν, διεσάφει λέγων ἐν ἑτέροις· «Καὶ ἀναστήσω ἐμαυτῷ ἱερέα πιστόν, δς πάντα τὰ ἐν τῇ καρδίᾳ μου, καὶ ἐν τῇ ψυχῇ μου ποιήσει· καὶ οἰκοδομήσω αὐτῷ οἶκον πιστόν· καὶ διελεύσεται ἐνώπιόν μου τάσας τὰς ἡμέρας. Αθρει δή μοι πάλιν, ὡς ἐν ἑτέροις εἰπών, «Οὗτος οἰκοδομήσει οἶκον τῷ ὀνόματι μου,» τῷ Υἱῷ τὸν οἶκον ἐγείρειν ὁ Πατὴρ ἐπαγγέλ λεται. Καὶ τοῦτο συνεὶς ὁ θεσπέσιος Παῦλος, Μωσέα μὲν ἔφη πιστὸν ἐν ὅλῳ γενέσθαι τῷ οἴκῳ μου, τὸ οἰκετικὴν ἔχοντα μέτρον, Χριστόν γε μὴν ὡς Υἱὸν ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ, οὗ οἶκος ἐσμὲν ἡμεῖς. Τρόπος δὲ τῆς ἱερουργίας αὐτῷ, τὰ καθ' ἡμᾶς· οὐχ αἷμα confessio: idque confirmat beatus Paulus item siç * Jeren. 111, 22. το Isa. κιν, 14. 5. " | Reg. 11, 33. 61 11 Reg. 1, 10 Joan. 1, 14. ** 11 Reg. vi, 12, 13. *1 II Reg. vi, 14; Hebr. 1, no Hebr. 111. 2.

scribens: c Unde, fratres sancti, vocationis cœle- ταύρων καὶ μόσχων, ἀλλ' ἡ τῆς ἁπάντων πίστεως stis participes, considerate Apostolum et Pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui ſeσε › cit illum.. lpsum igitur asserimus ex Deo Patre Verbum cum accepta servi forma propter nos exinanitus esse dicitur, tum ad humanitatis quoque mensuram seipsum dejecisse, cui mensuræ conse‐ quenter admodum convenit, ut missus esse putetur, et ipsum ejus sacrificium supremi illius honoris quasi conciliator quidam existimetur. Nam si factus nostri similis, adoravit nobiscum ut homo, quamvis adoret ipsum illa superna sanctorumque spirituum multitudo, cum de illo Moses dical: ● Lætamini, cœli, simul cum ipso ³, et adorent eum omnes filii Dei;, quid novum, et a dispensationis rationibus alienum, si sunimi sacerdotii munere funclus est, ut qui in odorem suavitatis seipsum pro nobis, et nos per seipsum et in seipso Deo et Patri obtulerit? Christi enim bonus odor sumus, › ut scriptum est ". Sed hæc minime decenter esse ſacta ruŕsus egregius hic vir affirmat, ac propemoduín deridet eos qui hæc ita se habere putant, ac divina consilia impie reprehendens, in hunc modum fere dicit: 64 [NESTOR. Cum enim audiunt nomen apostoli, ipsum Deum Verbum intelligunt apostolum. Pontificis appellationem cum legunt, divinitatem pontiacem sibi fingunt, nova dementiæ specie. Quis enim apostoli munus cum didicerit, non illico indicari hominem intelligat? Quis pontificis appellationem audiens, divinitatis essentiam ipsum pontificem existimet? Nam si pontifex est ipsa Divinitas, quisnam ille est qui pontificatus munere colitur? si Deus est qui offert, nullus est cui offertur: quid enim Divinitate dignum sit, ut illa tanquam inferior majori offerat? His adjungit: Undenam ipsi putarunt Deum nunc vocatum esse pontificem, cum ille hostia ad promotionem suam, ut pontifices, non indigeat? Deitatis possessor ex hominibus assumplus pro hominibus constituitur in bis quæ sunt ad Deum.j CAP. 1. " ὁμολογία. Καὶ πιστώσεται πάλιν ώδι γεγραφώς ὁ μακάριος Παῦλος· «"Οθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι, κλήσεως ἐπουρανίου μέτοχοι, κατανοήσατε τὸν Ἀπόστολον καὶ ᾿Αρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν.» Αὐτὸν οὖν ἄρα φαμὲν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ὅτε δι' ἡμᾶς κεκενώσθαι λέγεται μορφὴν δούλου λαβών, τότε καὶ ἐν τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις ἑαυτὸν καθεῖναι, οἷς ἂν πρέ ποι καὶ μάλα εἰκότως, καὶ τὸ ἀπεστάλθαι δοκεῖν, καὶ τῆς ἀνωτάτω τιμῆς ἡγεῖσθαι πρόξενον τὴν ἱερουργίαν. Εἰ γὰρ ἐπείπερ γέγονε καθ' ἡμᾶς, προσκεκύνησε μεθ᾿ ἡμῶν ὡς ἄνθρωπος· καίτοι προσκυ νούσης αὐτὸν τῆς ἄνω πληθύος, καὶ τῶν ἁγίων πνευ μάτων, λέγοντός τε Μωσέως περὶ αὐτοῦ, «Εὐφράν θητε, οὐρανοῖ, ἅμα αὐτῷ, καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτὸν πάντες υἱοὶ Θεοῦ·, τί τὸ ξένον ἢ τοῖς τῆς οἰκονο μιας λόγοις ἀνάρμοστον, εἰ κεχρημάτικεν ἀρχιερεὺς, ὡς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἑαυτόν τε ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ἡμᾶς ἀνατιθεὶς δι᾿ ἑαυτοῦ τε καὶ ἐν ἑαυτῷ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, ο Χριστοῦ γάρ ἐσμεν εὐωδία» κατὰ τὸ γεγραμμένον. Αλλ' ἥκιστα μὲν ἐν κόσμῳ τῷ δέοντι πεπράχθαι ταυτί, διισχυρίζεται πάλιν ὁ γεννάδας ουτοσί· μόνον δὲ οὐχὶ καταμειδιᾷ τῶν οὕτω ταῦτ' ἔχειν ὑπειληφότων, καὶ τοῖς θείοις σκέμμασιν ἀνοσίως ἐπιτιμῶν, οὕτω πού φησιν· [ Αποστόλου γὰρ ἀκούοντες όνομα, τὸν Θεὸν λόγον νοοῦσιν ἀπόστολον. ᾿Αρχιερέως ἀναγινώσκοντες κλή σιν, θεότητα τὸν ἀρχιερέα φαντάζονται, παραδόξου μαθών, οὐκ εὐθὺς ἄνθρωπον μηνυόμενον ἔγνω; Τις φρενοβλαβείας ιδές. Τις γὰρ λειτουργίαν ἀποστόλου ἀρχιερέως ὀνομασίαν ἀκούων, θεότητος οὐσίαν τὸν ἀρχιερέα νομίσειεν; Εἰ γὰρ ἀρχιερεὺς ἡ θεότης, τίς ὁ παρὰ τῇ τῆς ἀρχιερωσύνης λειτουργία θεραπευόδ μενος; εἰ Θεὸς ὁ προσφέρων, οὐδεὶς ᾧ προσφέρεται τι γὰρ θεότητος ἄξιον, ἵν᾿ ὡς ἐλάττων προσφέρῃ τῷ μείζονι; Προσεπάγει δὲ τούτοις· Πόθεν οὖν αὐτοῖς ὁ Θεὸς κεκλῆσθαι νῦν ἀρχιερεὺς ἐνομίσθη, ὁ θυσίας εἰς προκοπὴν ἰδίαν κατὰ τοὺς ἀρχιερέας μὴ χρήζων; ὁ Θεότητος κτήτωρ ἐξ ἀνθρώπων ληφθεὶς, ὑπὲρ ἀνθρώπων καθίσταται τὰ πρὸς τὸν Θεόν.] Οὐκοῦν οὐδὲ ἀπεστάλθαι φῆς εἰς τόνδε τὸν κόσμον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον; πεφενάκικεν οὖν ἄρα, κατὰ τὸ εἰκὸς, τοὺς δι' αὐτοῦ κεκλημένους ὁ σοφώτατος Παῦ λος· ἔφη γὰρ, ὅτι • Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον, ἁλοίη δ' ἂν κατά σε καὶ ὁ μακάριος Δαβὶδ ἐρραψῳδηκὼς εἰκῆ, καὶ τὰ ἀνέφικτα ζητῶν· ἔφη γάρ που πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεόν· «Ἐξαπο 88 II Cor. 11, 15. ss Galat. 1V, Igitur ne missum quidem esse in hunc mundum ipsum Dei Verbum asseris? decepit ergo, ut est consequens, homines suo ministerio vocatos beatus Paulus; ait enim: Misit Deus Filium suum factum ex muliere, factui sub lege 89: › convincitur etiam tuo judicio beatus David temere carmen contexuisse, et inscrutabilia quærere; dixit enim Patrem qui est in cœlis et Deum alloquens: Emitte lucem tuam 2. 86 Deul. xxxi, 1. ny Psal. xcvi, 8. ΑΝΤ. AGELLII NOTA. ss llebr. 111. 1, εὐωδίαν, intelligit sacrilicium in odorem suavitalis Advertendum quomodo hic auctor accipiat bunc beati Pauli locum; nam bonum odorem, id est oblatum.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. στειλον τὸ φῶς σου, καὶ τὴν ἀλήθειάν σου.» Τί δέ, et veritatem tuam ".» Quid autem? dic mihi, nonue εἰπέ μοι, οὐχὶ καὶ αὐτὸς ὁ Υἱός ψευδοεπήσει τάχα που λέγων· «Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν εἰς τὸν κόσμον ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι' αὐτοῦ; Καὶ πάλιν· «Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον, καὶ ἥκω;» Γράφει δέ που καὶ ὁ σοφὸς Ἰωάννης περὶ αὐτοῦ· Ο λαμβάνων αὐτοῦ τὴν μαρ τυρίαν ἐσφράγισεν ὅτι ὁ Θεὸς ἀληθῆς ἐστιν· δν γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς, τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεί.» Απεστάλθαι δὲ φαμεν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, τὸ τῆς ἀποστολῆς ὄνομά τε καὶ χρῆμα μετὰ τῶν τῆς κενώσεως ἔχοντα μέτρων· σὺ δὲ δὴ δέδιας ἀμαθῶς, καὶ αὐτῷ προσνέμειν ερυθριᾶς ἀνθ' ὅτου τό τε τῆς ἀποστο λῆς, καὶ τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης ὄνομά τε καὶ χρῆμα; Αρα γὰρ ἁρμόσειεν [ἴσ. ἁρμόσειν ] ἐπείληφας, ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ γυναικός, ψιλήν ἔχοντι τὴν συνάφειαν, κατὰ σὲ, καὶ ὡς ἐν ἰσότητι μόνης τῆς ἀξίας; Πῶς οὖν ἔτι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ὀνήσας ὁρᾶται Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, εἰ καὶ προσκεκομίσμεθα δ' ἑτέρου τῷ Θεῷ καὶ Πατρί; Οὐκέτι γὰρ δι' αὐτοῦ τὴν προσαγωγὴν ἐσχήκαμεν· ἀλλὰ γέγονεν ἡμῶν μεσίτης άνθρωπος καθ' ἡμᾶς, τὸ τῆς θεότητος ὄνομα κατάπλαστον ἔχων. ᾿Αλλὰ ναί, φησί, σμικρὸν ἂν εἴη τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντι Λόγῳ τὸ ἱερουργεῖν. Σμικρὸν ὁμολογουμένως. Συνεργῶ [ἴσ. συνερῶ ] γάρ σοι πρεσβεύοντι ταληθές· ἀλλ᾽ οὐ γυμνῇ τῇ θεό τητι κεχρημένος επέφανε τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς γεν γονὼς δὲ μᾶλλον ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς, ᾧ μέγα τι χρῆμα καὶ ἐξαίρετον ἱερουργία· εἰ δὲ δὴ παραι τεῖτο [σ. παραιτοῖτο ] τὸ ἱερουργεῖν ὡς ἀνθρώπῳ πρέπον, ήγουν ἑτέρῳ τῷ [ἰσ. ἑτέρῳ τῳ] τῆς δου λείας ἔχοντι μέτρον, πῶς οὐκ ἄμεινον παρά πολύ, καὶ πρό γε τούτου παραιτεῖσθαι τὴν ἐνανθρώπησιν; Αλλ᾽ οὐκ ἀπόβλητον ἐποιήσατο δι' ἡμᾶς τὴν γέννησιν, ούτοσι δὲ, ὡς ἔφην, αἰσχύνεται ταληθές· ἄσοφόν τε καὶ ἀνεπιστήμονα καταδεικνὺς ἑαυτόν. Καίτοι τοῦ μακαρίου Παύλου λέγοντος· «Οὐ γὰρ ἐπαισχύνο μαι τὸ Εὐαγγέλιον, δύναμις γὰρ Θεοῦ ἐστιν εἰς σωτηρίαν παντὶ τῷ πιστεύοντι. › θαυμάσεις δ᾽ ἂν τις τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, τῆς ἁπάντων ἕνεκα σωτηρίας καὶ ζωῆς, τοσαύτην ἀνασχομένῳ παθεῖν τὴν ταπεί νωσιν, ὧν οὐκ οἶδ' ὅπως ὁ τῶν εἰκαίων ἡμῖν διδαγμάτων εὑρετῆς, καὶ μόνον ὁμολογεῖν αἰσχύνεται· καίτοι δέον αγασθαι μὲν ἐπὶ τούτοις αὐτὸν, ἀνακε κραγεῖν δὲ ὁμοῦ τῷ μακαρίῳ προφήτῃ· «Κύριε, εἰσακήκοα τὴν ἀκοὴν σου καὶ ἐφοβήθην· κατενόησα τὰ ἔργα σου καὶ ἐξέστην. Ἐπειδὴ δὲ ἀπάσης αὐτῷ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ἀνεγειρομένης τρόπον τινὰ, καὶ ἀντανιστώσης τὴν ἀλήθειαν, ψυχρόν τε καὶ Εύλον, καὶ οὐδαμόθεν ἐπικουρούμενον ἀποφαινούσης αὐτῷ τὸν ἐπὶ τοῖς ἰδίοις εὑρήμασι λόγον, διηπόρηκεν οὐ μετρίως τῶν εἰς ὀρθότητά τε καὶ ἀλήθειαν ένα νοιῶν τε καὶ διασκέψεων· ταύτῃ τοι, καὶ ἃ μηδείς πώποτε τῶν εἰς ὀρθότητα τὴν δογματικήν μεμαρτυρημένων, ἢ πεφρονηκώς, ή λέγων ἁλίσκεται, ταύτας ποιείται τοῦ λόγου τὰς ἀφορμάς· σκιαμαχεί τε καὶ διατείνεται μάτην, ἀντεξάγοντος οὐδενὸς, ή φιλονει- » Psal. XL., 3. * Joan. 111, 17. ** Joan. xvi, 27. etiam ipse Filius mentietur plane, cum dicit: • Non enim misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum ";» et iterum: «Ego ex Patre exii, et vco nio. Scribit etiam alicubi beatus Joannes de ipso: • Qui accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verus est; quem enim misit Deus, verla Dei loquitur”. › Missum porro dicimus Dei Verbum, quod apostolatus nomen et rem simul cum exinanitionis mensuris haberet. Tu vero stulte formidas, et illi tribuere et noinen et rem apostolatus ac sacerdotii nescio qua de causa erubescis. Num enim ipsum convenire putas homini illi ex muliere tanquam ab illo diverso, simplicem, ut ipse pulas, conjunctionem habenti, et solius dignitatis æqualitatem? Quomodo igitur jam ipsum Verbum quod Deus erat, nostras res juvisse cernitur, si per alium quoque ad Deum ac Patrem adducti sumus? Non enim jam per ipsum accessum habuimus, sed ſuit mediator noster homo nostri similis, 65 fclum habens divinitatis nomen. Αt enim, inquit, exiguum sane est Verbo ex Deo genito sacrificandi munus. Exiguum, fateor, tibi enim assentior veritatem prædicanti: sed haud nuda usum divinitate his qui sunt in terris apparuit, verum homo polins nostri similis factum, cui magnum quiddam est eximiumque sacrificandi officium; qued si repudiet sacrificandi munus ut homini, sive alteri cuipiam servitutis mensuram habenti conveniens, quomodo non melius fuisset etiam ante boc munus, humanationem repudiare? Sed nostra causa haud rejiciendam ipsam generationem duxit: iste tamen, ut dixi, veritatem erubescit, in quo insipientem se et imperitum ostendit, quamvis beatus Paulus dicat: • Non enim erubesco Evangelium; virtus enim Dei est in salutem omni credenti".» Admiratione autein dignum est Dei Verbum salutis ac vitæ omnium causa tantam humilitatem subire voluisse, quam nescio quomodo hic ineptarum disciplinarum inventor, vel confiteri solum erubescit: cum æquius fuisset propterea ipsum admirari, et simul cum beato Propheta clamare:: Domine, audivi auditum tuum, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Nam cum omnes Lilleræ divinitus inspiratæ ipsi repugnarent, et opponerent veritatem, ejusque sermonem quo sua commenta tuetur, frigi dum et levem et nulla ex parte fultum ostenderent, non mediocri penuria rectarum verarumque sententiarum et inquisitionum laboravit: ca de causa quæ nemo unquam recta doginatum tradendorum ratione celebris, aut sensisse, aut dixisse deprehenditur, iis pro sermonum suorum occasione utitur, et cum umbris pugnat, et frustra contendit nemine repugnante, aut his de rebus contendente, quod illud esse puto aerem verberare. Dixit enim: Quis Apostoli munus cum didicerit, non illico in93 Joan. 111, 3. * Romn. 1, 16. ss flabac. 111, 1.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCH¡EP. dicari hominem intelligat? Quis pontificis appella- χεῖν ἐθέλοντος περὶ τούτων αὐτῶν [ἴσ. αὐτῷ]· καὶ tionem audiens, divinitatis essentiam ipsum pontifleem existimet? Cum ergo qui hoc dicat, nemo sit, cum quibus, dic mihi, contendis, et rem omnium sententia damnatam, tanquam ipse solus evertas, palmarem tibi hane pugnam ſuturam putas? Porro quomodo inficiari possit te in medium id proferre, quod cum a nemine dicatur, tacere satius erat, quam in simpliciorum animos injicere? 66 Quis enim est adeo attonitus, ut divinitatis essentiam ipsum Pontificem existimet? Homo erat Aaron, quamvis adeptus ut in illo divino sacerdotio aliis excelleret. Quomodo igitur quisquam divinitatis essentiam ipsum pontificem putet? aut quoniodo non prorsus confiteatur hominem commemorari, cum frater ille Mosi ut pontifex appellatur? Sed enim cum communem sermonem proferat, et qui cuique de nostro numero sacerdoti quadret alque conveniat, dispensationis quæ in Christo intelligitur, admirabilem gloriam labefactare conatur, et divinum illud mysterium nostrum ex imis sedibus audet evertere, minime cogitans Ecclesiam a Chriato supra petram esse fundatam, et nunquam fore vt adversus eam portæ inferi prævaleant”. Dedignatur enim communen) et omnium recte sentientium opinionem sequi: novam suæ sententiæ viam inconsiderate solus ingreditur. Nos enim, ut jam praefatus sum, illud ex Deo Patre Verbun, hoininem factum, et sibi et Patri sacrificasse dicimus fidei nostræ confessionem, et congruentem nullaque ex parte a mensura exinanitionis discrepantem gessisse dispensationem. Sed non illi hæc ita se habere videntur, sed ubi privatim ac seorsim distinxit, tanquam alius sit Christus ille ex sancta Virgine ab illo ex Deo Patre Verbo, ipsum fuisse asserit Apostolum et Pontificem confessionis nostræ ", seque pie religioseque sentire putat cum ait: Si Deus est ille qui offert, nullus est cui offeratur: quid enim divinitate dignum sit, ut tanquam inferior majori offerat? Sed si quis esset qui contenderet ac diceret, ipsum vere ex Deo Patre genitum Verbum etiam antequam homo fieret, ad sacerdotii munus esse collocatum, et in ministerii ordine ac mensura constitutum, eaque de causa jure appellari pontificem et apostolum, sapienter utique refutasset, et apte hac de re conclusam esse ab eo ratiocinationem dici posset. Non enim naturæ illi omnibus dominanti sacrificantes deerant, ipsa sibi sacrum exhiberet obsequium. Sed quia ille Unigenitus qui natura Deus erat, et a sacerdotibus obsequia sacra suscipiebat, ad mensuram eorum descendit qui sacerdotio fungebantur, homo, ut dixi, factus, nihil absurdi est, si etiam sacerdos vocetur a nobis. An vero non descendit in forma servi, 67 formam scilicet servi accipiens, quamvis figura esset ac splendor gloriæ Patris”? prorsus nemo est qui de hac re dubitet. Cum igitur ille secundum of Matth. τοῦτο, οἶμα: ἔστι τὸ, εἰς ἀέρα δέρειν. Εφη γάρ· Τις Αποστόλου λειτουργίαν μαθών, οὐκ εὐθὺς ἄνθρωπον μηνυόμενον ἔγνω; Τίς ἀρχιερέως ὀνομασίαν ἀκούων, θεότητος οὐσίαν τὸν ἀρχιερέα νομίσειεν; Οτε τοίνυν οὐδεὶς ὁ τοῦτο λέγων ἐστὶ, τίσιν, εἰπέ μοι, φιλονει κεῖς, καὶ τὸ ταῖς ἁπάντων ψήφοις κατεγνωσμένον, ὡς μόνος αὐτὸς ἀνατρέπων, οἴει τάχα που, καὶ γερῶν ἀξίαν ποιεῖσθαι τὴν ἔνστασιν; Καίτοι πῶς οὐκ ἀληθὲς, ὡς τοῦτο λέγοντος οὐδενὸς, εἰς μέσον ἄγεις αὐτὸς, ὁ σιωπᾶν ἄμεινον, καὶ μὴ ταῖς τῶν ἁπλουστέ ρων ἐνίεσθαι ψυχαῖς; Τίς γὰρ οὕτως ἐμβρόντητος, ὡς θεότητος οὐσίαν τὸν ᾿Αρχιερέα νομίζειν; "Ανθρωπος ἦν Ααρών, καίτοι τὸ προέχειν τῶν ἄλλων ἐν ἱερω σύνῃ τῇ θείᾳ λαχών. Πῶς οὖν ἄν τις οὐσίαν θεότη τος τὸν ἀρχιερέα νομίσειεν; ἢ πῶς ἂν οὐχὶ πάντη τε καὶ πάντως ὁμολογήσειεν ἀνθρώπου γενέσθαι μνήμην, ὅταν ἡμῖν ὁ Μωσέως ἀδελφὸς ὡς ἀρχιερεὺς ὀνομάζηται; ᾿Αλλὰ γὰρ κοινόν τινα καὶ κατὰ παντὸς ἀρχιερέως τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἰόντα τε καὶ πρέποντα προτιθεὶς τὸν λόγον, τῆς ἐν Χριστῷ νοουμένης οίκο νομίας τὸ παράδοξον παραλύειν ἐπιχειρεῖ, καὶ οἷον ἐκ βάθρων αὐτῶν κατασείειν ἀποτολμᾷ τὸ θεῖον ἡμῶν μυστήριον· οὐκ ἐννοῶν, ὅτι τεθεμελίωκεν ὁ Χριστὸς ἐπὶ πέτραν τὴν Ἐκκλησίαν· καὶ πύλαι ᾄδου οὐ κατ ισχύσουσιν αὐτῆς. Ηκιστα μὲν γὰρ ἀξιοῖ τῇ κοινῇ καὶ ἁπάντων τῶν ὀρθὰ φρονεῖν εἰωθότων ἕπεσθαι δόξῃ· καινοτομεῖ καὶ μόνος ἀβασανίστως τὸ δοκοῦν. Ἡμεῖς μὲν γὰρ, καθάπερ ήδη προεἶπον, τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἄνθρωπον γεγονότα, καὶ ἱερουργήσα φαμεν ἑαυτῷ καὶ τῷ Πατρὶ τῆς πίστεως ἡμῶν τὴν ὁμολογίαν, πρέπουσάν τε καὶ κατ' οὐδένα τρόπον ἀνάρμοστον τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις ποιήσασθαι τὴν οἰκονομίαν. Ἀλλ᾽ οὐχ ὧδε ταῦτ ἔχειν ἐκείνῳ δοκεῖ, ἰδίᾳ δὲ μᾶλλον καὶ ἀνὰ μέρος ἀπολαβών, ὡς ἕτερον ὄντα Χριστὸν τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου παρά γε τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, αὐτὸν γενέσθαι φησὶν Απόστολον καὶ ᾿Αρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν· οἴεται δὲ καὶ τῶν εἰς εὐσέβειαν ἡκόντων ἐννοεῖν, ἐκεῖνο λέγων· Εἰ Θεὸς ὁ προσφέρων, οὐδεὶς ᾧ προσφέρεται· τί γὰρ θεότητος ἄξιον, ἵν᾿ ὡς ἔλαττον προσφέρῃ τῷ μείζονι; 'Αλλ' εἰ μέν τις ἦν ὁ διατεινό μενός τε καὶ λέγων αὐτὸν ἀληθῶς τὸν ἐκ Θεοῦ Πατ τρὸς Λόγον, καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως τετάχθαι πρὸς ἱερουργίαν, καὶ ἐν μέτροις εἶναι λειτουργικοῖς, ταύτης τε ἕνεκα τῆς αἰτίας ὀνομάζεσθαι δεῖν ἀρχιε ρέα καὶ ἀπόστολον. Σοφὴν ἂν ἐποιήσατο τὴν ἀπό πληξιν [ἴσ. ἐπίπληξιν ]· πεποιῆσθαι δὲ καὶ ἐν κόσμῳ φαίη τις ἂν αὐτῷ τὸν ἐπὶ τούτῳ συλλογισμόν. Οὐ γὰρ ἦν ἐν σπάνει τῶν ἱερουργῶν ἡ τῶν ὅλων κατάρ χουσα φύσις, ἵν' ἐν αὐτῇ [ἴσ. ἑαυτῇ ] λειτουργήσειαν. Ἐπειδὴ δὲ φύσει Θεὸς ὑπάρχων ὁ Μονογενής, καὶ τὰς παρὰ τῶν ἱερατευόντων λειτουργίας δεχόμενο, εἰς τὸ τῶν τεταγμένων εἰς ἱερουργίαν καταπεφοί τηκε μέτρον, ἄνθρωπος γεγονώς, ὡς ἔφην, γένοιτο ἂν τῶν ἀτόπων οὐδὲν, εἰ καλοῖτο πρὸς ἡμῶν καὶ ἀρχιερεύς. Η οὐ καταβέβηκεν ἐν τῇ δούλου μορφή, • Hebr. II,I. " Philipp. 11, 7; Hebr. 1, 3.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. et æqualitate generantis, factus est servus, mensuram eorum qui sub jugo servitutis erant, dispensatoria ratione non dedignatus, qua de causa metuis eum pontificem propter humanitatem appellare, qui et nos offert in sacrificium odoremque suavitatis per fdem, et seipsum Patri pro nobis tanquam odoratissimam victimam obtulit? Hic vero (quid dicat nescio) his illico adjungit: Undenam ipsi putarunt, Deum nunc vocatum esse pontificem, cum ille hostia ad promotionem suam non indigeat? Deitatis possessor: ex hominibus assumnptus, pro hominibus constituitur in his quæ sunt ad Deum ".Undenam igitur esset, et quam ob causam Christus, hoc est, ipsum Dei Verbum hoino factum, appellatus sit Apostolus et Pontifes, abunde proximo sermone patefactum est: sed tamen insuetam et novam ejus vocem non esse sine discussione prætereundam censeo. Num enim Deitatis possessorem ipsum ex Deo Verbum dicit, licet seorsum illud intelligere quisquam velit et citra carnem? an ipsius divinitatem tanquam ab ipso diversam distinguit? cujus nescio quonam modo, ut ipse ait, possessor est factus, tanquam si extrinsecus accepta sit, et illi advenerit, licet ille aliquando Deus secundum naturam non fuerit, quale illud est a prisca illa femina, Eva inquam, dictum, cum Seth filium enixa esset: ‹ Possedi hominem per Deum '.. Sed id, nisi fallor, et ipse et omnes plane respuendum censent. Cur ergo improprie loquitur, et imprudenter voces projicit, in rebus adeo gravibus? Annon ridendus censeatur, et demnentiæ crimen incurrat, si quis unum de nostro genera velit humanitatis possessorem dicere, aut equum equin natura? Quis ergo est ille divinitatis pus. sessor, qui ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in his quæ sunt ad Deum?» Dicet fortasse, unum Christum in duos dividens, esse illum ex sancta Virgine: huc enim omnis ejus intentio spectat. Ergone possessio hominis facta est ipsa divinitas, rogo te, et alicui e nobis contigit ut secundum naturam ac vere Deus fieret, et essentiæ omnium summæ ac præstantissimæ excellentia ditaretur? 68 Apage, homo, ab hac stultitia: neque enim quisquam ex his qui inter genita cen sentur, possidebit et tanquam propriam habebit naturam divinitatis. Proprium erat Verbi ipsum corpus, et una cum illo tanquam unum Deum et Christum et Filium et Dominum adorat ipsa creatura, et coeli glorificant, et cum ipsis nos quoque. Ut enim ait propheta: «Operuit cœlos virtus ejus, et laudis ejus plena est terra; › non quod homo divinitatem possederit: qui enim, aut undenam? sed quod ipsum ex Deo Patre Verbum bumanam carnem assumpserit. Sed sit sane, ille ex hominiμορφήν δηλονότι δούλου λαβών, καίτοι χαρακτήρ naturam liber, utpote Deus, ille qui erat in forma ὑπάρχων καὶ ἀπαύγασμα τῆς δόξης του Πατρός; ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ἐνδοιάσειέ τις. "Οτε τοίνυν ὁ κατὰ φύσιν ἰδίαν ἐλεύθερος, ὡς Θεός, ὁ ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ γεγεννηκότος, κεχρημάτισε δοῦλος, τὸν ἴσ. τῶν] ὑπὸ ζυγὰ δουλείας τό μέτρον οὐ διωθούμενος οίκου νομικῶς, ἀνθ' ὅτου δέδιας αὐτὸν καὶ ἀρχιερέα καλεῖν διὰ τὸ ἀνθρώπινον; καθιεροί γὰρ ἡμᾶς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας διὰ τῆς πίστεως· ἑαυτόν τε ὑπὲρ ἡμῶν ὡς εὐοσμώτατον θύμα προσκεκόμικε τῷ Πατρί. Ὁ δὲ, οὐκ οἶδ' ὅ τι λέγων, προσεπάγει τούτοις εὐθύς· Πόθεν οὖν ὁ Θεὸς αὐτοῖς κεκλῆσθαι νῦν ἀρχιερεὺς ἐνομίσθη, ὁ θυσίας εἰς προκοπὴν ἰδίαν μι; χρήζων; ὁ Θεό τητος κτήτωρ < ἐξ ἀνθρώπων ληφθεὶς, ὑπὲρ ἀνθρώ των καθίσταται τὰ πρὸς τὸν Θεόν;» Πόθεν μὲν οὖν ἦν, ἢ διὰ ποίαν αἰτίαν ὠνόμασται Χριστὸς, τουτἐστιν, ἄνθρωπος γεγονώς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος Απόστολος καὶ ᾿Αρχιερεύς, διαρκώς ἡμῖν ὁ λόγος ἀποδέ δειχεν ἀρτίως. Οἶμαι δὲ δεῖν οὐκ ἀβασάνιστον ἐξν τὴν ἀσυνήθη τε καὶ ξένην αὐτοῦ φωνήν. Δρα γὰρ θεότητος κτήτορα τὸν ἐκ Θεοῦ. φησὶ Λόγον, κἂν εἰ ἀνὰ μέρος βούλοιτό τις νοεῖν αὐτὸν καὶ δίχα σαρκός; ἄρα ὡς παρ' αὐτὸν ἑτέραν τὴν θεότητα αὐτοῦ διορί ζεται; ἧς, οὐκ οἶδ' ὅπως, καθά φησιν αὐτὸς, γέγονε κτήτωρ, ὡς προσειλημμένης έξωθεν καὶ ἐπισυμβάσης αὐτῷ, καίτοι Θεῷ κατὰ φύσιν οὐκ ὄντι αὐτῷ ποτε, ὁποῖόν ἐστι τὸ παρὰ τῆς ἀρχαίας ἐκείνης γυναι κός, φημὶ δὴ τῆς Εὔας, τεκούσης τὸν Σήθ· «Έχο τησάμην ἄνθρωπον διὰ τοῦ Θεοῦ. 'Αλλ', οἶμαι, τοῦτό ἐστιν ἀπόβλητον παντελῶς αὐτῷ τε καὶ πᾶσιν. Τί οὖν ἀχυρολογεῖ, καὶ παραῤῥιπτεῖ φωνὰς ἀσυνέτους ἐπ' ἀναγκαίοις οὕτω πράγμασιν; Η οὐκ ἂν ἔφλοι γέλωτα καὶ φρενοβλαβείας γραφήν, εἰ δὴ βούλοιτό τις ἕνα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρωπότητος κτήτορα λέγειν, ἤγουν τὸν ἵππον ἱππότητος; Τίς ἄρα λοιπὸν ὁ τῆς θεότητος κτήτωρ, «ὁ ἐξ ἀνθρώπων ληφθεὶς τὰ πρὸς τὸν Θεὸν καθίσταται; Ἐρεῖ τάχα που διελὼν εἰς δύο τὸν ἕνα Χριστόν, τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γέν γραπται [ἶσ. τέτραπται] γάρ πως εἰς τοῦτο καὶ νῦν ὁ σκοπὸς αὐτῷ· κτῆσις οὖν ἀνθρώπου γέγονεν ή θεό της, εἰπέ μοι, καὶ συνέβη τινὶ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, τὸ φύσει τε καὶ ἀληθείᾳ γενέσθαι Θεόν, καὶ τῆς άνωκάτω τατῶν καὶ ὑπερτάτης ουσίας καταπλουτῆσαι τὴν ὑπεροχήν; Απαγε τῆς δυσβουλίας, ἄνθρωπε· κεκτήσεται γὰρ οὐδεὶς, καὶ ὡς ἰδίαν ἂν ἔχοι τὴν τῆς θεότητος φύσιν, τῶν τελούντων ἐν γεννητοῖς. Ιδιον ἦν τὸ σῶμα τοῦ Λόγου· καὶ ὡς ἕνα Θεὸν καὶ Χριστὸν καὶ Υἱὸν καὶ Κύριον σὺν αὐτῷ προσκεκύνησεν ή κτίσις, καὶ δοξολογοῦσιν οἱ οὐρανοὶ, καὶ σὺν αὐτοῖς ἡμεῖς· ὡς γὰρ ὁ προφήτης φησίν, ο Εκάλυψεν ού ρανοὺς ἡ ἀρετὴ αὐτοῦ, καὶ τῆς αἰνέσεως αὐτοῦ πλήρης ή γή, ο οὐχ ὡς ἀνθρώπου θεότητα κτησαμέν του· τῶς γὰρ, ἢ πόθεν; ἀλλ' ὡς ἐν προσλήψει σαρκὸς ἀνθρώπου γεγονότος τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγου. 'Αλλ᾽ ἔστω τυχὸν ὁ ἐξ ἀνθρώπων ληφθείς, θεότητος 9. 1 Gen. iv, 1. Habac. 111, 3. ** Hebr. v, ANT. AGELLII NOTA. Vel Seth pro Cain irrepsit, vel erralum memoriae, cst ex Gen. iv, 1, castigandum.

S. CYRILLI ALEXANDIRNI ARCIIIEP. bus assumptus, possessor divinitatis, ut tibi ipsi pla- κτήτωρ, κατά γε τὸ αὐτῷ σοι δοκοῦν, πῶς καθίσταται cet: quoniodo constituitur in bis quæ sunt ad Deum, τὰ πρὸς τὸν Θεὸν, ἀρχιερεὺς δηλονότι, πότερα οὖν, ut pontifex nimiram? utrumne divinitate nudus quam γυμνὸς ἧς ἐκτήσατο θεότητος, ιερατεύσει τῷ Θεῷ; possedit, Deo sacrifcabit, an illam quasi propriam ή ταύτην ήδη πως ἰδίαν ἔχων; τουτί γάρ, οἶμαι, καὶ habens? id enim, ut opinor, non aliquid aliud signif. ἕτερον οὐδὲν, κατασημαίνειεν ἂν τὸ κτήσασθαι λέcat, quod possedisse dicitur. Si nudus, non posserlit; γειν αὐτόν. Αλλ' εἰ μὲν γυμνός, οὐκ ἐκτήσατο· εἰ sin ut illam propriam habens, divinitas procul dubio δὲ ὡς ἰδίαν ἔχων αὐτήν, θεότητός [ἰσ. θεότης] που Deo sacrificabit. Quid igitur æstuas, et sursum deor- πάντως ἱερατεύσει Θεῷ. Τί οὖν ἀλύεις, ἄνω τε καὶ suin perturbas omnia, et fidei traditionem adulte- κάτω διακυκᾷς, καὶ παρασημαίνων οὐκ ερυθριᾷς τῆς rare non erubescis? Habet necessariam causam il- πίστεως τὴν παράδοσιν; Έχει πρόφασιν ἀναγκαίαν lud ex Deo Patre Verbum, etiamsi sacrificasse di- ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, κἂν ἱερατεῦσαι λέγοιτο Θεῷ catur Deo ac Patri: functum est enim sacerdotii καὶ Πατρί· κεχρημάτισε γὰρ ἱερεὺς οὐ δίχα σαρκός, munere, non quidem sine carne, sed nostri simile καθ' ἡμᾶς δὲ γεγονώς, ὡς ἔφην, οὓς [ἴσ. οἷς] καὶ ἐν factum, quibus gloriæ est sacerdotii nobilitas. Alia εὐκλείας τάξει λελόγισται τὰ τῆς ἱερωσύνης αὐχή quoque ratione perfacile est videre, absurdissimum ματα. Καὶ καθ' ἕτερον δὲ τρόπον, ἀταλαίπωρον ἰδεῖν, sane esse et stultitiæ plenum, illum ex hominibus ὡς ἔστι τῶν ἄγαν εκτοπωτάτων, καὶ πολλῆς ἐπίμε assumptum possessorem divinitatis appellare, et στον εὐηθείας, κτήτορα θεότητος τὸν ἐξ ἀνθρώπων constitutum in his quæ sunt ad Deum: nam si as- ληφθέντα λέγειν, καθιστάμενόν τε πρὸς τὸν Θεόν· sumptus est a Deo, quomodo assumentem se natu- εἰ γὰρ ἐλήφθη παρὰ τοῦ Θεοῦ, τίνα τρόπον την λα ram acquisivit ac possedit? nam ipsa res assumpta βοῦσαν αὐτὸν κατεκτήσατο φύσιν; τὸ γάρ τοι ληφθέν, crit procul dubio assumentis possessio, non pos- ἔσται που μᾶλλον τοῦ λαβόντος ὡς κτῆσις, καὶ οὐκ sidet assumentem: verbi gratia, pecuniæ quispiam αὐτὸ κεκτήσεται τὸ προσειληφός· οἷον δὲ δή τί φημι factus est possessor, vel scientiæ cujuslibet rei: Πλούτου τις γέγονε κτήτωρ, ήγουν ἐπιστήμης τῆς nonne omnibus perspicuum est non ipsum esse ἐφ᾽ ὁτιοῦν νοουμένης· ἆρ᾽ οὐχ ἅπασιν ἐναργές, ὡς possessionem pecuniæ, aut illius additæ sibi scien- οὐκ αὐτὸς ἔσται τοῦ πλούτου κτῆσις, ήγουν τῆς προ tiz, sed possideri ab ipso potius rem acceptam? ld γενομένης [Ισ. προσγενομένης] αὐτῷ ἐπιστήμης, quilem nullo modo, ut opinor, est ambiguum. lgi- κατακτήσεται δὲ μᾶλλον τὸ προσειλημμένον; Αλλ', tur si rationem qua ille Unigenitus homo factus οἶμαι, τοῦτό ἐστι κατ' οὐδένα τρόπον ἀμφίλογον. est, exquirendo curiosius, invenimus hominem as- Οὐκοῦν, εἰ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Μονογενούς πολυπραγμονούντες τρόπον, ἄνθρωπον εὑρίσκομεν, ὡς ἐν προσλήψει θεότητος γεγονότα Θεόν, λεγέσθω κατὰ σὲ, θεότητος κτήτωρ· αὐτοῦ γὰρ γέγονεν ἡ θεότης. Εἰ δὲ θεὸς ὢν ὁ Λόγος, ἐπελάβετο σπέρματος sumptione divinitatis factumn Deum, liceat eum ex c 1:10 præscripto, divinitatis possessorem appellare: ipsius enim facta est ipsa divinitas. Sin Verbum ipsum cum esset Deus, apprehendit semen Abraham*, et com 69 esset in forma Dei et Patris, assumpta servi forma factus est homo *, qui fieri potest ut non sit stupidus qui dicere velit, id quod assuımptum est, ejus naturæ possessione ditatum a qua sil assumptum, ac non potius proprium esse suscipientis naturæ factum? Quod autem suorum verborum et inventionum vim, ipsumque præterea sacerdotii nomen imperite ad simplicem hominem, illum inquam ex femina, redigat, auferatque illud ab Unigenito et edito ex Patre Verbo, etiam per sequentia declarabit: sic namque scripsit rursum: NESTOR. «Non augelos apprehendit, sed seinen Abraham apprehendit *: › numi semen Abraham est ipsa divinitas? audi etiam sequentem vocem: • Unde oportuit, inquit, per omnia fratribus assimilari *: › num divinitati similes ullos habuit fratres ipsum Dei Verbum? Vide ctiam quod illico bis adjungitur: «Ut misericors feret et Adelia Pontifea ad Deum: in eo cnim in quo passus est ipse tentatus, potens est et eis qui tentantur, auxiliari 7. › Ergo is qui passus est, ille est Pontifex misericors; patibile autem ipsum templum est, non Deus qui vivificabat id quod paticbatur. Semen Abraham, is cat qui beri et hodic, ut Paulus ait *, non qui Αβραάμ, καὶ ὑπάρχων ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ Πατρός, γέγονεν ἄνθρωπος μορφὴν δούλου λαβών, πῶς οὐκ εμβρόντητος εἴη ἄν, εἴ τις ἔλοιτο λέγειν, ὅτι τὸ ληφθὲν τὴν λαβοῦσαν αὐτὸ κατεκτήσατο φύσιν, καὶ οὐχὶ δὲ μᾶλλον γέγονεν ἴδιον τῆς λαβούσης αὐτό; Ὅτι δὲ τῶν ἑαυτοῦ λόγων τε καὶ εὑρημάτων τὴν δύναμιν, καὶ μὴν καὶ αὐτὸ τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης όνομα περι ίστησιν ἀμαθῶς εἰς ἄνθρωπον ἁπλῶς τὴν ἐκ γυναικὸς, ἀποφέρων αὐτὸ τοῦ Μονογενοῦς καὶ ἐκ Πατρός ὄντος Λόγου, καὶ διὰ τῶν ἑξῆς προσαποφανεῖ· γέγραφε γὰρ ὡδὶ δὴ πάλιν· [ι Οὐκ ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται, ἀλλὰ σπέρματος Αβραὰμ ἐπιλαμβάνεται.» Μὴ σπέρμα τοῦ ᾽Αβραὰμ ἡ θεότης; ἄκουσον καὶ τὴν ἐπομένην φωνήν·. "Οθεν ὤφειλε, φησί, κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθήναι, ο μὴ τῇ θεότητί τινας ὁ Θεὸς Λόγος ἔσχεν ἀδελ φοὺς ἐοικότας; Σκόπει καὶ τὸ τούτοις εὐθὺς συν απτόμενον Ἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς ἀρο χιερεὺς τὰ πρὸς τὸν Θεόν· ἐν ᾧ γὰρ πέπονθεν αὐτὸς πειρασθείς, δύναται τοῖς πειραζομένοις βοηθῆσαι.» Οὐκοῦν ὁ παθὼν ἀρχιερεὺς ἐλεήμων, παθητὸς δὲ ὁ ναός, οὐχ ἡ ζωοποιὸς τοῦ πεπονθότος Θεός. Σπέρμα 'Αβραὰμ ὁ χθὲς καὶ σήμερον, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνὴν, οὐχ ὁ λέγων, «Πρὶν ᾿Αβραάμ γενέσθαι ἐγώ * Hebr. 11, 16. Philipp. 11, 6, 7. * Hebr, 11, 16. * Ibidl 17. * Ibid. 18. • [lebr. xii, 18.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. εἰμι· › ὅμοιος τοῖς ἀδελφοῖς κατὰ πάντα ὁ ψυχῆς ἀν- dixit: «Priusquam Abraham feret, ego sum θρωπίνης και σαρκὸς ἀναλαβὼν ἀδελφότητα, καὶ οὐχ ὁ λέγων, «Ο έωρακώς εμέ, εώρακε τὸν Πατέρα.»] Οὐκοῦν ἐπελάβετο, καθὰ καὶ αὐτὸς ὡμολόγηκεν ἀρτίως, σπέρματος 'Αβραὰμ Θεὸς ὢν ὁ Λόγος· πῶς οὖν ἔτι θεότητος κτήτωρ, ὁ ἐκ σπέρματος 'Αβραάμ, εἰ προσελήφθη παρὰ Θεοῦ, καὶ οὐχὶ προσλαβών ὁρᾶται τὴν θεότητα αὐτός; Καὶ θεότητος οὖν φύσις ήκιστα ἂν εἴη τὸ σπέρμα τοῦ ᾿Αβραάμ, σῶμα δὲ μᾶλλον τοῦ Θεοῦ Λόγου γέγονε, κατὰ τὰς Γραφὰς, καὶ ἴδιον αὐτοῦ· καὶ ὁ τῇ κτίσει κατὰ φύσιν ἰδίαν ἀσύντακτος ὡς Θεός, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, ὅς ἐστι κτίσεως μέρος, τότε δή, τότε καὶ μάλα εἰκότως, καὶ ἀδελφοὺς ἡμᾶς ὀνομάζειν ἀξιοί, λέγων· Ἀπαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου. Οτι δὲ διὰ τὸ τῆς κενώσεως μέτρον καταπεφοίτηκεν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, καὶ εἰς γε τὸ δεῖν κατονομάζειν ἀδελφοὺς ἑαυτῷ τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς, σαφηνιεῖ γεγραφώς ὁ σοφώ. τατος Παῦλος, περί τε αὐτοῦ καὶ ἡμῶν· Οτε γὰρ ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες, δι᾿ ἣν αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς αὐτοὺς καλεῖν, λέγων Απαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου.» Πρὸ μὲν γὰρ τῆς ἐνανθρωπήσεως, σμικρόν κομιδή τῷ ἐκ Θεοῦ φύντι Λόγῳ τὸ τῆς πρὸς ἡμῶν ἀδελφό τητος όνομα· καθιγμένῳ γε μὴν εἰς ἑκούσιον κένω σιν, σμικρὸν μὲν καὶ οὕτω, πλὴν εὐαφόρμως εἰσβεβηκός· μετέσχηκε γὰρ αἵματος καὶ σαρκὸς, καὶ τοῖς ἐν σαρκὶ καὶ αίματι κεχρημάτικεν ἀδελφός. Εἰ γὰρ ἁγιάζεται μεθ' ἡμῶν καθό γέγονεν ἄνθρωπος, καίτοι θεὸς ὢν φύσει, καὶ τὸ πνεῦμα διδοὺς αὐτὸς, πῶς εἰ λέγοιτο καὶ ἀδελφὸς, οὐκ ἐν κόσμῳ λοιπὸν εἴρηται [ερήσεται]; ταύτης γὰρ ἕνεκα τῆς αἰτίας γέγονε καθ' ἡμᾶς, ἵνα ἡμᾶς ἀδελφοὺς ἀποφένηται καὶ ἐλευθέ ρους, ο Όσοι γὰρ ἔλαβον αὐτὸν, φησίν, ἔδωκεν αὐτ τοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· οἳ οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θε λήματος σαρκός, οὐδὲ ἐκ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ' ἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν.» Γεγένηται γὰρ ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος μεθ' ἡμῶν κατὰ σάρκα, ἵνα καὶ ἡμεῖς τὴν ἐκ Θεοῦ καταπλουτήσωμεν διὰ πνεύματος γέν νησιν, οὐκέτι σαρκὸς χρηματίζοντες τέκνα, μεταστοιχειούμενοι δὲ μᾶλλον εἰς τὰ ὑπὲρ φύσιν, καὶ υἱοὶ Θεοῦ χρηματίζοντες κατὰ χάριν. Γέγονε γὰρ ὡς εἶς ἐξ ἡμῶν, ὁ κατὰ φύσιν καὶ ἀληθῶς Υἱός μονογενής, καὶ ἀψευδῆς ὁ λόγος· πιστώσεται δὲ πρὸς τοῦτο ἡμᾶς ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ὡδί που λέγων·. Οτι δέ ἐστε υἱοὶ, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ὑμῶν, κράζον, ᾿Α66ᾶ, ὁ Πατήρ.» Τί τοίνυν ἀποβιάζῃ τῆς οἰκονομίας τὸ σοφὸν, εἰς τὸ μὴ ἐν κόσμῳ τῷ δέοντι πεποιῆσθαι δοκεῖν, διά γε τοῦ λέγειν, Μὴ σπέρμα τοῦ ᾽Αβραὰμ ή θεότης; Μὴ τῇ θεότητι τινὰς ἔσχεν ἀδελφοὺς ἐοικότας; 'Αρα οὐκ ἐναργής ἀποπληξία τούτό γε; Τὸ γὰρ ἐκτόπως ἀναJoan. viii, 58. i Galat. iv, Gi. 10. Joan. xiv, 9 11 Psal. xxı, 23. Similis fratribus per omnia, qui humanæ animæ et carnis fraternitatem suscepit, non ille qui dixit: • Qui vidit me, vidit et Patrem 1.. ] CAP. II. Ergo apprehendit, ut ipse jam est confessus, semen Abraham, ipsum Verbuin quod Deus erat, quomodo igitur jam divinitatis sit possessor, is qui ex semine est Abraham, si a Deo est assumptus, non ipse divinitaten assumpsisse cernitur? Neque igitur ipsum semen Abraham ullo modo divinitatis est natura, sed corpus potius Dei Verbi factum est, secundum Scripturas, ejusque proprium et ille qui ex natura suæ ratione cum creatura sinul censeri non potest, utpote Deus, ubi factus est homo, qui est pars universi, tum vero aptissime et fratres nos appellare dignatur, dicens: Narrabo nomen tuum fratribus meis ". › Porro ipsum ex Deo Patre Verbum per exinanitionis mensuram in id eliam descendisse, ut homines qui in terris erant sibi fratres diceret, perspicuumn faciet beatus Paulus, qui de ipso deque nobis scripsit: Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes: propter quam causam non confunditur fratres eos appellare, dicens: Narrabo 70 nomen tuum fra tribus meis s;» nam antequam homo factus esset, exiguum sane erat illi ex Deo genito Verbo nostræ fraternitatis nomen: at ubi ad voluntariam exinanitionem descendit, exiguum sic quoque fuit, sed non citra rationabilem causam receptum: participavit enim carne et sanguine ", et his qui in carne erant ac sanguine, frater fuit: nam si sanctificatur nobiscuïn qua factus est homo, quamvis natura Deus esset, et spiritum ipse daret, cur si vocetur etiam frater, minime decenter dicatur, cum hac de causa factus sit nostri similis, ut nos fratres ac liberos efficeret? • Quotquot enim receperunt eum, inquit, dedit eis potestatem filios Dei feri, his qui credunt in nomine ejus: qui non ex sanguinibus, neque ex voluutate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt ",› Natum est euim nobiscum secundum carnem illud ex Deo Patre Verbum, ut nos quoque illam ex Deo per spiritum nativitatem acquiramus: neque jam caruis alii simus, sed in ea quæ supra naturam sunt immutemur, et flii Dei per gratiam simus: factus est enim ut unus e nobis, ille secundum naturain ac vere Filius unigenitus: quod cuin verissime dicatur, fidem præterea nobis facit beatus Paulus bis fere verbis: ‹ Quoniam autem estis filii, misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra clamantem, Abba Pater 16, ο Cur igitur capientissimam dispensationem per vim eo detorques, ut minus decenter gesta esse videatur, dum dicis: Num semen est Abraham ipsa divinitas? num ullos ha- " llebr. 11, 11, 12. ss Ibid. 14. 18 Joan. 1, 12, 13.

luit fratres divinitatis similes? Annon id certe stu· πυνθάνεσθαι, καὶ ἀποκομίζειν εἰς δυσφημίας, τὰ οὔτ τως ὀρθὰ καὶ ἀμωμήτως ἔχοντα, κατά γε τὸν τῆς ἐν Χριστῷ νοουμένης οικονομίας λόγον, τί ἕτερόν ἐστιν, ἢ τῆς ἀπασῶν ἐσχάτης ἐμβροντησίας ἀπόδειξις; Ομολογουμένως μὲν γὰρ, κατὰ τὴν τοῦ σώ ματος φύσιν, ήτοι τὸν τῆς ἀνθρωπότητος λόγον, τελείως ἐχούσης ἐφ' ἑαυτῇ, γέγονεν ἡμῖν παραπλή σιος, καὶ κατὰ πᾶν ὁτιοῦν ἐοικώς, δίχα μόνης ἁμαρ τίας ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος. Ερήσομαι δὲ τὸν λέγοντα, Μὴ τῇ θεότητι τινὰς ὁ Θεὸς Λόγος ἔσχεν ἀδελ φοὺς ἐοικότας; τί δὴ ἄρα καθ' ἑαυτὸν ἐννενοηκώς δ ἱερώτατος Παῦλος, γέγραφέ τισι, ο Τεκνία, οὓς πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν. ο Καὶ μὴν καὶ ἑτέρωθι τοῖς διὰ πίστεως τελειωμέ νοις ἐν πνεύματι, «Ἡμεῖς δὲ πάντες ανακεκαλυμ poris est apertissimi? Nam inepte interrogare, et adeo recta et integra dogmata, quod ad dispensationis rationem in Christo intelligendam pertinet, ad blasphemias detorquere, quid aliud est quain summæ amentiæ demonstratio? Certissimuın quippe est, illud Dei Patris Verbum, quod ad naturanı corporis, sive humanitatis perfectæ rationem˚attinet, factum esse nostri simile, et per oninia nobiscoin, uno excepto peccato, convenisse. Seul rogare libet eum qui dixit: Num Dei Verbum ullos habuit fratres divinitati similes? quidnam secum ipse cogitans beatus Paulus scripsit ad quosdam: ‹ Filioli, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis “. › Quin etiam alibi hominibus qui per fidein 71 perficiebantur in spiritu: «Nos vero omnes reve- μένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμενοι. lata facie gloriam Domini speculantes, in ejus imaginem transformamur a claritate in claritatem, tanquam a Domini spiritu. Dominus autem spiritus est: ubi autem spiritus Domini, ibi libertas 17. › Nam igitur bæc dicit Galatis tanquam corporeæ libertatis formas non habentibus illi ex semine David secundum carnem similes, illosve parturit, ut in ipsis quodammodo figuretur et effigietur secundum carnem Christus? Atqui quomodo non quivis opinor et sine dubio dicat, conformes sibi inter se omnes esse qui sunt in terris, et ipsi quoque Christo, qua nostri similis homo, et nobiscum consideratur? Qualis ergo efigialio in illis exigebatur Christo similis? aut quomodo nos a claritate in claritatem transformamur? qua relicta forma, in quam transfiguramur? Ergo nos divinus ille doctor prodiens doceat, ille divinorum sacerdos mysteriorum, ille doctor gentium in fille et veritate: 4 Quos enim scivit, inquit, et prædestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, hos et vocavit ¹ª. › Ergo, ut dudum dixi, qua factus est homo, et fuit ex semine Abraham, omnes illi sumus conformes. Omnes igitur quos Pater præscivit homines qui sunt in terris, et prædestinavit, hos cum vocasset, sanctificavit et glorificavit: alque non omnes prædestinati sunt, non omnes sanctificati aut glorificati; non igitur hoc ipsum quod Filio conformamur, in sola intelligitur carnis humanitatisve natura, sed alio quoque modo: idque nobis declarat beatus Paulus cum dixit: «Ει sicut portavimus imaginen terreni, portemus et imaginem coelestis '';; terreni videlicet imaginem illam primi parentis Adam, cœJestis autem, illam Christi Intelligens. Quænam est igitur prior illa primi parentis imago? nimirum facilitas illa ad peccandum, hoc ipsum quod morti corruptionique sumus obnoxii. Quæ rursus illa cœlestis? nullo modo cedere vitiis, non nosse delinquere, non esse morti et corruptioni subjectum, sanctilicass Ibid. 19. sy J1 Cor. τὴν αὐτοῦ εἰκόνα μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, καθάπερ ἀπὸ Κυρίου πνεύματος· ὁ δὲ Κύριος τὸ πνεῦμά ἐστιν· οὗ δὲ τὸ πνεῦμα Κυρίου, ἐκεῖ ἐλευ θερία. Αρ' οὖν ὡς οὐκ ἔχουσι Γαλάταις τῆς σωμα τικῆς ἐλευθερίας τους τύπους, πρὸς τὸ ἐκ σπέρματος Δαβὶδ κατὰ σάρκα, τὰ τοιάδε φησίν· ἀνωδίνει δὲ αὐτοὺς, ἵν' ἐγχαράττοιτό πως αὐτοῖς, καὶ διαμορφωῖτο κατὰ σάρκα Χριστός; Καίτοι πῶς οὐχ ἅπας τις οἶμαι καὶ ἀναμφιλόγως ἐρεῖ, συμμόρφους ἀλλήλοις ἅπαντας εἶναι τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ αὐτῷ δὲ τῷ Χριστῷ, καθό νοεῖται καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος, ἄνθρωπος [ἰσ. παρέλ κει] τε καὶ μεθ' ἡμῶν; Ποία δὴ οὖν ἐν ἐκείνοις ἐξε ητεῖτο μόρφωσις ή πρός γε Χριστόν; ἢ τίνα τρόπον ἡμεῖς ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν μεταμορφούμεθα; Ποίαν ἀφέντες μορφὴν, εἰς τίνα μεταστοιχειούμεθα; Οὐκο οὖν διδασκέτω παρελθῶν ὁ θεῖος ἡμᾶς μυσταγωγός, ὁ τῶν θείων μυστηρίων ἱερουργός· ὁ διδάσκαλος τῶν ἐθνῶν ἐν πίστει καὶ ἀληθείᾳ·. Οὓς γὰρ ἔγνω, φησί, καὶ προώρισε συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ αὐτ τοῦ, τούτους καὶ ἐκάλεσεν.» Οὐκοῦν, ὡς ἔφην άρο τίως, καθό γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ ἦν ἐκ σπέρματος 'Αβραάμ, σύμμορφοι πάντες ἐσμεν αὐτῷ· πάντας δὴ οὖν [ἰσ. οὓς] καὶ προέγνω τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ προώρισεν ὁ Πατήρ, τούτους κεκληκώς, ἡγίασε καὶ ἐδόξασεν. ᾿Αλλὰ μὴν οὐχ ἅπαντες προωρίσθησαν· οὐχ ἅπαντες ἡγιάσθησαν, ἢ ἐδοξάσθησαν· οὐκ ἄρα τῆς πρὸς Υἱὸν συμμορφίας το χρήμα, κατά μόνην ἂν νοοῖτο τὴν τῆς σαρκὸς φύσιν, ήγουν τῆς ἀνθρωπότη τος, ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἕτερον τρόπον· καὶ τοῦτο ἡμῖν παρίστησι λέγων ὁ μακάριος Παῦλος· «Καὶ καθὼς ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, φορέσομεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου.» Χοϊκοῦ μὲν λέγων εἰκόνα, τὴν τοῦ προπάτορος Αδάμ· ἐπουρανίου γε μήν, την τοῦ Χριστοῦ. Τίς οὖν πρώτη του προπάτορος εἰκών; τὸ εὐπόριστον εἰς ἁμαρτίαν, τὸ ὑπὸ θάνατον γενέσθαι καὶ φθοράν. Ποία δὲ πάλιν ἡ τοῦ ἐπουρανίου; τὸ κατ' οὐδένα τρόπον ἡττᾶσθαι παθῶν· τὸ μὴ εἰδέναι πλημ 19 I Cor. xv, 49. p 18. 18 Rom. viii, 29. ANT. AGELLII NOT.E. Codd. fere Græci Novi Testamenti habent, τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα, πιo modo habet Latina interpretatio, in eamdem imaginem transformamur.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. μελεῖν· τὸ μὴ ὑποκεῖσθαι θανάτῳ καὶ φθορᾷ· ὁ tio, justitia, et his amnia atque similia. Sed lær: ἁγιασμός, ἡ δικαιοσύνη· καὶ ὅσα τούτοις ἀδελφά τε καὶ παραπλήσια. Αλλ', οἶμαι, ταυτί πρέποιἂν τῇ θείᾳ τε καὶ ἀκηράτῳ διακεκτήσθαι φύσει. Κρείττον γάρ ἐστι καὶ ἁμαρτίας καὶ φθορᾶς, ἁγιασμὸς καὶ δικαιοσύνη. Αναφέρει δὲ καὶ ἡμᾶς ἐν τούτοις ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, τῆς θείας ἑαυτοῦ φύσεως κοινωνούς ἀποφαίνων διὰ τοῦ πνεύματος· ἔχει τοίνυν ἀδελφούς ἐοικότας αὐτῷ, καὶ τῆς θείας αὐτοῦ φύσεως φοροῦντας εἰκόνα, κατά γε τὸν τοῦ ἡγιάσθαι τρόπον· οὕτω γὰρ ἐν ἡμῖν μορφονται Χριστός μεταστοιχειοῦντος ὥσπερ ἡμᾶς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων εἰς τὰ αὐτοῦ. Ταύτῃ τοι καὶ πρὸς ἡμᾶς ὁ μακά ριος ἔφη Παῦλος· οὙμεῖς δὲ, οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκί, ἀλλ᾽ ἐν πνεύματι.» Οὐκοῦν μεθίστησι μὲν ὁ Υἱὸς οὐδὲν τοπαράπαν τῶν πεποιημένων εἰς τὴν τῆς ἰδίας θεότητος φύσιν· ἀμήχανον γάρ ἐνσημαίνεται δέ πως τοῖς τῆς θείας φύσεως αὐτοῦ γεγονόσι κοινωνοίς, διὰ τοῦ μετασχεῖν ἁγίου Πνεύματος, ἡ πρὸς αὐτὸν ἐμφέρεια νοητή, καὶ τὸ τῆς ἀῤῥήτου θεότητος κάλλος, ταῖς τῶν ἁγίων ἀναστράπτει ψυχαῖς· τί τοίνυν ἡμῖν, γυμνήν τε καὶ μόνην τῆς σαρκὸς τὴν ἐμφέρειαν απο νέμων, οὐκ ἐρυθριᾷς, τῆς θείας τε καὶ νοητῆς μορφώσεως κατημεληκώς, μᾶλλον δὲ καὶ εἰσάπαν αὐτὴν ἀναιρῶν; 'Αλλ' ὁ μὲν τῶν ὅλων Κύριος καὶ Θεὸς μου νογενής, καθῆκεν ἑαυτὸν εἰς κένωσιν δι' ἡμᾶς, ἵνα ἡμῖν χαρίσηται τῆς πρὸς αὐτὸν ἀδελφότητος τὸ ἀξίω μα, καὶ τῆς ἐνούσης αὐτῷ εὐγενείας τὸ ἀξιέραστον κάλλος· ὁ δὲ ἁπάντων ἡμᾶς τῶν καλλίστων ἀποστε ρῶν, ἄνθρωπον ἡμῖν ἁπλῶς ἀδελφὸν γεγενῆσθαί φησι, καὶ πιστὸν ὡς οἴεται, τὸν ἔν γε τούτοις ἡμῖν ἀπο. Ο φαίνει λόγον προστιθείς· Σκόπει καὶ τὸ τούτοις εὐθὺς συναπτόμενον, ἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς Αρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν Θεόν· ἐν ᾧ γὰρ πέπονθεν αὐτὸς πειρασθείς, δύναται τοῖς πειραζομένοις βοηθῆσαι.» Οὐκοῦν ὁ παθὼν ἀρχιερεὺς ἐλεήμων· παθητὸς δὲ ὁ ναὸς, οὐχ ὁ ζωοποιὸς τοῦ πεπονθότος Θεός. "Ότι μὲν οὖν ὧδέ τε φρονεῖν ᾑρημένος, καὶ μὴν καὶ λέγειν ἀποτολμῶν, ἀποδιίστησιν πάλιν εἰς τε ὑποστάσεις ἰδικὰς, καὶ μὴν καὶ πρόσωπα δύο, τήν τε ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, καὶ ἂν ἡμῖν αὐτὸς ἀρτίως ὡς θεοφόρον εἰσκεκόμικς άνθρωπον, εἴπερ ἐστὶν ἑτερός τε καὶ ἀνὰ μέρος ὁ παθών, καὶ ἕτερος ὁ ζωοποιὸς, ἐνδοιάσειν οἶμαι παντελῶς οὐδένα. Παραπαίει δὲ καὶ ἑτέρως, τὸν ἐξ ἀμπέλου Σοδόμων οἶνον ἐκπεπωκώς, καὶ κατεμεθύων τῇ πλάνῃ, καὶ τάχα που μηδὲ εἰδὼς ὁ λέ γει· ποῦ γὰρ ὠνόμασται Θεὸς τοῦ Χριστοῦ, καταπέ φρικα δὲ λέγων, ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος; Εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ μία πίστις ἡ εἰς αὐτόν· οὐχ ὡς εἰς δύο καὶ ἀνὰ μέρος, ἀλλ' ὡς δι' ἑνὸς βαπτίσματος, εἰς Υἱὸν ἕνα καὶ Θεὸν καὶ Κύριον τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, καὶ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος· οὐ γὰρ ὅτι γέγονε καθ' ἡμᾶς, τὸ εἶναι Θεὸς ἀπολέσει πηθέν· οὔτε μὴν ὅτι θεὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν, ὁμοίω σιν ἀπαράδεκτον ἔχει, καὶ τὰ ἄνθρωπος είναι παρο αιτήσεται· μεμένηκε δὲ, ὥσπερ ἐν ἀνθρωπότητι Θεός, οὕτω καὶ ἐν φύσει τε καὶ ὑπεροχῇ θεότητος ὢν, » Rom. viii, 9. mea sententia possidere, divinæ convenit iminorta - lique natura: est enim illa peccato atque corru ptione superior, sanctifcatio item et justitia. Ad lac autem nos 72 etiam attollit ipsum Dei Patris Verbum, dum suæ divinæ naturæ per spiritum participes elicit: habet ergo fratres sibi similes, et divinæ suæ natura portantes iinaginem, quod ad sanctificationis modum attinet. Sic namque Christus formatur in nobis dum Spiritus sanctus nos ab hu - manis ad sua propria quodammodo transformat. Hac ratione nos quoque beatus Paulus est allocutus: • Vos autem non estis in carne, sed in spiritu s. Nihil ergo prorsus e creatis rebus ad suæ divinitatis naturam Filius transfert, id enim est impossibile; sed imprimitur quodammodo in his qui divinæ ejus naturæ sunt facti participes ", dum Spiritus sancli consortes fiunt, illa spiritalis ejus similitudo, et ineffabilis illa divinitatis species in sanctorum virorum animis fulget. Cur igitur nudam nobis ac solam carnis similitudinem tribuere non erubescis, divina ac spiritali effigiatione neglecta, imo vero etiam omnino sublata? Atque ille quidem universorum Dominus et Deus unigenitus, semetipsum propter nos ad exinanitionem demisit, ut nobis fraternitatis sur dignitatem, et insita sibi nobilitatis exoplandam pulchritudinem largiretur hic vero omnibus nos rebus præclarissimis spolians, hominem nobis simplicem factum esse fratrem dicit, et fide dignam, ut ipse putat, his de rebus rationem pronuntiat, addens Vide etiam quod illico his adjungitur, ‹ Ut misericors feret et fdelis Pontifex ad Deum: in eo enim in quo passus est ipse tentatus, potens est et eis qui tentantur, auxiliari s.» Ergo is qui passus est, Pontifex est ille misericors: patibile autent ipsum templum est, nou Deus qui vivifcabat il quod patiebatur. Igitur cui sic sentire libeat atque etiam dicere audeat, quin rursus in bypostases proprias, atque etiam in duas personas dividat illud es Deo Patre Verbum, et illum quem nobis dudum ut deiferumn hominem induxit (siquidem diversus est et sejunctus is qui passus est, ab eo qui vivificat), qui ambigat neminem prorsus fore arbitror. Sed et alia quoque ratione insanit, hausto ex vinea Sodomorum vino, et erroris ebrietate madlens, ac fortasse illud ipsum quod dicit nesciens. Ubi eniın unquam dictum est, Deus Christi (horreo referens) ipsum Dei Patris Verbum? Unus est enim Dominus Jesus Christus, et una est in eum fides ", non tanquam in duos ac seorsim, sed tanquam per unum baptismum in 73 unum Filiuin et Deum et Do minum, ipsum ex Deo Patre Verbum, tum quoque cum factum est homo: neque enim quia nostri similis factus est, amittet ullo modo quod Deus erat, neque ex eo quod Deus est secunduin naturam similitudinem nullo modo suscipit, et ut homo sit refugiet; sed ut in humanitate Deus • Ephes..! 3 1 Petr. 1, 4” llebr. 11, 17, 18.

