JOANNIS ANTIOCHENI EPISCOPI Deum est, cura nobis sit, perspicere. Quam sane οὐ μικρὰ τῆς κατὰ Θεὸν ἀγάπης· ἣν οἱ τηροῦντες, charitatem qui consectantur, illi divinis legibus obtemperant; qui vero, ea neglecta, imposturis student, ii suis se telis prius conficiunt, quam cos quos adoriuntur. Hæc itaque opportune, ut existimo, præfatus, te etiam atque etiam rogo, ut me consultorem haud malum tibi futurum benevole admittas, neque si quid utile, aut divinæ charitati cognatum in dictis meis occurrerit, idipsum respuas. τοὺς θείους ἐκπληροῦσι νόμους· οἱ δὲ ἀμελοῦντες, καὶ πανούργως προσφερόμενοι τοῖς οἰκείοις μέλεσιν, ἑαυτοὺς πρότερον βλάπτουσιν, ἢ καθ' ὧν ἐγχειροῦσιν. Ἐπεὶ οὖν ταῦτά μοι καλῶς πεπροοιμίαστα:, ὡς ἔγωγε οἶμαι, δέξαι με, παρακαλῶ, ἀγαθόν σοι ἐσόμενον σύμβουλον, μὴ παρωθούμενος τὸ ἐν τοῖς παρ' ἐμοῦ λεγομένοις χρήσιμον, καὶ μετὰ πάσης τῆς κατὰ Θεὸν διαθέσεως λεγόμενον. β'. Εδει μὲν οὖν ἡμᾶς περὶ χρηστῶν πραγμάτων τὰ σκέμματα πρὸς ἀλλήλους ποιεῖσθαι. Ἐπειδὴ δὲ αἱ ἁμαρτίαι ἡμῶν πολλὴν ἐξουσίαν ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς ταραχαῖς ἐποιήσαντο, τούτου ἕνεκεν ἠπεί χθην τὰ πρόσφατον ἡμῖν γραφέντα ἀπό τε Ρώμης καὶ ᾿Αλεξανδρείας, τῇ σῇ γνωρίσαι ὁσιότητι. 'Αθρόον 2. Et quidem oportebat ut de rebus bonis atque utilibus inter nos conferremus. Verum quia peccata nostra perturbationibus ecclesiasticis ingens ostium patefecerunt, ideo ea charitati tuæ explanare cogor quæ nuperrime ex Romana et Alexandrina urbe ad me perscripta sunt. Etenim clerici Alexandrini diversas de tua pietate litteras magno ad γὰρ ᾿Αλεξανδρέων κληρικοὶ ἐπιστάντες, ἐπιστολὰς nos studio pertulerunt; unas quidem piissimi episcopi Caelestini, reliquas omnes sanctissimi episcopi Cyrilli. Ilarum autem exempla mittens, charitatein tuam obnixe ‘rogatam cupio, ut ita eas legat, ne qua hinc animi perturbatio consurgat, ex qua contentiones seditionesque admodum noxiæ sæpenumero exoriuntur. Sed neque rem hanc tantam parvi quoque ducas, aut contemnas. Diabolus namque res initio minus recte habentes per superbiam novit amplificare, in eamque magnitudinem paulatim evehere, ut postea omuem curam omnemque mcdicinam respuant. Quare benevolum ac studiosum affectum ad litterarum lectionem afferas: viros quoque nonnullos cordatos, ac tibi benevolos, ad propositarum rerum considerationem socios tibi adjungas; illisque non quæ grata, sed quæ utilia sunt, elandi potestatem facias. Omnino enim si arbitri plures, minimeque fucati, ac liberam quod sentiunt dicendi facultatem nacti, praesentis negotii disquisitioni adhibeantur, facillime illud ea deliberatione ac triste censetur, mox leve et lætum sit. ἡμῖν δεδώκασι διαφόρους, περὶ τῆς θεοσεβείας ἐκπεμφθείσας· τὴν μὲν τοῦ ἁγιωτάτου ἐπισκόπου Κελεστίνου, τὰς δὲ τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου Κυρίλλου. ἂν τὰ ἀντίγραφα αποστείλας, παρακαλώ σοῦ τὴν διάθεσιν, οὕτως αὐτοῖς ἐντυχεῖν, ὥστε μήτε ταραχήν τινα κατά διάνοιαν ὑποστῆναι, ἀφ᾿ ἧς πολλάκις φιλονεικίαι καὶ ἐνστάσεις ἐπιβλαβείς συμβαίνουσι· μήτε μὴν καταφρονῆσαι τοῦ πράγματος· εἰδό τος τοῦ διαβόλου δι' ὑπεροψίαν πολλὰ τῶν οὐ χρηστῶν πραγμάτων κορυφοῦν, καὶ εἰς ὕψος αἴρειν, ὥστε ἀδιόρθωτα αὐτὰ ποιῆσαι γενέσθαι· ἀλλ᾿ ἐμμελῶς αὐτοῖς ἐντυχεῖν· παραλαβεῖν δέ τινας τῶν ὁμοψύχων σοι πρὸς τὴν τῶν προκειμένων διάσκεψιν· δοῦναι δ αὐτοῖς καὶ ἐξουσίαν τὸ συμφέρον, ἀλλὰ μὴ τερπνόν εἰσηγήσασθαι. Πάντως γὰρ εἰ ἔχοιεν ἄδειαν, πολλοί τε ὄντες και γνήσιοι οἱ τοῦ σκέμματος - κοινωνοῦντες, ῥᾳδίως ἐπὶ τὴν συμβουλίαν ήξουσι, καὶ τὸ νομιζόμενον ὑπάρχειν σκυθρωπὸν παραχρῆμα εἴη φαιδρόν. 3. Enimvero licet dominus meus Coelestinus, Deo devotissimus episcopus, decem tantum dierum intervallum, terminum usque responsioni prefinitum valde angustum, litteris suis interposuerit; tamen res ea ejusmodi est, ut, non dico decem diebus, sed ano, imo vero paucis horis confici posse videatur. Nam quid facilius est, quam nomine commodo, multisque sanctis Patribus usitato, et vero nihilominus, salutarique ex Virgine ortui percongruo, in Christi omnium regis dispensatione uti? Cum hoc ergo periculosum non sit, æquum non est ut sanclitas tua illud refutet. Neque id nunc apud se cogitet turpe esse sibi pugnantia