HOMILIA V. IN DIE NATIVITATIS DOMINI. tio quod conspicuum non exsistit. Verum ad evan gelicum sermonem animum reducamus, quo inde petitis narrationibus jucunde vos excipiamus. que festivitatem passionibus antiquiorem facit. Sive Quod enim oculis conspicuum est, ejus est proba vivificam ejus mortem recolimus, nunc advenit qui se pro nobis in mortem erat traditurus. Sive deni que magnam resurrectionis ejus festivitatem agi mus, quam nobis is præbuit, se ipsum primitias efficiens eorum qui sunt resurrecturi (in se nam que universum suscitavit humanum genus, commu nem universi illius suscitandi promissionem faciens); hodierna festivitas illa etiam exsistit antiquior. Et enim triduanus e sepulcro surrexit Salvator, non suum duntaxat sepulcrum aperiens, sed et multo rum sepulcra sanctorum reserans”. Cum suo enim etiam sanctorum sepulcra apcruit, resurrectionem suam arrhabonem ac pignus præbens communis resurrectionis. Resurgens e sepulcro sepulcra ape ruit; natusque e vulva vulvam non aperuit. Ex morte enim ac terræ sinu emergens monumenta aperit; nascens vero ex Virgine uterum non ape ruit sed et nascitur, et Virginis sinum clausum relinquit. Quamobrem, quæso? video enim et te ejus sciendi desiderio teneri. Num hæc causa rite dicatur ob quam monumenta aperiuntur, vulva virginalis aperta non fuit? quod nimirum ejus re surrectio universorum resurrectionis causa exstitit; partus vero miraculum ejus solum qui illo editus est fuerit, non ut quisquam alius tali modo nativi tatis in rerum naturam edendus sit. Solus enim cum esset, ac præsens esset, natus est; nos autem post partum in hunc mundum advenimus: ac nos quidem tum primum sumus, cum partu effundimur; ipse vero cum natus est, tum primum oculis con spicuus fuit. Quia ergo resurrectio communis erat, partus vero ejus exstitit singularis; universis ape riuntur sepulcra, uterus autem non aperitur, soli Christo servans mirabilem illum pariendi modum. Idcirco virgo mansit Virgo, tametsi vere matris nomen obtinuit. Mater namque effecta est lacten tem pariens puerum; mansit nihilominus virgo Verbum edens carnem factum. Eum itaque qui na tus est, et hominem Virgo ostendit et Verbum hominem ostendit effecta mater; sed et Verbum eumdem prodidit virgo perseverans, quod et prius fuit. Neque enim illud amisit, hocque assumpsit. Mansit ergo virgo, quod erat; ac mater effecta est, quod non erat: quippe quæ eum erat paritura, qui homo factus, Deus perseveravit. II. Ne jam ergo quæstionum nodos Dei necte mi raculis, neque admirandam dispensationem dubi tatiunculis fatiga, quas tu secutus in fide naufra gasti. Ratiunculis enim teipsum credens, velutque navem tutissimam fidem relinquens, ac tuis quæstio nibus Dei signorum pelagus trajicere cupiens, ne cessario naufragium facis; qui et quod tutum erat reliqueris, nec pelagus quantum est superare pos sis. Ex me quæris, quomodo Deus permansit? Vi cissim et ego quæro quomodo mansit virgo quod crat virgo, et mater exstitit? Hæc vides; illa credis. 71 Matth. XXVII, 52. 73 Matth. 1, 18. 73 ibid. Jesu Christi, inquit, generatio sic erat”. Hæc ait Matthæus evangelista, qui et Christum Deum sciat sæculis anteriorem, et ejus nunc nar ret generationem. Hæc ergo, ait, nosce: eum me sermone describere qui et semper est, et factus est. Ejas, inquit, generationem narro, qui est semper ejus partum, qui Patri coæternus exsistit. Genera tionem dico, non qua ratione erat, sed qua post modum exstitit. Meam itaque tibi dico generatio nem, quam conditor meus amplexus est. Cum enim esset desponsata mater ejus Maria Joseph, antequain convenirent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto”. › Quorsum vero ex Virgine nasciturus Dominus, non ex ea quæ non desponsata; sed quæ viro desponsata esset, nascatur, operæ pretium noscamus. Plures enim hæc nobis obji ciunt, qui sapientis ejus consilii utilitatem oppido cognoscere velint. Quidni ex virgine non despon sata natus est? Quidni omni exsors suspicionis mansit virginitas, quæ Domino nascituro ministra tura erat? Secus plane se res habet: suspecta nam que Virgo futura erat, nisi Joseph qui desponderat custodem habuisset. Verum sponsam eam justus accipit, ut virginitatis custos exsistat, ac partus testis. Quamobrem etiam custos in ejus veniens suspicionem, quanquam putaverat bene custodisse sibi desponsatam, voluit occulte dimittere eam ".> Enimvero testis ipse Virginis efficitur, qui sapienti consilio disponit miraculum. Ait enim in somnis Joseph: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam: quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est”. › Nulla tibi fraus contigit custodienti Virgi nem partus enim mysterium de Spiritu sancto exsistit. Non adulterium est quod ita gestum est, sed adulterii sublatio. Virgo, virgo est. Deus Ver bum est qui in illa 'gestatur: qui et si nasciturus est, siquidem est factus caro, nihil tamen sponsæ tuæ virginitatem lædet. Custos ergo Joseph effectns est Mariæ, ac ejus virginitatis testis omni major exceptione. Idcirco igitur ex desponsata Virgine nascitur Dominus, sponsum testem virginitatis faciens. IV. Porro cum mysterium mystice ac arcana ra tione fieri oporteat, oportuit incarnationis miracu lum nova quadam ac insolita exhiberi ratione. Debuit gratia hominibus ea salutem consecuturis fieri manifesta, eademque diabolo bominum sem per bonis insidiantis reddi obscura. Erat quidem Mariæ virginitas, iis qui vellent quod res haberet considerare, perspicua; desponsatio autem diabo lum deceperat, tanquam corporis exstitisset com mistio, ac necdum Emmanuel natus esset, quema Isaias propheta ex Virgine nasciturum annuntia " Matth. 1, 19. 73 ibid. 20.