mansit, sic in natura quoque et praestantia divinitatis ἄνθρωπος οὐδὲν ἧττόν ἐστιν. Αμφω δὴ οὖν ἐν ταὐτῷ, nihilo minus est homo. Utrumque igitur in eodem, et unus idemque Deus et homo est Emmanuel. Sed isle bonus vir, rejecto dispensationis modo tanquam paruni pulchro, aufert a Deo Verbo quæ sunt humana, ut jam nulla ex parte rebus nostris utilitatem aliquam attulisse cernatur. Non enim, inquit, ipsum fuisse misericordem et Adelem pontificem dicit, id que munus passo potius tribuit tanquam ab eo diverso. Quamvis qui mysteriorum sapiens esse magister velit, quomodo non eum oportuit voces ac sententias sacrarum Litterarum accurate colligere, alque cogitare vere esse Deo dignum hoc munus, et non alienum a ratione quæ ejus exinanitioni convenit, eamque decet? id qua ratione verum sit, jam dicemnus quam brevissime. Nain ille universorum Deus priscis illis hominibus legem edidit, interprete Mose; sed non erat ea vis legis, ut qui vellent etiam possent integre quod bonum est perficere: «Nihil enim ad perfectum adduxit "_". › Sed neque culpa vacavit illud prius testamentum: ministrationem quoque damnationis appellat eam beatus Paulus"; eunidem audio dicere: ‹ Scimus quod quæcunque lex loquitur, his qui in lege sunt loquitur, ut omne os obstruatur, et subditus fat omnis mundus Deo: quoniam ex operibus legis non justificatur omnis caro coram illo”; › lex enim iram operatur 1ª, et littera occidit: et ut alicubi dicit idem ": «Irritam quis faciens legem Mosi, sine ulla miseratione duobus vel tribus teslibus moritur.. Cum ergo lex damnarel peccantes, et extremum nonnunquam supplicium in contemnentes decerneret, et nullo modo miseraretur, quomodo non erat necessaria hominibus in terris agentibus illa clementis et misericordis pontificis declaratio, qui maledicto Gnein imponeret, præcideretque vindictam, et eos qui peccaverant, clementi gratia, benignoque nutu liberaret? «Ego enim, inquit, sum qui deleo iniquitates tuas, et non recordabor ". Justificati namque sumus fide, non ex operibus legis, 74 ut scriptum est ".. In quem igitur credentes justificamur? nonne in eum qui propter nos mortem secundum carnem passus est? non in unum Dominum Jesum Christum? non niortein ejus annuntiantes, et resurrectionem confitentes redempti sumus? Si igitur in hominem unum e nobis credidimus, ac non potius in Deum, hominis adoratio erit ea res sine dubio, et nihil aliud. Sin illum carne passum Deum esse credimus, qui etiam noster sacerdos sit factus, nullo modo in errore snmus, sed ipsum ex Deo Verbum hominem factum agnoscimus: sicque a nobis fides in Deum exigitur, qui nos a viudicia eximiit, et peccatorum laqueis *6_* Hebr. vii, 19. 31 Isa. XLIII, 25. *, 28. καὶ εἷς τε Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ Ἐμμανουήλ. Αλλ' ὁ χρηστὸς αὑτοσὶ τῆς οἰκονομίας τὸν τρόπον ὡς ἀκαλλῆ παραιτούμενος, αποφέρει τοῦ Θεοῦ Λόγου τὰ ἀνθρώ πινα, ἵν᾿ ὁρῷτο λοιπὸν κατ' οὐδένα τρόπον ἐνήσας τὰ καθ᾿ ἡμᾶς. Οὐ γάρ τοί φησιν αὐτὸν ἐλεήμονά τε καὶ πιστὸν ἀρχιερέα γενέσθαι· προσνέμει δὲ μᾶλλον ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν τὸ χρῆμα τῷ πεπονθότι. Καίτοι πῶς οὐκ ἔδει μυσταγωγὸν εἶναι θέλοντα σοφός, τῶν ἐν τῇ θεοπνεύστῳ Γραφή φωνῶν τε καὶ ἐννοιῶν ἀκριβῆ ποιεῖσθαι τὴν ἄθροισιν· ἐννοεῖν τε, ὅτι καὶ θεοπρεπὲς ἀληθῶς τὸ χρῆμά ἐστι, καὶ οὐκ ἔξω λόγου τοῦ τῇ κενώσει πρέποντός τε καὶ ἐοικότος; Καὶ τίνα τρόπον ἐροῦμεν βραχυλογοῦντες ὡς ἔνι. Κατεχρησμώδησε μὲν γὰρ ὡς ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τοῖς ἀρχαιοτέ ροις τὸν νόμον, μεσολαβοῦντος Μωσέως. Ἀλλ᾿ οὐκ ἦν ἐν νόμῳ τὸ δύνασθαι κατορθοῦν τοῖς ἐθέλουσιν ἀμω μήτως τὸ ἀγαθόν· «Τετελείωκε γὰρ οὐδέν. ο 'Αλλ' οὐδὲ ἄμεμπτος ἦν ἡ πρώτη διαθήκη. Κατάκριμα δὲ διακονίας (20') ὠνόμαζεν αὐτὴν ὁ πάνσοφος Παῦλος· ἀκούω δὲ λέγοντος· «Οίδαμεν ότι όσα ὁ νόμος λέγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λέγει, ἵνα πᾶν στόμα φραγῇ, καὶ ὑπόδικος γένηται πᾶς ὁ κόσμος τῷ Θεῷ· διότι ἐξ ἔργων νόμου οὐ δικαιωθήσεται πᾶσα σὰρξ ἐνώπιον αὐτοῦ.» Κατερ γάζεται γὰρ ὁ νόμος εἰς ὀργὴν, καὶ τὸ γράμμα ἀπο κτείνει· καὶ ὡς πού φησιν αὐτός· Αθετήσας τις νόμου Μωσέως, χωρίς οἰκτιρμῶν, ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶν μάρ τυσιν ἀποθνήσκει.» Κατακρίνοντος τοίνυν τοῦ νόμου τοὺς ἁμαρτάνοντας, καὶ τὴν ἐσχάτην ἔσθ' ὅτε ποινὴν καθορίζοντος τῶν ἡμεληκότων, καὶ κατ᾿ οὐδένα τρό πον οἰκτείραντος, πῶς οὐκ ἀναγκαία τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἡ τοῦ φιλοικτίρμονος καὶ ἐλεήμονος ἀληθῶς ἀρχιερέως ἀνάδειξις ἦν; παύοντος μὲν τὴν ἀράν· ἀνακόπτον - τος δὲ τὴν δίκην· καὶ ἀπαλλάττοντος τοὺς ἡμαρτη κότας, ἀμνησικάκῳ χάριτι, καὶ τοῖς ἐξ ἡμερότητος νεύμασιν; «Ἐγὼ γὰρ, φησὶν, εἰμὶ ὁ ἐξαλείφων τὰς ἀνομίας σου, καὶ οὐ μὴ μνησθήσομαι. Δεδικαιώ μεθα γὰρ ἐν πίστει καὶ οὐκ ἐξ ἔργων νόμου, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον. Εἰς τίνα δὴ οὖν πιστεύοντες δικαιουμεθα; οὐκ εἰς τὸν παθόντα δι' ἡμᾶς τὸν κατὰ σάρκα θάνατον; οὐκ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν; οὐ τὸν θάνατον αὐτοῦ καταγγέλλοντες, καὶ ὁμολογοῦντες τὴν ἀνάστασιν λελυτρώμεθα; Εἰ μὲν οὖν εἰς ἄνθρωπον τῶν καθ' ἡμᾶς ἕνα πεπιστεύκαμεν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλ λον εἰς Θεὸν, ἀνθρωπολατρεία τὸ χρῆμα, καὶ ἕτερον οὐδὲν ὁμολογουμένως. Εἰ δὲ Θεὸν εἶναι τὸν πεπονθότα σαρκὶ πιστεύομεν, ὃς καὶ γέγονεν ἡμῶν ἀρχιερεύς - πεπλανήμεθα μὲν κατ' οὐδένα τρόπον· ἄνθρωπον δὲ γεγονότα τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον ἐπιγινώσκομεν πράττεται δὲ οὕτω πρὸς ἡμῶν ἡ πίστις εἰς Θεὸν, τὸν ἔξω τιθέντα δίκης, καὶ ἁμαρτιῶν ἀπαλλάττοντα τοὺς ἐναλόντας αὐταῖς. «Έχει γὰρ ἐξουσίαν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνο ** Iteb. 30 1 Cor. 1!! 7. 97 Rom. 111. 19, 20. 36 Rom. 1, 15. 1 Cor. 111, 6. ss Galat. II, 16. (20') Videtur lapsus notarii, cum Græci codd. Novi Testamenti liabeant, διακονία κατακρίσεως, et item Latina editio vulgata.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. hominis etiam in terra dimittendi peccata; › ut ipse dicit alicubi ". Cum igitur legalis severitatis, ut ita dicam, acerbitatem cum Christi salute et gratia comparamus, dicimus misericordem Pontificem factum fuisse Christuin. Fuit enim et est Deus bonus ex natura, cleinens item semper ac misericors, neque talis in tempore evasit, sed ejusmodi est erga nos osteusus. Appellatus est autem fidelis, ut qui maneat semper quod est, ut etiam de ipso Patre dictum est: Fidelis autem Deus, qui non pernittet nos tentari supra quam possuinus › Ergo misericors et fidelis Pontifex in nos factus est Emmanuel, Ut enim Paulus ait: Plures facti sunt sacerdotes eo quod morte prohiberentur permanere: hic autem θρώπων καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας, ο ὥς που η implicatos liberat: «llabet enim potestatem Filius καὶ αὐτός φησιν· ἀντιπαραθέντες τοίνυν τῇ διὰ Χρισ στοῦ σωτηρίᾳ καὶ χάριτι, τῆς νομικῆς, ἀποτομίας ἵν' οὕτως εἴπω τὸ ἀπηνὲς, ἐλεήμονα φαμεν ἀρχιερέα γενέσθαι Χριστόν. "Ην μὲν γὰρ καὶ ἔστι Θεὸς ἀγαθὸς τῇ φύσει, φιλοικτίρμων τε καὶ ἐλεήμων ἀεί· καὶ οὐκ ἐν χρόνῳ τοῦτο γέγονεν, ἀλλ᾽ εἰς ἡμᾶς ἐδείχθη τοιοῦ τος. Κατωνόμασται δὲ πιστὸς, ὡς μένων ὅ ἐστιν ἀεὶ, κατά γε τὸ εἰρημένον καὶ ἐπ' αὐτοῦ τοῦ Πατρός· • Πιστὸς δὲ ὁ Θεὸς, ὃς οὐκ ἐάσει ἡμᾶς πειραθῆναι ὑπὲρ ὁ δυνάμεθα.» Οὐκοῦν ἐλεήμων ἄρα καὶ πιστὸς δ Ἀρχιερεὺς εἰς ἡμᾶς γέγονεν ὁ Ἐμμανουήλ· ὡς γὰρ ὁ Παῦλός φησιν, «Οἱ μὲν πλείονες εἰσιν ἀρχιερεῖς γεγονότες, διὰ τὸ, θανάτῳ κωλύεσθαι παραμένειν· ὁ δὲ, διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσύνην· ὅθεν καὶ σώζειν εἰς τὸ παντελὲς eo quod maneat in æleruum, sempiternumn habet δύναται τοὺς προσερχομένους δι' αὐτοῦ τῷ Θεῷ· πάντοτε ζῶν εἰς τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ αὐτῶν. Ὅτι Οι μεμένηκε θεὸς ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, καίτοι γεγονώς ἱερεὺς, κατὰ τὸ γεγραμμένον, διὰ τὸ πρέπον τῇ μετά σαρκὸς οἰκονομία σχῆμά τε καὶ μέτρον, ἀποχρῶν ἡμῖν εἰς πληροφορίαν ὁ τοῦ μακαρίου Παύλου γεγέ σηται λόγος. Εφη γὰρ πάλιν· ο Κεφάλαιον δὲ ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις, τοιοῦτον ἔχομεν ἀρχιερέα, ὃς ἐκάθε ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τῶν ἁγίων λειτουργὸς καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς, ἦν ἔπηξεν ὁ Κύριος καὶ οὐκ ἄνθρωπος. ο Αθρει δὴ οὖν, άθρει τὸν ἐκ Θεοῦ φύντα Λόγον, δια πρέποντα μὲν ὡς Θεὸν ταῖς ὑπερτάταις ευκλείαις, καὶ ἐν τοῖς τῆς θεότητος θώκοις, ἱερουργοῦντα δὲ τὸν αὐτὸν ὡς ἄνθρωπον· καὶ οὐκ ἐπίγειον τινὰ θυσίαν προσκομίζοντα τῷ Πατρὶ, θείαν δὲ μᾶλλον καὶ νοητὴν, καὶ σκηνὴν ὥσπερ ἁγίαν ἔχοντα τὸν οὐρανόν. Οὐ γὰρ κατὰ νόμον ἐντολῆς σαρκίνης γέγονεν ὁ ἀρχις. ρεύς, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ζωῆς ἀκαταλύτου, καθὰ γέγραπται. Πιστὸς οὖν ἄρα καὶ κατὰ τοῦτο, καὶ τοῖς προσιοῦσιν ἐχέγγυος, εἰς γε τὸ δύνασθαι· καὶ μάλα βαδίως διασώζειν αὐτούς· αἵματι γὰρ τῷ ἰδίῳ καὶ μια προσφορά τετελείωκεν εἰς τὸ διηνεκές τοὺς ἁγια ζομένους. Τουτὶ γὰρ οἶμαι δηλοῦν τὸν ἱερὸν ἡμῖν λέγοντα Παῦλον· Ἐν ᾧ γὰρ πέπονθεν αὐτὸς πειρασθεὶς, δύναται τοῖς πειραζομένοις βοηθῆσαι.» Τι τοίνυν ἡμῖν τῶν εἰς εὐσέβειαν ἀφειδήσας ἐννοιῶν, καὶ τῶν εἰς ὀρθότητα καὶ ἀλήθειαν ἀποφοιτήσας λόγων, Ὁ παθών, φησίν, ἀρχιερεὺς ἐλεήμων· παθητὸς δὲ ὁ ναός, οὐχ ὁ ζωοποιὸς τοῦ πεπονθότος Θεός; Ὅτι μὲν οὖν σαρκὶ πέπονθεν ἐκὼν δι' ἡμᾶς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἐν ἰδίῳ καιρῷ δειχθήσεται· ὅτι δὲ μερίζει τὸν ἀμέ ριστον, καὶ δύο πρεσβεύει Χριστοὺς τῇ τῶν ἰδίων ένα ναῶν δυνάμει, κἂν εἰ φαίνοι τό που Χριστὸν ἕνα λέγων, οὐδὲν ἧττον ἐλεγχθήσεται καὶ διὰ τῶν εὐθὺς ἐπενηνεγμένων· ἔφη γὰρ πάλιν· [ε Σπέρμα Αβραὰμ ὁ χθὲς καὶ σήμερον,» κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν, οὐχ ὁ λέγων, «Πρὶν Αβραάμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι.» Ομοιος τοῖς ἀδελφοῖς κατὰ πάντα, ὁ ψυχῆς ἀνθρωπίνης καὶ σαρκὸς ἀναλαβὼν ” sacerdotium; unde et salvare in perpetuum potest accedentes per ipsum ad Deum, semper vivens ad interpellandum pro eis ".. Porro illud ex latre Verbuin mansisse Deum, quamvis factus sit sacerdos, ut scriptum est, propter habitum atque mensuram illi cum carne dispensationi convenientem, beati Pauli verba sunt ad fidem faciendam satis: dixit enim rursum: «Capitulum vero super his quæ dicta sunt, talem habemus Pontificem qui sedit in dextera sedis magnitudinis in coelis, sanctorum minister, et tabernaculi veri, quod fixit Dominus et kon homo *. › Vide igitur quæso illud ex Den genitum Verbum cum præstantissima gloria tanquanı Deus præcellat, et in sede divinitatis emineat, eumdem sacerdotio fungi tanquam hominem: neque terrenam aliquam victiman Patri offerre, 75 sed divinam ac spiritalem, et pro sancto tabernaculo cœlum habere. Non enim secundum legem mandati carnalis fact is est sacerdos, sed secundum virtutem vitæ insolubilis, ut scriptum est " Fidelis est igitur etiam hac ratione, et accedentibus adejussor ad salutem illis el quidem facillime præstandam: sanguine enim suo et una oblatione consummavit in æternum sanctificatos: id namque nobis beatum Paulumn significare puto, cun dicit: e In quo enim passus est ipse tentatus, potens est eis qui tentantur, auxiliari”. › Cur igitur pietate sententiarum neglecta, et a rectis verisque sermonibus abscedens, Qui passus est, inquit, Pontifex est ille misericors, patibile vero ipsum templum, non ille vivifcator passi Deus? Carne igitur sponte propter nos passum esse ipsum Dei Verbum, sun tempore demonstrabitur: sed individuum dividere, duosque Christos ex vi suarum sententiarum prædicare, tametsi quandoque unum Christum dicere videatur, nihilominus ex his quæ statim infert, convincetur: dixit enim rursus.: [NESTOR. Semen Abraham is est qui heri est et hodie, › ut Paulus ait ***, non qui dixit: «Priusquam Abraham feret, ego sumn '.. Similis fratribus per omnia“, qui humanæ animæ et carnis fraternitateni as llebr. 11, 2 Luc. v, 24. * 1 Cor. x, 13. 8 llebr. vn, 23-25. 38ª llebr. xılı,8. so Joan. vult, 58. llebr. 11, 77. 26 Hebr. viii, 1, 37 Hebr. vii, 25.

suscepit, non ille qui dixit: c Qui vidit me, vidit ἀδελφότητα, οὐχ ὁ λέγων· Ο εωρακώς ἐμὲ, εώρακε τὸν et Patrem "., Missus est autem ille nobis consubstantialis, et unctus est prædicans captivis remissionem et cæcis visum** • Spiritus enim Domini super me, propter quo«l unxit mne. ] CAP. 111. Dividit ergo rursum in duos, ut perspicuum est: atqui quomodo non convinceris animalis esse, et spiritum non habere, ut ait ille Salvatoris nostri discipulus? Sed vis certe ipsa veritatis tuis verbis, o qui ita sentis, repugnat. Nos enim affirmamus ipsum ex Deo Patre Verbum apprehendisse senien Abraham, et suum fecisse corpus anima rationali præditum, illud, inquam, ex sancta Virgine sumptum: itaque per veram unionem unum eundemque dicimus esse illum heri et hodie et in sæcula, qui secundum divinitatem erat ante Abraham, et qui postea factus est homo, et generationem ex muliere subiit. Non ergo mentitur cum dicit: ‹ Amen dico vobis, priusquam Abraham fieret, ego sum.» Sed iste prorsus non intelligit quidnam illud sit, heri et hodie et in sæcula: 76 nan ut æternum esse et eodem modo habere secundum naturam, neque conversioni, nutationique subja cere Dei Verbum ostenderet, etiam si factus homo sit, tempus omne distinxit in tria tempora, et heri, de praeterito dixit; de praesenti, hodie; de futuro, in saeculum: iste vero imperitus, heri et bodie tanquam de communi homine ab eo dicatur, Insipienter affirmat, non intelligens prorsus autiquiorem illum et priorem sua ipsius generatione a se pronuntiari, siquidem erat omnino etiam heri, quod præteriti temporis significationem habet. Porro non esse alium illum heri et hodie Jesum Christum, alium vero eum qui dicit: e Antequam Abraham fieret, ego suin, › sed unum et eumdem secundum veram unionen, cum Deus Verbuan sit homo factus nostri similis, et suæ naturæ conditionem illam qua principio temporis caret, servarit etiam cum factus est caro, facillime quisque ex sacris litteris perspiciet. Ait enin Joannes beatus evangelista de omnium Salvatore Christo: Joannes tesunonium perhibet de ipso, et clamat, dicens: • Qui post me venit, ante me factus est, quia prior me erat *';, et iterum: «Altera die videt Jesum venientein ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi; hic est de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat “. Vides igitur aperte quemadinodum admirabilis ille Baptista hominem dicat Jesum, et post venire, ut posteriorem natu et post ipsum, prius tamen esse carpisse, priusque exstitisse: id enim, ut opinor, significat, ‹ Quia prior me erat, et ante me factus est. › Atqui si homo est, quomodo prius exstitisse intelligitur, aut prius esse coepisse dicitur eo qui tempore prior erat, et prior natu secundum car- • Joan. XIV, 9. 6 Isa. Lxit, 1, 2, Luc. 1, 18. 19. Πατέρα, ο Απεστάλη δὲ ὁ ἡμῖν ὁμοούσιος, καὶ κέχρισται κηρύττων αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοίς ἀνάβλεψιν. «Πνεῦμα γὰρ Κυρίου ἐπ᾿ ἐμὲ, οὗ ἕνεκεν Έχρισέ με.» ] Διορίζει οὖν εἰς δύο δὴ πάλιν, καὶ μάλα σαφῶς· εἶτα πῶς οὐκ ἐλήλεγξαι ψυχικὸς καὶ πνεῦμα μή ἔχων, καθά φησι τοῦ Σωτῆρος ὁ μαθητής; Αλλ ἥτε | ἴσ. ή γε ] τῆς ἀληθείας δύναμις τοῖς σοῖς, ὦ οὗτος, ἀντιτάξεται λόγοις. Διίσχυριζόμεθα γὰρ αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἐπιλαβέσθαι σπέρματος Αβραάμ, καὶ ἴδιον ποιήσασθαι σῶμα ψυχὴν ἔχων [ἰσ. ἔχον] τὴν λογικήν, τὸ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου ληφθὲν σῶμα. Καὶ δὴ καθ᾽ ἕνωσιν ἀληθῆ, ἕνα τε καὶ τὸν αὐτὸν εἶναί φαμεν τὸν χθὲς καὶ σήμερον καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας, ὄντα τε πρὸ ᾽Αβραὰμ θεϊκῶς, γεγονότα δὲ καὶ μετὰ τοῦτο ἄνθρωπον, καὶ γέννησιν ὑπομεῖναι τὴν ἐκ γυναικός. Οὐκοῦν οὐ ψευδοεπήσει λέγων· • Αμὴν λέγω ὑμῖν, πρὶν Αβραάμ γενέσθαι ἐγώ εἰμι.» 'Αλλ' οὐ συνίησιν ὅλως, δ τί ποτέ ἐστι τὸ χθὲς καὶ σήμερον, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας· ἵνα γὰρ ἀΐδιον ὄντα, καὶ ὡσαύτως ἔχοντα κατὰ φύσιν, καὶ τροπῆς ἀμείνω καὶ μεταβολῆς τὸν τοῦ Θεοῦ καταδείξῃ Λόγον, κἂν εἰ γέγονεν ἄνθρωπος, εἰς καιρούς μὲν διέστησε τρεῖς τὸν ἅπαντα χρόνον· τίθησι δὲ τὸ μὲν χθὲς, ἐπὶ τοῦ παρωχηκότος, ἐπὶ δέ γε τοῦ ἐν εστηκότος, τὸ σήμερον· καὶ ἐπὶ μέλλοντος, τὸ εἰς αἰῶνας· ὁ δὲ ἄγροικος ουτοσί, τὸ χθὲς καὶ σήμερον, ὡς ἐπ' ἀνθρώπου λέγεται παρ' αὐτοῦ κοινοῦ παραλόγως λείπει τι ]· οὐκ ἐννοῶν, ὅτι πρεσβύτερόν τε καὶ προϋπάρχοντα τῆς ἑαυτοῦ γεννήσεως ἀποφανεί πάντη τε καὶ πάντως, εἴπερ ἦν ὅλως καὶ κατὰ τὴν χθὲς, ὅπερ ἐστὶ τοῦ παρῳχηκότος καιροῦ σημαντι κόν. Ὅτι μὲν οὐχ ἕτερος ὁ χθὲς καὶ σήμερον Ἰησοῦς Χριστὸς, ἕτερος δὲ ὁ λέγων, «Πρὶν Αβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι,» ἀλλ' εἷς τε καὶ ὁ αὐτὸς καθ᾽ ἔνωσιν ἀληθῆ ἀνθρώπου καθ' ἡμᾶς γεγονότος τοῦ Λόγου, καὶ τῇ ἰδίᾳ φύσει τετηρηκότος, καὶ ὅτε γέγονε σάρξ, τὸ ἄναρχον ἐν χρόνῳ, καταθρήσαι τις ἂν, καὶ ἀταλαιπώρως κομιδή διά γε τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς φησι [8 παρέλκει] μὲν γὰρ ὁ μακάριος εὐαγγελιστής Ιωάννης περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ - Ιωάννης μαρτυρεί περὶ αὐτοῦ, καὶ κέκραγε λέγων· • Ο ὀπίσω μου ερχόμενος, ἔμπροσθέν μου γέγονεν, ὅτι πρῶτός μου ἦν· ν καὶ πάλιν· «Τῇ ἐπαύριον βλέπει τὸν Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν καὶ λέγει· Ἴδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου· οὗτός ἐστι περὶ οὗ ἐγὼ εἶπον, Οπίσω μου έρχεται ἀνὴρ, ὃς ἔμπροσθέν μου γέγονεν, ὅτι πρῶτός μου ἦν.» Ορᾷς οὖν ἄρα καὶ μάλα σαφως τὸν θεσπέσιον Βαπτιστὴν ἄνδρα λέγοντα τὸν Ἰησοῦν, καὶ ὀπίσω μὲν ἐρχόμενον, ώς όψιγενή τε καὶ μετ᾿ αὐτόν· προϋπάρχοντά γε μὴν αὐτοῦ, καὶ προϋφεστηκότα δηλοῖ γὰρ οἷμαι τουτί, τό, ο Ότι πρῶτος μου ἦν, καὶ ἔμπροσθέν μου γέγονεν.» Είτα πῶς, εἴπερ ἐστὶν 4s Juan. 1, 15. ** Ibid. 29, 30.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. ἀνὴρ, προϋφεστηκὼς νοεῖται, καὶ προϋπάρχων λέγε- nem? Nam si de aliquo nostrum haec fortasse dicat, καὶ τοῦ προειληφότος κατὰ τὸν χρόνον, καὶ πρεσόν- neminen puto quid respondeat babiturum: sed in τέραν ἔχοντος τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν αὐτοῦ; ΕΙ μὲν γὰρ ἐπί τινος τῶν καθ' ἡμᾶς τουτὶ λέγοιτο τυχῶν, ἀπορήσειεν ἂν, οἶμαι, καὶ ἀπαστισοῦν εἰς ἀπο λογίαν· ἐπὶ δέ γε τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ, τὸ ἐμποδὼν οὐδέν· οἰκειοῦται μὲν γὰρ ὁ ἐκ Θεοῦ τῆς ἰδίας σαρκὸς τὴν γέννησιν· πλὴν οὐκ ἠγνόηκεν ὅτι τῶν αἰώνων ἐστὶ ποιητὴς, καὶ προϋφέστηκεν ὡς Θεὸς, καὶ τῷ ἰδίῳ Πατρὶ συναΐδιος. Οὐ γάρ τοί φαμεν, ὅτι τῇ γεννήσει τοῦ ἰδίου σώματος σύγχρονον έχει τὴν ὕπαρξιν, ἀλλ᾽ ἦν, ὡς ἔφην, ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσίας ἀποῤῥήτως γεγεννημένος. Οὐκοῦν ἔχων τὸ εἶναι πρὸ ᾿Αβραάμ ώς Θεός, κἂν εἰ γέγονεν ἄνθρωπος, οὐκ ἂν διαψεύσαιτο λέγων, ὡς εἰς ἀληθῶς καὶ Υἱὸς καὶ Κύριος· «Πριν Αβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ tribuit: sed illud potius reputa, quod, licet corpus omnium nostrum Salvatore Christo nihil impediet: nam ipsum Dei Verbum suæ carnis generationem sibi tanquam propriam vindicat: nec tamen ignoravit illum esse conditorem sæculorum, et prius exstitisse, utpote Deum, et suo Patri comternum. Neque enim illum dicimus corporo nativitati coævum habere initium subsistentiæ, sed erat, dixi, ex ipsa Dei 77 et Patris essentia ineffabiliter genitus. Ergo cum sit ante Abraham ut Deus, tametsi factus sit homo, non mentietur dicens: ‹ Antequam esset Abraham, ego sum, ut qui unus vere sit Filius et Dominus. Neque vero mireris, si hoc ipsum quod est ante Abraham suæ naturæ accepisset e sancta Virgine, dixit ad Nicodemum: ‹ Si terrena dixi vobis et non creditis, quomodo si dixero vobis celestia, credetis? Et nemo ascendit in cœlum, nisi qui de cœlo descendit Filius bominis";» alqui appellatus est Filius hominis, quatenus est ex muliere secundum carnein. Quid ergo? mentieturne cum dicit, Filium hominis, id est, seipsum descendisse de cœlo? absit: est enim illa ipsa veritas. Quomodo igitur superne Filius homi nis descendisse intelligi convenienter potest? quia, cuin Deus esset Verbum et ex illa suprema omnium essentia, descendisse dicitur et formam servi accepisse. Deinde nobiscum loquitur non tanquain nudum adhuc Verbum, sed tanquanı bomo e nobis, et qui unus jam cum unita sibi carne intelligatur. Ut autem propter id quod exinanitioni couvenit, omnia sui corporis tanquam sibi propria vindicat, licet ex natura sit incorporeus; ita quoque cum ipse superne sit et e cœlo, hoc ipsum superne venire sibi ipsi rursum tribuit tum quoque cum factus est homo, licet natus sit nobiscum secundumi carnem ex muliere. Facta sunt igitur Verbi propri», quæ sunt humanitatis, rursumque humanitatis propria, quæ sunt ipsius Verbi. Sic namque uuns Christus et Filius et Dominus intelligitur. Sed quia hic novator adjecit: «Similis fratribus per omnia “ qui humanæ animæ carnisque fraternitatem suscepit, non ille qui dixit:. Qui vidit me, vidit et PaTrem “; › age janı rursus quid tandem in his verbis sibi velit, ut licebit consideremus. Ac Filium esse Dei et Patris imaginem et figuram, ipse quoque fatetur: quisquis porro humanæ animæ corporisque fraternitatem susceperit, illam scilicet qua nobiscum jungitur, prodeat ac dicat. Nunquam enim quisquam dicet, hominem qui nostri similis esse cernitur, verbi gratia, Barnabam fortasse, vel Paulum, aut alium quempiam qui censeatur inter homines, dici posse humanæ animæ corporisque fraternitatem suscepisse, quasi is aliud quiddam sit ab hoc diversum, quod postea susceperit: sel 78 potius est, dum in eo manet quod est: non ergo εἰμι.» Καὶ μή τοι θαυμάσῃς εἰ τῇ ἰδίᾳ τετίμηκε [Ισ. νενέμηκε) φύσει τὸ εἶναι πρὸ Ἀβραάμ· διαλο γίζου δὲ μᾶλλον, ὅτι καίτοι τὸ σῶμα λαβὼν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, ἔφη πρὸς τὸν Νικόδημον· «Εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν, καὶ οὐ πιστεύετε· πῶς, ἐὰν εἴπω ὑμῖν τὰ ἐπουράνια, πιστεύσετε; Καὶ οὐδεὶς ἀναβέ6ηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κατα βὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου· καίτοι κεχρημάτικε καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου, γεννηθεὶς ἐκ γυναικὸς κατὰ σάρκα. Ψευδοεπήσει δὴ οὖν, καταβεβηκέναι λέγων ἐξ οὐρανοῦ τὸν Υἱὸν τοῦ, ἀνθρώπου, τουτέστιν ἑαυτόν; μὴ γένοιτο· καὶ γὰρ ἐστιν αὐτὸς ἡ ἀλήθεια. Πῶς οὖν ἄνωθεν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου νοοίτ' ἂν εἰκότως; "Οτι Θεὸς ὧν ὁ Λόγος, καὶ ἐκ τῆς ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας, καταβεβηκέναι λέγεται, καὶ δούλου μορφὴν ἀναλαδεῖν. Εἶτα διαλέγεται πρὸς ἡμᾶς, οὐχ ὡς γυμνὸς ἔτι Λόγος, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς, καὶ ὡς εἰς ἤδη νοούμενος μετὰ τῆς ἐνωθείσης αὐτῷ σαρκός· ὥσπερ δὲ διὰ τὸ τῇ κενώσει πρέπον, οἰκειοῦται πάντα τὰ τοῦ ἰδίου σώματος, καίτοι τὴν φύσιν ἀσώματος ων, οὕτω καὶ ἄνωθεν ὧν αὐτὸς καὶ ἐξ οὐρανοῦ, τὸ ἄνωθεν ήκειν ἀπονέμει πάλιν ἑαυτῷ καὶ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, κἂν εἰ γεγέννηται κατὰ σάρκα μεθ᾿ ἡμῶν ἐκ γυναικός. Γέγονε τοίνυν ίδια μὲν τοῦ Λόγου, τὰ τῆς ἀνθρωπότητος· ἴδια δὲ πάλιν τῆς ἀνθρωπότητος, τὰ αὐτοῦ τοῦ Λόγου. Εἷς γὰρ οὕτω νοεῖται Χριστὸς καὶ Υἱὸς καὶ Κύριος. Επειδη δὲ προστέθεικεν ὁ και δ νοτόμος ουτοσί, ὅτι ο Ομοιος τοῖς ἀδελφοῖς κατὰ πάντα,» ὁ ψυχῆς ἀνθρωπίνης καὶ σαρκὸς ἀναλαβὼν ἀδελφότητα, οὐχ ὁ λέγων, «Ο έωρακώς ἐμέ, ἑώρακε τὸν Πατέρα· ο φέρε δὴ πάλιν ὅ τί ποτέ ἐστιν ὁ φησιν ἐν τούτοις ὡς ἔνι περιαθρήσωμεν. Ὅτι μὲν γὰρ εἰκὼν ἐστι καὶ χαρακτήρ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υιος, διωμολόγηκε καὶ αὐτός. Τίς δ' ἂν εἴη λοιπὸν ὁ ψυχῆς ἀνθρωπίνης καὶ σώματος ἀναλαβὼν ἀδελφό τητα, δῆλον δὲ ὅτι τὴν πρὸς ἡμᾶς, διδασκέτω παρελθών. Οὐ γάρ που φαίη τις ἂν ὡς ὁ καθ' ἡμᾶς φαινόμενος άνθρωπος, οἷον, Βαρνάβας τυχὸν, ἢ Παῦλος, Έχουν ἕτερός τις τῶν τελούντων ἐν ἀνθρώποις, ψυχής ἀνθρωπίνης καὶ σώματος ἀνθρωπότητα [Ισ. ἀδελφό τητα ] λαβεῖν λέγοιτ' ἂν, ὡς ἕτερόν τι παρὰ τοῦτο ts Joan. 111, 12, 13. σε Hebr. 1, PATROL. GR. LXXVI σε Juan. XIV,

Lomo aliquis jam exsistens, accipere idipsum quod & ὑπάρχων, εἶθ' οὕτω λαβών· ἔστι δὲ μᾶλλον ἐν γε est, quasi aliud quiddam a se diversum, intelli- τῷ εἶναι τοῦθ' ὅπερ ἐστίν. Οὐκοῦν οὐκ ἄνθρωπός τις gendus est: sed potius illi ex Deo genito Verbo, ὑπάρχων, ὡς ἕτερόν τι παρ' ἑαυτὸν, λαβεῖν ἂν qui secundum suæ naturæ rationes nobiscum in νοοῖτο τὸ εἶναι ὅ ἐστι· πρέποι δ' ἂν μᾶλλον τῷ ἐκ eumdem censum referri non potest, convenit hu- Θεοῦ φύντι Λόγῳ, τὸ ἀσύντακτον ἔχοντι πρὸς ἡμᾶς, manæ animæ et corporis fraternitatem qua nobis- κατά γε τοὺς τῆς ιδίας φύσεως λόγους, ψυχῆς ἀνα cum jungatur, accepisse. Εt huic nostra sententia θρωπίνης καὶ σώματος τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀδελφότητα tum ipsa veritatis ratio patrocinatur, tum etiam λαβεῖν. Καὶ πρός γε τοῦτο ἡμῖν ὁ τῆς ἀληθείας ἐπε integræ fidei traditio. Constat ergo in forma Dei et αγωνιείται λόγος, καὶ τῆς ἀμωμήτου πίστεως ή παρά Patris Deum Verbum fratrem nobis factum esse per δοσις. Αραρεν οὖν ὅτι ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ καὶ Πα omnia, humanæ animæ et corporis fraternitate sus- τρός, Θεός Λόγος ἀδελφὸς ἡμῖν κατὰ πάντα γέγονε, cepta neque mentitur cum ait: «Qui vidit me, ψυχῆς ἀνθρωπίνης καὶ σώματος ἀδελφότητα λαβών, vidit et Patrem. › Nam si quis nostrum ad eam us- καὶ οὐκ ἂν διαψεύσαιτο λέγων, «Ο έωρακώς ἐμέ, que cogitationum dementiam lapsus esset, ut puta - ἑώρακε τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν γὰρ τις τῶν ἐν ἡμῖν, ret etiam ipsum qui in cœlis est Patrem ac Deum ἀμαθίας εἰς τοῦτο κατώλισθεν ἐννοιῶν, ὡς οἴεσθαι eo dejiciendum, ut omnino nostram similitudinem καὶ αὐτὸν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεὸν καταhabeat, corpoream nimirum, recte metueret, ne, κομίζεσθαι δεῖν, εἰς γε τὸ χρῆναι, φημί, τὴν καθ' dum Christus dicit: ‹ Qui vidit me, vidit et Paἡμᾶς ὁμοίωσιν ἔχειν, δῆλον δὲ ὅτι τὴν σωματικὴν, trem, › ipsum quoque ex quo est specie nostra ὀρθῶς ἐδεδίει, μὴ ἄρα που λέγοντος τοῦ Χριστοῦ, esse el figuras corporis habere suspicaretur. Sed . Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα, ο καὶ αὐτὸν quia etiam Filius hominis factus, hoc quod Deus ὑποτοπήσεις τὸν ἐξ οὗπέρ ἐστιν, ἐν εἴδει τε εἶναι τῷ eral servavit, et suæ naturæ pulchritudinem immu- καθ᾿ ἡμᾶς, καὶ ἐν τοῖς κατὰ σῶμα σχηματισμοῖς. tabilem retinet, nullo modo verebor dicere, illum Ἐπειδὴ δὲ καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου γεγονώς, τὸ εἶναι esse etiam similem nobis qua homo est, ut nos suΘεὸς διεσώσατο, καὶ τὸ τῆς ἰδίας φύσεως κάλλος mus ex anima simul et corpore, quamvis natura ἀπαραποίητον ἔχει, κατοκνήσαιμ᾽ ἂν οὐδαμῶς εἰπεῖν, sit Deus, et figura substantiæ Genitoris ". Unus ὅτι καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν ἔχει, κατά γε τὸ igitur idemque similis est fratribus secundum car- εἶναι καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος, ὁ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος, new et in sua natura qua Deus est, ipsum quoque καίτοι θεὸς ὢν φύσει καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως Patrem ostendit. Hic vero id non intelligit ullo τοῦ γεγεννηκότος. Εἷς οὖν ἄρα καὶ ὁ αὐτὸς, παραmodo, sed rectam puramique mysterii rationem πλήσιος μὲν τοῖς ἀδελφοῖς κατὰ σάρκα, δεικνύων δὲ adulterans, alium nobis et alium inducit Christum, καὶ αὐτὸν ἐν ἰδίᾳ φύσει τὸν Γεννήτορα, κατά γε, φημί, et Judaicorum criminum laqueis captus, ubi sit, τὸ εἶναι Θεός· ὁ δὲ τοῦτο μὲν οὐ συνίησί ποθεν· el quo malorum venerit minime sentit. Audiebant παρασημαίνων δὲ ὥσπερ τὸν ὀρθῶς τε καὶ ἀκιβδήλως enim qui de genere Israel erant, Deum clamantem ἔχοντα τοῦ μυστηρίου λόγον, ἕτερον ἡμῖν καὶ ἕτερον per quomdam sanctorum prophetarum de Emniaεἰσκομίζει Χριστόν· καὶ τοῖς Ἰουδαϊκοῖς ἐγκλήμασιν nuel: ‹ Et tu, Bethlehem domus Ephratha, miἐναλούς, οὐδὲ ὅποιπερ ἐστι, καὶ ἵν᾿ ἔχει κακῶν Inima es in millibus Juda: ex te mihi exibit ut αἰσθάνεται. "Ηκουον μὲν γὰρ οἱ ἐξ αἵματος Ἰσραὴλ, sit princeps in Israel, et exitus ejus a principio ex Θεοῦ διακεκραγότος δι᾿ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν diebus æternitatis ". Et rursus: ‹ Generationem περὶ τοῦ Ἐμμανουήλ· ι Καὶ σὺ, Βηθλεέμ, οἶκος τοῦ ejus quis enarrabit? quia tollitur de terra vita Εφραθα, ὀλιγοστὸς εἶ τοῦ εἶναι ἐν χιλιάσιν Ἰούδα - ejus **. › Deinde cum prorsus nullo modo mysteἐκ σοῦ μοι ἐξελεύσεται τοῦ εἶναι εἰς ἄρχοντα ἐν τῷ rium intelligerent, neque scirent illum, quamvis Ἰσραήλ· καὶ αἱ ἔξοδοι αὐτοῦ ἀπ' ἀρχῆς ἐξ ἡμερῶν Deus esset ex natura et subsistentiæ suæ initium inαἰῶνος.» Καὶ πάλιν· «Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται; 79 visibile et incomprehensibile haberet, vocatum ὅτι αίρεται ἀπὸ τῆς γῆς ἡ ζωὴ αὐτοῦ. Εἶτα συνιέντες esse tainen Bethleemitam, utpote ex radice Jesse ac οὐδαμῶς τὸ μυστήριον, οὔτε μὴν εἰδότες ὅτι καίτοι David, ibi secundum carnem genitum, inter se diceΘεὸς ὧν φύσει, καὶ τῆς ὑπάρξεως τὴν ἀρχὴν ἄπο bant: οπτόν τε καὶ ἀκατάληπτον ἔχων, κεχρημάτικε Βηθλεεμίτης, ὡς ἐκ ρίζης Ἰεσσαὶ καὶ Δαβίδ, ἐκεῖ γεννηθεὶς κατὰ σάρκα, πρὸς ἀλλήλους ἔφασκον·. Ούχ οὗτός ἐστιν ἐν ζητοῦσιν ἀποκτεῖναι; Ιδε παῤῥης σίᾳ λαλεῖ, καὶ οὐδὲν αὐτῷ λέγουσι· μή ποτε ἔγνωσαν οἱ ἄρχοντες, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός; Αλλά τοῦτον οἴδαμεν πόθεν ἐστίν· ὁ δὲ Χριστὸς ὅταν ἔρχηται, οὐδεὶς γινώσκει πόθεν ἐστίν.» Ηκουον γάρ, ὡς ἔφην, τοῦ προφήτου λέγοντος έναργῶς· «Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται;» καὶ ὅτι τὰς ἐξόδους, ἤτοι τὴν ὕπαρξιν πρὸ παντὸς αἰῶνος ἔχει. "Αρει δή μοι Ο Nonne hic est quem quærebant interficere? Ecce palan loquitur, et nihil ei dicunt: nunquid cognoverunt principes quia hic est Christus? Sed hunc scinus unde sit: Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit ".» Audiebant enim, ut dixi, prophetam dicere perspicue Generationem ejus quis enarrabit? › et, quod exitus, id est, essentiæ initium ante omnia sæcula haberet. Jain vero quantus fuerit Judæorum stupor, rursum consideres velim. Cum enim dicerent: • Christus cum venerit, nemo scit unde sit, rursus inter se dicebant: ** Hebr. 1, 3 of Mich. v, 50 Isa. 1.111, ** Isa. XI, ss Juan. vil,

ADVERSUS NESTORIUM LIB. 111. πάλιν τῆς Ἰουδαίων ἐμβροντησίας τὸ μέγεθος· φά-. Hic est vere propheta: alii vero dicebant, inquit, σχοντες γάρ' ο Ο Χριστὸς ὅταν ἔρχηται, οὐδεὶς γι νώσκει πόθεν ἐστί· ο πάλιν πρὸς ἀλλήλους ἔλεγον· • Οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ προφήτης· ἄλλοι δὲ ἔλεγον, φησὶν, ὅτι Αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός· οἱ δὲ ἔλεγον· Μὴ γὰρ ἐκ τῆς Γαλιλαίας ὁ Χριστὸς ἔρχεται; οὐχὶ ἡ Γραφὴ εἶπεν ὅτι ἐκ σπέρματος Δαβίδ, καὶ ἀπὸ Βηθλεὲμ τῆς κώμης, ὅπου ἦν Δαβίδ, ὁ Χριστὸς ἔρχεται;» Ορᾷς οὖν ὅπως καὶ καταμεθύουσι, καὶ τὸ ἄναρχον θεϊκῶς, καὶ τὴν ἐν χρόνῳ γέννησιν σαρκι τὴν ὁμολογοῦντες αὐτοῦ; Ἀλλ᾿ οὐκ ἂν εἰς οὕτως ἐκτόπους ἀπεκομίζοντο δυσβουλίας, είπερ ήδεσαν ἀληθῶς, ὅτι Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, ἐκ ρίζης τῆς Ἰεσσαὶ καὶ Δαβίδ, καὶ τῆς ἁγίας Παρθένου προῆλθεν ἄνθρω πος, ὠνόμασται δὲ καὶ Βηθλεεμίτης, ὁ γῆς τε καὶ οὐρανοῦ καὶ τῶν ὅλων Δεσπότης· Συνεπτώχευσε γὰρ ἡμῖν πλούσιος ὤν, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον. Τι τοιγαροῦν ταῖς τῶν Ἰουδαίων τερθρείαις αὐτὸν [Ισ. σαυτὸν] ἐνιεὶς, πεφρόνηκάς τε καὶ λέγεις & μήτε θέμις εἰπεῖν, μήτε μὴν ἐννοεῖν ἀζήμιον; Ενα μεθ' ἡμῶν ὁμολόγει Χριστόν· καὶ μὴ διατέμνων εἰς δύο δὴ πάλιν ἐκεῖνο λέγε· Απεστάλη ὁ ἡμῖν ὁμοούσιος, καὶ κέχρισται κηρύττων αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν. Εἶτα ὅποι ποτέ βαδιεῖται τῶν θεηγόρων ὁ λόγος, οι μυσταγωγοί γεγόνασι τῆς ὑπ' οὐρανόν; Αὐτὸν γὰρ διακεκράγασι τὴν ἐκ Θεοῦ Πατ τρὸς Λόγον, Σωτῆρα τῶν ὅλων γενέσθαι καὶ Λυτρωτὴν, οὐχ ὡς ἀνθρώπου μεσιτεύοντος παρ' αὐτὸν ἑτέ ρου, καθάπερ ἀμέλει καὶ ὁ Μωσῆς, ἐν εἴδει δὲ μᾶλλον καὶ ὁμοιώματι σωματικῷ πρὸς ἡμᾶς καθιγμένον. Κέχρισται γὰρ οὗτος εἰς ᾿Αρχιερέα καὶ Ἀπόστολον· καὶ γοῦν Ἰουδαίοις ἐπετίμα, λέγων·. Οὐκ ἔστι γεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ ὑμῶν· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε; Εἰ ἐκείνους εἶπε θεοὺς πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ Γραφή, ἂν ὁ Παν τὴρ ἡγίασε καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε, ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον· Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἰμι;» 'Ανθ᾽ ὅτου δὲ δὴ τὸν ἑαυτὸν καθέντα πρὸς κένωσιν ἵνα σώσῃ τὴν ὑπ' οὐρανὸν, τῶν εἰς ἡμᾶς γεγονότων θεοπρεπεστάτων, καὶ ἀξιαγάστων ἀληθῶς κατορθωμάτων ἐκπέμψομεν, ἀπεστάλθαι λέγοντες ὡς ἕτερόν τινα παρ' αὐτὸν ἡμῖν ὁμοούσιον; Καίτοι πῶς οὐκ ἄμεινον εἰπεῖν, καὶ μὴν καὶ ἐλέσθαι φρονεῖν, ὡς ἀπέσταλταί τε καὶ γέγονεν ἡμῖν ὁμοούσιος, τουτέστιν, ἄνθρωπος· ὁμοούσιος δὲ μεμενηκὼς καὶ αὐτῷ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, καθὸ καὶ νοεῖται, καὶ ἦν τε, καὶ ἔστι Θεός; ἔστι γάρ, Εστιν ὁ ἦν, καὶ προσλαβὼν τὸ ἀνθρώπινον, ἔχων δὲ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας πρὸς τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεὸν, ἐπελάδετο σοφῶς καὶ τῆς πρὸς ἡμᾶς ὁμοιότητος· τέθειται δὲ καὶ μεσίτης, συνδέων δι' ἑαυτοῦ πρὸς ἑνότητα σχε τικὴν τὰ τοῖς τῆς φύσεως λόγοις ὁλοτρόπως ἀλλήλων διηρημένα. Γέγονε γὰρ, Θεὸς ὢν φύσει, κατὰ ἀλήθειαν ἄνθρωπος, ἵνα καὶ ἡμεῖς χρηματίσωμεν γένος, οὐκέτι του πρώτου, τουτέστι, τοῦ χοϊκοῦ, πρὸς ἂν εἴρηται παρὰ Θεοῦ, «Γῆ εἶ, και εἰς γῆν ἀπὸ ελεύσῃ, κ τοῦ καὶ εἰς θάνατον παραπέμποντος· ἀλλὰ Hic est Christus; alii dicebant: Num ex Galilæa Christus venit? nonue Scriptura dicit, quod ex semine David et de Bethlehem castello, ubi erat David, Christus venit 13.8?, Vides ut insaniuut, dum ejus naturam initio carentem, quod ad divinitatem allinet, et carnalem in tempore generationem fatentur? Sed nunquam in tam absurdas ineptasque sententias abducti essent, si vere intellexissent, ipsum Verbum, cum esset Deus, ex radice Jesse et David et ex sancta Virgine hominem prodiisse, appellatumque esse Bethleemitam ipsum terræ, cœli universoruinque Dominum. c Nobiscum enim simul egenus est faclus, cum dives esset, ut scriptum est ". Quidigitur in Judæorum nugas te ipse conjicis, et ea sentis ac dicis, quæ neque eloqui fas est, et damnosumn cogi tare? Unum nobiscum consistere Christum, neque in duo rursum dividens dicas: Missus est ille nobis consubstantialis, et unctus est prædicans captivis libertatem, et cæcis visum ". Atqui quo tandem ibunt theologorum verba, qui doctores orbis terrarum fuerunt? Ipsum namque ex Deo Patre Verbun Salvatorem ac Redemptorem omnium prædicaverunt non quasi homo abeo diversus interjectus sit mediator, ut plane Moses, sed potius quod ille ipse specie ac similitudine corporea ad nos descenderit. Hic namque in Apostolum et Pontificem est unctus: ilaque Judans coarguebat, dicens: ‹ Nonne scriplum est in lege vestra: Ego dixi, Dii estis? Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non po test solvi Scriptura; 80 quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis: Blasphemas, quia dixi, Filius Dei sumn *?» Qua vero de callsa illum qui se ad exinanitionem demisit ut orbem terrarum salvum faceret, a rebus erga nos divinitus plane et admirabiliter gestis excludemus, missuumn fuisse dicentes illum nobis consubstantialem, quasi alium ab eo diversum? Atqui nonne satius erat dicere, imo vero ex animo sentire, missum quidem esse illum et factum consubstantialem nobis, hoc est, hominen; sed mansisse tamen ipsi Deo ac Patri cousubstantialem, qua et cogitatur, et erat, el est Deus? Est namque, est, inquam, quod erat, etiamı cum assumpsit naturain humanam, et eamdem essentiam habens cum Patre qui est in cœlis ac Deo, suscepit sapienti consilio nostram quoque similitu - dinem. quin etiam positus est mediator, qui per seipsum ad respectivam unitatem colligaret ea quæ naturæ rationibus penitus erant inter se disjuncta. Nam qui Deus erat ex natura, factus est homo secundum veritatem, ut nos quoque simus genus nọn jam illius primi, hoc est, terreni, ad quem dictum est a Deo. • Terra es, et in terram ibis ",» qui etiam transmittit in mortem; sed illius secundi qui est superne et e cœlo, Christi, inquam, qui nos ad immortalem vitam reduxit, et naturam morti obnoxiamn, effecit incorruptibilem, et peccatis exsulvit 81.85 Joan, vi, 10.42.11 Cor. vi, 9. sa Isa. Lx1, 1; Luc. IV, 19. 87 Joan. x, 31-35. 38 Gen. 111, 19.

peccati laqueis implicatam. Sic saue ipse Pater al- τοῦ δευτέρου, τοῦ ἄνωθεν και ἐξ οὐρανοῦ, φημὶ δὴ < Χριστοῦ, τοῦ πρὸς ζωὴν ἡμᾶς τὴν ἀκήρατον ἀναφέ ροντος, καὶ ἄφθαρτον ἀποφαίνοντος τὸ θανάτῳ κάτω οχον, καὶ ἀπαλλάττοντος ἁμαρτιῶν τὸ τῆς ἁμαρτίας βρόχοις ενειλημμένον. Οὕτω που πρὸς τὸν Υἱὸν αὐτός φησιν ὁ Πατήρ· • Ιδού δέδωκά σε εἰς φῶς ἐθνῶν, ἀνοίξαι ὀφθαλμοὺς τυφλῶν, ἐξαγαγεῖν ἐκ δεσμῶν δεδεμένους, καὶ ἐξ οἴκου φυλακῆς καθημένους ἐν σκότει. ο Καὶ πάλιν διὰ φωνῆς Ἡσαΐου. Εὐλογήσει με τὰ θηρία τοῦ ἀγροῦ, σειρήνες καὶ θυγατέρες στρουθῶν· ὅτι ἔδωκα ἐν τῇ ἐρήμῳ ὕδωρ, καὶ ποταμοὺς ἐν γῇ ἀνύδρῳ, ποτίσαι τὸ γένος μου τὸ ἐκλεκτόν· λαόν, ὃν περιεποιησάμην τὰς ἀρετάς μου δι ἡγεῖσθαι. ο Ο δὴ καὶ συνιείς εὖ μάλα, τοῖς ἐξ ἐθνῶν διὰ πίστεως κεκλημένοις, εἰς θεογνωσίαν ἀληθῆ γράφει και φησιν ὁ θεσπέσιος Πέτρος·. Ὑμεῖς δὲ γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ιεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίησιν, ἵνα τὰς ἀρετὰς ἐξαγγείλητε τοῦ ἐκ σκότους ὑμᾶς καλοῦντο; ἐπὶ τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς, οι ποτε οὐ λαὸς, νῦν δὲ λαός.» Εἰ δὲ καθά· περ αὐτῷ σοι δοκεῖ καὶ φρονεῖν καὶ λέγειν, ἀπὸ εστάλη ὁ ἡμῖν ὁμοούσιος, οὐκέτι δὲ καὶ αὐτῷ τῷ Πατρί, κατ' οὐδένα τρόπον ἡμεῖς θείας φύσεως γεγόναμεν κοινωνοί· μεμενήκαμεν, ὡς ἔφην, καὶ ἐσμὲν ἔτι γένος τοῦ πρώτου, τοῦ παραπέμποντος εἰς ἀρὰν καὶ θάνατον, καὶ ὑπὸ ποινὴν ἁμαρτίας. Με ματαιώμεθα δὴ οὖν, καὶ ἐσμὲν οὐδὲν ἧττον καὶ νῦν ἐν οἷς ἦμεν πάλαι, καὶ πρὸ τῆς ἐπιδημίας. Πῶς οὖν ἔτι τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, καὶ ἰδοὺ γέγονε καινά; Ποῦ δέ - • Εἴ τις ἐν Χριστῷ, καινὴ κτίσις; • Αλλ' αἰσχύνῃ Θεὸν ὁμολογεῖν καθ' ἡμᾶς γενόμενον ἄνθρωπον, τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου; Επιπλήττεις οὖν αὐτὸν, καὶ ου σοφά βεβουλεύσθαι φῆς, ὅτι κεκένωκεν ἑαυτὸν δι ἡμᾶς. Οὐκοῦν ἀκούσῃ λέγοντος· ο Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, σκανδαλόν μου εξ; ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων.» Ερεύνησον μεθ᾿ ἡμῶν τὴν θεόπνευστον Γραφήν. Ὤφθη ποτὲ καὶ τῷ πατριάρχῃ Ἰακὼβ τῆς μὲν τοῦ Λάβαν ἐστίας ἀπαίροντι, πρὸς αὐταῖς δὲ γεγονότι ταῖς διαβάσεσι τοῦ Ἰαδώκ, καθὰ γέγραπται·. Υπελείφθη γὰρ Ἰακώβ μόνος, καὶ ἐπάλαιεν ἄνθρωπος μετ᾿ αὐτοῦ, ἕως πρωί. Οἶδε [ἱσ. εἶδε] δὲ, ὅτι οὐ δύναται πρὸς αὐτὸν, καὶ ἥψατο τοῦ πλάτους τοῦ μηροῦ αὐτοῦ, καὶ ἐνάρ κησε τὸ πλάτος τοῦ μηροῦ Ἰακώβ, ἐν τῷ παλαίειν αὐτὸν μετ' αὐτοῦ. Εἶπε δὲ αὐτῷ· Απόστειλόν με ἀνέβη γὰρ ὁ ὄρθρος· ὁ δὲ εἶπεν· Οὐ μή σε ἀπο στείλω, ἐὰν μή με ευλογήσῃς.» Καὶ μεθ' ἕτερα πάν λιν·. Καὶ ἐκάλεσεν Ἰακὼβ τὸ ὄνομα τοῦ τόπου ἐκείνου, Εἶδος Θεοῦ· Εἶδον γὰρ Θεὸν πρόσωπον πρὸς πρόσωπον, καὶ ἐσώθη μου ἡ ψυχή. Ανέτειλε δὲ αὐτῷ ὁ ἥλιος, ἡνίκα παρῆλθε τὸ εἶδος τοῦ Θεοῦ.» Σύνες οὖν ὅπως, οὐχ ὡς ἀσώματός τε καὶ ἀναφής Λόγος ἠξίου φαίνεσθαι τῷ πατριάρχῃ τοτηνικάδε, τὸν τοῦ μυστηρίου τύπον προαναφαίνων αὐτῷ· ἀλλ᾽ ἦν ἄν θρωπος ὁ παλαίων, καὶ ὅλην εἰς τοῦτο δαπανήσας τὴν νύκτα· πλὴν διαυγαζούσης ἡμέρας, όρθρου τε loquitur Filiumn: Ecce dedi te in foedus generis, in lucem gentium, ut aperires oculos cæcorum, ut educeres vinctos ex vinculis, et ex domo carceris sedentes in tenebris ".» Et iterum per Isaiæ vocem: ⚫ Benedicent me bestiæ agri, sirenæ et filiæ struthionum: quia dedi in deserto aquam, et fluvios in terra inaquosa, ut potum darem generi meo electo, populo quem acquisivi ut virtutes meas narret “,, Quod cum probe intelligeret beatus Petrus, iis qui ex gentibus per fidem ad veram Dei cognitionen vocati erant scribens, ait: Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in acquisitionem, ut virtutes annuntietis ejus, qui vos de tenebris vocavit in admirabile lumen suum: qui aliquando non populus, nunc autem populus ". Quod si quemadmodum tibi ipsi et sentire et dicere placet, missus est ille nobis consubstantialis, non ipsi Patri, nullo modo nos facti sumus divinæ naturæ consortes: mausimus, 81 ut dixi, et adhuc sumus genus illius primi, qui in maledictionem ac nortem transmittit, et sub peccati reatum. Stulti ergo facti sumus, et iis nunc quoque nihilominus tenemur, in quibus olim eramus ante illius adventum. Quomodo igitur jam vetera transierunt, et ecce facta sunt nova "? Ubi vero illud: «Si quis in Christo, nova creatura? Sed erubescis Deum confiteri similem nobis, hominem factum ipsum Dei Verbum? Increpas ergo illum, nec sapienter consultasse dicis quod se ipsum propter nos exinanivit “. Audies igitur dicentem: • Vade post nie, Satana, scandalum es mihi, quia non sapis ea quæ Dei sunt,sed ea quæ hominum ". Scrutare nobiscum sacras Litteras. Apparuit quondam etiam patriarchæ Jacob de Laban ædibus proficiscenti, cum jam ad ipsa Jaboc vada pervenisset, sicut scriptum est: Relictus est enim Jacob solus, et luctabatur vir cum ipso usque mane. Vidit autem quod eum superare non posset, et tetigit latitudinem femoris ejus, et emarcuit latitudo femoris Jacob, dum pugnaret cum ipso: dixit autem illi: Dimitte me, ascendit enim diluculum: ille vero dixit: Non te dimittam nisi benedixeris mihi “., Et post alia rursus: «Et vocavit Jacob noinen loci illius: Species Del; aspexi enim Deuin facie ad facien, et salva facta est anima mea. Exortus est autem illi sol cum pertransisset Speciem Dei ". ' Intellige igitur, non ut incorporeum et impalpabile Verbum apparere patriarchæ eo tempore voluisse, ut illi mysterii typum præmonstraret: sed homo erat qui luctabatur, et totain in ea re noctein transegit: illucescente auten die, atque aurora adveniente, • Dimitte me,» inquit; quod evidenter erat a lucta desistentis. Jam quæ sit mysterii ratio dicere necesse est: cum his enim qui in nocte et in tenebris degunt, quorum animis et cordibus caligo ³ Isa. XLII, 6, 7. **Matth. XVI. 25. "Isa. XLIII, 20, 21. 60 Gen. xxxi. 22-26. *¹ I Petr. 11, 9, 10. 6 ibid. 30, 31 II Cor. v, 17. * Philipp.11, 7.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. γεγενημένου, τὸ, ο Απόστειλόν με, ο φησίν, ὅπερ spiritalis offusa est et nondum ejus mysterium vaἦν ἐνεργῶς καταλύοντος τὴν πάλην. Καὶ τίς ὁ τοῦ μυστηρίου λόγος, εἰπεῖν ἀναγκαῖον· τοῖς μὲν γὰρ ὡς ἐν νυκτὶ καὶ σκότει διατελοῦσι, καὶ ἀχλὺν ἔχουσι τὴν νοητὴν εἰς νοῦν καὶ καρδίαν, οὔπω τε νοεῖν Ισχύουσι τὸ ἐπ' αὐτῷ μυστήριον, παλαίειν τε καὶ μάχεσθαι καὶ νικᾶν ἔθος αὐτῷ· τοῖς γε μὴν ἐν φωτι γεγονόσι, καὶ ὡς ἐν ὄρθρῳ τῷ νοητῷ, καὶ νενοηκόσι εὖ μάλα τὸ μυστήριον, οὐκ ἐπιπαλαίειν ἀξιοῖ, διανέ μει δὲ μᾶλλον εὐλογίας πνευματικάς. Οὐκοῦν, καν ὀψὲ καὶ μόλις εἰσγένοιο καὶ αὐτὸς μεθ᾿ ἡμῶν ἐν φωτὶ, καὶ οἷον ἐν ὄρθρῳ, πεπαύσεταί σοι μαχόμενος ὁ πάντας νικών. Θέα δὲ ὅπως ἀνθρώπου παλαίοντος, ὁ θεσπέσιος Ἰακώβ έωρακέναι φησὶ τὸν Θεὸν πρόσο ωπον πρὸς πρόσωπον. Προστέθεικε δὲ τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, ὅτι ο Ανέτειλεν αὐτῷ ὁ ἥλιος, ἡνίκα παρῆλθε τὸ εἶδος τοῦ Θεοῦ. ο 'Ανθ᾽ ὅτου δὴ οὖν ἐπερυθριᾷς τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις, καίτοι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον σαρκωθῆναι τε καὶ ἐνανθρω πῆσαι, παντός, οἶμαι, λέγοντος τοῦ καὶ ὀρθὴν ἔχοντας πίστιν, καὶ βασανίζοντος ἀκριβῶς τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς τὸν σκοπόν; Ο τοίνυν ἡμῖν ὁμοούσιος, καθό γέγονεν άνθρωπος· καὶ αὐτῷ δὲ τῷ Πατρὶ, καθά μετ μένηκε καὶ ἀνθρωπότητι Σσ. ἐν ἀνθρωπότητι] Θεός, ἀπεστάλη κηρύσσων αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυ φλοῖς ἀνάβλεψιν, άτασθαί τε τους συντετριμμένους τὴν καρδίαν, καλέσαι δὲ καὶ ἐνιαυτὸν Κυρίου δεν κτόν. Αὐτοῦ γὰρ μόνου καὶ οὐχ ἑτέρου τινὸς τὰ τοιάδε γέγονεν εἰς ἡμᾶς κατορθώματα· καὶ πιστώ σεταί τις τῶν ἁγίων προφητῶν, οὕτω λέγων· οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν ἡμᾶς· › ὁ καὶ ἐναργέστατα λέγων· «Διὰ τοῦτο γνώσεται ὁ λαός μου τὸ ὄνομά μου ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· αὐτὸς ὁ λαλῶν, πάρειμι.» Καίτοι πῶς, εξ περ ἦν τις άνθρωπος ἁπλῶς ὁ ἀπεσταλμένος, αὐτὸς ἂν νοοῖτο, καὶ τὸν πάλαι τοῖς ἀρχαιοτέροις κεχρηεμφδημένον λαλήσας νόμον; Οὐ γάρ τι [σ. τοι] προὼν ὡς ἄνθρωπος γεγενήσθαι λέγοιτ' ἂν, ἵνα μὴ τῆς εἰς τὸ εἶναι παρόδου, πρεσβυτέραν ἔχων ὁρῷτο τὴν ὕπαρξιν' ἀλλ' ὡς Θεὸς προϋπάρχων, λελάληκε μὲν τὸν νόμον, παρείναι δέ φητι ξένως τε καὶ ἀσυν ήθως ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος· ἀλλὰ ναί, φησί, τὰ πάντα πληροί Θεὸς ὢν ὁ Λόγος· πῶς οὖν ἄρα καὶ ἀπεστάλη; ποῦ γὰρ οὐκ ἦν ὁ πάντα πληρῶν; Τί δὲ, εἰπέ μοι, τὴν θείαν καὶ ὁμοούσιον Τριάδα συνεστάλ θαι δώσομεν, ή κατευρύνεσθαί τε τῶν ὅλων, καὶ πάντα πληροῦν; Εἶτα πῶς ἡμῖν ὁ μέγας Μωσῆς, ἔτε τὸν οὐρανομήκη πύργον ἀνεδείμαντό τινες τῶν ἀρχαιοτέρων, εἰσκεκόμικς λέγοντα τὸν Θεόν «Δεῦτε, καὶ καταβάντες συγχέωμεν ἐκεῖ τὰς γλώσσας απο τῶν; › Ποίας ἐδεῖτο καταβάσεως ή οὐρανόν τε καὶ γῆν ἀναπιμπλάσα φύσις; Γέγραπται δὲ καὶ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ότι ο Πνεῦμα Κυρίου πεπλήρωκε τὴν οἰκουμένην.. Ψάλλει καί φησιν ὁ μακάριος Δαβὶδ περὶ τῶν ἐν γῇ κειμένων πρὸς τὸν ζωοποιείν ισχύοντα Θεόν Ἐξαποστελεῖς τὸ Πνεῦμά σου καὶ lent int elligere, luctari pugnareque ille et vincere solet: cum bis vero qui in luce sunt et spiritali diluculo, et probe mysterium intelligunt, non sibi esse pugnandum censet, sed potius spiritales Illis benedictiones tribult. Si igitur vel sero tandem nobiscum in lumine versatus fueris, et tanquam in diluculo, illico tecum pugnare desistet qui vincit omnes. Velim autem consideres, pugnante homine dixisse beatum Jacob se vidisse Deum facie ad faciem; 82 addidit etiam sacra Scriptura: «Ortus est illi sol quando pertransiit Speciem Dei. Qua ergo de causa erubescis de exinanitionis mensura, cum illud ex Deo Patre Verbum incarnatum fuisse et hominein factum, ut opinor, prædicet quisquis rectam fidem tenet, et accurate sacrarum Litterarum propositum exquirit? Ille igitur consubstantialis nobis, qua factus est homo, et ipsi itidem Patri, qua etiam in ipsa humanitate Deus mansit, missus est prædicare captivis remissionem, et cæcis visum, et mederi contritis corde, et indicere annum Domini acceptabileın: ipsius namque solius, non alicujus alterius fuerunt ejusmodi præclara gesta erga nos perpetrata. Cui rei fidem faciet quidem. a sanctis prophetis, qui dicit: c Non legatus, non angelus, sed ipse Douninus salvavit nos ";» qui etiam apertissime dicit: ‹ Propter hoc sciet populus meus nomen menw in die illa, quia ego ipse qui loquebar adsum “. › Atqui si ille missus homo aliquis com - munis esset, quomodo ipse idem esse intelligeretur, qui veteribus illis legem olim edidit? Neque enim, si ut homo prius esset, homo factus esse unquam dici posset, ne subsistentiam antiquiorem initio quo esse cepit, habere videatur: sed cum præexsisteret ut Deus, locutus quidem est legem, se vero adesse ait novo insuetoque modo, cum factus est Jomo. Atqui, inquit, omnia complet Verbum, cum sit Deus: quomodo igitur etiam missus est? nam ubi now erat qui complet omnia? Quid ergo, dic mihi, divinam sanctamque Trinitatem coarctatamne putabimus, an per omnia dilatari et omnia complere? Id si ita est, quomodo magnus ille Moses, cum quidam e priscis hominibus turrim ædificarent ad cœluin usque pertingentem, induxit dicentem Deum: • Venite, descendamus et confundamus ibi linguas eorum!, Quanam descensione opus habebat illa quæ cœlum ac terras complet natura? Scriptum est etiam de sancto Spirito: «Spiritus Domini replevit orbem terrarum ".. Psallit præterea beatus David, ac de his qui in terris sunt positi, cum Deo loquitur, qui vividicare potest: «Emnittes Spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terræ”;» quomodo mittitur qui complet omnia? Ne igitur tanquam acutum quiddam et inexpugnabile proponendo illud, ex Deo Patre Verbum, cum omnia possit complere, nullo modo mitti, το Gen. xi. 7. * Isa. Lat, 1, 2; Luc, iv, 18, 19. σε 137. Lx111, 9. * Psal. cius, 50. 6 Isa. LII, 6. "Sap. 1, 7.

