Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
Letter IIEpistola II
Letter IEpistola Prima
col. 1483–1484page 1 of 16
PG 77:1483άλλ' εἰδότα ὡς ἀρκεῖ γράμμα τῆς τῆς λογιότητος, καὶ λύπην κοιμίσαι, καὶ θεραπεῦσαι ψυχήν, καὶ ποιῆσαι σώματι τόνον, γράφοντα διατελείν, μνήμην καὶ λόγον ἡμῶν ἐκ τῶν ἐπιστολῶν τοῖς τε και ἡμᾶς, καὶ τοῖς ἔπειτα παρεχόμενον. Γ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟ ΚΟΜΗΤΙ Εἴ τι μικρόψυχον ὑπὸ τῆς ἀρρωστία; ἔπαθον, μεμψάμενός σου τὴν σιωπήν, οὐ πόρρω που συγγνώμης τὸ πρᾶγμα· συνασθενεῖν γάρ πως πεφύκασι καὶ οἱ λογισμοὶ τῇ τοῦ σώματος ἕξει. Βπαθον δὲ τοῦτο πρὸς τοὺς οἰκείους ἐμοί· τοὺς γὰρ κεχρωσμένη φιλίᾳ συζώντας οὐκ ἂν ἐμεμψάμην ποτέ, ὡς μελ τὴν ἀρχήν μοι εἰλικρινούς διαθέσεως πεῖραν παρα σχομένους. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν αὐταρκῶς ἔχει καὶ ήρκεσεν εἰς θεραπείαν τῶν προλαβόντων Ἐμοὶ δὲ ἡ ἐπιθυμία τῷ τῆς ἀπολείψεως χρόνῳ μᾶλλον έγκάθηται, καὶ πρὸς ὑμᾶς ὁρῶν πέπονθα οἷον ἄν τι διψῶν πάθοι αὐχμοῦ τινος τὴν ὄρεξιν ἀναφλέγοντος. Παρακαλῶ δὲ, καὶ μέμνησθέ τι γράφειν, ικανήν μας τῆς ἀπολείψεως παραψυχὴν τῶν ἐπιστολῶν παρεχόμενον Δ'. ΚΥΝΗΓΙΑ ΚΟΜΗΤΙ. Τοὺς ποθοῦντας, ἐν ἡμέρᾳ γηράσκειν παλαιός και έχει λόγος. Ἐμοὶ δὲ ἐδιπλασίασεν τὸ γῆρας τῷ μήν κει τοῦ χρόνου συνεπιλαβομένης ἐλπίδος τῆς ὑμετέρας πρὸς ἡμᾶς ἀφίξεως ταῖς ἐπαγγελίαις τιθεμένω ἥξειν γάρ ποτε προσδοκῶ τὴν μεγαλοπρέπειάν σου, ὡς ἐπὶ μητέρα τὴν ἡμετέραν πόλιν, ἀπαιτοῦσαν δικαίως τῶν τροφείων τὴν ἀμοιβήν. Εἰ δὲ καὶ ἡμῶν τις λόγος παρὰ σοί, μὴ δευτέρους ἀγάγῃς τῶν αὐτόθι φίλων· τῶν γὰρ ἄλλων πάντων πᾶσιν ἡττώμενοι, ἕτοιμοι πρὸς τοὺς ἐθέλοντας περὶ φιλίας διαγωνίζεσθαι, καὶ μάλιστα ὅταν ἄθλον τῆς νίκης ᾖ τὸ τοῖς σοῖς ἐντρυφῆσαι καλοῖς. Παρακαλῶ οὖν, τὸν ἔχνον ἀποσεισάμενος ἐπανελθέ μοι πρὸς τὴν τοῦ σώματος Κυθηρίῳ, Κυτερίψ. Τῷ Σωφρονίσκου. τῷ Σωφρονίσκη, Κόμητι. Εἰς θεραπείαν τῶν προλαβόντων. Τα Με 10 τὰ πράγματα.
FIRMI CÆSARIENSIS EPISCOPI
probe sciens, satis esse unam eloquentis tum epi- άλλ' εἰδότα ὡς ἀρκεῖ γράμμα τῆς τῆς λογιότητος,
stolam ad sedandum dolorem, animumque curandum et robur corpori faciendum, scribas identidem
rogo. Sic enim fiet, ut memoriam famamque nostri,
epistolis tuis, tum præsentis ævi hominibus, tuer
posteris, praebeas atque commendes.
III. EUSTRATIO COMITI.
καὶ λύπην κοιμίσαι, καὶ θεραπεῦσαι ψυχήν, καὶ
ποιῆσαι σώματι τόνον, γράφοντα διατελείν, μνήμην
καὶ λόγον ἡμῶν ἐκ τῶν ἐπιστολῶν τοῖς τε και
ἡμᾶς, καὶ τοῖς ἔπειτα παρεχόμενον.
Γ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟ ΚΟΜΗΤΙ
Εἴ τι μικρόψυχον ὑπὸ τῆς ἀρρωστία; ἔπαθον,
μεμψάμενός σου τὴν σιωπήν, οὐ πόρρω που συγγνώ
μης τὸ πρᾶγμα· συνασθενεῖν γάρ πως πεφύκασι
καὶ οἱ λογισμοὶ τῇ τοῦ σώματος ἕξει. Βπαθον δὲ
τοῦτο πρὸς τοὺς οἰκείους ἐμοί· τοὺς γὰρ κεχρωσμένη
φιλίᾳ συζώντας οὐκ ἂν ἐμεμψάμην ποτέ, ὡς μελ
Si propter valetudinis infirmitatem animum quoque abjeci, de silentio tuo conquerens, non indignam venia rem censeo: quodammodo enim cogitationes infirmari cum corpore ægrotante solent.
Contigit autem hoc cogitationibus meis erga domesticos et familiares; quippe non apud illos qui
colorata utuntur amicitia conquererer unquam, τὴν ἀρχήν μοι εἰλικρινούς διαθέσεως πεῖραν παρα
quod nullum mili antea sincera affectionis experimentum praebuissent. Sed hoc satis est, satisque
fuit ad præcedentia curanda. Mihi vero cupiditas
ipso disjunctionis tempore altius insidet, atque ad
vos respiciens ita affectus sum, ut sitiens aliceretur, cui æstus quidam cupiditatem accendit. Obsecro autem, et ut memineris aliquid scribere,
quod idoneam per epistolas absentiæ consolationem
mibi afferat.
IV. CYNEGIO COMITI.
Mlos qui desiderant, una die senescere, antiquum habet adagium. Mihi vero duplicatum est
semium, quod poet pollicitationes longissimum sta- G
sueris tempus conceptæ de tuo ad nos reditu spei:
venturam enim aliquando magnificentiam tuam
spero ad urbem nostram, quasi ad matrem, jure
auaritia exigentem. Sin et nostri aliqua tibi est ratio,
me secundos nos arbitrere inter eos qui tibi hic
sunt amici: cum enim in reliquis rebus ab omnibus
vincamur, parati tamen sumus cum quibuslibet de
amicitia cortare, et potissimum quando victoria
præmium sit tuis affatim frui bonis. Obsecro igitur,
ut missa negligentia ad me redeas, dum adhuc
σχομένους. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν αὐταρκῶς ἔχει καὶ
ήρκεσεν εἰς θεραπείαν τῶν προλαβόντων Ἐμοὶ
δὲ ἡ ἐπιθυμία τῷ τῆς ἀπολείψεως χρόνῳ μᾶλλον
έγκάθηται, καὶ πρὸς ὑμᾶς ὁρῶν πέπονθα οἷον ἄν τι
διψῶν πάθοι αὐχμοῦ τινος τὴν ὄρεξιν ἀναφλέγοντος.
Παρακαλῶ δὲ, καὶ μέμνησθέ τι γράφειν, ικανήν μας
τῆς ἀπολείψεως παραψυχὴν τῶν ἐπιστολῶν παρεχό
μενον
Δ'. ΚΥΝΗΓΙΑ ΚΟΜΗΤΙ.
Τοὺς ποθοῦντας, ἐν ἡμέρᾳ γηράσκειν παλαιός και
έχει λόγος. Ἐμοὶ δὲ ἐδιπλασίασεν τὸ γῆρας τῷ μήν
κει τοῦ χρόνου συνεπιλαβομένης ἐλπίδος τῆς ὑμετέ
ρας πρὸς ἡμᾶς ἀφίξεως ταῖς ἐπαγγελίαις τιθεμένω
ἥξειν γάρ ποτε προσδοκῶ τὴν μεγαλοπρέπειάν σου,
ὡς ἐπὶ μητέρα τὴν ἡμετέραν πόλιν, ἀπαιτοῦσαν
δικαίως τῶν τροφείων τὴν ἀμοιβήν. Εἰ δὲ καὶ ἡμῶν
τις λόγος παρὰ σοί, μὴ δευτέρους ἀγάγῃς τῶν αὐτόθι
φίλων· τῶν γὰρ ἄλλων πάντων πᾶσιν ἡττώμενοι,
ἕτοιμοι πρὸς τοὺς ἐθέλοντας περὶ φιλίας διαγωνί
ζεσθαι, καὶ μάλιστα ὅταν ἄθλον τῆς νίκης ᾖ τὸ τοῖς
σοῖς ἐντρυφῆσαι καλοῖς. Παρακαλῶ οὖν, τὸν ἔχνον
ἀποσεισάμενος ἐπανελθέ μοι πρὸς τὴν τοῦ σώματος
LUD. ANT. MURATORIJ NOTÆ.
zeni, eloquentiæ professores; atque inter eos illa- Eustratius dedisset, conquestus fuerat Firmus. Nunc
stre sibi namen Cyterius compararat. In titulo scribendum mihi videmur Κυθηρίῳ, hoc est Cytherio,
non autem Κυτερίψ.
Τῷ Σωφρονίσκου. Sophronisci flio.] In MS. legebatur τῷ Σωφρονίσκη, h. e. Sophronisco. Ita
emendandum locum historia monuit; Socrati enim
Sophronisci filio (non Sophronisco ipsi) jam senescenti, Apollo auctor fuit, ut musicæ operam daret.
Cujus rei testem do Quintilianuni, lib. 1. cap. 10
Instit. orat., ubi musicam ostendens oratoribus
non utilem tantum, sed et necessariam, Quid, inquit, de philosophis loquor, quorum fons ipse Socrates jam senex institui lyra non erubescebat? Idem
tradunt Diogenes Laertius in Socratis Vita, Valerius
Max. lib. vuli: Plato in Phedone, et in Euthydemo, et
Ad Patum.
Quod nullas ad se litteras a longo tempore
in corporis ægritudinem qua premebatur, ardorem querimoniarum rejicit: dum enim corpus male
se habet, languere animus quoque videtur, ideoque
`nil mirum, si tunc in officiis delinquimus. Hinc petit,
ac sperat veniam. Ut autem rescribat, el diuturna
absentiæ consolationem scribendo mittat, sollicite
precatur. Κόμητι. Vocabulum antiquis Graeciae
incolis ignotum, sed Firmi tempore in imperatorum aula usurpatum. Erant autem comites viri principes, qui Augustos comitabantur. Eorum diverza
munera, variasque appellationes non in civilibus
tantum, sed et in militaribus negotiis, ab utroque
Du Fresuii glossario, a Paneirolo in Netit. utriusque imperii, atque ab aliis discas.
Εἰς θεραπείαν τῶν προλαβόντων. Τα Με 10
quebatur τὰ πράγματα. Quod, cum glossema vide
retur, e textu sustuli.
Letter IVEpistola IV
col. 1485–1486page 2 of 16
Episotla III
PG 77:1485ἀκμήν, δείξας ἡμῖν σαυτὸν τοιοῦτον, οἷόν σε την παῦτα ἐπὶ τὴν τῶν Φρυγών στελλόμενον παρεπέμπο μεν. Εἰ δὲ καὶ ἐλάττων ἡ δύναμις ὑπὸ τοῦ χρόνου γεγένηται, άκουσον τῆς μητέρας σου τῆς Ἐκκλησίας εγγυωμένης, αὖθις σε τοιοῦτον καταστήσειν, εἰ πρὸς αὐτὴν ἐπανέλθοις καλούμενος. Δώσεις δὲ ὁλοτελῆ τὴν χάριν, εἰ καὶ τὴν κοσμιωτάτην θυγατέρα ἡμῶν, καὶ τὰ γλυκύτατα παιδία μετά σαυτοῦ ἄγων ἀφίκειο, πλείον: χειρὶ τὴν ἔκτισιν τῶν ὀφλημάτων ποιούμενος. Ε. ΑΛΥΠΙΑ ΧΩΡΕΠΙΣΚΟΠΟ Άνω ποταμῶν ἱερῶν (τὸ λεγόμενον) χωρούσι πηγαί, ὅτε καὶ ἡ εὐλάβειά σου ἀφ' ἡμῶν δέεται προστασίας, ἑτέροις τοῦτο νέμειν ἐκ τῆς παλαιᾶς συνηθείας ἄδειαν ἔχουσα. Επεὶ δὲ ὅλως διεπρεσβεύσω πρὸς τὸν θεοσεβῆ ἐπίσκοπον Ἱμέριον τὰς πρὸς ἡμᾶς δι' αὐτοῦ σπουδάζων καταλλαγάς, γίνωσκε νῦν ἕξων παρ' ἡμῖν πλεῖον ἢ πρότερον, ὥστε σοι ἄδειαν εἶναι περὶ ὧν ἂν ἐθέλοις διδάσκειν, καὶ τυγχάνειν τῆς παρ' ἡμῶν εὐμενοῦς ἀποκρίσεως, εἰ τὸ ὑπήκοον πρὸς εὐταξίαν ὁρμίσειας. Οὐδὲ γὰρ πρότερον αὐτῷ σοι ίδια μια ἰδίᾳ] ἐγκαλεῖν εἴχομεν· ἀλλ' ὅτι τοιαύτης τυχὼν ἀσκήσεως, καὶ τοῖς τοιούτοις δι δασκάλοις γραφεὶς παρὰ τὴν σαυτοῦ ὑπόληψιν ήττων ἐδείκνυσο, ταῖς τῶν ὑποχειρίων ὁρμαῖς σαυτὸν ἐνδι δούς. Ἴσθε οὖν τοιούτων ἡμῶν εἰς φιλίαν ἐπιτευξόμενος, οἴους ἐπίστασο πρότερον· σεαυτὸν δὲ δεῖξαι σπούδασον ἄρχεσθαί τε ειδότα, καὶ ἄρχειν εὐεπιστά μενον. Γ. ΓΕΣΣΙΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ Αδελφὸς ἀνδρὶ παρείη, φησὶ τοῦτα δὴ τὸ τοῦ Άνω ποταμών, *Ανω ποταμῶν ἱερῶν χωροῦσι παγαί. Ιμέριον. Σχολαστικῷ.
EPISTOLE.
· ἀκμήν, δείξας ἡμῖν σαυτὸν τοιοῦτον, οἷόν σε την- & inest corpori vigor, te ipsum talem ostendens nobis,
παῦτα ἐπὶ τὴν τῶν Φρυγών στελλόμενον παρεπέμπομεν. Εἰ δὲ καὶ ἐλάττων ἡ δύναμις ὑπὸ τοῦ χρόνου
γεγένηται, άκουσον τῆς μητέρας σου τῆς Ἐκκλησίας
εγγυωμένης, αὖθις σε τοιοῦτον καταστήσειν, εἰ πρὸς
αὐτὴν ἐπανέλθοις καλούμενος. Δώσεις δὲ ὁλοτελῆ
τὴν χάριν, εἰ καὶ τὴν κοσμιωτάτην θυγατέρα ἡμῶν,
καὶ τὰ γλυκύτατα παιδία μετά σαυτοῦ ἄγων ἀφίκειο,
πλείον: χειρὶ τὴν ἔκτισιν τῶν ὀφλημάτων ποιούμενος.
Ε. ΑΛΥΠΙΑ ΧΩΡΕΠΙΣΚΟΠΟ
Άνω ποταμῶν ἱερῶν (τὸ λεγόμενον) χωρούσι
πηγαί, ὅτε καὶ ἡ εὐλάβειά σου ἀφ' ἡμῶν δέεται
προστασίας, ἑτέροις τοῦτο νέμειν ἐκ τῆς παλαιᾶς
συνηθείας ἄδειαν ἔχουσα. Επεὶ δὲ ὅλως διεπρεσβεύσω
πρὸς τὸν θεοσεβῆ ἐπίσκοπον Ἱμέριον τὰς πρὸς
ἡμᾶς δι' αὐτοῦ σπουδάζων καταλλαγάς, γίνωσκε νῦν
ἕξων παρ' ἡμῖν πλεῖον ἢ πρότερον, ὥστε σοι ἄδειαν
εἶναι περὶ ὧν ἂν ἐθέλοις διδάσκειν, καὶ τυγχάνειν
τῆς παρ' ἡμῶν εὐμενοῦς ἀποκρίσεως, εἰ τὸ ὑπήκοον
πρὸς εὐταξίαν ὁρμίσειας. Οὐδὲ γὰρ πρότερον αὐτῷ
σοι ίδια μια ms., f. ἰδίᾳ] ἐγκαλεῖν εἴχομεν· ἀλλ'
ὅτι τοιαύτης τυχὼν ἀσκήσεως, καὶ τοῖς τοιούτοις δι
δασκάλοις γραφεὶς παρὰ τὴν σαυτοῦ ὑπόληψιν ήττων
ἐδείκνυσο, ταῖς τῶν ὑποχειρίων ὁρμαῖς σαυτὸν ἐνδιδούς. Ἴσθε οὖν τοιούτων ἡμῶν εἰς φιλίαν ἐπιτευξό
μενος, οἴους ἐπίστασο πρότερον· σεαυτὸν δὲ δεῖξαι
σπούδασον ἄρχεσθαί τε ειδότα, καὶ ἄρχειν εὐεπιστάμενον.
Γ. ΓΕΣΣΙΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ
Αδελφὸς ἀνδρὶ παρείη, φησὶ τοῦτα δὴ τὸ τοῦ
qualem te olim in Phrygiam expeditionem missum
deduximus. Quod si ex aetate viribus fractus ac debiliatus es, audi matrem tuam Ecclesiam spondentem, pristine valetudini iteram te restituendum,
ei ad ipsam aceitus remigres. Perfectans autem gratiam inibis, si et ornatissimam filiam nostram dulcissimosque liberos tecum ducens advenias, picniori manu hoc pacto debita solvens.
V. ALYPIO CHOREPISCOPO.
Sursum versus sacrorum fluminum (ut fert adagium) feruntur fontes, quando pietas tua a nobis
praesidium postulat, eum aliis hoc prestare abunde
valeas ex antiqua consuetudine. Quoniam vero religiosissimum episcopum Himerium adiisti, atque
enixe rogasti, ut se reconciliandis nobis interponeret, scito, te jam plura a nobis, quam ante, impetraturum: ita ut tibi in posterum liceat de iis quæ
velis, docere, et amicam a nobis responsionem obtinere, si eos qui subsunt, ad modestiam revocaveris. Neque enim antea peculiare quid tibi vitio
vertere potuimus; sed quod tali disciplina vir, et
hujusmodi doctoribus ascriptus, opinioni de te
conceptæ satis minime fecisti, quippe qui plus
æquo morem gessisti subditorum appetitionibus.
Scias igitur, tales nos te in usu amicitiæ habitarum, quales primum cognoscebas. Te ipsum vero
cura ut ostendas et parendi doctum, et imperandi
non ignarum.
VI. GESSIO SCHOLASTICO.
Frater homini adsit, ait vetus verbum, tanquam
Hujus epistolæ mens hujusmodi esse mihi
videtur. Firmi gratia Alypius chorepiscopus exciderat, quod ab ecclesiastica disciplina deviasset,
nimiumque indulsisset votis sibi commissi gregis.
Ut episcopum iratum deliniret, atque animarum
prefecturam quam antea exercebat, recuperares,
Himerit episcopi patrocinium imploravit. Hoc adminiculo fretus, ad Firmum litteras dedit. Rescribit
hic, se tanti facere Himerium, ut Alypio cum præfecturam, tum pristinam gratiæ mensuram, imo et
in posterum majora sit collaturus, modo is in recta disciplina persistat. Chorepiscopi olim dicebantur
episcoporum vicarii per parœcias distributi. De iis
plures plura.
Άνω ποταμών, etc. Ex Euripidis Medea petitum adagium.
*Ανω ποταμῶν ἱερῶν χωροῦσι παγαί.
Sursum versus sacrorum fluminum feruntur fontes.
Quibus verbis, ut auctor est in Adagiis Erasmus, quidpiam præpostere atque inverso ordine
fieri significamus. Luciano in Terpsione, et in
libelli Apologia parœmia hæc usurpatur; eaque
etiam usus est Diogenes Cynicus, ut in ejus Vita
Laertius testatur. Fortasse Firmus ironice loquebatur.
Ιμέριον. Episcopus Nicomediæ in Bithynia
Himerius fuit. Inter Nestorii fautores numerabatur,
et Contestationi, pro eodem hæretico ad sanctum
Cyrillum synodumque Ephesinam a Joanne Antiocheno ejusque asseclis missæ subscripsit, utf videre est in Synodico edito per Christianum Lupum,
et Baluzium, cap. 7. Conciliabulo itidem Ephesino
interfuit A. C. 431, atque in damnationem Cyrilli
Alexandrini consensit. Quare ab Ephesina synodo
ecumenica depositus, et ecclesiastica communiono
privatus fuit. Illum resipuisse, pie credere, quam
contra opinari malim. In Synodico tamen supra
laudato epistola Theodoreti ad eumdem Himerium,
cap. 71, refertur, nec non et alia duæ Theodoreti
cjusdem epistolae, altera ad Helladium episcopum,
altera ad Joannem Antiochenum, queis in bæresi
pertinacem adhuc perstitisse Himerium, ostendi
posse videtur. Utcunque se res habeat, hanc epistolam ante synodi Ephesinæ tempora scriptam arbitramur, cum nempe inter Firmum nostrum ac Himeriam litterarum commercium sanctissime exerceri poterat.
Σχολαστικῷ. Firmi ævo qui apud Latinos
causarum patroni et advocati erant, a Græcis
scholastici appellabantur. Complures S. Nili epistolæ exstant ad hujusmodi Scholasticos scriptæ,
uti et Synesii, qui scriptores eodem quo Firmus,
saeculo floruere. Hoc sensu a S. Augustino, cap.