verat, in hæc verba loquens: Ecce virgo in utero tur; sed, Inventa est in utero habens. › Plane habebit, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel: quod interpreteris Nobiscum Deus 7. › Quod audisset diabolus communem gratiam ex Vir gine nascituram, insidiabatur virginitati, nusquam eam consistere sinens. Nec sane apud Judæos virgo ulla erat, nec ethnici rem honori habebant, con tendente dæmone ut hanc apud homines virtutem exstingueret. Quia ergo virginitas insidiis a dæmone appetebatur, cum et ille tum virtutem odio prose queretur, tum etiam munus humano generi salu tare timeret; desponsat Mariam Joseph, ac matri monii exhibetur species, ut Virgo inscio diabolo virgo perseveret, virginitatem divinæ ordinationi servans; fiatque Virgo ex se nascituri Domini orga num, desponsationis illo colore dæmonis insidias latens. Idcirco igitur Joseph in sponsam accepit. siquidem erat qui factus est, salutare dispensationis inventum. Ait namque, Inventa est in utero ha bens de Spiritu sancto. › Inventus est iis, qui fide receperunt incarnationis miraculum. Inventus est salutem consecuturis fidelibus, ac iis qui in eo quod erat conspicuum, non offenderunt. Inventus est non ex homine exsistendi sumpto principio, sed nova quadam ac insolita ratione ex Spiritu sancto editus. Fuerat sane ex virgine aratrum non experta terra primus Adam formatus; exque vulva virgine formatur novissimus, quo hac quoque parte Domi nus Adam effectus fidelibus, Adæ lapsus emendet. VII. Joseph autem vir ejus, cum esset justus, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. ‹ Solvit paululum memoriam mysterii novitas. Non enim Joseph miraculi reputavit magnitudinem. Non pro eo ac decebat consideravit, quod etiam naturam superabat et rationem; sed suspectam habebat Virginem, clam se virginitatis jacturam passam eam existimans. Existimabat solutam vir ginitatem, mirabilem fetum in utero videns. Incau tam suspicabatur virginitatis jacturam, admiran dam œconomiam. Nescivit Joseph quod novum factum erat, et voluit occulte dimittere Virginem, morem veteri legi gerens. Verum corrigit angelus quod ita suspicabatur, ei qui deceptus esset igno scens. Suspicioni dat veniam. Non enim ejusmodi erat mysterium, ut humanis illud rationibus assequi posset. Quamobrem non increpat Joseph ut qui calumniam struat, sed docet quid res habeat, ve niam ignorantiæ præbens. Ait namque illi: ‹ Jo seph fili David. Etiam nobilitatem honorans com memorat, suspicionem curans. Joseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam: quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est. › Co gnito ergo Joseph mysterio, citoque fidem angelo habens, factum ex Virgine Emmanuelem certo con jiciens, ac legislatorem sequestra Virgine adesse intelligens, legem reliquit, nec desponsationis ne cessitudinem solvit, qui et ipse mysterio huic mi nister libens accederet. Accipit itaque Virginem, non jam ut conjugem, sed ut arcam; non legem, sed ipsum legislatorem ferentem. Habebat igitur V. Verum ‹ ait angelus Joseph: Noli timere ac cipere Mariam conjugem tuam: quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est. › Hic sancti Spi Titus dignitas ostenditur, ejusque creatrix potestas palam evincitur. Creator quippe fetus Spiritus sanctus angeli sermone significatur, exque eo factus puer ab angelo proditur. Qui vero, ac qua ratione? Quia enim Christus factus est secundus Adam, emendante Deo prioris transgressionem (vocatur erim Christus novissimus Adam, sic Apostolo eum appellante. Factus est enim, inquit, primus Adam in animam viventem; novissimus Adam in spiri tum vivificantem”. Nec dicit secundus Adam, quanquain non ignorabat secundum ex adverso prioris distingui: sed novissimum eum dicit Adam, ne tertium quartumve alium speraveris). Erat ergo Dominus novissimuз Adam; quodque prior a Patre formatus sit, novissimus a Spiritu sancto formatur, quo æqualem Spiritus sancti ac Patris virtutem significet. Neque tamen primus sine Spiritu aut Unigenito non cooperante conditus est, vel a solo Patre creatus: sancta enim Trinitas erat quæ con debat hominem, eoque etiam dicebat Pater: ‹ Fa ciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram 78; > Unigenito suo, sanctoque Spiritu adjutore ac consultore utens: hoc est, ipse secum cum sua sapientia ac vi sanctificante colloquium habens. Christus quidem, Dei virtus est, et Dei Joseph Virginem mysterio serviens, servansque vir sapientia; Spiritus autem sanctus sanctificans Conditoris vis exsistit. Non ergo alius cum alio con silium habitum est, sed ipse suam sapientiam con silii sociam ac adjutricem accepit; vimque illam sanctificantem ad creationis opus assumpsit, cujus illius munus ut creata servet, eisque sanctitatem impertiat. VI. Jesu Christi ergo generatio sic erat. Cum enim esset desponsata mater ejus Maria Joseph, antequam convenirent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto.» Neque dixit, accepisse in utero non enim ex virili semine erat, quod illo gestaba ginitatem. Cognovit quæ prius prophetæ locuti erant. Intellexit prophetarum sermones: quippe justus erat, eosque sermones meditari usu didi cerat. VIII. Verum videamus et prophetiam, ut miran dum hunc signaret partum. In medium prophetam adducamus, Dei explicantem partum, salute hu manum genus donaturum. Altius itaque propheti cum sermonem repetamus, ac vobis prophetiam ex abundanti explicemus. Ait ergo Isaias propheta Dixit Dominus ad Achaz: Pete tibi signum ■ Deo tuo in excelsum, sive in profundum "., Pete, 16 Isa. vII, 14; Matth. 1, 23. "I Cor. xv, 45. 78 Gen, 1, 26. "I Cor. 1, 24. 80 Isa. vII, 10.

