ZOSIMÆ ABBATIS meminit cujusdam Zosimi, sive Zosima, quem Ariani suis tinctum erroribus in episcopatum urbis per Italiam clara, Neapolis, ejecto inde orthodoxo et sancto episcopo Maximo, intruserunt. Hunc sua poena celebrem fecit. Aggresso enim episcopale officium in Ecclesia Neapolitana obire, intumescens ei lingua extra os excessit: nec nisi Zosima extra templum egresso retrahi potuit. Quo facto cum iterum ac tertio Zosimas tentasset, ingressus ædem, sacram episcopali fungi munere, toties pari coactus malo est abscedere compulsus. Unde: Ob eam causam tandem cessit episcopatu, ut pristinum sibi linguæ officium redderetur.[Verba sunt Marcellini] qui mox addit: Non res antiquas referimus... nam et hodie Zosimas in corpore est, usum linguæ non amittens, postquam maluit cum amissione episcopatus vivere.Videri potest hic Zosimas tam evidenti miraculo resipuisse: quæ causa fortasse fuerit anonymo, de ejus errore ut præterito loquendi. Quidquid in re sit, ex his habemus et sanctum Zosimam, et alium ejusdem nominis non sanctum eodem tempore, hoc est sub finem quarti sæculi, vixisse. Hoc quidem Hieromonacho beato abbati Zosima competit. Nam cum Daniel Papebrochius noster, tom. I Apr. pag. 68, argute_demonstret ex charactere Pascha sanctam Mariem Egyptiam obiisse die 1 April. Parasceve Pasche anno Christi 432 postquam pridie a Zosima circiter septuagenario, sacrum Christi corporis et sanguinis viaticum percepisset; manifestum est eum multis annis ante quingentesimum æræ Christi, non solum vixisse, sed vitam etiam asceticam sanctissime coluisse in priori apud Tyrum monasterio, ex quo antequam in aliud Jordani citimum migraret, vitam religiosam se in primo exercuisse per annos tres et quinquaginta, ipse, ut prius vidimus, testatur. Confirmat hanc Chronologiam totus alloquiorum Zosimæ contextus. Nam ibi et Evagrius (non ille Origenista, sed alius antiquior sanctissimus Macarii discipulus) et Pachomius, aliique paris antiquitatis, tanquam homines recentis memoriæ nominantur: sed et cum alia referantur ex Vitis et Actis Patrum, ihil omnino proditur non anno Christi sesquiquingentesimo anterius. Ex his corrige que Rosweidus noster, deceptus corrupto apographo Actorum Ægyptiacæ Mariæ sub falso noanine Sophronii vulgato, annotavit ad Vitas Patrum, pag. 299, his verbis: Claruit Maria Egyptiaca temporibus Justini senioris circa annum Domini 520. Ea enim metachronismo Jaborare integri fere sæculi, erudite demonstrat supra laudatus Papebrochius: quem vide 1 Aprilis tomo, a pag. 67 ad 70. Jure igitur nostro hoc opusculum beati Zosimæ Alloquia complectens, superiori, quo sanctum Amphilochium Iconiensem episcopum habet auctorem, sine medio conjungimus, ordinem temporum secuti quo vitæ digeruntur amborum, ita comparatæ, ut communes annos aliquot habuerint; Amphilochii senectute concurrente cum Zosimæ adolescentia. Non erit abs re hic ad extremum admonere: Joannem Moschum, libri celebris jam olim, et a sexta generali synodo laudati, cui Pratum spirituale titulus est, auctorem, hæc sine dubio Zosimæ Alloquia vidisse. Nam cap. 211 ex iis decimum describit, verbis inde fere totidem referens historiam monachi qui expilari cellam suam a vicino monacho, cum clare vidisset, patientissime tolerans: etiam postquam audivit improbissimum illum furem ob id facinus delatum ad judicem, clausum carcere teneri, primum corrogatos cibos ad eum in custodiam detulit; deinde a judice liberationem ejus impetravit. Id solum discrimen est, quod cum Zosimas dicat senem corrogasse ova et cathara, quæ ad furem vinctum deferret, Moschus pro iis ponit, aliqua esculenta, vitans forte necessitatem exponendi quid essent cathara: quam vocem neque in ullis Glossariis declaratam reperi: et cum de ea Græcos in Italia monachos interrogarem, fatentes audivi, nescire se prorsus quid ea signaret: unde ipsum vocabulum Latinis expressum litteris in mea interpretatione sum coactus relinquere. Moschus idem, cap, 212, exscribit ex alloquio XIII duo exempla senum sanctorum ultro latronibus offerentium sua omnia ea sola differentia, quod vocem scalidion interpretatur marsupium pendens, præterquam minus perite: cum vetus Theocriti scholiastes ad idyllium X explícet vocabulum scalis, instrumentum agricultura. Unde sarculum sum interpretatus: sed etiam improbabiliter numerans inter mobilia cellæ monastica marsupium, præsertim (quod addit) pendens, quod statim latrones vidissent: nec opus habuissent abeuntes a sancto sene admoneri, ut quod non advertentes relinquebant, tollerent. Est præterea caput 216 Prati ex alloquio Zosima sexto descriptum; caput vero 218 ex undecimo; denique caput 219 ex tertiodecimo sed de his jam satis. ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ABBA ΖΩΣΙΜΑ ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΙ. B. ABBATIS ZOSIMÆ ALLOQUIA. 1. Incipiens B. Zosimas locutus in hunc modum est, formato prius signo crucis super os suum: FaΑ'. ᾿Αρχόμενος ὁ μακάριος Ζωσιμᾶς, ἔλεγεν οὕτως, πρῶτον ποιήσας τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ ἐν τῷ στό

ALLOQUIA. τι· Ενανθρωπήσας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος μεγάλην clin bono Dei Verbum, magnam gratiam praebuit ριν παρέσχε τοῖς πιστεύσασιν, εἰς αὐτὸν πιστεύου1. Εξεστι γὰρ καὶ νῦν πιστεῦσαι, καὶ ἄρξασθαι ἀπὸ ς σήμερον, ἐὰν θέλωμεν· ὅτι τῆς προαιρέσεως ἡμῶν θούσης, καὶ τῆς χάριτος ἐνεργούσης ἔξεστι παντὶ υλομένῳ ἔχειν ὡς οὐδὲν πάντα τὸν κόσμον. Καὶ άμβανεν εἴ τι εὕρισκεν, εἴτε κάρφος εἴτε ράκος, ἢ λο τι εὐτελὲς, καὶ ἔλεγε· Τίς διὰ τοῦτο μάχεται ἢ λονεικεί, ή μνησικακεῖ, ἦ θλίβεται, εἰ μή τίς ἐστι τ' ἀλήθειαν ἀπολέσας τὸν νοῦν; οὐκοῦν προκόπτων ἱ προβαίνων ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ἔχει πάντα τὸν τμον ὡς τὸ κάρφος τοῦτο, κἂν ἔχῃ ὅλον αὐτόν· ὶ γὰρ, ὡς λέγω, οὐ τὸ ἔχειν βλάπτει, ἀλλὰ τὸ προσε θῶς ἔχειν. Τίς οὐκ οἶδεν ὅτι τιμιώτερόν ἐστιν ἐξ · πάντων είχομεν, τὸ σῶμα; Πῶς οὖν καιροῦ και Εντος προστεταγμεθα καταφρονεῖν; Καὶ ἐὰν αὐτοῦ 3 σώματος, πολλῷ μᾶλλον καὶ τῶν ἐκτός. Καὶ έμνητο τοῦ ἀδελφοῦ ἔχοντος τὰ λάχανα, καὶ ἔλεγε ἡ γὰρ οὐκ ἔσπειρεν, οὐκ ἐκοπίασεν, οὐκ ἐφύτευσεν, * ἐφιλοκάλησεν, μὴ ἐξεῤῥίζωσεν αὐτὰ καὶ ἔῤῥιψεν λ' ὅμως εἶχεν αὐτὰ ὡς μὴ ἔχων· ἀμέλει ὅτε παραλλεν ὁ γέρων δοκιμάσαι θέλων αὐτόν· καὶ ἤρξατο ντρίβειν αὐτά, οὐδὲ ἐλογίσθη αὐτά· καὶ ὅτε ἀπΞινεν μία ρίζα, τότε εἶπεν αὐτῷ· Ἐὰν θέλῃς, Πάτερ, τες αὐτό, καὶ ποιοῦμεν εἰς αὐτὸ ἀγάπην, τότε ἔγνω Άγιος ὅτι δοῦλος τοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ οὐχὶ τῶν λα νων· καὶ λέγει αὐτῷ· Ἀναπέπαυται τὸ Πνεῦμα τοῦ τοῦ ἐπὶ σὲ, ἀδελφέ. Εἰ δὲ προσπαθῶς εἶχε τὰ λάινα, ἐδεικνύετο εὐθέως διὰ τὸ θλίβεσθαι καὶ τα ἱππεσθαι· ἀλλ' ἔδειξεν ὅτι εἶχε αὐτὰ ὡς μὴ ἔχων. αὶ ἔλεγεν ὅτι σημειοῦνται τὰ τοιαῦτα οἱ δαίμονες· αὶ ἐὰν ἴδωσί τινα ἀπροσπαθῶς ἔχοντα εἰς τὰ πράματα διὰ τὸ μὴ ταράττεσθαι, γινώσκουσιν ὅτι οὔ ως μὲν περιπατεῖ ἐν τῇ γῇ· οὐκ ἔχει δὲ φρόνημα τίγειον ἐν ἑαυτῷ. fidelibus in ipsum credentibus. Licet enim et nunc credere; et ab hac die incipere, si velimus. Nam arbítrio nostro desiderante et gratia vim dante, licet cuivis volenti totum mundum pro nihilo habere. Et capiebat in manum quidquid primum occurreret, puta festucam, centonis frustulum, aut vile quidpiam istiusmodi: et dicebat: Quis propter hoc pugnat, aut contendit, aut infensus ulli est, aut angitur, nisi qui vere usum rationis amiserit? Igitur progrediens et proficiens in via Spiritus homo Dei totum mandum, etsi universum possideat, non majori æstimat pretio quam festucam hanc. Enimvero, juxta meam sententiam, id quod perfectioni Dei serverum nocet, non est, habere; sed cum adhusione afectus habere. Quis nescit rerum quas habemus omnium pretiosissimum existimari corpus cuique suum? An non tamen in certis occasionibus praescribitur nobis illud contemnere? Quod si periculo interdum ac noxæ præcipimur corpus nostrum objicere, quanto magis res externas? Ac memorabat in id propositum exemplum fratris cujusdam sic habentis olera ut liber ab affectu erga ea plane foret. Habere illum olera negari non poterat; an non enim ea severat, laboriose irrigaverat, cura multa promoverat in virorem adultum et plenam habitudinem? cæterum an non idem evulsit ultro eadem ac projecit, cum id fieri decuit? Nimirum sic habebat ea quasi non haberet: prout apparuit quando ingressus hortum senes ejus in Spiritu magister, volens discipuli propositumn explorare, cepit conculcare ac conterere ipsa, nullum doloris signum hortulano edente, sic prorsus tanquam nihil ad ipsum id spectaret. Quin animadvertens omissam a fesso vastandi sene teneram coquamus eam in cœnam hospiti? Tunc nam caulis plantam, Vis, ait, Pater, et hane excidans, et anctus ille magister agnovit juvenem monachum Dei servum esse, non autem olerum: et dixit ei: ¡equievit Spiritns Dei super te, frater. Hic si affectu devinctus oleribus fuisset, id ostendisset sta- ¡ip, afflictionem et consternationem monstrando dum rem sibi caram videret pessumdari; nunc ista atientia manifestum facit, ao habuisse illa tanquam non haberet. Addebat Zosimas: notari hæc a dævonibus: cosque ubi viderint quendam declarantem haud se affectu adhærere rebus quas possidet, um earum jacturam sereno et imperturbato patitur animo, intelligere, talem sic in terra ambulare, 1 tamen terrena non sapiat. Β΄. Έλεγε πάλιν ὅτι ὁρμαὶ προαιρέσεων εἰσι· αὶ δύναται προαίρεσις θερμὴ ἐν μιᾷ ὥρᾳ προσενέκαὶ τῷ Θεῷ ἅπερ οὐ προσφέρει· ἀλλ' ἡ προαίρεσις υθρὰ οὖσα οὐκ ἐνεργεῖ. 