Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
Book I, Containing 500 LettersLiber primus, epistolas 500 complectens
col. 179–180page 1 of 750
PG 78:179πρὸς νουθεσίαν ἡμῶν καὶ μάθησιν ἔθεντο, ἀποταγήν τὴν τῆς ὕλης ἀναχώρησιν, καὶ ὑποταγὴν τὴν εὐ πείθειαν καλέσαντες. Καὶ οἱ μὲν φύσιν μόνην ἔσχον διδάσκαλον· ἡμεῖς δὲ καὶ τὴν ἐκείνων πρᾶξιν ἀνά γραπτον έχοντες, μικρὰ τῆς ἐργασίας φροντίζομεν. Χρή τοίνυν τὴν μὲν ἀποταγὴν λήθην εἶναι προκατασχούσης γνώμης, καὶ ἄρνησιν συνηθείας· τὴν δὲ ὑπακοὴν, νέκρωσιν καὶ φθοράν τῶν ἐπὶ τῆς γῆς μελῶν, καθώς γέγραπται Καθώς γέγραπται. μείουρος ἅγιοι, ὡς τῆς μοναχικής φιλοσοφίας κορυφαίοι, οι καὶ ἡγεμόνες, ἐκ τῶν ἄθλων καὶ τῶν ἀγώνων,
monendi nostri atque erudiendi causa, imposue- πρὸς νουθεσίαν ἡμῶν καὶ μάθησιν ἔθεντο, ἀποταγήν
runt, cum &лotahy, secessionem a rebus ex τὴν τῆς ὕλης ἀναχώρησιν, καὶ ὑποταγὴν τὴν εὐ
materia concretis, et notahy, propensionem ad πείθειαν καλέσαντες. Καὶ οἱ μὲν φύσιν μόνην ἔσχον
obediendum nuncuparunt. Atque illi quidem natu- διδάσκαλον· ἡμεῖς δὲ καὶ τὴν ἐκείνων πρᾶξιν ἀνάram solum magistram habuerunt. Nos autem, cum γραπτον έχοντες, μικρὰ τῆς ἐργασίας φροντίζομεν.
eorum quoque res gestas litterarum monumentis Χρή τοίνυν τὴν μὲν ἀποταγὴν λήθην εἶναι προκα
proditas habeamus, parvam tamen operationis τασχούσης γνώμης, καὶ ἄρνησιν συνηθείας· τὴν δὲ
curam gerimus. Oportet igitur &motayhy, senten- ὑπακοὴν, νέκρωσιν καὶ φθοράν τῶν ἐπὶ τῆς γῆς
tiæ ejus, qua quispiam prius imbutus est, oblivio- μελῶν, καθώς γέγραπται
Καθώς γέγραπται. Viletur μείουρος esse
epistola, ut a qua deperierit locus sacræ Scripturæ ab
Isidoro landatus. Ritt.
Titulus hujus epistolæ in ms. Altaemsi solum
habet nomen, New, sine adjuncto povaxí. In endem cod. primi tres versus cum quadam addititione
conciunius efferuntur, in hunc modum: O pèv
ἅγιοι, ὡς τῆς μοναχικής φιλοσοφίας κορυφαίοι, οι
καὶ ἡγεμόνες, ἐκ τῶν ἄθλων καὶ τῶν ἀγώνων, etc.;
ubi vides tres particulas ŵę, ol, twv, variis locis,
gavit, Andreæ Schotto qui quintum denique adjecit; post hos aliis qui editione Parisiensi anni 1638 omnia
hæc simul in unum collecta corpus in commune fruenda præbuere. Superfuit tamen et hic beneficio maximi
hodie litterarum patroni, eminentissimi Francisci cardinalis Barberini, locus ingens: quod ea quam memoravi editio, nulla quidem eruditissimorum quos nominavi culpa interpretum, sed mero saniorum exemplarium
defectu, passim hiulca et mendosa, lacunarumque ac corruptelarum indicibus asteriscis, uncinis, crucibus
deformata el toriyμationévη cernitur. Huic ille malo ut mederetur, ante annos jam complures, per virum
eruditionis eximia, suum tunc familiarem, toy paxapitny Franciscum Arcadium Græcum Calabrum, postea
episcopum Nuscanum, cum sex optimis antiquissima scriptis manu codicibus, duobus Vaticanis, totidem
Altaemsibus, uno Sfortiano, sexto Barberino, conferendas Isidorianas omnes epistolas diligentissime curavit,
exacte ascriptis per margines editionis Parisiensis anni supra notati variis lectionibus et supplementis e regione cujusque tali egentium ope locorum. Corriguntur ex his menda innumerabilia; veri non antea introspecti aperiuntur sensus auctoris, nodi perplexissimi extricantur, multa casu omissa et ad sententiam,
necessaria supplentur; per quæ simul cuncia prope integritatem primigeniæ scripturæ hæc editio perducitur.
Ilic jam necessario indicandum, qui casus, quæve occasio effecerit, ut liber tot ac tam utilibus marginalibus
adnotamentis quasi fimbriatus in meam notitiam usumque liberum veniret, cum aliquo inde proficiendi otio
conjunctum. Petenti mihi hoc ineunte Octobri cœlun urbano salubrius nd exhaustas annua commentatione
reparandas vires, jubente ac juvante eodem eminentissimo Mecenate (quando ad tam humiles curas tantam
eminentiam demittit charitas), adjecit multo potius viaticum ex ejus ditissimo penu librario V. C. Carolus
Moronus præfectus bibliotheca Barberinæ, ea dudum curatione fidelissime, diligentissime peritissimeque
defungens; dum mihi tradidit, prout optabam, in solatium insuavis sine litteris rusticationis istum ipsum
Francisci Arcudii notis locupletatum Isidorianarum litterarum codicem. Primo statim intuitu animadverti
quantum inde posset in eas aureas epistolas nitoris et ornamenti modica diligentia refundi, si promerentur
illic condita et loco palam conspicuo exponerentur. In id igitur contuli remissionum intervalla; et cum quæ
me causa rus extruserat cogeret longis ambulationibus pedes exercere, simul ex his sub tectum redieram,
nihilo minorem strenuitatem injungcbam manibus, foliorum spatia stylo ac dextra percurrens, et quidquid dignum excerpi occurrisset in has congerens Isidorianas Collationes, sic a me vocatas, quoniam in iis illa de qua
dixi Parisiensis Isidori editio cum codicibus haud paulo melioribus confertur, studui cuncta sic explicare ul
quam facillime quivis lector comparatione mei scripti cum ejus editionis exemplo loca in edito mendosa corrigere,
mutila posset supplere. Ad hoc diligenter adnotavi epistolarum, paginarum et versnum ad quos observationes
hæ pertinent numeros. Plerumque retuli duntaxat quid diversi aut novi exstaret apud codices; noNNURquam judicium meum interposui; nec dissimulavi oborientes e variarum lectionum indiciis de archetypa
scriptura conjecturas. Raro tamen ac parcissime id feci, contentus xpitixwrépoɩç quasi aperuisse campum,
el occasionem felicius pro cujusque acumine divinandi præbuisse. Itaque nullus hic ferme capitis usus fuit;
sola, ut dixi, manus stylo instructæ jactatio has paginas implevit. Adjecit spatium huic exercitationi pluvins
supra consuetum morem hic autumnus, quotidianis nos imbribus agro arcens, cubiculis inclusos detinens, ubi
nisi etiam, quod in re simili quidam veterum scripsit (Martial. præf. ad lib. x) intemperanter studeremus,
nullo tristis secessus solatio levaretur. Condiebat laborem vetus amor meus in hunc sanctissimum et disertissimum scriptorem: spes vero ac studium Deo gratificandi bene merendo de publico sic animabant, ut
strigosi per sese ac nauseabilis operis tædia, et ex assiduitate incumbendi in pluteum subinde pungentem
dolorem pectoris, non libens modo, sed gaudens etiam perferrem: itaque vacuas quoque horas forte insomnium noctium in idipsum impendere gustus jucunda spicilegii non semel suasit. Sic denique, Deo juvante, per
ferias, spatio minus quam menstruo rem peregi, quæ alias operæ sesquimenstruæ aut etiam bimestris fructus
forsitan videri haud pœnitendus posset. Porro hanc velut meam quamdam vindemiam Tiburtinam ad Roma-
'num eminentissimi Francisci cardinalis prelum affero, ut inde, si jusserit, in publicas utilitates emanet.
Sperandi eam ab ipso gratiam luculentum habet S. Isidorus argumentum a S. Nili æqualis et condiscipuli
sui exemplo cujus ille, præterquam epistolarum longe pleniorem collectionem suis nuper typis emisit, etiam
conquisita diligentissime opera ejusdem ascetica nunc maxime cural excudi mox moxque proditura cum accratissima interpretatione et eruditissimis animadversionibus illustrissimi ac reverendissimi D. Josephi Marine
Suarezii, episcopi Vasionensis, S. D. N. assistentis. Nec minori, puta, gratitudine ob sua opera locis facile
bis mille per eum sic emaculata, redintegrata, illustrata se illi obstrictum Isidorus sentiet, quam ob sua Nilus
e tenebris eruta devinctum eidem se fatetur ac prædicat. Uterque autem, quod nos optare solum possumus,
pro sua insigni apud Deum gratia, impetrabit, ut idem eminentissimus princeps, omní prosperitate cumulatissime florens, diutissime continuare quod agit queat, ad summum et Ecclesiæ sanctæ, et rei litterariæ, præsertim sacra, juvamentum. Vale.
Scribebam Tibure, anno MDCLXX, die SS. apostolis Simoni et Iudæ sacro, natali meo sexagesimo
sccundo.
col. 181–182page 2 of 750
PG 78:181ὑποταγήν Β. - ΔΩΡΟΘΕΑ ΜΟΝΑΧΟ. Ανθρακες ἀνήφθησαν ἀπ' αὐτοῦ. Ανθρακος ἀνήφθησαν ἀπ' αὐτοῦ, ἐκ τοῦ Θεοῦ δηλονότι οἱ ἅγιοι. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ Θεὸς ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον ἐστὶν, οἱ τὸν Θεὸν θεωροῦντες τῇ και θαρότητι, ἄνθρακες εἰκότως προσαγορεύονται, τῇ πρὸς αὐτὸν ἐνώσει πυρούμενοι, καὶ φωστῆρες ἐν κόσμῳ φαινόμενοι. Γ'. — ΝΕΙΛΑΜΒΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Περὶ πρακτικής. Πάνω σαφώς παρά τῶν ἀρχαίων μαθών, ὅτι οὐ τὸ οἴεσθαι εἶναι, εἶναί τί ἐστι· πρᾶττε μάλλον, καὶ μὴ μόνον λέγε. Δ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Περὶ ὧν μετέρχῃ ἄθλων, θαυμάσιε, πέπε:σο, στάδιον ἡμῖν τὰ παρόντα προτίθεσθαι ἀόρατον, ἐν ᾧ θηρίας οὐκ αἰσθητοῖς, ἀλλὰ νοητοῖς τοῖς πάθεσι προσπαλαίομεν· ἅπερ εἰ τῆς ἐν ἡμῖν ρώμης κρατήσουσιν, οὐ μέχρι τοῦ σώματος οἴσουσι τὸν κίνδυνον, ἀλλ᾽ αὐτῇ τῇ ψυχῇ τὸν θάνατον φέρουσιν. Εἰ δὲ κρα τηθῶσι καὶ δραπετεύσουσι, στεφάνων καὶ ἀναῤῥήσεων μεγάλων τευξόμεθα· καὶ ἐνταῦθα μὲν πολλάκις, μετά ταῦτα δὲ πάντως. Ἐπειδὴ τὰ ἔπαθλα ὁ μέλλων αιών ἐμπεπίστευται, ὡς οὗτος τὰ σκάμματα. Π. 2 ΙΙΙ. Ε Περὶ τῆς τροφῆς τοῦ Προδρόμου, καὶ περὶ ἀσκήσεως. Εἰ οἱ θεῖοι χρησμοί σημαίνουσι τὴν ἀκρίβειαν, φύσιν τήν. μικρά, μικρὸν Εν κόσμῳ. ἐν ἑκάστῳ, ἐν κόσμῳ. θεω ρούντες χωροῦντες. κόσμῳ. καὶ φωστῆρες ἐν κόσμῳ ἑκάστῳ φαινόμενοι. παρὰ διά. ιοιο εἶναιοὐ τὸ οἴεσθαι, εἶναι ἐστι. Τιμοθέω ἀναγνώστῃ, Περὶ έξ. προτίθεσθαι προκεῖσθαι πάθεσι τοῖς ἡμῖν. ἐν ἡμῖν ρώμης, γνώμης. οίσουσι ἱστῶσι β κρατηθῶσι δραπετεύσουσι δραπετεύωσι, ἂν οἱ θεῖοι χρησμοί. εἰ οἱ θ. χ. Τὴν ἀκρίβειαν μια πολιτείαν καὶ φύλλων πρὸς ὀλίγην τροφὴν [ καὶ δύναμιν ] καὶ ἀπέριττον, καὶ φυτῶν πρὸς λιτὴν τροφὴν καὶ ἀπέριττον. χρείας καί.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. V.
nem, atque consuetudinis abnegationem esse: ὑποταγήν autem, membrorum quæ sunt super terram, mortificationem atque interitum: quemadmodum sacris Litteris consignatum est.
Β. - ΔΩΡΟΘΕΑ ΜΟΝΑΧΟ.
Ανθρακες ἀνήφθησαν ἀπ' αὐτοῦ.
Ανθρακος ἀνήφθησαν ἀπ' αὐτοῦ, ἐκ τοῦ Θεοῦ
δηλονότι οἱ ἅγιοι. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ Θεὸς ἡμῶν πῦρ
καταναλίσκον ἐστὶν, οἱ τὸν Θεὸν θεωροῦντες τῇ και
θαρότητι, ἄνθρακες εἰκότως προσαγορεύονται, τῇ
πρὸς αὐτὸν ἐνώσει πυρούμενοι, καὶ φωστῆρες ἐν
κόσμῳ φαινόμενοι.
Γ'. — ΝΕΙΛΑΜΒΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
Περὶ πρακτικής.
Πάνω σαφώς παρά τῶν ἀρχαίων μαθών, ὅτι
οὐ τὸ οἴεσθαι εἶναι, εἶναί τί ἐστι· πρᾶττε μάλλον,
καὶ μὴ μόνον λέγε.
Δ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Περὶ ὧν μετέρχῃ ἄθλων, θαυμάσιε, πέπε:σο,
στάδιον ἡμῖν τὰ παρόντα προτίθεσθαι ἀόρατον, ἐν ᾧ
θηρίας οὐκ αἰσθητοῖς, ἀλλὰ νοητοῖς τοῖς πάθεσι
προσπαλαίομεν· ἅπερ εἰ τῆς ἐν ἡμῖν ρώμης κρατήσουσιν, οὐ μέχρι τοῦ σώματος οἴσουσι τὸν κίνδυνον,
ἀλλ᾽ αὐτῇ τῇ ψυχῇ τὸν θάνατον φέρουσιν. Εἰ δὲ κρατηθῶσι καὶ δραπετεύσουσι, στεφάνων καὶ ἀναῤῥήσεων
μεγάλων τευξόμεθα· καὶ ἐνταῦθα μὲν πολλάκις, μετά
ταῦτα δὲ πάντως. Ἐπειδὴ τὰ ἔπαθλα ὁ μέλλων αιών
ἐμπεπίστευται, ὡς οὗτος τὰ σκάμματα.
Π. DOROTHEO MONACHO.
Carbones succensi sunt ab eo.
Carbones succensi sunt ab eo ¹, hoc est sanct
viri a Deo. Quoniam enim Deus noster ignis consumens est, idcirco qui per animi puritatem Deuin
contemplantur, carbones non abs re appellantur,
ac luminaria in mundo exsistunt.
2 ΙΙΙ.
NILAMBONI SCHOLASTICO.
De practica.
Cum ab antiquis viris illud aperte admodum didiceris, quod opinari aliquid esse, non est aliquid
cura potius ut facias, ac non tantum dicas.
IV. — TIMOTHEO LECTORI.
esse,
Ex iis certaminibus, quæ abs te obeuntur, vir
eximie, hoc persuasum habe, res præsentes velut
stadium quoddam, quod in aspectum minime cadat,
proponi: in quo nobis non cum sensilibus feris,
sed cum perturbationibus, quæ animo et ratione
intelliguntur, certamen est. Quæ quidem si robur
illud, quo præditi suinus, superent, non corpori
duntaxat periculum creant, verum animæ ipsi mortem accersunt; sin autem superentur, atque in
fugam se convertant, ingentes coronas ac prædicationes consequemar. Et quidem hic quoque persæpe; post autem, omnino. Quandoquidem futuro
ævo præmia concredita sunt, quemadmodum huic stadia et arene.
Ε·
NEIAQ.
Περὶ τῆς τροφῆς τοῦ Προδρόμου, καὶ περὶ
ἀσκήσεως.
Εἰ οἱ θεῖοι χρησμοί σημαίνουσι τὴν ἀκρίβειαν,
› Psal. xvii, 9. • Hebr. x11, 29.
V. - NILO.
De cibo Præcursoris et exercitatione.
Si divina oracula sinceram et perfectam vivendi
satis opinor, congrue suppletas. Septimo inde versu
aute vocem φύσιν idem cod. ponit τήν. Εt versi
sequenti pro eo quod in editis est μικρά, μικρὸν
scribit. Poesia.
Εν κόσμῳ. Primus Isidori nostri sospilator
Jac. Billius legebat ἐν ἑκάστῳ, in unoquoque. Sed
procul dubio verior est mas. Bav. lectio, ἐν κόσμῳ.
RITT.
Pro eo quod versu tertio in editis legitur θεωρούντες codex Alt. label χωροῦντες. Versu ultimo
hlem cod. Alt., suffragante etiam Vaticano num. 649,
addit vocem κόσμῳ. Sic enim habent: καὶ φωστῆρες
ἐν κόσμῳ ἑκάστῳ φαινόμενοι. POSSIN.
Vers. 1. pro παρὰ cod. Sortianus habet διά.
In versu 2, cod. Sfortianus et Allaemsis semel tantιοιο εἶναι ponunt; et cod. Alt. totam sententiam
sic ellert οὐ τὸ οἴεσθαι, εἶναι ἐστι. Possin.
Una hæc epistola in hac editione bis ponitur.
Primum hic, iterum libro sv, ubi numeratur 195,
plane utrobique eadem, nisi quod illic epistolæ argardentar_inscriptioni subjicitur, cum hic mera
insriptis Τιμοθέω ἀναγνώστῃ, sine adjuncto lemmate legatur. Aliqua tantum in vocabulis perpaucis
varietas est. Περὶ hoc loco principium occupat;
posteriori έξ. Versu 2 hic προτίθεσθαι legis: alter
loces προκεῖσθαι exhibet; cui lectioni codices Store
tianus et Altaemsis suffragantur. Posteriori loco
vers. 3 ante vocem πάθεσι articulus τοῖς omittitur;
bic exprimitur. Vers. I manifestus illic error in parucula ex posita ante ἡμῖν. Recte hoc loco ἐν ἡμῖν
habes; quod sequitur, ρώμης, exstat et in contextu
Altaemsis cod., sed ei e regione opponitur margina -
lis lectio γνώμης. Versu 5, pro οίσουσι quod hoc
loco est, in altero exemplari hujus epistolæ legitur
ἱστῶσι: quam lectionem duo codices optini præferunt, Vaticanus uuun. 649 et fortianus. Versu β
post κρατηθῶσι Sfort. cod. non xal ut edita, sed
commodius ad loci sententiam * habet. Verbum
sequens δραπετεύσουσι in secundo exemplo ejusden epistolae lib. iv, pag. 524, reposito, per conjunctivi futurum effertur δραπετεύωσι, congruentius,
opinor, ad rectam syntaxin. Possin.
ἂν οἱ θεῖοι χρησμοί. Ita Bav. cod. legit, multo
melius quam edit. Paris. εἰ οἱ θ. χ. Vertendum igitur, Quarum rerum accuratam exactamque rationem
divina oracula signifcant; earum supervacua est
curiosa inquisitio, etc. Τὴν ἀκρίβειαν non recte hic
puto reddi sinceram et perfectam vivendi rationem.
μια πολιτείαν potius Isidorus aliique hoc genus scriplores usurpare solent. Ritt.
Pro primo vocabulo hujus epistolæ cod.
Vat. 649, consentiente Altaemsi, ov habent, longe,
ni fallor, melius; unde ad hanc lectionem reſingenda
Interpretatio sit. Versu inde 7, vice horum verborum, καὶ φύλλων πρὸς ὀλίγην τροφὴν [ καὶ δύναμιν ]
καὶ ἀπέριττον, quæ nemo non videt esse mendosa,
hæc vera, credo equidem, et ab auctore scripta
suggerit cod. Alt., καὶ φυτῶν πρὸς λιτὴν τροφὴν καὶ
ἀπέριττον. Idem cod. Alt. concorditer cum Vat. 649
versu penultimo ante χρείας addit καί. Possn.
col. 183–184page 3 of 750
PG 78:183περιττή ή περίεργος ζήτησις τοῖς νουνεχῶς τούτους ΓΙ. ἀναγινώσκουσιν. Εἰ τοίνυν καὶ βρώματα καὶ ἐσθήματα τῆς κατὰ Θεὸν τελείας ἀσκήσεως ἐν Ἰωάννη τῷ Βαπτιστῇ ἐπαιδεύθημεν, θριξὶ μὲν, εἰ οἷόν τε, πρὸς σκέπην ἀρκεσθησόμεθα· ἀκρέμοσι δὲ βοτανῶν καὶ φύλλων πρὸς ὀλίγην τροφὴν καὶ δύναμιν καὶ ἀπέ ριττον. Εἰ δὲ ταῦτα δι' ἀσθένειαν μείζονα, τύπος ἡμῖν ἔστω χρείας ἁπάσης καὶ διαίτης, καὶ τελειώσεως, ἡ τοῦ προεστῶτος δοκιμασία καὶ κέλευσις. Γ. - ΟΥΡΣΕΝΟΥΦΙΟ. Εἰς τὸ, «Ποτήριον ἐν χειρὶ Κυρίου.» Τὸ ποτήριον ἐν χειρί Κυρίου οίνου ἀκράτου πλη ρες κεράσματος. Την δικαίαν σημαίνει ὁ θεῖος χρησ μὲς ἀνταπόδοσιν, κιρνωμένην μὲν φιλανθρωπία πρὸς μεταμέλειαν τῶν χαιρόντων τοῖς ἁμαρτήμασιν ἔκλινε γὰρ ἐκ τούτου εἰς τοῦτο, ἐκ τῆς φιλανθρωπίας δηλονότι εἰς τὴν χρεωστουμένην τοῖς πταίσμασι τι μωρίαν καὶ δικαίαν κρίσιν. Αλλ' ἵνα μὴ παντελῶς φαντασθῶμεν (επιλησμονεῖν) τῆς δίκης οἱ ράθυμος, Πλὴν ὁ τρυγίας αὐτοῦ οὐκ ἐξεκενώθη, ο προστέθειται. Οτι εἰ τέλεον σωτηρίας καταφρονήσουσιν, εἰς ὕστε ρον τὴν δίκην οὐ λήσουσι. Πίονται γάρ, φησί, πάντες οἱ ἁμαρτωλοὶ τῆς γῆς, ο τὸ τῆς κρίσεως εἰκότως που τήριον. Ζ'. — ΤΙΜΟΘΕΟ Περὶ τῆς Θεοτόκου. Ἡ μὲν ἱερὰ τῶν Εὐαγγελίων πυκτή, ἡ εἰς τὸν Ἰωσὴφ τὴν γενεαλογίαν κατάγουσα ἐκ τοῦ Δαβιδ ἔλ κοντα τὴν συγγένειαν, ηρκέσθη δι' αὐτοῦ ἀποδείξαι καὶ τὴν Παρθένον τοῦ Δαβὶδ συμφυλέτιδα· τοῦ θείου νόμου τὰς συζυγίας αὐτοφύλους θεσπίζοντος γίνε σθαι. Ο δὲ τῶν οὐρανίων υποφήτης δογμάτων, ὁ μέγας ἀπόστολος Παῦλος, ἀναφανδόν διασαφεῖ τὴν ἀλήθειαν, ἐκ τοῦ Ἰούδα μαρτυρῶν ἀνατεῖλαι τὸν Κύ ριον. Ταῦτα δὲ δριμύτερον ἐπιστάμενος, μὴ εἰρω νεύου τὴν ἐπερώτησιν. Οὐ γὰρ λανθάνεις θηρῶν τὴν εὐτέλειαν. Η'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Ότι σύμμετρον χρὴ εἶναι τὸν ἀσκήσεως πόνον. Ωσπερ ὑπωπιασμοῦ δεῖται ἡ εὐεκτοῦσα σαρξ, (β) κιρνωμένην μὲν οι κιρναμένην ἐκ τῆς φιλανθρωπίας 649, τὴν φιλανθρωπίαν. 8, παντελῶς, παντελή, φαντασθώμεν φαντασθώσιν εἰ τέλεον σωτηρίας, εἰ πλέον τῆς σωτ., Τιμοθέω ἀναγνώστη. πυκτή πτυχτή, τοῦ Δα συμφυλέτιν συμφυλέ τιδα,et αυτοφύλους, αὐτοφυ λους. 7 ἐκ τοῦ Ἰούδα, ἐξ Ἰούδα λανθάνεις μανθάνεις, λανθάνεις νοκ ψυχή σὰρξ ἀπὸ κοινοῦ υπεραυγάζηται ὑπερείδητα: υπεργά ζηται.
rationem significant, supervacanea est curiosior περιττή ή περίεργος ζήτησις τοῖς νουνεχῶς τούτους
` inquisitio, iis qui prudenter in eorum lectione versantur. Quocirca si cibos et vestitum monasticæ
vitæ, juxta Deum perfecta omnibusque numeris
:bsoluta, in Joanne Baptista didicimus, pilis, si
fieri potest, ad obtegendum corpus contenti erimus; herbarum autem ac foliorum summitatibus
ad exiguam minimeque redundantem alimoniam, ac
vires. Sin autem hæc imbecillitatem nostram excedunt, tum necessitatis omnis, tum rationis vivendi
sit, quod antistes censuerit atque imperarit.
ΓΙ.
URSENUPUIO.
In illud, e Calix in manu Domini.»
ἀναγινώσκουσιν. Εἰ τοίνυν καὶ βρώματα καὶ ἐσθή
ματα τῆς κατὰ Θεὸν τελείας ἀσκήσεως ἐν Ἰωάννη
τῷ Βαπτιστῇ ἐπαιδεύθημεν, θριξὶ μὲν, εἰ οἷόν τε,
πρὸς σκέπην ἀρκεσθησόμεθα· ἀκρέμοσι δὲ βοτανῶν καὶ
φύλλων πρὸς ὀλίγην τροφὴν καὶ δύναμιν καὶ ἀπέριττον. Εἰ δὲ ταῦτα δι' ἀσθένειαν μείζονα, τύπος
ἡμῖν ἔστω χρείας ἁπάσης καὶ διαίτης, καὶ τελειώ
σεως, ἡ τοῦ προεστῶτος δοκιμασία καὶ κέλευσις.
ac perfectionis adipiscendæ forma nobis ac regula
Calix in manu Domini, vini meri plenus misto *.*.
floc divino oraculo justa remuneratio designatur,
quæ humanitate quidem ac misericordia temperatur, ad ciendam iis penitentiam, qui peccatis delectantur (inclinabit enim ex hoc in hoc, hoc est,
ex benignitate, in illud supplicium quod sceleribus
debetur). At ne nos negligentiæ atque inertiæ dedici, eum justitia prorsus oblivisci, cogitatione
nobis fingamus, idcirco adjectum est: Verumtamen
fæx ejus non est exinanita. › Quoniam si salutem
omnino aspernentur, vim Numinis ultricem ad extremum haud latebunt. ‹ Bibent enim, inquit, omnes
peccatores terra,» judicii scilicet poculum: idque
nerito.
3 VII. — TIMOTHEO.
De Deipara.
Sacrosanctus Evangeliorum codex, Christi genealogiam in Josephum, genus ex Davide trahentem,
deducens *, satis habuit per eum demonstrasse Virginem quoque ex eadem, qua David, tribu ortum
duxisse: propterea quod lege sanciretur, ut matrimonia ex eadem tribu exsisterent”. At vero divinorum dogmatum interpres, magnus ille apostolus
Paulus, veritatem perspicue explanat, cum Dominum ex Juda ortum traxisse testatur *. Hæc
igitur acutius certiusque sciens, ne dissimulanter
ac veteratorie quæstionem hanc mihi proponas.
Nec enim mihi obscurum est, te vilitatem hic aucupari.
VIII. EIDEM.
Γ. - ΟΥΡΣΕΝΟΥΦΙΟ.
Εἰς τὸ, «Ποτήριον ἐν χειρὶ Κυρίου.»
Τὸ ποτήριον ἐν χειρί Κυρίου οίνου ἀκράτου πληρες κεράσματος. Την δικαίαν σημαίνει ὁ θεῖος χρησμὲς ἀνταπόδοσιν, κιρνωμένην μὲν φιλανθρωπία
πρὸς μεταμέλειαν τῶν χαιρόντων τοῖς ἁμαρτήμασιν·
ἔκλινε γὰρ ἐκ τούτου εἰς τοῦτο, ἐκ τῆς φιλανθρωπίας
δηλονότι εἰς τὴν χρεωστουμένην τοῖς πταίσμασι τι
μωρίαν καὶ δικαίαν κρίσιν. Αλλ' ἵνα μὴ παντελῶς
φαντασθῶμεν (επιλησμονεῖν) τῆς δίκης οἱ ράθυμος,
• Πλὴν ὁ τρυγίας αὐτοῦ οὐκ ἐξεκενώθη, ο προστέθειται.
Οτι εἰ τέλεον σωτηρίας καταφρονήσουσιν, εἰς ὕστε
ρον τὴν δίκην οὐ λήσουσι. Πίονται γάρ, φησί, πάντες
οἱ ἁμαρτωλοὶ τῆς γῆς, ο τὸ τῆς κρίσεως εἰκότως που
τήριον.
Ζ'. — ΤΙΜΟΘΕΟ
Περὶ τῆς Θεοτόκου.
Ἡ μὲν ἱερὰ τῶν Εὐαγγελίων πυκτή, ἡ εἰς τὸν
Ἰωσὴφ τὴν γενεαλογίαν κατάγουσα ἐκ τοῦ Δαβιδ ἔλκοντα τὴν συγγένειαν, ηρκέσθη δι' αὐτοῦ ἀποδείξαι
καὶ τὴν Παρθένον τοῦ Δαβὶδ συμφυλέτιδα· τοῦ θείου
νόμου τὰς συζυγίας αὐτοφύλους θεσπίζοντος γίνε
σθαι. Ο δὲ τῶν οὐρανίων υποφήτης δογμάτων, ὁ
μέγας ἀπόστολος Παῦλος, ἀναφανδόν διασαφεῖ τὴν
ἀλήθειαν, ἐκ τοῦ Ἰούδα μαρτυρῶν ἀνατεῖλαι τὸν Κύ
ριον. Ταῦτα δὲ δριμύτερον ἐπιστάμενος, μὴ εἰρω
νεύου τὴν ἐπερώτησιν. Οὐ γὰρ λανθάνεις θηρῶν τὴν
εὐτέλειαν.
Η'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Moderatum esse oportere exercitationis laborem. Ότι σύμμετρον χρὴ εἶναι τὸν ἀσκήσεως πόνον.
Quemadmodum caro, cum optime valet, ad se- Ωσπερ ὑπωπιασμοῦ δεῖται ἡ εὐεκτοῦσα σαρξ,
* Matth. 11, 4; Marc. 1, 6. 6. Psal. Lxxiv, 9. * Matth. 1, 1-16. ▼ Num. xxxvi, 8. • Hebr. vit, 14.
(β) Vers. 3 pro κιρνωμένην μὲν codd. Sfortianus
οι Allaemsis κιρναμένην tantum habent. Vers. 6,
pro ἐκ τῆς φιλανθρωπίας codd. Sfort. et Vat. 649,
legunt τὴν φιλανθρωπίαν. Vers. 8, loco παντελῶς,
cod. Altaemsis παντελή, loco autem φαντασθώμεν
cod. Sfort. et Vatic. 649, φαντασθώσιν exhibent.
Versu undecimo quod in editis cernitur εἰ τέλεον
σωτηρίας, in ms. emendatius apparet εἰ πλέον τῆς
σωτ., etc. PoSSIN.
In titulo post vocem Τιμοθέω cod. Alt. addit,
ἀναγνώστη. Vers. 1, pro πυκτή codex idem exhibet
πτυχτή, haud paulo correctius. Vers. 4, pro τοῦ Δα
616 Vatic. 649°, et Alt. habent tỷ Aa6i6. Mox Allacmsis συμφυλέτιν scribit, non ut editus συμφυλέτιδα,et versu sequenti non αυτοφύλους, sed αὐτοφυ
λους. Versu 7 edita ἐκ τοῦ Ἰούδα, miss, ἐξ Ἰούδα
sine articulo scribunt. Denique vers. ultimo pro
λανθάνεις cod. Vat. 649, legit μανθάνεις, aberrans,
opinor, a vero; nam editioni cod. Alt. astipulatur,
et ipsa sententia λανθάνεις videtur exigere. Possin.
Vers. 4, νοκ ψυχή deest in Val. cod. 649,
nec sane in contextu requiritur, ubi satis congrue
vocabulum σὰρξ ἀπὸ κοινοῦ resumendum se offert.
Paulo post vice verbi υπεραυγάζηται cod. Vat. 649
substituit ὑπερείδητα: Altaeusis autem υπεργά
ζηται. Possis,
col. 185–186page 4 of 750
PG 78:185κατευνάζοντας τῶν παθῶν τὰ οἰδήματα· οὕτω καὶ βοηθείας χρήζει ἡ ἀσθενοῦσα καὶ κακώσει συμπίπτουσα ψυχή, ένα ταῖς θείαις ἐντολαῖς ὑπεραυγάζη ται. Αμφοτέρων οὖν φροντιστέον. θατέρου γὰρ λεί ποντος, δυσχερής ή τελείωσις. Θ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τῶν νυχτερινών φαντασιών. Δε νυχτεριναὶ φαντασίαι ώς γέγραφας, φιλομαθέστατε, οὐ μόνον τῶν μεθημερινῶν εἰσι συντι χιῶν καὶ ὁμιλιῶν ἀπηχήματα, ἀλλὰ καὶ τῆς ῥᾳθύμου συνηθείας γεννήματα. Ὅτε γὰρ χάρῳ μέθης ὁ νοῦς συλληφθῇ, ὁρμητήριον γίνεται τῶν παθῶν. Ὅτε δὲ νήφει ἐγρηγόρως, καὶ τὸν Κύριον περιεζωσμένως καραδοκεί, οὔτε ὑπὸ γαστρὸς ἡττᾶται, οὔτε τῶν ἀπ' ἐκείνης παθῶν. Οὐδὲν γὰρ ἕτερόν ἐστι τὸ ἐξῶσθαι, ἢ τὸ δεδέσθαι τὴν ἰσχὺν τῆς ὀσφύος. Υ. - ΕΥΣΕΒΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ Χ. Ότι οὐδὲν μεῖζον ἀγάπης· ἐν ᾧ καὶ ἀποδείξεις ἔχει τὰς ἀδελφικάς ζυγάδας. Οὐδὲν οὕτως θεῷ περισπούδαστον, ὡς ἀγάπη· δι' ἦν καὶ ἄνθρωπος γέγονε, και μέχρι θανάτου υπήκοος. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἡ πρώτη κλήσις τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἀδελφοὶ δύο γεγόνασιν, ἐνδειξαμένου διὰ τῶν προοιμίων εὐθὺς τοῦ πανσόφου Σωτήρος, ότι πάντας τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἀδελφικῶς συνάπτεσθαι βούλεται. 'Αγάπης τοίνυν μηδὲν ἡγώμεθα προτιμότερον, Υπερ συνδεί πάντα, καὶ ἐν ὁμονοίᾳ συμφερούση φυ λάττει. ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. Ὅτι ἡ ἐν τῷ ἀδικεῖσθαι ἡ παροινεῖσθαι φιλοσοφία πολλή. Ε! Σωκράτης ὁ τῶν Ἀττικῶν δογμάτων νο μοθέτης, καὶ τυπτηθεὶς οὐκ ἠμύνατο, αὐτὸς τί ἀλύεις μόνον ὑβρισθεὶς, ὡς γέγραφας; Εἰ γὰρ φιλοσοφή σειας, αὐτὸς μὲν τὴν Σωκράτους δόξαν ἀποίσῃ, εἰ καὶ Στον Σωκράτους πεπαρῴνησαι· ὁ δὲ ἐξ ἐναντίας ὡς Αἱ νυκτεριναὶ φαντασίας, κ. τ. λ. Φροντίσιν ἡματίαις γὰρ ὁμοίτα φάσματα νυκτός. 5, καὶ τῆς, καὶ αὐτῆς, 5, συλληφθή, συληθη. ἀπ' ὑπ', τῆς ὀσφύος, τῆς τύπως. πρεσβυτέρῳ. επι σκόπῳ. προτιμότερον πρότερον συν δέει συνε δεῖ. Σωκράτης τῶν Ἀττικῶν δογμάτων ὁ νομοθέτης. υβρισθείς υβρισμένος. Μοr φιλοσοφίσειας, φιλο σοφίας, δόξαν, ἀποίσῃ αποίσεις ὡς βέλει, τῇ μεγαλοψυχία, ὡς βέλει τῆς σῆς μεγαλοψυχίας τρωθήσεται.
EPISTOLARUM LIB. ' 1. - EPIST. XI.
κατευνάζοντας τῶν παθῶν τὰ οἰδήματα· οὕτω καὶ dandos et consopiendos perturbationum animi tuβοηθείας χρήζει ἡ ἀσθενοῦσα καὶ κακώσει συμπίπτουσα ψυχή, ένα ταῖς θείαις ἐντολαῖς ὑπεραυγάζηται. Αμφοτέρων οὖν φροντιστέον. θατέρου γὰρ λεί
ποντος, δυσχερής ή τελείωσις.
Περὶ τῶν νυχτερινών φαντασιών.
Δε νυχτεριναὶ φαντασίαι ώς γέγραφας, φιλο
μαθέστατε, οὐ μόνον τῶν μεθημερινῶν εἰσι συντι
χιῶν καὶ ὁμιλιῶν ἀπηχήματα, ἀλλὰ καὶ τῆς ῥᾳθύμου
συνηθείας γεννήματα. Ὅτε γὰρ χάρῳ μέθης ὁ νοῦς
συλληφθῇ, ὁρμητήριον γίνεται τῶν παθῶν. Ὅτε δὲ
νήφει ἐγρηγόρως, καὶ τὸν Κύριον περιεζωσμένως
καραδοκεί, οὔτε ὑπὸ γαστρὸς ἡττᾶται, οὔτε τῶν ἀπ'
ἐκείνης παθῶν. Οὐδὲν γὰρ ἕτερόν ἐστι τὸ ἐξῶσθαι, ἢ
τὸ δεδέσθαι τὴν ἰσχὺν τῆς ὀσφύος.
mores, vexatione opus habet: sic etiam anima,
cum imbecillitate laborat, atque in calamitatem
et afflictionem incidit, opem requirit, ut divinis
mandatis collustretur. Quare utriusque rei cura
habenda est. Nam si alterutrum desit, perfectionem consequi difficile est.
IX. — EIDEM.
De nocturnis imaginationibus.
Nocturna rerum species, ut scripsisti, vir die
scendi studiosissime, non modo diurnorum congressuum et colloquiorum reliquiæ, ac velut extremi
soni sunt: verum etiam socordis et ignavæ consuetudinis fetus. Nam cum temulentiæ veterno mens
correpta est, perturbationum animi propugnaculum
exsistit. Cum autem sobria est, atque excubias agit,
ac Dominum præcincta opperitur, nec a ventre
superatur, nec a perturbationibus quæ hinc manant. Neque enim aliud quidquam est præcingi, quam lumborum vim tanquam vinculis quibusdam
constrictam tenere.
Υ. - ΕΥΣΕΒΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ
Χ. - EUSEBIO PRESBYTERO.
Ότι οὐδὲν μεῖζον ἀγάπης· ἐν ᾧ καὶ ἀποδείξεις Quod nihil majus charitale: in quo sunt argumenta
ἔχει τὰς ἀδελφικάς ζυγάδας.
Οὐδὲν οὕτως θεῷ περισπούδαστον, ὡς ἀγάπη· δι'
ἦν καὶ ἄνθρωπος γέγονε, και μέχρι θανάτου υπήκοος.
Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἡ πρώτη κλήσις τῶν μαθητῶν
αὐτοῦ, ἀδελφοὶ δύο γεγόνασιν, ἐνδειξαμένου διὰ τῶν
προοιμίων εὐθὺς τοῦ πανσόφου Σωτήρος, ότι πάντας
τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἀδελφικῶς συνάπτεσθαι βούλεται. 'Αγάπης τοίνυν μηδὲν ἡγώμεθα προτιμότερον,
Υπερ συνδεί πάντα, καὶ ἐν ὁμονοίᾳ συμφερούση φυ
λάττει.
IA'.
ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
Ὅτι ἡ ἐν τῷ ἀδικεῖσθαι ἡ παροινεῖσθαι φιλοσοφία
πολλή.
Ε! Σωκράτης ὁ τῶν Ἀττικῶν δογμάτων νομοθέτης, καὶ τυπτηθεὶς οὐκ ἠμύνατο, αὐτὸς τί ἀλύεις
μόνον ὑβρισθεὶς, ὡς γέγραφας; Εἰ γὰρ φιλοσοφήσειας, αὐτὸς μὲν τὴν Σωκράτους δόξαν ἀποίσῃ, εἰ καὶ
Στον Σωκράτους πεπαρῴνησαι· ὁ δὲ ἐξ ἐναντίας ὡς
a fraterna conjunctione pelila.
Nihil apud Deum tanto in pretio est, quam charitas: ob quam et homo factus est, et ad mortem
usque obediens. Eaque de causa discipuli quoque
".
illi, qui primi ab eo vocati sunt, duo fratres exstiterunt ". Ex quo statim per ipsa initia sapientissimus Salvator illud indicavit, se discipulos omnes
suos fraterno amore copulari velle. Quæ cum ita
sint, nihil charitati anteponendum ducamus: quæ
quidem omnia inter se devincit, atque inutili concordia conserval.
4 XI. OPHELIO GRAMMATICO.
In perferendis injuriis multam esse philosophiam.
Si Socrates Atticorum dogmatum auctor, pulsatus
etiam ac verberatus, ab ultione temperavit, quid
discruciaris, cum contumeliam duntaxat, ut scripsisti, acceperis? Etenim si philosophicum animum
præstiteris, tu quidem Socratis gloriam referes,
• Luc. xii, 29. * Philipp. 11. 7-8. " Matth. iv, 19; Marc. 1. 17.
Αἱ νυκτεριναὶ φαντασίας, κ. τ. λ. Imitationem
Basilii M. in psalm. xxx et in martyrem Julittam
học observavit D. Hoeschelius Notis suis ad Sapientiam Sirac., c. xxx³, 7. Gregorius Nazianz.
Φροντίσιν ἡματίαις γὰρ ὁμοίτα φάσματα νυκτός.
sloc est:
Somnia respondent curis nocturna diurnis.
Claudianus:
Omnia quæ sensu volvuntur vola diurno,
Hæc eadem nobis reddit amica quies.
RITT.
Vers. 5, καὶ τῆς, cod. Alt. καὶ αὐτῆς, Vers. 5,
συλληφθή, codd. Vat. et Alt. συληθη. Vers. Y. All.
pr ἀπ' habet ὑπ', et in Gne pro τῆς ὀσφύος, τῆς
τύπως. Poesis.
In titulo pro πρεσβυτέρῳ. All. habet επισκόπῳ. Vers. antepenultimo vice προτιμότερον Vat.
codl. 649, et Alt. πρότερον legunt, uti et mox συνδέει uterque scribit pro eo quod editio exhibet συνε
δεῖ. Possin.
Principiumn hujus epist. sic in ms. jacet: El
Σωκράτης τῶν Ἀττικῶν δογμάτων ὁ νομοθέτης.
- Vers. 5 pro υβρισθείς codd. Vat. 649, et alt. legunt,
υβρισμένος. Μοr pro φιλοσοφίσειας, coll. All. φιλο
σοφίας, quam vocem referre videtur ad postea positumn nomen δόξαν, sensu paululum diverso ab eo
quem interpres expressit. Ibidem vice ἀποίσῃ codles
idem αποίσεις praefert. Versu 6, ubi editio habet,
ὡς βέλει, τῇ μεγαλοψυχία, etc., cod. Alt. manifeste
melius, ὡς βέλει τῆς σῆς μεγαλοψυχίας τρωθήσε
ται. Posses.
col. 187–188page 5 of 750
PG 78:187τῆς φιλαμαρτήμονος μεταβληθήσεται καὶ γνώμης καὶ γλώσσης, καὶ χάριν σοι εἰσεται ὡς αἰτίῳ τῆς ἀλλοιώσεως. βέλει τῇ μεγαλοψυχία τρωθήσεται, ἢ καὶ ἔσθ' ὅτε ΙΒ'. - ΑΜΜΩΝΙΑ Εἰ καὶ κρύπτεις τὸ ἥττημα, ἀλλὰ φαίνῃ φυσώμενος πέρα καὶ τοῦ γένους, καὶ τῆς ἰσχύος, καὶ τῆς ἀξίας σου φρυαττόμενος. "Η τοίνυν σύμμετρον σαυτῷ κτῆσαι φρόνημα, ἡ ἴσθι παρὰ πάντων γελώμενος. ΙΓ. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΜΟΝΑΧΟ. Οτε τῷ ὄρει τῆς ὑψηλῆς πολιτείας προσέβαινες. τῶν θείων δογμάτων τὴν καρδίαν ηυτρέπιζες, πάνω τως ἐπιλαθέσθαι τῶν χαμαιζήλων βεβούλευτο, ἵνα πρὸς τὴν ἀκρόπολιν φθάσας τῶν ἀρετῶν, καὶ χρηματίζοντος ἀκούσῃς Θεοῦ, καὶ ταῖς σαρκικαῖς πλαξὶ τὸν παλαιὸν νόμον ἐγγράφοντος, πυξίον γένῃ θεό τευκτον. Τὰ δὲ νῦν περὶ σοῦ παρὰ πάντων αδόμενα, ἐπιλαβέσθαι μέν σε τοῦ ἀρότρου τῆς σωτηρίας, προ θύμως ἀπαγγέλλουσιν, εἰς τοὺπίσω δὲ πάλιν ἀνεστράφθαι ναρκήσαντα. Εἰ τοίνυν σε μὴ φοβεῖ τὸ ὑπό δειγμα, καὶ βαπτισθέντος Σίμωνος, καὶ τοῖς Χριστοῦ διακόνοις ἀκολουθήσαντος, καὶ πρὸς τὴν ὕλην πάλιν ἀναχωρήσαντος· δι᾽ ἦν καὶ ἐξ ὕψους κατηνέχθη δείλαιος πρὸς τὸν πολυθρύλλητον θάνατον, ἵνα δειχθῇ ὡς ἐξ ἑνὸς τοῦ κατ' ἐκεῖνον πτώματος, οίων τυγχάνουσιν ἄξιοι, οἱ οὐράνιον δρόμον ψευδόμενοι; ἔχου τῆς προθέσεως Σίμωνος. Εἰ δὲ πᾶς ὅστις νοὸς καὶ λόγου μετείληφε, κἂν τοῖς ἐχθροῖς τὴν δίκην ἐκείνην ἀπεύχεται· πλήρωσον τὰς πρὸς τὸν Κύριον συνθήκας, καὶ τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ ἐπιμελῶς φιλοπίνει. Ο μισθὸς μετ' αὐτοῦ ἐστιν, ὃν ἕκαστος λήψεται πρὸς τὸν ἴδιον κόπον. καὶ πλυνάμενος ἐσθῆτα καὶ αἴσθησιν, πρὸς τὴν ἀκοὴν χιν. ΙΔ'. — ΠΑΤΡΙΜΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ Περὶ πρακτικοῦ. Έχεις μὲν εὐφυΐαν, ὡς ἔμαθον, μανθάνειν σπου "Αμμωνι στρα τιώτη, Τὸν παλαιὸν νόμον. τὸν πνευματικὸν νόμον, Νου Λαμπετίῳ Πετίῳ μοναχῷ. σαρκικαῖς σαρχίναις. Οεότευκτον γε βότευκτον καὶ βαπτισθέντος Σίμωνος, Σίμων νος καὶ βαπτισθέντος. 17, δειχθῇ ὡς πτώματος πταίσματος 21, ἀπεύχεται ἀπεύξεται 25, φιλοπόνει, φιλοπόνησον. Μος γὰρ, μετ' αὐτοῦ μετά Χριστοῦ. Πρίμῳ. Ει Πρίμῳ ὑποδιακόνῳ πρ: μια πατρί, προς πα τρός, πρικώς, πατρικῶς,
τῆς φιλαμαρτήμονος μεταβληθήσεται καὶ γνώμης
καὶ γλώσσης, καὶ χάριν σοι εἰσεται ὡς αἰτίῳ τῆς
ἀλλοιώσεως.
eliamsi minus contumeliose, quam cum Socrate, βέλει τῇ μεγαλοψυχία τρωθήσεται, ἢ καὶ ἔσθ' ὅτε
tecum actum sit: contra autem ille animi tui dhagnitudine tanquam telo sauciabitur: aut etiam
aliquando a peccandi studiosa mente ac lingua in
melius mutabitur tibique, ut hujusce mutationis
auctori, gratiam habebit.
XII. — AMMONIO.
Etsi vitium occultas, tamen apparet te animo inflari, atque ultra quam et genus, et robur, et dignitas tua ferat, superbire. Quamobrem aut congruentem tibi animum collige, aut scito te ab
omnibus irrideri.
XIII. LAMPETIO MONACHO.
IB.
ΙΒ'. - ΑΜΜΩΝΙΑ
Εἰ καὶ κρύπτεις τὸ ἥττημα, ἀλλὰ φαίνῃ φυσώμε
νος πέρα καὶ τοῦ γένους, καὶ τῆς ἰσχύος, καὶ τῆς
ἀξίας σου φρυαττόμενος. "Η τοίνυν σύμμετρον σαυτῷ
κτῆσαι φρόνημα, ἡ ἴσθι παρὰ πάντων γελώμενος.
ΙΓ. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Οτε τῷ ὄρει τῆς ὑψηλῆς πολιτείας προσέβαινες.
τῶν θείων δογμάτων τὴν καρδίαν ηυτρέπιζες, πάνω
τως ἐπιλαθέσθαι τῶν χαμαιζήλων βεβούλευτο, ἵνα
πρὸς τὴν ἀκρόπολιν φθάσας τῶν ἀρετῶν, καὶ χρημα
τίζοντος ἀκούσῃς Θεοῦ, καὶ ταῖς σαρκικαῖς πλαξὶ τὸν
παλαιὸν νόμον ἐγγράφοντος, πυξίον γένῃ θεό
τευκτον. Τὰ δὲ νῦν περὶ σοῦ παρὰ πάντων αδόμενα,
ἐπιλαβέσθαι μέν σε τοῦ ἀρότρου τῆς σωτηρίας, προ
θύμως ἀπαγγέλλουσιν, εἰς τοὺπίσω δὲ πάλιν ἀνεστρά
φθαι ναρκήσαντα. Εἰ τοίνυν σε μὴ φοβεῖ τὸ ὑπό
δειγμα, καὶ βαπτισθέντος Σίμωνος, καὶ τοῖς Χριστοῦ
διακόνοις ἀκολουθήσαντος, καὶ πρὸς τὴν ὕλην πάλιν
ἀναχωρήσαντος· δι᾽ ἦν καὶ ἐξ ὕψους κατηνέχθη
δείλαιος πρὸς τὸν πολυθρύλλητον θάνατον, ἵνα δειχθῇ
ὡς ἐξ ἑνὸς τοῦ κατ' ἐκεῖνον πτώματος, οίων τυγχά
νουσιν ἄξιοι, οἱ οὐράνιον δρόμον ψευδόμενοι; ἔχου
τῆς προθέσεως Σίμωνος. Εἰ δὲ πᾶς ὅστις νοὸς καὶ
λόγου μετείληφε, κἂν τοῖς ἐχθροῖς τὴν δίκην ἐκείνην
ἀπεύχεται· πλήρωσον τὰς πρὸς τὸν Κύριον συνθήκας,
καὶ τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ ἐπιμελῶς φιλοπίνει. Ο
μισθὸς μετ' αὐτοῦ ἐστιν, ὃν ἕκαστος λήψεται πρὸς
τὸν ἴδιον κόπον.
Quo tempore ad sublimis et excelsæ vitæ montem accedebas, atque abluta veste ac sensibus, ad καὶ πλυνάμενος ἐσθῆτα καὶ αἴσθησιν, πρὸς τὴν ἀκοὴν
divinorum dogmatum auditionem pectus adornabas,
terrenarum rerum memoriam prorsus abjicere
constituisti, ut ad virtutum arcem pervectus, tum
Deum oracula edentem audires: tum eo veterem
legem in carnalibus tabulis inscribente, tabula ipse
divinitus confecta exsisteres. At vero nunc illud de
te omnium ore decantatur, te quidem salutis aratrum prompto atque alacri animo arripuisse ", verum
per ignaviam ac torporem retrorsum rursus conversum esse. Quamobrem si te Simonis se exemplum
non terret, qui cum baptizatus fuisset, ac ministris
Christi comitem se præbuisset, rursus ad res eas,
quæ ex materia constant, reversus est (ob idque
etiam ex alto miser in mortem multorum sermone
celebratissimam præceps ruit, ut ex una ipsius
ruina perspicuum omnibus dial, quibus suppliciis
digni sint, qui caeleste curriculum mentiuntur),
Simonis vestigiis animique instituto hære. Sin
autem quisquis mentis ac rationis compos est,
hanc poenam in hostibus quoque horret, ac deprecatur, pacta cum Deo inita exple, ipsiusque vineam diligenter ac sedulo cole. Nam merces cum eo est, quam unusquisque secundum suum laborem
accipiet 1.
χιν.
- PATRIMO MONACHO.
De practico.
Ea quidem, ut audio, indole naturæque 5 bonitate
19 Luc. ix, 62. ts Act. viii, seqq. 16 Ap. xxii, 12.
ΙΔ'. — ΠΑΤΡΙΜΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ
Περὶ πρακτικοῦ.
Έχεις μὲν εὐφυΐαν, ὡς ἔμαθον, μανθάνειν σπου
Titulus in cod. All hic est: "Αμμωνι στρατιώτη, hoc est Ammoni militi. PossIN.
Τὸν παλαιὸν νόμον. Mullo prestabilior est
lectio codl. Rav., τὸν πνευματικὸν νόμον, secundum
quam et lectio corrigenda spiritualem legem. Alludit ad locum prophet. Ezechielis et Jeremiæ de
nova lege spiritus vitæ, ut Paulus vocat, cordibus
piorum a Deo inscribenda. Ritt.
Νου Λαμπετίῳ inscribitur lec epistola in coll.
Vat. 649 et Alt., sed Πετίῳ μοναχῷ. Vers. 7, pro
σαρκικαῖς All. cod. habet σαρχίναις. Versu sequenti
Οεότευκτον in contextu codicis Alt. mutatur in γεβότευκτον scal lectio editionis e regione ponitur in
margine. Vers. 13, hæc tria vorabula καὶ βαπτι
σθέντος Σίμωνος, in cod. Alt. sic ordinantur; Σίμων
νος καὶ βαπτισθέντος. Vers. 17, post δειχθῇ particula
ὡς deest in Vat. et Alt. codd., quorum uterque vers.
sequenti non πτώματος sed πταίσματος legit. Vers.
21, ἀπεύχεται in editis in mss. est ἀπεύξεται· et
vers. 25, pro φιλοπόνει, φιλοπόνησον. Μος Alc.
post & adlilii γὰρ, et vers. sequenti pro μετ' αὐτοῦ
habet μετά Χριστοῦ. Possin.
in co li. Sfort. Et Alt. hee epistola inscribitur Πρίμῳ. Ει fuisse homines in Grecia ejus uomi
nis tempore Isidori Pelusiote, discipuli S. Joannis
Chrysostomi, constat ex epistolis à me editis ejus
condiscipuli S. abbatis Nili, quarum ducentesima,
qualis visitur pag. 202 edit. Regie Paris, anni 1657,
Πρίμῳ ὑποδιακόνῳ inscripta exstat. Fieri potest,
cos qui editionem Isidori adornarunt, assuelos
lectioni mss. cold. Græcorum, in quibus fere semper casus aut vocabula ex nomine flash declinata
compendiose scribuntur πρ: μια πατρί, προς πα
τρός, πρικώς, πατρικῶς, etc. Similiter hic, ui
col. 189–190page 6 of 750
PG 78:189δαίως, καὶ λέγειν γενναίως. 'Η δὲ τῆς πνευματικῆς πολιτείας ὁδὸς, πράξει μᾶλλον ἢ φράσει εὐοδοῦται. Εἰ τοίνυν μέλει σοι τῶν ἀκηράτων μισθῶν, τὸ λέγειν καλῶς παρά φαύλον τιθέμενος, τὸ πράττειν χρηστῶς μεταδίωκε. ΠΕΤΡΟ. Περί υψηλοφροσύνης, καὶ οιήσεως, καὶ ταπεινοφροσύνης. Τίς σε οὐ γράφεται ατοπίας, ὅτι καὶ πλοῦτον περιφρονήσας, καὶ γένος, καὶ τὴν σκιώδη ταύτην τιμὴν, καὶ πολλοῖς ὁδος γενόμενος ταπεινώσεως, νῦν ἑάλως ὑπέροπτος, τοῦ θείου ὥσπερ ἐπιλαθόμε τος νόμου, τοῦ ταπεινοῦσθαι κελεύοντος τὸν ὑψοῦσθαι βουλόμενον; Εἰ τοίνυν μὴ ἅπας υπου βρύχιος τοῖς τῆς ἀλαζονείας κύμασι γέγονας, νή τον πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν. Οὐ γὰρ τοῦτό σε λέληθεν, ότι μετριότης ταῖς ἀρεταῖς συναύξουσα, Θεοῦ μιμη τὰς τοὺς οὕτω βιοῦντας ἐργάζεται· υψηλοφροσύνη δὲ, οὐ μόνον τὰ παρόντα οἶδε καθελεῖν, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν οὐρανῶν καθαιρεῖ τὸν ὑψαύχενα, ὅπερ δ Εωσφόρος πρωί ἀνατέλλων ὑπέμεινεν. 14. - ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ. Τι σημαίνει τὸν Ἑλισσαῖον ἅλατι μεταπεποιη είναι ατεκνοῦντα πάλιν πάλαι τὰ ῾Ιερι χούντια ρεύματα. Αλάτι Ελισσαίος τὰ Ἱεριχούντια ρεύματα ατε χνοῦντα ἰάσατο, εὐαγγελικῶς κινηθείς πρὸς τὴν κα σιν, οἷα βλέπων τὰ ἔμπροσθεν. Τύπον γὰρ ἔφερε, τὰ μὲν ὕδατα πάσης τῆς ἀνθρωπότητος πρὸς ἀγονίαν ἀρετῶν καὶ ἀκαρπίαν εὐσεβείας στερεωθέντα Οἱ ὅλες δὲ τῆς πάντα νοτιζούσης ποιότητος καὶ δυ νάμεως εἰς τὴν τοῦ Κυρίου διδαχήν, καθὼς αὐτὸς πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ ἀποστόλους φησίν. «Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς", Ελισσαίος δὲ αὐτοῦ τοῦ Δημιουρ τοῦ καὶ Δεσπότου. Οἱ γὰρ τὴν εἰκόνα καθαρὰν φυσ λάττοντες τῷ ποιήσαντι, καὶ συνθαυματουργεῖν αὐτ τῷ, χάριν παρ' αὐτοῦ ἐκομίσαντο. Πρέμι Πατρίμῳ εύοδοῦται, εύοδεῖ. ὥσπερ ἐπιλαθόμενος νόμου. ἐπιλαβόμενος Επιλαβέσθαι βατε, κι μόνος επελάβετο τοῦ ψηφίσματος. έπι λαβέσθαι οι επιλαθέσθαι, – 6. ἅπας ὑποβρύχιος, 649, πάμπαν ὑποβρύχιος, ταῖς ἀρεταῖς, τῆς ἀρετῆς. οἶδε καθελεῖν, ἀλλά, οίδε καθαίρειν κατορθώματα. στειρωθέντα στερεωθέντα, άλας δὲ τῆς πάντα νοτιζούσης ποιότητος. Νοτίζειν οι νοτίζειν καὶ δυνάμεως εἰς τὴν τοῦ Κυρίου διδα χήν, καὶ δυναμούσης τοῦ Κυρίου διδαχής.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. XVI
δαίως, καὶ λέγειν γενναίως. 'Η δὲ τῆς πνευματικῆς praeditus es, ut studiose discas, egregieque loquaris.
πολιτείας ὁδὸς, πράξει μᾶλλον ἢ φράσει εὐοδοῦται.
Εἰ τοίνυν μέλει σοι τῶν ἀκηράτων μισθῶν, τὸ λέγειν
καλῶς παρά φαύλον τιθέμενος, τὸ πράττειν χρηστῶς
μεταδίωκε.
IE.
· ΠΕΤΡΟ.
Περί υψηλοφροσύνης, καὶ οιήσεως, καὶ ταπεινοφροσύνης.
Τίς σε οὐ γράφεται ατοπίας, ὅτι καὶ πλοῦτον
περιφρονήσας, καὶ γένος, καὶ τὴν σκιώδη ταύτην
τιμὴν, καὶ πολλοῖς ὁδος γενόμενος ταπεινώσεως,
νῦν ἑάλως ὑπέροπτος, τοῦ θείου ὥσπερ ἐπιλαθόμετος νόμου, τοῦ ταπεινοῦσθαι κελεύοντος τὸν
ὑψοῦσθαι βουλόμενον; Εἰ τοίνυν μὴ ἅπας υπου
βρύχιος τοῖς τῆς ἀλαζονείας κύμασι γέγονας, νήτον πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν. Οὐ γὰρ τοῦτό σε λέληθεν,
ότι μετριότης ταῖς ἀρεταῖς συναύξουσα, Θεοῦ μιμητὰς τοὺς οὕτω βιοῦντας ἐργάζεται· υψηλοφροσύνη
δὲ, οὐ μόνον τὰ παρόντα οἶδε καθελεῖν, ἀλλὰ καὶ ἐξ
αὐτῶν οὐρανῶν καθαιρεῖ τὸν ὑψαύχενα, ὅπερ δ
Εωσφόρος πρωί ἀνατέλλων ὑπέμεινεν.
14. - ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ.
Τι σημαίνει τὸν Ἑλισσαῖον ἅλατι μεταπεποιηείναι ατεκνοῦντα πάλιν (leg. πάλαι τὰ ῾Ιερι
χούντια ρεύματα.
Αλάτι Ελισσαίος τὰ Ἱεριχούντια ρεύματα ατεχνοῦντα ἰάσατο, εὐαγγελικῶς κινηθείς πρὸς τὴν κα
σιν, οἷα βλέπων τὰ ἔμπροσθεν. Τύπον γὰρ ἔφερε, τὰ
μὲν ὕδατα πάσης τῆς ἀνθρωπότητος πρὸς ἀγονίαν
ἀρετῶν καὶ ἀκαρπίαν εὐσεβείας στερεωθέντα
Οἱ ὅλες δὲ τῆς πάντα νοτιζούσης ποιότητος καὶ δυνάμεως εἰς τὴν τοῦ Κυρίου διδαχήν, καθὼς αὐτὸς
πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ ἀποστόλους φησίν. «Ὑμεῖς ἐστε
τὸ ἅλας τῆς γῆς", Ελισσαίος δὲ αὐτοῦ τοῦ Δημιουρ
τοῦ καὶ Δεσπότου. Οἱ γὰρ τὴν εἰκόνα καθαρὰν φυσ
λάττοντες τῷ ποιήσαντι, καὶ συνθαυματουργεῖν αὐτ
τῷ, χάριν παρ' αὐτοῦ ἐκομίσαντο.
–
At spiritalis vitæ iter per actionem potius, quam
per sermonem feliciter cedit. Quare si immortalia
præmia tibi cura sunt, præclare loqui parvi pendens, id stude ut bene agas.
PETRO.
De animi elatione et humilitate.
Ecquis te absurditatis non accuset, quod cum, et
opes, et genus, et adumbratum hunc horrorem contempseris, multisque ad humilitatem iter præmon
straveris, nunc tamen superbia laborare depreliensus sis, velut divinæ legi insultans, quæ eum qui
extolli velit, deprimi jubet 16? Quamobrem uisi
arrogantiæ fluctibus omnino depressus es, animum
ad ea quæ promisisti excita. Neque enim hoc te
fugit, modestiam animique submissionem, una cum
virtutibus crescentem, Dei imitatores eos efficere
qui sic vivunt: arrogantiam autem non modo
præsentia virtutis officia evertere, sed etiam eum,
qui alta cervice est, ex ipsis cœlis exturbare. Id·
quod Lucifero, qui mane oriebatur, accidit.
XVI. - EVANGELIO.
Quid significet illud, quod Eliseus aquas steriles
sale mutarit.
Eliseus Ierichontis aquas sterilitate laborantes
sale curavit,15, evangelico modo ad hujusmodi me
dicinam impulsus, utpote ea, quæ a fronte erant,
perspiciens. Etenim aquæ totius humana nature
figuram gerebant, ad virtutum sterilitatem et pie
tatis infecunditatem steriles effecta; sal autem,
qualitatis ac facultatis, ad Domini doctrinam omnia
humectantis, quemadmodum ipse ad discipulos
suos dicebat, Vos estis sal terræ "; Elisæus denique, ipsius Creatoris ac Domini. Nam qui puram et
incolumem imaginem ei, a quo in lucem editi sunt,
conservant, hanc etiam ab eo gratiam consequuntur, ut una cum eo miracula edant.
Luc. xiv, 11.» IV Reg. 11, 21. ** Matth. v, 13.
Πρέμι legerunt, Πατρίμῳ intelligendum et expriniendum censuisse. Est et alia diversitas ab editis,
quz cum vers. 2 pag. 5, legant εύοδοῦται, ibi codd.
fat. 6.49, et all. habent εύοδεῖ. Possin.
ὥσπερ ἐπιλαθόμενος νόμου. Billius cum
vertit, relui d. legi insultans, ἐπιλαβόμενος legisse
videtur. Επιλαβέσθαι enim est reprehendere, insulβατε, κι μόνος επελάβετο τοῦ ψηφίσματος. Alioquin
vertisset, velut d. legis oblitus. Quod autem facile
inter se commutentur a descriptoribus librorum έπιλαβέσθαι οι επιλαθέσθαι, etiam su p. apparuit
epist 13. RitT.
– Vers. 6. Pro elito ἅπας ὑποβρύχιος,
Ta. 649, simpliciter, πάμπαν ὑποβρύχιος, etc.,
Ters. 9 pro, ταῖς ἀρεταῖς, idem Val., consentiente
Al., scribit, τῆς ἀρετῆς. Vers. undecimo pro οἶδε
καθελεῖν, ἀλλά, etc., codd. Αl. et Vat. 949 exbibent: οίδε καθαίρειν κατορθώματα. Possin.
Quod Interpres legendum ex conjectura recte
divinavit στειρωθέντα pro quod cum asterisco de
fectus indice est editum στερεωθέντα, diserte legitur
in duobus codd. Vat. 649 et Alt. Vers. sequenti in
editis est άλας δὲ τῆς πάντα νοτιζούσης ποιότητος.
Interpres, Sal autem qualitatis ac facultatis... omnia
humeclantis. Ilane vero sal humectat, cui virtus exsiccandi, et sic a corruptione præservandi, vulgo
tribuitur? Sed culpandus accuratissimus interpres
non est, qui quod in archetypo invenit, quomodocunque exprimere debuit. Νοτίζειν autem humectandi
notionem habet minime dubiam. Codd. Vat. 649
οι Alt. νοτίζειν suggerunt; verbum nihili, sed
quod forte fundamentum dare possit conjecturæ
felicius divinaturæ scripturain veram. Quæ mox
sequuntur, καὶ δυνάμεως εἰς τὴν τοῦ Κυρίου διδαχήν, non comparent in duobus illis codd., ubi pro
his habetur, καὶ δυναμούσης τοῦ Κυρίου διδαχής.
Possis.
col. 191–192page 7 of 750
PG 78:191ΙΖ'. ΠΑΥΛΟ. Εἰς τὸ, «Αλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσι, καὶ τὰ πα τεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις.» Αἱ ἀλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσι, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις,» ὁ Κύριος πρὸς τὸν παρα καλέσαντα ἀκολουθεῖν ἀπεκρίνατο, καρδιογνώστης ὑπάρχων, ὡς πλάσας καταμόνας τὰς τῶν ἀνθρώπων καρδίας. Καταμόνας δὲ εἴρηται, ὅτι οὐ δεηθεὶς ἑτέ ρου βοηθοῦντος ἐποίησε. Καὶ ὁρῶν δολίοις λογισμοίς κεκρατημένον τὸν ἄνθρωπον καὶ ὑπὸ πνευμάτων πονηρῶν κατοικούμενον, καὶ ἀνεπιστρόφως πρὸς τὴν κάκωσιν ἔχοντα· καὶ τούτου χάριν τῆς οἰκείας συνουσίας αὐτὸν ἀπέπεμπεν, ἵνα μὴ τὸ ἐπίμονον τῆς ἐκείνου φαυλότητος, σκανδάλου γένηται τοῖς πιο στεύουσιν αἴτιον, πρὸς ἐκεῖνον ἀτενίζουσι, καὶ τῆς Δεσποτικῆς δυνάμεως καταψηφιζομένοις ἀσθένειαν, ὡς τὸν μαθητὴν μεταβαλεῖν πρὸς ἀρετὴν μὴ ἰσχυ σάσης. ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Εἰς τὸ εἰρημένον περὶ τῆς Θεοτόκου, «Καὶ οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν,» καὶ τὰ λοιπά. Ἐπειδὴ σκάνδαλον εἶπας οἴεσθαι Ἰουδαίοις, τὸ ἐν τοῖς θείοις χρησμοῖς εἰρημένον, «Οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν ἕως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς, ο ὡς μετὰ ταῦτα, φησί, συναφείας τῷ μνηστῆρι πρὸς τὴν Παρθένον γενομένης· γινωσκέτω ὁ βλάσφημος καὶ ἀχάριστος λαός, ὅτι τὸ ἕως πολλάκις καὶ ἐπὶ τοῦ διηνεκῶς ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ εὑρίσκομεν κείμενον. «Εως ἂν θε τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου·» καὶ ἔστι, διηνεκές. Καὶ οὐκ ἀνέστρεψεν ἡ περιστερὰ ΝΟΤΑ. οι μιν ἀπέπεμπεν ἀπο έπεμψεν. Το "Εως. Τό, έως, οὐ πάντως ἀντιδιαιρείται τῷ μέλο λοντι, ἀλλὰ τὸ μέχρι μὲν τοῦδε τίθησι, τὸ μετὰ τοῦτο δὲ οὐκ ἀνναίνεται. Τό, ἕως, πολλαχοῦ χρόνου μέν τινα δοκεί περιορισμὸν ὑποφαίνειν, κατὰ δὲ τὴν ἀλήθειαν τὸ ἀόριστον δείκνυσιν. ἡ ἐπαγγελία του παρόντος οὐκ ἔστιν αὐτοκοπὴ τοῦ μέλλοντος. 5, Τὸ, Εως, την μὲν τοῦ ὡρισμένου χρόνου προθεσμίαν σημαίνει, οὐκ ἀποφάσκει δὲ τὸ μετὰ ταῦτα. Τ», έως, πολλα γοῦ οὐκ ἐπὶ χρόνου λέγει, ἀλλ' ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος. Ει Ούκ, μὴ ἐξέλθῃς ἐκεῖθεν, ἕως ἂν ἀποδῷς τὸν ἔσχατον και δράντην, ἕως οὗ τὸ ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς. Βιττ. Καὶ οὐκ ἀνέστρεψεν ή περιστερά. σφάλμα μνημονικόν. ραξ, που ή περιστερά. Ἰουδαίους Ἰουδαίους, τῷ οἴεσθαι γεγενημένης στο γενομέ ἐπὶ τοῦ διηνεκώς, ἐπὶ διηνεκούς ἄληπτον, ἄλεκτον, λέγω τὸ φράζω λέγω τὴ καθεύδω, εὐνάζω, κοιμάω λέκτρον ἀλέ κτωρ, θεοπρεπῆ καὶ ἄληπτον ἄλεκτον, άληπτος διάθεσις παράθεσις λαόν οὗ εἰς φύσιν, τὸν εἰς φύσιν λοιπὸν τὸ θεομαχεῖν μεταστήσαντα. Γ Ν.
XVII. PAULO.
In illud, ‹ Vulpes foveas habent, et volucres cœli
nidos.»
• Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos 1,
Dominus ad eum, qui, ut se sequeretur, rogaverat,
respondet: ut qui corda cognita haberet (● finxit
enim sigillatim corda hominum “., Sigillatim autem
dictum est, quia ad ea efficienda ope atque auxilio
alterius opus minime habuit), atque hominem illum versutis ac fraudulentis cogitationibus deten
tum esse, atque ab improbis spiritibus incoli vitioque ita hærere perspiceret, ut ab eo revocari
non posset. Ac propterea eum a suo cœtu ablegabat, ne pertinax ipsius improbitas, iis qui fidem
amplexi essent, offensionis causam afferret, in
illum videlicet oculorum aciem intendentibus, ac
Dominicam potentiam imbecillitatis accusantibus,
ut qui discipulum ad virtutem immutare nequivisset.
HERMINO COMITI.
In illud dictum de beata Virgine, ‹ Et non cognovit
eam, s etc.
Quandoquidem existimare te dixisti, offensioni
Judæis id esse, quod in divinis oraculis dictum est,
‹ Non cognovit eam donec peperit filium suum ",
tanquam scilicet postea sponsus cum Virgine congressus sit, noscat contumeliosus et ingratus populus, vocean hanc, donec, pro perpetuo, in divina
Scriptura sæpe positam reperiri: «Donec ponam
inimicos tuos scabellum pedum tuorum” ';» et hoc
pro, in perpetuum. Et non reversa est columba ad
ΙΖ'.
Εἰς τὸ, «Αλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσι, καὶ τὰ πα
τεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις.»
• Αἱ ἀλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσι, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ
οὐρανοῦ κατασκηνώσεις,» ὁ Κύριος πρὸς τὸν παρακαλέσαντα ἀκολουθεῖν ἀπεκρίνατο, καρδιογνώστης
ὑπάρχων, ὡς πλάσας καταμόνας τὰς τῶν ἀνθρώπων
καρδίας. Καταμόνας δὲ εἴρηται, ὅτι οὐ δεηθεὶς ἑτέ
ρου βοηθοῦντος ἐποίησε. Καὶ ὁρῶν δολίοις λογισμοίς
κεκρατημένον τὸν ἄνθρωπον καὶ ὑπὸ πνευμάτων
πονηρῶν κατοικούμενον, καὶ ἀνεπιστρόφως πρὸς τὴν
κάκωσιν ἔχοντα· καὶ τούτου χάριν τῆς οἰκείας
συνουσίας αὐτὸν ἀπέπεμπεν, ἵνα μὴ τὸ ἐπίμονον τῆς
ἐκείνου φαυλότητος, σκανδάλου γένηται τοῖς πιο
στεύουσιν αἴτιον, πρὸς ἐκεῖνον ἀτενίζουσι, καὶ τῆς
Δεσποτικῆς δυνάμεως καταψηφιζομένοις ἀσθένειαν,
ὡς τὸν μαθητὴν μεταβαλεῖν πρὸς ἀρετὴν μὴ ἰσχυ
σάσης.
IH'..
Εἰς τὸ εἰρημένον περὶ τῆς Θεοτόκου, «Καὶ οὐκ
ἐγίνωσκεν αὐτὴν,» καὶ τὰ λοιπά.
Ἐπειδὴ σκάνδαλον εἶπας οἴεσθαι Ἰουδαίοις, τὸ ἐν
τοῖς θείοις χρησμοῖς εἰρημένον, «Οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν
ἕως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς, ο ὡς μετὰ ταῦτα, φησί,
συναφείας τῷ μνηστῆρι πρὸς τὴν Παρθένον γενομέ
νης· γινωσκέτω ὁ βλάσφημος καὶ ἀχάριστος λαός,
ὅτι τὸ ἕως πολλάκις καὶ ἐπὶ τοῦ διηνεκῶς ἐν
τῇ θείᾳ Γραφῇ εὑρίσκομεν κείμενον. «Εως ἂν θε
τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου·» καὶ
ἔστι, διηνεκές. Καὶ οὐκ ἀνέστρεψεν ἡ περιστερὰ
20 Psal. 1, 9.
19 Matth. vu, 20. 18 Psal. xxxII, 15. 19 Matth. 1, 25.
VARIÆ LECTIONES ET ΝΟΤΑ.
Kal in mss. codd. Alt. et Vat. 649 deest;
οι μιν ἀπέπεμπεν versus sequentis, habetur ἀπο
έπεμψεν. Possi.
Το "Εως. Sic habet scriptura B. C. quam
præfero lectioni ed. Paris. Est autem utilissima et
verissima hæc observatio idiomatis sacrarum Litterarum in usu particulæ donec, quam plures SS.
Patres uno ore tradiderunt. Gregor. Nazianz. oral. 2
De Filio: Τό, έως, οὐ πάντως ἀντιδιαιρείται τῷ μέλο
λοντι, ἀλλὰ τὸ μέχρι μὲν τοῦδε τίθησι, τὸ μετὰ τοῦτο
δὲ οὐκ ἀνναίνεται. Basil. M. homil. in Nativit. Domini: Τό, ἕως, πολλαχοῦ χρόνου μέν τινα δοκεί περιορισμὸν ὑποφαίνειν, κατὰ δὲ τὴν ἀλήθειαν τὸ ἀόριστον
δείκνυσιν. Εt mox, ἡ ἐπαγγελία του παρόντος οὐκ
ἔστιν αὐτοκοπὴ τοῦ μέλλοντος. Chrysostomus homil. 5,
in i cap. Matthæi: «Sæpe Scriptura divina hac uti
elocutione consuevit, ut dicendo donec, non dennitum aliquod tempus includat, etc. Joan. Damascenus lib. v De orthodoxa ride, c. 4. Τὸ, Εως, την
μὲν τοῦ ὡρισμένου χρόνου προθεσμίαν σημαίνει,
οὐκ ἀποφάσκει δὲ τὸ μετὰ ταῦτα. Similiter Adrianus Isagoge in sacram Scripturam: Τ», έως, πολλα
γοῦ οὐκ ἐπὶ χρόνου λέγει, ἀλλ' ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ
πράγματος. Ει Theophylactus in cap. xxvult Malthari: • Ubi donec vel usque in Scriptura invenitur,
non adimit quod posterius.» Vid. et Augustin. homil. 21, de sermone Domini in monte. Atque secumdum hanc observationem idiotismi Hebraici in
partic. Donec etiam accipere possumus þræòv illud
evangelicum Matth. v. v, 26, et Luc. xii, v. 58. Ούκ,
μὴ ἐξέλθῃς ἐκεῖθεν, ἕως ἂν ἀποδῷς τὸν ἔσχατον και
δράντην, vel ἕως οὗ τὸ ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς. Βιττ.
Καὶ οὐκ ἀνέστρεψεν ή περιστερά. Nota
σφάλμα μνημονικόν. Debuit Isidorus scribere 6 26ραξ, που ή περιστερά. ID.
Vers. 1, nomen Ἰουδαίους in quarto casu cod.
All. et Vat. 649, ponunt scribentes Ἰουδαίους, quod
forte aptius cum τῷ οἴεσθαι convenit. Vers 5 me
lius, opinor, iidem codd. γεγενημένης στο γενομέ
vs. scribunt nec male versu inde altero et tertio
pro ἐπὶ τοῦ διηνεκώς, quod est in editis, ambo illi
libri, ἐπὶ διηνεκούς habent. Illa sine dubio lectio
verior eorumdem codd. duorum qua, pro eo quod
legitur vers. 20 ἄληπτον, substituunt ἄλεκτον, quod
hic sumendum est ut derivatum non a λέγω τὸ
φράζω sell a λέγω τὴ καθεύδω, εὐνάζω, κοιμάω
cujus notionis multis locis Eustathius meminit; ex
qua sunt vulgatissimi usus vocabula, λέκτρον ἀλέ
κτωρ, etc. atque huic sic correcto loco longe aptius
quadral interpretatio Billii Partum dirinilalis consentaneum, ac libidinis et concubitus expertem his
Grecis verbis θεοπρεπῆ καὶ ἄληπτον (imo ut einen -
dandum ostendimus) ἄλεκτον, comparantis nec tum
opus erit illo excursu quo ad reddendam vim supposita vocis άληπτος illa interpres accumulat: qui
humana rationis captum excedal. Eadem pag. edit.
6, versu altero post litteram quod διάθεσις in edito
est, in duobus memoratis codd. παράθεσις scribitur.
Vers. inde 4, ubi edita post λαόν addunt, οὗ εἰς
φύσιν, etc., duo illi codd. sic habent, τὸν εἰς φύσιν
λοιπὸν τὸ θεομαχεῖν μεταστήσαντα. Γ05 Ν.
col. 193–194page 8 of 750
PG 78:193πρὸς τὸν Νῶς, ἕως τοῦ ξηρανθῆναι τὴν γῆν, καὶ εἰς "., τὸ παντελὲς οὐκ ἀνέστρεψε. Καὶ, Ἕως ἂν καταγηράσητε, εγώ είμι, φησὶν ὁ Θεός. Καὶ ἔστι, διηνεκώς. Καὶ ἄλλα τοιαῦτα πολλά, σποράδην ἐν τῇ θείᾳ εὐρί. σκεται Γραφή. Ὁ δὲ θεῖος νοῦς τὴν ὑμετέραν, ὦ Ἰουδαῖοι, κακόνοιαν διορθούμενος, ἐκ πορνείας καὶ νομισάντων καὶ εἰρηκότων γεγεννῆσθαι τὸν Κύριον, ἀνέπαφον δεῖξαι τὸν προσκυνητὸν ἐσπούδασε τόκον, πάσης δίχα ἐπιθυμίας, καὶ συνουσίας γεγενημένον, θεοπρεπῆ δὲ ὄντα καὶ ἄληπτον. Τὸ γὰρ μετὰ ταῦτα μὴ συμβῆναι ἀλλήλοις τοὺς τὴν πορνείαν συκοφαντηθέντας, καὶ ἡ τοῦ ἀγγέλου ὄψις εκώλυεν, ἐκ Πνεύματος ἁγίου εἰρηκότος ὑπάρχειν τὸν ἐν τῇ Παρθένη σαρκούμενον· καὶ ἡ μεγαλειότης τῶν τοῦ τόκου θαυμάτων οὐκ ἐπέτρεπεν, ἡ μετ᾿ αὐτὸν παρ θενία, ἡ τῶν ἀγγέλων ὑμνολογία, ἡ τῶν Μάγων δωροφορία, ἡ τοῦ ἀστέρος φωταγωγία, ἡ εἰς Αἴγυπτον οδηγία, ἡ τῶν εἰδώλων αἰχμαλωσία, καὶ ἡ αὐτῶν ἐκείνων δικαιοσύνη ὑπὸ τῆς θείας Γραφῆς μαρτυρουμένη. Δηλοῖ δὲ καὶ ἡ τελευταία τοῦ Κυρίου διά θεσις, Ἰωάννῃ τῷ παρθένῳ τὴν Θεοτόκον συστήσαντος, καὶ τὰς ἑκατέρων παρθενίας συνάψαντος, ἡνίκα ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὢν ζωοποιὸν ὑπέμενε θάνα τον. Εἰ ταῦτα οὐ πείθει τὸν γογγυστὴν καὶ φιλοπό τερον λαόν, οὗ εἰς φύσιν λοιπὸν τὸ θεομαχεῖν κατα έστη, κατὰ πετρῶν σπείρεις, καὶ καθ᾽ ὑδάτων γρά φεις, καὶ πέπαυσο ματαιοπονών. 10. - ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Διὰ τί οὐ συγκατεδικάσθη τοῖς περὶ τὸν Ἀνανίαν ὁ Δανιὴλ ἐν τῇ καμίνῳ. Διά τί, ἔφης μετὰ τῶν τριῶν ὁσίων παίδων τὴν πυρκαϊὰν οὐ κατεδικάσθη ὁ μέγας Δανιήλ παρὰ τοῦ Βαβυλωνίου, σύμφρων αὐτοῖς τυγχάνων καὶ συμφυλέτης, καὶ ὁμοδίαιτος, καὶ μᾶλλον τῆς εὐσε βείας διδάσκαλος; Επειδή, φημί, κατὰ θείαν τοῦτο ᾠκονομήθη προμήθειαν, ἵνα μὴ τῷ ὀνόματι τοῦ Βα βυλωνίου Θεοῦ, τὴν κατάκαυσιν τῆς φλογὸς οἱ ἀσε βεῖς ἐπιγράφωσι· Βαλτάσαρ γὰρ αὐτὸν, εἰς τιμήν τῆς τῶν ἀποῤῥήτων σαφηνείας, ὠνόμαζον. Καὶ λέγμα τοιοῦτο παρ' ἐκείνοις κρατεῖ, ὡς καὶ μόνον όνομαζόμενον, θαυματουργεῖν τὸν Θεὸν αὐτῶν. Ἵνα αύτην τοίνυν καταργήσῃ τὴν δόξαν, ἐν τῇ κρίσει η ταύτῃ τὸν Δανιὴλ ἐχώρισε, καὶ εὑρέθη γυμνή καθ' ἑαυτὴν ἡ τῶν νέων εγκράτεια, καὶ τοῦ Θεοῦ ἡ βοή θεια, τὴν βροντώσαν μαράνασα κάμινον. έφης μή. Τετ. Βαβυλωνίου κατάκαυσιν κατάπαυσιν. δόγμα δε. αὐτῶν αὐτοῖς αὐτῶν 13, εχώρισε, διεχώρισεν.
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. XIX.
πρὸς τὸν Νῶς, ἕως τοῦ ξηρανθῆναι τὴν γῆν, καὶ εἰς Noe, donec siccarentur aquæ "., Prorsus enim
τὸ παντελὲς οὐκ ἀνέστρεψε. Καὶ, Ἕως ἂν καταγηράσητε, εγώ είμι, φησὶν ὁ Θεός. Καὶ ἔστι, διηνεκώς.
Καὶ ἄλλα τοιαῦτα πολλά, σποράδην ἐν τῇ θείᾳ εὐρί.
σκεται Γραφή. Ὁ δὲ θεῖος νοῦς τὴν ὑμετέραν, ὦ
Ἰουδαῖοι, κακόνοιαν διορθούμενος, ἐκ πορνείας καὶ
νομισάντων καὶ εἰρηκότων γεγεννῆσθαι τὸν Κύριον,
ἀνέπαφον δεῖξαι τὸν προσκυνητὸν ἐσπούδασε τόκον,
πάσης δίχα ἐπιθυμίας, καὶ συνουσίας γεγενημένον,
θεοπρεπῆ δὲ ὄντα καὶ ἄληπτον. Τὸ γὰρ μετὰ ταῦτα
μὴ συμβῆναι ἀλλήλοις τοὺς τὴν πορνείαν συκοφαν
τηθέντας, καὶ ἡ τοῦ ἀγγέλου ὄψις εκώλυεν, ἐκ
Πνεύματος ἁγίου εἰρηκότος ὑπάρχειν τὸν ἐν τῇ
Παρθένη σαρκούμενον· καὶ ἡ μεγαλειότης τῶν τοῦ
τόκου θαυμάτων οὐκ ἐπέτρεπεν, ἡ μετ᾿ αὐτὸν παρ
θενία, ἡ τῶν ἀγγέλων ὑμνολογία, ἡ τῶν Μάγων δωροφορία, ἡ τοῦ ἀστέρος φωταγωγία, ἡ εἰς Αἴγυπτον
οδηγία, ἡ τῶν εἰδώλων αἰχμαλωσία, καὶ ἡ αὐτῶν
ἐκείνων δικαιοσύνη ὑπὸ τῆς θείας Γραφῆς μαρτυρουμένη. Δηλοῖ δὲ καὶ ἡ τελευταία τοῦ Κυρίου διάθεσις, Ἰωάννῃ τῷ παρθένῳ τὴν Θεοτόκον συστή
σαντος, καὶ τὰς ἑκατέρων παρθενίας συνάψαντος,
ἡνίκα ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὢν ζωοποιὸν ὑπέμενε θάνα
τον. Εἰ ταῦτα οὐ πείθει τὸν γογγυστὴν καὶ φιλοπό
τερον λαόν, οὗ εἰς φύσιν λοιπὸν τὸ θεομαχεῖν κατα
έστη, κατὰ πετρῶν σπείρεις, καὶ καθ᾽ ὑδάτων γράφεις, καὶ πέπαυσο ματαιοπονών.
non reversa est. Et, ‹Donec senueritis, ego sum, ›
ait Dominus". Atqui est perpetuo. Atque alia
permulta ejusdem generis sparsim in divina Scriptura reperiuntur. Divina porro mens, o Judæi,
perversam vestram sententiam corrigens (qui Dominum ex stupro ortum esse existimastis, ac pronuntiastis), his verbis illud demonstrare studuit,
quod intactus adorandus partus, ac libidinis et
concubitus expers fuerit, divinitatique consentaneus, atque ejusmodi, qui humanæ rationis captum
excedat. Nam ne postea ii inter se coirent, quibus
fornicatio per calumniam objecta est, angeli quoque visio prohibebat, qui eum, qui in Virginis utern
carnem assumebat, ex Spiritu sancto exstitisse dixerat ''; et miraculorum in partu editorum majeslas
atque amplitudo vetabat, et virginitas, quæ partum
secuta est, et angelorum cantus et oblatum a Magis
anunus, et stella prelucens ", et deductio in Agyplum, et simulacrorum captivitas, et illorum
ipsorum justitia Scripturæ sancta testimonio confirmata. Quin istud quoque postremum Domini testamentum liquido demonstrat, qui quo tempore in
cruce erat, ac vivifica morte fungebatur, Joanni
virgini genitricem Dei commendavit s, atque amborum virginitates copulavit. Si hæc murmurato
rem, atque improbitatis amantem populum non
movent, cui jam Deum bello lacessere in naturam redactum est, in petras seminas, et in aquis scribis.
Incassum itaque laborare desine.
10. - ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Διὰ τί οὐ συγκατεδικάσθη τοῖς περὶ τὸν Ἀνανίαν
ὁ Δανιὴλ ἐν τῇ καμίνῳ.
Διά τί, ἔφης μετὰ τῶν τριῶν ὁσίων παίδων
τὴν πυρκαϊὰν οὐ κατεδικάσθη ὁ μέγας Δανιήλ παρὰ
τοῦ Βαβυλωνίου, σύμφρων αὐτοῖς τυγχάνων καὶ
συμφυλέτης, καὶ ὁμοδίαιτος, καὶ μᾶλλον τῆς εὐσε
βείας διδάσκαλος; Επειδή, φημί, κατὰ θείαν τοῦτο
ᾠκονομήθη προμήθειαν, ἵνα μὴ τῷ ὀνόματι τοῦ Βαβυλωνίου Θεοῦ, τὴν κατάκαυσιν τῆς φλογὸς οἱ ἀσε
βεῖς ἐπιγράφωσι· Βαλτάσαρ γὰρ αὐτὸν, εἰς τιμήν
τῆς τῶν ἀποῤῥήτων σαφηνείας, ὠνόμαζον. Καὶ
λέγμα τοιοῦτο παρ' ἐκείνοις κρατεῖ, ὡς καὶ μόνον
όνομαζόμενον, θαυματουργεῖν τὸν Θεὸν αὐτῶν. Ἵνα
αύτην τοίνυν καταργήσῃ τὴν δόξαν, ἐν τῇ κρίσει η
ταύτῃ τὸν Δανιὴλ ἐχώρισε, καὶ εὑρέθη γυμνή καθ'
ἑαυτὴν ἡ τῶν νέων εγκράτεια, καὶ τοῦ Θεοῦ ἡ βοή
θεια, τὴν βροντώσαν μαράνασα κάμινον.
7 XIX. — HERACLIDI EPISCOPO.
Cur non cum tribus pueris condemnatus fuerit
Daniel.
Quæris cur magnus Daniel una cum tribus piis
adolescentibus a Babylonio rege ignis supplicio
minime multatus fuerit ", cum ejusdem cum ipsis
sententiæ esset, ejusdemque tribus, victusque socius, imo, ut rectius loquar, pietatis magister.
Respondeo: Hoc divino consilio et providentia
contigit, ne impii homines dammæ oppressionem
dei Babylonici nomini ascriberent: Baltazarum
enim eum, in honorem declarationis rerum arcanarum, appellabant. Atque ejusmodi opinio apud
illos vigebat, nempe ipsorum deum, si vel duntaxat ejus nomen pronuntiaretur, res iniras perpetrare. Deus igitur ut hanc opinionem comprimeret
et aboleret, in hoc judicio Danielem ab aliis sejunxit: inventaque est sola juvenum continentia,
Deique auxilium, quo intonans illa fornax consopita ot exstincta est.
* Gen. viii, 12. "Isa. XLVI, 9. "Matth. 1, 20. * **Matth. 11, 1 seqq. "Joan. xix, 27. 26 Dan. 111, 20.
Vers. 1 post έφης codex Altaemsis addit μή.
Τετ. 5 post Βαβυλωνίου codd. Alt. et Barberinus,
qai nunc primum novi aliquid suggerit, adjungunt
zal Vers. 7, pro κατάκαυσιν longe aptius ad sententiam loci cod. Alt. offert κατάπαυσιν. Vers. 10,
post δόγμα duo codd. Alt. et Barb. apponunt δε.
Vers. 11, cod. Alt, αὐτῶν in αὐτοῖς mutat: lamen
idem in marg. αὐτῶν tanquam lectionem diversam
notat. Vers. 13, εχώρισε, cod. All. διεχώρισεν.
PossIN.
col. 195–196page 9 of 750
PG 78:195Ο Κ'. -- ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. Κατὰ Μακεδονιανῶν, ἤτοι Πνευματομάχων. Εἰ δέχεται ὁ πρὸς σὲ διενεχθεὶς αἱρετικός, καθὼς γέγραφας, τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱὸν δογματιστὴν ἀξιόπιστον, αὐτὸς διδάσκει τὴν οὐσίαν τοῦ προσκυνητοῦ τῆς ἑνότητες Πνεύματος, ἐν ὄνομα τῆς θείας Τριάδος ἀποφηνάμενος, τῆς μιᾶς οὐσίας σημαίνων τὴν ἕνωσιν. Εἰ δὲ αὐτῷ μὴ πιστεύει, τὴν ἀκρίβειαν τοῦ συγγενοῦς σημαίνοντι Πνεύματος, καὶ τὰ ὑπὲρ νοῦν ἀνθρώπινον ἐκδιδάσκοντι, περιττή τυγχάνει τῶν ἡμετέρων λόγων ἡ σύστασις· ἐπειδὴ τὸ γεῶδες σκῆνος μόλις εὑρίσκει τὰ ἐν ποσί. Τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ ἀπόκρυφα, καὶ τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν ὑπερβαίνοντα, αὐτὸς καὶ ἀποκαλύπτει, καὶ ἐπίσταται ὁ κατοικῶν ΚΑ'. — ΑΜΜΩΝΙΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ. Περὶ ἀναγνώσεως κατὰ Ἑλλήνων. Περὶ τῆς χάριτος τῶν θεοπνεύστων Γραφῶν, καὶ τῆς ἐξ αὐτῶν ὠφελείας. Τὰς [ μὲν ] Ἑλλήνων θεοποιίας, καὶ ἂς καλοῦσι Θεογονίας, Ορφεύς τε καὶ Ομηρος καὶ Ησίοδος, καὶ ὅσοι κατ' ἐκείνους ἐδίδαξαν, πολλὰς καὶ βίβλους καὶ δόξας συνείραντες. Τὴν ἡμετέραν δὲ θρησκείαν δύο πυκταὶ διδάξουσιν, ἃς ἐπέμψαμεν, ὧν ἡ μὲν Πρεσβυτέρα, ἡ δὲ Νέα Διαθήκη προσαγορεύεται. Ει δὲ ἀληθεύουσιν αὗται μᾶλλον ἐκείνων καὶ τοῖς ὀνό μασι καὶ τοῖς πράγμασιν, [αὐτὸς ] εὑρήσειας, πέν πεισμαι, καὶ κρατήσειας τί ἄμεινον. ΚΒ'. ΖΩΣΙΜΟ. Τινές σέ φασιν ἱερωσύνης ὁρᾶν, πράγματος ανεφο (κτου πολλοῖς, σοὶ δὲ καὶ μάλιστα· ἢ τοίνυν τὸν σαυ τοῦ βίον διόρθωσαι, ἢ τῆς ἐπιθυμίας τῶν ἀψαύστων σοι ἀνακτόρων ἀπόστηθι. ΚΓ'. ΘΕΟΦΙΛΟ. καὶ Εἰς τὸ, «Πᾶν ἄρσεν διανοίγον μήτραν, κατὰ Θεοπασχητῶν, καὶ τὴν [Ι. τῶν] μίαν ἐπὶ Χριστοῦ φύσιν εἶναι λεγόντων. Τὸ εἰρημένον ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ, ὅτι «Πᾶν πρωτότοκον διανοίγον μήτραν, ἅγιον τῷ Κυρίῳ,» οὐ περὶ παντὸς εἴρηται πρωτοτόκου· μὴ οὕτως οἱ ἀμαθεῖς νομιζέτωσαν· ἀλλὰ περὶ ἑνὸς [ἐκείνου] καὶ μόνου, τοῦ ἐν τῷ τίκτεσθαι τὴν μήτραν ἀνοίξαντος. Πᾶσαν γὰρ μήτραν μίξις καὶ συνουσία ἀνοίγνυσι· τὴν δὲ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν κυήσασαν, αὐτὸς θεότητος Πνεύματος Πνεύματι, Πνεύματος. σύστασις σύνταξις. Αμμωνίῳ "Αμμωνι μὲν δὲ, εὑρήσειας οι κρατήσειας, εὑρήσεις κρατήσεις,
XX. HIERACI CLARISSIMO.
Contra Macedonianos, et eos qui S. Spiritum inpugnant.
Si hæreticus ille, qui tecum, ut scribis, contentionem habuit, Dei Filium, ut dogmatum auctorem,
idoneum cui ſides habeatur, admittit, ipse adorandi
unitatis Spiritus essentiam docet, quippe qui unum
divinæ Trinitatis nomen esse pronuntiarit, unius
videlicet essentiæ conjunctionem atque unionem
significans. Quod si ipsi, cognati Spiritus certitudinem significanti, atque ea, quæ humanam mentem
superant, docenti, minime fidem adhibet, supervacanea est nostrorum sermonum confirmatio. Quandoquidem terrestre tabernaculum vix ea, quæ ad
pedes jacent, invenire potest. Cœlestia autem arcana, et nostrum sensum excedentia, ipse et patefacit et explorate novit, qui cœlum pro domicilio
habet 7.
AMMONIO SCHOLASTICO.
De lectione contra Gentiles. De gratia sacrarum Scriplurarum el earum utilitate.
Deorum, quos Gentiles colunt, effectiones, et, ut
vocant, theogonias, hoc est deorum ortus, Orpheus
et Homerus, et Hesiodus, aliique omnes iis similes
tradiderunt, multis et libris et sententiis collectis
atque compactis. Nostram autem religionem duo
codices, quos ad te misimus, docebunt: quorum
alter Vetus, alter Novum Testamentum nuncupatur. An autem hi libri, tum nominibus, tum rebus,
Ο
ad veritatem propensiores, quam illi, sint: ipse,
ut mihi persuadeo, reperies, atque id, quod melius
erit, amplecteris.
XXII. ZOSIMO.
Aiunt nonnulli te sacerdotii cupiditate teneri,
8 hoc est rei, quam multis, ac praesertim tibi,
attingere nefas est. Quare aut mores tuos corrige,
aut a templorum, quæ tibi attingere minime licet,
cupiditate absiste.
· THEOPHILO.
In illud, Omne masculinum adaperiens vulvam,» el
contra eos qui dicunt Deum passum esse, et unam
esse in Christo naturam.
'
Id quod in sacra Scriptura dictum est, ‹ Omne
primogenitum adaperiens vulvam, sanctum Do-D
mino vocabitur 98.99. › non de omui primogenito dictum est (ne hoc imperiti homines existiment),
verum de uno illo ac solo, qui in partu vulvam
aperuit. Etenim omnem quidem vulvam concubitus
ac venereus complexus aperit: at eam, quæ Domis 1 Cor. v, 4. 28.19 Exod. XIII, 23; Luc. 11, 25.
Κ'. -- ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
Κατὰ Μακεδονιανῶν, ἤτοι Πνευματομάχων.
Εἰ δέχεται ὁ πρὸς σὲ διενεχθεὶς αἱρετικός, καθὼς
γέγραφας, τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱὸν δογματιστὴν ἀξιόπιστον, αὐτὸς διδάσκει τὴν οὐσίαν τοῦ προσκυνητοῦ
τῆς ἑνότητες Πνεύματος, ἐν ὄνομα τῆς θείας
Τριάδος ἀποφηνάμενος, τῆς μιᾶς οὐσίας σημαίνων
τὴν ἕνωσιν. Εἰ δὲ αὐτῷ μὴ πιστεύει, τὴν ἀκρίβειαν
τοῦ συγγενοῦς σημαίνοντι Πνεύματος, καὶ τὰ ὑπὲρ
νοῦν ἀνθρώπινον ἐκδιδάσκοντι, περιττή τυγχάνει
τῶν ἡμετέρων λόγων ἡ σύστασις· ἐπειδὴ τὸ γεῶδες
σκῆνος μόλις εὑρίσκει τὰ ἐν ποσί. Τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ
ἀπόκρυφα, καὶ τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν ὑπερβαίνοντα,
αὐτὸς καὶ ἀποκαλύπτει, καὶ ἐπίσταται ὁ κατοικῶν
tbv oúpavóv.
ΚΑ'. — ΑΜΜΩΝΙΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ.
Περὶ ἀναγνώσεως κατὰ Ἑλλήνων. Περὶ τῆς
χάριτος τῶν θεοπνεύστων Γραφῶν, καὶ τῆς ἐξ
αὐτῶν ὠφελείας.
Τὰς [ μὲν ] Ἑλλήνων θεοποιίας, καὶ ἂς καλοῦσι
Θεογονίας, Ορφεύς τε καὶ Ομηρος καὶ Ησίοδος,
καὶ ὅσοι κατ' ἐκείνους ἐδίδαξαν, πολλὰς καὶ βίβλους
καὶ δόξας συνείραντες. Τὴν ἡμετέραν δὲ θρησκείαν
δύο πυκταὶ διδάξουσιν, ἃς ἐπέμψαμεν, ὧν ἡ μὲν
Πρεσβυτέρα, ἡ δὲ Νέα Διαθήκη προσαγορεύεται. Ει
δὲ ἀληθεύουσιν αὗται μᾶλλον ἐκείνων καὶ τοῖς ὀνό
μασι καὶ τοῖς πράγμασιν, [αὐτὸς ] εὑρήσειας, πέν
πεισμαι, καὶ κρατήσειας τί ἄμεινον.
ΚΒ'.
ΖΩΣΙΜΟ.
Τινές σέ φασιν ἱερωσύνης ὁρᾶν, πράγματος ανεφο
(κτου πολλοῖς, σοὶ δὲ καὶ μάλιστα· ἢ τοίνυν τὸν σαυτοῦ βίον διόρθωσαι, ἢ τῆς ἐπιθυμίας τῶν ἀψαύστων
σοι ἀνακτόρων ἀπόστηθι.
ΚΓ'. ΘΕΟΦΙΛΟ.
καὶ
Εἰς τὸ, «Πᾶν ἄρσεν διανοίγον μήτραν,
κατὰ Θεοπασχητῶν, καὶ τὴν [Ι. τῶν] μίαν ἐπὶ
Χριστοῦ φύσιν εἶναι λεγόντων.
Τὸ εἰρημένον ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ, ὅτι «Πᾶν πρωτό
τοκον διανοίγον μήτραν, ἅγιον τῷ Κυρίῳ,» οὐ περὶ
παντὸς εἴρηται πρωτοτόκου· μὴ οὕτως οἱ ἀμαθεῖς
νομιζέτωσαν· ἀλλὰ περὶ ἑνὸς [ἐκείνου] καὶ μόνου,
τοῦ ἐν τῷ τίκτεσθαι τὴν μήτραν ἀνοίξαντος. Πᾶσαν
γὰρ μήτραν μίξις καὶ συνουσία ἀνοίγνυσι· τὴν δὲ
τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν κυήσασαν, αὐτὸς
Codd. duo Alt. et Vat. 649 uno_consensu
θεότητος subjiciunt. Vers. 7, pro voce Πνεύματος
Alt. in contextu ponit Πνεύματι, sed e regione in
margine opponit Πνεύματος. Vers. 9, loco vocabuli
σύστασις codd. Vat. 649 et Alt. scribunt σύνταξις.
POSSIN.
Non Αμμωνίῳ sed "Αμμωνι inscribitur hae
epistola in codd. Vat. 649 et al. In versu 1, μὲν
Altaemsis non agnoscit. Idem vers. 5, post dúo addit
δὲ, prætereaque in versu penultimo pro εὑρήσειας
οι κρατήσειας, legit εὑρήσεις et κρατήσεις, sufragante quoque Vat. 649. Possix.
col. 197–198page 10 of 750
PG 78:197συλληφθεὶς ἀσπόρως προερχόμενος ήνοιξε, καὶ πάλιν ἐσφραγισμένην κατέλιπεν· ἀληθῶς μὲν γενό μενος άνθρωπος, ἀληθῶς δὲ [ὢν καὶ] Θεὸς καὶ προσ κυνούμενος εἷς ἐξ ἀμφοτέρων τῶν φύσεων. ΚΔ'. - ΚΡΙΣΠΟ. Οτι οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς φιλοπονίας χρὴ τὰς ἱερὰς ἀναπτύσσειν Γραφάς. Επιστημονικῶς τὴν θείαν Γραφὴν ἀνελίσσειν ὀφείλεις, καὶ τὰς αὐτῆς δυνάμεις νουνεχῶς ἀνιχνεύειν, καὶ μὴ κατατολμᾷν ἁπλῶς τῶν ἀψαύστων καὶ ἀνεφίκτων μυστηρίων, ἀναξίαις ταῦτα χερσὶν ἐπι τρέπων. Οὕτω γὰρ ὁ τολμηρότατος Οζίας ἀναθαρ βήσας ἐπιβαλεῖν τοῖς ἀνεγχειρήτοις, λέπραν τῷ θρά σει προσαπηνέγκατο, καὶ ἄκων ἀποῤῥιφεὶς τῶν ανακτόρων, καθότι καὶ νόμος τοῖς λέπρᾳ κατεστιγμένοις τὴν εἴσω τούτων ἀπέκλειεν εἴσοδον. Εγράφη δὲ ταῦτα πρὸς νουθεσίαν ἡμῶν, ἵνα καὶ τὰς τόλμας φύγωμεν, καὶ τὰς κολάσεις μὴ πάθωμεν. ΚΕ'. — ΚΥΡΙΛΛΟ. Οτι ἀμήχανον ἐν μέσῳ θορύβων ἀρετὴν κατορθῶσαι. Τί σοι όφελος τῆς Ἰωάννου πρὸς τὴν ἔρημον ἀνα χωρήσεως, ην πάλαι σπουδαίως ἐζήλωσας, νῦν δὲ μὴ ἐκεῖνον μιμουμένῳ, καὶ πρὸς τὰς οἰκείας φροντίδας παλινοστοῦντι, καὶ ἐπ' ἐρημίας θορυβουμένῳ, καὶ καταμόνας οχλουμένῳ; Τὸ γὰρ ἡσυχάζειν τῷ σχήματι, καὶ φύρεσθαι ταῖς κατὰ νοῦν στροφαῖς καὶ συγχύσεσι, καὶ ἀχλύος τὴν αἴσθησιν πληροί, καὶ τὰ ἤδη πονηθέντα ἀμαυροῖ, καὶ τοῖς πάθεσι τὴν νίο τὴν εὐοδεῖ, καὶ ῥίψασπιν τὸν ὁπλίτην ποιεῖ. Οὐδεὶς δὲ στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματ τείαις ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ, ἀλλ' ὁπλοφόρος όλος γίνεται, πρὸς τὸν ἀρέσκοντα τῷ ταξιάρχῃ παρατασσόμενος ἀγῶνα. Κα. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Περὶ δωροληψίας, ὅτι φρικτὸν εἰς ὑπερβολὴν πιπράσκειν τὴν ἱερωσύνην, ἢ ἔξω. Πολλοί σε κωμῳδοῦσιν, ὡς χρήμασιν ἀλλ' οὐ ἀληθῶς ἀληθής. ἐξ ἀμφοτέρων φύσεων, ἐν ἀμφοτέραις ταῖς φύσεσιν. επιστημόνως. αψαύστων, δυσψαύστων, 4 ανεφίκτων 649 φρικτών. που ταῦτα καὶ αὐτὰ 6, θάρσει, στο θράσει νῦν δὲ μή, Νῦν τὸν Δημᾶν ἐκεῖνον μιμουμένῳ καὶ πρὸς τὰς οἰκείας φροντίδας παλινο στούντι. 10: Δημᾶς με εγκατέλιπεν, ἀγα πήσας τὸν νῦν αἰῶνα, όλος, ὁ λόγος, Χρήματι Πνεύματι. μηδὲ μήτε πρεσβευσόμενος, πρεσβευόμενος, υλι. τὸ γέρας γῆρας.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. XXVI.
συλληφθεὶς ἀσπόρως προερχόμενος ήνοιξε, καὶ πάλιν nam nostrum Jesum Christum peperit, ipse sine
ἐσφραγισμένην κατέλιπεν· ἀληθῶς μὲν γενόμενος άνθρωπος, ἀληθῶς δὲ [ὢν καὶ] Θεὸς καὶ προσ
κυνούμενος εἷς ἐξ ἀμφοτέρων τῶν φύσεων.
ΚΔ'. - ΚΡΙΣΠΟ.
Οτι οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς φιλοπονίας
χρὴ τὰς ἱερὰς ἀναπτύσσειν Γραφάς.
Επιστημονικῶς τὴν θείαν Γραφὴν ἀνελίσσειν
ὀφείλεις, καὶ τὰς αὐτῆς δυνάμεις νουνεχῶς ἀνιχνεύειν,
καὶ μὴ κατατολμᾷν ἁπλῶς τῶν ἀψαύστων καὶ
ἀνεφίκτων μυστηρίων, ἀναξίαις ταῦτα χερσὶν ἐπι·
τρέπων. Οὕτω γὰρ ὁ τολμηρότατος Οζίας ἀναθαρβήσας ἐπιβαλεῖν τοῖς ἀνεγχειρήτοις, λέπραν τῷ θράσει προσαπηνέγκατο, καὶ ἄκων ἀποῤῥιφεὶς τῶν
ανακτόρων, καθότι καὶ νόμος τοῖς λέπρᾳ κατεστιγμένοις τὴν εἴσω τούτων ἀπέκλειεν εἴσοδον. Εγράφη
δὲ ταῦτα πρὸς νουθεσίαν ἡμῶν, ἵνα καὶ τὰς τόλμας
φύγωμεν, καὶ τὰς κολάσεις μὴ πάθωμεν.
semine conceptus, prodiens aperuit; ac rursum
clausam et obsignatam reliquit vere nimirum
homo effectus, ac vere item Deus exsistens, unus
idemque in duabus naturis adorandus.
XXIV. — CRISPO.
Non perfunctorie, sed multo labore Scripturas esse
evolvendas.
Scite et erudite divinam Scripturam evolvere debes, ipsiusque vires ac facultates prudenter investigare, nec mysteria ea, quæ altrectare nefas est,
quæque comprehendi nequeunt, temere atque impudenter aggredi, manibus indignis ea committens.
Ad hunc enim molum audacissimus Osias, cum
rebus iis, quas aggredi minime licebat, manum
injicere minime dubitasset, temeritate sua lepraun
retulit, invitusque a templo projectus est s. Quandoquidem les quoque iis, qui lepra compuncti atque
infecti erant, aditum ad templum claudebat "1.3.
Hæc porro, admonendi nostri causa litteris mandata sunt, ut et temeritates fugiamus, et pœnas
minime patiamur.
ΚΕ'. — ΚΥΡΙΛΛΟ.
XXV. CYRILLO.
Οτι ἀμήχανον ἐν μέσῳ θορύβων ἀρετὴν κατορ- Impossibile esse in medio tumultu virtutem exercere.
θώσαι.
Τί σοι όφελος τῆς Ἰωάννου πρὸς τὴν ἔρημον ἀναχωρήσεως, ην πάλαι σπουδαίως ἐζήλωσας, νῦν
δὲ μὴ ἐκεῖνον μιμουμένῳ, καὶ πρὸς τὰς οἰκείας
φροντίδας παλινοστοῦντι, καὶ ἐπ' ἐρημίας θορυβουμένῳ, καὶ καταμόνας οχλουμένῳ; Τὸ γὰρ ἡσυχάζειν
τῷ σχήματι, καὶ φύρεσθαι ταῖς κατὰ νοῦν στροφαῖς G
καὶ συγχύσεσι, καὶ ἀχλύος τὴν αἴσθησιν πληροί, καὶ
τὰ ἤδη πονηθέντα ἀμαυροῖ, καὶ τοῖς πάθεσι τὴν νίο
τὴν εὐοδεῖ, καὶ ῥίψασπιν τὸν ὁπλίτην ποιεῖ. Οὐδεὶς
δὲ στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματ
τείαις ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ, ἀλλ' ὁπλο
φόρος όλος γίνεται, πρὸς τὸν ἀρέσκοντα τῷ ταξιάρχῃ
παρατασσόμενος ἀγῶνα.
Κα. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Περὶ δωροληψίας, ὅτι φρικτὸν εἰς ὑπερβολὴν
πιπράσκειν τὴν ἱερωσύνην, ἢ ἔξω.
Πολλοί σε κωμῳδοῦσιν, ὡς χρήμασιν ἀλλ' οὐ
* || Par. xxvi, 16 seqq.
Quid tibi utilitatis affert Joannis in locum desertum secessio”, quam olim studiose imitatus es,
cum nunc eum minime imiteris, verum ad privatas
curas le referas, atque in solitudine tumultueris,
et ab hominum cœtu remotus perturberis? Etenim
externo habitu ac specie quiescere, mentis autem
mutationibus ac perturbationibus inquinari, tum
sensum caligine perfundit, tum susceptos jam labores exstinguit, atque perturbationibus animi pronam ac facilem victoriam reddit, efficitque ut miles
abjecto scuto fugiat. Porro nemo militans implicat
se negotiis sæcularibus, ut ei placeat, a quo in
militiam ascitus est": verum arma omni ex parte
gestat, ad id certamen, quod tribuno militari placuerit, se comparans.
9 XXVI. EUSEBIO EPISCOPO.
De donorum acceptione. Horrendum esse vendere
sacerdotium.
Multi te traducunt ut pecuniis, ac non Spiritui,
st Levil. XIII, seqq.» Levit. xxıv, 2 seqq. * Marc. 1, 4. *11 Timoth. 11, 4.
Pro ἀληθῶς codd. Vat. 649, et Alt. habent
ἀληθής. Similiter et versu sequenti. Versu autem
alumno pro, ἐξ ἀμφοτέρων φύσεων, uterque legit,
ἐν ἀμφοτέραις ταῖς φύσεσιν. Possin.
Primum hujus epist. vocabulum aliter quam
in editis in Altaemisi exstat, επιστημόνως. Versu item
5 id. col. pro αψαύστων, legit δυσψαύστων, et vers.
4 pro ανεφίκτων Val. 649 habet, φρικτών. Mox
που ταῦτα καὶ αὐτὰ All. exhibet. Vers. 6, θάρσει,
στο θράσει in Alt. legitur. PossiN.
Vers. 3. νῦν (δὲ μή, etc., quæ videtur ipse
editor, mendi suspecta habuisse. Hujus loei vera
opinor lectio suggeritur a cod. duobus Vat. 649, et
Ait. qui sic ista exhibent: Νῦν τὸν Δημᾶν ἐκεῖνον
μιμουμένῳ καὶ πρὸς τὰς οἰκείας φροντίδας παλινο
στούντι. Nempe bic Cyrillus, vitam aliquamdiu anachoreticam professus, eremo deinde relicta domum
redierat. In quo imitatus erat Demam, quondam
Pauli apostoli socium, de quo is scribit secundæ ad;
Timotheum iv, 10: Δημᾶς με εγκατέλιπεν, ἀγα
πήσας τὸν νῦν αἰῶνα, etc. idem duo codd. vers.
penultimo pro όλος, liabent ὁ λόγος, sed ego lectionem editam magis probaverin. Possit.
Χρήματι cool. Alt., concinnius ad antithesim
cun sequente, Πνεύματι. Vers. 8 parvum dictu,
dicitur tamen μηδὲ pro μήτε ponitur in codd. Vat.
649 et All. Vers. antepenultimo quod edita exhibent
πρεσβευσόμενος, emendatius in utroque illo habetur
codd. πρεσβευόμενος, uti vicissim prætulerimn vers.
υλι. τὸ γέρας ei quod in illis duobus codd. legitur,
γῆρας. Possia.
col. 199–200page 11 of 750
PG 78:199ποντα. Καὶ εἰ μὲν συκοφαντοῦσι, καθ᾿ ἑαυτῶν ἐπο εσπάσαντο τὴν δίκην, ἐπειδὴ ἀπολεῖ Κύριος πάντας τοὺς λαλοῦντας τὸ ψεῦδος.» Εἰ δὲ ἀληθεύουσι, γνῶθι οι τελευτᾷ τὸ κακόν, ὅτι μικροῦ κέρδους τὸ εἰς Θεὸν ὑβρίζειν ἀντήλλαξας. Καὶ τίς προσεύξεται περὶ τοῦ, ἐπειδὴ μήτε περὶ Ὀφνὴ καὶ Φινεές, εἰς Θεὸν καὶ τὴν αὐτοῦ ἁμαρτόντων ἱερωσύνην, εὑρέθη τις πρεσβευόμενος, ἀλλ' εἰς ἔσχατον ὄλεθρον, ὡς τὸ γέρας προπίνοντες τῆς ἱερωσύνης, ἐδέθησαν; Πνεύματι τας χειροθεσίας τῆς μυσταγωγίας ἐπιτρέ ΚΖ'. — ΦΑΡΙΣΜΑΝΙΑ ΕΥΝΟΥΧΟ ΤΟΥ ΠΑΛΑΤΙΟΥ. Ακούω σε ταῖς θείαις Βίβλοις έμμελετᾷν, καὶ ταῖς αὐτῶν κεχρῆσθαι μαρτυρίαις αρμοδίως πρὸς ἅπαν τας εἶναι δὲ πλεονέκτην, καὶ τοῖς ἀλλοτρίοις ἐπιμαινόμενον βίοις. Καὶ πάνυ μοι θαυμάζειν ἐπέρ χεται, ὅτι σε ὁ θεῖος ἔρως οὐκ ἔτρωσεν ἐκ τῆς συν εχοῦς ἀναγνώσεως, μεταβολὴν τῆς προθέσεως έργα σάμενος, ὁ μὴ μόνον τῶν ἀλλοτρίων κωλύων ἐραν, ἀλλὰ καὶ τὰ προσόντα σκορπίζειν νουθετών. "Η τοίς νυν ἀναγινώσκων ἐπίγνωθι, ἢ μὴ ἐπιγινώσκων ἀνά γνωθι. ΚΗ'. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. *Οτι φρικτὸν καὶ δυσέφικτον ἱερωσύνη. Πολλῶν πολλοῖς ἔρως ἐγγίνεται ού συνέρχεται ταῖς βουλαῖς, ὡς ἀνέφικτος. Οὔτε γὰρ βασιλείας τας ὁ βουλόμενος ἐφικνεῖται, οὔτε περιουσίας, ούτε συν ζυγίας ἧς βούλεται. Εἰ τοίνυν, ώς φής, καὶ Ζώσιμος εἰσφρῆσαι ἑαυτὸν τοῦ Θεοῦ μυστηρίοις ἀναισχύντως βιάζεται, μαθέτω διὰ τῆς ἀκριβείας σου, ότι λεπροίς ὁ τοῦ Θεοῦ ναὸς ἀποκλείεται, μέχρις ἂν τὴν τοῦ πάθους λώβην ἀποσμήξωνται. ΚΘ'. — ΛΟΥΚΙΑ ΑΡΧΙΔΙΑΚΟΝΟ ΠΗΛΟΥΣΙΟΥ. Πρὸς φιλαργυρίαν νοσούντας. Εἰ ὀφθαλμοὶ ἐπισκόπου τυγχάνουσιν οἱ τοῦ σεπτοῦ θυσιαστηρίου διάκονοι, σὺ δὲ τούτων κατὰ συγχώρησιν Θεοῦ ἄρχεις, ὅλος ὀφθαλμὸς ὀφείλεις υπάρχειν, ὡς τὰ ζῶα πολυόμματα (ἐπειδὴ καὶ τῇ πρὸς [τον] Θεὸν ἐκεῖνα μιμῇ ἐγγύτητι, οὐχὶ βίψ, ὡς μεν θάνω, ἀλλὰ μόνῃ τῇ λειτουργία), καὶ μὴ σκοτίζειν τοῖς φαύλοις ἐπιτηδεύμασι, καὶ τὸν τίμιον ἐκεῖνον 10 θίασον καὶ χορὸν, καὶ τὸν πειθόμενόν σοι ἀκρίτως ἐπίσκοπον, καὶ χραίνειν τὸ θεῖον βῆμα πλεονεξία. καὶ πόρους σεαυτῷ ἀπὸ τιμῆς χειροτονιῶν ἀθροίζειν. Τοὺς γὰρ πωλοῦντας τὰς περιστερὰς ἐξέβαλεν ἀπὸ τοῦ ναοῦ μαστίξας ὁ Κύριος. Ἵνα τοίνυν μὴ σὺν ἐκείνοις ὡσθῇς, παῦσαι οὕτω πλουτῶν, καὶ ὕλην τῷ μέλλοντι ἑτοιμάζων πυρί. πρὸς ἅπαντα ἐπιγινώσκων ἀνάγνωθι, εγγίνεται, ἀλλ', ἀποκλείεται ἀποκέκλεισται, Μιμῇ. μιμῆσαι. 9. πλεονεξίᾳ, πλεονεξίαις.
ποντα. Καὶ εἰ μὲν συκοφαντοῦσι, καθ᾿ ἑαυτῶν ἐπο
εσπάσαντο τὴν δίκην, ἐπειδὴ ἀπολεῖ Κύριος πάντας
τοὺς λαλοῦντας τὸ ψεῦδος.» Εἰ δὲ ἀληθεύουσι, γνῶθι
οι τελευτᾷ τὸ κακόν, ὅτι μικροῦ κέρδους τὸ εἰς Θεὸν
ὑβρίζειν ἀντήλλαξας. Καὶ τίς προσεύξεται περὶ τοῦ,
ἐπειδὴ μήτε περὶ Ὀφνὴ καὶ Φινεές, εἰς Θεὸν καὶ τὴν
αὐτοῦ ἁμαρτόντων ἱερωσύνην, εὑρέθη τις πρεσβευόμενος, ἀλλ' εἰς ἔσχατον ὄλεθρον, ὡς τὸ γέρας προπί
νοντες τῆς ἱερωσύνης, ἐδέθησαν;
manuum impositionem in sacris initiationibus com- Πνεύματι τας χειροθεσίας τῆς μυσταγωγίας ἐπιτρέ
mittentem. Ac si quidem calumniatores agunt, vim
Numinis ultricem in seipsos attrahunt: siquidem
• Perdet Deus omnes qui loquuntur mendacium 88.
Sin autem vera loquuntur nosce quem ad finem
tendat hoc malum, quod contumeliam in Deum
exiguo lucro commutasti. Et quis pro te orabit,
quandoquidem nec pro Ophni et Phinees qui adversus Deum ipsiusque sacerdotium peccaverant *,
inventus est quisquam, qui deprecatoris partes
susciperet, verum in extremum exitium, ut sacerdotii dignitatem prodentes, conjecti sunt?
Audio te in divinorum librorum meditatione versari, eorumque testimoniis commode ad quosvis
uti: verum avaritiæ studere, atque in aliena bona insano quodam impetu ferri. Ac mihi valde
mirari subit, qui factum sit, ut divinus amor te
minime sauciarit, nec ex assidua lectione, voluntatis atque instituti mutationem effecerit, qui non
modo aliena concupiscere vctat, sed etiam propria
spargere monet. Quare aut legens agnosce aul
non agnoscens lege.
PHARISMANIO EUNUCHO PALATII.
„
XXVIII. EUSEBIO EPISCOPO.
Venerandum et comparatu difficile sacerdotium.
Multarum rerum amor in animis oritur: at voluntatem non comitatur, ut, cum ejusmodi est,
ad quem pervenire quisquam nequeat. Neque enim
regnum, quisquis vult, consequitur; nec opes nec
conjugium quale vult. Quamobrem si Zosimus, ut G
scribis, impudenter seipsum, ac per vim, iu Dei
mysteria immittere conatur, diligenter cura ut intelligat, Dei templum leprosis tandiu clausum esse,
quoad contractum ex morbo vitium absterserint ",
XXIX. LUCIO PELUSI ARCHIIDIACONO.
Ad avaros.
ΚΖ'. — ΦΑΡΙΣΜΑΝΙΑ ΕΥΝΟΥΧΟ ΤΟΥ ΠΑΛΑΤΙΟΥ.
Ακούω σε ταῖς θείαις Βίβλοις έμμελετᾷν, καὶ ταῖς
αὐτῶν κεχρῆσθαι μαρτυρίαις αρμοδίως πρὸς ἅπαν
τας εἶναι δὲ πλεονέκτην, καὶ τοῖς ἀλλοτρίοις
ἐπιμαινόμενον βίοις. Καὶ πάνυ μοι θαυμάζειν ἐπέρχεται, ὅτι σε ὁ θεῖος ἔρως οὐκ ἔτρωσεν ἐκ τῆς συνεχοῦς ἀναγνώσεως, μεταβολὴν τῆς προθέσεως έργα
σάμενος, ὁ μὴ μόνον τῶν ἀλλοτρίων κωλύων ἐραν,
ἀλλὰ καὶ τὰ προσόντα σκορπίζειν νουθετών. "Η τοίς
νυν ἀναγινώσκων ἐπίγνωθι, ἢ μὴ ἐπιγινώσκων ἀνάγνωθι.
ΚΗ'. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
*Οτι φρικτὸν καὶ δυσέφικτον ἱερωσύνη.
Πολλῶν πολλοῖς ἔρως ἐγγίνεται ού συνέρχεται
ταῖς βουλαῖς, ὡς ἀνέφικτος. Οὔτε γὰρ βασιλείας τας
ὁ βουλόμενος ἐφικνεῖται, οὔτε περιουσίας, ούτε συν
ζυγίας ἧς βούλεται. Εἰ τοίνυν, ώς φής, καὶ Ζώσιμος
εἰσφρῆσαι ἑαυτὸν τοῦ Θεοῦ μυστηρίοις ἀναισχύντως
βιάζεται, μαθέτω διὰ τῆς ἀκριβείας σου, ότι λεπροίς
ὁ τοῦ Θεοῦ ναὸς ἀποκλείεται, μέχρις ἂν τὴν τοῦ
πάθους λώβην ἀποσμήξωνται.
ΚΘ'. — ΛΟΥΚΙΑ ΑΡΧΙΔΙΑΚΟΝΟ ΠΗΛΟΥΣΙΟΥ.
Πρὸς φιλαργυρίαν νοσούντας.
Εἰ ὀφθαλμοὶ ἐπισκόπου τυγχάνουσιν οἱ τοῦ σεπτοῦ
θυσιαστηρίου διάκονοι, σὺ δὲ τούτων κατὰ συγχώρη
σιν Θεοῦ ἄρχεις, ὅλος ὀφθαλμὸς ὀφείλεις υπάρχειν,
ὡς τὰ ζῶα πολυόμματα (ἐπειδὴ καὶ τῇ πρὸς [τον]
Θεὸν ἐκεῖνα μιμῇ ἐγγύτητι, οὐχὶ βίψ, ὡς μεν
θάνω, ἀλλὰ μόνῃ τῇ λειτουργία), καὶ μὴ σκοτίζειν
τοῖς φαύλοις ἐπιτηδεύμασι, καὶ τὸν τίμιον ἐκεῖνον
Si venerandi altaris diaconi episcopi oculi sunt,
profecto cum tu Dei permissu ipsis præsis, lotus
oculus esse debes, quemadmodum animalia illa plurimis oculis praedila " (quoniam etiam propinquitatis
ad Deum ratione, ea imitaris, non vila, ut audio,
sed sola muneris sacri functione), ac non inprobis studiis atque consiliis, et honorandum illum
chorum ac sodalitium, et episcopum 10 tibi temne- θίασον καὶ χορὸν, καὶ τὸν πειθόμενόν σοι ἀκρίτως
ἐπίσκοπον, καὶ χραίνειν τὸ θεῖον βῆμα πλεονεξία.
καὶ πόρους σεαυτῷ ἀπὸ τιμῆς χειροτονιῶν ἀθροίζειν.
Τοὺς γὰρ πωλοῦντας τὰς περιστερὰς ἐξέβαλεν ἀπὸ
τοῦ ναοῦ μαστίξας ὁ Κύριος. Ἵνα τοίνυν μὴ σὺν
ἐκείνοις ὡσθῇς, παῦσαι οὕτω πλουτῶν, καὶ ὕλην τῷ
μέλλοντι ἑτοιμάζων πυρί.
re ac sine judicio morem gerentem obscurare,
divinumque sacrarium per avaritiam contaminare,
dum opes tibi ipsi per nummariɔm manuum impositionem aggeris. Dominus enim eos, qui columbas vendebant, flagris a templo expulit ". Quamobrem ne tu quoque eodem modo submovearis,
desine opes ita augere, ac materiam futuro igni parare.
* Psal. v, 7.” | Reg. 11, 34; iv, 11. " Levit. xxII, 4.
Codd. modo memorati ambo πρὸς ἅπαντα in
neutro legunt. lidem in fine epistolæ illa verba † µǹ
ἐπιγινώσκων ἀνάγνωθι, omittunt. Possin.
Post εγγίνεται, insere ἀλλ', auetore cod. Alt.
cui consentit Vat. 649. Hic etiam vers. penultimo
* Ezech. 1, 18; et x, 12. ** Joan. 11, 14, 15.
non ἀποκλείεται legit, sed ἀποκέκλεισται, suffragante
pariter Altaenisi. Possin.
Μιμῇ. Codd. Vat. 649, et All. μιμῆσαι.
Vers. 9. πλεονεξίᾳ, cod. Alt. πλεονεξίαις. Possin.
col. 201–202page 12 of 750
PG 78:201Λ'. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Περὶ ἱερωσύνης. Σκοπόν σε δέδωκα, ο φησὶν ἡ θεία Γραφή, ο καὶ ὄψει τὴν ῥομφαίαν ἐρχομένην, καὶ ἀναγγελεῖς.» Καὶ εἰ μὲν νήψουσιν ἐξυπνισθέντες, καὶ πρὸς ἀρε τὴν ὑπήκοοι γρηγορήσουσι, καὶ σοὶ κακείνοις σωτη ρίας γενήσεται όνησις. Εἰ δὲ τὰ ὦτα βύσουσιν ὡς ἀσπίδες, αὐτὸς τό γε ἦχον ἐπὶ σοὶ ἐξετέλεσας. Σκό πει τοίνυν μὴ μόνον φωνῇ μαρτυρούμενος φανῇς, τοῖς ἔργοις [ἀδόκιμος καὶ] ἡττώμενος, ἐνδιδοὺς τὰς ἡνίας τῆς ἀρχῆς, τοῖς περὶ σε, καὶ πιπράσκων τὴν χάριν ἀσεβῶς. Οὔτε γὰρ χρυσίῳ ἔστιν ἐπιτρέπειν χειροθεσίας, οὔτε ἀγνοεῖν τὸν τῶν προσαγομένων βίον, οὔτε ἑτέρους προβάλλεσθαι τῆς ἁμαρτίας αἰτ τίους, ἐπὶ τοῦ ἀδεκάστου καὶ φρικτοῦ κριτηρίου. Οὐδὲ γὰρ τὸν Ἀδὰμ τῆς μέμψεως καὶ τῆς δίκης ἀπο ἔλυσεν ἡ περὶ τῆς γυναικὸς ἀπόκρισις και σκήψις, τῇ αὐτῆς, ὑποθέσει μετειληφέναι τῶν ἀπηγορευμένων ἀπολογούμενον. Α'. ΔΙΟΦΑΝΤΗ ΑΡΧΟΝΤΙ. Πρὸς ἄρχοντας. Βραχυτελῆ οὐ μόνον τὴν ἀρχὴν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν Έχεις τὴν ζωήν. Τί τοίνυν ἁμαρτάνεις ἀτελεύτητα, ἐν ὀλίγαις ώραις τὴν αἰώνιον ἑαυτῷ κατασκευάζων κόλασιν; Καταμαθών οὖν πᾶσαν τὴν πολύστροφον καὶ πολύτρεπτον τῶν πραγμάτων ἀπιστίαν, μᾶλλον ἐπὶ χρηστοῖς γνωρίζεσθαι· κατορθώματι σπούδαζε, ΧΧΧΙ. ὧν καὶ οἱ ἐνταῦθα τυγχάνουσιν ἔπαινοι, καὶ οἱ μέλ λοντες μισθοὶ οὐκ ἀπόλλυνται. ΑΒ..- ΔΟΣΙΘΕΟ. Σημαίνει ότι λύχνον τὸν ἱερέα είναι χρή. Απτει λύχνον ὁ Θεὸς ἱερέα, καὶ τίθησιν ἐπὶ λυ χνίας τῆς ἑαυτοῦ φωτοφόρου καθέδρας, ἵν' ἐξαστρά πτη φωτισμὸν τῇ Ἐκκλησίᾳ καὶ δογμάτων καὶ πρά ξεων σκέτους ἀπηλλαγμένων· ὅπως ὁρῶντες οἱ λαοὶ τὰς ἀκτίνας τῆς ζωτικής λαμπηδόνος, πρὸς ἐκεί νας εὐθύνωνται, καὶ τὸν Πατέρα τῶν φώτων δοξάζωσιν. Έχεις την λύσιν ὧν ηρώτησας σύντομον. ΑΓ. — ΠΡΟΥΝΙΧΙΑ Διὰ τί μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικών, Ιωάννου οὐκ ἐγήγερται· καὶ τί περισσότερον ἐν αὐτῷ. Δια τί μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν, ἔφης, σε νήψωσιν, βύσαν βύσουσιν. 7, μὴ μό τον φωνῇ μήπως μόνη φωνῇ. αδόκι μας καὶ απαγορευμένων απειρημένων. ζωτικῆς ζωής. Προυνιχίῳ, Πρυνιχίῳ. Διαφάνει Διοφάντη.
EPISTOLARUM LIB. I.
Λ'. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Περὶ ἱερωσύνης.
• Σκοπόν σε δέδωκα, ο φησὶν ἡ θεία Γραφή, ο καὶ
ὄψει τὴν ῥομφαίαν ἐρχομένην, καὶ ἀναγγελεῖς.» Καὶ
εἰ μὲν νήψουσιν ἐξυπνισθέντες, καὶ πρὸς ἀρε
τὴν ὑπήκοοι γρηγορήσουσι, καὶ σοὶ κακείνοις σωτηρίας γενήσεται όνησις. Εἰ δὲ τὰ ὦτα βύσουσιν ὡς
ἀσπίδες, αὐτὸς τό γε ἦχον ἐπὶ σοὶ ἐξετέλεσας. Σκό
πει τοίνυν μὴ μόνον φωνῇ μαρτυρούμενος φανῇς,
τοῖς ἔργοις [ἀδόκιμος καὶ] ἡττώμενος, ἐνδιδοὺς τὰς
ἡνίας τῆς ἀρχῆς, τοῖς περὶ σε, καὶ πιπράσκων τὴν
χάριν ἀσεβῶς. Οὔτε γὰρ χρυσίῳ ἔστιν ἐπιτρέπειν
χειροθεσίας, οὔτε ἀγνοεῖν τὸν τῶν προσαγομένων
βίον, οὔτε ἑτέρους προβάλλεσθαι τῆς ἁμαρτίας αἰτ
τίους, ἐπὶ τοῦ ἀδεκάστου καὶ φρικτοῦ κριτηρίου.
Οὐδὲ γὰρ τὸν Ἀδὰμ τῆς μέμψεως καὶ τῆς δίκης ἀπο
ἔλυσεν ἡ περὶ τῆς γυναικὸς ἀπόκρισις και σκήψις,
τῇ αὐτῆς, ὑποθέσει μετειληφέναι τῶν ἀπηγορευμένων
ἀπολογούμενον.
Α'.
ΔΙΟΦΑΝΤΗ ΑΡΧΟΝΤΙ.
Πρὸς ἄρχοντας.
Βραχυτελῆ οὐ μόνον τὴν ἀρχὴν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν
Έχεις τὴν ζωήν. Τί τοίνυν ἁμαρτάνεις ἀτελεύτητα,
ἐν ὀλίγαις ώραις τὴν αἰώνιον ἑαυτῷ κατασκευάζων
κόλασιν; Καταμαθών οὖν πᾶσαν τὴν πολύστροφον
καὶ πολύτρεπτον τῶν πραγμάτων ἀπιστίαν, μᾶλλον
ἐπὶ χρηστοῖς γνωρίζεσθαι· κατορθώματι σπούδαζε,
EPIST. XXXIII.
XXX. - EUSEBIO EPISCOPO.
De sacerdotio.
• Speculatorem dedi te,, inquit Scriptura, et vio
debis gladium venientem, et annuntiabis *.
Ac siquidem e somno experrecti sobrium animum
præbeant, atque ad veritatem obedientes excubent,
et tibi et illis ea res utilitati ac saluti erit. Si
autem aspidum more aures occluserint ", tu certe,
quod partium tuarum est, præstiteris. Considera
igitur ne voce sola testari videaris, ac non item
rebus ipsis, quippe qui imperii habenas iis, quos
circum te habes, permittas, gratiamque impie ac
nefarie vendas. Neque enim manuum impositiones
auro committere licet, nec eorum, qui ad sacros
ordines adducuntur, vitam ac mores ignorare, nec
item alios sceleris auctores proferre, in incorruplo illo atque horrendo tribunali. Neque enim Adanaum culpa et supplicio liberavit illud de uxore responsum, et causificatio, cum scilicet excusandi
sui causa se ipsius suasu atque consilio interdictum
fructum percepisse diceret **.
ΧΧΧΙ.
DIOPHANTI PRÆTORI.
Ad pralores.
Brevem et exiguam non modo praturam,
sed etiam ipsam vitam habes. Quid igitur infinite
peccas, paucis horis sempiternum tibi cruciatum
accersens? Quamobrem volubili omni ac multis
mutationibus obnoxia rerum infidelitate animadversa, id potius da operam, ut probis atque honeὧν καὶ οἱ ἐνταῦθα τυγχάνουσιν ἔπαινοι, καὶ οἱ μέλ- suis actionibus nobiliteris: quarum et laudes in
λοντες μισθοὶ οὐκ ἀπόλλυνται.
ΑΒ..- ΔΟΣΙΘΕΟ.
Σημαίνει ότι λύχνον τὸν ἱερέα είναι χρή.
Απτει λύχνον ὁ Θεὸς ἱερέα, καὶ τίθησιν ἐπὶ λυχνίας τῆς ἑαυτοῦ φωτοφόρου καθέδρας, ἵν' ἐξαστράπτη φωτισμὸν τῇ Ἐκκλησίᾳ καὶ δογμάτων καὶ πράξεων σκέτους ἀπηλλαγμένων· ὅπως ὁρῶντες οἱ λαοὶ
τὰς ἀκτίνας τῆς ζωτικής λαμπηδόνος, πρὸς ἐκείνας εὐθύνωνται, καὶ τὸν Πατέρα τῶν φώτων δοξάζωσιν. Έχεις την λύσιν ὧν ηρώτησας σύντομον.
ΑΓ. — ΠΡΟΥΝΙΧΙΑ
Διὰ τί μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικών, Ιωάννου
οὐκ ἐγήγερται· καὶ τί περισσότερον ἐν
αὐτῷ.
hac vita celebrantur, et futura præmia nunquam
intereunt.
DOSITHEO.
Oportere sacerdotem lucernam esse.
Deus lucernam, hoc est, sacerdotem, accendit,
atque candelabro imponit, hoc est, sua lucem ferenti cathedra, ut et dogmatum, et actionum ab
omni caligine liberarum, splendorem Ecclesiæ,
fulgetræ instar, afferat: quo nimirum plebs vivifici fulgoris radios spectans, ad eos sese dirigat,
Patrisque luminum gloriam prædicet. Habes brevem eorum, quæ percontatus es, solutionem.
XXXIII. PRUNICHIO.
Cur inter natos mulierum non surrexit major Joanne;
quidnamque plus est in eo.
Δια τί μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν, ἔφης,
σε Psal. Lvll, 5. 6 Genes. 111,12.
** Ezech. xxxill, 3.
Cur major inter natos mulierum Joannes dictus
es Matth. v,
Codd. Vat. et Alt. νήψωσιν, uti et vers. 6,
βύσαν liabent pro βύσουσιν. Vers. 7, pro μὴ μότον φωνῇ duo illi codd. concorditer legunt μήπως
μόνη φωνῇ. Vers. 8 sequenti duo illa verba αδόκι
μας καὶ absunt a cod. Alt. Iu vers. penult. pro
απαγορευμένων ambo codd. Vat. 649 et Alt. habent,
απειρημένων. PossIN.
Pro ζωτικῆς codd. Val. 649 et All. habent
ζωής. Possin.
PATROL, GR. LXXVIII.
Inscribitur hæc epistola in cod. Alt. non
Προυνιχίῳ, sed Πρυνιχίῳ. Possin.
Sic Virgilius:
Stat sua cuique dies: breve et irreparabile tempus
Omnibus est vitæ; sed famam extendere faclis,
Hoc virtutis opus, etc. Rire.
Titulus in cod. Sfortiano paulum diversus.
est; nam ibi Διαφάνει scribitur pro Διοφάντη. POSSIN.
col. 203–204page 13 of 750
PG 78:203περισσότερον προφήτου; Επειδὴ τοῦτο λέγει ὁ Κύριος. Ακουε τοίνυν πλεῖστα ἐν ὀλίγοις· μείζων ἐν γεννη τοῖς γυναικῶν ὁ Ἰωάννης, ἐπειδὴ ἐξ αὐτῆς νηδύος μητρικῆς προεφήτευσε, καὶ ἐν σκότει κρυπτόμενος, τὸ φῶς ἐλθὸν, οὐκ ἠγνόησε. Περισσότερον δὲ προφη τῶν, τὸ καὶ αὐτὸν ἰδεῖν ἐν σαρκὶ τὸν προφητευόμενον, ὃν πάντες οἱ πατριάρχαι καὶ προφῆται, δι' ὀνείρων μὲν ἡ ὀπτασιῶν ἐφαντάσθησαν, θεωρῆσαι δὲ αὐτοψει οὐκ ἐπέτυχον. 11 Ιωάννης, καὶ εἰ προφήτης ὁ Ἰωάννης, τί ἦν ἐν αὐτῷ ΛΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ Προδρόμου·· Σὺ εἶ ὁ ἐρχόμενος; ι Σὺ εἶ ὁ ἐρχόμενος, ἢ ἕτερον προσδοκῶμεν;» Ἰωάννης τῷ Κυρίῳ, ἐδήλου, ὑπὲρ ἀληθείας ἀποτέμνεσθαι μέλλων, καὶ τοὺς οἰκείους [αὐτοῦ] μαθητὰς προσαγαγεῖν σπουδάζων, ἀμφιβάλλοντας πρὸς τὴν αὐτοῦ μαρτυρίαν, εἰ μείζων ἐστὶν ὁ Κύριος Ιωάν νου [διὰ τὴν ἀκριβῆ πολιτείαν Ἰωάννου],καὶ τοῦτο δι' ὧν εὐθὺς ἔπραξεν ὁ Κύριος ἔδειξε, ταῖς πολλαῖς θαυματουργίαις ἐπαληθεύσας την μαρτυρίαν Ἰωάν νου, καὶ ὄψει πιστωσαμένους τὴν ἀκοὴν τοὺς ἀπι στοῦντας ἐκπέμψας. ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΒΑΣΙΛΕΙ. χρηστῶς αὐτὴν διέπουσιν ἔθηκεν ὁ Θεὸς, ἡμερότητα κίρνα τὴν ἐξουσίαν, καὶ δέοντι σκορπισμῷ τὸ βάρος κούφιζε τοῦ πλούτου· οὔτε γὰρ σώζεται βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν, οὔτε εἰδωλολατρίας ἐκφεύγει ἀπέβειαν ὁ τοῦ ῥέοντος πλούτου φειδόμενος. Εἰ τῆς Χριστοῦ βασιλείας ἀντιποιῇ. Αν ἡ ἄφθαρτος διαμονή στεφανοί, καὶ ἔπαθλον τῆς φθαρτῆς τοῖς ΑΓ. - ΑΝΤΙΟΧΟ ΕΥΝΟΥΧΟ ΠΑΛΑΤΙΟΥ. Χρή σε τὰς ἱερὰς ἀναπτύσσοντα Βίβλους, καὶ τῇ αὐτῶν ἐγκαρτεροῦντα, ὥς φασιν, ἀναγνώσει, τὴν κατὰ τὸν θαυμάσιον Δανιήλ ἱστορίαν εἰδέναι, ὅτι μέσος τοῦ κλύδωνος τῆς πλάνης ἱστάμενος, οὐδὲν ὑπέμεινε πάθος αἰχμάλωτον οὐδὲ μέχρι σιτίων τῶν κοινῶν εἰς μετάληψιν, καὶ μὴ κοινούντων κατὰ περίστασιν τοὺς μετέχοντας. Καὶ ἐπειδὴ οὐ μόνον διάκονος τυγχάνεις τῆς βασιλείας, ἀλλὰ καὶ ἄγεις αὐτὴν καθὼς βούλει, σπεῦσον ἀναῤῥῶσαι τὸ δίκαιον Πάθος αἰχμάλωτον, εἰ πο: μὴ κοινούν των. αίχμαλώ του εἰ καὶ μήν, κατά περίστασιν, pτο τα Παλατίου τοῦ. Δανιήλ Δανιήλα αὐτὸν ὑπάρχον τὸν, τὸν ὑπάρχοντα θάνατον. ὑπέρχεται. ἐπέρχεται.
περισσότερον προφήτου; Επειδὴ τοῦτο λέγει ὁ Κύριος.
Ακουε τοίνυν πλεῖστα ἐν ὀλίγοις· μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ὁ Ἰωάννης, ἐπειδὴ ἐξ αὐτῆς νηδύος
μητρικῆς προεφήτευσε, καὶ ἐν σκότει κρυπτόμενος,
τὸ φῶς ἐλθὸν, οὐκ ἠγνόησε. Περισσότερον δὲ προφη
τῶν, τὸ καὶ αὐτὸν ἰδεῖν ἐν σαρκὶ τὸν προφητευόμενον,
ὃν πάντες οἱ πατριάρχαι καὶ προφῆται, δι' ὀνείρων
μὲν ἡ ὀπτασιῶν ἐφαντάσθησαν, θεωρῆσαι δὲ αὐτοψει
οὐκ ἐπέτυχον.
sit, quæris, et, si propheta ipse erat, quidnam 11 Ιωάννης, καὶ εἰ προφήτης ὁ Ἰωάννης, τί ἦν ἐν αὐτῷ
prophetica dignitate amplius et excellentius habelat "? Siquidem hoc Dominus dixit. Audi igitur
paucis verbis plurima: Idcirco major inter natos
mulierum Joannes, quia ex ipso materno ventre
vaticinatus est", atque in tenebris abditus, et occultatus, lumen, quod venerat, minime ignoravil.
Hoc autem nomine prophetas antecellit, quod eum
quoque, qui prædicebatur, in carne conspexit:
quem patriarchæ omnes ac prophetæ, per somnia
quidem aut visiones quoquo modo informarunt, reipsa
tuerunt.
EIDEM.
De interrogatione Præcursoris: «Tu es qui venturus
es?.
Tu es qui venturus es, an alium exspectamus“
Domino significabat Joannes, cum veritatis causa,
caput ei amputandum esset, suosque discipulos ad
¿æum adducere studeret, qui ob accuratam atque
omnibus virtutis numeris absolutam ipsius vitam,
ad ipsius testimonium, num Dominus eo major esset,
ambigebant. Atque id Dominus per ea quæ statinı
fecit, demonstravit, cum per multa miracula Joannis testimonium comprobavit: eosque qui Joannis
verbis diffidebant, ita dimisit, ut oculis atque ipso
aspectu confirmatum haberent id quod auribus accuperant.
XXXV. THEODOSIO IMPERATORI.
autem atque oculis perspicere minime poΛΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ Προδρόμου·· Σὺ εἶ ὁ
ἐρχόμενος; ι
• Σὺ εἶ ὁ ἐρχόμενος, ἢ ἕτερον προσδοκῶμεν;»
Ἰωάννης τῷ Κυρίῳ, ἐδήλου, ὑπὲρ ἀληθείας ἀποτέ
μνεσθαι μέλλων, καὶ τοὺς οἰκείους [αὐτοῦ] μαθητὰς
προσαγαγεῖν σπουδάζων, ἀμφιβάλλοντας πρὸς τὴν
αὐτοῦ μαρτυρίαν, εἰ μείζων ἐστὶν ὁ Κύριος Ιωάννου [διὰ τὴν ἀκριβῆ πολιτείαν Ἰωάννου],καὶ τοῦτο
δι' ὧν εὐθὺς ἔπραξεν ὁ Κύριος ἔδειξε, ταῖς πολλαῖς
θαυματουργίαις ἐπαληθεύσας την μαρτυρίαν Ἰωάννου, καὶ ὄψει πιστωσαμένους τὴν ἀκοὴν τοὺς ἀπι
στοῦντας ἐκπέμψας.
AE'.
- ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΒΑΣΙΛΕΙ.
χρηστῶς αὐτὴν διέπουσιν ἔθηκεν ὁ Θεὸς, ἡμερότητα
κίρνα τὴν ἐξουσίαν, καὶ δέοντι σκορπισμῷ τὸ βάρος
κούφιζε τοῦ πλούτου· οὔτε γὰρ σώζεται βασιλεὺς
διὰ πολλὴν δύναμιν, οὔτε εἰδωλολατρίας ἐκφεύγει
ἀπέβειαν ὁ τοῦ ῥέοντος πλούτου φειδόμενος.
Si Christi regnum adipisci studes, quod corru- Εἰ τῆς Χριστοῦ βασιλείας ἀντιποιῇ. Αν ἡ ἄφθαρ
plionis omnis expers perpetuitas tanquam corona τος διαμονή στεφανοί, καὶ ἔπαθλον τῆς φθαρτῆς τοῖς
cingit, quodque Deus pro caduco imperio iis qui
præclare atque honeste istud administrarint, præmii loco constituit, potentiam tuam mansuetudine
ac suavitate tempera, convenientique dispersione
onus divitiarum leva. Neque enim salvatur rex per
multam potentiam ": neque impii siinulacrorum
cultus crimen effugit“, qui fluxis opibus parcit.
XXXVI. ANTIOCHO SPADONI.
ΑΓ. - ΑΝΤΙΟΧΟ ΕΥΝΟΥΧΟ ΠΑΛΑΤΙΟΥ.
Opera pretium est te, cum sacros Libros evolvas, Χρή σε τὰς ἱερὰς ἀναπτύσσοντα Βίβλους, καὶ τῇ
auque in eorum, ut audio, lectione assidue hæreas, αὐτῶν ἐγκαρτεροῦντα, ὥς φασιν, ἀναγνώσει, τὴν
admirandi Danielis historiam nosse "nempe quod, κατὰ τὸν θαυμάσιον Δανιήλ ἱστορίαν εἰδέναι, ὅτι
cum in mediis erroris fluctibus versaretur, nullam μέσος τοῦ κλύδωνος τῆς πλάνης ἱστάμενος, οὐδὲν
tamen-captivi bominis affectum subiit, ne ad cibos ὑπέμεινε πάθος αἰχμάλωτον οὐδὲ μέχρι σιτίων
quidem communes usque, quorum perceptio eos, τῶν κοινῶν εἰς μετάληψιν, καὶ μὴ κοινούντων κατὰ
qui iis fruerentur, non contaminabat. Ac quoniam περίστασιν τοὺς μετέχοντας. Καὶ ἐπειδὴ οὐ μόνον -
non modo imperii minister es sed ipsum etiam διάκονος τυγχάνεις τῆς βασιλείας, ἀλλὰ καὶ ἄγεις
arbitratu tuo ac libitu moderaris, in id omni stu- αὐτὴν καθὼς βούλει, σπεῦσον ἀναῤῥῶσαι τὸ δίκαιον
* Luc. vij, 28. "Luc. 1, 13. * Luc.vir, 19.
47 Psal. xxxi, 16. 48 Ephes. v, 5. • Dan. 1, 9 seqq.
Πάθος αἰχμάλωτον, εἰ πο: μὴ κοινούν
των. Sic et Paris. ed. et Bavar. cod. legunt. Quare
non probo quod quidam pro his reponit, αίχμαλώτου εἰ καὶ μήν, quamvis et Billius ita legisse videatur in sua interpretatione; qui nec recte omisit
vertere illud κατά περίστασιν, quod est, pτο ταtione circumstantiarum. Non modo imperii minister
Es, sed ipsum etiam tuo arbitratu ac libitu moderaris. Nota hic eunuchi potentiam (ad eunuchum enim
"
palatii ista scribuntur) et vide quæ notabo ex hi-,
storiis infra ad ep. 291. Ritt.
In titulo ante Παλατίου articulus τοῦ. Vers. 5,
Δανιήλ in cod. Alt. more Græco declinatur, et hic,
utpote in quarto casu, Δανιήλα scribitur. Vers.
undecimo, pro tis: αὐτὸν ὑπάρχον τὸν, eic., cod.
Alt. scribit: τὸν ὑπάρχοντα θάνατον. Vers. pelli.
ὑπέρχεται. cod. Vat. 6,9, et God. Alt. scribunt,
ἐπέρχεται. PussIN.
col. 205–206page 14 of 750
PG 78:205κατακερὸν πρὸς ἀσθένειαν, ἢ μᾶλλον πρὸς αὐτὸν ὑπάρχον τὸν θάνατον, ἵνα τὸ δίκαιον εὕρης εὐμενες δικαστήριον, εἰ καὶ νῦν αὐτοῦ πολλάκις σοι ἐνθύμησις οὐχ ὑπέρχεται, ὑπὸ τῆς ὑπερφυούς φαντασίας ἱπτοημένῳ. ΛΖ'. — ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Κτίζεις, ὡς φασιν, ἐκκλησίαν ἐν Πηλουσίῳ, λαμ πρὶν μὲν τοῖς μηχανήμασι, πονηροῖς δὲ τοῖς ἐπιτηδεύμασι, χειροτονιών τιμήμασι, καὶ ἀδικίαις, καὶ ὕβρεσιν καὶ πενήτων ἐκπιεσμοῖς, καὶ πτωχικοῖς δαπανήμασιν, ὅπερ οὐδέν ἐστιν ἕτερον, ἡ οἰκοδομεῖν Σιὼν ἐν αἵμασι, καὶ Ἱερουσαλὴμ ἐν ἀδικίαις. Οὐ χρήζει δὲ Θεὸς ἐξ ἀλλοτρίων θυσίαν ἀλλὰ ταύτην ὡς θυόμενον κύνα μυσάττεται παῦσαι τοί νῦν καὶ κτίζων καὶ ἀδικῶν, ἵνα μὴ εἰς ἔλεγχόν σοι ὑπὸ Θεοῦ ὁ οἶκος ἐκεῖνος εὑρεθῇ· μετέωρος μὲν ιστάμενος, καταβιων δέ σου αἰώνια, ἐξ οίων ἐκτίσθη κακῶν, καὶ τοὺς ἐστερημένους μισθοὺς ἀπαντῶν, καὶ τὴν ἄμυναν τῶν βλαβέντων ζητῶν. ΔΗ. ΜΑΡΩΝΙ. Πρὸς ἱερεῖς βιοῦντας κακῶς· καὶ ὅτι διὰ τῆς τούτων κακοπραγίας ἡ τοῦ Χριστοῦ διασύρεται οικονομία, καὶ βλασφημεῖται τὰ τῆς θειοτάτης θρησκείας. Ξένον τι καὶ ἀλλόκοτον εἶναι σε θηρίον πάντες κωμ. δοῦσιν, ούτε τραπέζῃ κολακευόμενον, οὔτε δε σμοῖς ἀγάπης κρατούμενον, οὔτε τῇ τυράννου συν ηθεία χειρούμενον, καὶ τοιαύτην ὕβριν τῷ Λυσιαστηρίῳ ἐπισυρόμενον. Η τοίνυν ἄρνησαι τὸ ἀτίθασσον, καὶ ἀντὶ θηρίου φάνηθι ἄνθρωπος, ή ταῦσον τὴν κατὰ τῆς Ἐκκλησίας λοιδορίαν, σαυτὸν εἴργων της φρικτής λειτουργίας. ΑΘ'. - ΘΕΟΔΟΣΙΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ Τι θαυμάζεις, ότι δι᾽ ἑνὸς ἁμαρτίαν [καὶ μόνου] ΧΧΧΙΧ. θυσίαν θυσίαςἀλλὰ ταύ την ἣν ὡς θυόμενον, ὑπὸ Θεοῦ ἐπὶ Θεοῦ ἐστηρημένους, ἐστερημένους. Τῇ τυράννου συνηθεία. τῇ τυράννω συν ηθεία. συνήθειαν τύραν τύραννος τύ ρανων ἀπόγνωσιν, τύραννον πόλιν Ακηγίας τύραννα σκήπτρα 12 περὶ ἔθους Τυράννου Τυράγ νων. τοσαύτην τοιαύ την. θηρίου θηρός. άνθρωπος τὴν θείαν εἰκόνα μὴ ψευδόμενος, Τοιαύτην. Β. τοσαύτην μονάζοντι μοναχῷ ότι, ἑνὸς ἀνδρός. 7. παραλαμβάνοντος ἀπολαμβάνοντας 8 τοῦ ἄρ χοντος περὶ τὸν ἄρχοντα, 9 επισυν ηγόρει ἐπαπόρει.
EPISTOLARUM LIB. I. — EPIST. XXXIX.
κατακερὸν πρὸς ἀσθένειαν, ἢ μᾶλλον πρὸς αὐτὸν A΄dio ac diligentia incumbe, ut justitiam in morbum
ὑπάρχον τὸν θάνατον, ἵνα τὸ δίκαιον εὕρης εὐμενες
δικαστήριον, εἰ καὶ νῦν αὐτοῦ πολλάκις σοι ἐνθύμησις οὐχ ὑπέρχεται, ὑπὸ τῆς ὑπερφυούς φαντασίας
ἱπτοημένῳ.
prolapsam, imo, ut rectius loquar, jam extremios
spiritus edentem, confirmes: ut justum tribunal
tibi placidum ae benignum invenias: etiamsi nupc
ipsius tibi haud crebro in mentem venit, immodicæ videlicet rerum humanarum pompæ admiratione perculso.
ΛΖ'. — ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
12 XXXVII. – EUSEBIO EPISCOPO.
Κτίζεις, ὡς φασιν, ἐκκλησίαν ἐν Πηλουσίῳ, λαμ- Condis quidem, ut aiunt, ecclesiam in Pelusio,
πρὶν μὲν τοῖς μηχανήμασι, πονηροῖς δὲ τοῖς ἐπιτη- machinis quidem ac molitionibus luculentam, sed
δεύμασι, χειροτονιών τιμήμασι, καὶ ἀδικίαις, καὶ improbis studiis et sacrarum electionum pretlis, et
ὕβρεσιν καὶ πενήτων ἐκπιεσμοῖς, καὶ πτωχικοῖς δα injuriis atque contumeliis; et tenuiorum oppressioπανήμασιν, ὅπερ οὐδέν ἐστιν ἕτερον, ἡ οἰκοδομεῖν nikus, et pauperum sumptibus. Id quod nihil aliud
Σιὼν ἐν αἵμασι, καὶ Ἱερουσαλὴμ ἐν ἀδικίαις. Οὐ est, quam ædificare Sion in sanguinibus, et Jerusaχρήζει δὲ [6] Θεὸς ἐξ ἀλλοτρίων θυσίαν ἀλλὰ lem in injustitiis ". Deus porro sacrificio ex alieταύτην ὡς θυόμενον κύνα μυσάττεται παῦσαι τοί- nis bonis confato nihil opus habet: verum illud,
νῦν καὶ κτίζων καὶ ἀδικῶν, ἵνα μὴ εἰς ἔλεγχόν σοι
ὑπὸ Θεοῦ ὁ οἶκος ἐκεῖνος εὑρεθῇ· μετέωρος μὲν
ιστάμενος, καταβιων δέ σου αἰώνια, ἐξ οίων ἐκτίσθη
κακῶν, καὶ τοὺς ἐστερημένους μισθοὺς ἀπαντῶν,
καὶ τὴν ἄμυναν τῶν βλαβέντων ζητῶν.
perinde atque eum, qui canem mactat, exsecratur ³¹.
Quæ cum ita sint, et ædifcare, et injuriam aliis
inferre desine: ne alioqui domus illa te apud Deum
prodat et convincat: ut quæ sublimis quidem et excelsa stet: verum ob ea mala, ex quibus exstructa
est, sempiterno clamore te insectetur, ereptasque mercedes a te expetat, ultionemque eorum, qui incommodis ac detrimentis abs te affecti fuerint, poscat.
ΔΗ. ΜΑΡΩΝΙ.
Πρὸς ἱερεῖς βιοῦντας κακῶς· καὶ ὅτι διὰ τῆς
τούτων κακοπραγίας ἡ τοῦ Χριστοῦ διασύρεται
οικονομία, καὶ βλασφημεῖται τὰ τῆς θειοτάτης
θρησκείας.
Ξένον τι καὶ ἀλλόκοτον εἶναι σε θηρίον πάντες
κωμ. δοῦσιν, ούτε τραπέζῃ κολακευόμενον, οὔτε δε
σμοῖς ἀγάπης κρατούμενον, οὔτε τῇ τυράννου συν
ηθεία χειρούμενον, καὶ τοιαύτην ὕβριν τῷ
Λυσιαστηρίῳ ἐπισυρόμενον. Η τοίνυν ἄρνησαι τὸ
ἀτίθασσον, καὶ ἀντὶ θηρίου φάνηθι ἄνθρωπος, ή
ταῦσον τὴν κατὰ τῆς Ἐκκλησίας λοιδορίαν, σαυτὸν
εἴργων της φρικτής λειτουργίας.
ΑΘ'. - ΘΕΟΔΟΣΙΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ
Τι θαυμάζεις, ότι δι᾽ ἑνὸς ἁμαρτίαν [καὶ μόνου]
"» Mich. w, 10. ³¹ Isa. LXVI, 3.
XXXVIII. MARONI.
Ad sacerdotes male viventes: quod illorum malitia
Christi dispensationi detrahitur, culiusque sacer
blasphematur.
Novam quamdam ac prodigiosam feram le esse
omnes dictitant, ut qui nec mensa demulcearis, nec
amoris ac benevolentiæ vinculis coercearis, nec
principis consuetudine ac familiaritate subigaris,
tantamque altari contumeliam accersas. Aut igitur
indomitam istam feritatem abjura, et pro bellu̟a
hominem te præbe; aut contumeliam, quæ Ecclesiæ
inuritur, siste atque comprime, teipsum videlicet
a tremendo- sacrificio removens.
ΧΧΧΙΧ. THEODOSIO MONACHO.
Quid miraris ob unius ar, solius peccatum univer-.
Pro θυσίαν cod. Alt. θυσίας habet, aptius ad
rationem syntaxis. Duo verba sequentia, ἀλλὰ ταύ
την a cuddl. Vat. 649 et Alt. absunt; pro iis autem alerque habet ἣν ὡς θυόμενον, etc. Vers. 10
ambo iidem codd. non ὑπὸ Θεοῦ sed, ἐπὶ Θεοῦ legunt
ali et vers. penult. pro ἐστηρημένους, εστερημέ
νους. Pu-sis.
Τῇ τυράννου συνηθεία. Billius vertit, principis consuetudine ac familiaritate. Sed multo
melior est lectio cod. Bavar., τῇ τυράννω συνηθεία. Eleganter et docle Isidorus συνήθειαν τύραν
* dicit, ob viin ejus tyrannicam quam tametsi in
alios obtinere soleat, iamen negat, quidquam potuisse in Maroneni. De nullo principe hic sermo est,
cri Maro familiaris fuerit. Quid, quod τύραννος
pro principe in bonam partem hoc ævo, quo Isidorus scripsit, non fuerit in usu? Sic adjective τύ
ρανων ἀπόγνωσιν, dixit Isidorus infra epist. 381,
Lagus libri r; et τύραννον πόλιν Thucyd. lib. 1, et
Ακηγίας τύραννα σκήπτρα Prometheo. Alia 12ae ratione div. Chrysostomus περὶ ἔθους legen
tyranno, consuetudinem regi facit similem: videlicet quod consuetudo paulatim jus aliquod introducat, cum lex illico et præfracte velit, jubeal lyranni instar. De vi porro consuetudinis plurimæ
auctorum exstant sententiæ: ex quibus illa cum
primis nobilis, quæ altera natura ésse perhibetur.
RITT.
• Vers. 5 pro Τυράννου cod. Alt. label Τυράγ
νων. vers. seq. Hem et Vat. 649 τοσαύτην pro τοιαύ
την. Vers. 6 pro θηρίου.cool. Alt. legit θηρός. Uterque autem Aii. et Vat. 649 post vocem άνθρωπος
addunt, τὴν θείαν εἰκόνα μὴ ψευδόμενος, quæ in editis non comparent. Possia.
Τοιαύτην. Β. cod. τοσαύτην legit, quomodo
et interpres Billius vertit, tantam. RITT.
In titulo, pro μονάζοντι cod. Ah. habet μοναχῷ
Vers. 1 pro ότι, Alt. et Vat. 649 labent ei, et post
ἑνὸς addunt ἀνδρός. Vers. 7. iidem παραλαμβάνον
τος in ἀπολαμβάνοντας mulant. et vers. 8 τοῦ ἄρχοντος in περὶ τὸν ἄρχοντα, denique vers. 9 επισυνηγόρει in ἐπαπόρει. Possn.
col. 207–208page 15 of 750
PG 78:207? ύλη μαστίζεται πόλις; ὅπερ καὶ ἐπὶ Δαβὶδ γενομένου, ἔγνως. Όταν γὰρ ἐπὶ τῇ εὐθηνίᾳ τῶν πραγμάτ των ὁ ἔξαρχος ὑπερηφανεύηται, εἰς ἀθυμίαν αὐτοῦ καὶ κατάκρισιν τὸ ὑπήκοον ἐλαττοῦται, οὐκ ἀδίκως παιδευόμενον, ἀλλ᾽ ἑκάστου τὰ ἐπίχειρα τῆς οἰκείας πράξεως παραλαμβάνοντες, καὶ τῆς θείας μακροθυμίας ἀποτυγχάνοντος, διὰ τὰς τοῦ ἄρχοντος ψή φους. Μὴ τοίνυν ἐπισυνηγόρει ταῖς Εὐσεβίου του, ὡς οίεται, ἐπισκόπου φαυλότησιν, εἰ δι' ἐκεῖνον καὶ τὸ θυσιαστήριον λειτουργῶν, καὶ ἡ πόλις οἰκητόρων χηρεύει. Οἱ γὰρ ἀκρίτως τὸν ἀνάξιον προβαλλόμενοι δίκα:οἱ εἰσι, καὶ τοὺς πόνους τῶν καρπῶν αὐτῶν φα γεῖν, ἀρετὴν ἀτιμάσαντες, καὶ κακίαν οὕτω προφανή προστησάμενοι. Μ'. - ΤΟΥΒΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ Οὐκ ἔστιν ὁπλοφορεῖν ἐν εἰρήνῃ, οὐκ ἔστι σχῆμα πολέμου ἐπὶ μέσης ἀγορᾶς περιφέρειν· οὐκ ἔστι ξε φήρη διάγειν ἐν πόλει, ἀλλὰ καὶ φόβον καὶ πεῖραν τοιαύτην ἐν πολέμῳ κατὰ ἀντιπάλων γυμνάζειν. Εἰ οὖν σχήματι χαίρεις πολεμικῷ, καὶ ἀναῤῥήσεων καὶ στηλῶν ἐπιτυχεῖν ἀξιοῖς, εἰς τὸ στρατόπεδον τὸ μάτ χόμενον τοῖς βαρβάροις κατάβηθι, καὶ μὴ χρήμασιν ἐξωνούμενος τὴν ἐκεῖθεν φυγὴν, καὶ οἴκοι μένων, ἐν ταῦθα παίζε τὸν ἐκεῖ χρεωστούμενον πόλεμον. ΜΑ'. — ΦΙΛΙΠΠΟ ΜΟΝΑΧΟ. Εἰς μοναχὸν ἀστάτως ἔχοντα τὸν βίον. Τὸν λαγωόν, τὸ κατάφοβον ζῶον καὶ φύσει δειλόν ἐκεῖνό φασιν ὑπομένειν, τὸ κοίτην ἐκ κοίτης ἀμεί δειν, πρὸς πᾶσαν κίνησιν καὶ βοὴν ταρασσόμενον. Αλλ' οὐχὶ μοναχὸν, [τὸν] ἐπὶ Κύριον πεποιθέναι ὀφείλοντα, καὶ ὡς ὄρος Σιών βεβηκέναι. Τί τοίνυν καταλιπὼν τὸ ἐρείδεσθαι ἀσφαλῶς ἐπὶ Κύριον, καὶ σταυρὸν ἔχειν, τὴν ἀκόλουθον ἄσκησιν· τόπον μετα βάλλεις ἐκ τόπου· μᾶλλον, ὡς ἔοικε, τράπεζαν ἁβροτέραν, ἀλλ' οὐ παίδευσιν στεῤῥοτέραν ζητῶν; Καὶ συμβήσεταί σοι, ὡς οἶμαι, πάσας τὰς πόλεις τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ πάσας τὰς ἐσχατιὰς τῆς γῆς μετὰ τοιαύ. της γαστρός, καὶ γνώμης περιιόντα, Εύριπον εἶναι τινα, παντὶ ἀνέμῳ κνίσσης περιφερόμενον, καὶ μέχρι παντὸς ἀστατοῦντα. ΑΡΧΟΝΤΙΟ ΜΟΝΑΧΟ. Ερμηνεία εἰς θεῖον ἄνθρακα. Τῇ λαβίδι ἔλαβεν ὁ διορατικώτατος Ησαΐας τὸν ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου ἄνθρακα, τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐνανθρώπησιν θεωρών τηλαυγέστατα "Ανθραξ Τούβᾳ Τούρ α στρατιώτη, 5 διάγειν ἐν πόλει 649 διαθέειν τὴν πόλιν. πόνος πό λεμος καί. μεταβάλλεις μεταλλάττεις. θεωρών τηλαυγέστατα, προορῶν τηλαυγότατα. ἄνθραξ γάρ,
S. ISIDORA PELUSIOTE
san urbem dagris amici? quemadmodum etiam ύλη μαστίζεται πόλις; ὅπερ καὶ ἐπὶ Δαβὶδ γενόμε-
·Davidis tempore contigisse non ignoras". Nam cum
ob rerum copiain, florentemque statum, princeps
`insolescit, ad ipsius mærorem el 'condemnationein
subditi deprimuntur. Nec vero illi inique castigantur: verum unusquisque actionis suæ præmia recipit; ac propter principis calculos divina longanimilate orbatur. Quamobremn ne episcopi, ut putat,
Eusebii vitiis patronum te præbe; quod propter
et altare ministris, et civitas incolis careat.
Nam qui temere ac sine judicio indignum hominem
elegerunt, digui sunt' qui laborum suorum fructus
edant sa, ut qui virtuteni contempserint, atque inprobitatem ita perspicuam elegerint.
elm,
XL. TUBE MILITI.
ac
In pace arma gestare minime decet, nec bellicam habitum in medio foro circumferre, nec in
civitate cum euse versari; verum 13 et terrorem,
et ejusmodi experimentum in bello adversus hostes
exerceţe. Quare si bellico habitu delectaris,
præconis voce celebrari, statuasque consequi cupis, ad exercitum, qui cum barbaris pugnat, te
confer: ac non militiae fugam pecuniis redimens,
domique desidens, bellum illic debitum, hic tanquam per ludum adumbra.
XLI. - PHILIPPO MONACHO.
In monachum instabiliter viventem.
Leporem, mesiculosum animal, et natura Limi
dou, hoc perpeti aiunt, ut ex cubili in cubile subinde migret, propterea quod ad omnem motum et
clamorem perturbetur. At non item monachum,
qui fiduciam in Deo positam habere, ac Sion, lanquam montem, conscendisse debet. Quid igitur,
pro eo quod Domino tuto inniti ac crucem religiosæ vitæ comiteın habere debebas, loca subinde
commutas, pinguiorem potius, ut videtur, mensam,
quam firmiorem ac solidiorem eruditionem quæ
rens? Ac tibi, ni fallor, istud continget, ut omnnibus Israelis urbibus, atque omnibus terræ recessibus, cum, hujusmodi ventre atque animi instituto,
peragratis, Euripus quidam sis, omni nidoris cibo-
-rum vento-circumactus, ac perpetua instabilitate laborans.
'
XLII. ARCHONTIO MONACHO.
・. Interpretatio in divinum carbonem.
Isaias, vir summa perspicacia praditus, carloneni ex altari forcipe tulit ", Domini nostri incarnationem clarissime perspiciens. Per carbonem
νου, ἔγνως. Όταν γὰρ ἐπὶ τῇ εὐθηνίᾳ τῶν πραγμάτ
των ὁ ἔξαρχος ὑπερηφανεύηται, εἰς ἀθυμίαν αὐτοῦ
καὶ κατάκρισιν τὸ ὑπήκοον ἐλαττοῦται, οὐκ ἀδίκως
παιδευόμενον, ἀλλ᾽ ἑκάστου τὰ ἐπίχειρα τῆς οἰκείας
πράξεως παραλαμβάνοντες, καὶ τῆς θείας μακροθυμίας ἀποτυγχάνοντος, διὰ τὰς τοῦ ἄρχοντος ψή
φους. Μὴ τοίνυν ἐπισυνηγόρει ταῖς Εὐσεβίου του,
ὡς οίεται, ἐπισκόπου φαυλότησιν, εἰ δι' ἐκεῖνον καὶ
τὸ θυσιαστήριον λειτουργῶν, καὶ ἡ πόλις οἰκητόρων
χηρεύει. Οἱ γὰρ ἀκρίτως τὸν ἀνάξιον προβαλλόμενοι
δίκα:οἱ εἰσι, καὶ τοὺς πόνους τῶν καρπῶν αὐτῶν φα
γεῖν, ἀρετὴν ἀτιμάσαντες, καὶ κακίαν οὕτω προφανή
προστησάμενοι.
Μ'. - ΤΟΥΒΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ
Οὐκ ἔστιν ὁπλοφορεῖν ἐν εἰρήνῃ, οὐκ ἔστι σχῆμα
πολέμου ἐπὶ μέσης ἀγορᾶς περιφέρειν· οὐκ ἔστι ξε
φήρη διάγειν ἐν πόλει, ἀλλὰ καὶ φόβον καὶ πεῖραν
τοιαύτην ἐν πολέμῳ κατὰ ἀντιπάλων γυμνάζειν. Εἰ
οὖν σχήματι χαίρεις πολεμικῷ, καὶ ἀναῤῥήσεων καὶ
στηλῶν ἐπιτυχεῖν ἀξιοῖς, εἰς τὸ στρατόπεδον τὸ μάτ
χόμενον τοῖς βαρβάροις κατάβηθι, καὶ μὴ χρήμασιν
ἐξωνούμενος τὴν ἐκεῖθεν φυγὴν, καὶ οἴκοι μένων, ἐν
ταῦθα παίζε τὸν ἐκεῖ χρεωστούμενον πόλεμον.
ΜΑ'. — ΦΙΛΙΠΠΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Εἰς μοναχὸν ἀστάτως ἔχοντα τὸν βίον.
Τὸν λαγωόν, τὸ κατάφοβον ζῶον καὶ φύσει δειλόν
ἐκεῖνό φασιν ὑπομένειν, τὸ κοίτην ἐκ κοίτης ἀμεί
δειν, πρὸς πᾶσαν κίνησιν καὶ βοὴν ταρασσόμε
νον. Αλλ' οὐχὶ μοναχὸν, [τὸν] ἐπὶ Κύριον πεποιθέναι
ὀφείλοντα, καὶ ὡς ὄρος Σιών βεβηκέναι. Τί τοίνυν
καταλιπὼν τὸ ἐρείδεσθαι ἀσφαλῶς ἐπὶ Κύριον, καὶ
σταυρὸν ἔχειν, τὴν ἀκόλουθον ἄσκησιν· τόπον μεταβάλλεις ἐκ τόπου· μᾶλλον, ὡς ἔοικε, τράπεζαν άβροτέραν, ἀλλ' οὐ παίδευσιν στεῤῥοτέραν ζητῶν; Καὶ
συμβήσεταί σοι, ὡς οἶμαι, πάσας τὰς πόλεις τοῦ
Ἰσραὴλ, καὶ πάσας τὰς ἐσχατιὰς τῆς γῆς μετὰ τοιαύ.
της γαστρός, καὶ γνώμης περιιόντα, Εύριπον εἶναι
τινα, παντὶ ἀνέμῳ κνίσσης περιφερόμενον, καὶ μέχρι
παντὸς ἀστατοῦντα.
MB'.
ΑΡΧΟΝΤΙΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Ερμηνεία εἰς θεῖον ἄνθρακα.
Τῇ λαβίδι ἔλαβεν ὁ διορατικώτατος Ησαΐας τὸν
ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου ἄνθρακα, τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν
ἐνανθρώπησιν θεωρών τηλαυγέστατα "Ανθραξ
Isa. VI, 6.
54 11 Reg. XXXIV, 13 seqq. ss Psal. cxxvi, 2.
Hac in Alt. inscribitur, non Τούβᾳ sed Τούρ6α στρατιώτη, Turbæ militi. Vers. 5 pro διάγειν
ἐν πόλει codd. Vat. 649 et Alt. legunt διαθέειν τὴν
πόλιν. Vers. 5 lacunamp asterisco indicatam codd.
Barberinus et Alt. explent addendo xat. Vers. ulsimo codd. Vat. 649 et Alt. non male πόνος pro πόλεμος substituunt. Possis.
so
Lacunam explent ambo iidem codd. Barl. et
Alt. iuiserendo καί. Vers. 8, cod. Alt. μεταβάλλεις
vertit in μεταλλάττεις. PossiN.
Quod in editis est, θεωρών τηλαυγέστατα,
Ali. cod. exhibet προορῶν τηλαυγότατα. Post
ἄνθραξ versus sequentis idemn cod., astipulante
Vatic. 649, supplet γάρ, cujus defecius in editis
col. 209–210page 16 of 750
PG 78:209Η θεία ἑωρᾶτο αυτία· λαβὶς δὲ ἢ ἐξ ἡμῶν αὐτῇ ἐνω θεῖσα ἀναμάρτητος σάρξ. Ηψατο δὲ τῶν χειλέων Ησαίου, καὶ τὰς αὐτοῦ ἐκάθηρεν ἁμαρτίας, τὰς πά σης τῆς ἀνθρωπείας φύσεως δηλονότι. Η γὰρ ἄῤῥη τος τοῦ λόγου πρὸς τὸ ἀνθρώπινον ἔνωσις ἦρε θεο πρεπῶς τὰς τοῦ κόσμου παντὸς ἁμαρτίας. ΜΓ. -- ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Τίνα έννοιαν ἔχει τὸ, «Υπόθες τὴν χεῖρά σου ὑπὸ τὸν μηρόν μου.» Απόθες τὴν χεῖρά σου ὑπὸ τὸν μηρόν μου, καὶ ἐξορκιῶ σε τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, κ ἐνετείλατο τελευτῶν ὁ ᾿Αβραὰμ τῷ οἰκέτῃ, τῶν ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοῦ μέλλοντα σαρκοῦσθαι Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς τὸν Κύριον ἡμῶν καὶ Δεσπότην Χριστόν, καθαρότητι διανοίας ὁρῶν μέλλοντα τοῦ σπέρματος Αβραὰμ ἐπιλαμβάνεσθαι, ὡς προφήτης καὶ βλέπων τὰ ἔμπροσθεν. ΜΔ'. - ΜΩΣΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Πρὸς ἱερεῖς περὶ τῆς τῶν πενήτων οικονομίας ὀλιγώρως έχοντας. Οὐ χρὴ τὰς τῶν πενήτων τροφὰς ἀδοκιμάστως δια νέμειν, ἀλλ᾽ ἐκεῖνο πεπεῖσθαι τὸν ταύτας οἰκονομεῖν τεταγμένον· ὡς εἴ τι πέρα τοῦ δέοντος ἀνάλωται, Ιεροσυλίας αὐτὸν καθίστησιν ὑπεύθυνον πταίσμασι. ΜΕ. — ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΩ. Οτι φρικτὸν καὶ δυσέφικτον ἱερωσύνη. Παρέργως ποιῇ τὴν τῶν θείων νόμων ἀνάγνωσιν, ἢ καὶ αὐτὴν ἀγνοεῖς τὴν ἀνάγνωσιν. Ηνίκα γὰρ εἰς τὸν θεῖον ναὸν ἱερουργεῖν Ααρών, καὶ οἱ ἐξ ἐκεί νου εἰσήεσαν, πάντα τὰ ἐξ ἐρίας ἀποτιθέντες ἐσθήματα, στολὰς ἐκ λίνου παρεβάλλοντο ἐχούσας καὶ τὸ ἀπόῤῥητον, καὶ τῶν ἔξω θορύβων ἐπιλησμονεῖν σημαινούσας. Ο γὰρ Θεῷ λειτουργεῖν προσιών, οὐδὲν ἀλλότριον καὶ τῆς ὕλης ἐφόλκιον ἐπιφέρεσθαι δύνα ται. Εἰ τοίνυν μετὰ τοιαῦτα τεκμήρια βιάζεσθαι και τα τολμής τὴν ἀλήθειαν, συγχύσεις καὶ φλυαρίας ἐπεισφέρων τοῖς ἀνακτόροις, οἷς πᾶσα σιγή κεχρεώστηται, ὁμιλίας ἀτόπους, χειροθεσίας ἀθέσμους, εἰς 57 ΣΙΤΗΙ, 5. οὐσία φύσις, σὰρξ φύσις ριο τὰς πάσης τὰς πτώσεις. ὁ γὰρ ἄῤῥητος του λόγου πρὸς τὸν ἀνθρώπινον ἔνωσις, ἀσύντακτα ὁ ἕνωσι; ή γὰρ τῶν δύο τούτων φύσεων ἔνωσις. ἀπόθες ὑπόθες. Μωσή, Μωσέῳ. δια μένειν οἷς οὐ χρή. 5 ὡς εἴ τι πέρα, ὡς εἴ τι οὐ δεόν τως. οἵ τε είτι. ή παρέργως. ναὸν νεών. περιεβάλλοντο παρεβάλλοντο. 6, ἀπόρρητον ἀπέριττον
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. XLV.
Η θεία ἑωρᾶτο αυτία· λαβὶς δὲ ἢ ἐξ ἡμῶν αὐτῇ ἐνω: enim, quem cernebat, divina essentia significabaθεῖσα ἀναμάρτητος σάρξ. Ηψατο δὲ τῶν χειλέων
Ησαίου, καὶ τὰς αὐτοῦ ἐκάθηρεν ἁμαρτίας, τὰς πάσης τῆς ἀνθρωπείας φύσεως δηλονότι. Η γὰρ ἄῤῥη
τος τοῦ λόγου πρὸς τὸ ἀνθρώπινον ἔνωσις ἦρε θεο
πρεπῶς τὰς τοῦ κόσμου παντὸς ἁμαρτίας.
ΜΓ. -- ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ.
Τίνα έννοιαν ἔχει τὸ, «Υπόθες τὴν χεῖρά σου
ὑπὸ τὸν μηρόν μου.»
• Απόθες τὴν χεῖρά σου ὑπὸ τὸν μηρόν μου,
καὶ ἐξορκιῶ σε τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, κ
ἐνετείλατο τελευτῶν ὁ ᾿Αβραὰμ τῷ οἰκέτῃ, τῶν ἐκ
τῶν μηρῶν αὐτοῦ μέλλοντα σαρκοῦσθαι Θεὸν τοῦ
οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς τὸν Κύριον ἡμῶν καὶ Δεσπότην
Χριστόν, καθαρότητι διανοίας ὁρῶν μέλλοντα τοῦ
σπέρματος Αβραὰμ ἐπιλαμβάνεσθαι, ὡς προφήτης
καὶ βλέπων τὰ ἔμπροσθεν.
ΜΔ'. - ΜΩΣΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Πρὸς ἱερεῖς περὶ τῆς τῶν πενήτων οικονομίας
ὀλιγώρως έχοντας.
Οὐ χρὴ τὰς τῶν πενήτων τροφὰς ἀδοκιμάστως διανέμειν, ἀλλ᾽ ἐκεῖνο πεπεῖσθαι τὸν ταύτας οἰκονομεῖν
τεταγμένον· ὡς εἴ τι πέρα τοῦ δέοντος ἀνάλωται,
Ιεροσυλίας αὐτὸν καθίστησιν ὑπεύθυνον πταίσμασι.
ΜΕ. — ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΩ.
Οτι φρικτὸν καὶ δυσέφικτον ἱερωσύνη.
Παρέργως ποιῇ τὴν τῶν θείων νόμων ἀνάγνω
σιν, ἢ καὶ αὐτὴν ἀγνοεῖς τὴν ἀνάγνωσιν. Ηνίκα γὰρ:
εἰς τὸν θεῖον ναὸν ἱερουργεῖν Ααρών, καὶ οἱ ἐξ ἐκείνου εἰσήεσαν, πάντα τὰ ἐξ ἐρίας ἀποτιθέντες ἐσθήματα, στολὰς ἐκ λίνου παρεβάλλοντο ἐχούσας καὶ τὸ
ἀπόῤῥητον, καὶ τῶν ἔξω θορύβων ἐπιλησμονεῖν ση
μαινούσας. Ο γὰρ Θεῷ λειτουργεῖν προσιών, οὐδὲν
ἀλλότριον καὶ τῆς ὕλης ἐφόλκιον ἐπιφέρεσθαι δύναται. Εἰ τοίνυν μετὰ τοιαῦτα τεκμήρια βιάζεσθαι και
τα τολμής τὴν ἀλήθειαν, συγχύσεις καὶ φλυαρίας
ἐπεισφέρων τοῖς ἀνακτόροις, οἷς πᾶσα σιγή κεχρεώtura Per forcipem autem, ea peccati expers caro,
quram ex uobis sumptam sibi copulavit. Contigit
autem his fabia, ipsiusque peccata purgavit,
atque universa videlicet humanæ naturæ. Nam
Verbi cum humana natira conjunctio, quæ nullis
verbis explicari potest, modo divinitati consentaneo universi mundi peccata sustult.
XLIII. — HERMINO COMITE
Quid significet illud, ‹'Pone manum tuam super
Lemur meum. ›
Pone manum tuam super femur meum, et adjurabo te per Deum cœli et terræ", › imperavit servo
suo Abraham morti propinquus, nimirum eum qui
ex ipsius femore carnem assumpturus erat, Deum
coeli et terræ, Dominum nostrum et Herum Jesum
Christum, Abraha semen apprehensurum s, pro
sua animi puritate cernens, ut propheta, et ea, qua
a fronte erant, conspiciens.
MOSI EPISCOPO.
Contra sacerdotes qui pauperes negligunt.
Pauperum alimenta non temere ac sine judicio
distribuere oportet quibus oportet: verum illud
persuasum habere debet is cui eorum cura et administratio commissa est: quod si quid contra
quam opus sit, impensum fuerit, sacrilegii reum
seipsum constituit.
- MARTYRIO EPISCOPO..
Quod horrendum et accessu difficile sacerdotium.
Obiter ac defunctorie leges divinas legis, aut
etiam lectionen ipsam ignoras. Cum enim Aaron
ejusque successores in templum sacrificii causa ingrediebantur, laneis omnibus vestimentis abjectis,
vestes ex lino contextas induebant e; arcani aliquid continentes, atque illud significantes, externos tumultus tum de memoria deponendos esse.
Nam qui rei sacræ causa ad Deum accedit, nihil
alienum, nec ullam rerum ex materia constantius
sarciuam secum afferre potest. Quamobrem si post
hujusmodi conjecturas audacia et temeritate du
στῆται, ὁμιλίας ἀτόπους, χειροθεσίας ἀθέσμους, εἰς clus veritati vium adferre coneris, confusiones ac
& Gen. XXIV,
2. ** Hebr. 11, 16.
57 Exod. ΣΙΤΗΙ, 5.
signatur asterisco. Tertio post verbo ambo iidem
coll. pro οὐσία habent φύσις, uti et vers. seq. pro
σὰρξ iterum φύσις ponunt. Vers. 7. cod. Ali. ριο
τὰς πάσης longe melius scribit τὰς πτώσεις. Vers. 8
illa verba quæ leguntur elita, ὁ γὰρ ἄῤῥητος του
λόγου πρὸς τὸν ἀνθρώπινον ἔνωσις, quæ utique
sunt ἀσύντακτα cum in iis ὁ et ἕνωσι; uno genere
copulentur, non comparent in duobus codd.
Vat. 649 et Alt. ubi vice illorum scriptum est, ή
γὰρ τῶν δύο τούτων φύσεων ἔνωσις. Possin.
In primo epistolae hujus vocabulo corrigunt
duo codd. Alt. et Vat. 619 ἀπόθες in ὑπόθες.
Passin.
In titulo hujus epist. variant aliquid codd.
Val. 669 et Ali, non enim Μωσή, ut editio, inscribunt, sed Μωσέῳ. idem vers. 2 post verbum διαμένειν supplent hac, οἷς οὐ χρή. Vers. 5 ὡς εἴ τι
πέρα, etc., sic leguntur in Alt. ὡς εἴ τι οὐ δεόντως. Consentit Vat. 649, nisi quod, errore scribæ,
οἵ τε ponit pro recto είτι. PossIN.
Deesse in capite epistole initialem in editis
vocean testantur codd. Ali. et Vat. 649 sic ejus initium exhibentes ή παρέργως. Vers. 5 All. pro
ναὸν habet νεών. Vers. 5 tamn hic cod. quam
Val. 649. περιεβάλλοντο recte legunt pro vulgato
corrupto παρεβάλλοντο. Vers. 6, muta ἀπόρρητον in
ἀπέριττον auctore cod. Vat. 649, et interpretationem Latinam ad hanc lectionem (est enim
rior) accommoda. Possis.
col. 211–212page 17 of 750
PG 78:211ἔσχατον πέπειτο ἐξωθῶν σαυτὸν κατακρίσεως κίνδυ ΜϚ'. - ΜΗΝΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ. Περὶ πρακτικῶν. Τα πράγματα λόγων οὐ χρήζει Αὐτὰ γάρ ἔστι φαινόμενα· οἱ λόγοι δὲ μᾶλλον [του] γενέσθαι πράγματα δέονται καὶ αὐτοὶ, εἰ σεμνότητος ἔχονται. Εἰ τοίνυν βούλοιο ἀμφότερα φανῆναι ἀοίδιμος, καὶ πρᾶττε λογικῶς, καὶ λέγε πρακτικώς. ΝΕΜΕΣΙΟ ΑΡΧΟΝΤΙ. Πρὸς ἄρχοντας. Ἡ τῆς ἀρχῆς ἐξουσία, εἰ μὴ κέκραται ημερότητα, καὶ ἐπανθεῖ αὐτῇ ἡ Θεῷ διακονοῦσα προσήνεια, ἀπό νοιά ἐστι μᾶλλον καὶ ἀγριότης. Εἰ δὲ τῷ πράψ μιγείη, καὶ τούτῳ ἰθύνει τὸ δίκαιον, καὶ εὐθύτης ἐστὶ καὶ χρηστότης καὶ ὁδὸς εὐνομίας, καὶ πραγμάτων γαλήνη. ΜΗ'. — ΕΠΑΓΑΘΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. . Διὰ τί ἀπεγράφη ὁ Κύριος ἐν μήτρα, ὕστερον δὲ καὶ πῆνσον ἐτέλεσεν. Απεγράφη ὁ Κύριος τῇ μήτρα φερόμενος, καὶ κῆντον ἐτέλεσε Καίσαρι, τῷ κράτει νομοθετών ὑποτάσσεσθαι, ὅταν μηδὲν παραβλάπτῃ πρὸς τὴν εὐσέβειαν. "Α τοίνυν αὐτὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν κατ' οίκονα μίαν πτωχεύσας ἐδίδαξεν, εὐγνωμόνως ἡμεῖς μιμη σώμεθα, καὶ μὴ σκήψει πτωχῶν, τὸν φόρον ἀρνώμεθα. ΜΕ. — ΠΑΥΛΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ. Πῶς τὴν ἀργίαν αποστρέφεσθαι χρὴ, καὶ τὰς μαρτυρίας προβάλλεται. Πολλὴν, ὡς ἔγνων, πληθὺν ἀδελφῶν συναγήσχας, καλῶς μὲν ζῆν ἐθιζόντων, ἀργὰς δὲ χεῖρας ἐχόντων. Τοῦτο δὲ οὔτε παρὰ Χριστοῦ εὗρες τελούμενον, ούτε παρὰ Παύλου τοῦ σοφοῦ διδασκάλου τηρούμενον. Ο μὲν γὰρ καὶ ἀμπελῶνα καὶ ἐργασίαν καὶ με σθὸν ἐπ' αὐτῷ ἐπαγγέλλεται· ὁ δὲ ἐργάζεσθαι ταῖς ".: χερσί, καὶ μηδενός προσδεῖσθαι ἐδίδαξεν. Εἰ τοίνυν καὶ Χριστῷ πείθῃ τῷ Θεῷ, καὶ Παῦλον τὸν πάνσο το Τὰ πράγματα λόγων οὐ χρήζει. αὐτὰ πράγματα. τοῦ βούλοιο κατ᾽ ἀμφότερα. ἀπονοίας μᾶλλον ἐστιν ἀγριότης. τῇ μήτρα μητέρι, κατ' οικονομίαν, οικονομία. μὲν γὰρ καὶ ἀμπελῶνα, προσδεῖσθαι ἐδίδαξεν, καθαρεύουσιν καθαρεύσουσιν, εἰ μηδὲ μήτε.
Rugas templis (quibus silentium omnue debetur)-col- ἔσχατον πέπειτο ἐξωθῶν σαυτὸν κατακρίσεως κίνδυ
loquiaque turpia et præpostera, nerariasure mavov.
nuum impositiones inferens, hoc persuasum habe, quod in extremum condemnationis et exitii pericutum téipsum impelles.
MENE SCHOLASTICO.
De agitonibus.
Actiones sermonibus haud indigent: illæ enim
apparent sermones autém potius, ut in actiones
vertetur, opus habent: et quidem ipsi, si cuin
honestate et gravitate conjuncti sint. Quamobrem
si tibi cordi est utrinque celebrari, da operam, ut
et sermionein ad actionem, et actionem ad sermonem adjungas.
XLVII.· NEMESIO PRETORI.
Ad pratores.
Præturæ auctoritas et potentia, nisi mansuetudine condiatur ipsique suavitas Deo ministrans
affulgeat, arrogantia potius est et immanitas. Si
vero lenitatein aduristam habeat, ac per eam jus
regat et moderetur: tum demum et integritas et
benignitas est, et æquitatis via, et rerum tranquil -
Klas.
XLVIII. EPAGATHO PRESBYTERO.
Cur Dominus in utero descriptus est et céntsum
pependit.
Descriptus est Dominus cum utero gestaretur,
et censum Cæsari pependit: bine videlicet velut
lata lege nobis indicens, at ei, qui imperium tenet,
obediamus, modo nihil ad pietatem detrimenti afferat. Quæ igitur ipse Deus noster, subita per dispensationem et consilium paupertate, docuit, candido animo imilemur, nec pauperum obtentu tributum pendere detrectemus.
15 XLIX. — PAULO COENOBIARCHÆ.
Quomodo pigritia sit fugienda.
ΜϚ'. - ΜΗΝΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ.
Περὶ πρακτικῶν.
Τα πράγματα λόγων οὐ χρήζει Αὐτὰ γάρ
ἔστι φαινόμενα· οἱ λόγοι δὲ μᾶλλον [του] γενέσθαι
πράγματα δέονται καὶ αὐτοὶ, εἰ σεμνότητος ἔχονται.
Εἰ τοίνυν βούλοιο ἀμφότερα φανῆναι ἀοίδιμος, καὶ
πρᾶττε λογικῶς, καὶ λέγε πρακτικώς.
MZ'.
ΝΕΜΕΣΙΟ ΑΡΧΟΝΤΙ.
Πρὸς ἄρχοντας.
Ἡ τῆς ἀρχῆς ἐξουσία, εἰ μὴ κέκραται ημερότητα,
καὶ ἐπανθεῖ αὐτῇ ἡ Θεῷ διακονοῦσα προσήνεια, ἀπό
νοιά ἐστι μᾶλλον καὶ ἀγριότης. Εἰ δὲ τῷ πράψ
μιγείη, καὶ τούτῳ ἰθύνει τὸ δίκαιον, καὶ εὐθύτης ἐστὶ
καὶ χρηστότης καὶ ὁδὸς εὐνομίας, καὶ πραγμάτων
γαλήνη.
ΜΗ'. — ΕΠΑΓΑΘΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
. Διὰ τί ἀπεγράφη ὁ Κύριος ἐν μήτρα, ὕστερον
δὲ καὶ πῆνσον ἐτέλεσεν.
Απεγράφη ὁ Κύριος τῇ μήτρα φερόμενος,
καὶ κῆντον ἐτέλεσε Καίσαρι, τῷ κράτει νομοθετών
ὑποτάσσεσθαι, ὅταν μηδὲν παραβλάπτῃ πρὸς τὴν
εὐσέβειαν. "Α τοίνυν αὐτὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν κατ' οίκοναμίαν πτωχεύσας ἐδίδαξεν, εὐγνωμόνως ἡμεῖς μιμη
σώμεθα, καὶ μὴ σκήψει πτωχῶν, τὸν φόρον ἀρνώ
μεθα.
ΜΕ. — ΠΑΥΛΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ.
Πῶς τὴν ἀργίαν αποστρέφεσθαι χρὴ, καὶ τὰς
μαρτυρίας προβάλλεται.
Ingentem, ut að me allatum est, fratrum multi- Πολλὴν, ὡς ἔγνων, πληθὺν ἀδελφῶν συναγήσχας,
tudinem collegisti, qui reele quidem ac preclare καλῶς μὲν ζῆν ἐθιζόντων, ἀργὰς δὲ χεῖρας ἐχόντων.
vivere soleant, veruin inertes ac desides manus Τοῦτο δὲ οὔτε παρὰ Χριστοῦ εὗρες τελούμενον, ούτε
habeant. Hoc autem nec a Christo factum, nec a παρὰ Παύλου τοῦ σοφοῦ διδασκάλου τηρούμενον. Ο
Paulo sapienti doctore observatum reperisti. Nam μὲν γὰρ καὶ ἀμπελῶνα καὶ ἐργασίαν καὶ με
ille et viňeam, et operain, ac laborem, et mercedem σθὸν ἐπ' αὐτῷ ἐπαγγέλλεται· ὁ δὲ ἐργάζεσθαι ταῖς
ob eum pollicetur ".: hic autern manibus operari, χερσί, καὶ μηδενός προσδεῖσθαι ἐδίδαξεν. Εἰ τοίνυν
ut nullius auxilio opus habeamus, docuit ***. Quo- καὶ Χριστῷ πείθῃ τῷ Θεῷ, καὶ Παῦλον τὸν πάνσο
* Luc. 11, 5; Matth. xv11, 26.
το Matth. xx. 1, seqq.
*** I Thes. ¡v, 11.
Τὰ πράγματα λόγων οὐ χρήζει. Hoc illud
est quod dixit Cic, et est usu tritissimum: ubi
rerum testimonia adsunt, quid opus est verbis? Ritt.
Vers. 1 vocem αὐτὰ non habet cod. Alt., seul
ejus loco reponit, πράγματα. Vers. 2 τοῦ uncinis
inclusum tolli omnino debet, si Sfortiano creditur
codici. Tamen Alt. cum Vat. 649 articulum retinet.
At in vers. 4 codd. Sfort. et Vat. 649 post βούλοιο
ponunt κατ᾽ ἀμφότερα. Ρossin.
Locus hic in codd. Alt. et Vat. 649 hoc modo
erstal ἀπονοίας μᾶλλον ἐστιν ἀγριότης. Possin.
Pro τῇ μήτρα legit cod. Alt. μητέρι, et vers.
antepenult. pro κατ' οικονομίαν, οικονομία. fossIN.
Versus tres, ab illis nempe verbis, 6 μὲν
γὰρ καὶ ἀμπελῶνα, etc., usque ad illa, προσδεῖ
σθαι ἐδίδαξεν, inclusive, desunt in cod. Storiiano,
nec abest fundamentum suspicandi supposititia
esse. Vers. penul. pro καθαρεύουσιν longe melius
codd. Alt. Sfort. Vat. 649 legunt καθαρεύσουσιν, εἰ
bis consequenter μηδὲ pro μήτε. Possis.
col. 213–214page 18 of 750
PG 78:213φον μιμή, ἢ ἐργάζεσθαι παίδευσον, ἢ τὴν πρόφασιν δίδαξαν, ἀφ᾿ ἧς καὶ τραφήσονται, καὶ ἀνάπαυσιν ἔξουσι, καὶ πονηρών λογισμών καθαρεύουσιν, οἱ μήτε Χριστῷ πειθαρχοῦντες, μήτε Παύλῳ ἀκολου Φούντες. Ν. - ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Τι σημαίνει ἡ καρυΐνη ῥάβδος. Ράβδον καρυίνην είδεν Ιερεμίας, ὁ τῶν προφη τῶν πολυκίνδυνος, ἱερωσύνης υπόθεσιν, ἧς τὰ μὲν προφανῆ καὶ ἐπιπόλαια, καὶ ὡς ἄν τις εἴποι προοίμια, στυπτικά και τραχέα τυγχάνει, καὶ δριμύτητος μέτοχα· τὰ δὲ κρύφια καὶ ἐσώτερα, σταθερά τε καὶ βέβαια, καὶ στηρίζειν δυνάμενα. Χρὴ τοίνυν καὶ τὰ ἐπίπονα τῆς ἱερωσύνης φέρειν γενναίως, καὶ τὰ Επαθλα ταύτης περιμένειν προθύμως. ΘΕΟΠΟΜΙΟ ΤΡΙΒΟΥΝΟ. Περὶ τῆς καταραθείσης συκής. Τὴν τυχὴν οὐχ ἁπλῶς ὁ Κύριος κατηράσατο, μὴ τοῦτο νόμιζε, ὦ τῶν θείων ἀκόρεστε, ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ τοῖς ἀγνώμοσιν Ἰουδαίοις, ὅτι ἔχει δύναμιν καὶ πρὸς τιμωρίαν ἀρκοῦσαν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς θαύ μασιν οὐδὲν αὐτὸν παρασχόντα τινὶ λυπηρόν ἑωρά κεισαν, μόνον εὐεργετεῖν αὐτὸν ὑπελάμβανον δύνα σθαι, οὐκ ἔχοντα κακοῦν τοὺς πονηροὺς ἐξουσίαν. Ἐκ τῆς ἀψύχου τοίνυν οὐσίας, πείθει τὸν ἀχάριστον δῆμον, ὅτι καὶ ἀμύνασθαι δύναται, καὶ ὡς ἀγαθὸς οὐ βεβούλευται. Ἐξηράνθη οὖν ξύλον, ἵνα φοβήσῃ ἀνα θρώπους. Αμα δέ τις τούτῳ καὶ ἀπόρρητος συμπά πλεκται λόγος, παρὰ γερόντων εἰς ἡμᾶς σοφῶν δια φοιτήσας· ὅτι τὸ ξύλον τῆς παραβάσεως τοῦτο, οὗ καὶ τοῖς φύλλοις εἰς σκέπην οἱ παραβάντες ἐχρή σαντο. Καὶ κατηράθη παρά Χριστοῦ φιλανθρώπως, μηκέτι καρπὸν ἐνεγκεῖν αἴτιον ἁμαρτίας. Ἐπειδὴ δευτέρα Θεοῦ παρουσία, πρὸς ἐνανθρώπησιν μὲν οὐκ ἐστι, πρὸς δὲ τίσιν τῶν πεπραγμένων ἑκάστῳ. ΝΕ. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΜΟΝΑΧΟ. Κατὰ Μανιχαίων. Πολλαὶ προφάσεις εἰσὶ τῆς ἀποχῆς τῶν βρωμάτων, καὶ ἔθος καὶ φύσις, καὶ γνῶμαι δι' ἐγκράτειαν τε λούμεναι Τὸ μὲν γὰρ νόμῳ πολλάκις παραδίδο ΝΟΤΑ. Σρατηγίῳ, Σταγιρίῳ, του έχοντα χαχοῦν. βε βούλευται βεβούληται. ἀπόῤῥητος τάχα έστα ἔστι. Ει πρὸς δέ, κρίσιν καὶ τιμ., γνώμαι τελούμεναι γνώμη τελουμένη. τῷ μὲν γὰρ νόμῳ πολλάκις παραδέδοται ἔθος. τὸ μὲν γὰρ ἔθος νόμῳ πολ
EPISTOLARUM LIB. I.
φον μιμή, ἢ ἐργάζεσθαι παίδευσον, ἢ τὴν πρόφασιν
δίδαξαν, ἀφ᾿ ἧς καὶ τραφήσονται, καὶ ἀνάπαυσιν
ἔξουσι, καὶ πονηρών λογισμών καθαρεύουσιν, οἱ
μήτε Χριστῷ πειθαρχοῦντες, μήτε Παύλῳ ἀκολουΦούντες.
Ν. - ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
EPIST. LII.
circa si et Christo Deo obtemperas, et sapientissimum Paulum imitaris, aut eos laborare doce, aut
causam et prætextum aliquem ostende, ob quem et
alentur, et quietem obtinebunt, et improbis cogitationibus vacabunt: qui nec Christo obedientes se
præbent, nec Pauli vestigia sequuntur.
L. -. STRATEGIO LECTORI.
Quid significet nucea virga.
Virgam nuceam vidit Jeremias ", vir in pluribus,
quam alii propheta, periculis versatus, sacerdoti
typum et argumentum: cujus perspicuæ et superficiariæ partes, atque, ut quispiam fortasse dixerit,
primordia, astringentia et aspera sunt, acrimoniaque pradita; occulta autem atque interiores
Τι σημαίνει ἡ καρυΐνη ῥάβδος.
Ράβδον καρυίνην είδεν Ιερεμίας, ὁ τῶν προφη
τῶν πολυκίνδυνος, ἱερωσύνης υπόθεσιν, ἧς τὰ μὲν
προφανῆ καὶ ἐπιπόλαια, καὶ ὡς ἄν τις εἴποι προοίμια, στυπτικά και τραχέα τυγχάνει, καὶ δριμύτητος
μέτοχα· τὰ δὲ κρύφια καὶ ἐσώτερα, σταθερά τε καὶ
βέβαια, καὶ στηρίζειν δυνάμενα. Χρὴ τοίνυν καὶ τὰ
ἐπίπονα τῆς ἱερωσύνης φέρειν γενναίως, καὶ τὰ partes stabiles et Grma sunt, ac fulciendi vim haΕπαθλα ταύτης περιμένειν προθύμως.
NA'.
ΘΕΟΠΟΜΙΟ ΤΡΙΒΟΥΝΟ.
Περὶ τῆς καταραθείσης συκής.
€
bent. Quamobrem et sacerdotii. labores strenue
ferre oportet, et ipsius præmia prompto et alacri
animo exspectare.
LI. THEOPOMPO TRIBUNO.
De maledicta ficu.
Τὴν τυχὴν οὐχ ἁπλῶς ὁ Κύριος κατηράσατο, μὴ Ficulneam Dominus haud sine causa exsecratione
τοῦτο νόμιζε, ὦ τῶν θείων ἀκόρεστε, ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ devinxit co- (ne id existimes, qui rerum divinarum
τοῖς ἀγνώμοσιν Ἰουδαίοις, ὅτι ἔχει δύναμιν καὶ πρὸς inexplebili cupiditate flagras), verum ut ingratis
τιμωρίαν ἀρκοῦσαν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς θαύ Judæis illud ostenderet, se eam vim habere, que
μασιν οὐδὲν αὐτὸν παρασχόντα τινὶ λυπηρόν ἑωρά- inferendo quoque supplicio par esset. Quoniat
κεισαν, μόνον εὐεργετεῖν αὐτὸν ὑπελάμβανον δύνα- enim eum in omnibus miraculis nullam cuiquam
σθαι, οὐκ ἔχοντα κακοῦν τοὺς πονηροὺς ἐξουσίαν. molestiam intulisse perspexerant, idcirco eum proἘκ τῆς ἀψύχου τοίνυν οὐσίας, πείθει τὸν ἀχάριστον desse tantum posse existimabant: ac non item
δῆμον, ὅτι καὶ ἀμύνασθαι δύναται, καὶ ὡς ἀγαθὸς οὐ eam vim habere, qua improbos malo aficere posβεβούλευται. Ἐξηράνθη οὖν ξύλον, ἵνα φοβήσῃ ἀνα set. Quamobrem a substantia animæ experti, papuθρώπους. Αμα δέ τις τούτῳ καὶ ἀπόρρητος συμπά lum ingratum admonet, se ulcisci quidem ipsius
πλεκται λόγος, παρὰ γερόντων εἰς ἡμᾶς σοφῶν δια scelera posse, sed pro sua bonitate nolle. Exaruit
φοιτήσας· ὅτι τὸ ξύλον τῆς παραβάσεως τοῦτο, οὗ igitur arbor, ut hominibus terrorem injiciat. Quin
καὶ τοῖς φύλλοις εἰς σκέπην οἱ παραβάντες ἐχρή- in hac quoque re arcanus quidam sermo annexus
σαντο. Καὶ κατηράθη παρά Χριστοῦ φιλανθρώπως, est, a senibus sapientibus ad nos grassatus, neinpe
μηκέτι καρπὸν ἐνεγκεῖν αἴτιον ἁμαρτίας. Ἐπειδὴ banc transgressionis arborem esse, cujus etiam
δευτέρα Θεοῦ παρουσία, πρὸς ἐνανθρώπησιν μὲν οὐκ foliis ad corpus legendum ii, gui mandatuin violaἐστι, πρὸς δὲ τίσιν τῶν πεπραγμένων ἑκάστῳ. runt, usi sunt. Ac proinde Christus humano ac
misericordi animo hoc ei imprecatus est, ut ne posthac fructum, peccati causam, ferret. Quandoquidem secundas Dei adventus non jam ad humanitatem denuo assumendam erit, verum ad scelerum, quæ quisque perpetrarit, ultionem.
ΝΕ. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Κατὰ Μανιχαίων.
Πολλαὶ προφάσεις εἰσὶ τῆς ἀποχῆς τῶν βρωμάτων,
καὶ ἔθος καὶ φύσις, καὶ γνῶμαι δι' ἐγκράτειαν τελούμεναι Τὸ μὲν γὰρ νόμῳ πολλάκις παραδίδοwder. 1, 11. 60. Marc. x1,
LAMPETIO MONACHO.
Contra Manichæos.
Multæ causæ sunt, quamobrem a cibis quispiam
se abstineat, nimirum et consuetudo, et natura, et
instituta, quæ continentiæ causa obeuntur. Nam
Inscribitur hoc epistola in codd. Alt. et
Vat.619 non Σρατηγίῳ, sed Σταγιρίῳ, Stagirio.
Pesas,
Lacunam asterisco indicatam explesis, auclaribus corid. duobus Alt. et Vat. 649, inserendo του
inter έχοντα et χαχοῦν. Versu indle tertio pro βε
βούλευται iidem babent βεβούληται. Versu hinc
altero post ἀπόῤῥητος particulau τάχα hi ambo
codd. inserunt. Vers. ult. cod. Alt. legit έστα: 100
ἔστι. Ει post, πρὸς δέ, tam iden All. quam Vat. 649,
adjungunt κρίσιν καὶ τιμ., etc., quæ satis verisimiliter proba sunt et editis præferenda. Possix.
Verba γνώμαι τελούμεναι efferuntur singulari
numero in duobus codd: Alt. et Vat. 649, γνώμη
τελουμένη. Quæ sequuntur in edito haud dubie
mendosa τῷ μὲν γὰρ νόμῳ πολλάκις παραδέδοται
ἔθος. Corrige ex iisdem codd. τὸ μὲν γὰρ (refertur
ad ἔθος primum nomen enumeratorum) νόμῳ πολ-
col. 215–216page 19 of 750
PG 78:215ται ἔθος. Ἡ δὲ κατὰ μίσος συμβαίνει καὶ πάθος, ή δ' αὖ πάλιν ἑτέρα πρὸς τὴν γυμνασίαν τῶν μειζόνων κατορθωμάτων. Εἰ ταύτης εἶ τῆς ὑαπάτης, ἀκατηγόρητος ἡ νηστεία. Εἰ δὲ τῆς βδελυκτῆς Μανιχαίου καὶ Μαρκίωνος τυγχάνεις μερίδος, οὐδείς σοι τῆς ἡμετέρας συστήσεται μάνδρας, ὡς τὸν Χριστοῦ δια φθείροντι νόμον, καὶ ὡς κακὰ τὰ χρηστὰ παρ ορώντι. ΝΓ. — ΘΕΟΔΟΥΛΟ. Των ιβ' προφητῶν, Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Αμώς, «Ὁ γυμνὸς φεύξεται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκεί γῃ. Ο γυμνός φεύξεται ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ,» φησίν ὁ προφήτης. Προχείρως μὲν τὰ ἐν τῷ πάθει τοῦ Κυ ρίου συμβάντα προθεωρῶν, καὶ τὸν γυμνὸν περευα γότα δηλῶν, ὃς σινδόνα περιβεβλημένος ἐπὶ γυμνῆς, τὴν πεῖραν τῶν Κυριοκτόνων ἀπέφυγε, καταλιπὼν αὐτοῖς τὴν σινδόνα. Ἡ δὲ κεκρυμμένη τούτου καὶ παρακεκαλυμμένη διάνοια, σημαίνει τὸν ἰσχνὸν καὶ ἀπέριττον, καὶ τῶν βαρῶν τῆς σαρκὸς ἀμέτοχον, μηδὲν κώλυμα πρὸς τὴν ἐντεῦθεν ἀνάβασιν ἔχοντα κοῦφον [δὲ] καὶ εὐαπάλλακτον τῆς θνητῆς ἀναχωροῦντα ἰλύος, καὶ πρὸς τὴν ἄφθαρτον ζωήν, πτηνόν ἀπαντώντα. ΝΔ'. — ΘΕΟΛΟΓΙΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Κατὰ Νεστοριανών. Τί περισσὸν ἢ ἀλλότριον τῆς ἡμετέρας, Εφης, θρησκείας δοξάζουσιν οἱ πολυπλανεῖς καὶ πολύθεοι Έλληνες, μητέρα θεῶν ἀναγράφουσιν, οπότε καὶ ἡμεῖς Θεοῦ μητέρα πιστεύομεν. "Ακουε τοίνυν συντόμως, & καὶ μαθεῖν σε θέλω γνησίως. Ελληνες μὲν τὴν τῶν θεῶν αὐτῶν καὶ ὑπάτων μητέρα, ἐξ ἀκολασίας καὶ ἀῤῥήτων παθῶν, καὶ συνειληφυίαν καὶ τε τοκυῖαν ἐγνώρισαν, οὐδὲν ὅτι λαγνείας εἶδος ἢ ἀγνοήσασαν, ἢ ἄπρακτον καταλιπούσαν, ἅτε τοιούτων μη τέρα. "Ην δὲ ἡμεῖς τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ ἡμῶν γενο μένην ὁμολογοῦμεν μητέρα, μονογενῆ καὶ μονότροπον σύλληψιν δεξαμένην, πᾶσαι τῶν ἀνθρώπων αἱ γενεαὶ σὺν ἀληθείᾳ ἐπέγνωσαν, οὔτε σποράς γενομένης, οὔτε φθορᾶς μεσιτευσάσης. Εἰ δὲ ἀπιστεῖς τοῖς λε λάκις παραδέδοται ἔθνους. βδελυκτῆς βδελυρᾶς. συστήσεται συσσί της ἔσται, τῷ τοιούτῳ μηδὲ· συνεσθίειν (1 11). 649 περιβεβλημένος ἐπὶ γυμνῇ, τὴν πεῖραν, περιβεβλημένος ἐπὶ γυμνοῦ, τὴν σπίραν, σπεί ραν, την σπίραν περιβεβλημένος, σπίρα σπείρα τῆς σινε δίνος. β, σπεῖρον γάρ που καὶ τὸ ἱμάτιον, σπεῖρα κακ' ἀμφ' ὤμοισι. σπείρον σπείρα σπίρα. δὲ,
mios sape in legem transit. Quædam autem absti- ται ἔθος. Ἡ δὲ κατὰ μίσος συμβαίνει καὶ πάθος, ή δ'
mentia est, quæ ex odio atque vitioso affectu ortum αὖ πάλιν ἑτέρα πρὸς τὴν γυμνασίαν τῶν μειζόνων
trahit. Quædam rursum est, quæ ad majorum ac κατορθωμάτων. Εἰ ταύτης εἶ τῆς ὑαπάτης, ἀκατηsublimiorum virtutum studium atque exercitatio- γόρητος ἡ νηστεία. Εἰ δὲ τῆς βδελυκτῆς Μανιχαίου
nem contingit. Si postremam hanc sequeris, repre- καὶ Μαρκίωνος τυγχάνεις μερίδος, οὐδείς σοι τῆς
hensione caret jejunium. Si autem exsecrandæ ἡμετέρας συστήσεται μάνδρας, ὡς τὸν Χριστοῦ διαManichæi ac Marcionis partis es,· nemo ex nostro φθείροντι νόμον, καὶ ὡς κακὰ τὰ χρηστὰ παρ
grege cibum tecum. sumet: utpote qui Christi le- ορώντι.
gem corrumpas ac bona tanquam mala despicias
et asperneris.
LIII. THEODULO.
In illud dictum Amos propheta. «Nudus,» etc.
ΝΓ. — ΘΕΟΔΟΥΛΟ.
Των ιβ' προφητῶν, Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ
Αμώς, «Ὁ γυμνὸς φεύξεται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκεί
γῃ.
• Ο γυμνός φεύξεται ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ,» φησίν
• Nudus fugiet in illa die, ait prophet: Quibus
quidem in verbis, si eum sensuun species, qui prima ὁ προφήτης. Προχείρως μὲν τὰ ἐν τῷ πάθει τοῦ Κυ
fronte se offert, ea, quæ in Domini passione contigerunt, prospicit, eumque, qui nudus profugit,
significat, hoc est qui sindone coopertus ad nudum,
carnificum Domini sævitiam, relicta ipsis sindone,
effugit.Si autem abditum et abstrusum sensum
consideres, eum designat, qui tenuis, et a supervacanearum rerum studio et cupiditate alienus, ac
sarcinarum corporis expers est, nec quidquam habet, quod ei, quominus hinc ascendat, impedimento
sit: verum levis et expeditus a rerum mortalium
fæce abscedit, atque ad eam vitam, quæ ab interitu
remota est, quasi additis alis evolat.
LIV. THEOLOGIO SCHOLASTICO.
Contra Nestorianos.
Quæris ex me, quidnam ampllus, aut quidnam
alienum a nostra religione sentiant variis erroribus
laborantes, ac multorum deorum cultores gentiles,
quod deorum matrem seriptis suis statuant, cum
nos quoque Dei matrem credamus. Audi ergo breviter, quæ te sincero animo intelligere cupio. Gentiles deorum suorum, et quidem summorum, matrem ejusmodi agnoverunt, quæ ex libidine ac nefaudis affectibus et conceperit, et pepererit: quaque, ut hujusmodi deorum mater, nullum lasciviæ
genus aut ignoraverit, aut praetermiserit. At eam,
quam nos incarnali Dei nostri anatrem exstitisse,
atque unius generis ac modi conceptionem suscepisse confitemur, omnes hominum nationes vete
ρίου συμβάντα προθεωρῶν, καὶ τὸν γυμνὸν περευα
γότα δηλῶν, ὃς σινδόνα περιβεβλημένος ἐπὶ γυμνῆς,
τὴν πεῖραν τῶν Κυριοκτόνων ἀπέφυγε, καταλι
πὼν αὐτοῖς τὴν σινδόνα. Ἡ δὲ κεκρυμμένη τούτου
καὶ παρακεκαλυμμένη διάνοια, σημαίνει τὸν ἰσχνὸν
καὶ ἀπέριττον, καὶ τῶν βαρῶν τῆς σαρκὸς ἀμέτοχον,
μηδὲν κώλυμα πρὸς τὴν ἐντεῦθεν ἀνάβασιν ἔχοντα -
κοῦφον [δὲ] καὶ εὐαπάλλακτον τῆς θνητῆς ἀναχω
ροῦντα ἰλύος, καὶ πρὸς τὴν ἄφθαρτον ζωήν, πτηνόν
ἀπαντώντα.
ΝΔ'. — ΘΕΟΛΟΓΙΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
Κατὰ Νεστοριανών.
Τί περισσὸν ἢ ἀλλότριον τῆς ἡμετέρας, Εφης,
θρησκείας δοξάζουσιν οἱ πολυπλανεῖς καὶ πολύθεοι
Έλληνες, μητέρα θεῶν ἀναγράφουσιν, οπότε καὶ
ἡμεῖς Θεοῦ μητέρα πιστεύομεν. "Ακουε τοίνυν συντό
μως, & καὶ μαθεῖν σε θέλω γνησίως. Ελληνες μὲν
τὴν τῶν θεῶν αὐτῶν καὶ ὑπάτων μητέρα, ἐξ ἀκολα
σίας καὶ ἀῤῥήτων παθῶν, καὶ συνειληφυίαν καὶ τετοκυῖαν ἐγνώρισαν, οὐδὲν ὅτι λαγνείας εἶδος ἢ ἀγνοήσασαν, ἢ ἄπρακτον καταλιπούσαν, ἅτε τοιούτων μητέρα. "Ην δὲ ἡμεῖς τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ ἡμῶν γενομένην ὁμολογοῦμεν μητέρα, μονογενῆ καὶ μονότροπον
σύλληψιν δεξαμένην, πᾶσαι τῶν ἀνθρώπων αἱ γενεαὶ
σὺν ἀληθείᾳ ἐπέγνωσαν, οὔτε σποράς γενομένης,
οὔτε φθορᾶς μεσιτευσάσης. Εἰ δὲ ἀπιστεῖς τοῖς λεVARIÆ LECTIONES ET NOTÆ.
• Amos. 11, 16. *** Marc. xiv, 52.
λάκις παραδέδοται ἔθνους. Consuetudo, inquit, spe
in legem gentis alicujus recipitur. vers. 7 pro βδε
λυκτῆς All. mavult βδελυρᾶς. Vers. antepenult.
expuncto συστήσεται elegantiorem, ni fallor, lectionem duo soliti mss. Alt. et Vat. 649 olerunt συσσί
της ἔσται, nemo le sibi assidentem in mensa feret.
Paulus enim cum ejusmodi nec cibum sumere, permittit: τῷ τοιούτῳ μηδὲ· συνεσθίειν (1 Cor. v, 11).
Possin.
Notabilis diversitas lectionis in codd. Alt. et
Valic: 649 est Pro περιβεβλημένος ἐπὶ γυμνῇ, τὴν
πεῖραν, etc., in duobus cod. est, περιβεβλημένος
ἐπὶ γυμνοῦ, quod est congruentius loco Marci
Evang. xiv, si quem hic Isidorus respicit. Mox
addunt τὴν σπίραν, quod et scribi potest σπεί
ραν, et manipulum aut agmen significare, colortem nempe comprehendentium Christum, quam
ille adolescens Marco memoratus rejecta syndone
nudus elligit. Suspicor autem hæc verba την
σπίραν cum antecedentibus siue interpunctione
connectenda ut referantur ad περιβεβλημένος, et
σπίρα sive σπείρα ponatur pro synonymo τῆς σινε
δίνος. Sane lego apud Eustath. ad Odysseam β,
σπεῖρον γάρ που καὶ τὸ ἱμάτιον, spirum alicubi
vestum significat. Et ponit auctoritatem in testimo -
mium, σπεῖρα κακ' ἀμφ' ὤμοισι. Quod si σπείρον
vestis, quidni et σπείρα sive σπίρα. Vers. antepen.
illud, δὲ, clausum uncinis iu cou. All. non exstat;
quare negligatur licet. Possın.
col. 217–218page 20 of 750
PG 78:217γομένας, ἐκ τῆς τοῦ γεννηθέντος δυνάμεως εἴσῃ τὸ ἀληθέστερον. Πηροῖς γὰρ ὀφθαλμοὺς ἔχαρίσατο, λε προὺς τῆς λώδης καὶ τοῦ πάθους ἐκάθαρεν, νωδοίς, καὶ μογιλάλοις, καὶ κωφεύουσι τὴν ἀκουστικὴν καὶ [την] φωνητικὴν ἁρμονίαν ἐνέθηκεν. Ἐπὶ νώτων θα λάσσης ἐβάδισεν, οἰδήσεις κυμάτων, καὶ πνευμάτων ἀτάκτους ἐμβολὰς κατεπράϋνε, δαιμόνων στίφη και φάλαγγας λόγῳ μόνῳ ἐδίωξε, τεθνεῶτας πολλοὺς βή ματι πρὸς παλινζωίαν εκάλεσε. Ταύτας ἡμῖν τὰς θεοσημείας οἱ αὐτόπτα: αὐτῶν παρέδωκαν, τοσοῦτον κολακείας καὶ χάριτος ἄμοιρον τὴν μαρτυρίαν τηρή σαντες, ὡς καὶ τὰ συμβάντα αὐτῷ ἐπονείδιστα γρά ψαι, διωγμούς, ύβρεις, λιθασμούς, ἐμπτύσματα, ρα πίσματα, κολαφίσματα, σταυρόν, ήλους, καὶ θάνατον, ἐν ἀνάστασις διεδέξατο συντόμως, καὶ τὸν παθόντα Θεόν σεσαρκωμένον, σημαίνουσα, καὶ τὴν τεκοῦσαν Θεοῦ σαρκωθέντος Μητέρα κηρύττουσα. Εἰ τὰ πρά γματα όμοια ἀνάγκη καὶ τὰ ὀνόματα καταδέχεσθαι ὅμοια. ΝΕ'. — ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. Περὶ τῆς θαυματουργίας τῶν μαρτυρικῶν λειψάνων. Εἰ σκανδαλίζῃ ἐπὶ τῇ κόνει τῶν μαρτυρικῶν σω μάτων παρ' ἡμῶν τιμωμένῃ διὰ τὴν περὶ τὸν Θεὸν αὐτῶν ἀγάπην καὶ ἔνστασιν, ερώτησον τοὺς ἐξ αὐτῶν τὰς ἰάσεις λαμβάνοντας, καὶ μάθε πόσοις πάθεσι θεραπείας χαρίζονται. Καὶ οὐ μόνον οὐ σκώψεις τὸ γινόμενον, ἀλλὰ καὶ ζηλώσεις πάντως τὸ κατορθούμενον. Εἰ δὲ αὐτὸς νεκρῶν ὀστῶν παραιτῇ θίγειν, ὡς γέγραφας, τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων καὶ ἐπὶ κακίᾳ βοηθέντων τὰ λείψανα βδέλυξαι, οὓς ἐν τῷ ναῷ τῆς Ἐφεσίας Αρτέμιδος κατώρυξαν Ελ ληνες σεμνοποιοῦντες τὰ αἴσχιστα, καὶ φαύλων ἀνθρώπων τάτους καὶ κόνεις λοιμοποιοὺς ἐκθειάζοντες. Ε' τά πράγματα όμοια, κ. τ. λ. δοξάζουσιν δό ξουσιν. μη τέρα: ἐξ ἀκολάστων καὶ ἀῤῥήτων πα θῶν καὶ συνειληφυῖαν καὶ τετοκυῖαν ἀνέγνωσαν. ἀκολασίας καὶ ἀῤῥήτων ἦν δὲ ἡμεῖς, μονογενή, τὴν δὲ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μητέρα. ἐκάθαρεν ἐκάθηρε, καὶ εἰ φωνητικήν τὴν που γράψαι όλους οι θάνατον και συντόμως σύντομος. εἰ τὰ πράγ., εἰ καὶ τὰ πράγματα, Τῇ κόνει τῶν μαρτυρικών σωμάτων παρ' ἡμῶν τιμωμένῃ. κατάμαθε; 8 θίγειν, θίξειν
EPISTOLARUM LIB. 1. - EPIST. LV.
γομένας, ἐκ τῆς τοῦ γεννηθέντος δυνάμεως εἴσῃ τὸ aguverunt, sic nimirum, ut nec virile semen, nec
labes ulla intercesserit. Quod si sermonibus meis
diffidis, ex ejus, qui genitus est, potentia, id verius
intelliges, Cæcis enim oculos 17 largitus est, leprosos labe ac vitio purgavit, balbis impeditæque
lingue hominibus ac surdis eam harmoniam indidit, qua et audire et loqui possent; supra maris
tergum ambulavit, tumnentes luctus, ac præcipites
ventorum impetus sedavit, dæmonum agmina et
cuneos solo sermone fudit ac profligavit, multos
mortuos verbo solo ad vitam revocavit. Hæc divinitus edita signa ii, qui ea viderant, tradiderunt.
Qua etiam in re testimonium suum ab adulatione
et gratia usque adeo purum servaverunt, ut probra etiam, quæ ipsi acciderunt, litteris mandarint,
ἀληθέστερον. Πηροῖς γὰρ ὀφθαλμοὺς ἔχαρίσατο, λε
προὺς τῆς λώδης καὶ τοῦ πάθους ἐκάθαρεν, νωδοίς,
καὶ μογιλάλοις, καὶ κωφεύουσι τὴν ἀκουστικὴν καὶ
[την] φωνητικὴν ἁρμονίαν ἐνέθηκεν. Ἐπὶ νώτων θα
λάσσης ἐβάδισεν, οἰδήσεις κυμάτων, καὶ πνευμάτων
ἀτάκτους ἐμβολὰς κατεπράϋνε, δαιμόνων στίφη και
φάλαγγας λόγῳ μόνῳ ἐδίωξε, τεθνεῶτας πολλοὺς βήματι πρὸς παλινζωίαν εκάλεσε. Ταύτας ἡμῖν τὰς
θεοσημείας οἱ αὐτόπτα: αὐτῶν παρέδωκαν, τοσοῦτον
κολακείας καὶ χάριτος ἄμοιρον τὴν μαρτυρίαν τηρή
σαντες, ὡς καὶ τὰ συμβάντα αὐτῷ ἐπονείδιστα γράψαι, διωγμούς, ύβρεις, λιθασμούς, ἐμπτύσματα, ραπίσματα, κολαφίσματα, σταυρόν, ήλους, καὶ θάνατον,
ἐν ἀνάστασις διεδέξατο συντόμως, καὶ τὸν παθόντα
Θεόν σεσαρκωμένον, σημαίνουσα, καὶ τὴν τεκοῦσαν persecutiones, contumelias, lapidationes, spula,
Θεοῦ σαρκωθέντος Μητέρα κηρύττουσα. Εἰ τὰ πράγματα όμοια ἀνάγκη καὶ τὰ ὀνόματα καταδέ
χεσθαι ὅμοια.
colaphos, alapas, crucem, clavos, ac mortem, quam
resurrectio secuta est, breviter atque compendiarie: tum eum, qui passus est, incarnatum Deum
esse significans: tum eam, quæ peperit, incarnati Dei Matrem esse prædicans. Si res inter se similes
sunt, similia quoque nomina suscipere necesse est.
ΝΕ'. — ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
Περὶ τῆς θαυματουργίας τῶν μαρτυρικῶν
λειψάνων.
Εἰ σκανδαλίζῃ ἐπὶ τῇ κόνει τῶν μαρτυρικῶν σωμάτων παρ' ἡμῶν τιμωμένῃ διὰ τὴν περὶ τὸν
Θεὸν αὐτῶν ἀγάπην καὶ ἔνστασιν, ερώτησον τοὺς ἐξ
αὐτῶν τὰς ἰάσεις λαμβάνοντας, καὶ μάθε πόσοις
πάθεσι θεραπείας χαρίζονται. Καὶ οὐ μόνον οὐ
σκώψεις τὸ γινόμενον, ἀλλὰ καὶ ζηλώσεις πάντως τὸ
κατορθούμενον. Εἰ δὲ αὐτὸς νεκρῶν ὀστῶν παραιτῇ
θίγειν, ὡς γέγραφας, τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων καὶ
ἐπὶ κακίᾳ βοηθέντων τὰ λείψανα βδέλυξαι, οὓς ἐν
τῷ ναῷ τῆς Ἐφεσίας Αρτέμιδος κατώρυξαν Ελ
ληνες σεμνοποιοῦντες τὰ αἴσχιστα, καὶ φαύλων
ἀνθρώπων τάτους καὶ κόνεις λοιμοποιοὺς ἐκθειά
ζοντες.
LV. — HIERACL CLARISSIMO.
De miraculis reliquiarum martyrum.
Si te istud offendit, quod martyricorum corporum cinerem, propter eorum erga Deum charitatem
atque constantiam, honore afciamus: eos, qui ab
ipsis medicinam accipiunt, interroga, atque, quot
morbis remedium afſferant, intellige. Sic fict, ut non
modo, id quod a nobis fit, non irrideas cavillisque
incessas, verum etiam quod recte et cum laude ft
imiteris. Quod si mortua ossa contingere detrectas
(ut scripsisti) sceleratorum hominum', quique improbitatis nomine clari ac celebres sunt, reliquias
exsecrare, quas in Ephesiæ Dianæ templo gentiles
defoderunt, turpissimas videlicet res veneratione alficientes, atque improborum hominum sepulcris pestiferos cineres consecrantes, iisque divinos honores tribuentes.
Ε' τά πράγματα όμοια, κ. τ. λ. Nomina
eain rebus consequentia esse debent, ut ait Justinianos in Eat et aliud, Instit., De donationibus, 1. 20, C. de douat, ante nupt., et Constantinus
in 1.7. Si idem codicilli, cod., de codicillis. Cur
diversum his vocabulum mandaretur, quævis ac poleslas una sociasset? Ritt.
Vers. 2 pro δοξάζουσιν in uno cod: legitur δό
ξουσιν. Vers. 5 asteriscus, deficientis index vocabuli,
telli potest, suppleto et, si Vat. 649 optimo exemplari
creditur. Vers. 7 codd. Alt. et Vat. 649 post μητέρα sic habent: ἐξ ἀκολάστων καὶ ἀῤῥήτων παθῶν καὶ συνειληφυῖαν καὶ τετοκυῖαν ἀνέγνωσαν. Alius
cal., qui vocem ἀκολασίας retinet,.eam sine conjunctione καὶ sequenti verbo ἀῤῥήτων continual.
Vers. 10 et seq. pro illis editionis verbis ἦν δὲ
ἡμεῖς, etc., usque ad μονογενή, cod. Vat. 649 sinpliciter habet, τὴν δὲ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μητέρα.
Vers. 17, qui est primus pag. 17, pro ἐκάθαρεν cod.
Barb legit ἐκάθηρε, idemque vers. inde tertio inter
καὶ εἰ φωνητικήν anticulum τὴν omittit licet cod.All.
retineat. Vers. deinde undecimo ejus paginæ qui
primus est litteræ B. codd. Vat. 639 et Alt. xpάžai
που γράψαι scribuut. Vers. post tertio, inter όλους
οι θάνατον deest conjunctio και in cod. Barberino.
Vers. sequenti pro συντόμως cod. Vat. 649 habet
σύντομος. Vers penult. pro εἰ τὰ πράγ., etc., idem
cod. legit, εἰ καὶ τὰ πράγματα, etc., Possin.
Τῇ κόνει τῶν μαρτυρικών σωμάτων παρ'
ἡμῶν τιμωμένῃ. Notabilis locus de reliquiis sanclorum illo ævo honoratis, et quidem non tantum a
vulgo hominum, sed etiam ab imperatoribus qui
et terræ et maris imperium obtinebant, quos ait inf.
epist. 5. lib. 11, ad piscatoris sepulcrum exosculandorum ossium causa se contulisse. Similia passim
sunt apud Chrysostomum et Basilium Magnum.
Hic tamen duplex necessaria est cautio: 1° ui sciamus, præcipuum honorem martyrum non tam in
contactu ac veneratione reliquiarum ipsorum,
quam in imitatione fidei sanctitatisque consistere
teste ipso Isidoro epist. 189 hujus libri 1. 2°. Ne
pro sanctorum lipsanis habeamus quæ vere non
sunt, sed fraudem atque imposturam hic diligenter
caveamus. Exemplum memorabile vide in historia
B. Martini
Severum. Ricc.
artini apud Sulpicium Sever, auctore cod. Alt.
κατάμαθε; et vers. 8 pro θίγειν, θίξειν sic scr
bentibus anibobus codd. Alt. et Vat. 649 POSSIN.
col. 219–220page 21 of 750
PG 78:219πουος 69 η ΝΕΙΛΟ. Περὶ Ἰούδα τοῦ προδότου. Οὐκ ἐπειδὴ προεἶπεν ὁ Κύριος, ὦ θαυμάσιε, τὴν τοῦ Ἰούδα προαίρεσιν, ἐκεῖνος πρὸς τὴν προ δοσίαν ὠλίσθησεν, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ὤδινε τὴν ἐπιβουλὴν ὁ ἀλιτήριος, ὁρῶν τὰ κρύφια τῆς καρδίας κινήματα, τὰ μέλλοντα ὡς παρόντα προέφηνε. Εἰς τὸ εἰρημένον, «Οὐδὲ βάλλουσιν οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς.» Τοὺς σαπέντας τῇ παλαιότητι, καὶ τὴν νέαν χάριν ἀθετήσαντας, ἀσκοὺς παλαιοὺς ὁ Κύριος προσηγόρευσεν, ὡς διαῤῥηγνυμένους, καὶ τὸν καινὸν λόγον τῆς βασιλείας ἐκχέοντας. Τοιοῦτος ὁ Καϊάφας ἐλήλεγκται. Ακούσας γὰρ παρὰ τοῦ Κυρίου, ὅτι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἰμι, διέρρηξε τα ιμάτια. Ο δὲ Πέτρος τὸν νόμον τοῦ Πνεύματος τῆς ζωῆς προσδεξάμενος, οὐ μόνον διδασκόμενος οὐκ ἀνένευσεν, ἀλλὰ καὶ μόνον ἐρωτηθεὶς ὡμολόγησεν, ἔμφυτον δείξας τῆς ἀληθείας τὴν εἴδησιν. ΝΗ'. — ΠΑΤΡΙΜΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Πρὸς ἀποστείλαντας ξένια. Λαχάνοις ἡμᾶς δεξιοῦσαι, σοφῶς τὸ ἀπερίεργον. ἐπιδεικνὺς τῆς διαίτης, καὶ τὰς τοῦ Κυρίου πηγὰς ἀποδρύων, καὶ ὅπως εἶ τοῦ παραδείσου γεωργὸς ἐξ αὐτῶν τῶν δώρων δεικνύς. 10. - ΓΟΡΓΟΝΙΟ. Πώς νοητέον τὸ γεγραμμένον, ο ὓς ἂν εἴπῃ λόγον κατὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ.» Πολυδύναμον καὶ πολυθρύλλητον επεζήτησας ζήτημα, πολλοῖς μὲν ἐρευνηθέν, μόνοις δὲ τοῖς θεοπνεύστοις καταληφθέν, «Ος ἂν εἴποι λόγον κατὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ· ὃς δ᾿ ἂν εἴπῃ κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, οὐκ ἀφεθήσεται αὐτῷ, οὔτε ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι. ο Καὶ τί, ὅτι μιᾶς ούσης τῆς οὐσίας τῆς θεϊκῆς Τριά δος, ἡ κατὰ τοῦ Υἱοῦ βλασφημία, ἔφης, οὐκ ἐκδικεῖ πρὸς τὴν προδ., ἐκεῖνος εἰς προδοσίαν ὠλίσθησεν. 4. ἐπιβουλὴν τῷ διδα σκάλῳ. κινήματα ὡς προγνώστης ὁ Κύριος. Πατρίμῳ Πρίμῳ. τὸ ἀπερίεργον 649 τὸ ἀπέριττον, καὶ τὰς τοῦ Κυρίου πηγὰς ἀποβρύων, καὶ τὰς τοῦ κόρου πηγὰς ἀποδύων. ἀποβρύειν βρω Βύειν πρὸς τὰς πηγὰς, ἀπολύειν ἐπιδύειν ἐπιβύων ἀποβύων εἰ ἀποβρύων επεζήτησας ηρώτησας θεοπνεύστοις ἀνδράσι καὶ τι ὅτι μιᾶς καὶ ὅτι μιᾶς; 14 μια σαρκός ρομαι ἀνθρωπότητος. τὴν κατὰ ὡς κατά.
NILO.
De Juda proditore.
Non quia Dominus Judæ voluntatem animique institutum praedixit, vir eximie, idcirco ille in proditionis crimen lapsus est: verum quia homo nefarius
proditionem parturiebat, ideo is, qui abditos et occultos pectoris motus cernebat, futura tanquam præsentia præmonstravit.