ari is. que part praples um HOMILIA VI IN S. DEIPARAM ET IN NATIVITATEM DOMINI. vent. Vide veram prophetiam cavillantes. Postquam enim manifestum est Christi mysterium (significa bat enim partum virginalem ducentem nos ad Deum. Emmanuel namque, is qui utero gestatur ac partu editur, interpretatione valet Nobiscum Deus), ab hoc Judæi sensu prophetiam detorquentes, atque a Christi adventu sermonem abstrahentes, non au diunt, ‹ Ecce virgo in utero habebit, sed, Ecce juvencula in utero habebit, prophetiam adulteran tes ut Christi testimonium obscurent. Nam alii quidem dicunt: Ecce juvencula in utero habebit; alii, Ecce adolescentula, Christi partum "volentes separare a prophetia. Verum ait propheta: ‹ Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium, et voca bunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpreta tum, Nobiscum Deus. › Tu vero id quoque in pro phetia considera. Ecce, inquit propheta, futurum quid annuntians. Ecce, inquit, ut videns quod post ea erat futurum. Tale quid enim est propheticus oculus, id quod est futurum videns ac si in præ sentia gereretur. Sic videns, sic loquitur. Ecce, pro eo ac est, Ego video quod vos hodie auditis. Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel., Non vocabit Joseph, autve mater: non sic vocabunt qui ejus fratres videbantur: nam et illi offendebantur *3; sed vocabunt gentiles, qui nimirum fide Judæos prævenient. Vocabunt ii qui cum longissime abes nquit, a Deo miraculum ac signum, quod ostendat Judæorum reprehensionem, qui prophetiam depra universorum ipsum esse opificem. Quære miracu lum, ut Creatoris potentiam noveris. Pete rem no vam et insolitam, quæ de Deo doceat virtutem, servumque te fidelem Dei efficiat. Quid ergo fidelis Achaz? Mihi, inquit, fides sufficit. Ad eam minime requiro probationem, quæ in rerum exhibitione consistit. Filius sum Abrahæ qui fide justificatus est, nec miracula requisivit. Non indiguit Abraham miraculorum probatione, ut Deum doceretur. Non opus habuit prodigiis, quibus illi universorum opi fex declararetur. Mihi ergo, inquit, satis est paterna hæreditas. Fidelis esse volo filius fidelis Abrahæ. Majorum fidem suscipio, non curiosius inquiro. Non petam, inquit, et non tentabo Dominum. › Non jam divinæ virtutis experimentum capiam. Docet me fides, quanta Deus valeat. Hæc quidem rex Achaz. Quia vero Davidis cognatio ad Judæos deducta quotidie signa et miracula atque portenta a Deo flagitabat, miraculorumque probationes ad Dei præstandam cognitionem, ait propheta domui Da vid quæ rex dixerat. Audite, inquit, nunc, domus David, quid dicat Achaz, non quærere se signum ut fidem Deo habeat: vos autem Domino certamina movetis, miraculorum ex eo exigentes probationes, velutque in stadium ac certamen Deum trahitis, po tentiæ opera exquirentes, neque credentes nisi vi deritis signa. Quod et Dominus de Judæis ait Nisi signa et prodigia videritis, non creditis 8¹ Hoc significavit Isaias, Davidis familiam increpans. sent, prope gratiam venerunt, ad quos etiam Ait namque: Audite nunc, domus David: Nun quid parum vobis est certamen præbere hominibus, et quomodo Domino præbetis certamen ***? › Ju dæorum improbitatem arguit, eorumque demen tiam qui miracula peterent ad fidem veritati præ standam. Quia vero vos, inquit, stadia ac certamina quotidie Deo prætenditis miracula exquirentes, da bit Dominus ipse vobis signum. › Hoc dicto, subjun git dicens: Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel 81. > Hoc dabit signum, cui mundus quidem credet, solique omnino Judæi negabunt fidem; quod gentes reci pient, repudiabitque genus Israel. Dabit signum gentibus quidem salutare, at quod Judæis incredu lis causa erit ut dispergantur. Dabit signum quod ii quærant qui pereunt, quodque credant qui salvi fiunt. Quod sane et magnus Paulus de cruce ait Verbum crucis pereuntibus quidem stultitia est iis autem qui salvi fiunt, id est nobis, virtus Dei › Hoc nos quoque dicemus, novum illum exponentes partum. Virginis enim prædicamus par tum: Judæis quidem scandalum, fidelibus vero sa lutem. Dabit igitur vobis Dominus, ait propheta, cjusmodi signum; quod gentibus quidem salutem importet, Judæis autem creet scandalum. Vides fuisse partum signi exhibitionem? Ex his ergo disce est 824 Paulus aiebat: ‹ Vos, qui aliquando eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi *. › Vocabunt ergo isti infantem Emmanuel priores Judæis, ac eum qui natus est Deum nobiscum cognoscent. IX. Hæc quidem propheta ait, non ita Paulus, sed ait:: ‹ Misit enim, inquit, Filium suum factum ex muliere.Quid ais, Paule? Propheta ex virgine dicit, tuque ex muliere partum esse prædicas? Plane, inquit benedictionem communem reddo, totius eam esse volens feminei sexus. Non dico ex virgine, ne benedictionem intra solas virgines re stringam. Dico ex muliere, ex sexu universo gratiam esse declarans, quo sexus omnis femineus benedi. ctionem decerpat, exque illis in viros gratia trans eat: ut ex qua prævaricatio accidit, ex ipsa prove niat etiam gratia, humano generi regnum cœloruin præstans: quod utinam nos omnes consequamur gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi cum quo Patri et Spiritui sancto gloria et impe rium in sæcula sæculorum. Amen. In sanctam Mariam Dei genitricem, et in sanctam Christi nativitatem. I. Oblectat sane ac recreat oculos, cum recens ab oriente emergens sol iste sublunaria inspectat, 81 Joan. IV, 48. 81* Isa. vII, 13. 8* Galat. iv, 4. 82 Ibid. 14. 81 I Cor. 1, 18. * Joan. VII, 5. Ephes. 11, 13.

radiisque conservos conveniens, communem Domi- Cum namque olim jam Deus omnipotens, una cum coelestibus thalamis terrenam quoque rerum varie tatem pulchre admodum ac composite, vivi sui, consubstantialis, subsistentis, pari robore præditi ac coæterni Filii ac Verbi, atque ab ejus natura in divisi, opera communi consilio distinxisset, san. ctissimoque ac consubstantiali Spiritu suo saneti ficasset, sub creationis extremum, palmarium illum dignumque admiratione hominem universis in terra conditis magnifice caput principemque præfecerat; cum is recens ut esset ab eo accepisset; intemera tis Domini e terra effictus manibus, divinoque spi raculo vitam ac splendorem consecutus, juxta quod magnus ille Moyses" divino conscripsit Spi ritu, ut subjectis sub cœlo creatis dominaretur, num pro eo ac debiti ratio postulat, laudum canti cis celebrare admonet; sed et pariter terræ faciem, quam pluvia ebriam ac rore infusam invenit ac pinguedine imbuit. Ejusmodi et veneranda festo rum solemnia nobis illucentia exsistunt. Piorum namque mentes spiritali lumine collustrantes, ad laudum cantica excitant; divinoque apostolorum ac evangelistarum rore refocillantes, boni operis fru ctum large conciliant. Cum vero hæc sic ita habeant, vetetque lex Mosaica ** vacuos apparere ante fa ciem Domini, quid nos dicturi sumus, quidve acturi, qui longe insufficientissimi simus, nihilque dignum habeamus quod sacro diei argumento con Seramus? Num, quæso, operæ pretium, ut qui egeni sumus, ad Dominum abundantia bonitatis ultro mundumque in sanctitate et justitia regeret. Hoc vocantem accepturi confugiamus, quemadmodum ait Dilata os tuum, et implebo illud 87, inde que laticem et potabilem et vivificum Ecclesiæ alumnis hauriamus? Hoc sane etiam faciemus nam et de illo solemnitas agitur, inque eum quam sumus habituri, oratio refertur. ergo magnifico opere condignam exstruens regiam, exque ca quæ sub cœlo est creatura optimus con ditor in Edem, hoc est, voluptatis