Letter VIIIEpistola VIII
col. 1487–1488page 3 of 16
Epistola VEpistola VIEpistola IXEpistola VII
PG 77:1487λόγου ὡς τῆς φύσεως συντρόφου, και γνησίας φι λίας παρεχομένης ἀπόλαυσιν. Καὶ οὐκ ἀπεικὸς ἡδέως Εφθαι παρὰ τῆς σῆς λογιότητος τὸν σὸν ἀδελφὸν χρό νῳ πρὸς ὑμᾶς ἀφικόμενον. Εἰ δὲ στρατείαν ἐπαγγέλλοντι, καὶ ταύτῃ πρὸς τὸν βίον τῇ τέχνῃ χρισ μένῳ ἐξελάσαι πάλιν εδέησεν, οὐδὲν παρῄρηται τῆς ἐλπίδος· ἥξει γὰρ πάλιν ποθοῦσιν, εἰ γένοιτό τι κατά γνώμην αὐτῷ. Ζ΄. ΔΙΔΝΙΟ Τὰς τῶν φαρμάκων χρήσεις οὐκ ἀεὶ νομίζω ταυ τὸν δύνασθαι, οὐδὲ ὁμοίως ἰᾶσθαι τὰ χρονιώτερα τῶν παθῶν. Ὅθεν καὶ ἐμοὶ τὸ τῶν ἐπιστολῶν φάρμαχων έωλον ήδη πέφηνεν εἰς παράκλησιν, μακρῷ χρόνῳ τῆς ἀπολείψεως κάμνοντι. Αλλ' ἔργον ἡμῖν γενέ σθω ἐξαιτήσασθαί με τῶν δυσχερῶν. Εἰ γὰρ τῶν ἐν τεῦθεν ἀφεθείην δεσμῶν, πάντα μοι καλῶς ἕξειν καὶ κατά γνώμην πεπίστευκα. Η'. ΑΡΜΕΝΙΟ ΑΡΧΙΑΤΡΟ. Ομήρῳ μὲν δοκεῖ τῷ σοφῷ πολλῶν ἀνταξίους εἶναι τοὺς Ιατρούς. Ἐμοὶ δὲ τὴν αἰτίαν σκοποῦντι, δυοῖν ἕνεκα τοῦτο εἰρῆσθαι φαίνεται· τὸ μὲν κατὰ τὴν ἐπιστήμην, ὅτι θεραπευταὶ σωμάτων ἐστέ· τὸ δὲ κατὰ τὴν φιλίαν, ὅτι καὶ ψυχῶν πολλάκις τὰ δέοντα συμβουλεύοντες τὰς λύπας παύετε παραινέσεσιν. Τῶν ἑκατέρων ἴσθι χρήζοντά με τὰ νῦν σπεύ δειν πρὸς τὴν ἐπάνοδον. Είθε θᾶττον ἀπαλλαγείημεν, τοῦ Σωτῆρος Θεοῦ τὴν ἐνταῦθα ἡμῖν οἰκονομήσαντος Ο αναχώρησιν. Θ. ΛΑΥΣΩ Πολλὰ τῆς μεγάλης πόλεως ὑμῶν ἀπολαύσεις τοῦτο πλεῖον τῶν ἄλλων ἀπωνάμην, ότι σοι εἰς πλείονα λόγων συνήθειαν ἐλθὼν εἶδον ἄνδρα ἀτεχνῶς τοῦ χρυσοῦ γένους φιλεῖν τε εἰδότα, καὶ τοῦ φιλεξ σθαι ἄξιον, ἢ μόνον, ἢ πρὸ τῶν ἄλλων κατὰ τὴν 'Αδελφός, Διδνίῳ, Διονίῳ, Διανίῳ; Ὁμήρφ. Ιατρὸς γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος άλλων.
לאגן
FIRMI CÆSARIENSIS EPISCOPI
simul educata natura, sincera quoque frui amicitia λόγου ὡς τῆς φύσεως συντρόφου, και γνησίας φιlargiatur. Et sane æquum fuit, fratrem tuum a prudentia tua longo post tempore ad vos reversum libenti animo exceptum esse. Quod si militiam professo, atque arte hac ad vivendum utenti, rursus
expeditionem sequi opus fuit, nihil de spe detractum
est. Veniet enim rursus desiderantibus, si quid e
sententia gesserit.
VII. DIDNIO.
Medicinarum usum idem semper posse non arbitror, neque ratione simili sanari per illas morbos inveteratos. Quare epistolarum quoque medicina mihi obsoleta jam et vana facta est ad solatium, diuturni temporis sejunctione laboranti.
Tuam igitur opus erit, me a rerum difficultatibus
liberare: si enim e vinculis quæ me hic detinent
·solutus ero, omnia mihi feliciter et ad votum successura spero.
VIII. ARMENIO ARCHIATRO.
Homero quidem viro sapienti medici pro multis
‘esse videntur. Mihi vero causam consideranti his
duabus rationibus hoc pronunțiatum videtur. Altera
est propter scientiam, quia corporum curatores
estis; altera propter amicitiam, quia sæpe opportuna consilia afferentes, animorum ægritudines admonitionibus vestris sedatis. Quibus utrisque scito
me nunc indigentem, reditum in patriam maturare.
Utinam quam primum liberemur, Deo servatore
huc nobis reditum ac secessum procurante.
IX. LAUSO.
Cum sæpe a tua magna urbe fructus ingentes
ceperim, hoc tamen, plus quam cæteri, sun consecutus, quod majorem tecum miscendorum col-
↓oquiorum consuetudinem iniens, virum cognoverim vere aurel generis, et amandi doctum, et qui
λίας παρεχομένης ἀπόλαυσιν. Καὶ οὐκ ἀπεικὸς ἡδέως
Εφθαι παρὰ τῆς σῆς λογιότητος τὸν σὸν ἀδελφὸν χρό
νῳ πρὸς ὑμᾶς ἀφικόμενον. Εἰ δὲ στρατείαν επαγγέλλοντι, καὶ ταύτῃ πρὸς τὸν βίον τῇ τέχνῃ χρισ
μένῳ ἐξελάσαι πάλιν εδέησεν, οὐδὲν παρῄρηται τῆς
ἐλπίδος· ἥξει γὰρ πάλιν ποθοῦσιν, εἰ γένοιτό τι κατά
γνώμην αὐτῷ.
Ζ΄. ΔΙΔΝΙΟ
Τὰς τῶν φαρμάκων χρήσεις οὐκ ἀεὶ νομίζω ταυ
τὸν δύνασθαι, οὐδὲ ὁμοίως ἰᾶσθαι τὰ χρονιώτερα τῶν
παθῶν. Ὅθεν καὶ ἐμοὶ τὸ τῶν ἐπιστολῶν φάρμαχων
έωλον ήδη πέφηνεν εἰς παράκλησιν, μακρῷ χρόνῳ
τῆς ἀπολείψεως κάμνοντι. Αλλ' ἔργον ἡμῖν γενέσθω ἐξαιτήσασθαί με τῶν δυσχερῶν. Εἰ γὰρ τῶν ἐντεῦθεν ἀφεθείην δεσμῶν, πάντα μοι καλῶς ἕξειν καὶ
κατά γνώμην πεπίστευκα.
Η'. ΑΡΜΕΝΙΟ ΑΡΧΙΑΤΡΟ.
Ομήρῳ μὲν δοκεῖ τῷ σοφῷ πολλῶν ἀνταξίους
εἶναι τοὺς Ιατρούς. Ἐμοὶ δὲ τὴν αἰτίαν σκοποῦντι,
δυοῖν ἕνεκα τοῦτο εἰρῆσθαι φαίνεται· τὸ μὲν κατὰ
τὴν ἐπιστήμην, ὅτι θεραπευταὶ σωμάτων ἐστέ· τὸ
δὲ κατὰ τὴν φιλίαν, ὅτι καὶ ψυχῶν πολλάκις τὰ
δέοντα συμβουλεύοντες τὰς λύπας παύετε παραινέσεσιν. Τῶν ἑκατέρων ἴσθι χρήζοντά με τὰ νῦν σπεύ
δειν πρὸς τὴν ἐπάνοδον. Είθε θᾶττον ἀπαλλαγείημεν,
τοῦ Σωτῆρος Θεοῦ τὴν ἐνταῦθα ἡμῖν οἰκονομήσαντος
Ο αναχώρησιν.
Θ. ΛΑΥΣΩ
Πολλὰ τῆς μεγάλης πόλεως ὑμῶν ἀπολαύσεις
τοῦτο πλεῖον τῶν ἄλλων ἀπωνάμην, ότι σοι εἰς
πλείονα λόγων συνήθειαν ἐλθὼν εἶδον ἄνδρα ἀτεχνῶς
τοῦ χρυσοῦ γένους φιλεῖν τε εἰδότα, καὶ τοῦ φιλεξ
σθαι ἄξιον, ἢ μόνον, ἢ πρὸ τῶν ἄλλων κατὰ τὴν
7 in Joan., vox illa accipitur. Qui habent, inquit,
causam aut velint supplicare, quærunt aliquem
Scholasticum, a quo sibi preces componantur. Præterea Scholasticus dicebatur quivis eloquentiæ et
oratoriæ facultatis aut politioris litteraturæ studiis
eruditus. Vide Du Fresnium ad hanc vocem in utroque glossario. Scholasticorum cognomentum ad
Agnelli scriptoris Ravennatis tempora, hoc est ad
decimum usque a Christo nato sæculum durasse,
ejus monimenta fidem faciunt, quæ cum selectissianis notis prelo propediem spondet Cl. V. Benedictus Bacchinius..
'Αδελφός, etc. Adagium e Platonis lib. ut De
republica petitum. Significat autem, Erasmo teste,
Adum auxilium homini præstitum: quippe in arduis
rebus atque in periculis vix unquam frater deesse
solet.
Aberat ab urbe sua Firmus, nescio quibus
negotiis implicitus. Diutius, quam ille jam tædio defatigatus sustinere posset, res protrahebatur. Neque vero e litteris Didnii, ut antea, solamen ullum
capiebat. Quamobrem ejus epistolas obsoletam appellat medicinam: deinde eum rogat, ut sollicite
reditum libertatemque amico absenti procuret, ac
impetret. Pro Διδνίῳ, sive Didnio, scribendumn fortasse Διονίῳ, vel potius Διανίῳ; non enim Græcuma
nomen Didnius videtur. Ad Dianium epistolam
quamdam ineditam scribit Libanius.
Ὁμήρφ. Respicit ad Homericum illum versum in lliade (lib. x, 514):
Ιατρὸς γὰρ ἀνὴρ πολλῶν ἀντάξιος άλλων.
Vir medicus multis aliis præstat.
Scilicet, ut Firmus explicat, pro multis aliis valet
medicus, cum vel pharmacis vel prudentibus consiliis tollere corporis animique perturbationes possit.
Plinius in epist., Unus mihi es pro centum millibus.
Medici autem dignitate ac pretio multos æquare
videntur.
Brevem panegyrim Lausi illustris piique viri
in hac epistola habes. Cum illo arctum amicitiæ
fuedus inierat Firmus, olim Constantinopoli agens
nam sub nomine magnæ urbis designari Constantinopolim reor, ni Antiochiam forte velis. Hunc ergo
rogat, ut commercium epistolarum vicissim exerceat. Male aulem me non opinaturum censeo, si
Lausum hunc arbitrer eumdem esse cum illo, ad
quem Palladius Helenopolitanus anno Ch. 421, librum de sanctorum ejus temporis monachorum
col. 1489–1490page 4 of 16
PG 77:1489Ορφέως λύραν ἄγειν ἐπιστάμενον πρὸς ἑαυτὸν ἤθει καὶ λόγῳ τοὺς ἐντυγχάνοντας· πλὴν ὅτι ἐκείνῳ μὲν ἄχρι τοῦ μέλους τὰ τῆς φιλοτιμίας ἦν, καὶ τούτῳ θέλγων κατείχε τοὺς πλησιάζοντας· ὑμῖν δὲ καὶ οἶκος περιφανής, καὶ δαπάνης πλῆθος χορηγούμενον τοῖς δεομένοις, καὶ πάντα πλείονα, ἢ ὅσα ἂν εἰπεῖν εἰς φιλοτιμίαν λόγος ἀρκέσεις. Ταύτην δὴ τὴν σχέ. σιν καὶ πρὸς ἀπόντας ἔχειν παρακαλῶ, καὶ διὰ μνή μης ἔχειν ἡμᾶς, καὶ δεξιοῦσθαι γράμμασιν, ὡς ἂν ἔχοιμεν ἀδόλου φιλίας ενέχυρα τὰς ἐπιστολάς. Γ. ΓΕΡΟΝΤΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ Συχνὸν ἤδη χρόνον ἀπολειφθεῖσαν τῆς πόλεως τὴν σὴν θεοσέβειαν ἐδεῖ παρεῖναι τῇ πρώτῃ καὶ μυστικωτάτῃ τῶν ἑορτῶν. Ἐπεὶ δὲ, ἀρρωστίας ἄρτι που σαμένης, ὑπολέλειπταί τις ἐνοχλούσα λεπτότης, ὡς ἔμαθον, ἀναλαβὼν σαυτὸν ἀφικέσθαι πρὸς ἡμᾶς σπούδασον, πληρῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ τὸ ἔφλημα, ἵνα μὴ δεηθῇς καὶ δευτέρας φιλοτιμίας εἰς θεραπείαν τῆς ἀπολείψεως. Τὰ δὲ ἀποσταλέντα ἐδεξάμεθα, καὶ τοῦ πλήθους, καὶ τοῦ μεγέθους θαυμάζοντες, πέρ δικας τέτταρας, ὅλην ξυνωρίδα πώλων, καὶ συὸς τῶν κατοικιδίων ἡμιτόμιον, ἱκανὸν καὶ ἀγρίων νικῆσαι μέγεθος, ὅσα χρὴ τῷ πράγματι πείθεσθαι, καὶ στά μνον οίνου πολιοῦ. Ἀλλὰ πόσα ταῦτα πρὸς ἀναγκαίαν φίλου συντυχίαν μετρούμενα; ΙΑ'. ΑΥΣΟΝΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ἐν τοῖς ἄλλοις τό μέτρον άριστον, ἐν δὲ τῇ ἀγά τη ὁ τὸ πλεῖον ἔχων, θεοφιλέστερος. Δεῖξον οὖν οὕτω διακείμενος περὶ ἡμᾶς, καὶ ὑπερευχόμενος ἀεὶ, καὶ γράφων πολλάκις, ἵνα τῆς ἀπολείψεως ᾗ παρ' ἡμῖν εἰς παραμυθίαν τὰ γράμματα. ΙΒ'. ΕΛΛΑΔΙΟ Ἐκ χειμῶνος καὶ τρικυμίας γαλήνην εἶδον, καὶ ἡμέραν (τὸ τοῦ λόγου) λευκήν ἀνασεσῶσθαι ἐκ τῆς κατὰ τὸν πλοῦν πλάνης τὴν μεγαλοπρέπειάν σου ΧΙ. Ημέραν λευκήν. τους ἐν εὐπαθείαις τισὶ γενομένους, λευκὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀπὸ τοῦ λευκοῦ κυάμου προσαγορεύειν, 606
+189
EPISTOLAS.
+490
Ορφέως λύραν ἄγειν ἐπιστάμενον πρὸς ἑαυτὸν ἤθει ametur dignum, virum, inquam, aut anicum aut
καὶ λόγῳ τοὺς ἐντυγχάνοντας· πλὴν ὅτι ἐκείνῳ μὲν
ἄχρι τοῦ μέλους τὰ τῆς φιλοτιμίας ἦν, καὶ τούτῳ
θέλγων κατείχε τοὺς πλησιάζοντας· ὑμῖν δὲ καὶ
οἶκος περιφανής, καὶ δαπάνης πλῆθος χορηγούμενον
τοῖς δεομένοις, καὶ πάντα πλείονα, ἢ ὅσα ἂν εἰπεῖν
εἰς φιλοτιμίαν λόγος ἀρκέσεις. Ταύτην δὴ τὴν σχέ.
σιν καὶ πρὸς ἀπόντας ἔχειν παρακαλῶ, καὶ διὰ μνήμης ἔχειν ἡμᾶς, καὶ δεξιοῦσθαι γράμμασιν, ὡς ἂν
ἔχοιμεν ἀδόλου φιλίας ενέχυρα τὰς ἐπιστολάς.
præ aliis, non aliter quam Orpheus lyra, trahendi
peritum ad se moribus et sermone, illos qui ejus
consuetudine delectantur: nisi quod Orpheo usque
ad canendi artificium honor et gloria stetit, eoque
pacto ad se accedentes mulcendo, sibi devinxit:
tibi vero est et splendida domus, et impendiorum
magnitudo erogata in pauperes, et alia plura sane
quam ut ea in honorem tuum complecti dicendo
possimus. Hunc autem habitum affectumque èrga
absentes quoque ut serves rogo, et ut memoriam nostri foveas, dulciterque per litteras nos salutes,
ita ut sinceræ amicitiæ nostræ pignora litteras habeamus.
Γ. ΓΕΡΟΝΤΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ
Συχνὸν ἤδη χρόνον ἀπολειφθεῖσαν τῆς πόλεως τὴν
σὴν θεοσέβειαν ἐδεῖ παρεῖναι τῇ πρώτῃ καὶ μυστικωτάτῃ τῶν ἑορτῶν. Ἐπεὶ δὲ, ἀρρωστίας ἄρτι που
σαμένης, ὑπολέλειπταί τις ἐνοχλούσα λεπτότης, ὡς
ἔμαθον, ἀναλαβὼν σαυτὸν ἀφικέσθαι πρὸς ἡμᾶς
σπούδασον, πληρῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ τὸ ἔφλημα, ἵνα
μὴ δεηθῇς καὶ δευτέρας φιλοτιμίας εἰς θεραπείαν
τῆς ἀπολείψεως. Τὰ δὲ ἀποσταλέντα ἐδεξάμεθα, καὶ
τοῦ πλήθους, καὶ τοῦ μεγέθους θαυμάζοντες, πέρδικας τέτταρας, ὅλην ξυνωρίδα πώλων, καὶ συὸς τῶν
κατοικιδίων ἡμιτόμιον, ἱκανὸν καὶ ἀγρίων νικῆσαι
μέγεθος, ὅσα χρὴ τῷ πράγματι πείθεσθαι, καὶ στά
μνον οίνου πολιοῦ. Ἀλλὰ πόσα ταῦτα πρὸς ἀναγκαίαν
φίλου συντυχίαν μετρούμενα;
ΙΑ'. ΑΥΣΟΝΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Ἐν τοῖς ἄλλοις τό μέτρον άριστον, ἐν δὲ τῇ ἀγάτη
ὁ τὸ πλεῖον ἔχων, θεοφιλέστερος. Δεῖξον οὖν οὕτω·
διακείμενος περὶ ἡμᾶς, καὶ ὑπερευχόμενος ἀεὶ, καὶ
γράφων πολλάκις, ἵνα τῆς ἀπολείψεως ᾗ παρ' ἡμῖν
εἰς παραμυθίαν τὰ γράμματα.
ΙΒ'. ΕΛΛΑΔΙΟ
Ἐκ χειμῶνος καὶ τρικυμίας γαλήνην εἶδον, καὶ
ἡμέραν (τὸ τοῦ λόγου) λευκήν ἀνασεσῶσθαι ἐκ
τῆς κατὰ τὸν πλοῦν πλάνης τὴν μεγαλοπρέπειάν σου
X. GERONTIO PRESBYTERO.
Cum multo jam tempore pietas tua ab urbe abfuerit, par erat ut ad festumn diem adveniret, qui
primus est omnium et supra omnes abundat. Sed
postquam, infirmitate nunc solum cessante, molesta quædam, ut accepi, relicta tibi est macies;
simul ac te ipsum refeceris, cura ut ad nos revertaris, quod Ecclesiæ debes implens, ne altero careas
honore, atque ut diuturnam repares absentiam.
Ea vero quae ad nos misisti, accepimus non sine
copia et magnitudinis admiratione, nempe quatuor
perdices, pullorum equinorum par integrum, et
suis e domesticorum grege dimidium, quod et
agrestium vinceret magnitudinem, quantum re ipsa
videre est, et veteris vini amphoram. Sed quanta
hæc sunt, si ad amici necessitudinem convictumque
metiamur?
ΧΙ. AUSONIO PRESBYTERO.
In reliquis rebus mensura optima; at in amore
qui plus habet, Deo gratior est. Te igitur ostende
ita erga nos affectum esse, et fausta semper nobis.
precando, et saepe scribendo, ut disjunctis solamen,
nobis epistolæ præbeant.
XII. HELLADIO.
Post savam procellam fluctumque decumanam,
tranquillitatem diemque (ut est in adagio) album
aspexi, ubi intellexi, magnificentiam tuama. e. navis
reatur, minuatque militum impensas, neque sinat
exercitum illac transire..
vita ac gestis perscripsit, unde et Historia Lausiaca tem, ut provinciæ jam dira, fame laborantis mise -
nomen libro illi impositum. Certe iisdem temporibus
florebat Firmus noster. Lausus vero, ad quem Palladius scribit, vir illustris et sacro cubiculo præfeclus erat; quæ Lauso hic memorato convenire videas. Infra ad eumdem conscriptam reperies epistolam 20.
Absentem Gerontium, presbyterum sibi
subjectum, postquam ad festum diem, omnium
sanctissimum accedere ægritudinis causa nequiverat, novis litteris sui officii commonefacit Firmus, dulciterque ad reditum invitat. Ilinc dona ab
illo ad se transmissa singulatim recenset ac laudat.
Per diem sacris mysteriis supra omnes plenum significari puto sacrum Paschatis diem.
Helladio illustri viro, quod navigationcm
difficillimam absolverit, Firmus gratulatur, et Cæsariensium publicam rem commendat. Rogat auΗμέραν λευκήν. Uli Erasmus in Adagiis
monebat, albus dies pro felici, læto faustoque apud
veteres accipiebatur. Plutarchus in Pericle: τους
ἐν εὐπαθείαις τισὶ γενομένους, λευκὴν ἡμέραν
ἐκείνην ἀπὸ τοῦ λευκοῦ κυάμου προσαγορεύειν, 606
qui in deliciis jucunde vivunt, album eum diem nominare a faba alha. Adagii origo est a Pericle, qui
Atheniensibus suis, dum Samios arctissime obsiderent, in octo turmas dispertitis præscripsit, ut
cui, sortibus ductis, candida faba contingeret, liceret eo die otio et conviviis operam dare, cæleris pugnantibus. Silius quoque Italicus usurpavit
in eo versu:
Si current albique dies horæque seṛenæ.
Letter XVEpistola XV
col. 1491–1492page 5 of 16
Epistola XEpistola XIEpistola XIIEpistola XIIIEpistola XIV
PG 77:1491μεμαθηκώς. Ὅθεν ἐπήρθημεν ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἡμῖν καταφεύγοντες προστασίαν, καὶ τῶν λυπούντων ἐλ πίσαι παραψυχὴν, εἴτε τινὰ λόγον σχεῖν ἡμῶν τε καὶ πατρίδος λιμῷ καμνούσης καταξιώσειας, ὥστε ἐπι κουφίσαι τὰ νῦν ἐνοχλοῦντα τῶν στρατιωτῶν ἀναλώματα, καὶ διοικήσασθαι μηδεμίαν στρατεύματος δε ἡμῶν γενέσθαι πάροδον. Μόλις γὰρ, εἰ τούτων έπαι τύχοι μεν, ἀπὸ πολλῶν ὀλίγοι τὴν τοῦ λιμοῦ πανωλεθρίαν ἀποφυγόντες περιεσόμεθα. ΙΓ΄. ΑΤΤΙΚΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Αριστείδην οἶσθα τὸν παλαιὸν ὁσιώτατε πῶς δὲ οὐκ οἶσθα, φιλαθήναιος ών, καὶ τιμῶν δικαιότητα; Οὗτος καθ' ἡμᾶς ἐκεῖνος ὁ λογιώτατος Ολύμ πιος, φρονήσει μὲν Θεμιστοκλέα παραδραμων, ρητο ρικῇ δὲ τὸν Περικλέα, καὶ εἴ τις εἴη τοὺς πώποτε γεγονότας νενικηκώς, εἰς ὁ ἕκαστος κατὰ τῶν ἄλλων τῶν πρωτείων ἐπέτυχεν, ζῆλον δὲ τὸν αὐτὸν ἐκείνοις ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἐπιδεικνύμενος. "Ον προσδέξασθαι τῆς Ἐκκλησίας παρακαλούσης επίνευσον, καὶ τούτων τὸ μέρος δι' ἡμᾶς μεταδοὺς τῆς εἰς πάντας τοὺς δεομένους μεριζομένης φιλανθρωπίας. ΙΔ. ΑΝΘΙΜΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Ἐπὶ τὴν σαυτοῦ μητέρα τὸν σὸν ἀπέστειλας και δα, καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς πάσῃ συνημμένους γνησιότητι, καὶ κατ' οἰκείωσιν τῇ θεοσεβείᾳ τῇ σῇ. Καὶ τῶν σῶν γενέσθω προσευχῶν ἔργον, ὁμοῦ τῇ ἡλικία τῷ παιδὶ συναύξεσθαι καὶ τὴν παίδευσιν. Κέρδος γὰρ ἡμέτερον τιθέμεθα τὰς τῶν νέων ἐπιτυχίας, ὅταν ἡ παρ' αὐτοῖς καὶ δόξης καὶ φιλίας ἀπόνασθαι. Τοῦτο δὲ ἐκ τῆς σῆς θεοσεβείας τεκμαιρόμενος λέγω οὐκ ἀπεικότως, τοὺς σὺς κληρονόμους κληρονομήσειν προσδοκῶν καὶ τῶν τῆς δόξης καλῶν. ΙΕ΄. ΕΥΑΝΔΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Ανάθημα μέν τις προσφέρων Θεῷ τῶν δοκούντων πρὸς εὐσέβειαν βλέπειν, ἐπίγραμμα προσέθηκεν τῷ ἀνατεθέντι εἰπών· Σοὶ προσφέρω τὰ σά. Ἐγὼ 20 ἐπιγράμματος οὐδὲν δέομαι· καλῶν δὲ ἐπὶ τὴν σὴν ἐπὶ τὴν σὴν ἑστίαν,
FIRMI CESARIENSIS ´EPISCOPI
gationis crrorious restitutam. Quare animis erecti μεμαθηκώς. Ὅθεν ἐπήρθημεν ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἡμῖν
sumus, ad proprium nobis ac familiare patrocinium
confugientes, et ad sperandum impulsi sumus tristibus rebus solatium; si quam interim et nostri,
et patria fame laborantis rationem habere digna
tus fueris, ut eas quæ nos nunc turbant, militum
impeusas alleves, curesque nullum exercitus per
nos tieri transitum. Vix enim, quando hac nobis
eveniant, ex multis pauci,ſamis internecione declinata, erimus superstites.