LVII. CYRO.
In illud dictum, Nec mittunt vinum in utres
πουος 69
Eos, qui in vetustate computruerant, novamque
gratiam rejecerunt, utres veteres Dominus appellavit, ut qui frangerentur, ac novum regni sermonem
efunderent. Quo in genere fuisse Caiplas deprehensus est. Nam cum a Domino audiisset, Filius Dei
sum ***, ɔ fregit vestimenta. 18 At vero Petrus, qui
Spritus vitæ legem acceperat, non modo, cum doceretur, non renuit, verum etiam ad solam interrogationem confessus est ", in hoc videlicet insitam
veritatis cognitionem ostendens.
LVIII. PATRIMO MONACHO.
Ad eos qui miserunt xenia.
Oleribus nos accipis, frugalitatem, quam in viclus ratione tenes, prudenter ostendens, ac Domini
fontes profundens, atque te paradisi colonum et
agricolam esse ex ipsis donis planum faciens.
LIX. GORGONIO.
Quomodo illud sit intelligendum, «Quicunque dizerit verbum contra Filium hominis, remittetur ei. ›
η
NG'.
Περὶ Ἰούδα τοῦ προδότου.
Οὐκ ἐπειδὴ προεἶπεν ὁ Κύριος, ὦ θαυμάσιε,
τὴν τοῦ Ἰούδα προαίρεσιν, ἐκεῖνος πρὸς τὴν προδοσίαν ὠλίσθησεν, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ὤδινε τὴν ἐπιβουλὴν ὁ
ἀλιτήριος, ὁρῶν τὰ κρύφια τῆς καρδίας κινήματα,
τὰ μέλλοντα ὡς παρόντα προέφηνε.
NZ'.- KYPQ.
Εἰς τὸ εἰρημένον, «Οὐδὲ βάλλουσιν οἶνον νέον
εἰς ἀσκοὺς παλαιούς.»
Τοὺς σαπέντας τῇ παλαιότητι, καὶ τὴν νέαν χάριν
ἀθετήσαντας, ἀσκοὺς παλαιοὺς ὁ Κύριος προσηγόρευσεν, ὡς διαῤῥηγνυμένους, καὶ τὸν καινὸν λόγον
τῆς βασιλείας ἐκχέοντας. Τοιοῦτος ὁ Καϊάφας ἐλή
λεγκται. Ακούσας γὰρ παρὰ τοῦ Κυρίου, ὅτι Υἱὸς
τοῦ Θεοῦ εἰμι, διέρρηξε τα ιμάτια. Ο δὲ Πέτρος τὸν
νόμον τοῦ Πνεύματος τῆς ζωῆς προσδεξάμενος, οὐ
μόνον διδασκόμενος οὐκ ἀνένευσεν, ἀλλὰ καὶ μόνον
ἐρωτηθεὶς ὡμολόγησεν, ἔμφυτον δείξας τῆς ἀληθείας
τὴν εἴδησιν.
ΝΗ'. — ΠΑΤΡΙΜΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
Πρὸς ἀποστείλαντας ξένια.
Λαχάνοις ἡμᾶς δεξιοῦσαι, σοφῶς τὸ ἀπερίεργον.
ἐπιδεικνὺς τῆς διαίτης, καὶ τὰς τοῦ Κυρίου πηγὰς
ἀποδρύων, καὶ ὅπως εἶ τοῦ παραδείσου γεωργὸς ἐξ
αὐτῶν τῶν δώρων δεικνύς.
10. - ΓΟΡΓΟΝΙΟ.
Πώς νοητέον τὸ γεγραμμένον, ο ὓς ἂν εἴπῃ
λόγον κατὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσε
ται αὐτῷ.»
Πολυδύναμον καὶ πολυθρύλλητον επεζήτησας
ζήτημα, πολλοῖς μὲν ἐρευνηθέν, μόνοις δὲ τοῖς θεο
πνεύστοις καταληφθέν, «Ος ἂν εἴποι λόγον κατὰ
τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ· ὃς δ᾿ ἂν
εἴπῃ κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, οὐκ ἀφεθήσεται
αὐτῷ, οὔτε ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι. ο
Καὶ τί, ὅτι μιᾶς ούσης τῆς οὐσίας τῆς θεϊκῆς Τριά
δος, ἡ κατὰ τοῦ Υἱοῦ βλασφημία, ἔφης, οὐκ ἐκδικεῖ
Quæstionem mihi magnam vim habentem ac valde
pervulgatam proposuisti, atque a multis quidem investigatam: cæterum ab iis solis, qui divinitus afNati sunt, perceptam et comprehensam, nimirum
quid sibi velit id quod ait Christus, • Quicunque
dixerit verbum adversus Filium boninis, remittetur
ei; quicunque autem dixerit adversus Spiritum
sanctum, non remittetur ei, nec in hoc sæculo, nec
** Matth. ix, 17. *** Matth. xxv1, 64. * Matth. xvi, 16.
Longe plenius et emendatius exhibetur hæc
epistola in codd. Vat. 649 et Alt, quam in editione;
nam quod vers. 2 legitur πρὸς τὴν προδ., etc.,
accommodatius ad Græcæ usum elegantiæ illi codd.
habent, ἐκεῖνος εἰς προδοσίαν ὠλίσθησεν. Vers. 4.
post ἐπιβουλὴν recte supplent ambo codd. τῷ διδασκάλῳ. et vers. penult. post κινήματα opportune
item addunt, ὡς προγνώστης ὁ Κύριος. Possit.
lu codd. Sfort. et alt. inscribitur hæc ep.
non Πατρίμῳ sed Πρίμῳ. Versu deinde primo, pro τὸ
ἀπερίεργον codd. Vat. 649 et Alt. legit, τὸ ἀπέριττον,
Vers. seq. pro καὶ τὰς τοῦ Κυρίου πηγὰς ἀποβρύων,
longe, ni fallor, castigatius et aptius codex Vatic. 649
legit, καὶ τὰς τοῦ κόρου πηγὰς ἀποδύων. Quanto
enim magis convenit ad sententiam loci, dici, esu
«lerum satietatis fontes obstrui, quam nescio quos.
Domini fontes profundi, quomodo Latinus interpres
loquitur: non ille quidem culpandus, quo enim alio
plausibilius nodo potuit reddere verbum quod in
exemplari suo reperi ἀποβρύειν quam illud: βρω
ducendo quod sonat scaturire, affluere, abundare, etc.? Geternm id verbum inusitatum non faeile crediderim ab Isidoro docto et polito scriptore
usurpatum. Βύειν auten, obstruere, obiurare, nolissimum et πρὸς τὰς πηγὰς, ad fontes, pertinens ver
burn est; cujus etsi compositum ἀπολύειν infre
quenter occurrat, reperitur tamen formæ similis
ἐπιδύειν apud Aristophanem. nec fortasse vana
conjectura sit, hic ἐπιβύων ab Isidoro positum,
vitio amanuensium in ἀποβύων εἰ ἀποβρύων abiisse.
Nam titubatum in hoc verbo, ex cod. Alt. intelligitur, ubi circa hoc verbuin stiginata visuntur suspectum illud se habere indicantium lectorum.
Possi.
Pro επεζήτησας repones ηρώτησας si codd.
Vat. 649 et Alt. sequi volueris; itemque vers. 3
post θεοπνεύστοις addes ἀνδράσι quam illic vocem
winbo illi codd. supplent. Vers. quoque 7.
pro καὶ
τι ὅτι μιᾶς habent solum, καὶ ὅτι μιᾶς; et vers. 14
μια σαρκός ρομαι ἀνθρωπότητος. Vers. denique
penult. col. All. pro τὴν κατὰ legit ὡς κατά.
Possex.
col. 221–222page 22 of 750
PG 78:221ται, ἀλλ' ἡ κατὰ τοῦ Πνεύματος μόνη; Ακουε τοίνυν ';» ὓς ἂν εἴποι κατὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου βλάσφημον λόγον, οὐ κρίνεται, εἶπεν ὁ Κύριος· ἐπειδὴ τοῖς λημῶσι τὸν τῆς διανοίας ἐφθαλμόν, δυσκατάληπτος καὶ δυσθεώρητος ὁ ἡνωμένος ἀῤῥήτω; Θεὸς τῇ εὐτε λείᾳ τῆς φαινομένης σαρκός, άγνοουμένης της κρυπτομένης θεότητος. Τοῖς δὲ καθαροῖς τὴν διά νοιαν, οἷς ἐπεφάνη ή σαρκωθείσα θεότης, οὐδὲ ἀπιστία ὅλως ἐγγέγονεν, οὐδὲ ἡ τῆς κρίσεως ἠπεί ληται ἀνταπόδοσις. Ἡ δὲ κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου βλασφημία διὰ τοῦτο ὑπάρχει ἀσύγγνωστος, ἐπειδὴ αὐτὰ τὰ ἔργα φαινόμενα, ἀγνώμονας καὶ ἀχαρίστους ελέγχει τους βλασφημοῦντας. Τῶν γὰρ παθῶν ἐκκοπτομένων, καὶ τῶν δαιμόνων ἐλαυνομέ των ἐν τῇ δυνάμει τῆς θεότητος, ἐν τῷ Βεελζεβούλ ταύτας γίνεσθαι τὰς θεοσημείας οι γογγυσταὶ Ἰου βαῖοι ἐσυκοφάντησαν. Ταύτην οὖν τὴν βλασφημίαν τὴν κατὰ τῆς θείας τρανῶς οὖσαν οὐσίας, ἀσυγχώρη τον εἶναι ὁ Κύριος ἀπεφήνατο. 8. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰς τὸ αὐτό. Ὅτι μὲν ἔφης κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ή βλασφημία, δῆλον ἐξ αὐτῆς τῆς τοῦ Κυρίου φωνῆς λεγούσης, ο ὓς ἂν εἴποι κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, οὐκ ἀφεθήσεται αὐτῷ.» Καὶ ὅτι ἡ κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου ἐκδικεῖται ἡ βλασφημία, σαφές. Ότι δὲ τῆς θείας ἐστὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐσίας, τοῦτο σὺ ἔτησας Γραφικώς τρανωθῆναι. Εξεστί σοι ἀγχινοῦντι καὶ μικρὸν προελθόντι ἐκ τῶν ἐν χερσὶ τοῦ Κυρίου φωνῶν καὶ τὴν λύσιν εὑρεῖν. < Εἰ ἐγώ, φησὶν, ἐν τῷ] Βεελζεβούλ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οι εἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβάλλουσιν; › Εἰ δὲ πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω ταῦτα, ἄρα ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασι λεία τοῦ Θεοῦ. Ἐν τῷ ἑτέρῳ σαφέστερον εἰρηκώς εξαγγελιστής, «Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν δακτύλῳ Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια.» Δάκτυλον Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα λέγων τὸ ἅγιον. Δάκτυλος δὲ, ὡς ἐν ὑποδείγματι τῷ καθ' ἡμᾶς, τῆς οὐσίας ἐστὶ τοῦ σώματος. Τὴν τοίνυν ἀχώριστον καὶ συγγενή τῆς θείας ουσίας τοῦ Πνεύ ματος τοῦ ἁγίου ὑπόστασιν, τῷ τοῦ δακτύλου ὀνό ματι εφανέρωσε. ΣΑ'. - ΖΩΣΙΜΟ. Πρὸς Ζώσιμον χρήσις, τινὰς τοῦ ἁγίου Βασι λείου ἐπιστολάς φέροντα. Ηδέως ἂν ἐροίμην σε Γραφικώς τον Αιθίοπα ἔφης ἔφη οι εἴποι εἴπῃ. ή σύ σοί. γνωσι ἔξεστι δέ; ἀγχινοῦντι απλα αγγινοώτατε, ἐκβάλλουσιν 649 έκβαλοῦσιν. 14 εὐαγγελιστῇ γραφικώς Εγγραφικῶς. 5 μνημονεύεις τινῶν, μνημονεύεις,
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST LXI.
una sit divina Trinitas, blasphemia adversus Filium
minime plectatur, verum ea sola, quæ Spiritum sanelum incessit. Audi igitur: Quicunque contumeliosum verbuin adversus Filium hominis dixerit, non
judicatur, inquit Dominus, quoniam ii, quorum
mentis oculi lippiunt, Deum areano atque omni sermone præstantiori modo cum visibilis carnis vikitate unitum ægre percipere et contemplari possunt,
quod videlicet abscondita divinitas ignoretur. Hominibus autem animi puritate præditis, quibus incarnata divinitas apparuit, nec infidelitas animo inest,
nec judicii ultio denuntiatur. At vero contumelia
adversus Spiritum sanctum conjecta idcirco venia
caret, quoniam ipsa opera in oculis et aspectu poται, ἀλλ' ἡ κατὰ τοῦ Πνεύματος μόνη; Ακουε τοίνυν in futuro G ';» et quid causæ sit, quamobrem, cum
ὓς ἂν εἴποι κατὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου βλάσφη
μον λόγον, οὐ κρίνεται, εἶπεν ὁ Κύριος· ἐπειδὴ τοῖς
λημῶσι τὸν τῆς διανοίας ἐφθαλμόν, δυσκατάληπτος
καὶ δυσθεώρητος ὁ ἡνωμένος ἀῤῥήτω; Θεὸς τῇ εὐτε
λείᾳ τῆς φαινομένης σαρκός, άγνοουμένης της
κρυπτομένης θεότητος. Τοῖς δὲ καθαροῖς τὴν διά
νοιαν, οἷς ἐπεφάνη ή σαρκωθείσα θεότης, οὐδὲ
ἀπιστία ὅλως ἐγγέγονεν, οὐδὲ ἡ τῆς κρίσεως ἠπεί
ληται ἀνταπόδοσις. Ἡ δὲ κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ
ἁγίου βλασφημία διὰ τοῦτο ὑπάρχει ἀσύγγνωστος,
ἐπειδὴ αὐτὰ τὰ ἔργα φαινόμενα, ἀγνώμονας καὶ
ἀχαρίστους ελέγχει τους βλασφημοῦντας. Τῶν γὰρ
παθῶν ἐκκοπτομένων, καὶ τῶν δαιμόνων ἐλαυνομέ
των ἐν τῇ δυνάμει τῆς θεότητος, ἐν τῷ Βεελζεβούλ
ταύτας γίνεσθαι τὰς θεοσημείας οι γογγυσταὶ Ἰου- sita eos qui contumeliam inferunt malignitatis et
βαῖοι ἐσυκοφάντησαν. Ταύτην οὖν τὴν βλασφημίαν
τὴν κατὰ τῆς θείας τρανῶς οὖσαν οὐσίας, ἀσυγχώρητον εἶναι ὁ Κύριος ἀπεφήνατο.
calutnniam affirmabant. Quocirca Dominus hanc
tebat, omnis veniæ expertem esse pronuntiavit.
Εἰς τὸ αὐτό.
ingratitudinis convincunt. Nam cum divina natura
potentia morbi exscinderentur, ac daemones pellerentor, hæc divina signa in Beelzebub edi Judæi per
contumeliam, quæ divinam essentiam perspicue impeὍτι μὲν ἔφης κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ή
βλασφημία, δῆλον ἐξ αὐτῆς τῆς τοῦ Κυρίου φωνῆς
λεγούσης, ο ὓς ἂν εἴποι κατὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ
ἁγίου, οὐκ ἀφεθήσεται αὐτῷ.» Καὶ ὅτι ἡ κατὰ τοῦ
Πνεύματος τοῦ ἁγίου ἐκδικεῖται ἡ βλασφημία, σαφές.
Ότι δὲ τῆς θείας ἐστὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐσίας,
τοῦτο σὺ ἔτησας Γραφικώς τρανωθῆναι. Εξεστί σοι
ἀγχινοῦντι καὶ μικρὸν προελθόντι ἐκ τῶν ἐν χερσὶ
τοῦ Κυρίου φωνῶν καὶ τὴν λύσιν εὑρεῖν. < Εἰ ἐγώ,
φησὶν, ἐν τῷ] Βεελζεβούλ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οι
εἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβάλλουσιν; › Εἰ δὲ πνεύματι
Θεοῦ ἐκβάλλω ταῦτα, ἄρα ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ἐν τῷ ἑτέρῳ σαφέστερον εἰρηκώς
εξαγγελιστής, «Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν δακτύλῳ Θεοῦ ἐκβάλλω
τὰ δαιμόνια.» Δάκτυλον Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα λέγων τὸ
ἅγιον. Δάκτυλος δὲ, ὡς ἐν ὑποδείγματι τῷ καθ'
ἡμᾶς, τῆς οὐσίας ἐστὶ τοῦ σώματος. Τὴν τοίνυν
ἀχώριστον καὶ συγγενή τῆς θείας ουσίας τοῦ Πνεύ
ματος τοῦ ἁγίου ὑπόστασιν, τῷ τοῦ δακτύλου ὀνό
ματι εφανέρωσε.
ΣΑ'. - ΖΩΣΙΜΟ.
Πρὸς Ζώσιμον χρήσις, τινὰς τοῦ ἁγίου Βασι
λείου ἐπιστολάς φέροντα.
Ηδέως ἂν ἐροίμην σε Γραφικώς τον Αιθίοπα
**: Matth. xii, 32.
** ibid., 27. es Luc. xi, 10.
LX. EIDEM.
In idem.
Quod quædam in Spiritum sanctum blasphemia
sit, inquis, ex ipsa Donini voce constat, bis verbis
atentis: «Si quis blasphemum verbum adversus Spiritum sanctum dixerit, non remittetur ei.» Alque
illud item perspicuum est, blasphemiam Spiritui
sancto illatam vindicari. 19 Quod autem Spiritus
sanctus' divinæ naturæ sit, ut tibi dilucidis et apertis Scriptare testimoniis declaretur, postulasti. Αtqui tibi, si ingenii solertiam adhibeas, atque ex eo
loco, quem manibus tenes, aliquanto longius progressus fueris, ex Domini vocibus qurstionis hujusce solutionem nancisci licet. Si enim ego, inquit, in Beelzebub ejicio demonia, filii vestri in quo
ejiciunt? Si autem in Spiritu Dei ea ejicio, profecto
pervenit in vos regnum Dei ".» Porro apud alterum evangelistam apertius ita habetur: «Si ego in
digito Dei ejicio dæmonia ". › Quo loco per Dei digitum Spiritus sanctus intelligitur. Atqui digitus, ut
a nobis exemplum sumam, ex corporis essentia est.
Quamobrem a divina essentia inseparabilem et cognatam Spiritus sancti personam esse, per digiti
vocabulum declaravit.
LXI. ZOSIMO.
Ad Zosimum quasdam epistolas S. Basilii ferentem,
Libenter ex te, qui Æthiops animo es, ScriVARIÆ LECTIONES ET NOTÆ.
Vers. 1, non ἔφης sed ἔφη balnet cool.
Ali., οι vers. 5 non εἴποι sed εἴπῃ. Vers. 5 idem
omittit articulum ή vers. 7, qui est duobus pag. 19
pro σύ codd. Αld. et Vat. 646 legunt σοί. fidemque
γνωσι ἔξεστι addunt δέ; mox pro, ἀγχινοῦντι legunt
απλα αγγινοώτατε, et quod statim in editis pouitur, xal, Alt. omittit, 'nti et alterum xal vers.
sequenti post nomen wvwv. Vers. undecimo pro
ἐκβάλλουσιν cod. Vat. 649 legit έκβαλοῦσιν. Vers. 14
idem habet εὐαγγελιστῇ in quarto casu, non in
recto ut edits. Possin.
Vers. 1 pro γραφικώς codd. Alt. et Vat. 649
habent Εγγραφικῶς. Vers. 5 illa, μνημονεύεις
τινῶν, etc., sic exhibet cod. Vat. 649, μνημονεύεις,
col. 223–224page 23 of 750
PG 78:223Ως τινες γάρ φασι, ῥημάτων μνημονεύεις τινῶν τοῦ θεοπνεύστου Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου, οὗ τῶν πρα τὴν γνώμην "Αρά γε γινώσκεις ἀναγινώσκεις; ο γμάτων κατ' οὐδὲν μνημονεύεις. Εἰ δὲ ἀληθὴς εἶ τοῦ ἀνδρὸς ἐραστὴς, ἔργοις τοὺς ἐκείνου λόγους ἐπιδεῖξαι, δι' ὧν τὰ ἤθη κανόνι φιλοσοφίας ἐῤῥύθμισεν. Εἰ γὰρ τὴν κατὰ μεθυόντων τοῦ ἀνδρὸς μετεχειρίσω πυκτίδα, σαυτόν εὑρήσεις ἐκεῖ, τὸν μυρίον ἑσμὸν τῶν αἰσχυνῶν ὑπομένοντα. ΣΒ. - ΘΕΟΠΟΜΠΟ ΜΟΝΑΧΟ. Λόγος πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀκουόντων γινόμενος, λόγος ἐστὶν ἐνδύναμος, ἐνδίχως λόγος καλούμενος, καὶ πρὸς Θεὸν ἔχων τὴν μίμησιν. Ὁ δὲ πρὸς τέρψιν [μόνην] καὶ κρότον τελευτῶν, ἦχος ἐπὶ χαλκού τοῖς μεγάλοις ψόφοις τὴν ἀκοὴν ἐνηχῶν. "Η τοίνυν σεμνότητι τὸν λόγον σου ρύθμιζε, προτιμῶν τοῦ κόμπου τὸ μέτριον, ἢ γίνωσκε κύμβαλον ὤν, τη σκηνῇ τῶν θεάτρων ἁρμόδιον. ΕΓ'. ΘΑΛΕΛΑΙΟ ΜΟΝΑΧΟ. *Οτι πάντη ἀλλότριον ἀναχωρητοῦ, τὸ Ἑλληνικοῖς ἐντυγχάνειν συγγράμμασιν. Τίς σε οὐ κωμῳδήσει; τίς σε οὐκ ἐλεήσει, ἐν γα λήνῃ φιλοσοφίας τῶν τοῦ Κυρίου μαθητῶν καθεζόμενον, καὶ θόρυβον καὶ βρασμὸν Ἑλληνικῶν συγγραφέων καὶ ποιητῶν ἐφελκόμενον; Τί γάρ, εἰπέ μου, παρ' ἐκείνοις τῶν καθ' ἡμᾶς προτιμότερον; Τί δὲ οὐ ψεύδους γέμει καὶ γέλωτος, ὧν ἐκεῖνοι σπουδάζουσιν; Οὐχ αἱ θεότητες ἐκ παθῶν Οὐχ αἱ ἀνδρεῖαι ὑπὲρ παθῶν; Οὐχ οἱ ἀγῶνες ὑπὲρ παθῶν; Φεύγε τοίνυν καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς αἰσχρότητος. Δεινῶς γὰρ οἶδεν ἀναστομοῦν τοὺς τῶν τραυμάτων συνου λώσαντας μώλωπας· μήποτε ὑποστρέψῃ τὸ πνεῦμα τῆς πονηρίας σφοδρότερον, καὶ χείρονά σοι τὴν ήτταν τῆς προτέρας ἀγνοίας ἡ ῥαθυμίας εργά σηται. ΕΔ'. ΕΥΛΑΜΠΙΩ. Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ Ἰωάννου τοῖς ὄχλοις Ηδη δὲ ἡ ἀξίνη πρὸς τήν. Τὴν ἄκαρπον Ἰουδαίων θεωρῶν ὁ Ιωάννης προ αίρεσιν, δένδροις αὐτοὺς ἀκάρποις παρείκασε, πρὸς εἰσέτι οὖν τοῦ θεοπνεύστου, μνημονεύεις τινῶν εἰσέτι τοῦ θε., 4, βασιλείου, βασιῶν, βασιλείου. 6 μου! εραστής ἐκείνου εκείνους. πυκτίδα πτυκτήν. ὑπομένοντα, εἰ δὲ μετάθοιο τῆς αὐθαιρέτου παραπληξίας, ἐτίμησας υπακοῇ τὸν διδάξαντα, ἐπὶ ἐστί, ἐνηχῶν ἐνοχλῶν. Οὐχ αἱ θεότητες ἐκ παθῶν, κ. τ. λ. οὗ καὶ οὐχ αἱ οὐχ οἱ οὗ ὅπου. Κίττ. Νομ θαλελαίῳ Θελεσέῳ ἀγῶνες ὑπὲρ αἰῶνες διά, 100 για αναστομούν, ἀναστομεῖν.
Ως τινες γάρ φασι, ῥημάτων μνημονεύεις τινῶν τοῦ
θεοπνεύστου Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου, οὗ τῶν πρα
pluræ verbis sciscitarer: Num, quæ legis, intelli- τὴν γνώμην "Αρά γε γινώσκεις & ἀναγινώσκεις; ο
gis “… › Ut enim nonnulli aiunt, quædam divino Spiritu
afflati Patris nostri Basilii verba memoria, tenes, cujus
· tamen res nullo modo memoria complecteris. Quod
si verus es illius viri amator, ipsius sermones, quibus hominum mores per philosophiæ regulam composuit, operibus ostende. Nam si orationem eain,
quam vir ille adversus temulentos edidit, in manus
sumpseris, illic infinitis teipsum probris onerari reperies.
THEOPOMPO MONACHO.
Sermo, qui ad audientium utilitatem habetur, potens sermo est, quippe qui optimo jure sermo appelletur, imitationemque ad Deum habeat. At qui voluptate sola et plausu terminatur, æris- sonus est,
magno strepitu aurem personans ". Quare, aut sermonem tuum gråvitate moderare, ac sermonis fastui ac pomnpae mediocritatem antepone: aut le cyinDalumn theatrorum scenæ accommodum esse scito.
THALELÆO MONACHO.
Prorsus alienum esse ab anachoreta gentilium scripla
legere.
γμάτων κατ' οὐδὲν μνημονεύεις. Εἰ δὲ ἀληθὴς εἶ τοῦ
ἀνδρὸς ἐραστὴς, ἔργοις τοὺς ἐκείνου λόγους ἐπίδειξαι, δι' ὧν τὰ ἤθη κανόνι φιλοσοφίας ἐῤῥύθμισεν.
Εἰ γὰρ τὴν κατὰ μεθυόντων τοῦ ἀνδρὸς μετεχειρίσω
πυκτίδα, σαυτόν εὑρήσεις ἐκεῖ, τὸν μυρίον ἑσμὸν τῶν
αἰσχυνῶν ὑπομένοντα.
ΣΒ. - ΘΕΟΠΟΜΠΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Λόγος πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀκουόντων γινόμενος,
λόγος ἐστὶν ἐνδύναμος, ἐνδίχως λόγος καλούμενος,
καὶ πρὸς Θεὸν ἔχων τὴν μίμησιν. Ὁ δὲ πρὸς τέρψιν
[μόνην] καὶ κρότον τελευτῶν, ἦχος ἐπὶ χαλκού
τοῖς μεγάλοις ψόφοις τὴν ἀκοὴν ἐνηχῶν. "Η τοίνυν
σεμνότητι τὸν λόγον σου ρύθμιζε, προτιμῶν τοῦ
κόμπου τὸ μέτριον, ἢ γίνωσκε κύμβαλον ὤν, τη
σκηνῇ τῶν θεάτρων ἁρμόδιον.
Quis te comicis salibus non perstringat? Quis te
non commisereatur, qui cum in philosophiae discipulorum Domini tranquillitate sedeas, gentilium historicorum et poetarum tumultum atque æstuin tecum trabas? Quid enim, dic, quæso, apud illos est,
quod religioni nostræ sit præferendum? Quid non
mendacio ac risu scatel, ex iis quæ magno studio
consectantur? Annon divinitates ex vitiosis affectio.
nibus? Annon fortia facinora pro vitiosis affectionibus? Aunon certamina pro vitiosis affectiouibus?
Quamobrem ipsam quoque fœditatis et obscenitatis
lectionem fuge 20 (nam ea miram ad aperienda
vulnera jam cicatrice obducta vim habet), ne alioqui vehementiore cum impetu spiritus improbus
revertatur, ac deteriorem et perniciosiorem tìbi
priore ignorantia aut negligentia cladem inferat",
LXIV. EULAMPIO.
In illud a Joanne dictum turbis: • Jam securis, etc.
Sterilem Judæorum voluntatem atque animi institutum Joannes perspiciens, infrugiferis arboribus
ΕΓ'.
ΘΑΛΕΛΑΙΟ ΜΟΝΑΧΟ.
*Οτι πάντη ἀλλότριον ἀναχωρητοῦ, τὸ Ἑλληνι
κοῖς ἐντυγχάνειν συγγράμμασιν.
Τίς σε οὐ κωμῳδήσει; τίς σε οὐκ ἐλεήσει, ἐν γα
λήνῃ φιλοσοφίας τῶν τοῦ Κυρίου μαθητῶν καθεζό
μενον, καὶ θόρυβον καὶ βρασμὸν Ἑλληνικῶν συγγρα
φέων καὶ ποιητῶν ἐφελκόμενον; Τί γάρ, εἰπέ μου,
παρ' ἐκείνοις τῶν καθ' ἡμᾶς προτιμότερον; Τί δὲ οὐ
ψεύδους γέμει καὶ γέλωτος, ὧν ἐκεῖνοι σπουδάζου
σιν; Οὐχ αἱ θεότητες ἐκ παθῶν Οὐχ αἱ ἀνδρεῖαι
ὑπὲρ παθῶν; Οὐχ οἱ ἀγῶνες ὑπὲρ παθῶν; Φεύγε
τοίνυν καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς αἰσχρότητος. Δεινῶς
γὰρ οἶδεν ἀναστομοῦν τοὺς τῶν τραυμάτων συνου
λώσαντας μώλωπας· μήποτε ὑποστρέψῃ τὸ πνεῦμα
τῆς πονηρίας σφοδρότερον, καὶ χείρονά σοι τὴν
ήτταν τῆς προτέρας ἀγνοίας ἡ ῥαθυμίας εργά
σηται.
ΕΔ'.
· ΕΥΛΑΜΠΙΩ.
Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ Ἰωάννου τοῖς ὄχλοις
• Ηδη δὲ ἡ ἀξίνη πρὸς τήν.
Τὴν ἄκαρπον Ἰουδαίων θεωρῶν ὁ Ιωάννης προαίρεσιν, δένδροις αὐτοὺς ἀκάρποις παρείκασε, πρὸς
** Act. VIII, 27. 67 Cor. XIII, 1. * Luc. x1, 24 seqq.
εἰσέτι οὖν τοῦ θεοπνεύστου, etc. Codex vero Alt.
μνημονεύεις τινῶν (quod tamen ponit in margine
εἰσέτι τοῦ θε., etc. Vers. 4, pro βασιλείου, in contextu
cod. Alt. legitur βασιῶν, sed in margine e regione
scribitur βασιλείου. Vers. 6 μου! εραστής idem.
addit ev, et mox pro ἐκείνου habet εκείνους.
Vers. penult. pro πυκτίδα Codd. Sfort., Vat. 649 et
Alt. legunt πτυκτήν. Al Guem post ὑπομένοντα,
codd. Vat. 649 et Alt. adjungunt hoc comma: εἰ δὲ
μετάθοιο τῆς αὐθαιρέτου παραπληξίας, ἐτίμησας
υπακοῇ τὸν διδάξαντα, Ice cel, si autem mutatus
fueris a voluntaria insania, honorasti obedientia
eum qui te docuit. Possis.
Pro ἐπὶ codd. Vat. 649 et Alt. habent ἐστί,
et vers. seq. pro ἐνηχῶν legunt, ἐνοχλῶν. PossiN.
Οὐχ αἱ θεότητες ἐκ παθῶν, κ. τ. λ. Omnia haec
interrogative reddidit Billius, nec rejicienda cuiquamm
videatur lectio, melius tamen puto, quod in cod.
Bav. inveni, οὗ καὶ ter positum pro οὐχ αἱ vel οὐχ
οἱ οὗ idem hic valet quod ὅπου. Malim igitur vertere,
Ubi etiam. Confer Tertullian. Apologetic. c. 14, et
15, Minutium Felicem in Oclavio. Κίττ.
Νομ θαλελαίῳ sed Θελεσέῳ hanc epist. inscribout codd. Ait. et Vat. 649. Vers. deile 8, pro
ἀγῶνες ὑπὲρ cod. Alt. legit αἰῶνες διά, etc., et vers.
100 για αναστομούν, ἀναστομεῖν. Possis.
!
col. 225–226page 24 of 750
PG 78:225τὴν ρίζαν αὐτῶν κεῖσθαι τὴν ἀξίνην ἀποφηνάμενος, τὴν ὀξείαν καὶ σύντομον τοῦ Εὐαγγελίου διαίρεσιν, ὑφ᾽ ἧς πᾶν δένδρον μή ποιοῦν καρπὸν καλὸν, έχε κόπτεται οὐκ ὀρύσσεται. Η γὰρ φυὴ τῶν ῥιζών, ὁ νόμος δηλαδή, καταλείπεται, ἐφ᾽ ἣν ὁ νέος λαὸς ἐγε κεντρίζεται. ΣΕ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Τί ἐστιν, ' Οὗ τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ. Μαθεῖν θέλων ἐσήμανας τίς ἡ τοῦ πτύου ἐνέργεια Αν μεταχειρίζεται προς καθαρισμὸν τῆς ἅλωνος τῆς Ιδίας ὁ Κύριος. Τοῦτο τοίνυν ἐστίν, ὡς οἶμαι, τὸ νόημα, ἅλωνα, τὴν πάνδημον τῆς οἰκουμένης Εκε κλησίαν προσαγορεύει, ἐν ᾗ πάντα τὸν θερισμόν συναγείρει τῆς ἀνθρωπότητος. Πτύον δὲ, τὴν δικαίαν κρίσιν καλεῖ, ἥτις ἑκάστῳ τὴν πρόσφορον τάξιν ὁρί ζουσα, τοὺς μὲν ἀχυρώδεις καὶ χαύνους, καὶ παντὶ ἀνέμῳ ἁμαρτίας ῥιπιζομένους, εἰς καῦσιν ἐκδίδωσι·. τοὺς δὲ καθαρότητι ἔργων, καὶ μετανοίας καρποῖς εὐθηνήσαντας, εἰς ἀποθήκην συνάγεσθαι λέγει ὁ δίκαιος κριτής, τὴν πρέπουσαν [τοῖς πιστοῖς καὶ ἀξίοις αὐτοῦ ἐργάταις καὶ γεωργοίς ] ἦν καὶ μονὴν ὀνομάζει σωτήριον. Ἐκεῖ γάρ ἐστιν ὄντως ἡ μονή. Η γὰρ παρούσα ζωή, σκηνή ἐστιν εὐτελής, συνδρόμου ἔχουσα τῇ συμπήξει καὶ τὴν κατάλυσιν. 34. - ΚΑΙΣΑΡΙΟ ΚΟΜΗΤΙ. Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, «"Αφες ἄρτι.» Τι πρέπον ἑκάστῳ καιρῷ προσνέμων ὁ δίκαιος κριτής, Αφες ἄρτι, τῷ Ἰωάννῃ ἔλεγε παραιτουμένῳ τὸ βάπτισμα. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνος ὡς τῷ Δε σπότῃ τὸ σέβας ἀποδιδούς, ἅπτεσθαι τῆς θείας οὐκ έτοιμα κεφαλῆς, «"Αφες άρτι, ο ἤκουσε. Νῦν, φησί, πτωχείας καιρός, συγκαταβάσεως θεσμός, δι᾿ ὄν ἀνείληφα ἄνθρωπον, λαμβάνω τὸ βάπτισμα, [ἵνα] ἐκεῖνον καθάρω τῆς παραβάσεως. Οὐ χρεία νῦν τῆς Δεσποτικῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ τῆς δουλικῆς εὐτελείας. "Αφες ἄρτι πληρωθῆναι τὴν εὐσπλαγχνίαν, ἵνα μὴ ἐμποδισθῇ τῶν ἀνθρώπων σωτηρία. Οὕτως γὰρ τρόπον ἡμῖν ἐστι πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Δι καιοσύνη γάρ ἐστι, τὰ πάθη τῶν ἀνθρώπων ἀναδεξάμενον, ἀπαθῶς ὑπὲρ αὐτῶν καὶ βάπτισμα δέξασθαι, λυτήριον τῆς αὐτῶν ἁμαρτίας, καὶ σύμβολον τῆς αὐτῶν ἐν ἐμοὶ ἀφθαρσίας. το εκκόπτεται εναι μεν, ορύσσεται δέ. συνάγει την πρέπουσαν, ἣν καὶ μονὴν ὁ δίκαιος κριτής τοῖς πιστοῖς καὶ ἀξίοις αὐτοῦ ἐργάταις ὀνομάζει σωτήριος. Ἐκεῖ γὰρ, ἔχουσα πολλάκις. ανθρώπων ή, δικαιοσύνη δικαιοσύνης, ἀπαθῶς ἀληθῶς. τῆς αὐτῶν ἐν ἐμοὶ ἀφθαρσίας, ἐπὶ τῆς ἐμαυτῷ ἀφθαρσίας.
¦
EPISTOLARUM LIB. I. - EPIST. LXVI.
τὴν ρίζαν αὐτῶν κεῖσθαι τὴν ἀξίνην ἀποφηνάμενος, eos comparavit, ad eorum radicem securiin posiτὴν ὀξείαν καὶ σύντομον τοῦ Εὐαγγελίου διαίρεσιν,
ὑφ᾽ ἧς πᾶν δένδρον μή ποιοῦν καρπὸν καλὸν, έχε
κόπτεται οὐκ ὀρύσσεται. Η γὰρ φυὴ τῶν ῥιζών,
ὁ νόμος δηλαδή, καταλείπεται, ἐφ᾽ ἣν ὁ νέος λαὸς ἐγε
κεντρίζεται.
ΣΕ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Τί ἐστιν, ' Οὗ τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ.
Μαθεῖν θέλων ἐσήμανας τίς ἡ τοῦ πτύου ἐνέργεια
Αν μεταχειρίζεται προς καθαρισμὸν τῆς ἅλωνος τῆς
Ιδίας ὁ Κύριος. Τοῦτο τοίνυν ἐστίν, ὡς οἶμαι, τὸ
νόημα, ἅλωνα, τὴν πάνδημον τῆς οἰκουμένης Εκε
κλησίαν προσαγορεύει, ἐν ᾗ πάντα τὸν θερισμόν
συναγείρει τῆς ἀνθρωπότητος. Πτύον δὲ, τὴν δικαίαν
κρίσιν καλεῖ, ἥτις ἑκάστῳ τὴν πρόσφορον τάξιν ὁρίζουσα, τοὺς μὲν ἀχυρώδεις καὶ χαύνους, καὶ παντὶ
ἀνέμῳ ἁμαρτίας ῥιπιζομένους, εἰς καῦσιν ἐκδίδωσι·.
τοὺς δὲ καθαρότητι ἔργων, καὶ μετανοίας καρποῖς
εὐθηνήσαντας, εἰς ἀποθήκην συνάγεσθαι λέγει ὁ
δίκαιος κριτής, τὴν πρέπουσαν [τοῖς πιστοῖς καὶ
ἀξίοις αὐτοῦ ἐργάταις καὶ γεωργοίς ] ἦν καὶ μονὴν
ὀνομάζει σωτήριον. Ἐκεῖ γάρ ἐστιν ὄντως ἡ μονή.
Η γὰρ παρούσα ζωή, σκηνή ἐστιν εὐτελής, σύνδρο
μου ἔχουσα τῇ συμπήξει καὶ τὴν κατάλυσιν.
tam esse pronuntians, hoc est acutam ac compendiosain Evangelii divisionem, qua omnis arbor non
faciens fructum bonum, exscinditur ", non autem
folitur. Siquidem id quod ex radicibus pullulavit, hoc
est lex, relinquitur: cui populus novus inseritur.
LXV. EIDEM.
Quid sit illud, ‹ Cujus ventilabrum in manu ejus***¸»
Significasti per litteras, te scire cupere, quænam
ventilabri illius, quod Dominus ad areæ suæ purgationem sumit, vis ac facultas sit. Ilic igitur, ni me
opinio fallit, sensus est. Areæ nomine universam
orbis terrarum Ecclesiam intelligit, in qua omnem
humana naturæ messem cogit. Ventilabri autemn vocabulo justumn judicium appellat, quod quidem eum,
qui cuique aptus sit, gradum distinguens ac deßniens, paleares quidem, ut ita dicam, ac dissolutos
homines, quique ad omnem peccati ventum huc illucque jactantur, flammis addicit: eos autem, qui
operum puritate, ac pœnitentiæ fructibus abundanrunt, in horreum congregari justus judex ait, hoc
est piis, seque dignis operariis atque agricolis congruens domicilium 7. Quam etiain salutarem mansionem nuncupat. Illic enim vere mansio est. Nam
præseus vita tentorium vile est: quod simul atque compactum ac fixum est, eodem temporis puncto
solvitur.
34. - ΚΑΙΣΑΡΙΟ ΚΟΜΗΤΙ.
Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, «"Αφες ἄρτι.»
Τι πρέπον ἑκάστῳ καιρῷ προσνέμων ὁ δίκαιος
κριτής, Αφες ἄρτι, τῷ Ἰωάννῃ ἔλεγε παραιτουμένῳ
τὸ βάπτισμα. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνος ὡς τῷ Δε
σπότῃ τὸ σέβας ἀποδιδούς, ἅπτεσθαι τῆς θείας οὐκ
έτοιμα κεφαλῆς, «"Αφες άρτι, ο ἤκουσε. Νῦν, φησί,
πτωχείας καιρός, συγκαταβάσεως θεσμός, δι᾿ ὄν
ἀνείληφα ἄνθρωπον, λαμβάνω τὸ βάπτισμα, [ἵνα]
ἐκεῖνον καθάρω τῆς παραβάσεως. Οὐ χρεία νῦν τῆς
Δεσποτικῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ τῆς δουλικῆς εὐτελείας.
"Αφες ἄρτι πληρωθῆναι τὴν εὐσπλαγχνίαν, ἵνα μὴ
ἐμποδισθῇ τῶν ἀνθρώπων σωτηρία. Οὕτως γὰρ
τρόπον ἡμῖν ἐστι πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Δι
καιοσύνη γάρ ἐστι, τὰ πάθη τῶν ἀνθρώπων ἀναδεξάμενον, ἀπαθῶς ὑπὲρ αὐτῶν καὶ βάπτισμα δέξασθαι,
λυτήριον τῆς αὐτῶν ἁμαρτίας, καὶ σύμβολον τῆς
αὐτῶν ἐν ἐμοὶ ἀφθαρσίας.
* Matth. us, 10. 6. ibid. 12.
το Joan. 318,
CÆSARIO COMITI.
In illud dictum a Domino: Sine modo.
‹
Justus ille judex, quod cuique tempori convenit,
attribuens, Sine modo,» ad Joannem dicebat, ipsius
haptizandi munus recusantem. Nam cum ille, ut
Domino venerationem exhibens, divinum caput attrectare minime auderet, ‹ Sine modo,» audivit.
Nunc, inquit, paupertatis tempus est, demissionis
lex: ejus causa, ob quem humanitatem assumpsi,
baptismum accipio, ut eum a maledicto expiem.
Nunc Dominica potentia opus non est, verum servili dejectione ac vilitate. c Sine modo, commiserationem expleri: 21 ne hominum salus impediatur,
t sic enim decet nos jmplere omnem justitiam ",
Hoc enim justitiæ munus postulat, ut qui hominum affectiones suscepit, vere baptismum quoque
pro ipsis suscipiat, qui et ipsorum peccata solvat,
et eorum in me statum ab omni corruptione alienum significet.
rs Matth. 111,
Post εκκόπτεται codd. Alt. et Vat. 649 adεναι μεν, moxque post ορύσσεται adjungunt δέ.
Poesix.
Quæ sequuntur in edito versibus fere tribus,
sic emendatius ex codd. Vat. 649 et All. scribi et
Ordinari possunt, συνάγει την πρέπουσαν, ἣν καὶ
μονὴν ὁ δίκαιος κριτής τοῖς πιστοῖς καὶ ἀξίοις αὐτοῦ
ἐργάταις ὀνομάζει σωτήριος. Ἐκεῖ γὰρ, etc. Vers.
penult. post ἔχουσα couli. Vat. 649 et Alt. addunt
πολλάκις. PossIN.
Tỷ post w; omittunt codd. Vat. 649 et Alt.
PoSSIN.
Post ανθρώπων iidem codd. inserunt ή, mox
pro δικαιοσύνη iidem legunt δικαιοσύνης, et pro
ἀπαθῶς habent ἀληθῶς. In fine pro τῆς αὐτῶν ἐν
ἐμοὶ ἀφθαρσίας, Barlerinus codex haec habet, ἐπὶ
τῆς ἐμαυτῷ ἀφθαρσίας. Possin.
col. 227–228page 25 of 750
PG 78:227ΣΖ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Εἰς τὸ βάπτισμα του Κυρίου. Εοικάς μοι [πάνυ] βούλεσθαι τῷ Κυρίῳ πεί θεσθαι, καὶ τὰς Γραφὰς ἐρευνᾶν. Ανάγκη τοίνυν καὶ ἀποκρίνεσθαι πρὸς τὰς πεύσεις σου. «Οὗτός ἐστιν 6 Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ὁ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐξ οὐρανῶν βαπτιζομένῳ τῷ Υἱῷ ἐπεβόησεν, ἵνα καὶ τὸν γνήσιον δείξῃ καὶ φυσικὸν Υἱόν, μεταξὺ τῶν θέσει καὶ ἀξία χρηματιζόντων υἱῶν ἀμφιβαλλόμενον, καὶ τὴν θείαν καὶ προσκυνητὴν τῆς θεότητος Τριάδα φανερώσῃ, ἐν Ιδίαις ὑποστάσεσι γνωριζομένην· καὶ Μοντανῷ καὶ Σαβελλίως ἀποκλείσῃ τὴν κακόνουν ἀσέβειαν. Τοῦ γὰρ Υἱοῦ βαπτιζομένου ὁ Πατὴρ ἐμαρτύρησε, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καταπτὰν ὁμοούσιον ἑαυτῷ καὶ τῷ Πατρὶ ὑπεδείκνυ τὸν βαπτιζόμενον. ΣΗ. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Τί ἐστι τὸ περὶ Ἰωάννου εἰρημένον, ο Ὁ δὲ μι κρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὰ ἑξῆς. Οὐκ ἀμέριμνον, ἀλλὰ καὶ σφόδρα βασάνου δεόμενον, προέθηκας ἡμῖν, ἄριστε τῶν φιλοπόνων, τὸ πρό βλημα· «Ο μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, μείζων ἐστὶν Ἰωάννου·, ὁ ἐν τῷ νόμῳ τέλειος, οἷος ἦν Ἰωάννης, πάντως ἥττων ἦν τοῦ εἰς τὸν θάνατον Χριστοῦ βαπτισθέντος. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ἡ τῶν οὐ ρανῶν βασιλεία, τὸ συνταφῆναι Χριστῷ κατελθόντι σκυλεῦσαι τὸν θάνατον, καὶ συναναστῆναι αὐτῷ, τὸ κατ' ἐκείνου κράτος παρέχοντι. Ἐπειδὴ οὖν μείζων μὲν πάντων ἦν τῶν γεγεννημένων ἐκ γυναικών ὁ Ἰωάννης, πρὸ δὲ τοῦ δοθῆναι τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἀπετμήθη, κατὰ μὲν τὴν ἐν νόμῳ δικαιοσύ την γεγένητο άμεμπτος, τῶν δὲ τῷ πνεύματι τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς τελειωθέντων ἀπελείφθη προαπελθών, ὡς γεγράφαμεν. Πᾶς [οὖν ὁ] μικρότερος ἐν τῇ βα σιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, τουτέστιν, ἐν τῇ κατὰ Χριστὸν παλιντοχία μείζων ἐστὶν, ὡς εἴρηται, τοῦ νόμῳ διο καιωθέντος, ἐπειδὴ οὐδὲν ἐτελείωσεν ὁ νόμος. ΣΘ. ΜΑΡΩΝΙ. Περί γαστριμαργίας, καὶ ὅτι μήτηρ ἐστὶ τῶν ἀλόγων παθῶν· καὶ ὅτι διὰ νηστείας καὶ χαμευνίας κολάζειν χρὴ τὸ σῶμα. Πειρῶμαι πολλούς τρόπους νουθεσιῶν ἀνιχνεύειν, δι' ὧν οὐ μόνον βούλομαι, ἀλλὰ καὶ εὔχομαι ἀνενεγκεῖν σε τῆς μέθης. Εἰπὲ τοίνυν, εἰπὲ τοίνυν, ὦ τᾶν, πρὸς αὐτῆς τῆς τοῦ Θεοῦ ἀληθείας, οὐ γαστριμαργία ΝΟΤ.Ε. βουλεύσασθαι. ἐπεβόησεν, ἐπ ενόησα, οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός, ἐκ γυναικῶν πρὸ δὲ τοῦ, εκ γυναικὸς Ἰωάννης, ἀλλ' οὐ τῶν γεγεννημένων ἐκ πνεύματος.
TIMOTHEO LECTORI.
In Domini baptismum.
Valde mihi videris Domino obtemperare velle, ac
Scripturas scrutari ". Itaque ad ea, quæ ex me
quasivisti, respondere necesse est. Hic est Filius
neus dilectus '9',, Deus ac Pater e colis alla voce de
Filio testatus est, ut et genuinum ac naturalem Filium
esse ostenderet, de quo dubitabatur, num inter eos
qui per adoptionem ac dignitatem filii appellantur,
numerandus esset: et divinam atque adorandam divinitatis Trinitatem declararet, in propriis personis
agnoscendam; et denique Montano ac Sabellio
perversam impietatem occluderet. Nam cum Filius
baptizaretur, Pater testimonium dixit, et Spiritus
'sanctus devolans, eum, qui tingebatur, ejusdem
secum et cum Patre substantiæ esse ostendebat.
LXVIII. EIDEM.
In illud dictum de Joanne, ‹ Minor vero in regno
calorum,» etc.
Haud promptam ac cura vacuam, verum ingenti
examinatione opus habentem nobis, vir studiosorum et laboris amantium optime, quaestionem proposuisti: «Qui minor est in regno culorum, major
est Joamme, id est qui in lege perfectus est (ut
oral Jeannes), omnino inferier eo est, qui in Christi
mortem baptizatus est. Hoc enim cœlorum regnum
est, nimirum cum Christo, qui spoliandæ mortis
causa descendit, sepultum esse, atque un», com
ipso victoriam adversus eam præbente, resurrexiase. Quoniam igitur major quidem omnibus, qui
ex mulieribus mali fuerant, erat Joannes, caput autem ipsi ante donatum, cœlorum regnum præcisum
fuit; ipse quident, si legis justitia spectetur, milil
labebat, quod reprehendi posset: at iis, qui vitæ
in Ghristo positæ spiritu perfecti fuerunt, inferior
exstitit: quod scilicet, ut jam scripsimus, prius e
vita discessisset. Quisquis igitur minor est in reguo
ΣΖ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Εἰς τὸ βάπτισμα του Κυρίου.
· Εοικάς μοι [πάνυ] βούλεσθαι τῷ Κυρίῳ πεί
θεσθαι, καὶ τὰς Γραφὰς ἐρευνᾶν. Ανάγκη τοίνυν καὶ
ἀποκρίνεσθαι πρὸς τὰς πεύσεις σου. «Οὗτός ἐστιν 6
Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ὁ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐξ οὐρανῶν
βαπτιζομένῳ τῷ Υἱῷ ἐπεβόησεν, ἵνα καὶ τὸν γνήσιον
δείξῃ καὶ φυσικὸν Υἱόν, μεταξὺ τῶν θέσει καὶ ἀξία
χρηματιζόντων υἱῶν ἀμφιβαλλόμενον, καὶ τὴν θείαν
καὶ προσκυνητὴν τῆς θεότητος Τριάδα φανερώσῃ, ἐν
Ιδίαις ὑποστάσεσι γνωριζομένην· καὶ Μοντανῷ καὶ
Σαβελλίως ἀποκλείσῃ τὴν κακόνουν ἀσέβειαν. Τοῦ γὰρ
Υἱοῦ βαπτιζομένου ὁ Πατὴρ ἐμαρτύρησε, καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον καταπτὰν ὁμοούσιον ἑαυτῷ καὶ τῷ
Πατρὶ ὑπεδείκνυ τὸν βαπτιζόμενον.
ΣΗ. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Τί ἐστι τὸ περὶ Ἰωάννου εἰρημένον, ο Ὁ δὲ μι
κρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, καὶ
τὰ ἑξῆς.
Οὐκ ἀμέριμνον, ἀλλὰ καὶ σφόδρα βασάνου δεόμε
νον, προέθηκας ἡμῖν, ἄριστε τῶν φιλοπόνων, τὸ πρό
βλημα· «Ο μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν,
μείζων ἐστὶν Ἰωάννου·, ὁ ἐν τῷ νόμῳ τέλειος, οἷος
ἦν Ἰωάννης, πάντως ἥττων ἦν τοῦ εἰς τὸν θάνατον
Χριστοῦ βαπτισθέντος. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ἡ τῶν οὐ
ρανῶν βασιλεία, τὸ συνταφῆναι Χριστῷ κατελθόντι
σκυλεῦσαι τὸν θάνατον, καὶ συναναστῆναι αὐτῷ, τὸ
κατ' ἐκείνου κράτος παρέχοντι. Ἐπειδὴ οὖν μείζων
μὲν πάντων ἦν τῶν γεγεννημένων ἐκ γυναικών
ὁ Ἰωάννης, πρὸ δὲ τοῦ δοθῆναι τὴν βασιλείαν τῶν
οὐρανῶν ἀπετμήθη, κατὰ μὲν τὴν ἐν νόμῳ δικαιοσύ
την γεγένητο άμεμπτος, τῶν δὲ τῷ πνεύματι τῆς ἐν
Χριστῷ ζωῆς τελειωθέντων ἀπελείφθη προαπελθών,
ὡς γεγράφαμεν. Πᾶς [οὖν ὁ] μικρότερος ἐν τῇ βα
σιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, τουτέστιν, ἐν τῇ κατὰ Χριστὸν
παλιντοχία μείζων ἐστὶν, ὡς εἴρηται, τοῦ νόμῳ διο
καιωθέντος, ἐπειδὴ οὐδὲν ἐτελείωσεν ὁ νόμος.
caslorum, hoc est, in Christiana regeneratione, major, ut dixiinus, eo est, qui in lege laudem justi
tiæ consecutus est. Quoniam lex nihil omnibus suis partibus perfecit”.
LXIX. MARONI.
De gula, quod sit mater irrationalium affectuum;
el quod jejunio atque humi cubatione corpus sit
castigandum.
Multos admonitionum modos investigare conor, per
quos te e temulentia emergere non modo volo, sed
etiam opto. Dic igitur, 22 heus tu, per ipsam Dei
veritatem te obtestor, an non gula prinos parentes e
ΣΘ. ΜΑΡΩΝΙ.
Περί γαστριμαργίας, καὶ ὅτι μήτηρ ἐστὶ τῶν
ἀλόγων παθῶν· καὶ ὅτι διὰ νηστείας καὶ χαμευνίας κολάζειν χρὴ τὸ σῶμα.
Πειρῶμαι πολλούς τρόπους νουθεσιῶν ἀνιχνεύειν,
δι' ὧν οὐ μόνον βούλομαι, ἀλλὰ καὶ εὔχομαι ἀνενεγ
κεῖν σε τῆς μέθης. Εἰπὲ τοίνυν, εἰπὲ τοίνυν, ὦ τᾶν,
πρὸς αὐτῆς τῆς τοῦ Θεοῦ ἀληθείας, οὐ γαστριμαργία
* Joan. v, 39. *** Matth. 111, 17.” Matth. xi, 11. "Hebr. vii, 49.
VARLE LECTIONES ET ΝΟΤ.Ε.
Codd. Vat. 649 et Alt. βουλεύσασθαι. Vers.
5, ἐπεβόησεν, cod. Alt. in prima persona legit ἐπενόησα, tanquam adhuc pergat loqui Pater cujus illa
sunt tertio retro versu, οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός, etc.
Possin.
Pro iis ἐκ γυναικῶν et quæ seq. usque ad πρὸ
δὲ τοῦ, etc., cod. Alt. mutat et addit quædamn,
longe melius, ni fallor; sic enim habet, εκ γυναικὸς
Ἰωάννης, ἀλλ' οὐ τῶν γεγεννημένων ἐκ πνεύματος.
In quibus verbis cardo ipse sententiæ Isidori vertitur, volentis dictuin Joannem majorem omnibus
muliere natis, non autem omnibus natis e Spiritu.
POSSIT.
col. 229–230page 26 of 750
PG 78:229τοὺς πρώτους ἀνθρώπους τῆς τρυφῆς ἐξεώσατο; Οὐ? χώρος τὸν Ησαῦ καὶ πρωτοτοκίων καὶ ἐλευθερίας”? ἐγύμνωσεν; Οὐ βρώσις βοῶν καὶ προβάτων περιττή τὸν Σαούλ καὶ τῆς βασιλείας καὶ τῆς ζωῆς ἐξωστράκισεν; Οὐ τὸν ἐρημίτην Ἰσραὴλ χρεῶν καὶ λεβήτων ἐπιθυμία, τῷ μυρίῳ ἐσμῷ καὶ ὄχλῳ τῶν βασάνων καὶ τῶν πειρασμῶν ἐξηνάλωσεν; Οὐ τὸν Ὀφνὶ καὶ Φινεὶς ἡ λυτεῶτα γαστήρ, καὶ κρεῶν ἁρπαγὴ καὶ κραιπάλη, καὶ γυναικῶν μανία, ἱερωσύνης καὶ κιβω τοῦ, καὶ κράτους φυλῶν, καὶ δόξης και τιμῆς ἀποκόψασα, ἔργον ἐχθρῶν καὶ ξιφῶν κατειργάσατο; Οὐ κρεωδορία καὶ τοὺς ἱερεῖς τῆς αἰσχύνης ἐπὶ Ἡλίου μαχαίρας ἀξίους ἀπέφηνεν; Οὐ κοιλίας ὄρεξις, και βρωμάτων ἔφεσις, καὶ τοὺς τοῦ Βὴλ λατρευτάς παρ ἔδωκεν εἰς ἀπώλειαν σποδῷ ἐλεγχθέντας; Οὐ νηστεία πάλιν καὶ συνουσίας ἄρνησις τὸν Νῶς καὶ τοὺς αὐ τοῦ ἐκ τοῦ κλύδωνος τῆς παραδόξου θαλάσσης δια έσωσε, σπέρματα μὲν ἐσθίοντας, οὐ συγχρωμένους δὲ ταῖς ὁμοζύγοις εἰς σαρκικὴν ὁμιλίαν; "Ακουε γὰρ τῆς Γραφῆς πρὸς τὸν Νῶς διαταττούσης; «Είσελθε εἰς τὴν κιβωτὸν σὺ καὶ [οἱ] υἱοί σου, καὶ ἡ γυνή σου καὶ αἱ γυναῖκες τῶν υἱῶν σου.» Χωρίσθητε φησίν, οἱ ἄνδρες καθ' ἑαυτούς, καὶ αἱ γυναῖκες καθ' ἑαυτάς. Πορνεία σωφρονίζεται καὶ ἀσέλγεια διὰ τῶν ἐπιφερομένων ὑδάτων· ὑμεῖς οὖν μηδὲ τῆς ἀμιάντου άψεσθε κοίτης. "Οτι δὲ τοῦτο ἦν, πάλιν εξερχομένων ἐκ τῆς κιβωτοῦ, ταῦτά φησιν· «Εξελθε ἐκ τῆς κι Φωτοῦ σὺ καὶ ἡ γυνή σου, καὶ οἱ υἱοί σου, καὶ αἱ γυ ναίκες τῶν υἱῶν σου.» Εξείληπται τὸ γένος τὸ ἁμαρ σωλήν. Υμεῖς πάλιν ἐφ' ἑαυτῶν, καὶ πάλιν αὐξανέτω τὸ γένος τὸ θεοσεβές. Οὐ νηστεία ζωήν Νινευίταις παρέσχετο, θανάτου λαβοῦσιν ἀπόφασιν σύντομον; Οἱ νηστεία θαυμάσιον Δανιὴλ καὶ τοὺς ὁμογνώμονας αὐτῷ κρείττονας καὶ τυράννου καὶ πυρὸς βροντῶντος ἀπέφηνεν; Οὐ νηστεία καὶ βίου σεμνότης, Ιωάννην τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ βαπτιστὴν ἀπετέλεσεν, ἀξίαν ἀγνείαν τῆς τοσαύτης κτησάμενον μυσταγωγίας; Οὐ νηστεία, καὶ γύμνωσις, καὶ χαμευνία, καὶ τῆξις σώ μετος τῶν ἐν τῷ παραδείσῳ ἀῤῥήτων ἐπήκοον ἐποίησε Παῦλον; Τί τοίνυν ταῦτα μιμεῖσθαι ἀφεὶς, τὰ χεί ρονα κακοβούλως ἀγαπᾶς; Εἰ οὖν μὴ παντελῶς ἐξῆλθες σαυτοῦ, καὶ ἐπιλέλησαι Θεοῦ, ὑπόστρεψον εἰς τὴν φύσιν πάντα ἔχουσαν ἐν ἑαυτῇ τὰ Θεὸν θερα πεύοντα, καὶ γνῶθι τὸν ᾿ κτισάμενον, καὶ τιμῆς σε τοῦ ἰδίου ἐξαγοράσαντα αἵματος, καὶ μὴ σαρκὸς δοῦ λας γενόμενος, τὸν Σωτῆρα καὶ εὐεργέτην κριτήν ποιοῦ καὶ ἀντίδικον. Στο χωρίσθητε χωρίς. πορνεία σωφρονίζεται καὶ Στέλγεια 649 πορνεία των φρονίζεσθε καὶ ἀσελγείς. 30 άψεσθε ἄψησθε, 51 εξερχομένων, ἐξερ χομένοις. 34 τὰ ἁμαρτωλὸν τῶν ἁμαρτωλῶν. 53 ομογνώμονας αὐτῷ ομογνίους αὐτοῦ, βροντώντος κρατοῦντος. 47 ἐξῆλθες ἐξέλθῃς. τὰ Θεὸν, τὸν Θεόν.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. LXIX.
τοὺς πρώτους ἀνθρώπους τῆς τρυφῆς ἐξεώσατο; Οὐ deliciis expulit? Aunon satietas Esau primogeχώρος τὸν Ησαῦ καὶ πρωτοτοκίων καὶ ἐλευθερίας niorum jure ac libertate spoliavit”? Annen suἐγύμνωσεν; Οὐ βρώσις βοῶν καὶ προβάτων περιττή
τὸν Σαούλ καὶ τῆς βασιλείας καὶ τῆς ζωῆς ἐξωστράκισεν; Οὐ τὸν ἐρημίτην Ἰσραὴλ χρεῶν καὶ λεβήτων
ἐπιθυμία, τῷ μυρίῳ ἐσμῷ καὶ ὄχλῳ τῶν βασάνων
καὶ τῶν πειρασμῶν ἐξηνάλωσεν; Οὐ τὸν Ὀφνὶ καὶ
Φινεὶς ἡ λυτεῶτα γαστήρ, καὶ κρεῶν ἁρπαγὴ καὶ
κραιπάλη, καὶ γυναικῶν μανία, ἱερωσύνης καὶ κιβωτοῦ, καὶ κράτους φυλῶν, καὶ δόξης και τιμῆς ἀποκόψασα, ἔργον ἐχθρῶν καὶ ξιφῶν κατειργάσατο; Οὐ
κρεωδορία καὶ τοὺς ἱερεῖς τῆς αἰσχύνης ἐπὶ Ἡλίου
μαχαίρας ἀξίους ἀπέφηνεν; Οὐ κοιλίας ὄρεξις, και
βρωμάτων ἔφεσις, καὶ τοὺς τοῦ Βὴλ λατρευτάς παρ
ἔδωκεν εἰς ἀπώλειαν σποδῷ ἐλεγχθέντας; Οὐ νηστεία
πάλιν καὶ συνουσίας ἄρνησις τὸν Νῶς καὶ τοὺς αὐτοῦ ἐκ τοῦ κλύδωνος τῆς παραδόξου θαλάσσης δια
έσωσε, σπέρματα μὲν ἐσθίοντας, οὐ συγχρωμένους δὲ
ταῖς ὁμοζύγοις εἰς σαρκικὴν ὁμιλίαν; "Ακουε γὰρ
τῆς Γραφῆς πρὸς τὸν Νῶς διαταττούσης; «Είσελθε
εἰς τὴν κιβωτὸν σὺ καὶ [οἱ] υἱοί σου, καὶ ἡ γυνή σου
καὶ αἱ γυναῖκες τῶν υἱῶν σου.» Χωρίσθητε
φησίν, οἱ ἄνδρες καθ' ἑαυτούς, καὶ αἱ γυναῖκες καθ'
ἑαυτάς. Πορνεία σωφρονίζεται καὶ ἀσέλγεια διὰ τῶν
ἐπιφερομένων ὑδάτων· ὑμεῖς οὖν μηδὲ τῆς ἀμιάντου
άψεσθε κοίτης. "Οτι δὲ τοῦτο ἦν, πάλιν εξερχομένων
ἐκ τῆς κιβωτοῦ, ταῦτά φησιν· «Εξελθε ἐκ τῆς κιΦωτοῦ σὺ καὶ ἡ γυνή σου, καὶ οἱ υἱοί σου, καὶ αἱ γυ
ναίκες τῶν υἱῶν σου.» Εξείληπται τὸ γένος τὸ ἁμαρ
σωλήν. Υμεῖς πάλιν ἐφ' ἑαυτῶν, καὶ πάλιν αὐξανέτω
τὸ γένος τὸ θεοσεβές. Οὐ νηστεία ζωήν Νινευίταις
παρέσχετο, θανάτου λαβοῦσιν ἀπόφασιν σύντομον;
Οἱ νηστεία θαυμάσιον Δανιὴλ καὶ τοὺς ὁμογνώμονας
αὐτῷ κρείττονας καὶ τυράννου καὶ πυρὸς βροντῶντος
ἀπέφηνεν; Οὐ νηστεία καὶ βίου σεμνότης, Ιωάννην
τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ βαπτιστὴν ἀπετέλεσεν, ἀξίαν
ἀγνείαν τῆς τοσαύτης κτησάμενον μυσταγωγίας; Οὐ
νηστεία, καὶ γύμνωσις, καὶ χαμευνία, καὶ τῆξις σώμετος τῶν ἐν τῷ παραδείσῳ ἀῤῥήτων ἐπήκοον ἐποίησε
Παῦλον; Τί τοίνυν ταῦτα μιμεῖσθαι ἀφεὶς, τὰ χείρονα κακοβούλως ἀγαπᾶς; Εἰ οὖν μὴ παντελῶς
ἐξῆλθες σαυτοῦ, καὶ ἐπιλέλησαι Θεοῦ, ὑπόστρεψον
εἰς τὴν φύσιν πάντα ἔχουσαν ἐν ἑαυτῇ τὰ Θεὸν θερα
πεύοντα, καὶ γνῶθι τὸν ᾿ κτισάμενον, καὶ τιμῆς σε
τοῦ ἰδίου ἐξαγοράσαντα αἵματος, καὶ μὴ σαρκὸς δοῦ
λας γενόμενος, τὸν Σωτῆρα καὶ εὐεργέτην κριτήν
ποιοῦ καὶ ἀντίδικον.
perduus boum ac pecudum esus,
Saulem et regno
el vita exturbavit"? Annen carnium et ollarwm
cupiditas laraelem in deserto commorantem in
meris tormentis et tentationibus confecit”? Annon rapidus venter et carnium ereptio et crapula,
et insanus mulierum amor effecit, ut Ophniel Phinees sacerdotio, et arca, et tribuum imperio, et
gloria, et honore truncati, hostili gladio trucidarentur? Annon carnium voracitas ignominiosos
sacerdotes, Eliæ tempestate gladio ac nece dignos
reddidit *? Annou ventris appetitus, et carnium
desiderium Belis quoque cultores et adoratores per
cinerem convictos ac deprehensos exitio addixit³º?
Ac rursum e contrario, annon jejunium et concubitus abnegatio, Noe ipsiusque filios ex novi [inopinati] maris tempestate conservavil? Quippe qui
leguminibus vescerentur, uxonesque ad carnalem
coitum minime adhiberent. Audi enim Scripturam
ipsi Noe hoc indicentem: Ingredere in arcam
tu et filii tui, et uxor tua, et uxures filiorum tuorum s. Sejungamnini, inquit, viri privatim, et uxores privatim. Per illatas aquas scortatio et lascivia supplicio multatur. Vos igitur ne Labis quidem ac maculæ expers cubile attingetis. Quod autem ita res se haberet, hinc patet, quod cum ipsi
ex arca rursum egrederentur, his verbis utitur,
• Egredere ex arca, au et uxor Luna, et dilii tui, et
uxores filiorum tuorum.. Deletum ac de medio
sublatum est genus flagitiosum. Vos rursum in vobis ipsis estis: ac pium genus rursum augeatur.
An non jejunium Ninivitis, cum brevem ac celerem
mortis sententiam accepissent vitam attulit 687 Ano
**?
non jejunium eximiæ virtutis adolescentem Danielems, eosque, qui eadem, qua ille, mente præliti
erant, et tyranno et tonante igne superiorem reddidit? Annon jejunium ac vitæ sanctitas hoc Joanni
praestitit, ut incarnatum Deum baptizaret: ut qui
dignam tanto sacramento puritatem adeptus esset?
Annon jejunium, et nuditas, et chameunia, et co
poris maceratio hoc Paulo attulit, ut paralisi arcanorum auditor esset 86? Quid igitur harum rerum
imitatione relicta, malo consilio deteriora complecteris? Quare nisi omnino a teipso excessisti,
Deique oblivione captus es ad naturam, quæ om.
nia ea habet, quibus Deus conciliatur, redi: atque
agnosee: nec committe, ut carnis servituti addieam, qui te creavit et cruoris sui pretio redemit,
cluɛ, salvatorem et benefactorem in judicem et adversarium convertas.
13 Genes. 111, 6 seqq. 76 Gen. xxv, 29 seqq.
17 | Reg. IV, 4.
78 Exod. XVI, 3.
7 111 Reg. xv, 14 seqq.
so Dan. xiv. 2 seqq.
5. 44; 1, 4 seqq.
84 Gen. vi, 1.
es ju. 111, 8, seqq.
Dan. 11, 3. 85 Matth. 111, 12. 86 II Cor. xu!, 41.
Στο χωρίσθητε cod. Alt. habet, χωρίς. Versut
seguenti et tertio, pro πορνεία σωφρονίζεται καὶ
Στέλγεια codd. Vat. 649 et al. legunt, πορνεία των
φρονίζεσθε καὶ ἀσελγείς. Vers. 30 pro άψεσθε iidemn
Lavrent ἄψησθε, et vers. 51 pro εξερχομένων, ἐξερχομένοις. liem vers. 34 pro τὰ ἁμαρτωλὸν legunt
781 Reg. 11, 13
* Gen. Vill, 16.
τῶν ἁμαρτωλῶν. Vers. 53 pro ομογνώμονας αὐτῷ
habent, ομογνίους αὐτοῦ, moxque vers. 39 pro
βροντώντος legunt κρατοῦντος. Vers. 47 pro ἐξῆλθες
cod. Alt. habet ἐξέλθῃς. Vers. 49, pro τὰ Θεὸν, codd.
Alt. et Vatic. 649 legunt τὸν Θεόν. POSGIN.
col. 231–232page 27 of 750
PG 78:231α. - ΤΩ ΑΥΤΩ. Εἰ γαστρᾶς, ὡς εἶπες, οὐχ ἥττησαι, του γήρως τοῦτο κωλύοντος, πόθεν σοι τὰ γαστρός έκβακε χεύειν νεώτερα; Τὸ γὰρ κρατεῖν ὅλως γαστρός, κρατεῖν ἐστι τῶν παθῶν. ΗΛΙΩΝΙ ΜΟΝΑΧΑ. Ερμηνεία εἰς τὸ, ο Ἑπτὰ ἡμέρας. Τὸ ἐν τῷ νόμῳ εἰρημένον, οὐκ ἔστιν ἁπλοῦν, ἀλλ᾽ ἔχει τινὰ διπλόην τοῖς παχέσι κεκαλυμμένην, τοῖς δὲ λεπτοῖς γεγυμνωμένην. «Ἡ ἡμέρα, φησίν, ἡ ἐδ δόμη, κλητὴ ἁγία ἔσται ὑμῖν. Πᾶν ἔργον λατρευτὸν οὐ ποιήσετε ἐν αὐτῇ, πλὴν ὅσα ποιηθήσεται πάση ψυχῇ.» Λατρείαν ἐνταῦθα τὴν δουλείαν καλεῖ. Οὐδὲν οὖν, φησί, τῶν δουλοπρεπῶν, καὶ οἱονεὶ ἀνδρα ποδιζόντων ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πρὸς Θεὸν σχολῆς, ἐργά σέσθε ἐν Σαββάτῳ, ὃ καταφορτίζει ὑμᾶς βάρει ἁμαρ τημάτων· ἀνέσεως γὰρ καὶ ἀφέσεως ἐστιν ἡ ἡμέ ρα· καὶ οὐ χρὴ συνδέσμοις κακῶν τὸ ἀξίωμα αὐτῆς ενυβρίζεσθαι· τὸ δὲ,. ὅσα ποιηθήσεται πάσῃ ψυχῇ, κ χρῆναι ἐργάζεσθαι, ὅσα τῇ ψυχῇ φέρει τὸ κέρδος, ταῦτα πληροῦν ἐνομοθέτησεν, εὐχὴν, προσευχὴν, ἡσυχίαν, νουθεσίαν, εὐποιίαν, σωφροσύνην, ἐγκράτειαν, ἀλήθειαν, ἀγνείαν, καὶ ὅσα τούτοις ὑπὸ πόδας εἴρηται, ἅπερ εἰς τὸν ἔσω διαβαίνοντα ἄνθρωπον,. τῶν ἔξω ἐλευθεροῖ· σκανδάλων καὶ περιστάσεων, ἐκε νικῶντος τοῦ κρείττονος. (λατρευτόν) λατρείαν 08. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Πῶς ἐν τοῖς Σάββασιν οἱ ἱερεῖς ἐν τῷ ἱερῷ Σάβ βατον βεβηλοῦσιν. Οἱ ἱερεῖς ἐν τῷ ἱερῷ τὸ Σάββατον βεβηλοῦσι, καὶ ἀναίτιοί εἰσιν. Ἐπειδὴ παντὸς ἔργον χειροκμήτου ἐν Σαββάτῳ κεκωλυμένου, αὐτοὶ ξυλοκοποῦσι, καὶ πῦρ ἅπτουσι καὶ τὰς θυσίας κρεανομοῦσιν· ἅπερ, ὡς μὲν ἔργα κοινά, πληροῦν ἐν Σαββάτῳ οὐκ ἐπιτρέπονται, ὡς δὲ θυσίας, ἐπιτελεῖν οὐ κωλύονται, ἀλλὰ καὶ παρ' αὐτοῦ τοῦ νόμου κελεύονται. Καὶ συμβαίνει βεβηλοῦσθαι μὲν τὸ Σάββατον τῇ ἐργασία· ἀναιτίους δὲ εἶναι τοὺς ἱερεῖς τῇ διαφορά τῆς ἐργασίας. ΟΓ. — ΚΑΛΛΙΟΠΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Διὰ τί ἐν καιρῷ ἀπειλῆς ὁ Θεὸς τῶν ἑωυτοῦ ἀνα κτόρων οὐ φείδεται Θαυμάζειν ἔφης, ὅπως τῶν ἑαυτοῦ Θεὸς ἀνακτόρων οὐ φείδεται, ὅτε φόβον τῇ γῇ ἐπαφίησιν. Αλλ' έκβακχεύει πάθη. ποιήσεται. χρῆναι χρῆμα. ὑπὸ πόδας εἴρηται, ὑποδιῄρηται. πύρ άπτουσι 649 πυρα φοῦσι πυρωφοῦσι. αθέους,
EIDEM.
Si ventri, ut abs te dictum est, minime 23 succumbis, senectute videlicet prohibente, quid est
quor ventris vitia juvenilem in modum in te bacchantur? Etenim ventri prorsus dominari, perturbationibus animi dominari est.
LXXI. HELIONI MONACHO.
Interpretatio in illud, «Septem dies.
α. - ΤΩ ΑΥΤΩ.
Εἰ γαστρᾶς, ὡς εἶπες, οὐχ ἥττησαι, του γήρως
τοῦτο κωλύοντος, πόθεν σοι τὰ γαστρός έκβακε
χεύειν νεώτερα; Τὸ γὰρ κρατεῖν ὅλως γαστρός,
κρατεῖν ἐστι τῶν παθῶν.
OA". ΗΛΙΩΝΙ ΜΟΝΑΧΑ.
Ερμηνεία εἰς τὸ, ο Ἑπτὰ ἡμέρας.
Τὸ ἐν τῷ νόμῳ εἰρημένον, οὐκ ἔστιν ἁπλοῦν, ἀλλ᾽
ἔχει τινὰ διπλόην τοῖς παχέσι κεκαλυμμένην, τοῖς
δὲ λεπτοῖς γεγυμνωμένην. «Ἡ ἡμέρα, φησίν, ἡ ἐδ
δόμη, κλητὴ ἁγία ἔσται ὑμῖν. Πᾶν ἔργον λατρευτὸν
οὐ ποιήσετε ἐν αὐτῇ, πλὴν ὅσα ποιηθήσεται
πάση ψυχῇ.» Λατρείαν ἐνταῦθα τὴν δουλείαν καλεῖ.
Οὐδὲν οὖν, φησί, τῶν δουλοπρεπῶν, καὶ οἱονεὶ ἀνδραποδιζόντων ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πρὸς Θεὸν σχολῆς, ἐργά
σέσθε ἐν Σαββάτῳ, ὃ καταφορτίζει ὑμᾶς βάρει ἁμαρ
τημάτων· ἀνέσεως γὰρ καὶ ἀφέσεως ἐστιν ἡ ἡμέ
ρα· καὶ οὐ χρὴ συνδέσμοις κακῶν τὸ ἀξίωμα αὐτῆς
ενυβρίζεσθαι· τὸ δὲ,. ὅσα ποιηθήσεται πάσῃ ψυχῇ, κ
χρῆναι ἐργάζεσθαι, ὅσα τῇ ψυχῇ φέρει τὸ κέρδος,
ταῦτα πληροῦν ἐνομοθέτησεν, εὐχὴν, προσευχὴν,
ἡσυχίαν, νουθεσίαν, εὐποιίαν, σωφροσύνην, ἐγκρά
τείαν, ἀλήθειαν, ἀγνείαν, καὶ ὅσα τούτοις ὑπὸ πόδας
εἴρηται, ἅπερ εἰς τὸν ἔσω διαβαίνοντα ἄνθρωπον,.
τῶν ἔξω ἐλευθεροῖ· σκανδάλων καὶ περιστάσεων, ἐκε
νικῶντος τοῦ κρείττονος.
Id quod in lege dictum est, minime simplex est,
verum duplex quiddam habet, quod crassis quidem
animis opertum est, tenuibus autem et acutis nudum et apertum. Dies septimus, inquit, sanclus
vobis vocabitur. Non facietis in eo ullum opus
(λατρευτόν) servile: verum quæcunque fent omni
anime;» per λατρείαν lioc loco servitutem intelligit.
Nihil igitur, inquit, servilium rerum, ac vos ab olio
in Dei cultu collocando tanquam servos abstrahentium, die Sabbati facietis, nec quod vos peccatorum
pondere deprimat. Est enim recreationis ac remixsionis dies: nec ipsius dignitatem vitiorum colligationibus dedecorari, contumeliaque affici convenit.
Quod autem sequitur, nimirum, quæcunque dent:
ea animæ feri oportere, per hæc verba, ea omnia,
quæ animæ lucrum afferunt, expleri præcepit, hoc
est, precationem, quietem, admonitionem, beneflcentiam, pudicitiam, continentiam, veritatem, puritatem, et quæ deinceps dicta sunt. Quæ quidem
ad internum hominem transeuntia, externum scandalis et adversis casibus liberant, superante videlicet eo quod melius ac præstantius est.
LXXII. EIDEM.
Quomodo in Sabbatis sacerdotes Sabbatum profa- Πῶς ἐν τοῖς Σάββασιν οἱ ἱερεῖς ἐν τῷ ἱερῷ Σάββατον βεβηλοῦσιν.
nent.
Sacerdotes in templo Sabbatum polluunt et sine
culpa sunt.» Quoniam cum opus omne, quod mauu
conficitur, die Sabbati prohibitum sit, ipsi ligna
cædunt, et ignem accendunt, et victimarum carnes
distribuunt. Quæ quidem, ut communia opera, die
Sabbati explere minime permittuntur; ut autem
hinc sacrificium conficiant, vetantur, imo etiam
jubentur. Atque hac ratione Sabbatum quidem per
operationem pollui contingit; sacerdotes autem,
propter operationis diversitatem, extra culpam
esse.
LXXHI. - CALLIOPIO PRESBYTERO.
Cur in tempore minarum Deus non parcat suis
templis.
Mirari te dixisti, qui Gal, ut Deus, cum metum
terræ immittit, templis suis minime parcat. At cerar Levit. xxIIT,
3. * Matth. xÑ,
• Οἱ ἱερεῖς ἐν τῷ ἱερῷ τὸ Σάββατον βεβηλοῦσι, καὶ
ἀναίτιοί εἰσιν. Ἐπειδὴ παντὸς ἔργον χειροκμήτου ἐν
Σαββάτῳ κεκωλυμένου, αὐτοὶ ξυλοκοποῦσι, καὶ πῦρ
ἅπτουσι καὶ τὰς θυσίας κρεανομοῦσιν· ἅπερ,
ὡς μὲν ἔργα κοινά, πληροῦν ἐν Σαββάτῳ οὐκ ἐπιτρέ
πονται, ὡς δὲ θυσίας, ἐπιτελεῖν οὐ κωλύονται, ἀλλὰ
καὶ παρ' αὐτοῦ τοῦ νόμου κελεύονται. Καὶ συμβαίνει
βεβηλοῦσθαι μὲν τὸ Σάββατον τῇ ἐργασία· ἀναιτίους
δὲ εἶναι τοὺς ἱερεῖς τῇ διαφορά τῆς ἐργασίας.
ΟΓ. — ΚΑΛΛΙΟΠΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Διὰ τί ἐν καιρῷ ἀπειλῆς ὁ Θεὸς τῶν ἑωυτοῦ ἀνακτόρων οὐ φείδεται
Θαυμάζειν ἔφης, ὅπως τῶν ἑαυτοῦ Θεὸς ἀνακτό
ρων οὐ φείδεται, ὅτε φόβον τῇ γῇ ἐπαφίησιν. Αλλ'
VARIAE LECTIONES ET NOTE.
Post έκβακχεύει codd. Vat. 649 et All. recle
addunt πάθη. Ρossin.
Cod. Vatic. 649 ποιήσεται. Vers. 13 pro
χρῆναι cod. Alt. habet χρῆμα. Vers. 16 et 17 pro
ὑπὸ πόδας εἴρηται, longe, opinior, melius codd. Val.
649 et Alt. legunt, ὑποδιῄρηται. Possin.
Pro πύρ άπτουσι cod. Vat. 649 legit πυραφοῦσι; codex vero Altaemsis πυρωφοῦσι. Possin.
Notanda est hæc epistola contra Epicurum
ejusque sequaces αθέους, qui argumentum hinc fabricant ad evertendain Providentiam quod etiam
templis non parcant fulmina. De quo vide Lucretium. RITT.
col. 233–234page 28 of 750
PG 78:233ἔχεις ἐν ταῖς θείαις πτυκταῖς τὴν τούτων ἀκριβῆ δια σάγησιν. Καὶ μὴ ἄλος ἐφ' οἷς νῦν γενομένοις εώρα τας. Ει γὰρ τῆς ἁγίας κιβωτοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ᾿ εξέδοτο ταύτην ἀλλοφύλοις σὺν ἱερεῦσιν αὐτοῖς ἀνο μήσεσι, καὶ πόλιν ἁγιάσματος, καὶ χερουβὶμ δόξης, καὶ στολὴν, καὶ προφητείαν, καὶ χρίσμα, καὶ δήλω πν, εἰς καταπάτημα καὶ μιασμὸν ἀπέδοτο ἔθνεσιν οὐδὲ τῶν νῦν ἀχράντων φείδεται μυστηρίων· ἵνα τῶν αὐτοῦ αὐλῶν ἀφειδῶν, εἰς φόβον τους πταίοντας κλίνη. ἀπηνεστέραν περιμένοντας ἐφ᾽ οἷς πράττουσι τιμωρίαν. • Ολολυζέτω γὰρ πίτυς, ὅτι πέπτωκε κέ δρος, ο τῶν ἰσχυρῶν πιπτόντων, τὰ ἀσθενέστερα παιδενέσθω, ΟΔ'. ΚΡΑΤΩΝΙ ΜΟΝΑΧΟ. Περὶ τῶν μαλακὰ ἱμάτια φορούντων. Ὅτι βλακεία, καὶ λεπτότης, καὶ εὐχροια ἱματίων οὐ σώζει τῆς κατὰ Θεὸν ἀσκήσεως τὸν κανόνα, ἐρώ τησον Ἰωάννην τὸν Θεολόγον τὸν τοῦ Κυρίου διαγράφοντα χιτῶνα· καὶ φράσει σοι·. Ὁ δὲ χιτὼν αὐτοῦ ἦν ἀρβαρος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς δι' ὅλου.» Τίς δὲ ἀγνοεῖ τὴν εὐτέλειαν τῆς ἐσθῆτος ἐκείνης, Υπερ οι πτωχοί κέχρηνται τῶν Γαλιλαίων, καθ' οὓς καὶ μάλιστα τὸ τοιοῦτο φιλεῖ γίνεσθαι ἱμάτιον τέχνῃ τινί, ὡς αἱ στηθοδεσμίδες, ἀνακρουστὸν ὑφαινόμενον; Μάθε δὲ καὶ παρὰ τοῦ θείου Ματθαίου, • Ιωάννην τὸν Βαπτιστὴν ἀπαγγέλλοντος, καὶ ἐρεῖ σοι· «Αὐτὸς & ὁ Ἰωάννης εἶχε τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ ἀπὸ τριχών και μέλος. ο Βλέπε καὶ τὸν μεγαλόφρονα καὶ θεοφόρον Λουκᾶν τὸν Ἡρώδου τύφον ἱστοροῦντα, καὶ ἦν ἡμε πέσχετο ἐσθῆτα διαβάλλοντα, καὶ τοὺς τὰ μαλακὰ δὲ φοροῦντας, ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλέων τρίβεσθαι λέγοντα. Αλλ' οὐκ ἄξια τοῦ νοεροῦ νυμφῶνος ἀστράπτοντος τὰ ἐνδύματα. Εἰ οὖν τούτου ἐπιθυμεῖς, τὴν Ἰησοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν εὐτελῆ ἐσθῆτα μιμού. Η γὰρ θρύψης τῆς ἐνταῦθα τυγχάνει βλακείας, οὐ τῆς ἄνω φων φορίες. ΟΕ. - ΙΩΑΝΝΗ ΕΡΗΜΙΤΗ. Εἰς τὸν πειρασμὸν τοῦ Κυρίου. Εἰ [] Χριστὸς εἰς ἔρημον ἀνήχθη πειρασθῆναι, Θεός [ὢν καὶ] ἐνανθρωπήσας δι' ἡμᾶς, τί θαυμάζεις, εἰ αὐτὸς ἐπ' ἐρημίας διάγων πειρασμοῖς, ὡς λέγεις, παλαίεις; Πρόσεχε οὖν μόνῃ τῇ νίκῃ τοῦ Χριστοῦ νομίμως γενομένῃ· κενοδοξία γὰρ ἐκρατήθη ἡ ὑπερηφανία ἐσβέσθη, φιλαργυρία κατελύθη, καὶ ὁ ἐξ ἐναντίας ἐνετράπη, οὐδὲν τῶν οἰκείων βελῶν διαπε μονῆσα: ἰσχύσεις. Καὶ εἰκότως ἀνδρίσῃ καὶ τῶν τις τι, ιμάτιον εἶμα τέχνῃ τινί, ἡ γὰρ θρύψις, γὰρ θλίψεις. εκρατήθη, ει ηπατήθη. καὶ εἰκότως, καὶ εἰ οὕτως. τοῦτον τοῦτο.
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. LXXV.
ἔχεις ἐν ταῖς θείαις πτυκταῖς τὴν τούτων ἀκριβῆ δια- tam hujus rei declarationen in divinis Libris laσάγησιν. Καὶ μὴ ἄλος ἐφ' οἷς νῦν γενομένοις εώρατας. Ει γὰρ τῆς ἁγίας κιβωτοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ᾿
εξέδοτο ταύτην ἀλλοφύλοις σὺν ἱερεῦσιν αὐτοῖς ἀνομήσεσι, καὶ πόλιν ἁγιάσματος, καὶ χερουβὶμ δόξης,
καὶ στολὴν, καὶ προφητείαν, καὶ χρίσμα, καὶ δήλωπν, εἰς καταπάτημα καὶ μιασμὸν ἀπέδοτο ἔθνεσιν
οὐδὲ τῶν νῦν ἀχράντων φείδεται μυστηρίων· ἵνα τῶν
αὐτοῦ αὐλῶν ἀφειδῶν, εἰς φόβον τους πταίοντας
κλίνη. ἀπηνεστέραν περιμένοντας ἐφ᾽ οἷς πράττουσι
τιμωρίαν. • Ολολυζέτω γὰρ πίτυς, ὅτι πέπτωκε κέδρος, ο τῶν ἰσχυρῶν πιπτόντων, τὰ ἀσθενέστερα
παιδενέσθω,
ΟΔ'. ΚΡΑΤΩΝΙ ΜΟΝΑΧΟ.
Περὶ τῶν μαλακὰ ἱμάτια φορούντων.
Ὅτι βλακεία, καὶ λεπτότης, καὶ εὐχροια ἱματίων
οὐ σώζει τῆς κατὰ Θεὸν ἀσκήσεως τὸν κανόνα, ἐρώτησον Ἰωάννην τὸν Θεολόγον τὸν τοῦ Κυρίου διαγρά
φοντα χιτῶνα· καὶ φράσει σοι·. Ὁ δὲ χιτὼν αὐτοῦ
ἦν ἀρβαρος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς δι' ὅλου.» Τίς
δὲ ἀγνοεῖ τὴν εὐτέλειαν τῆς ἐσθῆτος ἐκείνης, Υπερ
οι πτωχοί κέχρηνται τῶν Γαλιλαίων, καθ' οὓς καὶ
μάλιστα τὸ τοιοῦτο φιλεῖ γίνεσθαι ἱμάτιον τέχνῃ
τινί, ὡς αἱ στηθοδεσμίδες, ἀνακρουστὸν ὑφαινόμενον;
Μάθε δὲ καὶ παρὰ τοῦ θείου Ματθαίου, • Ιωάννην
τὸν Βαπτιστὴν ἀπαγγέλλοντος, καὶ ἐρεῖ σοι· «Αὐτὸς
& ὁ Ἰωάννης εἶχε τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ ἀπὸ τριχών και
μέλος. ο Βλέπε καὶ τὸν μεγαλόφρονα καὶ θεοφόρον
Λουκᾶν τὸν Ἡρώδου τύφον ἱστοροῦντα, καὶ ἦν ἡμε
πέσχετο ἐσθῆτα διαβάλλοντα, καὶ τοὺς τὰ μαλακὰ δὲ
φοροῦντας, ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλέων τρίβεσθαι
λέγοντα. Αλλ' οὐκ ἄξια τοῦ νοεροῦ νυμφῶνος ἀστρά
πτοντος τὰ ἐνδύματα. Εἰ οὖν τούτου ἐπιθυμεῖς, τὴν
Ἰησοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν εὐτελῆ ἐσθῆτα μιμού. Η γὰρ
θρύψης τῆς ἐνταῦθα τυγχάνει βλακείας, οὐ τῆς ἄνω
φων φορίες.
ΟΕ. - ΙΩΑΝΝΗ ΕΡΗΜΙΤΗ.
Εἰς τὸν πειρασμὸν τοῦ Κυρίου.
Εἰ [6] Χριστὸς εἰς ἔρημον ἀνήχθη πειρασθῆναι,
Θεός [ὢν καὶ] ἐνανθρωπήσας δι' ἡμᾶς, τί θαυμάζεις,
εἰ αὐτὸς ἐπ' ἐρημίας διάγων πειρασμοῖς, ὡς λέγεις,
παλαίεις; Πρόσεχε οὖν μόνῃ τῇ νίκῃ τοῦ Χριστοῦ
νομίμως γενομένῃ· κενοδοξία γὰρ ἐκρατήθη ἡ
ὑπερηφανία ἐσβέσθη, φιλαργυρία κατελύθη, καὶ ὁ ἐξ
ἐναντίας ἐνετράπη, οὐδὲν τῶν οἰκείων βελῶν διαπεμονῆσα: ἰσχύσεις. Καὶ εἰκότως ἀνδρίσῃ καὶ τῶν τις
bes. Nec vero mœrore atque animi anxietate
consterneris ob ea quæ nunc fieri vidisti. Nam ut
sanctæ arcæ minime pepercit, verum eam una cum
ipsis sacerdotibus qui deliquerant, barbaris dedidit,
el urbem sanctificationis, et cherubim gloriæ, et
stolam, et prophetiam, et unctionem, et thumim
in conculcationem et contaminationem gentibus
addixit; ita ne nunc quidem ab omni labe puris
mysteriis parcit, 24, ut, dum suis aulis minime parcit,
terrorem iis, qui peccant, injiciat, atrociorem videlicet pœnam ob ea quæ agunt, exspectantibus.
• Ululet enim abies, quia cecidit cedrus *., Fortibus cadentibus, imbecilliora erudiantur.
LXXIV. - CRATONI MONACHO.
De iis qui mollibus induuntur vestimentis.
Quod vestitus mollities, et subtilitas, coforque
elegans religiosa ac Deo grate exercitationis regu
lam minime servent, Theologum Joannem interroga,
Domini tunicam describentem; ac tibi dicet: ‹ Erat
autem tunica ejus inconsutilis desuper contexta
per totum ". Quis autem vestis illius vilitatem
ignorat, ut qua Galilæorum pauperes utantur, apud
quos etiam maxime hujusmodi vestis genus fieri
solet, arte quadam, ut pectoralia, retractin consum
tum? Audi etiam Matthæum, cum de Joanne Baptista
verba facit, ac tibi dicet: ♦ Ipse autem Joannes
, Vide
habebat vestimentum ex pilis camelorum”.
item illum animi magnitudine præditum ac divino
Spiritu allatum Lucain, Herodis fastum uarran:es,
atque eam, qua indutus erat, vesten) traducentem”,
eosque, qui nollia indumenta gerunt, in regum domibus versari dicentem ". At hujusmodi vestimenta
spirituali illo thalamo, fulguris in modum rutilante,
minime digna sunt. Quamobrem si hujus desiderio
teneris, vilem Dei nostri Jesu vestitum imitare.
Nam mollities præsentis lasciviæ est, non cœlestis
splendoris.
JOANNI EREMITÆ.
In tentationem Domini.
Cum Christus, qui Deus erat, atque nostra causa
liumanitatein induerat, in desertum, ut tentaretur,
ductus fuerit e, quid miraris, te in solitudine degentem, tentationibus, ut inquis, conflictari? Ad
solanı igitur Christi victoriam legitime partam animum adjice. Inanis enim gloria calcata est, exstincta superbia, oppressa avaritia, pudoreque suffusus adversarius, ut qui nulla sagittarum suaruma
* {V Reg. 1, 8 seqq. so Zacl. x1, 2. * Joan. xix, 23.Ȼ Matth. 111, 4.
* Luc. τι, 25.» Maril. I, 1 seqq.
Pro ιμάτιον cod. Vat. 649 legit εἶμα et duas
consequentes voculas, τέχνῃ τινί, non habet, uti
neque At. in contextu: tainen hic eas ponit in
margine. Vers. penult. nira est in cod. Alt. diversites; uam is pro ἡ γὰρ θρύψις, quod videtur recle
positam in vulgato, legit at γὰρ θλίψεις. Possi.
PATROL. GR. LXXVIII.
s Act. xii, 21 seqq.
Pro εκρατήθη, quod videtur rectum codd.
Vat. 649 ει Ali. ponunt ηπατήθη. Verisimilius iidem
anibo codd. pro eo quod vers. 9 legitur in editis καὶ
εἰκότως, legunt, καὶ εἰ οὕτως. Vers. antepen. pri
τοῦτον cod. Alt. habet τοῦτο. PoSSIN.
col. 235–236page 29 of 750
PG 78:235τρωσκόντων τὴν ψυχὴν ξιφῶν ὑπερανάσχῃς, ἀντι τυπίαν κτησάμενος τὴν ἀπάθειαν, ἄγγελοί σοι μετὰ τὴν πάλην διακονήσουσιν, οὐ δουλικῶς ὑπηρετούμενοι, ἐπειδὴ τοῦτο Θεῷ μόνῳ ὠφείλετο, ἀλλὰ νικητικῶς στεφανοῦντές σε. Τοῦτον γὰρ ἔχει μισθὸν ὁ τὸν παρόντα ἀγῶνα γενναίως ανδριζόμενος. Διὰ τί τοὺς λίθους οὐκ ἐποίησεν ἄρτους δ Κύριος. Οι λίθοι, ἄρτοι παρὰ Χριστοῦ οὐ γεγόνασιν, άριστε, οὐχὶ τῆς ὥρας τῶν θαυμάτων [ἔτι] μὴ παρούσης, ὡς οἱ κακόσχολοι ρητορεύουσιν, ἀλλὰ τῆς αἰτήσεως ματαίας οὔσης, καὶ τῷ ζητοῦντι πρεπούσης. Θεὸς γὰρ πάντα στάθμῃ καὶ μέτρῳ, καὶ χρείᾳ χαρίζεται. Ενθα δὲ [τὸ] περιττὸν τὸ ζητούμενον, καὶ τὸ θαυματουργεῖν πάντως οὐκ εὔκαιρον. ΟΖ'. ΔΙΟΣΚΟΡΟ. Οτι ἀμήχανον ἐν μέσῳ θορύβων ἀρετὴν κατορθῶσαι. Τοσοῦτον χρησιμεύει προς σωτηρίαν ἡ τῶν θορύ βων τῶν ἀστικῶν ἀναχώρησις, ὅτι τὰς πόλεις καταλιπὼν ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, ἐπ' ἄκρων ὀρέων τοὺς καθαρῶς βιοῦντας ἐμακάριζε. Δεικνὺς δι' ὧν πράτ των ἐδίδασκεν, ὡς ἀδύνατον, τὸν μὴ ἀποσπασθέντα τῶν χαμαιζήλων, καὶ πρὸς τὴν ἄκραν ἀρετήν. ἀνα βάντα, μακαρισθῆναι παρὰ Θεοῦ, ἡ τῶν μελλόντων τυχεῖν ἀγαθῶν. Ὁ γὰρ τὰ ἄνω φρονῶν, ἐκεῖ κατοικεῖ, οὗ Χριστός ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ καθεζόμενος. ΟΗ'. - ΗΣΑΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ. Πρὸς στρατιώτην ἀτακτοῦντα. Εἰ ὅπλων αἰχμαὶ καὶ κράνος, και θώραξ, ασφάλειά σοι πρὸς εὐζωΐαν νενόμισται, λωποδυτοῦντε καὶ τὰς λεωφόρους ἐρημοῦντι· ἴσθι ὡς πολλοὶ δυσα αλωτότερόν σου φραξάμενοι, οίκτιστον ἀπηνέγκαντο θάνατον. Παρ' ἡμῖν μὲν ἀνάγραπτοι, ρήσ, καὶ Ζησεὲ, καὶ Σαλμανά, Αβιμελὲς καὶ Γολιάθ, καὶ Αβησσαλών, καὶ ὅσοι κατ' ἐκείνους. Παρὰ δὲ τοῖς ἔξω, Έκτορες, καὶ Αἴαντες, καὶ αὐτοὶ οἱ μέγα πάντων φρονήσαντες Λακεδαιμόνιοι ἐπὶ ῥώμῃ, ἐπειδὴ οὐκ ἔσχον σύνδρομον τῇ δυνάμει τὸ δίκαιον. Εἰ οὖν μὴ μάταιος εἶναι βούλει οπλίτης, οξέως πρὸς τὸν νοητόν μετάταξαι πόλεμον, καὶ μᾶλλον τῇ σαυτού ἀταξίᾳ πολέμησον. Η σταθμῇ σταθμό θορύβων πολιτικῶν. ἀποσπασθέντα απωσθέντα. οὗ Χριστός, ὁ Χριστός. ἐστὶν αἰχμαὶ ἀκμαί, οπλίτης, πολίτης.
apsius pectus trajicere potuisset. Ad eumdem igitur τρωσκόντων τὴν ψυχὴν ξιφῶν ὑπερανάσχῃς, ἀντιmodum si tu quoque eam, quam par est, animi
magnitudinem præstiteris, gladiisque, quibus anima
convulneratur, superatis, te in animi tranquillitatem asserueris, angeli tibi post victoriam ministrabunt”: non quidem servilem in modum miniτυπίαν κτησάμενος τὴν ἀπάθειαν, ἄγγελοί σοι μετὰ
τὴν πάλην διακονήσουσιν, οὐ δουλικῶς ὑπηρετούμε
νοι, ἐπειδὴ τοῦτο Θεῷ μόνῳ ὠφείλετο, ἀλλὰ νικητικῶς στεφανοῦντές σε. Τοῦτον γὰρ ἔχει μισθὸν ὁ τὸν
παρόντα ἀγῶνα γενναίως ανδριζόμενος.
strantes (quandoquidem hoc soli Deo debebatur), verum victoris in morem caput tuum corona cingentes. Hanc enim mercedem habet qui in præsenti certamine strenue se gerit.
LXXVI. EIDEM.
Cur lapides non fecit panes Dominus.
Quod lapides a Christo in panes minime conversi
sint" (vir praestantissime), non idcirco factum est,
quod edendorum miraculorum tempus nondum ades:
set, quemadmodum male feriati homines garriunt:
sed quia petitio vana erat, et petitore digna. Deus
enim 25 omnia cum pondere, mensura, et necessitate largitur. Ubi autem quod quæritur supervacaneum est, illic quoque miracula edere prorsus
intempestivum est.
LXX VII. — DIOSCORO.
Impossibile esse in medio tumultu virtutem
exercere.
Usque adeo ad salutem conducit secessus ab
urbanis tumultibus, ut etiam Dei Filius relictis urbibus, eos, qui cum puritate vivunt, in montis cacumine beatos prædicarit ". In quo per ea, quæ
faciebat, illud ostendebat, fieri non posse, ut qui
ab inferis rebus minime se abstraxisset, atque ad
virtutis fastigium ascendisset, beatus a Deo censeretur, aut futura bona consequeretur. Nam qui
superna sapit, illic habitat ubi Christus est in
dextra Dei sedens ".
ESAIÆ MILITI.
Ad militem inordinate se gerentem.
"
OG'. — TQ AYTQ.
Διὰ τί τοὺς λίθους οὐκ ἐποίησεν ἄρτους δ
Κύριος.
Οι λίθοι, ἄρτοι παρὰ Χριστοῦ οὐ γεγόνασιν, άριστε,
οὐχὶ τῆς ὥρας τῶν θαυμάτων [ἔτι] μὴ παρούσης, ὡς οἱ
κακόσχολοι ρητορεύουσιν, ἀλλὰ τῆς αἰτήσεως ματαίας
οὔσης, καὶ τῷ ζητοῦντι πρεπούσης. Θεὸς γὰρ πάντα
στάθμῃ καὶ μέτρῳ, καὶ χρείᾳ χαρίζεται. Ενθα
δὲ [τὸ] περιττὸν τὸ ζητούμενον, καὶ τὸ θαυματουρ
γεῖν πάντως οὐκ εὔκαιρον.
ΟΖ'.
ΔΙΟΣΚΟΡΟ.
Οτι ἀμήχανον ἐν μέσῳ θορύβων ἀρετὴν κατορ
θῶσαι.
Τοσοῦτον χρησιμεύει προς σωτηρίαν ἡ τῶν θορύ
βων τῶν ἀστικῶν ἀναχώρησις, ὅτι τὰς πόλεις
καταλιπὼν ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, ἐπ' ἄκρων ὀρέων τοὺς
καθαρῶς βιοῦντας ἐμακάριζε. Δεικνὺς δι' ὧν πράττων ἐδίδασκεν, ὡς ἀδύνατον, τὸν μὴ ἀποσπασθέντα
τῶν χαμαιζήλων, καὶ πρὸς τὴν ἄκραν ἀρετήν. ἀναβάντα, μακαρισθῆναι παρὰ Θεοῦ, ἡ τῶν μελλόντων
τυχεῖν ἀγαθῶν. Ὁ γὰρ τὰ ἄνω φρονῶν, ἐκεῖ κατοικεῖ, οὗ Χριστός ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ καθεζό
μενος.
ΟΗ'. - ΗΣΑΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ.
Πρὸς στρατιώτην ἀτακτοῦντα.
Εἰ ὅπλων αἰχμαὶ καὶ κράνος, και θώραξ,
ασφάλειά σοι πρὸς εὐζωΐαν νενόμισται, λωποδυτοῦντε
καὶ τὰς λεωφόρους ἐρημοῦντι· ἴσθι ὡς πολλοὶ δυσα
αλωτότερόν σου φραξάμενοι, οίκτιστον ἀπηνέγκαντο
θάνατον. Παρ' ἡμῖν μὲν ἀνάγραπτοι, ρήσ, καὶ
Ζησεὲ, καὶ Σαλμανά, Αβιμελὲς καὶ Γολιάθ, καὶ
Αβησσαλών, καὶ ὅσοι κατ' ἐκείνους. Παρὰ δὲ τοῖς
ἔξω, Έκτορες, καὶ Αἴαντες, καὶ αὐτοὶ οἱ μέγα
πάντων φρονήσαντες Λακεδαιμόνιοι ἐπὶ ῥώμῃ, ἐπειδὴ
οὐκ ἔσχον σύνδρομον τῇ δυνάμει τὸ δίκαιον. Εἰ οὖν
μὴ μάταιος εἶναι βούλει οπλίτης, οξέως πρὸς τὸν
νοητόν μετάταξαι πόλεμον, καὶ μᾶλλον τῇ σαυτού
ἀταξίᾳ πολέμησον.
Si gladiorum cuspides, et galeam, ac thoracen
prasidio tibi ad bene vivendum esse existimas,
prædas agens ac vias desertas reddens, hoc scito
multos firmius te septos et armatos miserrimam
mortein retulisse. Exemplo sint, ex iis qui apud
nos litterarum monumentis consignati sunt, Oreb,
Zeb, Zebee, Salinana, Abimelech, Goliath, Absalon,
aliique his similes s: apud exteros autem, Hectores et Ajaces, atque ipsi Lacedæmonii, qui roboris
nomine supra omnes - mortales gloriati sunt, quoniam justitiam potentiæ comiten haudquaquam
habuerunt. Quare nisi vanus miles esse vis, ad
spirituale bellum quamprimum te converte, atque
id potius age, ut adversus inordinatos tuos motus bellum geras.
* Matth. iv, 11. or ibid. 3.» Matth. v, 8. • Colos. 111, 1.· Judic. v11; Judic. vIII; 1 Reg. xvII;
Η Reg. xvi.
Pro σταθμῇ codd. Vat. 649 et All. legunt,
σταθμό Possin.
Post θορύβων cod. Alt. addit πολιτικῶν. Vers.
pro ἀποσπασθέντα codd. Vatic. 649 et All. habent απωσθέντα. Vers. penult. pro οὗ Χριστός, codd.
Sfortianus et Alt. legunt ὁ Χριστός. Vers. ultimo
ἐστὶν abest a coul, Sfortiano. Possin.
fro αἰχμαὶ codd. Alt. scribit, ἀκμαί, et vers,
antepen. pro οπλίτης, πολίτης. Possn.
col. 237–238page 30 of 750
PG 78:237ΟΘ'. ΤΙΜΟΘΕΟ. Εἰς τὸ εἰρημένον, «'Εὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δι καιοσύνη ὑμῶν πλέον των Γραμματέων,» καὶ ὅτι τοῦτο οὐκ ἐναντιοῦται τῷ, «Οὐαὶ ὑμῖν, Γραμματείς.» Ημείς, ὦ βέλτιστε, τῆς αὐτῆς τοῖς Γραμματεῦσι καὶ Φαρισαίοις ἐσμὲν ἔνοχοι κρίσεως. Ωσπερ γὰρ αὐτοὶ τῇ τοῦ νόμου μελέτῃ τὸ πράττειν τὸν νόμον ψήθησαν,· ἀρκεῖν αὐτοῖς τὴν ἀπαγγελίαν τοῦ γράμ ματος πρὸς ἐργασίαν τοῦ πράγματος ἀπροσέχως νομίσαντες· οὕτως ἡμεῖς, αὐτῷ τῷ ἅπτεσθαι θυσιαστηρίων Θεοῦ, ἐγγίζειν Θεῷ φανταζόμεθα. Αλλά ταύτην ἡμῶν ὁ Κύριος ἐκκόπτων τὴν οἴησιν, φησὶν, Ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ δυνησθε εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Τοῦτο λέγων θεοτρετῶς· Ἐὰν μὴ τὴν δόκησιν, πρᾶξιν ἐργάσης σθε, οἱ προσχήματι ἀρκεῖσθαι πρὸς διακονίαν Θεοῦ λογιζόμενοι, ἡ τοῦ Θεοῦ ὑμῖν βασιλεία οὐκ ἂν ἀνοιγήσεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἀληθῆς ἐστιν ἡ βασιλεία, τοῖς ἀληθῶς αὐτὴν ζητοῦσιν ἀνοίγεται. Περισσεία δὲ τῆς τοῦ νόμου δικαιοσύνης ἡ τοῦ Εὐαγγελίου ἐστὶν ὑψηλότης. Ὁ μὲν γὰρ τὴν πρᾶξιν τιμωρεῖται, τὸ δὲ καὶ πρόθεσιν ψιλήν, μέχρι βάθους ἐννοιῶν, τὴν κρι τικὴν ἀκρίβειαν ενδεικνύμενον. Π. ΝΕΙΛΟ ΜΟΝΑΧΟ. Περὶ του, ο Ισθι εὐνοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου.» Ὅτι μετὰ τῆς πτώσεως ἡμῶν περιπατοῦμεν, καὶ ἐν μέσῳ παγίδων διαβαίνομεν, διορατικοὺς ἡμᾶς, ποιῶν ὁ Κύριος, ἀπεφήνατο προσέχειν ἀπὸ τῆς ζύ μης καὶ τῶν σκανδάλων, καὶ εὐνοεῖν τῷ ἀντιδίκῳ ταχύ, έως ότου ὦμεν ἐν τῇ ὁδῷ μετ' αὐτοῦ. Ἀντί δικον, τὴν τοῦ σώματος ὄρεξιν πρὸς τὸ πνεῦμα θεο τρεπῶς ὁρισάμενος. Οδὸν μὲν, τὸν βίον καλῶν, ὑπὸ τοῦ γένους ἡμῶν ἀστάτως ἐδευόμενον Εὔνοιαν δὲ πρὸς τὸ σῶμα τὴν συναίσθησιν τῆς ἐπαναστάσεως αὐτ τοῦ προσαγορεύων, οξέως παρ' ἡμῶν θεωρεῖσθαι ὀφεί δωσαν, μήποτε τοῖς αὐτῆς προστάγμασιν ὑποκύψαντες, καὶ ἀνάξια τῆς ἄνω κλήσεως πράξαντες, παραδοθῶμεν ὑπ' ἐκείνων τῷ Κριτῇ, ὅτε τὰ ἔργα ἡμῶν καὶ τοὺς λόγους συναγαγεῖν παραγίνεται, καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὸ ἴδιον ἔργον. ΠΑ'. Εἰς τὸ, «Μὴ συμπροσέστω σοι θρόνος ἀνομίας ὁ πλάσσων κόπον ἐπὶ πρόσταγμα. ΑΜΠΕΛΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. «Μη συμπροσέστω σοι θρόνος ἀνομίας ὁ πλάσ καί. ᾠήθησαν, όπc καὶ πάλιν φυλάξαι τὸν νό μον οὐχ ἡ δυνήθησαν. ήδυνήθησαν ήσου λήθησαν. επαγγελίαν, ἀπαγγελίαν, οι δύνησθε, 649 οὐ δύνασθε. ν. 13 οι προσχήματι 649 ι. οἱ τῷ σχήματι ένδεικνύμενον ἐνδεικνύμενοι. ὁδευόμενον διαδευόμενον. 10 προσαγορεύων 18 προσαγορεύσας. 11 αὐτῆς αὐτ τοῖς. ὑπ' ἐκείνων ὑπ' ἐκείνου, αντίδικον.
ΟΘ'.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. LXXXI.
ΤΙΜΟΘΕΟ.
Εἰς τὸ εἰρημένον, «'Εὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δι
καιοσύνη ὑμῶν πλέον των Γραμματέων,» καὶ
ὅτι τοῦτο οὐκ ἐναντιοῦται τῷ, «Οὐαὶ ὑμῖν,
Γραμματείς.»
Ημείς, ὦ βέλτιστε, τῆς αὐτῆς τοῖς Γραμματεῦσι
καὶ Φαρισαίοις ἐσμὲν ἔνοχοι κρίσεως. Ωσπερ γὰρ
αὐτοὶ τῇ τοῦ νόμου μελέτῃ τὸ πράττειν τὸν νόμον
ψήθησαν,· ἀρκεῖν αὐτοῖς τὴν ἀπαγγελίαν τοῦ γράμματος πρὸς ἐργασίαν τοῦ πράγματος ἀπροσέχως
νομίσαντες· οὕτως ἡμεῖς, αὐτῷ τῷ ἅπτεσθαι θυσια
στηρίων Θεοῦ, ἐγγίζειν Θεῷ φανταζόμεθα. Αλλά
ταύτην ἡμῶν ὁ Κύριος ἐκκόπτων τὴν οἴησιν, φησὶν,
• Ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλέον
τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ δυνησθε εἰσελ
θεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Τοῦτο λέγων
θεοτρετῶς· Ἐὰν μὴ τὴν δόκησιν, πρᾶξιν ἐργάσης
σθε, οἱ προσχήματι ἀρκεῖσθαι πρὸς διακονίαν
Θεοῦ λογιζόμενοι, ἡ τοῦ Θεοῦ ὑμῖν βασιλεία οὐκ
ἂν ἀνοιγήσεται. Ἐπειδὴ γὰρ ἀληθῆς ἐστιν ἡ βασιλεία,
τοῖς ἀληθῶς αὐτὴν ζητοῦσιν ἀνοίγεται. Περισσεία δὲ
τῆς τοῦ νόμου δικαιοσύνης ἡ τοῦ Εὐαγγελίου ἐστὶν
ὑψηλότης. Ὁ μὲν γὰρ τὴν πρᾶξιν τιμωρεῖται, τὸ δὲ
καὶ πρόθεσιν ψιλήν, μέχρι βάθους ἐννοιῶν, τὴν κρι
τικὴν ἀκρίβειαν ενδεικνύμενον.
Π.
ΝΕΙΛΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Περὶ του, ο Ισθι εὐνοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου.»
Ὅτι μετὰ τῆς πτώσεως ἡμῶν περιπατοῦμεν, καὶ
ἐν μέσῳ παγίδων διαβαίνομεν, διορατικοὺς ἡμᾶς,
ποιῶν ὁ Κύριος, ἀπεφήνατο προσέχειν ἀπὸ τῆς ζύ
μης καὶ τῶν σκανδάλων, καὶ εὐνοεῖν τῷ ἀντιδίκῳ
ταχύ, έως ότου ὦμεν ἐν τῇ ὁδῷ μετ' αὐτοῦ. Ἀντίδικον, τὴν τοῦ σώματος ὄρεξιν πρὸς τὸ πνεῦμα θεο
τρεπῶς ὁρισάμενος. Οδὸν μὲν, τὸν βίον καλῶν, ὑπὸ
τοῦ γένους ἡμῶν ἀστάτως ἐδευόμενον Εὔνοιαν δὲ
πρὸς τὸ σῶμα τὴν συναίσθησιν τῆς ἐπαναστάσεως αὐτ
τοῦ προσαγορεύων, οξέως παρ' ἡμῶν θεωρεῖσθαι ὀφεί
δωσαν, μήποτε τοῖς αὐτῆς προστάγμασιν υποκύ
ψαντες, καὶ ἀνάξια τῆς ἄνω κλήσεως πράξαντες,
παραδοθῶμεν ὑπ' ἐκείνων τῷ Κριτῇ, ὅτε τὰ ἔργα
ἡμῶν καὶ τοὺς λόγους συναγαγεῖν παραγίνεται, καὶ
ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὸ ἴδιον ἔργον.
ΠΑ'.
Εἰς τὸ, «Μὴ συμπροσέστω σοι θρόνος ἀνομίας
ὁ πλάσσων κόπον ἐπὶ πρόσταγμα.
ΑΜΠΕΛΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
«Μη συμπροσέστω σοι θρόνος ἀνομίας ὁ πλάσ
TIMOTHEO LECTORI.
In dictum illud, ‹ Nisi abundaverit justitia vestra, ›
elc., el quod illud huic contrarium non sit, ‹ Væ
vobis, Scribæ. ›
Nos, vir optime, eidem cum Scribis et Pharisæis
judicio obnoxii sumus. Ut enim illi se per legis
meditationem legem exsequi putabant, quod littera
prædicationem ad rei operationem sibi satis esse
pro sua negligentia existimassent, eodem modo
nos quoque hoc ipso quod Dei altaria contingimus,
nos ad Deum appropinquare opinionis errore nobis
fingimus. At Dominus banc nostram opinionen
amputans, his verbis utitur: c Nisi abundaverit
justitia vestra plusquam Scribarum et Pharisæorum,
non intrabilis in regnum coelorun.. Quod perinde
est, ac si modo divinitati consentaneo diceret:
Nisi vos, qui fucum ac prætextum ad Dei ministerium sufficere existimatis, opinionem in actionem
convertatis, Dei regnum 26 vobis minime patebit.
Quoniam enim verum regnum est, iis quoque, a
quibus vere quæritur, aperitur. Porro exsuperantia
justitia legis est Evangilii sublimitas, Nam illa
actionem punit; hoc autem nudam etiam voluntatem, nimirum usque ad intimas cogitationes judiciariam sinceritatem ostendens.
LXXX. NILO MONACHO.
et
De hoc dicto, Esto benevolus adversario.
Quoniam cum ruina nostra ambulamus, atque in
medio laqueorum incedimus, idcirco Dominus, ut
oculatos et perspicaces nos reddat, a fermento
scandalis: attendendumn nobis esse pronuntiavit,
consentiendumque adversario cito, dum sumus in
via cum ipso '. Quo quidem in loco per adversa -
rium, corporis cupiditatem, spiritui repugnantem
divine intelligit. Viam autem, hanc vitam vocat,
quæ a genere nostro sine ulla stabilitate peragratur. Consensum denique ac benevolentiam erga
corpus, agnitionem rebellionis ipsius appellat, quæ
confestim perspici debet, ne alioqui, si ipsius
imperiis succubuerimus, ac res superna vocatione
indignas perpetraverimus, ab illis judici tum dedamur, cum ad opera nostra et sermones colligendos
venerit, reddendumque unicuique juxta opus
suum.
AMPELIO PRESBYTERO.
In illud: «Non adhæreat tibi sedes iniquitatis, etc.»
Ne adhæreat tibi sedes iniquitatis, qui fingis
* Matth. v, 20. * Marc. vin, 15. * Matth. xvIII, 6 seqq. • Matth. v, 25.
Primo hujus epist. vocabulo codd. Vat. 649
et Alt. preponunt, καί. Vers. 4, indicatain per
asteriscum lacunam exple ex cod. Barb. addendo
post ᾠήθησαν, όπc verba, καὶ πάλιν φυλάξαι τὸν νό
μον οὐχ ἡ δυνήθησαν. Eadem habent et codd. Alt. ac
Vatic. 649, nisi quod pro ήδυνήθησαν habet ήσουλήθησαν. Quarto post verbo lege, επαγγελίαν, pro
ἀπαγγελίαν, ευctoribus codd. iisdem. Vers. 10,
οι δύνησθε, codd. Vat. 649 et All. οὐ δύνασθε. ν. 13
οι προσχήματι codd. Vat. 649 et ι. οἱ τῷ σχήματι·
Vers. uit. iidem duo codd. pro ένδεικνύμενον legunt
ἐνδεικνύμενοι. PossIN.
Pro ὁδευόμενον codd. Vatic. 649 et Alt. habent διαδευόμενον. Vers. 10 pro προσαγορεύων 18gunt προσαγορεύσας. Versu 11 αὐτῆς mulant in αὐτ
τοῖς. Denique vers. 13 congruentius ad loci senten
Liam, non ὑπ' ἐκείνων cum vulgato legunt, sed ὑπ'
ἐκείνου, ut referatur ad αντίδικον. Possin.
⚫ Digitized by
col. 239–240page 31 of 750
PG 78:239σων ἐπὶ πρόσταγμα. • Προσευχὴ τῶν ἁγίων ἐστὶ ψυχῶν, τῶν ὑπὸ τῆς ἐκεῖθεν ὁμολογίας αγωνιζομένων, πρὸς αὐτὸν ἐν ἱκετηρίᾳ βοώντων· Μὴ ὑψούσθω θρόνος ἀνόμων ἐναντίον σου, Κύριε, κατὰ τοῦ] σοῦ προστάγματος κόπους ἡμῖν παρεχόμενος, ὁποῖος ὁ Βαβυλώνιος ἦν τοῖς ὁσίοις [σου παισὶ] τύραννος, ἢ τοῖς ἁγίοις μάρτυσιν οἱ ἀλάστορες, καὶ τῶν εἰδώλων ὑπέρμαχοι, ΠΒ'. — ΑΡΑΒΙΑΝΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ, Τῶν κοιτῶν. "Οτι διὰ τὴν πορνείαν τοῖς ἐν Γα κατά γνώμην Θεοῦ παραταξάμενοι οὐκ ἀδίκως ἀλόντες ἐφθάρησαν. Οἱ τὴν πορνείαν Βενιαμὶν ἀναβάντες ἐν Ταβρὰ τιμωρήσασθαι, κατά γνώμην Θεοῦ τοῦ πολέμου ἁψάμενοι, οὐκ ἀδίκως, ὡς οἴει, τῆς νίκης ἀπέτυχον ἀλλ' ἐπειδὴ δικαίῳ κριτῇ οὐκ ἔστιν ἐξ ἀδίκων παρά ταξις, δικαιοσύνῃ τὸ τολμηθὲν ἐξεδίκησεν. Οἱ γὰρ χείρους ἔχοντες πράξεις, καὶ πολλῷ μείζους τῆς τότε γεγενημένης, ὡς ἀθῶοι πρὸς τὸν φόνον τῶν ἀδελφῶν ομονοήσαντες ἀνέβησαν. Αλλ' ἔμαθον τῇ πείρα, Υποκριτά, έκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου, καὶ τότε διαβλέψεις ἐκβαλεῖν τὸ κάρφος ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Οἱ τοίνυν μοιχοί ἐπειδὴ μὴ μοιχεύειν ἐκήρυσσον, ὑπὸ τῶν ἔργων ἐξ ελεγχόμενοι, αὐτοὶ μὲν ἀξίαν ποινὴν τῷ πολέμῳ ἀπὸ έτισαν. Οἱ δὲ τῶν ἐγκλημάτων τῆς πορνείας ἀμέτοχοι, οὐδὲν τοιοῦτον ἐν ἑαυτοῖς εἴδωλον ἔχοντες, λαμπράν τὴν νίκην εἰργάσαντο. ΠΓ'. ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Πῶς νοητέον, «Εἰ ὀφθαλμός σου ἢ χείρ σου σκανδαλίζει σε. Οφθαλμὸν καὶ χεῖρα δεξιὰν ὁ πανάγαθος Χριστός τὴν ἐγγύτητα τῶν ἐπιτηδείων καὶ γνησίων ἡμῖν ἐπωνόμασε, τοὺς εὔνους ἡμῖν πρὸς γνησίαν συνεργίαν, ἐκείνοις καλέσας τῶν μελῶν τοῖς ὀνόμασι, δι' ὧν ἡμεῖς τὰ ἀρέσκοντα πράττομεν. Ὅταν οὖν τις ἐξ αὐτῶν σκανδάλου αἴτιος γένηται, καὶ ἁμαρτία καλινδῆταί τινι, ἡμῖν λοιδορίαν φερούσῃ, καὶ αὐτῷ ἀτιμίαν προξενούσῃ, ἐκκόπτειν χρὴ τὸν τοιοῦτον, ἵνα μὴ λοιμὸν μιμησάμενος, νεμηθῇ τὴν τοῦ σώματος ἀκεραιότητα, τοῖς ὑγιαίνουσιν ἐκ τοιούτων παθῶν εἰσφρήσας τὴν ἑαυτοῦ ἀλγηδόνα. 'Ο πλάσσων. πλάσσων κόπον. ὑπὸ τῆς ἐκεῖθεν ὁμολ., ὑπὲρ τῆς εἰς Θεὸν ὁμολογίας. Γοεςιν. 'Εν Ταβρά. ἐν Γαβαά 649, πολλῷ μείζους, πολλῶν μείζους, ἀνέβησαν, ὁμονοήσαντες ἐν ὁμονόησαν ἀλλ' ἔμαθον, εκc. Τοὺς εἴνους ἡμῖν. Β. τοὺς εὐνοϊκῶς ἡμῖν διακειμένους. Κιττ. Ο ριν γένηται γίνεται.
laborem in præceplo '., Animarum sanctaruin oratio
hæc est, pro coelesti confessione dimicantium, supplicique clamore ab eo postulantium: Ne in altum
efferatur thronus iniquorum in conspectu tuo,
Domine, adversus præceptum tuum negotia nobis
facessens. Cujusmodi scilicet piis tuis pueris Babylouius tyrannus erat, aut sanctis martyrilus
pestiferi et exsecrandi homines, atque idolorum
propugnatores.
LXXXII.· ARABIANO EPISCOPO.
Quod qui propter fornicationem adversus Gabaonitas
ex Dei voluntate bellum susceperunt, non injuste
interierunt.
σων ἐπὶ πρόσταγμα. • Προσευχὴ τῶν ἁγίων ἐστὶ
ψυχῶν, τῶν ὑπὸ τῆς ἐκεῖθεν ὁμολογίας αγωνιζομένων,
πρὸς αὐτὸν ἐν ἱκετηρίᾳ βοώντων· Μὴ ὑψούσθω θρόνος
ἀνόμων ἐναντίον σου, Κύριε, κατὰ τοῦ] σοῦ προστάγ
ματος κόπους ἡμῖν παρεχόμενος, ὁποῖος ὁ Βαβυλώνιος
ἦν τοῖς ὁσίοις [σου παισὶ] τύραννος, ἢ τοῖς ἁγίοις
μάρτυσιν οἱ ἀλάστορες, καὶ τῶν εἰδώλων ὑπέρμαχοι,
ΠΒ'. — ΑΡΑΒΙΑΝΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ,
Τῶν κοιτῶν. "Οτι διὰ τὴν πορνείαν τοῖς ἐν Γα
Cuᾷ κατά γνώμην Θεοῦ παραταξάμενοι οὐκ
ἀδίκως ἀλόντες ἐφθάρησαν.
Οἱ τὴν πορνείαν Βενιαμὶν ἀναβάντες ἐν Ταβρὰ
τιμωρήσασθαι, κατά γνώμην Θεοῦ τοῦ πολέμου
ἁψάμενοι, οὐκ ἀδίκως, ὡς οἴει, τῆς νίκης ἀπέτυχον·
ἀλλ' ἐπειδὴ δικαίῳ κριτῇ οὐκ ἔστιν ἐξ ἀδίκων παρά
ταξις, δικαιοσύνῃ τὸ τολμηθὲν ἐξεδίκησεν. Οἱ γὰρ
χείρους ἔχοντες πράξεις, καὶ πολλῷ μείζους τῆς τότε
γεγενημένης, ὡς ἀθῶοι πρὸς τὸν φόνον τῶν ἀδελφῶν
ομονοήσαντες ἀνέβησαν. Αλλ' ἔμαθον τῇ πείρα,
• Υποκριτά, έκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου, καὶ τότε διαβλέψεις ἐκβαλεῖν τὸ κάρφος
ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Οἱ τοίνυν μοιχοί
ἐπειδὴ μὴ μοιχεύειν ἐκήρυσσον, ὑπὸ τῶν ἔργων ἐξελεγχόμενοι, αὐτοὶ μὲν ἀξίαν ποινὴν τῷ πολέμῳ ἀπὸ
έτισαν. Οἱ δὲ τῶν ἐγκλημάτων τῆς πορνείας ἀμέτοχοι,
οὐδὲν τοιοῦτον ἐν ἑαυτοῖς εἴδωλον ἔχοντες, λαμπράν
τὴν νίκην εἰργάσαντο.
Qui, ut Benjaminitarum scortationem ulciscerentur, in Gabaa ascenderant, cum de Domini voJuntate ac sententia bellum suscepissent, non
inique, ut putas, victoria exciderunt: verum quoniam justus judex ex iniquis aciem instruere minime
solet, idcirco per Justitiam admissum scelus
vindicavit. Nam qui pejores actiones habebant, ac
multo graviores ea quæ tumn contigerat, tanquam
insontes ad fratrum cædem communi animorum
consensu ascenderant. Verum illud experimento
didicerunt: «Hypocrita, ejice primum trabem ex oculo
tuo, et tunc videbis, 27 ut ejicias festucam de oculo
fratris tui '., Quamobrem adulteri, quoniam adulterium minime committendum esse prædicabant,
rebus ipsis convicti, ipsi quidem meritam pœnai
in bello pependerunt: qui autem scortationis criminibus minime affines erant, quod nullum ejusmodi in se idolum haberent, præclaram victoriam
adepti sunt.
LXXXIII. — LEONTIO EPISCOPO.
Quomodo intelligendum sit illud, ‹ Si oculus tuus
scandalizat le.,
Oculum ac manum dextram optimus Christus
necessariorum ac fidissimorum amicorum propinquitatem nuncupavit: eos nimirum, qui ad opem et
auxilium sincere nobis afferendum benevolo erga
nos animo sunt, iis membrorum nominibus appellans, quorum opera nos ea, quæ nobis cordi sunt,
exsequimur. Cum igitur quispiam ex ipsis scandali
auctor exsistit, aut in peccato aliquo, quod probrum
nobis afferat, atque ignominiam ipsi conflet, volutatur, hujusmodi hominem exscindere oportet: ne
alioqui pestem imitans, corporis integritatem et incoJumitatem depascatur, suo videlicet dolore iis qui ab
ΠΓ'.
ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Πῶς νοητέον, «Εἰ ὀφθαλμός σου ἢ χείρ σου
σκανδαλίζει σε.
Οφθαλμὸν καὶ χεῖρα δεξιὰν ὁ πανάγαθος Χριστός
τὴν ἐγγύτητα τῶν ἐπιτηδείων καὶ γνησίων ἡμῖν
ἐπωνόμασε, τοὺς εὔνους ἡμῖν πρὸς γνησίαν συνεργίαν, ἐκείνοις καλέσας τῶν μελῶν τοῖς ὀνόμασι, δι'
ὧν ἡμεῖς τὰ ἀρέσκοντα πράττομεν. Ὅταν οὖν τις
ἐξ αὐτῶν σκανδάλου αἴτιος γένηται, καὶ ἁμαρτία
καλινδῆταί τινι, ἡμῖν λοιδορίαν φερούσῃ, καὶ αὐτῷ
ἀτιμίαν προξενούσῃ, ἐκκόπτειν χρὴ τὸν τοιοῦτον, ἵνα
μὴ λοιμὸν μιμησάμενος, νεμηθῇ τὴν τοῦ σώματος
ἀκεραιότητα, τοῖς ὑγιαίνουσιν ἐκ τοιούτων παθῶν
εἰσφρήσας τὴν ἑαυτοῦ ἀλγηδόνα.
hujusmodi vitiis sani sunt impacto.
• Psal. xculi, 20. 1 Dan. ult, 19. * Matth. v, 5. Matth. v, 29.
'Ο πλάσσων. Qui fingis, reddidit vetus in
terpres Psalmorum, quem et Billius hic secutus est.
Pulavi jam olim, potius esse, ut hoc participiuın
conjungamus cum póvoc, sedes quæ fingit, in tertia
inquam, non in secunda persona. RITT.
Recte supplent codd. Vatic. 649 et All. vers. 2
post 6 πλάσσων vocem κόπον. Recte eliam vers. 5
loco illorum, ὑπὸ τῆς ἐκεῖθεν ὁμολ., etc., bec
exhibenti ὑπὲρ τῆς εἰς Θεὸν ὁμολογίας. Γοεςιν.
'Εν Ταβρά. Verbum nibili. Vera lectio, quam
et interpres divinavit, haud dubie suggeritur a codd.
Val. 649 et Alt. qui ἐν Γαβαά legunt. Vers. 6, 30Jus cod. Vat. 649, non πολλῷ μείζους, sed πολλῶν
μείζους, habet. Vers. 8, nec All. nec Vat. 649 agnoscunt verbum ἀνέβησαν, sed præcedens ὁμονοή
σαντες ἐν ὁμονόησαν mulant, et continue subjungunt
ἀλλ' ἔμαθον, εκc. Possis,
Τοὺς εἴνους ἡμῖν. Mlenior est cod. Β. lectio
τοὺς εὐνοϊκῶς ἡμῖν διακειμένους. Κιττ.
Vers. Ο ριν γένηται codd. Vatic. 649 et Alt
habent, γίνεται. Persik.
col. 241–242page 32 of 750
PG 78:241ΠΑ. ΤΗ ΑΥΤΟ. Εἰς τὸ, «Μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου. Οὐκ ἔστιν, ὦ φίλη κεφαλή, ἐν παραβύστῳ καὶ ἀποκρύφω κείμενος ὁ τοῦ Κυρίου νόμος, «Μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά του τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου,» κελεύοντος, ἀλλὰ λευκὸς καὶ σαφέστατος, καὶ τοῖς προσέχεις ἀρίδηλος. Ἐπειδὴ γὰρ τῷ εὖ ποιεῖν κενοδοξία παρ έπεται καὶ ἐπίδειξις, Μηδέν, φησί, καλόν γινέσθω παρὰ σοῦ ἐμπαθῶς, μηδὲ πέρπερος λογισμός ἀκολουθείτω τῷ κατορθώματι· ἀλλ᾽ εἰ εὖ ποιεῖς, ἀνα επίδειχτος ἔσο καὶ ἄκομπος, τοὺς ἐνταῦθα κρότους μὴ θηρῶν, ἀλλὰ τοὺς μέλλοντας στεφάνους προσ δοχών. ΠΕ. – ΟΥΡΣΕΝΟΥΦΙΟ. Εἰς τὸ, ο Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ἡ τοῦ Κυρίου διδαχὴ ἐν τῇ προσευχῇ μετά πάνω των τῶν ἄλλων θεοπρεπών διδαγμάτων, καὶ, ο Γενη θήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, ο κελεύει προσεύχεσθαι τὴν τῶν ἄνω δυνάμεων εἰρήνην, τὴν ἀστασίαστον φάσκουσα, ἢν καὶ ἡμῖν βρα δεῦσαι τοῖς ἐπὶ γῆς καταξίωσον· ἵν᾿ ὥσπερ ἐν αὐταῖς πάντα κατορθούται [τα] θελήματα, οὕτως καὶ ἐν ἡμῖν τὰ σοι εὐάρεστα γένηται. Ταῦτα τοίνυν καὶ πρώην εἰδὼς, καὶ νῦν μαθὼν παρ' ἐμοῦ ἐπιλαβοῦ, καὶ ἔχουν ἀπρὶξ τῆς εἰρήνης. Οὐράνιος γάρ ἐστι καὶ Θεῷ πλησιάζουσα. Πα'. - ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. 'Οτι οὐδὲν ἀρετῆς ὑψηλότερον. Σπέρματος γένος, καὶ αἵματος κόμπος, ὦ ἄριστε, [τῶν (85)] ποιητῶν οὐκ ἔστιν ἀρετή, ἀλλ᾿ ἀκούσιος τις διαδοχὴ ἐκ σωμάτων καταγομένη καὶ ῥέουσα. Αμετὴ δὲ, φρόνησίς ἐστι, δικαιοσύνη τε καὶ ἀν δρεία, καὶ σωφροσύνη. ὓς ἂν οὖν ἔχηται τούτων, καὶ πάγκαλος ἐστι, καὶ περίβλεπτος, καὶ οὐδενὸς πρὸς εὐζοταν λειπόμενος. ΜΟΝΑΣΤΡΙΑΙΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΑΙΣ ΤΑΙΣ ΣΑΝΔΑΛΑΡΙΑΙΣ (86)]. ο Οὐκ οίδε παραίτησιν ἡ φύσις. Οὐκ ἔχει συγγνώμην το θῆλυ. Δύναται γὰρ γενναίως κατεξανίστασθαι Μηδέ πέρπερος λογισμός. μηδεὶς ἀντίπαλος πρόφασις, μηδείς, μηδέ, μηδεμία Ναι τῷ αὐτῷ, είπο; Τιμοθέω ἀναγνώστη, 4 τοῖς προσόχοις, της προσ οχής. ἐμπαθῶς μηδεὶς ὑπέρτερος λου γισμός, μηδεὶς ἀντίπαλος πρόφασις. ήν, πάντα, τὰ σ, κατορθοῦται θελήματα. 8 εὐάρεστα ἀρέσκοντα. Τῶν, 649 Μοναστρίαις τῷ ἐν ᾿Αλεξανδρείας ἀν δαλαρίῳ.
EPISTOLARUM LIB. I. — EPIST. LXXXVII.
ΠΑ. ΤΗ ΑΥΤΟ.
Εἰς τὸ, «Μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου.
Οὐκ ἔστιν, ὦ φίλη κεφαλή, ἐν παραβύστῳ καὶ
ἀποκρύφω κείμενος ὁ τοῦ Κυρίου νόμος, «Μὴ γνώτω
ἡ ἀριστερά του τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου,» κελεύοντος,
ἀλλὰ λευκὸς καὶ σαφέστατος, καὶ τοῖς προσέχεις
ἀρίδηλος. Ἐπειδὴ γὰρ τῷ εὖ ποιεῖν κενοδοξία παρέπεται καὶ ἐπίδειξις, Μηδέν, φησί, καλόν γινέσθω
παρὰ σοῦ ἐμπαθῶς, μηδὲ πέρπερος λογισμός
ἀκολουθείτω τῷ κατορθώματι· ἀλλ᾽ εἰ εὖ ποιεῖς, ἀνα
επίδειχτος ἔσο καὶ ἄκομπος, τοὺς ἐνταῦθα κρότους
μὴ θηρῶν, ἀλλὰ τοὺς μέλλοντας στεφάνους προσ
δοχών.
ΠΕ. – ΟΥΡΣΕΝΟΥΦΙΟ.
Εἰς τὸ, ο Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
Ἡ τοῦ Κυρίου διδαχὴ ἐν τῇ προσευχῇ μετά πάνω
των τῶν ἄλλων θεοπρεπών διδαγμάτων, καὶ, ο Γενη
θήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, ο
κελεύει προσεύχεσθαι τὴν τῶν ἄνω δυνάμεων εἰρήνην,
τὴν ἀστασίαστον φάσκουσα, ἢν καὶ ἡμῖν βρα
δεῦσαι τοῖς ἐπὶ γῆς καταξίωσον· ἵν᾿ ὥσπερ ἐν αὐταῖς
πάντα κατορθούται [τα] θελήματα, οὕτως καὶ ἐν
ἡμῖν τὰ σοι εὐάρεστα γένηται. Ταῦτα τοίνυν καὶ
πρώην εἰδὼς, καὶ νῦν μαθὼν παρ' ἐμοῦ ἐπιλαβοῦ,
καὶ ἔχουν ἀπρὶξ τῆς εἰρήνης. Οὐράνιος γάρ ἐστι καὶ
Θεῷ πλησιάζουσα.
Πα'. - ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
'Οτι οὐδὲν ἀρετῆς ὑψηλότερον.
Σπέρματος γένος, καὶ αἵματος κόμπος, ὦ ἄριστε,
[τῶν (85)] ποιητῶν οὐκ ἔστιν ἀρετή, ἀλλ᾿ ἀκούσιος
τις διαδοχὴ ἐκ σωμάτων καταγομένη καὶ ῥέουσα.
Αμετὴ δὲ, φρόνησίς ἐστι, δικαιοσύνη τε καὶ ἀν
δρεία, καὶ σωφροσύνη. ὓς ἂν οὖν ἔχηται τούτων,
καὶ πάγκαλος ἐστι, καὶ περίβλεπτος, καὶ οὐδενὸς
πρὸς εὐζοταν λειπόμενος.
IZ.
ΜΟΝΑΣΤΡΙΑΙΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΝΑΙΣ ΤΑΙΣ
ΣΑΝΔΑΛΑΡΙΑΙΣ (86)].
LXXXIV. EIDEM.
In illud, ο Nescial sinistra tua.
Non est, o charum mihi caput, hæc Domini lex
in occulto ac latebris sita, quæ hoc jubet: «Nesciat sinistra manus quid faciat dextra tua ›:
verum aperta et dilucida, iisque qui attento animo
sunt, perspicua. Quoniam enim probarum actionum
inanis gloria et ostentatio comes esse solet, idcirco
nullum, inquit, bonum abs te cum vitiosa animi
affectione fiat, nec improba et præpostera cogitatio
præclarum et cum virtute conjunctum facinus comitetur: quin potius si quidl boni facis, ab omni ostentatione ac jactatione alienus sis, præsentes scilicet
plausus minime captans, verum futuras coronas
exspectans.
Οὐκ οίδε παραίτησιν ἡ φύσις. Οὐκ ἔχει συγγνώμην το θῆλυ. Δύναται γὰρ γενναίως κατεξανίστασθαι
» Matth. vi, 3. ** ibid. 9. ss ibid. 10.
LXXXV. URSENUPHIO.
In illud, ‹ Pater noster, qui es in cœlis ¹*.
'
Domini doctrina in oratione, qua prater alia
omnia divina majestate digna documenta, hoc
petitur, Fiat voluntas tua sicut in cœlo et in
terra › precibus hoc a Deo contendere docet,
virtutum cœlestium pacem, quæ dissidii omnis expers
est, nobis quoque qui in terra versamur, impertire
digneris, ut quemadmodum in ipsis voluntates omnes
tuæ perficiuntur: ita etiam in nobis, quæ tibi grata
sunt, fiant. Hæc igitur, et cum prius perspecta labueris, et nunc ex me intellexeris, pacem.arripe, ar
mordicus eam retine. Cœlestis euim est
vicina.
ac Deo
OPHELIO GRAMMATICO.
Quod nihil virtute sublimius,
Seminis genus, et sanguinis fastus atque jactantia,
poetarum praestantissime, virtus 28 non est, verum
haud voluntaria quædam successio e corporibus
descendens, ac fluxa et caduca. At vero virtus ia
prudentia, justitia, fortitudine, ac temperantia sita
est. Quisquis igitur hæc complexus fuerit, et
pulcherrimus, et conspicuus est, atque ejusmodi ut
nihil ipsi desit, quod ad bene beateque vivendum
pertineat.
LXXXVII.— AD SANDALARIAS, ALEXANDRINAS
MONACHAS.
Excusationem nescit natura: veniam femina non
habet. Potest enim fortiter ac strenue adversus
Μηδέ πέρπερος λογισμός. Quod pro his inveni in c. Bar., μηδεὶς ἀντίπαλος πρόφασις, ex
glossa irrepsisse puία, ut taceam, perperam legi
μηδείς, cum vel μηδέ, vel μηδεμία scribendum
fuerit. RITT.
Ναι τῷ αὐτῷ, eidem, hoc est Leontio episcopo,
ut superior, hæc epistola inscribitur in eod. Barbeείπο; sed Τιμοθέω ἀναγνώστη, Timotheo lectori.
Vers. 4 pro τοῖς προσόχοις, cod. Alt. legit της προσοχής. Que sequuntur post adverbium ἐμπαθῶς
versus sexti, auctoribus codd. Vat. 649 et All, sic
corrigenda et supplenda sunt, μηδεὶς ὑπέρτερος λου
γισμός, μηδεὶς ἀντίπαλος πρόφασις. Possia.
Quod exstat in editis, ήν, non comparet in
cor. Alt., et revera videtur abundare. Vers. 7, post
πάντα, cod. Alt. et Vat. 649 addunt τὰ σ, et quæ
sequuntur, emendatius hoc modo scribunt, κατορ
θοῦται θελήματα. Vers. 8 sequente, pro εὐάρεστα
iidem ambo codd. legunt, ἀρέσκοντα. Possin.
Τῶν, inter uncinos inclusum, si Alt. codici
fides est, expungi debet. Possin.
Titulus hujus epist. sic est in coll. Vat.
649 et Alt., Μοναστρίαις τῷ ἐν ᾿Αλεξανδρείας ἀνδαλαρίῳ. Multa in hac lectione ambiguitatem ha
col. 243–244page 33 of 750
PG 78:243τῆς χαυνώσεως, καὶ ἀποκρούεσθαι στεῤῥῶς τὰς τῶν ἐπιθυμιῶν ἐλεπόλεις. Καὶ διδάσκαλοι τούτου, Σω σάννα ἡ εὐκλεὴς, καὶ ἡ θυγάτηρ Ιεφθὲ, καὶ ἡ θαυ μαστὴ Ἰουδήθ· ἡ μὲν γερόντων ἀκολασίαν νική σασα ἐν νεότητι· ἡ δὲ καὶ θάνατον ἀνδρείως έλο μένη, καὶ τῇ παρθενίᾳ συναπελθοῦσα ἀοιδίμως· ἡ δὲ μισθὸν τῆς σωφροσύνης, δύναμιν παρὰ Θεοῦ εἰ ληφυία, τυραννοκτόνος γενέσθαι. Καὶ τὸ κεφάλαιον τῶν γυναικείων νικῶν καὶ τροπαίων, ἡ πανεύφημος Θέκλα, στήλη αιώνιος ἁγνείας ἑστῶτα, ὡς πυρσός ἐκ μέσου τοῦ κλύδωνος τῶν παθῶν ἀναφθεῖσα, εἰς τὸν ἀκύμονα κατάρασα λιμένα. Εἰ τοίνυν οὕτως ἀναρ ῥηθῆναι ἐπιθυμεῖτε, τὰς λαμπάδας ἀσβέστους τηρή σατε· ὁ γὰρ νυμφίος εὐθὺς παραγίνεται· καὶ μηδεὶς ὑμᾶς ὕπνος ἡδυπαθείας ἀνακλίνῃ, ὁ ἔξω τῆς θύρας τοῦ νυμφῶνος τὰς ὑπνηλὰς καὶ ῥᾳθύμους κατέχων. ΠΗ. ΑΡΣΕΝΙΟ. "Οτι μάλιστα οι μηδὲν ἀγαθὸν πεπραχότες οὐκ ὀφείλουσιν ἀλαζονεύεσθαι. Εἰ πράξας ὁ Φαρισαῖος & έκαυχήσατο, σὺ εξ καυχάσαι λαρυγγίζων ἁπλῶς, καὶ οὐ πράττων χρη στῶς, καὶ χείρονος ἑαυτὸν ποιῶν ἔνοχον κρίσεως ἧς ὁ Φαρισαῖος ὑπέμεινεν; οὐδὲν μὲν ἄξιον μέμψεως πεπραχώς, μόνην δὲ τὴν οἴησιν τῆς εὐπραγίας ἐγκληθείς. ΠΘ. ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Πάσας μὲν, εἰ οἷόν τε, ὁμιλίας γυναικῶν ἐκτρέπεσθαι χρή, ὡς ἐχούσας τινὰ πρὸς χαύνωσιν ἐπιτήδευσιν· εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον διὰ περιστάσεις χρειῶν, ἡ οἰκονομίας πτωχῶν, κάτω νεύοντας διαλέγεσθαι. Τοῖς γὰρ πλείοσιν, ἢ καὶ πᾶσι σχεδὸν τοῖς ἡττηθεῖσι κάλλους γυναικῶν, διὰ τῶν θυρίδων ἀνέβη ὁ θάνατος, ὃς καὶ τοῦ μεγάλου Προφήτου καὶ βασιλέως ἐκρά τησεν, ὅτε πρὸς τὸ λουτρὸν ἐκεῖνο τὸ θανατηφόρον ἀπέβλεψε. Κ. — ΤΟ ΑΥΤΟ. *Οτι ἀποστολικὸν τὸ ἐν ἐκκλησίαις ψάλλειν γυ ναῖκας, καὶ περὶ ἀσκητριών. Τὰς ἐν ἐκκλησίαις φλυαρίας καταπαῦσαι βουλόμενοι οἱ τοῦ Κυρίου ἀπόστολοι, καὶ τῆς ἡμῶν παι δευταὶ καταστάσεως, ψάλλειν ἐν αὐταῖς τὰς γυναῖκας συνετῶς συνεχώρησαν. Αλλ' [ὡς] πάντα εἰς τού ναντίον ἐτράπη τὰ θεοφόρα διδάγματα, καὶ τοῦτο εἰς Ιεφθα& Η κοι δίμως ἀοίδιμος μηδείς μήτις, Εἰ πράξας δ Φαρισαῖος, κατεκρίθη, ἐπειδὴ ἐκαυχήσατο, σὺ τί, ποιῶν κρίσεως, ποιείς.
mollitiem impetum facere, cupiditatumque machi- τῆς χαυνώσεως, καὶ ἀποκρούεσθαι στεῤῥῶς τὰς τῶν
nas atque tormenta firmiter propulsare. Documento ἐπιθυμιῶν ἐλεπόλεις. Καὶ διδάσκαλοι τούτου, Σωsunt celebris illa Susanna, cum filia Jephthe, et σάννα ἡ εὐκλεὴς, καὶ ἡ θυγάτηρ Ιεφθὲ, καὶ ἡ θαυ
admiranda Judith. Quarum prima senum intempe- μαστὴ Ἰουδήθ· ἡ μὲν γερόντων ἀκολασίαν νική
rantem libidinem in juvenili ætate superavit; altera σασα ἐν νεότητι· ἡ δὲ καὶ θάνατον ἀνδρείως έλοmortem quoque magno animo suscepit, atque cum μένη, καὶ τῇ παρθενίᾳ συναπελθοῦσα ἀοιδίμως· ἡ
virginitate præctare abscessit; postremna pro casti- δὲ μισθὸν τῆς σωφροσύνης, δύναμιν παρὰ Θεοῦ εἰ
tatis præmio hoc a Deo accepit, ut tyranno necem ληφυία, τυραννοκτόνος γενέσθαι. Καὶ τὸ κεφάλαιον
afferret. Adde muliebrium victoriarum ac tropão- τῶν γυναικείων νικῶν καὶ τροπαίων, ἡ πανεύφημος
run caput, hoc est illam omnium laudibus cele- Θέκλα, στήλη αιώνιος ἁγνείας ἑστῶτα, ὡς πυρσός ἐκ
bratam Theclam, quæ tanquam immortalis pudi- μέσου τοῦ κλύδωνος τῶν παθῶν ἀναφθεῖσα, εἰς τὸν
citiæ columna prostat, quæque e media turbidarum ἀκύμονα κατάρασα λιμένα. Εἰ τοίνυν οὕτως ἀναρ
affectionum tempestate tanquam fax accensa, ad ῥηθῆναι ἐπιθυμεῖτε, τὰς λαμπάδας ἀσβέστους τηρή
portum ab omnibus ſluctibus immunem appulit. σατε· ὁ γὰρ νυμφίος εὐθὺς παραγίνεται· καὶ μηδεὶς
Quocirca si ad hunc modum laudes vestras tanquam ὑμᾶς ὕπνος ἡδυπαθείας ἀνακλίνῃ, ὁ ἔξω τῆς θύρας
præconis voce prædicari cupitis, inexstinctas ve- τοῦ νυμφῶνος τὰς ὑπνηλὰς καὶ ῥᾳθύμους κατέχων.
stras lampades conservate (statim enim sponsus adfuturus est), neque committite, ut vos ullus voluptatis
somnus deprimat, qui socordes ac somnolentas extra thalami forés retinet **.
LXXX VIII. ARSENIO.
Quod illi qui nihit boni egerunt non debent se
jactare.
Si Pharisæus, cum ea fecisset quæ jactabat,
propterea condemnatus quia se jactavit, quid te
jactas, garriens duntaxat, ac non item boui aliquid
faciens, teque graviori pœnæ obnoxium reddens,
quam qua Phariseus multalus est? cum tamen nihil
reprehensione dignum admisisset, verum hoc unum
¡Hi crimini datum fuisset, quod de probis actionibus
gloriaretur.
LXXXIX. ISODORO EPISCOPO.
Omnes quidem, si fieri potest, mulierum cœtus
atque colloquia defugere oporteret, ut quæ ad
molliendum animum vim quamdam ac facultatem
habeant. Quoniam autem, ob necessarios quosdam
casus aut pauperum dispensationes, hoc minime
fieri potest, curandum est ut oculis humi delixis
eas alloquamur. Quam plurimis enim aut etiam iis
ferme omnibus, qui feminarum pulchritudine subacti sunt, hoc accidit, ut mors per fenestras ad
eos ascenderet: quippe quæ etiam magnum illum
illud balneum oculos conjecit.
XC. EIDEM.
Apostolicum esse mulieres in ecclesiis canere.
ΠΗ.
ΑΡΣΕΝΙΟ.
"Οτι μάλιστα οι μηδὲν ἀγαθὸν πεπραχότες οὐκ
ὀφείλουσιν ἀλαζονεύεσθαι.
Εἰ πράξας ὁ Φαρισαῖος & έκαυχήσατο, σὺ εξ
καυχάσαι λαρυγγίζων ἁπλῶς, καὶ οὐ πράττων χρηστῶς, καὶ χείρονος ἑαυτὸν ποιῶν ἔνοχον κρίσεως ἧς
ὁ Φαρισαῖος ὑπέμεινεν; οὐδὲν μὲν ἄξιον μέμψεως
πεπραχώς, μόνην δὲ τὴν οἴησιν τῆς εὐπραγίας
ἐγκληθείς.
ΠΘ.
ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Πάσας μὲν, εἰ οἷόν τε, ὁμιλίας γυναικῶν ἐκτρέπε
σθαι χρή, ὡς ἐχούσας τινὰ πρὸς χαύνωσιν ἐπιτή
δευσιν· εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον διὰ περιστάσεις χρειῶν,
ἡ οἰκονομίας πτωχῶν, κάτω νεύοντας διαλέγεσθαι.
Τοῖς γὰρ πλείοσιν, ἢ καὶ πᾶσι σχεδὸν τοῖς ἡττηθεῖσι
κάλλους γυναικῶν, διὰ τῶν θυρίδων ἀνέβη ὁ θάνατος,
ὃς καὶ τοῦ μεγάλου Προφήτου καὶ βασιλέως ἐκρά
τησεν, ὅτε πρὸς τὸ λουτρὸν ἐκεῖνο τὸ θανατηφόρον
ἀπέβλεψε.
Prophetam ac regem vicerit *** cum ad pestiferum
Κ. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
*Οτι ἀποστολικὸν τὸ ἐν ἐκκλησίαις ψάλλειν γυ
ναῖκας, καὶ περὶ ἀσκητριών.
Τὰς ἐν ἐκκλησίαις φλυαρίας καταπαῦσαι βουλόμενοι οἱ τοῦ Κυρίου ἀπόστολοι, καὶ τῆς ἡμῶν παι
δευταὶ καταστάσεως, ψάλλειν ἐν αὐταῖς τὰς γυναῖκας
συνετῶς συνεχώρησαν. Αλλ' [ὡς] πάντα εἰς τού
ναντίον ἐτράπη τὰ θεοφόρα διδάγματα, καὶ τοῦτο εἰς
Importunas in ecclesiis loquacitates Domini 29
apostoli coercere ac comprimere studentes, modestiæque atque gravitatis magistros sese nobis
præbentes, ut mulieres in ipsis canerent, sapienti
consilio permiserunt. Verum ut omnia divina
* Matth. xxv, 5 seqq. ** Jer. 1x, 21. ***Il Reg. xi,
bent. Eam cum fide expressi, ut sit fundamentum
assequendi conjunctura veram auctoris scripturam.
vers. 5 Ιεφθα& scribitur in cod. Alt. Vers. Η κοιδίμως adverbium in nomen ἀοίδιμος mutat cod. Vatic.
649, consentiente All. Vers. antepen. ambo ii codd.
μηδείς commutant in μήτις, opinor, melius. Possin.
Initium hujus epist. sic emendatins et extensius legitur in codd. Alt. et Vat. 649: Εἰ πράξας δ
Φαρισαῖος, κατεκρίθη, ἐπειδὴ ἐκαυχήσατο, σὺ τί, etc.
1: iisdem in versu 3 ποιῶν omittitur aut politis
transfertur in versum sequentem post κρίσεως, seul
mutatum in ποιείς. Possit.
col. 245–246page 34 of 750
PG 78:245Εκλυσιν καὶ ἁμαρτίας ὑπόθεσιν τοῖς πλείοσι γέγονε. Καὶ κατάνυξιν μὲν ἐκ τῶν θείων ὕμνων οὐχ ὑπομένουσι· τῇ δὲ τοῦ μέλους ἡδύτητι εἰς ἐρεθισμὸν παθη μάτων χρώμενος οὐδὲν αὐτὴν ἔχειν πλέον τῶν ἐπὶ σκηνῆς ᾀσμάτων λογίζονται. Χρή τοίνυν, εἰ μέλ λαμεν τὸ τῷ θεῷ ἀρέσκον ζητεῖν, καὶ τὸ κοινῇ συμφέρον ποιεῖν, παύειν ταύτας καὶ τῆς ἐν ἐκκλησίᾳ ᾠδῆς, καὶ τῆς ἐν πόλει μονῆς, ὡς Χριστοκαπήλους, καὶ τὸ θεῖον χάρισμα μισθὸν ἀπωλείας ἐργαζομένας. ΚΑ'. - ΗΛΙΑ ΜΟΝΑΧΟ. *Οτι οὐκ έστι μέχρι τοῦ σχήματος τὸ ἐπάγγελμα τοῦ μοναχοῦ. Χείρω ταῖς περὶ σοῦ μαρτυρίαις, πολλὴν εἰς ἐπίσ επσιν ἀγούσαις ἐγκρατείας· καὶ εύχομαι ἔχεσθαί σε [μέχρι] παντὸς τῆς ἱερᾶς ἀγκύρας, καὶ ὑπο κρούεσθαι σοφῶς τὴν ζάλην τῆς ἀπάτης, ὡς ἂν εἰς τὸν ἀκύμονα τῆς γαλήνης λιμένα καταντήσῃς ἀκλυ Φωνίστως, οὔτε πνοάς δειλιῶν πειρασμῶν ἐμβαλλού από σοι, ούτε υψηλοφρονήσῃς πρὸς ῥηγνύμενα νύματα, ὧν μάλιστα χρή σε κρατεῖν, εὐχερῶς ῥιπιζόντων εἰς πτώματα. ΘΩΜΑ ΜΟΝΑΧΟ. Περὶ τοῦ δεῖν πάντοτε νήφειν. Φιλοσοφία αποστρέφεται θόρυβον, καὶ γυμνασία μοναχική έξω κατορθούται συγχύσεως, ἵνα ταύτῃ χρήσηται ὑποβάθρᾳ τοῦ ὕψους τῆς ταπεινώσεως, τῇ κατά μόνας σχολῇ καὶ πραγμάτων ὀχληρῶν, καὶ ῥημάτων ἀπρετών, " σπουδαίως καὶ τελείως ἐκλαθόμενος. Εἰ δὲ τρίβωνα καὶ ὑπήνην, καὶ βάκτρον ἀρκεῖν ἡμῖν πρὸς ἐξάνυσιν τῆς ἀγγελικῆς πολιτείας οἰόμεθα, καὶ μέσοι δήμων, καὶ θεαμάτων καὶ ἀκου σμάτων ἀστικῶν συμφυρόμεθα, τοῖς ὀργάνοις τῆς νέα της μόνοις ἐναβρυνόμενοι, τὴν δὲ πάλην καὶ μάχην ἐκλίνοντες, ἐξ ἧς ἡ νίκη προσγίνεται, μᾶλλον δὲ τὰς αἰτίας τῆς πάλης ἐν ἑαυτοῖς ἀνακαίοντες, λανθάνομεν χύνες τυγχάνοντες, καὶ πρὸς τὸν ἔμετον ὑποστρέφοντες, ἢ ὡς τῷ βορβόρῳ τῆς παλαιᾶς συνηθείας έγκα λινδούμενοι. χρωμένοις. πολλούς. βιο λογίζονται, λογιζομένοις, ταύτας αὐτάς. της ᾠδῆς ταῖς ᾠδαῖς Χριστοκαπήλους η Πολλὴν εἰς ἐπίτασιν ἀγούσαις ἐγκρατείας. πολλούς, πολλήν πόλιν. Πολλήν. ὑποκρούεσθαι, ἀποκρούεσθαι. 6, ἀκλυδώνιστος, ἀκλυδωνίστως υψηλοφρονήσῃς ύψηλοφροσύνης. προσ ρηγνύμενα, ἀπρεπῶν καὶ σχημάτων εὐπρεπῶν. βάκτρον σβένυτρον. ή &ς τῷ βορ., ή σύες τῇ βορβόρῳ,
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. XCII.
Εκλυσιν καὶ ἁμαρτίας ὑπόθεσιν τοῖς πλείοσι γέγονε. documenta in contrarium versa sunt, hoc quoque
Καὶ κατάνυξιν μὲν ἐκ τῶν θείων ὕμνων οὐχ ὑπομένουσι· τῇ δὲ τοῦ μέλους ἡδύτητι εἰς ἐρεθισμὸν παθημάτων χρώμενος οὐδὲν αὐτὴν ἔχειν πλέον τῶν
ἐπὶ σκηνῆς ᾀσμάτων λογίζονται. Χρή τοίνυν, εἰ μέλ
λαμεν τὸ τῷ θεῷ ἀρέσκον ζητεῖν, καὶ τὸ κοινῇ
συμφέρον ποιεῖν, παύειν ταύτας καὶ τῆς ἐν ἐκκλησίᾳ
ᾠδῆς, καὶ τῆς ἐν πόλει μονῆς, ὡς Χριστοκαπήλους,
καὶ τὸ θεῖον χάρισμα μισθὸν ἀπωλείας ἐργαζομένας.
quamplurimis in dissolutionem ac peccati occasionem cessit. Siquidem ex diviuis hymnis non ingenti compunctione afficiuntur: verum cantus
suavitate ad irritandas et exstimulandas libidines
abutentes, nihilo eam scenicis cantilenis præstantiorem esse existimant. Operæ pretium est igitur, si
quod Deo gratum est, quærere, atque id, quod ex
utilitate publica est facere volumus, iis ut Christo
cauponum instar ad quæstum abutentibus et divinam
gratiam in exitii mercedem convertentibus, ne deinceps in ecclesia canant, atque in civitate ma -
neant, interdicere.
ΚΑ'. - ΗΛΙΑ ΜΟΝΑΧΟ.
XCI. HELIE MONACHO.
*Οτι οὐκ έστι μέχρι τοῦ σχήματος τὸ ἐπάγγελμα Non in solo habitu monachi professionem consistere.
τοῦ μοναχοῦ.
Χείρω ταῖς περὶ σοῦ μαρτυρίαις, πολλὴν εἰς ἐπίσ
επσιν ἀγούσαις ἐγκρατείας· καὶ εύχομαι ἔχεσθαί
σε [μέχρι] παντὸς τῆς ἱερᾶς ἀγκύρας, καὶ ὑπο
κρούεσθαι σοφῶς τὴν ζάλην τῆς ἀπάτης, ὡς ἂν εἰς
τὸν ἀκύμονα τῆς γαλήνης λιμένα καταντήσῃς ἀκλυΦωνίστως, οὔτε πνοάς δειλιῶν πειρασμῶν ἐμβαλλού
από σοι, ούτε υψηλοφρονήσῃς πρὸς ῥηγνύμενα
νύματα, ὧν μάλιστα χρή σε κρατεῖν, εὐχερῶς ῥιπι
ζόντων εἰς πτώματα.
LR.
ΘΩΜΑ ΜΟΝΑΧΟ.
Περὶ τοῦ δεῖν πάντοτε νήφειν.
Φιλοσοφία αποστρέφεται θόρυβον, καὶ γυμνασία
μοναχική έξω κατορθούται συγχύσεως, ἵνα ταύτῃ
χρήσηται ὑποβάθρᾳ τοῦ ὕψους τῆς ταπεινώσεως,
τῇ κατά μόνας σχολῇ καὶ πραγμάτων ὀχληρῶν, καὶ
ῥημάτων ἀπρετών, " σπουδαίως καὶ τελείως
ἐκλαθόμενος. Εἰ δὲ τρίβωνα καὶ ὑπήνην, καὶ βάκτρον
ἀρκεῖν ἡμῖν πρὸς ἐξάνυσιν τῆς ἀγγελικῆς πολιτείας
οἰόμεθα, καὶ μέσοι δήμων, καὶ θεαμάτων καὶ ἀκουσμάτων ἀστικῶν συμφυρόμεθα, τοῖς ὀργάνοις τῆς νέα
της μόνοις ἐναβρυνόμενοι, τὴν δὲ πάλην καὶ μάχην
ἐκλίνοντες, ἐξ ἧς ἡ νίκη προσγίνεται, μᾶλλον δὲ τὰς
αἰτίας τῆς πάλης ἐν ἑαυτοῖς ἀνακαίοντες, λανθάνομεν
χύνες τυγχάνοντες, καὶ πρὸς τὸν ἔμετον ὑποστρέφοντες, ἢ ὡς τῷ βορβόρῳ τῆς παλαιᾶς συνηθείας έγκαλινδούμενοι.
Hominum de te testimoniis gaudeo, quibus ingens quædam tibi continentiæ laus tribuitur. Atque
hoc tibi a Deo opto ut sacram anchoram ad extremum usque retineas, errorisque atque imposture
tempestatem sapienter propulses, ut in tranquillitatis portum a fluctibus immunem sine jactatione
pervenias, nec tentationum ventos impetum in te
facientes extimescens, nec ad effractos fluctus
insolenter te efferens: quos maxime abs te superari
oportet, utpote ad ruinam facile impellentes.
XCIL. THOME MONACHIO.
Oporlere semper sobrium esse.
Philosophia strepitum aversatur, atque exercitatio
monastica extra tumultum et confusionem perficitur:
ut ad humilitatis fastigium attingendum hac veluti
scala utatur, ac per sólitudinis otium, et molestorum negotiorum et turpium sermonum omnem
prorsus oblivionem hauriat. Quod si pallium et promissam barbam, et baculum ad angelicam vitam
omnibus partibus explendam nobis sufficere arbitramur, atque inter medias turbas et spectacula,
et acroamata urbica versamur, de solis victoriæ
organis gloriantes, luctam ac pugnam, quibus vietoriæ comparatur, defugientes, vel potius certaminis causas in nobis ipsis accendentes, non animadvertimus nos canes esse ad vomitum revertentes, aut
sues in veteris consuetudinis cœno sese volutantes,
Codd. Vat. 649 et All. χρωμένοις. Vers. seq. modatius ad rectam sententiam legit, πολλούς.
βιο λογίζονται, λογιζομένοις, sensu non malo. Vers.
12, pro ταύτας cod. Ali. habet, αὐτάς. Sed quod
deinde της ᾠδῆς in ταῖς ᾠδαῖς mutat, minus apte
videtur ad syntaxiu congruere. Illud omnino melius
quod vers. 13 tam idem cod. Alt. quam Vat. 649,
Χριστοκαπήλους cum in prima syllaba, non ut editio
cum η scribunt. Ex hac et 367 hujus libri epistola
babes monialium monasteria in Ægypto extra urbes
fuisse. Possi.
Πολλὴν εἰς ἐπίτασιν ἀγούσαις ἐγκρατείας.
Bavar. cod. habet πολλούς, quod præfero utrique
diverse lectioni, πολλήν et πόλιν. Pro eo itaque
quod Bilius vertit. Quibus ingens malim ita, etc.,
Quæ (testimonia) multos ad enizius continentiæ studium adducunt. Kitt.
- Vers. 1, Πολλήν. Cod. Vat. 649 longe accomVers. 3, ὑποκρούεσθαι, couldl. Vat. 649 et Alt, rectissimne corrigunt, ἀποκρούεσθαι. Quod iisdem suggerunt vers. 6, ἀκλυδώνιστος, pro ἀκλυδωνίστως
videtur recipiendum. Vers. 7, pro υψηλοφρονήσῃς
codl. Alt. legit ύψηλοφροσύνης. Duo vero sequentia
vocabula in unum jungens cod. Vat. 649, προσρηγνύμενα, scribit, quæ quin exprimant primigeniam scripturam vix equidem dubíto. Possin.
Lacunam asterisco indicatam post vocem
ἀπρεπῶν explet cod. All inserendo, καὶ σχημάτων
εὐπρεπῶν. Idem autem vers. 6 suggerit lectionem
inopinatam, de qua docti judicent, pro βάκτρον
seribendo σβένυτρον. Vers. penult. pro ή &ς τῷ
βορ., etc., idem cod. Alt., suffragante Val. 649,
legit ή σύες τῇ βορβόρῳ, Fossin.
col. 247–248page 35 of 750
PG 78:247ΑΓ. -- ΤΗ ΕΝ ΤΗ ΤΑΒΕΝΝΗΣΙΑ ΜΟΝΗ Περὶ τοῦ μὴ πολλούς γίνεσθαι διδασκάλους. Μή πολλοί γίνεσθε διδάσκαλοι, ἀδελφοί, ο δι δίκαιος γράφει Ιάκωβος. Μὴ πολλοὶ διδάσκαλοι γίνεσθε, μοναχοὶ, ὁ ἐλάχιστος γράφω Ἰσίδωρος· εἰ καὶ μὴ δόκιμος μοναχός, ἀλλ᾽ Ἰακώβου ἀκροατής. Δίκαιοι τοίνυν ἂν εἴητε, εἰ καὶ τοῦ ἀκροατοῦ παρα γράφεσθε τὴν εὐτέλειαν, ἀλλ᾽ αἰδεῖσθαι τοῦ δικαίου καὶ σοφοῦ τὴν δικαίαν ἀπόφασιν. Ι. Δ'. ΠΑΝΣΟΦΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰς τὸ, ο Πάντα γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ. «Τὰ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα ο ἐκ μεταφοράς τῶν ἱερείων, τῶν εἰς θυσίαν προσαγομένων, τῷ που λύφρονι γέγραπται Παύλῳ. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνα τῶν ΜΑΧΙΜΟ δορῶν ἀφαιρούμενα, πάσης τῆς φαινομένη; ἀπογυμνοῦται περιβολῆς, καὶ τῶν κεκρυμμένων Ενδοθεν ἐπιδείκνυται τὴν διάθεσιν, καὶ τραχηλίζεται εἰς ἔρευναν παντὸς ὀστέου καὶ μέλους, πρὸς τὸ πάντα ἐκκαθαρθῆναι, διὰ τὴν τοῦ πράγματος ᾧ προσάγον και καθαρότητα· οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς μεγάλης τοῦ Κυρίου ἡμέρας ἡ τῶν ἀδήλων καὶ ἀφανῶν ἡμῶν πράξεων ἀνακάλυψις, ἀπογυμνώσει καὶ τραχηλισμῷ ἐοικυῖα φανήσεται, οὐδενὸς λαθεῖν δυναμένου, ἀλλὰ πάντων εἰς τὸ ἐμφανὲς ἀγομένων. ΚΕ. - ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Ἐπειδὴ κατάρας ἦν ἡ ἄκανθα γεώργιον, ἢν ἡ γῆ κατεδικάσθη μετὰ τὴν ἡμετέραν παράβασιν, πᾶσαν δὲ θεραπεῦσαι ἐν ἑαυτῷ ὁ Κύριος παρεγένετο· τού του χάριν ἀκάνθας ὡς νικηφόρος ἐστεφανώσατο, ὥσπερ οι δόκιμοι ποιοῦσι τῶν νικητῶν, αὐτὸ τὸ ὅπλον ἢ ὄργανον θριαμβεύοντες δι' οὗ τὴν νίκην εἰργάσαντο, ο Θαρσείτε, λέγων, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον.» Ο γὰρ ἐν τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων γενό μενος, [καὶ ἐν τοῖς αὐτῶν πταίσμασι μὴ γενόμενος,] καὶ τῷ γένει τὴν ἀρχαίαν καλλονὴν ἀποδέδωκε, καὶ τὸ κράτος τῆς κατάρας ἐν αὐτῇ τῇ φύσει κατέλυσε. 44. - ΜΑΞΙΜΟ ΦΙΛΟΣΟΦΟ ΕΛΛΗΝΙ Κατὰ Ἑλλήνων. Κομπάζεις φιλοσοφίαν ἐχθρὰν τῆς ὄντως σοφίας, καὶ αὐτὸ ἀρνούμενος τὸ τοῦ πράγματος όνομα. Ούτ 649: Τῇ ἐν Ταβεννήσῳ μονῇ. 5, παραγράφεσθε, παρα γράφετε. αιδεσθῆναι αἰδεῖσθαι. δορῶν φόρων. δορῶν τὸ ἐμφανές, τούμ φανές. θριαμ δεύοντες θριαμβεύονται. γενόμενος καὶ, ἐν δέ. φιλοσόφῳ Ελληνι, έχθραν θεότητας, θεότητος.
TABENNESLE MONACHIS.
Non oportere multos esse magistros.
• Nolite multi magistri fieri, fratres, scri:it
justus Jacobus 15. Nolite multi magistri effici, mona -
chi, scribo ego minimus Isidorus, etsi non probus
monachus, at certe Jacobi auditor. 30 quum
itaque fuerit vos, etiamɛi auditoris vilitatem rejicialis, at certe justam viri justi ac sapientis sapientiam vereri.
XCIV. PANSOPHIO DIACONO.
In illud, ‹ Omnia nuda el aperta oculis ejus. ›
ΑΓ. -- ΤΗ ΕΝ ΤΗ ΤΑΒΕΝΝΗΣΙΑ ΜΟΝΗ
Περὶ τοῦ μὴ πολλούς γίνεσθαι διδασκάλους.
• Μή πολλοί γίνεσθε διδάσκαλοι, ἀδελφοί, ο δι
δίκαιος γράφει Ιάκωβος. Μὴ πολλοὶ διδάσκαλοι
γίνεσθε, μοναχοὶ, ὁ ἐλάχιστος γράφω Ἰσίδωρος· εἰ
καὶ μὴ δόκιμος μοναχός, ἀλλ᾽ Ἰακώβου ἀκροατής.
Δίκαιοι τοίνυν ἂν εἴητε, εἰ καὶ τοῦ ἀκροατοῦ παρα
γράφεσθε τὴν εὐτέλειαν, ἀλλ᾽ αἰδεῖσθαι τοῦ δικαίου
καὶ σοφοῦ τὴν δικαίαν ἀπόφασιν.
Ι. Δ'. ΠΑΝΣΟΦΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Εἰς τὸ, ο Πάντα γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς
ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ.
«Τὰ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα ο ἐκ μεταφοράς
τῶν ἱερείων, τῶν εἰς θυσίαν προσαγομένων, τῷ που
Hæc verba, ‹nuda et aperta ",» translatione ducta
a victimis quæ ad sacrificium adhibentur, a Paulo,
ingenti sapientia prædito viro, scripta sunt. Quem- λύφρονι γέγραπται Παύλῳ. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνα τῶν
admodum enim illae, cum pelles detrahuntur, omni
conspicuo indumento spoliantur, abditarumque interne partium statum et affectionem indicant, alque
ad ossium omnium et membrorum indagationem
dissecantur, ut omnia, ob rei, cui adhibentur, puritatem expurgentur: eodem etiam modo in magno
Mo Domini die actionum nobis incognſtarum et
obscurarum patefactio cuncta denudabit, dissectio
mique similis apparebit. Neque enim quisquam
latere poterit, verum omnes in apertum adducentur.
Quandoquidem exsecrationis illius, qua terra post
mandatum a nobis violatum multata est, seges
spina erat; Dominus autem, ut omnem in seipso
morbum curaret, advenerat: idcirco spinea corona,
ut victor, redimitus est, quemadmodum scilicet
clari ac celebres victores faciunt, qui hoc ipsum
telum aut instrumentum, cujus ope victoriam consecuti sunt, in triumphum gestant. • Confdite,
inquit, ego vici mundum ". › Nam qui in humana
natura fuit, nec tamen in humanis vitiis fuit, veterem generi nostro pulchritudinem reddidit, ac
maledicti et exsecrationis robur in ipsa natura delevil 18.
XCVI. — ΜΑΧΙΜΟ PIIILOSOPHO GENTILI.
Contra gentiles.
Philosophiam jactas, vera sapientiæ inimicam,
¡psum quoque hujusce rei nomen ejurans et infi1º Jac. 111, 1.
** Hebr. ¡v, 13.
δορῶν ἀφαιρούμενα, πάσης τῆς φαινομένη;
ἀπογυμνοῦται περιβολῆς, καὶ τῶν κεκρυμμένων
Ενδοθεν ἐπιδείκνυται τὴν διάθεσιν, καὶ τραχηλίζεται
εἰς ἔρευναν παντὸς ὀστέου καὶ μέλους, πρὸς τὸ πάντα
ἐκκαθαρθῆναι, διὰ τὴν τοῦ πράγματος ᾧ προσάγον
και καθαρότητα· οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς μεγάλης τοῦ
Κυρίου ἡμέρας ἡ τῶν ἀδήλων καὶ ἀφανῶν ἡμῶν
πράξεων ἀνακάλυψις, ἀπογυμνώσει καὶ τραχηλισμῷ
ἐοικυῖα φανήσεται, οὐδενὸς λαθεῖν δυναμένου, ἀλλὰ
πάντων εἰς τὸ ἐμφανὲς ἀγομένων.
ΚΕ. - ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
LE'.
Ἐπειδὴ κατάρας ἦν ἡ ἄκανθα γεώργιον, ἢν ἡ γῆ
κατεδικάσθη μετὰ τὴν ἡμετέραν παράβασιν, πᾶσαν
δὲ θεραπεῦσαι ἐν ἑαυτῷ ὁ Κύριος παρεγένετο· τού
του χάριν ἀκάνθας ὡς νικηφόρος ἐστεφανώσατο,
ὥσπερ οι δόκιμοι ποιοῦσι τῶν νικητῶν, αὐτὸ τὸ
ὅπλον ἢ ὄργανον θριαμβεύοντες δι' οὗ τὴν νίκην
εἰργάσαντο, ο Θαρσείτε, λέγων, ἐγὼ νενίκηκα τὸν
κόσμον.» Ο γὰρ ἐν τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων γενόμενος, [καὶ ἐν τοῖς αὐτῶν πταίσμασι μὴ γενόμενος,]
καὶ τῷ γένει τὴν ἀρχαίαν καλλονὴν ἀποδέδωκε, καὶ
τὸ κράτος τῆς κατάρας ἐν αὐτῇ τῇ φύσει κατέλυσε.
44. - ΜΑΞΙΜΟ ΦΙΛΟΣΟΦΟ ΕΛΛΗΝΙ
Κατὰ Ἑλλήνων.
Κομπάζεις φιλοσοφίαν ἐχθρὰν τῆς ὄντως σοφίας,
καὶ αὐτὸ ἀρνούμενος τὸ τοῦ πράγματος όνομα. Ούτ
17 Joan. xvi, 33. ** Galat. 111, 13; Coloss. 11, 14.
Titulus hujus epistola sic scribitur in codd.
Ali. et Vat. 649: Τῇ ἐν Ταβεννήσῳ μονῇ. Vers. 5,
παραγράφεσθε, iidem ambo codd. habent, παραγράφετε. Solus autem Alt. Vers. seq., epistola penult.
legit αιδεσθῆναι pro αἰδεῖσθαι. Possin.
Quod legitur in edito δορῶν optimum est, et
sine dubio præferendum lectioni quam offert cod.
Val. 649, legens φόρων. Sed eum hic merito desert
conies ejus alias individuus cod. Alt., nam bie dicerte consentiens editioni, δορῶν habet. Vers ult.
pro τὸ ἐμφανές, cod. All elegantius scribit τούμ
φανές. Possin.
Cold. Vat. 649 et Al. participium θριαμ
δεύοντες in verbum mutant, scribendo, θριαμβεύον
ται. Vers. 8, cod. Alt. post γενόμενος omittit καὶ,
et post ἐν quod sequitur addit, δέ. Possis.
In titulo, illa verba, φιλοσόφῳ Ελληνι, alsuit a cod. Alt. Vers. 1, in iisdem cori. έχθραν scribitur cum accentu in e. Vers. 8 pro θεότητας, quod
videtur rectum, unus cod. Vatic. 649, habet θεότη
τος. Possex.
col. 249–250page 36 of 750
PG 78:249δὲν γὰρ ἕτερόν ἐστι φιλοσοφία, ἢ τὸ πάντως φιλεῖν τὴν σοφίαν. Εἰ οὖν ὄντως ἐραστὴς εἶναι βούλει σοφίας, τὴν ὄντως ἀγάπα σοφίαν, οὐ τὸν λόγον μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν βίον σεμνύνουσαν, καὶ τὴν ἀληθῆ θρησκείαν παιδεύουσαν. "Ην γὰρ αὐτὸς ἐπαγγέλλῃ, καὶ νῦν ὀφλισκάνει γέλωτα, θεότητας και λοῦσα τὰς πηγὰς τῆς αἰσχρότητος, καὶ ἐν τῷ μέλλον τι τιμωρίαν ὠδίνει [ἀσύγγνωστον], ὅπου σοι τοὺς Κωκυτοὺς καὶ Πυριφλεγέθοντας ὁ Πλάτων ἠπεί λησεν. 47. - ΥΜΗΤΙΩ. Κατὰ Μακεδονιανῶν, ἤτοι Πνευματομάχων. Ἵνα δείξῃ τὴν πρὸς ἑαυτὸν καὶ τὸν Πατέρα τοῦ παναγίου Πνεύματος Ενωσιν, ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Δεσπότης, ἔφη τοῖς μαθηταῖς ἐκ τῶν νεκρῶν ἀναστὰς, Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον. "Αν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρ τίας, ἀφίενται· ν τῇ αὐθεντίᾳ δῆλον ὅτι οὗ λαμβάνετε Πνεύματος, τοῦ θεϊκῶς συγχωρεῖν τὰ ἁμαρτήματα ἔχοντος. ΦΡΟΝΤΙΝΟ ΜΟΝΑΧΩ. Περὶ τοῦ λαβόντος εἰς τὴν σιαγόνα. Εἰ λόγοις ἐτρώθης, καὶ πρὸς ὀργὴν ἄσχετον ἐξ ηνέχθης, πῶς δύνασαι τοῦ Δεσποτικοῦ ἐργάτης γενέ σθαι ἀμπελῶνος; τὸν γὰρ τὴν μίαν σιαγόνα παιδ μενον, καὶ τὴν ἑτέραν προστιθέναι δυνάμενον, ἐκεῖνον εἶναι ὁρίζεται, [τὸν] τὸ βάρος τῆς ἡμέρας καὶ τὸν καύσωνα φέροντα, ὡς πᾶσαν ἐργασίαν τῆς ἐν τολῆς τοῦ Κυρίου πληρώσαντα. Εἰ οὖν ὀρέγῃ τῶν μεγάλων μισθῶν [ἐκείνων], πρὸς τοὺς ἥττονας που νους μὴ ἄλυε, ἀλλὰ στέργειν τοὺς μείζονας ἔθιζε, ὡς οὐκ ἄλλως δηνάριον κομιούμενος, εἰ μὴ κόπων τε λειότητι μαρτυρούμενος. 48. - ΓΕΛΑΣΙΟ ΔΟΥΚΙ Περὶ ὑπερηφανίας, καὶ ἀδυναμίας, καὶ ουθενός τητος. Ἔθος ἐστὶ τοῖς ἀνθρώποις, εἰ καὶ τῶν θείων ἀλλότριον νόμων, ὅμως ἐπὶ πολλοῖς ἢ γένει, ἢ φρο νήσει, ἢ κτήσει, ἢ κάλλει, ἢ ἀξίᾳ ἐπαίρεσθαι. Οὐ δὲν δὲ ὠφελεῖ πρὸς ὑπερηφανίαν αὐτοὺς τοὺς ἐκ τῆς γῆς ὄντας, καὶ πάλιν πρὸς αὐτὴν ὑποστρέφοντας. Τούτων ὅτι οὐδέν σοι τὸ σύνολον πρόσεστιν, οὐδ᾽ ἂν αὐτὸς ἀρνηθείης. Εἰ οὖν πάντων τῶν πρὸς ἔπαρσιν φυσώντων ἑστέρησαι, δυσγενής ὢν καὶ πτωχὸς καὶ δύσνους καὶ ἰδιώτης [λίαν] καὶ δύσμορφος, τί [σοδεῖς διὰ τῆς πόλεως,] ὡς πάντων ἐπιδοξότερος, [καὶ] πολλῶν° αὐτῇ γίνῃ θορύβων ἀρχηγός; Η γνῶθι τοί νυν σαυτὸν, καὶ σύμμετρον κτῆσαι τὸν τρόπον τῆς τοῦ θεϊκῶς τὸ θεϊκῶς, διδόντος Φροντίνῳ, Φροντωνιανῷ. 5, την μίαν σιαγόνα, τῇ μια σιαγόνι. τὸν Δουκί Δουκικῷ. ἐπὶ ἐστί. δὲ γὰρ δυσγενής δυστενής λίαν, χρυσοῦ χαλκού.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. XCIX.
δὲν γὰρ ἕτερόν ἐστι φιλοσοφία, ἢ τὸ πάντως φιλεῖν ciaus. Neque enim aliud quidquam est philosophia,
τὴν σοφίαν. Εἰ οὖν ὄντως ἐραστὴς εἶναι βούλει quam sapientiam omnino amare. Quamobrem si tu
σοφίας, τὴν ὄντως ἀγάπα σοφίαν, οὐ τὸν λόγον verus sapientiæ amator esse cupis, veram sapienμόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν βίον σεμνύνουσαν, καὶ τὴν
tiam ama: quae non sermonem duntaxat, sed
ἀληθῆ θρησκείαν παιδεύουσαν. "Ην γὰρ αὐτὸς ἐπαγ etiam vitam exornal, ac veram religionem docet.
γέλλῃ, καὶ νῦν ὀφλισκάνει γέλωτα, θεότητας και Nam ea, quam nunc profiteris, et nune ridicula
λοῦσα τὰς πηγὰς τῆς αἰσχρότητος, καὶ ἐν τῷ μέλλον est, ut que obscenitatis fontes divinitates vocet
τι τιμωρίαν ὠδίνει [ἀσύγγνωστον], ὅπου σοι τοὺς
et in futuro ævo cruciatum veniæ expertem parturit,
Κωκυτοὺς καὶ Πυριφλεγέθοντας ὁ Πλάτων ἠπεί ubi scilicet Cocytos tibi ac Phlegethontas Plato miλησεν.
natus est.
47. - ΥΜΗΤΙΩ.
Κατὰ Μακεδονιανῶν, ἤτοι Πνευματομάχων.
Ἵνα δείξῃ τὴν πρὸς ἑαυτὸν καὶ τὸν Πατέρα τοῦ
παναγίου Πνεύματος Ενωσιν, ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ
Δεσπότης, ἔφη τοῖς μαθηταῖς ἐκ τῶν νεκρῶν ἀναστὰς,
• Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον. "Αν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται· ν τῇ αὐθεντίᾳ δῆλον ὅτι οὗ λαμβάνετε
Πνεύματος, τοῦ θεϊκῶς συγχωρεῖν τὰ ἁμαρτήματα ἔχοντος.
LH'.
ΦΡΟΝΤΙΝΟ ΜΟΝΑΧΩ.
Περὶ τοῦ λαβόντος εἰς τὴν σιαγόνα.
Εἰ λόγοις ἐτρώθης, καὶ πρὸς ὀργὴν ἄσχετον ἐξηνέχθης, πῶς δύνασαι τοῦ Δεσποτικοῦ ἐργάτης γενέσθαι ἀμπελῶνος; τὸν γὰρ τὴν μίαν σιαγόνα παιδ
μενον, καὶ τὴν ἑτέραν προστιθέναι δυνάμενον,
ἐκεῖνον εἶναι ὁρίζεται, [τὸν] τὸ βάρος τῆς ἡμέρας καὶ
τὸν καύσωνα φέροντα, ὡς πᾶσαν ἐργασίαν τῆς ἐν
τολῆς τοῦ Κυρίου πληρώσαντα. Εἰ οὖν ὀρέγῃ τῶν
μεγάλων μισθῶν [ἐκείνων], πρὸς τοὺς ἥττονας που G
νους μὴ ἄλυε, ἀλλὰ στέργειν τοὺς μείζονας ἔθιζε, ὡς
οὐκ ἄλλως δηνάριον κομιούμενος, εἰ μὴ κόπων τελειότητι μαρτυρούμενος.
48. - ΓΕΛΑΣΙΟ ΔΟΥΚΙ
Περὶ ὑπερηφανίας, καὶ ἀδυναμίας, καὶ ουθενός
τητος.
Ἔθος ἐστὶ τοῖς ἀνθρώποις, εἰ καὶ τῶν θείων
ἀλλότριον νόμων, ὅμως ἐπὶ πολλοῖς ἢ γένει, ἢ φρονήσει, ἢ κτήσει, ἢ κάλλει, ἢ ἀξίᾳ ἐπαίρεσθαι. Οὐδὲν δὲ ὠφελεῖ πρὸς ὑπερηφανίαν αὐτοὺς τοὺς ἐκ τῆς
γῆς ὄντας, καὶ πάλιν πρὸς αὐτὴν ὑποστρέφοντας.
Τούτων ὅτι οὐδέν σοι τὸ σύνολον πρόσεστιν, οὐδ᾽ ἂν
αὐτὸς ἀρνηθείης. Εἰ οὖν πάντων τῶν πρὸς ἔπαρσιν
φυσώντων ἑστέρησαι, δυσγενής ὢν καὶ πτωχὸς καὶ
δύσνους καὶ ἰδιώτης [λίαν] καὶ δύσμορφος, τί [σοδεῖς
διὰ τῆς πόλεως,] ὡς πάντων ἐπιδοξότερος, [καὶ]
πολλῶν° αὐτῇ γίνῃ θορύβων ἀρχηγός; Η γνῶθι τοίνυν σαυτὸν, καὶ σύμμετρον κτῆσαι τὸν τρόπον τῆς
" Joan. xx, 22, 23. * Matth. xx, 1 segg.
HYMETIO.
Contra Macedonianos, seu Spiritum impugnantes.
31 Dominus et herus noster, ut sanctissimi Spiri=
tus secum et cum Patre conjunctionem ostenderet, a
pite Spiritum sanctum. Quorum remiseritis pecmorte ad vitam excitatus, discipulis dixit, «Accicata, remittentur eis: 19, auctoritate videlicet
ejus, quem accipitis, Spiritus, hoc divine habentis,
ut peccata remittat.
PHRONTINO MONACHO.
De eo qui plagam in maxillam accepit.
Si verbis vulneratus es, atque in impotentem
iracundiam erupisti, quonam pacto Dominicæ vineæ
operarius effici potes s? etenim eum, qui cum in
unam maxillam feritur, alteram quoque adjungere
potest, hunc esse statuit, qui diei pondus et ærstum
ſert, ut qui omnem Dominici mandati operationem
expleverit. Quare si te magnarum illarum merce
dum cupiditas tenet, ad minores labores animum
minime dejicias, verum ad majores amplexandos te
exerce, ut qui alioqui denarium minime percepturus sis, nisi te labores plebe cumulateque subiisse
constet.
XCIX. - GELASIO DUCI.
De superbia et impotentia uc contemptu.
Est hoc apud multos homines in consuetudine
positum, etsi alioqui a divinis legibus alienum, ut
aut generis, aut prudentia, aut opum, aut pulchritulinis, aut dignitatis nomine glorientur. Quanquam nihil hoc ipsis ad superbiam utilitatis affert,
qui e terra orti sunt, et rursus ad eam revertuntur.
Harum autem rerum nullam omnino tibi inesse, ne
ipse quidem inficias veris. Quocirca cum omnibus
liis rebus, quæ hominum animos infant, ac superbos et insolentes reddunt, careas (quippe qui et
ignobili genere sis, et pauper et tardi ingenii, et
indoctus admodum ac deformis), quid, tanquam
Pro τοῦ θεϊκῶς cod. Alt. legit τὸ θεϊκῶς, etc.
Versu vero alt. ambo codd. Vat. 649 et Alt. ExovtoS
in διδόντος vertunt. Possin.
Hæc epist. in codd. Vat. 649 et Alt. inscribitur non Φροντίνῳ, sed Φροντωνιανῷ. Vers. 5, την
μίαν σιαγόνα, cul. Alt. habet, τῇ μια σιαγόνι. Vers.
* τὸν clausumn uncinis a cod. Ali. abest. Poesis.
In titulo pro Δουκί coll. Vat. 649 et Alt.
halant Δουκικῷ. Vers. 2 codd. iiilem ἐπὶ mutant in
ἐστί. Vers. 5 pro δὲ cool. Alt. γὰρ substituit. Idem
vers. 8 δυσγενής in δυστενής convertit. Versu sequenti quod legitur in editis, λίαν, in codd. Vat.
649 et Alt. non comparet. Bidem codd. vers. antepenult. pro χρυσοῦ habent χαλκού. Pussy.
col. 251–252page 37 of 750
PG 78:251οὐδενείας σου, ἢ πρὸς τόνους καὶ κινδύνους παρά ταξαι, οἷς σε οἱ ἐν δυνάμει ἀμείψονται. Χρυσοῦ γὰρ ἀπορεῖς τοῦ ὁμαλίζοντος πολλάκις τὰς τῶν περιστάσεων καὶ μαστίγων τραχύτητας. Ρ'. — ΣΥΡΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Κατὰ Ναυατιανῶν. Εἰπὲ τῷ μαθητῇ τῆς Ναυάτου ὀφρύος. Τί φρυάττη ὡς καθαρός, ἀνοηταίνων Τί ἀναμάρτητον σαυ τὸν εἰρωνεύῃ; Τί ἀρνῇ τὴν τῆς φύσεως κοινωνίαν; Ησαΐας ἀκάθαρτον ἑαυτὸν ἐξαγγέλλει Δαβὶδ πάντα ἄνθρωπον ψευδόμενον οἶδε, καὶ πάντας ἐν ἁμαρτίαις καὶ συλληφθέντας, καὶ κυηθέντας. Αὐτός τε Θεὸς τοὺς [ἀνθρώπους] ἐπιμελῶς προσκειμένους τῇ πονη ρία γινώσκει, καὶ χρήζοντας μόνου φιλανθρωπίας ἐλέου, καὶ σὺ ἀλαζονεύῃ καθαρότητος τύφον; Η παῦσαι τοίνυν ψευδόμενος, ἢ φαίνῃ ἐξ ὧν πράττεις γελώμενος, ἢ μᾶλλον δυνατῶς αἰσχυνόμενος. ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ ΝΕΟΠΑΓΕΙ. Περὶ τοῦ δεῖν πάντοτε νήφειν. Καλῶς ἤψω τῆς σμινύης συντόμως Καλῶς τὴν ὕλην ὡς συμπνίγουσαν φεύγεις· καλῶς πρὸς ὑψη λὴν πολιτείαν ἐξέστης. Στῆκε τοίνυν γρηγορῶν ὡς ὁπλίτης, μή τις ύπνος παρεισέλθῃ χαυνῶν σε, καὶ ρίψασπιν, δ μὴ γένοιτο, δείξῃ. Οὐ γὰρ τοῦ Πονηροῦ τὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν. ΡΒ. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Κατὰ Θεοπασχητῶν, καὶ τῶν μίαν ἐπὶ Χριστοῦ φύσιν εἶναι λεγόντων. Ὥσπερ οἱ ναυτικοί βρώματι τὸ δέλεαρ κατα κρύπτουσι, καὶ τοὺς ἰχθύας ἀπροόπτως ἀγρεύουσιν οὕτως οἱ πονηροὶ τῶν αἱρέσεων σύμμαχοι, τῇ χρηστολογίᾳ τὰς ἑαυτῶν κακονοίας καλύπτοντες, ἀγκι στρεύουσι τοὺς ἁπλουστέρους πρὸς θάνατον. Πάσῃ τοίνυν φυλακῇ τήρει τὴν σὴν καρδίαν, μή που [δόκησιν τὴν] τοῦ Χριστοῦ φύσιν μετὰ τὴν σάρκωσιν δέξῃ. Θατέρας γάρ ἐστιν ἀναίρεσις ἡ περὶ μιᾶς [τούτων] συγκατάθεσις· ἢ τῆς θείας τραπεζε σης, ἢ τῆς ἡμῶν μειωθείσης. Αὕτη τοῦ Μάνητος ἡ Χάρυβδις, δι' ἧς πάντας εἰς γέενναν καταγαγεῖν ἐσπούδασε. ανοηταίνων ἀμαθαίνων. φαίνῃ φανη. συντόνως εξέστης ἐξέπτης, δεῖξαι γ' ο δείξῃ. μή που δόκησιν τὴν τοῦ Χριστοῦ φύσ σιν, μήπως μίαν Χριστοῦ φύσιν μετά την, τούτων, καταγαγεῖν κατασπάται.
omnium mortalium clarissimus, per urbem inso- οὐδενείας σου, ἢ πρὸς τόνους καὶ κινδύνους παρά
ταξαι, οἷς σε οἱ ἐν δυνάμει ἀμείψονται. Χρυσοῦ γὰρ
ἀπορεῖς τοῦ ὁμαλίζοντος πολλάκις τὰς τῶν περιστά
σεων καὶ μαστίγων τραχύτητας.
lenter, atque obvium quemque submovendo, graderis, multorumque ipsi tumultuum causam præbes? Quamobrem aut te ipsum nosce, ac mores
vilitati tuæ
consentaneos collige: aut adversus labores et pericula te instrue: quibus te ii, qui
potentia præditi sunt, remunerabunt. Nam auro cares, quod adversarum rerum et flagrorum asperitates plerumque planas reddit.
C. — SYRO LECTORI.
Contra Novatianos.
Dic ad Novatiani supercilii discipulum: Quid
tanquam purus stolide gloriaris? Quid te ipsum peccati expertem simulas? Quid naturæ
societatem inficiaris? Isaias immundum se esse
prædical; David omnem hominem mendacem
esse agnoscit s, atque omnes in peccatis, et conceptos, et in lucem editos fuisse ". Atque etiam
Deus ipse homines mirum in modum et sedulo improbitati addictos esse, ac sola humanitatis misericordia indigere ait, 32 et tu puritatis fastum arroganter jactas? Quamobrem aut mentiri desine, aut
ex his quæ agis te irrideri constat, vel potius ingenti
ignominia atici.
CI. — THEOGNOSTO NOVO MONACHO.
Oportere semper sobrium esse.
Præclare ligonem arripuisti. Præclare res ex
materia concretas, ut strangulantes, fugis. Præclare ad sublimem et excelsam vitam evolasti. Pervigil itaque, ut miles, incede, ne quis somnus
obrepat, qui te frangat et emollial, clypeique abjeclorem ac perfugam, quod absit, reddat. Neque
enim improbi hostis cogitationes ignoramus "
CHI. TIMOTHEO LECTORI.
Contra eos qui dicunt Deum passum esse, el unam
esse in Christo naturam.
Quemadmodum nautæ hamum esca occultant, ac
pisces improviso capiunt, eodem modo inprobi
hæresum defensores sermonis suavitate perversas
suas sententias oblegentes, simpliciores homines
ad mortem tanquam bamo quodam capiunt. Quocirca omni custodia serva cor tuum ", ne Christi
naturam post incarnationem merum duntaxat spectrum esse credas. Alterutram enim tollit, qui
unam tantum conftetur: nempe vel divina mutata vel nostra imminuta. Hæc est Manis Charyhdis per quam omnes in gehennam præcipites agere
studuit.
21.9ª Isa. vi, 5. *ª Psal. cxv, 11.
Ρ'. — ΣΥΡΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Κατὰ Ναυατιανῶν.
Εἰπὲ τῷ μαθητῇ τῆς Ναυάτου ὀφρύος. Τί φρυάττη
ὡς καθαρός, ἀνοηταίνων Τί ἀναμάρτητον σαυ·
τὸν εἰρωνεύῃ; Τί ἀρνῇ τὴν τῆς φύσεως κοινωνίαν;
Ησαΐας ἀκάθαρτον ἑαυτὸν ἐξαγγέλλει Δαβὶδ πάντα
ἄνθρωπον ψευδόμενον οἶδε, καὶ πάντας ἐν ἁμαρτίαις
καὶ συλληφθέντας, καὶ κυηθέντας. Αὐτός τε Θεὸς
τοὺς [ἀνθρώπους] ἐπιμελῶς προσκειμένους τῇ πονη·
ρία γινώσκει, καὶ χρήζοντας μόνου φιλανθρωπίας
ἐλέου, καὶ σὺ ἀλαζονεύῃ καθαρότητος τύφον; Η
παῦσαι τοίνυν ψευδόμενος, ἢ φαίνῃ ἐξ ὧν πράττεις
γελώμενος, ἢ μᾶλλον δυνατῶς αἰσχυνόμενος.
PA'.
ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ ΜΟΝΑΧΟ ΝΕΟΠΑΓΕΙ.
Περὶ τοῦ δεῖν πάντοτε νήφειν.
Καλῶς ἤψω τῆς σμινύης συντόμως Καλῶς τὴν
ὕλην ὡς συμπνίγουσαν φεύγεις· καλῶς πρὸς ὑψη
λὴν πολιτείαν ἐξέστης. Στῆκε τοίνυν γρηγορῶν ὡς
ὁπλίτης, μή τις ύπνος παρεισέλθῃ χαυνῶν σε, καὶ
ρίψασπιν, δ μὴ γένοιτο, δείξῃ. Οὐ γὰρ τοῦ Πονηροῦ
τὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν.
ΡΒ. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Κατὰ Θεοπασχητῶν, καὶ τῶν μίαν ἐπὶ Χριστοῦ
φύσιν εἶναι λεγόντων.
Ὥσπερ οἱ ναυτικοί βρώματι τὸ δέλεαρ κατακρύπτουσι, καὶ τοὺς ἰχθύας ἀπροόπτως ἀγρεύουσιν·
οὕτως οἱ πονηροὶ τῶν αἱρέσεων σύμμαχοι, τῇ χρηστο
λογίᾳ τὰς ἑαυτῶν κακονοίας καλύπτοντες, ἀγκιστρεύουσι τοὺς ἁπλουστέρους πρὸς θάνατον. Πάσῃ
τοίνυν φυλακῇ τήρει τὴν σὴν καρδίαν, μή που
[δόκησιν τὴν] τοῦ Χριστοῦ φύσιν μετὰ τὴν
σάρκωσιν δέξῃ. Θατέρας γάρ ἐστιν ἀναίρεσις ἡ περὶ
μιᾶς [τούτων] συγκατάθεσις· ἢ τῆς θείας τραπεζε
σης, ἢ τῆς ἡμῶν μειωθείσης. Αὕτη τοῦ Μάνητος
ἡ Χάρυβδις, δι' ἧς πάντας εἰς γέενναν καταγαγεῖν
ἐσπούδασε.
Psal. L, 7. 30 11 Cor. 11, 11.
Pro ανοηταίνων codd. Vat. 649 et All. suggerunt, ἀμαθαίνων. Vers. penult. pro φαίνῃ cod.
Alt. legit φανη. PoSSIN.
Cod. Vat. 649 et Alt. συντόνως malunt. Cod.
Alt. vers. 5 pro εξέστης habet ἐξέπτης, et vers. pemuli δεῖξαι γ' ο δείξῃ. Possn.
* Prov. iv, 23.
Verba, μή που δόκησιν τὴν τοῦ Χριστοῦ φύσ
σιν, sic melius exhibent codd. Vatic. 649 et Alt.,
μήπως μίαν Χριστοῦ φύσιν μετά την, etc. Quod
vers. scq. exstat τούτων, ab utroque isto abest codice, qui et conveniunt in mutando, versu ultimɔ,
καταγαγεῖν in κατασπάται. Possi.
col. 253–254page 38 of 750
PG 78:253ΡΓ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Διὰ εἰ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ὁ Κύριος τρὶς τὸν Πέτρον περὶ ἀγάπης ἠρώτησεν. Η τριπλή τοῦ Κυρίου πρὸς Πέτρον περὶ ἀγάπης ἐρώτησις, οὐκ ἔστιν ἀγνοίας τοῦ Δεσπότου ὑπόνοια μὴ οὕτως τινὲς παραλογιζέσθωσαν ἀλλὰ τὸ τριπλοῦν τῆς ἀρνήσεως, τῷ τριπλῷ τῆς συγκαταθέσεως, ὁ ἀγαθὸς Ιατρὸς ἐξωστράκισε. ΡΔ'. — ΛΕΟΝΤΙΟ. Περὶ τοῦ ἀναξίως ψαύειν τῆς χειροτονίας τοῦ ἐπισκόπου. Οὐκ ἔστι τῶν τυγχανόντων ἐπισκοπῆς ἐραν, ὦ θαυμάσιε, ἀλλ᾽ ὧν ὁ βίος ἐκ τῶν Παύλου νόμων ιθύ νεται. Εἰ οὖν ἐκείνην ἐν σεαυτῷ θεωρεῖς τὴν ἀκρί βειαν, ἴθι ἀσμένως πρὸς τὴν [του] τοσούτου ὕψους ἀνάβασιν. Εἰ δὲ οὐ πρόσεστι σοι αὕτη, μέχρις ἂν κτήσῃ, μή ψαύσῃς τῶν ἀψαύστων. Πρόσεχε πυρί προσεγγίζειν τὴν ὕλην δαπανώντι. ΡΕ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Διὰ τί ὁ Ἰωάννης τοὺς Ἰουδαίους γεννήματα ἐχιδνῶν ἐκάλεσε. Γεννήματα εχιδνῶν Ἰωάννης τοὺς Ἰουδαίους ἐκά λεσεν, ὡς πονηρῶν γονέων κυήματα πονηρότερα. Φασὶ γὰρ τουτὶ τὸ θηρίον κατεσθίειν τὴν μητρώαν νηδὲν ἐν τῷ ἀποτίκτεσθαι. Ἐπειδὴ οὖν τὸν γεννήσαντα αὐτοὺς Θεὸν ἐγκατέλιπον καὶ πᾶσαν δεδο μένην αὐτοῖς χάριν ἐνέκρωσαν καταργήσαντες, εἰκότως εκείνοις αὐτοὺς ἀπεικάζει τοῖς ἰοβόλοις, αχαριστίᾳ τὰς εὐεργεσίας ἐξαφανίζουσιν, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν κατεσθίουσιν. ΡϚ'. ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Εἰς τὸ, «Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου οἶκον ἐμπορίου. Νουνεχῶς ἐρωτῶντι ἀνάγκη σοι ἀποκρίνεσθαι. Λά λει γάρ, φησίν, εἰς ὦτα ἀκουόντων. Και, «Ο έχων ώτα ἀκούειν, ἀκουέτω. ο - ι Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου οἶκον ἐμπορίου, ο τοῖς τὰς περιστεράς πολλο λοῦσιν ὁ Κύριος εἶπε, τοὺς ἱερεῖς αἰνισσόμενος, τὰς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀπεμπωλοῦντας δωρεάς· ἐπειδὴ ἐν εἴδει περιστερᾶς τὸ θεῖον ἐπεφάνη Πνεῦμα, τοὺς Θεοκαπήλους προπηλακίζον. Τὸ δὲ, «Αρατε ταῦτα ἐντεῦθεν,» Οὐ χρεία λοιπόν, φησί, τῶν αἱμάτων ἀναίμακτον ἐγὼ χαρίζομαι πταισμάτων ἄφεσιν· ἐκ τοῦ δεῦρο πνεύμα μόνον ἐξιλάσκεσθαι βούλομαι. Ο σαρκικός πεπλήρωται νόμος, ὁ τοῦ πνεύματος κρατείτω, καὶ τῆς σωτηρίας ἀρχέτω. LEOΝΤΙΟ. τινές παραλογιζέσθωσαν 649 οι μὴ οὕτως τις παραλογιζέσθω σε. τῶν τυγχανόντων, 649 τῶν τυχόντων. 4 τοσού του τοιούτου. 5 εἰ δὲ οὐ πρόσ. εστί σης αύτη, εἰ δέ τί σοι ταύτης ἐλλείπει. κτήσῃ κἀκεῖνο, προσεγγίζειν προσεγγί ζεις κατεσθίειν, 649 εἰ κατεσθίον τὴν μητρώαν νησ δὲν ἀποτίκτεσθαι. πνεῦμα πνεύ ματι
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CVI.
ΡΓ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Διὰ εἰ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ὁ Κύριος τρὶς τὸν
Πέτρον περὶ ἀγάπης ἠρώτησεν.
Η τριπλή τοῦ Κυρίου πρὸς Πέτρον περὶ ἀγάπης
ἐρώτησις, οὐκ ἔστιν ἀγνοίας τοῦ Δεσπότου ὑπόνοια
μὴ οὕτως τινὲς παραλογιζέσθωσαν ἀλλὰ τὸ
τριπλοῦν τῆς ἀρνήσεως, τῷ τριπλῷ τῆς συγκαταθέσεως, ὁ ἀγαθὸς Ιατρὸς ἐξωστράκισε.
ΡΔ'. — ΛΕΟΝΤΙΟ.
Περὶ τοῦ ἀναξίως ψαύειν τῆς χειροτονίας τοῦ
ἐπισκόπου.
Οὐκ ἔστι τῶν τυγχανόντων ἐπισκοπῆς ἐραν, ὦ
θαυμάσιε, ἀλλ᾽ ὧν ὁ βίος ἐκ τῶν Παύλου νόμων ιθύ
νεται. Εἰ οὖν ἐκείνην ἐν σεαυτῷ θεωρεῖς τὴν ἀκρίβειαν, ἴθι ἀσμένως πρὸς τὴν [του] τοσούτου ὕψους
ἀνάβασιν. Εἰ δὲ οὐ πρόσεστι σοι αὕτη, μέχρις ἂν
κτήσῃ, μή ψαύσῃς τῶν ἀψαύστων. Πρόσεχε πυρί
προσεγγίζειν τὴν ὕλην δαπανώντι.
ΡΕ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Διὰ τί ὁ Ἰωάννης τοὺς Ἰουδαίους γεννήματα
ἐχιδνῶν ἐκάλεσε.
Γεννήματα εχιδνῶν Ἰωάννης τοὺς Ἰουδαίους ἐκάλεσεν, ὡς πονηρῶν γονέων κυήματα πονηρότερα.
Φασὶ γὰρ τουτὶ τὸ θηρίον κατεσθίειν τὴν μητρώαν
νηδὲν ἐν τῷ ἀποτίκτεσθαι. Ἐπειδὴ οὖν τὸν γεννή
σαντα αὐτοὺς Θεὸν ἐγκατέλιπον καὶ πᾶσαν δεδομένην αὐτοῖς χάριν ἐνέκρωσαν καταργήσαντες,
εἰκότως εκείνοις αὐτοὺς ἀπεικάζει τοῖς ἰοβόλοις,
αχαριστίᾳ τὰς εὐεργεσίας ἐξαφανίζουσιν, ἢ μᾶλλον
εἰπεῖν κατεσθίουσιν.
ΡϚ'.
ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Εἰς τὸ, «Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου
οἶκον ἐμπορίου.
Νουνεχῶς ἐρωτῶντι ἀνάγκη σοι ἀποκρίνεσθαι. Λάλει γάρ, φησίν, εἰς ὦτα ἀκουόντων. Και, «Ο έχων ώτα
ἀκούειν, ἀκουέτω. ο - ι Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ
Πατρός μου οἶκον ἐμπορίου, ο τοῖς τὰς περιστεράς πολλο
λοῦσιν ὁ Κύριος εἶπε, τοὺς ἱερεῖς αἰνισσόμενος, τὰς
τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀπεμπωλοῦντας δωρεάς· ἐπειδὴ
ἐν εἴδει περιστερᾶς τὸ θεῖον ἐπεφάνη Πνεῦμα, τοὺς
Θεοκαπήλους προπηλακίζον. Τὸ δὲ, «Αρατε ταῦτα
ἐντεῦθεν,» Οὐ χρεία λοιπόν, φησί, τῶν αἱμάτων •
ἀναίμακτον ἐγὼ χαρίζομαι πταισμάτων ἄφεσιν· ἐκ
τοῦ δεῦρο πνεύμα μόνον ἐξιλάσκεσθαι βούλομαι.
Ο σαρκικός πεπλήρωται νόμος, ὁ τοῦ πνεύματος
κρατείτω, καὶ τῆς σωτηρίας ἀρχέτω.
CIII. – EIDEM.
Cur post resurrectionem Dominus ter Petrum de
dilectione interrogavit.
Triplex Domini ad Petrum de charitate interrogalio m, a Domini ignoratione proficisci minime
existimanda est (ne ita quidam decipiantur), verum triplicem negationem triplici assensione bonus
Medicus depulit.
CIV. - LEOΝΤΙΟ.
De indigna ordinatione episcopi.
Non est quorumlibet, vir præclare, episcopatum
appetere verum eorum, quorun vita ex Pauli
legibus dirigitur ". Quamobrem si illam in te ipso
sinceritatem, perspicis, libenti atque alacri animo
ad tanti fastigii ascensum perge. Sin autem ea tibi
deest, quoad ipsam adeptus sis, ea, quæ attingere
nefas est, minime attinge. Cave ne ad ignem, qui
materiam absumit, accedas.
CV.EUTONIO DIACONO.
Cur Joannes Judæos genimina viperarum vocavit.
Viperarum progeniem Joannes Judæos appelMavil s, ut improborum parentum improbiores fetus.
Aiunt enim hanc feram maternum 33 ventrem, cunι
in lucem editur, arrodere. Quoniam igitur Deum,
qui eos genuit, dereliquerunt ", atque omnem sibi
concessam gratiam exstinxerunt (ea videlicet in
irritum redacta), merito proinde venenatis animantibus eos confert, per iugratitudinem accepta
beneficia obliterantibus, ne dicam corrodentibus.
CVI. TIMOTHEO LECTORI.
In illud, ‹ Nolite facere domum Patris mei, domum
negotiationis. ›
Tibi, qui prudenter interrogas, respondere necesse est. Loquere enim, inquit Scriptura, in aures
audientium 8. Ac rursum, Qui habet aures alldiendi, audiat ". - Nolite facere domum meam
domum negotiationis ", › ad eos qui columbas ver
debant, dixit Dominus: sacerdotes, qui Spiritus
sancti dona vendebant, significans, quandoquidem
in columbæ specie " Spiritus sanctus apparuit,
eos, qui ex Deo cauponum ritu quæstum captant,
insectans. Quod autem ait: c Tollite ista line 26,
perinde est ac si diceret: Non jam cruoribus opus
est. Incruentam ego culparum veniam largior. Deinceps spiritum solum placari volo. Carnalis lex impleta est, spiritus lex jam imperet, ac salutis principatum obtineat.
37 Joan. xxi, 15 seqq. " [ Tim. 111, 1 seqq.; Tit. 1, 7 seqq. ** Matth. 1, 7. ** Deut. xxxII, 18. “Eccli.
12. ss Luc. viii, 8. ss Joan. ut, 16.. Matth. 11, 10. ss Joan. 11, 16.
XXF,
Pro τινές παραλογιζέσθωσαν melius legunt
codd. Vatic. 649 οι Alt., μὴ οὕτως τις παραλογι
ζέσθω σε. PosSIN.
Vers. 1, τῶν τυγχανόντων, melius codd. Vat.
649 et Αl. τῶν τυχόντων. Vers. 4 iidem pro τοσούτου habent τοιούτου. Vers. 5 pro iis, εἰ δὲ οὐ πρόσ.
εστί σης αύτη, ambo codd. legunt, εἰ δέ τί σοι
ταύτης ἐλλείπει. Vers. pen. poει κτήσῃ addunt,
κἀκεῖνο, et paulo post προσεγγίζειν in προσεγγί
ζεις vertunt. Possin.
Locus ille, κατεσθίειν, etc., sic effertur in
codd. Vat. 649 εἰ Alt., κατεσθίον τὴν μητρώαν νησ
δὲν ἀποτίκτεσθαι. Possin.
Pro πνεῦμα codd. Vatic. 649 et All. πνεύματι habent, quæ cst haud paulo melior lectioPossi.
'
col. 255–256page 39 of 750
PG 78:255Περὶ τῆς τῶν Διαθηκῶν συμφωνίας, Κοινότητα δογμάτων, ὦ φιλότης, οὐδεμίαν τῷ νόμῳ καὶ τοῖς προφήταις ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ἐπεισήγαγεν ἀλλὰ τοῖς πάλαι περὶ αὐτοῦ προφανθεῖσι τὸ πέρας ἐπέθηκε. Καὶ πάντως νουνεχῶς τὴν Παλαιὰν ἀναπτύσσων, πάντα τὰ τῆς Νέας ἐν αὐτῇ κηρυχθέντα εὑρήσεις. Τοῖς τοίνυν ἐπὶ τῷ νόμῳ ἐρηρεισμένοις, και ξένην ὁδὸν τὴν εὐαγγελικὴν οἰομένοις, ἐκ τῶν τοῦ νόμου ῥημάτων, τῶν τῆς χάριτος δογμάτων την ἀλήθειαν τρανοῖ. Καὶ δέονται οὕτως [την] ἀμφοτέρων τῶν Διαθηκῶν ἐνδιάθετον συμφωνίαν. ΡΗ'. — ΠΡΟΑΙΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Περὶ τοῦ ζῶντος λόγου. Λόγων ἔχεις συναγωγήν, ὡς μανθάνω, ἀκοὴν μὲν τερπόντων, τὴν δὲ ψυχὴν οὐ τρεφόντων. Λόγου δὲ τοῦ ζωντός σοι δεῖ, οὗ ὁ χηρεύων κύμβαλον ἀλαλάζον ἐστίν. Εἰ τοίνυν ἐκεῖνον προσλάβεις, ὄργανον ἔσῃ ἡδύφθογγον καὶ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις εὐάρμοστον. ΡΘ. - ΜΑΡΑΘΩΝΙΟ ΜΟΝΑΧΟ. Κατὰ Μακεδονιανών, ήτοι Πνευματομάχων. Εἰ ὁ Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν ἐνανθρωπήσας παρ έδωκε συμπληρωτικὸν εἶναι τῆς θείας Τριάδος τὸ πανάγιον Πνεῦμα, καὶ ἐν τῇ ἐπικλήσει τοῦ ἁγίου βαπτίσματος σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ ὡς ἐλευθεροῦν τῶν ἁμαρτιῶν, ἀριθμούμενον, καὶ ἐπὶ τῆς τραπέζης τῆς μυστικῆς τὸν ἄρτον τὸν κοινὸν, σῶμα ἰδικὸν τῆς αὐ τοῦ σαρκώσεως ἀποφαῖνον πῶς διδάσκεις, ἐμβρόντητε, ποιητὸν, ἢ κτιστὸν, ἢ τῆς δούλης φύσεωςεἶναι, ἀλλ᾽ οὐ τῆς δεσποτικῆς, καὶ δημιουργοῦ, καὶ βασιλίδος οὐσίας συγγενὲς καὶ ὁμοούσιον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Εἰ γὰρ δοῦλον, μὴ ἀριθμείσθω μετὰ τοῦ Δεσπότου. Καὶ [εἰ] κτίσμα, μὴ συγκείσθω τῷ Κτίστῃ. Ηνωται δὲ καὶ συνηρίθμηται, ἐπειδὴ τῷ ἀκριβεῖ τῶν τοιούτων δογματιστῇ τῷ Χριστῷ πείθεσθαι χρή, ἀσφαλῶς τὰ περὶ τῆς οἰκείας οὐσίας διδάσκοντι· εἰ καί σοι μὴ δοκεί, τῷ σοφωτέρῳ τε καὶ τὰ οὐράνια πλέον Θεοῦ εἰδέναι κομπάζοντι, ἢ μᾶλλον τολμηρῶς ῥητορεύοντι κατὰ Θεοῦ. ΡΙ'. — ΚΡΑΤΩΝΙ ΜΟΝΑΧΟ. "Οτι ὁ ἄσκησιν ἐπαγγελλόμενος, πάντα τὰ αὐτ τῆς ἐπίπονα προθύμως ὀφείλει ἀσπάζεσθαι. ῾Ο ἀσκῆσαι βουλόμενος, καὶ σωτηρίας εφιέμενος, Επεισήγαγεν. ὑπεισα Αγαγεν. εὑρήσεις ευρίσκεις. ὡς αἷμα Χριστοῦ τὴν τούτου τοῦ οἴνου) ἀπαρχὴν τὸ θεῖον ἐργάζεται Πνεῦμα. Πιττ. Μαραθωνίῳ, Μακεδονιανῷ. 9 δημιουργού δημιουργικής ριο τῷ Χριστῷ 669 τοῦ Χριστοῦ σος μὴ δοκεῖ σοι δοκεῖ σοφωτέρω σε Θεοῦ
CVII - EIDEM.
De Testamentorum concordia.
Nullam, o amice, dogmatum novitatem Dei Filius
legi ac prophetis induxit: verum iis, quæ olim de
ipso prædicta fuerant, finem imposuit ". Ac prorsus, si Vetus Testamentum attento animo evolvas,
omnia quæ Novo Testamento continentur, in eo
prædicata esse comperies. Quamnobrem iis qui
legi invitebantur viamque novam et peregrinam
evangelicam doctrinam esse arbitrabantur, ex ipsis
legis verbis, doginatum gratiæ veritatem declarat.
Sicque internain utriusque Testamenti concordiam
videbunt.
CVHİ - PROÆRESIO SCHOLASTICO.
De vivente verbo.
Orationum congeriem habes, ut audio, quibus
aures quidem oblectantur, animnus aulemn minime
alitur. At tibi vivo sermone opus est: quo qui caret,
nibil aliud est quam cymbalum tinniens ". Quocirca
si eum insuper acceperis, canorum ac suave organum eris, Deoque et hominibus concinnum.
CIX-MARATHONIO MONACHO.
Contra Macedonianos seu Spiritum impugnantes.
Cum Deuset Salvator noster homo factus Spiriritum sanctum divinam Trinitatem complere 34
tradiderit, atque in sancti baptismi invocatione una
cum Patre ac Filio, tanquam a peccatis liberans,
numeretur, et in mystica mensa communem panem,
proprium incarnationis ipsius corpus reddat, quid
tu, o vesane atque attonite, eum quiddam factitium
aut creatum, aut servilis naturæ, ac non herilis et
effectricis, ac regiæ essentiæ cognatum, et consulstantialem Spiritum sanctum esse doces? Nam si
servus est, cum Domino minime numeretur. Si
creatus est, cum Creatore minime conjungatur.
Cum eo porro copulatus ac numeratus est, quandoquidem exacto hujusmodi rerum doctori Christo
fidem adhibere convenit, de natura certo docenti:
etsi tibi secus videatur, sapientiori scilicet viro, ac
majori cœlestrum rerum cognitione præditum te
esse jactanti, vel, ut rectius loquar, adversus Deum
impudenter argutanti.
CX - CRATONI MONACHO.
PZ'. — TQ AYTQ.
$256
Περὶ τῆς τῶν Διαθηκῶν συμφωνίας,
Κοινότητα δογμάτων, ὦ φιλότης, οὐδεμίαν τῷ
νόμῳ καὶ τοῖς προφήταις ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ἐπεισ
ήγαγεν ἀλλὰ τοῖς πάλαι περὶ αὐτοῦ προφανθεῖσι
τὸ πέρας ἐπέθηκε. Καὶ πάντως νουνεχῶς τὴν Παλαιὰν
ἀναπτύσσων, πάντα τὰ τῆς Νέας ἐν αὐτῇ κηρυχθέντα
εὑρήσεις. Τοῖς τοίνυν ἐπὶ τῷ νόμῳ ἐρηρεισμένοις,
και ξένην ὁδὸν τὴν εὐαγγελικὴν οἰομένοις, ἐκ τῶν
τοῦ νόμου ῥημάτων, τῶν τῆς χάριτος δογμάτων την
ἀλήθειαν τρανοῖ. Καὶ δέονται οὕτως [την] ἀμφοτέ
ρων τῶν Διαθηκῶν ἐνδιάθετον συμφωνίαν.
ΡΗ'. — ΠΡΟΑΙΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
Περὶ τοῦ ζῶντος λόγου.
Λόγων ἔχεις συναγωγήν, ὡς μανθάνω, ἀκοὴν μὲν
τερπόντων, τὴν δὲ ψυχὴν οὐ τρεφόντων. Λόγου δὲ τοῦ
ζωντός σοι δεῖ, οὗ ὁ χηρεύων κύμβαλον ἀλαλάζον
ἐστίν. Εἰ τοίνυν ἐκεῖνον προσλάβεις, ὄργανον ἔσῃ
ἡδύφθογγον καὶ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις εὐάρμοστον.
ΡΘ. - ΜΑΡΑΘΩΝΙΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Κατὰ Μακεδονιανών, ήτοι Πνευματομάχων.
Εἰ ὁ Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν ἐνανθρωπήσας παρέδωκε συμπληρωτικὸν εἶναι τῆς θείας Τριάδος τὸ
πανάγιον Πνεῦμα, καὶ ἐν τῇ ἐπικλήσει τοῦ ἁγίου
βαπτίσματος σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ ὡς ἐλευθεροῦν τῶν
ἁμαρτιῶν, ἀριθμούμενον, καὶ ἐπὶ τῆς τραπέζης τῆς
μυστικῆς τὸν ἄρτον τὸν κοινὸν, σῶμα ἰδικὸν τῆς αὐτοῦ σαρκώσεως ἀποφαῖνον πῶς διδάσκεις, ἐμβρόντητε, ποιητὸν, ἢ κτιστὸν, ἢ τῆς δούλης φύσεως
εἶναι, ἀλλ᾽ οὐ τῆς δεσποτικῆς, καὶ δημιουργοῦ, καὶ
βασιλίδος οὐσίας συγγενὲς καὶ ὁμοούσιον τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον; Εἰ γὰρ δοῦλον, μὴ ἀριθμείσθω μετὰ τοῦ
Δεσπότου. Καὶ [εἰ] κτίσμα, μὴ συγκείσθω τῷ Κτίστῃ.
Ηνωται δὲ καὶ συνηρίθμηται, ἐπειδὴ τῷ ἀκριβεῖ τῶν
τοιούτων δογματιστῇ τῷ Χριστῷ πείθεσθαι χρή,
ἀσφαλῶς τὰ περὶ τῆς οἰκείας οὐσίας διδάσκοντι· εἰ
καί σοι μὴ δοκεί, τῷ σοφωτέρῳ τε καὶ τὰ οὐράνια
πλέον Θεοῦ εἰδέναι κομπάζοντι, ἢ μᾶλλον τολμηρῶς
ῥητορεύοντι κατὰ Θεοῦ.
ΡΙ'. — ΚΡΑΤΩΝΙ ΜΟΝΑΧΟ.
Religiosam vitam professos debere omnia quæ in ea "Οτι ὁ ἄσκησιν ἐπαγγελλόμενος, πάντα τὰ αὐτ
sunt laboriosa alacriter amplecti.
Qui religiosam vitam profiterl studet, ac salutis
** Luc. xxiv, 25 seqq. 47 [ Cor. xii, 41.
τῆς ἐπίπονα προθύμως ὀφείλει ἀσπάζεσθαι.
῾Ο ἀσκῆσαι βουλόμενος, καὶ σωτηρίας εφιέμενος,
Επεισήγαγεν. Melius cod. Alt. legit ὑπεισα
Αγαγεν. Vers. 6 εὑρήσεις codd. Vat. 6,9 et All.
in prasenti ponιοι ευρίσκεις. POSSIN.
Ut hic ait Spiritum sanctum in sacra Domini
cœna (quam vocat mensam mysticam) panem_communem reddere proprium incarnationis Christi corpus, sic et infra de vino loquitur epist. 515. quod
ex ejus primitiis Spiritus divinus sanguinem Christi
eficiat, ὡς αἷμα Χριστοῦ τὴν τούτου τοῦ οἴνου)
ἀπαρχὴν τὸ θεῖον ἐργάζεται Πνεῦμα. Πιττ.
- Luscribitur haec epistola in codd. Vat. 649 et Alt.
non Μαραθωνίῳ, sed Μακεδονιανῷ. Vers. 9 δημιουργού
in δημιουργικής mula, auctore cod. Alt. Vers. 14
ριο τῷ Χριστῷ cod. Vat. 669 τοῦ Χριστοῦ legit. Vers.
16 pro σος μὴ δοκεῖ cod. All., omissa negatione,
σοι δοκεῖ label. Versu eodem post σοφωτέρω σε
uterque co l. Θεοῦ addit. PoSSIN.
col. 257–258page 40 of 750
PG 78:257πάντα τὰ αὐτῆς ἐπίπονα, ὁποῖα καὶ ὅσα δ᾽ ἂν ᾖ, προθύμως ἀσπάζεται. Ο δὲ παρ᾽ ἀξίαν πράττειν ἐν τῇ ἀσκήσει, ἢ ταῖς αὐτῆς διακονίαις οιόμενος, τὸν ἔξω τύφον ἐνδέονται, ὃν ἀποθέσθαι αμήχανον, εἰ μὴ μνή μην ἔχοι τοῦ σώματος, ὅθεν ὑπέστη, καὶ ὅπου πάλιν ἀναλύει. ΡΙΑ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Περὶ τοῦ διὰ χρημάτων χειροτονηθέντος. Ελαβες ἱερωσύνην ἀνιέρως, ἀντερε, χρήμασι κλέ ψας πρᾶγμα οὐράνιον, δεύτερος Καϊάφας, ἀργυρίω λαβὼν τὰ ἀπόρρητα. Αλλ' ἔστιν ἐλπὶς μεταβαλέσθαι σε πρὸς χρηστότητα. Εναντίον γάρ τι εἰπεῖν σοι οὐ βούλομαι. ΡΙΒ. — ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Οτι ἂν λέγομεν & λέγομ.) οἱ ἱερεῖς ὀφείλομεν ποιεῖν. Διδάσκεις ἐπ' ἐκκλησίας τερπνῶς, ἀλλ᾽ εἴθε μᾶλο λον εὐεργετικῶς. Εοικας γάρ τινι ἐφ᾽ ὕψους βάλλοντι λίθους ο διάκοντι τῆς πτώσεως αὐτοῦ τὴν εὐθύ τητα, καὶ ταύτην ἐφ' ἑαυτὸν προσκαλουμένῳ. Ο γὰρ τῶν ἁμαρτημάτων ἔλεγχος, εἰ ἐν ἡμῖν θεωρεῖται, διὰ τῶν ἔργων τοὺς λόγους ἀρνούμενος, οὐ μόνον τοὺς ἀκροατὲς πράττειν κακῶς οὐ κωλύσομεν, ἀλλὰ καὶ γέλωτα ὀφλισκανοῦμεν, ἄλλα διδάσκοντες, καὶ ἕτερα πράττοντες. ΡΙΓ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. "Οτι χρήματι πέπρακε τὴν ἱερωσύνην. Αχρήστος λίθοις τὸ ἐκκλησιαστήριον κτίζεις, τοῖς παρανόμοις, ἢ μᾶλλον ἀσεβέσι σου πόροις. Ελα δες γὰρ τιμὴν ἱερωσύνης, ὡς πιπράσκων ἱερωσύνην, καὶ ἔδωκας ταύτην Ζωσίμῳ· οὕτως οὗτος ᾄδεται ἀνὰ πᾶσαν τὴν χώραν ὁ λόγος, ὥστε παντὸς ἀκούοντος ταῦτα ἠχεῖν τὰ ἀμφότερα ὦτα. ΡΙΔ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Περὶ τῶν τριῶν ἡμερονυκτίων τῆς ταφῆς τοῦ Κυρίου. Τῶν τριῶν τῆς ταφῆς τοῦ Κυρίου ἡμερονυκτίων εὕτη ἐστὶν ἡ διασάφησις. Γέγραπται, «Ὥσπερ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύχτας· οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔσται ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύ κτας.» Ο τοίνυν ἐπαγγειλάμενος τὸν τύπον πλη ρῶν Ἰωνᾶ, ἀκριβῶς αὐτὸν ἐπιστάμενος (ἐπειδὴ [καὶ] παρὴν Ἰωνᾷ [καὶ] ῥιπτουμένῳ εἰς τὸν βυθόν, καὶ ἐκβρασσομένῳ ἐκ τοῦ βυθοῦ), τοῦτον ἐπλήρωσεν ἀσφαλῶς, τοσοῦτον ἐν τῷ τάφῳ διατρίψας, ὅσον Ίω ἔχος ἔχῃ, ὅποι ὅπου. έπειπεῖν. λίθους λίθον, διάκοντι δέ. Χρηστος εὐσεβέσι ἀσεβέσι. τα ἀμφότερα, πληροῦν.
EPISTOLARUM LIB. I. - EPIST. CXIV.
πάντα τὰ αὐτῆς ἐπίπονα, ὁποῖα καὶ ὅσα δ᾽ ἂν ᾖ, cupiditate flagrat, omnia, quæ in ea dura et labo
προθύμως ἀσπάζεται. Ο δὲ παρ᾽ ἀξίαν πράττειν ἐν τῇ
ἀσκήσει, ἢ ταῖς αὐτῆς διακονίαις οιόμενος, τὸν ἔξω
τύφον ἐνδέονται, ὃν ἀποθέσθαι αμήχανον, εἰ μὴ μνήμην ἔχοι τοῦ σώματος, ὅθεν ὑπέστη, καὶ ὅπου
πάλιν ἀναλύει.
ΡΙΑ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Περὶ τοῦ διὰ χρημάτων χειροτονηθέντος.
Ελαβες ἱερωσύνην ἀνιέρως, ἀντερε, χρήμασι κλέ
ψας πρᾶγμα οὐράνιον, δεύτερος Καϊάφας, ἀργυρίω
λαβὼν τὰ ἀπόρρητα. Αλλ' ἔστιν ἐλπὶς μεταβαλέσθαι
σε πρὸς χρηστότητα. Εναντίον γάρ τι εἰπεῖν σοι
οὐ βούλομαι.
ΡΙΒ. — ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Οτι ἂν λέγομεν (f. & λέγομ.) οἱ ἱερεῖς ὀφείλομεν
ποιεῖν.
Διδάσκεις ἐπ' ἐκκλησίας τερπνῶς, ἀλλ᾽ εἴθε μᾶλο
λον εὐεργετικῶς. Εοικας γάρ τινι ἐφ᾽ ὕψους βάλλοντι
λίθους ο διάκοντι τῆς πτώσεως αὐτοῦ τὴν εὐθύ
τητα, καὶ ταύτην ἐφ' ἑαυτὸν προσκαλουμένῳ. Ο γὰρ
τῶν ἁμαρτημάτων ἔλεγχος, εἰ ἐν ἡμῖν θεωρεῖται, διὰ
τῶν ἔργων τοὺς λόγους ἀρνούμενος, οὐ μόνον τοὺς
ἀκροατὲς πράττειν κακῶς οὐ κωλύσομεν, ἀλλὰ καὶ
γέλωτα ὀφλισκανοῦμεν, ἄλλα διδάσκοντες, καὶ ἕτερα
πράττοντες.
ΡΙΓ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
"Οτι χρήματι πέπρακε τὴν ἱερωσύνην.
Αχρήστος λίθοις τὸ ἐκκλησιαστήριον κτίζεις,
τοῖς παρανόμοις, ἢ μᾶλλον ἀσεβέσι σου πόροις. Ελαδες γὰρ τιμὴν ἱερωσύνης, ὡς πιπράσκων ἱερωσύνην,
καὶ ἔδωκας ταύτην Ζωσίμῳ· οὕτως οὗτος ᾄδεται ἀνὰ
πᾶσαν τὴν χώραν ὁ λόγος, ὥστε παντὸς ἀκούοντος
ταῦτα ἠχεῖν τὰ ἀμφότερα ὦτα.
ΡΙΔ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Περὶ τῶν τριῶν ἡμερονυκτίων τῆς ταφῆς τοῦ
Κυρίου.
Τῶν τριῶν τῆς ταφῆς τοῦ Κυρίου ἡμερονυκτίων
εὕτη ἐστὶν ἡ διασάφησις. Γέγραπται, «Ὥσπερ ἦν
Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ
τρεῖς νύχτας· οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔσται
ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας.» Ο τοίνυν ἐπαγγειλάμενος τὸν τύπον πληρῶν Ἰωνᾶ, ἀκριβῶς αὐτὸν ἐπιστάμενος (ἐπειδὴ
[καὶ] παρὴν Ἰωνᾷ [καὶ] ῥιπτουμένῳ εἰς τὸν βυθόν,
καὶ ἐκβρασσομένῳ ἐκ τοῦ βυθοῦ), τοῦτον ἐπλήρωσεν
ἀσφαλῶς, τοσοῦτον ἐν τῷ τάφῳ διατρίψας, ὅσον Ίω-
* Gen. ut, 19.» Matth. x11, 40.
riosa sunt, quæcunque tandem illa- sint, prompto
animo amplectitur. Qui autem in religiosa exercitatione ipsiusque ministeriis non pro merito suo ac
dignitate secum agi existimat, externo fastu indutus
est: quem deponere non potest, nisi illud meminerit, unde corpus ipsi ortum sit *, et quo tandem
revertatur.
CXI. — ZOSIMO PRESBYTERO.
De eo qui dala pecunia ordina:us est.
Homo profane, profano modo sacerdotium accepisti, rem videlicet calestem pecunia sulfuralus, novunique Caipham te præbens, ut qui res arcanas et mysticas argento tibi compararis. At spes
est te ad benignitatem migraturum. Contrarium
enim tibi quidquam dicere nolo.
CXII. EUSEBIO EPISCOPO.
Quod quæ dicunt sacerdotes, ea facere debeant.
Lepide ac jucunde in Ecclesia doces: at utinam
potius utiliter. Similis enim es cuidam in altum
lapides jactanti, ac ruinæ suæ rectitudinem procuranti, eamque in seipsum provocauti. Nam si peccatorum reprehensio in nobis ipsis per opera serinones inficiari ac destruere perspiciatur, non modo
auditores, quominus scelerate vivant non prohibebiinus, sed etiam ridendos nos ipsis propinabimus,
alia videlicet docentes, et alia facientes.
EIDEM.
Quod pecunia sacerdotium vendiderit.
Inutilibus saxis Ecclesiam exstruis, sceleratis 35
nimirum, ne dicam impiis, proventilus. Sacerdotii
enim pretium accepisti, sacerdotium vendens, idque Zosimo dedisti, usque adeo hæc per totam regioneui omnium) sermone celebrantur, ut ambæ
eorum, qui hæc audiunt, aures eo circumsonent.
CXIV. TIMOTHEO LECTORI.
De tribus diebus sepulturæ Domini.
Trium Domini in sepuleró transactorum dierum hæc est explanatio. Scriptum est: «Quemadmodum Jonas fuit in ventre ceti tribus diebus et
tribus noctibus: ita etiam Filius hominis erit in
corde terræ tribus diebus et tribus noctibus
Is igitur, qui se Jonæ typum expressurum receperat,
cum eum exacte nosset (quippe qui etiam Jona
adesset, cum in profundum præceps ageretur, atque
e profundo ejiceretur), eum quoque haud dubie
explevit, tanto nimirum temporis spatio in sepulVARIÆ LECTIONES ET NOTÆ.
Codd. Vat. 649 et Alt. pro ἔχος habent ἔχῃ,
et sers. seq. ὅποι pro ὅπου. Possi
Codd. Vat. 649 et All. έπειπεῖν. Fossin.
Pro λίθους cold. Val. et Alt. in singulari
ponunt λίθον, moxque post διάκοντι addunt δέ.
FORESIN
Χρηστος coll. Vat. 649 et All. Vers. 2
Val. 649 habet εὐσεβέσι pro ἀσεβέσι. Vers. ult.
pone artic. τα post ἀμφότερα, codd. Vat. et 4.
auctoribus. Possin.