loco, secernens, clarius a principio lumine collustratam immensis que refertam divitiis; paradisoque voluptatis secus aquarum decursus plantato mirifice ornatam, ac pratorum per gyrum florentium dulci fragrantia affusain; fluviis denique ex interiori abundantia divitibus ambitiose luxuriantem; quo exteriori illo apparatu in hominem a se conditum convenientem magnificentiam abundanti bonitate conferret: cla rum illum velut in regalibus thalamis illic colloca verat, liberi donatum corona arbitrii, quique mundi res omnes pedibus subjectas haberet. Quia vero optimi principatus finis erat, esse aliquem qui duci monitor esset, apteque cum componeret, ac sœe ptrorum, ne ignorantia peccare contingeret, cu stos exsisteret; dat sapientiæ salutare præceptum rem ejusmodi distinguens, tutum illi atque uxori contubernale, bonorum parentem, atque ad optima dirigens; uno verbo virtutum seriem omnem com plectens; quod nempe curantium se curam ageret, seque custodientes custodiret, ac simplices allen tos efficeret ad hæc vero, eos qui inferioribus præstarent, universis præstanti, quique honorem contulisset. Domino obedire doceret; angelisque sensu similes modeste sapere erudiret, atque a tyrannide affectanda deterreret, ac virtutis totius mercede, Creatori acceptos præstaret. II. Age itaque, Dei ab initio mirabilia memoria repetamus, ac meditemur in omnibus operibus ejus, quemadmodum etiam apostolicis præcipitur Jegibus, cum modo quidem dicunt: ‹ Annuntiate virtutes ejus qui de tenebris vos vocavit in admi rabile lamen suum 88; › modo contestentur: ‹ Ve rumtamen ad quod pervenimus, in eo et manea mus", › nec in ea quæ non sunt tradita temere irruamus, tanquam nimirum veritas, eorum quæ manifestari nostra referebat, ex iis quæ ejus nota sunt, nihil nobis occultum reliquerit. Pervenimus enim, in quæ multi prophetæ et justi desiderio multo inarserunt ". Quid vero justos atque homi nes dicimus? ‹ In quæ angeli ipsi prospicere desi deraverunt". › Quidnam illud? Ad hominum sci licet cum Deo reconciliationem; mundi totius ad eum qui condidit conversionem; universorum con sonam confessionem; unum Deo acceptum una ani morum consensione religionis cultum; piam eon cordiam; impictatis abnegationem: quæ omnia salutaris Dei in carne manifestatio operata est, quemadmodum docuit divinus Paulus, dicens ● Apparuit gratia Dei salutaris omnibus hominibus, erudiens nos, ut abnegantes impietatem et sæcula ria desideria, sobrie et juste vivamus in hoc sæcu lo"; de qua brevi sermone disseremus, pro eo ac facultas fuerit, ubi promissum reddentes, Dei in nos a principio effecta mirabilia prælaudaverimus. Hoc enim et Ecclesiæ moribus receptum, ut inter diel sacra solemnia mundi conditi historiam audi toribus enarret; quo nimirum ostendat, Adami e loco voluptatis in mortem demigrationis causa, tantam Domini erga nos exstitisse inclinationem. 86 Exod. XXIII, 87 Psal. LXXX, 11. "Tit. 11, 11. 3 Gen. 1, 26. III. Quia vero sic se res habebant, ac cum cœ lites ad terrenam regiam choros agerent, trinamque potestatem laudarent, trinam magnificentiam de cantarent, trinum potentatum benedicerent, trinam dominationem claro præconio efferrent, trine subsi stentem unam deitatem adorarent, terrenaque circa regem ac ducem præsidemque divinitus cum omni æquitate ac concordia subjecta essent, congruasque appellationes ceu munia quædam placide suscipe rent; atque, ut verbo dicam, universa in ordinis 8 Philipp. 11, 16. » Matth. xi, 17. ] Petr. 8 I Petr. II, 9. Ex Bibliot!. Patrum concionat. COMBEFIS., tom. I, pagg. 199-204.

HOMILIA VI IN S. DEIPARAM ET IN NATIVITATEM DOMINI. pulchre instituti bono feliciter agerent: non tulit videat, quæ cum gladio conjugem expellat. Cesset imperturbato ac non maligno oculo hominis illam mundi totius obsequiis adultam claritatem aspicere, qui a cœlestibus splendoribus haud secus ac scin tilla lampade decussa com fuligine consequente projectus est, eo quod ante Dominum omnipotentem erecta cervice steterit; sed statim ut graviter fe rens adversum vidit, æmulatione ac animo latitante invidia in iram exardescens, interno illo livore facile suffocatum se iri existimavit, nisi citius splendoris illius claritatem prædatus, atque a con venienti mandato abripiens, in parem secum foveam detruderet. Cum autem sapiens esset ad malum faciendum, sicut scriptum est ", sciretque ex iis quæ acciderant, quam Deo invisa elatio sit, hanc acuit, ut iis qui optimi erant necem inferret. Fi ctam enim velut in scena prætexens benevolentiam, ceu is qui curam agere videretur, mulieri tanquam faciliori consilium suggerit, aperto ore in salutare mandatum declamans, atque mendacium adversus veritatem eructans, tanquam nimirum illud a cibo qui ad Dei æqualitatem eveheret, ingenti damno arceret: quo factum est ut seducta mulier sugge stionem facile arriperet, ac promptissime ad vetitum fructum accurreret. vetusta, nec decora memoria: sileant quæ fleri nefas fuerat. V. Quid vero vir ille sapiens, divinum simulacrum, mundi caput venerabile, naturæ lingua, sonos an gelicis similes edens cithara, terræ decor, auditione captus? Perinde animo elatus est. Quis enim no strum gloriæ spem tulerit? relictaque veritate, inane spectrum insecutus est; ac claritatem somnio tenus constantem concupiscens, obscurus nullaque conspicuus claritate evasit. Atque, ut Scripturæ verbis quæ Scripturæ sunt referam, obdurato ac cæco animo effectus est, velutque habena arrogan tiæ actus divini fornicatione præcepti gaudebat. Tanquam autem bos ad victimam ducebatur, velut que cervus infixo pectori spiculo saucius. Sicut vero avis festinus in laqueum ibat, qua torpebat negli gentia nesciens, quod ita curreret, vitæ id aleam esse. Namque, gustato cibo, miserandum in modum vulneratus est. Hinc stulto consilio probrum veritus, fugam meditatur, ac ubi crimen occultare possit secum cogitat; ubi, inquam, quod ita victus sit, dedecus obruerit. Haud secus ac qui in plagas lapsi, frustra se in omnem partem, quo se expe diant, allidunt; sic et Adam, accepto conscientia vulnere, beatum loci illius stadium animi anxius circumcursabat, ac eorum quæ præsumpta fuissent sollicitudine exæstuans. Verum quid fugam cogitas, caput ac radix humani generis? Quis eum effugiet quem nemo unquam effugerit? Quis continentem omnia latuerit? • Deus appropinquans Dominus Deus noster, et non Deus de longe *.» Num ali quis in occultis delitescet, ipseque non videbit? Nunquid cœlum et terram non implet "? Cur sub ficu, furis instar absconderis, paradisi princeps ci vis? Car sub arbore latitas, rector mundi? Age, procede, bono Domino confitens adversum te pec catum tuum. Poenitentia, propitiatio citior; sup plicatione, salus velocior. Non differt exoratus mi sericors Dominus novit erigere eos qui confracti sunt; sicque omnino præstandum erat, non vero ** excusationes in peccatis texere oportebat. IV. Sic vero, sic novam ejaculatus gloriolam ma lorum ille auctor, velut avidissimam mali omnis rudem in inferni laqueum induxit; id ipsum mo litus ac irrisores, qui cum rudibus pueris illudere velint, quidpiam esui comparatum projicientes cum adhortatione, vehementiori ex aviditate ad rem projectam cursu, sponte pronos ad terram allidunt, Ut itaque mulier ceu facilior errore decepta est, animoque ad ea quæ susurrante inimico illo audie rat, est elata (sermo namque animo incurrens, ceu quis seductor, 'suadendo quæ sunt vetita patrare, vi maxima pollet); temerariam quoque manum ad versus tremendum præceptum armavit, cibumque