XIII. ATTICO EPISCOPO.
Aristidem antiquum nosti, vir sanctissime; quomodo enim non nosti, cum sis Atheniensium studiosus justitiæque cultor? Talis judicio nostro ille
est eloquentissimus Olympius, qui prudentia quidem Themistoclem superat, rhetorica vero Periclem, et si quis alius fuit, qui veteres superaret in
eo, in quo eorum quilibet primas supra alios tulit;
quique non minorem, quam illi, zelum pro patria
ostendit. Ut hic admittatur, Ecclesia nostra hortante, annue, eique partein humanitatis illius
quam in omnes indigentes partiris nostra causa
tribue.
XIV. ANTHIMO EPISCOPO.
Ad tuam ipsius matrem, et ad nos omni sincerltate atque necessitudine cum pietate et religione
fua conjunctos, tuum misisti filium. Nunc tuarum
apud Deum precum opus sit poscere, ut filio una
cnm ætate disciplina quoque augeatur. Nos enim in
nostro lucro successus juvenum ponimus, cum in
ipsis constet et gloriæ et amicitiæ fructus. Ex tua
vero płetate conjecturam faciens, non temere
sperare me dico, fore ut fi qui bonorum tuorum
fnturi sunt hæredes, gloriæ quoque hæreditatem
obtineant.
XV. EVANDRIO EPISCOPO.
Donum Deo offerens nescio quis ex iis qui ad
pietatem propensi sunt, epigrammma oblato muneri
inscripsit, dicens: Twa tibi offero. Ego vero epigrammate nullo apud te uti deberem; attamen inκαταφεύγοντες προστασίαν, καὶ τῶν λυπούντων ἐλπίσαι παραψυχὴν, εἴτε τινὰ λόγον σχεῖν ἡμῶν τε καὶ
πατρίδος λιμῷ καμνούσης καταξιώσειας, ὥστε ἐπι
κουφίσαι τὰ νῦν ἐνοχλοῦντα τῶν στρατιωτῶν ἀναλώ
ματα, καὶ διοικήσασθαι μηδεμίαν στρατεύματος δε
ἡμῶν γενέσθαι πάροδον. Μόλις γὰρ, εἰ τούτων έπαι
τύχοι μεν, ἀπὸ πολλῶν ὀλίγοι τὴν τοῦ λιμοῦ πανωλε
θρίαν ἀποφυγόντες περιεσόμεθα.
ΙΓ΄. ΑΤΤΙΚΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Αριστείδην οἶσθα τὸν παλαιὸν ὁσιώτατε
πῶς δὲ οὐκ οἶσθα, φιλαθήναιος ών, καὶ τιμῶν δικαιό
τητα; Οὗτος καθ' ἡμᾶς ἐκεῖνος ὁ λογιώτατος Ολύμ
πιος, φρονήσει μὲν Θεμιστοκλέα παραδραμων, ρητο
ρικῇ δὲ τὸν Περικλέα, καὶ εἴ τις εἴη τοὺς πώποτε
γεγονότας νενικηκώς, εἰς ὁ ἕκαστος κατὰ τῶν ἄλλων
τῶν πρωτείων ἐπέτυχεν, ζῆλον δὲ τὸν αὐτὸν ἐκείνοις
ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἐπιδεικνύμενος. "Ον προσδέξασθαι
τῆς Ἐκκλησίας παρακαλούσης επίνευσον, καὶ τούτων
τὸ μέρος δι' ἡμᾶς μεταδοὺς τῆς εἰς πάντας τοὺς
δεομένους μεριζομένης φιλανθρωπίας.
ΙΔ. ΑΝΘΙΜΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Ἐπὶ τὴν σαυτοῦ μητέρα τὸν σὸν ἀπέστειλας και
δα, καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς πάσῃ συνημμένους γνησιό
τητι, καὶ κατ' οἰκείωσιν τῇ θεοσεβείᾳ τῇ σῇ. Καὶ
τῶν σῶν γενέσθω προσευχῶν ἔργον, ὁμοῦ τῇ ἡλικία
τῷ παιδὶ συναύξεσθαι καὶ τὴν παίδευσιν. Κέρδος
γὰρ ἡμέτερον τιθέμεθα τὰς τῶν νέων ἐπιτυχίας,
ὅταν ἡ παρ' αὐτοῖς καὶ δόξης καὶ φιλίας ἀπόνασθαι.
Τοῦτο δὲ ἐκ τῆς σῆς θεοσεβείας τεκμαιρόμενος λέγω
οὐκ ἀπεικότως, τοὺς σὺς κληρονόμους κληρονομή
σειν προσδοκῶν καὶ τῶν τῆς δόξης καλῶν.
ΙΕ΄. ΕΥΑΝΔΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Ανάθημα μέν τις προσφέρων Θεῷ τῶν δοκούντων
πρὸς εὐσέβειαν βλέπειν, ἐπίγραμμα προσέθηκεν τῷ
ἀνατεθέντι εἰπών· Σοὶ προσφέρω τὰ σά. Ἐγὼ 20
ἐπιγράμματος οὐδὲν δέομαι· καλῶν δὲ ἐπὶ τὴν σὴν
ut a Firmo nostro litteris et moribus institueretur. Scribit hic Deum esse rogandum, ut operæ
in illius adolescentis cura collocandæ successus
respondeat. Se vero felicia quæque de illo sperare
addit, ducto a mittentis pietate argumento. Cum
ait ad matrem tuam, Cæsaream accipiendam esse
reor quæ Anthimi patria fuerit, aut ipsam Cæsariensem Ecclesiam cui fortasse olim Anthimus dederat nonien.
Aristidi, viro apud Athenienses, cum elo- clericum, Anthimus episcopus Cesaream miserat,
quentiæ, tum justitiæ laude olim celeberrimno, Olymplum. comparat; imo ab isto Themistoclem prudentia, Periclem vero eloquentia superari affirinat.
Hunc igitur Attico episcopo commendat. Quis fuerit hic Atticus, definire non ausim. Atticum qui
post Chrysostomum Constantinopolitanam sedem
implevit, virum sanctissimum, minime audeo dicere hic designatum, quippe fortasse vivere desierat, antequam Firmus episcopalem cathedram conscenderet. Alter Atticus, Nicopolitanus in veteri
Epiro metropolita, synodo Chalcedonensi interfuit,
cui etiam subscripsit Atticus Zelorum episcopus.
Cum vero hi Attici et auctoris nostri æquales et
episcopi fuerint, certo constare nequit ad quemnam eorum hanc epistolam Firmus dederit. Et
fortasse ad Atticum alium quempiam Firmus hæc
scripsit.
Filium quemdam suum, hoc est, ut puto,
Cum celebrandus foret festus quidam sanctorum dies in Argocnis, ad eadem solemnia Evandrium episcopum invitat, epistolam ab eleganti
eruditione exorsus. In concilio Chalcedonensi memoratur Evander Diocliæ in Phrygia magna episcopus. Sed ille nimium Cæsarea aberat, ut ad festum
invitatus a Firmo sit credendus. Cum ait ἐπὶ τὴν
σὴν ἑστίαν, ad tuam domum, ecclesiam puto hic
intelligi, potius quam domum Firmi.
col. 1493–1494page 6 of 16
PG 77:1493ἑστίαν τὴν θεοσέβειάν σου, ἵνα μὴ γελοῖον πάθω, τὴν ἐμαυτοῦ ἐπιθυμίαν προστίθημι, ὡς μὴ πρόφασιν τῇ θεοσεβείᾳ σου τῆς ἀπολείψεως τὴν ἡμετέραν βαθυμίαν γενέσθαι, Καὶ παρακληθεὶς ὑπάκουσον παρεῖναι τῇ ἐν Ἀργοανοῖς τῶν ἁγίων μνήμῃ, ἣν αὐτὸς καὶ παρακαλούμενος τελέσεις, καὶ ἀπαράκλητος. 14'. ΘΑΛΑΣΣΙΟ Ηγειρας σὴν σαυτοῦ πάλιν ἤδη πρὸς γόνι καμ φθεῖσαν, ἀποδοὺς αὐτῇ τῶν τροφείων τὰς ἀμοιβάς. Καὶ χαίρει τοῖς οἰκείοις κοσμουμένη καλοῖς, ὅτι σε, τοιοῦτον καλόν, ἀνεθρέψατο. Λοιπὸν δὲ ἐπιφανεστέραν αὐτὴν τοῖς ἀξιώμασι γενομένην, καὶ τῇ δυνάμει δὸς διὰ τῆς σῆς αὐξηθῆναι· χειρὸς, καὶ πληρῶν τὸν αὐτοῦ σκοπὸν, καὶ ἡμῖν χαριζόμενος παρακαλοῦσι, καὶ δεομένῃ τῇ πόλει καὶ τὸν ἄρχοντα, ὃν ἐπιφανέστερον ἡμῖν πεποίηκας τῇ σπουδῇ χάρισαι τοῖς πράγ μασιν, ὡς προσήκοντα σοι γνωρίζεσθαι. Εἰ γὰρ τοῦτο προσθείης τοῖς προλαβοῦσιν, ἅπαντα ἡμῖν κατὰ γνώ μην ἐκβήσεται. Δὸς δὲ καὶ πόλεων προσθήκη τὴν ἀρχὴν εὐθηνεῖσθαι, ἵνα σοι περίβλεπτος διὰ πάντων ἡ πατρὶς γένηται. Ἡμῶν δὲ μέμνησο, φι λοῦντας φιλῶν· τοῦτο γὰρ ἐστιν ἀντίδοσις ἀγαθῶν Περίβλεπτον ἡμῖν ἤδη τὴν πατρίδα πεποιήκατε ἐν προοιμίοις τῆς προστασίας, πολλοῖς ποσὶ παρασχόμενοι τὰς γειτνιώσας παραδραμεῖν. Α' γὰρ πρότερον περὶ ὁμοτιμίας ἐρίζουσαι, νῦν οὐδὲ πολλοστοῦ μέ ρους τῆς ἀξίας δι᾽ ὑμᾶς ἐφικνοῦνται· οὕτως ἐν προοιμίοις φαιδροτέραν ἡμῖν καὶ μεγάλην τὴν πόλ λιν ἐδείξατε. Εἰ δὲ καὶ τὰ λείποντα προσθείητε, ή πόλεων ἀριθμὸν, ἢ ἀνανέωσιν οἰκοδομημάτων (πάν τα γὰρ ὑμῖν δυνατά βουλομένοις), ταινίαις ὑμᾶς ἀναδοῦμεν, ὡς εὐεργέτας, δευτέρους οἰκιστὰς ὀνομάζοντες, μᾶλλον δὲ καὶ πλέον ἐπᾴδοντες· ὅσον ἐκεῖνοι μὲν τὸ εἶναι τὴν πόλιν, ὑμεῖς δὲ τὸ ἐπιφανεστέραν γενέσθαι παρεσκευάσατε. Ποιήσατε δὲ ἡμῖν καὶ τὸν ἄρχοντα μείζονα μὴ τῷ ὀνόματι μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ δυνάμει. Προσθήκη πόλεων. πόλεων πόλεως,
EPISTOLE.
ἑστίαν τὴν θεοσέβειάν σου, ἵνα μὴ γελοῖον πάθω, vitans ad tuam domum pletatem tuam, ne me riτὴν ἐμαυτοῦ ἐπιθυμίαν προστίθημι, ὡς μὴ πρόφα
σιν τῇ θεοσεβείᾳ σου τῆς ἀπολείψεως τὴν ἡμετέραν
βαθυμίαν γενέσθαι, Καὶ παρακληθεὶς ὑπάκουσον
παρεῖναι τῇ ἐν Ἀργοανοῖς τῶν ἁγίων μνήμῃ, ἣν
αὐτὸς καὶ παρακαλούμενος τελέσεις, καὶ ἀπαράκλητος.
14'. ΘΑΛΑΣΣΙΟ
Ηγειρας σὴν σαυτοῦ πάλιν ἤδη πρὸς γόνι καμ
φθεῖσαν, ἀποδοὺς αὐτῇ τῶν τροφείων τὰς ἀμοιβάς.
Καὶ χαίρει τοῖς οἰκείοις κοσμουμένη καλοῖς, ὅτι σε,
τοιοῦτον καλόν, ἀνεθρέψατο. Λοιπὸν δὲ ἐπιφανεστέ
ραν αὐτὴν τοῖς ἀξιώμασι γενομένην, καὶ τῇ δυνάμει
δὸς διὰ τῆς σῆς αὐξηθῆναι· χειρὸς, καὶ πληρῶν τὸν
αὐτοῦ σκοπὸν, καὶ ἡμῖν χαριζόμενος παρακαλοῦσι,
καὶ δεομένῃ τῇ πόλει καὶ τὸν ἄρχοντα, ὃν ἐπιφανέστερον ἡμῖν πεποίηκας τῇ σπουδῇ χάρισαι τοῖς πράγμασιν, ὡς προσήκοντα σοι γνωρίζεσθαι. Εἰ γὰρ τοῦτο
προσθείης τοῖς προλαβοῦσιν, ἅπαντα ἡμῖν κατὰ γνώμην ἐκβήσεται. Δὸς δὲ καὶ πόλεων προσθήκη
τὴν ἀρχὴν εὐθηνεῖσθαι, ἵνα σοι περίβλεπτος διὰ
πάντων ἡ πατρὶς γένηται. Ἡμῶν δὲ μέμνησο, φι
λοῦντας φιλῶν· τοῦτο γὰρ ἐστιν ἀντίδοσις ἀγαθῶν
IZ'. EQTHPIXQ
Περίβλεπτον ἡμῖν ἤδη τὴν πατρίδα πεποιήκατε ἐν
προοιμίοις τῆς προστασίας, πολλοῖς ποσὶ παρασχομένοι τὰς γειτνιώσας παραδραμεῖν. Α' γὰρ πρότερον
περὶ ὁμοτιμίας ἐρίζουσαι, νῦν οὐδὲ πολλοστοῦ μέ
ρους τῆς ἀξίας δι᾽ ὑμᾶς ἐφικνοῦνται· οὕτως ἐν
προοιμίοις φαιδροτέραν ἡμῖν καὶ μεγάλην τὴν πόλ
λιν ἐδείξατε. Εἰ δὲ καὶ τὰ λείποντα προσθείητε, ή
πόλεων ἀριθμὸν, ἢ ἀνανέωσιν οἰκοδομημάτων (πάντα γὰρ ὑμῖν δυνατά βουλομένοις), ταινίαις ὑμᾶς
ἀναδοῦμεν, ὡς εὐεργέτας, δευτέρους οἰκιστὰς ὀνομά
ζοντες, μᾶλλον δὲ καὶ πλέον ἐπᾴδοντες· ὅσον ἐκεῖνοι
μὲν τὸ εἶναι τὴν πόλιν, ὑμεῖς δὲ τὸ ἐπιφανεστέραν
γενέσθαι παρεσκευάσατε. Ποιήσατε δὲ ἡμῖν καὶ τὸν
ἄρχοντα μείζονα μὴ τῷ ὀνόματι μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ
δυνάμει.
"
dendum præbeam, unum tibi offero desiderium
meum, ut ne pietati tuæ silentium nostrum non
accedendi sit causa. Invitatus igitur nobis morem
gere, ut in Argocnis sanctorum commemorationi
intersis, quam et invitatus conficies, atque eliam
non invitatus.
XVI. THALASSIA.
Erexisti tuam ipsius urbem jam inclinatam atque jacentem, cum illi educationis gratiam retribueris. Et sane ipsa domesticis exornata bonis lætatur, quod te,, tantum nempe bonum, educaverit.
Quod restat, cum ipsam honoribus illustriorem ef
feceris, fac etiam ut illius potentia per manum
tuam augeatur, et propositum tuum non solum implens, sed nobis etiam hortantibus urbique roganti gratificans, præsidem quem clariorem nobis
illustrioremque studio tuo reddidisti, concede rebus, ut et ad te eadem pertinere videantur. Si
enim hæc præcedentibus addas, omnia nobis ad
votum cedent. Fac autem ut, post civitatum additamentum, imperium quoque felicius administretur, quo tibi per omnia spectabilis patria fiat. No-.'
stri vero memento, amantes amans: hoc enim est'
bonorum remuneratio.
XVII. SOTERICHO.
Mustrem nobis jam patriam reddidistis in exor↳ '
dio praefectura, cum illa vicinis civitatibus multis
pedibus anteire feceritis. Quæ enim antea de pra
stantia nobiscum certabant, nunc opera vestra ne
millesimam quidem partem dignitatis nostræ attingunt: sic a principio splendidiorem, quam an
tea fuit, atque ampliorem nobis hanc urbem exh¡-
buistis. Quod si quæ desunt, sive urbium nume
rum, sive ædificiorum instaurationem spectent,
addideritis (volentibus enim vobis, arduum nihil),
tæniis vos vinciemus, tanquam bene meritos; vosque
alteros fundatores appellando, magis decantabimus
ac eelebrabimus. Enimvero illi, nt esset; vos,
illustrior fieret, operam dedistis. Create autem nobis
præsidem majorem, non nomine tantum,
etiam re atque virtute.
eumque sacrarit.
ut
Προσθήκη πόλεων. Post ciuitatam additamentum. Urbesaliquot ab alterius regimine scissas
et Cappadociæ additas, innuere hujusmodi verba
videntur; ideoque Cæsariensis. urbis. splendorem
adauctum jure Firmus ait. Quod si pro πόλεων legas πόλεως, urbis unius, nempe Caesarex, incrementum aut amplificationem intelligas.
Thalassio, potenti in aula Constantinopoli- civem Caesariensem et ipsum, protinus obtulerit,
tana viro, plurimas agit gratias, quod Cæsariensis
urbis honores amplificaverit ac ornamenta auxerit.
Rogat insuper ut ad feliciorem ejus urbis administrationem studium omne conferat. Thalassium
autem istum eumdem esse opinor cum illo quem
in Cæsariensi episcopatu successorem Firmus habuit, uti in prolegomenis animadverti. Cum vivendi finem scriptor noster fecit, præfectus prætorio Illyrici Thalassius ille erat, hoc est amplissimo imperii munere fruebatur. Iste ita imperatori acceptus ac in ejus aula potens dicitur, ut ei
uni accepta Firmus referat, quæcunque urbi Cesariensi princeps fuerat elargitus.Ad hæc Thalassius
iste, Cæsariensis civis patriæque suæ amantissimus, in hac epistola proditur. Veri igitur simile
est, Thalassium a Socrate memoratum eumdem
cum isto fuisse: nimirum Proclus ConstantinopoliJanus episcopus, Cæsariensibus præsulem sibi,
mortuo jam Firmo, deposcentibus, Thalassium,
Simili in argumento, ac superior, versatur
hæc epistola. Urbem Cæsaream Soterichus in exordio præfecturæ suæ multis additis ornamentis illustriorem effecerat. Hinc illi plurimas Firmus agit
gratias. Soterichum autem istum præfectum prætorio Orientis fuisse opinor aut saltem ejusdemn
præfecti in Pontica dioecesi vicarium, quippe
co usque potestas illius procedebat, ut ab una proprovincia urbes distrahere alterique conjungere pos
set. Cæsarea vero provinciæ Cappadociæ caput filit.
Letter XVIIIEpistola XVIII
col. 1495–1496page 7 of 16
Epistola XVIEpistola XIXEpistola XVII
PG 77:1495Η. ΚΟΛΟΣΙΑΚΟ Ενὶ συνθήματι ἀλλήλοις ἐπετάξατε τὴν πρὸς ἡμᾶς σιωπήν, οὐκ εἰδότες, ότι τοῖς οὕτω διακειμένοις, καὶ τῆς πατρίδος εφεστηκόσιν ἱκανὴ παραμυθία τὰ τῶν οἰκείων γίνεται γράμματα. Παρακαλῶ οὖν, μεταβαλλόμενοι ταύτης τῆς κρίσεως μεμνήσθαι καὶ γράφειν καταξιοῦτε, πολλὴν ἡμῖν παρεξόμενοι ἐκ τῶν γραμ μάτων παραψυχήν. ὡς δ᾽ ἂν μὴ ἀγνοεῖτε τὰ καθ' ἡμᾶς, γνωρίζομεν ὅτι, τῆς ἀῤῥωστίας ἐνδούσης, έχε μεθα τῆς ὁδοῦ. 10. ΑΚΑΚΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ (22. Αὐτῇ τῇ θεοσεβεία σου προσδοκήσας ἐντεύξασθαι, ἐπειδὴ πρόδρομον ἔλαβον τῆς ἀφίξεως τὴν ἐπιση λὴν, ἐζήτουν τὴν αἰτίαν γνώναι τί τοῦτο γενέσθα σης, κατενεχθέντος τοῦ ὑποζυγίου, πεπονηκέναι τη ἐθαύμασα, ὅτι ἢ μὴ ἐπὶ λευκοῦ ζεύγους έχει ξεπ ἁρμάτων χαλκοκολλήτων, ἵνα μετρίως είναι, προσπάσχεις τοῖς σοῖς πηγάσοις, ου πτεροφόρες ἔχων, ἀλλὰ δεομένους κέντρων εἰς τὴν μετάβασιν. οὖν ἱππεύεσθαί σοι σκοπὸς, καὶ συμβουλεύονται στο θοιο, ἄλλον ἀλλαχόθεν σαυτῷ κτησάμενος ἱππονίκ φαλῶς καὶ θάττον φέροντα, ἀφικέσθαι πρὸς ἐμὲς κατάδεξαι, μὴ ἐνδοὺς τῷ μακρῷ τῆς ἀπελεξεις χρόνῳ τὴν μνήμην καταμαραίνεσθαι. Ὁ δὲ ανα θεὶς ἰχθὺς, ἔχων δὲ ἀνεπάγγελτος, τοσούτος εν μεγέθει τους θαλαττίους παραδραμεῖν, καὶ εἰς τή πόλις Καππαδοκίας οι πολίτες Μελετηνοί
XVHI. COLOSIANO.