Codd. Vat. 649 et Alt., πληροῦν. Ρ0861N.
col. 259–260page 41 of 750
PG 78:259ἐστίν· Εκτῇ ὥρᾳ τῆς Παρασκευῆς ἐσταυρώθη ὁ Κύ ριος. Από ταύτης ἕως ἐννάτης σκότος εγένετο, τοῦτο νύχτα μοι νόησον. Πάλιν ἀπὸ ἐννάτης φῶς· τοῦτο πάλιν ἡμέραν· ἡ νύξ αὖθις τῆς Παρασκευῆς. Τὸ Σά βατον πάλιν. Ἡ νὺξ τοῦ Σαββάτου ὁ τῆς Κυριακῆς δρθρος, κατὰ τὸν εὐαγγελιστὴν λέγονται «Τῇ ἐπι φωσκούσῃ εἰς μίαν τῶν Σαββάτων.» Εἰ δὲ καὶ τρίτην ἀπαιτεῖς μαθεῖν, οὕτως· Εν τῇ Παρασκευῇ παρ ἔδωκεν ὁ Κύριος τὸ πνεῦμα· τοῦτο μία ἡμέρα. Τὸ Σάββατον ὅλον ἐποίησεν ἐν τῷ τάφῳ· εἶτα τούτου τὴν νύκτα. Επιφωσκούσης Κυριακῆς ἀνέστη ἐκ τοῦ τάφου, καὶ τοῦτο ἡμέρα· ἐπειδὴ ἀπὸ μέρους, ὡς οἶσθα, τὸ ὅλον γνωρίζεται· οὕτως δὲ καὶ ἡμεῖς τὰς τῶν τελευτώντων μνήμας ειώθαμεν τελεῖν. Οποία νᾶς ἐν τῷ κήτει. Εἰ δὲ καὶ δευτέραν ζητεῖς, αὕτη δ' ἂν ὥρᾳ [τῆς] ἡμέρας τις τελευτήσοι, τὴν ἑξῆς ὑπερτίθεσθαι μόνην, καὶ τῇ ἑτέρα έωθεν, τὴν τρι ταίαν αὐτοῦ ἄγειν ἡμέραν. Εχεις, ὡς οἶμαι, τὴν λύσιν τοῦ ζητουμένου. Εἰ δὲ τελείας τὰς τρεῖς ἡμέρας καὶ νύκτας ζητοῦσιν οἱ κακομάχοι, ἀπόκριναι, ὅτι καὶ βασιλεὺς εἰ πρεσβείαν καὶ ἱκεσίαν τῶν ἐν μετάλλοις καὶ φυλακαῖς προσδεξάμενος, μετὰ τρίτην αὐτ τοῖς ἡμέραν μεταδοῦναι ὑπέσχετο τῆς ἀφέσεως, καὶ προφθάσας τὴν προθεσμίαν τὴν λύτρωσιν δέδωκε, μᾶλλον τῷ τάχει ἠλήθευσεν. Ὁ δὲ Δεσπότης συντομώτερον ἀναστὰς ἢ ὑπέσχετο, παρὰ πάντων εἰκότως προσκυνηθήσεται. ΡΙΕ'. - ΗΛΙΑ ΜΟΝΑΧΟ. Τί σοι καὶ τῇ ὁδῷ Αἰγύπτου, [τοῦ] πιεῖν ὕδωρ Γηών; πρὸς τὸν παλίνστροφον λαὸν ὁ προφήτης φη σίν, ἢ μᾶλλον δι' ἐκείνου Θεός. Τί σοὶ καὶ τῇ συγ χύσει ἧς ἀπηλλάγης χειρὶ Θεοῦ κραταιᾷ, και βρα χίονι ὑψηλῷ; Τί τῆς ἀρετῆς ἁψάμενος, καὶ τῆς ἄκρας φιλοσοφίας γευσάμενος, εἰς κακίαν παλινοστεῖς, οὐκ ἔχων τὸ Γραφικὸν κατὰ νοῦν, Τὸν ἀποστρέφοντα ἀπὸ δικαιοσύνης ἐπὶ ἁμαρτίαν ἑτοιμάσει ὁ Κύριος εἰς ῥομφαίαν; Φύγε τὸν κλύδωνα, καὶ φύγε τὰ κύματα. Επετίμησε Χριστὸς τῷ ἀνέμῳ. Ουδείς σε χειμῶνος καταλήψεται πεῖρα, εἰ τὸν λιμένα κρατοίης Χρι στόν (13%). ΑΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΙΚΤΟΡΙ Σοφὸν ἔχων ἀληθείας ἐξεύρημα τὸ πολυειδές τῶν βασάνων μηχάνημα, χρῆσαι τῷ φόβῳ πρὸς τὴν κρίσιν· ἐπειδὴ φόβον σε τοῖς κακοῖς ὁ θεῖος νόμος ὠρίσατο. ΡΙΖ'. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ. Εἰς τὸ, «Περὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν.» Τί καθ᾿ ἑαυτῶν τὴν τοῦ Κυρίου ἐπισπῶνται κρίσιν ἀπαιτεῖς, θέλεις. Χριστὸν Βιττ. που την κρίσιν, τὴν τάξιν
ἐστίν· Εκτῇ ὥρᾳ τῆς Παρασκευῆς ἐσταυρώθη ὁ Κύ
ριος. Από ταύτης ἕως ἐννάτης σκότος εγένετο, τοῦτο
νύχτα μοι νόησον. Πάλιν ἀπὸ ἐννάτης φῶς· τοῦτο
πάλιν ἡμέραν· ἡ νύξ αὖθις τῆς Παρασκευῆς. Τὸ Σά6βατον πάλιν. Ἡ νὺξ τοῦ Σαββάτου ὁ τῆς Κυριακῆς
δρθρος, κατὰ τὸν εὐαγγελιστὴν λέγονται «Τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν τῶν Σαββάτων.» Εἰ δὲ καὶ τρίτην
ἀπαιτεῖς μαθεῖν, οὕτως· Εν τῇ Παρασκευῇ παρἔδωκεν ὁ Κύριος τὸ πνεῦμα· τοῦτο μία ἡμέρα. Τὸ
Σάββατον ὅλον ἐποίησεν ἐν τῷ τάφῳ· εἶτα τούτου
τὴν νύκτα. Επιφωσκούσης Κυριακῆς ἀνέστη ἐκ τοῦ
τάφου, καὶ τοῦτο ἡμέρα· ἐπειδὴ ἀπὸ μέρους, ὡς
οἶσθα, τὸ ὅλον γνωρίζεται· οὕτως δὲ καὶ ἡμεῖς τὰς
τῶν τελευτώντων μνήμας ειώθαμεν τελεῖν. Οποία
cro commoratus, quanto Jonas in ceri ventre. Quod νᾶς ἐν τῷ κήτει. Εἰ δὲ καὶ δευτέραν ζητεῖς, αὕτη
si alteram adhuc hujus loci explicationem quæris,
habeto. Sexta hora Parasceves in crucem actus est
Dominus 0. Ab hac hora ad nonam usque tenebræ
exstiterunt ". Hoc tu noctem intellige. Rursus a
nona lux. Hoc rursus pro die habe. Nox rursum
Parasceves. Tum dies Sabbati. Nox Sabbati Domninici diei diluculum, juxta evangelistam dicentem:
• Vespere autem Sabbati, quæ lucescit in prima
Sabbati ".» Quod si tertiam ex me intelligere postulas, ea est hujusmodi: In die Parasceves Dominus spiritum tradidit. En una dies: Sabbatum totum in sepulcro exegit; postea ejus noctem. Lucescente Dominica a sepulcro surrexit. Id quoque
dies est; siquidem a parte, ut nosti, totum intelligitur. Sic autem nos quoque eorum, qui mortem δ' ἂν ὥρᾳ [τῆς] ἡμέρας τις τελευτήσοι, τὴν ἑξῆς
obeunt, memoriam celebrare consuevimus. Quacunque enim diei hora quispiam vitam cum morte
com:mutarit, postero duntaxat die interjecto, altero
post die tertianum ipsius diem agimus. Habes, ni
fallor, propositæ quæstionis solutionem. Quod si
perfectos tres dies ac noctes quærunt qui male pugnant, illud responde, quod rex quoque, si admissa
eorum, qui in metallis ac vinculis sunt, deprecatione ac supplicatione, hoc ipsis pollicitus fuisset, se
post tertium diem eos missos facturum, ac præstitutum diem antevertens eos liberasset, per hanc
celeritatem verum magis dixisset. Ad eumdem
surgens, ab omnibus merito adorabitur.
- HELIÆ MONACHO.
ὑπερτίθεσθαι μόνην, καὶ τῇ ἑτέρα έωθεν, τὴν τρι
ταίαν αὐτοῦ ἄγειν ἡμέραν. Εχεις, ὡς οἶμαι, τὴν
λύσιν τοῦ ζητουμένου. Εἰ δὲ τελείας τὰς τρεῖς ἡμέρας
καὶ νύκτας ζητοῦσιν οἱ κακομάχοι, ἀπόκριναι, ὅτι
καὶ βασιλεὺς εἰ πρεσβείαν καὶ ἱκεσίαν τῶν ἐν μετάλ
λοις καὶ φυλακαῖς προσδεξάμενος, μετὰ τρίτην αὐτ
τοῖς ἡμέραν μεταδοῦναι ὑπέσχετο τῆς ἀφέσεως, καὶ
προφθάσας τὴν προθεσμίαν τὴν λύτρωσιν δέδωκε,
μᾶλλον τῷ τάχει ἠλήθευσεν. Ὁ δὲ Δεσπότης συντομώ
τερον ἀναστὰς ἢ ὑπέσχετο, παρὰ πάντων εἰκότως
προσκυνηθήσεται.
itaque modum Dominus, citius quam promiserat, reQuid tibi et viæ Ægypti, ut bibas aquam Geon?
ad refugam populum inquit propheta, vel per illum
polius. Deus. Quid tibi et confusioni, ex qua in.
maum Dei excelsa et brachio 36 extento liberatus
es? Quid, posteaquam virtutem attigisti, ac summam philosophiam degustasti, ad vitium reverteris,
nec tibi illud Scripturæ animo obversatur, Eum
qui a justitia ad peccatum se avertit “, in gladium
Deus præparabit? Fuge tempestatem; fuge Auctus. Christus ventum increpavit **. Nullum tempestatis periculum facies, si portus loco Christum
tenueris.
CXVI. AUSONIO CORRECTORI.
G
Cum sapiens veritatis inventum habeas multiplicem tormentorum machinam, timore ad judicium
utere, quandoquidem te terrorem improbis divina
lex constituit.
CXVII. —ATIANASIO COENOBIARCHÆ.
In illud, De die illa et hora nemo novit.»
ΡΙΕ'. - ΗΛΙΑ ΜΟΝΑΧΟ.
Τί σοι καὶ τῇ ὁδῷ Αἰγύπτου, [τοῦ] πιεῖν ὕδωρ
Γηών; πρὸς τὸν παλίνστροφον λαὸν ὁ προφήτης φησίν, ἢ μᾶλλον δι' ἐκείνου Θεός. Τί σοὶ καὶ τῇ συγχύσει ἧς ἀπηλλάγης χειρὶ Θεοῦ κραταιᾷ, και βρα
χίονι ὑψηλῷ; Τί τῆς ἀρετῆς ἁψάμενος, καὶ τῆς ἄκρας
φιλοσοφίας γευσάμενος, εἰς κακίαν παλινοστεῖς, οὐκ
ἔχων τὸ Γραφικὸν κατὰ νοῦν, Τὸν ἀποστρέφοντα ἀπὸ
δικαιοσύνης ἐπὶ ἁμαρτίαν ἑτοιμάσει ὁ Κύριος εἰς
ῥομφαίαν; Φύγε τὸν κλύδωνα, καὶ φύγε τὰ κύματα.
Επετίμησε Χριστὸς τῷ ἀνέμῳ. Ουδείς σε χειμῶνος
καταλήψεται πεῖρα, εἰ τὸν λιμένα κρατοίης Χρι
στόν (13%).
PIG'.
ΑΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΙΚΤΟΡΙ
Σοφὸν ἔχων ἀληθείας ἐξεύρημα τὸ πολυειδές
τῶν βασάνων μηχάνημα, χρῆσαι τῷ φόβῳ πρὸς τὴν
κρίσιν· ἐπειδὴ φόβον σε τοῖς κακοῖς ὁ θεῖος νόμος
ὠρίσατο.
ΡΙΖ'. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ.
Εἰς τὸ, «Περὶ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ τῆς ὥρας
οὐδεὶς οἶδεν.»
Τί καθ᾿ ἑαυτῶν τὴν τοῦ Κυρίου ἐπισπῶνται κρίσιν
Quid adversum seipsos Domini judicium impi
**Joan. xix, 14. "Matth. xxvi, 45. “Matth. xxviii, 4. “Deut. v, 15. “Ezech. xvIII, 24. "Luc. viii, 24.
Codd. V. 649 et A., pro ἀπαιτεῖς, θέλεις. Poss.
(13') Deest vox Χριστὸν in cod. Ait. Posses.
Sic et de juris consulti quæstionum usu ke
fine. Βιττ.
Vers 3. Vat. 649 et Alt. που την κρίσιν, scd
τὴν τάξιν habent. Possit.
col. 261–262page 42 of 750
PG 78:261δ οἱ βλάσφημοι; Τί τὸ πῦρ τῆς γεέννης οἱ θεομάχοι 10 Επικαίουσιν Ηγνόησε, φάσκουσι, τῆς συντελείας τὴν ἡμέραν ὁ Κύριος. Οὐκ ἠγνόησεν, ἅπαγε, ἀλλὰ σαφηνίζειν τὰ ἀνωφελῆ παρητείτο προβλήματα. Ἐπεὶ πῶς ἀγνοεῖν ἡδύνατο ὥραν ἢ ἡμέραν ὁ ποιητής τῶν αἰώνων, ἐν ᾧ πάντες εἰσὶν οἱ θησαυροί τῆς σου φίας; Οὐκ ἦν ἀγνοοῦντος, τὸ καὶ τὰ σημεῖα καὶ τὰ φόβητρα προειπεῖν τῆς ἐσχάτης, καὶ ὥσπερ παροῦσ σαν αὐτὴν τοῖς γνωρίσματι διαγράφειν. 'Αλλ' 8 ἔφθην εἰπὼν, τῆς εἰκαίας ερωτήσεως τὴν ἀπόφασιν οὐκ ἐδήλωσε. Τί γὰρ ὄφελος, είπέ μοι, μαθεῖν τὴν ἡμέραν τοῦ τέλους; Αγνοεῖν δὲ ταύτην συμφέρει, ἵνα πᾶσαν ἡμέραν ἐκείνην είναι νομίζοντες, ἕτοιμοι πρὸς ταύτην τυγχάνωμεν γρηγοροῦντες, καὶ τὸν Κύριον ἡμῶν περι μένοντες. ΡΙΗ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΚΑΙ ΜΑΡΩΝΙ. Περὶ πρεσβυτέρων μὴ περιπατούντων κατὰ τὴν τοῦ Θεοῦ ἐντολήν. ο Ηρχεις μὲν καὶ σὺ, ἀναιδέστατε Ζώσιμε, τὴν θείαν ἱερωσύνην λυμαίνεσθαι, καὶ πᾶσαν αὐτῇ ὕβριν προστρίβεσθαι· ἔσχες δὲ καὶ σύζυγον ὅμοιον, καὶ ζεύγος βοῶν συνηρμόσθητε, τὴν ἀκανθοφόρον γῆν τῶν παθῶν ἐργαζόμενοι. Στῆτε τοίνυν, ὦ δείλαιοι, τῆς ἀτόπου μανίας. Παύσασθε πάντολμοι τὴν βασιλικήν σὐλὴν καταχραίνοντες. Τῶν μολυσμῶν ἑαυτοὺς ἐκε καθάρατε. Κηλίδος τὸ θυσιαστήριον ἀπαλλάξατε. Ἡμᾶς δακρύων κουφίσατε, τοὺς ὁρῶντας σκανδάλων ελευθερώσατε, τοὺς κωμῳδοῦντας σιγαν συγχωρήσατε, τὴν κρίσιν τοῦ Θεοῦ ἐνθυμήθητε, τῆς ἑαυ τῶν ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος φείσασθε. ΡΙΘ. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Οτι φρικτὸν εἰς ὑπερβολὴν τὸ πιπράσκειν λε ρωσύνην ἢ ἐξωνεῖσθαι. Καλῶς τὸ Ψαλμικὸν ἐμελέτησας, καὶ τοὺς μονο τρόπους ἐν τῷ τοῦ Κυρίου οἴκῳ συνήγαγες, Ζωσίμῳ συζεύξας [καὶ] Μάρωνα· πᾶσαν σπουδήν, ὡς οἶμαι, τιθέμενος, μή τι τῶν φαύλων ἔξω τοῦ θυσιαστηρίου σταίη. Ἴσθι τοίνυν ὡς πληθύνων τοὺς Σίμωνας, τους χρήμασι κτάσθαι τὸ τοῦ Θεοῦ Πνεῦμα νομίζοντας, κοινὸν ἐκτήσω βαλάντιον τῷ προδότη, εἰς χολὴν πιο κρίας καὶ σύνδεσμον ἀδικίας καλινδούμενος, καὶ προπίνων τολμηρῶς τὰ καὶ ἀγγέλοις αὐτοῖς περι πόθητα. ΡΚ'. -- ΕΥΣΕΒΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ Περὶ τοῦ ἐπισκόπου Εὐσεβίου καὶ Ζωσίμου. Μὴ θαυμάσῃς τὴν τόλμαν Ευσεβίου καὶ τὸ θράσος Ζωσίμου, ἀλλὰ τὴν τοῦ Θεοῦ μακροθυμίαν, οὕτως ἡμᾶς εἰς μετάνοιαν περιμένοντος, καὶ ἐξ ἀκαθάρτου χειρὸς δεχομένου θυμίαμα. Εἰ γάρ τις ἁμαρτίαις ἀπότροφος, πᾶσι κατεστιγμένος μολυσμοῖς τε καὶ επικαίουσιν, ἐκκαίουσαν οι φάσκουσι, φάσκοντες. τῇ θείᾳ ἱερωσύνῃ. ἐργαζόμενος, εργαζόμενοι. Εύσε βίῳ, Ισιδώρῳ πρεσβ. κρίμα
EPISTOLARUM LIB. I EPIST. CXX.
δ
οἱ βλάσφημοι; Τί τὸ πῦρ τῆς γεέννης οἱ θεομάχοι homines attrahunt? Quid gehenna iguem Dei 10Επικαίουσιν Ηγνόησε, φάσκουσι, τῆς συντε
λείας τὴν ἡμέραν ὁ Κύριος. Οὐκ ἠγνόησεν, ἅπαγε,
ἀλλὰ σαφηνίζειν τὰ ἀνωφελῆ παρητείτο προβλήματα.
Ἐπεὶ πῶς ἀγνοεῖν ἡδύνατο ὥραν ἢ ἡμέραν ὁ ποιητής
τῶν αἰώνων, ἐν ᾧ πάντες εἰσὶν οἱ θησαυροί τῆς σου
φίας; Οὐκ ἦν ἀγνοοῦντος, τὸ καὶ τὰ σημεῖα καὶ τὰ
φόβητρα προειπεῖν τῆς ἐσχάτης, καὶ ὥσπερ παροῦσ
σαν αὐτὴν τοῖς γνωρίσματι διαγράφειν. 'Αλλ' 8 ἔφθην
εἰπὼν, τῆς εἰκαίας ερωτήσεως τὴν ἀπόφασιν οὐκ
ἐδήλωσε. Τί γὰρ ὄφελος, είπέ μοι, μαθεῖν τὴν ἡμέραν
τοῦ τέλους; Αγνοεῖν δὲ ταύτην συμφέρει, ἵνα πᾶσαν
ἡμέραν ἐκείνην είναι νομίζοντες, ἕτοιμοι πρὸς ταύτην
τυγχάνωμεν γρηγοροῦντες, καὶ τὸν Κύριον ἡμῶν περι
μένοντες.
ΡΙΗ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΚΑΙ ΜΑΡΩΝΙ.
Περὶ πρεσβυτέρων μὴ περιπατούντων κατὰ τὴν
τοῦ Θεοῦ ἐντολήν.
stes accendunt? Consummationis diem, inquiunt,
Dominus ignoravit ". Absit! Verum inutiles quæstiones explicare recusabat. Alioqui quonam pacto
horam aut diem ignorare poterat sæculorum effector, in quo thesauri omnes sapientiæ siti sunt &??
Non erat ignorantis, ipsa quoque extremi diei signa
et terrores prædicere, eumque velut præsentein
certis notis atque insignibus describere. Verum,
ut jam dixi, vanæ percontationis explicationem
ac sententiam minime declarandam duxit. Quid
enim, dic, quæso, utilitatis attulerit finis mundi
diem exploratum habere? At vero eumdem ignorare condueit, ut omnem diem illum esse existimantes, parati ad eum simus, vigilantes, ac Dominum
nostrum exspectantes 48.
CXVIII. — ZOSIMO AC MARONI.
De presbyteris non ambulantibus secundum Dei
mandatun.
Ad divinum sacerdotium labefactandum, atque
onine ipsi contumeliæ genus iuurendum, tu quoque, impudentissime Zosime, sufficiebas. Accessit
autem similis socius, ac par boum copulati estis,
spineum vitiorum arvum colentes. Ab hoc igitur
præpostero furore, o miseri, desistite. Regiam, ο
audacissimi homines, aulam contaminare desinite.
Sordibus vosipsos expurgate. Laben ab altaribus
removete. Nos lacrymis levate, eos, qui vos vident,
scandalis liberate. lis qui comicis salibus vos inΗρχεις μὲν καὶ σὺ, ἀναιδέστατε Ζώσιμε, τὴν θείαν
ἱερωσύνην λυμαίνεσθαι, καὶ πᾶσαν αὐτῇ ὕβριν
προστρίβεσθαι· ἔσχες δὲ καὶ σύζυγον ὅμοιον, καὶ
ζεύγος βοῶν συνηρμόσθητε, τὴν ἀκανθοφόρον γῆν τῶν
παθῶν ἐργαζόμενοι. Στῆτε τοίνυν, ὦ δείλαιοι, τῆς
ἀτόπου μανίας. Παύσασθε πάντολμοι τὴν βασιλικήν
σὐλὴν καταχραίνοντες. Τῶν μολυσμῶν ἑαυτοὺς ἐκε
καθάρατε. Κηλίδος τὸ θυσιαστήριον ἀπαλλάξατε.
Ἡμᾶς δακρύων κουφίσατε, τοὺς ὁρῶντας σκανδάλων ελευθερώσατε, τοὺς κωμῳδοῦντας σιγαν συγχω
ρήσατε, τὴν κρίσιν τοῦ Θεοῦ ἐνθυμήθητε, τῆς ἑαυ- sectantur, ut taceant, permittite. Dei judicium cogi
τῶν ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος φείσασθε.
ΡΙΘ. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Οτι φρικτὸν εἰς ὑπερβολὴν τὸ πιπράσκειν λερωσύνην ἢ ἐξωνεῖσθαι.
Καλῶς τὸ Ψαλμικὸν ἐμελέτησας, καὶ τοὺς μονοτρόπους ἐν τῷ τοῦ Κυρίου οἴκῳ συνήγαγες, Ζωσίμῳ
συζεύξας [καὶ] Μάρωνα· πᾶσαν σπουδήν, ὡς οἶμαι,
τιθέμενος, μή τι τῶν φαύλων ἔξω τοῦ θυσιαστηρίου
σταίη. Ἴσθι τοίνυν ὡς πληθύνων τοὺς Σίμωνας, τους
χρήμασι κτάσθαι τὸ τοῦ Θεοῦ Πνεῦμα νομίζοντας,
κοινὸν ἐκτήσω βαλάντιον τῷ προδότη, εἰς χολὴν πιο
κρίας καὶ σύνδεσμον ἀδικίας καλινδούμενος, καὶ
προπίνων τολμηρῶς τὰ καὶ ἀγγέλοις αὐτοῖς περιπόθητα.
ΡΚ'. -- ΕΥΣΕΒΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ
Περὶ τοῦ ἐπισκόπου Εὐσεβίου καὶ Ζωσίμου.
Μὴ θαυμάσῃς τὴν τόλμαν Ευσεβίου καὶ τὸ θράσος
Ζωσίμου, ἀλλὰ τὴν τοῦ Θεοῦ μακροθυμίαν, οὕτως
ἡμᾶς εἰς μετάνοιαν περιμένοντος, καὶ ἐξ ἀκαθάρτου
χειρὸς δεχομένου θυμίαμα. Εἰ γάρ τις ἁμαρτίαις
ἀπότροφος, πᾶσι κατεστιγμένος μολυσμοῖς τε καὶ
** Marc. x111, 32; Matth. xxiv, 36.
* Act. v, 9 seqq.
tale. Vestris animnis et corporibus parcite.
EUSEBIO EPISCOPO.
Valde horrendum esse vendere sacerdotium el
emere.
Pulchre illud Psalmista meditatus es, alque
unius moris homines in Dei domo collegisti *, qui
Maronem Zosimo adjunxisti: illud videlicet omni
studio contendens, ne quid vitiorum ab altari remotum sit. Hoc igitur scias, te, ut qui Simonum “, qui se Dei Spiritum pecunia mercari existimant, numerum augeas, commune cum proditore
marsupium tibi comparasse: dom in felle amariludinis, et colligatione iniquitatis teipsum volutas, eaque, quæ ab ipsis etiam angelis expetuntur, prodis.
CXX.· ISIDORO PRESBYTERO.
De episcopo Eusebio et Zosimo.
Eusebii temeritatem, et Zosimi audaciam ne mireris, verum Dei lenitatem, ad pœnitentiam nos ita
exspectantis, atque ex impura manu incensuin ac
cipientis. Nam si quis in sceleribus educatus, atque omni sordium ac peccatorum genere compun3. 68
** Matth. xxiv, 42 seqq.
* Psal. LXVII, 7.
47 Coloss. 11,
Cold. iidem legunt pro επικαίουσιν, ἐκκαίουσαν οι pro φάσκουσι, φάσκοντες. Possin.
(fr) Codd. Vat. 649 et All. tertio utuntur casu,
scribeules, τῇ θείᾳ ἱερωσύνῃ. lidem versu 5 legunt
ἐργαζόμενος, pro εργαζόμενοι. PossIN.
Inscribitur læc ep. in cod. Alt. non Εύσεβίῳ, sed Ισιδώρῳ πρεσβ. etc. Vers. pen pro κρίμα
cod. Alt. habet, tà xoluata. Po sin.
col. 263–264page 43 of 750
PG 78:263πταίσμασι, θυσιαστηρίων άπτεται Θεοῦ, καὶ χειρίζει ἀνάγνως τὰ ἅγια, αὐτὸς μὲν ὑφέξει κρίμα, τὸ δὲ θεῖον βῆμα ταῖς ἐκείνου πράξεσιν οὐ κοινοῦται. ΟΚΑ'. — ΓΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Εἰς τὸ, «Οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ. Οὐκ ἀπεστάλην, φησὶν ὁ Κύριος τῇ Χαναναίᾳ, εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ, τὴν πρὸς τὸν ᾿Αβραὰμ πληρῶσαι θέλων ὑπόσχεσιν, καὶ τοῦ σπέρματος αὐτοῦ ἐπιλαβόμενος, καὶ μητέρα ἐκεῖθεν ἐπιλεξάμενος, καὶ ἐν αὐτῇ καὶ ἐξ αὐτῆς σαρκωθείς, καὶ ἄνθρωπος κατὰ ἀλήθειαν ὅμοιος ἡμῖν κατὰ πάντα, πλὴν ἁμαρτίας, γενόμενος, καὶ Ἰου δαίων πᾶσαν σκήψιν ἀναιρῶν. Ἐπειδὴ γὰρ, ὡς ἔφην, τοῖς πατράσι τὴν σωτηρίαν ὑπέσχετο, καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν πληθῦναι ὡς τοὺς ἀστέρας τοῦ οὐρα νοῦ, πρὸς αὐτοὺς καὶ ἐξ αὐτῶν παρεγένετο· καὶ τέως τοὺς ἐξ ἐθνῶν οὐ προσίετο προτέραν ἐκείνοις φυλάττων τὴν εἴσοδον. Ἐπειδὴ δὲ τῶν μὲν εἶδε τὸ ἀμετάθετον, τῶν δὲ εὗρε τὸ εὐεπίστροφον, καὶ τοὺς μὲν θάνατον αὐτῷ καὶ σταυρὸν γεωργής σαντας, τοὺς δὲ προσκύνησιν καὶ θεολογίαν καρπο φορήσαντας, ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν, ἐντολὴν δίδωσι τοῖς μαθηταῖς μαθητεῦσαι πάντα τὰ ἔθνη, τὸ ἄγνωμον καὶ ἀχάριστον τῶν Ἰουδαίων παραιτούμενος. Οὗ χάριν πρὸς τὰ ἔθνη στραφέντες, εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, τοῦ θείου κηρύγματος αίγλην ἐξω έλαμψαν. ΡΚΒ'. - ΔΩΡΟΘΕΟ ΚΟΜΗΤΙ. Ερμηνεία τῆς ἱερατικῆς ἐκφωνήσεως. . Εἰρήνην ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ ὕψους τῆς καθέδρας τῇ ἐκκλησίᾳ ἐπιφθέγγεται· τὸν Κύριον τῆς καθέδρας μιμούμενος ἀναλαμβανόμενον, εἰρήνην τὴν οἰκείαν ἀφιέντα καὶ διδόντα. Τὸ δὲ, ο Καὶ τῷ πνεύματί σου, ο παρὰ τοῦ λαοῦ ἀποκρινόμενον τοῦτο δηλοῖ Εἰρήνην μὲν ἡμῖν παρέσχες, Κύριε, τὴν ἐν ἀλλήλοις ὁμόνοιαν. Εἰρήνην δὲ δὸς ἡμῖν, τὴν πρὸς σὲ ἀδια ρετον ἕνωσιν, ἵνα τῷ πνεύματί σου εἰρηνεύοντες, δ ἡμῖν ἐν ἀρχῇ τῆς δημιουργίας ἐνέθηκας, αχώριστοι τῆς σῆς ἀγάπης τυγχάνωμεν. ΡΚΓ'. – ΤΟ ΑΥΤΟ. Διασάφησις τῆς ἐκκλησιαστικῆς μυσταγωγίας. Η καθαρὰ σινδὼν ἡ ὑφαπλουμένη τῇ τῶν θείων δώρων διακονίᾳ, ἡ τοῦ ᾿Αριμαθέως ἐστὶν Ἰωσήφ λειτουργία. Ως γὰρ ἐκεῖνος τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα σινδόνι ἐνειλήσας τῷ τάφῳ παρέπεμψε, δι' οὗ ἀπεν τὸ γένος ἡμῶν τὴν ἀνάστασιν ἐκαρπώσατο· οὕτως προσίεται. εὐεπίστροφος ἀνεπί στροφο;. παραιτούμενος, παραιτουμένους ὑπαποκρινόμενος. Ροδιν
elus et inustus, Dei aras attingit, ac saucla pro- πταίσμασι, θυσιαστηρίων άπτεται Θεοῦ, καὶ χειρίζει
fame tractal, ipse quidem poenas luet, divinum
autem sacrarium improbis ipsius actionibus minime contaminatur.
CXXI. TIMOTHEO LECTORI.
In illud, Non sum missus nisi ad oves quæ ¡ericrunt domus Israel.»
• Non sum missus, nisi ad oves quæ perierunt,
domus Israel, s ad Chananæam inquit Dominus ",
pollicitationem scilicet Abrahæ factam explere volens”, juxta quam et semen ipsius apprehenderat *³,
et matrem illinc elegerat, et in ea, et ex ea carnem induerat, atque homo vere, per omnia, excepto peccato, nobis similis factus fuerat, oinnemque Judæis excusationem præcidens. Quoniam
enim, ut dixi, patribus salutem promiserat, seque
ipsorum semen tamquam coli stellas multiplicaturum receperat idcirco ad eos, et ex ipsis venitac tantisper gentiles minime admittebat,
priorem illis ingressum servans. Posteaquam autem obstinatam Judæorum improbitatem perspexit,
ac contra gentiles ad bonum flexiles esse reperit:
atque illos quidem mortem sibi et crucem comparasse, hos autein adorationem, ac deitatis confes -
sionem obtulisse, a mortuis resurgens, discipulis,
ut gentes onines docerent, mandavit *,
ss Judzorum
videlicet malignitatem et ingratitudinen repudians.
Quamobrem illi ad gentes conversi ", divine predicationis splendorem in universum terrarum orbein
diffuderunt *¸
38 CXXII. DOROTHEO COMITI.
Explicatio exclamationis quæ fit a sacerdote.
Pacein sacerdos ex cathedræ fastigio ecclesiæ
pronuntiat, Dominum scilicet imitans 87, cathedram
assumentem, cum pacem suam discipulis relinqueret, ac daret. Illud autem, quod a plebe respondetur, ‹ Et cum spiritu tuo, › hanc habet sententiam:
Pacem quidem nobis præbuisti, Domine, hoc est
mutuam inter nos concordiam. Pacem autem nobis
da, hoc est, ejusmodi tecum conjunctionem, quæ
nullo modo divelli possit ", at cum Spiritu tuo
pacati (quem nobis in creationis initio indidisti), a
tua charitate distrahi nequeanius.
CXXIII.· EIDEM.
Explicatio ecclesiasticæ initiationis.
Pura illa sindon, quæ sub divinorum donorum
ministerio expansa est, Josephi Arimathensis est
ministerium. Ut enim ille Domini corpus sindone
involutum sepulturæ maudavit”¸per quod universum
mortalium genus resurrectionem percepit: eodem
ἀνάγνως τὰ ἅγια, αὐτὸς μὲν ὑφέξει κρίμα, τὸ δὲ
θεῖον βῆμα ταῖς ἐκείνου πράξεσιν οὐ κοινοῦται.
ΟΚΑ'. — ΓΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Εἰς τὸ, «Οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα
τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ.
• Οὐκ ἀπεστάλην, φησὶν ὁ Κύριος τῇ Χαναναίᾳ, εἰ
μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οίκου Ισραήλ, τὴν
πρὸς τὸν ᾿Αβραὰμ πληρῶσαι θέλων ὑπόσχεσιν, καὶ
τοῦ σπέρματος αὐτοῦ ἐπιλαβόμενος, καὶ μητέρα
ἐκεῖθεν ἐπιλεξάμενος, καὶ ἐν αὐτῇ καὶ ἐξ αὐτῆς
σαρκωθείς, καὶ ἄνθρωπος κατὰ ἀλήθειαν ὅμοιος ἡμῖν
κατὰ πάντα, πλὴν ἁμαρτίας, γενόμενος, καὶ Ἰου
δαίων πᾶσαν σκήψιν ἀναιρῶν. Ἐπειδὴ γὰρ, ὡς
ἔφην, τοῖς πατράσι τὴν σωτηρίαν ὑπέσχετο, καὶ τὸ
σπέρμα αὐτῶν πληθῦναι ὡς τοὺς ἀστέρας τοῦ οὐρα
νοῦ, πρὸς αὐτοὺς καὶ ἐξ αὐτῶν παρεγένετο· καὶ
τέως τοὺς ἐξ ἐθνῶν οὐ προσίετο προτέραν
ἐκείνοις φυλάττων τὴν εἴσοδον. Ἐπειδὴ δὲ τῶν μὲν
εἶδε τὸ ἀμετάθετον, τῶν δὲ εὗρε τὸ εὐεπίστροφον,
καὶ τοὺς μὲν θάνατον αὐτῷ καὶ σταυρὸν γεωργής
σαντας, τοὺς δὲ προσκύνησιν καὶ θεολογίαν καρπο
φορήσαντας, ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν, ἐντολὴν δίδωσι τοῖς
μαθηταῖς μαθητεῦσαι πάντα τὰ ἔθνη, τὸ ἄγνωμον
καὶ ἀχάριστον τῶν Ἰουδαίων παραιτούμενος. Οὗ
χάριν πρὸς τὰ ἔθνη στραφέντες, εἰς πᾶσαν τὴν
οἰκουμένην, τοῦ θείου κηρύγματος αίγλην ἐξω
έλαμψαν.
ΡΚΒ'. - ΔΩΡΟΘΕΟ ΚΟΜΗΤΙ.
Ερμηνεία τῆς ἱερατικῆς ἐκφωνήσεως.
. Εἰρήνην ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ ὕψους τῆς καθέδρας τῇ
ἐκκλησίᾳ ἐπιφθέγγεται· τὸν Κύριον τῆς καθέδρας
μιμούμενος ἀναλαμβανόμενον, εἰρήνην τὴν οἰκείαν
ἀφιέντα καὶ διδόντα. Τὸ δὲ, ο Καὶ τῷ πνεύματί σου, ο
παρὰ τοῦ λαοῦ ἀποκρινόμενον τοῦτο δηλοῖ·
Εἰρήνην μὲν ἡμῖν παρέσχες, Κύριε, τὴν ἐν ἀλλήλοις
ὁμόνοιαν. Εἰρήνην δὲ δὸς ἡμῖν, τὴν πρὸς σὲ ἀδιαρετον ἕνωσιν, ἵνα τῷ πνεύματί σου εἰρηνεύοντες, δ
ἡμῖν ἐν ἀρχῇ τῆς δημιουργίας ἐνέθηκας, αχώριστοι
τῆς σῆς ἀγάπης τυγχάνωμεν.
ΡΚΓ'. – ΤΟ ΑΥΤΟ.
Διασάφησις τῆς ἐκκλησιαστικῆς μυσταγωγίας.
Η καθαρὰ σινδὼν ἡ ὑφαπλουμένη τῇ τῶν θείων
δώρων διακονίᾳ, ἡ τοῦ ᾿Αριμαθέως ἐστὶν Ἰωσήφ
λειτουργία. Ως γὰρ ἐκεῖνος τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα
σινδόνι ἐνειλήσας τῷ τάφῳ παρέπεμψε, δι' οὗ ἀπεν
τὸ γένος ἡμῶν τὴν ἀνάστασιν ἐκαρπώσατο· οὕτως
Hebr. 11, 16. 34 Genes. xv, 5; xxvi, 4. ss Matth.
» Matth. xxvir, 57 seqq.
Matth. XV, 24. *ª Gen. x1!, 1 seqq.; xviii, 22.
xxv:11, 19. " Act. xiii, 46. *** Rom.x, 18. " Joan. xiv, 27.» Rom. viii, 35 seqq.
Cod. Alt. habet προσίεται. Vers. seq. pro
εὐεπίστροφος idem cod. et Vat. 649 legunt, ἀνεπί
στροφο;. Vers. autcpen. et peu., παραιτούμενος, id
codex Alt. ad discipulos referens, παραιτουμένους
legit. Possen.
Lege ex cod. All ὑπαποκρινόμενος. Ροδιν
col. 265–266page 44 of 750
PG 78:265ἡμεῖς ἐπὶ σινδόνος τὸν ἄρτον τῆς προθέσεως ἁγιά ζοντες, σώμα Χριστοῦ ἀδιστάκτως εὑρίσκομεν, Εκείνην ἡμῖν πηγάζον τὴν ἀφθαρσίαν, ἣν ὁ παρὰ Ἰωσὴφ μὲν κηδευθείς, ἐκ νεκρῶν δὲ ἀναστὰς Ἰησοῦς ὁ Σωτὴρ ἐχαρίσατο. ΕΚΔ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Κατὰ Θεοπασχητῶν καὶ τῶν μίαν ἐπὶ Χριστοῦ φύσιν εἶναι λεγόντων. Θεοῦ πάθος οὐ λέγεται· Χριστοῦ γὰρ τὸ πάθος γέγονε· σαρκωθέντος δηλονότι Θεοῦ, καὶ τῇ προσ λήψει τῆς σαρκὸς τὸ πάθος ὑπομείναντος. Θεότης γὰρ γυμνὴ οὐ μόνον πάσχειν οὐ δύναται, ἀλλ᾽ οὔτε κρατεῖσθαι, οὐδὲ ὁρᾶσθαι, εἰ μὴ τῇ φύσει τῶν ἀνα θρώπων ήνώθη φιλανθρώπως. ΡΚΕ'. - ΓΡΗΓΟΡΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΩ. Περὶ τοῦ συναντήσαντος ἀγγέλου τῷ Μωϋσῇ, καὶ ζητήσαντος αὐτὸν ἀνελεῖν. Τὸ μεν μῆκος αἰσχύνομαι ὅσον τὸ γράμμα ἀφίκετο τὸν δὲ τύφον οὐκ ἤνεγκα παρὰ σοῦ ἐρωτώμενος. Όμως ἐπειδὴ καὶ γονεῖς ἐπαγάλλονται τοῖς τῶν παίδων γυμνάσμασιν, εἰ καὶ ψιλὰ εἴη αθύρματα, συντόμως ἐρῶ. ῾Ο ἄγγελος ὁ ὑπαντήσας Μωσεί εἰς Αίγυπτον καταβαίνοντι, καὶ βουληθεὶς ἀνελεῖν αὐτ τὸν, οὐ τὸν φόνον ἐκδικῶν, ὃν πάλαι ζηλώσας εἰργάσατο, την μάχαιραν κατ' αὐτοῦ ἀντετείνατο· ἀλλὰ τοῦ νόμου παράβασιν ἐγκαλῶν αὐτῷ, ὅν πληρούν ἐπορεύετο. Νομοθέτης γὰρ παρὰ Θεοῦ προχειρισθεὶς, καὶ φυλάσσειν τὸν νόμον ἀκριβῶς ὀφείλων, αὐτὸς ἐκ προοιμίων τοῦτον παρέβαινε, τοὺς υἱέας αὐτοῦ ἀκροβύστους εἰς Αἴγυπτον επαγόμενος, κάτ κείνην τὴν ἐντολὴν καταργών, ἥτις μόνη Εβραίους καὶ ἀλλοφύλους διέκρινεν. Ἐπεὶ δὲ Σεπφώρα ψῆφον λαβοῦσα, τὸν υἱὸν περιέτεμεν, ἐν συναισθήσει γινο μένη τοῦ πταίσματος, καὶ πρὸς πόδας τοῦ ἀγγέλου προσέπεσεν, εὐθὺς αὐτὸς ἀνεχώρησεν, ἐκεῖνο δείξας αἴτιον τῆς τοῦ Θεοῦ δικαίας ἀγανακτήσεως, ἃ ἡ πίσ στις τῆς γυναικὸς ἐστοχάσατο. Καὶ γὰρ φιλεῖ ἐν ἀνάγκαις τὰ γύναια σπουδαιοτέροις κεχρήσθαι τῶν ἀνδρῶν μηχανήμασι, καὶ τῆς πρὸς Θεὸν καταφυγής γνησιώτερον άπτεσθαι. Ἐκεῖνο τοίνυν ἐποίησεν δ νῦν λέγεσθαι συμβαίνει ἐν ὀξείαις ἀναγκῶν περι στάσεσι. Τοῖς κακοῖς ἐκυκλώθημεν, σπουδαίως τὰ παιδια βαπτίζωμεν. Ίσως δυσωπηθῇ ὁ ἄγγελος τὸ μυστήριον. Αντί βαπτίσματος γὰρ τῇ περιτομῇ Ἰουδαῖοι ἐκεχρηντο αδιστάκτως ἀδιαστάκτως. ἀντετείνατο, ἀνετείνατο. 12, τοῦτον παρέβαινε, τον νόμον ἠθέτησε. πρός, τούς. ίσως ἕως
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CXXV.
ἡμεῖς ἐπὶ σινδόνος τὸν ἄρτον τῆς προθέσεως ἁγιά- 4 modo nos propositionis panem in sindone sanctif
ζοντες, σώμα Χριστοῦ ἀδιστάκτως εὑρίσκομεν,
Εκείνην ἡμῖν πηγάζον τὴν ἀφθαρσίαν, ἣν ὁ παρὰ
Ἰωσὴφ μὲν κηδευθείς, ἐκ νεκρῶν δὲ ἀναστὰς Ἰησοῦς
ὁ Σωτὴρ ἐχαρίσατο.
ΕΚΔ'. ΤΟ ΑΥΤΟ.
cantes, Christi corpus sine dubitatione reperimus,
illam nobis immortalitatem fontis in modum proferens, quam Salvator Jesus, a Josepho funere elatus, posteaquam a morte ad vitam rediit, largitus
est.
CXXIV. EIDEM.
Κατὰ Θεοπασχητῶν καὶ τῶν μίαν ἐπὶ Χριστοῦ Gontra eos qui dicunt Deum passum esse, unamque
φύσιν εἶναι λεγόντων.
Θεοῦ πάθος οὐ λέγεται· Χριστοῦ γὰρ τὸ πάθος
γέγονε· σαρκωθέντος δηλονότι Θεοῦ, καὶ τῇ προσλήψει τῆς σαρκὸς τὸ πάθος ὑπομείναντος. Θεότης
γὰρ γυμνὴ οὐ μόνον πάσχειν οὐ δύναται, ἀλλ᾽ οὔτε
κρατεῖσθαι, οὐδὲ ὁρᾶσθαι, εἰ μὴ τῇ φύσει τῶν ἀνα
θρώπων ήνώθη φιλανθρώπως.
ΡΚΕ'. - ΓΡΗΓΟΡΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΩ.
Περὶ τοῦ συναντήσαντος ἀγγέλου τῷ Μωϋσῇ,
καὶ ζητήσαντος αὐτὸν ἀνελεῖν.
Τὸ μεν μῆκος αἰσχύνομαι ὅσον τὸ γράμμα ἀφίκετο
τὸν δὲ τύφον οὐκ ἤνεγκα παρὰ σοῦ ἐρωτώμενος.
Όμως ἐπειδὴ καὶ γονεῖς ἐπαγάλλονται τοῖς τῶν
παίδων γυμνάσμασιν, εἰ καὶ ψιλὰ εἴη αθύρματα,
συντόμως ἐρῶ. ῾Ο ἄγγελος ὁ ὑπαντήσας Μωσεί εἰς
Αίγυπτον καταβαίνοντι, καὶ βουληθεὶς ἀνελεῖν αὐτ
τὸν, οὐ τὸν φόνον ἐκδικῶν, ὃν πάλαι ζηλώσας εἰργάσατο, την μάχαιραν κατ' αὐτοῦ ἀντετείνατο· ἀλλὰ
τοῦ νόμου παράβασιν ἐγκαλῶν αὐτῷ, ὅν πληρούν
ἐπορεύετο. Νομοθέτης γὰρ παρὰ Θεοῦ προχειρισθεὶς, καὶ φυλάσσειν τὸν νόμον ἀκριβῶς ὀφείλων,
αὐτὸς ἐκ προοιμίων τοῦτον παρέβαινε, τοὺς υἱέας
αὐτοῦ ἀκροβύστους εἰς Αἴγυπτον επαγόμενος, κάτ
κείνην τὴν ἐντολὴν καταργών, ἥτις μόνη Εβραίους
καὶ ἀλλοφύλους διέκρινεν. Ἐπεὶ δὲ Σεπφώρα ψῆφον
λαβοῦσα, τὸν υἱὸν περιέτεμεν, ἐν συναισθήσει γινο
μένη τοῦ πταίσματος, καὶ πρὸς πόδας τοῦ ἀγγέλου
προσέπεσεν, εὐθὺς αὐτὸς ἀνεχώρησεν, ἐκεῖνο δείξας
αἴτιον τῆς τοῦ Θεοῦ δικαίας ἀγανακτήσεως, ἃ ἡ πίσ
στις τῆς γυναικὸς ἐστοχάσατο. Καὶ γὰρ φιλεῖ ἐν
ἀνάγκαις τὰ γύναια σπουδαιοτέροις κεχρήσθαι τῶν
ἀνδρῶν μηχανήμασι, καὶ τῆς πρὸς Θεὸν καταφυγής
γνησιώτερον άπτεσθαι. Ἐκεῖνο τοίνυν ἐποίησεν δ
νῦν λέγεσθαι συμβαίνει ἐν ὀξείαις ἀναγκῶν περιστάσεσι. Τοῖς κακοῖς ἐκυκλώθημεν, σπουδαίως τὰ
παιδια βαπτίζωμεν. Ίσως δυσωπηθῇ ὁ ἄγγελος τὸ
μυστήριον. Αντί βαπτίσματος γὰρ τῇ περιτομῇ
Ἰουδαῖοι ἐκεχρηντο
* Exod. iv, 24 sqq. • Gen. xvi, 10, 11.
esse in Christo naturam.
Dei passio non dicitur, verum Christi passio ›
exstitit enim videlicet, incarnato Deo ac per assumptam carnem supplicium perpesso. Nude enim
divinitas non modo pati non potuisset, sed nec teneri, nec cerni, nisi hominum naturæ pro sua benignitate ac misericordia copulata fuisset.
CXXV. — GREGORIO EPISCOPO.
De angelo qui Mosi occurrit illumque' occidere
voluit.
Prolixitatis litterarum, quæ ad me pervenerunt,
pudet. Fastum autem non tuli, abs te interrogatus.
Cæterum quoniam parentes quoque filiorum exercitationibus lætantur, etiamsi meri lusus sint,
breviter dicam. Angelus, qui Mosi in Ægyptum descendenti occurrit, eumque morte afficere voluit ",
non ut cædem, quam olim zelo incensus admiserat, vindicaret gladium adversus eum intentavit,
sed ut legis, ad quam explendam proficiscebatur,
transgressionem ipsi objiceret. Nam cum legislator
a Deo institutus fuisset, ac legem accurate servare
deberet, ipse primum hanc violabat, 39 Alios
videlicet cum præputio in Ægyptum secum ducens ", illudque mandatum abolens, quo solo Hebræi a Barbaris dirimebantur. Posteaquam autem
Sephora culpam agnoscens, lapillo arrepto, filium
circumcidit, atque ad angeli pedes sese provolvit,
confestim ille abcessit. Qua quidem in re illud justæ Dei indignationis causam fuisse indicavit, quod
uxoris fides conjecerat. Siquidem mulieres, cum
necessitas urget, diligentioribus, quam viri, artibus
uti sinceriusque ad Deum perfugere consueverunt. Quamobrem illud fecit, quod in gravissimis
necessitatibus ac periculosis casibus dici solet:
Malis circumdati sumus, filios quamprimum baptizemus. Angelus fortasse mysterio flectetur. Quippe
Judæi baptismi loco circumcisione utebantur.
Etsi bene in editis αδιστάκτως legitur, quid
tamen cod. Alt. in_eo iunovet referam; habet autem ἀδιαστάκτως. Possin.
Idem est omnium Patrum judicium, baptismom esse subrogatum in locum circumcisionis per
adventum Christi sublatæ. Merito itaque rejecta est
hæresis eorum qui juxta cum baptismo etiam circwincisionem retinendam in Ecclesia contenderunt.
Vid. cap. 5, Majores. De baptismo et ejus effectu,
lib. in Decretal. Tametsi Ethiopes etiam accepto
Christianismo præputia in hanc usque diem ponant:
PATROL. Gu. LXXVIII.
quod ex antiqua ejus gentis consuetudine, de qua
Herodot. et alii, ipsos facere, sine Judaismi superstitione, testatur Jos. Scaliger libro septimo De
emendal. temporum, pag. 640. RITT.
Vers. 8, ἀντετείνατο, cod. Alt. habet
ἀνετείνατο. Vers. 12, illa verba, τοῦτον παρέβαινε,
cod. Vat. 649 et Alt. in hac commutant, τον νόμον
ἠθέτησε. Vers. 17 lacuna indicatur asterisco post
vocem πρός, eam explent Vat. 649 et Ali. addendo
τούς. Vers. pen. pro ίσως codex Val. 649 solus
ἕως substituit. Possin.
col. 267–268page 45 of 750
PG 78:267είσαι Εἰς τὸ γεγραμμένον, ο Φρόνιμοι, ὡς οἱ ὄψεις, καὶ ἀκέραιοι, ὡς αἱ περιστεραί. Φρονίμους ἡμᾶς εἶναι κατὰ τὸν ὄφιν κελεύει ὁ Κύριος, ἐν παντὶ πειρασμῷ συντηροῦντας τὴν κε φαλὴν ἡμῶν, ἥτις ἐστὶν ἡ πίστις ἡμῶν, εὐμαθέστατε. Οσαι; γὰρ ἂν περιστάσεσι καὶ πληγαῖς ὁ ὄφις συν έχηται, τὴν ἑαυτοῦ φυλάττει κεφαλὴν ἀβλαβή. Καὶ πάλιν σοφισμῷ τὴν παλαίωσιν ἀποδύεται ἐν στενωπῇ τινι παρεισδύσει θλιβόμενος, καὶ τὸ γῆρας ἀποτιθέμενος. Βούλεται τοίνυν καὶ ἡμᾶς διὰ τῆς στενής ὁδοῦ καὶ κακώσεως τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀπ εκδύεσθαι, καὶ τὸν νέον ἀνταμφιέννυσθαι, τὸν κατά τὴν αὐτοῦ εἰκόνα ἀνακαινούμενον. ΡΚΖ'. — ΣΙΜΠΛΙΚΙΟ. *Οτι τῶν πολλῶν βιβλίων· ἡ κτῆσις τοῖς μὲν κε χρημένοις ὠφέλιμος· τοῖς δὲ μόνῃ τῇ τούτων κτήσει πλουτεῖν ολομένοις ἐσχάτης τιμωρίας γίνεται πρόξενος. Βίβλους ἐκτήσω πλείστας, ὡς ἔμαθον, καὶ οἰήσει πλουτεῖς, ἀγνοῶν τὴν ἀνάγνωσιν, ταυτὸν ποιῶν τοῖς τὸν σἶτον κατέχουσι, καὶ τοὺς σήτας τρέφουσι. Και αὐταὶ μὲν γὰρ σητῶν μητέρες καὶ τροφοὶ, ὅταν δέ δενται, γίνονται. "Η κέχρητο τοίνυν τῷ κτήματι, ἢ μὴ βλάπτε τὴν παίδευσιν, πολλὴν κανταῦθα χωμ ῳδίαν συνάγων βιβλιοφόρος ή βιβλιοτατο;, καὶ σητοτρόφος καλούμενος· καὶ ἐπὶ Θεοῦ κατηγορία» ἀθροίζων, ὡς μέγα τάλαντον ὠφελείας ἀποκρυψάμενος, ο ἄλλοις μὲν ἐπιστεύθη, καὶ σοφῶς ἐπειργά σθή, παρὰ σοῦ δὲ ἱταμῶς κατωρύχθη. ΡΚΑ'. — ΖΩΣΙΜΟ. Περί κενοδοξίας. Εἰκός μέν σε άμαθαίνοντα, ἀνάλογον ἔχειν τῆς ἀπαιδευσίας αναίδειαν. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς ταύταις ὡς ἔμαθον, καὶ φρόνημα σε φυσῷ ὑπερήφανον, γνῶθι σαυτόν. Ἐκ τῶν λόγων σου ἔχεις ἐγγύς σου τὸν ἔλεγχον. Ορα πόσον κινεῖς βαρβαρίζων τὸν γέ λωτα. Βλέπε μειδιώντας τοῖς σολοικισμοῖς τοὺς ἀκούοντας. Καὶ ἢ παῦσαι λαλῶν καταγέλαστα, ἢ φρόνει πτωχὰ πρὸς τοὺς λόγους σου. ΡΚΘ'. — ΠΑΧΩΜΙΟ ΜΟΝΑΧΟ. Η τοῦ Θεοῦ βασιλεία, ή μοναχική έστι πολιτεία, οὐδενὶ μὲν ὑποκύπτουσα πάθει, μετέωρα δὲ φρο νοῦσα καὶ ὑπερουράνια κατορθούσα. Ταύτης ἐχόμενος, πρόσεχε μή τι σε δοῦλον ἀνδραποδίσῃ παρά Η μὴ βλάπτε τὴν παίδευσιν πολλὴν, κανταῦθα κωμῳδίαν συνάγων. ἢ μὴ βλ. τὴν παίδευσιν πολλὴν καν ταῦθα χ. σ. τρέφουσι Εκτρέφουσι 7 βιβλιοφόρος, βιβλιοφθόρος, βιβλοφθόρος ἐπειργάσθη ἐνεπερνά σθη. ταυτὴν μειδιώντας, πηδώντας
'CXXVI. — HERMINO COMITI.
In illud: «Prudentes, sicut serpentes, et simplices,
είσαι coluinbe.
Dominus nos prudentes ut serpentos esse jubet “,
vir ingeniosissime: sic nempe ut caput nostrum,
boc est fidem in Christum, in omni tentatione conservemus. Etenim quibuscunque adversis casibus
at plagis serpens premnatur, incoluine atque illae
sum capul servat. Ac rursum arte ac versutia vetustatem exuit, in arcta quadam et angusta rima seso
comprimens, ac senium deponens. Valt igitur nos
quoque per arctam viam et afflictionem, veterem
hominem exuere, ac pro eo novum induere, qui
ad ejus imaginem renovatur “.
CXXVII. SIMPLICIO.
Multorum librorum possessionem #tentibus esse uti
lem; iis vero qui sola corum possessione se ditescere pulant, extremum supplicium arcessere.
Plurimos libros, ut audio, emisti, atque opinione locuples es, eorum lectionem ignorans: atquo
idem faciens quod ii qui frumentum comprimunt **,
ac tineas alunt. Nam libri quoque tinearum patres
et nutritii funt, cum vinciuntur. Quare aut opibus
tuis utere, aut ingentem eruditionem ne læde, wimrum hic quoque comicos sales colligens (dum
librorum corruptor, aut librorum sepulcrum, aut
tinearum altor appellaris), atque coram Deo accusationem congerens, ut qui ingens utilitatis talentum occultaris, quod aliis quidem concreditum atque
elaboratum est, a te autem improbe defossum.
CXXVIU.· ZOSINO.
De vana gloria.
Verisimile quidem est te, cum inscitia labores,
parem quoque imperitia impudentiam balere. Quoniam autem superbia etiam insuper, ut audio, intumescis, 40 ex sermonibus tuis fac to noseas. In
prepinquo habes quod te convincat. Vide quantum
tui risum barbare loquendo excites. Vide quonam
paeto li qui te audiunt, ad solecismos tuos subrideaul. Atque aut ridicule loqui desine, aut hamiliter et abjecto, quemadmodum sermonibus tuis
dignum est, senti.
CXXIX. — PACHOMIO MONACHO.
Dei regnum monastica vita est, ut quæ nulli vitiosæ affectioni succumbat, verum alta sapiat, ac
virtutes cœlo superiores præstet. Hanc tu compleclens, da operam ne quod te delictum in servitutem
• Matth. x, 16. * Eplies. ¡v, 24; Coloss. 111, 10.
PKG. EPMINĘ KOMHTI.
Εἰς τὸ γεγραμμένον, ο Φρόνιμοι, ὡς οἱ ὄψεις,
καὶ ἀκέραιοι, ὡς αἱ περιστεραί.
Φρονίμους ἡμᾶς εἶναι κατὰ τὸν ὄφιν κελεύει ὁ
Κύριος, ἐν παντὶ πειρασμῷ συντηροῦντας τὴν κε
φαλὴν ἡμῶν, ἥτις ἐστὶν ἡ πίστις ἡμῶν, εὐμαθέστατε.
Οσαι; γὰρ ἂν περιστάσεσι καὶ πληγαῖς ὁ ὄφις συν
έχηται, τὴν ἑαυτοῦ φυλάττει κεφαλὴν ἀβλαβή. Καὶ
πάλιν σοφισμῷ τὴν παλαίωσιν ἀποδύεται ἐν στενωπῇ
τινι παρεισδύσει θλιβόμενος, καὶ τὸ γῆρας ἀποτιθέ
μενος. Βούλεται τοίνυν καὶ ἡμᾶς διὰ τῆς στενής
ὁδοῦ καὶ κακώσεως τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀπ
εκδύεσθαι, καὶ τὸν νέον ἀνταμφιέννυσθαι, τὸν κατά
τὴν αὐτοῦ εἰκόνα ἀνακαινούμενον.
ΡΚΖ'. — ΣΙΜΠΛΙΚΙΟ.
*Οτι τῶν πολλῶν βιβλίων· ἡ κτῆσις τοῖς μὲν κεχρημένοις ὠφέλιμος· τοῖς δὲ μόνῃ τῇ τούτων
κτήσει πλουτεῖν ολομένοις ἐσχάτης τιμωρίας
γίνεται πρόξενος.
Βίβλους ἐκτήσω πλείστας, ὡς ἔμαθον, καὶ οἰήσει
πλουτεῖς, ἀγνοῶν τὴν ἀνάγνωσιν, ταυτὸν ποιῶν τοῖς
τὸν σἶτον κατέχουσι, καὶ τοὺς σήτας τρέφουσι. Και
αὐταὶ μὲν γὰρ σητῶν μητέρες καὶ τροφοὶ, ὅταν δέδενται, γίνονται. "Η κέχρητο τοίνυν τῷ κτήματι, ἢ
μὴ βλάπτε τὴν παίδευσιν, πολλὴν κανταῦθα χωμ
ῳδίαν συνάγων βιβλιοφόρος ή βιβλιοτατο;, καὶ
σητοτρόφος καλούμενος· καὶ ἐπὶ Θεοῦ κατηγορία»
ἀθροίζων, ὡς μέγα τάλαντον ὠφελείας αποκρυψά
μενος, ο ἄλλοις μὲν ἐπιστεύθη, καὶ σοφῶς ἐπειργάσθή, παρὰ σοῦ δὲ ἱταμῶς κατωρύχθη.
ΡΚΑ'. — ΖΩΣΙΜΟ.
Περί κενοδοξίας.
Εἰκός μέν σε άμαθαίνοντα, ἀνάλογον ἔχειν τῆς
ἀπαιδευσίας αναίδειαν. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς ταύταις
ὡς ἔμαθον, καὶ φρόνημα σε φυσῷ ὑπερήφανον,
γνῶθι σαυτόν. Ἐκ τῶν λόγων σου ἔχεις ἐγγύς σου
τὸν ἔλεγχον. Ορα πόσον κινεῖς βαρβαρίζων τὸν γέ
λωτα. Βλέπε μειδιώντας τοῖς σολοικισμοῖς τοὺς
ἀκούοντας. Καὶ ἢ παῦσαι λαλῶν καταγέλαστα, ἢ
φρόνει πτωχὰ πρὸς τοὺς λόγους σου.
ΡΚΘ'. — ΠΑΧΩΜΙΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Η τοῦ Θεοῦ βασιλεία, ή μοναχική έστι πολιτεία,
οὐδενὶ μὲν ὑποκύπτουσα πάθει, μετέωρα δὲ φρο
νοῦσα καὶ ὑπερουράνια κατορθούσα. Ταύτης ἐχόμε
νος, πρόσεχε μή τι σε δοῦλον ἀνδραποδίσῃ παρά-
• Pror. si, 26.
Η μὴ βλάπτε τὴν παίδευσιν πολλὴν,
κανταῦθα κωμῳδίαν συνάγων. Billius, aut ingentem
eruditionem, etc. Mala interpretatio male distinctæ
lectionis. Melius multo cod. distinguit: ἢ μὴ βλ.
τὴν παίδευσιν πολλὴν καν ταῦθα χ. σ. Que hunc liabent sensum, aut eruditionem ne læde, nimirum hic
etiam copiosos sales comicos colligens. RITT.
- Pro τρέφουσι vers. 3 codd. Vat. 649 et Ah.
Εκτρέφουσι ponunt. Vers. 7 pro βιβλιοφόρος, man
feste melius cod. Vatic. exhibet βιβλιοφθόρος, a quo
parum abest cod. Ali. βιβλοφθόρος scribens. Vera
penult. pro ἐπειργάσθη cod. Ali. habet, ἐνεπερνά
σθη. Passia.
flic codd. Vat. 649 et All. ταυτὴν legunt, et
vers. antepenult. pro μειδιώντας, πηδώντας Possi.
=
'
col. 269–270page 46 of 750
PG 78:269πτωμα, καὶ τῶν ἀνακτόρων τῶν βασιλικῶν ὑπο σύρῃ Δυσχερής γὰρ τοῖς ἐκπίπτουσιν, ἢ πρὸς ἐκείνην ἀνάκλησις. Ὁ δὲ Θεὸς ὁ θύραν ἀνοίξας ένα εργή, και θύραν καλῶν ἑαυτὸν, δι' ἧς ἐστι τῆς σω τηρίας ἡ εἴσοδος, δώη σοι καὶ νοῦν ἀμετεώριστον, καὶ λόγον ἀκατάγνωστον, ηρτυμένον τῇ χάριτι. Δι' ὧν καὶ ὁ παρών σοι βίος εύμαρης εὑρεθήσεται, καὶ ὁ μέλλων αἰῶν εὐμενὴς καὶ σωτήριας. ΡΔ'. - ΙΩΑΝΝΗ ΜΟΝΑΧΟ. Περί νηστείας, καὶ ἀγρυπνίας, καὶ γαστριμαργίας. Οὐκ οἶδε κύρος ἀγρυπνεῖν. Οὐκ οἶδε τύφος ήρε μεῖν. Εγρηγόρσεως δεῖται καὶ πραότητος ἄσκησις. Εἰ οὖν ταύτης ἀντιποιῇ, ἐκεῖνα κατάργησον· εἰ δὲ εία γαστρὸς οὐ κρατεῖς, τί καὶ τὸν τόπον καταργεῖς, καὶ τοὺς ἀθλοῦντας ἐκνευροῖς; ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Περὶ τῆς τοῦ Ζαχαρίου κωφεύσεως. Η Ζαχαρίου κώφευσις οὐκ ἐκπλήξει γέγο νεν, ὡς ἐνόμισας, νουνεχέστατε. Εν συνηθείς γὰρ Θεοφανείας καὶ ἀγγελικῆς ὀπτασίας ἦν ὁ ἱερεὺς, καθαρῶς τοῖς μυστηρίοις διακονούμενος, ἀλλὰ τῷ τύπῳ τῆς ἐκείνου σιγῆς, ἡ τοῦ νόμου ἐδηλοῦτο σκο πή. Τὸ δὲ ἀπὸ σιγῆς καὶ στειρώσεως, καὶ γήρως τε χθῆναι τὴν φωνὴν, τοῦτο οἶμαι δηλοῦν, τὸ ἐκ τοῦ παλαιωθέντος, καὶ καταγηράσαντο; στειρωθέντος τῇ ἀνηκοῖς τῶν δεξαμένων νόμου τοῦ γραπτοῦ, τὰς περὶ Χριστοῦ προρρήσεις προελθεῖν, καὶ τὴν αὐτοῦ μητέρα ἐκ τούτου συνελθεῖν. ΡΑΒ. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Τί εἰσιν αἱ ἀκρίδες, καὶ τὸ μέλι τὸ ἄγριον, οἷς ὁ Βαπτιστής Ιωάννης ετρέφετο. Δὲ ἀκρίδες, αἷς Ιωάννης ἐτρέφετο, αὐ ζῶά εἰσιν ὡς τινες οἷονται ἀμαθῶς, κανθάροις ἀπεοικότα Μη γένοιτο· ἀλλ᾽ ἀκρέμονες βοτανῶν ἢ φυτῶν. Ούτε δὲ πόα εἰς ἐστι πάλιν τὸ μέλι [ τὸ ] ἄγριον. ᾿Αλλὰ μέλι ὄρειον ὑπὸ μελισσῶν ἀγρίων γινόμενον, πικρότατον δν, καὶ πάση γεύσει πολέμιον. Δι' ὧν τὴν ὑπερβάλλουσαν κάκωσιν ἐπεδείκνυτο Ιωάννης, οὐκ ἐνδείᾳ μόνῃ ἀλλὰ καὶ τραχύτητι πάσαν ὄρεξιν πικραίνων τοῦ σώματος. ΡΑΓ. - ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ ΛΟΥΚΙ. Πρὸς ἄρχοντας. Εχεις μὲν ψυχὴν ἀρχικὴν μισῶν τὴν πονηρίαν ἐκ παιδός. Έλαβες δὲ καὶ νῦν ἐκ βασιλέως ἡγεμονίαν παρέχουσαν δύναμιν, ἣν ἐξήτει ή πρόθεσις. ὑποσύρη ται, ἐκπεσοῦσιν ἐκπίπτουσιν. οὐχ οὐ τῇ. φωνήν και, πος δηλούν δηλοί. 8 γηράσαντος καί. εοικότα. ενδείᾳ μόνῃ, ἐν διαμονῇ. εξήτει. ἐζήτει. ἀκρίδες.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CXXXIII.
πτωμα, καὶ τῶν ἀνακτόρων τῶν βασιλικῶν ὑπο- adducat, ac regis templis et palatiis exturbcl.
σύρῃ Δυσχερής γὰρ τοῖς ἐκπίπτουσιν, ἢ πρὸς
ἐκείνην ἀνάκλησις. Ὁ δὲ Θεὸς ὁ θύραν ἀνοίξας ένα
εργή, και θύραν καλῶν ἑαυτὸν, δι' ἧς ἐστι τῆς σω
τηρίας ἡ εἴσοδος, δώη σοι καὶ νοῦν ἀμετεώριστον,
καὶ λόγον ἀκατάγνωστον, ηρτυμένον τῇ χάριτι. Δι'
ὧν καὶ ὁ παρών σοι βίος εύμαρης εὑρεθήσεται, καὶ
ὁ μέλλων αἰῶν εὐμενὴς καὶ σωτήριας.
ΡΔ'. - ΙΩΑΝΝΗ ΜΟΝΑΧΟ.
Περί νηστείας, καὶ ἀγρυπνίας, καὶ γαστριμαρ
γίας.
Οὐκ οἶδε κύρος ἀγρυπνεῖν. Οὐκ οἶδε τύφος ήρε
μεῖν. Εγρηγόρσεως δεῖται καὶ πραότητος ἄσκησις.
Εἰ οὖν ταύτης ἀντιποιῇ, ἐκεῖνα κατάργησον· εἰ δὲ
Difficile enim factu est, ut qui prolabuntur, ad eam
rursum revocentur. Deus autem, qui efficax ostiuin
aperuit, ac seipsum ostium vocat, per quod ad saIntem aditus patet, det tibi, et mentem minime palantem ac distractam, et sermonem reprehensionis
expertem, gratia conditum: quibus videlicet rebus
et planam ac facilem bane vitam reperias, et futurum ævum placidum ac salutare.
JOANN MONACHO.
De jejunio, vigilia et gula.
Nescit saturitas vigilare: nescit fastus quioscors,
vigilantiam et mansuetudinem monastica vita requirit. Si igitur hanc profteris, fac illa deleas; εία
γαστρὸς οὐ κρατεῖς, τί καὶ τὸν τόπον καταργεῖς, καὶ autem ventrem imperio minime tenes, quid et l
τοὺς ἀθλοῦντας ἐκνευροῖς;
PAA. ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Περὶ τῆς τοῦ Ζαχαρίου κωφεύσεως.
Η Ζαχαρίου κώφευσις οὐκ ἐκπλήξει γέγο
νεν, ὡς ἐνόμισας, νουνεχέστατε. Εν συνηθείς γὰρ
Θεοφανείας καὶ ἀγγελικῆς ὀπτασίας ἦν ὁ ἱερεὺς,
καθαρῶς τοῖς μυστηρίοις διακονούμενος, ἀλλὰ τῷ
τύπῳ τῆς ἐκείνου σιγῆς, ἡ τοῦ νόμου ἐδηλοῦτο σκο
πή. Τὸ δὲ ἀπὸ σιγῆς καὶ στειρώσεως, καὶ γήρως τε
χθῆναι τὴν φωνὴν, τοῦτο οἶμαι δηλοῦν, τὸ ἐκ τοῦ
παλαιωθέντος, καὶ καταγηράσαντο; στειρωθέντος τῇ
ἀνηκοῖς τῶν δεξαμένων νόμου τοῦ γραπτοῦ, τὰς
περὶ Χριστοῦ προρρήσεις προελθεῖν, καὶ τὴν αὐτοῦ
μητέρα ἐκ τούτου συνελθεῖν.
ΡΑΒ. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
cum occmpas, et decertantium animos frangis?
CXXXI. TIMOTHEO LECTORI.
De Zacharia mulo facto.
Quod Zacharias obmutuerit *, vir acutissime,
non stupore factum est, ut existimas, siquidem sa·
cerdes ille, ut qui puro anine divinis mysteriis
operam daret, divinos prospectus atque segelicas
visiones familiares habebat: verum silentii ipsins
typo legis silentium indicabatur. Quid autem, quod
a silentio et sterilitate ac senectute vox procreaţa
sit? Hinc videlicet illud signiacari arbitror, ex
scripta lege, ob eorum, qui ean acceperant, inobedientiam et contumaciam, senio ac vetustate confecta, vaticinia de Christo prodiisse, binoque
etiam ipsius matrem una venisse.
CXXXII. EIDEM.
Τί εἰσιν αἱ ἀκρίδες, καὶ τὸ μέλι τὸ ἄγριον, οἷς ὁ Quidnam sint locuste et mal agreste, quibus JoanΒαπτιστής Ιωάννης ετρέφετο.
Δὲ ἀκρίδες, αἷς Ιωάννης ἐτρέφετο, αὐ ζῶά εἰσιν
ὡς τινες οἷονται ἀμαθῶς, κανθάροις ἀπεοικότα
Μη γένοιτο· ἀλλ᾽ ἀκρέμονες βοτανῶν ἢ φυτῶν. Ούτε
δὲ πόα εἰς ἐστι πάλιν τὸ μέλι [ τὸ ] ἄγριον. ᾿Αλλὰ
μέλι ὄρειον ὑπὸ μελισσῶν ἀγρίων γινόμενον, πικρό
τατον δν, καὶ πάση γεύσει πολέμιον. Δι' ὧν τὴν
ὑπερβάλλουσαν κάκωσιν ἐπεδείκνυτο Ιωάννης, οὐκ
ἐνδείᾳ μόνῃ ἀλλὰ καὶ τραχύτητι πάσαν ὄρεξιν
πικραίνων τοῦ σώματος.
nes Baptista alebatur.
Locustæ quibus Joannes alebatur “, nos
sunt, ut quidam imperite putant, scarabæis similia
(absit), verum herbarum aut plantarum summitates.
Eodemque modo rursum non herba quædam est
mel silvestre, verum vel montanum, quod ab agreslibus apibus confcitur, summeque amarum est,
et gustatui omni infestum atque inimicum. Quibus
ex rebus 41 singularem quamdam ac pene incredibilem corporis afflictationem Joannes præ se ferebat, ut qui non inedia duntaxat, verum etiam victus asperitate omnem corporis appetitionem
amaram redderet.
ΡΑΓ. - ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ ΛΟΥΚΙ.
Πρὸς ἄρχοντας.
Εχεις μὲν ψυχὴν ἀρχικὴν μισῶν τὴν πονηρίαν ἐκ
παιδός. Έλαβες δὲ καὶ νῦν ἐκ βασιλέως ἡγεμονίαν
παρέχουσαν δύναμιν, ἣν ἐξήτει ή πρόθεσις.
* Luc. 1, 20. * Malth. 111, 4.
CXXXIII. — STRATEGIO DUCI.
Ad imperatores.
Habes quidem animum principatu atque imperio dignum, ut qui jam inde a primis annis improbitateın odio habueris. Accepisti autem nunc quoVARIÆ LECTIONES ET NOTÆ.
Codd. Vatic. 649 et Alt. malunt, ὑποσύρηται, uti et vers. seq. ἐκπεσοῦσιν legunt pro ἐκπίπτουσιν. Possis.
Vers. 1 pro οὐχ could. Vat. et Alt. habent οὐ
τῇ. Vers. 7 post φωνήν cod. Vat. 649 addit και, et
πος δηλούν mutat in δηλοί. Vers. 8 post γηράσαν
τος cod. Alt. inserit, καί. Possin.
Codd. Vat. 649 et Ail. habent, εοικότα.
lidem vers. antepen. et pen. pro ενδείᾳ μόνῃ, leguut,
ἐν διαμονῇ. Possi.
Pro εξήτει. codd. Val. 649 et All. legunt
ἐζήτει. Possin.
Locusta. Malim in Latina versione retinere al
ἀκρίδες. In promptu causa est.
col. 271–272page 47 of 750
PG 78:271χρῆσαι τούτοις εἰς θεραπείαν αὐτοῦ ὅση δύναμις· ἵνα καὶ μείζονα δώσῃ ἐξουσίαν, εἰ ταύτην ἴδῃ καθαρῶς διοικουμένην. Οἶδε γὰρ καὶ ποιμαντικὴν μεγαλόψυχον, βασιλείαν ποιεῖν πολυδύναμων. Ἐπειδὴ τοίνυν Θεοῦ ἐστιν ἀμφότερα τα χαρίσματα, ΡΑΔ'. — ΖΩΣΙΜΟ. Περὶ ἀναλγησίας. Εἰ βασιλεία σε οὐ προτρέπεται, οὐδὲ γέεννα πάλιν δεδίττεται, λανθάνομεν ἀτιθάσσῳ θηρίῳ ἐπάδοντες, ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφῇ, πονηρῷ δαίμονι [πρός] παρ λαίοντες ΡΛΕ. - ΤΟ ΑΥΤΟ Ομοιον. Εἰ καὶ τὴν ἰσχὺν τοῦ σώματος, καὶ τὴν αὐτοῦ πνεύ ματος καθαιρεῖ καὶ ἀφαιρεῖται ἡ λαγνεία, καὶ εὐχε ρῆ ποιεῖ πρὸς ἐμπαιγμὸν καὶ γέλωτα τὸν ἀλόντα. καθώς διδάσκει Σαμψὼν ἐκτυφλούμενος, τί ἐπισπᾶσαι αἰχμαλωσίαν αὐθαίρετον, καὶ οὐ φυλάττεις την φυσιο κὴν ῥώμην ἀλώβητον, ἀλλ' ἔργον παθῶν ἑκουσίως γινόμενος, καὶ τὸν Θεὸν λυπεῖς οὐκ ἔχοντα κλἶναι τὴν κεφαλὴν ἐν τῷ βίῳ σου, καὶ ἡμῖν πολεμεῖς εὐχομένοις σωθῆναι σε, καὶ σαυτὸν ἀδικεῖς, τὰ ῥώσεως παρ αιτούμενος φάρμακα; ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Περὶ τάξεως ἐπισκόπου, καὶ τίνος τύπον φέρει. Οσον αὐτὸς ἄπληστος εἶ πρὸς τὴν μάθησιν, τοσοῦ τον ἐγὼ πρόθυμος πρὸς τὴν δήλωσιν, μόνον εἰ Θεὸς δῷ ταῖς εὐχαῖς σου τὴν εὕρεσιν ἄνωθεν ἡ ὀθόνῃ, μεθ᾿ ἧς λειτουργοῦσιν ἐν τοῖς ἁγίοις οἱ διάκονοι, τὴν τοῦ Κυρίου ἀναμιμνήσκει ταπείνωσιν, νίψαντος τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, καὶ ἐκμάξαντος. Τὸ δὲ τοῦ ἐπισκόπου ὠμοφόριον ἐξ ἐρέας δν, ἀλλ' οὐ λίνου, την τοῦ προβάτου δορὰν σημαίνει, ὅπερ πλανηθέν ζητή σας ὁ Κύριος, ἐπὶ τῶν οἰκείων ὤμων ἀνέλαβεν. Ὁ γὰρ ἐπίσκοπος εἰς τύπον ὢν τοῦ Χριστοῦ, τὸ ἔργον ἐκείνου πληροῖ, καὶ δείκνυσι πᾶσι διὰ τοῦ σχήματος, ὅτι μιμητής ἐστι τοῦ ἀγαθοῦ καὶ μεγάλου ποιμένος, ὁ τὰς ἀσθενείας φέρειν τοῦ ποιμνίου προβεβλημένος καὶ πρόσχες ἀκριβῶς. Ηνίκα γὰρ αὐτὸς ὁ ἀληθινός ποιμὴν παραγένηται διὰ τῆς τῶν Εὐαγγελίων τῶν προσκυνητῶν ἀναπτύξεως, καὶ ὑπανίσταται καὶ ἀπο τίθεται τὸ σχῆμα τῆς μιμήσεως ὁ ἐπίσκοπος, αὐτὸν δηλῶν παρεῖναι τὸν Κύριον, τὸν τῆς ποιμαντικῆς ἡγεμόνα, καὶ Θεὸν καὶ δεσπότην. το προσπταίοντες. Μάρωνι. τὴν ἀνδρίαν, ει αὐτοῦ, τὴν ἀνδρίαν τοῦ πνεύματος. τὰ εἰ ρώσεως τῆς. Ανωθεν ερέας ερίου.
χρῆσαι τούτοις εἰς θεραπείαν αὐτοῦ ὅση δύναμις· ἵνα
καὶ μείζονα δώσῃ ἐξουσίαν, εἰ ταύτην ἴδῃ καθαρῶς
διοικουμένην. Οἶδε γὰρ καὶ ποιμαντικὴν μεγαλόψυ
χον, βασιλείαν ποιεῖν πολυδύναμων.
que ab imperatore præfecturam, eam vim ac po- Ἐπειδὴ τοίνυν Θεοῦ ἐστιν ἀμφότερα τα χαρίσματα,
tentiam, quam institutum animi tui requirebat,
tibi præbentem. Quoniam autem utrumque hoc donum Dei beneficio tibi contigit, utroque, pro virili
tua, ad ipsius cultum utere, ut majorem quoque,
tibi potentiam concedat, si hanc abs te pure atque integre administrari noverit. Siquidem pasteritium
etiam munus cum animi magnitudine conjunctum in potentissimum regnum commutare novit “.
CXXXIV. - ZOSIMO.
De doloris vacuitate.
Si nec regnum te incitat et cohortatur, nec gehenna rursum terret, non animadvertimus nos,
cum feram et indomitam belluam incantamus, cum
improbo dæmone humana forma contecto luctari.
CXXXV. EIDEM.
Simile.
Cum libido, et corporis robur, et animi vires
dejiciat et adimat, eumque, qui hoc vitio captus
est, omnibus illudendum et irridendum propinet,
quemadmodum excæcalus Samson, docet ", ecquid
tu voluntariaın captivitatem accersis, nec naturale
robur illæsum atque integrum servas, verum vitiosis affectionibus conficiendum te ultro præbens, et
Deum, qui in vita tua, ubi caput reclinet, non habet, moerore amicis, et nos, qui pro tua salute vola
facimus oppugnas; et injuriam tibi ipsi infers, dum
salutaria medicamenta repudias?
CXXXVI. HERMINO COMITI.
ΡΑΔ'. — ΖΩΣΙΜΟ.
Περὶ ἀναλγησίας.
Εἰ βασιλεία σε οὐ προτρέπεται, οὐδὲ γέεννα πάλιν
δεδίττεται, λανθάνομεν ἀτιθάσσῳ θηρίῳ ἐπάδοντες,
ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφῇ, πονηρῷ δαίμονι [πρός] παρ
λαίοντες
ΡΛΕ. - ΤΟ ΑΥΤΟ
Ομοιον.
Εἰ καὶ τὴν ἰσχὺν τοῦ σώματος, καὶ τὴν αὐτοῦ πνεύ
ματος καθαιρεῖ καὶ ἀφαιρεῖται ἡ λαγνεία, καὶ εὐχε
ρῆ ποιεῖ πρὸς ἐμπαιγμὸν καὶ γέλωτα τὸν ἀλόντα.
καθώς διδάσκει Σαμψὼν ἐκτυφλούμενος, τί ἐπισπᾶσαι
αἰχμαλωσίαν αὐθαίρετον, καὶ οὐ φυλάττεις την φυσιο
κὴν ῥώμην ἀλώβητον, ἀλλ' ἔργον παθῶν ἑκουσίως
γινόμενος, καὶ τὸν Θεὸν λυπεῖς οὐκ ἔχοντα κλἶναι τὴν
κεφαλὴν ἐν τῷ βίῳ σου, καὶ ἡμῖν πολεμεῖς εὐχομένοις σωθῆναι σε, καὶ σαυτὸν ἀδικεῖς, τὰ ῥώσεως παραιτούμενος φάρμακα;
PAG.
De ordine episcopi, et cujusnam figuram gerit. Περὶ τάξεως ἐπισκόπου, καὶ τίνος τύπον φέρει.
Quantum tu inexplebili discendi cupiditate flagras, tantum ego ad ea, quæ quæris, explicanda
promptus ac proclivis sum: dummodo Deus, precibus tuis commotus, inventionem mihi cœlitus concedat. Linteum illud cun quo diaconi, in sanctis
mysteriis munus suum obeunt, humilitatem Domini, qui discipulorum pedes lavit, et extersit ", nobis in memoriam redigit. Id autem amiculum, quod
sacerdos humeris gestat, atque ex lana, non ex
lino contextum est, ovis illius, quam Dominus aberrantem quæsivit inventamque humeris suis sustulit 7o, pellem designat. Episcopus enim, qui Christi typum gerit, ipsius munere fungitur, atque
ipso etiam habitu illud omnibus ostendit, se boni
illius ac magni pastoris imitatorem esse, qui gregis
infrmitates sibi ferendas proposuit. Ac diligenter
animum attende. Nam cum ipse verus pastor per
adorandorum Evangeliorum apertionem accedit,
42 tum denum episcopus assurgit, atque imitationis habitum deponit: hinc nimirum Dominum
adesse significans.
"
Οσον αὐτὸς ἄπληστος εἶ πρὸς τὴν μάθησιν, τοσοῦ
τον ἐγὼ πρόθυμος πρὸς τὴν δήλωσιν, μόνον εἰ Θεὸς
δῷ ταῖς εὐχαῖς σου τὴν εὕρεσιν ἄνωθεν ἡ ὀθόνη, μεθ᾿ ἧς λειτουργοῦσιν ἐν τοῖς ἁγίοις οἱ διάκονοι,
τὴν τοῦ Κυρίου ἀναμιμνήσκει ταπείνωσιν, νίψαντος
τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, καὶ ἐκμάξαντος. Τὸ δὲ τοῦ
ἐπισκόπου ὠμοφόριον ἐξ ἐρέας δν, ἀλλ' οὐ λίνου, την
τοῦ προβάτου δορὰν σημαίνει, ὅπερ πλανηθέν ζητήσας ὁ Κύριος, ἐπὶ τῶν οἰκείων ὤμων ἀνέλαβεν. Ὁ
γὰρ ἐπίσκοπος εἰς τύπον ὢν τοῦ Χριστοῦ, τὸ ἔργον
ἐκείνου πληροῖ, καὶ δείκνυσι πᾶσι διὰ τοῦ σχήματος,
ὅτι μιμητής ἐστι τοῦ ἀγαθοῦ καὶ μεγάλου ποιμένος,
ὁ τὰς ἀσθενείας φέρειν τοῦ ποιμνίου προβεβλημένος·
καὶ πρόσχες ἀκριβῶς. Ηνίκα γὰρ αὐτὸς ὁ ἀληθινός
ποιμὴν παραγένηται διὰ τῆς τῶν Εὐαγγελίων τῶν
προσκυνητῶν ἀναπτύξεως, καὶ ὑπανίσταται καὶ ἀποτίθεται τὸ σχῆμα τῆς μιμήσεως ὁ ἐπίσκοπος, αὐτὸν
δηλῶν παρεῖναι τὸν Κύριον, τὸν τῆς ποιμαντικῆς
ἡγεμόνα, καὶ Θεὸν καὶ δεσπότην.
ipsum, pastoralis artis ducem, ac Deum et herum
«ƒ Reg. xvi, 11. * Judic. xvi, 17. • Joan. xiii, 15. το Luc. xv, 14.
Codd. Vat. 649 et Alt., προσπταίοντες. PosSIN.
Ilæc epistola in codd. Vat. 649 et Alt. inscribitur, Μάρωνι. Iidem vers. 1 post τὴν addunt
ἀνδρίαν, ει tollunt, quod sequitur, αὐτοῦ, retenta
ultima syllaba, totumque locum sic emendate exhibent: τὴν ἀνδρίαν τοῦ πνεύματος. Vers. pen. inter
τὰ εἰ ρώσεως inserunt τῆς. Possim.
Ανωθεν non comparet in codd. Vat. 649 et
Ali. Vers. 7 pro ερέας cod. alt. habet ερίου. PossIN.
col. 273–274page 48 of 750
PG 78:273ΡΑΖ. - ΝΕΙΛΟ. Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, «Τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ ευωνύμων, οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι.» Τὴν αἴτησιν τῆς μητέρας τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου οὐχ ὡς ἀδύνατον αὐτῷ παραιτείται ὁ Κύριος· ὃ γὰρ βού λετας δύναται· ἀλλ' ὡς ἄτοπον ἀπεπέμψατο. «Εἰπὲ γάρ, φησίν, ἵνα οι δύο υιοί μου καθίσωσιν, εἷς ἐκ δεξιῶν σου, καὶ εἷς ἐξ ευωνύμων σου ἐν τῇ βασιλείᾳ σου.· Ὁ δὲ δίκαιος μισθαποδότης, εὐλόγῳ τινὶ κρί σε: σωφρονίζει τὸ ἄτοπον Οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι ἁπλῶς τοῖς αἰτοῦσιν, ἀλλὰ παρασχεῖν μισθὸν τοῖς ταμοῦσιν· οὐκ ἔστι γὰρ δικαίου κριτοῦ τοὺς ἱδρῶτας; περιδεῖν, καὶ ῥαθυμοις παρασχεῖν. Εἰ τοίνυν τῆς καθέδρας ἐρῶσι, τοὺς ἀγῶνας οὐκ ἀγνοοῦσιν, ὧν ἐκείνη βραβείον τοῖς νομίμως ἀθλοῦσιν ἡτοίμασται. ΡΛΗ. — ΚΥΘΗΡΙΟ ΣΑΒΕΛΛΙΑΝΟ. Εἰς τὸ, «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν. Οὐκ ἔστιν, ὡς ἔγραψας, ἰδεῖν τὸ ἐν Γραφῇ τρυπτόμενον φῶς, δι' ὧν ἐδήλωσας, ἀλλὰ μᾶλλον των φλώττεις πρὸς τὴν αἴγλην τὴν ἐξ αὐτῆς ἀστράπτουσαν. Τὸ γὰρ εἰπεῖν μίαν εἶναι φαινομένην ἐν αὐτῇ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τὴν ὑπόστασιν, μεγάλης εἶναι ἀνοίας, μᾶλλον δὲ ἐμβροντησίας. Εἰ γὰρ πρόσχης ἀκριβῶς τῇ ἀσφαλείᾳ τῶν γεγραμμένων, εὑρήσεις τὸ ἀπλανὲς τοῦ μυστηρίου. • Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ίσμεν, ο είρηται· οὐκ, Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν εἰμι. Τὸ τοίνυν ἐν τῆς μιᾶς οὐσίας δηλωτικόν· τὸ ἐσμέν, τῶν δύο ὑποστάσεων σημαντικόν. ΡΑΘ'. - ΘΕΩΝΙ Εἰς τὸν «Οὐχ αρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. Οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ο Φι λιππησίας γράφει ὁ θεῖος Απόστολος, ἀνθρώποις καὶ δεισιδαίμοσι καὶ τῶν Ἑλληνικῶν δογμάτων | Ελλή των (54)] προμάχοις καὶ φύλαξι, καὶ ἐκ τῆς πρὸς ἐκεῖνα σχολῆς ἀπαραδέκτως πρὸς τὸ κήρυγμα ἔχουσι τοῦ Εὐαγγελίου. Ἐπειδὴ γὰρ ἔμαθον Ελληνίζοντες τὸν θεὸν αὐτῶν καὶ ὕπατον γεγονότα εκτεμόντα τῶν γεννητικῶν ὀργάνων τὸν ἑαυτοῦ πατέρα, δέει ὑπάρ ξεως ἑτέρων υἱῶν, καὶ τῆς βασιλείας κοινωνῶν, καὶ ἁρπαγάς θεότητος καὶ ἔρεις καὶ πολέμους περὶ ταύ της πολλούς, ηπίστουν εἰ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ δεῦρο ἐπι φοιτήσας σεσάρχεται καταλιπών τὰ οὐράνια, καὶ μὴ δεδιώς τινα τοῦ κράτους μετάθεσιν. Ταύτην τοίνυν αὐτοῖς τὴν ἄγνοιαν, καὶ μᾶλλον ἄνοιαν, ὁ θεῖος ἄνω τινί κρίσει σωφρονίζει τὸ ἄτοπον, 649 ἀποκρίσει σωφρονίζει τὸ ἄκριτον. τῇ 3 τυφλώττειν τυφλώττεις. 5 6 εἶναι ἀνοίας μᾶλλον δὲ ἐμβρ., ἐστιν ἀνομίας, ἢ μᾶλλον ἐμ., Ἑλλήνων, ἦν ούχ, 25 ανασώζηται ἀναδώσης ται.
|
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CXXXIX.
ΡΑΖ. - ΝΕΙΛΟ.
Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, «Τὸ δὲ καθίσαι
ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ ευωνύμων, οὐκ ἔστιν ἐμὸν
δοῦναι.»
CXXXVII. NILO.
In illud dictum a Domino: ‹ Sedere a dextris aut a
sinistris, non est meum dare.
Τὴν αἴτησιν τῆς μητέρας τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου οὐχ Matris filiorum Zebedæi petitionem Dominus,
ὡς ἀδύνατον αὐτῷ παραιτείται ὁ Κύριος· ὃ γὰρ βού non ut ejusmodi quæ vires suas excedat, aspernaλετας δύναται· ἀλλ' ὡς ἄτοπον ἀπεπέμψατο. «Εἰπὲ tur (nam quod vult potest), verum ut absurdam
γάρ, φησίν, ἵνα οι δύο υιοί μου καθίσωσιν, εἷς ἐκ rejicit. ‹ Dic enim, inquit, ut duo filii mei sedeant,
δεξιῶν σου, καὶ εἷς ἐξ ευωνύμων σου ἐν τῇ βασιλείᾳ unus a dextris tuis et alter a sinistris in regno
σου.· Ὁ δὲ δίκαιος μισθαποδότης, εὐλόγῳ τινὶ κρί
tuo ".) At justus ille mercedum repensor æquo ac
σε: σωφρονίζει τὸ ἄτοπον Οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι rationi consentaneo quodam judicio absurditatem
ἁπλῶς τοῖς αἰτοῦσιν, ἀλλὰ παρασχεῖν μισθὸν τοῖς hujusmodi coercet. Non est, inquit, meum simpliταμοῦσιν· οὐκ ἔστι γὰρ δικαίου κριτοῦ τοὺς ἱδρῶτας citer postulantibus dare; verum iis qui labores
περιδεῖν, καὶ ῥαθυμοις παρασχεῖν. Εἰ τοίνυν τῆς subierunt, mercedem præbere. Neque enim justi
καθέδρας ἐρῶσι, τοὺς ἀγῶνας οὐκ ἀγνοοῦσιν, ὧν judicis est sudores contemptui liabere, ac segnibus
ἐκείνη βραβείον τοῖς νομίμως ἀθλοῦσιν ἡτοίμασται. et ignavis largiri. Quamobrem si hujusce sessionis
eos cupiditas tenet, certamina illa minime ignoraut, in quorum præmium ea, iis qui legitime certant”,
præparata est.
ΡΛΗ. — ΚΥΘΗΡΙΟ ΣΑΒΕΛΛΙΑΝΟ.
Εἰς τὸ, «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν.
Οὐκ ἔστιν, ὡς ἔγραψας, ἰδεῖν τὸ ἐν Γραφῇ
τρυπτόμενον φῶς, δι' ὧν ἐδήλωσας, ἀλλὰ μᾶλλον των
φλώττεις πρὸς τὴν αἴγλην τὴν ἐξ αὐτῆς ἀστράπτουσαν. Τὸ γὰρ εἰπεῖν μίαν εἶναι φαινομένην ἐν αὐτῇ
Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τὴν ὑπόστασιν, μεγάλης εἶναι
ἀνοίας, μᾶλλον δὲ ἐμβροντησίας. Εἰ γὰρ πρόσχης
ἀκριβῶς τῇ ἀσφαλείᾳ τῶν γεγραμμένων, εὑρήσεις τὸ
ἀπλανὲς τοῦ μυστηρίου. • Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν
ίσμεν, ο είρηται· οὐκ, Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν εἰμι.
Τὸ τοίνυν ἐν τῆς μιᾶς οὐσίας δηλωτικόν· τὸ ἐσμέν,
τῶν δύο ὑποστάσεων σημαντικόν.
ΡΑΘ'. - ΘΕΩΝΙ
Εἰς τὸν «Οὐχ αρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα
Θεῷ.
CXXXVIII. - CYTHERIO SABELLIANO.
In illud: c Ego et Pater unum sumus.
Lux illa, inquis, quæ in Scriptura delitescit, per
ea, quæ exposuisti, cerni non potest. Imo vero
ipse ad splendorem ex ea rullanten caligas, Nam
quod ais unam Patris et Filii personam in ea esse
videri, magnæ stoliditatis, imo stuporis ac delirii
est. Si enim ad eorum, quæ scripta sunt, cautionem et securitatem diligenter animum adjicias,
mysterii certitudinem ab omni errore liberam reperies. • Ego enim et Pater neus unum sumus ".
dictum est: non, Ego et Pater unum sum. Itaque
vox hæc, unum unam essentiam indicat; illa autem, sumus, duas personas esse significat.
CXXXIX.. THEONI.
In illud ‹ Non rapinam arbitratus est se esse æqualem Deo. >
‹ Non rapinam arbitratus est esse se æqualem.
Deo,» inquit Apostolus ad Philippenses scribens "
hoc est ad homines superstitiosos, et ethnicorum
dogmatum propugnatores el custodes, ac propter
otium in illis collocatum sic adfectos, ut Evangelii
prædicationem minime admittere vellent. Quoniam
enim cum gentiles essent, supremum deum suum
patri suo eas partes, quæ ad gignendum destinata
• Οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ο Φι
λιππησίας γράφει ὁ θεῖος Απόστολος, ἀνθρώποις καὶ
δεισιδαίμοσι καὶ τῶν Ἑλληνικῶν δογμάτων | Ελλήτων (54)] προμάχοις καὶ φύλαξι, καὶ ἐκ τῆς πρὸς
ἐκεῖνα σχολῆς ἀπαραδέκτως πρὸς τὸ κήρυγμα ἔχουσι
τοῦ Εὐαγγελίου. Ἐπειδὴ γὰρ ἔμαθον Ελληνίζοντες
τὸν θεὸν αὐτῶν καὶ ὕπατον γεγονότα εκτεμόντα τῶν
γεννητικῶν ὀργάνων τὸν ἑαυτοῦ πατέρα, δέει ὑπάρξεως ἑτέρων υἱῶν, καὶ τῆς βασιλείας κοινωνῶν, καὶ sunt, præcidisse didicerant, illud videlicet metuenἁρπαγάς θεότητος καὶ ἔρεις καὶ πολέμους περὶ ταύ
της πολλούς, ηπίστουν εἰ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ δεῦρο ἐπι
φοιτήσας σεσάρχεται καταλιπών τὰ οὐράνια, καὶ μὴ
δεδιώς τινα τοῦ κράτους μετάθεσιν. Ταύτην τοίνυν
αὐτοῖς τὴν ἄγνοιαν, καὶ μᾶλλον ἄνοιαν, ὁ θεῖος ἄνω
71 Math. xx, 21. * Sap. x, 17; 1 Cor. ix, 24.
temɩ, ne ații filii exsisterent, regnique socii et consortes, ac divinitatis abreptiones, et dissidia de ea
ac bella orirentur, addubitabant an Dei Filius, relictis coeli sedibus, nec ullam regni atque imperii
commutationem veritus, ad nos veniens carnem
¹³ Joan. x, 30. ** Philipp. 11, 6.
Pro bis, τινί κρίσει σωφρονίζει τὸ ἄτοπον,
codd. Vat 649 et Alt. legunt, ἀποκρίσει σωφρονίζει
τὸ ἄκριτον. ΡossΙΝ.
Loco asterisci ponunt τῇ codd. Vat. 649 et
Alt., et vers. 3 τυφλώττειν pro τυφλώττεις. Vers. 5
et 6 pro his, εἶναι ἀνοίας μᾶλλον δὲ ἐμβρ., etc.,
sic habent, ἐστιν ἀνομίας, ἢ μᾶλλον ἐμ., etc. Vers.
ult. loco asterisci ponunt iidem Estt. Possin.
Quod inter uncos legitur, Ἑλλήνων, a codd.
Vai. 649 et Alt. abest. Vers. 13 loco asterisci codd.
Vat. 649 et Alt. ponunt h. Vers. 19 post ἦν addunt
ούχ, et vers. 25 pro ανασώζηται legunt ἀναδώσης
ται. Possin.
col. 275–276page 49 of 750
PG 78:275φησι· «Τοῦτο φρονεῖσθε ἐν ὑμῖν, ὁ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμέν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ' ἑαυτὸν ἐκένωσε μορ φὴν δούλου λαβών, τουτέστιν, ἣν ήρπασε Θεότητα, καὶ βασιλείαν, ἀλλ' ἔμφυτον ἔσχε πρὸ τῶν αἰώνων, οὐδὲ ἀφαιρεθῆναι ὑπέλαβεν, ἀλλὰ Δεσπότης υπάρχων, καὶ τῶν ἐπουρανίων, καὶ τῶν ἐπιγείων καὶ τῶν κατα χθονίων, οὐδὲ τὰ ἄνω κατέλιπε, καὶ πρὸς ἡμᾶς παρ εγένετο· ἔτι καὶ τῷ ᾅδει ἐπιφοιτήσας, ἵνα διὰ πάν των γενόμενος, πάντοθεν τὰ πάντα ἀνασώζηται· ἐπὶ γῆς μὲν, τοὺς ζῶντας καὶ ζησομένους ἀνανεούμενος ὑπὸ γῆν δὲ τοὺς κρατουμένους τῆς τοῦ θανάτου του ραννίδος ἀφαιρούμενος. 43 θρωπος καὶ τῶν ἀποβλήτων διδάσκαλος διορθούμενος ΡΜ'. — ΖΩΣΙΜΟ. Πρὸς Ζώσιμον γεγηρακότα, καὶ τοῖς κακοῖς ἐπι μένοντα. Ταπεινὶ Ζώσιμε, ἐσχάτη ὥρα ἐστί. Τί ὡς ἀρχὰς ἔχων τοῦ ζῆν ῥαθυμείς; Ο θερισμός σοι παρέστηκε λευκή ἐστιν ἡ χώρα πρὸς τομήν. Τί ὡς πρὸ τοῦ σπεῖραι ἀμελείς; Αί τρίχες σε τὸ τέλος διδασκέτωσαν· Τί ὁ μακρός σε χρόνος τὸ πέρας συνορα» οὐκ ἐπαίδευσεν; Ο κριτής έμφοβος παραγίνεται· εἰ οὐχ ἑτοιμάζεις τὰ ἔργα σου πρὸς τὴν σύστασιν; Παύσαι κραιπαλών· νήψον καν ὀψέ· μὴ καταγέλα τῆς θείας μακροθυμίας, ἐσθίων καὶ πίνων μετὰ τῶν μεθυόντων. Οὐ χρονίζει ἐλθεῖν ὁ Κύριός σου, ὡς κα μίζεις· ἀλλὰ τότε παραγίνεται, ότε σὺ οὐ γινώσκεις. Καὶ χρή σε λοιπὸν ἀνανῆψαι, κἂν ἐκείνῳ τῷ φόβῳ σωφρονισθέντα. ΡΜΑ'. -- ΑΔΑΜΑΝΤΙΟ. Πρὸς Ιουδαίους· περὶ τῆς θείας συλλήψεως. Εἰπὶ τῷ Ἰουδαίῳ τῷ πρὸς σὲ διενεχθέντι περὶ τῆς θείας σαρκώσεως, καὶ λέγοντι, ὅτι ἀδύνατόν ἐστι φύσει ἀνθρωπε!, δίχα συνουσίας καὶ σπέρματος τε κεῖν· ὅτι οὐδὲν ξένον, εἰ καὶ τοῦτο ἀγνοεῖς, μετὰ [τῶν] πάντων τῶν τοῦ νόμου μυστηρίων καὶ δογμάτων. Ὁ γὰρ εὐθέως τὰ προοίμια τοῦ νόμου καταμαθεῖν μὴ δυνηθείς, επίδηλα ὄντα καὶ σαφή, πῶς δύνασαι εἰς τὸν ἀπόκρυφον αὐτοῦ διιδεῖν, ἢ διακύψαι βυθόν; Γέγραπται γάρ, ὅτι ο Επέβαλεν ὁ Θεὸς ἔκστασιν ἐπὶ τὸν Ἀδάμ, καὶ ὕπνωσε, καὶ ἔλαβε μίαν τῶν πλευρῶν αὐτοῦ, καὶ ἀνεπλήρωσε σάρκα ἀντ᾿ αὐτῆς καὶ ᾠκοδόμησε τὴν πλευρὰν ἣν ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ εἰς γυναίκα, ο πρότερον κτίσας ἀπὸ τοῦ νοὸς τὸν Αδάμ. Ἰδοὺ οὖν ὁ ἀνὴρ ἐκ τῆς γῆς καὶ ἡ γυνὴ ἐκ τοῦ ἀν δρός, καὶ ἀμφότεροι τῆς συνουσίας χωρίς. Ἐπεὶ οὖν το στιν, ὡς πρὸς τὸ σπείραι, βαθυμεῖς βαθύμως. έμφοβος ἐμφόβως. τῶν μετά, ὥσπερ όπερ, γεγένητο τοῦτο και,
φησι· «Τοῦτο φρονεῖσθε ἐν ὑμῖν, ὁ καὶ ἐν Χριστῷ
Ἰησοῦ, ὅς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμέν
ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ' ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβών, τουτέστιν, ἣν ήρπασε Θεότητα,
καὶ βασιλείαν, ἀλλ' ἔμφυτον ἔσχε πρὸ τῶν αἰώνων,
οὐδὲ ἀφαιρεθῆναι ὑπέλαβεν, ἀλλὰ Δεσπότης υπάρχων,
καὶ τῶν ἐπουρανίων, καὶ τῶν ἐπιγείων καὶ τῶν καταχθονίων, οὐδὲ τὰ ἄνω κατέλιπε, καὶ πρὸς ἡμᾶς παρ
εγένετο· ἔτι καὶ τῷ ᾅδει ἐπιφοιτήσας, ἵνα διὰ πάν
των γενόμενος, πάντοθεν τὰ πάντα ἀνασώζηται· ἐπὶ
γῆς μὲν, τοὺς ζῶντας καὶ ζησομένους ἀνανεούμενοςὑπὸ γῆν δὲ τοὺς κρατουμένους τῆς τοῦ θανάτου του
ραννίδος ἀφαιρούμενος.
43 suscepisset. Huic igitur eorum ignorantia, vel θρωπος καὶ τῶν ἀποβλήτων διδάσκαλος διορθούμενος
potíus aïnentiæ, divinus vir atque arcanarum rerum
docter medicinam afferens, his verbis utitur:
• lloe sentite in vobis, quod et in Christo Jesu,
qui, cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed exinanivil semetipsum, formam servi accipiens ".. Quod perinde est ac si diceret: Deitatem ac regnum haudquaquam per vim eripuit, verum ante sæcula innalum habuit. Neque item ut id sibi eriperetur,
subtimuit, verum cum et coelestium, et terrestrium, et infernorum Dominus esset 'e, nec su-.
pera reliquit, et ad nos accessit: imo etiam ad
inferos usque profectus est, ut per omnia grassa -
tus, audique omnia in salutem assereret: in terra
vans: infra terram autem, eos, qui illic tenebantur 7, a mortis tyrannide abstrahens.
CXL. ZOZIMO.
Ad Zosimum senem, et in malis perseverantem.
nimirum eos, qui vivunt, ac victuri sunt, renoΡΜ'. — ΖΩΣΙΜΟ.
Πρὸς Ζώσιμον γεγηρακότα, καὶ τοῖς κακοῖς ἐπι
μένοντα.
Ταπεινὶ Ζώσιμε, ἐσχάτη ὥρα ἐστί. Τί ὡς ἀρχὰς
ἔχων τοῦ ζῆν ῥαθυμείς; Ο θερισμός σοι παρέστηκε
λευκή ἐστιν ἡ χώρα πρὸς τομήν. Τί ὡς πρὸ τοῦ
σπεῖραι ἀμελείς; Αί τρίχες σε τὸ τέλος διδα
σκέτωσαν· Τί ὁ μακρός σε χρόνος τὸ πέρας συνορα»
οὐκ ἐπαίδευσεν; Ο κριτής έμφοβος παραγίνεται· εἰ
οὐχ ἑτοιμάζεις τὰ ἔργα σου πρὸς τὴν σύστασιν;
Παύσαι κραιπαλών· νήψον καν ὀψέ· μὴ καταγέλα
τῆς θείας μακροθυμίας, ἐσθίων καὶ πίνων μετὰ τῶν
μεθυόντων. Οὐ χρονίζει ἐλθεῖν ὁ Κύριός σου, ὡς κα
μίζεις· ἀλλὰ τότε παραγίνεται, ότε σὺ οὐ γινώσκεις.
Καὶ χρή σε λοιπὸν ἀνανῆψαι, κἂν ἐκείνῳ τῷ φόβῳ
Humilis et abjecte Zosime, hora extiema est:
quid at in vitæ primoriliis ignavia torpes? Messis
tibi advenit, alba est regio ad excisionem”: quid,
tanquam adhuc in semente sis, incuria laboras?
Capitis tui pili finem tuum te doceant. Quid est quod
diuturnum tempus te finem inum perspicere îninime
docuit? Judex cum terrore accedit; quid tu opera
tua ad collectionem non præparas? Crapulæ indulgere desine: aliquando saltem resipisce. Ne divinam lenitatem ludibrio habeas, cum temulentis
edens ac bibens. Deus venire non moratur, ut existimas: verum tum accedet, cum tu ignorabis”.
Ac deinceps jam to ex hac temulentia emergere σωφρονισθέντα.
oportet, saltem metu cooreitam el castigatum.
CXLI. ADAMANTIO.
Ad Judeos, de divina conceptione..
Die ad Judæum, qui de divina incarnatione tecum
altercatus est, negatque fieri posse ut natura huwana citra complexum venereum ac semen pariat:
hand novum ac mirum videri debet, si cum omnibus legis mysterils ac dogmatibus hoc quoque ignoras. Nam qui ipsamet legis preludia, quæ perspicua
et aperta sunt, minime cognoscere potuisti, quonam
pacto in abditum ipsius penetrale prospicere
queas? Scriptum est enim: c Immisit Deus sopovem in Adam: cumque obdormisset, tulit unam
ele costis ejus, et replevit carnem pro ea. El ædikcavit Dominus Deus costam quam tulerat de
Adam *, › cum prius ipsum Adam e terra creasset.
En igitur vir e terra, et mulier ex viro: et uterque sine concubitu. Quoniam igitur 44 mulier
"Philipp. 11, 5-7.” Ibid. 10.” | Petr. 11, 19.
** Genes. i, 21.
ΡΜΑ'. -- ΑΔΑΜΑΝΤΙΟ.
Πρὸς Ιουδαίους· περὶ τῆς θείας συλλήψεως.
Εἰπὶ τῷ Ἰουδαίῳ τῷ πρὸς σὲ διενεχθέντι περὶ τῆς
θείας σαρκώσεως, καὶ λέγοντι, ὅτι ἀδύνατόν ἐστι
φύσει ἀνθρωπε!, δίχα συνουσίας καὶ σπέρματος τε
κεῖν· ὅτι οὐδὲν ξένον, εἰ καὶ τοῦτο ἀγνοεῖς, μετὰ
[τῶν] πάντων τῶν τοῦ νόμου μυστηρίων καὶ
δογμάτων. Ὁ γὰρ εὐθέως τὰ προοίμια τοῦ νόμου
καταμαθεῖν μὴ δυνηθείς, επίδηλα ὄντα καὶ σαφή, πῶς
δύνασαι εἰς τὸν ἀπόκρυφον αὐτοῦ διιδεῖν, ἢ διακύψαι
βυθόν; Γέγραπται γάρ, ὅτι ο Επέβαλεν ὁ Θεὸς ἔκστασιν
ἐπὶ τὸν Ἀδάμ, καὶ ὕπνωσε, καὶ ἔλαβε μίαν τῶν
πλευρῶν αὐτοῦ, καὶ ἀνεπλήρωσε σάρκα ἀντ᾿ αὐτῆς·
καὶ ᾠκοδόμησε τὴν πλευρὰν ἣν ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ
εἰς γυναίκα, ο πρότερον κτίσας ἀπὸ τοῦ νοὸς τὸν Αδάμ.
Ἰδοὺ οὖν ὁ ἀνὴρ ἐκ τῆς γῆς καὶ ἡ γυνὴ ἐκ τοῦ ἀν
δρός, καὶ ἀμφότεροι τῆς συνουσίας χωρίς. Ἐπεὶ οὖν
" Joan. wv, 36. το 11 Petr. 111, 40; Matth. στιν, 42.
Cod. Sfort. legit, ὡς πρὸς τὸ σπείραι, sed
elita lectio videtur melior, uti et vers. 2 præferen
dum est qnod in editis legitur βαθυμεῖς illi quod
suggerit idem coll. Sfori. βαθύμως. Similius vero
est quod vers. 6 pro έμφοβος Coil. Vat. 649 et Sfort.
habent ἐμφόβως. Possin.
Dele τῶν post μετά, nam illud non agnosaint codd. Vat. 649 et Alt. Vers. 15 et 20 pro ὥσπερ
lege όπερ, et post γεγένητο addle τοῦτο και, aucto
ribus iisdemn. Possis.
col. 277–278page 50 of 750
PG 78:277ἀπώφειλεν ἡ γυνὴ χρέος τῷ ἀνδρὶ, ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ δίχα σπορᾶς ὑποστάσα, τοῦτο ἀπέτισε καὶ μή τὴρ τοῦ Κυρίου, αὐτὸν δίχα σπέρματος ἀποδοῦσα σε σαρκωμένον. Οὐκ ἔστιν οὖν τῇ φύσει ἀδύνατον ἀλλ' ὥσπερ ἐπὶ τῶν πρωτοπλάστων ήδη γεγένητο, ἐπὶ τῆς Δεσποτικῆς οἰκονομίας τετέλεστο· εἰ καὶ τὰ παράδοξα τῷ τόκῳ τούτῳ ἀφείλετο· ἀναγίνωσκε οὖν, ἵνα γινώσκῃς. Εἰ δὲ γινώσκειν οὐ βούλει, μὴ ἀναγίνωσκε, ἵνα μὴ καταγινώσκῃ, ὡς ἀγνοῶν & ἀναγινώ σχεις. ΡΜΒ. – ΕΙΡΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Περὶ δούλου πταίσαντος ἵνα λάβῃ συγχώρησιν. Κατέλαβε τις τὴν ἐσχατιάν, ἣν οἰκοῦμεν, νεώτερος, καὶ ἐντυχὼν τῷ τὴν θύραν φυλάσσοντι, πρὸς ἐμὲ γενέσθαι ἠξίωσεν. ὡς δὲ ἑτοίμη ἡ ἡμετέρα συν ήθεια πάντας οίκοι προσίεσθαι, καὶ δεξιᾶς μεταδιδό και ὁμιλίας καὶ ἀναπαύσεως, εἰσεκλήθη, καὶ πρηνής σπουδαίως ἐπ' ἐδάφους ἐγένετο, οὐδὲν εἰπὼν πρὸ [του] κλαύσαι πολλά· ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ καὶ χειρὶ ἀντο ελαβόμην, καὶ συμβαλέσθαι τὰ ἐν δυνάμει ὑπεσχόμην, καὶ ὅς τις εἴη, καὶ ὅτου χρήζει ηρόμην, οἰκέ της μὲν ἔφη εἶναι ὑμέτερος, πταίσματι δὲ ἐξ ἀγνοίας ἐμπεπτωκένα: κρείττονι, ὡς ἐνόμισε, μεταγνώσεως καὶ τὸ μὲν πρώτη [τὸν] ἐξέπληξεν· οὐ γὰρ οἶμαι οἰκέτην ἔχειν τὸν φιλόχριστον Εύρωνα, εἰδότα τὴν χά ριν τὴν πάντας ελευθερώσασαν. Τὸ δεύτερον δὲ ἡνία. σεν, ἐπειδὴ τῶν ἁμάρτημα παρὰ τῶν πραξάντων, καὶ δευτερούμενον ἀφιέναι ἀλλήλοις παρὰ Χριστοῦ ἐκελεύσθημεν, καὶ διδάξαντος, καὶ ποιήσαντος οὕτως. Διδάξαντος μὲν, Ἐὰν μὴ ἀφῆτε παραπτώματα τοῖς ἀνθρώποις, οὐδὲ ὑμῖν ἀφήσει ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐρα γιος τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν· ο ποιήσαντος δὲ ἐν τῷ τὴν πόρνην καὶ τὸν τελώνην Ματθαῖον καὶ Σαμαρείτιδα καὶ Παράλυτον, καὶ αὐτὸν Πέτρον τὸν τοῦ θιάσου [τών] μαθητών κορυφαῖον, οὐ μόνον σωματικών, ἀλλὰ καὶ ψυχικῶν [ἀπολῦσαι] ἁμαρτημάτων και να σημάτων. Εἰ οὖν [τὸν] Χριστὸν θέλεις μιμήσασθαι, ".» τὰ μεγάλα συγχώρει τοῖς πταίουσιν ἁμαρτήματα. Τὰ ", ", γὰρ βραχέα καὶ ὡς κοινὰ παρορῶσιν οἱ πλείονες, καὶ ", * παρακλήσει χαρίζονται. Τὰ δὲ μείζονα, μόνοι οἱ μεγάλην έχοντες πρὸς Θεὸν τὴν συνείδησιν, καὶ με γάλους μισθούς παρ' αὐτοῦ τῶν λαμπρών πράξεων περιμένοντες. ΡΗΓ. — ΘΑΛΑ ΕΛΑΙΑ Καλῶς καὶ νουνεχώς προσέχεις τῇ ἀναγνώσει τῆς Είρωνι, "Ήρων, μεταδιδόναι καί. πρή (του) πρινή, τὸ μὲν πρώτῳ (τον) 649, τῷ μὲν πρώτῳ, τὸ μὲν πρῶτον. τὸ δεύτερον, τῷ δεν τέρῳ. ἡνίασεν. οὐκ. μελέῳ. προσδεξάμενος προσδεχόμενος.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CXLIII.
ἀπώφειλεν ἡ γυνὴ χρέος τῷ ἀνδρὶ, ἐκ τῆς πλευρᾶς velut debito quodamn astricta erat vim, ut qure ex
αὐτοῦ δίχα σπορᾶς ὑποστάσα, τοῦτο ἀπέτισε καὶ μήτὴρ τοῦ Κυρίου, αὐτὸν δίχα σπέρματος ἀποδοῦσα
σε σαρκωμένον. Οὐκ ἔστιν οὖν τῇ φύσει ἀδύνατον
ἀλλ' ὥσπερ ἐπὶ τῶν πρωτοπλάστων ήδη γεγένητο,
ἐπὶ τῆς Δεσποτικῆς οἰκονομίας τετέλεστο· εἰ καὶ τὰ
παράδοξα τῷ τόκῳ τούτῳ ἀφείλετο· ἀναγίνωσκε οὖν,
ἵνα γινώσκῃς. Εἰ δὲ γινώσκειν οὐ βούλει, μὴ ἀναγίνωσκε, ἵνα μὴ καταγινώσκῃ, ὡς ἀγνοῶν & ἀναγινώσχεις.
ipsius costa citra concubitum exstitisset, Domini
mater illud persolvit, eum videlicet absque ulla
seminis profusione incarnatum reddens. Quare boe
naturæ minime impossibile est: verum quod priue
in primis jam parentibus eontigerat, hoc in Dominica quoque incarnatione confectum est: eliamsi
alioqui nova et admiranda huic partui debebantur.
Lege igitur, ut intelligas. Sin autem intelligere
non vis, ne quidem lege, ne condemneris, velut
ignorans quæ legis.
CXLII. — IRONI SCHOLASTICO.
De servo lapso, ut veniam accipiat.
ΡΜΒ. – ΕΙΡΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
PMB.
Περὶ δούλου πταίσαντος ἵνα λάβῃ συγχώρησιν.
Κατέλαβε τις τὴν ἐσχατιάν, ἣν οἰκοῦμεν, νεώτε Ad solitudinem hanc, quam incolimus, juvenis
ρος, καὶ ἐντυχὼν τῷ τὴν θύραν φυλάσσοντι, πρὸς ἐμὲ p quidam venit, nactusque janitorem, ut sibi ad ne
γενέσθαι ἠξίωσεν. ὡς δὲ ἑτοίμη ἡ ἡμετέρα συν- adeundi potestas fieret, rogavit. Ut igitur pro
ήθεια πάντας οίκοι προσίεσθαι, καὶ δεξιᾶς μεταδιδό meo more omnes domo admittere ac commodum
και ὁμιλίας καὶ ἀναπαύσεως, εἰσεκλήθη, καὶ πρηνής ipsis colloquium et requietem impertire paratus
σπουδαίως ἐπ' ἐδάφους ἐγένετο, οὐδὲν εἰπὼν πρὸ sum, accersitus est. Hle autem statim humi seipsam
[του] κλαύσαι πολλά· ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ καὶ χειρὶ ἀντο prostravit, nullum verbum prius locutus, quam inελαβόμην, καὶ συμβαλέσθαι τὰ ἐν δυνάμει ὑπεσχό- gentem vim lacrymarum profudisset. Posteaquam
μην, καὶ ὅς τις εἴη, καὶ ὅτου χρήζει ηρόμην, οἰκέ autem ego, et manu eum prehendissem, at me ipeš
της μὲν ἔφη εἶναι ὑμέτερος, πταίσματι δὲ ἐξ ἀγνοίας pro mea virili opem laturum esse promisissen, et
ἐμπεπτωκένα: κρείττονι, ὡς ἐνόμισε, μεταγνώσεως quisnam esset, atque quanta re opus haberet qua
καὶ τὸ μὲν πρώτη [τὸν] ἐξέπληξεν· οὐ γὰρ οἶμαι sivissem, famulum tuum se esse dixit, in bujusοἰκέτην ἔχειν τὸν φιλόχριστον Εύρωνα, εἰδότα τὴν χά modi autem peccatum ex ignoratione incidisse,
ριν τὴν πάντας ελευθερώσασαν. Τὸ δεύτερον δὲ ἡνία. quod omnem, ut existimabat, resipiscentiam supeσεν, ἐπειδὴ τῶν ἁμάρτημα παρὰ τῶν πραξάντων, raret. Ac primo quidem admiratione me affecit.
καὶ δευτερούμενον ἀφιέναι ἀλλήλοις παρὰ Χριστοῦ Neque enim Christi amantemn Ironem, qui cognitam
ἐκελεύσθημεν, καὶ διδάξαντος, καὶ ποιήσαντος οὕτως. et exploratam eam gratiam habeat, quæ omnes in
Διδάξαντος μὲν, «Ἐὰν μὴ ἀφῆτε παραπτώματα τοῖς libertatem vindicavit, famulum ullum habere arbiἀνθρώποις, οὐδὲ ὑμῖν ἀφήσει ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐρα tror. Deinde autem mærorem mihi attulit. Siquiγιος τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν· ο ποιήσαντος δὲ ἐν τῷ τὴν dem peccatumn omue, etiam ab iis qui id admiseπόρνην καὶ τὸν τελώνην Ματθαῖον καὶ Σαμαρείτιδα rint repetitum, alii aliis mutuo remittere a Christo
καὶ Παράλυτον, καὶ αὐτὸν Πέτρον τὸν τοῦ θιάσου jussi sumus. Id enim ille et docuit, et fecit. Do-
[τών] μαθητών κορυφαῖον, οὐ μόνον σωματικών, cuit, inquam, his verbis, Nisi remiseritis pecἀλλὰ καὶ ψυχικῶν [ἀπολῦσαι] ἁμαρτημάτων και να cata hominibus, nec Pater vester qui in cœlis est,
σημάτων. Εἰ οὖν [τὸν] Χριστὸν θέλεις μιμήσασθαι, remitutet vobis peccata vestra ".» Fecit autem,
τὰ μεγάλα συγχώρει τοῖς πταίουσιν ἁμαρτήματα. Τὰ cum meretricem ", et publicanum Matthæum ", et
γὰρ βραχέα καὶ ὡς κοινὰ παρορῶσιν οἱ πλείονες, καὶ Samaritanam ", et paralyticum * alque adeo
παρακλήσει χαρίζονται. Τὰ δὲ μείζονα, μόνοι οἱ ipsum Petrum apostolici sodalitii coriphæum, non
μεγάλην έχοντες πρὸς Θεὸν τὴν συνείδησιν, καὶ με solum corporeis, sed etiam spiritualibus peccatis ac
γάλους μισθούς παρ' αὐτοῦ τῶν λαμπρών πράξεων morbis liberavit. Quocirca si Christum imitari cuπεριμένοντες.
pis, magna iis, qui delinquunt, peccata condona..
Nam exigua, et ut communia plerique dissimulant, et precibus permoventur. At vero majora, ii duntazai remittunt, qui magnam ad Deum conscientiam habent, ac magna ab eo pro præclaris actionibus præmis exspectant.
ΡΗΓ. — ΘΑΛΑ ΕΛΑΙΑ
Καλῶς καὶ νουνεχώς προσέχεις τῇ ἀναγνώσει τῆς
es Matth. v, 15. & Luc. vi, 37.
CXLIH. THALELEO.
Præclare ac prudenter facis, qui, inutilis illius et.
» Joan. Iv, 5 seqq. 88 Matth. 1x, 2..
es Matth. 15, 9.
lnscribitur hæc epistola b codd. Vatic. 649,
Alt. et Sfortiano, non Είρωνι, sed "Ήρων, Heroni,
unde et nomen illud in contextu corrige. Vers. 5
post μεταδιδόναι cod. Sfort. addit καί. Vers. 7 dele
πρή (του) et loco eorum pone πρινή, sic enim fadant corkl. Vat. 649 et Alt. Vers. 12 pro τὸ μὲν
πρώτῳ (τον) lege cum cod. Vat. 649, τῷ μὲν πρώτῳ,
vel cum Sfort. τὸ μὲν πρῶτον. Vers. 14 et 15 pro
τὸ δεύτερον, codd. Vat. 649 et Sfort. legunt τῷ δεν
τέρῳ. Μox ante ἡνίασεν. Cold. Alt. addit οὐκ.
Posset.
Inscriptio epistole in cod. Vatic. 649 cm 62μελέῳ. Vers. 4 col. προσδεξάμενος in praesens trausfert, scribit cuium προσδεχόμενος. Vers. 7 ambo
col. 279–280page 51 of 750
PG 78:279& θείας παιδεύσεως, τῆς ἀνωφελοῖς ἐκείνης καὶ ἁλμυρᾶς ἀναγνώσεως τὸν ναυτιασμὸν ἀποκλεισάμενος καὶ τὰς τοῦ Χριστοῦ ἐντολὰς θεοφιλῶς προσδεξάμενος. Μὴ δότε τοίνυν τὸ ἅγιον τοῖς κυσί, τοῖς πολλάκις τὸν θεῖον λόγον δεξαμένοις Ιουδαίοις, καὶ πάλιν ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον ἐπιστρέφουσιν, ἢ τοῖς ἐξ αἱρέσεων. ἐπὶ τὸν ἀληθῆ λόγον βαδίζουσιν, καὶ παλινοστούσε πρὸς τὴν προτέραν κακόνοιαν. Τοὺς δὲ μαργαρίτας μὴ βάλλειν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων ἐκελεύσθημεν, τῶν. πάθεσι συμφυρομένων, καὶ χοιρώδη βίον μετερχομένων, μή ποτε καταπατήσωσιν αὐτοὺς ἐν τοῖς που νηροῖς αὐτῶν ἐπιτηδεύμασι, βλασφημοῦντες τὸ θεῖον ὄνομα, καὶ στραφέντες ῥήξωσιν ὑμᾶς. Ἡ γὰρ πρὸς τοὺς τοιούτους τῶν μυστηρίων μετάδοσις, ῥῆξίς ἐστιν. ἀνέγερτος τοῖς καταφρονητικώς μεταδιδοῦσιν. ΡΜΔ'. ΑΘΑΝΑΣΙΟ. Τί τὴν στενὴν ἑλόμενος, καὶ [τὰς] συνθήκας. ὑπὲρ αὐτῆς Θεῷ παρασχόμενος, τὴν πλατείαν ἀδεύεις ὁδὸν, τὴν εἰς θάνατον φέρουσαν; Η γὰρ ἐνταῦθα ἀφείδεια, τὴν ἐκεῖθεν φέρει τιμωρίαν. Ἡ δὲ παρ οῦσα κάκωσις, καὶ τῶν ὀρέξεων στένωσις, τὴν μέλη λουσαν τῶν ἀγαθῶν ἑτοιμάζει ἀπόλαυσιν. ΜΑΡΩΝΙ. Οτι φρικτὸν ἱερωσύνη. Εἰ καὶ τὴν ἱερωσύνην περιδρομῇ καὶ χρημάτων ήρπασας ὁλκῇ, λαθών τοὺς ἀνθρώπους ὡς ἀβλεπτοῦντας πρὸς τὴν ἀλήθειαν· ἀλλὰ μὴ καὶ τὴν μέλλουσαν οὕτω νομίσῃς λανθάνειν ἀνταπόδοσιν. Οὔτε γὰρ θαυ ματουργία εἰς ὄνομα Χριστοῦ γινομένη παρά τινων, οὔτε δαιμόνων ἐπιτίμησις, οὔτε δυνάμεων ενέργεια πολλῶν, ἐξελέσθαι τῆς φοβερᾶς φλογὸς τοὺς ὑπευ θύνους αὐτῆς δυνήσεται. Εἰ δὲ φαίη τις, Τί οὖν συνεχώρει ὁ Θεὸς τοῖς ἀναξίοις τὰ θαύματα, φαίην ἐγώ· Οτι διὰ τὴν δόξαν οἰκείου ὀνόματος ἐπλήρου τὰς θεοσημείας ὁ Κύριος, καὶ τῶν δαιμόνων κωλύων ἐπιβουλὰς, καὶ ὁδὸν τῷ Εὐαγγελίῳ ὁμαλίζων ἀπρό σκοπον· ἀπερ ἀμφότερα κατάκρισιν οἴσει τοῖς ἀγνώ μοσι μείζονα, ὅτι τοσαύτης παρὰ Θεοῦ τυχόντες δυνάμεως, τὸν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν ἑκουσίως ἠγνόησαν, τοὺς μὲν δαίμονας καὶ τὰ πάθη ἐπικλήσει Χριστοῦ θεραπεύοντες αχάριστοι δὲ ὑπ' αὐτῶν ἐλεγχόμενοι. Οἱ γὰρ πονηροὶ καὶ παγχάλεποι δαίμονες εὐπειθέστεροι τούτων γεγόνασι, καὶ δειλιάσαντες τοῦ Κυρίου τὸ ὄνομα, καὶ σὺν τάχει πολλῷ δραπετ τεύσαντες. Οθεν αὐτοῖς ἄφυκτος ἠπείληται κόλασις, «Αποχωρεῖτε ἀπ' ἐμοῦ, οὐκ οἶδα ὑμᾶς, ο οἱ ἐργάται τῆς ἀνομίας ἀκούουσιν. 649 Επιστρέφουσιν ὑποστρέφουσιν ἀνέγερτος ἀνήγερτος. οι Τί τὴν στενήν εἱλάμενος, καὶ συνθήκας ὑπὲρ αὐτῆς, θεραπεύοντες φυγαδεύσαντες.
S. ISIDOUI PELUSIOTÆ
amara lectionis, exclusa nausea, divina doctrina & θείας παιδεύσεως, τῆς ἀνωφελοῖς ἐκείνης καὶ ἀλμυ
lectioni operam des, 45. Christique mandata pio
ac Dei amore prædito animo susceperis. «Nolite
igitur dare sanctum canibus** › hoc est Judæis,
qui divinum sermonem persaepe acceperunt, ac
rursum ad vomitum suum revertuntur 87: aut hæreticis, ad veram doctrinam se conferentibus, ac
rursum ad priorem sententiæ perversitatem redeuntibus. Margaritas item ne ante porcos projicismus, divino interdicto prohibemur ", hoc est
ante eos, qui in vitiosis affectionibus volutantur,
ac porcinum vitæ genus sequuntur "; ne forte
conculcent eas pedibus, nimirum in sceleratis suis
studiis divino nomini contumeliam inferentes: et
ρᾶς ἀναγνώσεως τὸν ναυτιασμὸν ἀποκλεισάμενος
καὶ τὰς τοῦ Χριστοῦ ἐντολὰς θεοφιλῶς προσδεξάμενος. Μὴ δότε τοίνυν τὸ ἅγιον τοῖς κυσί, τοῖς πολλάκις
τὸν θεῖον λόγον δεξαμένοις Ιουδαίοις, καὶ πάλιν ἐπὶ
τὸν ἴδιον ἔμετον ἐπιστρέφουσιν, ἢ τοῖς ἐξ αἱρέσεων.
ἐπὶ τὸν ἀληθῆ λόγον βαδίζουσιν, καὶ παλινοστούσε
πρὸς τὴν προτέραν κακόνοιαν. Τοὺς δὲ μαργαρίτας:
μὴ βάλλειν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων ἐκελεύσθημεν, τῶν.
πάθεσι συμφυρομένων, καὶ χοιρώδη βίον μετερχο
μένων, μή ποτε καταπατήσωσιν αὐτοὺς ἐν τοῖς που
νηροῖς αὐτῶν ἐπιτηδεύμασι, βλασφημοῦντες τὸ θεῖον
ὄνομα, καὶ στραφέντες ῥήξωσιν ὑμᾶς. Ἡ γὰρ πρὸς
τοὺς τοιούτους τῶν μυστηρίων μετάδοσις, ῥῆξίς ἐστιν.
ἀνέγερτος τοῖς καταφρονητικώς μεταδιδοῦσιν.
conversi disrumpant vos. Siquidem divinorum
mysteriorum cum hujusmodi hominibus communicatio, iis, qui per contemptum ea impertjunt,
ejusmodi diruptio est, ex qua emergere nequeant.
CXLIV. ATHANASIO.
Quid tu, cum aretam viam tibi tenendam proposueris ac de ea re pacta cum Deo inieris, lata via,
quæ ad mortem ducit ", incedis? Nam præsens
indulgentia futuram pœnain accersit. Contra præsens afflictio, et cupiditatum compressio futurorum
bonorum fructum atque oblectamentum parat”.
MARONI.
Venerandum esse sacerdotium.
ΡΜΔ'.
ΑΘΑΝΑΣΙΟ.
Τί τὴν στενὴν ἑλόμενος, καὶ [τὰς] συνθήκας.
ὑπὲρ αὐτῆς Θεῷ παρασχόμενος, τὴν πλατείαν ἀδεύεις
ὁδὸν, τὴν εἰς θάνατον φέρουσαν; Η γὰρ ἐνταῦθα
ἀφείδεια, τὴν ἐκεῖθεν φέρει τιμωρίαν. Ἡ δὲ παροῦσα κάκωσις, καὶ τῶν ὀρέξεων στένωσις, τὴν μέλη
λουσαν τῶν ἀγαθῶν ἑτοιμάζει ἀπόλαυσιν.
PME'. ΜΑΡΩΝΙ.
Οτι φρικτὸν ἱερωσύνη.
Etsi concursatione ac pecuniarum mole sacerdotium rapuisti, homines, utpote ad veritatem cacutientes, fallens: at non item est quod putes te futuram retributionem latere posse. Nam nec miraculum in Christi nomine a quibusdam editum, nec
demonum objurgatio, nec virtutum multarum ope
ratio, ex horrenda flamma eos, qui huic obnoxij
erunt, extrahere poterit. Quod si quis dicat: Cur
ergo Deus edendorum miraculorum potestatem indignis hominibus faciebat *? responderim ego:
Quoniam Dominus ad conciliandan nomini suo
gloriam divina signa perpetrabat, tum ut dæmonum
insidias prohiberet, tum ut planam et inoffensam
Evangelio viam muniret: quorum utrumque graviorem ingratis hominibus pœnam afferet, quod videlicet tantam a Deo potentiam consecuti, bonorum
datorem sponte sua ignorarunt: dæmones nimirum
ejicientes, ac morbos invocato Christi nomine profligantes, ingratitudinis autem ab ipsis convicti.
Siquidem improbi ac savissimi dæmones obsequcnLiores quain isti se præbuerunt, ut qui Domini nomen pertimuerint, ac quam celerrime in fugam se
dederint. Quamobrem ipsis inevitabile supplicium
denuntiatum. est, illud nempe a Christo audientibus, • Discedite a me, operarii iniquitatis, nescio
Εἰ καὶ τὴν ἱερωσύνην περιδρομῇ καὶ χρημάτων
ήρπασας ὁλκῇ, λαθών τοὺς ἀνθρώπους ὡς ἀβλεπτουν
τὰς πρὸς τὴν ἀλήθειαν· ἀλλὰ μὴ καὶ τὴν μέλλουσαν
οὕτω νομίσῃς λανθάνειν ἀνταπόδοσιν. Οὔτε γὰρ θαυματουργία εἰς ὄνομα Χριστοῦ γινομένη παρά τινων,
οὔτε δαιμόνων ἐπιτίμησις, οὔτε δυνάμεων ενέργεια
πολλῶν, ἐξελέσθαι τῆς φοβερᾶς φλογὸς τοὺς ὑπευ
θύνους αὐτῆς δυνήσεται. Εἰ δὲ φαίη τις, Τί οὖν
συνεχώρει ὁ Θεὸς τοῖς ἀναξίοις τὰ θαύματα, φαίην
ἐγώ· Οτι διὰ τὴν δόξαν οἰκείου ὀνόματος ἐπλήρου
τὰς θεοσημείας ὁ Κύριος, καὶ τῶν δαιμόνων κωλύων
ἐπιβουλὰς, καὶ ὁδὸν τῷ Εὐαγγελίῳ ὁμαλίζων ἀπρό
σκοπον· ἀπερ ἀμφότερα κατάκρισιν οἴσει τοῖς ἀγνώ
μοσι μείζονα, ὅτι τοσαύτης παρὰ Θεοῦ τυχόντες
δυνάμεως, τὸν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν ἑκουσίως ἡγνόη
σαν, τοὺς μὲν δαίμονας καὶ τὰ πάθη ἐπικλήσει
Χριστοῦ θεραπεύοντες αχάριστοι δὲ ὑπ' αὐτῶν
ἐλεγχόμενοι. Οἱ γὰρ πονηροὶ καὶ παγχάλεποι δαίμο
νες εὐπειθέστεροι τούτων γεγόνασι, καὶ δειλιάσαντες
τοῦ Κυρίου τὸ ὄνομα, καὶ σὺν τάχει πολλῷ δραπετ
τεύσαντες. Οθεν αὐτοῖς ἄφυκτος ἠπείληται κόλασις,
«Αποχωρεῖτε ἀπ' ἐμοῦ, οὐκ οἶδα ὑμᾶς, ο οἱ ἐργάται
τῆς ἀνομίας ἀκούουσιν.
* Matth. vii, 6. 87 || Petr. 11, 22.
23. es Act. xix, 4. Matth. vi, 22.
❤ Matth. 11, 6.
ss ibid. 23.
89 ]] Petr. 11, 22. * Matth. VII,.
codd. Vat. 649 et Alt. Επιστρέφουσιν in ὑποστρέ
φουσιν commutant, uti et vers. penult. ἀνέγερτος in
ἀνήγερτος. PoSSIN,
Large correctius codd. Val. 649 et Alt. hu13.
οι Luc. XVI,
Jus epistola principint sic exhibent: Τί τὴν στενήν
εἱλάμενος, καὶ συνθήκας ὑπὲρ αὐτῆς, etc. Possn.
Pro θεραπεύοντες multo melius codd. Vat
649 et Alt. habent φυγαδεύσαντες. Possis.
col. 281–282page 52 of 750
PG 78:281ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Διὰ τί τὸ δῶρον προσενεγκεῖν ὁ λεπρὸς ἐκε λεύετο όπερ ό νόμος προσέταξεν. Καλῶς ἐρευνᾶς τὰς Γραφὰς ὁ τῶν τιμίων ἔμπου ρος μαργαριτών. Καὶ συντόμως ἐρῶ [τοῦτο] 8 ζητεῖς. Τούτου χάριν τὸ δῶρον προσενεγκεῖν ὁ λε πρὸς ἐκελεύετο, ὅπερ ὁ νόμος προσέταξεν, ἵνα δειχθῇ τῶν δύο Διαθηκῶν ἡ ὁμόνοια· καὶ ὅτι ἡ νῦν τὴν ἴασιν ἐργασάμενος, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ τὸν νόμον ἐνθέμενος. ΡΖ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ Ἀβραάμ, καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ. Παραζηλῶν ὁ Κύριος τὸν ἀχάριστον δῆμον τῶν Ἰουδαίων τῷ εὐαγγελικῷ κηρύγματι ἀντιλέγοντα, πολλοὺς ἐλεύσεσθαί φησιν ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν, καὶ μετὰ ᾿Αβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ τῶν προπατόρων αὐτῶν ἐν τῇ τῶν οὐρανῶν βασιλείᾳ ἀνακλιθήσεσθαι, ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τοῦ νόμου τοὺς τῆς χάριτος λίθους οἰκοδομῶν, καὶ τοῖς πατριάρχαις συνο τάτσων τὸν θεῖον λαόν· καὶ δεικνὺς τὴν τοῦ νόμου πρὸς τὸ Εὐαγγέλιον συνάφειαν, καὶ τοὺς ἐν ἀμφοτέραις εὐδοκιμήσαντας τευξομένους· ἀναρρήσεως, τοὺς δὲ οιήσει γένους ἐναβρυνομένους, καὶ ἀρετῆς μὲν χηρεύοντας, υἱοὺς δὲ ὑπάρχειν τῆς βασ σιλείας κομπάζοντας εἰς ἀτελεύτητον τιμωρίαν όλι αθησομένους. ΡΜΗ'. ΚΟΝΩΝΙ ΑΡΧΟΝΤΙ. Ποταπὸν χρὴ εἶναι τὸν ἐπίσκοπον. Δὲ ἀρχαὶ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἐθνῶν, καὶ τῶν θρόνων τὰ ὑψηλὰ, καὶ τῶν βημάτων αἱ αὐ στηρίαι, εἰ γνώμαις φιλαγάθοις συζεύγνυνται, όντως ἀρχαὶ τυγχάνουσι, τὴν ἄνω τάξιν μιμούμεναι· ἂν δὲ πονηροῖς προθέσεσι περιπέσωσι, τυραννίδες μᾶλλον ὑπάρχουσιν, ἀκέντων ἄρχουσαι, καὶ ἀντὶ πειθοῦς Έριδας καὶ στάσεις τεκταίνουσαι. Τί τοίνυν τὰ πρῶτα καταλιπών, τοῖς δευτέροις συγκακουχεῖς; Οὐ γὰρ κακίζεις τοὺς ὑπηκόους, ἀλλὰ σαυτὸν πρὸ ἐκείνων ἀμύνη. Ἡ γὰρ τῶν δήμων προπέτεια, τῷ μὲν ἄρ χοντι προσρηγνυμένη, πολλή τίς ἐστι καὶ δυσ έντος, εἰς δὲ πλῆθος μεριζομένη, βραχεῖα καὶ δυσ σεύρετος γίνεται. ΡΜΘ. ΤΡΙΒΟΥΝΙΑΝΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Ότι λίαν ἐπικίνδυνον ἡ ἐπισκοπὴ, καὶ οὐ μόνον ὁ ταύτῃ ἐπιπηδῶν ἐπίσκοπος, ἀλλὰ καὶ οἱ ψηφιζόμενοι ἀνάξιον, ἀπαραιτήτοις εἰσὶν ἐπιτιμίοις ὑπεύθυνοι. Ἐπίσκοπος ἐξ αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος τὴν οἰκείαν ν, τοῦτο, αὐτός ἐστι καὶ τὸν νόμον ὁ θέμενος. συντάσσων τὸν θεῖον λαόν, συνάπτων τον νέον λαόν τῆς. ολισθησο μένους, ὠθησομέ νους. Ταγμάτων πραγμάτων, τὰ ὑψηλά τα ύψη.
EPISTOLARUM.LIB. I.
PMG. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Διὰ τί τὸ δῶρον προσενεγκεῖν ὁ λεπρὸς ἐκε
λεύετο όπερ ό νόμος προσέταξεν.
Καλῶς ἐρευνᾶς τὰς Γραφὰς ὁ τῶν τιμίων ἔμπου
ρος μαργαριτών. Καὶ συντόμως ἐρῶ [τοῦτο] 8
ζητεῖς. Τούτου χάριν τὸ δῶρον προσενεγκεῖν ὁ λε
πρὸς ἐκελεύετο, ὅπερ ὁ νόμος προσέταξεν, ἵνα
δειχθῇ τῶν δύο Διαθηκῶν ἡ ὁμόνοια· καὶ ὅτι ἡ νῦν
τὴν ἴασιν ἐργασάμενος, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ τὸν νόμον
ἐνθέμενος.
ΡΖ.
Περὶ Ἀβραάμ, καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ.
Παραζηλῶν ὁ Κύριος τὸν ἀχάριστον δῆμον τῶν
Ἰουδαίων τῷ εὐαγγελικῷ κηρύγματι ἀντιλέγοντα,
πολλοὺς ἐλεύσεσθαί φησιν ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν,
καὶ μετὰ ᾿Αβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ τῶν προπατόρων αὐτῶν ἐν τῇ τῶν οὐρανῶν βασιλείᾳ ἀνακλιθήσεσθαι, ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τοῦ νόμου τοὺς τῆς
χάριτος λίθους οἰκοδομῶν, καὶ τοῖς πατριάρχαις συνο
τάτσων τὸν θεῖον λαόν· καὶ δεικνὺς τὴν τοῦ
νόμου πρὸς τὸ Εὐαγγέλιον συνάφειαν, καὶ τοὺς ἐν
ἀμφοτέραις εὐδοκιμήσαντας τευξομένους· ἀναρρήσεως, τοὺς δὲ οιήσει γένους ἐναβρυνομένους, καὶ
ἀρετῆς μὲν χηρεύοντας, υἱοὺς δὲ ὑπάρχειν τῆς βασ
σιλείας κομπάζοντας εἰς ἀτελεύτητον τιμωρίαν όλιαθησομένους.
ΡΜΗ'. ΚΟΝΩΝΙ ΑΡΧΟΝΤΙ.
Ποταπὸν χρὴ εἶναι τὸν ἐπίσκοπον.
àvapphΔὲ ἀρχαὶ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἐθνῶν,
καὶ τῶν θρόνων τὰ ὑψηλὰ, καὶ τῶν βημάτων αἱ αὐστηρίαι, εἰ γνώμαις φιλαγάθοις συζεύγνυνται, όντως
ἀρχαὶ τυγχάνουσι, τὴν ἄνω τάξιν μιμούμεναι· ἂν δὲ
πονηροῖς προθέσεσι περιπέσωσι, τυραννίδες μᾶλλον
ὑπάρχουσιν, ἀκέντων ἄρχουσαι, καὶ ἀντὶ πειθοῦς
Έριδας καὶ στάσεις τεκταίνουσαι. Τί τοίνυν τὰ πρῶτα
καταλιπών, τοῖς δευτέροις συγκακουχεῖς; Οὐ γὰρ
κακίζεις τοὺς ὑπηκόους, ἀλλὰ σαυτὸν πρὸ ἐκείνων
ἀμύνη. Ἡ γὰρ τῶν δήμων προπέτεια, τῷ μὲν ἄρχοντι προσρηγνυμένη, πολλή τίς ἐστι καὶ δυσέντος, εἰς δὲ πλῆθος μεριζομένη, βραχεῖα καὶ δυσ
σεύρετος γίνεται.
ΡΜΘ. ΤΡΙΒΟΥΝΙΑΝΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Ότι λίαν ἐπικίνδυνον ἡ ἐπισκοπὴ, καὶ οὐ μόνον
ὁ ταύτῃ ἐπιπηδῶν ἐπίσκοπος, ἀλλὰ καὶ οἱ ψη
φιζόμενοι ἀνάξιον, ἀπαραιτήτοις εἰσὶν ἐπιτι
μίοις ὑπεύθυνοι.
Ἐπίσκοπος ἐξ αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος τὴν οἰκείαν
EPIST. CXLIX.
CXLVI.· TIMOTHEO LECTORI.
46 Cur leprosus munus offerre jubebatur quod lex
præcepit.
Scripturas pulchre scrutaris ", o eximiarum
margaritarum mercator ". Ac paucis quod quæris,
expediam. Eam ob causam leprosus munus lege
indictum offerre jubebatur ", ut utriusque Testamenti concordia demonstraretur: quodque is, qui
punc morbum depulit, idem ipse est, qui legem
quoque imposuil.
EIDEM.
De Abraham, Isaac et Jacob.
Dominus ingratum Judæorum populum, atque
evangelicæ prædicationi repugnantem, velut zelotypiæ cestro concitans, multos ab oriente et occidente venturos esse ait, atque cum Abraham,
Isaac et Jacob, generis ipsorum principibus, in
cœlorum regno recubituros esse", legis videlicet
fundamento gratiæ lapides superstruens, divinumque populum cum patriarchis aggregans, legisque
cum Evangelio conjunctionem ostendens; eosque
qui in utroque preclare atque ex virtute se gessissent, laudem ac prædicationem consecuturos esse;
eos autem, qui generis opinione ac fastu gloriantur, et cum virtute careant, filios tamen regni se
jactant, in sempiternum cruciatum prolapsuros
esse.
CXLVIII. CONONI PRESIDI.
Qualem esse oportet episcopum.
Rerum ac gentium principatus, et thronorum
fastigia, et tribunalium severitates, si probis anim
mis conjungantur, vere principatus sunt, coelestem
ordinem imitantes. Sin autem in improbas voluntates incidant, tyrannides potius exsistunt, invitis
imperantes, atque illecebræ ac suadelæ loco contentiones et seditiones machinantes. Quid igitur
tu prioribus relictis una cum posterioribus vexaris?
Neque enim eos, quibus præes, inalo allicis, ves
rum teipsum ante eos ulcisceris. Siquidem subditorum temeritas ac petulantia cum præsidi alliditur,
vehemens est, atque ejusmodi quæ vix freno coerceri possit; in vulgus autem divisa, exigua et inventu difficilis exsistit.
CXLIX.· TRIBONIANO EPISCOPO.
Episcopatum rem periculosam esse, neque solum
eum qui ipsum occupal, sed eos eliam qui indignum suis suffragiis eligunt, inevitabilibus suppliciis esse obnoxios.
* 2000. ν, 39. * Matth. xHI, 45. * Matth. viii, 4.
Episcopus, ex ipso nomine, quid ipsius muneris
or ibid. 11.
Dele τοῦτο, omissum ab Alt. Ultima verba
epistola sic emendatius in codd. Vat. 649 et All.
exstant, αὐτός ἐστι καὶ τὸν νόμον ὁ θέμενος. PossIN.
Quod exstat in editione, συντάσσων τὸν
θεῖον λαόν, melius efertur a codd. Vat. 649 et All.
la bunc modum, συνάπτων τον νέον λαόν Mos loco
asterisci iidemn ponunt τῆς. Vers. ult. pro ολισθησο
μένους, commodius ambo codd. habent ὠθησομένους. POSSIN.
Duo codd. Vat. 649 et Alt. Ταγμάτων legunt,
ubi vulgatus minus commole, πραγμάτων, uti in
vers. 2 pro τὰ ὑψηλά elegantius scribunt τα ύψη.
col. 283–284page 53 of 750
PG 78:283ὀφείλει οἰκονομίαν ἐπίστασθαι. Ἐπισκοπεῖν αὐτὸν χρὴ τὰς ἐφόδους τῶν θηρῶν τῶν ἀοράτων καὶ τῶν ἀφανῶν, τὰς τῆς Ἐκκλησίας ῥαθυμίας, τὰς τῶν μου ναχῶν ὀλιγωρίας, τὰς τῶν ἀδίκων ἐπηρείας, τὰς τῶν χηρῶν δυσπραγίας, τὰς τῶν ὀρφανῶν ἀπορίας, τὰς τοῦ θυσιαστηρίου ὑπονοίας, τὰς τῶν διακονούν των καχεξίας, τὰς τῶν νέων κακοπραγίας, τὰς τῶν παλαιῶν κακοβουλίας, καὶ ὅλον εἶναι ὀφθαλμὸν πάντα ὁρῶντα, καὶ μηδὲν παρορῶντα, ὧν εἴ τι αμεληθείη, οὐκ αὐτὸς μόνος παιδεύεται, ἀλλὰ καὶ πᾶσα πολλάκις σὺν ἐκείνῳ ἡ Ἐκκλησία. Ὁ μὲν ἐφ᾽ οἷς τοιοῦτος ῶν Θεῷ ἱερατεύειν ἠνέσχετο, καὶ πράγμα τοσοῦτο ἡ ἄκων ἐδέξατο, ἢ μανεὶς ἐξωνήσατο· οἱ δὲ, ὅτι τοιούτῳ ἱερωσύνην ἀναξίως ἐπέδωκαν. ΡΝ. ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΠΗΛΟΥΣΙΟΥ Περὶ ξενοδοχίας. Ὥσπερ ἐκ τῶν λόγων αἱ τῆς καρδίας κινήσεις γνωρίζονται, οὕτως ἐκ τοῦ προεστῶτος ἡ τὰ οἴκου δηλούται κατάστασις. Ἐπεὶ οὖν τινες ἐντυχόντες μοι ἀπήγγειλαν μέσης καὶ αἰθρίας ἡμέρας καύσωνι καὶ δίψῃ κρατούμενοι, ὑπὸ τὴν προσκήνιον καταπο φευγέναι σκιάν, [καὶ] κυνὶ μᾶλλον ἢ λύκῳ μισανθρώπῳ ἐμπεπτωκέναι, τῷ παρ' ὑμῶν τὴν φιλοξενίαν πεπιστευμένῳ, ἐς αὐτοὺς ήλαυνε παίων συντόνως. Εἰ δὲ λαθόντες τινὲς ἐξένισαν ἀγγέλους, ὑμεῖς οὐ λαθόντες, ἀλλὰ γινώσκοντες διώκετε ἀγγέλους. ΡΝΔ'. - ΕΥΣΕΒΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Οτι μεγάλης δεῖται ψυχῆς ἡ ἐπισκοπὴ, καὶ μυ ρίων γέμει τὸ πρᾶγμα κινδύνων. Ὁ τοῦ Θεοῦ ἱερεὺς, ἐπειδὴ ἐγγίζει Θεῷ, κατὰ τὰ πολυόμματα ζωα ὅλος εἶναι ὀφθαλμὸς ὀφείλει, κατ' ἐκεῖνα μηδὲν ἀγνοῶν, ἀλλὰ πάντα ὁρῶν. Ἐπεὶ οὖν ἀγνοεῖς, μάνθανε προσηνῶς, [καὶ] μή προς πηλάκιζε τὴν πολύφωτον ἱερωσύνην, ἣν ἐνυβρίζεις, καὶ ῥαθυμία καὶ ἐμπορίᾳ πάντας προπεπωκώς. ΡΝΒ. — ΣΥΜΜΑΧΟ Περὶ τοῦ ἁγίου Ιωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. Ἐρωτᾷς τὴν περὶ τὸν θεσπέσιον Ιωάννην τραγω ἂν δὲ εἰ δέ. ἀκόντων ἄρχουσαι, τεκταίνουσαι, οι τεκταίνουσι. για συγκακουχείς, συγχα καυχῇ. ήχων ἄχων ἐπέδωκαν ἐπε έδωχεν, ἀπέδωκαν. Μοναστηρίῳ πρὸ τοῦ Πηλουσίου, τα, τοῦ οἴκου ὑμῶν εἰ οὖν, πάντα πάντας. Συμμάχω
S. JSIDORI PELUSIOTÆ
atque olei sit, perspectum habere debet. Eum ὀφείλει οἰκονομίαν ἐπίστασθαι. Ἐπισκοπεῖν αὐτὸν
enim invisibilium et occultarum 47 ferarum inpetuis, Ecclesiae ignavias, monachorum negligentias,
iniquorum hominum improbitates, viduarum calamitates, pupillorum egestates, altaris suspiciones,
diaconorum morbos, juvenum flagitia, senum mala
consilia speculari oportet, atque omni ex parte
oculum esse, omnia prospicicatem, nec quidquâın
negligentem. Quorum si quid per incuriam prætermittatur, non ipse solus plectitur, sed etiam cum
eo universa persæpe Ecclesia: ipse nimirum, quod,
cum hujusmodi moribus esset, divini sacerdotis
munus obire minime dubitavit, tantumque negotium aut sponte suscepit, aut furore atque amentia
percitus emit; hæc autem, quod hujusmodi viro
sacerdotium indigne mandavit.
- PELUSIENSI MONASTERIO.
De hospi¡um susceptione.
Quemadmodum pectoris motus ex verbis cognoscuntur, eodem modo quisnam demus status sit,
ex antistite constat. Cur loc dicam, audite. Quidam ad me adeuntes, hoc mihi narraront, ye hora
meridiana æstu ac siti correptos að vestibuli domus
vestre umbram confugisse, atque in canem potius
ac crudelem lepum quam in leminem fucidisse,
hoc est in eum eni hospitalitatis munus a vobis
commissum est, ut qui eos vehementer cædendo
abegerit. Ita, cum inscientes quidam bospitio angelos acceperint ", vos, non incognitos, sed cognitos angelos expellitis.
CLI. EUSEBIO EPISCOPO.
Magnum animum desiderare episcopatum,
infinitis periculis plenum esse.
necnon
Dei sacerdos, quoniam ad Deum appropinquat,
animaliuın illorum” multis oculis præditorum in
morem, omni ex parte oculatus esse debet, eorum
instər nihil nesciens. Quoniam igitur inscitia laboras, leniter disce, nec clarissimum sacerdotium
infama: quod contumelia amicis, ut qui inertia et
nundinatione omnes prodideris.
CLII. SYMMACHO.
De sancto Joanne Chrysostomo.
Petis a me ut divini viri Joannis tragœdiam tibi
Hebr. XIH,
5 seq. * Ezech. 1, 2.
χρὴ τὰς ἐφόδους τῶν θηρῶν τῶν ἀοράτων καὶ τῶν
ἀφανῶν, τὰς τῆς Ἐκκλησίας ῥαθυμίας, τὰς τῶν μου
ναχῶν ὀλιγωρίας, τὰς τῶν ἀδίκων ἐπηρείας, τὰς
τῶν χηρῶν δυσπραγίας, τὰς τῶν ὀρφανῶν ἀπορίας,
τὰς τοῦ θυσιαστηρίου ὑπονοίας, τὰς τῶν διακονούν
των καχεξίας, τὰς τῶν νέων κακοπραγίας, τὰς τῶν
παλαιῶν κακοβουλίας, καὶ ὅλον εἶναι ὀφθαλμὸν πάντα
ὁρῶντα, καὶ μηδὲν παρορῶντα, ὧν εἴ τι αμεληθείη,
οὐκ αὐτὸς μόνος παιδεύεται, ἀλλὰ καὶ πᾶσα πολλά
κις σὺν ἐκείνῳ ἡ Ἐκκλησία. Ὁ μὲν ἐφ᾽ οἷς τοιοῦτος
ῶν Θεῷ ἱερατεύειν ἠνέσχετο, καὶ πράγμα τοσοῦτο ἡ
ἄκων ἐδέξατο, ἢ μανεὶς ἐξωνήσατο· οἱ δὲ, ὅτι
τοιούτῳ ἱερωσύνην ἀναξίως ἐπέδωκαν.
ΡΝ.
ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΠΗΛΟΥΣΙΟΥ
Περὶ ξενοδοχίας.
Ὥσπερ ἐκ τῶν λόγων αἱ τῆς καρδίας κινήσεις
γνωρίζονται, οὕτως ἐκ τοῦ προεστῶτος ἡ τὰ οἴκου
δηλούται κατάστασις. Ἐπεὶ οὖν τινες ἐντυχόντες
μοι ἀπήγγειλαν μέσης καὶ αἰθρίας ἡμέρας καύσωνι
καὶ δίψῃ κρατούμενοι, ὑπὸ τὴν προσκήνιον καταπο
φευγέναι σκιάν, [καὶ] κυνὶ μᾶλλον ἢ λύκῳ μισαν
θρώπῳ ἐμπεπτωκέναι, τῷ παρ' ὑμῶν τὴν φιλοξενίαν
πεπιστευμένῳ, ἐς αὐτοὺς ήλαυνε παίων συντόνως.
Εἰ δὲ λαθόντες τινὲς ἐξένισαν ἀγγέλους, ὑμεῖς οὐ
λαθόντες, ἀλλὰ γινώσκοντες διώκετε ἀγγέλους.
ΡΝΔ'. - ΕΥΣΕΒΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Οτι μεγάλης δεῖται ψυχῆς ἡ ἐπισκοπὴ, καὶ μυ
ρίων γέμει τὸ πρᾶγμα κινδύνων.
Ὁ τοῦ Θεοῦ ἱερεὺς, ἐπειδὴ ἐγγίζει Θεῷ, κατὰ τὰ
πολυόμματα ζωα ὅλος εἶναι ὀφθαλμὸς ὀφείλει, κατ'
ἐκεῖνα μηδὲν ἀγνοῶν, ἀλλὰ πάντα ὁρῶν. Ἐπεὶ
οὖν ἀγνοεῖς, μάνθανε προσηνῶς, [καὶ] μή προς
πηλάκιζε τὴν πολύφωτον ἱερωσύνην, ἣν ἐνυβρίζεις,
καὶ ῥαθυμία καὶ ἐμπορίᾳ πάντας προπεπωκώς.
ΡΝΒ. — ΣΥΜΜΑΧΟ
Περὶ τοῦ ἁγίου Ιωάννου τοῦ Χρυσοστόμου.
Ἐρωτᾷς τὴν περὶ τὸν θεσπέσιον Ιωάννην τραγω
Vers. 5 pro ἂν δὲ cod. Vatic. 649 habet εἰ δέ. In
vodem uti et pariter in Altaemsi, non comparent
cluo illa vocabula versus sexi, ἀκόντων ἄρχουσαι,
quæ magna suspicione glossematis intrasi laborant
pud me quidem. Sed verbum quod sequitur vers.
7 non in participio feminino τεκταίνουσαι, οι
vulgato editore, sed ut codd. Vat. 649 et Alt. uno
consensu monstrant in tertia plurali indicativi Decterium, scribendo, τεκταίνουσι. Versu denique 8
για συγκακουχείς, auctoribus iisdem, scribe, συγχα
καυχῇ. Possin.
Rescribi ήχων pro ἄχων duo codd. Vat. 649
et Alt, jubent. In verbo vero epistolæ ultimo uterque ab invicem et ab editione variant; nam cum
editor ἐπέδωκαν ponat, cod. Vatic. 649 scribit, ἐπε
έδωχεν, cixl. vero Alt. ἀπέδωκαν. Possik.
Titulum sic supplent codd. Vat. 649 et All..
Μοναστηρίῳ πρὸ τοῦ Πηλουσίου, Monasterio ante
Pelusium sito. Vers. 2 post † tolle asteriscum et
artic. τα, proque illis repone, τοῦ οἴκου· sic nonstrant codd. Vat. 649 et All. liilein lacunam vers.
5 explent addendo xal xóvɛt. Similiter et lacunam
vers. sexti opportune inserto ὑμῶν conquant. PoSSIN
Codl. Vat. 639 et All., εἰ οὖν, et vers. ult.
πάντα pro πάντας. Possin.
Tres codd., Vat. 649, Alt. et Sartiaugs
conspirant contra editionem in correctione tituli
hujus epistula, quam inscribunt won Συμμάχω sed
col. 285–286page 54 of 750
PG 78:285δίαν. Ἀλλὰ φράσαι ταύτην ἀπορῶ. Νικῷ τὸν νοῦν & ὁ τοῦ πράγματος. Μικρὰ δὲ μάνθανε ἅττα ἡ γείτων Αίγυπτος συνήθως ηνόμησε, Μωσέα παραιτουμένη, τὴν Φαραώ οἰκειουμένη, τους ταπεινούς μαστίζουσα, τοὺς κορουμένους θλίβουσα, πόλεις οἰκοδομούσα, καὶ τοὺς μισθούς ἀποστερούσα, καὶ μέχρι τοῦ νῦν τούτοις εμμελετώσα. Τὸν λιθομανῇ γὰρ καὶ χρυσο λάτριν προβαλλομένη Θεόφιλον, τέσσαρσι συνεργεῖς, ἢ μᾶλλον συναποστάταις οχυρωθέντα, τὸν θεοφιλή καὶ θεολόγον κατεπολέμησεν ἄνθρωπον, τὴν περὶ τὸν ἐμοὶ ὁμώνυμον ἀπέχθειαν καὶ δυσμένειαν, όρο μητήριον τῆς οἰκείας εὑρηκότα σκαιότητος. Αλλο εἶκος Δαβίδ κραταιούται, ἀσθενεῖ δὲ ὁ τοῦ Σαούλ, καθὼς ὁρᾷς, εἰ καὶ τῆς ζάλης ὑπερῆλθεν ὁ ἄνθρωπος τοῦ βίου, καὶ πρὸς τὴν ἄνω γαλήνην μετετέθη. ΕΝΓ. - ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Τί ἐστι τὸ εἰρημένον τοῖς ἀποστόλοις, «Εἰς ὀδόν ἐθνῶν μὴ ἀπέλθητε. Τὸ εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπελθεῖν, μὴ συνελθεῖν αὐ τοῖς εἰς τὸ φρόνημα, ὡσαύτως καὶ εἰς πόλιν Σαμαρειτῶν μὴ εἰσελθεῖν, οὐχὶ τῆς συνοικήσεως ἀπο εχόμενον, ἀλλὰ τῆς δυσσεβείας καὶ πονηρίας μὴ ἐφε απτόμενον. ΡΝΔ'. -ΠΗΛΟΥΣΙΟΤΔΙΣ ΕΙΣ ΤΟ ΚΟΙΝΟΒΙΟΝ Πολλὰς ἐνηχούμενοι περὶ ὑμῶν καταβοήσεις, πολύ λὰς ὑμῖν ἀπαντλοῦμεν καθ' ἡμέραν τὰς παρακλήσεις. ο "Ανδρες Νινευίται ἀναστήσονται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῆς γενεάς ταύτης, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὴν, ο εἶπεν ὁ Κύριος. Ὅτι οἱ μὲν ἀνήκοοι τοῦ νόμου γεγονότες, τὴν τοῦ προφήτου ἀπειλὴν κατεπλάγησαν, καὶ τύ τον καὶ σκιὰν τῆς Δεσποτικῆς ταφῆς ἀκηκοότες, ἔδει σαν πρὸς τὸ τοῦ συμβάντος παράδοξον. Ἡμεῖς δὲ αὐτὸν ιόντες τον προφητευθέντα, καὶ ψηλαφήσαντες, ἀγνώμονες μένομεν πρὸς αὐτὸν, καὶ ἀνένδοτος πρὸς μετάγνωσιν. Μή τοίνυν, ἀδελφοὶ, καὶ ἐθνῶν φανῶμεν ἀπιστότεροι, καὶ ἂν ἐκεῖνοι ἔφυγον όλεθρον Αποσπώμενοι. ΡΝΕ'. - ΘΕΟΦΙΛΟ ΝΑΥΚΛΗΡΟ. Περὶ τοῦ μὴ ὁρκίζειν. Εἰ τῆς ἡμετέρας ὑπάρχεις ἀγέλης, καὶ ὑπὸ τὸν Σίμωνι μοναχῷ. γὰρ; ὦ τὸ τοῦ πράγματος, ἡ μέθη τοῦ πράγματος. 8. μέχρι τοῦ νῦν τούτοις, Ναι, μέχρι νῦν τούτους. 12 ἐμοὶ έμόν. ἀλλ', μια υπερῆλθεν ὑπεξῆλθεν. μετετέθη μετέθετο. ἐστὶν, 649 Πηλουσιώταις ἐν κοίνῳ; καταβοήσει;
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CLV.
δίαν. Ἀλλὰ φράσαι ταύτην ἀπορῶ. Νικῷ τὸν νοῦν & exponam. Αt eam explicare nequeo. Mentem enim
- ὁ τοῦ πράγματος. Μικρὰ δὲ μάνθανε ἅττα ἡ γείτων
Αίγυπτος συνήθως ηνόμησε, Μωσέα παραιτουμένη,
τὴν Φαραώ οἰκειουμένη, τους ταπεινούς μαστίζουσα,
τοὺς κορουμένους θλίβουσα, πόλεις οἰκοδομούσα,
καὶ τοὺς μισθούς ἀποστερούσα, καὶ μέχρι τοῦ νῦν
τούτοις εμμελετώσα. Τὸν λιθομανῇ γὰρ καὶ χρυσολάτριν προβαλλομένη Θεόφιλον, τέσσαρσι συνεργεῖς,
ἢ μᾶλλον συναποστάταις οχυρωθέντα, τὸν θεοφιλή
καὶ θεολόγον κατεπολέμησεν ἄνθρωπον, τὴν περὶ
τὸν ἐμοὶ ὁμώνυμον ἀπέχθειαν καὶ δυσμένειαν, όρο
μητήριον τῆς οἰκείας εὑρηκότα σκαιότητος. Αλλο
εἶκος Δαβίδ κραταιούται, ἀσθενεῖ δὲ ὁ τοῦ Σαούλ,
καθὼς ὁρᾷς, εἰ καὶ τῆς ζάλης ὑπερῆλθεν ὁ ἄνθρωπος
τοῦ βίου, καὶ πρὸς τὴν ἄνω γαλήνην μετετέθη.
res ista superat. Verum pauca quæulam audi. Vicina Ægyptus hoc semper in more habuit, ut inique ac perdite se gereret, Mosem videlicet repudians, et Pharaonem asciscens: humiles ac demissos flagris lacerans, laborantes opprimens, urbes exstruere jubens, et mercedem negans, atque
ad hoc usque tempus in iisdem studiis hærens.
Siquidem insame lapillorum amore flagrantem,
atque aurum pro numine habentem Theophilum,
quatuor sociis, imo coapostatis, septumn ac munitum,
in 48 medium proferens, pius virum ac divinarum rerum doctrina præditum expugnavit, odium
videlicet atque inimicitiam, quam adversus eum,
qui eodem quo ego nomine appellatur, improbitanactus. At Davidis tamen domus invalescit: dotis atque importunitatis suæ, velut propugnaculum
mus autem Saulis, ut cernis, debilitatur: tametsi vir ille superata vitæ tempestate, ad cœlestem tranquillitatem migraverit.
ΕΝΓ. - ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Τί ἐστι τὸ εἰρημένον τοῖς ἀποστόλοις, «Εἰς ὀδόν
ἐθνῶν μὴ ἀπέλθητε.
Τὸ εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπελθεῖν, μὴ συνελθεῖν αὐ
τοῖς εἰς τὸ φρόνημα, ὡσαύτως καὶ εἰς πόλιν
Σαμαρειτῶν μὴ εἰσελθεῖν, οὐχὶ τῆς συνοικήσεως ἀπο
εχόμενον, ἀλλὰ τῆς δυσσεβείας καὶ πονηρίας μὴ ἐφε
απτόμενον.
ΡΝΔ'. -ΠΗΛΟΥΣΙΟΤΔΙΣ ΕΙΣ ΤΟ ΚΟΙΝΟΒΙΟΝ
Πολλὰς ἐνηχούμενοι περὶ ὑμῶν καταβοήσεις, πολύ
λὰς ὑμῖν ἀπαντλοῦμεν καθ' ἡμέραν τὰς παρακλή
σεις. ο "Ανδρες Νινευίται ἀναστήσονται ἐν τῇ κρίσει
μετὰ τῆς γενεάς ταύτης, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὴν, ο
εἶπεν ὁ Κύριος. Ὅτι οἱ μὲν ἀνήκοοι τοῦ νόμου γεγονότες, τὴν τοῦ προφήτου ἀπειλὴν κατεπλάγησαν, καὶ τύ
τον καὶ σκιὰν τῆς Δεσποτικῆς ταφῆς ἀκηκοότες, ἔδει
σαν πρὸς τὸ τοῦ συμβάντος παράδοξον. Ἡμεῖς δὲ αὐτὸν
ιόντες τον προφητευθέντα, καὶ ψηλαφήσαντες,
ἀγνώμονες μένομεν πρὸς αὐτὸν, καὶ ἀνένδοτος
πρὸς μετάγνωσιν. Μή τοίνυν, ἀδελφοὶ, καὶ ἐθνῶν
φανῶμεν ἀπιστότεροι, καὶ ἂν ἐκεῖνοι ἔφυγον όλεθρον
Αποσπώμενοι.
ΡΝΕ'. - ΘΕΟΦΙΛΟ ΝΑΥΚΛΗΡΟ.
PNE'.
Περὶ τοῦ μὴ ὁρκίζειν.
G
HERACLIDI PRESBYTERO.
Quid sit illud apostolis dictum, In viam gentium
ne abieritis. )
In viam gentium minime abire ª, idem est quod,”
animo et affectu cum ipsis minime conveniré. Atque eodem modo qui in Samaritanorum civitates
introire prohibetur, non hoc ei imperatur ut ab
eorum contubernio abstineat, sed ut ne ipsorum
impietatem et improbitatem attingat.
PELUSI CŒENOBITIS.
Quoniam multæ adversum vos querelæ ad aures
nostras perveniant, idcirco multas etiam quotidie
vobis admonitiones adhibemus, ‹ Viri Ninivitæ surgent in judicio cum generatione ista, et condemna –
bant eam, inquit Dominus s. Quoniam qui legem
minime audierant, prophetæ comminationem extimuerunt, alque, figura duntaxat et umbra Dominicæ sepulturæ audita, ad inopinatum eventum
metu perterriti sunt. Nos autem, qui eum ipsum,
de quo vaticinium edebatur, conspeximus et contrectavimus, ingrati adversus eum manemus,
atque ad resipiscentiam rigidi et inflexibiles. Quocirca, frames, ne gentilibus quoque infideliores nos
praebeamus, eamque, quam illi effugerunt, perni
ciem ad nos attrahamus.
CLV. THEOPHILO NAUCLERO
De non extorquendo juramento.
Si nostri gregis es, ac sub bono illo pastore cenΕἰ τῆς ἡμετέρας ὑπάρχεις ἀγέλης, καὶ ὑπὸ τὸν
Reg. 11, 12 seqq.. • Matth. x, 5. * Matth. xii, 41.·
Σίμωνι μοναχῷ. Vers. 2 loco asterisci tres illi collo
γὰρ pouunt; vers. ὦ pro, τὸ τοῦ πράγματος, Stor.
es Ah. exhibent, ἡ μέθη τοῦ πράγματος. Vers. 7 et
8. pro illis, μέχρι τοῦ νῦν τούτοις, cod. Sfort. ha
Ναι, μέχρι νῦν τούτους. Vers. 12 pro ἐμοὶ iden
cum sit. legit έμόν. Vers. 9 asteriscum pest ἀλλ',
codd. Sfort. et Alt. tollunt inserendo ejus loco
articnlun 6. Vers. penult. μια υπερῆλθεν codl. Va
tic. 649, Sfort. et Ali. substituunt, ὑπεξῆλθεν. Vers.
ult. duo codd. Vatic. 649 et All μετετέθη mutant
in μετέθετο. Possn.
Esple hiatum versus secundi, inserto ἐστὶν,
suggerentibus codd. Vatic. 649 et All PossIN.
Titulus hujus epistola sic habet in coll.
Vai. 649 et Alt., Πηλουσιώταις ἐν κοίνῳ; nec sane
quidquam est unde appareat cenobitis hæc dici.
Vers. 1 e voce καταβοήσει; praepositionem coil.
Ail. tollit. Possit.
col. 287–288page 55 of 750
PG 78:287ὁμοίωσιν ἄρνησαι, καὶ τῇ φωνῇ αὐτοῦ ἀκολούθησον, μὴ ὀμόσαι ὅλως κελεύοντος. Τὸ δὲ μὴ ὁμόσαι, μηδὲ ἀπαιτῆσαι ὅρκον ἐστίν. Εἰ γὰρ μὴ βούλει ομόσαι, μηδὲ παρ' ἑτέρων ὅρκον ἀπαίτει, διὰ δύο ταύτας αἰν τίας· ἡ τὸ ἐπαληθεύειν τὸν ἐπερωτώμενον, ἢ τὸ ἐναν τίον τὸ ψεύδεσθαι. Εἰ γὰρ ἀληθεύει συνήθως ὁ ἄν θρωπος, καὶ πρὸ τοῦ ὅρκου πάντως ἀληθεύει· εἰ δὲ ψεύστης ἐστὶ, καὶ ὀμνύων ψεύδεται Οὐ χρὴ οὖν ἄρχον ἀπαιτεῖν δι' ἀμφότερα. καλὸν τάττῃ ποιμένα, τὴν τῶν θηρίων φύσιν καὶ ΕΥΣΤΑΘΙΟ Περὶ ἱερωσύνης Ἐγὼ μὲν τὴν βίβλον ἦν ἐζήτησας πέπομφα, καὶ καρπὸν ἐξ αὐτῆς διὰ σοῦ περιέμενον, ὃς παρά πάντων συνήθως εἰσπράττεται. Οὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστι καρδία, ἣν ἐπῆλθεν ἡ ταύτης ανάγνωσις, καὶ πρὸς τὸν θεῖον αὐτὴν οὐκ ἔτρωσεν ἔρωτα· σεπτὴν μὲν τὴν ἱερωσύνην καὶ δυσπρόσιτον δείξασα, αμέμπτως δὲ αὐτὴν μετέρχεσθαι διδάξασα· ὁ γὰρ τῶν τοῦ Θεοῦ ἀποῤῥήτων σοφὸς ὑποφήτης Ιωάννης, ὁ τῆς ἐν Βυ ζαντίῳ Εκκλησίας καὶ πάσης ὀφθαλμός, οὕτως αὐτὴν λεπτῶς καὶ πυκνῶς ἐξηκρίβωσεν, ὥστε πάντας τους σε κατὰ Θεὸν ἱερατεύοντας, τούς τε ῥᾳθύμως ἱερατικὴν μεταχειρίζοντας, ἐν ταύτῃ τὰ οἰκεῖα εὑρίσκει» κατορθώματά τε καὶ σκώμματα. ΡΝΖ'. — ΠΑΝΣΟΦΙΑ ΑΡΧΙΔΙΑΚΟΝΟ Πρὸς ἱερεῖς φιλαργυρίαν νοσούντας. Εἰ τῷ Χριστοῦ διακονεῖς θυσιαστηρίῳ, μετὰ τῶν αὐτοῦ νόμων μετέρχῃ την λειτουργίαν σου, πρᾶος καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ φαινόμενος. Οὐ γὰρ πολιτικήν τινα χειρίζεις ἡγεμονίαν, τύρῳ καὶ κόμπα φλεγμαίνουσαν· ἀλλὰ διακονίαν εἰρηνικὴν καὶ ἀτά. ραχον. Εἰ δὲ πλοῦτος ἄδικος συναχθεὶς ὑπεραίρει σε, αὐτὸς μὲν θᾶττον ἐξεμεθήσεται, ρευστὴν ἔχων τὴν φύσιν καὶ ἄστατον· σὺ δὲ πολὺν ὀφλήσεις τὸν γέλωτα, τοῖς παρατρέχουσιν ὡς ἑστῶσι προσθέμενος ΡΝΗ. - ΠΡΙΣΚΟ ΚΑΠΠΑΔΟΚΗ Σκαιόν σε φασί τινες καὶ ἀλαζόνα καὶ ὑπερβαίνοντα τὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων φαυλότητι. Ἐγὼ δὲ πολλῶν περὶ σοῦ ἀπηχῶν ᾀδομένων οὐκ ἔχω τὸ πεί δῆλον &ς μετέρχῃ μετέρχου. φαινόμενος βυηι διαφαινόμενος. 6, ἄδικος " ἀδίκως προσθέμενος, προθέμενος. τῷ Καππαδόκῃ. 7. πράγματος ἑτέρα θατέρα. πάντως. ἀνθρώπους πατέρας.
ὁμοίωσιν ἄρνησαι, καὶ τῇ φωνῇ αὐτοῦ ἀκολούθησον,
μὴ ὀμόσαι ὅλως κελεύοντος. Τὸ δὲ μὴ ὁμόσαι, μηδὲ
ἀπαιτῆσαι ὅρκον ἐστίν. Εἰ γὰρ μὴ βούλει ομόσαι,
μηδὲ παρ' ἑτέρων ὅρκον ἀπαίτει, διὰ δύο ταύτας αἰν
τίας· ἡ τὸ ἐπαληθεύειν τὸν ἐπερωτώμενον, ἢ τὸ ἐναν
τίον τὸ ψεύδεσθαι. Εἰ γὰρ ἀληθεύει συνήθως ὁ ἄν
θρωπος, καὶ πρὸ τοῦ ὅρκου πάντως ἀληθεύει· εἰ δὲ
ψεύστης ἐστὶ, καὶ ὀμνύων ψεύδεται Οὐ χρὴ οὖν
ἄρχον ἀπαιτεῖν δι' ἀμφότερα.
seris, ferarum naturam ac similitudinem abjura, & καλὸν τάττῃ ποιμένα, τὴν τῶν θηρίων φύσιν καὶ
atque ipsius voci obtempera, qui, ne omnino jures,
prohibet. Porro non jurare, ne jusjurandum quidem ab alio exigere est. Nam si jurare minime vis,
ne ab aliis quidem, ut jurent, extorque, idque duplici de causa: nimirum aut quia veri studiosus est
qui interrogatur; aut contra, quia libenter mentitur. Si enim ille vera loqui solet, omnino etiam
nullo interposito jurejurando vera loquetur: si
autem mendax est, jurans etiam mentietur. Quapropter duplici hoc nomine jusjurandum haudquaquam exigendum est.
CLVI. — EUSTATHIO.
De sacerdotio.
PNG": - ΕΥΣΤΑΘΙΟ:
Περὶ ἱερωσύνης
Ἐγὼ μὲν τὴν βίβλον ἦν ἐζήτησας πέπομφα, καὶ
καρπὸν ἐξ αὐτῆς διὰ σοῦ περιέμενον, ὃς παρά
πάντων συνήθως εἰσπράττεται. Οὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ
ἔστι καρδία, ἣν ἐπῆλθεν ἡ ταύτης ανάγνωσις, καὶ
πρὸς τὸν θεῖον αὐτὴν οὐκ ἔτρωσεν ἔρωτα· σεπτὴν μὲν
τὴν ἱερωσύνην καὶ δυσπρόσιτον δείξασα, αμέμπτως
δὲ αὐτὴν μετέρχεσθαι διδάξασα· ὁ γὰρ τῶν τοῦ Θεοῦ
ἀποῤῥήτων σοφὸς ὑποφήτης Ιωάννης, ὁ τῆς ἐν Βυ
ζαντίῳ Εκκλησίας καὶ πάσης ὀφθαλμός, οὕτως αὐτὴν
λεπτῶς καὶ πυκνῶς ἐξηκρίβωσεν, ὥστε πάντας τους
σε κατὰ Θεὸν ἱερατεύοντας, τούς τε ῥᾳθύμως ἱερατι
κὴν μεταχειρίζοντας, ἐν ταύτῃ τὰ οἰκεῖα εὑρίσκει»
κατορθώματά τε καὶ σκώμματα.
Ego quidem librum, quem a me petiisti, misi:
fructumque ex eo per te exspecto, qui ab omnibus
exigi consuevit. Nullum enim, nullum, inquam,
pectus hujus lectio penetravit, 49 quod non divino amore sauciarit: ut qui augustam quidem, ac
venerandam rem accessuque difficilem sacerdotium
esse ostendat, verum sine ulla reprehensionis labo
consectandam esse doceat. Siquidem sapiens ille
et eruditus arcanorum Dei interpres, Joannes, Bysautinæ Ecclesiæ, atque adeo Ecclesiarum omnium,
oculus, librum eum ita subtiliter et prudenter atque accurate condidit, ut omnes tam qui, ut Deo
gratum est, sacerdotio funguntur, quam qui negligenter et ignave sacerdotalem dignitatem administrant, hic et virtutes suas et offensiones reperiant.
- PANSOPHIO ARCHIDIACONO.
Ad sacerdoles avaros.
PNZ'.
ΡΝΖ'. — ΠΑΝΣΟΦΙΑ ΑΡΧΙΔΙΑΚΟΝΟ
Πρὸς ἱερεῖς φιλαργυρίαν νοσούντας.
Εἰ τῷ Χριστοῦ διακονεῖς θυσιαστηρίῳ, μετὰ τῶν
αὐτοῦ νόμων μετέρχῃ την λειτουργίαν σου,
πρᾶος καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ φαινόμενος. Οὐ γὰρ
πολιτικήν τινα χειρίζεις ἡγεμονίαν, τύρῳ καὶ κόμπα
φλεγμαίνουσαν· ἀλλὰ διακονίαν εἰρηνικὴν καὶ ἀτά.
ραχον. Εἰ δὲ πλοῦτος ἄδικος συναχθεὶς ὑπεραίρει σε,
αὐτὸς μὲν θᾶττον ἐξεμεθήσεται, ρευστὴν ἔχων τὴν
φύσιν καὶ ἄστατον· σὺ δὲ πολὺν ὀφλήσεις τὸν γέλωτα,
τοῖς παρατρέχουσιν ὡς ἑστῶσι προσθέμενος
Si Christi altari ministras, da operam ut cum
ſpsius legibus munus tuum administres, mansuetum
videlicet atque corde humilem et submissum le
præbens. Neque enim forensem quamdam præfecturam atque imperium, fastu ac pompa et insolentia tumidum tractas: verum pacatum ac tranquillum ministerium. Quod si opes iniquis rationibus
collectæ animos tibi tollunt, ipsæ quidem confestim
evomentur, ut quæ natura Quxa et instabiles sint:
tu vero ingentem`tui risum excitabis, qui prætereuntibus
addixeris:
CLVIII. — PRISCO CAPPADOCI.
Sævum et importunum atque arrogantem te esse,
bominumque naturam improbitate superare quidam aiunt. Ego vero cum absurda multa de te de-
* Matth. v, 34.
rebus tanquam firmis ac stabilibus animum
ΡΝΗ. - ΠΡΙΣΚΟ ΚΑΠΠΑΔΟΚΗ
Σκαιόν σε φασί τινες καὶ ἀλαζόνα καὶ ὑπερβαί
νοντα τὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων φαυλότητι. Ἐγὼ δὲ
πολλῶν περὶ σοῦ ἀπηχῶν ᾀδομένων οὐκ ἔχω τὸ πείVARIE LECTIONES ET NOTÆ.
Suggerit cod. All. unde commode expleas
lacunamn asterisco signatam; iuterserit enim δῆλον
ante où xph. POSSIN.
Vers. 2 pro &ς lege dy, si credere dignum
puias tribus bonis auctoribus, codd. Vat. 649,
Sfort. et Alt. Possin.
Vers. 2 pro μετέρχῃ codd. Vat. 649 et Alt.
habent μετέρχου. Vers. 3 iidem pro φαινόμενος leo
βυηι διαφαινόμενος. Vers. 6, ἄδικος " ἀδίκως mutant, congruentius ad sententiam. Denique in fine
2 προσθέμενος, tollit – unus Vat. 649, scribens,
προθέμενος. PossIN.
In titulo hujus epistolæ supplendus in Græco
articulus τῷ ante Καππαδόκῃ. V. 7. πράγματος in
táyµatos recte mutant duo codd. Vat. 649 et Alt.,
uti et Alt. vers. 8 ἑτέρα in θατέρα. Ηiatus versus
12 asterisco indicatus, expletur in Vat. 649 et Alt.
addito, πάντως. Vers. seq. e regione vocis, ἀνθρώ
πους Alt. in margine signat, πατέρας. Possin.
col. 289–290page 56 of 750
PG 78:289θεσίας, ἀγνοῶν σε παντάπασι· μίαν δὲ συγκατάθεσιν πρὸς τὰς τραγωδίας τεκμαίρομαι, τὸ τῆς πα τρίδος ἀλλόκοτον. Καὶ δέδοικα μή ποτε θατέρου πράγματος ὑπάρχεις Καππαδοκῶν τοῦ πᾶσι κατα εστιγμένου τοῖς ἐλαττώμασιν. Εστι γὰρ αὖθις ἑτέρα μοίρα Καππαδοκῶν πανάριστος· ἀφ᾿ ἧς ἐκεῖνοι γε γόνασιν, οἱ πανταχοῦ τῷ φωτὶ τῆς ἑαυτῶν πολιτείας καὶ νουθεσίας τὰ τῆς γῆς δαδουχήσαντες τέρματα. Ἐπειδὴ οὖν καὶ ἱερωσύνην σοι πράσις ἐπέθηκε, φοβήθητι τοὺς θεοφόρους εκείνους ἀνθρώπους, καὶ ἢ τὴν αὐτῶν προαίρεσιν μίμησαι, ἢ τὴν αὐτῶν λει τουργίαν μὴ ὑβριζε. Εἰ γὰρ τὸ ὑπ' αὐτῶν ἐλεγχθῆναι συμβαίη σοι, οὐδὲ τὸ παρὰ Χριστοῦ κατακριθῆναι λελείψεται. ΡΝΟ. — ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Περὶ ἱερωσύνης. Μηδέν ἐμποδὼν τῷ τοῦ Κυρίου Εὐαγγελίῳ γινέσθω, μηδὲ περισπασμὸς τῇ πνευματικῇ ἀκολουθείτω διδασκαλία, μηδὲ θόρυβος τῇ ἐπωφελεῖ διαλέξει μεσιτευέτω. Οὔτε γὰρ Χριστὸς ζητούμενος ὑπὸ τῆς μητέρας καὶ τῶν ἀδελφῶν, αὐτῶν τὴν κλήσιν προσήκατο, ηνίκα δογμάτων ἀπήρξατο, καὶ σωτης ρίαν τοῖς ἀκροαταίς κατειργάζετο, δεικνὺς ὡς χρή τῶν σαρκικῶν εἶναι τὰ πνευματικὰ προτιμότερα. Οὕτω καὶ οἱ αὐτοῦ μαθηταὶ [τά] τῶν τραπεζών παρητήσαντο τὴν ἐπίσκεψιν ἀναγκαίαν οὖσαν διὰ τους πένητας. ΡΞ. – ΤΑΡΑΣΙΟ ΙΣΑΥΡΟ. Περὶ τοῦ δεῖν πάντοτε νήφειν. Κρείττονά σε πάντες τοῦ γένους, καὶ τῆς πατρίδος [α] λέγουσι, καὶ χρηστὸν τοῖς ἤθεσιν ἀπαγγέλλουσι, τὴν τῶν ὁρῶν τραχύτητα μὴ κρατήσαντα, ἀλλὰ τὸν Θέκλης τῆς πρωτομάρτυρος καὶ τρόπον καὶ ση τὸν ἀγαπήσαντα. Καὶ μακάριος εἶ πτωχεύων [ἐκ ψυχής.] Τοῦτο γὰρ τῶν πιστῶν ἐπαινετόν. Καὶ εὔ χομαί σε μεἶναι ἄτρεπτον, ἐπειδὴ οὐδὲν σταθερώτερον ἔχομεν, ἀλλ' ὡς ἀνέμοις ταῖς κούφαις βοαῖς ῥεπιζόμεθα. ΡΕΔ'. — ΘΩΜΑ ΚΟΜΗΤΙ. Καὶ γράφεις λαμπρῶς, καὶ πέμπεις ἀβρῶς. Καὶ μένοις φαιδρώς ὁ τοῖς πᾶσι χρηστός. Δεt. οριο, Μηδὲν μηδεὶς μηδὲ μηδείς. τὰ Τὴν τῶν ὁρῶν ὁρώντων) ταχυτητα. ὁρῶν, βραῖς. Β. βου λαΐς. βολαῖς οὐδὲν εἰρίπου σταθερώτερον έχομεν εὐρίπου. Κιττ. σε σου. δὲν εὑρίπου σταθερώτερον, βοαῖς βουλαῖς. φαιδρώς 649, ει Αιι. φαιδρός
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. CLXI.
θεσίας, ἀγνοῶν σε παντάπασι· μίαν δὲ συγκατά- camtentur, iis tamen fdem adhibere nequeo, quod
θεσιν πρὸς τὰς τραγωδίας τεκμαίρομαι, τὸ τῆς πα
τρίδος ἀλλόκοτον. Καὶ δέδοικα μή ποτε θατέρου
πράγματος ὑπάρχεις Καππαδοκῶν τοῦ πᾶσι κατα
εστιγμένου τοῖς ἐλαττώμασιν. Εστι γὰρ αὖθις ἑτέρα
μοίρα Καππαδοκῶν πανάριστος· ἀφ᾿ ἧς ἐκεῖνοι γε
γόνασιν, οἱ πανταχοῦ τῷ φωτὶ τῆς ἑαυτῶν πολιτείας
καὶ νουθεσίας τὰ τῆς γῆς δαδουχήσαντες τέρματα.
Ἐπειδὴ οὖν καὶ ἱερωσύνην σοι πράσις ἐπέθηκε,
φοβήθητι τοὺς θεοφόρους εκείνους ἀνθρώπους, καὶ
ἢ τὴν αὐτῶν προαίρεσιν μίμησαι, ἢ τὴν αὐτῶν λει
τουργίαν μὴ ὑβριζε. Εἰ γὰρ τὸ ὑπ' αὐτῶν ἐλεγχθῆναι
συμβαίη σοι, οὐδὲ τὸ παρὰ Χριστοῦ κατακριθῆναι
λελείψεται.
ΡΝΟ. — ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Περὶ ἱερωσύνης.
Μηδέν ἐμποδὼν τῷ τοῦ Κυρίου Εὐαγγελίῳ
γινέσθω, μηδὲ περισπασμὸς τῇ πνευματικῇ ἀκολουθείτω διδασκαλία, μηδὲ θόρυβος τῇ ἐπωφελεῖ διαλέ
ξει μεσιτευέτω. Οὔτε γὰρ Χριστὸς ζητούμενος ὑπὸ
τῆς μητέρας καὶ τῶν ἀδελφῶν, αὐτῶν τὴν κλήσιν
προσήκατο, ηνίκα δογμάτων ἀπήρξατο, καὶ σωτης
ρίαν τοῖς ἀκροαταίς κατειργάζετο, δεικνὺς ὡς χρή
τῶν σαρκικῶν εἶναι τὰ πνευματικὰ προτιμότερα.
Οὕτω καὶ οἱ αὐτοῦ μαθηταὶ [τά] τῶν τραπεζών
παρητήσαντο τὴν ἐπίσκεψιν ἀναγκαίαν οὖσαν διὰ
τους πένητας.
ΡΞ. – ΤΑΡΑΣΙΟ ΙΣΑΥΡΟ.
Περὶ τοῦ δεῖν πάντοτε νήφειν.
Κρείττονά σε πάντες τοῦ γένους, καὶ τῆς πατρίδος
[α] λέγουσι, καὶ χρηστὸν τοῖς ἤθεσιν ἀπαγγέλλουσι,
τὴν τῶν ὁρῶν τραχύτητα μὴ κρατήσαντα, ἀλλὰ
τὸν Θέκλης τῆς πρωτομάρτυρος καὶ τρόπον καὶ ση
τὸν ἀγαπήσαντα. Καὶ μακάριος εἶ πτωχεύων [ἐκ
ψυχής.] Τοῦτο γὰρ τῶν πιστῶν ἐπαινετόν. Καὶ εὔ
χομαί σε μεἶναι ἄτρεπτον, ἐπειδὴ οὐδὲν σταθερώτερον ἔχομεν, ἀλλ' ὡς ἀνέμοις ταῖς κούφαις βοαῖς
ῥεπιζόμεθα.
ΡΕΔ'. — ΘΩΜΑ ΚΟΜΗΤΙ.
Καὶ γράφεις λαμπρῶς, καὶ πέμπεις ἀβρῶς. Καὶ
μένοις φαιδρώς ὁ τοῖς πᾶσι χρηστός.
* Matth. xu, 46. * Δεt. vi, 2 seqq.
te prorsus ignorem: unum demum est, quod me
ad commodandam his tragœdiis fidem conjectura
quadam ducit, nimirum prodigiosa patriæ improbitas. Ac vereor ne tu illius Cappadocum partis
sis, quæ omni vitiorum genere inusta est. Altera
enim rursum Cappadocum pars quam oplinia, ex
qua illi exstiterunt, qui vitæ suæ ac præceptionum
luce orbis terræ finibus præluxerunt. Quoniam igitur sacerdotium quoque pecunia tibi conciliasti,
divinos illos viros pertimesce, atque aut eorum
institulum sequere, aut eorum ministerium contumelia ne affice. Nam si ab iis convinci tibi contingat, ne illud quidem tibi defuturum est, ut a Deo
condemneris.
CLIX. • LEONTIO EPISCOPO.
De sacerdotio.
Nullum Domini Evangelio impedimentum objiciatur, nec ulla animi distractio spiritualem doctrinam sequatur, nec tumultus utili disputationi se
interponat. Neque enim Christus, cum a matre et
fratribus quareretur, ipsorum vocationem admisit, cum docendi munus auspicabatur, atque auditorun saluti operam dabat *: hinc nimirum illud
ostendens, spiritualia negotia carnalibus antiquiora
esse debere. 50 Atque ad hunc modum ipsius quoque discipuli meusarum inspectionem atque curam,
quamvis alioqui propter pauperes necessariam, repudiarunt.
TARASIO ISAURO.
Oportere semper sobrium esse.
Præstantiorem te esse, quam aut genus iuum,
aut patria feral, omnes aiunt, ac morum probitate pollere narrant, ut qui non spectantium asperitatem timueris, verum primæ martyris Thecla
et mores, et templum amaveris. Ac te beatum, utpole ex animo paupertatem colentem. Nam hæc
piorum laus est. Atque ut in instituta vita ratione
constanter maneas, οριο, quandoquidem nibil admodum stabile habemus, verum levibus clamoribus, non secus ac ventis, huc atque illuc jactamur.
CLXI. — THOMA COMITI.
Et luculente scribis, et copiose mittis. Velim igitur in animi lætitia et alacritate perstes, cum omnibus tam benignum et commodum te præbeas.
YARIE LECTIONES ET NOTÆ.
Μηδὲν in μηδεὶς mutant Vat. 649 et Alt.
Versa item 2 pro μηδὲ reponunt, μηδείς. Versu autem penult. art. τὰ omittunt. Possin.
Τὴν τῶν ὁρῶν (al. ὁρώντων) ταχυτητα.
Alias vertit, spectantium asperitatem. Conjiciebam
legendum ὁρῶν, h. e. montium. RiTT.
βραῖς. Βιll. clamoribus. Β. cod. habet βουλαΐς. Puto rectum esse, βολαῖς iclibus, ut et paulo
sate plenius in cod. legitur οὐδὲν εἰρίπου σταθερώ
τερον έχομεν cum in Paris ed. absit, εὐρίπου. Κιττ.
Vers. 2 illud σε uncinis clausum codd. Vat.
649, et Alt. mutant in σου. Vers. pen. suggerunt iidem
unde hiatus ibi signatus asterisco recte expleatur,
sic eleganter et ex fonte primigenio scribendo, oùδὲν εὑρίπου σταθερώτερον, etc., nec minus ident
commode vers. ult. voci βοαῖς substituunt βουλαῖς.
Possin.
Pro φαιδρώς codd. Vat. 649, ει Αιι. φαιδρός
legunt. Possin.
col. 291–292page 57 of 750
PG 78:291ΡΞΒ'. — ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΩ. Περὶ ἀσκήσεως. Οὐκ ἀρκεῖ 4 βρῶσις καὶ πόσις καὶ στρωμνή Ιωάννου πρὸς πέρας ἀσκήσεως, τοῖς ταῦτα ζητοῦσιν, ὦ ἄριστε, ἀλλὰ χρεία καὶ τῆς γνώμης Ιωάν να πρὸς τὴν τελείωσιν. Εἰ τοίνυν ἡμῶν ἐπαινεῖς τὴν λιτότητα, κατόρθωσον ἡμῖν τὴν πραότητα, Υπερ πᾶσαν ἐκκλίνει περπερείαν. ΡΕΙ. Σοφιστεύεις όντως, καὶ γράφων, καὶ κάλλη πλάτ τεις ονομάτων. Χρὴ δὲ καὶ ἀφορμάς παρέχειν ἐν αὐτοῖς ὠφελείας πραγμάτων. Τὰ γὰρ καλῶς λε γειν κυμβάλω παρέοικε. Τὸ δὲ χρηστώς πράττειν ἀγγέλοις συμπέφυκεν. Οἷς καὶ ἔμφοβος καὶ ἀμέλο λητος ὑπακοὴ τὸ ποιεῖν τὰ θελήματα τοῦ Θεοῦ μαρτ τυρεῖ. ΡΕΔ'. — ΜΑΡΤΥΡΙΑ. Περί ύπερηφανίας. Υπερηφάνοις ὁ Θεὸς ἀντιτάσσεται, ἐπειδὴ καὶ τῷ ἄρχοντι αὐτῶν ἐξ ἀρχῆς ἀντετάξατο. Σκόπει τοίνυν ὅσον ἐστὶ καὶ Θεὸν ἔχειν ἀντίμαχον, καὶ τὸν ἀρχαῖον ἀντάρτην συμμέτοχον. ΡΞΕ. ΑΥΣΟΝΙΟ. Πολλοὶ μὲν ἀρχὰς ἐξ ἀρχῶν ἄλλας ἀμείβουσιν, ἐπ τῶν ἡσσόνων ἴσως τὰς μείζους, οἱ χρηστῶς ταύτας ιθύνοντες. Τινὲς δὲ οὐ μόνον τῶν κρειττόνων τὰς ἧττους ἠλλάξαντο, ἀλλὰ καὶ οἰκτρῶς προσαπώλοντο. Οἷς οὐκ ἦν βοήθεια ή κυβέρνησις. Σὲ δὲ ἐκ τῶν θρόνων τῆς εὐαρχίας αἱ οὐράνιοι παραδέξονται τάξεις, αἷς ἑαυτὸν πεποίηκας προσφιλή, καὶ πτωχῶν φιλοθέων κηδόμενος, καὶ κατόπιν πάντα τοῦ δικαίου τιθέμενος. 139. - ΜΑΡΤΙΑΝΟ. Τὴν μὲν τοῦ νότου βασίλισσαν, ἀκοὴ σοφίας ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς ἐκτεῖναι πρὸς Σολομῶντα παρώτρυνε. Σὲ δὲ Κύριος καθ' ἡμέραν ἐμβοῶν, νῆψαι καὶ βλέψαι πρὸς τὸ συμφέρον οὐκ ἔπεισε. Πρόσεχε τοίνυν μὴ ὑπ' ἐκείνης κριθῇς ὅτι τὴν μὲν φῆμαι καὶ λόγοι ἑπτέρωσαν· σὲ δὲ καὶ ὄψις καὶ πρά εις τῶν τοῦ Χριστοῦ ἐνεργειῶν οὐδαμῶς ἐδελ τίωσαν. ΡΕΖ'. - ΗΣΑΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ. Τὸν μάχαις χαίροντα, καὶ θορύβοις τερπόμενον, καὶ μᾶλλον μισεῖσθαι παρὰ πάντων σπουδάζοντα, τι ἀρκεῖ μόνη. 2 ζητοῦσιν ποιω! ων ζηλοῦσιν. σε ει ιθύνοντες, 649 ιθύναντες. βοήθεια βοηθός, οἷς οὐκ ἦν βοηθὸς ἡ κυβέρνησις. φιλαθέων φιλοθέως.
CLXII, — NIERACI CLARISSIMO.
De exercitatione.
Ad numeros omnes religiosæ vitæ absolvendos,
Joannis cibus ac potus et cubile minimie sufficit';
verum ad perfectionem adipiscendam Joannis quoque animus requiritur. Quocirca si frugalitatem
nostram ac victus tenuitatem laudas, lenitatem
consequi stude, quæ improbitatem omnem vitat.
CLXIII. — CYRO.
ΡΞΒ'. — ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΩ.
Περὶ ἀσκήσεως.
Οὐκ ἀρκεῖ 4 βρῶσις καὶ πόσις καὶ στρωμνή
Ιωάννου πρὸς πέρας ἀσκήσεως, τοῖς ταῦτα ζητού
σιν, ὦ ἄριστε, ἀλλὰ χρεία καὶ τῆς γνώμης Ιωάν
να πρὸς τὴν τελείωσιν. Εἰ τοίνυν ἡμῶν ἐπαινεῖς
τὴν λιτότητα, κατόρθωσον ἡμῖν τὴν πραότητα, Υπερ
πᾶσαν ἐκκλίνει περπερείαν.
ΡΕΙ. - KYPQ.
Σοφιστεύεις όντως, καὶ γράφων, καὶ κάλλη πλάτ
τεις ονομάτων. Χρὴ δὲ καὶ ἀφορμάς παρέχειν
ἐν αὐτοῖς ὠφελείας πραγμάτων. Τὰ γὰρ καλῶς λε
γειν κυμβάλω παρέοικε. Τὸ δὲ χρηστώς πράττειν
ἀγγέλοις συμπέφυκεν. Οἷς καὶ ἔμφοβος καὶ ἀμέλο
Sophistam profecto, etiam scribens, agis, atque
vocabulorum elegantiam fingis. Atqui in ipsis utilitatis quoque rerum materiam præbere oportet.
Etenim pulchre loqui, cymbalo simile est *. At prebe agere, angelis innatum est. Nam illis cum metu
conjuncta et prompta obedientia, quod Dei volun- λητος ὑπακοὴ τὸ ποιεῖν τὰ θελήματα τοῦ Θεοῦ μαρτ
tates exsequantur, testimoniun dicit.
CLXIV. MARTYRIO.
De superbia.
Superbis Deus resistit: quandoquidem etiam
ipsorum principi ab initio sese opposuit. Considera
igitur quantum est, et Deum hostem atque adversarium habere, et velerem hostem socium.
AUSONIO.
Mului ex aliis magistratibus ad alios migrant, hoc
est ex minoribus fortasse ad majores et excelsiores,
siquidem illos recte gesserint. Nonnulli autem contra non modo majores cum minoribus commutarunt, verum etiam insuper misere interierunt: ¡¡
nimirum quibus nullum a proba muneris sui administratione auxilium suppetebat. At te ex probi
imperii ac præfecturæ thronis cœlestes ordines accipient, quibus te charum reddidisti, dum et piorum pauperum commodis consulis, et omuia æquo
ac recto posteriora ducis.
CLXVI. MARTIANO.
• 51 Sapientiae fama austri reginam impulit, ut ab
extremis orbis finibus ad Salomonem se conferret". Te autem Dominus quotidiano clamore adducere minime poluit, ut resipiscas, atque ad id
quod in rem tuam futurum sit, oculos conjicias.
Vide itaque, ne ab illa condemneris, quoniam cum
cam
τυρεῖ.
ΡΕΔ'. — ΜΑΡΤΥΡΙΑ.
Περί ύπερηφανίας.
Υπερηφάνοις ὁ Θεὸς ἀντιτάσσεται, ἐπειδὴ καὶ τῷ
ἄρχοντι αὐτῶν ἐξ ἀρχῆς ἀντετάξατο. Σκόπει τοίνυν
ὅσον ἐστὶ καὶ Θεὸν ἔχειν ἀντίμαχον, καὶ τὸν ἀρχαῖον
ἀντάρτην συμμέτοχον.
ΡΞΕ. ΑΥΣΟΝΙΟ.
Πολλοὶ μὲν ἀρχὰς ἐξ ἀρχῶν ἄλλας ἀμείβουσιν, ἐπ
τῶν ἡσσόνων ἴσως τὰς μείζους, οἱ χρηστῶς
ταύτας ιθύνοντες. Τινὲς δὲ οὐ μόνον τῶν κρειττόνων
τὰς ἧττους ἠλλάξαντο, ἀλλὰ καὶ οἰκτρῶς προσαπ
ώλοντο. Οἷς οὐκ ἦν βοήθεια ή κυβέρνησις. Σὲ δὲ ἐκ
τῶν θρόνων τῆς εὐαρχίας αἱ οὐράνιοι παραδέξονται
τάξεις, αἷς ἑαυτὸν πεποίηκας προσφιλή, καὶ πτωχῶν
φιλοθέων κηδόμενος, καὶ κατόπιν πάντα τοῦ δικαίου
τιθέμενος.
139. - ΜΑΡΤΙΑΝΟ.
Τὴν μὲν τοῦ νότου βασίλισσαν, ἀκοὴ σοφίας ἐκ
τῶν περάτων τῆς γῆς ἐκτεῖναι πρὸς Σολομῶντα
παρώτρυνε. Σὲ δὲ Κύριος καθ' ἡμέραν ἐμβοῶν,
νῆψαι καὶ βλέψαι πρὸς τὸ συμφέρον οὐκ ἔπεισε.
Πρόσεχε τοίνυν μὴ ὑπ' ἐκείνης κριθῇς ὅτι τὴν μὲν
φῆμαι καὶ λόγοι ἑπτέρωσαν· σὲ δὲ καὶ ὄψις καὶ πρά
εις τῶν τοῦ Χριστοῦ ἐνεργειῶν οὐδαμῶς ἐδελrumores ac sermones velut alis additis erexerint, te contra, nec aspectus, nec Christi opera- τίωσαν.
tiones ulla ex parte meliorem effecerint.
CLXVII. — ESAIE MILITΙ.
Eum, qui pugnis gaudet, ac tumultibus delectatur, atque id studet, ut omnibus odio sit, quonam
* Matth. 11, 4. of Cor. XIII, 1.
ΡΕΖ'. - ΗΣΑΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ.
Τὸν μάχαις χαίροντα, καὶ θορύβοις τερπόμενον,
καὶ μᾶλλον μισεῖσθαι παρὰ πάντων σπουδάζοντα, τι
• Jac. IV, 6.
se Matth. xit, 42.
VARIE LECTIONES ET NOTE.
Lacunam versus primi complent duo codd.
Ali. et Vat. 649 post ἀρκεῖ addemio μόνη. Versu
autem 2 solus All. ζητοῦσιν ποιω! ων ζηλοῦσιν.
POSSIN.
Loco asterisci ponunt σε could. Vat. 649 ει
Ali. Possin.
Vers. 2 pro tà, cod. Alt. habet ɛiç. Vers. 3
pro ιθύνοντες, eod. Vat. 649 habet ιθύναντες. Vers.
5 ainbo simul pro βοήθεια legunt βοηθός, sed et stquentem disjunctivan in articulum mutant, sic totum scribentes locum οἷς οὐκ ἦν βοηθὸς ἡ κυβέρνη
σις. Vers. antepen. et pen. pro φιλαθέων iidem
ponunt φιλοθέως. Possn.
col. 293–294page 58 of 750
PG 78:293ἄν τις αρμοδίως καλέσειεν, ἢ φαῦλον δαίμονα, ἐκ τῆς γνώμης τὴν φύσιν ἀλλάξαντα; Ἐπεὶ οὖν καὶ πρὸ καιρού βασανίζει Χριστὸς ἐνταῦθα τοὺς δαίμονας, κἀκεῖ σὺν τῷ πατρὶ αὐτῶν πῦρ αὐτοῖς αἰώνιον ἐπηγ γείλατο· ἢ παῦσαι φιλοτάραχον ζωήν μετερχόμενος, ἢ γίνωσκε κανταῦθα μάστιξιν ὑποκείμενος, κἀκεῖσε τὴν ἄμυναν οὐ λησόμενος. ΡΞΗ. - ΖΩΙΛΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ἐπειδὴ ἄμπελον ἑαυτὸν ὁ Κύριος προσηγόρευσε, τὸ νόστιμον καὶ καρδίαν εὐφραίνον παρασχόμενος κήρυγμα, οἶνον αναγκαίως καλεῖ ἡ θεία Γραφὴ τὸν ἀληθῆ θείας γνώσεως λόγον· τοῦτον καὶ ἐν κρατῆρι ἡ σοφία ποτίζει, κρατῆρα τὴν τοῦ Κυρίου πλευρὰν ονομάζουσα, ἐξ ἧς ἡμῖν ἡ τῆς ζωῆς εὐφρα σύνη ἐπήγασεν. 159. -- ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰς τὸ εἰρημένον, «Οἱ κάπηλοί σου. Τὴν τοῦ θείου Πνεύματος ἐπιφοίτησιν δεξάμενοι οἱ τοῦ Κυρίου ἀπόστολοι, γλεύκους εἶναι μεστοὶ ἐνα μίσθησαν, καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη τὴν ἀληθῆ καὶ ἀνόθευτον πόσιν τῶν μυστηρίων εκόμισαν. Τοὺς τοί νυν τὴν θείαν παραχαράσσοντας παίδευσιν, καὶ νό τοις [καὶ] ἐξιτήλοις ἐντάλμασι τὰ οὐράνια ἐπιθο λοῦντας διδάγματα, Μανιχαίους, καὶ Σίμωνας, καὶ Μοντανούς, καὶ Ναυάτους, Αρείους, καὶ Μακεδονίους, Φωτεινούς τε καὶ τοὺς τούτοις ομόφρονας, καπήλους εἰκότως προσαγορεύει μιγνύντας τὸν οἶνον ὕδατι, τῇ ἀκραιφνεῖ τῶν θείων λόγων σοφία τοὺς οἰκείους σχετλιασμούς επεισάγοντας. ΡΟ. Περὶ τῶν ἀναξίως τῶν μυστηρίων κοινωνούντων. Φασί σέ τινες πάντα μὲν ἀπηγορευμένα, τινὰ δὲ πράττειν καὶ ἄθεσμα, τοῖς δὲ θείοις μυστηρίοις τὰς χεῖρας προτείνειν συνεχῶς, καὶ μετέχειν τολμηρῶς τῶν ἀψαύστων σοι. Καί μοι λίαν ἐπῆλθε θαυμάσαι σου τὴν ἀναίδειαν, ὅτι ταῖς τῶν δαιμόνων τραπέζαις εἰς κόρον κοινωνῶν, καὶ τραπέζης Κυρίου μετέχειν οὐ φοβῇ. 'Αρα οὖν μή τίς σε βρόχος κατα λάβῃ, ὡς τὸν Ἰούδαν ἐπὶ τῇ προπετείᾳ ἑαυτοῦ ἀπογνόντα, καὶ τὴν προδοσίαν ἐνεργοῦντα, καὶ τὴν κοινωνίαν ἀπαιτοῦντα. Μαρτιανή Μαρτινιανῷ, Εκπτῆναι Χριστός Κύριος φήμη στο σήμα.. Το νόστιμον. το νότιον. Αι νόστιμον κήρυγμα στιμον ἦμαρ εμικό ἡ τῆς ἐπανίδου ἡμέρα. Κιττ. λογίων, τινὰ δὲ 5 ταῖς τραπέζαις " τῆς τραπέζης δρα μου ἄρα pίο ἐπὶ τῇ ἐπὶ τοιαύτῃ.
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. CLXX.
ἄν τις αρμοδίως καλέσειεν, ἢ φαῦλον δαίμονα, ἐκ τῆς eum nomine aptius et commodius quisquam appel
γνώμης τὴν φύσιν ἀλλάξαντα; Ἐπεὶ οὖν καὶ πρὸ
καιρού βασανίζει Χριστὸς ἐνταῦθα τοὺς δαίμονας,
κἀκεῖ σὺν τῷ πατρὶ αὐτῶν πῦρ αὐτοῖς αἰώνιον ἐπηγ
γείλατο· ἢ παῦσαι φιλοτάραχον ζωήν μετερχόμενος,
ἢ γίνωσκε κανταῦθα μάστιξιν ὑποκείμενος, κἀκεῖσε
τὴν ἄμυναν οὐ λησόμενος.
ΡΞΗ. - ΖΩΙΛΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Ἐπειδὴ ἄμπελον ἑαυτὸν ὁ Κύριος προσηγόρευσε,
τὸ νόστιμον καὶ καρδίαν εὐφραίνον παρασχομενος κήρυγμα, οἶνον αναγκαίως καλεῖ ἡ θεία
Γραφὴ τὸν ἀληθῆ θείας γνώσεως λόγον· τοῦτον καὶ
ἐν κρατῆρι ἡ σοφία ποτίζει, κρατῆρα τὴν τοῦ Κυρίου
πλευρὰν ονομάζουσα, ἐξ ἧς ἡμῖν ἡ τῆς ζωῆς εὐφρα
σύνη ἐπήγασεν.
Εἰς τὸ εἰρημένον, «Οἱ κάπηλοί σου.
Τὴν τοῦ θείου Πνεύματος ἐπιφοίτησιν δεξάμενοι
οἱ τοῦ Κυρίου ἀπόστολοι, γλεύκους εἶναι μεστοὶ ἐνα
μίσθησαν, καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη τὴν ἀληθῆ καὶ
ἀνόθευτον πόσιν τῶν μυστηρίων εκόμισαν. Τοὺς τοίνυν τὴν θείαν παραχαράσσοντας παίδευσιν, καὶ νό
τοις [καὶ] ἐξιτήλοις ἐντάλμασι τὰ οὐράνια ἐπιθολοῦντας διδάγματα, Μανιχαίους, καὶ Σίμωνας, καὶ
Μοντανούς, καὶ Ναυάτους, Αρείους, καὶ Μακεδο
νίους, Φωτεινούς τε καὶ τοὺς τούτοις ομόφρονας,
καπήλους εἰκότως προσαγορεύει μιγνύντας τὸν οἶνον
ὕδατι, τῇ ἀκραιφνεῖ τῶν θείων λόγων σοφία
τοὺς οἰκείους σχετλιασμούς επεισάγοντας.
ΡΟ.
XAIPHMONI.
G
Περὶ τῶν ἀναξίως τῶν μυστηρίων κοινωνούντων.
Φασί σέ τινες πάντα μὲν ἀπηγορευμένα, τινὰ
δὲ πράττειν καὶ ἄθεσμα, τοῖς δὲ θείοις μυστη
ρίοις τὰς χεῖρας προτείνειν συνεχῶς, καὶ μετέχειν
τολμηρῶς τῶν ἀψαύστων σοι. Καί μοι λίαν ἐπῆλθε
θαυμάσαι σου τὴν ἀναίδειαν, ὅτι ταῖς τῶν δαιμόνων
τραπέζαις εἰς κόρον κοινωνῶν, καὶ τραπέζης Κυρίου
μετέχειν οὐ φοβῇ. 'Αρα οὖν μή τίς σε βρόχος καταλάβῃ, ὡς τὸν Ἰούδαν ἐπὶ τῇ προπετείᾳ ἑαυτοῦ
ἀπογνόντα, καὶ τὴν προδοσίαν ἐνεργοῦντα, καὶ τὴν
κοινωνίαν ἀπαιτοῦντα.
let, quam si ipsum nequam atque improbum damonem vocet, ut qui voluntate animique institutä
naturam mutarit? Quoniam igitur Christus et hic
ante tempus dæmones torquel", et in altero ævo
sempiternum ipsis ignem una cum ipsormin patre
promisit ¼, aut tumultuariam vitam consectari dosine, ant illud scito, te et hic flagris obnoxium esse,
et illic vindictam minime vitaturum esse.
- ZOILO PRESBYTERO.
Quandoquidem Dominus vitem seipsum appella -
vit ", ut qui pectus humectantem ac voluptate
afficientem prædicationem præbuerit, idcirco Seriptura divina veram divinæ cognitionis doctrinaın
vinum necessario appellat. lluc in poculo quoque
Sapientia bibendum porrigit ": per poculumn nimirum Domini latus intelligens, ex quo nobis vitæ
jucunditas et oblectatio profluxit **.
CLXIX. EIDEM.
In illud, ‹Cuupones tui.»
Domini apostoli, cum divini Spiritus adventum
suscepissent, musto pleni esse existimati sunt "*
atque ad omnes nationes veram minimeque adul.
teratam mysteriorum potionein tulerant. Quamobrem eos, qui divinam doctrinam adulterant, ac
cœlestia documenta spuriis et evanidis mandatis
inficiunt, hoc est, Manichæos, Simones, Montanos,
Novalos, Aries, Macedonios, Photinos, caeterasque ejusdem mentis ac sententiæ homines, haud
abs re caupones appellat propheta, ut qui aquam
vimo immisceaut 16, hoc est, miseros suos errores,
puræ ac limpidæ divinorum sermonum sapientiæ
inferant.
·CHÆREMONI.
De iis qui indigne sacramenta percipiunt.
Aiunt nonnulli te, cum omnia, quæ divinis legibus interdicta sunt, facere, tum nonnulla etiam nefaria et impia perpetrare, atque interim tamen manus ad divina mysteria continenter protendere, caque, quæ a te attingi nefas est, impudenter percipere. Ac mihi sane leusritatem atque impudenLiam 52 tuam vehementer aduirari subiit, qui, cum
dæmonum mensis ad saturitatem usque communices, Dominicæ quoque mensa particeps fieri miuime timeas". Vide igitur, ne quis te laqueus corripiat, ut Judain ", ob temeritatem suam in desperationem prolapsum, simulque et proditiones)
perpetrantem, et sacrosanctam communionem postulantem.
ss Joan. xv, 1. 11 Prov. 1x, 5.
* Matth. vii, 29. ss Matth. xxν, 41.
ss Ibid.
ST Act. 11,
13. Isa. 1, 22. "I Cor. x, 21. 20 Joan. xiii, 27; Act. 1, 18.
Hanc epistolam codd. Vat. 649 et Ah. non
Μαρτιανή sel Μαρτινιανῷ, Μαrtiniano, in-cri
brunt. Vers. 2 tolle asteriscum et multa èxtɛivat in
Εκπτῆναι· sic monstraut iidem duo codd. qui et
vers. 5 Χριστός pro Κύριος ponam, et vers. 5 φήμη
στο σήμα.. Possi.
Το νόστιμον. Billius humectantem vertus,
Legisse videtur το νότιον. Αι νόστιμον κήρυγμα cal
quod reditum conciliat, in æternam videlicet ca16 Joan, xix, 54.
lestem patriam unde excideramus. Notum est vóστιμον ἦμαρ εμικό Homerum, ἡ τῆς ἐπανίδου
ἡμέρα. Κιττ.
Codd. Vat. 649 et Alt., λογίων, Possin.
Verba τινὰ δὲ omittuntur e codd. Vat. 649,
et Ali. Vers. 5 ταῖς τραπέζαις " τῆς τραπέζης
mutant. Vers. 7 δρα μου ἄρα legunt. Vers. 8, pίο
ἐπὶ τῇ babent ἐπὶ τοιαύτῃ. PossIN.
col. 295–296page 59 of 750
PG 78:295ΤΟΙΣ ΥΙΟΙΣ ΝΕΙΛΟΥ. Τί ἀρνεῖσθε τὴν φύσιν, ἢ ἀγνοεῖτε τὴν κλῆ σιν; Ἡ μὲν γὰρ ἐκ μιᾶς ὑμᾶς προήγαγε νηδύος; Η δὲ διὰ μιᾶς ἀνεγέννησεν ἐλπίδος. "Η τὴν προτέραν τοίνυν αιδέσθητε γέννησιν, ἢ τὴν δευτέραν φοβήθητε ἀναγέννησιν, καὶ σπείσασθε πρὸς ὁμόνοιαν, εἴτε τῆς φύσεως, εἴτε τῆς κλήσεως. Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ ᾿Αβραὰμ πρὸς τὸν πλούσιον, ο "Οτι μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν χάσμα μέγα ἐστήρικται. Χάσμα μέγα ἐστήρικται μεταξὺ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ πλουσίου τιμωρουμένου, ὁ 'Αβραὰμ ἀπεκρίνατο, τὴν τῶν δικαίων πρὸς τοὺς πταίοντας διαφορὰν ἐνδεικνύμενος. Ὁ μὲν γὰρ, φιλόξενος ἦν καὶ φιλόπτωχος, τοὺς μακρὰν ἀπῳκισμένους δεχόμενος· ὁ δὲ πρὸ τῆς θύρας ἡλκωμένον, ἀνίλεως εκτρεπόμενος Ὥσπερ οὖν ἐναντίαι αι προθέσεις, οὕτως ἀμιγὴς ἡ μετάστασις· τῶν μὲν, τὴν ἄνεσιν· τῶν δὲ, τὴν κα λασιν δεξαμένων. ΡΟΓ. — ΜΑΡΚΟ ΜΟΝΑΧΟ. Πρὸς μοναχὸν τόπον ἐκ τόπου ἀμείβοντα. Τοὺς ἀστηρίκτους καὶ σοὶ προσεοικότας, ἀβέβαιε, χοῦν ἐκριπτούμενον ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς ὁ Προ φήτης εκάλεσεν. Εἰ γὰρ φυτευθεὶς παρὰ τοῦ μακα ρίου "Αμμωνος, καὶ ποτισθείς θεοφιλῶς, καὶ ἀσφαλῶς ἑδρασθείς, καὶ καρπὸν ἐνηνοχώς, ὡς ᾠόμεθα, πολλούς οίκους περινοστεῖς οὐ χάριν παι δεύσεως, ἀλλ' ἀβροτέρας αιτήσεω;, τίς σε κατ' ἀξίαν ὀδύρατο, καὶ σαυτὸν ἀπολλύντα, καὶ πολλοὺς ἀχρειοῦντα, οἷς ή νεότης τὴν εὐκολίαν εἰσποιεῖται συμφέρουσαν; ΡΟΔ'. - ΚΥΡΗΝΙΟ ΗΓΕΜΟΝΙ. Χάρτην ἡμῖν οἱ πολῖται πεπόμφασι, προπαγέντα τῆς ἐκκλησίας, ὡς ἔφησαν, πρὶν ἐπιβῇ τῆς πόλεως ὃς καὶ ἀπολογίας πάντας γυμνοί, καὶ τῆς ἐν ἐκκλη στα φυγῆς. "Οπερ οὐ μόνον ἀπηνείας ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ἀσεβείας ἔχει ὑπόνοιαν. Εἰ γὰρ ἀπολογίας οὐ μετα διδοὺς, οὐδὲ φυγὴν πρὸς Θεὸν ἐνδιδούς, καὶ συκοφάντας ἐστόμωσας, καὶ ἀδικίας ἐπλήθυνας· πῶς οὖν φωράσεις τὸ δίκαιον; πῶς σώσεις τὸν ἀδικούμενον; ὃς ἵνα μὴ ἔργον δυνατοῦ γένηται ἀπορῶν δι ή τί. τὸν δὲ εἰ πρό. ἄνεσιν κληρουμένων δεξαμένων δεχομένων. μακαρίτου, "Ινα μὴ ἔργον δυνατοῦ γένηται. ἀδυνάτου. Εργον τινὸς γίνεσθαι Κουρήνῳ τῷ ἡγεμόνι. ὡς ἔφησαν 6 μεταδιδούς 649 μεταδίδως ἐνδίδως. δυνάστου δυνατοῦ 11 δικαίου δικαστηρίου • εὐαρέστερος εὐμαρέστατον.
CLXXI.. NILI FILIIS.
POA'. ΤΟΙΣ ΥΙΟΙΣ ΝΕΙΛΟΥ.
Quid naturam abjuratis, aut vocationem ignorațis? Nam illa ex uno eodemque venire vos protulit:
hæcautem per unam et eamdem spem vos regeneravit.
Quamobrem aut prior nativitas vos pudore quodam
commoveat, aut posterior metu afficiat: atque ad concordiam sive naturæ, sive vocationis fœdus sancite.
CLXXII. ARCHONTIO.
In illud dictum ab Abrahamo ad divilem, Magnus
hiatus firmalus est inter nos et vos.
Chaos ingens inter se ac divitem in pœnis et
cruciatu hærentem firmatum esse Abraham respondit ª, justorum videlicet ac peccatorum discrimen
his verbis indicans. Nam ipse hospitum ac pauperum amans et studiosus erat: eosque, qui longo a
se locorum intervallo dissiti erant, excipiebat. Ille
autem ulceribus confectum hominem pro foribus
suis jacentem aversabatur. Quemadmodum igitur
contrariæ voluntates animique instituta sunt: ita
etiam in disjuncta loca migrant. Illi¸ enim requietem et oblectamentum, bi cruciatum acceperunt.
CLXXIII. MARCO MONACHO.
Ad monachum loca subinde mulaniem.
Eos, qui animi firmitate carent, tuique similes
sunt, o inconstans, pulverem, qui a facie terrae projicitur, appellavit Propheta”. Nam si com a beato
viro Ammone consitus, pieque rigatus, ac firmiter
constabilitus esses, fructumque etiam, ut putabamus,
tulisses, nunc tamen non eruditionis comparanda
causa, sed exquisitiorum epularum studio atque
cupiditate multas domos lustras, ecquis te satis
digne deplorare queat, qui et exitium tibi ipsi infers, et multos inutiles reddis, nimirum eos quibus
juvenilis ætas noxiam levitatem asciscit?
CLXXIV. - CYRENIO DUGI.
Τί ἀρνεῖσθε τὴν φύσιν, ἢ ἀγνοεῖτε τὴν κλῆ
σιν; Ἡ μὲν γὰρ ἐκ μιᾶς ὑμᾶς προήγαγε νηδύος; Η
δὲ διὰ μιᾶς ἀνεγέννησεν ἐλπίδος. "Η τὴν προτέραν
τοίνυν αιδέσθητε γέννησιν, ἢ τὴν δευτέραν φοβήθητε
ἀναγέννησιν, καὶ σπείσασθε πρὸς ὁμόνοιαν, εἴτε τῆς
φύσεως, εἴτε τῆς κλήσεως.
POB'. APXONTIO.
Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ ᾿Αβραὰμ πρὸς τὸν
πλούσιον, ο "Οτι μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν χάσμα
μέγα ἐστήρικται.
Χάσμα μέγα ἐστήρικται μεταξὺ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ
πλουσίου τιμωρουμένου, ὁ 'Αβραὰμ ἀπεκρίνατο, τὴν
τῶν δικαίων πρὸς τοὺς πταίοντας διαφορὰν ἐνδεικνύ
μενος. Ὁ μὲν γὰρ, φιλόξενος ἦν καὶ φιλόπτωχος,
τοὺς μακρὰν ἀπῳκισμένους δεχόμενος· ὁ δὲ
πρὸ τῆς θύρας ἡλκωμένον, ἀνίλεως εκτρεπόμενος
Ὥσπερ οὖν ἐναντίαι αι προθέσεις, οὕτως ἀμιγὴς ἡ
μετάστασις· τῶν μὲν, τὴν ἄνεσιν· τῶν δὲ, τὴν κα
λασιν δεξαμένων.
ΡΟΓ. — ΜΑΡΚΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Πρὸς μοναχὸν τόπον ἐκ τόπου ἀμείβοντα.
Τοὺς ἀστηρίκτους καὶ σοὶ προσεοικότας, ἀβέβαιε,
χοῦν ἐκριπτούμενον ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς ὁ Προφήτης εκάλεσεν. Εἰ γὰρ φυτευθεὶς παρὰ τοῦ μακαρίου "Αμμωνος, καὶ ποτισθείς θεοφιλῶς, καὶ
ἀσφαλῶς ἑδρασθείς, καὶ καρπὸν ἐνηνοχώς, ὡς
ᾠόμεθα, πολλούς οίκους περινοστεῖς οὐ χάριν παι
δεύσεως, ἀλλ' ἀβροτέρας αιτήσεω;, τίς σε κατ'
ἀξίαν ὀδύρατο, καὶ σαυτὸν ἀπολλύντα, καὶ πολλοὺς
ἀχρειοῦντα, οἷς ή νεότης τὴν εὐκολίαν εἰσποιεῖται
συμφέρουσαν;
ΡΟΔ'. - ΚΥΡΗΝΙΟ ΗΓΕΜΟΝΙ.
Chartam nobis cives miserunt, pro ecclesiæ fori- Χάρτην ἡμῖν οἱ πολῖται πεπόμφασι, προπαγέντα
ribus fxam, ut inquiebant, antequam urbem ingre τῆς ἐκκλησίας, ὡς ἔφησαν, πρὶν ἐπιβῇ τῆς πόλεως·
dereris, quæ et omnibus purgandi sui potestatem adi- ὃς καὶ ἀπολογίας πάντας γυμνοί, καὶ τῆς ἐν ἐκκλη
mit, et perfugium in ecclesiam claudit. Quod στα φυγῆς. "Οπερ οὐ μόνον ἀπηνείας ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ
quidem non solum crudelitatis, sed etiam impieta- ἀσεβείας ἔχει ὑπόνοιαν. Εἰ γὰρ ἀπολογίας οὐ μεταtis suspicionem habet. Nam si nec causæ dicendæ διδοὺς, οὐδὲ φυγὴν πρὸς Θεὸν ἐνδιδούς, καὶ συκοφάν
potestatem facis, nec fugam in ecclesiam perınit- τας ἐστόμωσας, καὶ ἀδικίας ἐπλήθυνας· πῶς οὖν
tis, nimirum hac ratione, et calumniatores exacui- φωράσεις τὸ δίκαιον; πῶς σώσεις τὸν ἀδικούμενον;
sti, et injuriarum numerum auxisti, quonam igitur ὃς ἵνα μὴ ἔργον δυνατοῦ γένηται ἀπορῶν δι
21 Luc. XVI,
26. *ª Psal. 1, 4.
Codd. Vat. 649 et Alt. pro ή repetunt interrogativum τί. Possin.
Hiatus completur in codd. Vat. 649 et Alt.
inserto τὸν inter δὲ εἰ πρό. Vers. pen. post, ἄνεσιν
iidem codd. supplent κληρουμένων et vers. ult. pro
δεξαμένων scribunt δεχομένων. PossIN.
Pro Maxapiou codd. Vatic. 649 et All. babent μακαρίτου, unde intelligitur Ammonem cujus
meminit auctor, mortuum fuisse. Possin.
"Ινα μὴ ἔργον δυνατοῦ γένηται. Hoc melius puto quam quod in B. c, reperi ἀδυνάτου.
Εργον τινὸς γίνεσθαι est ab aliquo confici atque
concidi, phrasi usitatissima Isidoro. Rigr.
- Titulus hujus epistolæ diversitatem habet in
cod. Ali. notabilem. Ibi enim inscribitur Κουρήνῳ
τῷ ἡγεμόνι. Vers. 2. ὡς ἔφησαν abest ab Alt. Vers.
6 pro μεταδιδούς codd. Vat. 649 et al. μεταδίδως
scribunt, uti et vers. seq. ἐνδίδως. Vers. 9. iidem
δυνάστου pro δυνατοῦ habent, et vers, 11 δικαίου
pro δικαστηρίου • denique vers. ult. εὐαρέστερος
pro εὐμαρέστατον. Possit.
col. 297–298page 60 of 750
PG 78:297κεστοῦ τοῦ ἀμύνοντος, πρὸς τὸν ἀχείρωτον έδραμε &? σηκόν. Ἡ δὲ σκηψις ἐστι, τῆς τοῦ δικαστηρίου πρά σεως ἡ ἀπόφασις, ὑπέβηθι τὴν ἀπήνειαν, καὶ ἕξεις 53 τὸ πρατήριον εὐμερέστατον. ΤΟ ΑΥΤΟ. Καὶ τα μέτρα ἑαυτῶν ἐπιστάμεθα, καὶ ἐλέγχειν τοὺς πονηροὺς προβεβλήμεθα. Εἰ δὲ τὴν φράσιν φεύ γεις ὧν πράττεις, παῦσαι τὴν πρᾶξιν, καὶ οὐκ ἔσται ἡ φράσις. Ο γάρ τις ποιεῖν οὐκ αἰσχύνεται, τοῦτο μὴ ἀλυέτω καλούμενος. Εἰ δὲ καὶ μόνη ἡ κλῆ σις ὕβρεως ἐστιν ἕξις, ταύτης ἡ πράξις [πῶς] οὐκ ἂν γενήσεται ὕβρις; ΡΟΤ. — ΠΗΛΟΥΣΙΩΤΑΙΣ. Ο καλός Κυρήνιος αὖθις κατακοσμεί το πρατήριον. Οὐ γὰρ ἂν φαίην κριτήριον, εἰ μὴ δοκίμου καὶ ἀκιβδήλου νομίσματος μόνον, 8 ὑπὲρ κλεμμά των κομίζεται. Πράξετε τοίνυν βελτίονα, αὐτῷ μὲν πόρους μὴ φέροντες, ἑαυτοῖς δὲ βρόχους μὴ πλέκοντες. Η γὰρ ὑμετέρα εὐπραγία, έστω αὐτῷ δυσπραγίᾳ. ΡΟΖ'. — ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Νῦν πονηρώς πράττει τὰ Πηλουσιωτῶν, ὅτε καὶ τῶν πολιτικῶν ἡ διοίκησις ὁμοίαν τῶν ἐκκλησιαστικῶν, νόσον περιεβάλετο. Καὶ γὰρ καὶ ὁ θαυμαστὸς Κυρήνιος κατέπτη τὴν ἀρχὴν ἑνημμένος· καὶ ὁ περ ριβόητος Εὐσέβιος τὴν ποιμαντικὴν ἐμπεπίστευται καὶ Μάρων οἰκονομεῖ, καὶ Πανσόφιος ἀρχιδιακονεῖ ὁ μὲν τὰς κρίσεις ἀπεμπωλῶν, ὁ δὲ τὰς χρήσεις δια πωλῶν· οἱ δὲ ὑπουργοὶ ὄντες καὶ σπουδασταί. Καὶ μακάριός ἐστιν ὅς ἐὰν μὴ σκανδαλισθῇ ἐν ὑμῖν. Φεί σασθε οὖν ἀπρόσοχοι, μὴ καὶ τὸν ἔξω δικαστὴν ἀπο λύητε τῆς αἰτίας εἰς ὑμᾶς ἀφορῶντα, καὶ τῶν κερδῶν ἀπειλοῦντα. ΡΟΗ. -- ΡΟΥΦΙΝΟ. Η τὰ Πηλουσιωτῶν ἁμαρτήματα, ἢ τὰ Ῥωμαίων μέγιστα πράγματα & διέπεις εὐμενῶς, λαθεῖν σε τὸν; παναρχῇ εὐεργέτην εποίησεν, ὅπως Κυρήνιος τῆς ἀρχῆς ἐπελάβετο, καὶ πράττει τὰ ἐνταῦθα πάλιν χα παῦσαι παῦσον. γενήσεται γένηται. ἀκιβδήλου, οι κιβδήλου 5 δ' ὑπὲρ ούπερ υπέρ, πράξατε στο πράξετε Έσται Εστω. κλήσεις, που χρήσεις, χρήσεις, Πηλουσιωτῶν, Πηλουσίου, νόσων νόσον κατο ίπτη κατέπτη ὁ δὲ τὰς χρήσεις διαπωλών κρίσεις τοῦ κρίσεις μὴ μηδέ. ἀπολύητα ἀπολύετε
|
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. CLXXVIII.
κεστοῦ τοῦ ἀμύνοντος, πρὸς τὸν ἀχείρωτον έδραμε & pacto jus et æquum deprehendes? Quonam pacto
σηκόν. Ἡ δὲ σκηψις ἐστι, τῆς τοῦ δικαστηρίου πρά- eum, cui injuria infertur, conservabis, qui, ne a poσεως ἡ ἀπόφασις, ὑπέβηθι τὴν ἀπήνειαν, καὶ ἕξεις tente adversario conficiatur, 53 et opprimatur,
τὸ πρατήριον εὐμερέστατον.
quod judicem non habeat, qui suas injurias ulciscatur, ad inexpugnabile templum confugit? Prætextus porro est, venditionis judicii sententia. Crudelitatem subi, et perfacilemn inercatum habebis.
POE'. ΤΟ ΑΥΤΟ.
Καὶ τα μέτρα ἑαυτῶν ἐπιστάμεθα, καὶ ἐλέγχειν
τοὺς πονηροὺς προβεβλήμεθα. Εἰ δὲ τὴν φράσιν φεύγεις ὧν πράττεις, παῦσαι τὴν πρᾶξιν, καὶ οὐκ
ἔσται ἡ φράσις. Ο γάρ τις ποιεῖν οὐκ αἰσχύνεται,
τοῦτο μὴ ἀλυέτω καλούμενος. Εἰ δὲ καὶ μόνη ἡ κλῆ
σις ὕβρεως ἐστιν ἕξις, ταύτης ἡ πράξις [πῶς] οὐκ
ἂν γενήσεται ὕβρις;
ΡΟΤ. — ΠΗΛΟΥΣΙΩΤΑΙΣ.
Ο καλός Κυρήνιος αὖθις κατακοσμεί το πρατή
ριον. Οὐ γὰρ ἂν φαίην κριτήριον, εἰ μὴ δοκίμου καὶ
ἀκιβδήλου νομίσματος μόνον, 8 ὑπὲρ κλεμμάτων κομίζεται. Πράξετε τοίνυν βελτίονα, αὐτῷ μὲν
πόρους μὴ φέροντες, ἑαυτοῖς δὲ βρόχους μὴ πλέκον
τες. Η γὰρ ὑμετέρα εὐπραγία, έστω αὐτῷ δυσπραγία.
ΡΟΖ'. — ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Νῦν πονηρώς πράττει τὰ Πηλουσιωτῶν, ὅτε καὶ
τῶν πολιτικῶν ἡ διοίκησις ὁμοίαν τῶν ἐκκλησιαστικῶν, νόσον περιεβάλετο. Καὶ γὰρ καὶ ὁ θαυμαστὸς
Κυρήνιος κατέπτη τὴν ἀρχὴν ἑνημμένος· καὶ ὁ περ
ριβόητος Εὐσέβιος τὴν ποιμαντικὴν ἐμπεπίστευται·
καὶ Μάρων οἰκονομεῖ, καὶ Πανσόφιος ἀρχιδιακονεῖ·
ὁ μὲν τὰς κρίσεις ἀπεμπωλῶν, ὁ δὲ τὰς χρήσεις διαπωλῶν· οἱ δὲ ὑπουργοὶ ὄντες καὶ σπουδασταί. Καὶ
μακάριός ἐστιν ὅς ἐὰν μὴ σκανδαλισθῇ ἐν ὑμῖν. Φεί
σασθε οὖν ἀπρόσοχοι, μὴ καὶ τὸν ἔξω δικαστὴν ἀπολύητε τῆς αἰτίας εἰς ὑμᾶς ἀφορῶντα, καὶ τῶν κερδῶν
ἀπειλοῦντα.
ΡΟΗ. -- ΡΟΥΦΙΝΟ.
EIDEM.
Et modulum nostrum exploratum habemus, et
eo loco positi sumus, ut coarguendos improbos habeamus. Quod si eorum quæ facis, commemorationem fugis, actioni finem impone, et commemorationi locus non erit. Nam quod quis facere non
erubescit, non est cur mœrore consternetur, cumi
id appellatur. Quod si sola quoque appellatio contumeliæ habitus est, aņnon ejus actio contumelia
exsistel?
PELUSIOTIS.
Præclarus ille Cyrenius mercatum rursum exornat.
Non enim tribunal dixerim, nisi probæ duntaxat minimneque adulterinæ pecuniam, quam pro furtis acci
pit. Rectius itaque fcceritis, si ipsi quidem proventus minime feratis, vobis, ipsis autem restim
minime nectatis. Vestra enim felicitas, infeli
citas ipsi erit.
- EUSEBIO EPISCOPO.
Nunc malo statu Pelusiotarum res sunt, cum
publicorum quoque negotiorum administratio eodem
quo ecclesiastica morbo laborat. Nam et mirificus
vit Cyrenius præsidis dignitate cinctus ad nos devolavit, et celebris vir Eusebius pastoris munus
suscepit, et Maro dispensatoris oficio fungitur, et
Pansophius archidiaconatum gerit: ille nimirun
judicia vendens, iste autein vocationes pretio addiclas habens hi autem administram ipsi ope
ram navantes, et studentes. Ac beatus qui nou
fuerit scandalizatus în vobis”. Desinite itaque, o
socordes ac negligentes, ne profanum quoque judicem culpa liberetis, in vos intuentem, ac nullis
lucris parcentem.
CLXX VII. — RUFINO.
Η τὰ Πηλουσιωτῶν ἁμαρτήματα, ἢ τὰ Ῥωμαίων Aut Pelusiotarum scelera, aut gravissima Romaμέγιστα πράγματα & διέπεις εὐμενῶς, λαθεῖν σε τὸν norum negotia; quæ tu placide gubernas, hoc effe
παναρχῇ εὐεργέτην εποίησεν, ὅπως Κυρήνιος τῆς cerunt, ut te, liberalissimum benefactorem, fugerit,
ἀρχῆς ἐπελάβετο, καὶ πράττει τὰ ἐνταῦθα πάλιν χα- quonam pacto Cyrenius præsidis dignitatem arripueso Matth. x1, 6.
Pro edito παῦσαι codd. Sfort. et Alt. repoDual παῦσον. lidem cum tertio ipsis adjuncto Val.
649 pro γενήσεται vers. ult. legunt γένηται. PossIN..