γῆς· ο πῶς ἐξαποστέλλεται τὸ πάντα πληροῦν; Μὴ τοίνυν ὡς σοφόν τε καὶ δυσανα προτιθεὶς τὸν πάντα πληροῦν ἰσχύοντα, τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λάσ γον, ἀνέφικτον ἔχειν τὴν ἐπιστολὴν [ἰσ. ἀποστολὴν], παραλύειν ἐπείγου τὸ ἀληθὲς, καὶ τὴν τοῦ μυστηρίου δύναμιν ἀνατρέπειν· ἐννόει δὲ μᾶλλον, ὅτι λέγεται μὲν ἀνθρωπίνως τὰ περὶ Θεοῦ· νοεῖται δὲ οὕτω πρὸς ἡμᾶς, ὡς ἂν αὐτός τε εἰδείη καὶ μόνος, καὶ δρᾷν ἔθος αὐτῷ. Ἐπειδὴ δὲ ὡς βραχὺ καὶ ἀνθρώπινον, καὶ τῆς τοῦ Μονογενοῦς ἀξίας ἡττώμενον, ἀμέτρως δέχεται τὴν χρῆσιν [σ. χρίσιν], φέρε τὰ εἰκόνα καὶ εἰς τοῦτο λέγωμεν, τὰς τοῦ σκανδάλου λύοντες ἀφορμάς. Εἰ μὲν οὖν οὐ γέγονεν ἄνθρωπος, ἀποτειέσθω τὰ ἀνθρώ πινα, παραιτείσθω τὴν οἰκονομίαν, ὡς ἐν μειώσει 33 comeris veritatem indirinare, οι mysterii vim κτισθήσονται, καὶ ἀνακαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς evertere; sed illud potius cogita, res divinas dici quidem humano more, sic autem a nobis intelligi, ut Deus ipse solus scit, et ut illi facere moris est. Sed quia unctionem ut rem exiguam et humilem, et Unigeniti gloria longe indignam putat, age, hac de re quæ consona sunt dicamus, ut scandali occasiones prædicamus: Ergo si homo non est factus, humana rejiciat, dispensationem recuset ut quæ minorem illum faciat, et a suprema illa gloria divinaque excellentia sit longe remota: exigua namque sunt ipsi Verbo nostra omnia. Sed quia sapientia plenum est hoc mysterium, neque illi rejicien - dum exinanitionis opus, cur ea quæ recte habent, audacter accusas, et quod illius judicio commendatur, ut indecorun aversaris? Vidisti unctum τιθεῖσαν αὐτὸν, καὶ τῆς ἀνωτάτω δόξης καὶ θεοπρε humano more? vide eumdem divinitus ungere. Scriptum est enim: «Testimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbani, et manentem super ipsum; et ego nesciebam eum, sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem et manenten super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto; et vidi, et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei 78.74.» Quid enim? humanitatisne opus esse dicis baptizare posse in Spiritu sancto credentes? Atqui quomodo nou stultum sit putare hæc ita se habere: Quomodo enim, quod minus est, participationem rei longe majoris largietur? Illud etiam consideres velim, illum ipsum super quem Spiritus advolasse dicitur et mansisse super eum, in Spiritu sancto baptizare, quod videlicet ut Deus credentes suo Spiritu perungal; itaque revixit e mortuis, et insulavit in discipulos, dicens: Accipite Spiritum sanctum quem qui acceperant, dicebant: «Nos autem non spirituin hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quæ a Deo donata sunt nobis ",» Scribit etiam beatus Paulus: • Qui autem in carne sunt, Deo placere non possunt. Vos autem non estis in carne, sed in spiritu, siquidemn Spiritus Dei babitat in vobis. Si quis autem Spiritum Christi non habet, hic non est ejus ".» Atque etiam alibi ;" Quicunque spiritu Dei agantur, hi sunt ποῦς ὑπεροχῆς κατόπιν ἱεῖσαν· σμικρὰ γὰρ τῷ λόγῳ τὰ καθ' ἡμᾶς. Ἐπειδὴ δὲ σοφὸν ἀληθῶς τὸ μυστή ριον, καὶ οὐκ ἀπόβλητον αὐτῷ τὸ τῆς κενώσεως χρήσ μα, τί τοῖς ὀρθῶς ἔχουσι, ριψοκινδύνως ἐπιτιμᾶς, καὶ τὸ ταῖς αὐτοῦ ψήφοις στεφανούμενον, ὡς ἀκαλλὲς ἀποτρέπῃ; Εἶδες χριόμενον ἀνθρωπίνως; ὅρα τὸν αὐτὸν καὶ χρίοντα θεϊκῶς· γέγραπται γάρ, ὅτι καὶ • Ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης, λέγων· Οτι τεθέαμαι τὸ Πνεῦμα καταβαίνον ὡσεὶ περιστερὰν, καὶ μένον ἐπ' αὐτόν· κἀγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτόν· ἀλλ' ὁ πέμψας με βα πτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· Εφ᾿ ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ' αὐτὸν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ· καὶ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύρηκα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.» "Αρα γὰρ ἀνθρωπότητος ἔργον εἶναι φῆς τὸ βαπτί ζειν δύνασθαι τοὺς πιστεύοντας ἐν ἁγίῳ Πνεύματι; καίτοι πῶς οὐκ εἴηθες τὸ οὕτω ἔχειν οἴεσθαι ταυτί; Πῶς γὰρ τὸ μεῖον τὴν τοῦ προύχοντος ἀσυγκρίτως χαριείται μέθεξιν; "Αθρει δὲ ὅτι αὐτὸς ἐκεῖνος, ἐφ' ὅν καταπτῆναι τὸ Πνεῦμα λέγεται, μεἶναί τε ἐπ' αὐτὸν, ἐν ἁγίῳ βαπτίζει Πνεύματι, καταχρίων δὲ δηλονότι τοὺς πιστεύοντας ὡς Θεὸς τῷ ἰδίῳ Πνεύματι· καὶ γοῦν ἀνεβίω μὲν ἐκ νεκρῶν, ἐνεφύσησε δὲ τοῖς μα θηταῖς, λέγων· Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον, οἱ δὲ λα βόντες φασίν· «Ἡμεῖς δὲ οὐ τὸ πνεῦμα τοῦ κόσμου ἐλάβομεν, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ Θεοῦ, ἵνα εἰδῶ μεν τὰ ἐκ τοῦ Θεοῦ χαρισθέντα ἡμῖν.» Γράφει δὲ καὶ ὁ σοφώτατος Παῦλος· «Οἱ δὲ ἐν σαρκὶ ὄντες, Θεῷ ' filii Dei ".» Ergo cum videris eum proprio unctum ἀρέσαι οὐ δύνανται. Ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκί, Spiritu, memento illius in carne dispensationis, 84 et cogita humanam naturam: cum videris ab eo Spiritum dari, cum hoc simul admirare illum etiam in humanitate Deum. Sed iste contentiosus nihil horum reputans, sic rursus ait: τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας, καὶ καταλογίζου τὸ μετὰ τούτου τὸν καὶ ἐν ἀνθρωπότητι Θεόν. Αλλ' πάλιν ὧδέ φησιν [NESTOR. Hic ille fidelis Deo factus pontifex (factus est enim, non ab æterno erat); hic paulatim, hæreἀλλ' ἐν Πνεύματι, είπερ Πνεῦμα Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν. Εἰ δέ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ.» Καὶ μὴν καὶ ἑτέρωθι· «Ὅσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ. Οὐκοῦν ὅταν ἴδῃς αὐτὸν τῷ ἰδίῳ χριόμενον Πνεύματι, διαμέμνησο ἀνθρώπινον· ὅταν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα διδόντα, θαύμαζε οὐδὲν τῶν τοιούτων υπολογιζόμενος ὁ δύσερις ουτοσί, [Οὗτος ὁ πιστὸς τῷ Θεῷ γεγενημένος ἀρχιερεὺς (ἐγένετο γάρ, οὐκ ἀϊδίως) ἦν, οὗτος ὁ κατὰ μικρὸν, 78.7. Joan. 1, 52. 78 Joan. xx, 22. 761 Cor. 11, 12. 77 Rom!. VIII, 8, 9. το ibid. 15. Lege δυσάντητον, inexpugnantle, ut vidit interpres. Epir.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. riorem tibi insonantem vocem: Qui in diebus, inquit, carnis suæ preces supplicationesque ad eum qui posset eum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrymis offerens, et exauditus pro sua reverentia ";» et quidem cum esset Filius, didicit ab his quæ passus est obedientiam, et consumma. tus, factus est obtemperantibus sibi causa salutis æternæ. Consummatur autem id quod paulatim profcil, hæretice; de quo Joanues in Evangeliis clamat: ‹ Jesus proficiebat ætate et sapientia et gratia se:» Quibus verbis consona Paulus dicens: • Consummatus, inquit, factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis æternæ, appellatus a Deo sacerdos secundum ordinem Melchisedech 51;" hic ille cum Mose quod ad ducendi exercitus typuni comparatus, ille semen Abraham vocatus, ille per omnia similis fratribus; ille tempore factus pontifex, ille per passiones consummatus, ille qui in quo passus est ipse tentatus, polest tentatis auxiliari, ille secundum ordinem Melchisedech pontifex appellatus. Quid igitur adversus Paulum interpre taris, impassibileque Dei Verbum terreno corpori permisces, et passibilem sacerdotem facis? ] αἱρετικέ, εἰς ἀρχιερέως προκόψας ἀξίωμα. Ακουε tice, ad pontificis dignitatem progressus. Auli claσαφεστέρας σοι διαβρώσης φωνής· «Ος ἐν ταῖς ἡμέ ραις, φησί, τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσενέγκας, καὶ εἰσακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας· καίπερ ὧν Υἱός, ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοὴν, καὶ τελειω θεὶς. ἐγένετο τοῖς ὑπακούουσιν αὐτῷ πᾶσιν αἴτιος σωτηρίας ἀκαταλύτου. Τελειοῦται καὶ τὸ κατὰ μια κρὸν προκόπτον, αἱρετικέ· περὶ οὗ καὶ Ἰωάννης ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις βοᾷ· «Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλί κίᾳ καὶ σοφίᾳ, καὶ χάριτι· ο οἷς σύμφωνα καὶ Παῦλος φθεγγόμενος, «Τελειωθείς, φησιν, ἐγένετο τοῖς ὑπὸ ακούουσιν αὐτῷ πᾶσιν, αἴτιος σωτηρίας αιωνίου· προσαγορευθεὶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἀρχιερεὺς κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ·, οὗτος ὁ Μωσῇ κατὰ τὸν τῆς στρατηγίας συγκρινόμενος τύπον· ὁ σπέρμα του Αβραάμ κεκλημένος· ὁ κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς παραπλήσιος· ὁ χρόνῳ γενόμενος ἀρχιερεύς· ὁ διὰ παθημάτων τελειωθείς· ὁ ἐν ᾧ πέπονθεν αὐτὸς πειρασθεὶς δυνάμενος τοῖς πειραζομένοις βοηθήσαι· ὁ κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδὲν ἀρχιερεὺς κεκλημένος. Τί οὖν ἀνθερμηνεύεις τῷ Παύλῳ, τὸν ἀπαθῆ Θεὸν Λόγον ἐπιγείῳ καταμιγνύς σώματι, καὶ παθητὸν ἀρχιερέα ποιῶν;] CAP. 1V. Fortiter sane, vir egregie, et admodum strenue in dogmata pietatis incursionem facis. Ac beatus quidein Baruch, Dei Verbum jam hominem factum, et in nostra similitudine apparentem ostendens: • Hic est, inquit, Deus noster, non estimabitur alius ad eum, invenit omnem viam scientiæ, et dedit illam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo: · et post hæc in terris visus est, et cum hominibus conversaing **» Tu vero, vocem hic, et quidem sæpius intendens, ac propemodum manuın intendens, quemnam credentibus ostendis, et subjicis oculis, atque etiam paulatim progressum adi sacerdotium asseris? Illum prorsus arbitror 85 quem dudum ostendens aiebas: igitur ille qui passus est, pontifex est misericors, non ille passi vivificator Deus. Semen Abraham ille heri et hodie, ut Paulus dicit, non ille qui dixit: e Antequam Abraham fie ret, ego sum *,» Similis est fratribus per omnia is qui humanæ anima et carnis fraternitatem suscepit, non qui dicit: «Qui vidit me, vidit et Patrein ".› Atque in eo quod asseris Deum passi esse ipsum vivificans Dei Verbum, te inevitabilis blasphemiæ crimen incurrisse, graviterque peccasse, efficaci ratione demonstratum est. Miror autem Ὣς ἀκμαιοτάτην, ὦ 'ταν, καὶ μάλα νεανικὴν τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων εποιήσω την καταδρομήν. Καὶ ὁ μὲν θεσπέσιος Βαρούχ, τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, c ἐνηνθρωπηκότα δὲ ἤδη, καὶ ἐν ὁμοιώσει τῇ καθ' ἡμᾶς πεφηνότα καταδεικνύς, «Οὗτος, φησὶν, ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν· ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης, καὶ ἔδωκεν αὐτὴν Ἰακὼβ τῷ παιδὶ αὐτοῦ, καὶ Ἰσραὴλ τῷ ἡγαπημένῳ ὑπ᾽ αὐτοῦ· καὶ μεταταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη.» Σὺ δὲ τὸ, οὗτος, καὶ μάλα πλειστάκις ἀναφωνῶν, μονονουχι καὶ χεῖρα προτείνων, τίνα τοῖς πεπιστευκόσι καθίστης ἐναργῆ, καὶ μὴν καὶ ὁρᾶσθαι ποιεῖς, καὶ δὴ καὶ προκόψαι φῆς εἰς ἀρχιερέα καταβραχύ; 'Αλλ', οἶμαι που, πάντως ἐκεῖνον, ὃν καὶ έναγχος παραδειγματίζων, ἔφασκεν [ἴσ. ἔφασκες]· Οὐκοῦν ὁ παθὼν ἀρχιερεὺς ἐλεήμων, οὐχ ὁ ζωο ποιὸς τοῦ πεπονθότος Θεός. Σπέρμα Αβραὰμ ὁ χθὲς καὶ σήμερον, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν, οὐχ ὁ λέγων «Πριν Αβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι.» Ομοιος τοῖς ἀδελφοῖς κατὰ πάντα, ὁ ψυχῆς ἀνθρωπίνης καὶ σαρκὸς ἀναλαβὼν ἀδελφότητα, οὐχ ὁ λέγων· «Ο ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα.» Καὶ ὅτι μὲν τοῦ πεπονθότος Θεὸν τὸν ζωοποιὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ὑπάρχειν διαβεβαιούμενος, τοῖς τῆς ἀφύκτου δυσφη μίας ἐγκλήμασι σεαυτὸν ἐνιεὶς, δίκηκας οὐ μετρίως, Imo, Luc. 11, 52. 8. et Juan. viii, 58. το ebr. v. 7. wo llebr. XIII, quod tuarum vocum oblitus, paulatim progressum οι Hebr. v, 9, 10. 89. 39 febr. 11, 47. ss Juan. κιν, 9. Vel notariorum error est, vel lapsus est Nestories, qui verba hæc Lucæ cap. 11 Joanni ascribit. Sed quia hunc lapsum in sua refutatione Cyrillus Baruch 18 36-38. non coarguit, et beatum Lucam auctorem agnoscit, notariis fortasse justius ascribetur.

ad pontificis dignitatem, dicere simul et sentire ἀποχρῶν ἡμῖν διέδειξε λόγος. Θαυμάζω δὲ, ὅτι τῶν audes, quem etiam Deum esse asseris omnipotentem. Nam proposita tibi Epistola ad Hebræos scripta, teneris dixisse: Sed hic Israelis cognatus secundum carnem, secundum aspectabilem naturam homo, ex semine David factus secundum carnen, ipse conjunctione Deus omnipotens. Quomodo igitur progressus est, ut temere fabularis, ad pontificis dignitatem, cum Deus sit omnipotens tuorum quoque verborum testimonio? Et quamvis illam ignobilem, et a te solo nescio quomodo excogitatam conjunctionen commemores, missum id faciam ad præsens; illud tamen efflagitabo, ut secundo cursu feratur oratio, et ad scopum sibi convenientem et a proposito haud alienum tendat. Num quod ad sacerdotium promovetur et gloriam, non ad meliora praestantioraque gradum facit, aut incrementum sumit? et quisnam hujus sententiæ veritaLem suo suffragio non probet? Majus est ergo sacerdotii munus, quam Deum esse omnipotentem: hoc si ita est, quomodo qui sacerdotio fungitur, ministrat et astat ut minister Deo, et ut famulus Domnino, solitas ac stalas oblationes offerens, et hostias imponens, ille vero tanquam suprema ornatus gloria admittit hostias, et honoratur obsequio? Illud, opinor, dices, Deum omnipotentem eumdem factum esse pontificem. Ergo exinanitus est, el seipsum humiliavit, ad minora se dejiciens. Quo modo igitur ad dignitatem progressus est sacerdos factus? Recordare jam rursus tuorum verborum; sic namque paulo superius dixisti: Quod si sacerdos est ipsa Divinitus, quisnam est qui sacerdotii obsequio colitur? si Deus est qui offert, nemo est cui 86 offeratur. Quid enim sit Divinitate dignum, ut illa tanquam inferior majori offerat? Siste nunc saltem in tuis ipsius vocibus; sed id facere nunquam poteris, cum omni vento circumferaris, et te ultro citroque jactari non sentias, nunc ex illis ad hæc, nunc vicissim ex his ad illa transiliens; neque ullo modo pertimescis illud, quod est Pauli voce dictum: ‹ Si enim quæ destruxi, hæc rursus ædifico, prævaricatorem meipsum constituo ". › Sed fortasse dicturus es illud: Cum tu ipse ubique Christum unum et Filium et Dominum esse affirmes illud ex Deo Patre Verbum cum sua carne, quomodo asseris pontifcem positum fuisse et aposto - lum, ita ut, cum id dicas, non summam ejus dignitatem allicias contumelia? Quia, inquam, vir optime, unigenitum illud Dei Verbum factum est homo, et sacerdotii munus humanitatis mensuram haud dedecet, ut item quod missus esse dicitur. Confusionem enim contempsit, ut beatus Paulus ait", cum his etiam utiliora et indigniora propter nos pertulerit. Dedit enim dorsum in flagella, et faciem suam non avertit a confusione sputorum el Judzorum coutumelias patienter sustinuit. Sed refugis sacerdotem dicere. ut qui sit Deus? Admitte dispen- ἰδίων αὐτὸς ἀμνημονήσας φωνῶν, κατά βραχύ προελθεῖν εἰς ἀρχιερέως ἀξίωμα φάναι τε ὁμοῦ, καὶ μὴν καὶ φρονεῖν ἀξιοῖς, ἂν καὶ Θεὸν εἶναι φης παντοκρά τορα. Προκειμένης γάρ σοι τῆς Εβραίοις γραφείσης Επιστολῆς, ἁλίσκῃ λέγων· 'Αλλ' οὗτος ὁ κατὰ σάρκα τοῦ Ἰσραὴλ συγγενής, ὁ κατὰ τὸ φαινόμενον άνθρωπος, ὁ κατὰ τὴν Παύλου φωνὴν, ἐκ σπέρματος γεγεννη μένος Δαβίδ, παντοκράτωρ τῇ συναφείς Θεός. Πῶς ἔτι προέκοψε κατὰ τὴν εἰκαιομυθίαν εἰς ἀρχιερέως ἀξίωμα, καίτοι Θεὸς παντοκράτωρ καὶ διὰ τῆς σῆς φωνής μαρτυρούμενος; Κἂν τὴν ἀκλεᾶ, καὶ τὴν, οὐκ οἶδ' ὅπως, ἐξευρημένην αὐτῷ σοι καὶ μόνῳ συνάφειαν ονομάζῃς, παρήσω νυνί· πλὴν ἐρήσομαι, κατὰ ροῦν ἰέναι τὸν αὐτῷ πρέποντά τε καὶ προκείμενον τῷ λόγῳ σκοπὸν ἐφιείς· "Αρ' οὐχὶ τὸ προκόπτον εἰς ἱερωσύνην καὶ δόξαν, τὴν εἰς τὰ ἀμείνω καὶ προύχοντα ποιεῖται βάδι σιν, ήγουν ἐπίδοσιν; Καίτοι πῶς οὐχ ἀπαστισοῦνέπιψη φιεῖται τῷ λόγῳ τὸ ἀληθῶς [σ. ἀληθές]; Μείζον οὖν ἄρα τοῦ εἶναι Θεὸν παντοκράτορα, τῆς ἱερωσύνης τὸ χρῆμα. Εἶτα πῶς, ὁ μὲν ἱερᾶσθαι λαχών λειτουργεῖ καὶ παρ έστηκεν ὡς λάτρης Θεῷ, καὶ ὡς οἰκέτης Δεσπότη, προστ κομίζων τὰ νενομισμένα, καὶ θυσίας ανατιθείς· ὁ δὲ ὡς δόξῃ τῇ ὑπερτάτῃ κατεστεμμένος προσδέχεται τὰς θυ σίας, καὶ τιμᾶται θεραπευόμενος; 'Αλλ' ἐκεῖνο, οἶμαι, φής· ὅτι Θεὸς παντοκράτωρ ὑπάρχων, ὁ αὐτὸς γέγονεν ἀρχιερεύς. Κεκένωκε δὴ οὖν, καὶ τεταπείνωκεν ἑαυτὸν καθεὶς ἐν μείοσι. Πῶς οὖν ἔτι προέκοψεν εἰς ἀξίωμα γεγονώς ἱερεύς; Διαμέμνησο δὴ πάλιν τῶν σαυτοῦ λό γων· ἔφης γὰρ οὕτως ἐν τοῖς ἀνωτέρω βραχύ· Εἰ δὲ ἀρχιερεὺς ἡ Θεότης, τίς ὁ παρὰ τῇ τῆς ἀρχιερωσύνης λειτουργίᾳ θεραπευόμενος; εἰ Θεὸς ὁ προσφέρων, οὐδεὶς ᾧ προσφέρεται· τί γὰρ Θεότητος ἄξιον, ἵν᾿ ὡς ἐλάττων προσφέρῃ τῷ μείζονι; Στῆθι νῦν καὶ γοῦν ἐν ταῖς ἑαυτοῦ φωναῖς· ἀλλὰ τοῦτο μὲν, οὐχ οἷός τε ἔσῃ ὁρᾷν· περιφέρῃ δὲ ὥσπερ ἀνέμῳ παντὶ, καὶ διαῤῥιπτούμενος οὐκ αἰσθάνῃ, ποτὲ μὲν, ἐξ ἐκείνων εἰς ταῦτα, ποτὲ δὲ πάλιν ἐκ τούτων εἰς ἐκεῖνα με ταπηδῶν· δέδιας δὲ κατ' οὐδένα τρόπον τὸ διὰ τῆς τοῦ Παύλου φωνῆς· «Εἰ γὰρ & κατέλυσα, ταῦτα πά λιν οἰκοδομήσω, παραβάτην ἐμαυτὸν συνιστάνω.» Ερεῖς δὲ ἴσως ἐκεῖνο· Χριστὸν ἕνα καὶ Υἱὸν καὶ Κύριον διισχυριζόμενος εἶναι πανταχοῦ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός, πῶς δὴ φής εἰς ἀρχιερέα τεθεῖσθαι καὶ ἀπόστολον; εἶτα τοῦτο λέγων, οὐχ ὑβριεῖ[ς] τῆς θείας αὐτοῦ δόξης τὸ ὑπερ φερὲς ἀξίωμα; Οτι, ὦ βέλτιστε, φαίην ἂν, γέγονεν άνθρωπος ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις, οὐκ ἀνάρμοστον ἂν εἴη τὸ χρῆμα τῆς ἱερωσύνης, καὶ μὴν καὶ τὸ ἀπεστάλθαι λέγειν αὐτόν. Κατεφρόνησε γὰρ αἰσχύνης, ὡς ὁ θε σπέσιος γράφει Παῦλος, καὶ τὰ ἔτι μείω τε καὶ ἀπὸ ηχέστερα δι' ἡμᾶς ὑπομείνας. Δέδωκε γὰρ τὸν νῶτον εἰς μάστιγας, τὸ δὲ πρόσωπον αὐτοῦ οὐκ ἀπεστράφη ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυσμάτων, καὶ τὰς Ἰουδαίων παροινίας τληπαθῶς ἡνέσχετο. ᾿Αλλ' οὐκ ἀξιοῖς ἱερέα λέγειν ὡς ὑπάρχοντα Θεόν; Δέχου τῆς οἰκονομίας τοὺς so Galat. 11, 18. 87 llebr. XII, 2. ^8 Isa. L, 6; Matth. xxvi, 67.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. λόγους· διαλογίζου τὴν κένωσιν· τὴν εἰς τὴν τοῦ & sationis rationem, cogita exinanitionem, descen Τούλου μορφὴν καταφοίτησιν. Οὐ δὴ προκόψαι φαμὲν καὶ εἰς ἀξίωμα δραμεῖν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου, εί κεχρημάτικεν ἡμῶν ἀρχιερεὺς, καθικέσθαι δὲ μᾶλλον καὶ διὰ τούτου πρὸς κένωσιν· ἐπεὶ πῶς κεκένωται, καὶ [τε]ταπεινῶσθαι λέγεται, καίτοι τὸ ἄτρεπτον ἔχων, καὶ ὑπάρχων ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι κατὰ πᾶν ὁτιοῦν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Γεννήτορα; πῶς δὲ καὶ προέκοψε κατὰ βραχύ, καὶ τοῦτο, καθὰ φὴς αὐτὸς, εἰς τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξίωμα; ποίαν εἰς τοῦτο δεχόμενος τὴν ἐπίδοσιν; Εἰ μὲν οὖν τὴν σώματος, ερήσομαι πάλιν· 'Αρα γὰρ ἡ σώματος αύξησις πρὸς τὴν τῆς ἱερωσύνης ἀνακομίζει δόξαν; Οὐκοῦν ἔστω τὸ χρῆμα κοινόν· καὶ ὁ σας οὑτοσὶ κατὰ παντὸς ὕτω λόγος τοῦ προκόπτοντος σωματικῶς· ἀλλὰ μὴν οὐχ ἅπασι τοῖς εἰς αὔξησιν τὴν σωματικὴν ἀναφοιταν ειωθόσι τὸ ἱερᾶσθαι πρέπει· πῶς οὖν ἡμῖν εἰς ἀπόδειξιν ὧν ἔφης παρατιθεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς, τὸ διὰ φωνῆς εἰρημένον τοῦ θεσπεσίου Λουκᾶ· «Ἰησοῦς δὲ προέκοπτεν ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι;» 'Αλλ' ὡς [Ισ. εἰς] σοφίαν φής γενέσθαι τὴν ἐπίδοσιν· καίτοι πῶς τοῦτο οὐκ ἀμαθές; Πεπιστεύκαμεν γὰρ ἐκ νηδύος αὐτῆς καὶ μήτρας τῆς παρθενικῆς Θεὸν ὄντα τὴν Ἐμμανουήλ, ἄνθρωπον προελθεῖν, πλήρη που πάν της σοφίας καὶ χάριτος τῆς ἐνούσης αὐτῷ φυσικῶς. Ποίαν οὖν ἐπιδέξαιτο τὴν ἐπίδοσιν ὁ ἐν ᾧ πάντες εἰσὶν οἱ θησαυροί τῆς σοφίας, ὁ τῆς ἄνωθεν χάριτος συνδοτὴρ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί; Πῶς οὖν ἄρα προκόπτειν εἴρηται; Συμμετροῦντος, ως γε οίμαι, τοῦ Θεοῦ Λό γου, τῇ τοῦ ἰδίου σώματος αὔξῃ τε καὶ ἡλικίᾳ, τῶν ἐνόντων αὐτῷ θεοπρεπεστάτων ἀγαθῶν τὴν ἔκφανσιν. Εννοῶμεν γὰρ ὅτι, καίτοι καθ᾽ ἡμᾶς γεγονώς ἄνθρωπος, λανθάνειν ἐσπούδαζεν ἐν ἀρχαῖς, καὶ οἷον ἀψοφητὶ καὶ σεσιγημένως τὴν τοῦ μυστηρίου δύναμὲν κατὰ βραχὺ διοικούμενος· καὶ πρός γε τοῦτο ἡμᾶς αὐτὸς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ πιστώσεται λέγων· • Ἰακὼβ ὁ παῖς μου, ἀντιλήψομαι αὐτοῦ· Ἰσραὴλ ὁ ἐκλεκτός μου, προσεδέξατο αὐτὸν ἡ ψυχή μου· ἔδωκα τὸ πνεῦμά μου ἐπ' αὐτόν· κρίσιν τοῖς ἔθνεσιν ἐξοίσει· οὐ κεκράξεται, οὐδὲ ἀνοίσει, οὐδὲ ἀκουσθή σεται ἡ φωνὴ αὐτοῦ ἔξω· κάλαμον συντεθλασμένον οὐ συντρίψει· καὶ λίνον τυφόμενον οὐ σβέσει.» Επε ετίμα δέ που καὶ αὐτοῖς τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, ἵνα μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιῶσιν. Οὐκοῦν ἐδείχθη ἂν ἅπασιν αηθές τε χρῆμα καὶ ξένον, καὶ περιεργίας ἄξιον, εἰ βρέφος ὧν ἔτι, θεοπρεπῆ τῆς σοφίας ἐποιεῖτο τὴν ἔνδειξιν· κατὰ βραχὺ δὲ καὶ ἀναλ γως τῇ τοῦ σώμα της ηλικία κατευρύνων αὐτὴν, ἐμφανῆ τε ἅπασι καθιστών, προκόπτειν ἂν λέγοιτο, καὶ μάλα εἰκότως. Πῶς οὖν ἄρα κατὰ μικρὸν προέκοψεν εἰς ἱερωσύνην, κατὰ ἀρετὴν, εἰπέ μοι, τελειούμενος; εἶτα πῶς ἂν ἢ πόθεν ἐνδοιάσειέ τις, ὅτι τὸ ἡμαρτηκός, τοῦ τελείως ἔχοντος κατὰ ἀρετὴν, ὑπὸ μώμον ἔσται, καὶ οὐκ εἰς ἅπαν τεθαυμασμένον, μᾶλλον δὲ τάχα που καὶ ὑπὸ γραφὴν ἁμαρτίας; ᾿Αλλὰ μὴν ἀληθὲς, ὡς οὐ πεποίηκεν ἁμαρτίαν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι * Luc. 11, 52. se Coloss. 11, sumque ad servi formam, Nou igitur profecisse dicinius, et ad dignitatem pervenisse ipsum Dei Verbum, cum pontifex noster est factus, sed potius etiam ex hac parte ad exinanitionem descendisse: alioqui, quomodo exinanitus et humiliatus dicitur, cum esset immutabilis et in forma Dei, et æqualitatem omnibus in rebus cum suo Genitore servaret? quomodo etiam paulatim profecit, idque, ut tu ais, ad sacerdotii diguitatem? quale ad eam rem incrementum accepit? Nam si corporis dicas, rogabo rursus: Num corporis augmentum ad sacerdotil gloriam perducit? Ergo communis sit ea dignitas, et hæc tua ratio per omnes eat qui corporaliter augentur, atqui non omnibus qui ad auctionem corporalem pervenire solent, sacerdotio fungi convenit: quomodo igitur ad illa quæ dixisti demonstranda, ea afferre now erubescis quæ verbis beati Lucæ dicta sunt: «Jesus autem proficiebat ælale et sapientia et gratia "?, At enim in sapientia factum esse incrementum dicis: tametsi quomodo 8 id non stultum sit? credimus enim ex ipso ventre atque utero virgineo, ipsum Eminanuel, cum Deus esset, hominein prodiisse, plenum procul dubio sapientia et gratia quæ illi naturaliter inerat. Quodnam igitur is incrementum susciperet, in quo sunt omnes thesauri sapientiæ”, qui supernæ gratiæ simul cum Deo et Patre largitor est? Quomodo igitur proficere dictus est? Ut ego arbitror, quia Deus Verbum, pro incremento et ætate sui corporis, divinorum illorum bonorum quæ sibi inerant, manifestationem admetiebantur. Consideremus eniin illum, quamvis homo jam nostri similis factus esset, initio latere studuisse, veluti sine strepitu ac tacite paulatim mysterii vim disponentem el ad hujus rei fidem Deus ac Pater nobis erit locuples auctor cum dicit: • Jacob puer neus, suscipiam eum:,Israel electus meus, suscipiet euin anima mea: dedi spiritum meum super eum:judicium gentibus proferet: non clamabit, neque vociferabitur, neque audietur vox ejus furis: calamum quassatum non conteret, et linum fumigans nòn exstinguet ".» Increpabat etiamn ipsos sanctos apostolos, ne euin manifestum facerent. Ergo nova res et insolita ostensa essel, et quæ curiosius essel exquirenda, si adhuc infans divinan sapientiæ speciem ostendisset. Sed cum paulatim illam et pro corporeæ ætatis ratione amplificaret, omnibusque perspicuam faceret, convenienter admodum profecisse dici potest. Quomodo igitur paulatim profecit in sacerdotium, in virtutene, rogo te, consummatus? quod si est, qua ratione quisquam ambiget, quod perfectione virtutis abest, il esse reprehensioni obnoxium, neque per omnia laudandum, imo vero etiam fortasse de peccati crimine culpandum. Atqui verum est non fecisse peccatum, neque inventum 3. ** Isa. xlii, 1-3; Matth. x11, 18-20. ** Matth. xvi, 20; Marc. vii,

+56 fuisse dolumn in ore ejus, ut scriptum est " Perfe- αὐτοῦ, καθὰ γέγραπται. Παντέλειος οὖν ὁ τοιύσδε ctissimus ergo erat omni ex parte ejusmodi vir, neque ullo modo quidquain illi deerat ad absolutam perfectamque virtutem. Quando antem fuit miaus in virtute perfectus, qui etiam in utero Deus erat? de quo etiam propheta dicit Isaias: ‹ Butyrum et mel comedet: antequam sciat vel eligat mala, eliget bonum ":: quia antequam scial pner bonum aut malum, repugnabit improbitati, ut eligat bonum. Undenam igitur tibi suppetit virtutis imperfectionem In Christo 88 demonstrare? quave ille progressione indiget, qui adeo est absolutus, ut universae improbitati repugnet, præferatque illi, imo vero solam eligat virtutem? Sed nescio qua ratione qui asserit ac dicit: Hic qui paulatim profecit ad summi sacerdotii dignitatem, et ad sua verba confirmanda protulit illud: ‹ Jesus autem proficiebat ætate et sapientia et gratia; › propemodum sua verba ut parum decenter dicta condemnans, et eoruin oblitus quae bene habere putaverat, perfectionis modum alia ratione absolutum fuisse affirmat, dicens: Hic ille temporis accessu factus pontifex, ille per passiones consunmatus. Nonne hoc perspicui stuporis est; imo vero sunme versutiæ indicium? Nam consummatus est quidem per passiones Dominus noster Jesus Christus: iste vero, licet modum quo est consummatus non ignoret, simpliciorum animos ad reniotos quosdam cogitationum anfractus abducit, et profecisse dicit in sacerdotem, et in hoc in eum consummatum fuisse, quod cum factus est, dicitur c exinanitus. Jam vero tanquam satis ostendisset ipsum Dei Verbuin neque carnem factum esse, neque hominem ex muliere prodiisse, eos qui sic sapfunt increpat, dicens: Quid ergo adversus Paulum interpretaris, dum impassibile Dei Verbum terreno immisces corpori, et passibilem pontificem facis? Audi igitur a nobis, quibus etiam charior est veriLas cur perverse Paulum interpretaris, imo vero universas Litteras sacras calumniaris, dum Dei Verbum a carnis dispensatione subducis, et hominem nobis nuda conjunctione honestatum præficis sacerdotem, licet eumdem audias pontificem simul, et cum Deo et Patre in eodem solio considentein, ut paulo ante diximus; nam Paulus dixit: Talem habemus pontifcern, qui sedit in dextera sedis magnitudinis in cœlis?, Nam ipse impatibile illud ex Deo Patre Verbum, cuivis utique apertum est: passum vero carne pro nobis ipsa vox theologorum vere dici confirmabit. Quod si Dei Verbum aufers a terreno corpore, universa ad nihilum concident: nam si homo factus non est, ne mortuus quidem est pro nobis; et si morti proprium corpus non dedit, quomodo dicitur primogenitus ex mortuis **9 Ergo neque mortuus est, neque 89 resurrexit Christus. Prodeat ergo in medium beatus Paulus, et clamet ac dicat: ‹ Si mortui non resurgunt, neque Christus resurrexit; vana est fides vestra, adhuc 93 Isu. 1.111, 9; 1 Petr. 11, 22. ** Isa. vi³, 15, 16. πρὸς πᾶν ὁτιοῦν, καὶ κατ' οὐδένα τρόπον ἂν ἔχοι τὸ ἐνδεὲς τοῦ ἀρτίως ἔχοντας εἰς κατόρθωσιν ἀρετῆς. Πότε δὲ ἦν οὐ τέλειος εἰς τὸ ἀγαθὸν ὁ καὶ ἐν μήτρα Θεός, περὶ οὗ καὶ ὁ προφήτης φησὶν Ἡσαΐας· «Βούτυρον καὶ μέλι φάγεται· πρινὴ γνῶναι αὐτὸν ἢ προ ελέσθαι πονηρά, ἐκλέξεται τὸ ἀγαθόν; ο διότι πρινή γνῶναι τὸ παιδίον ἀγαθὸν, ἢ κακόν, ἀπειθεῖ πονηρίᾳ, τοῦ ἐκλέξασθαι τὸ ἀγαθόν. Ποῦ τοίνυν ἂν ἔχῃς ἐπιδεῖξαι Χριστοῦ τὸ ἀτελὲς ἔτι πρὸς τὸ ἀγαθόν; ή ποίας ἂν δέοιτο προκοπῆς, ὁ οὕτως ἀρτίως ἔχων, ὡς ἁπάσῃ μὲν ἀπειθεῖν πονηρίᾳ, προτάττειν δὲ αὐτ τῆς, καὶ μὴν καὶ μόνον αἱρεῖσθαι τὸ ἀγαθόν; Αλλ' οὐκ οἶδ' ὅπως ὁ διαβεβαιούμενός τε καὶ λέγων, Οὗτος ὁ κατὰ μικρὸν προκόψας εἰς ἀρχιερέως ἀξίωμα, καὶ παρενεγκὼν εἰς ἀπόδειξιν τῶν ἑαυτοῦ λόγων, τὸ • Ἰησοῦς δὲ προέκοπτεν ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι,» μονονουχὶ τῶν ἑαυτοῦ λόγων καθορίζων τὸ ἀτερ πὲς [σ. ἀπρεπές], καὶ ὧν εὖ ἔχειν ὑπείληφεν εἰς λήθην ὑπενεχθεὶς, τὸν τῆς τελειώσεως τρόπον ἑτέρως ἡμῖν πεπράχθαι διισχυρίζεται λέγων· Οὗτος ὁ χρόνῳ γεν γενημένος ἀρχιερεὺς, ὁ διὰ παθημάτων τελειωθείς. Ἆρ' οὐκ ἐναργής ἀποπληξία τοῦτό γε; μᾶλλον δὲ οὐχ ἁπάσης ραδιουργίας Έλεγχος; Τετελείωται μὲν γὰρ διὰ παθημάτων ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός· ὁ δὲ, καίτοι τοῦ τελειῶσθαι [τετελειώσθαι] τὸν τρόπον οὐκ ἠγνοηκώς, τὸν τῶν ἁπλουστέρων ἀποκομίζει νοῦν εἰς ἐκτόπους τινὰς ἐννοιῶν περιαγωγας, καὶ προκόψαι φησὶν εἰς ἀρχιερέα, καὶ τελειῶσθαι πρὸς τοῦτο, τὸν, ὅτι τοῦτο γέγονε, κεκενῶσθαι λεγόμενον. Ὥσπερ δὲ διαρκῶς ἀποφήνας, ότι μηδὲ γέγονε σὰρξ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, μήτε μὴν προῆλθε ἄνθρωπος ἐκ γυναικὸς, τοῖς τὰ τοιάδε φρονεῖν ᾑρημένοις ἐπιτιμᾷ, και φησι· Τί οὖν ἀνθερμηνεύῃ τῷ Παύλῳ, τὸν ἀταθῆ Θεὸν Λόγον ἐπιγείῳ καταμιγνός σώματι, καὶ παθη τὸν ἀρχιερέα ποιῶν; Οὐκοῦν ἄκους καὶ πρὸς ἡμῶν, οἷς δὴ καὶ μᾶλλον ἡιαλήθεια φίλη. Τί παρερμηνεύεις τὸν Παῦλον, μᾶλλον δὲ ἅπασαν συκοφαντεῖς τὴν θεόπνευστον Γραφήν, ὑπεξάγων τῆς μετὰ σαρκὸς οἰ κονομίας τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, καὶ ἄνθρωπον ἡμῖν συνο αφεία ψιλῇ τιμώμενον ἐφιστας ἱερέα, καίτοι τὸν αὐτ τὸν ἀκούων ἀρχιερέα τε ὁμοῦ καὶ σύνθρονον ὄντα τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, καθάπερ ήδη φθάσαντες εἴπομεν; ἔφη γὰρ ὁ Παῦλος, ὅτι ο Τοιοῦτον ἔχομεν ἀρχιερέα, &ς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς οὐρανοῖς;» Ὅτι μὲν γὰρ ἀπαθὴς ὁ ἐκ Θεοῦ Πα τρός Λόγος, παντί που δῆλον ἂν εἴη δήπουθεν· ὅτι δὲ πέπονθεν ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί, κατασφραγιεῖ πρὸς ἀλήθειαν ἡ τῶν θεηγόρων φωνή. Εἰ δὲ ἀποφέρεις αύτὸς ἐπιγείου σώματος τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου, οιχήσεται σοι τὸ σύμπαν εἰς τὸ μηδέν· εἰ γὰρ μὴ γέγονεν ἄνθρωπος, οὐδὲ ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν· καὶ εἰ μὴ δέδωκε τῷ θανάτῳ τὸ ἴδιον σῶμα, πῶς εἶναι λέγεται πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν; Οὐκοῦν οὔτε ἀπέθανεν, οὔτε ἀνεβίω Χριστός. Ιτω δὴ οὖν εἰς μέσον ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ἀνακεκραγέτω, λέγων· «Εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται· εἰ δὲ Χριστὸς • Hebr. viii, 1. • Coloss. 1, 18.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. Cliristo, perierunt?, Sed resurrexit Christus 2 mortuis, quia factum est homo illud unigenitum Dei Verbum, et, sumpto terreno corpore unitoque sibi secundum bypostasim, gratia Dei, sicut scriptum est, pro omnibus gustavit mortem: factus est etiam primitiæ dormientium **, cum resurrexisset a mortuis. Firma igitur, non vana est jam fides nostra, quam velut anchoram habemus anime tutain ac firmain, ut est in sacris Litteris " Jam vero cụm bæc dixerit, et in dogmata veritatis intemperantein et exsecrandum in primis vomitum eſuderit, quasi nullo modo rationes illius cum carne dispensationis violasset, ad aliam iusaniam, imo vero apertam inpietatem transit, et ait: οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις ὑμῶν· ἔτι ἐστὲ estis in peccatis vestris. Ergo qui dormierunt in ἐν ταῖς ἁμαρτίαις υμών. 'Αρα καὶ οἱ κοιμηθέντες ἐν Χριστῷ ἀπώλοντο; ο 'Αλλ' ἐγήγερται Χριστὸς ἐκ νεκρῶν· γέγονε γὰρ ἄνθρωπος ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ γήϊνον σῶμα λαβών, ἑνώσας τε καθ' ὑπό στασιν ἑαυτῷ, χάριτι Θεοῦ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου· κεχρημάτισε δὲ καὶ ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων, έγηγερμένος ἐκ νεκρῶν. Ασφαλής οὖν ἄρα καὶ οὐ ματαία λοιπὸν ἡ πίστις ἡμῶν, ἣν ὡς ἄγκυραν ἔχομεν τῆς ψυχῆς ἀσφαλῆ τε καὶ βεβαίαν, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ὥσπερ δὲ κατ' οὐδένα τρόπον ἠδικηκὼς τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τοὺς λόγους, διά γε τοῦ φάναι ταυτὶ, καὶ τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων ἀκρατῆ τε καὶ βδελυρότατον και ταχέαι τὸν ἔμετον, ἐφ' ἑτέραν ἔρχεται δυσβουλίαν, μᾶλλον δὲ δυσσέβειαν εναργή, καί φησιν· [ Οντος οὖν ἡμῖν τούτου μόνου ἀρχιερέως, συμ παθούς, καὶ συγγενοῦς, καὶ βεβαίου, τῆς εἰς αὐτὸν μὴ παρατρέπεσθε πίστεως· αὐτὸς γὰρ ἡμῖν τῆς ἐπηγγελμένης εὐλογίας ἐκ σπέρματος Αβραὰμ ἀπ εστάλη, ὡς ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ γένους, τὴν τοῦ σώματος θυσίαν συνεπαγόμενος. ] Ο Αρχιερέα τοίνυν ἡμῖν συμπαθῆ τε καὶ συγγενῆ καὶ βέβαιον, καὶ προσέτι μόνον ἐκεῖνον εἶναι φής, ὃν ἀρτίως ἡμῖν ὁ σὸς ἐναργῶς διεδίδαξε λόγος· ἔφης γάρο Σπέρμα Αβραὰμ ὁ χθὲς καὶ σήμερον κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν· οὐχ ὁ λέγων· • Πρὶν ᾿Αβραὰμ γενέσθαι ἐγώ εἰμι·, ὅμοιος τοῖς ἀδελφοῖς κατὰ πάντα, ὁ ψυχῆς ἀνθρωπίνης καὶ σαρκὸς ἀναλαβὼν ἀδελφό τητα· οὐχ ὁ λέγων·. Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα· ο ἀπεστάλη ὁ ἡμῖν ὁμοούσιος, καὶ κέχρισται κηρύσσων αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν. Οὗτος οὖν ἄρα καὶ συγγενής ἂν νοοἶτο τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ οὐχ ὡς σὺ φής, ὁ λέγων· ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα.» Εἰ μὲν γὰρ εἰς ἐν ἄμφω συλλέγων καθ' ἕνωσιν ἀληθῆ, ένα μεθ᾿ ἡμῶν ὁμολογεῖς Υἱόν, πεποίηκας μάτην ἰδίᾳ τε καὶ ἀνὰ μέρος ἑκάτερον ἀποφέρων, ὑποστάσεσί τε καὶ προσο ώποις διιστὰς ἀλλοτρόπως· οὐχὶ τὸ [ἴσ. τῷ] εἰδέναι μόνον ότι σαρκὸς μὲν φύσις ἑτέρα παρὰ τὴν θείαν, συνέδῳ γε μὴν τῇ καθ' ἔνωσιν ἀληθῆ, ἰδία γέγονεν αὐτῆς. Εἰ δὲ ἀσύμβατος [Ισ. ἀσύμβατον] ἡμῖν κατὰ τὴν δόξαν ὁρᾶσθαι θέλων, καὶ παραιτούμενος παντ ταχῆ τὴν ἔνωσιν, ἕτερον εἶναι φῆς καὶ ἕτερον· καὶ τὸν μὲν, ἐκ Θεοῦ γεγεννῆσθαι Πατρός· τὸν δὲ, συγ γενή τε ὑπάρχειν ἡμῖν καὶ ὁμοούσιον· πῶς δὴ χρῆναι φῆς τῆς εἰς αὐτὸν μὴ παρατρέπεσθαι πίστεως, εἰπέ μοι, καὶ συγγενῆ πιστεύσομεν, ἀφέντες τὸν λέγοντα· • Πρὶν 'Αβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι. • Επιγραψώμεθα θεὸν τὸν ψυχῆς ἀνθρωπίνης καὶ σαρκὸς ἀναλαβόντα πρὸς ἡμᾶς ἀδελφότητα, παρέντες τὸν λέγοντα· «Ο έωρακώς ἐμὲ, ἑώρακε τον Πατέρα. Καίτοι φησὶν αὐτός·. Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδω· [NESTOR. Cum igitur solus hic nobis sit pontifex misericors, et cognatus, et firmus, cavete ne ab ejus fide dimoveamini: ipse namque nobis promissæ benedictionis ex semine Abraham est missus, tanquam pro seipso et pro genere suo corporis sui victimam simul adferens. ] CAP. V. : ' Ergo Pontificem misericordem, et cognatum, et Armum, et præterea solum, illum esse ais quem nuper nobis aperte tua ostendit oratio; dixisti enim: Semen Abraham ille heri et hodie juxta Pauli vocem ', non ille qui dixit: e Antequan Abraham feret, ego sum; › similis fratribus per omnia ille qui animæ human carnisque fraternitatem assumpsit; non qui dicit: Qui vidit me, vidit et Palrein missus est ille nobis consubstantialis, et unctus est praedicans captivis libertatem, et cæcis visum. Hic ergo etiam cognatus intelligitur his qui in terris sunt, non ut tu asseris, ille qui dicit: c Qui vidit me, vidit et Patrem. › Nam si utrumque in unum per veram unionem colligendo, unam nobiscum confiteris Deum Filium, fecisti temere ut privatim ac seorsim alterutrum adjungeres, et hypostasibus et personis diverso modo distingueres, non ut intelligeres tantummodo aliam quidem esse carnis naturam a divina, sed per veram unionem esse factam illius propriam. Sin videri studens nullo modo nobiscum in sententia convenire et ubique unitatem refugiens, alterum atque alterum esse asseris, et unum ex Deo 90 Patro genitum, alterum cognatum esse nobis et consubstantialem, expone mihi, quæso, quonam modo dicas non esse ab ejus fide declinandum, et cognatum credemus, illo dimisso qui ait: • Antequam Abraham ferei, ego sum. Hlum ascribemus nobis Deuin qui animæ humanæ carnisque nobiscum fraternitatem suscepit, abjicientes eum qui dixit: «Qui vidit me, vidit et Patrem; s quamvis ipse dixerit: • Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut om8. XIII, • Joan. v, 53. "Cor. xv, 16, 18. " 1 Cor. x, 20. • Hebr. vi, 19. 17. * Joau. xiv, 9. * Isa. LXı, 1, 2; Luc. iv, 18. 19. 1 llebr. Vcl. Sin volens nullo modo inter se in gloria couvenirc. ⚫llebr. II,

nis qui credit in ipsum, non pereal, se habeat vi- κεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν, μὴ ἀπόληται, tam aeternam;» et rursum: c Qui credit in ipsum, non judicatur; qui autem non crelit, jam judicatus est, quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei '.. Num ergo seorsim ac solus ille ex senine Abraham esse intelligitur unigenitus, cum aperte scripserit Joannes Unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ille enarravit *; › ac præterea alia quoque sacra Scriptura:. Cum autem introducit Primogenitum in orbem terræ dicit: Et adorent eum omnes angeli Dei'; › primogenitus autem prorsus est ille in multis fratribus, non ille solus ex solo Deo ac Patre genitus. Sequimur enim interim tuas, vir egregie, distinctiones, ac speciamus consulto, quo tandem verba deveniant. Ergo (jam enim orationem ad initia revocabo) qui humanæ animæ et carnis fraternitatem nobiscum suscepit, et natus est ex semine Abraham, is primogenitus erit ntique, ut in multis fratribus: ille vero in sinu Dei et Patris, unigenitus Deus Verbuin. Atqui cam sacra Scriptura dicat in Filium Dei unigenitum esse credendum, qua de causa nobis cognatuin alque consubstantialem cum proposueris, dicis non oportere ab ejus dimoveri fide? Ergo necesse est conjungere in unum Dominum et Christum, conjunctione Dini rum secundum hypostasin, ut in eodem intelligatur unigenitus, et primogenitus idein; eo quod ipsum ex Deo Patre Verbum cum esset ex natura Deus, factumi est homo nostri similis, et ex semine Abraἀλλ' ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον· καὶ πάλιν, ι Ο πιστεύων εἰς αὐτὸν, οὐ κρίνεται· ὁ δὲ μὴ πιστεύων, ἤδη κά κριται· ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. "Αρ' οὖν ὑπάρχειν νοεῖται με νογενής ἰδίᾳ τε καὶ μόνος ὁ ἐκ σπέρματος ᾿Αβραὰμ, καίτοι γεγραφότος Ιωάννου σαφῶς· Ο μονογενής Υἱός, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο· ο καὶ μὴν καὶ ἑτέρου Γράμματος ἱεροῦ· • Οταν δὲ εἰσαγάγῃ τὸν Πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκου μένην, λέγει· Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ.» Πρωτότοκος δὲ πάντη τε καὶ πάντως εἴη ἂν ὁ ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς, οὐχ ὁ μόνος ἐκ μόνου γεγεννημένος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Εψόμεθα γὰρ τέως ταῖς σαῖς, ὦ οὗτος, διαστολαῖς, καραδοκούντες οἰκονομικῶς ὅποι ποτὲ ἡμῖν διεκπαίουσιν οἱ λόγοι. Οὐκοῦν (ἀνακομίσω γὰρ τὸν λόγον εἰς τὸ ἀπ' ἀρχῆς) ὁ ψυχῆς ἀνθρωπίνης καὶ σαρκὸς πρὸς ἡμᾶς ἀναλα - δὼν ἀδελφότητα, γεγονὼς δὲ ἐκ σπέρματος Αβραάμ, πρωτότοκος εἴη ἂν ὡς ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς· ὅ γε μήν ἐν κόλπιῳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, μονογενής Θεοῦ Λό γος. Εἶτα τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενή χρῆναι λεγούσης ποιεῖσθαι τὴν πίστιν, τὸν συγγενῆ τε καὶ ἡμῖν ὁμοούσιον, ἀνθότου παρατιθεὶς, μὴ δὴ χρῆναι φῆς τῆς εἰς αὐτὸν παρατρέπεσθαι πίστεως; Οὐκοῦν ἀνάγκη συνδεῖν εἰς ἕνα Κύριον καὶ Χριστόν· κατ᾽ ἔνδησιν δὲ δηλονότι τὴν καθ᾽ ὑπόστασιν, ἵνα ἐν ταυτῷ νοοίτο μονογενής και πρωτότοκος ὁ αὐτὸς, καθὸ φύσει Θεὸς ὑπάρχων ὁ ἐκ ham. Etenim acutum sibi quiddam invenisse vide-C Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, γέγονεν ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς, tur, itaque sie rursus ait: [NESTOR. Meministis autem prorsus eorum quæ sæpe dixi vobis, cum duas in Christo naturas distinguerem: duæ sunt enim, si naturam spectes; si diguitatem, simplex: naturarum enim auctoritas una est propter conjunctionem, 91 naturis quidem semper in suo ordine permanentibus, seul dignitate conjuncta, ut jam dixi, in auctoritatem unicam. ] CAP. VI. καὶ ἐκ σπέρματος Αβραάμ. 'Αλλὰ γὰρ ἐξηύρηταί τι σοφὸν αὐτῷ, καθάπερ οὖν οἴεται καί φησιν οὕτω πάλιν [Μέμνησθε δέ που πάντως καὶ τὰ πολλάκις μοι πρὸς ὑμᾶς εἰρημένα, τὰς διπλὰς πρὸς τὸν Δεσπότην Χριστὸν διακρίνοντι φύσεις· διπλαῖ μὲν γὰρ τῇ φύ σει, τῇ δὲ ἀξία μοναδικαί· ἡ γὰρ τῶν φύσεων απο θεντία, διὰ τὴν συνάφειαν, μία· τῶν μὲν φύσεων ἐν τῇ οἰκείᾳ τάξει διὰ παντὸς μενουσῶν· τῆς δὲ ἀξίας συνημμένης, ώς προείπον, εἰς αὐθεντίαν μοναδικήν.] 'Αλλ' ἦσθά που πάντως εὐμαθής, τῇ θεοπνεύστω Γραφῇ κατακολουθεῖν ᾑρημένος, ἕνα λεγούσῃ ΚύSed facile prorsus intellexisses, si divinas Litteras sequi statuisses, quæ unum dicunt Dominum Jesum Christum, non sejungentes illum ex semine Abra- ριον Ιησούν Χριστὸν, καὶ οὐκ ἀνὰ μέρος τιθείση ham, et illud ex Deo Patre Verbum. Ad hæc illud etiam considerare oportuit: alia est enim res divinitas, alia nostræ similis humanitas, quod ad rationem attinet quæ naturis inest: congressu autem secundum veram unionem, unus est ex utrisque Christus, ut sæpe diximus: hypostasibus vero, ut tu ais, in duo divisis, et seorsim ac privatim exsistero intellectis, quomodo congressus in unain personam Aet, nisi unum alterius esse quadammodo proprium dicatur, ut nimirum humanæ aıılınæ proprium intelligitur ejus corpun, quamvis diversæ sit ab ea naturæ: neque enim idem est anima et corpus. Sed dicet fortasse aliquis: τὸν ἐκ σπέρματος Αβραάμ, καὶ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον. Καὶ πρός γε δή τούτῳ, κἀκεῖνο διανοεῖσθαι χρή· ἕτερον μὲν γάρ τι χρῆμα θεότης, ἕτερον δὲ ἡ καθ' ἡμᾶς ἀνθρωπότης, κατά γε τὸν ἐνόντα ταῖς φύσ σεσι λόγον· συμβάσει δὲ τῇ καθ᾽ ἔνωσιν ἀληθῆ, εἰς ἐξ ἀμφοῖν ὁ Χριστός, καθὰ πλειστάκις εἰρήκαμεν· τῶν γε μὴν ὑποστάσεων, ὡς σὺ φής, διῃρημένων εἰς δύο, καὶ νοουμένων ὑπάρχειν ἀνὰ μέρος τε καὶ ἰδι χῶς, πῶς ἂν γένοιτο σύμβασις εἰς πρόσωπον ἐν, εἰ μὴ ἄρα πως ἴδιον ἐν ἑνὸς λέγοιτο· καθάπερ ἀμέλει τῆς ἀνθρώπου ψυχῆς ἴδιον ἂν νοοῖτο τὸ σῶμα αὐτῆς, καίτοι πρὸς αὐτὴν ὑπάρχον ετεροφυές· οὐ γάρ που • Joan. 11, 16. * ibid. 18. 8 Joan. 1, 18. • Hebr. 1, 6.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. II. ταυτὸν ἂν εἴη ψυχή τε καὶ σῶμα. Αλλ' ἴσως ἐρεῖ Quomodo illa sancta et adoranda Triuitas in tres τις, Πῶς ἡ ἁγία καὶ προσκυνουμένη Τριὰς διορίζεται μὲν εἰς τρεῖς ὑποστάσεις, μίαν δὲ θεότητος ἀποτελεῖ φύσιν; "Οτι, φαίην ἂν, τῇ τῶν φύσεων [Ισ. προσε ώπων, ἢ, ὑποστάσεων] διαφορᾷ, τὸ ταυτὸν εἰς οὐσίαν ἀναγκαίως ἑπόμενον, εἰς μίαν Θεότητος ἀνακομίζει φύσιν τῶν πιστευόντων τὸν νοῦν· ἐπὶ δέ γε Έμμανουήλ, ἐπειδὴ θεότης ἕτερόν τι παρὰ τὴν ἀνθρωπότητα ἐστιν, εἰ μή φαμεν, ίδιον γενέσθαι τὸ σῶμα τοῦ Λό του καθ' ἔνωσιν ἀληθῆ, πῶς ἂν ἐν ἀποτελεῖται πρόσ ωπον, τὸ ἀμφοῖν ἑκατέρας ἡμῖν ὑποστάσεως φερεύσης ίδιον ὡς ἀνὰ μέρος κειμένης; Καὶ εἰ μὴ γέγονεν ἴδιον τὸ ληφθὲν τοῦ προσειληφότος, οὐκ ἀρκέσει συνάφεια κατὰ σύνοδον ἁπλῶς, τὴν ὡς ἐν ἀξίᾳ τε μόνῃ καὶ αὐθεντία, τὸν ἕνα καὶ μόνον ἡμῖν ἀποτελέσαι Χριστόν, τὸν αὐτὸν ὄντα Θεὸν ὁμοῦ τε καὶ ἄνθρωπον. Τότε γὰρ, τότε καὶ μάλα λείπει τι, [σ. ἀναγκαῖον ] τῆς εἰς αὐτὸν παρατρέπεσθαι πίσ στεως, κἂν εἰ ἐκ σπέρματος Αβραὰμ νοοῖτο κατὰ τὴν σάρκα. Ἕτερον δὲ καὶ ἕτερον εἶναι λέγων, εἶτα πῶς [ἱσ. τῷ] ἐκ σπέρματος Αβραάμ προσκομίζε σθαι δεῖν τὴν πίστιν διαβεβαιούμενος, ἴσθι τοι, καὶ μάλα σαφῶς, τῆς ἑαυτοῦ κεφαλῆς τὰ τῆς ἀνθρωπο λατρίας καταχέων εγκλήματα· καίτοι παραιτούμενος, καὶ λίαν ὀρθῶς, τὸ ἀνθρωπολάτρης είναι δοκεῖν. Αλλ' ὀλίγα κομιδή του χρῆναι φρονεῖν τὰ εἰκότα περ φρονηκώς, συκοφαντεῖ καὶ ἑτέρως τὸ μέγα τῆς εὐσεβείας μυστήριον. Ἐπιφέρει γὰρ εὐθύς· Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν τῆς ἐπηγγελμένης ευλογίας ἐκ σπέρματος Ἀβραὰμ ἀπεστάλη, ὡς ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ γένους τὴν τοῦ σώματος θυσίαν συνεπαγόμενος. Ὑφ' άμαρτίαν οὖν ἄρα καὶ αὐτὸς γέγονεν ὁ Χριστὸς, δι' οὗ τὸ καθ' ἡμᾶς τῆς ἁμαρτίας εμφράττεται στόμα, κατὰ τὴν τοῦ Ψάλλοντος φωνήν; ἄρα καὶ αὐτοῦ τοῦ φωτὸς τοῦ ἀληθινοῦ τὸ τῆς ἐπαράτου φαυλότητος έψατο σκότος; ἄρα μεθ᾿ ἡμῶν ἐδεήθη τοῦ λυτρου μένου καὶ σώζοντος ὁ δι' οὗ πᾶσα λύτρωσις καὶ σω τηρίας ἐλπίς; Πρέποι δ' ἂν αὐτῷ, κατά γε τὸ εἰκὸς, μεθ᾿ ἡμῶν ἀναφέρειν τὰ χαριστήρια, Θεοῦ λέγοντος ἀμνησικάκως· «Εγώ εἰμι ὁ ἐξαλείφων τὰς ἁμαρτίας σου, καὶ οὐ μὴ μνησθήσομαι·» καταγορεύσει δὲ καὶ αὐτοῦ, καθὰ καὶ ἡμῶν, ὁ τῆς ἁμαρτίας πατήρ. Εἶτα πῶς οὐ ψευδοςπήσει, λέγων·. Έρχεται ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου, καὶ ἐν ἐμοὶ εὑρήσει οὐδέν; ο Δεδυσφημήκασί ποτε κατ᾿ αὐτοῦ, καὶ τῆς Ἰουδαίων συν- cum invidiæ aculeis exstimularentur, quod praαγωγής οι προεστηκότες· ἐπειδὴ γὰρ τοῖς τοῦ φθόν να βέλεσι κατετρύχοντο, τεθεραπευμένον ἀδοκήτως ὁρῶντες τὸν ἐκ γενετής τυφλόν, ἀνοσίως ἔφασκον· • Δὲς δόξαν τῷ Θεῷ ἡμεῖς οίδαμεν, ὅτι οὗτος ἄνε θρωπο; ἁμαρτωλός ἐστιν.» Ο δέ γε Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, αθυροστομοῦντας ἐλέγχων διαρρή δεν έφασκε· ι Τίς ἐξ ὑμῶν ἐλέγχει με περὶ ἁμαρ τία;; Εἰ δὲ ἀλήθειαν λέγω, διατί ὑμεῖς οὐ πιστεύετέ μοι; › Οὐκοῦν εἰ προσκεκόμικς τὴν θυσίαν, ὑπέρ τε hypostases distinguitur, et unam tamen deitatis absolvit naturam? Quia, mea quidem sententia, cum eadem essentia necessario personarum differentiain sequatur, credentium intelligentiam ad unam Divinitatis naturam perducit: in Emmanuele autem, quia deitas aliud quiddam est ab humanitate, nisi dixerimus proprium factum fuisse corpus ipsius Verbi per veram unionem, quomodo una absolvetur ex utroque persona, cum alterutra substantia propriam utrique ferat, utpote seorsim posita atque sejuncta? Etsi id quod sumptumn est, non sit proprium assumentis factum, non satis erit conjuuctio per simplicem dignitatis solius et auctoritatis coitionem, ad unum ac solum nobis Christum absolvendum, qui idem simul Deus sit et homo. Tauc enim profecto ab ejus fide dimoveri necesse est, etiam si ex semine Abraham secundum carnem intelligatur. Cum vero alium et alium esse dicas, deinde in illum qui est ex semine David, fidem esse afferendam affirmes, te in tuum ipsius caput crimen hominis colendi adorandique conjicere certo scias, tametsi recte adıodunı refugias ne hominicola videaris. Sed parum admodum curans ce recta seuleutia, aliter quoque caluminiatur illud magnum pietatis sacramentum. Subjicit enim illico: Ipse namque nobis promissæ benedictionis ex semine 92 Abraham est missus, tanquam pro seipso el genere suo corporis sui victimam simul afferens Ergone ipse Christus factus est sub peccato, per quem quoque os ipsum peccati adversum nos obstruitur, ut est in Psalmis 0? ergone ipsam quoque lucem ve· ram exsecrandæ iniquitatis tenebræ contigerunt? ergone nobiscum redimente atque salvante opus habuit ille, per quem est omnis redemptio et spes salutis? Convenit igitur eidem, ut est consequcns, nobiscum offerre gratiarum actiones, cum Deus dicat oblitus injuriæ: ‹ Ego sum qui deleo iniquilales tuas, et non recordabor ";; accusabit etiam ipsum, ut nos accusat, ille pater peccati, Quod si ita est, quomodo non mentietur cum dicit; ‹ Venit princeps mundi hujus, et in me inveniet nihil “?, Olim contumelias in eum conjecerunt etiam illi Synagogæ Judæorum præsides: namı ter opinionem curatum videbant illum a nativitate crcum, impie dicebant: «Da gloriam Dea; nos scimus, quia iste bouno peccator esl 13 > At vero Dominus noster Jesus Christus oblocutores coar- guens, aperte dicebat: «Quis ex vobis arguit une de peccato? Si veritatem dico, quare non creditis mili ss?» Igitur si obtulit hostiain.pon solum pro nobis, verum etiam pro se ipso, utique necessario illa indiguit, ut etiam nos qui sub jugo peccati es Joan. 15, 21. 14 Joan. viii, 40. 10 Psal. cri, 42. 11 Isa. XLIII, 25. 1 Joan xiv, 30.. Videtur legendum, το καθ' ἡμῶν.