FIRMI CESARIENSIS EPISCOPI
Inter vos unanimi consensu constituistis nullas
ad nos liueras dare, non animadvertentes, quam
ingenti solatio tanta familiaritate conjunctis patriæque præpositis sint familiarium ac necessariorum epistolae. Obsecro igitur, ut mutata sententia
non tantum nostri recordari, sed etiam ad nos scribere non dedignemini, nobis maximum litteris vestris allaturi levamen. Ne vero quæ agamus ignoretis certiores facimus, nos remittente morbo -
ptum iter peragere.
XIX. ACACIO EPISCOPO.
Cum ipsa pietate tua me collocuturum speraDem, prenantiam quippe adventus tui epistolam
acceperam: mecum igitur causam quærebam, cur
boc præstare non potueris. Epistola vero tua signiScante, quemadmodum in terram delapso jumento
male te habueris, obstupui, quod aut non in alba
biga veharis, aut in ære compactis curribus, ut
modeste loquar, Sed nimis pegasos tuos amas, cum
tamen cos non aligeros habeas, sed stimulis ad
cursum egentes. Quod si tibi propositum est in
equo vehi, alium tibi aliunde equum parans, qui
tato celeriusque te ferre possit, ad nos quamprimam venire constitue, non sinens ut longo sejur
etionis intervallo memoria nostri obliteretur. Piecis vero de quo hactenus silui, quique non accersitus ad nos venit, tantus erat, ut magnitudine pisces
Η. ΚΟΛΟΣΙΑΚΟ
Ενὶ συνθήματι ἀλλήλοις ἐπετάξατε τὴν πρὸς ἡμᾶς
σιωπήν, οὐκ εἰδότες, ότι τοῖς οὕτω διακειμένοις, καὶ
τῆς πατρίδος εφεστηκόσιν ἱκανὴ παραμυθία τὰ τῶν
οἰκείων γίνεται γράμματα. Παρακαλῶ οὖν, μεταβαλλόμενοι ταύτης τῆς κρίσεως μεμνήσθαι καὶ γράφειν
καταξιοῦτε, πολλὴν ἡμῖν παρεξόμενοι ἐκ τῶν γραμ
μάτων παραψυχήν. ὡς δ᾽ ἂν μὴ ἀγνοεῖτε τὰ καθ'
ἡμᾶς, γνωρίζομεν ὅτι, τῆς ἀῤῥωστίας ἐνδούσης, έχε
μεθα τῆς ὁδοῦ.
10. ΑΚΑΚΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ (22.
Αὐτῇ τῇ θεοσεβεία σου προσδοκήσας ἐντεύξασθαι,
ἐπειδὴ πρόδρομον ἔλαβον τῆς ἀφίξεως τὴν ἐπιση
λὴν, ἐζήτουν τὴν αἰτίαν γνώναι τί τοῦτο γενέσθα
[f. add. µh] napeoxEÚασEV. The & imomÀñg simi
σης, κατενεχθέντος τοῦ ὑποζυγίου, πεπονηκέναι τη
ἐθαύμασα, ὅτι ἢ μὴ ἐπὶ λευκοῦ ζεύγους έχει ξεπ
ἁρμάτων χαλκοκολλήτων, ἵνα μετρίως είναι, lit
προσπάσχεις τοῖς σοῖς πηγάσοις, ου πτεροφόρες
ἔχων, ἀλλὰ δεομένους κέντρων εἰς τὴν μετάβασιν.
οὖν ἱππεύεσθαί σοι σκοπὸς, καὶ συμβουλεύονται στο
θοιο, ἄλλον ἀλλαχόθεν σαυτῷ κτησάμενος ἱππονίκ
φαλῶς καὶ θάττον φέροντα, ἀφικέσθαι πρὸς ἐμὲς
κατάδεξαι, μὴ ἐνδοὺς τῷ μακρῷ τῆς ἀπελεξεις
χρόνῳ τὴν μνήμην καταμαραίνεσθαι. Ὁ δὲ ανα
θεὶς ἰχθὺς, ἔχων δὲ ἀνεπάγγελτος, τοσούτος εν
μεγέθει τους θαλαττίους παραδραμεῖν, καὶ εἰς τή
LUD. ANT. MURATOR!! NOTÆ.
Cum Acacium episcopum præstolaretur Fir- damnatus subinde atque depositus. Exstant adhuc
mus, rescripsit ille, se e lapsu jumenti in quo vehebatur, læsum, ideoque interruptum iter. More
hujusmodi causam lepide Firmus ridet, sollicitatque amicum, ut se rursus itineri committat. Tum
pro pisce fluviatili quem dono ad se miserat, gradas agil.
Facile vero non est divinare, qui Acacius iste
fnerit, Firmi amicus et episcopali munere conspicuus, ad quem etiam data est epistola 35. lis enim
temporibus multos nominis ejusdem episcopos floraisse comperio, videlicet episcopum Beroeæ, epinospam Colenorum, episcopum Hellade, episcopum
Scopenorum (si quidem depravatum non sit hoc nomen) et episcopum Melitinensem, qui concilii Ephesini temporibus floruere. Referri etiam possunt et
alii nonnulli, videlicet episcopus Antiochiæ minoris,
episcopus Ariarathia, episcopus Cynnensis, episcopus
Proconissi, qui circiter annum Christi CCCCL in viS. Cyrilli Alexandrini episcopi ad eumdem Act
cium litteræ, in quibus de concordia inter Catholicos et Joannem Antiochenum ineunda agitur. Itemque aliæ Acacii ad S. Cyrillum antea scriptæ, uḤa
cum alia Maximi diaconi ad eunıdem Acacium epi
stola. Acacius autem noster in Armenis secunde
metropolitanus erat, quippe urbs Wefitene capul
provinciæ, Melitenensis idcirco appellatz, fuit; alque olim Cæsariensi primati suberat, cum in Pontica diœcesi computaretur. Certe in cunctis Gra
corum episcopatuum Catalogis a Jacobo Goar ad
calcem Georgii Codini editis, Melitene ad Armeniam
secundam refertur, si ex hisce Catalogis unum excipias, in quo Armenie prime auribula legitur.
Quid est igitur, quod Stephanus in lib. De urbib. hanc
civitatem Cappadocia conjungit? Med, inquit is,
πόλις Καππαδοκίας οι πολίτες Μελετηνοί - Helil
arbs Cappadoria: Gives Metizeni appellantur. Utst
vis erant. Ad unum tamen Acacium Melitinenser ptem sententiam suam Stephanus irmet, Strahosis
epistolam hanc scriptam fuisse opinari possumus,
ea conjectura ducti, quod Melitene, sen Welitine
Cappadocia vicina foret; ideoque èpiscopus ille Firmo, ut Ponticæ ditionis primati subjectus, ut, locorum vicinitate pene conjuncto, familiaris es
potuerit. Illustribus porro viris accensendus iste
Acacius: nam inter primos, et nemine interposito,
post Firmum nostrum synodo Ephesina A. C. 431,
subscripsit, ibique dicitur Axixm M
“Apurvia;. Acacius Helitenæ in Armenia episcopus.
Nestoriam ipse, ut in Actis habetur, antea in
eadem Ephesina civitate veritatès commonuerat, atque in tramitem rectum perducere, quanquam irrito labore, contenderat. Deinde vero una cum Firmo aliisque episcopis, ut in prolegomenis diximus,
a landdata synodo Ephesina Constantinopolim ad
imperatorem missus fuit, et ab hæreticis idcirco
loco utitur, quem tamen, si Salmasio in Plinics.
exercit. credimus, minime intellexit. Uicunque er
raverit in Strabonis interpretatione Stephanus,
tum est, erudite Melitemem civitatem in Cappado
cia ab eodem fuisse descriptam. Antiquitus enim
provincia Melitene cujus caput ejusdem nominà
urbs erat, una ex decem provinciis sive præfects
ris fuit, in quas Cappadocia magna dividebatur.
Plinius lib. v Nat. Hist.., cap. 24, Descusa, «İDEYİL,
abest a Zimare LXXV n. passuum. Inde vorigetur
Pastonam L. x. mill. passuum. Melitenem Cappe
cie, XXIV. mill, passuum; libro vero 11, cap.
provinciam his describit: Cappadocia pars pre
tenta Armenia majori, Melitene vocatur. Quibus e
verbis intelligas, arctam e locorum vicinitate suicitiam iniri potuisse inter Acacium Melitencasem
ac Firmum nostrum
col. 1497–1498page 8 of 16
PG 77:1497ἐν τῇ πόλει γενέσθαι περίβλεπτος, δῶρον τῆς σῆς εἰς ἡμᾶς φιλοτιμίας άξιον. Κ'. ΛΑΥΣΑ. Τοῖς συντυχίας ἐρῶσιν ἱκανὴ καὶ ἡδεῖα τῶν γραμ μάτων γίνεται ὁμιλία, ὅταν πολλῷ τῷ μέσῳ διαστήματι τύχωσι χωριζόμενοι. "Ο δὴ καὶ ἐμοὶ ἐπὶ τῆς ὑμετέρας συμβέβηκε μεγαλοπρεπείας. Εφιέμενος γὰρ τῆς συνουσίας τῆς ὑμετέρας επέθηκα τὴν ἐπι στολὴν, ἐπινοῶν ἐντεῦθεν ἐμαυτῷ τῆς ἐπιθυμίας παραψυχὴν. Εἰ οὖν παρὰ τῇ θαυμασιότητι ὑμῶν τοιοῦτος περὶ ἡμῶν ὁ λόγος, διατελείτε, καὶ μεμνημένοι, καὶ γράφοντες· ἐπειδὴ τούτοις αύξεσθαι φιλία πέτ φυχεν. ΚΑ'. ΠΛΙΗΘΑ. Ο τοῖς δανειζομένοις διὰ πενίαν γίνεται, τὸ τοῖς πρώτοις ὀφλήμασιν ἐπιτιθέναι καὶ δεύτερα, τοῦτο καμοὶ νυνὶ διὰ τὴν ἀῤῥωστίαν συμβέβηκε, καὶ πρός τερον τῆς συντυχίας διαμαρτάνοντι, καὶ νῦν οὐ δυ νηθέντι τὴν τῆς ὁδοιπορίας υποστήναι κόπον. ᾿Αλλὰ συγγνῶναι ἡ μεγαλοπρέπειά σου καταξιώσασα καὶ μνήμης ἡμᾶς ἀξιούτω, καὶ γράμμασιν ἀμειψάσθω, ἵνα μὴ τὴν φιλίαν τῆς ἀπολείψεως αμαυρώσει χρό νος. ΚΕ. ΘΕΟΔΟΤΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Καὶ τὴν γλῶτταν Ἑλληνισμένον, καὶ ἤθους μετριότητι χρώμενον, εὐπατρίδην τε ὄντα, καὶ πολλοῖς τρό τοις δεικνύντα τῆς εὐγενείας τεκμήρια, ἐκ τῆς ἑας ἥκοντα τόνδε αὐτός τε ὑπεδεξάμην μετὰ μαρτυρίας τῶν ἐκεῖσε ἐπισκόπων, καὶ τῇ ὁσιότητά σου συνίστημι ἐπὶ τὴν μεγάλην σπεύδοντα πόλιν, ἵνα ἰδεῖν αὐτὸν καταξιώσας εὐμενῶς, καὶ ὡς τῇ θεοσεβείᾳ σου σύν ηθες, εὐπετεστέραν αὐτῷ ποιήσῃς τὴν ἐπὶ τοῖς προ κειμένοις ὁδόν. ΚΓ'. ΕΥΘΗΡΙΟ. Χρήστης τισὶ τῶν ὑπὸ τὴν θεοσέβειάν σου γέγονεν ὁ δεῖνα, καὶ τούτων τυχών άγνωμόνων ἀντὶ τῶν χρημάτων δίκας ἔχει καὶ πράγματα. "ἂν ἕνεκα πρόσ εἰσιν ἱκετεύων τῶν δικαίων τυχεῖν. Τούτους συν ελαθῆναι πρὸς εὐγνωμοσύνην κελευσάτω ἡ ὁσιότης σου, ἡμῖν τε χαριζομένη, καὶ τὸν ἐπὶ τῷ δικαίῳ ανύουσα δρόμον.
El
"
EPISTOLA.
ἐν τῇ πόλει γενέσθαι περίβλεπτος, δῶρον τῆς σῆς maritimos superaret, et a civibus omnibus suspiεἰς ἡμᾶς φιλοτιμίας άξιον.
Κ'. ΛΑΥΣΑ.
Τοῖς συντυχίας ἐρῶσιν ἱκανὴ καὶ ἡδεῖα τῶν γραμ
μάτων γίνεται ὁμιλία, ὅταν πολλῷ τῷ μέσῳ διαστή
ματι τύχωσι χωριζόμενοι. "Ο δὴ καὶ ἐμοὶ ἐπὶ τῆς
ὑμετέρας συμβέβηκε μεγαλοπρεπείας. Εφιέμενος
γὰρ τῆς συνουσίας τῆς ὑμετέρας επέθηκα τὴν ἐπι
στολὴν, ἐπινοῶν ἐντεῦθεν ἐμαυτῷ τῆς ἐπιθυμίας πα
ραψυχήν. Εἰ οὖν παρὰ τῇ θαυμασιότητι ὑμῶν τοιοῦ
τος περὶ ἡμῶν ὁ λόγος, διατελείτε, καὶ μεμνημένοι,
καὶ γράφοντες· ἐπειδὴ τούτοις αύξεσθαι φιλία πέτ
φυχεν.
ΚΑ'. ΠΛΙΗΘΑ.
Ο τοῖς δανειζομένοις διὰ πενίαν γίνεται, τὸ τοῖς
πρώτοις ὀφλήμασιν ἐπιτιθέναι καὶ δεύτερα, τοῦτο
καμοὶ νυνὶ διὰ τὴν ἀῤῥωστίαν συμβέβηκε, καὶ πρός
τερον τῆς συντυχίας διαμαρτάνοντι, καὶ νῦν οὐ δυ
νηθέντι τὴν τῆς ὁδοιπορίας υποστήναι κόπον. ᾿Αλλὰ
συγγνῶναι ἡ μεγαλοπρέπειά σου καταξιώσασα καὶ
μνήμης ἡμᾶς ἀξιούτω, καὶ γράμμασιν ἀμειψάσθω,
ἵνα μὴ τὴν φιλίαν τῆς ἀπολείψεως αμαυρώσει χρόνος.
ΚΕ. ΘΕΟΔΟΤΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Καὶ τὴν γλῶτταν Ἑλληνισμένον, καὶ ἤθους μετριό
τητι χρώμενον, εὐπατρίδην τε ὄντα, καὶ πολλοῖς τρό
τοις δεικνύντα τῆς εὐγενείας τεκμήρια, ἐκ τῆς ἑας
ἥκοντα τόνδε αὐτός τε ὑπεδεξάμην μετὰ μαρτυρίας
τῶν ἐκεῖσε ἐπισκόπων, καὶ τῇ ὁσιότητά σου συνίστημι
ἐπὶ τὴν μεγάλην σπεύδοντα πόλιν, ἵνα ἰδεῖν αὐτὸν
καταξιώσας εὐμενῶς, καὶ ὡς τῇ θεοσεβείᾳ σου σύν
ηθες, εὐπετεστέραν αὐτῷ ποιήσῃς τὴν ἐπὶ τοῖς προκειμένοις ὁδόν.
ΚΓ'. ΕΥΘΗΡΙΟ.
Χρήστης τισὶ τῶν ὑπὸ τὴν θεοσέβειάν σου γέγονεν
ὁ δεῖνα, καὶ τούτων τυχών άγνωμόνων ἀντὶ τῶν
χρημάτων δίκας ἔχει καὶ πράγματα. "ἂν ἕνεκα πρόσεἰσιν ἱκετεύων τῶν δικαίων τυχεῖν. Τούτους συν
ελαθῆναι πρὸς εὐγνωμοσύνην κελευσάτω ἡ ὁσιότης
σου, ἡμῖν τε χαριζομένη, καὶ τὸν ἐπὶ τῷ δικαίῳ
ανύουσα δρόμον.
ceretur; munus tuo in nos studio et benevolentia
dignum.
XX. LAUSO.
Iis qui conversari coram cupiunt, succurrit, et
dulce est per litteras colloqui, cum longo terrarum -
spatio sunt inter se disjuncti. ldem porro mihi erga
magnificentiam vestram accidit. Enimvero colloqui
vobiscum desiderans, epistolam ad vos dedi, rationem excogitans qua desiderium hoc meum levarem. Quod si a mirificentia vestra de nobis hujusmodi ratio habetur, identidem nostri memores,
scribite his enim amicitia augeri solet.
XXI. PLIETHÆ.
Quod fenori accipientibus propter egestatem
usuvenire solet, ut nempe debitis prioribus secunda
adjiciant; idem nunc mihi propter infirmitatem
corporis accidit, ut congressus atque colloquii spe
antea frustratus, nunc itineris laborem ferre non
possem. Sed mihi veniam dare magnificentia tua
dignetur, non inemoria tantum sua dignos nos faciens, sed mutuo litterarum officio respondens, ne
amicitiam tempus quo absumus, obliteret.
XXII. THEODOTO EPISCOPO.
Et lingua Græca probe instructum, et moribus
modestissimum ac generosum, multisque modis
nobilitatis certa signa ostendentem, ab Oriente venientem istum, non solum ipse hospitio excepi,
eorum qui illic sunt episcoporum testimonio munitum, verum et sanctitati tuæ commendo festinantem ad magnam urbem, ut et ipsum benigne digneris accipere, atque, uti pietati tuæ consuetum
ac familiare est, ipsi ad ea quæ sibi proposuit, faciliorem viam struas.
XXIII. EUTHERIO.
Quorumdam qui pietati tuæ subjecti sunt, creditor quidam est factus, atque hos ingratos sibl
offendens, pro nummis lites et molestiam sibi retribui videt. Horum causa ad vos accedit supplicans, ut jus obtinere possit. Eos igitur compelli
ad æquitatem jubeat sanctitas tua, me summopere
sibi devinctura et justitiæ cursum expeditura.
Theodoto episcopo quemdam Firmus commendat ex Oriente venientem, ut ei sit præsto,
benevolumque se exhibeat, atque ejus negotia in
urbe magna juvet, hoc est aut Constantinopoli, aut
Antiochiæ. Ab episcopis Orientalibus epistolas ad
Firmum tulerat ille, nempe litteras formatas, per
quas clerici in alias dioeceses profecturi ab episcopis suis muniebantur, ita ut a reliquis Ecclesiis non
ad communionem tantum sacrorum admitterentur,
scd etiam, ubi nccessitas posceret, juvarentur. De
harum epistolarum ritu ecclesiasticæ eruditionis
cultores plura tradidere. Animadvertas etiam, inter
nujus clerici (talem enim eum fuisse arbitror )
laudes computari Græcæ linguæ peritiam. Fortasse
inde veniebat, ubi Græcum idioma non erat in usu,
aut ubi moris non erat recte loqui Græcanicam
linguam. At quis ille Theodotus episcopus? Firmo
in humanis florente, plures ejusdem nominis episcopi fuere, nimirum Antiochire, Ancyre in Galatia,
Myse et Nyssa episcopi. Antiochenum tamen hic
significari, veri mihi videtur simile, quippe, ut
aiebam, sub magnæ urbis nomine aut Constantinopolim, aut Antiochiam Firmus procul dubio intelligit. Postremam urbem Theodotus episcopali virga
regebat. In priore vero, cum A. C. 426, concilium
a Sisinnio Constantinopolitano episcopo celebraretur, et ipse adfuit, teste Photio cod Lu, et Baluzio
in Novu colleck, conciliorum.
Letter XXVIIEpistola XXVII
col. 1499–1500page 9 of 16
Epistola XXEpistola XXIEpistola XXIIEpistola XXIIIEpistola XXIVEpistola XXVEpistola XXVI
PG 77:1499ΚΑ'. ΧΙΛΩΝΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Ατεχνῶς ἡμῖν ἔαρ διὰ τῆς ἐπιστολῆς τὸ τοῦ λόγου) πεποίηκας, ἀνεὶς κρυμοῦ καὶ φρίκης οὐ τὸ σῶμα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν καρδίαν οὕτω πεπιλημένην ὑπὸ τῆς τῶν ἀπαγγελθέντων λύπης, ὡς περί πάντων ἤδη τῶν ἀγαθῶν κινδυνεύουσαν. Αλλ' ἐπει δὴ ὁ τὴν ἑαυτοῦ φιλανθρωπίαν ταῖς ἑκάστου χρείαις ἐπιμετρῶν ἔδωκεν ἀνασφῆλαι τῆς ἀρρωστίας πάλιν, καὶ ἐπιθεῖναι γράμματα πρέποντα, ἀγαθῆς ἐλπίδος πεπλήρωμαι, ὡς πάντων μοι καταρρεόντων προκει σομένων, ἐπειδὴ τούτων ἐπέτυχον. ΚΕ'. ΟΥΟΛΟΥΣΙΑΝΟ. Τοῖς μὲν πολλοῖς τῶν ἀπειροκάλων ὁ ἐν χρήμασι σπουδάζεται πλοῦτος· ἐμοὶ δὲ ἀντὶ χρημάτων οἱ φί λοι. Καὶ οἶδα πλεῖον ὑμῶν ἀπωνάμενος, ἢ οἱ εὐπου ροῦντες τοῦ πλούτου· τῷ τε γὰρ γλυκυτάτῳ τῷδε τὴν παρὰ τῇ θαυμασιότητί σου δέδωκας καταφυγήν. Καὶ οὐδὲν, ἀποδημοῦντος τοῦ τέκνου πεφρόντικα, τῇ σε κοσμιότητι παραθέμενος, καὶ ἀκριβῶς εἰδὼς, ὡς πάντων ἐπιμελήσῃ διὰ χρηστότητα χειραγωγῶν, καὶ τὸ ἦθος ρυθμίζων, καὶ ἀντὶ πατρίδος τῷ νέῳ γινό μενος. Επειδή σοι σκοπὸς οὐ τοὺς οἰκείους μόνον, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὁπωσοῦν εἰς λόγους εληλυθότας εύσ γετεῖν. Εἰ πάντων ἦν τοιούτων εἰς φιλίαν ἐπιτυγχάνειν, ῥᾳδίως ἂν τῷ βίῳ εἰς τὴν προτέραν ἁπλότητα ἐπ ανῆλθε τὰ πράγματα, χρηστότητος καὶ φιλίας μεσι τευούσης τοῖς πράγμασι. Καὶ γὰρ ἐποιήσω ἡμᾶς εἰς παῖδας φίλους, καὶ διατελεῖς μεμνημένος τε καὶ γρά φων περὶ ἡμῶν δεξιὰ, καὶ ποιῶν ὅσα γνησίας φιλίας ἐστὶ γνωρίσματα. Τούτων μὲν οὖν αὐτόθεν ἔχεις ἐν τῇ τῶν καλῶν ἀπολαύσει παρὰ τοῦ τὰ καλὰ ἀποδεχομένου Θεοῦ τὴν ἀμοιβὴν, παρὰ δὲ ἡμῶν τὴν ὁμολογίαν τῆς χάριτος. Οὐ γὰρ διαλιμπάνομεν ευχόμενοι τοιαύτην οὖσαν τὴν σὴν μεγαλοπρέπειαν ἐπὶ μείζοσι προκοπαῖς αύξεσθαι, ἡμῖν τε καὶ πατρίδι. ΚΖ΄. ΟΛΥΜΠΙΑ Επιθυμίας ὑπέκκαυμα μοι γέγονεν τὰ τῆς σῆς λογιότητος γράμματα, ἐπίδειξίν τε φιλοτιμίας ἔχον τα, καὶ παρεχόμενα τοῖς σοῖς ἐνευφρανθήναι καλοίς. Καὶ γάρ πως ἐπὶ τοῖς τοιούτοις ήδομαι τωθαζόμενος, καὶ τὴν κωμῳδίαν ἐπαινῶ διὰ τοῦτο. Γεύσας δὲ ἡμᾶς Ἀττικοῦ μέλιτος τῆς διὰ τῶν γραμμάτων ὁμι λίας, σκόπει προστιθέναι τοῖς πεπειραμένοις ὧν ἐκ συνηθείας δέδωκας ἀπολαύειν ὡς τό γε στερεῖσθαι τῶν ΑΝΤ. ΝΟΤ.Ε. καὶ τὴν κωμῳδίαν ἐπαινώ,
FIRMI CÆSARIENSIS EPISCOPI
XXIV. CHILONI EPISCOPO.
Nobis profecto per epistolam ver (ut est in proverbio) adduxisti, non solum corpus frigore et
horrore liberans, sed etiam cor feliciter levans
vehementi dolore eorum quæ mihi renuntiata sunt,
oppressum, tanquam periculum sibi bonorum
omnium impenderet. Verum quando qui benignitatem suam uniuscujusque utilitati accommodat,
is mihi præstitit, ut e morbo rursus recrearer, et
litteras, ut par erat, darem, in magnam spem adductus sum, fore ut omnia mihi ad votum succedant postquam hæc sum assecutus.
