Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1477–1478page 1 of 3
Notitia
PG 77:1477περὶ τὴν ἑπτακαιδεκάτην ὑπατείαν τοῦ βασιλέως,
ANNO DOMINI CDXL
FIRMUS
CÆSAREE CAPPADOCIA EPISCOPUS
NOTITIA.
(GALLAND. Veterum Patrum Biblioth., tom. IX, p. xxxı.)
I. Post Helladium sancti Basilii successorem, se- damnatum Nestorium, ante tamen quam celebradem Cæsariensem in Cappadocia obtinuere Pharetrius et Archelaus, clarissimo Muratorio incomperti (a). Et prioris quidem meminit sanctus Joannes Chrysostomus (b), posterioris vero Photius (c);
ut auctor est vir doctus (d). Archelao itaque in
Ecclesiæ Cæsariensis regimine successsit Firmus, de
quo nobis sermo. Floruit potissimum hic præsul
hæresis Nestorianæ tempestate, ejusque nomen celebre habetur in Actis concilii Ephesini, cujus decretis modo quarto, modo sexto loco subscripsisse
perhibetur (e). In adventu legatorum Coelestini papæ
ad idem concilium, de iis quæ in illo essent acta
ex præscripto litterarum ejusdem Romani pontificis noster Cæsariensis episcopus eos reddidit
certiores (f). Post hæc ipsum a Patribus Ephesinis
cum sex aliis episcopis delegatum novimus, ut fidei
causam ageret apud Theodosium augustum (g). Qua
de re videsis Tillemontium (h). Ea propter sive ob
hanc legationem, sive ob alia præclara virtutis et
constantiæ specimina quæ adversus Nestorium
edidit hic Cæsariensis antistes, deinceps Tarsensi
orientalium conventu cui præerat Joannes Antiochenus, depositus fuisse, licet irrito conatu, comperitur. Hæc aliaque passum esse nostrum præsulem
acerrimum fidei propugnatorem ab hæreticæ pravitatis patronis, testes adsunt aliquot epistolæ inter
eas complures, quas primus edidit Christianus
Lupus (i), deinde Garnerius (j), postremo emendatiores Baluzius; ex cujus propterea Synodico adversus Tragediam Irenæi Nestoriani easdem hic subtus
adnotamus (k).
11. At vero quamvis adversus Firmum adeo infenso animo essent Orientales vel maxime post
(a) Murat. Anecdot. Græc., p. 278.
(b) Joan. Chrys. epist. 14, Ad Olymp. et 204,
Ad Pean. Opp. tys. pagg. 595 31 714, edit.
nov. Paris.
(c) Phot., Bibl. cod. 51, p. 40, sub fin. edit. Genev. 1612.
(d) Lequien. Or. Christ. tom. I, p. 374.
Conc. edit. Ven. Labb.
tom. III
retur synodus Ephesina, plura in ejus laudem ad
ipsum scripserat Joannes ille Antiochenus cujus
modo meminimus, hisce verbis (l): Affectus quidem,
ait, qui secundum Deum est, tempore nescit exstingui,
nec potest quomodocunque corrumpi. Unde tuæ religiositatis memores permanemus, qui parvo quidem
tempore in Constantinopoli tuis amicitiis fovebamur,
virtutis vero tuæ experimentum tempore prolixiori
sumpsimus. Præter alios enim in cohabitationibus es
suavis, et videntibus te humilitatem cum suavitate
præstas. Dum vero humilitatem sectaris, excelsas habes cogitationes. Sed de his quidem hactenus habes,
et dictum sit: excedit enim styli epistolaris mensuram
virtutum tuarum dinumeratio. Hæc vere quidem,
sed subdole, ad Firmum præsul Antiochenus, ut ex
reliquo epistolæ contextu intelligimus: quo videlicet ejus animum deliniret, atque ad Nestorii patrocinium suscipiendum alliceret. Verum nullis blanditiis interceptus nullisque actus versutiis nester
antistes, in catholicæ fidei defensione imperterritus
et immobilis constitit. Alia in promptu habemus,
quæ de Firmo ejusque præclaris gestis adhuc dicenda superessent: at, cum non sint hujus loci,
aliunde repetenda dimittimus. Supremum diem obiit
hic Cæsariensis præsul, ut ex Socrate erudimur (m),
cum Theodosius Junior imperator decimum septimum consulatum gereret, περὶ τὴν ἑπτακαιδεκάτην
ὑπατείαν τοῦ βασιλέως, id est anno ccccxxxix, quo
quidem tempore Proclus Constantinopoli Thalassium ejus successorem ordinavit.