non sumus. Argue igitur illum de peccato: si nobiscum ἡμῶν αὐτῶν, καὶ προσέτι καὶ ἑαυτοῦ, δεδέηται που sacrificavit, ostende simul etiam nobiscum peccasse. Pastor ille bonus pro quonam posuit animam suam **, pro se, an pro suis ovibus? Audio Illum dicentem de nobis: ‹ Pro ipsis ego sanctifico meipsum;" et, ut inquit beatus Paulus: c Gratia Dei pro omni bus gustavit mortem;» et iterum: • Traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram;» el sicut dicit Isaias propheta: ‹ Disciplina pacis nostræ super eum, et livore ejus sanati sumus;, non ipse suæ ipsius carnis passione obiter est curatus. Traditus est propter delicta nostra, non propter sua; minime omnium: naturam namque hominis omnes fatemur ex illa in Adam transgressione in maledictionem ac mortem fuisse devolutam, ad hæc laborasse etiam facilitate peccandi in carne, ut justificatio legis 93 impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed secundum spiritum ": nam propterea novissimus Adam est appellatus, quod prioris illius vitiis laborarit, sed quod in seipso, et quidem primo, hominis naturam transgressionis illius veteris crimine liberarit: quamvis enim illa fuerit in Adam damuata, at certe in Christo probatissima et imprimis admirabilis apparuit. Est ergo ille quidem terrenus, Christus vero cœlestis "; et licet lapsa sit in illo priore, et ad inobedientiam dejecta, quod est peccatum, tamen statum a transgressione liberum in Christo servavit, et tanquam in altero nostri generis initio a peccati vulnere integra apparuit, et maledictione damnationeque et morte atque corruptione valentior. Confirmat autem nos beatus Paulus, qui sic scripsit: «Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi: ita et per unius obedientiam justi constituentur multi”. › Indiget igitur hostia pro suis delictis quisquis peccati reatu tenetur: el obtulit seipsum Christus pro genere secundum carnem, hoc est, pro nobis, non autem pro seipso, cum peccato superior esset, utpote Deus nain si propter se est immolatus, ergo non soli nos ejus sanguine empti sumus s, secundum Scripturas, sed nobiscumn erit simul ipse redemptus; neque juxta Isaiae vocem, Dominus tradidit ipsum peccatis nostris ", sed pro suis etiam est datus. Ubi enim est hostia et oblatio, ibi prorsus remissio peccatorum. Decepit igitur totum orbem terrarum beatus Paulus, qui de illo scripsit: Talis enim nobis decebat ut esset pontifex, sanctus, innocens, impollutus, segregɔlus a peccatoribus, et excelsior cœlis factus; qui non habet quotidie necessitatem, quemadmodum sacerdotes, prius pro suis delictis hostias offerre, deinde pro populi: hoc enim fecit semel seipsum offerens. Lex enim homines constituit sacerdotes infirmitatem habentes: sermo autem jurisjurandi quod post legem cst, Filium in eternum per18 Joan. x, 45. Rom. vult, 4. ΟΙ 16 Joan. xvi, 19. 17 Hebr. 11, 1 Cor. xv, 47. ** Rom. v, 19. πάντως ἀναγκαίως αὐτῆς, καθὰ καὶ ἡμεῖς οἱ ὑπὸ ζυγὸν ἁμαρτίας. Ἔλεγξον τοίνυν αὐτὸν περὶ ἀμαρτίας· εἰ τέθυκε δὲ μεθ᾿ ἡμῶν, δεῖξον ἡμῖν συνημαρ τηκότα. Ποιμήν ὑπάρχων ἀγαθὸς, ὑπὲρ τίνος τέθεικε τὴν ἰδίαν ψυχήν; ὑπὲρ ἑαυτοῦ μᾶλλον, ἢ ὑπὲρ τῶν προβάτων; 'Ακούω λέγοντος περὶ ἡμῶν· ι Ὑπὲρ αὐ τῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν·» καὶ καθά φησιν ὁ θε σπέσιος Παῦλος, ο Χάριτι Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύ σατο θανάτου, καὶ πάλιν, «Παρεδόθη διὰ τὰ παραπτώματα ἡμῶν, καὶ ἠγέρθη διὰ τὴν δικαίωσιν ἡμῶν·» καὶ καθά φησιν ὁ προφήτης Ησαΐας, ο Παι δεία εἰρήνης ἡμῶν ἐπ' αὐτὸν, τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν·, οὐκ αὐτὸς τὸ [ἴσ. τῷ] τῆς ἰδίας σαρκὸς παραθεραπεύεται πάθει. Παρεδόθη διὰ τὰ παραπτώματα ἡμῶν· οὐ διά γε τὰ ἑαυτοῦ· πολλοῦ γε καὶ δεῖ· κατενήνεκται μὲν γὰρ ὁμολογουμένως ἡ ἀνθρώπου φύσις ἐκ τῆς ἐν Ἀδὰμ παραβάσεως εἰς ἀρὰν καὶ θάνατον· κατηῤῥώστησε δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὸ εὐκολονεῖς ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί· ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν τοῖς μὴ κατὰ σάρκα περιπα τοῦσιν, ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα. Κεχρημάτικε γὰρ διὰ τοῦτο καὶ ἔσχατος Αδάμ· οὐ τὰ τοῦ πρώτου νοσεῖν ἀνεχό μενος, ἀπαλλάττων δὲ μᾶλλον ὡς ἐν ἑαυτῷ τε καὶ πρώτῳ τὴν ἀνθρώπου φύσιν τῶν ἐκ παραβάσεως ἀρχαίας ἐκείνης αἰτιαμάτων· κατεγνώσθη μὲν γὰρ Αδάμ· ἀλλ᾽ ὤφθη δοκιμωτάτη καὶ ἀξιάγαστος ἐν Χριστῷ. Χοἰκὸς οὖν ἐκεῖνος, ἐπουράνιος δὲ ὁ Χρι στός. Καὶ ἐνετράπη μὲν ἐν τῷ πρώτῳ, κατακομι σθεῖσα πρὸς παρακοήν, ὅπερ ἐστὶν ἁμαρτία· τετής ρηκε δὲ τὸ ἀπαράβατον ἐν Χριστῷ, καὶ ὡς ἐν ἀπὸ αρχῇ δευτέρα τοῦ γένους, ὤφθη τε άτρωτος ἁμαρ τίαις, καὶ κρείττων ἀρᾶς καὶ δίκης καὶ θανάτου καὶ φθορᾶς. Προσεμπεδοῖ δὲ ἡμᾶς ὁ σοφώτατος Παῦλος, ὠδι γεγραφώς ο Ὥσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἁμαρτωλοὶ κατεστάθησαν οι πολλοί, οὕτω καὶ διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἑνὸς, δίκαιοι κατασταθήσονται οι πολλοί.» Δεῖται δὴ οὖν θυσίας, τῆς ὑπέρ γε τῶν ἰδίων πλημμελημάτων, πᾶς εἴ τις γέγο νεν ἁμαρτίας ἔνοχος· καὶ προσκεκόμικς μὲν ἑαυτὸν ὁ Χριστὸς ὑπὲρ τοῦ κατὰ σάρκα γένους, τουτέστιν, ὑπὲρ ἡμῶν· ὑπὲρ ἑαυτοῦ δὲ, οὐκέτι, κρείττων ἁμαρτίας υπάρχων, ὡς Θεός. Εἰ γὰρ τέθνται δι' ἑαυτὸν, οὐχ ἡμεῖς ἡγοράσθημεν μόνο: τῷ αἵματι αὐτοῦ, κατὰ τὰς Γραφάς· ἀλλ᾽ εἴη δ' ἂν καὶ αὐτὸς ἡμῖν συνηγορασμένος, οὐκέτι κατὰ τὴν τοῦ Ἡσαΐου φωνήν, ο Κύριος παρέδωκεν αὐτὸν ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν· ο δέδοται δὲ μᾶλλον καὶ ὑπὲρ τῶν ἰδίων. Οὗ γὰρ ὅλως θυσία καὶ προσαγωγή, ἐκεῖ που πάντως καὶ ἄφεσις ἁμαρτιῶν. Πεφενάκικεν οὖν ἄρα τοὺς ἀνὰ πᾶσαν τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, περὶ αὐτοῦ γεγραφώς· «Τοιοῦτος γὰρ ἡμῖν ἔπρεπεν ἀρχιερεύς, ὅσιος, ἄκακος, αμίαντος, κεχωρισμένος ἀπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν, καὶ ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν γενόμενος· ὃς οὐκ ἔχει καθ' ἡμέραν ἀνάγκην, ὥσπερ οι ἀρχιερεῖς, πρότερον ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἁμαρτημάτων 18 Isa, LIII. 5; Rom. iv, 25. 10 Isa. LIII, 5. ss ibid. 9.» Isa. Li, 15; 1 Cor xv, 3.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. III. θυσίας αναφέρειν, ἔπειτα τῶν τοῦ λαοῦ· τοῦτο γὰρ fectum ".» Quomodo igitur sanctus est pontifex ἐποίησεν ἐφάπαξ ἑαυτὸν προσενέγκας. Ο νόμος γάρ ἀνθρώπους καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθενείας· ὁ λόγος δὲ τῆς ορκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον, Υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον.» Πῶς οὖν ὅσιος ἀρε χιερεὺς ὁ Χριστός; ἢ κατὰ τίνα τρόπον ἄκακος καὶ ἀμίαντος, εἰ δέεται μεθ' ἡμῶν τῆς θυσίας προσκεκο μημένος [ἰσ.. προσκεκομισμένης ] εἰς ἄφεσιν τῶν πλημμελημάτων, καὶ εἰς δικαίωσιν τῶν ἡμαρτηκότων; Πῶς κεχώρισται τῶν ἁμαρτωλῶν, εἰ δικαιοῦται σὺν αὐτοῖς, οὐχ ἑτέρου του χάριν τῆς θυσίας προσκεκομισμένης, ἢ τούτων αὐτῶν; Θαυμάζω δὲ, ὅτι διακεκραγότος τοῦ Παύλου, και μάλα σαφῶς, οὐκ εἶναι παραπλήσιον τοῖς ὑπὲρ τῶν ἰδίων πλημμελημάτων προσκομίζειν κεκελευσμένοις, ἔπειτα τῶν τοῦ λαοῦ πρεσβεύειν, οὐ δέδιας, οἷς ἔφη τἀναντία φάναι τε τολμᾷς [ τοῦ λαοῦ, πρεσβεύειν οὐ δέδιας οἷς ἔφη τἀναντία, φάναι τε τολμᾷς ], καθ' ὁμοιότητα τὴν ἐκείνων, οἱ κατὰ νόμον γεγόνασιν ἱερεῖς, καὶ αὐτὸν ὑπὲρ έαυτου προσάγειν θυσίαν. Καὶ εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς, ὡς ὁ νόμος μὲν καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθενείας· ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον, Υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον· τί τοῖς ἀσθενεῖν εἰωθόσι ποιεῖν ὅσ. ποιεῖς] συναρίθμιον τὸν τῆς ἐκείνων πληθύος ἐξῃρημένον, καὶ τὴν ὑπὲρ νό μον ἔχοντα τελείωσιν, οἶκοθέν τε καὶ κατὰ φύσιν, εἴπερ ἐστὶν Υἱὸς ἀληθῶς, καὶ διὰ τοῦτο Θεός; Ιδωμεν δὲ καὶ ἐκ τοῦ νομικοῦ καὶ ἀρχαιοτέρου γράμματος, τίνα δὴ τρόπον καὶ ὑπὲρ τίνων εἰσκεκόμικεν ἑαυτὸν ὁ Ἐμμανουὴλ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Σκιὰ μὲν γὰρ ὁμολογουμένως ὁ νόμος ἦν, πλὴν ὑποτύπωσιν ἔχει μυστηρίου τοῦ κατὰ Χριστὸν, καὶ τῆς ἀληθείας ὠδίνει την μόρφωσιν. Καὶ γοῦν ἔφη που Χριστὸς τοῖς Ἰουδαίοις προσλαλῶν· «Εἰ ἐπισ στεύετε Μωσῇ, ἐπιστεύετε ἂν ἐμοί· περὶ γὰρ ἐμοῦ ἐκεῖνος ἔγραψε.» Πῶς οὖν ἄρα· τεθύκασι τὸν ἀμνὸν, μέλλοντες τῆς Αἰγυπτίων ἀπαίρειν οἱ ἐξ αἵματος Ἰσραήλ; ὑπὲρ ἑαυτῶν ἄρα καὶ μόνων, ἢ καὶ ὑπὲρ [ε]αὐτοῦ τοῦ ἀμνοῦ; Τίνας ἐλυτροῦτο διὰ τοῦ αἵματος; ἄρα τοὺς ὑπὸ ζυγὸν δουλείας, καὶ δύσοιστον ἀνατλαν [ἰσ. ἀνατλάντας] τὴν ἐκ τῶν Αἰγυπτίων πλεονεξίαν, ἢ καὶ ἑαυτόν; τίνος ἀπεσόβει τὸν ὀλοθρευτήν; τίσιν ἔφασκεν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, «Καὶ ὄψομαι τὸ αἷμα, καὶ σκεπάσω ὑμᾶς; ν ἆρα τοῖς δεδεγμένοις τῆς παρ' αὐτοῦ σκέπης, ήγουν καὶ αὐτῷ τῷ ἀμνῷ; Διετύπου μὲν γὰρ τὰς ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ποιεῖσθαι θυσίας, καθάπερ ἐν πίνακι τῷ νόμῳ, σκιαγραφῶν ὅτι τὸ Χριστοῦ μυστήριον ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· ἔφη δὲ οὕτω πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωσέα· Ἐὰν δὲ πᾶσα συναγωγή υἱῶν Ἰσραὴλ ἀγνοήσῃ ἀκουσίως, καὶ λάθῃ ῥῆμα ἐξ ὀφθαλμῶν τῆς Συναγωγῆς, καὶ ποιήσωσι μίαν ἀπὸ πασῶν τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου, ἢ [ἰσ. 4] οὐ ποιηθήσεται, καὶ πλημμελήσωσι, καὶ γνωσθῇ αὐτοῖς ἡ ἁμαρτία, ἣν ἥμαρτον αὐτῇ· καὶ προσάξει ἡ συναγωγὴ μόσχον ἐκ βοῶν ἄμωμον περὶ ἁμαρτίας. Ο Τίνα δὲ τρόπον τὰ τῆς θυσίας ἐπιτελεῖσθαι χρὴ, Christus? vel quomodo innocens et impollutus, si nobiscum indiget hostia pro peccatis remittendis et ad peccatores justificandos oblatus? Quomodo segregatus a peccatoribus, si una cum ipsis 94 justi ficabitur, cum hostia non alia de causa offeratur, quam pro istis ipsis? Miror autem quod, clamante Paulo, et quidem apertissime, non esse illum persimilem his quibus pro suis delictis hostias offerre sit jussum, deinde pro delictis populi, non timeas contraria prædicare iis quæ ille dixit, sed asserere audeas, pro illorum similitudine qui secundumn legein fuerunt sacerdotes, etiam ipsum pro se hostiam offerre. Et si verum est lege constitui sacerdotes habentes infirmitatem, sermone autem jurisjurandi quod post legem est, Filium in æternun perfectum, cur in eorum numero qui infirmi esse consueverunt, recenses illum, ab eorum turba exceptum, et perfectione quæ supra legem est et intrinseca et secundum naturam insita præditum, cum sit vere Filius, et ob eam causam Deus? Sed videamus etiam ex legali et veteri scripto, quemadmodum et pro quibus Deo et Patri seipsum obtulerit Emmanuel in odorem suavitatis". Umbra 'namque lex erat procul dubio, sed tamen Christi mysterii informationem habet ", ac veritatis formationem parturit. Itaque Christus, cum Judæos alloqueretur, dixit: • Si crederetis Mosi, crederetis etiam mihi: de me enim ille scripsit ".. Quomodo igitur Israelite de Ægyptiorum terris migraturi aguuni immolaverunt? num pro se ipsis tantum, an etiam pro ipso agno? quosnam redimebat per suum sangui nem? num eos qui sub jugo servitutis erant, et gravissimo premebantur Ægyptiorum dominatu, an se ipsum etiam? a quonam avertebat exterminatorem? quibusve dixit ille Deus universorum: «Εt videbo sanguinem, et prolegam vos?. Num his qui protectione indigebant, an ipsi etiam agno? Hostias enim pro peccato immolandas, in lege tanquam in tabula designabat Deus ac Pater, adhuc adumbrans Christi mysterium; dixit autem sic ad Mosen sacrorum interpretein ‹ Si vero universa congregatio filiorum Israel ignoraverit non sponte, et latuerit verbum oculos Synagogæ, et fecerint unum ab omnibus mandatis Domini quod non fet, et deliquerint, et notum factum fuerit illis peccatum quod peccaverunt; et adducet congregatio vitulum ex bobus immaculatum pro peccato "., Sed posteaquam exposuit quonam modo hostia sit consummanda, subjungit et ait:. Et propitiabitur 95 pro ipsis sacerdos, et remittetur eis pecca tum ". › Jam ergo consideres velim, afferri quidem vitulum in typo Christi illius mundissimi, et maculam nullam habentis, sed afferentes a suis criminibus liberari, non vitulum prorsus. Inmolatus namque est non pro se, ut tu dicis, sed pro intir2 Hehr. vi, 25-28. ** Ephes. v, 2. 27 Hebr. x, 1. 13, 18. ss ibid. 20. 28 Juan. V, 20 Exod. 31, 30 Levit. 1V,

mis, pro quibus legalis ille pontifex faciebat pre- διειπών εὖ μάλα, προσεπάγει, καί φησι· ι Καὶ ces: ut rursus animadvertas advocatuin illum pro nobis factumn ", innocentemque et sanctum pontifirem, segregatum a peccatoribus ". Igitur cuin sermo adversarii undique absurditate laboret, nos pontificem et apostolum confessionis nostræ factum esse dicimus ipsum ex Deo Patre Verbum ", cum factus boino, se ad exinanitionem dejecit *, et nostra assumpsit, ut seipsum etiam pro omnibus offerens Patri in odoreın suavitatis ", acquireret orbem terrarum, eximeret veteribus cuipis, gratia justificaret per fidem ", mortis atque corruptionis victores efficeret, sacros etiam atque sanctificatos, et in omni virtutis genere perfectos redderet, Illum Salvatorem ac Redemptorem confitentes, per quem et cum quo Deo et Patri gloria cum saucio Spiritu β in saecula. Amen. ἐξιλάσεται περὶ αὐτῶν ὁ ἱερεὺς, καὶ ἀφεθήσεται αὐτ τοῖς ἡ ἁμαρτία. ο Αθρες δὴ οὖν, ὅτι προσεκομίζετο μὲν ὁ μόσχος ἐν τύπῳ Χριστοῦ τοῦ πανάγνου, καὶ μῶμον τοῦ μὴ ἔχοντος· ἀπηλλάττοντο δὲ τῶν Ιδίων αἰτιαμάτων οι προσκομίζοντες, καὶ οὔτι που μάλα ο μόσχος. Τέθεται γὰρ οὐχ ὑπέρ γε μᾶλλον ἑαυτοῦ, καθὰ σὺ φής, ἀλλ' ὑπέρ γε τῶν ἠσθενηκότων, ὑπὲρ ὧν ἐποιεῖτο τὰς λιτὰς ὁ κατά νόμους αρχιερεύς. ἵνα πάλιν ἐννοῇς τὸν ὑπὲρ ἡμῶν γεγονότα παρά κλητον, ἄμωμόν τε καὶ ὅσιον ἀρχιερέα, κεχωρισμένον τῶν ἁμαρτωλῶν. Πανταχόθεν τοιγαροῦν ἀρρωστηκά τος τοῦ λόγου τὸ ἀκαλλὲς τῷ δι' ἐναντίας, ἀρχιερέα καὶ ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν γενέσθαι φαμὲν αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ότι γέγονεν ἄνε θρωπος, καθεὶς ἑαυτὸν εἰς κένωσιν, καὶ ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς, ἵνα καὶ ὑπὲρ πάντων εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἑαυτὸν ἐξέληται τῶν ἀρχαίων αιτιαμάτων, δικαιώσῃ τῇ χάκρείττονας, ἱερούς τε καὶ ἡγιασμένους, καὶ πᾶν Λυτρωτὴν ὁμολογοῦντας αὐτόν· δι᾿ οὗ καὶ μεθ᾽ οὗ ἀναθεὶς τῷ Πατρί, κατακτήσηται τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, ριτι διὰ πίστεως, θανάτου καὶ φθορᾶς ἀποφήνῃ εἶδος ἀρετῆς εὖ μάλα κατωρθωκότας, Σωτήρα και τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα, σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Beatus Paulus cum legis umbram haud inutilem hominibus pie vivere instituentibus ostenderet, et ea quæ olim priscis hominibus contigissent, velut tabulam quamdam et rerum veriorum descriptio nem omnium animis apertissime proponeret: ‹ Hæc, inquit, omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos lines sæculorum devenerunt s.» Age igitur, ex legalibus Litteris desumpto loco dicamus, filios Israel olim ex Ægyptiorum terris excedentes, cum in terram promissionis properarent, in eremo diversatos fuisse: cumque gestorum in Ægypto miraculorum infelices obliti, et memoria charitatis in Deum abjecta impie murmurarent, a serpentibus,. ut scriptum est, perierunt ". Sed morsus venenatarum ferarum effugiebant, cum Dei omnium Salvatoris oraculo monitus Moses serpentem illis æneum erexit. 96 € Fac tibi, inquit, serpentem, et pone illum in signum: et erit, si momorderit serpens hominem, quisquis morsus fuerit, videns illum vi- η vet". Hæc ergo figura mysterium Christi erat. Cum enim Deus esset unigenitum Dei Verbum, et per naturam bonum ex bono Patre, particeps factum est sanguinis et carnis, hoc est, factum est homo, et nobis qui mali eramus, afinis, quatenus certe homo nostri similis fuit: positum est etiam in sublime, hoc est, crucem pertulit in ligno, et mortem secundum carnem, etsi revixit die tertia, calcato mortis imperio " Cumn igitur adversus dis- ". pensationem carnis stultissime obloquimur, et 33 Hebr. vir, 26.» Hebr. 11, 1. » Num. xxi, 6 seqq.; 1 Cor. x, 9. ss Joan. 1, 4. 34 1 Cor. x, 11. ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. Ο θεσπέσιος Παῦλος, οὐκ ἀσυντελῆ πρὸς ὄνη τιν τοῖς εὐσεβεῖν ᾑρημένοις, τὴν ἔν γε τῷ νόμῳ σκιὰν ἀποφαίνων, καὶ μὴν καὶ τὰ πάλαι τοῖς ἀρχαίοις συμβεβηκότα, καθάπερ τινὰ πίνακα καὶ γραφὴν τῶν ἀληθεστέρων ταῖς ἁπάντων διανοίαις εὖ μάλα παρατιθείς· «Ταῦτα δὲ [ ἴσ. λείπει, φησί, ] τυπικώς συνέβαινεν ἐκείνοις· ἐγράφη δὲ πρὸς νουθεσίαν ἡμῶν, εἰς οὓς τὰ τέλη τῶν αἰώνων κατήντηκε. Φέρε δὴ οὖν ἐκ νομικῶν Γραμμάτων ελόντες, λέγωμεν, ὡς κατηυλίζοντο μὲν ἐρήμῳ ποτὲ τῆς Αἰγυπτίων ἀπαίροντες οἱ ἐξ Ισραήλ, καὶ εἰς τὴν τῆς ἐπαγγε λίας διασπεύδοντες γῆν· ἐπειδὴ δὲ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ θαυμάτων ἀμνημονοῦντες οἱ τάλανες, καὶ τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης ἀμνημονήσαντες, διεγόγγυζον ανοσίως, ὑπὸ τῶν ὄψεων ἀπώλλυντο, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Διέδρων γε μὴν τὰ τῶν ἰοβόλων δήγματα, τὸν ὄψιν αὐτοῖς τὸν χαλκοῦν ἀναστηλώσαντος τοῦ Μωσέως, τοῦ πάντων Σωτῆρος Θεοῦ κεχρησμωδηκότος· «Ποίη σον σαυτῷ ὄφιν, καὶ θὲς αὐτὸν ἐπὶ σημεῖον· καὶ ἔσται ἐὰν δάκῃ ὄφις ἄνθρωπον, πᾶς ὁ δεδηγμένος ἰδὼν αὐτ τὸν ζήσεται.» Μυστήριον δὲ ἄρα τὸ κατὰ Χριστὸν ἡ τύπωσις ἦν. Θεὸς γὰρ ὑπάρχων ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ ἐξ ἀγαθοῦ Πατρὸς ἀγαθὸς κατὰ φύσιν, μετέσχεν αίματος καὶ σαρκός, τουτέστι, γέγονεν ἄν θρωπος, ἡμῖν τε τοῖς πονηροίς παραπλήσιος, κατά γε τὸ εἶναι καθ᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπος δηλονότι. Τέθειται δὲ καὶ ἐφ' ὑψηλοῦ· τουτέστι, σταυρὸν ἀνέτλη τὸν ἐπὶ ξύλου, καὶ τὸν κατὰ σάρκα θάνατον, εἰ καὶ ἀνεβίω τριήμερος, τὸ τοῦ θανάτου πατήσας κράτος. "Οταν τοίνυν ἐκ πολλῆς ἄγαν ἀσυνεσίας, τῆς μετά σαρκὸς 36 Philipp. 11, 7 36 Ephes. v, 2.» Ephes 11, 8. 40 Num. XXI, 8, 9. οι Hebr. ut, 14. ANT. AGELLII NOTE Forte μωμόν που

ADVERSUS NESTORIUM LIB. IV. οικονομίας καταγογγύζοντες, καὶ τὸ ἀκαλλὲς αὐτῆς turpem illam putantes erubescimus aut sentire sul καθορίζοντες, αίσχυνώμεθα φρονεῖν ἢ λέγειν, ἄνθρωπου γενέσθαι καθ' ἡμᾶς τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, καὶ ἐνωθῆναι σαρκὶ κατὰ ἀλήθειαν, τότε καὶ δράκων ἡμᾶς ὁ ἀρχέκακος ἀποκτενεῖ, τῆς ἑαυτοῦ δυστροπίας τὸν ὥσπερ τινὰ ταῖς ἡμετέραις διανοίαις ἐνιεὶς τὴν πλάνησιν· διαφευξόμεθα δὲ, καὶ τὰ τῆς ἐκείνου σκαιότητος διακρουσόμεθα βλάβη, τοῖς τῆς καρδίας ὄμμασιν ἐνορῶντες τῷ ὄφει· τουτέστι, τὸ Χριστοῦ μυστήριον ἀκριβεῖ διανοίς κατασκεπτόμενοι. Τότε γὰρ, τότε φρονοῦντες ὀρθὰ ἀνενδοιάστως ὁμολογήσο μεν ὅτι γέγονε σὰρξ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ προῆλθεν ἐκ γυναικὸς μετὰ τοῦ μεἶναι Θεὸς, καὶ ἔστιν ὁ αὐτὸς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος· οὔτε ταῖς τῆς ἄνθρω πότητος μέτροις ἐπερυθριών διά τε [ισ. διά γε] τὸ τῆς ὑπεροχῆς ἀξίωμα· οὔτε μὴν τῆς θεοπρεπούς ἐξουσίας, καὶ ὑπερτάτης εὐκλείας εστερημένος διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Οἱ δὲ δὴ τὰ τοιάδε διακρίνειν εὖ μέλα κατηθισμένοι, δι' ἀμφοῖν τὸν ἕνα, καὶ τὸ ἐπ' αὐτῷ μυστήριον ἰσχνῶς καὶ ἐξητασμένως συνιέντες, λέγουσιν· «"Ω βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως Θεοῦ, ὡς ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ, καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ. Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Κυρίου;» Αλλ' οὐκ οἶδ' ὅπως ὡς ἀνέφικτά τε καὶ ἀκαλλή ταυτὶ διωθούμενος, τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν εὐκλείας καὶ ὑπεροχῆς, οὐ μετρίως αὑτοσὶ ποιεῖσθαι κατατολμᾷ τὴν κατάῤῥυσιν ίσ. κατάῤῥησιν ]· καὶ μέτρον ὥσπερ αὐτῷ τὸ καθ' ἡμᾶς ἀπονέμων, καὶ ἕτερον οὐδὲν, δεδοξάσθαι φησὶν αὐτὸν παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, οὐχ ὡς ἰδίᾳ δυνάμει χρώμενον, τῇ δι' αὐτοῦ, καὶ πληροῦν τὰ τῆς θεοσημείας, ἀλλ' ἔξωθεν " καὶ εἰσκεκριμένως κερδαίνοντα, τὸ κατορθοῦν δύνασθαί τι τῶν τεθαυμασμένων ἵνα δὴ φαίνοιτο καθ' ἡμᾶς ιαμάτων που τάχα χάρισμα λαβών, φάναι τε ὀφείλων, κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον· ο Χάριτι δὲ Θεοῦ εἰμι ὁ εἰμι.» Οἷς γὰρ ἐπακτὸν καὶ θύραθεν τὸ εἶναί τι καὶ δύνασθαι κατορθοῦν, οὗτοι φαῖεν ἂν εἰ. κότως καὶ τὴν τοιάνδε φωνήν. Δεῖξαι γὰρ, ὡς οίεται, βουληθεὶς ἰσουργὸν εἰς ἅπαντα τὴν ἁγίαν Τριάδα, πάλιν ὧδέ φησιν dicere ipsum Dei Verbum factum esse nostri similem hominem, et carni secundum veritatem uņitum, tum denique draco ille malorum origo pos occidet, in nostros animos malignitatis suæ sedctionem quasi venenum infundens; effugiemus autem, et illatam ab illius perversitate perniciem amolienur, si cordis oculos in serpentem conjecerimus, hoc est, si Christi mysterium diligenti animadversione consideraverimus. Tum denique recle sentientes omni dubitatione remota confitebimur ipsum Dei Verbum factum esse carnem, et ita es muliere prodiisse, ut maneret Deus, eumdemque Deum simul et hominem esse, neque de humanitatis mensuris erubescentem propter excellentiæ diguitatem, neque rursus divinæ illius potestatis et summæ gloriæ expertem propter humanitatem. Qui igitur ejusmodi res probe discernere consueverunt, ut per utrumque unum, et ejus mysterium subtiliter et accurate intelligant, dicunt: «0 altitudo divitiarum et sapientiæ et scientiæ Dei: quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viæ ejus! Quis enim cognovit sensum Domiui“?, Sed nescio qua de causa iste homo his rebus, quasi impossibiles sint et absurda, rejectis, superbe audeat Salvatoris nostri gloriæ et excellentiæ detrahere, et mensuram illi nostram tribuens, et præterea nihil, glorificatum eum dicat a Spiritu sancto, ejus virtute non ut propria utentem, et divina signa facere, sed ad miracula edenda, extrinseca et, adventitia vi præditum, ut jam videatur nostro 97 more curationum gratiam accepisse, et cum beato Paulo dis cere debere: Gratia Dei sum id quod sum Quibus enim adventitium est et quasi extrinsecus impertitum ut aliquid sint, ac perficere possint, ii merito hanc vocem emittere poterunt. Volens eniɩn ostendere, ut putat, ad omnia paris esse efficaciæ sanctam Trinitatem, rursus in hunc modum dicit: [ Ο Θεός Λόγος ἐγένετο σαρξ, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Συνεκάθισεν ἑαυτῷ τὴν ἀναληφθεῖσαν ὁ Πατήρ ἀνθρωπότητα.. Εἶπε γάρ, φησίν, ὁ Κύριος τῷ Κυ ρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου.» Τὴν τοῦ ἀναληφθέντος τὸ Πνεῦμα κατελθών συνεκρότησε δόξαν.. "Οταν γὰρ, φησὶν, ἔλθῃ τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ἐκεῖνος ἐμὲ δοξάσει.» Βούλει καὶ ἄλλην ἐπὶ τούτοις αὐτοῖς τῆς Τριάδος ενέργειαν; Ενώκησεν ὁ Υἱὸς ἐν τῷ σώ ματι· συνέστησεν ὁ Πατήρ βαπτιζόμενον· διέπλασεν ἐν Παρθένῳ τὸ Πνεῦμα.] Εἶτα πάλιν φησὶ περὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων· [Ὁ Υἱὸς ἐξελέξατο. «Εγὼ γὰρ, φησὶν, ὑμᾶς ἐξελεξάμην.. Ο Πατὴρ ἡγίασε ο Πάτερ γὰρ, φησὶν, ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου.» Το Πνεῦμα κατεσκεύασε ρήτορας.] Ὅτι μὲν οὖν ἄσοφός τε καὶ ἀτερπὴς ὁ σύμπας αυ . Rom. xi, 33. 6. 1 Cor. ΔΓ, ' NESTOR. [Deus Verbum factum est caro, et habitavit in nobis ". Secura considere fecit Pater assumptam humanitatem: «Dixit enim, inquit, Duminus Domino meo: Sede a dextris meis ", Glo ›· riam assumpti Spiritus descendens comparavit: • Cum venerit, inquit, Spiritus veritatis, ille me glorificabit ".» Visne etiam aliam ad haec adjiciamus Trinitatis efficientiam? Habitavit Filius in corpore: commendavit baptizatum Pater; efformavit eum in Virgine Spiritus. Deinde rursus ait de sanctis apostolis: [Filius elegit:. Ego enim, inquit, 65, Pater sanctificavit: Pater, inquit, sanclegi vos ctifica eos in veritate tua ". › Spiritus effecit oraLores. ] 10. ** Joan. 1, 14. CAP. 1. Totum quidem sermonem ab eo habitum, et 6 Psai. cis, 1. * Joan. xvi, 13, 14. * Joan, 16. "Joan. xvII, 47. PATROL. GR. LXXVI,

imperitum esse et molestum, facillimum est os- τῷ πεποίηται λόγος, καταδείξαι ῥᾷον παραπαίει δὲ tendere sed in eo quomodo etiam insaniat exponam. Una est enim divinitatis natura, sed subsistic proprie ac singulariter Pater, et Filius, itidemque Spiritus efficiuntur autem omnia a Patre, et per Filium in Spiritu; et dum Pater movetur ad efficientiam aliquorum, procul dubio efficit Filius in Spiritu: et si quid Filius complere dicitur aut Spiritus, hoc sane prorsus est ex Patre, ac per totam pergit sanctam et consubstantialem Trinitatem in quamcunque rem tendens operatio atque voluntas. Verumtamen in his illud dicendum est. Vide rursum ut aperte et evidenter, quamvis illud ex Deo Patre Verbum factum esse carnem dicat, tamen corrumpat vim sententiarum et a recto tramite longius abducat, dum ipsam incarnationem esse tanquam ejus efficientiam pronuntiat; subjicit enim illico: < Visne etiam aliam ad hæc ipsius Trinitatis efficientiam?»quasi jam priorem Dei Verbi fuisse ostenderit efficientiam, id ipsum quod caro factum est, secundum Scripturas: et quænam sit illa altera post illam priorem efficientia, demonstrat, ut ipse putal, ac dicit: c Habitavit Filius in corpore. Ergo Deifer homo erit Christus: deinde id solum in homine effecisse Dei Patrisque Verbum, perspicuum erit; itaque quamvis dicat beatus evangelista: 98. Verbun caro factum est, et habitavit in nobis,, bil aliud indicat nisi illud solum, nimirum ipsum Deum Verbum in homine habitasse, ut etiam in nobis ipsis. Templa namque sumus Dei viventis "; et in hoc cognoscimus quod in nobis est, quia ex Spiritu suo dedit nobis s. Sed id fortasse minime dices, blasphemiam reformidans: ac nobiscum confiteberis ipsum Dei Verbum hominem factum: idque esse incarnationem: consenties etiam mansisse Deum, et suæ naturæ decus servasse, quamvis appellatus sit Filius hominis, idque secundumn veritatem fuerit. Quid igiur jam tibi accidit, ut diceres ipsum Patrem simul secum considere fecisse humanitatem assumptam, ac non potius in suæ ipsius divinitatis sedibus constitisse ex Dei Patrisque beneplacito, ortum ex eo Verbum etiam posteaquam factum est homo, ne ipsius humanitas tanquam ab eo diversa intelligatur aut dicatur a nobis, cum vera unio et unum esse illum ostendat nobis et ejus carnem non esse ab eo alienam? Convin ceris ergo in hoc quoque mendax, et a recta ratiocinatione non parum aberrans. Ac si nihil aliud est dicere Verbum factum esse carnem, nisi quod factum est hono, servata excellentia divinitatis, mianensque quod erat, quanam externa gloria opus habuit, cum ipse Dominus esset gloriæ? Glorificabatur enim sine dubio, Spiritu divina efficiente signa, non ut Deifer homo, ab externa superioreque natura eo munere comparato, ut nobis accidit, sed Spiritu tanquam proprio usus. Deus enim erat ex natura; ideoque Spiritus ejus ab eo non erat aliewo 1 Cor. VI, 16. ss 1 Joan. 1, 13. κάν τούτῳ, καὶ ὅπως, ἐρῶ. Μία μὲν γὰρ θεότητος φύσις, ὑφέστηκε δὲ ἰδικῶς ὁ Πατήρ, καὶ μέντοι καὶ ὁ Υἱὸς, ὁμοίως δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα. Πράττεταί γε μήν τὰ πάντα παρὰ Πατρὸς, καὶ δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι καὶ οἷον κεκινημένου τοῦ Πατρὸς εἰς ἐνέργειαν τὴν ἐπί τισιν, ἐνεργεῖ δὲ πάντως ὁ Υἱὸς ἐν Πνεύματι· κἂν εἴ τι λέγοιτο πληροῦν ὁ Υἱὸς ἢ τὸ Πνεῦμα, τοῦτο δὲ πάντως ἐστὶν ἐκ Πατρὸς, καὶ διὰ πάσης ἔρχεται τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, ἡ εἰς πᾶν ὁτιοῦν ἐνέργειά τε καὶ βούλησις. Πλὴν ἔν γε τούτοις ἐκεῖνό φαμεν. "Αβρει δὴ πάλιν, ὡς σαφῶς τε καὶ ἐναργώς, καίτοι σάρκα λέγων τὸν ἐκ Θεοῦ γεγενῆσθαι Λόγον, τὴν τῶν ἐννοιῶν παρασημαίνει δύναμιν, καὶ τῆς ὀρθότητος ἀποφέρει μακράν ὡς ἐν έργειαν αὐτοῦ τὴν σάρκωσιν ἀποφαίνων. Ἐπιφέρει γὰρ εὐθύς Βούλει καὶ ἄλλην ἐπὶ τούτοις αὐτοῖς τῆς Τριάδος ενέργειαν; › ὡς ἤδη πρώτην ἀποδεδειχὼς ἐνέργειαν τοῦ Θεοῦ Λόγου, τὸ σάρκα γενέσθαι, κατὰ τὰς Γραφάς. Καὶ τὶς ἡ ἑτέρα μετὰ τὴν πρώτην ενέργειαν διαδείχ νυσιν [1σ. δεικνύς], ὥσπερ οίεται, φησίν ο Ενώκησεν ὁ Υἱὸς ἐν τῷ σώματι. ο Θεοφόρος οὖν ἄνθρωπος ὁ Χριστός. Εἶτα καὶ μόνον τοῦτο ἐνεργήσας εἰς ἄνθρωπον ὁ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς διαφαίνεται λόγος· ὥστε, κάν εἰ λέγοι τυχὸν ὁ μακάριος εὐαγγελιστής, Ο Λόγος δ σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, ο καταδηλοῦν ἡμῖν ἕτερον οὐδὲν, πλὴν ἐκεῖνο καὶ μόνον, ὅτι κατ ώκησεν ἐν ἀνθρώπῳ Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, καθὰ καὶ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς. Ναοὶ γάρ ἐσμεν Θεοῦ ζῶντος, καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐν ἡμῖν ἐστιν, ὅτι ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωκεν. "Αλλ' οὐ τοῦτο μὲν ἴσως ερεῖς, καταναρκήσας τὴν δυσφημίαν· ὁμολογήσεις δὲ μεθ᾿ ἡμῶν, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λό γος· καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ σάρκωσις. Συνθήσῃ δὲ, ὅτι μεμένηκε Θεὸς, καὶ τὸ τῆς ἰδίας φύσεως διεσώσατο κάλλος· κἂν εἰ κεχρημάτικεν Υἱὸς ἀνθρώπου, γεν γονέ τε τοῦτο κατὰ ἀλήθειαν. Εἶτα τί μαθὼν [ἰσ. παθών], συγκαθίσαι φὴς ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, τὴν ἀναληφθεῖσαν ἀνθρωπότητα, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον, τοῖς τῆς ἰδίας θεότητος ἐνιδρύσθαι θώκοις, ἐν εὐδοκίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ ἄνθρωπον γεγονότα τὸν ἐξ αὐτοῦ φύντα Λόγον, ἵνα μὴ ὡς ἑτέρα τις παρ' αὐτὸν ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ πρὸς ἡμῶν νοοῖτο καὶ λέγατο, καίτοι τῆς κατὰ ἀλήθειαν ἑνώσεως, ἕνα τε ἡμῖν ἀποφαινούσης αὐτὸν, καὶ οὐκ ἀλλότριον αὐτοῦ τὴν σάρκα αὐτοῦ; Ψευδοεπὴς οὖν ἄρα, καὶ λογισμοῦ τοῦ καθ ήκοντος οὐ μετρίως ἡμαρτηκώς, ἁλίσκῃ κάν τούτῳ Καὶ εἰ μηδὲν ἕτερόν ἐστι τὸ φάναι δὴ σάρκα γεγενῆσθαι τὸν Λόγον, ἢ ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος ἐν ὑπερο οχῇ θεότητος ὤν, καὶ μεμενηκὼς ὅπερ ἦν, ποίας ἂν ἐδεήθη τῆς ἔξωθεν δόξης, καίτοι τῆς δόξης Κύριος ὢν αὐτός; Εδοξάζετο μὲν γὰρ ὁμολογουμένως, ενερ γοῦντος τοῦ Πνεύματος τὰς θεοσημίας· ἀλλ᾽ οὐχ ὡς ἄνθρωπος θεοφόρος, ἐξ ὀθνείας τε καὶ ὑπερκειμένης φύσεως τὸ χρῆμα κερδαίνων, καθὰ καὶ ἡμεῖς· ὡς ἰδίῳ δὲ μᾶλλον κεχρημένος τῷ Πνεύματι. Θεὸς γὰρ ἦν φύσει, καὶ οὐκ ἀλλότριον αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα

ADVERSUS NESTORIUM LIB. IV. αὐτοῦ. Οὐκοῦν οὐκ ἔξωθεν, οὐδὲ εἰσποίητον αὐτῷ δε- nus. Non igitur extrinsecus, neque ascitam aliunde δόσθαι φαμὲν τοῦ Πνεύματος τὴν ἐνέργειαν, καθὰ καὶ ἡμῖν αὐτοῖς, ήγουν τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις. Δε δώρηται γὰρ αὐτοῖς ἐξουσίαν ὁ Χριστὸς κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρτων, ὥστε ἐκβάλλειν αὐτά· προστέταχε δὲ θεραπεύειν, καὶ πᾶσαν νόσον, καὶ πᾶσαν μαλα κίαν ἐν τῷ λαῷ. Οίκοθεν οὖν ἄρα καὶ παρ' αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ. Καὶ τούτου σαφὴς ἀπόδειξις εἴη ἄν, τὸ καὶ ἑτέροις δύνασθαι χορηγεῖν αὐτό, καὶ οὐκ ἐκ μέτρου, καθά φησιν ο μακάριος εὐαγγελιστής· ἐπεμέτρησε μὲν γὰρ τοῖς ἁγίοις τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος χάριν ὁ τῶν ὅλων Θεός· καὶ ᾧ μὲν ἔδωκε λόγον σου φίας· ἄλλῳ δὲ λόγον γνώσεως· ἑτέρῳ δὲ χάρισμα ιαμάτων· καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἔστι τὸ ὡς ἐκ μέτρου δύο νασθαι τοὺς ἔχοντας ἐνέργειαν. Ο δέ γε Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ἐξ ἰδίου πληρώματος προϊεὶς τὸ Πνεῦμα, καθὰ καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ, οὐχ ὡς ἐκ μέτρου δίδωσιν αὐτὸ τοῖς ἀξίοις ἐλεῖν. Ανθότου δὴ οὖν, ὦ βέλτιστε, τὸν οὐκ ἐκ μέτρον διδόντα τὸ Πνεῦμα τοῖς μεμετρημένον ἔχουσιν αὐτὸ ποιεῖς ἐναρίθμιον; συγκ κεκροτῆσθαι λέγων παρὰ τοῦ Πνεύματος τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ ἐνηργῆσθαι μᾶλλον, ὡς ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς, ἐν χάριτος τάξει λαβόντα την παρ' αὐτοῦ συγκρό τησιν, ήγουν ἐνεργῆσαι μᾶλλον ὡς δι᾿ ἰδίου Πνεύ ματος τὰς θεοσημίας. Ἰουδαῖοι μὲν γὰρ οἱ πάντολμοι, πικρὰν ἐπ᾿ αὐτῷ καταθήγοντες γλῶτταν, ἀνοσίως ἔφασκον· «Οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν τῷ Βεελζεβούλ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων, ὁ δέ γε Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ἀμαθαίνοντας οὐ μικρῶς, μᾶλλον δὲ καὶ δυσσεβοῦντας ἐλέγχων, «ΕΙ ἐγώ, φησὶν, ἐν Βεελζεβούλ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι εκβαλούσι;» Τεθαύμασται γὰρ ὁ λαμπρὸς καὶ μέγας τῶν ἁγίων ἀποστόλων χορὸς, ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου πληρῶν τὰ παράδοξα· καὶ γοῦν ὑπο έστρεφον χαίροντές τε καὶ λέγοντες· «Κύριε, καὶ τὰ δαιμόνια ἡμῖν ὑποτάσσεται ἐπὶ τῷ ὀνόματί σου. Ἀλλ᾽ εἴπερ ἐστὶν ἐφικτὸν ἐν ὀνόματί τινος τῶν ἐνερ γουμένων, καὶ ἑτέρους δύνασθαι τὰ ἴσα πληροῦν, ἡκέτω· φραζέτω διὰ ποίαν αἰτίαν οὐδεὶς ἐν ὀνόματι τῶν ἁγίων τινὸς, ἢ ἀκαθάρτοις πνεύμασι ἐπιτιμήσας θαυμάζεται, ήγουν ἕτερόν τι τῶν πέρα λόγου τετε λεχώς. Αλλ' οἱ μὲν ἐνήργηνται παρὰ τοῦ Πνεύματος, καὶ μεμετρημένην έχουσι χάριν· ὁ δὲ, ὡς Θεός ἐνεργεῖ, καὶ ὡς δι' ἰδίου Πνεύματος ἀμογητι κατορ-D θεῖ τὰ δι' ὧν θαυμάζεται. Καὶ γοῦν ἡ τὴν τοῦ αἷμα τος φύσιν ἀρρωστήσασα γυνή προσελθοῦσα ποτε λεληθότως ἀπὸ ὄπισθεν αὐτοῦ, γέγραπται ὡδι, ήψατο του κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ, καὶ παραχρῆμα ἔστη ἡ φύσις τοῦ αἵματος αὐτῆς. Ο δὴ καὶ συνιεὶς ὁ Χριστός, «Τίς ὁ ἀψάμενός μου;» φησίν. Ἐπειδὴ πρὸς τοῦτο ἔφασκον οἱ θεσπέσιοι μαθηταί· • Επιστάτα, βλέπεις, οἱ ὄχλοι συνέχουσί σε καὶ ἀποθλίβουσι·, πάλιν ἔφασκεν αὐτός· «"Ηψατό μου τις ἐγὼ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξελθοῦσαν ἀπ' ἐμοῦ.» Συν ss Matth. x, 8, 9; Luc. 1, 1. ss Joan. 133, 34. * Luc. 5, 17. ss Luc. vult, 43, 4. se ibid. 45, 46. G dicimus ipsi datam Spiritus efficientiam similiter ac nobis ipsis, aut etiam sanctis apostolis. Dedit enim illis Christus potestatem adversus spiritus immundos ut eos ejicerent: jussit etiam ut curarent omnem infirmitatem et omnem languorem in populo ". Intrinsecus igitur et ab ipso est Spiritus ejus: cujus rei perspicuum est argumentum, quod etiam aliis illum tribuere potest, et non ex mensura, ut ait beatus evangelista *; nam ille onnium Deus ad mensuram quidem tribuit sanctis viris Spiritus sancti gratiam, et alii quidem dedit sermonom sapientiæ, alii sermonem scientiæ, alteri gratiam curationum "4: idque est, ut opinor, quod tanquam ex mensura possunt ii qui habent efficientiaın. 99 At vero Dominus noster Jesus Christus es sua plenitudine profundens Spiritum, ut etiam Pater, non illum dat tanquam ex mensura iis qui digni sunt accipere. Quanamı igitur de causa, vir egregie, eum qui non ex mensura dat Spiritum, in eorum numerum refers qui dimensum illum habent, dum comparatam a Spiritu ejus gloriam dicis, et illius efficientiæ subjectum potius, ut unum e nobis gra tiæ loco ejus cooperationem accepisse, quam proprio Spiritu divina signa effecisse? Judi namque, ad omnia audacissimi cum venenatam linguam adversus illum exacuerent, impie dicebant: Hic non ejicit dæmonia nisi in Beelzebub, principe demoniorum "., Dominus vero noster Jesus Christus illos non modica inscitia, imo vero etiam impictate laborare coarguens: «Si ego, inquit, in Beelzebub ejicio dæmonia, filii vestri in quo ejiciunt "?, Erat enim in admiratione clarus ille et magnus sanctorum apostolorum chorus, cum in nomine Jesu Christi Nazareni ederet miracula: itaque revertebantur gaudentes ac dicentes: • Domine, in nomine tuo etiam dæmonia subjiciuntur nobis ". Sed si fieri potest ut in nomine alicujus eorum qui adefficiendum ab alio moventur, etiam alii similia possint clicere, prodeat ac dicat, quam ob causam nemo celebretur quod in illius sancti viri nomine vel spiritus impuros increparit, vel aliud quidpiam quod supra rationem sit, perfecerit. Sed illi quidem a Spiritu ad opus efficiendum impelluntur, et dimensam habent gratiam; hic vero ut Deus operatur, et tanquam per proprium Spiritum sine labore miracula perfcil. Der nique illa mulier quæ sanguinis fluxu laborabat, cum accessisset clam a tergo, sicut scriptum est”, tetigit fimbria vestimenti ejus: et continuo stetit fluxus sanguinis ejus. Quo cognito Christus: e Quis me, inquit, tetigit? › cumque ad id dicerent saneti apostoli: «Præceptor, vides, turba te comprimunt et aligunt;» rursuin ipse dixit: • Teligit me aliquis, ego enim novi virtutem a me exire 5. › In. telligis ergo quemadmodum non vim extrinsecus 31 Cor. x11, 8-10. ** Matth. x11, 21. so ibid. 27. El hic locus aperte declarat Spiritum ex Filio etiam procedere.

ascitam, sed intrinsecus et ex seipso habeat ut ope- ιείς [συνίης] οὖν ὅπως οὐκ εἰσκεκριμένον ἔξωθεν, rati et efficere possit, et ab infirmitatibus liberare. Seribit etiam alicubi beatus evangelista Matthæus: • Et omnis turba quærebat cum tangere, quia virtuis de illo exibat, et sanabat ones.. 100 Virtus ergo ejus est ejus Spiritus: idque confirmat beatus David cum dicit:. Verbo Domini coli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eoruni ". › Os autem Dei ac Patris, ipsum ex eo Verbum appellat, cujus Spiritu, quæ per ipsum facta sunt, continentur ut subsistant. Hactenus igitur digi quemadmodum pietatis mysterium, quod ipsi quoque admirantur angeli, ad nihilum deducat, et negligens dogmata veritatis, extenuet, dicens: ‹ Visne et aliam ad hæc adjiciamus Trinitatis operationem? Inliabitavit Filius in corpore: commendavit baptizatun Pater: formavit in Virgine Spiritus.» Porro cum his quæ a nobis dicta sunt, congruere veritatem, neque adversus ejus verba fictam nos composuisse declamationem, sed apertam veramque redargutionem, ipse perspicuum facict, cum alibi sic dicat: NESTOR. Atque cooperationis hujus evidens est argumentum: Filius est factus homo, Pater in throno collocavit, Spiritus signis honestavil.] CAP. II. ἀλλ᾽ οίκοθεν ἔχει καὶ ἐξ αὐτοῦ τὸ ἐνεργεῖν δύνασθαι, καὶ ἀπαλλάττειν ἀρρωστημάτων. Γράφει δέ που καὶ ὁ μακάριος εὐαγγελιστής Ματθαῖος· ι Καὶ πᾶς ὁ ὄχλος εζήτει ἅπτεσθαι αὐτοῦ, ὅτι δύναμις παρ' αὐτοῦ εξήρχετο, καὶ ἱᾶτο πάντας. ο Δύναμις οὖν αὐτοῦ, τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ· καὶ πιστώσεται λέγων ὁ θεσπέσιος Δαβίδ· «Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν, καὶ τῷ Πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύνα μις αὐτῶν. ο Στόμα δὲ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸν ἐξ αὐτοῦ φησι Λόγον, οὗ τῷ Πνεύματι διακρατείται πρὸς ὕπαρξιν, τὰ δι' αὐτοῦ γεγονότα. Ηδη μὲν οὖν ἔφην ὅτι τῆς εὐσεβείας τὸ μυστήριον, δ καὶ παρ' αὐτ τοῖς τεθαύμασται τοῖς ἁγίοις ἀγγέλοις, κατακομίζει πρὸς τὸ μηδέν, καὶ τῶν εἰς ἀλήθειαν δογμάτων οὐ πεφροντικώς, κατασμικρύνει, λέγων· «Βούλει καὶ ἄλλην ἐπὶ τούτοις αὐτοῖς τῆς Τριάδος ενέργειαν, Ενῴχησεν ὁ Υἱὸς ἐν τῷ σώματι· συνέστησεν ὁ Πατήρ βαπτιζόμενον· διέπλασεν ἐν Παρθένῳ τὸ Πνεῦμα. Ὅτι δὲ τοῖς πρὸς ἡμῶν εἰρημένοις έψεται δὴ πάντως τὸ ἀληθὲς, καὶ οὐ ψιλήν κατάρευσιν [σ. κατάρξη σιν] τῶν αὐτοῦ πεπνιήμεθα λόγων, ἔλεγχον δὲ μᾶλλον σαφῆ τε καὶ ἀληθῆ, διαδείξει δὲ [σ. δή] λέγων αὐ τὸς ἐν ἑτέροις ὠδί. [ Καὶ τῆς συνεργείας ἡ ἀπόδειξις πρόδηλος· ὁ Υἱὸς ἐνηνθρώπησεν· ὁ Πατὴρ ἐνεθρόνησε· τὸ Πνεῦμα σημείοις ἐσέμνυνε.] "Αρ' οὖν ἐνδοιάσειεν ἂν καὶ μετὰ τοῦτό τις, ὅτι τῶν ἐννοιῶν ὁ σκοπὸς αὐτῷ, πρὸς ἀμαθίαν τε ὁμοῦ καὶ ἀνοσιότητα βλέπει, καὶ τῶν τῆς εὐσεβείας - γμάτων καταθρασύνεται; ὥσπερ τὸ γενέσθαι σάρκα τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ἀσυνέτως ἐκβαλών, ενεργῆσαι φησιν εἰς ἄνθρωπον τὴν ἐνοίκησιν, οὕτω δὴ πάλιν τὸ ἐνανθρωπῆσαι δέχεται· καίτοι τῶν ἀνὰ πᾶσαν τὴν ὑπ' οὐρανὸν ἁγίων Ἐκκλησιῶν, καὶ αὐτῶν δὲ τῶν ἀοιδίμων Πατέρων, οἳ τὸν τῆς ὀρθῆς τε καὶ ἀμωμήτου πίν στεως ὅρον ἡμῖν ἐξήνεγκαν, λαλοῦντος ἐν αὐτοῖς τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τὸ σαρκωθῆναι τε καὶ ἐνανθρω πῆσαι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, οὐδὲν ἕτερον εἶναι νοούν των, πλὴν ὅτι μόνον τὸ γενέσθαι καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον, ἀποτεχθῆναι τε κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός, ὅτι καὶ γέγονε μεθ' ἡμῶν ὑπὸ νόμον, ὁ ὑπὲρ νόμον ὡς Θεός. Ἐπειδὴ δὲ ὡς ήδη πλειστάκις ἔφην, σκοπὸς αὐτῷ An vero posthac ambiget quisquam, sententiarum ejus intentionem ad inscitiam simul impieta- c temque spectare, et adversus pietatis doginata eum audacter insurgere? qui sicut ipsum Dei Verbum esse carnem factum stulte rejiciens, operatum fuisse ait illam inhabitationem in homine; ita rursus accipit quod homo factus est: quamvis universæ per orbem terrarum sanctæ Ecclesiæ, et ipsi venerabiles Patres qui rectæ et immaculatæ fidei definitionem nobis ediderunt, sancto Spiritu in eis loquente, incarnatum esse et hominem factum Dei Verbum, non aliud esse intelligant, nisi factum esse nostri similem hominem, et secundum carnem ex muliere natum, quia nobiscum factus est sub lege, qui tanquam Deus est supra legem. Quoniam vero, ut sæpius dixi, id ipsi propositum est, ut veritatem infirmet, hac de causa et quidem audacter solus re- [ παραλύειν τὴν ἀλήθειαν, ταύτῃ τοι καὶ μάλα νεανικώς luctatur, et cum omnium sententia pugnat, et adversus ineffabilem gloriam arma movet; et quod ipsi solique placet velut quisquilias quasdam in Dei Ecclesias invehere conatur: afirmat enim nihil aliud esse Irumanationen nisi inhabitatiogent, non quod carnis et sanguinis similiter ac nos particeps fieri voluerit ipsum Dei 101 Verbum; tametsi in omnibus sanctis hominis bus habitarit, et adhuc inhabitet ipsum Verbum, semel autem sit factum in nostris, et carni uni secundum hypostasim communicaverit, in qua etiam pro nobis mortuus esse et resurrexisse creditur, το Ino Luc. νι, 19, • Psal. xxxi, G. ἀνταίρει μόνος, καὶ ταῖς ἁπάντων μάχεται γνώμαις, καὶ κατὰ τῆς ἀῤῥήτου δόξης τὰ ὅπλα κινεῖ· καὶ τὸ αὐτῷ καὶ μόνῳ δοκοῦν, συρφετόν ὥσπερ τινά ταῖς Ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ παρεισκρίνειν ἐπιχειρεῖ· διισχυρίζεται γὰρ ἐνοίκησιν εἶναι τὴν ἐνανθρώπη σιν· καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τό, αἵματος και σαρκός, παραπλησίως ἡμῖν μετασχεῖν ἐλέσθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου· καί τοι πᾶσι μὲν τοῖς ἁγίοις ἐνῳκηκότος τε καὶ ἐνοικοῦντος ἔτι τοῦ Λόγου· γεγονότος δὲ ἅπαξ ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς, καὶ σαρκὶ μιᾷ καθ᾽ ὑπόστασιν κεκοινωνηκότος, καθ' ἦν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανεῖν τε καὶ ἐγηγέρθαι πιστεύεται, σαρκὶ πέπονθεν ἐκών. Ὅτι δὲ

ADVERSUS NESTORIUM LIB. IV. jactare, et de vocum absurditate parum curare, cum dicit, signis per Spiritum editis honestari Christum; proximo superiori sermone salis, ut opinor, ostendimus: itaque reliquas ejus voces, si placet, examineinus. Pater, inquit, commendavit;» ac verbum commendandi, quiduam hoc loco sit, intelligere non possum: nam ea vox e mediis nundinis est, et vili concione et plebeia nugatione plena; sed tamen puto significare, deposuit, verbi gratia, vel, testatus est. Quomodo igitur, rogo te, commendavit Pater hominem inhabitatione divina dignatum? an vero id minime, sed ostendit potius proprium Filium hominein factum, manentem tamen etiam in carne id ipsum quod erat, et est, et erit, nempe Deum? . Jesus Christus enim heri et hodie, idem et in saccula ".» Age igitur, voces de co dictas exquiramus. Quid crgo ait evangelista?. El testimonium perhibuit Joannes, dicens, «Vidi Spiritum descendentem sicut columbam e cœlo, et manentem super cum: hic est qui baptizat in Spiritu sancto; et ego vidi, et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei “. › Ibat enim dispensatoria ratione Dominus noster Jesus Christus ut Jordanem sanctificaret, diguatusque est baptizari nobiscum, ut mysterium illius secundum carnem dispensationis modis illi convenientibus exsequeretur: oportebat enim ut illud ex Deo Patre Verbum hominem esse factum agnoscerctur: sed baptizabatur quideni ut homo, baptizabat autem ut Deus in Spiritu sancto. Neque vero dicimus vel more subservientium, vel tanquam ab alie quopiam Spiritus sancti participationem subministrasse, sed potius tanquam ex natura Deum ex plenitudine sua infundentem, sanctificatos reddidisse. Cur ergo roctis verbis sententiisque neglectis, effectam esse asseris inhabitationem in homine ab ipso Dei Verbo; quamvis quamplurimi sancti viri inhabitantem in se ipsis habuerint illum universorum Deum, et ex iis nemo in suo spiritu baptizaverit, aut divino more in aliquibus habitaverit, aut inbabitasse dictus sit, cum ipse Christus 102 in nobis habitet per sanctum Spiritum; qui est ejus quoque proprius, ut etiam procul dubio Del ac Patris? Et in hac sententia ipsc nos confirmat, dicens: . Cum venerit Paracletus, quam ego niuam vobis a Patre, Spiritus veritatis, qui a latre procedit, ille testimonium perhibebit de me". › Considera igitur quemadmodum Spiritum a Deo et Patre proceden - tcm, cumdem ctiam veritatis proprium esse dicit; ipse autem prorsus est veritas ". Αtqui si revera nou Deus homo factus est, sed homo potius est divinam inbabitationem tanquam operationem qua cicatur habens, quomodo in se credentibus Dei Patrisque Spiritum tanquam propriuin se missurum pollicetur? Sed, ut jam dixi, tanti mysterii magnitudinem ad nihilum dejicit, dividens quodammodo per quædam opera illam sanctæ Trinitatis efficienκαὶ εἰκῇ παραῤῥίπτει λόγους, καὶ τῆς τῶν φωνῶν sponte carne passus est. Porro illum temero verba ἀτοπίας ὀλίγα πεφροντικώς, σημείοις φησὶ τοῖς διὰ τοῦ Πνεύματος κατασεμνύνεσθαι τὸν Χριστὸν, ὁ γεγονὼς ἡμῖν ἔναγχος, καὶ διαρκῶς, ὥς γε οἶμαι, ἔδειξε λόγος, βασανίζωμεν, εἰ δοκεῖ, τὰς ἑτέρας αὐτοῦ φω νάς. • Ο Πατήρ, φησί, συνέστησε· ο τὸ μὲν οὖν, συνέστησεν, δ τί ποτέ ἐστιν ἐν τούτοις οὐκ ἂν ἔχοιμι νοεῖν· καὶ γάρ ἐστιν ὁμολογουμένως αγοραία τε καὶ ἀγυρτώδης, καὶ τερθρείας Ιδιωτικῆς ἀνάμεστος ή φωνή· πλὴν οἶμαι δηλοῦν ἐθέλειν αὐτό, τὸ, παρέθετο, φέρε εἰπεῖν, ήγουν μεμαρτύρηκε. Πῶς οὖν, εἰπέ μοι, συνέστησεν ὁ Πατήρ, ενοικήσεως θείας· ἠξιωμένον; ἢ δ τοῦτο μὲν ἥκιστά γε· κατέδειξε δὲ μᾶλλον ἐνανθρω· πήσαντα τὸν ἴδιον Υιόν, μεμενηκότα δὲ καὶ ἐν σαρκί, τοῦθ᾽ ὅπερ ἦν τε, καὶ ἔστι, καί ἔσται, Θεὸν δηλονότι. «Ἰησοῦς γὰρ Χριστὸς ὁ χθὲς, καὶ σήμερον, ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. ο Φέρε τοίνυν τὰς ἐπ' αὐτῷ πολυπραγμονῶμεν φωνάς. Τί φησιν ὁ εὐαγγελιστής; • Καὶ ἐμαρτύρησεν ὁ Ἰωάννης λέγων· Οτι τεθέαμαι τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον ὡσεὶ περιστερὰν ἐξ οὐρανοῦ, καὶ μένον ἐπ' αὐτόν· οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν Πνεύματι ἁγίῳ· κἀγὼ ἑώρακα καὶ μεμαρτύρηκα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.» Εἴη μὲν γὰρ οίκονομικῶς ἁγιάσων τὸν Ἰορδάνην ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰητοὺς ὁ Χριστός· κατηξίου δὲ σὺν ἡμῖν βαπτίζεσθαι, τῆς κατὰ σάρκα οικονομίας τὸ μυστήριον διὰ τῶν αὐτῇ πρεπόντων διοικούμενος τρόπων. Έδει γὰρ ἄν θρωπον γεγονότα γινώσκεσθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον· ἀλλ' ἐβαπτίζετο μὲν, ὡς ἄνθρωπος, ἐβάπτιζε δὲ θεϊκῶς ἐν ἁγίῳ Πνεύματι. Καὶ οὐ δή πού φαμεν, c ἢ ὑπουργικῶς, ἢ ὡς παρ' ἑτέρου τινὸς τοῖς βαπτιζομένοις τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος διηκονεῖτο μέθεξιν· ἀπετέλει δὲ μᾶλλον ἡγιασμένους, ὡς φύσει Θεὸς ἐν αἰς αὐτὸς ἐξ ἰδίου πληρώματος. Πῶς οὖν ἀφειδήσας τῶν εἰς ὀρθότητα λόγων, καὶ μέν τοι καὶ ἐννοιῶν, ἐνηργῆσθαι τῆς ἐν ἀνθρώπῳ τὴν ἐνοίκησιν παρὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου; καίτοι πλείστων τε ὅσων ἁγίων, Εν γε δὴ σφίσιν αὐτοῖς ἐσχηκότων Ενοικον τὸν τῶν ὅλων θεόν· βαπτίσαντο; δὲ οὐδενὸς ἐν ἰδίῳ πνεύματι, έχουν θεϊκῶς ἐνοικῆσαί τισιν εἰρημένου καὶ ἐνῳκηκότος· καὶ αὐτὸς ὁ Χριστὸς ἐν ἡμῖν αὐλίζεται διὰ τοῦ Αγίου Πνεύματος, ὅπερ ἐστὶ καὶ ἴδιον αὐτοῦ, καθάπερ ἐμέλει τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός; Καὶ πρός γε τοῦτο ἡμᾶς ἐμπεδοῖ λέγων αὐτός· «Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Παράκλητος, ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ Πατρὸς, το Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ο παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύε ται, ἐκεῖνος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ. ῎Αθρει δὴ οὖν ὅπως τὸ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐκπορευόμενον Πνεῦμα, τοῦτο καὶ τῆς ἀληθείας ἴδιον εἶναι φής (ίσ. φησίν]. Αὐτὸς δέ που πάντως ἐστὶν ἡ ἀλήθεια. Εἶτα πῶς, εἴπερ ἐστὶν ἀληθῶς οὐκ ἐνανθρωπήσας Θεός, άνθρωπος δὲ μᾶλλον, τὴν θείαν ἐνοίκησιν, ὡς ἐνέργειαν ἔχων, ώς ίδιον Πνεῦμα τὸ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, τοῖς πιστεύουσιν εἰς αὐτὸν καταπέμψειν ἐπαγγέλλεται; ᾿Αλλὰ γὰρ, ὡς ἔφην, τὴν τοῦ μυστηρίου δόξαν κατασείει πρὸς τὸ μηδὲν, μερίζων ὥσπερ τῆς ἁγίας Τριάδος τὴν ἐπί τισι τῶν δρωμένων ἐνέργειαν, ἐκά * Joan. 1, 33, 34. Joan. xv, 26 «Hebr. x111, 8. "Joan. XIV,

tiam, el cuique hypostasi privatim tribuens, quod / στῇ τε τῶν ὑποστάσεων ἀπονέμων ἰδικῶς, ὅ μὴ πέnon fecit altera. Rursus ita dixit: [Filius elegit; ‹ Ego enim, inquit, vos elegi.» Pater sanctificavit: Spiritus effecit oratores.] O immodicam emotæ mentis insaniam! Si omnia facta sunt a Patre per Filium in Spiritu, neque aliquid fieri contingit a Deo et Patre, nisi hoc ipso modo, qui fieri potest ut non sit plane stupidus, qui immortalis illius et unius divinitatis quibusdam in rebus operationes hypostasibus privatim ac proprie inpertitur, nec potius affirmat singula quæ geruntur, a Patre per Filium in Spiritu esse facta? Nam si est Filius et consilium, et sapientia, et virtus Patris ", prorsus omnia Paler per Filium tanquam per consilium et sapientiam el virtutem operabitur. Sic optimorum habita ratione discipulos elegit, sic jam electos dicimus fuisse sunclificatos, sic factos oratores, tanquam ex una videlicet deitate, a Patre per Filium in Spiritu. ‹ Pater, inquit, sancte, sanctifica illos in veritate tua. Sanctificat ergo ipsa Veritas, hoc est, Filius: inmittit etiam sanctum Spiritum similiter, et efficit sapientes, ac per sancti Spiritus operationem religiose eloquentes. Itaque in Matthæi Evangelio dixit discipulis suis: «Cum tradiderint vos, nolite cogitare quomodo aut quid loquandini; dabitur enim vobis in illa hora quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini', sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in 103 vobis *7. › In Lucæ autem Evangelio: ‹ Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt contradicere et resistere omnes adversarii vestri ".» Audisne quemadmodum, loquente in ipsis sancto Spiritu, ipse dat os? est enim sermonis dator utpote Verbum et Spiritus tributor, ut qui illum proprium naturaliter habeat, sicut etiam ipse Pater. Eadem igitur operatur sancta Trinitas, et quæcunque gesserit ac voluerit Pater efficere, eadem et Filius eodem modo facit, similiterque Spiritus sanctus. Singulis vero lypostasibus tribuere seorsim operationes cuique proprias, nihil est aliud quam tres seorsim et prorsus inter se disjunctos deos pronuntiare. Nam in sancta Trinitate, illa naturalis unitatis ratio unam prorsus in omnibus operibus motionem ostendit. Quod si dicamus, cumn una bypostasis movetur ad opus, reliquas duas nilal agere, quomodo negari poterit quin corporea inducatur sectio, propemodum locum quendam singulis bypostasibus tribuens, eo ipso quod extra reliquas et aljuncta cogitatur, non eo quod proprie subsistit, id enim vere dicitur, sed quod in cujusque rei diversitate, rationem quæ ad naturalem pnitatem colligat non patitur? Una enim divinitatis natura in sancta et consubstantiali Trinitate intelligitur. Hic autem bonus vir Deum Verbum Deo Patrique consubstantiale perinde ac si ignoraret esse factum hominem, non abjiciendo quod Deus est, sal porius assumendo quod non erat, audet extenuare. πραχεν ἡ ἑτέρα. Πάλιν ὧδέ φησιν. Ὁ Υἱὸς ἐξελέξατο • Ἐγὼ γὰρ, φησὶν, ὑμᾶς ἐξελεξάμην, ὁ Πατήρ ἡγίασε· τὸ Πνεῦμα κατεσκεύασε ρήτορας. Ὢ τῆς ἀμέτρου φρενοβλαβείας. Εἰ πάντα γέγονε παρὰ τοῦ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι, καὶ οὐκ ἄν τι δρῷτα παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, πλὴν ὅτι κατὰ τοῦτον αὐτὸν τὸν τρόπον, πῶς οὐκ ἀπόπληκτος εἴη ἂν καὶ μάλα εἰκότως, ὁ ταῖς ὑποστάσεσι καταμερίζων ἰδικῶς τὰς ἐπὶ γέ τισιν ενεργείας, τῆς ἀκηράτου καὶ μιᾶς θεότητος· καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἔκαστα τῶν δρωμένων πεπράχθαι διαβεβαιούμενος παρὰ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι; Εἰ γάρ ἐστιν ὁ Υἱὸς καὶ βουλὴ καὶ σοφία καὶ δύναμις τοῦ Πατρὸς, πάντα που πάντως, ὡς διὰ βουλῆς καὶ σοφίας καὶ δυνάμεως ὁ Πατὴρ ἐργάσεται δι' Υἱοῦ. Οὕτως ἀριστίνδ᾽ ἀπολέκτους ἐποιεῖτο τοὺς μαθητάς· οὕτως ἡγιάσθαι φαμὲν τοὺς ἐξειλεγμένουςοὕτω γεγενῆσθαι ρήτορας, ὡς ἐκ μιᾶς δηλονότι θεό τητος, παρὰ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι. ι Πάτερ γὰρ ἅγιε, φησίν, ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου.» Αγιάζει τοίνυν ἡ ἀλήθεια, τουτέστιν ὁ Υἱός· ἐνίησε δὲ καὶ ὁμοίως καὶ ἀποφαίνει σοφούς, καὶ διὰ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος [Ισ. τὸ ἅγιον Πνεῦμα Ενεργείας, θεοφιλῶς κατεγλωττισμένους [Ισ. κατενγλωττισμέ νους]. Εφη γοῦν ἐν μὲν τῇ τοῦ Ματθαίου συγγραφή πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς, «Οταν δὲ παραδίδωσιν Πσ. παραδιδῶσιν] ὑμᾶς, μὴ μεριμνήσητε πῶς, ἡ τί λαλήσητε δοθήσεται γὰρ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ, τί λαλήσετε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν. Διὰ δέ γε τῆς τοῦ Λουκᾶ· «Θέσθε οὖν ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν μὴ προμελετἂν ἀπολογηθῆναι· ἐγὼ γὰρ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν, ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντεἰπεῖν, ἢ ἀντιστῆναι πάντες οἱ ἀντικείμενοι ὑμῖν.» Ακούεις όπως λαλοῦντος ἐν αὐτοῖς τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος, αὐτὸς δίδωσι τὸ στέμα; λόγου γάρ ἐστι δοτήρ, ὡς Λόγος, καὶ Πνεύματος χορηγός, ὡς ἴδιον ἔχων αὐτὸ φυσικῶς, καθὰ καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ. Ταυτοεργεί μὲν οὖν ἡ ἁγία Τριάς, καὶ ἅπερ ἂν δρώῃ καὶ βού λοιτο κατορθοῦν ὁ Πατὴν, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς κατὰ τὸν ἴσον τρόπον· ὁμοίως δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα. Τό γε μήν ἀνὰ μέρος διδόναι τὰς ἐνεργείας ἑκάστῃ τῶν ὑπο στάσεων ἰδικῶς, οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ τρεῖς ἀνὰ μέσ ρος καὶ ὁλοτρόπως ἀλλήλων διεστηκότας, ἀποφαίνειν θεούς. Ο μὲν γὰρ τῆς φυσικῆς ἐνότητος λόγος ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος, μίαν δή που τὴν ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς δρωμένοις ἀποφαίνει κίνησιν. Εἰ δὲ δὴ λέγοιμεν, ὅτι μιᾶς ὑποστάσεως, οἷον εἰς ἔργα κεκινημένης, ἀπρακτήσειεν ἂν αἱ δύο, πῶς οὐ παχεία τομὴ παρεισκρί νεται, τόπον ὥσπερ τινὰ τῶν ὑποστάσεων ἑκάστη νέμουσα, τό, ἔξω τε καὶ ἀπεσχοινισμένως νοεῖσθαι τῶν ἄλλων, οὐ κατά γε τὸ ὑπάρχειν ἰδιοστάτως, τοῦτο γὰρ ἀληθές· ἀλλ' ὡς ἐν τῇ κατὰ πᾶν ἑτερότητι, μὴ ἀνεχομένη λόγου τοῦ συναγείροντος εἰς ἑνότητα φυσικήν; Μία γὰρ θεότητος φύσις ἐν ἁγίᾳ καὶ ὁμπου σίῳ νοεῖται Τριάδι. Ὁ δὲ χρηστὸς ουτοσί, τὸν ὁμοούαιον τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ Θεὸν λόγον, ὡς οὐκ εἰδὼς ὅτι 1 1 Cor. 1, 24. 67 Matth. x, 19, 20. ce Luc. xxi, 14, 15.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. IV. tur, Filium afficit injuria, ubi adversus Arii sectatores ita dicit. γέγονεν ἄνθρωπος, οὐ τὸ εἶναι Θεὸς ἀποβεβληκώς, Nam cum sancto Spiritui, ut dictum est, patrocineπροσειληφώς δὲ μᾶλλον ὅπερ οὐκ ἦν, κατασμικρύνειν ἀποτολμα. Συναγορεύει μὲν γὰρ, ὡς εἴρηται, τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, περιυβρίζει δὲ τὸν Υἱόν, οὕτω λέγων 1 ρός τινας τῶν τὰ ᾿Αρείου φρονεῖν ᾑρημένων. [Πλείονα, φησί, τὴν εἰς αὐτὸν κατασκευάζοντε; [NESTOR. Majorem, inquit, in ipsum struentes inὕβριν, καὶ τὸ Πνεῦμα τῆς θείας ἀποτέμνοντες φύσεως, juriam, et Spiritum a divina natura separantes, qui τὸ τὴν ἀνθρωπότητα αὐτοῦ διαπλάσαν· «Τὸ γὰρ ἐν humanitatem ejus formavit • Quod enim in Maria, τῇ Μαρία, φησί, γεννηθέν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἀγίου", inquit, natum est, de Spiritu sancto est ";,qui seκατὰ [ἰσ. τὸ κατὰ] δικαιοσύνην τὸ πλασθὲν ἀνέπλα- cundum justitiam quod formatum erat reformavit: σεν [ἰσ. ἀναπλάσαν]· Εφανερώθη γάρ, φησὶν, ἐν • Manifestalum enim est, inquit, in carne, justificaσαρκί· ἐδικαιώθη ἐν Πνεύματι· τὸ δαίμοσι φοβερὸν tum est in Spiritu”; qui ut dæmoniis esset terribiΕργασάμενον· «Ἐγὼ γὰρ, φησίν, ἐν Πνεύματι Θεοῦ lis effecit: «Ego enim, inquit, in Spiritu Dei ejicia ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια· › τὸ τὴν αὐτοῦ σάρκα πεποιη- dæmonia”; › qui illius carnem effecit templum: μένον ναόν ο Τεθέαμαι γάρ, φησί, τὸ Πνεῦμα κατα- • Vidi enim, inquit, Spiritum descendentem sicut coβαῖνον ὡσεὶ περιστεράν, καὶ μεμένηκεν ἐπ' αὐτόν· ο lumbam, et mansit super cum ";» qui assumptioτὸ τὴν ἀνάληψιν αὐτῷ χαρισάμενον· «Εντειλάμενος γὰρ, φησί, τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, οὓς ἐξελέξατο, διὰ Πνεύματος ἁγίου, ἀνελήφθη. Τοῦτο δὴ τὸ τηλι καύτην Χριστῷ χαρισάμενον δόξαν, Χριστοῦ κατασκευάζουσι δοῦλον.] Τὸ μὲν οὖν τῆς θείας τε καὶ ἀκηράτου φύσεως ἀποτέμνειν τὸ Πνεῦμα κατατολμαν, μοχθηρας είναι φημι καὶ ἀλιτηρίου φρενὸς, καὶ πολὺ τοῦ εἰκότος ἐξῳκισμένης. Ομοούσιον γάρ ἐστι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ μὴν καὶ αὐτῷ τῷ Υἱῷ· καὶ Θεὸς εἶναι, καὶ ἐκ Θεοῦ πιστεύεται. Χρῆναι δὲ οἶμαι ταυτὶ μεθέντας εἰς τὸ παρόν, τὸν ἐν χερσὶν ἡμῖν, πολυπραγμονῆσαι λόγον, καὶ ὅποι ποτὲ βλέπει, νουνεχέστατα κατιδεῖν. Πλείονα γὰρ, φησί, τὴν εἰς αὐτὸν κατασκευάζοντες ὕβριν δῆλον δὲ ὅτι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγον· καὶ τὸ Πνεῦ μα τῆς θείας ἀποτέμνοντες φύσεως, τὸ τὴν ἀνθρωπότητα αὐτοῦ διαπλάσαν.» Την τίνος, ὦ βέλτιστε, φής διαπεπλάσθαι ἀνθρωπότητα διὰ τοῦ Πνεύματος; Καί τοι τοὺς λόγους ἡμῖν ἀρτίως ἐπ' αὐτῷ πεποίησαι τῷ Μονογενεῖ, καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀποῤῥήτως γεγεννη μένῳ· θείαν γὰρ δὴ φύσιν ὠνόμαζες αὐτόν· αὐτοῦ δὲ οἶμαι καὶ οὐχ ἑτέρου τὴν ἀνθρωπότητα φής. Οὐκ οὖν διαμέμνησο τῶν σεαυτοῦ φωνῶν· ἰδίαν γὰρ εἶναι φῆς τοῦ Λόγου την σάρκα ψυχῆς ἐνούσης αὐτῇ τῆς λογικής δηλονότι· ἔσται γὰρ οὕτως ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ. Εἶτα πῶς, εἴπερ ἐστὶν ἐν μετὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ἰσχύος εἶναι νομίζεις αὐτὸν τῆς θεοπρεποῦς ἐπιδεῖ, καὶ φοβερὸν αὐτὸν εἰρ γάσθαι τοῖς δαίμοσι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὡς ἀπό γε τῆς ἰδίας φύσεως οὐκ ἔχοντα τοῦτο δρᾷν· καὶ μὴν καὶ τὸ, δύνασθαι συντρίβειν τὸν Σατανᾶν, ὡς δοτὸν παρ' ἑτέρου, καὶ μόλις ἐρανιζόμενον; Εἰ μὲν οὖν οἶσθα ὅτι τὸ ἀποτέμνειν τὸ Πνεῦμα τῆς θείας αὐτοῦ φύσεως, ἐγκλημάτων αίσχιστον εἴη ἄν, καὶ μαλα εἰ- nem illi largitus est: ‹ Præcipiens, inquit, sanctis apostolis, quos elegit, per Spiritum sanctum, 104 assumptus est ".. Hunc igitur qui tantam Christa gloriam largitus est, Christi servum efficiunt.] CAP. III. Audere quidem a divina illa immortalique natura Spiritum abscindere, improbi esse et scelesti animi censeo, et longo intervallo ab co quod convenit remoti. Consubstantialis est enim Deo et Patri, quin etiam ipsi quoque Filio, et Deus esse et cx Deo creditur. Sed oportere arbitror, iis ad praesens omissis, verba quæ nunc sunt in manibus, examinare, et quo specient accurate perspicere. • Majorem, inquit, in ipsum statuentes injuriam (nimirum in illud ex Deo Patre Verbum), et Spiritum a divina natura separantes, qui ejus humanitaten fornavit.. Cujusnam, vir optime, asseris humanitatem a Spiritu formatam? Atqui dudum de ipso Unigenito et ex Deo Patre ineffabiliter nato verba feceras: ipsum enim divinam naturam appellabas: ipsius ergo, ut opinor, non alterius humanitatem dicis. Recordare igitur verborum tuorum: propriam enim esse Verbi illam carneın dicis, anima rationali præditam scilicel: sic namque erit ejus humanitas. Atqui si ipsum ex Deo Patre Verbum unum est cum sua carne, quomodo divinis viribus eum indigere putas, et terribilem demoniis a Spiritu sancto factum, ut qui a sua natura id non posset efficere; adhæc etiam, hoc ipsum posse conterere Satanam, quasi ab alio datum, vixque dono acceptum? Si igitur non ignoras, separare Spiritum a divina ejus natura, turpissimum habendum esse crimen, et quidem jure, ipsius procul dubio Spiritus est, ut qui per ineffabilem ipsius naturam procedat, et ipsi sit consubstantialis, 7ª Juan. 1, 32. 73 Act. 1, 2. η 6ο Matth. 1, 20. 70 1 Tim. 131, 16. 71 Matth. xi, 28. Sic distinguendus videtur locus, ut apte cadat ad Nestorii sententiam: quamvis pessima sit distinctio, et contra usum Ecclesia; quam distinctionem improbat Cyrillus pag. 105, et ecclesiasti cam ac vulgatam sequitur.