Codl. Vatic. 649 et Alt. tollunt a e vocabulo ἀκιβδήλου, οι κιβδήλου solum legunt. Vers. 5
iidem pro δ' ὑπὲρ habent ούπερ υπέρ, etc. Vers. 4
πράξατε στο πράξετε et vers. penult. Έσται pro
Εστω. ID.
Vocaliones pretio addictas habens. Videtur
Billius legisse κλήσεις, aut certe sic legend. existi1336, που χρήσεις, ut et Parisiis editum est, et
habetur in CB. Sunt autem χρήσεις, sententiæ
PATROL. GR. LXXVIII.
dictiones vel pronuntiationes.
Vers. i non Πηλουσιωτῶν, sed Πηλουσίου,
codd. Vat. 649 et All. legunt. Vers. 5 Vat. 649 νόσων
pro
νόσον ponit. Vers. tam idem quam All, κατο
ίπτη pro κατέπτη scribunt. Vers. ὁ δὲ τὰς χρήσεις
διαπωλών codd. Vatic. et Alt. hic κρίσεις habent,
utique ex parte mendose, nam hic vocabulum requiritur antitheton τοῦ κρίσεις superius positi: quodnam autem illud nisi vocationes reddens? Vers.
antepen. pro μὴ Vat. habet μηδέ. Μox pro ἀπολύητα
idem cum Ali, ἀπολύετε legunt. ID.
col. 299–300page 61 of 750
PG 78:299λεπῶς. Α' γὰρ πράσεις σφοδραί, αἱ πτωχείαι πολλά, αἱ ἀδικίαι συχναι, ἡ Ἐκκλησία οὐχ οἷα βοηθεῖν. Απέβη τὸ δίκαιον, ὁ νόμος ἡγνόηται· ὁ φόβος τοῖς μή παρέχουσι, τὸ μῆκος ὅπλον ἔχει ὧν ὁρᾷ ἢ παῦσον αὐτὸν τῆς δυνάμεως, ἡ ἴσθι συναπολαύσων αὐτῷ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ καὶ κρίματος. ΡΟΘ'. — ΛΥΚΑΙΝΗ Εἰ τῇ χηρεία εγκαρτερεῖς, μὴ πρᾶττε νεώτερα. Εἰ δὲ καὶ κόσμον περίκεισαι, καὶ πένθους όνομα κέ κτησαι, οὐ συμβαίνει τὰ πράγματα. "Η θάτερον οὖν ἀπόλιπε, ἢ τὴν αἰδὼ μὴ καθύβριζε. ΡΠ'. ΘΕΟΦΡΟΝΙΟ. "Οτι διὰ τῆς πράξεως γνωρίζονται αἱ ἀρεται, ἤπερ διὰ λόγου. Οὐ ῥημάτων ἀπαγγελία, ἀλλὰ πραγμάτων διακονία τὸν τῆς θείας παιδεύσεως ζηλωτὴν ἀποφαίνει. Οὐδὲ γὰρ ὁ ἀρχαῖος ἀντάρτης, ἐπειδὴ τῶν θείων χρησμών ἐμέμνητο πειράζων τὸν Κύριον, ἐπαινετὸς ἦν ἄρα τῆς τούτων μαθήσεως, ἀλλ' ἀπόκριτος καὶ ἀπόβλητος, ὅτι τὴν γνῶσιν ἔχων, την πρᾶξιν ἀρνεῖται. Εί τοίνυν μὴ κοῦφος φαίνεσθαι βούλει, καὶ ἐπὶ γλώττης μόνης ἔχων τὴν παίδευσιν, ἔργῳ ἐπίδειξον ταύτην. Οὐδὲ γὰρ τῆς ἔξωθεν ὁπλοφορίας ὁ Γολιάθ ἀπώνατό τι, τοῖς ἔσωθεν ἀσθενῶν βοηθήμασιν. ΡΙΑ'. — ΠΡΙΟΝΙ ΜΟΝΑΧΟ. "Οτι οὐκ ἀπονοίας ἦν ἡ κατὰ ᾿Ανανίου καὶ Σαπο φείρης ἀγανάκτησις τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, ἀλλὰ χρήσιμος τῇ ἀρχῇ τοῦ κηρύγματος. Οὐκ ἀπονοίας ἐστιν, ὦ φιλολογώτατε, ὁ κατὰ τῶν πταισάντων φόνος τοῦ σοφωτάτου Πέτρου, ἀλλὰ διδασκαλίας προγνωστικῆς, τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρώπων προϊωμένης ἁμαρτήματα. Τότε γὰρ ἀρξάμενοι τὰ τοῦ Εὐαγγελίου καταβάλλεσθαι σπέρματα· καὶ εὐθὺς παρανατείλαντα έωρακότες ζιζάνια, σοφῶς αὐτὰ πα ραχρῆμα ἐξέτιλαν, ἵνα μὴ τῷ σίτῳ συναυξηθέντα, τῷ μέλλοντι πρὸς καῦσιν πυρὶ φυλαχθῇ. Οὕτω καὶ Μω σῆς ὁ θεσπέσιος τὰ τοῦ νόμου ἐκ προοιμίων παραβαθέντα θεώμενος, εἰ καὶ ἐπὶ βραχεῖ ἁμαρτήματι και ταλευσθῆναι ἐν σαββάτῳ ξυλολογοῦντα ἐκέλευσε, τοῦτο ἀπέβη τὸ δίκαιον, από έσδη, Ῥωμαίων, ἢ τὰ απέβη απέσβη. ή ἴσθι συναπολάυσων αὐτῷ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ καὶ κρίματος, ἢ ἴσθι οίχομένην εκ πόλιν ἣν ἔσωσας πολλάκις. ΙΒ. Λυκαίνῃ, Λουκένῃ. ἀπόκριτος αὐτόκριτος.. μτο βούλει, βούλῃ Εργψ, ἔργοις. φόνος φό ος, εξέτιλαν ἐξέτεμον. καταλευσθῆναι τόν.
rit: atque hic rursum atrocem in modum res aul. λεπῶς. Α' γὰρ πράσεις σφοδραί, αἱ πτωχείαι πολλά,
ministret. Nam venditiones graves sunt, paupertates.
magnae, injuriæ crebra: nec Ecclesia opem huic
malo ferre potest Jus abscessit: lex ignoraiur: terror iis, qui non præbent, injicitur: longinquitatem, carum rerum, quas perpetrat, subsidium
αἱ ἀδικίαι συχναι, ἡ Ἐκκλησία οὐχ οἷα βοηθεῖν.
Απέβη τὸ δίκαιον, ὁ νόμος ἡγνόηται· ὁ φόβος τοῖς
μή παρέχουσι, τὸ μῆκος ὅπλον ἔχει ὧν ὁρᾷ ἢ παῦσον
αὐτὸν τῆς δυνάμεως, ἡ ἴσθι συναπολαύσων αὐτῷ ἐπὶ
τοῦ Θεοῦ καὶ κρίματος.
habet. Quocirca, aut eum potentia exturba: aut illud scito [si urbem eam, cui tu sæpe saluti fulsti,
perire sinas ] te una cum eo, coram Deo judicium subiturum.
es,
54 CLXXIX.- LYCÆNÆ.
Si in viduitate perstas, ne juvenilem in modum
te geras. Quod si et ornate atque eleganter induta
et luctus nomen obtines, hæ duæ res parum
inter se consonant. Aut igitur alterum relinque:
aut pudorem ac verecundiam contumelia ne affice.
CLXXX. - THEOPHRONIO.
Actionibus magis quam verbis virtutes innotescere.
Non verborum enuntiatio, verum rerum administratio, divinæ doctrinæ consectatorem hominem
reddit. Nam neque yetus ille rebellis, propterea
quod divina oracula memoria tenebat, cunt Dominum
tentaret, ob eorum cognitionem lauden merebatur: verum contra abjiciendus ac detestandus erat,
quod cum scientia præditus esset, actionem inficiaretur ac respueret. Quare nisi levis baberi vis,
utpote in lingua sola eruditionem sitam habens, fac
eam reipsa ostendas. Nam nec Goliath ex armis
externis quidquam commodi tulit”, quoniam internorum auxiliorum imbecillitate laborabat.
CLXXXI. ORIONI MONACHO.
Non crudelitatis fuisse illam contra Ananiam et
Sapphiram indignationem Petri apostoli, sed utilem
prædicationis initio.
ΡΟΘ'. — ΛΥΚΑΙΝΗ
Εἰ τῇ χηρεία εγκαρτερεῖς, μὴ πρᾶττε νεώτερα.
Εἰ δὲ καὶ κόσμον περίκεισαι, καὶ πένθους όνομα κέ
κτησαι, οὐ συμβαίνει τὰ πράγματα. "Η θάτερον οὖν
ἀπόλιπε, ἢ τὴν αἰδὼ μὴ καθύβριζε.
ΡΠ'.
ΘΕΟΦΡΟΝΙΟ.
"Οτι διὰ τῆς πράξεως γνωρίζονται αἱ ἀρεται, ἤπερ
διὰ λόγου.
Οὐ ῥημάτων ἀπαγγελία, ἀλλὰ πραγμάτων διακονία
τὸν τῆς θείας παιδεύσεως ζηλωτὴν ἀποφαίνει. Οὐδὲ
γὰρ ὁ ἀρχαῖος ἀντάρτης, ἐπειδὴ τῶν θείων χρησμών
ἐμέμνητο πειράζων τὸν Κύριον, ἐπαινετὸς ἦν ἄρα τῆς
τούτων μαθήσεως, ἀλλ' ἀπόκριτος καὶ ἀπόβλη
τος, ὅτι τὴν γνῶσιν ἔχων, την πρᾶξιν ἀρνεῖται. Εί
τοίνυν μὴ κοῦφος φαίνεσθαι βούλει, καὶ ἐπὶ γλώττης
μόνης ἔχων τὴν παίδευσιν, ἔργῳ ἐπίδειξον ταύτην.
Οὐδὲ γὰρ τῆς ἔξωθεν ὁπλοφορίας ὁ Γολιάθ ἀπώνατό
τι, τοῖς ἔσωθεν ἀσθενῶν βοηθήμασιν.
ΡΙΑ'. — ΠΡΙΟΝΙ ΜΟΝΑΧΟ.
PIJA'.
"Οτι οὐκ ἀπονοίας ἦν ἡ κατὰ ᾿Ανανίου καὶ Σαπο
φείρης ἀγανάκτησις τοῦ ἀποστόλου Πέτρου,
ἀλλὰ χρήσιμος τῇ ἀρχῇ τοῦ κηρύγματος.
Οὐκ ἀπονοίας ἐστιν, ὦ φιλολογώτατε, ὁ κατὰ τῶν
πταισάντων φόνος τοῦ σοφωτάτου Πέτρου, ἀλλὰ
διδασκαλίας προγνωστικῆς, τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρώπων
προϊωμένης ἁμαρτήματα. Τότε γὰρ ἀρξάμενοι τὰ
τοῦ Εὐαγγελίου καταβάλλεσθαι σπέρματα· καὶ εὐθὺς
παρανατείλαντα έωρακότες ζιζάνια, σοφῶς αὐτὰ πα
ραχρῆμα ἐξέτιλαν, ἵνα μὴ τῷ σίτῳ συναυξηθέντα, τῷ
μέλλοντι πρὸς καῦσιν πυρὶ φυλαχθῇ. Οὕτω καὶ Μω
σῆς ὁ θεσπέσιος τὰ τοῦ νόμου ἐκ προοιμίων παραβα
θέντα θεώμενος, εἰ καὶ ἐπὶ βραχεῖ ἁμαρτήματι και
ταλευσθῆναι ἐν σαββάτῳ ξυλολογοῦντα ἐκέλευσε, τοῦτο
sr Matth. xiis, 25 seqq.
Non crudelitatis atque amentiæ fait, vir studiosissime, quod sapientissimus Petrus eos, qui peccaverant, morte affecit ", veruin præscientis doctrinæ, milta hominum peccata præsanantis. Nam cum
tune Evangelii sementen facere incepissent, ac
statim enata zizania conspexissent, sapienti consilio ea confestim evulserunt, ne una cum tritico
aucta futuro igni ad exustionem servarentur”.
Ad eumdem enim modum divinus quoque Moses,
legem ab initio statim violatam perspiciens, etsi ob
exiguum peccatum, saxis lamen eum obrui jussit,
** Matth. iv, 1 seqq. " | Reg. xvi. ** Act. v, 5-10.
Nec Ecclesia huic malo opem ferre potest. Videlicet denegato ad eam perfugio, sive asyli jure
violato. Vide epist. 174. Mox pro ἀπέβη τὸ δίκαιον,
jus abscessit, significautius legi put in BC από
έσδη, exstinctum est.
Luclusa non sunt in Græco exemplari, que
unde expresserit Billius, non babeo dicere, nisi ex.
plicationis forte causa inseruit.
In 2 vers. post Ῥωμαίων, cod. Vatic. 649
addit. ἢ τὰ; sensu diverso, uam trimembris hoc
modo fit partitio, quam bimembrem editor posuit:
ut sit in hunc modum interpretatio refingenda,
aul Pelusiotarum peccata, aut Romanorum, aut
maxima negotia qua tu, etc. Vers. 7, pro απέβη
col. All. ponit απέσβη. In fue pro istis verbis, ή
ἴσθι συναπολάυσων αὐτῷ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ καὶ κρίμα
τος, valde diversam duo codd. Vat. 649 et Alt. lectionem hanc suggerunt, ἢ ἴσθι οίχομένην εκ πόλιν
ἣν ἔσωσας πολλάκις. ΙΒ.
Non Λυκαίνῃ, sed Λουκένῃ. Lucene, inscrihitur hæc epistola in codd. Vat. 649 et Alt. Possin.
Pro ἀπόκριτος codd. Vat. 649 et Alt. habent
αὐτόκριτος.. Vers. autem seq. μτο βούλει, iidem
βούλῃ ponunt. Vers. denique antepen, pro Εργψ,
cod. Air, mavult ἔργοις. 10.
Pro φόνος codd. Vat. 649 et All. legunt φό
6ος, et vers. pro εξέτιλαν ltalent ἐξέτεμον. Vers.
11, cod. Alt. post καταλευσθῆναι addit, τόν. In.
col. 301–302page 62 of 750
PG 78:301Θεόν γεγραφὼς ἀποφήνασθαι. Ἐπὶ μικρῷ γὰρ καὶ μείζονι ἡ παράβασις κρίνεται. Ος καὶ οἱ πρῶτοι τοῦ γένους προπάτορες ξύλου γεύσει τον πολυώδυνον κατεδικάσθησαν καὶ βίον καὶ θάνατον. ΡΗΒ.- ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟ Διὰ τί λέγεται ὁ Κύριος μαργαρίτης, καὶ διὰ τί ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλούς μαργαρίτας ή βασι λεία τῶν οὐρανῶν ἀπεικάσθη. Ο τὸν πολυτίμητον μαργαρίτην ζητήσας, καὶ πάντων αὐτῷ τῶν προσόντων ἀντισταθμίσας, ὁ νέος ἐστὶ τοῦ Κυρίου λαός, τῆς πατρώας καὶ οὐσίας καὶ Θρησκείας καταφρονῶν, καὶ τὸν Κύριον τῆς δόξης ζητῶν. Μαργαρίτης δὲ κέκληται, ἐπειδὴ τῷ βυθῷ τῆς θεότητος ἤνωται, καὶ μόνοις τοῖς ἁλιεῦσι καὶ τοῖς αὐτοῦ ὑποφήταις ἐγνώρισται. ΡΗΓ. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Οι καταβαίνοντες εἰς θάλασσαν ἐν πλοίοις, ποιοῦντες εργασίαν ἐν ὕδασι πολλοῖς, οἱ τοῦ Κυρίου τυγχάνουσι θεοφόροι ἀπόστολοι, καὶ ἐκ τοῦ προτέρου τοῦτο ὄντες ἐπιτηδεύματος, καὶ ἐκ τῆς ἐν τῷ βίῳ ζωγρευ τικῆς ἐργασίας. Ἐπειδὴ γὰρ ὡς κυμάτων ἐπανάστασις φλεγμαίνει καὶ κατευνάζεται τῶν ἀνθρώπων τὰ πράγματα, εἰκότως θάλασσαν τὴν τούτων ἀνωμαλίαν οἱ θεῖοι καλοῦσι χρησμοί. Οἱ δὲ ταύτην γαληνεύσαν τες, ἐν ὕδασι πολλοῖς πεποιῆσθαι τὴν ἐργασίαν ἐῤῥή βησαν ΡΙΔ'. - ΖΩΣΙΜΟ. Βὶ τῆς ἀνοχῆς τοῦ Θεοῦ, καὶ τῆς μακροθυμίας, ὦ τάλας, καταφρονεῖς, καὶ τὰ παρόντα αιδέσθητι. Πολλοὶ γὰρ πρὸς τὰ μέλλοντα ἀβλεπτοῦντες τὰς ἐνταῦθα ἐκκλίνουσι κωμῳδίας. Εἰ δὲ καὶ ταῦτα κἀκεῖνα καταφρονεῖς, ἐνταῦθα γελασθήσῃ, κἀκεῖ θρηνηθήση. ΡΠΕ. — ΕΥΣΕΒΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Ἠδύνατο επικουρεῖν τοῖς βοηθείας προσδεομένοις, εἰ μὴ σαυτὸν προκατέλυσας αἰσχροῖς λήμμασι καὶ προβλήμασιν. Οἱ γὰρ ὁρῶντες σε Πανσοφίου ήττώ μενον, ἀνθρώπου μὴ μόνον τὸν θεῖον υβρίσαντος Στέφανον, οὗ τὴν λειτουργίαν ἀκρίτως ἐδέξατο, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν ἀρετὴν ἐκ τοῦ σεμνοῦ χορού προπηλακί σαι σπουδάζοντος, ποίας ἄν σε τιμῆς ἀξιώσειαν; Εἰ δὲ καὶ τοῦτον κωλύσειας, καὶ σαυτὸν διορθώσειας καὶ τὰ ἐνταῦθα πάντως φανεῖταί σοι χρηστά, καὶ τὰ ἐκεῖθεν πάντως ἀνεκτά. η έπισκόπῳ πρεσβυτέρῳ, πολύ τιμον πιο πολυτίμητον. 2 αὐτὸν αὐτῷ. αὐτῶν αὐτοῦ. εβρέθησαν ἐῤῥήθησαν. ἀβλεποῦντες, ἀβλεπτοῦντες. καταφρονείς !!!!!! περιφρονεῖς· γελασθήσῃ γελώσαι. Ιο. διορθώσειας διορθώσατο,
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. CLXXXV.
Θεόν γεγραφὼς ἀποφήνασθαι. Ἐπὶ μικρῷ γὰρ καὶ qui die Sabbati ligna collegerat: Deum videlicet hanc
μείζονι ἡ παράβασις κρίνεται. Ος καὶ οἱ πρῶτοι τοῦ
γένους προπάτορες ξύλου γεύσει τον πολυώδυνον
κατεδικάσθησαν καὶ βίον καὶ θάνατον.
sententiam tulisse scribens ". Siquidem legis
transgressio, tam in parvo ac levi, quam in magno
atque atroci crimine judicatur. Nam profectò primi
quogue generis nostri auctores ob arboris fructum degustatum, acerbissima, et vita et morte multati
sunl 39.
ΡΗΒ.- ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟ
Διὰ τί λέγεται ὁ Κύριος μαργαρίτης, καὶ διὰ τί
ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλούς μαργαρίτας ή βασι·
λεία τῶν οὐρανῶν ἀπεικάσθη.
Ο τὸν πολυτίμητον μαργαρίτην ζητήσας, καὶ
πάντων αὐτῷ τῶν προσόντων ἀντισταθμίσας, ὁ νέος
ἐστὶ τοῦ Κυρίου λαός, τῆς πατρώας καὶ οὐσίας καὶ
Θρησκείας καταφρονῶν, καὶ τὸν Κύριον τῆς δόξης
ζητῶν. Μαργαρίτης δὲ κέκληται, ἐπειδὴ τῷ βυθῷ
τῆς θεότητος ἤνωται, καὶ μόνοις τοῖς ἁλιεῦσι καὶ
τοῖς αὐτοῦ ὑποφήταις ἐγνώρισται.
ΡΗΓ. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Οι καταβαίνοντες εἰς θάλασσαν ἐν πλοίοις, ποιοῦν
τες εργασίαν ἐν ὕδασι πολλοῖς, οἱ τοῦ Κυρίου τυγχά
νουσι θεοφόροι ἀπόστολοι, καὶ ἐκ τοῦ προτέρου τοῦτο
ὄντες ἐπιτηδεύματος, καὶ ἐκ τῆς ἐν τῷ βίῳ ζωγρευτικῆς ἐργασίας. Ἐπειδὴ γὰρ ὡς κυμάτων ἐπανάστα
σις φλεγμαίνει καὶ κατευνάζεται τῶν ἀνθρώπων τὰ
πράγματα, εἰκότως θάλασσαν τὴν τούτων ἀνωμαλίαν
· οἱ θεῖοι καλοῦσι χρησμοί. Οἱ δὲ ταύτην γαληνεύσαν
τες, ἐν ὕδασι πολλοῖς πεποιῆσθαι τὴν ἐργασίαν ἐῤῥή
βησαν
ΡΙΔ'. - ΖΩΣΙΜΟ.
Βὶ τῆς ἀνοχῆς τοῦ Θεοῦ, καὶ τῆς μακροθυμίας,
ὦ τάλας, καταφρονεῖς, καὶ τὰ παρόντα αιδέσθητι.
Πολλοὶ γὰρ πρὸς τὰ μέλλοντα ἀβλεπτοῦντες
τὰς ἐνταῦθα ἐκκλίνουσι κωμῳδίας. Εἰ δὲ καὶ ταῦτα
κἀκεῖνα καταφρονεῖς, ἐνταῦθα γελασθήσῃ, κἀκεῖ·
θρηνηθήση.
ΡΠΕ. — ΕΥΣΕΒΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Ἠδύνατο επικουρεῖν τοῖς βοηθείας προσδεομένοις,
εἰ μὴ σαυτὸν προκατέλυσας αἰσχροῖς λήμμασι καὶ
προβλήμασιν. Οἱ γὰρ ὁρῶντες σε Πανσοφίου ήττώμενον, ἀνθρώπου μὴ μόνον τὸν θεῖον υβρίσαντος
Στέφανον, οὗ τὴν λειτουργίαν ἀκρίτως ἐδέξατο, ἀλλὰ
καὶ πᾶσαν ἀρετὴν ἐκ τοῦ σεμνοῦ χορού προπηλακίσαι σπουδάζοντος, ποίας ἄν σε τιμῆς ἀξιώσειαν; Εἰ
δὲ καὶ τοῦτον κωλύσειας, καὶ σαυτὸν διορθώσειας
καὶ τὰ ἐνταῦθα πάντως φανεῖταί σοι χρηστά, καὶ τὰ
ἐκεῖθεν πάντως ἀνεκτά.
η
· HERACLIDI EPISCOPO.
Cur margarita Dominus dicitur, et cur mercatori
quærenti bonas margaritas regnum cœlorum comparatum est.
Is qui ingentis pretii margaritam quæsivit, camque omnibus suis facultatibus emit " novas est
Domini populus, qui paternam et substantiam, et
religionem contemnit, ac Dominum gloriæ quærit.
55 Margarita autem idcirco appellatur, quia divinitatis profundo copulatus est, solisque piscatoribus
atque ipsius interpretibus cognitus.
CLXXXIII. - EIDEM.·
Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis ", sunt divino Numine
affati Domini discipuli, ut qui et ex priore vitæ
instituto id fuerint, et ex piscatoria in mundo operatione ad spiritualem migrarint. Quoniam enim
non secus ac fluctuum insultus, humanæ res intumescunt ac vicissim sedantur, earum inconstantiam divina oracula haud abs re maris nomine
appellarunt. Qui autem hoc mare tranquillum reddiderunt, in aquis multis operationem fecisse
dicti sunt.
GLXXXIV.
ZOSIMO.
Si Dei patientiam ac lenitatem contemnis, o miser, saltem præsentia te commoveant. Multi enim
ad futura cæcutientes, hujus vitæ suggillationes
vitant. Quod si et hæc et illa pro nibilo ducis, et
hic tui risuun, et illic fletumn commovebis.
. ELXXXV. EUSEBIO EPISCOPO.··
lis, qui ope atque auxilio opus habebant, opem
ferre potuisses, nisi teipsum fœdis quæstibus atque
declionibus prius confecisses. Nam qui te Pansoplio addictum cernunt, hoc est homini ei, qui non
modo divino Stephano, cujus munus temere suscepit, contumeliam intulit, verum etiam virtutem
omnem ex honesto et gravi choro propellere atque
obterere studet, quonam tandem honore te afficere
queat? Quod si el ipsum prohibeas, et teipsum
corrigas, hoc consequeris, ut et hujusce vitæ res,
tibi omnino këtëæ atque commodæ exsistant, et res alterius vitæ omnino tolerabiles.
* Num. 1v, 32 senn. * Geni. ut, 11 seqq. ** Matth: x1, 45, 46. at Psal. cvi, 23.
ln titulo hujus epistola pro έπισκόπῳ coll.
Vai. 649 et Alt. habent πρεσβυτέρῳ, vers. 1. πολύτιμον πιο πολυτίμητον. Versus quoque 2 αὐτὸν pro
αὐτῷ. Αt vers. penult. coni. Ali. ponit αὐτῶν pro
αὐτοῦ. POSSIN.
Alt. legit εβρέθησαν non ἐῤῥήθησαν. Ιb.
Alt. habet ἀβλεποῦντες, sed nelius vulg.
ἀβλεπτοῦντες. Duas etiam alias variationes in vers.
ult, non tanti facio, ut editis præferam; indicabo
tamen: pro καταφρονείς codd. Vat. 649 et Alt. le
!!!!!! περιφρονεῖς· pro γελασθήσῃ solus All. habet
γελώσαι. Ιο.
Pro διορθώσειας cod. All. habet διορθώ
σατο, ib.
col. 303–304page 63 of 750
PG 78:303ΡΙG. - ΣΕΡΗΝΑ ΤΡΙΒΟΥΝΟ. *Οτι δεῖ τοὺς καρποφοροῦντας ἁπλῶς τὰ δῶρα προσάγειν Θεῷ, καὶ μὴ κρίνειν τὸν τούτων μεσίτην, τουτέστι τὸν ἱερέα. Μὴ λογοποίει τὰ δῶρα, ἀλλὰ πρόσφερε μόνον Οὐδὲ γὰρ ὁ σο! [προσ]κομίσας τι, περιεργάζεται, ὅποι καὶ ὅπως χρήσαιο τούτῳ· ἀρκεῖ γὰρ μόνον τὸ δοῦναι καὶ σοὶ τιμὴν, καὶ ἑαυτῷ παῤῥησίαν ὀρέξαι. ΡΟΖ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰ καὶ τῷ Θεῷ ὑπόδικοι, ὡς ἔφης, οἱ κακῶς χρώμενοι τοῖς ἱεροῖς τυγχάνουσιν ἱερεῖς, ἀλλ' αὐτὸς τοῦτο ἀγνοεῖς· μὴ καὶ τὴν πρόθεσιν τῆς δωροφορίας ὑβρίσῃς, τὸν τρόπον τῆς δαπάνης αὐτῆς ἐρευνῶν, ὡς ἐπὶ τούτῳ δεδωκώς, ἵν' εὐθύνας αὐτῆς ἀπαιτῇς, κάτ κείνους τοῦ μέλλοντος ἐξέλῃ λογοθεσίου. Ωσπερ γὰρ οἱ ἐπιδεικτικῶς εὖ ποιοῦντες, τοῖς ἐνταῦθα κρότοις τὴν ἐκεῖθεν ἀμοιβὴν ζημιοῦνται· οὕτως οἱ τοῖς ἐκεῖσε δίκην χρεωστοῦντες, ἐνταῦθα προεξετάζοντες, τῆς ἐκεῖθεν ἀφιᾶσιν αἰτίας καὶ τιμωρίας. β ΡΠΗ. — ΑΣΚΛΗΠΙΩ. Περὶ ἀμελούντων τῆς φοβερᾶς ἡμέρας. Εἰ [] οὐρανὸς ὡς βιβλίον ελίσσεται, καὶ τὰ ἄστρα πίπτει, καὶ Ὠρίων, καὶ γῆ, καὶ τὰ ἐν αὐτῇ κατα καίεται, καὶ πάντα γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τη μεγάλη ἡμέρᾳ τῆς τοῦ Κυρίου παρουσίας ἑτοιμάζεται· τοῦ χάριν αὐτὸς ἀμελεῖς, καὶ οὐχ ὡς εὐθύνας ὑφέξων εὐτρεπίζῃ, ἀλλ' ὡς ἀνέγκλητος λησόμενος, ἀναβάλλῃ τὴν μεταμέλειαν; Ὅρα οὖν μὴ τότε σοι ἐπέλθῃ ἡ μετάγνωσις, ὅτε μόνη πάρεστιν ἡ ἀπόγνω ΡΙΘ'. - ΣΕΝΤΙΝΟ. Καλὸν μὲν τὸ τιμᾶν τοὺς μάρτυρας τῆς εὐσεβείας τοῖς ἀναθήμασιν, ὅπερ αὐτὸς πεποίηκας. Κρείττον δὲ τὸ θεραπεύειν αὐτοὺς οἷς ἐποίησαν κατορθώμασιν. Οἷς τοίνων προσενήνοχας τὸν κόσμον, καρποφόρησον αὐτοῖς καὶ τὸν τρόπον. Ρη. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ. Ο παῖς ὁ πεφευγώς σε δι' εὐχέρειαν ἀκοῆς λόγοις φαύλοις φθαρείς, ἧκέ σοι δι' εὐπείθειαν, εύνοιαν ἀλλὰ πρόσφερε μόνον, προκομίσας προσκομίσας. 3 4: ἀρκεῖ γὰρ μόνον τὸ δοῦναι, κεῖται γὰρ μόνῳ τῷ δοῦναι. ἱεροῖς ρείοις, ἀγνοεῖς ἁγνόει: 5, τούτῳ δεδωκώς, ἵν' εὐθύνας, τούτῳ δὲ δοκῶσιν εὐθύνας, 6 ἐξέλῃ εξελῇ. ἀμοιβήν, ζητοῦντες. εἰ 9 μου τοῖς ἐκεῖσε δίκην χρεωστούντες 649 τοὺς ἐκεῖσε δίκην χρεωστοῦντας. ή. εποίησαν έποίησας. φαύλοις φαύλων ήκέ σοι έχει σοι. διδαχθείς παιδευθείς,
CLXXXVI. SERENO TRIBUNO.
Oportere eos qui fructum ferunt simpliciter dona
offerre Deo, et non judicare eorum mediatorem,
id est sacerdotem.
Ne ad calculos dona exigas, verum duntaxat offer. Nam nec is, qui tibi aliquid attulit, curiosius
explorat, ubi et quonam pacto illud insumas. Suffcit eum duntaxat dedisse, atque tibi honorem,
ac sibi ipsi fiduciam præbuisse.
CLXXXVII. EIDEM.
ΡΙG. - ΣΕΡΗΝΑ ΤΡΙΒΟΥΝΟ.
*Οτι δεῖ τοὺς καρποφοροῦντας ἁπλῶς τὰ δῶρα
προσάγειν Θεῷ, καὶ μὴ κρίνειν τὸν τούτων
μεσίτην, τουτέστι τὸν ἱερέα.
Μὴ λογοποίει τὰ δῶρα, ἀλλὰ πρόσφερε μόνον
Οὐδὲ γὰρ ὁ σο! [προσ]κομίσας τι, περιεργάζεται, ὅποι
καὶ ὅπως χρήσαιο τούτῳ· ἀρκεῖ γὰρ μόνον τὸ δοῦναι
καὶ σοὶ τιμὴν, καὶ ἑαυτῷ παῤῥησίαν ὀρέξαι.
ΡΟΖ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Εἰ καὶ τῷ Θεῷ ὑπόδικοι, ὡς ἔφης, οἱ κακῶς χρώμε
νοι τοῖς ἱεροῖς τυγχάνουσιν ἱερεῖς, ἀλλ' αὐτὸς
τοῦτο ἀγνοεῖς· μὴ καὶ τὴν πρόθεσιν τῆς δωροφορίας
ὑβρίσῃς, τὸν τρόπον τῆς δαπάνης αὐτῆς ἐρευνῶν, ὡς
ἐπὶ τούτῳ δεδωκώς, ἵν' εὐθύνας αὐτῆς ἀπαιτῇς, κάτ
κείνους τοῦ μέλλοντος ἐξέλῃ λογοθεσίου. Ωσπερ γὰρ
οἱ ἐπιδεικτικῶς εὖ ποιοῦντες, τοῖς ἐνταῦθα κρότοις
τὴν ἐκεῖθεν ἀμοιβὴν ζημιοῦνται· οὕτως οἱ τοῖς ἐκεῖσε
δίκην χρεωστοῦντες, ἐνταῦθα προεξετάζοντες, τῆς
ἐκεῖθεν ἀφιᾶσιν αἰτίας καὶ τιμωρίας.
Etsi apud Deum rei atque obnoxii sunt, ut inquis, sacerdotes illi, qui rebus sacris improbe
utuntur: at ipse tamen hoc ignoras: ne et largi.
tionis propositum contumelia afficias, 56 modum
ac rationem, qua ea expenditur, curiose perscrutans β
(perinde videlicet ac si ob eam causam dederis, ut
ipsius rationem exposcas), et illos, in quos id beneficii contulisti, rationum in futurum referendarum
necessitate liberes. Quemadmodum eniın qui ostentationis studio boni aliquid aguat, per højusce vitæ
plausus ac laudes futuri præmli detrimento multantur: eodem
judicio, rationibusque referendis obnoxii sunt, hic prius excutiunt
ac supplicio liberant.
ASCLEPIO.
De iis qui terribilem diem contemnunt.
Si cœlum libri instar convolvitur, et astra cadunt,
et Orion ac terra, et omnia quæ ipsius complexu
coercentur, igne con@agrants, cunctaque nulla et
aperta s magno illi Dominicæ præsentiæ diei præparantur ecquid ipse incuria laboras, ac nou,
ut rationes redditurus, te præparas, verum ut criamouu expers, atque incognitus futurus, penitentiam differs? Vide igitur ne tum denique tibi in
mentem veniat poenitentia, cum desperationi soli
locus erit.
CLXXXIX. SERENO.
Pulchrum quidem est pietatis martyres· votivis
donis ornare, quemadmodum tu facis. Pulchrius
autem ac præstantius fuerit, cos, per ea quæ cum
virtute ac laude gesserunt, colere. Quamobrem
quibus ornatum obtulisti, fac iisdem quoque mores
offeras.
CXC. PALLADIO.
Puer, qui ob aurium levitatem improbis sermonibus depravatus atque corruptus, abs te profugit,
"Apoc. vi, 12, 13; 1 Petr. 111, 12.
modo qui eos, qui subeundo illic
atque examinant, eos illic crimine
ΡΠΗ. — ΑΣΚΛΗΠΙΩ.
Περὶ ἀμελούντων τῆς φοβερᾶς ἡμέρας.
Εἰ [6] οὐρανὸς ὡς βιβλίον ελίσσεται, καὶ τὰ ἄστρα
πίπτει, καὶ Ὠρίων, καὶ γῆ, καὶ τὰ ἐν αὐτῇ κατα
καίεται, καὶ πάντα γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τη
μεγάλη ἡμέρᾳ τῆς τοῦ Κυρίου παρουσίας ἑτοιμάζε
ται· τοῦ χάριν αὐτὸς ἀμελεῖς, καὶ οὐχ ὡς εὐθύνας
ὑφέξων εὐτρεπίζῃ, ἀλλ' ὡς ἀνέγκλητος λησόμενος,
ἀναβάλλῃ τὴν μεταμέλειαν; Ὅρα οὖν μὴ τότε σοι
ἐπέλθῃ ἡ μετάγνωσις, ὅτε μόνη πάρεστιν ἡ ἀπόγνω
ΡΙΘ'. - ΣΕΝΤΙΝΟ.
Καλὸν μὲν τὸ τιμᾶν τοὺς μάρτυρας τῆς εὐσεβείας
τοῖς ἀναθήμασιν, ὅπερ αὐτὸς πεποίηκας. Κρείττον
δὲ τὸ θεραπεύειν αὐτοὺς οἷς ἐποίησαν κατορθώ
μασιν. Οἷς τοίνων προσενήνοχας τὸν κόσμον, καρπο
φόρησον αὐτοῖς καὶ τὸν τρόπον.
Ph'.
Ρη. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ.
Ο παῖς ὁ πεφευγώς σε δι' εὐχέρειαν ἀκοῆς λόγοις
φαύλοις φθαρείς, ἧκέ σοι δι' εὐπείθειαν, εύνοιαν
sa Hebr. r,
Verba, ἀλλὰ πρόσφερε μόνον, absunt a cod.
Vat. 649, nec vana suspicio est subdititia esse.
Vers. 2 quod editio praefert προκομίσας correctius
duo codd. Vat. 649 et All. scribunt. προσκομίσας.
Vers. 3 et 4 pro illis: ἀρκεῖ γὰρ μόνον τὸ δοῦναι,
codex Barberinus, consentiente Attäemsi, legit, ápκεῖται γὰρ μόνῳ τῷ δοῦναι. Possin.
Coil. Vatic. 649 cum Alt. ἱεροῖς mutat.in iερείοις, et vers. seq. ἀγνοεῖς in ἁγνόει: Vers. 5, pro
τούτῳ δεδωκώς, ἵν' εὐθύνας, etc.,sic legit All.. τούτῳ
δὲ δοκῶσιν εὐθύνας, etc. Vers. 6 pro ἐξέλῃ codd.
aurbo Vatic. 649 et Alt. habent εξελῇ. Vers. 8. post.
ἀμοιβήν, cod. Vat. 649 addit. ζητοῦντες. Vers. cod.
εἰ 9 μου τοῖς ἐκεῖσε δίκην χρεωστούντες cod. Vat.
649 legit, τοὺς ἐκεῖσε δίκην χρεωστοῦντας. ID.
Duo hiatus vers. 2 recte explebuntur additis articulis o et ή. Pro primo auctor est cod. Vat., consen
tiente Alt.; secundum prona suadet conjectura. Id.
Pro εποίησαν cod. All. legit έποίησας. ID.
Tres cod.: Vat. 649. Sfort. et all. φαύλοις
recle in φαύλων mutant, mosque pro ήκέ σοι welius legunt έχει σοι. Vers. 3 pro διδαχθείς duo cold.
Sfort. et Ali. habent παιδευθείς, quod mihi quidem
magis arridet. Ib.
col. 305–306page 64 of 750
PG 78:305παρ' ἡμῶν διδαχθείς. Δέχου τοίνυν εὐμενῶς, καὶ ἡμῖν καὶ σαυτῷ χαρούμενος· ἡμῖν τὴν ἀγάπην, σαυτῷ δὲ τὴν χρείαν. Ρ' Α'. - ΚΑΛΛΙοπιο. Οτι καλὼν τὸ φεύγειν τὰς) πολιτείας καὶ πρὸς ἄρχοντας. Ἡμεῖς τὰς πόλεις ώς θορυβώδεις πεφεύγαμεν, καὶ θορύβους ἐπὶ τῆς ἐσχατιᾶς εὐρήκαμεν. Οἱ γὰρ ἡγε μόνες τῆς πολιτείας, οι τὰς πόλεις ἠρεμεῖν παρα σκευάζειν ὀφείλοντες, νῦν τὰς ἐρημίας πολίζουσι, τοὺς οἰκοῦντας αὐτὰς τρέποντες εἰς φυγάδας καὶ ἡμῖν δακρυώδεις ἐπαντλοῦντες φωνάς. Οτι δὲ θεῖον τὸ συμπαθεῖν, εὖ οἶδα κἀγώ· ὅτι δὲ τὸ πρὸς ἐκδίκησιν ἀσθενὲς προσθήκη ἐστὶ τῆς πληγῆς, καὶ τοῦτο οὐκ ἀγνοῶ. Αὐτὸς οὖν ὡς ἔχων τὸ δύνασθαι, καὶ ἀρχῶν πρὸς τὴν ἄμυναν, καὶ παῦσον τὴν ἀδι κίαν, καὶ στῆσον τὴν πολιτείαν, καὶ δὸς ἡμῖν ἡρε μίαν, στείλας τους θρήνους τῆς ἐρημίας. ΡΙΒ. — ΛΑΜΠΕΤΙΩ. Διὰ τί ὁ Ἰακὼβ ἐν τῷ τίκτεσθαι τῆς πτέρνης ἐπείληπτο τοῦ Ἡσαΐ. Τῆς πτέρνης Ησαῦ ὁ Ἰακὼβ ἐπείληπτο ἐν τῷ τίκτεσθαι, τοῦτο σημαίνων διὰ τοῦ σχήματος, ὅτι ὁ τοῖς ὁ βλέπων Θεὸν καθαρότητι (τοῦτο γὰρ Ἰσραὴλ ερμηνεύεται), πτερνίζει τὰ πάθη τὰ γαστρίμαργα. ὅπερ ἐπ' αὐτῶν ἐκείνων τετέλεστο, ἡνίκα τὴν ἀκαρτέρητο, λύτταν ὁ Ἐδὼν ἐπεδείξατο, καὶ τῆς – πρεσβυγενείας τὴν τιμὴν οἰκέτιν ἐποίησε βρώσεως. ΤΟ ΑΥΤΩ. Τι ηνίξατο, τὰ τῶν ἐρίφων δέρματα ὁ Ἰακώβ περιθέμενος. Οξέως ἐπιβάλλεις τοῖς ἐνθυμήμασι, καὶ δριμέως θηρεύεις τὰ κεκρυμμένα αινίγματα. Τα δέρματα τῶν ἐρίφων ὁ Ἰακώβ περιθέμενος, καὶ τὴν εὐλογίαν τοῦ πατρὸς πορισάμενος, τὸν Κύριον ἡμῶν καὶ Σωτῆρα ηνίξατο, τὴν ἐναμάρτητον φύσιν ἀναμαρτήτως δεξάμενον, καὶ τὰ πάθη αὐτῆς ἐν ἑαυτῷ θανατώσαντα· τοῦτο γὰρ δηλοῖ ἡ τῶν νεκρῶν δερμά των περίθεσις· ἐπειδὴ οὐδὲν ἐριψῶδες λοιπὸν ἐν τῇ φύσει κατέλιπε, τῆς εὐωνύμου στάσεως και κρίσεως ἄξιον. ᾿Αλλὰ νεκρώσας αὐτῆς τὰ γήινα μέλη, καὶ βρώσιν προσφιλή τῷ Πατρὶ προσεκόμισε, τὴν ἡμε τέραν ἀεὶ πεινώντι σωτηρίαν, καὶ ἡμῖν ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀναφαίρετον εὐλογίαν ἐπήγασεν. ΡΑΔ'. - ΩΡΙΩΝ! ΜΟΝΑΧΟ. Περὶ τῆς παραβολῆς τῶν ζιζανίων. Πόθεν, ἔφης, οἱ πονηροί λογισμοὶ ἐκ τῆς καρδίας φυγάδας 649 οι Αιι. φυγάς που αναμάρτητον, ἐνάμαρτον. κατέλιπε καταλέλοιπε. επήγασεν 619 επήγαγε.
EPIST. CXCIV.
EPISTOLARUM LIB. I.
παρ' ἡμῶν διδαχθείς. Δέχου τοίνυν εὐμενῶς, καὶ propter obedientiam ad te relit, benevolentiam a
ἡμῖν καὶ σαυτῷ χαρούμενος· ἡμῖν τὴν ἀγάπην, nobis edoctus. Quocirca facili ac placido animo
σαυτῷ δὲ τὴν χρείαν.
cum excipe. Sic enim, et nobis, et tibi ipsi con
modabis: nobis videlicet charitatem et benevolentiam, tibi ipsi autem officium atque obsequium
preslaus.
· Ρ' Α'. - ΚΑΛΛΙοπιο.
Οτι καλὼν τὸ φεύγειν (f. add. τὰς) πολιτείας
καὶ πρὸς ἄρχοντας.
Ἡμεῖς τὰς πόλεις ώς θορυβώδεις πεφεύγαμεν, καὶ
θορύβους ἐπὶ τῆς ἐσχατιᾶς εὐρήκαμεν. Οἱ γὰρ ἡγε
μόνες τῆς πολιτείας, οι τὰς πόλεις ἠρεμεῖν παρα
σκευάζειν ὀφείλοντες, νῦν τὰς ἐρημίας πολίζουσι,
τοὺς οἰκοῦντας αὐτὰς τρέποντες εἰς φυγάδας
καὶ ἡμῖν δακρυώδεις ἐπαντλοῦντες φωνάς. Οτι δὲ
θεῖον τὸ συμπαθεῖν, εὖ οἶδα κἀγώ· ὅτι δὲ τὸ πρὸς
ἐκδίκησιν ἀσθενὲς προσθήκη ἐστὶ τῆς πληγῆς, καὶ
τοῦτο οὐκ ἀγνοῶ. Αὐτὸς οὖν ὡς ἔχων τὸ δύνασθαι,
καὶ ἀρχῶν πρὸς τὴν ἄμυναν, καὶ παῦσον τὴν ἀδι
κίαν, καὶ στῆσον τὴν πολιτείαν, καὶ δὸς ἡμῖν ἡρεμίαν, στείλας τους θρήνους τῆς ἐρημίας.
ΡΙΒ. — ΛΑΜΠΕΤΙΩ.
CXCI. CALLIOPIO.
Fuglendam esse reipublicæ administrationem: et ad
magistratus.
Nos urbes, ut tumultibus laborantes, fugimus:
atque in solitudine tumultus invenimus. Etenim
reipublicæ duces, qui pro suo munere tranquillitateın
urbibus conciliare debent, nunc solitudines in urbes commutant, earum videlicet incolas in exsules
convertentes, nobisque lugubres voces infundentes.
Quod autem divina res sit commiseratio, ipse quoque scio. Quod item ulciscendi imbecillitas, plagæ accessio sit, ne id quidem ignoro. Tu ergo,
ut qui et opibus ac potentia præditus, et vindicandie injuriis par sis, injuriam comprimne, atque rempublicam constitue, nobisque quietem tribue, sedatis nimirum et exstinctis solitudinis luctibus.
CXCII. LAMPETIO.
Διὰ τί ὁ Ἰακὼβ ἐν τῷ τίκτεσθαι τῆς πτέρνης 37 Cur Jacob cum nasceretur, Esau plantam are
ἐπείληπτο τοῦ Ἡσαΐ.
Τῆς πτέρνης Ησαῦ ὁ Ἰακὼβ ἐπείληπτο ἐν τῷ
τίκτεσθαι, τοῦτο σημαίνων διὰ τοῦ σχήματος, ὅτι ὁ
τοῖς ὁ βλέπων Θεὸν καθαρότητι (τοῦτο γὰρ Ἰσραὴλ
ερμηνεύεται), πτερνίζει τὰ πάθη τὰ γαστρίμαργα.
ὅπερ ἐπ' αὐτῶν ἐκείνων τετέλεστο, ἡνίκα τὴν
ἀκαρτέρητο, λύτταν ὁ Ἐδὼν ἐπεδείξατο, καὶ τῆς –
πρεσβυγενείας τὴν τιμὴν οἰκέτιν ἐποίησε βρώσεως.
Pyr. — ΤΟ ΑΥΤΩ.
Τι ηνίξατο, τὰ τῶν ἐρίφων δέρματα ὁ Ἰακώβ
περιθέμενος.
Οξέως ἐπιβάλλεις τοῖς ἐνθυμήμασι, καὶ δριμέως
θηρεύεις τὰ κεκρυμμένα αινίγματα. Τα δέρματα
τῶν ἐρίφων ὁ Ἰακώβ περιθέμενος, καὶ τὴν εὐλογίαν
τοῦ πατρὸς πορισάμενος, τὸν Κύριον ἡμῶν καὶ
Σωτῆρα ηνίξατο, τὴν ἐναμάρτητον φύσιν άναμαρτήτως δεξάμενον, καὶ τὰ πάθη αὐτῆς ἐν ἑαυτῷ
θανατώσαντα· τοῦτο γὰρ δηλοῖ ἡ τῶν νεκρῶν δερμά
των περίθεσις· ἐπειδὴ οὐδὲν ἐριψῶδες λοιπὸν ἐν τῇ
φύσει κατέλιπε, τῆς εὐωνύμου στάσεως και κρίσεως
ἄξιον. ᾿Αλλὰ νεκρώσας αὐτῆς τὰ γήινα μέλη, καὶ
βρώσιν προσφιλή τῷ Πατρὶ προσεκόμισε, τὴν ἡμε
τέραν ἀεὶ πεινώντι σωτηρίαν, καὶ ἡμῖν ἐν ἑαυτῷ
τὴν ἀναφαίρετον εὐλογίαν ἐπήγασεν.
ΡΑΔ'. - ΩΡΙΩΝ! ΜΟΝΑΧΟ.
Περὶ τῆς παραβολῆς τῶν ζιζανίων.
Πόθεν, ἔφης, οἱ πονηροί λογισμοὶ ἐκ τῆς καρδίας
ripuit 3.
Jacob Esau plantam in ortu arreptam tenebat:
hoc videlicet per hanc speciem significans, quod
mens, quæ Deum per puritatem cernit (id enim si
interpreteris, Israel sonat gulae affectus supplantat. Quod quidem in illis ipsis impletum est, cum
Edom efrenata cujusdam rabiei signifcationem
dedit, ac primigeniorum honorem edulii servum
effecit.
CXCIII. EIDEM.
Quidnam innuerit illud, quod Jacob hædorum pellibus se conlexerit 38.
Ingeniose et argute animum cogitationibus adjicis, atque acute occulta ænigmata venaris. Jacob
hædorum pellibus contectus, ac paternam benedictionem consecutus, Dominum ac' Salvatorem nostrum significavit, qui peccato obnoxiam naturam
citra peccatum suscepit, ac vitiosos ipsius affectus
in seipso interemit (hoc enim mortuarum pellium
indumentum designat). Quandoquidem nibil jam
hædinum, ac sinistro latere atque condemnatione
dignum in natura reliquit, verum terrenis ipsius
membris morte affectis, Patri, perpetura salutis
nostræ fame Bagranti, gratam ac minime eripiendam benedictionem fontis in morem protulit.
CXCIV. — ORIONI MONACIIO..
De zizaniorum parabola s.
Unde est, inquis, quod malæ cogitationes e
» Gen. xxv, 23, * Gen. xxvi, 16. 3. Matth. 25 seqq.
Pro φυγάδας codd. Vat. 649 οι Αιι. φυγάς
legunt. fossin.
που αναμάρτητον, cod. Alt. legit ἐνάμαρτον.
Vers. 9 pro κατέλιπε codd. Vat. et Alt. habent,
καταλέλοιπε. Vers. ult. pro επήγασεν solus Vat. 619
babet επήγαγε. Ib.
col. 307–308page 65 of 750
PG 78:307εξέρχονται, καὶ κοινοῦσι τὸν ἄνθρωπον; Εκ τοῦ καθεύδειν τους γεωργούς έγρηγορέναι· ὀφείλοντας, καὶ φυλάττειν τοῦ καλοῦ σπέρματος τὸν καρπὸν ἀναθάλλοντα. Εἰ γὰρ μὴ κόρῳ καὶ κάρῳ τὴν ἑαυ τῶν φυλακὴν προδεδώκειμεν, τὴν θείαν εἰκόνα μολύναντες, τουτέστι τὸ καλὸν σπέρμα νοθεύσαντες, ὁ τῶν ζιζανίων σπορεὺς οὐκ ἂν εὗρε παρείσδυσιν, καὶ ἄξια πυρός ζιζάνια [ἐν] ἡμῖν κατειργάσατο. ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰς τὸ αὐτό. Θέλεις ἀπελθόντες συλλέξωμεν τὰ ζιζάνια; αἱ ἀγγελικαί δυνάμεις φασὶ, διακονεῖν ἀεὶ τῷ θείῳ θελήματι εὐνοϊκῶς ἐπιθυμοῦσαι, ἐπειδὴ καὶ τὴν ἡμῶν ὀλιγωρίαν καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ πολλὴν ὁρῶσι μακροθυμίαν. ᾿Αλλὰ πράξαι τοῦτο κωλύονται, μὴ συνεκτμηθῇ τοῖς ζιζανίοις ὁ σἶτος, μήποτε ἁρπαγῇ ἁμαρτωλὸς πρὸς διόρθωσιν βλέπων, μὴ πονηρῶν γενομένων γονέων συνεκκοπῇ ἀκατάγνωστα τέκνα, ἔτι μὲν πολλάκις ἐν· ὀσφύῒ ὄντα πατρικῇ, Θεῷ [δὲ] ὑφεστῶτα ὡς τὰ κεκρυμμένα ὁρῶντι. Δὲ γὰρ τάξεις τῶν ἀγγέλων, οἷα τῆς φύσεως σύνδουλοι, τὰ μήπω παρόντα ἀγνοοῦσιν. Ο δε Κύριος καὶ συνιεῖ, καὶ πολλάκις ἐποίησεν. Οὐκ ἐθέρισεν ἄτε κνον τὸν Ἡσαῦ ἁμαρτάνοντα, ἵνα μὴ συνεκτίλ[λ]ῃ τὸν Ἰὼβ, ἐξ ἐκείνου γινόμενον· μὴ θανατώσας, τε λωνοῦντα Ματθαῖον, ἵνα μὴ κωλύσῃ τὸ Εὐαγγέλιον μὴ νεκρώσας ἀσελγούσας πόρνας, ἵνα μὴ τῆς μετα νοίας οἱ τύποι ἀργήσωσιν· μὴ ἀμυνάμενος τοῦ Πέτ τρου τὴν ἄρνησιν, ἐπειδὴ τὸ θερμὸν προέβλεπε δάκρυον· μὴ ἐκκόψας τελευτῇ τὸν Παῦλον διώκοντα, ἵνα μὴ ἀστοχήσωσι σωτηρίας τῆς οἰκουμένης τὰ τέρματα. Οσα τοίνυν τὸν θερισμόν περιμένει ζιζάνια, καὶ πρὸς καρπὸν μετανοίας οὐ τρέπεται, τῷ μεγάλῳ πυρὶ ἑτοιμάζεται, ὡς παντελῆ ἀκαρπίαν νοσήσαντα. ΣΗΡΗΝΑ Ἐπιστολαί τῆς Ἐξόδου, «Αιτήσασθε ἕκαστος παρὰ τοῦ πλησίον σκεύη ἀργυρᾶ καὶ χρυσά, καὶ τὰ λοιπά. Οὐκ ἔστιν ἀδίκου κρίσεως, ὡς οἴει, τὸ κελεῦσαι. τοὺς πλεῖστα μοχθήσαντας, καὶ πόλεις σὺν πόνῳ οἰκοδομήσαντας, σκυλεῦσαι τοὺς Αἰγυπτίους, [καὶ] χρυσία λαβεῖν ἢ ἀργύρια παρ' ἐκείνων, οἷς [τους] πόνους κατέθεντο. ᾿Αλλὰ καὶ σφόδρα ἀδεκάστου κριτοῦ, ἄξιον εἶναι τῆς τροφῆς ἐργάτην θεσπίζοντος. Εἰ γάρ τις ἡμῶν καὶ γνωστικοῦ ἐπέτυχε Πνεύματος, εὗρεν ἂν παρὰ πολὺ τὸν μισθὸν, καὶ οὕτως χι, γενομένων τεμνομένων. 14. συνεκτίλλῃ συνεκτέμῃ. θαυμάσιε. είναι, οίμαι, τροφής τόν. παρὰ πολὺ τὸν μισθόν, παρὰ πλοῦτον θεσμόν. γιο προσέθηκε παρέδωκε. 10.
corde exeunt, et coinquinant hominem? Nimirum εξέρχονται, καὶ κοινοῦσι τὸν ἄνθρωπον; Εκ τοῦ
quia dormiunt agricolæ, qui excubias agere debebant, atque exorientem boni seminis fructum tueri
et conservare. Nam nisi ingluvie ac veterno custodiam nostram prodidissemus, divina videlicet
imagine contaminata, hoc est praeclaro semine
adulterato, zizaniorum sator, qua ad nos irreperet,
non invenisset, nec zizania igne digna in nobis
effecisset.
CXCV. EIDEM.
In idem.
καθεύδειν τους γεωργούς έγρηγορέναι· ὀφείλοντας,
καὶ φυλάττειν τοῦ καλοῦ σπέρματος τὸν καρπὸν
ἀναθάλλοντα. Εἰ γὰρ μὴ κόρῳ καὶ κάρῳ τὴν ἑαυ
τῶν φυλακὴν προδεδώκειμεν, τὴν θείαν εἰκόνα
μολύναντες, τουτέστι τὸ καλὸν σπέρμα νοθεύσαντες,
ὁ τῶν ζιζανίων σπορεὺς οὐκ ἂν εὗρε παρείσδυσιν,
καὶ ἄξια πυρός ζιζάνια [ἐν] ἡμῖν κατειργάσατο.
PLE. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Εἰς τὸ αὐτό.
Θέλεις ἀπελθόντες συλλέξωμεν τὰ ζιζάνια; αἱ
ἀγγελικαί δυνάμεις φασὶ, διακονεῖν ἀεὶ τῷ θείῳ
θελήματι εὐνοϊκῶς ἐπιθυμοῦσαι, ἐπειδὴ καὶ τὴν
ἡμῶν ὀλιγωρίαν καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ πολλὴν ὁρῶσι
μακροθυμίαν. ᾿Αλλὰ πράξαι τοῦτο κωλύονται, μὴ
συνεκτμηθῇ τοῖς ζιζανίοις ὁ σἶτος, μήποτε ἁρπαγῇ
ἁμαρτωλὸς πρὸς διόρθωσιν βλέπων, μὴ πονηρῶν
γενομένων γονέων συνεκκοπῇ ἀκατάγνωστα
τέκνα, ἔτι μὲν πολλάκις ἐν· ὀσφύῒ ὄντα πατρικῇ,
Θεῷ [δὲ] ὑφεστῶτα ὡς τὰ κεκρυμμένα ὁρῶντι. Δὲ
γὰρ τάξεις τῶν ἀγγέλων, οἷα τῆς φύσεως σύνδουλοι,
τὰ μήπω παρόντα ἀγνοοῦσιν. Ο δε Κύριος καὶ
συνιεῖ, καὶ πολλάκις ἐποίησεν. Οὐκ ἐθέρισεν ἄτεκνον τὸν Ἡσαῦ ἁμαρτάνοντα, ἵνα μὴ συνεκτίλ[λ]ῃ
τὸν Ἰὼβ, ἐξ ἐκείνου γινόμενον· μὴ θανατώσας, τε
λωνοῦντα Ματθαῖον, ἵνα μὴ κωλύσῃ τὸ Εὐαγγέλιον
μὴ νεκρώσας ἀσελγούσας πόρνας, ἵνα μὴ τῆς μετανοίας οἱ τύποι ἀργήσωσιν· μὴ ἀμυνάμενος τοῦ Πέτ
τρου τὴν ἄρνησιν, ἐπειδὴ τὸ θερμὸν προέβλεπε
δάκρυον· μὴ ἐκκόψας τελευτῇ τὸν Παῦλον διώκοντα,
ἵνα μὴ ἀστοχήσωσι σωτηρίας τῆς οἰκουμένης τὰ
τέρματα. Οσα τοίνυν τὸν θερισμόν περιμένει ζιζά
νια, καὶ πρὸς καρπὸν μετανοίας οὐ τρέπεται, τῷ
μεγάλῳ πυρὶ ἑτοιμάζεται, ὡς παντελῆ ἀκαρπίαν
νοσήσαντα.
Vis abeuntes colligamus zizania? aiunt angelicæ
virtutes, divina voluntati benevolo semper animo
administram operam prabere cupientes. Quoniam
et segnitiem nostram ac socordiam, et ingentem
Dei lenitatem conspiciunt. Verum hoc facere prohibentur, ne una cum zizaniis evellatur et triticum: hoc est, ne rapiatur peccator ad vitæ einendationen spectans, ne una cum improbis parentibus insontes liberi simul exscindantur, 58 qui
adhuc quidem sæpe in paternis lumbis sunt, verum
apud Deum, utpote occulta cernentem, jam exsistunt. Angelorum enim classes, ut conservæ naturæ, ea quæ nondum præsentia sunt ignorant.
Deus autem et intelligit, et persæpe istud fecit.
Neque enim Esau peccantem ", nondum edita
prole, demessuit, ne una quoque Jobum evelleret,
qui ex eo genus duxit; nec item Matthæum portoriis exigendis operam dantem " morte affecit, ne
Evangelii prædicationem impediret; nec libidini G
atque impudicitiæ studentes meretrices oppressit,
ne pœnitentiæ exempla deessent"; nec Petri abjurationem ultus est, quoniam calentes ipsius lacrymas prospiciebat **; nec persequentem “Paulum
morte abscidit: ne orbis terrarum fines saluje
frustrarentur. Omnia ergo zizania, quæ messem
exspectant **, nec ad pœnitentiæ fructum sese convertunt, magno igni præparantur, ut quæ sterilitate
prorsus laborarint.
SERENO.
In illud Exodi, ‹ Petite singuli de vicinis vasa argentea et aurea, › elc.
Non est iniqui judicii, quemadmodum putas, iis,
qui plurimos labores et ærumnas pertulerant, ac
domos exstruxerant: imperasse, ut Ægyptios
spoliarent, aureaque atque argentea vasa ab illis
acciperent, quibus labores suos impenderant:
verum perquam etiam integri ac religiosi judicis,
dignum cibo esse operarium sancientis". Nam si
quis nostrum cognitionis spiritum assecutus esset,
Ph.
ΣΗΡΗΝΑ
Ἐπιστολαί τῆς Ἐξόδου, «Αιτήσασθε ἕκαστος
παρὰ τοῦ πλησίον σκεύη ἀργυρᾶ καὶ χρυσά,
καὶ τὰ λοιπά.
Οὐκ ἔστιν ἀδίκου κρίσεως, ὡς οἴει, τὸ κελεῦσαι.
τοὺς πλεῖστα μοχθήσαντας, καὶ πόλεις σὺν πόνῳ
οἰκοδομήσαντας, σκυλεῦσαι τοὺς Αἰγυπτίους, [καὶ]
χρυσία λαβεῖν ἢ ἀργύρια παρ' ἐκείνων, οἷς [τους]
πόνους κατέθεντο. ᾿Αλλὰ καὶ σφόδρα ἀδεκάστου
κριτοῦ, ἄξιον εἶναι τῆς τροφῆς ἐργάτην θεσπίζοντος.
Εἰ γάρ τις ἡμῶν καὶ γνωστικοῦ ἐπέτυχε πνεύμα
τος, εὗρεν ἂν παρὰ πολὺ τὸν μισθὸν, καὶ οὕτως
11 Act. 18,
Luc. vii. 37. so Matth. xxvi, 75.
4. 45 Luc. 5, 7.
37 Hebr. XII. 38 Matth. x. 9. ** Matth. xx1, 51;
48 Exod. 1, 11. “Exod. χι,
**Matth. x, 24.
seig.
Recte Codl. Vat. 649 et Alt. γενομένων mtant in τεμνομένων. Vers. 14. lidem pro συνεκτίλλῃ
habent συνεκτέμῃ. Possin.
Vide notas ad lib. iv, ep. 87.
Lacunam primi versus coæquant col. Vatic.
649 et All. inserendo, θαυμάσιε. Vers. G cod. Vat.
post είναι, adjungit, οίμαι, et post τροφής addit τόν.
Vers. 8 pro his, παρὰ πολὺ τὸν μισθόν, ambo codil.
habent, παρὰ πλοῦτον θεσμόν. lidlen vers. ult. γιο
προσέθηκε legunt παρέδωκε. 10.
col. 309–310page 66 of 750
PG 78:309δεδομένον, τῆς κατωδύνου πλινθείας, καὶ πολυστενάκτου οικοδομίας, δι᾿ ἂν αὐτοῖς ὁ δίκαιος κριτής καὶ τὴν χάριν πρὸς τὴν χρῆσιν προσέθηκε. ΡηΖ'. ΚΥΡΟ. Κόπος, καὶ τύφος καὶ δόξα κενή, οὐ συνιστά τῇ ἄνω λαμπρότητι, ἀλλὰ τρόπος χρηστὸς, καὶ βίος σεμνός, καὶ κοινωνία πρὸς τοὺς χρήζοντας ἀνεπί. δεικτος. Τοῖς γὰρ ἐνταῦθα ἐπαίνοις, καὶ ἡ ἀμοιβῇ τῆς εὐποιίας συγκαταλύεται. Εἰ δέ τις τὴν ἐκεῖθεν ἀνταπόδοσιν ζητεῖ, καὶ νῦν λαμβάνει ἀπαρχάς, κάτ και πλούσιον κομίζεται γέρας. ΤΟ ΑΥΤΟ Οτι τὴν ἴσην δίκην οἱ Αἰγύπτιοι ἀπέλαβον ἐπὶ τῆς Ερυθρᾶς, ἀντὶ τῆς ἀῤῥενοφορίας (Γ. ἀῤῥε νοφονίας, νεὶ ἀῤῥενοφθορίας) του Ισραήλ. Ἐπειδὴ ἄριστά σοι εἶπας πεφηνέναι τὰ πρότερα, δέχου καὶ ἄλλην οὐκ ἀναξίαν ἐκείνης διάνοιαν. Τὴν τῶν Ἑβραίων ἀρξένων μιαιφονίαν ὁμοίᾳ Θεὸς ἀντ ημείψατο ἐκδικήσει, ἐν τῇ Ἐρυθρα πάντας ἄῤῥενας ἀποπνίξας, ἵνα καὶ τοῖς σώμασιν ἔχῃ ἡ δίκη το ὅμοιον. Πρόσεχε τοίνυν ἀσφαλῶς, καὶ μὴ μέμφου. προπετώς. ΡΙΘ. - ΔΙΔΥΜΟ. Εἰς τὰ εἰρημένον, «Ομοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν κόκκῳ σινάπεως. 1 Κόκκω σινάπεως τὴν οὐράνιον βασιλείαν ἀπεικάζει ὁ Κύριος, πλείστων ένεκα τρόπων· διὰ τὴν εὐτέλειαν τῆς ἐν τῇ οἰκείᾳ συγκαταβάσει πτωχείας, ἀφ᾿ ἧς ἡμῖν ἡ σκιὰ καὶ ἀνάψυξις ἀπὸ πασῶν τῶν ἐν τῷ βίῳ γέγονεν ὀδυνῶν· διὰ τὴν ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγ γελίου τοῦ ποιμνίου σμικρότητα· διὰ τὴν ἔμφυτον τοῦ κόκκου δριμύτητα, ἧς και χρήζει ὁ τῆς στε νῆς ἔμπορος ὁδοῦ, διὰ τὸ μὴ διακόπτεσθαι, ἀλλὰ τὴν ἀδιαίρετον σώζειν ὑπόστασιν. Ο γὰρ Θεῷ ἐνωθεῖς, καὶ εἰς ἕνα τέλειον ἄνθρωπον, συναρμολο γηθεῖς, ἀδιαίρετεν ἔχειν καὶ ἄτμητον τὴν πρὸς αὐτὸν ὀφείλει συνάφειαν, οὐδεὶ πάθει χωριζομένην, ἀλλ' ὅλην αὐτῷ συντεταγμένην. Σ'. - ΗΡΩΝΙ ΔΙΑΚΟΝΟ. Περὶ δακρύων καὶ μετανοίας. Εἰς τὸ γεγραμμένον ἐν τῷ ᾿Αμώς· «Τὰ ἱμάτια αὐτοῦ δεσμεύοντες, ἐποίουν παραπετάσματα. Η τῶν προφητικών ρημάτων διάνοια, τοιαύτην Έχει σαφήνειαν· Ἐκάλυπτον δάκρυσι τὸ θυσιαστήριον σε ο Κόμπος καὶ τύφος, κομίζεται γέρας κομίζει πέ ρας. Σερήνῳ, Ριο οὐδεί,
EPIST. CC.
EPISTOLARUM LIB. I.
δεδομένον, τῆς κατωδύνου πλινθείας, καὶ πολυστε- illud utique invenisset, mercedem hanc, atque ad
νάκτου οικοδομίας, δι᾿ ἂν αὐτοῖς ὁ δίκαιος κριτής hunc modum datam, laboris in conficiendis lateriκαὶ τὴν χάριν πρὸς τὴν χρῆσιν προσέθηκε.
bus suscepti acerbitate, ac luctuosa ædificatione,
ob quam justus judex ipsis quoque gratiam ad res hujusmodi commodato accipiendas indidit, longe
inferiorem fuisse **.
ΡηΖ'.
ΚΥΡΟ.
Κόπος, καὶ τύφος καὶ δόξα κενή, οὐ συνιστά
τῇ ἄνω λαμπρότητι, ἀλλὰ τρόπος χρηστὸς, καὶ βίος
σεμνός, καὶ κοινωνία πρὸς τοὺς χρήζοντας ἀνεπί.
δεικτος. Τοῖς γὰρ ἐνταῦθα ἐπαίνοις, καὶ ἡ ἀμοιβῇ
τῆς εὐποιίας συγκαταλύεται. Εἰ δέ τις τὴν ἐκεῖθεν
ἀνταπόδοσιν ζητεῖ, καὶ νῦν λαμβάνει ἀπαρχάς, κάτ
και πλούσιον κομίζεται γέρας.
PLH'. - ΤΟ ΑΥΤΟ
Οτι τὴν ἴσην δίκην οἱ Αἰγύπτιοι ἀπέλαβον ἐπὶ
τῆς Ερυθρᾶς, ἀντὶ τῆς ἀῤῥενοφορίας (Γ. ἀῤῥε
νοφονίας, νεὶ ἀῤῥενοφθορίας) του Ισραήλ.
Ἐπειδὴ ἄριστά σοι εἶπας πεφηνέναι τὰ πρότερα,
δέχου καὶ ἄλλην οὐκ ἀναξίαν ἐκείνης διάνοιαν. Τὴν
τῶν Ἑβραίων ἀρξένων μιαιφονίαν ὁμοίᾳ Θεὸς ἀντημείψατο ἐκδικήσει, ἐν τῇ Ἐρυθρα πάντας ἄῤῥενας
ἀποπνίξας, ἵνα καὶ τοῖς σώμασιν ἔχῃ ἡ δίκη το
ὅμοιον. Πρόσεχε τοίνυν ἀσφαλῶς, καὶ μὴ μέμφου.
προπετώς.
ΡΙΘ. - ΔΙΔΥΜΟ.
Εἰς τὰ εἰρημένον, «Ομοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν
οὐρανῶν κόκκῳ σινάπεως. 1
Κόκκω σινάπεως τὴν οὐράνιον βασιλείαν ἀπεικάζει ὁ Κύριος, πλείστων ένεκα τρόπων· διὰ τὴν
εὐτέλειαν τῆς ἐν τῇ οἰκείᾳ συγκαταβάσει πτωχείας,
ἀφ᾿ ἧς ἡμῖν ἡ σκιὰ καὶ ἀνάψυξις ἀπὸ πασῶν τῶν ἐν
τῷ βίῳ γέγονεν ὀδυνῶν· διὰ τὴν ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγ
γελίου τοῦ ποιμνίου σμικρότητα· διὰ τὴν ἔμφυτον
τοῦ κόκκου δριμύτητα, ἧς και χρήζει ὁ τῆς στε
νῆς ἔμπορος ὁδοῦ, διὰ τὸ μὴ διακόπτεσθαι, ἀλλὰ
τὴν ἀδιαίρετον σώζειν ὑπόστασιν. Ο γὰρ Θεῷ
ἐνωθεῖς, καὶ εἰς ἕνα τέλειον ἄνθρωπον, συναρμολογηθεῖς, ἀδιαίρετεν ἔχειν καὶ ἄτμητον τὴν πρὸς αὐτὸν
ὀφείλει συνάφειαν, οὐδεὶ πάθει χωριζομένην,
ἀλλ' ὅλην αὐτῷ συντεταγμένην.
Σ'. - ΗΡΩΝΙ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Περὶ δακρύων καὶ μετανοίας. Εἰς τὸ γεγραμμέ
νον ἐν τῷ ᾿Αμώς· «Τὰ ἱμάτια αὐτοῦ δεσμεύον
τες, ἐποίουν παραπετάσματα.
Η τῶν προφητικών ρημάτων διάνοια, τοιαύτην
Έχει σαφήνειαν· Ἐκάλυπτον δάκρυσι τὸ θυσιαστήριον
** Exod. 1, 11. σε Ibid. 16. ** Matth. xi, 31.
CXCVII. - CYRO.
Pompa, et fastus, atque inanis gloria, supernum
splendorem minime conciliat, verum mores probi,
ac vita honesta, et ostentationis expers bonorum
communicatio cum iis qui inopia confictantur.
Etenim cum hujus vitæ laudibus beneficii quoque
dati merces una exstinguitur. Sin autem quispiam
futuram mercedem quærit, ille et nunc primitias
accipit, et illic amplum et copiosum præmium
refert.
CXCVIII. EIDEM.
Æquales pœnas dedisse Ægyptios in mari Rubro pro
masculorum occisione.
Quoniam optima tibi priora visa esse dixisti,
aliam quoque illa minime indignam sententiam
accipe. Nefariæ masculorum Hebræorum cædi Deus
camdem ultionem ac pœnam rependit, omnibus
maribus in Rubro mari oppressis ac suffocatis “
59 quo nimirum cum corporibus quoque pena
similitudinem haberet. Quocirca prudenter attende,
non autem temere reprehende.
CXCIX. DIDYMO.
In illud, Simile est regnum cœlorum grano
sinapis **
Plurimis de causis Dominus cœlorum regnum
sinapis grano comparavit: nempe ob paupertatis,
quam pro indulgenti sua demissione subiit, vilitatem, quæ nobis umbram atque ab hujus vitæ doloribus levationem conciliavit; ob ovilis, in Evangelii primordiis, tenuitatem; ob naturalem sinapis
acrimoniam, qua etiam opus habet is, qui per arctam viam [inercaturæ causa] graditur, ac denique
quia ne sectione quidem ampulatur, verum indivulsamn hypostasim conservat. Nam qui Deo copulatus, atque in unum perfectum hominem compactus est, ejusmodi cum eo conjunctionem habere
debet, quæ dividi ac scindi nequeat, nec uHa calamitate divelli possit, verum omni ex parte cum eo
conjuncta sit.
CC. HERONI DIACONO.
De lacrymis et penitentia, in illud Anios, ο Vestimenta ejus ligantes, faciebant vela 4.
Propheticorum verborum sententia hanc explanationem habet: operiebant lacrymis altare meum,
"Amos 11, 8.
Initium hujus epistola sic in codd. Vatic.
649 et al. exstat: Κόμπος καὶ τύφος, eu. lidem
vers. ult. pro κομίζεται γέρας legunt κομίζει πέ
ρας. Possin.
In codd. Alt. et Vat. 649 hæc epistola inseribitur Σερήνῳ, Sereno. ID.
Ριο οὐδεί, quod sine dubio vitiosum est,
recte substituit cod. Alt, oùdev!. Id.
col. 311–312page 67 of 750
PG 78:311ζομένων, συκοφαντουμένων. Τούτου χάριν καὶ ἐπ' ἐλέγχου τίθησι ταῦτα μεμφόμενος, καὶ τῶν συμ βάντων ἀπηχῶν ταῦτα τυγχάνειν ἀποφηνάμενος αίτια. Τὰ γὰρ τῆς μεταγνώσεως δάκρυα, οὐ μόνον ἀκατηγόρητα, ἀλλὰ καὶ ἡδέα ἐστὶ τῷ Θεῷ, ὡς θυμίαμα. Τὰ δὲ ἱμάτια τὰ δεσμούμενα, καὶ τὸ θυσιαστήριον καταπετάζοντα, την καταφρονητι κὴν αὐτῶν περὶ τὸ θεῖον ἐμφαίνει διάθεσιν. Τοῦ γὰρ νόμου ἐκ καθαρῶν καὶ τιμίων ὑλῶν τὴν περὶ τὸν θεῖον νεών τάσσοντος διακόσμησιν, αὐτοὶ ῥυπώ σας καὶ ἀκαθάρτους ἐσθῆτας περὶ τὸ ἅγιον τῶν ἁγίων δεσμοῦντες, καθύβριζον τὰ ἀνάκτορα· μὴ μόνον μεταξύ καθαροῦ, καὶ ἀκαθάρτου μὴ διαστέλλοντες, ἀλλὰ ἀνὰ μέσον Θεοῦ καὶ ἀκαθάρτων μὴ διακρίνοντες, ἅπερ αὐτοῖς καὶ τῶν τοσούτων κακῶν τὰς πηγὰς ἀνεστόμωσε. μου, φησὶν ὁ Θεὸς, δάκρυσιν ἀδικουμένων, αρπα ΣΑ'. ΔΙΔΥΜΟ. Πῶς ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ζύμῃ. Ζύμῃ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀφωμοίωται, τῇ τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἀναμαρτήτῳ σαρκώσει, ἀναφυρασάσῃ τὸν ἅπαντα κόσμον, καὶ ἑνὸς σώ ματος ὑποστάσει, ἐκ τῆς ἡμετέρας ουσίας καὶ τῆς Θεοτόκου Μαρίας ληφθέντος τὴν ἀπ' αἰῶνος άνθρωπότητα εἰς παλιντοκίαν ἀνακαινισάσῃ. ΣΒ΄. ΜΑΚΑΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Καλῶς μὲν ἄγεις τους νέους τῆς Ἐκκλησίας λειτουργούς, πέπεισμαι· κακῶς δὲ τούτους ἐπαινεῖς. Πρόσεχε μὴ τοῖς ἐγκωμίοις ἀνακλιθῶσι, καὶ τῶν τόνων τὸ ἡδὺ συληθῶσιν, οιήσει την συντονίαν ζημιωθέντες. ΣΓ. ΖΗΝΟΔΟΤΟ. Εἰ καὶ Νῶς τῆς οἰκείας γεωργίας πεπείρατο, ἀγνοήσας ο πέπονθεν ἐξ οἴνου· καὶ Λὼτ εἰς άνοιαν ἐκλίθη ὑπὸ οἴνου, καὶ πατὴρ ἐν γήρει ἀβουλήτως γεγένητο· καὶ Ηρώδης μέθης γενόμενος παίγνιον, τῷ τοῦ μεγάλου Ἰωάννου αἵματι τὴν τράπεζαν αὐτοῦ καὶ καρδίαν ἐφοίνιζε· καὶ πάντα τὰ ἄλογα τῶν ἀνθρώπων ἐγκλήματα, οἴνου ἐστὶν ἀποβλύσματα· τί τὴν αὐθαίρετον ἐφέλκῃ μανίαν, καὶ οὐ τὴν σώφρονα περιάπτεις συμμετρίαν; ΣΔ'. ΔΙΔΥΜΟ. Ὥσπερ ἡ ῥιπτομένη ἐν θαλάσσῃ σαγήνη, διά κι ΧΙΣ, 35. Σιχ, ἡδέα ίδια. καταπετάζοντα παραπε τάζοντα. ληφθέντος ἀναληφθέντος. μέν. τόνων πόνων, εἰς ἄνοιαν 649 εἰς ἄνος μον. άβουλήτως &ο λήτῳ. ἐφοίνιζε φοίνιξ. περι άπτεις περιέσεις.
ζομένων, συκοφαντουμένων. Τούτου χάριν καὶ ἐπ'
ἐλέγχου τίθησι ταῦτα μεμφόμενος, καὶ τῶν συμ
βάντων ἀπηχῶν ταῦτα τυγχάνειν ἀποφηνάμενος
αίτια. Τὰ γὰρ τῆς μεταγνώσεως δάκρυα, οὐ μόνον
ἀκατηγόρητα, ἀλλὰ καὶ ἡδέα ἐστὶ τῷ Θεῷ,
ὡς θυμίαμα. Τὰ δὲ ἱμάτια τὰ δεσμούμενα, καὶ
τὸ θυσιαστήριον καταπετάζοντα, την καταφρονητι
κὴν αὐτῶν περὶ τὸ θεῖον ἐμφαίνει διάθεσιν. Τοῦ
γὰρ νόμου ἐκ καθαρῶν καὶ τιμίων ὑλῶν τὴν περὶ
τὸν θεῖον νεών τάσσοντος διακόσμησιν, αὐτοὶ ῥυπώ
σας καὶ ἀκαθάρτους ἐσθῆτας περὶ τὸ ἅγιον τῶν
ἁγίων δεσμοῦντες, καθύβριζον τὰ ἀνάκτορα· μὴ
μόνον μεταξύ καθαροῦ, καὶ ἀκαθάρτου μὴ διαστέλ
λοντες, ἀλλὰ ἀνὰ μέσον Θεοῦ καὶ ἀκαθάρτων μὴ
διακρίνοντες, ἅπερ αὐτοῖς καὶ τῶν τοσούτων κακῶν
τὰς πηγὰς ἀνεστόμωσε.
ait Deus; lacrymis, inquam, eorum qui injuria all- μου, φησὶν ὁ Θεὸς, δάκρυσιν ἀδικουμένων, αρπα
ciebantur, quibusque facultates suæ eripiebantur,
atque calumniæ comparabantur. Eoque nomine hæc
ipsis crimini vertit, cum iis succenset, eaque calamitates illas, quæ post evenerunt, conflavisse pronuntiat. Nain alioqui pœnitentiæ lacrymæ non
modo reprehensione carent, verum etiam Deo,
thymiamatis instar, gratæ ac jucundæ sunt. Vestimenta autem ligata, atque altare obvelantia, quanta
ipsorum animus divini Numinis contemptione laboraret, iudicabant. Nam cum lex ediceret
divinum templum puris atque ingentis pretii materiis exornaretur, ipsi contra impuras ac sordidas
vestes circa sanctius adytum alligantes, contumeliæ notam templo inurebant: non modo inter purum et impurum minime distinguentes ", sed ne
quidem inter Deum et res impuras discrimen ullum
statuentes. Quæ quidem etiam ipsis tot malorum
fontes aperuerunt.
'
ut
ccr. -= DIDYMO.
Quomodo assimilatum est regnum cœlorum fermento 58.
Cœlorum regnum fermento comparatum est:
hoc est Domini ac Salvatoris nostri incarnationi
peccati omnis experti, 60 quæ universum terrarum orbem conspersit: et unius corporis ex nostra
substantia atque a Dei genitrice Maria sumpti, coagmentationi, quæ homines omnes, qui ab orbe
condito exstiterunt, ad novum ortum renovavit”.
CCII. MACARIO EPISCOPO.
Recte quidem, ut mihi persuadeo, novos Ecclesim ministros instituis: male autem eosdem laur
das. Vide ne hujusmodi laudibus infectantur, contentionisque suavitate spolientur, illisque hoc
inanis opinio atque arrogantia afferat, ut intentionis animique nervorum jacturam faciant.
- ZENODOTO.
Cum et Noe agriculturæ suæ periculum fecerit,
ignorans quidnam ex vino ipsi accidisset " et
Lot item a vino in amentiam indexus sit, paterque
in senili ætate haud sponte ac voluntarie factus
sit ", et Herodes temulentia ludus efectus, magni
Joannis cruore mensam suam ac pectus tinxerit **,
et denique omnia hominum vesana crimina a vino
promanent ", quid tu voluntarium furorem accersis, ac non pudicam et temperantem moderationem
amplecteris?
CCIV. DIDYMO.
Quemadmodum sagena, quæ in mare projicitur,
p
ΣΑ'.
ΔΙΔΥΜΟ.
Πῶς ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ζύμῃ.
Ζύμῃ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀφωμοίωται, τῇ
τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἀναμαρτήτῳ σαρκώ
σει, ἀναφυρασάσῃ τὸν ἅπαντα κόσμον, καὶ ἑνὸς σώ
ματος ὑποστάσει, ἐκ τῆς ἡμετέρας ουσίας καὶ τῆς
Θεοτόκου Μαρίας ληφθέντος τὴν ἀπ' αἰῶνος
άνθρωπότητα εἰς παλιντοκίαν ἀνακαινισάσῃ.
ΣΒ΄.
ΜΑΚΑΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Καλῶς μὲν ἄγεις τους νέους τῆς Ἐκκλησίας
λειτουργούς, πέπεισμαι· κακῶς δὲ τούτους ἐπαινεῖς.
Πρόσεχε μὴ τοῖς ἐγκωμίοις ἀνακλιθῶσι, καὶ τῶν
τόνων τὸ ἡδὺ συληθῶσιν, οιήσει την συντονίαν ζημιωθέντες.
ΣΓ.
ΖΗΝΟΔΟΤΟ.
Εἰ καὶ Νῶς τῆς οἰκείας γεωργίας πεπείρατο,
ἀγνοήσας ο πέπονθεν ἐξ οἴνου· καὶ Λὼτ εἰς
άνοιαν ἐκλίθη ὑπὸ οἴνου, καὶ πατὴρ ἐν γήρει
ἀβουλήτως γεγένητο· καὶ Ηρώδης μέθης γενόμενος
παίγνιον, τῷ τοῦ μεγάλου Ἰωάννου αἵματι τὴν
τράπεζαν αὐτοῦ καὶ καρδίαν ἐφοίνιζε· καὶ πάντα
τὰ ἄλογα τῶν ἀνθρώπων ἐγκλήματα, οἴνου ἐστὶν
ἀποβλύσματα· τί τὴν αὐθαίρετον ἐφέλκῃ μανίαν,
καὶ οὐ τὴν σώφρονα περιάπτεις συμμετρίαν;
ΣΔ'.
ΔΙΔΥΜΟ.
Ὥσπερ ἡ ῥιπτομένη ἐν θαλάσσῃ σαγήνη, διά
se Exod. xxv. L κι Fzech. xxi, 96. ** Matth. xi11, 53. " Joan. 111, 3. ** Genes, 1x, 20. ss Genes.
ΧΙΣ, 35.
86 Matth. xiv, 4. * Eccli. Σιχ, 2, et xxxi, 30.
Pro ἡδέα cod. Alt. habet ίδια. Llem cum
Vai. vers. seq. pro καταπετάζοντα legit παραπε
τάζοντα. ID.
Pro ληφθέντος cod. Vatic. 619 habet αναληφθέντος. PossiN.
Cod. Sfort. omittit μέν. Vers. & cod. Alt.
τόνων mutat in πόνων, Ip.
Pro εἰς ἄνοιαν cod. Vat. 649 legit, εἰς ἄνος
μον. Vers. sep. pro άβουλήτως coll. All. habet &6ολήτῳ. Vers. 6 ἐφοίνιζε recte mutant codd. Vat.
649 et Alt. in φοίνιξ. Vers. pen. iidem pro περιάπτεις habent περιέσεις. ID.
col. 313–314page 68 of 750
PG 78:313φορον ἔχει τὸν συγκλεισμὸν τῶν γενῶν τῶν ἰχθύων· οὕτως ἡ αἰώνιος τοῦ Χριστοῦ βασιλεία, τὴν ἐκ παντὸς ἔθνους ἀνθρώπων πληθύν δεχομένη, ἀνά λογον τῇ πίστει την σωτηρίαν ὁρίζει, οὐ γένους ἀξιο πιστία [οὐκ ἀξίας σεμνολογία ] οὐχ ἱερατείᾳ, οὐ βασιλείᾳ ἀναξίᾳ τῆς κλήσεως τὴν τροφὴν διανέμουσα, ἀλλὰ τρόπῳ καὶ βίῳ πρὸς καθαρότητα νεύσαντι, καὶ πρὸς τὴν θήραν τῶν ἀληθῶν ἁλιέων ὁρμήσαντι. ΣΕ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Τὰ καλὰ συνάγεται εἰς ἄγγη, καὶ τὰ κακὰ ἔξω βάλλεται τῆς σαγήνης, ερευνωμένης, φημί, τῆς τοῦ Κυρίου Ἐκκλησίας, ἐπειδὴ πάντες τῷ Χριστοῦ ὀνό ματι ἐσφραγίσθησαν, καὶ εἰς μίαν ἁρμονίαν ἡνώθησαν. Καὶ συνάγεται μὲν εἰς ἄγγη, τουτέστιν εἰς τὰς αἰωνίους μονας, τὰ ἐν ἀληθείᾳ διαμείναντα φρονήματα· ἔξω δὲ βάλλεται τῆς βασιλείας, τὰ αἱρετικὰ καὶ τῆς ὀρθῆς δόξης ἀντίθετα. ΣΕ. - ΕΝΤΟΝΙΑ. Περὶ τοῦ στατήρος δν ἔλαβεν ὁ Πέτρος. Ο στατὴρ ἐν ὁ Πέτρος ἐκ τοῦ βυθοῦ λαβεῖν ἐκελεύετο ἐν τῷ ἰχθύϊ κρυπτόμενον τὴν μορφὴν ἡμῶν ἐδήλου καλυπτομένην τοῖς πάθεσιν, ἣν ἐν ἑαυ τῷ πρὸς τὸ ἀρχέτυπον ἀνακαλεῖται ὁ Κύριος. Ανθ' ἑαυτοῦ δὲ τοῦτον δοθῆναι προσέταξεν, ὡς γεγονώς ἄνθρωπος τοῖς ἡμῶν ἅπασιν ὑποκείμενος· οὔτε βασι λεῖ συγχωρῶν ἀντιτάσσεσθαι ἀβλαβῶς ἐπιτάσσοντι, καὶ τῆς θεϊκῆς δυνάμεως τὰς ἐνεργείας ἐπιδεικνύμενος. ΣΖ'. - ΜΑΡΤΥΡΙΑ. Πώς νοητέον, ο Ἐὰν μὴ στραφῆτε, καὶ γένησθε ὡς τὰ παιδία. ν. Οὐχ ἡλικίας ὑποστροφὴν τὴν πρὸς τὰ παιδία ὁμοίωσιν ὁ Κύριος ἀπαιτεῖ, ὅπερ αὐτὸς νομίζεις, ὡς ὁ Νικόδημος, ἀλλὰ τῆς κακίας τὴν ἄρνησιν, ὡς παιδιώδη ἡμῖν ἐνυπάρχειν ἁπλότητα. Καὶ τοῦτο δι' ὧν ἔφησε δείχνυσιν, οὐκ εἰπὼν, Ἐὰν μὴ γένησθε παιδία, ἀλλ', Ὡς τα παιδία, τῇ τοῦ, ὡς, προσθήκη τὴν μίμησιν εμφαίνων τοῦ πράγματος. ΣΗ. — ΔΟΝΑΤΟ. Περί πραότητος. Μὴ τὴν ἔννομον ἀρχὴν τοῖς ἀναρμόττοις ήθεσιν ἐκβαρβάρου, ἀλλὰ τοῖς πρέπουσιν αὐτῇ πράγμασι κατακόσμει πραότητος μεταδιδοὺς τοῖς ἀθύμοις, καὶ ισότητος τοῖς ἥττοσι πρὸς τοὺς μείζους· καὶ τότε λαμπρὸν ἐξάψεις πυρσὸν τῆς εὐνομίας. Υπέκκαυμα γάρ ἐστι δικαιοσύνη του φωστῆρος τῆς εὐαρχίας. β διάφορον ἀδιάφορον. ορίζει δρέ γει. κρυπτόμενος, ὁ στατήρ. ὡς γεγονώς, ᾧ γέγονεν,
EPISTOLARUM LIB. I. — EPIST. CCVIII.
φορον ἔχει τὸν συγκλεισμὸν τῶν γενῶν τῶν varia piscium genera concludits: eodem modo
ἰχθύων· οὕτως ἡ αἰώνιος τοῦ Χριστοῦ βασιλεία, τὴν
ἐκ παντὸς ἔθνους ἀνθρώπων πληθύν δεχομένη, ἀνάλογον τῇ πίστει την σωτηρίαν ὁρίζει, οὐ γένους ἀξιο
πιστία [οὐκ ἀξίας σεμνολογία ] οὐχ ἱερατείᾳ, οὐ
βασιλείᾳ ἀναξίᾳ τῆς κλήσεως τὴν τροφὴν διανέμουσα,
ἀλλὰ τρόπῳ καὶ βίῳ πρὸς καθαρότητα νεύσαντι, καὶ
πρὸς τὴν θήραν τῶν ἀληθῶν ἁλιέων ὁρμήσαντι.
ΣΕ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Τὰ καλὰ συνάγεται εἰς ἄγγη, καὶ τὰ κακὰ ἔξω
βάλλεται τῆς σαγήνης, ερευνωμένης, φημί, τῆς τοῦ
Κυρίου Ἐκκλησίας, ἐπειδὴ πάντες τῷ Χριστοῦ ὀνό
ματι ἐσφραγίσθησαν, καὶ εἰς μίαν ἁρμονίαν ἡνώθη
σαν. Καὶ συνάγεται μὲν εἰς ἄγγη, τουτέστιν εἰς
τὰς αἰωνίους μονας, τὰ ἐν ἀληθείᾳ διαμείναντα
φρονήματα· ἔξω δὲ βάλλεται τῆς βασιλείας, τὰ
αἱρετικὰ καὶ τῆς ὀρθῆς δόξης ἀντίθετα.
ΣΕ. - ΕΝΤΟΝΙΑ.
Περὶ τοῦ στατήρος δν ἔλαβεν ὁ Πέτρος.
Ο στατὴρ ἐν ὁ Πέτρος ἐκ τοῦ βυθοῦ λαβεῖν
ἐκελεύετο ἐν τῷ ἰχθύϊ κρυπτόμενον τὴν μορφὴν
ἡμῶν ἐδήλου καλυπτομένην τοῖς πάθεσιν, ἣν ἐν ἑαυ
τῷ πρὸς τὸ ἀρχέτυπον ἀνακαλεῖται ὁ Κύριος. Ανθ'
ἑαυτοῦ δὲ τοῦτον δοθῆναι προσέταξεν, ὡς γεγονώς
ἄνθρωπος τοῖς ἡμῶν ἅπασιν ὑποκείμενος· οὔτε βασιλεῖ συγχωρῶν ἀντιτάσσεσθαι ἀβλαβῶς ἐπιτάσσοντι,
καὶ τῆς θεϊκῆς δυνάμεως τὰς ἐνεργείας επιδεικνύμενος.
ΣΖ'. - ΜΑΡΤΥΡΙΑ.
Πώς νοητέον, ο Ἐὰν μὴ στραφῆτε, καὶ γένησθε
ὡς τὰ παιδία. ν.
Οὐχ ἡλικίας ὑποστροφὴν τὴν πρὸς τὰ παιδία
ὁμοίωσιν ὁ Κύριος ἀπαιτεῖ, ὅπερ αὐτὸς νομίζεις,
ὡς ὁ Νικόδημος, ἀλλὰ τῆς κακίας τὴν ἄρνησιν, ὡς
παιδιώδη ἡμῖν ἐνυπάρχειν ἁπλότητα. Καὶ τοῦτο δι'
ὧν ἔφησε δείχνυσιν, οὐκ εἰπὼν, Ἐὰν μὴ γένησθε
παιδία, ἀλλ', Ὡς τα παιδία, τῇ τοῦ, ὡς, προσθήκη
τὴν μίμησιν εμφαίνων τοῦ πράγματος.
ΣΗ. — ΔΟΝΑΤΟ.
Περί πραότητος.
Μὴ τὴν ἔννομον ἀρχὴν τοῖς ἀναρμόττοις ήθεσιν
ἐκβαρβάρου, ἀλλὰ τοῖς πρέπουσιν αὐτῇ πράγμασι
κατακόσμει πραότητος μεταδιδοὺς τοῖς ἀθύμοις, καὶ
ισότητος τοῖς ἥττοσι πρὸς τοὺς μείζους· καὶ τότε
λαμπρὸν ἐξάψεις πυρσὸν τῆς εὐνομίας. Υπέκκαυμα
γάρ ἐστι δικαιοσύνη του φωστῆρος τῆς εὐαρχίας.
β
sempiternum Christi regnum ex omnibus hominum
nationibus multitudinem excipiens, pro fidei ratione salutem cuique constituit: non generis auctoritati, non dignitatis amplitudini, non sacerdotio,
non regno hac appellatione indigno delicias tribuens, verum moribus ac vitæ, quæ ad puritatem
propensa fuerit, atque ad verorum piscatorum
prædam s se contulerit.
CGV.
EIDEM.
Bona intra vasa colliguntur, mala autem extra
sagenam projiciuntur: nimirum cum Domini Ec
clesia excutietur, quandoquidem omnes Christi nomine consignati, atque in unam compagem et commissuram copulati sunt. Et quidem in vasa, loc
est, in sempiternas mansiones, colliguntur animi
qui in veritate perstiterunt. Extra regnum autem
projiciuntur hæretica, rectæque doctrinæ adversantia.
CCVI. EUTONIO.
De statere quem cepit Petrus.
Stater ille, quem in pisce abstrusum Petrus
capere jussus est ", formam nostram vitiosis affectionibus coopertam designabat, 61 quam Dominus in seipso ad primigenium exemplar revocat.
Pro se autem hunc dari præcepit, ut homo effectus,
atque omnibus nostris conditionibus subjectus: nec
imperatori, cum ea imperat, quæ minime noxia et
perniciosa sunt, obluctari permittens, et divinæ
potentiæ vim ac facultatem ostendens.
CCVII. MARTYRIO.
Quomodo hoc intelligendum: 1 Nisi conversi fueritis,
et facti sicut parvuli *.»
Cum Dominus id a nobis exposcit, ut ad puerorunı similitudinem accedamus, non id a nobis éxigit,
ut ad infantiam redeamus, quemadmodum ipse,
Nicodemi instar ", existima's: verum ut improbitatem abjuremus, sicque nos comparemus, ut puerilis
in nobis simplicitas insit Atque hoc per ea qua
dixit, ostendit. Non enim dixit, Nisi parvuli efficia
mini, sed, sicut parvuli: nimirum hujusce particula, sicut, accessione, rei imitationem declarans.
CCVIII. — DONATO.
De mansuetudine.
Ne legitimum imperium inconditis atque inconcinnis moribus barbarum reddas, verum rebus ipsi
consentaneis exornes: mœstis videlicet lenitatem,
minoribusque cum majoribus æquabilitatem impertiens. Ac tum præclarum æquitatis et justitiæ ignem
accendes, siquidem prælucentis justitia probi imperii
ac perfecturæ igniculus est.
o Matth. sit, 47. ** Matth. iv, 19. ** Matth. x111, 48.
Joan. 111, 7 seqq.
• Matth. XVII, 26. ** Matth. xviii, 3.
Pro διάφορον cod. Alt. habet ἀδιάφορον.
Vers. 5 pro ορίζει cod. Vat. 649 et Alt. legunt, δρέ
γει. Possis.
Codd. Vat. 649 et Alt. ponunt κρυπτόμενος,
referunt enim ad ὁ στατήρ. Vers. 6 iidem pro
ὡς γεγονώς, legunt ᾧ γέγονεν, elegantius, ni fal
lur. ID.
Ut puerilis in nobis simplicitas insit. Latius
col. 315–316page 69 of 750
PG 78:315ΣΘ'. — ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ. Τί ἐστι, «Τὰ Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ θεῷ.» Εἴ τι τῆς ὕλης ἴδιον, εἴ τι πλάνης ἐφόδιον, εἴ τι ἀπάτης εἴδωλον ἐν ἡμῖν ἡ ἔνοικος εἰσέφρησε ῥαθυμία, τοῦτο τῷ δημιουργῷ καὶ ποιητῇ τῆς κακίας επιβ ῥίπτεσθαι παρ' ἡμῶν ὁ Κύριος βούλεται. Εἴ τι δὲ ἀρετῆς σύμβουλον, εἴ τι σεμνότητος γνώρισμα, εἴ τι νήψεως καὶ ἀσφαλείας ἐμπόρευμα τοῦτε Θεοῦ καὶ ἡγεῖσθαι καὶ πεπεῖσθαι τυγχάνειν δώρημα, καὶ ἀξίαν αὐτῷ προσκομίζειν τὴν αἴνεσιν. Τοῦτό ἐστιν ὅ φησιν, «᾿Απόδοτε τα Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. ΣΙ. ΧΡΙΣΤΟΔΩΡΟ. Τι ἐστι, «Τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ, φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. Τῆς τελευταίας [τῶν χρόνων] ἀνάγκης τὰ σημεῖα, ἅπερ ὁ Κύριος πρὸς εἴδησιν ἡμῶν ἀπεκάλυψε, σαφηνισθῆναι σοι ἀξιώσας διὰ τοῦ γράμματος, ταχέως τὴν τούτων μάνθανε δύναμιν. «Οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευ γέτωσαν εἰς τὰ ὄρη, ν οἱ ἐν τῇ εὐσεβείς ερηρεισμένοι (τοῦτο γὰρ ἡ Ἰουδαία ἑρμηνεύεται)· ἐπὶ τὴν ὑψηλὴν καταφυγὴν ἀφοράτωσαν, ὑπὸ τῆς οἰκείας ὁμολογίας φρουρούμενοι. «'Ο δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος, μὴ καταβάτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ. Ὁ τῆς παρούσης περι φρονήσας οἰκίας, καὶ πᾶσαν τὴν ἐνταῦθα κατα πατήσας σκηνήν, καὶ ὑψηλὸς τῷ βίῳ γενόμενος, καὶ τὰ ἔναικα πάθη ἀποπεμψάμενος, μηδὲν ἐξ αὐτῶν ἐπισπάσθω, μὴ δειλίαν, μὴ ῥαθυμίαν, μὴ δόξαν ατο νήν, μὴ ὄρεξιν πλούτου, ἅπερ ἀφ᾽ ὕψους ἐστὶ κατά βασις. 4 Ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ, μὴ ἐπιστρεψάτω ἆραι τὸ ἱμά τιον αὑτοῦ. Ὁ τὸν παλαιὸν ἀπεκδυσάμενος ἄνθρωπον, καὶ τοῖς σαρκίνοις ἀποταξάμενος, τὸν νέον φορείτω, ὅς αὐτὸν εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ ἀνεκαίνισε, καὶ τῆς Ιλύος ἐκάθηρεν. Ἐν τούτοις γὰρ ἕξει τὸ πρὸς ἐκεί νην τὴν μεγάλην κάκωσιν ἀνεπίβουλον. σε σε ΣΙΔ'.— ΤΟ ΑΥΤΟ. «Οὐαὶ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις, καὶ ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.» Ταῖς ἐγκυμονούσαις, φησί, τὸν θεῖον ἔρωτα ψυχαῖς, καὶ οὐ θαῤῥούσαις παρρησιάσασθαι, καὶ τεκεῖν τὴν περὶ Θεοῦ ὁμολογίαν καὶ ἔνστασιν, καὶ ταῖς νηπιώδη καὶ ἀτελῆ περὶ τὴν θείαν μακροθυμίαν γνώμην κεκτημέναις, καὶ τῇ ἐλπίδι τῶν ἀμο βῶν οὐ προσεχούσαις, ἀλλ᾽ ἀπειλαῖς ἢ προσβολαῖς χαυνωθείσαις, καὶ τῶν μελλόντων γυμνωθείσαις. ΣΙΒ'. — ΖΗΝΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ. Πρὸς ἀσκητάς. Εχεις ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ ὧν σπείρεις τους καρ εμπόρευμα ἐμπόρευμα Ριο ἐνταῦθα εντεύθεν. βαθυμία», αθυμίαν. Ιν.
THEOGNOSTO.
Quid sit, ‹ Ea quæ sunt Cæsaris, Cæsari, et quæ sunt
Dei, Deo ";
Si quid materiæ proprium, si quod erroris instrumentum, si quod imposturae simulacrum intestina
socordia nobis injecit, hoc Dominus ad vitii architectum et effectorem a nobis projici vult. Contra,
si quod virtutis symbolum, si quod honestatis insigne, si quod vigilantiæ atque cautionis lucrum, hoc
Dei beneficio nobis contigisse existimare ac persuasum habere, debitamque laudem ipsi offerre. Id enim
est quod ait, Reddite quæ sunt Caesaris, Caesari,
el quæ sunt Dei, Deo. ›
CCX. CHRISTODORO.
Quid sil, «Tunc qui in Judæa, fugiant ad monLes 48.
Postrema temporum necessitatis signa, quæ Dominus ad cognitionem nostram patefecit, ut tibi
explanarem, per litteras postulasti. Horum igitur
vim paucis accipe. Qui in Judæa sunt, fugiant ad
montes: id est, qui in pietate fixiac firmati sunt
(nam id Judaa sonat), ad sublime perfugium oculos
conjiciant, suae videlicet confessionis praesidio sepli
ac communiti. Qui autem in tecto est, non descendataliquid tollere de doino sua:, id est, qui præsentem domum contempsit ac pro nihilo duxit, atque
omnem hujusce vitæ scenam pedibus protrivit, vitaque altus et sublimis effectus est, et intestinos animorum motus ablegavit, nihil ex ipsis attrahat, non
metum, non ignaviam, non inanem gloriam, 62
non opum cupiditatem: id enim ex alto descensus
significat. «Et qui in agro, non revertatur tollere tunicam suam:» id est, qui veterem hominem exuit,
rebusque carnalibus nuntium remisit, novum gestet,
qui eum ad Dei agnitionem renovavit, atque a fæce
et illuvie repurgavit. Hinc enim illud assequetur,
ut ingens illa calamitas nihil ipsi insidiarum creare
possit.
EIDEM.
Væ prægnantibus et lactentibus in illis diebus, ›
ait Dominus “ad eas animas, quæ divinum amorem
velut utero adhuc gerùnt, nec verborum libertate ac
fiducia uti, Deique confessionem, acremque pro
eo contentionem ac dimicationem parere audent,
quæque puerilem et imperfectum de divina patientia
mentem ac sententiam obtinent, nec præmiorum
spem sibi proponunt, verum minis aut insultibus
fractæ sunt, ac futuris rebus spoliatæ.
– ZENONI PRESBYTERO.
Ad eos qui se in rebus divinis exercent.
Hañes in divina Scriptura pullulantes earum reΣΘ'. — ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ.
Τί ἐστι, «Τὰ Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ
τῷ θεῷ.»
Εἴ τι τῆς ὕλης ἴδιον, εἴ τι πλάνης ἐφόδιον, εἴ τι
ἀπάτης εἴδωλον ἐν ἡμῖν ἡ ἔνοικος εἰσέφρησε ῥαθυμία,
τοῦτο τῷ δημιουργῷ καὶ ποιητῇ τῆς κακίας επιβ
ῥίπτεσθαι παρ' ἡμῶν ὁ Κύριος βούλεται. Εἴ τι δὲ
ἀρετῆς σύμβουλον, εἴ τι σεμνότητος γνώρισμα, εἴ τι
νήψεως καὶ ἀσφαλείας ἐμπόρευμα τοῦτε Θεοῦ
καὶ ἡγεῖσθαι καὶ πεπεῖσθαι τυγχάνειν δώρημα, καὶ
ἀξίαν αὐτῷ προσκομίζειν τὴν αἴνεσιν. Τοῦτό ἐστιν
ὅ φησιν, «᾿Απόδοτε τα Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ
τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ.
ΣΙ.
ΧΡΙΣΤΟΔΩΡΟ.
Τι ἐστι, «Τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ, φευγέτωσαν εἰς
τὰ ὄρη.:
Τῆς τελευταίας [τῶν χρόνων] ἀνάγκης τὰ σημεῖα,
ἅπερ ὁ Κύριος πρὸς εἴδησιν ἡμῶν ἀπεκάλυψε, σα
φηνισθῆναί σοι ἀξιώσας διὰ τοῦ γράμματος, ταχέως
τὴν τούτων μάνθανε δύναμιν. «Οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευ
γέτωσαν εἰς τὰ ὄρη, ν οἱ ἐν τῇ εὐσεβείς ερηρεισμένοι
(τοῦτο γὰρ ἡ Ἰουδαία ἑρμηνεύεται)· ἐπὶ τὴν ὑψηλὴν
καταφυγὴν ἀφοράτωσαν, ὑπὸ τῆς οἰκείας ὁμολογίας
φρουρούμενοι. «'Ο δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος, μὴ καταβάτω
ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ. Ὁ τῆς παρούσης περιφρονήσας οἰκίας, καὶ πᾶσαν τὴν ἐνταῦθα κατα
πατήσας σκηνήν, καὶ ὑψηλὸς τῷ βίῳ γενόμενος, καὶ
τὰ ἔναικα πάθη ἀποπεμψάμενος, μηδὲν ἐξ αὐτῶν
ἐπισπάσθω, μὴ δειλίαν, μὴ ῥαθυμίαν, μὴ δόξαν ατο
νήν, μὴ ὄρεξιν πλούτου, ἅπερ ἀφ᾽ ὕψους ἐστὶ κατάβασις. 4 Ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ, μὴ ἐπιστρεψάτω ἆραι τὸ ἱμά
τιον αὑτοῦ. Ὁ τὸν παλαιὸν ἀπεκδυσάμενος ἄνθρωπον,
καὶ τοῖς σαρκίνοις ἀποταξάμενος, τὸν νέον φορείτω,
ὅς αὐτὸν εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ ἀνεκαίνισε, καὶ τῆς
Ιλύος ἐκάθηρεν. Ἐν τούτοις γὰρ ἕξει τὸ πρὸς ἐκεί
νην τὴν μεγάλην κάκωσιν ἀνεπίβουλον.
σε Matth. xx1, 21. es Matth. XXIV, 16. σε ibid. 19.
ΣΙΔ'.— ΤΟ ΑΥΤΟ.
«Οὐαὶ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις, καὶ ταῖς θηλαζούσαις
ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.» Ταῖς ἐγκυμονούσαις, φησί,
τὸν θεῖον ἔρωτα ψυχαῖς, καὶ οὐ θαῤῥούσαις παῤῥησιάσασθαι, καὶ τεκεῖν τὴν περὶ Θεοῦ ὁμολογίαν καὶ ἔνστα
σιν, καὶ ταῖς νηπιώδη καὶ ἀτελῆ περὶ τὴν θείαν μακροθυμίαν γνώμην κεκτημέναις, καὶ τῇ ἐλπίδι τῶν ἀμο:
βῶν οὐ προσεχούσαις, ἀλλ᾽ ἀπειλαῖς ἢ προσβολαῖς
χαυνωθείσαις, καὶ τῶν μελλόντων γυμνωθείσαις.
ΣΙΒ'. — ΖΗΝΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ.
Πρὸς ἀσκητάς.
Εχεις ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ ὧν σπείρεις τους καρVARIÆ LECTIONES ET NOTÆ.
hoc explicat Basilius Seledciæ episcopus in orationilus, quein omnino confer pag. 245 et sqq. (Putrolog. Gr. t. LXXXV).
Cod. Vat. 619 et Alt. non εμπόρευμα seu ἐμπόρευμα legunt, quod videtur argutius. Possis.
Ριο ἐνταῦθα coll. Vat. 649 et All. ponun
εντεύθεν. Vers. abhinc iidem pro βαθυμία», labeut
αθυμίαν. Ιν.
col. 317–318page 70 of 750
PG 78:317τοὺς ἀναθάλλοντας· βλέπεις τῶν χρηστῶν σου παλαισμάτων τὰ ἐπινίκια· ὑπὲρ μὲν τῆς ἑκουσίου πτω χείας ἑκατονταπλασίονα [σοι] κάνταῦθα κἀκεῖσε ὑπο ισχνουμένου ἀγαθὰ τοῦ ἀγαθοῦ ποιμένος καὶ Σωτή ρος· ὑπὲρ δὲ τῶν πρὸς τὰ πάθη ἀγώνων, καὶ σκαμμάτων, τὸν ἄφθαρτόν σοι στέφανον πλέκοντος Παύ λου, τοῦ γενναίου τούτων παλαιστοῦ καὶ νικηφόρου. ΣΙΓ'. ΣΩΣΑΝΔΡΟ. Εσχες μὲν δεσμὸν τὴν συνάφειαν; ἔλυσε δὲ ταύ την ὁ Κύριος συμφερόντως καὶ ψυχωφελῶς· οὐδὲν γάρ ἐστιν ἀκερδὲς τῶν αὐτοῦ. Ἐπειδὴ τοίνυν μέρι μιαν έχει κοσμικὴν, ἀλλ' οὐ θεϊκὴν, ἡ συμβίωσις, λέλυσαι ἀπὸ γυναικός; μὴ ζήτει γυναίκα, μήπου σε ίος γυναικός φαρμακεύσῃ, πρὸς ἑτέραν γοητεύων β « συνέλευσιν ἡδυπαθείας, καὶ σαρκικὰς διδάσκων κολα κείας, καὶ ἀνονή τους φροντίδας καὶ ὑπονοίας. ᾿Αλλὰ σώζων σώζε τὴν σεαυτοῦ ψυχὴν πρὸς τὸ ἡμέ περον όρος. ΣΙΔ'. — ΔΩΜΙΤΙΟ. Ότι πάσης ἐπέκεινα τόλμης, τὸ δογματίζειν ἀναξίως τῆς πίστεως τοὺς βιοῦντας. Οὐ παντός ἐστιν, ὦ οὗτος, τὸ δογματίζειν· ἐπειδὴ οὐδὲ πάντες ἁλουργοφοροῦσιν. Οὐκοῦν εἰ ἐκείνοις˙ οὐ κέχρηνται πάντες, καὶ μάλιστα πτωχοί, ὡς εἰς τὸ κράτος ὑβρίζοντες, καὶ εἰς εὐτέλειαν τὴν ὑπεροχήν κατασύροντες, φεῖσαι τῶν ἀπρεπῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ λίγων, οὐδὲν τοῖς ἀκροαταῖς κέρδος φερόντων, αλλ' εἰς ἕδριν τὰ τῆς θρησκείας ελκόντων, καὶ τοὺς δυσ μενεῖς ἡμῖν αἱρεσιώτας, οὐ πρὸς σὲ καὶ τὴν κατὰ σου κατηγορίαν κλινόντων, ἀλλὰ πρὸς λοιδορίαν τῆς εὐσεβείας ερεθιζόντων. Οὐ γὰρ τὴν σὴν ἀμαθίαν συν ὁρῶσιν, ἀλλ' ἐκείνης ἀσθενείας καταγελώσιν. ΣΙΕ. – ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Πρὸς ἱερεῖς φιλαργυρίαν τοσοῦντας. Ως φιλοκόσμῳ εὐπρέπεια ἱματίων, οὕτω σοὶ τὸ Ψαλμικὸν ἐφαρμόζει, «Αισχυνθήτωσαν οἱ ἀνομοῦν της διακενής, ο θύρας γὰρ καὶ τρόπους κερδῶν ὑπο ανοιξες, σὺ μὲν τὰς ἐπ' αὐτοῖς ἀποτίσεις εὐθύνας, η ἑτέροις δὲ θησαυρίζεις τοὺς πόρους, οἷς πλείονας καὶ σαυτῷ τιμωρίας σωρεύεις. Εἰ τοίνυν βούλοιο κακείνους καὶ ἑαυτὸν τοῦ πυρὸς ἀπαλλάξαι, πολλοί σε Λάζαροι κυκλοῦσιν· εἰς αὐτοὺς τὴν φλόγα τῶν χρημάτων ἐκτίναξον, καὶ μετ' αὐτῶν ἐκεῖσε κληρονομήσεις ἀνάψυξιν. ΣΙΟ – ΖΗΝΩΝ! ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ἐδεξάμεθα τὸ ἱμάτιον, καὶ χιτῶνα πεπόμφαμεν, καί σοι πάνυ εὐχαριστήσαμεν, τὸ ἐν ἡμῶν ἀπαιτή ΝΟΤΑΕ. στο ανωνήτους ἀνοήτους.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CCXVI.
τοὺς ἀναθάλλοντας· βλέπεις τῶν χρηστῶν σου πα- rum, quas seris, fructus. Ceruis egregiorum tuoλαισμάτων τὰ ἐπινίκια· ὑπὲρ μὲν τῆς ἑκουσίου πτωχείας ἑκατονταπλασίονα [σοι] κάνταῦθα κἀκεῖσε ὑπο
ισχνουμένου ἀγαθὰ τοῦ ἀγαθοῦ ποιμένος καὶ Σωτή
ρος· ὑπὲρ δὲ τῶν πρὸς τὰ πάθη ἀγώνων, καὶ σκαμ
μάτων, τὸν ἄφθαρτόν σοι στέφανον πλέκοντος Παύ
λου, τοῦ γενναίου τούτων παλαιστοῦ καὶ νικηφόρου.
ΣΙΓ'. ΣΩΣΑΝΔΡΟ.
Εσχες μὲν δεσμὸν τὴν συνάφειαν; ἔλυσε δὲ ταύ
την ὁ Κύριος συμφερόντως καὶ ψυχωφελῶς· οὐδὲν
γάρ ἐστιν ἀκερδὲς τῶν αὐτοῦ. Ἐπειδὴ τοίνυν μέρι
μιαν έχει κοσμικὴν, ἀλλ' οὐ θεϊκὴν, ἡ συμβίωσις,
λέλυσαι ἀπὸ γυναικός; μὴ ζήτει γυναίκα, μήπου
rum certaminum palmas: nempe et pro sponte suscepta paupertate, centuplo ampliora tum hic, tum
illic bona pollicente bono illo Pastore ac Salvatore:
et pro subitis adversus vitia certaminibus, ac palæstris, corruptionis expertem coronam tibi nectente
Paulo, generoso, inquam, illo in bujusmodi rebus pugile, ac victore.
CCXIII. SOSANDRO.
Matrimonii vinculo astrictus fuisti. Hoc autem
Dominus conducibiliter, atque ad animæ utilitatem
accommodate solvit. Neque enim quidquam eoruin,
quæ ab eo funt, commodi ac lucri expers est. Quoniam igitur mundanam, ac non divinam, sollicitu
σε ίος γυναικός φαρμακεύσῃ, πρὸς ἑτέραν γοητεύων β dinem habet vit:e societas, «solutus es ab uxore?
συνέλευσιν ἡδυπαθείας, καὶ σαρκικὰς διδάσκων κολακείας, καὶ ἀνονή τους φροντίδας καὶ ὑπονοίας.
᾿Αλλὰ σώζων σώζε τὴν σεαυτοῦ ψυχὴν πρὸς τὸ ἡμέπερον όρος.
ΣΙΔ'. — ΔΩΜΙΤΙΟ.
Ότι πάσης ἐπέκεινα τόλμης, τὸ δογματίζειν
ἀναξίως τῆς πίστεως τοὺς βιοῦντας.
Οὐ παντός ἐστιν, ὦ οὗτος, τὸ δογματίζειν· ἐπειδὴ
οὐδὲ πάντες ἁλουργοφοροῦσιν. Οὐκοῦν εἰ ἐκείνοις˙ οὐ·
κέχρηνται πάντες, καὶ μάλιστα πτωχοί, ὡς εἰς τὸ
κράτος ὑβρίζοντες, καὶ εἰς εὐτέλειαν τὴν ὑπεροχήν
κατασύροντες, φεῖσαι τῶν ἀπρεπῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ
λίγων, οὐδὲν τοῖς ἀκροαταῖς κέρδος φερόντων, αλλ'
εἰς ἕδριν τὰ τῆς θρησκείας ελκόντων, καὶ τοὺς δυσμενεῖς ἡμῖν αἱρεσιώτας, οὐ πρὸς σὲ καὶ τὴν κατὰ
σου κατηγορίαν κλινόντων, ἀλλὰ πρὸς λοιδορίαν τῆς
εὐσεβείας ερεθιζόντων. Οὐ γὰρ τὴν σὴν ἀμαθίαν συν
ὁρῶσιν, ἀλλ' ἐκείνης ἀσθενείας καταγελώσιν.
noli quærere uxorem 68, > ne te mulieris venenum
corrumpat, ad alterum voluptatis congressuin te
tanquam praestigiis quibusdam illiciens, carnalesque blanditias, atque inutiles curas et suspiciones
docens. Verum ad montem nostrum, ut animæ tuæ
saluti consulas, te confer.
CCXIV. - DOMITIO.
Omnem audaciam superare, eos qui indignamfide vitam degunt, dogmata Iraciare.
Non cujusvis est, heus in dogmatistem agere:
purpuram gestare.
quandoquidem nec omnium
Quocirca cum non omnes purpura utantur, ac præsertim pauperes (ut qui alioqui imperatoriæ majestati contumeliam inferant, remque precellentem
vilem et abjectam reddant), abstineas velim ab Ecclesiæ minime congruentibus disputationibus, quæ
nullam auditoribus utilitatem afferunt, verum religionem nostram in contumeliam trahunt, infensosque atque infestos nobís hæreticos, non adversum
te, atque ad te accusañdum et insectandum flectunt,
63 verum ad pietatem conviciis et maledictis incessendam exstimulant. Non enim inscitiam tuam
perspiciunt: verum piæ doctrinæ imbecillitatem risui ac ludibrio habent.
ΣΙΕ. – ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Πρὸς ἱερεῖς φιλαργυρίαν τοσοῦντας.
Ως φιλοκόσμῳ εὐπρέπεια ἱματίων, οὕτω σοὶ τὸ
Ψαλμικὸν ἐφαρμόζει, «Αισχυνθήτωσαν οἱ ἀνομοῦντης διακενής, ο θύρας γὰρ καὶ τρόπους κερδῶν ὑπο
ανοιξες, σὺ μὲν τὰς ἐπ' αὐτοῖς ἀποτίσεις εὐθύνας, η
ἑτέροις δὲ θησαυρίζεις τοὺς πόρους, οἷς πλείονας
καὶ σαυτῷ τιμωρίας σωρεύεις. Εἰ τοίνυν βούλοιο
κακείνους καὶ ἑαυτὸν τοῦ πυρὸς ἀπαλλάξαι, πολλοί
σε Λάζαροι κυκλοῦσιν· εἰς αὐτοὺς τὴν φλόγα τῶν
χρημάτων ἐκτίναξον, καὶ μετ' αὐτῶν ἐκεῖσε κληρο
νομήσεις ἀνάψυξιν.
ΣΙΟ – ΖΗΝΩΝ! ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Ἐδεξάμεθα τὸ ἱμάτιον, καὶ χιτῶνα πεπόμφαμεν,
καί σοι πάνυ εὐχαριστήσαμεν, τὸ ἐν ἡμῶν ἀπαιτήes Matth. xis, 29. ** I Cor. VII, 27.
EUSEBIO EPISCOPO.
Ad sacerdotes avaros.
Ut ornatus studiosum elegantia vestium decet,
ita in té illud Psalmistæ accommode conferri potest, Confundantur inique agentes, supervacue ".
Palefactis enim januis ac quæstuum faciendorum
rationibus, tu quidem hoc nomine rationes reddes,
aliis autem opes'aggeris, quibus quemadmodum et
tibi plures cruciatus accumulas. Quocirca si tibi
cordi est, et illos, et teipsum igni eximere, multi
te Lazari circumdant: in eos pecuniarum flammam excule et cum his illic refrigerationem ac
solatium consequeris.
CCXVI. ZENONI PRESBYTERO.
Pallium accepimus, ac tunicam misimus. Tibique
ingentes gratias habemus, qui indumentum unum
4. 7º Luc. xvi, 20.
«s Psal. XXIV,
VARIE LECTIONES ET ΝΟΤΑΕ.
στο ανωνήτους codd. Vat. 649 et Alt. legunt ἀνοήτους. Lectio vulgata videtur melior. Possim.
col. 319–320page 71 of 750
PG 78:319σαντι σκέπασμα, ὅτι τὸν νόμον τοῦ Βαπτιστοῦ ἐπληρώσαμεν, δύο χιτῶνας οὐκ ἔχοντες. Καὶ εἰ μὲν δοθείη τῷ χρήζοντι, ἀμφότεροι πεπράχαμεν χρη στῶς, ἐγὼ θαλπόμενος τῷ καινῷ, καὶ ἐκεῖνος τῷ τριχίνῳ τὴν γύμνωσιν τιμῶν. Εἰ δὲ καὶ τοῦτον μέλ λοις, ὡς τά τινων ἁγίων, τηρεῖν, ἐμὲ μὲν εἰς ἀπό γνωσιν ὠθήσεις, ἔλεγχον ἐμαυτοῦ τὴν συνείδησιν ἔχοντα· πάλιν δὲ πέμψας, πάλιν αἰτήσεις· ἡμεῖς δὲ οὐ δώσομεν. ΣΙΖ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰ ἐλπίδι τῇ τὰ πάντα συνεχούση πρὸς τὸ πρᾶγμα εώρακας, καὶ πίστει ἐτόλμησας τὰ ἡμᾶς ὑπερ αίροντα, δναιο τῆς προθέσεως, πολλάκις ἡμᾶς περι στέλλων καὶ κοινωνῶν ταῖς χρείαις ἡμῶν φιλο τίμως, καὶ εὕροις ἔλεος παρὰ Κυρίου ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρα. ΣΙΗ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Περὶ τῆς δράσεως τῶν δ' θηρίων. Τοῦ θεσπεσίου Δανιήλ ή περιβόητος ὅρασις, τὴν Ασσυρίων καὶ Μήδων καὶ Μακεδόνων βασιλείαν, ὡς μονοειδή καὶ ἐξ ἑνὸς ἑκάστην Έθνους συντεταγμένην [ἑνὶ καὶ] θηρίῳ παρείκασε, τὴν μὲν ἄρκτῳ, τὴν δὲ λεαίνῃ, τὴν δὲ ἑτέραν παρδάλει. Τὴν δὲ τε τάρτην δρασιν, θηρίον φοβερόν, καὶ περισσῶς ἔχε θαμβον ἔχουσαν, ὁδοῦσι σιδηροῖς ἡρκωμένον, καὶ όνυξι χαλκοῖς προσωπλισμένον, ἐσθίον καὶ λεπτύνον καὶ καταπατοῦν, οὐδενὶ ζώῳ ὡμοιωμένην τὴν Ῥω μαίων ἐπιδήλως ἐσήμανεν, ἐκ πάντων ἐθνῶν καὶ φυλῶν συντεταγμένην, καὶ πᾶσαν ἀλκὴν καὶ δόξαν ἐν ἑαυτῇ κεκτημένην. Οὐ γὰρ ἐνὶ ὀνόματι παρα στῆσαι ἑώρακε τὴν ἐπὶ πάντας τὸν ζυγὸν τοῦ κράτ τους ἐκτείνασαν, καὶ εἰς ἀπέραντον βασιλείαν του καιρῷ τῆς σαρκώσεως τοῦ Κυρίου προκόψασαν. ΣΙΘ΄. ΝΕΙΛΑ. Διὰ τὰ ὀπτὰ πυρὶ τὰ κρέα τοῦ ἀμνοῦ ἐσθίειν προσέταξεν. Οπτὰ πυρὶ τὰ κρέα τοῦ ἀμνοῦ ἤσθιον Ἑβραῖοι, τυπικῶς τὸ μέγα τῆς θείας οἰκονομίας μυστήριον σκιαγραφούντες διὰ τῆς βρώσεως, καὶ τὸν ἀμνὸν τοῦ Θεοῦ προμανθάνοντες, τὸ πῦρ τῆς θείας ουσίας κἀκεῖνος. ερα. μέλλοις, μέλλεις. τινῶν τῶν. ὠθήσεις του. ώθησας. έμαυτοῦ έμαυτῷ. Κυρίου Κυρίῳ. μονοειδή, μονοειδείς. τὴν δὲ, καὶ τήν. ήρχωμένον όρμωμένον, ερχωμένον. προσωπλισμένον προωπλισμένον. Ο Ῥωμαίων είναι. ἐπιδήλως δή λως. 10. σκιογραφούντες. ἀφράστως ἀφράστῳ νῦν, τῇ έσθιομένῃ εἰ έργα ζομένῃ
a nobis postularis, quandoquidem Baptista legem σαντι σκέπασμα, ὅτι τὸν νόμον τοῦ Βαπτιστοῦ
explevimus, duas tunicas non habentes. Ac siqui- ἐπληρώσαμεν, δύο χιτῶνας οὐκ ἔχοντες. Καὶ εἰ μὲν
dem egenti cuipiam detur; bene atque commode· δοθείη τῷ χρήζοντι, ἀμφότεροι πεπράχαμεν χρηcum utroque nostrum actum fuerit: mecum ninirum qui novo indumento corpus foveam; 'cum illo
autem, qui pannosa tunica nuditati suæ consulat,
Sin autem hanc quoque, ut quorumdam sanctorum
virorum supellectilem servaturus es, me quidem in
sunımam mei diffidentiam conjicies, ut qui conscientie meæ testimonio convincar: tu autem si rursum ad nos miseris, rursumque postularis, haudquaquam tamen a nobis accipies.
- EIDEM.·
Si ea spe fretus, quæ omnia continet, ad hujusmodi rem oculos conjecisti, ac fide ea aggressus
es, que modulum nostrum superant, fruere sane
isto animi instituto, sæpius nos vestiens, ac nobis
ea, quæ opus sunt, liberaliter atque copiose inpertiens. Atque utinam in die illa misericordiam a Domino nanciscaris 1
CCXVIII. — TIMOTHEO LECTORI.
De visione quatuor bestiarum ".
Divini viri Danielis illa celebris atque hominum
sermone pervulgata visio, Assyriorum, et Medorum,
ac Macedonum regnum, ut uniusmodi, atque ex
una quodque natione conflatum, uni belluæ comparavit, aliud nimirum ursæ, aliud leœnæ, a
aliud pardo.
Quarta autem visio, hoc est, horrenda bellua, ulpole ingentem stuporem ferens, ferreis dentibus
sepia, vreisque anguibus armata, devorans et comminuens et conculcans, nec ad ullius animantis similitudinem accedens, Romanorum imperium perspicue designabat, utpote ex omnibus nationibus et
tribubus compactum, omnique robore et gloria in
seipso preditum. Neque enim uno nomine exprimendum vjdit propheta principatum illum, qui
potentiæ suæ jugum in omnes extendit, atque Dominicæ incarnationis tempore in infuitum imperium
processit.
64 CCXIX. NILO.
Cur assas igui carnes agni comedere præcepit”.
Igni assas agni carnes edebant Hebræi, magnum
στῶς, ἐγὼ θαλπόμενος τῷ καινῷ, καὶ ἐκεῖνος τῷ
τριχίνῳ τὴν γύμνωσιν τιμῶν. Εἰ δὲ καὶ τοῦτον μέλ
λοις, ὡς τά τινων ἁγίων, τηρεῖν, ἐμὲ μὲν εἰς ἀπό
γνωσιν ὠθήσεις, ἔλεγχον ἐμαυτοῦ τὴν συνείδησιν
ἔχοντα· πάλιν δὲ πέμψας, πάλιν αἰτήσεις· ἡμεῖς δὲ
οὐ δώσομεν.
ΣΙΖ'.
Εἰ ἐλπίδι τῇ τὰ πάντα συνεχούση πρὸς τὸ πρᾶγμα
εώρακας, καὶ πίστει ἐτόλμησας τὰ ἡμᾶς ὑπερ
αίροντα, δναιο τῆς προθέσεως, πολλάκις ἡμᾶς περι
στέλλων καὶ κοινωνῶν ταῖς χρείαις ἡμῶν φιλο
τίμως, καὶ εὕροις ἔλεος παρὰ Κυρίου ἐν ἐκείνῃ
τῇ ἡμέρα.
ΣΙΗ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Περὶ τῆς δράσεως τῶν δ' θηρίων.
Τοῦ θεσπεσίου Δανιήλ ή περιβόητος ὅρασις, τὴν
Ασσυρίων καὶ Μήδων καὶ Μακεδόνων βασιλείαν,
ὡς μονοειδή καὶ ἐξ ἑνὸς ἑκάστην Έθνους συντεταγμένην [ἑνὶ καὶ] θηρίῳ παρείκασε, τὴν μὲν ἄρκτῳ,
τὴν δὲ λεαίνῃ, τὴν δὲ ἑτέραν παρδάλει. Τὴν δὲ τετάρτην δρασιν, θηρίον φοβερόν, καὶ περισσῶς ἔχε
θαμβον ἔχουσαν, ὁδοῦσι σιδηροῖς ἡρκωμένον, καὶ
όνυξι χαλκοῖς προσωπλισμένον, ἐσθίον καὶ λεπτύνον
καὶ καταπατοῦν, οὐδενὶ ζώῳ ὡμοιωμένην τὴν Ῥω
μαίων ἐπιδήλως ἐσήμανεν, ἐκ πάντων ἐθνῶν καὶ
φυλῶν συντεταγμένην, καὶ πᾶσαν ἀλκὴν καὶ δόξαν
ἐν ἑαυτῇ κεκτημένην. Οὐ γὰρ ἐνὶ ὀνόματι παρα
στῆσαι ἑώρακε τὴν ἐπὶ πάντας τὸν ζυγὸν τοῦ κράτ
τους ἐκτείνασαν, καὶ εἰς ἀπέραντον βασιλείαν του
καιρῷ τῆς σαρκώσεως τοῦ Κυρίου προκόψασαν.
ΣΙΘ΄.
ΝΕΙΛΑ.
Διὰ τὰ ὀπτὰ πυρὶ τὰ κρέα τοῦ ἀμνοῦ ἐσθίειν
προσέταξεν.
Οπτὰ πυρὶ τὰ κρέα τοῦ ἀμνοῦ ἤσθιον Ἑβραῖοι,
divine incarnationis mysterium per hujusmodi esum τυπικῶς τὸ μέγα τῆς θείας οἰκονομίας μυστήριον
typice adumbrantes, ac Dei agnum prædiscentes,
σκιαγραφούντες διὰ τῆς βρώσεως, καὶ τὸν ἀμνὸν
qui divinæ essentiæ ignem modo sermone omat τοῦ Θεοῦ προμανθάνοντες, τὸ πῦρ τῆς θείας ουσίας
* Dan. vi, 1 seqq.
* Exod. x11, 9.
Melius codd. Vat. 649 et All. κἀκεῖνος. Vers.
ερα. μέλλοις, cod. All. μέλλεις. Paulo post pro τινῶν
codd. Val. 6i et Alt. habent τῶν. Vers. seq. pro
ὠθήσεις του. Alt. legit ώθησας. Μox pro έμαυτοῦ
ambo codd commodius legunt έμαυτῷ. Possin.
Pro Κυρίου cod. Alt. habet Κυρίῳ. ID.
Pro μονοειδή, codd. Vat. 649 et Alt. habent
μονοειδείς. Vers. seq. pro ultimo τὴν δὲ, coll. Alt.
legit καὶ τήν. Vers. inde 3 pro ήρχωμένον cod. Alt. in
contextu ponit όρμωμένον, sed in margine e regione
ascribit ερχωμένον. Μox pro προσωπλισμένον codd.
Val. 649 et Alt. scribunt προωπλισμένον. Vers. Ο
post Ῥωμαίων cold. iillem addunt είναι. Αt pro
vocabulo sequenti ἐπιδήλως solus Alt. habet δήλως. 10.
Col. Alt. scribit σκιογραφούντες. vers. seq.
cod. Alt. pro ἀφράστως legit ἀφράστῳ et ante νῦν,
omittit τῇ Vers. ult. participia έσθιομένῃ εἰ έργα
ζομένῃ in accusativos mutat cod. Alt. Ip
col. 321–322page 72 of 750
PG 78:321σαρκὶ ἀφράστως συμπλέκοντα, τῇ νῦν παρ' ἡμῶν ἐσθιομένῃ, καὶ τὴν ἄφεσιν τῶν κακῶν ἐργαζομένῃ. ΣΚ'. - ΤΟΙΣ ΕΝ ΠΗΛΟΥΣΙΟ ΜΟΝΑΧΟΙΣ Οὐκ ἔστιν, ἀδελφοί, ἀσκήσεως πληροφορία, τρί φωνος καὶ ὑπήνης ἐπίδειξις. Οὐκ ἔστιν ἀναχωρήσεως ἐπιθυμία, ἡ ἐν πόλεσι καὶ θορύβοις ἀνάφυρσις. Ούτ δεὶς τὴν Χριστοῦ αύλακα τέμνει, τὴν ἀκανθοφόρον ἀσπαζόμενος φιλοπάθειαν. Οὐ δύναται κατορθώσαι φιλοσοφίαν, ὁ λογομαχίαις προσασχολούμενος. Οὐκ ἀνέχεται καθαρθῆναι δι᾿ ἐγκρατείας, ὁ βρωμάτων καλλονὰς ζητῶν καὶ ἀδρότητας. Εἰ τοίνυν νομίμως ἐθέλομεν ἀθλεῖν, καὶ σχήματι ἀκόμπῳ, καὶ μονήρει σχολῇ, καὶ ἀπαθείας ἀρετῇ, καὶ ἡσυχίας φυλακῇ, καὶ λιτότητα τροφῆς, τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἀγωνισώμεθα. ΣΚΑ'. - ΙΣΙΔΩΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Τί έστιν, ο Εἰ ὅλως νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτίζονται ὑπὲρ τῶν νεκρῶν; Εἰ ὅλως νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτίζονται ὑπὲρ αὐτῶν; ὁ θεῖος ἔφη ᾿Απόστολος, τὴν τῶν σω μάτων φύσιν οὕτω καλῶς συγκρινομένην τῷ τῆς ψυχῆς ἀκηράτη. Ἡ μὲν γὰρ ἀτελεύτητος καὶ ἀθά ματος· ἡ δὲ φθορᾷ καὶ ἀλλοιώσει ὑπόκειται. βαπτιζόμεθα οὖν ὑπὲρ τῶν νεκρῶν [ + ] φύσει σωμάτων, εἰς ἀφθαρσίαν αὐτὰ μετασκευασθῆναι πιστεύοντες.. Καὶ ταύτην ἔχει τὸ εἰρημένον σαφήνειαν· Εἰ ὅλως, φησί, τα σώματα ἡμῶν οὐκ ἀνίσταται, τί καὶ ἐν τῷ βαπτίζεσθαι, εἰς ἀφθαρσίαν αὐτὰ μεταποιεῖσθαι πιστεύομεν; ΣΚΒ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Πως μέλλει ζωντας καὶ νεκροὺς κρίνειν ό Κύ ριος. Πρὸς Τιμόθεον Β'. Το κρίνεσθαι ζῶντας καὶ νεκρούς, τοῦτό ἐστι, τὸ καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα εἰς κρίσιν ἐλεύσεσθαι, καὶ οὔτε Εν θατέρου κεχωρισμένον, ἀλλ᾿ ὥσπερ κοινὴν τὴν ἐνταῦθα συνάφειαν ἐποιήσαντο, οὕτω καὶ τὴν ἐκεῖθεν δίκην ἡνωμένων ὑφέξωσιν. Εἰ δὲ καὶ ἄλλως ζητεῖς, οὕτω· Διακρῖναι ζῶντας, τοὺς ἀείζωον βίον καὶ θεοφιλή μετελθόντας, καὶ ἀποδοῦναι αὐτοῖς ατελευτήτους ἀμοιβάς· κρῖναι τοὺς νεκρωθέντας τοῖς ἁμαρτήμασι, καὶ τὸ δοθὲν αὐτοῖς τάλαντον, ὡς ἐν τάφῳ τῇ ἑαυτῶν καταχώσαντας ῥαθυμίᾳ, καὶ ἀμύτ κασίας αὐτοὺς τιμωρίᾳ. Εἰ δὲ καὶ ἄλλως, οὕτως Κρίνει τους τότε ζώντας καταλειφθέντας, καὶ τοὺς ἤδη πρὸ αὐτῶν κοιμηθέντας. Τας ἐν Πηλουσίῳ μοναχοῖς πρὸς τῇ πόλει. 4 ανθοφόρον ἀκανθηφόρον. καλώς, και άλλως καί. οὕτως οὕτω.
EPISTOLARUM LIB. I. -EPIST. CCXXII.
σαρκὶ ἀφράστως συμπλέκοντα, τῇ νῦν παρ' ἡμῶν praestantiore, cuin ea carne connectit, quæ nunc
ἐσθιομένῃ, καὶ τὴν ἄφεσιν τῶν κακῶν ἐργαζομένῃ.
ΣΚ'. - ΤΟΙΣ ΕΝ ΠΗΛΟΥΣΙΟ ΜΟΝΑΧΟΙΣ
Οὐκ ἔστιν, ἀδελφοί, ἀσκήσεως πληροφορία, τρί
φωνος καὶ ὑπήνης ἐπίδειξις. Οὐκ ἔστιν ἀναχωρήσεως
ἐπιθυμία, ἡ ἐν πόλεσι καὶ θορύβοις ἀνάφυρσις. Ούτ
δεὶς τὴν Χριστοῦ αύλακα τέμνει, τὴν ἀκανθοφόρον
ἀσπαζόμενος φιλοπάθειαν. Οὐ δύναται κατορθώσαι
φιλοσοφίαν, ὁ λογομαχίαις προσασχολούμενος. Οὐκ
ἀνέχεται καθαρθῆναι δι᾿ ἐγκρατείας, ὁ βρωμάτων
καλλονὰς ζητῶν καὶ ἀδρότητας. Εἰ τοίνυν νομίμως
ἐθέλομεν ἀθλεῖν, καὶ σχήματι ἀκόμπῳ, καὶ μονήρει
σχολῇ, καὶ ἀπαθείας ἀρετῇ, καὶ ἡσυχίας φυλακῇ,
καὶ λιτότητα τροφῆς, τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἀγωνι
σώμεθα.
ΣΚΑ'. - ΙΣΙΔΩΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Τί έστιν, ο Εἰ ὅλως νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ
βαπτίζονται ὑπὲρ τῶν νεκρῶν;
Εἰ ὅλως νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτίζονται
ὑπὲρ αὐτῶν; ὁ θεῖος ἔφη ᾿Απόστολος, τὴν τῶν σω
μάτων φύσιν οὕτω καλῶς συγκρινομένην τῷ τῆς
ψυχῆς ἀκηράτη. Ἡ μὲν γὰρ ἀτελεύτητος καὶ ἀθά
ματος· ἡ δὲ φθορᾷ καὶ ἀλλοιώσει ὑπόκειται. Βαπτιζόμεθα οὖν ὑπὲρ τῶν νεκρῶν [ + ] φύσει σωμάτων,
εἰς ἀφθαρσίαν αὐτὰ μετασκευασθῆναι πιστεύοντες..
Καὶ ταύτην ἔχει τὸ εἰρημένον σαφήνειαν· Εἰ ὅλως,
φησί, τα σώματα ἡμῶν οὐκ ἀνίσταται, τί καὶ ἐν τῷ
βαπτίζεσθαι, εἰς ἀφθαρσίαν αὐτὰ μεταποιεῖσθαι
πιστεύομεν;
ΣΚΒ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Πως μέλλει ζωντας καὶ νεκροὺς κρίνειν ό Κύ
ριος. Πρὸς Τιμόθεον Β'.
nobis editur, vitiorumque remissionen affert.
CCXX. - PELUSIOTIS MONACHIIS.
Religiosæ vitæ certum argumentum haud est,
fratres, pallii ac promissa barbe ostentatio. Secessionis monasticæ cupiditas non est, in urbibus ac
tumultibus immoratio. Nemo Christi arvum sulcat,
spinarum feracem voluptatem amplexans. Philosophian consequi non potest, qui in verborum pugnis
et concertationibus operam suam collocat. Per continentiam purgari non sustinet, qui ciborum suavitates ac delicias quærit. Quamobrem si legitime
certare volumus, per habitdm a fastu et ostentatione
alienum et monasticum otium, et tranquillitatis
virtutem, quietisque custodiam, ac victus tenuilatem, bonum certamen certamnus 48.
CCXXI. — ISIDORO PRESBYTERO.
Quid sit illud: «Si mortui non resurgunt, cur baptizantur pro mortuis”? ›
Si mortui omnino, non resurgunt, ecquid etiam
nonnulli pro ipsis baptizantur? ait divinus Aposto)–
lus, atque corporis naturam tam præclare cum animæ integritate comparamus? llæc enim finis expers est, et immortalis illud corruptioni ac
mutationi subjectum. Pro corporibus itaque natura
mortuis et exstinctis baptizamnur, ea in immortali
tatem ac statum a corruptione alienum mutari credentes. Atque horum verborum hæc sententia est:
omnino, inquit, si corpora nostra ad vitam minime
redeunt, quid alferri potest, quamobrem, cum baptis
zamur, ea in statum corruptionis atque interitus
expertem mutari credimus?
Το κρίνεσθαι ζῶντας καὶ νεκρούς, τοῦτό ἐστι, τὸ
καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα εἰς κρίσιν ἐλεύσεσθαι, καὶ οὔτε
Εν θατέρου κεχωρισμένον, ἀλλ᾿ ὥσπερ κοινὴν τὴν
ἐνταῦθα συνάφειαν ἐποιήσαντο, οὕτω καὶ τὴν ἐκεῖθεν
δίκην ἡνωμένων ὑφέξωσιν. Εἰ δὲ καὶ ἄλλως
ζητεῖς, οὕτω· Διακρῖναι ζῶντας, τοὺς ἀείζωον βίον
καὶ θεοφιλή μετελθόντας, καὶ ἀποδοῦναι αὐτοῖς
ατελευτήτους ἀμοιβάς· κρῖναι τοὺς νεκρωθέντας τοῖς
ἁμαρτήμασι, καὶ τὸ δοθὲν αὐτοῖς τάλαντον, ὡς ἐν
τάφῳ τῇ ἑαυτῶν καταχώσαντας ῥαθυμίᾳ, καὶ ἀμύτ
κασίας αὐτοὺς τιμωρίᾳ. Εἰ δὲ καὶ ἄλλως, οὕτως
Κρίνει τους τότε ζώντας καταλειφθέντας, καὶ τοὺς
ἤδη πρὸ αὐτῶν κοιμηθέντας.
CCXXII. - EIDEM.
Quomodo vivos et mortuos judicaturus est Dominus
Per id, quod vivos ac mortuos judicandos esse
ait Scriptura, illud significatur, fore ut anima et corpus simul in judicium veniant, nec alterum al
altero sejungatur, verum quemadmodum in bac
vita communem conjunctionem habuerunt, sic etiam
futurum judicium subeant. Quod si alio quoque
modo hanc locum tibi explicari quæris, sic habeto·
vivos, hoc consectati sunt, secernere, ipsisque in.
mortales mercedes persolvere: eos autem qui peccatis immortui sunt, datumque sibi talentum in sua
socordia perinde atque in sepulcro defoderunt
judicare, atque cruciatu aficere. Quod sf aliam adhuc explicationem poscis, ea erit hujusmodi: judicare eos qui tum vivi relicti fuerint, et eos, qui ante ipsos vitam cum morte commutarint.
11 Timoth. 19, 7. * 1 Cor. xv, 29. 75 II Timoth. wv, 1.
Titulus in codd. Vat. 649 et Alt. sic legitur:
Τας ἐν Πηλουσίῳ μοναχοῖς πρὸς τῇ πόλει. Vers. 4 pro
ανθοφόρον Cod. All. Scribit ἀκανθηφόρον. Possin.
Sine dubio menlose in editis legitur καλώς,
qon mcte codd. Vat. 649 et All. scribunt και
Ad quam veram emendationem sic reßingenda
est interpretatio: ait divinus Apostolus, corporum
naturam sic vocans comparatam immortalitati ani,
ma. Ip.
Ante άλλως codd. Ait. delet καί. Idem vert
antepen. pro οὕτως scribit οὕτω. ID.
col. 323–324page 73 of 750
PG 78:323ΣΚΙ'. — ΖΩΣΙΜΟ, ΕΥΣΤΑΘΙΟ, ΜΑΡΩΝΙ. Εἰ οὔτε τῆς σὺν Χριστῷ [αἰωνίου (11)] διαγωγής ἐπιθυμεῖτε, οὔτε τῆς ἀϊδίου φλογὸς τὴν κρίσιν δειλιᾶτε, ἢ πρὸς τοὺς καταφρονητὰς δαίμονας ἁμιλλᾶσθε, ἢ ἀνθρώπων ινδάλματα τυγχάνετε άψυχα, καὶ λόγου ἀμέτοχα, καὶ φόβου ἀναίσθητα. ΣΚΔ', ΚΥΝΤΙΑΝΟ ΜΟΝΑΧΟ. Ἐμοὶ κατὰ γνώμην προσχώρει ἡ ἀσθένεια, κατά μικρόν με τῆς ζάλης ὑπεξάγουσα. Αλλ' ἐπειδὴ πά λιν ὁ Θεὸς εἰσω μένειν τῶν κυμάτων ἐκέλευσε, βοήθει πρὸς τὸν πλοῦν ταῖς πρεσβείαις, μή τι πά θωμεν ἀλλότριον τῆς γαλήνης:. ΣΚΕ'. ΣΙΜΠΛΙΚΙΟ. Συγχαίρομεν τῇ πόλει τῆς ἀρχῆς σου, καὶ χαίρο μεν τὸ δίκαιον ὁρῶντες νῦν ἐπὶ μέσης βαδίζον καὶ βραβεύον. Ἐφ᾽ ᾧ Θεὸν καὶ βοηθὸν ἕξεις καὶ Σύμμαχον, τούς τε κακοὺς ὑποδεικνύντα, καὶ τοὺς χρηστούς σου φανεροῦντα. ΣΚϚ'. ΤΟ ΒΟΥΛΕΥΤΗΡΙΟ. Ετι κήδεται Θεός Πηλουσίου. Έτι σπέρμα θεοσεβείας ἐν αὐτῇ χρηματίζει· ἔτι προνοοῦσιν οἱ πολιοῦχοι μάρτυρες τῆς ταλαίνης. "Ηκει ὁ θαυμαστὸς Σιμπλίκιος τὰς ἡνίας τῆς ἀρχῆς μεταχειρίζων. Αλλον ὑμᾶς εὐαγγελίζομαι βίον."Ασμενοι τὸν ἄνδρα προσδέξασθε, πάσας αὐτῷ ἐκτραγωδήσατε δυσχερείας. Έχει καὶ διάνοιαν σοφήν, και γνώμην φιλο ευσεβή, καὶ δώσει τοῖς πόνοις μεταβολήν: Ισχύει γὰρ ἀπὸ Θεοῦ, παρ' οὗ πολλοῖς τὸ καλῶς πρᾶξαι παρέχεται. ΣΚΖ΄. – ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ. Περὶ κενοδοξίας, καὶ ἐγκρατείας γλώσσης. Οὐ καλῶς τὰς ᾿Αθήνας θαυμάζεις, καὶ Στοάν, καὶ Περίπατον, καὶ Ἀττικὴν φαντασίαν, οἷς διὰ μάθησιν φλυαρίας πάλαι προσεκαρτέρεις, ὁ τὰ γήινα περι φρονήσας, καὶ μηδὲν ἀγαπᾶν τῶν ἐνταῦθα κεκελευσμένος. Εἰ συνηγέρθης οὖν τῷ Χριστῷ, τὰ ἄνω φρόνει, οὗ ἐστιν αὐτός. Οἱ γὰρ τὴν εὐτελῆ ἐσθῆτά σου ὁρῶντες, καὶ φιλοσοφίαν ἐν μόνῳ σχήματι [σο:] προσοῦσαν, περπερείαν δὲ γνώμης, καὶ γλώσ σης ἀλαζονείαν, κατὰ τῆς θειοτάτης θρησκείας βλασφημοῦσ:. ΝΟΤ... αιωνίου αἰωνίας. οὔτε οὐδέ. λόγου οι φόβου λόγῳ οι φόβῳ πάθωμεν πάθω. Θεοσεβείας " θεοσεβές 619 παρέχεται παρέσχετο. πολλοίς, κα iῶτα περπερίαν.
65 CCXXIII.—ZOSIMO, EUSTATHIO, MARONI.
Si nec sempiternæ cum Christo vitæ cupiditate
Bagratis, nec æternæ flammæ multam et condemnationem pertinescitis, certe aut cum contemptori
hus dæmonibus certatis, aut inanima, et rationis
expertia, nec ullo timoris sensu prædita hominum
simulacra estis.
CCXXIV. — QUINTIANO MONACHO.
Mihi ex animi sententia procedebat adversa valetudo, paulatim videlicet me ex tempestate ac
procellis subducens. Quoniam autem Deus ine rursum inter fluctus manere jussit, precibus tuis navigationem meam juva, ut ne quid a tranquillitate -
alienum mihi accidat.
CCXXV. SIMPLICIO.
De prætura tua urbi gratulamur, voluptateque
afficimur nunc jus cernentes per mediam urbem
incedens ac palmam ferens. Quo quidem nomine
Deum quoque opitulatorem ac socium habiturus es,
tum improbos homines tibi indicantem, tum probos
demonstrantem.
CCXXVI. — SENATUI.
Pelusii commodis Deus adhuc consulit. Adhuc
divini cultus semen in ea exsistit. Adhuc curain
miseræ gerunt martyres urbis conservatores. Venit
vir eximia virtute præditus Simplicius, prætura
gubernacula tractans ac moderans. Aliain vobis vitam nuntio. Libenti animo virum excipite, omnes c
ipsi molestias vestras et difficultates tragicis verbis
exponite. Ilabet et sapientem mentem, et piam
voluntatem, laboribusque mutationem dabit.
Deo enim robur nactus est: à quo plerisque, ut rem
recte ac praeclare gerant, præbetur.
CCXXVII. — FLORENTIO.
De vanitate, et continentia lingua.
32$
ΣΚΙ'. — ΖΩΣΙΜΟ, ΕΥΣΤΑΘΙΟ, ΜΑΡΩΝΙ.
Εἰ οὔτε τῆς σὺν Χριστῷ [αἰωνίου (11)] διαγωγής
ἐπιθυμεῖτε, οὔτε τῆς ἀϊδίου φλογὸς τὴν κρίσιν δει
λιᾶτε, ἢ πρὸς τοὺς καταφρονητὰς δαίμονας ἁμιλλά
σθε, ἢ ἀνθρώπων ινδάλματα τυγχάνετε άψυχα, καὶ
λόγου ἀμέτοχα, καὶ φόβου ἀναίσθητα.
ΣΚΔ',
ΚΥΝΤΙΑΝΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Ἐμοὶ κατὰ γνώμην προσχώρει ἡ ἀσθένεια, κατά
μικρόν με τῆς ζάλης ὑπεξάγουσα. Αλλ' ἐπειδὴ πά
λιν ὁ Θεὸς εἰσω μένειν τῶν κυμάτων ἐκέλευσε,
βοήθει πρὸς τὸν πλοῦν ταῖς πρεσβείαις, μή τι πά
θωμεν ἀλλότριον τῆς γαλήνης:.
ΣΚΕ'.
ΣΙΜΠΛΙΚΙΟ.
Συγχαίρομεν τῇ πόλει τῆς ἀρχῆς σου, καὶ χαίρο
μεν τὸ δίκαιον ὁρῶντες νῦν ἐπὶ μέσης βαδίζον καὶ
βραβεύον. Ἐφ᾽ ᾧ Θεὸν καὶ βοηθὸν ἕξεις καὶ σύμμα
χον, τούς τε κακοὺς ὑποδεικνύντα, καὶ τοὺς χρηστούς
σου φανεροῦντα.
ΣΚϚ'.
ΤΟ ΒΟΥΛΕΥΤΗΡΙΟ.
Ετι κήδεται Θεός Πηλουσίου. Έτι σπέρμα θεοσεβείας ἐν αὐτῇ χρηματίζει· ἔτι προνοοῦσιν οἱ
πολιοῦχοι μάρτυρες τῆς ταλαίνης. "Ηκει ὁ θαυμαστὸς
Σιμπλίκιος τὰς ἡνίας τῆς ἀρχῆς μεταχειρίζων.
Αλλον ὑμᾶς εὐαγγελίζομαι βίον."Ασμενοι τὸν ἄνδρα
προσδέξασθε, πάσας αὐτῷ ἐκτραγωδήσατε δυσχε
ρείας. Έχει καὶ διάνοιαν σοφήν, και γνώμην φιλο
ευσεβή, καὶ δώσει τοῖς πόνοις μεταβολήν: Ισχύει
γὰρ ἀπὸ Θεοῦ, παρ' οὗ πολλοῖς τὸ καλῶς πρᾶξαι
παρέχεται.
ΣΚΖ΄. – ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ.
Περὶ κενοδοξίας, καὶ ἐγκρατείας γλώσσης.
Οὐ καλῶς τὰς ᾿Αθήνας θαυμάζεις, καὶ Στοάν, καὶ
Περίπατον, καὶ Ἀττικὴν φαντασίαν, οἷς διὰ μάθησιν
φλυαρίας πάλαι προσεκαρτέρεις, ὁ τὰ γήινα περι
φρονήσας, καὶ μηδὲν ἀγαπᾶν τῶν ἐνταῦθα κεκελευ
σμένος. Εἰ συνηγέρθης οὖν τῷ Χριστῷ, τὰ ἄνω
φρόνει, οὗ ἐστιν αὐτός. Οἱ γὰρ τὴν εὐτελῆ ἐσθῆτά
Athenas non recte miraris, et Porticum, et inambulationem, atque Atticam pompam, in quibus ob
nugarum studium olim assiduus eras, tu inquam,
qui res terrenas contempsisti, ac nihil eorum, quæ
hic sunt, amare jussus es. Quocirca si cum Christo
resurrexisti, quæ sursum sunt, sapias ", ubi ipse
est. Nam qui vilem tuamn vestem ac philosophiam σου ὁρῶντες, καὶ φιλοσοφίαν ἐν μόνῳ σχήματι [σο:]
in solo habitu sitam conspiciunt, mentis autem perversitatem ac linguæ arrogantiam, adversus divinissimam religionem impias et contumeliosas voces
jactant.
** Coloss. 111, 2.
προσοῦσαν, περπερείαν δὲ γνώμης, καὶ γλώσ
σης ἀλαζονείαν, κατὰ τῆς θειοτάτης θρησκείας
βλασφημοῦσ:.
Pro αιωνίου cod. Ali. scribit αἰωνίας. lulem
vers. seq. pro οὔτε in inargine ponit οὐδέ. Vers.
ult. pro λόγου οι φόβου codd. Vat. 649 et All. λόγῳ
οι φόβῳ legunt. Possn.
Pro πάθωμεν coll. Vat. 649, Alt. et Sfort.
legunt πάθω. ID.
Θεοσεβείας " θεοσεβές inulant codd. Vat. 619
et Alt. Item vers. ult. now παρέχεται legunt, sed
παρέσχετο. Quod vero versu pen. legitur πολλοίς, κα
Alt. non comparet. In
Cod. Alt. cum iῶτα simplici scribit περ
περίαν. ID.
col. 325–326page 74 of 750
PG 78:325ΣΚΗ. - ΣΟΡΑΝΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Περὶ τῆς ἁγίας κοινωνίας. Κοινωνία κέκληται ἡ τῶν θείων μυστηρίων μετά ληψις, διὰ τὸ τὴν πρὸς Χριστὸν ἡμῖν χαρίζεσθαι ἕνωσιν, καὶ κοινωνοὺς ἡμᾶς τῆς αὐτοῦ ποιεῖν βασι λείας. ΣΚΘ. - ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Γέγραφας δηλωθῆναι σοι. δι᾿ ἣν αἰτίαν ὁ δεῖνα παραγινόμενος τοὺς πτωχούς εὖ ποιῆσαι, κίνη δυνον ἀργαλέον ὑπέμεινε, καὶ οὐκ ἐξείλετο αὐτὸν τῶν συμπτωμάτων ή πρόθεσις. Επειδή, φημί, οὐ χαίρει θεὸς ἐξ ἀδικίας θυσίαις, καὶ οὐ προσίεται κίβδηλα δώρα. Οὐ γὰρ πᾶς ὁ βουλόμενος εὖ ποιεῖ, ἀλλ' ὁ ἀξίως Θεοῦ καὶ κτησάμενος, καὶ ἐπαγγειλάμενος τὴν θυσίαν. ΣΛ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Ἐπειδὴ ἀπόδειξιν τῆς ἀποκρίσεως ἐζήτησας. Γρα φικὴν, ἴσθι ὅτι ὁ Κάϊν καὶ δῶρα προήνεγκε καὶ ἀπαρχὰς τῶν γεννημάτων τὰ δῶρα. ᾿Αλλὰ τῇ σκαιότητι ὁ Θεὸς τῆς γνώμης προσέχων, ἐπ' αὐτὸν μὲν οὐχ εώρακε, τὰ δὲ δῶρα αὐτοῦ οὐ προσήκατο, καίτοι ἐκ προθέσεως προσκομισθέντα. ΣΛΛ'. — ΚΕΡΚΥΡΙΑ Ταῖς παντόλμοις καὶ θρασέτι γνώμαις κίνδυνοι καὶ φόβοι διηνεκεῖς ἀκολουθοῦσι, ταῖς δὲ πραέσι καὶ ἡμέρας Έπαινοι καὶ τιμαὶ καὶ εὐτολμίαι. Εἰ τοίνυν μὴ τὴν ὀρθὴν τῶν πραγμάτων ἀνοίᾳ ἐζημίωσαι κρίσιν, τῆς κρείττονος μοίρας γενοῦ, ἀφέμενος τῆς κακίστης. ΣΑΒ. - ΣΥΝΕΣΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Καϊου μὲν τὸ πρὸ κινδύνων ἐξῶσθαι τὴν ἐστών, καὶ Θεῷ διακονεῖσθαι, καὶ βάλλειν τὰς έναν τίας φάλαγγας πίστει, ἀλλὰ μὴ ῥαθυμοῦντας καὶ ἐχθροῖς καὶ πολεμίοις ἐκκεῖσθαι· ἐπειδὴ εἰς τοῦτο προήλθομεν ἀβουλίας, ὥστε μηδὲ καιρὸν ἔχειν Θεῷ Ιερατεύειν, τῶν κυκλούντων κακῶν οὐ διδόν των δίψασθαι τῶν ἀμυντηρίων ὀργάνων ἐπεὶ καὶ Φινεές σειρομάστῃ ἐχρήσατο, ὅτε Θεὸς παρωργίζετο. τοῖς πτωχοίς. 10. Ναι Κερκυρίῳ, Κερκουρίῳ ἀνοίᾳ ἐζημίωσαι, ἄνοια έζη μίωσε. 10. καλόν κάλει. καλεῖ τὸ πρὸ κινδύνων ἐξῶσθαι τὴν ὀσμὴν, καὶ Θεῷ διακονεῖν διακονεῖσθαι), ἐπειδὰν ἐπεὶ δὲ, σιρομάστῃ ἀναλαβὼν σιρομά στὴν ἐν τῇ χειρὶ, ἰῶτα ὅτε.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CCXXXII.
ΣΚΗ. - ΣΟΡΑΝΝΟ ΚΟΜΗΤΙ.
Περὶ τῆς ἁγίας κοινωνίας.
Κοινωνία κέκληται ἡ τῶν θείων μυστηρίων μετάληψις, διὰ τὸ τὴν πρὸς Χριστὸν ἡμῖν χαρίζεσθαι
ἕνωσιν, καὶ κοινωνοὺς ἡμᾶς τῆς αὐτοῦ ποιεῖν βασιλείας.
ΣΚΘ. - ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ.
Γέγραφας δηλωθῆναι σοι. δι᾿ ἣν αἰτίαν ὁ δεῖνα
παραγινόμενος τοὺς πτωχούς εὖ ποιῆσαι, κίνη
δυνον ἀργαλέον ὑπέμεινε, καὶ οὐκ ἐξείλετο αὐτὸν
τῶν συμπτωμάτων ή πρόθεσις. Επειδή, φημί, οὐ
χαίρει θεὸς ἐξ ἀδικίας θυσίαις, καὶ οὐ προσίεται
κίβδηλα δώρα. Οὐ γὰρ πᾶς ὁ βουλόμενος εὖ ποιεῖ,
ἀλλ' ὁ ἀξίως Θεοῦ καὶ κτησάμενος, καὶ ἐπαγγειλάμενος τὴν θυσίαν.
ΣΛ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Ἐπειδὴ ἀπόδειξιν τῆς ἀποκρίσεως ἐζήτησας. Γραφικὴν, ἴσθι ὅτι ὁ Κάϊν καὶ δῶρα προήνεγκε
καὶ ἀπαρχὰς τῶν γεννημάτων τὰ δῶρα. ᾿Αλλὰ τῇ
σκαιότητι ὁ Θεὸς τῆς γνώμης προσέχων, ἐπ' αὐτὸν
μὲν οὐχ εώρακε, τὰ δὲ δῶρα αὐτοῦ οὐ προσήκατο,
καίτοι ἐκ προθέσεως προσκομισθέντα.
ΣΛΛ'. — ΚΕΡΚΥΡΙΑ
CCXXVIII. — SORANO COMITI.
De sancta communione.
Divinorum sacramentorum perceptio idcirco communio appellata est, quia nobis conjunctionem
cum Deo conciliat, nosque regni ipsius consortes
ac participes reddit.
CCXXIX.—HERMINO COMIΤΙ.
Petiisti per litteras, ut tibi declararem quam ob
causam cum quidam ea mente venisset, ut de pauperibus bene mereretur, grave discrimen¨ subiit,
nec eum animi institutum ex adversis casibus eripuit.
66 Quoniam, inquam, Deus victimis iniqua ratione
partis minimne delectatur, nec adulterina dona admittit. Neque enim quisquis vult, benigne facit:
verum is demum, qui ut Deo dignum est, et acquisivit, et sacrificium přomisit.
Ταῖς παντόλμοις καὶ θρασέτι γνώμαις κίνδυνοι
καὶ φόβοι διηνεκεῖς ἀκολουθοῦσι, ταῖς δὲ πραέσι καὶ
ἡμέρας Έπαινοι καὶ τιμαὶ καὶ εὐτολμίαι. Εἰ τοίνυν
μὴ τὴν ὀρθὴν τῶν πραγμάτων ἀνοίᾳ ἐζημίωσαι
κρίσιν, τῆς κρείττονος μοίρας γενοῦ, ἀφέμενος τῆς
κακίστης.
ΣΑΒ. - ΣΥΝΕΣΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Καϊου μὲν τὸ πρὸ κινδύνων ἐξῶσθαι τὴν
ἐστών, καὶ Θεῷ διακονεῖσθαι, καὶ βάλλειν τὰς έναντίας φάλαγγας πίστει, ἀλλὰ μὴ ῥαθυμοῦντας καὶ
ἐχθροῖς καὶ πολεμίοις ἐκκεῖσθαι· ἐπειδὴ εἰς τοῦτο
προήλθομεν ἀβουλίας, ὥστε μηδὲ καιρὸν ἔχειν Θεῷ
Ιερατεύειν, τῶν κυκλούντων κακῶν οὐ διδόν των
δίψασθαι τῶν ἀμυντηρίων ὀργάνων ἐπεὶ καὶ Φινεές
σειρομάστῃ ἐχρήσατο, ὅτε Θεὸς παρωργίζετο.
CCXXX.-EIDEM.
Quandoquidem a me quesiisti, ut responsum
meum Litterarum sacrarum testimonio confirmarem,
illud scito, quod Cain et dona obtulit, et eorum,
quæ enata fuerant, primitias. Verum Deus animi
ipsius improbitatem perspiciens, ad eum oculos
ninime conjecit, nec ipsius munera suscepit,quamvis etíam alioqui ex voluntate atque animi instituto
oblata ".
CCXXXI. — CERCYRIO.
Audaces ad omnia et temerarios animos, pericula
et perpetui terrores comitantur: lenes contra ét
mansuetos, laudes et honores, ac præfdentia. Quamrobrem, nisi rectum de rebus judicium amentia perdidisti, scelerata parte missa facta, ad meliorem te
adjunge.
CCXXXII. — SYNESIO EPISCOPO.
Præclarum atque commodum est ante oborta
pericula lumbos præcinctos habere, Deoque administram operam præbere, atque adversarias copias
fide fundere ac profligare, non autem segnitie atque
ignavia torpentes, inimicorum et hostium telis patere re. Quandoquidem eo imprudentia, consiliique
inopiæ progressi sumus, ut nec spatium quidem
habeamus sacerdotii munus Deo exhibendi: quod
videlicet mala, quibus undique cingimur, minime nobis potestatem faciant instrumenta ea capessendi,
quibus hostilem impetum propulsemus: cum Phinees irato Deo telo usus sit”.
* Gen. 1,
3 seqq. 7ª E¡hes. vi, 14 seqq.
79 Num. xxv, 7.
Col. Alt. tertio casu effert scribens τοῖς
πτωχοίς. 10.
Cod. All. scribit mposhveya i
Ναι Κερκυρίῳ, sed Κερκουρίῳ hanc inscribunt codd. Vat. 649 et Alt. Vers.' 4' et 5 pro his
ἀνοίᾳ ἐζημίωσαι, mutatis casu et persona, non incommodo seusu codd. iidem habent, ἄνοια έζημίωσε. 10.
lu primo hujus epistolæ vocabulo satis inopinata codicis Alt. lectio est: nam pro καλόν in eo
senbitur κάλει. Crediderim erratum in lono et rescribendum, καλεῖ τὸ πρὸ κινδύνων ἐξῶσθαι τὴν
ὀσμὴν, καὶ Θεῷ διακονεῖν (nam ita habet cod.
idem pro διακονεῖσθαι), ut sensus sit: Vocat homines exspectatio periculorum ad præcingendos lumbos
et Deo serviendum, etc. Nec abhorret ab hoc, si
quis attendat, reliquus epistolæ contextus. Vers. 4,
pro ἐπειδὰν lege ἐπεὶ et initio versus quinti loco
asterisci pone δὲ, auctore cod. Vat. 649. Vers. an
tepen. tolle asteriscum: nihil enim deest. Vers
penult. codd. Vat. et All. σιρομάστῃ scribunt, nan
et in loco hic alluso Num. xxv, 7, ἀναλαβὼν σιρομά
στὴν ἐν τῇ χειρὶ, optima editiones cum ἰῶτα simplici
vocem illam scribunt. Quod sequitur in editis 60s
correctius scribitur in iisdem codd. duobus ὅτε. Ip.
col. 327–328page 75 of 750
PG 78:327ΑΜΑΖΟΝΙΟ. ΣΑΓ'. — ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ.. Περὶ ἀλαζονείας. Ότι βδελύσσεται Χριστὸς τοὺς ἄνδρας τῶν αἱμά των, οὐκ αὐτοὺς δὲ μόνους φημί, ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς οἰκοῦντας σὺν αὐτοῖς, ὡς οὐκ ἐπεξιόντας ταῖς αὐτῶν κακουργίαις, δείκνυσιν ἐπὶ Ἡρώδου. Μετὰ γὰρ τὴν τοῦ Βαπτιστοῦ μιαιφονίαν καταλιπὼν ἀν εχώρησεν. Εἰ τοίνυν μὴ καὶ σαυτὸν καὶ πάντας τοὺς ἐν τῇ πόλει τῆς Ἡρώδου βούλει τυχεῖν τελευτῆς, μεθ' ὧν καὶ οἶκός σου καὶ παῖδες ἀφανισθήσονται, παῦσαι τῆς ἀνηκέστου μανίας. Τί μάτην ἐπείγῃ κακῶς ἐξολέσθαι; ΣΑΔ'. — ΑΜΑΖΟΝΙΟ. Τί καὶ εἰκῇ βιβλιοφορείς (20)), καὶ τὴν ἀνάγνωσιν ἐκτρέπῃ οἷς ποιεῖς; Τοῦ Κυρίου γὰρ καὶ αὐτὴν [τὴν] περίεργον θέαν κατακρίνοντος, σὺ οὐ μόνον ἐπι μαίνῃ τοῖς κάλλεσιν, ἀλλὰ καὶ βίον, ὡς ἔγνων, ἀν δραποδώδη ἠγάπησας, πόρνην σύνοικον λαβών, και αἰώνιον ἀτιμίαν ἀγαπῶν, δέον συνιδεῖν τὸ γεγραμμένον· ο Τίμιος ὁ γάμο; ἐν πᾶσι, καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος· πόρνους δὲ καὶ μοιχούς κρινεῖ ὁ Θεός· ο καὶ τὸ μὲν ζηλῶσαι, τὸ δὲ μισῆσαι. ο Φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ. Οὐχ ἥδεται τούτοις, ἀλλὰ καὶ ἀντιτάσσεται προσέχων. ΣΛΕ'. - ΣΕΡΗΝΟ. Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου επερωτήσεως, ο Τίνα με λε γουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;» Οὐκ ἀγνοῶν τὴν τῶν ἀνθρώπων περὶ αὐτοῦ πολυ ώνυμον δόξαν ὁ τὰς καρδίας ἐμβατεύων Χριστός, ήρετο τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς: «Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; ο ἀλλὰ τὴν ἀσφαλῆ ὁμολογίαν διδάξαι πάντας βουλόμενος, ἣν ἐμπνευσθεὶς ὁ Πέτρος παρ' αὐτοῦ ὡς κρηπῖδα καὶ βάθρον ἀπέθετο, ἐφ' ἡ τὴν ἑαυτοῦ Ἐκκλησίαν ὁ Κύριος ᾠκοδόμησε. ΣΑΦ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τῆς ἀποκρίσεως Πέτρου, «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, δως τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. ο Τὸ, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τῶν δύο φύσεων σημαίνει τὴν ἕνωσιν, ἣν ἐν ἑαυτῷ ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς εἰς σωτηρίαν ἡμῶν θεοπρεπῶς ἐξειρα γάσατο. σε Σιν, οϊκός σου οἶκοί σου. βιβλιο φθορείς, που βιβλιοφορείς, βιβλιοφθορείν ἐπιμαίνῃ τοῖς κάλλεσιν, επιμένεις, προσέχων ἀντιτάσσεται πρόσεχε. Αι βάθρων βά θράν. Ιο.
CCXXXIH.- ANASTASIO.
De arrogantia.
Quod Christus viros sanguinum abominetur”, nec
eos duntaxat, verum etiam omnes qui cum ipsis
degunt (quod scilicet eorum flagitia et scelera minime ulciscatur), in Herode ostendit. Etenim post
uefariam Baptistæ cædem, relicta regione secessit e. Quocirca, nisi et teipsum, et omnes cives,
Herodis fatum subire vis (cum quibus et domus
tua, et liberi de medio tollentur), immanem istum
furorem comprime. Quid frustra in malam pestem
et exitium festinas?
CCXXXIV. - ΑΜΑΖΟΝΙΟ.
Quid tu incassum libros gestas, et eorum lectionem, per ea, quæ facis, aversaris? Nam cum Dominus ipsum quoque curiosum' feminarum conspectum damnet es, tu tamen non modo insano pulchritudinum amore flagras, verum etiam servilem, ut
intellexi, vitam amplexus es, ut qui contubernale
scortum acceperis, ac sempiternam ignominiam
ames. Atqui te illud Scripturæ ob oculos habere
oportebat: < Honorabile connubium in omnibus,
et torus immaculatus: 67 fornicatores autem et
adulteros Deus judicabit es:. atque illud consectari,
hoc odisse. Horrendum est in Dei manus
baudquaquam bis delectatur, verum resistit.
SERENO.
ΣΑΓ'. — ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ..
Περὶ ἀλαζονείας.
Ότι βδελύσσεται Χριστὸς τοὺς ἄνδρας τῶν αἱμά
των, οὐκ αὐτοὺς δὲ μόνους φημί, ἀλλὰ καὶ πάντας
τοὺς οἰκοῦντας σὺν αὐτοῖς, ὡς οὐκ ἐπεξιόντας ταῖς
αὐτῶν κακουργίαις, δείκνυσιν ἐπὶ Ἡρώδου. Μετὰ
γὰρ τὴν τοῦ Βαπτιστοῦ μιαιφονίαν καταλιπὼν ἀνεχώρησεν. Εἰ τοίνυν μὴ καὶ σαυτὸν καὶ πάντας τοὺς
ἐν τῇ πόλει τῆς Ἡρώδου βούλει τυχεῖν τελευτῆς,
μεθ' ὧν καὶ οἶκός σου καὶ παῖδες ἀφανισθήσονται, παῦσαι τῆς ἀνηκέστου μανίας. Τί μάτην ἐπείγῃ
κακῶς ἐξολέσθαι;
ΣΑΔ'. — ΑΜΑΖΟΝΙΟ.
AMAZONIQ.
Τί καὶ εἰκῇ βιβλιοφορείς (20)), καὶ τὴν ἀνάγνωσιν
ἐκτρέπῃ οἷς ποιεῖς; Τοῦ Κυρίου γὰρ καὶ αὐτὴν [τὴν]
περίεργον θέαν κατακρίνοντος, σὺ οὐ μόνον ἐπι
μαίνῃ τοῖς κάλλεσιν, ἀλλὰ καὶ βίον, ὡς ἔγνων, ἀν
δραποδώδη ἠγάπησας, πόρνην σύνοικον λαβών, και
αἰώνιον ἀτιμίαν ἀγαπῶν, δέον συνιδεῖν τὸ γεγραμμένον· ο Τίμιος ὁ γάμο; ἐν πᾶσι, καὶ ἡ κοίτη
ἀμίαντος· πόρνους δὲ καὶ μοιχούς κρινεῖ ὁ Θεός· ο
καὶ τὸ μὲν ζηλῶσαι, τὸ δὲ μισῆσαι. ο Φοβερὸν τὸ
ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ. Οὐχ ἥδεται τούτοις,
ἀλλὰ καὶ ἀντιτάσσεται προσέχων.
incidere "., Qui hæc Scripturæ verba attendit,
De Domini interrogatione, • Quem me dicunt esse
homines 85%,
‹
Non ea de causa Christus, qui pectus ipsum penetrat, ex discipulis suis percontabatur, Quein
me dicunt homines esse,, quod variam hominum
de se opinionem ignoraret, sed ut hac ratione certam omnibus confessionem traderet, quam ab eo
inspiratus Petrus, tanquam basim ac fundamentum
jecit, super quod Dominus Ecclesiam suam exstruxit.
EIDEM.
De responsione Petri, ‹ Tx es Christus Filius Dei
viventis 86
Hæc verba, Tu es Christus Filius Dei, duarum
naturarum conjunctionem siguifcant, quam Dei
ΣΛΕ'. - ΣΕΡΗΝΟ.
–
Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου επερωτήσεως, ο Τίνα με λε
γουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;»
Οὐκ ἀγνοῶν τὴν τῶν ἀνθρώπων περὶ αὐτοῦ πολυώνυμον δόξαν ὁ τὰς καρδίας ἐμβατεύων Χριστός,
ήρετο τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς: «Τίνα με λέγουσιν οἱ
ἄνθρωποι εἶναι; ο ἀλλὰ τὴν ἀσφαλῆ ὁμολογίαν διδάξαι
πάντας βουλόμενος, ἣν ἐμπνευσθεὶς ὁ Πέτρος παρ'
αὐτοῦ ὡς κρηπῖδα καὶ βάθρον ἀπέθετο, ἐφ' ἡ
τὴν ἑαυτοῦ Ἐκκλησίαν ὁ Κύριος ᾠκοδόμησε.
ΣΑΦ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ τῆς ἀποκρίσεως Πέτρου, «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς,
δως τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. ο
Τὸ, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τῶν δύο
φύσεων σημαίνει τὴν ἕνωσιν, ἣν ἐν ἑαυτῷ ὁ τοῦ
Fillus in seipsa, nostra salutis causa, modo del Θεοῦ Υἱὸς εἰς σωτηρίαν ἡμῶν θεοπρεπῶς ἐξειρα
tati consentaneo effecii.
γάσατο.
60 Psal. V, 7.
σε Matth. Σιν, 3 seqq. 83 Matth. v, 28.
eo ibid. 10.
ss Hebr. xii, 4. * Hebr. x, 31. es Matth.
Pro οϊκός σου codl. Alt. legit oἶκοί σου. Possin.
Ambo codd. Vat. 649 et All. legunt, βιβλιο
φθορείς, που βιβλιοφορείς, ut videatur auctor vocare
βιβλιοφθορείν legere librum cujus præscriptis mores
contrarios opponas. Vers. 4, etsi eleganis est vulRata lectio, ἐπιμαίνῃ τοῖς κάλλεσιν, tamen constanter duo iidem cod. habent επιμένεις, sensu et ipso
non malo, ut significetur eum qui reprehenditur
inspexisse curiose et cum attenta mora formosas
facies. In line epist. est sine dubio recipienda. duoruin eorundem codd. lectio in voce προσέχων
quæ continuata superioribus nihil sonat commodumn. Nostri autem codd. stigma post ἀντιτάσσεται
majus figunt, et demum apponunt: πρόσεχε. Αιtende. Iu.
Ambo iidem codd. pro βάθρων scribunt βά
θράν. Ιο.
col. 329–330page 76 of 750
PG 78:329Αγνοεῖς μὲν τὴν ἀνταπόδοσιν, ὡς ἀβλεπτῶν πρὸς τὰ μέλλοντα. Οὐ μόνον δὲ ἐν τῷ μέλλοντι κριτηρίῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ [τὰς ἐπαξίους ] τίνουσι δίκας οἱ βάσκανοι. Καὶ πειθέτω σε ἡ τοῦ ᾿Αχαλκ Ιεζάβελ, ἐπιμανεῖσα τῷ τοῦ Ναβουθὰ ἀμπελῶνι, καὶ νῦν μὲν βορὰ κυσί γενομένη, μετὰ ταῦτα δὲ τῷ αἰωνίῳ πυρὶ τηρουμένη. ΣΛΗ. – ΣΕΡΗΝΟ. Εἰς τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ Σωτῆρος περὶ τῆς Εκκλησίας, ὅτι. Πύλαι ᾅδου.» Πύλας ᾅδου ὁ θεῖος Λόγος ἐκάλεσε, τὰς τῶν ἀθέων τιμωρίας, τὰς τῶν αἱρέσεων βλασφημίας, αἷς εισι πάσαις ἀνθεστῶσα ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία, τὰς μὲν καταγωνίζεται, ὑπὸ δὲ τῶν οὐ κατακυριεύεται. Ο ΣΑΘ'. - ΑΛΦΕΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ. Ἡ ἐν τῷ ὄρει μεταμόρφωσις τοῦ Δεσπότου ὑμῶν καὶ Σωτῆρος, τὴν ἐκ νεκρῶν ἐξανάστασιν ἡμῶν προεδήλου, ήντινα καὶ φυλάττειν ἐν ἑαυτοῖς οἱ θεα τα προσετάττοντο μέχρι τῆς αὐτοῦ ἀναστάσεως, ὡς τότε πιστὴν φανησομένην, οἷα τῷ ἔργῳ δρωμένην. Ἡ δὲ Μωσέως καὶ Ηλίου παρουσία, την ζώντων καὶ νεκρῶν ἐμαρτύρησεν αὐτῷ δεσποτείαν. ΣΜ'. ΚΥΡΗΝΙΟ. Οτι οὐκ ἔστιν αἴτιος τῶν κακῶν ὁ Θεός. Εἰ τῶν κακῶν αἴτιόν ἐστι τὸ θεῖον, πῶς ἐπὶ σὲ βει, καὶ ἥλιον ἀνατέλλει, και μέχρι γήρως σε παρέτεινεν ἐνταῦθα, πολλῶν μὲν ἄξιον ὄντα θανάτων, καὶ πρὸ πλείονος χρόνου, δι᾿ εὐσπλαγχίαν δὲ αὐτοῦ φυλαχθέντα εἰς τοῦτο ἡλικίας πρὸς μετάγνωσιν καὶ νήψιν; ΣΜΑ'. ΣΥΝΕΣΙΟ. Περί Αρειανῶν καὶ Εὐνομιανών. ου βούλει μαθεῖν, σύντομόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ὅμως ἀσφαλές. Εἰ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχει Θεός, εἰ μηδὲν προσ πτᾶταί ποτε, ἀεὶ ἐστι καὶ Πατήρ. Εἰ δὲ ἀεἰ ἐστι Πατὴρ, ἀεὶ ἔσχε τὸν Υἱόν. Συναΐδιος ἄρα ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί. ΣΑΒ. ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Περὶ Μοντανοῦ. Εἰ καί τοι ἀνήκοος ἦν μέχρι δεῦρο, ὡς ἔγραψας, ἡ Μοντανοῦ βλασφημία· ἀλλ' ἀρχαία ἐστὶ καὶ μακρά, σηπεδόνα πολλὴν ἐργασαμένη [ καὶ ] λώβην καὶ λύ μην. Χρὴ δὲ προτροπάδην αὐτὴν καὶ φεύγειν καὶ ἀποπέμπεσθαι τοσαύτην τίκτειν βλάβην τῇ ψυχή δυναμένην, ὅσην αὐτὸς εὗρεν τῆς πλάνης σε Ηρμονιανῷ, Ἡρωνιανῷ, Ναβουθὰ Νακούς τε. κυσί κινών. πιστήν πιστῶς. 10. αποπέμπεσθαι εκπέμπεσθαι, συντίθεται, συντέθειται. Ιρ.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CCXLII.
EAZ. — HPMOKIANO
Αγνοεῖς μὲν τὴν ἀνταπόδοσιν, ὡς ἀβλεπτῶν πρὸς
τὰ μέλλοντα. Οὐ μόνον δὲ ἐν τῷ μέλλοντι κριτηρίῳ,
ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ [τὰς ἐπαξίους ] τίνουσι
δίκας οἱ βάσκανοι. Καὶ πειθέτω σε ἡ τοῦ ᾿Αχαλκ
Ιεζάβελ, ἐπιμανεῖσα τῷ τοῦ Ναβουθὰ ἀμπελῶνι,
καὶ νῦν μὲν βορὰ κυσί γενομένη, μετὰ ταῦτα δὲ τῷ
αἰωνίῳ πυρὶ τηρουμένη.
ΣΛΗ. – ΣΕΡΗΝΟ.
Εἰς τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ Σωτῆρος περὶ τῆς
Εκκλησίας, ὅτι. Πύλαι ᾅδου.»
Πύλας ᾅδου ὁ θεῖος Λόγος ἐκάλεσε, τὰς τῶν
ἀθέων τιμωρίας, τὰς τῶν αἱρέσεων βλασφημίας, αἷςεισι πάσαις ἀνθεστῶσα ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία, τὰς
μὲν καταγωνίζεται, ὑπὸ δὲ τῶν οὐ κατακυριεύεται. Ο
ΣΑΘ'. - ΑΛΦΕΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ.
Ἡ ἐν τῷ ὄρει μεταμόρφωσις τοῦ Δεσπότου ὑμῶν
καὶ Σωτῆρος, τὴν ἐκ νεκρῶν ἐξανάστασιν ἡμῶν
προεδήλου, ήντινα καὶ φυλάττειν ἐν ἑαυτοῖς οἱ θεατα προσετάττοντο μέχρι τῆς αὐτοῦ ἀναστάσεως,
ὡς τότε πιστὴν φανησομένην, οἷα τῷ ἔργῳ
δρωμένην. Ἡ δὲ Μωσέως καὶ Ηλίου παρουσία, την
ζώντων καὶ νεκρῶν ἐμαρτύρησεν αὐτῷ δεσποτείαν.
ΣΜ'.
ΚΥΡΗΝΙΟ.
Οτι οὐκ ἔστιν αἴτιος τῶν κακῶν ὁ Θεός.
Εἰ τῶν κακῶν αἴτιόν ἐστι τὸ θεῖον, πῶς ἐπὶ σὲ
βει, καὶ ἥλιον ἀνατέλλει, και μέχρι γήρως σε
παρέτεινεν ἐνταῦθα, πολλῶν μὲν ἄξιον ὄντα θανάτων,
καὶ πρὸ πλείονος χρόνου, δι᾿ εὐσπλαγχίαν δὲ αὐτοῦ
φυλαχθέντα εἰς τοῦτο ἡλικίας πρὸς μετάγνωσιν καὶ
νήψιν;
ΣΜΑ'.
ΣΥΝΕΣΙΟ.
Περί Αρειανῶν καὶ Εὐνομιανών.
ου βούλει μαθεῖν, σύντομόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ὅμως
ἀσφαλές. Εἰ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχει Θεός, εἰ μηδὲν προσπτᾶταί ποτε, ἀεὶ ἐστι καὶ Πατήρ. Εἰ δὲ ἀεἰ ἐστι
Πατὴρ, ἀεὶ ἔσχε τὸν Υἱόν. Συναΐδιος ἄρα ὁ Υἱὸς τῷ
Πατρί.
ΣΑΒ.
Περὶ Μοντανοῦ.
Εἰ καί τοι ἀνήκοος ἦν μέχρι δεῦρο, ὡς ἔγραψας, ἡ
Μοντανοῦ βλασφημία· ἀλλ' ἀρχαία ἐστὶ καὶ μακρά,
σηπεδόνα πολλὴν ἐργασαμένη [ καὶ ] λώβην καὶ λύμην. Χρὴ δὲ προτροπάδην αὐτὴν καὶ φεύγειν καὶ
ἀποπέμπεσθαι τοσαύτην τίκτειν βλάβην τῇ
ψυχή δυναμένην, ὅσην αὐτὸς εὗρεν τῆς πλάνης
σε Matth. xv, 18. 88 Luc. ix, 29.
HERMOCIANO.
Mercedem ignoras, ut qui ad futura cæcutias.
Porro non in futuro duntaxat judicio ac tribunali,
verum etiam in hac vita meritas pœnas pendunt
qui invidia laborant. Hujus rei tibi fidem faciat
Jezabel illa uxor Achab, quæ insana quadam vineæ
Naboth cupiditate exarsit, ac propterea et nunc
canibus præda fuit, et post igni sempiterno servatur.
CCXXXVIII. SERENO.
In illud dictum a Domino de Ecclesia, quod ‹ porlæ
inferi 61.
Per inferi portas divinus Sermo impiorum hominum cœtus atque hæresum blasphemias intelligit:
quibus omnibus obsistens Dei Ecclesia, eas quidem
frangit et expugnat, ab iis autem vinci non potest.
CCXXXIX. - ALPHIO PRESBYTERO.
Domini ac Salvatoris nostri in moute transliguratio nostram a morte ad vitam excitationem
præsignabat: quam quidem etiam usque ad ipsius
resurrectionem, tacitam apud se tenere spectato -
res jubebantur, utpote tum fidem inventuram, ut
quæ jam reipsa perspiceretur. Mosis autem et Heli
præsentia hoc testabatur, eum et vivis et mortuis
dominari.
CYRENIO.
Deum non esse malorum auctorem.
Si Deus malorum auctor est, qui fit ut super to
pluat ac solem oriri faciat, atque ad senilem
usque ætatem húc tibi vitam prorogarit, qui multis
mortibus jampridem dignus eras? Verum ob ipsius
misericordiam ad hoc usque ætatis, pœnitentiæ ac
resipiscentiæ causa, servatus es.
CCXLI.-SYNESIO.
De Arianis et Eunomianis.
Quod scire aves, breve est, at certum tamen.
63 Si Deus sui semper similis est, nec quidquam
unquam ipsi accedit, Pater semper sit necesse est.
Quod si semper Pater est, sequitur ut Filium quoque semper habuerit. Ex quo conficitur, eum eamdem cum Patre æternitatem habere.
HERMINO COMITI.
De Montano.
Et si de Montani blasphemia nunquam ad hunc
usque diem quidquam, ut scribis, audieras, tamen
ea vetus et longa est, atque ingentem putredinem
ac labem et perniciem conflavit: opus est autem
eam effuso cursu fugere atque amoliri, ut quæ tantum animæ detrimentum procreare queat, quantum
Non Ηρμονιανῷ, sed Ἡρωνιανῷ, Heroniano,
bec epistola luscribitur in codd. Vat. 649 et All.
Vers. antepen. et pen. pro Ναβουθὰ cod. Alt. habet
Νακούς τε. Paulo post pro κυσί cod, uterque legit
κινών. PossiN.
PATROL, GR. LXXVIII.
Pro πιστήν codd. Vat. 649 et Alt. habent
πιστῶς. 10.
Pro αποπέμπεσθαι codd. Vat. 649 et Alt,
legunt εκπέμπεσθαι, et vers. antepen. pro συντίθε
ται, συντέθειται. Ιρ.
col. 331–332page 77 of 750
PG 78:331τεχνίτης. Μαγγανείαις γὰρ καὶ παιδοκτονίαις, μοι χείαις τε καὶ εἰδωλολατρείαις συντίθεται, καὶ δαι. μοσι χαλεποῖς συγκροτείται· ἧς μετέχων, ἐκείνων εὐθὺς ἀναπίμπλαται. ΣΜΓ΄. ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ αὐτοῦ περὶ τοῦ αὐτοῦ]. Πολλῆς μὲν δεῖται μακρηγορίας ή παράστασις τῆς δυσσεβείας. Ως ἐν συντόμῳ δὲ φράσαι, ἀνελεῖν σπουδάζουσι τὸ πανάγιον Πνεῦμα, οὐκ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Πεντηκοστῆς ἐπιφοιτῆσαι τοῦτο τοῖς ἱεροῖς λέ γοντες ἀποστόλοις, ἀλλ' ἐς ὕστερον μακρῷ, Μοντανοῦ διακονοῦντος δεδόσθαι, ἀνθρώπου οὐδὲν μὲν βαρύ, ὡς οὗτοί φασι, πεπραχότος, μοιχοῦ δὲ φανερῶς ἑαλωκότος, καὶ τῷ κατορθώματι τούτῳ θεοφάνειαν λέγοντος πεπιστεῦσθαι. ΣΜΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ αὐτοῦ. Οὐδὲν ὀνίνησι νηστεία τοὺς ὑγιέσι μὴ προσέχοντας ὅροις· ὅτῳ γὰρ τοῦ σώματος ή ψυχή προτερεύει, τοσοῦτον πολιτείας δόγματα προκρίνεται εὐσεβείας. ΣΜΕ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ αὐτοῦ. Η χρῆσις τῶν χειρόνων την εύρεσιν ποιεῖ τῶν κρειττόνων. Ἵνα γὰρ τήνδε την βλασφημίαν ἐκκλίνωμεν, καὶ τήνδε συνεωράκαμεν, κἀκείνην πεφεύγαμεν, καὶ ἐκ ταύτης ἑτέραν καὶ τὴν ἄσπιλον κατ ειλήφαμεν. Ώσπερ οὖν Μοντανὸν μυσαττόμεθα, οὕτως καὶ Μανιχαῖον τὸν σύμφρονα αὐτοῦ βδελυξόμεθα. Δίδυμον γὰρ κακὸν τῆς γεέννης μεσαίτατον. ΣΜϚ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ Ἀρειανῶν καὶ Εὐνομιανῶν. Αρείῳ καὶ Εὐνομίῳ οὐ γέγονε διαφορὰ πρὸς βελ τίωσιν, ἀλλὰ ἀμφότεροι ἀλλήλους βλασφημίας φιλο τιμίᾳ ὑπερβαλέσθαι ἐφιλονείκησαν• ὁ μὲν ποίημα τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱὸν ἐξειπεῖν τολμηρῶς ἀνα θαῤῥήσας, ὁ δὲ καὶ δοῦλον ἀσεβῶς ἀγορεύσας. Παντὶ τοίνυν σθένει [ἀμφοτέρους] φευκτέον, ἐσχάτης λύμης τοὺς μύστας ἐμπιπλῶντας. ΣΜΖ'.—ΤΟ ΑΥΤΟ. Κατά Σαβελλιανών. Αλλη δυσεξάγγελτος Χάρυβδις εἰς πυθμένα ᾅδου κατακρημνίζουσα τοὺς ἀλόντας, ή Σαβελλίου κακό. νοια, ἐκ Λιβύης ἀπάρασα, εἰς πολλοὺς δὲ κωμάσασα. Τὴν προσκυνητὴν γὰρ καὶ μακαρίαν Τριάδα, μίαν μακρηγορίας, κατηγορίας Δόγμα δόγματα ή χρῆσις τῶν χειρόνων, ἡ σύγκρισις, υπερβαλέσθαι ὑποβαλέσθαι. 10.
ipse erroris artifex invenit. Praestigiis enin, et pue- τεχνίτης. Μαγγανείαις γὰρ καὶ παιδοκτονίαις, μοιrorum cædibus atque adulteriis, et simulacrorum
cultibus constat, atque a sævis dæmonibus compingitur cujus qui párticeps est, illis confestin
expletur.
- EIDEM.
De eodem.
Prolixam quidem orationem impietatis declaratio requirit. Ut autem paucis rem complectar, Spiritum sanctum de medio tollere student, eum haudquaquam in die Pentecostes ad sacrosanctos apostolos venisse asserentes, verum longo post tempore Montani opera datum esse, hominis qui nil
quidem grave, ut ipsi contendunt, admiserit, at
revera in adulterio perspicue deprehensus sit, atque hoc præclaro facinore divinum prospectum ipsius fidei creditum esse affirmet.
EIDEM.
De eodem.
Nihil eos, qui sanis decretis animum minine adjiciunt, jejunium juvat. Quanto enim anima corpore
præstantior est, tanto quoque pietatis dogmata vitæ
anteponuntur.
CCXLV. EIDEM.
De eodem.
Deteriorum usus hoc præstat, ut meliora inveniamus. Ut enim hanc impietatem vitemus, et hanc
animadvertimus, et illam effugimus, ac per eam
item alteram et denique puram ac labis expertem
doctrinam percepimus. Quemadmodum igitur Montanum exhorremus. eodem modo Manichæum
eliam, qui eademn quæ ille sentit, exsecrabimur.
Gemellum enim malum est gehennæ intermedium.
EIDEM.
De Arianis et Eunomianis.
Inter Arium et Eunomium non de eo dissidium
fuit, uter meliorem doctrinam profitetur; verum
uterque alterum impietatis magnitudine atque copia
superare studuit. Ille nimirum cum Dei Filium faclitium quiddam esse impudenter asserere ausus
est; hic autem eum servum esse impie affirmavit.
Quocirca omnibus viribus ambos fugere oportet,
utpote extrema labe ac pernicie discipulos suos
implentes.
CCXLVII.· EIDEM.
Contra Sabellianos.
Alia narratu difficilis Charybdis, eos, quos arripuit, in inferni profundum præcipites agens, Sabel -
lii error est: qui ex Africa profectus est, atque
ad multos perrepsit. Siquidem adoraudam ac beac
χείαις τε καὶ εἰδωλολατρείαις συντίθεται, καὶ δαι.
μοσι χαλεποῖς συγκροτείται· ἧς μετέχων, ἐκείνων
εὐθὺς ἀναπίμπλαται.
ΣΜΓ΄.
Περὶ αὐτοῦ περὶ τοῦ αὐτοῦ].
Πολλῆς μὲν δεῖται μακρηγορίας ή παράστασις
τῆς δυσσεβείας. Ως ἐν συντόμῳ δὲ φράσαι, ἀνελεῖν
σπουδάζουσι τὸ πανάγιον Πνεῦμα, οὐκ ἐν τῇ ἡμέρᾳ
τῆς Πεντηκοστῆς ἐπιφοιτῆσαι τοῦτο τοῖς ἱεροῖς λέγοντες ἀποστόλοις, ἀλλ' ἐς ὕστερον μακρῷ, Μοντα
νοῦ διακονοῦντος δεδόσθαι, ἀνθρώπου οὐδὲν μὲν
βαρύ, ὡς οὗτοί φασι, πεπραχότος, μοιχοῦ δὲ φανερῶς
ἑαλωκότος, καὶ τῷ κατορθώματι τούτῳ θεοφάνειαν
λέγοντος πεπιστεῦσθαι.
ΣΜΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ αὐτοῦ.
Οὐδὲν ὀνίνησι νηστεία τοὺς ὑγιέσι μὴ προσέχον
τας ὅροις· ὅτῳ γὰρ τοῦ σώματος ή ψυχή προτε
ρεύει, τοσοῦτον πολιτείας δόγματα προκρίνεται
εὐσεβείας.
ΣΜΕ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ αὐτοῦ.
Η χρῆσις τῶν χειρόνων την εύρεσιν ποιεῖ τῶν
κρειττόνων. Ἵνα γὰρ τήνδε την βλασφημίαν ἐκκλί
νωμεν, καὶ τήνδε συνεωράκαμεν, κἀκείνην πεφεύγαμεν, καὶ ἐκ ταύτης ἑτέραν καὶ τὴν ἄσπιλον κατ
ειλήφαμεν. Ώσπερ οὖν Μοντανὸν μυσαττόμεθα, οὕτως
καὶ Μανιχαῖον τὸν σύμφρονα αὐτοῦ βδελυξόμεθα.
Δίδυμον γὰρ κακὸν τῆς γεέννης μεσαίτατον.
ΣΜϚ'.
Περὶ Ἀρειανῶν καὶ Εὐνομιανῶν.
Αρείῳ καὶ Εὐνομίῳ οὐ γέγονε διαφορὰ πρὸς βελ
τίωσιν, ἀλλὰ ἀμφότεροι ἀλλήλους βλασφημίας φιλο
τιμίᾳ ὑπερβαλέσθαι ἐφιλονείκησαν• ὁ μὲν
ποίημα τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱὸν ἐξειπεῖν τολμηρῶς ἀναθαῤῥήσας, ὁ δὲ καὶ δοῦλον ἀσεβῶς ἀγορεύσας.
Παντὶ τοίνυν σθένει [ἀμφοτέρους] φευκτέον, ἐσχάτης
λύμης τοὺς μύστας ἐμπιπλῶντας.
ΣΜΖ'.—ΤΟ ΑΥΤΟ.
Κατά Σαβελλιανών.
Αλλη δυσεξάγγελτος Χάρυβδις εἰς πυθμένα ᾅδου
κατακρημνίζουσα τοὺς ἀλόντας, ή Σαβελλίου κακό.
νοια, ἐκ Λιβύης ἀπάρασα, εἰς πολλοὺς δὲ κωμάσασα.
Τὴν προσκυνητὴν γὰρ καὶ μακαρίαν Τριάδα, μίαν
Non μακρηγορίας, sed κατηγορίας codd. Vat.
649 et Alt. legunt. Possin.
Δόγμα in singulari non δόγματα scribit cod.
Ali. ID.
Vulgalus ή χρῆσις τῶν χειρόνων, male sine
dubio ad loci sententiam. Ergo ne dubites rescribere
auctoribus codd. Vat. 649 et Alt., ἡ σύγκρισις, etc.
Pro υπερβαλέσθαι codd. Vat. 649 ct Alt
habent ὑποβαλέσθαι. 10.
col. 333–334page 78 of 750
PG 78:333τινὰ τριπρόσωπον ὑπόστασιν ἐξελήρησεν, ὅπερ ἐστὶ τῶν τριῶν μᾶλλον ἀναιρέσεις μία γάρ ἐστιν ἡ θεότης, τρεῖς δὲ αἱ ὑποστάσεις. Ταύτας τήρει, οὕτως έχει μή τίς σε συστολὴν ὑποστάσεως, ὡς οὐσίας ἔνωσιν διδάξῃ. ΣΜΗ. — ΔΡΑΚΟΝΤΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ. Εἰς τὸ, ο Οδοποιήσατε τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυ σμών.» Ανατολὴν ἔχων ὄνομα Θεός, Εφης, καὶ φῶς ὑπο ἄρχων ἀπρόσιτον, πῶς ἐπὶ δυσμῶν ἐπιβέβηκεν; ᾿Ανατολὴ αὐτῷ ὄνομα, ἡ ἄναρχος θεότης, ή φῶς οὖσα ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἐπὶ δυσμῶν ἐπίβασις, ἡ κοινωνία τῆς ἀνθρωπίνης πτωχείας, δύσις οὖσα, καὶ νυκτὶ ἐοιχυῖα, εἰ συγκρίνοιτο τῇ ἄνω λαμπρότητι. Ασύγ κριτα γὰρ ὑπῆρχε τὰ πράγματα πρὶν [ ἢ ] ἑνώσει αὐτὰ ἐν ἑαυτῷ ὁ τεχνίτης. ΣΜΘ. – ΕΠΙΚΤΗΤΑ Ποτήριον πτώσεως, καὶ κόνδυ θυμοῦ, τιμωρίας τοῖς πταίουσιν ἀπειλεῖ ὁ Θεὸς εἰς διόρθωσιν, ποτὲ μὲν Βαβυλωνίοις, ποτὲ δὲ Ασσυρίοις ἐγχειρίζων. *Απερ ἐκποθέντα ὑπὸ Ἑβραίων, αὐτοὺς μὲν ἀπεμέ Ουσε, βελτίονος δὲ ζωῆς οὐκ ἠξίωσεν. Ἐν δὲ Χριστὸς Εν ἐπὶ ξύλου ποτήριον πιών, καὶ πικρίαν ιάτρευσε, καὶ εὐφροσύνην ἐπήγαγεν. ΣΝ. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Ἡ ἀχάριστος ἡμῶν καὶ φαύλη διάθεσις, πᾶσαν Θεοῦ δωρεὰν ἀναξίως ἐδέξατο. Πνεῦμα ειλήφαμεν ἅγιον, καὶ πράξεσιν αὐτὸ φαύλαις ὠθήσαμεν. Θαυ μάτων ἐδεξάμεθα χάρισμα, καὶ ἀπιστίαις αὐτὸ παρ ασάμεθα. Διδασκαλίαν καὶ σοφίαν ὁ δοτὴρ τῶν τοιούτων ἐνέπνευσε, καὶ βλασφημίαις αὐτὰς ἀπωσάμεθα· ἱερωσύνην τὴν οὐράνιον ἐπιστεύθημεν, καὶ κρίσει αὐτὴν σφαλερά διεφθείραμεν. Ο δεῖνα έλαβε βιαίως ἐπισκοπὴν, καὶ γένει φορτίζει τὰ πράγματα. Ο δεῖνα οἰκονομεῖ, καὶ οἰκέταις ὀχλεῖ τὸ θυσιαστή ρίαν. Οὗτος ἐκείνῳ ᾠκείωται, καὶ τὰ πτωχικά σφετερίζεται. Ἐκείνος τούτῳ εὐνοεῖ, καὶ ἐντομίας καὶ θηλυδρίας ἀνδράποδα εἴωνα επεισφέρει τοῖς ανακτόροις. Βαβαι, πόσαις κηλῖσι τὸ θεῖον χραίνεται βήμα! ΣΝΑ. — ΕΥΑΓΡΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Περὶ τῆς χλαίνης. Η χλαίνα τῆς χλεύης τὴν ἐπίγειον πᾶσαν ἀρχὴν παίγνιον οὖσαν ἐθριάμβευσεν· ἀλλὰ τῷ Κυρίῳ ἀναίρεσις. απεμέθυσε άλγη εμέθυσε. ἐπήγαγεν ἐπήγασεν. εντομίας Εκτομίας. ο. χλαίνα χλαίνη μόνην μόνων,
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST CCLL
τινὰ τριπρόσωπον ὑπόστασιν ἐξελήρησεν, ὅπερ ἐστὶ tam Trinitatem, unamn quamdam tribus personis
τῶν τριῶν μᾶλλον ἀναιρέσεις μία γάρ ἐστιν ἡ
θεότης, τρεῖς δὲ αἱ ὑποστάσεις. Ταύτας τήρει, οὕτως
έχει μή τίς σε συστολὴν ὑποστάσεως, ὡς οὐσίας
ἔνωσιν διδάξῃ.
ΣΜΗ. — ΔΡΑΚΟΝΤΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ.
Εἰς τὸ, ο Οδοποιήσατε τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμών.»
Ανατολὴν ἔχων ὄνομα Θεός, Εφης, καὶ φῶς ὑπο
ἄρχων ἀπρόσιτον, πῶς ἐπὶ δυσμῶν ἐπιβέβηκεν;
᾿Ανατολὴ αὐτῷ ὄνομα, ἡ ἄναρχος θεότης, ή φῶς
οὖσα ἀΐδιον. Ἡ δὲ ἐπὶ δυσμῶν ἐπίβασις, ἡ κοινωνία
τῆς ἀνθρωπίνης πτωχείας, δύσις οὖσα, καὶ νυκτὶ
ἐοιχυῖα, εἰ συγκρίνοιτο τῇ ἄνω λαμπρότητι. Ασύγκριτα γὰρ ὑπῆρχε τὰ πράγματα πρὶν [ ἢ ] ἑνώσει
αὐτὰ ἐν ἑαυτῷ ὁ τεχνίτης.
ΣΜΘ. – ΕΠΙΚΤΗΤΑ
Ποτήριον πτώσεως, καὶ κόνδυ θυμοῦ, τιμωρίας
τοῖς πταίουσιν ἀπειλεῖ ὁ Θεὸς εἰς διόρθωσιν, ποτὲ
μὲν Βαβυλωνίοις, ποτὲ δὲ Ασσυρίοις ἐγχειρίζων.
*Απερ ἐκποθέντα ὑπὸ Ἑβραίων, αὐτοὺς μὲν ἀπεμέΟυσε, βελτίονος δὲ ζωῆς οὐκ ἠξίωσεν. Ἐν δὲ Χριστὸς
Εν
ἐπὶ ξύλου ποτήριον πιών, καὶ πικρίαν ιάτρευσε, καὶ
εὐφροσύνην ἐπήγαγεν.
ΣΝ. - ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Ἡ ἀχάριστος ἡμῶν καὶ φαύλη διάθεσις, πᾶσαν c
Θεοῦ δωρεὰν ἀναξίως ἐδέξατο. Πνεῦμα ειλήφαμεν
ἅγιον, καὶ πράξεσιν αὐτὸ φαύλαις ὠθήσαμεν. Θαυ
μάτων ἐδεξάμεθα χάρισμα, καὶ ἀπιστίαις αὐτὸ παρ
ασάμεθα. Διδασκαλίαν καὶ σοφίαν ὁ δοτὴρ τῶν
τοιούτων ἐνέπνευσε, καὶ βλασφημίαις αὐτὰς ἀπωσά
μεθα· ἱερωσύνην τὴν οὐράνιον ἐπιστεύθημεν, καὶ
κρίσει αὐτὴν σφαλερά διεφθείραμεν. Ο δεῖνα έλαβε
βιαίως ἐπισκοπὴν, καὶ γένει φορτίζει τὰ πράγματα.
Ο δεῖνα οἰκονομεῖ, καὶ οἰκέταις ὀχλεῖ τὸ θυσιαστήρίαν. Οὗτος ἐκείνῳ ᾠκείωται, καὶ τὰ πτωχικά σφετερίζεται. Ἐκείνος τούτῳ εὐνοεῖ, καὶ ἐντομίας
καὶ θηλυδρίας ἀνδράποδα εἴωνα επεισφέρει τοῖς
ανακτόροις. Βαβαι, πόσαις κηλῖσι τὸ θεῖον χραίνεται
βήμα!
constantem bypostasin esse deliravit. Quod quidem
tres potius delere est; una enim est deitas, tres
autem hypostases. Has retine, atque ita crede:
ne quis te hypostasis contractionem, tanquam essentiae conjunctionem, doceat.
DRACONTIO PRESBYTERO.
In illud: «Viam facile ei qui ascendit ad occasum
Quæris quonam pacto, cum Deus Orieus appelletur, ac lumen inaccessum sit, super occasum tamen ascenderit? Respondeo: Oriens vocatur divinitas ortus expers, quæ sempiternum lumen est.
Ascensus autem super occasum, est humanæ paupertatis communio ac societas: quæ occasus est,
ac nocti similis, si cum superno splendore comparetur. Incomparabiles enim bæ duæ res erant
priusquam eas artifex in seipso copulasset.
CCXLIX. EPICTETO.
Prolapsionis ac ruinæ calicem, atque iracundiæ
poculum supplicii causa Deus peccantibus comminatur, ut eos ad meliorem frugem convertat: nune
videlicet Babyloniis, nunc Assyriis eos tradens.
Quæ quidem ab Hebræis epota, eos quidem Lemulentos reddidit: meliore autem vita non donavit.
At vero Christus, exhausto uno in cruce poculo, et
amaritudinem sanavit, et voluptatem invexit.
CCL. — EUSEBIO EPISCOPO.
Ingratus noster atque improbus animus omnia
Dei beneficia indigne suscepit. Spiritum sanctum
accepimus ac turpibus actionibus ipsum propulimus. Miraculorum donum consecuti sumus: ac perfidia nostra et incredulitate illud rejecimus. Doctrinam ac sapientiam is, qui hujusmodi munerum auelor est, nobis inspiravit, ac per impietates, et
sacrilegas doctrinas, eas submovimus. Cœleste
sacerdotium fidei nostræ commissum est: ac per
lubricum et periculosum judicium, illud corrupimus.
Ille per vim episcopatum accepit: et genere suo
rerum statum onerat. Ille dispensatorem agit; et
famulorum gregibus altare obturbat. Hic ad illius
ſamiliaritatem se adjunxit: et pauperum bona inLervertit. llle huic favel: et spadones atque effeminatos atque abjecta mancipia in templum infert. Papæ, quot maculis divinum sacrarium contamiBalur |
ΣΝΑ. — ΕΥΑΓΡΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Περὶ τῆς χλαίνης.
Η χλαίνα τῆς χλεύης τὴν ἐπίγειον πᾶσαν
ἀρχὴν παίγνιον οὖσαν ἐθριάμβευσεν· ἀλλὰ τῷ Κυρίῳ
*** Psal. LXVII, 5.
EVAGRIO DIACONI.
De veste.
Ludibrii vestis de terreno omni imperio 70 ac
principatu, tanquam ludicro, triumphavit: verum
Codd. Vatic. 649 et All. legunt ἀναίρεσις.
Possis.
Haec epistola bis in hac editione describitur.
Exstat eniin inferius pag. 501, nun. 156, lib. 17, unde
ab alterutro loco expungenda est. In ea vers. iv pro
απεμέθυσε codd. Vatic. 649 et Alt. legunt, άλγη
εμέθυσε. Vers. ult. cod. Alt. pro ἐπήγαγεν habet
ἐπήγασεν. ID.
Pro εντομίας recte corrigit codd. Vat. 649 et
Αl. Εκτομίας. 1ο.
Cod. Vat. 649 non χλαίνα sed χλαίνη scribit,
assentiente Alt. Ambo iidem vers. penuii. μόνην
legunt pro μόνων, quod videtur tamen aptius. In.
col. 335–336page 79 of 750
PG 78:335περιαφθεῖσα, τὸ ἰσχυρὸν καὶ ἐῤῥωμένον ἐκτήσατο, εἰς ἀδιάδοχον προκόψασα κράτος. Επρεπε γὰρ αὐ τὴν καὶ μόνον ἁψαμένην Χριστοῦ, καὶ κράσπεδον γενομένην αὐτοῦ, ἀσφαλῆ καὶ βεβαίαν γενέσθαι. ΣΝΕ. — ΑΛΦΕΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Διὸ ἐσχίσθη τοῦ ναοῦ τὸ καταπέτασμα. Ἡ τῶν ἁγίων ὁδὸς ἐν τῷ ναῷ κρυπτομένη, καὶ καταπετάσματι διειργομένη, μήπω δεδόσθαι τὸν ἁγιασμὸν ὑπεδείκνυ τῇ τοῦ Κυρίου ἡμῶν φυλαττόμενον παρουσίᾳ. "Ηνίκα διαρρήξας τὸ καταπέτασμα, καὶ γυμνώσας τοῖς ἔθνεσι τὰ τῶν ἁγίων ἀπόῤῥητα, κεκαλυμμένα Ιουδαίοις ὡς ἀγνώμοσιν, ᾠδοποίησεν ἡμῖν πρὸς τὴν ἄνω συγγένειαν. ΣΝΓ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Διὰ τί ἐν τῷ πάθει τοῦ Δεσπότου τὰ ἄψυχα ἐμαστίζετο. Δριμέως ζητεῖς τὰ νοήματα. Καὶ τίς σοι ἀρκέσει ἀμέλγοντι, εἰ μὴ Θεὸς παράσχοι λόγον [ καὶ τόνον ] τῷ σκοπῷ σου συντρέχοντα; Αἱ πέτραι ἐν τῷ πάθει τῷ Κυριακῷ διεθρύβησαν, καὶ τὰ μνήματα πρὸς μεθοδείαν σωμάτων ἐτρόμαζον, τῶν ἐπιγείων καὶ ὑπογείων Δεσπότην σημαίνοντα τὸν ἡγούμενον. ΣΝΔ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Τίνος χάριν, ἔφης, τὰ ἄψυχα ἐμαστίζετο; Τῆς Ἰουδαίων, φημί, κατηγοροῦντα ηλιθιότητος· ὅτι τὰ α μὲν φόβῳ συνετρίβετο, αὐτοὶ δὲ εἰς λίθων φύσιν μεθίσταντο, καὶ πρὸς φόβον ἀναίσθητοι, καὶ πρὸς εὐεργεσίαν ὄντες ἀχάριστοι. ΣΝΕ. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τῶν δύο λῃστῶν. Οἱ δύο λῃσταὶ τοὺς δύο ὑπέγραφον λαούς ὁ μὲν μέχρι τελευτῆς τὸ ἄγνωμον ἐνδειξάμενος, καὶ οὐδὲ τὴν ἐσχάτην αἰχμαλωσίαν, ἣν ὑπὸ Ῥωμαίων ὑπέμεινεν, εἰς ἄμυναν τῶν κατὰ Χριστοῦ παροινιῶν ὁμολογήσας ὑφίστασθαι· ὁ δὲ, πρὸς αὐτῷ τῷ τέλει μὴ ἀπογνοὺς τῆς ἀφέσεως, ἀλλ' ἐν αὐτῷ τὸν ἑσμὸν τῶν κακῶν θεολογία διορθωσάμενος. ΣΤ΄. – ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ αὐτοῦ. Τὸ μέσον τῶν λῃστῶν ἀνασχέσθαι σταυρωθῆναι τὸν Κύριον, τὴν ἑκούσιον αὐτοῦ πρὸς τοὺς δύο λαούς ἀπεκάλυψε παρουσίαν, πρὸς οὓς ἐκὼν παρεγένετο, παράσχοι παρέχοι. διεθρόβησαν διετρίβησαν, ἡλουμένον, ἡλωμένον.
Domino imposita, robur ac vires contraxit, atque περιαφθεῖσα, τὸ ἰσχυρὸν καὶ ἐῤῥωμένον ἐκτήσατο,
ad imperium a successione immune progressa est.
Conveniebat enim eam, cum vel Christum duntaxat
contigisset atque ipsius fimbria exstitisset, firməm
ac stabilem effici.
CCLII. ALPHIO PRESBYTERO.
Quare scissum est templi velum *º.
Iter ad sancta, quod in templo occultabatur, ac
velo intercipiebatur, illud subindicabat, sanctifcationem nondum datam esse, ut quæ ad Domini nostri adventum ac præsentiain servaretur: quo scilicet tempore, cum velum infregisset, ac sanctioris
adyti arcana, quæ Judæis, ut ingrati animi nota
laborantibus, operta fuerant, gentilibus patefecisset, ad cœlestem cognationem nobis iter munivit.
CCLIII. EIDEM.
Cur in passione Domini inanimata flagellabantur.
Acriter Scripturæ sensus quæris: et quis mulgenti tibi sufficiet, nisi Deus sermonem ac nervos
intention tuae pares præbeat? Quod petræ in Do•
minica passione perrupia sunt, et monumenta ad
corporum migrationem contremuerunt ***, binc illud
significabatur, eum qui clavis configebatur, et terrenorum et subterraneórum Dominum esse.
CCLIV.. EIDEM.
εἰς ἀδιάδοχον προκόψασα κράτος. Επρεπε γὰρ αὐ
τὴν καὶ μόνον ἁψαμένην Χριστοῦ, καὶ κράσπεδον
γενομένην αὐτοῦ, ἀσφαλῆ καὶ βεβαίαν γενέσθαι.
ΣΝΕ. — ΑΛΦΕΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Διὸ ἐσχίσθη τοῦ ναοῦ τὸ καταπέτασμα.
Ἡ τῶν ἁγίων ὁδὸς ἐν τῷ ναῷ κρυπτομένη, καὶ
καταπετάσματι διειργομένη, μήπω δεδόσθαι τὸν
ἁγιασμὸν ὑπεδείκνυ τῇ τοῦ Κυρίου ἡμῶν φυλαττόμενον παρουσίᾳ. "Ηνίκα διαρρήξας τὸ καταπέτασμα,
καὶ γυμνώσας τοῖς ἔθνεσι τὰ τῶν ἁγίων ἀπόῤῥητα,
κεκαλυμμένα Ιουδαίοις ὡς ἀγνώμοσιν, ᾠδοποίησεν
ἡμῖν πρὸς τὴν ἄνω συγγένειαν.
ΣΝΓ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Διὰ τί ἐν τῷ πάθει τοῦ Δεσπότου τὰ ἄψυχα
ἐμαστίζετο.
Δριμέως ζητεῖς τὰ νοήματα. Καὶ τίς σοι ἀρκέσει
ἀμέλγοντι, εἰ μὴ Θεὸς παράσχοι λόγον [ καὶ
τόνον ] τῷ σκοπῷ σου συντρέχοντα; Αἱ πέτραι ἐν
τῷ πάθει τῷ Κυριακῷ διεθρύβησαν, καὶ τὰ μνήματα
πρὸς μεθοδείαν σωμάτων ἐτρόμαζον, τῶν ἐπιγείων
καὶ ὑπογείων Δεσπότην σημαίνοντα τὸν ἡγούμενον.
ΣΝΔ'.
Τίνος χάριν, ἔφης, τὰ ἄψυχα ἐμαστίζετο; Τῆς
Ἰουδαίων, φημί, κατηγοροῦντα ηλιθιότητος· ὅτι τὰ
Quam ob causam, inquis, ea quæ anima carebant cædebantur”? Nimirum ut Judæorum stoliditatem ac vecordiam accusarent: quod cum ea α μὲν φόβῳ συνετρίβετο, αὐτοὶ δὲ εἰς λίθων φύσιν
metu frangerentur, bi contra in lapidum naturam
migrabant, atque et ad illatum terrorem stupidi, et
ad beneficium ingrati erant.
CCLV. EIDEM.
De duobus latronibus.
Duo latrones *** duos populos adumbrabant: ille
attqui ad extremum usque spiritum improbitatem
animique perversitatem præ se tulerit, ac ne ultimam quidem captivitatem, quam a Romanis perpessus est, in contumeliarun Christo illatarum
pœnam atque ultionem sese subiisse confessus sit;
hic autem, ut qui in extremo vitæ spiritu de peccatorum remissione minime desperarit, verum
et expiarit.
CCLVI. — EIDEM.
De eodem.
Quod Dominus inter duos latrones cruci affigi
sustinuerit, voluntariam ipsius ad duos populos
præsentiam patefecit ad quos, ut utrumque per
69 Matth. IXvu, 51. *** ibid. 51, 52. se ibid.
μεθίσταντο, καὶ πρὸς φόβον ἀναίσθητοι, καὶ πρὸς
εὐεργεσίαν ὄντες ἀχάριστοι.
ΣΝΕ. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ τῶν δύο λῃστῶν.
Οἱ δύο λῃσταὶ τοὺς δύο ὑπέγραφον λαούς ὁ
μὲν μέχρι τελευτῆς τὸ ἄγνωμον ἐνδειξάμενος, καὶ
οὐδὲ τὴν ἐσχάτην αἰχμαλωσίαν, ἣν ὑπὸ Ῥωμαίων
ὑπέμεινεν, εἰς ἄμυναν τῶν κατὰ Χριστοῦ παροινιῶν
ὁμολογήσας ὑφίστασθαι· ὁ δὲ, πρὸς αὐτῷ τῷ τέλει
μὴ ἀπογνοὺς τῆς ἀφέσεως, ἀλλ' ἐν αὐτῷ τὸν ἑσμὸν
τῶν κακῶν θεολογία διορθωσάμενος.
scelerum agmen divinitatis prædicatione correxerit
ΣΤ΄. – ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ αὐτοῦ.
Τὸ μέσον τῶν λῃστῶν ἀνασχέσθαι σταυρωθῆναι
τὸν Κύριον, τὴν ἑκούσιον αὐτοῦ πρὸς τοὺς δύο λαούς
ἀπεκάλυψε παρουσίαν, πρὸς οὓς ἐκὼν παρεγένετο,
90* Luc. xxi, 39-43.
Pro παράσχοι codd. Vat. 649 et Alt. habent
παρέχοι. lidem mox pro διεθρόβησαν legunt, διετρί
βησαν, et in fine pro ἡλουμένον, ἡλωμένον. PossIN.
Paulo aliter Leo M. serm. 4, de passione Domini, videlicet, duos latrones cum Christo crucifixos
repræsentare non Judæorum et gentilium diversos
populos, sed totum genus humanum in duo agmina
in extremo judicio dividendum. Jesus Christus,
inquit, Filius Dei cruci, quem etiam ipse gestarat,
sffixus est, duobus latronibus uno ad dexteram
ipsius, alio ad sinistram, similiter crucifixis, at
etiam in ipsa patibuli specie monstraretur illa, quæ
in judicio ipsius facienda est, omnium hominum
discretio, cum et salvandorum figuram fides credentis latronis exprimeret, et dammândorum formam
blasphemantis impietas prænotaret. › Rift.
col. 337–338page 80 of 750
PG 78:337ἀμφοτέρους τῇ ἑαυτοῦ βουληθεὶς ἐνανθρωπήσει ἀνα νεώσασθαι· εἰ καὶ ὁ πρότερος, ὡς ὁ εἷς τῶν λῃστῶν, παρητήσατο, ο Οὐκ ἔχομεν, λέγων, βασιλέα εἰ μὴ Καίσαρα. ο Καὶ τὸ αἷμα τὸ ἀθῶον ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ κε- ",) φαλὴν ἐξαιτούμενος, καὶ ὡς δικαίῳ τῷ φόνῳ ἐνα 71 αβρυνόμενος. Αφ᾽ ὧν καὶ οὗτοι κἀκεῖνος τῆς βα σιλείας ἐξέπεσον. ΣΝΖ'. - ΕΥΛΟΓΙΑ. Περὶ τῆς τοῦ Ζαχαρίου χωρεύσεως. *Ανατέλλοντος φωτός, ὁ ὄρθρος ὑποχωρεῖ. Ἡλίου ἀνίσχοντος λαμπρῶς, τὰ τῶν ἀστέρων ἀμαυροῦται χορεύματα. "Οτε αίθριος ἡμέρα ἐπιφανῇ, τὰ τῆς ἕω ἀπολήγει σκιάσματα. Ὅτε ἡ τοῦ Εὐαγγελίου σοφία ἐξέλαμψεν, ἡ τοῦ νόμου παιδαγωγία ἐσχόλασεν. Οὕτω κωφεύει Ζαχαρίας, τὰ τοῦ νέου καὶ παραδόξου ἀσπα σμοῦ ἀκηκοώς εὐαγγέλια. ΣΝΗ'. - ΠΕΤΡΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ. Τοὺς τῶν μοναχῶν νεοπαγείς οὔτε καταφορτίζειν δεῖ τῷ τοῦ κανόνος ζυγῷ, ἵνα μὴ εὐθὺς ἐν προοίμια ἀπείπωσιν· οὔτε ἀδαμάστους καὶ ἀπόνους ἐξν, ἵνα μὴ πρὸς βαθυμίαν ἐμπέσωσιν, ἀλλὰ κατὰ βραχὺ προσαύξειν αὐτοῖς τὴν ἀνάβασιν, ἵνα ὡς Ἰσαὰκ προβαίνοντες μείζονες γένωνται. Ο γὰρ ὑπερβάλλων πόνος ποιεῖ, τοῦτο καὶ πολλὴ ἀμέλεια πληροἶ· ὁ μὲν καταβάλλων, ἡ δὲ ἐκλύουσα. ΣΝΘ'. — ΓΙΓΑΝΤΙΟ. Αὐτὸς μὲν πᾶσαν φεύγε βλασφημίαν· τῶν δὲ τῆς θείας Γραφῆς θεωρημάτων, ἀπαίτει παρ' ἡμῶν μεθοδικῶς τὴν ἐπίλυσιν. Οὐκ οἶμαι τὸν κόσμον χω ηρσαι τὰ γραφόμενα βιβλία τῶν τοῦ Κυρίου θεοσημειῶν, ὁ εὐαγγελιστὴς ἀπεφήνατο. Επειδή κόσμος σύντομος ὁ ἄνθρωπός ἐστι πάντων [τῶν] τοῦ κόσμου συμπληρωτικών μετέχων στοιχείων. τοίνυν ὁ ἄν θρωπος ἀπίθανος ὤν, ὡς τὰ πολλὰ, οὐκ ἐχώρει θαύματα, ὡς ὑπερφυῆ καὶ θεῖα, τῶν καὶ πώποτε φθασάντων υψηλότερα καὶ μεγαλοπρεπέστερα, ταῦτα μὴ χωρεῖν τὸν κόσμον ἐστοχάσατο. ΣΞ. ΛΟΥΚΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Περὶ ὑποταγῆς. Βαρὺν ὑπῆλθες ζυγόν, ἀπειρόζυγος ὤν. Καὶ δέος ἐστὶ μὴ πρὸς τὴν σμινύην τοῦ θείου ἀτονήσῃς ἀρό τρου, κἀκείνου φανῆς συνεργὸς τοῦ πύργον οἰκοδομοῦντος, καὶ τὰς δυνάμεις μὴ προορῶντος. Εἰ τοίνυν δόκιμος βούλει γενέσθαι μοναχός, μὴ αὐτόβουλον καὶ οι ΧΙΧ, 15. κοινῶς. Αίθριος οι αιθρίως. ἐκ προοιμίων.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CCLX.
ἀμφοτέρους τῇ ἑαυτοῦ βουληθεὶς ἐνανθρωπήσει ἀνα- incarnationem suam renovaret, ultro ac sponte
νεώσασθαι· εἰ καὶ ὁ πρότερος, ὡς ὁ εἷς τῶν λῃστῶν, accessit, etiamsi prior, quemadmodum ex latroπαρητήσατο, ο Οὐκ ἔχομεν, λέγων, βασιλέα εἰ μὴ nibus unus, id beneficium repudiarit. (Non babeΚαίσαρα. ο Καὶ τὸ αἷμα τὸ ἀθῶον ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ κε- mus regem, inquiens, nisi Casarem ",) dum et innoφαλὴν ἐξαιτούμενος, καὶ ὡς δικαίῳ τῷ φόνῳ ἐνα xium 71 sanguinem in capitis sui perniciem ad
αβρυνόμενος. Αφ᾽ ὧν καὶ οὗτοι κἀκεῖνος τῆς βα necem depoposcit, et hujusmodi cæde tanquam jaσιλείας ἐξέπεσον.
sta gloriatus est. Ex quo effectum est, ut et hic
populus et latro ille regno exciderint.
ΣΝΖ'. - ΕΥΛΟΓΙΑ.
Περὶ τῆς τοῦ Ζαχαρίου χωρεύσεως.
*Ανατέλλοντος φωτός, ὁ ὄρθρος ὑποχωρεῖ. Ἡλίου
ἀνίσχοντος λαμπρῶς, τὰ τῶν ἀστέρων ἀμαυροῦται
χορεύματα. "Οτε αίθριος ἡμέρα ἐπιφανῇ, τὰ τῆς
ἕω ἀπολήγει σκιάσματα. Ὅτε ἡ τοῦ Εὐαγγελίου σοφία
ἐξέλαμψεν, ἡ τοῦ νόμου παιδαγωγία ἐσχόλασεν. Οὕτω
κωφεύει Ζαχαρίας, τὰ τοῦ νέου καὶ παραδόξου ἀσπασμοῦ ἀκηκοώς εὐαγγέλια.
ΣΝΗ'. - ΠΕΤΡΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ.
Τοὺς τῶν μοναχῶν νεοπαγείς οὔτε καταφορτίζειν
δεῖ τῷ τοῦ κανόνος ζυγῷ, ἵνα μὴ εὐθὺς ἐν προοι
μία ἀπείπωσιν· οὔτε ἀδαμάστους καὶ ἀπόνους
ἐξν, ἵνα μὴ πρὸς βαθυμίαν ἐμπέσωσιν, ἀλλὰ κατὰ
βραχὺ προσαύξειν αὐτοῖς τὴν ἀνάβασιν, ἵνα ὡς Ἰσαὰκ
προβαίνοντες μείζονες γένωνται. Ο γὰρ ὑπερβάλλων
πόνος ποιεῖ, τοῦτο καὶ πολλὴ ἀμέλεια πληροἶ· ὁ μὲν
καταβάλλων, ἡ δὲ ἐκλύουσα.
CCLVII.· EULOGIO.
De eo quod Zacharias mutus factus sit.
Exoriente luce matutina diluculum abscedit. Claro
sole oriente siderum chorus obscuratur. Cum purus
ac liquidus dies illuxit, auroræ umbre finem accipiunt. Cum Evangelii sapientia elalsit, legis puerilis institutio munus
rilis institutio munus suum exercere desiit. Sic
nempe vocis usum amittit Zacharias, posteaquam
novæ atque admirandæ salutationis lætum nuntium
audivit ol..
CCLVIII. PETRO ARCHIMANDRITÆ.
Monasticæ vitæ tirones, nec regulæ jugo immodice onerare oportet, ne statim in ipsis præludiis
animis frangantur, ac deficiant: nec rursus indomitos ac laborum expertes relinquere, ne in socordiam el ignaviam prolabantur: verum paulatim ad
altiora provehere: ut, quemadmodum Isaac, sensim progredientes, in majorem magnitudinem evadant. Nam quod immodicus labor efficit, hoc quoque ingens negligentia incuriaque præstat: ille videlicet prosternens, hæc autem enervans et emolliens.
ΣΝΘ'. — ΓΙΓΑΝΤΙΟ.
Αὐτὸς μὲν πᾶσαν φεύγε βλασφημίαν· τῶν δὲ τῆς
θείας Γραφῆς θεωρημάτων, ἀπαίτει παρ' ἡμῶν
μεθοδικῶς τὴν ἐπίλυσιν. Οὐκ οἶμαι τὸν κόσμον χωηρσαι τὰ γραφόμενα βιβλία τῶν τοῦ Κυρίου θεοσημείων, ὁ εὐαγγελιστὴς ἀπεφήνατο. Επειδή κόσμος
σύντομος ὁ ἄνθρωπός ἐστι πάντων [τῶν] τοῦ κόσμου
συμπληρωτικών μετέχων στοιχείων. τοίνυν ὁ ἄν
θρωπος ἀπίθανος ὤν, ὡς τὰ πολλὰ, οὐκ ἐχώρει
θαύματα, ὡς ὑπερφυῆ καὶ θεῖα, τῶν καὶ πώποτε
φθασάντων υψηλότερα καὶ μεγαλοπρεπέστερα, ταῦτα
μὴ χωρεῖν τὸν κόσμον ἐστοχάσατο.
ΣΞ.
ΛΟΥΚΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
Περὶ ὑποταγῆς.
Βαρὺν ὑπῆλθες ζυγόν, ἀπειρόζυγος ὤν. Καὶ δέος
ἐστὶ μὴ πρὸς τὴν σμινύην τοῦ θείου ἀτονήσῃς ἀρότρου, κἀκείνου φανῆς συνεργὸς τοῦ πύργον οἰκοδομοῦντος, καὶ τὰς δυνάμεις μὴ προορῶντος. Εἰ τοίνυν
δόκιμος βούλει γενέσθαι μοναχός, μὴ αὐτόβουλον καὶ
οι Joan. ΧΙΧ, 15.
CCLIX. GIGANTIO.
Tu quidem blasphemiam omnem fuge theorematum autem divinæ Scripturæ solutiones et explicationes compendiaria ratione a nobis exposce.
Non arbitror mundum capere posse eos, qui de
divinis miraculis conscribi possint, libros 91, evangelista pronuntiavit. Quoniam brevis ac contractus
mundus bomo est, ut qui omnium elementorum, ex
quibus mundus velut omnibus suis numeris absolutus est: idcirco miracula ea, quæ, ut natura præstantiora, et divina, et iis omnibus, quæ unquam
edita fuerant, sublimiora, homo, utpote magna ex
parte inscius et absurdus, minime capiebat, a
mundo capi non posse conjecit.
LUCÆ MONACHO.
De subjectione.
Grave jugum subiisti, jugi adhuc expers. Ac periculum est, ne ad aratri Dominici jugumn elanguescas ac deficias, illiusque socius esse videaris, qui,
viribus suis ac facultatibus minime ante perpensis
et exploratis, turrim exædificandam suscipit. Quare
6. Luc. 1, 13. **** Joan. xx1, 25.
Corkdl. Vat. 649 et Alt. addunt κοινῶς. Possi.
Αίθριος adverbialiter ponunt codd. Vat. 649
οι Alt. scribendo, αιθρίως. ID.
Melius codd. Vat. 649 et Alt. ἐκ προοιμίων.
In.
Codd. Vat. 649 et Alt. &misto;. Ib.
col. 339–340page 81 of 750
PG 78:3394 μονότροπον ἀρέσκειαν μετέρχου, ἀλλὰ κλίνον τὴν γνώ μην τοῖς βίῳ καὶ χρόνῳ καὶ πόνῳ ἤδη τὸν θεῖον σκάψασι καὶ σκαπανεύσασιν ἀμπελῶνα· παρ' ὧν εὖ-. κόλως τὴν ἐργασίαν μαθήσῃ. Γελοίον γὰρ καὶ κατα γέλαστον, βαναύσου μὲν τέχνης πανταχόσε περινοστεῖν διδασκάλους, τὴν δὲ θείαν φιλοσοφίαν, ὡς εὐ τελές τι, ἑαυτοῖς ἐπιτρέπειν. ο ΣΞΑ'. -- ΕΥΒΟΥΛΟ Περὶ κακίας. Ὅτι παντάπασιν ἀκερδής ἐστιν ἡ κακία, καὶ πρὸς τὰ παρόντα φαύλη σύνοικος, καὶ πρὸς τὰ μέλλοντα ἰσχυρὰ κατήγορος, φήσουσί σοι πολλοί. Τί τοίνυν αυ τὴν ἀσπάζῃ καὶ περιέπεις, Κακόβουλε μᾶλλον ἢ Εύ βουλε; "Ην φεύγων ὡς πᾶσι τοῖς καλοῖς πολε μίαν, καὶ Θεῷ φανήσῃ καὶ ἀνθρώποις ἀσίδιμος. ΣΕΒ. — ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Οτι οὐ χρὴ τὴν ἐπισκοπὴν ἀγυμναστους μονα στήρια συγκροτεῖν. Πάντα καλῶς ὁ χρηστός διαθείς Ευσέβιος, καὶ τοῦτο τῇ παροικία Πηλουσίου παρέσχετο, βουνόμοις τισὶ καὶ αἰπόλοις καὶ δραπέταις οἰκέταις ἐπιτρέπων μοναχικά συμπήγνυσθαι παλαιστήρια, οὐδενὶ μαθη τευθεῖσι τὴν μοναχικὴν ἢ μετελθόντων, ἢ ὅλως ἀγα πώντων, οὐδὲ ὅλως τῆς φιλοσοφίας ταύτης ἢ ἀκη κούσιν, ἢ μέχρι σχήματος διδαχθεῖσι. Τοῦτο ποιῶν, ὥσπερ ἂν εἴ τις, πολέμου περιεστῶτος, καὶ βελῶν & σφοδρῶς ἀφιεμένων, ἀόπλοις καὶ ἀπειροπολέμοις ἐπιτρέποι τὴν πρὸς ἐκεῖνα παράταξιν, καὶ προδιδῷ καθ᾿ ἑαυτοῦ ἑκουσίως την νίκην. ΣΕΓ'. — ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Πρόσφορον καὶ ἀρμοδίαν σοι πάντες, ὅσοι τὴν σὴν ὁρῶσιν ἀλλοίωσιν, ἐπάδουσι θεόφαντον ψαλμωδίαν, τὸ, Παρῆλθον, καὶ ἰδοὺ οὐκ ἦν, καὶ ἐζήτησα αὐτὸν, καὶ οὐχ εὑρέθη ὁ τόπος αὐτοῦ. Οἱ γὰρ δύναμιν παρά Κυρίου λαμβάνοντες, καὶ ταύτῃ οὐκ εἰς ἀμοιβὴν κε χρημένοι, ἀλλ᾽ ἄμυναν, καὶ εἰς τὸ μηδὲν δύνασθαι περιίστανται, καὶ τῆς κακοποιοῦ δυνάμεως τὰς εὐ. Ο θύνας εἰσπράττονται. ΣΕΔ. ΩΡΙΩΝΙ. Κοινὸς μὲν ἁπάντων ὁ ἐχθρὸς, πολέμους δὲ ἔχει γενικοὺς πρὸς τοὺς ταῖς ἡδοναῖς αὐτοῦ μὴ λατρεύοντας, καὶ τῇ ρίζῃ τῶν κακῶν φιλαργυρίᾳ αὐτῷ μὴ προσκυνοῦντας. ἂν εἰς ὑπάρχων καὶ πρόβολος, ἔχου τῆς πανοπλίας τοῦ πνεύματος. ΣΞΕ. ΣΥΜΜΑΧΟ. Εἰ τῷ ὕψει τοῦ σώματος, τὸ μείζων εἶναι τῶν ἀν φεύγων φεύγε, πολεμίαν, πολέμιον Διατιθεὶς διαθείς, 8 περι εστώτος, παρεστώτος, Ηρακλείῳ Ηρακλείτῳ. 10.
si probus monachus fieri studes, ne eam rationem 4 μονότροπον ἀρέσκειαν μετέρχου, ἀλλὰ κλίνον τὴν γνώ
μην τοῖς βίῳ καὶ χρόνῳ καὶ πόνῳ ἤδη τὸν θεῖον
σκάψασι καὶ σκαπανεύσασιν ἀμπελῶνα· παρ' ὧν εὖ-.
κόλως τὴν ἐργασίαν μαθήσῃ. Γελοίον γὰρ καὶ κατα
γέλαστον, βαναύσου μὲν τέχνης πανταχόσε περινοστεῖν διδασκάλους, τὴν δὲ θείαν φιλοσοφίαν, ὡς εὐτελές τι, ἑαυτοῖς ἐπιτρέπειν.
ineas, ut tuo ipsius arbitrio vivas, ac mores tuos
tibi uni probatos esse velis: quin potius iis mentem tuam et consilium submitte, qui et vita, et
tempore, et labore divinam vineam jam ante foderunt et coluerunt: a quibus munus istud facile
perdisces. Ridiculum enim plane est, cum, ut vilium ac mechanicarum artium magistros nanciscamur, 72 buc atque illue oberremus, divinam laîneŋ philosophiam, tanquam vile aliquid ac despicandum, nobis ipsis committamus.
EUBULO.
De malitia.
Quod prorsus inutilis sit improbitas atque et in
præsens mala contubernalis, et in futurum acris ac
vehemens accusatrix, ex multis intelliges. Quid
igitur lianc amplecteris ac foves, ο Cacobule potius
quam Eubule? Quam si fugias, ut bonis omnibus
inimicam et infestam, et apud Deum, et apud "
homines elarus ac celebris exsistes.
CCLXII. - LEONTIO EPISCOPO.
Non oportere inexercitatos monasteria instituere.
ΣΞΑ'. -- ΕΥΒΟΥΛΟ
Περὶ κακίας.
Ὅτι παντάπασιν ἀκερδής ἐστιν ἡ κακία, καὶ πρὸς
τὰ παρόντα φαύλη σύνοικος, καὶ πρὸς τὰ μέλλοντα
ἰσχυρὰ κατήγορος, φήσουσί σοι πολλοί. Τί τοίνυν αυ
τὴν ἀσπάζῃ καὶ περιέπεις, Κακόβουλε μᾶλλον ἢ Εύβουλε; "Ην φεύγων ὡς πᾶσι τοῖς καλοῖς πολεμίαν, καὶ Θεῷ φανήσῃ καὶ ἀνθρώποις ἀσίδιμος.