docere. Si enim meus tua cadem sapit et sentit, quæ sancti Patres Ecclesiæque doctores sentiunt et sapiunt (nam hoc, domine mi, et ex multis, et ex communibus amicis de te accepimus), quorsum vereris pium sensum convenienti voce publicare? præsertim cum tot tantique tumultus ac disceptationes ex te natæ ob ocu- • πράγματος, υ ἴσ ἐπὶ τῇ. consequentur, ut id quod nunc perplexum, durum γ'. Καὶ γὰρ εἰ καὶ προθεσμίαν στενωτάτην τοῖς γράμμασιν ἐνέθηκεν ὁ κύριός μου ὁ θεοφιλέστατος Κελεστῖνος ὁ ἐπίσκοπος, δέκα μόναις ἡμέραις, ὡς τὰ γράμματα αὐτοῦ περιέχει, περιορίσας τὴν ἀπόκρι σιν· ἀλλ᾽ ἔξεστιν ἔργον αὐτὸ ποιῆσαι καὶ ἡμέρας μόνης μιᾶς, τάχα δὲ καὶ ὡρῶν ὀλίγων. Τὸ γὰρ χρήσασθαι προσφόρῳ ονόματι ἐν τῇ κατὰ τὸν παμβασι λέα Χριστὸν ὑπὲρ ἡμῶν οἰκονομία, τετριμμένῳ μὲν πολλοῖς τῶν Πατέρων, ἐπαληθεύοντι δὲ καὶ τῇ σωτηρίῳ ἐκ Παρθένου γεννήσει, τοῦτο ῥᾴδιον· ὅπερ οὔτε ὡς ἐπικίνδυνον χρὴ παραιτήσασθαι τὴν σὴν ὁσιότητα, οὔτε ἐκεῖνο ὑπολογίσασθαι, ὡς οὐ χρή σεαυτῷ τἀναντία ἐκθέσθαι. Εἰ γὰρ ἡ διάνοιά σου τοῦ αὐτοῦ τοῖς Πατράσι καὶ τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλοις φρονήματος ἔχεται· τοῦτο γὰρ διὰ πολλῶν καὶ κοι νῶν φίλων περὶ σοῦ, δέσποτα, μεμαθήκαμεν· τί λυπεῖ τὸ εὐσεβὲς φρόνημα καταλλήλῳ ὀνόματι δημοσιεύ σαι; καὶ τότε τοσαύτης περικειμένης ο ταραχῆς, καὶ τοσαύτης ζητήσεως ἐκ σοῦ. Τοῦτο γὰρ ἴσθι, Θεοφι Variæ lectiones codicis Seguieriani. εἴσ. καὶ τοῦτο τοσαύτης.

EPISTOLÆ. λέστατε, κεκίνηται τὸ κεφάλαιον, καὶ οἷς τε μακρὰν los jam versentur? Eas namque (mihi crede, Deo καὶ οἷς ἐγγὺς, σφόδρα περιτεθρύλληται. Καὶ πλείστη ὅση περὶ τούτου ζάλη ἀδοκήτως τὰς Ἐκκλησίας δι έλαβε, τῶν πανταχοῦ πιστῶν ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας ἀλλήλοις καθ' ἑκάστην συῤῥηγνυμένων τὴν ἡμέ ραν. Καὶ ὅτι τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς, ἀπ' αὐτῶν τῶν πραγμάτων εἴη σαφές α. Η γὰρ Δύσις καὶ Αἴγυπτος, τάχα δὲ καὶ Μακεδονία ἔκριναν ἀποῤῥαγῆναι τῆς ἑνώσεως, ἣν ἱδρῶσι πολλοῖς καὶ πόνοις ἁγίων καὶ ἐπισήμων ἐπισκόπων, καὶ μάλιστα τοῦ τὰ πάντα ἁγίου καὶ κοινοῦ ἡμῶν Πατρὸς τοῦ μεγάλου ᾿Ακακίου, ἡ τοῦ Θεοῦ χάρις τῷ κοινῷ τῶν Ἐκκλησιῶν κεχάρισται. Τίς γὰρ μέμψαιτο, εἰ δόξεις λέγειν, & φρονεῖς; Μᾶλλον δὲ τίς οὐκ ἂν ἀποδέξαιτο, εἰ δέξεται προσηγορίαν, ἧς τὴν διάνοιαν, ὡς ἔγνωμεν, ἡ σὴ εὐλάβεια κέκτηται, καὶ τοῦτο ὑπὲρ εὐσταθείας καὶ εἰρήνης οἰκουμενικῆς; Εἰ δοκεῖ δὲ, καλοῦ παρα δείγματος εἰς καιρὸν ἀπομνήσω σε, οὗ βούλομαί σε καὶ μεμνῆσθαι. Οὐδὲ γὰρ χρόνος πολύς ἐστιν, ἐξ οὗ παρ' ἡμῖν συμβέβηκεν, ὥστε αὐτὸ καὶ λήθῃ παραδοθῆναι. Μέμνησαί που πάντως τοῦ μακαρίου Παύ λου • τοῦ ἐπισκόπου, ἐν ἐξηγήσει εἰπόντος τι τῶν οὐ δοξάντων καλῶς εἰρῆσθαι πρώτῳ τέ σοι, τῷ καὶ παῤῥησιασαμένῳ κατ᾽ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν, ἔπειτα καὶ πᾶσι τοῖς ἀκούσασι· καὶ ὅπως ἐκεῖνος αἰσθόμενος τῆς βλάβης καὶ τῆς ταραχῆς, ἣν ὁ μικρός ένα εποίησε θόρυβος, ἐννοήσας ὡς ἡ ταραχή ποιήσει διάστασιν, μᾶλλον δὲ καὶ ἀντίστασιν, φιλούντων τῶν ἀνθρώπων, εἰ τοιαύτης δράξοιντο ἀφορμῆς, τῇδε κἀκεῖσε διαιρεῖσθαι, καὶ τὴν ἀντίστασιν αὔξειν, τὸν δοκοῦντα βραχὺν εἶναι τοῦ σκανδάλου σπινθῆρα· 8 δὴ καὶ παρ' ἡμῖν νῦν γεγένηται· ὅπως ὁ γενναίος ἐκεῖνος ἀναστὰς οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας, τὸ παρ' αὐτοῦ παραχθὲν ἡ ἀνερυθριάστως ἐπὶ χρησίμῳ τῆς Ἐκκλησίας διωρθώσατο· καὶ διορθωσάμενος, παραυτίκα ἀπετρίψατο τὴν καθ' αὐτοῦ γεγονυίαν διαβολήν, οὐ λογισάμενος εἶναί τι σαθρὸν τὴν διορθωσιν. Καί τοι πάντων εἰδότων μὲν, ὡς σαθρῶς παρ' αὐτοῦ ἐλέχθη τὸ λεχθέν, ἀποδεξαμένων δὲ αὐτὸν τῆς παραυτίκα μεταστάσεως 8. dilecte), cum apud finitimos, tum apud longe quoque positos turbas concitasti, quæ ingentem ex insperato Ecclesiis tempestatem peperere. Constat enim fideles circumquaque degentes, hujus quæstionis et controversiæ causa inter se conflictari, quotidieque a se invicem divelli. Verum autem esse quod dicimus, ex ipsismet rebus haud difficile perspicere licet. Nam et Occidens, et Ægyptus, et ipsa fortasse Macedonia, ab ea unione sese abrumpere decreverunt, quam singularis Dei beneficentia per multos sanctorum Patrum, celebriumque episcoporum, et præcipue per sanctissimi magnique illius Patris nostri Acacii sudores molestiasque communi Ecclesiæ utilitati