et ita minime indiguit virtute ab eo data, tanquam κότως, αὐτοῦ δηλονότι τὸ Πνεῦμά ἐστιν, ώς δι' αὐτῆς externa et aliunde ascita: sed utetur potius tan- προϊόν τῆς ἀποῤῥήτου φύσεως αὐτοῦ, καὶ ὁμοούσιον quam proprio Spiritu, et per ipsum terribilem se αὐτῷ, καὶ οὐκ ἂν ἐδεήθη καθάπερ τινὸς τῆς ἐξωθέν dæmoniis ostendet. Sin tibi placet eos qui separant, τε καὶ ἐπακτῆς δυνάμεως τῆς παρ' αὐτοῦ· χρήσεται impietatis crimine immunes pronuntiare: quomodo δὲ μᾶλλον ὡς ἰδίῳ Πνεύματι, καὶ φοβερὸν ἑαυτὸν τοῖς mobis dudum eos injurios appellans, postea leipsum δαίμοσιν ἀποφανεῖ δι' αὐτοῦ. Εἰ δέ σοι δοκεῖ τῶν εἰς in eorum numerum referre non sentis? siquidem uni- δυσσέβειαν ἐγκλημάτων ἀποφαίνειν ἡμοιρηκότας τοὺς tum carni illud ex Deo Patre Verbum velut unum ali- ἀποτέμνοντας, πῶς ἡμῖν ἀρτίως ὑβριστας ονομάζεις quem e nostro numero, et vulgarem prorsus, auxilio [ἱσ. ὠνόμαζες] αὐτούς; Εἶτα τούτοις σαυτὸν ἐναρί sancti Spiritus indiguisse dicis, ut terribilis immunI- θμιον οὐκ αἰσθάνῃ ποιῶν, εἴπερ ένωθέντα σαρκὶ τὸν dis 105 spiritibus videretur: nam eliamsi in ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, καθάπερ ἕνα τινὰ τῶν καθ Spiritu Dei dicit se ejicere demonia, annon ipsam ἡμᾶς, καὶ κοινὸν ἁπλῶς, τῆς τοῦ Πνεύματος ἐπικουsermonis dispensationem satis admirabilem videre ρίας δεδεῆσθαι φής, ἵνα φοβερὸς τοῖς ἀκαθάρτοις oportuit? Judæorum enim duces cum gloriæ nostri όρῳτο πνεύμασιν. Εἰ γὰρ καὶ ἐν Πνεύματι θεοῦ φηSalvatoris inviderent, et in eum os effrenatum ape- σιν ἑαυτὸν ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια, πῶς οὐκ ἔδει τοῦ rirent, obtrectabant infelices, asserentes eum in λόγου τὴν οἰκονομίαν ἀξιάγαστον οὖσαν ἰδεῖν; Οἱ μὲν Beelzebub principe dæmoniorum ejicere dæmonia. γὰρ τῶν Ἰουδαίων καθηγηταί, τῇ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ille vero, insita erga omnes usus tranquillitate, ut εὐκλείᾳ διεφθονηκότες, καὶ ἀπύλωτον ἐπ' αὐτῷ διοιerrantes, atque ipsi dicaciter detrabere volentes, ad γνύντες στόμα, κατεφλυάρουν οι δείλαιοι, φάσκοντες meliorem sensum ac veritatem ipsam traduceret, ἐν Βεελζεβούλ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλειν τὰ gloriam partam ex vi conterendi Satanam illi soδαιμόνια. Ο δὲ τῇ ἐμφύτῳ πρὸς ἅπαντας γαληνό cundum naturam Deo potius tribuebat, in Spiritu τητι κεχρημένος, καὶ μεθιστάς τους πεπλανημένους, Dei dicens se improbos spiritus eficere; neque ήγουν αθυροστομεῖν ἐθέλοντας ἐπ' αὐτῷ, πρὸς τὸ seipsum abnegans Deum esse secunduin naturaw, ἄμεινόν τε καὶ ἀληθὲς, Θεῷ δὴ μᾶλλον τῷ κατὰ φύσ et Spiritum sanctum proprium habere asserens. σιν, τὴν ἐπί γε τῷ δύνασθαι συντρίβειν τὸν Σατανᾶν Sed quia congruebat, et divino artificio dignum ἀνετίθει δόξαν, ἐν Πνεύματι Θεοῦ λέγων τὰ πονηρὰ erat parricidarum iræ cedere, et hominum qui in διώκειν πνεύματα· καὶ οὐκ ἔξω τιθεὶς ἑαυτὸν τοῦ co offendebantur, occasiones præcidere, adorieκατὰ φύσιν εἶναι Θεὸν, καὶ ἴδιον ἔχειν τὸ Πνεῦμα τὸ bantur enim, dicentes: «De bono opere non lapi- ἅγιον. Ἐπειδὴ δὲ ἦν ἀκόλουθον, καὶ θεοπρεπούς εὐ damus te, sed de blasphemia, quia tu homo cum τεχνίας ἄξιον, τὰς τῶν φονώντων ὑποτρέχειν όργας, sis, facis teipsum Deum 7;» hanc ob causam be- καὶ τὰς τῶν ἐπ' αὐτῷ σκανδαλιζομένων περικόπτειν nigne admodum ad hominum adbuc infirmorum ἀφορμάς· ἐπεφύοντο γὰρ λέγοντες· «Περὶ καλοῦ sensum se componens, Dei Spiritum inquit, novit ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας· ὅτι enim probe, ut jam dixi, seipsum esse ex natura σύ, ἄνθρωπος ὤν, ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν· ο ταύτῃ τοι καὶ Deum simul cum Patre, et omnia quæ illius sunt, ἄγαν ἀστείως, τοῖς ἀσθενοῦσιν ἔτι συγκαθιστάμενος, se habere, præterquam id solum quod est Pater. Θεοῦ τὸ πνεῦμά φησιν· οἶδε γὰρ οἶδεν, ὡς ἔφην, ἑαυ Itaque etiam dicebat ad illum:. Omnia mea, tua τὸν ὄντα φύσει Θεὸν ὁμοῦ τῷ γεγεννηκότι, και sunt, et tua mea, et glorificatus sum in ipsis"; πάντα ἔχοντα αὐτοῦ, δίχα μόνου τοῦ εἶναι Πατήρ. et ad nos ipsos cuin de Spiritu sancto verba faceΤοιγάρτοι καὶ ἔφασκε πρὸς αὐτὸν, ο ὅτι Πάντα τὰ ret: ‹ Omnia, inquit, quæ habet Pater, mea sunt: ἐμὰ, σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ, ἐμά· καὶ δεδόξασμαι ἐν αὐτ propterea dixi vobis quia de meo accipiet, et anτοῖς.» Καὶ πρός γε ἡμᾶς αὐτοὺς περὶ τοῦ ἁγίου nuntiabit vobis ".» Ut enim procedit ex Patre SpiΠνεύματος τοὺς λόγους ποιούμενος, ο Πάντα, φησίν, ritus sanctus, cum sit ipsius secundum naturam, ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι· διὰ τοῦτο εἶπον ὑμῖν, eodem quoque modo per ipsum Filium, cum sit ejus ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν.» Ωςnaturaliter, ipsique consubstantialis. Ergo quamvis περ γὰρ πρόεισιν ἐκ τοῦ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον per Spiritum glorificetur, ipse tamen seipsuin tan- αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχον· καὶ κατὰ τὸν ἴσον τουτῳ quam per proprium Spiritum glorificare Intelligi τρόπον καὶ δι' αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ, φυσικῶς ἂν αὐτοῦ, tur; neque ea res illi extrinsecus advenit, etiam καὶ ὁμοούσιον αὐτῷ. Οὐκοῦν κἂν δοξάζηται διὰ τοῦ si factus. bono nostri similis videatur. Periculosum Πνεύματος, αὐτὸς ἑαυτὸν, ὡς δι' ιδίου Πνεύματος est autem ad hoc etiam illud dicere de sancto Spi- νοεῖται δοξάζων, καὶ οὐχ ὡς θύραθεν τὸ χρῆμα αὐτῷ, ritu, qui carnem ipsius effecit templum: erat enimı κἂν εἰ ορῷτο γεγονώς ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς. Αναcaro propria Verbi, idque paulo ante ipse confes- σφαλεὶς [ἱσ. 'Ανασφαλές] δὲ πρὸς τούτῳ κἀκεῖνο είν sus es; ipsius enim esse humanitatem dixisti, et πεῖν περὶ τοῦ Πνεύματος, τό, την σάρκα τὴν αὐτοῦ templum ipsius fuit sanctum illud corpus ex sancla πεποιημένον ναόν· ἦν μὲν γὰρ ἡ σὰρξ ἰδία τοῦ Λό Virgine sumptum. 106 Proprius item ipsius ille γου, καὶ τοῦτο ἡμῖν ἀρτίως διωμολόγηκας αὐτός· ejus Spiritus, neque unquain illud Dei Verbum sine αὐτοῦ γὰρ ἔφης εἶναι τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ ναὸς suo Spiritu intelligitur. Præstat igitur ac sapientius αὐτοῦ κεχρημάτισεν τὸ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου λη Joan. x, 33. " Joan. xvi, 40. 18 Joan. xvi, 15.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. IV. propriam ipsius carnem.: credere item ipsi Verbo semper adesse Spiritum ipsius, ut etiam procul dubio Patri. Ad hæc neque illud quidem vacare culpa dixerim, quod tanquam de communi vulgarique homine ait, assumptionem in caelumn ipsi fuisse dono datam a Spiritu: nam elegit quidem discipulos per Spiritum sanctum ", sed assumptus est ut Deus, non quasi can rem ab alio datain acceperit, sed ut ipse potius veluti primitiæ quædam humanæ naturæ iu incorruptionem renovatæ seipsum ostenderet Deo et Patri, et nobis initiaret viam novam et viventem, ingredientem in interiora velaminis”, ‹ quo præcursor pro nobis ingressus esse dicitur, secundum ordinem Melchisedech pontifex factus in æternam ",. ln superiora autem eunti Christo itidem adfuisse Spiritum sanctum tanquain ipsius proprium, ueno unquam ambigat. Cur ergo, dic mihi, non metuisti dicere: «Hunc ergo qui tantanı Christo largitus est gloriam, Christi servum efficiunt? › Nam qui illum Christi servum faciunt, non dubium est quin sint impii, et ipsum quoque illi consubstantiale Dei Verbum dedecorent, cum illum qui est ab ipso, et in ipso secundum naturam, et ipsius proprius, servili mensura circumdent: verumtamen ipsi a Spiritu dono datam fuisse gloriam dicere, extrema stultitia indicium est evidens. Ac nequidquam in hoc nugatus esse deprenderis, et ejus rei mysterium minime intellexisse, imo vero tibi ipsi et sentire, et dicere contraria. Nam si credis ipsum Verbum, cum Deus esset, factum esse carnem (ipsius cnim esse humanitatem dixisti), cur illum gloriæ Dominum, quasi non habeat suam, gloria a Spiritu data dicis indiguisse, et eum intra mensuras computas creaturæ, quæ omnia extrinsecus habet, atque donata? Creaturæ namque audire convenit: «Quid enim habes quod now accepisti?, At enim, inquit, reperio ipsum Emmanuel dicentem: Pater, glorifica Filium Luam;» ergo adjice reliquum, hoc est:. Ut et Filius tuus glorifcet le 4.» 107 Nam si Filiumn quasi gloriæ indigentem, a Patre optare gloriam affirmas, quid tandem dices cum glorifcatur idem Pater s Filio? Num ita glorifcatur, quasi gloriam φθὲν ἅγιον σῶμα· ἴδιον δὲ πάλιν αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα υst dicere, corpus quidem templum esse Verbi et εὐτοῦ, καὶ οὐκ ἂν νοοῖτο πώποτε δίχα τοῦ ἰδίου Πνεύματος ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος. Αμεινον οὖν ἄρα καὶ σοφώτερον, ναὸν μὲν τοῦ Λόγου τὸ σῶμα λέγειν, καὶ ἰδίαν αὐτοῦ τὴν σάρκα· πιστεύειν δὲ ὅτι σύνεστιν ἀεὶ τῷ λόγῳ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ, καθάπερ ἀμέλει καὶ αὐτῷ τῷ Πατρί. Οὐκ ἀμώμητον δὲ πρὸς τούτῳ φαίην ἂν, τὸν ὡς ἐπ' ἀνθρώπου κοινοῦ τὴν ἀνάληψιν αὐτῷ τὴν εἰς οὐρανὸν δεδωρῆσθαι λέγειν παρὰ τοῦ Πνεύματος· ἐπιλέκτους μὲν γὰρ ἐποιεῖτο τοὺς μαθητὰς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἀνελήφθη γε μὴν ὡς Θεός· οὐχ ὡς παρ' ἑτέρου δοτὸν τὸ χρῆμα λαβών· αὐτὸς δὲ δὴ μᾶλλον πρωτόλειον ὥσπερ τι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ανανεωθείσης εἰς ἀφθαρ τίων εμφανίσων ἑαυτὸν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ ἡμῖν ἐγκαινίζων ὁδὸν πρόσφατον καὶ ζῶσαν, καὶ εἰσ. ερχομένην εἰς τὸ εσώτερον τοῦ καταπετάσματος, ο όπου πρόδρομος ὑπὲρ ἡμῶν εἰσελθεῖν λέγεται, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ ἀρχιερεὺς γενόμενος εἰς τοὺς αιώνας.» Ὅτι δὲ πρὸς τὰ ἄνω βαδίζοντι τῷ Χριστῷ, πάλιν ἐνυπῆρχεν ὡς ἴδιον αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐκ ἂν ἐνδοιάσειέ τις. Πῶς οὖν οὐ δέδιας, εἰπέ μοι, λέγειν· Τοῦτο δὴ τὸ τηλικαύτην Χριστῷ χαρισάμενον δόξαν, Χριστού κατασκευάζουσι δοῦλον.» Οἱ μὲν δοῦ λον αὐτὸ κατασκευάζοντες τοῦ Χριστοῦ, δυσσεβοῦσιν ὁμολογουμένως, καὶ αὐτὸν ἀτιμάζουσι τὸν ὁμοούσιον αὐτῷ Θεῷ Λόγον, τοῖς δουλοπρεπέσι περιβάλλοντες μέτροις τὸ παρ' αὐτοῦ τε καὶ ἐν αὐτῷ κατὰ φύσιν, καὶ ἴδιον αὐτοῦ· τὸ δὲ κεχαρίσθαι λέγειν αὐτῷ τὴν δόξαν παρὰ τοῦ Πνεύματος, ἀβελτηρίας ἐστὶ τῆς ἐσχάτης ἀπόδειξις ἐναργής. Εἰκῆ δὲ ἁλώσῃ πεφλυαρηκώς ἐν τούτῳ, καὶ τὸ ἐπ' αὐτῷ μυστήριον οὐ νενοηκώς· μάλλον δὲ σαυτῷ καὶ φρονῶν καὶ λέγων τὰ ἐναντία. Εἰ γὰρ πεπίστευκας ὅτι Θεὸς ὢν ὁ Λόγος γέγονε σάρξ· αὐτοῦ γὰρ ἔφης εἶναι τὴν ἀνθρωπότητα· τί τὸν τῆς δόξης Κύριον, ὡς οὐκ ἔχοντα δόξαν ἰδίαν, τῆς παρὰ τοῦ Πνεύματος δεδεῆσθαι φης, καὶ ἐν τοῖς τῆς κτί σεως καταλογίζῃ μέτροις, ᾗ πάντα ἐστὶν ἔξωθεν τὰ [ἰσ ἔξωθέν τε] καὶ δοτά; «Τί γὰρ ἔχεις, δ οὐκ ἔλα βες, ο πρέποι ἂν ἀκοῦσαι τῇ κτίσει. ᾿Αλλὰ ναί, φησίν, εὑρίσκω λέγοντα τὸν Ἐμμανουήλ: «Πάτερ, δόξασόν σου τὸν Υἱόν.» Οὐκοῦν, προστίθει τὸ λεἶπον· τοῦτο δέ ἐστιν, «Ινα καὶ ὁ Υἱός σου δοξάσῃ σε.. Εἰ μὲν ὡς δόξης ἐπιδεῖ τῆς παρὰ Πατρὸς ἐφίεσθαι δόξης διισχυρίζῃ τὸν Υἱόν, τί ποτε ἄρα φής, όταν δοξά- non habeat, aut ab alio sibi tribui indigeat? Apage σηται καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ παρὰ τοῦ Υἱοῦ, ἆρ' ὡς δύο ξαν οὐκ ἔχων, ἢ τῆς παρ' ἑτέρου δεδεημένος; άπαγε τῆς δυσβουλίας· τερθρεία γὰρ ἤδη ταυτὶ καὶ ἀνασιότης ἐννοιῶν, καὶ ἕτερον οὐδέν. Ἡ μὲν γὰρ θεία τε καὶ τῶν ὅλων ἐπέκεινα φύσεων, φῶς ἀπρόσιτον οἰκεῖ, καὶ κατεξουσιάζει τῶν ὅλων, καὶ δόξαν ἀνῆπται τὴν αὐτῇ τε καὶ μόνῃ πρεπωδεστάτην· ἐπειδὴ δὲ γέγονεν π λει. ΤΙ, 16. 78 llebr. x, 20 seqq ab isto malo consilio: nugæ sunt hæc, et cogitationum impietas, aliud præterea nibil. Nam divina illa et ultra omnes alias naturas lucem quidem babitat inaccessibilem **, et dominatur universis, et gloria est amicta ipsi ac soli decentissima: sed quia unigenitum Dei Verbum factum est homo, et gratia Dei per carnem suam pro ommibus mortem 81 Juall. XVII, 1. 53 | Τim. * Hebr. νι, 20. 61 Cor. IV, Fere iisdem verbis Latino dixit beatus Amıbrosius Sacrum munus pro omnibus, et quasi reparatæ quædam liba naturæ. Libro de fide resurreclionis.

eral gaslaturum, et templum suum ut Deus vivid- & άνθρωπος ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἔμελλε τε cando, mortis inexpugnabile robur eversurum, obtendit quidem precem ut homo, et consentire sibi Patrem optat, suam ipsius naturam in eum statum transformanti quo prius erat, et ad incorruptionem renovandi, et mortis laqueis potentiorem reddenti, soluta scilicet veteri maledictione, vindictaque illa quæ primum formato homini fuerat irrogata. Igitur quia etiam dum videtur in carne, natura vereque Filius Dei esse prædicatur: «Glorilica, inquit, tuum, o Pater, Filium, › tanquam hominem, morte corruptioneque potentiorem reddens, ut tuus esse credaur, cum sit vila per naturam ut Deus, quod ad propriæ naturæ rationein attinet: tum euim ipse quoque Filius te glorificabit. Gloriæ revera est Deo ac Patri, dum a nobis creditur quod cum Deus sit verus, et vita et vivificans, parem sibi ac per omnia similem, ineffabiliterque et supra omnein intelligentiam genuit Filium, qui non fuit minor etiam cum in carne natus est, sed præstantem illam egregiamque naturalis nobilitatis sibi insitæ pulchritudinem integram omnino servavit, ita ut ipse quoque sit vita, utpote ex vita, et omnia possit, et sine labore perficiat, et his qui sunt morti corruptionique obnoxii, incorruptionem donet. Igitur etiam si glorificari dicatur a Patre Filius, humanitatis mensuram reputa: ne post unionem in dưo dividas unum Christum, et Filium, et Dominum; sed unum eumdemque similiter et gloriæ Doininum et Deum intellige, et gloriam humanitus accipientem. Cogita enim illum etsi natura vereque Deus sit, et rex universorum ac Dominus, famen constitutum esse regem dici, cum factus homo nostri similis bumiliavit seipsum, 108 et factus est obediens Deo et Patri", et nobiscum sub lege. Nullo igitur modo quæ exinanitionis mensuræ conveniunt, sapientes homines et peritos et in fide confirinatos conturbabunt, sed ex iis ipsis et simul ex his quæ divinæ naturæ conveniunt, ipsum F¡- lium Deum esse eumdem et hominem agnoscent. Sed sanis verbis non acquiescit ", et ad effrenatum impetum admodum pronus, stulte sibi placet, el quæ ipse et quidem solus probat, sed recte habere cxistimal, ea sentienda censet: perdit etiam alios, cum praeter illa quæ dixit, unum Dominum no. περιαυτίζεται, καὶ τὰ αὐτῷ καὶ μόνῳ δοκοῦντά τε struin Jesum Christum in duo dividens, etiam no- καὶ εὖ ἔχειν ὑπειλημμένα φρονεῖν ἀξιοῖ. Διόλλυσι δὲ strum ipsum divinum mysterium calumniatur, in eo καὶ ἑτέρους πρὸς οἷς ἔφη διϊστὰς εἰς δύο τὸν ἕνα Κύ quod recusat nobiscum confiteri, Christum non si- ριον Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, καὶ αὐτὸ τὸ θεῖον ἡμῶν militer atque unum e sanctis prophetis aut apo- συκοφαντῶν μυστήριον, ἀπό γε τοῦ μὴ ἀνέχεσθαι stolis et evangelistis Deiferum hominem fuisse, sed μεθ᾿ ἡμῶν ὁμολογεῖν, ὅτι καθ' ἕνα [ἰσ. ὅτι οὐ καθ' Deuin hominem factum, ac vere participasse car- ἕνα] τῶν ἁγίων προφητῶν, ήγουν ἀποστόλων καὶ nem et sanguinem. Sic autem rursum dixit, cum εὐαγγελιστῶν θεοφόρος ἦν ἄνθρωπος ὁ Χριστός - Θεὸς tanquam ex persona Christi verba proponeret: δὲ μᾶλλον γενόμενος ἄνθρωπος, μετέσχηκέ τε κατά ἀλήθειαν αίματος καὶ σαρκός. Ἔφη δὲ οὕτω πάλιν, ὡς ἐκ προσώπου Χριστοῦ παρατιθεὶς τὸ ῥητόν· χάριτι Θεοῦ διὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς ὑπὲρ παντὸς γεύσασθαι θανάτου, καὶ δυσάντητον αὐτοῦ παραλύειν κράτος, ζωοποιήσας ὡς Θεὸς τὸν ἴδιον ναόν, σκήπτε ται τὴν εὐχὴν ὡς ἄνθρωπος, καὶ συνευδοκῆσαι οἱ βούλεται τὸν Πατέρα, τὴν αὐτοῦ φύσιν μετασκευάζοντι πρὸς τὸ ἀπ' ἀρχῆς, καὶ ἀνανεοῦντι πρὸς ἀφθαρ σίαν, καὶ τῶν τοῦ θανάτου βρόχων ἀποφαίνοντι κρείτ τονα· λελυμένης δηλονότι τῆς ἀρχαίας εκείνης ἀρᾶς, καὶ τῆς ἐπὶ τῷ πρωτοπλάστῳ δίκης. Οὐκοῦν ἐπειδήπερ καὶ ἐν σαρκὶ καθορώμενος, Υἱὸς εἶναι Θεοῦ κηρύττεται φύσει τε καὶ ἀληθείᾳ, ο Δόξασόν σου, φησίν, ὦ Πάτερ, τὸν Υἱόν, ο ὡς ἄνθρωπον, καὶ θα νάτου κρείττονα, καὶ φθορᾶς ἀποφήνας, ἵνα τὸς εἶναι πιστεύηται, ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὡς Θεός, κατά γε τὸν τῆς ἰδίας φύσεως λόγον· τότε γάρ σε καὶ ὁ Υἱὸς δοξάσει. Δόξα ἀληθῶς τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, τὸ, πιστεύεσθαι πρὸς ἡμῶν, ὅτι θεὸς ὑπάρχων ἀληθινὸς, καὶ ζωή, καὶ ζωοποιός, ἴσον τε καὶ ὅμοιον ἑαυτῷ, κατὰ πᾶν ὁτιοῦν, ἀποῤῥήτως τε καὶ ὑπὲρ νοῦν, ἐκτέτοκε τὸν Υἱόν, ὃς ἦν οὐκ ἐν μείωσι, καὶ ἐν σαρκι [[σ. καὶ ὅτι ἐν σαρκί] γέγονεν· ἀλλὰ τῆς ἐνούσης αὐτῷ φυσικῆς εὐγενείας, ἀδιαλώβητον παντελῶς τὸ ὑπερφυὲς καὶ ἐξαίρετον διεσώσατο κάλλος, ζωὴ καὶ αὐτὸς ὑπάρχων ὡς ἐκ ζωῆς, πάντα τε ἰσχύων καὶ ἀμογητὶ κατορθῶν, καὶ τοῖς ὑπὸ θάνατον καὶ φθοράν τὴν ἀφθαρσίαν δωρούμενος. Οὐκοῦν κἂν εἰ δοξάζεσθαι λέγοιτο παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, τὸ τῆς ἀνθρωπό τητος ἀναλογίζου μέτρον μὴ διατομης εἰς δύο μετά τὴν ἕνωσιν, τὸν ἕνα Χριστὸν καὶ Υἱὸν καὶ Κύριον • ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμοίως καὶ τῆς δόξης Κύριον καὶ Θεὸν, καὶ δόξαν δεχόμενον ἀνθρωπίνως. Εννόει γὰρ ὅτι, καίτοι φύσει τε ἀληθείᾳ, Θεός το καὶ βασιλεὺς τῶν ὅλων ὑπάρχων καὶ Κύριος, κεχει ροτονεῖσθαι λέγεται βασιλεύς, ὅτε καθ' ἡμᾶς γενόμενος άνθρωπος τεταπείνωκεν ἑαυτὸν, καὶ γέγονεν ὑπήκοος τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ μεθ᾿ ἡμῶν ὑπὸ νό μον. θορυβήσει δὴ οὖν κατ' οὐδένα τρόπον τοὺς σου φούς τε καὶ ἐπιστήμονας, καὶ ἱδρυμένους ἐν πίστει, τὰ τοῖς τῆς κενώσεως πρέποντα μέτροις· ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῶν τε ὁμοῦ, καὶ τῶν τῇ θείᾳ πρεπόντων φύσει, Θεὸν ὄντα τὸν αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον ἐπιγινώσκουσι τὸν Υἱόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ὑγιαίνουσι μὲν οὐ προσέρχεται λόγοις· ἀπονενευκὼς δὲ λίαν εἰς τὸ ἐξήνιον, ἀσυνέτως • Philipp. 11, 8. ** | Tim. vi, 3. Deest verbum, pula νόει, vel ομολόγει, vel aliquid simile.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. IV. [. Ο τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ [ Neston. • Qui manducat meam carnem, et bibit αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ.: Μνημόνευσον ὅτι περὶ τῆς σαρκὸς τὸ λεγόμενον. • Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατὴρ, ν ἐμὲ τὸν φαινόμενον. Αλλ' ἐνίοτε παρερμηνεύω. Ακούσωμεν ἐκ τῶν ἑξῆς. «Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατήρ, ἐκεῖνος λέγει τὴν θεό τητα, ἐγὼ τὴν ἀνθρωπότητα. Ιδωμεν τίς ὁ παρερ μηνεύων. Λέγει ὁ αἱρετικὸς ἐνταῦθα τὴν θεότητα· ἀπέστειλεν ἐμὲ τὸν Θεὸν Λόγον «Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατὴρ, ο κατ' ἐκεῖνον ι κἀγὼ ζῶ,» ὁ Θεὸς Λάγος ο διὰ τὸν Πατέρα.» Εἶτα μετὰ τοῦτο· ι Καὶ ὁ τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσεται.» Τίνα ἐσθίομεν, τὴν θεότητα, ἢ τὴν σάρκα;] Μένην δὴ οὖν ἀπεστάλθαι τὴν σάρκα φὴς, καὶ αὐτ τὴν εἶναι διαβεβαιοῖς τὸν φαινόμενον· ἀπόχρη δη οὖν καὶ μόνον ἡμῖν εἰς τὸ δύνασθαι ζωοποιεῖν τὸ θανάτῳ τυραννούμενον. Τί οὖν αἱ θεόπνευστοι Γραφαὶ ξαψωδοῦσι μάτην σάρκα γενέσθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ἄνω τε καὶ κάτω διισχυριζόμεναι; Ποία γὰρ ὅλως γένοιτ' ἂν τοῦ Λόγου χρεία, τῆς ἀντ θρωπίνης φύσεως ἀποχρώσης ἡμῖν, κἂν εἰ νοοῖτο μόνη καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν, εἰς γε τὸ δύνασθαι καταργή σα: θάνατον, καὶ τὸ τῆς φθορᾶς παραλύσαι κράτος; Καὶ εἴπερ ἐστὶν, ὥσπερ οὖν οἴει καὶ δοξάζειν ἀξιοῖς, οὐχ ὁ Θεὸς Λόγος ὁ ἀπεσταλμένος διὰ τοῦ γενέσθαι καθ' ἡμᾶς, μόνη δὲ, ὡς ἔφης, ἀπέσταλται παρὰ τοῦ Πατρὸς ἡ φαινομένη σάρξ, πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργές, ὅτι σώματος ἀνθρωπίνου, καὶ τῶν ἡμετέρων κατ' οὐδένα παντελῶς τρόπον ἐν μεθέξει γεγόναμεν Πῶς οὖν ἐν ἑτέροις διαγελᾷς τοὺς ὧδε διαχειμένους; ἔφης γὰρ πάλιν· ' [ Ερῶ δὲ καὶ τοῦ σκανδάλου τὰ βήματα· περὶ τῆς οἰκείας σαρκὸς ὁ Δεσπότης Χριστὸς πρὸς αὐτοὺς διελέγετο· Ἐὰν μὴ φάγητε, φησί, τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς·, οὐκ ἤνεγκαν τὸ τῶν λεγομένων ὑψηλὸν οἱ ἀκούσαντες, ἐνόμιζον ὑπὸ ἀμαθίας ἀνθρωποφαγίαν εἰσάγειν. ] ' meum sanguinem, in me manet, et ego in eo meinento de illius carne esse sermonem. Sicut misit ne vivens Pater ",, me visibilem. At enimn nonnunquam præter sententiam interpretor; audia - mus sequentia: c Sicut misit me vivens Pater;» ille interpretatur divinitatem, ego humanitatem. Videamus quisnam præter sententiam interpretetur. Dicit hæreticus hoc loco divinitatem. Misit ne, ipsum Deum Verbum. • Sicut misit me vivens Pater, a perinde atque ille et e ego vivo, Deus Verbum, «propter Patrein. Deinde posthæc Et qui manducat me, et ipse vivel 67; › quem tandem manducamus, divinitatem, an caro nem?] CAP. IV. Solam ergo missam fuisse carnem dicis, et ipsamn esse asseris eum qui videtur? Satis est ergo etiam id solum nobis ad vivificandam naturam tyrannide mortis oppressam. Quid ergo divina Lilleræ frustra occinunt, dum carnem factum ipsum ex Deo Patre Verbum, sursum deorsum afirmant? Quis enim prorsus Verbi fuerit usus, si nobis humana natura, etiamsi sola et per se cogitctur, satis est ad mortem destruendam et corruptionis imperium evertendum? ac si, ut pulas, et sentiendum censes, missus est non ipse Deus Verbum, eo quod est nostri simile factum, sed sola, ut dixisti, missa est a 109 Patre caro visibilis, quomodo non sit omnibus perspicuum, humani corporis proprietatumque nostrarum nullo prorsus modo participationem habuisse? Cur ergo alibi irrides eos qui in ea sunt opinione? uam dixisti rursum: [ NESTOR. Dicam eliam illius scandali verba; de sua carne Dominus Christus cum illis disserebat: • Nisi manducaveritis, inquit, carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis ".» Verborum sublimitatem qui audierant, non tulerunt: putabant ex inscitia, illum anthropophagiam suadere. ] CAP. V. Εἶτα πῶς τὸ χρῆμά ἐστιν οὐκ ἐναργής ανθρωποφα Atqui ea res quomodo non certa sit anthropophaγία; τίνα δὲ τρόπον ὑψηλὸν ἔτι τὸ μυστήριον, εἰ μὴ " gia: quo vero modo sublime adhuc erit illud mysteἀπεστάλθαι φαμὲν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, καὶ τόν γε τῆς ἀποστολῆς τρόπον ὁμολογοῦμεν εἶναι τὴν ἐνανθρώπησιν; Τότε γὰρ τότε καταβρήσομεν ζωοποιεῖν ισχύουσαν τὴν ἐνωθεῖσαν αὐτῷ σάρκα, καὶ οὐχ ἑτέρου σάρκα, πλήν ὅτι γέγονεν ἰδία τοῦ τὰ πάντα ζω ποιεῖν ισχύοντος. Εἰ γὰρ τὸ πῦρ δὴ τοῦτο τὸ αἰσθητὸν τῆς ἐνούσης αὐτῷ φυσικῆς ἐνεργείας την * Joan. vi, 57. ** ibid, 58. 87 ibid se ibid. 54. rium, si non ipsum ex Deo Patre Verbum esse missum dixerimus, et missionis modum confessi fuerimus esse ipsam humanationem? Tum enim videbimus vivi@candi vim habere unitam ipsi carsed factam illius nem, et non allerius carnem, propriam, qui omnia vivilcare potest. Nam si ignis hic sensibilis vim suæ naturalis operationis ANT. AGELLII NOT.E. Conjeceram γέγονεν; sed videtur mutilus locus et corruptus; deesse enim videtur aliquid quod pertineat ad Verbi naturam, ut καὶ τῶν ἡμε... τέρων, τῶν δὲ θειοτέρων κατ' οὐδένα παντελῶς τρό πον ἐν μεθέξει γεγόναμεν vel τοῦ δὲ Θεοῦ Λόγου κατ' οὐδένα, etc.

" λοῦν· καὶ αὐτὸ δὲ τὸ ὕδωρ, καίτοι ψυχρόν κατά φύσιν ὑπάρχον, μεθίστησι πρὸς τὰ παρὰ φύσιν, καὶ θερμὸν ἀποτελεῖ· τί τὸ παράδοξον, ἀπιστείτω [ἰσ. ἀπιστοῖτο ] δ' ἂν κατὰ τίνα τρόπον ἡ [ἰσ, εἰ] ζωή κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος τὴν ἐνωθεῖσαν αὐτῷ σάρκα; ζωοποιὸν ἀπέφηνεν; ἰδία γάρ ἐστιν αὐτοῦ καὶ οὐχ ἑτέρου τινὸς παρ' αὐτὸν ἀνὰ μέρος τε νοουμένου, καὶ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἑνός. ᾿Αποστήσας δὲ τῆς πρὸς τὸ σῶμα μυστικής τε καὶ ἀληθοῦς ἐνώσεως τὸν ζωοποιον τοῦ Θεοῦ Λόγου, καὶ διιστὰς ὁλοτρόπως, πῶς ἂν αὐτὸ καταδείξειας Ετι ζωοποιόν; Τίς δὲ ἦν ὁ λέγων, Ο τρώγων μου την σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ;» εἰ μὲν οὖν ἄνθρωπός τις ἰδικῶς, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον γέγονε καθ᾿ ἡμᾶς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀνθρωποφαγία τὸ δρώμενον, καὶ ἀνόνητος παντελῶς ἡ μέθεξις. Αὐτοῦ γὰρ ἀκούω λέγοντος τοῦ Χριστοῦ· • Η σὰρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδέν· τὸ πνεῦμά ἐστι τὸ ζωο ποιοῦν. Ὁ ὅσον γὰρ ἧκεν εἰς ἰδίαν φύσιν, φθαρτὴ μὲν ἡ σάρξ· ζωοποιήσει δὲ κατ' οὐδένα τρόπον ἑτέρους, οίκοθεν αὐτὴ νοσοῦσα τὴν φθοράν. Εἰ δὲ αὐτοῦ τοῦ Λόγου τὸ σῶμα ἴδιον εἶναι φής, τί τερατεύῃ καὶ εἰκαιομυθεῖς, οὐκ αὐτὸν ἀπεστάλθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγον διατεινόμενον, ἀλλ' ὡς ἕτερόν τινα παρ' αὐτὸν, τὸν ὁρώμενον, ἤτοι τὴν σάρκα αὐτοῦ· καίτοι Χριστὸν ἕνα τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς δια 6οώσης πανταχοῦ, καὶ ἄνθρωπον καθ' ἡμᾶς γενέσθαι τὸν Λόγον, εὖ μάλα διαβεβαιουμένης, καὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως τὴν παράδοσιν ὁριζομένης ἐν τούτοις; Αλλ' ἐκ πολλῆς ἄγαν εὐλαβείας ἐπερυθριᾷ, κατὰ τὸ εἰκὸς, τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις, καὶ οὐκ ἀνέχεται τὸν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ συναΐδιον Υἱόν, τὸν ἐν μορφῇ καὶ ισότητι τῇ κατὰ πᾶν ὁτιοῦν τῷ γεγεννηκότι, καθ εγμένον ἰδεῖν· εἰς ταπείνωσιν· γράφεται δὲ τὴν οἶκονομίαν, καὶ τὴν θείαν τάχα που βουλήν τε καὶ σχῆψιν ἀκαταιτίατον οὐκ ἐξ. Σκήπτεται μὲν γὰρ πολυπραγμονεῖν τῶν εἰρημένων παρὰ Χριστοῦ τὴν δύναμιν, καὶ οἷον ἀναμασσώμενος τὸ τῶν ἐννοιῶν βάθος· εἶτα περιστάς, ὡς οίεται, τὸν παρ' ἡμῶν λόγον, εἰς τὸ ἐκτόπως τε καὶ ἀμαθῶς πεποιῆσθαι δοκεῖν. Ιδωμεν, φησί, τίς ὁ παρερμηνεύων Καθώς • ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατήρ, κατ' ἐκεῖνον, κἀγὼ • ζῶ,» ὁ Θεὸς Λόγος, διὰ τὸν Πατέρα· καὶ ὁ τρώγων in materias immittit ad quas accesserit, adeo υἱ ἡ δύναμιν ταῖς ὕλαις ἐνίησιν αἷς ἂν φαίνοιτο προσομι aquam ipsam tametsi ex natura sua frigidam, að qualitatem quæ præter naturam ipsius est, transferat, et calidam facial; quid mirum, quove modo incredibile videatur, si ipsum ex Deo Patre Verbum cum sit ipsa vita secundum naturam, carnem sibi unitam vivificam reddidit? propria namque ejus est, et non.alterius cujuspiam ab eo diversi, qui scorsim intelligatur, et unius enostro numero hominis. Cum autem ab illa cuin corpore mystica veraque unione vivificum Dei Verbum segregaris, et omnino disjuneris, quomodo ipsum corpus adhuc vivifcum ostendes? Quis porro ille est qui dicit: ‹ Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego iu co?, Nam si homo quispiam seorsimn, et non potius ipsum Dei Verbum factum est sinile nobis, res ipsa quæ geritur, authropophagia erit, et inutilis omnino illa participatio. Ipsum enim Christum dicentem audio: ‹ Caro non prodest quidquam, spiritus est qui vivificat·** **. › Quod enim ad ejus naturam attinet, corruptibilis quidem est caro, et nullo modo vivificabit alios, cum intrinsecus (28 ) corruptionis morbo laboret. Quod si corpus proprium esse ipsius Verbi dicis, quid portentose ac temere loqueris, atque contendis non esse missum ipsum ex Deo Patre Verbum, sed illum visibilem ut ab eo diversum, seu carmen illius 110 quamvis unum Christum divina Scripuira ubique prædicet, et, hominem nostri similem factum esse Verbum prorsus allirmet, ac recte dulci traditio bis fuibus & contineatur? Sed nimia admodum religione perinotus erubescit, ut verisimile est, de exinanitionis mensura, et Deo et Patri coæternumn Filium, in eadem cum Genitore forma et omnium rerum æqualitate, demissum ad humilitatem videre non sustinel; accusat auteni dispensationem, et divinuin fortasse consilium, atque cogitationem reprehensione vacare non patitur. Simulat enim vim verbo rum Christi se cxquirere, ac veluti ruminans profunditatem sententiarum, deinde quod a nobis dicitur co perducens, sicut ipse putat, ut absurde et imperite dictum videatur. «Videamus, inquit, quisnam præter sententiam interpretetur: «Sicut ‹ misit me vivens Pater; › nam similiter atque ille, • ego vivo, Deus Verbum propter Patrem:: οι Dι με, κἀκεῖνος ζήσεται.» Τίνα ἐσθίομεν, τὴν θεότητα, c qui manducat mo, et illo vivet;» quen mnanducamus, divinitatem, an. carnem? Numn laudem sentis, quo-mens tua sit loco? nam se missum esse dicens ipsum Dei Verbum, c. Et. qui manducat me, inquit, et ille vivet:. Manducanius autem nos, non quod rs vo Joan. vi, 61. ἢ τὴν σάρκα; ε "Αρ' οὖν αἰσθάνῃ λοιπὸν ὅπει ποτε εξ φρενῶν; ἀπεστάλθαι γάρ λέγων ἑαυτὸν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, «Καὶ ὁ τρώγων με, φησί, κἀκεῖνος ζήσεται.» Εσθίομεν δὲ ἡμεῖς, οὐ τὴν θεότητα δαπανώντες, ἅπαγε τῆς δυσβουλίας, ἀλλὰ τὴν ἰδίαν τοῦ Λόγου Intrinsecus putavi commode verti quod Grace est, οίκοθεν, quo adverbio utitur nonnunquam auctor in hac significatione, ut lib. iv, pag. 98: οίκοθεν οὖν ἄρα καὶ παρ' αὐτοῦ τὸ πνεῦμα αὐτ τοῦ, intrinsecus et ab ipso est Spiritus ejus; eι 49: οὐκ εἰσκεκριμένον ἔξωθεν, ἀλλ᾽ οἴκοθεν ἔχει καὶ ἐξ αὐτοῦ τὸ ἐνεργεῖν δύνασθαι, intriusccus et ex se ipso habet ut operari et efficere possit. Fortes σκέψιν, cogitationem alque considera tionem, ut libro sequenti pag. 120, ἐπειδὴ δὲ χρηστὰ περὶ ἡμῶν ὁ Δημιουργὸς ἐσκέψατο, postquam de nabis ille Conditor meliora cogitavit

ADVERSUS NESTORIUM LIB. IV. σάρκα ζωοποιόν γεγενημένην, ὅτι γέγονεν αὐτοῦ ipsam divinitatem consumamus (apage ab ista inζῶντος διὰ τὸν Πατέρα· καὶ οὐχ ὅτι [ισ. καὶ οὗτοι ] πού φαμεν κατὰ μέθεξιν τὴν ἔξωθεν, καὶ εἰσκεκριμένως ζωοποιεῖσθαι τὸν Λόγον παρὰ τοῦ Πατρὸς, ζωὴν δὲ μᾶλλον κατὰ φύσιν εἶναι διαβεβαιούμεθα γεγέννηται γὰρ ὡς ἐκ ζωῆς τοῦ Πατρός. Ονπερ γὰρ τρόπον τὸ τοῦ ἡλίου πεμπόμενον σέλας, εἰ λέγοιτο ευχὸν λαμπρὸν εἶναι διὰ τὸν πεπομφότα, ήγουν, τὸν ἐξ οὗ πάρεστιν, οὐ κατὰ μέθεξιν ἔχει τὸ εἶναι λαμπρόν, ἀλλ᾽ οἷον ἐκ φυσικῆς εὐγενείας, τὸ τοῦ πεπομ· φότος, ήγουν ἀπαστράψαντος πλεονέκτημα φορεῖ· κατὰ τὸν ἴσον, οἶμαι, τούτῳ τρόπον τε καὶ λόγον, κἂν εἰ λέγοι ζήν ἑαυτὸν ὁ Υἱὸς διὰ τὸν Πατέρα, μαρτυρήσειεν ἂν ἑαυτῷ τὴν ἐκ Πατρὸς εὐγένειαν, καὶ οὐ τοῖς άλλοις κτίσμασιν ἀναμίξ, ἐπακτήν τε καὶ ἔξωθεν ἔχειν ὁμολογήσει τὴν ζωήν. Ωσπερ δὲ τὸ αὐτοῦ τοῦ Λόγου σῶμα ζωοποιόν ἐστιν, ἴδιον αὐτοῦ ποιησαμένου καθ᾽ ἔνωσιν ἀληθῆ τὴν ὑπὲρ νοῦν τε καὶ λόγον οὕτω καὶ ἡμεῖς οἱ ἐν μεθέξει γενοίμεθα τῆς ἁγίας σαρκὸς, καὶ αἷματος αὐτοῦ, πάντη τε καὶ πάντως ζωοποιούμεθα, μένοντος ἐν ἡμῖν τοῦ Λόγου θεϊκῶς μὲν, διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἀνθρωπίνως δὲ αὖ, διὰ τῆς ἁγίας σαρκὸς καὶ τοῦ τιμίου αἵματος. Επι· ψηφιεῖται δὲ οἷς ἔφην τὸ ἀληθὲς ὁ ἱερώτατος Παῦλος, ὡδι γεγραφὼς τοῖς ἐν Κορίνθῳ πεπιστευκόσιν εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστόν·. Ως φρο νίμοις λέγω, κρίνατε ὑμεῖς ὅ φημι· τὸ ποτήριον τῆς εὐλογίας 8 εὐλογοῦμεν, οὐχὶ κοινωνία ἐστὶ τοῦ αἵματὰς τοῦ Χριστοῦ; τὸν ἄρτον ὂν κλῶμεν, οὐχὶ κοινωνία τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐστιν; ὅτι εἰς ἄρτος, καὶ ἐν σώμα οι πολλοί ἐσμεν· οἱ γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν.» Πνεύματος μὲν γὰρ τοῦ Αγίου μετεσχηκότες, αὐτῷ τε τῷ πάντων Σωτήρι Χριστῷ, καὶ ἀλλήλοις ἐνούμεθα· σύσσωμοι δὲ κατὰ τοῦτόν ἐσμεν τὸν τρόπον, «ὅτι εἰς ἄρτος, ἐν σῶμα οἱ πολλοί ἐσμεν· οἱ γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν.» Συνδεῖ γὰρ ἡμᾶς εἰς ἑνότητα τὸ ἐν ἡμῖν σώμα Χριστοῦ, μεμέρισται δὲ κατ' οὐδένα τρόπον. Ὅτι δὲ διὰ τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ πρὸς ἑνότητα τὴν πρὸς αὐτὸν, καὶ πρός γε τὴν εἰς ἀλλήλους συν ενήγμεθα, πιστώσεται γράφων ο μακάριος Παῦλος· «Τούτου χάριν ἐγὼ Παῦλος ὁ δέσμιος Ἰησοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ ὑμῶν τῶν ἐθνῶν, εἴ γε ἠκούσατε τὴν οίκονομίαν τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ τῆς δοθείσης μοι εἰς ὑμᾶς, ὅτι κατ' ἀποκάλυψιν εγνωρίσθη μοι το μυστή. ριον, καθώς προέγραψα ἐν ὀλίγῳ, πρὸς ὁ δύνασθε ἀναγινώσκοντες νοῆσαι τὴν σύνεσίν μου ἐν τῷ μυστη ρίῳ τοῦ Χριστοῦ· ὁ ἑτέραις γενεαῖς οὐκ ἐγνωρίσθη τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, ὡς νῦν ἀπεκαλύφθη τοῖς ἁγίας ἀποστόλοις αὐτοῦ καὶ προφήταις ἐν Πνεύματι, εἶναι τὰ ἔθνη συγκληρονόμα καὶ συσσωμα, καὶ συμμέτοχα τῆς ἐπαγγελίας ἐν Χριστῷ.» Ἐπειδὴ δὲ τὴν τοῦ μυστηρίου παράδοσιν τε καὶ δύναμιν ηγνοηκότες ἐν ἀρχῇ τῶν πιστευσάντων τινὲς, ἔξω τρέπεσθαι τοῦ εἰκότος ἤθελον, πανδαισίας τε καὶ δημοθοινίας πληροῦντες ἐν ἐκκλησίαις, τοῖς τοῦτο δρᾷν ειωθόσιν, ἐπιτίμα γράφων ὁ μακάριος Παῦλος· «Μὴ γὰρ * Ephes. 11. 3-6. " 1 Cor. xı, 16, 17. ς pietate), sed illam propriam Verbi carnem jàm vivificain effectam, quia ejus facta est, qui propter Patrem vivit: et certe non dicimus extrinseca participatione et adventitia vivificari Verbum a Patre, sed vitam potius per naturam esse affirmamus; genitus est enim de Patre tanquam de vita. U enim fulgor a sole missus, si forte splendidus esse dicatur propter mittentem, vel propter eum ex quo provenit, non ex participatione habet ut splendeat, sed quodammodo ex naturali nobilitate illam emittentis seu fulgurantis excellentiam defert; eodem, opinor, modo, eademque ratione etiamsi vivere se dicat Filius propter Patrem, sibi illam ex Patre nobilitatem suo testimonio vindicat, non vulgo aliarunt creaturaruin admistus invectam et extrinsecus partam habere se vitam fatetur. Quemadmodum vero vivificum est illud ipsius Verbi corpus, quod sibi proprium fccit per veram unionem, quæ et intelligentianı et sermonem superat, sic nos quoque qui illius sanctæ carnis et sanguinis ejus participatione fruimur, omnino vivificamur, cum in nobis maneat Verbum non solum divino modo per sanctumn Spiritum, 111 verum etiam humano, per sanctam illam carnem pretiosumque ejus sanguinem. Hæc quæ dixi, vera esse beatus Paulus suo suffragio confirmat, sic scribens ad eos qui Corinthi in Dominum nostrum Jesuin Christum corrfidebant: Tanquam prudentibus dico, judicate vos quod dico? Calis benedictionis cut benelicimus, nonne coniuunicatio sanguinis Christi est? panis quem frangimus, nonne communicatio corporis Christi est? Quoniam unus panis et unum corpus multi sumus, omnes enin de uno pane participainus ".» Participes nanique sallcti Spiritus effecti, et ipsi omnium Salvatori Christo, et inter nos unimur: concorporales etiam hoc modo sumus, quoniam unus panis unum corpus multi sumus: omnes enim de uno pane participanus.» Conligat namque nos ad uitatem corpus Christi quod est in nobis, neque est ullo modo divisum. Porro per Christi corpus ad unitatem per quam et cum ipso et inter nos jungimur, collectos esse conûrmat beatus Panlus, cum scribit: ‹ Hujus rei gratia ego Paulus vinctus Christi Jesu pro vobis gentibus, si tamen audistis dispensationem gratise Dei, quæ data est mihi in vos, quoniam secundum revelationem notum mihi factum est sacramentum, sicut supra scripsi in brevi, prout potestis legentes intelligere prudentiam meam in mysterio Christi, quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominum, sicuti nunc revelatum est sanctis apostolis ejus et prophetis in Spiritu, gentes esse cohæredes, concorporales, et comparticipes promissionis ejus in Christo ". Quoniam vero a principio nonnulli ex ¡is qui crediderant, hujus mysterii traditionem ac vim ignorantes, ab eo quod conveniebat divertere volebant, et omnibus exposita convivia et publicas

epulas in ecclesiis instruebant, homines qui id fa- οἰκίας οὐκ ἔχετε εἰς τὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν; ἢ τὴν Εκκλησίαν τοῦ Θεοῦ καταφρονεῖτε, καὶ καταισχύνετε τοὺς μὴ ἔχοντας; τί εἴπω ὑμῖν; ἐπαινέσω ὑμᾶς ἐν τούτῳ; οὐκ ἐπαινώ. Ἐγὼ γὰρ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Κυρίου, ὁ καὶ παρέδωκα ὑμῖν· ὅτι ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν τῇ νυκτὶ ᾖ παρεδόθη, ἔλαβεν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσας έκλασε, καὶ εἶπε· Τοῦτό μου ἐστι τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ ἡμῶν· τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. Ωσαύτως καὶ τὸ ποτήριον μετὰ τὸ δειπνῆσαι, λέγων· Τοῦτο τὸ ποτήριον ή καινή Διαθήκη ἐστὶν, ἐν τῷ αἵματι τῷ ἐμῷ· τοῦτο ποιεῖτε, οσάκις ἂν ποιεῖτε, εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. Οσάκις ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον, καὶ τὸ ποτήριον πίνητε, τὸν θάνα τον τοῦ Κυρίου καταγγέλλετε, ἄχρις οὗ ἔλθῃ. Καὶ θεῖον μὲν ὅτι τὸ μυστήριον, καὶ ζωοποιὸς ἡ μέθεξις, καὶ τῆς ἀναιμάκτου ταυτησὶ θυσίας ή δύναμις παρὰ πολὺ τῆς ἐν νόμῳ λατρείας αμείνων, ἀταλαίπωρον ἰδεῖν, καὶ ὡς ἀπό γε τοῦ λέγεσθαι σκιὰν μὲν ἐκεῖνα τὰ διὰ Μωσέως τοῖς ἀρχαιοτέροις τεθεσπισμένα, Χριστόν γε μὴν εἶναι καὶ τὰ αὐτοῦ τὴν ἀλήθειαν· συλλήψεται δὲ πρὸς τοῦτο ἡμῖν καὶ ὁ σοφώτατος Παῦλος, ὡδι γεγραφώς ο Αθετήσας τις νόμον Μωσέως, χωρίς οἰκτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶ μάρτυσιν ἀποθνήσκει· τόσῳ δοκεῖτε χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας, ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καταπατήσας, καὶ τὸ αἷμα τῆς Διαθήκης κοινὸν ἡγησάμενος, ἐν ᾧ ἡγιάσθη, καὶ τὸ Πνεῦμα τῆς χάριτος ενυβρίσας;» "Ησθιον μὲν γὰρ οἱ πάλαι καταθύοντες τὸν ἀμνόν· ἡ δέ γε τῆς βρώσεως δύναμις, οὐκ εἰς κόρον ἁπλῶς ἐχώρει γαστρός, ἀλλ' οὐδὲ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας τὰ τῆς θυσίας ἐπετηδεύετο κατὰ νόμον· ἀλλ᾽ ἵνα θανάτου τοῖς ἄλλοις ἐκπεπτωκότος, κρείττους τε είεν τοῦ παθεῖν αὐτοὶ, καὶ διαδιδράσκο:εν τὸν ὁλοθρευτήν. Καὶ γοῦν ἀνήρηται μὲν ἐν μιᾷ νυκτὶ τὰ πρωτότοκα Αἰγυπτίων· οἱ δὲ καὶ ψιλῷ τῷ τόπῳ [ἰσ. τύπῳ] τετειχισμένοι, μόνοι παρ᾽ ἐκείνου ἐσώζοντο, καὶ σύνοπλον ἔχοντες τὴν σκιάν, καὶ αὐτοῦ θανάτου κατευμεγεθοῦντες ἐφαίνοντο. Οὐκοῦν ἔσωζον μὲν εἰ τύποι τοὺς πρὸ ἡμῶν. Ἐν τίσι δὲ ἄρα τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, οἷς αὐτὴ λοιπὸν ἐπέλαμψεν ἡ ἀλήθεια, τουτέστι Χριστός, τὴν ζωοποιὸν ἑαυτοῦ σάρκα παρατιθεὶς εἰς μέθεξιν; πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργές; Πολὺ γὰρ δὴ λίαν ἐν ἀμείνοσι, καὶ ἐν τοῖς ἄγαν ὑπερκειμένοις. Καὶ τὴν γε τοῦ μυστηρίου δύναμιν εναργή καθιστὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστός· «Αμήν, φησί, λέγω ὑμῖν, ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἔχει ζωὴν αἰώνιον. Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς. Οἱ πατέρες ὑμῶν ἔφαγον τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ ἀπέθανον· οὗτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβαίνων, ἵνα τις ἐξ αὐτοῦ φάγῃ, καὶ μὴ ἀποθάνῃ. Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς. Εάν τις ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου φάγῃ, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα· καὶ ὁ ἄρτος δὲ ὅν ἐγὼ δώσω, ή σάρξ μου ἐστιν ἡ ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς. Ἐπειδὴ γὰρ οἱ ἐξ αἵματος Ἰσραὴλ Μωσέα κατεθήπεσαν ἐπὶ τῇ τοῦ μάννα χορηγίᾳ, καθιεμένου μὲν τοῖς τηνικάδε κατὰ τὴν ἔρημον· ἀποπληροῦντες [ἴσ. ἀποπληροῦντος ] δὲ τύπον τῆς μυστικῆς cere consueverant, objurgal beaus Paulus, scribens: «Nunquid domos non babetis ad mandncandum et bibendum? aut ecclesiam Dei contemnitis, et confunditis eos qui non habent? Quid dicam vobis? Laudem vos in hoc? non laudo. Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vobis: quoniam Dominus Jesus Christus in qua nocte traditus est, accepit panem, et gratias agens fregit, et dixit: Hoc est corpus meum, quod pro vobis: hoc facite in mean commemorationem.Similiter et calicem postquam 112 ccenavit, dicens: Hic calix novum Testamentum est in meo sanguine: hoc facile, quotiescunque facitis, in meam commemorationem. Quotiescunque manducabitis panem hunc, et calicern bibetis, mortem Domini annuntiabitis donec venlat ". Ac divinum quidem hoc esse mysterium participationemque ejus vivificam, et incruenta hujus hostiæ vim longe illo legali cultu præstantiorem, perfacile est videre vel ab eo ipso, quod illa priscis hominibus sancita per Mosen, umbra dicuntur, Christus vero ejusque oninia, veritas appellantur; ad eamque rem confirmandam nobis erit adjumento beatus Paulus, qui sic scripsit:. Irritam quis faciens legem Mosi, sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus moritur: quanto magis putatis dele riora mereri supplicia, qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem Testamenti pollutum duxerit, in quo sanctifcatus est, et Spiritui gratia contumeliam fecerit? Edebant enim illi veteres homines sgoum immolatum: sed illa vis ejus esca non ad satietatem ventris tantummodo cedebat, neque ea de causa sacrificandi ritus secundum legem servabatur; sed ut mortem in alios invadentein ipsi superarent, et exterminatorem effugerent: itaque nocte una interfecta sunt Egyptiorum primogenita: illi vero nuda figura muniti, soli ab ea servabantur, et umbram auxilio habentes, etiam ipsa morte superiores evaserunt. Ergo conservabant ipsæ figuræ eos qui ante nos fuerunt. Quanto igitur res nostræ sunt excellentiores, quibus ipsa veritas, id est Christus, illuxit, sanctamque suam carnem ad participandum apposuit? quomodo id non sit omnibus perspicuum? Multo namque sunt procul dubio præstantiores ac superiores. Atque hujus mysterii vim ut declararet Dominus noster Jesus Cbristus, ait: • Amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam æternam. Ego sum panis vitæ. Patres vestri manducaverunt manna in deserto, et mortui sunt: hic est panis de coelo descendens, ut si quis ex ipso mnanducet, nou moriatur. Ego sum panis vivus qui de carlo descendi. Si quis manducaverit ex loc pane, vivet in æternum: et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita ". › Nam quia ex genere Israel nati de manna suppeditatione Mosen admirabantur, 113 quod cum per desertumn ejus temporis hominibus demissum fuisset, typum gessit " 63 1 Cor. x1, 22-26. Hebr. x, 28, 29. 98 Joan. vi, 47-52.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. IV. ideo prudenter admodum Dominus noster Jesus Christus typum extenual,ut ad veritatem transferal. Neque enimn, inquit, ille fuit panis vitæ, sed ego potius qui de cœlo sui, et omnia vivifico, et me in manducantes etiam per unitam mihi carnem insero: quod etiam clarius reddidit, dicens: «Amnen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii lominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitaın in vobis. Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam æternam, et ego resuscitabo eum in novissimo die. Nam caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est polus. Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo. Sicut misit me vivens Pater, et εὐλογίας· σκιὰ γὰρ ὁ νόμος· ταύτῃτοι καὶ λίαν mystica benedictionis: umbra namque erat lex; εὐτέχνως ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός κατασμικρύνει τὸν τύπον, μετασοβῶν εἰς ἀλήθειαν. Οὐ γάρ τοί φησιν ἐκεῖνος εἶναι [ἰσ. ἦν ] ὁ τῆς ζωῆς ἄρτος, ἀλλ' ἐγὼ μᾶλλον ὁ ἐξ οὐρανοῦ, καὶ ζωοποιῶν τὰ πάντα, καὶ τοῖς ἐσθίουσιν ἐμαυτὸν ἐνιεῖς, καὶ διὰ τῆς ἐνωθείσης ἐμοὶ σαρκός· ὅ δὴ καὶ σαφέστερον ἐποίει λέγων· ὁ Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς· ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἔχει ζωὴν αἰώνιον, κἀγὼ ἀναστήσω αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Η γὰρ σάρξ μου ἀληθής ἐστι βρῶσις· καὶ τὸ αἷμά μου, ἀληθῆς ἐστι πόσις. Ο τρώγων μου τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατήρ, κἀγὼ ζῷ διὰ τὸν ego vivo propter Patremn; et qui manducat me, et Πατέρα, καὶ ὁ τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσεται. "Αθρει δὴ οὖν ὅπως ἐν ἡμῖν μένει, καὶ φθορᾶς ἀποφαίνει κρείττονας, τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ἐγκαθιείς ἑαυτὸν, ὡς ἔφην, καὶ διὰ τῆς ἰδίας σαρκός, ἢ καὶ ἀληθής ἐστι βρῶσις, τῆς ἐν νόμῳ σκιᾶς, καὶ τῆς κατ' αὐτὴν λατρείας οὐκ ἐχούσης τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ὁ μὲν τοῦ μυστηρίου λόγος, ἁπλοῦς τε καὶ ἀληθῆς, οὐ ποικίλοις ἐννοιῶν εὑρήμασιν εἰς ἀνοσιότητα περιειργασμένος, ἁπλοῦς δὲ, ὡς ἔφην. Πιστεύομεν γὰρ ὡς τῷ τεχθέντι διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου σώματι, ψυχὴν ἔχοντι λογικὴν, ἑνώσας ἑαυτὸν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος· ἀπόψε έητος δέ που, καὶ μυστικὴ πάντως ἡ ἕνωσις ζωοποιὸν ἀπέφηνεν αὐτὸ, ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὡς Θεὸς, ἵνα ἡμᾶς ἑαυτοῦ μετόχους ἀποτελῶν, πνευματικῶς τε ἅμα καὶ σωματικῶς, καὶ φθορᾶς ἀποφήνῃ κρείττονας, καὶ τῆς ἁμαρτίας τὸν νόμον τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς καταργήσῃ δι᾿ ἑαυτοῦ, κατέκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν σαρκί, καθὰ γέγραπται. ᾿Ανδάνει δὲ, οἶμαι, ταυτί κατ' οὐδένα τρόπον τῷ τῶν νέων ἡμῖν ευρημάτων δογματιστῇ, δς οἷά τις μόσχος ἀτιμαγέλας ἐπὶ μόνον ἴεται τὸ κατὰ γνώμην αὐτῷ, καὶ τὴν τοῦ μυστηρίου δύναμιν κατασμικρύνει, λέγων· " Ακουσον καὶ τὸν Κύριος, ποτὲ μὲν, ἐπὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ· ποτὲ δὲ, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ· ποτὲ δὲ, ἐπ' ἀμφοτέρων κείμενον·. Οσάκις ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον, καὶ τὸ ποτήριον τοῦτο πίνητε, τὸν θάνατον τοῦ Κυρίου καταγγέλλετε. Ακουσον ἐκ τῶν προηγουμένων τὴν ἀμαθίαν τῶν ἀντιτιθέντων, ὡς ἰσχυρὰν ἀναγινώσκουσι τοῦ μυ στηρίου τὴν ὠφέλειαν, καὶ τίνος τοῖς ἀνθρώποις παρέχεται τὴν ἀνάμνησιν· καὶ ἄκουσον μὴ ἐμοῦ ταῦτα λέγοντος, ἀλλὰ τοῦ μακαρίου Παύλου Οσά τις ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον.» Οὐκ εἶπεν, Οσάκις ἂν ἐσθίητε τὴν θεότητα ταύτην· ὁσάκις ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον. Βλέπε περὶ τοῦ σώματος αὐτῷ τοῦ δεσποτικοῦ τὸ προκείμενον. «Οσάκις ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον, οὗ ἐστι τὸ σῶμα ἀντίτυπον. Ιδωμεν οὖν τίνος ὁ θάνατος· «Οσάκις ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον, καὶ τὸ ποτήριον τούτο πίνητε, τὸν θάνατον τοῦ Κυρίου καταγγέλλετε.» Ακουσον καὶ ipse vivet ". Vide igitur quemadmodum in nobis manet et corruptionis victores efficit, dum se in nostra demittit corpora, ut dixi, etiam per suam carnem, quæ verus est cibus, cum illa legalis umbra, et cultus per ipsam institutus, non habeat veritatem. Et mysterii quidem ratio simplex est ac vera, nou variis cogitationun commentis ad impietatem exquisite composita, sed, ut dixi, simplex. Credimus nauque illud ex Deo Patre Verbum, cum se corpori per sanctam Virginem edito, habentique rationalen ani. mam uniisset, quæ unio ineffabilis prorsus ac myslica fuit, ipsum corpus reddidisse vivifcum, quippe cum Verbum, utpote Deus, vita sit secundum naturam, ut nos non spiritali tantum, verum etiam corporali modo sui participes efectos, corruptione praestantiores redderet, et evacuata per seipsum peccati lege in membris carnis posita, damnaret peccatum in carne, sicut scriptum est ". Sed læc, nisi fallor, nostro novorum commentorum dogmatists nullo modo placent,qui tanquam vitulus contemplor desertorque gregis, in id solum pergit quod sibi placet, et hujus mysterii vim imminuit, dicens: [NESTOR. Audi etiam hoc nomen, Domine, aliquando de humanitate Christi, aliquando de divinitale ejus, aliquando de utroque positum. «Quotiescunque' manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis • 114 Audi ex præcedentibus imperitiam objicientium, quod maximam esse legant hujus mysterii utilitatem, et cujus commemorationem hominibus afferal: atque audi non me hæc dicentem, sed beatum Paulum: • Quotiescunque manducabitis panem hunc. Non dixit: Quoties manducabitis divinitatem banc; quoties manducabitis panem hunc. Vide de corpore Duminico illi esse propositum: «Quotiescunque manducabitis panem hunc, cujus est ipsum corpus antitypum. Videamus ergo cujus mors: • Quotiescunque manducabilis panem hunc, et caliceın hunc bibetis, mortem Donini annuntiabitis. p Audi in sequentibus apertius: • Donec veniat "., Quis autem * Joan. vi, 54-58. " Rom. VIII, 3. 50 1 Cor. x1, 26. ss ibid.