XXV. VOLUSIANO.
Plurimi quidea inepti eas sibi opes procurant,
quæ in pecuniis site sunt: ego vero pro pecuniis
amicos. Atque optime intelligo vos mibi utiliores
esse quam divitibus pecunias: etenim dulcissimo
huic adolescenti apud mirificentiam tuam perfugium præbuisti. Et nulla sane me cura, filio peregre abeunte, sollicitum habuit, postquam illum
moderationi tuæ commendavi; siquidem aperte
novi, quantam omnium curam esses habiturus,
consueta humanitate illum manu ducens, et mores
castigans, et adolescenti velut altera patria factus:
cum hoc tibi propositum sit, non familiares tantum, sed quoscunque alios, qui te conveniunt, beneficiis afficere.
XXVI. HELLADIO.
Si omnibus contingeret, talium virorum amicitiam consequi, facile sane ad primæram simplicitatem vitæ negotia redirent, benignitate atque amicitia rebus omnibus interveniente. Et tu quidem
nos amicos tanquam in filios adoptasti, et perpetuo
nostri recordaris, et de nobis benigne scribis, omniaque facis quæcunque germanæ familiaritatis indicia sunt atque argumenta. Pro his igitur a Deo
cui honesta placent, accipis in bonorum fructu
remunerationem; a nobis vero gratiarum actionem:
non enim vola intermittimus, ut cum hujusmodi
sit magnificentia tua, ea majoribus in dies progressibus, in nostrum et in patriæ commodum augcatur.
XXVII. OLYMPIO.
Quoniam litteræ prudentiæ tuæ honorifica et
praeclara de me præ se ferrent, factum est, ut desiderium simul et voluptatem mihi pepererint. Etenim nescio quo pacto his dum permulceor, obleclor, et licet irrisus, mei comoediam probo. Verum
cum mihi earumdem communicatione Atticum mel
gustandum præbueris, vide, quæso, ne ab iis quibus ex consuetudine copiam fecisti fruendi optimis
ΚΑ'. ΧΙΛΩΝΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Ατεχνῶς ἡμῖν ἔαρ διὰ τῆς ἐπιστολῆς τὸ τοῦ
λόγου) πεποίηκας, ἀνεὶς κρυμοῦ καὶ φρίκης οὐ τὸ
σῶμα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν καρδίαν οὕτω πεπιλημέ
νην ὑπὸ τῆς τῶν ἀπαγγελθέντων λύπης, ὡς περί
πάντων ἤδη τῶν ἀγαθῶν κινδυνεύουσαν. Αλλ' ἐπει·
δὴ ὁ τὴν ἑαυτοῦ φιλανθρωπίαν ταῖς ἑκάστου χρείαις
ἐπιμετρῶν ἔδωκεν ἀνασφῆλαι τῆς ἀρρωστίας πάλιν,
καὶ ἐπιθεῖναι γράμματα πρέποντα, ἀγαθῆς ἐλπίδος
πεπλήρωμαι, ὡς πάντων μοι καταρρεόντων προκει
σομένων, ἐπειδὴ τούτων ἐπέτυχον.
ΚΕ'. ΟΥΟΛΟΥΣΙΑΝΟ.
Τοῖς μὲν πολλοῖς τῶν ἀπειροκάλων ὁ ἐν χρήμασι
σπουδάζεται πλοῦτος· ἐμοὶ δὲ ἀντὶ χρημάτων οἱ φί
λοι. Καὶ οἶδα πλεῖον ὑμῶν ἀπωνάμενος, ἢ οἱ εὐπου
ροῦντες τοῦ πλούτου· τῷ τε γὰρ γλυκυτάτῳ τῷδε
τὴν παρὰ τῇ θαυμασιότητί σου δέδωκας καταφυγήν.
Καὶ οὐδὲν, ἀποδημοῦντος τοῦ τέκνου πεφρόντικα, τῇ
σε κοσμιότητι παραθέμενος, καὶ ἀκριβῶς εἰδὼς, ὡς
πάντων ἐπιμελήσῃ διὰ χρηστότητα χειραγωγῶν, καὶ
τὸ ἦθος ρυθμίζων, καὶ ἀντὶ πατρίδος τῷ νέῳ γινό
μενος. Επειδή σοι σκοπὸς οὐ τοὺς οἰκείους μόνον,
ἀλλὰ καὶ τοὺς ὁπωσοῦν εἰς λόγους εληλυθότας εύσ
γετεῖν.
KG. EAAAAIQ.
Εἰ πάντων ἦν τοιούτων εἰς φιλίαν ἐπιτυγχάνειν,
ῥᾳδίως ἂν τῷ βίῳ εἰς τὴν προτέραν ἁπλότητα ἐπανῆλθε τὰ πράγματα, χρηστότητος καὶ φιλίας μεσι
τευούσης τοῖς πράγμασι. Καὶ γὰρ ἐποιήσω ἡμᾶς εἰς
παῖδας φίλους, καὶ διατελεῖς μεμνημένος τε καὶ γρά
φων περὶ ἡμῶν δεξιὰ, καὶ ποιῶν ὅσα γνησίας φιλίας
ἐστὶ γνωρίσματα. Τούτων μὲν οὖν αὐτόθεν ἔχεις ἐν
τῇ τῶν καλῶν ἀπολαύσει παρὰ τοῦ τὰ καλὰ ἀποδε
χομένου Θεοῦ τὴν ἀμοιβὴν, παρὰ δὲ ἡμῶν τὴν ὁμολογίαν τῆς χάριτος. Οὐ γὰρ διαλιμπάνομεν ευχόμενοι
τοιαύτην οὖσαν τὴν σὴν μεγαλοπρέπειαν ἐπὶ μείζοσι
προκοπαῖς αύξεσθαι, ἡμῖν τε καὶ πατρίδι.
ΚΖ΄. ΟΛΥΜΠΙΑ
Επιθυμίας ὑπέκκαυμα μοι γέγονεν τὰ τῆς σῆς
λογιότητος γράμματα, ἐπίδειξίν τε φιλοτιμίας ἔχον
τα, καὶ παρεχόμενα τοῖς σοῖς ἐνευφρανθήναι καλοίς.
Καὶ γάρ πως ἐπὶ τοῖς τοιούτοις ήδομαι τωθαζόμε
νος, καὶ τὴν κωμῳδίαν ἐπαινῶ διὰ τοῦτο. Γεύσας δὲ
ἡμᾶς Ἀττικοῦ μέλιτος τῆς διὰ τῶν γραμμάτων ὁμι
λίας, σκόπει προστιθέναι τοῖς πεπειραμένοις ὧν ἐκ
συνηθείας δέδωκας ἀπολαύειν ὡς τό γε στερεῖσθαι τῶν
LUD. ΑΝΤ. MURATORI ΝΟΤ.Ε.
Obscura mihi epistola, cui lucem dare una
poterat præcedens Olympii, sed a nobis desiderata
epistola. Hoc tamen argumentum esse videtur: Cum
Olympius multum laudasset per litteras Firmum,
rescribit hic, modestius de se ipso sentiens, et tot
laudes jocis accensens, jocatur et ipse. Cum ergo
ait Firmus καὶ τὴν κωμῳδίαν ἐπαινώ, etc., sensum
hunc per conjecturam reddidi, quasi dicat: Quamvis tot parum æquis laudibus ac festiva oratione
me exagites, quasi comoediam de me instituens;
nihilominus comœdiam hujusmodi mihi placere
libenter fateor.
col. 1501–1502page 10 of 16
PG 77:1501χρηστῶν μετὰ τὴν πεῖραν τοῖς ἀπολιμπανομένοις τούτων, βαρύτερον. Εἰ δὲ τρυφῆς δέοιο σεμνῆς ταύ την ταῖς εὐλογίαις ἐπικρυπτόμενος, καὶ τῶν πραγμά των φροντίζων ἔλαττον τῷ ἀγαπητῷ τῷδε τὴν ἐπὶ τοῖς φθάσασι λογισάμενος ῥαθυμίαν, ἀνάμεινον παρ' ἡμῶν τὴν ἐπὶ τοῖς ἐχομένοις διόρθωσιν. Πάντως γὰρ οὐκ ἐλαίῳ μόνον, ἀλλὰ καὶ μύροις ἀλείψομεν ὡς Αττικὴν ὄρνιν, καὶ ὁμοφόριον ΚΗ'. ΗΛΙΩΝΙ. Ὣς τοῖς διψῶσιν ἡδὺ γίνεται τὸ ποτόν, οὕτως τοῖς συντυχίας ἐρῶσι τὸ γράφειν, ὅταν ταύτης κατόπιν ἔρχονται. Καγώ τοίνυν ἐπιτείναντός μοι τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ τῆς ἀπολείψεως χρόνου, ἀσμένως ἦλθον ἐπὶ τὰ γράμματα, ὡς δι' αὐτῶν τῇ μεγαλοπρεπείᾳ σου μέλλων εντεύξασθαι· ἀπαιτῶν τὸ αὐτίκα ἡμᾶς ἀντιγράφοις ἀμείψασθαι· δ ποιεῖν συνήθως καταξίου, ὅπως ἔχεις περὶ ἡμᾶς, δηλῶν τοῖς πράγμασιν. ΚΘ'. ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ Τὴν πρὸς ἀξίαν τῆς σῆς μεγαλοπρεπείας τιμήν ὑπὲρ τὴν ἐμαυτοῦ λογισάμενος δύναμιν, ἐπὶ τήν σοι φίλην τοῦ Πάσχα κατέφυγον ἑορτήν, τὰ ἐπὶ ταύτης σύμβολα δεχθῆναι παρ' ἡμῶν εἰς τιμὴν τοῦ θείου παρακαλῶν. "Α προσδέξασθαι αἰδοῖ τῆς ὑπὲρ ἡμῶν πρεσβευούσης. Καταδεξάμενος δὲ ἀντίδος ἡμῖν τὸ διηνεκῶς ἔχειν ἐπὶ μνήμην, ἡμᾶς φιλοῦντας φιλεῖν καταξιών. Δ'. ΙΣΙΔΩΡΟ. Καὶ τίνι ἂν μᾶλλον ήρμοσεν τὴν περὶ τῆς ἱερᾶς τραπέζης ἀγγελίαν ἡμῖν πρὸ τοῦ σοῦ μεγέθους χαρίσασθαι; Τίς δὲ τοσοῦτος, ἢ ἄνδρα σεμνῦναι, ή ἐπαινέσαι τρόπον, καὶ ἑταῖρον ἡμῖν ποιῆσαι πρὸς τοῦ γνωρίμου τὸν καλόν τε καὶ ἀγαθὸν Κάνδιτον, ή ὁ ῥᾳδίως δυνάμενος τοῖς μικροῖς περιτιθέναι μέγε θος; Ἐγὼ δὲ ἦσθεὶς τὴν κατὰ τὴν ἱερὰν τράπεζαν ἐπιτυχίαν, οὐδὲ εἰπεῖν ἔγω, ὅσον ἤσθην τῇ ἐπιστολῇ 'Αλείψομεν ὡς Ἀττικὴν ὄρνιν, καὶ ὁμοφόριον. αλειψαμένως Ατ τικὴν ὅρμιν, προσδέξασθαι, Οι προσδέξασο. ταῖς Ἐκκλησίαις ἐαυ τοῦ, προστάτην ἀκαταγώνιστον τοῦ μετ γέθους, θεοσεβείας, ότι τητος,
EPISTOLA.
χρηστῶν μετὰ τὴν πεῖραν τοῖς ἀπολιμπανομένοις rebus, si postquarn eas degustare coeperunt, adiτούτων, βαρύτερον. Εἰ δὲ τρυφῆς δέοιο σεμνῆς ταύτην ταῖς εὐλογίαις ἐπικρυπτόμενος, καὶ τῶν πραγμάτων φροντίζων ἔλαττον τῷ ἀγαπητῷ τῷδε τὴν ἐπὶ
τοῖς φθάσασι λογισάμενος ῥαθυμίαν, ἀνάμεινον παρ'
ἡμῶν τὴν ἐπὶ τοῖς ἐχομένοις διόρθωσιν. Πάντως γὰρ
οὐκ ἐλαίῳ μόνον, ἀλλὰ καὶ μύροις ἀλείψομεν ὡς
Αττικὴν ὄρνιν, καὶ ὁμοφόριον
ΚΗ'. ΗΛΙΩΝΙ.
mantur, earum deinde privatio molestius feratur.
Quod si serio jocari in anime sit, et hos jocos benedictionibus occultas, dilecto isti ob ea quæ præcessere, negligentiam imputans; a nobis deinceps
emendationem exspecta: omnino enim nou oleo
tantum, sed et unguentis, tanquam Atticam avem
et contubernalem linemus.
XXVIII. HELIONI.
Ut sitientibus dulcis est potus, ita iis qui congressum amicorum expetunt scribere, quando ab
iis abesse coguntur. Igitur et ego, intendente mihị
absentiæ tempore cupiditatem, libentissime ad
scribendum me contuli, quasi per litteras cum
Ὣς τοῖς διψῶσιν ἡδὺ γίνεται τὸ ποτόν, οὕτως τοῖς
συντυχίας ἐρῶσι τὸ γράφειν, ὅταν ταύτης κατόπιν
ἔρχονται. Καγώ τοίνυν ἐπιτείναντός μοι τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ τῆς ἀπολείψεως χρόνου, ἀσμένως ἦλθον
ἐπὶ τὰ γράμματα, ὡς δι' αὐτῶν τῇ μεγαλοπρεπείᾳ
σου μέλλων εντεύξασθαι· ἀπαιτῶν τὸ αὐτίκα ἡμᾶς magnificentia tua collocuturus. Exigo autem, ut
ἀντιγράφοις ἀμείψασθαι· δ ποιεῖν συνήθως καταξίου,
ὅπως ἔχεις περὶ ἡμᾶς, δηλῶν τοῖς πράγμασιν.
ΚΘ'. ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ
Τὴν πρὸς ἀξίαν τῆς σῆς μεγαλοπρεπείας τιμήν
ὑπὲρ τὴν ἐμαυτοῦ λογισάμενος δύναμιν, ἐπὶ τήν σοι
φίλην τοῦ Πάσχα κατέφυγον ἑορτήν, τὰ ἐπὶ ταύτης
σύμβολα δεχθῆναι παρ' ἡμῶν εἰς τιμὴν τοῦ θείου
παρακαλῶν. "Α προσδέξασθαι αἰδοῖ τῆς ὑπὲρ ἡμῶν
πρεσβευούσης. Καταδεξάμενος δὲ ἀντίδος ἡμῖν τὸ
διηνεκῶς ἔχειν ἐπὶ μνήμην, ἡμᾶς φιλοῦντας φιλεῖν
καταξιών.
Δ'. ΙΣΙΔΩΡΟ.
Καὶ τίνι ἂν μᾶλλον ήρμοσεν τὴν περὶ τῆς
ἱερᾶς τραπέζης ἀγγελίαν ἡμῖν πρὸ τοῦ σοῦ μεγέθους
χαρίσασθαι; Τίς δὲ τοσοῦτος, ἢ ἄνδρα σεμνῦναι, ή
ἐπαινέσαι τρόπον, καὶ ἑταῖρον ἡμῖν ποιῆσαι πρὸς
τοῦ γνωρίμου τὸν καλόν τε καὶ ἀγαθὸν Κάνδιτον, ή
ὁ ῥᾳδίως δυνάμενος τοῖς μικροῖς περιτιθέναι μέγε
θος; Ἐγὼ δὲ ἦσθεὶς τὴν κατὰ τὴν ἱερὰν τράπεζαν
ἐπιτυχίαν, οὐδὲ εἰπεῖν ἔγω, ὅσον ἤσθην τῇ ἐπιστολῇ·
confestim nobis rescribendo mutuum rependas:
quod facere pro more tuo ne dedignere, ut re ipsa
palam facias, quomodo erga nos affectus sis.
XXIX. FLORENTIO.
Tibi dignum magnificentia tua honorem a me
tribui non posse reputans, ad charissimum tibi
festum Paschatis diem perfugium habui, obsecrans,
ut symbola quæ in illo fiunt ad honorem Numinis,
a nobis suscipias. Hæc igitur reverenter accipe,
die hoc festo pro nobis apud te legationem obeunte.
Ubi vero acceperis, id nobis repende, ut perpetuo
nostri sis memor, nosque tui amantes amare digneris.
XXX. ISIDORO.
Et quemnam plus decuisset, quam magnitudinem
tuam de sacra mensa nuntium mittendo nobis
gratificari? Quis præterea talis ac tantus esse potest,
vel in homine cohonestando, vel in ipsius moribus
commendandis, dum Canditum virum antea ignotum, sed honestum ac probum, amicitia jungis,
quam qui nullo negotio potest parvis magnitudinem conciliare? Ego vero, postquam iis quæ ad
'Αλείψομεν ὡς Ἀττικὴν ὄρνιν, καὶ ὁμοφόριον.
In ms. codice hæc ita leguntur αλειψαμένως Αττικὴν ὅρμιν, etc. Corrupta verba aliquo restituere
pacio conatus sum, quanquam quid sibi velit
Firmus, non assecutum me esse profitear. Nuni
Attica apis hic intelligenda, quæ dicendi forma apud
antiquos usurpata est, ut Attica facundia significaretur? Tum sensus foret: Si perges me laudare, ego
facundiam tuam uberioribus laudibus aggrediar ac
Balurabo.
Ad Florentium illustrem virum nonnulla
mittit munera, nempe symbola, quæ solemni sancti
Paschatis die peragi solebant. Symbolorum autem
nomine Græci Patres tum sacramenta, tum ipsam
præcipue altaris incruentam hostiam olim designavere. Mic tamen eulogias Graecorum more signif.
cari, certum arbitror, videlicet aut edulia quaedam,
aut alia hujusmodi a sacerdote paschali die benedicta; cujus rei vestigia nostris in ecclesiis adhuc
supersunt. Pro & προσδέξασθαι, fortasse legendum
Οι προσδέξασο.
Quid sibi velit in hujus epistole exordio
Firmus, divinare nescio. Fortasse hic sensus est.
Eulogiam aliquam, id est munus aliquod in sacra
mensa benedictum, per Canditum (siquidem hoc
viri alicujus est nomen) ad Firmam Isidorus miserat,
simulque muneris ac nuntii laudes elegantissime
descripserat. Nunc rescribit Firmus, cum eloquentiam, tum comitatem mittentis extollens. Epistolæ
tamen textum non carere mendis suspicor. Quod
est ad Isidorum, episcopi quidem nomine non donatur; attamen eo munere functus videri possit,
tum quod eulogias ad Firmum miserit, tum quod
Firmas Deum rogat, ut illum ταῖς Ἐκκλησίαις ἐαυτοῦ, suis Ecclesiis, incolumem servet. imo illum
commilitonem bonum, et προστάτην ἀκαταγώνιστον
appellat, quod etiam interpretari possit præsidem
irreprehensibilem. Nihilominus cum hæc epistola
referri etiam possit ad Isidorum virum clarissimum,
qui primo præfectus prætorio, tum consul ordinarius, A. C. 436, fuit, ut ex imperatorum sanctione
contra Nestorium patet, aut ad alios sæculi priucipes viros: nil certi hac in re proferre nobis licet;
et praesertim cum Isidorum istum vocabulo τοῦ μετ
γέθους, h. e. magnitudinis compellet, episcopos
vero nominare soleat titulo θεοσεβείας, aut ότι
τητος, scilicet pietatis aut sanctitalis. Ninirum vige
bat olim, non secus ac hodie, appellationum diversitas, quibus indicabatur diversus hominum
gradus ac munus.
Letter XXXIIIEpistola XXXIII
col. 1503–1504page 11 of 16
Epistola XXIXEpistola XXVIIIEpistola XXXEpistola XXXIEpistola XXXII
PG 77:1503μύρον τε γὰρ ὅζει παιδεύσεως Ἀττικῆς, καὶ λει μῶνος μιμεῖται κάλλος ἦρος ώρα σύμμικτον χάριν ταῖς ὄψεσιν ὑπογράφοντος. Ἐπαλήλιπται δὲ αὐτή καὶ χρυσοῦ· τὸ γὰρ τῆς λέξεως εὐγενὲς οὕτω μᾶλλον εικάζειν ἔχομεν. Τοιοῦτον δέ σε ὄντα ὁ ἡμέτερος φυλάττοι Σωτὴρ ταῖς ἑαυτοῦ Ἐκκλησίαις σύμμαχον ἀγαθὸν καὶ προστάτην ἀκαταγώνιστον. ΛΑ'. ΕΛΕΥΣΙΝΙΟ. Στρατιώτου τὸ πρόθυμον αὐτοῖς ἔργοις ἀποδειξάμενος "Ομηρος ἐποίησεν τὸν βασιλέα τοὺς πα ρακλητικοὺς αὐτῷ πρὸς τοὺς ἀγῶνας σπεύδοντι ἐν διδόναι λόγους. Ἐμοὶ δὲ πρὸς τὴν τῆς λογιότητός σου μέλλησιν ἐγράφησαν αἱ ἐπιστολαί, ἐπειδὴ τοὺς ποθοῦντας ἐν ἡμέρᾳ γηράσκειν ὁ παλαιὸς κατέχει λόγος· ἐνταῦθα δὲ οὐχ ἡμέρας μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐνιαυτοὺς ὅλους ἀριθμεῖν ἔστι παρατεινομένοις τῇ προσδοκία. Εἰ οὖν ἐπακολουθήσει ἐς ὀψὲ γοῦν ποτε τὸ ἔργον, ἀρκέσει εἰς θεραπείαν τῆς προλαβούσης παρατάσεως. Εἰ δὲ ἐπιμένοις, μὴ τὰ τῆς παροιμίας πάθοιμεν· ἐπαγγελίαις τρεφόμενοι, καὶ συντριβόμενα τῷ λιμῷ. ΑΒ'. ΕΚΔΙΚΙΟ. Ερωτήσαντός τινος τὸν ᾿Αλέξανδρον, ὅπου αὐτῷ εἴη τὰ χρήματα, ὅδε τοὺς φίλους αὐτῷ ὑπέδειξεν, ἐν τούτοις εἶναι μηνύων τους θησαυρούς. Κακείνῳ μὲν γὰρ πλουτοῦντι, οἷα δεῖ [δή] βασιλεί, κατ' ειρωνείαν ἐδόκει ἡ ἀπόκρισις γεγενῆσθαι· ἐμοὶ δὲ τοῦτο μόνον έχοντι χρῆμα, καὶ ἐπὶ τοῖς φίλοις φρονοῦντι, καὶ τὴν ἀπ' αὐτῶν χρείαν εἰδέναι ἐπιμελὲς, καὶ ὅσον πλεῖον εἰς χρημάτων περιουσίαν μόνον γὰρ κτῆμα ἄτυλον, μήτε χρόνῳ μαραινόμενον, καὶ ἐν ταῖς ἀπολείψεσι τοῖς σπουδαίοις διὰ τῶν γραμμάτων αὐξόμενον. ΑΓ. ΔΟΜΕΤΙΑΝΟ Καίτοι τοσοῦτον προσεμαρτύρει τῇ λογιότητι σου τὰ ἡμέτερα γράμματα, ὅσον ἡ τοῦ πράγματος ἔδει ξεν έκβασις. Ομοῦ τε γὰρ ἐφάνης, καὶ τροπωσάμενος τοὺς ἐναντίους ὑπέστρεψας, επιφανέστερον νική σας, ἢ ὁ τοῦ Πηλέως παρ' Ομήρω τους Τρώας. Οὺς μὲν σπεύδοντας ἴδοι Δαναών ταχυπώλων, Τοὺς μάλα θαρσύνεσκε παριστάμενος ἐπέεσσιν. Οἱ δὲ ποθοῦντες ἐν ἅματι γηράσκουσι. Δομετ. Δομετιανῷ
FIRMI CÆSARIENSIS EPISCOPI
sacram pertinent mensam, cum delectatione ga- μύρον τε γὰρ ὅζει παιδεύσεως Ἀττικῆς, καὶ λειvisus sum, explicare satis nequeo, quantam voluptatem mihi attulerit epistola tua: illa enim et
disciplinæ Atticæ fragrantiam redolet, et prati venustatem imitatur, verna tempestate omnigenam
gratiam aspectui subjicientis. Illita autem ipsa et
auro fuit; etenim dictionis nobilitatem hac veμῶνος μιμεῖται κάλλος ἦρος ώρα σύμμικτον χάριν
ταῖς ὄψεσιν ὑπογράφοντος. Ἐπαλήλιπται δὲ αὐτή
καὶ χρυσοῦ· τὸ γὰρ τῆς λέξεως εὐγενὲς οὕτω μᾶλλον
εικάζειν ἔχομεν. Τοιοῦτον δέ σε ὄντα ὁ ἡμέτερος φυ
λάττοι Σωτὴρ ταῖς ἑαυτοῦ Ἐκκλησίαις σύμμαχον
ἀγαθὸν καὶ προστάτην ἀκαταγώνιστον.
rius imagine exprimere possumus. Te vero, cum hujusmodi sis, incolumem suis servet Ecclesiis Servator noster, cominilitonem certe eximium ducemque invictum.