vetitum haud secus ac gladium utraque parte acu tum visceribus adegit: ac sensu diabolico una cum illius voluntate plena, ad virum pergit, laqueis in structa; adversusque propriam salutem docens in solescere, quæ male docta fuerat, mortis sortem prætendit. Veni, inquit, tota alacritate, vermicule, VI. Quid ergo ad hæc omnia inspectans justitia, velocissima illa ad misericordiam, et tardissima ad per me fructum percepturus, qui faciat deum. Forte iram? Vocat eum qui latere se putabat tanquam conditor invidia in nos laboret, qui vim sibi infe rendam metuat, si facti fuerimus sicut dii. Frustra sane a fructu omnium pulcherrimo arcendos pu tavit. Veni, diripiamus thesaurum, nec quisquam nobis exsistat sublimior. Sic ergo seducens quæ dolo seducta erat, ac velut ovis scabiosa, qua laborabat labem ad se accedenti aspergens, moli tionis socium conjugem accepit. Est enim animal dissolvendo viri animo, ac in quam velit partem inclinando, perquam idoneum. Absit tamen ut unquam terra amplius Evam producat viri necis auctricem! Nunquam ultra creatura mulierem aliam ” Eccli. xxı, 15; Jer. iv, 95 Marc. II, bonus pastor ovem errantem, datque tempus ut ingenue delictum confiteatur, nec statim exstinguit eum qui mortis in se sententiam firmaverat. Quia vero is qui delicti reus erat, non ad lamentationis verba, sed excusationis processit; arguit quidem mitius molitionem totam, quo nihil se latere osten dat; relinquit vero eum in iis quæ elegit, paradiso ejiciens; atque ut contra adversarium qui perfuga fuerat, cum molestia depugnet, addicit, ne ultra insidiantis caput ad supplantandum subintrare per mittat: ac quidem loco paratæ illi post nudo con veniens certamen in præmium stolæ, emortuæ 23. 97 Jer. xx, 24. 18 Psal. CXL, 96 Jer. xxII,

animantis corio induens; loco autem ejus, qui post Ita, quæso, hoc sentite in vobis, quod modestiæ sit exercitatos sensus perfecto habitu repositus erat cibus solidus, sæculi laboribus excruciandum tradit. His ergo prævaricator gravatus, extra regia atria collocatur, miserandum subjectæ creaturæ afferens spectaculum; rege nimirum atque præside vulne rato in acie. VII. Porro hæc audiamus qui veritatis amatores sumus; vosque pietatis cultores, auribus percipite quantum sit malum elatione transfigi. Caveamus, fratres, caveamus hos imitari, quos ea parte repro batos liquet. Non plus sapiamus quam oportet sa pere". Nam qui existimat se aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit. ‹‹ Humilitatem invicem insinuemus³. › Ne stulte Pauli doctrina reprehenda tur. Nemo apud nos in mendacii verbis glorietur, præexsistentiam ante eam quæ hoc sæculo est forma tionem sibi ipse asciscens. Ludicrum enim gen tiiium fabularum exsistat, ac diabolicæ pravitatis illusio, qui notos suos obscura hæc doceat, in quos apte scriptum est: Quid superbis, terra et cinis *? › Obsecrat itaque vos nunc quoque per me chori dux noster atque inagister: Nolite ambulare sicut et gentes ambulant in vanitate sensus sui, tenebris obscuratum habentes intellectum, alienati a vita Dei, per ignorantiam quæ est in illis, propter cæci tatem cordis ipsorum: qui desperantes, semetipsos tradiderunt impudicitiæ, in operationem immundi tiæ omnis, in avaritiam *.» Nos autem non ita didicimus conditum esse hominem, ejusque gene rationem; sed co modo, quem prior Moses narravit. Sin autem aliquis falsi Mosen insimulet, ad eum qui oraculum edidit convenienter remittit, velut est Egyptiacum illud scandalum, nempe Origenes. O multan inscitiam o immensam impudentiam! o dementem animum! Christus, qui est super omnia Deus, fidelis ille et verax in omnibus sermonibus ac operibus suis º, qui sibi ipse satis est in omnibus, omni dignum acceptione testem, quod ad ipsum spectat, Mosis conscriptionem facit, superbiuntque garruli homines adversus prophetam atque insultant, quasi non perfecte quæ hominis erant narraverit! Ne quis vero (qui malam radicem stolo sequitur) offendat arrogantiæ cedens, ut reditum ac in inte grum restitutionem, qualis animorum est, sibi ipse confingat. Ne quis sentiat in vobis quod tyrannus sensit, cum præ nimia temeritate dixit Deo, ‹ Ero similis Altissimo 7. › Ne germinet in vobis tanquam radix amaritudinis*, quod huic simile in Adam ex stitit, eo quod arrogans, quod abominatio sit Domino omnis sublimis corde: sed hoc potius sentite in vobis, tanquam Christianissimis, ‹ quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo; sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens 9 Rom. XII, ac Deo placitum. Qui enini agnoscunt seipsos, sa pientes sunt. Qui illa sapere in animum induxerunt, alios e cælis præcipites egit, alios e voluptatis loco relegavit qui vero perinde ac Christus maluerunt sapere, eos ad paradisi patriam postliminio revocat. ‹ Hæc vobis dicere mihi non pigrum, vobis autem necessarium ".)-(Nolite esse prudentes apud vos metipsos ", neque vos extendatis ad ea quæ mo dum excedunt. ‹ Superbisenim Dominus resistit ª. Obsequamur Scripturarum doctrinæ ubique cla mantium Nolite gloriari et nolite loqui sublimia in superbia; nec sermo magniloquus procedat de ore vestro 18. Ambulemus in quibus renati samus per baptismum divinumque sancti ac vivifici Spi ritus adventum, tanquam ex illis a principio conditi, atque in illis sempiternum statum accepturi, qua lem tandem Deus judex tribuerit. VIII. Quod autem non essemus antequam corpora formarentur, quemadmodum senserunt qui excide runt a pietate; sufficiat vobis, qui prudentes sitis, quæ ad multiplici certamine inclytum Job commu nis utilitatis ergo divina exstitit disputatio, ab omni animum elatione purgans, docensque nec exstitisse ante terrenam concretionem, nec humanarum quid quam rerum cognovisse. ‹ Ubi enim, inquit, eras quando ponebam fundamenta terræ? indica mihi si habes intelligentiam ".› At non respondet vir ja stus impiissimorum more ad quæstionem, qui ex illa sciat se posterius quam terra conditum esse. Mendacium quippe ante Deum non ingredietur. Sin autem ante terram et quæ terra continentur nihil homo erat, non ergo pari cum animis antiquitate gaudet, quatenus mundo prior exstiterat. Frustra igitur miseri, ac qui hæc sentiunt, similes commi niscuntur somniantque procellas. Quodque res creatæ a Deo non commutentur vicario quodam recursu, fidem astruit divina Scriptura,¯cum sic ait: ‹ Præ ceptum posuit, et non præteribit ". Alio item loco: Nunquid vane constituisti omnes filios homi num 18? Idcirco • Salvatorem exspectamus, ipsum qui ad nostram naturam immutabiliter venit, Dominum, non qui in animos restituat, pro eo ac hæretici nugantur, sed ‹ qui corpus humilitatis nostræ, ut ait magnus Paulus, transfiguret conforme corpori claritatis suæ, secundum operationem qua etiam sibi possit subjicere omnia ",, ut non am plius mors ei dominetur; non amplius corruptioni subjaceat; peccati tyrannidem ultra non patiatur; non amplius passiones in eo obtineant, sed auctorem Deum habeat omnia in omnibus operantem. Hæc autem de iis loquor, qui in judicio illo incorrupte ad dexteram erunt collocandi ". Iterum vero ad ea quæ sunt instituti sermonem reducamus. IX. Apprehendens itaque humani ille generis Psal. Philipp. 1, 1. 18 Job xxxvu, 4. Ephes. IV, 17-19. 5 Rom. ix, 5. CXLIV, 16. 7 Isa. XIV, 14. 8 Hebr. XII, 5. • Prov. xxxvi, 5. 10 Philipp. 1, 5.7. ¹ Galat. vi, 3. * I Petr. v, 5. ³ Eccli. x, 9. "Jac. iv, 6; I Petr. v, 5. Ephes. iv, 29. 10 Matth. xxv, 34. * Rom. xi, 16. Reg. 17 Psal. CXLVIII, 18 Psal. Lxxxviii, 48. 19 Philipp. 1, 21.