venit? Videbant Filium honiuis venientem in nu- ἐν τοῖς ἐφεξῆς φανερώτερον ο Αχρις οὗ ἔλθῃ.» Τις bibus celi cum gloria multa ': et quod majus est, δὲ ὁ ἐρχόμενος; «Οψονται τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ante apostolos propheta manifestius venientem έρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δόξης ostendit, et clamat, de Judais dicens: • Videbant πολλῆς· καὶ τὸ δὴ μείζον, πρὸ τῶν ἀποστόλῶν ὁ προin quem compunxerunt *., Quid igiturillud coni- φήτης σαφέστερον τὸν ἐρχόμενον δείκνυσι, καὶ κέ punctum est? Lalus; latus vero corporis est, non κραγε περὶ Ἰουδαίων βοῶν. Ὄψονται εἰς ὃν ἐξε divinitatis] εκέντησαν.» Τίς οὖν ἐστιν ὁ κεντηθείς· ἡ πλευρά πλευρὰ δὲ, σώματος, οὐ θεότητός ἐστι. ] CAP. VI. Δεῖ δὴ πάλιν ἡμᾶς τοῖς τῆς ἀληθείας δόγμασι συν εἰπεῖν, καὶ τοῖς σοῖς, ὦ οὗτος, ἀντιφέρεσθαι λόγοις· και πρό γε των ἄλλων τοῖς φιλακροάμοσιν, ἐκεῖνο εἰπεῖν, ὅτι σοι σκοπὸς, καὶ διὰ σπουδῆς τέθειται πολλῆς, δύο δὴ πάλιν ἀποφῆναι Χριστούς, οἷς καὶ ἀνὰ μέρος ἁρμόσειεν ἂν ἡ τῆς κυριότητος κλήσις. Αμαθέστατα δὲ καὶ πρός γε τοῦτο ἐῶν, οὐ σὺν Ιδρώτι μακρῷ πρὸς ἡμῶν δειχθήσεται. Φέρε γὰρ, ἐρωμένῳ φράσον, ποῖον ἄρα διορίζῃ Χριστόν, οὗ καὶ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ μέν τοι καὶ τὴν θεότητα είναι φῆς· εἰ μὲν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, διωμολόγη κας ἐναργως τὸν αὐτὸν εἶναι καὶ ἄνθρωπον· αὐτοῦ γὰρ ἔφης τὴν ἀνθρωπότητα· εἰ δὲ τὸν ἐκ τῆς Παρ θένου κατὰ σὲ, τὸν αὐτὸν οὐδὲν ἧττον ἁλώσῃ καὶ Θεὰν ἀποφήνας· αὐτοῦ γὰρ ἔφης εἶναι καὶ τὴν θεότητα. Πανταχόθεν δή ουν συνωθούμενος, καὶ ἀβουλήτως εἰς ἀλήθειαν, ἵνα μεθ᾿ ἡμῶν ὁμολόγει Χριστὸν καὶ Κύριον. Πεπαύσῃ γάρ οὕτω λέγων· «Ακουσον δὲ καὶ τὸν Κύριος, ποτὲ μὲν ἐπὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ· ποτὲ δὲ, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ· ποτὲ δὲ, ἐπ' ἀμφοτέρων χείμενον·. ἔνθα γὰρ Γιος εἷς, ποῖον ἂν ἔχοι τόπον τὸ, ἐπ᾽ ἀμφοῖν εἰπεῖν; Καταμειδιᾷς δὲ ἀνθότου τῶν τὸ θεῖον ἡμῶν τεθαυμακότων μυ στήριον, ἀνοσιώτατα λέγων·. Οσάκις ἂν ἐσθίητε «τὸν ἄρτον τοῦτον, καὶ τὸ ποτήριον τοῦτο πίνητε, τὸν θάνατον τοῦ Κυρίου καταγγέλλετε; Ακουσον ἐκ τῶν προηγουμένων τὴν ἀμαθίαν τῶν ἀντιθέντων, ὡς ἰσχυρὰν ἀναγινωσκουσι τοῦ μυστηρίου τὴν ὠφέ λειαν, καὶ τίνος τοῖς ἀνθρώποις παρέχεται την ἀνάμνησιν.» Οὐδὲν οὖν ἄρα τὸ ἐξαίρετον τῆς ἀναι - μάκτου θυσίας, ὄνησις δὲ κομιδή σμικρά, καὶ τῆς ὠφελείας τὴν δύναμιν περιποιήσει τάχα που μέχρι δὴ μόνου τοῦ καταγγεῖλαι τὸν ἀνθρώπου θάνατον, καὶ τῶν καθ' ἡμᾶς ἑνὸς ποιήσασθαι τὴν ἀνάμνησιν. Οὐκοῦν διαψεύδεται ζωοποιὸν αὐτὸ λέγων, ὁ ψεύδε σθαι μὴ εἰδὼς, τουτέστι Χριστός· πεφενακίσμεθα δὲ καὶ ἡμεῖς, εἰκαίαν ἔχοντες ἐπ' αὐτῷ τὴν δόξαν· πεποδηγήμεθα δὲ νῦν ὀψέ ποτε καὶ μόλις εἰς ἀληθείας εὕρεσιν, τουτοισὶ τοῖς σοῖς περιτυχόντες λόγοις. 'Αλλά σοι ταυτί φρονεῖν ᾑρημένῳ, πρὸς ἡμῶν εἴρη ται τὸ διὰ τῆς προφήτου φωνῆς· «Ἰδοὺ οὐκ εἰσὶν οἱ ὀφθαλμοί σου, οὐδὲ ἡ καρδία σου καλή.» Συνίησι γὰρ οὐδαμῶς, ὅτι τὸν θάνατον καταγγέλλοντες τοῦ Χριστοῦ, προσομολογοῦντες δὲ τὴν ἀνάστασιν, καὶ τὴν ἐν πίστει τελείωσιν διὰ τούτου κερδαίνοντες, εἶτα τῆς θείας αὐτοῦ φύσεως κοινωνοί γεγονότες, καὶ Rursus ergo nos oportet veritatis dogmatis patrocinari, et tuis, vir egregie, verbis obsistere, et ante cætera studlosis illud præfari, tibi propositum esse, în idque te admodum niti, ut duos rursus asseras Christos, quibus seorsim conveniat dominatiouis appellatio. Quod autem imperitissime in id contendas, non multo labore a nobis ostendetur. Nam agedum, expone, quæso, quemnam definlas Christum, cujus et humanitatem et deitatem esse dicis: siquidem illud ex Deo Patre Verbum, aperte Tateberis eumdem esse etiain hominem: ipsius enim esse humanitatem dixisti: sin illum ex Virgine, ut ipse asseris, eumdein nihilominus esse etiam Deum pronuntiasse convinceris: ¡psius cnim esse dixisti etiam deitatem. Unuique igitur compulsus etiam invitus ad verltatem, unam nobiscum confiere Christum et Dominum; sic namque ditere desines: • Audi etiam hoc nomen, Dominus, aliquando de humanitate Christi, aliquando de divinitate ipsius, aliquando de utroqtre positum: nam ubi unus est Filius, quomodo locum habeat, de utroque dicere? Quid autem est quod rides eos qui divinum illud mysterium nostrum admirantur, impiissime dicens: • Quotiescunque manducabilis panen hunc, et cali- • cem hunc bibels, morten Donini annuntiabilis. 115 Audi ex præcedentibus imperitiam objicientium,quod maxlinam esse legant mysterii bujus utiliialem, et cujus hominibus commemorationem afferat.» Nihil ergo egregii habet incruenta illa viċtima, el exignam admodum utilitatem affert, et utilitatis vim continebit usque eo duntaxat, ut annuntiemus mortem homiris, et unius e nostro numero commemorationem faciamus. Mentitur ergo dum illud vívifìcum dicit qui mentiri non novit, hoc est Christus: decepti uos etiam sumus, vanam de illo opinionem habentes; nunc etiam sero vix tandem ad veritatis inventionem perducti sumus, ubi in tuos hos sermones incidimus. Sed tibi hanc sententiam eligenti propbeticum illud a nobis referetur: «Ecce non sunt oculi tui neque cor tuum bonum *.» Non enim intelligit, dum annuntiamus Christi mortem, et insuper ejus resurrectionem confitemur, el ex ea re perfectionem fidei consequinur, deinde diving illius natura participes elfccii *, consortium unitatis ejus adipiscimur, spiritaliter simul et corporaliter sanctificari ac vivifcari. • Oportet enim corruptibile • Matth XXIV, 30 • Zachar. XII, 10. Jerem. xxii, 47. * II Pet. 1, 4.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. διὰ τοῦ μεταλαχεῖν τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνότητος, πνευ- hoc induere incorruptionem, et mortale lioc induere ματικώς τε ἅμα καὶ σωματικῶς ἁγιαζόμεθα, καὶ ζωοποιούμεθα. «Δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν.» Αμφιον δὲ τὸ ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἄφθαρτον καὶ ἀθανασίας ἐμποιητικὸν γέγονεν ἡμῖν ὁ Χριστός· καὶ πιστώσεται γράφων ὁ ἱερώτατος Παῦλος· ποτὲ μὲν, ὅτι ο Ενδύσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν·, οτὲ δὲ αὖ, ε Οσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε,» τὸν θεοπρεπῶς λέγοντα καὶ ἀληθῶς· «Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή.» Πρὸς δὴ τὰ τοιάδε καταδείσας οὐδὲν, βδελυρωτέραν ἔτι τὴν δυσφημίαν ἀποφαίνει, προστιθείς· [Ακουσον μὴ ἐμοῦ ταῦτα λέγοντος, ἀλλὰ τοῦ μακα ρίου Παύλου. Οσάκις δ' ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον, ο οὗ ἐστι τὸ σῶμα ἀντίτυπον. Ιδωμεν οὖν ἀπὸ τούτου τίνος ὁ θάνατος. «Οσάκις ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον, καὶ τὸ ποτήριον τοῦτο πίνητε, τὸν θάνατον τοῦ Κυρίου καταγγέλλετε· ν ἄκουσον καὶ ἐν τοῖς ἐφεξῆς φανερώτερον, «"Αχρις οὗ ἔλθῃ.» Τίς οὖν ὁ ἐρχόμενος; ι ύψονται τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δόξης πολλῆς· ο καὶ τὸ δὴ μείζον, ὁ προφήτης πρὸ τῶν ἀποστόλων σαφέστερον τὸν ἐρχόμενον δείκνυσι, καὶ κέκραγε περὶ Ἰουδαίων βοῶν·. Ὄψονται εἰς ὃν ἐξο εκέντησαν.» Τίς οὖν ἐστιν ὁ κεντηθείς; ἡ πλευρά πλευρὰ δὲ σώματος, οὐ θεότητός ἐστι. ] Σμικρὰ τοιγαροῦν, ὡς ἔφην, τῆς ἀναιμάκτου θυσίας ἡ ὄνησις, ὅτι τάχα που μὴ γέγονεν εφικτόν ὁμοῦ τῇ σαρκὶ καὶ τὴν τῆς θεότητος δαπανᾶσθαι φύσιν· ὅτι μὴ τῶν ἀμηχάνων κεκρατήκαμεν, ἐδεστὸν ἔχοντες γυμνὸν τὸ ἀσώματον. Ἐπιλελῆσθαι δέ μοι δοκεῖς, ὡς ἥκιστα μὲν θεότητος φύσις ἐστὶ τὸ προκείμενον ἐν ἁγίαις τραπέζαις Εκκλησιῶν, πλὴν ἴδιον σῶμα τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντος Λόγου, Θεὸς δὲ φύσει καὶ ἀληθῶς ὁ Λόγος. Τί τοίνυν ἅπαντας [ἰσ. ἅπαντα] συγχεῖς, καὶ ἀσυνέτως διακυκᾷς, τὸν ἄρτον ἡμῖν τὸν ἐξ οὐρανοῦ, καὶ ζωὴν διδόντα τῷ κόσμῳ μονονουχὶ καὶ διαγελῶν, ὅτι μὴ θεότης ὠνόμασται διὰ τῆς τῶν θεηγόρων φω νῆς, σῶμα δὲ μᾶλλον τοῦ δι' ἡμᾶς ἐνηνθρωπηκότος, τουτέστιν, τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγου; Σῶμα δὲ Δεσποτικὸν ἀνθότου δή, φράσον, ονομάζεις ὅλως, εἰ μὴ θεῖον οἶσθα καὶ Θεοῦ. Δούλα γὰρ ἅπαντα τοῦ πεποιηκότος. ᾿Αλλὰ γὰρ οὐκ ὀρθῶς ἔχει σοι τὰ κατὰ τὸν νοῦν, ἄνθρωπον δὲ εἶναι πεπίστευκας θεοφόρον ἁπλῶς τὸν Ἐμμανουήλ. Εἶτα τῶν εἰς εὐσέβειαν ἐνα νοιῶν τε καὶ λόγων ἀφειδήσας παντελῶς, τὸν τῆς ἀληθείας ἱερουργὸν, τὴν σοφὸν ἀρχιτέκτονα καὶ διδάσκαλον τῶν ἐθνῶν, τὸν ἱερὸν ἀληθῶς καὶ πάνσοφον Παῦλον ἔσεσθαί σοι συλλήπτορα συκοφαντοῦντι προσδοκᾷς, τῆς εἰς εὐθὺ καὶ δοκιμωτάτης ἀποφέρων ὁδοῦ, τῶν ὀρθῶς τε καὶ ἀκιβδήλως εἰρημένων παρ' αὐτοῦ τὴν δύναμιν. Ιδωμεν γάρ, φησὶν, ἀπὸ τούτου immortalitatem*.» Indumentum autem de cœlo et incorruptibile et immortalitatem efficiens factus est nobis Christus; quod beatissimus Paulus confirmat, nunc quideın scribens: «Induite Dominum nostrum Jesum Christum *;» nanc vero: • Quicunque in Christum baptizati estis, Christum induistis '; › illam qui divinitus vereque dicit: «Ego sum resur rectio et vita *.» Ad hæc nihil veritus, exsecrabiliorem etiam lasphemiam enuntiat, adjiciens: | Audi non me hac dicentem, sed beatumn Paulumn: «Quotiescunque manducabitis paneın hunc,» cujus est ipsum corpus antitypum. Jam igitur videamnus cujus est mors. Quotiescunque manducabitis panem hunc, et calicem hunc bibetis, mortem Domini annuntiabilis ● audi etiam in sequentibus apertius, «Donec veniat. › Quis autem venit? ‹ Videbunt Filiuın hominis venientem in nubibus coeli cum claritaté magna:» el, quod majus est, ante apostolos propheta manifestius venientem ostendit, et clamat, de Judæis dicens: «Videbunt in quem compunxerunt. › Quodnam igitur illud compunctum est? Latus: latus vero corporis est, non divinitatis.] Exigua estigitur, 116 ut dixi, incruenta bostiæ utilitas, quia nimirum fas uon est ut simul cum carne etiam divialtatis natura consumatur: neque ca obtinemus quæ sunt impossibilia, ut ipsa incorporea natura nuda vescamur. Sed oblitus mihi videris haud naturam divinitatis id esse quod in sanctis Ecclesiarum mensis proponitur, sed proprium corpus Verbi ex Patre geniti, quod Verbum ex natura et vere Deus est. Cur igitur oinnia confundis, imprudenterque permisces, panem illum de colo, et vitam mundo dantem propemodum etiam deridens, quod theologorum voce non sit divinitas nuncupatum, sed corpus potius illius qui propter nos est bomo factus, hoc est, illius ex Patre Verbi? Jam vero dicas velim quam ob causam omnino corpus Dominicum vocas, si non divinum esse nosti, ac ipsius Dei; nam serviunt quidem omnia Conditori'. Sed enim non recte habent quæ in animo versas, et ipsum Emmanuel hominem esse Deiſerum prorsus credis. Deinde sententiis ac verbis, quæ cum pietate conjuncta sunt, omnino neglectis, Ullum veritatis sacrum adminislrun illum sapientem architecturn et doctorem gentium, sacrum revera et sapientissimum Paulum tibi calumnianti fore auxiliatorem putas, dum vim eorum quæ sunt ab eo recte sincereque dicta, a recta probataque via detorques. Videamus enim, inquit, ex hoc, cujus sit mors: • Donec veniat;» quis porre est qui venit! «Videbunt in quem compunxerunt. › Veniet igitur is qui ex humana conditione sustinuit mortem, et divinitus resurrexit, qui in ccelum rediit, • 1 Cor. xv, 53. • Rom. xiii, 14. 1 Galal. 111, 27, Joan. xi. 25. • Psal. cxviis, 91. Veritatis sacrum administrum. Nun in extrem ma Epistola ad Romanos, sanctificantem seu sacriPATROL. GR, LXXVI. fcantem Evangelium se ipsum dixit Apostolus, hoc est, ἱερουργοῦντα τὸ Εὐανγέλιον.

ἐρχόμενος; «ύψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν.» Ηξει τοίνυν, ὁ πεπονθὼς μὲν τὸν θάνατον ἀνθρωπίνως, έγηγερμένος δὲ θεϊκῶς· ἀναφοιτήσας δὲ καὶ εἰς οὐρανούς, ὃς καὶ τοῖς τῆς ἀῤῥήτου θεότητος έναβρύνεται θώκοις, καὶ συνεδρεύει τῷ Πατρί, περιεστώτων ἐν κύκλῳ δηλονότι τῶν Σεραφίμ, καὶ τῶν ἀνωτάτω Δυνάμεων, οὐκ ἀγνοουσῶν τῆς ὑπ' αὐτῶν δουλείας τὸ μέτρον προσκυνούσης τε αὐτῷ καὶ Ἐξουσίας ἁπάσης Δυνάμεώς τε καὶ Κυριότητος· ο κάμψει γὰρ αὐτῷ πᾶν γόνυ, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ηξει δὲ, ὡς ἔφην, οὐκ ἔν γε τῇ καθ' ἡμᾶς σμικροπρεπείᾳ φαινόμενος, ἐν εὐκλείᾳ δὲ μᾶλλον τῇ θεοπρεπεστάτῃ, δου ρυφοροῦντος οὐρανοῦ καὶ τῶν ἄνω πνευμάτων ὡς qui etiam ineffabilis deitatis augusta decoratur sede, τίνος ὁ θάνατος. ο "Αχρις οὗ ἔλθῃ.» Τίς δέ ἐστιν ὁ et cum Patre considet, circumstantibus nimirum Seraphim, et supremis illis Virtutibus, mensuram sum servitutis, qua illi subjecti sunt, non ignorantibus, omnibus etiam Potestatibus illum adorantibus, Virtutibus etiam ac Dominationibus: • ipsi enim omne genu flectetur, et omnis lingua confitebitur,quia Dominus Jesus, in gloriam Dei Patris ";» et veniet, ut dixi, non in nostra humilitate conspectus, sed in gloria divinitatis, cœlo superisque spiritibus eum stipantibus, et ipsi ut Deo, ac Regi, et universorum Domino assistentibus. Si igitur non est in carne, hoc est, non homo factum est Dei Patris Verbum, sed homo Deifer, latus corporeum habens, et 117 compunctionem lateris passus, quomodo in sede suprema divinitatis conspicitur, velut quar- Θεῷ τε καὶ Βασιλεῖ, καὶ τῷ τῶν ὅλων Δεσπότῃ παρtus nobis Deus quidam recens post sanctam Trinitatem effectus? Non horres dicere vulgarem hominem, creaturæ cultum exhibendum excogitans? Ergone veteribus laqueis detinemur? ergone Deo injuriam intulit et nobiscum errore seducta est saneta illa multitudo supernorum spirituum? Si veteri errore liberati sumus in eo quod servire creaturæ tanquam rem impiam recusavimus, cur nos in vetera crimina conjicis, et efficis hominico - las? Nos enim scimus et credimus illud ex Deo Patre Verbum carnem et sanguinem assumpsisse: sed quis permansit idem, nempe Deus, suam supra omnia excellentissimam dignitatem servavit etiam cum perinde ac nos esset in carne. Porro cum sit Deus nihilominus hoc tempore quam fuerit olim, quamvis homo factus, tamen serviens sibi cœlum habet, adorantemque terram; scriptum est enim: • Laude Domini plena est terra; operuit cœlos gloria tua, Domine 11.. Tu vero e contrario eum qui tanta est et naturæ et gloriæ amplitudine, ex nimia inscitia non vides; dixisti enim: Quis est qui venit? ‹ Videbunt Filium hominis venientem in nubibus.cali ';» lanquam scilicet metuens ne quis diffideret dicenti Filium hominis eum esse qui venit, et prophetico testimonio confirmas argu• mentum. Scriptum esse namque ais: • Videbunt in quem compunxerunt 18;» et quod praeterea ipse pulasti esse ad coarguendum firmius, imprudentissime adjiciens: Quidnam est, inquis, illud compunctum? Latus; latus vero corporis est, an divinitatis? Sed si qui essent qui dicerent, Dei Verbun non factum fuisse hominem nostri similem, sed ad homines qui sunt in terris advenisse nuda usum divinitate, aut ad visum ac speciem, et tanquanı in umbra, ut quibusdam impiis hæreticis sentire visum est, baberes aliquam ejusmodi ratiocinationis construendæ occasionem haud absurdam: jam vero cum prædicatio veritatis perspicue et evidenter ipsum Dei Verbum carnem factum dicat, et fuisse nostri similem, et Filium hominis, et carne propter nos passunı, sicque venturum ut in cœlum ** Philipp. 11, 10, 11. "Habac. 111, 3. εστηκότων. Είπερ οὖν ἐστιν οὐκ ἐν σαρκὶ μᾶλλον, ήγουν ἄνθρωπος γεγονὼς ὁ τοῦ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ἄνθρωπος δὲ Θεοφόρος πλευρὰν ἔχων σώματος, καὶ ὑπομείνας την διακέντησιν, πῶς ἐν θρόνοις ὁρᾶτα, τῆς ἀνωτάτω θεότητος τέταρτος ὥσπερ τις ἡμῖν μετὰ τὴν ἁγίαν Τριάδα πρόσφατος Θεὸς ἀναδεδειγμένος; Οὐ καταπέφρικας κοινὸν ἄνθρωπον, τῇ κτίσει τὸ σέβας ἐπινοῶν; ἄρα τοῖς ἀρχαίοις ενισχήμεθα βρό χοις; ἆρα πεπαρώνηκεν εἰς Θεόν, καὶ πεπλάνηται μεθ' ἡμῶν, ἡ ἁγία τῶν ἄνω πνευμάτων πληθύς; Εἰ τῆς ἀρχαίας ἀπάτης ἐκλελυτρώμεθα, τὸ τῇ κτίσει λατρεύειν ὡς δυσσεβὲς παραιτούμενοι, τί πάλιν ἡμᾶς τοῖς ἀρχαίοις ἐγκλήμασιν ἐνιεὶς ἀποφαίνεις άνθρω πολάτρας; Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἴσμεν καὶ πεπιστεύκα μεν, ὅτι γέγονεν ἐν προσλήψει σαρκός τε καὶ αἷματος ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος· ἐπειδὴ δὲ μεμένηκεν ὁ αὐτὸς δηλονότι Θεός, τῆς ἐνούσης κατὰ πάντων ὑπεροχῆς τὸ ἀξίωμα διεσώσατο· καίπερ ὧν σάρκα [ἐν σαρκὶ] καθ' ἡμᾶς. Θεὸς δὲ ὑπάρχων, οὐδὲν ἧττον, ἢ πάλαι καὶ νῦν, κἂν εἰ γέγονεν ἄνθρωπος, λάτρην ἔχει τὸν οὐρανὸν καὶ προσκυνοῦσαν τὴν γῆν· γέγραπται γάρ, ὅτι «Τῆς αἰνέσεως Κυρίου πλήρης ἡ γῆ ἐκάλυψεν οὐρανοὺς ἡ ἀρετή σου, Κύριε.» Σὺ δὲ δὴ πάλιν τὸν οὕτως ἔχοντα φύσεώς τε καὶ δόξης, ἐκ πολλῆς ἄγαν ἀβελτηρίας, οὐχ ὁρᾷς. Εφης γὰρ τίς ὁ ἐρχόμενος; «Οψονται τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου έρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ· ο ὥσπερ δεδιώς μὴ ἄρα τις ἀπιστήσειεν Υἱὸν ἀνθρώπου λέγοντι τὸν ἐρχόμενον. Καὶ προφητική μαρτυρία βεβαιοῖς τὴν ἀπόδειξιν· γεγράφθαι γὰρ φής· ο Όψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν·, καὶ τὸ ἐπὶ τούτων, ὥσπερ οὖν ᾠήθης, εἰς ἐλέγχους εὐσθενέστερον ἀσυνετώτατα προστιθείς· Τίς οὖν ἐστι, φησὶν, ὁ κεντηθείς; Η πλευρά· πλευρὰ δὲ σώματός ἐστιν, ἢ θεότητος; Αλλ' εἰ μὲν ἦσαν τινὲς οἱ λέγοντες, ὡς οὐ γέγονε καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· ἐπεφοίτησε δὲ τοῖς ἐπὶ γῆς, γυμνῇ τῇ θεότητι χρώμενος, ήγουν ἐν δοκήσει καὶ ὡς ἐν σκιᾷ, καθὰ φρονεῖν ἔδοξέ τισι τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν, ἣν ἂν σοι πρόφασις τῆς τοιάσδε τῶν λόγων κατασκευῆς, οὐκ ἔξω τρέχουσα τοῦ εἰκότος· ἐπειδὴ δὲ τὸ τῆς ἀληθείας κήρυγμα, 50. 13 Zachar. XII, 19 Matth. XXIV,

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. σαφῶς τε καὶ ἐναργῶς τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον σάρκα τε ascendit, ut augeli voce testatum est ", quosnam γενέσθαι, φησί, χρηματίσαι δὲ καθ' ἡμᾶς καὶ Υἱὸν oppugnas, dic mihi, cujusve opinionem tanquam ἀνθρώπου, καὶ παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί· ἀφίξεσθαι stultam et ineptam improbas, cum eum qui venit, δὲ καὶ οὕτως αὐτόν, ὡς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανόν hominem esse nobis 118 ostendere niteris, cor- [καὶ] κατὰ τὴν τοῦ ἀγγέλου φωνὴν, πρὸς τίνας δια- poreum latus habentem lancea compunctum? Sed τεινόμενος, είπέ μοι, καὶ τὴν τίνος δόξαν κατακιάδη- tibi propositum est, ut dixi, ipsumn Einmanuel boλεύων ὡς ἀμαθῆ καὶ ἀσύφηλον, ἄνθρωπον ἡμῖν ἀπο· minem nobis Deiferum in medium producere, nou φῆναι φιλονεικεῖς τὸν ἐρχόμενον, πλευρὰν ἔχοντα Deum hominem factum: nam ipsum Dei Verbum σωματικὴν, τὴν τῇ λόγχῃ διανενυγμένην; 'Αλλά σου factum est home: hæcque fides cum sacris diviσκοπός, ὡς ἔφην, ἄνθρωπον ἡμῖν Θεοφόρον, καὶ οὐχ misque Litteris congruit, et apostolicæ evangelicaδὴ μᾶλλον Θεὸν ἐνηνθρωπηκότα, παρακομίζειν εἰς que traditionis scopus in hoc ipsum tendit. Tu μέσον τὸν Ἐμμανουήλ. Γέγονε γὰρ ἄνθρωπος ὁ τοῦ vero rursus alio quoque modo nobis portenta verΘεοῦ Λόγος· καὶ πίστις ἥδε ταῖς ἱεραῖς τε καὶ θείαις borum narras. Simulas enim eos reprehendere qui συμβαίνουσα Γραφαῖς, καὶ τῆς ἀποστολικῆς τε καὶ carnis divinitatisque naturam in unamn permiscent εὐαγγελικῆς παραδόσεως σκοπός, εἰς αὐτὸ τοῦτο essentiam, tametsi nemo sit, ut opinor, qui ista συντείνεται. Σὺ δὲ δὴ πάλιν, καὶ καθ' ἕτερον ἡμῖν confundat, aut inter se commisceat. Itaque dicis: τερατεύῃ τρόπον· σκήπτῃ μὲν γὰρ ἐπιτιμὴν τοῖς εἰς μίαν κατακιρνώσιν οὐσίαν, τήν τε τῆς σαρκὸς, καὶ τὴν τῆς θεότητος φύσιν· καίτοι μηδενὸς ὄντος ὥστε οἶμαι, ταυτὶ συγχέοντος, μήτε μὴν ἀλλήλοις συμφύροντος· καὶ δὴ καὶ φής· [Διατί δὲ, καὶ ὡς ἀρτίως ηκούομεν, ἀμφοτέρων κατὰ σὲ κεκραμένων, ὁ Κύριος τὴν τοῦ μυστηρίου δ δύναμιν τοῖς μαθηταῖς παραδιδούς, οὕτω φησί; λα δὼν τὸν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσας, ἔδωκε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, λέγων· ο Λάβετε, φάγετε πάντες· τοῦτο γάρ μου ἐστι τὸ σῶμα. Διατί μὴ εἶπε, Τοῦτό ἐστιν ἡ θεότης μου ἡ ὑπὲρ ὑμῶν κλωμένη; Καὶ πάλιν τὸ ποτήριον τῶν μυστηρίων διδούς, οὐκ εἶπε· Τοῦτό ἐστιν ἡ θεότης ἡ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχεομένη· ἀλλὰ, ο Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. ο] Ὅτι μὲν οὖν εἴηθες κομιδῆ τὸ ἀντιτετάχθαι δοκεῖν τοῖς οὐκ οὖσιν ὅλως, καὶ ἀντεξάγειν εἰκῇ, δεχομένους εἰς ἀντίστασιν τὸ μηδενί που τάχα δοκοῦν, ἢ φρονεῖν, ἢ λέγειν, πῶς οὐχ ἅπασιν εναργές; Εἰ γὰρ δή τις ἔλοιτο φιλονεικεῖν, ὅτι μὴ ἵππος ἐστὶ κατὰ φύσιν ὁ βοῦς, μήτε μὴν ὁ ἄνθρωπος ἵππος, τοῦτο φρονεῖν, ἢ λέγειν ἀνεχομένου μηδενός, πῶς οὐ κατα γέλαστος, καὶ πρός γε τούτῳ εἰκαιόμυθος, εἰς ἀέρα δαίρων, καὶ πυκτεύων ἐπ' ἀδήλοις, καὶ ἐπ᾽ οὐδενὶ τῶν προκειμένων ιδρώτας ἑαυτῷ καὶ πόνους ἐπισ νοῶν; Χρῆναι γάρ έγωγέ φημι προϋποκεῖσθαί τι τὸ ὡμολογημένον· ἵν' ἐν κόσμῳ δὴ τότε τὰ παρ' ἡμῶν ἀντεπάγοιτο. Πλὴν ἐκεῖνο ίωμεν [σ. εἴπωμεν ]· εἰ μὲν γάρ τις ἦν ὁ φάναι τολμῶν, εἰς τὴν κατὰ τοῦ σώματος μεταπεποιῆσθαι φύσιν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, ἐπαιτιῷτό τις ἂν καὶ μάλα εἰκότως, ὅτι μὴ μᾶλλον ἔφη τὸ σῶμα διδούς· Λάβετε, φάγετε, τοῦτό μού ἐστιν ἡ θεότης ἡ ὑπὲρ ὑμῶν κλωμένη, καὶ τοῦτό ἐστιν οὐ τὸ αἷμά μου μᾶλλον, ἀλλ' ἡ θεότης ἡ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχεομένη. Ἐπειδὴ δὲ Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, ίδιον ἐποιήσατο σῶμα τὸ ἐκ γυναικός, ἀλλοίωσιν, ἢ τροτὴν οὐδεμίαν ὑπομεμενηκώς, πῶς οὐκ ἔδει πρὸς 14 Act. 1, 11. 18 Matth. xxvi, 26. 16 ibid. 27. NESTOR. | Cur autem eliam, ut paulo ante audie Damus, si utraque, ut tu opinaris, commista sunt, Dominus noster cum mysterii vim discipulis traderet, sic dicit: «Accipite, comedile omnes: hoc est enim corpus meam 16?» cur non dixit: Hoc est divinitas mea quæ pro vobis frangitur? Rursumque cum poculum mysteriorum daret, non dixit: Hoc est divinitas quæ pro vobis effunditur, sed: ‹ Hic est sanguis meus qui pro vobis effunditur in remissionen peccatorum ".»] CAP. VII. Perquam stultum sane esse is adversari vélle qui nulli sunt, et frustra contendere, idque ad oppugnandum sumnere quod fortasse nemini unquam aut sentire, aut eloqui visum est, perspicuum omnibus esse quis neget? Nam si quis velit contentiose refutare bovem non esse ex natura equum, neque hominem equum, nemine id sentiente aut dicente, nonne sit ridiculus, et præterea nugator vanus, aerem verberans, et pugnans in Incertum, et nulla re proposita sibt molestias ac labores assumens? Oportere enim equidem puto, prius propositum esse aliquid in confesso, ut rile tum a nobis refutatio subjungatur; verumtamen illud dicendum videtur: nam si esset qui dicere auderet, ipsum Dei Verbum in corporis naturam esse mutatum, accusaret quispiam, et quidem jure, quod non dixisset cum corpus daret: Accipite, manducate, hoc est mea divinitas quæ pro vobis frangitur, et hoc est non sanguis meus, sed divinitas quæ pro vobis effunditur: nunc vero cum ipsum Verbum, quod Deus erat, proprium sibi fecerit 119 corpus natum ex muliere, neque ullam aut alteraANT. AGELLII NOTÆ. Prepositio κατὰ videtur supervacua.

tionem, aut mutationem pertulerit, quomodo non ὁ ἡμᾶς οὐ ψευδοεποῦντα λέγειν, ὅτι ο Λάβετε, φά æquum fuit sine ullo mendacio nobis dicere: t Accipite, comedite, hoc est corpus meum?» Cuna autem esset vita tanquam Deus, vitam simul et vivificum illud effecit. Igitur si paululum ad veritatem aspexeris, te ipse de supervacuitate sermonis accusabis, cum ubique nugeris, et adversum dogmata pietatis tuum hunc adulteratum molestumque sermonem imprudenter opponas. TOMUS QUINTUS. γετε, τοῦτό μου ἐστι τὸ σῶμα;» Ζωὴ δὲ ὑπάρχων ὡς Θεός, ζωὴν καὶ ζωοποιὸν ἀπέφηνεν αὐτό. Βραχύ τοιγαροῦν ἀναμύσας πρὸς τὸ ἀληθὲς, αὐτὸ, οἶμαι, κατὰ σεαυτοῦ τὸ περιττόν εἰς λόγους καθοριείς, βατταρίζων πανταχοῦ, καὶ τοῖς τῆς εὐσεβείας δόγμασιν ἀσυνέτως ἀντανιστὰς τὸν παράσημον του τονὶ καὶ ἀτεοπή σου λόγον. ΤΟΜΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ. Επισεμνύνεται μὲν ὁ θεσπέσιος Παῦλος τοῖς πάθήμασι τοῦ Χριστοῦ, καί φησι, οτὲ μὲν, ὅτι • Ἐμοὶ μὲν [δὲ] μή γένοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ·, οτὲ δὲ αὖ «Οὐ γὰρ ἐπαισχύ νομαι τὸ Εὐαγγέλιον δύναμις γὰρ Θεοῦ ἐστιν εἰς σω τηρίαν παντὶ τῷ πιστεύοντι, Ἰουδαίῳ τε πρώτῳ καὶ Ελληνι.» 'Αλλ᾽ ὧδε μὲν ὁ Πνευματοφόρος ηξίου τε φρονεῖν αὐτὸς, καὶ μὴν καὶ ἑτέρους μυσταγωγεῖν. Γέγραφε γὰρ οὐ μάτην, ἀλλ᾽ ἵνα ἡμᾶς ἀναπείσῃ τῆς ἐνούσης αὐτῷ πίστεως τὴν ὀρθότητα ζηλοῦν ᾑρημένος [σ. ᾑρημένους] τοῖς Χριστοῦ παθήμασιν ἐναβρύ νεσθαι. Απερυθριῶσι δέ τινες τῷ σταυρῷ, καὶ τοῖς γε γονόσι τοῖς [ἰσ. τῆς] ὑφ᾽ ἡλίῳ μυσταγωγοῖς, ἀνοσίως ἀντανιστάμενοι διὰ τοῦ φρονεῖν ἐλέσθαι τὰ ἐναντία, μου νονουχί καταμειδιῶσιν οἱ τάλανες τῶν Χριστοῦ παθη μάτων, αἰσχύνονταί τε τὸ Εὐαγγέλιον, Ἰουδαϊκὴν κα σοῦντες ἀμαθίαν, καὶ τῆς ἐκείνων ἀβελτηρίας κατ' ού δένα τρόπον ἡττώμενοι. Γέγονε γὰρ αὐτοῖς σκάνδαλον ὁ τοῦ Σωτῆρος σταυρός· καὶ γοῦν τῷ ξύλῳ προσηλιο θέντα βλέποντες τὸν τῆς ζωῆς ἀρχηγὸν, τὸ τοῦ νόμου τέλος, ἔσειον μὲν ἐπ' αὐτῷ τὰς θεομισεῖς κεφαλάς, οὐ Θεὸν εἶναι πιστεύοντες ἀληθῶς ἐνηνθρωπηκότα τε καὶ καθιγμένον εἰς κένωσιν, οἰόμενοι δὲ μᾶλλον, ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον ἁπλῶς ὑπάρχειν αὐτόν· ἔφασκον δὲ, ὡς ἐκ πονηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτῶν προφέροντες τὰ πονηρά· ι Ο καταλύων τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν αὐτ τὸν, σῶσον σεαυτόν· εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, καὶ κατάβηθι ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.» Καὶ πάλιν· Αλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι· εἰ βασιλεὺς Ισραήλ ἐστι, καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ, καὶ πιστεύ σομεν ἐπ' αὐτόν.» Οὐ γάρ τοι, καθάπερ ἔφην ἀρ Gloriatur beatus Paulus de Christi passionibus, et ait nunc quidem: Mihi absit gloriari, nisi in cruce Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ''; > nunc rursus: • Non enim erubesco Evangelium; virtus enim Dei est in salutem omni credenti, Judæo primum et Græco ". › Atque in hunc modum ille vir Spiritu Dei plenus el sibi sentiendum censebat, et cæteros imbuendos. Neque enim hæc frustra scripsit, sed ut nobis persuaderet, ut integritatem ejus quæ in illo erat fidei studentes æmulari, de Christi passionibus gloriensur. Sed nonnulli de cruce Christi erubescunt, et doctoribus qui per orbem terrarum exstiterunt, quia contraria sentire malunt, impie resistendo, Christi passiones propemodum irrident miseri, et erubescunt Christi Evangelium, cum Judaica stultitia laborent, et illis nulla ex parte sint inscitia inferiores. Crux mainque Salvatoris nostri illis facta est scandalum: itaque cum illum vitæ auctorem legisque finem ligno suffixum viderent, quatiebant adversus eum exosa Deo capita, nullo modo Deum revera esse credentes qui homo factus esset, atque ad exinanitionem descendisset; sed rati potius unum promiscue e nostro numero hominem illum esse, et tanquam ex malo cordis sui thesauro proferentes mala 1, dicebant: • Qui destruis templum Dei, et in tribus diebus ædificas illud, salva temetipsuın: si Filius Dei es, descende de cruce 30. Et iterum: «Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere: si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credemus 120 in eum ". • Non enim illum, ut modo disi, Deum esse putabant secundum naturam, neque Dei et Patris vere Filium, sed de se praedicare, et audacter divinitatis τίως, Θεὸν ᾤοντο κατὰ φύσιν ὑπάρχειν αὐτὸν, οὔτε opinionem sibi arrogare. Itaque nunc dicebant: • De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum"; › nunc ad Pilatum adducebant, et crucifigi rogabant; deinde cum ab eo exposcerentur, ut tantæ adversus eum malevolentiæ causas edicerent, illico accusabant, et clamabant dicentes: Quia Filium Dei se fecit "., Verum ecce hoc quoque tempore non ab Israelitis, neque a multitudine Pharisædrum, 17 Galat. vi, 14, 14 Rom. 1, 16. 3 Joan. XIX, 6. 24 ibid. 7. 1 Matth. xn, 35. μὴν Υἱὸν ἀληθῶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός περιαυτίζε σθαι δὲ μᾶλλον καὶ τὴν τῆς θεότητος δόξαν ἑαυτῷ προσνέμειν ἀποτολμᾷν. Τοιγάρτοι, ποτὲ μὲν ἔφα σκον· • Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, ὅτι σὺ ἄνθρωπος ὤν, ποιεῖς σεαυ τὸν Θεόν.» Ποτὲ δὲ Πιλάτῳ προσήγον, καὶ σταυρού - σθαι παρεκάλουν. Εἶτα τῆς ἐπ' αὐτῷ σκαιότητος τὰς αἰτίας εἰπεῖν ἐξαιτούμενοι, κατηγόρουν εὐθὺς, καὶ κατακεκράγησαν λέγοντες, ο Ότι Υἱόν Θεοῦ so Matth. xxv, 40. 31 ibid. 42. 13 Joan. Χ, Fortasse legendum, κατακεκράγασι.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. ἑαυτὸν ἐποίησεν.» Αλλ' ἰδοὺ δὴ καὶ νῦν οὐ παρά γε sed ab iis qui videntur esse Christiani, et in ina τῶν ἐξ Ισραήλ, οὔτε μὴν τῆς τῶν Φαρισαίων πληθύος, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν δοκούντων εἶναι Χριστιανῶν, καὶ τεταγμένων ἐν διδασκάλοις, καὶ ἐν τοῖς τὴν θείαν λαχοῦσιν ἱερουργίαν, τὰ ἴσα πάσχων ὁρᾶται. Απιστεῖται γὰρ, ὅτι καὶ Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν, εἷς τε καὶ μόνος καὶ ἀληθῶς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Πρόφασις δὲ τῆς ἐπ' αὐτῷ δὲ τούτῳ δυσβουλίας αὐτοῖς, τὸ παθεῖν ἐλέσθαι σαρκὶ τὸν δι' ἡμᾶς θάνατον· και του διὰ τοῦτο καθιγμένον εἰς κένωσιν οἰκονομικῶς, ἵνα καὶ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί, καταργήσῃ τοῦ θανάτου τὸ κράτος, ἅτε δὴ ὑπάρχων κατὰ φύσιν ζωή, καὶ ἐκ ζωῆς ἀναφὺς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Καταρρώστησε γὰρ ἡ ἀνθρώπου φύσις τὴν φθοράν, ὡς ἐν ἀπαρχῇ καὶ ῥίζῃ τῇ πρώτῃ, τουτέστιν, Αδάμ. Ἐπειδὴ γὰρ προσκεκρουκε διὰ τῆς παρακοῆς τῷ νομοθέτῃ καὶ Θεῷ καὶ παρενεγκόντι πρὸς ὕπαρξιν, ἐπάρατος ἦν εὐθὺς, καὶ θανάτου κάτοχος· καὶ βεβασίλευκεν ὁ θάνατος ἀπὸ ᾿Αδάμ μέχρι Μωσέως, Εκτεινομένης εἰς ἅπαν τὸ ἐξ αὐτοῦ σπέρμα τε καὶ γένος, τῆς ἐπὶ τῷδε δίκης. Ρίζης γὰρ ὥσπερ ἀναφύντες φθαρτής, φθαρτοὶ καὶ ἡμεῖς, καὶ τοῖς τοῦ θανάτου βρόχοις ἐνισχημένοι διατελοῦμεν οἱ δεί λαιοι. Ἐπειδὴ δὲ χρηστὰ περὶ ἡμῶν ὁ δημιουργὸς ἐσκέψατο, καὶ ἀνῃρημένης τῆς φθορᾶς ἀναστοιχειώσαι πρὸς τὸ ἀπ' ἀρχῆς τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἠθέ λησε· ρίζαν ὥσπερ ἡμῖν ἐπήνθησε δευτέραν, οὐκ ἀνεχομένην κρατείσθαι θανάτῳ, τὸν ἕνα Κύριον Ἰηστῶν τὸν Χριστὸν, τουτέστι, τὸν ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ Θεόν Λόγον, καθ' ἡμᾶς γενόμενον ἄνθρωπον, γενόμενον ἐκ γυναικός. Οὐ γάρ τοι Θεοφόρον εἶναί φαμεν ἄνθρωπον ἁπλῶς, ἀλλὰ αὐτόχρημα κατὰ ἀλήθειαν τὴν ἐκ Θεοῦ Λόγου ἡνῶσθαι σαρκὶ, ἵνα τὴν ἰδίαν ψυχὴν τεθεικὼς ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ δοὺς τῷ θανάτῳ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα δι' ἡμᾶς οἰκονομικῶς, εἶτα κρεῖττον αὐτὸ τῆς φθορᾶς ἀποφήνας διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως, πληροφορήσας [Ισ. πληροφορήσῃ] σύμπαντας τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας, ὅτι καὶ ἡμᾶς ἐγε ρεῖ, καὶ ἀμείνους ἀποφανεῖ τῶν τοῦ θανάτου δεσμῶν, καὶ τῆς φθορᾶς ἀρκύων ὀλίγα πεφροντικότας. Ένα τεῦθεν οἶμαι που καὶ τὸν θεσπέσιον Παῦλον ἐν παντὶ ποιεῖσθαι λόγῳ καὶ θαύματι, τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπην. Εφη γὰρ ὧδε· «Τί οὖν ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; Εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καθ' ἡμῶν; ὅς γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτὸν, πῶς οὐχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσεται; › Καίτοι πλεῖστοι μὲν ὅσοι, χάριτί τε καὶ κατὰ θέσιν Υιοί· κεκλήμεθα γὰρ θεοὶ, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες· εἷς δὲ καὶ μόν νος ὁ κατὰ φύσιν καὶ ἴδιος αὐτοῦ, τουτέστιν, ὁ ἐξ Hebr. 11, 44. " Rom. v, Philipp. 11, 7. 6; Joan. x, 34. Bistrorun numero censentur, et eorum qui sortit sunt divini sacerdotii munus, eadem sustinere conspicitur. Non enim Deus esse secundum natu ram, et unus et solus et vere Dei et Patris Filius cre ditur: eorumque in liac re perfidiæ causa est quod mortem propter nos carne pall voluerit, quamvis ea de causa dispensatorie ad exinanitionem descenderit, ut carne pro nobis passus, destrueret mortis imperium ", utpote cum vita esset secundum naturam, et ex vita, hoc est, ipso Deo ac Patre editus: hominum quippe natura tanquam in initio primaque radice, hoc est in Adam, corruptionis morbo laboraverat. Ubi enim per inobedientiam legislatorem et Deum offendit, et qui illum ut esset produxerat, statim sub maledicto fuit, et morti subjectus: et regnavit mors ab Adam usque ad Mosen ", cum ejus criminis pœna in universum ex illo semen ac genus extenderetur: nam vėlut ex corrupta radice nati, corruptibiles ipsi quoque et nortis laqueis constricti permanebamus miseri. Postea vero quam de nobis ille conditor meliora cogitavit, et corruptione sublata hominis, naturam reformare ad priorem statum voluit, radicen quodammodo nobis alteram protulit, quæ teneri morte non posset, illum, inquam, unum Dominum Jesuni Christum, hoc est, illum ex ipsius essentia Deum Verbum ad nostram similitudinem factum hominem, factum ex muliere ". Neque enim Deiferum esse hominem promiscue dicimus, sed illud ipsum secundum veritatem ex Deo Verbum carni uni. lum fuisse, ut propria anima pro nobis posita, el suo corpore ratione dispensatoria morti propter nos 121 oblato; deinde per resurrectionen ex mortuis victore corruptionis effecto, omnibus in se credentibus fidem faceret, fore ut nos etiam excitet, ae mortis vinculis reddat fortiores, et corruptionis retia parvipendentes. Hac de causa beatum quoque Paulum puto plurimi fecisse et maxime admiratum fuisse Dei et Patris in nos charitatem. Dixit enim hoc modo: Quid ergo dicemus ad hæc? Si Deus pro nobis, quis contra nos? qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit ipsum, quomodo non etiam cum ipso omnia nobis donabit s?» Quamvis enin quamplurini Lomines gratia et adoptione simus filii (vocati namque sumus dii, et filii Excelsi omnes "), unus tamen et solus ille est secundum naturam, ejusque proprius, ille nimirum ex ipso Deus Verbum, eo quoque tempore cum factus est caro. Sic namque ipsum etiam ss Galat. 1, 4. • Rom. vni, 51. • Psal. Lxxxi, ΑΝΤ. AGELLII NOTA. De peccato originis ita aperte disserit, ut fere Augustinum legere videaris, qui ejus ætate vixit; idque non solum in hoc dogmate videre licet, maximam inter duos hos Patres esse consensionem, verum etiam in multis aliis, ac præcipue in his que contra Pelagii opiniones pugnant, et in processione Spiritus sancti, quem a Filio quoque procedere asscrit ut Augustinus, ut superioré libro disseruit.

pro omnibus datum dicimus, ut ipse plane ait: αὐτοῦ Θεὸς λόγος, καὶ ὅτε γέγονε σάρξ. Οὕτω γὰρ ‹ Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum, non pereal, sed habeat vitam æternam ".» Unigenitus est ergo ille datus: nam solum est ex Dei Patrisque natum essentia illud ex eo et in eo Verbum. Sed quia factum est homo, ea de causa in eum credimus, illius secundum carnem obitam mortem annuntiantes, et simul resurrectionem confitentes; eumdem scientes et ante sæcula Filium, et extremis temporibus dispensalerie hominem, passumque propter nos mortein carne, et excitatum a mortuis. Sed nescio quomodo hic Judæorum stultitiæ patronus nostris verbis indignatur; nam rursum dixit: NESTOR. [Quod in nativitate ex Christi genitrice Virgine divina Scriptura ponat Filii nomen, declaravimus. Audi jam, et in morte, sicubi tandem Dei nomen est positum, ut passibilem Deum inducamus: • Cum inimici essemus, inquit, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus ". › Non dixit, per mortem Dei Verbi.] CAP. I. Verum sane scriptum illud est: ‹ Justus perit in justitia sua ".» Nam etiam firmum quandoque animum, ab eo quod æquum est, avertit homo ad nocendum compositus cum utilitatis speciem latenter induit. Putat enim haud mediocriter se pietatem colere, dum id confirmare nititur quod omnes confitentur: et hac de causa dicit illum ex Deo Patre Filium ex natura sua longe a passionibus abesse, 122 et tentari morte ut Deum nullo modo posse, nam ipsa vita utique aliquo modo moreretur. Sed repugnat tamen etiam nunc Ecclesiæ dogmatis, illam Unigeniti cum carne dispensationem omnino contemnens, et tanti mysterii profunditatem nullo modo considerans. Certe si vel ipsi exquireremus. qualisnam sit illa Verbi natura, vel si aliis rogantibus ac discere cupientibus exponeremus, esset procul dubio consequens ac necessarium, per omnes sapientes verasque sententias studiose percurrendo, nullum esse morti ad illam accessum, et in universum a passionibus esse renotam ostendere. Quoniam vero modus quo ille factus est homo, effcit, quod ad rationes dispensationis attinet, ut etiamsi carne mori velit, nihil in propria natura patiatur; cur nos spolias pulcherrimis ornamentis? Audisti namque dicentem: Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus *. › Igitur etiamsi passus esse dicatur, impassibilem novimus ut Deum, passum vero esse mortem dispensatorie sua carne dicimus, ut, norte calcata, et resurgens quatenus ss Joan. Iu, αὐτὸν καὶ ὑπὲρ πάντων δεδόσθαι φαμέν, καθὰ καὶ αὐτός πού φησιν· «Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ' ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.» Μονογενής μὲν οὖν ὁ δοθείς· ἀνέφυ γὰρ μόνος ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσίας ὁ ἐξ αὐτοῦ τε καὶ ἐν αὐτῷ Λόγος. Ἐπειδὴ δὲ γέγονεν ἄν θρωπος, ταύτῃ τοι τὴν εἰς αὐτὸν ποιούμεθα πίστιν, τὸν κατὰ σάρκα θάνατον αὐτοῦ καταγγέλλοντες, καὶ ὁμολογοῦντες τὴν ἀνάστασιν· τὴν αὐτὸν εἰδότες καὶ προαιώνιον Υιόν, καὶ ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἄνθρωπον οἰκονομικῶς, παθόντα τε σαρκὶ δι' ἡμᾶς τὸν θάνατον, καὶ ἐγηγερμένον ἐκ νεκρῶν. 'Αλλ' οὐκ οἶδ' ὅπως τοῖς παρ' ἡμῶν ἐπασχάλλει λόγοις ὁ τῆς Ἰουδαίων ἀμαθίας συνήγορος· ἔφη γὰρ πάλιν· [Ὅτι μὲν οὖν ἐπὶ τῆς γεννήσεως τῆς ἐκ τῆς Χρι στοτόκου Παρθένου τίθησι τὸ, Υιός, ή θεία Γραφή, δεδηλώκαμεν. "Ακουσον δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ θανάτου, εἰ ἔστι ποτὲ κείμενος ὁ Θεός, ἵνα παθητὸν τὸν Θεὸν εἰσαγάγωμεν· ι Εχθροί, φησίν, ὄντες κατηλλάγημεν τῷ Θεῷ διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ.» Οὐκ εἶπε, διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Θεοῦ Λόγου. 1 Αληθὲς ὅτι κατὰ τὸ γεγραμμένον ἐστί· ὁ Δίκαιος ἀπολλύμενος ἐν δικαίῳ αὐτοῦ.» ᾿Αποφέρει δὲ τοῦ εἰκότος, καὶ τὸν εὖ βεβηκότα νοῦν, τὴν τοῦ συμφέ ροντος δόκησιν ὑποτρέχων ἔσθ' ὅτε, τὸ περυκὸς ἀδι κεῖν. Οἴεται μὲν γὰρ οὐ μετρίως εὐσεβεῖν, τὸ πᾶσιν ὁμολογούμενον κρατύνειν ἐπιχειρῶν· ταύτῃ τοι λέγων, ὅτι κατὰ φύσιν ἰδίαν ἐπέκεινά τέ ἐστι παθῶν, καὶ θανάτου κρείττων ὡς Θεὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος· τεθναίη γὰρ ἂν κατά τινα τρόπον ή ζωή - προσκρούει γε μὴν οὐδὲν ἧττον καὶ νῦν τοῖς τῆς Ἐκκλησίας δό γμασι, τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογενούς εἰς ἅπαν ἠφειδηκώς, καὶ τοῦ μυστηρίου τὸ βάθος κατ' οὐδένα τρόπον ἐννοῶν. Εἰ μὲν ἐξετάζοιτο πρὸς ἡμῶν ὁποία τίς ἐστιν ἡ τοῦ Λόγου φύσις, ήγουν έρω μένοις καὶ ἀναμαθεῖν ἐθέλουσιν ἑτέροις, ἡμᾶς ἐξηγεῖσθαι χρή· ἦν δή που πάντως ἀκόλουθόν τε καὶ ἀναγκαῖον, διὰ πάσης ἐννοίας σοφῆς τε καὶ ἀληθοῦς έναι σπουδάζοντας, ἀπρόσιτον αὐτὴν τῷ θανάτῳ δεικνύειν, καὶ παθῶν εἰς ἅπαν ἀπηλλαγμένην. Ἐπεὶ δὲ ὁ τῆς ἐνανθρωπήσεως τρόπος δίδωσιν αὐτῷ τό γε ἦχον εἰς τοὺς τῆς οἰκονομίας λόγους, τὸ κἂν εἰ ἔλοιτο τεθνάναι σαρκί, μηδὲν εἰς ἰδίαν ὑπομεῖναι φύσιν· τί τῶν καλλίστων ἡμᾶς αὐχημάτων ἀποστερεῖς; Δι επύθου γὰρ λέγοντος, «Ο ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων.» Οὐκοῦν καν εἰ λέγοιτο παθεῖν, ἀπαθῆ μὲν ἴσμεν ὡς Θεόν, πεπονθέναι δέ φαμεν οἰκονομικῶς ἰδίᾳ σαρκὶ τὸν θάνατον, ἵνα πατήσας αὐτὸν, καὶ ἐγηγερμένος, καθὸ πέφυκεν εἶναι ζωὴ καὶ ζωοποιός, μεταστοιχειώσῃ πρὸς ἀφθαρ 16. ss Rom. v, 10. "Eccle. VII, 16. "Joan. x, 11. ANT. AGELLH NOTÆ. Melius fortasse verteretur, quod suapte natura norium est.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. σίαν τὸ θανάτῳ τυραννούμενον, τουτέστι, τὸ σῶμα. suapte natura vita est ac vivificans, reformaret ad Οὕτω τε καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ τοῦ κατορθώματος διατρέχει δύναμις, εἰς ἅπαν ἐκτεινομένη τὸ γένος. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος·· Ἐγὼ διὰ νόμου, φησί, νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα Θεῷ ζήσω· Χριστῷ συνεσταύ ρωμαι. Ζῶ δὲ, οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ ὁ Χριστός· ᾧ δὲ νῦν ζῶ, ἐν πίστει ζῶ, ἐν σαρκὶ τῇ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀγαπήσαντός με, καὶ παραδόντος ἑαυ τὸν ὑπὲρ ἐμοῦ. Οὐκ ἀθετῶ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ. Οὐ γὰρ ὅτι τὴν ἰδίαν διαζώμεν ζωὴν, τὴν Χριστοῦ δὲ μᾶλλον, καὶ ἔστιν ἀληθὲς, ὡς ο Εἷς ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἵνα οἱ ζῶντες μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσιν, ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι, καὶ ἐγερθέντι. ο Πρίν μὲν γὰρ ἡμῖν ἐπιλάμψαι τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λό γον, ἀμαθίᾳ καὶ σκότῳ κεκρατημένοι, καὶ τὸν τῆς ἁμαρτίας ἔχοντες ζυγὸν, καὶ ἀνάπτοντες ἀνοσίως τῇ κτίσει τὸ σέβας, παρὰ τὴν κτίστην καὶ ποιητὴν, καὶ πᾶν εἶδος φαυλότητος ἀνεπιπλήκτως ἐπιτηδεύοντες, ἐν διαστάσει διετελοῦμεν οἱ τάλανες, ἐχθρὰ φρο νοῦντες αὐτῷ. Κατηλλάγμεθα δὲ διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, καθὰ γέγραπται. Σὺ δὲ πάλιν ἐν σμικρῷ πεποίηται λόγῳ, τὸ ἀληθές· καὶ ἀχά λινον εἰς ἐξιτηλίαν ἀποφαίνων ἡμῖν τὸν σεαυτοῦ λόγον, κατηλλάχθαι φης τῷ Θεῷ τὸν κόσμον, οὐ διά γε τοῦ Μονογενοῦς, τουτέστι, τοῦ ἐκ Πατρὸς φύντες Λόγου. Ακούων δὲ θάνατον τοῦ Υἱοῦ, εἶτα βασανίζων, ὡς οἴει, λεπτῶς τὰς τοῦ θεηγόρου φωνάς, οὐ κατέδεισας εἰπεῖν· [Οὐκ ἔφη, διὰ τοῦ θα νάτου τοῦ Θεοῦ Λόγου.] Εἶτα πῶς ἦν, εἰπέ μοι, σου φός, μᾶλλον δὲ πῶς οὐχ ἁπάσης ἐμβροντησίας ἔμπλεως ὁ τοιόσδε λόγος; Θανάτῳ γὰρ κάτοχον ἀποφῆναι τὴν ζωὴν, πῶς ἦν ἀκόλουθον; εἰπέ μοι· καὶ τῆς τὰ πάντα ζωογονούσης φύσεως κατηγορῆσαι τὴν φθοράν, πῶς οὐκ ἀπόπληκτον κομιδῇ, καὶ τῆς εἰς λῆξιν ἡκούσης δυσφημίας επίβλημα γένοιτ' ἂν, καὶ μάλα εἰκότως; Οὐκοῦν ἥκιστα μὲν ταῖς σαῖς εἰς τοῦτο περιεργείαις, ήγουν εἰκαιομυθίαις ὁ τῶν ἁγίων ἔπεται νοῦς· οἶδε δὲ, οἶδε παθόντα σαρκὶ δι' ἡμᾶ; τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, καὶ τῷ θανάτῳ τοῦ ἰδίου σώ ματος κεκληκότα τὸν κόσμον εἰς διαλλαγάς τὰς προς γέ φημι τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα. Καὶ γοῦν ἔφη που πρὸς ἕνα τῶν ἁγίων μαθητῶν τοὺς λόγους ποιούμενος. Εγώ εἰμι ἡ ὁδὸς, καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή, καὶ οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα εἰ μὴ δι' ἐμοῦ. ο 'Αλήθεια δὲ, καὶ ζωὴ, καὶ ὁδὸς, τίς ἂν ἔτερος εἴη, παρά γε τὸν ἐκ Θεοῦ φύντα Λόγον, εἰ καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς μορφὴν δούλου λαβών. Ὅτι δὲ δι' αὐτοῦ θείας φύσεως ἀποδεδειγμεθα κοινωνοί, καὶ οἱ ποτὲ ὄντες μακράν, γεγόναμεν ἐγγὺς, ενούμενοι σχετικῶς δι' αὐτοῦ τῷ Πατρὶ, καὶ μὴν καὶ ἀλλήλοις ὡς ἐν πίστει μιᾷ καὶ ὁμοψυχίᾳ διὰ τὸ ἑνὸς μετο εσχηκέναι πνεύματος, αὐτὸς πιστώσεται, λέγων προς incorruptionem id quod mortis tyrannide tenebatur, id est corpus. Ita in nos ipsos quoque vis ejus operis recurrit, dum in universum genus extenditur. Et certe beatus Paulus ait: Ego per legem legi mortuus sum, ut vivam Deo: Christo simul cruci confixus sum. Vivo autem, jam non ego, vivit vero in me Christus. Quod vero nunc vivo, in fide vivo, in carne illa Filii Dei, qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me. Non abjicio gratiam Dei "., Non enim jam propria vivimus vila, sed Christi, verumque illud est, Unum pro omnibus mortuum, ut qui vivunt, non jam sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit.. Prius enim quam affulgeret nobis illud unigenitum Dei Verbum, inscitia et tenebris tenebamur, et peccati jugo pressi, et creaturæ cultum impie tribuentes, relicto creatore atque opifice, et omne improbitatis genus libere sectantes, in discordia miseri degebamus, quæ illi inimica erant expetentes; sed recon - ciliati sumus per mortem Filii ejus, ut scriptum est ". Tu vero contra, minimi facis veritatem, et tuum sermonein ad vanitatem effrenato cursu præcipitem proferens, mundum esse Deo reconciliatum asseris, 123 non tamen per Unigenitum, hoc est, per Verbum ex Patre genitum. Sed audiens mortem Filii, deinde verbis Apostoli subtiliter, ut ipse putas, examinatis, non es veritus dicere: [Non dixit, per mortem Dei Verbi.] Atqui quomodo ejusmodi oratio prudenter efferri potuisset? imo vero quomodo non summæ fuisset insaniæ plena? Ipsam enlm vitam morti obnoxiam dicere, quomodo fuisset, rogo te, consequens? et de natura vivifcante omnia, corruptionem enuntiare, quomodo non summa dementiæ fuisse et summæ blasphemiæ crimen jure censeretur? Non ergo tuis in hac re subtilitatibus, vel vanis nugationibus, sanctorum virorum animus assentitur, sed intelligit prorsus Dei Verbum carne propter nos passum; et morte proprii corporis mundum ad reconciliandam cum Patre qui in cœlis est pacem, vocasse. Itaque cum quemdam e sanctis discipulis alloqueretur, dixit: ‹ Ego sum via, veritas et vita et nemo venit ad Patrem nisi per me ". › Veritas autem et vita et via quisnam sit alius, nisi illud Verbum ex Patre genitum, tametsi nostri simile sit factum servi forma suscepta? Esse autem nos per ipsum effectos divinæ naturæ consortes ", et factos prope qui longe olim eramus, dum per ipsum Patri per affectum et habitudinem, atque etiam inter nos per unam fidem et concordiam unimur, eo quod sumus unius spiritus facti participes, ipse fidem faciet, dicens ad Patrem ac Deum qui est in coelis: 38 Joan. Σιν, 6. 2º || Petr. 1, 4. Galat. 11, 19 21. 36 11 Cor. v, 15. s Rom. v. 10. Forte ἐπίκλημα, hoc est crimen, haud insueta auctori vox, qua utitur in hac significatione hoc codem libro, pag. 132, ἐπίκλημα δὲ ποιεῖται τισιν ὡς τῆς ἀληθείας κατειρηκόσι, quibusdam pro crimine objicit quasi adversus veritatem dixerint.