impertivit. Quis, quæso, reprehendat, si ea quæ sentis, libere exponas? Jmo vero quis laudibus non efferat, si nomen cujus sensum pietas tua, ut cognovimus, possidet, propter publicam quietem communemque orbis pacem admittat? Quod si videtur, perpulchrum, et ad præsentem controversiam peropportunum exemplum tibi hoc loco in mentem reducam, cujus te quoque meminisse velim. Temporis enim, ex quo illud apud nos accidit, adeo multum non intercessit, ut jam animo excidere potuerit. Memoria haud dubie tenes, cum beato Paulo in expositione quadam excidisset quiddam, quod tibi in primis, qui per id tempus cæteris liberius egisti, tum aliis quoque omnibus qui audierant, non recte dictum videbatur; quo pacto ille, posteaquam damnum turbamque quæ exiguus motus pepererat, considerasset, expendissetque, ejusmodi tumultuationes sectas, dissidiaque generare posse (solent namque homines hujusmodi arrepta occasione ultro citroque tumultuari, atque a se mutuo sejungi); cogitasset praeterea, parvam offensionis scintillam magnum sæpe fomnitem discordiis subministrare (quod etiam nunc apud nos usu venisse cernimus), non post multos dies generose in medium progressus, id quod a se dictum fuerat, in gratiam Ecclesiæ, nihil quidquam veritus correxerit; factaque emendatione, omnem mox calumniam adversum se excitatam penitus exstinxerit. Et quamvis nemo nesciret quod ab illo dictum erat, minus recte sincereque dictum fuisse; attamen quod prompte id retractaret quod dixerat, hominem statim complexi sunt omnes. δ'. Ἐγὼ δέ σου τὴν θεοσέβειαν οὐκ ἐπὶ διαβεβλημένη μεταστάσει τοῦ λόγου προτρέπω, οὔτε μὴν ἐναντιότητι μειρακιώδει, ὡς ἄν τις εἴποι· ἀλλ' ἐπειδή σοι πολλάκις πρὸ πολλοῦ ἡ εἴρηται, ώς μεμαθήκα μεν, ὡς οὐκ ἐκτρεπόμενος τὴν εὐσεβῆ ταύτην διάνοιαν, μόνον τὸ ὄνομα παραιτῇ· εἰ δέ σοί τινες τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐπισήμων καὶ τοῦτο ὑπόθοιντο, οὐκ ἂν παραιτήσαιο ἀνενδοιάστως καὶ Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον εἰπεῖν. Τούτου ἕνεκα ἐπὶ τόσον i σε προτρέπω προσενεγκεῖν ί, ἐκκαλούμενος ὅπερ μεμαθή ὰ εἴσῃ σαφῶς. • Θεοδώρου. κεῖν. Theodoro, ex ms. Segueriano. 4. Ego vero non ad probrosam aliquam orationis correctionem, neque ad puerilem palinodiam, ut sic loquar, pietatem tuam invito: sed quia multi, ut intelligo, non infrequenter ex te audierunt quod ipsam solam vocem, non piam quoque ipsius vocis notionem averseris: si qui vero celebrioris famæ ecclesiastici auctores tibi fuerint ut ipso quoque nomine admisso, sacram virginem Mariam Deipa· ram appelles, te istud neutiquam recusaturum esse. Ilanc ob rem te moneo hortorque, ut libera id voce Variæ lectiones codicis Seguieriani. 1 λεχθέν. 6 μεταβολῆς. Η πρὸς πολλούς. NOTÆ. · τὸ σόν. Η προενεγ

JOANNIS ANTIOCHENI EPISCOPI depromas, quod citra errorem sapere certo digno- καμεν μὴ διασφάλλεσθαί τε φρονοῦντα, προστιθέντα sceris. Age, inquam, rei quam recte tenes, nomen quod a multis sæpe Patribus usurpatum, scriptum ac pronuntiatum est, adjungere ne graveris: neque vocabulum, quod piam rectamque notionem animi exprimit, refutare pergas. Etenim nomen hoc, Theotocos, nullus unquam ecclesiasticorum doctorum repudiavit. Qui enim illo usi sunt, et multi reperiuntur, et apprime cclebres: qui vero illud non usurparunt, nunquam erroris alicujus eos insimularunt, qui illo usi sunt. Sane dum supervacanea quadam ad vanas hæreticorum opiniones solam spectante curiositate incitati, nomen cujus sententiam recte tenemus, pertinaciter respuimus; aliud nihil, ut videtur, facimus, quam quod fratrum nostrorum conscientias et temere, et absque ulla utilitate graviter offendi non grave ducimus. Etenim si id quod nominis significatione offertur, non recipimus, restat ut in gravissimum errorem prolabamur; imo vero, ut inexplicabilem illam unigeniti Filii Dei œconomiam abnegemus: quandoquidem, nomine hoc sublato, vel hujus potius nominis notione repudiata, sequitur mox illum non esse Deum, qui admirabilem illam dispensationem nostræ salutis causa suscepit; tum Dei Verbum neque se exinanivisse, neque in servi formam gese demittens, ineffabilem quandam benignitatis magnitudinem humano generi exhibuisse, cum tamen Dei erga nos clementiam divinæ Scripturæ hinc præcipue confirment, quod unicum illum sempiterc δὲ ῥῆμα πράγματι καὶ ὄνομα πολλοῖς τῶν Πατέρων καὶ συντεθὲν, καὶ γραφέν, καὶ ῥηθὲν· καὶ μὴ παρει τήσασθαι ῥῆμα ὅλως τὴν κατὰ ψυχὴν ἐλέγχον εὐσεβὴ διάνοιαν. Τοῦτο γὰρ τὸ ὄνομα οὐδεὶς τῶν ἐκκλησι στικῶν διδασκάλων παρῄτηται. Οι τε γὰρ χρησά μενοι αὐτῷ πολλοὶ καὶ ἐπίσημοι, οἵ τε μὴ χρησάμε νοι οὐκ ἐπελάβοντο τῶν χρησαμένων. Καὶ μάτην ἡμεῖς, ὡς ἔοικε, δῆθεν ἀκριβείας περιττής ένεκα πρὸς αἱρετικὴν κακοδοξίαν μόνον βλεπούσης, τὰς συνειδήσεις τῶν ἀδελφῶν εἰς οὐδὲν δέον πληττομένας περιορῶμεν, ὄνομα παραιτούμενοι, οὗ τὴν διάνοιαν εὖ καὶ καλῶς παραδεχόμεθα. Εἰ γὰρ τὸ ἐξ αὐτοῦ σημαινόμενον μὴ παραδεχόμεθα, λείπεται περὶ πολλά ἡμᾶς διασφάλλεσθαι, μᾶλλον δὲ κινδυνεύειν περὶ τὴν ἄῤῥητον οίκονομίαν τοῦ μονογενούς Τοῦ τοῦ Θεοῦ. ᾿Ακολουθήσει γὰρ εὐθὺς τῇ τοῦ ὀνόματος του του ἀναιρέσει, εἴτ' οὖν τῷ ἐξ αὐτοῦ σημαινομένῳ, τὸ μήτε Θεὸν εἶναι τὸν τὴν ἄῤῥητον οἰκονομίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἀναδεξάμενον, μήτε μὴν τὸν Θεὸν Λόγον κενώ σαντα ἑαυτὸν εἰς τὴν τοῦ δούλου μορφήν, αφατόν τι περὶ ἡμᾶς ἐπιδεδείχθαι φιλανθρωπίας μέγεθος ἅπερ * αἱ θεῖαι Γραφαι μάλιστα κυρούσι τὴν εἰς ἡμᾶς φιλανθρωπίαν, ὅταν τὸν προαιώνιον καὶ συναΐδιον καὶ μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Υἱὸν ἐπὶ τὴν ἐκ Παρθένου γέννησιν ἀπαθῶς τῷ λόγῳ κατάγωσι, κατὰ τὸ εἰρη μένον τῷ θείῳ Ἀποστόλῳ·. Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώμενον 1 ἐκ γυναικός· ο ἀπο δεικνύντι σαφῶς τὴν τοῦ Μονογενοῦς ἐκ Παρθένου γέννησιν ἀρξήτως ", ὡς φθάσας ἔφην. Αφ' ἧς γεννή σεως εἰ προσαγορεύοιτο ἡ Παρθένος παρὰ τῶν Πατέ ρων, ὥσπερ αὖ οὖν καὶ προσαγορεύεται ταύτῳ τῷ ὀνό ματι, οὐκ οἶδ' ὅτου χάριν τὴν οὐκ ἀναγκαίαν ταύτην ζήτησιν· καί μοι. σύγγνωθι· καθ᾿ ἑαυτῶν καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης, ὡς ὁρᾷς, ἀναδεδεγ μεθα. Κίνδυνος γὰρ οὐδεὶς ταὐτὰ λέγειν τε καὶ φρονεῖν τοῖς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ εὐδοκιμήσασι διδασκάλοις, ὧν περιττὸν μὲν τὰ ὀνόματα ἀπαρεθ μεῖσθαι· ἐπίστασαι γὰρ αὐτοὺς οὐδενὸς ἧττον, ἐπειδή τῷ εἶναι αὐτῶν μαθητὴς αὐτός τε καὶ πάντες ἡμεῖς σεμνυνόμεθα. numque Dei Filium ante omnia sæcula natum, im- ·patibili modo ex sacra quoque Virgine ortum ostendunt. Huc namque divinus tendit Apostolus, dum ita ait: Misit Deus Filium suum factum ex muliere 4. Clare hic ostendit, ipsummet Dei Unigeni tum admirabili ortu ex Virgine in lucem prodiisse, -ut paulo ante dixi. Quod si Virgo a sanctis Patribus propter hanc generationem Deipara nominatur, ut vere hoc nomine ab illis nominatur, nescio quorsum attinuerit, ut quæstionem hanc nequaquam necessariam (bona venia tua dictum sit) et contra nosipsos, et contra ecclesiasticam pacem quoque, ut vides; agitandam susceperimus. Etenim nulli nos periculo exponimus si ea sentimus et loquimur, quæ doctores in Ecclesia Dei celeberrimos sensisse et docuisse certo novimus. Supervacaneum autem est illorum nomina hoc loco percensere: nosti ∙enim iHos æque ac nos, ut qui haud secus ac nos omnes, quod sis discipulus illorum glorieris. 5. Hoc nostrum, quæso, consilium admitte; hæc per nos rogatus exsequare, nullum dissidiis locum, nullum gliscenti novitati fomentum suppedites. Cogita, si priusquam ullæ omnino litteræ missæ forent, multi contra nos exstitere infrenes, peneque intolerabiles; quales nunc futuri sint, tanta ex allatis litteris subministrata fiducia, qualique in posterum adversus nos audacia sint usuri. flæc ego, complures religiosissimos, tuæque pietatis studiosissimos episcopos apud me habens, quos tunc 1 Galat. IV, 4. κ ἰσ. καίπερ. 1 γενόμενον. n ε'. Ταῦτα παρ' ἡμῶν συμβουλεύθητι, παρακαλῶ· ταῦτα πρᾶξαι παρακλήθητι· μὴ δῶς χώραν καὶ νομήν ο έρπούσῃ διαστάσει καινοτομεῖν. Εννόησον γὰρ, ὡς εἰ πρὸ τῶν νῦν ἀποσταλέντων γραμμάτων οἱ πολλοὶ ἄσχετοι ἦσαν καθ' ἡμῶν, νῦν δραξάμενοι τῆς ἀπὸ τῶν γραμμάτων τούτων παῤῥησίας, τίνες οὐκ ἔσονται, καὶ ποίᾳ οὐ χρήσονται καθ᾿ ἡμῶν παρῥησίᾳ. Ταῦτα ἐγὼ πολλοὺς τῶν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων, καὶ τῶν τῆς σῆς φιλοθείας ἐραστῶν παρ' ἐμαυτὸν ὁ ἔχων, οἱ ἔτυχον παρεῖναι ἡμῖν τῶν γραμ Ο Variæ lectiones codicis Seguieriani. ἄρρητον. Π ἢ νομήν. ο παρ' αὐτῷ.

EPISTOLAE. μάτων τούτων τῶν ἀπευκτῶν ἀποδοθέντων, νομίσας adesse contigit, cum infaustæ iliæ litteræ afferren καὶ γνησίου ἔργον ποιεῖν κατὰ τὰς ἐμαυτοῦ ὑποσχέσεις, καὶ ἀδελφικῇ συμβουλίᾳ ἀνορθοῦν κάμνουσάν σοι ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν ὑπόληψιν, ἐπέστειλα Ρ, εὐχόμενός σου τὴν φιλοθεῖαν ἀφιλονεικοτάτῃ γνώμῃ δέξασθαι, ἣν 9 μετά φόβου Θεοῦ καὶ φίλτρου τοῦ περὶ σὲ, καὶ τοῦ ἀσφαλούς ἕνεκα τῆς Ἐκκλησίας εἰσηγησάμην, οὐ μόνος ὤν, ὡς ἔφην, ἀλλὰ γὰρ παρ όντων μοι τῶν περὶ τὸν κύριόν μου τὸν θεοφιλέστατον ἐπίσκοπον Αρχέλαον, πριγγίου, Θεοδω ρήτου, Ηλιάδου, Μελετίου, καὶ τοῦ πρόσφατον τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι προβληθέντος τῇ Λαοδικέων τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ ἐπισκόπου Μακαρίου· οἳ καὶ δογμάτων ἐντὸς ὑπάρχουσι, καὶ περὶ σὲ διαπύρως διάκεινται μεθ᾿ ἡμῶν, εὐχόμενοί σε, δέσποτα, φρονήματι εὐπειθεῖ χρησάμενον στῆσαι τῶν γραμμάτων τούτων καθάπερ λαίλαπος σφοδροτέραν φοράν· ἱκανὴν, εἰ μὲν εἴξαιμεν, μὴ θολώσαι, μηδὲ ταράξαι· εἰ δὲ ἐντείνομεν r, λυπῆσαι. Ταῦτα, οικειούμενοι τὰ σὰ, ἡμεῖς μὲν ἐδηλώσαμεν, αὐτὸς δὲ καταδέξασθαι καὶ ἀσμενίσαι καταξίωσον· εἰ μὴ ἄρα τις οὐκ ἀγαπῶν ἡμᾶς, παρασκευάσει ἐπὶ βλάδῃ ἑαυτοῦ τε καὶ τοῦ κοινοῦ, καταφρονῆσαι τούτου τοῦ πράγματος. Τὸ δοκοῦν, παρακαλῶ, ἀντιγράψαι καταξίωσον· μᾶλλον μὴ τὸ δοκοῦν, ἀλλὰ τὸ συμφέρον. tur, scribere volui; ratus ingenui amici olicium, illudque a promissione mea non alienum me præstiturum, si fraterno quodam consilio existimationem tuam graviter hoc tempore laborantem, nonnihil sublevarem. Quocirca pietatem tuam rogo, ut ea quæ ob Ecclesia tranquillitatem cum Dei timore, veraque erga te charitate exposui, placido animo suscipias. Nam non solus hæc dictavi, sed, ut modo aiebam, præsentibus multis episcopis, videlicet domino meo Archelao episcopo piissimo, Apringio, Theodoreto, Heliade, Meletio, et Macario, qui per Dei gratiam Ecclesia Laodicenæ præfectus est nuperrime. Qui omnes et in fidei doctrina instructissimi, et tui studiosissimi una mecum, domine mi, rogant, ut animo facili litterarum illarum turbinis instar ruentium impetum sistas; quæ, si quidem obstinati restiterimus, molestiam afferent: sin autem obsecuti fuerimus, neque turbare, neque confundere nos poterunt. Hæc, tua perinde ac propria cordi habentes, monere voluimus: jam tuum est æquo benevoloque animo monita nostra complecti: nisi forsan quispiam minus nostri amans, cum sui et reipublicæ Christianæ damno hæc aspernari tibi persuaserit. Obsecro, ut quod visum fuerit, imo vero non quod visum fuerit, sed quod utile sit, rescribas. EPISTOLA II. AD CYRILLUM ALEXANDRINUM ARCHIEPISCOPUM. Exstat inter Epistolas S. Cyrilli, supra, col. 131. EPISTOLA ΙΙΙ. AD XYSTUM EPISCOPUM ROMANUM, CYRILLUM ALEXANDRINUM ET MAXIMIANUM CP Vide supra, col. 163. EPISTOLA IV. AD CYRILLUM ALEXANDRINUM. Exstat inter epistolas Cyrilli, supra, col. 169. EPISTOLA V. XYSTI PAPÆ II AD JOANNEM. Legitur inter epistolas Xysti, quas complectitur tomus L Patrologiæ nostræ Latina, col. 607. EPISTOLA VI. IMPERATORUM AD JOANNEM Ισον θείου Γράμματος αποσταλέντος δι' 'Αρι- Exemplum sacra imperatoriæ per Aristolaum tribu στολάου τριβούνου, καὶ νοταρίου, Ιωάννη ἐπισκόπῳ Αντιοχείας περὶ τῆς εἰρήνης καὶ ἑνώσεως τῶν ἁγίων Εκκλησιών. Αὐτοκράτορες Καίσαρες, νικηταί, τροπαιούχοι, num et notarium missæ ad Joannem Antiochenum episcopum, de sanctarum Ecclesiarum pace et unione constituenda. Imperatores Cæsares, victores, triumphatores, Variæ lectiones codicis Seguieriani. · ἀπέστειλα. a lo. 3. ' · ἐνσταίημεν,