III. Quod vero spectat ad Firmi litterarum monimenta, dolendum enimvero nobis erepta esse
quæ lantus vir pro sui muneris ratione ad Ecclesiæ
(f) Conc. Ephes., Act. 2, p. 1148.
(g) Ibid., Act. 6, P: 1313 seqq.
Tillem. tom. XIV, p. 470 seqq.
Lup. Opp. tom. VII, p. 13 seqq.
Garner. Auctar. opp. Theodor., p. 549 seqq.
Synod. adv. Trag. Iren. capp. 38, 66, 136,
141 et 201; tom. IV Concil., p. 235 seqq.
Ibid. cap. 4, p. 257. c.
(m) Socrat. Hist. eccl., lib. vi, cap. 48.
col. 1479–1480page 2 of 3
PG 77:1479Πλήθας, και.
FIRMI CÆSARIENSIS EPISCOPI
doctrinam propugnandam confirmandamque scriptis
procul dubio consignarit. Nunc tantum ejus epistolis XLV fruimur, quarum lectione comperimus, inquit vir eruditus (n). Firmum ut litterarum Christianarum, ita et sæcularium scientia claruisse. Ilas
vero epistolas ex vetusto codice bibliothecæ Ambrosianæ descriptas ac Latine redditas notisque
illustratas, Patavii evulgavit hoc sæculo ineunte
V. C. Ludovicus Antonius Muratorius (o). De quibus in Prolegomenis hæc habet: • Firmum episcopum Cæsariensem in eorum fastos qui aliqua
eruditionis suæ monimenta posteris mandarint,
primus, quod sciam, infero. En ejus epistolæ xlv,
non multo quidem rerum pondere, sed familiari
elegantia commendabiles. Brevitas in eis præstat
ac eruditio, prout argumentum et eorum temporum consuetudo poscebat. Quodque non parvi faciendum, hic saltem legere licet, qui mores, quæ
officia inter familiares olim essent, nostris sane
perquam similia. Conscriptas pari brevitate epistolas familiares apud alios Græcos scriptores invenias, quales sanctus Gregorius Nazianzenus, sanctus Isidorus Pelusiota, sanctus Nilus, ut reliquos omittam. › Hæc vir doctissimus, cujus
editionem ad amussim expressimus. Nomina vero
eorum ad quos scripsit Firmus, prout ca digessit
Fabricius (p), hic subjicimus.
Acacius episcopus, epist. xix, XXXV.
Achilles, 1.
Alypius chorepiscopus, v.
Armenius archiater, viii.
Atticus episcopus, xiii.
Ausonius presbyter, xi.
Chilo episcopus, xxiv.
Colossianus, XVII.
Cynegins comes. IV.
(n) Lequien. 1. c. p. 475.
Murator. Anécdot. Græc. p. 281-324, edit.
Cyrillus episcopus (Alex.), xxxvi.
Cytherius sophista, 11.
Daniel episcopus, XLII.
Didnius, VII.
Dometianus, xxXIII.
Ecdicius, XXXII.
Evandrius episcopus, xv, xxxiv.
Eleusinius, xxX}.
Eupnius, XL.
Eustrathius, xxxix; comes, ¡II.
Eutherius, xxII.
Florentius, xxIX.
Gerontius presbyter, x.
Gessius scholasticus, v1.
Helio, xxvIII.
Helladius, x, xxvI; episcopus, xli.
Inachius, XLII et XLIV, nisi posterior potius responsoria sit ad priorem; itaque ab Inachio ad
Firmum, non a Firmo ad Inachium scripta.
Isidorus, xxx. Hunc non diversum suspicor a
Pelusiota.
Lausus, Ix, xx. Idem forte cum eo, cui Theodotus Ancyranus-libros sex contra Nestorium inscripsit: ut diximus in Theodoto Aucyrano, supra.
Leontius episcopus, xxxvi.
Olympius, xxvII. Hujus prudentiam eloquentiamque qua Themistoclem ac Periclem superet, laudat
Firmus epistola vIII, Ad Atticum episcopum.
Pergamus chorepiscopus, xlv.
Pliethas, Πλήθας, και.
Soterichus, XVII.
Thalassius, xvI. Firmi forte in episcopatu saccessor.
Theodotus episcopus, xxii. Forte Ancyranus.
Valerius episcopus, xxxviii.
Volusianus, xxV.
Patav. 1709.