11. dixit rursus Zosinas, Propositorum impetus quidam sunt, queis ea discriminantur. Propositumn incitatum et fervens una hora plus potest offerre Deo quam re ipsa offerat; et rem exhibens unam · modicam, plurium et magnarum meritum lucrari. contrario propositum pigrum et langniam, ne id quidem agit quod videtur agere, invalido et segni motu non pertingens usque ad plaendum Deo. Καὶ ἐὰν ἴδωσιν οἱ δαίμονες ὅτι ὑβρίσθη τις ἢ τιμάσθη, ἢ ἐζημιώθη, ἢ πᾶν ὁτιοῦν ἔπαθε, καὶ θλί ται, οὐχ ὅτι ἔπαθε κακῶς, ἀλλ' ὅτι οὐκ ἤνεγκε ενναίως τὴν τοιαύτην ορμήν, φοβοῦνται οἱ δαίμο ς' γινώσκουσι γὰρ ὅτι ήψατο τῆς ὁδοῦ τῆς ἀλη μίας, καὶ βούλεται περιπατεῖν κατὰ τὰς ἐντολὰς ῦ Θεοῦ· καὶ ἐμέμνητο τοῦ ἁγίου Παχωμίου ὅτε Στέκραξεν ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ὁ μείζων λέγων· Παϋαι πέρπερος ὢν πλατῶναι θέλων τὸ μοναστήριον, Si viderint dæmones quempiam aut injuria, aut contumelia, aut damno affectum, vel aliud malum quodcunque passum: qui tristetur, non quia immerito id mali passus est, sed quod id qualecunque incommodum non tulerit generose: talem istius motum animi dæmones reformidant. Intelligunt eniin hunc tenere viam veritatis, et velle incedere juxta mandata Dei: quippe qui meminerit exempl dati a sancto Pachomio, id imitando. Cum evius

ZOSIM ABBATI sanctum illum increpasset frater ejus major, di- διὰ τὸν θεόθεν αὐτῷ δοθέντα χρησμόν· ὅστις ἀκούσ cens: Desine perperam agere dilatando monasterium hoc autem Pachomius agebat obsequens edito sibi divinitus oraculo), bis porro vir sanctus auditis, motus interis est indignatione quam putabat bonam, nihil tamen contra reposuit. Sed postquam ab illa intima ira cor suum revocasset: sequenti nocte in secretum oratoriolum descendens, flere cœpit et orans dixit: 0 Deus, carnales sensus adhuc in me sunt: adhuc secundum carnem vivo: σας φησί - Παρεκινήθη ὡς ἐπὶ ἀγαθῷ· οὐ μέντοι ἀντα εἶπεν οὐδέν· ἀλλ' ἐγκρατὴς τῆς καρδίας ὑπάρχων, τῇ ἐπιούσῃ νυκτὶ καταβὰς εἰς τὸ καταγώγιον μικρόν, ήρξατο κλαίειν, καὶ εὐχόμενος ἔλεγεν· Ο Θεός, τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς ἐν ἐμοί ἐστιν· ἔτι κατὰ σάρκα ζῶ· οὐαί μοι· μέλλω γὰρ ἀποθνήσκειν ὡς γέγραπται, τοσαύτην άσκησιν καὶ ἑτοιμασίαν καρδίας ἔχων, πάλιν θυμῷ· ἁρπάζομαι, κἂν ἐπὶ ἀγαθῷ· ἐλέησόν με, μὴ ἀπόλωμαι, Κύριε· ἐὰν γὰρ εἴρῃ ἐν ἐμοὶ μέρος ὁ ἐχθρὸς ὅσον ὅσον, ἐὰν μὴ στηρίξης με, ἔσομαι ὑποχείριος αὐτοῦ· ἐὰν γὰρ πάντα τὸν νόμον σου τηρήσῃ τις, πταίσῃ δὲ ἐν ἐν!, γέγονε πάντων ἔνοχος· πιστεύω δὲ ὅτι, ἐὰν οἱ πολλοί σου οἰκτιρμοί βοηθήσωσί μοι, διδαχθήσομαι λοιπὸν τὴν τῶν ἁγίων σου ὁδὸν πορεύεσθαι τοῖς ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενος αὐτὸν γὰρ, ὡς δεῖ, κατῄσχυνα τὸν ἐχθρόν· καὶ πῶς διδάξω, Κύριε, οὓς καλέσεις σὺν ἐμοὶ τοῦτον ἐλέσθαι τὸν βίον, μὴ πρῶτον αὐτὸς νικήσας; Καὶ ταῦτα είν ξάμενος διέμεινεν ὅλην τὴν νύκτα, αὐτὰ μετὰ κλαυ θμῶν λέγων, ἕως οὗ ἔφθασεν ἡ ἡμέρα· καὶ τῶν ἱδρώτων αὐτοῦ τὰ ἴχνη τῶν ποδῶν αὐτοῦ γέγονεν ὡς πηλός. Θέρος γὰρ ἦν, καὶ ὁ τόπος κατάθερμος· καὶ έλεγε θαυμάζων ὁ μακάριος· Μὴ γὰρ εἶχον τὰ δάκρυα αὐτοῦ μέτρον Πῶς μὴ χαρίσεται ὁ Θεὸς τῇ τοιαύτῃ προαιρέσει πάντα αὐτοῦ τὰ ἀγαθὰ & ᾐτής σατο παρ' αὐτοῦ, τοῦ εἶναι αὐτὸν ἀπὸ πάντων νεο κρόν; va mihi, moriar enim, sicut scriptum est. Post tam diuturnam exercitationem vitæ religiosæ et præparationem cordis, abripior adhuc iracundia, utcunque id sit in re bona. Miserere mei ne peream, Donine. Si enim invenerit in me partem inimicus, mox mox, nisi me stabiliveriş, succumbam ipsi, flamque captivus ejus. Etsi enim legem universam observaverit quispiam, delinquat autem in uno, factus est omnium reus'. Confido autem fore ut, si tuæ multæ miserationes adjuverint me, docear de cætero incedere per viam sanctorum, ad anteriora me extendens. Ipsi enim, ut oportet, pudore affecerunt hostem. Quomodo autem instituam eos quos vocasti ad hanc vitam mecum agendam, nisi primum ipse me ipsum vicero. Et hæc orare perseveravit nocte illa tota, eadem cum gemitibus iterans, quoad rediit dies; et ex multo sudore ejus, vestigia pedum ipsius facta sunt ut lutum: æstas quippe erat, et locus ille calidissimus. Et dixit admirans beatus: non enim habebant ejus lacrymæ niodum: Quomodo non indulgebit tali proposito Deus sua omnia quæ ab ipso petilt bona, eo quod illum videat cunctis rebus mortuum? III. Dixit rursus idem Zosimas: Quando excipil quis animo appulsam cogitationem de aliquo qui ipsum vexavit, damno, contumelia, vel convicio affecit, aut alia quavis injuria violavit: et fovet adhærens texitque sensus contra inimicum rabiosos: insidiatur propriæ anima instar daemonum, sufficit euim ipse sibi sine opera illorum ad perdendum se. Εt quid dico, quando cogitationes tales contexit atque implicat? Aio præterea, nisi adversarii meminerit tanquam benefactoris et medici, nocet immedicabiliter sibi ipsi. Quid enim ais te vexatum? Is a quo passum te quereris, te purgavil, tuum curavit morbum, et debes recordari ejus tanquam medici tibi a Christo missi: debitor Christo es vel ob hoc solum beneficium quidlibet patiendi pro ejus nomine. Ministrumn autem in hoc ejus grati oficio animi astringeris in loco habere benefactoris. Si autem a malitia non recedis; aut non cupis saltem recedere. Explevit partes suas Dominus Deus qui te studuit curare: frustra, ob Luan retinentiam: culpa solius tua est qui remediam respuis, quod pateris non ejus quem vocas adversarium injuria est, sed tuæ ipsius animæ ægrotantis et morbum suum amantis. Si non sic ægrotares, nihil ab inimico patereris. Itaque si recte censes obstringeris ad gratias habendas fratri ↑ Rom. viii, 12. Jac. 11, 10, Γ'. Καὶ ἔλεγεν, ὅτι Ἐὰν λάβῃ τις νόημα θλίψαν τος αὐτὸν, ἢ ζημιώσαντος, ἢ λοιδορήσαντος, ἢ ὄνει δίσαντος, ἢ εἰκῇ διασύραντος, ἢ πᾶν ὁτιοῦν κακόν ποιήσαντος, καὶ πλέκει λογισμούς· κατ᾿ αὐτοῦ, ἐπιβουλεύει τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ ὡς οἱ δαίμονες· ἀρκεῖ γὰρ ἑαυτῷ πρὸς ἐπιβουλήν· καὶ τί λέγω, πλέκει; Βάν μὴ μέμνηται αὐτοῦ ὡς εὐεργέτου καὶ ἰατροῦ, ἀδικεῖ αὐτὸν τὰ μέγιστα· τί γὰρ λέγεις πάσχειν; οὗτος καθαίρει· καὶ ὀφείλεις μεμνῆσθαι αὐτοῦ ὡς ἰατροῦ πεμφθέντος σοι ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ· χρεωστεῖς ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ παθεῖν, καὶ ὀφείλεις ἔχειν αὐτὸν ὡς εὐεργέτην. Εἰ δὲ οὐκ ἀπαλλάσσῃ κακίας, οὐδὲ ἐπιθυμεῖς ἀπαλλαγῆναι, ἀναίτιος Κύριος ὁ Θεός· αὐτὸ δὲ τὸ πάσχειν, νοσούσης ψυχῆς ἐστιν, εἰ μὴ ενόσει; οὐκ ἔπασχες, καὶ ὀφείλεις χάριν τῷ ἀδελφῷ ὅτι δι' αὐτοῦ ἔγνω; τὴν ὁδὸν τῆς νόσου σου· καὶ ὀφείλεις δέχεσθαι τὰ παρ' αὐτοῦ ὡς φάρμακα θερα πευτικὰ πεμφθέντα σοι παρὰ τοῦ Ἰησοῦ. Εἰ δὲ μὴ μόνον οὐκ εὐχαριστεῖς, ἀλλὰ καὶ λυπῇ, καὶ διασύ ρεις, καὶ ἐγκαλεῖς, καὶ πλέκεις λογισμούς κατ' αύτ τοῦ, δυνάμει λέγεις τῷ Ἰησοῦ, μᾶλλον δὲ γυμνῇ τῇ κεφαλῇ· Οὐ θέλω ἰαθῆναι ὑπὸ σοῦ· οὐ θέλω δέξασθαι τὰ φάρμακά σου σαπῆναι θέλω ἐν τοῖς τραύμασι μου· ὑπήκοος θέλω γενέσθαι τῶν δαιμόνων· οὐκ οἶδα τὸν Κύριον. Καὶ τίς ἐστιν οὗ εἰσακούσομαι τῆς φωνῆς αὐτοῦ· καὶ τί λοιπὸν ποιήσει ὁ Κύριος; Αγαθός