ΣΕΒ. — ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Οτι οὐ χρὴ τὴν ἐπισκοπὴν ἀγυμναστους μοναστήρια συγκροτεῖν.
Bonus ille Eusebius, rebus omnibus aliis recte ac Πάντα καλῶς ὁ χρηστός διαθείς Ευσέβιος, καὶ
præclare constitutis, id quoque Pelusio adventu τοῦτο τῇ παροικία Πηλουσίου παρέσχετο, βουνόμοις
suo præbuit, ut bubulcis quibusdam et caprariis, τισὶ καὶ αἰπόλοις καὶ δραπέταις οἰκέταις ἐπιτρέπων
ac fugitivis mancipiis (qui neminem unquam ex iis μοναχικά συμπήγνυσθαι παλαιστήρια, οὐδενὶ μαθη
qui monasticam vitam aut coluerint, aut omnino τευθεῖσι τὴν μοναχικὴν ἢ μετελθόντων, ἢ ὅλως ἀγα
ament, magistrum habuerunt, nec etiam de hac πώντων, οὐδὲ ὅλως τῆς φιλοσοφίας ταύτης ἢ ἀκηphilosophia quidquam unquam audierunt, aut ha- κούσιν, ἢ μέχρι σχήματος διδαχθεῖσι. Τοῦτο ποιῶν,
bitu tenus didicerunt), monasticas palaestras oppri- ὥσπερ ἂν εἴ τις, πολέμου περιεστῶτος, καὶ βελῶν
mendas ac praefocandas committeret. Qua quidem & σφοδρῶς ἀφιεμένων, ἀόπλοις καὶ ἀπειροπολέμοις
in re perinde fecit, ut si quis, cum prælio undique
urgeatur, ac magna telorum vis emittatur, inermiἐπιτρέποι τὴν πρὸς ἐκεῖνα παράταξιν, καὶ προδιδῷ
καθ᾿ ἑαυτοῦ ἑκουσίως την νίκην.
bus hominibus ac rei militaris imperitis instruendanı adversus ea aciem mandet, victoriamque sua
sponte in perniciem suam prodat.
HERACLIO DIACONO.
Apte atque accommodate omnes, qui tuam mutationem perspiciunt, illud divini Psalmistæ tibi accinunt, c Transivi, et ecce non erat: quasivi eum,
et non est inventus locus ejus ". › Nam qui vim ali -
quam a Domino acceperunt, eaque non ad beneficium rependendum, sed ad ulciscendum usi sunt,
eo tandem rediguntur, ut vim nullam habeant, ac
maleficæ potentiæ pœnas exposcuntur.
CCLXIV. - ORIONI.
Communis quidem omnium hostis est diabolus;
generalia autem bella gerit adversus eos, qui ipsius
voluptatibus cultum miņime adhibent, nec per malorum radicem avaritiam ipsum adorant. Quoruin
in numero, et quidem inter propugnatores, cum
ipse sis, spiritus armaturam arripe.
CCLXV. SYMMACHO.
Si ob corporis proceritatem omnium mortalium
Psal. xxxvi, 36.
ΣΕΓ'. — ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Πρόσφορον καὶ ἀρμοδίαν σοι πάντες, ὅσοι τὴν σὴν
ὁρῶσιν ἀλλοίωσιν, ἐπάδουσι θεόφαντον ψαλμωδίαν,
τὸ, Παρῆλθον, καὶ ἰδοὺ οὐκ ἦν, καὶ ἐζήτησα αὐτὸν,
καὶ οὐχ εὑρέθη ὁ τόπος αὐτοῦ. Οἱ γὰρ δύναμιν παρά
Κυρίου λαμβάνοντες, καὶ ταύτῃ οὐκ εἰς ἀμοιβὴν κε
χρημένοι, ἀλλ᾽ ἄμυναν, καὶ εἰς τὸ μηδὲν δύνασθαι
περιίστανται, καὶ τῆς κακοποιοῦ δυνάμεως τὰς εὐ.
Ο θύνας εἰσπράττονται.
ΣΕΔ.
ΩΡΙΩΝΙ.
Κοινὸς μὲν ἁπάντων ὁ ἐχθρὸς, πολέμους δὲ ἔχει
γενικοὺς πρὸς τοὺς ταῖς ἡδοναῖς αὐτοῦ μὴ λατρεύοντας, καὶ τῇ ρίζῃ τῶν κακῶν φιλαργυρίᾳ αὐτῷ μὴ
προσκυνοῦντας. ἂν εἰς ὑπάρχων καὶ πρόβολος, ἔχου
τῆς πανοπλίας τοῦ πνεύματος.
ΣΞΕ.
ΣΥΜΜΑΧΟ.
Εἰ τῷ ὕψει τοῦ σώματος, τὸ μείζων εἶναι τῶν ἀν
Prο φεύγων φεύγε, et vers. seq. pro πολεμίαν,
πολέμιον codl. Vatic. 649 et Alt. legunt. Possin.
Διατιθεὶς pro διαθείς, et vers. 8 pro περιεστώτος, παρεστώτος, codd. Vatic. 649 et Altacusis
habent. Ib.
Inscribitur haec epistola in iisdem ambobus
codd. non Ηρακλείῳ sed Ηρακλείτῳ. 10.
col. 341–342page 82 of 750
PG 78:341θρώπων περάντισαι, Νεβρώδ ὁ γίγας πολλῷ σε υπερ ίπτατο, καὶ οἱ Ασταρώθ γίγαντες, καὶ Γολιάθ ὁ ἀλλόφυλος, καὶ Σαούλ ὁ παντὸς τοῦ Ἰσραὴλ ὑπερ ώμιος. Αλλ' οὐδὲν αὐτοὺς ὤνησε τὸ μῆκος, τῆς θείας ἐπιεικείας φρονήσαντας υψηλότερα. ΣΕΟ. — ΚΡΑΤΙΝΟ. Περὶ ὑποταγῆς. ἂν αὐτός μοι πεῦσιν προσήγαγες, ἄλλος τις τῷ Κυρίῳ· ὁ μὲν εἰρηκώς. Τί ποιήσας, ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; αὐτὸς δὲ γεγραφώς, Τίνι μοναχικήν κατορθώσω; 'Αλλ' ὁ μὲν πρὸς τὸν νόμον, ὡς νηπιώδης, ἐπέμπετο· σὲ δὲ ἐγώ, ὡς τελείων ἐφιέμενον, πρὸς ὕψος χειραγωγῶ ἀναβάσεως. Αρνησαν σαυτόν, καὶ ἄρον τὸν σταυρὸν, καὶ φεύγε ὡς ἐγώ. ΣΞΖ'. — ΚΥΡΗΝΙΟ Αὐτὸς μὲν ἠρώτησας, ποίαν ἔχει ἡ ψυχὴ ἐκεῖ τὴν κατάστασιν, ἢ τίνι τρόπῳ συνέχεται. Εγώ δέ φημί σοι, ὅτι Ἡ μὲν βιώσασα χρηστῶν, εἰς ἀνάστασιν ἐλεύ σεται ζωῆς· ἡ δὲ ζήσασα κακῶς, εἰς αἰώνιον πορεύο σεται πυράν. Ηνπερ δεδιώς, φρόντιζε όπως εύρε θήσῃ ἀκατάγνωστος καὶ ἀκόλαστος. ΣΞΗ". - ΠΑΥΛΟ. Περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ θείου κηρύγματος. Αὐτῷ ᾧ νομίζεις ἐλαττώματι [τῷ] ἀκόμπῳ καὶ ἀγραμμάτῳ τῶν ἱερῶν τοῦ Κυρίου μαθητῶν ὑπερέχει τοῦ θείου Εὐαγγελίου ή δύναμις, δι' ἐκεί νων κρατήσασα, δι ὧν ἄλλοι ηττήθησαν. ΣΕΗ. ΜΑΡΩΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Πρὸς ἱερεῖς, περὶ τῆς τῶν πενήτων οικονομίας. Εἰ καὶ ἀλόγιστος εἶ καὶ ἀνάγωγος· ἀλλ᾽ οὖν κἂν ἐκ παρακούσματος ἔχεις, ὅτι πάλαι οἱ τῶν θείων ἀποστῶων μαθηταί, τὰ οἴκοι πιπράσκοντες, τῇ ἐκ κλησία ὑπὲρ πτωχῶν προσεκόμιζον. Σὺ δὲ πᾶν τού ναντίον ποιῶν, τὸ τῆς ἐκκλησίας καὶ τῶν πτωχῶν οίχοι συνάγεις ἀσεβῶς. Παῦσαι τοίνυν τῆς ἀσεβείας εἰκονόμος γὰρ εἴρηται παρὰ τὸ οἰκεῖα αὐτῶν νέμειν τοῖς πένησιν. Οἰκεῖα δὲ αὐτῶν, εἰκότως τὰ ἐκκλησιαστικὰ ΣΥ. ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ. Κατὰ Ἑλλήνων. Εξεστί [σοι] συνιδείν, ἄριστε, ἐκ τῶν συμβάντων 'Ασταρώθ, Αστα ρώνιος ρηνίῳ, Κυρινίῳ. τρόπῳ ἢ τὸ πῶς. μαθητών μαθημάτων. τὸ τῆς, Α. τὰ τῆς, ἀσεβείας, ἀθεΐας.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CCLXX.
θρώπων περάντισαι, Νεβρώδ ὁ γίγας πολλῷ σε υπερ- maximum te esse imaginaris, gigas Nembroil longe
ίπτατο, καὶ οἱ Ασταρώθ γίγαντες, καὶ Γολιάθ
ὁ ἀλλόφυλος, καὶ Σαούλ ὁ παντὸς τοῦ Ἰσραὴλ ὑπερ
ώμιος. Αλλ' οὐδὲν αὐτοὺς ὤνησε τὸ μῆκος, τῆς θείας
ἐπιεικείας φρονήσαντας υψηλότερα.
ΣΕΟ. — ΚΡΑΤΙΝΟ.
Περὶ ὑποταγῆς.
ἂν αὐτός μοι πεῦσιν προσήγαγες, ἄλλος τις τῷ
Κυρίῳ· ὁ μὲν εἰρηκώς. Τί ποιήσας, ζωὴν αἰώνιον
κληρονομήσω; αὐτὸς δὲ γεγραφώς, Τίνι μοναχικήν
κατορθώσω; 'Αλλ' ὁ μὲν πρὸς τὸν νόμον, ὡς νηπιώδης, ἐπέμπετο· σὲ δὲ ἐγώ, ὡς τελείων ἐφιέμενον,
πρὸς ὕψος χειραγωγῶ ἀναβάσεως. Αρνησαν σαυτόν,
καὶ ἄρον τὸν σταυρὸν, καὶ φεύγε ὡς ἐγώ.
ΣΞΖ'. — ΚΥΡΗΝΙΟ
Αὐτὸς μὲν ἠρώτησας, ποίαν ἔχει ἡ ψυχὴ ἐκεῖ τὴν
κατάστασιν, ἢ τίνι τρόπῳ συνέχεται. Εγώ δέ φημί
σοι, ὅτι Ἡ μὲν βιώσασα χρηστῶν, εἰς ἀνάστασιν ἐλεύ
σεται ζωῆς· ἡ δὲ ζήσασα κακῶς, εἰς αἰώνιον πορεύο
σεται πυράν. Ηνπερ δεδιώς, φρόντιζε όπως εύρε
θήσῃ ἀκατάγνωστος καὶ ἀκόλαστος.
ΣΞΗ". - ΠΑΥΛΟ.
Περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ θείου κηρύγματος.
Αὐτῷ ᾧ νομίζεις ἐλαττώματι [τῷ] ἀκόμπῳ καὶ
ἀγραμμάτῳ τῶν ἱερῶν τοῦ Κυρίου μαθητῶν
ὑπερέχει τοῦ θείου Εὐαγγελίου ή δύναμις, δι' ἐκεί
νων κρατήσασα, δι ὧν ἄλλοι ηττήθησαν.
ΣΕΗ. ΜΑΡΩΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Πρὸς ἱερεῖς, περὶ τῆς τῶν πενήτων οικονομίας.
Εἰ καὶ ἀλόγιστος εἶ καὶ ἀνάγωγος· ἀλλ᾽ οὖν κἂν
ἐκ παρακούσματος ἔχεις, ὅτι πάλαι οἱ τῶν θείων
ἀποστῶων μαθηταί, τὰ οἴκοι πιπράσκοντες, τῇ ἐκ
κλησία ὑπὲρ πτωχῶν προσεκόμιζον. Σὺ δὲ πᾶν τούναντίον ποιῶν, τὸ τῆς ἐκκλησίας καὶ τῶν πτωχῶν
οίχοι συνάγεις ἀσεβῶς. Παῦσαι τοίνυν τῆς ἀσεβείας·
εἰκονόμος γὰρ εἴρηται παρὰ τὸ οἰκεῖα αὐτῶν νέμειν p
τοῖς πένησιν. Οἰκεῖα δὲ αὐτῶν, εἰκότως τὰ ἐκκλησιαστικά
ΣΥ.
ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ.
Κατὰ Ἑλλήνων.
Εξεστί [σοι] συνιδείν, ἄριστε, ἐκ τῶν συμβάντων
*** Luc. x, 25.
te altitudine vincebat, et gigantes Astaroth, et barbarus Goliath, et Saul, qui Israelitas omnes humeris superabat. Verum gihil eos sublimitas juvit,
divina benignitate ac facilitato altius de se senLientes.
De subjectione.
CRATINO.
Quam tu mibi quæstionem obtulisti, eamdem alius
eliam quispiam Domino obtulit: ille nimirum, cum «li -
***?,
xit, Quid faciens, 73 vitam æternam possidebo
Tu autem cum scripsisti: Quanam ratione omnes
monasticæ vitæ numeros explebo? Verum ille, ut
puerili animo præditus, ad legem mittebatur: eg0
vero te, ut perfectionis cupidum, ad ascensionis
fastigium porrecta manu duco. Abnega teipsu),
et tolle crucem tuam, ac mei instar ſuge.
CYRENIO.
Tu quidem sciscitatus es, quemnam illic anima
statum habeat, aut quonam modo, vel loco contineatur. Ego vero respondeo: Ea quæ recte atque
honeste vixit, ad vitæ resurrectionen veniet; que
autem male et flagitiose curriculum vitæ confecerit,
ad sempiternum rogum proficiscetur. Quod quidem
tut metuens, curam omnem adhibe, ut condemnationis ac pœnæ expers inveniaris.
CCLXVIII. PAULO.
De potentia divinæ prædicationis.
Ilac ipsa, quam tu vitium esse existimas, sanclorum Domini discipulorum humilitate ab omni
fastu et ostentatione aliena, litterarumque inscitia,
diviui Evangelii vis ac potentia majorem in modum eminet: ut quæ per ea victoriam adepta sit,
per quæ alii victi sunt.
MARONI PRESBYTERO.
Ad sacerdotes, de pauperum dispensatione.
Quanquam tu vecors es atque contumax, atla -
men vel fando illud audiisti, quod olim divinorum
apostolorum discipuli venditas suas facultates ad
ecclesiam pauperum cansa deferebant. At tu contra
omnino faciens, ecclesiæ ac pauperum bona domi
tuæ impie ac nefarie colligis. Huic igitur impietati
finem impone: (conomus enim hinc dictus est,
quod pauperibus, quæ ipsorum sunt, tribuat. Propria autem ipsorum merito sunt ecclesiastica bona,
CCLXX. AGATHODÆMONI.
Contra gentiles.
Optime vir, ex iis quæ evenerunt, majora tibi
lidem duo codd. non 'Ασταρώθ, sed Αστα
ρώνιος legunt. Possi.
Inscribitur haec epistola in codd. iisdem Kouρηνίῳ, Curenio, non Κυρινίῳ. Vers. 2 post τρόπῳ
Halem inserunt, ἢ τὸ πῶς. Ib.
Pro μαθητών cod. Alt. habet μαθημάτων. ID.
Memorabilis hic est locus, ex quo intelligimus, bona ecclesiastica bona pauperum esse. Sic
res Ecclesiæ esse patrimonia pauperum scripserunt
et Carolus Magnus et Ludovicus Pius impp. in Capitulis, cap. 85, et D. Hieronymus ad Damasum papam scribens, pauperum esse ait, quidquid habent
clerici. Quæ dicta in Decretum quoque a Gratiano
relata laudat (et merito quidem ) Cujacius in Recitationib. ad Decretules ad cap. 2, ext. De praescript.
RITT.
Vers. 5, τὸ τῆς, codd. V. 649 et Α. τὰ τῆς, etc.
Vers. 6 et 7, ἀσεβείας, iidem codd. ἀθεΐας. Possn.
col. 343–344page 83 of 750
PG 78:343τὰ μείζονα. Ο γὰρ Ἑλληνισμός πολλοῖς καὶ χρόνους καὶ πόνοις καὶ πόροις καὶ ὅπλοις καὶ λόγοις κρατιν θεὶς, ἠφανίσθη. Ἡ δὲ ἡμετέρα θρησκεία ιδιώταις καὶ ἀγραμμάτοις καὶ πτωχοῖς καὶ εὐτελέσιν ἐγχει ρισθεῖσα ἐν βραχεῖ καιρῷ, δίκην ἀστραπῆς διῆλθε πανταχοῦ, οὐ τὰς ὄψεις μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς γνώμας φωτίσασα· ὅτι ὁ μὲν ψευδέσι μύθοις συνέκειτο· ἡ δὲ δόγμασιν οὐρανίοις συνήρμοστο ΣΟΛ'. - ΛΑΙΑΝΔΡΟ Περὶ αὐτεξουσίου. Ἡ φύσις ἡ ἀνθρωπεία, θαυμάσιε, οὔτε ἀνεπίσ δεκτός ἐστι κακοῦ, οὔτε φυσικῶς κέκτηται τὰ κακά. ᾿Αλλὰ γνώμη ταῦτα προσιεμένη, τὴν τῶν καλῶν ὑπομένει ἀπόπτωσιν. ΣΟΒ'. — ΤΟ ΑΥΤΩ. Ἐκεῖνο 8 γέγραφας καὶ ὁ πρῶτος πέπονθεν ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ὁ δεύτερος αὐτῷ τὴν προτέραν μορφ φὴν ἀποδέδωκεν, ἐν ἐκείνῃ ἀφράστως γενόμενος, καὶ ταύτην θεοπρεπώς διορθωσάμενος. ΣΥΓ. ΕΥΤΟΝΙΟ. Μεγαλυνῶ τὸν Κύριον, ν καὶ τὰ ἑξῆς. Μεγαλυνῶ τὸν Κύριον ἐν αἰνέσει, καὶ ἀρέσει αὐτῷ ὑπὲρ μόσχον νέον, ο ἔψαλλεν ὁ Δαβίδ, τὴν Ἰουδαίων σημαίνων ἀπόπτωσιν, καὶ τῶν ἐθνῶν τὴν οἰκείωσιν. λαός, καὶ οὐχ ἥδεται αἷμασιν ὁ Θεὸς, ἐγὼ τὴν Ἐπειδὴ γὰρ, φησίν, ὁ τὰς θυσίας πιστευθείς ἠθέτησε ἐν πνεύματι προσάγω λατρείαν, ἤπερ ἐκείνης αὐτῷ φανεῖται ἀξιωτέρα. ΣΟΔ'. ΘΕΩΝΙ Κάλλει καὶ πλούτῳ ἐπαίρῃ, ὡς ἔοικε, καὶ τοὺς ἄλλους περιφρονεῖς, οἷς ταῦτα οὐ πρόσεστιν· ἀγνοῶν, ὅτι χόρτῳ κεκόσμησαι ταχύ μαραινομένῳ. Καὶ ὡς ὕδωρ συνέχεις τὰ χρήματα, ἄλλους ἐξ ἄλλων νοτίζον, καὶ πάλιν πρὸς ἄλλους βλυστάνον. "Η τοίνυν ὡς σκιά καὶ καπνῷ, καὶ ἀνέμοις, τοῖς ἀπίστοις τούτοις πρόσ εχε κτήμασιν, ἢ ἴσθι σκιᾷ καὶ καπνῷ πεποιθὼς καὶ ἀνέμοις. ΣΟΕ'. - ΤΟΙΣ ΠΕΡΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΝ Καλὰ λαμβάνει τροφεία παρὰ 'Ασπιανοῦ τὸ Πη λούσιον· καλοῖς μισθοῖς τὴν θρεψαμένην ἀμείβεται. συνήρμοσται. Λεάνδρῳ. γέγραφα. 10. Καὶ Θεονοΐῳ, τὴν πό λιν μοναστηρίοις. 1, Ασπιανοῦ Αππιανοῦ. εὐ ηκός άλλως, ἐνηκόφ. 18.
perspicere licet. Eibmicismus enim multis et tem- τὰ μείζονα. Ο γὰρ Ἑλληνισμός πολλοῖς καὶ χρόνους
poribus et laboribus, et opibus, et armis, et sermonibus corroboratus ex oculis evanuit. Nostra autein
religio plebeiis et illitteratis, et pauperibus atque
abjectis hominibus demandata, brevi temporis
spatio fulgetræ in modum quoquo gentium pervasit, non oculos duntaxat atque aspectum, sed etiam
mentes illuminans, quoniam videlicet ille ex commentitiis fabulis constabat: hæc autem ex cœlestibus dogmatibus compacta erat.
CCLXXI.· LEANDRO.
De libero arbitrio.
Humana natura, vir eximie, nec ejusmodi 74 est,
quæ vitium admittere nequeat: nec rursum vi naturæ vitia habet. Verum mens ac voluntas hæc
admittens, prolapsionem a virtutibus sustinet.
EIDEM.
Illud quod scribis, primus quoque homo perpessus est, verum secundus priorem formam ipsi reddidit: quippe qui in ea modo sermonem omnem
superanti exstiterit, eamque modo divinitati consentaneo correxerit.
CCLXXIII. — EUTONIO.
Magnificabo Dominum, etc.
Magnificabo Dominum in laude, et placebit ei
super vitulum novum, › canebat David”, Judæorum
ruinam, et gentium adjunctionem significans. Quoniam enim, inquit, populus ille, cujus fidei sacrificia commissa. fuerant, Deum rejecit, nec cruoris
profusione Deus oblectatur, propterea ego spiritualem cultum adhibeo: quem ipse multo pluris,
quam illato, facturus est.
TIEONI.
Pulchritudine atque opibus, ut apparet, gloriaris,
aliosque, quibus hæc desunt, pro nihilo ducis: illud ignorans, te feno quam ocissime marcescente ***
ornatum esse. Atque item pecunias tanquam aquam
contines, quæ alios ex allis humectat, ac rursum
ad alios fluit. Quamobrem aut ad infidas hujusmodi opes, perinde alque ad umbram et fumum, et
ventos, animum adjice: aut illud scito, te umbra,
et fumo, et ventis confidere.
CCLXXV. - PELUSII MAGISTRATIBUS.
Præclara educationis præmia Pelusium ab Aspiano
capit: præclaram ille vicem ac mercedem altrici
» Psal. Lxviii, 31. ***Isa. XL, 8.
καὶ πόνοις καὶ πόροις καὶ ὅπλοις καὶ λόγοις κρατιν
θεὶς, ἠφανίσθη. Ἡ δὲ ἡμετέρα θρησκεία ιδιώταις
καὶ ἀγραμμάτοις καὶ πτωχοῖς καὶ εὐτελέσιν ἐγχειρισθεῖσα ἐν βραχεῖ καιρῷ, δίκην ἀστραπῆς διῆλθε
πανταχοῦ, οὐ τὰς ὄψεις μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς γνώμας
φωτίσασα· ὅτι ὁ μὲν ψευδέσι μύθοις συνέκειτο· ἡ δὲ
δόγμασιν οὐρανίοις συνήρμοστο
ΣΟΛ'. - ΛΑΙΑΝΔΡΟ
Περὶ αὐτεξουσίου.
Ἡ φύσις ἡ ἀνθρωπεία, θαυμάσιε, οὔτε ἀνεπίσ
δεκτός ἐστι κακοῦ, οὔτε φυσικῶς κέκτηται τὰ κακά.
᾿Αλλὰ γνώμη ταῦτα προσιεμένη, τὴν τῶν καλῶν
ὑπομένει ἀπόπτωσιν.
ΣΟΒ'. — ΤΟ ΑΥΤΩ.
Ἐκεῖνο 8 γέγραφας καὶ ὁ πρῶτος πέπονθεν
ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ὁ δεύτερος αὐτῷ τὴν προτέραν μορφ
φὴν ἀποδέδωκεν, ἐν ἐκείνῃ ἀφράστως γενόμενος, καὶ
ταύτην θεοπρεπώς διορθωσάμενος.
ΣΥΓ.
ΕΥΤΟΝΙΟ.
• Μεγαλυνῶ τὸν Κύριον, ν καὶ τὰ ἑξῆς.
• Μεγαλυνῶ τὸν Κύριον ἐν αἰνέσει, καὶ ἀρέσει αὐτῷ
ὑπὲρ μόσχον νέον, ο ἔψαλλεν ὁ Δαβίδ, τὴν Ἰουδαίων
σημαίνων ἀπόπτωσιν, καὶ τῶν ἐθνῶν τὴν οἰκείωσιν.
λαός, καὶ οὐχ ἥδεται αἷμασιν ὁ Θεὸς, ἐγὼ τὴν
Ἐπειδὴ γὰρ, φησίν, ὁ τὰς θυσίας πιστευθείς ἠθέτησε
ἐν πνεύματι προσάγω λατρείαν, ἤπερ ἐκείνης αὐτῷ
φανεῖται ἀξιωτέρα.
ΣΟΔ'.
ΘΕΩΝΙ
Κάλλει καὶ πλούτῳ ἐπαίρῃ, ὡς ἔοικε, καὶ τοὺς
ἄλλους περιφρονεῖς, οἷς ταῦτα οὐ πρόσεστιν· ἀγνοῶν,
ὅτι χόρτῳ κεκόσμησαι ταχύ μαραινομένῳ. Καὶ ὡς
ὕδωρ συνέχεις τὰ χρήματα, ἄλλους ἐξ ἄλλων νοτίζον,
καὶ πάλιν πρὸς ἄλλους βλυστάνον. "Η τοίνυν ὡς σκιά
καὶ καπνῷ, καὶ ἀνέμοις, τοῖς ἀπίστοις τούτοις πρόσ
εχε κτήμασιν, ἢ ἴσθι σκιᾷ καὶ καπνῷ πεποιθὼς καὶ
ἀνέμοις.
ΣΟΕ'. - ΤΟΙΣ ΠΕΡΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΝ
Καλὰ λαμβάνει τροφεία παρὰ 'Ασπιανοῦ τὸ Πηλούσιον· καλοῖς μισθοῖς τὴν θρεψαμένην ἀμείβεται.
Codd. Vat. 649 et Alt. συνήρμοσται. Possin.
Titulus hujus epistolæ in cod. Vat. 649 nomen Leandri scribit sine diphthongo, Λεάνδρῳ. Porro
hæc epistola iterum reponitur hoc ipso in libro
pag. 81, numerata illic 303, sed illic plenius habetur plus dimidio aucta, quare hoc ejus principium
ex hoc loco expungendum esset. Id.
Codd. Vat. 649 et Alt., in prima persona
γέγραφα. 10.
Καὶ omittitur ab Alt. lp.
Hæc epistola in codd. Vat. 649 et Alt. inscribitur Θεονοΐῳ, Theonoio. ID.
In titulo codd. Vat. 639 et Alt. post τὴν πό
λιν addunt, μοναστηρίοις. Vers. 1, pro Ασπιανοῦ
iidem babent, Αππιανοῦ. Mox e regione vocis εὐηκός cod. Ali. ponit in margine hacc verba, άλλως,
ἐνηκόφ. 18.
col. 345–346page 84 of 750
PG 78:345Υποψιθυρισίας γὰρ τῇ εὐηκόῳ ἀκοῇ τοῦ κρατοῦντος συκοφαντίαν, ἔλαβε παρ' αὐτοῦ τῶν ἐνταῦθα κην σιτορίαν, καὶ τοσούτων κακῶν ἐν πείρα τους συμ φυλέτας κατέστησεν, ὅσων καὶ σύνοικος κλέπτης. Εύξασθε τοίνυν θερμώς, μήποτε Πηλουσιώτας δυνη θῆναι 2 βούλονται. Καλοὶ γὰρ εἰσι πτωχεύοντες καὶ συγκύπτοντες, ἢ μικρὰ ἀνανεύοντες, καὶ σκιώδη ισχύοντες. Εχιδνών γεννήματα φαίνονται τὴν κυήσασαν αὐτοὺς γαστέρα ἐσθίοντες. Πρὸς τοὺς μεγάλα τὰ παρόντα νομίζοντας. Απιστος ὧν καὶ ἀβέβαιος, καὶ οὐκ ἔχων τὸν νοῦν πρὸς τὰ μέλλοντα, εἰκότως τοῖς ἐνταῦθα ἀβεβαίοις καὶ ἀπίστοις προστέτηκας, πλούτῳ φημὶ καὶ δόξῃ κενῇ. Η τοίνυν περιφρόνει ταῦτα, ὡς γήϊνα· ἢ για μνάσθητι πρὸς καρτερίαν, ἵν᾿ ἔχοις ὑπομονὴν ὅτε φεύγουσιν. ΣΟΖ'. ΠΑΙΟΝΙΟ Η πλείων πόσις, μᾶλλον ὑπάρχει πτῶσις καὶ τοῖς σχήμασι καὶ τοῖς πράγμασι, καὶ τὸν νοῦν θολοῦσα μᾶλλον καὶ τὸ σῶμα βαρύνουσα. Ἀπόσχου τοίνυν τῆς ἀφειδ[ε]ίας, καὶ χρῆσαι τῇ συμμετρία, ἢ καὶ μήτηρ ἐστὶν ὑγείας, καὶ νήψεως αἰτία. ΣΟΥ. ΠΕΤΡΟ. Ασκησις, ὦ φιλότης, πασῶν τῶν Κυρίου ἐντολῶν μίμησίς ἐστι καὶ δοχεῖον. Αόργητος, ἀπέρπερος, άτυφος, ἀφιλάργυρος, ἀφίλαυτος, ὑποτακτική, δια πονοῦσα παντὶ, ἀλλοτρία σώματος καθόλου, οἰκία τοῦ πνεύματος [μόνου,] γλῶσσαν εὐχάριστον ἔχουσα, προσευχὴν χρησιμεύουσαν, πρὸς λοιδορίαν ἀκίνητος, πειθοί πάντα πράττουσα, [καὶ] τῷ τοῦ ἄγοντος νεύ ματι, ὃν καὶ χρόνος καὶ πόνος, καὶ θεία ψῆφος ἐπὶ τῶν ελάχων τῆς προστασίας εκάθισε, τὰς ἐμβολὰς τῶν πνευμάτων καὶ γινώσκοντα καὶ ἐκκλίνοντα. ΣΟΥ. – ΚΛΕΑΡΧΟ. Τοσούτων ἐστὶ κακῶν ἡ μέθη αἰτία, ὦ οὗτος, ὅτι ὁ ἀκροατὴς τῶν ἐν παραδείσῳ ἀῤῥήτων, ἔξω τῆς τοῦ Θεοῦ βασιλείας ίστησι ταύτην. Μὴ τοίνυν βραχέος περιφρονώμεν τοῦ μεγάλου νοσήματος. ΣΠ'. ΧΡΥΣΑΝΘΟ. Περὶ μνησικακίας καὶ θυμοῦ. ας μνησίκακόν σε πολλοὶ· κωμῳδοῦσιν, ἀμυντηρίῳ πονηρῷ τῷ θυμῷ κεχρημένον, ὅνπερ ὁ πλάσας ΡΑΟΝΙΟ. του Χαιρήμονα. Παιονίῳ, Πενήνῳ, μᾶλλον, Οικία οικεία
EPISTOLARUM LIB. I. - EPIST. CCLXXX.
Υποψιθυρισίας γὰρ τῇ εὐηκόῳ ἀκοῇ τοῦ κρατοῦντος su rependit. Posteaquam enim iu patulas ac niσυκοφαντίαν, ἔλαβε παρ' αὐτοῦ τῶν ἐνταῦθα κηνσιτορίαν, καὶ τοσούτων κακῶν ἐν πείρα τους συμφυλέτας κατέστησεν, ὅσων καὶ σύνοικος κλέπτης.
Εύξασθε τοίνυν θερμώς, μήποτε Πηλουσιώτας δυνηθῆναι 2 βούλονται. Καλοὶ γὰρ εἰσι πτωχεύοντες καὶ
συγκύπτοντες, ἢ μικρὰ ἀνανεύοντες, καὶ σκιώδη
ισχύοντες. Εχιδνών γεννήματα φαίνονται τὴν κυήσασαν αὐτοὺς γαστέρα ἐσθίοντες.
mium credulas imperatoris aures calumniam insusurravit, urbis hujusce quæsturam ab eo accepit:
ac tribules suos tot malis atque calamitatibus affecit, quot etiam fur domesticus. Ardenti ergo animo
vota facite, ut ne unquam Pelusiotæ tantum possint, quantum volunt. Meliores enim sunt cum
mendicitate laborant, et angustia premuntur, quam
cum paululum emergunt, et umbratili potentia præditi sunt. Viperarum enim genimina tunc esse videntur, qui ventrem, quo foti editique sunt, erodunt.
ZOĜ'. — XAIPHMONI
Πρὸς τοὺς μεγάλα τὰ παρόντα νομίζοντας.
Απιστος ὧν καὶ ἀβέβαιος, καὶ οὐκ ἔχων τὸν νοῦν
πρὸς τὰ μέλλοντα, εἰκότως τοῖς ἐνταῦθα ἀβεβαίοις
καὶ ἀπίστοις προστέτηκας, πλούτῳ φημὶ καὶ δόξῃ
κενῇ. Η τοίνυν περιφρόνει ταῦτα, ὡς γήϊνα· ἢ για
μνάσθητι πρὸς καρτερίαν, ἵν᾿ ἔχοις ὑπομονὴν ὅτε
φεύγουσιν.
ΣΟΖ'.
ΠΑΙΟΝΙΟ
Η πλείων πόσις, μᾶλλον ὑπάρχει πτῶσις καὶ τοῖς
σχήμασι καὶ τοῖς πράγμασι, καὶ τὸν νοῦν θολοῦσα
μᾶλλον καὶ τὸ σῶμα βαρύνουσα. Ἀπόσχου τοίνυν τῆς
ἀφειδ[ε]ίας, καὶ χρῆσαι τῇ συμμετρία, ἢ καὶ μήτηρ
ἐστὶν ὑγείας, καὶ νήψεως αἰτία.
ΣΟΥ. ΠΕΤΡΟ.
Ασκησις, ὦ φιλότης, πασῶν τῶν Κυρίου ἐντολῶν
μίμησίς ἐστι καὶ δοχεῖον. Αόργητος, ἀπέρπερος,
άτυφος, ἀφιλάργυρος, ἀφίλαυτος, ὑποτακτική, δια
πονοῦσα παντὶ, ἀλλοτρία σώματος καθόλου, οἰκία
τοῦ πνεύματος [μόνου,] γλῶσσαν εὐχάριστον ἔχουσα,
προσευχὴν χρησιμεύουσαν, πρὸς λοιδορίαν ἀκίνητος,
πειθοί πάντα πράττουσα, [καὶ] τῷ τοῦ ἄγοντος νεύ
ματι, ὃν καὶ χρόνος καὶ πόνος, καὶ θεία ψῆφος ἐπὶ
τῶν ελάχων τῆς προστασίας εκάθισε, τὰς ἐμβολὰς
τῶν πνευμάτων καὶ γινώσκοντα καὶ ἐκκλίνοντα.
ΣΟΥ. – ΚΛΕΑΡΧΟ.
Τοσούτων ἐστὶ κακῶν ἡ μέθη αἰτία, ὦ οὗτος,
ὅτι ὁ ἀκροατὴς τῶν ἐν παραδείσῳ ἀῤῥήτων, ἔξω
τῆς τοῦ Θεοῦ βασιλείας ίστησι ταύτην. Μὴ τοίνυν
βραχέος περιφρονώμεν τοῦ μεγάλου νοσήματος.
ΣΠ'.
ΧΡΥΣΑΝΘΟ.
Περὶ μνησικακίας καὶ θυμοῦ.
ας μνησίκακόν σε πολλοὶ· κωμῳδοῦσιν, ἀμυντη
ρίῳ πονηρῷ τῷ θυμῷ κεχρημένον, ὅνπερ ὁ πλάσας
CHIÆREMONI.
Ad eos qui præsentia magna existimant.
Cum Infidelitatis atque inconstantiæ vitio 75 labores, nec futura in mente habeas, non mirum est
te incertis atque infidis hujusce vitæ rebus. prorsus
addictum esse, hoc est, opibus atque inani gloriæ.
Quamobrem aut ista, ut terrena contemne, aut að
tolerantiam te exerce, ut, cum fugient, patientiam
adhibeas.
ΡΑΟΝΙΟ.
Nimia potio, prolapsio potius est, tam in opibus,
quam in negotiis: ut quæ et mentem magis perturbet, et corpus premat. Quod cum ita sit, ab immoderato usu abstine, ac moderationi stude, quæ
et sanitatis mater est, et prudentiæ ac sobrietatis
causa.
CCLXXVIII. PETRO.
Monastica vita, o amice, omnium Dei mandatorum imitatio est ac receptaculum. Etenim ab ira,
improbitate, fastu, pecuniarum studio, sui ipsius
amore, remota est; obedientiain colit, omnibus inservit, a corpore omnino aliena est, ac spiritus
duntaxat propria; linguam ad gratiarum actionem
proclivem, atque orationem utilem habet; ad maledictum immota est; persuasione et obsequio cuncta facit, atque ad moderatoris nutum et arbitrium,
quem et tempus, et labor, et divinus calculus ad
antistitii gubernacula collocavit, ut qui ventorum
impetus et cognitos habeat, et vitet.
CCLXXIX. CLEARCHO.
Tot vitiorum causa est ebrietas, heus tu, ut
is, qui paradisi arcanorum auditor exstitit,
eam extra Dei regnum collocarit. Ac proinde ne
ingentem morbum, tanquam levem et exiguum,
contemnamus.
CCLXXX.. CHRYSANTHO.
De injuriarum recordatione et ira.
Multi te ut injuriarum memorem traducunt, malis armis, hoc est iracundia, utentem, quam Crea -
Nomen ejus ad quem scribitur hæc epistola
in codd. Vat. 649 et Alt. habet a simplex sine
diphthongo in prima syllaba, Xaphpovi, Charemoni,
του Χαιρήμονα. Possin.
Et hic in titulo aliter scribitur in cod. Alt.
nomen ejus ad quem est epist.; nam ibi habetur
non Παιονίῳ, sed Πενήνῳ, Peano. Quod v. 2 habetur, μᾶλλον, abest a codd. Vat. 649 et All. ID.
Οικία Codd. Vat. 649 et Alt. habent, οικεία
Ip.
col. 347–348page 85 of 750
PG 78:347βοηθὸν τῇ ψυχῇ προσκατέστησε, τὰς ἐλιγωρίας και χαυνότητας νευροῦντα τοῦ σώματος. Εἰ οὖν ἀλη θεύουσι, δῆλος εἶ ἀγνοῶν τὸν σκοπὸν τοῦ Ποιήσαντος. καὶ τῷ σιδήρῳ πρὸς φόνον χρώμενος, καὶ πρὸς ἀπά την τῷ κάλλει, καὶ τῇ γλώσσῃ πρὸς βλασφημίαν, καὶ αἴτιον ποιῶν τῶν κακῶν τὸν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν. Χαλίνου τοίνυν θᾶττον τὸν θυμὸν μή σε κατακρημνών εἰς ὄλεθρον ώσῃ. ΣΠΑ΄. - ΔΙΔΥΜΩ. Εἰ 'Αλλόφυλος έκ Καππαδοκῶν ἀνήχθησαν, καὶ ἀπόγονοι Καππαδοκών 'Αλλόφυλος, ἐξ ᾿Αλλοφύλων δὲ καὶ Γαβαωνίται τυγχάνουσι· Καππαδόκαι δῆλον ὅτι Γαβαωνίται Εχων οὖν τὴν ἐκείνων πονηρίαν ἀνάγραπτον, τί θαυμάζεις Γιγάντιον; ὕπουλον γὰρ καὶ πονηρὸν ὡς ἐπίπαν τὸ γένος εἰρήνῃ μὲν οὐ τερπόμενον; ἔριδι δὲ τρεφόμενον, καὶ μίαν ἔχον πηγὴν τοῦ πικροῦ καὶ γλυκέος. Εν συντυχία χρη στολογοῦν, ἐν ἀπουσίᾳ καταλαλοῦν· ἀπατηλόν, ἀν αιδές, θρασύ, δειλόν, σκωπτικόν, ἀνελεύθερον, δό λιον, μισάνθρωπον, ὑπεροπτικὸν, ἐν ταῖς τῶν φίλων εὐπραγίαις περίλυπον, ἐν δυσπραγίαις ἀκόρεστον τ ἐν προσωπείῳ εὐλαβείας αἰχμαλωτίζον τὰ γυναικάρια, ἐν μανίᾳ χρυσοῦ ὑπερβάλλον τον Βαβυλώνιον. Πρὸς ψεῦδος ὀξὺ, πρὸς τὸ παρορχῆσαι ταχύ· καὶ οἷον ἔχεις τὸν πάμφαυλον καὶ παμμισή Γιγάντιον, τοιούτους ἅπαντας καὶ νόμιζε καὶ γίνωσκε Καππαδόκας. ΣΠΒ΄. – ΣΕΡΗΝΟ. Τι έστιν, ο "Οπου τὸ πτῶμα, ἐκεῖ καὶ οἱ ἀετοὶ συναχθήσονται. Ἐπειδὴ χῶρον ἡμῖν εὐζωΐας τὴν ἐν Ἐδὲμ κατοικίαν ὁ Δημιουργὸς καὶ Δεσπότης παρέσχετο δι᾽ εὐκολίαν δὲ γνώμης καὶ πονηρίαν τοῦ πλάνου ταύτης ἐξώσθημεν, καὶ εἰς γῆν ἐπίμοχθον καὶ θλιβερὰν παροικίαν ἐῤῥίφημεν· τοὺς ἐξ ἡμῶν τά λιν πτεροφυήσαντας, καὶ τὴν χαμαίζηλον ζωὴν καταλείψαντας, καὶ πρὸς τὸ ὕψος τῆς οὐρανίου πολιτείας ἐγγίσαντας, εἰς ἐκεῖνον τὸν χῶρον συν τυγχάνουσι Καππαδόκαι δῆλον ὅτι Γαβαωνῖται, *Υπουλον γὰρ καὶ πονηρὸν ὡς ἐπίπαν τὸ γένος. πονηρούς, Καππαδόκαι φαῦλοι μὲν ἀεὶ, ζώνης δὲ τυχόντες φαυλότεροι· κέρδους δ' εἵνεκα φαυλότατοι. Εν δ' ἄρα δὶς καὶ τρὶς μεγάλης δράξωνται ἀπήνης, δὴ τότε γίνονται φαυλεπιφαυλότατοι. Μὴ κάτονται βασιλεῦ, μὴ τετράκις, ὄφρα μὴ αὐτὸς Κόσμος ολισθήσῃ Καππαδοκιζόμενος. Καππαδόκην ποτ' ἔχιδνα κακὴ δάκεν ἀλλὰ καὶ κάτθανε, γευσαμένη αἵματος ιαβόλου. [αὐτὴ χώρον χωρίων. γήν ΔΙ. τήν.
tor animae opitultricem adhibuit, ut corporis igna- βοηθὸν τῇ ψυχῇ προσκατέστησε, τὰς ἐλιγωρίας και
viam ac mollitiem corroboret. Quamobrem, si vera
loquuntur, constat te Creatoris scopum ignorare:
ut qui et ferro ad cædem, et pulcbritudine ad fraudem, et lingna ad convicium abutaris, et bonorum
datorein malorum auctorem facias. Fac igitur frenum iracundiæ quam ocissime injicias, ne te in
exitium præcipitem agat.
CCLXXXI. DIDYMO.
Si Philisti a Cappadocibus genus traxerunt, ab
¡isque oriundi sunt, atque in Philistæorum numero
Gabaonitae sunt. 76 Cappadoces profecto Gabaonitæ sunt. Cum igitur eorum improbitatem ac nequitias Litterarum sacrarum monimentis proditam
atque consignatam habeas, quid gigantium miraris? p
subdola enim atque improba magna ex parte hæc
natio est. Pace offenditur, contentionibus ac dissidiis alitur, eumdemque dulcis et amari fontem habet. In congressu blande ac benigne loquitur: in
absentia obtrectat. Fallax est, impudens, teineraria, meticulosa, cavillatris, illiberalis, versuta, inhumana, superba, et contumas, in secundis amicorum rebus mœsta, in adversis læta et insatiabilis.
Sub pietatis larva mulierculas in captivitatem redigit: atque insano auri amore Babylonium superat.
Ad mentiendum proclivis est, ad pejerandum celer.
Ac denique qualem habes improbissimum ac prorsus exosum gigantium, tales omnes Cappadoces
esse existima, ac pro certo habe.
CCLXXXII.· SERENO.
Quid sit, «Ubi cadaver, ibi et aquila congregabuntur.
Quoniam beatæ vitæ sedem nobis rerum omnium
architectus ac Dominus habitationem in Eden præbuerat”, ob levitatem autein animi, atque impostoris improbitatem ea exturbali ac dejecti, atque
in ærumnosam terram, et gravem acerbamque peregrinationem projecti sumus: idcirco Christus eos
ex nobis, qui pennas rursum induerint, atque terrena et abjecta hac vita relicta ad cœlestis vitæ
"Genes. 111, 29.
G
χαυνότητας νευροῦντα τοῦ σώματος. Εἰ οὖν ἀλη
θεύουσι, δῆλος εἶ ἀγνοῶν τὸν σκοπὸν τοῦ Ποιήσαντος.
καὶ τῷ σιδήρῳ πρὸς φόνον χρώμενος, καὶ πρὸς ἀπάτην τῷ κάλλει, καὶ τῇ γλώσσῃ πρὸς βλασφημίαν,
καὶ αἴτιον ποιῶν τῶν κακῶν τὸν δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν.
Χαλίνου τοίνυν θᾶττον τὸν θυμὸν μή σε κατακρημνών
εἰς ὄλεθρον ώσῃ.
ΣΠΑ΄. - ΔΙΔΥΜΩ.
Εἰ 'Αλλόφυλος έκ Καππαδοκῶν ἀνήχθησαν, καὶ
ἀπόγονοι Καππαδοκών 'Αλλόφυλος, ἐξ ᾿Αλλοφύλων δὲ
καὶ Γαβαωνίται τυγχάνουσι· Καππαδόκαι δῆλον ὅτι
Γαβαωνίται Εχων οὖν τὴν ἐκείνων πονηρίαν
ἀνάγραπτον, τί θαυμάζεις Γιγάντιον; ὕπουλον γὰρ
καὶ πονηρὸν ὡς ἐπίπαν τὸ γένος εἰρήνῃ μὲν οὐ
τερπόμενον; ἔριδι δὲ τρεφόμενον, καὶ μίαν ἔχον
πηγὴν τοῦ πικροῦ καὶ γλυκέος. Εν συντυχία χρη -
στολογοῦν, ἐν ἀπουσίᾳ καταλαλοῦν· ἀπατηλόν, ἀναιδές, θρασύ, δειλόν, σκωπτικόν, ἀνελεύθερον, δό
λιον, μισάνθρωπον, ὑπεροπτικὸν, ἐν ταῖς τῶν φίλων
εὐπραγίαις περίλυπον, ἐν δυσπραγίαις ἀκόρεστον τ
ἐν προσωπείῳ εὐλαβείας αἰχμαλωτίζον τὰ γυναικά -
ρια, ἐν μανίᾳ χρυσοῦ ὑπερβάλλον τον Βαβυλώνιον.
Πρὸς ψεῦδος ὀξὺ, πρὸς τὸ παρορχῆσαι ταχύ· καὶ
οἷον ἔχεις τὸν πάμφαυλον καὶ παμμισή Γιγάντιον,
τοιούτους ἅπαντας καὶ νόμιζε καὶ γίνωσκε Καππαδόκας.
ΣΠΒ΄. – ΣΕΡΗΝΟ.
Τι έστιν, ο "Οπου τὸ πτῶμα, ἐκεῖ καὶ οἱ ἀετοὶ
συναχθήσονται.
Ἐπειδὴ χῶρον ἡμῖν εὐζωΐας τὴν ἐν Ἐδὲμ
κατοικίαν ὁ Δημιουργὸς καὶ Δεσπότης παρέσχετο
δι᾽ εὐκολίαν δὲ γνώμης καὶ πονηρίαν τοῦ πλάνου
ταύτης ἐξώσθημεν, καὶ εἰς γῆν ἐπίμοχθον καὶ
θλιβερὰν παροικίαν ἐῤῥίφημεν· τοὺς ἐξ ἡμῶν τάλιν πτεροφυήσαντας, καὶ τὴν χαμαίζηλον ζωὴν
καταλείψαντας, καὶ πρὸς τὸ ὕψος τῆς οὐρανίου
πολιτείας ἐγγίσαντας, εἰς ἐκεῖνον τὸν χῶρον συν
Illa verba, τυγχάνουσι Καππαδόκαι δῆλον ὅτι
Γαβαωνῖται, absunt a cod. Vat. 649. PossIN.
*Υπουλον γὰρ καὶ πονηρὸν ὡς ἐπίπαν τὸ
γένος. De Cappadocum pessinia perversissimaque
indole exstant etiam epigrammata quædam Græca
in Anhologia: ut in primis illud Demodoci lib. ut,
tit. 45, πονηρούς, quod hanc epistolam non parum
illustratur si ascripsero:
Καππαδόκαι φαῦλοι μὲν ἀεὶ, ζώνης δὲ τυχόντες
φαυλότεροι· κέρδους δ' εἵνεκα φαυλότατοι.
Εν δ' ἄρα δὶς καὶ τρὶς μεγάλης δράξωνται ἀπήνης,
δὴ τότε γίνονται φαυλεπιφαυλότατοι.
Μὴ κάτονται βασιλεῦ, μὴ τετράκις, ὄφρα μὴ αὐτὸς
Κόσμος ολισθήσῃ Καππαδοκιζόμενος.
Rursus idem poeta:
Καππαδόκην ποτ' ἔχιδνα κακὴ δάκεν ἀλλὰ καὶ
κάτθανε, γευσαμένη αἵματος ιαβόλου. [αὐτὴ
Quod distichon sic Latine vertit Thomas Morus:
Vipera Cappadocem mordens mala, protinus hausto
Tabifico pelra sanguine Cappadocis.
Exstat eliam in rhetores Cappadoces Epigramma
Ammiani sit. 64 ejusdem lib. it. Quod ita sonat si
Latinis numeris exprimam:
Corvum album et citius videas testudinis «las,
Quam bene qui dicat rhetora Cappadocem.
Verum tamen ut Scythia olim Anacharsim philosophum protulit, ita etiam ex terra Cappadocia eximii
aliquot viri exstiterunt, qui vitæ sanctimonia el doctrinæ luce fines orbis terræ illustrarunt, ne omnia
in patria esse sita existimemus. Vide epist. 158 et
352 b. lib. 1. De Gigantio autem epist. 483 et sqq.
cod. lib. RITt.
Pro χώρον col. All. lectionem alteram suggerit in marg., χωρίων. Vers. 4 aute γήν cod. ΔΙ.
addit τήν. PossIN.
col. 349–350page 86 of 750
PG 78:349ἄγειν ὁ ἀγαθὸς Χριστὸς ἐπηγγείλατο. Καὶ τοῦτό & ἐστιν, 8 ἠρώτησας, «Ὅπου τὸ πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται οἱ ἀετοί.. Ὅπου, φησί, τὸ ἥττημα διὰ τὴν ἄκρατον γεῦσιν ἐγένετο, ἐκεῖ καὶ ἡ νίκη διὰ νηστείας καὶ ἐγκρατείας, ἧς ἐγεώργησεν ἡ φύσις, κατώρ Φωται. ΣΠΓ. – ΠΕΤΡΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ. Εἰς τὸ, «Ταύτῃ τῇ νυκτὶ ἔσονται δύο ἀλήθουσαι. Ἐκ τῶν ἀγγελικών ταγμάτων, καὶ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων, αἱ τῶν ἀνθρώπων κρίνονται προθέσεις. Τῶν μὲν γὰρ ὁ πρωτοστάτης, τῶν δὲ ὁ προδότης ἐχωρίσθη. Ταυτὸ δὲ τοῦτο καὶ νῦν εὑρήσεις τελούμενον. Τῶν μὲν συντονίᾳ καὶ ἀγρυπνία προσεχόν των τῶν δὲ ῥᾳθυμίᾳ καὶ ἀμελείᾳ θρυπτομένων ἐκ τούτων, οἱ μὲν παραλαμβάνονται· οἱ δὲ, κατα λείπονται, ὅτι ὁ Κύριος ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ παραγί ΣΠΔ'. ΣΥΝΑΔΙΟ Περὶ ἀναστάσεως. Εἰ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος δυνατὸς ὁ Θεὸς ὑφιστὴν ὅσα βούλεται, πόσῳ μᾶλλον ἐκ τοῦ ὑφεστῶτος ἀνακαι είσαι τὰ ἤδη γενόμενα, καὶ εἰς τὴν ὑποστρέψαντα σώματα; Ότι δὲ ἔσται, καὶ πῶς ἔσται ἀνάστασις, καὶ τὸ μυστήριον τῶν σπειρομένων διδάξει σε, καὶ πάντων τῶν φυτῶν ἡ κίνησις, χειμώνι τελευτώντων, καὶ βαρι ἀναζώντων. ΣΠΕ. ΠΕΤΡΟ. Περὶ τῶν δύο ἀληθουσῶν. Ἐπειδὴ καὶ τὸ συνημμένον τῷ προτέρω μας θεῖν ἐζήτησας νόημα, ο Έσονται, φησί, δύο ἀλήθουσαι ἐν [τῷ] μύλωνι· μία παραλαμβάνεται, και μία ἀφίεται· ο μύλωνα νόησον, τὴν τοῦδε τοῦ βίου περι φορὰν, ἀστάτως ἡμᾶς ἐπιτρέχουσαν, καὶ ὅσον μύλου τάχος, ἀλλοιούσαν τὰ πράγματα. Αληθούσας δὲ δύο, στον βίων διαφορὰς, ἐν ἑνὶ πράγματι ἢ τάγ κατι ἀσκήσει τυχόν, ἢ παρθενίᾳ, ἢ ἐγκρατείᾳ, ή σωφροσύνη, η φιλοξενία, η πίστει] παρὰ πολλῶν μὲν τελουμένῃ, οὐ πάντων δὲ μιᾷ τῇ γνώμῃ. Οἱ μὲν γὰρ διὰ τὴν μέλλουσαν ἀμοιβὴν τὰς ἀρετὰς κατορθούσιν, οἱ δὲ πρὸς ἐπίδειξιν αὐτὰς ἐκτελοῦσι, καὶ τοῖς ἐνταῦθα ἐπαίνοις ἀπέχουσι τὸν μισθὸν, καὶ ἐν τῷ μύλωνι ἀφίενται. Οἱ δὲ ἄλλοι παραλαμβά ΣΙΓ'. - ΕΥΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Περὶ τῶν δέκα παρθένων. Ἡ κατὰ τὰς δέκα παρθένους παραβολή, τῶν τρό τῶν καὶ τῶν βίων δείκνυσι τὸ διάφορον. Πᾶσαι μὲν γὰρ ἐπαρθένευον, οὐ πᾶσαι δὲ ὁμοίως καὶ τῶν λοι τῶν ἀρετῶν ἐπεμέλοντο, ἀλλὰ ταύτῃ μόνῃ ἀρκεῖ ο ο Συνοδίῳ, ἀποστρέψαντα. τῶν προτέρων. ἀμοιβήν, "Αλλως, ζωήν.
EPISTOLARUM LIB. I.
ἄγειν ὁ ἀγαθὸς Χριστὸς ἐπηγγείλατο. Καὶ τοῦτό &
ἐστιν, 8 ἠρώτησας, «Ὅπου τὸ πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται οἱ ἀετοί.. Ὅπου, φησί, τὸ ἥττημα διὰ τὴν
ἄκρατον γεῦσιν ἐγένετο, ἐκεῖ καὶ ἡ νίκη διὰ νηστείας
καὶ ἐγκρατείας, ἧς ἐγεώργησεν ἡ φύσις, κατώρΦωται.
ΣΠΓ. – ΠΕΤΡΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ.
Εἰς τὸ, «Ταύτῃ τῇ νυκτὶ ἔσονται δύο αλήθου
σαι.
Ἐκ τῶν ἀγγελικών ταγμάτων, καὶ τοῦ χοροῦ τῶν
ἀποστόλων, αἱ τῶν ἀνθρώπων κρίνονται προθέσεις.
Τῶν μὲν γὰρ ὁ πρωτοστάτης, τῶν δὲ ὁ προδότης
ἐχωρίσθη. Ταυτὸ δὲ τοῦτο καὶ νῦν εὑρήσεις τελού
μενον. Τῶν μὲν συντονίᾳ καὶ ἀγρυπνία προσεχόντων τῶν δὲ ῥᾳθυμίᾳ καὶ ἀμελείᾳ θρυπτομένων
ἐκ τούτων, οἱ μὲν παραλαμβάνονται· οἱ δὲ, καταλείπονται, ὅτι ὁ Κύριος ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ παραγίVETZL.
ΣΠΔ'. ΣΥΝΑΔΙΟ
Περὶ ἀναστάσεως.
Εἰ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος δυνατὸς ὁ Θεὸς ὑφιστὴν ὅσα
βούλεται, πόσῳ μᾶλλον ἐκ τοῦ ὑφεστῶτος ἀνακαι
είσαι τὰ ἤδη γενόμενα, καὶ εἰς τὴν ὑποστρέψαντα
σώματα; Ότι δὲ ἔσται, καὶ πῶς ἔσται ἀνάστασις,
καὶ τὸ μυστήριον τῶν σπειρομένων διδάξει σε, καὶ
πάντων τῶν φυτῶν ἡ κίνησις, χειμώνι τελευτώντων,
καὶ βαρι ἀναζώντων.
ΣΠΕ. ΠΕΤΡΟ.
Περὶ τῶν δύο ἀληθουσῶν.
Ἐπειδὴ καὶ τὸ συνημμένον τῷ προτέρω μας
θεῖν ἐζήτησας νόημα, ο Έσονται, φησί, δύο ἀλήθουσαι
ἐν [τῷ] μύλωνι· μία παραλαμβάνεται, και μία
ἀφίεται· ο μύλωνα νόησον, τὴν τοῦδε τοῦ βίου περι
φορὰν, ἀστάτως ἡμᾶς ἐπιτρέχουσαν, καὶ ὅσον μύλου
τάχος, ἀλλοιούσαν τὰ πράγματα. Αληθούσας δὲ
δύο, στον βίων διαφορὰς, ἐν ἑνὶ πράγματι ἢ τάγ
κατι
ἀσκήσει τυχόν, ἢ παρθενίᾳ, ἢ ἐγκρατείᾳ, ή
σωφροσύνη, η φιλοξενία, η πίστει] παρὰ πολλῶν
μὲν τελουμένῃ, οὐ πάντων δὲ μιᾷ τῇ γνώμῃ. Οἱ
μὲν γὰρ διὰ τὴν μέλλουσαν ἀμοιβὴν τὰς ἀρετὰς
κατορθούσιν, οἱ δὲ πρὸς ἐπίδειξιν αὐτὰς ἐκτελοῦσι,
καὶ τοῖς ἐνταῦθα ἐπαίνοις ἀπέχουσι τὸν μισθὸν, καὶ
ἐν τῷ μύλωνι ἀφίενται. Οἱ δὲ ἄλλοι παραλαμβάΣΙΓ'. - ΕΥΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Περὶ τῶν δέκα παρθένων.
Ἡ κατὰ τὰς δέκα παρθένους παραβολή, τῶν τρό
τῶν καὶ τῶν βίων δείκνυσι τὸ διάφορον. Πᾶσαι μὲν
γὰρ ἐπαρθένευον, οὐ πᾶσαι δὲ ὁμοίως καὶ τῶν λοι
τῶν ἀρετῶν ἐπεμέλοντο, ἀλλὰ ταύτῃ μόνῃ ἀρκεῖ
EPIST. CCLXXXVI.
fastigium accesserint, ad illum locum collecturum se
pro sua bonitate pollicitus est. Atque illud est quod
quaesivisti, Ubi est cadaver, illic congregabuntur et
aquilas: hoc est, ubi ob intemperantem gustom cla
des exstitit, illic etiam victoria, per inediam et continentiam, quam natura protulit et excoluit, parta est.
CCLXXXIII. PETRO ARCHIMANDRITÆ.
In illud, ο Eadem nocte erunt duæ molentes.s
Er angeloruin classibus, atque apostolorum choro, hominum voluntates et animni instituta perpenduntur. Siquidem ab illis is qui principatum teuebat, ab his proditor sejunctus est. Hoc autem ipsum
nunc quoque perfici reperies. Nam cum alii animi
contentioni ac vigiliis studeant, alii inertia et negligentia langueant, hinc fit ut, cum Dominus in
gloria veniet, illi assumendi sint, isti relinquendi w ".
CCLXXXIV. - SYNADIO.
De resurrectione.
Cum Deus ex nihilo ea, quæ vult, in ortum producere queat, multo magis ea, quæ 77 jam corpora orta sunt, alque in terram redierunt, innovare
poterit. Quod autem futura sit, et quonam pacto
futura sit resurrectio, et eorum, quæ seminantur,
arcanum te docebit, et stirpium omnium motus,
bieme morientium, et vere ad vitam redeuntium.
CCLXXXV. — PETRO.
De duabus molentibus.
Quoniam id quoque, cum quod superioribus coheret, tibi explicari petiisti, ο Erunt duæ in mola,
una assumetur, et altera relinquetur:» hoc loco per
molam ac pistrinum, hujusce vitæ jactationem ac
vertiginem intellige, quæ nos inconstanter voluit,
ac celerrimæ molæ instar res nostras immutat. Per
duas autem molentes, vitarum in una re aut classe
discrimina, puta in religiosa exercitatione, aut virginitate, aut continentia, aut pudicitia, aut hospitalitate, aut fide, a multis quidem culta et præstita,
et non eadem ab omnibus mente ac voluntate. Quidam enim futura mercedis causa virtutum muneribus perfunguntur; quidam autem ostentatione ducli eas perficiunt, ac per hujus vitæ laudes mercedem recipiunt, atque in pistrino relinquuntur.
Alii autein assumuntur.
CCLXXXVI. EUTONIO DIACONO.
De decem virginibus.
Decem virginum parabola" morum ac vitarum
discrimen ostendit. Omnes enim virginitatem colebant: at non item omnes æque reliquis virtutibus studebant, verum ad regni ingressum hanc soos' Matth. xxν, 1 seqq.
Matth. XXIV, 28. **** ibid. 41. ss ibid.
Codd. Vatic. 649 et Alt., Συνοδίῳ, Synodio.
Vers 3. cod. Alt. habet ἀποστρέψαντα. Possin.
Cod. Alt. habet, τῶν προτέρων. Vers. 11. e
regione vocis ἀμοιβήν, cod. Alt. ponit in marg.
"Αλλως, ζωήν. Ιb.
col. 351–352page 87 of 750
PG 78:351Εδειξε δὲ ἡ κρίσις ἡ ἀδέκαστος, ὅτι οὐδὲν παρθενίας ὄφελος, συμπαθείας ἀπούσης. Καὶ πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ Βασιλέως πεποικιλμένη. Πεποικίλθαι χρή, φησί, τοῖς χρυσαυγέσι κροσσοῖς τῶν ἀρετῶν πασῶν. Εἰ γὰρ παρθενεύει τις, καὶ ἐπὶ τούτῳ αὐχει, τοῦ μείζονος κατορθώματος τῆς ταπεινώσεως ἀστοχεί. Οὐ γὰρ ὁ παρθενεύων γέγραπται, ἀλλ' ὁ ταπεινών ἑαυτὸν ὑψωθήσεται. σθαι πρὸς τὴν εἴσοδον τῆς βασιλείας ᾠήθησαν. ΣΠΖ'. ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Περὶ τοῦ πιστευθέντος τὰ δ' τάλαντα. Έχει πάντα ή φύσις ἐν ἑαυτῇ, λαβοῦσα παρά τοῦ Θεοῦ τὰ χαρίσματα, καὶ ἐν πάσαις αὐτῆς ταῖς αἰσθήσεσι βρύουσαν τῶν χρηστῶν τὴν διάκρισιν. ὓς ἂν οὖν πράττῃ καλῶς καὶ διδάσκῃ τοῖς ἔργοις, τὰ πέντε ἐδιπλασίασε τάλαντα, καὶ πέντε ἄρχειν κελεύεται πόλεων, μονῶν Θεοῦ καὶ σκηνῶν, οὐ σκηνῶν μόνον. Ὁ μὲν γὰρ μιᾶς, ὁ δὲ πολλῶν προκριθήσεται, ἀναλόγως τῆς οἰκείας ἕκαστος ἐρ γασίας. ΣΠΗ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰς τὸ «Καὶ στήσει τὰ μὲν πρόβατα ἐκ δεξιών αὐτοῦ, τὰ δὲ ἐρίφια ἐξ ευωνύμων. Τὸ πρᾶον καὶ ἡμερον καὶ περιβολῆς καὶ σκέπης ἐπίκουρον πρόβατον, ἐκ δεξιῶν στήσεσθαι Θεοῦ, ὁ θεῖος λέγει χρησμός· τὸν δὲ τραχὺν καὶ παμφάγον καὶ ἄγριον, ἐξ ευωνύμων βληθήσεσθαι ἔριφον. Τὰς τοιάσδε πολιτείας δηλῶν, κατάλληλον ἑαυταίς κλη ρουμένας κατάστασιν. Θατέραν τοίνυν στυγήσαντες, τῆς ἑτέρας ἀπρὶς ἀντισώμεθα. ΣΠΟΡ. ΕΥΛΟΓΙΑ. Περὶ τῆς τοῦ ποτηρίου παραιτήσεως. Ανθρωπος κατὰ ἀλήθειαν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος γενό μενος, πάντα σὺν ἀληθείᾳ τὰ τῶν ἀνθρώπων ἐπλή. ρωσεν. Οὕτω καὶ ἐν τῷ τοῦ πάθους καιρῷ παραιτεῖται τὸ ποτήριον· δεικνύς ὅτι οὐ χρὴ ὁμόσε τοῖς κινδύνοις χωρεῖν, εἰσελθόντας δὲ δέχεσθαι καρ τερῶς. Μελετώμενον γὰρ τὸν σταυρὸν παρητεῖτο ἀποφανθέντα δὲ, ἐπ᾽ ὤμων ὡς νικηφόρος λαβών τύ τομόλει. Σ. - ΠΕΤΡΟ. Πρὸς ἄρχοντας. Ἡ κραταιότης τῶν ἀρχῶν φιλία ἐστὶ Θεοῦ. Ο τοί νῦν ἄρχων κραταιῶς, φίλος ἐστὶ Θεοῦ. Ἐμοὶ γὰρ ἐτιμήθησαν οἱ φίλοι σου, ὁ Θεὸς, καὶ ἐκραταιώθησαν αἱ ἀρχαὶ αὐτῶν,» γέγραπται. Εἰ οὖν φίλος εἶναι βού επελθόντας.
Εδειξε δὲ ἡ κρίσις ἡ ἀδέκαστος, ὅτι οὐδὲν παρθενίας
ὄφελος, συμπαθείας ἀπούσης. Καὶ πᾶσα ἡ δόξα τῆς
θυγατρὸς τοῦ Βασιλέως πεποικιλμένη. Πεποικίλθαι
χρή, φησί, τοῖς χρυσαυγέσι κροσσοῖς τῶν ἀρετῶν
πασῶν. Εἰ γὰρ παρθενεύει τις, καὶ ἐπὶ τούτῳ αὐχει,
τοῦ μείζονος κατορθώματος τῆς ταπεινώσεως ἀστοχεί.
Οὐ γὰρ ὁ παρθενεύων γέγραπται, ἀλλ' ὁ ταπεινών
ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.
laun satis sibi esse existimabant. Αt vero integrum σθαι πρὸς τὴν εἴσοδον τῆς βασιλείας ᾠήθησαν.
atque incorruptum judicium illud planum fecit, si
commiseratio et humanitas absit, virginitatem nihil
emolumenti afferre. Omnis enim, inquit ille, gloria
filiæ Regis ab intus", circumdata varietate. Aureis, inquit, virtutum omnium fimbriis variegatum
esse oportet. Nam si quis virginitatem præstat,
atque hoc nomine gloriatur, nimirum ille a majore virtute, hoc est ab humilitate, aberrat. Neque
enim scriptum est, qui virginitatem colit, sed, qui
seipsum humiliat, exaltabitur ***,
CCLX XXVII.·HERMINO COMITI.
De eo cui quinque talenta credita sunt.
Natura omnia in se habet, ut quæ beneficia el
dona a Deo acceperit, ac profluentem in omnibus
suis sensibus bonarum rerum delectum. Quisquis "
igitur probis actionibus studet, atque operibus docet, quinque talenta conduplicavit, ac quinque civitatibus præesse jubetur", hoc est Dei mansionibus
ac tabernaculis, non autem tabernaculis duntaxat.
Ille enim uni, hic autem pluribus præficietur: quisque videlicet pro sui laboris atque operæ ratione.
78 CCLXXXVIII. EIDEM.
In illud: Et collocabit oves a dextris suis, hædos
vero a sinistris. ›
Mansuetam ac lenem, atque opem nobis ad amictum et integumentum afferentem, ovem a dextris
Dei collocandam esse divinum oraculum ait: asperuin contra, el voracissimum atque agrestem hædum ad sinistram " abjiciendum. Quibus verbis
eædem vitæ significantur, quæ congruentem utraque sibi statum nanciscuntur. Ac proinde alterum
odio habeamus ac detestemur: altéri mordicus
bareamus.
CCLXXXIX. EULOGIO.
De poculi recusatione.
Dei verbum, ut vere humanitatem induit, ita
vere omnia ea quæ in hominem cadunt, explevit.
Ad hunc modum passionis quoque tempore calicem
deprecatur ": hinc illud ostendens, periculis occurrendum non esse: verum, cum ingressi sumus
ad ea excipienda, fortitudinem ac tolerantiam adhibendam. Etenim ipse crucem, cum adhuc in eum
compararetur, detrectabat. At idem judicis sententia
cruce damnatus, eam tanquam victor, humeris
tollens incedebat.
CCXC. PETRO.
Ad principes.
Imperiorum robur ac Girmitas, Dei amicitia est. Ex
quo sequitur, cum qui robuste imperium gerit, Dei
amicum esse. ‹ Mihi enim, › ait Scriptura, ‹ honorati
sunt amici tui, Deus: nimis confortatus est princiΣΠΖ'.
Περὶ τοῦ πιστευθέντος τὰ δ' τάλαντα.
Έχει πάντα ή φύσις ἐν ἑαυτῇ, λαβοῦσα παρά
τοῦ Θεοῦ τὰ χαρίσματα, καὶ ἐν πάσαις αὐτῆς ταῖς
αἰσθήσεσι βρύουσαν τῶν χρηστῶν τὴν διάκρισιν.
ὓς ἂν οὖν πράττῃ καλῶς καὶ διδάσκῃ τοῖς ἔργοις,
τὰ πέντε ἐδιπλασίασε τάλαντα, καὶ πέντε ἄρχειν
κελεύεται πόλεων, μονῶν Θεοῦ καὶ σκηνῶν, οὐ
σκηνῶν μόνον. Ὁ μὲν γὰρ μιᾶς, ὁ δὲ πολλῶν
προκριθήσεται, ἀναλόγως τῆς οἰκείας ἕκαστος ἐργασίας.
ΣΠΗ.
Εἰς τὸ «Καὶ στήσει τὰ μὲν πρόβατα ἐκ δεξιών
αὐτοῦ, τὰ δὲ ἐρίφια ἐξ ευωνύμων.
Τὸ πρᾶον καὶ ἡμερον καὶ περιβολῆς καὶ σκέπης
ἐπίκουρον πρόβατον, ἐκ δεξιῶν στήσεσθαι Θεοῦ, ὁ
θεῖος λέγει χρησμός· τὸν δὲ τραχὺν καὶ παμφάγον
καὶ ἄγριον, ἐξ ευωνύμων βληθήσεσθαι ἔριφον. Τὰς
τοιάσδε πολιτείας δηλῶν, κατάλληλον ἑαυταίς κληρουμένας κατάστασιν. Θατέραν τοίνυν στυγήσαντες,
τῆς ἑτέρας ἀπρὶς ἀντισώμεθα.
ΣΠΟΡ.
ΕΥΛΟΓΙΑ.
Περὶ τῆς τοῦ ποτηρίου παραιτήσεως.
Ανθρωπος κατὰ ἀλήθειαν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος γενό
μενος, πάντα σὺν ἀληθείᾳ τὰ τῶν ἀνθρώπων ἐπλή.
ρωσεν. Οὕτω καὶ ἐν τῷ τοῦ πάθους καιρῷ παραι
τεῖται τὸ ποτήριον· δεικνύς ὅτι οὐ χρὴ ὁμόσε τοῖς
κινδύνοις χωρεῖν, εἰσελθόντας δὲ δέχεσθαι καρ
τερῶς. Μελετώμενον γὰρ τὸν σταυρὸν παρητεῖτο
ἀποφανθέντα δὲ, ἐπ᾽ ὤμων ὡς νικηφόρος λαβών τύ
τομόλει.
Σ. - ΠΕΤΡΟ.
Πρὸς ἄρχοντας.
Ἡ κραταιότης τῶν ἀρχῶν φιλία ἐστὶ Θεοῦ. Ο τοί
νῦν ἄρχων κραταιῶς, φίλος ἐστὶ Θεοῦ. Ἐμοὶ γὰρ
ἐτιμήθησαν οἱ φίλοι σου, ὁ Θεὸς, καὶ ἐκραταιώθησαν
αἱ ἀρχαὶ αὐτῶν,» γέγραπται. Εἰ οὖν φίλος εἶναι βού
*7* ibid. 33. 18 Matth. xxvi, 39.
» Psal. ILIV, 14. 9** Matth. xxmi, 12.»7 Matth. xxv,
15 seqq.
Codd. Vatic. 649 ct Alt. Addunt xa. Possin.
Codd. Vat. 649 et Alt., επελθόντας. 10.
col. 353–354page 88 of 750
PG 78:353Σε θεοῦ, ἄρχε κραταιῶς· οὔτε δώροις, οὔτε φιλίᾳ, ἀλλ' ἀξίᾳ ἐρέγων τὸ δίκαιον. Σ. Α'. - ΤΙΤΙΑΝΟ. Τί σημαίνει τὸ ἀποκόψαι Πέτρον τοῦ δούλου του ἀρχιερέως τὸ ὡτίον. Ο μετὰ Ἰησοῦ ἀναστρεφόμενος, καὶ ἀκολουθοῦσαν ἔχων τῷ Ἰησοῦ τὴν διάνοιαν, ἀμύνει βλασφημον μένῳ τῷ Διδασκάλω, ώς Πέτρος, [ός] ἐπειδὴ ἀν ἡποῖαν ἐνόσουν Ἰουδαῖοι, οὐδὲ τῷ νόμῳ προσέχοντες ἀκούειν κατὰ πάντα ὅσα Χριστὸς λαλήσει διδάσκοντι, τὸ οἷς τοῦ οἰκέτου ἀπέτεμε, τοῦ τῷ ἱερεῖ διαφέροντος, δοῦλον εἶναι τῆς ἀπειθείας τοῦ νόμου τὸν ἱερέα δηλῶν, καὶ χρήζοντα μαχαίρας εἰς ἀποτομὴν τῆς ἀντιλογίας. Σ.Β'. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τῆς ἀπολύσεως τοῦ Βαραβά. Οὐδὲν θαυμαστὸν, εἰ τῶν αἱμάτων ἡ πόλις καὶ τῶν φονέων οἱ παῖδες ἔλυσαν τὸν οἰκεῖον συντολμητὴν Βαραββῶν τὸν φονέα, καὶ ἀφῆκαν ἀνέγκλητον. Μικρά ῶν τῶν φόνων φροντίζοντες, ὡς ἐν ἔθει φόνων υπάρ χοντες, ποτὲ μὲν τοῖς αἰτίοις τῶν φόνων ἀφέσεις έχα μίζοντο, ποτὲ δὲ τῷ τῆς ζωῆς καὶ ἀφθαρσίας ταμείῳ σαυρὸν καὶ τάφον ἐπήγαγον. ἂν ἀμφοτέρων ὑφ' ἐνὶ χρόνῳ παρέσχον τὴν κόλασιν. ΣΗΓ. ΩΡΙΩΝΙ. Οίνῳ τὸ εὐαγγελικόν κήρυγμα ὁ θεῖος αἰνίγματι χρησμὸς ὁμοιοι, ποτέ μὲν ἐκ τῆς Δεσποτικῆς πηγάζοντι πλευράς, ποτὲ δὲ ὡς γλεύκει στομοῦντι τοὺς μαθητάς· οὗ τῆς εὐφροσύνης ἀστοχήσαντες Ἰου δαῖοι, καὶ τρίψαι τὴν ἀλήθειαν φιλονεικήσαντες ψεύ δει, όξος τῷ τῆς σοφίας προσήνεγκαν διδασκάλῳ, συμπλέξαντες αὐτῷ καὶ πικρίαν. ἂν γὰρ τὸ στόμα ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει, τοιαῦτά ἐστι καὶ τὰ πό ματα, τον φυτουργόν τῆς ζώσης ἀμπέλου, ὄξει ἀμειβομένων, καὶ τὸν γλυκάναντα λόγοις θείοις καὶ νόμοις ως μέλιτι, πικρία χολής δεξιουμένων. ΣΥ Δ'. ΓΕΡΟΝΤΙΟ. ΤΙΤΙΑΝΟ. Εἰ τῶν πολεμίων βούλει κρατεῖν, ἄγε τὴ στρατόπεδον φόβῳ Θεοῦ. Δικαιοσύνη γὰρ φέρει τὴν ἀρι στείαν. 'Η δὲ ἡμῶν ἀδικία, τῶν ἐναντίων ἐστὶ συμ μαχία. Σ.Ε. - ΠΡΟΑΙΡΕΣΙΟ. Ὅρον τῇ φύσει ὁ Πλάστης ενέθηκε, καὶ φόβον ὁ νόμος τοῖς κακοσχολοις ηπείλησεν. Οσοι τοίνυν τοῖς ὅροις εμμένουσι, τὴν φύσιν ἐτίμησαν· ὅσοι δὲ τὸν νόμον παρώσαντο, τον φόβον ἐδέξαντο. ψαι, τρέψαι. νος τοίγυν
EPISTOLARUM LIB. I.
- EPIST. CCXCV.
Σε θεοῦ, ἄρχε κραταιῶς· οὔτε δώροις, οὔτε φιλίᾳ, patus eorum s. Quocirca si Deus amicus esse siuἀλλ' ἀξίᾳ ἐρέγων τὸ δίκαιον.
Σ. Α'. - ΤΙΤΙΑΝΟ.
Τί σημαίνει τὸ ἀποκόψαι Πέτρον τοῦ δούλου του
ἀρχιερέως τὸ ὡτίον.
Ο μετὰ Ἰησοῦ ἀναστρεφόμενος, καὶ ἀκολουθοῦσαν
ἔχων τῷ Ἰησοῦ τὴν διάνοιαν, ἀμύνει βλασφημον
μένῳ τῷ Διδασκάλω, ώς Πέτρος, [ός] ἐπειδὴ ἀν
ἡποῖαν ἐνόσουν Ἰουδαῖοι, οὐδὲ τῷ νόμῳ προσέχοντες
ἀκούειν κατὰ πάντα ὅσα Χριστὸς λαλήσει διδάσκοντι,
τὸ οἷς τοῦ οἰκέτου ἀπέτεμε, τοῦ τῷ ἱερεῖ διαφέροντος, δοῦλον εἶναι τῆς ἀπειθείας τοῦ νόμου τὸν ἱερέα
δηλῶν, καὶ χρήζοντα μαχαίρας εἰς ἀποτομὴν τῆς
ἀντιλογίας.
Σ.Β'. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ τῆς ἀπολύσεως τοῦ Βαραβά.
Οὐδὲν θαυμαστὸν, εἰ τῶν αἱμάτων ἡ πόλις καὶ τῶν
φονέων οἱ παῖδες ἔλυσαν τὸν οἰκεῖον συντολμητὴν
Βαραββῶν τὸν φονέα, καὶ ἀφῆκαν ἀνέγκλητον. Μικρά
ῶν τῶν φόνων φροντίζοντες, ὡς ἐν ἔθει φόνων υπάρχοντες, ποτὲ μὲν τοῖς αἰτίοις τῶν φόνων ἀφέσεις έχα
μίζοντο, ποτὲ δὲ τῷ τῆς ζωῆς καὶ ἀφθαρσίας ταμείῳ
σαυρὸν καὶ τάφον ἐπήγαγον. ἂν ἀμφοτέρων ὑφ'
ἐνὶ χρόνῳ παρέσχον τὴν κόλασιν.
ΣΗΓ. ΩΡΙΩΝΙ.
Οίνῳ τὸ εὐαγγελικόν κήρυγμα ὁ θεῖος αἰνίγματι
χρησμὸς ὁμοιοι, ποτέ μὲν ἐκ τῆς Δεσποτικῆς
πηγάζοντι πλευράς, ποτὲ δὲ ὡς γλεύκει στομοῦντι
τοὺς μαθητάς· οὗ τῆς εὐφροσύνης ἀστοχήσαντες Ἰου
δαῖοι, καὶ τρίψαι τὴν ἀλήθειαν φιλονεικήσαντες ψεύ
δει, όξος τῷ τῆς σοφίας προσήνεγκαν διδασκάλῳ,
συμπλέξαντες αὐτῷ καὶ πικρίαν. ἂν γὰρ τὸ στόμα
ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει, τοιαῦτά ἐστι καὶ τὰ πό
ματα, τον φυτουργόν τῆς ζώσης ἀμπέλου, ὄξει
ἀμειβομένων, καὶ τὸν γλυκάναντα λόγοις θείοις καὶ
νόμοις ως μέλιτι, πικρία χολής δεξιουμένων.
ΣΥ Δ'.
ΓΕΡΟΝΤΙΟ.
des, fac robuste præsis, hoc est, nec muneribus,
nec amicitia: verum dignitati ac merito jus præbens.
ΤΙΤΙΑΝΟ.
Quod significet illud, quod absciderit Petrus servi
pontificis auriculam.
Qui cum Jesu consuetudinem habet, ac mente
Jesu consentanea præditus est, contumclias Magistro illatas ulciscitur, ut Petrus: qui, quoniam
contumaciæ morbo laborabant Judaei (ut qui nec
ad legem animum adjicerent, ipsis, ut quidquid
Christus loqueretur audirent, imperantem), famuli,
qui ad sacerdotem attinebat, aurem amputavit,
hinc videlicet sacerdotem inobedientiæ legis servum
esse ostendens, atque ad reluctationis suæ præcisionem gladio indigere.
Εἰ τῶν πολεμίων βούλει κρατεῖν, ἄγε τὴ στρατόπεδον φόβῳ Θεοῦ. Δικαιοσύνη γὰρ φέρει τὴν ἀρι
στείαν. 'Η δὲ ἡμῶν ἀδικία, τῶν ἐναντίων ἐστὶ συμ
μαχία.
Σ.Ε. - ΠΡΟΑΙΡΕΣΙΟ.
Ὅρον τῇ φύσει ὁ Πλάστης ενέθηκε, καὶ φόβον ὁ
νόμος τοῖς κακοσχολοις ηπείλησεν. Οσοι τοίνυν
τοῖς ὅροις εμμένουσι, τὴν φύσιν ἐτίμησαν· ὅσοι δὲ
τὸν νόμον παρώσαντο, τον φόβον ἐδέξαντο.
» Psal. cxxxvi, 17.
EIDEM.
De absolutione Barabæ.
Nil mirum, quod urbs sanguinum, atque homicidarum filii, facinorum suorum socium et homicidam Barabbam mortis periculo liberarunt, ac velut
insoutem missum 79 fecerunt. Nam cum parum
de cædibus laborarent, ut qui cædibus assuevissent, nunc cædium auctoribus veniam impertiebant: nunc contra vitæ atque immortalitatis proinptuario crucem ac sepulturam inducebant. Quoriun
amborum scelerum pœnam uno atque eodem teinpore pependerunt.
ORIONI.
Divinum oraculum evangelicam prædicationem
vino confert, quondam quidem ex Dominico latere
profluenti, quondam autem musti instar discipulog
acuenti ac roboranti. Cujus lætitiam cum Judæi
consecuti non essent, ac veritatem mendacio fucare
studerent, acetum sapientiæ magistro obtulerunt,
admista ei amaritudine. Quorum enim os maledictione et amaritudine plenum est, ejusmodi quoque
sunt eorum potiones, vivæ vineœ consitorem aceto
remunerantium, eumque, qui divinis sermonibus ac
legibus tanquam melle eos.edulcarat, fetis amaritudine excipientiuın.
GERONTIO.
Si hostes vincere cupis, Dei metu exercitum
ducito. Justitia enim hoc aſſert, ut quis strenue ac
feliciter pugnet. Contra, injustitia nostra, hostium
est auxilium.
CCXCV. PROÆRESIO.
Creator terminum naturæ imposuit: ac metai
lex male feriatis minata est. Quocirca qui præscriptis finibus se continent, naturam honore prosequuntur; qui autem legem propulerunt, metum
acceperunt.
Pro úp' ¿vi cod. Alt. legit, Ev ¿ví. Possin.
Post mai cod. Alt. addit µév. Vers. 5, tplψαι, codd. Vat. 649 et Alt. legunt, τρέψαι. ID.
νος τοίγυν abest a cod. Sfort. Ib.
col. 355–356page 89 of 750
PG 78:355ΣΤ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Η φύσις ἔχει τὴν ἔννομον μίξιν· ἡ πορνεία εφεύ ρεν τὴν ἐπίβουλον λύτταν. Οἱ τοίνυν ἀνόμως τῶν τῆς φύσεως ὅρων καταλυτήσαντες, τῷ φόβῳ τοῦ νόμου σωφρονεῖν ἐπαιδεύθησαν. ΣΥΖ. ΕΥΛΑΜΠΙΑ. Πρὸς φονέα. Τί σοβεῖς τὴν πόλιν αλαζών; Τί τον ἤρεμον βίον κυκᾷς; Τί τὴν ἐπιείκειαν ἐκπολεμεῖς, οὔτε τὸν Θεὸν φοβούμενος, οὔτε τὴν οἰκείαν πράξιν αἰσχυνόμενος; Οτι γὰρ ἀπέκτεινας ἄνθρωπον χρηστόν, πολλαί σε γλῶσσαι κωμῳδοῦσιν· ὅτι δὲ ὡς τινα τῶν φαύλων ἀνῃρηκὼς ἐναβρύνῃ τῷ φόνῳ, πλείονες σε πάλιν τραγῳδοῦσι. Κατανόησον οὖν, ἀσύνοπτε, εἰ ὡς ὁ Μωϋσῆς ἐφόνευσας, εἰ ὡς Φινεὶς ἐζήλωσας, εἰ ὡς Σαμουήλ ήμυνας Θεῷ, εἰ ὡς Ηλίας ἐξεδίκησας, καὶ τότε μέγα φρόνει ἐφ᾽ οἷς ἐτόλμησας. Εἰ δὲ οὔτε να μος σέ τις εχειροτόνησεν, οὔτε πολέμου τάξις ἐξω ώπλισεν, οὔτε θεῖος χρησμὸς ἐπαφῆκε τῷ ὁμοφύλῳ σου αἵματι, καὶ αὐτοῖς τοῖς ἐχθροῖς ἀγάπην σπενδόμενος καλόν σοι νῦν ἀφαιμάξαι τὰς χεῖρας ἐπιδόντι τὸ οἰκεῖον αἷμα πρὸς ἔκχυσιν, ή τηρήσει κατὰ ψυχὴν τὸ παράπτωμα, καὶ τοῖς ἐκεῖθεν δικα στηρίοις προς αἰωνίαν φυλάττεσθαι κόλασιν. ΣΕΗ. ΛΟΥΚΑ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ. Εφώνησε πέρδιξ, συνήγαγεν & οὐκ ἔτεκε, ποιῶν πλοῦτον αὐτοῦ οὐ κατὰ κρίσεως, ὁ τῶν προφη τῶν ἔφη πολυπαθέστατος Ἱερεμίας, τὸν ἄδικον στρατηγὸν διαγράφων, κατὰ τῆς ἀληθείας ἐν τοῖς ἐσχάτοις καιροῖς ὁπλιζόμενον, καὶ πάντας τοὺς ἀκρίτῳ γνώμῃ καὶ οὐκ εἰς ὄνησιν στρατηγοῦντας. Εξ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, τί στίφη καὶ φάλαγγας είν τρεπίζεις, οὐ μοναχῶν, ἀλλὰ μᾶλλον μαχητών; Δίκαιος γὰρ ἂν εἴης συνιδεῖν, ὅτι ὀχλώδης ἀργία εἰς λογισμῶν ἐκπίπτει ἀταξίαν. Η οὖν ἐργάζεσθαι δι δαξον, ἢ τὸν δῆμον ἐλάττωσον, μή σοι πρεσβείας γένηται πόνος, καὶ ὅπλων δεηθῇς, ἡνίκα αὐτοὺς κραιπάλῃ μετὰ τῆς σχολῆς πρὸς νεωτερισμούς έρε θέση. Σ.Θ. – ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΑΡΧΙ Περὶ τοῦ συγχωρεῖν τοῖς ὑπευθύνοις. Ε: Θεοῦ ἐξηρτήμεθα, και συγχώρησιν παρ' αὐτοῦ ἐξαιτούμεθα, συγχωρήσωμεν τοῖς ὑπευθύνοις ὀφλήματα, ἵνα τούτῳ τὸ μηδὲν χρεωστεϊν κατορθώσωμεν. Βῶνος ὁ ναύκληρος σίτον ἔφη τῷ δημοσίῳ λοιπάζει Καὶ αὐτοῖς τοῖς ἐχθροῖς ἀγάπην σπενδόμενος. δικαστηρίοις δικαιωτης ρίοις. κατά μετά, ερεθίσει ερεθίσῃ. πρεσβείας πρεσ σβείαις. Ιρ.
CCXCVI. EIDEM.
Natura legitimum concubitum habet: scortatio
autem insidiosam rabiem excogitavit. Quamobrem
qui inique ac rabido quodam furore naturæ limiLes excesserunt, hos legis terror ad pudicitiæ stu
diam erudivit.
EULAMPIO.
Ad interfectorem.
ΣΤ'.
Η φύσις ἔχει τὴν ἔννομον μίξιν· ἡ πορνεία εφεύ
ρεν τὴν ἐπίβουλον λύτταν. Οἱ τοίνυν ἀνόμως τῶν
τῆς φύσεως ὅρων καταλυτήσαντες, τῷ φόβῳ τοῦ
νόμου σωφρονεῖν ἐπαιδεύθησαν.
ΣΥΖ.
ΕΥΛΑΜΠΙΑ.
Πρὸς φονέα.
Τί σοβεῖς τὴν πόλιν αλαζών; Τί τον ἤρεμον βίον
κυκᾷς; Τί τὴν ἐπιείκειαν ἐκπολεμεῖς, οὔτε τὸν Θεὸν
φοβούμενος, οὔτε τὴν οἰκείαν πράξιν αἰσχυνόμενος;
Οτι γὰρ ἀπέκτεινας ἄνθρωπον χρηστόν, πολλαί σε
γλῶσσαι κωμῳδοῦσιν· ὅτι δὲ ὡς τινα τῶν φαύλων
ἀνῃρηκὼς ἐναβρύνῃ τῷ φόνῳ, πλείονες σε πάλιν
τραγῳδοῦσι. Κατανόησον οὖν, ἀσύνοπτε, εἰ ὡς ὁ
Μωϋσῆς ἐφόνευσας, εἰ ὡς Φινεὶς ἐζήλωσας, εἰ ὡς
Σαμουήλ ήμυνας Θεῷ, εἰ ὡς Ηλίας ἐξεδίκησας, καὶ
τότε μέγα φρόνει ἐφ᾽ οἷς ἐτόλμησας. Εἰ δὲ οὔτε να
μος σέ τις εχειροτόνησεν, οὔτε πολέμου τάξις ἐξω
ώπλισεν, οὔτε θεῖος χρησμὸς ἐπαφῆκε τῷ ὁμοφύλῳ
σου αἵματι, καὶ αὐτοῖς τοῖς ἐχθροῖς ἀγάπην σπεν
δόμενος καλόν σοι νῦν ἀφαιμάξαι τὰς χεῖρας
ἐπιδόντι τὸ οἰκεῖον αἷμα πρὸς ἔκχυσιν, ή τηρήσει
κατὰ ψυχὴν τὸ παράπτωμα, καὶ τοῖς ἐκεῖθεν δικα
στηρίοις προς αἰωνίαν φυλάττεσθαι κόλασιν.
tuum effundendum dedas, quam ut animo scelus
cruciatum serveris.
Quid insolenter per urbem graderis, homo arrogans? Quid quietam ac pacatam vitam turbas?
Quid mansuetudini bellum infers, nec Deum metuens, nec flagitii tui pudore suffusus? Nam quia
probum virum necasti, multæ te lingus proscindunt; quoniam autem, perinde atque improbo quodam viro de medio sublato, hujusmodi cæde gloriaris, plures te rursum tragicis verbis insectantur.
Animadverte igitur, o stolide, num ut Moses cædem perpetraris: aut, ut Phinees, zelo exarseris;
aut, ut Samuel, divinam injuriam ullus sis; aut, ut
Elias, impietatis 30 vindicem te præbueris: ac tum
ob admissum facinus magnifice de te senti. Quod si
nec lex ulla te designavit, nec belli ordo armavit,
nec divinum oraculum te ad tribulis tui profundendum
sanguinem immisit, quod potius cum ipsis inimicis
charitatem sancire præcipit: salius tibi nunc fuerit,
ut imbutas cruore manus tuas expies, et cruorem
retineas, ac futuræ vitæ tribunalibus ad sempiternum
CCXCVIII. - LUCA ARCHIMANDRITE.
Clanavit perdix, congregavit quæ non peperit,
ditescens non cum judicio, inquit prophetarum
omnium calamitosissimus Jeremias, sceleratum
belli ducem describens, adversus veritatem in extrenis temporibus arma induentem, atque omnes item
eos qui temerario animo, ac non ad commodumn
et utilitatem, militaris imperatoris munere funguntur. Cum igitur hæc ita se habeant, ecquid tu, non
monachorum, sed pugnatorum globos ac phalanges
paras? quum enim fuerit, te illud perspicere,
Inconditae turba desidiam atque inertiam in cogitationum perturbationem prolabi. Quamobrem aut
eos operari doce, aut multitudinem hanc minue,
ne alioqui tibi deprecationis labor subeundus sit,
armisque indigeas, cum eos crapula cum olio conjuncta ad rerum novarum studium incitarit.
CCXCIX. ISIDORO PRÆFECTO.
De venia reis danda.
Si ex Deo pendemus, veniamque ab eo exposcimus, iis, qui nobis obnoxii sunt, debita remittamus: ut lac ratione hoc consequamur, ne quidquam debeamus. Nauclerus Bonus ait se reipublica
ΣΕΗ.
ΛΟΥΚΑ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ.
Εφώνησε πέρδιξ, συνήγαγεν & οὐκ ἔτεκε, ποιῶν
πλοῦτον αὐτοῦ οὐ κατὰ κρίσεως, ὁ τῶν προφη
τῶν ἔφη πολυπαθέστατος Ἱερεμίας, τὸν ἄδικον
στρατηγὸν διαγράφων, κατὰ τῆς ἀληθείας ἐν τοῖς
ἐσχάτοις καιροῖς ὁπλιζόμενον, καὶ πάντας τοὺς
ἀκρίτῳ γνώμῃ καὶ οὐκ εἰς ὄνησιν στρατηγοῦντας. Εξ
τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, τί στίφη καὶ φάλαγγας είν
τρεπίζεις, οὐ μοναχῶν, ἀλλὰ μᾶλλον μαχητών;
Δίκαιος γὰρ ἂν εἴης συνιδεῖν, ὅτι ὀχλώδης ἀργία εἰς
λογισμῶν ἐκπίπτει ἀταξίαν. Η οὖν ἐργάζεσθαι διδαξον, ἢ τὸν δῆμον ἐλάττωσον, μή σοι πρεσβείας
γένηται πόνος, καὶ ὅπλων δεηθῇς, ἡνίκα αὐτοὺς
κραιπάλῃ μετὰ τῆς σχολῆς πρὸς νεωτερισμούς έρε
θέση.
Σ.Θ. – ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΑΡΧΙ
Περὶ τοῦ συγχωρεῖν τοῖς ὑπευθύνοις.
Ε: Θεοῦ ἐξηρτήμεθα, και συγχώρησιν παρ' αὐτοῦ
ἐξαιτούμεθα, συγχωρήσωμεν τοῖς ὑπευθύνοις ὀφλή
ματα, ἵνα τούτῳ τὸ μηδὲν χρεωστεϊν κατορθώσωμεν.
Βῶνος ὁ ναύκληρος σίτον ἔφη τῷ δημοσίῳ λοιπάζει
Καὶ αὐτοῖς τοῖς ἐχθροῖς ἀγάπην σπενδόμενος. Hæc interpres non recte omisit in Lat. vers.
quæ talis esse potest: quod (scilicet oraculum divinum) polius cum ipsis etiam inimicis charitatem
sancire præcepit. Ritt.
Pro δικαστηρίοις cod. All legit, δικαιωτης
ρίοις. Possim.
Pro κατά cod. Alt. habet μετά, uti et vers.
ult. ερεθίσει pro ερεθίσῃ. Αt vers. antepenult. pro
πρεσβείας auto codd. Vat. 649 et Alt. legunt πρεσ
σβείαις. Ιρ.
col. 357–358page 90 of 750
PG 78:357ιίαι, ὃν ἄνεμοι καὶ καταιγίδες καὶ λαίλαπες κατά θάλασσαν ἐμερίσαντο "Η τοίνυν τῷ σάλῳ τῆς θαλάσσης ἐπιτιμήσατε, δικαιοσύνῃ κυβερνώντες τὰ πράγματα· ἢ ἄχρις ἂν ἁμαρτάνωμεν, τοῖς περιπτώ μασι συγγινώσκετε. Τ. - ΣΩΖΟΜΕΝΟ, ΔΟΜΕΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΕΠΑΡΧΟΥ. Βῶνος οὗτος ὁ διδούς σοι τὰ γράμματα, θαλασσίων ἐπειράθη πόνων, ἀνέμων μὲν ὑψηλῶν, κυμάτων δὲ σκληρῶν, καὶ σῖτον ἀφῃρέθη δημόσιον. Ἐπειδὴ τοί νυν ἐστὶ τὴν μὲν γνώμην οὐ ναύκληρος, τὴν δὲ θρη σκείαν ὀρθόδοξος, τὴν δὲ γλῶσσαν οὐχ οἷος ναυτικὸς καὶ πάντα σοι ἀρεστός, λῦσον αὐτὸν τῆς ἀθυμίας, ἵνα σε Χριστός στεφάνοις ἀφθαρσίας ἐν τῇ μεγάλῃ ἡμέρᾳ τελειώσῃ. ΤΑ. ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ. Εἰς τὸ, «'Η ῥάβδος σου, καὶ ἡ βακτηρία σου.» Η ράβδος σου καὶ ἡ βακτηρία σου, αυταί με παρο σκάλεσαν,» τοῦτο, οἶμαι, ἐστίν· Ἐπειδὴ ῥαθυμήσας πρὸς ἁμαρτίαν ὠλίσθησα, ῥάβδῳ μέν] με πρὸς νῆψιν ἐπαίδευσας. Ἐπειδὴ δὲ μαστιζόμενος εἰς ὀλιγοψυχίαν ἐτρεπόμην, βακτηρία δυναμούσῃ με έπε εστήριξας ΚΟΝΤΙΝΟ ΜΟΝΑΧΟ Όρος ἔστω σοι φιλοσοφίας, ἡ τῶν ἀθλητῶν μεθ' ὧν ἐτάγης γυμνασία. δὲ νῦν ἐν ἐκείνοις ὁρᾷς, καὶ ζήλου, καὶ πλήρου, ὡς πολλῆς γέμοντα σοφίας, καὶ πολλοὺς πλέξαντα τοῖς ἐκπαλαίουσι στεφάνους. Τ'. — ΛΑΙΑΝΔΡΟ Περὶ αὐτεξουσίου. Η φύσις ἡ ἀνθρωπεία, θαυμάσιε, οὔτε ἀνεπίδεκτος ἐστι κακῶν, οὔτε φυσικῶς κέκτηται τὰ κακά, ἀλλὰ γνώμῃ καὶ ῥᾳθυμίᾳ τὴν ἀπόπτωσιν ὑπομένει τῶν χρηστῶν. Ὅπερ καὶ ὁ πρῶτος πέπονθεν άνθρω τος, καὶ τῶν ὅρων τῆς σωτηρίας ἐξέπεσεν, ἣν αὐτῷ πάλιν ὁ δεύτερος ἐξ αὐτοῦ ἀποδέδωκεν ἄνθρωπος, ὁ τὴν ἀληθῆ φύσιν ἡμῶν ἐν ἑαυτῷ ἐπιδεξάμενος. Θεός γὰρ ἂν ἀληθῶς, γέγονεν ἄνθρωπος ἀληθῶς· ἐκ δύο Εμερίσαντο. Κιττ. Βῶνος Βόνος. Τὴν δὲ γλώσσαν οὐχ οἷος ναυτικός. 1, Βῶνος, Βόνος. 2, πόνων, πνοῶν. τε λειώσει τενιώσῃ, ταινιώσῃ. επεστήριξας υπεστήριξας. 10. Κυντιανῷ μου., Κοντίνῳ, ἃ δὲ νῦν δ' οὖν. τοῖς ἐκ παλαίουσι 649 τοῖς παλαίουσι, τοῖς ἐκπαλαίσασι. ΙΒ. Λαιάνδρῳ. Λεάνδρῳ. ἐξ αὐτοῦ ἐξ οὐρανοῦ. Ι.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CCCIII.
ιίαι, ὃν ἄνεμοι καὶ καταιγίδες καὶ λαίλαπες κατά de frumento reliquari, quod venti ac turbines et
θάλασσαν ἐμερίσαντο "Η τοίνυν τῷ σάλῳ τῆς
θαλάσσης ἐπιτιμήσατε, δικαιοσύνῃ κυβερνώντες τὰ
πράγματα· ἢ ἄχρις ἂν ἁμαρτάνωμεν, τοῖς περιπτώμασι συγγινώσκετε.
Τ. - ΣΩΖΟΜΕΝΟ, ΔΟΜΕΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΕΠΑΡΧΟΥ.
Βῶνος οὗτος ὁ διδούς σοι τὰ γράμματα, θαλασσίων
ἐπειράθη πόνων, ἀνέμων μὲν ὑψηλῶν, κυμάτων δὲ
σκληρῶν, καὶ σῖτον ἀφῃρέθη δημόσιον. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐστὶ τὴν μὲν γνώμην οὐ ναύκληρος, τὴν δὲ θρησκείαν ὀρθόδοξος, τὴν δὲ γλῶσσαν οὐχ οἷος ναυτι
κός καὶ πάντα σοι ἀρεστός, λῦσον αὐτὸν τῆς
ἀθυμίας, ἵνα σε Χριστός στεφάνοις ἀφθαρσίας ἐν τῇ
μεγάλῃ ἡμέρᾳ τελειώσῃ.
ΤΑ.
ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ.
Εἰς τὸ, «'Η ῥάβδος σου, καὶ ἡ βακτηρία σου.»
• Η ράβδος σου καὶ ἡ βακτηρία σου, αυταί με παρο
σκάλεσαν,» τοῦτο, οἶμαι, ἐστίν· Ἐπειδὴ ῥαθυμήσας
πρὸς ἁμαρτίαν ὠλίσθησα, ῥάβδῳ μέν] με πρὸς
νῆψιν ἐπαίδευσας. Ἐπειδὴ δὲ μαστιζόμενος εἰς ὀλι
γοψυχίαν ἐτρεπόμην, βακτηρία δυναμούσῃ με έπε
εστήριξας
TB'.
ΚΟΝΤΙΝΟ ΜΟΝΑΧΟ
Όρος ἔστω σοι φιλοσοφίας, ἡ τῶν ἀθλητῶν μεθ'
ὧν ἐτάγης γυμνασία. δὲ νῦν ἐν ἐκείνοις ὁρᾷς,
καὶ ζήλου, καὶ πλήρου, ὡς πολλῆς γέμοντα σοφίας,
καὶ πολλοὺς πλέξαντα τοῖς ἐκπαλαίουσι στεφάνους.
Τ'. — ΛΑΙΑΝΔΡΟ
Περὶ αὐτεξουσίου.
Η φύσις ἡ ἀνθρωπεία, θαυμάσιε, οὔτε ἀνεπίδε
κτός ἐστι κακῶν, οὔτε φυσικῶς κέκτηται τὰ κακά,
ἀλλὰ γνώμῃ καὶ ῥᾳθυμίᾳ τὴν ἀπόπτωσιν ὑπομένει
τῶν χρηστῶν. Ὅπερ καὶ ὁ πρῶτος πέπονθεν άνθρω
τος, καὶ τῶν ὅρων τῆς σωτηρίας ἐξέπεσεν, ἣν αὐτῷ
πάλιν ὁ δεύτερος ἐξ αὐτοῦ ἀποδέδωκεν ἄνθρωπος, ὁ
τὴν ἀληθῆ φύσιν ἡμῶν ἐν ἑαυτῷ ἐπιδεξάμενος. Θεός
γὰρ ἂν ἀληθῶς, γέγονεν ἄνθρωπος ἀληθῶς· ἐκ δύο
• Psal. xxii, 4.
procella in mari sibi vindicarunt. Quare aut naris jactationi ac tempestati succensere, res æqua
ratione gubernantes, aut, quoadusque peccemus,
adversis rerum eventibus ignoscite.
SOZOMENO, PRÆFECTI DOMESTICO.
Bonus hic, qui litteras nostras Nibi reddit, marinorum laborum, atque ingentium ventorum graviumque fuctuum periculum fecit, publicique framenti detrimento mullatus est. Quoniam igitur
animi instituto ac sententia nauclerus non est, religione autem orthodoxus est, lingua vero minime
nautica præditus, ac denique omnibus in rebus
tibi gratus et acceptus, angore animi ac mœstitia
eum libera, ut et Christus in magno illo die immortalitatis corona te coronet ac perficiat.
81 CCCI. THEOGNOSTO.
In illud: ‹ Virga tua et baculus tuus. ›
‹ Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata
sunt '.» Hoc est, ut quidem opinione assequor:
Quoniam ob negligentiam atque incuriam in peccatum lapsus sum, virga quidem me ad animi attentionem ac vigilantiam erudisti. Quoniam autem
rursum flagris affectus in animi imbecillitatem vergebam, corroborante baculo me fulciisti.
CCCII. — QUINTINO MONACHO.
Philosophiæ regula tibi sit, athletarum, in quorum numerum te aggregasti, exercitatio. Quæ autem nunc in illis ceruis, ea etiam imitare ac præsta,
ut quæ ingenti sapientia referta sint, multasque iis,
qui hujusmodi certamine funguntur, coronas neclant.
CCCIII.· LEANDRO.
De libero arbitrio.
Humana natura, vir eximie, nec ejusmodi est,
quæ mala omnino non admittat: nec rursum vi naturæ mala habet: verum per animi negligentiam
ac socordiam, prolapsionem a bonis sustinet. Quod
ctiam primo homini accidit, perindeque salutis -
nibus dejectus est: quam tamen rursum secundus
homo, ex eo ortus, qui veram naturam nostram in
seipso suscepit, ipsi reddidit; nam cum vere Deus
Εμερίσαντο. Billius, sibi vindicarunt. Matim, disperserint. Κιττ.
Vers. 4 pro Βῶνος Cod. Alt. legit Βόνος. Ρossit.
Τὴν δὲ γλώσσαν οὐχ οἷος ναυτικός. Id
est, lingua vero minime nautica præditus. Notum
est proverbium, Nautica licentia. RITT.
· Vers. 1, Βῶνος, cod. Alt. Βόνος. V. 2, πόνων,
cod. Alt. melius legit, πνοῶν. Vers. ult. pro τελειώσει idein cod. Alt. legit τενιώσῃ, omnino mendose, sød steruit viant ad veram lectionem quæ est,
opinor, ταινιώσῃ. Possia.
Pro επεστήριξας codd. Vat. 649 et All. legunt, υπεστήριξας. 10.
Titulus hujus epistolae duplicem habet lectionem in cod. Alt., quarum altera marginalis hæc est
ad latus expressa, Κυντιανῷ μου., altera suum locumn obtinens Κοντίνῳ, Contino. Vers. 2 pro ἃ δὲ νῦν
idem cod. habet & δ' οὖν. Vers. pen. pro τοῖς ἐκπαλαίουσι cod. Vat. 649 legit τοῖς παλαίουσι, cod.
vero Alt., τοῖς ἐκπαλαίσασι. ΙΒ.
Hujus epistolæ partem priorem superius positam ex eo loco tollendam monuimus. Hic enim
integra epistola exhibetur inscribenda non Λαιάνδρῳ.
sed Λεάνδρῳ. Ηujus in vers. 6 pro ἐξ αὐτοῦ codd.
Vat. 649 et Alt. legunt, ἐξ οὐρανοῦ. Ι.
col. 359–360page 91 of 750
PG 78:359φύσεων, εἷς Υἱὸς ὢν Θεοῦ, οὐ τραπεὶς ὅπερ ἦν, ἐν τῷ γενέσθαι ὅ ἐσμεν. ΤΔ. ΧΑΙΡΗΜΟΝΙ Καὶ γράφοντα πολλάκις αἰσχύνομαι, καὶ πράτ τοντα οὐ καλῶς ἀποστρέφομαι· καὶ ἀπορῶ τί σοι αποκριθῶ, οὐχ ὡς λειπόμενος σαφηνείας, ἀλλὰ φειδόμενος τῆς ἀκοῆς σου, ὡς ἀναξίας. Οὐ γὰρ κυσὶ διδόναι τὰ ἅγια επετράπημεν. Εἰ δὲ ἀπολυττήσειας, καὶ λέξω τὰ αἰτηθέντα, καὶ δείξω τὸ ἀπιστούμενον ἀναμφίβολον. Οὐδὲ γὰρ λημῶν ὀφθαλμὸς τῷ τοῦ ἡλίου δι σκῳ ἐνατενίσαι δύναται, καὶ ἀτενίζων ματαίως ἠσχόληται· οὐδὲ ῥυπῶσα διάνοια, θηρεύσαί τι των ἁγίων εἰς ὄφελος δύναται. ΤΕ. Πώς νοητέον τὸ, Εκολλήθη τῷ ἐδάφει ἡ ψυχή μου. Ἐκολλήθη τῷ ἐδάφει ἡ ψυχή μου,» λέγων ό Ψαλμ ῳδὸς, πρῶτον μὲν τὴν πρὸς τὸ σῶμα αὐτῆς κοινωνίαν δηλοῖ, ἐκ τοῦ ἐδάφους οὔσης τοῦ χοός· ἔπειτα καὶ τὴν ἑκούσιον ταπείνωσιν ἑαυτοῦ, ἦν ἐφ᾽ οἷς ἥμαρτεν, ἐπεδείξατο· ζῆσαι δι' αὐτῆς κατὰ τὸν λό γον τοῦ Θεοῦ προσδοκήσας τὸν ταπεινοῦντα ἑαυτὸν ἀνυψοῦντος. ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ. Περὶ δούλου. Οτε τρόπος εὐθύτητα οἰκέτῃ μαρτυρεῖ οὐκ ἔστι δούλου μέμψις ἐν αὐτῷ. Αλλ' εἰ καὶ τύχη βιαία ἐπηγάγετο, ἀλλὰ γνώμη γενναία ἠλευθέρωσεν. Ινα δὲ μηδὲ δόξῃς σοφισμούς ταῦτα τυγχάνειν, ἔχεις Παῦλον τὸν ἀκροατὴν τῶν ἀρρήτων, τον μέλλοντα με σθὸν ὑπὲρ τῆς ἐνταῦθα εὐνοίας τοῖς οἰκέταις ἐπαγγελλόμενον, καὶ μηδὲν μεταξὺ οἱκετῶν καὶ δεσποτῶν διακρίνοντα, ὅτε ἡ γνώμη ἐστὶν ἀκατάγνωστος, ΤΖ'. — ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Πρὸς ἱερεῖς εὐδοκίμους. Ὁ ἀναγαγὼν ἐκ νεκρῶν τὸν Ποιμένα τῶν προ βάτων τὸν μέγαν, καὶ σὲ τὸν ἐκείνου μιμητὴν τῶν αὐτοῦ προβάτων ὑπάρχοντα ποιμένα, καὶ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τούτων τιθέντα, ἐξ αὐτῶν [τῶν] τοῦ ᾅδου ἀνα ήγαγε πυλῶν, ἵνα μακραῖς ανακυκλήσεσιν ἐνιαυ Κιττ. Οικέτῃ μαρτυρεῖ. οὐκ ἔτη. Θεοδοσίῳ, Θεοδώρῳ οὐκ ἔστι οὐκ ἔτι. μακραίς μικραῖς. ποιμαίνεις ποιμανεῖς.
esset, homo vere effectus est, ex duabus naturis φύσεων, εἷς Υἱὸς ὢν Θεοῦ, οὐ τραπεὶς ὅπερ ἦν, ἐν
unus Dei Filius exsistens, baudquaquam ab en,
quod erat, immutatus, cum id, quod sumus, factus
est.
CHÆREMONI.
τῷ γενέσθαι ὅ ἐσμεν.
ΤΔ.
ΧΑΙΡΗΜΟΝΙ
Καὶ γράφοντα πολλάκις αἰσχύνομαι, καὶ πράττοντα οὐ καλῶς ἀποστρέφομαι· καὶ ἀπορῶ τί σοι
αποκριθῶ, οὐχ ὡς λειπόμενος σαφηνείας, ἀλλὰ φειδό
μενος τῆς ἀκοῆς σου, ὡς ἀναξίας. Οὐ γὰρ κυσὶ διδόναι
τὰ ἅγια επετράπημεν. Εἰ δὲ ἀπολυττήσειας, καὶ λέξω
τὰ αἰτηθέντα, καὶ δείξω τὸ ἀπιστούμενον ἀναμφί
βολον. Οὐδὲ γὰρ λημῶν ὀφθαλμὸς τῷ τοῦ ἡλίου δι
σκῳ ἐνατενίσαι δύναται, καὶ ἀτενίζων ματαίως
ἠσχόληται· οὐδὲ ῥυπῶσα διάνοια, θηρεύσαί τι των
ἁγίων εἰς ὄφελος δύναται.
Et ob crebras tuas litteras pudore suffundor: et
rursus ob parum honestas et laudabiles actiones te
aversor. Atque quidnam tibi respondeam, ancipitis
animi sum. Non quod, id quod quæris, explanare
nequeam: verum quod auribus tuis, ut indignis,
parcam. Neque enim canibus sancta dare nobis licet. Si autem insanire desinas, et quæ a me quæ -
siisti exponain, et ostendam quonam pacto id,
cui
tu fidem abrogas, extra dubitationem sit. Nam nec
lippiens oculus in solis orbem aciem defigere potest, et si eam deßigat, frustra id agit; nec sordida mens sanctarum rerum quidquam utiliter perscrutari potest.
CCCV.· EUTONIO.
ΤΕ.
EYTONIQ.
Quomodo sit intelligendum: «Adhæsit pavimento Πώς νοητέον τὸ, «Εκολλήθη τῷ ἐδάφει ἡ ψυχή
anima mea. ›
Cum ait Psalmista, ‹ Adhæsit pavimento anima
nea *,» primum quidem ipsius cum corpore communionem ac societatem significat, ut quæ ex pulveris pavimento sit. Deinde etiam voluntariam suam
bumilitatem, quam, ob admissum facinus, præ se
tulit: ut qui per eam, juxta sermonem Dei, eum,
qui se humiliat, exaltantis, vitam adepturum se
speraret.
THEODOSIO SCHOLASTICO.
De servo.
Cum mores integritatem, non anni testantur,
servi reprehensio in ejusmodi homnine non est. Ve- c
rum etsi violenta fortuna eum in servitutem redegit, at generosa voluntas ənimique sententia in libertatein asseruit. Ac ne tu hæc pro cavillis et captionibus ducas, arcanorum auditorem Paulum habes, futuram mercedem, pro præsiita hic dominis
benevolentia, servis pollicentem, neque inter servos et heros, cum animi sententia reprehensionis
expers est, discrimen ullum constituentem.
CCCVII.· LEONTIO EPISCOPO.
Ad probos sacerdoles.
Qui magnum illum ovium Pastorem
a morte ad
vitam reduxit, idem te quoque illius imitatorem,
ac pecudum suarum pastorem animamque pro ipsis
exponentem, ab ipsis tartari portis revocavit, ut „
longis annorum curriculis servatus, et gregi sis
• Psal. cxviii, 25. • Hebr. III, 20.
μου.
་
• Ἐκολλήθη τῷ ἐδάφει ἡ ψυχή μου,» λέγων ό Ψαλμ
ῳδὸς, πρῶτον μὲν τὴν πρὸς τὸ σῶμα αὐτῆς κοινω
νίαν δηλοῖ, ἐκ τοῦ ἐδάφους οὔσης τοῦ χοός· ἔπειτα
καὶ τὴν ἑκούσιον ταπείνωσιν ἑαυτοῦ, ἦν ἐφ᾽ οἷς
ἥμαρτεν, ἐπεδείξατο· ζῆσαι δι' αὐτῆς κατὰ τὸν λό
γον τοῦ Θεοῦ προσδοκήσας τὸν ταπεινοῦντα ἑαυτὸν
ἀνυψοῦντος.
TG'.
ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ.
Περὶ δούλου.
Οτε τρόπος εὐθύτητα οἰκέτῃ μαρτυρεῖ οὐκ
ἔστι δούλου μέμψις ἐν αὐτῷ. Αλλ' εἰ καὶ τύχη βιαία
ἐπηγάγετο, ἀλλὰ γνώμη γενναία ἠλευθέρωσεν. Ινα
δὲ μηδὲ δόξῃς σοφισμούς ταῦτα τυγχάνειν, ἔχεις
Παῦλον τὸν ἀκροατὴν τῶν ἀρρήτων, τον μέλλοντα με
σθὸν ὑπὲρ τῆς ἐνταῦθα εὐνοίας τοῖς οἰκέταις ἐπαγ
γελλόμενον, καὶ μηδὲν μεταξὺ οἱκετῶν καὶ δεσποτῶν
διακρίνοντα, ὅτε ἡ γνώμη ἐστὶν ἀκατάγνωστος,
ΤΖ'. — ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Πρὸς ἱερεῖς εὐδοκίμους.
Ὁ ἀναγαγὼν ἐκ νεκρῶν τὸν Ποιμένα τῶν προβάτων τὸν μέγαν, καὶ σὲ τὸν ἐκείνου μιμητὴν τῶν
αὐτοῦ προβάτων ὑπάρχοντα ποιμένα, καὶ τὴν ψυχὴν
ὑπὲρ τούτων τιθέντα, ἐξ αὐτῶν [τῶν] τοῦ ᾅδου ἀνα
ήγαγε πυλῶν, ἵνα μακραῖς ανακυκλήσεσιν ἐνιαυVARIÆ LECTIONES ET NOTÆ.
Argumentum hujus epistole istis phaleucis
comprehendere possis:
Mens impuri hominis, cor et scelestun
Caelestis sapientiæ hand capax est.
Sic nec solem oculus quit intueri,
Qui lippi vitio gravi laborat. Κιττ.
Οικέτῃ μαρτυρεῖ. Billius cum verit, non
anni testantur, legisse videtur, οὐκ ἔτη. Sic polius
redde: Cum more integritatis testimonium famulo
perhibent. RITT.
Non Θεοδοσίῳ, sed Θεοδώρῳ inscribitur hac
epistola in cod. Alt. Vers. 1 pro οὐκ ἔστι codd.
Vat. 649 et Alt. legunt οὐκ ἔτι. Possin.
Pro μακραίς codd. Vat. 649 et Alt. legunt
μικραῖς. Vers. ult. ποιμαίνεις cod. All mutat in
ποιμανεῖς. Lb.
col. 361–362page 92 of 750
PG 78:361τῶν φυλαττόμενος, καὶ τῷ ποιμνίῳ ὑπάρχῃς ἀσφά λεια, καὶ τῷ ἀρχιποιμένι ἀρέσκεια, καὶ ἡμῖν τῆς ἐλ πίδος στερέωμα, καὶ τῷ κόσμῳ φωστήρ, καὶ τοῖς θηρίοις τῆς δυσσεβείας Δαβίδ, πατάσσων καὶ λέοντα καὶ ἄρκτον τῇ ῥάβδῳ τοῦ σταυροῦ, δι' ἧς καὶ μεθ' ἧς εὐδοκίμως ποιμαίνεις. ΤΗ. - ΑΒΡΑΑΜΙΟ. Περὶ τοῦ νήφειν. Χαῖρε παρ' ἡμῶν, ᾿Αβραάμιε, καὶ νῆφε γρηγορῶν εἰς τὸν πόλεμον. Πόλεμον γὰρ καὶ νόμιζε καὶ πίστευε τὸ στάδιον τῆς ἀσκήσεως χαλεπωτέροις τῶν αἰσθητῶν ξιφῶν τοῖς νοητοῖς κυκλούμενον βέλεσιν. καὶ πεπυρωμένα καλεῖ, ὁ τὴν πεῖραν αὐτῶν ἀκρι δῶς ἐπιστάμενος. ΤΗ. ΚΑΣΣΙΑΝΟ ΜΟΝΑΧΟ. Ακούω σε πεφευγέναι τὸν βίον τὸν φθαρτόν πρὸς τὸ στάδιον δραμόντα τῶν μοναχῶν, καὶ γλῶσσαν ἔχειν προπετῆ, καὶ φθέγγεσθαι εἰκῆ. Ὅπερ οὐδὲν Ετερόν ἐστιν, ή τεῖχος ὀχυρὸν οἰκοδομεῖν ἀπρόσιτον ἐχθροῖς, καὶ πύλην καταλείπειν πρὸς εἴσοδον αὐτοῖς. Εἰ δὲ καὶ τὸ τεῖχος ἀκίνδυνον τηρῆσαι βούλει, καὶ τοῖς ἐναντίοις κραταιός φανῆναι, γλώσσης κράτει παντὶ σθένει, ἀφ᾽ ἧς καὶ ὀξέα καὶ μεγάλα συμβαίνουσι πτώματα. ΚΥΡΙΛΛΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ. Προσπάθεια μὲν οὐκ ὀξυδορκεῖ, ἀντιπάθεια δὲ ὅλως οὐχ ὁρᾷ. Εἰ τοίνυν ἑκατέρας λήμης βούλει καθαρεῦσαι, μὴ βιαίας αποφάσεις ἐκβίβαζε, ἀλλὰ κρίσει δικαίᾳ τὰς αἰτίας ἐπίτρεψον. Ἐπειδὴ καὶ Θεός, ὁ πάντα εἰδὼς πρὸ γενέσεως, καταβῆναι καὶ τὴν κραυγὴν ἰδεῖν Σοδόμων φιλανθρώπως ηὐδόκησεν, ἡμᾶς ἀκριβοῦς ἐρεύνης διδάσκων ὑπόθεσιν. Πολλοί γάρ σε κωμῳδοῦσι τῶν συνειλεγμένων εἰς Εφεσον, ὡς οἰκείαν ἀμυνόμενον ἔχθραν, ἀλλ᾽ οὐ τὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ὀρθοδόξως ζητοῦντα. Αδελφιδοῦς ἐστι, φασί, Θεοφίλου, μιμούμενος ἐκείνου την γνώμην. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνος μανίαν σαφή κατεσκέδασε τοῦ θεοφόρου καὶ θεοφιλούς Ιωάννου, οὕτως ἐπιθυμεῖ καυχήσασθαι καὶ οὗτος, εἰ καὶ πολὺ τῶν κρινομένων ἐστὶ τὸ διάφορον. ΤΙΑ. ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΒΑΣΙΛΕΙ. Περὶ τοῦ ποιήσασθαι ἀσφάλειαν τῆς συνόδου. Εἰ μὲν αὐτὸς λαμβάνῃ καιροῦ παρεῖναι τοῖς κρι νομένοις ἐν Ἐφέσῳ, προσέσται τούτοις εὖ οἶδα τὸ ἄμεμπτον. Εἰ δὲ ὀχλώδει ἀντιπαθείᾳ τὰς ψήφους τῆς ἀσκήσεως τῆς κλή σεως. αἰσθητῶν τῶν κυκλούμενος στάδιον Προσπάθεια μέν.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CCCXI.
bis spei firmamentum, et mundo luminare, et impiis
feris David, percutiens leonem et ursum crucis baculo: per quem, et cujus ope atque auxilio, præclare et cum laude pastoris munus obis.
τῶν φυλαττόμενος, καὶ τῷ ποιμνίῳ ὑπάρχῃς ἀσφά- prasidium, et pastorum principi obsequium, et noλεια, καὶ τῷ ἀρχιποιμένι ἀρέσκεια, καὶ ἡμῖν τῆς ἐλπίδος στερέωμα, καὶ τῷ κόσμῳ φωστήρ, καὶ τοῖς
θηρίοις τῆς δυσσεβείας Δαβίδ, πατάσσων καὶ λέοντα
καὶ ἄρκτον τῇ ῥάβδῳ τοῦ σταυροῦ, δι' ἧς καὶ μεθ'
ἧς εὐδοκίμως ποιμαίνεις.
ΤΗ. - ΑΒΡΑΑΜΙΟ.
Περὶ τοῦ νήφειν.
Χαῖρε παρ' ἡμῶν, ᾿Αβραάμιε, καὶ νῆφε γρηγο
ρῶν εἰς τὸν πόλεμον. Πόλεμον γὰρ καὶ νόμιζε καὶ
πίστευε τὸ στάδιον τῆς ἀσκήσεως χαλεπωτέροις
τῶν αἰσθητῶν ξιφῶν τοῖς νοητοῖς κυκλούμενον βέλεσιν.
καὶ πεπυρωμένα καλεῖ, ὁ τὴν πεῖραν αὐτῶν ἀκριδῶς ἐπιστάμενος.
ΤΗ. ΚΑΣΣΙΑΝΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Ακούω σε πεφευγέναι τὸν βίον τὸν φθαρτόν πρὸς
τὸ στάδιον δραμόντα τῶν μοναχῶν, καὶ γλῶσσαν
ἔχειν προπετῆ, καὶ φθέγγεσθαι εἰκῆ. Ὅπερ οὐδὲν
Ετερόν ἐστιν, ή τεῖχος ὀχυρὸν οἰκοδομεῖν ἀπρόσιτον
ἐχθροῖς, καὶ πύλην καταλείπειν πρὸς εἴσοδον αὐτοῖς.
Εἰ δὲ καὶ τὸ τεῖχος ἀκίνδυνον τηρῆσαι βούλει, καὶ
τοῖς ἐναντίοις κραταιός φανῆναι, γλώσσης κράτει
παντὶ σθένει, ἀφ᾽ ἧς καὶ ὀξέα καὶ μεγάλα συμβαίνουσι πτώματα.
TI'.
ΚΥΡΙΛΛΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ.
Προσπάθεια μὲν οὐκ ὀξυδορκεῖ, ἀντιπάθεια
δὲ ὅλως οὐχ ὁρᾷ. Εἰ τοίνυν ἑκατέρας λήμης βούλει
καθαρεῦσαι, μὴ βιαίας αποφάσεις ἐκβίβαζε, ἀλλὰ
κρίσει δικαίᾳ τὰς αἰτίας ἐπίτρεψον. Ἐπειδὴ καὶ
Θεός, ὁ πάντα εἰδὼς πρὸ γενέσεως, καταβῆναι καὶ
τὴν κραυγὴν ἰδεῖν Σοδόμων φιλανθρώπως ηὐδόκησεν,
ἡμᾶς ἀκριβοῦς ἐρεύνης διδάσκων ὑπόθεσιν. Πολλοί
γάρ σε κωμῳδοῦσι τῶν συνειλεγμένων εἰς Εφεσον,
ὡς οἰκείαν ἀμυνόμενον ἔχθραν, ἀλλ᾽ οὐ τὰ Ἰησοῦ
Χριστοῦ ὀρθοδόξως ζητοῦντα. Αδελφιδοῦς ἐστι,
φασί, Θεοφίλου, μιμούμενος ἐκείνου την γνώμην.
Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνος μανίαν σαφή κατεσκέδασε τοῦ
θεοφόρου καὶ θεοφιλούς Ιωάννου, οὕτως ἐπιθυμεῖ
καυχήσασθαι καὶ οὗτος, εἰ καὶ πολὺ τῶν κρινομένων
ἐστὶ τὸ διάφορον.
ABRAHAMIO.
De sobrietate.
Salve a nobis, Abrahamie, animoque attento
esto, ad bellum excubans. Bellum enim et existima el crede esse, monasticæ vilæe studium, gravioribus ac periculosioribus, quam sint ii gladii,
qui in sensum cadunt, spiritualibus telis undique
cinctum: quæ etiam ignita is vocat, qui eorum experimentum probe cognitum et exploratum habebat.
CCCIX. CASSIANO MONACHO.
Te caducam et corruptioni obnoxiam vitam fugisse, atque ad monasticum studium contendisse
audio, atque interim tamen procacem ac petulantem linguam habere, ac temere loqui. Quod quidem
nihil aliud est, quam murum firmum atque hostibus inaccessum exstruere, ipsisque portam ad ingressum relinquere. Quod si et murum ab omni
periculo liberum servare cupis, atque hostibus te
firmum ac robustum ostendere, linguam, quam
maxime poteris, in potestate tene: à qua et celeres
et ingentes ruinæ contingunt.
CCCX. CYRILLO ALEXANDRINO.
Præposterus favor haud acute cernit: 83 odium
autem nihil omnino cernit. Quapropter si ab utraque lema purus atque immunis esse studes, noli
violentas sententias ferre: verum illata crimina
justo et integro judicio committe. Quandoquidem
Deus etiam, qui omnia scit antequam oriantur,
pro sua humanitate descendere, ac Sodomorum
clamorem perspicere voluit: hinc videlicet 108
ad res accurate perscrutandas ac perpendendas
erudiens. Multi enim ex iis, qui Ephesi coacti sunt,
te traducunt, ut tuas inimicitias persequentem et
ulciscentem, ac non ea, quæ Jesu Christi sunt, orthodoxe quærentem. Theophili, Inquiunt, ex sorora
nepos est, illiusque mentem ac sententiam imitatur. Ut enim ille perspicuum adversum divinitus
allatum ac Deo charum virum Joannem, furorem effudit: sic etiam iste gloriari ac se jactare expetit:
etiamsi alioqui latum sit inter eos, qui accusantur, discrimen.
ΤΙΑ. ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΒΑΣΙΛΕΙ.
Περὶ τοῦ ποιήσασθαι ἀσφάλειαν τῆς συνόδου.
Εἰ μὲν αὐτὸς λαμβάνῃ καιροῦ παρεῖναι τοῖς κρι
νομένοις ἐν Ἐφέσῳ, προσέσται τούτοις εὖ οἶδα τὸ
ἄμεμπτον. Εἰ δὲ ὀχλώδει ἀντιπαθείᾳ τὰς ψήφους
CCCXI. THEODOSIO IMPERATORI.
De securitate synodo præstanda.
Si tu tantum temporis tibi sumis, ut iis quæ Ephesi
decernenda sunt, intersis, non dubito quin ea ita
se habitura sint, ut a nemine reprehendi queant.
Pro τῆς ἀσκήσεως cod. All legit, τῆς κλή
σεως. Non ausim dicere meliorem hanc lectionem;
videtur tamen baud omnino improbabilis. Vers.
cudeus aute αἰσθητῶν coll. Vat. 649 tollit articulum
τῶν rectissime. Idem Vat. col. vers. 4 κυκλούμενος
legis pro xuxàoúµevov· refert enim melius ad ípsum
PATROL. GR. LXXVIII.
Abraamium quod minus aple vulgatus ad στάδιον
retulit.
Προσπάθεια μέν. Initialem liujus epistolae
sententiam laudat Nicephorus Callistus lib. XIV, cap.
53. Luc pertinent que praeclare disserit C. Julius
Cæsar apud Sallustium in Catilina. Rītt.
col. 363–364page 93 of 750
PG 78:363Παρέξεις δὲ τούτοις θεραπείαν, εἰ παύσειας τῶν δογματισμῶν τοὺς τοὺς διακόνους, πρὸς μέγα χάσμα διεστῶτας, βασιλεῖ ὑπηρετεῖσθαι καὶ Θεῷ διαφιλονεικεῖσθαι μή πως τῷ κράτει σάλον ἐπενέγκωσι, τῇ πέτρα τῆς Ἐκκλησίας προσρηγνύντες τὰ τῆς κακοπιστίας αὐτῶν μηχανήματα. Αὕτη γὰρ ἐπήρεισται, καὶ οὔτε ὑπὸ πυλῶν ᾅδου κυριεύεται, ὡς ὁ δράσας αὐτὴν Θεὸς ἐπηγγείλατο. εκδώσειας, τίς ἐξαιρήσεται την σύνοδον σκωμμάτων; ΤΙΒ'. ΕΥΛΟΓΙΟ. Εἰς τὸ, «Συκήν εἶχε τις ἐν τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ. Ἡ εὐαγγελική συκή, ἡ ἀνθρωπότης ἐστὶν, ὁ υἱ κοδεσπότης, ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὁ ἀμπελουργός, δ Υἱός τοῦ Θεοῦ, φιλοπονῆσαι καὶ ἐκκαθάραι ἡμῶν τὸν ἀμπελῶνα ἐνδημήσας, ἐκκοπῆναι κελευσθέντα παρά τοῦ οἰκοδεσπότου ὡς ἄκαρπον. "Αφες δ' αὐτήν, φησί, καὶ τοῦτο τὸ ἔτος. Εἰ διὰ νόμου καὶ προφητῶν οὐκ βελτιώθησαν, καὶ μετανοίας καρποὺς οὐκ ἀπέδωκαν, καὶ τοῖς ἐμοῖς ἀρδεσθῶσι δόγμασι καὶ παθήμασι· κἂν μὲν ποιήσωσι καρπὸν εὐπειθείας· εἰ δὲ μή γε, εἰς τὸ μέλλον εκκόψεις αὐτὴν εἰς τὸν ἄλλον αἰῶνα τὸν ἀπέραντον, τῆς τῶν δικαίων σου μερίδος ἐκτέμνων αὐτούς. ΤΙΓ. ΖΩΣΙΜΟ. Μὴ ὕβριζε τὴν θείαν λειτουργίαν. Μὴ ἀτίμαζε τὴν τῶν καρπῶν εὐλογίαν. Μὴ τῷ κόρῳ τὴν πόσιν πλεονέκτει. Μὴ τῇ ἀμετρίᾳ τὴν συμμετρίαν κακο ποίει. Μὴ τὰς φρένας πρέπινε πίνων. Αλλά μεμνημένος ὡς αἷμα Χριστοῦ τὴν τούτου ἀπαρχὴν τὸ θεῖον ἐργάζεται Πνεῦμα, οὕτως αὐτῷ κέχρησο, ὡς ἀσθε νὴς καὶ χρήζων αὐτοῦ εἰς βοήθειαν, ἀλλὰ μὴ ὡς δυσμενής, ὅπλῳ τῷ οίνῳ κατὰ πάντων κεχρημένος, καθ' ἑαυτοῦ δὲ μᾶλλον, ὑπὸ τούτου σηπόμενος. ΤΙΔ'. — ΠΕΛΑΓΙΟ ΜΟΝΑΧΟ. Πρὸς μοναχοὺς τόπον ἐκ τόπου ἀμείβοντας. Τῷ Ἐφραὶμ ἐξήνθησαν πολιαί, ἀλλ' οὐκ ἔγνω, νεάζων τοῖς πάθεσι. Καὶ σὲ πολὺς ὄχλος ἐτῶν περι έστη, ἀλλ᾽ [ἔτι] ἀκαμπὲς ἔχεις τὸ φρόνημα, ἄλλην μονὴν ἐξ ἄλλης ἀμείβων, καὶ πασῶν ἐρευνῶν τὰς τραπέζας. Εἰ οὖν κνίσσης μέλει σοι, καὶ ἔψων καρυκείας, τοὺς ἐν τέλει μᾶλλον κολάκευε, καὶ τὰς πόλεις τοῖς καπνοδόχοις ἐρεύνα. Ερημῖτα: γὰρ ἄνθρωποί σε δεξιοῦσθαι προσφιλῶς οὐκ ἀρκοῦσι. ΤΙΕ'. — ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Εἰ μὲν ἀβουλήτως προήχθης πρὸς τὴν τῆς Ἐκκλη διαφιλονεικεῖσθαι, φι λονεικεῖσθαι πως μοι μή πως καί. μή που καὶ τῷ κράτει, Εδράσας δράσας. Θεός ὡς ὁ ἑδράσας αὐτὴν ἐπηγγείλατο. Ριο ἀρδεσθῶσι ἀρδευθῶσι, εἰ ἐκτεμών ἐκτέμνων. 10.
Παρέξεις δὲ τούτοις θεραπείαν, εἰ παύσειας τῶν δο
γματισμῶν τοὺς τοὺς διακόνους, πρὸς μέγα χάσμα
διεστῶτας, βασιλεῖ ὑπηρετεῖσθαι καὶ Θεῷ διαφιλονεικεῖσθαι μή πως τῷ κράτει σάλον ἐπενέγκωσι,
τῇ πέτρα τῆς Ἐκκλησίας προσρηγνύντες τὰ τῆς
κακοπιστίας αὐτῶν μηχανήματα. Αὕτη γὰρ ἐπήρει
σται, καὶ οὔτε ὑπὸ πυλῶν ᾅδου κυριεύεται, ὡς ὁ
δράσας αὐτὴν Θεὸς ἐπηγγείλατο.
Sin autem turbulentis oullis calculus permiseris, εκδώσειας, τίς ἐξαιρήσεται την σύνοδον σκωμμάτων;
quisnam a cavillis ac dicteriis concilium vindicabit? lule autem malo remedium attuleris, si ministros tuos a dogmatum præscriptione removeas
(ut qui magno hiatu ab eo distincti ac dirempti
sunt, ut simul et imperatori, et Deo inservire studeant), ne alioqui imperio quoque motuni ac jactationem afferant, perfidiæ suæ machinas ad Ecclesiæ
petram efringentes. Nam ea firmo loco defixa est,
camque causam habet, ut ipsi ne inferi quidem
constabilivit, pollicitus est.
CCCXII. EULOGIO.
In illud: ‹ Ficum habebat quidam in vinea sua. ›
Evangelica ficulnea, humana natura est, paterfamilias, Deus ac Pater, agricola, Dei Filius qui g
eam ob causam ad nos se contulit, ut vineam nostram, a patrefamilias, ut infrugiferain et sterilem,
exscindi jussam, excoleret et repurgaret. Sine autem eam, inquit, etiam hoc anno. Si per legen et
prophetas nihilo meliores facti sunt, nec peniteniæ fructus ediderunt, mea quoque doctrina meisque cruciatibus irrigentur. Ac si quidem obedientiæ fructum extulerint, bene res habebit. Sin minus, in futurum succides eam, eos videlicet in alio
evo, quod finem nunquam habiturum est, a justo
rum tuorum parte amputans.
CCCXIII. ZOSIMO.
Divino sacrificio contumeliæ notam ne inure:
Frutuum benedictionem ne asperare. 84 lugurgitatione potionem ne frauda. Immoderatione mediocritatem ne læde. Mentem ac rationem bibendo ne
absorbe. Verum illud in mente habens, quod divimus Spiritus ex hujus primitiis Christi sanguinem
efficit, sic illud adhibe, ut imbecillis, eoque ad adjumentum opus habens: non autem ut inimicus,
vini armis adversus omnes utens, imo vero adversus teipsum, utpote ab eo corruptus ac putrefactus.
CCCXIV. PELAGIO MONACHO.
portæ dominentur, quemadmodum is, qui eam
ΤΙΒ'.
ΕΥΛΟΓΙΟ.
Εἰς τὸ, «Συκήν εἶχε τις ἐν τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ.
Ἡ εὐαγγελική συκή, ἡ ἀνθρωπότης ἐστὶν, ὁ υἱ
κοδεσπότης, ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὁ ἀμπελουργός, δ
Υἱός τοῦ Θεοῦ, φιλοπονῆσαι καὶ ἐκκαθάραι ἡμῶν τὸν
ἀμπελῶνα ἐνδημήσας, ἐκκοπῆναι κελευσθέντα παρά
τοῦ οἰκοδεσπότου ὡς ἄκαρπον. "Αφες δ' αὐτήν, φησί,
καὶ τοῦτο τὸ ἔτος. Εἰ διὰ νόμου καὶ προφητῶν οὐκ
βελτιώθησαν, καὶ μετανοίας καρποὺς οὐκ ἀπέδωκαν, καὶ τοῖς ἐμοῖς ἀρδεσθῶσι δόγμασι καὶ
παθήμασι· κἂν μὲν ποιήσωσι καρπὸν εὐπειθείας· εἰ
δὲ μή γε, εἰς τὸ μέλλον εκκόψεις αὐτὴν εἰς τὸν ἄλλον
αἰῶνα τὸν ἀπέραντον, τῆς τῶν δικαίων σου μερίδος
ἐκτέμνων αὐτούς.
ΤΙΓ. ΖΩΣΙΜΟ.
Μὴ ὕβριζε τὴν θείαν λειτουργίαν. Μὴ ἀτίμαζε
τὴν τῶν καρπῶν εὐλογίαν. Μὴ τῷ κόρῳ τὴν πόσιν
πλεονέκτει. Μὴ τῇ ἀμετρίᾳ τὴν συμμετρίαν κακοποίει. Μὴ τὰς φρένας πρέπινε πίνων. Αλλά μεμνημένος ὡς αἷμα Χριστοῦ τὴν τούτου ἀπαρχὴν τὸ θεῖον
ἐργάζεται Πνεῦμα, οὕτως αὐτῷ κέχρησο, ὡς ἀσθε
νὴς καὶ χρήζων αὐτοῦ εἰς βοήθειαν, ἀλλὰ μὴ ὡς
δυσμενής, ὅπλῳ τῷ οίνῳ κατὰ πάντων κεχρημένος,
καθ' ἑαυτοῦ δὲ μᾶλλον, ὑπὸ τούτου σηπόμενος.
ΤΙΔ'. — ΠΕΛΑΓΙΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Πρὸς μοναχοὺς τόπον ἐκ τόπου ἀμείβοντας.
Τῷ Ἐφραὶμ ἐξήνθησαν πολιαί, ἀλλ' οὐκ ἔγνω,
νεάζων τοῖς πάθεσι. Καὶ σὲ πολὺς ὄχλος ἐτῶν περι
έστη, ἀλλ᾽ [ἔτι] ἀκαμπὲς ἔχεις τὸ φρόνημα, ἄλλην
μονὴν ἐξ ἄλλης ἀμείβων, καὶ πασῶν ἐρευνῶν τὰς
Ad monachos loca subinde mutantes.
Cani effusi sunt in Ephraim, et ipse ignoravit,
vitiosis nimirum affectionibus juvenescens. Eodem
modo tibi quoque ingens annorum turba canitiem
invexit: et tamen rigidum atque inflexum animum
babes, ex alio monasterio ad aliud subinde migrans, τραπέζας. Εἰ οὖν κνίσσης μέλει σοι, καὶ ἔψων καρυ
atque omnium mensas perscrutans et explorans.
Quamobrem si tibi carnium nidor, atque obsoniorum condimentum curæ est, iis, qui magistratus
gerunt, potius blandire, atque urbium caminos vestiga.
habent, ut te, quemadmodum tibi gratum est, excipere queant.
CCCXV. LEONTIO EPISCOPO.
Si, invito animo, ac suffragiis et populi contenκείας, τοὺς ἐν τέλει μᾶλλον κολάκευε, καὶ τὰς πόλεις
τοῖς καπνοδόχοις ἐρεύνα. Ερημῖτα: γὰρ ἄνθρωποί
σε δεξιοῦσθαι προσφιλῶς οὐκ ἀρκοῦσι.
Neque enim homines eremitæ facultates cas
ΤΙΕ'. — ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Εἰ μὲν ἀβουλήτως προήχθης πρὸς τὴν τῆς Ἐκκλη
Non διαφιλονεικεῖσθαι, sed simpliciter φι
λονεικεῖσθαι legit cod. Sfort. Idemque cum Vat.
πως μοι μή πως addit καί. Cod. autem Alt Loui
lunc locum ita exhibet, μή που καὶ τῷ κράτει,
elc. Vers. penult. longe commodius duo codd.
Vatic. 639 et Ali. Εδράσας habent pro δράσας. Col.
etiam ali. omittit Θεός et totum locuni sic expri
mit, ὡς ὁ ἑδράσας αὐτὴν ἐπηγγείλατο. Possin.
Ριο ἀρδεσθῶσι codd. Vat. 649 et Ali. habent
ἀρδευθῶσι, εἰ vers. ult. ἐκτεμών pro ἐκτέμνων. 10.
col. 365–366page 94 of 750
PG 78:365σίας προστασίαν, καὶ ψήφων καὶ δήμων καὶ χειρῶν σε βιασαμένων, έξεις ἐπίκουρον τὸν Θεόν, πάντα προ προσώπου κατευοδοῦντά σοι, ὅσα πρὸς τὴν ἄνω συντείνει κατάστασιν. Εἰ δὲ χρήμασιν, ὡς θρυλλή, τὸν ἄπρατον μετήλθες θησαυρὸν, καὶ κτήσασθαι ρωσύνην ὡς ὁ Σίμων ἐπόθησας, οὐκ ἔστι σοι μερὶς οὐδὲ κλῆρος ἐν τούτῳ. Τὰ γὰρ ἐξῆς φειδοῖ παραλεί ψομαι, ἐν τοῦτο ὁρῶν, ὅτι Καϊάφας ἱερωσύνην ὠνή σατο, ότε κατὰ Χριστοῦ ταύτην εξώπλισε. Πᾶς οὖν ὅστις ἱερωσύνην ἐκποίηται, Καϊάφας Χριστοκτόνος εὑρίσκεται. "Α γὰρ ἔργοις πιστευθῆναι οὐ δύναται, ταῦτα δόμασιν ἀσεβέσι πορίζεται. Τις. - ΚΑΛΛΙΜΑΧΟ ΚΟΜΗΤΙ. Ὥσπερ διὰ τῆς τεκνογονίας σωθήσεται ἡ τῶν το νέων ξυνωρίς, εἰ τῆς τῶν τέκνων ἐπιμελοῖτο ζωῆς οὕτω καὶ ἐναντίων πειραθήσεται, εἰ ἀμελοίη τῆς ἐκείνων φυλακῆς. Γελοίον γὰρ ἂν εἴη τοὺς μὲν πώλους εὐθὺς ἐκ νεότητος πολλῆς ἀξιοῦσθαι φροντίδος, καὶ βαδίσματος ένεκα καὶ βρώσεως καὶ πόσεως, καὶ πάσης εὐθύτητος· ὧν καὶ ἡ τιμὴ εξωνος, καὶ ἡ χρῆσις σύμο μετρος, καὶ ἡ φθορὰ σύντομος· ἀνθρώπους δὲ, οὓς ὁ Θεός διέπλασε, καὶ εἰκόνι οἰκείᾳ ἐτίμησε, καὶ πάλιν ἐν ἑαυτῷ ἀνεπλάσατο καταλιμπάνειν ἀγερώχους, καὶ ὡς ἂν τύχῃ φέρεσθαι πρὸς ἃ βούλονται, καὶ ἡ εὐόλισθος νεότης σε νοεῖ Εἰ ταῦτά σοι φαίνεται χρήσ σημα, πάσῃ φυλακῇ σεμνότητος ἀσφαλίζου τὰ τέκνα σου.. ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Καλῶς τὸν Κύριον τιμᾶς, ἡμῖν τῷ καρπῶν ἀπερχόμενος, καὶ δεκατῶν τὴν εὐφορίαν τῆς γῆς σου τῷ διδόντι. Ην πολλοῖς ἕξεις καιροῖς· νῦν μὲν τῶν ἐν χρεία σοι φυλάττουσαν τὴν αὐτάρκειαν, μετὰ ταῦτα δὲ τὴν αἰώνιον εὐφροσύνην παρέχουσαν. ΤΙΗ. — ΛΟΥΚΑ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ. Μοναχός τις πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐσχατιὰν ἀπήν Ιησέ, σχῆμα τὸ τῆς τιμίας σου φέρων δεξιᾶς, καὶ ᾧ αὐτὸς οἶδας σφραγίζειν τοὺς ὑποφήτας σου. Ὅτου δὲ χάριν ἥκει ηρέμεθα· ἱκεσίαν δὲ εἶχε παρακληθῆναι παρ' ἡμῶν τὴν ἀγάπην σου, συγγνῶναι αὐτῷ ἐπὶ πταίσματι βραχεῖ, ὁ ἐξ ἀγνοίας ὑπέμεινεν. Εἰ τοίνυν μὴ ἐν συνηθείᾳ πταισμάτων ἐγένετο, πολλάκις ἐξ υβρίσας εἰς τὴν μετάγνωσιν, καὶ δραπετεύειν δι᾿ εὐ κολίαν γαστρός ή γνώμης μεμάθηκε, παρασχε αὐτῷ δι' ἡμᾶς τὴν συγχώρησιν. Εἰ δὲ τοιοῦτός ἐστιν; οἷος με δὲν ἐκ τῆς συγγνώμης βελτιωθῆναι, μηδὲ τῶν ἡμε τέρων γραμμάτων ἀπόνηται, ἀλλ' ἔξω τῆς τῶν ἀδελ ἐπίκουρον 'Αλ λως, ἐπικουρίαν. 9 649 ὁρῶν συνωθεί. τῷ τῶν,
EPISTOLARUM LIB. I.
ÉPIST. CCCXVIÌÌ.
σίας προστασίαν, καὶ ψήφων καὶ δήμων καὶ χειρῶν & tiene, manibusque coactus, Ecclesia curam susce
σε βιασαμένων, έξεις ἐπίκουρον τὸν Θεόν, πάντα
προ προσώπου κατευοδοῦντά σοι, ὅσα πρὸς τὴν ἄνω
συντείνει κατάστασιν. Εἰ δὲ χρήμασιν, ὡς θρυλλή,
τὸν ἄπρατον μετήλθες θησαυρὸν, καὶ κτήσασθαι is
ρωσύνην ὡς ὁ Σίμων ἐπόθησας, οὐκ ἔστι σοι μερὶς
οὐδὲ κλῆρος ἐν τούτῳ. Τὰ γὰρ ἐξῆς φειδοῖ παραλεί
ψομαι, ἐν τοῦτο ὁρῶν, ὅτι Καϊάφας ἱερωσύνην ὠνήσατο, ότε κατὰ Χριστοῦ ταύτην εξώπλισε. Πᾶς οὖν
ὅστις ἱερωσύνην ἐκποίηται, Καϊάφας Χριστοκτόνος
εὑρίσκεται. "Α γὰρ ἔργοις πιστευθῆναι οὐ δύναται,
ταῦτα δόμασιν ἀσεβέσι πορίζεται.
pisti, opitulatorem Deum habebis, omnia ea, qua
ad supernum statum pertinent, tibi ex animi sententia dirigentem. Si autem pecuniis, ut rumore
jactatur, thesaurum, quem pretio addicere nefas
est, persecutus es, ac Simonis in modum saterdotium consequi cupiisti, non est tibi pars nec sors
in hoc sermone. Nam quæ sequantur, pro mea
erga te indulgentia prætermittam. Illud unum animadverto, quod Caiphas etiam sacerdotium emierat,
cum adversus Christum illud arınavit. Quocirca
quisquis sacerdotium emercatur, hunc Christi carnificem Caipham esse constat. Nam quæ propter opera vitæque rationem in fidein accipere nequit,
ea impiis donis ac largitionibus consequitur:
Τις. - ΚΑΛΛΙΜΑΧΟ ΚΟΜΗΤΙ.
TIG'.
Ὥσπερ διὰ τῆς τεκνογονίας σωθήσεται ἡ τῶν το
νέων ξυνωρίς, εἰ τῆς τῶν τέκνων ἐπιμελοῖτο ζωῆς·
οὕτω καὶ ἐναντίων πειραθήσεται, εἰ ἀμελοίη τῆς
ἐκείνων φυλακῆς. Γελοίον γὰρ ἂν εἴη τοὺς μὲν πώλους
εὐθὺς ἐκ νεότητος πολλῆς ἀξιοῦσθαι φροντίδος, καὶ
βαδίσματος ένεκα καὶ βρώσεως καὶ πόσεως, καὶ πάσης
εὐθύτητος· ὧν καὶ ἡ τιμὴ εξωνος, καὶ ἡ χρῆσις σύμο
μετρος, καὶ ἡ φθορὰ σύντομος· ἀνθρώπους δὲ, οὓς ὁ
Θεός διέπλασε, καὶ εἰκόνι οἰκείᾳ ἐτίμησε, καὶ πάλιν
ἐν ἑαυτῷ ἀνεπλάσατο καταλιμπάνειν ἀγερώχους, καὶ
ὡς ἂν τύχῃ φέρεσθαι πρὸς ἃ βούλονται, καὶ ἡ εὐόλισθος νεότης σε νοεῖ Εἰ ταῦτά σοι φαίνεται χρήσ
σημα, πάσῃ φυλακῇ σεμνότητος ἀσφαλίζου τὰ τέκνα
σου..
CALLIMACHO COMITI.
Quemadmoduin per liberórum procreationem párentes salutem consequuntur, si liberorum vita
ipsis cura sit: eodem modo contra illis continget,
si eorum curam atque custodiam neglexerint. Ridiculum enim fuerit, equuleis quidem, tum quod
ad incessum, tum quod ad cibum et potuin, atqué
omnem rectitudinem attinet, ingentem, jain inde a
prima ætate, curam ac sollicitudinem impendi,
quorum tamen et vile pretium est, et usus mediocris, et celer interitas: homines autem, quos Deus
eſſinxit, atque imagine sua honestavit, ac rursum
in seipso renovavit atque instauravit, feroces et
insolentes relinquere, eosque temere, quo libeat,
ferri sinere, quoque lubrica juventus haud intelligit. 85-Si hæc tibi utilia esse videntur, da operam, at omni honestatis et gravitatis custodia
Glios tuos obfirmes ac communias.
TIZ'.· ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ.
Καλῶς τὸν Κύριον τιμᾶς, ἡμῖν τῷ καρπῶν
ἀπερχόμενος, καὶ δεκατῶν τὴν εὐφορίαν τῆς γῆς σου
τῷ διδόντι. Ην πολλοῖς ἕξεις καιροῖς· νῦν μὲν τῶν
ἐν χρεία σοι φυλάττουσαν τὴν αὐτάρκειαν, μετὰ ταῦτα
δὲ τὴν αἰώνιον εὐφροσύνην παρέχουσαν.
ΤΙΗ. — ΛΟΥΚΑ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ.
Μοναχός τις πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐσχατιὰν ἀπήνΙησέ, σχῆμα τὸ τῆς τιμίας σου φέρων δεξιᾶς, καὶ ᾧ
αὐτὸς οἶδας σφραγίζειν τοὺς ὑποφήτας σου. Ὅτου δὲ
χάριν ἥκει ηρέμεθα· ἱκεσίαν δὲ εἶχε παρακληθῆναι
παρ' ἡμῶν τὴν ἀγάπην σου, συγγνῶναι αὐτῷ ἐπὶ
πταίσματι βραχεῖ, ὁ ἐξ ἀγνοίας ὑπέμεινεν. Εἰ τοίνυν
μὴ ἐν συνηθείᾳ πταισμάτων ἐγένετο, πολλάκις ἐξυβρίσας εἰς τὴν μετάγνωσιν, καὶ δραπετεύειν δι᾿ εὐ
κολίαν γαστρός ή γνώμης μεμάθηκε, παρασχε αὐτῷ
δι' ἡμᾶς τὴν συγχώρησιν. Εἰ δὲ τοιοῦτός ἐστιν; οἷος
με δὲν ἐκ τῆς συγγνώμης βελτιωθῆναι, μηδὲ τῶν ἡμε
τέρων γραμμάτων ἀπόνηται, ἀλλ' ἔξω τῆς τῶν ἀδελ
CCCXVII. HERMINO COMITI.
Præclare Dominum ornas, cum nobis fructuum
tuorum primitias tribuis, decimamque partem ex
ubertatė terræ tuæ, ei, a quo eam accepisti, pendis. Quam quidem tu in multa tempora habiturus
es: hunc quidem eorun, quæ opus sint, suficientem usum tibi custodientem: post autem sempiter
năm voluptatem afferentem.
CCCXVIII. — LUCA ARCHIMANDRITE.
Monachus quidam ad solitudinem nostram venit,
honorandæ tuæ manus speciem atque habitum gea
rens, el quo discipulos tuos consignare nosti. Cum
auten, ecquam ob causam veniret, quæsivissemus,
ille supplex a nobis petiit, ut abs tua charitate
precibus contenderemus, ut sill exiguum erralum
condonares, in quod ex ignoratione incidit. Quapropter, si non in peccandi consuetudinem venit,
sepius videlicet illata poenitentiæ atque resipiscen
tiæ contumelia, obque ventris aut mentis ac voluntatis levitatem fugam capessere didicit, nostra
causa velim ipsi veniam tribuas. Sin autein is est,
Eregione vocis ἐπίκουρον cod. Alt. aliam
lectionem in margine suggerit, sic adnotans: 'Αλλως, ἐπικουρίαν. Vers. 9 codd. Vat. 649 et All. ὁρῶν
mutant in ¿pŵv. l'ossın.
Pro voci cod. Alt. habet συνωθεί. ID.
Pro τῷ scribe τῶν, ut est in codd. Vat. 649
et Ali. Io.
col. 367–368page 95 of 750
PG 78:367δινήσεις τοῖς ἡσυχάζουσιν αὐτῶν ἤθεσιν [αὐτῶν] ἐπεγείρῃ. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ νόμος ἡμῖν παραβολικῶς ὑποτίθεται, ἔξω τῆς παρεμβολῆς τους λεπρῶντας ἐκε πέμπων. φῶν γαλήνης καθίσεται, μὴ κυμάτων φλεγμονάς και ο αι ΤΙΘ'. — ΔΩΡΟΘΕΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Περὶ γέλωτος. Εἰ τύπος ἱερεὺς τοῦ ποιμνίου, καὶ φῶς τῆς ἐκκλησίας ὠνομάσθη, καὶ ὑπάρχει, ἀνάγκη τοῖς ἤθεσιν αὐτοῦ συνεκτυποῦσθαι τὸ ὑπήκοον ὡς σημάντρω κηρόν. Εἰ τοίνυν φῶς εἶναι βούλει, μίσει τὴν εὐτραπελίαν, καὶ τὴν περιφορὰν τοῦ γέλωτος, ἵνα μὴ πολ λοὺς διδάξῃς ἀτακτεῖν. «Ἱερεὺς γὰρ, ἄγγελος Κυρίου παντοκράτορός ἐστιν· ἡ ἄγγελος δὲ οὐκ ἐπίσταται γέ λωτα, ἐμφόβως τῷ Θεῷ λειτουργῶν. ΤΚ'. — ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΟΝΑΧΟ. Εἰς τὸ, ο Μήτις πόρνος ἢ βέβηλος, ὡς Ἡσαν.» Ακριβῶς ἐπιστάμενος, ὅτι ὁ κόρος τίκτει τὰ πάθη, καὶ ἡ γαστριμαργία σύρει πρὸς τὰς λαγνείας, περιτο τῶς, οἶμαι, ἠρώτησας το, ο Μήτις πόρνος ή βέβηλος, ὡς Ἡσαῦ, ὁ ὁποίαν ἔχει ἐπίλυσιν, τῆς Γραφῆς προδό την ελεγχούσης τῶν τῆς μήτρας πρεσβείων διὰ κόρον κοιλίας. Δείξασα γὰρ αὐτὸν γαστρίμαργον, Αρκέσθη συναποδεῖξαι καὶ πόρνον καὶ βέβηλον. ΤΚΑ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠς. Εἰς τὸ, «Εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρτωλούς.» Εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς τῆς γῆς, ο λέγων ὁ Ψαλμῳδὸς, τὸ ἀκριβὲς καὶ ἀπλανὲς, καὶ νηφάλιον τῆς δίκης παρίστησιν, ότι οὔτε θυμὸς, οὔτε μέθη τὴν ἀναίρεσιν ὑπετίθετο. Ο μὲν γὰρ εἰ καὶ τῇ χθὲς ἡμέρᾳ παρώξυνεν, ἀλλὰ διὰ μήκους τῆς νυκτὸς ἐμαλάσσετο· ἡ δὲ, εἰ καὶ ἁψίας πολλή προσεγένετο, διὰ τοῦ ὕπνου ἱκανῶς ἐλεπτύνετο. Καθαρᾷ οὖν καὶ χειρὶ, καὶ γνώμη, κατὰ τῶν ἐς Θεὸν ἁμαρτανόντων ἐξωπλιζόμην. ΤΚΒ'. — ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Οτι οὐ δεῖ μετὰ ἀμαθούς λογομαχεῖν. Ωσπερ οὐκ ἀσφαλὲς μετὰ μαχίμου διοδεύειν ἀοί κητον· οὕτως οὐκ εὐχερὲς πρὸς ἀμαθῆ λόγους κινῆσαι παιδεύσεως. Ὁ μὲν γὰρ πάσῃ τῇ δυνάμει χρήσεται ἐπ' ἐρήμου, εἴ τι τῶν οὐκ αὐτῷ προσφιλών λεχθείη ἢ πραχθείη· ὁ δὲ, εἰμὴ πάντα πρὸς τὴν αὐτοῦ λαλεῖται Αὐτῶν τοῦτο τοῦτον. προδότην αὐτόν. ότι ότε. διὰ τοῦ.
δινήσεις τοῖς ἡσυχάζουσιν αὐτῶν ἤθεσιν [αὐτῶν]
ἐπεγείρῃ. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ νόμος ἡμῖν παραβολικῶς
ὑποτίθεται, ἔξω τῆς παρεμβολῆς τους λεπρῶντας ἐκε
πέμπων.
qui venia et indulgentia minime melior fiat, nolim φῶν γαλήνης καθίσεται, μὴ κυμάτων φλεγμονάς και
ille fructum ex litteris nostris ullum capiat, verum
e fratrum tranquillitate foras ablegetur: ne tumidos fluctus, ac vertigines, placidis et quietis ipsorum moribus excitet. Nam hoc quoque lex'nobis
sub parabolæ cortice prescribit, cum eos, qui
lepra laborant extra castra emittit.
CCCXIX. DOROTHEO PRESBYTERO.
De risu.
Cum sacerdos gregis forma, et Ecclesiæ lumen
dictus sit, ac revera sit, subditos, ut ceram sigillo, sic ipsius moribus imprimi necesse est. Quocirca si lumen esse vis, scurrilitatem, ac risus
petulantiam odio insectare: ne alioqui multos petulantiam ac procacitatem doceas: ‹ Sacerdos enim
Donini omnipotentis angelus est *.» Angelus autem
risum nescit, Deo cum metu ac pavore ministrans.
CCCXX. THALASSIO MONACHO.
In illud, ο Ne quis fornicator aut profanus, αι
Esau.
Cum tu illud exploratissimum habeas, saturitatem vitiosos affectus parere, gulamque ad libidinem
et lascivias pertrahere, nihil necesse fuit, quamobrem ex me sciscitareris, quæna: horum verborum explanatio sit, «Ne quis fornicator aut profanus,
ut Esau *:; cum Scriptura sacra eum primogeniorum juris proditorem ob ventris ingluviem ac voracitatem fuisse convincat. Nam cum eum gulæ
rem et profanum fuisse, satis habuit demonstrasse.
CCCXXI. - PALLADIO EPISCOPO.
›
In illud, «Mane occidebam omnes peccatores.
‹ In matutino interficiebam omnes peccatores 86
terræ, › inquiens Psaltes, justitiæ sinceritatem et
integritatem ac prudentiam declarat: nempe quod
nec iracundia, nec temulentia eum ad cædem impellebat. Nam illa, etsi hesterno die ipsius animum concitabat, at per noctis longitudinem mitigabatur: haec rursus, etsi vespere ingens accesserat, per somnum tamen satis minuebatur ac
discutiebatur. Pura itaque, inquit, atque integra,
fum manu, tum mente adversus eos qui Deumi sceleribus suis lacessebant, arma induebam.
CCCXXI. TIMOTHEO LECTORI.
Non oportere cum ignaro verbis contendere.
Quemadmodum haud tutum est cum homine pumaci desertum peragrare: eodem modo haud faile est cum homine indocto sermones eruditos
novere. Ut enim ille omnibus corporis viribus in
olitudine utetur, si quid quod ipsum offendat,
• Psal. c, 8.
* Malach. 11, 7. * Hebr. xii, 16.
ΤΙΘ'. — ΔΩΡΟΘΕΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Περὶ γέλωτος.
Εἰ τύπος ἱερεὺς τοῦ ποιμνίου, καὶ φῶς τῆς Ἐκκλη
σίας ὠνομάσθη, καὶ ὑπάρχει, ἀνάγκη τοῖς ἤθεσιν
αὐτοῦ συνεκτυποῦσθαι τὸ ὑπήκοον ὡς σημάντρω
κηρόν. Εἰ τοίνυν φῶς εἶναι βούλει, μίσει τὴν εὐτρα
πελίαν, καὶ τὴν περιφορὰν τοῦ γέλωτος, ἵνα μὴ πολ
λοὺς διδάξῃς ἀτακτεῖν. «Ἱερεὺς γὰρ, ἄγγελος Κυρίου
παντοκράτορός ἐστιν· ἡ ἄγγελος δὲ οὐκ ἐπίσταται γέλωτα, ἐμφόβως τῷ Θεῷ λειτουργῶν.
ΤΚ'. — ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Εἰς τὸ, ο Μήτις πόρνος ἢ βέβηλος, ὡς Ἡσαν.»
Ακριβῶς ἐπιστάμενος, ὅτι ὁ κόρος τίκτει τὰ πάθη,
καὶ ἡ γαστριμαργία σύρει πρὸς τὰς λαγνείας, περιτο
τῶς, οἶμαι, ἠρώτησας το, ο Μήτις πόρνος ή βέβηλος,
ὡς Ἡσαῦ, ὁ ὁποίαν ἔχει ἐπίλυσιν, τῆς Γραφῆς προδό
την ελεγχούσης τῶν τῆς μήτρας πρεσβείων διὰ
κόρον κοιλίας. Δείξασα γὰρ αὐτὸν γαστρίμαργον,
Αρκέσθη συναποδεῖξαι καὶ πόρνον καὶ βέβηλον.
deditum fuisse ostendisset, una quoque fornicatoΤΚΑ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠς.
Εἰς τὸ, «Εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς
ἁμαρτωλούς.»
• Εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρτω
λοὺς τῆς γῆς, ο λέγων ὁ Ψαλμῳδὸς, τὸ ἀκριβὲς καὶ
ἀπλανὲς, καὶ νηφάλιον τῆς δίκης παρίστησιν, ότι
οὔτε θυμὸς, οὔτε μέθη τὴν ἀναίρεσιν ὑπετίθετο. Ο
μὲν γὰρ εἰ καὶ τῇ χθὲς ἡμέρᾳ παρώξυνεν, ἀλλὰ διὰ
μήκους τῆς νυκτὸς ἐμαλάσσετο· ἡ δὲ, εἰ καὶ ἁψίας
πολλή προσεγένετο, διὰ τοῦ ὕπνου ἱκανῶς ἐλεπτύ
νετο. Καθαρᾷ οὖν καὶ χειρὶ, καὶ γνώμη, κατὰ τῶν ἐς
Θεὸν ἁμαρτανόντων ἐξωπλιζόμην.
ΤΚΒ'. — ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Οτι οὐ δεῖ μετὰ ἀμαθούς λογομαχεῖν.
Ωσπερ οὐκ ἀσφαλὲς μετὰ μαχίμου διοδεύειν ἀοίκητον· οὕτως οὐκ εὐχερὲς πρὸς ἀμαθῆ λόγους κινῆσαι
παιδεύσεως. Ὁ μὲν γὰρ πάσῃ τῇ δυνάμει χρήσεται
ἐπ' ἐρήμου, εἴ τι τῶν οὐκ αὐτῷ προσφιλών λεχθείη
ἢ πραχθείη· ὁ δὲ, εἰμὴ πάντα πρὸς τὴν αὐτοῦ λαλεῖται
Αὐτῶν uncinis inclusum prorsus omittiur in
codl. Vat. 649. Mox pro τοῦτο cod. idem Vatic. 649
legit τοῦτον. POSSIN.
Pusι προδότην codd. Vat. 649 et Alt. addunt
αὐτόν. ID.
Pro ότι Ali. habet ότε. Vers. 6 post διὰ
codd. Vat. 649 et Alt. addunt τοῦ. Ip.
col. 369–370page 96 of 750
PG 78:369ἀπαιδευσίαν, πάντας ἐκκρίνει τῆς οἰκουμένης, και λόγους φιλοσόφους, καὶ ἄνδρας φιλαρέτους. Φιλεῖ γὰρ, ὡς τὰ πολλὰ, ἀνδρίζεσθαι ἡ ἀλογία, καὶ νῦν αὐτὴν εὑρήσεις πανταχού προεστῶσαν Οὔτε γὰρ Ἐκκλησίαν ἄνευ αὐτῆς, οὔτε τὴν πολιτείαν, οὔτε αὐτὴν τὴν βασιλείαν, ἔξω ταύτης ίδοις διοικούμενην ἀφ᾽ ὧν καὶ τὰ κακὰ πλεονάζει, καὶ δουλοπρέπεια τὸ πανταχόσε περιεζώσατο κράτος. Φέρε τοίνυν τὸν ἀλό. γιστον γενναίως, ἐπειδὴ ἡδέως ἀνέχῃ τῶν ἀφρόνων φρόνιμος ὢν ἐν Κυρίῳ. ΤΚΓ'. — ΚΥΡΙΛΛΟ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΩ Πολλαὶ μὲν μαρτυρίας Γραφικαί, πολλαὶ δὲ θεω ρίαι πρακτικαὶ τὸν ἀληθῆ τῆς τοῦ Κυρίου σαρκώσεως λόγον τρανοῦσιν ἀσφαλῶς, εἰ καὶ τῆς ἡμετέρας διανοίας καὶ γλώσσης ανώτερόν ἐστι τὸ μυστήριον. Οτι δὲ ὁ ἀληθινὸς καὶ ἐπὶ πάντων Θεός, ἄνθρωπος γέγονεν ἀληθῶς, οὔτε ὁ ἦν τραπείς, καὶ δ᾽ οὐκ ἦν προσλαβών ἐκ φύσεων δυοῖν ὁ εἷς ὑπάρχων Τῶς, ἄναρχος καὶ ἀπέραντος, πρόσφατος καὶ ἀΐδιος, οὐδ' ἂν αὐτὸς ἀρνηθείης, πλείστας ἔχων τοῦ ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν μεγάλου Αθανασίου περὶ τούτων συν πινέσεις, ἀνθρώπου τὰ θεῖα ὑπερφυῶς ἐμβατεύ φαντος. ΤΚΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Χρή σε, θαυμάσιε, άτρεπτον μένειν ἀεὶ, οὔτε φόβῳ προδιδόντα τὰ οὐράνια, οὔτε σαυτῷ ἐναντίον φαινόμενον. Εἰ γὰρ τὰ νῦν γεγραμμένα σοι τοῖς προτέροις ἀντο εξετάσειας, ἢ κολακείας φανήσῃ ὑπεύθυνος, ἢ εὐχερείας διάκονος, κενῆς μὲν δόξης ήττώμενος, τῶν μεγάλων [δὲ] ἁγίων ἀθλητῶν τοὺς ἀγῶνας οὐ μιμησάμενος, οἱ τὸν ἅπαντα βίον ἐπ' ἀλλοτρίας κακουχεῖσθαι ὑπέμειναν, ή κακόδοξον φρόνημα κἂν μέχρις ὤτων εἰσδέξασθαι. ΤΚΕ. - ΚΥΡΟ ΝΕΟ ΜΟΝΑΧΟ. Περὶ ἐγκρατείας γλώσσης. Νόμος φιλοσοφίας ἀσφαλούς, ὄρος ἁγνείας ἀκρι σους, τῷ θεοφόρῳ Παύλῳ διώρισται, νεκρῶσαι πάντα τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. Εἰ τοίων ἔπεσθαι βούλει τοῖς δόγμασιν αὐτοῦ ([] εἴη δὲ πάντως, εἰ τὸ ἀσκεῖν Φιλεῖ γὰρ... προεστώσαν. Ἡ ἀμάθεια θράσος ἀπεργάζεται τὰ δὲ μεμαθηκέναι, όκνον φέρει. Αμουσία τὸ πλεῖστον ἐν βροτοῖς μέρος, λόγων τε πλῆθος· ἀλλ' ὁ καιρὸς ἀρκέσει. Οὔτε 8 ήν τραπεὶς καὶ ὃ οὐκ ἦν προσ λεβών. άναρχος, εἴη δὲ πάντως εἰ τὸ ἀσκεῖν θέλεις, ἔψῃ δὲ πάντως, εἰ βούλει τὸ ἀσκεῖν.
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. CCCXXV.
ἀπαιδευσίαν, πάντας ἐκκρίνει τῆς οἰκουμένης, και dictum aut actum fuerit: sic iste, nisi omnia ad
λόγους φιλοσόφους, καὶ ἄνδρας φιλαρέτους. Φιλεῖ
γὰρ, ὡς τὰ πολλὰ, ἀνδρίζεσθαι ἡ ἀλογία, καὶ νῦν
αὐτὴν εὑρήσεις πανταχού προεστῶσαν Οὔτε
γὰρ Ἐκκλησίαν ἄνευ αὐτῆς, οὔτε τὴν πολιτείαν, οὔτε
αὐτὴν τὴν βασιλείαν, ἔξω ταύτης ίδοις διοικούμενην
ἀφ᾽ ὧν καὶ τὰ κακὰ πλεονάζει, καὶ δουλοπρέπεια τὸ
πανταχόσε περιεζώσατο κράτος. Φέρε τοίνυν τὸν ἀλό.
γιστον γενναίως, ἐπειδὴ ἡδέως ἀνέχῃ τῶν ἀφρόνων
φρόνιμος ὢν ἐν Κυρίῳ.
ubrem fer animo forti stultum atque inconsideratum
sipientes, tu qui sapiens es in Domino.
ΤΚΓ'. — ΚΥΡΙΛΛΟ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΩ
Πολλαὶ μὲν μαρτυρίας Γραφικαί, πολλαὶ δὲ θεωρίαι πρακτικαὶ τὸν ἀληθῆ τῆς τοῦ Κυρίου σαρκώ
σεως λόγον τρανοῦσιν ἀσφαλῶς, εἰ καὶ τῆς ἡμετέρας
διανοίας καὶ γλώσσης ανώτερόν ἐστι τὸ μυστήριον.
Οτι δὲ ὁ ἀληθινὸς καὶ ἐπὶ πάντων Θεός, ἄνθρωπος
γέγονεν ἀληθῶς, οὔτε ὁ ἦν τραπείς, καὶ δ᾽ οὐκ ἦν
προσλαβών ἐκ φύσεων δυοῖν ὁ εἷς ὑπάρχων
Τῶς, ἄναρχος καὶ ἀπέραντος, πρόσφατος καὶ ἀΐδιος,
οὐδ' ἂν αὐτὸς ἀρνηθείης, πλείστας ἔχων τοῦ ἁγίου
Πατρὸς ἡμῶν μεγάλου Αθανασίου περὶ τούτων συνπινέσεις, ἀνθρώπου τὰ θεῖα ὑπερφυῶς ἐμβατεύ
φαντος.
ΤΚΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Χρή σε, θαυμάσιε, άτρεπτον μένειν ἀεὶ, οὔτε φόβῳ
προδιδόντα τὰ οὐράνια, οὔτε σαυτῷ ἐναντίον φαινόμε
νον. Εἰ γὰρ τὰ νῦν γεγραμμένα σοι τοῖς προτέροις ἀντο
εξετάσειας, ἢ κολακείας φανήσῃ ὑπεύθυνος, ἢ εὐχερείας
διάκονος, κενῆς μὲν δόξης ήττώμενος, τῶν μεγάλων
[δὲ] ἁγίων ἀθλητῶν τοὺς ἀγῶνας οὐ μιμησάμενος, οἱ
τὸν ἅπαντα βίον ἐπ' ἀλλοτρίας κακουχεῖσθαι ὑπέμειναν, ή κακόδοξον φρόνημα κἂν μέχρις ὤτων εἰσδέξασθαι.
ipsius inscitiam dicta fuerint, omues et philosophi -
cos sermones, et probos viros ac virtutis amantes
ex orbe terrarum exprodit et eliminat. Solet enim
ut plurimum fortitudinis speciem exhibere temeritas: ac nunc eam passim præsidenten invenias.
Nain nec Ecclesiam, nec rempublicam, nec ipsum
imperii statum sine ea regi atque administrari
perspexeris. Ex quo et mala exuberant, et servilis
quædam humilitas imperium ubique arripuit. Quainhominem: quandoquidem libenter sustines inCCCXXIII.
CYRILLO ARCHIEPISCOPO
ALEXANDRINO.
Cum multa Scripturæ testimonia, tum multæ
cum actione conjunctæ contemplationes, veram
Dominica incarnationis doctrinam certissime nobis
declarant; etiamsi mentis ac linguæ nostræ vim
et facultatem hoc mysterium excedat. Quod autemi
verus ac rerum omnium summus Deus, homo vere
factus sit, nec ab eo quod erat, demigrans, et quod
non erat, assumens, ex duabus naturis unus Filius
exsislens, ortus ac fnis expers, recens et sempiternus, ne ipse quidem inficias ieris, ut qui plurimas
de his rebus saueti Patris nostri magni Athanasii
comprobationes habeas, hoe est ejus viri, qui ad
divinarum rerum intimos sinus eximie penetravit.
CCCXXIV..· EIDEM.
Te oportet, vir admirande, firmum atque constantem semper manere: sic nempe ut nec metu
cœlestia prodas, nec tecum ipse pugnare videaris.
Nam si ea, quæ nunc abs te scripta sunt, cum
superioribus perpendas, aut adulationi obnoxius
esse videberis, aut levitatis minister, ut qui inani
gloriæ succumbas, non autem magnorum ac sactorum pugilum certamina imiteris, qui per omnem
vitæ suæ cursum in extera regione premi ac vexari
potius sibi ferendum duxerunt, 87 quam ut perversam ac falsam sententiam vel auribus tenus
exciperent.
ΤΚΕ. - ΚΥΡΟ ΝΕΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Περὶ ἐγκρατείας γλώσσης.
Νόμος φιλοσοφίας ἀσφαλούς, ὄρος ἁγνείας ἀκρι
CCCXXV.· CYRO MONACHO.
De linguæ continentia.
Tute philosophia lex, ac certæ et exactæ puritaσους, τῷ θεοφόρῳ Παύλῳ διώρισται, νεκρῶσαι πάντα p tis regula hac nobis a divino viro Paulo prescripta
τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. Εἰ τοίων ἔπεσθαι βούλει
τοῖς δόγμασιν αὐτοῦ ([88] εἴη δὲ πάντως, εἰ τὸ ἀσκεῖν
est, ut mortificemus membra nostra, quæ sunt super terram. Quamobrem si ipsius placita sequi stu -
Φιλεῖ γὰρ... προεστώσαν. Thucydidea sentenlia huc pertinet: Ἡ ἀμάθεια θράσος ἀπεργάζεται
τὰ δὲ μεμαθηκέναι, όκνον φέρει. Εt veteres lambi:
Αμουσία τὸ πλεῖστον ἐν βροτοῖς μέρος, λόγων τε
πλῆθος· ἀλλ' ὁ καιρὸς ἀρκέσει. RiTT.
Οὔτε 8 ήν τραπεὶς καὶ ὃ οὐκ ἦν προσλεβών. Similiter sup. ep. 303. Est autem hac
celeberrima et usitatissiina in utraque Ecclesia
Græca et Latina, de incarnatione Filii Dei loquendi
formula: • Quod erat, permansit, et quod non
erat, assumpsit.. Eadem et Leo M. utitur cum
alili, tum serm. I, De nativit. Doin. et in epistola 10,
ad Flavianum episcopum Constantinopol., quam
approbavit synodus Chalcedonensis tanquam columnam veritatis, ut est in Synopsi Græca concilio -
rum. Ib.
Vers. 8 pro ribs repetitur paulo prius positum el, cui siue ulla interpunctione continuatur
άναρχος, etc. POSSIN.
F regione asterisci et consequentium verborui, εἴη δὲ πάντως εἰ τὸ ἀσκεῖν θέλεις, haec habet
in margine cod. Αld., ἔψῃ δὲ πάντως, εἰ βούλει τὸ
ἀσκεῖν. ID.
col. 371–372page 97 of 750
PG 78:371θέλεις), χαλίνωσον τῆς γλώσσης τὸ ταχύ. Τὸ μεῖζον γὰρ ἁπάντων τῶν γηίνων μελῶν γλώσσα, ὡς δυσκάθε εκτός ἐστιν. ΤΚϚ'. - ΙΩΑΝΝΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ. Παῦσαι λοιπόν, Ἰωάννη, τῆς παντολμίας· βλέψον πρὸς τὴν μεγάλην καὶ δυσέκλυτον τῶν ἔργων σου κακίαν. Η ὡς ὁπλίτης νόμιμος, καὶ στρατιώτης ἔνθεσμος, πρὸς τὰς μάχας τῶν βαρβάρων τασσόμενος ἢ ὡς δημότης εὔτακτος ἐν ἄστε: φαινόμενος, καὶ πρεπόντως ἀναστρεφόμενος ΤΚΖ'. — ΤΟ ΑΥΤΩ. Οικίσκοις, ὡς ἔγνων, ἐπέρχῃ μοναχῶν, καὶ δρά γματα ἁρπάζεις γεωργών, πρὸς τὸ ληίζεσθαι τού τους· καὶ δόγμα φαῦλον κατηγών, και τούτου στερ ῥῶς ὑπερμαχῶν. "Αθρει τοίνυν, μή τινος σάλου πειραθῇς, καὶ πήρωσιν δικαίαν ὑποστῆς, ἐνταῦθα μὲν τυφλώσει παιδευόμενος, ἐκεῖσε δὲ πυρὶ φυλαχθησόμενος. ΤΚΗ. - ΑΝΑΤΟΛΙ. Τοσούτον βλασφημίας κραυγὴ καὶ θυμὸς καὶ ἐργή διενήνοχεν, ὅτι προτέραν ταύτης ἐκείνην ὁ μέγας καὶ μεγαλόφρων τέθεικε Παῦλος. Ὅτι δὲ βλάσφημος ὁ εἰς Θεὸν ἐξυβρίζων καὶ εἴρηται καὶ νενόηται οὐδεὶς ηγνόησε ποτε. Εἰ τοίνυν τὴν χείρονα τῆς βλασ φημίας κέκτηται ὀργὴν, δι' ἧς πάντα εἰσκωμάζει τὰ φαῦλα τῷ βίῳ, ἢ [καὶ] ταύτην κατάλιπε, ἢ μὴ ἁλιε καλούμενος βλάσφημος. ΤΚΘ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Τινές σε γλώσσαν ἔχειν ἀκρατῆ κωμῳδοῦσι, καὶ τῶν πηγών τῆς λοιδορίας ὑπάρχειν ποταμόν, τὰ ἐκεί. νης δαψιλῶς καὶ δεχόμενον καὶ ἐρευγόμενον ρεύματα, ἅπερ εἰς θάλασσαν ἐμβάλλει τιμωρίας. Ην εἰ θέλεις ἐκφυγεῖν, τῶν ζώντων μᾶλλον ναμάτων τὸ φρέαρ ἐξ ερεύνησον, ὅπερ χαρίζεται καὶ τὸ μηκέτι διψαν, καὶ τῇ γλώσσῃ ὀρέγει φυλακήν, μὴ εἰς λόγους ἐκκλίνειν πονηρίας. ΤΑ'. — ΔΙΔΥΜΟ. Εἰς τὸ, «Οὐκ ἐκρύβη τὸ ὀστοῦν μου.» Την αἰτίαν τῆς παραβάσεως του προπάτορος δ μέγας Δαβὶδ ἐν ψαλτηρίῳ ἀνακρουόμενος, καὶ πρὸς συγχώρησιν αὐτῆς τὸν Δεσπότην ἐξιλεούμενος, καὶ τὴν ἄφυκτον τοῦ Θεοῦ γνώσιν ἐσήμανε, καὶ τὴν δυσέλκτον, Μή τινος σάλου. "Αθρει τοίνυν, μή τινος Σαύλου πειραθῆς καὶ πήρωσιν δικαίαν ὑποστῇς 9: Σαῦλος δὲ, ὁ καὶ Παῦλος... ἀτενίσας εἰς αὐτὸν εἶπεν.... Καὶ ἔσῃ τυφλὸς, μὴ βλέπων τὸν ἥλιον. Καὶ νενόηται. καὶ πεπίστευται,
des (omnino autem sequeris, si monasticam vilain θέλεις), χαλίνωσον τῆς γλώσσης τὸ ταχύ. Τὸ μεῖζον
colere cupis) linguæ celeritatem freno coerce. Ma- γὰρ ἁπάντων τῶν γηίνων μελῶν γλώσσα, ὡς δυσκάθε
ximum enim terrenorum omnium membrorum linεκτός ἐστιν.
gua est, ut quæ ægre retineri possit.
JOANNI MILITI.
Singulari tuæ audaciæ, o Joannes, finem jam
impone, ingentem atque circumacu dileilen operum tuorum improbitatem mentis,oculis intuere.
Atque vel ut legitimus miles ad conserenda cum
barbaris prælia te instrue: aut ut nodestias
plebeius urbi te ostende, atque ut par est, te gere.
CCCXXVII. EIDEM.
Monachorum ædiculas, ut ad me allatum est,
subis, atque agricolarum manipulos rapis, ut eos
deprederis. Ac praeterea impro!um dogma ipsorum
auribus instillas, illudque firuo animo tueris. Vide igitur ne tempestatis cujuspiam periculum facias,
Justaque cxcitate aliciaris, nimirum et hic oculo
rum detrimento multatus, et illic igni servandus.
CCCXX VIII. ANATOLIO.
Blasphemia usque adeo clamor et indignatio et
ira gravior est, ut etiam priorem hac illani magnus
atque ingenti animo præditus Paulus collocarit.
Quod autem blasphemus ille dictus sit, atque intelligatur, qui Deo contumeliam infert, nemini unquam incognitum fuit. Quare cum ira, quæ blasphemia gravior est, et per quam omne malorum
genus in mundum irrepsit, labores: aut hanc quoque desere, aut cum blasphemus appellaris, moe.
rorem animique cruciatum ne concipe.
CCCXXIX. EIDEM.
Nonnulli te intemperantem linguain habere cavillantur, fontiumque maledicentiæ flumen esse,
ipsius fluenta copiose profuseque tum excipiens,
țum eructans: quæ quidem in supplicii et cruciatus
mare hominem conjiciunt. Quem si clugere cupis,
vivarum potius aquarum puteum investiga: qui hoc
affert, ut ne quis postea sitiat, et linguæ custodiam
præbet, ne in malitiæ verba declinet.
CCCXXX. — DIDYMQ.
In illud, «Non occullatum est os meum.»
Trausgressionis primi parents causam magnus p
ille David in psalterio canens, atque ad eam condonandam facilem ac placidum Dominum reddens,
et inevitabilem Dei cognitionem esse significavit,
' Ephes. iv, 31.
ΤΚϚ'. - ΙΩΑΝΝΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ.
Παῦσαι λοιπόν, Ἰωάννη, τῆς παντολμίας· βλέψον
πρὸς τὴν μεγάλην καὶ δυσέκλυτον τῶν ἔργων
σου κακίαν. Η ὡς ὁπλίτης νόμιμος, καὶ στρατιώτης
ἔνθεσμος, πρὸς τὰς μάχας τῶν βαρβάρων τασσόμε
νος ἢ ὡς δημότης εὔτακτος ἐν ἄστε: φαινόμενος, καὶ
πρεπόντως ἀναστρεφόμενος
ΤΚΖ'. — ΤΟ ΑΥΤΩ.
Οικίσκοις, ὡς ἔγνων, ἐπέρχῃ μοναχῶν, καὶ δρά
γματα ἁρπάζεις γεωργών, πρὸς τὸ ληίζεσθαι τού
τους· καὶ δόγμα φαῦλον κατηγών, και τούτου στερ
ῥῶς ὑπερμαχῶν. "Αθρει τοίνυν, μή τινος σάλου
πειραθῇς, καὶ πήρωσιν δικαίαν ὑποστῆς, ἐνταῦθα
μὲν τυφλώσει παιδευόμενος, ἐκεῖσε δὲ πυρὶ φυλα
χθησόμενος.
ΤΚΗ. - ΑΝΑΤΟΛΙ.
Τοσούτον βλασφημίας κραυγὴ καὶ θυμὸς καὶ ἐργή
διενήνοχεν, ὅτι προτέραν ταύτης ἐκείνην ὁ μέγας
καὶ μεγαλόφρων τέθεικε Παῦλος. Ὅτι δὲ βλάσφημος
ὁ εἰς Θεὸν ἐξυβρίζων καὶ εἴρηται καὶ νενόηται
οὐδεὶς ηγνόησε ποτε. Εἰ τοίνυν τὴν χείρονα τῆς βλασ
φημίας κέκτηται ὀργὴν, δι' ἧς πάντα εἰσκωμάζει τὰ
φαῦλα τῷ βίῳ, ἢ [καὶ] ταύτην κατάλιπε, ἢ μὴ ἁλιε
καλούμενος βλάσφημος.
ΤΚΘ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Τινές σε γλώσσαν ἔχειν ἀκρατῆ κωμῳδοῦσι, καὶ
τῶν πηγών τῆς λοιδορίας ὑπάρχειν ποταμόν, τὰ ἐκεί.
νης δαψιλῶς καὶ δεχόμενον καὶ ἐρευγόμενον ρεύματα,
ἅπερ εἰς θάλασσαν ἐμβάλλει τιμωρίας. Ην εἰ θέλεις
ἐκφυγεῖν, τῶν ζώντων μᾶλλον ναμάτων τὸ φρέαρ ἐξερεύνησον, ὅπερ χαρίζεται καὶ τὸ μηκέτι διψαν, καὶ
τῇ γλώσσῃ ὀρέγει φυλακήν, μὴ εἰς λόγους ἐκκλίνειν
πονηρίας.
ΤΑ'. — ΔΙΔΥΜΟ.
Εἰς τὸ, «Οὐκ ἐκρύβη τὸ ὀστοῦν μου.»
Την αἰτίαν τῆς παραβάσεως του προπάτορος δ
μέγας Δαβὶδ ἐν ψαλτηρίῳ ἀνακρουόμενος, καὶ πρὸς
συγχώρησιν αὐτῆς τὸν Δεσπότην ἐξιλεούμενος, καὶ
τὴν ἄφυκτον τοῦ Θεοῦ γνώσιν ἐσήμανε, καὶ τὴν
Editum δυσέλκτον, haud dubie mendosum,
corrigunt codd. Vatic. 649 et Alt. Possin.
Μή τινος σάλου. Corrupta est sine dubio
lectio; veram suggerunt codd. Vat. 649 et All.
hanc: "Αθρει τοίνυν, μή τινος Σαύλου πειραθῆς καὶ
πήρωσιν δικαίαν ὑποστῇς· Cave igitur ne Saulum
experiaris aliquem et excæcationem meritam susliweas. Alludit nimirum Isidorus ad historiam Act.
¥111 naṛṛatam de Elyına mago quem Sauluş, qui
deinde vocatus Paulus est, cacitate percussit. Vers.
9: Σαῦλος δὲ, ὁ καὶ Παῦλος... ἀτενίσας εἰς αὐτὸν
εἶπεν.... Καὶ ἔσῃ τυφλὸς, μὴ βλέπων τὸν ἥλιον. Nec
vero quadrat ad loci sententiam mentio tempestatis,
Καὶ νενόηται. In cod. Ali. e regione in
margine ponitur, καὶ πεπίστευται, quæ lectio magis
arguta et auctore digna est. In.
col. 373–374page 98 of 750
PG 78:373μετὰ τὸ πταίσμα τοῦ ᾿Αδάμ εὐγνωμοσύνην ἐδήλωσεν, Οὐκ ἐκρύβη, λέγων, τὸ ὀστοῦν μου ἀπὸ σοῦ, ἢ ἐποίησας ἐν κρυφῇ.» Οὐκ ἔλαθέ σε, φησί, τῆς γυναικός μου ὁ ὅλισθος, ἣν ἐκ τοῦ ὀστέου μου λεληθότως ἐποίησας, ὕπνῳ βαρεῖ εὐνάσας με. Ἀλλ᾿ ἔγνως τὰ ἡμέ τερα κρύφια, ὁ ἐκείνην κρυφίως ὑποστησάμενος. ΤΛΑ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Τι ἐστι, Τὸ ἀκατέργαστόν μου εἶδον οἱ ὀφθαλο μοί σου.» Αγχίνους ῶν, καὶ συνετῶς ἐρευνῶν, οὐδὲν δύνασαι ἀγνοεῖν· πάντα γὰρ καλῶς ἀθροίσας ἐν νεότητι, ἔχεις ἐν γήρει ἀνάπαυσιν. «Τὸ ἀκατέργαστόν μου εξ δωσαν οἱ ὀφθαλμοί σου.» Τὸ μήπω πραχθέν μοι, φησίν ὁ Ἀδάμ ὡς ἤδη τελεσθὲν καθορᾷς. Καὶ τοὺς τέως μὴ τεχθέντας, ὡς ἤδη τεχθέντας ἐπίστασαι. Δύναται δὲ νοῆσαι καὶ διχῶς· Τὸ ἄκακον καὶ ἀπονήρον καὶ ἀνεξέργαστόν μου (ἔργον γὰρ ἡ περί νοια λέγεσθαι φιλεί) εἴδοσαν οἱ ὀφθαλμοί σου, καὶ ἐπὶ τῷ βιβλίῳ σου πάντες γραφήσονται. Καὶ οὐκ ἔστι, φησίν, ὁ μὴ συνιεῖς, ἢ λανθάνει σε· ἀλλὰ καὶ τὰ μέλλοντα γινώσκεις, καὶ τὸ ἄκακόν μου οἶδας, ὅπως ἀγνοίᾳ ἡπάτημαι, καὶ τῷ ἀλήστῳ τῆς μνήμης που πάντες οι λογισμοί μου ένσημαίνονται. ΤΑΒ. - ΕΥΣΤΑΘΙΟ. Περὶ Εὐσεβίου ἐπισκόπου. «Αρκετὸν τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς, ὁ Δεσπότης ἔφη Χριστός. Ἐπειδὴ καὶ μιᾶς ἡμέρας κάκωσις ἐπιλησμονὴν πολλῆς εὐφροσύνης ποιεῖ. Ηρχει [καὶ] καθ' ἑαυτὸν ὁ χρηστὸς τῶν ἐπισκόπων Εὐσέβιος, πάταν πληρῶσαι τὴν Ἐκκλησίαν συγχύσεως. Επειδή δὲ καὶ τῆς σῆς κακοθελείας ἐπέτυχε, πᾶσαν τὴν αἱ κουμενικὴν ταράξαι επαρκεῖ εὐταξίαν. Εὐχή τοίνυν ἐστὶν ἱερατικοῖς ἁπατι, καὶ τῷ κοινῷ τοῦ λαοῦ, καὶ τοῖς κατὰ μόνας ἀγωνιζομένοις θεράπουσι τοῦ Θεοῦ, ἡ διαζευχθῆναι τὴν σὴν σκαιότητα τῆς ἐκεί του πονηρίας, ή μεταβληθῆναι ἀμφοτέρας εἰς χρη στότητα καὶ κοινωνικὴν πολιτείαν, ἢ ἀμείψαι τὴν μακροθυμίαν εἰς αὐστηρίαν, καὶ ἀξίαις ὑμᾶς ἀνταμείψασθαι ταῖς παιδείαις, ὧν τε πεπράχατε, ὧν τε βουλεύεσθε, ὧν τε ἀσεβῶς ἀλλήλοις συνέρχεσθε. ΤΑΓ. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Κρίνειν τά τε τῶν ὕβρεων, τά τε τῶν κολάσεων μεγέθη οι άνθρωποι τῷ πλήθει τῶν συνειδότων εἰών Φησὶν ὁ Αδάμ. ὁ Δαβίδ. 'Αδάμ, ώς ήδη τεχθέντας ὡς ἤδη ἀνδρωθέντας. Καὶ μιᾶς ἡμέρας κάκωσις. ώρας και κία οι κάκωσις τῷ κοινῷ τῷ κόσμῳ.
EPISTOLARUM LIB. I.
μετὰ τὸ πταίσμα τοῦ ᾿Αδάμ εὐγνωμοσύνην ἐδήλωσεν,
• Οὐκ ἐκρύβη, λέγων, τὸ ὀστοῦν μου ἀπὸ σοῦ, ἢ ἐποίη
σας ἐν κρυφῇ.» Οὐκ ἔλαθέ σε, φησί, τῆς γυναικός μου
ὁ ὅλισθος, ἣν ἐκ τοῦ ὀστέου μου λεληθότως ἐποίη
σας, ὕπνῳ βαρεῖ εὐνάσας με. Ἀλλ᾿ ἔγνως τὰ ἡμέ
τερα κρύφια, ὁ ἐκείνην κρυφίως ὑποστησάμενος.
ΤΛΑ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
EPIST. CCCXXXIII.
et Adami post lapsum canidorem animique probitatem declaravit, his verbis utens: 88 4. Non est occultatum os meum a te, quod fecisti in acculto.»
Perinde ac si diceret: Non te fugit uxoris meæ lapsus, quam ex osse nieo, cum me somno gravi oppressisses, occulte condidisti. Verum animorum nostrorum latebras perspectas habes, qui eam occulte procreasti.
CCCXXXI.· EIDEM.
Τι ἐστι, «Τὸ ἀκατέργαστόν μου εἶδον οἱ ὀφθαλ- Quid sit illud, ο Imperfectum meum viderunt oculi
μοί σου.»
tui. s
Αγχίνους ῶν, καὶ συνετῶς ἐρευνῶν, οὐδὲν δύνασαι Cuin tu et ingenii acumine polleas, et Scripturaἀγνοεῖν· πάντα γὰρ καλῶς ἀθροίσας ἐν νεότητι, rum sensum sagaciter perscruteris, nihil est quod
ἔχεις ἐν γήρει ἀνάπαυσιν. «Τὸ ἀκατέργαστόν μου εξ te latere possit. Nam cum omnia in juvenili ætate
δωσαν οἱ ὀφθαλμοί σου.» Τὸ μήπω πραχθέν μοι, φησίν præclare collegeris, requietem in senectute habes.
ὁ Ἀδάμ ὡς ἤδη τελεσθὲν καθορᾷς. Καὶ τοὺς Ιluperfectum meum viderunt oculi tui. Illud quod
τέως μὴ τεχθέντας, ὡς ἤδη τεχθέντας Επίστα- nondum a me factum est, inquit Adamus, tanquam
σαι. Δύναται δὲ νοῆσαι καὶ διχῶς· Τὸ ἄκακον καὶ jam confectum perspicis; et eus, qui nondum nati
ἀπονήρον καὶ ἀνεξέργαστόν μου (ἔργον γὰρ ἡ περί- sunt, tanquam jam in lucem editos, noscis. Polest
νοια λέγεσθαι φιλεί) εἴδοσαν οἱ ὀφθαλμοί σου, καὶ etiam hic locus alio modo intelligi. Innocentiam
ἐπὶ τῷ βιβλίῳ σου πάντες γραφήσονται. Καὶ οὐκ meam, animique ab improbitate puritatem, atque
ἔστι, φησίν, ὁ μὴ συνιεῖς, ἢ λανθάνει σε· ἀλλὰ καὶ id quod minime egi (opus enim plerumque animi
τὰ μέλλοντα γινώσκεις, καὶ τὸ ἄκακόν μου οἶδας, conceptio appellatur) viderunt oculi tui. Et in libro
ὅπως ἀγνοίᾳ ἡπάτημαι, καὶ τῷ ἀλήστῳ τῆς μνήμης tuo omnes scribentur. Hoc est, nihil est quod non
που πάντες οι λογισμοί μου ένσημαίνονται.
intelligas, aut quod te fugiat: verum et futura coguoscis, et innocentiam ac simplicitatem meam exploratam habes, nimirum quonam pacto per igno -
□tionem in fraudem lapsus sim: et in memoria tua, in quam nulla oblivio cadere potest, omnes
cogitationes meæ consignantur et insculpuntur.
ΤΑΒ. - ΕΥΣΤΑΘΙΟ.
Περὶ Εὐσεβίου ἐπισκόπου.
«Αρκετὸν τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς, ὁ Δεσπότης
ἔφη Χριστός. Ἐπειδὴ καὶ μιᾶς ἡμέρας κάκωσις
ἐπιλησμονὴν πολλῆς εὐφροσύνης ποιεῖ. Ηρχει [καὶ]
καθ' ἑαυτὸν ὁ χρηστὸς τῶν ἐπισκόπων Εὐσέβιος,
πάταν πληρῶσαι τὴν Ἐκκλησίαν συγχύσεως. Επειδή
δὲ καὶ τῆς σῆς κακοθελείας ἐπέτυχε, πᾶσαν τὴν αἱ
κουμενικὴν ταράξαι επαρκεῖ εὐταξίαν. Εὐχή τοίνυν
ἐστὶν ἱερατικοῖς ἁπατι, καὶ τῷ κοινῷ τοῦ λαοῦ,
καὶ τοῖς κατὰ μόνας ἀγωνιζομένοις θεράπουσι τοῦ
Θεοῦ, ἡ διαζευχθῆναι τὴν σὴν σκαιότητα τῆς ἐκεί
του πονηρίας, ή μεταβληθῆναι ἀμφοτέρας εἰς χρηστότητα καὶ κοινωνικὴν πολιτείαν, ἢ ἀμείψαι τὴν
μακροθυμίαν εἰς αὐστηρίαν, καὶ ἀξίαις ὑμᾶς ἀντα
μείψασθαι ταῖς παιδείαις, ὧν τε πεπράχατε, ὧν τε
βουλεύεσθε, ὧν τε ἀσεβῶς ἀλλήλοις συνέρχεσθε.
ΤΑΓ. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Κρίνειν τά τε τῶν ὕβρεων, τά τε τῶν κολάσεων
μεγέθη οι άνθρωποι τῷ πλήθει τῶν συνειδότων εἰών
CCCXXXII.—EUSTATHIO.
De Eusebio episcopo.
● Sufficit diei malitia sua, › inquit Dominus Christus:
Quandoquidem etiam unius boræ malitia voluptatis magnæ oblivionem affert. Probus ille episcopus
Eusebius ad universam Ecclesiam perturbatione
implendam, vel solus sufficiebat. l'osteaquam autem
te quoque improba voluntate hominem nactus est,
eas jam vires habet, quæ toti terrarum orbi perturbando pares sint. Ac proinde tum omnis sacri
ordinis viri, tum communis plebs, tum denique Dei
famuli qui in solitudine. decertant, vota faciunt,
ut vel importunitas tua ab illius improbitate disjungatur, aut utraque in benignitatem, ac vitæ ra
tionem ab hominum societate atque commnercio
p minime abhorrentem commutetur: aut Deus lenitatem suam in acerbitatem convertat, vobisque pro
¡is, quæ et perpetrastis, et animo agitatis, et impie
in unum coitis, meritas pœnas rependat.
CCCXXXIII. ZOSIMO PRESBYTERO.
Contumeliarum ac suppliciorum magnitudinem
spectatorum atque consciorum multitudine pondeVARIE LECTIONES ET NOTE,
Φησὶν ὁ Αδάμ. Suspicabar aliquando le-.
gend. ὁ Δαβίδ. Sed in etiam est & 'Αδάμ, nec
upus ulla inutatione. Nam Isidorus illa verba, quæ
hắc ex psalmo cxxxiv, interpretanda suscepit, quasi
sub Adamni persona a Davidle prolata esse vult. Quam
vere aut concinne, judicet lector. RITT.
Pro ώς ήδη τεχθέντας cool. Ali. non in cou
textu sel in margine legit, ὡς ἤδη ἀνδρωθέντας. PossIY.
Καὶ μιᾶς ἡμέρας κάκωσις. Etiam unius hore
malitia, vertit Billius, qui legisse videtur ώρας και
κία οι κάκωσις hic alllictionem significat et molestiam. KITT.
Pro τῷ κοινῷ col. All. legit in margine, τῷ
κόσμῳ. Possis,
col. 375–376page 99 of 750
PG 78:375θασι. Τὰς γὰρ αὐτὸς ὕβρεις καὶ τὰς κολάσεις μὴ ἐπὶ πολλῶν γινομένας, οὐχ ὁμοίως βαρυτάτας ἡγοῦνται. Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, σκόπει πως διακεισόμεθα, ἐπὶ πάσης τῆς ἀνθρωπότητος καὶ τοῦ τῶν ἀγγέλων δήμου μέλλοντες εὐθύνας ὑφέξειν, ὅταν μά λιστα καὶ πᾶσα ἀναισχυντία χώραν οὐχ ἕξει, τῶν ἁμαρτημάτων ἡμῖν, ὥσπερ σκιῶν, ἀκολουθούντων. ΤΑΔ'. - ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ Τό, ο Κλαῦσον ἐπὶ νεκρῷ, ὅτι ἐκλέλοιπε φῶς, ο οὐχὶ πάντας τοὺς τεθνεῶτας λέγει καταθρηνεῖσθαι· ἀλλὰ τὸν ἔργοις νεκρωθέντα, καὶ τὴν ζῶσαν ἀναστροφὴν μὴ μετελθόντα, κλαίεσθαι βούλεται, ὡς τοῦ μέλλοντος φωτὸς ἀποτυχόντα. ΤΛΕ'. — ΕΥΤΟΝΤΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Τὸν βουληθέντα εὐεργετήσαι, μὴ δυνηθέντα δὲ βοηθῆσαι, μὴ ἐκ τῆς ἐκβάσεως μέμφου, ἀλλ' ἐκ τῆς προθέσεως τίμα· ὅτι [καὶ] τῇ φύσει κεκίνηται, & ἐχρῆν διαπράξασθαι, εἰ καὶ τῇ δυνάμει ἐνάρκησε, μὴ ἰσχύσας ἐργάσασθαι. ΚΥΝΗΓΙΑ. Περί γαστριμαργίας. Οὐδὲ Παῦλος ὁ τῶν οὐρανίων ἀκριβέστατος γνώ στης παιδεύει σε, καταργεῖσθαι τὴν γαστέρα καὶ τὰς ταύτης δυσορεξίας ἀποφαινόμενος· ἀλλ' ὅλος εἶ περὶ τράπεζαν λίχνος, μόνην λαμπρῶς τὴν κατάποσιν κοι λακεύων, καὶ Θεὸν ἡγούμενος τὴν κοιλίαν. Εἰ τοίνυν τῇ παρούσῃ ζωῇ πάντα νομίζεις συγκαταλύεσθαι, καλῶς ἀγωνίζῃ στενοχωρούμενος βρώμασιν εἰ δέ τι καὶ μετὰ ταύτην πιστεύεις ἔσεσθαι, ἑτοίμαζε τὰ ἔργα σου πρὸς τὴν ἔξοδον. ΤΑΣ'. - ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Τι ἐστιν, ο Αχρις Αππίου φόρου καὶ τριών Ταβερνών. Το «Αχρις Αππίου φόρου καὶ τριῶν Ταβερνών, τῷ Λουκᾷ ἐν ταῖς τῶν ἀποστόλων Πράξεσιν εἰρημένον, τόπους τινάς σημαίνει πρὸ τῆς Ῥώμης, τὸν μὲν εἰκόνα τινὰ ᾿Αππίου ἔχοντα, ὡς εἰκὸς, καὶ φόρον ἐκείνου καλούμενον, ὡς μέχρι νῦν αἱ τῶν βασιλέων εἰκόνες, τοῦδε [ἢ τοῦδε] φόροι προσαγορεύονται. Τὰ δὲ, πανδοχείων τινῶν ἡ καπηλείων χρήσιν αἰνίσσονται, τῇ Ῥωμαίων φωνῇ οὕτως ὀνομαζόμενα. Ερμίνῳ κόμητι Εὐτονίῳ διακόνῳ, έργοις χαχοῖς. Στενοχωρούμενος βρώμασιν. νος ζωή Τόπους τινάς σημαίνει. τύπως ου τόπους,
rare homines consueverunt. Etenim easdem con- θασι. Τὰς γὰρ αὐτὸς ὕβρεις καὶ τὰς κολάσεις μὴ
tumelias et cruciatus haud multis inspectantibus
illatos, haud æque graves et acerbos existimant.
Cam igitur hæc ita se habeant, tecum reputes velim, quouam animo futuri simus, cum coram omni
humano genere, 89 atque angelorum agmine, nobis reddendæ rationes erunt: quo tempore præsertim nullus impudentiæ locus erit, peccatis videlicet ambrarum instar nos sequentibus.
CCCXXXIV. HERMINO COMITI.
• Super mortuum plora, quoniam defecit lux
ejus³. › His verbis non hoc vult Scriptura ut omnes
eos qui e vivis excesserunt, lacrymis ac luctu prosequamur, verum ut eum qui improbis actionibus
exstinctus est, nec vivam vitæ rationem consectatus est, lugeamus ac deploremus, ut qui a futura
luce exciderit.
CCCXX XV. • EUTONIO DIACONO.
Eum qui de aliquo bene mereri studuit, nec tamen ei opem ferre potuit, ex eventu ue reprehende:
verum ex animi instituto ac voluntate lauda, atque
honore alice: quoniam etiam naturæ vi ad ea,
quæ oportebat, efficienda incitatus est: etiamsi viribus elanguerit, nec quod conabatur, perficere
potuerit.
CCCXXXVI.· CYNEGIO.
De ingluvie.
Ne Paulus quidem ipse, cœlestium ac divinarum
rerum exactissima cognitione praditus, te docet
ventrem, præposterosque ipsius appetitus destrui
a:que aboleri promuntians: verum mensarum laqtitiis tolus addictus es, solum ventrem splendide
mulcens ac deliniens, Deumque existimas. Quocirca
si omnia una cum hac vita exstingui pulas, præclare decertas, cibis corpus comprimens. Sin autem aliquid post hanc futurum credis, opera tua ad
exitum præpara.
Quid sit illud: Usque ad Apii forum, et tres
Tabernas. >
Id quod a Luca dictum est in Actis apostolorum,
‹ Usque ad Appii forum et tres Tabernas, formam
quamdam et effigiem significat ante Romam prostantem, simulacrum quoddam Appii habentem:
quemadmodum ad hunc usque diem imperatorum
imagines hujus aut illius fora nuncupantur. Per
Tabernas autem, Latina lingua hospitia quædam
aut cauponarum usus designantur.
* Eccles. xx11, 40.
ἐπὶ πολλῶν γινομένας, οὐχ ὁμοίως βαρυτάτας ἡγοῦν
ται. Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, σκόπει πως διακει
σόμεθα, ἐπὶ πάσης τῆς ἀνθρωπότητος καὶ τοῦ τῶν
ἀγγέλων δήμου μέλλοντες εὐθύνας ὑφέξειν, ὅταν μά
λιστα καὶ πᾶσα ἀναισχυντία χώραν οὐχ ἕξει, τῶν
ἁμαρτημάτων ἡμῖν, ὥσπερ σκιῶν, ἀκολουθούντων.
ΤΑΔ'. - ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ
Τό, ο Κλαῦσον ἐπὶ νεκρῷ, ὅτι ἐκλέλοιπε φῶς, ο οὐχὶ
πάντας τοὺς τεθνεῶτας λέγει καταθρηνεῖσθαι· ἀλλὰ
τὸν ἔργοις νεκρωθέντα, καὶ τὴν ζῶσαν ἀναστροφὴν
μὴ μετελθόντα, κλαίεσθαι βούλεται, ὡς τοῦ μέλλοντος
φωτὸς ἀποτυχόντα.
ΤΛΕ'. — ΕΥΤΟΝΤΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Τὸν βουληθέντα εὐεργετήσαι, μὴ δυνηθέντα δὲ
βοηθῆσαι, μὴ ἐκ τῆς ἐκβάσεως μέμφου, ἀλλ' ἐκ τῆς
προθέσεως τίμα· ὅτι [καὶ] τῇ φύσει κεκίνηται, &
ἐχρῆν διαπράξασθαι, εἰ καὶ τῇ δυνάμει ἐνάρκησε,
μὴ ἰσχύσας ἐργάσασθαι.
TAG'.
ΚΥΝΗΓΙΑ.
Περί γαστριμαργίας.
Οὐδὲ Παῦλος ὁ τῶν οὐρανίων ἀκριβέστατος γνώ
στης παιδεύει σε, καταργεῖσθαι τὴν γαστέρα καὶ τὰς
ταύτης δυσορεξίας ἀποφαινόμενος· ἀλλ' ὅλος εἶ περὶ
τράπεζαν λίχνος, μόνην λαμπρῶς τὴν κατάποσιν κοι
λακεύων, καὶ Θεὸν ἡγούμενος τὴν κοιλίαν. Εἰ τοίνυν
τῇ παρούσῃ ζωῇ πάντα νομίζεις συγκαταλύεσθαι,
καλῶς ἀγωνίζῃ στενοχωρούμενος βρώμασιν εἰ
δέ τι καὶ μετὰ ταύτην πιστεύεις ἔσεσθαι, ἑτοίμαζε
τὰ ἔργα σου πρὸς τὴν ἔξοδον.
ΤΑΣ'. - ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Τι ἐστιν, ο Αχρις Αππίου φόρου καὶ τριών
Ταβερνών.
Το «Αχρις Αππίου φόρου καὶ τριῶν Ταβερνών,
τῷ Λουκᾷ ἐν ταῖς τῶν ἀποστόλων Πράξεσιν εἰρημένον,
τόπους τινάς σημαίνει πρὸ τῆς Ῥώμης, τὸν μὲν
εἰκόνα τινὰ ᾿Αππίου ἔχοντα, ὡς εἰκὸς, καὶ φόρον
ἐκείνου καλούμενον, ὡς μέχρι νῦν αἱ τῶν βασιλέων
εἰκόνες, τοῦδε [ἢ τοῦδε] φόροι προσαγορεύονται. Τὰ δὲ,
πανδοχείων τινῶν ἡ καπηλείων χρήσιν αἰνίσσονται,
τῇ Ῥωμαίων φωνῇ οὕτως ὀνομαζόμενα.
Non Ερμίνῳ κόμητι sed Εὐτονίῳ διακόνῳ,
Entonio diacono, hæc inscribitur ep. in coddl. Vai.
649 et Alt. lidemque v. 5 post έργοις merito addunt χαχοῖς. Possta.
Στενοχωρούμενος βρώμασιν. Bill.cibis corpus
comprimens. Malim, distendens. Rire.
Vers. 6 νος ζωή clegantius omittitur in codd.
Vit. 649 et Alt. tanquam satis intellecta in vucabulo napoúsy. Videtur ergo glossema nimis solliciti
lectoris; nam notatum reperitur in margine cod.
Alt. unde forte iu contextum irrepserit. Poseis.
Τόπους τινάς σημαίνει. Bill. cum vertit,
formam quamdam et effigiem significat, legisse videlur τύπως ου τόπους, il est loca: quomodo
tamen et Paris, ed. et habet diserte. RITT.
col. 377–378page 100 of 750
PG 78:377ΤΛΗ. — ΑΓΕΛΙΔΗ ΝΑΥΤΙΑΝΟ. Κατὰ Ναυστιανών. φλήναφον συνείρας ἀπολογούμενος, σχετλιασμόν συνθεὶς πολυώδυνον, τὴν θείαν λέγων μὴ ἰσχύειν ἀπό φασιν, ήνπερ τοῖς ἱερεῦσι παρέσχετο, ἀφιέναι τοῖς ἀνθρώποις τὰ πταίσματα. Εἰ δὲ αὐτὴ ἀνίσχυρος, πᾶσα πάντως ἀβέβαιος, καὶ εἰς μάτην ἐλπίζομεν, ὡς αὐτὸς ἐδογμάτισας. ΤΑΘ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ αὐτοῦ. Εἰ μὲν ἔχεις οὕτως προγνώσεως, ὡς εἰδέναι τὰ τῇ κρίσει τηρούμενα, εἰκότως κατακρίνεις πρὸ κρίσεως, καρδιογνώστης τις γεγονώς ἐξ οιήσεως. Εἰ δὲ καὶ σὺ τῆς φιλαμαρτήμονος φύσεως, ὡς ἄνθρωπος, υπάρ. χεις τις μοῖρα, καὶ πρὸς ἐξέτασιν ήξειν πάντως περι μένεις, λόγον εἰσπραχθησόμενος· μὴ προάρπαζε τὴν κρίσιν τοῦ Θεοῦ, πρὸς μετάγνωσιν μᾶλλον καλῶν, ἀλλὰ μὴ πρὸς ἀπόγνωσιν ὠθῶν τοὺς ἁμαρτάνοντας. ΤΜ'. — ΑΚΥΛΑ. Αἱ ἀμετάδοτοι γνώμαι, καὶ αἱ τούτων τιμωρίαι, πρὸς σωφρονισμὸν ἡμῶν ἀνεγράφησαν, ἵνα τὴν ἐκεί των μίμησιν φύγωμεν, καὶ τούτων πεῖραν λάβω μεν. Εἰ τοίνυν τὸν πλοῦτον ἀγαπῶμεν, καὶ τὸ εὖ ποιεῖν παρορώμεν, ἔγνωμεν ἐκ τῆς θείας πτυκτῆς τὸν τοιοῦτον μακρῷ πυρὶ τηγανιζόμενον. ΤΜΔ'. — ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Εἰς τὸν ὁ Ἔστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι.» Ασφαλῶς τὰ εὐαγγελικὰ παράδεξαι δόγματα, Εστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι, κε λεύοντα, καὶ οἱ λύχνοι καιόμενοι (ἅπερ τῶν ἐπι θυμιῶν τὰς ὁρέξεις δεδέσθαι, καὶ τοὺς νέας ἐξῆφθαι πρὸς ἐγρήγορσιν βούλονται), ἐπιθυμῶν, καὶ μηνιῶν, καὶ ζηλῶν, καὶ ἀτόπως ἐρῶν, καὶ πάντα μάλλον ποιῶν, ὅπως τὴν σαυτοῦ ἀναστροφὴν ἀντίστροφον τοῦ Θεοῦ ἀποτελέσειας νόμου. Καὶ πρόσεχε, πάνω τολμε, μὴ τῆς ὑψηλῆς χειρός πειραθῇς πρὸ τῆς ἐκεῖθεν κολάσεως, κἀνταῦθα κἀκεῖ δι᾽ ὑπερβολὴν κακίας τιμωρούμενος. ΣΕΛΕΥΚΟ. Περὶ ταπεινοφροσύνης. Ταπεινοφρόνει μάλλον, καὶ μὴ ταπεινολόγει, ἵνα μὴ ἐγγύθεν ἔχῃς τῶν βημάτων κατηγορίαν τὰ πράτ Τις Διιε λάβωμεν μή, χειρός Θείου πειρασθῇς. του
!
EPISTOLARUM LIB. I.
ΤΛΗ. — ΑΓΕΛΙΔΗ ΝΑΥΤΙΑΝΟ.
Κατὰ Ναυστιανών.
φλήναφον συνείρας ἀπολογούμενος, σχετλιασμόν
συνθεὶς πολυώδυνον, τὴν θείαν λέγων μὴ ἰσχύειν ἀπόφασιν, ήνπερ τοῖς ἱερεῦσι παρέσχετο, ἀφιέναι τοῖς
ἀνθρώποις τὰ πταίσματα. Εἰ δὲ αὐτὴ ἀνίσχυρος, πᾶσα
πάντως ἀβέβαιος, καὶ εἰς μάτην ἐλπίζομεν, ὡς αὐτὸς
ἐδογμάτισας.
ΤΑΘ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ αὐτοῦ.
EPIST. CCCXLII.
AGELIDI NOVATIANO.
Contra Novatianos.
Nugas, causam tuam defendens, contexuisti.
acerbissimam querelam componens, dum divinam
eam sententiam vim habere negas, quam sacerdotibus ad remittenda hominibus peccata præbuit.
Quod si hæc miuime firina el valida est, omnes
profecto incertæ atque infirmæ sunt, atque inanis
spes nostra est quemadmodum tu docuisti.
CCCXXXIX. EIDEM.
De eodem.
Si ea in te prænotio est, ut quæ extremo judicio
servantur, tibi explorata sint, non abs re ante judicium homines condemnas, ut qui inani opinione
tua, quid in pectoribus conditum sit, compertum
habeas. Sin autem naturæ libenter peccantis, ut
homo, pars quædam es, atque ad examen omnino
venturum te esse exspectes, 90 ut vitæ actæ rationes a te exigantur, Dei judicium ne præripe:
Εἰ μὲν ἔχεις οὕτως προγνώσεως, ὡς εἰδέναι τὰ τῇ
κρίσει τηρούμενα, εἰκότως κατακρίνεις πρὸ κρίσεως,
καρδιογνώστης τις γεγονώς ἐξ οιήσεως. Εἰ δὲ καὶ
σὺ τῆς φιλαμαρτήμονος φύσεως, ὡς ἄνθρωπος, υπάρ.
χεις τις μοῖρα, καὶ πρὸς ἐξέτασιν ήξειν πάντως περι
μένεις, λόγον εἰσπραχθησόμενος· μὴ προάρπαζε τὴν
κρίσιν τοῦ Θεοῦ, πρὸς μετάγνωσιν μᾶλλον καλῶν,
ἀλλὰ μὴ πρὸς ἀπόγνωσιν ὠθῶν τοὺς ἁμαρτάνοντας.
s'que id potius stule, ut eos, qui peccant, ad poenitentiam voces, quam ut ad desperationem impellas.
ΤΜ'. — ΑΚΥΛΑ.
Αἱ ἀμετάδοτοι γνώμαι, καὶ αἱ τούτων τιμωρίαι,
πρὸς σωφρονισμὸν ἡμῶν ἀνεγράφησαν, ἵνα τὴν ἐκεί
των μίμησιν φύγωμεν, καὶ τούτων πεῖραν λάβω
μεν. Εἰ τοίνυν τὸν πλοῦτον ἀγαπῶμεν, καὶ τὸ εὖ
ποιεῖν παρορώμεν, ἔγνωμεν ἐκ τῆς θείας πτυκτῆς τὸν
τοιοῦτον μακρῷ πυρὶ τηγανιζόμενον.
ΤΜΔ'. — ΕΥΣΕΒΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Εἰς τὸν ὁ Ἔστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζω
σμέναι.»
Ασφαλῶς τὰ εὐαγγελικὰ παράδεξαι δόγματα,
Εστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι, κελεύοντα, καὶ οἱ λύχνοι καιόμενοι (ἅπερ τῶν ἐπι
θυμιῶν τὰς ὁρέξεις δεδέσθαι, καὶ τοὺς νέας ἐξῆφθαι
πρὸς ἐγρήγορσιν βούλονται), ἐπιθυμῶν, καὶ μηνιῶν,
καὶ ζηλῶν, καὶ ἀτόπως ἐρῶν, καὶ πάντα μάλλον
ποιῶν, ὅπως τὴν σαυτοῦ ἀναστροφὴν ἀντίστροφον
τοῦ Θεοῦ ἀποτελέσειας νόμου. Καὶ πρόσεχε, πάνω
τολμε, μὴ τῆς ὑψηλῆς χειρός πειραθῇς πρὸ τῆς
ἐκεῖθεν κολάσεως, κἀνταῦθα κἀκεῖ δι᾽ ὑπερβολὴν
κακίας τιμωρούμενος.
TMB. ΣΕΛΕΥΚΟ.
Περὶ ταπεινοφροσύνης.
Ταπεινοφρόνει μάλλον, καὶ μὴ ταπεινολόγει, ἵνα
μὴ ἐγγύθεν ἔχῃς τῶν βημάτων κατηγορίαν τὰ πράτ
CCCXL. - AQUILA.
nostram
Præparci atque a largitione abhorrentes animi,
eorumque supplicia ad emendationem
litterarum monumentis mandata sunt, ut illorum
imitationem et exemplum fugiamus, cruciatusque
haudquaquam experiamur. Quapropter, si opes
amamus, ac de hominibus bene mereri negligimus,
ex divinis Litteris hujusmodi hominem diuturno igni
torreri cognovimus.
CCCXLI. EUSEBIO EPISCOPO.
In illud, ‹ Sint lumbi vestri præcincti. ›
Caute scilicet evangelica hæc dogmata accipe,
quibus istud imperatur, Sint lumbi vestri præcincti,
et lucernæ ardentes in manibus vestris (quæ nimirum hoc volunt, ut cupiditates et appetitiones
nostræ vinciantur, ac mentes ad excubandum excitentur), quippe qui et cupiditatibus fagres, et ira
scaris, et invideas, et præposteris amoribus deditus
sis, ac denique in omnibus tuis actionibus sic le
potius compares, ut vitam tuam divinæ legi contrariam reddas. Vide itaque, homo audacissime, ne
sublimem illam manum ante futurum supplicium
experiaris, ob singularem improbitatis magnitudinem hic quoque pœnas pendens.
CCCXLII. SELEUCO.
De humilitate animi.
Animo atque affectu potiusquam verbis bumilem
te præbe, ne in propinquo res habeas quæ sermoVARIE LECTIONES ET NOTÆ
Τις abest a codd. Vat. 649 et All. Possin.
Διιε λάβωμεν merito codd. Vat. 649 et All.
addunt μή, cujus defectum interpres ex conjectura
supplevit. Ib.
Post χειρός codd. Vat. 649 et Alt. addunt,
Θείου et verbum sequens scribunt πειρασθῇς. ID.
του
col. 379–380page 101 of 750
PG 78:379γματα, μᾶλλον δὲ τὰ πράγματα διὰ τῶν βημά των δεικνύης, ἔργα τους λόγους. ἔχων, ἀλλὰ μὴ τοῖς ἔργοις ἀνατρέπων τους λόγους.. ΤΗΓ'. — ΣΙΛΟΥΑΝΟ Περὶ τῆς θείας ἀγαθότητος. Λανθάνει σε μᾶλλον ἐθέλοντα (οὐ γὰρ ἀληθὲς ἀγνοοῦντα), ἡ τοῦ θείου δόγματος δύναμις. Ὅτι γὰρ καὶ τῶν ἀγγέλων δημιουργὸς ὁ Θεός, ὁ Προφήτης φησὶν ἐν θεολογίᾳ λέγων περὶ Θεοῦ, «Οὗ αἱ χεῖρες ἔκτι σαν πᾶσαν τὴν στρατιάν τοῦ οὐρανοῦ.» ῞Οτι δὲ καὶ ὑδάτων καὶ νεφῶν, Δαβὶδ ἐν ὕμνοις βοπ· Καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν, αἰνείτω τὸ ὄνομα Κυρίου. Ὅτι αὐτὸς εἶπε, καὶ ἐγένετο. Αὐτὸς δὲ ὁ Θεὸς διὰ λαίλαπος τῷ Ἰώβ, ο Ἐγὼ ἐθέμην νέφος τη θαλάσσῃ ἀμφίασιν. ν "Οτι δὲ καὶ ἀγαθὸς ὁ Ποιητὴς, ὁ Κύριός φησιν' «Ανατέλλει τὸν ἥλιον ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς, καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους.. Ὅπερ μεγίστης ἐστὶν ἔνδειξις ἀγαθότητος.. ΤΗΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Τὴν τῶν ἁμαρτημάτων διόρθωσιν, ἣν ποιεῖται ὁ Θεὸς εἰς ἡμετέραν βελτίωσιν, οὐδ᾽ ὀργὴν κλητέον, οὐδ' ἀγανάκτησιν, ἀλλὰ μᾶλλον νουθέτησιν. Εἰ δὲ καὶ ὀρ γήν τινες αὐτὴν οἴονται, καὶ ταύτῃ τὸ φιλάνθρωπον [αὐτοῦ] διαγγέλλουσιν, εἰς πάθη Θεὸν καταβαίνειν δι' ἀνθρώπους νομίζοντες, δι' οὓς καὶ γέγονεν ἄν θρωπος. ΕΥΣΤΑΘΙΟ. Περὶ γαστριμαργίας. Πολλὴ καμοί ἐστι, βέλτιστε, κολακείας εὐχέ ρεια δυναμένῳ μακαρίζειν ἀπατηλῶς, καὶ τὴν τρίβον τῶν ποδῶν σου ταράσσειν εὐμαρῶς, ὅπερ ἐστὶν ὑπτιοῦν σε καὶ ἀνακλίνειν πρὸς ῥᾳθυμίαν, ἑστάναι ὀφείλοντα συντόνως, καὶ τὸν Θεὸν περὶ ἐλέους καὶ οἰκτιρμῶν ἱκετεύειν. Αλλ' οὐκ ἐξ με ὁ ἐν Δαβίδ λαλήσας Θεός, τὸν τιθέντα μετὰ μοιχῶν τὴν μερίδι ἐλέγχειν ὡς ἁμαρτόντα επαγγειλάμενος. Εἰ τοίνυν τὰς ψευδεῖς κολακείας ἀγαπᾶς, ἀνέχου τῶν ἀπατών των σε. Εἰ δὲ πρὸς Θεὸν ἀπελθεῖν προσδοκᾷς. ἐμοὶ πείσθητι παραινοῦντί σοι, καὶ σβέσον τὴν γαστρίμαργον λύτταν, μαραίνων τῶν ἡδονῶν τὰς ἐκ καύσεις, ὧν αἱ ὑπερβολαὶ πρὸς τὰς ἐκεῖθεν παρα πέμπουσι φλόγας. ΤΜ. ΚΕΛΣΩ. Περὶ τῆς τοῦ Παύλου πηρώσεως· καὶ διὰ τί αὐτῷ ἐξ οὐρανοῦ ὁ Θεὸς διαλέγεται. Ὥσπερ τὰ ἔρια προς παραδοχὴν βαφῆς ἀλουργού, [αὐστηρῶ;] μάλα προστύφεται διὰ τὴν τοῦ ἐσθήματος τιμιότητα· οὕτως ὁ μεγαλόφρων Παῦλος τῆς Τα πράγματα διὰ τῶν ῥημάτων. εντέλεια. ροδι σβέσον καί.
nes accusent, verum polius res per verba osten- γματα, μᾶλλον δὲ τὰ πράγματα διὰ τῶν βημά
das, opera pro sernionibus babens, ac non contra,
per opera sermones evertens.
CCCXLIII. SILVANO.
De divina bonitate,
Sponte tua (nec enim verum te fugit) divini dogmatis vim ignoras. Nam quod angelorum quoque
parens, atque opifex sit Deus, propheta testatur,
de Deo his verbis utens: Cujus manus universam
cœli militiam creaverunt. Quod autem idem aquas
et nubes procrearit, in Psalmis canit David, his
verbis: Et aquæ quæ super cælos sunt, laudent nomen Domini. Quoniam ipse dixit, et facta sunt. Ac
Deus ipse per turbinem Jobum alloquens, Ego posui nubem mari vestimentum. Quod denique bonus
sit ille rerum ominium architectus, Dominus in hæc
verba affirmat: Oriri facit solem suum super bonos et malos: et pluit super justos et injustos.
Quod quidem summæ bonitatis argumentum est.
CCCXLIV. - EIDEM.
Scelerum correctionem atque animadversionem,
quam Deus emendationis nostræ causa efficit, nec
iram, nec indignationem vocare debemus, verum
potius admonitionem. 91 Quod si hanc quoque
iram nonnulli esse existimant, hinc etiam ipsius
erga hominum genus benevolentiam prædicant,
dum Deum propter homines, quorum causa humanitatem etiam induit, ad affectus descendere arbiCrantur.
EUSTATHIΟ.
De ingluvie.
των δεικνύης, ἔργα τους λόγους. ἔχων, ἀλλὰ μὴ
τοῖς ἔργοις ἀνατρέπων τους λόγους..
ΤΗΓ'. — ΣΙΛΟΥΑΝΟ
Περὶ τῆς θείας ἀγαθότητος.
Λανθάνει σε μᾶλλον ἐθέλοντα (οὐ γὰρ ἀληθὲς
ἀγνοοῦντα), ἡ τοῦ θείου δόγματος δύναμις. Ὅτι γὰρ
καὶ τῶν ἀγγέλων δημιουργὸς ὁ Θεός, ὁ Προφήτης
φησὶν ἐν θεολογίᾳ λέγων περὶ Θεοῦ, «Οὗ αἱ χεῖρες ἔκτι
σαν πᾶσαν τὴν στρατιάν τοῦ οὐρανοῦ.» ῞Οτι δὲ καὶ
ὑδάτων καὶ νεφῶν, Δαβὶδ ἐν ὕμνοις βοπ· Καὶ τὸ
ὕδωρ τὸ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν, αἰνείτω τὸ ὄνομα
Κυρίου. Ὅτι αὐτὸς εἶπε, καὶ ἐγένετο. Αὐτὸς δὲ ὁ
Θεὸς διὰ λαίλαπος τῷ Ἰώβ, ο Ἐγὼ ἐθέμην νέφος τη
θαλάσσῃ ἀμφίασιν. ν "Οτι δὲ καὶ ἀγαθὸς ὁ Ποιητὴς,
ὁ Κύριός φησιν' «Ανατέλλει τὸν ἥλιον ἐπὶ πονηροὺς
καὶ ἀγαθοὺς, καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους..
Ὅπερ μεγίστης ἐστὶν ἔνδειξις ἀγαθότητος..
ΤΗΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Τὴν τῶν ἁμαρτημάτων διόρθωσιν, ἣν ποιεῖται ὁ
Θεὸς εἰς ἡμετέραν βελτίωσιν, οὐδ᾽ ὀργὴν κλητέον, οὐδ'
ἀγανάκτησιν, ἀλλὰ μᾶλλον νουθέτησιν. Εἰ δὲ καὶ ὀρ
γήν τινες αὐτὴν οἴονται, καὶ ταύτῃ τὸ φιλάνθρωπον
[αὐτοῦ] διαγγέλλουσιν, εἰς πάθη Θεὸν καταβαίνειν
δι' ἀνθρώπους νομίζοντες, δι' οὓς καὶ γέγονεν ἄν
θρωπος.
TME'.
Περὶ γαστριμαργίας.
Πολλὴ καμοί ἐστι, βέλτιστε, κολακείας εὐχέ
ρεια δυναμένῳ μακαρίζειν ἀπατηλῶς, καὶ τὴν
τρίβον τῶν ποδῶν σου ταράσσειν εὐμαρῶς, ὅπερ
ἐστὶν ὑπτιοῦν σε καὶ ἀνακλίνειν πρὸς ῥᾳθυμίαν,
ἑστάναι ὀφείλοντα συντόνως, καὶ τὸν Θεὸν περὶ ἐλέους
καὶ οἰκτιρμῶν ἱκετεύειν. Αλλ' οὐκ ἐξ με ὁ ἐν Δαβίδ
λαλήσας Θεός, τὸν τιθέντα μετὰ μοιχῶν τὴν μερίδι
ἐλέγχειν ὡς ἁμαρτόντα επαγγειλάμενος. Εἰ τοίνυν
τὰς ψευδεῖς κολακείας ἀγαπᾶς, ἀνέχου τῶν ἀπατών
των σε. Εἰ δὲ πρὸς Θεὸν ἀπελθεῖν προσδοκᾷς.
ἐμοὶ πείσθητι παραινοῦντί σοι, καὶ σβέσον τὴν γα
στρίμαργον λύτταν, μαραίνων τῶν ἡδονῶν τὰς ἐκκαύσεις, ὧν αἱ ὑπερβολαὶ πρὸς τὰς ἐκεῖθεν παραπέμπουσι φλόγας.
Magna mihi quoque, vir optime, adulandi facultas suppetit, ut qui per fucum et imposturam beatum te prædicare queam, ac pedum tuorum semitam
facile conturbare. Quod quidem nihil aliud est,
quam te supinum reddere, atque ad ignaviam et
socordiam inflectere, cum contra magna cum animi
contentione stare debeas, ac Dei misericordiam et
facilitatem supplicibus verbis implorare. At non me
hoc facere sinit Deus in Davide loquens, ac se euin,
ut peccantem, arguturum minitans qui cum adulteris portionem suam ponit. Ac proinde si falsas
blanditias, et assentationes amas, eos perfer, qui te
in fraude inducunt ac circumscribunt. Si autem te
ad Deum abiturum esse exspectas, consiliis meis
obtempera, gulæque rabiem exstingue, voluptatum igniculos consopiens: quarum immodicus usus homines ad futuras flammas transmittit.
CCCXLVI, — CELSO.
De Pauli cæcitate: et cur ad eum de cœlo Deus
loquitur.
Quemadmodum lanæ, ad excipiendam purpuræ
tincturam, ob vestimenti excellentiam rigide admodum prius astringuntur: eodem modo ille ingenti
ΤΜ.
ΚΕΛΣΩ.
Περὶ τῆς τοῦ Παύλου πηρώσεως· καὶ διὰ τί
αὐτῷ ἐξ οὐρανοῦ ὁ Θεὸς διαλέγεται.
Ὥσπερ τὰ ἔρια προς παραδοχὴν βαφῆς ἀλουργού,
[αὐστηρῶ;] μάλα προστύφεται διὰ τὴν τοῦ ἐσθή
ματος τιμιότητα· οὕτως ὁ μεγαλόφρων Παῦλος τῆς
Τα πράγματα διὰ τῶν ῥημάτων. Vid. not. ad
ep. 85, lib. 1v. Ritt.
Cod. Alt. mavult, εντέλεια. Vers. antepen.
ροδι σβέσον cod. Alt. addit καί. Possis.
col. 381–382page 102 of 750
PG 78:381Ἰουδαϊκῆς ἀποτμηθεὶς ἀλογίας, τριημέρῳ προεστό φθη πηρώσει, αλουργὶς Θεοῦ [καὶ] γενόμενος, καὶ πάντας ἀνθρώπους γενέσθαι προτρεπόμενος. ΤΜΖ'. — ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ ΚΑΙ ΖΩΣΙΜΟ. Περὶ ἀναλγησίας. Εἰ μήτε τῆς θείας παιδείας εἰς νουθέτησιν ὑμῖν γινομένης αισθάνεσθε, μήτε τὰς ἡμετέρας ὑπομνήσεις εἰς μετάγνωσιν δέχεσθε, Χάρυβδις τίς ἐστε, ἄδῃ καὶ ἀπωλείᾳ ἐοικυία, πάντα τὰ διδόμενα εἰς ἀφανισμὸν καταπίνουσα, ἧς ὁ πάντων δυνάστης Χρι στὸς ἐμφράξει τὸ στόμα, ἵνα φυλάξητε τας θείας ἐντολές, καὶ κἂν ἐμέ ποτε παλινωδίαν ᾄσητε. ΤΜΗ. – ΣΙΛΟΥΑΝΟ Οτι τὸν ἐπίσκοπον ἑαυτῶν περιέβαλε κακόν [περιέβαλον κακοῖς. Τοῦτο καὶ Ἰουδαῖοι πάλαι πεποιήκεισαν περὶ θυ σίας δαψιλώς διακείμενοι, καὶ τοὺς τοῦ νόμου διδα σκάλους καὶ ποιητὰς καταλεύοντες· ὅπερ καὶ ὑμεῖς ἐκείνους ζηλοῦντες πεπράχατε, ἀναθήμασι μὲν κοι σμοῦντες τὸν θεῖον νεῶν, τὸν δὲ ποιμένα τούτου περι βάλλοντες κακοῖς. Οὐκ ἐξ ἀγάπης ἄρα πρὸς Θεὸν γέγονεν ὑμῶν ἡ τῶν δώρων προσφορά, ἀλλὰ ἐκ δόξης κενῆς, ἐντεῦθεν ἐχούσης ἀποχὴν τοῦ μισθού αὐτῆς. ΤΜΘ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τοῦ πρεσβυτέρου. Εἰ ἀληθῶς βούλει Θεῷ δωροφορεῖν, τον μεσίτην τῶν δώρων μὴ ἀτίμαζε, οὗ ταῖς χερσὶ διακόνοις κε χρῆσθαι Θεὸς φιλανθρώπως ἠξίωσεν. Ἱερεὺς γὰρ, εἰ καὶ βίῳ τινὶ ῥᾳθύμῳ, ὡς φατε, κεκηλίδωται, αὐτ τὸς μὲν ὑφέξει εὐθύνας. ἄγγελος δὲ Κυρίου παντοκράτορος ἐστι, τῇ τε θείας τελετῆς μυσταγωγίᾳ, καὶ τῇ πρὸς σωτηρίαν πολλῶν διακονία. ΤΝ. ΛΑΜΠΕΤΙΑ. Βἰ μὴ ἀνέγνως τῶν ἀχυρμιῶν τὸν σἶτον διακρινόμενον, καὶ τὰ μὲν πυρί, τὰ δὲ ἀποθήκη τηρούμενα, εὐδ' οὕτως εἶχες ἀπολογίαν τὴν ἄγνοιαν, πάντων τῶν καλλίστων ἐχούσης γνῶσιν τῆς φύσεως. "Α γὰρ παθεῖν οὐ βουλόμεθα, ταῦτα καὶ μὴ ποιεῖν διδασκόμεθα Εἰ δὲ καὶ ἔνδον ἑαυτῶν τῶν χρηστῶν τὴν εἴδησιν ἔχομεν, καὶ τῷ θείῳ νόμῳ ταύτην σαφῶς παιδευόμεθα, τί ταῖς ἡδυπαθέσι ῥιπίζῃ πνοαῖς, ἀχύρων δίκην πρὸς αὐτὰς ἐκριπτούμενος; Ορα τοίνυν ὅτι πῦρ ἔχει τελευτὴν τὸ ἀβέβαιον, ἢ καθαῖρον, ἢ εἰς τέλος ἐκχαῖον. ΑΜΜΩΝΙ. Περὶ Καππαδοκών. Τί σοὶ καὶ τῷ γένει τῷ θηροτρόπῳ; Τί σοὶ καὶ τῷ Σε λουανῷ, β 411., Σιλβαν. 1 πεποιήκεσαν πεποιήκεισαν 3 καταλεύοντες καταλέγοντες.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CCCLI.