(p) Fabric. Bibl. Gr., tom. VII, p. 412 segg.
col. 1481–1482page 3 of 3
PG 77:1481Δ'. ΑΧΙΛΛΕΙ Τὸ ἁπλοῦν τοῦ ἤθους καὶ ἀκατάσκευον, καὶ ἡρωικῇ πρέπον φιλοτιμία ἰδόντες ἐν σοὶ πόρρωθεν οἱ καλῶς τὰς φύσεις διερευνώμενοι, ἔθεντό σοι τὴν τοῦ ἐκκρί του τῶν ἡρώων προσηγορίαν, ὡς ἡ πεῖρα τοῖς γενο μένοις προσμαρτυρεί. Τό τε γὰρ ὑπήκοον πρὸς εὐ ταξίαν ἐῤῥύθμισας, ἀπελήλαται δὲ τῶν ἐσχατιῶν ὁ φόβος· κἂν ὁδόν [ἄνοδον] τις εἴπῃ, κἂν πέτραν ἡλί βατον ἢ ἀπόῤῥωγα, καὶ ταύτην ἔστιν ὡς εἰρηνευομέ την πόλιν παραδραμεῖν· οὕτως ἡμῖν ἐκ τῶν κυμάτων ἐκείνων τῆς πονηρίας τὴν τοῦ Ταύρου πορείαν τραχυνομένην, εὔδιον καὶ λείαν τοῖς παροῦσι πεποίηκες. Καὶ τούτων χάρις τοῖς ἐπὶ τῇ θαυμασιότητί σου ταῦτα πράττειν καταβαλλομένοις τὴν ψῆφον· χρη στους δεικνύς, τοιοῦτος ων, οἷς ήδη συνών. Καὶ ἐν τῷδε ἐξητασμένην ίδομεν γνώμης σεμνότητα· αύξο μέν τε διὰ πάντων τὸ θαῦμα, καὶ τοιούτους διαμένειν εὐχόμεθα, καὶ ἐπὶ τὸ πλεῖον προκόπτειν τοῖς κατο ορθώμασιν, τῆς ἀγαθῆς ἐρῶντα δόξης, καὶ τὴν τῷ Θεῷ φίλην εἰρήνην τοῖς ὑπηκόοις βραβεύοντα. Β'. ΚΥΤΕΡΙΑ ΣΟΦΙΣΤΗ Η μὲν Πυθία τῷ Σωφρονίσκου προσέταττε μου σικὴν πονεῖν, καὶ ταύτην ἐργάζεσθαι, ἐπιτείνουσα την περὶ τὸ λέγειν τῷ πρεσβύτη σπουδήν. Ἐγὼ δὲ τὸν ἐκ παιδὸς τοῦτο μεμελετηκότα, καὶ τέχνην πε ποιημένον θέλγειν τὰς ἀκοὰς μᾶλλον ἢ τὰς Σειρήνας λόγῳ, ἐπειδὴ ἀθρόως εἶδον σιωπήσαντα πρὸς ἐμὲ, ἐκπέπληγμαι τῷ γενομένῳ, μή τι ἄρα ἐμπόδιον πρὸς τὸ γράφειν ἡ ἐμή σοι γέγονεν ἀμουσία. ᾿Αλλὰ πα ρακαλώ ὄντα σε καὶ λόγων καὶ πραγμάτων διδάσκαλον, μὴ πρὸς τὴν ἡμετέραν νωθείαν βλέπειν, μηδὲ, ΤΕΣ εἰ ἥττοσιν ἀντιγράφοις ἀμειβόμεθα, τοῦτο σκοπεῖν
EPISTOLAE.
FIRMI
CÆSAREE CAPPADOCIA EPISCOPI
EPISTOLA XLV.
Δ'. ΑΧΙΛΛΕΙ
Τὸ ἁπλοῦν τοῦ ἤθους καὶ ἀκατάσκευον, καὶ ἡρωικῇ
πρέπον φιλοτιμία ἰδόντες ἐν σοὶ πόρρωθεν οἱ καλῶς
τὰς φύσεις διερευνώμενοι, ἔθεντό σοι τὴν τοῦ ἐκκρίτου τῶν ἡρώων προσηγορίαν, ὡς ἡ πεῖρα τοῖς γενομένοις προσμαρτυρεί. Τό τε γὰρ ὑπήκοον πρὸς εὐ
ταξίαν ἐῤῥύθμισας, ἀπελήλαται δὲ τῶν ἐσχατιῶν ὁ
φόβος· κἂν ὁδόν [ἄνοδον] τις εἴπῃ, κἂν πέτραν ἡλίβατον ἢ ἀπόῤῥωγα, καὶ ταύτην ἔστιν ὡς εἰρηνευομέτην πόλιν παραδραμεῖν· οὕτως ἡμῖν ἐκ τῶν κυμάτων
ἐκείνων τῆς πονηρίας τὴν τοῦ Ταύρου πορείαν τρα
χυνομένην, εὔδιον καὶ λείαν τοῖς παροῦσι πεποίηκες.