• Non pro luis tantum rogo, sed etiam pro iis qui τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεόν· ι. Οὐ περὶ τούτων crediderunt propter sermonem eorum in me, ut δὲ ἐρωτῶ μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πιστευσάντων omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in διὰ τοῦ λόγου αὐτῶν εἰς ἐμὲ, ἵνα πάντες ἐν ὦσι, te, ut etiam ipsi in nobis unum sint: ot mondus καθὼς σύ, Πάτερ, ἐν ἐμοί, κἀγὼ ἐν σοί· ἵνα καὶ αὐτοὶ credal, quia lu me misisti. Et ego claritatem quam ἐν ἡμῖν ἐν ὦσιν, ἵνα ὁ κόσμος πιστεύσῃ, ὅτι σύ με dedisti mihi. dedi eis, ut sint onum, sicut nos ἀπέστειλας· κἀγὼ τὴν δόξαν ἣν δέδωκάς μοι, δέunud, et ego in eis, et tu in me, ut sint consuin- δωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἐν, καθὼς ἡμεῖς ἐν, κἀγὼ ἐν mat in unum s, Intellige igitur quod ipse qui- αὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς dem in suo Patre sit naturaliter, mediator vero ἔν.» Σύνες οὖν ὅπως, αὐτὸς μὲν ἔστι φυσικῶς ἐν atque conciliator constitutus, eo quod factus est τῷ ἰδίῳ Πατρί, μεσίτης δὲ καὶ διαλλακτὴς ἀποδε nobis similis. In nobis est, tum per suam carnem δειγμένος διὰ τοῦ γενέσθαι, καθ' ἡμᾶς· ἐν ἡμῖν ἐστι, quæ nos vivificat in spiritu, tum per consortium διά τε τῆς ἰδίας σαρκός ζωοποιούσης ἡμᾶς ἐν πνεύ sanctitatis ejus, nimirum eam quæ per Spiritum ματι, καὶ διὰ τοῦ μεταλαχεῖν τῆς ἁγιότητος αὐτοῦ, sancum acquiriur. Postulat autem a Patre gloriæ δῆλον δὲ ὅτι πάλιν τῆς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. ac decoris loco, ut suam nobis naturam perspicuam Αἰτεῖ δὲ ὡς δόξαν παρὰ Πατρὸς τὸ τὴν ἰδίαν ἡμῖν. faciat, quod scilicet sit vivificator, et corruptione εναργή καταστῆσαι φύσιν, ὅτι τε εἴη ζωοποιός, καὶ superior tanquam Deus, itaque rursus dixit:. Ego φθορᾶς ἀμείνων ὡς Θεός. Καὶ γοῦν ἔφη πάλιν· te clarificavi super terram, 124 opus consummavi • Εγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς, τὸ ἔργον τελειώσας, quod dedisti mibi ut faciam: et nunc clarifica me 8 δέδωκάς μοι ίνα ποιήσω· καὶ νῦν δόξασόν με σύ, w, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui Πάτερ, παρὰ σεαυτῷ τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν antequam mundus fieret, apud te "., Opus autem κόσμον εἶναι, παρὰ σοί.» Εργον δὲ τετελειωμένον consummatum sumus nos, tanquam in ipso et primo ἐσμὲν ἡμεῖς, ὡς ἐν αὐτῷ καὶ πρώτῳ νικώντες φθο vincentes corruptionem, et calcantes mortis impe- ράν, καὶ τὸ τοῦ θανάτου πατοῦντες κράτος· ἀνεβίως rium, revisit enim ex mortuis, universos in se γὰρ ἐκ νεκρῶν, πάντας ἔχων ἐν ἑαυτῷ. ᾿Αλλ᾽ ἐφ' continens. Sed tu hæc verba in aliam fortasse intelἑτέρας ἴσως εννοίας ἀποκομίζων τὸ εἰρημένον, οὐκ ligentiam detorquens, non de Deo Verbo hæc intelἐπί γε τοῦ Θεοῦ Λόγου ταυτὶ δὴ χρῆναι νοεῖσθαι ligenda censes, sed ab illo auferens, et seorsim se- φαμέν [ἰσ. φής μέν]· ἀποφέρων δὲ αὐτοῦ καὶ τιθεὶς parans cum qui est de sancta Virgine genitus, tan- ἀνὰ μέρος τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένον quam alium alium, illi hæc talia convenire et ipse ὡς ἕτερον υἱὸν, αὐτῷ τὰ τοιάδε πρέπειν τε αὐτὸς affirmas, et aliis et etiam persuadere conaris, ut διαβεβαιοί, καὶ μὴν καὶ ἑτέρους ἀναπείθειν ἐπείγῃ. eadem tecum et sentiant et loquantur. Ac plane di- ταῦτά [σ. ταυτά] σοι φρονεῖν καὶ λέγειν. Ἐρείς ces, unigenitum Dei Verbum, cum sit Dominus glo- δέ που πάντως, ὅτι τῆς δόξης Κύριος ὧν ὁ μονογενής riæ, nunquam tanquam gloriæ inopem, illam a Pa- τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐκ ἂν ὡς δόξης υπάρχων επιδεής, tre fuisse petiturum. Accipe igitur etiam a nobis: ἐζήτησε τὴν παρὰ Πατρός. Ακους τοίνυν καὶ πρὸς si non ipsum esse dicis illum ex Deo secundum naἡμῶν· εἰ μὴ αὐτὸν εἶναι φῆς τὸν ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσ tram Filium unigenitum, qui in his verbis gloriam σιν Υἱὸν μονογενῆ, δόξαν ἐν τούτοις αιτοῦντα παρὰ a Patre postulet, quis ergo ille erat qui dicebat: τοῦ Πατρὸς, τίς ἦν ὁ λέγων, ο Δόξασόν με τη δόξῃ «Clarifca me claritate quam habui antequam ή είχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι, παρὰ σοί; ο Πῶς mundus feret, apud te? › Dic ergo mibi, quonanı οὖν, εἰπέ μοι, προκόσμιος ὁ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου modo ille ex sancta Virgine, homo, ut tu intelligis, κατὰ σὲ νοούμενος ἄνθρωπος ἰδικῶς; "Αρ' οὐχὶ πρέseorsim positus, ante mundum erat? Annon illi ποι ἂν τῷ τῶν αἰώνων δημιουργῷ, τό, πρεσβυτέραν ssculorum conditori convenit mundo antiquiorem ἔχειν τοῦ κόσμου τὴν ὕπαρξιν, καὶ συναΐδιον τῷ habere subsistentiam, et Patri coæternam? certe Πατρί; ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ἐνδοιάσειέ τις τῶν εὖ φρονεῖν nemo sanus dubitarit. Quando ergo semetipsum εξωθότων. Οτε τοίνυν ἑαυτὸν κεκένωσε μορφὴν δού exinanivit, formam servi accipiens s, tum denique λου λαβών, τότε δή, τότε καὶ εἰς τὴν ἐνοῦσαν αὐτῷ etiam ad eam gloriam quæ sibi secundum naturam iperat, cum unita sibi quoque carne redire volens, opportune dixit: • Clarifica me tu, Paler, apud temetpsum claritate quam habui priusquam mundus esset, apud te; ut mundus credat quia tu me misisti. Et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi eis, ut sint unum, sicut nos unum. Ego in ipsis, et tu in me; ut sint consummati in unum ". › Per ipsum igitur reconciliationem accepimus: ita enim opus consummavit quod dedit ipsi ad consummandum Pater. Assertorem meorum verborum rursus citabo beatum Paulum ita scribentem ad vocatos ex 4º Joan, xvII, 20-25. " ibid. 4.5. + Philipp. 14, κατὰ φύσιν ἀναφοιτῆσαι δόξαν εθέλων, καὶ μετὰ τῆς ἐνωθείσης αὐτῷ σαρκὸς ἐπὶ καιροῦ φησι· Δόξασόν με σύ, Πάτερ, παρὰ σεαυτῷ τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον προ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοῦ, ἵνα ὁ κόσμος πια στεύσῃ ὅτι σύ με απέστειλας· κἀγὼ τὴν δόξαν αν δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἐν, καθώς ἡμεῖς ἔν· ἐγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, ἵνα ώσι τετελειωμένοι εἰς ἕν.» Δι' αὐτοῦ τοιγαροῦν τὴν κατ αλλαγὴν ἐσχήκαμεν· τετελείωκε γὰρ οὕτω τὸ ἔργον, 8 δέδωκεν αὐτῷ εἰς τελείωσιν ὁ Πατήρ. Συλλήπτορα δὲ τῶν ἐμῶν λόγων ποιήσομαι πάλιν τὸν ἱερώτατον Παῦλον, ὡδι γεγραφότα τοῖς ἐξ ἐθνῶν κεκλημένοις· * Joan. xvii, 5,21-23.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque anum; et medium parietem maceriæ solvens, inimicitias in carne sua, legem mandatorum in decretis evacuans, ut duos condat in ipso in unum novum hominem, faciens pacem, et reconciliet 125 ambos in uno corpore Deo per crucem, interficiens inimicitias in semetipso. Et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et qui prope ".» Quinetiam alibi: «Justificali igitur ex fide, pacem habemus ad Deum per Dominum nostrum Jesum Christum “., Igitur reconciliati sumus Deo et Patri per mortem Filii ejus, evacuante eo vel interficiente inimicitias in carne sua, • Νυνὶ δὲ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ὑμεῖς οἱ ποτὲ ὄντες μα- gentibus: • Nunc autem in Christo Jesu vos qui κράν, ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμε φότερα ἔν· καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τὴν ἔχθραν ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ, τὸν νόμον τῶν ἐν τολῶν ἐν δόγμασι καταργήσας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν αὐτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον, ποιῶν εἰρήνην, καὶ ἀποκαταλλάξῃ τοὺς ἀμφοτέρους ἐν ἑνὶ σώματι τῷ Θεῷ διὰ τοῦ σταυροῦ, ἀποκτείνας τὴν ἔχθραν ἐν αὐτῷ. Καὶ ἐλθὼν εὐηγγελίσατο εἰρήνην ὑμῖν τοῖς μακράν, καὶ τοῖς ἐγγύς.» Καὶ μὴν καὶ ἑτέρωθι· • Δικαιωθέντες οὖν ἐκ πίστεως, εἰρήνην ἔχομεν πρὸς τὸν Θεὸν διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. ὁ Οὐκοῦν κατηλλάγμεθα τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, καταργήσαντος, ἤγουν ἀποκτείναντος τὴν ἔχθραν ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ, κατά γε τὴν πίστιν τῶν ἱερῶν Γραμμάτων. Αναιρεῖς δὲ τοὺς λόγους τῆς οἰκονομίας αὐτὸς, καὶ ὁμου λογεῖν οὐκ ἀξιοῖς, ὅτι σαρκὶ πέπονθεν ὑπὲρ ἡμῶν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ευρεσιλογίαις τισὶν ἀσυνέτοις χρώμενος· κοινὸν γὰρ ὄνομα φής τῷ ἐκ Θεοῦ φύντι Λόγῳ, καὶ ἡμῖν αὐτοῖς, τὸν Υἱός. Εἶτα τῶν εἰς ἡμᾶς γεγονότων ἀγαθῶν, ἀεργή καθιστάς τον, δι' ου σε σώσμεθα Θεὸν Λόγον, ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν καὶ ἰδιπῶς νοουμένῳ τῶν καθ' ἡμᾶς ἑνὶ τὰ ἐφ' οἷς δοξάζε και προσνενεμηκὼς ἁλώσῃ σαφῶς. Οἴει δέ σοι πρὸς ἀπόδειξιν ὧν ἔφην [ἰσ. ἔφης], καὶ μὴν καὶ πεφρόνης κας οὐκ ὀρθῶς, ἀποχρήσειν εὖ μάλα τὴν ὁμωνυμίαν· οὐκ ἐννοῶν ὅτι κἂν τοῖς κατὰ φύσιν εἶναί τι λαχοῦ σιν, ὁμωνύμως ἕτερα λέγηται τῶν ὄντων τινά, οὐχὶ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας ἐξωστέον τὰ κατὰ φύσιν, περιτιθέντας ἀεὶ τὰ αὐτῶν, τοῖς κατὰ θέσιν, ἢ μία μησιν. Δεῖ δὲ, οἶμαι, τὰς τῶν δρωμένων ἀεὶ δοκιμάζεσθαι φύσεις, καὶ οἷς ἂν μάλιστα πρέποι προσνέ μειν αὐτά. Οἷον, φέρε εἰπεῖν, Θεὸς ὠνόμασται καὶ ἔστι κατὰ ἀλήθειαν ὁ Πατήρ·· Ἐξ αὐτοῦ δὲ καὶ πᾶσα πατριὰ, ἔν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζε ται,» κατὰ τὸ γεγραμμένον. Αλλ' εἰσὶ καὶ ἕτεροι σαρκικοί τε ἡμῖν καὶ πνευματικοὶ πατέρες. "Αρ' οὖν, εἴ τι λέγοιτο τῶν θεοπρεπεστάτων περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἁρμόσειεν ἂν καὶ τοῖς κατὰ θέσιν τὴν αὐτὴν ἐκείνῳ λαχοῦσι κλήσιν, καὶ ὁ τῆς όμως νυμίας τρόπος τῶν αὐτῷ καὶ μόνῳ πρεπωδεστά των ἐξώσειεν ἂν αὐτόν; Καίτοι πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργές, ὡς ἔκτοπόν τε καὶ ἀπηχὲς τὸ, ὧδέ τινας τῶν ἐν ἡμῖν ἑλέσθαι φρονεῖν, ἢ λέγειν; Τί τοίνυν ἡμῖν τὴν ὁμωνυμίαν ἀειλογῶν, τὸν φύσει τε καὶ ἀληθῶς ἀτιμάζεις Υἱόν; τῶν εἰς ἡμᾶς εὐεργετημάτ τῶν ἔξω τε τιθεὶς, καὶ ἀλλότριον ἀποφαίνων· καίτοι δέον συλλέγειν εἰς ἔνωσιν ἃ διιστῶν ὁλοτρόπως οὐκ ερυθριᾷς, ένα τε νοεῖν μετὰ τῆς ἰδίας αὐτοῦ σαρκὸς τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον. Ιδρῶτος γὰρ οὕτω μακροῦ σαυτὸν ἀπαλλάξεις, ὀρθά τε πεφρονηκώς, έπαι νεθήσῃ λοιπόν· καὶ ἥκιστα μὲν παθητὴν ἐρεῖς τὴν θεότητα τοῦ Μονογενοῦς· ὁμολογήσεις δὲ σὺν ἡμῖν ὅτι ζωὴ καὶ ζωοποιὸς κατὰ φύσιν ἐστὶ, καὶ μὴν καὶ παντὸς ἐπέκεινα πάθους. Εἶτα παθούσης τῆς ἐνω juxta sacrarum Lillerarum fidem. Τu vero dispensationis rationes evertis, et recusas confiteri Dei Verbum pro nobis carne passum, commentis qnibusdam imperitis usus: nomen enim Filii, Verbo ex Deo genito ac nobis ipsis commune esse dicis: deinde bonorum in nos collatorum illum esse auclorem negans, per quem salvati sumns, Deum Verbum, tanquam alteri ab illo et seorsim intelleeto uni ex nostro nuïnero, ea propter quæ glorificatur, tribuere aperte deprehenderis: ac putas ad ea conOrmanda quæ dixisti, et quæ non recte sentis, tibi satis superque futuram ipsam homonymiam; non advertens etiam si cum iis quæ secundum naturain habent ut sint aliquid, nonnullæ aliæ res eodem nomine vocentur, non ca de causa illa expellenda esse quæ sunt secundum naturam illorum propria, iis semper tribuendo quæ ex positione aut ex imitatione dicuntur: sed oportet, ut opinor, eorum quæ geruntur exquiri naturas, et ea quibus maxime convenit, attribuere. Verbi gratia, Pater ipse est et appellatur Deus: • Ex ipso autem etiam omnis paternitas in cœlo et in terra nominatur,» ut scriptum est ***. Sunt vero nobis alii et carnales et spiritales patres. Num igitur si quid ex his quæ maxime Deum decent, de Deo ac Patre dicatur, idem conveniet lis qui secundum positionem eanidem cum illo sortiti sunt appellationem, et homonymiæ tropus ipsum iis spoliabit quæ illi et soli maxime conveniunt? Atqui quomodo non sit omnibus perspicuum, absurdum esse et absonum aliquos e nostris sic sentire ac loqui velle? Cur igitur nobis homonymiam assi due repetens, ¡llum ex natura vereque Filium dedecoras, ut beneficiorum in nos collatorum non fuisse illum auctorem asseras, et alienum pronunties, cum colligere in unionem deberes, quæ omnino dividere non erubescis, et unum intelligere cum ipsius propria carne ipsum ex Deo Patre Verbum? Hoc namque si facies, te ipsum multo labore liberabis, er posthac recte sentiens laudaberis, neque ullo modo divinitatem 126 Unigeniti passibilem dices, sed nobiscum fateberis illum et vitam et vivificantem ex natura esse, atque etiam longe ab omni passione “Ephes. || 13-17. 6 Rom. v. 1. 4. Ephes. 111, 15,

remotum. Deinde cuin passa esset ipsi unita caro, & θείσης αὐτῷ σαρκός, χάριτι Θεοῦ, κατὰ τὸ γεγραμgratia Dei, sicut scriptum est, pro omnibus gustavil inortem *: ut cum templum suum morte quæ omnes qui in terris sunt vicerat, fortius ac potentius redilidissel, primitiæ dormientium esset 66, et primogenitus ex mortuis *7; transmittendo autem in nos quoque eam gratiam tanquam unus ac solus Filius et antequam esset homo factus, et posteaquam est factus, Salvator appellaretur, et universorum liberator: cumque a peccato, ut dixi, liberasset omnes qui in eum crederent, pax feret iis qui longe, et iis qui prope, reconciliatis per se ipsum Deo ac Patri iis qui olim creatara servierant, et per pec catum Deo omnium optimo erant inimici. At vero in duos iterum filios dividens unum Dominum Jesum Christum, sic fere dicit: NESTOR. [Audi etiam aliud ipsorum testimonium: • Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriæ crucifixissent **.» Ecce Dominum gloriæ dicit. Non sic appellat humanitatem, sed divinitatem. Hoc autem est hominum summam illam copulationem distrahentium. Cum enim dicis, hunc non esse Doniinum, illum esse, tu nudum hominem facis Christum. Quid ergo sub ecclesiastica persona dicis, hæretice? Dominusne est etiam ipse homo, an secus? si qui. dem Dominas, communicant inter se quæ dicuntur; sin minus, noli tu cum nudum ac simplicem hominem Christum facias, mibi hoc probrum impingere. Deinde dicit: Audiamus beatum Paulum aperte clamantem, quisnamn sit ille crucifxus. Audi igitur apertissime ejus vocem: «Etenim crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei "., Si crucifixus est ex infirmitate, quis infirmatus est, hæretice? illene Deus Verbum? ] CAP. II. μένον, ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου· ἵνα, τοῦ πάν τας νενικηκότος τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς τὸν ἑαυτοῦ ναὸν ἀποφήνας κρείττονα, χρηματίσῃ μὲν ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων, καὶ πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν· παραπέμ πων δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς τὴν χάριν, ὡς εἴς τε καὶ μόνος ὑπάρχων Υἱὸς καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, καὶ μετ' αὐτὴν ἔτι Σωτὴρ ονομάζηται, καὶ λυτρωτὴς τῶν ὅλων· εἶτα τῆς ἁμαρτίας, ὡς ἔφην, ἐλευθερῶν ἅπαν τας τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας, εἰρήνη γένηται τοῖς μακρὰν, καὶ τοῖς ἐγγὺς, καταλλάττων δι' ἑαυ τοῦ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τοὺς πάλαι τῇ κτίσει λελα τρευκότας, καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἐχθρεύοντας τῷ παναγάθῳ Θεῷ. ᾿Αλλ' εἰς δυάδα πάλιν υἱῶν κατα μερίζων τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, ὧδέ πού φησιν· [Ακουσον καὶ τὴν ἄλλην αὐτῶν μαρτυρίαν, «Εί γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν.» Ιδού Κύριον τῆς δόξης λέγει. Οὐ καλεῖ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ τὴν θεότητα. Τοῦτο δέ ἐστι καὶ διασπώντων τὴν συνάφειαν τὴν ἀκριβῆ· ὅταν γὰρ λέγεις ὅτι οὗτος μὲν οὐκ ἔστι Κύριος, ἐκεῖνος δὲ Κύριος, σὺ ψιλόν ἄνθρωπον ποιεῖς τὸν Χριστόν. Τι οὖν λέγεις ἐν ἐκκλησιαστικῷ προσωπείῳ, αἱρετικέ; Κύριος καὶ ὁ ἄνθρωπος, ἢ οὗ; Εἰ μὲν οὖν Κύριος, κοινωνεῖ τὰ λεγόμενα εἰ δὲ οὐ Κύριος, μὴ σύ ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν ποιῶν, ἐμοὶ προστριβε τὸν ὀνειδισμόν. Εἶτά φησιν· 'Ακούσωμεν τοῦ μακα ρίου Παύλου φανερώς κεκραγότος, τίς ἐστιν ὁ σταυ ρωθείς. Ακουσον τοίνυν φανερώτατα τῆς φωνῆς· • Καὶ γὰρ ἐσταυρώθη, φησὶν, ἐξ ἀσθενείας, ἀλλὰ ζῇ ἐκ δυνάμεως Θεοῦ.» Εἰ ἐσταυρώθη ἐξ ἀσθενείας, τίς ἠσθένησεν, αἱοετικέ: ὁ Θεὸς Λόγος;] Αποκομίζεται εἰς ἐννοίας εκτόπους, καὶ εἰς ἀδόκιμον νοῦν, τὴν τοῦ μυστηρίου δύναμιν κατ' οὐδένα τρόπον συνιείς, ως γε μοι φαίνεται, μάλ λον δέ τοι ιδίοις σκέμμασιν ἑπόμενος πανταχού, καὶ τάχα που δεδιώς, μὴ ἄρα τι τῶν εἰς ὀρθό τητα, ἢ ἀλήθειαν, ή πεφρονηκώς, ἢ λέγων, ἀλῷ. Αντανίστησι μὲν γὰρ ἑαυτῷ, καθάπερ οὖν οίεται, Fertur in absurdas sententias, et in improbum sensum, vim mysterii nullo modo intelligens, ut mihi videtur, sed sua commenta ubique sequens, ac fortasse metuens, ne quidpiam quod rectum aut verum sit, vel sentire, vel eloqui convincatur. Objicit enim sibi, ut ipse ngit, orthodoxorum hominum voces: sed denuo illa ponere deprehenditur quæ memno recte circa Odem ingrediens alterum dicere τὰς τῶν ὀρθοδόξων φωνας, καταφωρᾶται δὲ πάpateretur. Nam Dominum gloriæ 127 illum crucifixum esse dicimus, et est secundum veritatem: sed cum individuum et unum cum unita sibi carne anima rationali prædita ipsum Dei Verbum agnoscamus, ipsum esse dicimus qui proprii corporis tanquam immaculatum sacrificium, et odoratissimam hostiam se ipsum Deo et Patri obtulit, ac liguo quod adversum nos erat chirographum affixit". Certe per vocem David eum dicentem audire licet: Hebr. 11, 9. λιν ἐκεῖνα τιθεὶς, & μηδεὶς πώποτε τῶν ὀρθοπο δεῖν ειωθότων περὶ τὴν πίστιν, κἂν γοῦν ἑτέρου λέγοντος ἀνάσχοιτο ἄν. Κύριον μὲν γὰρ τῆς δόξης τὸν ἐσταυρωμένον εἶναί φαμεν, καὶ ἔστι κατὰ ἀλή θειαν· ἀδιαίρετον δὲ καὶ ἕνα μετὰ τῆς ἐνωθείσης αὐτῷ σαρκὸς ψυχὴν ἐχούσης τὴν λογικὴν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐπιγινώσκοντες, αὐτὸν εἶναί φαμεν τὸν τοῦ ἰδίου σώματος ὡς ἄμωμον ἱερεῖον, καὶ εὐοσμώ τατον θύμα, προσκομίσαντα μὲν ἑαυτὸν, τῷ Θεῷ καὶ 8. 40 JI Cor. x111, 4. se Coloss. 11, 14. *** ] Cor. xv, 20. 67 Coloss. r, 18. 1 Cor. 11, fuferius pag. 129 dixit, συνάδει τα λεγόμενα, consentiunt qua dicuutur.

ADVEREUS NESTORIUM LIB. V. Πατρί· προσηλώσαντα δὲ τῷ ξύλῳ, τὸ καθ' ἡμῶν A. Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem perfecisti mihi: holocausta et pro peccato non placuerunt tibi, tunc dixi: Ecce venio, in capile libri scriptum est de me, ut faciam, Deus, voluntatem Luam ".» Nihil agente jam legis mandato et nibil perfciente, et Den ac Patre jam nolente cruentas lostias, corpus sibi perfectum dicit, ut, seipso in pretium salutis ac vitæ universorum dato, omnes et a mortis corruptione, et insuper a peccatis eri· peret. Ipsum igitur dicimus ex Deo Patre Verbum voluisse etiam pro nobis carne pati, secundum Scripluras us. Sic nos imbuit beatissimus Paulus: c Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo: sed semetipsum exinavivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut hono. Huniliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et Deus exaltavit illum”. › Considera igitur, ut is qui in forma Dei et Patris erat utpote Deus, ille character seu figura substantiæ ejus ", et qui nullo modo minor erat, cum per omnia sit et intelligatur æqualis, exinaniverit semetipsum, et in humilitatem sponte demiserit. Jam quisnam sit exinanitionis modus, expone, quomodo etiam sit humiliatus formam servi accipiens, et usque ad mortem factus obediens, mortem autem crucis. Annon est omnibus evidens, id humiliari quod sublime sit, non quod intrinsecus et ex natura subinissum et humile?-id, nisi fallor, inaniri, quod plenum sit, et nullius rei indigeat? illud etiam accipere servi formam, quod ante illam fuerit secundum naturam liberum? illum etiam hominem inveniri, qui id non erat priusquam esset inventus? Quis ergo ille est secundum naturam sublimis, qui se ipsum ad humilitatem dejecit? quis etiam plenus, ut exinanitus esse intelligatur? quis ultra servitutis 128 mensuras, ut dicatur servi formam accepisse? quis cum homo prius nostri similis non esset, id inventus esse dicitur? hæc enim uni ex nostro numero et vulgari homini audere tribuere, stultum sit, et. extremæ omnium amentia: revera plenum convenient autem aptissime illi supremæ naturæ. Sed illud Dei Verbum ex nimia erga nos benignitate atque clementia obtulit pro exχειρόγραφον. Εστι γοῦν ἀκοῦσαι λέγοντος διὰ φως νῆς τοῦ Δαβίδ· «Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι· ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ ηὐδόκησας, τότε εἶπον· Ιδού ἥκω· ἐν κεφαλίδι βιβλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ, τοῦ ποιῆσαι, ὁ Θεὸς, τὸ θέλημά σου.» Απρακτούσης ήδη τῆς κατὰ νόμον ἐντολῆς, καὶ τελειούσης οὐδὲν, καὶ ἀνεθελήτους ἔχοντος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὰς δι' αἱμάτων θυσίας, σῶμα κατηρτίσθαι φησὶν ἑαυτῷ, ἵνα τῆς ἁπάντων σωτηρίας καὶ ζωῆς ἀντάλλαγμα δοὺς αὐτῷ, πάντας ἐξέληται, καὶ θανάτου καὶ φθορᾶς, καὶ πρός γε τούτῳ καὶ ἁμαρτιῶν. Αὐτὸν οὖν ἄρα φαμὲν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ελέσθαι καὶ παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί, κατὰ τὰς Γραφάς. Οὕτως ἡμᾶς μεμυσταγώγηκεν ὁ ἱερώτατος Παῦλος· «Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐκ ἀρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. Έταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταν ροῦ· διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσεν.» "Αθρει δή, ὅπως ὁ ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπάρχων ὡς Θεός, ὁ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, καὶ κατ' εὐδένα τρόπον μειονεκτούμενος, ἰσότητι τῇ κατὰ πᾶν ὁτιοῦν, ὑπάρχων τε καὶ νοούμενος, κεκένωκεν ἑαυ τὸν, καὶ καθῆκεν ἑαυτὸν ἑκὼν εἰς ταπείνωσιν. Εἶτα εἰς ἂν εἴη φράσον ὁ τῆς κενώσεως τρόπος, τεταπείνωται δὲ ὅπως, μορφήν δούλου λαβών, καὶ μέχρι θανάτου γεγονώς ὑπήκοος, θανάτου δὲ σταυροῦ. "Η οὐχ ἅπασιν ἐναργές, ὅτι ταπεινοῦται τὸ ὑψηλὸν, οὐ τὸ οἰκοθέν τε καὶ φυσικῶς ἐν ὑφέσει τε ὑπάρχον καὶ τεταπεινωμένον; κενοῦται δὲ, οἶμαι, τὸ πλῆρες ὑπάρχον, καὶ δεδεημένον οὐδέν· δέχεται καὶ δούλου μορφὴν, τὸ πρὸ αὐτῆς ἐλεύθερον κατὰ φύσιν· εὑρίσκεται δὲ καὶ ἄνθρωπος ὁ μὴ τοῦτο ὑπάρχων πρὶν ὅτε οὐκ ἦν εὑρεθείς. Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ ὑψηλὸς κατὰ φύσιν καὶ καθεὶς ἑαυτὸν εἰς ταπείνωσιν; τίς δὲ ὁ πλήρης, ἵνα νοῆται κεκενωμένος; τίς ὁ τῶν τῆς δου λείας ἐπέκεινα μέτρων, ἵνα λέγηται μορφὴν δούλου λαβεῖν; τίς οὐκ ἂν πρότερον, καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος τοῦτο εὑρῆσθαι λέγεται; ταυτὶ γὰρ οἶμαι τῶν καθ' ἡμᾶς ἐνὶ καὶ ἀνθρώπῳ κοινῷ προσνέμειν ἀποτολμᾷν, εύηθες ἂν εἴη, καὶ τῆς ἀπασῶν ἐσχάτης ἀσυνεσίας ἐπίμεστον ἀληθῶς· ἁρμόσει δ᾽ ἂν καὶ μάλα εἰκότως nobis proprium corpus, et accepta servi forma faτῇ ὑπερτάτῳ φύσει. Αλλ' ὁ μὲν τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἐκ πολλῆς ἄγαν τῆς εἰς ἡμᾶς ἡμερότητος καὶ φιλανθρω τίας προσκεκόμικεν ὑπὲρ ἡμῶν τὸ ἴδιον σῶμα, καὶ μορφὴν δούλου λαβών, γέγονεν ὑπήκοος τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ μέχρι θανάτου, καὶ οὐκ ἀπόβλητον ἐποιήσατο τὸ παθεῖν ἐλέσθαι σαρκὶ, καίτοι τὴν φύσιν ὑπάρχων ἀπαθὴς ὡς Θεός· ἐπερυθριᾷ γε μὴν ἀσυνέτως οὑτοσὶ τοῖς ὑπὲρ ἡμῶν θεοπρεπεστάτοις αὐτοῦ σκέμμασι, καὶ τιμὴν οἰόμενος, ἀδικεῖ· ἀποφέρει μὲν γὰρ τοῦ παθεῖν αὐτὸν, καίτοι μηδενὸς ἑτέρου παθεῖν λέγοντος εἰς ἰδίαν φύσιν· οὐκ αἰσθάνεται δὲ ὅτι Σωτῆρα καὶ Λυτρωτὴν οὐκ ἐφίησιν αὐτὸν ὁμολογεῖσθαι τῶν ὅλων, • Psal. XXXIS, 7-9; Hebr. x, 5-7. ** { Petr. IV. ctus est Deo et Patri obediens usque ad mortem: nec refugiendum censuit quominus carne pro nobis pati vellet, quamvis ut Deus esset secundum naturam impassibilis. Iste vero stulte de divinis ejus propter nos consiliis erubescit, el quem honorare se existimat, afficit injuria: nam a passione illum eximit, tametsi nemo illum in sua natura paṣsum dicat: nec sentit se prohibere ne illum Salvatoreni et Redemptorem universorum confiteamur, si is per quem salvati, et per cujus venerandam crucem redempti sumus, after ab illo sit proprie ac seorsim Filius et Dominus. Ac si est homo simplex, et non 8 Philipp. 1, 6-9. 8 flebr. 1, 3.

in humana forma ipsum ex Deo Patre Verbum ap- εἴπερ ἐστὶν ἕτερος παρ' αὐτὸν ἰδικῶς, καὶ ἀνὰ μέρος paruit, prodeat, ostendat et in forma ipsum esse el æqualitate Patris (non enim rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo), et præterea servi formam accepisse, tanquam non habuerit aliquando, et exinanitum fuisse, ut qui in propria natura plenitudinem habuerit. Nam beatus Paulus illum qui in forma et in æqualitate Patris erat, factum fuisse illi obedientem dicit etiam usque ad mortein, mortem antem crucis. An non perspicua est sententiarum ejus absurdilas? Cum vero beatus Paulus ipsum crucifixum gloriæ Dominum appellet”, nemo utique asseret, non illum dicere humanitatem, sed diviniLatem. Unum enim fatemur Christum, et Filium, et Dominum gloriæ ipsum ex Deo Patre Verbum propler nos bominem factum, et carne propter nos passum, secundum Scripturas. Verumtamen haud leviter criminatus eos qui Deo Verbo dominationis nomen tribuunt, et ab humanitate illud auferunt, ut qui summam, ut ipse dicit, copulationem distrahere velint; quasi eorum quæ dixit oblitus, illum unum. in duo distrahere deprehenditur etiani de illa summa 129 copulatione, ut ipse dicit, parum curare. Nam imperite rogat: Dominusne est etiam homo, an secus? si quidem est Dominus, quæ dicuntur consentiunt. Ergo si, ut tua habet inscita sciscitatio, Dominus est ipsum Verbum seorsim ac proprie, Dominus etiam ipse homo,duo procul dubio erunt domini ac filii. Nullo ergo modo vis tuæ istius summæ copalationis credentibus proderit certe ad intelligendum unum Christum et Dominum et Filium cum unita sibi carne. Proposita namque et in medium prolata Emmanuelis persona, sive quis hominem dicat, ipsum ex Deo Patre Verbum formam servi sumpsisse intelligimus, et ex mensuris exinanitionis declarari dicimus; sive etiam Deum unigenitum, eumdem esse credimus hominem jam factum et incarnatum. Sed enim, ut dixi, uni ac soli homini, et intellecto seorsim ab illo ex Patre Verbo tribuens illius cum carne dispensationis opera, et ipsum sustinuisse pro nobis crucem asserit, et esse gloriæ Dominum afirmat, et supremæ omnium naturæ ornamenta nudæ creaturæ circumponit. Ait enim: [Audiamus beatum Paulum aperte clamantem, quisnam sit ille crucifxus: Etenim crucifixug est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei.] Quis infirmatus est, hæretice? illene Deus Verbum? lufìrmitatis quidem omnis prorsus expers a nobis creditur illud ex Deo Patre Verbum. Ipse est enim Dominus Virtutum. Sed tamen illud expone; metuisne de eo infirmitatis nomen accipere? quam ob causam? cum illa per carnem dispensatio illum eximat ab injuria, etiamsi quidpiam passus esse dicatur ex his quæ a natura ipsius et gloria sunt aliena? Nam si cum dives esset, pauper factus est ", et factus est nostri similis forma servi suscepta, etiamsi dicatur infirmatus ex humanitate, nihil absurdi est, * 1 Cor. 11, 8. 5 ] Cor. viii, 9. Υἱὸς καὶ Κύριος, ὁ δι' οὗ σεσώσμεθα, καὶ ἐκλελυτρώμεθα διὰ τοῦ τιμίου σταυροῦ. Καὶ εἴπερ ἐστὶν ἄν· θρωπος ἁπλῶς, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφῇ πεφηνὼς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ἠκέτω, δεικνύτω, καὶ ἐν μορφῇ τοῦ Πατρὸς ὑπάρχοντα αὐτ τὸν, καὶ μέντοι καὶ ἐν ἰσότητι· οὐ γὰρ ἀρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· καὶ προσέτι τούτῳ τὴν τοῦ δούλου λαβόντα μορφὴν, ὡς οὐκ ἔχοντά ποτε· καὶ ἐν χενώσει γεγενημένον, ὡς ἐν ἰδίᾳ φύσει λαχόντα τὸ πλήρες. Ο γάρτοι θεσπέσιος Παῦλος, τὸν ἐν μορφή καὶ ἰσότητι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, γενέσθαι φησὶν ὑπήκοον αὐτῷ καὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυ ροῦ. "Αρ' οὐκ ἐναργής ἡ τῶν ἐννοιῶν ἀτοπία; Κύριον δὲ τῆς δόξης ονομάζοντος ἡμῖν τοῦ μακαρί Παύλου τὸν ἐσταυρωμένον, φαίη ἂν οὐδεὶς· Οὐ λέγει τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ τὴν θεότητα. Ενα γὰρ ὁμο λογοῦμεν Χριστὸν καὶ Υἱὸν, καὶ τῆς δόξης Κύριον τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγον ἐνανθρωπήσαντα δι' ἡμᾶς, παθόντα τε ὑπὲρ ἡμῶν καὶ σαρκί, κατὰ τὰς Γραφάς. Πλὴν οὐ μετρίως καταιτιώμενος, ὡς τὴν ἀκριβῆ συν άφειαν, καθά φησιν αὐτὸς, διασπᾶν ἐθέλοντας, τοὺς ἀπονέμοντας μὲν τῷ Θεῷ λόγῳ τὸ τῆς κυριότητος ὄνομα, τῆς γε μὴν ἀνθρωπότητος ἀποφέροντας αὐτῷ [ἔσ. αὐτὸ], καθάπερ εἰς λήθην ὧν ἔφη πεσών, δια - σπἂν εἰς δύο καταφωρᾶται τὸν ἕνα, καὶ τῆς ἀκριβούς κατ' αὐτὸν συναφείας ολίγα πεφροντικώς. Έρωτα γὰρ ἀμαθῶς· Κύριος καὶ ὁ ἄνθρωπος, ἢ οὐ; εἰ μὲν οὖν Κύριος, συνάδει τὰ λεγόμενα. Οὐκοῦν, εἰ κατά τὴν σὴν ἀσύνετον πεῦσιν, Κύριος μὲν ὁ Λόγος ἰδικῶς, Κύριος δὲ καὶ ὁ ἄνθρωπος, δύο που πάντως οι κύριοι, καὶ υἱοί. Ονήσει δὴ οὖν τῆς ἀκριβούς συναφείας ἡ δύναμις κατ' οὐδένα τρόπον τους πεπιστευκότας, εἴς γε τὸ χρῆναι νοεῖν ἕνα Χριστὸν καὶ Κύριον καὶ Υἱὸν μετὰ τῆς ἑνωθείσης αὐτῷ σαρκός. Προκειμένου γὰρ καὶ παρενεχθέντος εἰς μέσον τοῦ προσώπου τοῦ Ἐμμανουὴλ, κἂν εἴ τις ἄνθρωπον λέγοι, τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγον μορφήν δούλου λαβόντα νοοῦμεν, καὶ ἐκ τῶν τῆς κενώσεως μέτρων δηλοῦσθαί φαμεν· εἰ δὲ δὴ καὶ Θεὸν μονογενῆ, τὸν αὐτὸν εἶναι πιστεύοντες [σ. πιστεύομεν] ἐνηνθρωπηκότα τε ἤδη καὶ σεσαρκωμένον. ᾿Αλλὰ γὰρ, ὡς ἔφην, ἐνὶ δὴ καὶ μόνῳ, καὶ ἰδικῶς νοουμένῳ παρὰ τὸν ἐκ Πατρός Λόγον ἀνθρώ πω, προσνέμων τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τὰ κατα ορθώματα, καὶ αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ὑπομεῖναί φησι σταυρόν, εἶναί τε τῆς δόξης διαβεβαιούνται [Ισ. δια βεβαιοῦται ] Κύριον, γυμνῷ κτίσματι περιτιθεὶς τῆς ἀνωτάτω φύσεως τὰ αὐχήματα. Φησί γάρ ['Ακούσω μεν τοῦ μακαρίου Παύλου φανερώς κεκραγότος, τίς ἐστιν ὁ ἐσταυρωμένος· Καὶ γὰρ ἐσταυρώθη ἐξ ἀσθε νείας, ἀλλὰ ζῇ ἐκ δυνάμεως Θεοῦ.] Τίς ἠσθένησεν; ὁ Θεὸς Λόγος, αἱρετικό; 'Ασθενείας μὲν οὖν ἀπάσης ἀμέτοχος παντελῶς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγος προς ἡμῶν εἶναι πιστεύεται. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ τῶν δυνάμεων Κύριος. Πλὴν ἐκεῖνο φράσον· δέδιας ἐπ' αὐτοῦ τὸ τῆς ἀσθενείας όνομα λαβεῖν; διὰ ποίαν αἰτίαν; καίτοι τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας του κατεψέχθαι

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. illum sublimem in humilitate, illum virtutum Dominum in nostra infirmitate. Habet autem etiam hac ex parte admirationem ejus mysterium. Nam quomodo esurire dicitur, cuin ipse sil panis vitæ, et e cœlo descenderit, et vitam det mundo "7? quomodo fatigatus est ex itinere, qui suo Spiritu soli - dal caelos *? Sed non feres, ut verisimile est, si hæc de ipso Unigenito dicantur. 130 Atqui tua verba curiosius inquirens reperio, in quibus aperte dicis, tanquam ex persona Unigeniti: δεῖν ἔξω τιθείσης αὐτὸν, κἂν εἰ λέγοιτό τι παθεῖν τῶν ut illum qui dives erat, pauperem factum consideres, ὅσα ἐστὶ παρά γε τὴν αὐτοῦ φύσιν τε καὶ δόξαν· εἰ γὰρ πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε, καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς μορφὴν δούλου λαβών, κἂν εἰ ἀσθενῆσαι λέγοιτο κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, τὸ ἀπεικὸς οὐδὲν, ἵνα πτωχεύσαντα θεωρῃς τὸν πλούσιον, ἐν ταπεινώσει τὸν ὑψηλὸν, ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς ἀσθενείᾳ τὸν τῶν δυνάμεων Κύριον. Τεθαύμασται δὲ καὶ διὰ τοῦτο τὸ περὶ αὐτοῦ μυστή ριον. Πῶς γὰρ καὶ πεινῆσαι λέγεται, καίτοι ζωής ἄρτος ὑπάρχων αὐτὸς, καὶ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ; τίνα τρόπον κεκοπίακεν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας, ὁ τῷ ἰδίῳ Πνεύματι στερεῶν οὐρανούς; ᾿Αλλ' οὐκ ἀνέξῃ κατὰ τὸ εἰκὸς, εἰ περὶ αὐτοῦ λέγοιτο ταυτὶ τοῦ Μονογενοῦς, καίτοι τοὺς τοὺς πολυπραγμονήσας λόγους ευρίσκω λέγοντας σαφῶς, ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Μονογενούς [Ότι μορφὴ Θεοῦ ὑπάρχων, μορφὴν περιβέβλημαι δούλου· ὅτι θεὸς Λόγος ὤν, ἐν σαρκὶ καθορῶμαι· ὅτι δεσπόζων τοῦ παντός, πτωχεύοντος δι' ἡμᾶς περιβέβλημαι πρόσωπον· ὅτι πεινῶν ὁρατῶς, χορηγώ τοῖς πεινῶσι τροφήν]. Πῶς οὖν, εἰπὲ, τὸ τῆς ἀσθενείας ὄνομα δεδιώς, καὶ ἀποκομίζων αὐτοῦ, κἂν ὁ τῆς οἰκονομίας μὴ βούληται λόγος, αὐτὸν ἔφης πεινὴν μὲν ὁρατῶς, ήγουν ἀνθρωπίνως, χορηγεῖν δὲ θεϊκῶς τοῖς πεινῶσι τρο φήν; Δρ᾽ οὐκ ἀσθενείας τρόπον εἶναι φής το, ἐν ἐνδείᾳ γενέσθαι τροφῆς, καὶ πεινῆσαι λέγεσθαι καθ' ἡμᾶς; ᾿Αλλὰ τοῖς ἐθέλουσι φιλοψογεῖν ἀντιτάξεται γενικῶς Γσ. γεννικῶς] τῆς οἰκονομίας ὁ τρόπος. Δεῖ τοίνυν ἡμᾶς, ἡ πάντων αὐτὸν τῶν ἀνθρωπίνως τε καὶ σμικροπρεπῶς εἰρημένων ἀποκομίζοντας, ἀνα θρώπῳ ψιλῷ περιτιθέναι τὰ τοιάδε τῶν παθῶν· ήγουν ἐννενοηκότας, ὅτι Θεὸς ὤν, γέγονε καθ᾿ ἡμᾶς, ἀπαθὴ μὲν ὑπάρχειν αὐτὸν ὁμολογεῖν, κατά γε τὴν τῆς θεότητος φύσιν· παθεῖν δὲ πρὸς τούτῳ λέγειν, τὴν ὑπὲρ ἡμῶν ἀσθένειαν, κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, καὶ κατά γε τὴν σάρκα φημί. Ἐπεὶ φράσον ἐρομένῳ πάλιν, ἐσταυρῶσθαί φησιν αὐτὸν ἐξ ἀσθενείας ὁ θε σπέσιος Παῦλος· ἀποφέρει δὲ αὐτὸς τοῦ Θεοῦ Λόγου τὸ χρῆμα, μικρόν, οἶμαι που, καὶ δυσκλεὲς εἶναι λέ γων, καὶ οὐκ ἄξιον αὐτοῦ· ἕτερος οὖν παρ' αὐτὸν ὁ ἐσταυρωμένος, δν καὶ τῆς δόξης Κύριον ὁ θεῖος ἡμῖν μυσταγωγὸς ἀποκαλεῖ, λέγων·. Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, εὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν.» "Αρ' οὖν μεμένηκε τῆς δόξης Κύριος ὁ ἠθετικώς [Ισ. ήσθενηκώς]. καὶ τὸ δυσκλεές δὴ τοῦτο, καὶ σμικροπρεπές ὑπομείνας πάθος; Εἰ μὲν οὖν μεμένηκεν, οὐδεμίαν ἔχει τοῦ ἀσθενεῖσθαι ζημίαν. Πῶς οὖν δέδιας τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐν τούτοις γενέσθαι λέγειν οἰκονομικῶς; Εἰ δὲ ἀπώλισθεν ἀληθῶς τοῦ ὑπάρχειν ἔτι τῆς δόξης Κύριος, ὧδέ τε ἔχειν τοῦτο διαβεβαιοῦταί τις, δυσσεβείας τῆς ἀνωτάτω καὶ μάλα εἰκότως υπομενεί την γραφήν «Κάμπτει γὰρ αὐτῷ πᾶν γόνυ, καὶ πᾶσα γλώσσα ἐξομολογήσεται, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός.» Κατευρύνεται γάρ ἁπάσης τῆς ὑπ᾽ οὐρανὸν ἡ δόξα Χριστοῦ, παθόν της ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί, καθὰ πλειστάκις ειρήκα- * Joan. vi, 33.51. " NESTOR. [Quod, cum sim Dei forma, servi formam indui: quod, cum sim Deus Verbum, in carne conspicior: quod, cum universitatis sin Dominus, personam pauperis propter vos indui: quod, cum esu· riam visibiliter, esurientibus cibum subministro.] CAP. III. Quomodo igitur, quæso, cum infirmitatis nomen inetuas, et ab eo auferas, etiamsi dispensationis ratio repugnet, ipsum dicis esurire visibiliter seu humanitus, subministrare tamen divinitus cibum esurientibus? An vero infirmitatis genus esse negas quod cibo indiguit, et quod esurire dicitur nostro more? Sed vituperare volentibus ipse dispensationis modus fortiter obsistet. Cogimur ergo vel si illum ab omnibus quæ ex humana conditione et bu militer dicta sunt, eximere volumus, nudo homini has pas. siones tribuere: vel si cogitamus illum, cum Deus essct,factum esse nostri siinilem, conβteri esse quidem impatibilem ex natura divinitatis, sed præterea dicere passum esse pro nobis infirmitatem ex humana natura, nimirum ex conditione carnis. Alioqui expone roganti, si placet. Crucifixum illum ex infirmitate dicit beatus Paulus "; amovet autem ipse banc rem a Deo Verbo, quod exiguam esse et vilem dical, et eo indignam. Alius ergo erit ab eo ille crucifixus, quem etiam gloriæ Dominum divinus ille magister appellat, dicens: c Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriæ crucifixissent ". › Num ergo mansit Dominus gloriæ qui infirmatus est, et qui adeo indecentem et humilem passionem sustinuit? Si mansit, nullam ex eo quod infirmatus est, jacturam fecit. Cur ergo nietuis dicere, Dei Verbun ad hæc dispensatoria ratione descendisse? Sin revera perdidit ne esset ultra rex gloriæ, et sic rem se babere quispiam asserit, summæ impietatis crimen merito sustinebit. ‹ Flectitur enim ipsi omne genu, et omnis lingua confitebitur quia Doini. nus Jesus Christus, in gloriam Dei Patris ". › Per universum enim orbem terrarum dilatatur gioria Christi, qui passus est pro nobis carne, ut sape diximus. Cum igitur audis hominem Spiritu sancto plenum dicere: • Crucifixus est ex infirmitate, sed 18 Job xxvi, 13. ** II Cor. xiii, 4. " 1 Cor. 11, 8. 61 Philipp. 11, 10.

vivit ex virtute Dei;» pie dictum intellige. Nam pas- μεν. Οταν οὖν ἀκούσῃς τοῦ Πνευματοφόρου λέsam dicit humanitus, quamvis naturam 131 baberet prorsus a patiendo remotam. Cuinque sic se haberet, infirmari carnem sustinuit, et humanitus mori cum sustinuisset, divinitus revixit, cum ipse suum vivificasset templum, utpote virtus Patris. Certe instante jam tempore quo crucem pro nobis erat subilurus, abiens oravit, dicens: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste.» Adjecit etiam illud ad finem orationis: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ".» Quoniam vero semel, quamvis omnipotens Verbum ac Deus esset, nostram inArmitatem subire statuit, facti causam ut redderet, summo dispensationis consilio ait: • Spiritus quiclean promptus, caro auten infirma es • Considera igitur ut nihil ipse dejectus, neque etiam infirmi. tatem in suam naturam suscipiens, concessit carni per suas proprias leges pergere: et ipsius ea res dicitur, propterea quod proprium est ejus corpus. Igitur hominem quidem ipsum nobis ostendit ipsa carnis infirmitas, sed Deum infirmitatis ignarum agnovimus in eo quod mortem haud est perpessus, et a proprio corpore corruptionem repulit. Vita namque est et virtus Patris. Nam quod illam in his rebus infirmitatem insuetam sibi et involuntariam, fecerit voluntariam in Dei et Patris beneplacito, ut salvum faceret orbem terrarum, docebit ipse cum dicit Quia descendi de cœlo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me: ut omne quod dedisti mihi, non perdam ex eo, sed resuscitem illud in novissimo die ".» Alqui quonam modo, si quidem bona est Patris voluntas, alteram tainen procul dubio bonam propriam se habere ab iila diversain voluntatem dicit Filius? Nam si minus est bonus, quomodo imago jam et figura ejus creditur? quomodo item vere dicet: Ego el Paler unum sumus "8? a el: • Qui vidit mne, vidit et Patrem "?»Neque enim quisquam in haud bono videat eum qui ex natura sit bonus. Atqui bonus Filius ex bono exortus est Paire, estque ejus iinago nulla in re ab eo varians. Quanam igitur voluntate relicta quam suam esse fatetur, Patris voluntatem se fecisse dicit? Propriæ carnis morte liberaturus eral mox eos a morte qui illi erant obnoxii, id est uos. Sed hoc ipsum mori carne torpe erat, et sibi, ut jain dixi, insuetum et refugiendum: id quoque nostra causa sustinuit in beneplacito Patris. 132 Noverat enim optime si propter carnis suæ passiones modicum fuisset inglorius, se omnes ad statum Jonge præstantiorem transferendo liberaturum. ‹ Si quis enim in Christo, nova creatura: vetera transierunt, ecce facta sunt omnia nova, ▸ sicut scriplum est ". Divinius igitur inspirata Scripturæ Christum unum et Filium et Dominum mundo prædicant, et ipsum esse asserunt illum gloriæ Dominum; illumque propter nos a Judæis illatas injurias voluntarie sustinuisse, mortemque in ligno dispenσε Matth. Σχνι, 39. γοντος· ο Εσταυρώθη ἐξ ἀσθενείας, ἀλλὰ ζῇ ἐκ δυνάμεως Θεοῦ,» σύνες εὐσεβῶς. Πεπονθέναι γὰρ ἀνθρωπίνως φησὶν αὐτὸν, καίτοι τὴν φύσιν ἔχοντα τοῦ παθεῖν ἐπέκεινα παντελῶς. Ἔχων δὲ οὔ τως, ἀσθενούσης ἠνέσχετο τῆς σαρκὸς, καὶ παθὼν ἀνθρωπίνως τὸ ἀποθανεῖν, ἀνεβίω θεϊκῶς, ζωοποιή σας τὸν ἑαυτοῦ ναὸν αὐτὸς, ὡς δύναμις τοῦ Πατρός. Καὶ γοῦν ἐνεστηκότος ἤδη τοῦ καιροῦ, καθ᾽ ἂν ἔδει τὸν ὑπὲρ ἡμῶν ὑπομεῖναι σταυρὸν, ἀπελθὼν προσ ηύξατο, λέγων· ο Πάτερ, εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο. • Προσετίθει δὲ τούτοις ἐπὶ τέλει τῆς προσευχῆς·. Πλήν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ.» Ἐπειδὴ δὲ ἅπαξ, καίτοι παναλκὴς ὢν Λόγος καὶ Θεὸς, καὶ ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς ἀσθενείᾳ γε νέσθαι νενόμισται, τὴν τοῦ πράγματος αἰτίαν ἀποδι δούς, οικονομικώτατά φησι·. Τὸ μὲν πνεῦμα πρό θυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής.» "Αθρει δὴ οὖν ὅπως οὐδὲν καθυφεὶς αὐτὸς, οὔτε μὴν εἰς ἰδίαν φύσιν τὸ ἀσθενῆσαι παθών, συγκεχώρηκε τῇ σαρκὶ καὶ διὰ τῶν οἰκείων [ἴσ. ἰδίων] ἰέναι νόμων· καὶ αὐτοῦ τὸ χρῆμα λέγεται, διάτοι τὸ ἴδιον εἶναι τὸ σῶμα αὐτοῦ. Οὐκοῦν ἄνθρωπον μὲν ἡμῖν ἀπέφηνεν αὐτὸν τὸ ἀσθενῆσαι κατὰ τὴν σάρκα, Θεόν γε μὴν ἀσθενεῖν οὐκ εἰδότα τὸ μὴ ἀνασχέσθαι θανάτου, καὶ ἀποσοβῆσαι τὴν φθορὰν τοῦ ἰδίου σώματος. Ζωὴ γάρ ἐστι καὶ δύναμις τοῦ Πατρός. Οτι γὰρ ἀσυνήθη τε καὶ ἀνεθέλητον οὖσαν αὐτῷ τὴν ἔν γε τούτοις ἀσθένειαν, ἐποιήσατο θελητὴν ἐν εὐδοκίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, ἵνα σώσῃ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, διδάξει λέγων αὐτ τός· ο Ότι καταβέβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με· ἵνα πᾶν ὃ δέδωκάς μοι μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Καίτοι πῶς, εἴπερ ἐστὶν ἀγαθὸν τὸ θέλημα τοῦ Πατρός, ἀγαθὸν δὲ πάντως ἴδιον ἔχειν καὶ ἕτερον παρὰ τοῦτο θέλημά φησιν ἑαυτὸν ὁ Υἱός; Εἰ γὰρ μὴ ἔστιν ἀγαθὸς, πῶς εἰκὼν ἔτι καὶ χαρακτὴρ αὐτοῦ πιστεύεται; πῶς δὲ ἀληθεύσει λέγων· Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν;» καί·. Ὁ ἑωραχὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα;» Οὐ γὰρ ἔν γε τῷ μὴ ἀγαθῷ, κατο αθρήσαι τις ἂν τὸν ἀγαθὸν κατὰ φύσιν. Ἀλλὰ μὴν ἀγαθὸς ὁ Υἱός, ἐξ ἀγαθοῦ πέφηνε τοῦ Πατρὸς, καὶ ἔστιν εἰκὼν ἀπαράλλακτος αὐτοῦ κατὰ πᾶν ὁτιοῦν. Ποῖον οὖν ἄρα θέλημα παρεῖς, ὅπερ εἶναί φησιν ἑαυτοῦ, πεπραχέναι φησὶ τὸ τοῦ Πατρός; Εμελλε τῷ θανάτῳ τῆς ἰδίας σαρκὸς ἀπαλλάττειν θανάτου τοὺς ὑπ' αὐτοῦ γεγονότας, τουτέστιν ἡμᾶς. Ἀλλ᾽ ἦν τὸ τεθνάναι σαρκὶ δυσκλεὶς, ἀσυνηθές τε, ὡς ἔφην, καὶ ἀπηχθημένον αὐτῷ. Ὑπομεμένηκε δὲ καὶ τοῦτο δι' ἡμᾶς ἐν εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρός. "Ηδει γάρ, ᾔδει καὶ μάλα σαφῶς, ὅτι τῶν τῆς σαρκὸς ἕνεκα παθῶν ἀδοξήσας βραχύ, διασώσει σύμπαντας, ἐπὶ τὸ ἀσυγκρί τως ἄμεινον μεθιστάς. «Εί τις γὰρ ἐν Χριστῷ, καινή κτίσις· τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα καινά, ο καθὰ γέγραπται. Αἱ μὲν οὖν θεί πνευστοι Γραφαί, Χριστὸν ἕνα καὶ Υἱὸν καὶ Κύριον σε ibid. 9. cs ibid. 41. σε Juan. vi, 38-59. es Joan XIV, * II Cor. v, 17.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. τῷ κόσμῳ διακηρύττουσι, καὶ αὐτὸν εἶναι φασι τὸν salorie pertulisse, non ut nobiscum remaneret morluus, sed, ut everso illo omnibus inexpugnabili mortis imperio, naturam hominis ad incorruptionem revocaret. Deus enim erat in carne. Iste vero rursum occasiones unum in duo dividendi undique sibi colligere moliens, frustra his repugnat qui nulli sunt, quosdam etiam criminatur quasi adversus verilatem dixerint, et Christi mysterii rationem adulterariul, ltaque dicit: ποιεῖταί τισιν ὡς τῆς ἀληθείας κατειρηκόσι, καὶ τῆς δόξης Κύριον· καὶ τὰς ἐκ τῶν Ἰουδαίων παροι νίας ἐθελοντὶ ὑπομεῖναι δι' ἡμᾶς· ἀνατλῆναί τε τὸν ἐπὶ ξύλου θάνατον οἰκονομικῶς, οὐχ ἵνα μεθ᾿ ἡμῶν ἀπομείνῃ νεκρός, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ πᾶσι δυσάντητον τοῦ θανάτου καταλύσας κράτος, ἀνακομίσῃ πρὸς ἀφθαρσίαν τὴν ἀνθρώπου φύσιν. Θεὸς γὰρ ἦν ἐν σαρκί. Οὑτοσὶ δὲ πάλιν ἀφορμὰς τοῦ διορίζειν εἰς δύο τὸν Ένα πανταχόθεν ἑαυτῷ συναγείρειν ἐπιχειρῶν, ἀντιφέρεται μὲν εἰκῇ τοῖς οὐκ οὖσιν ὅλως, ἐπίκλημα δὲ παρασημαίνειν ἐθέλουσι τοῦ μυστηρίου τὸν τρόπον, καί φησιν· [Ηδέως ἂν ἐνταῦθα τῶν αἱρετικῶν ἐπυθόμην, τῶν τὴν τῆς θεότητος, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν, εἰς μίαν κατακιρνώντων οὐσίαν, τίς ἐστιν ἐνταῦθα δ παρὰ τοῦ προδέτου τοῖς Ἰουδαίοις παραδιδόμενος· εἰ γὰρ κρᾶσις ἀμφοτέρων γεγένηται, ἀμφότερα παρά τῶν Ἰουδαίων συγκατεσχέθη, καὶ ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ ἡ τῆς ἀνθρωπότητος φύσις. Τις δέ ἐστιν ὁ καὶ τὴν σφαγὴν ὑπομείνας; Αναγκάζομαι χρήσασθαι κατωτέροις λόγοις, ὡς πᾶσι γενέσθαι τὸ λεγόμενον δῆλον. Περὶ τίνα τὰ τῆς πράξεως, είπέ μοι, συμβέβηκεν; Εἰ μὲν γὰρ περὶ τὴν τῆς θεότητος φύσιν, πῶς ἀμφότερα συγκιρναν κατατομής. Καὶ [τσ. εἰ] με μέτ νηκεν ὁ Θεὸς ἀκατάσχετος τοῖς Ἰουδαίοις, καὶ τῆς σφαγῆς οὐ κεκοινώνηκε τῇ σαρκί, πόθεν, εἰπέ μοι παρεισάγεις τὴν κρᾶσιν;] Εἰ μὲν οὖν τινές εἰσιν οἱ τὴν τῶν φύσεων εἰς ἀλλή λας ἀνάχυσιν γεγενῆσθαι λέγοντες, καὶ τὸν ἀνέφικτον ὑπομεῖναι φυρμὸν, καὶ τὴν εἰς σάρκα τροπὴν πα θεῖν δύνασθαι διατεινόμενοι τὴν τοῦ Λόγου φύσιν, ήγουν εἰς θεότητα μεταχωρήσαί ποτε τὴν ἐνωθεῖσαν αὐτῷ σάρκα, διημαρτήκασι τάληθοῦς, καὶ φρενός Έξω γεγονότες ὀρθῆς, μᾶλλον δὲ τὴν ἁπασῶν ἐσχά την νοσούντες ἐμβροντησίαν, ἀκούσονται πρὸς ἡμῶν· • Πλανάσθε μὴ εἰδότες τὰς Γραφάς, μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ. ὁ ᾿Ακράδαντος γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ Λόγου φύσις, καὶ τροπῆς οὐκ οἶδεν ἀποσκίασμα παθεῖν· σαρκὶ δὲ καὶ αἷματι κεκοινωνηκώς, καὶ μετεσχηκώς ὁμοίως ἡμῖν τῶν αὐτῶν, καθὰ γέγραπται, μεμένηκεν ὁ αὐτός. Εἰ δὲ ἀπασοῦν τις τῶν τοῖς ἱεροῖς ἐντεθραμ μένων Γράμμασιν ἀπηχθημένων [[σ. ἀπηχθημένον] ποιεῖται τὸ, κἂν γοῦν ἀκοῦσαι μόνον, ἐπὶ τοῦ Μονογε νούς πεπράχθαι τὴν τροπήν, τί τὰ οὕτως αἰσχρὰ, καὶ μια τῇ παρὰ πάντων ψήφῳ, κατεγνωσμένα, καὶ ἀπό βλητα παντελώς, ὡς ἀληθῆ καὶ εἰρημένα δεχόμενος, πειρά διατέμνειν τὸν ἀμέριστον, καὶ τοῦτο μετὰ τὴν ἕνωσιν; Εἰ γὰρ δὴ κατὰ ἀλήθειαν ἔλοιο μαθεῖν τίς ὁ παρὰ τοῦ προδότου τοῖς Ἰουδαίοις παραδιδόμενος, καὶ τὴν σφαγὴν ὑπομείνας, ἀκούσῃ σαφῶς· Ο εἷς καὶ μόνος Χριστὸς, καὶ Υἱὸς, καὶ Κύριος, τουτέστι, μορφὴν δούλου λαβὼν ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος, ενανθρωπή σας τε καὶ σεσαρκωμένος. Πέπρατο μὲν γὰρ παρὰ τοῦ προδότου τοῖς Ἰουδαίων καθηγηταῖς· καὶ κατο είχετο μὲν ἀνθρωπίνως, ὅτι καὶ ἄνθρωπος ἦν μετὰ τοῦ μεἶναι Θεός· ἔλεγχε δὲ θεϊκῶς τῶν κατεχόντων * Matth. xx11, 29, 6 Jac. 1, 17. το Hebr. II, NESTOR. [Libenter hoc loco hæreticos interrogem qui divinitatis humanitatisque naturam in unan commiscent essentiain, quisnam sit qui nunc a proditore Judæis traditur. Si enim amborum est facta commistio, ambo simul a Judais detenta sunt, et Deus Verbum, et humanitatis natura. Quis vero est cadem passus? Cogor bumilioribus verbis uti, ut omnibus quod dicimus perspicuum flat. In quem, rogo te, ipsius gesta rei cecidit actio? Si in ipsan divinitatis naturam, quomodo utrumque comnii - scere audes? Si mansit Deus ita ut a Judæis teneri non posset, et in cædis perpessione nullam habuit cum carne societatem, undenam, rogo,commistionem inducis?] CAP. IV. Si qui sunt qui naturarum factum inter se confusionem dicant, Verbique naturam impossibilem sustinuisse mistionem, et in carnein deniutari potuisse contendant, vel unitam illi carnem tandem in divinitatem transisse, ii aberrant a vero, et a recto sensu longe remoti, imo vero extrema dementia laborantes, audiant a nobis: • Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutein Dei ". Inconcussa est enim illa Dei Verbi natura, et vicissitudinis obumbrationem pati nescit 11: sed 133 cum carni et sanguini communicasset, et eorumdem similiter ac nos particeps esset effectus, ut scriptum est 76, mausit idem. Quod si quisque in sacris Litteris educatus nefas putat vel auribus tantum accipere, in illo Unigenito ullam factam esse mutationem, cur tam turpes sententias, et unico ab omnibus sufragio damnatas et omnino rejectas, tanquam veras ac prolatas accipiens, illum impartibilem dividere etiain post unionem conaris? Nam si vere discere cupias quisnam proditore Judæis traditus fuerit, et cædem sustinuerit, clare audies: llle unus et solus Christus, et Filius, et Dominus, hoc est, illud ex Deo Verbum quod servi formam accepit, et homo factum est et incarnatuın. Venditus est enim a proditore ducibus Judæorum et humana conditione tenebatur quidem, nam et homo erat ita ut simul maneret Deus: sed tamen ex divina conditione coarguit eorum intrmitatem a quibus tenebatur. Idque nobis perspi-