Ἰουδαϊκῆς ἀποτμηθεὶς ἀλογίας, τριημέρῳ προεστό- animi magnitudine praditus Paulus, a Judaica ve
φθη πηρώσει, αλουργὶς Θεοῦ [καὶ] γενόμενος, καὶ
πάντας ἀνθρώπους γενέσθαι προτρεπόμενος.
ΤΜΖ'. — ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ ΚΑΙ ΖΩΣΙΜΟ.
TMZ'.
Περὶ ἀναλγησίας.
Εἰ μήτε τῆς θείας παιδείας εἰς νουθέτησιν ὑμῖν
γινομένης αισθάνεσθε, μήτε τὰς ἡμετέρας ὑπομνή
σεις εἰς μετάγνωσιν δέχεσθε, Χάρυβδις τίς ἐστε,
ἄδῃ καὶ ἀπωλείᾳ ἐοικυία, πάντα τὰ διδόμενα εἰς
ἀφανισμὸν καταπίνουσα, ἧς ὁ πάντων δυνάστης Χρι
στὸς ἐμφράξει τὸ στόμα, ἵνα φυλάξητε τας θείας
ἐντολές, καὶ κἂν ἐμέ ποτε παλινωδίαν ᾄσητε.
ΤΜΗ. – ΣΙΛΟΥΑΝΟ
Οτι τὸν ἐπίσκοπον ἑαυτῶν περιέβαλε κακόν
[περιέβαλον κακοῖς.
Τοῦτο καὶ Ἰουδαῖοι πάλαι πεποιήκεισαν περὶ θυσίας δαψιλώς διακείμενοι, καὶ τοὺς τοῦ νόμου διδα
σκάλους καὶ ποιητὰς καταλεύοντες· ὅπερ καὶ ὑμεῖς
ἐκείνους ζηλοῦντες πεπράχατε, ἀναθήμασι μὲν κοι
σμοῦντες τὸν θεῖον νεῶν, τὸν δὲ ποιμένα τούτου περι
βάλλοντες κακοῖς. Οὐκ ἐξ ἀγάπης ἄρα πρὸς Θεὸν
γέγονεν ὑμῶν ἡ τῶν δώρων προσφορά, ἀλλὰ ἐκ
δόξης κενῆς, ἐντεῦθεν ἐχούσης ἀποχὴν τοῦ μισθού
αὐτῆς.
ΤΜΘ.
Περὶ τοῦ πρεσβυτέρου.
Εἰ ἀληθῶς βούλει Θεῷ δωροφορεῖν, τον μεσίτην
τῶν δώρων μὴ ἀτίμαζε, οὗ ταῖς χερσὶ διακόνοις κε
χρῆσθαι Θεὸς φιλανθρώπως ἠξίωσεν. Ἱερεὺς γὰρ,
εἰ καὶ βίῳ τινὶ ῥᾳθύμῳ, ὡς φατε, κεκηλίδωται, αὐτ
τὸς μὲν ὑφέξει εὐθύνας. ἄγγελος δὲ Κυρίου παντοκράτορός ἐστι, τῇ τε θείας τελετῆς μυσταγωγίᾳ, καὶ
τῇ πρὸς σωτηρίαν πολλῶν διακονία.
ΤΝ.
ΛΑΜΠΕΤΙΑ.
Βἰ μὴ ἀνέγνως τῶν ἀχυρμιῶν τὸν σἶτον διακρινό
μενον, καὶ τὰ μὲν πυρί, τὰ δὲ ἀποθήκη τηρούμενα,
εὐδ' οὕτως εἶχες ἀπολογίαν τὴν ἄγνοιαν, πάντων
τῶν καλλίστων ἐχούσης γνῶσιν τῆς φύσεως. "Α γὰρ
παθεῖν οὐ βουλόμεθα, ταῦτα καὶ μὴ ποιεῖν διδασκό
μεθα Εἰ δὲ καὶ ἔνδον ἑαυτῶν τῶν χρηστῶν τὴν
εἴδησιν ἔχομεν, καὶ τῷ θείῳ νόμῳ ταύτην σαφῶς
παιδευόμεθα, τί ταῖς ἡδυπαθέσι ῥιπίζῃ πνοαῖς, ἀχύρων δίκην πρὸς αὐτὰς ἐκριπτούμενος; Ορα τοίνυν
ὅτι πῦρ ἔχει τελευτὴν τὸ ἀβέβαιον, ἢ καθαῖρον, ἢ εἰς
τέλος ἐκχαῖον.
TNA'. ΑΜΜΩΝΙ.
Περὶ Καππαδοκών.
Τί σοὶ καὶ τῷ γένει τῷ θηροτρόπῳ; Τί σοὶ καὶ τῷ
cordia præcisus, triduana cæcitate prius astrictus
est, ut qui Dei purpura effectus sit, omnesque homines, ut idem faut, cohortetur.
CCCXLVII. — MARTINIANO ET ZOSIMO.
De indolentia.
Si nec divinam disciplinam, quæ monendi vestri causą exsistit, persentiscitis, nec ea, quæ vobis
in memoriam redigimus ad meliorem mentein induendam accipitis, Charybdis quædam estis, inferno ac perditioni similis, omnia ea, quæ porriguntur
in exitium torquens. Cujus Christus omnium Dominus os obstruct, ut divina præcepta servetis, atque
aliquando tandem palinodiam canatis.
CCCXLVIII. — SILVANO.
Quod episcopum suum malis involverit.
Hoc Judæi quoque olim fecerant, in sacrificiis
liberaliter se gerentes, atque interim legis magistros et conditores lapidibus obruentes, quod vos
item illorum exemplo fecistis, dum donariis quidem
ac votivis muneribus divinum templum exordatis,
hujus autem pastorein calamitatibus afficitis. Quapropter non charitate erga Deum ducti hujusmodi
munera obtulistis, verum inanis gloriæ studio mercedem suam hinc recipientis.
- EIDEM.
De presbylero.
Si munus Deo vere offerre cupis, muneris sequestrum ne aspernare: cujus administris manibus uti
Deus pro sua benignitate minime dedignatus est.
Sacerdos enim, etiamsi inertis atque ignavæ vitæ,
ut asseritis, maculis contaminatus est, ipse quidem
pœnas luet, interim tamen angelus Domini omnipotentis est: tum quia divini sacrificii munere perfungitur, tum quia multorum saluti operam dat.
CCCL. LAMPETIO.
Si parabolam illam non legisti, in qua triticum a
paleis distinguitur, atque ille igni, hoc autem apothecæ servatur, ne sic quidem tamen causain
tuam ignoratione tueri potes; quippe cum præclarissimarum omnium rerum cognitionem natura habeat. Nam quæ perpeti nolumnus, eadem ue quidem
facere docemur. Quod si et virtutum cognitionem
in animis nostris insitam habemus, et eam ex divina
lege perspicue discimus, ecquid tu voluptatis ventis
jactaris, palearum instar ad eas projectus? Vide
igitur inconstantiam igne terminari; vel purgante
atque expiante, vel ad extremum usque inflammante.
CCCLI. AMMONI.
De Cappadocibus.
Quid tibi cum genere belluinis moribus prædito?
Quod in titulo est nomen non ut in edit. Σε
λουανῷ, sed cum β scribitur in codd. Vatic. 649 et
411., Σιλβαν. Vers. 1 πεποιήκεσαν melius pro πεποιήκεισαν cod. Alt. ponit. Vers. 3 pro καταλεύον
τες cod. Vat. 649 habet καταλέγοντες. Possi.
Præcepto videlicet Christi.
col. 383–384page 103 of 750
PG 78:383φύρη; Τί τοῖς Καππαδόκαις συγκόπτη; Τί τους Γιγαντείους συγγίγαντας καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐξοπλίζεις; Τί τοὺς οἰνοδυνάστας ἐρεθίζεις; Τί τους λελυτηκότας κύνας ἀγριαίνεις, ὧν τὰ δήγματα θάνατος; Τι τὰς λοιδόρους γλώττας παραθήγεις; Τί τὰς ἑαυτοῦ χραίνεις υπολήψεις εκείνοις συγκρινόμενος, οἷς καὶ ἀνδραπόδοις τις χρήσασθαι νουνεχής οὐκ ἂν ἔληται; ἔθνει τῷ ἀλλοφύλῳ; Τί τοῖς δυσμενέσι συμ ΤΝΒ΄. – ΤΟ ΑΥΤΟ. 'Ανάξια μὲν, ὡς ἔφης, τῶν πάλαι ἁγίων Πατέρων τὰ ἤθη τῶν νῦν ἀδομένων πανταχού Καππαδοκών, καὶ οὐκ ἐκ τούτων ἐκείνους γεγενήσθαι νομίζεις. Αλλ' ἐγὼ Καππαδόκας τοὺς ἁγίους ἐκείνους σύμ φημι γεγενῆσθαι. Καὶ τοῦτο μάλιστα γνώρισμα τῆς τούτων τυγχάνει κακοφροσύνης. Εἰ γὰρ μὴ ἐκ τού των] ἐκεῖνοι ἐξέλαμψαν, εἶχεν ἀπολογίαν τὸ κακό σχολον ἔθνος την γενικήν πονηρίαν, ὡς ἔμφυτον. καὶ αἴτιον ἄν τις κακίας τὸν Δημιουργὸν ἐποιήσατο. Αλλ' [ἐν] ἐκείνοις τοῖς θεοφόροις ἀνδράσι λαμψάσης τῆς φύσεως, ἐν τούτοις τρανῶς τὰ τῆς γνώμης γνω μίζεται. Ο ΣΥΜΦΟΡΟ. Εἰς τὸ γεγραμμένον, «Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ' ἑαυτοῦ οὐδέν.» Τό, «Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ' ἑαυτοῦ οὐδὲν, ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα,» οὐκ ἀσθενείας σημείον, ἀλλὰ τοῦ μὴ ἐνδέχεσθαι, ἄλλην Πατρὸς καὶ ἑτέραν Υἱοῦ εἶναι τὴν βούλησιν. Εἰ δὲ & ποιεῖ ὁ Πατὴρ ὁρᾷ ὁ Υἱός, ποιεῖ δὲ ὁ Πατήρ βουλευόμενος βλέπει ἄρα ὁ Υἱὸς καὶ αὐτὰ τοῦ Πατρὸς [τα] βου λεύματα· ἐπειδὴ ποίησις Θεοῦ, αὐτή ἐστιν ἡ βούλησις. Εἰ δὲ βλέπει βουλευόμενον, καὶ κοινωνεῖ τῆς βου λήσεως, δηλονότι καὶ φύσεως· μία ἄρα οὐσία Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, ὥσπερ θέλησις. ΤΝΑ. ΣΕΡΗΝΟ. Περὶ τοῦ μάγου ἂν ὁ Παῦλος τῇ οἰκείᾳ ἀποφάσει ἐτύφλωσε. Οὐκ ἔστιν ἐναντίον τῷ θείῳ νόμῳ, ἐμφρονέστατε, η τῷ ἀγαπῶν τοὺς ἐχθροὺς παραγγέλλοντι, τὸ παρὰ τοῦ δυσγενέτι. Αποστόλου εἰς τὸν μάγον γενόμενον. Αλλ' ἐπειδὴ τὰς ὁδοὺς διέστρεφε τοῦ κηρύγματος, καὶ τὸν ἀνθ ύπατον ἀφίστα τῆς πίστεως, δι' οὗ ἅπαν τὸ ἔθνος χειρωθῆναι ἦν πρὸς σωτηρίαν ῥᾴδιον· ἐκ τῆς καθ' ἑαυτὸν οἰκονομίας σωφρονίζει ὁ Παῦλος τὸν βλάσφημον, τύφλωσιν ἐπαγαγὼν πρὸς νουθεσίαν, τὴν καὶ αὐτὸν χειραγωγήσασαν πρὸς μαθητείαν. Εδιδάχθη γὰρ ἐκείνῳ θεραπεύειν τῷ φαρμάκῳ τὴν ἀπιστίαν, ᾧπερ αὐτὸς ἰάθη, τὴν ἐκ τοῦ νόμου ἀντιλογίαν. Τὸ δὲ, ἄχρι καιροῦ, ὅριον τῇ γνώμη διδοὺς ἐν ἑαυτῇ ἔχειν τοῦ φωτὸς τὴν ἀπόληψιν, τὸν τρόπον μεταβάλλουσαν πρὸς τὸ βέλτιον.
φύρη; Τί τοῖς Καππαδόκαις συγκόπτη; Τί τους
Γιγαντείους συγγίγαντας καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐξοπλίζεις; Τί
τοὺς οἰνοδυνάστας ἐρεθίζεις; Τί τους λελυτηκότας
κύνας ἀγριαίνεις, ὧν τὰ δήγματα θάνατος; Τι
τὰς λοιδόρους γλώττας παραθήγεις; Τί τὰς ἑαυτοῦ
χραίνεις υπολήψεις εκείνοις συγκρινόμενος, οἷς καὶ
ἀνδραπόδοις τις χρήσασθαι νουνεχής οὐκ ἂν ἔληται;
Quid tibi cum barbara natione? Quid te cum igno- ἔθνει τῷ ἀλλοφύλῳ; Τί τοῖς δυσμενέσι συμ
bilibus commisces? Quid cuin Cappadocibus collidederis? Quid Gigantii congigantes adversus te ipsumn
arinas? Quid eos, qui bibendo plurimum possunt,
exstimulas? Quid rabie percitos canes, quorum pe
sliferi morsus sunt, exasperas? Quid maledicas linguas exacnis? Quid tuam ipsius existimationem commaculas, cum illis te conferens, quibus nec uti
mancipiis quisquam mente præditus velit?
CCCLII. EIDEM.
Indigni quidem sunt, ut ais, veterum sanctorum
Patrum virtute, Cappadocum, qui nunc ubique decantantur, mores. Ac propterea illos ex his ortum
traxisse minime existimas. Ego vero sanctos illos
viros e Cappadocia exstitisse assentior. Atque hoc
potissimum istorum improbitatis argumentum est.
Nam si illi ex istis minime elulsissent, male feriata natio generalem improbitatem, tanquam a natura sibi insitam, suis vitiis prætexere potuisset, ac
rerum omnium parentem et Effectorem vitii auctorem fortasse constituisset. Cum autem in viris illis
ΤΝΒ΄. – ΤΟ ΑΥΤΟ.
'Ανάξια μὲν, ὡς ἔφης, τῶν πάλαι ἁγίων Πατέρων
τὰ ἤθη τῶν νῦν ἀδομένων πανταχού Καππαδοκών,
καὶ οὐκ ἐκ τούτων ἐκείνους γεγενήσθαι νομίζεις.
Αλλ' ἐγὼ Καππαδόκας τοὺς ἁγίους ἐκείνους σύμ
φημι γεγενῆσθαι. Καὶ τοῦτο μάλιστα γνώρισμα τῆς
τούτων τυγχάνει κακοφροσύνης. Εἰ γὰρ μὴ ἐκ τού
των] ἐκεῖνοι ἐξέλαμψαν, εἶχεν ἀπολογίαν τὸ κακόσχολον ἔθνος την γενικήν πονηρίαν, ὡς ἔμφυτον.
καὶ αἴτιον ἄν τις κακίας τὸν Δημιουργὸν ἐποιήσατο.
Αλλ' [ἐν] ἐκείνοις τοῖς θεοφόροις ἀνδράσι λαμψάσης
τῆς φύσεως, ἐν τούτοις τρανῶς τὰ τῆς γνώμης γνω
natura emicuerit, in his perspicue animi propensio μίζεται.
ac voluntas agnoscitur.
CCCLIII - SYMPHORO.
In illud. ‹ Non potest Filius a seipso quidquam
facere.
Hæc verba, Non potest Filius a seipso facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, haudquaquam imbecillitatis significationem dant, verum
illud indicant, feri non posse, 93 ut alia Patris,
alia Filii voluntas sit. Quod si, quæ Pater efficit,
Filius cernit, profecto cum Pater ex consilio ac
deliberatione faciat, ipsa quoque Patris consilia
Filius videt: quandoquidem Dei effectio, ipsa voJuntas atque consilium sit. Quod si consilium ineuntem cernit, atque consilii particeps est, naturæ
quoque procul dubio particeps sit necesse est. Ex
quo sequitur, ut Patris et Filii, quemadmodum una
voluntas, ita etiamn una natura sit.
CCCLIV. SERENO.
De mago quem Paulus propria sententia excæcavit.
Ο
TNT'.
ΣΥΜΦΟΡΟ.
Εἰς τὸ γεγραμμένον, «Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν
ἀφ' ἑαυτοῦ οὐδέν.»
Τό, «Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ' ἑαυτοῦ οὐδὲν,
ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα,» οὐκ ἀσθενείας
σημείον, ἀλλὰ τοῦ μὴ ἐνδέχεσθαι, ἄλλην Πατρὸς καὶ
ἑτέραν Υἱοῦ εἶναι τὴν βούλησιν. Εἰ δὲ & ποιεῖ ὁ
Πατὴρ ὁρᾷ ὁ Υἱός, ποιεῖ δὲ ὁ Πατήρ βουλευόμενος
βλέπει ἄρα ὁ Υἱὸς καὶ αὐτὰ τοῦ Πατρὸς [τα] βουλεύματα· ἐπειδὴ ποίησις Θεοῦ, αὐτή ἐστιν ἡ βούλησις. Εἰ δὲ βλέπει βουλευόμενον, καὶ κοινωνεῖ τῆς βουλήσεως, δηλονότι καὶ φύσεως· μία ἄρα οὐσία Πατρὸς
καὶ Υἱοῦ, ὥσπερ θέλησις.
ΤΝΑ.
ΣΕΡΗΝΟ.
Περὶ τοῦ μάγου ἂν ὁ Παῦλος τῇ οἰκείᾳ ἀποφάσει
ἐτύφλωσε.
Οὐκ ἔστιν ἐναντίον τῷ θείῳ νόμῳ, ἐμφρονέστατε,
Vir prudentissime, cum divina lege, quæ inimicos
amare precipit, haudquaquam illud pugnat, quod η τῷ ἀγαπῶν τοὺς ἐχθροὺς παραγγέλλοντι, τὸ παρὰ τοῦ
ab Apostolo adversus magum actum est. Quoniam
enim ille prædicationis vias pervertebat, ac proconsulem, cujus opera universa natio ad salutem facile
allici et subigi poterat, a fide abducebat, idcirco
impium hominem prudenti consilio coercet, invecta
ipsi, admonendi causa, cæcitate, quæ etiam ipsum
eo tanquam porrecta manu duxit, ut Apostolo se in
disciplinam traderet. Didicit enim eo medicamenti
genere incredulitatem suam, et ex lege contradictionem curare, quo etiam sanitatem adeptus est.
Per haec autem verba, usque ad tempus, hanc ipsius voluntati legem sanxit, ut, si mores in melius
commutaret, luminis receptio penes ipsum essel.
Codd. Vat. 649 et Alt., δυσγενέτι. Possin.
Αποστόλου εἰς τὸν μάγον γενόμενον. Αλλ' ἐπειδὴ
τὰς ὁδοὺς διέστρεφε τοῦ κηρύγματος, καὶ τὸν ἀνθ
ύπατον ἀφίστα τῆς πίστεως, δι' οὗ ἅπαν τὸ ἔθνος
χειρωθῆναι ἦν πρὸς σωτηρίαν ῥᾴδιον· ἐκ τῆς καθ'
ἑαυτὸν οἰκονομίας σωφρονίζει ὁ Παῦλος τὸν βλάσφη
μον, τύφλωσιν ἐπαγαγὼν πρὸς νουθεσίαν, τὴν καὶ
αὐτὸν χειραγωγήσασαν πρὸς μαθητείαν. Εδιδάχθη
γὰρ ἐκείνῳ θεραπεύειν τῷ φαρμάκῳ τὴν ἀπιστίαν,
ᾧπερ αὐτὸς ἰάθη, τὴν ἐκ τοῦ νόμου ἀντιλογίαν. Τὸ
δὲ, ἄχρι καιροῦ, ὅριον τῇ γνώμη διδοὺς ἐν ἑαυτῇ ἔχειν
τοῦ φωτὸς τὴν ἀπόληψιν, τὸν τρόπον μεταβάλλουσαν
πρὸς τὸ βέλτιον.
col. 385–386page 104 of 750
PG 78:385ΛΥΣΙΜΑΧΟ. Τί αἰνίττεται τὸ, «Αγνισον αὐτοὺς σήμερον καὶ αὔριον, καὶ πλυνάτωσαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ ἔστωσαν ἔτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν.» Πλυνάτωσαν τὰ ἱμάτια σήμερον καὶ αὔριον, καὶ ἔστωσαν έτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην, ο λέγει ἡ Γραφή, τούτο δηλοῦσα· Οἱ ἐν ταῖς δύο Διαθήκαις καὶ ταῖς αὐτῶν διανοίαις τὴν καθαρότητα της πολιτείας κτησάμενοι, καὶ τῆς πίστεως τὴν ἁγνείαν ευράμενοι, εἰς τὴν τριήμερον τοῦ Κυρίου χειραγωγούνται ανά στασιν· ἡ καὶ βασιλεία οὐρανῶν ὀνομάζεται. Σήμερον γὰρ, τὴν τοῦ νόμου λέγει κατάστασιν· αύριον δὲ, τὴν εὐαγγελικήν σημαίνει αλήθειαν, ὡς ὑπὸ τοῦ νόμου μηνυθείσαν, καὶ μετ' ἐκεῖνον φανεῖσαν. ΣΕΛΕΥΚΟ. Περὶ τῆς ἀρνήσεως Πέτρου. Τρὶς τὸν Κύριον ἀρνησάμενος τῶν ἀποστόλων ὁ Εξαρχος, τὴν τῶν ἀνθρώπων πάντων ἁμαρτίαν ὑπο ἔδειξε, τρὶς ἀθετησάντων τὸν Κτίσαντα, ἐν τῇ δόσει της πρώτης ἐντολῆς, ἐν τῇ θέσει τοῦ νόμου τοῦ γρα στοῦ, ἐν τῇ σαρκώσει τοῦ Λόγου καὶ Θεοῦ ἡμῶν· ἣν τριπλῇ πάλιν μεταγνώσει ιάσατο, ἀνάλογον τῷ τραύ ματι πορισάμενος καὶ τὸ φάρμακον, καὶ δείξας ὡς πάντων τῶν κακῶν θεραπεία, ἡ τοῦ Κυρίου γέγονε παρουσία. ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τοῦ αὐτοῦ. Τὸ πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, πρὶν τὴν ἡμέραν ἐπι φᾶναι τῆς ἀναστάσεως. Αἱ γὰρ τούτων τῶν ὀρνί- " θων ᾠδαὶ, ἐγγιζούσης μὲν ἕω, ἔτι δὲ σκιᾶς ὑπὸ αρχούσης, γίνονται. Πλησιαζούσης τοίνυν τῆς ζωο φόρου ἀνατολῆς, ἡ τοῦ ὀρνέου φωνή κατήγορος τῆς ἀρνήσεως γέγονε, δηλοῦσα, καὶ τῆς νυκτὸς τῆς ἁρᾶς τὴν κατάλυσιν, καὶ τοῦ φωτὸς τῆς ζωῆς τὴν ἐπίφαυσιν. ΤΝΗ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τοῦ αὐτοῦ. Οτι τριπλή γέγονε τῶν ἀνθρώπων ἡ ἀθέτησις, καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἐδήλου, τρὶς λέγων πρὸς τὴν συχὴν ἐληλυθέναι, καὶ καρπὸν ἐν αὐτῇ μὴ εὐ βηκέναι· ἧς πᾶσαν τὴν κάκωσιν ἐν ἑαυτῷ ἐθεράπευσε, η μηκέτι καρπὸν οἴσειν ἀποφηνάμενος τὴν παρά βασιν. ΤΝΘ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τοῦ αὐτοῦ. Η πρώτη αθέτησις, τῆς ἐντολῆς ἐστιν ἡ παρά βασις, ἀπὸ τοῦ ξύλου τοῦ ἐν μέσῳ τοῦ παραδείσου προσταττούσης μὴ γεύσασθαι. Ἡ ἐν τῷ νόμῳ δευτέρα δυσσέβεια, ἡ πρὸς τὸν μόσχον Εβραίων διάθεσις. Ἡ δὲ τρίτη ἀσέβεια, ἡ ἐν τῇ χάριτι τι ὀρνέων. γέγονε τοῦ παραδείσου τῷ παρα δείσι. μόσχον ἐστίν. Ι.
TNE'.
EPISTOLARUM LIB. I
EPIST. CCCLIX.
ΛΥΣΙΜΑΧΟ.
Τί αἰνίττεται τὸ, «Αγνισον αὐτοὺς σήμερον καὶ
αὔριον, καὶ πλυνάτωσαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ
ἔστωσαν ἔτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν.»
• Πλυνάτωσαν τὰ ἱμάτια σήμερον καὶ αὔριον, καὶ
ἔστωσαν έτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην, ο λέγει ἡ
Γραφή, τούτο δηλοῦσα· Οἱ ἐν ταῖς δύο Διαθήκαις καὶ
ταῖς αὐτῶν διανοίαις τὴν καθαρότητα της πολιτείας
κτησάμενοι, καὶ τῆς πίστεως τὴν ἁγνείαν ευράμενοι,
εἰς τὴν τριήμερον τοῦ Κυρίου χειραγωγούνται ανά
στασιν· ἡ καὶ βασιλεία οὐρανῶν ὀνομάζεται. Σήμερον
γὰρ, τὴν τοῦ νόμου λέγει κατάστασιν· αύριον δὲ,
τὴν εὐαγγελικήν σημαίνει αλήθειαν, ὡς ὑπὸ τοῦ
νόμου μηνυθείσαν, καὶ μετ' ἐκεῖνον φανεῖσαν.
ΣΕΛΕΥΚΟ.
TNG'.
Περὶ τῆς ἀρνήσεως Πέτρου.
Τρὶς τὸν Κύριον ἀρνησάμενος τῶν ἀποστόλων ὁ
Εξαρχος, τὴν τῶν ἀνθρώπων πάντων ἁμαρτίαν ὑπο
ἔδειξε, τρὶς ἀθετησάντων τὸν Κτίσαντα, ἐν τῇ δόσει
της πρώτης ἐντολῆς, ἐν τῇ θέσει τοῦ νόμου τοῦ γραστοῦ, ἐν τῇ σαρκώσει τοῦ Λόγου καὶ Θεοῦ ἡμῶν· ἣν
τριπλῇ πάλιν μεταγνώσει ιάσατο, ἀνάλογον τῷ τραύ
ματι πορισάμενος καὶ τὸ φάρμακον, καὶ δείξας ὡς
πάντων τῶν κακῶν θεραπεία, ἡ τοῦ Κυρίου γέγονε
παρουσία.
TNZ. ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ τοῦ αὐτοῦ.
Τὸ πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, πρὶν τὴν ἡμέραν ἐπιφᾶναι τῆς ἀναστάσεως. Αἱ γὰρ τούτων τῶν ὀρνί- "
θων ᾠδαὶ, ἐγγιζούσης μὲν ἕω, ἔτι δὲ σκιᾶς ὑπὸ
αρχούσης, γίνονται. Πλησιαζούσης τοίνυν τῆς ζωοφόρου ἀνατολῆς, ἡ τοῦ ὀρνέου φωνή κατήγορος τῆς
ἀρνήσεως γέγονε, δηλοῦσα, καὶ τῆς νυκτὸς τῆς
ἁρᾶς τὴν κατάλυσιν, καὶ τοῦ φωτὸς τῆς ζωῆς τὴν
ἐπίφαυσιν.
ΤΝΗ.
Περὶ τοῦ αὐτοῦ.
CCCLVLYSIMACHO.
Quid innuit illud: «Purifica_illos hodie et eras, et
lavent vestimenta sua, et sint parati in diem. ›
• Abluant vestimenta sua hodie, et crastino die, et
sint parati in diem tertium, ait Scriptura. Quorum verborum hæc est sententia: Qui in duobus
Testamentis, eorumque sensibus, vitæ puritatem
adepti, ac Adei sinceritatem consecuti sunt, ad triduanam Domini resurrectionem velut manu ducuntur: quæ etiam cœlorum regnum appellatur. Per
hodiernum diem, legis statum intelligit. Per crastinum, evangelicam veritatem signifieat, ut quæ a
lege indicata sit, ac post eam apparuerit.
SELEUCO.
De negatione Petri.
Apostolorum princeps, ter abjurato Domino, mortalium omnium peccatum tacite indicavit, qui Creatorem ter rejecerunt: nimirum cum primum præceptum datum est, cum scripta lex instituta est,
ac denique cum Verbum ac Deus noster humanitatem induit. Quam quidem abjurationem triplici
rursum pœnitentia sanavit, par videlicet atque consentaneum vulneri remedium nactus, illudque ostendens, Domini adventum ac præsentiam omnibus
malis medicinam attulisse.
CCCLVII. —EIDEM.
De eodem.
Illud priusquam gallus cantet, idem est, quod
priusquam resurrectionis dies illucescal. 94 Hujusmodi enim avium cantus, appropinquante quidem aurora, verum umbra adhuc exsistente, oriuntur. Quocirca, cum oriens ille, qui vitam attulit, appropinquarel, aviculæ vox abjurationem accusavit:
hinc videlicet, et maledictam atque exsecrandau
noctem depulsam esse, et vitæ lumen exoriri ostendens.
EIDEM.
De eodem.
Quod homines ter Deum rejecerint, ipse quoque
Dominus indicabat, eum sese tertio ad ficulnean
contulisse diceret, nec fructum in ea invenisse.
Οτι τριπλή γέγονε τῶν ἀνθρώπων ἡ ἀθέτη
σις, καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἐδήλου, τρὶς λέγων πρὸς
τὴν συχὴν ἐληλυθέναι, καὶ καρπὸν ἐν αὐτῇ μὴ εὐ
βηκέναι· ἧς πᾶσαν τὴν κάκωσιν ἐν ἑαυτῷ ἐθεράπευσε, η Cujus quidem vitium omne in seipso curavit, cum
μηκέτι καρπὸν οἴσειν ἀποφηνάμενος τὴν παράβασιν.
ΤΝΘ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ τοῦ αὐτοῦ.
Η πρώτη αθέτησις, τῆς ἐντολῆς ἐστιν ἡ παράβασις, ἀπὸ τοῦ ξύλου τοῦ ἐν μέσῳ τοῦ παραδείσου
προσταττούσης μὴ γεύσασθαι. Ἡ ἐν τῷ νόμῳ
δευτέρα δυσσέβεια, ἡ πρὸς τὸν μόσχον Εβραίων
διάθεσις. Ἡ δὲ τρίτη ἀσέβεια, ἡ ἐν τῇ χάριτι τι
transgressionem nullum jam posthac fructum ala
turam esse pronuntiavit.
CCCLIX.· EIDEM.
De eodem.
Prima rejectio, est mandati illius violatio, quo
cavebatur, ne primi parentes ligni illius, quod i
media paradisi regione situm erat, fructum degirstarent. Secunda in lege impietas, est llebræorum
erga vitulum affectus animique propensio. Tertia
Cod. Alt., ὀρνέων. Possin.
Post γέγονε cod. Alt. abdit h. ID.
Pro τοῦ παραδείσου cod. Alt. habet τῷ παραδείσι. Vers. seq. 4 post μόσχον codd. Vat. 619 et
Alt. addunt ἐστίν. Ι.
col. 387–388page 105 of 750
PG 78:387γχάνει παραίτησις· Οὐκ ἔχομεν βασιλέα, εἰπόντων, εἰ μὴ Καίσαρα, καὶ τὸν Κύριον τῆς δόξης ἀπαρνουμένων. ΤΕ. ΘΕΟΝΙ. Εἰς τὸ γεγραμμένον, «Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς.» Αρτος ὁ Κύριος κέκληται, αὐτὸς ἑαυτὸν τούτῳ καλῶν τῷ ὀνόματι. Κατὰ μὲν τὴν πρόχειρον ἔκλη ψιν, ὡς πᾶσι τροφή σωτηρίας γενόμενος· κατὰ δὲ τὴν ἀπόρρητον ἔννοιαν, τὴν ζύμην τοῦ ἀνθρωπείου αυ ράματος ενώσας καὶ καθάρας, καὶ ὥσπερ ἐξοπτήσας τῷ οἰκείῳ πυρὶ τῆς θεότητος, καὶ εἰς ἐν σὺν αὐτῇ γεγονὼς πρόσωπον καὶ μίαν προσκυνουμένην ὑπό στασιν. ΤΞΑ'. — ΕΥΣΤΑΘΙΟ. Περὶ γαστριμαργίας. Καταφρόνει τῶν ὅμων, ὡς μετ' ὀλίγον οὐκ όντων, ἀλλὰ σύγχρονον ἐχόντων τῇ καταπόσει την πολυτέλειαν Δ' γὰρ ὑπέρχειοι μεταλήψεις, νῦν μὲν νόσων εἰσὶ μητέρες, ἐν δὲ τῷ μέλλοντι, κριμάτων ἐπάγουσιν εὐθύνας. ΤΞΒ. ΛΕΩΝΙΔΗ. Περὶ τῆς εἰς τοὺς παῖδας εὐλογίας τοῦ πατριάρχου Ιακώβ. Ἡ εὐλογία τοῦ πατριάρχου, ἣν τοῖς υἱέσι τοῦ Ἰωσὴφ ἐπευξάμενος ἔδωκεν, οὐκ εἰς ἐκείνους μόνους πεπλήρωτο, ἀλλὰ καὶ τύπος μειζόνων πραγμάτων γεγένηται Η γὰρ ἐναλλαγὴ τῶν χειρῶν, τὸν σωτήριον προεδήλου σταυρόν· καὶ ἡ τοῦ ἥττονος προσαγωγή, τὸν νέον ὑπεδείκνυ λαόν, μονονουχί βοῶσα διὰ τοῦ σχήματος. Ότε σταυρὸς εἰς εὐλογίαν φανῇ, ὁ ἥττων λαὸς μεγαλυνθήσεται, [καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται. ] ΣΕΡΗΝΟ Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τῆς Ἐλισάβετ, «Καὶ πόθεν μοι τοῦτο ἵνα. Μηδέν σε ταραττέτω τῆς Ἐλισάβετ ή προφητεία, «Πόθεν μοι τοῦτο, λεγούσης, ἵνα ἡ Μήτηρ τοῦ Κυρίου ἔλθῃ πρός με;» Ο γὰρ θέμενος ἐν αὐτῇ τοῦ βαπτιστοῦ τὴν διάπλασιν, καὶ πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν ἐκ μήτρας εἰς προφήτην ἁγιάσας τὸν πρόδρομον, ἔνδον αὐτῷ παρέσχετο τοῦ μυστηρίου τὴν δήλωσιν. Ἐπεὶ [δὲ] οὐκ ἔδωκε λαλεῖν τοῖς ἐμβρύοις τὸ ἄωρον, σπεύδοντε τῷ Βαπτιστῇ κηρύξαι τὸν Λυτρωτήν, ἔχρησεν ή μή τηρ τὸ τοῦ στόματος ὄργανον. ΤΞΔ'. — ΠΩΜΑΣΙΑ Πῶς νοητέον, «Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἤχῳ σάλπιγγος Περὶ τῆς μουσικῆς, ἧς ἡ Γραφή μέμνηται. «Δίνεῖτε αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ, καὶ ὀργάνῳ πολιτείαν. Νοη Σερήνῳ Σερίνῳ, που Πωμασίῳ, Κωμασίῳ
impietas gratia tempore contigit, cum iidem Chri- γχάνει παραίτησις· «Οὐκ ἔχομεν βασιλέα, εἰπόντων,
εἰ μὴ Καίσαρα, καὶ τὸν Κύριον τῆς δόξης ἀπαρνουμένων.
stum his verbis repudiarunt: «Non habemus regem
uisi Cæsarem,» ac Dominum gloriæ abnegarunt.
CCCLX. — ΤHEONI.
In illud, «Ego sum panis vilæ. ›
Panis Dominus appellatus est, ipsemet sibi hoc
nomen imponens: si sensum eum, qui prima fronte
se offert, species, quia salutis cibus omnibus exstitit: si autem abditum et arcanum, quia humanæ
conspersionis fermentum copulavit ac perpurgavit,
atque divinitatis suæ igne velut excoxit, nec non una
cum eo persona, atque mua adorands lypostasis
factus est.
CCCLXI. — EUSTATHIO.
De ingluvie.
Obsonia contemne, ut quæ paulo post minime futura sint, nec diuturniorem ipso esu magnificentiam
babeant. Siquidem superfluæ cibi sumptiones nunc
quidem morbos pariunt: in futuro autem ævo pœnam accersunt.
LEONIDE.
De patriarchæ Jacob benedictione filiis data.
Benedictio patriarchæ, quam, cum Aliis Joseph
bene precaretur, ipsis impertivit, non in illis duntaxat expleta est: verum etiam majorum rerum
typus exstitit. Manuum enim cancellatio salutiferam crucem adumbrabat: atque inferioris adductio @
novum populum subindicabat, per hujusmodi labi
tum modo non edita voce clamans: Cum crux in
benedictionem apparebit, inferior populus augebilur, et qui se humiliat, exaltabitur.
In illud
95 CCCLXII.—SERENO.
dictum ab Elisabeth: Et ande mihi
hoc. s
Nihil te conturbet illud vaticinium Elisabeth,‹ Unde
hoc mihi, ut veniat Mater Donini mei ad me?» Nam
qui Baptistæ effictionem in ea posuerat, ac præcursorem, priusquam ex utero exiret, prophetam consecrarat, mysterii hujus declarationem intus ipsi
præbuit: Quoniam autem temporis immaturitas lis,
qui adhuc in materno utero sunt, hoc minime dedit ut loqui possint, idcirco Baptista, Redemptorem
prædicare maturanti, oris organum mater commodavil.
POMASIO.
Quomodo sit intelligendum: ‹ Laudate eum in sono
tube.» De musica, cujus Scriptura meminit.
‹ Laudate eum in tympano et choro, et organo et
• Gen. xLvIII.
ΤΕ. ΘΕΟΝΙ.
Εἰς τὸ γεγραμμένον, «Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς
ζωῆς.»
Αρτος ὁ Κύριος κέκληται, αὐτὸς ἑαυτὸν τούτῳ
καλῶν τῷ ὀνόματι. Κατὰ μὲν τὴν πρόχειρον ἔκληψιν, ὡς πᾶσι τροφή σωτηρίας γενόμενος· κατὰ δὲ τὴν
ἀπόρρητον ἔννοιαν, τὴν ζύμην τοῦ ἀνθρωπείου αυ
ράματος ενώσας καὶ καθάρας, καὶ ὥσπερ ἐξοπτήσας
τῷ οἰκείῳ πυρὶ τῆς θεότητος, καὶ εἰς ἐν σὺν αὐτῇ
γεγονὼς πρόσωπον καὶ μίαν προσκυνουμένην ὑπό
στασιν.
ΤΞΑ'. — ΕΥΣΤΑΘΙΟ.
Περὶ γαστριμαργίας.
Καταφρόνει τῶν ὅμων, ὡς μετ' ὀλίγον οὐκ όντων,
ἀλλὰ σύγχρονον ἐχόντων τῇ καταπόσει την πολυτέ
λειαν Δ' γὰρ ὑπέρχειοι μεταλήψεις, νῦν μὲν
νόσων εἰσὶ μητέρες, ἐν δὲ τῷ μέλλοντι, κριμάτων
ἐπάγουσιν εὐθύνας.
ΤΞΒ.
ΛΕΩΝΙΔΗ.
Περὶ τῆς εἰς τοὺς παῖδας εὐλογίας τοῦ πατριάρ
χου Ιακώβ.
Ἡ εὐλογία τοῦ πατριάρχου, ἣν τοῖς υἱέσι τοῦ
Ἰωσὴφ ἐπευξάμενος ἔδωκεν, οὐκ εἰς ἐκείνους μόνους
πεπλήρωτο, ἀλλὰ καὶ τύπος μειζόνων πραγμάτων
γεγένηται Η γὰρ ἐναλλαγὴ τῶν χειρῶν, τὸν
σωτήριον προεδήλου σταυρόν· καὶ ἡ τοῦ ἥττονος
προσαγωγή, τὸν νέον ὑπεδείκνυ λαόν, μονονουχί
βοῶσα διὰ τοῦ σχήματος. Ότε σταυρὸς εἰς εὐλογίαν
φανῇ, ὁ ἥττων λαὸς μεγαλυνθήσεται, [καὶ ὁ ταπεινῶν
ἑαυτὸν ὑψωθήσεται. ]
TEN:- ΣΕΡΗΝΟ
Εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τῆς Ἐλισάβετ, «Καὶ πόθεν
μοι τοῦτο ἵνα.
Μηδέν σε ταραττέτω τῆς Ἐλισάβετ ή προφητεία,
«Πόθεν μοι τοῦτο, λεγούσης, ἵνα ἡ Μήτηρ τοῦ Κυρίου
ἔλθῃ πρός με;» Ο γὰρ θέμενος ἐν αὐτῇ τοῦ Βαπτι
στοῦ τὴν διάπλασιν, καὶ πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν ἐκ μήτρας
εἰς προφήτην ἁγιάσας τὸν πρόδρομον, ἔνδον αὐτῷ
παρέσχετο τοῦ μυστηρίου τὴν δήλωσιν. Ἐπεὶ [δὲ]
οὐκ ἔδωκε λαλεῖν τοῖς ἐμβρύοις τὸ ἄωρον, σπεύδοντε
τῷ Βαπτιστῇ κηρύξαι τὸν Λυτρωτήν, ἔχρησεν ή μή
τηρ τὸ τοῦ στόματος ὄργανον.
ΤΞΔ'. — ΠΩΜΑΣΙΑ
Πῶς νοητέον, «Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἤχῳ σάλπιγγος
Περὶ τῆς μουσικῆς, ἧς ἡ Γραφή μέμνηται.
«Δίνεῖτε αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ, καὶ ὀργάνῳ
VARIE LEGTIONES ET NOTÆ..
Codd. Vat. 649 et Alt., πολιτείαν. Possit.
Codd. Vat. 649 et Alt., Teyévnto. Id.
Νοη Σερήνῳ sed Σερίνῳ, Serino, inscribunt
Non
hanc codd. Vat. 649 et Alt. similiter sequentem. In.
lidlem codd. που Πωμασίῳ, Pomatio, sed
Κωμασίῳ inscriptam exhibent. 10.
col. 389–390page 106 of 750
PG 78:389καὶ χορδαίς, ο φησὶν ὁ Ψαλμωδός, οὐ χαλκῷ ἡχοῦντι καὶ ὀργάνοις θελκτικοῖς τὰς θείας ἐπιτρέπων ᾠδας, ἀλλὰ τύμπανον ἡμᾶς τὴν ἑαυτῶν ἀποτελεῖν σάρκα παρεγγυῶν, οὐδὲν ἔχουσαν πάθους κίνημα, ἀλλὰ νε κρὰν τοῖς γηίνοις ὑπάρχουσαν μέλεσι. Χορὸν δὲ τὴν σύμφωνον τῆς Ἐκκλησίας αρμονίαν ζητεῖ· καὶ χορ δές, τὰς ἐν ἡμῖν αἰσθήσεις δηλοί, ὑφ' ὧν τὸ τῆς γλώττης ανακρούεται πλήκτρον· καὶ ὄργανον, ὁ πᾶς εὑρίσκεται ἄνθρωπος, Θεῷ εὐάρεστος, καὶ ἀνθρώποις εξάρμοστος. ΤΞΕ. - ΛΕΩΝΙΔΗ. Δια τί τελευτῶν ὁ Ἰακὼβ καὶ τοὺς υἱοὺς εὐλογῶν, τὰ μέλλοντα αὐτῶν λέγει. Τὰ μέλλοντα λέγειν ὁ Ἰακὼβ ὑποσχόμενος, καὶ τὰ φθάσαντα τοῖς υἱοῖς ἐξηγούμενος, οὐ κατόπιν ἐπαγ γελίας ἐβάδισεν, ἀλλὰ Θεοῦ δακτύλῳ ἐψηλαφήθη την αἴσθησιν, καὶ σιγὴν ἐπετάγη συμφέρουσαν. προθέμενος γὰρ εἰπεῖν αὐτοῖς τὴν ἐξ αὐτῶν ἐσομένην τῆς θείες οικονομίας σάρκωσιν, λήθην τῶν βουλευθέντων ὑπέμεινεν, ἀμείψας τοῖς παρελθοῦσι τὰ μήπω γε νόμενα. Σὺ μὲν γὰρ, φησὶν, ἀξίαν γνώμην του τοσο ούτου μυστηρίου κτησάμενος, εἰκότως ἐπιστεύθης αὐτοῦ καὶ τὴν εἴδησιν· οἱ δὲ οἱ κατάλληλον ἕξουσι τῷ πατρὶ τὴν εὐσέβειαν. ΤΕ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰ καὶ Γραφικὴν μαρτυρίαν ζητεῖς τῶν γραφέν των Ησαΐας τῶν προφητῶν ὁ σαφέστατος, τὴν ἀπορίαν τοῦ Ἰακὼβ ἐξηγούμενος, καὶ ἦν ἔπαθεν ἐγχου τὴν τῆς προθέσεως, ἄλλα μὲν βουληθεὶς, ἄλλα δὲ κε λευσθείς, οὕτω φησί· Μὴ εἴπῃς Ἰακώβ, καὶ τί ἐλά λησας Ισραήλ, ἀπεκρύβη ή οδός μου ἀπὸ Κυρίου, καὶ ὁ Θεός μου ἀφείλε τὴν κρίσιν, καὶ ἀπέστη ἀπ' ἐμοῦ. Οὐδὲν γὰρ τὸν Ἰακὼς ἀφείλετο ὁ ἀγαπήσας Θεὸς, ἢ τὴν πρὸς τοὺς υἱέας, ὡς εἶπον, ὑπόσχεσιν, διὰ τὴν προ ορωμένην αὐτῶν τῆς εὐσεβείας ἀθέτησιν. ΤΞΖ'. - Μοναστρίαις εἰς πόλιν φοιτώσαις συχνά. Εἰ μήτε τῆς αἰδοῦς τῆς φύσεως καὶ αὐτῆς τῆς ἀσκήσεως φροντίζετε, μήτε τὴν χαύνωσιν πεφό βησθε, εν αι πόλεις ποιοῦσι καὶ ὄψει καὶ ἀκοῇ· μήτε τὴν μέλλουσαν δεδοίκατε ἐπὶ τούτοις ἀπειλήν και ἕως θαμινὰ πρὸς τὴν πόλιν βαδίζετε. Εἰ δὲ τῆς μὲν ἀπέχεσθε, τῶν δὲ πειραθῆναι οὐ βούλεσθε, φεύγετε τῶν θορύβων τὸν πόλεμον ὃς δεινοῖς βέλεσι τοξεύει τὴν ἄσκησιν. των γραφέντων του γραφέντος Φεύγετε τῶν θορύβων των πόλεμον. τὸν θόρυβον τῶν πόλεων.
EPISTOLARUM LIB. I. - EPIST. CCCLXVII.
καὶ χορδαίς, ο φησὶν ὁ Ψαλμωδός, οὐ χαλκῷ ἡχοῦντι chordis, ait Psalmista: non æri tinnienti, et instrum
καὶ ὀργάνοις θελκτικοῖς τὰς θείας ἐπιτρέπων ᾠδας,
ἀλλὰ τύμπανον ἡμᾶς τὴν ἑαυτῶν ἀποτελεῖν σάρκα
παρεγγυῶν, οὐδὲν ἔχουσαν πάθους κίνημα, ἀλλὰ νεκρὰν τοῖς γηίνοις ὑπάρχουσαν μέλεσι. Χορὸν δὲ τὴν
σύμφωνον τῆς Ἐκκλησίας αρμονίαν ζητεῖ· καὶ χορδές, τὰς ἐν ἡμῖν αἰσθήσεις δηλοί, ὑφ' ὧν τὸ τῆς
γλώττης ανακρούεται πλήκτρον· καὶ ὄργανον, ὁ πᾶς
εὑρίσκεται ἄνθρωπος, Θεῷ εὐάρεστος, καὶ ἀνθρώποις
εξάρμοστος.
ΤΞΕ. - ΛΕΩΝΙΔΗ.
Δια τί τελευτῶν ὁ Ἰακὼβ καὶ τοὺς υἱοὺς εὐλογῶν,
τὰ μέλλοντα αὐτῶν λέγει.
Τὰ μέλλοντα λέγειν ὁ Ἰακὼβ ὑποσχόμενος, καὶ τὰ
φθάσαντα τοῖς υἱοῖς ἐξηγούμενος, οὐ κατόπιν ἐπαγγελίας ἐβάδισεν, ἀλλὰ Θεοῦ δακτύλῳ ἐψηλαφήθη την
αἴσθησιν, καὶ σιγὴν ἐπετάγη συμφέρουσαν. Προθέ
μενος γὰρ εἰπεῖν αὐτοῖς τὴν ἐξ αὐτῶν ἐσομένην τῆς
θείες οικονομίας σάρκωσιν, λήθην τῶν βουλευθέντων
ὑπέμεινεν, ἀμείψας τοῖς παρελθοῦσι τὰ μήπω γε
νόμενα. Σὺ μὲν γὰρ, φησὶν, ἀξίαν γνώμην του τοσο
ούτου μυστηρίου κτησάμενος, εἰκότως ἐπιστεύθης
αὐτοῦ καὶ τὴν εἴδησιν· οἱ δὲ οἱ κατάλληλον ἕξουσι
τῷ πατρὶ τὴν εὐσέβειαν.
ΤΕ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
mentis ad mulcendos ae deliniendos animos accommodatis divinos cantus committens, verum nos admonens, ut ex carne nostra tympanum efficiamus:
sic nempe ut nullum præposteri affectus motum
habeat, verum terrenis membris mortua et exstincla sit. Per chorum autem, concordein Ecclesiae concentum postulat. Per chordas item, sensus nostros
intelligit, quorum opera llnguæ plectrum pulsatur.
Denique, organum quivis nostrum est, cum Deo mores suos ac vitam probat, atque hominum commodis aptus est.
CCCLXV. LEONIDA.
Cur moriens Jacob et benedicens filiis futura ipsis
Cum Jacob, qui futura se dicturum promiserat,
præterita tantum filiis suis narraret, contra ea, quæ
pollicitus fuerat, haud quaquam incedebat: verum
Dei digito sensus ipsius tactus est, eique utile silen
tium indictum est. Nam cum futuram ex ipsis divinæ dispensationis incarnationem eis exponere
constituisset, eorum, quæ proposuerat, oblivione
captus est, commutatis videlicet iis, quæ nondum
facta fuerant, cum iis, quæ jam præterierant. Nam
tu quidem, inquit Deus, cum mentem tanto mysterio dignam consecutus sis, haud abs re tibi quoque
cognitio credita est: at isti haud patri parem pietatem habituri sunt.
CCCLXVI. EIDEM.
Quoniam Scripturæ quoque testimonio tibi ea,
quæ scripsi, confirmari postulas, Isaias, prophetarom omnium apertissimus, cum ipsius Jacob bæsitantiam animique perplexitatem exponeret, eamque,
in quam inciderat, instituti sermonis interruptionem (dum alia, quam quæ vellet, loqui jussus est),
his verbis utitur: Ne dicas Jacob, et quid locutus
es Israel, abscondita est a Domino via mea, et Deus
meus abstulit judicium, et abscessit a me. 96 Nihil
enim Deus Jacobo, quem charum habuerat, eripuit,
pollicitationem, ob pietatis rejectionem, quam in ipsis
Εἰ καὶ Γραφικὴν μαρτυρίαν ζητεῖς τῶν γραφέν
των Ησαΐας τῶν προφητῶν ὁ σαφέστατος, τὴν
ἀπορίαν τοῦ Ἰακὼβ ἐξηγούμενος, καὶ ἦν ἔπαθεν ἐγχου
τὴν τῆς προθέσεως, ἄλλα μὲν βουληθεὶς, ἄλλα δὲ κελευσθείς, οὕτω φησί· Μὴ εἴπῃς Ἰακώβ, καὶ τί ἐλάλησας Ισραήλ, ἀπεκρύβη ή οδός μου ἀπὸ Κυρίου, καὶ
ὁ Θεός μου ἀφείλε τὴν κρίσιν, καὶ ἀπέστη ἀπ' ἐμοῦ.
Οὐδὲν γὰρ τὸν Ἰακὼς ἀφείλετο ὁ ἀγαπήσας Θεὸς, ἢ τὴν
πρὸς τοὺς υἱέας, ὡς εἶπον, ὑπόσχεσιν, διὰ τὴν προορωμένην αὐτῶν τῆς εὐσεβείας ἀθέτησιν.
præter eam, de qua locutus sum, ipsius ad filios
prospiciebat.
ΤΞΖ'. - Μοναστρίαις εἰς πόλιν φοιτώσαις συχνά.
Εἰ μήτε τῆς αἰδοῦς τῆς φύσεως καὶ αὐτῆς τῆς
ἀσκήσεως φροντίζετε, μήτε τὴν χαύνωσιν πεφό
βησθε, εν αι πόλεις ποιοῦσι καὶ ὄψει καὶ ἀκοῇ· μήτε
τὴν μέλλουσαν δεδοίκατε ἐπὶ τούτοις ἀπειλήν και
ἕως θαμινὰ πρὸς τὴν πόλιν βαδίζετε. Εἰ δὲ τῆς μὲν
ἀπέχεσθε, τῶν δὲ πειραθῆναι οὐ βούλεσθε, φεύγετε
τῶν θορύβων τὸν πόλεμον ὃς δεινοῖς βέλεσι
τοξεύει τὴν ἄσκησιν.
Monialibus crebro in urbem com
meantibus.
Si nec naturæ pudorem atque ipsam monasticam
vitam curatis, nec mollitiem eam, quam civitates et
oculis et auribus afferunt, metuitis, nec futuram
comminationem huic rei denuntiatam perhorrescitis,
præclare facilis, ad urbem crebro commeantes. Sin
autem et illam retinetis, et suppliciorum periculum
facere minime vultis, tumultuum bellum fugite,
quod religiosæ ac Deo consecratæ vitæ exercitation
nem gravibus ac periculosis sagittis insectatur.
Pro των γραφέντων codd. Vat. 649 et Alt.
του γραφέντος legunt. Possin.
Φεύγετε τῶν θορύβων των πόλεμον. Audas
fortassis mea videbitur conjectura, non inconcinna
tamen, legere tentans, τὸν θόρυβον τῶν πόλεων. ΚιTT.
col. 391–392page 107 of 750
PG 78:391ΤΞΗ. - ΣΕΥΗΡΩ. Περὶ οιήσεως. "Ωσπερ λεαίνῃ συννέμεσθαι πρόβατον ἡ φύσις οὐκ ἔδωκεν· οὕτως οὐδὲ τύφον μοναχικῇ συνοικεῖν ὅλως ἐνδέχεται. Ο μὲν γὰρ θηριώδης ἐστὶ καὶ ἀκάθε εκτος ἡ δὲ πάντα εὐπειθῶς τὰ χρηστὰ καταδέχεται, καὶ τὰ λυπηρὰ καρτερώς μάλα προσίεται. Ει τοίνυν πρὸς ταύτην ἀπεδύσω γυμνάσασθαι, ἐκείνου ἀπόστηθι· μή τί σε δεινὸν διὰ τούτου ἐργάσηται, ὁ έναντι Κυρίου τραχηλιάσας, καὶ πάντας ἔχειν ζη λωτὰς τῆς οἰκείας επάρσεως [καὶ πτώσεως] προθυμούμενος. ΤΕΘ'. - ΚΥΡΟ. *Οτι οὐδὲν τῶν ἐνδιαθέτων καὶ κεκανονισμένων βιβλίων δεῖ προτιμᾷν εἰς ἀνάγνωσιν. Πάσα μὲν Γραφὴ πρὸς εὐσέβειαν βλέπουσα, καλ λίστη καὶ ἐπαινετὴ, καὶ ἐγκωμίων ἀξία. Αἱ δὲ ἱερα πτυκταὶ τῶν μαρτυρουμένων θείων Γραφών, τῆς πρὸς Θεόν εἰσιν ἀναβάσεως κλίμακες. Πάντα τοίνυν τὰ ἐν Ἐκκλησίᾳ Θεοῦ προφερόμενα ώς δόκιμου δέχου χρυσίον, πεπυρωμένα τῷ θείῳ τῆς ἀληθείας Πνεύματι. Τὰ δὲ ἔξω ταύτης περιφερόμενα, εἰ καί τι ἔχει πιθανὸν πρὸς σεμνότητα, τοῖς ἔξω τῶν σῶν ἀγώνων, ζητεῖν καὶ τηρεῖν καταλίμπανε· οἷς κόμ πος λέξεως μᾶλλον ἐσπούδασται, ἢ καὶ μύθους τινὰς ἀναπλάττει[ν] αἱρέσεων. ΤΟ. - ΚΥΡΙΛΛΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ. Περὶ ἔριδος. Φοβεί με τὰ τῆς θείας Γραφῆς ὑποδείγματα, καὶ γράφειν τὰ χρεὼν ἀναγκάζομαι. Είτε γὰρ πατήρ εἰ μι, ὡς ἔφης αὐτὸς, δέδια τοῦ Ἡλεί την κατάκρισιν, ὅτι τοὺς υἱοὺς ἁμαρτόντας οὐκ ἐσωφρόνισε» είτε υἱός σου τυγχάνω, ὡς μᾶλλον ἐπίσταμαι, τὸν μέγαν ἐκεῖνον σχηματίζοντος Μάρκον ἀγωνιῶ τοῦ Ἰωνάθαν τὸ ἐπιτίμιον, ὅτι τὸν πατέρα ζητήσαντα εγγαστρίμυθον οὐκ ἐκώλυσε. Καὶ πρότερος τοῦ ἁμαρτ τήσαντος, ὁ κωλύσαι δυνάμενος τέθνηκεν εἰς τὸν πό λεμον Ινα τοίνυν κἀγὼ μὴ κατακριθῶ, καὶ αὐτὸς παρὰ Θεοῦ μὴ κριθῇς, παῦσον τὰς ἔριδας· μὲ οἰκείας ὕβρεως ἄμυναν, ἣν παρὰ θνητῶν κεχρεώ στῆσαι ζῶσαν Εκκλησίαν μεθόδευε, καὶ αιώνιον αὐτῇ διχόνοιαν ἐν προσχήματι εὐσεβείας και τασκεύαζε. ἀκάθαρτος. προσφέ Ρόμενα. αναπλάττει εἰσαναπλάττει. Σχηματίζοντος Μάρκον. Αμυναν, ἣν παρὰ θνητῶν κεχρεώστησαι. σ ζῶσαν τήν.
CCCLXVIII. SEVERO.
De sui existimatione.
Quemadmodum hoc natura minime concessit, ut
ovis cum leæna pabuletur: sic nullo omnino modo
fieri potest ut fastus idem cum monastica vita domicilium habeat. Nam ille belluinus est, frenique
impatiens hæc autem bona omnia obsequenti animo excipit, resque molestas, et acerbas tolerauter
admodum ac fortiter admittit. Quamobrem si te ad
hujus studium atque exercitationem accinxisti, ab
illo abscede, ne te per eum malo aliquo is mulctet
qui adversum Dominum cervicem erexit, atque id
agit ac studet, ut omnes superbiæ suæ et ruinæ imitatores habeat.
CCCLXIX. CYRO.
Ex libris canonicis nullum alteri præferendum lectionis gralia.
ΤΞΗ. - ΣΕΥΗΡΩ.
Περὶ οιήσεως.
"Ωσπερ λεαίνῃ συννέμεσθαι πρόβατον ἡ φύσις οὐκ
ἔδωκεν· οὕτως οὐδὲ τύφον μοναχικῇ συνοικεῖν ὅλως
ἐνδέχεται. Ο μὲν γὰρ θηριώδης ἐστὶ καὶ ἀκάθε
εκτος ἡ δὲ πάντα εὐπειθῶς τὰ χρηστὰ καταδέ
χεται, καὶ τὰ λυπηρὰ καρτερώς μάλα προσίεται. Ει
τοίνυν πρὸς ταύτην ἀπεδύσω γυμνάσασθαι, ἐκείνου
ἀπόστηθι· μή τί σε δεινὸν διὰ τούτου ἐργάσηται, ὁ
έναντι Κυρίου τραχηλιάσας, καὶ πάντας ἔχειν ζηλωτὰς τῆς οἰκείας επάρσεως [καὶ πτώσεως] προθυ
μούμενος.
ΤΕΘ'. - ΚΥΡΟ.
*Οτι οὐδὲν τῶν ἐνδιαθέτων καὶ κεκανονισμένων
βιβλίων δεῖ προτιμᾷν εἰς ἀνάγνωσιν.
Πάσα μὲν Γραφὴ πρὸς εὐσέβειαν βλέπουσα, καλ
λίστη καὶ ἐπαινετὴ, καὶ ἐγκωμίων ἀξία. Αἱ δὲ ἱερα
πτυκταὶ τῶν μαρτυρουμένων θείων Γραφών, τῆς
πρὸς Θεόν εἰσιν ἀναβάσεως κλίμακες. Πάντα τοίνυν
τὰ ἐν Ἐκκλησίᾳ Θεοῦ προφερόμενα ώς δόκιμου
δέχου χρυσίον, πεπυρωμένα τῷ θείῳ τῆς ἀληθείας
Πνεύματι. Τὰ δὲ ἔξω ταύτης περιφερόμενα, εἰ καί
τι ἔχει πιθανὸν πρὸς σεμνότητα, τοῖς ἔξω τῶν σῶν
ἀγώνων, ζητεῖν καὶ τηρεῖν καταλίμπανε· οἷς κόμ
πος λέξεως μᾶλλον ἐσπούδασται, ἢ καὶ μύθους τινὰς
ἀναπλάττει[ν] αἱρέσεων.
Scriptura omnis, quæ pietatem velut ob oculos
propositam habet, pulcherrima est laudibusque atque commendatione digna. Sacrosancta autem volumina, quæ divinarum Scripturarum testimoniuın
habent, scalæ quædam sunt, quibus ad Deum ascenditur. Quamobrem ea omnia, quæ in Ecclesia proponuntur, tanquam probum aurum excipe, ut quæ
divino veritatis Spiritu, velut igne, purgata sint.
Quæ autem extra hoc volumen circumferantur,
etiamsi quidpiam habeant, quod ad gravitatem vitæque honestatem allicere queat, iis, qui a tuis certaminibus remoti sunt, investiganda et conservanda rolinque: nimirum iis, qui verborum poipæ potius
studuerunt, aut etiam fabulas quasdam bæresum eflinxerunt.
CYRILLO ALEXANDRINO.
De contentione.
ΤΟ. - ΚΥΡΙΛΛΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ.
Περὶ ἔριδος.
Terrorem mibi Scripturæ exempla inferunt, atque ut ea, quæ opus est, scribam, necessitate adducor. Nam sive pater sum, ut ipse ais, condemnationem Heli pertimesco, propterea quod peccantes
filios non castigavit: sive, ut potius persuasum habeo, filius tuus sum, quippe qui magni illius Marci
speciem atque habitum præferas, 97 angorem
mili ac sollicitudinem affert, Jonathæ pena: qula
patrem Pythonissan quærentem minime prohibuerat.
ob idque ante eum, qui scelus admiserat, is qui prohibere poterat, in bello interiit. Quamobrem ne et
ego condemner, et tu divinum judicium subeas,
simultates ac dissidia comprime. Ne private ac
domestica contumeliæ ultionem, qua tanquam are
quodam alieno a mortalibus obstrictus es, in viven -
tem Ecclesiam deriva, atque æternam ipsi dissensionem pictatis specie atque obtentu compara.
Φοβεί με τὰ τῆς θείας Γραφῆς ὑποδείγματα, καὶ
γράφειν τὰ χρεὼν ἀναγκάζομαι. Είτε γὰρ πατήρ εἰ
μι, ὡς ἔφης αὐτὸς, δέδια τοῦ Ἡλεί την κατάκρισιν,
ὅτι τοὺς υἱοὺς ἁμαρτόντας οὐκ ἐσωφρόνισε» είτε
υἱός σου τυγχάνω, ὡς μᾶλλον ἐπίσταμαι, τὸν μέγαν
ἐκεῖνον σχηματίζοντος Μάρκον ἀγωνιῶ τοῦ
Ἰωνάθαν τὸ ἐπιτίμιον, ὅτι τὸν πατέρα ζητήσαντα
εγγαστρίμυθον οὐκ ἐκώλυσε. Καὶ πρότερος τοῦ ἁμαρτ
τήσαντος, ὁ κωλύσαι δυνάμενος τέθνηκεν εἰς τὸν πό
λεμον Ινα τοίνυν κἀγὼ μὴ κατακριθῶ, καὶ
αὐτὸς παρὰ Θεοῦ μὴ κριθῇς, παῦσον τὰς ἔριδας· μὲ
οἰκείας ὕβρεως ἄμυναν, ἣν παρὰ θνητῶν κεχρεώ
στῆσαι ζῶσαν Εκκλησίαν μεθόδευε, καὶ
αιώνιον αὐτῇ διχόνοιαν ἐν προσχήματι εὐσεβείας και
τασκεύαζε.
Codd. Vat. 649 et Alt. ἀκάθαρτος. Possin.
Melius codd. Vat. 649 et Alt. legunt προσφέ
Ρόμενα. vers. pen. pro αναπλάττει solus Vat. 649
εἰσαναπλάττει. It.
Σχηματίζοντος Μάρκον. Sic loquitur quia
S. Marcus evangelista primus fuit episcopus et fundator Ecclesiæ Alexandrinæ: quem proinde Cyrillus
aliique ejus successores specie atque habitu repræsentant. RITt.
Nec id injuria, quia, ut ait Seneca, peccare
qui non probibet, cum possit, jubet. Confer ep. 410
b. lib. | in.
Αμυναν, ἣν παρὰ θνητῶν κεχρεώστησαι.
Non recte hæc reddidit doctiss. interpres, ultionem,
qua tanquam ære quodam alieno a mortalibus obsirictus es, cum hic potius sit sensus, all. qua tibi σ
mortalibus velut ære quodam alieno obstrictis debe -
tur. ID.
Aute ζῶσαν codd. Vat. 6:9 Sfort. et A.
ponunt τήν. POSSIN.
col. 393–394page 108 of 750
PG 78:393ΤΟΔ'. — ΠΑΝΣΟΦΙΑ. Εἰ προΐσχεται ὁ τῆς Μαρκίωνος συνήγορος βλαστ φημίας, τὸ παρ' ἐκείνοις ὀνομαζόμενον Εὐαγγέλιον, λαβὼν ἀνάγνωθι, καὶ εὑρήσεις εὐθὺς ἐν προοιμίοις τὴν ἀτοπίαν. Αὐτὴν γὰρ τὴν κατάγουσαν ἐπὶ Χρι στὸν ἀπὸ Δαβιδ καὶ ᾿Αβραάμ γενεαλογίαν ἀπέτεμον καὶ μικρὸν ὕστερον προϊών ἄλλην δψει κακόνοιαν. Αμείψαντες γὰρ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν, ο Οὐκ ἦλ θον, λέγοντος, καταλύσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας, ο ἐποίησαν· Δοκεῖτε, ὅτι ἦλθον πληρῶσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας; Ηλθον καταλῦσαι, ἀλλ' οὐ πληρῶσαι. Ἐκ τούτων δὲ εἰσῃ, ὅπως ἔχθραν ταῖς δυσὶ Διαθήκαις κατασκευάζουσι, ξένον εἶναι τοῦ νό μου τὸν Χριστὸν σχεδιάσαντες ΙΩΣΗΦ. Καλῶς μὲν ήρξω [τὸ] ἀνδρίζεσθαι, ἀλλ' οὐχὶ καὶ νῦν, ὡς μανθάνομεν. 'Αλλ' ὅμοιος εἶ τοῖς σπαρεῖσιν ἐπὶ τῆς πέτρας, εὐθὺς μὲν ἐξανατείλασιν, ἐν δὲ καιρῷ καρπῶν ἀτονήσασι. Χρὴ δὲ τὸν τοῦ ἀγῶνος τῶν μοναχῶν ἐφιέμενον, ὡς πύργου οἰκοδομῇ τῇ τούτου προσελθεῖν ὑποταγῇ, μήποτε φιλοτίμως ἀρ ξάμενος, καὶ πρὸς ὁμοίαν εὐοδίαν μὴ ἐκτεινόμενος, δαίμοσι μὲν καταγέλαστος, ἀγγέλοις δὲ λύπης αίτιος, ἀνθρώποις δὲ δακρύων πρόφασις γένηται. ΤΟΓ. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΥΠΟΔΙΑΚΟΝΟ. Περὶ τοῦ πάντα πειρασμὸν φέρειν γενναίως. Εἰ πύλαι οδου τῆς ἀμωμήτου καὶ ὀρθῆς οὐ κατ ισχύουσι πίστεως, αἴπερ εἰσὶ τὰ πεπυρωμένα τοῦ Που νεροῦ ἅπαντα βέλη, καὶ κίνδυνος, καὶ γυμνότης, καὶ θάνατος, Χριστοῦ ἡμᾶς χωρίζειν οὐ δύναται τοῦ χάριν μικράς προσβολὰς διὰ Χριστόν σοι γενο μένας, δυσανασχετείς ὑπομένειν, θαυμάσιε; Ίστασο τίνων ἑδραίος, καὶ τὰ μὲν ἐπελθόντα σβεσθήσεται πειρατήρα, τὰ δὲ μελετώμενα πρὸ πείρας οἰκήσε ται. Τὸ γὰρ τῆς γνώμης ἀκλινὲς, ἀπράκτους δείξει τὰς μηχανάς. ΤΟΔ'. ΩΡΙΩΝ). Περὶ καινοδοξίας [Γ. κενοδοξίας]. Η κόλαξ κομπαγωγία, ἡ ξηρὰ καὶ ἄψυχος ἔπαρ σις, ἡ κενὴ καὶ ἐπίγειος δόξα, ἀρθήτω ἀφ' ἡμῶν. Ο γὰρ τῶν ἀρετῶν καὶ δοτήρ καὶ ταμίας υπογραμ μὲν ἡμῖν καταλιμπάνων, φησί·. Δόξαν παρ' ἀνθρώ πως οὐ ζητώ. ο θεοῦ γάρ ἐστι δόσις ἡ δόξα· εἰ καὶ οἱ ποιηταὶ τῶν ὀνομάτων τῇ ἐνταῦθα σκιᾷ τὴν κλήσιν ἐκείνην ἐπέθηκαν. σχεδιάσαντες σχεδιάζον
EPISTOLARUM LIB. I.
ΤΟΔ'. — ΠΑΝΣΟΦΙΑ.
Εἰ προΐσχεται ὁ τῆς Μαρκίωνος συνήγορος βλαστ
φημίας, τὸ παρ' ἐκείνοις ὀνομαζόμενον Εὐαγγέλιον,
λαβὼν ἀνάγνωθι, καὶ εὑρήσεις εὐθὺς ἐν προοιμίοις
τὴν ἀτοπίαν. Αὐτὴν γὰρ τὴν κατάγουσαν ἐπὶ Χριστὸν ἀπὸ Δαβιδ καὶ ᾿Αβραάμ γενεαλογίαν ἀπέτεμον·
καὶ μικρὸν ὕστερον προϊών ἄλλην δψει κακόνοιαν.
Αμείψαντες γὰρ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν, ο Οὐκ ἦλθον, λέγοντος, καταλύσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας, ο ἐποίησαν· Δοκεῖτε, ὅτι ἦλθον πληρῶσαι τὸν
νόμον ἢ τοὺς προφήτας; Ηλθον καταλῦσαι, ἀλλ' οὐ
πληρῶσαι. Ἐκ τούτων δὲ εἰσῃ, ὅπως ἔχθραν ταῖς
δυσὶ Διαθήκαις κατασκευάζουσι, ξένον εἶναι τοῦ νό
μου τὸν Χριστὸν σχεδιάσαντες
TOB. ΙΩΣΗΦ.
Καλῶς μὲν ήρξω [τὸ] ἀνδρίζεσθαι, ἀλλ' οὐχὶ καὶ
νῦν, ὡς μανθάνομεν. 'Αλλ' ὅμοιος εἶ τοῖς σπαρεῖσιν
ἐπὶ τῆς πέτρας, εὐθὺς μὲν ἐξανατείλασιν, ἐν δὲ
καιρῷ καρπῶν ἀτονήσασι. Χρὴ δὲ τὸν τοῦ ἀγῶνος
τῶν μοναχῶν ἐφιέμενον, ὡς πύργου οἰκοδομῇ τῇ
τούτου προσελθεῖν ὑποταγῇ, μήποτε φιλοτίμως ἀρξάμενος, καὶ πρὸς ὁμοίαν εὐοδίαν μὴ ἐκτεινόμενος,
δαίμοσι μὲν καταγέλαστος, ἀγγέλοις δὲ λύπης αίτιος,
ἀνθρώποις δὲ δακρύων πρόφασις γένηται.
EPIST. CCCLXXIV.
CCCLXXI. — PANSOPHIO.
Si Marcionicæ impietatis patronus illud, quod
apud eos Evangelium appellatur, prætendit, accipe
et lege, statimque in ipso principio scelus eorum reperies. Eam enim generis recensionem quæ a Davidle
et Abrabamo ad Christum delabitur, resecuerunt.
Ac paulo longius progressus, aliam rursum eorum
improbitatem animorumque perversitatem conspi
cies. Commutatis enim bis Donini verbis 10
: • Nun
veni destruere legeni aut prophetas, › sic effecerunt: Quid putatis? Quod venerim ut legem ac
prophetas adimplerem? Veni ut everterem, non ut
explerem. Hinc autem intelliges, quonam pacto
inimicitiam inter duo Testamenta moliantur, Christum a lege alienum esse confingentes.
CCCLXXII. - JOSEPIJO.
Pulchre quidem coepisti fortis animi specimen
exhibere: at non item nunc quoque, ut ad nos are
fertur. Verum similis es iis quæ in petra sata sunt,
ac statim quidem exorta sunt, verum fructuum teinpore oblanguerunt, ac defecerunt. Atqui oportet oum
qui monastici certaminis cupiditate flagrat, ad ip
sius subjectionem, tanquam ad turris exstructionem
accedere, ne alioqui, cum præclare ac magnifice
cœperit, nec postea ad idem virtutis iter sese extenderit, et dæmonibus risum moveat, et angelis mœroris causam præbeat, et hominibus lacrymarum
materiam suppeditet.
ΤΟΓ. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΥΠΟΔΙΑΚΟΝΟ.
Περὶ τοῦ πάντα πειρασμὸν φέρειν γενναίως.
Εἰ πύλαι οδου τῆς ἀμωμήτου καὶ ὀρθῆς οὐ κατ
ισχύουσι πίστεως, αἴπερ εἰσὶ τὰ πεπυρωμένα τοῦ Που
νεροῦ ἅπαντα βέλη, καὶ κίνδυνος, καὶ γυμνότης,
καὶ θάνατος, Χριστοῦ ἡμᾶς χωρίζειν οὐ δύναται·
τοῦ χάριν μικράς προσβολὰς διὰ Χριστόν σοι γενομένας, δυσανασχετείς ὑπομένειν, θαυμάσιε; Ίστασο
τίνων ἑδραίος, καὶ τὰ μὲν ἐπελθόντα σβεσθήσεται
πειρατήρα, τὰ δὲ μελετώμενα πρὸ πείρας οἰκήσε
ται. Τὸ γὰρ τῆς γνώμης ἀκλινὲς, ἀπράκτους δείξει
τὰς μηχανάς.
ΤΟΔ'. ΩΡΙΩΝ).
Περὶ καινοδοξίας [Γ. κενοδοξίας].
Η κόλαξ κομπαγωγία, ἡ ξηρὰ καὶ ἄψυχος ἔπαρ
σις, ἡ κενὴ καὶ ἐπίγειος δόξα, ἀρθήτω ἀφ' ἡμῶν.
Ο γὰρ τῶν ἀρετῶν καὶ δοτήρ καὶ ταμίας υπογραμ
μὲν ἡμῖν καταλιμπάνων, φησί·. Δόξαν παρ' ἀνθρώπως οὐ ζητώ. ο θεοῦ γάρ ἐστι δόσις ἡ δόξα· εἰ καὶ οἱ
ποιηταὶ τῶν ὀνομάτων τῇ ἐνταῦθα σκιᾷ τὴν κλήσιν
ἐκείνην ἐπέθηκαν.
** Matth. ♥,
17. so Joan. xil, 50.
PALLADIO SUBDIACONO.
De omni tentatione generose perferenda.
Cum inferi portæ, quæ quidém sunt omnia ignea
diaboli tela, adversus rectam atque ab omni reprehensionis labe alienam Adem prævalere nequeant
cumque periculum, et nuditas, et mors a Christo
nos sejungere minime possint, quidnam est, vir
eximie, quod exiguos impetus Christi causa in te
factos ægro atque impatienti animo fers? Firme igitur ac stabili gradu consiste: atque el tentationes
eæ, quæ jam coortæ sunt, exstinguentur, et quæ tibi
comparantur, antequam eas experiaris, evanescent.
Mentis enim ac sententiæ firmitas, et constantia
vim machinarum irritam reddet.
98 CCCLXXIV. ORIONI.
De vana gloria.
Assentator fastus, et sicca atque inanima superbia, et inanis ae terrena gloria de medio a nobis
tollatur. Virtutum enim et dator et custos, exernplum nobis relinquens, his verbis utitur: Gloriam
ab hominibus non quæro 10.» Dei namque munus
gloria est: etiamsi nominum effictores hujus vitæ
unbræ vocabulum illud imposuerunt.
Participium aoristi σχεδιάσαντες codd. Vat. 649 ct Alt. in praesens mutant scribendo, σχεδιάζον
*². Possix.
PATROL. GR. LXXVIII.
col. 395–396page 109 of 750
PG 78:395ΤΟΕ. - ΚΥΡΑ. Περὶ πενίας. Εἰ λυπεῖ ἡ πενία, ἐξουδένωται ἡ θεία νομοθεσία, Μακάριοι, φάσκουσα, οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» Εἰ τοίνυν ταύτης οὐκ ἀντεχόμεθα, εύδηλον, ὡς κἀκείνης οὐκ ἐφιέμεθα· εἰ δὲ ἐκείνην εὐχαρίστως δεχόμεθα, καὶ ταύτης είκωμεν τοῖς προστάγμασι. ΤΟ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ Περὶ πενίας. Η τοῦ ἄρτου ἔνδεια οὐκ ἔστι λιμὸς, καὶ ἐσθημά των ἀπορία, οὐ γυμνότης. Ο γὰρ τριχοφόρος βαπτιστὴς, καὶ ὁ τοῦ πλουσίου θυρωρός, ὁ πείνῃ καὶ γυμνώσει ταχείς, εἰς τὴν ἄληκτον καὶ ἀπέραντον αναστρέφονται καὶ θάλπονται βασιλείαν. Ο δὲ πλου τῶν ἐν εὐφροσύνῃ βρωμάτων, καὶ ἐνδύματι βύσσου, γέενναν ἔχει, καὶ τὸ ταύτης πῦρ περιβόλαιον. ΤΟΖ'. — ΟΛΥΜΠΙΑ ΚΟΜΗΤΙ. Εἰς τὴν γέννησιν τοῦ Χριστοῦ. Τῷ ὑπερφυεῖ καὶ ἀνεκλαλήτῳ τόκῳ πάντα ὑπερ φυῆ ἠκολούθησαν, ἡ τοῦ ἀγγέλου διακονία, ἡ Ἰωάννου πρὸ τῆς γεννήσεως λειτουργία, τὸ ἄσπορον τῆς συλ λήψεως, τὸ ἄφθορον τῆς κυήσεως. Τούτων ὁμοίαν καὶ τὴν τοῦ ἀστέρος ἔσχηκεν ὑπουργίαν πρὸς τὴν τῶν μάγων ὁδηγίαν, οὐ τῇ συνήθει χρησαμένου πορείᾳ, ἀλλὰ παράδοξον καινοτομήσαντος δρόμον, δι' οὗ καὶ τοὺς σοφοὺς τῶν τοιούτων ἐπιστήμονας ἐξέπληξε μάγους, πρὸς μακρὰν πείσας στείλασθαι όδοιπορίαν. ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ τοῦ ὁδηγήσαντος ἀστέρος τους μάγους. Τὸ ἐν τῇ θείᾳ πτυκτῇ περὶ τοῦ ἀστέρος φερόμενον, «Ελ θὼν ἔστη ἐπάνω οὗ ἦν τὸ παιδίον, ο ἐμφανέστερον ὑποδείξει σοι, οὐ τὴν συνήθη τῶν άστρων που ρείαν ποιησάμενον τὸν εὐαγγελιστὴν τοῦ θείου τόκου ἀστέρα (οὐδὲ γὰρ ἡ τοῦ ὕψους διάστασις, εύχερή, ἐποίει τοῦ ζητουμένου τὴν εὐρεσιν), ἀλλ᾽ ἑτέραν τινά καινοτέραν ἐκείνης, ὡς δακτύλῳ τῷ ἐξηλλαγμένῳ δρόμῳ μηνύουσαν, τό τε ἅγιον ἄντρον, καὶ τὴν ἐν αὐτῷ Κυριοφόρον καὶ σεβάσμιον φάτνην. ΤΟΥ.· ΜΑΡΩΝΙ. Εἰ μὲν τῆς θείας τυγχάνεις ἀγέλης, ή θεία Γρα φή παιδευέτω σε, μὴ ἄκριτα εἶναι τὰ ἐνταῦθα πραττόμενα, ἀλλ᾽ εἰς ἡμέραν φρικτὴν ἐξετάσεως φυλαττόμενα. Εἰ δὲ τῆς Ἰουδαίων μερίδος, Ησαΐας ὁ μεγαλοφρονέστατος διδαξάτω σε, ὅτι ἤξει Κύριος ὡς πῦρ, καὶ ὡς καταιγίς τὰ ἄρματα αὐτοῦ, ἀπο δοῦναι ἐκδίκησιν ἐν θυμῷ, καὶ ἀποσκορακισμὸν ἐν φλογί πυρός. Εἰ δὲ Ἑλληνικῆς τινος] συμμορίας θρησκείας υπάρχεις ἐραστὴς, καὶ τῇ προσπαθείς ἕως.
CCCLXXV. CYRO.
De paupertate.
ΤΟΕ. - ΚΥΡΑ.
Si paupertas microri est, divina hæc lex nibili ducitur: «Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum
est regnum calorum'., Quamobrem si hoc non expetimus, procul dubio ne illius quidem desiderio tenemur; sin autcm illam gratis animis excipimus,
etiam kujus cedamus mandatis.
CCLXXVI. EIDEM.
De paupertate.
Περὶ πενίας.
Εἰ λυπεῖ ἡ πενία, ἐξουδένωται ἡ θεία νομοθεσία,
• Μακάριοι, φάσκουσα, οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι
αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» Εἰ τοίνυν
ταύτης οὐκ ἀντεχόμεθα, εύδηλον, ὡς κἀκείνης οὐκ
ἐφιέμεθα· εἰ δὲ ἐκείνην εὐχαρίστως δεχόμεθα, καὶ
ταύτης είκωμεν τοῖς προστάγμασι.
ΤΟ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ
Περὶ πενίας.
Η τοῦ ἄρτου ἔνδεια οὐκ ἔστι λιμὸς, καὶ ἐσθημά
των ἀπορία, οὐ γυμνότης. Ο γὰρ τριχοφόρος Βα
πτιστὴς, καὶ ὁ τοῦ πλουσίου θυρωρός, ὁ πείνῃ καὶ
γυμνώσει ταχείς, εἰς τὴν ἄληκτον καὶ ἀπέραντον
Panis penuria, faunes non est; nec vestinin inopia, nuditas. Pilifer enim ille Baptista, et divitis ja -
nitor qui fame ac nuditate contabuit, in sempiterno ac finis omnis experti reguo versantur et confoventur. Qui autem in ciborum voluptate ac by-si- αναστρέφονται καὶ θάλπονται βασιλείαν. Ο δὲ πλουnis vestibus divitiis circumfluebat, gehennam habet, ipsiusque ignem pro indumento.
CCCLXXVII. OLYMPIO COMITI.
In Christi nativitatem.
τῶν ἐν εὐφροσύνῃ βρωμάτων, καὶ ἐνδύματι βύσσου,
γέενναν ἔχει, καὶ τὸ ταύτης πῦρ περιβόλαιον.
ΤΟΖ'. — ΟΛΥΜΠΙΑ ΚΟΜΗΤΙ.
Εἰς τὴν γέννησιν τοῦ Χριστοῦ.
Τῷ ὑπερφυεῖ καὶ ἀνεκλαλήτῳ τόκῳ πάντα ὑπερφυῆ ἠκολούθησαν, ἡ τοῦ ἀγγέλου διακονία, ἡ Ἰωάννου
πρὸ τῆς γεννήσεως λειτουργία, τὸ ἄσπορον τῆς συλ
λήψεως, τὸ ἄφθορον τῆς κυήσεως. Τούτων ὁμοίαν
καὶ τὴν τοῦ ἀστέρος ἔσχηκεν ὑπουργίαν πρὸς τὴν
τῶν μάγων ὁδηγίαν, οὐ τῇ συνήθει χρησαμένου
πορείᾳ, ἀλλὰ παράδοξον καινοτομήσαντος δρόμον,
δι' οὗ καὶ τοὺς σοφοὺς τῶν τοιούτων ἐπιστήμονας
ἐξέπληξε μάγους, πρὸς μακρὰν πείσας στείλασθαι
Natura præstantiorem, atque omnem sermonis
Tacıritateni superantem partum cuncta supra naturam secuta sunt, nimirum angeli ministerium, Joanmis ante nativitatem officium, seminis expers conceptio, partus ab omni labe immunis. His simile
quoque ad iter magis præmonstrandum stellæ famulitium habuit, quæ non usitata via usa est, verum miro modo novum cursum tenuit. Ac propterea sapientes illos magos, hujusmodi rerum peritos,
admiratione perculit, ipsisque, ut longum iter sus. όδοιπορίαν.
ciperent, persuasit.
CCCLXXVIII.· EIDEM.
De stella magos ducente.
Roc quod in divino libro de stella habetur, «Veniens stetit supra ubi erat puer › perspicue tibi
ostendet stellam illam, quæ lætum divini partus
nuntium afferebat, iter illud quod astris consuetum
atque usitatum est, non tenuisse. Neque enim altitudinis distantia id afferebat, ut facile inveniri posset quod quærebatur: verum novus atque inusitatus
cursus, tum antrum illud, tum Dominiferum ac venerandum præsepe,quod in eo situm er.t, tanquam digito demonstrabat.
99 CCCLXXIX. MARONI.
Si divani gregis es, Scriptura sacra te doceat ea
quæ in hac vita geruntur judicii minime expertia
esse, verum ad horrendum examinis diem servari.
Si autem Judaicarum partium es, Isaias, vir maximo
animo præditus illud te doceat, quod Dominus ignis
instar veniet, et tanquam procella currus ejus, ut
reddat ultionem in furore, et ejectionem in flamma
ignis. Quod si ethnicæ classis ac religionis amalorem quodammodo te profiteris, atque ob præposte….
11 Matth. v,
3. 11. Matth. 11, 9.
TOH'.
Περὶ τοῦ ὁδηγήσαντος ἀστέρος τους μάγους. Τὸ ἐν
τῇ θείᾳ πτυκτῇ περὶ τοῦ ἀστέρος φερόμενον, «Ελθὼν ἔστη ἐπάνω οὗ ἦν τὸ παιδίον, ο ἐμφανέ
στερον ὑποδείξει σοι, οὐ τὴν συνήθη τῶν άστρων που
ρείαν ποιησάμενον τὸν εὐαγγελιστὴν τοῦ θείου τόκου
ἀστέρα (οὐδὲ γὰρ ἡ τοῦ ὕψους διάστασις, εύχερή,
ἐποίει τοῦ ζητουμένου τὴν εὐρεσιν), ἀλλ᾽ ἑτέραν τινά
καινοτέραν ἐκείνης, ὡς δακτύλῳ τῷ ἐξηλλαγμένῳ
δρόμῳ μηνύουσαν, τό τε ἅγιον ἄντρον, καὶ τὴν ἐν
αὐτῷ Κυριοφόρον καὶ σεβάσμιον φάτνην.
ΤΟΥ.· ΜΑΡΩΝΙ.
Εἰ μὲν τῆς θείας τυγχάνεις ἀγέλης, ή θεία Γραφή παιδευέτω σε, μὴ ἄκριτα εἶναι τὰ ἐνταῦθα
πραττόμενα, ἀλλ᾽ εἰς ἡμέραν φρικτὴν ἐξετάσεως
φυλαττόμενα. Εἰ δὲ τῆς Ἰουδαίων μερίδος, Ησαΐας
ὁ μεγαλοφρονέστατος διδαξάτω σε, ὅτι ἤξει Κύριος
ὡς πῦρ, καὶ ὡς καταιγίς τὰ ἄρματα αὐτοῦ, ἀποδοῦναι ἐκδίκησιν ἐν θυμῷ, καὶ ἀποσκορακισμὸν ἐν
φλογί πυρός. Εἰ δὲ Ἑλληνικῆς τινος] συμμορίας
θρησκείας υπάρχεις ἐραστὴς, καὶ τῇ προσπαθείς
Codd. Vat. 649 et Alt. addunt ἕως. Possis.
col. 397–398page 110 of 750
PG 78:397τὴν ἀληθῆ περιφρονεῖς ἐπαγγελίαν, Πλάτων σε καὶ οἱ ἐκείνου Κωκυτοὶ καὶ Πυριφλεγέθοντες καὶ τὰ μύθια τῶν πυριπνέων ποταμών σωφρονιζέτωσαν κύματα. ΤΠ'. — ΚΛΕΟΒΟΥΛΟ ΚΟΜΗΤΙ, Εἰς τὸ, ο Ἰδοὺ ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος.» Η τῶν ἁμαρτημάτων ἐπίτασις ἀναγκάζει ὥσπερ τὴν θείαν καὶ ἀπαθὴ φύσιν ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἀγα θότητος, εἰς τὴν παρὰ φύσιν χωρεῖν ὀργὴν, εύφρος νέστατε, αὐτῇ μὲν ἀβούλητον, ἡμῖν δὲ κἂν οὕτως συμφέρουσαν. Τοῦτο καὶ Ἰουδαίοις λέγει ὁ Κύριος Ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν ὑμᾶς, καὶ οὐκ ἠθελήσατε! Ιδού, ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρη μος.· Ἐπειδὴ γὰρ, φησίν, οὐ δέχεσθε τὴν φιλανθρωπίαν, ἐπιγνώσεσθε τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς τιμω μίας. ΤΠΑ'. — ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΩ. Κάλλιστον μὲν τὸ μὴ ἁμαρτεῖν, καὶ πρὸς Θεὸν Έχον εγγύτητα καλὸν δὲ καὶ τὸν ἁμαρτόντα γνωσιμαχῆσαι, καὶ ταχέως εξαναστῆναι τοῦ πτώ ματος. Επειδή τοίνυν τοῦ προτέρου, ὡς ἀδυνάτου πάντως διήμαρτες, τοῦ δευτέρου, ὡς δυνατοῦ καὶ βαδίου ἐπιμελήθητι, μήποτέ σε ἡ τύραννος αἰχμαλωτεύσῃ ἀπόγνωσις ΤΠΗ. ΤΟ ΑΥΤΟ ΚΑΙ ΖΩΣΙΜΟ. Εἰ μὲν ἐνεποίουν ὑμῖν ἁμαρτήματα ὁ κωλύων τὰ πολλὰ ἁμαρτήματα, [ ] ἀτίθασσος καὶ ἀνάλγητοι, εἰκότως τὰς πρὸς ὑμᾶς μου διαλέξεις ἀπεστρέ φεσης, συγγενή μᾶλλον τὴν τῶν χρηστῶν ἐπιθυμίαν ἔχοντες, ἐξ οὗπερ ἴδιόν τι Θεὸς ἡμῖν ἐνεφύσ σησεν. Εἰ δὲ ἔλεγχός εἰσι τῶν οὐ καλῶν ὑμῶν πράξεων, ὡς ἔσοπτρον αἰσχρῷ καὶ ἰατρὸς ἀσθενοῦντι εὑρίσκομαι. Ὁ μὲν γὰρ, ὅτι τῆς κακίστης αὐτὸν ὑπομιμνήσκει μορφῆς, φεύγει τὸ ἔσοπτρον· ὁ Εξ, ὅτι τέμνει ἢ καίει τὸ πάθος, τὸν ἰατρὸν οὐκ ἀσμενίζει. Η τοίνυν ἀλλάξατε την δυσμορφίαν, καὶ Κάλλιστον μὲν τὸ μὴ ἁμαρτεῖν καὶ πρὸς Θεὶν ἔχον ἐγγύτητα. έχον έχων· ἔχειν. έχον, κάλλιστον. Καλόν μὲν γὰρ τὸ μὴ ἁμαρτεῖν· ἀγαθὸν δὲ καὶ τὸν τὸ ἁμαρτάνοντα μετανοεῖν· ὥσπερ ἄριστον τὸ ὑγιαίνειν ἀεὶ, καλὸν δὲ καὶ τὸ ἀνασφῆλαι τῆς νόσου. Εν μία "Αρι στον μὲν οὖν τὸ μηδ' ὅλως ἐξαμαρτάνειν κατὰ μηδένα τρόπον, δ δή φαμεν εἶναι Θεοῦ· δεύτερον δὲ, μηδενός τῶν κατὰ γνώμην ἐφάψασθαί ποτε ἀδικημάτων, ὅπερ σἰκεῖον σοφοῦ· τρίτον, μὴ πάνυ πολλοῖς τῶν ἀκου σίων περιπεσεῖν, ὅπερ ἴδιον παιδαγωγουμένων εὐγενῶς· τὸ δὲ μὴ ἐπὶ μήκιστον διατρίψαι τοῖς ἁμαρ τήμασιν, τελευταῖον τετάχθω· ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲ τοῖς εἰς μετάνοιαν ἀνακαλουμένοις αναμαχέσασθαι σωτή ριον. Τύραννος ἀπόγνωσις. 39, αἰσχρῶν. ὀργὴ, ὀργιλότης.
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. CCCLXXXII.
τὴν ἀληθῆ περιφρονεῖς ἐπαγγελίαν, Πλάτων σε καὶ ram animi propensionem veram pollicitationem conοἱ ἐκείνου Κωκυτοὶ καὶ Πυριφλεγέθοντες καὶ τὰ
μύθια τῶν πυριπνέων ποταμών σωφρονιζέτωσαν
κύματα.
ΤΠ'. — ΚΛΕΟΒΟΥΛΟ ΚΟΜΗΤΙ,
Εἰς τὸ, ο Ἰδοὺ ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος.»
Η τῶν ἁμαρτημάτων ἐπίτασις ἀναγκάζει ὥσπερ
τὴν θείαν καὶ ἀπαθὴ φύσιν ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἀγαθότητος, εἰς τὴν παρὰ φύσιν χωρεῖν ὀργὴν, εύφρος
νέστατε, αὐτῇ μὲν ἀβούλητον, ἡμῖν δὲ κἂν οὕτως
συμφέρουσαν. Τοῦτο καὶ Ἰουδαίοις λέγει ὁ Κύριος·
• Ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν ὑμᾶς, καὶ οὐκ
ἠθελήσατε! Ιδού, ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος.· Ἐπειδὴ γὰρ, φησίν, οὐ δέχεσθε τὴν φιλαν
θρωπίαν, ἐπιγνώσεσθε τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς τιμωμίας.
ΤΠΑ'. — ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΩ.
Κάλλιστον μὲν τὸ μὴ ἁμαρτεῖν, καὶ πρὸς Θεὸν
Έχον εγγύτητα καλὸν δὲ καὶ τὸν ἁμαρτόντα
γνωσιμαχῆσαι, καὶ ταχέως εξαναστῆναι τοῦ πτώματος. Επειδή τοίνυν τοῦ προτέρου, ὡς ἀδυνάτου
πάντως διήμαρτες, τοῦ δευτέρου, ὡς δυνατοῦ καὶ
βαδίου ἐπιμελήθητι, μήποτέ σε ἡ τύραννος αἰχμαλω
τεύσῃ ἀπόγνωσις
ΤΠΗ.
ΤΟ ΑΥΤΟ ΚΑΙ ΖΩΣΙΜΟ.
Εἰ μὲν ἐνεποίουν ὑμῖν ἁμαρτήματα ὁ κωλύων τὰ
πολλὰ ἁμαρτήματα, [ ] ἀτίθασσος καὶ ἀνάλγητοι,
εἰκότως τὰς πρὸς ὑμᾶς μου διαλέξεις ἀπεστρέφεσης, συγγενή μᾶλλον τὴν τῶν χρηστῶν ἐπιθυμίαν ἔχοντες, ἐξ οὗπερ ἴδιόν τι Θεὸς ἡμῖν ἐνεφύσ
σησεν. Εἰ δὲ ἔλεγχός εἰσι τῶν οὐ καλῶν ὑμῶν
πράξεων, ὡς ἔσοπτρον αἰσχρῷ καὶ ἰατρὸς
ἀσθενοῦντι εὑρίσκομαι. Ὁ μὲν γὰρ, ὅτι τῆς κακίστης
αὐτὸν ὑπομιμνήσκει μορφῆς, φεύγει τὸ ἔσοπτρον· ὁ
Εξ, ὅτι τέμνει ἢ καίει τὸ πάθος, τὸν ἰατρὸν οὐκ
ἀσμενίζει. Η τοίνυν ἀλλάξατε την δυσμορφίαν, καὶ
* Matth. xx|||, 37, 38.
temnis, Plato te atque ipsius Cocyti et Phlegethontes,
atque rapidi famivonorum amnium ductus all meliorem mentem adducant.
CCCLXXX. - CLEOBULO COMITI.
In illud: «Ecce relinquetur domus vestra deserta.»
Vir prudentissime, scelerum magnitudo atque
gravitas divinam atque ab omni turbulento motu liberam naturam ex naturali bonitate, ad iracundiam,
ipsius natura repugnanten atque ab ejus quidem voluntate alienam, nobis autem sic quoque utilem, migrare pene cogit. Loque nomine ad Judaeos
etiam his verbis utitur: «Quoties volui congregare
vos, et noluistis! Ecce relinquetur vobis domus vestra deserla 1:» hoc est: Quoniam benignitatem
meam repudiatis, vim ac potentiam per supplicium
atque cruciatum agnoscetis.
CCCLXXXI. MARTINIANO.
Longe quidem pulcherrimum est, non peccare,
atque a Deo non procul remotum: pulchrum autem
illud quoque est cum in peccatum lapsus sis, pœnitudine duci, ac quamprimum e lapsu exsurgere.
Quoniam igitur a priori, ut quod vires tuas prorsus
superaret, excidisti, posterioris, ut quod nec vires
tuas excedat nec difficile sit, curam gere, ne alioqui desperatio, tyranni cujusdam instar, te in captivitatem trahat.
EIDEM ET ZOSIMO.
Si ad peccata vos inducerem, quemadmodum a
multis peccatis vos deterrere conor, o indomiti ac
stupidi homines, haud abs re meos ad vos sermones
atque colloquia defugeretis, cognatam potius probarum rerum cupiditatem habentes, ex quo Deus nobis aliquid de suo inspiravit. Sin autem sermones
mei turpes vestras actiones coarguunt, tanquam
speculum fcedo ac deformi, ac medicus egrotani
reperior. Nam ille speculum idcirco fugit, quod turpissimæ formæ ipsum submoneat: hic autem ea de
causa medicum fastidit, eoque offenditur, quia parVARIÆ LECTIONES ET NOTÆ.
Κάλλιστον μὲν τὸ μὴ ἁμαρτεῖν καὶ πρὸς
Θεὶν ἔχον ἐγγύτητα. Pro έχον in Bavar. cod. est
έχων· unde quis divinet legend. ἔχειν. Potest tamen
defendi έχον, et referri ad κάλλιστον. Αut sententiam
quod attinet, eadem exstat apud Clementem Alexandrinum lib.: Perdag., cap. 9: Καλόν μὲν γὰρ τὸ
μὴ ἁμαρτεῖν· ἀγαθὸν δὲ καὶ τὸν (f. τὸ legend.)
ἁμαρτάνοντα μετανοεῖν· ὥσπερ ἄριστον τὸ ὑγιαίνειν
ἀεὶ, καλὸν δὲ καὶ τὸ ἀνασφῆλαι τῆς νόσου. Εν μίαribus eamdem illustrat cap. 2 ejusdem libri: "Αριστον μὲν οὖν τὸ μηδ' ὅλως ἐξαμαρτάνειν κατὰ μηδένα
τρόπον, δ δή φαμεν εἶναι Θεοῦ· δεύτερον δὲ, μηδενός
τῶν κατὰ γνώμην ἐφάψασθαί ποτε ἀδικημάτων, ὅπερ
σἰκεῖον σοφοῦ· τρίτον, μὴ πάνυ πολλοῖς τῶν ἀκου
σίων περιπεσεῖν, ὅπερ ἴδιον παιδαγωγουμένων εύγενῶς· τὸ δὲ μὴ ἐπὶ μήκιστον διατρίψαι τοῖς ἁμαρτήμασιν, τελευταῖον τετάχθω· ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲ τοῖς
εἰς μετάνοιαν ἀνακαλουμένοις αναμαχέσασθαι σωτήριον.
• Primius,
Similiter S. Cyprianus lib. 1, epist. 3
inquit, felicitatis gradus est, non delinquere; sccundus, delicta cognoscere. Illic currit innocentia
integra et illibata, quæ servet; hic suecodit medela,
quæ sanet. Huc et juris nostri sententia accommodari potest, qua dicitur melius esse intacta enjusque jura servare, quam post causam vulneratam
remedium quaerere. L. ult. C. In quibus caus. in
integr. rest. necess. non est: Ritt.
Τύραννος ἀπόγνωσις. Vid. not. adl epist. 39,
supra. Ib.
Codd. Vatic. 649 et Alt. habent αἰσχρῶν.
POSSIN.
Iracundiam ipsius natura repugnantem. Maim, iram. Aliud enim est ira, aliud iracundia, aliud
ὀργὴ, aliud ὀργιλότης. lluc pertinet quod apud
prophetam Deus puniens dicitur facere opus aliehum (Isa. xxvm, 21), ut facial summ ac proprium,
id est, ut hominum generi benefaciat. Ritt.
col. 399–400page 111 of 750
PG 78:399ἀνακαλέσασθε τὴν ὑγίειαν, ἢ μέχρι παντὸς ὑμῖν ἔσοπτρον καὶ ἰατρὸς ἔσομαι. ΤΟΓ. — ΦΙΛΑΓΡΙΑ. Περί γαστριμαργίας. Η περιττή μετάληψις, οὐ βρῶσις, ἀλλὰ κόρος καὶ ἔστι καὶ καλεῖται. Κόρος δὲ, ὕβρεως πατήρ ὕβρις δὲ, παθῶν, ὡς ἐν ἐρήμῳ πάλαι γεγενῆσθαι ἱστόρητα:. Ἐχορτάσθησαν γάρ, φησὶ, καὶ ἀνέστησαν παίζειν. Ἵνα τοίνυν μὴ παίξωμεν ἀκρασίαν, δι' ἧς καὶ Θεοῦ κινδυνεύεται λήθη, τὸν αἴτιον τούτων χαλινώσωμεν χόρων, βρώσει αναγκαίᾳ καὶ ἐμμέτρω προσέχοντες, δι' ἧς καὶ ἡ δύναμις προσέσται τῷ ὀνόματι, καὶ ἰσχὺν οὐχ ἕξει τῆς γαστριμάργου μέθης ὁ πόλεμος. Μάργος α ΤΗΔ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Γαστριμαργία κέκληται, ὦ φιλότης, ή περιττότης. Γαστριμαργία δέ ἐστιν, ἡ περὶ γαστέρα μανία. Ἐπεὶ μάργος ὁ μεμηνώς. Τοῦ χάριν [ουν] τὴν ἔμμετρον καὶ εὐχάριστον τῶν τοῦ Θεοῦ δωρεῶν ἀφιέντες μετ τάληψιν, τὸ μεμηνέναι περὶ τὰ πέμματα καὶ τὰς Οψαρτυτικάς ματαιοτεχνίας σπουδάζομεν, οὐκ εἰς τροφὴν συντελούσας, ἀλλ' εἰς πάθη ἐκβακχευού σας; ΤΠΕ. — ΛΥΣΙΜΑΧΟ. Ασθενοῦντι στομάχῳ ἐλίγον ἐπιδίδοσθαι οἶνον, ὁ σοφὸς ἐδίδαξε Παῦλος, μὴ δι' ὑπερβολὴν ἑτέρα; δεηθείη ἡ ἀμετρία υδροποσίας· τῷ δὲ ὑγιαίνοντι καὶ ζέοντι ἡλικίᾳ, καὶ ταῦτα μοναχῷ, οὗ μοι δοκεῖ και λῶς ἔχειν, ἐγχεῖν οἶνον, τῶν ὑγρῶν τὸ θερμότατον, οἷον πυρὶ ἐπικαίοντας πῦρ. Ἐξ οὗ ἐρμαί τε ἄγριας καὶ ἐπιθυμίαι φλεγμαίνουσαι ἀνακαίονται· καὶ προ πέτεια αναζέουσα, δυσηνίους ἀποτελεῖ τοὺς ἀθλητάς τῆς πραότητος. Της. - ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ. Περὶ προσευχῆς. Προσευχὴ οὐ βήμασι ψιλοῖς, ἀλλὰ πράγμασι μᾶλλον χρηστοῖς κατευθύνεται. Ορα γὰρ τὸν θειό τατον Δαβὶδ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ ἀκακίαν ζητοῦντα κριθῆναι, καὶ τὸν εὐσεβέστατον Εζεκίαν, τὴν οἰ κείαν εὐλάβειαν προσάγοντα ἱκέτιν, καὶ τὰς χήρας τὰς ἐν Ἰόππῃ τοῖς τῆς τεθνεώσης κατορθώμασι πρεσβευταῖς κεχρημένας. Εἰ οὕτως τὴν δέησίν σου πληρώσειας, εὐθυπορήσει πρὸς Θεὸν, καὶ ἐξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιοσύνην σου, καὶ τὸ κρῖμά σου ὡ; μετ σημβρίαν. ΤΟ ΑΥΤΩ. Εἰ καὶ τρανοτέρας ἔφης δεῖσθαι σαφηνείας, λευκότερον αὖθις λελέξεται. Ζητεῖς γενέσθαι σοι τὸν ΝΟΤΕ. δεῖσθαι τὰ γραφέντα.
tem ægram incidit and exurit. Quamobrem aut de- ἀνακαλέσασθε τὴν ὑγίειαν, ἢ μέχρι παντὸς ὑμῖν
formitatem mutate, ac sanitatem revocate: aut spe- ἔσοπτρον καὶ ἰατρὸς ἔσομαι.
culum vobis ac medicus perpetuo ero.
De gula.
PHILAGRIO.
ΤΟΓ. — ΦΙΛΑΓΡΙΑ.
Περί γαστριμαργίας.
Η περιττή μετάληψις, οὐ βρῶσις, ἀλλὰ κόρος καὶ
ἔστι καὶ καλεῖται. Κόρος δὲ, ὕβρεως πατήρ ὕβρις δὲ,
παθῶν, ὡς ἐν ἐρήμῳ πάλαι γεγενῆσθαι ἱστόρητα:.
Ἐχορτάσθησαν γάρ, φησὶ, καὶ ἀνέστησαν παίζειν.
Ἵνα τοίνυν μὴ παίξωμεν ἀκρασίαν, δι' ἧς καὶ Θεοῦ
κινδυνεύεται λήθη, τὸν αἴτιον τούτων χαλινώσωμεν
χόρων, βρώσει αναγκαίᾳ καὶ ἐμμέτρω προσέχοντες,
δι' ἧς καὶ ἡ δύναμις προσέσται τῷ ὀνόματι, καὶ
ἰσχὺν οὐχ ἕξει τῆς γαστριμάργου μέθης ὁ πόλεμος.
Superdua cibi sumptio, non esus est, sed salurilas et est, et appellatur. Saturitas porro contumeliæ ac petulantiæ mater est. Petulantia autein,
vitiosorum affectuum, quemadmodum in deserto
contigisse memoriæ proditum est. Saturati enim sunt,
inquit ille, et surrexerunt ludere 19. Quapropter,
me intemperantiæ ludo demus operam (per quam Dei
quoque oblivio in discrimen venit), saturitatem et inkluviem, quæ horum causa est, injecto freno coinpescamus, id studentes, ut necessario ac moderato cibo, per quem et robur ad vocabulum accedet, et
voracitatis ac temulentiæ bellum vim omnem amittet, contenti simus.
CCCLXXXIV. EIDEM.
Gastrimargia, o amice, superfluitas appellata est.
Gastrimargia autem es' insanum ventris studium.
Μάργος quippe furiosum sonat. Ecquid igitur moderatam, et cum gratiarum actione conjunctam divinorum munerum perceptionem missam facientes,
circa cupedias et inania condimentorum artificia insanire studemus, quæ non ad alendum corpus conferunt, verum ad vitiosos afectus incitant?
CCCLXXXV. - LYSIMACHO.
Imbecillitate laborauti stomacho vini nonuihil impertiendum esse sapiens Paulus docuit, ne ob uimiam continentiam alia rursum aquæ potione inunderatio egeat. At sano atque ætale ferrent, idque
monacho, viuum, quo in omnibus rebus liquidis nihil est calidius, infundere, ac velut ignem igni addere, haud mihi bonum esse videtur. Hinc enim et
- agrestes impetus, et tumidæ cupiditates inflamınantur, ac temeritas et petulantia exæstuans lenitatis
pugiles ad frenum contumaces reddit.
CCCLXXXVI. SCHOLASTICO.
De oratione.
Oratio non nudis verbis, sed probis potius actionibus dirigitur. Vide enim quemadmodum divinissimus vir David secundum innocentiam suam judicium
de se ferri postulet, et pietatis plenissimus Ezechias
pietatem suam ac religionem Deo supplicem offerat,
et viduæ Joppenses mulieris defunctæ virtutes ac
præclaras actiones ad deprecandum adhibeant. Si
ad eumdem modumi precationem tuain expleas, ad
Deum recta contendet, ac justitiam tuam tanquam
lucem educet, et judicium tuum tanquam meridiem.
CCCLXXXVII. EIDEM.
Quandoquidem apertiore tibi explicatione opus
esse dixisti, dilucidius rursum loquar. Vis tibi Deus
*** Exod. xxx11, 6.
α
ΤΗΔ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Γαστριμαργία κέκληται, ὦ φιλότης, ή περιττότης.
Γαστριμαργία δέ ἐστιν, ἡ περὶ γαστέρα μανία. Ἐπεὶ
μάργος ὁ μεμηνώς. Τοῦ χάριν [ουν] τὴν ἔμμετρον
καὶ εὐχάριστον τῶν τοῦ Θεοῦ δωρεῶν ἀφιέντες μετ
τάληψιν, τὸ μεμηνέναι περὶ τὰ πέμματα καὶ τὰς
Οψαρτυτικάς ματαιοτεχνίας σπουδάζομεν, οὐκ
εἰς τροφὴν συντελούσας, ἀλλ' εἰς πάθη ἐκβακχευούσας;
ΤΠΕ. — ΛΥΣΙΜΑΧΟ.
Ασθενοῦντι στομάχῳ ἐλίγον ἐπιδίδοσθαι οἶνον, ὁ
σοφὸς ἐδίδαξε Παῦλος, μὴ δι' ὑπερβολὴν ἑτέρα;
δεηθείη ἡ ἀμετρία υδροποσίας· τῷ δὲ ὑγιαίνοντι καὶ
ζέοντι ἡλικίᾳ, καὶ ταῦτα μοναχῷ, οὗ μοι δοκεῖ και
λῶς ἔχειν, ἐγχεῖν οἶνον, τῶν ὑγρῶν τὸ θερμότατον,
οἷον πυρὶ ἐπικαίοντας πῦρ. Ἐξ οὗ ἐρμαί τε ἄγριας
καὶ ἐπιθυμίαι φλεγμαίνουσαι ἀνακαίονται· καὶ προ
πέτεια αναζέουσα, δυσηνίους ἀποτελεῖ τοὺς ἀθλητάς
τῆς πραότητος.
TIG.
Της. - ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ.
Περὶ προσευχῆς.
Προσευχὴ οὐ βήμασι ψιλοῖς, ἀλλὰ πράγμασι
μᾶλλον χρηστοῖς κατευθύνεται. Ορα γὰρ τὸν θειό
τατον Δαβὶδ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ ἀκακίαν ζητοῦντα
κριθῆναι, καὶ τὸν εὐσεβέστατον Εζεκίαν, τὴν οἰ
κείαν εὐλάβειαν προσάγοντα ἱκέτιν, καὶ τὰς χήρας
τὰς ἐν Ἰόππῃ τοῖς τῆς τεθνεώσης κατορθώμασι
πρεσβευταῖς κεχρημένας. Εἰ οὕτως τὴν δέησίν σου
πληρώσειας, εὐθυπορήσει πρὸς Θεὸν, καὶ ἐξοίσει ὡς
φῶς τὴν δικαιοσύνην σου, καὶ τὸ κρῖμά σου ὡ; μετ
σημβρίαν.
TOZ'.
- ΤΟ ΑΥΤΩ.
Εἰ καὶ τρανοτέρας ἔφης δεῖσθαι σαφηνείας,
λευκότερον αὖθις λελέξεται. Ζητεῖς γενέσθαι σοι τὸν
VARIE LECTIONES ET NΟΤΕ.
(29; Post δεῖσθαι merito supplent ambo codd. Vat. 649 et Alt.; hæc necessaria ad plenans sententiam verba, τὰ γραφέντα. Possin.
col. 401–402page 112 of 750
PG 78:401Θεὸν βοιθόν; ὅρα εἰ χρήζοντι δυνηθεὶς ἐβοήθησας. Η Αἰτεῖς πλοῦτον προστεθῆναι σοι παρ' αὐτοῦ; βλέπε εἰ τὸν ὄντα χρηστῶς ᾠκονόμησας. Θέλεις φαίνεσθαί σοι τὸν κριτὴν εὐμενη; ἀμνησίκακος ἔσο ἐχθροῖς. Βούλει φιλανθρωπίας τυχεῖν; συγχώρει τοῖς ὑπευθύνοις αὐτός. Καλόν γὰρ ἀμοιβῇ σώζεσθαι καὶ ὀφλήματι, ἀλλὰ μὴ ἑκάστοτε χάριτι· ὅπερ ἐστὶν ἁγνώ μόνος. ΤΠΗ. — ΚΑΠΙΤΩΛΙΝΟ. Εἰ καὶ νέον Δωὴκ ο παμφόρος χρόνος ἐξέβρασσεν ἀλλὰ σὲ Σαούλ γενέσθαι ἱεροκτόνον οὐκ εὔχομαι. Ἱερεὺς γὰρ ἀκατηγόρητον τὴν πρὸς πάντας ισότητα ὀφείλει κεκτήσθαι, οἷα Θεοῦ λειτουργός, τοῦ πᾶσιν ὄντος ἀγαθοῦ. Παῦσαι τοίνυν φλεγμαίνων κατὰ τοῦ γέροντας δύο λαμπρά κατορθώσαντος, καὶ σὲ ἀνο μῆσαι κωλύσαντος, καὶ ἄνθρωπον κινδυνεύοντα σώσαντος. ΤΕΘ. ΘΗΡΑΣΙΟ. Περὶ ἱερέων. Ηδέως ἄν σε ηρόμην τον φιλοσκώμμονα, καὶ πικρὸν ἡμῶν δικαστήν, εἴ σε βασιλεὺς πρὸς ἔπαλ ξιν ἔθετο, καὶ πύργου πόλεως φύλακα, ὑπωρύσσετο δὲ οὗτος καὶ ἐτινάσσετο, ὥστε βάσιμον ποιῆσαι τὴν πάλιν ἐχθροῖς αὐτοῦ, οὐκ ἂν πᾶσιν ἐχρήσω ἀμυντηρίοις οἷς τε εἶχες ἀποκειμένοις, οἷς τε ἐφευρίσκειν Απόρεις, εἴργων καὶ βάλλων, καὶ τὴν ἐγχείρησιν τρέπων, τῇ τε πόλει καὶ σαυτῷ ποιῶν τὸ ἀκίν δυνον, καὶ βασιλεῖ τηρῶν τὸ εὐάρεστον; Ἡμῖν δὲ νεμεσᾷς, οὓς Θεὸς τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας πρού στήσατο διδασκάλους, ὅτι Αρείῳ μαχόμεθα, μὴ μόνον πολεμοῦντι τῇ ποίμνῃ τῆς εὐσεβείας, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ πολλοὺς ἀνῃρηκότι. Ἐμοὶ μὲν οὖν ἅπας και ταπεφρόνηται κίνδυνος ὑπὲρ τούτου, καὶ πάντα μᾶλλον πράττων παυσαίμην, ἢ ἐκεῖνον, ὅση δύναμις, παίων. ΤΗ. - ΚΥΝΤΙΝΙΑΝΟ. Ακοαί με σκληραὶ ἐξετάραξαν, απευκτά τινα ἀπαγγείλασαι. Φασί σέ τινες οὕτω μεμηνέναι, καὶ τῆς φρενός εκτετράφθαι, ὥστε βούλεσθαι, τὸ παι δίον ἐκεῖνο τὸ πάσης παιδείας γενόμενον παρά Θεοῦ δεκτικὸν, εἰς ὅπλα ἀγαγεῖν, καὶ στρατείαν εξωνοι καὶ κατάπτυστον, καὶ θανάτου τυγχάνουσαν παίγνιον. Εἰ τοίνυν μὴ πάντη τῶν λογισμῶν ζημίαν ὑπέμεινας, ἀπόστηθι τῆς ἀκρίτου βουλῆς μὴ σβέσης λύχνον, καλῶς ἀναφθῆναι σπουδάζοντα ἀλλὰ τοῖς λόγοις [τῷ λογικῷ] προσκαρτερεῖν παρα χώρησον. Εκείνην δὲ τὴν ἀξίαν, ἢ μᾶλλον τιμωρίαν, ἄλλοις τισὶν ἀγύρταις προξένει, οἷς ἡ κοινή συν μονται ἀλογία.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CCCXC.
Θεὸν βοιθόν; ὅρα εἰ χρήζοντι δυνηθεὶς ἐβοήθησας. Η opituletur? Vide si, cumn posses, ei qui tua ope inΑἰτεῖς πλοῦτον προστεθῆναι σοι παρ' αὐτοῦ; βλέπε
εἰ τὸν ὄντα χρηστῶς ᾠκονόμησας. Θέλεις φαίνεσθαί
σοι τὸν κριτὴν εὐμενη; ἀμνησίκακος ἔσο ἐχθροῖς.
Βούλει φιλανθρωπίας τυχεῖν; συγχώρει τοῖς ὑπευ
θύνοις αὐτός. Καλόν γὰρ ἀμοιβῇ σώζεσθαι καὶ ὀφλήματι, ἀλλὰ μὴ ἑκάστοτε χάριτι· ὅπερ ἐστὶν ἁγνώμόνος.
ΤΠΗ. — ΚΑΠΙΤΩΛΙΝΟ.
Εἰ καὶ νέον Δωὴκ ο παμφόρος χρόνος ἐξέβρασσεν·
ἀλλὰ σὲ Σαούλ γενέσθαι ἱεροκτόνον οὐκ εὔχομαι.
Ἱερεὺς γὰρ ἀκατηγόρητον τὴν πρὸς πάντας ισότητα
ὀφείλει κεκτήσθαι, οἷα Θεοῦ λειτουργός, τοῦ πᾶσιν
ὄντος ἀγαθοῦ. Παῦσαι τοίνυν φλεγμαίνων κατὰ τοῦ
γέροντας δύο λαμπρά κατορθώσαντος, καὶ σὲ ἀνομῆσαι κωλύσαντος, καὶ ἄνθρωπον κινδυνεύοντα
σώσαντος.
ΤΕΘ.
ΘΗΡΑΣΙΟ.
Περὶ ἱερέων.
«ligebat, adjumento fueris. 101 Petis ut opes tuas
augeat? Vide an eas, quas habes, recte administraris. Vis judex facilem se tibi ac placabilem præbeat?
flostilium injuriarum memoriam ex animo depone.
Vis benignitatem ac misericordiam consequi? lis,
qui tibi obnoxii sunt, remitte. Præclarum enim est
remuneratione atque debito salutem adipisci, ac non
semper gratia id quod est improbi et maligni hotninis.
CCCLXXXVIII. CAPITOLINO.
Etsi novum Doeg tempus rerum omnium ferax
velut æstu quodam in ortum projecit: at te tamen
Saulem sacerdotum interfectorem esse minime opto.
Sacerdos enim ejusmodi ad omnes æquabilitatem oltinere debet, quæ omnem reprehensionis notam effugiat, utpote Dei, qui omnibus bonus est, minister.
Ac proinde iracundia adversus senem intumere desine, qui res duas ex virtute gessit, cum et te iuiquum facinus perpetrare prohibuit, et hominem de
vita periclitantem conservavit.
CCCLXXXIX. THERASIO.
De sacerdotibus.
Ηδέως ἄν σε ηρόμην τον φιλοσκώμμονα, καὶ
Lens ex te sciscitarer, qui cavillis nos petis
πικρὸν ἡμῶν δικαστήν, εἴ σε βασιλεὺς πρὸς ἔπαλatque acerbum et infestum te nobis judicem præξιν ἔθετο, καὶ πύργου πόλεως φύλακα, ὑπωρύσσετο bes, si te imperator ad propugnaculum collocasset
δὲ οὗτος καὶ ἐτινάσσετο, ὥστε βάσιμον ποιῆσαι τὴν turrisque urbis custodem constituisset, ea autem
πάλιν ἐχθροῖς αὐτοῦ, οὐκ ἂν πᾶσιν ἐχρήσω ἀμυν- suffoderetur atque conculeretur, ut hostibus ad ure
τηρίοις οἷς τε εἶχες ἀποκειμένοις, οἷς τε ἐφευρίσκειν hem aditus pateret, annon instrumentis omnibus
Απόρεις, εἴργων καὶ βάλλων, καὶ τὴν ἐγχείρησιν
atque armis, quæ vel recondita haberes, vel comτρέπων, τῇ τε πόλει καὶ σαυτῷ ποιῶν τὸ ἀκίν
minisci posses, utereris, prohibens, ac tela jaciens,
δυνον, καὶ βασιλεῖ τηρῶν τὸ εὐάρεστον; Ἡμῖν
conatumque hujusmodi frangens, atque tum urbem
δὲ νεμεσᾷς, οὓς Θεὸς τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας προύac teipsum a periculo vindicans, tum imperatori -
στήσατο διδασκάλους, ὅτι Αρείῳ μαχόμεθα, μὴ
dem ac benevolentiam conservans? Nobis autem,
μόνον πολεμοῦντι τῇ ποίμνῃ τῆς εὐσεβείας, ἀλλ᾽ ἤδη
quos Deus Ecclesiæ suæ magistros præfecit, eo noκαὶ πολλοὺς ἀνῃρηκότι. Ἐμοὶ μὲν οὖν ἅπας και
mine succenses, quod Ario, qui non modo cum pio
ταπεφρόνηται κίνδυνος ὑπὲρ τούτου, καὶ πάντα
grege bellum gerit, sed etiam permultos jam interμᾶλλον πράττων παυσαίμην, ἢ ἐκεῖνον, ὅση δύναμις,
emit, obsistinus. Ego vero eam ob causam pericu
παίων.
lum omne contemno: ac quidlibet potius facere desierim, quam ut non illum, quam maxime queam,
feriam.
ΤΗ. - ΚΥΝΤΙΝΙΑΝΟ.
Th'.
Ακοαί με σκληραὶ ἐξετάραξαν, απευκτά τινα
ἀπαγγείλασαι. Φασί σέ τινες οὕτω μεμηνέναι, καὶ
τῆς φρενός εκτετράφθαι, ὥστε βούλεσθαι, τὸ παι
δίον ἐκεῖνο τὸ πάσης παιδείας γενόμενον παρά
Θεοῦ δεκτικὸν, εἰς ὅπλα ἀγαγεῖν, καὶ στρατείαν
εξωνοι καὶ κατάπτυστον, καὶ θανάτου τυγχάνουσαν παίγνιον. Εἰ τοίνυν μὴ πάντη τῶν λογισμῶν
ζημίαν ὑπέμεινας, ἀπόστηθι τῆς ἀκρίτου βουλῆς·
μὴ σβέσης λύχνον, καλῶς ἀναφθῆναι σπουδάζοντα·
ἀλλὰ τοῖς λόγοις [τῷ λογικῷ] προσκαρτερεῖν παραχώρησον. Εκείνην δὲ τὴν ἀξίαν, ἢ μᾶλλον τιμωρίαν,
ἄλλοις τισὶν ἀγύρταις προξένει, οἷς ἡ κοινή συν
μονται ἀλογία.
CCCXC. QUINTINIANO.
Durus me rumor perturbavit, infausta quædam
ac detestanda nuntians. Aiunt nonnulli te ita insanire, ac mentis errore allici, ut puerum illum ques
Deus eruditionis omnis cupacem fecit, ad arma, et
vilem ac despuendam, mortisque fudum exsistentem, militiam ducere velis. Quamobrem nisi boue
mentis jacturam prorsus fecisti, ab hoc præpostero
consilio absiste. Ne lucernam, quæ egregie accendi
studet, exstingue: verum eum qui ratione utitur.
litterarum studiis assiduam operam dare permitte.
lllam autem, dignitatem, ino panam et cruciatum,
aliis quibusdam circulatoribus, quibus communis
vecordia et litterarum inscitia connexa est, concilia.
col. 403–404page 113 of 750
PG 78:403ΤΗ Α'. — ΔΟΜΕΣΤΙΑ ΙΑΤΡΟ. Τέχνην ἐπαγέλλῃ φιλόσοφον, γνώμην δὲ μετέρχῃ κακόσχολον, μικρά θεραπεύων τραυμάτια, μεγάλα δὲ νοσῶν ἐξελκώματα. Εἰ τοίνυν ἰατρὸς βούλει φανῆναι τῷ πράγματι, σαυτοῦ τὸν τρόπον θεράπευσον. Ψυχρὸν γὰρ καὶ γελοῖον καὶ ἄχαρι, ἄλλους πειρᾶσθαι ἰᾶσθαι, ἑαυτὸν δὲ παρορᾷν ἀσθε γοῦντα. Τ. Β'. - ΔΟΣΙΘΕΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ. Περὶ μοναχῶν διακόνων. Αἱ τῶν βρωμάτων διακονίαι πολλοῖς ὑπῆρξαν αίτιαι γαστριμαργίας. Οὐ πάντες γὰρ νηφόντως προσέρχονται τῷ ἀγῶνι. Τὸν ἀδελφὸν οὖν Αμβρό στον ἀπόστησον τῆς τῶν ξένων ὑπηρεσίας, μὴ ξενώ σῃς αὐτὸν σαυτοῦ δι' ἐκείνης Τ.Γ'. ΚΥΡΙΛΛΩ. Η τοῦ πρώτου θαύματος ποίησις, ἁπλῆ τῷ Κυρίῳ οὐ γέγονεν. Εἰ γὰρ καὶ τῷ γάμῳ τὴν χρείαν παρέσχετο, ἀλλὰ καὶ τῷ νόμῳ τὸ λεἶπον επλήρωσεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνος ἐν ὕδασι μόνον ἐβάπτιζεν, αὐτὸς τῷ ἐβάπτιζεν, αὐτὸς τῷ οἰκείῳ αἵματι ἐτελείωσε, κιρνῶν ἐν ἑαυτῷ τὰ ἀμφότερα, καὶ ἐνῶν τὸν νόμον τῇ χάριτι. ΤΗ Δ'. - ΕΚΔΙΚΙΟ. Οἱ βόες μὴ κημούμενοι, προθυμότερον τὸν ἅμη τον κατεργάζονται· τῶν δὲ πόνων μετέχειν κωλυόμενοι, ἀργοῦσι καὶ ἀποτρέπονται. Καὶ διδάσκαλοι ἀπειθείᾳ μὴ ὑβριζόμενοι, περιχαρῶς τῶν κόπων ἀνέχονται, καρπὸν δὲ τῶν ποιηθέντων μή βλέ ποντες, ὀκνοῦσι διδάσκειν ἀνόνητα. Εἰ τοίνυν βούλει μαθεῖν ἃ νῦν πάλιν ἠρώτησας, δείξον ἔργῳ & πρό τερον ἔμαθες. Εἰ δὲ φαίνῃ ἐκεῖνα μὴ ἐπιστάμενος, εἰς τί κέρδος καὶ ταῦτά σοι σαφηνίσομεν; ΑΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΙΚΤΩΡΙ. Χαλκῇ μὲν εἰκόνι βασιλεύς σε ημείψατο, χρυσῷ στιλβώσας τὸ γέρας πρὸς ἔκλαμψιν. Οὐδὲν γὰρ τού του λαμπρότερον εἶδε τῶν ἀγαθῶν σοι πόνων φιλοτιμήσασθαι ἔπαθλον. Οσα δὲ τὴν ἐνταῦθα φθορὰν ὑπερβέβηκε, Χριστὸς ἐκεῖθεν φυλάττει σοι, ἀκήρα τον ζωὴν, ἀπέραντον τρυφήν, καὶ δόξαν ἀΐδιον, οἷς οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις. Τ.Τ. - ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ. Τὸν ᾿Αβραμιαίον Αβράμιον ἐγώ σοι τοῦτον συν ἵστημι ἀπ' ἐμαυτοῦ, εἰ καὶ κρείττονα. Φέρες δὲ ὁ ἀνὴρ ὑβριζόμενος δι' ἀγάπην ἐμοὶ συγκρινόμενος. Δομεστίῳ Δομετίῳ εκείνη; 649 ἐκείνην φ τῇ, εἰς τί κέρδος 649 εἰς τὸ κέρδος.
!
DOMESTO MEDICO.
Sapientem artem profiteris, animum autem male
feriatum geris, ut qui exigua quidem vulnera cures, ipse autein ingentibus et gravibus ulceribus lahores. Quocirca si reipsa medicum te praebere cupis,
moribus tuis medere. Frigidum enim et ridiculum,
atque illepidum est, aliis medicinam afferre conari,
seipsum autem ægrotantem negligere.
CCCXCII. — DOSITHEO ARCHIMANDRITÆ.
De monachorum ministris.
Ciborum ministeria gulæ atque ingluviei occasionem multis accersiverunt. Neque enim omnes sobrio ac vigilanti animo ad hujusmodi certamen
accedunt. Quamobrem ab hospitibus inserviendi munere Ambrosium fratrem remove, ne per illud eum
abs te removeas.
CCCXCIII. CYRILLO.
Primum illud miraculum quod a Domino editum
est, non simpliciter ac siue causa exstitit. Quamvis
enim nuptiis quoque id quod opus erat præbuit,
tainen id etiam, quod legi deerat, supplevit. Quoniam namque illa in aquis duntaxat baptizabat, ipse
suo cruore initiationem sacram perfecit, utrumque
m seipso miscens, ac legem cumn gratia copulan3.
CCCXCIV. - ECDICIO.
Boves ii, quibus os camo non coercetur, alacrius
messem conficiunt: qui autem laboribus suis frui
prohibentur, segnitie torpent, ac laborem aversantur. Eodem modo magistri, cum per inobedientiam
el contumaciam minime ipsis contumelia infertur,
ketis animis labores ferunt. Cum autem nullum susceptorum laborum fructum perspiciunt, eos rursum
docere piget. Quapropter si ea quæ nunc rursum
quæsivisti, ex me intelligere aves, ea quæ prius
didicisti, reipsa ostende. Sin autem te ea minime
uemus?
AUSONIO CORRECTORI.
Ærea quidem statua imperator te remuneratus
est, præmium hoc fulgoris causa auro liniens. Neque enim pro egregiis tuis laboribus ullum hoc musere splendidius præmium in te conferre potuit. Quæ
autem hujusce vitæ labem atque interitum superant,
Christus in altero ævo tibi servat: nimirum immortalem vitam, infinitas delicias, ac gloriam sempitermam: quas quidem in res mutatio nulla cadit.
CCCXCVI. THEODORO SCHOLASTICO.
Abrahamicum hunc Abrahamium a me tibi commendo, etsi me praestantiorem. 103 Fert autem
ille ob charitatem eam contumeliam quæ ipsi inferΤΗ Α'. — ΔΟΜΕΣΤΙΑ ΙΑΤΡΟ.
Τέχνην ἐπαγέλλῃ φιλόσοφον, γνώμην δὲ μετέρχῃ
κακόσχολον, μικρά θεραπεύων τραυμάτια, μεγάλα
δὲ νοσῶν ἐξελκώματα. Εἰ τοίνυν ἰατρὸς βούλει
φανῆναι τῷ πράγματι, σαυτοῦ τὸν τρόπον θερά
πευσον. Ψυχρὸν γὰρ καὶ γελοῖον καὶ ἄχαρι,
ἄλλους πειρᾶσθαι ἰᾶσθαι, ἑαυτὸν δὲ παρορᾷν ἀσθε
γοῦντα.
Τ. Β'. - ΔΟΣΙΘΕΟ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ.
Περὶ μοναχῶν διακόνων.
Αἱ τῶν βρωμάτων διακονίαι πολλοῖς ὑπῆρξαν
αίτιαι γαστριμαργίας. Οὐ πάντες γὰρ νηφόντως
προσέρχονται τῷ ἀγῶνι. Τὸν ἀδελφὸν οὖν Αμβρό
στον ἀπόστησον τῆς τῶν ξένων ὑπηρεσίας, μὴ ξενώ
σῃς αὐτὸν σαυτοῦ δι' ἐκείνης
Τ.Γ'. ΚΥΡΙΛΛΩ.
Η τοῦ πρώτου θαύματος ποίησις, ἁπλῆ τῷ
Κυρίῳ οὐ γέγονεν. Εἰ γὰρ καὶ τῷ γάμῳ τὴν
χρείαν παρέσχετο, ἀλλὰ καὶ τῷ νόμῳ τὸ λεἶπον
επλήρωσεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνος ἐν ὕδασι μόνον
ἐβάπτιζεν, αὐτὸς τῷ
ἐβάπτιζεν, αὐτὸς τῷ οἰκείῳ αἵματι ἐτελείωσε,
κιρνῶν ἐν ἑαυτῷ τὰ ἀμφότερα, καὶ ἐνῶν τὸν νόμον
τῇ χάριτι.
ΤΗ Δ'. - ΕΚΔΙΚΙΟ.
Οἱ βόες μὴ κημούμενοι, προθυμότερον τὸν ἅμητον κατεργάζονται· τῶν δὲ πόνων μετέχειν κωλυό
μενοι, ἀργοῦσι καὶ ἀποτρέπονται. Καὶ διδάσκαλοι
ἀπειθείᾳ μὴ ὑβριζόμενοι, περιχαρῶς τῶν κόπων
ἀνέχονται, καρπὸν δὲ τῶν ποιηθέντων μή βλέ
ποντες, ὀκνοῦσι διδάσκειν ἀνόνητα. Εἰ τοίνυν βούλει
μαθεῖν ἃ νῦν πάλιν ἠρώτησας, δείξον ἔργῳ & πρότερον ἔμαθες. Εἰ δὲ φαίνῃ ἐκεῖνα μὴ ἐπιστάμενος,
εἰς τί κέρδος καὶ ταῦτά σοι σαφηνίσομεν;
scire apparet, quorsum hæc quoque tibi expoTƖE'.
ΑΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΙΚΤΩΡΙ.
Χαλκῇ μὲν εἰκόνι βασιλεύς σε ημείψατο, χρυσῷ
στιλβώσας τὸ γέρας πρὸς ἔκλαμψιν. Οὐδὲν γὰρ τού
του λαμπρότερον εἶδε τῶν ἀγαθῶν σοι πόνων φιλοτι
μήσασθαι ἔπαθλον. Οσα δὲ τὴν ἐνταῦθα φθορὰν
ὑπερβέβηκε, Χριστὸς ἐκεῖθεν φυλάττει σοι, ἀκήρα
τον ζωὴν, ἀπέραντον τρυφήν, καὶ δόξαν ἀΐδιον, οἷς
οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις.
Τ.Τ. - ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ.
Τὸν ᾿Αβραμιαίον Αβράμιον ἐγώ σοι τοῦτον συνἵστημι ἀπ' ἐμαυτοῦ, εἰ καὶ κρείττονα. Φέρες δὲ
ὁ ἀνὴρ ὑβριζόμενος δι' ἀγάπην ἐμοὶ συγκρινόμενος.
în co! Alt. non Δομεστίῳ sed Δομετίῳ insrribitur. Possi.
Pro εκείνη; cod. Vat. 649 ἐκείνην scri
bit lp.
Pro φ perperam posito rescripsi τῇ, auctori
bus codd. Vat. 649 et Alt. Id.
Pro εἰς τί κέρδος cod. Vat. 649 legit εἰς τὸ
κέρδος. ID.
Pro chépat rescripsi çépet e codd. Vatic. 649
et Ali. Ip.
col. 405–406page 114 of 750
PG 78:405Εχε τοῦτον τιμῶν. Ἔχει γὰρ τέχνην ἐκ Θεοῦ, καὶ πούρ νεότητος μαραίνειν εἰδυῖαν, καὶ παίδευσιν ζω σαν τῇ νεκρᾷ έπεισαγαγεῖν. ΖΑΚΧΑΙΟ. Εἰ θαύματα ἦν τὰ θρυλλούμενα, καὶ τῇ εἰς Θεὸν ἐλπίδι κατώρθωντο, ἔμενεν ἂν μέχρι παντὸς μὴ τρε τόμενα. Εἰ δὲ φάσματα μαγγανείαις γενόμενα, μήτε στηκέτω, μήτε δυνάσθω. Πάντα γὰρ τὰ ἐξ ἀνθρωπίνων καινουργούμενα, ταχινὴν ἔχει κατάλυσιν, ότε τῇ θείᾳ χάριτι μὴ φυλάττεται. ΤΟ ΑΥΤΟ. Καινοῖς τινες λόγοις τοὺς ἀνθρώπους ἠπάτησαν, τὸν ἐκ Τυάνων εισαγαγόντες ᾿Απολλώνιον, πολλαχόσε πολλὰ τελεσάμενον, ἐπ' ἀσφαλείς, φησί, τῆς οἰκήσεως. Αλλ' οὐδὲν ἔχουσι δεῖξαι παρ' ἐκείνου γενόμενον. Οἱ γὰρ καὶ λόγους ψιλοὺς τοῦ ἀνδρὸς αναγράψαντες, καὶ πάντα τὰ κατ' αὐτὸν ἀκριβώσαντες, οὐκ ἂν τὰς θρυλλουμένας παρέλιπον πράξεις. Εχεις δὲ τὴν Φιλόστρατον ἀκριβῶς τὰ ἐκείνου ἐκθέμενον. Καὶ μάνθανε ὡς σαφή συκοφαντίαν μαγγανειῶν, ἐχθροὶ τοῦ ἀνδρός, ὡς εἰκὸς, κατεσκεύασαν. ΤηΘ. - ΚΑΝΔΙΔΩ Οτι τῶν πολλῶν βιβλίων ή κτήσις τοῖς μὲν κεχρημένοις ὠφέλιμος· τοῖς δὲ μόνῃ τῇ τού των κτήσει πλουτεῖν ολομένοις, ἐσχάτης τι μωρίας γίνεται πρόξενος. Στόν τις γεωργήσας κατέκλεισε, καὶ μὴ δοὺς τοῖς πολίταις δεομένοις, ἀπώλετο, λίθοις βληθείς, καὶ περὶ τεφρωθείς· εἰ ἐκεῖνος οἰκεῖα συγκλείσας γεώργια, ὡς κοινά συνέχων ἡγάνιστη· σὺ μηδὲν [μὲν] ἴδιον λογι κὸν κεκτημένος, πολλῶν δὲ σοφῶν βίβλους ἐωνημένος, οὔτε μετέχων τῆς ὠφελείας, οὔτε παρέχων τοῖς [ταύτης] ἐρῶσι, τί οὐ πείσῃ κανταῦθα κατηγορούμενος, καὶ παρὰ Θεοῦ τιμωρούμενος, ὡς θησαυρὸν ἀνωφελῆ καὶ ἀχρεῖον κτησάμενος; Υ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰς τὸ, «Αχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν. Τὸ, «Ηχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν,» τοιοῦτον εἶναί μει δοκῶ· οὓς ἀπάτῃ ὁ ἐχθρὸς ᾐχμαλώτευσε, τού τοὺς ὁ Χριστὸς ἐκ τῆς αὐτοῦ τυραννίδος ἀντῃχμαλώτευσέ. ΥΑ'. ΒΕΝΙΑΜΙΝ ΕΒΡΑΙΟ. Καινὴν καὶ ξένην τὴν τῆς Ἐκκλησίας ἔφης προσο φοράν ἐπινενοῆσθαι, ἐπειδὴ ἄρτος τὸν ἁγιασμὸν ἐνα ἐπινοιών Κανδίδῳ, Κανδίχω, ταύτης, ἐρῶσι δεομένοις.
EPISTOLARUM LIB. I. EPIST. CDI.
Εχε τοῦτον τιμῶν. Ἔχει γὰρ τέχνην ἐκ Θεοῦ, καὶ tur, cum necum compa.
πούρ νεότητος μαραίνειν εἰδυῖαν, καὶ παίδευσιν ζω
σαν τῇ νεκρᾷ έπεισαγαγεῖν.
TLZ'.
ΖΑΚΧΑΙΟ.
Εἰ θαύματα ἦν τὰ θρυλλούμενα, καὶ τῇ εἰς Θεὸν
ἐλπίδι κατώρθωντο, ἔμενεν ἂν μέχρι παντὸς μὴ τρετόμενα. Εἰ δὲ φάσματα μαγγανείαις γενόμενα, μήτε
στηκέτω, μήτε δυνάσθω. Πάντα γὰρ τὰ ἐξ ἀνθρωπίνων καινουργούμενα, ταχινὴν ἔχει κατάλυσιν,
ότε τῇ θείᾳ χάριτι μὴ φυλάττεται.
TH. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
func habe, alque
honore affice. Eam enim divinitus artem consecutus
est, qua et juvenilis ætatis ignem sopire queat, et
vivam eruditionem ad mortuam adjungat.
CCCXCVII. ZACCHÆO.
Si miracula essent res, quæ vulgi sermonibus
jactantur, ac per spen in Deum perpetrata fuissent:
perpetuo procul dubio ab omni mutatione aliena
permansissent. Sin autem spectra duntaxat, quæ
praestigiis quibusdam exstiterint, ea nec consistant,
nec vim ullam habeant. Quidquid enim humano
ingenio atque solertia novo modo efficitur, quam
ocissime deletur, nisi divina gratia conservetur.
CCCXCVIII. - EIDEM.
Καινοῖς τινες λόγοις τοὺς ἀνθρώπους ἠπάτησαν, Quidam novis sermonibus homines deceperunt,
τὸν ἐκ Τυάνων εισαγαγόντες ᾿Απολλώνιον, πολλα- Tyaneum Αpollonium inducentes, qui multa pleχόσε πολλὰ τελεσάμενον, ἐπ' ἀσφαλείς, φησί, τῆς risque in locis, tuta habitationis causa, ut aiunt,
οἰκήσεως. Αλλ' οὐδὲν ἔχουσι δεῖξαι παρ' ἐκείνου effecerit. At nihil, quod ab illo factum sit, osten·
γενόμενον. Οἱ γὰρ καὶ λόγους ψιλοὺς τοῦ ἀνδρὸς dere queunt. Nam alioqui ii, qui nudos etiam ipsius
αναγράψαντες, καὶ πάντα τὰ κατ' αὐτὸν ἀκριβώσαντες, sermones litteris mandarunt, totamque ipsius vitam
οὐκ ἂν τὰς θρυλλουμένας παρέλιπον πράξεις. Εχεις accurate conscripserunt, actiones eas, quæ vulgi
δὲ τὴν Φιλόστρατον ἀκριβῶς τὰ ἐκείνου ἐκθέμενον. sermonibus celebrantur, non omisissent. Habes
Καὶ μάνθανε ὡς σαφή συκοφαντίαν μαγγανειῶν, autem Philostratum, qui vitam Ipsius magna cura
ἐχθροὶ τοῦ ἀνδρός, ὡς εἰκὸς, κατεσκεύασαν.
et diligentia in lucem edidit. Ex quo intellige, quam
perspicuam hujusmodi præstigiarum calumniam viri illius hostes, ut vero consentaneum est, concinnariut.
ΤηΘ. - ΚΑΝΔΙΔΩ
Οτι τῶν πολλῶν βιβλίων ή κτήσις τοῖς μὲν
κεχρημένοις ὠφέλιμος· τοῖς δὲ μόνῃ τῇ τούτων κτήσει πλουτεῖν ολομένοις, ἐσχάτης τι
μωρίας γίνεται πρόξενος.
Στόν τις γεωργήσας κατέκλεισε, καὶ μὴ δοὺς τοῖς
πολίταις δεομένοις, ἀπώλετο, λίθοις βληθείς, καὶ περὶ
τεφρωθείς· εἰ ἐκεῖνος οἰκεῖα συγκλείσας γεώργια, ὡς
κοινά συνέχων ἡγάνιστη· σὺ μηδὲν [μὲν] ἴδιον λογι
κὸν κεκτημένος, πολλῶν δὲ σοφῶν βίβλους εωνημέ
νος, οὔτε μετέχων τῆς ὠφελείας, οὔτε παρέχων τοῖς
[ταύτης] ἐρῶσι, τί οὐ πείσῃ κανταῦθα κατηγορούμενος, καὶ παρὰ Θεοῦ τιμωρούμενος, ὡς θησαυρὸν
ἀνωφελῆ καὶ ἀχρεῖον κτησάμενος;
CANDIDO.
Multorum librorum possessionem utentibus esse ulilem; iis vero qui sola horum possessione se ditescere
putant, extremi supplicii parariam esse.
Frumentum quispiam, quod ex agricultura collegerat, compressit, et quia id egentibus civibus minime dono dederat, lapidibus obrutus, atque igne
consumptus periit. Quod si ille, frugibus suis conclusis, tanquam publica comprimens, de medio
sublatus est, tu, cum nihil proprium, quod ad litterarum studia attineat, possideas, verum multos eruditorum virorum libros emercatus, nec utilitatis
hujusce particeps ipse sis, neque eam iis qui ipsius
desiderio tenentur impertias, quo non malo multaberis, tum hic accusatus, tum a Deo pœna et cruciao affectus, ut qui inutilem et infrugiferum thesaurum tibi compararis?
Υ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Εἰς τὸ, «Αχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν.
Τὸ, «Ηχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν,» τοιοῦτον εἶναί
μει δοκῶ· οὓς ἀπάτῃ ὁ ἐχθρὸς ᾐχμαλώτευσε, τούτοὺς ὁ Χριστὸς ἐκ τῆς αὐτοῦ τυραννίδος ἀντηχμαλώτευσε.
ΥΑ'.
ΒΕΝΙΑΜΙΝ ΕΒΡΑΙΟ.
Καινὴν καὶ ξένην τὴν τῆς Ἐκκλησίας ἔφης προσο
φοράν ἐπινενοῆσθαι, ἐπειδὴ ἄρτος τὸν ἁγιασμὸν ἐνα
13. Ephes. iv, 8.
CD. PALLADIO DIACONO.
In illud: e Captiram duxisti captivitatem.»
Locus hic, Captivam duxit captivitatem, ", hune
mihi sensum habére videtur: Quos hostis per fraudem captivitate oppresserat, hos Christus ex ipsius
tyrannide captivos rursum traxit.
CDI. BENJAMIN HEBRÆO.
Novum ac peregrinum oblationis genus 104 quo
Ecclesia utitur excogitatum esse ais, quia pani sanVARIE LECTIONES ET NOTÆ.
Esple lacunam asterisco denotatam inserendo ἐπινοιών ex codd. Vat. 649 et Alt. Possia.
Non Κανδίδῳ, sed Κανδίχω, Candicho, inscribitur hac epistol. in codd. Vatic. 619 et Alt.
Vers. antepen. tolle asteriscum et vocem ταύτης, si
credis cod. Vat. 649. Porro idem codex et pariter
cum illo All. post vocabulum ἐρῶσι continue adjungentum suggerunt participium, δεομένοις. Possin.
col. 407–408page 115 of 750
PG 78:407επιστεύθη, τοῦ νόμου αἷμασι τὰς θυσίας ορίζοντος. Πῶς δὲ οὐ συνορᾷς ὁ ἐπὶ νόμῳ αὐχῶν, καὶ τὸν νόμον ἀγνοῶν, ὅτι τὰ αἵματα καὶ τὰς κνίσσας ἐν τῇ αὐλη καὶ τοῖς προσκηνίοις τοῦ ἁγιάσματος ὁ νόμος ἐκέ λευσε γίνεσθαι; τοὺς ἄρτους δὲ ἡ ἔσω ἐδέχετο τρά πεζα, ἡ τῷ παλαιῷ ἀθέατος λαῷ, ὧν εἷς ὑπάρχει αὐτὸς, ὁ τὴν ἐν τῷ νόμῳ κρυπτομένην, καὶ νῦν δε δηλωμένην ἀλήθειαν μὴ γνούς. ΥΒ'. ΘΑΥΜΑΣΙΑ. Οτι ἀμήχανον ἐν μέσῳ θορύβων ἀρετὴν κατορθῶσαι. Ἐμοὶ τὴν μετρίαν εἴδησιν ἡ καταμόνας προς έθηκεν ἀναχώρησις. Ὁ γὰρ ἐν μέσῳ θορύβων στρε φόμενος, καὶ γνῶναι τὰ οὐράνια βουλόμενος, λέλη θεν, ὅτι τὸ ἐν ἀκάνθαις σπειρόμενον, ὑπ' ἐκείνων συμπνίγεται· καὶ ὁ μὴ σχολάσας, Θεὸν γνῶναι οὐ δύναται. ΥΓʹ. ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Καὶ ζωγράφοι καὶ ὑφάνται, οἱ τοὺς σηρῶν ὑμένας εξεργαζόμενοι, πολλοῖς χρώμασί τε καὶ νήμασι τὰς ἑαυτῶν τεχνουργίας ποικίλλουσιν, εἰς τελείας εἰκό νος ἢ ἐσθῆτος ἐκπλήρωσιν. Καὶ ἡ κατὰ Θεὸν προ κοπὴ οὐκ ἔστι μονοειδής. Πασῶν γὰρ δεῖται τῶν ἀρε τῶν εἰς τελείωσιν. Οὐδὲν οὖν νηστεία βρωμάτων 6 νησι τοὺς μὴ πάσαις νηστεύοντας αἰσθήσεσιν Ο γὰρ ἀγωνιζόμενος, πάντα ἐγκρατεύεται. ΥΔ. - ΘΕΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου ἀναστάσεως. "Ωσπερ παρθενευούσης τῆς φύσεως ὁ τύχης του Κυρίου γεγένηται, καὶ ἡ πρόοδος τῆς σαρκώσεως τῇ ἀγνεία μείωσιν οὐκ ἐποίησεν· οὕτως ἐσφραγισμένου τοῦ μνήματος, ἡ ἀνάστασις γέγονε· Θεοῦ γὰρ ἐνανθρωπήσαντος τὰ ἀμφότερα. ὑπάρχεις. Τί γὰρ ὄφελος νηστεύειν τῷ σώματι, τὴν δὲ ψυχὴν μυρίων κακῶν ἐμπεπλῆσθαι; Ει Εί Κιττ. Εσφραγισμένου τοῦ μνήματος ἡ ἀνάστασις γέγονε.
clificatio commissa sit, cum lex sacrificia cruore επιστεύθη, τοῦ νόμου αἷμασι τὰς θυσίας ορίζοντος.
definiat, ac præscribat. Quin autem illud perspicis,
qui in lege gloriaris, cum legem ignores, quod lex
cruenta ac nidorulenta sacrificia in atrio ac prætentis sanctuario velis fieri jubebat: panes zutem
musa ea intus excipiebat, quam a veteri populo
conspici nefas erat. Quo e numero ipse es, qui veri -
tatem in lege occultatam, ac nunc declaratam, minime cognovisti.
CDII. THAUMASIO.
Impossibile esse in medio tumultu virtutem
exercere.
Solitaria secessio mediocrem mihi scientiam adjunxit. Nam qui in mediis tumultibus versatur ac
cœlestium rerum scientiam adipisci studet, illud
ignorat, id quod inter spinas seritur ab illis præfocari 2 atque eum, qui otium non agit, Dei cognitionem consequi minime posse.
CDIN. ISIDORO DIACONO.
Et pictores et textores qui sericas pelliculas expoliunt, multis coloribus ac flis opera sua variare
consueverunt, ut perfectam imaginem, aut omnibus
partibus absolutam vestem reddant. Eodemque
modo progressus Deo gratus haudquaquam simplex
uniusque modi est. Omnes enim virtutes ad perfectionem requirit. Quamobrem ciborum jejunium
nihil iis utilitatis affert, qui omnibus sensibus minime jejunent. Nam qui in agone certat, ab omnibus
se abstinet.
CDIV. THEODOSIO DIACONO.
De Domini resurrectione.
Quemadmodum virginitatem colente natura partus Domini exstitit, nec incarnationis progressus
castitati decrementi quidquam attulit: eodem modo
cłauso atque obsignato monumento resurrectio contigit, Dei enim humanitate induti utrumque est.
Πῶς δὲ οὐ συνορᾷς ὁ ἐπὶ νόμῳ αὐχῶν, καὶ τὸν νόμον
ἀγνοῶν, ὅτι τὰ αἵματα καὶ τὰς κνίσσας ἐν τῇ αὐλη
καὶ τοῖς προσκηνίοις τοῦ ἁγιάσματος ὁ νόμος ἐκέ
λευσε γίνεσθαι; τοὺς ἄρτους δὲ ἡ ἔσω ἐδέχετο τρά
πεζα, ἡ τῷ παλαιῷ ἀθέατος λαῷ, ὧν εἷς ὑπάρχει
αὐτὸς, ὁ τὴν ἐν τῷ νόμῳ κρυπτομένην, καὶ νῦν δε
δηλωμένην ἀλήθειαν μὴ γνούς.
ΥΒ'.
ΘΑΥΜΑΣΙΑ.
Οτι ἀμήχανον ἐν μέσῳ θορύβων ἀρετὴν κατορ
θῶσαι.
Ἐμοὶ τὴν μετρίαν εἴδησιν ἡ καταμόνας προςέθηκεν ἀναχώρησις. Ὁ γὰρ ἐν μέσῳ θορύβων στρε
φόμενος, καὶ γνῶναι τὰ οὐράνια βουλόμενος, λέλη
θεν, ὅτι τὸ ἐν ἀκάνθαις σπειρόμενον, ὑπ' ἐκείνων
συμπνίγεται· καὶ ὁ μὴ σχολάσας, Θεὸν γνῶναι οὐ
δύναται.
ΥΓʹ.
ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Καὶ ζωγράφοι καὶ ὑφάνται, οἱ τοὺς σηρῶν ὑμένας
εξεργαζόμενοι, πολλοῖς χρώμασί τε καὶ νήμασι τὰς
ἑαυτῶν τεχνουργίας ποικίλλουσιν, εἰς τελείας εἰκό
νος ἢ ἐσθῆτος ἐκπλήρωσιν. Καὶ ἡ κατὰ Θεὸν προ
κοπὴ οὐκ ἔστι μονοειδής. Πασῶν γὰρ δεῖται τῶν ἀρε
τῶν εἰς τελείωσιν. Οὐδὲν οὖν νηστεία βρωμάτων 6νησι τοὺς μὴ πάσαις νηστεύοντας αἰσθήσεσιν
Ο γὰρ ἀγωνιζόμενος, πάντα ἐγκρατεύεται.
ΥΔ. - ΘΕΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Περὶ τῆς τοῦ Κυρίου ἀναστάσεως.
"Ωσπερ παρθενευούσης τῆς φύσεως ὁ τύχης του
Κυρίου γεγένηται, καὶ ἡ πρόοδος τῆς σαρκώσεως τῇ
ἀγνεία μείωσιν οὐκ ἐποίησεν· οὕτως ἐσφραγισμένου
τοῦ μνήματος, ἡ ἀνάστασις γέγονε· Θεοῦ γὰρ
ἐνανθρωπήσαντος τὰ ἀμφότερα.
Coddl. Vat.649 et Alt. legunt ὑπάρχεις. Possin.
Confer epist. 244, 446 et 474 hujus libri t.
Sic Basilius Magnus, Τί γὰρ ὄφελος νηστεύειν τῷ
σώματι, τὴν δὲ ψυχὴν μυρίων κακῶν ἐμπεπλῆσθαι;
Ει S. Ambrosius: Quid prodest jejunare visceribus, et luxuriare venatibus; abstinere cibis, errare
peccatis? Et papa Pius epistola prima: «Nihil prodest homini jejun:re, et orare, et alia religionis bona
agere. nisi mens ab iniquitate revocetur, et ab ohtrectationibus lingua cohibetur.. Vid. canonem 12,
Quid prodest, distinet. 86, can. 12, Nihil prodest;
De poenitent., distinet. 3, can. 23, Nihil enim
prodest. De consecratione, distinct. 5. Sic Leo Mas
guus cum alibi, tum sermone 4 de Quadragesinia:
Non in sola abstinentia cibi stat nostri” summa
jejunii, ant fructuose corpori esca subtrabitur, nisi
mens ab iniquitate revocetur, et ab obtrectationibus
Ingua cohibeatur. Sic ergo nobis edendi est moderanda libertas, ut etiam aliæ cupiditates cadem lege
frenentur, › elc.
Idem Leo Magnus serm. 8 de jejunio decimi mensis: c ludicitur, inquit, ut non solum a cibis, sel
etiam ab omnibus carnalibus desideriis temperetur.
alioqui superfluum est suscipere esuriem, et iniquam
non depor.ere voluntatem; reciso affligi cibo, et a
concepto non desilire peccato. Carnale est, non spirituale jejunium, ubi soli corpori non parcitur, el in
iis quæ omnibus deliciis sunt nocentiora permanetùr. › Et mox: ‹ Jejunet ergo corpus escis, mens
jejunet a vitiis, et curas cupiditatesque terrenas,
regis sui lege dijudicet.. Εi rursum infra: «Εί
ab iis desideria sua revocet, quæ sibi nocitura cognoscit. Abstinens enim. ab invidiæ malignitate, a
luxuria dissolutione, a perturbatione iracundia,
cupiditate vindictæ, purificabitur veri sanctificatione
jejunii, et incorruptib lium deliciarum voluptate
pascetur, ete. Similia de vero jejunio loca multa
observavi apud Chrysostomum quæ parco ascribere
cum free sufficere possint; quibus denique addo,
versus M. Antonii Mureti:
Nequicquam vetitis abstinet a cibis
Qui factis animum turpibus iuquinal. Κιττ.
Εσφραγισμένου τοῦ μνήματος ἡ ἀνάστα
σις γέγονε. Eadem est multorum veterum Ecclesia
tam Grace quam Latinæ doctorum opinio, Christum
sicut clauso et integro virginali Mariæ natum esse,
ita et per obsignatum et clausum sepulcrum resurgendo, et per clansas fores ad discipulos ingrediendo
miraculose penetrasse suo corpore: in qua el hic
col. 409–410page 116 of 750
PG 78:409ΥΕ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ [τοῦ] αὐτοῦ. Οὐκ ἔστι φυσικὰς ἀποδείξεις τῶν ὑπὲρ φύσιν ζη τεῖν. Εἰ γὰρ καὶ σὰρξ ἀληθῆς ὁ Λόγος γεγένηται, ἀλλ᾽ οὐ ψιλὸς ἄνθρωπος ὁ Χριστός· ἐνανθρωπήσας δὲ μᾶλλον θεός, ἐν ἑκατέραις ταῖς φύσεσιν εἷς ὑπάρχει Υιός [τοῦ Θεοῦ. ΥΓ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ [του] αὐτοῦ. Τὸν λίθον τοῦ μνήματος μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου ὁ ἄγγελος ἀπεκύλισε. Καὶ μὴ μετ' ἐκεῖνο νόμιζε γεγενήσθαι τὴν ἀνάστασιν. Εἰ δὲ λέγεις· Τίς οὖν ἡ χρεία τῆς τοῦ ἀγγέλου παρουσίας; φαίην ἐγώ, ὅτι ἔπειθε τοὺς ζητοῦντας ἐγηγέρθαι, ἀλλ' οὐ κεκλέ-: 105 φθαι τὸν Κύριον, ἄγγελος τοῦτο πιστούμενος, καὶ πρὸς τοῦτο διακονούμενος. Θεῷ γὰρ μόνῳ λειτουργοῦσιν οἱ ἄγγελοι. ΥΖ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Οτι οὐ πρὸς τὸν νόμον ὑποστρέφων ὁ Παῦλος, ἀλλ' οἰκονομικῶς τὰ τοῦ νόμου πεποίηκεν. Ὁ θέλων ὑπὲρ Ισραηλιτῶν γενέσθαι ἀνάθεμα, καὶ τῆς Χριστοῦ βασιλείας δι' ἐκείνους ἀλλότριος, το οὐκ ἂν καὶ ὑπέστη καὶ ἔδρασεν, ἵνα τύχοιεν σωτη ρίας ἐκεῖνοι; Οὔτε οὖν περιτέμνων Τιμόθεον, οὔτε ἐν ἀζύμοις χειρόμενος, οὔτε δι' αὐτοὺς λέγων περι κεῖσθαι τὴν ἄλυσιν, πρὸς τὸν νόμον ὑπέστρεφεν ἀλλ' ἐν ἀφῆκεν ὡς τέλειος νηπίοις μᾶλλον ἁρμόζοντα, οἰκονομικῶς δι' ἐκείνους ἐδέχετο, ἵνα γένωνται τέ. λειος. ΥΗ'. – ΑΘΑΝΑΣΙΟ. Περί μετανοίας. Καλὴ μὲν καὶ ἐπαινετὴ ἡ μετάνοια, ἀλλ' ὀλίγοις γίνεται δυνατή. Ὁ τοίνυν Θεὸς ὁ θέλων τὴν ἐν ἐπι στροφή ζωὴν ἡμῶν, ἐξάξει ὕδωρ ἐκ τῆς καρδίας σου, δεύτερόν τους λουτρόν γενησόμενον, καὶ ἑκούσιον κουτιβήθραν, καθαίρουσαν σου τῶν μολυσμάτων τὴν συνείδησιν, ἵνα ποιήσῃς χαράν τοῖς ἀγγέλοις, οὓς ἁμαρτήσας ἐλύπησας. ΥΘ. ΛΕΟΝΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ Τὰ ὑπερφυῆ καὶ θεῖα παιδεύματα διδάσκων ὁ Κύ σα', παραβλέψαι παρα Ελάξαι Λεον τίῳ διακόνῳ ἐπισκόπῳ. Λεοντίῳ διακόνῳ,
EPISTOLARUM LIB. I.- EPIST. CDIX.
ΥΕ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ [τοῦ] αὐτοῦ.
Οὐκ ἔστι φυσικὰς ἀποδείξεις τῶν ὑπὲρ φύσιν ζη
τεῖν. Εἰ γὰρ καὶ σὰρξ ἀληθῆς ὁ Λόγος γεγένηται,
ἀλλ᾽ οὐ ψιλὸς ἄνθρωπος ὁ Χριστός· ἐνανθρωπήσας δὲ
μᾶλλον θεός, ἐν ἑκατέραις ταῖς φύσεσιν εἷς ὑπάρχει
Υιός [τοῦ Θεοῦ.
ΥΓ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ [του] αὐτοῦ.
CDV. EIDEM.
De eodem.
Rerum earum quæ naturam superant a natura
petitas demonstrationes quærere minime oportet.
Nam etsi Verbum caro vera factumn est: at nou
homo duntaxat Christus. Quin potius Dens humanitate indutus, unus in duabus naturis Dei Filius
exsistit.
CDVI. DE EODEM.
Eidem.
Angelus post Domini resurrectionem lapidem a
monumento revolvit. Neque enim illud existimes,
resurrectionem postea contigisse. Quod si dixeris,
Ecquid igitur angeli præsentia opus erat? respon
Τὸν λίθον τοῦ μνήματος μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ
Κυρίου ὁ ἄγγελος ἀπεκύλισε. Καὶ μὴ μετ' ἐκεῖνο
νόμιζε γεγενήσθαι τὴν ἀνάστασιν. Εἰ δὲ λέγεις· Τίς
οὖν ἡ χρεία τῆς τοῦ ἀγγέλου παρουσίας; φαίην ἐγώ,
ὅτι ἔπειθε τοὺς ζητοῦντας ἐγηγέρθαι, ἀλλ' οὐ κεκλέ- deam ego: 105 lis qui Dominum quærebant, fidem
φθαι τὸν Κύριον, ἄγγελος τοῦτο πιστούμενος, καὶ
πρὸς τοῦτο διακονούμενος. Θεῷ γὰρ μόνῳ λειτουργοῦσιν οἱ ἄγγελοι.
ΥΖ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
faciebat angelus eum ad vitam rediisse, nec subreptum esse, cum hoc affirmarel, atque ad eam
rem operam navaret. Nam Deo soli angeli inserviunt.
CD VII. PALLADIO DIACONO.
ea quæ legis sunt Paulus fecit.
Οτι οὐ πρὸς τὸν νόμον ὑποστρέφων ὁ Παῦλος, Quod non ad legem revertens, sed dispensations causa
ἀλλ' οἰκονομικῶς τὰ τοῦ νόμου πεποίηκεν.
Ὁ θέλων ὑπὲρ Ισραηλιτῶν γενέσθαι ἀνάθεμα,
καὶ τῆς Χριστοῦ βασιλείας δι' ἐκείνους ἀλλότριος, το
οὐκ ἂν καὶ ὑπέστη καὶ ἔδρασεν, ἵνα τύχοιεν σωτηρίας ἐκεῖνοι; Οὔτε οὖν περιτέμνων Τιμόθεον, οὔτε
ἐν ἀζύμοις χειρόμενος, οὔτε δι' αὐτοὺς λέγων περικεῖσθαι τὴν ἄλυσιν, πρὸς τὸν νόμον ὑπέστρεφεν
ἀλλ' ἐν ἀφῆκεν ὡς τέλειος νηπίοις μᾶλλον ἁρμόζοντα,
οἰκονομικῶς δι' ἐκείνους ἐδέχετο, ἵνα γένωνται τέ.
λειος.
ΥΗ'. – ΑΘΑΝΑΣΙΟ.
Περί μετανοίας.
Καλὴ μὲν καὶ ἐπαινετὴ ἡ μετάνοια, ἀλλ' ὀλίγοις
γίνεται δυνατή. Ὁ τοίνυν Θεὸς ὁ θέλων τὴν ἐν ἐπιστροφή ζωὴν ἡμῶν, ἐξάξει ὕδωρ ἐκ τῆς καρδίας
σου, δεύτερόν τους λουτρόν γενησόμενον, καὶ ἑκούσιον
κουτιβήθραν, καθαίρουσαν σου τῶν μολυσμάτων τὴν
συνείδησιν, ἵνα ποιήσῃς χαράν τοῖς ἀγγέλοις, οὓς
ἁμαρτήσας ἐλύπησας.
ΥΘ.
ΛΕΟΝΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ
Τὰ ὑπερφυῆ καὶ θεῖα παιδεύματα διδάσκων ὁ Κύ
Is qui Israelitaruin causa anathema esse ac propter eos a Christi regno excludi cupiebat, quid non
et subiisset, et fecisset, ut illi salutem consequerentur? Quocirca nec cum Timotheum circumcideret, nec cum azymorum tempore caput attonderet,
nec cum eorum causa catena vinctum se esse diceret, ad legem revertebatur; verum quam ut adultus
reliquerat, velut pueris potius congruentem, certo
consilio propter eos suscepit, ut adulti ac perfecti
efficerentur.
CDVIII. ATHANASIO.
De penitentia.
Præclara quidem et laude digna est pœnitentis
animi resipiscentia: sed pauci eam consequi possunt. Deus igitur, qui nos vitam per resipiscentiam
obtinere vult, de pectore tuo aquam educet, quæ tibi
pro altero quodam lavacro sit, ac voluntaria piscina,
conscientiam tuam ab inquinamentis repurgans:
ut angelis, quos peccando in mœrorem conjecisti,
lætitiæ causam præbeas.
CDIX.. LEONTIO DIACONO.
Natura præstantiora et divina documenta DomiVARIE LECTIONES ET NOTÆ.
est Isidorus noster et major ejus Joan, Chrysostomus, et hujus eclogarius sive epitomator Theophylactus, et Joannes Damascenus, et ex Latinis Augustinus. Vide Chrysostomum homil. 86 in Joannem,
et homilia de Joanne Baptista, et homilia posteriore
in Symbolum. Et Theophylact. in cap. xx Joannis
evang.; Damascenum lib. iv De orthodoxa fide, cap.
σα', et capite ult. ubi pro παραβλέψαι legend. παραΕλάξαι in edit. Veronensi, Augustinum denique
serm. 159 et seq. de tempore, et lib. xxu De civil.
Deí, cap. 8, qui locus totidem verbis relatus est in
serin. 7 de sanctis.
Diversum tamen ab his sensit Tertullianus in lib.
De carne Christi, prope finem; cujus sententiam
hodie multi amplectuntur. Plura hac de re in Sacris
Lectionibus nostris. RITT.
In hujus epistolæ titulo aliquid inopinatum
habent codd. Vat. 649 et All.; inscribunt enim Λεοντίῳ διακόνῳ ἐπισκόπῳ. An forte eidem hæc homini
cui superior missa est inscripta Λεοντίῳ διακόνῳ,
sed qui post illam receptam episcopus factus sit
quasi dicere velit Leontio nuper diacono, nunc
episcopo. Possin.
col. 411–412page 117 of 750
PG 78:411ριος τὸν Παῦλον, ἐξ οὐρανοῦ αὐτῷ διαλέγεται, οὐρά νιον εἶναι δεικνὺς τὸ μέλλον αὐτῷ ἐγχειρίζεσαι κόρυγμα. γ. ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Μὴ ἀμέλει τοῦ ἐν σοὶ χαρίσματος. ο Μὴ παρόρι τῶν ὑπηκόων τὰ πταίσματα, ἵνα μὴ ὑπ' ἐκείνων γινό μενα, ὑπὸ δὲ σοῦ συγχωρούμενα, σὲ γένηται μᾶλλον, ὡς δυναμένου μὲν, μὴ βουλομένου δὲ ταῦτα λάτα σθαι. ΥΙΑ'. ΚΥΡΗΚΙΑ. Έχεις πλοῦτον δικαίως, συνέχεις δὲ τοῦτον ἀδί κως· ποίησον ταυτὸν κοινὸν, ἵνα οὕτως γένηται σός, λύτρον σοι καὶ ἐξίλασμα ἐν καιρῷ ἀνάγκης για νόμενος. ΥΙΒ'. - ΝΙΚΑΝΟΡΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ. Οι λόγοι, τῶν ἠθῶν εἰσιν ἡγεμόνες, ἄγειν πάντα τὰ ἐν ἡμῖν λογικῶς τεταγμένοι. Εἰ δὲ τούτους εἰς Εριδας ἀσχολοῦμεν καὶ μάχας, κιχρῶντες αὐτοὺς τοῖς οὐκ εἰδόσιν, ἐμμανέστερον γυμνάζειν τὰς ἔχθρας· με γάλας τῷ Θεῷ λόγῳ τὰς εὐθύνας ὑφέξομεν, μηδὲ τὴν αὐτοῦ κλῆσιν αἰδεσθέντες, καὶ τιμῆς μεταδόντες τοῖς λόγοις, ἀλλ᾽ εἰς κρίσεις καὶ μάχας, ὡς ἔοικε, παιδευθέντες. ΥΙΓ. ΣΕΡΗΝΟ ΤΡΙΒΟΥΝΟ. Ο Εἰς τὸ, 4 Ο καιρός συνεσταλμένος ἐστὶ τὸ λοιπόν, ο Οὐδὲν τῶν ἀποστολικῶν νόμων ἐστὶν ἀγέραστον, οὐδὲν αὐτῶν ὠφελείας εστέρηται, ὡς οἱ κακόφρονες διαβάλλουσι Μανιχαίοι, οἱ πολλῷ τὸν διάβολον σχε τλιασμοῖς ὑπερβάλλοντες. «Ο καιρὸς γὰρ συνεσταλμένος ἐστὶ λοιπὸν, ἔγραψεν, ἵνα καὶ οἱ ἔχοντες γυ ναῖκας, ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν, ο οὐχὶ τὴν ἔνθεσμον κα λύων συνάφειαν, ἀλλὰ τὴν ἄτακτον ἡδυπάθειαν είργων, ἅμα δὲ καὶ τὴν τοῦ χρόνου συμπλήρωσιν σημαίνων. Εἰ σπουδαίως, φησὶν, ὁ βίος παράγει, οὐ χρὴ αὐτῷ προσπαθεῖν ὡς ἑστῶτι. ΥΙΔ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰς τὸ, Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι.» «Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι, ο Ψαλμικόν ἐστι μελώδημα, παντί βίῳ χρήσιμον. Καὶ οἱ σεμνό. τητος φροντίζοντες, φησί, φάγεσθε τοὺς καρποὺς αὐτῆς, στεφάνοις παρὰ τοῦ Θεοῦ ἀκηράτοις τιμού μενοι· καὶ οἱ ἀκόλαστοι δηλονότι καὶ ἄδικοι, τὰ ἐπίσ χειρα τῶν κακῶν πράξεων κομιούμενοι. Νοι Σερήνῳ, Σερίνῳ
nus Paulo tradens, e ccelo cum alloquitur, ut præ- ριος τὸν Παῦλον, ἐξ οὐρανοῦ αὐτῷ διαλέγεται, οὐρά
dicationem eam, quam ipsius fidei commissurus νιον εἶναι δεικνὺς τὸ μέλλον αὐτῷ ἐγχειρίζεσαι
eral, culestem esse demonstraret.
CDX.-LEONTIO EPISCOPO.
«Noli negligere gratiam, quæ in te est 14.» Ne ad
eorum, quibus præes, culpas conniveas: ne alioqui,
quæ ab ipsis Giunt, a te autem permittuntur, tua potius fiant, ut qui, cum possis, iis mederi nolis.
- CYRECIO.
Justis quidem artibus partas opes habes: at
easdem injuste contines. Has igitur communes fac:
ut sic tuæ fiant, hoc est, ut angustis ac necessariis
temporibus animam tuam redimant, ac Deum tibi
placabilem reddant.
CDXII. — NICANORI SCHOLASTICO.
Doctrina, morum dux est, in hoc constituta, ut
omnia, quæ in nobis sunt, ex ratione moderetur.
Quod si hac litibus ac jurgiis impendamus, iisque,
qui eruditionis expertes sunt, ad furiosius exercendas inimicitias commodemus, ingentes Deo Verbo
rationes reddendas habebimus, ut qui nec ex ipsius nomine pudore aliquo afecti fuerimus, 106
nec honorem litteris atque doctrinæ studiis habuerimus, verum ad judicia et lites ac pugnas, ut apparet, eruditi fuerimus.
CD XIII. SERENO TRIBUNO.
In illud: ‹ Tempus breve est, › elc.
Nulla legum apostolicarum præmio caret: nulla
earum utilitatis est expers, quemadmodum improbi
ac stulti Manichæi criminantur, qui diabolum impictate longe superant. Tempus enim breve est, inquit Paulus. «Reliquum est, ut qui uxores habent,
tanquam non habentes sint.***, Quibus verbis non legitimum concubitum prohibet, verum præposteram
atque inordinatam voluptatem coercet: simulque
etiam temporis complementum significat. Si vita
celeri cursu transit, inquit, ei, tanquam firmæ ac
stabili, propensos deditosque nos esse minime
oportet.
CDXIV. PALLADIO DIACONO.
In illud: «Labores fructuum tuorum manducabis 18
"'
• Labores fructuum tuorum manducabis. Psalmicus modulus hic est omni vitæ generi conducibilis.
Quod perinde est ac si diceret: Vos qui sanctæ atque honestæ vitæ curam geritis, ipsius fructus comedetis, immortalibus scilicet coronis a Deo coromati. Ac rursum intemperantes et flagitiosi homines
scelerum suorum pœnas recepturi sunt.
1 Tim. IV,
κόρυγμα.
γ.
ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
• Μὴ ἀμέλει τοῦ ἐν σοὶ χαρίσματος. ο Μὴ παρόρι
τῶν ὑπηκόων τὰ πταίσματα, ἵνα μὴ ὑπ' ἐκείνων γινόμενα, ὑπὸ δὲ σοῦ συγχωρούμενα, σὲ γένηται μᾶλλον,
ὡς δυναμένου μὲν, μὴ βουλομένου δὲ ταῦτα λάτασθαι.
ΥΙΑ'.
ΚΥΡΗΚΙΑ.
Έχεις πλοῦτον δικαίως, συνέχεις δὲ τοῦτον ἀδί
κως· ποίησον ταυτὸν κοινὸν, ἵνα οὕτως γένηται
σός, λύτρον σοι καὶ ἐξίλασμα ἐν καιρῷ ἀνάγκης για
νόμενος.
ΥΙΒ'. - ΝΙΚΑΝΟΡΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ.
Οι λόγοι, τῶν ἠθῶν εἰσιν ἡγεμόνες, ἄγειν πάντα
τὰ ἐν ἡμῖν λογικῶς τεταγμένοι. Εἰ δὲ τούτους εἰς
Εριδας ἀσχολοῦμεν καὶ μάχας, κιχρῶντες αὐτοὺς τοῖς
οὐκ εἰδόσιν, ἐμμανέστερον γυμνάζειν τὰς ἔχθρας· με
γάλας τῷ Θεῷ λόγῳ τὰς εὐθύνας ὑφέξομεν, μηδὲ
τὴν αὐτοῦ κλῆσιν αἰδεσθέντες, καὶ τιμῆς μεταδόντες
τοῖς λόγοις, ἀλλ᾽ εἰς κρίσεις καὶ μάχας, ὡς ἔοικε,
παιδευθέντες.
ΥΙΓ.
ΣΕΡΗΝΟ ΤΡΙΒΟΥΝΟ.
Ο Εἰς τὸ, 4 Ο καιρός συνεσταλμένος ἐστὶ τὸ
λοιπόν, ο
Οὐδὲν τῶν ἀποστολικῶν νόμων ἐστὶν ἀγέραστον,
οὐδὲν αὐτῶν ὠφελείας εστέρηται, ὡς οἱ κακόφρονες
διαβάλλουσι Μανιχαίοι, οἱ πολλῷ τὸν διάβολον σχε
τλιασμοῖς ὑπερβάλλοντες. «Ο καιρὸς γὰρ συνεσταλ -
μένος ἐστὶ λοιπὸν, ἔγραψεν, ἵνα καὶ οἱ ἔχοντες γυναῖκας, ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν, ο οὐχὶ τὴν ἔνθεσμον κα·
λύων συνάφειαν, ἀλλὰ τὴν ἄτακτον ἡδυπάθειαν
είργων, ἅμα δὲ καὶ τὴν τοῦ χρόνου συμπλήρωσιν
σημαίνων. Εἰ σπουδαίως, φησὶν, ὁ βίος παράγει, οὐ
χρὴ αὐτῷ προσπαθεῖν ὡς ἑστῶτι.
ΥΙΔ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Εἰς τὸ, Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι.»
«Τοὺς πόνους τῶν καρπῶν σου φάγεσαι, ο Ψαλμικόν
ἐστι μελώδημα, παντί βίῳ χρήσιμον. Καὶ οἱ σεμνό.
τητος φροντίζοντες, φησί, φάγεσθε τοὺς καρποὺς
αὐτῆς, στεφάνοις παρὰ τοῦ Θεοῦ ἀκηράτοις τιμού
μενοι· καὶ οἱ ἀκόλαστοι δηλονότι καὶ ἄδικοι, τὰ ἐπίσ
χειρα τῶν κακῶν πράξεων κομιούμενοι.
1 Cor. vn, 29. 18 Psal. cxxv, 2.
Νοι Σερήνῳ, Sereno, sed Σερίνῳ hæc epistola inscribitur in codd. Vat. 649 et al. Possi.
col. 413–414page 118 of 750
PG 78:413ΥΙΕ. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Εἰς τὸ γεγραμμένον, «Τρία ἐστὶν ἀδύνατά μοι νοῆσαι, καὶ τὸ τέταρτον οὐκ ἐπιγινώσκω,» κ. τ. λ. Οὐκ ἔστιν ἔξω διπλόης ἃ ἐζήτησας, ἀλλὰ καὶ μάλα στὴν ὠδίνει διάνοιαν. Ἡ τοῦ Θεοῦ γὰρ γνῶσις ἡ Σβυσσος τὸν ἐμφρονέστατον Σολομῶντα σοφίσασα, πολλὲς ἀφορμὰς αὐτῷ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως ἐγκατέσπειρεν· εἰ μὲν αὐτῷ ἀγνοηθείσας, οὐκ οἶδα ῖν δὲ κομιδῇ ἁρμοζούσας, ὧν ἐστι καὶ τὰ τέσσαρα Σπαρ Σολομῶν μὲν ἠπόρησεν, ὡς νοεῖσθαι ἀδύνατα αὐτὸς δὲ ζητεῖς διδαχθῆναι, ώς εὔληπτα. Ἀλλ᾿ οὐκ Εγωγέ τοι λέξω ἱκανῷ ὄντι εὑρεῖν, εἰ μὴ φεύγοις κεμείν. για. – ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰς τὸ αὐτό. Ἔχεις καὶ σὺ τὸ τάλαντον, καὶ μὴ κρῖνε, τοῖς αὐτοῖς κριθησόμενος. Τρία ἐστὶν ἀδύνατά μοι νοή σαι, καὶ τὸ τέταρτον οὐκ ἐπιγινώσκω,» εἶπεν ὁ Σολο μῶν. «Ίχνη ἀετοῦ πετομένου.» Τοῦτο ἡ θεία φύσις τοῦ Υἱοῦ, πάσῃ ἀνθρωπίνῃ διανοίᾳ ἀνέφικτος. «Καὶ τὰ έχνη σου, φησίν, οὐ γνωσθήσονται,» τὸ θεῖον Πνεῦμα ἐν Φαλμοῖς. Εἶδε δὲ αὐτὸν ἀετὸν καὶ Μωσῆς ταῖς πτέρυξιν τὸν λαὸν ἐν ἐρήμῳ σκεπάζοντα. «Καὶ ὁδὸν βρεως ἐπὶ πέτρας.» Αἱ σχολιαὶ τοῦ ὄφεως ὁδοὶ, τοῦ ψιθυρίσαντος ἡμῖν τὴν παράβασιν, αἴπερ εἰσὶν ἁμαρτήματα, ὁδὸν ἐπὶ τῆς πέτρας οὐχ εὕροσαν. Πέτρα δὲ ὁ Χριστός ἐστιν, άτρεπτος μείνας, ὅτε σεσάρκωτο· ο 'Αμαρτίαν γὰρ οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη ἄλλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. -1 Τρίβους νηός που τοπορούσης.» Τῆς πάντας σωζούσης θείας οἰκονομίας, τῆς ὁλκάδος δίκην τὴν ἄβυσσον τοῦ θανάτου διαδευσάσης, τὸ μὲν γένος τὸ ἡμέτερον ἀνεκέκλητο, αὐτῆς δὲ τρίβος ἐν ᾅδου νεκρώσεως οὐχ εὑρίσκετο. Καὶ ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι.» Νεότητα οἶδεν ἐνταῦθα τὴν ἐκ νεκρῶν ἐξανάστασιν, τῆς φθορᾶς ἀλ ασυμένης, καὶ τῆς φύσεως εἰς ἀφθαρσίαν νεαζο μένης. Εκείνην ζήτει την κατάστασιν. Τίνες, φησίν, ἀναστάντες ἐκ νεκρῶν γενησόμεθα; ἣν ὑποδεικνὺς Στη ὁ Κύριος. Οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον, οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ εἰς κόλασιν αιώνιον ήξουσιν. ΥΙΖ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Τι έστιν, «Οὕτως ὁδὸς μοιχαλίδος,» καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ μάλα συνάδει τοῖς φθάσασι τὸ λειπόμενον, ὅπερ εἰς πάνυ πυκνὴν ἁρμογήν, αὐτίκα τῷ λόγῳ συμβήσεται. ο Οὕτως ὁδὸς γυναικὸς μοιχαλίδος, ἑξῆς τὰ ἐχόμενα, ε ἡ ὅταν πράξῃ ἀπονιψαμένη, ούτ ικανῷ ὄντι οδούς ὁδὸς
EPISTOLARUM LIB. I.- EPIST. CDXVII.
ΥΙΕ. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Εἰς τὸ γεγραμμένον, «Τρία ἐστὶν ἀδύνατά μοι
νοῆσαι, καὶ τὸ τέταρτον οὐκ ἐπιγινώσκω,» κ. τ. λ.
Οὐκ ἔστιν ἔξω διπλόης ἃ ἐζήτησας, ἀλλὰ καὶ μάλα
στὴν ὠδίνει διάνοιαν. Ἡ τοῦ Θεοῦ γὰρ γνῶσις ἡ
Σβυσσος τὸν ἐμφρονέστατον Σολομῶντα σοφίσασα,
πολλὲς ἀφορμὰς αὐτῷ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως
ἐγκατέσπειρεν· εἰ μὲν αὐτῷ ἀγνοηθείσας, οὐκ οἶδα
ῖν δὲ κομιδῇ ἁρμοζούσας, ὧν ἐστι καὶ τὰ τέσσαρα
Σπαρ Σολομῶν μὲν ἠπόρησεν, ὡς νοεῖσθαι ἀδύνατα
αὐτὸς δὲ ζητεῖς διδαχθῆναι, ώς εὔληπτα. Ἀλλ᾿ οὐκ
Εγωγέ τοι λέξω ἱκανῷ ὄντι εὑρεῖν, εἰ μὴ φεύγοις
κεμείν.
CDXV. TIMOTHEO LECTORI.
In illud, ‹ Tria sunt mihi cognitu impossibilia, et
quartum ignoro 18°» etc.
'
Difficultate non carent ea, quæ quæsiisti, vernin
perquam sapientem mentem ac sententiam parturiunt. Dei enim cognitio, quæ abyssi instar est,
posteaquam prudentissimum Salomonem sapientia
imbuit, multa divinæ incarnationis argumenta ipsi
inspersit. Quæ an ille ignorarit, haud scio: uobis
quidem certe admodum congruunt. Quo in numero
sunt ea quatuor, in quibus Salomon quidem hæsit,
tanquam ejusinodi, quæ intelligi nequeant: tu vero
ea, perinde atque perceptu, facilia, a nobis edoceri
postulas. At ea tibi minime expoṇam, ut qui ipse invenire possis, modo laborem haudquaquam defagias.
YIG'.
για. – ΤΟ ΑΥΤΟ.
Εἰς τὸ αὐτό.
Ἔχεις καὶ σὺ τὸ τάλαντον, καὶ μὴ κρῖνε, τοῖς
αὐτοῖς κριθησόμενος. Τρία ἐστὶν ἀδύνατά μοι νοήσαι, καὶ τὸ τέταρτον οὐκ ἐπιγινώσκω,» εἶπεν ὁ Σολο
μῶν. «Ίχνη ἀετοῦ πετομένου.» Τοῦτο ἡ θεία φύσις
τοῦ Υἱοῦ, πάσῃ ἀνθρωπίνῃ διανοίᾳ ἀνέφικτος. «Καὶ τὰ
έχνη σου, φησίν, οὐ γνωσθήσονται,» τὸ θεῖον Πνεῦμα
ἐν Φαλμοῖς. Εἶδε δὲ αὐτὸν ἀετὸν καὶ Μωσῆς ταῖς
πτέρυξιν τὸν λαὸν ἐν ἐρήμῳ σκεπάζοντα. «Καὶ ὁδὸν
βρεως ἐπὶ πέτρας.» Αἱ σχολιαὶ τοῦ ὄφεως ὁδοὶ, τοῦ
ψιθυρίσαντος ἡμῖν τὴν παράβασιν, αἴπερ εἰσὶν
ἁμαρτήματα, ὁδὸν ἐπὶ τῆς πέτρας οὐχ εὕροσαν.
Πέτρα δὲ ὁ Χριστός ἐστιν, άτρεπτος μείνας, ὅτε σε
σάρκωτο· ο 'Αμαρτίαν γὰρ οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη
ἄλλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. -1 Τρίβους νηός πουτοπορούσης.» Τῆς πάντας σωζούσης θείας οίκονομίας, τῆς ὁλκάδος δίκην τὴν ἄβυσσον τοῦ θανάτου
διαδευσάσης, τὸ μὲν γένος τὸ ἡμέτερον ἀνεκέκλητο,
αὐτῆς δὲ τρίβος ἐν ᾅδου νεκρώσεως οὐχ εὑρίσκετο.
• Καὶ ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι.» Νεότητα οἶδεν
ἐνταῦθα τὴν ἐκ νεκρῶν ἐξανάστασιν, τῆς φθορᾶς ἀλασυμένης, καὶ τῆς φύσεως εἰς ἀφθαρσίαν νεαζομένης. Εκείνην ζήτει την κατάστασιν. Τίνες, φησίν,
ἀναστάντες ἐκ νεκρῶν γενησόμεθα; ἣν ὑποδεικνὺς
Στη ὁ Κύριος. Οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον, οἱ δὲ
ἁμαρτωλοὶ εἰς κόλασιν αιώνιον ήξουσιν.
CDX VI.· EIDEM.
In idem.
Habes tu quoque talentum, ac ne judices, ne tu
etiam itidem judiceris. • Tria sunt, quæ intellectu
assequi nequeo, et quartum penitus ignoro,» inquit
Salomon. • Viam aquilæ volantis: • hoc autem est
divina Filii natura, quæ nullo humano ingenio comprehendi potest. Εt vestigia tua non cognoscentur, › ait divinus Spiritus in Psalmis ". Vidit autem
hanc aquilam ipse quoque Moses, pennis suis populum
in deserto contegentem. Et viam serpentis in petra.)
Obliquæ ac sinuosæ serpentis illius viæ sunt, qui
mandati transgressionem nobis insusurravit: quæ
quidem 107 peccata sunt, nec viam in petra invenerunt. Petra autem Christus est 10, qui cum carnem induit, mutationis omnis expers mansit:
● Neque enim peccatum fecit, nec inventus est do -
lus in ore ejus 17., - Viam navis in medio mari: ›
hoc est, divinæ incarnationis omnibus salutem afferentis, quæ navis instar mortis abyssum peragravit, atque genus quidem nostrum ab ea revocavit, ipsius autem mortis semita in inferno minime
inveniebatur. ‹ Viam viri in adolescentia. Per juventutem hoc loco resurrectionem a mortuis intelligit: cum nimirum corruptio immutabitur, ac natura ad statum ab omni corruptione atque interitu
alienum juvenescet. Hunc tu statum quære. Quod
si quis roget quinam futuri simus cum a morte ad vitam redierimus, illud ostendit Dominus cum
uixit ***: Justi ad vitam æternam, peccatores autem ad pœnam æternam ibunt.
ΥΙΖ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Τι έστιν, «Οὕτως ὁδὸς μοιχαλίδος,» καὶ τὰ
ἑξῆς.
Καὶ μάλα συνάδει τοῖς φθάσασι τὸ λειπόμενον,
ὅπερ εἰς πάνυ πυκνὴν ἁρμογήν, αὐτίκα τῷ λόγῳ
συμβήσεται. ο Οὕτως ὁδὸς γυναικὸς μοιχαλίδος,
ἑξῆς τὰ ἐχόμενα, ε ἡ ὅταν πράξῃ ἀπονιψαμένη, ούτ
CDXVII. EIDEM.
Quid sil, Sic via meretricis,» etc.
Cum superioribus pulchre admodum consonat id
quod superest, quod quidem accommodatissime jam
jamque cum iis orationis nostræ opera conveniet
atque cohærebit. Sic via mulieris adulteræ, quæ
sr. Matth. xxv,
"Prov. xxx, 18-19. 16 Psal. Lxxvi, 20. "I Cor. x, 4. 17 ] Petr. xi, 22.
Vers. pen. pro ικανῷ ὄντι cod. Alt. aliam Pro οδούς codd. Vat. 649 et Alt. ὁδὸς 10lectionem in margine suggerit, ixavoūvti. Possin.
gunt lv.
col. 415–416page 119 of 750
PG 78:415ἐστὶ τὰ προφανθέντα, τὰ μὲν ὡς οὐ γενόμενα, τὰ δὲ Θεῷ μόνον δρώμενα· οὕτως ἔσονται τὰ τοῦ νέου λαοῦ ἁμαρτήματα, τῷ λουτρῷ τοῦ βαπτίσματος και θαιρόμενα. "Οπερ ἀπόνιψιν καλεῖ παντελῆ τῶν ῥυ τίδων, καὶ τῶν στιγμάτων ἐκείνων ἀφανισμόν, ἐν πίστει δεχομένη ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία, οὐδὲν ἄτοπον πέπεισται πεπραχέναι, τῶν προτέρων ἀμνη στίαν πορισαμένη τῷ λουτρῷ. Οτι δὲ μοιχαλίδα ὁ Κύριος καλεῖ πᾶσαν γνώμην ἄπιστον, καὶ τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν ἀντίθετον, πολλαχοῦ τῶν θείων εὐ ρήσεις χρησμῶν, ὡς τὸ, ο Εμοίχευσαν τὸ ξύλον καὶ τὸν λίθον ο καὶ, «Γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλίς, ση μεῖον ἐπιζητεῖ. δὲν ἄτοπόν φησι πεπραχέναι. ο Ὡς ἄδηλα, φησὶν, ο ΥΠ. - ΣΥΝΕΣΙΟ. Εἰς τὸ γεγραμμένον ἐν τῷ Ἰωήλ, «Ο πρᾶος ἔστω μαχητής.» Τὸν πρᾶον μαχητὴν ἡ Γραφὴ ἀπεργάζεται, ὅτε κατὰ Θεοῦ ἡ ἐγχείρησις γίνεται. Οὕτως Μωϋσέα κατὰ τῶν συμφυλετῶν ἐξανέστησεν· οὕτως τὸν Φι νεὲς τοὺς ἀνομοῦντας. διακεντήσαντα. Οὕτως τὸν Δαβὶδ τῷ ἀλλοφύλῳ παραταξάμενον. Οὕτω τὸν Πέ τρον ζηλώσαντα, καὶ μαχαίρᾳ χρησάμενον, ὅτε ὁ Κύριος τῆς εἰρήνης ὑπὸ Ἰουδαίων ἐπολεμεῖτο. ΥΙΘ'. ΕΡΜΟΓΕΝΕΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Η ῥάβδος ή καλαμίνη, ἡ ἀστήρικτος βάσις, ἢ πολυδόνητος γνώμη, ή βακτηρία νομιζομένη, καὶ βέλος εὑρισκομένη. Οὔτε γὰρ ἐσχύει ὑφίστασθαι, ἀλλὰ καὶ πάσῃ αὔρα ῥιπίζεται, καὶ ταῖς κέδροις θρασύνεται παρεκτείνεσθαι. Αἴγυπτος πάλιν Φαραω νίζεται, οὐκέτι μὲν τοῖς παροικοῦσιν υἱοῖς τοῦ Ἰα κὼς πόνους ἐπιτάττουσα πόλεων, ἀλλὰ πάντας τοὺς ἐῤῥωμένους, φόρους ἀπαιτοῦσα αἱρέσεων. Βλέπετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ, ἀλλ' ὡς στερεός θεμέλιος στήκετε. Ο Θεός γὰρ ἐνανθρωπήσας οὐ τέτραπται, οὔτε συγκέχυται, οὔτε διήρηται. Ἀλλ' εἷς ἐστιν ἄν αρχος καὶ ἀΐδιος Υἱός, καὶ πρὸ σαρκώσεως, καὶ μετά σάρκωσιν, οὕτω παρ' ἡμῶν προσκυνούμενος. ΥΚ. ΚΥΡΗΚΙΑ Οὐ [σὲ] μόνον τὰ περὶ πλούτου ἐλεγκτικῶς γρα φέντα ἐλύπησεν, ἀλλὰ καὶ ἄλλον πρὸ σοῦ, παρ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἀκούσαντα· «Πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανοῖ;, καὶ δεῦρα ἀκολούθει μοι.» Εἰ οὖν ἐκείν βούλει ἕπεσθαι, καὶ ἀκοινώνητον φυλάττεις τὴν ὕπαρξιν, ἔχεις καὶ ἄλλον λαμπρότερον, βύσσον καὶ πορφύραν ἀμφιεννύμενον, τὰς δὲ τῶν πενήτων και ΝΟΓΑ. Ριον. Κυρηνίῳ που Κυρηκίῳ τοῦ προς σου. 5 οὐρανοῖς ούρανα.
ἐστὶ τὰ προφανθέντα, τὰ μὲν ὡς οὐ γενόμενα, τὰ δὲ
Θεῷ μόνον δρώμενα· οὕτως ἔσονται τὰ τοῦ νέου
λαοῦ ἁμαρτήματα, τῷ λουτρῷ τοῦ βαπτίσματος και
θαιρόμενα. "Οπερ ἀπόνιψιν καλεῖ παντελῆ τῶν ῥυτίδων, καὶ τῶν στιγμάτων ἐκείνων ἀφανισμόν, ἐν
πίστει δεχομένη ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία, οὐδὲν
ἄτοπον πέπεισται πεπραχέναι, τῶν προτέρων ἀμνηστίαν πορισαμένη τῷ λουτρῷ. Οτι δὲ μοιχαλίδα
ὁ Κύριος καλεῖ πᾶσαν γνώμην ἄπιστον, καὶ τῶν
αὐτοῦ ἐντολῶν ἀντίθετον, πολλαχοῦ τῶν θείων εὐρήσεις χρησμῶν, ὡς τὸ, ο Εμοίχευσαν τὸ ξύλον καὶ
τὸν λίθον ο καὶ, «Γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλίς, ση
μεῖον ἐπιζητεῖ.
comedit, et tergens os suum dicit: Non sum operata δὲν ἄτοπόν φησι πεπραχέναι. ο Ὡς ἄδηλα, φησὶν,
malum 18.. Quemadmodum, inquit, dubia et obs.
cura sunt ea quæ superius commemoravi, partim
at quæ nondum exstiterunt, partim ut quæ Deus
duntaxat perspiciat: eodem modo recentis populi
scelera erunt, cum baptismi lavacro purgata fuerint.
Extersionis enim vocabulo perfectam rugarum illarum et macularum obliterationem vocat, quam
Christi Ecclesia, cum fide accipiens, nihil mali sese
admisisse persuasum habet, utpote priorum veniam
atque oblivionem lavacri beneficio consecuta. Quod
autem Dominus perfidam omnem mentem, atque
ipsius mandatis repugnantem, adulteram vocet,
plerisque divinorum oraculorum locis reperies.
Verbi gratia: «Adulterium commiserunt in ligno et lipide ";, et rursum: «Generatio prava et
adultera signum quærit s.
CDXVIII. — SYNESIO.
In illud Joel, ‹ Mansuetus esto bellator. ›
Mansuetum hominem Scriptura pugnacem ac
bellicosum reddit, cum quispiam adversus Deum
aliquid molitur. Ad hunc modum Mosem adversus
populares suos excitavit. Sic Phinees item iniquos
ac sceleratos pugione transfodit. Sic Davidem, cum
adversus Philistæum decertavit; sic Petrum cum
zelo incensus gladium adhibuit, quo tempore Domino pacis bellum a Judæis inferebatur.
CDXIX. HERMOGENI EPISCOPO.
Arundinea virga ", cui nemo firine inniti potest,
est mens levitate atque inconstantia laborans, quæ
cum scipionis instar esse existimetur, telum iuve- ο
nitur. Neque enim consistere potest, 108 verumn
ad omnem ventum huc et illuc jactatur: atque interim tamen ea audacia est, ut cum cedris se coinparet. Ægyptus rursum Pharaonem imitatur, non
jam illa quidem filiis Jacob illic peregrinantibus exstruendarum urbium laborem imperans, verum ab
omnibus, qui animi firmitate præditi sunt, hæresum
tributum exigens. Videte ne quis vos seducat: verum firmi fundamenti in modum state. Deus enim
humanitate suscepta minime mutatus, aut divisus
est. Unus enim est ortus expers ac sempiternus
nem, sic a nobis adoratus.
CDXX. CYRECIO.
Non te solum ea quæ de opibus atque copiis acriter et objurgatorie scripta sunt, mœrore affecerunt,
verum etiam alium ante te, qui ab ipsomet Domino
aulicrat, «Vende omnia qua babes, et dla pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me". Quocirca si illius vestigiis insistere
cupis, ac facultates tuas ita custodias, ut eas ne -
mini impertias, habes etiam alterum splendidiorem
YIH.
ΥΠ. - ΣΥΝΕΣΙΟ.
Εἰς τὸ γεγραμμένον ἐν τῷ Ἰωήλ, «Ο πρᾶος
ἔστω μαχητής.»
Τὸν πρᾶον μαχητὴν ἡ Γραφὴ ἀπεργάζεται, ὅτε
κατὰ Θεοῦ ἡ ἐγχείρησις γίνεται. Οὕτως Μωϋσέα
κατὰ τῶν συμφυλετῶν ἐξανέστησεν· οὕτως τὸν Φι
νεὲς τοὺς ἀνομοῦντας. διακεντήσαντα. Οὕτως τὸν
Δαβὶδ τῷ ἀλλοφύλῳ παραταξάμενον. Οὕτω τὸν Πέ
τρον ζηλώσαντα, καὶ μαχαίρᾳ χρησάμενον, ὅτε ὁ
Κύριος τῆς εἰρήνης ὑπὸ Ἰουδαίων ἐπολεμεῖτο.
ΥΙΘ'. ΕΡΜΟΓΕΝΕΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Η ῥάβδος ή καλαμίνη, ἡ ἀστήρικτος βάσις, ἢ
πολυδόνητος γνώμη, ή βακτηρία νομιζομένη, καὶ
βέλος εὑρισκομένη. Οὔτε γὰρ ἐσχύει ὑφίστασθαι,
ἀλλὰ καὶ πάσῃ αὔρα ῥιπίζεται, καὶ ταῖς κέδροις
θρασύνεται παρεκτείνεσθαι. Αἴγυπτος πάλιν Φαραω
νίζεται, οὐκέτι μὲν τοῖς παροικοῦσιν υἱοῖς τοῦ Ἰακὼς πόνους ἐπιτάττουσα πόλεων, ἀλλὰ πάντας τοὺς
ἐῤῥωμένους, φόρους ἀπαιτοῦσα αἱρέσεων. Βλέπετε
μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ, ἀλλ' ὡς στερεός θεμέλιος
στήκετε. Ο Θεός γὰρ ἐνανθρωπήσας οὐ τέτραπται,
οὔτε συγκέχυται, οὔτε διήρηται. Ἀλλ' εἷς ἐστιν ἄναρχος καὶ ἀΐδιος Υἱός, καὶ πρὸ σαρκώσεως, καὶ μετά
σάρκωσιν, οὕτω παρ' ἡμῶν προσκυνούμενος.
Filius, et ante susceptam, et post susceptam carΥΚ.
ΚΥΡΗΚΙΑ
Οὐ [σὲ] μόνον τὰ περὶ πλούτου ἐλεγκτικῶς γραφέντα ἐλύπησεν, ἀλλὰ καὶ ἄλλον πρὸ σοῦ, παρ
αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἀκούσαντα· «Πώλησόν σου τὰ
ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν
οὐρανοῖ;, καὶ δεῦρα ἀκολούθει μοι.» Εἰ οὖν ἐκείν
βούλει ἕπεσθαι, καὶ ἀκοινώνητον φυλάττεις τὴν
ὕπαρξιν, ἔχεις καὶ ἄλλον λαμπρότερον, βύσσον καὶ
πορφύραν ἀμφιεννύμενον, τὰς δὲ τῶν πενήτων και
21 Isa. xss!, 6; Ezech. sais, 9. " Matth. xer, 21.
VARIE LECTIONES ET ΝΟΓΑ.
14 Ριον. 183, 20. 1º Jer. 111, 9. ** Matth. x11, 39.
Κυρηνίῳ που Κυρηκίῳ inscribunt hanc epistolam codd. Vatic. 649 et Alt.; ¡idemque v. 2 mọ)
τοῦ legunt, non προς σου. Vers. 5 pro οὐρανοῖς
cockl. All. habet ούρανα. Possis.
col. 417–418page 120 of 750
PG 78:417πώσεις μὴ προσποιούμενον. Οὗ την μίμησιν ἔκκλι την. μή σε λάβοι ἐκεῖθεν συμμέτοχον. ΥΚΑ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Οὐκ ἔπι κατακρίσεως τὰ γραφέντα, ἀλλὰ προβ φέξεως τῶν πάντως ἐσομένων. Καὶ Χριστὸς γὰρ προείρηκεν, ἵνα πεῖραν μὴ λάβωμεν. Εἰ φοβεῖ τοίνυν ἡμᾶς τὰ ἐπειλημένα, γένηται τὰ ἐντεταλμένα. ΥΚΒ. – ΗΡΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Περὶ 'Αρειανῶν καὶ Εὐνομιανών. Τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ζη εἶναι καὶ κρίνεται, ὡς ἄνθρωπος ἀνθρώπου μείζων, καὶ τοῦ; βος, καὶ ἵππος ἵππου. Καὶ ἅπαξ ὁ κανὼν της συγκρίσεως τοῖς ὁμογενέσιν ἁρμόζει. Εἰ τοίνυν ὁ τὰ τοῦ Θεοῦ τολμηρῶς περιεργαζόμενος, καὶ μεί το λέγων τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα, τὴν σύγκρισιν ὡς ὁμοουσίων προσίεται, περὶ τοῦ μείζονος αὐτῷ συν τύμως ἀποκρινούμεθα. Ἑτερούσια γὰρ ἀλλήλοις συγκρίνεσθαι οὐ δύναται. Οὔτε λέγεται μείζων ἄνε θρωπος βοός, ἢ μείζων ἵππος καμήλου, ή μείζων η ἕνας ἰχθύος. ΥΚΓ'. ΜΑΡΩΝΙ. Περὶ γαστριμαργίας. Βλέπε μὴ τῇ ἀδηφαγίᾳ εἰς οιστρηλασίαν ἐκε πέσης, καὶ δύο πώλοις εὑρεθῇς δυσηνίοις συναρτ παζόμενος, εἰς βάραθρον ἀπωλείας κατακρημνί ΥΚΑ'. ΘΩΜΑ. Περὶ ἰσότητος. Τον έμφρονα μοναχόν, δόκιμον είναι χρή ζυγοστάτην, μηδενί μέρει τῶν πλαστίγγων καταῤῥέπειν παραχωρούντα, μήτε τῇ ἀσιτίᾳ εἰς ἀτονίαν, 'μήτε Παλατιτίς εἰς ἀσωτίαν. ΕΥΣΕΒΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Ηράκλειον ζεύγος, ὡς ἔμαθον, συνήψας ἀγρίῳ συν, καὶ λέοντι θρασεῖ τὴν τῶν πτωχῶν ἐπέτρεψας οικο νομίαν. Καὶ εἰ μὲν χρήμασι προέδωκας τῇ θαυμαστῇ ξυνωρίδι τὰ πράγματα, τοῦτο καὶ Ἰούδας ἐποίησε, τον Κύριον πετραχώς τῶν πραγμάτων. Εἰ δὲ καὶ λήμματος καθαρὸν τὸ ἁμάρτημα, αἰσχυνθήτωσαν οἱ ἀνομοῦντες διακενής. ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰς τὰ εἰρημένον πρὸς τὸν ὅριν, «Εχθραν θήσω ἀνὰ μέσον.» Το σπέρμα της γυναικὸς, ὁ ἐχθραίνειν τῷ ὄφει προστάττε: θεὸς, ὁ Κύριος ἡμῶν ἐστιν Ἰησοῦς. Αὐτὸς τάρ ατέρμα γυναικός μόνος γέγονεν ἐξ αὐτῆς, μηδὲ σπορᾶς ἀνδρὸς μεσιτευσάσης καὶ τῆς ἁγνείας μὴ μειωθείσης.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CDXXVI.
πώσεις μὴ προσποιούμενον. Οὗ την μίμησιν ἔκκλι- hominem, qui purpura et bysso vestiebatur, paupeτην. μή σε λάβοι ἐκεῖθεν συμμέτοχον.
ΥΚΑ'. ΤΟ ΑΥΤΟ.
Οὐκ ἔπι κατακρίσεως τὰ γραφέντα, ἀλλὰ προβφέξεως τῶν πάντως ἐσομένων. Καὶ Χριστὸς γὰρ
προείρηκεν, ἵνα πεῖραν μὴ λάβωμεν. Εἰ φοβεῖ τοίνυν
ἡμᾶς τὰ ἐπειλημένα, γένηται τὰ ἐντεταλμένα.
ΥΚΒ. – ΗΡΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
Περὶ 'Αρειανῶν καὶ Εὐνομιανών.
Τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ζηεἶναι καὶ κρίνεται, ὡς ἄνθρωπος ἀνθρώπου μείζων,
καὶ τοῦ; βος, καὶ ἵππος ἵππου. Καὶ ἅπαξ ὁ κανὼν
της συγκρίσεως τοῖς ὁμογενέσιν ἁρμόζει. Εἰ τοίνυν
ὁ τὰ τοῦ Θεοῦ τολμηρῶς περιεργαζόμενος, καὶ μείτο λέγων τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα, τὴν σύγκρισιν ὡς
ὁμοουσίων προσίεται, περὶ τοῦ μείζονος αὐτῷ συντύμως ἀποκρινούμεθα. Ἑτερούσια γὰρ ἀλλήλοις
συγκρίνεσθαι οὐ δύναται. Οὔτε λέγεται μείζων ἄνε
θρωπος βοός, ἢ μείζων ἵππος καμήλου, ή μείζων
η
ἕνας ἰχθύος.
ΥΚΓ'. ΜΑΡΩΝΙ.
Περὶ γαστριμαργίας.
Βλέπε μὴ τῇ ἀδηφαγίᾳ εἰς οιστρηλασίαν ἐκε
πέσης, καὶ δύο πώλοις εὑρεθῇς δυσηνίοις συναρτ
παζόμενος, εἰς βάραθρον ἀπωλείας κατακρημνί
Sous!.
ΥΚΑ'.
ΘΩΜΑ.
Περὶ ἰσότητος.
Τον έμφρονα μοναχόν, δόκιμον είναι χρή ζυγοστάτην, μηδενί μέρει τῶν πλαστίγγων καταῤῥέπειν
παραχωρούντα, μήτε τῇ ἀσιτίᾳ εἰς ἀτονίαν, 'μήτε
Παλατιτίς εἰς ἀσωτίαν.
YKE'.
ΕΥΣΕΒΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
ር
rum autem calamitatibus minime commovebatur”.
Quem tu imitari cave, ne te illic socium ac pœnarum consortem accipiat.
CDXXI. EIDEM.
Non condemnationis sunt quæ scripsimus, veruin
prædictionis earum rerum quæ omnino futuræ sunt,
Nam et Christus prædixit, ne ea experiamur. Quare
si comminationes nos terrent, quæ nobis præcepta
sunt, faciamus.
CDXXII. HERONI SCHOLASTICO.
De Arianis et Eunomíanis.
Majus et minus in iis, quæ eamdem substantiam habent, quæriturae perpenditur. Verbi gratia:
homo homine prajor est, at bos bove, et equus equo.
Ac denique comparationis regula iis rebus convenit,
quæ ejusdem generis sunt. Quocirca si is, qui ea,
quæ ad Deum pertinent, nimis audacter inquirit ac
perscrutatur, majoremque Filio Patrem esse contendit, comparationem tanquam eamdem substantiam habentium admittit, de majori breviter ipsi
respondebimus. Nam quæ substantiæ ratione discrepant, inter se comparari nequeunt. Neque enim
homo bove major dicitur, nec equus camelo, nee
asinus pisce.
CDXXIII. MARONI.
De ingluvie.
Vide ne per ingluviem in libidinem incidas, atque
a duobus ad frenum contumacibus equuleis abreptus inveniaris, qui te in exitii voraginem præcipitem agant.
CDXXIV. THOME.
De æqualitate.
Prudentem atque cordatum monachum 109 probum libripendem esse oportet, neutram lancium
partem propendere permittentem: hoc est, nec inediam in languorem ac virium imbecillitatem, nec
profusum victum in petulantiam et libidinem.
CDXXV. EUSEBIO EPISCOPO.
Ηράκλειον ζεύγος, ὡς ἔμαθον, συνήψας ἀγρίῳ συν, Herculeum jugum, ut ad me allatum est, trucuκαὶ λέοντι θρασεῖ τὴν τῶν πτωχῶν ἐπέτρεψας οικοlento apro copulasti: atque audaci ac truculento
νομίαν. Καὶ εἰ μὲν χρήμασι προέδωκας τῇ θαυμαστῇ leoni pauperum curam commisisti. Ac si quiden
ξυνωρίδι τὰ πράγματα, τοῦτο καὶ Ἰούδας ἐποίησε,
τον Κύριον πετραχώς τῶν πραγμάτων. Εἰ δὲ καὶ
λήμματος καθαρὸν τὸ ἁμάρτημα, αἰσχυνθήτωσαν οἱ
ἀνομοῦντες διακενής.
YKG. ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Εἰς τὰ εἰρημένον πρὸς τὸν ὅριν, «Εχθραν θήσω
ἀνὰ μέσον.»
Το σπέρμα της γυναικὸς, ὁ ἐχθραίνειν τῷ ὄφει
προστάττε: θεὸς, ὁ Κύριος ἡμῶν ἐστιν Ἰησοῦς. Αὐτὸς
τάρ ατέρμα γυναικός μόνος γέγονεν ἐξ αὐτῆς, μηδὲ
σπορᾶς ἀνδρὸς μεσιτευσάσης καὶ τῆς ἁγνείας μὴ
μειωθείσης.
* Luc. si, 23. 32 Gen. 111, 15.
pretio adductus eximiæ huic bigæ res prodidisti,
hoc Judas quoque fecit, cum Dominum pecunia addixit. Sin autem quæstu peccatum hoc vacat, confundantur iniqui agentes supervacue.
In illud dictum ad serpentem, ‹ Inimicitias ponam
inter le s › elc.
Illud mulieris semen, quod Deus inimicum et
infestum serpenti esse jubet, Dominus noster Jesus
est. Nam ipse, mulieris semen, solus ez ea ortus
est: sic nempe, ut nec viri semen intercesserit,
nec castitati quidqnam decesserit.
col. 419–420page 121 of 750
PG 78:419Αι ΥΚΖ'. — ΝΕΙΛΟ ΜΟΝΑΧΟ. Τὰ τῶν μηλωτών περιζώματα μόνοις τοῖς τὴν σάρκα νεκρώσασιν ἀνδρείως περίκειται, σημεῖα όντα νεκρώσεως. Εἰ δέ τις τοῖς μὲν πάθεσι ζῇ, τοῦ δὲ ταῦτα νεκρώσαντος τὰ ὅπλα φορεῖ, ἔοικε τοῖς ἐν σκηνῇ ἀλλότρια παίζουσι σχήματα, οἷς ἐπαγγελῶ σιν οἱ θεαταί, ὡς ἀρνουμένοις τῶν σχημάτων τὰ πράγματα. ΥΚΗ. Πῶς ἡ θεία δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται. Η θεία δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται, ὡς τὸ σκεῦος ἔφη τῆς ἐκλογῆς, ἐπειδὴ ἀγράμματοι κρατούσε ρητόρων, καὶ τελῶναι εὐαγγελίζονται ἀκτημοσύνην. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος οὐκ αὐθεντία βασιλικῇ, ἀλλ᾽ εὐτελείᾳ τῇ δουλικῇ πρὸς τὴν ἄῤῥητον οἰκονομίας χρησάμενος, τὴν τῶν πραγμάτων ἀλλοίωσιν πρὸς οὐράνιον πολιτείαν μεθήρμοσε. ΥΚΘ. – ΣΕΡΙΝΗ ΤΡΙΒΟΥΝΟ. Πῶς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου ὁ Θεὸς ἐμώ ραγεν. Τότε ὁ Θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου ἐμών ρανε τὴν φθαρτὴν καὶ χαμαίζηλον, ὅτε ἡ ἐνυπόστατος σοφία, ἡ τοὺς αἰῶνας ποιήσασα, δεῦρο ἐπιφοιτήσασα, βαρβαροφώνοις καὶ ἰδιώταις τὰ οὐράνια κη ρύττειν ενεχείρισε δόγματα. Καὶ ἡ μὲν ἔδυ εἰς σχεδ σμὰς ὀρέων, ἡ δὲ εἰς πᾶσαν ἐξῆλθε τὴν γῆν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης εξέλαμψεν. ΥΛ'. ΗΛΙΑ Περὶ Καππαδοκών. Ἐγὼ κομιδῇ τὴν ὑμετέραν ελαφρία, θαυμάζω, ὅτι βραχὺ πνεῦμα καὶ ὀλίγωρον τῆς ἀρχῆς τοῦ Καππαδόκου οὕτως ἅπαντας ὑμᾶς ὡς καλάμην ἐθόνησε, καὶ ταῖς ἀσεβέσιν αὐτοῦ κατασκευαῖς ὑπουργεῖτε, δέει τοῦ μὴ τὰ ὅμοια τοῖς ἤδη πεπονθόσι, παθεῖν. Εἰ τοίνυν συναπολήγειν αὐτῷ καὶ συμμεταίρειν παυομένῳ βεβούλησθε, εἰκότως τὴν πατρίδα ληίζεσθε. Εἰ δὲ ἡ μὲν παύσεται καὶ ἀπελεύσεται ὑμεῖς δὲ μενεῖτε ἐφ᾽ οἷς πεφύκατε· τῶν ἐναντίων ἀπέχεσθε, τῶν δὲ οἰκείων ἀντέχεσθε. ΥΛΑ'. ΠΑΛΛΑΔΙΟ. *Οτι ἐνέσπαρται τῇ φύσει τὸ ἀγαθόν. Οτι φυσικῶς ἐστιν ἐν ἡμῖν ἡ εὐσέβεια, καὶ τῶν ὕστερον χρόνοις πολλοῖς τηρουμένων εἰς ἔκβασιν, κατάδηλος ἦν τοῖς Θεῷ εὐαρεστοῦσιν ἡ εἴδησις, και Ἐ ὡς διδασκέτω σε, αυτοδίδακτος Θεὸν ἐπιστάμενος Κύρῳ, Σερίνῳ τριβούνω, δε παύσεται καὶ ἀπελεύσεται παύσηται καὶ ἀπελεύσηται.
CDXXVII. - NILO MONACHO.
Ovinarum pellium lumbaria solis iis, qui carnem
suam enecarunt, imprimuntur, utpote quæ mortificalionis signa sint. Quod si quis, cum vitiosis affectibus vivat, ejus tamen qui eos exstinxit, arma gestat,
iis similis est qui in scena babitus alienos per
Judum gerunt: quos spectatores rident, ut qui res
cas, quæ specio ac gestu exprimuntur, minime in
se agnoscant.
CDXX VIII. - CYRO.
Quomodo dirina virtus in infirmitate perficitur.
Divina virtus in infirmitate perficitur, quemadnodum ab electionis vase dictum est ", quandoquidem illitterati homines disertos et eloquentes "
superant, et publicani paupertatem prædicant. Αιque etiam Dominus ipse, non regia auctoritate, sed
servili vilitate ad incarnationem omui sermonis
facultate sublimiorem usus, rerum immutationem
ad cœleste vivendi genus transtulit.
CDXXIX. SERENO TRIBUNO.
Quomodo sapientiam hujus mundi Deus stultam
reddidit.
Deus caducam atque humi depressam hujus mundi
sapientiam tunc stultam reddidit, cum illa hypostasi praedita sapientia, quæ sæcula effecit, huc veniens, hominibus barbaro sermone utentibus ac
doctrinae expertibus coelestia dogmata prædicanda
tradidit. Atque illa quidem in montium dissuras et
hiatus subiit; hæc autem in omnem terram exivit,
atque ad extremos usque terræ fines effulsit.
110 CDXXX. HELIÆ.
De Cappadocibus.
Levitaten vestram equidem demiror, quod exiguus et contemnendus imperii hominis Cappadocis
ventus usque adeo vos omnes, ut arundinem, circumegit, atque ipsi impiis ejus conatibus administram operam navatis, dum ne eadem, quæ alii,
patiamini, formidatis. Quocirca si una cum eo de
sinere, ac postquam magistratu abierit, cum eo
hine demigrare, in animum induxistis, merito patriam diripitis. Si autem ille quidem imperandi finem facturus, atque abiturus est, vos autem in
patria mansuri estis, ab adversariorum partibus
vestros adjungile.
PALLADIO.
Insitum esse natura bonum.
Quod pietas naturæ ut in nobis insita sit, atque
earum rerum, quæ diuturnis post annorum curriculis eventuræ erant, cognitio iis, qui Deo vitæ suæ
rationes probabant, perspicua fuerit, tum Enos te
* il Cor. xi, 9.
ΥΚΖ'. — ΝΕΙΛΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Τὰ τῶν μηλωτών περιζώματα μόνοις τοῖς τὴν
σάρκα νεκρώσασιν ἀνδρείως περίκειται, σημεῖα όντα
νεκρώσεως. Εἰ δέ τις τοῖς μὲν πάθεσι ζῇ, τοῦ δὲ
ταῦτα νεκρώσαντος τὰ ὅπλα φορεῖ, ἔοικε τοῖς ἐν
σκηνῇ ἀλλότρια παίζουσι σχήματα, οἷς ἐπαγγελῶ
σιν οἱ θεαταί, ὡς ἀρνουμένοις τῶν σχημάτων τὰ
πράγματα.
ΥΚΗ.
KYPQ
Πῶς ἡ θεία δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται.
Η θεία δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται, ὡς τὸ
σκεῦος ἔφη τῆς ἐκλογῆς, ἐπειδὴ ἀγράμματοι κρατούσε
ρητόρων, καὶ τελῶναι εὐαγγελίζονται ἀκτημοσύνην.
Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος οὐκ αὐθεντία βασιλικῇ, ἀλλ᾽
εὐτελείᾳ τῇ δουλικῇ πρὸς τὴν ἄῤῥητον οἰκονομίας
χρησάμενος, τὴν τῶν πραγμάτων ἀλλοίωσιν πρὸς
οὐράνιον πολιτείαν μεθήρμοσε.
ΥΚΘ. – ΣΕΡΙΝΗ ΤΡΙΒΟΥΝΟ.
Πῶς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου ὁ Θεὸς ἐμώ
ραγεν.
Τότε ὁ Θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου ἐμών
ρανε τὴν φθαρτὴν καὶ χαμαίζηλον, ὅτε ἡ ἐνυπόστα
τος σοφία, ἡ τοὺς αἰῶνας ποιήσασα, δεῦρο ἐπιφοιτήσασα, βαρβαροφώνοις καὶ ἰδιώταις τὰ οὐράνια κη
ρύττειν ενεχείρισε δόγματα. Καὶ ἡ μὲν ἔδυ εἰς σχεδ
σμὰς ὀρέων, ἡ δὲ εἰς πᾶσαν ἐξῆλθε τὴν γῆν, καὶ εἰς
τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης εξέλαμψεν.
ΥΛ'.
ΗΛΙΑ:
Περὶ Καππαδοκών.
Ἐγὼ κομιδῇ τὴν ὑμετέραν ελαφρία, θαυμάζω,
ὅτι βραχὺ πνεῦμα καὶ ὀλίγωρον τῆς ἀρχῆς τοῦ Καπ
παδόκου οὕτως ἅπαντας ὑμᾶς ὡς καλάμην ἐθόνησε,
καὶ ταῖς ἀσεβέσιν αὐτοῦ κατασκευαῖς ὑπουργεῖτε,
δέει τοῦ μὴ τὰ ὅμοια τοῖς ἤδη πεπονθόσι, παθεῖν.
Εἰ τοίνυν συναπολήγειν αὐτῷ καὶ συμμεταίρειν
παυομένῳ βεβούλησθε, εἰκότως τὴν πατρίδα ληίζεσθε.
Εἰ δὲ ἡ μὲν παύσεται καὶ ἀπελεύσεται ὑμεῖς δὲ
μενεῖτε ἐφ᾽ οἷς πεφύκατε· τῶν ἐναντίων ἀπέχεσθε,
τῶν δὲ οἰκείων ἀντέχεσθε.
abscedite, vosque ad propinquos et necessarios
ΥΛΑ'.
ΠΑΛΛΑΔΙΟ.
*Οτι ἐνέσπαρται τῇ φύσει τὸ ἀγαθόν.
Οτι φυσικῶς ἐστιν ἐν ἡμῖν ἡ εὐσέβεια, καὶ τῶν
ὕστερον χρόνοις πολλοῖς τηρουμένων εἰς ἔκβασιν,
κατάδηλος ἦν τοῖς Θεῷ εὐαρεστοῦσιν ἡ εἴδησις, και
Ἐ ὡς διδασκέτω σε, αυτοδίδακτος Θεὸν ἐπιστάμενος·
Non Κύρῳ, Cyro, sed Σερίνῳ τριβούνω, δε
vino Tribuno, inscribitur hæc epistola in cod. Vatic.
649, idem nimirum cui et statim sequens. Possi.
Pro παύσεται καὶ ἀπελεύσεται coll. Fal.
Gi et Alt. habent παύσηται καὶ ἀπελεύσηται. ID.
col. 421–422page 122 of 750
PG 78:421καὶ Ἐνώχ, με μόνον εὐαρεστῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς κρείττονα βίον μετιών, καὶ ἔτι ἐν ζῶσι τελῶν, καὶ Μελχισεδέκ, ἄρτῳ καὶ οἴνῳ ἱερατεύων, δι' ὧν τὸν τῶν θείων μυστηρίων προεσήμαινε τύπον. ΥΛΒ'. — ΚΕΛΣΟ. Οι γεωργοί τὰ συμφυόμενα τῷ σίτῳ ζιζάνια βι τόθεν ἀναστῶσιν, ἵνα καθαρὸς ὁ καρπὸς εἰς τὸν έμπτον ἀπαντήσῃ. Χρὴ τοίνυν καὶ σὲ τὰς ἐπιθολού Ως τὸν νοῦν κακίας ἐκτεμεῖν, ἵνα ὑγιὴς ἡ συνείδη σας, καὶ παντὸς πάθους ἀμέτοχος, την βρῶσιν τὴν μένουσαν εἰς ζωὴν κατεργάζηται. ΥΛΓ.—ΣΟΛΟΜΩΝΙ. Εἰ μέμηνε καὶ λυττῇ κατὰ σοῦ ἡ ὄρεξις τῆς σαρκός του, καὶ καύσων ῥαθυμίας αὐτὴν ἐξεθέρμανεν, ὑπόμνησον αὐτὴν τοῦ μέλλοντος πυρὸς καὶ σβεσθήσεται. Ἡ γὰρ ἐνταῦθα τῆς πορνείας πυράκτωσις, πρὸς ἐκείνην βλέπει την κάμινον. ΥΛΔ'. ΚΡΙΣΠΩ. Εἰ καὶ ἑάλως τῷ τῆς φιλαργυρίας ἰῷ, ὅσπερ καὶ Σεντός ἐστι ρίζα κακοῦ, καὶ πρὸς εἰδωλολατρίαν ἐκ τειχεύει σε, πᾶσαν πρὸς ἑαυτὸν μεταστήσας την απ πειν, ἀλλ' ἀπόκριναι αὐτῷ τὴν θεοδίδακτον φωνήν, Κύριον τὸν Θεόν μου προσκυνήσω, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσω.» Καὶ ὁ μὲν οιχήσεται, σὺ δὲ ἀνανήψεις πρὸς τὴν αὐτάρκειαν. ΥΛΕ'. ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ. Ἐσκληρηνας ἐρευνῶν τὴν τῶν μοναχῶν καὶ ἱερέων ζωήν, τὸ ἀναμάρτητον ζητῶν ἐν αὐτῇ, ὅπερ μόνου ἐστὶ Θεοῦ, καὶ τοῦτο ἐν ἀνθρώποις ὁ κατορθῶν οὐχ υπάρχει. Εἰ δὲ πρέποντα τῇ φύσει ἐθέλεις ζητεῖν, τὸ μηδενὸς ἐφάπτεσθαι τῶν κατὰ γνώμην ἀδικημά των, ὅπερ ἐστὶν ἀνθρώπου εὐαγούς, καὶ τὸ μὴ πολ τοῖς περιπίπτειν τῶν ἀκουσίων, ὅπερ οἰκεῖον τῶν ἐγγίσας Θεῷ βουλομένων. Καὶ τὸ ἧττον μὲν ἐκείνων, μαστον δε πολλοῖς, τὸ μὴ ἐπὶ μήκιστον ἐμμένειν τοῖς ἁμαρτήματι. ΥΛϚ'. - ΖΩΣΙΜΟ. Περὶ τῆς θείας ἐπιδημίας. Ἡ ὑπὲρ τῶν ἀνθρωπίνων ἁμαρτιῶν γενομένη πώνειος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἔνσαρκος ἐπιφάνεια, τέντας μὲν ἐφόβησε καὶ ἀνθρώπους καὶ δαίμονας" τοὺς μὲν φείδεσθαι τῆς φύσεως πείσασα, ὡς Θεῷ ἐνωθείσης· τοὺς δὲ ἀπέχεσθαι τῆς κατ' αὐτῆς ἐπισ Γουλής ἀναγκάσασα, ὡς ἀναμαρτήτου λοιπόν γενο μένης· σὲ δὲ οὐδὲν τούτων ἐμάλαξεν, οὐδὲ δεδιέναι μὴ μόνον και μόνος. ῥαθυμίας ἐαθυμίαν.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CDXXXVI.
καὶ Ἐνώχ, με μόνον εὐαρεστῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς doceat, qui se magistro cognitionem Dei consecutus
κρείττονα βίον μετιών, καὶ ἔτι ἐν ζῶσι τελῶν, καὶ
Μελχισεδέκ, ἄρτῳ καὶ οἴνῳ ἱερατεύων, δι' ὧν τὸν τῶν
θείων μυστηρίων προεσήμαινε τύπον.
est: tum Enoch, qui ipse quoque solus Deo vitam
suam ac mores probavit, et etiam ad præstantiorem
vitam migravit, atque etiamnum in vivorum numero censetur, tum denique Melchisedech, panibus ac vino sacerdotis munus obiéns, per quæ divinorum mysteriorum typum adumbrabat.
ΥΛΒ'. — ΚΕΛΣΟ.
Οι γεωργοί τὰ συμφυόμενα τῷ σίτῳ ζιζάνια βι
τόθεν ἀναστῶσιν, ἵνα καθαρὸς ὁ καρπὸς εἰς τὸν
έμπτον ἀπαντήσῃ. Χρὴ τοίνυν καὶ σὲ τὰς ἐπιθολούΩς τὸν νοῦν κακίας ἐκτεμεῖν, ἵνα ὑγιὴς ἡ συνείδησας, καὶ παντὸς πάθους ἀμέτοχος, την βρῶσιν τὴν
μένουσαν εἰς ζωὴν κατεργάζηται.
ΥΛΓ.—ΣΟΛΟΜΩΝΙ.
Εἰ μέμηνε καὶ λυττῇ κατὰ σοῦ ἡ ὄρεξις τῆς σαρκός
του, καὶ καύσων ῥαθυμίας αὐτὴν ἐξεθέρμανεν,
ὑπόμνησον αὐτὴν τοῦ μέλλοντος πυρὸς καὶ σβεσθήσε
ται. Ἡ γὰρ ἐνταῦθα τῆς πορνείας πυράκτωσις, πρὸς
ἐκείνην βλέπει την κάμινον.
ΥΛΔ'.
- ΚΡΙΣΠΩ.
Εἰ καὶ ἑάλως τῷ τῆς φιλαργυρίας ἰῷ, ὅσπερ καὶ
Σεντός ἐστι ρίζα κακοῦ, καὶ πρὸς εἰδωλολατρίαν ἐκτειχεύει σε, πᾶσαν πρὸς ἑαυτὸν μεταστήσας την απ
πειν, ἀλλ' ἀπόκριναι αὐτῷ τὴν θεοδίδακτον φωνήν,
• Κύριον τὸν Θεόν μου προσκυνήσω, καὶ αὐτῷ μόνῳ
λατρεύσω.» Καὶ ὁ μὲν οιχήσεται, σὺ δὲ ἀνανήψεις
πρὸς τὴν αὐτάρκειαν.
ΥΛΕ'. ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ.
Ἐσκληρηνας ἐρευνῶν τὴν τῶν μοναχῶν καὶ ἱερέων
ζωήν, τὸ ἀναμάρτητον ζητῶν ἐν αὐτῇ, ὅπερ μόνου
ἐστὶ Θεοῦ, καὶ τοῦτο ἐν ἀνθρώποις ὁ κατορθῶν οὐχ
υπάρχει. Εἰ δὲ πρέποντα τῇ φύσει ἐθέλεις ζητεῖν,
τὸ μηδενὸς ἐφάπτεσθαι τῶν κατὰ γνώμην ἀδικημά
των, ὅπερ ἐστὶν ἀνθρώπου εὐαγούς, καὶ τὸ μὴ πολτοῖς περιπίπτειν τῶν ἀκουσίων, ὅπερ οἰκεῖον τῶν
ἐγγίσας Θεῷ βουλομένων. Καὶ τὸ ἧττον μὲν ἐκείνων,
μαστον δε πολλοῖς, τὸ μὴ ἐπὶ μήκιστον ἐμμένειν τοῖς
ἁμαρτήματι.
ΥΛϚ'. - ΖΩΣΙΜΟ.
YAG'.
Περὶ τῆς θείας ἐπιδημίας.
Ἡ ὑπὲρ τῶν ἀνθρωπίνων ἁμαρτιῶν γενομένη
πώνειος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἔνσαρκος ἐπιφάνεια,
τέντας μὲν ἐφόβησε καὶ ἀνθρώπους καὶ δαίμονας"
τοὺς μὲν φείδεσθαι τῆς φύσεως πείσασα, ὡς Θεῷ
ἐνωθείσης· τοὺς δὲ ἀπέχεσθαι τῆς κατ' αὐτῆς ἐπισ
Γουλής ἀναγκάσασα, ὡς ἀναμαρτήτου λοιπόν γενομένης· σὲ δὲ οὐδὲν τούτων ἐμάλαξεν, οὐδὲ δεδιέναι
** Deul. vi, 13.
CELSO.
Agricolæ lolia ea, quæ cum tritico enascuntur,
radicitus evellunt: quo purus fructus ad messem
evadat. Eodem igitur modo tibi quoque faciendum
est, ut vitia, quibus mens tua inficitur, exscindas,
ut sana, omnisque vitiosæ affectionis expers conscientia cibum in vitam æternam manentem conficiat.
CDXXXIII. SALOMON.
Si carnis tuæ cupiditas adversum te furit, ac ra
bido impetu fertur, eamque inertiæ ac desidia
æstus inflammavit, ignis futuri memoriam ipsi
refrica et exstinguetur. Siquidem libidinosum
hujus vitæ incendium ad fornacem illam tendit.
CDXXXIV. - CRISPO.
Si avaritiæ veneno, quod quidem mali omnis
radix est, teque sensibus omnibus ad se translatis,
ad idolorum cultum incitat, captus es, vocem hanc
divinitus traditam ** ipsi responde, Dominum Deum
meum adorabo, et ei soli serviam.» Atque illa quidem abibit: tu vero recepta meliori mente id assequeris, ut eo, quod satis sit, contentus sis.
AGATHODÆMONI.
Obduruisti, monachorum ac sacerdotum vitam
perscrutans, atque ejusmodi in ea statum, 111
qui ab omni peccati alienus sit, quærens. Quod quidem solius Dei est: nec, qui id consequatur, more
talium quisquam est. Si autem ea, quæ naturæ
congruant, investigare cupis, hæc sunt: Nullum
voluntarium scelus attingere, quod quidem pii hominis est; non in multa involuntaria peccata incidere, quod eorum proprium est, qui ad Deum appropinquare student, et (quod illis inferius est, ac
multis perfacile) non quam diutissime in peccatis
permanere.
CDXXXVI. ZOSIMO.
De divino adventu.
Salutaris Filii Dei in carne apparitio, quæ delendorum humanorum peccatorum causa exstitit,
omnes, et homines, et dæmones perterrefecit: illis
nimirum, ut naturæ tanquam jam Deo copulatæ,
parcerent, persuadens; bos autem, ut ab insidiis
ipsi, tanquam jam a peccato alienæ redditæ, comparandis abstinerent, cogens. Te vero nihil horum
Pro μὴ μόνον codd. Vat. 649 et All. habent
και μόνος. Possi.
Pro ῥαθυμίας codd. Vat. 649 et All. legunt
ἐαθυμίαν. Ιb.
col. 423–424page 123 of 750
PG 78:423παρεσκεύασεν, οὐδὲ σωφρονεῖν ἐπαιδαγώγησεν. τοίνυν ἄνθρωπο; εἴ, τῷ προτέρω παιδεύθητι. Εἰ δὲ δαίμων, τῷ δευτέρῳ διδάχθητι, μὴ κατακεχρῆσθαι καλλίστῃ φύσει εἰς πάθη. Ηξεις γὰρ εἰς κρίσιν τούτων ἁπάντων εὐθύνας ὑφέξων, καὶ τῆς μακράς ἀναλγησίας μακρόν εισπραχθησόμενος λόγον. ΥΛΖ'. — ΟΡΙΒΑΣΙΑ ΙΑΤΡΩ Ἰατρικὴ μὲν κατὰ Δημόκριτον, σώματος νήσους ἀκέεται· σοφίη δὲ ψυχὴν παθέων ἀφαιρέεται. Ἐπεὶ οὖν ἀμφοτέρας μετείληφας, καὶ θατέρᾳ κέχρησει πρὸς ἑτέρους, πάθη σωμάτων ἰώμενος· τῇ ἑτέρα σαυτὸν ἐξιάτρευσον, τὴν λείπουσαν ὑγείαν προς κτώμενος, ἧς ἄνευ οὔτε ἰατρὸς ἄριστος, οὔτε σοφός ἔσῃ τῷ πράγματι. ΥΛΗ. – ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Τοῦ Λευϊτικοῦ. Διὰ τί ὁ νόμος ἐθέσπισε προσ αγαγέσθαι δυο τρυγόνας, καὶ δύο νεοσσούς περιστερῶν ὑπὸ τῶν νεογνών βρεφών. Δύο τρυγόνας, καὶ δύο νεοττοὺς περιστερών, τους νεογνοὺς ἄῤῥενας Εβραίων φέρειν δῶρα τῆς πρὸς Θεὸν ἐμφανείας ὁ νόμος προσέταττε, τῶν φιλαρέτων καὶ ἀνεξικάκων ὀρνέων τοῖς τύποις, τὴν ἁπλότητα καὶ ἀπαλότητα τῶν νέων αινιττόμενος, καὶ τοῖς ὁμοίοις τὰ ὅμοια διδάσκων καθαίρεσθαι· οὓς [καὶ] ἀρνία προσαγορεύει ἑτέρωθι. Τοὺς γὰρ ἐξπιστρούν τας, καὶ ἀθετοῦντας, καὶ ἀταξία τὴν φύσιν ὑβρίζοντας, ἐρίφοις παρείκασε. ΥΛΘ'.· ΘΕΩΝΙ. «Πώς νοητέον, ι Μεταμεμέλημαι ότι έχρισα τὸν Σαούλ εἰς βασιλέα.» Ἡ κακόσχολος καὶ φαυλοτριβὴς τῶν ἀθέων ἀπό νοια, οὐδὲν τῶν θείων καταλιμπάνει ἀνύβριστον. Ἐπειδὴ τοίνυν καὶ τὰ νῦν προβληθέντα σας, τῆς αὐτῶν ἐστιν ἁμαρτίας γεώργια, έκεῖνα παρεις, μάν θανε τἀληθῆ. Το, Μεταμέλομαι ὅτι ἔχρισα τὸν Σαούλ εἰς βασιλέα, ο οὐκ ἔστι τῆς θείας προγνώσεως δια βολή [οὐδὲ ἀγνοίας αὐτῆς], ἅπαγε! ᾿Αλλὰ οίκτου καὶ φιλανθρωπίας ὑπερβολή. Επειδή, ἄξιοι μὲν ἦσαν Εβραίοι, βασιλέα αἰτήσαντες, καὶ ἐμὲ ἀθετήσαντες, παιδευθῆναι, οὐχ οὕτω δὲ ὡς ἐποίησεν αὐτοῖς βασι λεύσας Σαούλ, οἰκτείρει κἀκείνους ὡς δεινὰ πεπονθότας, καὶ τοῦτον ὡς χαλεπὸν αὐτοῖς γεγονότα. Της τοίνυν ἐκείνων προαιρέσεως ἡ αἰτία, οὗ τῆς τοῦ δε δωκότος τὸ αἴτημα φιλανθρωπίας. καλλίστη τῇ. Ιατρῷ ἀμφοτέρων. 10. νέων παίδων,
emollit, nec metu affecit, nec prudentius rectius παρεσκεύασεν, οὐδὲ σωφρονεῖν ἐπαιδαγώγησεν.
que te gerere docuit. Quocirca si homo es, prius te
erudiat. Si demon, ex posteriori condisce, præstantissima natura ad vitiosas affectiones minime
abuti. Ad judicium enim venies, borum omnium
examen subiturus, ac diuturni stuporis diuturnas
rationes reposcendus.
CDXXX VH. ORIBASIO MEDICO.
Medicina quidem, ut Democriti verbis utar, corporis morbis medetur: sapientia autem animum e
turbulentis affectibus extrabit. Quoniam igitur
utriusque particeps es, atque altera ad corporum
morbus ab aliis propulsandos uteris, fac alterius
opera tibi ipsi medearis, eam videlicet, que tibi
deest, sanitatem insuper adipiscen, citra quam
nec optimus medicus, nec sapiens reipsa eris.