ALLOQUIA. ῶν ὁ Κύριος ἡμῶν πρὸς τὰς κακίας ἡμῶν, ἔδωκεν ή quem ut maledicum aut maleficum accusas, quod per eum cognovisti viam morbi tui, qua, et quantam tuam ad perniciem grassetur: quare dicta ejus et facta insuavia tibi, debes ab eo accipere tanquam medicinas salutares, missas ad te a Jesu. Quod si non solum non gratias agis: sed doles, sed vicissim conviciaris, vicissim accusas, et nectis contra ipsum machinationes vindictam meditans, tacite dicis Christo Jesu, aut potius exerte ac diserte: Nolo curari a te: nolo sumere medicinas tuas: volo putrefieri in meis vulneribus: volo dæmonibus ἐντολὰς καθαιρούσας αὐτὰς δίκην καυστήρων καὶ καθαρσίων· ὁ τοίνυν βουλόμενος καὶ ποθῶν ἰαθῆναι, ἀνάγκη αὐτὸν ὑπομεῖναι τὰ ἐπιφερόμενα ὑπὸ τοῦ Ιατρού, μετὰ πόνου καὶ σιωπῆς· οὐδὲ γὰρ ὁ νοσῶν ἡδέως ἔχει τοῦ τέμνεσθαι καὶ καίεθαι, ἢ λαβεῖν και θάρσιον· ὅμως πείθει αὐτὸν, ὅτι χωρὶς τούτων ἀδύ νατον ἀπαλλαγῆναι τῆς νόσου· καὶ λοιπὸν ἐκδίδωσιν ἑαυτὸν τῷ ἰατρῷ, εἰδὼς ὅτι διὰ μικρᾶς ἀηδίας ἀπαλ λάσσεται πολλῆς κακοχυμίας καὶ πολυχρονίας νόσου. Καυστὴρ δὲ τοῦ Ἰησοῦ ἐστιν ὁ ὑποφέρων ζημίαν. obedire. Nescio Dominum. Et quis ille est, ut obediam voci ejus'? Quid ergo de cætero faciet Dominus? Cum sit bonus Dominus noster et indulgens erga nostras iniquitates: dedit mandata sancta purgantia ipsas instar cauteriorum et pharmacorum. Qui ergo vult et desiderat curari, admittat oportet et sustineat quæcunque vel offerantur, vel inferuntur ei a medico, sustineat, inquam, cum patientia doloris et cum silentio. Nam nec qui ægrotat corpore, jucundum experitur, secari, uri, et sorbere amaras potiones; tamen cohibet se, ac sibi persuadet tolerantiam talium acerbitatum, absque his sciens, haud se posse liberari a languore, quocirca totum se permittit medico; gnarus, per istam modicam molestiam expulsum iri a se conceptum visceribus quo male torquetur virus, et diuturnam qua sensim absumitur ægritudinem excutiendam. Chirurgus autem secans urensque Domini Jesu est, iste damni aut injuriæ illatur. Δ'. Καὶ ἔλεγεν· Απαρον τοὺς πειρασμούς καὶ λογισμούς, καὶ οὐδεὶς ἅγιος· ὁ φεύγων πειρασμὸν ἐπωφελῆ, φεύγει ζωὴν αἰώνιον. Εἶπε γάρ τις τῶν ἁγίων· Τίς προεξένησε τοῖς ἁγίοις μάρτυσι τοὺς στεφάνους ἐκείνους, εἰ μὴ οἱ ἀδικήσαντες αὐτούς; Τις ἐδωρήσατο τῷ ἁγίῳ Στεφάνῳ τοιαύτην δόξαν ἣν ἐποίησεν, εἰ μὴ οἱ λιθάσαντες αὐτόν; Καὶ προἔφερεν ἀεὶ τὴν χρῆσιν τοῦ ἁγίου, ὅτι Ἐγὼ τοὺς ἐμὲ κατηγοροῦντας οὐκ αἰτιῶμαι, ἀλλὰ καὶ εὐεργέτας καλῶ καὶ ἔχω ἐμούς· καὶ οὐκ ἀπωθοῦμαι τὸν ἰατρὸν τῶν ψυχῶν φάρμακον ἀτιμίας προσάγοντα κενοδόξῳ ψυχῇ· καὶ δέδοικα μή ποτε καὶ περὶ τῆς ψυχῆς εἴπῃ· Ιατρεύσαμεν τὴν Βαβυλῶνα, καὶ οὐκ ιάθη· καὶ πάλιν· Ποσάκις ηθέλησα επισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου ὡς ὄρνις τὴν νοσσιὰν αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἠθέ λησας; Ἰδοὺ ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος. 19. Dixit insuper: Toile tentationes et cogitaliones. Jam nemo est sanctus; qui fugit tentationem per se utilem; fugit vitam æternam. Dixit enim vere quispiam sanctorum: quis procuravit martyribus coronas quibus fulgent, nisi persecutores ipsorum? quis donavit sancto Stephano tam illustrem istam qua fruitur gloriam, nisi qui euin lapidarunt? Et proferebat semper sententiam sancli cujusdam aientis: Ego accusantes me non redarguo: sed et benefactores voco habeoque meos. Nec repello medicum auimarum propiuantem phar macum ignominiæ ægræ meæ animæ morbo vanæ gloriæ laboranti: verens ne forte de illa dicatur: Curavimus Babylonem et non est sanala *; et rursus: Quoties volui congregare filios tuos quemadmodum gallina congregat pullos sub alas, et noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta". Ε'. Καὶ ἔλεγεν· Ἐφοβεῖτο ὁ Εὐάγριος μὴ ἐγκληθῇ ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ καὶ εἴπῃ αὐτῷ· Εὐάγριε, ενόσεις κενοδοξίαν, καὶ ἐπήγαγόν σοι φάρμακον ἀτιμίας, ἵνα δι' αὐτοῦ καθαρισθῇς. Σὺ δὲ οὐκ ἐθεραπεύθης· τοῦτο δὲ μάθωμεν, ὅτι οὐδείς ἐστιν ἀληθεύων εἰ μὴ οἱ ψέ γοντες ἡμᾶς. Ελεγε δέ· Ο Κύριος, ὁ ἑτάζων καρδίας καὶ νεφρούς, οἶδεν ὅτι ἐὰν πάντες άνθρωποι έπαινῶσι καὶ μακαρίζωσι τὰ ἐμὰ πάντα, άξια ψόγου καὶ αἰσχύνης ἐμπτυσμάτων εἰσίν· ἐὰν δὲ εἴπωσι· Τοῦτο καὶ ἐκεῖνο ἐποίησας· ἐγώ, Τί γὰρ τὸ ἐμὸν καλόν; Οὐδεὶς γὰρ ψεύδεται εἰ μὴ οἱ ἐπαινοῦντές με καὶ ματ καρίζοντές με· καὶ οὐδεὶς ἀληθεύει εἰ μὴ οἱ ψέγοντές με καὶ ἐξουθενοῦντες· καὶ οὐδὲ πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν λέγουσι· καὶ εἰ ἠξιώθησαν, οὐ λέγω τὸ πέλαγος τῶν ἐμῶν κακῶν· ἀλλά τι μέρος ἰδεῖν, ἀπεστράφησαν ἂν καὶ ἀπὸ βορβόρου καὶ δυσωδίας καὶ ἀκαθάρτου πνεύματος τῆς ἡμετέρας ψυχῆς· καὶ ἐὰν γένωνται τὰ σώματα τῶν ἀνθρώπων γλῶσσαι εἰς τὸ λοιδορεῖν ἡμᾶς, πέπεισμαι ὅτι οὐδεὶς δύναται ἀξίως εἰπεῖν τὴν * Exod. 11, 22. *der. 11, 9. 'Luc. xii, 34. V. Et dixit: Timebat Evagrius ne exprobraret sibi Christus et diceret: Evagri, laborabas. morbo vanæ gloriæ: et ego medicinam tibi applicui dedecus illatum, ut per illud curareris. Tu tamen sanatus non es; et pro certo teneamus, ex iis qui de nobis loquuntur, eos solos vera dicere, qui nos vituperant. Dominus qui scrutatur corda et renes, novit mea omnia, quantumvis ore consono cunetorum hominum laudentur, et beatificentur, nihilo tamen, minus turpia. desputabilia et probro digna esse. Si autem. adulantes mihi dicant: Hoc et illad bonum fecisti; ego respondeo: Quid enim in his neum est, cum Dei sint in solidum bona omnia? Nemo profecto de me mentitur, nisi qui me laudant et beatum prædicant. Nemo de me vera dicit, nisi qui me probris onerant et nihili homunculum aiunt esse. Quod si ipsis coutingeret, non dico lolam pelagus unalorum meorum, sed vel partem horum aliquam videre, averterent alique se a fetore luti

ZOSIMÆ ABBATIS tam foedi, pestilentem auram falus nostrarum ἡμῶν ἀτιμίαν· πᾶς γὰρ λοιδορῶν, μέρος λέγει· τὰ ἐξ animarum ferre non valentes. Quin vel si cuncta πάντα οὐ δύναται εἰδέναι· εἰ γὰρ ὁ δίκαιος Ἰὼβ εἶπεν, humanorum membra corporum nihil nisi linguæ ὅτι Πλήρης ατιμίας εἰμί· τὸ δὲ πλήρης οὐδὲν ἐπιδέ essent ad nos increpandos et conviciis obruendos χεται· ἡμεῖς εἴπομεν, πέλαγος ὄντες κακῶν· Ἐν παντὶ assidue clamosæ, persuasus sum, nec sic posse ἁμαρτήματι ἐταπείνωσεν ἡμᾶς ὁ διάβολος, καὶ ἐφείο satis digne vilitatem nostram et ignominiam tra- λομεν εὐγνώμονες γενέσθαι τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν· duci. Nam quicunque nos vituperat, partem dun- οἱ γὰρ εὐγνώμονες γενόμενοι τῆς αὐτῶν ταπεινώσεως taxat çarpit memorans aliquam nostrorum vitio- συντρίβουσι τὸν διάβολον. Καὶ καθὼς εἶπον οἱ ἅγιοι rum: multum autem abest, ab omnibus noscendis. Πατέρες· ἐὰν κατενεχθῇ ἡ ταπείνωσις εἰς τὸν ἄδην, Si enim justus Job ait: Plenus ignominia ego sum 80: εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνάγεται· καὶ ἐὰν ὑψωθῇ ἡ ὑπερη et quod plenum est, nullam partem babet vacuam: φανία ἕως τοῦ οὐρανοῦ, κατάγεται εἰς τὸν ᾄδην· τίς nos quid dicemus, qui mare malorum sumus? In πείθει ποτέ τεταπεινωμένον πλέξαι λογισμούς κατά omni peccato humiliavit nos sibi subjiciens diabo- τινος, ἢ κἂν ἀνέξεσθαι μέμψασθαί τινα, ἢ βάλλειν lus. Nostra interest grate accipere quoties ab ho- ἐπάνω ἄλλου αἰτίαν; πᾶν γὰρ ὁτιοῦν πάθῃ ὁ ταπει minibus ob quodvis peccatum humiliamur. Qui νὸς ἢ ἀκούσει, ἀφορμὴν λαμβάνει εἰς τὸ καταμέμenjm sic faciunt ulciscuntur diabolum: eum vicis- φεσθαι καὶ ὑβρίζειν ἑαυτόν· καὶ ἐμέμνητο του μέσα sim in omni peccato, cujus pœnam libenter ita Μωϋσέως ὅτε ἐξέβαλλον αὐτὸν οἱ κληρικοὶ τοῦ ἱερα luimus, conterentes. Siquidem, ut aiunt sancti τείου, εἰπόντες αὐτῷ· Ὕπαγε ἔξω, Αιθίοψ. Καὶ προ Patres, si deprimatur humilitas usque ad infernum, ξατο ἑαυτὸν ἐπιπλήττειν καὶ λέγειν Σποδόδερμα μετ usque ad cœlum exaltabitur. Et si exaltetur super- λανέ, καλῶς σοι ἐποίησαν· μὴ ὢν ἄνθρωπος ἔρχῃ εἰς bia usque ad cœlum, usque ad infernum dejicietur. τὸ μέσον τῶν ἀνθρώπων· καὶ καλῶς σοι ἐποίησαν. Quis unquam homini vere humili persuadeat versare animo cogitationes murmurationis aut machinationes vindicta contra quemquam: aut quantumlibet a quovis patiatur, de vexatore conqueri, ac vicissim recriminari? quin e contrario, humilis, quoties illi probrum infertur, quoties audit sibi convicia cantari, occasionem inde sumit increpaudi seipsum, et quasi gratulans adjuvari se, fortius insurgit incumbitque connitens ad suam iniquum fastum justa conculcatione obterendum. Addebat bis Zosimas exemplum abbatis Moysis: quando eum e sacrario ejecerunt clerici, dicentes: Abi foras, Æthiops. Tunc enim illis accinens Moyses cepit increpare seipsum in hunc modum loquens: Cutis atræ, carbone nigrior homuncio, digna