XXXI. ELEUSINIO.
Militis alacritatem quæ in ipso officio præstatur,
commendaturus Homerus, regem induxit, qui ad
ipsum militem jam in pugnam properantem exhortationem adhiberet. Ego vero sapientiæ tuæ cunctationem per epistolas excitare decrevi: etenim
amantes ac desiderantes uno die senescere, vetus
ait verbum; nunc autem non dies tantum, sed et
annos integros numerare possumus jam exspectatione distenti. Quod si aliquando, licet sero, effectus consequatur, id satis erit ad curam præteritæ
distentionis. Sin autem in mora perseveraveris,
vide ne iis malis afficiamur, quæ sunt in adagio:
promissis enutriti et fame enecti.
XXXII. ECDICIO.
Interroganti cuidam Alexandrum, ubinam ejus
divitiæ forent, amìcos ei rex ostendit, suos in his
thesauros esse significans. Ille quidem dives, ut
par est esse regem, videbatur adhibuisse in responsione dissimulationem: mihi vero has tantum
possidenti divitias, et unice in amicis glorianti,
una est cura cognoscere, quanta ab ipsis utilitas
proveniat, et quantum bæ reliquis divitiæ præstent.
Hæc enin sula possessio est, quæ nec vi diripi,
nec tempore absumi potest, quæque inter probos
viros, quamvis locorum intervallo disjunctos, per
litteras augetur.
XXXIII. DOMETIANO.
Tantum quidem litteræ nostræ testabantur pradentiæ tuæ, quantum rei exitus comprobavit. Simul ac enim te ostendisti, illico adversariis debellatis, regressus es, illustrius cos vincens, quam
Pelides apud Homerum Trojanos. Sin autem tuis
ΛΑ'. ΕΛΕΥΣΙΝΙΟ.
Στρατιώτου τὸ πρόθυμον αὐτοῖς ἔργοις ἀποδειξάμενος "Ομηρος ἐποίησεν τὸν βασιλέα τοὺς πα
ρακλητικοὺς αὐτῷ πρὸς τοὺς ἀγῶνας σπεύδοντι ἐνδιδόναι λόγους. Ἐμοὶ δὲ πρὸς τὴν τῆς λογιότητός
σου μέλλησιν ἐγράφησαν αἱ ἐπιστολαί, ἐπειδὴ τοὺς
ποθοῦντας ἐν ἡμέρᾳ γηράσκειν ὁ παλαιὸς κατέχει
λόγος· ἐνταῦθα δὲ οὐχ ἡμέρας μόνον, ἀλλὰ καὶ
ἐνιαυτοὺς ὅλους ἀριθμεῖν ἔστι παρατεινομένοις τῇ
προσδοκία. Εἰ οὖν ἐπακολουθήσει ἐς ὀψὲ γοῦν ποτε
τὸ ἔργον, ἀρκέσει εἰς θεραπείαν τῆς προλαβούσης
παρατάσεως. Εἰ δὲ ἐπιμένοις, μὴ τὰ τῆς παροιμίας
πάθοιμεν· ἐπαγγελίαις τρεφόμενοι, καὶ συντριβόμε
να τῷ λιμῷ.
ΑΒ'. ΕΚΔΙΚΙΟ.
Ερωτήσαντός τινος τὸν ᾿Αλέξανδρον, ὅπου αὐτῷ
εἴη τὰ χρήματα, ὅδε τοὺς φίλους αὐτῷ ὑπέδειξεν,
ἐν τούτοις εἶναι μηνύων τους θησαυρούς. Κακείνῳ μὲν
γὰρ πλουτοῦντι, οἷα δεῖ [δή] βασιλεί, κατ' ειρωνείαν
ἐδόκει ἡ ἀπόκρισις γεγενῆσθαι· ἐμοὶ δὲ τοῦτο μόνον
έχοντι χρῆμα, καὶ ἐπὶ τοῖς φίλοις φρονοῦντι, καὶ τὴν
ἀπ' αὐτῶν χρείαν εἰδέναι ἐπιμελὲς, καὶ ὅσον πλεῖον
εἰς χρημάτων περιουσίαν μόνον γὰρ κτῆμα ἄτυλον,
μήτε χρόνῳ μαραινόμενον, καὶ ἐν ταῖς ἀπολείψεσι
τοῖς σπουδαίοις διὰ τῶν γραμμάτων αὐξόμενον.
ΑΓ. ΔΟΜΕΤΙΑΝΟ
Καίτοι τοσοῦτον προσεμαρτύρει τῇ λογιότητι σου
τὰ ἡμέτερα γράμματα, ὅσον ἡ τοῦ πράγματος ἔδει
ξεν έκβασις. Ομοῦ τε γὰρ ἐφάνης, καὶ τροπωσάμενος τοὺς ἐναντίους ὑπέστρεψας, επιφανέστερον νική
σας, ἢ ὁ τοῦ Πηλέως παρ' Ομήρω τους Τρώας.
In epistolæ exordio ad Iliados lib. 1v, ỳ. 231, Proinde conqueritur Firmus, quod non dies tanrespicit Firmus, ubi Agamemnon:
Οὺς μὲν σπεύδοντας ἴδοι Δαναών ταχυπώλων,
Τοὺς μάλα θαρσύνεσκε παριστάμενος ἐπέεσσιν.
Quos quidem properantes vidisset Danaorum celeres equos habentium, Hos valde hortabatur assistens verbis.
Contra vero Eleusinium ad se venire cunctantem,
quando aliud non poterat, sollicitare per epistolas
constituerat Firmus noster, suam eleganti adagio
impatientiam excusans nempe, quod amantes, sive
desiderantes uno die senescunt. Hanc parœmiam a
Theocrito ille accepit, cujus est versus in Aeta
(Idyll., xı,, †. 2):
Οἱ δὲ ποθοῦντες ἐν ἅματι γηράσκουσι.
Verum quos amor angit, in una luce senescunt.
tum, sed totos annos Eleusinium exspectare cogatur; quanquam præteritam moram se obliturum
spondet, dum aliquando veniat. Quod si adhuc adventum distulerit Eleusinius, se promissis adhuc
nutritum, fame tandem esse enecandum ait, quibus
verbis ad alterum alludit adagium.
In ms. codice titulus minime integer prepe
nitur, cum illic tantum scriplum sit Δομετ. Kibi
Δομετιανῷ perspicue legi posse visum est, quippe
inter sancti Nili epistolas una est ad Dometianum
perscripta, qui nescio an cum nostro quidquam
commune præter nomen habeat. Huic autem illustri viro Firmus gratulatur, quod exitu felicissimo
suos profligarit adversarios. Se quoque profecta‹
rum esse ad illum pollicetur, nescio quid de marty
ribus addens.
col. 1505–1506page 12 of 16
PG 77:1505Εἰ δὲ ἥττων τῆς ἀξίας παρ' ἡμῶν ἔπαινος, τῇ τῆς ἐπιστολῆς λόγισαι συμμετρία. Τις γὰρ ἂν τὸ κατὰ τέχνην ἐγκώμιον ἐν ἐπιστολῆς μέτρῳ δηλώσ σειεν; Ἐγὼ δὲ τὸ λοιπὸν ἥξω δι' ἐμαυτοῦ θεραπεύσων, συμμάχους λαβὼν τῆς τε περὶ πάντας σπουδῆς, καὶ τῆς φιλοτιμίας τοὺς παρὰ τῇ λογιότητά σου τι μωμένους τῇ μνήμῃ μάρτυρας. ΛΔ'. ΕΥΑΝΔΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Εδιπλασίασας ἡμῖν τὸν τῆς ἑορτῆς χρόνον, ἀνανεωσάμενος αὐτὴν τοῖς τῆς φιλίας συμβόλοις. Καὶ λευκὴν ἀτεχνῶς ἡγάγομεν ἡμέραν τῶν τῆς θεοσεβείας σου γραμμάτων ἐπιτυχόντες. Γράφε τοίνυν, καὶ μέσ μνησο, παρακαλώ, ἵνα μὴ λήθης ἡμῖν ὁ τῆς σιωπῆς χρόνος γένηται πρόφασις· τῆς δὲ τῆς φίλης εἰρήνης ἔχειν ἡμῖν διδοὺς συνθήματα τὰς ἐπιστολάς. ΛΕ'. ΑΚΑΚΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Ικανόν ήδυσμα γράμμασιν μετ' εὐλογίας ἰχθὺς, θάττον ἢ λόγος παρ' ἡμᾶς ἀφικόμενος, καὶ τὴν τῆς Θεοσεβείας σου περὶ ἡμᾶς τῷ τάχει τῆς ἀφίξεως μηνύσας σχέσιν. Καὶ γὰρ καὶ τὴν τοῦ ἀέρος διέφυγε βλάβην, καὶ ὡς ἐντεῦθεν ἐκ τοῦ γείτονος ἀνανηξάμενος ποταμοῦ ἐπιτήδειον ὄψον πρὸς πανδαισίαν γε γένηται. Καὶ πλήρης ή τράπεζα τοῦ δεξιοῦ θύματος πρὸς πολλὰ ταῖς καρυκείαις ἁρμόσασα, ὡς μικρὰν εἶναι τὴν ᾿Αλκινόου τρυφήν, πρὸς τὴν σὴν ἐξεταζομένην φιλοτιμίαν, τῶν ἡμετέρων περιτευμάτων διαδοθέντων τοῖς δεομένοις. ΑΓ. ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Ακατάλλακτον μίσος τοῖς οἰκέταις πρὸς τοὺς δε σπότας ἐστὶν, οἱ τοὺς κεκτημένους ἀποδιδράσκοντε; ἑτέροις δουλεύειν μᾶλλον ἢ τοῖς οἰκείοις δεσπόταις ἀνέχονται. Τοῦτο δὲ καὶ τῷδε οἰκέται πεποιήκασιν ἀποδράντες γὰρ αὐτὸν τοῖς αὐτόθι ἐμφωλεύειν λέγοντας τόποις. Τούτους κέλευσον ἀνερευνηθέντας, καὶ ἁλόντας μετὰ ἀσφαλεστάτης φρουρᾶς ἐπὶ τὰ τῇδε παραπεμφθῆναι, δικαίαν καὶ ὀφειλομένην τῷ βίῳ σου, ἡμῖν τε καὶ τοῖς δι' ἡμῶν αἰτήσασι παρεχόμενος τὴν χάριν. ΑΖ. ΚΥΡΙΛΛΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Τὰ μὲν ὅσα περὶ τῆς τῶν γραμμάτων ἐστὶ διηγή 'Αλκινόου. 'Αλκίνου. ντι τὴν τῶν γραμμάτων διήγησιν,
EPISTOLE.
Εἰ δὲ ἥττων τῆς ἀξίας & παρ' ἡμῶν ἔπαινος, τῇ meritis minor nostra laudatio, hoc epistolarum
τῆς ἐπιστολῆς λόγισαι συμμετρία. Τις γὰρ ἂν τὸ
κατὰ τέχνην ἐγκώμιον ἐν ἐπιστολῆς μέτρῳ δηλώσ
σειεν; Ἐγὼ δὲ τὸ λοιπὸν ἥξω δι' ἐμαυτοῦ θεραπεύσων, συμμάχους λαβὼν τῆς τε περὶ πάντας σπουδῆς,
καὶ τῆς φιλοτιμίας τοὺς παρὰ τῇ λογιότητά σου τι
μωμένους τῇ μνήμῃ μάρτυρας.
ΛΔ'. ΕΥΑΝΔΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Εδιπλασίασας ἡμῖν τὸν τῆς ἑορτῆς χρόνον, ἀνανεωσάμενος αὐτὴν τοῖς τῆς φιλίας συμβόλοις. Καὶ
λευκὴν ἀτεχνῶς ἡγάγομεν ἡμέραν τῶν τῆς θεοσεβείας
σου γραμμάτων ἐπιτυχόντες. Γράφε τοίνυν, καὶ μέσ
μνησο, παρακαλώ, ἵνα μὴ λήθης ἡμῖν ὁ τῆς σιωπῆς
χρόνος γένηται πρόφασις· τῆς δὲ τῆς φίλης εἰρήνης
ἔχειν ἡμῖν διδοὺς συνθήματα τὰς ἐπιστολάς.
ΛΕ'. ΑΚΑΚΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Ικανόν ήδυσμα γράμμασιν μετ' εὐλογίας ἰχθὺς,
θάττον ἢ λόγος παρ' ἡμᾶς ἀφικόμενος, καὶ τὴν τῆς
Θεοσεβείας σου περὶ ἡμᾶς τῷ τάχει τῆς ἀφίξεως
μηνύσας σχέσιν. Καὶ γὰρ καὶ τὴν τοῦ ἀέρος διέφυγε
βλάβην, καὶ ὡς ἐντεῦθεν ἐκ τοῦ γείτονος ἀνανηξάμενος ποταμοῦ ἐπιτήδειον ὄψον πρὸς πανδαισίαν γε
γένηται. Καὶ πλήρης ή τράπεζα τοῦ δεξιοῦ θύματος
πρὸς πολλὰ ταῖς καρυκείαις ἁρμόσασα, ὡς μικρὰν
εἶναι τὴν ᾿Αλκινόου τρυφήν, πρὸς τὴν σὴν ἐξεταζομένην φιλοτιμίαν, τῶν ἡμετέρων περιτευμάτων
διαδοθέντων τοῖς δεομένοις.
ΑΓ. ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Ακατάλλακτον μίσος τοῖς οἰκέταις πρὸς τοὺς δε
σπότας ἐστὶν, οἱ τοὺς κεκτημένους ἀποδιδράσκοντε;
ἑτέροις δουλεύειν μᾶλλον ἢ τοῖς οἰκείοις δεσπόταις
ἀνέχονται. Τοῦτο δὲ καὶ τῷδε οἰκέται πεποιήκασιν·
ἀποδράντες γὰρ αὐτὸν τοῖς αὐτόθι ἐμφωλεύειν λέγοντας τόποις. Τούτους κέλευσον ἀνερευνηθέντας, καὶ
ἁλόντας μετὰ ἀσφαλεστάτης φρουρᾶς ἐπὶ τὰ τῇδε
παραπεμφθῆναι, δικαίαν καὶ ὀφειλομένην τῷ βίῳ
σου, ἡμῖν τε καὶ τοῖς δι' ἡμῶν αἰτήσασι παρεχόμενος
τὴν χάριν.
ΑΖ. ΚΥΡΙΛΛΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Τὰ μὲν ὅσα περὶ τῆς τῶν γραμμάτων ἐστὶ διηγή
modulo ascribe: quis enim encomium ex arte factum epistolæ mensura comprehendat? Ego vero,
quod reliquum est, veniam ipsemet curaturus, et
studii erga omnes, atque benevolentiæ socios accipiam, eos qui a prudentia tua memoria honestantur, martyres.
XXXIV. EVANDRIO EPISCOPO.
Bis festi diei tempore frui nobis visi sumus, postquam ipsum amicitiæ tuæ symbolis renovasti. Et
certe pietatis tuæ litteræ effecerunt, ut albus dies
nobis duceretur. Scribe igitur, et recordare, quæso,
ne tempus quo silebimus, utriusque nostrum obliviscendi sit causa; nobis autem da interim epistolas
tuæ dilectæ pacis tesseras.
XXXV. ACACIO EPISCOPO.
Accommodatum condimentum litteris fuit piscis
ille, qui dicto citius ad nos pervenit, pietatis tuæ
erga nos affectum sui adventus celeritate significans. Etenim et aeris inclementiam vitavit, et veluti hic e proximo emersus fluvio commodissimum ad lautissimam cœnam edulium est factus.
Et sane præstanti victima hac instructa mensa ita
condimentis suis ad usus plures inserviit, ut si
cum tua magnificentia conferrentur, inferiores esse
viderentur Aleinoi deliciæ, vel nostræ cœnæ reliquiis in pauperes distributis.
XXXVI. LEONTIO EPISCOPO.
Inexorabile odium in dominos famulis est, qui, a
possessoribus suis se fuga subducentes, aliis inservire, quam domesticis propriisque dominis malunt.
Idem autem contra hunc etiam præstitere servi:
siquidem postquam ab ipso fuga sese subtraxere,
in istis latitare dicuntur locis. Hos igitur jube conquisitos et captos, sub tutissima custodia ad regiones nostras remitti, justam utilemque vitæ tuæ
nobisque, et iis qui per nos opem tuam implorant,
gratiam rependens.
XXXVII. CYRILLO EPISCOPO.
Omnia quidem quæ de litterarum narratione ferunLUD. ANT. MURATORII NOTÆ.
Et epistola 19, ad eumdem Acacium scripta
est, quem episcopum fuisse Melitenensem, verisinile duxi. Ad Firmum ille eulogiam, hoc est, piscem benedictum in mutui amoris symbolum miserat, eorum temporum secutus morem, quibus per
hujusmodi quoque munera Christianam charitatem
alque communionem episcopi fovere solebant.
Quare gratias illi Firmus agit, multisque laudibus
donum prosequitur.
(31.) 'Αλκινόου. In ms. codice legebatur 'Αλκίνου.
Librarii errorem emendavi. Celebres fecit hortos ac
delicias Alcinol Homerus Odyss. lib. ντι (7 85 seqq.),
ita ut in adagium transierint apud poetas aliosque
scriptores. Quamobrem Plinius merito hæc scripsit lib. xix, cap. 4: Antiquitas nihil prius mirala
est, quam Hesperidum hortos ac regum Adonidis et
Alcinoi. Virgilius, Propertius, Ovidius, Statius et
alii Latinorum de iis mentionem fecere. Fecit et
Nazianzenus in Carm. ad Vitalianum.
Improbi quidam servi legitimo sese subdu-
xerant domino, et in Leontii episcopi diocesi lati.
tare dicebantur. Eorum itaque dominum Firmus
Leontio commendat, ut hujus ope servos recuperare possit. Concilio Chalcedonensi anno 451, Interfuere tres minimum Leontii episcopi, nempe
episcopus Araxi Lycia, episcopus Ascalona Palastinæ, episcopus Magnesia Maandri. Ad unum ex his
fortasse data fuit hæc epistola. Isidorus quoque Pelusiola epistolam 2, lib. v, ad Leontium quemdam
episcopum scripsit.
Ad Cyrillum sanctissimum Alexandriæ episcopum scribit Firmus, significatque, sibi moram
Ephesi, antea ingratam, nunc placere illius causa et·
amore. Nemo est, qui Cyrilli potissimum opera
Ephesinam synodum coactam fuisse non sciat:
quare cur ad illum Firmus hæc scribat, facile intelligas. Sed quando scripta fuerit epistola, et quid
ille significet, cum memorat τὴν τῶν γραμμάτων
διήγησιν, litterarum narrationem, uti et alia que
hic obscure innuuntur, difficile assequare Illud
Letter XXXVIIIEpistola XXXVIII
col. 1507–1508page 13 of 16
Epistola XXXIVEpistola XXXVEpistola XXXVIEpistola XXXVIIEpistola XXXIX
PG 77:1507σεως-οἶδα κοινοῖς τὰ γράμμασι καὶ τῶν παρ' ἑκάστου τὴν ἁγιότητά σου δεδιδαγμένην. Ἐγὼ δὲ γράψαι ἐπείχθην & πέπονθα· ἔοικα γὰρ τὴν Στησιχόρου παλινῳδίαν ᾄδειν, ἐκεῖνα ποθῶν, ὧν πρότερον μακράν ἐποιοῦμεν κατηγορίαν. Τὴν γὰρ ἐν Ἐφέσῳ διαγωγήν δυσχεραίνων, καὶ ἀσμένως ταύτης ἀπαλλαγείς, νῦν ἐρᾶν αὐτῆς πόθῳ τῆς σῆς ὁσιότητος ἠνάγκασμαι. Οὕτω πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ἐκκαίομαι. 'Αλλ᾽ εἴ τις καί σοι λόγος ἡμῶν, θεοφιλέστατε, γράφε, καὶ μέσ μνησο & τοῖς φίλοις ἐπινενόηται, τὰ δὲ πράγματα συντόμως εἰπεῖν, πρὸς οὐδὲν τῆς ἐλπίδος ἐφ' ἑκά τερα στρεφομένης. ΛΗ. ΟΥΑΛΕΡΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Ηρετό τις τὸν ᾿Αλέξανδρον, ὅπου αὐτῷ οἱ θησαυροὶ εἶεν. Ὁ δὲ τοὺς φίλους ἔδειξεν, ηὐπόρει γὰρ οἷ μαι, τοιούτων, οίους εὗρον κἀγὼ νῦν εἰς γνῶσιν τῆς ὑμετέρας οσιότητος ἐλθών. Καὶ ἔχομαι τοῦ θησαυρού, καὶ φυλάττω τοῦτον, χρυσῇ στήλῃ τῇ καρδίᾳ τῆς ὑμετέρας οσιότητος εγχαράξας τὴν μνήμην. Καὶ φυλάττετε μοι ταύτην εἰς ἀεὶ, καὶ μνήμης ἀξιοῦντες, καὶ γράμμασι δεξιούμενοι. Τὰ δὲ τοῦ πράγματος ὅπως ἔχοι, τί δεῖ λέγειν; Σισύφιον πέτρον κυλιόντων ἡμῶν καὶ ὅταν πρὸς τῷ τέλει γενώμεθα, πρὶν ἢ ὑπερβάλλεσθαι τὸν λόφον ἐπὶ τὰ αὐτὰ φερομένου τοῦ λίθου, ὡς μηδὲν εἶναι τῶν προλαβόντων ὄφελος πόνων. ᾿Αλλὰ τῶν ὑμετέρων εὐχῶν ἔργον γενήσεται, καὶ τοῦτον ὑπερτεθῆναι ποτε, καὶ ὑμᾶς ἀφεθῆναι τῶν δυσχερῶν. καὶ εἰς ταυτὸν ἀλλήλοις ἐλθεῖν· τοῦτο γὰρ οἶμαι τῶν μακρῶν πόνων γενήσεσθαι πέρας. ΑΘ'. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑ. Εἰ ἀγνῶτα τῇ θαυμασιότητί σου συνιστάναι ἔμελ λον, έδει μοι προοιμίων, καὶ τῆς περὶ αὐτοῦ διηγήσεως, τίς, καὶ πόθεν, καὶ ποδαπὸς, καὶ ὅσον τῷ ψάλο λειν τῶν τε νῦν καὶ προτέρων κεκράτηκεν. Ησθέντα δέ σε πολλάκις δι' αὐτοῦ τοῖς θείοις ᾄσμασι μετὰ σώ φρονος ἡδονῆς, ἐξευμαρίσαι αὐτῷ παρακαλῶ τὰ προ κείμενα, καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ, καὶ διὰ τοῦ μεγαλοπρεπεστάτου κόμητος ἀφεθῆναι αὐτὸν τῆς ἐκ διαβολῆς παρά τινων γενομένης συκοφαντίας. Παρασκεύασαι, καὶ δὸς τὴν χάριν, δι᾿ ἡμᾶς ἀπωσάμενος τὸ φιλόνεικον, ἵνα μὴ ἔλεγχος ἡμῖν τὸ πράγμα πεπλασμένης φιλίας γένηται· λυπήσεις γὰρ οὐκ ἐμὲ μένον, ἀλλὰ καὶ τὴν μητέρα σου τὴν Ἐκκλησίαν ἐν παρέργῳ δε ξάμενος τὴν παράκλησιν.