TIMOTHEO LECTORI.
Cur lex præcepit offerri duos turtures et duos pullos
columbarum pro infantibus recens natis.
Duos turtures aut duos pullos columbarum lex
masculus Hebraeorum infantes, cum in Dei conspectum prodirent, muneris loco ferre præcipiebat”,
per probarum ac leuitate præditarum avium typum,
puerorum simplicitatem ac mollitiem significans,
ac similia similibus purgari docens. Quos etiam
agnos alio loco Scriptura nuncupat. Nam eos qui
velut oestro quodam perciti feruntur, divinamque
legem rejiciunt, ac per temeritatem et petulantiam
naturæ contumeliam inferunt, bædis comparavit.
CDXXXIX. — THEONI.
τοίνυν ἄνθρωπο; εἴ, τῷ προτέρω παιδεύθητι. Εἰ δὲ
δαίμων, τῷ δευτέρῳ διδάχθητι, μὴ κατακεχρῆσθαι
καλλίστῃ φύσει εἰς πάθη. Ηξεις γὰρ εἰς κρίσιν
τούτων ἁπάντων εὐθύνας ὑφέξων, καὶ τῆς μακράς
ἀναλγησίας μακρόν εισπραχθησόμενος λόγον.
ΥΛΖ'. — ΟΡΙΒΑΣΙΑ ΙΑΤΡΩ
Ἰατρικὴ μὲν κατὰ Δημόκριτον, σώματος νήσους
ἀκέεται· σοφίη δὲ ψυχὴν παθέων ἀφαιρέεται. Ἐπεὶ
οὖν ἀμφοτέρας μετείληφας, καὶ θατέρᾳ κέχρησει
πρὸς ἑτέρους, πάθη σωμάτων ἰώμενος· τῇ ἑτέρα
σαυτὸν ἐξιάτρευσον, τὴν λείπουσαν ὑγείαν προςκτώμενος, ἧς ἄνευ οὔτε ἰατρὸς ἄριστος, οὔτε σοφός
ἔσῃ τῷ πράγματι.
ΥΛΗ. – ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Τοῦ Λευϊτικοῦ. Διὰ τί ὁ νόμος ἐθέσπισε προσαγαγέσθαι δυο τρυγόνας, καὶ δύο νεοσσούς
περιστερῶν ὑπὸ τῶν νεογνών βρεφών.
Δύο τρυγόνας, καὶ δύο νεοττοὺς περιστερών, τους
νεογνοὺς ἄῤῥενας Εβραίων φέρειν δῶρα τῆς πρὸς
Θεὸν ἐμφανείας ὁ νόμος προσέταττε, τῶν φιλαρέτων
καὶ ἀνεξικάκων ὀρνέων τοῖς τύποις, τὴν ἁπλότητα
καὶ ἀπαλότητα τῶν νέων αινιττόμενος, καὶ τοῖς
ὁμοίοις τὰ ὅμοια διδάσκων καθαίρεσθαι· οὓς [καὶ]
ἀρνία προσαγορεύει ἑτέρωθι. Τοὺς γὰρ ἐξπιστρούν
τας, καὶ ἀθετοῦντας, καὶ ἀταξία τὴν φύσιν ὑβρίζον
τας, ἐρίφοις παρείκασε.
ΥΛΘ'.· ΘΕΩΝΙ.
Quomodo sit intelligendum: «Penitet me, quod Πώς νοητέον, ι Μεταμεμέλημαι ότι έχρισα τὸν
unxerim Saul in regem.»
་
Σαούλ εἰς βασιλέα.»
Ἡ κακόσχολος καὶ φαυλοτριβὴς τῶν ἀθέων ἀπό
νοια, οὐδὲν τῶν θείων καταλιμπάνει ἀνύβριστον.
Ἐπειδὴ τοίνυν καὶ τὰ νῦν προβληθέντα σας, τῆς
αὐτῶν ἐστιν ἁμαρτίας γεώργια, έκεῖνα παρεις, μάν
θανε τἀληθῆ. Το, Μεταμέλομαι ὅτι ἔχρισα τὸν Σαούλ
εἰς βασιλέα, ο οὐκ ἔστι τῆς θείας προγνώσεως διαβολή [οὐδὲ ἀγνοίας αὐτῆς], ἅπαγε! ᾿Αλλὰ οίκτου καὶ
φιλανθρωπίας ὑπερβολή. Επειδή, ἄξιοι μὲν ἦσαν
Εβραίοι, βασιλέα αἰτήσαντες, καὶ ἐμὲ ἀθετήσαντες,
παιδευθῆναι, οὐχ οὕτω δὲ ὡς ἐποίησεν αὐτοῖς βασιλεύσας Σαούλ, οἰκτείρει κἀκείνους ὡς δεινὰ πεπονθότας, καὶ τοῦτον ὡς χαλεπὸν αὐτοῖς γεγονότα. Της
τοίνυν ἐκείνων προαιρέσεως ἡ αἰτία, οὗ τῆς τοῦ δεδωκότος τὸ αἴτημα φιλανθρωπίας.
Male feriata, et in turpibus rebus occupata 112
impiorum hominum audacia et amentia nihil divinarum rerum contumeliæ expers relinquit. Quo -
niam igitur quæstiones quoque nunc abs te propositæ ejusdem sterilitatis segetes sunt, omissis illis
vera audi. Hæc verba, Pœnitet me quod unxerim
Saulen regem ",» divinam prænotionem haudquaquam traducunt, nec ipsius ignorantiam, absit!
verum singularem atque incredibilem quamdam
ejus misericordiam, et humanitatem ostendunt.
Quoniam enim, inquit, Hebræi quidem ut qui regem poposcissent ac me repudiaszent, animadversione digni erant, at non ita ut in eos animadvertit Saul regiam dignitatem consecutus, idcirco tum
illorum vicem dolet, ut qui gravibus incommodis affecti sint, tum hujus quoque, ut qui sævum et
acerbuïn se ipsis præbuerit. Quapropter in illorum animum ac voluntatem culpa conferenda, non in
ejus qui eorum petitioni cessit, benignitatem.
so Levit. xi. s 1 Reg. xv,
Ante καλλίστη codd. Vat. 649 et Alt. addunt
τῇ. Possin.
Vox Ιατρῷ abest a titulo in codd. Vatic.
649 et Alt. Et iidem vers. 3. pro ȧµpotépa; legunt
ἀμφοτέρων. 10.
Pro νέων cod. Vatic. 649 legit παίδων, et
eamdem lectionem cod. Alt. exhibet in margine. Iɔ.
col. 425–426page 124 of 750
PG 78:425ΥΠ. - ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Ὥσπερ οἱ τοῖς πρώτοις γράμματι στοιχειούμε οι παῖδες, τῷ καθηγητῇ ἀτενίζουσι πρὸς ὅπερ ἂν τὴν γραφίδα ἁρμόσῃ, ἄσμενοι καὶ εὐπειθῶς τοὺς χαρακτήρας δεχόμενοι· οὕτως καὶ τοὺς τῶν θείων φοιτητὰς ἔπεσθαι τοῖς τούτων διδασκάλοις, νηπιώδη ἁπλότητα, καὶ ἀνενδοίαστον συγκατάθεσιν ἔχοντας. Απεκρύβη γάρ, φησί, ταῦτα ὁ Κύριος ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκαλύφθη νηπίοις. ΥΜΑ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Πρὸς μαθητευομένους. Λ Εἰ καὶ τελείους ἡμᾶς εἶναι ὁ θεῖος βούλεται νόμος, ἐμώνυμε, ἀλλὰ κατὰ ἀνάβασιν καὶ προκοπὴν πρὸς τὴν τελείωσιν φθάσαντας, πρότερον γάλακτι ποτιζομένους, ὡς ἀρτιγένητα βρέφη, καὶ ἐν αὐτῷ εἰς σω τηρίαν αὐξάνοντας. ΥΜΒ. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Τί ἐστι· ι Παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσί.» Κἀκεῖνο ὅπερ ἔφης, συνήγορον εὑρίσκω τῶν πρώην γραφέντων σοι, μὴ παιδία γίνεσθαι ταῖς φρε σιν, ἀλλὰ τῇ κακία νηπιάζειν, ταῖς δὲ φρεσὶ τε λειοῦσθαι, τοῦ πανσόφου γράψαντος Παύλου. Οὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστι μὴ ἀποσμήξαντας τὴν κακίαν, καὶ νηπιάσαντας πρὸς ἀγνείαν, ἢ φρεσὶ τελειωθῆναι, ἢ εἰς ἄνδρα τέλειον εργάτην ἀνεπαίσχυντον ἀνα Τῷ ΑΥΤΟ. "Οτε ήμην νήπιος, ἐφρόνουν. Τό, ο Ως νήπιος ἐλάλουν, ὡς νήπιος ἐφρόνουν, ο εἰρημένον τῷ θεόφρονι Παύλῳ περὶ τῆς κατὰ νόμον ἀγωγῆς αὐτῷ γέγραπται, καθ' ἣν ὡς νήπιος λαλῶν, ἐφύλαττε τὸν νόμον νηπίοις δεδομένον, ὡς νήπιος φρονῶν, ἐδίωκε τὸν λόγον, ἀμύνων τοῖς τοῦ νόμου τ Οτε δὲ γέγονα, φησὶν, ἀνὴρ, τὰ τοῦ νηπίου κατα Αργηχα, ο οὐδὲ τὸν νόμον ἀκυρῶν, καὶ τοῦ λόγου κατηχών. ΥΠΔ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Αὐτὸς ὁ μέγας Απόστολος, ὁ πλεῖον πάντων και πιάσας, ὁ τὸν νόμον ἀκριβῶς μετελθὼν, παιδευσάτω σε, νησίαν εἶναι ἐν αὐτῷ γνῶσιν τῆς θείας παιδεύσεως, ὡς ἐν σκιᾷ κεκαλυμμένην, καὶ ἀμυδρώς δια ερωμένην. Σκιὰν εἶχεν ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγα θῶν, ἀποφαινόμενος, οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν πρα γμάτων, ἣν ἐπιστεύθη τὸ Εὐαγγέλιον, πρὸς ἦν σε τύποι ἐπέβλεπον, χιν, άσμενοι αγόμενος, οι 5 ροει διδασκάλοις χρή. καὶ τοῦ λόγου καὶ τὰ τοῦ λόγου,
!
EPISTOLARUM LIB. I.
ΥΠ. - ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
YM.
Ὥσπερ οἱ τοῖς πρώτοις γράμματι στοιχειούμε οι
παῖδες, τῷ καθηγητῇ ἀτενίζουσι πρὸς ὅπερ ἂν τὴν
γραφίδα ἁρμόσῃ, ἄσμενοι καὶ εὐπειθῶς τοὺς
χαρακτήρας δεχόμενοι· οὕτως καὶ τοὺς τῶν θείων
φοιτητὰς ἔπεσθαι τοῖς τούτων διδασκάλοις, νηπιώδη
ἁπλότητα, καὶ ἀνενδοίαστον συγκατάθεσιν ἔχοντας.
Απεκρύβη γάρ, φησί, ταῦτα ὁ Κύριος ἀπὸ σοφῶν
καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκαλύφθη νηπίοις.
ΥΜΑ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Πρὸς μαθητευομένους.
Λ
EPIST. CDXLIV.
CDXL. ISIDORO DIACONO.
Quemadmodum pueri, cum primum litteras formare discunt, in præceptorem intenti sunt, ad quod
calamum accommodarit, libenter atque obedienti
animo motas excipientes: eodein modo eos quoque
qui ad res divinas perdiscendas se conferunt, earnm magistros sequi, atque puerilen simplicitatem
et indubitatum assensum habere oportet. Abscondita enim sunt hæc a sapientibus et prudentibus,
ut ait Dominus ", et parvulis revelata.
CDXLI. EIDEM.
Ad discipulos.
Etsi perfectos nos esse lex divina vult ", vir mihi
cognominis, tamen illud necesse est, ut qui per
Εἰ καὶ τελείους ἡμᾶς εἶναι ὁ θεῖος βούλεται νόμος,
ἐμώνυμε, ἀλλὰ κατὰ ἀνάβασιν καὶ προκοπὴν πρὸς
τὴν τελείωσιν φθάσαντας, πρότερον γάλακτι ποτιζο- ascensum ac progressionem ad perfectionem te
μένους, ὡς ἀρτιγένητα βρέφη, καὶ ἐν αὐτῷ εἰς σω
τηρίαν αὐξάνοντας.
ΥΜΒ. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Τί ἐστι· ι Παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσί.»
Κἀκεῖνο ὅπερ ἔφης, συνήγορον εὑρίσκω τῶν
πρώην γραφέντων σοι, μὴ παιδία γίνεσθαι ταῖς φρε
σιν, ἀλλὰ τῇ κακία νηπιάζειν, ταῖς δὲ φρεσὶ τε
λειοῦσθαι, τοῦ πανσόφου γράψαντος Παύλου. Οὐ γὰρ
ἔστιν, οὐκ ἔστι μὴ ἀποσμήξαντας τὴν κακίαν, καὶ
νηπιάσαντας πρὸς ἀγνείαν, ἢ φρεσὶ τελειωθῆναι,
ἢ εἰς ἄνδρα τέλειον εργάτην ἀνεπαίσχυντον ἀνα
Fiya:.
YMT'.
Τῷ ΑΥΤΟ.
• "Οτε ήμην νήπιος, ἐφρόνουν.
Τό, ο Ως νήπιος ἐλάλουν, ὡς νήπιος ἐφρόνουν, ο
εἰρημένον τῷ θεόφρονι Παύλῳ περὶ τῆς κατὰ νόμον
ἀγωγῆς αὐτῷ γέγραπται, καθ' ἣν ὡς νήπιος λαλῶν,
ἐφύλαττε τὸν νόμον νηπίοις δεδομένον, ὡς νήπιος
φρονῶν, ἐδίωκε τὸν λόγον, ἀμύνων τοῖς τοῦ νόμου
τ Οτε δὲ γέγονα, φησὶν, ἀνὴρ, τὰ τοῦ νηπίου κατα
Αργηχα, ο οὐδὲ τὸν νόμον ἀκυρῶν, καὶ τοῦ λόγου
κατηχών.
ΥΠΔ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Αὐτὸς ὁ μέγας Απόστολος, ὁ πλεῖον πάντων και
πιάσας, ὁ τὸν νόμον ἀκριβῶς μετελθὼν, παιδευσάτω
σε, νησίαν εἶναι ἐν αὐτῷ γνῶσιν τῆς θείας παιδεύσεως, ὡς ἐν σκιᾷ κεκαλυμμένην, καὶ ἀμυδρώς δια
ερωμένην. Σκιὰν εἶχεν ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγα
θῶν, ἀποφαινόμενος, οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν πρα
γμάτων, ἣν ἐπιστεύθη τὸ Εὐαγγέλιον, πρὸς ἦν σε
τύποι ἐπέβλεπον,
dunt, prius, tanquam modo geniti infantes, lactis
potu alantur, atque in eo ad salutem crescant **.
CDXLII. EIDEM.
Quid sil: 1 Pueri sensibus estole.
Illud quoque, quod abs te commemoratum est,
iis, quæ ad te nuper scripsi, favere comperio, ulmirum quod Paulus nos admonet ne sensibus
pueri eficiamur, sed malitia parvuli simus, sensi -
bus autem perfecti. Neque enim fieri potest, nisi
improbitatem abstergamus, atque ad puritatem et
castitatem repuerescamus, ut aut mentis perfectionem assequamur, aut ad virum perfectum, atque
operarium inconfusibilem subvehamur.
CDXLIII. EIDEM.
• Quando eram parvulus, sapiebam, › etc.
Quod a divina mente prædito Paulo dictum
est ", ‹ Loquebar ut parvulus, sapiebam ut parvulus, de legis institutione ac disciplina ab eo scri-
›
plum est: cujus ratione ut parvulus loquens, legem pueris datam servabat: ut parvulus autein
sapiens evangelicam doctrinam insectabatur, ac
legen defendlebat, e Postquam vero factus sum vir,
evacuavi quæ erant parvuli: › nimirum nec legem abrogans, et evangelica doctrina homines imLuens.
113 CDXLIV. EIDEM.
Magnus ipsemet Apostolus, qui plus omnibus laboravit, ac legem accurate coluit, te doceat,
teneram in se divinæ doctrinæ cognitionem esse,
utpote in umbra obvelatam, atque obscure duntaxat sese conspiciendain præbentem. Umbram
enim, ut ipse proinantial *, habebat lex futurorum, non ipsam rerum imaginem, quæ Evangelio
commissa est, et ad quam figuræ tendebant,
Hath. 31, 25. ** Matth. v, 48. * 1 Petr. 11, 2. * 1 Cor. χιν, 20. 30 1 Cor. 311, 11 1 Cor. xv,
* Hebr. 5, 1.
Pro άσμενοι codd. Vatic. 649 et All. legunt
αγόμενος, οι iidem ambo vers. 5 ροει διδασκάλοις
sddunt χρή. Possn.
PATROL. GR. LXXVIII.
Pro καὶ τοῦ λόγου codd. Vat. 649 et Alt. ha
hem, καὶ τὰ τοῦ λόγου, etc., nec asteriscum hiatus
indicem requirunt. Ið.
col. 427–428page 125 of 750
PG 78:427ΥΜΕ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Πῶς καὶ τίνας ποτίζει τὸ γάλα ὁ Παῦλος ὡς νη πίους. Πῶς, ἔφης, εἰ ὁ νόμος νηπιώδης ὡς νηπίοις δεδο μένος, καὶ ἡ κατὰ Χριστὸν στοιχείωσις, πάλιν τυγ χάνει νηπιότης, τοῦ Ἀποστόλου φάσκοντος, ο Γάλα ὑμᾶς ἐπότισα, καὶ οὐ βρῶμα· οὕτω γὰρ ἡδύνασθε; ν *Ακουε τοίνυν· νηπίους ἐκ τοῦ νόμου ὁ εὐαγγελικὸς λόγος δεξάμενος, καὶ τῆς ἀκραιφνοῦς καὶ τελειοτάτης γνώσεως μεταδοῦναι αὐτοῖς οὐ δυνάμενος, καὶ ἀθρόαν ἀποδεῖξαι τῶν ὑπὲρ νοῦν μυστηρίων τὴν δι' αὐτοῦ φανερωθεῖσαν ἀλήθειαν· οἷον τὴν θείαν οὐσίαν ἐν μονάδι ὑφεστῶσαν, ἐν μονάδι δὲ καθεστῶσαν, τοῖς μίαν καὶ ὑπόστασιν Θεοῦ ὥσπερ οὐσίαν φανταζομένοις· πάλιν τῷ νόμῳ χρῆται πρὸς σύστασιν καὶ πειθὼν τῶν ὑπ' αὐτοῦ παιδαγωγηθέντων, ἐξ αὐτοῦ τὰς τῶν τελείων δογμάτων μαρτυρίας ἐπιφερόμενος. Οὕτως γάλα ποτίζει Παῦλος τὸν νεογνὸν τοῦ Κυρίου λαόν, σοφῶς αὐτὸν διὰ τῆς νόμου νηπιότητος παι δεύων τὴν τελειότητα. ΥΜϚ'. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ. Περὶ λοιδορίας. Εἰ νηστεύεις ἀπὸ βρωμάτων, τί κρεωφαγείς λοι δορίας; Καλὸν γὰρ ἐκείνων εμφορεῖσθαι, ἢ ταύταις βεβηλοῦσθαι. Εἰ δὲ τῶν μὲν ἀπέχῃ, ταῖς δὲ μολύνῃ, Εοικάς τινι μικρά προσευχομένῳ, καὶ πλεῖστα βλασφημοῦντι. *Οτι οὐχ ὁ ἀπόστολος Φίλιππος, ἀλλ' εἰς τῶν τ τῶν μετὰ Στεφάνου ἐκλεγέντων ἐστίν, ὁ καὶ τὸν εὐνοῦχον βαπτίσας, καὶ τὸν Σίμωνα και ηχήσας· καὶ ὅτι χρὴ τοὺς ἱερατικοὺς ἄνδρας λύειν τὰς ἐρωτηθείσας ερωτήσεις καὶ ἀμφι βολίας. Εδει μὲν ἅπαντας τους Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν Ιερωμένους, καὶ Ἐκκλησίας υπηρεσίᾳ ἐντεταγμένους τὰς ἀλλήλων λύειν ἔρεις τε καὶ μανιώδεις ἀμφί βολίας, ἀλλὰ μὴ αὐτοὺς ἑτέρωθεν ερανίζεσθαι τὰς ἑαυτῶν συνηγορίας. Αλλ' ἐπειδὴ πρὸς μόνα βλέπουσι τὰ ὀψώνια, κἀκείνην κρίνουσιν ἁγιωτέραν τὴν Ἐκ κλησίαν, παρ' ἧς δαψιλέστερα δέχονται, Θεὸν τὴν κοιλίαν ἡγούμενοι· δι' οὓς καὶ τὸ θεῖον βλασφημείται καὶ σεβάσμιον ὄνομα· τῶν δὲ κρειττόνων ἀμελοῦσε, καὶ οὐδὲ λόγον τὸν τυχόντα ποιοῦνται, ἴσθι, θαυμά σις, ὡς τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ ἐναρέτου Ιέρωνος, ἀληθές ἐστι, καὶ ἐκ τῆς θείας ἔχει Γραφῆς τὴν ἀπό δειξιν· ] οὐ γὰρ ὁ ἀπόστολος Φίλιππος, ὁ ἐν τοῖς δεκαδύο καταλεγόμενος, ἀλλ' ὁ εἰς τοὺς ἑπτὰ τῶν μετὰ τοῦ ἀριστέως καὶ ἀρχιστρατήγου τῶν μονάδι τριάδι. Θεού μια σοφῶς τὸ φῶς. ἀλλ' ὁ εἰς τοὺς ἑπτὰ 649 ἀλλ' ὁ εἷς ἂν τῶν ἑπτά.
CDXLV. EIDEN.
Quomodo el quibuenam lac potum Paulus
dederit.
Quidnam afferes, inquis, si et lex puerilis erat
at pueris data, et item Christiana institutio puerilitas rursum est, ut ex his Apostoli verbis constal, e Lac vobis potum dedi, non cibum: nondum
enim poteratis "Y › Audi igitur. Cum evangelica
doctrina pueros a lege accepisset, nec purain ac
perfectam et absolutam ipsis cognitionem impertire
posset, nec mysteriorum mentis captum excedentium veritatem per ea patefactam subito demonstrare (verbi gratia, divinam essentiam in unitate
subsistentem, atque in Trinitate constitutam, iis,
qui unam duntaxat Dei hypostasim esse, quemadmodum et essentiatn, opinionis errore sibi fingebant), idcirco ad confirmandos et permovendos
eorum, quos in disciplinam acceperat, animos,
legis opera utitur, nimirum ab ea perfectorum
dogmatum testimonia petens. Ad hunc modum Paulus novum ac recens ortum Domini populum lacte
perfectam doctrinam tradit.
GDXLVI. PALLADIO.
De convicio.
Si a cibis abstines, quid conviciis et maledictis
tanquam carnibus vesceris? Præstiterat enim illis
ingurgitari, quam his contaminari. Quod si ab illis
abstinens, his inficeris et conspurcaris, ei similis
es, qui parum precatur, magna autem ex parte
Deum impiis et contumeliosis vocibus incessit.
CDXLVII. ANTIOCIIO.
Nen apostolum Philippum, sed unum ex iis qui cum
Stephano electi sunt, eunuchum baptizasse, et Simonem instruxisse; atque oportere rebus sucris
addictos viros interrogationes et dubia solvere.
Oportebat quidem omnes qui Domini Dei nostri
cultui consecrati, atque ad Ecclesiæ ministerium
destinati sunt, mutuas suas contentiones ac furiosas controversias comprimere, non autem ipeus
aliunde patrocinia sua corrogare. Quoniam autem
ad stipendia duntaxat oculos conjectos habent,
sanctioremque eam 114 Ecclesiam esse ducunt,
a qua uberiorem victus copiam accipiunt (ventrem
videlicet pro Deo habentes, causamque cur divinum ac veneratione prosequendum nomen blasphemis vocibus laceretur, præbeules): meliorum autem rerum curam abjiciunt, nec vel tantulam
earum rationem habent; illud scito, vir admirabili
virtute prædite, id quod a probo viro Hierone dictum est, et verum esse ac divinæ Scripturæ te33 1 Cor. 131, 2.
ΥΜΕ.
Πῶς καὶ τίνας ποτίζει τὸ γάλα ὁ Παῦλος ὡς νη
πίους.
Πῶς, ἔφης, εἰ ὁ νόμος νηπιώδης ὡς νηπίοις δεδομένος, καὶ ἡ κατὰ Χριστὸν στοιχείωσις, πάλιν τυγ
χάνει νηπιότης, τοῦ Ἀποστόλου φάσκοντος, ο Γάλα
ὑμᾶς ἐπότισα, καὶ οὐ βρῶμα· οὕτω γὰρ ἡδύνασθε; ν
*Ακουε τοίνυν· νηπίους ἐκ τοῦ νόμου ὁ εὐαγγελικὸς
λόγος δεξάμενος, καὶ τῆς ἀκραιφνοῦς καὶ τελειοτάτης
γνώσεως μεταδοῦναι αὐτοῖς οὐ δυνάμενος, καὶ ἀθρόαν
ἀποδεῖξαι τῶν ὑπὲρ νοῦν μυστηρίων τὴν δι' αὐτοῦ
φανερωθεῖσαν ἀλήθειαν· οἷον τὴν θείαν οὐσίαν ἐν
μονάδι ὑφεστῶσαν, ἐν μονάδι δὲ καθεστῶσαν,
τοῖς μίαν καὶ ὑπόστασιν Θεοῦ ὥσπερ οὐσίαν φαντα
ζομένοις· πάλιν τῷ νόμῳ χρῆται πρὸς σύστασιν καὶ
πειθὼν τῶν ὑπ' αὐτοῦ παιδαγωγηθέντων, ἐξ αὐτοῦ
τὰς τῶν τελείων δογμάτων μαρτυρίας ἐπιφερόμενος.
Οὕτως γάλα ποτίζει Παῦλος τὸν νεογνὸν τοῦ Κυρίου
λαόν, σοφῶς αὐτὸν διὰ τῆς νόμου νηπιότητος παι
δεύων τὴν τελειότητα.
irrigat, dum per legis puerilitatem sapienter ei
ΥΜϚ'. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ.
YMG'.
Περὶ λοιδορίας.
Εἰ νηστεύεις ἀπὸ βρωμάτων, τί κρεωφαγείς λοι
δορίας; Καλὸν γὰρ ἐκείνων εμφορεῖσθαι, ἢ ταύταις
βεβηλοῦσθαι. Εἰ δὲ τῶν μὲν ἀπέχῃ, ταῖς δὲ μολύνῃ,
Εοικάς τινι μικρά προσευχομένῳ, καὶ πλεῖστα βλασ
φημοῦντι.
YMŻ'. — ANTÌOXą.
*Οτι οὐχ ὁ ἀπόστολος Φίλιππος, ἀλλ' εἰς τῶν τ
τῶν μετὰ Στεφάνου ἐκλεγέντων ἐστίν, ὁ καὶ
τὸν εὐνοῦχον βαπτίσας, καὶ τὸν Σίμωνα και
ηχήσας· καὶ ὅτι χρὴ τοὺς ἱερατικοὺς ἄνδρας
λύειν τὰς ἐρωτηθείσας ερωτήσεις καὶ ἀμφι
βολίας.
Εδει μὲν ἅπαντας τους Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν
Ιερωμένους, καὶ Ἐκκλησίας υπηρεσίᾳ ἐντεταγμένους
τὰς ἀλλήλων λύειν ἔρεις τε καὶ μανιώδεις ἀμφίβολίας, ἀλλὰ μὴ αὐτοὺς ἑτέρωθεν ερανίζεσθαι τὰς
ἑαυτῶν συνηγορίας. Αλλ' ἐπειδὴ πρὸς μόνα βλέπουσι
τὰ ὀψώνια, κἀκείνην κρίνουσιν ἁγιωτέραν τὴν Ἐκ·
κλησίαν, παρ' ἧς δαψιλέστερα δέχονται, Θεὸν τὴν
κοιλίαν ἡγούμενοι· δι' οὓς καὶ τὸ θεῖον βλασφημείται
καὶ σεβάσμιον ὄνομα· τῶν δὲ κρειττόνων ἀμελοῦσε,
καὶ οὐδὲ λόγον τὸν τυχόντα ποιοῦνται, ἴσθι, θαυμά
σις, ὡς τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ ἐναρέτου Ιέρωνος,
ἀληθές ἐστι, καὶ ἐκ τῆς θείας ἔχει Γραφῆς τὴν ἀπό
δειξιν· ] οὐ γὰρ ὁ ἀπόστολος Φίλιππος, ὁ ἐν τοῖς
δεκαδύο καταλεγόμενος, ἀλλ' ὁ εἰς τοὺς ἑπτὰ
τῶν μετὰ τοῦ ἀριστέως καὶ ἀρχιστρατήγου τῶν
Pro μονάδι cod. Alt. recte legit τριάδι. Vos
sulem Θεού quæ habetur vers. seq. abest a col.
Val. 649. Idem quoque cod. Vat. vers. penult. μια
σοφῶς legit τὸ φῶς. Possin.
Pro ἀλλ' ὁ εἰς τοὺς ἑπτὰ melius habent cul..
Vat. 649 et Alt.. ἀλλ' ὁ εἷς ἂν τῶν ἑπτά. ΙD.
col. 429–430page 126 of 750
PG 78:429καλλινίκων μαρτύρων Στεφάνου ἐπιλεγείς πρὸς τὴν τῶν χηρῶν οἰκονομίαν, οὗτός ἐστιν ὁ καὶ τὸν εὐνοῦχον βαπτίσας, καὶ τὸν Σίμωνα κατηχήσας. ΥΜΠ. - ΤΩ ΑΥΤΩ. Περὶ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ καὶ μαρτυρίαν ζητεῖς τοῦ πράγματος Γραφικήν, ἄχους τοῦ παναρίστου Λουκῇ ἐν ταῖς βρέξεσι γεγραφότος· Αναιρεθέντος Στεφάνου ἐγέ να το διωγμὸς μέγας ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Ίε ροσολύμοις, πάντες δὲ διεσπάρησαν κατὰ τῆς χώρας τῶν Ἰουδαίων καὶ Σαμαρείας, πλὴν τῶν ἀποστόλων, ὡς δῆλον εἶναι ὅτι ὁ ἀπόστολος Φίλιππος σὺν τοῖς ἄλλος ἀποστόλοις, ἐπὶ Ἱεροσολύμων κατέμεινε. ΥΜΘ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Περὶ αὐτοῦ. Εἰ φιλομαθῶς ἐζήτεις τας Γραφάς, εὕρισκες καὶ ἑτέρας ἐκεῖθεν μαρτυρίας, διασαφούσας σοι τὸ κι νούμενον. Τῶν ἀποστόλων ἐν Ἱεροσολύμοις μόνων περιλειφθέντων, καὶ πάντων τῶν λοιπῶν μαθητῶν, ἄλλου ἀλλαχόσε διασπαρέντος, ἐν τοῖς διασπαρεΐσιν ἦν] καὶ οὗτος ὁ Φίλιππος, ὃς καὶ τὸν Σίμωνα κατα σχήσας ἐν Σαμαρείᾳ, καὶ τὸν εὐνοῦχον κατὰ θεῖον χρησμόν βαπτίσας, ἁρπαγεὶς ὑπὸ πνεύματος Κυρίου, εἰς Αζωτον μὲν εὑρέθη, πρὸς δὲ Καισάρειαν ὥρμησε τὴν αὐτὸν ἐνεγκοῦσαν. Τῆς γὰρ ἐπὶ Στεφάνῳ λύπης πειραθείς, καὶ ἴσως δείσας μὴ τῶν ὁμοίων μετασχῃ, ἐπαλινέστησεν οἴκαδε. ΥΝ'. — ΤΟ ΑΥΤή. Περὶ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ πολλῶν ἀποδείξεων ὁρᾷς, ἰδοὺ καὶ ἑτέρα. Φίλιππος μὲν ἐβάπτισε τοὺς ἐν Σαμαρείᾳ μαθητευθέντας. Πέτρος δὲ καὶ Ἰωάννης οἱ ἀπόστολοι, κατα βάντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων πρὸς αὐτοὺς, τὴν τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου παρέσχοντο χάριν. Εἰ δὲ ὁ βαπτίσας εἷς τῶν ἀποστόλων ἐτύγχανεν, εἶχε τὴν αὐθεντίαν τῆς τοῦ Πνεύματος δόσεως. Βαπτίζει δὲ μόνον ὡς μαθητής, τελειοῦσι δὲ τὴν χάριν οἱ ἀπό στολοι, οἷς ἡ τῆς τοιαύτης δόσεως αὐθεντία ἐδέδοτο. ΥΝΑ. - ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Περὶ ἀνδρείας. Οὐ χρὴ, θαυμάσιε, ἀεὶ τοῖς ἀνέμοις ὑπείκειν, ἀλλ' ἔστιν ὅτε καὶ ἀντίπρωρον ταῖς καταιγίσιν ἀνθίστασθαι, καὶ τὰς ἐμβολὰς τῶν πνευμάτων ἐκκρούεσθαι, μήποτε μεγαλυνόμεναι αἱ λαίλαπες, καὶ τῶν οἰάκων ἡμᾶς ἐκτινάξωσι, καὶ μερισμὸν τοῦ σκάφους ἐργά σωνται πολυσκέδαστον. ᾿Ανθίστασο τοίνυν τῷ νῦν ταράσσοντι κλύδων:, εἰ καὶ τῇ κακοτέχνω πραότητι, ὡς πρὸς λιμένα τὴν ἑαυτοῦ προκαλείται κακόνοιαν,
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CDLI.
καλλινίκων μαρτύρων Στεφάνου ἐπιλεγείς πρὸς τὴν stimonio confirmari. Neque enim Philippus apoτῶν χηρῶν οἰκονομίαν, οὗτός ἐστιν ὁ καὶ τὸν εὐνου- stolus, qui inter duodeción recensetur, verum unus
χον βαπτίσας, καὶ τὸν Σίμωνα κατηχήσας.
ex septem illis, qui cum strenuo ac virtute pra
stanti, et palmariorum martyrum duce Stephano ad viduarum curam gerendam asciti sunt, ille est,
qui et eunuchum baptismo donavit, et Simonem Christiana fide imbuit.
ΥΜΠ. - ΤΩ ΑΥΤΩ.
Περὶ αὐτοῦ.
Ἐπειδὴ καὶ μαρτυρίαν ζητεῖς τοῦ πράγματος
Γραφικήν, ἄχους τοῦ παναρίστου Λουκῇ ἐν ταῖς
βρέξεσι γεγραφότος· Αναιρεθέντος Στεφάνου ἐγέ
να το διωγμὸς μέγας ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Ίεροσολύμοις, πάντες δὲ διεσπάρησαν κατὰ τῆς χώρας
τῶν Ἰουδαίων καὶ Σαμαρείας, πλὴν τῶν ἀποστόλων,
ὡς δῆλον εἶναι ὅτι ὁ ἀπόστολος Φίλιππος σὺν τοῖς
ἄλλος ἀποστόλοις, ἐπὶ Ἱεροσολύμων κατέμεινε.
ΥΜΘ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Περὶ αὐτοῦ.
Εἰ φιλομαθῶς ἐζήτεις τας Γραφάς, εὕρισκες καὶ
ἑτέρας ἐκεῖθεν μαρτυρίας, διασαφούσας σοι τὸ κι
νούμενον. Τῶν ἀποστόλων ἐν Ἱεροσολύμοις μόνων
περιλειφθέντων, καὶ πάντων τῶν λοιπῶν μαθητῶν,
ἄλλου ἀλλαχόσε διασπαρέντος, ἐν τοῖς διασπαρεΐσιν
ἦν] καὶ οὗτος ὁ Φίλιππος, ὃς καὶ τὸν Σίμωνα κατα
σχήσας ἐν Σαμαρείᾳ, καὶ τὸν εὐνοῦχον κατὰ θεῖον
χρησμόν βαπτίσας, ἁρπαγεὶς ὑπὸ πνεύματος Κυρίου,
εἰς Αζωτον μὲν εὑρέθη, πρὸς δὲ Καισάρειαν ὥρμησε
τὴν αὐτὸν ἐνεγκοῦσαν. Τῆς γὰρ ἐπὶ Στεφάνῳ λύπης
πειραθείς, καὶ ἴσως δείσας μὴ τῶν ὁμοίων μετασχῃ,
ἐπαλινέστησεν οἴκαδε.
ΥΝ'. — ΤΟ ΑΥΤή.
Περὶ αὐτοῦ.
EIDEM.
De eodem.
Quoniam hujusce rei testimoniúm e Scriptura
petitum a me postulas, audi quid præstantissimus
Lucas in Actis scripserit 86: Huterfecto Stephano
facta est persecutio magna in Ecclesia quæ erat
Hierosolymis, et omnes dispersi sunt per regiones
Judææ et Samariæ præter apostolos. Ex quibus
verbis constat, Philippum apostolam in urbe flierosolymitana cum cæteris apostolis remansisse.
CDXLIX. EIDEM.
De eodem.
Si Scripturas studiose perscrutareris, alia quoque testimonia illic invenires, quibus illud tibi
explanaretur, de quo controversia excitata est.
Nam cum apostoli soli in urbe Hierosolymitana
remansissent, cæterique omnès discipuli alius in
alium locum dispersi fuissent, inter dispersos hic
etiam Philippus erat, qui èt Simonem Christianæ
ſidei præceptis in Samaria informavit, eunucho
justa divinum oraculum baptizato, a Domini Spirita
abreptus in Azolo quidem inventus est, post autem Cæsaream, quæ urbs eum extulerat, se contulit. Nam cum ob Stephani cædem nærore affectus
fuisset, ac fortasse, he eadem ipsi perpetranda
essent, vereretur, idcirco domun se recepit.
CDL. - EIDEM.
De eodem.
Quandoquidem plures probationes expetis, en altera quoque: Philippus eos, qui Christiana doctrina
in Samaria imbuti fuerant, baptismi aqua tinxerat.
Petrus autem et "Joannes apostoli, ab Hierosolymis
ad eos descendentes, Spiritus sancti gratiam ipsis
porrexerunt. Quod si is, a quo baptismum accepe
rant, ex apostolorum classe ac numero fuisset,
Spiritus donandi potestatem profecto liabuisset. Αt
vero baptizabat duntaxat ut discipulus. Apostoli
Ἐπειδὴ πολλῶν ἀποδείξεων ὁρᾷς, ἰδοὺ καὶ ἑτέρα.
Φίλιππος μὲν ἐβάπτισε τοὺς ἐν Σαμαρείᾳ μαθητευ
θέντας. Πέτρος δὲ καὶ Ἰωάννης οἱ ἀπόστολοι, κατα
βάντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων πρὸς αὐτοὺς, τὴν τοῦ
Πνεύματος τοῦ ἁγίου παρέσχοντο χάριν. Εἰ δὲ ὁ
βαπτίσας εἷς τῶν ἀποστόλων ἐτύγχανεν, εἶχε τὴν
αὐθεντίαν τῆς τοῦ Πνεύματος δόσεως. Βαπτίζει δὲ
μόνον ὡς μαθητής, τελειοῦσι δὲ τὴν χάριν οἱ ἀπόστολοι, οἷς ἡ τῆς τοιαύτης δόσεως αὐθεντία ἐδέδοτο.
autem gratiam explebant ac perficiebant, ut qui hujusmodi muneris tribuendi potestatem atque auctoritatem divino beneficio accepissent.
ΥΝΑ. - ΛΕΟΝΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Περὶ ἀνδρείας.
Οὐ χρὴ, θαυμάσιε, ἀεὶ τοῖς ἀνέμοις ὑπείκειν, ἀλλ'
ἔστιν ὅτε καὶ ἀντίπρωρον ταῖς καταιγίσιν ἀνθίστα
σθαι, καὶ τὰς ἐμβολὰς τῶν πνευμάτων ἐκκρούεσθαι,
μήποτε μεγαλυνόμεναι αἱ λαίλαπες, καὶ τῶν οἰάκων
· ἡμᾶς ἐκτινάξωσι, καὶ μερισμὸν τοῦ σκάφους ἐργά
σωνται πολυσκέδαστον. ᾿Ανθίστασο τοίνυν τῷ νῦν
ταράσσοντι κλύδων:, εἰ καὶ τῇ κακοτέχνω πραότητι,
ὡς πρὸς λιμένα τὴν ἑαυτοῦ προκαλείται κακόνοιαν,
** Act. x1, 19.
CDLI. LEONTIO EPISCOPO.
115 De fortitudine.
Ventis haud semper cedere oportet, vir eximie;
verum nonnunquam etiam objecta in contra:ium
prora fluctibus et procellis obluctari, ac ventorum
impetum propulsare, ne alioqui turbines ingravescentes, tum nos a gubernaculis dejiciant, tum
navim in multas partes frangant. Quamobrem grassanti nunc tempestati obsiste (etiamsi veteratoria
et malis artibus simulata lenitate ad perversam
col. 431–432page 127 of 750
PG 78:431γένηται, καὶ εἰς δύσορμον ἐξωθήσῃ σε, ἀφ᾿ ἧς ναυάγιον οἱ ἁλόντες ὑφίστανται. μήποτε ὡς ἐγκρατής τῆς νηὸς καὶ τοῦ φόρτου σου ΥΝΒ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰς τὸ τοῦ ᾿Εζεκίου εἰρημένον· «Γενέσθω δὴ εἰρήνη ἐν ταῖς ἡμέραις.» Γενέσθω εἰρήνη ἐν ταῖς ἡμέραις μου, ὁ θεοφιλέστατος ἔλεγεν Εζεκίας, οὐκ ἐνδιδοὺς τοῖς πολέμοις, οὐκ ἀφεστὼς τῆς πρεσβείας, ἀλλὰ [την] μὲν Θεῷ προσῆγεν ἱκέτιν, τοῖς δὲ ἐκεῖθεν τὴν ἧτταν ἐζήτει, αὐτοῖς δηλῶν τοῖς κατορθώμασιν, ὡς φίλην κτησάμενος τὴν εἰρήνην, μέχρι παντὸς ἔχειν αὐτὴν ἠντιβόλει. "Οθεν ἀγγέλου χειρὶ τὴν νίκην εἰργάσατο, εἰς βέλη μὲν οὐ χωρῶν, οὐδὲ εἰσκύρσεις ποιῶν, εἰς δεήσεις δὲ καὶ λιτὰς τὰς πρὸς Θεὸν ἀγρυπνῶν. ΥΝΓ. ΘΕΟΔΟΣΙΟ. *Οτε ἐπάλαισεν ὁ Ἰακώβ, τί εἶπε τὸ ὄνομα αὐτοῦ ὁ παλαίων. Η μὲν θεία φύσις ἀκατονόμαστος. Όνομα δὲ ἐζή τει Ἰακώβ τοῦ παλαίοντος, καὶ ἰσχύειν αὐτὸν κατά τῶν παθῶν ἐκδιδάσκοντος, διὰ τῆς τοῦ νεύρου τοῦ μηρού ψηλαφήσεως. Αλλ' ε Ινα τί ἐρωτᾷς τὸ ὄνομά μου;! ἀκούει, οὐ τοῦ νόμου εἶναι, οὐδὲ τῶν πρὸ τοῦ νόμου τοῦτο μαθεῖν ἐκπαιδεύοντος· ἀψὲ δὲ καιροῦ, ὅτε ἐλεύσεται τῶν χρόνων τὸ πλήρωμα, καὶ πληθυνθῶσι τῶν ἀνθρώπων τὰ πλημμελήματα, Τη σοῦς ἐνανθρωπήσας κληθήσομαι, ὅπερ Σωτὴρ ἐρμησ γεύεται. Επί σωτηρία γὰρ τῶν ἁμαρτόντων τὴν οικονομίαν ἐκείνην ποιήσομαι. ΥΝΔ'. ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Οὐ ψευδής [μόνη] κατηγορία, ὦ σκεῦος Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ κομιδῇ ἀληθῆς, εἰ κατὰ πατρός γένοιτο μά νον, ὄλεθρον τῷ πατραλοίᾳ ὡδίνει, ὡς τῷ Χαμ, ή τοῦ Νῶς· ἧς καθαρεύσαντες Σὴμ καὶ Ἰάφεθ, καὶ σὺ ὁ ἐκείνων συναγωνιστής και συγκληρονόμος, καὶ τὴν ἐκ μέθης σκεπάσαντες παροινίαν, μιᾶς καὶ ὁμοίας ἀξιωθήσεσθε εὐλογίας εικότως. οὐδὲ εἰσκύρσεις ποιῶν, εἴσχυρσις, ὅθεν ἀγγέλου χειρὶ τὴν νίκην εἰργάσατο· εἰς βέλη μὲν οὐ χωρῶν, οὐδὲ εἰς κύρσεις πόνων· εἰς δεήσεις δὲ καὶ λιτὰς πρὸς Θεὸν ἀγρυπνῶν πήματι κύρσαι ἐκύρσατε, έκυρσα τάφου, κύρμα, Κύρσεις πόνων νόμου τῶν οὐδὲ, ἀκούει, οὐ τοῦ νόμου εἶναι, οὐδὲ τῶν πρὸ τοῦ νόμου,
γένηται, καὶ εἰς δύσορμον ἐξωθήσῃ σε, ἀφ᾿ ἧς ναυά
γιον οἱ ἁλόντες ὑφίστανται.
• suam sententiam tanquam ad portum quemdam, μήποτε ὡς ἐγκρατής τῆς νηὸς καὶ τοῦ φόρτου σου
te allicit), me, si nare atque onere tuo poliatur,
In importuosum littus, ex quo, iis qui capti fuerint,
naufragium subeundum sit, te ejiciat.
CDLII. EIDEM.
In illud dictum ab Ezechia, ‹ Fint pas in diebus. ›
ΥΝΒ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Εἰς τὸ τοῦ ᾿Εζεκίου εἰρημένον· «Γενέσθω δὴ
εἰρήνη ἐν ταῖς ἡμέραις.»
Γενέσθω εἰρήνη ἐν ταῖς ἡμέραις μου, ὁ θεοφιλέ
στατος ἔλεγεν Εζεκίας, οὐκ ἐνδιδοὺς τοῖς πολέμοις,
οὐκ ἀφεστὼς τῆς πρεσβείας, ἀλλὰ [την] μὲν Θεῷ
προσῆγεν ἱκέτιν, τοῖς δὲ ἐκεῖθεν τὴν ἧτταν ἐζήτει,
αὐτοῖς δηλῶν τοῖς κατορθώμασιν, ὡς φίλην κτησάμενος τὴν εἰρήνην, μέχρι παντὸς ἔχειν αὐτὴν ήντι
βόλει. "Οθεν ἀγγέλου χειρὶ τὴν νίκην εἰργάσατο, εἰς
βέλη μὲν οὐ χωρῶν, οὐδὲ εἰσκύρσεις ποιῶν, εἰς
δεήσεις δὲ καὶ λιτὰς τὰς πρὸς Θεὸν ἀγρυπνῶν.
‹ Sit pax in diebus meis, › dicebat Deo charissimus
Ezechias", non quod hostibus cederet, aut a precatione ab-isteret; verum hanc quidem supplicem
ad Deum adbiberet, hostibus autem hac ratione
cladem quæreret: per ipsas nimirum res preclare
ac feliciter gestas illud declarans, quod cum amicam
pacem adeptus esset, eam ad extremum usque habere supplicibus verbis postulabat. Unde etiam
angeli manu victoriam consecutus est, non ad prælium et tela proficiscens, neque incursus faciens, verum ad divinas preces et supplicationes exculans 30.
CDLIII. THEODOSIO.
Quando luctabatur Jacob, quodnam dixit nomen
suum esse ille qui cum eo luctabatur.
Divinæ quidem naturæ nullum nomen imponi
potest. Jacob autem, ejus qui cum ipso luctabatur 3,
ac per nervi femoris contrectationem eum vitiosos
affectus superare ac frangere docebat, nomen exquirebat. Αt, c Quid quæris nomen meum?, (edocentem eum audit), quod nec legis est, nec eorum,
quorum ætas legem antecessit, cognoscere: verum
sero tempore, cum temporum plenitudo venerit,
atque hominum scelera inagnopere aucta fuerint,
Jesus incarnatus nuncupabor, quod quidem Servatorem sonat ". Siquidem eorum qui peccaverunt salutis eausa hujusmodi administratione perfungar.
CDLIV. TIMOTHEO LECTORI.
Non falsa duntaxat accusatio, o vas Dei, verum
etiam verissima, si adversus patrem solum fiat,
parricidæ exitium parturit, velut Chamo accusatio
Noe". qua cum Sem et Japheth, et tu item
illorum propugnator et cohæres, puros atque immunes vos præbueritis, contractamque ex temubentia labem ac fœditatem contexeritis, unam et
eamdem benedictionem merito consequemini.
* IV Reg. xx, 19. 3ª [V Reg. xix,
ΥΝΓ.
ΘΕΟΔΟΣΙΟ.
*Οτε ἐπάλαισεν ὁ Ἰακώβ, τί εἶπε τὸ ὄνομα αὐτοῦ
ὁ παλαίων.
Η μὲν θεία φύσις ἀκατονόμαστος. Όνομα δὲ ἐζή
τει Ἰακώβ τοῦ παλαίοντος, καὶ ἰσχύειν αὐτὸν κατά
τῶν παθῶν ἐκδιδάσκοντος, διὰ τῆς τοῦ νεύρου τοῦ
μηρού ψηλαφήσεως. Αλλ' ε Ινα τί ἐρωτᾷς τὸ ὄνομά
μου;! ἀκούει, οὐ τοῦ νόμου εἶναι, οὐδὲ τῶν
πρὸ τοῦ νόμου τοῦτο μαθεῖν ἐκπαιδεύοντος· ἀψὲ δὲ
καιροῦ, ὅτε ἐλεύσεται τῶν χρόνων τὸ πλήρωμα, καὶ
πληθυνθῶσι τῶν ἀνθρώπων τὰ πλημμελήματα, Τησοῦς ἐνανθρωπήσας κληθήσομαι, ὅπερ Σωτὴρ ἐρμησ
γεύεται. Επί σωτηρία γὰρ τῶν ἁμαρτόντων τὴν
οικονομίαν ἐκείνην ποιήσομαι.
ΥΝΔ'.
ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Οὐ ψευδής [μόνη] κατηγορία, ὦ σκεῦος Θεοῦ,
ἀλλὰ καὶ κομιδῇ ἀληθῆς, εἰ κατὰ πατρός γένοιτο μά
νον, ὄλεθρον τῷ πατραλοίᾳ ὡδίνει, ὡς τῷ Χαμ, ή
τοῦ Νῶς· ἧς καθαρεύσαντες Σὴμ καὶ Ἰάφεθ, καὶ σὺ
ὁ ἐκείνων συναγωνιστής και συγκληρονόμος, καὶ τὴν
ἐκ μέθης σκεπάσαντες παροινίαν, μιᾶς καὶ ὁμοίας
ἀξιωθήσεσθε εὐλογίας εικότως.
seqq.» Gen. xxxı1, 24. ** Matth. 1, 21.
Quod legitur hi vers. penult., οὐδὲ εἰσκύρσεις
ποιῶν, iniutelligibile est; quid est enim εἴσχυρσις,
aut ubi monstrum id verbi a classico scriptore usurpatum reperias? Codd. Vat. 649 et Alt. veram, ni
fallor, loci hujus lectionem exhibent. Sic enim locum
hunc totumn reddunt, ὅθεν ἀγγέλου χειρὶ τὴν νίκην
εἰργάσατο· εἰς βέλη μὲν οὐ χωρῶν, οὐδὲ εἰς κύρσεις
πόνων· εἰς δεήσεις δὲ καὶ λιτὰς πρὸς Θεὸν ἀγρυπνῶν·
Unde angeli manu (Ezechias) victoriam perpetravit:
non ad tela se conferens, neque ad occursus laborum, sed in preces et supplicationes ad Deum vigilans. xúpw, quod sonat incido, incurro, el o in
fesione asciscit (inde est enim πήματι κύρσαι apud
Hesiod. et apud Euripid. ἐκύρσατε, et in Authol.
έκυρσα τάφου, lit non solum κύρμα, prada, it mi
63 Gen. x 23.
inirum in quod prædator incidit nomen usitatissimum Homero, sed, ut ex hoc loco intelligiinus,
etiam xúpois active significat occursum generosi
pectoris in res duras et pericula. Κύρσεις πόνων
igitur hic dicuntur, occursus in aleam præliorum.
Has autem usitatas ad victoriam vias, expeditionem
armorum et processus in acies, won adhibuit Ezechias; sed vice cunctorum istiusmodi apparatuum
preces ac spem in Deum habuit. Non frustra: debellavit enim splendide ope angeli. Possin.
Post νόμου codd. Vat. 649 et Alt. expungant
τῶν et illud transferunt post οὐδὲ, totum locum sic
melius reddentes, ἀκούει, οὐ τοῦ νόμου εἶναι, οὐδὲ
τῶν πρὸ τοῦ νόμου, etc. in.
col. 433–434page 128 of 750
PG 78:433ΣΥΜΜΑΧΟ. Περὶ ἀκτημοσύνης. Ὅσα καὶ κτάται σπανίως, ὡς πολύτιμα, καὶ της ρεῖται δυσκόλως, ὡς ἐπίβουλα, καὶ τὴν αὐτὴν ἔχει χρῆσιν τοῖς εὐτελέσι καὶ εὐώνοις, ταῦτα Χριστιανῶν οὐ κτήσεως μόνον, ἀλλὰ καὶ ὄψεως ηλλοτριώσθαι προσήκει· οἷα ταῖς μὲν εἰς τοὺς πένητας λυμαινόμενα εὐποιίαις· τοῖς δὲ κεκτημένοις βασκαίνοντα τῆς σωτηρίας. ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰς τὸ, «Μὴ κώμοις καὶ μέθαις.» Κῶμός ἐστιν, ὦ φιλότης, μεθυστικὸς αὐτὸς, ἐγε χρονίζοντος οίνου, ἐρεθίζων τὴν ἡδυπάθειαν, καὶ θέα. την άσχημον ποιῶν τὸ συμπόσιον, κυμβάλοις τισὶ καὶ ὀργάνοις ἀπάτης καταθέλγων τους δαιτυμόνας ἄς ἔξω στήσειν τῆς βασιλείας τοὺς χρωμένους αὐτῷ γέγραπται, ὡς ἐπίστασαι. ΤΟ ΑΥΤΟ. Πώς νοητέον, «Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἤχῳ σάλπι γος.» Περὶ τῆς μουσικῆς ἧς ἡ Γραφή μέσ μνηται. Εἰ τῆς Γραφικῆς ζητεῖς μουσικῆς διασάφησιν, οὗται νοητέον· ὁ Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐν ἤχῳ σάλπιγ της, ο ἐν τῇ μνήμῃ τῆς ἀναστάσεως, σάλπιγγι γε νησομένης, ὡς γέγραπται·. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ψαλ πρίῳ καὶ κιθάρα, ο τῇ γλώσσῃ ἡμῶν καὶ τῷ στό ματι, ὡς πλήκτρῳ τινὶ τῷ πνεύματι κρουομένων Δἰνεῖτε αὐτὴν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ, ο ἐν σαρκί καὶ ψυχή, ἀφ᾿ ἧς ὡς χοροὶ αἱ πρὸς Θεὸν διαβαίνουσι δεήσεις. ο Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν χορδαῖς καὶ ὀργάνωῳ,». ἐν καρδίᾳ, καὶ παντὶ τῷ ἔσωθεν σπλάγχνῳ, καὶ νεύρος, ἅπερ όργανον κέκληκεν. «Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις εξήχοις, ο τοῖς χείλεσι, δι᾿ ὧν τὰ ἐναρ μόνια της ψαλμωδίας πλέκεται μέλη. ΘΕΟΦΙΛΟ. Οτι οὐκ ἐναντία τῆς παλαιᾶς νομοθεσίας ή εὐαγγελική διδασκαλία. Οὐκ ἀποδὰ, οὐδ' ἀλλότρια τῆς τοῦ νόμου ἐντολῆς, ἢ εὐαγγελική νομοθεσία παρέδωκε. Τοῦ μὲν γὰρ τὴν Εκβασιν καὶ τὴν πράξιν τῆς ἁμαρτίας παιδεύοντος, αὕτη τὴν ἀρχὴν τοῦ κακοῦ τὴν ἐπιθυμίαν ἐκώλυσεν, ὡς εὐεμπτωσίαν οὖσαν τῆς πράξεως, ἧς ἀναιρουμέ της, οὐκ ἔχει χώραν ἡ ποίησις. ΥΝΘ'. ΘΗΡΑΣΙΑ. Εἰς τὸ εἰρημένον, ο Μακάριος, δς ἐν γλώσση οὐκ ὠλίσθησεν, οὐδὲ κατενύγη ἐν λύπῃ ἀμαρ τίας.» Τὸ ἐρώτημα τῆς ἀγάπης σου, τοιοῦτόν ἐστι κιν,
YNE'.
EPISTOLARUM LIB. I.
ΣΥΜΜΑΧΟ.
Περὶ ἀκτημοσύνης.
Ὅσα καὶ κτάται σπανίως, ὡς πολύτιμα, καὶ της
ρεῖται δυσκόλως, ὡς ἐπίβουλα, καὶ τὴν αὐτὴν ἔχει
χρῆσιν τοῖς εὐτελέσι καὶ εὐώνοις, ταῦτα Χριστιανῶν
οὐ κτήσεως μόνον, ἀλλὰ καὶ ὄψεως ηλλοτριώσθαι
προσήκει· οἷα ταῖς μὲν εἰς τοὺς πένητας λυμαινόμενα εὐποιίαις· τοῖς δὲ κεκτημένοις βασκαίνοντα τῆς
σωτηρίας.
YNG'. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Εἰς τὸ, «Μὴ κώμοις καὶ μέθαις.»
Κῶμός ἐστιν, ὦ φιλότης, μεθυστικὸς αὐτὸς, ἐγε
χρονίζοντος οίνου, ἐρεθίζων τὴν ἡδυπάθειαν, καὶ θέα.
την άσχημον ποιῶν τὸ συμπόσιον, κυμβάλοις τισὶ
καὶ ὀργάνοις ἀπάτης καταθέλγων τους δαιτυμόνας
ἄς ἔξω στήσειν τῆς βασιλείας τοὺς χρωμένους αὐτῷ
γέγραπται, ὡς ἐπίστασαι.
YNZ'.
Πώς νοητέον, «Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἤχῳ σάλπι
γος.» Περὶ τῆς μουσικῆς ἧς ἡ Γραφή μέσ
μνηται.
Εἰ τῆς Γραφικῆς ζητεῖς μουσικῆς διασάφησιν,
οὗται νοητέον· ὁ Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐν ἤχῳ σάλπιγτης, ο ἐν τῇ μνήμῃ τῆς ἀναστάσεως, σάλπιγγι γενησομένης, ὡς γέγραπται·. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ψαλπρίῳ καὶ κιθάρα, ο τῇ γλώσσῃ ἡμῶν καὶ τῷ στό
ματι, ὡς πλήκτρῳ τινὶ τῷ πνεύματι κρουομένων·
• Δἰνεῖτε αὐτὴν ἐν τυμπάνῳ καὶ χορῷ, ο ἐν σαρκί
καὶ ψυχή, ἀφ᾿ ἧς ὡς χοροὶ αἱ πρὸς Θεὸν διαβαίνουσι
δεήσεις. ο Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν χορδαῖς καὶ ὀργάνωῳ,».
ἐν καρδίᾳ, καὶ παντὶ τῷ ἔσωθεν σπλάγχνῳ, καὶ
νεύρος, ἅπερ όργανον κέκληκεν. «Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν
κυμβάλοις εξήχοις, ο τοῖς χείλεσι, δι᾿ ὧν τὰ ἐναρ
μόνια της ψαλμωδίας πλέκεται μέλη.
EPIST. CDLIX.
CDLY. SYMMACHIO.
De paupertate.
Quæ et raro atque ægre comparantur, ut 116
ingentis pretii, et cum dificultate conservantur, al
insidiis obnoxia, et eumdem, quem vilia, exiguique pretii, usum habent, hæc non modo a Christianorum opibus et possessione, verum etiam ab
oculis atque affectu renota esse convenit, ut quæ
et conferendis in pauperes beneficiis labem afferant, et iis, a quibus possidentur, salutem invlcleant.
CDLVI. PALLADIO DIACONO.
In illud, «Non comessationibus et ebrielati.
Comessatio, vir amice, est tibiæ cantus cum largiore vino ad voluptatem et libidinem exstimulans,
ac convivium in foedum et obscenum theatrum
mulans, atque per cymbala quædam et instrumenta ad fraudem accommodata convivas mulcens
ac deliniens: quam eos, qui ipsa utuntur, a calesti regno exclusuram esse, Litteris sacris proditum est, quemadmodum ipse nosti.
CDLVII. EIDEM.
Quomodo sit intelligendum: ‹ Laudate oum in sone
tube.» De musica cujus Scriptura memini.
Si music illius, de qua Scriptura loquitur,
explanationem quæris, ad hunc modum intellige:
• Laudate Dominum in sono tubæ:, hoc est, in
memoria resurrectionis, quæ tuba fet, ut Scriptura
testatur. Laudate eum in psalterio et cithara: ›
hoc est, in lingua nostra et ore, a Spiritu sancio
tanquam plectro quodam percussis. Laudate eum
in tympano et choro:. id est, in carne et animo,
a quo tanquam chori, preces ad Deum transeunt.
‹ Laudate eum in chordis et organo: › hoc est, in
corde atque omnibus internis visceribus et nervis,
quæ quidem organum appellavit. Laudate eun in
cymbalis jubilationis: hoc est, in labiis, quorum
adminiculo concinna et modulata psalmodiæ carmina contexuntur.
YNH.
ΘΕΟΦΙΛΟ.
Οτι οὐκ ἐναντία τῆς παλαιᾶς νομοθεσίας ή
εὐαγγελική διδασκαλία.
Οὐκ ἀποδὰ, οὐδ' ἀλλότρια τῆς τοῦ νόμου ἐντολῆς,
ἢ εὐαγγελική νομοθεσία παρέδωκε. Τοῦ μὲν γὰρ τὴν
Εκβασιν καὶ τὴν πράξιν τῆς ἁμαρτίας παιδεύοντος,
αὕτη τὴν ἀρχὴν τοῦ κακοῦ τὴν ἐπιθυμίαν ἐκώλυσεν,
ὡς εὐεμπτωσίαν οὖσαν τῆς πράξεως, ἧς ἀναιρουμέ
της, οὐκ ἔχει χώραν ἡ ποίησις.
ΥΝΘ'.
ΘΗΡΑΣΙΑ.
Εἰς τὸ εἰρημένον, ο Μακάριος, δς ἐν γλώσση
οὐκ ὠλίσθησεν, οὐδὲ κατενύγη ἐν λύπῃ ἀμαρτίας.»
Τὸ ἐρώτημα τῆς ἀγάπης σου, τοιοῦτόν ἐστι·
** Galat, v, 21. "Psal. CL, 3-5. "Matth. v, 28.
THEOPHILO.
Evangelicam doctrinam non esse contrariam
veteri legi.
Non absona, nec a legis mandato. aliena lex
evangelica nobis tradidit. Nam cum illa peccati
eventum ac perpetrationem vetet, hæc mali principium, hoc est cupiditatem, prohibet *, ut per
quam ad actionem quispiam facile prolabatur: qua
sublata et exstincta, nullus actioui locus patet.
THERASIO.
In illud, ‹ Beatus qui in lingua non lapsus est,
neque compunctus est in dolore peccati **.
Charitatis tuæ quæstio ad hunc modum explicari
s' Feeli. κιν, 11.
col. 435–436page 129 of 750
PG 78:435ο Μακάριος, ὃς οὐκ ὠλίσθησεν ἐν γλώσσῃ αὐτοῦ Μακάριος, φησίν, δ; οὔτε αἰσχρότητι ῥημάτων τὴν γλῶσσαν ἐμόλυνεν, οὐδὲ σκανδάλου τισὶ γεγένηται δι' ὕβρεως αίτιος. «Τό οὐ κατενύγη ἐν λύπῃ ἁμαρ τίας, ήτοι μεταγνούς ἐφ' οἷς ἀσέμνως καὶ αἰσχρῶς ἀπεφθέγξατο, ἢ τὸ μή τινα λυπῆσαι δεινοῖς ἔπεσι, καὶ δεηθῆναι ἐπ' αὐταῖς κατανύξεως. Ολίσθημα γὰρ 1 ἀπὸ ἐδάφους μᾶλλον ἢ ἀπὸ γλώσσης. Πολλοὶ μὲν γὰρ πεσόντες, φησίν, ἀνέστησαν, εἰπόντες δὲ προς απώλοντο. ΥΣ. - ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ Περὶ κρίσεως. Ἐπίκουρος μὲν ὁ ποιμὴν τῆς ἀγέλης σου, αὐτοσχεδίως πάντα γεγενῆσθαι, καὶ μετὰ ταῦτα ὡς οὐχ ὑπάρξαντα ἔσεσθαι ἀπεθὼς ἀπεφήνατο. Χριστὸς δὲ ὁ πάντων ποιητὴς καὶ Πατὴρ καὶ Θεὸς καὶ Σωτήρ, ἥξειν ἐν δόξῃ ἐπηγγείλατο, καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ ὡς ἔπραξεν. Εἰ τοίνυν ἀξιόπιστος οὗτος μᾶλλον ἐκείνου, τῆς σῆς ἐστι συνεδεῖν δυσκατανύκτου χαρ δίας, μήποτε φθασθῇς καταφρονῶν, καὶ τότε μετα μέλεσθαι ζητῇς, ὅτε τόπος μεταμέλῳ οὐκ ἔστι. ΥΞΑ', - ΘΕΑΝΩ. Η φιλοκοσμία, καὶ ἡ τῶν λίθων ἀνθὴ, καὶ τοῦ χρυσοῦ ἡ πρὸς τούτους ἀνάκρασις, καὶ πλόκαμοι ἐλε κτοὶ, καὶ ὀφθαλμῶν ὑπογραφαὶ, καὶ κάλλους σοφι σμὸς, καὶ αἱ περὶ ταῦτα κακοτεχνίαι, ὧν σε φροντίζειν ἀπαγγέλλουσιν ἅπαντες, τὴν μὲν σεμνότητα τῆς χρείας ενυβρίζουσι· παθῶν δὲ λύτταν σημαίνουσιν. Εἰ οὖν τῶν συνθηκῶν ἐπιλέλησαι, πρὸς ὑπόμνησιν γέγραφα· εἰ δ᾽ ἐτράπης ὡς ἄνθρωπος, ἀλλὰ θάττον ἀνάνηψον. Τὸ γὰρ μὴ ἐπαγγείλασθαι δῶρον Θεῷ, ἀκίνδυνον· τὸ δὲ εὔξασθαι καὶ ἀθετῆσαι, κατά κριτου. ΣΕΡΗΝΑ ΤΡΙΒΟΥΝΟ. Ἔχεις μὲν Θεὸν ἀεὶ τὰς βουλὰς εὐοδοῦντά σοι. Νυν δὲ πρὸς Θράκην στελλόμενος καὶ τῶν συγχύσεων τὴν ἀκρόπολιν, χρήζεις τῆς ὀρέξεως Καίσαρος, ἐν αὐτῷ μαστεύει δαψιλῶς ὁ ᾿Ανδρόγυνος. Καὶ σὺ μὲν ἀπο ρῶν ὡς μέσος λεόντων ῥιφησόμενος, γίνουν προσ ευχήν βοηθὸν κεκτημένος. Οὐ νυστάξει δὲ, οἶδα, ὁ φυ λάττων σε, τὰς δὲ μύλας συνθλάσει τῆς πονηρίας, καὶ ἀποστρέψει σε μετὰ σωτηρίας εἰς τὴν γῆν κατασχέσεώς σου. Μακάριος, ὃς οὐκ ἀλίσθησεν ἐν γλώσση αὐτοῦ. Μακάριος ἀνήρ. Μακάριος ὡς ἀληθῶς ἀνήρ. μια γλώσσῃ στόματι. 9, ὃς ἐν γλώσση ἑαυτοῦ οὐκ ὠλίσθησε. Βιττ. τὸ δὲ ει απεθέγξατο ἀπεφθέγξατο. γῆν τῆς σε
potest: «Beatus vir qui non est lapsus in lingua ο Μακάριος, ὃς οὐκ ὠλίσθησεν ἐν γλώσσῃ αὐτοῦ
suɔ, ɔ hoc est: Beatus est ille, qui nec verborum
obscenitate ac turpitudine linguam suam commaculavit, nec cuiquam olensionis ansam per contumeliam præbuit. Et non est stimulatus in tristitia delicti: › 117 nimirum vel pœnitentia ductus
ob ea quæ inhoneste ac fœde locutus est, yel quod
aliquem contumeliosis verbis offenderit, ac propierea dolore atque animi compuncțione opus habuerit. Optabilior est enim lapsus e pavimento,
quam a lingua. Multi quippe, cun cecidissent, resurrexerunt; ob prolatum autem sermonem inΜακάριος, φησίν, δ; οὔτε αἰσχρότητι ῥημάτων τὴν
γλῶσσαν ἐμόλυνεν, οὐδὲ σκανδάλου τισὶ γεγένηται δι'
ὕβρεως αίτιος. «Τό οὐ κατενύγη ἐν λύπῃ ἁμαρ
τίας, ήτοι μεταγνούς ἐφ' οἷς ἀσέμνως καὶ αἰσχρῶς
ἀπεφθέγξατο, ἢ τὸ μή τινα λυπῆσαι δεινοῖς ἔπεσι,
καὶ δεηθῆναι ἐπ' αὐταῖς κατανύξεως. Ολίσθημα γὰρ 1
ἀπὸ ἐδάφους μᾶλλον ἢ ἀπὸ γλώσσης. Πολλοὶ μὲν
γὰρ πεσόντες, φησίν, ἀνέστησαν, εἰπόντες δὲ προς
απώλοντο.
terierunt.
CDLX. — MARTINIANO,
De judicio.
Epicurus, tui gregis pastor, omnia temere ac
fortuito in ortum prodiisse, ac rursum in nihilum
reditura esse, impie pronuntiavit. Christus autein
omnium effector, et Pater, et Deus, ac Servator, se
in gloria venturum, atque unicuique juxta opera
sua redditurum promisit. An igitur dignior illo
hic sit, cui fides habeatur, pectoris tui compunctionem ægre admittentis, est perspicere, ne forte in
two contemptu tandein antevertaris ac tum ut
tibi pœnitendi potestas fiat, quæras, cum jam pœnitentiæ nullus locus erit.
CDLXI, - THEANO.
ΥΣ. - ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ
Περὶ κρίσεως.
Ἐπίκουρος μὲν ὁ ποιμὴν τῆς ἀγέλης σου, αυτοσχε
δίως πάντα γεγενῆσθαι, καὶ μετὰ ταῦτα ὡς οὐχ
ὑπάρξαντα ἔσεσθαι ἀπεθὼς ἀπεφήνατο. Χριστὸς δὲ ὁ
πάντων ποιητὴς καὶ Πατὴρ καὶ Θεὸς καὶ Σωτήρ,
ἥξειν ἐν δόξῃ ἐπηγγείλατο, καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ
ὡς ἔπραξεν. Εἰ τοίνυν ἀξιόπιστος οὗτος μᾶλλον
ἐκείνου, τῆς σῆς ἐστι συνεδεῖν δυσκατανύκτου χαρ
δίας, μήποτε φθασθῇς καταφρονῶν, καὶ τότε μετα
μέλεσθαι ζητῇς, ὅτε τόπος μεταμέλῳ οὐκ ἔστι.
ΥΞΑ', - ΘΕΑΝΩ.
Η φιλοκοσμία, καὶ ἡ τῶν λίθων ἀνθὴ, καὶ τοῦ
χρυσοῦ ἡ πρὸς τούτους ἀνάκρασις, καὶ πλόκαμοι ἐλε
Ornatus studium ac lapillorum flores, aurique
cum iis connexio, atque intorti crines, et oculorum
pigmenta, et pulchritudinis efietio, pravaque circa κτοὶ, καὶ ὀφθαλμῶν ὑπογραφαὶ, καὶ κάλλους σοφιres hujusmodi artificia, quæ tibi curæ esse omnes
referunt, necessarii usus honestali, et gravitati
contumeliam inferunt, vitiosarum autem afectionum rabiem significant. Quamobrem si pactorum
cum Christo initorum oblivione captus es, submonendi tui causa hæc scripsi. Sin autem, ut homo,
mulatus es, fac quamprimum resipiscas. Etenim Deo
munus minime promisisse, periculo vacat: al,
cum aliquid voveris, id minime præstare, condemnatione dignum est.
CDLXII. SERENO TRIBUNO.
σμὸς, καὶ αἱ περὶ ταῦτα κακοτεχνίαι, ὧν σε φροντί
ζειν ἀπαγγέλλουσιν ἅπαντες, τὴν μὲν σεμνότητα τῆς
χρείας ενυβρίζουσι· παθῶν δὲ λύτταν σημαίνουσιν.
Εἰ οὖν τῶν συνθηκῶν ἐπιλέλησαι, πρὸς ὑπόμνησιν
γέγραφα· εἰ δ᾽ ἐτράπης ὡς ἄνθρωπος, ἀλλὰ θάττον
ἀνάνηψον. Τὸ γὰρ μὴ ἐπαγγείλασθαι δῶρον Θεῷ,
ἀκίνδυνον· τὸ δὲ εὔξασθαι καὶ ἀθετῆσαι, κατά
κριτου.
YEB'.
ΣΕΡΗΝΑ ΤΡΙΒΟΥΝΟ.
Ἔχεις μὲν Θεὸν ἀεὶ τὰς βουλὰς εὐοδοῦντά σοι. Νυν
δὲ πρὸς Θράκην στελλόμενος καὶ τῶν συγχύσεων τὴν
ἀκρόπολιν, χρήζεις τῆς ὀρέξεως Καίσαρος, ἐν αὐτῷ
μαστεύει δαψιλῶς ὁ ᾿Ανδρόγυνος. Καὶ σὺ μὲν ἀπορῶν ὡς μέσος λεόντων ῥιφησόμενος, γίνουν προσ
ευχήν βοηθὸν κεκτημένος. Οὐ νυστάξει δὲ, οἶδα, ὁ φυ
λάττων σε, τὰς δὲ μύλας συνθλάσει τῆς πονηρίας,
καὶ ἀποστρέψει σε μετὰ σωτηρίας εἰς τὴν γῆν
κατασχέσεώς σου.
Deum quidem semper habes consilia tua prospere dirigentem. Nunc autem in Thraciam, hoc
est, perturbationum ac tumultum arcem, proficiscens, Caesaris largitione opus habes, quam ipsi
copiose procurat Androgynus. Tu igitur consilii
inopia laborans; ita te compara, tanquam inter
medios leones projiciendus, atque orationis subsidium adhibe. Non dormitabit autem (hoc pro certo
habeo) is qui te custodit. Verum improbitatis molas conteret, teque salvum et incolumem ad possessionis tuæ terram reducet.
Μακάριος, ὃς οὐκ ἀλίσθησεν ἐν γλώσση
αὐτοῦ. Editione omnes Sirachi cap. iv in pr. plerius habent: Mακάριος ἀνήρ. Εt adbue plenius Gilemens Alex. lib. n, Padag., r. 7. Μακάριος ὡς
ἀληθῶς ἀνήρ. Εt mox, μια γλώσσῃ omnes habent
στόματι. Sed. capit. xxv, 9, est, ὃς ἐν γλώσση
ἑαυτοῦ οὐκ ὠλίσθησε. Βιττ.
Post τὸ recte adulunt δὲ coddl. Vat. 649 ει
Alt. vers. seq. pro απεθέγξατο iidem merito rescribunt ἀπεφθέγξατο. Pos-in.
Post γῆν recte adiunt τῆς codd. Vat. 649 σε
Ali. ID.
col. 437–438page 130 of 750
PG 78:437ΥΓ. ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΝΕΩ. Λύπην έχω μεγάλην, ὅτι ἀκούω σε, οὐ τὴν πα εμίαν σωφροσύνην ζηλοῦντα, ἀλλὰ ξένην ἐπιτηδεύοντα αἰσχύνην, ἀποκείραντα τὴν ὄψιν τοῦ φυσιο καὶ τῆς τιμιότητος ἄνθους, καὶ πρὸς τὴν γυναικο ντιν σχηματιζόμενον μᾶλλον. Οπερ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ τῷ ποιήσαντι μέμφεσθαι. Εἰ γὰρ τὴν σύγ χρόνον τῆς τελειότητος τιμὴν παραιτῇ, ἀτελης μαλ λον εἶναι φιλονεικεῖς, εἰς ἄνδρας οὐ βουλόμενος τελεῖν, ἀλλ' ἀμφίβολός τις εκτομίας καὶ εἶναι καὶ φαίνεσθαι. ΣΑΛΟΥΣΤΙΟ. Διαφορὰν μὲν ἔχειν δοκεῖ κατ' ἐπιτήδευσιν ἀπὸ τῆς μοιχείας πορνεία. Καὶ μείζων ἡ μανία, ὁπότε τῇ ὑπὸ ζυγόν τις ἐπιλυττήσει. Ἐρευνωμένη δὲ καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν ἡ πορνεία, πολλάκις εὑρίσκεται μοιχεία, τῆς ἐπὶ τοῦ τέγους Εταιριζομένης ὑπὸ ζυγὸν πλούσης ἔστιν ὅτε, ἀλλὰ καὶ χείρονά τισι συνέβη πορνομανέσι. Πολλάκις γὰρ ὁμοπατρίοις συνεφύρη στο νόθοις, καὶ ἄλλοι θυγατράσιν ἰδίαις πορνικῶς αὐτοῖς γεννηθείσαις. Καὶ γέγονεν αὐτοῖς ἡ φιλήδονος μέθη, βάραθρον Περσικῆς ἀπωλείας η ΥΞΕ. ΖΩΣΙΜΟ. Εἰς τοσοῦτόν σε φασί τινες ἐληλακέναι γαστριμαργίας, ὡς τῆς διαίτης σου τα λείψανα, ἄλλης εξ. και τραπέζης αψώνια· καὶ ταῦτα κώμοις μερίζοντα τὴν ἐστίασιν. Ἐφ' οἷς θερμῶς μοι δακρύειν ἐπέρχε και, ότι πλαγίως πρὸς Θεὸν πορευόμενος, καὶ ἐναν τίας τοῖς αὐτοῦ νόμοις φαινόμενος, ἕξεις αὐτὸν θυμῷ εἰιγίῳ πρὸς σὲ πορευόμενον. Υ. ΣΕΡΗΝΑ ΤΡΙΒΟΥΝΟ. Ὥσπερ αἱ τῶν πηγῶν σήραγγες ἀπαντλούμεναι, Επαλέστερον βρύουσιν, ὑπὲρ τὸ πρότερον μέτρον ἀναπηδῶσαι· καὶ μαστοὶ θηλαζόμενοι οὐκ ἐκλείπουσιν, ἕως πρὸς στερέμνιον τροφὴν ἀνδρωθῇ ὁ ὑποτίτ θεος οὕτω καὶ πλοῦτος ἀντλούμενος, ἐλάττωσιν οὐχ ὑφίσταται. Οὐδὲ μαστὸς εὐποιίας ἐκτρέφων τοὺς διὰ Θεὸν νηπιάζοντας, κένωσιν ὑπομένει ἄδειαν, μέχρις ἂν πρὸς τὴν ὄντως παραπέμψῃ τε λείωσε. ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝ. Πάντα ἡ θεία καὶ ἀκήρατος φύσις τὰ τῶν τιμω Επὶ τοῦ τέγους.ld παι. Αιττ. Βάραθρον Περσικῆς ἀπωλείας. διαίτης ευωχίας δαυτός σου, ύπατίτ Οιος ίῃ ἀποτίτθιος.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CDLXVII.
ΥΓ. ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΝΕΩ.
Λύπην έχω μεγάλην, ὅτι ἀκούω σε, οὐ τὴν πα
εμίαν σωφροσύνην ζηλοῦντα, ἀλλὰ ξένην ἐπιτη
δεύοντα αἰσχύνην, ἀποκείραντα τὴν ὄψιν τοῦ φυσιο
καὶ τῆς τιμιότητος ἄνθους, καὶ πρὸς τὴν γυναικοντιν σχηματιζόμενον μᾶλλον. Οπερ οὐδὲν ἕτερόν
ἐστιν, ἢ τῷ ποιήσαντι μέμφεσθαι. Εἰ γὰρ τὴν σύγ
χρόνον τῆς τελειότητος τιμὴν παραιτῇ, ἀτελης μαλ
λον εἶναι φιλονεικεῖς, εἰς ἄνδρας οὐ βουλόμενος
τελεῖν, ἀλλ' ἀμφίβολός τις εκτομίας καὶ εἶναι καὶ
φαίνεσθαι.
YEA'. ΣΑΛΟΥΣΤΙΟ.
Διαφορὰν μὲν ἔχειν δοκεῖ κατ' ἐπιτήδευσιν ἀπὸ
τῆς μοιχείας πορνεία. Καὶ μείζων ἡ μανία, ὁπότε
τῇ ὑπὸ ζυγόν τις ἐπιλυττήσει. Ἐρευνωμένη δὲ καὶ
καθ᾿ ἑαυτὴν ἡ πορνεία, πολλάκις εὑρίσκεται μοιχεία,
τῆς ἐπὶ τοῦ τέγους Εταιριζομένης ὑπὸ ζυγὸν
πλούσης ἔστιν ὅτε, ἀλλὰ καὶ χείρονά τισι συνέβη
πορνομανέσι. Πολλάκις γὰρ ὁμοπατρίοις συνεφύρηστο νόθοις, καὶ ἄλλοι θυγατράσιν ἰδίαις πορνικῶς
αὐτοῖς γεννηθείσαις. Καὶ γέγονεν αὐτοῖς ἡ φιλήδονος
μέθη, βάραθρον Περσικῆς ἀπωλείας
η
CDLXIII. DIONYSIO JUVENI.
Magno mærore afficior, quoniam te paternæ pu.
dicitiæ æmulum haudquaquam esse audio, verum
peregrinam turpitudinem consectari, faciem tuam
nɔturalis honestatis et gravitatis flore spoliantem,
et eam in muliebrem potius transformantem. Quod
quidem nihil aliud est, quam eum a quo effectus
sis, accusare. Etenim si contemporaneum perfectionis honorem repudias, imperfectus potius esse
studes, in hominum videlicet numero censeri nulens, 118 verum dubius quidam spado et esse el
videri.
CDLXIV. SALUSTIO,
Si studium atque institutum spectes, stuprum
quidem ab adulterio differre videtur. Ac major est
furor, cuan quis rabido quodam impete in conjugatain fertur, Cum autem stuprum per se ac privatim excutitur, sæpe adulterium esse reperitur:
quippe cum ea, quæ pudicitiam suam in tecto cujusvis libidini prostitutam habet, interdum matrimonii vinculis constricta sit. Quinetiam graviora
quoque nonnullis insano meretricum amore flagran
tibus acciderunt. Persæpe enim cum spuriis fratribas sese contaminarunt. Atque item alii cum filiabus suis, quas ex meretricio concubitu extulerant.
Ac libidinosa temulentia Persici exitii vorago ipsis facta est.
ΥΞΕ. ΖΩΣΙΜΟ.
Εἰς τοσοῦτόν σε φασί τινες ἐληλακέναι γαστριμαρ
γίας, ὡς τῆς διαίτης σου τα λείψανα, ἄλλης εξ.
CDLXV. - ZOSIMO.
Eo voracitatis te processisse quidam aiunt, ut
victus tui reliquiæ alterius mensæ obsonia sint:
και τραπέζης αψώνια· καὶ ταῦτα κώμοις μερίζοντα ilque cum epulas comessalonibus distribuas.
τὴν ἐστίασιν. Ἐφ' οἷς θερμῶς μοι δακρύειν ἐπέρχεκαι, ότι πλαγίως πρὸς Θεὸν πορευόμενος, καὶ ἐναν
τίας τοῖς αὐτοῦ νόμοις φαινόμενος, ἕξεις αὐτὸν θυμῷ
εἰιγίῳ πρὸς σὲ πορευόμενον.
Υ.
ΣΕΡΗΝΑ ΤΡΙΒΟΥΝΟ.
Ὥσπερ αἱ τῶν πηγῶν σήραγγες ἀπαντλούμεναι,
Επαλέστερον βρύουσιν, ὑπὲρ τὸ πρότερον μέτρον
ἀναπηδῶσαι· καὶ μαστοὶ θηλαζόμενοι οὐκ ἐκλείπουσιν, ἕως πρὸς στερέμνιον τροφὴν ἀνδρωθῇ ὁ ὑποτίτ
θεος οὕτω καὶ πλοῦτος ἀντλούμενος, ἐλάττωσιν
οὐχ ὑφίσταται. Οὐδὲ μαστὸς εὐποιίας ἐκτρέφων
τοὺς διὰ Θεὸν νηπιάζοντας, κένωσιν ὑπομένει
ἄδειαν, μέχρις ἂν πρὸς τὴν ὄντως παραπέμψῃ τε
λείωσε.
YEZ'. ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝ.
Πάντα ἡ θεία καὶ ἀκήρατος φύσις τὰ τῶν τιμωQuo quidem nomine calentes lacrymas emittere
mihi in mentem venit: quod cum oblique al
Deum gradiaris, atque ipsius legibus adversarium
te præbeas, ipsum quoque in obliqua ira ad te gradientem habiturus sis.
SERENO TRIBUNO.
Quemadmodum fontium gurgites cum hauriumtur, uberius scaturiunt, altiusque quam prius exsiliunt; ac mamilla cum suguntur, non ante deficiunt
quam infans ad solidiorem cibum adimittendum adoleverit: eodem modo divitiæ, cum lauriuntur, decrementum non patiuntur: nec beneficentiæ mamilla eos, qui Christi causa pueros se præbent,
nutriens exbauritur, aut penuriam et egestatem
perpetitur, quoadusque ad veram perfectionem eos.
transmiserit.
CDLXVII. – ISIDORO DIACONO.
Divina et immortalis natura omnia_suppliciorum
Επὶ τοῦ τέγους.ld est in lecto, quod Billius
in saa interpretatione omisit. Solebant autein an -
tiquitus in tectis prostare meretrices, seque aliorum
libidini tanquam publicas victimas prostituere. Vid.
Cerveniem Alex. lib. ni Pedag. et lib. ut Stro -
παι. Αιττ.
Βάραθρον Περσικῆς ἀπωλείας. Ita loquitur,
quia Persæ cum parentibus quoque miscebantur.
Catullus:
Nam magus ex matre el malo nascatur oportet,
Si vera est Persarum impia relligio.
Cr. Theodoret. Græcar. affect. curat., serm. 9, De
legibus. RITT.
regione vocis διαίτης cool. Alt. scribit in
margine ευωχίας δαυτός σου, etc. Possis.
Recte mutant codd. Alt. cl. Vat. 649 ύπατίτ
Οιος ίῃ ἀποτίτθιος. Ιn.
col. 439–440page 131 of 750
PG 78:439ριῶν ὑποδείγματα δικαίως επαχθέντα τοῖς πταί σμασι πρὸς διόρθωσιν ἡμῶν ἀνάγραπτα ἔθετο, ἵνα τῷ φύσῳ τῆς ἴσης κολάσεως φύγωμεν τὴν κοινωνίαν τῆς πράξεως. Εἰ τοίνυν δεδίττεται τὰ ἐπιτίμια, φυλα χθῇ τὸ σέβας τοῖς δόγμασι. ΥΞΗ. – ΟΡΙΩΝ ΜΟΝΑΧΟ. Περὶ πολιτείας μοναχών. Οὐκ ἀρκεῖ πρὸς ἀρετὴν τὸ ἀσκεῖν, ἀλλὰ χρὴ καὶ μετριάζειν πρὸς τῷ ἀσκεῖν. Εἰ γὰρ ἀγῶνα πραότητος μετερχόμενοι, γνώμῃ τοῦτον ταραχώδει εγκε πτομεν, οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ θέλειν μὲν σωτηρίας τυχεῖν, μὴ θέλειν δὲ ποιεῖν τὰ πρὸς αὐτὴν συμβαί λόμενα. ΙΕΡΑΚΙ. Ποῖα λέγει ἀγαθὰ τῆς γῆς ὁ προφήτης. Αγαθὰ τῆς γῆς τὰ ἐνταῦθα λέγει καλὰ ἡ Γραφής κατὰ μετουσίαν τῶν μελλόντων συνωνυμούντα· παιδι αγωγοῦντος τὴν ἀσθένειαν ἡμῶν πανσόφως του Θεοῦ, καὶ διὰ τῶν αἰσθητῶν χειραγωγούντος πρὸς τὰ νοούμενα. ΥΟ. --- ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Αὐτὸς μὲν ἐφύβριστον ἡγῇ πᾶσαν χειρόκμητο ἐργασίαν, βιωφελή τε ὑπάρχουσαν καὶ πρὸς τὸ ζῆν χρησιμεύουσαν. Ο Μιτυληναῖος δὲ Πιττακός, καίτος βασιλεὺς ὤν, τὸν μύλωνα ηὐτούργει, καὶ ἐνεργῶς γυμναζόμενος, καὶ τὴν τροφὴν ἐργαζόμενος. ΚΥΝΗΓΙΟ Περὶ οἱκετῶν. Τοῖς οἰκέταις χρηστέον ὡς ἑαυτοῖς "Ανθρωποι γὰρ εἰσι καθ᾿ ἡμᾶς. Ἡ γὰρ πρόληψις, ή τύχη του λέμου, ἢ τυραννὶς ὅπλων, τούτους ἐποιήσατο κτήματα. ᾿Αλλ' οἱ πάντες ἐν ἐσμεν καὶ τῇ φύσει καὶ τῇ πίστει καὶ τῇ μελλούση κρίσει, ΘΕΩΝΙ. *Οτι μείζονα τοῖς οὖσι (δ. τίσουσι) δίκην τῶν πάλαι ἁμαρτησάντων οι μετὰ τὴν χάριν τὸν Θεὸν παροργίζοντες. Οτι οὔτε οἱ πρὸ νόμου τὴν τοῦ Θεοῦ παρωσάμενοι γνῶσιν, ἀπολογίαν ἕξουσιν, ὡς ταύτην νόμῳ μὴ διδαχθέντες, ὁ σοφὸς παιδεύει σε Παῦλος, τὰ ἀόρατα τοῦ Θεοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοού μα εἰρηκώς καθορᾶσθαι. Εἰ δὲ ἐκεῖνοι ἀσύγγνωστοι, τίνα έξουσι συγγνώμην, οἱ νῦν εἰς Θεὸν ἁμαρ τάνοντες; φυλαχθῇ τὸ σέβας, φυλαχθήτω σέβας, νοούμα, νοούμενα
exempla improbis jure ac merito invecta, Littera- ριῶν ὑποδείγματα δικαίως επαχθέντα τοῖς πταί
rum sacrarum monumentis emendationis nostræ
causa consignavit: ut ejusdem pœnæ metu ab iisdem fugitiis deterreamnur. Quamobrem, si penas
metuimus, per dogmata religio culusque divinus
conservetur.
CDLX VHI. — ORIONI MONACHO.
De conversatione monachorum.
Ad comparandam virtutem haud satis est menasticam vitam profiteri: verum ad id quoque modestia accedat necesse est. Nam si lenitatis certamen
obeuntes, turbulenta mente illud interrumpamus,
hoc nihil aliud fuerit, quam salutem quidem consequi velle: ea autem, quæ ad ipsam consequendam adminiculo sunt, efficere nolle.
119 CDLXIX. HIERACI.
Qualia dicit bona terræ propheta **.
Per bona terræ, Scriptura hujusce vitæ commoda
intelligit, per participationem idem cum futuris nomen obtinentia: Deo nimirum imbecilfitatem nostrami
summa sapientia instituente, ac per ea quæ in sensum cadunt ad ea quæ animo et intellectu percipiuntur, uos velut porrecta manu ducente,
CDLXX. - THEODORO SCHOLASTICO.
Tu quidem opus omne, quod manibus elaboratur, turpe ac probrosum esse existimas, cum alioqui utile sit, atque ad tuendam vitam conducat. At
σμασι πρὸς διόρθωσιν ἡμῶν ἀνάγραπτα ἔθετο, ἵνα τῷ
φύσῳ τῆς ἴσης κολάσεως φύγωμεν τὴν κοινωνίαν τῆς
πράξεως. Εἰ τοίνυν δεδίττεται τὰ ἐπιτίμια, φυλα
χθῇ τὸ σέβας τοῖς δόγμασι.
ΥΞΗ. – ΟΡΙΩΝ ΜΟΝΑΧΟ.
Περὶ πολιτείας μοναχών.
Οὐκ ἀρκεῖ πρὸς ἀρετὴν τὸ ἀσκεῖν, ἀλλὰ χρὴ καὶ
μετριάζειν πρὸς τῷ ἀσκεῖν. Εἰ γὰρ ἀγῶνα πραότη
τος μετερχόμενοι, γνώμῃ τοῦτον ταραχώδει εγκε
πτομεν, οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ θέλειν μὲν σωτηρίας
τυχεῖν, μὴ θέλειν δὲ ποιεῖν τὰ πρὸς αὐτὴν συμβαί
λόμενα.
Y38. ΙΕΡΑΚΙ.
Ποῖα λέγει ἀγαθὰ τῆς γῆς ὁ προφήτης.
Αγαθὰ τῆς γῆς τὰ ἐνταῦθα λέγει καλὰ ἡ Γραφής
κατὰ μετουσίαν τῶν μελλόντων συνωνυμούντα· παιδι
αγωγοῦντος τὴν ἀσθένειαν ἡμῶν πανσόφως του
Θεοῦ, καὶ διὰ τῶν αἰσθητῶν χειραγωγούντος πρὸς
τὰ νοούμενα.
ΥΟ. --- ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
Αὐτὸς μὲν ἐφύβριστον ἡγῇ πᾶσαν χειρόκμητο
ἐργασίαν, βιωφελή τε ὑπάρχουσαν καὶ πρὸς τὸ ζῆν
χρησιμεύουσαν. Ο Μιτυληναῖος δὲ Πιττακός, καίτος
βασιλεὺς ὤν, τὸν μύλωνα ηὐτούργει, καὶ ἐνεργῶς
Mitylenmus Pittacus, quamvis rex esset, pistrinum γυμναζόμενος, καὶ τὴν τροφὴν ἐργαζόμενος.
tamen manibus suis exstruebat, simulque et actuose
se exercebat, et cibum operabatur.
CDLXXI. CYNEGIO,
De servis.
Servis, tanquam nobis ipsis, utendum est. Homi
nes enim illi nostri inştar sunt. Anticipata quippe
opinio, aut belli fortuna, aut armorum vis, eos in
aliorum possessionem redegit. At re vera onines
unum atque idem sumus, sive naturam, sive Ødem,
sive futurum judicium spectemus,
- THEONI.
Quod graviores panas dubunt ii qui post gratiam
Deum irritarunt, quam qui olim peçcarunt.
Quod neque illi, qui ante conditam legem cogniYQA'.
ΚΥΝΗΓΙΟ
Περὶ οἱκετῶν.
Τοῖς οἰκέταις χρηστέον ὡς ἑαυτοῖς "Ανθρωποι
γὰρ εἰσι καθ᾿ ἡμᾶς. Ἡ γὰρ πρόληψις, ή τύχη του
λέμου, ἢ τυραννὶς ὅπλων, τούτους ἐποιήσατο κτήματα.
᾿Αλλ' οἱ πάντες ἐν ἐσμεν καὶ τῇ φύσει καὶ τῇ πίστει
· καὶ τῇ μελλούση κρίσει,
YOB'.
ΘΕΩΝΙ.
*Οτι μείζονα τοῖς οὖσι (δ. τίσουσι) δίκην τῶν
πάλαι ἁμαρτησάντων οι μετὰ τὴν χάριν τὸν
Θεὸν παροργίζοντες.
Οτι οὔτε οἱ πρὸ νόμου τὴν τοῦ Θεοῦ παρωσάμε
tionem Dei propulerunt, excusationem habituri νοι γνῶσιν, ἀπολογίαν ἕξουσιν, ὡς ταύτην νόμῳ μὴ
sint, ut qui eam legis magisterio minime perceperint, ex sapienti viro Paulo discas licet, qui invisibilia Dei a creatura mundi per ea, quæ facta sunt,
intellecta conspici testatur “. Quod si venia illi carent, quam tandem ii veniam habituri sunt, qui
nunc in Deum peccant?
65 152. 1, 39. * Romn. 1, 25,
διδαχθέντες, ὁ σοφὸς παιδεύει σε Παῦλος, τὰ ἀόρατα
τοῦ Θεοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοού
μα εἰρηκώς καθορᾶσθαι. Εἰ δὲ ἐκεῖνοι ἀσύγγνω
στοι, τίνα έξουσι συγγνώμην, οἱ νῦν εἰς Θεὸν ἁμαρ
τάνοντες;
Pro φυλαχθῇ τὸ σέβας, etc, longe melius
codd. Vat. 649 et All. legunt, φυλαχθήτω σέβας,
etc. PossiN.
Servi quomodo sint tractandi vide et apud
Plinium lib. 111, epist. 14, et apud Leonem Magnum
serw. 3 de Quadragesinia. ‹ In omnibus, inquit,
hominibus naturæ deligenda est communin, quæ nos
etiam iis benignos debet efficere qui nobis quacunque sunt conditione subjecti, › etc. Ritt.
Pro νοούμα, vocabulo nihili, verum repo
nunt cod. Vatic. 619 et Alt. νοούμενα scribentes,
Possi.
col. 441–442page 132 of 750
PG 78:441Η Τυρ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰς τὸ, ο Καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενούς. Εξ ελαττώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ σημεῖον νομίζουσιν οἱ κακόσχολοι, τὸ τῷ εὐαγγελιστῇ περὶ αὐτ τοῦ εἰρημένον, «Δόξαν ὡς Μονογενούς παρὰ Πατρός, ἐλαττούσθαι καὶ τὸν Θεὸν εἰς ἀγαθότητα, νομιζέτ τωσαν, τοῦ Δαβὶδ λέγοντος, «ὡς ἀγαθὸς τῷ Ἰσραὴλ ὁ Θεός;» Εἰ δὲ ἐνταῦθα κατὰ ἐπίτασιν τὸ, 'Ως ἀγαθὺς, εἴρηται, κἀκεῖσε τὸ, ὡς Μονογενούς, κατά βεβαίωσιν καὶ ὁμοίωσιν γέγραπται, ΝΕΩΤΕΡΟΙΣ ΜΟΝΑΧΟΙΣ. Περὶ τύφου. Εἰ νομίμως ἀσκεῖτε, νηστεύοντες μή τυφοῦσθε· εἰ δὲ ἐπὶ τούτῳ αὐχεῖτε, μᾶλλον κρεωφαγεῖτε. ΥΟΕ'. - ΠΑΥΛΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Περὶ ἐλεημοσύνης. Σίμωνα τὸν ἀγαπητὸν ἡ σισύρα συνίστησι γυμνόν, ἐν ἀμπέχεται. Καὶ ἐπειδὴ ἀπαίρει προς Αἴγυπτον, σκεπάσματος δέεται. Ἐγὼ τοίνυν σοι τοῦτον συνιστῶν ὁ δὲ νόμος τοῦ Βαπτιστού, χιτῶνα παρὰ σοῦ ἀπαιτεῖ. . Ο έχων δύο χιτώνας, μεταδότω τῷ μὴ ἔχοντι, ο λέγων. Εἰ δὲ χρὴ καὶ ἐναλλάξαι διὰ περισσείαν τὴν ἀπόφασιν, ὁ ἔχων δεκαδύο χιτώνας, μεταδότω τῷ με έχοντι Ένα. 10. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Περὶ πίστεως. Τὸ Πῶς, ἐπὶ Θεοῦ χώραν ἔχειν οὐ δύναται (67'), οὗ καὶ μόνη ή βούλησις ἔργον ἐστὶ παράδοξον. ΥΟΖ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰς τὸ «Οἱ ἐν σαρκὶ ὄντες, Θεῷ ἀρέσαι οὐ δύο νανται. Ο Τὸ τῆς σαρκὸς ὄνομα, διχῶς παρὰ τῇ θείᾳ εἴρηται Γραφή - ποτὲ μὲν κατὰ τὴν φύσιν αὐτήν, ποτὲ δὲ κατὰ τὸ φρόνημα και φθοράν. Καὶ τῆς μὲν ἀπό δειξις, ο Τὸ πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει, καθώς με θεωρεῖτε ἔχοντα· ἡ τῶν δὲ, ὅτι ο Σάρξ και αίμα βασιλείαν Θεού κληρονομήσαι οὐ δύναται Ο τοίνυν τὴν φθορὰν καὶ τὸ φρόνημα παιδαγωγή και βουλόμενος, μαραίνει τὰ τῆς σαρκὸς ὑπεκκαύματα, καὶ ἀρέσκει Θεῷ ἔτι σαρκὶ συνεχόμενος, καὶ Η Τὸ πῶς, ἐπὶ Θεοῦ χώραν ἔχειν οὐ δύναται. ελεί: Σαφής έλεγχος ἀπιστίας, τὸ πῶς περὶ Θεοῦ λέγειν. θεῶν τελεσάντων, υδέν ποτε φαίνεται ἔμμεν άπιστον. Ράδια πάντα Θεῷ τελέσαι, καὶ ἀνήνυτον ούτ δύναται Καὶ οἱ ἐν σαρκὶ ὄντες, Θεῷ ἀρέσκειν οὐ δύνανται. σαρξ
Η
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CDLXXVII.
Τυρ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Yor.
Εἰς τὸ, ο Καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ,
δόξαν ὡς Μονογενούς.
Εξ ελαττώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ σημεῖον
νομίζουσιν οἱ κακόσχολοι, τὸ τῷ εὐαγγελιστῇ περὶ αὐτ
τοῦ εἰρημένον, «Δόξαν ὡς Μονογενούς παρὰ Πατρός,
ἐλαττούσθαι καὶ τὸν Θεὸν εἰς ἀγαθότητα, νομιζέτ
τωσαν, τοῦ Δαβὶδ λέγοντος, «ὡς ἀγαθὸς τῷ Ἰσραὴλ
ὁ Θεός;» Εἰ δὲ ἐνταῦθα κατὰ ἐπίτασιν τὸ, 'Ως
ἀγαθὺς, εἴρηται, κἀκεῖσε τὸ, ὡς Μονογενούς, κατά
βεβαίωσιν καὶ ὁμοίωσιν γέγραπται,
rus'.
ΝΕΩΤΕΡΟΙΣ ΜΟΝΑΧΟΙΣ.
Περὶ τύφου.
Εἰ νομίμως ἀσκεῖτε, νηστεύοντες μή τυφοῦσθε· εἰ
δὲ ἐπὶ τούτῳ αὐχεῖτε, μᾶλλον κρεωφαγεῖτε.
ΥΟΕ'. - ΠΑΥΛΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Περὶ ἐλεημοσύνης.
Σίμωνα τὸν ἀγαπητὸν ἡ σισύρα συνίστησι γυμνόν,
ἐν ἀμπέχεται. Καὶ ἐπειδὴ ἀπαίρει προς Αἴγυπτον,
σκεπάσματος δέεται. Ἐγὼ τοίνυν σοι τοῦτον συνιστῶν
ὁ δὲ νόμος τοῦ Βαπτιστού, χιτῶνα παρὰ σοῦ ἀπαιτεῖ.
. Ο έχων δύο χιτώνας, μεταδότω τῷ μὴ ἔχοντι, ο
λέγων. Εἰ δὲ χρὴ καὶ ἐναλλάξαι διὰ περισσείαν τὴν
ἀπόφασιν, ὁ ἔχων δεκαδύο χιτώνας, μεταδότω τῷ
με έχοντι Ένα.
10. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Περὶ πίστεως.
Τὸ Πῶς, ἐπὶ Θεοῦ χώραν ἔχειν οὐ δύναται (67'), οὗ
καὶ μόνη ή βούλησις ἔργον ἐστὶ παράδοξον.
ΥΟΖ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Εἰς τὸ «Οἱ ἐν σαρκὶ ὄντες, Θεῷ ἀρέσαι οὐ δύο
νανται. Ο
Τὸ τῆς σαρκὸς ὄνομα, διχῶς παρὰ τῇ θείᾳ εἴρηται
Γραφή - ποτὲ μὲν κατὰ τὴν φύσιν αὐτήν, ποτὲ δὲ
κατὰ τὸ φρόνημα και φθοράν. Καὶ τῆς μὲν ἀπό
δειξις, ο Τὸ πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει,
καθώς με θεωρεῖτε ἔχοντα· ἡ τῶν δὲ, ὅτι ο Σάρξ και
αίμα βασιλείαν Θεού κληρονομήσαι οὐ δύναται
Ο τοίνυν τὴν φθορὰν καὶ τὸ φρόνημα παιδαγωγή
και βουλόμενος, μαραίνει τὰ τῆς σαρκὸς ὑπεκκαύματα, καὶ ἀρέσκει Θεῷ ἔτι σαρκὶ συνεχόμενος, καὶ
Η Joan. 1, 14. ** Psal. LxxII, 1. * Luc. lis, 11,
PALLADIO DIACONO.
In illud, Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi
Unigeniti...
Si Dei Filium hoc argumento imminui existimant
homines male feriati, quod de eo ab evangelista
dictumn est, «Gloriam tanquam Unigeniti a Patre,
Dei quoque bonitatem propterea imminui existiment,
quod David his verbis utatur: • Quain bonus Israel
Deus his qui recto sunt corde **!» Quod si hoc
loco hæc verba, Quam bonus, per amplificationem
dicta sunt: illic quoque hæc verba, tanquam Unigeniti, per confirmationem ac similitudinem scripta
sunt.
CDLXXIV. - JUNIORIBUS MONACHIS.
De fastu.
Si monasticam vitam legitimne colitis, jejunantes
a fastu alienos vos præbete. Sin autem hoc nomina
insolescitis, carnes potius edite.
120 CDLXXV. PAULO DIACONO.
De eleemosyna.
Simonem, quem ego imprimis amo, ex caprinis
pellibus contexta vestis, qua amictus est, nudum
esse ostendit. Et quia in Ægyptum proficiscitur, indumento opus habet. Hunc igitur ego tibi commendo,
et quidem Baptistæ lex tunicam abs te his verbis
fagitat: < Qui habet duas tunicas, det non ha
benti ".. Quod si propter redundantem copiam
hæc sententia immutanda est, qui duodecim
tunicas habet, ei qui ne unam quidem habet, iunpertiat.
CDLXXVI. - ATHANASIO PRESBYTERO.
De fide.
Hæc rex, Quomodo, in Neo locum habere non
potest, cujus vel sola voluntas opus est admiranduin.
CDLXXVII. — EUTONIO DIACONO.
In illud, ‹ Qui in carne sunt, Deo placere non possual.
Carnis vocabulum bifariam in Scriptura usurpatur. Quandoque enim de natura intelligitur, quan¬
doque autem de affectu ac labe. Prioris significa -
tionis exemplum hoc est, Spiritus carnem et ossa
non habet, sicut me videtis babere *;» posterior
ris, • Caro et sanguis regnum Dei bæreditate possidere non possunt 81
› Quocirca is, qui labem et
corruptelam, atque affectum coercere studet, carnis
igniculus et incitamenta debilitat, Deoque, etiamnum
** Luc. xxiv, 39. "I Cor. xv, 50.
Τὸ πῶς, ἐπὶ Θεοῦ χώραν ἔχειν οὐ δύναται.
lan etiam certum infidelitatis indicium est, de Deo
quærere, Quomodo? Justinus Martyr in Expositione
ελεί: Σαφής έλεγχος ἀπιστίας, τὸ πῶς περὶ Θεοῦ
λέγειν. Quid? quod etiam homo ethnicus hoc agnovit Pindaros, cum ait Pythic. x: θεῶν τελεσάντων,
υδέν ποτε φαίνεται ἔμμεν άπιστον. Εt antiquior ipso
Linus.
Ράδια πάντα Θεῷ τελέσαι, καὶ ἀνήνυτον ούτ
[dér, Ritt.
Post δύναται quædam omissa recte supplet
coni. Alt. hæc adjungens: Καὶ οἱ ἐν σαρκὶ ὄντες,
Θεῷ ἀρέσκειν οὐ δύνανται. Citarat nimirum et aliumi
Pauli locum ex Ep. ad Romn. cap. viii, v. 8, ubi
σαρξ in cadem notione ponitur. Possis.
col. 443–444page 133 of 750
PG 78:443κληρονομεῖ τὴν αὐτοῦ βασιλείαν μετὰ σώματος ὡς ἀσώματος. ΙΣΙΔΩΡΟ. Οτι ἐκ σπέρματος Δαβὶδ τὴν κατὰ σάρκα γένε σιν ἔσχεν ὁ Κύριος, καὶ Ματθαῖος καὶ Παύλος καὶ Δαβίδ, οἱ θεσπέσιοι, σαφῶς ἀποφαίνονται· ὁ μὲν, γράφων, ο Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ υἱοῦ Δαβίδ· κ ὁ δὲ πρόδηλον, ὡς ἐξ Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ Κύριος ἡμῶν τὸ κατὰ σάρκα· ὁ δὲ Δαβίδ, ο Απαξ ὤμοσα ἐν τῷ ἁγίῳ μου, εἰ τῷ Δαβὶδ ψεύσομαι, τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μένει, καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ἥλιος ἐναντίον μου· καὶ ὁ μάρτυς ἐν οὐρανῷ πιστός· ο τὴν μετὰ σαρκός διά τούτων σημαίνων τοῦ Κυρίου ἀνάληψιν ἐν οὐρανῷ, ἀϊδίου έσομένης, ὡς ἀδιαιρέτως λοιπὸν τῷ Θεῷ λόγῳ ήνα μένης. ΤΟΘ'. - ΚΥΡΗΚΙΑ Ὥσπερ ὁ οἶνος υπερκορης έγχεόμενος, τοὺς τῆς αἰσθήσεως ἅπαντας καὶ πόρους καὶ αὐλοὺς καὶ μήνιγγας πληροῖ, καὶ τρέπει πρὸς ἄνοιαν τὴν διά νοιαν· οὕτω καὶ [δ] θυμὸς ἔξω τῆς οἰκείας τάξεως πηδῶν, μέθης ἔργον ἀποφαίνει τὸν νοῦν, μαινάδα τὴν φρένα ποιῶν, καὶ λύων παροινίᾳ τὴν τάξιν τῆς νήψεως. Αμφοτέρων τοιγαροῦν ἀποσχώμεθα, ούτε ποτῷ οὔτε θυμῷ πολιορκούντες τοῦ νοὸς τὴν ἀχρά πολιν. ΥΠ'. ΚΑΝΔΙΔΙΑΝΟ. Τί σπεύδεις ἀδικεῖν, ὅν ἔδει μᾶλλον φιλεῖν, τὴν πάντων περὶ σοῦ γνώμην σοι φανερώσαντα Α' γὰρ διαφοραί πολλάκις διωρθώσαντο τοὺς ἀγχί νους τὰ πραχθέντα υβριστικῶς καθῆναι παρα σκευάσασαι. Εἰ τοίνυν ὕβριν ἡγῇ ἅπερ ήκουσας, τῇ πράξει σαυτὸν ἀνύβριστον φύλαξον. Εἰ γὰρ τὰ ἔργα σου βελτιώσειας, καὶ [αι] λοιδορίαι οιχήσονται. ΥΠΑ'. ΙΕΡΩΝΙ. Εἰ σέ τι ὤνησεν ἡ τῆς βίβλου ἀνάγνωσις, δεῖξον ἐπὶ τῆς πράξεως. Εἰ δὲ μένεις ἐφ᾽ ὧν ἐκείνη κατ ηγορεί, φαίνῃ καταγινώσκων αὐτῆς. Καὶ πάντως ἐπὶ τούτοις ἡμεῖς οὔτε φθεγξόμεθά τι πρὸς σὲ διὰ γράμματος, οὔτε βιβλίον αὐτοῦντι παράσχωμεν, εἰ μὴ καὶ τῆς προτέρας καρπὸν θεασώμεθα. ΥΠΒ'. ΗΣΑΙΑ. Τινές σέ φασιν ἐπ' ἐρημίας ὄχλαγωγεῖν, καὶ ἐν σαρκὸς δὲ Κυρηκίῳ Κυρηνίῳ, τοὺς ἀγχίνους, τοὺς ἀγχίονας χιόνας.
corporis vinculis constrictus, placet, atque cum κληρονομεῖ τὴν αὐτοῦ βασιλείαν μετὰ σώματος ὡς
corpore, tanquam a corporea mole secretus, regui
ipsius hæreditatem consequitur.
CDLXXVIII. — ISIDORO.
Quod Dominus carnalem ortum ex Davidis semine
habuerit, et Matthæus, et Paulus, et David, divini
viri, apertis verbis pronuntiant. Ille, cum scribit,
• Liber generationis Jesu Christi filii David 6.
Alter, cum perspicue asserit quod Dominus noster
secundum carnen ex Juda ortus sit * Postremus
denique, cum ait: ‹ Semel juravi in sancto meo, si
David mentiar, semen cjus in æternum manebit. Et
thronus ejus sicut sol in conspectu meo: et testis
in cœlo videlis *.» Quibus nimirum verbis Domini
nostri cum carne in co:lum ascensum designat, sempiterna futura, utpote Deo Verbo ita copulata, ut jain
nulla ratione divelli queat.
CDLXXIX. - CYRECIO.
Quemadmodum vinum, cum ultra satietatem infuaclitur, omnes sensuun meatus, ac cerebri niemGranas implet, mentemque in dementiam convertit ad eumdem modum iracundia extra metas suas
prosiliens, mentem temulentam reddit, eam videlicet furore afficiens, ac sobrietatis et vigilantiæ ordinem per contumeliam et petulantiam infringens. Quapropter ab utroque abstineamus: nec
per potum aut iracundiam mentis arcem obsideamus.
CANDIDIANO.
ἀσώματος.
YOH'.
· ΙΣΙΔΩΡΟ.
Οτι ἐκ σπέρματος Δαβὶδ τὴν κατὰ σάρκα γένε
σιν ἔσχεν ὁ Κύριος, καὶ Ματθαῖος καὶ Παύλος καὶ
Δαβίδ, οἱ θεσπέσιοι, σαφῶς ἀποφαίνονται· ὁ μὲν,
γράφων, ο Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ υἱοῦ
Δαβίδ· κ ὁ δὲ πρόδηλον, ὡς ἐξ Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ
Κύριος ἡμῶν τὸ κατὰ σάρκα· ὁ δὲ Δαβίδ, ο Απαξ
ὤμοσα ἐν τῷ ἁγίῳ μου, εἰ τῷ Δαβὶδ ψεύσομαι, τὸ
σπέρμα αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μένει, καὶ ὁ θρόνος
αὐτοῦ ὡς ἥλιος ἐναντίον μου· καὶ ὁ μάρτυς ἐν
οὐρανῷ πιστός· ο τὴν μετὰ σαρκός διά τούτων
σημαίνων τοῦ Κυρίου ἀνάληψιν ἐν οὐρανῷ, ἀϊδίου
έσομένης, ὡς ἀδιαιρέτως λοιπὸν τῷ Θεῷ λόγῳ ήνα -
μένης.
ΤΟΘ'. - ΚΥΡΗΚΙΑ
Ὥσπερ ὁ οἶνος υπερκορης έγχεόμενος, τοὺς τῆς
αἰσθήσεως ἅπαντας καὶ πόρους καὶ αὐλοὺς καὶ
μήνιγγας πληροῖ, καὶ τρέπει πρὸς ἄνοιαν τὴν διά
νοιαν· οὕτω καὶ [δ] θυμὸς ἔξω τῆς οἰκείας τάξεως
πηδῶν, μέθης ἔργον ἀποφαίνει τὸν νοῦν, μαινάδα
τὴν φρένα ποιῶν, καὶ λύων παροινίᾳ τὴν τάξιν τῆς
νήψεως. Αμφοτέρων τοιγαροῦν ἀποσχώμεθα, ούτε
ποτῷ οὔτε θυμῷ πολιορκούντες τοῦ νοὸς τὴν ἀχράπολιν.
ΥΠ'.
ΚΑΝΔΙΔΙΑΝΟ.
Τί σπεύδεις ἀδικεῖν, ὅν ἔδει μᾶλλον φιλεῖν, τὴν
πάντων περὶ σοῦ γνώμην σοι φανερώσαντα Α'
γὰρ διαφοραί πολλάκις διωρθώσαντο τοὺς ἀγχί
νους τὰ πραχθέντα υβριστικῶς καθῆναι παρασκευάσασαι. Εἰ τοίνυν ὕβριν ἡγῇ ἅπερ ήκουσας, τῇ
πράξει σαυτὸν ἀνύβριστον φύλαξον. Εἰ γὰρ τὰ ἔργα
σου βελτιώσειας, καὶ [αι] λοιδορίαι οιχήσονται.
Quid eum injuria afficere studes, quem potius
charum habere debebas, ut qui tibi, quæ de te om.
mium existimatio ac sententia esset, aperuerit?
Simultates enim ac dissidia homines acutos ac solerti ingenio prægitos persæpe correxerunt, dum ut
quæ ab iis contumeliose perpetrata fuerant, sanarentur, effecerunt. Quocirca si contumeliæ ducis ea
quæ audiisti, cura ut per probas actiones teipsum ab omni contumelia purum atque immunem custodias. Nam si opera emendaveris, maledicta quoque et convicia de medio tollentur.
CDLXXXI. HIERONI.
Si ex libri lectione fructum aliquem percepisti,
reipsa id ostende. Si autem in iis rebus atque institutis permanes, quæ ille reprehendit et insectatur,
cum abs te condemnari apparet. Ac posthac nec per
litteras sermonem ullum tecum conferemus, nec librum postulanti præbebimus, nisi prioris quoque
fructum et utilitatem perspiciamus.
ESALE.
Aiunt nonnulli te in deserto loco inconditam turΥΠΑ'. ΙΕΡΩΝΙ.
Εἰ σέ τι ὤνησεν ἡ τῆς βίβλου ἀνάγνωσις, δεῖξον
ἐπὶ τῆς πράξεως. Εἰ δὲ μένεις ἐφ᾽ ὧν ἐκείνη κατ
ηγορεί, φαίνῃ καταγινώσκων αὐτῆς. Καὶ πάντως
ἐπὶ τούτοις ἡμεῖς οὔτε φθεγξόμεθά τι πρὸς σὲ διὰ
γράμματος, οὔτε βιβλίον αὐτοῦντι παράσχωμεν, εἰ
μὴ καὶ τῆς προτέρας καρπὸν θεασώμεθα.
ΥΠΒ'.
ΗΣΑΙΑ.
Τινές σέ φασιν ἐπ' ἐρημίας ὄχλαγωγεῖν, καὶ ἐν
rs Matth. 1, 1. ss Hebr. vii, 14. 64 Psal. LXXXVI, 36, 38.
Post σαρκὸς recte supplent δὲ codd. Vat. 649
et Ali. PossiN.
Non Κυρηκίῳ sed Κυρηνίῳ, Cyrenio, hac
epistola inscribitur in codd. Vat. et Alt. Ib.
Confer Plutarchi lib. De utilitate ex inimicis
capienda, et Chrysostomum in 1 ad Thess. Ritt.
Pro τοὺς ἀγχίνους, quod videtur recte posi
tum, monstrum quoddam lectionis cuggerit cod.
Alt. quod hic erlain, si forte acutiori lectori funda -
mentum aliquid argute conjectandi queat essc.
Habet igitur, τοὺς ἀγχίονας χιόνας. Possin.
col. 445–446page 134 of 750
PG 78:445μέσω δήμων ὁπλοφορεῖν, καὶ τῷ Δαβιδ εοικέναι φαντάζεσθαι, αὐτὸ τοῦτο πᾶσιν ἐμμανῶς ἐγκαλοῦντα. Παλι δε, σχέτλις καὶ ἐμβρόντητε, ὅτι ὁ μέγας Δαβίδ Οικονομία Θεοῦ σκεπαζόμενος, τὴν τοῦ Σαούλ ἐπι Επιλέ, διεδίδρασκεν, εὐεργετῶν μὲν, ἀθετούμενος δὲ, καὶ ὡς τεῖχος τοῖς γειτονούσιν αὐτῷ καὶ φαινόμενος καὶ γενόμενος, ὡς οἱ παῖδες ἐμαρτύρουν τοῦ Νέβαλ. Σύ, δὲ οὐ μόνον τοῖς γείτοσι δυσμενής εξ καὶ Απάνθρωπος, ἀλλὰ καὶ τοῖς πύξω ἐπιβουλεύειν επιάζεις. Ορα ούν μή [σε] τις θεήλατος διορθώ είναι μάστιξ, εἰ μὴ μεταβάλοιο τῆς φαύλης και κεκίστης του γνώμη;. ΥΠΙ'. - ΣΥΝΕΣΙΟ. Περὶ Καππαδοκών. Πάλιν ὁ Καππαδόκης ἐπὶ στρατοπέδου, ὡς ἔγνωμεν, τὴν ἀρχὴν ἑαυτῷ τὴν ἀθλίαν μνηστεύεται, ἵνα δίδυ μας ἡμῖν ἐπιστῇ Καππαδόκης, πρὸς τῇ ἐνοίκι μισανθρωπία καὶ τὴν κακὴν προσλαβών δυναστείαν. Εἰς δὲ μᾶλλον [οἱ] τὰ χρηστὰ ἐπαγγέλλοντες, ὅτι ἐκ τῶν οἰκείων συμφυλετών ἄρξαι ιμείρεται. Ο καὶ [] Θεὸς ἐπινεύσειεν, ὡς ἂν πρέποντα τροφεῖα τῇ πεθῆ ἀποδῴη ἀνθ' οὗ ἔσπασε γάλακτος, τὸν αὐτὴν ἀν ποτίζων, ἐν ἴσως σὺν τῷ γάλακτι ἔσπασε. ΥΠΔ'. — ΣΕΛΕΥΚΟ. ϋ φθορεὺς τῶν πολιτῶν ἡμῶν Καππαδόκης νὰ ἐπὶ στρατοπέδου πάλιν ἑαυτῷ τὴν ἀρχὴν ἐκδι πεί. Σαν τοίνυν ἐστὶ τοῦ ἔχοντος παρὰ Θεοῦ τὴν ἰσχύν, τοῦτο κωλύσαι, καὶ τῆς προτέρας αὐτὸν εἰθίνες εισπράξασθαι κακίας. Εἰς ἐκείνην δὲ λ αμέσει τὴν ἐνεγκοῦσαν αὐτὸν ἐσχατιάν, ὡς ἂν μέθοιεν οἱ τοῦ ἀνδραπίδου ὁμόφυλοι ἐν αὐτοῖς τὴν τους μεν ἐνήκειν, καὶ μὴ πέραν τῆς [ἑαυτῶν] μερώνει τις ύγιαινούσας αἰσθήσεις καὶ χώρας τοῖς λοιμικοῖς τρόποις αὐτῶν διαφθείρειν. ΥΠΕ. ΙΣΙΔΩΡΟ. Περὶ τῶν αὐτῶν. Καρχηδονίους νόμος κωλύει διέπειν ἀρχὴν, ἤτο τονας κακούς. Καππαδόκας δὲ τοὺς μεγάλους πονη ρούς, οὐκ εἴργει νόμος ἀρχῆς. Ἐπειδὴ τοίνυν καὶ βάλει πάντας εὐεργετεῖν, καὶ σύνδρομον ἔχεις τῇ βουλήσει τὴν δύναμιν, ἢ τὸν νόμον ἀντάλλαξον, μᾶλ τον Καππαδόκες Καρχηδονίων κωλύων, η σύναψαν [καὶ] τούτους ἐκείνοις. Εἰ δὲ, ὡς εἰκὸς, χρήματι τῆς ἀρχὰς ἐξωκῦνται, ἃς καὶ βάρβαρός τις ώνού μενος, οὐ κωλύεται μόνον, εἰ τὰ χρήματα διδῷ, ἀλλὰ Καππαδxt Ὁ ἀρξάμενος ὡς Καππαδόκης νῦν ἐπὶ στρατοπέδου,
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CDLXXXV.
μέσω δήμων ὁπλοφορεῖν, καὶ τῷ Δαβιδ εοικέναι bam ducere, atque in medio vulgi agmine arma
φαντάζεσθαι, αὐτὸ τοῦτο πᾶσιν ἐμμανῶς ἐγκαλοῦντα.
Παλι δε, σχέτλις καὶ ἐμβρόντητε, ὅτι ὁ μέγας Δαβίδ
Οικονομία Θεοῦ σκεπαζόμενος, τὴν τοῦ Σαούλ ἐπιΕπιλέ, διεδίδρασκεν, εὐεργετῶν μὲν, ἀθετούμενος δὲ,
καὶ ὡς τεῖχος τοῖς γειτονούσιν αὐτῷ καὶ φαινό
μενος καὶ γενόμενος, ὡς οἱ παῖδες ἐμαρτύρουν τοῦ
Νέβαλ. Σύ, δὲ οὐ μόνον τοῖς γείτοσι δυσμενής εξ καὶ
Απάνθρωπος, ἀλλὰ καὶ τοῖς πύξω ἐπιβουλεύειν
επιάζεις. Ορα ούν μή [σε] τις θεήλατος διορθώ
είναι μάστιξ, εἰ μὴ μεταβάλοιο τῆς φαύλης και
κεκίστης του γνώμη;.
ferre, in eoque te Davidis exemplum referre cpinionis errore tibi ſingere, hoc ipsum cunctis furiose objicientem. Velim autem scias, o miser atque ailonite, quod magnus ille David, divini consilii præsidio
septus, insidias Saulis vitabat, preclare quidem merens, ipse autem spretus ac rejectus”, atque iis,
quos vicinos habebat, pro muro sese præbens, quemadmodum ipsi quoque servi Nabal testabantur”.
At tu non modo vicinis infestus et inhumanus es,
verum iis etiam, qui longe abs te dissiti sunt, insidias struere laboras. Vide igitur ne te divinitus
immissum quoddam flagrum castiget, nisi tu a prava et scelerata tua sententia ad meliorem mentem te
convertas.
ΥΠΙ'. - ΣΥΝΕΣΙΟ.
Περὶ Καππαδοκών.
Πάλιν ὁ Καππαδόκης ἐπὶ στρατοπέδου, ὡς ἔγνωμεν,
τὴν ἀρχὴν ἑαυτῷ τὴν ἀθλίαν μνηστεύεται, ἵνα δίδυ
μας ἡμῖν ἐπιστῇ Καππαδόκης, πρὸς τῇ ἐνοίκι
μισανθρωπία καὶ τὴν κακὴν προσλαβών δυναστείαν.
Εἰς δὲ μᾶλλον [οἱ] τὰ χρηστὰ ἐπαγγέλλοντες, ὅτι
ἐκ τῶν οἰκείων συμφυλετών ἄρξαι ιμείρεται. Ο καὶ
[5] Θεὸς ἐπινεύσειεν, ὡς ἂν πρέποντα τροφεῖα τῇ
πεθῆ ἀποδῴη ἀνθ' οὗ ἔσπασε γάλακτος, τὸν αὐτὴν ἀν
ποτίζων, ἐν ἴσως σὺν τῷ γάλακτι ἔσπασε.
persolvat, pro eo lacte, quod ab ea suxit, venenum,
bibendum porrigens.
ΥΠΔ'. — ΣΕΛΕΥΚΟ.
ϋ φθορεὺς τῶν πολιτῶν ἡμῶν Καππαδόκης
νὰ ἐπὶ στρατοπέδου πάλιν ἑαυτῷ τὴν ἀρχὴν ἐκδιπεί. Σαν τοίνυν ἐστὶ τοῦ ἔχοντος παρὰ Θεοῦ τὴν
ἰσχύν, τοῦτο κωλύσαι, καὶ τῆς προτέρας αὐτὸν
εἰθίνες εισπράξασθαι κακίας. Εἰς ἐκείνην δὲ λ:-
αμέσει τὴν ἐνεγκοῦσαν αὐτὸν ἐσχατιάν, ὡς ἂν
μέθοιεν οἱ τοῦ ἀνδραπίδου ὁμόφυλοι ἐν αὐτοῖς τὴν
τους μεν ἐνήκειν, καὶ μὴ πέραν τῆς [ἑαυτῶν]
μερώνει τις ύγιαινούσας αἰσθήσεις καὶ χώρας
τοῖς λοιμικοῖς τρόποις αὐτῶν διαφθείρειν.
- SYNESIO.
De-Cappadocibus.
Cappadox rursum in castris, ut quorumdam sermone intellexi, miserum provinciæ nostræ imperium ambit, ut geminus ad nos Cappadox accedat,
adjuneta nimirum ad nativam et internam crudelitatem improba auctoritate ac potentia. Sunt
autem rursum, qui lætiora nuntient, hoc est, eum
popularium suorum imperium et præfecturam affectare. Quod utinam Deus nutu suo concedat: quo
congruam educationis suæ mercedem nutrici su:v
quod fortasse una cum lacte traxit, ei vicissim
SELEUCO.
Cappadox ille, civium nostrorum corruptor ac depravator, nunc in castris id rorsum agit ac molitur,
ut nobis præsit. Est igitur tui muneris (qui robur
a Deo consecutus es) hoc prohibere, ac prioris etiam
improbitatis pœnas 122 ab eo expetere: aut certe
extremi illius terræ recessus, ex quo ortum traxit,
cribrandi ac pervastandi potestatem ipsi potius facere: quo mancipii illius tribules, et populares improbitatem in seipsis consumere atque extabefacere
coudiscant, ac non ultra regionem suɔm eam evomonies, sanas mentes et regiones pestiferis suis moribus labefactare.
ΥΠΕ. ΙΣΙΔΩΡΟ.
Περὶ τῶν αὐτῶν.
Καρχηδονίους νόμος κωλύει διέπειν ἀρχὴν, ἤτο
τονας κακούς. Καππαδόκας δὲ τοὺς μεγάλους πονηρούς, οὐκ εἴργει νόμος ἀρχῆς. Ἐπειδὴ τοίνυν καὶ
βάλει πάντας εὐεργετεῖν, καὶ σύνδρομον ἔχεις τῇ
βουλήσει τὴν δύναμιν, ἢ τὸν νόμον ἀντάλλαξον, μᾶλ
τον Καππαδόκες Καρχηδονίων κωλύων, η σύναψαν
[καὶ] τούτους ἐκείνοις. Εἰ δὲ, ὡς εἰκὸς, χρήματι
τῆς ἀρχὰς ἐξωκῦνται, ἃς καὶ βάρβαρός τις ώνού
μενος, οὐ κωλύεται μόνον, εἰ τὰ χρήματα διδῷ, ἀλλὰ
* Reg. xx11, XXIII, XXIV.
55 | Reg. xxv,
ISIDORO.
De iisdem.
Carthaginienses, homines minus malos, lex magistratum gerere prohibet. Cappadoces autem, quorum ingens est improbitas, nulla lex ab imperio ac
praefectura removet. Quoniam igitur et de omnibus
bene mereri cupis, et parem cupiditati potentiam
habes, aut legem inimuta, Cappadloces potius quam
Carthaginienses a gerendo imperio arcens, aut cum
his illos quoque copula. Quod si, ut vero consentaneum est, pecuniis imperia emercantur (quæ barseqq.
Rerte ponit editor asteriscum hiatus in Hicen
post vocem Καππαδxt lune expiet cod. alt. sic
continuans: Ὁ ἀρξάμενος ὡς Καππαδόκης νῦν ἐπὶ
στρατοπέδου, etc. Possis.
col. 447–448page 135 of 750
PG 78:447κἂν οὕτως ἀρχέτωσαν μόνων τῶν Καππαδοκών, ἀξίων ὄντων ταῖς οἰκείαις δεδέσθαι κατήναις. ΥΠϚ'. - ΦΛΩΡΕΝΤΗ. Περὶ αὐτοῦ. Έχεις αὐτόθι Γιγάντιον, δέσποτα, οιόμενον λελη θέναι τὰ πρότερα, καὶ αὖθις περιθήσειν ἑαυτῷ τὴν ἀρχὴν βουλευόμενον. Επειδή τοίνυν πολλῶν τὰ ἐν ταῦθα δεινῶν ἐν πείρᾳ κατέστησεν, ἐφ' οἷς τῆς ὑμε τέρας δεῖται εἰς διόρθωσιν καθαρότητος, μακρῶν δὲ λόγων εἰς γνῶσιν τῶν κατ' αὐτὸν οὐ χρήζετε, ὡς πολλαῖς φροντίσι κυκλούμενοι. Καππαδόκης ἐστὶν, ἦρξεν ὡς Καππαδόκης. Καππαδόκου παρ' ὑμῖν μηδὲν πλέον ἐχέτω. ΥΠΖ'. ΑΡΧΟΝΤΙΟ. Περὶ αὐτοῦ. Ο δυσσεβής Γιγάντιος, ὁ εὐπρόσωπον συκοφαντίαν ἐνθεὶς κατὰ τῶν ἀθλίων γεωργών, τελῶν καὶ φόρων τινῶν κλοπήν, καὶ τὴν Αὐγούστου βαρύνας ἀπογραφήν, καίτοι βαρυτάτην αὐτοῖς ὑπάρχουσαν πάλαι πείσας προσχεῖν αὐτῷ ὡς ἀληθεύοντι τὸν κρατοῦντα, καὶ συμφορῶν αἴτιος γεγονώς τοῖς κωμήταις, εἰς Θρᾴκην ἥκει αὖθις, τὴν ἀρχὴν περιο θέσθαι ζητῶν. Οἶσθα δὲ ὅσους εἰς φυγὴν ἐσκέδασεν ἀπογράφων, ὅσοι τῆς πατρώας ἐλευθερίας, τὸ σκα πάνην κρατεῖν, καὶ σμινύην ἠλλάξαντο. Καὶ φρόντισον, μὴ λάβηται πάλιν ἡγεμονίας, καὶ πάντας ἐργά σητα: Καππαδόκας, οἷς ὁ βίος οὐκ ἄλλοθεν ἢ ἐκ δουλείας καὶ γεηπονίας συνίσταται. ΥΠΙΙ'. - ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Πρὸς μαθητευομένους. Απας καὶ φυτουργὸς καὶ γηπόνος ἐλπίδι κρείττονε ἀνέχεται τῶν πόνων υφαιρουμένης τους κόπους τῆς τῶν καρπῶν προσδοκίας. Οὕτως ἡμεῖς κατα ηχούντες κεκμήκαμεν. Δείξον αὐτὸς τὴν γεωργίαν Ο βλαστήσασαν. ΥΠΘ'. - ΡΟΥΦΙΝΟ, ΕΠΑΡΧΟ ΠΡΑΙΤΩΡΙΩΝ. Περὶ αὐτοῦ. Αἰγυπτίους μὲν δι' ἀπήνειαν νόμος εἴργει ἀρχῆς, Καππαδόκας δὲ τοὺς χείρους ἐκείνων, οὐκ ἔτι. Ἐπειδὴτοίνυν ἡμεῖς μὲν ἄρχοντι Καππαδόκη χρησάμενοι, πολλὴν πεῖραν τοῦ διαβόλου ἔθνους ἐσχήκαμεν, ὑμεῖς δὲ τὴν βασιλέως γνώμην πρὸς ὁ βούλεσθε ἔχετε, ενώσατε Αἰγυπτίοις καὶ τούτους, μήποτε καὶ 649 τῶν πόνων τῶν καρ πων, ελπίδι κρείττονι τῶν καρπῶν ἀνέχετα: των πόνων. διαβόλος του βόλου.
barus etiam quispiam emens, non modo prohibetur. κἂν οὕτως ἀρχέτωσαν μόνων τῶν Καππαδοκών,
sed etiam gravissimo supplicio multatur, si pecu- ἀξίων ὄντων ταῖς οἰκείαις δεδέσθαι κατήναις.
nias dederit), at`sic quoque Cappadocibus duntaxat imperent, qui hoc merentur, ut suis vinciantur
denis.
CDLXXXVI. - FLORENTIO.
De eodem.
Gigantium istic babes, domine, qui ea, quæ prius
egit, incognita atque obscura esse putat, rursumque imperium ac præfecturam adipisci meditatur.
Quoniam igitur plurimis incommodis atque calamitatibus nos hic affecit (quo nomine in eum a vestra
integritate animadverti oportet), prolixa vero orationė ad ipsius facinora cognoscenda minime indigelis, utpote multis curis undique obsessi, hoc lahete: Cappadox est, ut Cappados imperium gessit.
Quare Cappadoce amplius a vobis haud quidquam
obtineat.
ARCHONTIO.
De eodem.
ΥΠϚ'. - ΦΛΩΡΕΝΤΗ.
Περὶ αὐτοῦ.
Έχεις αὐτόθι Γιγάντιον, δέσποτα, οιόμενον λεληθέναι τὰ πρότερα, καὶ αὖθις περιθήσειν ἑαυτῷ τὴν
ἀρχὴν βουλευόμενον. Επειδή τοίνυν πολλῶν τὰ ἐν
ταῦθα δεινῶν ἐν πείρᾳ κατέστησεν, ἐφ' οἷς τῆς ὑμε
τέρας δεῖται εἰς διόρθωσιν καθαρότητος, μακρῶν δὲ
λόγων εἰς γνῶσιν τῶν κατ' αὐτὸν οὐ χρήζετε, ὡς
πολλαῖς φροντίσι κυκλούμενοι. Καππαδόκης ἐστὶν,
ἦρξεν ὡς Καππαδόκης. Καππαδόκου παρ' ὑμῖν
μηδὲν πλέον ἐχέτω.
ΥΠΖ'.
ΑΡΧΟΝΤΙΟ.
Περὶ αὐτοῦ.
Ο δυσσεβής Γιγάντιος, ὁ εὐπρόσωπον συκοφαν
τίαν ἐνθεὶς κατὰ τῶν ἀθλίων γεωργών, τελῶν καὶ
φόρων τινῶν κλοπήν, καὶ τὴν Αὐγούστου βαρύνας
ἀπογραφήν, καίτοι βαρυτάτην αὐτοῖς ὑπάρχουσαν·
πάλαι πείσας προσχεῖν αὐτῷ ὡς ἀληθεύοντι τὸν
κρατοῦντα, καὶ συμφορῶν αἴτιος γεγονώς τοῖς κω
μήταις, εἰς Θρᾴκην ἥκει αὖθις, τὴν ἀρχὴν περιο
θέσθαι ζητῶν. Οἶσθα δὲ ὅσους εἰς φυγὴν ἐσκέδασεν
ἀπογράφων, ὅσοι τῆς πατρώας ἐλευθερίας, τὸ σκαπάνην κρατεῖν, καὶ σμινύην ἠλλάξαντο. Καὶ φρόντι
σον, μὴ λάβηται πάλιν ἡγεμονίας, καὶ πάντας ἐργά
σητα: Καππαδόκας, οἷς ὁ βίος οὐκ ἄλλοθεν ἢ ἐκ
δουλείας καὶ γεηπονίας συνίσταται.
Impius Gigantius, qui adversus miseros agricolas calumniam struxit, tanquam videlicet vectigalia
quædam ac tributa subripuissent, quique Augusti
censum ac descriptionem auxit, etsi alioqui ipsis
gravissimam et acerbissimam, posteaquam jam pridem imperatorem adduxit, ut sibi tanquam vera
loquenti, animum adjiceret, iisque qui in vicis et
pagis habitant, calamitatum causam præbuit, in
Thraciam se confert, ca mente ac studio, ut impe-C
rium rursus consequatur. Non es autem nescius
quaulam hominum multitudinem descriptione sua
în fugam conjecerit, qui nimirum patriam libertatem ligone atque aratro commutarunt. Quapropter
tibi velim curæ sit, ue ille imperium rursus arripiat, atque omnes Cappadoces efficiat: quibus victus ratio non aliunde quam ex servitute atque agricultura constat.
THEODORO SCIIOLASTICO.
Ad discipulos.
ΥΠΙΙ'. - ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
Πρὸς μαθητευομένους.
Απας καὶ φυτουργὸς καὶ γηπόνος ἐλπίδι κρείττονε
ἀνέχεται τῶν πόνων υφαιρουμένης τους κόπους
τῆς τῶν καρπῶν προσδοκίας. Οὕτως ἡμεῖς κατα
ηχούντες κεκμήκαμεν. Δείξον αὐτὸς τὴν γεωργίαν
Quisquis et stirpes serit et agrum colit, spe mcliore suos labores sustentat: fructuum videlicet
123 exspectatione laborum molestiam suffurante. Ad eumdem modum in Christianæ fidei
præceptis tibi tradendis a nobis elaboratum est. Ο βλαστήσασαν.
Fac igitur ipse pullulantem agriculturam ostendas.
COLXXXIX.—RUFINO, PRÆTORII PREFECTO.
De eodem.
Ægyptios quidem ob crudelitatem ac morum immanitatem lex ab imperio et præfectura arcet:
Cappadoces autem, qui eos improbitate superant,
non item. Quoniam igitur nos, Cappadocem praefectum nacti, nationis ad struendas calumnias propensæ periculum frequens fecimus, vos autem imΥΠΘ'. - ΡΟΥΦΙΝΟ, ΕΠΑΡΧΟ ΠΡΑΙΤΩΡΙΩΝ.
Περὶ αὐτοῦ.
Αἰγυπτίους μὲν δι' ἀπήνειαν νόμος εἴργει ἀρχῆς,
Καππαδόκας δὲ τοὺς χείρους ἐκείνων, οὐκ ἔτι. Ἐπειδὴ
τοίνυν ἡμεῖς μὲν ἄρχοντι Καππαδόκη χρησάμενοι,
πολλὴν πεῖραν τοῦ διαβόλου ἔθνους ἐσχήκαμεν,
ὑμεῖς δὲ τὴν βασιλέως γνώμην πρὸς ὁ βούλεσθε
ἔχετε, ενώσατε Αἰγυπτίοις καὶ τούτους, μήποτε καὶ
Cod. Vat. 649 pro τῶν πόνων libet τῶν καρ
πων, vestigium exhibens vera lectionis quæ videtur
bac, esset ελπίδι κρείττονι τῶν καρπῶν ἀνέχετα: των
πόνων. ID.
Pro διαβόλος longe mclius cod. Alt. legit του
βόλου. Pussis.
col. 449–450page 136 of 750
PG 78:449Ελλης ἄρξη χώρας Καππαδόκης, εἰ μὴ μόνης τῆς οπείας, ὡς πρέπει ὑπ' ἀλλήλων αὐτοὺς τὴν πάτριον εντάξεσθαι πικρίαν. Υ. - ΚΑΤΙΛΛΙΑΝΟ. Ἐκοινώνησας μὲν καὶ αὐτός, ὦ ἱερὰ κεφαλή, τοῦ Καππαδόκου λοιμοῦ, ἡνίκα ᾤχεις τὴν πόλιν· καὶ οὐκ Επίθες τοὺς ματαίους καὶ φρικτοὺς τοῦ ἀκαθάρτου στόματος όρκους, μετὰ μελιχροῦ καὶ συχνοῦ, Προσ ενώ σε τὰς πρὸς ἕκαστον ἰδίᾳ κατὰ πάντων και ταλαλιάς, τὰς δυστρόπους καὶ ἱεροσύλους ληστείας, την νέαν ἀπογραφήν, τὴν κατὰ Θεοῦ καὶ πτωχῶν επικερδή σπουδήν, τὰς τῶν συνοικεσίων επιβουλάς, τὰς τῶν μνημάτων διορυγάς, τὰ δεσμὰ οἷς καθείρχθη, τά; ἀμοιβαίους εἱρατάς, ἃς ἐπὶ στρατόπεδον ἑλκόμενος κατσε, τὴν ἐκεῖσε βάσανόν τε καὶ γύμνωσιν, ἣν παρὰ Θεοῦ ὑπέμεινε προς διόρθωσιν. Αλλ' ἐπειδὴ πάντων ἐκείνων ἐπιλαθόμενος, πάλιν ἄρξαι ιμείρεται, ὡς μανθάνομεν, μὴ ἐνδώσεις, κωλύων όση σοι δύο ναμίς ἐστι. Σαυτῷ τε γὰρ καὶ πόλει καὶ αὐτῷ ἐκείνῳ γαμή· σαυτῷ τὴν δόξαν, τῇ πόλει τὴν ἡσυχίαν, ἐκείνῳ τὸ μὴ πολλὰ ἁμαρτεῖν, καὶ πλείονα πάλιν Γ.Α. - ΕΝΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Περὶ τοῦ ἐπιτεθέντος τῷ σταυρῷ τοῦ Δεσπότου τίτλου. Ἡ της σανίδας γραφή, ήν Πιλάτος πρὸ τῆς Κυμαχής έπηξε κεφαλῆς, τὴν τοῦ Κυρίου ἐπλήρου φωνήν, ο Επειδὰν ὑψωθώ, λέγοντος, πάντας ελκύσω πρὸς ἐμαυτόν. Ἐδήλου τοίνυν ἡ ἐκεῖθεν ἀνάγνωσις, ση ὑπὲρ Ἰουδαίας μόνης, ἀλλὰ καὶ πάσης Ελληνος καὶ βαρβάρου γεγενῆσθαι τὸ σωτήριον πάθος. Υ.Θ. - ΕΥΣΕΒΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Του, θαυμάσιε, ὡς ἡ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιή σαντι έλεος, οὐκ ἐκ τῶν ἀλλοτρίων μόνον δωρεών, ὧν αὐτὸς τοὺς πτωχούς ἀποστερεῖς, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν οἰκείων, ὧν ἐκουσίως την μετάδοσιν ποιεῖσθαι χρεω στείς. Υ.Γ. - ΚΥΡΗΝΗΣ. «Τί ὑπερηφανεύεται γῆ καὶ σποδός;» τί νεανιεύεται φορά; τί μέγα φρονεῖ καὶ ὑπεραίρεται σκιά; Τί σε φυτό ὄνειρος ἀρχῆς; Πῶς οὐχ ὁρᾷς τοὺς καταλύοντας αἰσχρῶς; Πῶς οὐ ζηλοῖς τοὺς διατρέψαντας (77-78) χρηστῶς; Αλλά βραχυτελῆ ἡγεμονίαν, ὡς ἀτελεύ που νομίζεις ἐξουσίαν, ἐφ' ᾗ ὁ τοῦ χρόνου σε πύ κλος θεραπεύσει στρεφόμενος, πρὸς τέλος ὠθῶν τὴν ἀρχὴν σου, καὶ τέλος ἐπιτιθεὶς τῷ βρασμῷ σου. σε Ε. της σανίδας. "Αλλως τοῦ λευκώματος. διατρέψαντας διαπρέψαντας. 10.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. CDXCIII.
Ελλης ἄρξη χώρας Καππαδόκης, εἰ μὴ μόνης τῆς peratoris voluntatem, quibus in rebus vultis, habetis,
οπείας, ὡς πρέπει ὑπ' ἀλλήλων αὐτοὺς τὴν πάτριον
εντάξεσθαι πικρίαν.
Υ. - ΚΑΤΙΛΛΙΑΝΟ.
Ἐκοινώνησας μὲν καὶ αὐτός, ὦ ἱερὰ κεφαλή, τοῦ
Καππαδόκου λοιμοῦ, ἡνίκα ᾤχεις τὴν πόλιν· καὶ οὐκ
Επίθες τοὺς ματαίους καὶ φρικτοὺς τοῦ ἀκαθάρτου
στόματος όρκους, μετὰ μελιχροῦ καὶ συχνοῦ, Προσ
ενώ σε τὰς πρὸς ἕκαστον ἰδίᾳ κατὰ πάντων και
ταλαλιάς, τὰς δυστρόπους καὶ ἱεροσύλους ληστείας,
την νέαν ἀπογραφήν, τὴν κατὰ Θεοῦ καὶ πτωχῶν
επικερδή σπουδήν, τὰς τῶν συνοικεσίων επιβουλάς,
τὰς τῶν μνημάτων διορυγάς, τὰ δεσμὰ οἷς καθείρχθη,
τά; ἀμοιβαίους εἱρατάς, ἃς ἐπὶ στρατόπεδον ἑλκόμενος
κατσε, τὴν ἐκεῖσε βάσανόν τε καὶ γύμνωσιν, ἣν
παρὰ Θεοῦ ὑπέμεινε προς διόρθωσιν. Αλλ' ἐπειδὴ
πάντων ἐκείνων ἐπιλαθόμενος, πάλιν ἄρξαι ιμείρεται,
ὡς μανθάνομεν, μὴ ἐνδώσεις, κωλύων όση σοι δύο
ναμίς ἐστι. Σαυτῷ τε γὰρ καὶ πόλει καὶ αὐτῷ ἐκείνῳ
γαμή· σαυτῷ τὴν δόξαν, τῇ πόλει τὴν ἡσυχίαν,
ἐκείνῳ τὸ μὴ πολλὰ ἁμαρτεῖν, καὶ πλείονα πάλιν
Rabely
Γ.Α. - ΕΝΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Περὶ τοῦ ἐπιτεθέντος τῷ σταυρῷ τοῦ Δεσπότου
τίτλου.
Ἡ της σανίδας γραφή, ήν Πιλάτος πρὸ τῆς
Κυμαχής έπηξε κεφαλῆς, τὴν τοῦ Κυρίου ἐπλήρου
φωνήν, ο Επειδὰν ὑψωθώ, λέγοντος, πάντας ελκύσω
πρὸς ἐμαυτόν. Ἐδήλου τοίνυν ἡ ἐκεῖθεν ἀνάγνωσις,
ση ὑπὲρ Ἰουδαίας μόνης, ἀλλὰ καὶ πάσης Ελληνος
καὶ βαρβάρου γεγενῆσθαι τὸ σωτήριον πάθος.
Υ.Θ. - ΕΥΣΕΒΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Του, θαυμάσιε, ὡς ἡ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιήσαντι έλεος, οὐκ ἐκ τῶν ἀλλοτρίων μόνον δωρεών, ὧν
αὐτὸς τοὺς πτωχούς ἀποστερεῖς, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν
οἰκείων, ὧν ἐκουσίως την μετάδοσιν ποιεῖσθαι χρεω
στείς.
Υ.Γ. - ΚΥΡΗΝΗΣ.
«Τί ὑπερηφανεύεται γῆ καὶ σποδός;» τί νεανιεύεται
φορά; τί μέγα φρονεῖ καὶ ὑπεραίρεται σκιά; Τί σε
φυτό ὄνειρος ἀρχῆς; Πῶς οὐχ ὁρᾷς τοὺς καταλύοντας
αἰσχρῶς; Πῶς οὐ ζηλοῖς τοὺς διατρέψαντας (77-78)
χρηστῶς; Αλλά βραχυτελῆ ἡγεμονίαν, ὡς ἀτελεύ
που νομίζεις ἐξουσίαν, ἐφ' ᾗ ὁ τοῦ χρόνου σε πύκλος θεραπεύσει στρεφόμενος, πρὸς τέλος ὠθῶν τὴν
ἀρχὴν σου, καὶ τέλος ἐπιτιθεὶς τῷ βρασμῷ σου.
σε Joan. 315,
19. ** Joan. xii, 32.
hos quoque illis copulate, ut ne cuiquam alii
regioni Cappadox præsit, quam sure. Consentanenm
enim profecto est, eos patria acerbitate mutuo a sese
irrigari ac perfundi.
CDXC. CATILLIANO.
Particeps tu quoque, o sacrum caput, contumeHarum Cappadocis fuisti, cum in hac urbe domicilium haberes, atque vana et horrenda impuri ac
scelesti oris juramenta cum mellito et frequenti,
Adoro te, cognoristi, oltrectationes quibus et privatim adversus singulos, et publice adversus omnes
usus est, nefaria et sacrilega latrocinia, novam
descriptionem, quæstuosum adversus Deam el pauperes studium, comparatas matrimoniis insidias,
sepulcrorum effossiones, vincula in quæ conjectus
est, ea item quibus cum ad castra traberetur, astrictus est, cruciatum eum ac nuditatem quam illic
divinitus, ut ad meliorem mentem rediret, sustinuit. Quoniam autem harum omnium rerum oblivione captus, præfectura rursum, ut ad nos allatum
est, affectat, ne id, quæso, permittas: verum omnibus viribus prohibe. Sic enim et tibi, et urbi, et
illi ipsi commodabis, tibi nimirum gloriam, urbi
quietem, illi ne multa peecet, ac pluribus rursum
suppliciis aliciatur.
CDXCI.-EUTONIO DIACONO.
De titulo cruci Domini imposito **.
Tabellæ illius scriptura, quam Pilatus supra Dominicum caput ſixit, hanc Domini vocem explebat,
Cum exaltatus fuero. omnia trabam ad me ipsum, r
Itaque lectio ea hoc indicabat, salutiferam passionem non pro Judæa duntaxat, verum etiam pro
omnibus tam Græcis quam barbaris nationibus
exstitisse.
CDXCII. — ΕUSEBIO EPISCOPO.
Velim hoc scias, vir eximie, judicium misericordiæ expers huic fore, qui misericordiam non fecerit”, nou ex alienis duntaxat muneribus ac benefi~
ciis, quibus tu pauperes spolias, verum etiam ex propriis, quæ tu ultro ac sponte cum aliis communicare
teneris.
124 CDXCIII.- CYRENIO.
‹ Quid superbit terra et cinis **?» Quid insolenter
se gerit labes et corruptela? Quid magnifice de se
sentit ac se effert umbra? Quin te imperii ac præfecturæ insomnium infat? Quin tu eos cernis qui
turpiter ac fœde diem vitæ extremum claudunt
Quin tu eoruin emulum te præbes, qui probe atque
insigniter vixerunt? Verum brevem principatum
Lanquam sempiternam potentiam arbitraris: ob
** Eccli. x, 9.
so Jac. 1,
Ε. reg. της σανίδας. cod. Alt. in margine
ponit, "Αλλως τοῦ λευκώματος. Possit.
(77-78) Pro διατρέψαντας codd. Vat. 649 et Alc
legunt διαπρέψαντας. 10.
col. 451–452page 137 of 750
PG 78:451ΥΗΔ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Τῶν πράξεων. Περὶ πυρίνων γλωσσών. Ον τρόπον τὰ τοῦ νόμου προοίμια φόβου ἐδεῖτο, πρὸς φυλακὴν τῶν ἐντολῶν ἐπιστρέφοντος τοὺς ἀκούοντας, καὶ ἐκ μέσου τοῦ πυρὸς ὁ Θεὸς ἐχρημάτιζεν οὕτω καὶ μετὰ τὴν τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἀνάστασιν, ἐν πυρὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῖς ἀποστόλοις ἐδίδοτο, βιαίας πνοῆς προηγουμένης, ἵνα εἰς Θεὸς ἐν ἀμφοτέραις ταῖς Διαθήκαις γνωσθῇ, εἰ καὶ πολὺ τῆς δευτέρας τὸ πρὸς τὴν προτέραν διάφορον. Ἡ μὲν γὰρ τυπικοῖς ἐχρῆτο προστάγμασιν, ἡ δὲ τοῖς ἀληθέσιν ἔλαμψε πράγμασί τε καὶ δόγμασιν. ΣΥΝΟΔΙΑ. Περὶ οἴνου καὶ μέθης. Οἶνος εὐφραίνει καρδίαν ἀνθρώπου, ὁ μετρίως πιο νόμενος πρὸς τὴν χρείαν τοῦ σώματος· ὁ δὲ ταύτης ἐπέκεινα, ἄσωτος καὶ ὑβριστής καὶ ἀκόλαστος κέν κληται. ᾿Ακόλαστον γὰρ οἶνος, καὶ ὑβριστικών μέθη. Καὶ, «Μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωτία, ο φησὶν ἡ θεία Γραφή. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ φύσις ὀχλουμένη τῇ ἀμετρίᾳ, διδάσκαλος γίνεται εὐεξίας. Γης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟ Οὐκ ἔστιν, ὦ τᾶν, οὐκ ἔστιν ὁ ζῆλός σου κατ' επί γνωσιν, οὔτε, ὡς φής, τῷ Κυρίῳ ἐκ τῶν αὐτοῦ νόμον ἀμύνεις, τῆς Ἐκκλησίας τινὰς ἐξελαύνων. Ο μὲν γὰρ τοὺς θεοκαπήλους ἀπήλαυνε, τοὺς ἐμπόριον τὸ ἀνάκτορον δείξαντας. Σὺ δὲ τοὺς τὸ θεῖον εὐσεβῶς πρεσβεύοντας διώκεις έμμανῶς, σύγχυσίν τινα καὶ ἀνάκρασιν, καὶ τροπὴν τὴν εἰς σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου κατηχῶν, ἢ ἀλλοιῶν τὴν θείαν φύσιν εἰς σάρκα καὶ ὀστέα, ἢ τὴν ἀλήθειαν τῆς σαρκὸς ἀθετῶν. Οὐ τοίνυν τὸν Κύριον μιμῇ, ἀλλὰ τὸν στρατηγὸν τοῦ ἱεροῦ, τοὺς ἀποστόλους διώκοντα, καὶ κηρύσσειν τὴν εὐσέ βειαν κωλύοντα. ΥΕΖ. - ΚΥΡΙΛΛΟ. Εἰς τὸ, «Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦν. τες.» Ον τρόπον δύο σύνδεσμος τοίχων γωνιακός τις εὑρίσκεται λίθος, πρὸς ἀδιαίρετον ἔνωσιν, ἑκατέρους Ο συνδέων· οὕτω τοὺς δύο τῆς οἰκουμένης λαοὺς ἡ τοῦ Δεσπότου ἡμῶν ἔνσαρκος οἰκονομία συνάψασα καὶ εἰς ἕν σῶμα, καὶ [εν] πνεῦμα συναρμολογή όχλουμένη καὶ κλονουμένη. Κωνσταντίῳ, Κωνσταντίνῳ, γάρ. τους δύο τῆς οἰκουμένης λαοὺς 649 τοὺς τῆς οἰκουμένης δύο λαούς.
quam temporis orbis conversus te curabit, præfecturam tuam ad finem impellens, atque astui 11:0
terminum imponens.
CDXCIV. TIMOTHEO LECTORI.
De igneis linguis.
Quemadmodum legis primordia terrorem requirebant, qui auditores ad mandatorum observationem
converteret, ac Deus e medio igne oracula edebat ":
sic etiam post Domini et Salvatoris nostri resurrectionem, Spiritus sanctus apostolis in igne donabatur, vehementi flatu præeunte
62:. ut unus Deus
in utroque Testamento cognosceretur, etiamsi alioqui inter prius ac posterius ingens sit discrimen.
Illud enim typicis præceptis utebatur; hoc autem
veris rebus ac doctrinis emicuit.
CDXCV.SYNODIO.
De vino et ebrielale.
Vinum ad corporis necessarium usum modice
haustum hominis pectus exhilarat“: quod autem
ultra mediocritatem adhibetur, petulans et contumeliosum atque intemperaus vocatur. Intemperans
enim, inquit, res est vinum: et contumeliosa res,
ebrietas. Ac rursum: «Nolite inebriari vino, in
quo est luxuria, inquit sacra Scriptura 6. Aique
»
ipsa quoque natura, per immoderationem turbata
et agitata, lasciviæ magistra efficitur.
CDXCVI. CONSTANTINO.
Non est, heus tu, nou, inquam, est secundum
scientiam zelus tuus: neque Domini injurias ex
ipsius legibus, quemadmodum alirmas, ulcisceris,
dum ex Ecclesiæ cœtu quosdam ejicis. Nam ille
rerum divinarum eaupones abigebat, qui ex templo
forum efficiebant. At tu eos qui divinum Numen pie
ac sancte colunt, furiose insectaris, confusionem
quamdam et permistionem, ac Dei Verbi in carnem
conversionem docens, aut divinam naturam in carnem et ossa immutans, aut carnis veritatem rejiciens. Quare non Dominum imitaris, sed templi
dúcem apostolos persequentem, ac piam doctrinam
prædicare prohibentem.
125 CDXCVII.—CYRILLO.
In illud, • Lapidem quem reprobaverunt ædificantes *7.,
ΥΗΔ'. - ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Τῶν πράξεων. Περὶ πυρίνων γλωσσών.
Ον τρόπον τὰ τοῦ νόμου προοίμια φόβου ἐδεῖτο,
πρὸς φυλακὴν τῶν ἐντολῶν ἐπιστρέφοντος τοὺς ἀκούοντας, καὶ ἐκ μέσου τοῦ πυρὸς ὁ Θεὸς ἐχρημάτιζεν
οὕτω καὶ μετὰ τὴν τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν
ἀνάστασιν, ἐν πυρὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῖς ἀποστό
λοις ἐδίδοτο, βιαίας πνοῆς προηγουμένης, ἵνα εἰς
Θεὸς ἐν ἀμφοτέραις ταῖς Διαθήκαις γνωσθῇ, εἰ καὶ
πολὺ τῆς δευτέρας τὸ πρὸς τὴν προτέραν διάφορον.
Ἡ μὲν γὰρ τυπικοῖς ἐχρῆτο προστάγμασιν, ἡ δὲ
τοῖς ἀληθέσιν ἔλαμψε πράγμασί τε καὶ δόγμασιν.
YLE. - ΣΥΝΟΔΙΑ.
Περὶ οἴνου καὶ μέθης.
Οἶνος εὐφραίνει καρδίαν ἀνθρώπου, ὁ μετρίως πιο
νόμενος πρὸς τὴν χρείαν τοῦ σώματος· ὁ δὲ ταύτης
ἐπέκεινα, ἄσωτος καὶ ὑβριστής καὶ ἀκόλαστος κέν
κληται. ᾿Ακόλαστον γὰρ οἶνος, καὶ ὑβριστικών μέθη.
Καὶ, «Μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωτία, ο
φησὶν ἡ θεία Γραφή. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ φύσις όχλουμένη τῇ ἀμετρίᾳ, διδάσκαλος γίνεται εὐεξίας.
Γης.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟ
Οὐκ ἔστιν, ὦ τᾶν, οὐκ ἔστιν ὁ ζῆλός σου κατ' επί:
γνωσιν, οὔτε, ὡς φής, τῷ Κυρίῳ ἐκ τῶν αὐτοῦ νόμον
ἀμύνεις, τῆς Ἐκκλησίας τινὰς ἐξελαύνων. Ο μὲν
γὰρ τοὺς θεοκαπήλους ἀπήλαυνε, τοὺς ἐμπόριον τὸ
ἀνάκτορον δείξαντας. Σὺ δὲ τοὺς τὸ θεῖον εὐσεβῶς
πρεσβεύοντας διώκεις έμμανῶς, σύγχυσίν τινα καὶ
ἀνάκρασιν, καὶ τροπὴν τὴν εἰς σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου
κατηχῶν, ἢ ἀλλοιῶν τὴν θείαν φύσιν εἰς σάρκα καὶ
ὀστέα, ἢ τὴν ἀλήθειαν τῆς σαρκὸς ἀθετῶν. Οὐ τοίνυν
τὸν Κύριον μιμῇ, ἀλλὰ τὸν στρατηγὸν τοῦ ἱεροῦ,
τοὺς ἀποστόλους διώκοντα, καὶ κηρύσσειν τὴν εὐσέ
βειαν κωλύοντα.
ΥΕΖ. - ΚΥΡΙΛΛΟ.
Εἰς τὸ, «Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦν.
τες.»
Ον τρόπον δύο σύνδεσμος τοίχων γωνιακός τις
εὑρίσκεται λίθος, πρὸς ἀδιαίρετον ἔνωσιν, ἑκατέρους
Ο συνδέων· οὕτω τοὺς δύο τῆς οἰκουμένης λαοὺς
ἡ τοῦ Δεσπότου ἡμῶν ἔνσαρκος οἰκονομία συνάψασα
καὶ εἰς ἕν σῶμα, καὶ [εν] πνεῦμα συναρμολογή
Prov. xx,
1. "Ephes. v, 18. «Rom. 5,
Quemadmodum angularis quidam lapis duorum
parietum vinculum esse invenitur ad arctissimam ac
firmissimain conjunctionem eos inter se devinciens:
codem modo Domini nostri incarnatio, duobus orbis populis inter se copulatis atque in unum corpus
Exod. xix el xx. • Act. II, 1 seqq. • Psal. cut, 15.
6 Psal. cxvii, 22.
Codl. Vatic. post όχλουμένη addit καὶ κλονουμένη. Possin.
Non Κωνσταντίῳ, ut male habent edita Graeca,
sel Κωνσταντίνῳ, Constantino, ut recte ponit interpres, hæc epistola inscribitur in codd. Vat. 649 et
Alt. lidem initio Vers 4 expungunt γάρ. ID.
Pro τους δύο τῆς οἰκουμένης λαοὺς coddl. Vat
649 et Alt. legunt, τοὺς τῆς οἰκουμένης δύο λαούς.
col. 453–454page 138 of 750
PG 78:453σασα. εἰς κεφαλήν γωνίας ἐγένετο, ἀσάλευτον τὴν ἕνωσιν τῇ ἑαυτῆς μεσιτεία φυλάξασα. ΥΠΗ. ΘΕΩΝΙ. Πρὸς μοναχὸν καλλωπιζόμενον. Τὴν Ελισσαίου ευτέλειαν ζήλου, ὑπερώῳ καὶ λύχνῳ ἀρκούμενος· ἅπερ τὴν ὑψηλὴν καὶ πεφωτισμένην τοῦ ἀνδρὸς ᾐνίσσετο πρᾶξιν· ἀλλὰ μὴ μεγά λαις οἰκοδομαῖς ὡς Φαραώ προστηκόμενος καὶ προσο τήκων αὐταῖς τοὺς μονάζοντας, τὴν ἀληθῆ ἐργασίαν κατάλυς. Υ.Θ. -- ΑΡΧΙΑ. Κατὰ Μακεδονιανῶν, ἤτοι Πνευματομάχων. Εἰ τὴν ὑπόσχεσιν ἐπλήρωσε τὴν οἰκείαν ὁ Κύριος, οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας τῆς ἑαυτοῦ ἀναλήψεως, τὴν ἐξ ὕψους δύναμιν περιζώσας τοὺς θιασώτας, καὶ ὁ νόμος τοῦ πνεύματος τῆς ζωῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς ἐκ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου, ματαία [] τοῦ Σατανᾶ Μοντανοῦ κα κάνοια, πρὸς τοσαύτην ἀλήθειαν ἀβλεπτήσαντος, και μεῖζόν τι τῆς τελειώσεως ταύτης τοῖς πεισθεῖσιν αὐτῷ προσγενήσεσθαι μυθοποιήσαντος. Φ.- ΤΟ ΑΥΤΟ. Κατὰ Μακεδονιανῶν, ἤτοι Πνευματομάχων. Τὸ θεῖον καὶ προσκυνούμενον Πνεῦμα δεκάτῃ τῆς ἀναλήψεως, πεντηκοστῇ δὲ τῆς ἀναστάσεως ἡμέρᾳ ἐπὶ τοὺς ἱεροὺς μαθητὰς κατεφοίτησεν, ὡς ὁ Κύριος ἐπηγγείλατο, οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας τοῦτο ποιήσειν τῷ καιρῷ τῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνόδου υποσχόμενος. Καὶ Λουκᾶς ἔγραψε πληρωθὲν ὁ θεσπέσιος, ὅπερ πολλοῖς ὕστερον χρόνοις. ὁ δυσσεβής [μή] γεγενήσθαι Μοντανὸς διεψεύσατο, καὶ τὸν Κύριον διαβάλλων οὐκ ἀληθεύοντα, καὶ τοὺς μαθητὰς ψευσθέντας τῆς ὑπο σχέσεως, ἄλλους δέ τινας ἀντ᾽ ἐκείνων τὴν ἐπαγγελίαν κομισαμένους ἀδίκως, εἴπερ ἄλλων ἐν τοῖς κινο δύνοις ἀθλησάντων, ἕτεροι τῶν ἐπάθλων ἀπέλαυσαν. Ποίῳ δὲ πνεύματι ενήργουν τὰ θαύματα, ἢ τὰ ἔθνη ἐπαίδευον τὴν εὐσέβειαν; ΠΟΛ μάλλον.
EPISTOLARUM LIB. I.
EPIST. D.
σασα. εἰς κεφαλήν γωνίας ἐγένετο, ἀσάλευτον τὴν alque uum spiritum compactis, in caput anguli
ἕνωσιν τῇ ἑαυτῆς μεσιτεία φυλάξασα.
ΥΠΗ.
ΘΕΩΝΙ.
Πρὸς μοναχὸν καλλωπιζόμενον.
Τὴν Ελισσαίου ευτέλειαν ζήλου, ὑπερώῳ καὶ
λύχνῳ ἀρκούμενος· ἅπερ τὴν ὑψηλὴν καὶ πεφωτι
σμένην τοῦ ἀνδρὸς ᾐνίσσετο πρᾶξιν· ἀλλὰ μὴ μεγά
λαις οἰκοδομαῖς ὡς Φαραώ προστηκόμενος καὶ προσο
τήκων αὐταῖς τοὺς μονάζοντας, τὴν ἀληθῆ ἐργασίαν
κατάλυς.
Υ.Θ. -- ΑΡΧΙΑ.
Κατὰ Μακεδονιανῶν, ἤτοι Πνευματομάχων.
Εἰ τὴν ὑπόσχεσιν ἐπλήρωσε τὴν οἰκείαν ὁ Κύριος,
οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας τῆς ἑαυτοῦ ἀναλήψεως, τὴν
ἐξ ὕψους δύναμιν περιζώσας τοὺς θιασώτας, καὶ ὁ
νόμος τοῦ πνεύματος τῆς ζωῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ
ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς ἐκ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ
τοῦ θανάτου, ματαία [4] τοῦ Σατανᾶ Μοντανοῦ κα
κάνοια, πρὸς τοσαύτην ἀλήθειαν ἀβλεπτήσαντος, και
μεῖζόν τι τῆς τελειώσεως ταύτης τοῖς πεισθεῖσιν αὐτῷ
προσγενήσεσθαι μυθοποιήσαντος.
Κατὰ Μακεδονιανῶν, ἤτοι Πνευματομάχων.
Τὸ θεῖον καὶ προσκυνούμενον Πνεῦμα δεκάτῃ τῆς
ἀναλήψεως, πεντηκοστῇ δὲ τῆς ἀναστάσεως ἡμέρᾳ
ἐπὶ τοὺς ἱεροὺς μαθητὰς κατεφοίτησεν, ὡς ὁ Κύριος G
ἐπηγγείλατο, οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας τοῦτο ποιήσειν
τῷ καιρῷ τῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνόδου υποσχόμενος. Καὶ
Λουκᾶς ἔγραψε πληρωθὲν ὁ θεσπέσιος, ὅπερ πολλοῖς
ὕστερον χρόνοις. ὁ δυσσεβής [μή] γεγενήσθαι
Μοντανὸς διεψεύσατο, καὶ τὸν Κύριον διαβάλλων οὐκ
ἀληθεύοντα, καὶ τοὺς μαθητὰς ψευσθέντας τῆς ὑποσχέσεως, ἄλλους δέ τινας ἀντ᾽ ἐκείνων τὴν ἐπαγγε
λίαν κομισαμένους ἀδίκως, εἴπερ ἄλλων ἐν τοῖς κινο
δύνοις ἀθλησάντων, ἕτεροι τῶν ἐπάθλων ἀπέλαυσαν.
Ποίῳ δὲ πνεύματι ενήργουν τὰ θαύματα, ἢ τὰ ἔθνη
ἐπαίδευον τὴν εὐσέβειαν;
effecta est, firmam ac minime nutantem conjunctio-.
nem interpositu suo custodiens.
CDXC VII. — THEONI.
Ad monachum elegantiæ studiosum.
Elisæi tenuitatem ac frugalitatem imitare, nihil
ultra cœnaculum ac lucernam requirens (quæ quidem sublimem ac splendidam viri illius actionem
designabant): ac ΠΟΛ contra magnis substructionibus, velut alter Pharao, inlabescens, ipsisque
etiam monachos addicens et conficiens, veram
operationem everte.
CDXCIX. ARCHIÆ.
Contra Macedonianos, seu Spiritum impugnantes.
Si pollicitationem suam * præstitit Dominus,
non post multos ab ascensu suo dies ex alto virtule
indutis discipulis ", ac lex Spiritus vitæ in Christo Jesu a peccati et mortis lege nos in libertatem
asseruit, vanus Satanæ Montani error est, qui ad
tantam veritatem caligavit, majusque aliquid hac
perfectione iis qui sibi fidem adhibuissent, accessurum esse fabulatus est.
D. - EIDEM.
Contra Macedonianos, seu Spiritum impugnantes.
Divinus atque adorandus Spiritus decimo ab
ascensione, ac quinquagesimo a resurrectione die
ad sacrosanctos discipulos descendit, quemadmodum Dominus promiserat, cum, eo tempore quo
in cœlum ascendebat, non multis post diebus id se
facturum recepit, atque hoc expletum fuisse divinus
vir Lucas scripsit, quod longo post temporis curriculo factum esse impius Montanus falso asseruit.
In quo et Dominum, ut vera minime loquentem,
traducit, et apostolos, ut promissi spe falsos ac
delusos, quippe cum alii quidam eorum loco promissum munus inique perceperint, siquidem cum
alii in periculis dimicarint, alii tamen præmia consecuti sint. Quonam autem, quæso, spiritu illi res
miras perpetrabant, ac gentes ad pietatem erudiebant?
er* Luc. XXIV,
49. • Act. 11, 4 seqq.
Codd. Vatic. 649 et Alt. addunt μάλλον. Possin.
Μh uncinis inclusum abest a codd. Vatic. 649 et All. ID.
Book II, Containing 300 LettersLiber secundus, epistolas 300 continens
col. 455–456page 139 of 750
PG 78:455ΤΩΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΣΙΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΠΗΛΟΥΣΙΩΤΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΒΙΒΛΙΟΝ Β. Α'. - ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ Τι ἐστι τὸ, «Ἱερεῖς, λαλήσατε εἰς τὴν καρδίαν Ἱερουσαλήμ. Οἱ τὸν διδασκάλοις πρέποντα βίον μεταδιώκοντες ὑφηγηταί, μὴ μόνον μέμψεως κρείττους [ἑαυτοὺς διατηρείτωσαν, ἀλλὰ καὶ θείοις πλεονεκτήμασι πλουτείτωσαν. Τὸ μὲν γὰρ καὶ τῶν τυχόντων ἐστὶ, τὸ δὲ τῶν ἄκρων εἰς ἀρετὴν, [οι] καν μηδὲν φθέγξοιντο τρανοτέρα φωνῆς ἡσυχία τους φοιτητές παιδεύουσιν, οὐ τὰς ἀκοὰς αὐτῶν τέρποντες, ἀλλὰ τὰς ψυχὰς φωτίζοντες. Οἱ γὰρ λόγων πλέον μηδὲν προσ εἶναι τῷ διδασκάλῳ νομίζοντες, καὶ τὰς ἀκοὰς ἐν οχλοῦσι, [καὶ γέλωτα ὀφλισκάνουσιν· ] οἱ δὲ τοῖς ἔρ γοις ἀστράπτοντες, [κἂν σιγὴν ἀσκήσωσι, τὰς τῶν θεωμένων παιδεύουσι ψυχάς.] Καὶ τοῦτ' ἔστιν ἄρα ὅπερ ἐπεζήτησας μαθεῖν, «Ἱερεῖς, λαλήσατε εἰς τὴν καρδίαν Ἱερουσαλήμ.» Πολλοὶ [μεν] γὰρ οἱ διὰ λό γων ἐνοχλοῦντες, ὀλίγοι δὲ οἱ διὰ τῶν ἔργων παι δεύοντες, οἷς καὶ τὸ ἱερᾶσθαι μάλιστα προσήκει. Β'. - ΕΥΣΤΑΘΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ. Εἰ πάλαι εἶχεν ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις τὰ εἰς καλοκαγαθίαν σπέρματα (διὸ καὶ τινὲς μὲν γεωρ γήσαντες αὐτὰ, διέλαμψαν, τινὲς δὲ νεκρώσαντες, δίκην ἔδοσαν), νῦν ὅτε ἐπὶ τὸ κρείττον διεκοσμήθη, καὶ μυρίοις χαρίσμασιν ἐστέφθη, καὶ εὐήνιος πρὸς ἀρετὴν γέγονεν, οὐχ ἡγῇ κἀκεῖνα μεμενηκέναι ἐν αὐτῇ ἀκέραια, δεῖσθαι δὲ τῶν αὐτοῖς χρησομένων; Οὐ γὰρ δήπουθεν ἡνίκα τὴν ἄλλην ευημερίαν προσ είληφε, τηνικαῦτα τῶν ἔμπροσθεν καλῶν δεῖ νομίζειν αὐτὴν ἑστερῆσθαι. Μᾶλλον γὰρ εἰκὸς ὑπὸ τῆς παρούσ Κἂν μηδὲν φθέγξοιντο. Εν ῥῆμα καὶ νεῦμα μόνον ἀνδρὸς πίστιν ἔχοντος, πολλῶν πάνυ και μα κρῶν περιόδων μεῖζον ἰσχύει. Ηιττ. Ριο τρανοτέρα τρανώτερα.
ΤΩΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ
ΙΣΙΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΠΗΛΟΥΣΙΩΤΟΥ
ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΒΙΒΛΙΟΝ Β.
EPISTOLARUM
LIBER SECUNDUS.
126 1. — THEOGNOSTO PRESBYTERO.
Quid sit illud, Sacerdotes, loquimini ad cor Jerucalent.
Α'. - ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ
Τι ἐστι τὸ, «Ἱερεῖς, λαλήσατε εἰς τὴν καρδίαν
Ἱερουσαλήμ.
Οἱ τὸν διδασκάλοις πρέποντα βίον μεταδιώκοντες
ὑφηγηταί, μὴ μόνον μέμψεως κρείττους [ἑαυτοὺς
διατηρείτωσαν, ἀλλὰ καὶ θείοις πλεονεκτήμασι πλου
τείτωσαν. Τὸ μὲν γὰρ καὶ τῶν τυχόντων ἐστὶ, τὸ δὲ
τῶν ἄκρων εἰς ἀρετὴν, [οι] καν μηδὲν φθέγξοιντο
τρανοτέρα φωνῆς ἡσυχία τους φοιτητές παι
δεύουσιν, οὐ τὰς ἀκοὰς αὐτῶν τέρποντες, ἀλλὰ τὰς
ψυχὰς φωτίζοντες. Οἱ γὰρ λόγων πλέον μηδὲν προσεἶναι τῷ διδασκάλῳ νομίζοντες, καὶ τὰς ἀκοὰς ἐνοχλοῦσι, [καὶ γέλωτα ὀφλισκάνουσιν· ] οἱ δὲ τοῖς ἔρ
γοις ἀστράπτοντες, [κἂν σιγὴν ἀσκήσωσι, τὰς τῶν
θεωμένων παιδεύουσι ψυχάς.] Καὶ τοῦτ' ἔστιν ἄρα
ὅπερ ἐπεζήτησας μαθεῖν, «Ἱερεῖς, λαλήσατε εἰς τὴν
καρδίαν Ἱερουσαλήμ.» Πολλοὶ [μεν] γὰρ οἱ διὰ λό
γων ἐνοχλοῦντες, ὀλίγοι δὲ οἱ διὰ τῶν ἔργων παιδεύοντες, οἷς καὶ τὸ ἱερᾶσθαι μάλιστα προσήκει.
consecrari,
Præceptores li qui consentaneam magistris vitam
consectantur, non modo reprehensione omni sublimiores se custodiant, verum etiam divinarum virtutum opibus abundent. Hlud enim vulgarium etiam
hominum est; hoc summa virtute præditorum.
Qui, ut etiam nullum verbum emittant, silentio tamen quavis voce clariori discipulos suos erudiunt,
non ipsorum aures oblectantes, verum animis lu
men ac splendorem afferentes. Nam qui magistro
mihil præter sermonem inesse existimant, et aures
obtundunt, et risun movent. Αt qui operibus emicant, etiamsi silentium colant, spectatorum tamen
animos erudiunt. Atque illud est, quod ex me intelligere quæsivisti, Sacerdotes, loquimini ad cor
Jerusalem 66.. Muki enim sunt, qui loquendo molestiam exhibeant; pauci autem, qui operibus doceant. Quibus nimirum Dei quoque cultui
convenit.
11. - EUSTATHIO PRESBYTERO.
Cum hominum natura virtutis ac probitatis semina jam olim habuerit (unde etiam quidam iis
excultis claruerunt, quidam autem iisdem oppressis
et exstinctis pœnas dederunt), nunc, cum ea in melius ornata, sexcentisque beneficiis, tanquam coronis redimita, atque ad virtutem obsequentior tractɔbiliorque reddita sit, annon illa quoque in ea
Integra et incolumia mansisse existimas; iis autem, qui ipsis utantur, opus habere? Neque enim
scilicet putandum est, cum alias doles insuper
18. Isa, XL, 2.
ac sacerdotii munere fungi maxime
Β'. - ΕΥΣΤΑΘΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ.
Εἰ πάλαι εἶχεν ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις τὰ εἰς
καλοκαγαθίαν σπέρματα (διὸ καὶ τινὲς μὲν γεωρ
γήσαντες αὐτὰ, διέλαμψαν, τινὲς δὲ νεκρώσαντες,
δίκην ἔδοσαν), νῦν ὅτε ἐπὶ τὸ κρείττον διεκοσμήθη,
καὶ μυρίοις χαρίσμασιν ἐστέφθη, καὶ εὐήνιος πρὸς
ἀρετὴν γέγονεν, οὐχ ἡγῇ κἀκεῖνα μεμενηκέναι ἐν
αὐτῇ ἀκέραια, δεῖσθαι δὲ τῶν αὐτοῖς χρησομένων;
Οὐ γὰρ δήπουθεν ἡνίκα τὴν ἄλλην ευημερίαν προσείληφε, τηνικαῦτα τῶν ἔμπροσθεν καλῶν δεῖ νομίζειν
αὐτὴν ἑστερῆσθαι. Μᾶλλον γὰρ εἰκὸς ὑπὸ τῆς παρούσ
Κἂν μηδὲν φθέγξοιντο. Congruit cum sene
tentia Plutarchi quam duobus locis memini apud
eum legisse, his fere verbis: Εν ῥῆμα καὶ νεῦμα
μόνον ἀνδρὸς πίστιν ἔχοντος, πολλῶν πάνυ και μα
κρῶν περιόδων μεῖζον ἰσχύει. Ηιττ.
Ριο τρανοτέρα codd. Vat. 649 et Ait. scribunt, τρανώτερα. Possin.
col. 457–458page 140 of 750
PG 78:457σης χάριτος κἀκεῖνα δοθῆναι πρότερον ἀπόντα, ἢ πρότερον ὑπάρχοντα νῦν ἀνῃρῆσθαι. ᾿Αλλὰ ταυτὸν οἶμαι τοὺς πολλοὺς πεπονθέναι τοῖς ῥᾳθύμοις ναυ κλήροις, οι, παρὸν ἀπολαύειν δεξιοῦ πνεύματος, ἐν τοῖς λιμέσι παραμένοντες, καὶ ἐν καπηλείοις καλινδούμενοι ἐγκαλοῖεν τῇ ὥρᾳ, ὡς οὐ δεόντως χορηγη σάσῃ τὰ πνεύματα. Πρὸς οὓς δικαίως ἄν τις εἴποι, Αργότατοι πλωτήρων, ἡ μὲν ἐφύλαττε τὸν αὐτῆς θεσμὸν, ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐχρήσασθε τοῖς καιροίς. Εστι δὲ τῆς μὲν θείας προνοίας επικουρήσαι τοῖς πλέουσι τὰ δὲ ἔργα παρ' ἑαυτοῦ τις απαιτείτω. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν δεδόσθαι παρὰ τῆς θείας δεξιᾶς εἰδότες τῇ φύσει τὴν περὶ τὴν ἀρετὴν ροπήν, συνενέγκωμεν τοὺς πόνους· οὕτως γὰρ αἴσιον ἔψεται τὸ τέλος. Γ. — ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Πῶς ἡ σοφία πέρασε τὸν καυτής κρατήρα. Κρατήρα λόγων, ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία, ὦ φιλομαθέστατε, τὰς θείας εκέρασε Γραφάς, κρατήρα, οὐ μέλιτος, οὐ γάλακτος, οὐκ οἶνου, ἀλλὰ παιδείας καὶ φιλοσοφίας πεπληρωμένον, καὶ θείοις χαρίσμασιν ἐστεμμένον, ὅστις τοὺς χρωμένους εἰς ἀρετὴν καὶ εὐσέβειαν προτρέπει, τῶν μὲν ἐπιγείων ἀμελεῖν παρ ρασκευάζων, τῶν δὲ οὐρανίων εἴσω χωρεῖν· κρα τῆρα, οὐ μεθόδους περιέχοντα, οὐδὲ σοφίσματα, οὐδὲ φυσιολογίας ατόμους καὶ ἀπείρους ἀλλ' ἔργα ἀνδρῶν ὀνομαστοτάτων καὶ ἐνδοξοτάτων, οις όμοια καὶ πράττων καὶ λέγων, ἀρετῆς κόσμον ἕξεις. Αλλ' οὐδὲ τῶν πταισάντων τους βίους καὶ τὰς τιμωρίας ἀπο εσιώπησεν όπως μαθών, τὰ μὲν καλὰ ἔχοις, εἰ θέ λοις, ζηλοῦν· τὰ δὲ φαῦλα, φεύγειν. Ὅσον μὲν οὖν χρήσιμον εἰς τὴν καθ' ἡμᾶς φιλοσοφίαν ἐκ τῆς Έξωθεν παιδεύσεως, ὥσπερ ή μέλιττα, δρεψάμενος (πολλὰ γὰρ, εἰ χρὴ ἀληθῆ λέγειν, ἀρετῆς ἕνεκεν πεφιλοσοφήκασι), τὸ λοιπὸν ἅπαν χαίρειν ἔα· μάλιστα ὁρῶν αὐτοὺς κατ' ἀλλήλων διαπρύσιον κεκινηκότας πόλεμον. Αριστοτέλης μὲν γὰρ ἐπανέστη Πλά τωνι· οι Στωϊκοὶ δὲ πρὸς τοῦτον ἐφράξαντο. Τοῖς δὲ θείοις χρησμοῖς διὰ βίου δίδου σαυτόν. Οὕτω γὰρ καὶ ἐξ ἐκείνων καὶ ἐκ τούτων ὠφελούμενος, μέγα καὶ σαυτῷ καὶ πᾶσιν ἔσῃ χρῆμα. Ἐπειδὴ δὲ ΠΙ. συνενέγκωμεν συνεισενέγκωμεν. 'Ατόμους καὶ ἀπείρους. ἀτόπους, ἀτόμους.. Ηιττ.
EPISTOLARUM LIB.II.-EPIST. III.
σης χάριτος κἀκεῖνα δοθῆναι πρότερον ἀπόντα, ἢ accepit, tum eam prioribus bonis atque commodis
πρότερον ὑπάρχοντα νῦν ἀνῃρῆσθαι. ᾿Αλλὰ ταυτὸν
οἶμαι τοὺς πολλοὺς πεπονθέναι τοῖς ῥᾳθύμοις ναυκλήροις, οι, παρὸν ἀπολαύειν δεξιοῦ πνεύματος, ἐν
τοῖς λιμέσι παραμένοντες, καὶ ἐν καπηλείοις καλινδούμενοι ἐγκαλοῖεν τῇ ὥρᾳ, ὡς οὐ δεόντως χορηγη
σάσῃ τὰ πνεύματα. Πρὸς οὓς δικαίως ἄν τις εἴποι,
· Αργότατοι πλωτήρων, ἡ μὲν ἐφύλαττε τὸν αὐτῆς
θεσμὸν, ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐχρήσασθε τοῖς καιροίς. Εστι
δὲ τῆς μὲν θείας προνοίας επικουρήσαι τοῖς πλέουσι·
τὰ δὲ ἔργα παρ' ἑαυτοῦ τις απαιτείτω. Καὶ ἡμεῖς
τοίνυν δεδόσθαι παρὰ τῆς θείας δεξιᾶς εἰδότες τῇ
φύσει τὴν περὶ τὴν ἀρετὴν ροπήν, συνενέγκωμεν
τοὺς πόνους· οὕτως γὰρ αἴσιον ἔψεται τὸ τέλος.
orbatam fuisse. Est enim verosimilius a præsenti
gratia, illa quoque cum prius abessent, concessa
fuisse, quam cum prius adessent, nunc deleta et
de medio sublata: verum idem multis usu venisse
reor, quod segnibus et ignavis naucleris, qui, cum
prospero vento frui liceat, in portu manentes, atque
in cauponis sese volutantes, tempus accusent, ut
quod ventos haudquaquam opportune subministrarit. 127 Ad quos optimo jure quispiam hæc verba
habuerit: Nautarum segnissimi, illud quidem legem
suam servabat: vos autem temporum contmeditate minime usi estis. Est autem divinæ quidem
providentia, navigantibus opem ferre: opera aurem a se ipso quemque exigere oportet Ad eumdem igitur modum nos quoque, cum divinæ
manus munere propensionem ad virtutem naturæ tributam esse perspectum habeamus, labores ipsi
conferamus. Sic enim lætus ac faustus finis consequetur.
Γ. — ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Πῶς ἡ σοφία πέρασε τὸν καυτής κρατήρα.
Κρατήρα λόγων, ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία, ὦ φιλομαθέστατε, τὰς θείας εκέρασε Γραφάς, κρατήρα, οὐ
μέλιτος, οὐ γάλακτος, οὐκ οἶνου, ἀλλὰ παιδείας καὶ
φιλοσοφίας πεπληρωμένον, καὶ θείοις χαρίσμασιν
ἐστεμμένον, ὅστις τοὺς χρωμένους εἰς ἀρετὴν καὶ
εὐσέβειαν προτρέπει, τῶν μὲν ἐπιγείων ἀμελεῖν παρ
ρασκευάζων, τῶν δὲ οὐρανίων εἴσω χωρεῖν· κρατῆρα, οὐ μεθόδους περιέχοντα, οὐδὲ σοφίσματα, οὐδὲ
φυσιολογίας ατόμους καὶ ἀπείρους ἀλλ' ἔργα
ἀνδρῶν ὀνομαστοτάτων καὶ ἐνδοξοτάτων, οις όμοια καὶ
πράττων καὶ λέγων, ἀρετῆς κόσμον ἕξεις. Αλλ' οὐδὲ
τῶν πταισάντων τους βίους καὶ τὰς τιμωρίας ἀπο
εσιώπησεν όπως μαθών, τὰ μὲν καλὰ ἔχοις, εἰ θέ- c
λοις, ζηλοῦν· τὰ δὲ φαῦλα, φεύγειν. Ὅσον μὲν οὖν
χρήσιμον εἰς τὴν καθ' ἡμᾶς φιλοσοφίαν ἐκ τῆς
Έξωθεν παιδεύσεως, ὥσπερ ή μέλιττα, δρεψάμενος
(πολλὰ γὰρ, εἰ χρὴ ἀληθῆ λέγειν, ἀρετῆς ἕνεκεν πεφιλοσοφήκασι), τὸ λοιπὸν ἅπαν χαίρειν ἔα· μάλιστα
ὁρῶν αὐτοὺς κατ' ἀλλήλων διαπρύσιον κεκινηκότας
πόλεμον. Αριστοτέλης μὲν γὰρ ἐπανέστη Πλάτωνι· οι Στωϊκοὶ δὲ πρὸς τοῦτον ἐφράξαντο.
Τοῖς δὲ θείοις χρησμοῖς διὰ βίου δίδου σαυτόν. Οὕτω
γὰρ καὶ ἐξ ἐκείνων καὶ ἐκ τούτων ὠφελούμενος,
μέγα καὶ σαυτῷ καὶ πᾶσιν ἔσῃ χρῆμα. Ἐπειδὴ δὲ
ΠΙ. TIMOTHEO LECTORI.
Quomodo sapientia craterem suum miscuit.
Sermonum craterem, vir discendi cupidissime,
hoc est divinas Scripturas, Dei sapientia miscuit,
craterem, inquam, non melle, aut lacte, aut vino,
sed doctrina et philosophia refertum, divinisque
gratiis redimitum, qui eos a quibus adhibetur, ad
virtutem ac pietatem hortatur, id nimirum efficiens,
nt res terrenas negligant, atque in cœlestes sese insinuent: craterem, inquam, non artificiosa quædam et captiones continentem, nec absurdas et infinitas naturæ contemplationes: verum celeberrimorum et clarissimorum viroruni res gestas. Quorum si
tum actiones tum sermones imiteris, virtutum ornamentum es habiturus. At ne improborum quidemn
vitas et supplicia reticuit: ut iis cognitis, et virtutes, si libeat, imitari, et vitia fugere possis. Qua11obrem cum ex externa eruditione apiculæ instar
tantum collegeris, quantum ad nostram philosopliam conducit (multa enim, si vere loqui volumus, de virtute illi disseruerunt), id onue quodl
reliquum est, valere jube: praesertim cum eos perpetuum sibi ipsis invicem bellum indixisse videas.
Nam et Aristoteles adversus Platonem impetum ſecit: et Stoici rursum adversus hunc arma induerunt. Divinis autem oraculis per omnem vitæ curVARIE LECTIONES ET NOTÆ.
Pro συνενέγκωμεν codd. Vat. 649 et Alt. Deo sunt digna, promamus. Quamvis cuim omnium
scribunt συνεισενέγκωμεν. POSSIN.
'Ατόμους καὶ ἀπείρους. Billius cum vertit
absurdas, videtur legisse ἀτόπους, quod non improbo.
Bar. tamen cod. eliam retinet ἀτόμους.. Ηιττ.
Irissidium philosophorum inter se pluribus
notavit idem Isidorus lib. iv, ep. 55 et 91, et Justinos Martyr, Theodoretus aliique SS. Patres: ut
nunc omittam Lactantiuin et Chrysostomum. Id.
Quod ad gratiam divinam oporteat accedere
Indusiriam humanam, perpetua est vox Scripturæ
sacre, cum qua Isidorus hic et ep. 61, 242 et 266
hujus libri u, et ep. 13 et 51 libri tv consentit. Nec
alter ali vet. Ecclesiae doctores, ex quibus Leo
Magnus sermone 2, in solemnitate Epiphania D. N.
J.Č.: • Et nos, inquit, de cordibus nostris, quæ
PATROL, GR. LXXVIII.
bonorum sit ipse largitor, etiam nostræ tamen fructum quærit industriæ. Non enim dormientibus provenit regnum cœlorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus, ut si dona illius irrita
non fecerimus, per ea quæ dedit, mereamur accipere quod promisit.» Et rursum sermone 5, in eadem solemnitate: Considerantes ineffabilem erga
nos divinorum munerum largitatem, cooperatores
simus gratiæ Dei operantis in nobis. Non enim dormientibus provenit regnum cœlorum; nec olio
desidiaque torpentibus beatitudo æternitatis ingeritur, etc. Possem plura ejusmodi ex Chrysostomi et
Macarii homiliis et aliunde comportare. Sed modum
Si'i vale. ID.
col. 459–460page 141 of 750
PG 78:459βούλες γνῶναι τί ἐστιν, Εκέρασεν ἡ σοφία τὸν ἑαυτῆς οἶνον,» καὶ δι᾿ ἣν αἰτίαν, οὐκ ἄκρατον αὐτ τὸν προὔθηκε, μάνθανε δι' ὀλίγων πολλά· Τὰ θεῖα καὶ ὑπερφυῆ παιδεύματα, λόγοις καὶ παραδείγματι σωματικοῖς ἐκέρασεν. Οὐ γὰρ οἷόν τε ἦν ἡμᾶς ἄλο λως νοῆσαι. Τὴν γοῦν ἕνωσιν τῶν θείων νοημάτων καὶ τῶν ἐπιγείων λόγων, πρᾶσιν οὐκ ἀπεικότως ἐκά λεσε. Δ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Πῶς νοητέον τό, «Εχομεν τὸν θησαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσι.» Πολλὰ ἂν εἶχον γράψαι εἰς τὸ ῥητὸν ἀποστολικὸν, χάνοντα, ἃ μικροῦ δεῖν τὴν σιωπὴν τιμῆσαι παρ εσκεύασε. Πέπαυσο τοίνυν οὕτως [ἐπαινῶν]· τοὺς μὲν γὰρ ἀφραίνοντας ὑπτιώσεις· τοὺς δὲ ἐχέφρονας, ερυθριᾷν παρασκευάσεις. Πλὴν ἀλλ᾽ ἀποχρώντως παραινέσας, [ὀλίγα] περὶ τῆς ἀποστολικῆς εἴποιμε ῥήσεως. Τό, «Ἔχομεν τοίνυν τὸν θησαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσι, ο διττήν μοι δοκεῖ ἔννοιαν ἔχειν· ἢ ὅτι Εχομεν τὸν θησαυρὸν τοῦτον, τουτέστι τὸν οὐράνιον πλοῦτον, καὶ τὰ ὑπερφυῆ καὶ μείζονα τῆς ἡμετέρας ἀξίας χαρίσματα ἐν τῷ θνητῷ τούτῳ σώματι, όστρακίνῳ δικαίως κληθέντι, ἐπει δήπερ ἐκ γῆς γέγονεν· ἢ ὅτι Ἔχομεν τὸν πλοῦτον τῆς θείας σοφίας ἐν ταῖς ἱεραῖς Γραφαῖς, εὐτελέσι καὶ ἰδιωτικαῖς λέξεσι καὶ παραδείγμασιν ἐμπεριεχόμενον Οτι γὰρ τοῦτο δηλοῖ, ἐπήγαγε καὶ τὴν αἰτίαν, ἵνα ἡ ὑπερβολὴ τῆς δυνάμεως ᾖ τοῦ Θεοῦ, καὶ μὴ ἐξ ἡμῶν.» Οἱ γὰρ ὁρῶντες τους κήρυκας τοῦ λόγου, ἀμαθεῖς μὲν ὄντας καὶ ἰδιώτας καὶ ἀσθενεῖς (ἐτύπτοντο γὰρ καὶ ἐλαύνοντο πάντεθεν), περιγινομένους δὲ καὶ νικώντας, τὸν Θεὸν ἐδόξαζον. Η γὰρ δύναμις τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ ἀσθενείᾳ τῶν ἀποστόλων ἐδείκνυτο μειζόνως καὶ διέλαμπεν· ὅτι ἀσθενεῖς ὄντες, τῶν ἰσχυρῶν περιεγένοντο· καὶ πένητες ὄντες, τῶν πλουσίων ἐκράτουν· καὶ ἰδιῶται τυγχάνοντες, τῶν σοφῶν περιῆσαν. εἰ μὴ ἀπέστειλας μείζονα ἢ κατ' ἐμὲ ἐγκώμια τυχο ο ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰς τὸ αὐτό. Εοικας τὴν κατάστασιν τῆς Ἐκκλησίας, τὴν ἐπὶ τῶν προτέρων χρόνων, ἀγνοεῖν. Οὐ γὰρ ἂν γινώσκων περὶ τούτων ἠπόρησας. Ἐγὼ δὲ δακρύσας θερμῶς, ὅτι τὰς θήκας ἔχοντες τοῦ πλούτου, τὸν πλοῦτον αυτ χαρίσματα "Αλλως, γνω ρίσματα. Εχομεν τὸν πλοῦτον... ἐμπεριεχόμενον. εμ Κιττ.
sum te penitus trade. Sic enim et ab illis, et ab βούλες [ γνῶναι ] τί ἐστιν, «Εκέρασεν ἡ σοφία τὸν
ἑαυτῆς οἶνον,» καὶ δι᾿ ἣν αἰτίαν, οὐκ ἄκρατον αὐτ
τὸν προὔθηκε, μάνθανε δι' ὀλίγων πολλά· Τὰ θεῖα
καὶ ὑπερφυῆ παιδεύματα, λόγοις καὶ παραδείγματι
σωματικοῖς ἐκέρασεν. Οὐ γὰρ οἷόν τε ἦν ἡμᾶς ἄλο
λως νοῆσαι. Τὴν γοῦν ἕνωσιν τῶν θείων νοημάτων
καὶ τῶν ἐπιγείων λόγων, πρᾶσιν οὐκ ἀπεικότως ἐκάλεσε.
istis, utilitatem capiens, magna quaedam res, et
tibi ipsi, et cunctis eris. Quoniam autem intelligere
aves, quidnam istud sibi velit, Sapientia miscuit
vinum suum“, › quidque causæ sit, quamobrem non
purum illud proposuerit, paucis verbis multa accipe.
Divina et natura sublimiora documenta corporeis
sermonibus et exemplis temperavit. Neque enim
Meri poterat, ut alia ratione ea intelligeremus. Quapropter divinarum cogitationum ac terrenorum verborum conjunctionem, mistionem ac temperationem haud abs re appellavit.
EIDEM.
Quomodo sit intelligendum, Habemus thesaurum in
testaceis vasis70.
Permuka habuissem, quæ in apostolicum 128
Πῶς νοητέον τό, «Εχομεν τὸν θησαυρὸν τοῦτον
ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσι.»
Πολλὰ ἂν εἶχον γράψαι εἰς τὸ ῥητὸν ἀποστολικὸν,
χάνοντα, ἃ μικροῦ δεῖν τὴν σιωπὴν τιμῆσαι παρ
εσκεύασε. Πέπαυσο τοίνυν οὕτως [ἐπαινῶν]· τοὺς
μὲν γὰρ ἀφραίνοντας ὑπτιώσεις· τοὺς δὲ ἐχέφρονας,
ερυθριᾷν παρασκευάσεις. Πλὴν ἀλλ᾽ ἀποχρώντως
παραινέσας, [ὀλίγα] περὶ τῆς ἀποστολικῆς εἴποιμε
ῥήσεως. Τό, «Ἔχομεν τοίνυν τὸν θησαυρὸν τοῦτον
ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσι, ο διττήν μοι δοκεῖ ἔννοιαν
ἔχειν· ἢ ὅτι Εχομεν τὸν θησαυρὸν τοῦτον, τουτέστι
τὸν οὐράνιον πλοῦτον, καὶ τὰ ὑπερφυῆ καὶ μείζονα
τῆς ἡμετέρας ἀξίας χαρίσματα ἐν τῷ θνητῷ
τούτῳ σώματι, όστρακίνῳ δικαίως κληθέντι, ἐπειδήπερ ἐκ γῆς γέγονεν· ἢ ὅτι Ἔχομεν τὸν πλοῦτον
τῆς θείας σοφίας ἐν ταῖς ἱεραῖς Γραφαῖς, εὐτελέσι
καὶ ἰδιωτικαῖς λέξεσι καὶ παραδείγμασιν ἐμπεριεχό
μενον Οτι γὰρ τοῦτο δηλοῖ, ἐπήγαγε καὶ τὴν
αἰτίαν, ἵνα ἡ ὑπερβολὴ τῆς δυνάμεως ᾖ τοῦ Θεοῦ,
καὶ μὴ ἐξ ἡμῶν.» Οἱ γὰρ ὁρῶντες τους κήρυκας τοῦ
λόγου, ἀμαθεῖς μὲν ὄντας καὶ ἰδιώτας καὶ ἀσθενεῖς
(ἐτύπτοντο γὰρ καὶ ἐλαύνοντο πάντεθεν), περιγινο
μένους δὲ καὶ νικώντας, τὸν Θεὸν ἐδόξαζον. Η γὰρ
δύναμις τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ ἀσθενείᾳ τῶν ἀποστόλων
ἐδείκνυτο μειζόνως καὶ διέλαμπεν· ὅτι ἀσθενεῖς ὄντες,
τῶν ἰσχυρῶν περιεγένοντο· καὶ πένητες ὄντες, τῶν
πλουσίων ἐκράτουν· καὶ ἰδιῶται τυγχάνοντες, τῶν
σοφῶν περιῆσαν.
dictum scriberem, nisi majores, quam pro mea te- εἰ μὴ ἀπέστειλας μείζονα ἢ κατ' ἐμὲ ἐγκώμια τυχο
nuitate, laudes ad me misisses: quæ etiam parum
abfuit, quin ut silerem effecerint. Quare desine,
quæso, ad hunc modum laudare. Nam alioqui et
stultos ignavos ac supinos reddes: et prudentibus
ac cordatis ruborem excitabis. Cæterum, quoniam
satis a me admonitus es, de Apostoli dicto pauca
dicam. Hæc verba, ‹ Habemus thesaurum hunc in
vasis Actilibus, › duplicem mihi sensum habere
videntur. Nimirum vel ad hunc modum, Habemus
thesaurum hunc, hoc est, coelestes divitias, atque
excellentia et dignitate nostra mejora beneficia, in
mortali hoc corpore, quod fetile optimo jure appellatum est, quandoquidem e terra exstitit; aut
hoc pacto: Divinæ sapientiæ opes in sacrosanctis
Scripturis habemus, vilibus et abjectis atque indo
ctis verbis et exemplis inclusas. Nam quod hoc signifcel, causam quoque mox subjunxit: «ut sublimitas sit virtutis Dei, et non ex nobis. Nam qui
verbi præcones indoctos ac litterarum ignaros et
infirmos esse conspiciebant (cædebantur enim, atque undique vexabantur et exagitabantur), interim
tamen victoriam ac palmam adipisci, Dei gloriam
prædicabant. Siquidem Dei virtus in apostolorum
infrmitate perspectior erat, magisque explendescebat: propterea quod cum infirmi atque imbecilles essent, robustos frangebant: et cum paupertate
rudes et indocti essent, sapientes et eruditos superabant.
V. EIDEM.
In idem.
Qui superioribus temporibus Ecclesiæ status esset, ignorare mihi videris. Neque enim, si id scires,
dle his rebus dubio atque anxio animo fuisses. Ego
vero, calentibus lacrymis hoc nomine profusis,
"Prov. 15, 2. "I Cor. iv, 7.
ο
laborarent, divites et copiosos vincebant: et cum
E'.
Εἰς τὸ αὐτό.
Εοικας τὴν κατάστασιν τῆς Ἐκκλησίας, τὴν ἐπὶ
τῶν προτέρων χρόνων, ἀγνοεῖν. Οὐ γὰρ ἂν γινώσκων
περὶ τούτων ἠπόρησας. Ἐγὼ δὲ δακρύσας θερμῶς,
ὅτι τὰς θήκας ἔχοντες τοῦ πλούτου, τὸν πλοῦτον αυτ
regione vocabuli χαρίσματα ambo codd.
Vat. 649 et Alt. in margiue scribunt, "Αλλως, γνωρίσματα. PossIN.
Εχομεν τὸν πλοῦτον... ἐμπεριεχόμενον.
De simplicitate sacrarum Litterarum, quæ jam
olim sapientia sæculari cruditos offendit atque avertit, vid. et Lactant. Firmian. lib. vi Divin. Instit.,
cap. 21, et in Epitome earumd. cap. 5, ejusque magistrum Arnob. lib. I, Advers. genies. Plura quoque
apud ipsum isidorum pros. ep. seq. et lib. iv, εμ
91, ubi et de admirando et sapientissimo temperamento facilitatis et obscuritatis sacrarum Litterarum convenientia Augustino, Prospero aliisque SS.
Patribus scripsit epist. 82. Κιττ.
col. 461–462page 142 of 750
PG 78:461τὸν διὰ ῥαθυμίαν, τόγε ἐμαυτοῦ φημι μέρος, ἀπωλέσαμεν, ἐπὶ τὸ σαφηνίσαι τὰ δηλωθέντα ήξω. Οι ἀπόστολοι σῶμα ἔχοντες θνητόν, καὶ πηλοῦ παντός ἀσθενέστερον, ἐλαυνόμενοί τε καὶ διωκόμενοι, νεκρούς ἤγειρον, παραλυτικούς ἔσφιγγον, νοσοῦντας ἐῶντο, δαίμονας ήλαυνον, προφήτευον τὰ μέλλοντα, Πνεύ ματος ἁγίου παρουσίαν προξένουν. Η οὐκ ἤκουσας τοῦ Σίμωνος φήσαντος αὐτοῖς, ο Δότε καμοὶ τὴν ἐξου σίαν ταύτην, ἵνα ᾧ ἐὰν ἐπιθῶ τὰς χεῖρας, λαμβάνῃ Πνεῦμα ἅγιον;» Τί τούτου τοῦ πλούτου ἴσον; τί δὲ τιμαλφέστερον; Ἐγὼ εἰ πάσης τῆς γῆς συνο αγαγών τις τὰς βασιλείας, τὴν ᾿Ασσυρίων λέγω, καὶ Περσῶν, καὶ Μακεδόνων, καὶ Ῥωμαίων, μίαν τῷ λόγῳ ποιήσεις, καὶ παραβάλλοι τούτῳ τῷ πλούτῳ, ὡς ἀνοήτου παιδὸς καταγνώσομαι, καὶ μὴ εἰδότος διακρίνειν πραγμάτων φύσιν. Εἰ δὲ καὶ τὰ τούτων μείζονα εννοήσειας, μείζονα όψει τὸν πλοῦτον συνέστιοι καὶ ὁμοτράπεζοι τοῦ πάντων Δεσπότου γεγέ νηνται, ὁμιλίας κατηξιώθησαν θείας, παιδεύσεως ὑπερφυούς, υἱοθεσίας καὶ φιλίας ἐντὸς ἐγένοντο. Οἷον γὰρ ὑπαρχοί τινες ἦσαν περὶ τὸν βασιλέα, ἀστέρες τῷ ἡλίῳ τῆς δικαιοσύνης συμπεριπολοῦντες, καὶ δεχόμενοι οὐχὶ δέλτους ἐξ ἐλέφαντος, ἴσως γέρας ἀνθρώπινον ὠδινούσας, ἀλλ᾽ ἐξουσίας, οἵαν οὐδ' οἱ τῆς γῆς βασιλεῖς ἔχουσιν. Εῤῥέθη γὰρ αὐτοῖς· «Ὅτα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τοῖς οὐ ρανοῖ;· καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε, ἔσται λελυμένα. Εἰ δὲ καὶ τὰ ἐκεῖσε ἐπηγγελμένα αὐτοῖς ἀγαθὰ λογίσαιο, πλέον ἐκπλαγήσῃ. Εἰ δέ τις ἀπιστεῖ τοῖς μέλλουσιν, ἀπὸ τῶν παρόντων ἀπόδειξιν λαμβανέτω. Ο γὰρ γῆς τε καὶ θαλάττης βασιλεύων, άπεισιν εἰς τὸ μνῆμα τοῦ ἁλιέως τὰ ὀστᾶ περιπτυξόμενος. Εἶδες τὸν ἀκήρατον πλοῦτον ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσι κείμε τον; θέα καὶ τὴν θείαν σοφίαν εὐτελέσι λόγοις καὶ παραδείγμασι κραθεῖσαν. Εἰ γὰρ πρὸς τὴν αὐτοῦ ἀξίαν μόνον προσέσχεν ὁ Θεὸς, καὶ μὴ πρὸς τὴν ὠφέλειαν τῶν ἐντευξομένων, οὐρανίοις ἂν καὶ θείοις λόγοις τε καὶ παραδείγμασιν ἐχρήσατο. Αλλ' ἐπειδὴ ἀνθρώποις ἐνομοθέτει ἀσθενέσι τυγχάνουσι, καὶ ἀνθρωπίνων δεομένοις λόγων (οὕτω γὰρ ῥᾳδίως τὰ ὑπὲρ αὐτ τοὺς νοῆσαι ἡδύναντο, ιδιωτικαῖς λέξεσιν εκέρασε τὰ θεῖα μαθήματα, ἵνα καὶ γυνὴ καὶ παῖς καὶ ἁπάντων ἀνθρώπων ἀμαθέστατος κερδάνῃ τι καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἀκροάσεως. Τῆς γὰρ τῶν πολλῶν καὶ ἀγελαιοτέρων φροντίσας σωτηρίας ὁ ο λόγος, σαφηνεία τοσαύτῃ διὰ φιλανθρωπίαν τοῦ νομοθέτου κραθείς, οὐδένα τῆς κατὰ δύναμιν ὠφελείας ἀποστερεῖ. Οὔτε δὲ τῶν σου φωτέρων ἡμέλησεν. Ἐν τοσαύτῃ γὰρ σαφηνείᾳ οὔ τως απόρρητοι λόγοι καθάπερ θησαυροί τινες ἐνοι κοῦσιν, ὡς καὶ τοὺς σοφωτάτους καὶ ἐλλογιμωτάτους τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸ βάθος τῶν νοημάτων λιγο. πάσης πάσας. βασιλέα μέν. παρόν των, την σοφίαν φιλοσοφίαν. οὕτω ούπω, οὕτω ἐνοικοῦσιν 649 κρύπτονται, πρὸς τὸ βάθος, προς τι βάρος.
EPISTOLARUM LIB.II.—EPIST. V.
τὸν διὰ ῥαθυμίαν, τόγε ἐμαυτοῦ φημι μέρος, ἀπ- quod cum opum scrinia habeamus, ipsas tamen
opes propter segnitiem nostram (de me loquor)
amiserimus, ad ea, quæ per litteras significasti,
explicanda veniam. Apostoli, cum mortale corpus
ac luto quovis imbecillius haberent, atque exagitarentur et vexarentur, mortuos excitabant, paralyticorum solutos artus astringebant, ægrotos sanitati
reddebant, damones prodigabant, futura prædicebant, Spiritus sancti præsentiam hominibus conciliabant. Annon enim Simonem ad eos his verbis
utentem audisti, Date et mihi hanc potestatem,
ut cuicunque manus imposuero, accipiat Spiritum
sauctum" •?•Quidnam est quod cum his opibus conparari possit? Quid his praestantius et excellentias? Equidem ipse, si quis totius terræ imperia,
ωλέσαμεν, ἐπὶ τὸ σαφηνίσαι τὰ δηλωθέντα ήξω. Οι
ἀπόστολοι σῶμα ἔχοντες θνητόν, καὶ πηλοῦ παντός
ἀσθενέστερον, ἐλαυνόμενοί τε καὶ διωκόμενοι, νεκρούς
ἤγειρον, παραλυτικούς ἔσφιγγον, νοσοῦντας ἐῶντο,
δαίμονας ήλαυνον, προφήτευον τὰ μέλλοντα, Πνεύματος ἁγίου παρουσίαν προξένουν. Η οὐκ ἤκουσας
τοῦ Σίμωνος φήσαντος αὐτοῖς, ο Δότε καμοὶ τὴν ἐξουσίαν ταύτην, ἵνα ᾧ ἐὰν ἐπιθῶ τὰς χεῖρας, λαμβάνῃ
Πνεῦμα ἅγιον;» Τί τούτου τοῦ πλούτου ἴσον; τί δὲ
τιμαλφέστερον; Ἐγὼ εἰ πάσης τῆς γῆς συνο
αγαγών τις τὰς βασιλείας, τὴν ᾿Ασσυρίων λέγω, καὶ
Περσῶν, καὶ Μακεδόνων, καὶ Ῥωμαίων, μίαν τῷ
λόγῳ ποιήσεις, καὶ παραβάλλοι τούτῳ τῷ πλούτῳ,
ὡς ἀνοήτου παιδὸς καταγνώσομαι, καὶ μὴ εἰδότος
διακρίνειν πραγμάτων φύσιν. Εἰ δὲ καὶ τὰ τούτων hoc est Assyriorum, Persarum, Macedonum, et Roμείζονα εννοήσειας, μείζονα όψει τὸν πλοῦτον συν
ἔστιοι καὶ ὁμοτράπεζοι τοῦ πάντων Δεσπότου γεγέ
νηνται, ὁμιλίας κατηξιώθησαν θείας, παιδεύσεως
ὑπερφυούς, υἱοθεσίας καὶ φιλίας ἐντὸς ἐγένοντο.
Οἷον γὰρ ὑπαρχοί τινες ἦσαν περὶ τὸν βασιλέα,
ἀστέρες τῷ ἡλίῳ τῆς δικαιοσύνης συμπεριπολοῦντες,
καὶ δεχόμενοι οὐχὶ δέλτους ἐξ ἐλέφαντος, ἴσως γέρας
ἀνθρώπινον ὠδινούσας, ἀλλ᾽ ἐξουσίας, οἵαν οὐδ' οἱ
τῆς γῆς βασιλεῖς ἔχουσιν. Εῤῥέθη γὰρ αὐτοῖς· «Ὅτα
ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τοῖς οὐ
ρανοῖ;· καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε, ἔσται λελυμένα. Εἰ δὲ
καὶ τὰ ἐκεῖσε ἐπηγγελμένα αὐτοῖς ἀγαθὰ λογίσαιο,
πλέον ἐκπλαγήσῃ. Εἰ δέ τις ἀπιστεῖ τοῖς μέλλουσιν,
ἀπὸ τῶν παρόντων ἀπόδειξιν λαμβανέτω. Ο γὰρ
γῆς τε καὶ θαλάττης βασιλεύων, άπεισιν εἰς τὸ
μνῆμα τοῦ ἁλιέως τὰ ὀστᾶ περιπτυξόμενος. Εἶδες
τὸν ἀκήρατον πλοῦτον ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσι κείμετον; θέα καὶ τὴν θείαν σοφίαν εὐτελέσι λόγοις καὶ
παραδείγμασι κραθεῖσαν. Εἰ γὰρ πρὸς τὴν αὐτοῦ ἀξίαν
μόνον προσέσχεν ὁ Θεὸς, καὶ μὴ πρὸς τὴν ὠφέλειαν
τῶν ἐντευξομένων, οὐρανίοις ἂν καὶ θείοις λόγοις τε
καὶ παραδείγμασιν ἐχρήσατο. Αλλ' ἐπειδὴ ἀνθρώποις ἐνομοθέτει ἀσθενέσι τυγχάνουσι, καὶ ἀνθρωπίνων δεομένοις λόγων (οὕτω γὰρ ῥᾳδίως τὰ ὑπὲρ αὐτ
τοὺς νοῆσαι ἡδύναντο, ιδιωτικαῖς λέξεσιν εκέρασε τὰ
θεῖα μαθήματα, ἵνα καὶ γυνὴ καὶ παῖς καὶ ἁπάντων
ἀνθρώπων ἀμαθέστατος κερδάνῃ τι καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς
ἀκροάσεως. Τῆς γὰρ τῶν πολλῶν καὶ ἀγελαιοτέρων
φροντίσας σωτηρίας ὁ ο λόγος, σαφηνεία τοσαύτῃ διὰ
φιλανθρωπίαν τοῦ νομοθέτου κραθείς, οὐδένα τῆς
κατὰ δύναμιν ὠφελείας ἀποστερεῖ. Οὔτε δὲ τῶν σου
φωτέρων ἡμέλησεν. Ἐν τοσαύτῃ γὰρ σαφηνείᾳ οὔ
τως απόρρητοι λόγοι καθάπερ θησαυροί τινες ἐνοικοῦσιν, ὡς καὶ τοὺς σοφωτάτους καὶ ἐλλογιμωτάτους
τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸ βάθος τῶν νοημάτων λιγο. rum captum excedebant, intellectu facile consequi
manorum collegerit, atque sermonis vi et facultate
unum ex omnibus effecerit, illudque cum his divitiis
compararit, eum ut stultum ac stolidum puerum,
quique rerum naturam internoscere nequeat, condemnarim. Quod si, quæ his majora sunt, animo
perpendas, 199 majores divitias perspicies. Doe
mini omnium rerum contubernales mensæque
consortes exstiterunt: divini colloquii bonore affecti, ac doctrina naturæ captum superante ornati
atque instructi sunt: ad Aliorum adoptionem Deique amicitiam pervenerunt. Etenim velut præfecti
quidam erant circum regem, ac velut stellæ una
cum justitiæ Sole cursum obeuntes: atque non
eburneas quasdam tabellas, quæ humanum aliquod
præmium et honorem parturirent, verum ejusmodi
potentiam atque auctoritatem, quam ne terreni
quidem reges habent, accipientes. Ipsis enim di
ctum est: ‹ Quæcunque ligaveritis super terram,
erunt ligata et in cœlis: et quæcunque solveritis,
soluta erunt”. Quod si ea etiam quæ in futuro
ævo ipsis promissa sunt, cum animo tuo reputes,
magis adhuc obstupesces. Porro si quis futuris diffidit, a præsentibus argumentum sumat. Nam qui
et terræ et maris imperium obtinet, ad piscatoris
sepulcrum exosculandorum ossium causa se confert. Annon immortales opes in fictilibus vasis
conditas perspexisti? Vide jam divinam quoque sapientiam abjectis sermonibus et exemplis temperatam. Nam si Deus dignitatis tantum suæ rationem
habuisset, ac non potius legentium utilitati consultum voluisset, cœlestibus profecto ac divinis sermonibus et exemplis usus fuisset. Quoniam autem
hominibus, qui infirma et imbecilli natura præditi
erant, atque humanis verbis (sic enim ea, quæ ipso-
*** Act. viii, 19.” Mattlı, xvi, 19; Joan. xx, 21-23.
Pro πάσης cod. Alt. legit πάσας. Vers. 27
post βασιλέα cod. Alt. addit μέν. V. 36 post παρόντων, sublato asterisco, την adjungunt codd. Vat.
649 et All. V. 40 pro σοφίαν cod. All. habet φιλοσοφίαν. V. 47 pro οὕτω codd. Vat. 649 et Alt. habent
ούπω, sed in marg. Alt. οὕτω ponitur. V. 57 pro
ἐνοικοῦσιν cod. Vatic. 649 legit κρύπτονται, idemque
adnotatur in marg. cod. Alt. V. antepen. loco corum
verborum, πρὸς τὸ βάθος, cod. Vatic. 640 legit προς
τι βάρος. PossIN.
col. 463–464page 143 of 750
PG 78:463γιᾷν, καὶ παραχωρεῖν πολλάκις τῷ ἀκαταλήπτῳ τῆς σοφίας. Γ. - ΕΥΣΤΑΘΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Περὶ ὑπομονῆς. Χρὴ τὸν βουλόμενον λαμπρὰν ἀναδήσασθαι νίκην, μὴ μόνον ὑβριζόμενον καὶ ἀδικούμενον φέρειν γεν ναίως, ἀλλὰ καὶ πλείονα παρέχειν τῷ ἀδικοῦντι ὧν βούλεται λαβεῖν, καὶ τοὺς ὄρους τῆς πονηρᾶς ἐπιθυμίας ἐκείνου τῇ δαψιλείᾳ τῆς οἰκείας ὑπερβαίνειν φιλοτιμίας. Εἰ δέ σοι παράδοξα εἶναι δοκεῖ ταῦτα, ἀπὸ τῶν οὐρανῶν τὴν ψῆφον οἴσομεν, καὶ τὸν νόμον τοῦτον ἐκεῖθεν ἀναγνωσόμεθα. Οὔτε γὰρ εἶπεν ὁ Σωτήρ, Ἐάν τίς σε ῥᾳπίσῃ εἰς τὴν δεξιάν σιαγόνα, φέρε γενναίως, καὶ ἡσύχαζε· ἤνυσαν γὰρ τοῦτο καὶ ἄνευ ὑποθηκῶν τινες ἐπὶ φιλοσοφίᾳ διαλάμψαντες καὶ τῷ ἐμφύτῳ νόμῳ πολιτευσάμενοι· ἀλλὰ προσο ἔθηκε τὸ, καὶ τὴν ἄλλην τῷ τύπτοντι ἑτοίμην πρὸς τὴν πληγὴν παρέχειν. Αὕτη γὰρ ἡ λαμπρὰ νίκη. Τὸ μὲν γὰρ φιλόσοφον, τὸ δὲ ὑπερφυὲς καὶ οὐράνιον. ΑΘΑΝΑΣΙΟ. Περὶ σωφροσύνης. Ὅστις τὸ ἀπόβλεπτον καὶ ὑπέρκαλον τῆς σωφρο 'σύνης κάλλος θεασάμενος, οὐκ ἐδαμάσθη τῷ φίλτρο, οὗτος ἀνέραστος τῶν καλῶν παρ' ἐμοὶ κριτῇ γεν γράφθω. Η'. — ΙΟΥΝΙΑ Περὶ παρθένων. Οὐ τῇ τοῦ σώματος ἁγνείᾳ μόνον, ὦ σοφέ, ἀλλὰ καὶ τῇ ἀπραγμοσύνῃ τὴν παρθενίαν ὁ θεσπέσιος ὁρίζεται Παῦλος. Θ. ΙΩΣΗΦ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Περὶ ἀρετῆς. Παντί σθένει, ὦ βέλτιστε, προσήκει τὴν ἀρετὴν ἀσκεῖν ἀλλ' οὐκ ἀρκεῖν ἡγεῖσθαι τὸ δοκεῖν ἀσκεῖν. Τινὲς ἐπὶ φιλοσοφίᾳ διαλάμψαντες. Τι Ιου 'Ηλίᾳ, 'Ασκεῖν,
poterant) opus habebant, leges perscribebat: id- γιᾷν, καὶ παραχωρεῖν πολλάκις τῷ ἀκαταλήπτῳ τῆς
circo rudibus et incultis verbis caelestes disciplinas σοφίας.
temperavit, ut et mulier et puer, et omnium etiam mortalium indoctissimus, ex ipsa quoque auditione commodi aliquid perciperet. Si quidem plebeiorum ac gregalium hominum saluti prospiciens
divinus sermo, tanta ob legislatoris humanitatem et benignitatem perspicuitate-temperatus est, ut
neminem ea quæ ipsius viribus respondeat, utilitate privet. Quanquam ne eruditiorum quidem
commoda neglexit. Nam in tanta perspicuitate tam arcani serinones, velut thesauri quidam, insident,
ut sapientissimi etiam et eloquentissimi quique bomines ad sententiarum profunditatem æstuent,
animique vertigine afficiantur, atque etiam persæpe sapientiæ magnitudini, ut quam consequi ac
percipere nequeant, cedendum sibi esse ducant.
VI. EUSTATHIO PRESBYTERO.
De patientia.
Γ. - ΕΥΣΤΑΘΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Περὶ ὑπομονῆς.
Χρὴ τὸν βουλόμενον λαμπρὰν ἀναδήσασθαι νίκην,
μὴ μόνον ὑβριζόμενον καὶ ἀδικούμενον φέρειν γεν
ναίως, ἀλλὰ καὶ πλείονα παρέχειν τῷ ἀδικοῦντι ὧν
βούλεται λαβεῖν, καὶ τοὺς ὄρους τῆς πονηρᾶς ἐπιθυμίας ἐκείνου τῇ δαψιλείᾳ τῆς οἰκείας ὑπερβαίνειν
φιλοτιμίας. Εἰ δέ σοι παράδοξα εἶναι δοκεῖ ταῦτα,
ἀπὸ τῶν οὐρανῶν τὴν ψῆφον οἴσομεν, καὶ τὸν νόμον
τοῦτον ἐκεῖθεν ἀναγνωσόμεθα. Οὔτε γὰρ εἶπεν ὁ
Σωτήρ, Ἐάν τίς σε ῥᾳπίσῃ εἰς τὴν δεξιάν σιαγόνα,
φέρε γενναίως, καὶ ἡσύχαζε· ἤνυσαν γὰρ τοῦτο καὶ
ἄνευ ὑποθηκῶν τινες ἐπὶ φιλοσοφίᾳ διαλάμψαντες
καὶ τῷ ἐμφύτῳ νόμῳ πολιτευσάμενοι· ἀλλὰ προσο
ἔθηκε τὸ, καὶ τὴν ἄλλην τῷ τύπτοντι ἑτοίμην πρὸς
τὴν πληγὴν παρέχειν. Αὕτη γὰρ ἡ λαμπρὰ νίκη. Τὸ
μὲν γὰρ φιλόσοφον, τὸ δὲ ὑπερφυὲς καὶ οὐράνιον.
Qui præclaram ac luculentam victoriam adipisci
studet, acceptas injurias et contumelias non modo
forti ac strenuo animo ferre debet; verum etiam
plura ei, a quo injuria aflicitur, præbere, quam
ipse accipere cupiat, improbaque cupiditatis ipsius
metas liberalitatis suæ copia superare. Quod si hæc
tibi ab hominum sensibus et judicio remota esse
videntur, a cœlis sententiam feremus, illincque
lanc 130 legem recitabimus. Neque enim dixit
Salvator, Si quis in dextram maxillam alapam tibi
impegerit, forti animo id patere ac conquiesce
(hoc enim nullis etiam præceptis et consiliis instructi quidam philosophiæ laude clari atque insignes homines, atque ex lege ipsis a natura insita
vitam moderantes, præstiterunt); verum illud adjecit, ut alteram quoque ad excipiendam plagam promptam ac paratam habeas ". Nam in hoc demum præclara et splendida victoria sita est. Illud enim philosophicum est: hoc natura præstantius
et caleste.
ATHANASIO.
De temperantia.
Quisquis visendam et excellentem temperantiæ
pulchritudinem conspicatus, ipsius amore minime
captus ac subactus est, hic me judice a pulchrarum
rerum amore alienus esse censeatur.
VIII. JUNIE.
De virginibus.
Non corporis duntaxat castitate, vir sapiens et
erudite, verum etiam quietis atque otii amore divus Paulus virginitatem definit”.
IX. - JOSEPΡΗΟ PRESBYTERO.
De virtute.
Omnibus viribus, optime vir, ipsam virtutem
consectari oportet: ac non in ea opinione versari,
ut tibi satis esse putes, quod nionasticam vitam colere videaris.
1 Matth. v, 39. 18 [ Cor, vil, 1 seqq.
Z'. ΑΘΑΝΑΣΙΟ.
Περὶ σωφροσύνης.
Ὅστις τὸ ἀπόβλεπτον καὶ ὑπέρκαλον τῆς σωφρο-
'σύνης κάλλος θεασάμενος, οὐκ ἐδαμάσθη τῷ φίλτρο,
οὗτος ἀνέραστος τῶν καλῶν παρ' ἐμοὶ κριτῇ γεν
γράφθω.
Η'. — ΙΟΥΝΙΑ
Περὶ παρθένων.
Οὐ τῇ τοῦ σώματος ἁγνείᾳ μόνον, ὦ σοφέ, ἀλλὰ
καὶ τῇ ἀπραγμοσύνῃ τὴν παρθενίαν ὁ θεσπέσιος
ὁρίζεται Παῦλος.
Θ.
ΙΩΣΗΦ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Περὶ ἀρετῆς.
Παντί σθένει, ὦ βέλτιστε, προσήκει τὴν ἀρετὴν
ἀσκεῖν ἀλλ' οὐκ ἀρκεῖν ἡγεῖσθαι τὸ δοκεῖν
ἀσκεῖν.
Τινὲς ἐπὶ φιλοσοφίᾳ διαλάμψαντες. Τι
Socrates, Aristides, Phocion et alii. RITT.
Male inscribitur in editis hæc epistola, Ιουvla, Junia, quod est nomen muliebre, cum can ad
virum missam contextus ipse manifestet. Verum
nomen illius quem hic Isidorus alloquitur produnt
codd. Vat. 649 et Alt., in quibus nuncupata lac
epistola legitur 'Ηλίᾳ, Helia, PussIN.
'Ασκεῖν, quod suggerunt could. Vatic. 649 et
Ali., recepimus et asteriscu: lacunæ indicem
amorimus. ED:T. PATR.
col. 465–466page 144 of 750
PG 78:465ΧΑΙΡΗΜΟΝΙ, ΑΝΑΤΟΛΙΑ, ΓΟΤΘΙΑ, ΜΑ- Χ. ΡΩΝΙ. Πρὸς ἀσκητάς. Ἐπειδὴ τοῖς ἁγίοις ὁ βίος ὁ ὑμέτερος δακρύων γέγονεν ὑπόθεσις ἀεννάων, λογιζομένοις δι' ἣν αἰτίαν Χριστιανοὶ φάσκοντες εἶναι, Επικούρειον διαζῆτε βίον, οὔτε ἔργον ἀκολασίας καταλείψαντες ἄπρακτον, οὔτε λόγον αἰσχρὸν ἄῤῥητον· γέγραφα παραινών, όπως γνωσιμαχήσαντες, ἑαυτοὺς μὲν αἰσχύνης καὶ ὀνειδῶν, καὶ τῆς μελλούσης ἀδεκάστου κρίσεως, τοὺς δὲ ἁγίους τῆς ἐφ' ἑαυτοῖς λύπης, τὴν δὲ Ἐκκλησίαν δυσεκπλύτου κηλίδος ἀπαλλάξητε. ΙΔ'. — ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ, ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΝΕΩΣΤΙ ΚΑΤΑ. ΣΤΑΝΤΙ. Ισθι, τιμιώτατε, ὅτι ἐν παντὶ μὲν τῷ βίῳ, μάλιστα δὲ [νῦν] ἐπιβαίνων τοῖς ὅροις τῆς δοξάσης μὲν εἶναι ἀρχῆς, οὔσης δὲ λειτουργίας, δίκαιος ἂν εἴης κολά ζειν τὰς αὐτοῦ ἐπιθυμίας, ὥστε μηδενὸς τῶν παρὰ τοῖς ὑπηκόοις φαύλων ἡττᾶσθαι. Καὶ γὰρ αἴσχιστον εἰ,τοῖς ἀρχομένοις ἐπιτάττειν βουλόμενος, φωραθείης μηδὲ σαυτοῦ ἄρχειν δυνάμενος. ΙΒ'. ΓΑΙΑ. Ὅτι ἡ κακία τὸ τερπνὸν ὀλέθριον ἔχει, ἡ δ' ἀρετὴ τὸ ἐπίπονον, εὐκλεέστατε, καὶ εὐδόκιμον (ἱδρῶσι γὰρ ἡδέως ἀρδεύεται ἡ εὐδοκίμησις), οἶσθα. Χρὴ τοίνυν τὴν μὲν φεύγειν, τῆς δ' ἀπρὶς ἔχεσθαι. ΙΓ. ΕΝΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Τοσοῦτον οἱ συνοικούντες τῇ ἀρετῇ τῶν ἀμοιρούν των αὐτῆς διενηνόχασιν, ὅσον ἄνθρωποι μὲν τῶν θηρίων, ἄγγελοι δὲ τῶν ἀνθρώπων. Καὶ γάρ τοι πορεύονται διὰ τῆς ἀγορᾶς, ὥσπερ φωστῆρες ἐξαί φνης ἐν σκότῳ φανέντες, καὶ ἐπιστρέφοντες πρὸς ἑαυτοὺς τῶν ἄλλων τὰς ὄψεις. Εἰς τοίνυν αὐτῶν τυγ χάνων, ἔχου τοῦ κτήματος. ΙΕΡΙΑ Οι γνήσιοι τῆς ἀρετῆς ἐρασται, καὶ ζῶντες ἐν σώματι, ὀρθοῦσι τὰς πόλεις· καὶ ἀποθέμενοι τοῦ το, ἐγκαταλείπουσι κέντρον τοῦ πόθου. Τοιγάρτοι Επίσημοι μὲν αὐτῶν οἱ τάφοι, ἐν τιμῇ δὲ τὰ γένη, διηνεκὴς δὲ ἡ μνήμη. Δικαίως. Ἀρετὴν γὰρ ἐκτή , σαντο, ἧς οὐ πέφυκεν ἅπτεσθαι τελευτή. Εἰ δὲ καὶ ἐμογνωμονῶν ἡμῖν ἐτύγχανες ἐν τῇ περὶ Θείου δόξη ΧΙ. 131 ΧΙΙ. δυσεκπλύτου δυσεκλύτου. εὐκλεέστατε, εὐκλεές τε καὶ εὐδόκιμον, Τερίῳ Ἱερίᾳ. σώματι σώματι
I'.
EPISTOLARUM LIB.II.-EPIST. XIV.
ΧΑΙΡΗΜΟΝΙ, ΑΝΑΤΟΛΙΑ, ΓΟΤΘΙΑ, ΜΑ- Χ. - CHAREMONI, ANATOLIO, GOTTHIO,
ΡΩΝΙ.
Πρὸς ἀσκητάς.
Ἐπειδὴ τοῖς ἁγίοις ὁ βίος ὁ ὑμέτερος δακρύων
γέγονεν ὑπόθεσις ἀεννάων, λογιζομένοις δι' ἣν αἰτίαν
Χριστιανοὶ φάσκοντες εἶναι, Επικούρειον διαζῆτε
βίον, οὔτε ἔργον ἀκολασίας καταλείψαντες ἄπρακτον,
οὔτε λόγον αἰσχρὸν ἄῤῥητον· γέγραφα παραινών,
όπως γνωσιμαχήσαντες, ἑαυτοὺς μὲν αἰσχύνης καὶ
ὀνειδῶν, καὶ τῆς μελλούσης ἀδεκάστου κρίσεως, τοὺς
δὲ ἁγίους τῆς ἐφ' ἑαυτοῖς λύπης, τὴν δὲ Ἐκκλησίαν
δυσεκπλύτου κηλίδος ἀπαλλάξητε.
MARONI.
Ad eos qui se in pietate exercent.
Quoniam vita vestra perennium lacrymarum cansam et materiam sanctis viris præbuit (considerantibus nimirum quidnam causæ sit, quod vos,
cum Christianorum nomen usurpetis, Epicureani
tamen vitam ducatis, ut qui nec ullum libidinis atque intemperantiæ facinus non perpetratum, nec
foedum ullum et obscenum sermonem non prolatuni
reliqueritis), hac epistola vos moneo ut,ab improb
vitæ ratione animum abducentes, et vos ipsos probris atque infamia, ſuturique judicii severitate, et sanctos viros ea, in qua vestra causa versantur,
mœstitia, ac denique Ecclesiam gravi, nec facile eluenda macula liberetis.
ΙΔ'. — ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ, ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΝΕΩΣΤΙ ΚΑΤΑ.
ΣΤΑΝΤΙ.
Ισθι, τιμιώτατε, ὅτι ἐν παντὶ μὲν τῷ βίῳ, μάλιστα
δὲ [νῦν] ἐπιβαίνων τοῖς ὅροις τῆς δοξάσης μὲν εἶναι
ἀρχῆς, οὔσης δὲ λειτουργίας, δίκαιος ἂν εἴης κολά
ζειν τὰς αὐτοῦ ἐπιθυμίας, ὥστε μηδενὸς τῶν παρὰ
τοῖς ὑπηκόοις φαύλων ἡττᾶσθαι. Καὶ γὰρ αἴσχιστον
εἰ,τοῖς ἀρχομένοις ἐπιτάττειν βουλόμενος, φωραθείης
μηδὲ σαυτοῦ ἄρχειν δυνάμενος.
ΙΒ'.
ΓΑΙΑ.
Ὅτι ἡ κακία τὸ τερπνὸν ὀλέθριον ἔχει, ἡ δ' ἀρετὴ
τὸ ἐπίπονον, εὐκλεέστατε, καὶ εὐδόκιμον (ἱδρῶσι
γὰρ ἡδέως ἀρδεύεται ἡ εὐδοκίμησις), οἶσθα. Χρὴ G
τοίνυν τὴν μὲν φεύγειν, τῆς δ' ἀπρὶς ἔχεσθαι.
ΙΓ.
ΕΝΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Τοσοῦτον οἱ συνοικούντες τῇ ἀρετῇ τῶν ἀμοιρούν
των αὐτῆς διενηνόχασιν, ὅσον ἄνθρωποι μὲν τῶν
θηρίων, ἄγγελοι δὲ τῶν ἀνθρώπων. Καὶ γάρ τοι
πορεύονται διὰ τῆς ἀγορᾶς, ὥσπερ φωστῆρες ἐξαίφνης ἐν σκότῳ φανέντες, καὶ ἐπιστρέφοντες πρὸς
ἑαυτοὺς τῶν ἄλλων τὰς ὄψεις. Εἰς τοίνυν αὐτῶν τυγχάνων, ἔχου τοῦ κτήματος.
IA'.
ΙΕΡΙΑ
Οι γνήσιοι τῆς ἀρετῆς ἐρασται, καὶ ζῶντες ἐν
σώματι, ὀρθοῦσι τὰς πόλεις· καὶ ἀποθέμενοι τοῦ
το, ἐγκαταλείπουσι κέντρον τοῦ πόθου. Τοιγάρτοι
Επίσημοι μὲν αὐτῶν οἱ τάφοι, ἐν τιμῇ δὲ τὰ γένη,
διηνεκὴς δὲ ἡ μνήμη. Δικαίως. Ἀρετὴν γὰρ ἐκτή-
, σαντο, ἧς οὐ πέφυκεν ἅπτεσθαι τελευτή. Εἰ δὲ καὶ
ἐμογνωμονῶν ἡμῖν ἐτύγχανες ἐν τῇ περὶ Θείου δόξη
ΧΙ.
STRATEGIO, EPISCOPO NUPER
INSTITUTO.
Illud scias velim, vir præstantissime, quod cum
in oinni vitæ curriculo, tuin nunc præsertim cum
ad fines, non tam imperii, ut tu existimasti, quam
officii ac ministerii ascendisti, æquum sit cupiditates jam tuas reprimere atque coercere: ita ut vitiorum eorum, quibus subditi laborant, nulli suc
cumbas. Turpissimum enim fuerit, si iis qui tibi
subsunt, imperare cupiens, ita affectus esse deprebendaris, ut ne tibi quidem ipsi præesse queas,
CAIO.
Non te fugit, vir clarissime, vitium quidem pestiferam voluptatem habere: virtutein autem, laborem
eum gloria noninisque splendore conjunctum. Siquidem gloria sudoribus libenter irrigatur. Oportet igitur illud fugere, hanc autem mordicus
retinere.
131 ΧΙΙ.
Qui virtutem contubernalem habent, iis, qui
ipsius expertes sunt, tantum præstant, quantum
homines belluis, et angeli hominibus antecellunt.
Siquidem per forum tanquam luminaria quædam
gradiuntur, simul atque in tenebris conspecti fue
rint, aliorum oculos in se convertentes. Quorum in
numero cum ipse sis, cura ut possessionem tuam
retineas.
XIV. — HIERIO.
Veri ac sinceri virtutis amatores, et dum in corpore vivunt, urbes dirigunt: et eo deposito, amoris ac desiderii aculeum relinquunt. Quocirca et
clara atque insignia corum monumenta sunt, et in
honore posteri, et perpetua memoria, idque merito: virtutem enim adepti sunt, quæ ita natura
comparata est, ut mors eam minimie attingat. Quod
regione δυσεκπλύτου codl. Vat. 649 et Alt.
aliam lectionem suggerunt, δυσεκλύτου. PossIN.
Illa compellatio Caii vers. 2, εὐκλεέστατε,
quam interpres reddit, vir clarissime, subdititia est
si col. Ali, credimus, in quo legitur εὐκλεές τε καὶ
εὐδόκιμον, etc. ID.