te pateris: quid enim attinuit, te infra hominem tua dejectum vilitate, tamen audere te ingerere in cœtum hominum. cum homo non sis? hene utique fecere te illinc exturbantes. Καὶ ἐμέμνητο τοῦ ἀ662 Αμμονα λέγοντος· Τέρει σεαυτὸν ἀκριβῶς δι' δ ἐξῆλθες καὶ ἐφ᾽ ᾧ πάρει, ἵνα ἐάν τίς σε ἐν οἰυδήποτε πράγματι θλίψη, σιωπάν, τὸ καθόλου μὴ φθέγγεσθαι, ἕως οὗ τῇ ἀδιαλείπτῳ προσευχῇ πραϋνθῇ σου ἡ καρδία· καὶ οὕτω λοιπόν παρακάλει τὸν ἀδελφόν· καὶ γὰρ ὁ ποθῶν τὴν ἀληθι νὴν εὐθεῖαν ὁδὸν, ἐν τῷ ταράττεσθαι ἐπιπλήττει σεαυτὸν σφοδρῶς καὶ ἀεὶ ἐλέγχει σεαυτὸν καὶ λέγει Τί μαίνῃ, ψυχή μου; τί ταράττῃ ὡς ἀφρίζοντες; Αὐτῷ τούτῳ δεικνύεις ὅτι νοσεῖς· εἰ μὴ ἐνόσεις, οὐχ Αν ἔπασχες. Τί ἀφεὶς τὸ ἑαυτὴν μέμφεσθαι, ἐγκαλεῖς τῷ ἀδελφῷ ὅτι ἔδειξε σοι τὴν νόσον σου; Καὶ πράγ ματι καὶ ἀληθείᾳ μάθε τὰς ἐντολὰς τοῦ Χριστοῦ 8ς λοιδορούμενος, οὐκ ἀντελοιδόρει, κατηγορούμε νος ἐσιώπα, χλευαζόμενος ἐμακροθύμει, πάσχων Adjungebat opportunum huic loco monitum abbatis Ammonæ: Observa teipsum, recolens attente ad quid exieris, et quo tendas. Ut si quis in qualicunque tibi re obstiterit, aut gravis fuerit, sileas primum omnino, nec vocem prius ullam emittas, quain longa et attenta oratione cor mitigaveris, et tranquillitate composueris serena. Sic domum convenire fratrem tibi adversatum poteris, et eum prout opportunum judicaveris, admonere: sane enim qui cupit ex animo rectam inire veritatis viam in flagranti sensu injuriæ præsentis, et turbatione animi motuum inde nata, tune cum maxime ante omnia objurgat seipsum increpatque vehementer, dicens: Quorsum? furis quare insanis, anima mea? cur instar rabiosarum animantium, usque ad spumas ore mittendas perturbaris? Hoc οὐκ ἠπείλει. Ακούεις αὐτοῦ λέγοντος καὶ πρά ipso monstras ægrotare te. Nam nisi te mala ſebris ureret, haud sic accendereris. Quare, omittens vituperare, uti debueras, te ipsam, succenses fratri, eo quod is morbum tibi tuum ostenderit? Agedum sis, disce non perfunctorie, sed serio et vere mandata Christi ejus exemplis sancita: qui appetitus conviciis non vicissim conviciabatur; accusatus, lacebat; illusus, longanimiter ferebat; patiens non minabatur. Audis quae dicit jubentem, et quæ jubet exemplo proprio monstrantem: Dorsum meum dedi σ' Job v, 2. γματι δείξαντος· Τὸν νῶτόν μου ἔδωκα εἰς μά στιγας, τὰς δὲ σιαγόνας μου εἰς ῥαπίσματα· τὸ δὲ πρόσωπόν μου οὐκ ἀπέστρεψα ἀπὸ αἰσχύνης εμπτυσμάτων. Καὶ σὺ, ἀθλία ψυχή, ἐπὶ μικρὰν ὑδριν καὶ ἀτιμίαν, καταφρόνησιν, καὶ ἀποστροφήν, ὀνειδισ μὸν ἢ συκοφαντίαν κεῖσαι πλέκουσα μυρίους λογισμούς. ἐπιβουλεύουσα ἑαυτῇ ὡς οἱ δαίμονες. Τί πλέον δύο ναται ποιῆσαι δαίμων τῇ τοιαύτη ψυχή, οἷον ποιεί αὐτὴ ἑαυτήν; Τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ βλέπεις· εξ πάθη ἀναγινώσκομεν καθ' ἑκάστην ημέραν, ο ἔπαθε

ALLOQUIA. δι' ἡμᾶς· καὶ ἡμεῖς οὐδεμίαν ύβριν φέρομεν. Οντως in flagella, et genas meas in alapas: faciem autem ἐξετράπημεν τῆς εὐθείας ὁδοῦ. non averti a contumelia sputorum*. 'Tu vero, anima misera, ob modicam injuriam, ignominiam, despectum, exprobratiunculam, et criminationem quam potas falsam, instas nectendis plicandisque cogitationibus innumeris: at machinans talia, insidiaris tibi ipsi, operam conjungens cum oppugnantibus te dæmonibus. Haud enim nocere unquam malus dæmon animæ tali posset, quantum ipsa nocet sibi. Vides crucem Christi; mala, verbera, vulnera, opprobria quæ pro nobis passus est, quotidie legimus: et inducere nolumus in animum, quidquam nobis ingratum ferre patienter. Vere aberravimus a via recta. Ἔλεγε δὲ ὅτι, Ἐὰν ζήσῃ τις ἔτη τοῦ Μαθουσάλα, καὶ μὴ ὁδεύσῃ ταύτην τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν ἢν ὧδευσαν πάντες οἱ ἅγιοι· λέγω δὴ τὴν τοῦ ἀτιμάζεσθαι καὶ φέρειν γενναίως· οὐ μὴ προβῇ, οὐ μικρόν, οὐ μέγα· οὐδὲ εὐρήσει τὸν ἐν ταῖς ἐντολαῖς κρυπτόμενον θησαυρόν· ἀλλὰ μόνον τὰ ἔτη αὐτοῦ ἀναλίσκει διηνεκώς διακενής. Εστι γὰρ ὅτε καταφρονεί τις πολλῶν κεντηναρίων, καὶ ἔρχεται εἰς ῥαφίδιον· καὶ ἡ προσπάθεια αὐτοῦ ποιεῖ αὐτὸν ταράττεσθαι, καὶ ποιεῖ τὸ ῥαφίδιον ἐκεῖνο τόπον κεντηναρίου, καὶ γίνεται τις τοῦ ῥαφιδίου δοῦλος, ἢ τοῦ κουκουλίου, ἢ τοῦ μανδυλίου, ἢ τοῦ βιβλίου· καὶ οὐκ ἔστι δοῦλος τοῦ Θεοῦ· καὶ καλῶς εἶπέ τις τῶν σοφῶν ὅτι ὅσα πάθη ψυχής, τοσοῦτοι καὶ δεσπόται. Καὶ ὁ Κύριος· Όπου ό θησαυρός σου, ἐκεῖ ἔσται ἡ καρδία σου. Καὶ πάλιν ὁ ᾿Απόστολος· ' τις ἥττηται, τούτῳ καὶ δεδούλωται. Dixit etiam Zosimas: Si quis vixerit annos Mathusalæ, et non processerit per hanc rectam viam qua incesserunt omnes sancti, viam, inquam, ferendi fortiter contumelias et damna, non proficiet, ne parum quidem, nedum multum; neque inveniet absconditum in mandatis thesaurum, sed tantum suos annos consumet continue in vanum: est enim quando exorsus aliquis a generoso contemptu multorum centenariorum, progredietur inde ad ampiectendam amore nimio aciculam: et is affectus perturbationis non modicæ causa fit; et substituit illam aciculam in locum centenarii olim spreti. Et ft aliquis, non jam Dei servus, ut spoponderat: sed servus aciculz, cucullæ, mantilis, libri: iis adhærens affectu vitioso. Nam bene dixit aliquis sapientum, tot animam subesse dominis quot fovet in se affectus vehementes. Et Dominus ait: Ubi est thesaurus tuus, ibi erit cor luum'. Εt rursus Apostolus: quo quis victus est, ei et servit ". VI. Dixit rursus idem beatus: Iter agebamus ego et frater unus via Neapolitana, cum quibusdam sæcularibus, venimusque ad locum ubi erat telonium, et sæculares quidem scientes consuetudinem ultro solverunt censum. Frater autem requisitus a publicano, repugnavit dicens: Audetis exigere a monachis? Ego autem audiens ei dixi: Quid agis, frater? Quod ais tantumdem est ac si diores: Velis nolis, honora me ut sanctum. Decuerat istum forte, visa religione et humilitate tua, verecundia suffundi quadain, et veniam orare quoi ex te poposcerit. Nunc quando id omisit, age, ut discipulus mnitis et humilis Domini, da quod poscitur et in pace procedamus. Alias cum essem in sancta civitate, venit ad me bonus quispiam Christi amator, dicens: Quoniam ob parvam offensiunculam ego et talis frater meus invicem dissidemus, egi ut reconciliaremur: sed ille recusavit; præ seque fert, nolle de cætero redire mecum in gratiam: oro te, Pater, ut eum alloquens, adducas ad iram deponendam. Suscepi libens negotium, et vocato fratre illo, dixi quæ opportuna viderentur ad ei persuadendam pacem et charitatem: et videbatur acquiescere. Cæterum excepit: haud esse sibi licitum reconciliari fratri, quia per crucem jurasset, se nunquam in id consensurum. Ad hoc ego subridens dixi: Tuum juramentum talem vim habet ac si diceres: Per crucem juro, Christe, me nunquam observaturum mandata tua: sed volunς'. Καὶ ἔλεγε πάλιν ὁ μακάριος· Ωδεύομεν ἐγώ τε καὶ εἷς ἀδελφὸς μετὰ καὶ κοσμικῶν, τὴν ὁδὸν Νεαπόλεως, καὶ ἤλθομεν εἰς τόπον ὅπου τελώνειον ἦν· καὶ οἱ μὲν κοσμικοὶ εἰδόντες τὴν συνήθειαν ἔδωκαν τὸ τέλος· ὁ δὲ ἀδελφὸς ὁ ὢν μετ᾿ ἐμοῦ ἤρξατο ἀντιτείνειν καὶ λέγειν αὐτοῖς· Τολμᾶτε ἀπαιτεῖν μονα χούς; Ἐγὼ δὲ ἀκούσας εἶπον αὐτῷ· Τί ποιεῖς, ἀδελφέ; οὐδὲν ἄλλο λέγεις αὐτῷ ἢ, θέλων καὶ μή θέλων τίμησόν με ἅγιον; μᾶλλον αὐτὸς ὤφειλεν, ἰδὼν τὴν καλοθελίαν σου καὶ ταπείνωσιν, αἰδεσθῆναι καὶ εἰπεῖν· Συγχώρησον. Οὐκοῦν ὡς μαθητής τοῦ πράου καὶ ταπεινοῦ δὸς, καὶ παρέλθωμεν μετ' εἰρήνης. Αλλοτε γενομένου μου εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν Ερχεταί τις φιλοχρίστων καὶ λέγει μοι· Ἐπειδὴ μικρὰν ἀη δίαν ἔχομεν μετ' ἀλλήλων ἐγώ τε καὶ ὁ ἀδελφός μου, μὴ θέλει διαλλαγῆναί μοι· ἀλλὰ παρακλήθητι καὶ λάλησον αὐτῷ. Ἐγὼ δὲ μετὰ χαρᾶς δεξάμενος τὸν λόγον, καὶ καλέσας τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐλάλησα αὐτῷ συντείνοντα εἰς ἀγάπην· καὶ ἔδοξε μὲν πείθεσθαι· ὕστερον δὲ λέγει μοι· Οὐ δύναμαι διαλλαγῆναι αὐτῷ ὅτι ὤμοσα εἰς τὸν σταυρόν. Ἐγὼ δὲ ὑπομειδιάσας εἶπον αὐτῷ· Ο όρκος σου τοιαύτην δύναμιν ἔχει, ὅτι Μὰ τὸν τίμιον σταυρὸν οὐ μὴ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου· ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ ἐχθροῦ τοῦ διαβόλου ποιήσω. Καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐκ ὤφειλε στῆσαι τὸ κακῶς ὁριο σθὲν ὑφ᾽ ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον μετανοεῖν καὶ θλί βεσθαι ἐφ' οἷς κακῶς ὁριζόμεθα ἑαυτοὺς, καθώς φησιν ὁ θεοφόρος Βασίλειος ο Καὶ γὰρ Ηρώδης εἰ μετενόησε καὶ μὴ ἔστησε τὸν ὅρκον αὐτοῦ, οὐκ ἂν • Isa. 6. 7 Matth. vi, 21. * 11 Petr, ut, 19.

ZOSIME ABBATIS tatem hostis tui diaboli facturum. Enimvero jusju- ειργάσατο τὸ μέγα τοῦτο ἀμάρτημα, τὸ ἀποκεφαλί randum ejusmodi adeo non debet videri stabilire σαι τὸν Χριστοῦ πρόδρομον.» quod male decrevimus; ut potius nos obliget ad serio concipiendam ejus poenitentiam diffingendumque atque in contrarium mutandum quidquid temere per illud statueramus. Sicut ait Spirita Dei plenus Basilius: «Etenim, inquiens, Herodes, si juramenti temere dati, prout debebat poenituisset: nec stare illi voluisset, non peccasset enorme illud peccatum, amputando caput precursoris Christf. VII. Interrogatus idem aliquando est: Quomodo fiet ut aliquis spretus et conviciis proscissus a quibusdam, non irascatur? Respondit: Si habuerit ille seipsum pro nihilo, non turbabitur: prout dixit abbas Pœmen: Si te ipsum pro nihilo habueris, babebis requiom. › VIII. Dixit præterea: Fuit aliquando fratrum quispiam, ex iis qui mecum manebant, et acceperant a me sacrum habitum, multa a me tractatus indulgentia. Erat enim fluxæ valetudinis ac tener; et condescendebam ipsi ob imbecillitatem ejus. Quadam igitur is die mibi dixit: Abba mi, multum amo te. Aio ego illi: Nunquam adhuc quemquam reperi, qui me tantum amaret quantum ego ammo ipsum. Ecce nunc mihi dicis: Amo te; et credo. Si autem tibi quid a me contigerit haud gratum, non manes qualis eras erga me. Me vero quidquid a te patiar haud poterit avertere a charitate tui. Non longum hinc tempus abiit, cum nescio quid accidit a me parum ipsi placens, et cepit murmurare contra me multa, usque ad fœda convicia. Nihil horum me latuit. Auditis tamen omnibus, nihi hæc tacitus subjeci: Chirurgus hic Christi Jesu est, missus ad me cum igne ac ferro ad meam curandam vanæ gloriæ studio ægrotantem animam. talibus potest aliquis lucrari, si allentus ad sui profectum fuerit. Sicut vicissim idem ab. iis qui ei adulantur et applaudunt, plerumque damno aficitur. Qui cum pungit, revera benefactor est. Et recordabar ejus ut medici ac benefactoris mei: dicebamque maledicta ejus in me referentibus: Novit hic manifesta mea mala, nec tamen omnia; sed partem tantum horum quamdam: occulta auten innumerabilia sunt. Longo post hoc tempore occurrit is mihi Cæsarea; et accessit ex more amplexans et osculans me, egoque vicissim paria feci, tanquam nihil omnino modo dictorum præ- η cessisset. Recordabatur ille tamen, et officiosa verba cumulans, quasi tacite retexere aut compensare olim blaterata uitebatur, inserens etiam occursu alio novos amplexus: me nihilominus in dissimulando cuncta transacta perseverante, nec quidquam agente aut dicente quod ullum suspicionis vestigium aut doloris reliquias signaret. Sciebat tamen ille innotuisse mihi quæcunque iræ obsequens dixerat; quare tandem procidit coram me, pedesque amplexus meos ait: Ignosce mili, abba, per Dominum; multa et gravia dixi contra te. Ego ipsum osculatus aio llli: Recordatur charitas tua, Pater, dixisse te olim mihi: Multum amno te; meque tibi respondisse: Nondum inveni qui me tantum amaret quantum ego ipsum. Ecce nume Ζ΄. Ἡρωτήθη πάλιν, Πῶς ὀφείλει τις εξουδενωμέ νος ή κακολογούμενος παρά τινων, μὴ θυμούσθαι; ἀπεκρίνατο γοῦν· Ἐάν τις, εἶπεν, ἔχῃ ἑαυτὸν εὐτελή, μὴ ταράσσεται· καθὼς εἶπεν ὁ ἀββᾶς Ποιμήν. Εάν αὐτὸν εὐτελίσῃς, ἕξεις ἀνάπαυσιν. ο Η'. Καὶ ἔλεγεν, ὅτι Ποτέ τις τῶν ἀδελφῶν τῶν μεινάντων μετ᾿ ἐμοῦ καὶ λαβόντων παρ' ἐμοῦ τὸ σχήμα, πολλά συγκροτηθεὶς παρ' ἐμοῦ· καὶ γὰρ τῶν τρυφερῶν ἦν· συγκατέβαινον αὐτῷ διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτοῦ. Ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ λέγει μοι· 1663 μου, πολλά ἀγαπῶ σε. Καὶ λέγω αὐτῷ· Ἐγὼ ἀκμὴν οὐχ εἶμόν τινα ἀγαπῶντά με, ὡς ἀγαπῶ αὐτόν. Ἰδοὺ νῦν λέγεις, ὅτι 'Αγαπῶ σε· καὶ πείθομαι. Ἐὰν δὲ συμβῇ τι μὴ ἀρέσκον σοι, οὐ μένεις ὁ αὐτός· ἐγὼ δὲ, πᾶν ότι πάθω παρὰ σοῦ, οὐ δύναται ἀποστῆσαί με της ἀγά πης σου. Μικρός χρόνος παρῆλθε, καὶ οὐκ οἶδα τί συνέβη αὐτῷ. Καὶ ἤρξατο λέγειν κατ᾿ ἐμοῦ πολλά, ἕως καὶ αἰσχρῶν ῥημάτων· καὶ πάντων ἤκουον· καὶ ἔλεγον ἐν ἑαυτῷ οὕτως· Καυστήρ ἐστι τοῦ Ἰησοῦ, καὶ ἀπεστάλη ιατρεῦσαι τὴν κενόδοξόν μου ψυχήν. Από τῶν τοιούτων δύναταί τι; κερδῆσαι ἐὰν νήψῃ, ὥσπερ ἀπὸ τῶν μακαριζόντων ζημιούται. Οὗτος ἀληθῶς ὡς εὐεργέτης ἐστί. Καὶ ἐμεμνήμην αὐτοῦ ὡς Ιατροί καὶ εὐεργέτου· καὶ ἔλεγον τοῖς ἀναγγέλλουσί μας· Τι φανερά μου κακὰ μόνον οἶδε, καὶ οὐδὲ ὅλα, αλλά μέρος τι· τὰ δὲ κεκρυμμένα ἀναρίθμητά εἰσιν. Μετά καιρὸν οὖν ἀπαντᾷ μοι εἰς Καισάρειαν· καὶ ἔρχεται κατὰ τὸ ἔθος καὶ περιπτύσσεται καὶ καταφιλεί με κἀγὼ αὐτὸν, ὡς μηδενός γενομένου· καὶ ἐν τῷ λέγειν ταῦτα ὅτε συνήντει μοι περιεπτύσσετό μοι πολλά ἐμοῦ δεικνύοντος αὐτῷ μηδεμίαν ὑποψίαν, μηδ' όλως λείψανον λύπης, καίπερ πάντα ἀκούων. Όμως προσπίπτει μοι καὶ κατέχων τους πόδας μου λέει μοι· Συγχώρησόν μοι 2663 μου, διὰ τὸν Κύριον, ὅτι πολλὰ καὶ δεινὰ ἐλάλησα κατὰ σοῦ. Ἐγὼ δὲ καταφιλήσας αὐτὸν λέγω αὐτῷ μετὰ χαριεντισμοῦ· Μέ μνηται ή θεοφιλία σου, Πάτερ, ὅτι εἶπές μοι Πολλά ἀγαπῶ σε· καὶ εἰπόν σοι· Οὔπω εὑρόν τινα άγα πῶντά με ὡς ἀγαπῶ αὐτόν. Ἰδοὺ νῦν λέγεις, ὅτι 'Αγαπῶ σε· καὶ πείθομαι· ἐὰν δὲ συμβῇ τι μὴ ἀρέ σκον σοι, οὐ μένεις ὁ αὐτός. Ἐγὼ δὲ, εἴ τι πάθω παρὰ σοῦ, οὐ δύναται ἀποστῆσαι με τῆς ἀγάπης σου. Πληροφορηθείη ή καρδία σου, ὅτι οὐδὲν ἔλαθέ με ὧν λελάληκας· ἀλλὰ καὶ τοῦ καὶ τίσι, πάντα ήκουσα· καὶ οὐδέποτε εἶπον, ὅτι οὐκ ἔστιν οὕτως· οὐδ᾽ ἔπεισέ μοί τις εἰπεῖν κατὰ σοῦ· ἀλλ᾽ ἔλεγον, ὅτι Απερ λέγει, ἀληθῆ λέγει, καὶ ἀπὸ τῆς ἀγάπη;" ιδιοποιούμενος μοι, καὶ οὐ διέλιπον μεμνημένος σου ἐν ταῖς εὐχαῖς μου. Καὶ ἵνα δείξω σαι τεκμήριον ἀγάπης· ποτέ επόνησα τὸν ὀφθαλμὸν σφοδρώς, καὶ μνησθείς που ἐποίησα τὸν σταυρὸν, καὶ εἶπον· Κύρια Ἰησοῦ Χρισ

ALLOQUIA. διὰ τῶν εὐχῶν αὐτοῦ ἴασαί με· εὐθέως ιάθην· καὶ dicis: Amo te, et credo; quod si quidpiam acciταῦτα μὲν πρὸς τὸν ἀδελφόν. derit tibi displicens, non perseverabis. Ego autem quidquid a te patiar, non potero divelli ab amore tui. Plena cordi tuo facta fides est, nihil me lataisse eorum quæ contra me dixisti. Quin et distincte cognovi, quæ, ubi, quibus, effutiveris quæcunque în me blaterasti; nunquam tamen quidquam opposui, aut falsa esse quæ diceres affirmavi. Neque ullus mihi persuadere quantævis gravitatis auctor potuit, ut vel verbum adversum te biscerein. contrario dixi omnibus de te: Quæ dicit vera sunt. Idque feci ex vera tui charitate ut tibi gratiAcarer, teque ut amicum meum mihique charissimum colere ut ceperam pergerem. Neque unquam ressavi recordari tui in meis orationibus, et ut indicem experimentum arcanum istius erga te perseverantis in me charitatis: cum aliquando vehementi dolore vexarer oculi, memor tui formavi crucis signum super partem laborantem, et dixi: Domine Jesu Christe, per preces ipsius sana me; et statim sanatus sum. Et hæc quidem illi fratri tunc dixi. Θ. Εμέμνητο δὲ ὁ μακάριος τινὸς ἀπαγγείλαντος αὐτὸν ὅτι εἶχεν ἀββᾶν πάνυ πραότατον. Καὶ ἔλεγεν ὅτι διὰ τὴν μεγάλην αὐτοῦ ἀρετὴν καὶ τὰ σημεῖα & ποιεῖ, εἶχεν αὐτὸν ὅλη ἡ χώρα ὡς ἄγγελον Θεοῦ. Ποτέ οὖν ἐνεργηθείς τις ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ ἐλθὼν ἐξύβρισεν αὐτὸν ἐσχάτως, πάντων ἱσταμένων, καὶ τοῦ γέροντος στήκοντος, καὶ προσέχοντος εἰς τὸ στόμα αὐτοῦ, καὶ λέγοντος· Χάρις Θεοῦ εἰς τὸ στόμα σου, ἀδελφέ. Ἐκείνου δὲ μαινομένου καὶ λέγοντος· Ναί, φαῦλε φαγοπόλις, ταῦτα λέγεις ἵνα δόξῃς πράος φαίνεσθαι· λέγει ὁ γέρων· Οντως δ λέγεις, ἀδελφέ μου, ἀληθῆ λέγεις. Μετὰ ταῦτά τις ηρώτησεν αὐτὸν λέγων· "Αρτι οὐκ ἐταράχθης, καλόγερε; Καὶ λέγει· Οὐκ, ἀλλ' οὕτως ᾐσθόμην τὴν ψυχήν μου, ὡς ὑπὸ Θεοῦ σκευ πομένην. Καὶ ἔλεγεν ὁ μακάριος ᾿Αληθῶς ὀφείλει τις εὐχαριστεῖν τοῖς τοιούτοις. IX. Memorabat iủem beatus quemdam sibi retu – lisse, habuisse se abbatem supra modum mitem et mansuetissimum. Addebatque, propter eximiamn ejus virtutem et signa quæ faciebat, habitum cunctis per totam illam regionem ut angelum Dei. Aliquando igitur instinctus quispiam a malo da mone adiens eum fœdissimis maledictis et conviciis proscidit, multis astantibus, sene ipso stante et fixos in ore maledici oculus tenente, dicenteque: Gratia Dei beet os tuum frater. Illo autem tanto magis furere pergente, ac dicente: Profecto nequam el vorax senicule, hoc dicis ut videaris mitis. Respondit senex: lla est ut ais, frater. Post hæc interrogavit quispiam ipsum: Non es turbatus haec audiens, boue senes? El respondit: Non, sed sentiebam cum gustu intimo animam meam quasi Deo ipsam fovente protectam. Et dixit beatus: Vere debet quis gratias agere pro talibus. Γ. Ελεγε πάλιν ὁ μακάριος, ὅτι Οντος μου ἐν μοναστηρίῳ ἐν Τύρῳ πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν με, παρέβα λεν ἡμῖν τις γέρων ἐνάρετος· καὶ ἀναγινωσκόντων ἡμῶν εἰς τὰ ἀποφθέγματα τῶν ἁγίων γερόντων· ἠγάπα δὲ ὁ μακάριος πάντοτε διέρχεσθαι αὐτὰ, καὶ σχεδὸν ἔπνεεν· ὅθεν καὶ ἐξ αὐτῶν ἐκαρπώσατο πα σαν ἀρετήν. Οτε ἤλθομεν εἰς τὸν γέροντα ἐκεῖνον πρὸς ἐν ἀπῆλθον οἱ λῃσταὶ, καὶ εἶπον αὐτῷ, ὅτι Πάντα τὰ ἐν τῇ κέλλῃ σου λαβεῖν θέλομεν· καὶ αὐτοῦ εἰπόντος· Οσα ἂν δοκῇ ὑμῖν, τέκνα, λάβετε· ἔλαβον δὲ πάντα καὶ ἀπῆλθον· καὶ κατέλιπον ἓν σκαλίδ:ον. 'Ο οὖν γέρων λαβὼν αὐτὸ ὑπεδίωξεν ὀπίσω αὐτῶν βοῶν καὶ λέγων· Τέκνα, λάβετε ὁ ἐπελάθεσθε. Οἱ δὲ θαυμάσαντες ἐπὶ ἀνεξικακίᾳ τοῦ γέροντος, ἀποκατα έστησαν πάντα ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ· καὶ μετανοήσαν τες εἶπον πρὸς ἀλλήλους· Αληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος τοῦ Θεοῦ ἐστιν. Ὡς ἀνέγνωμεν τοῦτο, λέγει ὁ γέρων· οἶδας, ἀββᾶ μου· τοῦτο τὸ ἀπόφθεγμα πάνυ με ὠφέλησε. Λέγω αὐτῷ· Πῶς, Πάτερ; Καὶ λέγει μοι· Μοτὲ ὄντος μου ἐν τοῖς τόποις κατὰ τὸν Ἰορδάνην, ἀνέγνων τοῦτο, καὶ ἐθαύμαζον τὸν γέροντα· καὶ ἔλεγεν· Κύριε, ἀξίωσόν με κατ' ίχνος τούτων ἀκολου θεῖν, ὁ καταξιώσας με εἰς σχῆμα αὐτῶν ἐλθεῖν. ἃς οὖν εἶχον τὸν πόθον τοῦτον, μετὰ δύο ἡμέρας λῃσταὶ παρεγένοντο· καὶ ἐπεὶ ἔκρουσαν τὴν θύραν, καὶ ἔγνων ὅτι λῃσταί εἰσιν, εἶπον ἐμαυτῷ· Χάρις τῷ Θεῷ, ἰδοὺ καιρὸς ἐνδείξασθαι τὸν καρπὸν τοῦ πόθου. Ανοίξας ἐδεξάμην αὐτοὺς μετὰ ἱλαρότητος· καὶ ἅψας λύχνον ἠρξάμην δεικνύειν αὐτοῖ; τα πράγματα, λέX. Dixit rursus beatus: Cum essem in monasterio quod est apud Tyrum, antequam exirem, supervenit nobis senex mullæ virtutis forte legenti bus sententias Patrum, qua ille beatus lectione plurimum delectabatur, identidem illas percurrens; adeoque fere nibil nisi doctrinam ex iis haustam spirans: unde uberrimum fructum tulerat, plenæ notitiæ perfectique exercitii virtutum omnium. Quando autem in illo codice pervenimus legendo ad locum abl memoratur senex ille ad quem latrones venerunt et dixerunt ipsi: Omnia quæ in cella tua sunt volumus auferre. Quo prompte respondente: Agite, per me licet, quod vultis, filii; illi strenue corrasis universis abierunt. Latuit autem ipsos unum instrumentum rusticum sarculus, quo senex in manus, postquam advertit, sumpto, cucurrit post latrones clamans et dicens: Etiam hoc quod vos latuit, tollite. Illi autem admirati patientiam senis, redeuntes reposuerunt in cellula quæcunque abstulerant; et lacti penitentia invicem dicebant: Vere hic homo Dei est. Hoc cum legissemus, ait senex ille: Scito, mi abba, hoc mihi boni Patris dictum et factum insigniter profuisse. Quomodo, inquam, Pater? Et ille subjecit: Cum essem aliquando in locis ad Jordanem recens a lectione bujus exempli, et plenus admiratione virtutis senis, dixi, Deum orans: Dignare ne, Domine, imitatione talium Patrum, quorum mihi concessisti institutam profiteri ac vestem induere. Post duos dies quain

ZOSIMÆ ABBATIS οὐ μὴ κρύψω ἀφ᾽ ὑμῶν τι. Καὶ λέγουσι μοι· 'Εχεις χρυσίον; Λέγω αὐτοῖς· Ναί, ἔχω τρία νομίσματα. Καὶ Άνοιξα σκεῦος ἔμπροσθεν αὐτῶν, καὶ λαβόντες αὐτὰ ἀπῆλθον μετ' εἰρήνης. Ἐγὼ δὲ χαριεντισάμενος, εἶπον πρὸς αὐτόν· Υπέστρεψαν, ὡς καὶ οἱ ἐπὶ τῶν γέροντι; λέγει μοι εὐθέως· Οὐ μὴ ποιήσῃ ὁ Θεός· οὐ γὰρ τοῦτο ἤθελον ἵνα ὑποστρέψωσι· καὶ ἔλεγεν· Ἰα ὁ πόθος τοῦ γέροντος ἡ ἑτοιμασία αὐτοῦ τί αὐτή παρέσχεν· ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἐλυπήθη, ἀλλὰ καὶ ἐχάρτιν ὡς τοιούτου ἀγαθοῦ καταξιωθείς. quem in eo desiderio fueram, venerunt ad me latrones. γων αὐτοῖς· Μὴ θορυβείσθε πιστεύω ἐν Κυρίῳ, ὅτι Quos pulsantes januam, cum qui essent cognovissem, dixi mihi ipsi: Deo gratias: en tempus nonstrandi fructum desiderii. Aperto igitur ostio excepi eos hilari vultu, et accensa candela cepi monstrare ipsis res omnes meas, dicens. Ne dubitelis: confido in Domino, me nihil vobis absconsurum. Dicunt illi mihi: Habesne aurum? Ita, inquam, habeo nummos tres. Et aperui coram eis capsulam in qua erant nummi. fis illi acceptis in pace abierunt. Ea cum senex dixisset, subjeci ego arridens: Redieruntne pœnitentes latrones ut in priori senis imitabaris casu? Celeriter reposuit: Ne siverit hoc Deus: nec enim volui redire ipsos. Et addidit Zosimas: En desiderium senis hujas et præparatio animi quantum illi profuit, efficiens non solum ne tristaretur in tam gravi casu, sed lætaretwr etiam, ingenti se lucro auctum existimans per jacturam talem. XI. Narravit mihi beatus Sergius in hunc mo- R dum: Aliquando iter agentibus nobis, contigit a via aberrare ita ut temere vagantes ignari deveniremus in agrum consitum, et sata quædam conculcaremus, quo animadverso cepit agricola cuja res erat, vehementibus nos maledictis ira fervens incessere: Vos, inquiens, monachi, si Deum timeretis, et eum haberetis ante oculos, non hæc utique faceretis. Audiens talia, statim ait nobis sanctus: Per Dominum neino loquatur. Ipse porro respondit rustico cum mansuetudine: Vere dicis, fili. Si enim Dei timor esset in nobis, haud ageremus quæ tibi jure displicent. Nihilo ille secius rursus cum stomacho contumelias ingessit, iterumque mitis sener: Vera, inquit, loqueris; si monachi essemus, talibus absLineremnus. Tamen, oro, per Dominum, ignosce nobis quod imprudentes peccavimus. Ea tandem modestia delinitus agricola, projecit se ad pedes ejus dicens: Parce mihi temere loculo, abba, per Doninum, meque tuis volentem aggrega. Addebatque beatus Sergius: Revera hic homo nos secutus sacrum habitum sumpsit. Unde subjungebat hæc referens Zosimas: En mansuetudo et probitas sancti viri quantum, Deo juvante, potuerit, convertens, et in salutis viam inducens animam ad Dei imaginean cum cunctis divitiis ipsorum. ΙΑ'. Διηγήσατό μοι μακάριος Σέργιος οὕτως, ὅτε Ποτέ ὁδευόντων ἡμῶν μετά τινος ἁγίου γέροντος, ἐπλανήθημεν τῆς ὁδοῦ· καὶ μηδὲ γινωσκόντων ἡμῶν ποῦ πορευόμεθα, τὑρέθημεν εἰς τὰ σπόριμα· καὶ κατ επατήσαμεν ολίγα τῶν σπορίμων. Αἰσθόμενος δὲ δ γεωργός, ἤρξατο ὑβρίζειν πολλὰ μετ' ὀργῆς Ὑμεῖς, μοναχοί, εἰ ἐφοβεῖτε τὸν Θεὸν, καὶ εἶχετε αὐτὸν πρὸς ὀφθαλμῶν, οὐκ ἂν ἐποιεῖτε τοῦτο. Εὐθέως οὖν λέγει ἡμῖν ὁ ἅγιος· Διὰ τὸν Κύριον μηδεὶς λαλήσῃ. Καὶ ἔλεγεν αὐτῷ μετὰ πραότητος Καλώς λέγεις, τέκνον εἰ γὰρ εἴχομεν τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ, οὐκ ἂν ἐποιοῦ - μεν ταῦτα. Πάλιν ἐκεῖνος ὕβριζε μετά θυμοῦ· καὶ πάλιν ὁ γέρων ἔλεγεν· Ἐν ἀληθείᾳ λέγεις· εἰ ἡμεθα μοναχοί, τοῦτο οὐκ ἐποιοῦμεν· ἀλλὰ διὰ τὸν Κύριον, συγχώρησον ἡμῖν ὅτι ἡμάρτομεν. Ἐκπλαγείς δ ἐκεῖνος καὶ ἐλθὼν ἔῤῥιψεν ἑαυτὴν εἰς τοὺς πόδες αὐτοῦ, λέγων· Συχώρησόν μοι, ἀσσα, διὰ τὸν Κύριον, καὶ λάβε μεθ' ὑμῶν. Καὶ ἔλεγεν ὁ μακάριος Σέργιος, ὅτι Ἐν ἀληθείᾳ μεθ' ἡμῶν ἠκολούθησε, καὶ ἐλθὼν ἔλαβε τὸ σχῆμα. Καὶ ἔλεγεν ὁ μακάριος· (ο, ή πραότης καὶ τὸ ἀληθὲς τοῦ ἁγίου τί ηδυνήθη μετά Θεὸν ποιῆσαι· καὶ σῶσαι ψυχὴν κατ' εἰκόνα Θεού ποιηθεῖσαν, ἣν θέλει ὁ Θεὸς μᾶλλον ἢ μυρίως να σμους μετὰ τῶν χρημάτων αὐτῶν. creatam, quam præfert Deus innumeris mundis, ΙΒ΄. Καὶ ἔλεγεν, ὅτι Ποτὲ ὑπέταξα βιβλία τινά καλλιγράφῳ εὐφυεῖ· καὶ μετὰ τὸ τελέσαι τὰ γρά ψιμα, πέμπει καὶ λέγει μοι· Ἰδοὺ ἐτέλεσα· ὅτε δοκεῖ XII. Dixit præterea: Commisi aliquando libellos describendos cuidam amanuensi in primis perito calligraphicae artis. Et ille absoluta descriptione, nisit ad me qui nuntiaret, perfectum jain opus σοι πέμψον καὶ λάβε αὐτά. Αδελφὸς δέ τις ἀκούσας esse: mitterem, si videretur, qui scripta tolleret. Ilis frater quidam auditis, adiit iujussus calligram phum, nomine, ut falso aiebat, mandatoque ineo, numeratoque, quod convenerat, manus pretio, libellos abstulit. Ego ignarus ejus rei, misi fratrein nostrum, dato illi epistolio, cum mercede pacta ut scripta acciperet ferretque ad me. Intelligens ex hoc calligraphus illusum sibi fuisse a priori monacho, iratus dixit: Ibo profecto et infamabo ipsum ob duo nefaria quæ admisit: primum irridens me; deinde quæ ad illum non pertinebant auferens. At ego audito quid pararet, misi qui a me ipsi diceret: Scis, frater mi, nos eo fine comparare ac tenere libellos, ut ex iis discamus exercere charitatem, ταῦτα, ἀπελθὼν ἐξ ὀνόματός μου πρὸς τὸν καλλι γράφον, καὶ δοὺς τὸ συμφωνηθὲν ἔλαβεν αὐτά. Εγώ δὲ μὴ γνοὺς τοῦτο ἔπεμψα ἀδελφὸν ἡμέτερον μετά γραμμάτων σὺν τῷ κόπῳ, ὥστε λαβεῖν αὐτά. Ως οὖν ἔγνω ὁ καλλιγράφος ὅτι ἐνεπαίχθη ἀπὸ τοῦ λα βόντας αὐτά, ταραχθεὶς εἶπεν· Οντως ἀπέρχομαι καὶ ἀηδίσω αὐτὸν κατὰ δύο τρόπους, ὅτι ἐχλεύασέ με, καὶ ὅτι ἔλαβε τὰ μὴ ὄντα αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲ ἀκούσας τοῦτο, πέμψας εἶπον αὐτῷ· Οἶδας, ἀδελφέ μου, ὅτι διὰ τοῦτο πτώμενα βιβλία, ἵνα μάθωμεν ἐξ αὐτῶν ἀγάπην, ταπείνωσιν, πραότητα, εἰρήνην· εἰ δὲ ἡ ἀρχή τῆς κτήσεως τῶν βιβλίων μάχη ἐστὶν, οὐ θέλω κτή σασθαι βιβλίον· καὶ μόνον μὴ μαχήσομαι· δούλο γὰρ Κυρίου οὐ δεῖ μάχεσθαι. Ἰδοὺ οὖν καταφρονήσας

ALLOQUIA. τοῦ βιβλίου, ἐποίησα μὴ παντελῶς ὀχληθῆναι τὸν humilitatem, mansuetudinem, pacem. Si autem ἀδελφόν. initium possessionis libellorum rixa est: jam eos uolo habere: quo sic vitem rixandi necessitatem. Servum quippe Domini rixari non convenit. Contempta igitur, et insuper habita libri jactura, effeci ne molestiæ quidquam facesseretur illi fratri. " ΙΓ΄. Καὶ ἔλεγεν ὁ αὐτὸς, ὅτι 'Ακηκοώς παρά τινος ἀγαπητού μοι μοναχοῦ, ὅτι ἔσχε τινὰ διάκονον ἀγαπητὸν τῆς λαύρας τοῦ ἀ562 Γερασίμου· καὶ οὐκ οἶδα πόθεν ἔσχεν εἰς ἐμὲ ὑπόνοιαν περὶ πράγματος φέροντος αὐτῷ λύπην, καὶ ἤρξατο στυγνάζειν μοι. Ἰδὼν αὐτὸν ἐγὼ στυγνόν, ηρώτησα μαθεῖν τὴν αἰτίαν· καὶ λέγει μοι, ὅτι Τόδε τὸ πρᾶγμα ἐποίησας· ἐγὼ δὲ μὴ συνειδὼς ἐμαυτὸν τοιοῦτον πράγμα ποιῆσαι, Αρξάμην πληροφορεῖν αὐτόν. Καὶ λέγει μοι· Συγχώ ρησόν μοι· οὐ πληροφορούμαι. Αναχωρήσας οὖν ἐγὼ εἰς τὸ κελλίον μου, Αρξάμην ἐρευνῶν τὴν καρδίαν μου, εἰ τοιοῦτον πέπραχα πράγμα· καὶ οὐχ εὗρισκον. Βλέπω οὖν αὐτὸν κατέχοντα ποτήριον καὶ δι δόντα· καὶ ὤμνυον αὐτῷ ἐν αὐτῷ ὅτι οὐ σύνοιδα ἐμαυτὸν τοιοῦτο ποιῆσαι. Οὐκ ἐπείσθη. Ἐλθὼν οὖν πάλιν εἰς ἐμαυτὸν, καὶ μνησθεὶς τῶν λόγων τούτων τῶν ἁγίων, καὶ πιστεύσας αὐτοῖς, στρέφω μικρὸν τὸν λογισμόν μου, καὶ λέγω ἐμαυτῷ· Ο διάκονος γνησίως ἀγαπᾷ με· καὶ ἐξ ἀγάπης κινούμενος ἐθάρρησε μοι 8 εἶχεν ἡ καρδία αὐτοῦ περὶ ἐμοῦ, ἵνα νήψω καὶ τοῦ λοιποῦ φυλάξω, καὶ μὴ ποιήσω αὐτό· πλὴν ψυχὴ ἀθλία, ἐπειδὴ λέγεις, ὅτι οὐκ ἐποίησα τὸ πρᾶγμα τοῦτο· μυρία κακὰ πέπρακταί σοι, καὶ ἐπελάθου αὐτῶν· ποῦ εἰσιν ὁ ἐποίησας χθὲς ἢ πρὸ δέκα ἡμε ρῶν; μέμνησαι αὐτῶν; Οὐκοῦν καὶ τοῦτο ἐποίησας, ὡς ἐκεῖνα, καὶ ἔλαθες ὡς καὶ τὰ πρῶτα· καὶ ἠρξά- c μὴν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, καὶ τῷ διακόνῳ, ὅτι δι' αὐτοῦ ἠξίωσέ με Θεὸς ἐπιγνῶναι τὸ σφάλμα μου και μετανοῆσαι περὶ αὐτοῦ. Ἀναστάς οὖν ἐν τοιούτοις λογισμοίς, ἦλθον μετανοῆσαι τῷ διακόνῳ, καὶ εὐχα ριστῆσαι αὐτῷ· καὶ ἔκρουσα εἰς τὴν θύραν καὶ ἀνοίξας βάλλει μοι μετάνοιαν πρῶτος λέγων· Συγχώρησόν μοι ὅτι ὑπὸ δαιμόνων ἐχλευάσθην υπονοήσας περὶ σου εἰς τὸ πρᾶγμα ἐκεῖνο· ἐν ἀληθείᾳ γὰρ ἐπληροφόρησε μοι ὁ Θεὸς, ὅτι οὐκ ἔχεις πρᾶγμα· καὶ οὐδὲ ἀφῆκε με πληροφορῆσαι αὐτὸν, λέγων· Οὐκ ἔστι χρεία. Καὶ ἔλεγεν ὁ μακάριος· Ἰδοὺ ἡ γνησία τα πείνωσις πῶς διέθηκε τὴν καρδίαν τοῦ ποθοῦντος αὐτήν. Σὺν τούτῳ δὲ ἐμέμνητο καὶ τοῦ γέροντος τοῦ κλεπτομένου ὑπὸ τοῦ γειτνιῶντος αὐτὸν, ὅτι εἰδὼς οὐκ ἤλεγξεν αὐτόν ποτε· ἀλλὰ καὶ περισσότερον είργάζετο, καί φησι· Τάχα χρείαν ἔχει ὁ ἀδελφός. Εθαύμαζε τὰ σπλάγχνα τῶν ἁγίων καὶ διηγήσατο λέγων, ὅτι Ποτέ γενόμενος ἐν τῇ πεδιάδι διηγήσατό μοί τις τῶν ἡγουμένων, ὅτι Εμενεν ἐγγὺς τοῦ κοι νοσίου ἡμῶν γέρων τις· ἦν δὲ ἀγαθωτάτης ψυχῆς ἐγειτνίαζε δὲ ἀδελφό;· καὶ ἀπόντος τοῦ γέροντος ἐγερθεὶς ὁ ἀδελφὸς ἤνοιξε την κέλλαν αὐτοῦ, καὶ εἰσελθὼν ἔλαβε τὰ σκεύη αὐτοῦ καὶ τὰ βιβλία. Ως οὖν ἦλθεν ὁ γέρων ἀνοίξας τὸ κελλίον, καὶ μὴ εὑρὼν τὰ σκεύη αὐτοῦ, ἦλθε πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἀναγγεῖλαι αὐτῷ· εὗρεν ἀκμὴν οὖν τὰ σκεύη αὐτοῦ ἐν τῷ μέσῳ· οὔπω γὰρ ἦν ὁ ἀδελφὸς συστείλας αὐτά· καὶ μὴ θέλων ὁ γέρων καταισχῦναι αὐτὸν μηδὲ ἐλέγξαι, προσεποιήσατο ὅτι ἔνυξεν ἑαυτὸν ἡ γαστήρ καὶ XIII. Referebat et hoc idem Zosimas: Audivi e quodam mihi dilecto monacho, cum diceret: Fuit mihi usus familiaris amicitiæ cum diacono quopiam lauræ abbatis Gerasimi: cui oborta, nescio unde, suspicio contra me est, quasi quiddam egissem ipsi molestum: unde cœpit contrahere in mei occursu frontem, vultum exhibens minaci tristitia turbidum. Id animadvertens ultro interrogavi hominem, cur me ita torve intueretur? Fassus statim causam est, aiens quidpiam a me contra se factum, cujus nulla mihi sane memoria vel conscientia restaret. Itaque multis verbis incubui ad meam illi tali quidem culpa innocentiam persuadendam. Sed surdo cecini; nam sua se involvens tristitia: Ignosce, reposuit, fidem non facis. Regressus hinc in meam cellulam dedi me ad introspiciendum penitus cor meum, et nullo ibi vestigio talis a me consciti reperto facinoris, factus securior, cum istum diaconum viderem tenentem calicem quem ministrabat, juravi per illum haud esse mihi me conscium ejus quod objectabat facti. Ne tum quidem acquievit, motus ergo revertor ad me ipsum, memor præcepti jubentis reconciliari fratri habenti aliquid adversum nos: aliam iuivi rei ejus tentandae rationem, partes offensi contra meipsum sumens, sicque mecum reputans: Diaconus iste amat me, et nobi charitate fiduciam sumpsit effundendi cor suum accusando quod a me perperam actum queritur. Si sapiam, cavebo ne ulteriori