IIOMILIA VI IN S. DEIPARAM ET IN NATIVITATEM DOMINI. osor procul abactum a rectitudinistramite hominem, A. qui dextra clarus erat? quomodo attritus doloribus, atque a Dei scientia alienum effectum, adversus de victos intus serpit, totum suum illud examen tra hens; inque pectoris munitionibus impietatis ex tremos sonos velut tubæ clangore late edens, com positum potioris principatum turbæ incerto princi patu turbavit; adulterinosque stolones ac zizania seminans in agro Dominico, quæ naturæ adversa sunt, cum iis quæ naturæ consentanea, vigere præcepit. Cujus rei causa etiam adınirabilis lugebat Paulus, dicens: «Video autem aliam legem in mem bris meis, repugnantem legi mentis meæ, et capti vantem me in lege peccati, quæ est in membris meis. 1.". qui bene sano corpore erat? quomodo multum lu gubris, qui multam admirationem habebat? quomo do sacrum tabernaculum latronum factum est ha bitaculum? quomodo qui simplex ac doli expers erat, in plenorum dolo ac nequissimorum caupo nam cessit? quomodo lucis habitatio tenebrarum evasit spelunça? quomodo orationis domus ludi crum exsistit theatrum? quomodo canticorum tha lamus latronum commune evasit hospitium? quo modo qui rectus erat corde, animo duplici stetit? quomodo qui divino mancipatus juri, ab adversariis decipitur? quomodo qui ad Dei imaginem formatus erat, jumentis comparatus est atque eis similis ef fectus? quomodo qui ad divinam conditus erat imaginem, vanitati similis factus est 18? Atque hæc quidem pauca quædam nostra; quæ vero adversum nos, brevior omnis oratio, quam ut enarrare possit. Cum enim multi multa sugillaverint, certamini ta men impares exstiterunt, prophetæ, justi, historici. Nec vero quisquam Deum existimet malorum au ctorem. Ejus enim qui criminis reus aclus est, causa exsistit ab omni immunis crimine, sicut scriptum est: Deus mortem non fecit, nec lætatur in perditione virorum: impii autem manibus et ver bis accersierunt eam 16. › Quamobrem infenso animo erant coelicolæ in terrigenas qui ad vitium impegis sent; terrenaque creatura non volens subjecta erat humani generis vanitati, ut divinus Apostolus lo quitur ", sed propter eum qui subjecisset in exspe ctatione ejus libertatis, quæ videbatur in spe re posita. Verum hactenus quæ deteriora sunt, ne cum læta dies illuxerit, justo amplius aures gra vemus, refricando ea quæ molestiam ingerunt. Ad id ergo quod urget ac instituti est, acce damus. X. Verum non absque doloris sensu, protoparen tis stuporem illum transire fero. Commune enim malum, adeoque communis luctus. Idcirco sensus cordis mei depasti sunt. Emergentes lacrymæ ser monis cursum intercidunt. Necesse enim est pau cis meminisse eorum quæ nobis tristia acciderunt, quo majori desiderio, impensiorique gratitudine, ut in longioribus morbis fere accidit, partam post hac Domini in nos pietate salutem aspiciamus. Lugubri. itaque planctu quæ sunt Adæ recolamus, ut iis quæ Christi lætemur. Plangamus condemna tionem, ut festivis gaudiis celebremus justificatio nem. Lugeamus peccati mercedem, ut gratiæ do nis in hilaritatem vertamur. Ploremus casum, ut resurrectionis excellentiis gloriemur, quemadmo dum ait Dominus: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur ".› Heu, anima mea! obstupuit nam que cœlum, exhorruitque terra, sic repente primi parentis rebus immutatis. Luctum sol assumpsit, cum divina manu formatum opus diaboli effectum ludibrium videret. Tristatæ sunt quæ amicitia junctæ erant virtutes, inexspectata illa mutatione. Quomodo deplorandus, qui inoffensa felicitate frue batur? quomodo incelebris, qui nominis claritate præstabat? quomodo sine honore, qui in honore erat? quomodo infirmus, qui potens? quomodo in peccato, qui justus? quomodo in servitute, qui li bertate pollebat? quomodo tyrannide mancipatus, qui potens erat? quomodo vitio obstrictus, qui in nocens erat? quomodo sine ordine, qui composito ordine gaudebat? quomodo tristem vitam agit, p qui beatam ducebat? quomode in morte, qui im mortalis erat? quomodo corruptioni addictus, qui a corruptione immunis agebat? quomodo in dolore, qui jucundo animo erat? quomodo in calamitate, qui nulla cura gravatus erat? quomodo verecundia probroque laborans, qui fiducia pollebat? quomodo studiis divisus, qui quietus erat? quomodo odio ha bitus, qui summe desiderabilis erat? quomodo reus, qui erat justus? quomodo malas alens cogitationes, qui bonis assueverat? quomodo in pœnis, cujus erat juris ut pœnis addiceret? quomodo in bello, qui pacem habebat? quomodo sinistra laborat fama, Rom. VII, 3º Ibid, XI. Quia ergo diaboli in nos tyrannis obtinebat grassabaturque, ac animam omnem, cum nemo vi tii cursum inhibere posset, servituti addicebat; placuit potentissimo ac sapientissimo rerum Do mino, ut tanquam optimus medicus infirmorum. visitationem in adjutorio opportuno poneret, ac per eam ipsam naturam quæ nequissimo succubuisset, sua in cam inclinatione, adversarium ejus expu gnaret, eique subigeret, sicut scriptum est: ‹ Nanı quod impossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum mittens in simili tudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne "., Quando ergo venit pleni tudo temporis, tempusque illud appetiit quo Deus propitiandus erat; tum quoque manifesto prodita sunt remedia per cum qui potens est, de quo jam ante prophetico oraculo prædicatum erat: < Posui adjutorium in potente ".» Pro mali enim auctore dracone qui mundo tristia invexisset, lætum gaudii nuntium ferens archangelus Dominico e cœlis præit descensui: ejusque loco, qui rapinam arbitratus 23 Matth. v, 5. 2* Psal. XLVIII, 13. 25 Psal. cxLIII, 4. 19 Psal. LXXXVIII, 20. 16 Sap. 1, 13. 27 Rom. vull,