Solus codl. Vatic. 649 sexum in titulo mutat
ex Τερίῳ faciens Ἱερίᾳ. Idem vers. seq. pro σώματι
commodius σώματι legit. 1o.
col. 467–468page 145 of 750
PG 78:467τῆς μελλούσης δόξης μνημονεύσας, ἑπτέρωσα ἄν σε πλέον πρὸς τὸν τῆς ἀρετῆς ἔρωτα. ΣΕΡΑΠΙΩΝ ΚΟΡΡΙΚΤΟΡΙ Οὐδὲν οὕτω καὶ παρὰ ἀνθρώποις ένδοξον, καὶ παρὰ Θεῷ εὐδόκιμον οἶδε ποιεῖν, ὡς τὸ δύνασθαι μὲν & βούλεται πράττειν, ἀεὶ δὲ φιλάνθρωπα καὶ βούλεσθαι καὶ πράττειν. Οὐκοῦν ἐπειδὴ τὸ δύνα σθαι ἐν τῇ ἀρχῇ πάρεστι, το φιλάνθρωπον τούτῳ κιρνάσθω, ἵνα καὶ μετὰ τὴν ἀρχὴν ἀοίδιμος γένοιο. Εἰ δὲ θυμῷ χαρίσαιο, καὶ τῇ ἐξουσίᾳ ἀποχρήσῃ, σβέσεις μὲν τὸ σαυτοῦ κλέος, θηριωδίας δὲ δόξαν ἀποίσῃ Τὸ μὲν γὰρ συγγνώμης ἀξιοῦν τοὺς πταίοντας, θεῖον· τὸ δὲ παρὰ πόδας απαραιτήτως κολάζειν, θηριοπρεπὲς καὶ ὀφιῶδες. Τίς [τοι]γαροῦν παρεὶς τὸ μιμήσασθαι τὸ θεῖον, τοῖς χαμαὶ ἔρπουσιν ἐξομοιωθῆναι βουληθείη; Οὐδεὶς, πλήν εἰ μή εις καὶ τοῦ θείου φόβου καὶ τῆς τῶν ἀνθρώπων δόξης καταφρονήσειεν. ΜΑΡΩΝΙ. Ὁ μὲν ἰατρικὸς Ιπποκράτης παρήνεσε, τοῖς κε κρατημένοις μὴ ἐγχειρεῖν Ο τινες πειθόμενοι τῶν ἀπαγορευσάντων σε, ὡς κομιδῇ ἀπηλγηκότα, μᾶλλον δὲ νενεκρωμένον, καὶ ἡμᾶς, τοὺς ἐπὶ μετά νοιάν σε παρακαλούντας, κωμῳδοῦσιν, ὡς Αιθίοπα αμήχειν ἐπιχειροῦντας. Ἐγὼ δὲ πολλὰς ἐν ἀνθρώποις μεταβολὰς καὶ γεγενημένας ἀκούων καὶ γινομένας ὁρῶν, καὶ ἐσομένας προσδοκών, δια εγείρειν σε καὶ κατευθύνειν δίκαιον ᾠήθην, ἐλπίδι χρηστῇ τρεφόμενος. Εἰ δὲ καὶ, ὅπερ μὴ γένοιτο, διαμαρτήσαιμι, τὸ γοῦν ἐμαυτῷ ἐγκαλεῖν κερδανώ, καὶ οὐκ ἔσομαι τῶν τὴν θάλατταν πλεόντων ἀπην έστερος· οἱ ὅταν τινὰ ἴδωσιν ἐκπεσόντα νεώς, τὰ Ιστία χαλάσαντες, πειρῶνται αὐτὸν ἀνιμήσασθαι. Εἰ δὲ μὴ βουληθείη ἐκεῖνος σωθῆναι, οὐδεὶς αὐτ τοὺς, [ὡς μή] βουληθέντας σῶσαι, αιτιάσοιτο. "Ανά νευσον τοιγαροῦν ἐκ τοῦ βυθοῦ τῆς κακίας, πέπαυτα τῆς ἀσελγείας· ἐννόησον τὸ ἐπίκηρον τοῦ τῇδε βίου, αποίσεις. xνι άδιορθώτους Ὥσπερ τὸ τοὺς ἐλπίδας ἔχοντας μεταβολῆς παροράν νοθείας, οὕτως τὸ τοὺς ἀνίατα νοσοῦντας θεραπεύειν, ἀνοίας καὶ τῆς ἐσχάτης πα ραπληξίας· θρασυτέρου; γὰρ ἐργαζόμεθα ἐκείνους. ζῶον εὐμετάβολον ἄνθρωπος εσομένας κατευθύνειν "Αλλως κατεονεῖν. δυνηθείη βουληθείη. δυνηθείη.
si de divino Namine eadem nobiscum sentires, fu- τῆς μελλούσης δόξης μνημονεύσας, ἑπτέρωσα ἄν σε
tura gloria commemorata te ad virtutis amorem
vehementius acuissem et erexissem.
XV. SERAPIONI CORRECTORI.
Nihil æque apud homines illustrein ac præclarum,
atque apud Deum splendidum et laude dignum aliquem reddere solet, quam ut ea quidem quæ velit,
efficere possit, seinper autem benigna atquê bumana, et velit, et faciat. Quoniam igitur poteslas
in imperio inest, cura ut humanitas ei admisceatur:
quo deposito etiam magistratu, clarum ac celebrem
te præbeas. Nam si iracundiæ indulgeas, ac potentia
tua et auctoritate abularis, gloriam tuam exstingues, atque immanitatis et feritatis opinionem refeyes. Etenim iis qui peccant veniam inperure, divina quædam res est: e vestigio autem eos implacabili animo excruciare, belluina et serpentina.
Ecquis igitur,omissa divini Numinis imitatione,animalibus humi serpentibus similem se præbere in
animum induxerit? Nemo profecto: nisi qui et
que gloriam parvi pendit.
MARONI.
Medicus Hippocrates incurabili morbo correptis
manum admovere vetat: cui nonnulli obtemperantes ex iis qui de tua salute, ut hominis ab omni
doloris sensu remoti, vel potius mortui, desperarunt, nos quoque qui te ad pœnitentiam cobortamur, tanquam Æthiopem dealbare conantes, comicis dicteriis insectantur. Ego vero, multas in hominibus mutationes, et jam exstitisse audiens, et
Heri conspiciens, et futuras exspectans, recte mihi
facturus esse videor, si, bona spe fretus, te excitem ac corrigam. Quod si (id quod uinam ne accidat) mea me spes fefellerit, illud certe lucrabor,
ne quis me criminari possit: nec iis, qui navigant,
crudeliorem me præbebo, qui cum aliquem e navi
lapsum viderint, demissis velis eum ex undis extrahere nituntur. 132 Quod si ille servari nolit,
nemo jam erit qui eos hoc nomine accuset, quod
eum, qui noluerit, minime conservarint. Quam
πλέον πρὸς τὸν τῆς ἀρετῆς ἔρωτα.
IE'..
ΣΕΡΑΠΙΩΝ ΚΟΡΡΙΚΤΟΡΙ
Οὐδὲν οὕτω καὶ παρὰ ἀνθρώποις ένδοξον, καὶ
παρὰ Θεῷ εὐδόκιμον οἶδε ποιεῖν, ὡς τὸ δύνασθαι
μὲν & βούλεται πράττειν, ἀεὶ δὲ φιλάνθρωπα καὶ
βούλεσθαι καὶ πράττειν. Οὐκοῦν ἐπειδὴ τὸ δύνασθαι ἐν τῇ ἀρχῇ πάρεστι, το φιλάνθρωπον τούτῳ
κιρνάσθω, ἵνα καὶ μετὰ τὴν ἀρχὴν ἀοίδιμος γένοιο.
Εἰ δὲ θυμῷ χαρίσαιο, καὶ τῇ ἐξουσίᾳ ἀποχρήσῃ,
σβέσεις μὲν τὸ σαυτοῦ κλέος, θηριωδίας δὲ δόξαν
ἀποίσῃ Τὸ μὲν γὰρ συγγνώμης ἀξιοῦν τοὺς
πταίοντας, θεῖον· τὸ δὲ παρὰ πόδας απαραιτήτως
κολάζειν, θηριοπρεπὲς καὶ ὀφιῶδες. Τίς [τοι]γαροῦν
παρεὶς τὸ μιμήσασθαι τὸ θεῖον, τοῖς χαμαὶ ἔρπουσιν
ἐξομοιωθῆναι βουληθείη; Οὐδεὶς, πλήν εἰ μή εις
καὶ τοῦ θείου φόβου καὶ τῆς τῶν ἀνθρώπων δόξης
καταφρονήσειεν.
divinum metuid, et humanam existimationem at-
IG'. ΜΑΡΩΝΙ.
Ὁ μὲν ἰατρικὸς Ιπποκράτης παρήνεσε, τοῖς κε
κρατημένοις μὴ ἐγχειρεῖν Ο τινες πειθόμενοι
τῶν ἀπαγορευσάντων σε, ὡς κομιδῇ ἀπηλγηκότα,
μᾶλλον δὲ νενεκρωμένον, καὶ ἡμᾶς, τοὺς ἐπὶ μετάνοιάν σε παρακαλούντας, κωμῳδοῦσιν, ὡς Αιθίοπα
αμήχειν ἐπιχειροῦντας. Ἐγὼ δὲ πολλὰς ἐν ἀνθρώ
ποις μεταβολὰς καὶ γεγενημένας ἀκούων καὶ
γινομένας ὁρῶν, καὶ ἐσομένας προσδοκών, δια
εγείρειν σε καὶ κατευθύνειν δίκαιον ᾠήθην, ἐλπίδι
χρηστῇ τρεφόμενος. Εἰ δὲ καὶ, ὅπερ μὴ γένοιτο,
διαμαρτήσαιμι, τὸ γοῦν ἐμαυτῷ ἐγκαλεῖν κερδανώ,
καὶ οὐκ ἔσομαι τῶν τὴν θάλατταν πλεόντων ἀπην
έστερος· οἱ ὅταν τινὰ ἴδωσιν ἐκπεσόντα νεώς, τὰ
Ιστία χαλάσαντες, πειρῶνται αὐτὸν ἀνιμήσασθαι.
Εἰ δὲ μὴ βουληθείη ἐκεῖνος σωθῆναι, οὐδεὶς αὐτ
τοὺς, [ὡς μή] βουληθέντας σῶσαι, αιτιάσοιτο. "Ανάνευσον τοιγαροῦν ἐκ τοῦ βυθοῦ τῆς κακίας, πέπαυτα
τῆς ἀσελγείας· ἐννόησον τὸ ἐπίκηρον τοῦ τῇδε βίου,
Coddl. Vat. 649 et Alt., αποίσεις. Possin.
Similiter infra ep. 79 bujus libri ut. Sic et
Cicero lib. xνι ad Autic., ep. 15: • Desperatis, inquit,
medicinam adhibere vetat etiam Hippocrates.
Apuleius quoque eodem allusit libro De philosophia
scribens: «Ut optimni medici conclamatis desperatisque corporibus non adhibent medentes manus,
nec nihil profutura ratio (f. leg. curatio ) doloribus
spatia promulget, ita eos, quorum animnæ vitiis imbutæ sunt, nec curari queunt medicina sapientiæ,
mori oportet. Eleganter etiam Chrysostomus boc
ad obstinatos et άδιορθώτους haereticos accommodal,
homil. ad Titum: Ὥσπερ τὸ τοὺς ἐλπίδας ἔχοντας
μεταβολῆς παροράν νοθείας, οὕτως τὸ τοὺς ἀνίατα
νοσοῦντας θεραπεύειν, ἀνοίας καὶ τῆς ἐσχάτης πα
ραπληξίας· θρασυτέρου; γὰρ ἐργαζόμεθα ἐκείνους.
Nec omittam Corn. Celsi huc facientem locum lib. v
De re medica: «Est. prudentis hominis, primum,
eum qui servari non potest, non attingere, nec subire speciem ejus ut occisi, quem sors ipsius peremit. Deinde, ubi gravis metus, sine certa tamen
desperatione est, indicare necessariis periclitantis,
in difficili rem esse, ne si victa ars mala fuerit, vel
ignorasse vel fefellisse videatur. › Ritt.
Hoc pluribus explicat et exemplis illustrat
hujus lib. ni epist. 72, et lib. v epist. 81. Vere
ilaque ζῶον εὐμετάβολον ἄνθρωπος olim dictus est.
Et fit ea mutatio in utramque partem. Causa est arbitrii libertas, et quod (Irenæo quoque teste, ut Isidorum et alios nune omittam) Deus nemini vim
facial. ID.
Post εσομένας apte inserunt del Codl. iidem.
Vers. seq. pro κατευθύνειν diversam lectionem pro
ponit cod. Alt., vitiosam illam quidem, sed ideo
notandam quia viam sternere utili forte conjecturæ
poterit. Sic igitur habet, "Αλλως κατεονεῖν. Possi.
Cod. Vat. 649 in ipso contextu δυνηθείη ponit
pro βουληθείη. Cod. vero Alt., in contextu editioni
consentiens, in margine ascribit δυνηθείη. ID.
col. 469–470page 146 of 750
PG 78:469ΣΤΑ καὶ τὴν ἐκεῖσε ἀπαραίτητον τιμωρίαν. Τί μάτην, μᾶλλον δὲ ἐπὶ κακῷ ἀναλίσκεις τὸν χρόνον; ἐννόησον, ὅτι, μίαν [ἔχων] ψυχήν, πᾶσιν αὐτὴν τοῖς αἰσχροίς πάθεσι κατεμόλυνας. Απάλλαξον σαυτὸν μὲν κακίας καὶ αἰσχύνης καὶ κωμῳδίας καὶ κολά σεως, τὴν δὲ Ἐκκλησίαν μολυσμοῦ, τὸ δὲ θυσιαστή βιον κηλίδος, τὸν δὲ χειροτονήσαντά σε εγκλημάτων, ἡμᾶς δὲ λύπης, τοὺς δὲ ἁγίους αεννάων δακρύων. 12. — ΠΑΜΠΡΕΠΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ Ἡ εἰς τὸ θεῖον ἐλπὶς, πύργος ἐστὶν ἀῤῥαγής, οὐ τὴν λύσιν μόνον ἐπαγγελλόμενος τῶν δεινῶν, ἀλλ' οὐδὲ παρόντων αὐτῶν ταράττεσθαι συγχωρῶν. Ο γὰρ τῶν ἀνθρωπίνων ἀπηλλαγμένος, καὶ τῇ ἄνωθεν ἐλπίδι ἑαυτὸν ἐξαρτήσας, οὐ μόνον ταχίστην ἐπο άγεται τῶν δεινῶν τὴν ἀπαλλαγὴν, ἀλλ' οὐδὲ παρόν των αὐτῶν θορυβονται καὶ ταράττεται, τῇ προσδοκίᾳ τῆς ἱερᾶς ἐκείνης ἀγκύρας ὀρθούμενος. Χρῶ τοίνυν αὐτῇ, καὶ πάντων ἔσῃ κρείττων τῶν λυπηρῶν. ΙΣΙΔΩΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Κορωνίδα ἐπιθείναι τῷ κατὰ τὸν θεοσεβέστατον Ησύχιον πράγματι καταξίωσον, ἵνα σὺ μὲν ἀοίδι μας γένοιο, ἐγὼ δὲ λίαν ἡσθείην, αὐτός τε πάλιν ἀνακηρύξῃ τὰ σὰ [ἅπαντα]· ἀνὴρ γάρ ἐστιν εἰδέναι χάριτας ἐπιστάμενος. Θ. - ΕΥΤΟΚΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Ὅτι μὲν τὸ μὴ δεῖσθαι πολλῶν συνωμολόγηται μέγιστον ἀγαθόν, δῆλον. Οτι δὲ καὶ τὸ τῆς τῶν ὄντων χρείας ἀνώτερον καὶ κρείττονα εἶναι, πολλῷ μείζονος εὐπραγίας ἂν εἴη, καὶ τοῦτο συνωμολόγηται. Οὐκοῦν φροντίσωμεν τῆς μὲν ψυχῆς μάλιστα, τοῦ δὲ σώματος ὅσον ἀνάγκη, τῶν δὲ ἔξω μηδ' ὅσον. Οὕτω γὰρ κἀνταῦθα πρὸς τὴν ἀκροτάτην μακαριότητα φθάσαιμεν, τὴν καὶ τὴν τῶν οὐρανῶν βασι λείαν ὠδίνουσαν. Εἰ δέ τισιν οὐ δοκεῖ ταῦτα [ἀκού ουσιν] ἀληθῆ εἶναι, ἐμοὶ δοκεῖ. Οὐ γὰρ τοσοῦτον ὅπως τοῖς ἀκούουσιν & λέγω δόξῃ ἀληθῆ εἶναι, προ θυμοῦμαι, εἰ μὴ εἴη πάρεργον, ἀλλ' ὅπως ἐμοί. Ἔοικας ἀγνοεῖν ὅσην ὁ ἀπράγμων βίος ἔχει τὴν εὐφροσύνην· τάχα δὲ οὐκ αὐτὸς μόνος, ἀλλὰ καὶ οἱ τὸν αὐτόν σοι βίον ἐπανῃρημένοι, ἅτε μηδέποτε ταύτης γευσάμενοι καθαρώς. Πέπαυση τοίνυν μὴ μόνον πολυπραγμονῶν, καὶ συκοφαντῶν, ἀλλὰ καὶ τοὺς συκοφάντας συγκροτών. Κινδυνεύεις γὰρ ΧΙΧ. ΧΧ. κατά διάμετρον ὅλην αὐτοῦ ἀφεστῶτα, μᾶλλον δὲ ἔτι τῆς διαμέτρο μειζόνως. Πιττ. θορυβονται θορυβείται.
EPISTOLARUM LIB. II.-EPIST. XX.
ΣΤΑ
καὶ τὴν ἐκεῖσε ἀπαραίτητον τιμωρίαν. Τί μάτην, & obrem ex vitii fundo emerge, ac petulantie et las
μᾶλλον δὲ ἐπὶ κακῷ ἀναλίσκεις τὸν χρόνον; Εννόη
σον, ὅτι, μίαν [ἔχων] ψυχήν, πᾶσιν αὐτὴν τοῖς
αἰσχροίς πάθεσι κατεμόλυνας. Απάλλαξον σαυτὸν
μὲν κακίας καὶ αἰσχύνης καὶ κωμῳδίας καὶ κολάσεως, τὴν δὲ Ἐκκλησίαν μολυσμοῦ, τὸ δὲ θυσιαστή
βιον κηλίδος, τὸν δὲ χειροτονήσαντά σε εγκλημάτων,
ἡμᾶς δὲ λύπης, τοὺς δὲ ἁγίους αεννάων δακρύων.
civiæ tuæ finem impone. Cogita quam caduca et
fragilis hæc vila sit, quam acerbum future vita
supplicium. Quid tu incassum, vel ut rectius loquar
in malum ac perniciem tempus consumis? Veniat
tibi in mentem, quemadmodum, cum unam duntaxat animam habeas, omni eam flagitiorum genere
contaminaris. Libera, quæso, et teipsum vitio, atque
Infamia, et sugillatione, ac cruciatu, et Ecclesiam labe, et altare macula, et eum, qui te in sacrum
ordinem cooptavit, criminatione; nos vero tristitia: ac denique sanctos viros lacrymis, quas sine
ulla intermissione profundunt..
12. — ΠΑΜΠΡΕΠΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ
XVII. - PAMPREPIO DIACONO.
Spes in Deum, firma turris est, non modo rerum
gravium et acerbarum depulsionem pollicens, ve
Ἡ εἰς τὸ θεῖον ἐλπὶς, πύργος ἐστὶν ἀῤῥαγής, οὐ
τὴν λύσιν μόνον ἐπαγγελλόμενος τῶν δεινῶν, ἀλλ'
οὐδὲ παρόντων αὐτῶν ταράττεσθαι συγχωρῶν. Ο rum ne præsentibus quidem illis animum pertur
γὰρ τῶν ἀνθρωπίνων ἀπηλλαγμένος, καὶ τῇ ἄνωθεν
ἐλπίδι ἑαυτὸν ἐξαρτήσας, οὐ μόνον ταχίστην ἐπο
άγεται τῶν δεινῶν τὴν ἀπαλλαγὴν, ἀλλ' οὐδὲ παρόντων αὐτῶν θορυβονται καὶ ταράττεται, τῇ
προσδοκίᾳ τῆς ἱερᾶς ἐκείνης ἀγκύρας ὀρθούμενος.
Χρῶ τοίνυν αὐτῇ, καὶ πάντων ἔσῃ κρείττων τῶν
λυπηρῶν.
IH'.
ΙΣΙΔΩΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Κορωνίδα ἐπιθείναι τῷ κατὰ τὸν θεοσεβέστατον
Ησύχιον πράγματι καταξίωσον, ἵνα σὺ μὲν ἀοίδιμας γένοιο, ἐγὼ δὲ λίαν ἡσθείην, αὐτός τε πάλιν
ἀνακηρύξῃ τὰ σὰ [ἅπαντα]· ἀνὴρ γάρ ἐστιν εἰδέναι
χάριτας ἐπιστάμενος.
Θ. - ΕΥΤΟΚΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Ὅτι μὲν τὸ μὴ δεῖσθαι πολλῶν συνωμολόγηται
μέγιστον ἀγαθόν, δῆλον. Οτι δὲ καὶ τὸ τῆς τῶν
ὄντων χρείας ἀνώτερον καὶ κρείττονα εἶναι, πολλῷ
μείζονος εὐπραγίας ἂν εἴη, καὶ τοῦτο συνωμολόγη
ται. Οὐκοῦν φροντίσωμεν τῆς μὲν ψυχῆς μάλιστα,
τοῦ δὲ σώματος ὅσον ἀνάγκη, τῶν δὲ ἔξω μηδ' ὅσον.
Οὕτω γὰρ κἀνταῦθα πρὸς τὴν ἀκροτάτην μακαριό
τητα φθάσαιμεν, τὴν καὶ τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ὠδίνουσαν. Εἰ δέ τισιν οὐ δοκεῖ ταῦτα [ἀκούουσιν] ἀληθῆ εἶναι, ἐμοὶ δοκεῖ. Οὐ γὰρ τοσοῦτον
ὅπως τοῖς ἀκούουσιν & λέγω δόξῃ ἀληθῆ εἶναι, προθυμοῦμαι, εἰ μὴ εἴη πάρεργον, ἀλλ' ὅπως ἐμοί.
ritatis fidem apud auditores nanciscantur (uisi
apud me.
K'. MAPONI.
Ἔοικας ἀγνοεῖν ὅσην ὁ ἀπράγμων βίος ἔχει τὴν
εὐφροσύνην· τάχα δὲ οὐκ αὐτὸς μόνος, ἀλλὰ καὶ
οἱ τὸν αὐτόν σοι βίον ἐπανῃρημένοι, ἅτε μηδέποτε
ταύτης γευσάμενοι καθαρώς. Πέπαυση τοίνυν μὴ
μόνον πολυπραγμονῶν, καὶ συκοφαντῶν, ἀλλὰ
καὶ τοὺς συκοφάντας συγκροτών. Κινδυνεύεις γὰρ
bari sinens. Nam qui a rebus humanis sese exemit, ac spe cœlesti suspensum animum habeſ, non
modo id consequitur, ut rebus molestis et gravibus
quamprimum liberetur: verum ne præsentibus
quidem illis in tumnultu ac perturbatione versatur,
ut qui sacræ illius anchoræ exspectatione recreetur
et erigatur. Hanc igitur adhibe: atque omnes miolestias superabis.
XVIH. ISIDORO PRESBYTERO.
Hesychii, viri singalari erga Deum pietate præditi, negotio coronidem imponas velim: ut et tu
nominis celebritatem adipiscaris, et ego ingenti
voluptate afficiar: et ipse rursum tua omnia prædicet. Est enim is vir, qui gratias agere noril.
ΧΙΧ. EUTOCIO DIACONO.
Quod multis rebus minime indigere, communi
omnium consensu maximum bonum sit, liquet.
Quod autem sublimiorem se præbere, quam ut facultatibus opus sit, multo majoris virtutis ac laudis
sit, id quoque extra controversiam est. Ac proinde
animæ curam maxime geramus: corporis, quantum necessitas exigit; externorum bonorum, ne
tantillum quidem. Hac enim ratione hic quoque
beatitudinis arcem attingemus, quæ cœlorum etiam
regnum parturit. Quod si quibusdam audientibus
minime vera hæc esse videntur, at mibi videntur.
Neque enim tam sedulo id ago, ut, quæ dico, vevelut obiter ac præter destinatum opus) quam ut
ΧΧ. MARONI.
Quantum vita quieta, et a negotiis feriata, voluplatis habeat, minime scire videris; nec tu fortasse
solus, verum ii quoque qui idem, quod tu, vitæ
genus susceperunt, ut qui eam 133 nunquam
pure ac sincere degustarint. Desine itaque non
modo curiose aliena inquirere, atque calumniari;
Ad eumdem alias etiam præter hanc quatuor
dedit epistolas, quae hoc lib. continentur. Fit ejus
mentio apud Suidam in Serapione cui sit dissimillimum fuisse, adeoque non solum κατά διάμετρον
ὅλην αὐτοῦ ἀφεστῶτα, μᾶλλον δὲ ἔτι τῆς διαμέτρο
μειζόνως. Πιττ.
Codd. Vat. 619 et all. θορυβονται mutant in
θορυβείται. Possi.
col. 471–472page 147 of 750
PG 78:471ἐπειν, τὴν δ' ἀρετὴν προπηλακίζειν. εἰς ἀναλγησίαν ἐκπεπτωκώς, τὴν μὲν κακίαν περι ΧΧΙ. ΚΑ.· ΕΡΜΟΓΕΝΕΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Δεινὴν ἡμῶν, ὡς ἐπυθόμην, ἡ σὴ θεοσέβεια ἐπὶ φίλων ἐποιήσατό τινων | τὴν καταβοήν, ὡς [ἔδει διὰ γραμμάτων παῤῥησιαστικωτέρων ἐλθεῖν (α! γὰρ χρησταί παραινέσεις, ίσχυσαν οὐδὲν), δυναμένων διορθώσασθαι Ευσέβιον τὸν ἐπίσκοπον, καὶ μὴ βουλόμενον. Ισθι τοίνυν, ὦ ἱερὰ κεφαλή (χρὴ γὰρ ἀπολογήσασθαι), ὅτι πᾶσαν κεκίνηκα, ὡς οἷός τε ἦν, Ιατρείας ὁδὸν, καὶ προσηνεστέραν καὶ τραχυτέραν· καὶ οὐδὲν παραλέλοιπα τῶν ὀφειλόντων η αναμοχλεῦσαι τὴν νόσον, καὶ οὐ δεδύνημαι, τοῦ πάθους κρείττονος τῶν βοηθημάτων ευρεθέντος, καὶ εἰς ἀναλγησίαν εκπεπτωκότος. Δημοσιεῦσαι μὲν [ούν] οὐ χρὴ τὰ λήθης ἄξια καὶ βαθείας σιγῆς ὅμως δὲ ὀλίγα τῶν ἰδικῶς αὐτῷ μετά παρρησίας ἐπεσταλμένων δηλῶ, ἵν᾽ εἰδείης ὅτι καὶ τούτου τοῦ μέρους κατεφρόνησε, καὶ παύσαιο ἡμᾶς αιτιώμενος. Γέγραφα μὲν γὰρ αὐτῷ πολλὰ μὲν & ἐχρῆν, ὀλίγα δὲ δακρύων γράφω· ἐπιτεμούμαι γὰρ τὰ πλεῖστα, μακρηγορεῖν δόξαι φυλαττόμενος. Ἡ πόλις πάσα τὰ περιφανῆ σου τραγῳδούσα δράματα, φησί. Δι' ἣν αἰτίαν πιπράσκεις τὰς χειροτονίας; Τίνος ένε κεν προπίνεις τὴν ἱερωσύνην; Τοῦ χάριν κατη λεύεις τὸ θεῖον; Δι' ἣν αἰτίαν μιαίνεις τὰ ἀνάκτορα; Τίνος χάριν τὰ τῶν πενήτων σφετεριζόμενος χρηματίζῃ; Διὰ τί ἐπὶ γήρως οὐδῷ νεωτερίζεις τοῖς ἀδικήμασι; Τίνος ἕνεκεν οὐκ ἔμεινας ἄρχων, ἀλλ' ἀρχόμενος ὑπὸ τῆς κακίας ἐφωράθης; Ισθι τοίνυν ὅτι μείζονα δίκην δοίης ἂν, ὅτι δέδρακας αὐτὸς ἃ κωλύειν ἑτέρους ετάχθης η ΚΒ'. ΜΑΡΩΝΙ. Δι᾿ ἣν αἰτίαν ἄσπονδός σοι· καὶ ἀκήρυκτος ὁ πρὸς τὴν ἀρετὴν τυγχάνει πόλεμος, ἡδέως ἂν σου πυθοίμην ἐγώ. Εἰ μὲν γὰρ Επίκουρον θαυμάζεις, καὶ πρὸς ἐκεῖνον ὁρῶν τὸν σαυτοῦ ζωγραφείς βίον, τίνος ένεκεν Χριστιανὸς εἶναι προσποιῇ; Εἰ δὲ Χριστιανός χρηματίζειν βούλει, δι᾿ ἣν αἰτίαν Επικούρειον διαζῇς βίον; ΚΓ. — ΕΥΤΟΚΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Ἡ μὲν εἰλικρινὴς καὶ ἀκριβὴς ἐλευθερία ἐστὶ, τὸ μηδενὸς ὅλως δεῖσθαι, ὅπερ κρεῖττον δν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, θεῖον ἔστω. Ἡ δὲ μετ' ἐκείνην, Ἡ πόλις πάσα. Ἐπὶ γήρως οὐδῷ. οὕτω. ετάχθης. τραχυτέραν βραχυτέραν. ἐπεσταλμένων έπι σταλέντων. ἐπὶ γήρως οὐδῷ, όδῳ. δι' ἣν αἰτίαν τοῦ χάριν. 10.
ἐπειν, τὴν δ' ἀρετὴν προπηλακίζειν.
verum etiam calumniatoribus applaudere. Metuen- εἰς ἀναλγησίαν ἐκπεπτωκώς, τὴν μὲν κακίαν περι
dum enim est, ne in stuporem prolapsus, vitium
complectaris, virtutem autem probris atque ignominia afficias.
ΧΧΙ. HIERMOGENI EPISCOPO.
Gravibus verbis, ut ad me perlatum est, pietas
tua præsentibus quibusdam amicis me accusavit,
quod liberioribus acrioribusque litteris minime
usus sum (quandoquidem blandæ ac suaves admonitiones nihil valuerunt), quibus etiam nolentem
episcopum Eusebium corrigere potuissem. Hoc igitur scias velim, o mihi sacrosanctum caput (me
enim purgem oportet), me nullum non medicinæ
gemus tam blandius, quam asperius tentasse, nec
eorum, quae morbum revellere debebant, quidquam
omnino prætermisisse: nec tamen id potuisse:
quod videlicet morbus omnibus remediis superior
ac valentior inventus sit, atque in stuporem exciderit. Quanquam autem ea minime divulgare attinet, qua oblivione atque alto silentio conterenda
sunt, pauca tamen ex iis quæ privatim ad eum
adhibita verborum libertate scripsi, tibi patefaciam, ut eum hanc quoque partem contempsisse
intelligas, meque criminari desinas. Etenim multa
quidem ad eum, quæ oportebat, scripsi: pauca
autem lacrymas fundens scribo, pleraque enim
resecabo, ne prolixitatis opinionem subeam: Urbs
waiversa, perspicua tua fagitia tragicis verbis
prosequens, ad hunc modum loquitur: Quam ob
causam sacras initiationes vendis? Ecquid sacerdotium prodis? Quid affers, quod divino Numine
ad cauponarum questum abuleris? Quid causæ est,
quamobrem templa contaminas? Eccur aversis pauperum bonis. opes colligis? Quid est, cur in seneΚΑ.· ΕΡΜΟΓΕΝΕΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Δεινὴν ἡμῶν, ὡς ἐπυθόμην, ἡ σὴ θεοσέβεια ἐπὶ
φίλων ἐποιήσατό τινων | τὴν καταβοήν, ὡς [ἔδει
διὰ γραμμάτων παῤῥησιαστικωτέρων ἐλθεῖν (α!
γὰρ χρησταί παραινέσεις, ίσχυσαν οὐδὲν), δυναμέ
νων διορθώσασθαι Ευσέβιον τὸν ἐπίσκοπον, καὶ μὴ
βουλόμενον. Ισθι τοίνυν, ὦ ἱερὰ κεφαλή (χρὴ γὰρ
ἀπολογήσασθαι), ὅτι πᾶσαν κεκίνηκα, ὡς οἷός τε
ἦν, Ιατρείας ὁδὸν, καὶ προσηνεστέραν καὶ τραχυ
τέραν· καὶ οὐδὲν παραλέλοιπα τῶν ὀφειλόντων
η αναμοχλεῦσαι τὴν νόσον, καὶ οὐ δεδύνημαι, τοῦ
πάθους κρείττονος τῶν βοηθημάτων ευρεθέντος,
καὶ εἰς ἀναλγησίαν εκπεπτωκότος. Δημοσιεῦσαι
μὲν [ούν] οὐ χρὴ τὰ λήθης ἄξια καὶ βαθείας σιγῆς
ὅμως δὲ ὀλίγα τῶν ἰδικῶς αὐτῷ μετά παρρησίας
ἐπεσταλμένων δηλῶ, ἵν᾽ εἰδείης ὅτι καὶ τούτου τοῦ
μέρους κατεφρόνησε, καὶ παύσαιο ἡμᾶς αιτιώμενος.
Γέγραφα μὲν γὰρ αὐτῷ πολλὰ μὲν & ἐχρῆν, ὀλίγα
δὲ δακρύων γράφω· ἐπιτεμούμαι γὰρ τὰ πλεῖστα,
μακρηγορεῖν δόξαι φυλαττόμενος. Ἡ πόλις πάσα
τὰ περιφανῆ σου τραγῳδούσα δράματα, φησί. Δι'
ἣν αἰτίαν πιπράσκεις τὰς χειροτονίας; Τίνος ένεκεν προπίνεις τὴν ἱερωσύνην; Τοῦ χάριν κατη
λεύεις τὸ θεῖον; Δι' ἣν αἰτίαν μιαίνεις τὰ ἀνάκτορα;
Τίνος χάριν τὰ τῶν πενήτων σφετεριζόμενος χρη
ματίζῃ; Διὰ τί ἐπὶ γήρως οὐδῷ νεωτερίζεις
τοῖς ἀδικήμασι; Τίνος ἕνεκεν οὐκ ἔμεινας ἄρχων,
ἀλλ' ἀρχόμενος ὑπὸ τῆς κακίας ἐφωράθης; Ισθι
τοίνυν ὅτι μείζονα δίκην δοίης ἂν, ὅτι δέδρακας
αὐτὸς ἃ κωλύειν ἑτέρους ετάχθης
ctutis limine ſlagitiis et sceleribus juvenescis? Cur non in imperio permansisti, verum vitio parere deprehensus es? Hoc igitur scito, te graviores hoc nomine pœnas daturum esse, quod ea ipse
perpetrasti, quæ ne alii committerent, pro tuo munere atque officio prohibere debuisti.
XXII. - MARONI.
Lubenter ex te audirem, quidnam causæ sit,
quamobrem tam atrox atque inexpiabile virtuti
bellum indireris. Si enim Epicurum admiraris,
atque ad ejus exemplar vitam tuam depingis, ecquid Christianum te promheris? Si autem Christianus appellari cupis, quam ob causam Epicureo η
more vitam instituls?'
XXIII. — ΕUTOCIO DIACONO.
Pura et numeris omnibus absoluta libertas est,
nulla omnino re indigere: quod quidem ut humanæ
naturæ conditione sublimius ac præstantius, divino
ΚΒ'. ΜΑΡΩΝΙ.
Δι᾿ ἣν αἰτίαν ἄσπονδός σοι· καὶ ἀκήρυκτος ὁ
πρὸς τὴν ἀρετὴν τυγχάνει πόλεμος, ἡδέως ἂν
σου πυθοίμην ἐγώ. Εἰ μὲν γὰρ Επίκουρον θαυμά
ζεις, καὶ πρὸς ἐκεῖνον ὁρῶν τὸν σαυτοῦ ζωγραφείς
βίον, τίνος ένεκεν Χριστιανὸς εἶναι προσποιῇ; Εἰ δὲ
Χριστιανός χρηματίζειν βούλει, δι᾿ ἣν αἰτίαν
Επικούρειον διαζῇς βίον;
ΚΓ. — ΕΥΤΟΚΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Ἡ μὲν εἰλικρινὴς καὶ ἀκριβὴς ἐλευθερία ἐστὶ,
τὸ μηδενὸς ὅλως δεῖσθαι, ὅπερ κρεῖττον δν τῆς
ἀνθρωπίνης φύσεως, θεῖον ἔστω. Ἡ δὲ μετ' ἐκείνην,
Ἡ πόλις πάσα. Accipe hæc tanquam particu
lam vel epitomen epistolæ ab Isidoro ad Eusebium
scriptæ. RITT.
Ἐπὶ γήρως οὐδῷ. Homericum hoc est. In
Bav. cod. tamen legitur οὕτω. ID.
Velim addi interpretationi, in quo collocatus
es, ut exprimatur verbum ετάχθης. ID.
Vers. 8. ambo iidem codd. pro τραχυτέραν
substituunt βραχυτέραν. Versu autem 15 con. Alt.
e regione verbi ἐπεσταλμένων in marg. ponit έπισταλέντων. V. 26, etsi recte videtur editor_posuisse ἐπὶ γήρως οὐδῷ, non silebo tamen cod. Vat.
649 legere όδῳ. Possin.
Pro δι' ἣν αἰτίαν cod. Alt. legit τοῦ χάριν. 10.
Post onep opportune cod. Vat. 649 et All.
addunt xzí, ID.
col. 473–474page 148 of 750
PG 78:473τὸ ὀλίγων δεῖσθαι, ὅπερ καὶ δυνατὸν καὶ ἐφικτόν 134 τοῖς ἀνθρώποις καθέστηκε. Ταύτην οὖν περιέπωμεν, ἐπειδήπερ ἡ πρώτη τέως ἡμῖν ἀνέφικτος. ΚΑ'. - ΟΛΥΜΠΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰς τὸ εἰρημένον, «Ἐν τῷ κόσμῳ θλίψιν ἔξετε. ν Ὅτι τὴν ἄφραστον καὶ ἄληκτον εὐφροσύνην οι τόνοι καὶ οἱ ἀγῶνες φύουσι, καὶ ὅτι οὐδὲν οἱ μόχθοι πρὸς τὸ μέγεθος τῆς εὐκλείας τῆς ὑπὸ τῆς ἀρετῆς τεκτομένης, οἶσθα. Πῶς τοίνυν, ταῦτα ἐπιστάμενος, ἐκεῖνο ἐζήτησας μαθεῖν, το, ο Θλίψιν ἔξετε ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ; ο Δῆλον μὲν γὰρ ὅτι τῶν μὲν ἀγώνων καὶ τῶν ἄθλων στάδιόν ἐστιν ὁ παρών βίος· τῶν & στεφάνων καὶ τῶν ἐπάθλων, ὁ μέλλων. ΚΕ. ΛΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΗΚΤΩΡΤ. Πυθόμενος ὑπὸ τῆς πόλεως πάτης τὴν σὴν παρα παλῆσθαι μεγαλόνοιαν, ἄτοπον ᾠήθην ἀμοιρῆσαι τῆς τοιαύτης παρακλήσεως, τὸν καὶ πρῶτον καὶ μόνον ἴσως φροντίζειν περὶ αὐτῆς ὅπως ἀνυσθείη ὀφείλοντα. Τοῦ μὲν οὖν βραδέως εἰς τοῦτ' ἐληλυθέναι (χρὴ γὰρ ἀπολογήσασθαι ὑπὲρ αὐτῆς), ἢ τῶν μὴ ῥᾳδίως αὐτῇ πειθομένων ἀρχόντων αἰτία τυγχάνει προαίρεσις. Διὰ γὰρ τοὺς ὁμῶς καὶ ἀπανθρώπως ἡγουμένους, καὶ μὴ κιρνώντας τῇ καθαρότητι τὴν φιλανθρωπίαν, καὶ ἡ πόλις ἀπενάρ πησε λοιπὸν προσάγειν συνεχώς παρακλήσεις τοῖς [σ] κατὰ τὴν σὴν σύνεσιν νομίμως καὶ φιλανθρώπως ἄρχουσι, καὶ αὐτεπαγγέλτως εὐεργετοῦσι. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Τὴν δὲ παράκλησιν τῶν δήμων, εἰς ἔργον ἐνεγκεῖν καταξίωσον. Ωσπερ γὰρ ἴσμεν ὅτι τῶν δυσκόλων διὰ τὴν σὴν πεπείραται πραγμάτων ὁ κατεχόμενος μεγαλοπρέπειαν, οὕτως ἴσμεν εὐεργετηθῆναι αὐτὸν δύνασθαι, εἰ τῆς σῆς Επιλέξατο ροπῆς. Κα. - ΩΡΙΩΝ ΔΙΑΚΟΝΟ.. Χρὴ τοὺς μαθητευομένους, καὶ ὡς πατέρας φιλεῖν τοὺς ὄντως διδασκάλους, καὶ ὡς ἄρχοντας δεδοικέναι, καὶ μήτε διὰ τὴν ἀγάπην ἐκλύειν τὸν φόβον, μήτε διὰ τὸν φόβον ἀμαυροῦν τὴν ἀγάπην. ΚΖ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰ σωτηρίας έρις, πάντα ποίει τὰ εἰς ταύτην ἔχοντα. Τοῦ γὰρ ἐπιθυμοῦντός τι γενέσθαι, οὐ τὸ γενέσθαι· κωλύειν ἐστὶν, ἀλλὰ τὸ πάντα πράττειν ὅπως ἂν γένοιτο. ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ, ΑΝΑΤΟΛΙΟ ΚΑΙ ΜΑΡΩΝΙ ΔΙΑΚΟΝΟΙΣ, Εἰ τοῖς φιλαρέτοις το μετριοπαθεῖν πρέπει (τοῦτο γὰρ καὶ τὰ ἄλλα πλεονεκτήματα κοσμεί τε καὶ φαιδρύνει), τοῖς ἁμαρτωλοῖς τὸ τα πεινούσθαι δῆλον ότι συμφέρει. Ἐπὶ τίνι γὰρ καὶ ὑψηλὰ φρονήσειαν, Το ΣΤΙ, 33.
EPISTOLARUM LIB. II.-EPIST. XXVIII.
τὸ ὀλίγων δεῖσθαι, ὅπερ καὶ δυνατὸν καὶ ἐφικτόν Numini tribuatur. 134 Secunda autem ab ea, pauτοῖς ἀνθρώποις καθέστηκε. Ταύτην οὖν περιέπωμεν,
ἐπειδήπερ ἡ πρώτη τέως ἡμῖν ἀνέφικτος.
ΚΑ'. - ΟΛΥΜΠΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Εἰς τὸ εἰρημένον, «Ἐν τῷ κόσμῳ θλίψιν ἔξετε. ν
Ὅτι τὴν ἄφραστον καὶ ἄληκτον εὐφροσύνην οι
τόνοι καὶ οἱ ἀγῶνες φύουσι, καὶ ὅτι οὐδὲν οἱ μόχθοι
πρὸς τὸ μέγεθος τῆς εὐκλείας τῆς ὑπὸ τῆς ἀρετῆς
τεκτομένης, οἶσθα. Πῶς τοίνυν, ταῦτα ἐπιστάμενος,
ἐκεῖνο ἐζήτησας μαθεῖν, το, ο Θλίψιν ἔξετε ἐν τῷ
κόσμῳ τούτῳ; ο Δῆλον μὲν γὰρ ὅτι τῶν μὲν ἀγώνων
καὶ τῶν ἄθλων στάδιόν ἐστιν ὁ παρών βίος· τῶν
& στεφάνων καὶ τῶν ἐπάθλων, ὁ μέλλων.
ΚΕ. ΛΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΗΚΤΩΡΤ.
Πυθόμενος ὑπὸ τῆς πόλεως πάτης τὴν σὴν παραπαλῆσθαι μεγαλόνοιαν, ἄτοπον ᾠήθην ἀμοιρῆσαι
τῆς τοιαύτης παρακλήσεως, τὸν καὶ πρῶτον καὶ
μόνον ἴσως φροντίζειν περὶ αὐτῆς ὅπως ἀνυσθείη
ὀφείλοντα. Τοῦ μὲν οὖν βραδέως εἰς τοῦτ'
ἐληλυθέναι (χρὴ γὰρ ἀπολογήσασθαι ὑπὲρ αὐτῆς),
ἢ τῶν μὴ ῥᾳδίως αὐτῇ πειθομένων ἀρχόντων
αἰτία τυγχάνει προαίρεσις. Διὰ γὰρ τοὺς ὁμῶς καὶ
ἀπανθρώπως ἡγουμένους, καὶ μὴ κιρνώντας τῇ
καθαρότητι τὴν φιλανθρωπίαν, καὶ ἡ πόλις ἀπενάρπησε λοιπὸν προσάγειν συνεχώς παρακλήσεις τοῖς
[σ] κατὰ τὴν σὴν σύνεσιν νομίμως καὶ φιλανθρώπως
ἄρχουσι, καὶ αὐτεπαγγέλτως εὐεργετοῦσι. Καὶ
ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Τὴν δὲ παράκλησιν τῶν
δήμων, εἰς ἔργον ἐνεγκεῖν καταξίωσον. Ωσπερ γὰρ
ἴσμεν ὅτι τῶν δυσκόλων διὰ τὴν σὴν πεπείραται
πραγμάτων ὁ κατεχόμενος μεγαλοπρέπειαν, οὕτως
ἴσμεν εὐεργετηθῆναι αὐτὸν δύνασθαι, εἰ τῆς σῆς
Επιλέξατο ροπῆς.
Κα. - ΩΡΙΩΝ ΔΙΑΚΟΝΟ..
Χρὴ τοὺς μαθητευομένους, καὶ ὡς πατέρας φιλεῖν
τοὺς ὄντως διδασκάλους, καὶ ὡς ἄρχοντας δεδοικέ
ναι, καὶ μήτε διὰ τὴν ἀγάπην ἐκλύειν τὸν φόβον,
μήτε διὰ τὸν φόβον ἀμαυροῦν τὴν ἀγάπην.
ΚΖ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Εἰ σωτηρίας έρις, πάντα ποίει τὰ εἰς ταύτην
ἔχοντα. Τοῦ γὰρ ἐπιθυμοῦντός τι γενέσθαι, οὐ τὸ
γενέσθαι· κωλύειν ἐστὶν, ἀλλὰ τὸ πάντα πράττειν
ὅπως ἂν γένοιτο.
KH.
ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ, ΑΝΑΤΟΛΙΟ
ΚΑΙ ΜΑΡΩΝΙ ΔΙΑΚΟΝΟΙΣ,
Εἰ τοῖς φιλαρέτοις το μετριοπαθεῖν πρέπει
(τοῦτο γὰρ καὶ τὰ ἄλλα πλεονεκτήματα κοσμεί τε
καὶ φαιδρύνει), τοῖς ἁμαρτωλοῖς τὸ τα πεινούσθαι δῆλον
ότι συμφέρει. Ἐπὶ τίνι γὰρ καὶ ὑψηλὰ φρονήσειαν,
Το Joan. ΣΤΙ, 33.
cis opus habere, quod quidem homines consequi,
atque ad id pervenire possunt. Hanc igitur ampleclamur: quoniam prima captum nostrum nunc
excedit.
XXIV.· OLYMPIO DIACONO.'
In illud, In mundo tribulationem habebitis ".
Quod omni oratione præstantiorem, nec finem
unquam habituram voluptatem, labores ac certa -
mina proferant, quodque ærumnæ nihil sint, si cum
ejus gloriæ, quam virtus parit, magnitudine coinparentur, non te fugit. Quonam igitur pacto, cum
hæc tibi comperta et explorata sint, illud a me
tibi exponi volulsti, e In mundo pressuram habebitis? Perspicuum enim est certaminum ac laborum stadium hanc vitam esse: coronarum autem
et præmiorum, futuran.-
XXV. — AUSONIO CORRECTORI
Cum certior factus fuissem preces ab universa
urbe tibi adhibitas fuisse, absurdum existimavi me
hujusce deprecationis expertem esse, qui et primus,
et fortasse solus, ut ea conficiatur, laborare debeam. Ac quidem quod serius ad eam illa venerit
(nam pro ipsa, causa mihi dicenda est), præfectoram eorum, qui huic baud facile obtemperant,
animus atque institutum in causa fuit. Etenim propter eos, qui crudeliter et inhumane inperant, nec
benignitatem, ac misericordiam iutegritati admi
scent, urbem quoque jam piguit, crebras iis deprecationes offerre, qui non, pro tuæ prudentiæ more,
legitime atque humane magistratum gerunt, nec
sponte ipsi sua ad bene de hominibus merendum
impelluntur. Atque hæc hactenus. Τu vero id quod
precibus a te plebs petit, conficere, quæso ne graveris. Quemadmodum enim hoc scimus, eum, qui
detinetur, difficiles ac molestas res ob magnificentiam tuam expertum esse: eodem modo illud quoque scimus, eum juvari ac beneficio affici posse, si
opem tuam atque auxilium nanciscatur.
XXVI. ORIONI DIACONO.
Discipuli veros magistros, et ut patres amare,
et ut principes timere debent: ac neque ob amorem metuin discutere, neque ob metum benevolentiam obscurare.
XXVII. PALLADIO DIACONO.
Si salutis desiderio teneris, omnia, quæ ad eam
ducunt, effice. Nam qui ut aliquid fiat, expetit,
quo id fat, quidvis agere debet.
ZOSIMO PRESBYTERO, ANATOLIO
ET MARONI DIACONIS.
Si virtutis amantes modestia decet (nam ea reliquas animi dotes exornat et illustrat), peccatoribus quoque profecto submisso atque humili animo
esse conducit. 135 Quonam enim nomine subli-
col. 475–476page 149 of 750
PG 78:475ἐκεῖσε δὲ δίκην καὶ τιμωρίαν ἀναμένοντες; Οἱ μὲν γὰρ δίκαιοι καὶ ἀφορμὰς ἔχουσι τὰ κατορθώματα πρὸς τὸ καυχάσθαι· οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ, ἀπὸ ποίων πράξεων ἐπαρθεῖέν ποτε; Τί τοίνυν τῶν πεπραγμένων ὑμῖν οὐχ ἱκανὸν ταπεινώσαι καὶ καθελεῖν τὸ φρόνημα; Τοσαῦτα καθ' ὑμῶν ἐστιν, ὥς φασι, τὰ πλημμελήματα, ὡς μηδὲ τῶν πολλῶν τινα αὐτῶν ἀγνοεῖν. Οὕτω κωμῳδεῖται ἀνὰ πᾶσαν τὴν πόλιν καὶ περιβόητά ἐστιν. Εἰ δὲ τοσαῦτα ὁρῶντες, καὶ μέγα φρονεῖτε, καὶ κατὰ τῶν σπουδαίων ὁπλίζεσθε, ἐγκόψαι αὐτοῖς τὸν τῆς ἀρετῆς δρόμον μηχανώμενοι, ὁρᾶτε οἱ τελευτᾷ τὸ κακόν. Εἰ γὰρ τὸν ἀρετῇ κομῶντα Φαρισαῖον οὐ γὰρ ὡς ψευσάμενον αὐτὸν, ἀλλ' ὡς ἀλαζόνα γράφεται ή Γραφή) τὸ μέγα ἐνταῦθα μὲν γέλωτα καὶ αἰσχύνην ὑπομένοντες, φρονεῖν ἐπὶ τοῖς κατορθώμασιν ἔβλαψεν, ὑμᾶς τοὺς μήτε κατὰ τὸν τελώνην, ἀλλὰ πολλῷ πονηροτέρους ἐκείνου, ὡς φασι, τυγχάνοντας, [πῶς οὐ βλάψει τὸ μέγα φρονεῖν ἐπὶ τοῖς πταίσμασι, καὶ εἰς ἔσχατον όλεθρον κατενέγκοι; Ανανήψατε τοιγαροῦν ἐκ τῆς τοιαύτης μέθης, καὶ μάλιστα μὲν σπουδάζετε μὴ πλημμελεῖν. Οὕτω γὰρ καὶ εἰς τὸ κατορθοῦν ὁδῷ ? προϊόντες ἔλθοιτε. Εἰ δὲ τοῖς ἁμαρτήμασιν, ὅπερ οὐ πιστεύω, μέχρι τέλους ἐγκαλινδεῖσθαι κεκρίκατε, μὴ κακῷ τὸ κακὸν ἰᾶσθε ὁπλιζόμενοι μὲν καθ' ὧν οὐ θέμις, ἐπαιρόμενοι δὲ καθ' ὧν ήκιστα χρή. ΚΘ'. - ΤΟΙΣ ΑΥΤΟΙΣ. Οι μήτε κρίσιν δεδιότες, μήτε βασιλείας ἐρῶντες, ἀλλ᾽ εἰς ὠμότητα καὶ ἀπανθρωπίαν ἑαυτοὺς ἀλεί φοντες (ὧν κορυφαίους ὑμᾶς τινες κατατάττουσιν, ἐξ ὧν διαῤῥήδην δρᾶτε ταύτην φέροντες τὴν ψῆφον), ἐκεῖνα λογίσασθαι δίκαιοι ἂν εἶεν, ἅπερ καὶ εὔλογα καὶ ἀκόλουθά ἐστιν, ὥστε ἐμαυτὸν πείθω. Κρινέσθω δὲ καὶ τῇ τῶν ἐντυγχανόντων ψήφῳ, ὅτι ἂν μὴ διὰ τὸν Θεὸν ἔλωνταί τι παθεῖν, ἀνάγκη αὐτὸν και ἄλλως ὑπομεῖναι. "Αν διὰ τὸν Θεὸν μὲν τελευτήσωσιν, ἀθάνατοι καὶ ἀκήρατοι ἔσονται. Οὔτε ἂν τὰ χρήματα δι' αὐτὸν μὴ δοῖεν τοῖς δεομένοις, ἔχοντες Μὴ κακῷ τὸ κακὸν ἰᾶσθε. μὲν μή, κακῷ τὸ κακὸν ἰάσασθαι σπεύδων, σπουδάζων. Ει 145: Οὐδεὶς γὰρ κακῷ τὸ κα κὸν ἰᾶται· ὑπερβολὴ γὰρ ἀτοπίας τοῦτό γε καὶ παρὰ τοῖς ἔξωθεν εἶναι κέκριται... Κιττ. μετριοπαθείν μετριοφρονεῖν. φαιδρύνει κανει και για το σπουδαίων του 649 δικαίων. 18 τὸ κακὸν τὸ δίκαιον. αὐτὸν αὐτὸ ὑπομεῖναι οὔτε γὰρ 649 ει ὅτι ἂν μὴ διὰ τὸν Θεὸν ἔλωνται τι πα θεῖν, ἀνάγκη αὐτὴ καὶ ἄλλως ὑπομεῖναι. Οὔτε γὰρ ἂν διὰ τὸν Θεὸν μὴ τελευτήσωσιν, ἀθάνατοι καὶ ἀκή ρατοι ἔσονται τοσοῦτον ἂν οὖν τοσοῦτον μὲν οὖν, 20 γίνεσθαι γίνεται μὲν μόνον, τοῦτο γὰρ εἰ προσκέοιτο μόνον,
ἐκεῖσε δὲ δίκην καὶ τιμωρίαν ἀναμένοντες; Οἱ μὲν
γὰρ δίκαιοι καὶ ἀφορμὰς ἔχουσι τὰ κατορθώματα
πρὸς τὸ καυχάσθαι· οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ, ἀπὸ ποίων
πράξεων ἐπαρθεῖέν ποτε; Τί τοίνυν τῶν πεπραγμέ
νων ὑμῖν οὐχ ἱκανὸν ταπεινώσαι καὶ καθελεῖν τὸ
φρόνημα; Τοσαῦτα καθ' ὑμῶν ἐστιν, ὥς φασι, τὰ
πλημμελήματα, ὡς μηδὲ τῶν πολλῶν τινα αὐτῶν
ἀγνοεῖν. Οὕτω κωμῳδεῖται ἀνὰ πᾶσαν τὴν πόλιν
καὶ περιβόητά ἐστιν. Εἰ δὲ τοσαῦτα ὁρῶντες, καὶ
μέγα φρονεῖτε, καὶ κατὰ τῶν σπουδαίων ὁπλίζεσθε,
ἐγκόψαι αὐτοῖς τὸν τῆς ἀρετῆς δρόμον μηχανώμε
νοι, ὁρᾶτε οἱ τελευτᾷ τὸ κακόν. Εἰ γὰρ τὸν ἀρετῇ
κομῶντα Φαρισαῖον οὐ γὰρ ὡς ψευσάμενον αὐτὸν,
ἀλλ' ὡς ἀλαζόνα γράφεται ή Γραφή) τὸ μέγα
miter de se sentiant, qui et bic risum atque infa- ἐνταῦθα μὲν γέλωτα καὶ αἰσχύνην ὑπομένοντες,
miam sustinent, et illic pœnam et cruciatum exspectant? Nam probi viri, ex iis quæ recte atqne
cum landle gerunt, gloriandi ansam habent. Improbi autem ac scelerati, quasnam tandem actiones habent, ob quas animis efferantur? Quidnam
igitur ex iis quæ egistis, ad deprimendam et dejiciendam arrogantiam non suflicit? Tot enim ac
lanta, ut aiunt, vestra scelera sunt, ut ne quisquam quidem e vulgo ea ignoret. Adeo per totam
urbem sugillantur, ac pervulgata sunt. Quod si tot
fagitia perpetrantes, et superbilis, et adversus probos viros arma induitis, virtutis eorum cursum interrumpere molientes, videte quem finem malum lioc
habiturum sit. Nam cum virtute forentem atque
ornatum Pharisæum (non enim eum, ut mentien- φρονεῖν ἐπὶ τοῖς κατορθώμασιν ἔβλαψεν, ὑμᾶς τοὺς
tem, sed ut arrogantem accusat Scriptura) con- μήτε κατὰ τὸν τελώνην, ἀλλὰ πολλῷ πονηροτέρους
cepta ex recte factis superbia detrimento affecerit", ἐκείνου, ὡς φασι, τυγχάνοντας, [πῶς οὐ βλάψει τὸ
quid alferri potest, quin vobis, qui ne publicano μέγα φρονεῖν ἐπὶ τοῖς πταίσμασι, καὶ εἰς ἔσχατον
quidem similes, verum multis partibus eo impro- όλεθρον κατενέγκοι; Ανανήψατε τοιγαροῦν ἐκ τῆς
biores estis, contracta ex sceleribus insolentia, et τοιαύτης μέθης, καὶ μάλιστα μὲν σπουδάζετε μὴ
animi elatio detrimentum allatura, vosque in extre- πλημμελεῖν. Οὕτω γὰρ καὶ εἰς τὸ κατορθοῦν ὁδῷ
mum exitium dejectura sit? Quamobrem hujusmodi προϊόντες ἔλθοιτε. Εἰ δὲ τοῖς ἁμαρτήμασιν, ὅπερ οὐ
crapulam edormite ac maxime quidem, ut ne πιστεύω, μέχρι τέλους ἐγκαλινδεῖσθαι κεκρίκατε,
percetis, studete (sic enimn via quadam progre- μὴ κακῷ τὸ κακὸν ἰᾶσθε ὁπλιζόμενοι μὲν καθ'
dientes eo tandem pervenietis, ut probas quoque ὧν οὐ θέμις, ἐπαιρόμενοι δὲ καθ' ὧν ήκιστα χρή.
atque cum virtute conjunctas actiones edatis); sin autem (quod non credo) in flagitiis et sceleribus
ad extremum usque diem volutari constituistis, saltem ne committite ut malum malo curetis, nimirum adversus quos minime fas est, arma sumentes, atque adversus quos minime convenit, insolenter vos efferentes.
XXIX. - EISDEM.
Qui nec judicii metu tanguntur, nec regni cupiditate flagrant, verum ad sævitiam et inhumanitatem
seipsos acount (quorum principes ac coryphæos nonmulli vos esse censent, ex iis, quæ perpetratis, hanc
sententiam ferentes), hæc cum animis suis reputare
debent, quæ, ut mihi quidem persuadeo, rationi
consentanea sunt, ac lectorum calculo judicanda
permitto. Nempe quod si Dei causa quidpiam perpeti recusent, id tamen alio quoque modo perpeti
necesse habebunt. Si autem Dei causa mortein oppetierint, immortales atque ab omni labe alieni fu-
** Luc. xvml, 10 seqq.
ΚΘ'. - ΤΟΙΣ ΑΥΤΟΙΣ.
Οι μήτε κρίσιν δεδιότες, μήτε βασιλείας ἐρῶντες,
ἀλλ᾽ εἰς ὠμότητα καὶ ἀπανθρωπίαν ἑαυτοὺς ἀλεί
φοντες (ὧν κορυφαίους ὑμᾶς τινες κατατάττουσιν,
ἐξ ὧν διαῤῥήδην δρᾶτε ταύτην φέροντες τὴν ψῆφον),
ἐκεῖνα λογίσασθαι δίκαιοι ἂν εἶεν, ἅπερ καὶ εὔλογα
καὶ ἀκόλουθά ἐστιν, ὥστε ἐμαυτὸν πείθω. Κρινέσθω
δὲ καὶ τῇ τῶν ἐντυγχανόντων ψήφῳ, ὅτι ἂν μὴ διὰ
τὸν Θεὸν ἔλωνταί τι παθεῖν, ἀνάγκη αὐτὸν και
ἄλλως ὑπομεῖναι. "Αν διὰ τὸν Θεὸν μὲν τελευτήσω
σιν, ἀθάνατοι καὶ ἀκήρατοι ἔσονται. Οὔτε ἂν τὰ
χρήματα δι' αὐτὸν μὴ δοῖεν τοῖς δεομένοις, ἔχοντες
Μὴ κακῷ τὸ κακὸν ἰᾶσθε. Vetus hoc est Alt. et sequens μὲν mutant in μή, totum locum sic
præceptum sive interdictum, Ne malum malo sanemus. Isidorus infra hujus libri ut epist. 127, κακῷ
τὸ κακὸν ἰάσασθαι σπεύδων, vel ut in est,
σπουδάζων. Ει epist. 145: Οὐδεὶς γὰρ κακῷ τὸ κα
κὸν ἰᾶται· ὑπερβολὴ γὰρ ἀτοπίας τοῦτό γε καὶ παρὰ
τοῖς ἔξωθεν εἶναι κέκριται... Κιττ.
Vers. 1 e reg. verbi μετριοπαθείν codd. Vat.
649 et All. suggerunt in margine aliam, puto meliorem, lectionem, μετριοφρονεῖν. lidem v. 3 post
φαιδρύνει κανει και για το σπουδαίων του
649 legit δικαίων. Idem v. 18 pro τὸ κακὸν
habet τὸ δίκαιον. PossIN.
Pro αὐτὸν lege αὐτὸ et tolle asteriscum praecedentem; sic monstrat cod. Vat. 649. Mox post
ὑπομεῖναι addunt οὔτε γὰρ duo codd. Vatic. 649 ει
exhibentes: ὅτι ἂν μὴ διὰ τὸν Θεὸν ἔλωνται τι πα
θεῖν, ἀνάγκη αὐτὴ καὶ ἄλλως ὑπομεῖναι. Οὔτε γὰρ
ἂν διὰ τὸν Θεὸν μὴ τελευτήσωσιν, ἀθάνατοι καὶ ἀκήρατοι ἔσονται· quod non uliro elegerint propter Deum
pali, id eos et aliter sustinere necesse est. Neque
enim si propter Deum non oppetierint mortem, propterea immortales et incorruptibiles erunt. Hæc vera
et primigenia lectio est, edita vero manca et depravata fraudi fuit interpreti. Versu inde septimo pro
τοσοῦτον ἂν οὖν lege cum codd. Vat. 649 et Alt.
τοσοῦτον μὲν οὖν, et vers. 20 pro γίνεσθαι repone
γίνεται seusu poscente et iisdem codd. suadentibus.
Denique autepenultimo mula μὲν in μόνον, et scribe,
τοῦτο γὰρ εἰ προσκέοιτο μόνον, hoc enim si solum ac.
cesserit. Ib.
col. 477–478page 150 of 750
PG 78:477αὐτὰ ἐκεῖσε ἀπελεύσονται. Ταῦτα ἀπαιτεῖ παρ' αὐ τῶν ἐνταῦθα, δ καὶ μὴ ἀπαιτοῦντος καταλείψουσι πάντως διὰ τὰ θνητοί εἶναι καὶ ἐπίκηροι. Ταῦτα βούλεται αὐτοὺς ποιῆσας γνώμῃ, & καὶ ἀνάγκῃ δεῖ αὐτοὺς ποιῆσαι. Τοσοῦτον ἂν οὖν ἀπαιτῇ προσθεῖναι μόνον τὸ δι' αὐτὸν γίνεσθαι. Ως τότε συμβῆναι πάν τους καὶ ἀπὸ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων γίνεσθαι. Ταγαροῦν χρὴ τοὺς ἐχέφρονας, & πάντως ἀνάγκη καθεῖν, ἐλέσθαι παθεῖν δι' αὐτόν. Τοῦτο γὰρ εἰ προσκέοιτο μὲν, ἀρκοῦσαν ἕξει τὴν ὑπακοὴν, καὶ ὑπερβαλεῖ τοὺς πόνους ταῖς ἀντιδόσεσιν. Δ. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ. Εἰ βασιλείας ἐμᾶς, τί χρημάτων οὐχ ὑπερορᾷς; Εἰ δὲ καὶ τῆς θείας ἀμοιβῆς ἀντιποιῇ, τί τὴν ἀν θρωπίνην θηρώμενος οὐ λήγεις; ΑΛ. — ΑΠΟΛΛΩΝΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Νῦν τοῖσδε τοῖς γράμμασι καθάπερ προοιμίοις ἑστιῶμεν τὸν πόθον, σκιρτώντα μὲν ὑπὸ θείας εὐφροσύνης, καὶ πρὸς τὴν θέαν επειγόμενον, ἀδυνατοῦντα δὲ πρὸς τὸν μέλλοντα χρόνον ἠρεμεῖν, εἰ μή πως παραψυχὴν ἐκ τῆσδε τῆς ἐπιστολῆς πορισάμε τες, ἐντεῦθεν ἤδη ἐλπίδα δόξειε καταβάλλεσθαι βε (αίην, τῆς μελλούσης φημὶ πανηγύρεως την προσο δικίαν. Οὐκοῦν ὅσον τάχος ἐπείχθητι, ἑορτὴν ὑμῖν διὰ τῆς παρουσίας ἀποτίκτων. ΑΒ. — ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Οσῳ κρείττω καὶ ἀξιολογώτερα ἐχειροτονήθης αποτομεῖν πράγματα, τοσούτῳ μᾶλλον ἀκοίμητον καὶ διορατικώτατον εἶναί σε χρή· ἵνα μὴ, θείων διολισθήσας ἐγχειρημάτων, μείζονα απενέγκῃ τὴν γραφήν. Ανάγκη γὰρ τὴν κατηγορίαν τοσαύτην ἔσε είναι διαμαρτόντι τῶν μεγίστων, ὅσην ἂν καὶ τὴν ἀμοιβήν, άμεμπτον διατηρήσαντι την λειτουργίαν. ΑΓ. – ΙΣΧΥΡΙΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Δίαν έπήνεσα τὴν σὴν θεοσέβειαν, τιμήσασαν τὴν τοῦ πατρὸς γνώμην, καὶ τῷ ἡγεῖσθαι λαχόντι τὴν ἐπὶ τῷ ἄριστα διεσκέφθαι ἀπονενεμηκυίαν ψήφον. ΑΔ'. ΔΙΟΝΥΣΙΟ. Περὶ λήθης. Οὐκ ἐκτὸς ἀνθρωπίνου πάθους ή λήθη [συμβαίνει]· συμβαίνει δὲ ὅμως, καθάπερ καὶ τὰ ἄλλα νοσή μετα. Επεισι γὰρ τὰς ψυχὰς ὧν ἡ μνήμη κεχώρι και. ᾿Αλλὰ τότε φεύγει καὶ οἴχεται, ὅταν τις αὐτὴν τοῖς τῆς μνήμης όπλοις καταγωνίσηται. Ἐπεὶ γοῦν ετε μὲν μεθ' ἡμῶν ἦσθα, μνήμην άληστον εἶχες τῆς ἀρετῆς· ἀποφοιτήσας δὲ λήθῃ, ὡς ἐπυθόμεθα, εκδέ δωκας σαυτόν· ἀναγκαῖον ᾠήθημεν ταύτην κατατο ΧΧΧΙ. ΧΧΧΙ. πράγμασι, τι, γράμμασι διορατικώ τατον διορατικώτερον.
EPISTOLARUM LIB.II.—EPIST. XXXIV.
αὐτὰ ἐκεῖσε ἀπελεύσονται. Ταῦτα ἀπαιτεῖ παρ' αὐ- turi sunt. Neque si ipsius causa pecunias egentibus
τῶν ἐνταῦθα, δ καὶ μὴ ἀπαιτοῦντος καταλείψουσι
πάντως διὰ τὰ θνητοί εἶναι καὶ ἐπίκηροι. Ταῦτα
βούλεται αὐτοὺς ποιῆσας γνώμῃ, & καὶ ἀνάγκῃ δεῖ
αὐτοὺς ποιῆσαι. Τοσοῦτον ἂν οὖν ἀπαιτῇ προσθεῖναι
μόνον τὸ δι' αὐτὸν γίνεσθαι. Ως τότε συμβῆναι πάν
τους καὶ ἀπὸ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων γίνεσθαι.
Ταγαροῦν χρὴ τοὺς ἐχέφρονας, & πάντως ἀνάγκη
καθεῖν, ἐλέσθαι παθεῖν δι' αὐτόν. Τοῦτο γὰρ εἰ
προσκέοιτο μὲν, ἀρκοῦσαν ἕξει τὴν ὑπακοὴν, καὶ
ὑπερβαλεῖ τοὺς πόνους ταῖς ἀντιδόσεσιν.
minime dederint, cum iis ad alteram vitam abscessuri sunt. Hæc igitur Deus hic ab ipsis exposcit,
quæ, etiamsi ipse non exposcat, tamen quia mortales
atque corruptioni obnoxii sunt, omnino relinquent.
Ilæc eos animi inductione ac sententia facere vult,
quæ etiam invitos ac repugnantes facere necesse
est. Quapropter hoc duntaxat ab ipsis adjungi postulat, ut sua causa ea fiant. 136 Nam ut contingaut, ab ipsa quoque rerum natura prorsus efficitur.
Ac proinde qui sana mente sunt, quæ omnino peranimum inducere debent. Hoc enim si accesserit,
peti sibi necesse est, ut ea ipsius causa perpetiantur,
sufficientem obedientiam habebit, ac labores præmiis superabit.
Δ. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ.
Εἰ βασιλείας ἐμᾶς, τί χρημάτων οὐχ ὑπερορᾷς;
Εἰ δὲ καὶ τῆς θείας ἀμοιβῆς ἀντιποιῇ, τί τὴν ἀν
θρωπίνην θηρώμενος οὐ λήγεις;
ΑΛ. — ΑΠΟΛΛΩΝΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Νῦν τοῖσδε τοῖς γράμμασι καθάπερ προοι
μίοις ἑστιῶμεν τὸν πόθον, σκιρτώντα μὲν ὑπὸ θείας
εὐφροσύνης, καὶ πρὸς τὴν θέαν επειγόμενον, ἀδυνατούντα δὲ πρὸς τὸν μέλλοντα χρόνον ἠρεμεῖν, εἰ μή
πως παραψυχὴν ἐκ τῆσδε τῆς ἐπιστολῆς πορισάμετες, ἐντεῦθεν ἤδη ἐλπίδα δόξειε καταβάλλεσθαι βε
(αίην, τῆς μελλούσης φημὶ πανηγύρεως την προσο
δικίαν. Οὐκοῦν ὅσον τάχος ἐπείχθητι, ἑορτὴν ὑμῖν
διὰ τῆς παρουσίας ἀποτίκτων.
ΑΒ. — ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Οσῳ κρείττω καὶ ἀξιολογώτερα ἐχειροτονήθης
αποτομεῖν πράγματα, τοσούτῳ μᾶλλον ἀκοίμητον
καὶ διορατικώτατον εἶναί σε χρή· ἵνα μὴ, θείων
διολισθήσας ἐγχειρημάτων, μείζονα απενέγκῃ τὴν
γραφήν. Ανάγκη γὰρ τὴν κατηγορίαν τοσαύτην ἔσεείναι διαμαρτόντι τῶν μεγίστων, ὅσην ἂν καὶ τὴν
ἀμοιβήν, άμεμπτον διατηρήσαντι την λειτουργίαν.
ΑΓ. – ΙΣΧΥΡΙΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Δίαν έπήνεσα τὴν σὴν θεοσέβειαν, τιμήσασαν τὴν
τοῦ πατρὸς γνώμην, καὶ τῷ ἡγεῖσθαι λαχόντι τὴν
ἐπὶ τῷ ἄριστα διεσκέφθαι ἀπονενεμηκυίαν ψήφον.
ΑΔ'.
ΔΙΟΝΥΣΙΟ.
Περὶ λήθης.
Οὐκ ἐκτὸς ἀνθρωπίνου πάθους ή λήθη [συμβαίνει]· συμβαίνει δὲ ὅμως, καθάπερ καὶ τὰ ἄλλα νοσήμετα. Επεισι γὰρ τὰς ψυχὰς ὧν ἡ μνήμη κεχώρικαι. ᾿Αλλὰ τότε φεύγει καὶ οἴχεται, ὅταν τις αὐτὴν
τοῖς τῆς μνήμης όπλοις καταγωνίσηται. Ἐπεὶ γοῦν
ετε μὲν μεθ' ἡμῶν ἦσθα, μνήμην άληστον εἶχες τῆς
ἀρετῆς· ἀποφοιτήσας δὲ λήθῃ, ὡς ἐπυθόμεθα, εκδέδωκας σαυτόν· ἀναγκαῖον ᾠήθημεν ταύτην κατατοXXX. - ATHANASIO.
Si te regni cupiditas tenet, quin tu pecunias contemnis? Rarsum si divinam mercedem affectas, quin
tute humanam aucupari non desinis?
ΧΧΧΙ. APOLLONIO EPISCOPO.
Nunc hisce litteris, velut præludiis quibusdam,
cupiditatem nostram pascimus, præ divina quidem
lætitia gestientem et exsultantem, atque ad conspectum tuum properantem, verum ad futuram
tempus quiescere nequeuntem, nisi solatium quodldam ex hac epistola consecuta, hinc jam firmæ spei
fundamenta jacere videatur, hoc est, futura solemnitatis exspectationem. Quocirca festum nobis per
adventum tuum et præsentiam quam ocissime parere
matura.
ΧΧΧΙ. HERACLIO EPISCOPO.
Quo præstantioribus et excellentioribus negotiis
administrandis praefectus es, eo vigilantiorem ac
perspicaciorem te esse par est: ne, a divinis conatibus lapsus, majorem criminis notam subeas.
Tantam enim, si a summis virtutibus aberres, accusationem esse necesse est, quanta, si munus tuum
ab omai reprehensione sartum tectumque conservaris, merces futura sit.
ISCHYRIONI PRESBYTERO.
Pietatem tuam magnopere laudavi, qui patris sententiam honore prosecutus sis: eique, cui ut praeesset obtigit, hoc suffragium tribueris, quod præstantissime quid faciendum esset considerarit.
XXXIV. DIONYSIO.
De oblivione.
Oblivio citra humanum vitium haudquaquam contingit: contingit tamen, quemadmodum et alii morbi. Eorum enim animos subit, a quibus memoria
sejuncta est. Tum autem fugit et evanescit, cum
quispiam eam memoria arus proligarit. Quoniam
igitur, eum nobiscum esses, virtus tibi perpetuo.
ju memoria versabatur: posteaquam autem absces-.
sisti, teipsum, ut audivimus, oblivioni dedisti, neVARIÆ LECTIONES ET NOTÆ.
Scriptum erat πράγμασι, cum asterisco przτι, quod in γράμμασι mutavimus auctoribus codd.
Val. et All. apud Possinum. EDIT. PATR
Duo codd. Vat. 619 et All Pro διορατικώ
τατον congruentius legunt διορατικώτερον. Possun
col. 479–480page 151 of 750
PG 78:479ξεῦσαι γράμμασιν, ἵνα τὴν ἀφανισθεῖσαν μνήμην ἐπανάξωμεν. Οἰχέσθω τοίνυν ἡ λήθη κατὰ κρημνών, ἵν' ἐκλάμψῃ πάλιν τῆς μνήμης ἡ χάρις. ΛΕ. - ΜΑΚΑΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Τῶν δυσπραγέντων ἕκαστος, ἐλέους ἐστὶ καὶ οἴκτου ἄξιος, κατοδυρόμενος τὰς ἑαυτοῦ συμφοράς. Ἐὰν δὲ πρὸς τὸ συκοφαντεῖν ἑτέρους καὶ ἐπηρεάζειν τρέπηται, καὶ τὸν ἐπὶ ταῖς δυσπραγίαις ἔλεον, ὡς οἶσθα, ἀπόλλυσιν· οὐκ ἔτι γὰρ οίκτου, μίσους δ' ἄξιος [είναι] κρίνεται, εἰς φιλοπραγμοσύνην τῇ συμ τη φορά καταχρώμενος. Ἐπεὶ τοίνυν χρὴ τὰ σπέρματα τῆς φιλοπραγμοσύνης ἀρχόμενα εκκόπτειν πρὶν ἀνα φυῆναι, καὶ ἀκάθεκτα γενέσθαι, καὶ κίνδυνον τε κεῖν αὐτῷ τῷ καταρξαμένῳ (ὁ γὰρ συκοφαντούμενος παρὰ πάντων ἐπὶ καλοκαγαθία ᾄδεται)· καταξίωσον μεταπέμψασθαι τὸν ὑπὸ τῆς συμφοράς μεθύοντα, καὶ πεῖσαι ἀποσχέσθαι ἀοιδίμου ἀνδρός. ΑΓ. ΠΕΤΡΟ. Ἐπειδὴ γέγραφας· Τί ἐστι τὸ «Συγκόψουσι τας μα χαίρας αὐτῶν εἰς ἄροτρα;» οἶμαι, μᾶλλον δὲ πέπεισμαι, σαφῶς τοῦτο πεπροφητεῦσθαι, ὅτι τὸ τῆς εἰς ρήνης ἄροτρον, φημὶ δὴ τὸ θεῖον περὶ τοῦ Χριστοῦ κήρυγμα, τὰς φιλοπολέμους τιθασσεύσει χώρας, ὧν τὰ ἀμυντήρια τῆς κακίας, εἰς τὰ βιωφελῆ τῆς γεωρ γίας μετασκευασθήσεται όργανα. ΛΖ'. ΕΡΜΙΑ ΚΟΜΗΤΙ. Ἐπειδὴ σκανδαλιζόμενος, ώς γέγραφας, τῷ βίῳ Ζωσίμου τοῦ πρεσβυτέρου, τοὺς βαπτιζομένους ὑπ' αὐτοῦ, εἰς τὰ καίρια καὶ ἀναγκαιότατα ἡγῇ παρα βλάπτεσθαι· ἀντεπιστείλαι τὴν ταχίστην δίκαιον ᾠής θην, ὅτι ὁ τελούμενος οὐδὲν παραβλάπτεται εἰς τὰ σωτηριώδη σύμβολα, εἰ ὁ ἱερεὺς μὴ εὖ βιοὺς εἴη ἀλλὰ αὐτὸς μὲν πάντως (χρὴ γὰρ διαβεβαιώσασθαι) ἀπολαύσει τῶν θείων εκείνων καὶ λόγου κρειττόνων εὐεργεσιῶν· ὁ δὲ ἱερεὺς τοῦ ἰδίου βίου ἀργαλεώτερον ὑφέξει λόγον, καὶ τοσαύτη αὐτῷ προσθήκη καλά σεως γεν[ν]ήσεται, ὅση καὶ τιμὴ αὐτῷ ὑπῆρχται. Ο γὰρ μηδὲ τῷ ἱερωσύνῃ τετιμῆσθαι, γενόμενος ἀγα θὸς, μείζονος ἂν εἴη κολάσεως εἰκότως ἄξιος. Μηδεὶς τοιγαροῦν τῶν μυουμένων τὴν θείαν ἐκείνην τελε τήν, ἥτις τοὺς οὐρανοὺς τοῖς μυηθεῖσιν ἀνοίγει, φροντιζέτω, ὡς ταύτῃ παραβλαπτόμενος εἰς τὰ τῆς σωτηρίας συνθήματα, μηδ' όταν πταίσειεν, εὐπρόσο ωπον ηγείσθω ἔχειν ἀπολογίαν τὸν τοῦ ἱερέως βίον. Ταῦτα δέ φημι, οὐχ ὡς πάντων τῶν ἱερέων τοιούτων ὄντων, μὴ γένοιτο (εἰ γὰρ καί τισι πρόσεστι ταῦτα τὰ ἐγκλήματα, τινῶν ἄπεστι. Καὶ εἰ μή τισι πρόσ εστι κατορθώματα, οὐδὲ πάντων ἄπεστιν)· ἀλλὰ δεῖξαι θέλων, ὡς κἂν πάντες εἶεν τοιοῦτοι, οὐδὲν ὁ τῶν δυσπραγέντων. Δίι. δυσπραγούντων ἀρξάμενα, που ἀρχόμενα.
cessarium duximus eam epistolarum jaculis petere, ξεῦσαι γράμμασιν, ἵνα τὴν ἀφανισθεῖσαν μνήμην
ut exstinctam ac deletam memoriam reducamus.
Abeat itaque in præceps oblivio, ut memoriæ gratia
rursum explendescat.
sæ
MACARIO EPISCOPO.
ἐπανάξωμεν. Οἰχέσθω τοίνυν ἡ λήθη κατὰ κρημνών,
ἵν' ἐκλάμψῃ πάλιν τῆς μνήμης ἡ χάρις.
ΛΕ. - ΜΑΚΑΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Τῶν δυσπραγέντων ἕκαστος, ἐλέους ἐστὶ καὶ
οἴκτου ἄξιος, κατοδυρόμενος τὰς ἑαυτοῦ συμφοράς.
Ἐὰν δὲ πρὸς τὸ συκοφαντεῖν ἑτέρους καὶ ἐπηρεάζειν
τρέπηται, καὶ τὸν ἐπὶ ταῖς δυσπραγίαις ἔλεον, ὡς
οἶσθα, ἀπόλλυσιν· οὐκ ἔτι γὰρ οίκτου, μίσους δ'
ἄξιος [είναι] κρίνεται, εἰς φιλοπραγμοσύνην τῇ συμ
τη
φορά καταχρώμενος. Ἐπεὶ τοίνυν χρὴ τὰ σπέρματα
τῆς φιλοπραγμοσύνης ἀρχόμενα εκκόπτειν πρὶν ἀναφυῆναι, καὶ ἀκάθεκτα γενέσθαι, καὶ κίνδυνον τε
κεῖν αὐτῷ τῷ καταρξαμένῳ (ὁ γὰρ συκοφαντούμενος
παρὰ πάντων ἐπὶ καλοκαγαθία ᾄδεται)· καταξίωσον
μεταπέμψασθαι τὸν ὑπὸ τῆς συμφοράς μεθύοντα,
καὶ πεῖσαι ἀποσχέσθαι ἀοιδίμου ἀνδρός.
Eorum, qui duriore fortuna conflictantur, quisque misericordia et commiseratione dignus est,
cum calamitates suas deplorat. Sin autem ad alios
calumniandos ipsisque obtrectandum se convertat,
miserationem quoque, 137 quam res ipsius adversae atque calamitosa aliis excitabant, ut ipse nosti,
amittit. Neque enim jam misericordia, verum odio
dignus esse judicatur, dum ad facessenda aliis negotia calamitate abutitur. Quoniam igitur curiositatis, molestiam aliis libenter exhibentis, semina
exorientia evellenda sunt priusquam pullulent, nec
vi ulla comprimi possint, atque ei ipsi qui lacessivit,
periculum creent (nam qui calumniis premitur probitatis ac morum elegantiæ nomine cunctorum ore celebratur), eum, quem calamitas temulentia afficit,
velim accersas, ipsique, ut a claro ac celebri viro abstineat, persuadeas.
XXXVI. PETRO.
Quoniam per litteras a me quæris, quidnam iHud
sit, c Concident gladios suos in vomeres **,, existimo,
vel potius mihi persuadeo, aperte illud prædictum
esse, quod pacis aratrum, hoc est, divina de Christo
prædicatio,regiones belli cupidas mitigabit: quarum
vitii arma et præsidia in utilia et ad vitam accommodala organa commutabuntur.
XXXVII. - HERMIO COMITI.
Quandoquidem Zosimi presbyteri vita offensus,
ut scripsisti, cos, qui ab eo baptizantur, gravissimis ac maximi momenti detrimentis multari existimas, rescribendum ad te quam celerrime duxi:
nimirum quod is qui initiatur, quantum ad salutaria
symbola spectat, ex improba sacerdotis vita nullo
damno afficitur, verum ipse prorsus atque omnino
(asseveratione quippe uti oportet) divinis atque omni dicendi facultate præstantioribus beneficiis fruetur. Sacerdos antem graviores vitæ suæ rationes
subibit, tantusque ad ipsius pœnam atque cruciatum
cumulus accedet, quautus prius in eum bonor collatus est. Nam qui, ne sacerdotio quidem ornatus,
probitati studuit, ut gravius in eum animadvertatur,
haud dubie promeretur. Quæ cum ita sint, nemo
ex iis qui divino hoc sacramento, quod cœleste regnum initiatis aperit, imbuuntur et consecrantur,
ut hinc ad salutis tesseram damno atque incommodo affectus, in cura et sollicitudine versetur:
nec, cum in peccatum lapsus fuerit, speciosam excusationem se sacerdotis vitam habere existimet.
Hæc autem dico, non tanquam sacerdotes omnes
tales sint (Deus enim procul id avertat: quamvis
78° Mich. IV, 3.
ΑΓ.
ΠΕΤΡΟ.
Ἐπειδὴ γέγραφας· Τί ἐστι τὸ «Συγκόψουσι τας μα
χαίρας αὐτῶν εἰς ἄροτρα;» οἶμαι, μᾶλλον δὲ πέπεισμαι, σαφῶς τοῦτο πεπροφητεῦσθαι, ὅτι τὸ τῆς εἰς
ρήνης ἄροτρον, φημὶ δὴ τὸ θεῖον περὶ τοῦ Χριστοῦ
κήρυγμα, τὰς φιλοπολέμους τιθασσεύσει χώρας, ὧν
τὰ ἀμυντήρια τῆς κακίας, εἰς τὰ βιωφελῆ τῆς γεωρ
γίας μετασκευασθήσεται όργανα.
ΛΖ'.
ΕΡΜΙΑ ΚΟΜΗΤΙ.
Ἐπειδὴ σκανδαλιζόμενος, ώς γέγραφας, τῷ βίῳ
Ζωσίμου τοῦ πρεσβυτέρου, τοὺς βαπτιζομένους ὑπ'
αὐτοῦ, εἰς τὰ καίρια καὶ ἀναγκαιότατα ἡγῇ παραβλάπτεσθαι· ἀντεπιστείλαι τὴν ταχίστην δίκαιον ᾠής
θην, ὅτι ὁ τελούμενος οὐδὲν παραβλάπτεται εἰς τὰ
σωτηριώδη σύμβολα, εἰ ὁ ἱερεὺς μὴ εὖ βιοὺς εἴη·
ἀλλὰ αὐτὸς μὲν πάντως (χρὴ γὰρ διαβεβαιώσασθαι)
ἀπολαύσει τῶν θείων εκείνων καὶ λόγου κρειττόνων
εὐεργεσιῶν· ὁ δὲ ἱερεὺς τοῦ ἰδίου βίου αργαλεώτε
ρον ὑφέξει λόγον, καὶ τοσαύτη αὐτῷ προσθήκη καλάσεως γεν[ν]ήσεται, ὅση καὶ τιμὴ αὐτῷ ὑπῆρχται. Ο
γὰρ μηδὲ τῷ ἱερωσύνῃ τετιμῆσθαι, γενόμενος ἀγα
θὸς, μείζονος ἂν εἴη κολάσεως εἰκότως ἄξιος. Μηδεὶς
τοιγαροῦν τῶν μυουμένων τὴν θείαν ἐκείνην τελε
τήν, ἥτις τοὺς οὐρανοὺς τοῖς μυηθεῖσιν ἀνοίγει,
φροντιζέτω, ὡς ταύτῃ παραβλαπτόμενος εἰς τὰ τῆς
σωτηρίας συνθήματα, μηδ' όταν πταίσειεν, εὐπρόσο
ωπον ηγείσθω ἔχειν ἀπολογίαν τὸν τοῦ ἱερέως βίον.
Ταῦτα δέ φημι, οὐχ ὡς πάντων τῶν ἱερέων τοιούτων
ὄντων, μὴ γένοιτο (εἰ γὰρ καί τισι πρόσεστι ταῦτα
τὰ ἐγκλήματα, τινῶν ἄπεστι. Καὶ εἰ μή τισι πρόσ
εστι κατορθώματα, οὐδὲ πάντων ἄπεστιν)· ἀλλὰ
δεῖξαι θέλων, ὡς κἂν πάντες εἶεν τοιοῦτοι, οὐδὲν ὁ
Principium hujus ep. mendosum est in elito,
τῶν δυσπραγέντων. Recte duo codd. Vat. 649 et
Δίι. δυσπραγούντων rescribunt. lidem vers. 8 præ
seus in aoristum mulant scribentes ἀρξάμενα, που
ἀρχόμενα. PossIN.
col. 481–482page 152 of 750
PG 78:481φωτιζόμενος παραβλάπτεται Εἰ δὲ λογισμούς οίες ταῦτ᾽ εἶναι ἀνθρώπων, ἀπὸ τῶν θείων σε πιο στώσασθαι λογίων πειράσομαι. Τί γὰρ τοῦ Βαλαάμ γέγονε μιαρώτερον; Αλλ' ὅμως τῇ γλώττῃ αὐτοῦ εἰς εὐλογίας κατεχρήσατο ὁ Θεός. Τί δὲ τοῦ Καϊάφα; Αλλ' ὅμως προεφήτευσε, καὶ ἡ χάρις τῆς μὲν γλώτ της ήψατο, τῆς δὲ γνώμης οὐχ ἥψατο. Εἰ δὲ καὶ παραδοξότερόν τι ἐθέλεις μαθεῖν, διὰ κόρακος, ἀκα θάρτου πτηνοῦ, τὸν οὐρανοδρόμον ἔτρεφεν Ηλίαν Μὴ τοίνυν ἀμφίβαλλε, εἰ δι' ἱερέων τινῶν ἁμαρτω τῶν οὐδὲ γὰρ πάντων καταψηφίσασθαι χρή, οὐδὲ δίκαιον) τὰ θεῖα καὶ ὑπερφυή δίδοται χαρίσματα. ΔΗ. ΖΩΣΙΜΟ. Λίαν θαυμάζω, πῶς μήτε παραδείγματι ἐκβιασθεὶς, μήτε ἕξων τὸν μιμησόμενον (μὴ γὰρ δὴ γέ νοιτό τινα εἰς τοσοῦτον βάραθρον καταπεσεῖν, γέ νοιτο δὲ καὶ σὲ ἀνενεγκεῖν ἐκ τῆς ὀλεθρίου ταύτης μέσ θης), τοὺς ἀρεταῖς κομῶντας ἱερέας, καὶ πνευματικοῖς κατορθώμασι βρύοντας κακηγορεῖς, νομίζων ἀπολογίαν ἔχειν τῶν οἰκείων πραγμάτων την τῶν ἄλλων κωμῳδίαν. Αλλ' οὐκ ἔστι τοῦτο, ὦ βέλτιστε, οὐκ ἔστιν· ἀλλὰ καὶ παρ' ἀνθρώποις γέλωτα ὀφλισκάνεις καὶ κατάγνωσιν, καὶ παρὰ Θεοῦ πολλὰς ὑπο μενεῖς τιμωρίας, ὅτι τε κακίαν ἡσπάσω, καὶ ὅτι τὴν ἀρετὴν ἠτίμασας, καὶ ὅτι τοὺς ταύτης τροφίμους ἐκακηγόρησας, καὶ ὅτι εἰς τὴν ἱερωσύνην παροινήσας ἐξύβρισας, ὡς τοὺς πλείστους τῶν ἀνθρώπων, ο ἵνα μὴ λέγω πάντας, σκανδαλισθέντας ὑπὸ σοῦ, νο μέσαι εἰς τὰ τῆς σωτηρίας παραβεβλάφθαι σύμβολα. Ιν' οὖν τούτων ἁπάντων ἀπαλλαγείης τῶν κακῶν (εύχομαι γὰρ), γνῶθι σαυτόν. ΑΘ. ΑΡΑΒΙΑΝΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Περὶ τοῦ ὁποῖος ἂν ᾖ ἄριστος ιερεύς. Μη μόνον μέμψεως κρείττονα οπου δεῖν εἶναι σαυτόν, ἀλλὰ καὶ ἐπαίνων ἔμπλεων· τὸ μὲν γὰρ καὶ τῶν τυχόντων ἐστί, τὸ δὲ τῶν ἄκρων εἰς ἀρετήν. ΕΥΔΑΙΜΟΝΙ ΔΙΑΚΟΝΟ. Περὶ αὐταρκείας. Ἐπειδὴ πλείστας ἡ φύσις ἡμῶν ἀνάγκας ἔχουσα, ΧΧΧΙΧ. Οὐδὲν ὁ φωτιζόμενος παραβλάπτεται. φωτίζεσθαι, ἀντὶ τοῦ βαπτίζεσθαι, οι φωτισμὸν ἀντὶ τοῦ βαπτισμοῦ Κιττ. Διὰ κόρακος, ἀκαθάρτου πτηνοῦ, τὸν οὐρανοδρόμον ἔτρεψεν Ηλίαν. Καὶ τὴν τροφὴν τῷ προφήτῃ Ηλίᾳ κόραξ τὸ ἀκάθαρτον διηκόνει ζώον, Πραγμάτων πταισμάτων ἱερωσύνην τοσοῦτον. νομίσαι τοὺς βαπτισθέντας διὰ σοῦ,
EPISTOLARUM LIB.II.-EPIST. XL.
φωτιζόμενος παραβλάπτεται Εἰ δὲ λογισμούς enim nonnulli his vitiis laborent, at a quibusdlan
οίες ταῦτ᾽ εἶναι ἀνθρώπων, ἀπὸ τῶν θείων σε πιο
στώσασθαι λογίων πειράσομαι. Τί γὰρ τοῦ Βαλαάμ
γέγονε μιαρώτερον; Αλλ' ὅμως τῇ γλώττῃ αὐτοῦ
εἰς εὐλογίας κατεχρήσατο ὁ Θεός. Τί δὲ τοῦ Καϊάφα;
Αλλ' ὅμως προεφήτευσε, καὶ ἡ χάρις τῆς μὲν γλώτ
της ήψατο, τῆς δὲ γνώμης οὐχ ἥψατο. Εἰ δὲ καὶ
παραδοξότερόν τι ἐθέλεις μαθεῖν, διὰ κόρακος, ἀκα
θάρτου πτηνοῦ, τὸν οὐρανοδρόμον ἔτρεφεν Ηλίαν
Μὴ τοίνυν ἀμφίβαλλε, εἰ δι' ἱερέων τινῶν ἁμαρτω
τῶν οὐδὲ γὰρ πάντων καταψηφίσασθαι χρή, οὐδὲ
δίκαιον) τὰ θεῖα καὶ ὑπερφυή δίδοται χαρίσματα.
tamen eadem absunt; ac rursum quamvis quibusdam virtutes desint, at non tamen omnibus desunt):
verum ut illud ostendam, quod, etiamsi omnes ejusmodi essent, nihil tamen hinc ad eum, qui baptizatur, detrimenti redit. Quod si hæc hominum dontaxat ratiocinationes esse arbitraris, a divinis oraculis fidem tibi facere conabor. Quid enim Balaam
illo impurius ac scelestius exstitit? 138 Et tamen
ipsius lingua Deus ad benedictiones abusus est
Quid rursum Caipha sceleratius? Et tamen vaticinatus est”, et gratia linguam quidem ipsius tetigit,
magis mirandum sit, intelligere cupis, per corvum,
pascebat 78. Quocirca ne dubites, quin per flagitiosos
at non item mentem tetigit. Quod si quid etiam, quod
hoc est, immundam avem, cœlipetam illum Eliam
quosdam sacerdotes (neque enim omnes condemnare oportet, nec æquum est) divina et natura sublimiora
beneficia tribuantur.
ΔΗ.
ΖΩΣΙΜΟ.
ZOSIMO.
Λίαν θαυμάζω, πῶς μήτε παραδείγματι ἐκβια
σθεὶς, μήτε ἕξων τὸν μιμησόμενον (μὴ γὰρ δὴ γένοιτό τινα εἰς τοσοῦτον βάραθρον καταπεσεῖν, γέ
νοιτο δὲ καὶ σὲ ἀνενεγκεῖν ἐκ τῆς ὀλεθρίου ταύτης μέσ
θης), τοὺς ἀρεταῖς κομῶντας ἱερέας, καὶ πνευματικοῖς
κατορθώμασι βρύοντας κακηγορεῖς, νομίζων ἀπολογίαν ἔχειν τῶν οἰκείων πραγμάτων την τῶν
ἄλλων κωμῳδίαν. Αλλ' οὐκ ἔστι τοῦτο, ὦ βέλτιστε,
οὐκ ἔστιν· ἀλλὰ καὶ παρ' ἀνθρώποις γέλωτα ὀφλισκάνεις καὶ κατάγνωσιν, καὶ παρὰ Θεοῦ πολλὰς ὑπομενεῖς τιμωρίας, ὅτι τε κακίαν ἡσπάσω, καὶ ὅτι τὴν
ἀρετὴν ἠτίμασας, καὶ ὅτι τοὺς ταύτης τροφίμους
ἐκακηγόρησας, καὶ ὅτι εἰς τὴν ἱερωσύνην παροινήσας ἐξύβρισας, ὡς τοὺς πλείστους τῶν ἀνθρώπων, ο
ἵνα μὴ λέγω πάντας, σκανδαλισθέντας ὑπὸ σοῦ, νο
μέσαι εἰς τὰ τῆς σωτηρίας παραβεβλάφθαι
σύμβολα. Ιν' οὖν τούτων ἁπάντων ἀπαλλαγείης τῶν
κακῶν (εύχομαι γὰρ), γνῶθι σαυτόν.
ΑΘ.
ΑΡΑΒΙΑΝΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Περὶ τοῦ ὁποῖος ἂν ᾖ ἄριστος ιερεύς.
Μη μόνον μέμψεως κρείττονα οπου δεῖν εἶναι
σαυτόν, ἀλλὰ καὶ ἐπαίνων ἔμπλεων· τὸ μὲν γὰρ
καὶ τῶν τυχόντων ἐστί, τὸ δὲ τῶν ἄκρων εἰς ἀρετήν.
M'.
ΕΥΔΑΙΜΟΝΙ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Περὶ αὐταρκείας.
Majorem in modum miror qui fiat ut tu, nec
cujusquam exemplo impulsus ac pertractus, nec
quemquam qui te imitetur habiturus (avertat enim
Deus ne quis in tantam voraginem ruat: utinamque
etiam ipse ex pestifera hac temulentia emergas!),
sacerdotes eos qui virtutibus ornati atque instructi
sunt, ac spiritualibus dotibus ac recte factis abundant, vituperes, corumque sugillationem actionumi
tuarum excusationem habere te existimes. At non
ita est, vir optime, non, inquam, ita est. Quin potius
et hominibus ridendum atque condemnandum te
propinas: et a Deo permullas poenas sustinebis,
quod et vitium amplexus sis, et virtutem contemnpseris, et ipsius alumnos maledictis proscideris, et
sacerdotio per summam petulantiam contumelise
notam inusseris: adeo ut plurimi homines, ne dicam
omnes, a te offensi, in salutis symbolis detrimenLuni acceperint. Ut igitur ab omnibus his malis
eximaris (id enim opto), ſac teipsum noschs.
Ἐπειδὴ πλείστας ἡ φύσις ἡμῶν ἀνάγκας ἔχουσα,
ΧΧΧΙΧ.
ARABIANO EPISCOPO.
Qualisnam sit optimus sacerdos.
Non modo illud existima, te culpa et reprehensione
carere, verum etiam laudibus plenum esse oportere.
Illud euim quorumlibet etiam est: hoc autem summa virtute præditorum.
EUDÆMONI DIACONO.
De frugalitate.
Quoniam inter plurimas necessitates quibus natu-
** Num. xxiii, 24. " Joan. x1, 49, 50.” III Reg. xvii, 13.
Οὐδὲν ὁ φωτιζόμενος παραβλάπτεται. Recte
Bill., Nihil hinc ad eum qui baptizatur detrimenti
redit. Nam, ut idem Billius docet lib.: Observat.
sacrar. c. 20, et plurimis ex Chrysostomo locis
probari potest, φωτίζεσθαι, id est illuminari, ἀντὶ
τοῦ βαπτίζεσθαι, οι φωτισμὸν ἀντὶ τοῦ βαπτισμοῦ
saucii Patres usurparunt. Plura ad hanc rein wotavi in Sacris Lectionibus. Κιττ.
Διὰ κόρακος, ἀκαθάρτου πτηνοῦ, τὸν οὐ
ρανοδρόμον ἔτρεψεν Ηλίαν. Similiter illatn Elie
pastionem per corvos facta accommodat S. Eulogius orat. 1 contra Novalianos, apud Photium Patriarcham in Bibliotheca p. 876: Καὶ τὴν τροφὴν τῷ
προφήτῃ Ηλίᾳ κόραξ τὸ ἀκάθαρτον διηκόνει ζώον,
elc. Ib.
Πραγμάτων in πταισμάτων recte mutant
codd. Vat. 649 et Alt. Vers. abhinc quinto post
ἱερωσύνην addi jubent iidem cod. τοσοῦτον. PussIN.
Post νομίσαι haec adjungunt iidem coll. τοὺς
βαπτισθέντας διὰ σοῦ, que el contextui miserenda,
et eorum vim in interpretatione exprimendam censeo. Ib.
col. 483–484page 153 of 750
PG 78:483ἐπιτάττουσα, ἥκιστα λόγῳ πεισθῆναι βούλεται) λο γισμῷ [την] τυραννίδα αὐτῆς περικόψωμεν, καὶ τὸ ἀχείρωτον χειρώσασθαι μηχανησώμεθα. Τοῦτο δὲ ἔσται, εἰ τῇ χρείᾳ τὴν ἀνάγκην θεραπεύσαιμεν, καὶ τῇ αὐταρκείᾳ τὴν ἀμετρίαν κολάσαιμεν. μεγίστην ἔχει τὴν τῆς γαστρός (πολλὰ γὰρ ἡμῖν ΖΩΣΙΜΟ. Περὶ κρίσεως. Οὐκ εἰς τὸ μὴ δοῦναι δίκην, ὦ βέλτιστε, ἀλλ᾽ εἰς τὸ δοῦναι ἀργαλεωτέραν, εἰ μὴ γνωσιμαχήσειας, και τὰς ἥττας πάσας ἀναμαχέσατο, τὸ μηδέπω δοῦναι περιστήσεταί σοι. ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. Τοῦ καταπεπλῆχθαι, οὐ φημι τοὺς ἄλλους (μικρὸν γὰρ ἴσως τοῖς πολλοῖς τοῦτο), ἀλλὰ καὶ αὐτὸν Δε βάνιον τὸν ἐπ' ευγλωττία παρὰ πᾶσι βεβοημένον, τὴν τοῦ ἀοιδίμου Ἰωάννου γλῶτταν, καὶ τὸ κάλλος τῶν νοημάτων, καὶ τὴν πυκνότητα τῶν ἐνθυμημά των, τεκμήριον, ἡ ἐπιστολὴ ἐν ᾗ οὐ μόνον αὐτὸν μακαρίζει οὕτω δυνάμενον εἰπεῖν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐγκωμιασθέντας, καὶ ταῦτα βασιλεῖς τυγχάνοντας, ὅτι δὴ τοιούτου ἐπαινέτου τετυχήκασιν. Εστι δὲ αὕτη Λιβάνιος Ιωάννη. Δεξαμενός σου τὸν λόγον τὸν πολὺν καὶ καλὸν, ἀνέγνων ἀνδράσι λόγων καὶ αὐτοῖς δημιουργοῖς, ὧν οὐδεὶς ἦν, ὃς οὐκ ἐπήδα τε καὶ ἐβόα, καὶ πάντα ἕδρα τὰ τῶν ἐκπεπληγμένων. Εσθην οὖν, ὅτι τῷ δεικνύναι τὴν τέχνην ἐν δικαστηρίοις προστίθης τὰς ἐπιδείξεις, καὶ μακαρίζω σε μέν οὕτω δυνάμενον ἐπαινεῖν, ἐπαινέτου δὲ τοιούτου τε τυχηκότας, τόν τε δόντα πατέρα, καὶ τοὺς λαβόντας υἱεῖς τὴν βασιλείαν.» Καὶ ταῦτα μὲν Λιβάνιος γέν γραφε. Πλουτάρχῳ δὲ δοκεῖ τὸ σαφὲς καὶ λείον, γνή στον εἶναι 'Αττικισμόν. Οὕτω γὰρ, φησὶν, ἐλάλησαν οι ρήτορες. Γοργίας δὲ ὁ Λεοντίνος, πρῶτος την νόσον ταύτην εἰς τοὺς πολιτικούς λόγους εισήγαγε, τὸ ὑψηλὸν καὶ [τὸ] τυπικὸν ἀσπασάμενος, καὶ τῇ σαφηνεία λυμηνάμενος. Ηψατο δέ, φησίν, ή νόσος αὕτη καὶ τοῦ θαυμαστού Πλάτωνος.. Εἰ τοίνυν χρή (χρὴ δὲ ἐν τούτῳ Πλουτάρχῳ πείθεσθαι, πλεονεκτεῖ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ὁ ἀοίδιμος Ἰωάννης, καὶ κατὰ τὴν φωνὴν Αττικίσας, καὶ σαφηνείᾳ, ὡς οὐκ οἶδ᾽ εἴ τις ἕτερος, χρησάμενος. 'Η επιστολή. ἡ παρ' αὐτοῦ ὅτι νέῳ ὄντι καὶ βασιλικόν εἰ. πόντι γραφεῖσα ἐπιστολή. Βασιλικόν εἰπόντι, λόγον. Βιττ. Χρὴ δέ.
$83
48%
ἐπιτάττουσα, ἥκιστα λόγῳ πεισθῆναι βούλεται) λο
γισμῷ [την] τυραννίδα αὐτῆς περικόψωμεν, καὶ τὸ
ἀχείρωτον χειρώσασθαι μηχανησώμεθα. Τοῦτο δὲ
ἔσται, εἰ τῇ χρείᾳ τὴν ἀνάγκην θεραπεύσαιμεν, καὶ
τῇ αὐταρκείᾳ τὴν ἀμετρίαν κολάσαιμεν.
ra nostra premitur, maxima est ea, qua eam venter μεγίστην ἔχει τὴν τῆς γαστρός (πολλὰ γὰρ ἡμῖν
exercet (uam cum nulla nobis imperet, rationi obtemperare minime vult), considerationis ope atque
auxilio ipsius tyrannidem amputemus: atque, ut
quod vix omnino subigi potest subigamus, rationem
ineamus. Hoc autem assequemur, si eo quod opus
sit necessitatem leniamus, ac per frugalitatem immoderationem coerceamus.
XLI. ZOSIMO.
De judicio.
Quod nondum pœnas dederis, vir optime, non eo
tibi redigetur ut nullas poenas pendas, sed ut graviores et atrociores luas, nisi resipiscas, atque acceptas clades sarcias.
139 XLII. — OPHELIO GRAMMATICO.
Quod, non dicam alii (parvum enim id fortasse
plerisque videri queat), verum etiam ipse Libanius
qui eloquentiæ nomine apud omnes clarus ac celebris est, præclari viri Joannis linguam, ac sententiarum pulchritudinem, et argumentorum densitatem
ad stuporem usque miratus sit, argumento est ea
epistola, in qua non modo eum, qui tanta dicendi
facultate præditus sit, beatum prædicat; verum
etiam eos, quorum laudes oratione celebrarat, et
quidem qui imperatores essent, quod ejusmodi
laudum suarum præconem consecuti essent. Hujus
autem epistolæ hoc exemplum est:
MA'.
ΖΩΣΙΜΟ.
Περὶ κρίσεως.
Οὐκ εἰς τὸ μὴ δοῦναι δίκην, ὦ βέλτιστε, ἀλλ᾽ εἰς
τὸ δοῦναι ἀργαλεωτέραν, εἰ μὴ γνωσιμαχήσειας, και
τὰς ἥττας πάσας ἀναμαχέσατο, τὸ μηδέπω δοῦναι
περιστήσεταί σοι.
MB.
ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
Τοῦ καταπεπλῆχθαι, οὐ φημι τοὺς ἄλλους (μικρὸν
γὰρ ἴσως τοῖς πολλοῖς τοῦτο), ἀλλὰ καὶ αὐτὸν Δε
βάνιον τὸν ἐπ' ευγλωττία παρὰ πᾶσι βεβοημένον,
τὴν τοῦ ἀοιδίμου Ἰωάννου γλῶτταν, καὶ τὸ κάλλος
τῶν νοημάτων, καὶ τὴν πυκνότητα τῶν ἐνθυμημά
των, τεκμήριον, ἡ ἐπιστολὴ ἐν ᾗ οὐ μόνον
αὐτὸν μακαρίζει οὕτω δυνάμενον εἰπεῖν, ἀλλὰ καὶ
τοὺς ἐγκωμιασθέντας, καὶ ταῦτα βασιλεῖς τυγχά
νοντας, ὅτι δὴ τοιούτου ἐπαινέτου τετυχήκασιν. Εστι
δὲ αὕτη
Libanius Joanni salutem. Cum pulchram tuam et
eleganteni orationem accepissem, viris quibusdam,
qui et ipsi orationum opifices et architecti sunt,
eam legi. Quorum nullus erat, qui non saltaret et
clamorein ederet, eaque omnia faceret, quæ homines admiratione perculsi et attoniti facere solent.
Ego igitur eo nomine voluptate affectus sum, quod
ad forensem operam, in qua artis specimen edis,
demonstrativum quoque dicendi genus adjungis. Atque el te beatum duco qui ad hunc modum laudare
queas, et item eos qui talem laudum suaruın præconem nacti sunt, hoc est, et patrem, qui imperium dedit, et filios qui acceperunt. Atque hæc
quidem scripsit Libanius. Plutarchus autem perspicuitatem ac facilitatem germanum Atticismum esse
censet, r Sic enim, inquit ille, locuti sunt oratores.
Δt vero Leontinus Gorgias primus bunc morbum in
forenses orationes invexit, ut qui sublime ac tropicum dicendi genus amplexus sit, ac perspicuitatem
labefactarit. Hic porro morbus, inquit ille, admirandum quoque Platonem attigit.» Quamobrem si hac in re Plutarcho fides (ut profecto) hahenda est,
præclarus ac celebris Joannes omnes superat, ut qui, et Atticum se verbis præbuerit, et perspicuitatem, qualem haud scio an alius quisquam adhibuerit.
• Λιβάνιος Ιωάννη. Δεξαμενός σου τὸν λόγον τὸν
πολὺν καὶ καλὸν, ἀνέγνων ἀνδράσι λόγων καὶ αὐτοῖς
δημιουργοῖς, ὧν οὐδεὶς ἦν, ὃς οὐκ ἐπήδα τε καὶ
ἐβόα, καὶ πάντα ἕδρα τὰ τῶν ἐκπεπληγμένων. Εσθην
οὖν, ὅτι τῷ δεικνύναι τὴν τέχνην ἐν δικαστηρίοις
προστίθης τὰς ἐπιδείξεις, καὶ μακαρίζω σε μέν
οὕτω δυνάμενον ἐπαινεῖν, ἐπαινέτου δὲ τοιούτου τε
τυχηκότας, τόν τε δόντα πατέρα, καὶ τοὺς λαβόντας
υἱεῖς τὴν βασιλείαν.» Καὶ ταῦτα μὲν Λιβάνιος γέν
γραφε. Πλουτάρχῳ δὲ δοκεῖ τὸ σαφὲς καὶ λείον, γνή
στον εἶναι 'Αττικισμόν. Οὕτω γὰρ, φησὶν, ἐλάλησαν
οι ρήτορες. Γοργίας δὲ ὁ Λεοντίνος, πρῶτος την
νόσον ταύτην εἰς τοὺς πολιτικούς λόγους εισήγαγε,
τὸ ὑψηλὸν καὶ [τὸ] τυπικὸν ἀσπασάμενος, καὶ τῇ
σαφηνεία λυμηνάμενος. Ηψατο δέ, φησίν, ή νόσος
αὕτη καὶ τοῦ θαυμαστού Πλάτωνος.. Εἰ τοίνυν
χρή (χρὴ δὲ ἐν τούτῳ Πλουτάρχῳ πείθεσθαι,
πλεονεκτεῖ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ὁ ἀοίδιμος Ἰωάννης,
καὶ κατὰ τὴν φωνὴν Αττικίσας, καὶ σαφηνείᾳ, ὡς
οὐκ οἶδ᾽ εἴ τις ἕτερος, χρησάμενος.
'Η επιστολή. Multo plenior est lectio codicis Bavarici fes codl. Vat. 649 et All. ap. Possimum]: ἡ παρ' αὐτοῦ ὅτι νέῳ ὄντι καὶ βασιλικόν εἰ.
πόντι γραφεῖσα ἐπιστολή. Quæ sic vertenda: ea epistola, quæ ab ipso (Libanio) ad eum (Chrysostomum
scil.) etiam nunc juvenem cum apud imperatorem
perorasset, scripta est. Βασιλικόν εἰπόντι, subaudi
λόγον. Βιττ.
Χρὴ δέ. Οmiserat hanc clausulam Billius,
vertens, Quamobrem si hac in re Plutarcho files
habenda est, praclarus, elc. EDIT. PATR.
col. 485–486page 154 of 750
PG 78:485ΜΓ'. - ΕΥΣΤΑΘΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Φίλωνος χρῆσις Περὶ ἀναστάσεως. Τὸν τῆς ἀναστάσεως τῶν σωμάτων λόγον ἔφης, ὡς ἐδύνατον, γελᾶσθαι παρ' Έλλησιν. Οὐκοῦν χρή, ἐπειδὴ τὰς ἱερὰς παραγράφονται Γραφάς, ἐκ λογι σμῶν καὶ ἀποδεικτικῆς τάξεως, ἀναγκαστικὸν κατα σκευάσαι λόγον, παρασκευάζοντα ἡμᾶς τὸ σαφὲς συνεδεῖν. Εἰ μὲν οὖν σοφοὶ εἶεν, λογισάσθωσαν, ἅ φα σιν οἱ φιλόσοφοι. Ἐκεῖνοι γὰρ ἀπὸ τῶν τεσσάρων στο χείων τὴν οὐσίαν τὴν σωματικήν κεκρᾶσθαι φά σκοντες, τρεπτήν αὐτὴν ὑποτίθενται, ἅτε ῥᾳδίως τῶν στοιχείων εἰς ἄλληλα μεταχωρούντων. Παχυνόμενον [μὲν] γὰρ τὸ πῦρ, καὶ κάτω βρίσαν, ἀέρα γίνεσθαι τὸν δὲ ἀέρα, ὕδωρ· τὸ δὲ ὕδωρ, γῆν. Καὶ ἀνάπαλιν λεπτυνομένην τὴν γῆν, ὕδωρ γίνεσθαι· τὸ δὲ ὕδωρ, ἀέρα· τὸν δὲ ἀέρα, πῦρ. Τί τοίνυν ἄπιστόν φαμεν, εἰ τὸ σῶμα τοῦτο, τὸ νῦν γῆς πλείστον μέτοχον, έκλει στυνόμενον, αἰθέριον γίνεσθαί φαμεν καὶ πνευματικὸν; 'Ανίστασθαι γὰρ λέγομεν αὐτὸ, οὐ τοιοῦτον, ἀλλ' ἐπὶ τὸ κρεῖττον μετακοσμηθέν, καὶ τὴν φθορὰν ἄπεσαν καὶ τὰ πάθη ὥσπερ ἐν χωνευτηρίῳ ἀποθέμενον. Εἰ μὲν οὖν σοφοὶ εἶεν [οί] ταῦτα λογιζόμενοι, παυσάσθωσαν τῆς ἀπιστίας. Εἰ δὲ καὶ λόγων ὅμοι ροι, καὶ διαλεκτικής γυμνασίας ἄπειμοι τυγχάνοντες, ἔροιντο, τί ἐστι τοῦτο ἢ τὸ τοιοῦτον δι᾽ ὑπο δείγματος βαδιεῖται ὁ λόγος, δεικνὺς καὶ τοῖς ἰδιώταις τὴν ἀλήθειαν. Φαμὲν γὰρ, ἵνα καὶ παχυτέρῳ πρὸς τὴν σαφήνειαν τοῦ λεγομένου χρησώμεθα παραδείγματι, ὅτι ὥσπερ ή χρυσίτις γῆ, λαμβάνουσα μὲν δωρ, πηλὸς γίνεται, πυρὶ δὲ ὁμιλοῦσα χρυσὸς, καὶ οὐκ ἔτι πάσχει ἐκεῖνα & πρώην ἔπασχεν· οὕτω καὶ τὸ σῶμα, ὁμιλῆσαν τῇ ἀθανασίᾳ καὶ τῇ ἀφθαρσίᾳ, ἀνάλωτον ἔσται καὶ ἄβατον πᾶσι τοῖς πάθεσιν οἷς νυνὶ εὐάλωτον καθέστηκεν. Εἰ δὲ καὶ τὴν δύναμιν τοῦ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος αὐτὸ πεποιηκότος εὐγνωμόνως λογίσονται, οὐδὲ λογισμῶν τοιούτων δεήσονται. Ο γὰρ μὴ ὂν ποιήσας, πολλῷ μᾶλλον γεγενημέ τον ἀναστήσει. ΜΔ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Εἰ μὲν δυνατὸν ἦν τὰ χρήματα μετά θάνατον Αποκομίσει μετά σαυτοῦ, μάλιστα μὲν οὐδ᾽ οὕτω τίτ μια ἦν, ὑπὸ τῶν ἐκεῖσε τιμαλφεστάτων ἐπισκοτού μενα· πλὴν ἀλλ' ὅμως ἐδόκει σκιάν τινα παραμυ Οίας σας φέρειν. Εἰ δὲ τοῦτο μὲν ἀδύνατον, δυνατὸν δὲ ταῦτ᾽ ἀμείψαι εἰς ἐλεημοσύνας ἀναλώσαντα, καὶ μάλιστα μηδὲ τῆς εὐπροσώπου δοκούσης εἶναι τῶν παίδων σκήψεώς σοι προσούσης· ἄμεινον τῆς προαι νέσεως γενέσθαι, ὁ τῆς ἀνάγκης ἐστίν. Εἰ δ' οὐ βού από παρασχείν, τί καὶ τὰ τῶν πενήτων ἁρπάζων οὐκ Ερυθρός; φιλοσοφική χρήσις, τοῦ αὐτοῦ.
EPISTOLARUM LIB.II.-EPIST. XLIV.
XLIII. — EUSTATHIO PRESBYTERO.
De resurrectione.
ΜΓ'. - ΕΥΣΤΑΘΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Φίλωνος χρῆσις Περὶ ἀναστάσεως.
Τὸν τῆς ἀναστάσεως τῶν σωμάτων λόγον ἔφης, ὡς
ἐδύνατον, γελᾶσθαι παρ' Έλλησιν. Οὐκοῦν χρή,
ἐπειδὴ τὰς ἱερὰς παραγράφονται Γραφάς, ἐκ λογισμῶν καὶ ἀποδεικτικῆς τάξεως, ἀναγκαστικὸν κατασκευάσαι λόγον, παρασκευάζοντα ἡμᾶς τὸ σαφὲς
συνεδεῖν. Εἰ μὲν οὖν σοφοὶ εἶεν, λογισάσθωσαν, ἅ φα
σιν οἱ φιλόσοφοι. Ἐκεῖνοι γὰρ ἀπὸ τῶν τεσσάρων στο
χείων τὴν οὐσίαν τὴν σωματικήν κεκρᾶσθαι φά
σκοντες, τρεπτήν αὐτὴν ὑποτίθενται, ἅτε ῥᾳδίως τῶν
στοιχείων εἰς ἄλληλα μεταχωρούντων. Παχυνόμενον
[μὲν] γὰρ τὸ πῦρ, καὶ κάτω βρίσαν, ἀέρα γίνεσθαι·
τὸν δὲ ἀέρα, ὕδωρ· τὸ δὲ ὕδωρ, γῆν. Καὶ ἀνάπαλιν
λεπτυνομένην τὴν γῆν, ὕδωρ γίνεσθαι· τὸ δὲ ὕδωρ,
ἀέρα· τὸν δὲ ἀέρα, πῦρ. Τί τοίνυν ἄπιστόν φαμεν,
εἰ τὸ σῶμα τοῦτο, τὸ νῦν γῆς πλείστον μέτοχον, έκλει
στυνόμενον, αἰθέριον γίνεσθαί φαμεν καὶ πνευματι
κόν; 'Ανίστασθαι γὰρ λέγομεν αὐτὸ, οὐ τοιοῦτον,
ἀλλ' ἐπὶ τὸ κρεῖττον μετακοσμηθέν, καὶ τὴν φθορὰν
ἄπεσαν καὶ τὰ πάθη ὥσπερ ἐν χωνευτηρίῳ ἀποθέ
μενον. Εἰ μὲν οὖν σοφοὶ εἶεν [οί] ταῦτα λογιζόμενοι,
παυσάσθωσαν τῆς ἀπιστίας. Εἰ δὲ καὶ λόγων ὅμοιροι, καὶ διαλεκτικής γυμνασίας ἄπειμοι τυγχάνοντες, ἔροιντο, τί ἐστι τοῦτο ἢ τὸ τοιοῦτον δι᾽ ὑπο
δείγματος βαδιεῖται ὁ λόγος, δεικνὺς καὶ τοῖς ἰδιώταις
τὴν ἀλήθειαν. Φαμὲν γὰρ, ἵνα καὶ παχυτέρῳ πρὸς
τὴν σαφήνειαν τοῦ λεγομένου χρησώμεθα παραδεί
γματι, ὅτι ὥσπερ ή χρυσίτις γῆ, λαμβάνουσα μὲν
δωρ, πηλὸς γίνεται, πυρὶ δὲ ὁμιλοῦσα χρυσὸς, καὶ enim (ut declaranda hujus rei causa crassius exemοὐκ ἔτι πάσχει ἐκεῖνα & πρώην ἔπασχεν· οὕτω καὶ
τὸ σῶμα, ὁμιλῆσαν τῇ ἀθανασίᾳ καὶ τῇ ἀφθαρσίᾳ,
ἀνάλωτον ἔσται καὶ ἄβατον πᾶσι τοῖς πάθεσιν οἷς
νυνὶ εὐάλωτον καθέστηκεν. Εἰ δὲ καὶ τὴν δύναμιν
τοῦ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος αὐτὸ πεποιηκότος εὐγνω
μόνως λογίσονται, οὐδὲ λογισμῶν τοιούτων δεήσονται. Ο γὰρ μὴ ὂν ποιήσας, πολλῷ μᾶλλον γεγενημέ
τον ἀναστήσει.
Resurrectionis corporum sermonem, ut impossibilis, ab ethnicis irrideri dixisti. Operæ pretium est
igitur, quoniam Scripturas sacras rejiciunt, ex ratioci
nationibus ac demonstrationibus ejusmodi sermonem
exstruere, qui velut viin afferat, efficiatque ut quod obscurum est perspiciamus. Quapropter si sapientes et
eruditi sunt, quænam philosophi dicant considerent.
Nam illi corpoream essentiam ex quatuor elementis
conflatam ac temperatam esse asserentes, mutabilem
hane esse statuunt: quippe cum elementa facile inter
se migrent. Etenim ignis, crassitiem contrahens, ac
deorsum vergens, aer efficitur, aer aqua, aqua
terra. 140 Ac rursum, terra extenuata, in aquam,
aqua in aerem, aer in ignem commutatur. Quid igitur incredibile dicimus, cum corpus hoc, quod nunc
maxima ex parte terræ particeps est, cum attennatur æthereum ac spirituale fieri affirmamus? Resurgere enim illud dicimus, non cujusmodi nunc est,
sed in meliorem statum immutatum et exornatum,
atque ita, ut labem omnem et corruptionem, ac vitia, tanquam in fornace, deposuerit. Quocirca si
sapientes et eruditi sunt, qui hæc considerant, incredulitati suæ finem constituant. Sin autem litterarum expertes, et dialecticæ exercitationis imperiti sint, quærantque quidnam hoc aut cujusmodi
sit, per exemplum oratio nostra gradietur, ut rudibus etiam et indoctis veritatem ostendat. Dicimus
plum adhibeamus) quod quemadmodum auri spuma, si aquam assumat, lutum efficitur; si autem
igni admoveatur, aurum: nec jam ea patitur quæ
prius patiebatur: sic etiam corpus, cum immortalitate atque incorruptione versatum, ab omnibus
his affectionibus, quibus nunc obnoxium est, prot -
sus immune ac liberum erit. Quod si vim quoque
ac potentiam illius prudenti animo perpendant qui
es nibilo corpus ¡u ortum produxit, ne his quidem ratiocinationibus opus habebunt. Nam qui illud ex
nihilo effecit, multo magis effectum ad vitam revocabit.
ΜΔ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Εἰ μὲν δυνατὸν ἦν τὰ χρήματα μετά θάνατον
Αποκομίσει μετά σαυτοῦ, μάλιστα μὲν οὐδ᾽ οὕτω τίτ
μια ἦν, ὑπὸ τῶν ἐκεῖσε τιμαλφεστάτων ἐπισκοτούμενα· πλὴν ἀλλ' ὅμως ἐδόκει σκιάν τινα παραμυΟίας σας φέρειν. Εἰ δὲ τοῦτο μὲν ἀδύνατον, δυνατὸν
δὲ ταῦτ᾽ ἀμείψαι εἰς ἐλεημοσύνας ἀναλώσαντα, καὶ
μάλιστα μηδὲ τῆς εὐπροσώπου δοκούσης εἶναι τῶν
παίδων σκήψεώς σοι προσούσης· ἄμεινον τῆς προαι
νέσεως γενέσθαι, ὁ τῆς ἀνάγκης ἐστίν. Εἰ δ' οὐ βού
από παρασχείν, τί καὶ τὰ τῶν πενήτων ἁρπάζων οὐκ
Ερυθρός;
XLIV. — ZOSIMO PRESBYTERO.
vila
Si fieri posset ut opes tuas post discessum
tecum asportares, quanquam ne sic quidem pretil
cujusquam essent, utpote a pretiosissimis alterius
æri divitiis obscurata, tamen umbram quandam
consolationis eæ tibi afferre viderentur. Cum autem
id feri nequeat, possis autem eas, si in eleemosynas insumpseris, in meliores commutare, quin tu
id facis? præsertim cum ne filiorum quidem excusatio, quæ honesti cujusdam prætextus speciem
præ se fert, tibi suppetat, nimirum id quod necessi~
tatis est, melius eo esse, quod voluntate animique
inductione efficitur. Quod si largiri non vis, quin tu
saltem, pauperum bona rapiens, erubescis?
Forte legendum φιλοσοφική χρήσις, cum Post τοῦ cod. Vat. addit αὐτοῦ. Possit.
wuila sit hic Philonis mentio. Ritt.
col. 487–488page 155 of 750
PG 78:487ΜΕ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ. Πρὸς νηστεύοντας ἀσκητὰς ἄγαν. Πρὸς ἀσκη τὰς ὑπεραγαν νηστεύοντας. Σύμμετρος ἔστω τῆς ἀρετῆς ὁ πόνος, ἵνα μὴ ἄμεσ τους γένηται τῆς μεταβολῆς ὁ τρόπος. ΜϚ'. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ. Κατὰ Ἑλλήνων. Εἰπὲ τῷ διενεχθέντι πρὸς σέ, καὶ τὰ Ἑλλήνων πρεσβεύοντι φήσαντί τε, ὅτι καινήν τινα, καὶ παρὰ τὴν ἀρχαίαν συνήθειαν, εἰσηγήσατο πολιτείαν τὸ Εὐαγγέλιον, ὅτι· Ο σοφώτατε, κινδυνεύεις ἀγνοεῖν, ὅτι τὴν πονηρὰν συνήθειαν καινότης μόνη παύειν πέφυκε. Διὸ καὶ δεῦρο ἐφοίτησεν ὁ τοῦ Εὐαγγελίου Δεσπότης, καὶ πολιτείαν οὐρανῷ πρέπουσαν εἰσηγήσατο. Εἰ μὲν οὖν παρῄνει ἐμμένειν τοῖς καθεστηκόσιν, οὐδὲ ἂν ἐχρῆν καινοτομεῖν· εἰ δὲ τοῖς οὐκ ὀρθῶς διακειμένοις παρῆλθεν ἐπιτιμήσων, νεωτέρων έδει πραγμάτων, εἰς τὸ τὴν πονηρίαν τὴν κρατήσασαν λυθῆναι. Οὐ γὰρ οἷόν τε ἦν, τῆς αὐτῆς ἀκοσμίας κρατούσης, γενέσθαι τὴν ἐπανόρθωσιν· ἀλλὰ ἀνάγκη τὸν ἐθέλοντα κινῆσαι καὶ ἀφανίσαι τὰ φαῦλα, τὰ μήπω νενομισμένα ἀντὶ τῶν πρότερον ἐπὶ ζημία κεκρατηκότων καταστῆσαι. "Ωστε τουναντίον θαυμάζειν εἰκὸς ἦν, εἰ μεταβολῆς ἕνεκα πραγμάτων, δεῦρ' ἐπιφοιτήσας, μηδὲν καινὸν ἐπὶ τῶν νόμων παρ εἶχε. Χρῆναι γὰρ προσήκει καὶ τὸν νομοθέτην, καὶ τὸν σύμβουλον, τὰ λυσιτελοῦντα φαίνεσθαι φράζοντα, μηδαμῶς ὑπολογιζόμενον, εἰ καινότητός τι πρόσεστι ταῖς γνώμαις. Ὥσπερ γὰρ τὸν τὰ μὴ λυσιτελή πεί θοντα μισεῖν ἄξιον, κἂν δοκῇ τοῖς ἔθεσιν ἀκο λουθεῖν· οὕτω τὸν μετὰ τοῦ βελτίστου παριόντα δια καιον προτεῖν, κἂν ἔξω τῶν καθεστηκότων παραινοίη. Εἰ μὲν οὖν βλάβην ἐνορᾷς τοῖς χρησμοῖς συν οὖσαν, δείκνυε, καὶ τὴν νικῶσάν σοι παραχωρήσω. Εἰ δὲ τοῦτ᾽ οὐκ ἔχων λέγειν, ὥσπερ ισχυρού τινος ἀντέχῃ τοῦ ἔθους οὐ λανθάνεις τῇ τῶν νενο μισμένων εὐπρεπείς τὸ συμφέρον παραιτούμενος. Οὐ γὰρ δεινόν καινοτομεῖν, εἰ τοῦ λυσιτελοῦντος ἢ μερὶς τῷ καινῷ προσείη. Οὐ γὰρ χρόνῳ κρίνεται τὰ βλαβερὰ καὶ τὰ μὴν ἀλλ᾽ εἰ εὑρεθείη μὲν ἐν τοῖς πρεσβυτέροις τῶν πραγμάτων κακία, ευρεθείη δὲ ἐν τοῖς νεωτέροι; ἀρετή. Εοικας δὲ σὺ νομίζειν τῷ ἐκ νέας ἡλικίας ἐν χαμαιτυπείοις καλινδουμένῳ μὲ δεῖν τὴν περὶ σωφροσύνης κατασπαρήναι λόγον, μηδὲ τῷ ἀνδροφόνῳ τὸν περὶ ἐπιεικείας. Εἰ γὰρ ἐκείνων ἕκαστος τὴν συνήθειαν τοῦ πρέποντος προ τιμήσειεν, μυρίοις ἑαυτὸν περιπείν η κακοῖς. πρεσβεύοντε πρε ατεύσαντι ἀρχαίαν ἀρχαίων νόμων λόγων. έθεσιν ἔθνεσι. έθους έθνους εὐπρεπείς ἀπρεπείς. Μια παραιτούμενος 31 ρατούμενος περιπείρη κα περιπαροί.
XLV. - ALEXANDRO.
Ad monachos jejuniis immodice deditos.
Virtutis labor moderatus sit, ne immoderatus
mutationis modus exsistat.
XLVI. — ATHANASIO PRESBYTERO.
Contra gentiles.
ΜΕ.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ.
$88
Πρὸς νηστεύοντας ἀσκητὰς ἄγαν. Πρὸς ἀσκη
τὰς ὑπεραγαν νηστεύοντας.
Σύμμετρος ἔστω τῆς ἀρετῆς ὁ πόνος, ἵνα μὴ ἄμεσ
τους γένηται τῆς μεταβολῆς ὁ τρόπος.
ΜϚ'. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ.
MG'.
Κατὰ Ἑλλήνων.
Dic ad eum qui tecum altercatus est, atque
Εἰπὲ τῷ διενεχθέντι πρὸς σέ, καὶ τὰ Ἑλλήνων πρε
ethnicorum dogmata profitetur contenditque Evange- σβεύοντι φήσαντί τε, ὅτι καινήν τινα, καὶ παρὰ
lium novam quamdam, atque a veteri consuetu - τὴν ἀρχαίαν συνήθειαν, εἰσηγήσατο πολιτείαν τὸ
dine dissidentem vitæ rationem induxisse: Vir saΕὐαγγέλιον, ὅτι· Ο σοφώτατε, κινδυνεύεις ἀγνοεῖν,
pientissime, illud ignorare videris, improbam conὅτι τὴν πονηρὰν συνήθειαν καινότης μόνη παύειν
suetudinem novitate sola comprimi atque exstingui
πέφυκε. Διὸ καὶ δεῦρο ἐφοίτησεν ὁ τοῦ Εὐαγγελίου
solere. Qua de causa Evangelii quoque Dominus huc
Δεσπότης, καὶ πολιτείαν οὐρανῷ πρέπουσαν εἰσηγή
venit ac cœleste vitæ genus invexit. Et quidem si ut
σατο. Εἰ μὲν οὖν παρῄνει ἐμμένειν τοῖς καθεστηκό
in pristimo statu permaneremus, 141 admonerel,
σιν, οὐδὲ ἂν ἐχρῆν καινοτομεῖν· εἰ δὲ τοῖς οὐκ ὀρθῶς
nihil novi moliri necesse fuisset. Sin autem idcirco
venit, ut ea, quae minus recte constituta erant, reδιακειμένοις παρῆλθεν ἐπιτιμήσων, νεωτέρων έδει
prehenderet, novis rebus profecto erat opus, ut im- πραγμάτων, εἰς τὸ τὴν πονηρίαν τὴν κρατήσασαν
probitas quae iuvaluerat frangeretur. Neque enim λυθῆναι. Οὐ γὰρ οἷόν τε ἦν, τῆς αὐτῆς ἀκοσμίας
fieri polerat ut eadem turpitudine vires obtinente κρατούσης, γενέσθαι τὴν ἐπανόρθωσιν· ἀλλὰ ἀνάγκη
correctio fieret: verum ei necesse erat, qui vitia
τὸν ἐθέλοντα κινῆσαι καὶ ἀφανίσαι τὰ φαῦλα, τὰ
emovere ac de medio tollere cupiebat, ea quæ nonμήπω νενομισμένα ἀντὶ τῶν πρότερον ἐπὶ ζημία
dum legibus sancita erant, eorum loco, quæ in deκεκρατηκότων καταστῆσαι. "Ωστε τουναντίον θαυμά
trimentum ac perniciem invaluerant, constituere. ζειν εἰκὸς ἦν, εἰ μεταβολῆς ἕνεκα πραγμάτων, δεῦρ'
Quapropter illud potius in contrarium admirationen ἐπιφοιτήσας, μηδὲν καινὸν ἐπὶ τῶν νόμων παρbaud immerito movere debuisset, si cum ad res
εἶχε. Χρῆναι γὰρ προσήκει καὶ τὸν νομοθέτην, καὶ
mutandas hue venisset, nihil novi legibus suis sanτὸν σύμβουλον, τὰ λυσιτελοῦντα φαίνεσθαι φράζοντα,
xisset. Opurtet enim et legislatorem, et monitorem, μηδαμῶς ὑπολογιζόμενον, εἰ καινότητός τι πρόσεστι
ea quæ in rem futura sint, proloqui, nihil omnino ταῖς γνώμαις. Ὥσπερ γὰρ τὸν τὰ μὴ λυσιτελή πείcurantem, an sententiis novitatis aliquid insit. Queni- θοντα μισεῖν ἄξιον, κἂν δοκῇ τοῖς ἔθεσιν ἀκο
admodum enimı eum, qui minime conducibilia suaλουθεῖν· οὕτω τὸν μετὰ τοῦ βελτίστου παριόντα δια
det, odisse ac detestari par est, etiamsi consueluκαιον προτεῖν, κἂν ἔξω τῶν καθεστηκότων παραι
dinis vestigiis hærere videatur: sic eum qui cum νοίη. Εἰ μὲν οὖν βλάβην ἐνορᾷς τοῖς χρησμοῖς συν
optimis atque utilissimis consiliis accedit, laudibus οὖσαν, δείκνυε, καὶ τὴν νικῶσάν σοι παραχωρήσω.
ac plausu prosequi convenit, etiamsi alioqui extra Εἰ δὲ τοῦτ᾽ οὐκ ἔχων λέγειν, ὥσπερ ισχυρού τινος
ea, quae moribus recepta sunt, aliquid consulat. ἀντέχῃ τοῦ ἔθους οὐ λανθάνεις τῇ τῶν νενο
Quocirca si quid quod reprehensionem mereatur, μισμένων εὐπρεπείς τὸ συμφέρον παραιτούμενος.
Christi oraculis adjunctum esse perspicis, id ostende, Οὐ γὰρ δεινόν καινοτομεῖν, εἰ τοῦ λυσιτελοῦντος ἢ
et tibi victoriam concedam. Sin autem cum hoc di- μερὶς τῷ καινῷ προσείη. Οὐ γὰρ χρόνῳ κρίνεται τὰ
cere nequeas, morem atque consuetudinem, tan- βλαβερὰ καὶ τὰ μὴν ἀλλ᾽ εἰ εὑρεθείη μὲν ἐν τοῖς
quam firmum quoddam praesidium, retines, apparet πρεσβυτέροις τῶν πραγμάτων κακία, ευρεθείη δὲ ἐν
te per speciosum consuetudinis prælextum id quod τοῖς νεωτέροι; ἀρετή. Εοικας δὲ σὺ νομίζειν τῷ ἐκ
utile est repudiare. Neque enim grave ac scelera- νέας ἡλικίας ἐν χαμαιτυπείοις καλινδουμένῳ μὲ
tum est aliquid innovare, cum utilitas novitati ad- δεῖν τὴν περὶ σωφροσύνης κατασπαρήναι λόγον,
juncta est. Non enim noxia et utilia temporis diu- μηδὲ τῷ ἀνδροφόνῳ τὸν περὶ ἐπιεικείας. Εἰ γὰρ
turnitate perpenduntur: verum id explorandum est, ἐκείνων ἕκαστος τὴν συνήθειαν τοῦ πρέποντος προan in antiquioribus rebus vitium inveniatur: an τιμήσειεν, μυρίοις ἑαυτὸν περιπείν η κακοῖς.
contra in recentioribus virtus reperiatur. Tu porro hac ratione videris existimare, huic, qui a juvenili
ætate semper in lustris et prostibulis sese volutavit, sermonem de pudicitia minime inserendum esse:
nec sicario, de mansuetudine ac m'orum lenitate. Nam si quisque illorum consuetudinem honestati antoponat, sexcentis malis seipsum involvet atque transfiget.
Merito cod. Alt. πρεσβεύοντε mutat in πρεατεύσαντι versu vero seq. codl. Vat. 649 ἀρχαίαν bon
male ntem vertit in ἀρχαίων Puss N.
Uterque colex pro νόμων legit λόγων. Ib.
Pro έθεσιν ambo codd. habent ἔθνεσι. in.
Ubi έθους in edito est, cod. Vat. 649 έθνους
ponit. Vers. seq. pro εὐπρεπείς col. All. legit
ἀπρεπείς. Μια παραιτούμενος uterque col. in 31ρατούμενος commutat, uii et vers. ult. περιπείρη κα
περιπαροί. Ib.
col. 489–490page 156 of 750
PG 78:489ΜΖ'. — ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Ποια παρεχώρησε τῷ Ἰακὼβ ὁ 'Ησαν πρωτοτόκια. Οὐ τὸ καλεῖσθαι ἁπλῶς πρωτότοκον, ὦ προ[σ]φιλέ στατε, ὡς ἡγῇ, παρεχώρησε τῷ Ἰακὼβ ὁ Ἡσαῦ, ἀλλὰ τὸ πατριαρχικὸν ἀξίωμα, τὸ τῇ ἀρετῇ μάλιστα καὶ οὐ τῇ πρεσβυγενείᾳ χρεωστούμενον. Ἐπειδὴ γὰρ τῷ πρωτοτόκῳ, ἢ τῷ πρεσβυτάτῳ, καὶ ἡ βα σιλεία καὶ ἡ ἱερωσύνη, καὶ τὸ πατριαρχικὸν ἐχρεωστεῖτο ἀξίωμα, καὶ ὁ νόμος ὁ τῆς πρεσβυγενείας ἐπὶ τὴν ἀρχὴν αὐτὸν ἐκάλει, ἔρημος δὲ ἦν οὗτος ἀρε τῆς, εἰς τοιαύτην ἀνάγκην κατέστη, ὥστε καὶ ἑκὼν πωλῆσαι, ὅπερ καὶ ἄκων ἀφαιρεθῆναι δίκαιος ἦν. ΜΗ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Διὰ τί ὁ 'Ρουβὴμ, πρωτότοκος ὢν, οὔτε ιερω σύνης ἠξιώθη, οὔτε μὴν βασιλείας. Καὶ αὐτὸ τοῦτο, ὁ ἔφης, ὦ τᾶν, συνίστησιν ἀληθὲς ἄν, τὸ πρώην σοι παρ' ἐμοῦ γραφέν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐπελύττησε τῇ πατρώᾳ εὐνῇ ὁ Ρουβείμ, διὰ τοῦτο ούτε βασιλείας οὔτε ἱερωσύνης ἠξιώθη, καίτοι πρωτότοκος ὧν· ἀλλ' ὁ μὲν Λευῒ τρίτος ὤν, οὐ μόνον διὰ τὸ ἐπαγγείλασθαι τὸν πατέρα δεκάτην ἀφιερώ σειν (κάτωθεν γὰρ ἀριθμούμενος δέκατος ἦν, άνω θεν δὲ εἰ ἠριθμήθη, εἷς τῶν ἐκ παιδισκών γυρίσκετο), ἀλλὰ καὶ δι᾿ ὁσιότητα, καὶ τὸ συγγενικῶν αἱμάτων, διὰ τὴν εἰς τὸ θεῖον τιμήν, τὰς χεῖρας ἐμπλῆσαι, δε ρωσύνης ἠξιώθη. Ονπερ καὶ θαυμάζων ὁ Μωϋσῆς, ἐν ταῖς εὐλογίαις ἔλεγεν·. Ο λέγων τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί, Οὐχ εώρακά σε, καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ [αα] ἐπέγνω, ἐφύλαξε τὰ λόγια Κυρίου.» Ο δὲ Ἰούδας, τέταρτος ὤν, διὰ τὴν ἀδέκαστον κρίσιν, καὶ τὴν ὀρθὴν ψῆφον, βασιλείας ἠξιώθη. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοὶ τὰ οἰκεῖα κρύπτοντες πλημμελήματα, ἑτέρους καταδικάζουσιν· οὗτος δὲ ἑαυτοῦ μὲν κατ εψηφίσατο, τὴν δὲ πεπορνεῦσθαι νομισθεῖσαν ἀπήλ λαξε της τιμωρίας· διὰ τοῦτ' εἰκότως τῆς βασιλείας Γιούτα. Ἱερῶντο γὰρ οἱ ἐκ Λευῖ, ἐβασίλευον δὲ οἱ ἐξ Ἰούδα, σὺ κατὰ ἀποκλήρωσιν, ἀλλ' ἀρετῆς γέρας είληφότες. Ότι γοῦν τινες ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐκ τοῦ Του δεὶμ καταγόμενοι, καὶ νομίζοντες ἱερωσύνης ἄξιοι εἶναι, διὰ τὸ τοῦ πρωτοτόκου εἶναι ἀπόγονοι, κατά τῶν ἱερωμένων ἐμάνησαν, Μωσέα νομίσαντες κατὰ χάριν τῷ τε ἀδελφῷ τοῖς τε ἀδελφιδοῖς τὴν ἱερω σύνην προπεπωκέναι· τότε δὴ σκηπτοῖς καὶ κεραυ ναῖς οὐρανόθεν κατετοξεύοντο, τῆς δίκης οὐ τῇ πρεσβυγενείᾳ, ἀλλὰ τῇ ἀρετῇ, τὸ τῆς ἱερωσύνης γέ ρας βεβαιούσης. οὐχ οὐκ ἔγνω καὶ τὰ τέκνα αὐτοῦ ἀπέγνω ἐφυλ.,
EPISTOLARUM LIB. II.·
EPIST. XLVIII.
ΜΖ'. — ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Ποια παρεχώρησε τῷ Ἰακὼβ ὁ 'Ησαν πρωτοτόκια.
Οὐ τὸ καλεῖσθαι ἁπλῶς πρωτότοκον, ὦ προ[σ]φιλέστατε, ὡς ἡγῇ, παρεχώρησε τῷ Ἰακὼβ ὁ Ἡσαῦ,
ἀλλὰ τὸ πατριαρχικὸν ἀξίωμα, τὸ τῇ ἀρετῇ μάλιστα
καὶ οὐ τῇ πρεσβυγενείᾳ χρεωστούμενον. Ἐπειδὴ
γὰρ τῷ πρωτοτόκῳ, ἢ τῷ πρεσβυτάτῳ, καὶ ἡ βα
σιλεία καὶ ἡ ἱερωσύνη, καὶ τὸ πατριαρχικὸν ἐχρεωστεῖτο ἀξίωμα, καὶ ὁ νόμος ὁ τῆς πρεσβυγενείας
ἐπὶ τὴν ἀρχὴν αὐτὸν ἐκάλει, ἔρημος δὲ ἦν οὗτος ἀρε
τῆς, εἰς τοιαύτην ἀνάγκην κατέστη, ὥστε καὶ ἑκὼν
πωλῆσαι, ὅπερ καὶ ἄκων ἀφαιρεθῆναι δίκαιος ἦν.
ΜΗ'.
XLVII. — TIMOTHEO LECTORI.
Qualia concessit Jacob Esau primogenituræ jura.
Non học duntaxat Esau Jacobo concessit, queinadmodum existimas, ut primogenitus vocaretur,
verum patriarchicam dignitatem, quæ virtuti potissimum ac non primogenituræ debebatur. Quoniam
enim primogenito, vel omnium natu maximo, et regnum et sacerdotium et patriarchica dignitas debebatur, atque primogeniorum lex eum ad principatum vocabat, virtute porro iste vacuus erat, idcirco
in eam necessitatem redactus est, ut etiam sua
sponte id venderet, quo etiam invitus spoliari merebatur.
XLVIII.· EIDEM.
Διὰ τί ὁ 'Ρουβὴμ, πρωτότοκος ὢν, οὔτε ιερω- Cur Ruben, cum esset primogenitus, neque sacerdoσύνης ἠξιώθη, οὔτε μὴν βασιλείας.
Καὶ αὐτὸ τοῦτο, ὁ ἔφης, ὦ τᾶν, συνίστησιν ἀληθὲς
ἄν, τὸ πρώην σοι παρ' ἐμοῦ γραφέν. Ἐπειδὴ γὰρ
ἐπελύττησε τῇ πατρώᾳ εὐνῇ ὁ Ρουβείμ, διὰ τοῦτο
ούτε βασιλείας οὔτε ἱερωσύνης ἠξιώθη, καίτοι
πρωτότοκος ὧν· ἀλλ' ὁ μὲν Λευῒ τρίτος ὤν, οὐ μόνον
διὰ τὸ ἐπαγγείλασθαι τὸν πατέρα δεκάτην ἀφιερώσειν (κάτωθεν γὰρ ἀριθμούμενος δέκατος ἦν, άνωθεν δὲ εἰ ἠριθμήθη, εἷς τῶν ἐκ παιδισκών γυρίσκετο),
ἀλλὰ καὶ δι᾿ ὁσιότητα, καὶ τὸ συγγενικῶν αἱμάτων,
διὰ τὴν εἰς τὸ θεῖον τιμήν, τὰς χεῖρας ἐμπλῆσαι, δε
ρωσύνης ἠξιώθη. Ονπερ καὶ θαυμάζων ὁ Μωϋσῆς,
ἐν ταῖς εὐλογίαις ἔλεγεν·. Ο λέγων τῷ πατρὶ ἢ τῇ
μητρί, Οὐχ εώρακά σε, καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ
[αα] ἐπέγνω, ἐφύλαξε τὰ λόγια Κυρίου.» Ο
δὲ Ἰούδας, τέταρτος ὤν, διὰ τὴν ἀδέκαστον κρίσιν,
καὶ τὴν ὀρθὴν ψῆφον, βασιλείας ἠξιώθη. Ἐπειδὴ
γὰρ πολλοὶ τὰ οἰκεῖα κρύπτοντες πλημμελήματα,
ἑτέρους καταδικάζουσιν· οὗτος δὲ ἑαυτοῦ μὲν κατ
εψηφίσατο, τὴν δὲ πεπορνεῦσθαι νομισθεῖσαν ἀπήλλαξε της τιμωρίας· διὰ τοῦτ' εἰκότως τῆς βασιλείας
Γιούτα. Ἱερῶντο γὰρ οἱ ἐκ Λευῖ, ἐβασίλευον δὲ οἱ
ἐξ Ἰούδα, σὺ κατὰ ἀποκλήρωσιν, ἀλλ' ἀρετῆς γέρας
είληφότες. Ότι γοῦν τινες ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐκ τοῦ Του
δεὶμ καταγόμενοι, καὶ νομίζοντες ἱερωσύνης ἄξιοι
εἶναι, διὰ τὸ τοῦ πρωτοτόκου εἶναι ἀπόγονοι, κατά
τῶν ἱερωμένων ἐμάνησαν, Μωσέα νομίσαντες κατὰ
χάριν τῷ τε ἀδελφῷ τοῖς τε ἀδελφιδοῖς τὴν ἱερω
σύνην προπεπωκέναι· τότε δὴ σκηπτοῖς καὶ κεραυναῖς οὐρανόθεν κατετοξεύοντο, τῆς δίκης οὐ τῇ
πρεσβυγενείᾳ, ἀλλὰ τῇ ἀρετῇ, τὸ τῆς ἱερωσύνης γέρας βεβαιούσης.
G
tii, neque regni dignus habitus est.
et
142 Hoc quoque ipsum, quod abs te commemo
ratum est, id quod nuper ad te scripsi, verum esse
confirmat. Quoniam enim Ruben in paternum lectum rabido quodam furore insilierat ", propterea,
nec regnum, nec sacerdotium, tametsi alioqui natu
primus esset, consecutus est: verum Levi, qui tertius erat, non modo quia pater decimam consecraturum se promiserat (nam si ab inferiore parte numeretur, decimus erat; si autem a superiore numeratus fuisset, unus ex ancillarum filiis inventus essel), sed etiam ob pietatem et sanctitatem,
quia divini honoris causa cognatorum sanguine manus impleverat, sacerdotio donatus est 80. Quemi
eliam Moses in benedictionibus admirans bis verbis utebatur: «Qui dicit patri aut matri: Noų vidi
vos, et fratres suos non agnovit, ille Donuiui mandala custodivit s'.. At vero Judas, qui quartus era',
propter integrum judicium, ac rectam sententiam,
regiam diguitatem obtinuit. Quoniam enim plerique,
delicta sua occultantes, alios condemnant, hic au,
tem se ipsum condemnavit, eamque, quæ stuprum
admisisse credebatur, supplicio et cruciatu liberavit, ob eam causam haud injuria regiam dignitatemy
est assecutus. Etenim qui ex Levi ortum trahebant,
sacerdotii munere fungebantur: qui autem a Juda
genus ducebant, regnum gerebant, non tain sortitu
ac fortuito, quam in virtutis præenium, istud capien
tes. Quamobrem cum quidam in deserto, qui a Ruben
genus traxerant, seque, quod a primogenito oriundi essent, sacerdotio dignos esse judicarent, furore
quodam perciti, in eos qui divino cultui consecrati
erant, impetum fecissent: Mosem videlicet arbitrati, favore ductum fratri et nepotibus suis sacerdotii dignitatem prodidisse: tum vero fulminibus ac tonitruis cœlitus petiti atque confecti sunt 83
nimirum ultrice sacerdotii honorem non primogeniorum juri, sed virtuti confirmante atque asserente.
p
1 Gen. xlix, 3,
z, 1 seq.
4. 80 Exod. 3XXII, 20 seqq. Deut. XXXIII, 9.
** Gen. xxxviii, 14 seqq.
As Nun.
Ubi οὐχ nncinis claulitur,locus est mutilus, sic ex codd. Vatic. 649 supplendus: οὐκ ἔγνω καὶ
τὰ τέκνα αὐτοῦ ἀπέγνω ἐφυλ., etc. Possin.
PATROL GR, LXXVIII.
col. 491–492page 157 of 750
PG 78:491ΜΘ. – ΤΟ ΑΥΤΟ. Οὐδὲ ὁ Ἰωσήφ, ὦ βέλτιστε, κατὰ χάριν βασιλείας ἠξιώθη. Πολλαῖς γὰρ ἀρεταῖς καὶ ἔτι μειράκιον ὢν ἐκόμα. Διὸ καὶ ὁ πατὴρ αὐτὸν ἠγάπα παρὰ τοὺς ἄλλους αὑτοῦ υἱεῖς. Ἐπειδὴ δὲ ἑώρα αὐτὸν φθονούμενον, θεραπεύων ἐκείνων τὸν φθόνον, τῆς ἀγάπης τὴν ὑπόθεσιν ἔλεγεν, οὐκ ἐκ τῆς τοῦ παιδὸς τίκτεσθαι ἀρετῆς, ἀλλ' ἐκ τῆς τελευταίας γονῆς. Ὅτι δὲ τοῦτο σκήψις ἦν τοῦ πατρὸς, βουληθέντος σβέσαι τὸν πυρσευόμενον κατ' αὐτοῦ φθόνον ἐκ τούτου γὰρ ὑπου σμυχόμενοι καὶ ψόγον πονηρὸν ἔπλασαν κατ' αὐτοῦ), δῆλον ἐκεῖθεν. Εἰ γὰρ διὰ τοῦτο ἡγαπᾶτο, ότι οψίγονος ἦν, ὁ ὀψιγονώτερος (Βενιαμὶν δὲ οὗτος ἦν), δίκαιος ἦν μᾶλλον ἀγαπηθῆναι. Αλλ', ὡς ἔφην, σοφωτάτην τοῦ παι τρὸς σκέψιν ὁ Μωσῆς εἰσηγήσατο. Ὅτι γὰρ ἐξαιρέ τοῖς ἀρεταῖς, καὶ ἔτι μειράκιον ὤν, ἀκόμα, έδειξε καὶ ἡ νεότης, καὶ [] ἄλλη πᾶσα ἡλικία, οὐ τὰς ἐξ ἀρχῆς ἀρετὰς ἀπολέσασα, ἀλλὰ καὶ αὐξήσασα, καὶ συν ησαν παρασκευάσασα. Ποίᾳ γὰρ ἀρετῇ οὐκ ἐστέ. φθη; Επράθη δεύτερον, ἀλλ' οὐκ ἀπώλεσε τὴν εὐ γένειαν. Ηγαπήθη παρὰ τοῦ δεσπότου διὰ τρόπων κοσμιότητα, καὶ οὐκ ἐπῆρεν αὐτὸν τοῦτο εἰς ἀλαζονείαν. Ἐφιλήθη παρὰ τῆς δεσποίνης, καὶ οὐ πρού δωκε τὴν σωφροσύνην. Ἐσυκοφαντήθη, καὶ ἤνεγκε γενναίως. Δεσμώτης ἐγένετο, καὶ οὐκ ἀπέπεσε τῷ φρονήματι. Επὶ σοφίᾳ ἀνεκηρύχθη (ἡ ἑρμηνεία γάρ τῶν ἐνυπνίων εἰς ἔργον ἦλθε)· καὶ ἀμεληθεὶς παρά τῶν βασιλικῶν δούλων, οὐκ ἐδυσχέρανεν. ἐβασίλευσε· καὶ μετρίως ἤνεγκε, τὴν συκοφαντήσασαν δίκας μὴ ἀπαιτήσας. Τοὺς ἀδελφοὺς ὑποχειρίους σχε καὶ οὐ μόνον οὐκ ἠμύνατο ὡς ἐχθροὺς, καίτοι ἀγνοούμενος, ἀλλὰ καὶ ὡς εὐεργέτας ημείψατο. Τὴν ἀρχὴν τὴν Αἰγυπτιακὴν διεἶπε· καὶ ἐπὶ σοφίᾳ καὶ φιλανθρωπίᾳ ἀνεκηρύττετο, καὶ διὰ πασῶν τῶν ἡλικιῶν τρόπαια τροπαίοις συνήπτε. Μηδεὶς τοίνυν τῶν ἐν συμφοραῖς καταπιπτέτω, ἐντυφέσθω δὲ σπέρμα καλοκαγαθίας, καὶ πάντως ἢ ἐνταῦθα ἢ ἐκεῖσε αναλάμψει. Ν'. — ΙΩΑΝΝΗ ΔΙΑΚΟΝΟ. Τῶν τοῦ πράου Δεσπότου καὶ σοφοῦ διδασκάλου αύχουντων εἶναι δούλων καὶ φοιτητῶν, καὶ τὴν τῆς ἱερωσύνης λειτουργίαν κεκληρώσθαι ἐναβρυνομένων, τινὲς μὲν εἰς τυραννίδα ἀπεχρήσαντο τῷ πράγματι τινὲς δὲ εἰς χρηματισμὸν, τινὲς δὲ εἰς τρυφήν· καὶ ἄλλοι μὲν εἰς τὸ καὶ ἑαυτοὺς καὶ φίλους ἀγνοή ποίᾳ ἐπί. 7, οὐκ ἀπέπεσε (ναι οὐ κατα έπεσε. ένα συνέσθω εμφυτευέσθω.
ΜΘ. – ΤΟ ΑΥΤΟ.
Οὐδὲ ὁ Ἰωσήφ, ὦ βέλτιστε, κατὰ χάριν βασιλείας
ἠξιώθη. Πολλαῖς γὰρ ἀρεταῖς καὶ ἔτι μειράκιον ὢν
ἐκόμα. Διὸ καὶ ὁ πατὴρ αὐτὸν ἠγάπα παρὰ τοὺς
ἄλλους αὑτοῦ υἱεῖς. Ἐπειδὴ δὲ ἑώρα αὐτὸν φθονού
μενον, θεραπεύων ἐκείνων τὸν φθόνον, τῆς ἀγάπης
τὴν ὑπόθεσιν ἔλεγεν, οὐκ ἐκ τῆς τοῦ παιδὸς τίκτεσθαι ἀρετῆς, ἀλλ' ἐκ τῆς τελευταίας γονῆς. Ὅτι δὲ
τοῦτο σκήψις ἦν τοῦ πατρὸς, βουληθέντος σβέσαι τὸν
πυρσευόμενον κατ' αὐτοῦ φθόνον ἐκ τούτου γὰρ ὑπου
σμυχόμενοι καὶ ψόγον πονηρὸν ἔπλασαν κατ' αὐτοῦ),
δῆλον ἐκεῖθεν. Εἰ γὰρ διὰ τοῦτο ἡγαπᾶτο, ότι οψίγονος
ἦν, ὁ ὀψιγονώτερος (Βενιαμὶν δὲ οὗτος ἦν), δίκαιος ἦν
μᾶλλον ἀγαπηθῆναι. Αλλ', ὡς ἔφην, σοφωτάτην τοῦ παι
τρὸς σκέψιν ὁ Μωσῆς εἰσηγήσατο. Ὅτι γὰρ ἐξαιρέ
τοῖς ἀρεταῖς, καὶ ἔτι μειράκιον ὤν, ἀκόμα, έδειξε
καὶ ἡ νεότης, καὶ [4] ἄλλη πᾶσα ἡλικία, οὐ τὰς ἐξ ἀρχῆς
ἀρετὰς ἀπολέσασα, ἀλλὰ καὶ αὐξήσασα, καὶ συν
ησαν παρασκευάσασα. Ποίᾳ γὰρ ἀρετῇ οὐκ ἐστέ.
φθη; Επράθη δεύτερον, ἀλλ' οὐκ ἀπώλεσε τὴν εὐγένειαν. Ηγαπήθη παρὰ τοῦ δεσπότου διὰ τρόπων
κοσμιότητα, καὶ οὐκ ἐπῆρεν αὐτὸν τοῦτο εἰς ἀλαζο
νείαν. Ἐφιλήθη παρὰ τῆς δεσποίνης, καὶ οὐ προύδωκε τὴν σωφροσύνην. Ἐσυκοφαντήθη, καὶ ἤνεγκε
γενναίως. Δεσμώτης ἐγένετο, καὶ οὐκ ἀπέπεσε τῷ
φρονήματι. Επὶ σοφίᾳ ἀνεκηρύχθη (ἡ ἑρμηνεία γάρ
τῶν ἐνυπνίων εἰς ἔργον ἦλθε)· καὶ ἀμεληθεὶς παρά
τῶν βασιλικῶν δούλων, οὐκ ἐδυσχέρανεν. Ἐβασίλευσε· καὶ μετρίως ἤνεγκε, τὴν συκοφαντήσασαν
δίκας μὴ ἀπαιτήσας. Τοὺς ἀδελφοὺς ὑποχειρίους σχε
καὶ οὐ μόνον οὐκ ἠμύνατο ὡς ἐχθροὺς, καίτοι
ἀγνοούμενος, ἀλλὰ καὶ ὡς εὐεργέτας ημείψατο. Τὴν
ἀρχὴν τὴν Αἰγυπτιακὴν διεἶπε· καὶ ἐπὶ σοφίᾳ καὶ
φιλανθρωπίᾳ ἀνεκηρύττετο, καὶ διὰ πασῶν τῶν
ἡλικιῶν τρόπαια τροπαίοις συνήπτε. Μηδεὶς τοίνυν
τῶν ἐν συμφοραῖς καταπιπτέτω, ἐντυφέσθω δὲ
σπέρμα καλοκαγαθίας, καὶ πάντως ἢ ἐνταῦθα ἢ
ἐκεῖσε αναλάμψει.
XLIX.· EIDEM.
Ne Joseph quidem, vir optime, gratia el favore
regnum consecutus est. Multis enim virtutibus,
etiam cum adhuc adolescens esset, ornatus et instructus erat. Eoque nomine pater quoque ipsum
præ cæteris filiis amabat". Quoniam autem eum fraterna invidia flagrare perspiciebat, ut eorum livori
mederetur, amoris causam afferebat, eum nimirum
Jon ex pueri virtute nasci asserens, verum quod
eum postremum in lucem edidisset. Quod autem
hoc patris causificatio ac prætextus esset, id agentis ut incensam adversus eum invidiam exstinguerel (hac enim iufammati nefarium etiam ipsi crimen affinxerunt), binc liquido constat. Nam si hac
dle causa patri charus erat, quod tarde primogenitus
fuisset, Benjamin, qui tardius in lucem prodierat,
majorem patris amorem ac benevolentiamn obtinere
debuisset. Verum, ut a me dictum est, sapientissimum patris praetextum Moses insinuavit. Nam quod
eximiis virtutum 143 dotibus etiamnum adolescens
floreret, et juventus et reliqua ætas planum fecit, ut
quæ virtutes eas, quibus ab initio præditus erat,
haudquaquam exstinxerit, verum potius novis incrementis cumularit, atque ut simul pubescerent
effecerit. Quodnam enim virtutis genus est, quo non
redimitus atque coronatus fuerit? Semel et iterum
venditus est; at propterea nobilitatem minime amisit. domino suo propter morum honestatem dilectus est: nec tamen hoc eum in arrogantiam extulit. Domina ipsius amore flagravit: nec tamen
pudicitiam suam prodidit. Calumniis appetitus est:
atque id forti animo tulit; in vincula conjectus est,
nec tamen animo consternatus est *7. Sapientiæ nomine prædicatus est (siquidem somniorum interpretatio in opus prodiit), et tamen a regiis servis
neglectus, molesto et acerbo animo id minime tulitª. Regnum gessit, et mulieris, quæ calumniam
in eum struxerat, scelus æquo ac moderato animo
tulit, nec poenam ullam ab ea erpetivit. Fratres in potestate habuit: ac non modo eos, ut hostes, minime ultus est, idque cum ipsis' ignotus essel, verum etiam ut de se præclare meritis vicem rependit. Ægypti imperium administravit, atque ob sapientiam ac morum facilitatem mirificis laudibus
in cœlum ferebatur, ac per omnes ætatis gradus tropæa tropæis copulabat. Quæ cum ita sint, nemo
in rebus acerbis et calamitosis. animum dejiciat: verum probitatis semen foveat atque excolat: alque omnino, vel in hac vita, vel in altera, effulgebil.
L. JOANNI DIACONO.
Eorum, qui se mansueti ac facilis Domini, sapientisque magistri servos ac discipulos esse jactant,
sacerdotiique munus et officium sibi obtigisse gloriantur, quidam hac re ad tyrannidem abutuntur;
quidam ad quæstum et opes comparandas; quidam,
ad lusum et delicias. Atque alii quidem ad hoc, ut
at Gen. XXXVII, 4 seqq.
Gen. xL, 1 seq.
* Gen. xxxv, 18.
Ν'. — ΙΩΑΝΝΗ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Τῶν τοῦ πράου Δεσπότου καὶ σοφοῦ διδασκάλου
αύχουντων εἶναι δούλων καὶ φοιτητῶν, καὶ τὴν τῆς
ἱερωσύνης λειτουργίαν κεκληρώσθαι ἐναβρυνομένων,
τινὲς μὲν εἰς τυραννίδα ἀπεχρήσαντο τῷ πράγματι
τινὲς δὲ εἰς χρηματισμὸν, τινὲς δὲ εἰς τρυφήν· καὶ
ἄλλοι μὲν εἰς τὸ καὶ ἑαυτοὺς καὶ φίλους ἀγνοή
** Gen. xxxvii, 28, 36.
es Gen. XXXIS, ↓ segy.
• Gen. stil, seqq.» Gen. xLI, 37 seq.
Ante ποίᾳ coll. Vat. 649 apponit ἐπί. Vers.
inde 7, pro οὐκ ἀπέπεσε cod. All (ναι οὐ κατα
έπεσε. Vers. antepen. codex uterque merito pro ένα
συνέσθω substituit εμφυτευέσθω. Ρossis.
col. 493–494page 158 of 750
PG 78:493ἄλλοι δὲ εἰς τὸ ἐχθροὺς ἀμύνασθαι. Εἰσὶ δὲ οἳ τοὺς μὲν κοσμίως ζῶντας ἀπελαύνουσι, τοὺς δ' ἐπὶ τοῖς αἰσχίστοις αλισκομένους, και μείζονος βαθμοῦ ἀξιοῦσιν. Εἰ δὲ Εὐσέβιος, ὡς γεγράφηκας, τὰ πάν των ὁμοῦ ἐλαττώματα ἀπομαξάμενος, καὶ ἐγκρί των μὲν οὖς οὐ χρὴ, χρηματιζόμενος δὲ καὶ τρυφῶν, καὶ ἑαυτὸν καὶ φίλους ἀγνοῶν, ἐχθρούς τε ἀμυνόμενος, καὶ εἰς τυραννίδα τῇ ἱερωσύνῃ ἀποχρώμενος, ούτ ξενὶ πλεονεκτήματι κεκόσμηται, (οἱ γὰρ τὰ εἰρημένα δρῶντες, καὶ κατορθώμασί τισι πάντως εἰσὶ κεκοσμημένοι), μὴ θαυμάσῃς. Τὸ γὰρ μήτε ἀφ' ἑαυτοῦ συνορα το δέον, μήτε συμβουλεύοντος ἀνέχεσθαι εἰς τοιαύτην ἐξώκειλε κακίαν, ὥστε καὶ τοὺς πάσῃ ἀρετῇ κομῶντας, καὶ κατὰ τὸν ἀποστολικὸν ζώντας βίον καὶ τῶν μαθητῶν τοῦ Σωτ τέλος διασώζοντας τὸν χαρακτῆρα (εἰσὶ γὰρ, εἰσὶ, κάν μυριάκις τινὲς μαίνωνται, πάντας εἰς κακίαν ἐκπεπτωκέναι διαβεβαιούμενοι), οὐ μόνον οὐκ ἀπο δέχεται, οὐδὲ ζηλοῖ, ἀλλὰ καὶ κακίζει, καὶ ἐξοστρα αίζει. Έλεγχον γὰρ τοῦ οἰκείου βίου τὴν ἐκείνων πολιτείαν ἡγούμενος, διὰ τοῦ ἐκείνους αἰτιᾶσθαι, τὴν οἰκείαν κακίαν περιστέλλειν οίεται. Μὴ τοίνυν ὀλιγώρει· ἀναλογούσαν γὰρ τοῖς πταίσμασι τὴν τιμω ρίαν ὑφέξει. ΝΑ'. -- ΕΡΥΟΓΕΝΕΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Φίλων γνησίων καὶ δι᾿ ἄκραν ἀρετὴν τὰς φιλίας ἀσπαζομένων ἔρημος οὐκ ἂν εἴης, ἕως ἂν ᾖς τοιούτος, οιόσπερ εἴ. Δεινὸς γὰρ εἴ θηρατὴς τοῦ πράγματος, ἀντὶ ἀρχύων ἔχων τοὺς τρόπους. Χρῶ τοίννν αὐτοῖς· καὶ πάντες, οἷς ἀρετῆς λόγος, εξουσί σε φίλον. ΝΒ'. — ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Θείον μέν τι χρήμα ἡ ἱερωσύνη, καὶ τῶν ὄντων ἁπάντων τὸ τιμιώτατον. Υβρίζουσι δὲ εἰς αὐτὴν μάλιστα πάντων οἱ κακῶς αὐτὴν μεταχειριζόμενοι οὺς ἱερᾶσθαι παντάπασιν οὐκ ἐχρῆν, ἵνα μὴ οἱ ἀνόητος τὰ τῶν κακῶς αὐτὴν μετιόντων ἐγκλήματα εἰς αὐτὴν τρέπειν τολμῷεν. Τῶν γὰρ καθυβριζόντων αὐτὴν ἀφέμενοι εἰς αὐτὴν τρέπουσι τὰς αἰτίας, ἣν ἐχρῆν καὶ ἐκδικίας τυχεῖν, ὡς παροινουμένην παρὰ ἀνδρῶν μικρῶν, καὶ οἷς οὐ θέμις αὐτῆς προσ άπτεσθαι. Εἰ γὰρ ἐπὶ τῶν κοσμικῶν ἀρχῶν, ἄλλο μὲν ταί ἐστι τὸ πρᾶγμα, ἄλλος δὲ ὁ οὐ δεόντως αὐτὸ μεσιών· καὶ τῆς ἀρχῆς τὴν οἰκείαν ἐχούσης τάξιν σε καὶ ἀξίαν, ὁ παροινήσας εἰς αὐτὴν, δίκην δίδωσι τὴν ἐσχάτην δι' ἣν αἰτίαν ἐπὶ τῆς ἱερωσύνης συγ Μήτε ἀφ' ἑαυτοῦ συνορᾷν τὸ δέον, μήτε συμβουλεύοντος ἀνέχεσθαι. Κατὰ τὸν ἀποστολικὸν ζῶντας βίον. – 12. γεγράφηκας γέγραφας ἐγκρίνων, ἐγκιρνῶν τὸ γάρ, τῷ γάρ. αφέμενοι ἀφιέμενοι. Ιν.
EPISTOLARUM LIB. II.
EPIST. LII.
49%
'
ἄλλοι δὲ εἰς τὸ ἐχθροὺς ἀμύνασθαι. Εἰσὶ δὲ οἳ et seipsos, et amicos ignorent; alii autem, ut hostes
suos ulciscantur; nonnulli etiam, ut eos, qui probe
atque honeste vivunt, submoveant: eos autem, qui
in turpissimis flagitiis deprehensi sunt, ad altiorem
quoque dignitatis gradum provehant. Quod si Eusebius, ut ad me scripsisti, omnium in unum collecta
vitia exprimens, atque et eos, quos minime oportet,
in sacrum ordinem allegens, et quæstui studens, et
deliciis ac voluptatibus indulgens, et seipsum atque
amicos ignorans, et hostes ulciscens, et sacerdotii
dignitate ad tyrannidem abutens, nulla omnino virtutis dote coronatus est (nam ii, qui ea quæ a me
cominemorata sunt, perpetrant, quibusdam haud
dubie virtutibus instructi sunt): id tibi haud mirum videatur. Nam quia nec per seipsum id quod
τοὺς μὲν κοσμίως ζῶντας ἀπελαύνουσι, τοὺς δ' ἐπὶ
τοῖς αἰσχίστοις αλισκομένους, και μείζονος βαθμοῦ
ἀξιοῦσιν. Εἰ δὲ Εὐσέβιος, ὡς γεγράφηκας, τὰ πάντων ὁμοῦ ἐλαττώματα ἀπομαξάμενος, καὶ ἐγκρίτων μὲν οὖς οὐ χρὴ, χρηματιζόμενος δὲ καὶ τρυφῶν,
καὶ ἑαυτὸν καὶ φίλους ἀγνοῶν, ἐχθρούς τε ἀμυνόμενος,
καὶ εἰς τυραννίδα τῇ ἱερωσύνῃ ἀποχρώμενος, ούτ
ξενὶ πλεονεκτήματι κεκόσμηται, (οἱ γὰρ τὰ εἰρημένα
δρῶντες, καὶ κατορθώμασί τισι πάντως εἰσὶ κεκοσμημένοι), μὴ θαυμάσῃς. Τὸ γὰρ μήτε ἀφ' ἑαυτοῦ
συνορα το δέον, μήτε συμβουλεύοντος ἀνέχεσθαι εἰς τοιαύτην ἐξώκειλε κακίαν, ὥστε καὶ
τοὺς πάσῃ ἀρετῇ κομῶντας, καὶ κατὰ τὸν ἀποστολικόν ζώντας βίον καὶ τῶν μαθητῶν τοῦ Σωτ
τέλος διασώζοντας τὸν χαρακτῆρα (εἰσὶ γὰρ, εἰσὶ, officii ratio poscit, perspicit, nec cujusquam moniκάν μυριάκις τινὲς μαίνωνται, πάντας εἰς κακίαν
ἐκπεπτωκέναι διαβεβαιούμενοι), οὐ μόνον οὐκ ἀποδέχεται, οὐδὲ ζηλοῖ, ἀλλὰ καὶ κακίζει, καὶ ἐξοστρα
αίζει. Έλεγχον γὰρ τοῦ οἰκείου βίου τὴν ἐκείνων
πολιτείαν ἡγούμενος, διὰ τοῦ ἐκείνους αἰτιᾶσθαι, τὴν
οἰκείαν κακίαν περιστέλλειν οίεται. Μὴ τοίνυν ὀλιγώρει· ἀναλογούσαν γὰρ τοῖς πταίσμασι τὴν τιμω
ρίαν ὑφέξει.
tis atque consilio uti sustinet, eo improbitatis provolutus est, 144 ut eos etiam, qui omni virtutis
genere florent, et apostolicam vitam ducunt, ac discipulorum Salvatoris notas retinent (sunt enim,
sunt, inquam, qui ita vivant: etiamsi nonnulli millies repugnent, omnesque in vitium prolapsos esse
affirment), non modo non laudet atque imitetur,
verom etiam vituperet et ejiciat. Nam quia illorum
vitæ rationem vitæ suæ reprehensionem esse existimat, improbitatem suam iis accusandis obtecturum
se arbitratur. Quamobrem ne propterea segniorem ac languidiorem te præbeas: consentaneas enim ille
suis peccatis pœnas Inet.
ΝΑ'. -- ΕΡΥΟΓΕΝΕΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Φίλων γνησίων καὶ δι᾿ ἄκραν ἀρετὴν τὰς φιλίας
ἀσπαζομένων ἔρημος οὐκ ἂν εἴης, ἕως ἂν ᾖς
τοιούτος, οιόσπερ εἴ. Δεινὸς γὰρ εἴ θηρατὴς τοῦ
πράγματος, ἀντὶ ἀρχύων ἔχων τοὺς τρόπους. Χρῶ
τοίννν αὐτοῖς· καὶ πάντες, οἷς ἀρετῆς λόγος, εξουσί
σε φίλον.
ΝΒ'. — ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
LI. — HERMOGENI EPISCOPO.
Sinceris amicis, atque ob summam virtutem amicitias amplexantibus nunquam carebis, quandiu talis fueris, qualis nunc es. Callidum enim ac peritum
hujus rei venatorem te præbes, ut qui pro retibus
nores habeas. His igitur utere: atque omnes quibus virtus curæ est; amicum te habituri sunt.
LII. — THEODOSIO EPISCOPU.
Divina quædam res est sacerdotium, ac rerum
omnium præstantissima. In illud autem ii ominium
maxime contumeliosi sunt, qui male illud ac scelerate administrant. Quos etiam sacerdotio fungi
omnino non oportebat, ne stulti atque amentes bomines, eorum, qui improbe ac flagitiose id muneris
gerunt, crimina in sacerdotium convertere auderent. Siquidem iis, qui contumelia illud aliciunt,
Θείον μέν τι χρήμα ἡ ἱερωσύνη, καὶ τῶν ὄντων
ἁπάντων τὸ τιμιώτατον. Υβρίζουσι δὲ εἰς αὐτὴν
μάλιστα πάντων οἱ κακῶς αὐτὴν μεταχειριζόμενοι -
οὺς ἱερᾶσθαι παντάπασιν οὐκ ἐχρῆν, ἵνα μὴ οἱ
ἀνόητος τὰ τῶν κακῶς αὐτὴν μετιόντων ἐγκλήματα
εἰς αὐτὴν τρέπειν τολμῷεν. Τῶν γὰρ καθυβριζόντων
αὐτὴν ἀφέμενοι εἰς αὐτὴν τρέπουσι τὰς αἰτίας,
ἣν ἐχρῆν καὶ ἐκδικίας τυχεῖν, ὡς παροινουμένην
παρὰ ἀνδρῶν μικρῶν, καὶ οἷς οὐ θέμις αὐτῆς προσ- omissis, culpam in illud conferunt: cum coutra
άπτεσθαι. Εἰ γὰρ ἐπὶ τῶν κοσμικῶν ἀρχῶν, ἄλλο
μὲν ταί ἐστι τὸ πρᾶγμα, ἄλλος δὲ ὁ οὐ δεόντως αὐτὸ
μεσιών· καὶ τῆς ἀρχῆς τὴν οἰκείαν ἐχούσης τάξιν
σε καὶ ἀξίαν, ὁ παροινήσας εἰς αὐτὴν, δίκην δίδωσι
τὴν ἐσχάτην δι' ἣν αἰτίαν ἐπὶ τῆς ἱερωσύνης συγ
ipsum ultionem consequi par esset, utpote ab impuris et scelestis hominibus, quibusque illud attingere nefas est, indigne ac petulanter exagitatum.
Nam cum in mundanis imperiis ac præfecturis
aliud est ipsa res, aliud is, qui non ut convenit
Μήτε ἀφ' ἑαυτοῦ συνορᾷν τὸ δέον, μήτε
συμβουλεύοντος ἀνέχεσθαι. Hoc extrema demensiæ et ingenii plane deplorati esse ait Hesiodas, et
ex eo Livius. Notissima loca parco ascribere. Ritt.
Κατὰ τὸν ἀποστολικὸν ζῶντας βίον. Cujusmodi hoe sit vitæ institutum, notabo ad ep. 33
lib. iv, cx Basilio M. et Suida. Eo licet recurras.
– Vers. 12. γεγράφηκας in γέγραφας mutal.
cod. Alt. vers. 13 pro ἐγκρίνων, cod. Vat. 649 habet ἐγκιρνῶν· eamdemque lectionen Alt. exhibet in
margine vers. 19 τὸ γάρ, in Alt. legitur τῷ γάρ.
Possit.
Pro αφέμενοι codd. Vat. 649 et All. scribunt
ἀφιέμενοι. Ιν.
col. 495–496page 159 of 750
PG 78:495μεταχειριζομένων ἁμαρτήματα εἰς αὐτὴν ἀναφέρειν πειρῶνται; Πανέσθωσαν οὖν οἱ δι' Ευσέβιον καὶ Ζώσιμον, Παλλάδιόν τε καὶ Μάρωνα τὴν ἱερω σύνην ἐξευτελίζοντες, καὶ μὴ καθ' ἑαυτῶν τὸ τῆς δίκης ξίφος ἀκονάτωσαν· ἀλλ' ἐκείνους μὲν, εἰ φιλοσοφεῖν οὐκ ἀνέχονται, κακιζέτωσαν, ὡς ἀλάστορας, καὶ τῆς εὐσεβείας καὶ τῆς ἀρετῆς ἐχθρούς ταύτην δὲ ἀνυμνείτωσαν καὶ στεφανούτωσαν, ὡς πρυτανεύουσαν πᾶσι τὰ πρέποντα. Δι' αὐτῆς γὰρ καὶ ἀναγεννώμεθα, καὶ τῶν θείων μετέχομεν μυ στηρίων, ὧν ἄνευ, τῶν οὐρανίων μετασχεῖν οὐχ οἷόν τε γερῶν, κατὰ τοὺς ἀψευδεῖς τῆς ἀληθείας χρησμούς, ποτὲ μὲν λεγούσης, «Ἐὰν μή τις γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν·, ποτὲ δὲ, «Ἐὰν μή τις φάγῃ μου τὴν σάρκα, καὶ πίῃ μου τὸ αἷμα, οὐκ ἔχει μέρος μετ' ἐμοῦ.. Εἰ τοίνυν ἄνευ τούτων οὐχ οἷόν τε τῆς θείας ἀξιωθῆναι λήξεως, ταῦτα δὲ δι᾽ οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τῆς ἱερωσύνης ἐπιτελεῖται πῶς ἔστι τινὰ αὐτῆς καταφρονοῦντα μὴ εἰς τὰ θεῖα παροινῆσαι, καὶ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς καταφρονῆσαι; Οὐκοῦν ἵνα μὴ ταῦτα γένηται, τὴν μὲν ἐκθειάζωμεν, τοὺς δὲ ἀναξίως αὐτὴν μετερχομένους δακρύωμεν, καὶ μὴ τὰ τούτων πταίσματα τῇ καὶ ἐκδικηθῆναι ὀφειλούσῃ ἐπιγράφωμεν. χέουσι τὰ πράγματα, καὶ τὰ τῶν οὐ δέοντως αὐτὴν ΝΓ'. ΙΕΡΑΚΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. η Περὶ καλλωπισμοῦ γυναικῶν. Τῶν γυναικῶν αἱ μὲν μὴ καρτερούσαι κρύψαι τὰς γυναικείας. νόσους, εἰ μὲν εὔμορφοι εἶεν, καὶ πλούτῳ κομῶσαι, λίθων τιμαλφεστάτων αὐγαῖς πρὸς χρυσὸν κεκραμέναις ἐναβρύνονται· εἰ δὲ καὶ δύσμορφοι καὶ πενιχραί, χρίσμασι καὶ ὑπογραφαῖς ὀφθαλμῶν τὸ ἐπίκτητον σοφίζονται κάλλος. Αἱ δὲ σεμνότητος δόξαν ἔχειν βουλόμεναι, τῷ αὐτοφυεῖ μὲν ἀρκοῦνται κάλλει, ἀσκεῖν δ' αὐτὰ ἐπὶ τὸ βέλτιον οὐ παρ αιτοῦνται. Αἱ δ' ὄντως σώφρονες, περὶ τὴν τῆς ψυχῆς ἐπιμέλειαν πᾶσαν τὴν σπουδὴν ἔχουσαι, θεραπεύειν μὲν μετρίως τὸ σῶμα ὡς ὄργανον τῆς ψυχῆς οὐ παραιτοῦνται· κοσμεῖν δ᾽ αὐτὸ καὶ ἐναβρύνειν, οὐ καταξιοῦσιν, ἵνα μὴ φύσει δοῦλον ὑπάρχον, τῆς τὴν ήγεμονίαν εμπεπιστευμένης ψυχῆς καταθρασύνηται ἀλλὰ παιδεύουσιν αὐτὸ τὴν οἰκείαν ἐπιγινώσκειν τάξιν, οὐδ' ὑπέκκαυμα καὶ ἀσελγείας ὑπόθεσιν αὐτὸ καθάπερ δέλεαρ προτιθέασιν. Ἀλλὰ καὶ τὰς τοῦ πυρὸς τούτου, ὡς ἐνδέχεται, ὑπεξαίρουσιν ύλας. Ἤκουσα τοίνυν παρά τινος φιλαλήθους ἀνδρὸς διήγημα λόγου καὶ μνήμης ἄξιον, δ καὶ τῇ σῇ γυ τῆς θείας τῆς ἀληθοῦς, τοὺς δὲ ἀναξίως, Αλλως· τοὺς δ' ἀναξίου; αὐτῆς ἀνακρούωμεν.
μεταχειριζομένων ἁμαρτήματα εἰς αὐτὴν ἀναφέ
ρειν πειρῶνται; Πανέσθωσαν οὖν οἱ δι' Ευσέβιον
καὶ Ζώσιμον, Παλλάδιόν τε καὶ Μάρωνα τὴν ἱερω
σύνην ἐξευτελίζοντες, καὶ μὴ καθ' ἑαυτῶν τὸ τῆς
δίκης ξίφος ἀκονάτωσαν· ἀλλ' ἐκείνους μὲν, εἰ
φιλοσοφεῖν οὐκ ἀνέχονται, κακιζέτωσαν, ὡς ἀλάστο
ρας, καὶ τῆς εὐσεβείας καὶ τῆς ἀρετῆς ἐχθρούς
ταύτην δὲ ἀνυμνείτωσαν καὶ στεφανούτωσαν, ὡς
πρυτανεύουσαν πᾶσι τὰ πρέποντα. Δι' αὐτῆς γὰρ
καὶ ἀναγεννώμεθα, καὶ τῶν θείων μετέχομεν μυ
στηρίων, ὧν ἄνευ, τῶν οὐρανίων μετασχεῖν οὐχ
οἷόν τε γερῶν, κατὰ τοὺς ἀψευδεῖς τῆς ἀληθείας
χρησμούς, ποτὲ μὲν λεγούσης, «Ἐὰν μή τις γεννηθῇ
ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν
βασιλείαν τῶν οὐρανῶν·, ποτὲ δὲ, «Ἐὰν μή τις
φάγῃ μου τὴν σάρκα, καὶ πίῃ μου τὸ αἷμα, οὐκ
ἔχει μέρος μετ' ἐμοῦ.. Εἰ τοίνυν ἄνευ τούτων
οὐχ οἷόν τε τῆς θείας ἀξιωθῆναι λήξεως, ταῦτα
δὲ δι᾽ οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τῆς ἱερωσύνης ἐπιτελεῖται·
πῶς ἔστι τινὰ αὐτῆς καταφρονοῦντα μὴ εἰς τὰ θεῖα
παροινῆσαι, καὶ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς καταφρονῆσαι;
Οὐκοῦν ἵνα μὴ ταῦτα γένηται, τὴν μὲν ἐκθειάζωμεν,
τοὺς δὲ ἀναξίως αὐτὴν μετερχομένους δακρύωμεν,
καὶ μὴ τὰ τούτων πταίσματα τῇ καὶ ἐκδικηθῆναι
ὀφειλούσῃ ἐπιγράφωμεν.
cam tractat, imperioque ordinem suum ac dignita- χέουσι τὰ πράγματα, καὶ τὰ τῶν οὐ δέοντως αὐτὴν
ten obtinente, is qui contumeliam ipsi intulit, extremo supplicio afficitur, quidnam causæ est,
quamobrem in sacerdotio res confundunt,eorumque,
qui non, ut officii ratio postulat, illud administrant,
scelera in illud conferre nituntur? Quamobrem desinant ii, qui ob Eusebium, et Zosimum, et Pallalium, et Maronem sacerdotium parvipendunt, nec
vindicem Dei gladium in seipsos acuant: verum
illos quidem, si sapienter se gerere non sustinent,
ut impios et exsecrandos homines, ac pietatis et
virtutis hostes insectentur: sacerdotium autem
laudibus efferant, et corona donent, ut quod omnibus, quæ congrua sunt, tribuat. Illius enim opera,
el regeneramur, et divinorum mysteriorum partiet
cipes elicimur: quibus sublatis nemo calestia
præmia consequi potest: quemadmodum ex ipsius
Veritatis oraculis ab omni mendacio alienis constat,
primo quidem his verbis utentis: • Nisi quis reger:eratus fuerit ex aqua et Spiritu [ sancto ], non intrabit in regnum cœlorum "; › 145 nunc autem,
● Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit
sanguinem meum, non habebit partem mecum
Quocirca si his remotis hæreditatem divinam consequi non possumus, hæc autem non alia ratione
quam per 'sacerdotium perficiuntur: qui tandem
lieri potest, quin is qui illud contemnit, contumeliam rebus divinis inferat, animamque ipse suam
aspernetur? Ac proinde, ne hæc contingant, sacerdotium divinam quamdam rem esse existimemus:
eos autem, qui indigne illud obeunt, lacrymis prosequamur, nec eorum errata ĉi, cui vindicta debetur, ascribamus.
LIH.
- HIERACI PRESBYTERO.
De ornatu mulierum.
"
ΝΓ'.
ΙΕΡΑΚΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Mulieres eæ, quæ muliebres morbos occultare nequeunt, si formosæ sunt atque opibus circumfluunt,
splendidis ac summi pretii lapillis auro intextis
gloriantur; si autem deformes et inopes, fucis quibusdam et oculorum pigmentis, ascititiam pulchritudinem comminiscuntur. Quæ autem honestatis ac
pudicitiæ existimationen habere cupiunt, naturæ
quidem pulchritudine contentæ sunt: eam autein
in melius excolere non repudiant. At vero eæ, quæ
vere pudicæ sunt, in animæ cura studium omne
suum positum habentes, corpus quidem, ut animæ
organum, mediocriter curare minime defugiunt:
at ipsumn exornare ac deliuire haudquaquam dignan- η
tur (ue quod natura servum est, adversus auinam,
cui principatus attributus est, impudenter insurgat):
verum illud ordinem suum agnoscere docent, nec
libidinis igniculum ac materiam, tanquam escam,
proponunt. Quin potius ignis hujusce materias, quoad
ejus fieri potest, eximunt. Quo in genere commemorandam, ac memoria dignam historiam a quo-
" Joan. 113, 5. s Joan. 1, 54.
Περὶ καλλωπισμοῦ γυναικῶν.
Τῶν γυναικῶν αἱ μὲν μὴ καρτερούσαι κρύψαι
τὰς γυναικείας. νόσους, εἰ μὲν εὔμορφοι εἶεν, καὶ
πλούτῳ κομῶσαι, λίθων τιμαλφεστάτων αὐγαῖς
πρὸς χρυσὸν κεκραμέναις ἐναβρύνονται· εἰ δὲ καὶ
δύσμορφοι καὶ πενιχραί, χρίσμασι καὶ ὑπογραφαῖς
ὀφθαλμῶν τὸ ἐπίκτητον σοφίζονται κάλλος. Αἱ δὲ σε
μνότητος δόξαν ἔχειν βουλόμεναι, τῷ αὐτοφυεῖ μὲν
ἀρκοῦνται κάλλει, ἀσκεῖν δ' αὐτὰ ἐπὶ τὸ βέλτιον οὐ παρ
αιτοῦνται. Αἱ δ' ὄντως σώφρονες, περὶ τὴν τῆς ψυχῆς
ἐπιμέλειαν πᾶσαν τὴν σπουδὴν ἔχουσαι, θεραπεύειν
μὲν μετρίως τὸ σῶμα ὡς ὄργανον τῆς ψυχῆς οὐ
παραιτοῦνται· κοσμεῖν δ᾽ αὐτὸ καὶ ἐναβρύνειν, οὐ
καταξιοῦσιν, ἵνα μὴ φύσει δοῦλον ὑπάρχον, τῆς τὴν
ήγεμονίαν εμπεπιστευμένης ψυχῆς καταθρασύνηται·
ἀλλὰ παιδεύουσιν αὐτὸ τὴν οἰκείαν ἐπιγινώσκειν
τάξιν, οὐδ' ὑπέκκαυμα καὶ ἀσελγείας ὑπόθεσιν αὐτὸ
καθάπερ δέλεαρ προτιθέασιν. Ἀλλὰ καὶ τὰς τοῦ
πυρὸς τούτου, ὡς ἐνδέχεται, ὑπεξαίρουσιν ύλας.
Ἤκουσα τοίνυν παρά τινος φιλαλήθους ἀνδρὸς
διήγημα λόγου καὶ μνήμης ἄξιον, δ καὶ τῇ σῇ γυ
Tolle asteriscum et pro τῆς θείας rescribe τῆς
ἀληθοῦς, auctore codl. Vat. 649: versu idle 10 €
regione horum verborum τοὺς δὲ ἀναξίως, Cic., in
margine cod. Alt. hæc leguntur: Αλλως· τοὺς δ'
ἀναξίου; αὐτῆς ἀνακρούωμεν. Possn.
col. 497–498page 160 of 750
PG 78:497ναικὶ δηλῶσαι ἐδικαίωσα, Οτι Ποτὲ νεανίσκου κατωφερούς καὶ γυναικοδούλου έωρακότος εὐειδεστάτην παρθένον, καὶ κατὰ κράτος αλόντος, καὶ πᾶσαν μηχανήν κεκινηκότος ὥστ᾽ ἀπολαῦσαι τῆς ἐπιθυμίας, ἐκείνη παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν ἀπηγόρευσεν. Ην γὰρ καὶ εὐγενὴς, καὶ σώφρων, καὶ ἀν έπαφον καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα διατηρεῖν τῷ Χριστῷ ἐπηγγελμένη. Ως δ' ἤκουσεν αὐτὸν τὰ μαι νομένων ὁρῶντα καὶ λυττῶντα, εὗρε μηχανήν, δι' ἧς καὶ αὐτὴ ἀκέραιος διατηρηθείη, κακείνου σβέσει [ε] τὸ πῦρ. Ἀποκειραμένη γὰρ, μᾶλλον δὲ πᾶσαν τῶν τριχών ξυρήσασα τὴν εὐκοσμίαν, καὶ σποδῷ ὕδατι μεμιγμένῃ τὸ πρόσωπον χρίσασα, ἐκέλευσεν ἐκεῖνον πρὸς αὐτὴν εἰσελθεῖν. Εἶτα εἰσελθόντι ἔφη· Ταύτης τῆς ἀκοσμίας ἐρᾶς; Ο δὲ ὥσπερ ἐκ μανίας ἀνενεγκὼν, οὐ μόνον ἔσβεσε τῆς ἐπιθυμίας τὸ πῦρ, ἀλλὰ καὶ σωφροσύνης γέγονε θερμός εραστής. συμβουλεύεται τοίνυν καὶ αὐτὸς (ἄμεινον γὰρ τῶν μελλόν των κακῶν ἀποτροπήν εὑρεῖν ἢ τῶν ἤδη γεγενημένων δίκην λαβεῖν []), μὴ κόσμῳ ἐπεισάκτῳ χρῆσθαι μηδὲ τῷ πυρὶ τῷ ἐμφύτῳ τὴν ἀπὸ τοῦ καλλωπισμοῦ προστιθέναι ὕλην, ἵνα μὴ πτωμάτων εξαισίων πρόξενοι γένωνται. ΝΔ'. — ΑΠΟΛΛΩΝΙΟ. Ότι μακάριον τὸ διὰ Χριστὸν λοιδορείσθαι. Ὥσπερ οἱ ἀπόστολοι ἀνδρείᾳ καὶ μεγαλοψυχία φραξάμενοι, καὶ τῇ θείᾳ συμμαχίᾳ θωρακισθέντες, τοσούτοις πολέμοις συρραγέντες ἀρκοῦσαν εἶχον παράκλησιν τὴν των αγώνων ὑπόθεσιν (οὐ γὰρ ὑπὲρ οἰκείας, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς Δεσποτικῆς δόξης Επα σχον, ἅπερ ἔπασχον· διὸ οὐδὲ φθόνος ὁ τοῖς ἀγαθοῖς ἀεὶ ἐπωδίνων αὐτοὺς ἡδίκησεν)· οὕτω καὶ ἡμεῖς ὅταν μὴ δι' οἰκείαν σκαιότητα, ἀλλὰ διὰ τὴν εὐσέβειαν καὶ τὴν δικαιοσύνην πάσχωμεν, ἀλύειν οὐκ ὀφείλο μεν. 'Αρχεῖ γὰρ ἡμῖν πρὸς κόσμον, καὶ πρὸ τῶν μελλόντων στεφάνων, ἡ τῶν ἀγώνων ὑπόθεσις. ΝΕ'. — ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. Περὶ φιλανθρωπίας. Χρὴ, ὦ φίλε, καὶ πρὸς πολεμίους ἱκετεύοντας σπένδεσθαι. Ο γὰρ μὴ σπενδόμενος, ἀλλ' ἀνθρώ τους ἱκέτας [τὰς] τῆς ἀνάγκης ἀφιέντας φωνάς, καὶ μηκέτι ἐκ τοῦ ἴσου μαχομένους τιμωρούμενος, καὶ μήτε οἴκτῳ καταιδέσας τὸν θυμὸν, μήτε ἐπὶ τὸ τῆς φύσεως χωρήσας συγγενές τε καὶ οἰκεῖον, καὶ Συμβουλεύεται τοίνυν. συμβούλευε του Rιττ. συρραγέντες Τοσούτοις πολέμοις συῤῥαγέντες, καὶ καινὰς καὶ παραδόξους τραγῳδίας ὑπομείναντες, ἀρκοῦσαν εἶχον, μησί οἰκείας Οὐ γὰρ ὑπὲρ οἰκείας κακίας, ἀλλὰ ὑπὲρ τῆς Δεσποτικῆς δόξης Επεσχον ἀλλὰ διὰ άλλ' ἢ διὰ τὴν εὐσέ Θειαν, ἢ τὴν δικαιοσύνην πάσχωμεν,
EPISTOLARUM LIB. II.
- EPIST. LV.
uxori tuæ narrare operæ pretium esse existimavi:
Cum aliquando juvenis quidam ad libidinem propensus, ac mulierum servus, pulcherrimam virginem
conspexisset, ejusque amore caplus fuisset, atque,
quo cupiditate sua frueretur, nullam non machinam movisset, illa principio quidem ejus postulatum
repudiavit: nam et nobilis, et casta erat, seque et
animum et corpus ab omni libidine intactum serva -
turam esse Christo promiserat. Ut autem certior
facta est, eum propterea furore ac rabie præcipitem agi, rationem excogitavit, per quam et pudicitiain suain incolumem retineret, et ipsius ignem
exstingueret. Allonso enim, vel, ut rectius loquar,
abraso universo crinium suorum ornatu et eleganναικὶ δηλῶσαι ἐδικαίωσα, Οτι Ποτὲ νεανίσκου dam viro minime mendaci accepi: quam etiam
κατωφερούς καὶ γυναικοδούλου έωρακότος εὐειδεστάτην παρθένον, καὶ κατὰ κράτος αλόντος, καὶ
πᾶσαν μηχανήν κεκινηκότος ὥστ᾽ ἀπολαῦσαι τῆς
ἐπιθυμίας, ἐκείνη παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν ἀπηγόρευσεν. Ην γὰρ καὶ εὐγενὴς, καὶ σώφρων, καὶ ἀνέπαφον καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα διατηρεῖν τῷ
Χριστῷ ἐπηγγελμένη. Ως δ' ἤκουσεν αὐτὸν τὰ μαι
νομένων ὁρῶντα καὶ λυττῶντα, εὗρε μηχανήν, δι' ἧς
καὶ αὐτὴ ἀκέραιος διατηρηθείη, κακείνου σβέσει [ε] τὸ
πῦρ. Ἀποκειραμένη γὰρ, μᾶλλον δὲ πᾶσαν τῶν
τριχών ξυρήσασα τὴν εὐκοσμίαν, καὶ σποδῷ ὕδατι
μεμιγμένῃ τὸ πρόσωπον χρίσασα, ἐκέλευσεν ἐκεῖνον
πρὸς αὐτὴν εἰσελθεῖν. Εἶτα εἰσελθόντι ἔφη· Ταύτης
τῆς ἀκοσμίας ἐρᾶς; Ο δὲ ὥσπερ ἐκ μανίας ἀνενεγ
κών, οὐ μόνον ἔσβεσε τῆς ἐπιθυμίας τὸ πῦρ, ἀλλὰ tia, facieque sua cinere aqua permisto delibuta,
καὶ σωφροσύνης γέγονε θερμός εραστής. Συμβουλεύε
ται τοίνυν καὶ αὐτὸς (ἄμεινον γὰρ τῶν μελλόν
των κακῶν ἀποτροπήν εὑρεῖν ἢ τῶν ἤδη γεγενημέ
νων δίκην λαβεῖν [32]), μὴ κόσμῳ ἐπεισάκτῳ χρῆσθαι·
μηδὲ τῷ πυρὶ τῷ ἐμφύτῳ τὴν ἀπὸ τοῦ καλλωπι
σμοῦ προστιθέναι ὕλην, ἵνα μὴ πτωμάτων εξαισίων
πρόξενοι γένωνται.
supplicium sumere) ascititio ornatu minime uti, nec
materiam adjungere, ne gravissimorum lapsuum
ΝΔ'. — ΑΠΟΛΛΩΝΙΟ.
eum ad se accivit, eique, cum ingressus esset,
dixit: Tune hanc deformitatem amas? ille vero,
tanquam ex furore revocatus, non modo libidinis
ignem exstinxit, verum etiam ingenti postea castitatis
amore flagravit. 146 Itaque ipse quoque admonetur
[almone easj (praestat enim futurorum malorum aver
sionem invenire, quam eorum quæ jam acciderint
igni vi naturæ insito ſuci ac præposteri ornamenti
causæ sint.
APOLLONIO.
Beatum esse propter Christum conviciis affici.
Quemadinodum apostoli, fortitudine animique
Ότι μακάριον τὸ διὰ Χριστὸν λοιδορείσθαι.
Ὥσπερ οἱ ἀπόστολοι ἀνδρείᾳ καὶ μεγαλοψυχία
φραξάμενοι, καὶ τῇ θείᾳ συμμαχίᾳ θωρακισθέντες, magnitudine septi, divinoque auxilio instructi atque
τοσούτοις πολέμοις συρραγέντες ἀρκοῦσαν
εἶχον παράκλησιν τὴν των αγώνων ὑπόθεσιν (οὐ γὰρ
ὑπὲρ οἰκείας, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς Δεσποτικῆς δόξης Επασχον, ἅπερ ἔπασχον· διὸ οὐδὲ φθόνος ὁ τοῖς ἀγαθοῖς
ἀεὶ ἐπωδίνων αὐτοὺς ἡδίκησεν)· οὕτω καὶ ἡμεῖς ὅταν
μὴ δι' οἰκείαν σκαιότητα, ἀλλὰ διὰ τὴν εὐσέβειαν
καὶ τὴν δικαιοσύνην πάσχωμεν, ἀλύειν οὐκ ὀφείλο
μεν. 'Αρχεῖ γὰρ ἡμῖν πρὸς κόσμον, καὶ πρὸ τῶν
μελλόντων στεφάνων, ἡ τῶν ἀγώνων ὑπόθεσις.
ΝΕ'. — ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
Περὶ φιλανθρωπίας.
armati, tot bellis exagitati, ex certaminum causa
satis amplam consolationem capiebant (non enim
suæ, sed Dominicæ gloriæ causa ea patiebantur
qnæ patiebantur; ac proinde nec livor, qui prohorum virorum successibus discruciari solet, eos læsit):
eodem modo nos quoque, cum non ob improbitatem
nostram, sed pietatis ac justitiæ causa malo aliquo
afficimur, animis consternari minime debemus. Nŋ)-
bis enim, etiam ante futuras coronas, ad ornatumi
ipsa certaminum causa sufficit,
LV.· OPHELIO GRAMMATICO,
De humanitale.
Cum hostibus quoque supplicantibus, o amice,
Χρὴ, ὦ φίλε, καὶ πρὸς πολεμίους ἱκετεύοντας
σπένδεσθαι. Ο γὰρ μὴ σπενδόμενος, ἀλλ' ἀνθρώ- pacisci atque in gratiam relire oportet. Nam qui
τους ἱκέτας [τὰς] τῆς ἀνάγκης ἀφιέντας φωνάς,
καὶ μηκέτι ἐκ τοῦ ἴσου μαχομένους τιμωρούμενος,
καὶ μήτε οἴκτῳ καταιδέσας τὸν θυμὸν, μήτε ἐπὶ τὸ
τῆς φύσεως χωρήσας συγγενές τε καὶ οἰκεῖον, καὶ
non paciscitur, verum supplices homines, ac voces
eas, quas necessitas exprinit, emittentes, nec jam
ex æquo pugnantes ulciscitur, ac neque iracundiam
misericordia comprimit, neque naturæ cognatione
Συμβουλεύεται τοίνυν. Multo melior lectio
est Bav. cod. Vatic. 649 et All.,] συμβούλευε του
www. Verte, admone igitur, tuam scil. uxorem. Rιττ.
Platonis quoque eadem est sententia plus
uno in loco divinorum ipsius scriptorum proposita.
Ip.
Post συρραγέντες desunt quædam in editis;
hac supplentur a codd. Vatic. 639 et Alt. qui sic
Lotum hunc locum exhibent: Τοσούτοις πολέμοις
συῤῥαγέντες, καὶ καινὰς καὶ παραδόξους τραγῳδίας
ὑπομείναντες, ἀρκοῦσαν εἶχον, etc. Versu etiam seq.
μησί vocem οἰκείας deesse valde opportunum cocalulum xxxίας iidem indicant, sic scribentes: Οὐ γὰρ
ὑπὲρ οἰκείας κακίας, ἀλλὰ ὑπὲρ τῆς Δεσποτικῆς δόξης
Επεσχον Non enim pro culpa propria, sed pro Dominica gloria paliebantur. Vers. inde tertio locus incipiens al ἀλλὰ διὰ correctius exhibetur ab iisdem
cold. duobus in hunc modum, άλλ' ἢ διὰ τὴν εὐσέ
Θειαν, ἢ τὴν δικαιοσύνην πάσχωμεν, quod argutius et
Isidori stylo congruentius est. PoOSSIN.
col. 499–500page 161 of 750
PG 78:499τὸ τῆς νίκης διαφθερεί καλὸν, καὶ παρὰ πάντων, ὡς ἀτίθασσον κακισθήσεται θηρίον, καὶ τὴν θείαν οὐ διαφεύξεται δίκην. ΑΛΦΕΙΟ ΥΠΟΔΙΑΚΟΝΟ. Διὰ τί εἶπεν ὁ Παῦλος μέρους. ι "Αρτι γινώσκω ἐκ Σ Αρτι γινώσκω ἐκ μέρους», ἔφη ὁ ἱερὸς 'Από στολος, γινώσκων ὅτι τὸ θεῖον κἀνταῦθα τὴν περιουσίαν τῆς οἰκείας σοφίας ἔδειξεν ἂν, εἰ τὸ δεξόμενον ἱκανὸν ἦν δέξασθαι τὴν νυνὶ μὲν ἀχώρητον γνώ σιν, χωρηθησομένην δὲ κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. ΝΖ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ. Περὶ αὐταρκείας βρωμάτων. Τὸ σῶμα, ὦ βέλτιστε, τροφῆς δεῖται οὐ τρυφῆς, ὀλιγοδείας οὐ πλησμονῆς, αύταρκείας οὐ πολυτελείας. Αἱ μὲν γὰρ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα ὠφε λοῦσιν, ὑγείαν καὶ ῥώμην καὶ εὐεξίαν τίκτουσαι αἱ δ' ἄμφω καταβλάπτουσιν, οὐ μόνον τὴν ὑγείαν διαφθείρουσαι, ἀλλὰ καὶ νοσήματα αργαλεώτατα ὠδίνουσαι. ᾿Απόδειξις δὲ σαφής, τὸ τοὺς τῆς ὀλιγοδείας ἀσκητὰς, τῶν τὸν ἁβροδίαιτον ἑλομένων βίον καὶ συνετωτέρους καὶ σωφρονεστέρους καὶ υγιεινοτέρους εἶναι. ΝΗ'. ΙΣΧΥΡΙΩΝΙ. Ἔοικας ἀπὸ ταπεινοῦ καὶ φαύλου φρονήματος, μήτε τὴν μεγαλόνοιαν τὴν παντὸς ἐπέκεινα θαύματος, μήτε τον καινὸν καὶ παράδοξον, καὶ πάντας τοὺς οὐρανοὺς ὑπερβάντα ἀποστολικὸν ἔρωτα κατα δέχεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ οὖν ἀσφαλὲς εἶναί σοι δοκεῖ τὸ λεχθὲν, εξ οἶδ' ὅτι, ὅταν αὐτὸ σαφέστερον φράσω, τότε πάλιν ἄπιστον εἶναί σοι δόξει, ο πρότερον ἀσφα λὲς, διὰ τὸ οὕτω φαύλως διακεῖσθαι. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἔλεγεν ἀσμένως ἂν, εἰ οἷόν τε ἦν, καὶ ἀλλο τριωθῆναι τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ τοῦ αὐτὸν τὸν Χριστὸν παρὰ πάντων δοξάζεσθαι. Σὺ δ' εἰς τοσαύτην ταπεινότητα κατάγειν τολμᾷς τὴν ἀποστολικὴν ὑπεροχήν, ὥς τινα φράζειν, ὧν καὶ μνησθῆναι αἰσχύνομαι. Οὐ γὰρ κειμήλιον, ὡς φής, ηύξατο εἶναι· τίς γὰρ καὶ των σφόδρα βαθύμων, οὐκ ἂν εὔξαιτο τοῦτο; οὐδὲ θάνατον σωματικών προυκαλεῖτο, ὁ καθ' ἡμέραν ἀποθνήσκων· οὐδὲ τοσαῦτα ἂν διεβεβαιώσατο, ὡς μέλλων ἀπιστεῖσθαι, είγε εὐτελές τι ἦν καὶ φαῦλον τὸ νενοημένον αὐτῷ. Αλλ' ἐπειδὴ κρείττον ἦν ἀπά ΝΟΤΑ. σωφρονεστέρους καὶ συνετωτέρους καὶ ὑγιεινοτέρους εἶναι. άσαφές ἀσφαλές ἀσφαλές, ἀσφαλὲς, ἦν ἀσαφές. 10.
ae propinquitate movetur, tum victoriae laudem la- τὸ τῆς νίκης διαφθερεί καλὸν, καὶ παρὰ πάντων,
befactabit, tum ab omnibus, ut immanis et effera ὡς ἀτίθασσον κακισθήσεται θηρίον, καὶ τὴν θείαν
bellua, vituperabitur, ac propterea divinam ultio- οὐ διαφεύξεται δίκην.
nem haud effugiet.
ALPHIO SUBDIACONO.
Cur dixit Paulus: «Nunc ex parte cognosco 8.
‹ Nunc cognosco ex parte, inquit Apostolus,
illud videlicet exploratum habens, Deum hic quoque exuberantem sapientiæ suæ copiam demonstraturum fuisse, si id, quod accepturum erat, cognitionem eam, quæ nunc percipi non potest (percipietur autem, quantum fas erit, in futuro avo),
accipere potuisset.
PALLADIO.
De ciborum frugalitate.
. Corpus, vir optime, alimento non deliciis, paucitate non saturitate, sufficientia non magnificentia
sumptuumque profusione opus habet, Illæ enim et
animo et corpori utilitatem afferunt, ut quae et sa
mitatem, et robur, et optimam habitudinem concilient; hæ autem utrique parti obsunt. Neque enim
duntaxat sanitatem labefactant, verum etiain graves
morbos parturiunt. Argumento perspicuo illud est,
quod ii, qui ita vivunt, ut paucis rebus egeant, eos
qui molle ac luxu diffluens vitæ genus sequuntur, el
ingenii acumine, et prudentia, et corporis valetudine superant.
147 LVIII. - ISCHIIRIONI.
Videris, pro abjecto ac vitioso animi tui affectu,
nec animi magnitudinem omni miraculo sublimiurem, nec novum et ab hominum sensibus remotum,
ac cœlos omnes superantem apostolicum amorem
comprobare. Nam si nunc quoque obscurum tibi
esse videtur, id quod dictum est, illud equidem
probe scio, fore, ut cum apertioribus ac dilucidioribus id extulero, tum rursum incredibile id tibi
videatur, quod nunc obscurum esse videtur: quod
videlicet ita vitiose affectus sis. Ule enim abalienationem a Christo libenti animo laturum se dicebat”,
dum hac ratione ipsius Christi gloriam omnes celebrarent. Tu vero apostolicam exsuperantiam
usque adeo deprimere ac dejicere conaris, ut quædam dicas, quæ etiam meminisse me pudet. Neque
enim thesaurum se esse optavit, ut ais (ecquis enim
tam segnis atque ignavus est, qui non hoc in votis
habeat?), nec rursum corpoream mortem provocabat, qui quotidie moriebatur **; nec tanquain lidem
• 1 Cor. sill, 9.
** Rom. IX,
NA'. ΑΛΦΕΙΟ ΥΠΟΔΙΑΚΟΝΟ.
Διὰ τί εἶπεν ὁ Παῦλος·
μέρους.
י
ι "Αρτι γινώσκω ἐκ
Σ
• Αρτι γινώσκω ἐκ μέρους», ἔφη ὁ ἱερὸς 'Από
στολος, γινώσκων ὅτι τὸ θεῖον κἀνταῦθα τὴν περιουσίαν τῆς οἰκείας σοφίας ἔδειξεν ἂν, εἰ τὸ δεξόμε
νον ἱκανὸν ἦν δέξασθαι τὴν νυνὶ μὲν ἀχώρητον γνώ
σιν, χωρηθησομένην δὲ κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον ἐν τῷ
μέλλοντι αἰῶνι.
ΝΖ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ.
Περὶ αὐταρκείας βρωμάτων.
Τὸ σῶμα, ὦ βέλτιστε, τροφῆς δεῖται οὐ τρυφῆς,
ὀλιγοδείας οὐ πλησμονῆς, αύταρκείας οὐ πολυτε
λείας. Αἱ μὲν γὰρ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα ὠφε
λοῦσιν, ὑγείαν καὶ ῥώμην καὶ εὐεξίαν τίκτουσαι·
αἱ δ' ἄμφω καταβλάπτουσιν, οὐ μόνον τὴν ὑγείαν
διαφθείρουσαι, ἀλλὰ καὶ νοσήματα αργαλεώτατα
ὠδίνουσαι. ᾿Απόδειξις δὲ σαφής, τὸ τοὺς τῆς
ὀλιγοδείας ἀσκητὰς, τῶν τὸν ἁβροδίαιτον ἑλομένων
βίον καὶ συνετωτέρους καὶ σωφρονεστέρους καὶ
υγιεινοτέρους εἶναι.
ΝΗ'.
ΙΣΧΥΡΙΩΝΙ.
Ἔοικας ἀπὸ ταπεινοῦ καὶ φαύλου φρονήματος,
μήτε τὴν μεγαλόνοιαν τὴν παντὸς ἐπέκεινα θαύμα
τος, μήτε τον καινὸν καὶ παράδοξον, καὶ πάντας
τοὺς οὐρανοὺς ὑπερβάντα ἀποστολικὸν ἔρωτα καταδέχεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ οὖν ἀσφαλὲς εἶναί σοι δοκεῖ
τὸ λεχθὲν, εξ οἶδ' ὅτι, ὅταν αὐτὸ σαφέστερον φράσω,
τότε πάλιν ἄπιστον εἶναί σοι δόξει, ο πρότερον ἀσφα
λὲς, διὰ τὸ οὕτω φαύλως διακεῖσθαι. Ἐκεῖνος μὲν
γὰρ ἔλεγεν ἀσμένως ἂν, εἰ οἷόν τε ἦν, καὶ ἀλλο
τριωθῆναι τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ τοῦ αὐτὸν τὸν Χριστὸν
παρὰ πάντων δοξάζεσθαι. Σὺ δ' εἰς τοσαύτην ταπεινότητα κατάγειν τολμᾷς τὴν ἀποστολικὴν ὑπεροχήν,
ὥς τινα φράζειν, ὧν καὶ μνησθῆναι αἰσχύνομαι. Οὐ
γὰρ κειμήλιον, ὡς φής, ηύξατο εἶναι· τίς γὰρ καὶ
των σφόδρα βαθύμων, οὐκ ἂν εὔξαιτο τοῦτο; οὐδὲ
θάνατον σωματικών προυκαλεῖτο, ὁ καθ' ἡμέραν
ἀποθνήσκων· οὐδὲ τοσαῦτα ἂν διεβεβαιώσατο, ὡς
μέλλων ἀπιστεῖσθαι, είγε εὐτελές τι ἦν καὶ φαῦλον
τὸ νενοημένον αὐτῷ. Αλλ' ἐπειδὴ κρείττον ἦν ἀπά
3. 9** 1 Cor. xv, 31.
Cod. Vatic. omniuit vocem σωφρονεστέρους
in hæc enim verba hæc desinit apud hunc epistola;
καὶ συνετωτέρους καὶ ὑγιεινοτέρους εἶναι. Pussis.
Adbibe necessariam correctionem e codd.
Val. 649 et All. rescribendo άσαφές ubi perperam
ἀσφαλές ponitur, quod et eruditissimus interpres
ex conjectura divinavit. Versu quoque abhinc tertio,
auctoribus iisdem codd., non soluin tollas oportet
male illuc intrusum ἀσφαλές, sed et suppleas omissum
substantivumn verbum rescribendo pro, ἀσφαλὲς, ἦν
ἀσαφές. 10.
ed by Google
col. 501–502page 162 of 750
PG 78:501στις δυνάμεως καὶ ῥώμης, πολλοὺς μάρτυρας παρ έστησε τοῦ μὴ ψεύδεσθαι καὶ κομπάζειν. Καὶ γὰρ ἀλήθειαν λέγω, φησίν, ἐν Χριστῷ, ου ψεύδομαι, συμμαρτυρούσης μοι τῆς συνειδήσεως ἐν Πνεύματι έγιψ. Εἰ τοίνυν καὶ τὴν ἀλήθειαν, καὶ τὸν Χριστὸν, καὶ τὸ μὴ ψεύδεσθαι, καὶ τὴν συνείδησιν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μάρτυρας τῶν λεχθησομένων παρο έστησε, τίς ἂν πιστεύσειεν, ὅτι ταπεινόν τι ἐννοῶν καὶ οὐδαμινὸν, εἰς τοσαύτην ἐξηνέχθη διαβεβαιώσεως ὑπερβολήν; Εἰ δ' ἔτι μικρὰ φρονεῖς, καὶ περὶ γῆν ελυσπώμενος, οὐδὲν μέγα καὶ νεανικὸν ἐννοῆσαι βαλλει, παρεὶς τὸν θεοφιλή Μωσέα, εὐξάμενον ἐκ τῆς θείας βίβλου ἐξαλειφθῆναι, εἰ οἱ ὑπ' αὐτῷ τε λούντες πανωλεθρία παραδοθείεν (μείζον γάρ ἐστι τὸ τοῦ ᾿Αποστόλου· ὁ μὲν γὰρ συναπολέσθαι, ὁ δ᾽ ἀπολέσθαι, ἵνα ἄλλοι σωθῶσιν, ηύξατο)· ἀπὸ τ ναικὸς γενναίας, ὡς ἄν τις μικρὸν μεγάλῳ εἰκάσεις, τῶς ἀποδεῖξαι πειράσομαι· Η Ρεβέκκα, ἀποστολι χὴν, ὡς ἄν τις εἶποι, ἔχουσα μεγαλοψυχίαν, είλετο κατέραν ὑποστῆναι, ἵν᾿ ὁ παῖς εὐλογίαν κληρονο μέση· καὶ τῶν μὲν ἀγαθῶν ἐκείνῳ παρεχώρει· οὐ γὰρ δὴ μετ' ἐκείνου εὐλογεῖσθαι ήμελλε· τὰ δὲ κακά αὐτή μόνη παρεσκευάζετο υπομένειν. Καὶ οὕτω προθύμως παρεσκεύαζε τὸ δράμα ὡς καὶ τῇ μελλήσει δυσχεραίνειν, καὶ τῇ ταχυτήτι χαίρειν, καὶ κατεπείγειν τὸν παῖδα· καὶ ταῦτα, κινδύνου μεγίστου παρεστώτος. Αφεῖσα γὰρ εἰπεῖν, ὅτι Ο πατήρ σου εἰς γῆρας βαθὺ ἐλήλακε, καὶ τὸ τρανὸν τῆς αἰσθήσεως αφηρέθη, καὶ οὐ φωράσει τὸν δόλον· ταῦτα πάντα συντεμοῦσα, ἔφη τῷ παιδὶ ἀναδυομένῳ καὶ – δεδοικότι· Επ' ἐμὲ ἡ κατάρα σου, τέκνον.» Μόνον μὴ κεφθείρῃς τὸ κατασκευασθὲν παρ' ἐμοῦ δράμα, μηδ' ἀπολέσῃς ὀξύτατον δν τὸ θήραμα, μηδὲ προδῷς τὸν θησαυρόν. Εἰ τοίνυν γυνή, ή μηδέ γυναικὸς ἔχοντα ανδρίαν μηδὲ μεγαλοψυχίαν, είλετο καταραθῆναι ἵνα ἄλλος εὐλογηθῇ, ὁ τοσοῦτος καὶ της λιπούτος Απόστολος οὐκ ἂν ηύξατο τοιοῦτόν τι παθεῖν, ἵν' οἱ Ἰουδαῖοι πιστεύσωσι, καὶ μὴ δόξῃ Κατηγείσθαι ὁ Θεός, ὡς ἄλλοις μὲν ἐπαγγειλάμενος, Σίλας δὲ εἰς τοσαύτην ἀξίαν ἀναγαγών; Πάνυ μὲν οὖν ταῦτα· ἔλεγεν οὐχ ὡς τῷ ὄντι τῆς Επαγγελίας διαπεσούσης. (ἔφη γάρ, οὐχ οἷον δὲ ὅτι ἐππέπτωκεν ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, πρὸς τοὺς πατέρας δηλονότι γεγενημένος· ἐξέδη γὰρ ἡ ἐπαγγελία ἐν παραδοθεῖν, Παρασκεύαζε τὸ δράμα. τὸ κατασκευασθέν παρ' ἐμοῦ δράμα, Εἰ τοίνυν γυνή, ή μηδὲ γυναικὸς ἔχουσα ἀνδρίαν μηδὲ μεγα λοψυχίαν, είλετο καταραθῆναι, Η Ρεβέκκα, ἀποστολικὴν, ὡς ἄν τις εἴποι, ἔχουσα μεγαλοψυχίαν, είλετο και τάραν ὑποστῆναι. ἡ μηδὲ γυναικὸς ἔχουσα ἀνδρίαν, μηδὲ μεγα λοψυχίαν, ηύξατο ία εξαιτο.
EPISTOLARUM LIB. II.
EPIST. LVIIΙ.
στις δυνάμεως καὶ ῥώμης, πολλοὺς μάρτυρας παρ- 1 nemini facturus, tol asseverationibus usus fuisset,
si quod mente conceperat, tenue quiddam et exile
fuisset. Verum quoniam vim omnem ac robur superabat, idcirco multos testes adhibuit, ne mentiri ac
se insolenter jactare videretur. ‹ Veritatem eniin dico
in Christo, inquit, non mentior, testimonium mihi
perhibente conscientia in Spiritu sancto ". Cum igitur et veritatem, et Christum, et non mentiri, et conscientiam, et Spiritum sanctum, eorum, quæ dicturus erat, testes produxerit, quis illud credat, eum
vile quiddam et abjectum animo agitantem ad tantam asseverationis magnitudinem progressam fuisse?
Quod si abjectum quoddam adhuc sentis, atque
humi provolutus, nihil magni ac generosi animo concipere vis, pio viro Mose misso facto, qui ut de divino libro expungeretur, rogavit, si ii qui sub ipsius
imperio erant, internecione delerentur ** (majus
enim est quod Apostolus fecit: nam ille simul perire
cupiebat: hic autem perire, ut alii salutein consequeretur), ab egregia et strenua femina (ut
quispiam rei magnæ conjecturam perexiguam faciat) istud demonstrare conabor. Rebecca, apostolica, ut sic loquar, animi magnitudine prædita,
imprecationem suscipere minime dubitavit, ut
ipsius filius benedictionem consequeretur. Atque
bonis quidem ipsi cedebat: mala autem ipsa sola
sufferre parata erat. Ac tanta animi promptitudine
tantoque studio hanc fabulam præparabat, ut cunctationem iniquo animo ferret, celeritate autem
lelaretur, ac filium ad maturandum facinus urge
ret: idque, tanto periculo proposito. Omissis eniun
bis verbis, Pater tuus senectutejan longe processit,
sensuumque integritatem ac perspicuitatem amisit,
nec fraudem deprehendet, bis, inquam, omnibus vero
bis incisis, 148 ad filium detrectantem ac meLuentem dixit: cin me sit, o Gili, ista maledictio.
Tanium ne fabulam a me structam labefactes, nec
volucrem prædam amittas, nec hujusmodi thesaurum prodas. Cum igitur mulier, quæ ne mulieris
quidem fortitudinem animique magnitudinem habebat, diris devoveri non recusarit, ut alius benedictionem obtineret: quid? an tantus ac talis Apostolus non idem perpeti optasset, ut Judæi ad fidem
accederent, nec Deus contumeliosis verbis configi
έστησε τοῦ μὴ ψεύδεσθαι καὶ κομπάζειν. Καὶ γὰρ
ἀλήθειαν λέγω, φησίν, ἐν Χριστῷ, ου ψεύδομαι,
συμμαρτυρούσης μοι τῆς συνειδήσεως ἐν Πνεύματι
έγιψ. Εἰ τοίνυν καὶ τὴν ἀλήθειαν, καὶ τὸν Χριστὸν,
καὶ τὸ μὴ ψεύδεσθαι, καὶ τὴν συνείδησιν, καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον μάρτυρας τῶν λεχθησομένων παρο
έστησε, τίς ἂν πιστεύσειεν, ὅτι ταπεινόν τι ἐννοῶν
καὶ οὐδαμινὸν, εἰς τοσαύτην ἐξηνέχθη διαβεβαιώσεως
ὑπερβολήν; Εἰ δ' ἔτι μικρὰ φρονεῖς, καὶ περὶ γῆν
ελυσπώμενος, οὐδὲν μέγα καὶ νεανικὸν ἐννοῆσαι
βαλλει, παρεὶς τὸν θεοφιλή Μωσέα, εὐξάμενον ἐκ
τῆς θείας βίβλου ἐξαλειφθῆναι, εἰ οἱ ὑπ' αὐτῷ τε
λούντες πανωλεθρία παραδοθείεν (μείζον γάρ
ἐστι τὸ τοῦ ᾿Αποστόλου· ὁ μὲν γὰρ συναπολέσθαι,
ὁ δ᾽ ἀπολέσθαι, ἵνα ἄλλοι σωθῶσιν, ηύξατο)· ἀπὸ τ
ναικὸς γενναίας, ὡς ἄν τις μικρὸν μεγάλῳ εἰκάσεις,
τῶς ἀποδεῖξαι πειράσομαι· Η Ρεβέκκα, ἀποστολι
χὴν, ὡς ἄν τις εἶποι, ἔχουσα μεγαλοψυχίαν, είλετο
κατέραν ὑποστῆναι, ἵν᾿ ὁ παῖς εὐλογίαν κληρονομέση· καὶ τῶν μὲν ἀγαθῶν ἐκείνῳ παρεχώρει· οὐ
γὰρ δὴ μετ' ἐκείνου εὐλογεῖσθαι ήμελλε· τὰ δὲ κακά
αὐτή μόνη παρεσκευάζετο υπομένειν. Καὶ οὕτω
προθύμως παρεσκεύαζε τὸ δράμα ὡς καὶ τῇ
μελλήσει δυσχεραίνειν, καὶ τῇ ταχυτήτι χαίρειν, καὶ
κατεπείγειν τὸν παῖδα· καὶ ταῦτα, κινδύνου μεγίστου
παρεστώτος. Αφεῖσα γὰρ εἰπεῖν, ὅτι Ο πατήρ σου
εἰς γῆρας βαθὺ ἐλήλακε, καὶ τὸ τρανὸν τῆς αἰσθή
σεως αφηρέθη, καὶ οὐ φωράσει τὸν δόλον· ταῦτα
πάντα συντεμοῦσα, ἔφη τῷ παιδὶ ἀναδυομένῳ καὶ –
δεδοικότι· Επ' ἐμὲ ἡ κατάρα σου, τέκνον.» Μόνον μὴ
κεφθείρῃς τὸ κατασκευασθὲν παρ' ἐμοῦ δράμα,
μηδ' ἀπολέσῃς ὀξύτατον δν τὸ θήραμα, μηδὲ προδῷς
τὸν θησαυρόν. Εἰ τοίνυν γυνή, ή μηδέ γυναικὸς
ἔχοντα ανδρίαν μηδὲ μεγαλοψυχίαν, είλετο καταρα
θῆναι ἵνα ἄλλος εὐλογηθῇ, ὁ τοσοῦτος καὶ της
λιπούτος Απόστολος οὐκ ἂν ηύξατο τοιοῦτόν τι
παθεῖν, ἵν' οἱ Ἰουδαῖοι πιστεύσωσι, καὶ μὴ δόξῃ
Κατηγείσθαι ὁ Θεός, ὡς ἄλλοις μὲν ἐπαγγειλάμενος, Σίλας δὲ εἰς τοσαύτην ἀξίαν ἀναγαγών;
Πάνυ μὲν οὖν ταῦτα· ἔλεγεν οὐχ ὡς τῷ ὄντι τῆς
Επαγγελίας διαπεσούσης. (ἔφη γάρ, οὐχ οἷον δὲ ὅτι
ἐππέπτωκεν ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, πρὸς τοὺς πατέρας
δηλονότι γεγενημένος· ἐξέδη γὰρ ἡ ἐπαγγελία ἐν
Rom. 15.
1. *** Exod. xxx11, 32. * Gen. xxvii, 43.
Mendum ex jisdem codd. correxinius
vers. 33, ubi legitur παραδοθεῖν, plane barbare.
Possin.
Παρασκεύαζε τὸ δράμα. Bill, hanc fabu
Lam præparabat. Malim, hanc actionem, ut et mox
infra τὸ κατασκευασθέν παρ' ἐμοῦ δράμα, pro fabulam a me structam, actionem a me adornatam. Ritt.
In editis de Rebecca sic legitur: Εἰ τοίνυν
γυνή, ή μηδὲ γυναικὸς ἔχουσα ἀνδρίαν μηδὲ μεγα
λοψυχίαν, είλετο καταραθῆναι, quæ sic vertit interpres, Cum igitur mulier, quæ ne mulieris quidem
fortitudinem animique magnitudinem habebat, diris
devoveri non recusarit. Ilis quis prudens lector non
quærat qua Rebeccæ culpa tam abjecte de illa sentiat auctor, ut eam infra vulgus etiam mulierum
pusillanimitate ac debilitate deprimat? Non est profecto Isidori tam injusta sententia: utique cum
is paulo superius hac eadem epistola illud plane
contrarium scripserit: Η Ρεβέκκα, ἀποστολικὴν,
ὡς ἄν τις εἴποι, ἔχουσα μεγαλοψυχίαν, είλετο και
τάραν ὑποστῆναι. Rebecca, αγοstolica, ut sic lc.
quar, animi magnitudine pradita. Recte igitur præcit. codicis Altaemsis descriptor in margine, illa
verba, ἡ μηδὲ γυναικὸς ἔχουσα ἀνδρίαν, μηδὲ μεγα
λοψυχίαν, expungenda ut supposititia, et temere
intrus.. Versu post tertio idem cod. Alt. recte mutari jubet ηύξατο ία εξαιτο. PoSSIN
col. 503–504page 163 of 750
PG 78:503τοῖς ἐξ αὐτῶν πιστεύσασι, καὶ ἐν τοῖς ὁμοίοις τῷ Ἰσαὰκ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἐξ ἐθνῶν τεχθεῖσι. Καὶ τοῦτ' ἐγγυᾶται καὶ ὁ τῶν ἀποστόλων κορυφαῖος Πέ τρος, λέγων· ο Ταύτην τὴν ἐπαγγελίαν ἐκπεπλήρωκεν ὁ Θεὸς τοῖς τέκνοις αὐτῶν, ἡμῖν ἀναστήσας Ἰησοῦν· ο οὐ τοίνυν, ὡς διαπεσούσης τῆς ἐπαγγελίας τοῦτ' ἔφη, ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ τὸν ἀκάθεκτον ἑαυτοῦ περὶ τὸν Χριστὸν πόθον. Καὶ εἰ ἀκριβῶς διέλθοις τὸ χωρίον τὸ ἀποστολικὸν, τοῦτο αὐτὸν κατασκευάζοντα θηράσεις. ΝΘ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Πυνθάνομαι ὡς ἐῤῥῶσθαι φράσας τοῖς τὰ κάλλιστα συμβουλεύουσι, καὶ πάντας τοὺς τῆς αἰδοῦς διαρ ῥήξας δεσμούς, οἴχῃ φερόμενος ἐπὶ τὴν δυσκλεᾶ καὶ δυσώνυμον κακίαν. Βουλοίμην μὲν οὖν μὴ εἶναι ταῦτα ἀληθῆ· εἰ δ᾽ ἐστί, σπούδασον πρὶν σφόδρα ὑπὸ τῆς τοιαύτης καταγωνισθῆναι μέθης ἀνενεγκείν, ἵνα μὴ κανταῦθα αἰσχύνην ἔξεις, κἀκεῖσε δίκην ὑφέξεις. Σ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΚΑΙ ΜΑΡΩΝΙ. Πολύς λόγος ῥεῖ, καὶ δι' ἀξιοπίστων προσώπων βεβαιοῦται, ὅτι μάλ' ἀκριβῶς ἐπιστάμενος ἐκ πολυ λῶν τεκμηρίων ὁ ἡγεῖσθαι ὑμῶν λαχών [διά] τὸ ἑαυτοῦ συμφέρον, [ού] διὰ τὸ λυσιτελοῦν ὑμῖν ἀγα πήσας, οὐχ ὅτι τῷ κοινῷ τῆς Ἐκκλησίας συνοίσει σκεψάμενος, συνεργοὺς ὑμᾶς τῆς ἑαυτοῦ ἐχειροτόνησε πλεονεξίας. Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, παύ σασθε εἰς οὐρανὸν τὰ τόξα τείνοντες, καὶ τῷ τῆς ἀκτημοσύνης πολεμοῦντες νομοθέτῃ, δι' ὧν τὰς ἀλλοτρίας πραγματεύεσθε συμφοράς. ΑΦΡΟΔΙΣΙΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Οτι τὸ μὲν ἐφ' ἑαυτοῖς ἀπολώλαμεν, τὸ δ' ἐπὶ τῷ Χριστῷ ἐσώθημεν, δῆλόν ἐστιν ἅπασι. Δίκην γὰρ ὀφείλοντας διὰ τοῦ βαπτίσματος ἐδικαίωσε, καὶ οὐ ρανίοις χαρίσμασιν εκόσμησεν. Ὅτι δὲ εἰ τὰ παρ' ἡμῶν μὴ ἔψοιτο, οὐδὲν ἐκ τῆς τοιαύτης πραγματ τείας καὶ χάριτος κερδανοῦμεν, ἀλλὰ καὶ μείζονα δώσομεν δίκην, ἅτε μηδὲ τοσαύτῃ εὐεργεσία βελτιωθέντες, καὶ τοῦτο δῆλον. ΕΒ. ΠΑΥΛΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ἐγὼ μὲν εὐαγὲς ἡγοῦμαι τὸ τοῖς θείοις πιστεύειν χρησμοῖς, καὶ τούτοις ἕπεσθαι μετά σπουδῆς, καὶ μὴ τὴν ἄκακον φιλοτιμίαν τῆς Δεσποτικῆς ἀσφα λείας προκρίνειν. Εἰ δέ τις ἑαυτῷ τοσαύτην μαρτυρήσεις σωφροσύνην, ὡς μηδὲ συνεχῶς ὁρῶν βλάπτεσθαι, μανθανέτω τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τὴν ἀσθέν νειαν καὶ τῶν θείων χρησμῶν τὴν ἀσφάλειαν. Τοὺς μετά ἀπὸ, άκαιρον, ἄκαxy.
videretur, ut qui, cum aliis promisisset, alios tamen τοῖς ἐξ αὐτῶν πιστεύσασι, καὶ ἐν τοῖς ὁμοίοις τῷ
Ἰσαὰκ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἐξ ἐθνῶν τεχθεῖσι. Καὶ
τοῦτ' ἐγγυᾶται καὶ ὁ τῶν ἀποστόλων κορυφαῖος Πέτρος, λέγων· ο Ταύτην τὴν ἐπαγγελίαν ἐκπεπλήρωκεν ὁ Θεὸς τοῖς τέκνοις αὐτῶν, ἡμῖν ἀναστήσας
Ἰησοῦν· ο οὐ τοίνυν, ὡς διαπεσούσης τῆς ἐπαγγε
λίας τοῦτ' ἔφη, ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ τὸν ἀκάθεκτον ἑαυτοῦ
περὶ τὸν Χριστὸν πόθον. Καὶ εἰ ἀκριβῶς διέλθοις τὸ
χωρίον τὸ ἀποστολικὸν, τοῦτο αὐτὸν κατασκευάζοντα
θηράσεις.
ad tantum honoris gradum evexisset. Ac quidem
certe non eo hæc dicebat, quod re vera pollicitatio
excidisset (dixit enim, non quod promissio excidesit, ea nimirum, quæ ad patres facta est): nam in
eorum posteris, qui fidem amplexi sunt, et in ethnicis qui per baptismum ad similitudinem Isaac accesserunt, eventum habuit. Idque etiam apostolorum
antesignanus Petrus his verbis confirmat: <llanc
promissionem implevit Deus ipsorum filiis, hoc est,
nobis, suscitato Jesu.» Quocire, non tanquam
nt effrenatum suum erga Christum amorem demonstraret. Ac si locum hunc Apostoli accurate pervolvas, eum hoc confirmantem reperies.
LIX. — ZOSIMO PRESBYTERO.
Audio te, iis, qui optima consilia tibi subministraut, valere jussis, atque omnibus pudoris vinculis effractis, ad infame ac detestandum vitium præcipitem rapi. Ac velim quidem id minime verum
esse. Sin autem ita est, da operam, ut priusquam
te hujusmodi temulentia prorsus oppresserit, ex ea
emergas: ne alioqui, et hic probrum atque infamiam,
et illic pœnam subeas.
LX. - PALLADIO ET MARONI.
Multus sermo fluit, ac multorum fide dignorum
hominum auctoritate confirmatur, antistitem vestrum ex multis argumentis id compertissimum
habentem, commodi, sui causa, non autem utilitati
nostræ consulentem, nec quid publice profuturum
essel spectantem, vos avaritiæ suæ socios et adjutores in sacrum ordinem ascivisse. Quod si ita est,
in cœlum jaculari, ac, dum ex alienis calamitatibus
commoda vestra comparatis, paupertatis legislatori
bellum indicere desinite.
LXI.— APHRODISIO MONACIJO.
G
promissio excidisset, his verbis usus est: verumn
Quod quantum in nobis fuit, periimus: quantum
autem iur Christo, salutem consecuti sumus, omnibus perspicuum est. Nam cum supplicium mereremur, ipse per baptismum justitia nos donavit, ac
cœlestibus gratiis auxit et exornavit. Quod autem
nisi ea, quae nostrarum partium sunt, praestiterimus, nihil ex hujusmodi quæstu et gratia commodi
capiemus, imo gravioribus potius suppliciis afficiemur (ul quos tantum beneficium nihilo meliores
reddiderit), id quoque perspicuum est.
149 LXII. — PAULO PRESBYTERO.
Equidem illud pium ac sanctum esse existimo,
divinis oraculis fidem adhibere, eaque studiose sequi, nec simplicem minimeque callidam ambitionem
Dominicæ cautioni anteferre. Quod si quis tantam
sibi ipsi pudicitiæ laudem arroget, ut ne continenter
quidem feminas contemplans quidquam inde detrimenti ferat, discat ille humanæ naturæ imbecillita-
**** Act. 11, 32.
ΝΘ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Πυνθάνομαι ὡς ἐῤῥῶσθαι φράσας τοῖς τὰ κάλλιστα
συμβουλεύουσι, καὶ πάντας τοὺς τῆς αἰδοῦς διαρ
ῥήξας δεσμούς, οἴχῃ φερόμενος ἐπὶ τὴν δυσκλεᾶ καὶ
δυσώνυμον κακίαν. Βουλοίμην μὲν οὖν μὴ εἶναι ταῦτα
ἀληθῆ· εἰ δ᾽ ἐστί, σπούδασον πρὶν σφόδρα ὑπὸ τῆς
τοιαύτης καταγωνισθῆναι μέθης ἀνενεγκείν, ἵνα μὴ
κανταῦθα αἰσχύνην ἔξεις, κἀκεῖσε δίκην ὑφέξεις.
Σ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΚΑΙ ΜΑΡΩΝΙ.
Πολύς λόγος ῥεῖ, καὶ δι' ἀξιοπίστων προσώπων
βεβαιοῦται, ὅτι μάλ' ἀκριβῶς ἐπιστάμενος ἐκ πολυ
λῶν τεκμηρίων ὁ ἡγεῖσθαι ὑμῶν λαχών [διά] τὸ
ἑαυτοῦ συμφέρον, [ού] διὰ τὸ λυσιτελοῦν ὑμῖν ