Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
NoticeNotitia
col. 1433–1434page 1 of 6
HomiliæLibellus Confessionis Fidei
PG 77:1433Ομιλία Παύλου ἐπισκόπου Εμίσης, λεχθεῖσα Λ κι' Χοιὰκ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησία Ἀλεξανδρείας, καθημένου τοῦ μακαρίου Κυρίλλου, εἰς την γέννησιν τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· καὶ ὅτι Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρ θένος Μαρία· καὶ ὅτι οὐ δύο υἱοὺς λέγομεν, ἀλλ' ἕνα Υἱὸν καὶ Κύριον τὸν Χριστόν· καὶ εἰς τὸν ἀρχιεπίσκοπον ἐγκώμιον. Εὔκαιρον σήμερον τὴν ὑμετέραν παρακαλέσαι εὐλάβειαν, ἱερόν τινα χορὸν ἅμα ἡμῖν συστήσασθαι, καὶ μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων ἀναβοῆσαι· «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.» Σήμερον γὰρ ἡμῖν παιδίον ἐγεννήθη, ο γένναν.
ANNO DOMINI CDXXXII
PAULUS EMESENUS EPISCOPUS
NOTITIA.
(Oriens Christianus, studio et opera R. P. F. Michaelis Lequien. Paris 1740, tom. II, col. 840. )
Ad Ephesinam synodum Paulus Emesæ cum accessisset, Joannem Antiochenum, suosque Orientales
adversus Cyrillum Alexandrinum, et legitimum concilium secutus est. Post annum vero 432 Alexandriam ab Joanne ejusque synodo missus, pacis Ecclesiarum sequester fuit, quem dignis acclamationibus
in Ecclesia cum de fide perorasset, Alexandrina plebs prosecuta est.
PAULI EMESENI
LIBELLUS
Cyrillo Alexandrino oblatus Orientalium fidei confessionem continens.
Est Cyrilli epist. 36 (ol. 33). Vide supra, col. 166.
PAULI EMESENI
HOMILIÆ.
(Labbe, Concil., tom. III, p. 1095 sqq.)
1.
Ομιλία Παύλου ἐπισκόπου Εμίσης, λεχθεῖσα Λ Homilia Pauli episcopi Emeseni, habita vicesimo
κι' Χοιὰκ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησία Αλεξαν
δρείας, καθημένου τοῦ μακαρίου Κυρίλλου, εἰς
την γέννησιν τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστοῦ· καὶ ὅτι Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρθένος Μαρία· καὶ ὅτι οὐ δύο υἱοὺς λέγομεν,
ἀλλ' ἕνα Υἱὸν καὶ Κύριον τὸν Χριστόν· καὶ εἰς
τὸν ἀρχιεπίσκοπον ἐγκώμιον.
Εὔκαιρον σήμερον τὴν ὑμετέραν παρακαλέσαι
εὐλάβειαν, ἱερόν τινα χορὸν ἅμα ἡμῖν συστήσασθαι,
καὶ μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων ἀναβοῆσαι· «Δόξα
ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις
εὐδοκία.» Σήμερον γὰρ ἡμῖν παιδίον ἐγεννήθη,
· Luc. it, 14.
ο γένναν.
nono die mensis Choac in magna Alexandriæ
ecclesia, præsente beato Cyrillo, de nativitate
Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, et quod
beata Virgo Maria sit Dei genitrix, et quod non
duos, sed unum Filium et Dominum Christum dicamus: et laus archiepiscopi Cyrilli.
Opportunum est hodierno die vestram pietatem
hortari, ut sacrum quemdam nobiscum chorum
constituatis, unaque cum sanctis angelis exclamemus: ‹ Gloria in excelsis Deo, et in terra pax, in
hominibus bona voluntas '. > Nam hodie puerulus
Variæ lectiones codicis Seguieriani.
Est dies 25 Decembris.
NOTÆ.
Homily IHomilia Prima
col. 1435–1436page 2 of 6
PG 77:1435ἐφ᾽ ᾧ πᾶσα ἡ ὁρωμένη καὶ ἀόρατος κτίσις βεβαίας τὰς ἐλπίδας τῆς σωτηρίας κέκτηται. Σήμερον ἡ ὑπερφυής λύεται λοχεία, καὶ τῆς ἀπειρογάμου Παρ θένου λύονται αἱ ὠδῖνες. Ὢ τοῦ θαύματος! Τίκτει ἡ Παρθένος, καὶ μένει παρθένος· γίνεται μήτηρ, καὶ οὐ πάντα τὰ μητρὸς ἀκριβῶς ὑπομένει. Ἔτεκε ἡ μὲν γὰρ ὡς νόμος γυναιξὶν ἡ Παρθένος, ἔμεινε δὲ παρθένος, ὡς οὐ νόμος ταῖς τικτούσαις γυναιξίν. "Ανωθεν προορώμενος ὁ προφήτης Ησαΐας τὸ θαῦμα, ἐβόα Ἰδοὺ ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ.» Τοῦτο διασαφῶν ὁ εὐαγγελιστὴς εἶπεν ἑρμηνευόμενον, Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Τίκτει οὖν ἡ Θεοτόκος Μαρία τον Εμμανουήλ. Εβόησεν ὁ λαός· Ἡ πίστις ἰδοὺ αὕτη ἐστί Θεοῦ δῶρον, Κύριλλε ὀρθόδοξε· τοῦτο ἀκοῦσαι ἐζη τοῦμεν. Ὁ τοῦτο μὴ λέγων, ἀνάθεμα ἔστω. Λοιπὸν εἶπεν ὁ ἐπίσκοπος Παῦλος Ὁ τοῦτο μὴ λέγων, καὶ νοῶν, καὶ φρονῶν, ἀνά θεμα ἔστω ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας. Ετεκεν οὖν ἡμῖν ἡ Θεοτόκος Μαρία τὸν Ἐμμανουήλ· Ἐμμανουὴλ δὲ, Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα. Ὁ γὰρ πρὸ τῶν αἰώνων ἐκ Πατρὸς ἀῤῥήτως καὶ ἀνεκφράστως γεννηθείς Θεός Λόγος, ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τίκτεται ἐκ γυναικὸς. Τὴν γὰρ ἡμετέραν τελείως ανειληφώς φύσιν, καὶ τὸ ἀνθρώπινον ὁ ἐκ πρώτης συλλήψεως οἰκειώσας ἑαυτῷ, καὶ τὸ ἡμέτερον σῶμα ναὸν ἑαυτῷ και τασκευασάμενος, προῆλθεν ἐκ τῆς Θεοτόκου Θεός τέλειος, καὶ ἄνθρωπος τέλειος ὁ αὐτός. Δύο γὰρ φύσεων τελείων συνδρομή, θεότητος, φημὶ, καὶ ἀνθρωπότητος, τὸν ἕνα ἡμῖν ἀπετέλεσεν Υἱόν, τὸν ἕνα Χρι στὸν, τὸν ἕνα Κύριον. Ολαὸς ἐβόησε· Καλῶς ἦλθες, ὀρθόδοξε ἐπίσκοπε ὁ ἄξιος τῷ ἀξίῳ. Χριστιανοὶ λέγουσι Θεοῦ δῶρον, Κύριλλε ὀρθόδοξε. Ὁ ἐπίσκοπος Παῦλος εἶπεν Ηδειν κἀγὼ, ἀγαπητοί, ὡς πρὸς ὀρθόδοξον ἀφ ικόμην Πατέρα. Διὰ τοῦτο Τριάδα, οὐ τετράδα προσκυνοῦμεν, Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα ἅγιον. ἀναθεματίζομεν δὲ τοὺς λέγοντας δύο υἱοὺς, καὶ τῶν ἱερῶν τῆς Ἐκκλησίας ἐκβάλλομεν περιβόλων. Ούτε οὖν δύο υἱοὺς λέγομεν, οὔτε ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Εμμανουήλ, τὸν ἐκ τῆς Θεοτόκου γεννηθέντα, οὔτε χάριτος ἠξιωμένον, ὡς προφήτην, ἢ ὡς δίκαιον, πλέον τῶν ἄλλων. «Ἐν αὐτῷ γὰρ ηὐδόκησε κατοικῆσαι πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικώς, ο τουτέστιν, ὡς ἐν ἰδίῳ σώματι· τὸ γὰρ ἡμέτερον, ἴδιον ἐποιήσατο σῶμα. Επὶ ταύτῃ τῇ πίστει τεθεμελίωται ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ· ἐπὶ ταύτῃ τῇ προσδοκίᾳ, ἐπὶ ταύτης της ο πέτρας ἔθετο τα θεμέ λια τῆς Ἐκκλησίας ο Δεσπότης Θεός. Οτε οὖν ἦλθεν ὁ Δεσπότης Χριστὸς ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα, πρώτα τοὺς μαθητάς, λέγων· «Τίνα με λέγουσιν οἱ υἱοὶ τῶν άνθρώπων εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου; Λέγουσιν οἱ Ὁ ἔτικτε.· αὐτή. Εστι. ὰ ἀνθρώπειον.· ἐπὶ τῆς. 1 ὅταν ᾔει ὁ δεσπότης περὶ τὰ
1435
PAULI EMESENI EPISCOPI
1436
nobis natus est, in quo universa visibilis invisibilis- ἐφ᾽ ᾧ πᾶσα ἡ ὁρωμένη καὶ ἀόρατος κτίσις βεβαίας
que creatura solidam salutis spem obtinet. Ilodie
supernaturale puerperium editur, et Virginis nuptiarum expertis solvitur partus. O rem admirandam! Parit Virgo, et manet virgo: fi mater, neque
omnia tamen, quæ matres solent, experitur. Peperit
enim ut matribus mos est, virgo tamen remansit
præter mulierum parturientium legem. Hoc miraculum olim propheta Isaias prævidens exclamabat:
• Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium, et
vocabitur nomen ejus Emmanuel '., Quod evangelista exponens, idem sonare docuit, quod, Nobis
cum Deus. Parit itaque Dei genitrix Maria Emmanuelem.
Populus acclamavit: Ecce fides hæc est, Dei hoc
donum est, orthodoxe Cyrille: istud audire quærebamus. Qui ita non loquitur, anathema sit. Prosecutus est episcopus Paulus:
Qui ita non dicit, intelligit, ac sentit, anathema
sit ab Ecclesia. Peperit proinde nobis Deipara Maria Emmanuelem: Emmanuelem autem, hoc est,
Deum hominem factum. Nam Deus Verbum, qui
ante sæcula arcano ineffabilique modo ex Patre
genitus est novissimis temporibus natus est ex
muliere‘. Natura namque nostra perfecte assumpta,
humanitateque ex prima conceptione sibi conjuncta, ac nostro corpore sibi in templum fabrefacto,
ex Deipara Virgine Deus perfectus, et homo itidem
perfectus prodiit. Nam duarum naturarum perfectarum concursus, humanæ scilicet et divine,
unum nobis constituit Filium,unum Christum, unum
Dominum.
Populus acclamavit: Deme venisti, orthodoxe
episcope: dignus digno conjungitur. Dicunt Christiani: Hoc Dei donum est, orthodoxe Cyrille. Episcopus Paulus subjunxit:
Noram et ego, dilectissimi, quod ad orthodoxum
Patrem venirem. Neque enim nos quaternitatem
adoramus, sed Trinitatem, Patrem videlicet, et Filium, et Spiritum sanctum. Qui vero dicunt duos
esse filios, eos anathematizamus, et e sacris Ecclesiæ septis explodimus. Non igitur duos filios asserimus, neque merum hominem Emmanuelem, qui
ex Deipara Virgine natus est; neque gratiam, veluti prophetam aut justum aliquem, plus aliis consecutum. In ipso enim complacuit omnem divinitatis plenitudinem inhabitare corporaliter *,, hoc
est, veluti in proprio corpore; siquidem corpus
nostrum sibi proprium fecit. Super hanc fdem,
super hanc petram a Domino Deo posita sunt Ecclesiæ fundamenta. Cum igitur Christus Dominus
proficisceretur Hierosolymam, interrogabat discipulos suos, dicens: Quem me dicunt homines esse
Filium hominis?, apostoli dixerunt: «Alii quidem
τὰς ἐλπίδας τῆς σωτηρίας κέκτηται. Σήμερον ἡ
ὑπερφυής λύεται λοχεία, καὶ τῆς ἀπειρογάμου Παρθένου λύονται αἱ ὠδῖνες. Ὢ τοῦ θαύματος! Τίκτει ἡ
Παρθένος, καὶ μένει παρθένος· γίνεται μήτηρ, καὶ
οὐ πάντα τὰ μητρὸς ἀκριβῶς ὑπομένει. Ἔτεκε ἡ μὲν
γὰρ ὡς νόμος γυναιξὶν ἡ Παρθένος, ἔμεινε δὲ παρθέ
νος, ὡς οὐ νόμος ταῖς τικτούσαις γυναιξίν. "Ανωθεν
προορώμενος ὁ προφήτης Ησαΐας τὸ θαῦμα, ἐβόα·
• Ἰδοὺ ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱόν,
καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ.» Τοῦτο
διασαφῶν ὁ εὐαγγελιστὴς εἶπεν ἑρμηνευόμενον,
Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Τίκτει οὖν ἡ Θεοτόκος Μαρία τον
Εμμανουήλ.
Εβόησεν ὁ λαός· Ἡ πίστις ἰδοὺ αὕτη ἐστί·
Θεοῦ δῶρον, Κύριλλε ὀρθόδοξε· τοῦτο ἀκοῦσαι ἐζητοῦμεν. Ὁ τοῦτο μὴ λέγων, ἀνάθεμα ἔστω. Λοιπὸν
εἶπεν ὁ ἐπίσκοπος Παῦλος·
Ὁ τοῦτο μὴ λέγων, καὶ νοῶν, καὶ φρονῶν, ἀνάθεμα ἔστω ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας. Ετεκεν οὖν ἡμῖν ἡ
Θεοτόκος Μαρία τὸν Ἐμμανουήλ· Ἐμμανουὴλ δὲ,
Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα. Ὁ γὰρ πρὸ τῶν αἰώνων ἐκ
Πατρὸς ἀῤῥήτως καὶ ἀνεκφράστως γεννηθείς Θεός
Λόγος, ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τίκτεται ἐκ γυναικός. Τὴν γὰρ ἡμετέραν τελείως ανειληφώς φύσιν,
καὶ τὸ ἀνθρώπινον ὁ ἐκ πρώτης συλλήψεως οἰκειώ
σας ἑαυτῷ, καὶ τὸ ἡμέτερον σῶμα ναὸν ἑαυτῷ και
τασκευασάμενος, προῆλθεν ἐκ τῆς Θεοτόκου Θεός
τέλειος, καὶ ἄνθρωπος τέλειος ὁ αὐτός. Δύο γὰρ
φύσεων τελείων συνδρομή, θεότητος, φημὶ, καὶ ἀνθρω
πότητος, τὸν ἕνα ἡμῖν ἀπετέλεσεν Υἱόν, τὸν ἕνα Χριστὸν, τὸν ἕνα Κύριον.
d
Ολαὸς ἐβόησε· Καλῶς ἦλθες, ὀρθόδοξε ἐπίσκοπε·
ὁ ἄξιος τῷ ἀξίῳ. Χριστιανοὶ λέγουσι Θεοῦ δῶρον,
Κύριλλε ὀρθόδοξε. Ὁ ἐπίσκοπος Παῦλος εἶπεν·
Ηδειν κἀγὼ, ἀγαπητοί, ὡς πρὸς ὀρθόδοξον ἀφ
ικόμην Πατέρα. Διὰ τοῦτο Τριάδα, οὐ τετράδα προσκυ
νοῦμεν, Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα ἅγιον. Αναθεματίζομεν δὲ τοὺς λέγοντας δύο υἱοὺς, καὶ τῶν
ἱερῶν τῆς Ἐκκλησίας ἐκβάλλομεν περιβόλων. Ούτε
οὖν δύο υἱοὺς λέγομεν, οὔτε ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν
Εμμανουήλ, τὸν ἐκ τῆς Θεοτόκου γεννηθέντα, οὔτε
χάριτος ἠξιωμένον, ὡς προφήτην, ἢ ὡς δίκαιον,
πλέον τῶν ἄλλων. «Ἐν αὐτῷ γὰρ ηὐδόκησε κατοικῆσαι πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικώς, ο
τουτέστιν, ὡς ἐν ἰδίῳ σώματι· τὸ γὰρ ἡμέτερον,
ἴδιον ἐποιήσατο σῶμα. Επὶ ταύτῃ τῇ πίστει τεθεμελίωται ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ· ἐπὶ ταύτῃ τῇ
προσδοκίᾳ, ἐπὶ ταύτης της ο πέτρας ἔθετο τα θεμέ
λια τῆς Ἐκκλησίας ο Δεσπότης Θεός. Οτε οὖν
ἦλθεν ὁ Δεσπότης Χριστὸς ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα, πρώτα
τοὺς μαθητάς, λέγων· «Τίνα με λέγουσιν οἱ υἱοὶ τῶν
άνθρώπων εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου; Λέγουσιν οἱ
3 Isa. VII, 14. * Matth. 1, 23. • Galat. IV, 4. * Coloss. II, 9.
Variæ lectiones codicis Seguieriani.