perseverantia neganti offensi pertinaciam irritem. Vitabo id quantum in me erit; et, si possum, in ejus sententiam transibo. Quid enimvero tantum niteris testimonio conscientiæ anima mea misera, quod lapsus forte potius est memoriæ? Innumera perpetrasti mala quorum es funditus oblita. Fortasse istud quoque feceris, sed te ejus recordatio fugerit. Ac quiesceus buic sensuicœpi et Deo et ministro gratias agere, quoniam natu illius, hujus opera, velut supplementum adhibebatur oblitæ conscientiæ ad culpam ignotain salutari eluendam pœnitentia. Plenus eo sensu accessi ad cellam famuli; at pulsato ostio, cum ille aperuisset, prior prostravit se coram me pœnitentiam postulans, et dicens: lgnosce mili, quoniam a demnonibus illusus sum male suspicans de te. Plane siquidem, illuminatus jam a Deo, perspectam habeo innocentiam circa hoc tuam. Sic ille me volentem excusare, prout paratus veneram renuit audire, aiens opus non esse. Super his pronuntians beatus Zosimas dixit: En quousque perpulit vera humilitas cor desiderantis ipsam. Cum hoc mentionem conjunxit senis compilati a vicino, ipso sciente, et non modo non querente aut accusaute, sed et impense favente ac benefaciente suo sibi notissimo expilatori; eo quod ipsuni excusans apud se persuasisset sibi, citra culpam id ab eo factum

ZOSIME ABBATIS ALLOQUIA. ultima scilicet ad id adigente necessariorum ad vi- ἀπελθὼν ἔμεινεν εἰς τὰ ἀναγκαῖα ἱκανὴν ὥραν, έως tam egestate. In quo admirans Zosimas exempla οὗ συστείλῃ ὁ ἀδελφὸς ἐκ τοῦ μέσου τὰ σκεύη· καὶ quæ sancti dedissent visceralis in quoscunque mi- ἐλθὼν ὁ γέρων ἤρξατο λαλεῖν αὐτῷ περὶ ἄλλου πράγ sericordiæ, narrans referebat in hunc modum: Cum ματος· περὶ δὲ τῶν σκευῶν οὐκ ἤλεγξεν. Μεθ' ἡμε essem in campestribus narravit mihi quidam e ρας δὲ ἐγνωρίσθησαν τὰ σκεύη τοῦ γέροντος, καὶ λαο præpositis, habitasse prope cœnobium ipsius se- βόντες τινὲς αὐτὸν ἔβαλον εἰς τὴν φυλακὴν, τοῦ γέν nem quemdamı benignissimæ animæ: cui vicinus ροντος μὴ μαθόντος. Ακούσας δὲ περὶ τοῦ ἀδελφοῦ degebat alius frater. Hic instinctus a malo spiritu, ὅτι ἐς φυλακήν ἐστιν, οὐκ ᾔδει τὴν αἰτίαν δι' ήν εν captato tempore, cum aberat a cella senex, ipsam εἰς τὴν φυλακήν· ἀλλ' ἐλθὼν φησὶν ὁ ἡγούμενος προς ingressus cuncta ejus vasa et libros exportavit. με (ἐπυκνάζετο γὰρ πρὸς ἡμᾶς), λέγει μοι· Ποίησον Reversus bonus senex, et admirans eam exinani- ἀγάπην· δός μοι ὀλίγα ὡὰ καὶ ὀλίγα καθαρά. Καὶ Lam, cucurrit ad vicinum, rem illi pro amicitia λέγω αὐτῷ· Πάντως ἔχεις τινὰ σήμερον; Λέγει μου communicaturus. Atecce ingrediens videt in inedio Ναί· ἦν δὲ λαβὼν αὐτὰ ὁ γέρων ἵνα ἐλθὼν εἰς τὴν res suas, nondum enim illas fur potuerat in apo- φυλακήν, ποιήσῃ παράκλησιν τῷ ἀδελφῷ. Ὡς οὖν thecas recondere; atque adeo in hoc ipso labora- εἰσῆλθεν εἰς τὴν φυλακὴν, πίπτει ὁ ἀδελφὸς εἰς τους bat. Veritus clemens senex euin pudore afficere, πόδας αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Διὰ σὲ εἰμι ὧδε, ἀδες finxit egregie dissimulans pungi desiderio levandi ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ κλέψας τὰ σκεύη σου· ἀλλ᾿ ἰδοὺ τὸ ventris, el locum ei rei sepositum ingressus, Lan- βιβλίον του παρὰ τῷδέ ἐστι, καὶ τὸ ἱμάτιόν σου παρά diu illic hæsit quoad sensit furtum omue jam a fra- τῷδε. Λέγει αὐτῷ ὁ γέρων Πληροφορηθείη ή καρδία tre fuisse in latebras conditum. Tunc reversus se- σου, τέκνον, οὐ διὰ τοῦτο εἰσῆλθον, οὐδ᾽ ὅλως ἔμαθει nex de alio negotio solita familiaritate cum vicino ὅτι δι' ἐμὲ ὧδε, ἀλλ᾿ ἀκούσας ὅτι ὧδε εἶ, καὶ λυπη egit. Non multi inde dies effluxerant, cum ab aliis θεός, εἰσῆλθον ποιῆσαί σοι παράκλησιν· καὶ ἰδοὺ ὧδε aliisque clare agnita in vicini cella senis vasa mo- τὰ ὡς καὶ τὰ καθαρά· νῦν οὖν πάντα ποιήτω έως verunt quosdain indignatione justissima ad sce- οὗ ἐκβάλω σε ἐκ τῆς φυλακῆς. Καὶ ἀπελθὼν πρ lus indicandum judici; qui ſurem manifestum com- εκάλεσέ τινας τῶν μεγάλων· ἦν γὰρ γνωστὸς αὐτοῖς prehendi ac claudi carcere curavit, sene prorsus διὰ τὴν ἀρετὴν αὐτοῦ· καὶ πέμψαντες ἐξέβαλον αὐτὸν inscio. Famæ autem indicio vulgaris audiens atti- ἀπὸ τῆς φυλακῆς. neri custodia fratrem, ob causam ignotam sibi, venit ad narrautem hæc ipsa cœnobii præfectum quicum provicinia usum multum habebat crebræ ventitationis, et dixit: Fac charitatem, Pater; commoda mihi ova pauca et cathara. Respondi ego (dicebat cœnobiarcha narrare pergens): Haw s nempe quemdam hodie apud te? Sic est, ait, et quæ poscebat auferens abiit ad carcerem recta consolaturus fratrem eo detentum. Ingresso illuc eo, procidit fur ad ejus pedes, aiens ipsi, Propter te hic sum, abba, ob furtum a me factuin reruin tuarum. Verum ut eas possis recuperare, en liber tuus apud illum est, vestis apud alium, quos nominabat. Hæc loquentem interpellavit senex, dicens: Persiasissimum habeto, fili, me haud ea causa huc ingressum: nec prorsus scivisse, te ob res meas compilatas hic teneri. Veni autem ut consolarer te in afflictione tua. Quare hoc tibi a me habe monosenlum, ova et cathara; de cætero omnem movebo lapidem quo te hinc extraham. His dictis, adiit pro mates illius regionis, apud quos multa valebat gratia, merito ipsius cunctis notissimæ virtutis. Itaque ab his facile obtinuit, ut missis propere ministris fratrem vinculis solutum e custodia emitterent, XIV. Alii de hoc eodem sene aliud narrabant. Nempe ipsum profectum aliquando ad mercatum ut pallium emeret, pro modo pacti pretii unum aureum vendenti expendisse: quia vero, ad explendum quod supererat ratiunculæ, opus erat aliquo numero pecuniæ minutæ, assedisse illum ad mercatoris abacuni, supposito sibi pallio jam empto, et sic crumena resoluta obolos et quadrantes eduxisse. Dum in eo est, forte conversus videt a tergo se admoventem hominem qui videbatur adjecisse oculos cupiditatisʻad pallium, mox, ut apparebat, conaturus ¡psum subtrabere. Subiit animum senis misericordis benignissima cogitatio, Forte, secum dicentis, hic miser plus eget pallio quam ego; sine Ipsum sibi consulere. Ac hoc apud se statuto, extendit se mensam versus quasi ad explicandam moneta seriem, sublevavitque suos prius sedentis artus quo facilius detrahi pallium posset: qua strenne commoditate fur usus, ablato abiit pallio; sene de în dustria in dissimulando perseverable, quoad nummis persolutis tam sine pecunia quam sine paifio domum rediit. Ad hoc B. Zosimas addidit: Quanti et vasa et pallium quæ neglexit, erant? al quarto ΙΔ΄. Διηγοῦντο δὲ πάλιν περὶ τοῦ γέροντος τούτου, ὅτι ἀπελθόντος ποτὲ εἰς ἀγορὰν ἀγοράσαι ἱμάτιον, ἡγόρασε· καὶ δοὺς τὸ ἐν χρυσίον, ἔλιπεν αὐτῷ ἀνα - πληρῶσαι νουμία. Καὶ λαβὼν τὸ ἱμάτιον, ἔθηκεν ὑποκάτω αὐτοῦ· καὶ ὡς ἐμέτρες κέρμα εἰς τὸ πλα κίον, ιδού τις ἔρχεται θέλων ἐπᾶραι τὸ ἱμάτιον· καὶ ὡ; ᾔσθετο ὁ γέρων σπλάγχνα έχων οἰκτιρμῶν, κατὰ μικρὸν ἐκούφιζεν αὐτόν· ὡς δῆθεν ἐπεκτείνων πρὸς τὸ διάστημα τοῦ κέρματος, ἕως οὗ ἀπῆρε τὸ ἱμάτιον καὶ ἀπῆλθε· καὶ οὐκ ἤλεγξεν αὐτὸν ὁ γέρων· καὶ ἔλεγεν ὁ μακάριο; Πόσου ἦν ἄξιον τὸ ἱμάτιον ἢ τὰ σκεύη ὰ ἀπώλεσεν; ἀλλ' ὅμως ἡ προαίρεσις ἦν· ἀμέλει ὅτι ἀπήρθησαν καὶ ἔμεινεν ὁ αὐτὸς, μήτε λυπούμενος, μήτε ταρασσόμενος· καὶ γὰρ, ὡς ἀεὶ λέγω, οὗ τὸ ἔχειν βλάπτει, ἀλλὰ τὸ προσπαθῶς ἔχειν. Οὗτος εἶχεν ὅλον τὸν κόσμον, οὕτως ἦν ὡς μὴ ἔχων· ἐξ ὧν γὰρ ἐποίη σεν ἔδειξεν αὐτὸν ἐλεύθερον ἀπὸ πάντων.