esset esse æqualem Deo ³, qui natura Deus atque inquam, et benedictione, ceu floribus coronam Dominus, præses auctorque regenerationis ejus na turæ quam condiderat, exsistit: pro ea quæ ad mortem ministra exstiterat virgo Eva, Deo gra tissima ac Dei plena gratia Virgo in vitæ obsequium eligitur virgo muliebri comprehensa sexu, at mu liebris exsors nequitiæ: virgo innocens, sine ma cula, omni culpa vacans, intemerata, impolluta, sancta animo et corpore 81 sicut lilium inter medias spinas germinans ": non docta Evæ mala; non muliebri vanitate fœdata; non anilibus in stituta fabulis; non malo auditu aures sordi data; non inhonesto sermone polluta linguam, non visu illicito infecta oculos; quæ nativum colorem luxuriæ adductis coloribus non detur parit, non fucis genas obduxerit; non collo ef formatis in torques lapillis fulgorem asciverit; non manus arınillis, pedesque aureis torquibus vin xerit; non unguentariorum speciebus emollita sit; non splendidam vestem ab hominibus sponsa acce perit; non erroris simulacra cordi insculpserit longe hæc facessant, et similia (neque enim tene bris ad lucem ulla communio est³): sed quæ nec dum nata auctori Deo consecrata sit; nata vero grati animi monumento, sacra alumna ut in sacra rio ac templo moraretur oblata fuerit, legis disci pula, Spiritu sancto delibuta, divina gratia ut pal liolo amicta, animo divina sapiens, Deo corde nupta, sanctitatis splendores oculis spirans, auribus can tica insonans, lingua melliflua, labiis favum stil lantibus pulchra gressibus, moribus pulchrior; sermone venerabilis, actione venerabilior; man sueta moribus, mansuetior motibus; bona in ho minum oculis, Dei obtutibus melior; quæ Deum ventre susceperit, vereque Deum partu ediderit; atque, ut verbo dicam, tota pulchra ut propensa vo Juntas, totaque suavis ut cella unguentaria”. contexens, in pedes erectus laudem offert, manu quatiens verboque acclamans: Ave; gratia plena; Dominus tecum ***. › Benedicta tu, pulcherrima ac formosissima mulierum. • Dominus tecum, › quæ tota venerabilis, tota gloriosa, tota bona sis. ‹Do minus tecum, › veneranda tu, incomparabilis, om nem claritatem superans, tota lucis fulgoribus con creta, Deo digna, beatificanda. Summe demiror tuam modestiam, o celsissima. Ne timeas, Maria”, Deo sponsa, pignusque in sanctis educatum. Non conceptionem in iniquitatibus ", aut partum in peccatis tibi sum annuntiaturus, sed gaudium ex positurus quod Evæ tristitiam auferat. Non partum in doloribus, luctuve plenam enixionem annuntio, sed nativitatem præsigno quæ consoletur ac lætitiam afferat. Noli quæ divina sunt humano more pen sare. Neque enim lugubrem parturiginem aut mo lestum partum significo, sed mundi totius lucis ortum prædoceo. Propter te enim cessaverunt Evæ tristia; per te perierunt mala; per te abscessit er ror; per te maledictio abolita; Eva per te redempta. Sanctum enim, quod ex sancta natum est; Sanctum, ac omnium Dominus sanctorum; Sanctum, ac cn jus sit ut sanctitatem impertiat "7; eximium, quod ex eximia nascitur; inexplicabile,› quod ex inexpli cabili prodit; ‹ Filius Altissimi ³ª › quod ex altis sima oritur; non carnis volentis opus, sed Spiritus sancti effectio quod ostenditur; non viri cultura, sed virtus Altissimi. Quod provenit, Dei bona vo luntas. Non purus homo quod nascitur, sed Deus Verbum incarnatum. Non autumnalis uteri tui fru ctus, sed immortalitatis proles. Non messis naturæ dono concessa, sed flos Deo satore ortus. Paries namque principium principii expers; infantem, temporibus superiorem, sæculis anteriorem, Vir ginis prolem; sempiternum, ubera sugentem; ma tre seniorem, lactaneum; omnia alentem, humana indulum forma; Dei splendorem, pauperem visum”; regem, nullum qui succedat habentem. • Ave itaque, Virgo gratia plena;» inter virgines mater, interque matres virgo; harum illarumque figura, alque utrasque re ipsa supergressa. XII. Hanc nobis conditore dignam donavit divina providentia, bonorum conciliatricem, non quæ ad inobedientiam incitet, sed quæ ad obsequendam ductrix exsistat; non quæ fructum letiferum por rigat, sed quæ panem vitalem præbeat; non quæ animo facile lasciviat, sed quæ robusto sensu ex sistat; non mollem cogitatione, sed mente firma; archangelo magnifice colloquentem, ac quæ mali Prioris tempus consummatum est, Rexque gloriæ confuderit auctorem; ad angeli quidem aspectum mirantem, velut neptem Adamo dissimilem; quæ tamen his quæ nuntius afferret, animo prudens cau taque attenderet, ne forte iterum falso benevolus in templo agentem, uti in paradiso inviseret; ne rorsus injurius violator in Dei ædem, uti in Edem temerarius insiliat; ne fausta annuntiatio deceptio exsistat. Quid ergo cœlestis nuntius? Internam sanctæ affectionem, animique solertiam ex con spicuo aspectu conjiciens, admiransque prudentiæ compositionem, atque ex duplici extremo, gaudio, * Philipp. 11, 6. * I Cor. vii, 34. Luc. 1, 28. 35 Psal. L. 7. Matth. 1. 42 Luc. 11, 44. 7; vi, 3. XIII. Ubi ergo conceptionis ratione omni supe carne natus est, cœlestium terrestriumque par con cursus exsistit. Angeli namque e sublimi oculos de mittentes, stellam vident ex Jacob"; Magi vero sublatis in altum vultibus, stellam quæ in Bethle hem est conspicantur, simulque in spelunca col Iceti, pari cum tribus spiritalibus sensilibusque do nis numero, adorandæ unum Trinitatis muneran tur: quibuscum nos quoque opportune laudemus Gloria in altissimis Deo, et in terra pax; in ho minibus bona voluntas ". Confiteantur Domino mi sericordiæ ejus, et mirabilia ejus filiis hominum; 33 Cant. 11, 2. "II Cor. VI, 14. 33 Cant. IV, 11. 36 lbid. 37 Luc. 1, 55. '38 Ibid., Hebr. 1, 3. Cant. IV, Num.

HOMILIA VI IN S. DEIPARAM ET IN NATIVITATEM DOMINI. quia misit Verbum suum et Filium, et eripuit nos salutem novam, in qua salute circuibunt homines. › de interitionibus nostris “. Qui timetis Dominum, laudate eum *; › quia nihil recedens a Patre ‹ incli Veremagnum omnemque magnificentiam superans veritatis mysterium, quod manifestatum est in carne ' › novamque salutem operatum est in me dio terræ; in qua circuierunt homines relicta con versatione in paterno errore ", atque ad Deum vi vum conversi. O res admirandas! O quanta Chri stianæ pietatis vis, ut et valde contentioni studen tes ad se possit transferre Hoc sane, hoc veteri illi Balaam legitur accidisse: qui ex profano vate in propheticum oraculum transmutatus est, sic ejus Deo immutante linguam, at gentilibus vera prænuntiaret. «Orietur enim, inquit, stella ex Jacob, et consurget vir de Israel, et percutiet duces Moab, vastabitque filios Ammon *.» Et quid dico Balaam? Considera, quæso, dilecte, etiam in Græcia et apud barbaros prænuntiatam Christianæ fidei veritatem, ad eorum qui illam spernunt condemnationem. Aiunt enim cum pestis gravissima Græciæ incum beret universamque regionem consumeret, ac ci ves supplicationibus atque hostiis uberiores insta rent, quibus falsa sua numina placanda existima rent: cum itaque non esset vox, aut ulla auditio, ut loquitur Scriptura", consilium aliud ineunt haud sane absonum minusve prudens; ut nimi rum pacis fœdera in ignotum Deum transferrent; ut qui esset quidem, sed quem indigni non nossent. Ubi autem quod consultum erat effectum est, se cuta est et propitiatio, exterminatorem vivosque inter viam discernens. Quidnam vero tum fecissc aiunt? Nempe obsecratos eum quem frustra prius hostiis honorassent, responsum daret, quo aram ignoto Deo erectam ceu titulo exornarent. Hi porro Athenienses erant, viri in hoc toti hiantes, ut novi quidpiam aut dicerent, aut audirent. Hujus autem aræ mentio est in Actorum libro 8. Interrogatio vero ita habet navit cœlos, et descendit ** ; › placuitque ut in Vir ginis utero quæ non potest capi deitatis plenitudo caperetur. ‹ Cantate Domino canticum novum, quia mirabilia fecit ". Splendor enim gloriæ et figura occultioris paternæ substantiæ ex inteme rata Virgine carnem voluit assumere. Jubilate Deo, omnis terra: dicite Deo, Quam terribilia sunt opera Lua **; › qui enim est in forma Patris, nobis in nostra ` paupertate conformis indivise fieri voluit; quippe ante luciferum genitus est ", novissimis temporibus sibi matrem ascivit; atque subsistens Patris Sa pientia, templum sibi in venerabilis Virginis utero non manufactum ædificavit, et habitavit in no bis”,, eo quod non habitet Altissimus, sicut scri ptum est, ‹ in manufactis: venitque ut esset nobiscum, qui a paterno sinu non disjungitur; qui super cherubicum thronum sedet *, atque a cœ testibus ordinibus laudatur; Princeps ille princi pum, Dominus dominantium, potentium potestas, libera facultas mero jure utentium, universorum vita, qui solus cum Spiritu sancto Patrem cogno scit, atque a solo Patre ac Spiritu cognoscitur qui pari sedet regni solio, æqua pollet potestate, eadem honoris claritate gaudet, indivisus natura, qui in omnibus, ac super omnia est ", ‹ Rex re gum, Dominus dominantium³, ›—‹ solus cum Geni tore habens immortalitatem, ac lucem habitans inaccessibilem “; › quem nemo nuda deitate vidit aeque videre potest ³, cum servis suis venit: ‹ non sicut delictum, ita et donum > rependens ³, sed gratiam longe malis uberiorem inducens, atque infaustis longe faustissima largiens, scelestis san clissima magnifice tribuens. Nostram enim infirmi tatem sibi uniens qui potens est, morte validiorem effecit, ac naturam quæ corruptioni victa cesserat in se assumens, adversus corruptionem viribus au xit; atque ream Adæ imaginem gestans, peccati victricem reddidit: utque verbo dicam, criminibus omnibus obnoxios adoranda illa sua inclinatione liberavit, ‹ ut sicut regnavit peccatum in morte, sic et gratia ejus regnet in nobis in vitam æternam". XIII. Sin autem aliquis contentioni studentium, ac dura cervice Judæorum, sermonem se confuta turum existimet, tanquam non verum, habetque aures audiendi, audiat recentiorem suum interpre tem Aquilam, sic fere Jeremiam Christianis patro num inducentem, cum ait: Creavit Dominus no vum in femina "; hæc autem creata est in planta tionem salutis novæ, et non veteris. > Atque hæc quidem Aquila. Septuaginta autem expositio sic 1em declaravit: «Creavit Dominus plantationem in **Psal. cvi, 8, 20. 1-3. Psal. cix, 3. x, 5; Ephes. iv, 6. Jerem. xxx, 22. xvu, 25. "Psal. xxı, 24. 80 Joan. 1, 14. Apoc. xix, 16. 61 Tim. III, Propheta nobis, propheta, Titan Phæbe Apollo, Cujusnam domus ista erit? Nou sinente autem silere, quæ utrosque in hoc impellebat, divina virtute, illa sincere oraculo edit, quæ veritatis prophetis prædicata audisset, ita aiens Quæcunque veritati ac honestati congruunt, hæc agile Ego enim Deum supremum Regem trine unum edico; Cujus Verbum incorruptum placidæ puellæ conco». ptum utero Igniti teli instar medium transcurrens, Universum Patri capiens dono offeret mundum. Isthæc domus erit: Maria autem ei nomen exsistit. Hæc plane, hæc Athenis lapideis tabulis ad sem piternam pro foribus insculpta memoriam. Sed et aliud his quæ dicta sunt adjungemus, Virgilii apud Romanos poetæ eruditi, viri haud obscuri, autvo * Psal. xvII, 10. 51 Act. xv11, 24. 56 ] Tim. v1, 16. 62 I Petr. 1, 18. 46 Psal. cxvII, 4. 8 Psal. LXXIX, 2. 87] Joan. IV, 12. 43 Num. xxiv, 17. * Hebr. 1, 3. 48 Psal. LXV, 83 Matth. x, 27. $ Rom. 88 Rom. v, 15. "Ibid., 21. * III Reg. xvm, 26. +Act.