cuum facit beatus evangelista Joannes qui in hunc αὐτὸν τὴν ἀσθένειαν. Καὶ τοῦτο ἡμῖν καθίστησιν modum scripsit: ‹ Judas ergo cum accepisset colertem, et a pontifcibus et Pharisæis ministros, venit illuc cum laternis et facibus et armis. Jesus ergo sciens omnia quæ ventura erant super eum, processit et dixit eis: Quem quæritis? respoulerunt ei: Jesum Nazarenum. Dicit eis Jesus: Ego suin. Stabat et Judas qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et cociderunt in terram".» Audis ut collectos a proditore milites adversus suam gloriam extolli non sinat. Nam se ipsum obtulit, dicens: e Ego sum; illi vero ad solain ejus vocem fractis viribus abierunt retrorsum. Non fuisse autem eorum viribus effectum ut eum tenerent, sed cum tenipus et opus fuit mortem sponte pro nobis admisisse, confirma. vit dicens: ‹ Tanquam ad latronem existis cum gladiis et fustibus comprehendere me: quotidie in templo sedebain docens, et non me tenuistis. Hoc autem totum factum est ut implerentur Scriplura prophetarum ".. Quod enim olim prædixerat per prophetas sanctos, hoc implevit cum se ad exinanitionem defecit ille qui supra omnem creaturam erat, et babitu inventus est ut homo, ille qui in forma erat et æqualitate Patris”. Cur ergo simpliciorum 134 auribus mistionis nonien obtrudere moliens, miraculum violas illius cum carne dispensationis? ncque enim attinet acerbe et aspere in medium irrumpentem dicere, Nun ipsum Dei Verbum detentum est? puni cædem perpessa ipsa divinitatis natura? Enimvero non ex nimia imperitia te hæc dicere, hinc disces, et quidem facillime. Consummatos esse dicimus sanctos martyres, paratos omnia potius perpeti, ut bonum certamen certantes, cursumn consummantes, fdem servantes, debitam sinceræ in Christum dilectioni coronam consequerentur '. Si quis igitur prodeat el rogel: Cum sanctorum corpora ferro lacerabantur, aut consumebantur igni, aut cum primum trudebantur in carcerem, nun simul cum corporibus constringebantur anime? num etiam illæ igni ac ferro confciebantur? certe dicimus eas a corporibus alienas fuisse, cum nihil ejusmodi injuriarum in suain susciperent naturam. Num igitur, quæso, bac de causa expertes erunt coronarum, quia corporum supplicia non sunt perpessä? Atqui prædicatio veritatis mou eas excludit a passione, cum sua ipsorum corpora sint passa, non aliorum. Stultum est igitur studiose percontari, nuin divinitatis natura sua cum carne sit tradita, aut vincta nexibus Jul:vorum, aut caulem ipsam perpessa: sed pietati potius convenit cogitare, Verbum ipsum omnino sibi quidem tanquam proprias vindicare passiones quæ carmi acciderunt, sed mansisse tamen impasBibile tanquam Deum, celerum haud sine patiente corpore. Hic vero rebus tanta cum dispensatione gestis, absurditatis crimen inureus, et sursuin ἐναργὲς ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστής Ιωάννης, ὡδι γεγραφώς· ο Ο οὖν Ἰούδας λαβὼν τὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων, καὶ ἐκ τῶν Φαρισαίων ὑπηρέτας, ἔρχεται ἐκεῖ μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων καὶ ὅπλων. Ἰησοῦς δὲ εἰδὼς πάντα τὰ ἐρχόμενα ἐπ' αὐτὸν, ἐξελθών, εἶπεν αὐτοῖς· Τίνα ζητείτε; Απεκρίθησαν αὐτῷ· Ἰησοῦν τὸν Ναζωραίον. Λέγε: 2ὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Εγώ εἰμι. Εἱστήκει καὶ Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν μετ' αὐτῶν. Ὡς οὖν εἶπεν αὐτοῖς, ὅτι Εγώ είμι, ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ ἔπεσον χαμαί.» Ακούεις, όπως κατασοβαρεύεσθαι μὲν τῆς παρ' αὐτῷ δόξης, οὐκ ἐξ τοὺς παρὰ τοῦ προδότου συνειλεγμένους· προσκε κόμικς μὲν γὰρ ἑαυτόν, τό, «Εγώ είμι ο λέγων· οἱ δὲ καὶ πρὸς μόνην ατονήσαντες τὴν φωνὴν, ἀπῆλ θον εἰς τὰ ὀπίσω. «Ὅτι δὲ οὐχὶ τῆς αὐτῶν ἰσχύος ἔργον ἦν τὸ κατασχεῖν αὐτὸν, ἀλλ' ὡς ἐν καιρῷ καὶ χρείᾳ τὸν ὑπὲρ ἡμῶν θάνατον ἐποιεῖτο παραδεκτόν, πεπληροφόρηκε λέγων· ι Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων συλλαβεῖν με· καθ' ἡμέ ραν ἐν τῷ ἱερῷ ἐκαθεζόμην διδάσκων, καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν να πληρωθῶσιν αἱ Γραφαὶ τῶν προφητῶν.» Ο γὰρ πάλαι προεί ρηκε διὰ προφητῶν ἁγίων, τοῦτο πεπλήρωκε καθεὶς ἑαυτὸν εἰς κένωσιν ὁ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν κτίσιν, καὶ σχήματι εὑρεθεί; ὡς ἄνθρωπος, ὁ ἐν μορφῇ καὶ ισότητι τοῦ Πατρός. Ανθότου δὴ οὖν ταῖς τῶν απλουστέρων ἀκοαῖς, τὸ τῆς κράσεως ὄνομα παρεισ κρίνειν ἐπιχειρῶν, τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας ἀδικεῖς τὸ θαῦμα; οὐ γάρ τοι προσήκει πικρώς τε καὶ ἀπηνῶς εἰς μέσον ἰέναι λέγοντα· 'Αρα ὁ Θεὸς Λόγος κατεσχέθη; ἄρα τὴν σφαγὴν ὑπέμεινεν ἡ τῆς θεότητος φύσις; Ὅτι οὐκ [ἰσ. Ὅτι δὲ] ἐξ ἀκρι δοῦς ἀμαθίας τὰ τοιάδε φῆς, ἐντεῦθεν εἴσῃ τοι καὶ μάλα βαδίως. Τετελειώσθαί φαμεν τοὺς ἁγίους μάρο τυρας, πάντα παθεῖν ἑλομένους, ἵνα τὸν καλὸν ἀγῶνα ἀγωνισάμενοι, τὸν δρόμον τελέσαντες, τὴν πίστιν τηρήσαντες, τὸν τῆς εἰς Χριστὸν γνησιότητος αναδήσωνται στέφανον. "Αρ' οὖν εἴ τις ἔροιτο προσε ιών· Οτε τὰ τῶν ἁγίων σώματα σιδήρῳ κατεξαι νοντο, ήγουν δεδαπάνηντο πυρί, ἢ καὶ ὅτι [ἰσ. ὅτε τὴν ἀρχὴν δεσμῶται γεγόνασιν, ἄρα τοῖς σώμασι συγκατείρχθησαν αι ψυχαί; ἆρα γεγόνασι καὶ αὗται τυρὸς ἔργον καὶ ξίφους; καίτοι φαμὲν αὐτὰς ἀπαλ λάττεσθαι τῶν σωμάτων, τῶν τοιούτων αἰκιῶν οὐδὲν εἰς ἰδίαν ὑπομενούσας φύσιν. "Αρ' οὖν, είπέ μοι, ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας ἀμέτοχοι των σιθράνων εἶεν ἄν, ὅτι μὴ πεπόνθασι τὰ σώματα (1σ. σώματ τος]; 'Αλλ' ὅ γε τῆς ἀληθείας λόγος, οὐκ ἔξω τίθησε τοῦ παθεῖν αὐτοῦ; [ἰσ. αὐτάς]· πεπόνθασι γὰρ τὰ αὐτῶν, καὶ οὐ τὰ ἑτέρων σωμάτων [ἱσ. σώματα]. Αμαθές οὖν ἄρα τὸ διαπυνθάνεσθαι φιλεῖν, εἰ παρα δέδοται μετὰ τῆς σαρκὸς ἡ τῆς θεότητος φύσις, ήγουν ενεσχέθη τοῖς Ἰουδαίων βρόχοις, ἢ καὶ αὐτὴν ὑπέμεινε τὴν σφαγήν· εὐσεβὲς δὲ μᾶλλον ἐννοεῖν, ὅτι πάντητε καὶ πάντως οἰκειώσεται μὲν ὁ Λόγος τὰ τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ συμβεβηκότα πάθη· μεμένηκε ε 23 Joan. xv, 3-6. 7 Matth. xxv, 55-56. 73 Philipp. 11, 6.8. ** ]] Timoth. IV, 7, 8.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. divinitatis naturam esse cædem perpessam, vim tanti mysteril in hominem seorsim ac proprie summa cum impietate redigit, ipsumque dicit esse crucifixum, et qui mortem pro mundi vita pertulerit. Audio namque illum rursus in alia expositione dicere: ἀπαθὴς ὡς Θεός, πλὴν οὐκ ἔξω τοῦ πάσχοντος σώ- deorsum inculcans, non esse a quoquam dicendum, ματος. Αὐτὸς δὲ τὰ οὕτως οἰκονομικῶς πεπραγμένα τοῖς τῆς ἀτοπίας ἐγκλήμασιν ἐνιεῖς, ἄνω τε καὶ κάτω λέγων, μὴ δὴ χρῆναι πρός τινος τὴν τῆς Θεότητος φύσιν ὑπομεῖναι λέγεσθαι τὴν σφαγὴν, περι ίστησιν ἀνοσίως εἰς ἄνθρωπον ἰδικῶς τοῦ μυστη ρίου τὴν δύναμιν· καὶ αὐτὸν εἶναί φησι τὸν ἐσται ρωμένον, καὶ τὸν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς ἀνατλάντα ἑτέρα [Οὗτος ὁ τὸν ἀκάνθινον περιθέμενος στέφανον· οὗτος ὁ λέγων· ι Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με έγε κατέλιπες; ο οὗτος ὁ τριήμερον τελευτὴν ὑπο μείνας.] Επόμενος μὲν οὖν αὐτὸς τῷ ἰδίῳ σκοπῷ, τὰ τοιάδε φησίν· ἡμεῖς δὲ αὐτῷ σοφώτερόν τε καὶ ἀληθέστερον ἐπιδείξομεν τὸν Ἐμμανουήλ, τὸν τοῦ κόσμου παντὸς σωτῆρα καὶ λυτρωτήν. Γέγονε γὰρ, ὡς ἤδη πλειστάκις είπομεν, σὰρξ ὁ Λόγος, σῶμα [τε] ἴδιον ποιησάμενος, τὸ πάσχειν εἰδὸς, αἰκίας τε καὶ θάνατον, δέδωκεν ὑπὲρ ἡμῶν αὐτό, καὶ, καθά φησιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ὑπέμεινε σταυρὸν αἰσχύ της καταφρονήσας. Η γὰρ οὐκ αἰσχύνη, καὶ οἱονεί τις ἐντροπὴ τῷ πανσθενεῖ καὶ ζωοποιῷ, καὶ παθῶν ἐπέκεινα λαχόντι τὴν φύσιν, τὸ ἐξ ἀνθρωπίνης ἀσθε νείας σταυρωθῆναι δοκεῖν, καὶ ἐν θανάτῳ γενέσθαι κατὰ τὴν σάρκα; Καὶ γοῦν ὁ αὐτός πού φησι διὰ φωνῆς Ἡσαΐου·. Τὸν νῶτόν μου δέδωκα εἰς μάστι γας, τὰς δὲ σιαγόνας μου εἰς ῥαπίσματα· τὸ δὲ πρόσωπόν μου οὐκ ἀπέστρεψα ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυσμάτων.» Καὶ πάλιν· «Διὰ τοῦτο οὐκ ἐνετράπην, ἀλλ᾽ ἔθηκε τὸ πρόσωπόν μου ὡς στερεὰν πέτραν, καὶ ἔγνων ὅτι οὐ μὴ καταισχυνθῶ, ὅτι ἐγγίζει ὁ δικαιώσας με.» Ὅσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς γε τὰς Ἑλλήνων, καὶ μέντοι καὶ Ἰουδαίων ἀνοσίας ἀγέλα;, σκάνδαλόν τε ὁμοῦ καὶ μωρία νενόμισται τὸ Χριστοῦ μυστήριον· καταμειδιῶσι γὰρ οἱ τάλανες τοῦ τιμίου σταυροῦ· ἐκβέβηκε δὲ τῆς δοκούσης αὐτοῖς ἀσθε νείας τὸ πέρας εἰς εὐκλείας δύναμιν τῆς ἀληθῶς θεοπρεπεστάτης. Μεμαρτύρηται γὰρ διὰ τῆς ἐκ νε κρῶν ἀναστάσεως, ὅτι τε εἴη Θεὸς, καὶ Θεοῦ κατὰ ἀλήθειαν Υἱός, ὡς θανάτου κρείττων καὶ φθορᾶς, καὶ ὁμοῦ τῷ Γεγεννηκότι προσκυνεῖται παρὰ πάν των. Ακουε δὲ διακεκραγότας ἡμῖν αὐτὸ δὲ τοῦτο Γράμματος ἱεροῦ· «Οὕτω λέγει Κύριος· 'Αγιάσατε τὴν φαυλίζοντα τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, τὸν βδελυσσόμενον ὑπὸ τῶν ἐθνῶν, τῶν δούλων, τῶν ἀρχόντων Βασιλεῖς ὄψονται αὐτὸν, καὶ ἀναστήσονται ἄρχοντες καὶ προσκυνήσουσιν αὐτῷ.» Ομολογεῖτε, φησίν, ἅγιον εἶναι κατὰ φύσιν ὡς Θεόν· τὸν τὴν ἰδίαν ψυχὴν ἐκφαυλίζοντα, τουτέστι, τὸν τῆς ἑαυτοῦ καταφρονήσαντα ψυχῆς. Τέθεικε γὰρ αὐτὴν ὑπὲρ τῶν το Matth. xxv. 46. το Hebr. xii, 2. θάνατον. Ακούω γὰρ λέγοντος, ἐν ἐξηγήσει πάλιν NESTOR. [Hic ille, cui spinea corona circumposita fuit, hic ille qui dixit: «Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? **, hic ille qui mortem tri duanam sustinuit.] CAP. V. Ipse quidem suum secutus propositum hæc dicit; al nos illi sapientius ac verius Emmanuelem ostendemus, mondi totius salvatorem ac redemptoren. Verbum 135 enim, ut jam sape diximus, caro factum est, cumque corpus proprium effecis. set quod posset injurias ac mortem pati, illud pro nohis dedit, et, ut ait heatus Paulus, crucem sustinuit confusione contempta”. Quid enim? non dedecus est, et quædam prope confusio illi omnipotenti et vivificanti, et naturam habenti remotam a passionibus, ex humana infirmitate putari crucifixum. el mortem secundum carnem perpessum? Itaque ipse plane dicit per vocem Isaiæ: ‹Dorsum meum dedi in flagella, et maxillas meas ad alapas: faciem aulem meam non averti a confusione sputorum v. Et iterum: c Ideo non sum confusus, sed posui faciem meam ut duram petram, et cognovi quod non confundar, quia prope est qui justificat me", Nam quod attinet ad gentilium atque'etiam Judæorum impiam turbam, scandalum simul et stultitia existimatum est Christi mysterium. Derident namque miseri venerandam crucem; sed ejus infirmitalis, ut ipsi opinantur, fuis evasit ad magnitudinem gloriæ revera divinæ. Nam comprobaturn est per resurrectionem ex mortuis et illum esse Deum, et Dei revera Filium, ut qui mortis corruptionisque victor fuerit, et simul cum Patre ab omnibus adoretur. Audi autem sacras Litteras hoc ipsum nobis proclamantes: Sic dicit Dominus: Sanctificate despicientem animain suam, exsecratum a gentibus, servis, principibus. Reges videbunt eum, et consurgent principes, et adorabunt eum.» Conftemini, inquit, sanctum esse illum utpote Deum: illum qui suam animam despicit, hoc est, qui suam animam contemnit. Nam illam pro ovibus posuit, ut pastor bonus: quem exsecratæ quidem sunt gentes, et servi et ministri alapis delonestarunt, cum Pharisæorum turba illi impie insultaret. Hunc 77 Isa. 1.1, το ibid. 7-8. " Isa. XLIX, 7. 50 Joan. x, 11. ANT. AGELLII NOTE. Peculiaris est hæc lectio Cyrillo, cum LXX fabeant, ut fere in eorum codd. legitur, τὸν δοῦ PATROL. GR. LXXVI. λον τῶν ἀρχόντων, servum dominorum, ut etiam in Hebranis legitur.

S. CIRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. videbunt reges et consurgent: hunc adorabunt προβάτων, ὡς ποιμὴν ἀγαθός· ὃν ἐβδελύξαντο μὲν principes tanquam Deum, scilicet qui ad exinanitionem se dejecerit, ut passus carne servaret orbem terrarum. Hic ille est cui pro nobis spinea corona fuit circumposita: hic non alius qui ex humanitate quidem crucifixus est, et dixit: «Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti "?» sed ex divinitate cohibuit solis lumen, et in die media noctem posuit, ne illum simplicem hominem, nuda, ut tu asseris,conjunctione 136 nobilitatum, qua nempe cum illo ex Deo Verbo sit copulatus, confiteamur, sed Deum esse credamus, in nostra specie, et in forma servi, memores illum per vocem prophetæ dixisse Et induam cælum tenebris, et ponam ut saccum vestimentum ejus es.. ipse enim qui loquebatur adest, et quod olim ut Deus fore præenuntiavit, suo tempore implevit, crucifixus humanitus. Cœluin namque propemodum tenebris tanquam lugubri veste se induit; sol etiam, cum radiorum suorum fulgorem non ultra iis daret, qui adversus universorum Dominum ac Deum petulanter insultare ausi fuerant, tenebras animo illorum ac menti offundendas prænuntiavit. Psallit enim de ipsis nimirum etiam beatus David: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva ".» Diruptum est etiam velum templi, ut in eum credentibus detegeret jam Sancta sauctorum, et intima illa penetralia demonstraret: tanquam non adhuc babente statum priore illo tabernaculo, sed jam revelata sanctorum via", nimirum illa quæ ducit in Sancta sanctorum. Sancta enim erat procul dubio ipsa lex quoque, quippe quæ justitiæ erat arbitra, et pædagogus ad Christum: sed longe sanctior intelligitur illa in Christo vita, et illo in umbris et figuris cultu præstantior ac melior is qui in spiritu et veritate exhibetur. An vero non divina et supra hominis naturam ejusmodi sunt opera? nonne salutaris illa passio versatilem illum gladium cohibuit, et hominem rursus in paradisum induxit? Dixit enim Christus simul suspenso latroui: • Hodie mecum eris in paradiso ". Nonne affulsit his qui in tenebris erant, cuin potestate inclamaus, Revelamini? Evacuavit enim inferos ut Deus, el cos, qui ibi erant, a vinculis relaxavit ". Et ipse erat qui olim ad patientissimum Job clamavit: p • Venisti ad fundum maris, et in profundis abyssi deambulasti? Aperiunturne tibi metu portæ mortis, et janitores inferni, te conspecto, sunt territi”? › Cur igitur res adeo divinas uni ex nostro numero et homini solum tribuere non erubescis? Ipsum namque Dei Verbum, accepta servi forma, cum-carni et sanguini communicasset, proprium corpus propter nos morti dare non refugisse, et cum esset ex natura impatibilis, carne passum sponte 137 fuisse, fidem faciet beatus Paulus cum scribit: • Gratias agentes Patri, qui nos dignos fecit in τὰ ἔθνη, δοῦλοι δὲ καὶ ὑπηρέται βαπίσμασιν ύβρι σαν, τῆς τῶν Φαρισαίων πληθύος ανοσίως ἐμπαροινούσης αὐτῷ. Τοῦτον ὄψονται βασιλεῖς καὶ ἀναστή σονται· τούτῳ προσκυνήσουσιν ἄρχοντες, ὡς Θεῷ δηλονότι καθιγμένῳ πρὸς κένωσιν, ἵνα παθὼν σαρκί, διασώσῃ τὴν ὑπ' οὐρανόν. Οὗτος ὁ ὑπὲρ ἡμῶν τὸν ἀκάνθινον περικείμενος στέφανον· οὗτος, οὐκ ἄλλος, ὁ σταυρούμενος μὲν ἀνθρωπίνως καὶ λέγων· «Θε μου, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέλιπες;» συστέλλων δὲ θεϊκῶς τοῦ ἡλίου τὸ φῶς, καὶ ἐν ἡμέρᾳ μέσῃ νύχτα τιθεὶς, ἵνα μὴ ἄνθρωπον ἁπλῶς ψιλῇ, κατά σε, συναφείᾳ τετιμημένον, τῇ πρός γε, φημί, τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, ὁμολογῶμεν αὐτόν· Θεὸν δὲ μᾶλλον εἶναι πιστεύσωμεν, ἐν εἴδει τῷ καθ᾿ ἡμᾶς, καὶ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφή, μεμνημένοι διὰ φωνῆς ἁγίου λέγοντος· ι Καὶ ἐνδύσω τὸν οὐρανὸν σκότος, καὶ θήσω ὡς σάκκον τὸ περιβόλαιον αὐτοῦ. Αὐτὸς γὰρ ὁ λαλων πάρεστι, καὶ ὁ πάλαι προμεμήνυκεν ἐσόμενον ὡς Θεός, ἐπλήρωσε κατὰ καιροὺς ἀνθρωπίνως σταυρού μενος. Μονονουχί γὰρ πενθικὸν ἱμάτιον ὁ οὐρανὸς τὸν σκότον ὑπέσχετο· ὁ ἥλιος δὲ τῶν ἀκτίνων τὸ σέλας οὐκέτι διδοὺς τοῖς ἐμπαροινῆσαι τετολμηκόσι τῷ τῶν ὅλων Δεσπότῃ καὶ Θεῷ, τὸν εἰς νοῦν καὶ καρδίαν ἐσόμενον αὐτοῖς προκαταμεμήνυκε σκότον. Ψάλλει γάρ που καὶ ὁ μακάριος Δαβὶδ περὶ αὐτῶν· ι Σκοτισθήτωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν, τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τὸν νῶτον αὐτῶν διαπαντός σύγκαμψον.» διερρήγνυτο δὲ καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ, τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν ἐκκαλύπτον ἤδη τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, καὶ τὰ ἐσωτάτω δεικνύον· ὡς οὐκέτι μὲν ἐχούσης στάσιν τῆς πρώτης σκηνής, πεφανερωμένης δὲ ἤδη τῆς τῶν ἁγίων ὁδοῦ, δῆλον δὲ ὅτι τῆς εἰς τὰ Αγια τῶν ἁγίων· ἅγιος μὲν γὰρ ὁμολογουμένως καὶ ὁ νόμος ἦν, ὅτι καὶ δικαιοσύνης πρύτανις, γέγονε δὲ καὶ παιδαγωγός εἰς Χριστόν· ἀγιωτέρα γε μὴν ἀσυγκρίτως ἡ ἐν Χριστῷ νοεῖται ζωή, καὶ τῆς ἐν σκηναῖς [ ἴσ. σκιαῖς ] καὶ τύποις λατρείας προφερεστέρα τε καὶ ἐν ἀμείνοσιν ἡ ἐν πνεύματί τε καὶ ἀληθείᾳ. 'Αρα οὐχὶ θεοπρεπῆ, καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπου φύσιν τὰ τοιάδε τῶν κατορθωμάτων εἶεν ἄν; Οὐ τὸ σωτήριον πάθος δεδυσώπηκε μὲν τὴν στρεφομένην ῥομφαίαν, εἰσκεκόμικε δὲ πάλιν ἐν τῷ παραδείσῳ τὸν ἄνθρωπον; Εφη γὰρ ὁ Χριστὸς τῷ συγκρεμαμένῳ λῃστῇ· «Σήμερον μετ' ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ.» Οὐκ ἐπέλαμψε τοῖς ἐν σκότῳ, μετ' ἐξουσίας ἐπιφωνῶν τὸ, ᾿Ανακαλύφθητε; Κεκένωκε γὰρ τὸν ᾅδην ὡς Θεός, καὶ δεσμῶν ἀνῆκε τοὺς ἐν αὐτῷ· καὶ αὐτὸς ἦν ὁ πάλαι βοῶν πρὸς τὸν τληπαθέστατον Ιώδ «Ηλθες ἐπὶ πηγὴν θαλάσσης, ἐν δὲ ἴχνεσιν ἀβύσσου περιεπάτησας; 'Ανοίγονταί σοι φόβω πύλαι θανάτου, πυλωροὶ δὲ ᾅδου ἰδόντες σε ἔπτηξαν;» Τί τοίνυν τὰ ἔτι [ἴσ. οὕτω] θεοπρεπῆ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἑνὶ καὶ ἀνΟρώπῳ μένῳ προσνέμων οὐκ ἐρυθριᾷς; Ὅτι γὰρ αὐτ τὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, μορφὴν δούλου λαβών, σαρκός τε καὶ αἵματος κεκοινωνηκώς, ήνέσχετο μὲν δοῦναι 85 Galat. 111, 21. 8 Luc. XXIII, οι Matth. xxvΙΙ, 46. 8 Isa. L, 3. 49 Psal. Lxvili, 24. 87 152. ALIS 19. ss flebr. tx, 8. as Petr. 1, 19. Job xxxvIII, 17, 18.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suæ, in quo habemus redemptionem, remissionem peccatorum; qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturæ; quia in ipso condita sunt omnia in cœlis et in terra, visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates, omnia per ipsum et in ipsum creata sunt; et ipse est ante omnia, et omnnia in ipso constant; et ipse est caput corporis Ecclesiæ, qui est principium, primogenitus ex mortuis? ut sit in omnibus ipse primatum tenens ". Ecce jam apertissime ille mysteriorum Dei sacerdos illum Deum Verbum per quem omnia et in quo omnia, qui est imago Dei invisibilis, illum per quem ul essent producta sunt et quæ in cœlis et quæ in terra, visibilia et invisibilia, illum qui est ante omnia, in quo omnia constant, ipsum dixit caput esse datum Ecclesiæ, et ipsum esse primoge nitum ex mortuis. Sed dices fortasse: Concedo equidem illud ex Deo Patre Verbum esse ex natura vitam; sed quo modo, quave ratione vita mori potuit? Praeclare, necessaria et perutilis est quæstio. Ergo ad mysterii vim illud utiliter assumitur, ut intelligamus atque etiam dicamus ipsum semper τῷ θανάτῳ τὸ ἴδιον σῶμα δι' ἡμᾶς, καὶ ὑπάρχων partem sortis sanctorum in lumine, qui eripuit nos ἀπαθὴς κατὰ φύσιν, σαρκὶ πέπονθεν ἐκών, πιστών σεται γράφων ὁ πάνσοφος Παῦλος·. Εὐχαριστοῦντες τῷ Πατρὶ τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς εἰς τὴν μερίδα τοῦ κλήρου τῶν ἁγίων ἐν τῷ φωτὶ, ὃς ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους, καὶ μετέστησεν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Υἱοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ, ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν· ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, πρωτότοκος πάσης κτίσεως· ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα ἐν τοῖς οὐ ρανοῖς καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα είτε θρόνοι, είτε Κυριότητες, είτε ᾿Αρχαί, εἴτε Εξ ουσίας, τὰ πάντα δι' αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται· καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε· καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, ὅς ἐστιν ἀρχὴ, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων. Ἰδοὺ δὴ καὶ μάλα σαφῶς ὁ τῶν αὐτοῦ μυστηρίων ἱερουργός, αὐτὸν ἔφη τὸν δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα θεὸν λόγον, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, τὸν δι' οὗ παρήχθη πρὸς ὕπαρξιν τά τε ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατά τε καὶ αόρατα, τὸν ὄντα πρὸ πάντων, ἐν ᾧ τὰ πάντα συνέστηκε, κεφαλὴν δεδόσθαι τῇ Ἐκκλησίᾳ, καὶ αὐτὸν εἶναι πρωτότοκον ἐκ νεκρῶν. Ἀλλ' ἔστιν, ἴσως ἐρεῖς, κατὰ φύσιν ζωή, ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος· εἶτα πῶς, ἢ τίνα δε τρόπον τεθναίη ή ζωή; Καλῶς· ἀναγκαία καὶ ἐπωφελὴς ἡ πεῦσις· οὐκοῦν εἰς τὴν τοῦ μυστη ρίου δύναμιν χρησίμως παραλαμβάνεται τὸν σάρκα γενέσθαι νοεῖν τε καὶ λέγειν, τὸν ἀεί τε ζῶντα, καὶ ζωοποιὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, τουτέστιν, ίδιον ποιήσασθαι σῶμα τὸ θανάτου δεκτικὸν, ἵνα νοῆται παθὼν αὐτὸς, ὅτι τὸ ἴδιον αὐτοῦ πέπονθε σῶμα. Οὕτω γὰρ αὐτὸν γενέσθαι φαμὲν ἀπαρχὴν τῶν κεκοιμημένων, καὶ πρωτότοκον ἐκ νεκρῶν. Τεθεῖσθαι γὰρ λέγεται μεθ᾿ ἡμῶν ἐν μνήματι διὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς ὁ ἀνιστάς τοὺς νεκροὺς, ἵνα καὶ ἡμεῖς συνεγερθῶμεν αὐ τῷ· ταύτην γὰρ ἡμῖν ἐνεκαίνισε τὴν ὁδὸν, καὶ ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας τεταπείνωκεν ἑαυτὸν, καθεὶς εἰς κένωσιν, καὶ εἰς ἀνθρωπότητα μεθ' ἡμῶν· καίτοι θεὸς ὢν φύσει, καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς πεφηνώς, δ Μονογενής. Αλλ' οἴεται μὲν, κατὰ τὸ εἰκὸς, τοὺς ὧδε ταῦτ' ἔχειν ὑπειληφότας, καὶ ἀληθῶς δοξάζοντας ἐμβροντησίας εἰς λῆξιν τῆς ἀνωτάτω δραμεῖν· σκηπτόμενος δὲ πανταχοῦ τὸ δεῖν ἀπαθῆ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν ὁμολογεῖσθαι Λόγον, ἐξίστησιν αὐτοῦ, καὶ τοῦτο εἰς ἅπαν, τῆς οἰκονομίας τὸν τρόπον· οὐκ ἀξιοῖ δὲ ὥσπερ, ή φρονεῖν, ἢ λέγειν, ὅτι πέπονθεν ὑπὲρ ἡμῶν, καίτοι τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς σαρκί λεγούσης παθεῖν, καὶ ἀπαθῆ καὶ ἀσώματον, ὅτι τὸ δὲ πάλιν ώδί - [ Διὰ τοῦτο περὶ τῆς ἡμετέρας ἀπαρχῆς, ὁ μακάριος Πέτρος καταγγέλλων, καὶ τὴν ἐκ τῆς θεότητος φαινομένης φύσεως διηγούμενος ὕψωσιν, ο Τοῦτον, φησὶν, τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ Θεός.» Οὐκ ἀπέθανε Θεός, ἀλλὰ ἀνέστησεν. Ακουε τῶν τοῦ Πέτρου της μάτων, Απολινάριε, ἄκουε σὺν Απολιναρίω, καὶ * Coloss, 1, 12-18» Act. 11, 24. vivens et vivificans Dei Verbum carnem esse factum, hoc est, corpus illud quod mortem suscipere posset, proprium sibi fecisse, ut ipsum passum intelligatur, quia proprium ipsius passum est corpus. Sic namque ipsum factum primitias dormientium dicimus, et primogenitum ex mortuis: positus namque nobiscum in monumento dicitur per proprian carnem, qui mortuos suscitat, ut nos etiam simul cum ipso excitemur: hanc namque nobis innovavit viam, et hac de causa humiliavit semelipsum, ad exinanitionem et ad humanitatem nobiscum se dejiciens, quamvis ille Unigenitus Deus ex natura esset et ex Deo Patre ortus. Sed iste putat nimirum eos, qui hæc ita se habere existimant et vere sentiunt, ad extremum summæ dementiæ pervenisse et ubique prætexens oportere illud ex Deo Patre Verbum impatibile confiteri, dispensationis modum ab eo aufert, et quidem in totum, et quodammodo 138 dedignatur, ant sentire, aut dicere illud esse pro nobis passum, quamvis sacræ Litteræ carne passum dicant, licet impatibile et incorporeum, quia corpus passum est ipsius proprium ipsique unitum. Dixit autein rursus in hunc modum: ἴδιον αὐτοῦ καὶ ἐνωθὲν αὐτῷ πέπονθεν σῶμα. Εφη NESTOR. Ideo de nostris illis primitiis cum ageret beatus Petrus, et exaltationem visibilis naturæ vi divinitatis factam enarraret, «Hunc, inquit, Jesum suscitavit Deus ";» non mortuus est Deus, sed suscitavit. Audi, Apollinari, Petri verba; audi cum Apollinario etiam, Ari, «Hunc, inquit, Jesum

suscitavit Deus, qui cernitur, qui oculis vide- "Αρειε: Τοῦτον, φησί, τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν tur ",» qui ligno suffixus ", qui manibus Thoma contrectatus fuit”, qui ad ipsum clamavit: ‹ Palpa, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere”;» hisque persuasus discipulus ille vocibus, et contrectatione crucifixi corporis de resurrectione certior factus, admirabilium rerum effectorem Deum glorificabat: «Dominus meus, et Deus meus, tibi gloria ":: non quod contrectabator appellans Deum; neque enim contrectatione divinitas invenitur. Et post alia: De hoc palpabili etiam Petrus clamabat: • Hunc Jesum suscitavit Deus". › ‹Dextera igitur Dei exaltatus ". » Destera autem opem ferente Deus Verbum non indigebat, Ari.] CAP. VI. Suscitat quidem Filius mortuos, eumque morte potentiorem confitemur, memores illum disertis verbis dixisse: «Ego sum resurrectio et vita ";» tamen cum beatus Petrus nobis annuntiat, dicens: c Hunc Jesum suscitavit Deus,» ipsum esse credimus Jesum, illud quod homo factuin cst Verbum. Quomodo ergo suscitatum ipsum a Patre quisquam dicat, et ejus dextra exaltatum? hæc namque puto apertius declaranda esse iis qui intelligere nequeunt, ut, scandali occasione sublata, rectam et certam veritatis viam reddamus. Dedit ergo morti proprium corpus ad modicum tempus: ‹ Gratia namque Dei,» ut inquit Paulus, e pro omnibus gustavit mortem '.. Deinde cum ipse esset illa vividcatrix Del Patrisque dextra atque potentia, morte atque corruptione valentius illud effecit; ad idque credendum locuples nobis ipse testis erit, dicens Judais: • Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Intellige ergo quemadmodum suum se templum excitaturum pollicetur, quamvis Deus ac Pater dicatur excitasse: dextra namque, ut dixi, et potentia Patris illa vivificatrix est ipse Filius. 139 ltaque etiamsi divini illius templi vividcationem efficere Pater dicatur, effecit tamen per Filium; vicissimque etiamsi illam Filius effecisse videatur, non tamen citra Patrem in Spiritu: una enim divinitatis natura in tribus propriis hypostasibus intelligitur, et in omnibus rebus gerendis motum habet atque operationem, spiritalem Dimirum et Deo dignam. Concedebat ergo corpus propriæ naturæ legibus, et mortis gustationem excipiebat, idque cum unitum illud Verbum opportune pati sineret; sed vi divina uniti sibi secundum hypostasim Verbi vivificabatur. Totum igitur Emmanuel intelligimus, quod est interpretatum, Nobiscum Deus, cum beatum Petrum dicentem audimus: • Hunc Jesum suscitavit Deus;» etiamsi illum visibilem dicas et ligno suffixum, illum Thomæ ma- » Act. XIII, 30. • Psal. cxvit, 10. »Act. V, * Joan. xx, 25. 99 Joan. x1, 25. 1 Hebr. 11, 9. Θεὸς τὸν φαινόμενον, τοῦτον τὸν ὁρώμενον όμμασι, ο τὸν ξύλῳ προσηλωθέντα, τὸν ταῖς τοῦ Θωμᾶ ψηλαφηθέντα χερσί, τὸν πρὸς αὐτὸν κεκραγότα· ο ψηλάφησον, ὅτι πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει, καθὼς ἐμὲ θεωρεῖτε ἔχοντα·» καὶ ταύταις πεισθεὶς ὁ μαθητὴς ταῖς φωναῖς, καὶ τῇ ψηλαφήσει [περὶ τῆς] τοῦ σταυ ρωθέντος σώματος πεισθεὶς ἀναστάσεως, τὸν παραδοξοποιὸν ἐδοξολόγει Θεόν. Ο Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου, δόξα σοι·, οὐ τὸ ψηλαφηθὲν προσαγορεύων Θεόν οὐδὲ γάρ ψηλαφήσει θεότης ευρίσκεται. Καὶ μεθ' ἕτερα, Περὶ τοῦ ψηλαφητοῦ τούτου καὶ ὁ Πέτρος ἐβόα. «Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ Θεός.» — «Τῇ δεξιᾷ οὖν τοῦ Θεοῦ ὑψωθείς.» Δεξιᾶς δὲ βοηθούσης δ Θεός Λόγος οὐκ ἔχρηζεν, "Αρεις. Ανίστησι μὲν ὁ Υἱός τους νεκρούς, καὶ θανάτου κρείττονα φαμὲν ὑπάρχειν αὐτόν· μεμνήμεθα γὰρ ἀναφανδόν εἰρηκότος· ο 'Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή ο πλὴν ὅταν ἡμῖν ὁ θεσπέσιος Πέτρος εύαγγε λίζηται, λέγων· «Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ Θεὸς, ο αὐτὸν εἶναι πιστεύομεν Ἰησοῦν τὸν ἐνανθρω πήσαντα Λόγον. Πῶς οὖν ἐγηγέρθαι φαίη τις ἂν αὐτ τὸν παρὰ τοῦ Πατρὸς, ὑψῶσθαί τε τῇ αὐτοῦ δεξιᾷ: χρῆναι γὰρ οἶμαι ταυτί διατρανοῦσθαι σαφῶς τοῖς οὐκ ἔχουσι νοεῖν, ἵνα καὶ τὴν τοῦ σκανδάλου πρόφασιν ἀποκείραντες, ὀρθὴν καὶ ἀπλανεστάτην τὴν τῆς ἀλη θείας ἀποφήνωμεν ὁδόν. Δέδωκε τοίνυν τὸ ἴδιον σῶμα τῷ θανάτῳ πρὸς βραχύ· ο Χάριτι γὰρ Θεοῦ, καθά φησιν ὁ Παῦλος, ο ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου. Εἶτα ὑπάρχων αὐτὸς ἡ ζωοποιὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Παν τρὸς δεξιὰ καὶ δύναμις, φθορᾶς καὶ θανάτου κρεῖττον ἀπέφηνεν αὐτό· καὶ πρός γε τοῦτο ἡμᾶς πιστώνεται λέγων πρὸς Ἰουδαίους· ο Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν.» Σύνες οὖν ὅπως αὐτὸς ἐγείρειν τὸν ἑαυτοῦ ναὸν ἐπαγγέλλεται, καίτοι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀναστῆσαι λεγομένου δεξιὰ γὰρ, ὡς ἔφην, ἐστὶ καὶ δύναμις τοῦ Πατρὸς ἡ ζωοποιός, ὁ Υἱός. Ωστε κἂν ἐνεργεῖν ὁ Πατὴρ λέγηται τὴν τοῦ θείου ναοῦ ζωοποίησιν, ενήργηκε δι' Υἱοῦ· κἂν εἰ ὁρωτο πάλιν ὁ Υἱὸς ἐνεργήσας, ἀλλ' οὐ δίχα τοῦ Πατρὸς ἐν Πνεύματι. Μια γὰρ ἡ θεότητος φύσις, ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν ἰδικαῖς νοουμένη, καὶ τὴν ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς δρωμένοις κίνησίν τε καὶ ἐνέργειαν ἔχουσα, νοητὴν δηλονότι καὶ θεοπρεπή. Οὐκοῦν παρεχώρει μὲν τὸ σῶμα τοῖς τῆς ἰδίας φύσεως νόμοις, καὶ τὴν τοῦ θα νάτου γεῦσιν ἐδέχετο, καὶ τοῦτο παθεῖν ἐφέντος αὐτῷ χρησίμως τοῦ ἐνωθέντος Λόγου· θείᾳ γε μὴν ἐζωοποιεῖτο δυνάμει τῇ τοῦ ἑνωθέντος αὐτῷ καθ᾿ ὑπό στασιν Λόγου. Ολον οὖν νοοῦμεν τὸν Ἐμμανουὴλ, δ ἐστι μεθερμηνευόμενον, Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός, ὅταν ἀκού σωμεν λέγοντος τοῦ θεσπεσίου Πέτρου. Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ Θεός·, κἂν τὸν ὁρώμενον λέο γῆς, καὶ προσηλωθέντα τῷ ξύλῳ, τὸν ταῖς τοῦ Θωμᾶ οι Luc. xxιν, 39. " Joan. xx, 28. "Act. 11 21 • Joan. 11, 19.

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. ψηλαφηθέντα χερσὶν, οὐδὲν ἧττον ἡμεῖς τεσαρκωμένον nibus contrectatum, nihilominus illud ex Deo Patre νοοῦμεν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ἕνα τε καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν Υιόν. Αόρατος γὰρ τὴν φύσιν ὑπάρχων, γέγονεν ὁρατός, ὅτι καὶ ἴδιον ἦν αὐτοῦ τὸ δρώμενον σῶμα. Ψάλλει γοῦν ὁ θεῖος ἡμῖν Δαβίδ . Ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἤξει, ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ οὐ παρα σιωπήσεται.» Καὶ μὴν καὶ ὁ μακάριος '166ακούμε . Ὁ Θεὸς ἐκ Θαιμὰν ἥξει, καὶ ὁ ῞Αγιος ἐξ ὅρους κα τασχίου δασέως· Οὗτος ὑπάρχων καὶ ἀναφὴς, ἀπτὸς γενέσθαι λέγεται διὰ τὸ ἑνωθὲν αὐτῷ σῶμα· γράφει γοῦν ὁ Λουκᾶς· «Επειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ἀνατάξασθα: διήγησιν περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἡμῖν πραγμάτων, καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ ἀπ' ἀρο χῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου " ο καὶ πρός γε τοῦτό φησιν ὁ σοφὸς Ἰωάννης: «Ο ἦν ἀπ' ἀρχῆς, ὁ ἀκηκόαμεν, ὁ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμεῖς ἡμῶν, ὁ ἐθεασάμεθα, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς, καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, καὶ ἑωράκαμεν καὶ μαρτυροῦμεν, καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἥτις ἦν πρὸς τὸν Πατέρα καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν. ο 'Αλλ' εἰ μὴ γέν γονεν ἀπτός τε καὶ ὁρατὸς, ὡς ἴδιον ἔχων τὸ ὑποπίστον ἀφῇ καὶ ὁράσει σῶμα, πῶς αὐτόπται τοῦ Λόγου γεγόνασιν οἱ πάνσοφοι μαθηταί; Πῶς δὲ καὶ τεθέανται, καὶ ψηλαφῆσαί φασι τὸν Λόγον τῆς ζωῆς, ἥτις ἦν πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν; Τοῦτον οὖν αὐτὸν τὸν ἀπτόν τε καὶ ὁρατὸν, τὸν τῷ ξύλω προσηλωμένον, ἐπέγνω μὲν ὁ Θωμᾶς, ὡμολόγει δὲ καὶ μάλα ὀρθῶς Θεὸν καὶ Κύριον. Εφη γὰρ εὐθύς·. Ο Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου· εἶτα πρὸς αὐτὸν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός· ο Ότι εώρακάς με, πεπίστευκας· μακάριοι οἱ μὴ ἑωρακότες, καὶ πιστεύσαντες.» Τι πιστεύσαντες, είπέ μοι; 'Αρα οὐχ ὅτι θεὸς ὢν φύσει, τὸν ἴδιον ἐκ νεκρῶν ἀνέστησε ναόν; Καίτοι πῶς ἀμφίλογον τὸ πρᾶγμά ἐστιν; 'Αλλ' ὁ χρηστὸς ουτοσί, μονονουχί ταῖς τοῦ μαθητοῦ φωναῖς ἐπερυθριών ἀσυνέτως, Οὐχ ὡμολόγησε, φησίν, αὐτὸν, ὅτι καὶ Κύριος καὶ Θεός ἐστιν ὁ πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν· παρατρέπει δὲ μᾶλλον ἐπὶ τὸ αὐτῷ δοκοῦν τὴν τοῦ λόγου δύναμιν, καί φησιν, ὅτι τὸν παραδοξοποιὸν ἐδοξολόγει Θεόν, λέγων. Ο Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου.» Προσεπάγει δὲ τούτοις· Οὐ τὸ ψηλαφηθεν προσαγορεύων Θεόν· οὐ γὰρ ψηλαφήσει Θεότης εὑρίσκεται. Επιτιμᾷς οὖν τῷ μαθητῇ, εἰπέ μοι, Κύριον καὶ Θεὸν ὀνομάζοντι τὸν Χριστόν; Καίτοι δέδειχεν ἡμῖν ἀρτίως ὁ λόγος, ὅτι θεὸς ὢν κατά φύσιν ὁ Μονογε νῆς, ἀναφὴς καὶ ἀόρατος, ἁπτὸς γέγονε καὶ ὁρατός. Ὅταν δὲ λέγῃς· Οὐ γὰρ ψηλαφήσει Θεότης εὑρίσκεται, πάλιν ἐκεῖνο ἐροῦμεν· Τί παρωσάμενος την οι κονομίαν, ὡς περὶ γυμνῆς διαλέγῃ θεότητος; εἰς λή θὴν δὲ ὥσπερ ἐληλακώς, ὅτι καὶ ἐσαρκώθη καὶ ἐνηνθρώπησεν ὁ ἀναφὴς καὶ ἀσώματος, οὐκ ἀνέχῃ Θεὸν ὀνομαζούσης αὐτὸν τῆς θεοπνεύστου Γραφής, διά του τὸ ἐψηλαφῆσθαι σαρκί, φθαί τε όμοίως τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις; 'Αλλ' ἡμεῖς γε, ὦ τᾶν, ὁμοῦ τῷ μακαρίῳ Θωμά, τὸν τῷ ξύλω προσηλωμένον, τὸν ψηλαφηθέντα χερσίν, ἑωραμένον τε τοῖς ἀνθρωπίνοις όμμασι, ταῖς ³ Psal. xlix, 3. • Habac. 111, 3. * Luc. 1, 1, 2. Verbum intelligimus incarnatum, unumque et eumdem Filium confitemur Cum enim per naturam esset invisibilis, factus est visibilis, eo quod visibile illud corpus proprium ejus erat. Itaque beatus David Psallit: c Deus inanifeste veniet, Deus noster, et non silebit ';; atque etiam beatus Habacuc: c Deus de Theman veniet, et Sanctus de monte umbroso, condenso *,, Hic cun esset etiam impalpabilis, propter unitum sibi corpus palpabilis faclus esse dicitur. Lucas certe scribit: «Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem quæ in nobis completa sunt rerum, sicut tradiderunt nobis qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, Adhæc ait beatus Joannes: Β. Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostræ contrectaverunt de Verbo vitæ, et vita manifestata est, et vidimus et testamur, et annuntiamus vobis vitam æternam, quæ erat apud Patrem, et apparuit nobis '.. Sed, nisi fuisset palpabilis atque visibilis, utpote corpus proprium habens tactui visuique subjectum, quomodo sapientissimi illi discipuli vidissent Verbum, quomodo etiam se perspexisse et contreclasse dicerent Verbum vide, quæ erat apud Patrem, et apparuit nobis? Hune igitur ipsum contrectabilem atque visibilem, bunc qui ligno sufixus fuerat, Thomas agnovit, ac rectissime Deum ac Dominum fatebatur: dixit enim continuo: 140 € Dominus meus, et Deus meus '; deinde ad illum Dominus noster Jesus Christus: ‹ Quia, inquit, `vidisti me, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt. Quid, rogo te, crediderunt? nonne quod, cum Deus esset ex natura, proprium templum excitavit a mortuis? Atqui ea res quid ambiguitatis habet? Sed hic bonus vir propemodum de discipuli vocibus stulte erubescens, non confessus est, inquit, Dominum et Deum esse illum primogenitum ex mortuis; sed vim sermonis pervertit ad suam opinionem, et ait, Deum admirabilium operuin effectorem glorificasse, cuni dixit: «Dominus meus, et Deus meus. His etiam adjicit: Non quod contrectabatur appellans Deum, non enim contrectatione divinitas invenitur. Accusasne discipulum, dic mihi, quod Christum Dominum ac Deum appellet? Atqui proximo sermone demonstratum est, illum unigenitum, cum esset secundum naturam Deus, impalpabilis et invisibilis, palpabilem esse factum et visibilem. Cum vero dicis: Non enim contrectatione Divinitas invenitur, illud e contrario dicemus: Quid, dispensatione rejecta, tanquam de nuda divinitate disseris, et quasi oblitus et incarnatum fuisse, et hominem factum illum impalpabilem et incorporeum, sacras Litteras non sustines quæ illum Deum appellant, propterea quod carne sit contrectatus, et visus sit item sanctis apostolis? Sed nos, o vir egregie, simul cum | 1 Joan. 1, 2. * Joan. xx, 28, 29. • ibid.

beato Thoma, illum ligno sufzum, illum manibus αὐτῷ πρεπούσαις εὐφημίαις στεφανοῦντές φαμεν· contrectatum, conspectumque humanis oculis, dignis laudibus honorantes dicimus: «Dominus meus, et Deus meus.» Ac si quispiam dicat, Dei Verbum carne propria passum, eum dignum esse approbatione, et a vero sensu minime aberrare, cum sic quoque illud manserit impatibile, rursum ex his quæ ipse scripsisti, aut dixisti in Ecclesils conabor ostendere. Laudandes namque censes sanctos Patres nostros olim in Nicæa collectos, ut qui accuratam et undique expolitam Fidei confessionem ediderint; sed non ita ut illi sentis, minime: neque animo in veritatis dogmatis fixo recte ingredi cupis, • sed claudicas quodammodo ambabus suffraginibus, ut est scriptum': et rectæ viæ amatores imprudenter objurgans, quod tibi ipsi placet 141 tanquam verum confirmas; iino vero ne in iis quidem quæ dixisti, permanendum putas; nam invenio te de sanctis Patribus dicere: NESTOR. Quoniam vero si dixissent, Credimus in unum Deum Verbum, futurum erat ut mors divine nature tribueretur, ideo nomen accipiunt commune, nempe, Jesus Christus, ut et mortuum illum significarent, et illum non mortuum. His adjicit Itaque perinde ac si quis dicat: Ille homo est mortuus, quamvis anima sit immortalis; tamen quia nomen dixit quod significat duas naturas, et corpus quod moritur et animaın immortalemn, ideo nihil est periculi in ea voce: utrumque enim vocatur homo, et corpus et anima; ita igitur etiam magnus ille chorus de Christo dixit. ] CAP. VII. Cum illi Christum Jesum dixerunt, non duos filios seorsim, qui commune haberent hoc nomen, Christus Jesus, sed illud ex Deo Verbum hominem factum significasse, repugnaturum qui sapiat certe puto neminem: ac præter ea quæ jam dicta sunt, hac de re plura adhuc referre verba, supervacuum sit, opinor. Verumtamen si iis quæ dicta sunt a nobis, persuaderi tibi non potest ut intelligas, etiamsi dicamus ipsum Dei Verbum, propter nos carne passum, nihilominus illud a nobis impatibile tauquam Deum servari, saltem tuis vocibus largire ut recte prolata videantur. Sicut enim qui hominem dixit, simul cum corpore significavit animam, quamvis hæc naturam habeat ab eo diversam, ita ut, etiamsi corpus fortasse alicujus mortuum esse dicatur, totus id homo passus non absurde intelJigatur, quamvis animam habeat haud morti obnoxiam 10 ; sic se res habet in omnium nostrum Salvatore Christo. Nam quia illud ex Deo Patre Verbum, ut sæpe diximus, particeps fuit carnis et sanguinis similiter ac nos, et corpus illud ex sancta Virgine sibi proprium fecit, et ita filius hominis est factus; hac de causa, mortua ejus carne, vera illius unionis ratio passionem ipsi tribuit, •!!! Reg. 1, 21. 10 Hebr. 11, 15. " «Ο Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου. Οτι δὲ κἂν εἴ τις λέγοι σαρκὶ τῇ ἰδίᾳ παθεῖν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, οὐκ ἂν ἀμοιρήσειε τοῦ καὶ ἐπαινεῖσθαι δεῖν, καὶ φρονεῖν ἐλέσθαι τὰ ἀληθῆ (μεμένηκε γὰρ καὶ οὕτως ἀπα θής), πειράσομαι καταδεῖξαι πάλιν, ἐξ ὧν γέγραφας αὐτὸς, ήγουν ἔφης ἐν Ἐκκλησίαις. Επαίνου μὲν γὰρ ἀξιοῖς τοὺς ἁγίους Πατέρας ἡμῶν, τοὺς ἔν γέ φημε τῇ Νικαέων κατὰ καιροὺς συναγηγερμένους, ὡς ἀκριβῆ καὶ τετορ[ν]ευμένην τῆς πίστεως ἡμῖν τὴν ὁμολογίαν εὖ μάλα πεποιημένους· πεφρόνηκας γε μὴν οὐ τὰ ἐκείνων ποθέν· οὔτε μὴν τοῖς τῆς ἀλη θείας δόγμασιν ἐνερείσας τὸν νοῦν, ὀρθὰ βαίνειν ἐπιθυμεῖς, ο χωλεύεις δὲ ὥσπερ ἀμφοτέραις ταῖς Ιγνύαις,» κατὰ τὸ γεγραμμένον· τοῖς μὲν τῆς ὀρθότητος ἐρασταῖς ἀσυνέτως ἐπιτιμῶν, κρατύνων γε μὴν ὡς ἀληθὲς τὸ αὐτῷ σοι δοκοῦν· μᾶλλον δὲ οὐδὲ οἷς αὐτὸς ἔφης ἐμμένειν ἀξιῶν· εὑρίσκω γὰρ λέγοντα περὶ τῶν ἁγίων Πατέρων [ Επειδὴ γὰρ [σ. εἰ] εἰρήκασιν, ὅτι Πιστεύομεν εἰς ἕνα θεὸν Λόγον, ἔμελλεν ὁ θάνατος τῇ θείᾳ λογί ζεσθαι φύσει, ὄνομα δέχονται κοινὸν τὸ, Χριστὸς Ἰησοῦς, ἵνα καὶ τὸν ἀποθανόντα σημάνωσι, καὶ τὸν μὴ ἀποθανόντα. Προσεπάγει δὲ τούτοις· Ὥστε εἴ τις λέγοι, Ο δεῖνα ἄνθρωπος ἀπέθανε, καίτοι ἡ ψυχὴ ἀθά νατός ἐστιν, ἀλλ' ἐπειδὴ τὸ ὄνομα εἶπε τὸ σημαίνον τὰς δύο φύσεις, καὶ τὸ σῶμα τὸ ἀποθνήσκον, καὶ τὴν ψυχὴν τὴν ἀθάνατον, οὐκ ἔχει κίνδυνον ἡ φωνή· ἄν θρωπος γὰρ καλεῖται ἀμφότερα, καὶ τὸ σῶμα, καὶ ή ψυχή· οὕτω τοίνυν καὶ ὁ μέγας ἐκεῖνος χορὸς ἔφη περὶ Χριστοῦ.] Ὅτι μὲν Χριστὸν Ἰησοῦν ὀνομάσαντες, οὐ δύο καὶ ἀνὰ μέρος υἱοὺς, καινὸν ἔχοντας ὄνομα τό Χριστὸς Ἰησοῦς, ἐνηνθρωπη κότα δὲ μᾶλλον τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον κατασημαίνουσιν, ἀνταίρειν οἶμαι τῶν εξ φρονούντων οὐδένα· καὶ τὸν ἔτι μακροὺς περὶ τούτων ἡμᾶς ἀντεξάγειν λόγους πρὸς τοῖς ἤδη γεγενημένοις, περιττὸν οἶμαι που. Πλὴν εἰ τοῖς πρὸς ἡμῶν οὐκ ἀναπείθῃ λόγοις, εἷς γε τὸ ἑλέσθαι φρονεῖν, ὅτι κἂν λέγωμεν σαρκὶ πεπονθέναι δι᾿ ἡμᾶς τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ἀπαθῆ καὶ οὕτω τηροῦμεν αὐτὸν ὡς Θεόν· κἂν γοῦν ταῖς σεαυτοῦ χαρίζου φωναῖς, τὸ εξ πεποιῆσθαι δοκεῖν. Ὥσπερ γὰρ ὁ ἄνθρωπον εἰπὼν, συνεσήμανε τῷ σώματι τὴν ψυχὴν, καίτοι τὴν φύσιν ὑπάρχουσαν ἑτεροφυᾶ παρ' αὐτό, κἂν εἰ λέγοιτο τὸ τοῦ δεῖνος σῶμα τυχὸν ἀποθανεῖν, ὅλως τοῦτο πε πονθὼς ὁ ἄνθρωπος νοοἶτ᾽ ἂν εἰκότως, καίτοι θα νάτου οὐκ ἔχων δεκτικὴν τὴν ψυχήν· οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, καθὰ πλειστάκις ειρήκαμεν, μετέσχηκεν αἵματος καὶ σαρκὸς παραπλησίως ἡμῖν, σῶμά τε ἴδιον ἐποιήσατο τὸ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, κεχρημάτικέ τε οὕτω καὶ υἱὸς ἀνθρώπου· ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας ἀποθανούσης αὐτοῦ τῆς σαρκὸς, αὐτῷ μὲν τὸ πάθος κ τῆς ἀληθοῦς ἐνότητος ἀνάπτει

ADVERSUS NESTORIUM LIB. V. λόγος· ἔξω γε μήν οἶδε μεμενηκότα τοῦ παθεῖν, ὅτι quamvis illud extra passionem mansisse noverit, καὶ Θεός ἐστι κατὰ φύσιν καὶ ζωή. Καὶ γοῦν ὁ θε σπέσιος Πέτρος τοιαύτην ἡμῖν παρατιθεὶς τὴν μυστ αγωγίαν, ὧδε τή φησι περὶ αὐτοῦ τοῖς πιστεύουσιν εἰς αὐτόν· ο ν οὐκ εἰδότες ἀγαπᾶτε· εἰς ὃν ἄρτι μὴ ὁρῶντες, πιστεύοντες δὲ, ἀγαλλιᾶσθε χαρᾷ ἀνεκ λαλήτῳ καὶ δεδοξασμένῃ, κομιζόμενοι τὸ τέλος τῆς πίστεως, σωτηρίαν ψυχῶν. Περὶ ἧς σωτηρίας ἐξ. εζήτησαν καὶ ἐξηρεύνησαν προφῆται, οἱ περὶ τῆς εἰς ἡμᾶς χάριτος προφητεύσαντες, ἐρευνῶντες εἰς τίνα, ἢ ποῖον καιρὸν ἐδήλου τὸ ἐν αὐτοῖς Πνεῦμα Χριστοῦ, προμαρτυρόμενον τὰ εἰς Χριστὸν παθήματα, καὶ τὰς μετὰ ταῦτα δόξας· οἷς ἀπεκαλύφθη, ὅτι οὐχ ἑαυτοῖς, ἡμῖν δὲ διηκόνουν αὐτὰ, ἃ νῦν ἡμῖν ἀνηγγέλη διά τῶν εὐαγγελισαμένων ἡμᾶς Πνεύματι ἁγίῳ ἀποσταλέντι ἀπ' οὐρανοῦ, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρακύψαι. ο 'Ακούεις ὅπως τὸ Πνεῦμα Χριστοῦ καὶ ἐν τοῖς ἁγίοις προφήταις ἦν, προανακεκραγασι δὲ τὰ εἰς Χριστὸν παθήματα, καὶ τὰς μετὰ ταῦτα δύο ξας; Αρ' οὖν ὡς ἄνθρωπον ἁπλῶς ὑπὲρ ἡμῶν πεπονθότα τῷ κόσμῳ διακηρύττοντες; καὶ τοῦτό ἐστι τὸ μυστήριον τὸ διὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν ἀποστόλων τε καὶ εὐαγγελιστῶν ἐν πίστει δεδωρημένον, καὶ εἰς ταῦτα παρακύψαι φησὶν ἐπιθυμεῖν τοὺς ἀγγέλους; Καίτοι πῶς οὐκ ἀπόβλητος εἴη ἄν, ὁ μέχρι δὴ μόνων τῶν τῆς ἀνθρωπότητος ὅρων τὴν τοῦ μυστηρίου δύο να μιν κατακλείειν ἐπιχειρῶν; Αὐτὸς ὁ ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπάρχων Θεός Λόγος, κεκέ νωχεν ἑαυτὸν, μορφήν δούλου λαβὼν, καὶ τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν ὑπομεμένηκε δι᾿ ἡμᾶς· αὐτὸς πέπονθεν ὑπὲρ ἡμῶν τῇ ἰδίᾳ σαρκί, καὶ ἀνεβίω πάλιν ὡς Θεός, κενώσας τὸν ᾅδην, καὶ εἰρηκὼς τοῖς ἐν δεσμοῖς· ι Εξέλθετε· καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει· ᾿Ανακα λύφθητε.» Τί τοίνυν ἀνατρέπειν ἐπιχειρεῖς τὴν οὕτω σεπτὴν καὶ ἀξιάγα στον οἰκονομίαν, δι' ἧς καὶ σεσώσμεθα, καὶ παντὸς εἰσω γεγόναμεν ἀγαθοῦ; Τί γὰρ δι' αὐτῆς ἐκερδάναμεν, εἴσῃ τοι καὶ μάλα σαφῶς, ώδι γεγραφότος τοῦ μακαρίου Παύλου· «Καὶ ἡμᾶς ποτε ὄντας ἀπηλλοτριωμένους, καὶ ἐχθροὺς τῇ διανοίᾳ ἐν τοῖς ἔργοις τοῖς πονηροῖς, νυνὶ δὲ ἀποκατήλλαξεν ἐν τῷ σώματι τῆς σαρκὸς αὐτοῦ διὰ τοῦ θανάτου, παραστῆσαι ἡμᾶς ἁγίους, καὶ ἀμώμους, καὶ ἀνεγκλήτους κατ' ἐνώπιον αὐτοῦ, εἴ γε ἐπιμένετε τῇ πίστει.» Οὐκοῦν ἐνίνησι μὲν ἡ πίστις τοὺς ἀσάλευτον αὐτὴν ἑλομένους τηρεῖν· ὀνίνησι δὲ κατὰ τίνα τρό- η πον, ὁ πάνσοφος ἡμᾶς Ἰωάννης πιστώσεται, λέγων· • Τίς δέ ἐστιν ὁ νικῶν τὸν κόσμον, εἰ μὴ ὁ πιστεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν δι' ὕδατος καὶ αἵματος, Ἰησοῦς Χριστός· οὐκ ἐν τῷ ὕδατι μόνον, ἀλλ' ἐν τῷ ὕδατι καὶ αἵματι· καὶ τὸ Πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια, ὅτι τρεῖς μαρτυροῦσι, τὸ Πνεῦμα, τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ αἷμα. Καὶ οἱ τρεῖς τὸ ἕν cum et Deus sit secundum naturam, et vita. Itaque beatus Petrus cum ejusmodi mysterii doctrinam nobis proponeret, sic fere de illo in eum credentibus dicit: Quem cum non videritis diligitis, in quem nunc quoque non videntes creditis, credentes autem exsultatis lætitia inenarrabili 142 et glorificata, reportantes finem fidei vestra, salutem animarum vestrarum. De qua salutem exquisierunt atque scrutati sunt prophetæ, qui de futura in vobis gratia prophetaverunt; scrutantes in quod vel quale tempus significaret in eis Spiritus Christi, prænuntians ea quæ in Christo sunt passiones et posteriores glorias; quibus revelatum est, quia non sibimetipsis, nobis autem ministrabant ea quæ nunc vobis nuntiata sunt per eos qui evangelizaverunt vobis Spiritu sancto misso de cœlo, in quæ desiderant angeli prospicere › Audis ut Spiritus Christi in sanctis prophetis fuerit, utque illi prædixerint eas quæ in Christo sunt passiones et posteriores glorias? Itane quasi hominem simplicem pro nobis passum orbi prædicarent? idque est mysterium per sanctos apostolos et evangelistas in fide datum, et in hæc, inquit desiderare angelos prospicere? Atqui quomodo non sit repudiandus qui vim tanti mystcrii in solis humanitatis terminis concludere conatur? lpse e qui in forma Dei et Patris erat Deus Verbum, exinanivit semetipsum, formam servi accipiens '', et illam secundum carnem nativitatem subiit pro nobis, ipse passus est pro nobis propria carne, et iterum ut Deus revixit, evacuatis inferis, cuin dixisset «iis qui in vinculis erant: Exite; et iis qui in tenebris erant: Revelanini '.. Cur igitur evertere moliris dispensationem adeo augustam atque admirabilem, per quam salvi facti sumus, et omne bonum consecuti? Quid enim ipsius ope lucrati simus, apertissime cognosces ex beato Paulo qui sic scripsit: «Et nos cum essemus alienati, et inimici sensu, in operibus malis: nunc autem reconciliavit in corpore carnis suæ per mortem, ut exhiberet nos sanctos et immaculatos et irreprehensibiles coram ipso: si tamen permanetis in fide ".» Ergo des quidem juvat eos qui illam Girmam servare statue rint; sed quomodo juvet, beatus Joannes asserit cum dicit: e Quis autem est qui vincit mundum, nisi qui credit quod Jesus est Filius Dei? Hic est qui venit per aquain et sanguinem Jesus Christus: non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Et Spiritus est veritas, quia tres 143 sunt qui testimonium perhibent, Spiritus, et aqua, et sanguis: et hi tres unum sunt. Si testimonium bominum accipimus, testimonium Dei majus est; quia hoc 11 | Petr. 1, 8-12. * Philipp. 11, 6, 7. 13 Isa. XLIX, 9. 15 Coloss. 1, 21-23. ANT. AGELLII NOTA. Sic habebant codd. Cyrilli hunc locum Epistolæ 1 beati Petri cap. 1. Cæterum et vulgata editio Latina, et codd. Græci Testamenti Novi, et Vatıcanus codex antiquissimus habent secunda persona ἀνηγγέλη ὑμῖν εἰ εὐαγγελισαμένων ὑμᾶς.

& est testimonium Dei quia testificatus est de Filio 4 εἰσιν. Εἰ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων λαμβάνομεν, suo. Qui credit in Pilium Dei, habet testimonium ἡ μαρτυρία τοῦ Θεοῦ, ἔτι μείζων ἐστίν· ὅτι αὕτη in se ipso; qui non credit Deo, mendacem fecit eum, ἐστὶν ἡ μαρτυρία τοῦ Θεοῦ, ὅτι μεμαρτύρηκε περὶ qui non credit in testimonium quod testificatus est τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ· ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, de Filio suo "» Quo modo autem Deus ac Pater έχει τὴν μαρτυρίαν ἐν ἑαυτῷ· ὁ μὴ πιστεύων τῷ testificatus sit de Filio suo, beatus Joannes Baptista Θεῷ, ψεύστην πεποίηκεν αὐτὸν, ὅτι οὐκ ἐπίστευσεν nobis declarabit, dicens • Et ego nesciebam eum, εἰς τὴν μαρτυρίαν, ἣν μεμαρτύρηκεν περὶ τοῦ Υἱοῦ sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: αὐτοῦ.» Μεμαρτύρηκε δὲ τίνα τρόπον ὁ Θεὸς καὶ Πα Super quem videris Spiritum descendentem et τὴρ τῷ Υἱῷ, σαφηνιεῖ λέγων ὁ θεσπέσιος ἡμῖν Ιωάνmanentem super eum, hic est qui baptizat in Spi- νης ὁ Βαπτιστής· «Καγώ οὐκ ᾔδειν αὐτὸν, ἀλλ' ὁ ritu sancto. Εt ego vidi, et testimonium perhibui, πέμψας με βαπτίζειν ύδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· Εφ᾽ quia hic est Filius Dei 1. Testimonium itaque ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ' αὐ perhibetur Domino nostro Jesu Christo et Patris τὸν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν τῷ Πνεύματι τῷ voce, quod ejus Filius sit natura et secundum veri- ἁγίῳ. Καὶ ἐγὼ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύρηκα, ὅτι οὗτός tatem: testimonium quoque nihilominus perhibetur ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. ο Μαρτυρεῖται τοίνυν καὶ διὰ aqua et sanguine et Spiritu: et sancta quidem aqua τῆς τοῦ Πατρὸς φωνῆς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ peccata credentium abstergit, vividcat autem ho. Χριστός, ότι φύσει τε καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱός ἐστιν mines qui sunt super terram, suo sanguine, ac Deo αὐτοῦ· μαρτυρεῖται δὲ οὐδὲν ἧττον διά τε τοῦ ὕδατος conjungit. Sed quia est secundum naturam Deus, καὶ τοῦ αἵματος, καὶ τοῦ Πνεύματος. Υδατι μὲν etiam sancti Spiritus munus abunde largitur, et τῷ ἁγίῳ διασμήχει τῶν πιστευόντων τὰς ἁμαρτίας, tanquam proprium in animas credentium effundit, ζωοποιεῖ δὲ διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος καὶ συνάπτει Θεῷ ut illos tum divinæ naturæ socios efficiat, tum spe τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐπειδὴ δέ ἐστι κατὰ φύσιν Θεός, futurorum bonorum coronet. Unum igitur confite- καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος χορηγίαν ποιεῖται πλου mur Filium Christum Jesum Dominum, id est, σίως, ὡς ἴδιον αὐτὸ ταῖς τῶν πιστευόντων εκχέων ψυ illud Dei Verbum hominem factum et incarnatum, χαῖς θείας τε φύσεως κοινωνοὺς ἀποφαίνων, καὶ τῇ et hunc crucifixum, et resurgentem a mortuis, τῶν ἐσομένων ἀγαθῶν ἐλπίδι στεφανῶν. Ένα τοίνυν venturumque suo tempore in gloria Dei et Patris ὁμολογοῦμεν Υἱὸν Χριστὸν Ἰησοῦν καὶ Κύριον, τους cum sanctis angelis. Per ipsum, et cum ipso, Deo ἐστι, τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπήσαντα καὶ σε et Patri gloria cum sancto Spiritu in sæcula. Amen. σαρκωμένον, καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένον, καὶ ἐγηγερ μένον ἐκ νεκρῶν, ἥξοντά τε κατὰ καιροὺς ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων. Δε αὐτοῦ τε και σὺν αὐτῷ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ** | Joan. v, 5-10. ** Joan. 1, 33, 34.

DIALOGUS CUM NESTORIO. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΔΙΑΛΕΞΙΣ ΠΡΟΣ ΝΕΣΤΟΡΙΟΝ ΟΤΙ ΘΕΟΤΟΚΟΣ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΘΕΝΟΣ ΚΑΙ ΟΥ ΧΡΙΣΤΟΤΟΚΟΣ EJUSDEM SANCTI CYRILLI DIALOGUS CUM NESTORIO QUOD SANCTA VIRGO DEIPARA SIT ET NON CHRISTIPARA. (Aug. Mai, Bibliotheca nova Patrum, II, 101, ex codice Vat. 790, fol. 165 b.) ΝΕΣΤΟΡΙΟΣ. "Οταν ή θεία Γραφή διαλέγηται γέννησιν Χριστοῦ ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου [1] θάνατον, οὐδαμοῦ τεθεῖσα φαίνεται Θεοῦ, ἀλλὰ Χριστοῦ ἢ Κυρίου ἡ Ἰησοῦ, ἐπειδὴ τὰ τρία ταῦτα τῶν δύο φύσεων σημαντικά, ποτὲ μὲν ταύτης, ποτὲ δὲ ἐκείνης· οἷόν τι λέγω· Οταν τὴν ἐκ Παρθένου γέννησιν ἡμῖν τοῦ Χριστοῦ μηνύει [cod. μηνύων] ὁ ᾿Απόστολος, λέγει· • Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν γενόμενον ἐκ γυναικός·, οὐκ εἶπε δὲ, Εξαπέστειλε τὸν Θεὸν λόγον· λαμβάνει δὲ τὸ ὄνομα τὸ μηνύον τὰς δύο γενέσεις, Στο Θεὸν [col. Θεὸς] καὶ ἄνθρωπον, ἐπειδὴ διπλοῦς ἐστιν ὁ Χριστός· Υἱὸν γὰρ Θεοῦ ἐγέννησεν ἡ Παρθένος, καθότι ἔφησεν·. Ὑμεῖς δὲ θεοί ἐστε καὶ υἱοὶ Υψίστου πάντες· ὅθεν Χριστοτόκον, Κυριοτόκον, ἀνθρωποτόκον ἐμάθομεν ἀπὸ τῆς Γραφῆς λέγειν, Θεοτόκον δὲ οὐδαμῶς ἐδιδάχθημεν λέγειν τὴν ἁγίαν Παρθένον. ΚΥΡΙΛΛΟΣ. Ησαΐας βοᾷ ἐν Πνεύματι λέγων· • Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ, ὅ ἐστι 17 Galat. 11, 4. 10 Psal. Lxxxi, 6. Conferre præstabit Cyrillumn cum Nestorio zque disputantem Opp. t. Vi, p. 6 seqq. (supra col. 18). Cyrilli disputatio cum Nestorio, in Arabicum sermonem conversa, exstabat etiam in codice Anglicano 272 Thomæ Roensis. Beatissima Virgo Maria, quæ Christum peperit, recto aliquo sensu dici potest Christipara; sed quia Nestorius id vocabulum hæreticali niente excogitaverat, ut præstantius alterum negaret Deipara, idcirco noster Cyrillus in epistola etiam ad monachos Egyptios, p. 8, excludit primum præ secundo, quia prophetarum etiam matres, seu christorum, ut eos interdum appellat Scriptura, Christiparæ possunt appellari, nequaquam vero Deiparæ, quod est unius beatissimæ Mariæ proprium. Id ergo agit in præsente quoque dialogo Cyrillus. Fuit enim hie putus Nestorianorum error, ut affirmat tract. 3, cap. 4, p. 352, Chaldæus Ebediesus: Nos non Dei, ‹ 144 NESTORIUS. Cum divina Scriptura nate rat Christi ex Maria Virgine nativitatem, vel mortem, nusquam apponit vocabulum Dei, sed Christi aut Domini aut Jesu, quoniam tria hæc duarum naturarum significativa sunt, modo unius, modo alterius. Exempli causa, cum ex Virgine Christi nativitatem nobis innuit Apostolus, ait: Misit Deus Filium suum factum ex muliere "., Non dixit, Misit Deum Verbum; sed utitur vocabulo filii quod utramque naturamn denolat; Dei scilicet et hominis, quandoquidem duplex est Christus. Nam Dei Filium peperit Virgo eo sensu quo dictum est Vos autein dii estis et filii Altissimi omnes'. Quamobrem Christiparam Dominiparain, lioniniparam didicinus a Scriptura dicere, deiparam vero nunquam docti fuimnus sanctam Virginem appellare. CYRILLUS. Isaias clamat in Spiritu dicens: ‹ Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum sed Christi polius matrem appellamus. Idemque reperit p. 554. Profecto etiam Joan. Damascenus, De hde orthod. lib. us, cap. 12, camdem, quamn Cyrillus, tradit doctrinam: Χριστοτόκον οὐδαμῶς φαμεν τὴν ἁγίαν Παρθένον, διότι ἐπ' ἀναιρέσει τῆς, Θεοτόκος, φωνῆς ὁ μικρὸς Νεστόριος ταύτην τὴν προσηγορίαν εξηύρατο ὡς ἐπηρεαζομένην Sanciam Virginem haud dicimus Christiparam, quia ad abolendam Deiparæ appellationem, impurus Nestorius vocabulum illud contumelia facienda causa excogitavit. Damasceni hunc locum illustrat etiam Allatius De processione Sp. S. ed. Rom. Gr. p. 178. Parem ob causam vocabulum Θεοφόρος, Deifer, dici de Christo vetat ibidem Damascenus, quanquain divus Christi Basilius carnem dixeral Θεοφόρον, quia loc iten vocabulo Nestorius abusus fuerat. Imo et Leontius meus toto libro sexto vocabulum Θεοφόρος ceu Nestorianum insectatur.