e
Ὁ ἔτικτε.· αὐτή. Εστι. ὰ ἀνθρώπειον.· ἐπὶ τῆς. 1 ὅταν ᾔει ὁ δεσπότης περὶ τὰ
col. 1437–1438page 3 of 6
PG 77:1437ἀπόστολοι· «Οἱ μὲν Ηλίαν, ἕτεροι δὲ Ἱερεμίαν, ἢ ἕνα τῶν προφητῶν. Καὶ λέγει· Ὑμεῖς «, τουτέστιν, ἡ ἐμὴ ἐκλογὴ, τὰς διεψευσμένας λέγετε δόξας, ὅτι οἱ μὲν Ηλίαν ἔλεγον, ἕτεροι δὲ Ἱερεμίαν, ἢ ἕνα τῶν προ φητῶν· ὑμεῖς δὲ, οἱ παρακολουθήσαντές μοι τρία ἔτη, καὶ ἰδόντες μου τὴν δύναμιν, καὶ τὰ τεράστια, καὶ θεασάμενοί με ἐπὶ θαλάσσης περιπατοῦντα, οἱ τραπεζών μοι κοινωνήσαντες, ο τίνα με λέγετε; Εὐθέως ὁ κορυφαῖος τῶν ἀποστόλων, τὸ στόμα τῶν μαθητῶν, ὁ Πέτρος· «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος·» σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ἡ διττή φύσις, ὁ ἐνανθρωπήσας·. Σὺ εἶ ὁ Χριστός· ο καὶ οὐκ εἶ πεν, Οἱ υἱοὶ 1, ἀλλ' ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· ο ἐπέγνω καὶ τὸ μοναδικὸν πρόσωπον. Παρακαλέσωμεν οὖν τὸν Πατέρα, την συνήθη παραθεῖναι ἡμῖν τράπεζαν, καὶ τὰ πολυτελῆ καὶ ποικίλα τοῦ Πνεύματος ἅψα· στεφανώσαι τὸν κρατῆρα τῆς διδασκαλίας καὶ μεθύσαι ἡμᾶς μέθην, σωφροσύνης μητέρα. Είν πωμεν, Εξεγέρθητι, ὦ Πάτερ, ο ἐξεγέρθητι, ἡ δόξα μου· ἐξεγέρθητι ψαλτήριον, καὶ κιθάρα τοῦ ἁγίου Πνεύματος. ο ' ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Τοῦ αὐτοῦ ὁμιλία, λεχθεῖσα ἐν τῇ μεγάλη ἐκκλησίᾳ Ἀλεξανδρέων, Τιβὶ ἕκτῃ· καὶ εἰς τὴν ἐναν θρώπησιν τοῦ Κυρίου, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰη σοῦ Χριστοῦ· καὶ εἰς τὸν ἀρχιεπίσκοπον Κύριλλον ἐγκώμιον. Πρώην πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγωνιστικώτερον δια λεγόμενοι ἀγάπην, πέρας ἐπιθεῖναι τῷ λόγῳ οὐκ ισχύσαμεν· στενοχωρία δὲ τῶν ἡμετέρων ἀδελφῶν Ο ἐξῶσεν ἡμᾶς τῶν σκαμμάτων. Φέρε οὖν αὖθις ἀποδυσάμενοι ', τῶν αὐτῶν ἁψώμεθα παλαισμάτων. Ὁ δὲ γενναῖος οὗτος πατὴρ ι καὶ παιδοτρίβης ὅπερ ποτὲ κ ἐποίει, καὶ αὖθις ποιείτω· κρινέτω τὰ παλαίσματα. Καὶ γὰρ τότε γεγαννυμένῳ 1 τῷ προσώπῳ, καὶ φαι δρῷ τῷ μειδιάματι ἐδείκνυτο χαίρων τοῖς ἀγῶσι τοῦ παιδός· καὶ θαλλοῦ δίκην τὴν δεξιὰν ἡμῖν ἐπισείων, δῆλος ἦν ἡμῖν τιθέμενος, καὶ ἐπιθυμῶν τὸν παῖδα ἀναῤῥηθῆναι, καὶ στεφανίτην καὶ νικητὴν ἀναδειχθῆναι. Ο λαός εβόησε· Θεοῦ δῶρον Κύριλλος 10, ὅλους ἐποίησας ὡς σεαυτόν. ῾Ο ἄξιος τῷ ἀξίῳ. Ο λαός εἶπε», Τῶν ἐπισκόπων τὸν πατέρα, Κύριε, σῶσον. Κα λῶς ἦλθες, ἐπίσκοπε ὀρθόδοξε, τῆς οἰκουμένης παιδευτά. Ο πιστεύων οὕτω, φιλεῖται· μεγάλου διδα σκάλου μέγας • ἐπαινέτης. Ὁ ἐπίσκοπος Παῦλος εἶπεν Ἐπανέλθωμεν οὖν ἐπὶ τὴν Θεοτόκον Μαρίαν, καὶ τὸν ἐξ αὐτῆς τεχθέντα Εμμανουήλ, τὸν Θεὸν τὸν ἐνανθρωπήσαντα. Ετεκε γὰρ ἡμῖν ἡ Παρθένος τὸν Εμμανουήλ, κατὰ μὲν τὴν θεότητα τῷ Πατρὶ ὁμοού χνι, η 5 λέγει αὐτοῖς· ὑμεῖς δέ; Η υἱός. ἀπωσάμενοι. ὁ ἀνήρ. Η τότε. 1 γεγαννωμένῳ, ο Κύριλλε. ο λαός σου είρηκε· μεγάλη διδασκαλία, μέγας. ΝΟΤΑ.
1437
HOMILIE.
1438
ἀπόστολοι· «Οἱ μὲν Ηλίαν, ἕτεροι δὲ Ἱερεμίαν, ἢ ἕνα Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophe-
.
τῶν προφητῶν. Καὶ λέγει· Ὑμεῖς 6, τουτέστιν, ἡ ἐμὴ
ἐκλογὴ, τὰς διεψευσμένας λέγετε δόξας, ὅτι οἱ μὲν
Ηλίαν ἔλεγον, ἕτεροι δὲ Ἱερεμίαν, ἢ ἕνα τῶν προφητῶν· ὑμεῖς δὲ, οἱ παρακολουθήσαντές μοι τρία
ἔτη, καὶ ἰδόντες μου τὴν δύναμιν, καὶ τὰ τεράστια,
καὶ θεασάμενοί με ἐπὶ θαλάσσης περιπατοῦντα, οἱ
τραπεζών μοι κοινωνήσαντες, ο τίνα με λέγετε;
Εὐθέως ὁ κορυφαῖος τῶν ἀποστόλων, τὸ στόμα τῶν
μαθητῶν, ὁ Πέτρος· «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ
Θεοῦ τοῦ ζῶντος·» σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ἡ διττή φύσις,
ὁ ἐνανθρωπήσας·. Σὺ εἶ ὁ Χριστός· ο καὶ οὐκ εἶ
πεν, Οἱ υἱοὶ 1, ἀλλ' ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· ο
ἐπέγνω καὶ τὸ μοναδικὸν πρόσωπον. Παρακαλέσωμεν
οὖν τὸν Πατέρα, την συνήθη παραθεῖναι ἡμῖν τράπε
ζαν, καὶ τὰ πολυτελῆ καὶ ποικίλα τοῦ Πνεύματος
ἅψα· στεφανώσαι τὸν κρατῆρα τῆς διδασκαλίας·
καὶ μεθύσαι ἡμᾶς μέθην, σωφροσύνης μητέρα. Είν
πωμεν, Εξεγέρθητι, ὦ Πάτερ, ο ἐξεγέρθητι, ἡ δόξα
μου· ἐξεγέρθητι ψαλτήριον, καὶ κιθάρα τοῦ ἁγίου
Πνεύματος. ο ' ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας
τῶν αἰώνων. Αμήν.
B'.
.