Καὶ τούτων χάρις τοῖς ἐπὶ τῇ θαυμασιότητί σου
ταῦτα πράττειν καταβαλλομένοις τὴν ψῆφον· χρηστους δεικνύς, τοιοῦτος ων, οἷς ήδη συνών. Καὶ ἐν
τῷδε ἐξητασμένην ίδομεν γνώμης σεμνότητα· αύξομέν τε διὰ πάντων τὸ θαῦμα, καὶ τοιούτους διαμένειν
εὐχόμεθα, καὶ ἐπὶ τὸ πλεῖον προκόπτειν τοῖς κατο
ορθώμασιν, τῆς ἀγαθῆς ἐρῶντα δόξης, καὶ τὴν τῷ
Θεῷ φίλην εἰρήνην τοῖς ὑπηκόοις βραβεύοντα.
¿cque longius progredi recte factis, bonum nomen
comparando ac ministrando.
Β'. ΚΥΤΕΡΙΑ ΣΟΦΙΣΤΗ
Η μὲν Πυθία τῷ Σωφρονίσκου προσέταττε μουσικὴν πονεῖν, καὶ ταύτην ἐργάζεσθαι, ἐπιτείνουσα
την περὶ τὸ λέγειν τῷ πρεσβύτη σπουδήν. Ἐγὼ δὲ
τὸν ἐκ παιδὸς τοῦτο μεμελετηκότα, καὶ τέχνην πεποιημένον θέλγειν τὰς ἀκοὰς μᾶλλον ἢ τὰς Σειρήνας
λόγῳ, ἐπειδὴ ἀθρόως εἶδον σιωπήσαντα πρὸς ἐμὲ,
ἐκπέπληγμαι τῷ γενομένῳ, μή τι ἄρα ἐμπόδιον πρὸς
τὸ γράφειν ἡ ἐμή σοι γέγονεν ἀμουσία. ᾿Αλλὰ πα
ρακαλώ ὄντα σε καὶ λόγων καὶ πραγμάτων διδάσκαλον, μὴ πρὸς τὴν ἡμετέραν νωθείαν βλέπειν, μηδὲ,
+ACIHLLI.
Ingenuitatem et simplicitatem morum, animumque heroicæ dignitati convenientem in te longe ante
prospicientes ii, qui recte hominum naturas expenderunt, tibi nomen heroum præclarissimi imposuere: quod jam experientia probe factum testatur.
Eodem enim tempore populum tibi subjectum recto
salubrique ordine composuisti, pulsusque fuit ab
extremis ac remotis finibus terror. Quamvis inviam quis appellet, quamvis inaccessam abruptamque rupem; hanc tamen preterveli licet, tanquam
quietam, et in pace agentem urbem: ita nobis e
Auctibus illis improbitatis Tauri iter asperum prætereuntibus effecisti planum atque tranquillum.
Enimvero harum rerum gratia habenda iis, qui
magnificentia tuæ tempore ipsarum agendorum
suffragium tulere; optimos enim, quibuscum ΤΕΣ
seris, quia hujusmodi es, efficis. In hoc probatam
spectatamque vidimus sententiæ gravitatem; admirationemque augemus, et tales manere optamus,
amando, pacemque Deo amicam subjectiś populis
II. CYTERIO SOPHISTAE
Pythia quidem Sophronisci filio musicam, ut ofcoleret in caque se exerceret, imperavit, coni hoc
pacto studium dicendi atque ariem augens. Ego
vero, statim ac illum cui ab ineunte ætate istud
curæ fuit, quique artem sibi constituit dulcius
quam Sirenes, demulcendi sermone aures, cognovi
silentio erga me uti: ex ista re timui, ne cui forte
impedimento mea tibi ad scribendum foret inelegantia. Sed obsecro te verborum præceptorem ac
rerum, ne ad nostram tarditatem respicias, neve,
εἰ ἥττοσιν ἀντιγράφοις ἀμειβόμεθα, τοῦτο σκοπεῖν· si deteriori stylo rescribam, id consideres; verum
Achillem provinciae moderatorem, ac fortasse
præfectum prætorio, aut diœceseos Ponticæ vicarium, Firmus commendat, quod compositis publicis rebus, purgatis et restitutis montis Tauri itineribus, sive inde pulsis latronibus aut hostibus Romani imperii, tot egregiis factis nominis sui mensuram impleverit, antiquum Achillem revera imiPATROL. GR. LXXVII.
tatus. Tum rogat, ut in tam laudabili vitæ curriculo
persistat.
Cyterium sophistam diutius quam par esset silentio indulgentem, neque rescribentein, dulciter
officii suf monet, atque ad consuetum epistolarum
commercium invitat. His temporibus sophista appellabantur, uti dictum in notis ad carm. I Nazian
Continue reading PG 77: Epistolæ →≣ entire volume