FIRMI CÆSARIENSIS EPISCOPI
tur, tum e publicis tum e privatis epistolis sancti- σεως-οἶδα κοινοῖς τὰ γράμμασι καὶ τῶν παρ' ἑκάστου
tatem tuam didicisse cognovi. Ego vero scribere
properavi, quæ sum passus: visus enim sum Stesichori palinodiam canere, cum ea nunc amem
quae antea graviter ac prolixe accusabamus. Ephesi
enim moram moleste ferens, et ab ipsa liberari
cupiens, nunc illam amare desiderio tum sanctitatis sum coactus: adeo ad id quod tu desideras, incendor. At si tibi quoque, o Deo charissime, nostri
est aliqua ratio, ad me scribe, eaque quæ ab amicis excogitata sunt, resque ipsas, breviter referre
memento, spe temere utrinque fluctuante.
XXXVIH. VALERIO EPISCOPO.
Interrogavit Alexandrum quidam, ubinam ipstus
thesauri forent: et ille amicos ostendit; abundabat enim, ut puto, hujusmodi viris, quales ego
quoque inveni, tuæ sanctitatio notitiam adeptus. Εt
certe thesaurum hunc arte complector et servo,
cum in aurea columna, hoc est in corde sanctitatis
tuæ memoria mei insculpta fuerit. Hanc ergo mihi
in æternum servate, tum me dignando memoria vestra, tum per litteras complectendo. Quæ vero ad
negotium spectant, quomodo se habeant, quid attinet dicere? Sisyphi saxum adhuc volvimus; et si
interdum ad finem accedimus, saxum in eumdem
ante recidit locum, quam fastigium superetur, ita
ut nullus nobis sit ante susceptorum laborum fructus. Vestræ tamen preces efficient, ut hoc tandem
superimponatur, et nos incommodis liberemur, et
in idem invicem conveniamus: hoc enim puto diuturnis laboribus finem esse impositurum.
XXXIX. EUSTRATIO.
Si ignotum virum magnificentiæ tuæ commendaturus essem, oporteret me preœmiis et narratione
uti, referendo quis esset, et unde, et cujus, et quantum in psallendo non viventes tantum, sed et majores nostros superarit. Verum te, quem sæpe honesta voluptate ac delectatione in divinis camicis
ipse implevit, brevibus obsecro, ut quæ instituit,
facilia illi reddas, atque ut per se ipsum et magnįfcentissimi comitis ope, calumniam sibi per aliquot
obtrectatores instructam effugiat. Nostra itaque
causa da operam, et hoc illi præsta, ut omnis contentio ac pertinacia repellatur, ne ficle amicitiæ
notam nobis hoc negotium inurat: dolore enim
non me duntaxat, sed Ecclesiam quoque matrem
tuam afficies, si obiter ac perfunctorie commendationem istam accipies.
τὴν ἁγιότητά σου δεδιδαγμένην. Ἐγὼ δὲ γράψαι
ἐπείχθην & πέπονθα· ἔοικα γὰρ τὴν Στησιχόρου πα
λινῳδίαν ᾄδειν, ἐκεῖνα ποθῶν, ὧν πρότερον μακράν
ἐποιοῦμεν κατηγορίαν. Τὴν γὰρ ἐν Ἐφέσῳ διαγωγήν
δυσχεραίνων, καὶ ἀσμένως ταύτης ἀπαλλαγείς, νῦν
ἐρᾶν αὐτῆς πόθῳ τῆς σῆς ὁσιότητος ἠνάγκασμαι.
Οὕτω πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ἐκκαίομαι. 'Αλλ᾽ εἴ τις
καί σοι λόγος ἡμῶν, θεοφιλέστατε, γράφε, καὶ μέσ
μνησο & τοῖς φίλοις ἐπινενόηται, τὰ δὲ πράγματα
συντόμως εἰπεῖν, πρὸς οὐδὲν τῆς ἐλπίδος ἐφ' ἑκά
τερα στρεφομένης.
ΛΗ. ΟΥΑΛΕΡΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Ηρετό τις τὸν ᾿Αλέξανδρον, ὅπου αὐτῷ οἱ θησαυ
ροι εἶεν. Ὁ δὲ τοὺς φίλους ἔδειξεν, ηὐπόρει γὰρ οἷ
μαι, τοιούτων, οίους εὗρον κἀγὼ νῦν εἰς γνῶσιν τῆς
ὑμετέρας οσιότητος ἐλθών. Καὶ ἔχομαι τοῦ θησαυρού,
καὶ φυλάττω τοῦτον, χρυσῇ στήλῃ τῇ καρδίᾳ τῆς
ὑμετέρας οσιότητος εγχαράξας τὴν μνήμην. Καὶ φυ
λάττετέ μοι ταύτην εἰς ἀεὶ, καὶ μνήμης ἀξιοῦντες,
καὶ γράμμασι δεξιούμενοι. Τὰ δὲ τοῦ πράγματος ὅπως
ἔχοι, τί δεῖ λέγειν; Σισύφιον πέτρον κυλιόντων ἡμῶν
καὶ ὅταν πρὸς τῷ τέλει γενώμεθα, πρὶν ἢ ὑπερβάλλεσθαι τὸν λόφον ἐπὶ τὰ αὐτὰ φερομένου τοῦ λίθου,
ὡς μηδὲν εἶναι τῶν προλαβόντων ὄφελος πόνων. ᾿Αλλὰ
τῶν ὑμετέρων εὐχῶν ἔργον γενήσεται, καὶ τοῦτον
ὑπερτεθῆναι ποτε, καὶ ὑμᾶς ἀφεθῆναι τῶν δυσχερῶν.
καὶ εἰς ταυτὸν ἀλλήλοις ἐλθεῖν· τοῦτο γὰρ οἶμαι τῶν
μακρῶν πόνων γενήσεσθαι πέρας.
ΑΘ'. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑ.
Εἰ ἀγνῶτα τῇ θαυμασιότητί σου συνιστάναι ἔμελλον, έδει μοι προοιμίων, καὶ τῆς περὶ αὐτοῦ διηγήσεως, τίς, καὶ πόθεν, καὶ ποδαπὸς, καὶ ὅσον τῷ ψάλο
λειν τῶν τε νῦν καὶ προτέρων κεκράτηκεν. Ησθέντα
δέ σε πολλάκις δι' αὐτοῦ τοῖς θείοις ᾄσμασι μετὰ σώ
φρονος ἡδονῆς, ἐξευμαρίσαι αὐτῷ παρακαλῶ τὰ προ
κείμενα, καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ, καὶ διὰ τοῦ μεγαλοπρεπεστάτου κόμητος ἀφεθῆναι αὐτὸν τῆς ἐκ διαβολῆς
παρά τινων γενομένης συκοφαντίας. Παρασκεύασαι,
καὶ δὸς τὴν χάριν, δι᾿ ἡμᾶς ἀπωσάμενος τὸ φιλόνει
κον, ἵνα μὴ ἔλεγχος ἡμῖν τὸ πράγμα πεπλασμένης
φιλίας γένηται· λυπήσεις γὰρ οὐκ ἐμὲ μένον, ἀλλὰ
καὶ τὴν μητέρα σου τὴν Ἐκκλησίαν ἐν παρέργῳ δε
ξάμενος τὴν παράκλησιν.
certum, nempe inter ferventiores episcopos, qui
eidem universal concilio interſuere impiumque
Nestorium damnavere, scriptorem nostrum excelluisse, et sancto Cyrillo semper in sententia ferenda fuisse concordem, sicuti ejus concilii Acta perspicue testantur.
In subscriptionibus Chalcedonensis concilii
ecumenici memoratur Valerius, Laodicea Phænicia
episcopus. An idem cum isto fuerit, ad quem seribit Firmus, incertum. Nestorii causa fuisse videtur,
quam scriptor noster amice componi possc haudquaquam censet. Hinc more Sisyphi saxum frustra
versari ait. Quæ si vera sunt, ad Ephesini concilij
tempora intelligimus referendam esse epistolam
istam.
col. 1509–1510page 14 of 16
PG 77:1509Μ'. ΕΥΠΝΙΑ. Εἰς καιρὸν ἔοικεν ή δίκη τοταμιεῦσθαι τῷδε εἰς ἄμυναν ὧν ἡδίκησεν, ὑπὸ σοὶ κριτῇ τῆς δίκης βραβευομένης. Καὶ καταξίωσον, παρακαλώ, μαθών, ὅσα τε τόλμηται αὐτῷ κατὰ τοῦδε, καὶ ἐπεξελθεῖν ἀνδρικῶς τῇ ὑποθέσει, καὶ βοηθῆσαι τῷ ἡδικημένῳ, καὶ δίκας εἰσπράξασθαι τὸν ἀδικοῦντα, τῆς περὶ τὸ δίκαιον γινομένης σπουδῆς εἰς ἡμετέραν περιουσίας τιμήν. ΜΑ'. ΕΛΛΑΔΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Γύναιον μοχθηρὸν ἀποταξάμενον πρότερον τῷ βίῳ, εἶτα δι᾿ ἀσωτείαν εἰς πᾶν ἀσεβείας ἐληλακός, μικρόν ἡγησάμενον ψεύσασθαι τὴν πρώτην ὁμολογίαν, συν ἔργῳ τῷ κεκοινωνηκότι τῆς ἁμαρτίας χρώμενον, ἐφόδους ἐτόλμησεν κατὰ τῆσδε, καὶ τῶν ὄντων αὐτῇ ἁρπαγάς, καὶ ἀνδραπόδων ἀφαιρέσεις, οὐδεμίαν ἐλω λείπον μοχθηρίας ὑπερβολὴν εἰς τὸ προσθείναι άμαρ τίας ἐφ᾽ ἁμαρτίαις. Τοῦτο ὑπὸ τὴν σὴν θεοσέβειαν μετοικῆσαν, καὶ τῆς εἰς τὸν Χριστὸν ἀρνήσεως, καὶ τῶν μετὰ ταῦτα τολμωμένων εισπραχθῆναι δίκας και λευσάτω ἡ ὁσιότης σου, καὶ ἀποκηρυχθῆναι αὐτὸ πάσης ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας, εἰ μὲν δοκιμάσειας, καὶ ἀεί· εἰ δὲ μὴ τοῦτο, ἄχρι γοῦν τῆς τοῦ πράγματος διορθώσεως. ΜΒ. ΔΑΝΙΗΛ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Εἰ ἦν σύμβολα τῆς προαιρέσεως ἐπὶ τοῦ προσώπου φέρειν τοὺς πονηρούς, ἤρχει ὁ δεῖνα, καὶ μηδενὸς ἐπιστάντος τῇ κατηγορίᾳ, ὀφθεὶς τῇ θεοσεβείᾳ σου, ὑπόδικος γενέσθαι τοῖς τολμηθεῖσιν ἐγκλήμασιν ἐπειδὴ λωποδυτήσας ἀνθρώπους εὐλαβεῖς, καὶ σεμνὸν ᾑρημένους βίον, καὶ περιελὼν αὐτῶν τὰς πρὸς τὸ ζῆν ἀφορμὰς, ἐντεῦθεν ἀποδρὰς πρὸς τὴν ὑπὸ τὴν θεοσέβειάν σου τεταγμένην μετέστη, τοῦτον ὑποδεικνύμενον κέλευσον καὶ τὰ πράγματα & ὑπεξέθετο, ἀποκαταστῆσαι, καὶ παραδοθῆναι τοῖς ἀφικομένοις, ἐνταῦθα μετὰ τοὺς ἐλέγχους εἰς σωφρονισμόν τῶν οὕτω προηρημένων δίκας ὑφέξοντα. Ικανὸν δὲ εἰς ἀναίρεσιν ἀδικήματος τὸ μὴ οἴεσθαί τινας ἐν ἀλλαγῇ τῶν τόπων διαφεύγειν τὴν τιμωρίαν, καὶ αὐτόθι, καὶ παρ' ἡμῖν ἐπιμελῶς τῆς τοῦ δικαίου φυλακής τιμω μένης. Ηνεγκε καὶ καθ᾿ ἡμᾶς χρόνος Ἑλένην Λάκαι
Μ'. ΕΥΠΝΙΑ.
EPISTOLA.
Εἰς καιρὸν ἔοικεν ή δίκη τοταμιεῦσθαι τῷδε εἰς
ἄμυναν ὧν ἡδίκησεν, ὑπὸ σοὶ κριτῇ τῆς δίκης βραβευομένης. Καὶ καταξίωσον, παρακαλώ, μαθών, ὅσα τε
τόλμηται αὐτῷ κατὰ τοῦδε, καὶ ἐπεξελθεῖν ἀνδρικῶς
τῇ ὑποθέσει, καὶ βοηθῆσαι τῷ ἡδικημένῳ, καὶ δίκας
εἰσπράξασθαι τὸν ἀδικοῦντα, τῆς περὶ τὸ δίκαιον
γινομένης σπουδῆς εἰς ἡμετέραν περιουσίας τιμήν.
XL. EUPNIO.
Viro huie videtur pœna opportune in futurum
dilata ad eorum propulsationem quæ patrata sunt,
causa sub te judice constitura. Proinde dignare,
quaeso, discere quæcunque contra hunc molitus est
adversarius, et causam viriliter peragere, et openi
injuste oppresso afferre, et ab injuste opprimente
pœnas exigere, sedulamque in implenda justitia
operam adhibere, ut officium hoc meum æstimasse
videaris.
XLI. HELLADIO EPISCOPO.
ΜΑ'. ΕΛΛΑΔΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Γύναιον μοχθηρὸν ἀποταξάμενον πρότερον τῷ βίῳ,
εἶτα δι᾿ ἀσωτείαν εἰς πᾶν ἀσεβείας ἐληλακός, μικρόν
ἡγησάμενον ψεύσασθαι τὴν πρώτην ὁμολογίαν, συν
ἔργῳ τῷ κεκοινωνηκότι τῆς ἁμαρτίας χρώμενον, fuerat operibus nunc improbare, quæque adjutore,
ἐφόδους ἐτόλμησεν κατὰ τῆσδε, καὶ τῶν ὄντων αὐτῇ
ἁρπαγάς, καὶ ἀνδραπόδων ἀφαιρέσεις, οὐδεμίαν ἐλω
λείπον μοχθηρίας ὑπερβολὴν εἰς τὸ προσθείναι άμαρτίας ἐφ᾽ ἁμαρτίαις. Τοῦτο ὑπὸ τὴν σὴν θεοσέβειαν
μετοικῆσαν, καὶ τῆς εἰς τὸν Χριστὸν ἀρνήσεως, καὶ
τῶν μετὰ ταῦτα τολμωμένων εισπραχθῆναι δίκας και
λευσάτω ἡ ὁσιότης σου, καὶ ἀποκηρυχθῆναι αὐτὸ
πάσης ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας, εἰ μὲν δοκιμάσειας,
καὶ ἀεί· εἰ δὲ μὴ τοῦτο, ἄχρι γοῦν τῆς τοῦ πράγματος διορθώσεως.
ΜΒ. ΔΑΝΙΗΛ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Εἰ ἦν σύμβολα τῆς προαιρέσεως ἐπὶ τοῦ προσώπου
φέρειν τοὺς πονηρούς, ἤρχει ὁ δεῖνα, καὶ μηδενὸς
ἐπιστάντος τῇ κατηγορίᾳ, ὀφθεὶς τῇ θεοσεβείᾳ σου,
ὑπόδικος γενέσθαι τοῖς τολμηθεῖσιν ἐγκλήμασιν·
ἐπειδὴ λωποδυτήσας ἀνθρώπους εὐλαβεῖς, καὶ σεμνὸν
ᾑρημένους βίον, καὶ περιελὼν αὐτῶν τὰς πρὸς τὸ
ζῆν ἀφορμὰς, ἐντεῦθεν ἀποδρὰς πρὸς τὴν ὑπὸ τὴν
θεοσέβειάν σου τεταγμένην μετέστη, τοῦτον ὑποδει
κνύμενον κέλευσον καὶ τὰ πράγματα & ὑπεξέθετο,
ἀποκαταστῆσαι, καὶ παραδοθῆναι τοῖς ἀφικομένοις,
ἐνταῦθα μετὰ τοὺς ἐλέγχους εἰς σωφρονισμόν τῶν
οὕτω προηρημένων δίκας ὑφέξοντα. Ικανὸν δὲ εἰς
ἀναίρεσιν ἀδικήματος τὸ μὴ οἴεσθαί τινας ἐν ἀλλαγῇ
τῶν τόπων διαφεύγειν τὴν τιμωρίαν, καὶ αὐτόθι, καὶ
παρ' ἡμῖν ἐπιμελῶς τῆς τοῦ δικαίου φυλακής τιμωμένης.
MT. INAXIQ.
Ηνεγκε καὶ καθ᾿ ἡμᾶς χρόνος Ἑλένην Λάκαι
Scelesta muliercula quæ primo renuntiaverat sæculo, deinde luxuriæ causa in omnem impietatem ef
fusa est, quæque parum ducit id quod prius professa
participe peccati utitur, incursiones facere ausa est
adversus istam, bona ejus diripere, mancipia tollere, nullum relinquens sceleris genus intactum atque inausum, ut prioribus flagitiis nova adderet.
Ab hac igitur femina quæ ad pietatem tuam demigravit, quod Christum negaverit, quod posthæc alia
tentaverit, pœnas exigi jubeat sanctitas tua, eique
omni ecclesiastica communione interdicat in perpetuum, si tibi placuerit; sin minus, donec se ad bonam frugem receperit et rem emendaverit.
XLII. DANIELI EPISCOPO.
Si propositi sui signa in vultu improbi circumferrent, salis quidam, vel nemine accusationem intendente, a pietate tua conspectus, patralorum facinorum reus appareret: postquam enim pios viros
et piæ vitæ cultores expilavit, et quæ ad vivendum
necessaria sunt, ab eis abstulit; hinc fugam arripiens in regionem pietati tuæ subjectam demigravit. Istum igitur indicare jube res subtractas
distractasque, easque restituere et advenientibus
tradere, hic, postquam de omnibus convictus fuerit,
ad coercendos eos qui idem vitæ propositum tenuere,
pœnas subiturum. Illud vero ad tollendas in posterum injurias aptissimum erit, si non credatur quosdam locorum mutatione ultionem atque castigationem vitare posse, pateatque, tum istic, tum apud
nos, jus integrum diligenter servari.
XLIII. INACIIIO.
Habuere nostra etiam tempora Helenam LaceUD. ANT. MURATORII NOTÆ.
Helladios tres episcopos Firmi et Ephesine
synodi temporibus floruisse comperio, nempe Adramytti, Ptolemaidis ac Tarsi. Eorum primus in Catholicorum castris contra Nestorium militavit. Reliqui duo pro infelici hæretico steterunt, et conciliabulo Ephesino interfuere. Ad Helladium tamen Tarsensem, antequam Nestorii erroribus implicaretur,
hanc epistolam a Firmo scriptam fuisse, verisimile
videri potest etenim a Cæsariensi non longe dissita erat Tarsensis metropolis.
Duo Danieles Ephesiuo concilio interfuere,
quorum unus Colonia, alter Dardaneorum seu Dardanice Libye, episcopi fuere. Vixit iisdem quoque
temporibus Daniel episcopus Faustinopolitanus, erroribus Nestorii addictus. In Actis etiam laudatæ
synodi Ephesinæ Daniel Darensis aut Darnei episcopus numeratur. Verum Dardaniensis ibidem legendum reor, et librariorum duntaxat errore factum, ut hic tanquam alius a supra memorato recenseatur. Credibile est, ad Danielem Coloniensem
episcopum referendam hanc epistolam esse: Colonia quippe civitas in provincia Cappadociæ secundæ
fuit, atque adeo non dissita a Caesarea.
Mihi quid nova hæc Helena foret, nondum
percipienti diu crucem hæc epistola fixit. Tandem
Firmum de cane venatoria, cui nomen Helena, sermonem habere intellexi. Hanc ab aliis expetitam
ille potius ad Inachium mittere constituit. Elegans
plane ac lepida epistola, quæque ad bellum Trojanum, Helenamque Lacænam ei Homerum alludit.