Τοῦ αὐτοῦ ὁμιλία, λεχθεῖσα ἐν τῇ μεγάλη έκκλησίᾳ Ἀλεξανδρέων, Τιβὶ ἕκτῃ· καὶ εἰς τὴν ἐναν
θρώπησιν τοῦ Κυρίου, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· καὶ εἰς τὸν ἀρχιεπίσκοπον
Κύριλλον ἐγκώμιον.
tis. Et dixit illis: Vos autem ',, hoc est, qui a me
electi estis, falsas dicitis opiniones, quod alii quidem
Eliam dicant, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Vos autem, qui me tres jam annos secuti estis,
quique meam virtutem et prodigia vidistis, et me
super mare ambulantem spectastis, et in eadem mensa mecum communicastis, • quem me
esse dicitis?, Mox Petrus apostolorum vertex, et
os discipulorum respondit: Tu es Christus Filius
Dei vivi '., Tu es Christus natura constans gemina,
utpote homo factus. Tu es Christus. Non dixit
autem, Filii; sed, Filius Dei vivi.» Agnovit enim
personæ unitatcm. Rogemus itaque hunc Patrem,
ut solitam nobis mensam apponat, pretiosaque ac
varia Spiritus sancti obsonia, doctrinæ craterem
coronet, nec non ut nos illa ebrietate, quæ sobrietatis est mater, inebriet. Dicamus: Exsurge, o
Pater, exsurge, gloria mea; exsurge, psalterium, et
Spiritus sancti cithara. Cui gloria et imperium
in seculorum secula. Amen.
Πρώην πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγωνιστικώτερον διαλεγόμενοι ἀγάπην, πέρας ἐπιθεῖναι τῷ λόγῳ οὐκ
ισχύσαμεν· στενοχωρία δὲ τῶν ἡμετέρων ἀδελφῶν Ο
ἐξῶσεν ἡμᾶς τῶν σκαμμάτων. Φέρε οὖν αὖθις ἀποδυσάμενοι ', τῶν αὐτῶν ἁψώμεθα παλαισμάτων. Ὁ δὲ
γενναῖος οὗτος πατὴρ ι καὶ παιδοτρίβης ὅπερ ποτὲ κ
ἐποίει, καὶ αὖθις ποιείτω· κρινέτω τὰ παλαίσματα.
Καὶ γὰρ τότε γεγαννυμένῳ 1 τῷ προσώπῳ, καὶ φαι
δρῷ τῷ μειδιάματι ἐδείκνυτο χαίρων τοῖς ἀγῶσι τοῦ
παιδός· καὶ θαλλοῦ δίκην τὴν δεξιὰν ἡμῖν ἐπισείων,
δῆλος ἦν ἡμῖν τιθέμενος, καὶ ἐπιθυμῶν τὸν παῖδα
ἀναῤῥηθῆναι, καὶ στεφανίτην καὶ νικητὴν ἀναδει
χθῆναι.
Ο λαός εβόησε· Θεοῦ δῶρον Κύριλλος 10, ὅλους
ἐποίησας ὡς σεαυτόν. ῾Ο ἄξιος τῷ ἀξίῳ. Ο λαός
εἶπε», Τῶν ἐπισκόπων τὸν πατέρα, Κύριε, σῶσον. Καλῶς ἦλθες, ἐπίσκοπε ὀρθόδοξε, τῆς οἰκουμένης παιδευτά. Ο πιστεύων οὕτω, φιλεῖται· μεγάλου διδασκάλου μέγας • ἐπαινέτης. Ὁ ἐπίσκοπος Παῦλος
εἶπεν·
Ἐπανέλθωμεν οὖν ἐπὶ τὴν Θεοτόκον Μαρίαν, καὶ
τὸν ἐξ αὐτῆς τεχθέντα Εμμανουήλ, τὸν Θεὸν τὸν
ἐνανθρωπήσαντα. Ετεκε γὰρ ἡμῖν ἡ Παρθένος τὸν
Εμμανουήλ, κατὰ μὲν τὴν θεότητα τῷ Πατρὶ ὁμοού-
* Matth. χνι, 13-15. ibid. 16.
* Psal.
LVI, 9.
η
་
▸
Ejusdem Pauli homilia in magna Alexandri ccclesia, Tibi sexta die in Christi Domini et
Salvatoris nostri nativitatem, et in Cyrilli archiepiscopi laudem dicta.
Nuper apud dilectionem vestram enixius disscrentes, finem sermoni imponere non valuimus, sed
propter fratrum nostrorum frequentiam, certaminis
locum deserere compulsi sumus. Sed age, rursus
exuti, idem certamen denuo tentemus. Strenuus
autem hic Pater, et palæstræ bujus magister, quod
tum faciebat, etiam nunc faciat; judicet de certaminibus. Tunc enim alacri vultu, blandaque arrisione pueri certamine se oblectari declarabat, dexteramque veluti olivæ ramum obtendens, se a nobis
stare significabat, puerumque suum præconio laudari, coronaque redimiri, ac victorem declarari se
cupere demonstrabat.
Populus acclamavit: Hoc Dei donum est, Cyrille; omnes reddidisti tui similes: dignus digno conjungitur. Populus tuus dixit: Episcoporum patrem.
serva, Domine: bene venisti, episcope orthodoxc,
orbis terrarum doctor. Qui sic credit, diligitur,
magni doctoris magnus laudator. Episcopus Paulus
dixit:
Redeamus itaque ad Deiparam Mariam, et Emmanuelem, qui ex ea natus est, nempe ad Deum
hominem factum. Virgo enim [Maria igitur] Emmanuelem nobis peperit, secundum divinam quiVariæ lectiones codicis Seguieriani.
5 λέγει αὐτοῖς· ὑμεῖς δέ;
Η υἱός.
· ἀπωσάμενοι. ὁ ἀνήρ. Η τότε. 1 γεγαννωμένῳ, ο Κύριλλε.
ο λαός σου είρηκε· μεγάλη διδασκαλία, μέγας.
°
Apud nos cst prima Januarii.
ΝΟΤΑ.
Homily IIHomilia II
col. 1439–1440page 4 of 6
PG 77:1439σιον, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα τὸν αὐτὸν ἡμῖν ὁμοούσιον, Ἐπεὶ πῶς ἂν λεχθείη ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσσαί; πῶς δὲ σπέρματος 'Αβραάμ; πῶς δὲ υἱὸς Δαυΐδ; Πῶς δ᾽ ἂν νοηθείῃ τά·· Ἐξ αὐτῶν κατὰ σάρκα Χριστός, ὁ ὢν ἐπὶ πάντων Θεός; ν τὸ δὲ τοῦ θεσπεσίου Παύλου πῶς ἂν ἐκλάβωμεν·. Περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, τοῦ γενομένου ἐκ σπέρματος Δαυλό κατὰ σάρκα, τοῦ ὁρισθέντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἐν δυνά μει κατὰ Πνεῦμα ἁγιωσύνης, ἐξ ἀναστάσεως νεκρῶν, Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡ ἡμῶν; Ετεκεν οὖν ἡ ἁγία Μαρία τὸν Ἐμμανουὴλ, κατὰ μὲν τὴν θεότητα, καθὰ προειρήκαμεν, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα ἡμῖν ὁμοούσιον· κατὰ μὲν τὴν θεότητα, ἀπαθῆ, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα, παθη τόν· εἰ γὰρ καὶ οἰκειοῦται τοῦ ἰδίου σώματος τὰ πάθη ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ εἰς ἑαυτὸν ἀναφέρει, ἀλλά γε μεμένηκεν αὐτὸς ἐν τοῖς τῆς ἀπαθείας ὅροις. Καν ἀκούσῃς αὐτοῦ λέγοντος· «Εδωκα τὸν νῦτόν μου εἰς μάστιγας, τὰς δὲ σιαγόνας μου εἰς ῥαπίσματα, τὸ δὲ πρόσωπόν μου οὐκ ἀπέστρεψα ἀπὸ αἰσχύνης εμπτυσμάτων· ο μηδὲν αὐτὸν πεπονθέναι εἰς τὴν ἰδίαν φύσιν ὑπολάβης· οἰκειώσασθαι δὲ μᾶλλον τοῦ ἰδίου σώματος τὰς μάστιγας· ὁ γὰρ Θεός Λόγος μετ μένηκεν ἀπαθής. Οἱ δὲ ἀντιταττόμενοι ταῖς θείας Γραφαῖς καὶ ταῖς ὀρθαῖς δόξαις, ἐροῦσιν ἡμῖν· Εἰ ἀπαθὴς ὁ Θεὸς 4 Λόγος, καὶ ἄτρεπτος, καὶ ἀναλλοίωτος, πῶς ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο; ῎Ακους ἀγαπητέ. Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο, ν οὐ μεταπεπτωκώς εἰς σάρκα· οὔτε γὰρ ὁ Θεὸς Λόγος μεταπέπτωκεν εἰς σάρκα, οὔτε ἀναληφθεῖσα σὰρξ ἐχώρησεν εἰς τὴν φύσιν τοῦ ἀνειληφότος. Τί οὖν ἐστιν, «Ο Λόγος σάρξ ἐγένετο; Τουτέστι, σάρκα έλαβε, καὶ σάρκα οὐ ψιλὴν, ἀλλὰ τὴν μετὰ ψυχῆς λογικῆς καὶ νοερᾶς, ὅπερ ἐστὶ τελεία ἡ ἡμετέρα φύσις. Οὕτως ὁ Λόγος ; σὰρξ ἐγένετο. Ἐβουλόμην δὲ ὑμᾶς καὶ τὴν διάνοιαν τοῦ μεγαλοφωνοτάτου Ιωάννου γνῶναι, ἵνα εἰδῆτε τοῦ προειρημένου τὴν δύναμιν. Ὁ θεολόγος Ἰωάν νης, ὁ τῆς βροντῆς υἱὸς, ὁ καταξιωθεὶς ἐπὶ τοῦ Δε σποτικοῦ στήθους ἀνακλιθῆναι κἀκεῖθεν ἡμῖν τὰ ὑψηλότερα και θειότερα» ἀρυσάμενος δόγματα, βού λεται παραστῆσαι τὴν ὑπερβάλλουσαν τοῦ Θεοῦ περὶ ἡμᾶς φιλανθρωπίαν· καὶ πρῶτον εἰρηκὼς τὰ θειό τερα· «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος· οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν· πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν, ὃ γέγονεν, ὅτε ἔδειξεν αὐτ τὸν συναΐδιον τῷ Πατρί. Τοῦ γὰρ ἐν ἀρχῇ οὐδὲν πρεσβύτερον εὑρίσκομεν· κἂν ἀναδράμῃς τῇ διανοία, προλαμβάνει σε τὸν ἦν, τοῦ γὰρ ἦν οὐδὲν τέρμα εὑρίσκεται· ὅτε ταῦτα εἴρηκε, καὶ ἔδειξε συναΐδιον τῷ Πατρὶ, καὶ δημιουργὸν τῶν πάντων, τότε επάγει Ο Λόγος σάρξ ἐγένετο, ο μονονουχί λέγων, ὅτι Ο συναΐδιος τῷ Πατρὶ, καὶ τῶν πάντων Κύριος καὶ δημιουργός, τοσοῦτον ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν δι᾿ ἡμᾶς Ο κυρίου. Η Θεοῦ. Η κατακλιθῆναι. ο θεῖα.