JOANNIS ANTIOCHENI EPISCOPI maximi, semper Augusti, Theodosius et Valenti- μέγιστοι καὶ σεβαστοί, Θεοδόσιος καὶ Ουαλεντινιαnianus, Joanni episcopo Antiochiæ. Animi nostri scopus collapsæ pacis redintegratio est; quam vos juxta vitæ vestre institutum proftemini; cæterosque omnes, utpote charitatis causa [ejus causa] ad sacerdotium asciti, docere nunquam desinitis. Quia ergo hanc, unde minime decebat, turbari [collabi] contigit, operæ pretium visum est ad id vos urgere, ad quod alios universos, si quidem admonerentur, alacriter venturos nihil dubitamus. Res etenim detestanda, planeque iuexspectata nostris temporibus accidit; nempe sacerdotum veræ religionis discordia et ea quidem tanta, ut omnem narrationis modum excedat. Enimvero cum spes erat fore ut omnis omnino contentio vel ad minimam suspicionem usque e medio facesseret, perfectæque unionis fructus exsurgeret, tum gravia dissidiorum tumultuationumque incendia exarserunt. Vehemens proinde ægritudinis magnique mororis occasio ea ex re nobis offertur, quod ecclesiasticæ pacis doctores, ipsique concordiæ fontes eo discordiarum prolapsi sint, ut talibus indigeant qui illos suo hortatu ejus rei commonefaciant, quam pro officii sui ratione prædicare debuerant. Quapropter hujus tanti mali exitum inde invenire sperantes, unde originem traxit, enixeque ac diligenter, ut hoc conficiatur, curantes, ne hoc contentionis vitium latius serpat; consilii hoc cepimus, sanctissimo celebris hujus civitatis episcopo Maximiano, cæterisque omnibus qui in ea comperti sunt sanctissimis episcopis, et universo illorum clero in eamdem ac nos sententiam convenientibus, ad orthodoxæ fidei membra, quæ ante bene unita, infelicis casus interventu misere divulsa sunt, denuo conglutinanda, ut vos, hoc est, tuet Cyrillus religiosissimus Alexandriæ episcopus, inter vos convenientes, omni simultate molestaque contentione, quæ inter vos exarsit, deposita, ad pristinam concordiam rediretis; cum prædicti piissimi episcopi sponderent, si Nestorii depositioni subscriberes, illiusque doctrinam anathematizares, fore ut omnis altercationis materia mox e medio tolleretur; Cyrillusque sanctissimus Alexandriæ episcopus cum suis, et sanctissimus Caelestinus quoque gloriosa Romæ episcopus, ac reliqui omnes, quotquot ubique sunt orthodoxæ fidei sacerdotes, cum tua pietate ad communionem redirent: cæteris, si qua forte erunt quæ emendationem desiderent, facile eam solutionem suscepturis, quam vos ipsi necessario sumentes, et simul vobis privatim et communiter omnibus persuadentes, afferetis. Cum itaque hoc nostrum esse studium et consilium non ignores, omnibus aliis curis posthabitis in hoc unum incumbe, ut omni contentione et æmulatione sublata, pax hæc diligenter ac firmiter sanctissimis νὸς, Ἰωάννῃ ἐπισκόπῳ Αντιοχείας. u Σκοπὸς ἡμῖν τῆς εἰρήνης τὸ κατόρθωμα· ἣν δὴ τῶ ἐπιτηδεύματι τῷ ἑαυτῶν ἑπόμενοι, διηνεκώς πληροῦν ἐπαγγέλλεσθε· τούς τε ἄλλους πάντας ἀνθρώπους, ὡς διὰ ταύτης ἱερεῖς ο προβαλλόμενοι, διδάσκειν οὐ παύεσθε. Καιρὸς οὖν, ἐπειδὴ ταύτην ἡμῖν ὁκλάζειν, ὅθεν οὐκ ἐχρῆν, συμβέβηκεν, εἰς τοῦτο προτρέπειν, εἰς ὅπερ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ενάγοντες ', ἐνομίζομεν " ὡς προθύμως ελεύσεσθαι. Πράγμα γὰρ φευ κτὸν καὶ ἀπροσδόκητον ἐπὶ τῶν ἡμετέρων καιρῶν συνέβη, ἱερέων τῆς ἀληθοῦς θρησκείας διχόνοια, ήτις καὶ πᾶσαν διηγήσεως δύναμιν ὑπερβέβηκεν. Οτε γὰρ ἠλπίσθη παντοία καὶ μέχρις ὑποψίας η περιαιρεθήσεσθαι φιλονεικία, καὶ τὸ τῆς τελειοτάτης ενώ - σεως παρακολουθήσειν = συμπέρασμα, τότε διαστά σεως καὶ μεγίστου