Letter XLIVEpistola XLIV
col. 1511–1512page 15 of 16
Epistola XLEpistola XLIEpistola XLIIEpistola XLIII
PG 77:1511ναν πολέμων ὑπόθεσιν, ἧς τοῦ κάλλους ἐν ἀπολαύσει γεγονώς βραχείᾳ εἰς τὰς σὰς πολλάκις ἀναπέμπειν ὥρμησα χείρας, οία δή Τρῶες ἐβουλεύσαντο περὶ τῆς ὁμωνύμου. Ἐγὼ μὲν μακρότερον πόλεμον ἢ κατ' αὐτοὺς πολεμούμενος μέχρι νῦν διετέλεσα. Τις γὰρ ἐν ἐφέσει τῆς ταύτης ωραιότητος γεγονώς ὃς (α) κόπους ἐμοὶ παρέσχε καὶ πράγματα, ουδεμίαν ἐκεχειρίαν ἀσπαζόμενος, οὐδὲ βραχείαν ἀνακωχήν διδοὺς τῷ πολέμῳ· τοσοῦτος ἦν ὁ πάντας ἐπ' αὐτὴν κινῶν θερμὸς ἔρως. Εικότως. Τί δὲ οὐκ ἔμελλον τῶν ταύτης ἡττᾶσθαι καλῶν, ὥρᾳ σώματος εὐεχούσης, σχέσει, καὶ ποδωκείᾳ εὖ μάλα κοσμουμένης, ὡς μια πτώσει κατέχεσθαι πάντας τοὺς πανταχῆ πτωχας δεδοικότας, καὶ τρέμοντας, οσάκις ἂν Ελένης την κατ' αὐτῶν στρατείαν πύθωνται; Τούτου δὲ τοῦ δέους ἀπήλλαξα τοὺς παρ' ἡμῖν ἐν τοῖς ὄρεσι διάγοντας, εἴ τις ἄρα που καὶ περιλέλειπται τῷ λαθεῖν ισχύσας διαδρᾶναι τὴν ταύτης ταχύτητα. Σὺ δὲ, τοῖς πᾶσιν, ὁσιώτατε, θαύμαζε μὲν ταύτην ὅσον ἔχεις δυ νάμεως· μικρὸς γὰρ, οἶμαι, καὶ ὁ παντὶ σθένει γινό μενος ἔπαινος, εἴ γε τοῖς ταύτης αντεξετάζοιτο καλοῖς. Ἐπαίνει δὲ γλώττῃ τὸν πέμψαντα καὶ τῇ προσφιλεῖ, τῇ ἀπερίττῳ, τῇ Λακωνικῇ, τῇ συν τόμῳ καὶ σαφεῖ, 8 μάλιστα λόγων κάλλος δημιουργεῖν πέφυκεν. ᾿Αλλὰ δέδοικα μή πως αἴσθησις ήδη της ταύτης παρουσίας τοῖς παρ' ὑμῖν λαγωοῖς ἐγγινομένη τρέψῃ τούτους πρὸς φυγήν· κακουργεῖν γὰρ ὄντες σοφοί, ειώθασι πως καὶ ταῖς ἐξ ἀνέμων αὔραις διά τῶν οἰκείων αἰσθήσεων τὰς παρά τινων αὐτοῖς μελετωμένας γινώσκειν ἐπιβουλάς. Ιν' οὖν μὴ τοῦτο γένη ται, μηδὲ τούτοις ἐκδῇ κατὰ σκοπὸν τὸ ἐγχείρημα, ὥρα ταχυτέραν τῆς αὐτῶν προσδοκίας τὴν κατ' αὐτ τῶν ἔξοδον γενέσθαι· οὕτω γὰρ ἐμὲ μὲν λοιδορήσοντας τὸν ὡς τοσαύτης αὐτοῖς λύμης αίτιον γινόμενον, σὲ δὲ θαυμάσονται οἷα δὴ τοιούτου κτήματος κύριον. ΜΔ'. ΤΟ ΑΥΤΟ Επαφρόδιτος ἀληθῶς ἡ ἐπιστολὴ, καὶ χαρίτων μεστή, αὐτῆς τάχα τῆς τῶν ἐρώτων μητρός ἐργασαμένης αὐτὴν ποικίλην τῇ τῶν ὀνομάτων συνθήκη, καὶ τοῖς νοήμασι. Τὸ γὰρ ἀπὸ ὁμωνυμίας, καὶ τα τρίδος, καὶ περιμαχήτου γυναικὸς εἰς ὥραν, καὶ κάλλος βεβοημένης, συνθεῖναι ἔπαινον τῇ κονίπο δι τίς οὐκ ἂν ἀγασθείη τὸν τεχνησάμενον; ἀλλ' ὅτι καὶ σαυτὸν ἡμῖν δέδωκας ἐν τοῖς ἥρωσιν ἀριθμεῖν, τοσοῦτον ἐκείνων ρώμη κρατήσας, ὅσον μὲν αὐτοῖς περιῆν ἀριστέων πλῆθος, καὶ στρατὸν ὅλον πρὸς τὴν μάχην ἐγείραι. Αὐτὸς δὲ ἤρκεσας τὴν σαυτοῦ ῥώμην 'Επαίνει δέ, διαχωνικῇ, Λακωνικῇ. Κονίποδι. κοινώ πιδι, κονίποδι άργυ ρόπεζαν, (α)
FIRMI CÆSARJENSIS EPISCOPI
nam, bellorum materiem, cujus pulchritudine non ναν πολέμων ὑπόθεσιν, ἧς τοῦ κάλλους ἐν ἀπολαύ
diu me oblectans, sæpe eam ad te remittere constitui, eadem utens deliberatione, quam Trojani de
ejusdem nominis femina habuere. Equidem in pugna diuturniore, quam quæ ab ipsis gesta est, huc
usque perseveravi: quidam enim, cum hanc pulchritudinem expeteret, molestiam mihi et negotium
exhibuit, nullas in petendo ferens inducias, neque
brevem intermissionem dans pugnæ: tanto erga
illam quisque incendebatur amore. Nec immerito:
qui euim non capti fuissent ab hujus pulchritudine, quæ forma adeo præstat, habituque corporis
et pedum pernicitate ornatur, ut una ruina omnes
ubique lepores conciderent, timentes ac trementes,
quoties Helenæ adversus ipsos expeditionem audiissent? Hoc autem metu illos qui apud nos in montibus degunt, liberavi, si quis fortasse superest qui
latendo hujus celeritatem effugere potuerit. Tu igitur, omni ex parte vir integerrime, totis viribus hanc demirare: exigua enim, ut arbitror, laus
omnis erit, quanquam in eam totum intendas animum, si quidem cum ejus comparetur dotibus.
Lauda autem eloquio eum qui misit, blando, simplici, laconico, conciso et claro: quæ res maxime
orationum pulchritudinem efficere solent. Verum
timeo, ne lepores hanc adesse jam sentientes, fugam capessant: sagaces enim cum sint, malitia
quodammodo uti consuescunt, et ex ventorum auris per suos sensus præcognoscere structas sibi ab
aliquibus insidias. Ne hoc igitur eveniat, neve illis
ex sententia succedat conatus, tempus est, ut celerior eorum exspectatione in illos eruptio flat: sic
enim mihi tanquam tanti exitii auctori convicium
facient; te vero, quippe qui rem adeo eximiam possideas, mirabantur.
XLIV. EIDEM.
Venusta sane, elegans, eharitumque plena epistola. Illam forsitan ipsa amorum mater variam
nominum compositione ac sensibus ornatam elaboravit. Etenim cum a nominum similitudine a patria,
atque a femina quæ bellum concitavit, quæque
propter formam ac venustatera celebrata est, ductum sit encomium cineripedi: quis ejus auctorem
non admiretur? Verum inter heroes te ipsum etiam
numerandum nobis exhibuisti, tanto illis robore
præstans, quanto magis eisdem fortium virorum
suppetebat copia, cum ad pugnam acies integras
σει γεγονώς βραχείᾳ εἰς τὰς σὰς πολλάκις ἀναπέμ
πειν ὥρμησα χείρας, οία δή Τρῶες ἐβουλεύσαντο
περὶ τῆς ὁμωνύμου. Ἐγὼ μὲν μακρότερον πόλεμον
ἢ κατ' αὐτοὺς πολεμούμενος μέχρι νῦν διετέλεσα.
Τις γὰρ ἐν ἐφέσει τῆς ταύτης ωραιότητος γεγονώς
ὃς (α) κόπους ἐμοὶ παρέσχε καὶ πράγματα, ουδεμίαν
ἐκεχειρίαν ἀσπαζόμενος, οὐδὲ βραχείαν ἀνακωχήν
διδοὺς τῷ πολέμῳ· τοσοῦτος ἦν ὁ πάντας ἐπ' αὐτὴν
κινῶν θερμὸς ἔρως. Εικότως. Τί δὲ οὐκ ἔμελλον τῶν
ταύτης ἡττᾶσθαι καλῶν, ὥρᾳ σώματος εὐεχούσης,
σχέσει, καὶ ποδωκείᾳ εὖ μάλα κοσμουμένης, ὡς μια
πτώσει κατέχεσθαι πάντας τοὺς πανταχῆ πτωχας
δεδοικότας, καὶ τρέμοντας, οσάκις ἂν Ελένης την
κατ' αὐτῶν στρατείαν πύθωνται; Τούτου δὲ τοῦ
δέους ἀπήλλαξα τοὺς παρ' ἡμῖν ἐν τοῖς ὄρεσι διάγον
τας, εἴ τις ἄρα που καὶ περιλέλειπται τῷ λαθεῖν
ισχύσας διαδρᾶναι τὴν ταύτης ταχύτητα. Σὺ δὲ, τοῖς
πᾶσιν, ὁσιώτατε, θαύμαζε μὲν ταύτην ὅσον ἔχεις δυνάμεως· μικρὸς γὰρ, οἶμαι, καὶ ὁ παντὶ σθένει γινό
μενος ἔπαινος, εἴ γε τοῖς ταύτης αντεξετάζοιτο
καλοῖς. Ἐπαίνει δὲ γλώττῃ τὸν πέμψαντα καὶ
τῇ προσφιλεῖ, τῇ ἀπερίττῳ, τῇ Λακωνικῇ, τῇ συντόμῳ καὶ σαφεῖ, 8 μάλιστα λόγων κάλλος δημιουργεῖν
πέφυκεν. ᾿Αλλὰ δέδοικα μή πως αἴσθησις ήδη της
ταύτης παρουσίας τοῖς παρ' ὑμῖν λαγωοῖς ἐγγινομένη
τρέψῃ τούτους πρὸς φυγήν· κακουργεῖν γὰρ ὄντες
σοφοί, ειώθασι πως καὶ ταῖς ἐξ ἀνέμων αὔραις διά
τῶν οἰκείων αἰσθήσεων τὰς παρά τινων αὐτοῖς μελετωμένας γινώσκειν ἐπιβουλάς. Ιν' οὖν μὴ τοῦτο γένηται, μηδὲ τούτοις ἐκδῇ κατὰ σκοπὸν τὸ ἐγχείρημα,
ὥρα ταχυτέραν τῆς αὐτῶν προσδοκίας τὴν κατ' αὐτ
τῶν ἔξοδον γενέσθαι· οὕτω γὰρ ἐμὲ μὲν λοιδορήσοντας
τὸν ὡς τοσαύτης αὐτοῖς λύμης αίτιον γινόμενον, σὲ
δὲ θαυμάσονται οἷα δὴ τοιούτου κτήματος κύριον.
ΜΔ'. ΤΟ ΑΥΤΟ
Επαφρόδιτος ἀληθῶς ἡ ἐπιστολὴ, καὶ χαρίτων
μεστή, αὐτῆς τάχα τῆς τῶν ἐρώτων μητρός έργασαμένης αὐτὴν ποικίλην τῇ τῶν ὀνομάτων συνθήκη,
καὶ τοῖς νοήμασι. Τὸ γὰρ ἀπὸ ὁμωνυμίας, καὶ τα
τρίδος, καὶ περιμαχήτου γυναικὸς εἰς ὥραν, καὶ
κάλλος βεβοημένης, συνθεῖναι ἔπαινον τῇ κονίποδι τίς οὐκ ἂν ἀγασθείη τὸν τεχνησάμενον; ἀλλ'
ὅτι καὶ σαυτὸν ἡμῖν δέδωκας ἐν τοῖς ἥρωσιν ἀριθμεῖν,
τοσοῦτον ἐκείνων ρώμη κρατήσας, ὅσον μὲν αὐτοῖς
περιῆν ἀριστέων πλῆθος, καὶ στρατὸν ὅλον πρὸς τὴν
μάχην ἐγείραι. Αὐτὸς δὲ ἤρκεσας τὴν σαυτοῦ ῥώμην
'Επαίνει δέ, etc., Lauda autem, etc.] Hoc vult
dicere Helena minime pro meritis laudari potest, namque ejus dotibus vix par invenitur oratio. Lauda igitur eum qui misit, etc. Pro διαχωνικῇ,
quod erat in ms. mibi legendum videbatur Λακωνικῇ.
Hujus epistolæ auctorem titulus quidem Firmum facit; sed eam esse Inachio tribuendam, facile cuicunque patebit. Responsio, inquam, est ad
præcedentem. Inachius, et ipse ad Helenam Græcam
bellumque Trojanum alludens, canem venatoriam
ad se missam, simulque Firmum mittentem laudat.
Hinc etiam discere mihi videor, Inachium a Firmo
nostro accipitrem antea accepisse, quo se in avibus
capiendis oblectaret. Propterea inquit: Nondum
Helena ad me profecta, eam accipiter tus confidentiam leporibus attulerat, ut tanquam suæ naturæ
iminemores nobis insultarent.
Κονίποδι. In ms. codice scriptum est κοινώ
πιδι, vitiosum plane verbum. Itaque κονίποδι substituere placuit, qua voce canis pedes cinericios ha
bens significatur. Id ex sequentibus quoque verbis
colligitur; appellat enim Inachius Helenam άργυρόπεζαν, hoc est, argenteos pedes habentem.
(α) Delendum videtur &;.
col. 1513–1514page 16 of 16
PG 77:1513ἀντιστήσας πολλοῖς, καὶ ἄθλον τῆς νίκης την Ελένην λαβὼν ἀργυρόπεζάν τινα, καὶ ὡς οὕτως εἰπεῖν ἐναλίου γέροντος θυγατέρα. Η δὲ οἷα τε θεῖν ἐπ' ἄκρων ἀνθερίκων, ὡς μὴ πτῶκας αἴρειν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς τῶν ἀνέμων μιμεῖσθαι πνοάς. Λεγόντων οἱ πει ράμενοι· τοῖς γὰρ ἐνταῦθα λαγωοῖς τοσοῦτον ἡμῶν κατεξανίστασθαι ὁ σὸς ἱέραξ δέδωκεν, ὡς μηδὲ πτῶ κας εἶναι νομίζεσθαι ὑπὸ τοῦ θαῤῥεῖν ἀμέτρως ἐπιλανθανομένους τῆς φύσεως. "Αλλ' οὗτος μὲν ἥξει παρὰ σέ· τὴν δέ γε Ελένην ἐπὶ κυνηγέσιον ἔξομεν, καὶ ἁλοῦσιν ἐπιτωθάζοντες ἀναγνωσόμεθα τὴν ἐπι στολήν. Εἰ δὲ διασωθείεν φυγόντες, ὅρα ὅπως ἀγω νιούμεθα πρὸς αὐτοὺς ψευδομαρτυριῶν ἁλισκόμενοι. Καὶ ταῦτα μὲν ταῦτα. Τῶν δὲ οίνων ἑκάτερος τῶν Διὸς κήπων ἀποῤῥώς ἔστι τις νέκταρος, Ομήρου δεόμενος ἐπαινέτου, ἡδὺν λέγοντος, καὶ ἀκηράσιον, & καὶ θεῖον ποτόν, καὶ οἷον ἐκεῖνος ἐποίησεν παρά πλεῖον ἐν Οδυσσείᾳ αὐτὸν [οἶνον?] Μάρωνος ΜΕ'. ΠΕΡΓΑΜΙΑ ΧΩΡΕΠΙΣΚΟΠΟ. Γέροντα μὲν ἐλαττούμενον συνέσει συγγνώμης ἀξιοῦσθαι περιττόν. Προλαβὼν δὲ φιλανθρωπίᾳ, καὶ ἡμᾶς ἐφειλκύσω ποιῆσαί τι περὶ τὸν ἄνθρωπον δεξιόν. Καὶ πρόσδεξαι αὐτὸν, τοῦτο παραφυλάξας τὸ μήτε ῥᾳδίως κατηγορεῖν, μήτε ἐξαιτεῖσθαι εὐκόλως. δ 'Ατὰρ αἴγεον ἀσκὸν ἔχον μέλανος οίνοιο Ηδέος, ὅν μοι ἔδωκε Μάρων Ευάνθεος υἱός. Μάρωνος. Μάρωνα τὸν Εὐάνθους ἀδικοίης ἂν, ἐπιφοιτῶντα τὰς ἐν Ἰσμάρῳ ἀμπέλους, καὶ ἡδυοί νους αὐτὰς ἐργαζόμενον, φυτεύοντά τε καὶ κυκλοῦν τα. "Οτε δὲ ὁρᾶται τοῖς γεωργοῖς ὁ Μάρων καλός τε καὶ ἀγρὸς, καὶ ἀναπνέων πότιμόν τι καὶ οἰνῶδες. παρ είληφε μέν τοῖ τὴν προσηγορίαν λαβοῦσα ἀπὸ Μάρωνος, ἑνὸς τῶν μετὰ Διονύσου τὰς στρατείας πεποιημένων, Οὐδὲ Μάρωνα πίομα:, Δῶκε δέ μοι κρατήρα πανάργυρον· αὐτὰρ ἔπειτα Οἶνον ἐν ἀμφιφορεῦσι δυώδεκα πᾶσιν ἀφύσσας, Ἡδύν, ἀκηράσιον, θεῖον ποτόν,
EPISTOLA.
ἀντιστήσας πολλοῖς, καὶ ἄθλον τῆς νίκης την Ελένην excitabant. Τu vero solus satis fuisti, robur tuum
λαβὼν ἀργυρόπεζάν τινα, καὶ ὡς οὕτως εἰπεῖν ἐναλίου
γέροντος θυγατέρα. Η δὲ οἷα τε θεῖν ἐπ' ἄκρων
ἀνθερίκων, ὡς μὴ πτῶκας αἴρειν μόνον, ἀλλὰ καὶ
τὰς τῶν ἀνέμων μιμεῖσθαι πνοάς. Λεγόντων οἱ πειράμενοι· τοῖς γὰρ ἐνταῦθα λαγωοῖς τοσοῦτον ἡμῶν
κατεξανίστασθαι ὁ σὸς ἱέραξ δέδωκεν, ὡς μηδὲ πτῶ
κας εἶναι νομίζεσθαι ὑπὸ τοῦ θαῤῥεῖν ἀμέτρως ἐπιλανθανομένους τῆς φύσεως. "Αλλ' οὗτος μὲν ἥξει
παρὰ σέ· τὴν δέ γε Ελένην ἐπὶ κυνηγέσιον ἔξομεν,
καὶ ἁλοῦσιν ἐπιτωθάζοντες ἀναγνωσόμεθα τὴν ἐπι·
στολήν. Εἰ δὲ διασωθείεν φυγόντες, ὅρα ὅπως ἀγω
νιούμεθα πρὸς αὐτοὺς ψευδομαρτυριῶν ἁλισκόμενοι.
Καὶ ταῦτα μὲν ταῦτα. Τῶν δὲ οίνων ἑκάτερος τῶν
Διὸς κήπων ἀποῤῥώς ἔστι τις νέκταρος, Ομήρου
δεόμενος ἐπαινέτου, ἡδὺν λέγοντος, καὶ ἀκηράσιον, &
καὶ θεῖον ποτόν, καὶ οἷον ἐκεῖνος ἐποίησεν παρά
πλεῖον ἐν Οδυσσείᾳ αὐτὸν [οἶνον?] Μάρωνος
immortalem divinumque potum appellet, qualem
quam reliquis præstantius laudans.
ΜΕ'. ΠΕΡΓΑΜΙΑ ΧΩΡΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Γέροντα μὲν ἐλαττούμενον συνέσει συγγνώμης
ἀξιοῦσθαι περιττόν. Προλαβὼν δὲ φιλανθρωπίᾳ,
καὶ ἡμᾶς ἐφειλκύσω ποιῆσαί τι περὶ τὸν ἄνθρωπον
δεξιόν. Καὶ πρόσδεξαι αὐτὸν, τοῦτο παραφυλάξας
τὸ μήτε ῥᾳδίως κατηγορεῖν, μήτε ἐξαιτεῖσθαι
εὐκόλως.
δ
multis opponens, præmiumque victoriæ Helenam
accipiens quamdam, candidos pedes habentem, et
marini, ut ita dicam, senis fliam. Hæc autem
cursu potens est spicarum summa volatu perstringere, ut non lepores tantum vincat, sed ventorum
etiam flatus amuletur. Qui experti sunt, dicant:
iis enim leporibus, qui hic sunt, adeo nobis insul -
tare dedit accipiter tuus, ut non amplius lepores
esse videantur, præ nimia quippe confidentia obliti
naturæ suæ. Sed hic quidem ad te revertetur; Helenam vero ad venationis tempus servabimus, et
. captis adblandientes legemus epistolam. Quod si fugiendo invenerint salutem, vide quomodo contra
illos dimicemus, falsi testimonii convicti. Et de his
quidem satis. Quod enim est ad vina, utrumque
dimanans ab Jovis hortis nectar ædepol sapit, atque
Homero laudatore dignum est, qui dulcem, purum,
nempe ille cecinit, Maronis vinum in Odyssea tan-
XLV. PERGAMIO CHOREPISCOPO.
Senem quidem, mentis jam non integrum, venia
dignari egregium est. Proinde, cum tua humanitate
præiveris, nobis quoque auctor fuisti, ut benigne
cum homine ageremus. Eum ergo excipe, hunc
servans morem, ut neque facile accuses, neque facile depreceris.
tinum aliquem scriptorem, Plinium nempe lib. rv
(seu potius lib. xiv) cap. 4 Hist. nat., ubi de vinearum cultura loquitur: Vino, ait, antiquissima claritas Maroneo, in Thraciæ maritima parte genito, ut
auctor est Homerus. Tum subdit: Maroneum vicies
tanto addito aquæ miscendum Homerus prodidit. Ab
Homero itaque derivata eruditio, quem et Inachius
in hac epistola innuit. Sunt autem ejus versus in
lib. 1x Odyss. (vers. 196), ubi ita loquitur Ulysses:
'Ατὰρ αἴγεον ἀσκὸν ἔχον μέλανος οίνοιο
Ηδέος, ὅν μοι ἔδωκε Μάρων Ευάνθεος υἱός.
Μάρωνος. Ne hic Virgilium a Greco scriptore Maronem, id est, Maronis vina bibo. At audiamus Lasignificari arbitrere. Hic Maro Evanthei seu Evanthis filius fuit, e cujus vineis exquisitissima prodibant vina. Philostratus in Heroicis de Protesilao
scribens (cap. 2, § VIII), Maronem eumdem his commemorat verbis: Μάρωνα τὸν Εὐάνθους ἀδικοίης
ἂν, ἐπιφοιτῶντα τὰς ἐν Ἰσμάρῳ ἀμπέλους, καὶ ἡδυοίνους αὐτὰς ἐργαζόμενον, φυτεύοντά τε καὶ κυκλοῦντα. "Οτε δὲ ὁρᾶται τοῖς γεωργοῖς ὁ Μάρων καλός τε
καὶ ἀγρὸς, καὶ ἀναπνέων πότιμόν τι καὶ οἰνῶδες. Id
est, Maronem Evanthis filium injuria afficies, vineas in
Ismaro sitas frequentantem, et ut suavissimum ferant
vinum efficientem, plantantemque et perlustrantem: cum interea ab agricolis pulcher ac deliciosus
spectatur Maro, potabile quid et vinolentum spirans. Athenaeus vero, lib. i Dipnosoph., Margotici vini mentionem faciens, illud ita nuncupatum
affirmat a Maræa lacu vicino Alexandrie, et urbe
lacui propinqua quondam amplissima, quæ παρείληφε μέν τοῖ τὴν προσηγορίαν λαβοῦσα ἀπὸ Μάρωνος, ἑνὸς τῶν μετὰ Διονύσου τὰς στρατείας πεποιημένων, etc., nomen accepit a Marone, uno ex iis qui
cum Baccho militarunt, etc. Cratinus quoque apud
Pollucem (lib. VI, cap. 3, segm. 26) vinum Maroneum ita commendat: Οὐδὲ Μάρωνα πίομα:, neque
Cæterum caprinum utrem habebam nigri vini
Suavis, quem mihi dedit Maron Evanthei filius.
Infra vero addit (vers. 203):
Δῶκε δέ μοι κρατήρα πανάργυρον· αὐτὰρ ἔπειτα
Οἶνον ἐν ἀμφιφορεῦσι δυώδεκα πᾶσιν ἀφύσσας,
Ἡδύν, ἀκηράσιον, θεῖον ποτόν, etc.
Dedit autem mihi craterem totum argenteum; cœterum postea
Vinum in amphoris duodecim omnibus haustum,
Suave, incorruptibile, divinum potum, etc.
!
PATROL. GR. LXXVII.
Continue reading PG 77: Amphilochius, Sidenus Episcopus →≣ entire volume