1430
PAULI EMESENI EPISCOP
1440
dem naturam Patri consubstantialem, secundum σιον, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα τὸν αὐτὸν ἡμῖν
humanam vero eumdem nobis consubstantialem.
Nam quomodo alias virga de radice Jesse dici posset? quomodo de semine Abraham, 1? quomodo
fibus David "? quomodo intelligeretur illud: «Ex
quibus Christus secundum carnem qui est super
omnia Deus 11?, Et illud arsum beati Pauli quomodo interpretabimur: De Filio suo, qui factus
est ex semine David secundum carnem, qui prædestinatus est Filius Dei in virtute secundum Spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum
Jesu Christi Domini nostri 18?, Peperit itaque sacra Virgo (sancta Maria] Emmanuelem, Patri quidem, ut inodo diximus, secundum divinitatem, nobis vero secundum humanitatem consubstantialem: eumdem secundum divinam naturam impatibilem, secundum humanam patibilem. Nam etsi
Deus Verbum proprii corporis passiones sibi appropriet, easque ad seipsum referat, ipse tamen semper intra impassibilitatis suæ terminos perseverat.Et
quamvis ipsum dicere audias: • Dorsum meum dedi
ad flagella, genas meas ad alapas; faciem autem
mcam non averti a confusione sputorum ";» nihil
tamen in propria natura perpessum arbitreris, sed
potius sui corporis flagella sibi appropriasse cogites. Nam Deus Verbum permansit impatibile. Sed
objicient hic forte nobis, qui divinis Scripturis,
rectæque doctrinæ obniti consueverunt: Si Deus
Verbum impatibile est, quomodo factum caro est?
Audi, dilecte.. Verbum caro factum est 18,» non in
ὁμοούσιον, Ἐπεὶ πῶς ἂν λεχθείη ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης
Ἰεσσαί; πῶς δὲ σπέρματος 'Αβραάμ; πῶς δὲ υἱὸς
Δαυΐδ; Πῶς δ᾽ ἂν νοηθείῃ τά·· Ἐξ αὐτῶν κατὰ
σάρκα Χριστός, ὁ ὢν ἐπὶ πάντων Θεός; ν τὸ δὲ τοῦ
θεσπεσίου Παύλου πῶς ἂν ἐκλάβωμεν·. Περὶ τοῦ
Υἱοῦ αὐτοῦ, τοῦ γενομένου ἐκ σπέρματος Δαυλό
κατὰ σάρκα, τοῦ ὁρισθέντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἐν δυνάμει κατὰ Πνεῦμα ἁγιωσύνης, ἐξ ἀναστάσεως νεκρῶν,
Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡ ἡμῶν; Ετεκεν οὖν ἡ
ἁγία Μαρία τὸν Ἐμμανουὴλ, κατὰ μὲν τὴν θεότητα,
καθὰ προειρήκαμεν, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ δὲ
τὴν ἀνθρωπότητα ἡμῖν ὁμοούσιον· κατὰ μὲν τὴν
θεότητα, ἀπαθῆ, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα, παθητόν· εἰ γὰρ καὶ οἰκειοῦται τοῦ ἰδίου σώματος τὰ
πάθη ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ εἰς ἑαυτὸν ἀναφέρει, ἀλλά
γε μεμένηκεν αὐτὸς ἐν τοῖς τῆς ἀπαθείας ὅροις. Καν
ἀκούσῃς αὐτοῦ λέγοντος· «Εδωκα τὸν νῦτόν μου
εἰς μάστιγας, τὰς δὲ σιαγόνας μου εἰς ῥαπίσματα,
τὸ δὲ πρόσωπόν μου οὐκ ἀπέστρεψα ἀπὸ αἰσχύνης
εμπτυσμάτων· ο μηδὲν αὐτὸν πεπονθέναι εἰς τὴν
ἰδίαν φύσιν ὑπολάβης· οἰκειώσασθαι δὲ μᾶλλον τοῦ
ἰδίου σώματος τὰς μάστιγας· ὁ γὰρ Θεός Λόγος μετ
μένηκεν ἀπαθής. Οἱ δὲ ἀντιταττόμενοι ταῖς θείας
Γραφαῖς καὶ ταῖς ὀρθαῖς δόξαις, ἐροῦσιν ἡμῖν· Εἰ
ἀπαθὴς ὁ Θεὸς 4 Λόγος, καὶ ἄτρεπτος, καὶ ἀναλλοίω
τος, πῶς ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο; ῎Ακους ἀγαπητέ.
• Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο, ν οὐ μεταπεπτωκώς εἰς
σάρκα· οὔτε γὰρ ὁ Θεὸς Λόγος μεταπέπτωκεν εἰς
σάρκα, οὔτε ἀναληφθεῖσα σὰρξ ἐχώρησεν εἰς τὴν
carnem demutatum. Neque enim Deus Verbum in φύσιν τοῦ ἀνειληφότος. Τί οὖν ἐστιν, «Ο Λόγος σάρξ
carnem versus est; neque assumpta caro in assu- ἐγένετο;» Τουτέστι, σάρκα έλαβε, καὶ σάρκα οὐ
mentis naturam transmutata est. Quid ergo sibi ψιλὴν, ἀλλὰ τὴν μετὰ ψυχῆς λογικῆς καὶ νοερᾶς,
vult: Verbum caro factum est?, Aliud nihil, ὅπερ ἐστὶ τελεία ἡ ἡμετέρα φύσις. Οὕτως ὁ Λόγος
quam Verbum carnem assumpsit; et carnem qui- σὰρξ ἐγένετο. Ἐβουλόμην δὲ ὑμᾶς καὶ τὴν διάνοιαν
dem non solam, sed cum rationali et intelligente τοῦ μεγαλοφωνοτάτου Ιωάννου γνῶναι, ἵνα εἰδῆτε
anima conjunctam, quæ duo naturam humanam τοῦ προειρημένου τὴν δύναμιν. Ὁ θεολόγος Ἰωάν
perfecte absolvunt. Ad hunc modum Verbum caro νης, ὁ τῆς βροντῆς υἱὸς, ὁ καταξιωθεὶς ἐπὶ τοῦ Δε
factum est. Optarem magniloquentissimi Joannis σποτικοῦ στήθους ἀνακλιθῆναι r, κἀκεῖθεν ἡμῖν τὰ
sensum vos intelligere, quo propositæ sententiæ ὑψηλότερα και θειότερα» ἀρυσάμενος δόγματα, βού
vim pernosceretis. Joannes theologus, tonitrui fi- λεται παραστῆσαι τὴν ὑπερβάλλουσαν τοῦ Θεοῦ περὶ
lius, qui super Dominicum pectus recumbere ἡμᾶς φιλανθρωπίαν· καὶ πρῶτον εἰρηκὼς τὰ θειόmeruit ", indeque nobis sublimiora divinioraque
τερα· «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς
dogmata hausit, cum eximiam Dei erga nos beni- τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος· οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ
gnitatem commendare vellet, ac primo quidem di- πρὸς τὸν Θεόν· πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς
viniora illa præmisisset, nempe hæc: «In principio
crat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus
erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum:
omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum
est nihil quod factum est 18; ubi ostendit illum
Patri esse coæternum (siquidem nihil eo antiquius
comperimus, quod in principio esse perhibetur).
Nam etsi cogitatione ad anteriora recurras, semper
tamen præcedet ipsum erat. Ipsius enim erat nullus
1, 14.
10 Hebr. 11, 16.
c
αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν, ὃ γέγονεν, ὅτε ἔδειξεν αὐτ
τὸν συναΐδιον τῷ Πατρί. Τοῦ γὰρ ἐν ἀρχῇ οὐδὲν
πρεσβύτερον εὑρίσκομεν· κἂν ἀναδράμῃς τῇ διανοία,
προλαμβάνει σε τὸν ἦν, τοῦ γὰρ ἦν οὐδὲν τέρμα
εὑρίσκεται· ὅτε ταῦτα εἴρηκε, καὶ ἔδειξε συναΐδιον
τῷ Πατρὶ, καὶ δημιουργὸν τῶν πάντων, τότε επάγει·
• Ο Λόγος σάρξ ἐγένετο, ο μονονουχί λέγων, ὅτι Ο
συναΐδιος τῷ Πατρὶ, καὶ τῶν πάντων Κύριος καὶ
δημιουργός, τοσοῦτον ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν δι᾿ ἡμᾶς
"Isa. L, 6. 18 Joan
18 Rom. 1, 3, 4.
• Isa. XI, 1.
11 Matth. 1, 1. 19 Rom. IX, 5.
16 Marc. ut, 17. 17 Joan. XIII, 23. 18 Joan. 1, 1-3.
Variæ lectiones codicis Seguicriani.
Ο κυρίου. Η Θεοῦ. Η κατακλιθῆναι. ο θεῖα.
col. 1441–1442page 5 of 6
PG 77:1441καὶ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, ὥστε σὰρξ ἐγένετο, ἵνα ἀπὸ τοῦ εὐτελεστέρου τῆς φύσεως ἡμῶν μέρους τοὺς ὑπερβάλλοντας τοῦ Θεοῦ οἰκτιρμούς περὶ ἡμᾶς δείξῃ.:. Ο Λόγος οὖν, φησί, σὰρξ ἐγένετο. Καὶ οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλ᾽ ἐπήγαγε· ι Καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν·, τὸ δὲ δεύτερον, τοῦ πρώτου ἑρμηνεία ἐστί. Τί ἐστιν, ο ῾Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο; ο Εσκήνωσεν ἐν '',; ἡμῖν, τουτέστιν, ἐν τῇ ἡμετέρα φύσει. Ορα καὶ τὸν Ἰωάννην δύο φύσεις κηρύττοντα, καὶ ἕνα Υἱόν. Ετερον σκηνή, καὶ ἕτερον τὸ σκηνοῦν· ἕτερον ναὸς, καὶ ἕτερον ὁ ἐνοικῶν Θεός. Πρόσεχε τῷ λεγομένῳ. Οὐκ εἶπον ἕτερος καὶ ἕτερος, ὡς ἐπὶ δύο προσώπων, ἢ δύο Χριστῶν, ἢ δύο υἱῶν· ἀλλ᾽ ἕτερον καὶ «, ἕτερον, ὡς ἐπὶ δύο φύσεων. Οτε οὖν εἶπεν· ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ἐκήρυξε τὰς δύο φύσεις, τότε ἐπήγαγε· Καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς. Οὐκ εἶπε, Δύο υἱῶν, ἀλλὰ, μονογενοῦς. Ἡσαΐας οὖν κηρύσσει τὸν Ἐμμανουήλ, τουτ ἐστι Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα. Πέτρος δὲ λέγει· Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ο τὴν διτ τὴν φύσιν, καὶ τὸ μοναδικὸν πρόσωπον τοῦ Υἱοῦ. Ὁ Θεολόγος Ιωάννης λέγει· ι Καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, ο δύο φύσεις, καὶ τοῦ Μονογενοῦς τὸ ἓν πρόσωπον. Εμεινε δὲ ὁ Θεὸς Λόγος ἀπαθής. Πάλιν γὰρ ἐπ' ἐκεῖνο ἔρχομαι· πρόσεχε τῷ λεγομένῳ. Καὶ τῶν μὲν θειοτέρων μεταδέδωκε τῇ ἀνειλημμένη φύσει, τῶν δὲ τῆς ἀνθρωπότητος οὐδενὸς μετέλαβε. Περιεπάτησεν ἐπὶ θαλάσσης, ἀλλὰ μετὰ τοῦ ἰδίου σώματος. Επ ετίμησε τοῖς ἀνέμοις καὶ τῇ θαλάσσῃ, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἰδίου σώματος. Απήντησεν αὐτῷ λεπρὸς, λέγων Κύριε, ἐὰν θέλης, δύνασαι με καθαρίσαι· ο λέγει Θέλω· καθαρίσθητι·» καὶ ἥψατο αὐτοῦ τὸ σῶμα τὸ Δεσποτικὸν, καὶ ἐδραπέτευσε τὸ νόσημα· ἀπεξύ σθη ή λέπρα. Έθρεψε πεντακισχιλίους ἐκ πέντε ἄρτων, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἡμετέρου σώματος· λαβὼν γὰρ ηὐχαρίστησε τῷ Πατρὶ, καὶ κλάσας ἔδωκε τοῖς μα θηταῖς αὐτοῦ, οἱ δὲ μαθηταὶ τῷ πλήθει· καὶ ἐπερίσω σευσαν δώδεκα κόφινοι κλασμάτων. Μόνου Θεοῦ ἐστιν ἀφιέναι ἁμαρτίας· πάλιν λέγει· «"Ινα εἰδῆτε, ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἁμαρ τίας.» Πάλιν λέγει· Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ.» Ορᾷς, πῶς τῶν θειοτέρων μετέδωκεν; Οταν δὲ ἴδῃς αὐτὸν πει νῶντα, καὶ διψῶντα, κοπιῶντα, καὶ ἱδροῦντα, παρα διδόμενον Πιλάτῳ, ἀγόμενον καὶ περιαγόμενον χερσὶ δημίων, ἀγωνιῶντα, εὐχόμενον· • Ἑλων Ἑλων, λαμμα σαβαχθανί; τουτέστι, Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέλιπες;» καὶ πάλιν·. Εἰ δυνατόν, Πά χιν, xνι, * εἶπεν.
1441
HOMILLE.
1442
καὶ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, ὥστε σὰρξ ἐγένετο, ἵνα invenitur terminus: cum, inquam, bæc præmisisἀπὸ τοῦ εὐτελεστέρου τῆς φύσεως ἡμῶν μέρους τοὺς set, Patrique coæternum, et omnium opificem osὑπερβάλλοντας τοῦ Θεοῦ οἰκτιρμούς περὶ ἡμᾶς δείξῃ. tendisset, tandem subjungit:. Et Verbum caro
• Ο Λόγος οὖν, φησί, σὰρξ ἐγένετο.» Καὶ οὐκ ἔστη factum est; a tantum non istud dicens: Qui Patri
μέχρι τούτου, ἀλλ᾽ ἐπήγαγε· ι Καὶ ἐσκήνωσεν ἐν coæternus, rerumque omnium conditor ac Domiἡμῖν·, τὸ δὲ δεύτερον, τοῦ πρώτου ἑρμηνεία ἐστί. nus exsistit, adeo propter nostram salutem semetΤί ἐστιν, ο ῾Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο; ο Εσκήνωσεν ἐν ipsum humiliavit '', ut factus sit caro; quo nimiἡμῖν, τουτέστιν, ἐν τῇ ἡμετέρα φύσει. Ορα καὶ τὸν rum viliori naturæ nostræ portione excellentes illas
Ἰωάννην δύο φύσεις κηρύττοντα, καὶ ἕνα Υἱόν. Dei erga nos miserationes patefaceret. Ait ergo:
Ετερον σκηνή, καὶ ἕτερον τὸ σκηνοῦν· ἕτερον ναὸς, Et Verbum caro factum est. Verum hucusque
καὶ ἕτερον ὁ ἐνοικῶν Θεός. Πρόσεχε τῷ λεγομένῳ. progressus, non constitit. Addit enim: Et habitaΟὐκ εἶπον ', ἕτερος καὶ ἕτερος, ὡς ἐπὶ δύο προσώ- vit in nobis. Posterius prioris explanatio est. Nam
πων, ἢ δύο Χριστῶν, ἢ δύο υἱῶν· ἀλλ᾽ ἕτερον καὶ quid est, «Verbum caro factum est,, nisi quod
ἕτερον, ὡς ἐπὶ δύο φύσεων. Οτε οὖν εἶπεν· «Εσκή- habitarit in nobis, hoc est in nostra natura? Adνωσεν ἐν ἡμῖν,» καὶ ἐκήρυξε τὰς δύο φύσεις, τότε verte etiam Joannem duas naturas prædicare, unum
ἐπήγαγε· «Καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν autem Filium. Aliud est enim habitaculum, et aliud
ὡς Μονογενοῦς.» Οὐκ εἶπε, Δύο υἱῶν, ἀλλὰ, Μονογε- quod inhabitat: aliud templum, et aliud Deus qui
νοῦς. Ἡσαΐας οὖν κηρύσσει τὸν Ἐμμανουήλ, τουτ- in templo degit. Attende quid dicatur. Non dixi,
ἐστι Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα. Πέτρος δὲ λέγει·. Σὺ alius et alius, veluti de duabus personis, aut duoεἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ο τὴν διτ- bus Christis, aut duobus filiis; sed, aliud et aliud,
τὴν φύσιν, καὶ τὸ μοναδικὸν πρόσωπον τοῦ Υἱοῦ. Ὁ tanquam de duabus naturis. Postquam ergo dixit:
Θεολόγος Ιωάννης λέγει· ι Καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, ο • Et habitavit in nobis, duasque naturas prædica -
δύο φύσεις, καὶ τοῦ Μονογενοῦς τὸ ἓν πρόσωπον. vit, mox adjunxit: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti 20. Non dixit: duorum filiorum, sed Unigeniti. Isaias igitur Emmanuelem, hoc
est, Deum humanatum "; Petrus autem dicit: «Tu es Christus Filius Dei vivi ",, natura dualitatem,
personæ autem unitatem exprimens. Joannes vero theologus ait: Et habitavit in nobis; duas naturas, et unam Unigeniti personam subindicans.
Εμεινε δὲ ὁ Θεὸς Λόγος ἀπαθής. Πάλιν γὰρ ἐπ'
ἐκεῖνο ἔρχομαι· πρόσεχε τῷ λεγομένῳ. Καὶ τῶν μὲν
θειοτέρων μεταδέδωκε τῇ ἀνειλημμένη φύσει, τῶν
δὲ τῆς ἀνθρωπότητος οὐδενὸς μετέλαβε. Περιεπάτησεν
ἐπὶ θαλάσσης, ἀλλὰ μετὰ τοῦ ἰδίου σώματος. Επετίμησε τοῖς ἀνέμοις καὶ τῇ θαλάσσῃ, ἀλλὰ διὰ τοῦ
ἰδίου σώματος. Απήντησεν αὐτῷ λεπρὸς, λέγων·
• Κύριε, ἐὰν θέλης, δύνασαι με καθαρίσαι· ο λέγει·
• Θέλω· καθαρίσθητι·» καὶ ἥψατο αὐτοῦ τὸ σῶμα
τὸ Δεσποτικὸν, καὶ ἐδραπέτευσε τὸ νόσημα· ἀπεξύσθη ή λέπρα. Έθρεψε πεντακισχιλίους ἐκ πέντε
ἄρτων, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἡμετέρου σώματος· λαβὼν γὰρ
ηὐχαρίστησε τῷ Πατρὶ, καὶ κλάσας ἔδωκε τοῖς μα
θηταῖς αὐτοῦ, οἱ δὲ μαθηταὶ τῷ πλήθει· καὶ ἐπερίσω
σευσαν δώδεκα κόφινοι κλασμάτων. Μόνου Θεοῦ ἐστιν
ἀφιέναι ἁμαρτίας· πάλιν λέγει· «"Ινα εἰδῆτε, ὅτι
ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἁμαρ
τίας.» Πάλιν λέγει· Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν
οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς
τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ.» Ορᾷς, πῶς
τῶν θειοτέρων μετέδωκεν; Οταν δὲ ἴδῃς αὐτὸν πεινῶντα, καὶ διψῶντα, κοπιῶντα, καὶ ἱδροῦντα, παραδιδόμενον Πιλάτῳ, ἀγόμενον καὶ περιαγόμενον χερσὶ
δημίων, ἀγωνιῶντα, εὐχόμενον· • Ἑλων Ἑλων,
λαμμα σαβαχθανί; τουτέστι, Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα
τί με εγκατέλιπες;» καὶ πάλιν·. Εἰ δυνατόν, Πά19
39.
Mansit autem Deus Verbum impatibilis: nam huc
iterum regredimur. Adverte quid dicatur. Diviniora quidem assumptæ naturæ communicavit;
verum eorum quæ humanæ sunt naturæ, nihil in
se transtulit. Ambulavit super maria ", sed id non
absque proprio corpore. Increpavit mare et ventos ", sed per proprium corpus. Occurrit illi leprosus, dicens: Domine, si vis, potes me mundare; dicit ei: Volo; mundare.. Et tetigit illum
corpus Dominicum, et fugatus est morbus, lepraque
decessit. Pavit quinque millia hominum quinque
panibus ", sed per nostrum corpus. Nam, accepto
pane, gratias egit Patri, et fregit, deditque discipulis
suis, discipuli autem turbæ. Εt superfuerunt duodecin cophini fragmentorum. Solius Dei est peccata
dimittere; dicit autem: Ut sciatis quia Filius
hominis habet potestatem dimittendi peccata ".
Rursus dicit: «Nemo ascendit in coelum, nisi qui
descendit de cœlo, Filius hominis, qui est in cœ1o ".» Cernis quomodo diviniora communicavit?
Cum autem vides illum esurientem, sitientem *,
defatigatum 30, sudantein ", Pilato traditum, lictorum manibus ductuin circumactumque, agonizantem ", orantem: «Eloi, Eloi, lammah sabacthani;
hoc est: Deus meus, Deus meus, utquid dereiquisti me 33?, clamantem rursum: Pater, si
26 Marc. IV,
23 Matth. χιν, 25.
Philipp. 11, 6. 20 Joan. 1, 14. 21 Isa. VII, 14.
28 Matth. xνι, 16.
27 Marc. 11, 10.
16 Joan. vi, 5 seqq.
25 Joan. itt, 13.
19 Matth. 1V,
so Joan.
2.
9 Joan. xvIII, 29; xix,
ss Marc. xv,
1 seqq.
34.
IV, 6.
ss Matth. vu, 5.
31 Luc. xxi, 44.
Variæ lectiones codicis Seguieriani.
* εἶπεν.
Homily IIIHomilia III
col. 1443–1444page 6 of 6
PG 77:1443τερ, παρελθέτω ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο· πλην χχνι, χχνπ, ι ὅτι νῦν. * κατηξιώθην. οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ.» Οταν ἴδῃς αὐτὸν ανασκολοπιζόμενον· ὅταν ἴδης ήλους ἐπὶ τῶν χειρῶν καὶ τῶν ποδῶν, καὶ κεκεντημένον τὴν πλευράν, τότε νόει, ὅτι ὁ Θεὸς Λόγος ἀπαθὴς μεμένηκε, ταῦτα δὲ πάντα οἰκειοῦται τὰ γινόμενα εἰς τὸ ἴδιον αὐτοῦ σῶμα. Ἵνα δὲ δείξῃ, ὅτι οὔτε ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πά θους ἀπέστη τοῦ ἰδίου ναοῦ, ὅτε καὶ οἱ Ἰουδαῖοι ταῦτα ἑδραματούργουν κατὰ τοῦ Δεσπότου, ἀπέσβεσεν ὡς Θεὸς ἀκτῖνα ἡλιακήν. Σκότον κατέχεε τοῦ κόσμου ἔσχισε τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ. Πέτρας διέρρηξε νεκροὺς ἤγειρε. Ταῦτα πάντα εἰργάσατο, ἵνα γνῷς, ὅτι συνῆν τῷ πάσχοντι, καὶ τὰ μὲν πάθη ᾠκειοῦτο, αὐτὸς δὲ ἀπαθὴς ἅπαντα εἰργάζετο. Τὰ ὑμῶν ὑμῖν παρεθήκαμεν αὕτη γὰρ τοῦ Πατρὸς ἡ διδασκαλία· οὗτος ὁ θησαυρὸς προγονικὸς ὑμῶν τοῦ μακαρίου ᾿Αθανασίου τὰ δόγματα· τοῦ μεγάλου Θεοφίλου τὰ διδάγματα, τῶν στύλων τῆς ὀρθοδοξίας. Αλλ' ἐπειδὴ μακροθύμως τῶν ἡμετέρων ήνέσχεσθε ψελλισμάτων, ἀναμείνατε τοῦ πατρὸς τὴν σοφίαν. Ἠκούσατε καλάμου ποιμενικοῦ, ἀκούσατε καὶ σάλο πιγγος μεγαλοφωνοτάτης. Ὁ λαὸς εἶπεν· Υἱὲ Θεοφίλου, καὶ ᾿Αθανασίου, Κυρίλλου σοφίας ἀκούσωμεν. ὁ ἐπίσκοπος Παῦλος εἶπεν Ημῶν μὲν τῶν ὀρθοδόξων τὰ φρονήματα διεγειρούσης, τῶν δὲ ἐναντίων τῆς Ἐκκλησίας τὰ στίφη καταβαλλούσης. Τῷ Θεῷ τοίνυν δόξαν αναπέμψομεν νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Γ΄. Ομιλία Παύλου επισκόπου Εμέσης ἐν 'Αλεξ ανδρείᾳ περὶ εἰρήνης Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ τοίνυν η πρῶτον ὑμῖν φθεγγόμενος τῇ τῆς εἰρήνης προσρήσει, τὴν ὑμετέραν κατ αξιωθῆναι κατασπάσασθαι εὐλάβειαν· εἰρήνην ἐν τῷ μέρει δεδωκώς, καὶ εἰρήνην ἀντιλαβών· εἰ ρήνην τὴν πάντων τῶν ἀγαθῶν αἰτίαν· τὴν ἐράσμιον καὶ τῷ Θεῷ φίλην· ἣν ὁ Δεσπότης Χριστὸς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τῇ οἰκουμένῃ ἐχαρίσατο. Αὐτῷ ἡ δόξα ἅμα τῷ Πατρὶ σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΝΟΤΑ.
1345
PAULI EMESENI EPISCOPI HOMILIÆ.
1444
possibile est, transeat a me calix iste; verumtamen À τερ, παρελθέτω ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο· πλην
non quod ego volo, sed quod tu *: cum vides in
crucem actum, clavis manus et pedes illius fixos,
latusque confossum; tum cogita Deum Verbum
permansisse impatibile; hæc autem omnia, quæ
suo illata sunt corpori, sibi appropriasse. Ut autem
ostenderet, quod ne passionis quidem tempore a
proprio recessisset templo, quando Judaei hæc tragica contra Dominum agebant, tanquam Deus compressit solis radios, diffudit tenebras per terrarum
orbem, discidit templi velum, disrupit petras, excitavit mortuos s. Hæc omnia operatus est, ut intelligeres adfuisse illum patienti, et ejusmodi passiones sibi appropriasse, sed ipsum impatibilem
omnia hæc perfecisse.
Quæ vestra sunt vobis apposuimus, hæc enim est
Patris vestri doctrina, hic thesaurus est vobis avitus, hæc beati Athanasii sunt dogmata, hæc magni
Theophili est doctrina, columnarum orthodoxa
doctrinæ. Sed quoniam patienter nostram tulistis
balbutiem, exspectate nunc Patris sapientiam: audistis calamum pastoralem, audite nunc et tubam
clare personantem.
Populus dixit Fili Athanasii et Theophili, Cyrilli sapientiam audiamus....... episcopus Paulus
dixit:
Quæ nostras quidem orthodoxorum mentes exsuscitat, hostium vero Ecclesiæ acies prosternit. Deo
ilaque gloriam reddamus nunc et semper, et in
sæcula sæculorum. Amen
III.
Pauli episcopi Emesa homilia dicta Alexandriæ, de
pace.
Benedictus sit Deus, quod ego nunc primum ad
vos loquens per pacis appellationem, pietatem vestram salutare dignus habitus sum; qui pacem partim dederim, et pacem vicissim acceperim; pacem
omnium bonorum causam pacem amabilem et
Deo charam; quam orbi terrarum per Spiritum sanctum largitus est Dominus Christus. Ipsi gloria
una et Patri, cum sancto Spiritu, in sæcula. Amen.
ss Matth. χχνι, 39.
Matth. χχνπ, 51-53.
ι ὅτι νῦν. * κατηξιώθην.
οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ.» Οταν ἴδῃς αὐτὸν
ανασκολοπιζόμενον· ὅταν ἴδης ήλους ἐπὶ τῶν χειρῶν
καὶ τῶν ποδῶν, καὶ κεκεντημένον τὴν πλευράν, τότε
νόει, ὅτι ὁ Θεὸς Λόγος ἀπαθὴς μεμένηκε, ταῦτα δὲ
πάντα οἰκειοῦται τὰ γινόμενα εἰς τὸ ἴδιον αὐτοῦ
σῶμα. Ἵνα δὲ δείξῃ, ὅτι οὔτε ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πά
θους ἀπέστη τοῦ ἰδίου ναοῦ, ὅτε καὶ οἱ Ἰουδαῖοι ταῦτα
ἑδραματούργουν κατὰ τοῦ Δεσπότου, ἀπέσβεσεν ὡς
Θεὸς ἀκτῖνα ἡλιακήν. Σκότον κατέχεε τοῦ κόσμου·
ἔσχισε τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ. Πέτρας διέρρηξε
νεκροὺς ἤγειρε. Ταῦτα πάντα εἰργάσατο, ἵνα γνῷς,
ὅτι συνῆν τῷ πάσχοντι, καὶ τὰ μὲν πάθη ᾠκειοῦτο,
αὐτὸς δὲ ἀπαθὴς ἅπαντα εἰργάζετο.
Τὰ ὑμῶν ὑμῖν παρεθήκαμεν αὕτη γὰρ τοῦ Πατρὸς
ἡ διδασκαλία· οὗτος ὁ θησαυρὸς προγονικὸς ὑμῶν·
τοῦ μακαρίου ᾿Αθανασίου τὰ δόγματα· τοῦ μεγάλου
Θεοφίλου τὰ διδάγματα, τῶν στύλων τῆς ὀρθοδοξίας.
Αλλ' ἐπειδὴ μακροθύμως τῶν ἡμετέρων ήνέσχεσθε
ψελλισμάτων, ἀναμείνατε τοῦ πατρὸς τὴν σοφίαν.
Ἠκούσατε καλάμου ποιμενικοῦ, ἀκούσατε καὶ σάλο
πιγγος μεγαλοφωνοτάτης.
Ὁ λαὸς εἶπεν· Υἱὲ Θεοφίλου, καὶ ᾿Αθανασίου,
Κυρίλλου σοφίας ἀκούσωμεν. ὁ ἐπίσκοπος
Παῦλος εἶπεν·
•
Ημῶν μὲν τῶν ὀρθοδόξων τὰ φρονήματα διεγει
ρούσης, τῶν δὲ ἐναντίων τῆς Ἐκκλησίας τὰ στίφη
καταβαλλούσης. Τῷ Θεῷ τοίνυν δόξαν αναπέμψομεν
νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Αμήν.
Γ΄.
Ομιλία Παύλου επισκόπου Εμέσης ἐν 'Αλεξ
ανδρείᾳ περὶ εἰρήνης
Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ τοίνυν η πρῶτον ὑμῖν φθεγγό
μενος τῇ τῆς εἰρήνης προσρήσει, τὴν ὑμετέραν κατ
αξιωθῆναι κατασπάσασθαι εὐλάβειαν· εἰρήνην
ἐν τῷ μέρει δεδωκώς, καὶ εἰρήνην ἀντιλαβών· εἰρήνην τὴν πάντων τῶν ἀγαθῶν αἰτίαν· τὴν ἐράσμιον
καὶ τῷ Θεῷ φίλην· ἣν ὁ Δεσπότης Χριστὸς διὰ τοῦ
ἁγίου Πνεύματος, τῇ οἰκουμένῃ ἐχαρίσατο. Αὐτῷ ἡ
δόξα ἅμα τῷ Πατρὶ σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς
αἰῶνας. Ἀμήν.
Variæ lectiones codicis Seguieriani.
ΝΟΤΑ.
Cyrilli homilia De Paulo qui ante disseruerat, exstat supra col. 990.
Hoc fragmentum edidit Cotelerius in Monumentis Ecclesiæ Græcæ, t. I, p. 48.
PAULI EMESENI
EPISTOLA AD ANATOLIUM MAGISTRUM MILITIÆ.
De pace eccclesiastica restituta.,
. Exstat in Synodico Casinensi adversus Tragœdiam Irenæi, cap. 107, inter Opera Theodorcti, infra, tom. LXXXIV.
Continue reading PG 77: Florilegium christologicum (excerpta ex variis sermonibus) →≣ entire volume