θορύβου προφάσεις εξήφθησαν. Αδημονία τοιγαροῦν ἐν τῷ πράγματι, καὶ πολλῆς ἀθυμίας ἀφορμὴ, τὸ τοὺς διδασκάλους τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης, καὶ τὴν πηγὴν τῆς ὁμονοίας εἰς τοσοῦτον διχονοίας τραπῆναι, ὡς δεῖσθαι τῶν αὐτοὺς προτρεπόντων, ὥστε μεμνῆσθαι ν τούτων, & πρεσ βεύειν ετάχθησαν. Τὴν τοσούτου τοίνυν κακοῦ λύσιν, ὅθεν καὶ τὴν ἀρχὴν ἔσχεν ', εὑρέσθαι ο προσδοκή σαντες, καὶ ἐπιμελῶς ὅπως ἂν τοῦτο κατορθωθείη φροντίσαντες· ἵνα μὴ ἕρπον ὁ ἐπὶ πλέον νεμηθῇ ε τὸ τῆς φιλονεικίας ελάττωμα, τοῦτο ἐσκοπήσαμεν, πάντων ἡμῖν συνδραμόντων, τοῦ τε ἁγιωτάτου ἐπισκόπου τῆς ἐνδόξου ταύτης πόλεως, καὶ πάντων τῶν εὑρεθέντων ἐνταῦθα θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων, καὶ τοῦ παντὸς αὐτῶν κλήρου, εἰς τὸ τὰ καλῶς πρώην ἡνωμένα, δυστήνου τε πάθους παρεισπεσόντος, δια σπασθέντα τῆς ὀρθοδόξου πίστεως μέλη συναρμόσαι· ὥστε ὑμᾶς, σέ τέ φαμεν καὶ τὸν ἁγιώτατον ὁ ἐπίσκοπον τῆς ᾿Αλεξανδρείας Κύριλλον, συμβάντας ἀλλήλοις, ἀποθέσθαι τὴν μεταξὺ ὑμῶν δυσχέρειαν καὶ ἀμφισβήτησιν· ἐπαγγειλαμένων ὧν προείπομεν εὐλαβεστάτων ἀνδρῶν, ὡς εἰ ὑπογράψεις τῇ καθαι ρέσει Νεστορίου, καὶ τὴν τούτου αναθεματίσεις διδα σκαλίαν, οὐδεμία περιλειφθήσεται ἀντιλογίας ἀφορμή· ἀλλ᾽ εὐθὺς ὁ ἁγιώτατος ἐπίσκοπος Κύριλλος, καὶ αὐτοὶ οἱ μετ' αὐτοῦ, καὶ ὁ ὁσιώτατος τῆς ἐνδόξου Ῥώμης ἐπίσκοπος Κελεστίνος, καὶ πάντες οἱ πανταχοῦ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως ἱερεῖς, τῇ σῇ θεοσεβείς κοινωνήσουσι· τῶν ἄλλων, εἴ γέ τινα εἴη τὰ ὀφείλοντα διορθωθῆναι, τὴν πρέπουσαν εὐχερῶς δεχομένων λύσιν, ἦν αὐτοὶ ἀναγκαίως ἀναλαβόντες, καὶ συμπείσαντες αὐτοὺς ὁ ἰδίᾳ, καὶ κοινῇ πάντας, ἐπάξετε. Γνούς τοίνυν ταύτην ἡμῶν εἶναι τὴν σπουδὴν καὶ τοῦτο τὸ βούλευμα, μηδενὸς ἄλλου θελήσης φροντίδα ποιήσασθαι, ἢ τοῦ πάσης ἐκποδὼν ἔριδος καὶ ζηλοτυπίας γενομένης, τὴν εἰρήνην ταύτην ἐπιμελῶς καὶ βεβαίως ταῖς ἁγιωτάταις Ἐκκλησίαις, ταῖς ἀπανταχοῦ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, καὶ διὰ τούτων πᾶσι τοῖς ὑφ᾽ ὑμᾶς τῇ τοῦ κρείττονος βοηθείᾳ πήξασθαι, Variæ lectiones codicis Seguieriani. • ἀγάπην ἱερεῖς. ' ἀνάγοντες, υ Ισ. νομίζομεν. ν ὑπονοίας. * παρακολουθῆσαι. ν πρὸς τὸ μεμνησθαι.· εἴληφε.· εὔρασθαι. ν ἐπινεμηθῇ πλέον τὸν ἐπινεμηθείη. ὁ εὐλαβέστατον.· ἑαυτοὺς.

EPISTOLAE. Y stris] cum Dei auxilio restituatur: utque ad Nicomedia civitatem summa cum celeritate venire matures; nec ullum omnino episcoporum tecum adducas, sed paucos tantum clericos, qui sanctitati tuæ famulentur. Omni ergo dilatione postposita. festina, certo tibi persuasum habens, Cyrillo sanctissimo episcopo per majestatis nostrae litteras mandatum esse, ut ipse quoque eadem animi promplitudine ad eumdem locum accurrat; ipsiquedenuntiatum, nullum prius ad nos aditum habitvrum, quam inter vos conveneritis, omnemque mu tuam inimicitiam penitus exueritis, et ad confirmandam pacem per propriam concordiam communi omnium proposito consenseritis. Atque hoc ipsum. καὶ ἐλθεῖν μετὰ πάσης ταχυτητος ἐν τῇ Νικομηδέων orbis Ecclesiis, quæ ubique orthodoxam fidem proπόλει, μηδένα τὸ σύνολον ἐπισκόπων μετά σαυτοῦ fitentur, et per illas omnibus subditis nostris [veἐπαγόμενος, πλὴν ὀλίγων τῶν ὑπηρετουμένων τῇ σῇ ἁγιότητι κληρικῶν. Καὶ δίχα πάσης υπερθέσεως σπούδασον, εἰδὼς, ὡς καὶ Κύριλλον τὸν ἀγιώτατον ἐπίσκοπον ὁμοίως ἐκεῖσε ἐπειχθῆναι, καὶ συνδραμεῖν τῇ αὐτῇ προθυμίᾳ, θείοις ἡμῶν γράμμασι προσετάξαμεν· αὐτῷ τε παρεγγυήσαντες, μὴ ἄλλως αὐτὸν πρὸς ἡμᾶς ἐλεύσεσθαι, πρὶν ἢ ἂν συντυχόντες ἀλλήλοις, καὶ τῆς πρὸς ἑαυτοὺς ἔχθρας ' ἀποθέμενοι, εἰς τὸ τὴν εἰρήνην βεβαιωθῆναι δι' οἰκείας ὁμονοίας, τῷ σκοπῷ τῶν πάντων συνέλθητε. “Οπερ ἔσεσθαι καὶ ἐπὶ τῇ σῇ εὐλαβεία σημαίνομεν. "Ανδρες γὰρ ὄντες τοσοῦτοι, οὓς ἐκδέχεται 6 καὶ τὰ τῆς εἰρήνης ἀγαθὰ καὶ τὰ τῆς διχονοίας κακὰ λαθεῖν οὐκ ἀνέξονται 1, οὐ πρότερον ἡ παρ' ἡμῶν ὀφθήσεσθαι, ἄχρις ἂν διορθωθῇ ταῦτα, ἅπερ ἡμᾶς οὗ μικρῶς ἀθυμῆσαι πε ποίηκεν. Καὶ τοσούτῳ δὲ, ἐν ὅσῳ ἥ τε σπουδαζομένη τῆς εἰρήνης, καὶ τῆς ὁμονοίας τῆς ἡμετέρας 1, καὶ τῆς πρὸς ἀλλήλους φιλίας, καὶ ἐκ ταύτης τῆς πρὸς ἡμᾶς προοδοποιηθείσης συντυχίας βεβαιοῦται συγ κρότησις, μηδεμία ἐξ ἐπισκοπικῶν καταστάσεων, ἢ καθαιρέσεων, ἢ καὶ οιασδηποτοῦν χειροτονίας προγέ- * νηται καινοτομία· ἀλλ' εἴ τι καὶ μεταξύ γενέσθαι συμβέβηκε, τοῦτο ἐν ἡσυχίᾳ μόνον ἀτάραχον, τὴν τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας φυλαττέτω κατάστασιν· ἐπαρκούντων τῶν ὄντων εὐλαβεστάτων κληρικῶν, ἄχρις ἂν τελεία Ένωσις παρακολουθήσῃ, πρὸς τὸ τὰς θείας ὑπηρεσίας ἐπιτελεῖν. Εχεις παρ' ἡμῶν ταῦτα· καὶ οὐκ ἀμφιβάλλομεν, ὡς παντὶ σθένει και πάσῃ δυνάμει, εἰλικρινῆ καὶ ἀμετάτρεπτον ἑωρακὼς τὴν ἡμετέραν πρόθεσιν, καὶ ἀξίαν Χριστιανικῆς ἐνστά σεως, συμπράξεις καὶ αὐτὸς, καὶ οὐδένα κάματον, ἢ σκυλμόν, οὐχ ὕβρεως καταφρόνησιν, οὐκ ἀμνησικακίαν ὀργῆς ἡ ἀναδέξασθαι παραιτήσῃ ὑπὲρ τοῦ τὰ παρὰ τῆς ἡμετέρας εὐσεβείας ἕνεκα τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καὶ τῆς τῶν ἁγιωτάτων Ἐκκλησιῶν ἑνώσεως προσταχθέντα, πέρατι παραδοθῆναι. Εἰ δὲ, ὅπερ οὐ πιστεύομεν, ἐναντία ταύτης 1 ἡμῶν τῆς γνώμης, καὶ τοῦ οὕτως ἡμῶν ὀρθοῦ βουλεύματος, φρονῆσαι m, ἰδίῳ τινὶ σκοπῷ, ἢ η ενστάσει ἀνθρωπίνου πάθους ἐπιχειρήσειας, τῶν τε ἄλλων τῶν παρ' ἡμῶν κελευσθέντων ἀμελήσειας, σαυτῷ λογιεῖ, εἰ τῆς προθυμίας τῆς περὶ τὴν συγκρότησιν τῶν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησιῶν ἡ σὴ ὁσιότης καταφρονήσασα, ἀξίας ἀμοιβὰς ἀπ- decreta parvifeceris, tibi imputabis, si sanctitas tua ενέγκηται. k et tuæ quoque reverentiæ denuntiatum volumus. Etenim viris adeo celebribus, ut eos aut bona pacis, vel mala discordiæ latere possint, nullo modo prius eos in conspectum nostrum admittemus, quam ea omnia correcta emendataque fuerint, quæ maxima nos agritudine affecerunt. Interea vero, dum exoplata pacis concordiæque et mutuæ inter vos amicitia conventio per iter quoque ad nostrum colloquium confirmatur, nulla prorsus quorumcunque episcoporum aut creatio, aut depositio, aut quæcunque· ordinatio tentabitur: sed si quid interim hujusmodi factum esse contigerit, id immotum et imperturbatum, Ecclesiæ catholicæ compositionem exspectet,. cum religiosissimi clerici ad divina ministeria exscquenda sufficere queant, donec perfecta unio consequatur. Habes hæc a nobis; nec dubitamus, si sinceram immotamque et Christiana sedulitate dignam animi nostri sententiam inspexeris, quin totis viribus, totaque mentis virtute in hoc incumbas, ut ea omnia, quæ a nostra pietate, orthodox fidei, sanctarumque Ecclesiarum uniendarum causa, sancita et ordinata sunt, tempestive conficiantur, nullum ejus rei gratia laborem, aut fatigationem, aut ignominiæ contemptum, aut injuriarum condonationem recusans. Si vero (quod non credinius) nostram hanc sententiam rectumque propositumi privato consilio humaneque alicujus perturbationis impulsu contemnere ausus fueris, nostraque alia promptitudinis, quæ sanctæ Dei Ecclesiæ componendæ debetur, neglectæ meritas pœnas dederit. Variæ lectiones codicis Seguieriani. 1 ἑαυτοῖς κατὰ τῆς πρὸς ἀλλήλους ἔχθρας. ἴσ. ἄνδρες γὰρ ὄντες τοσούτους οὓς οὐκ ἐνδέχεται. ἔχεται. ἱ ἴσ. οὐκ ἀνεξόμεθα πρότερον. ἡ ὑμετέρας. ὁ ἀμνηστίαν ὀργῆς. ' ἔναντι ταύτης. φρονῆσαι, η καί. άνο - κατα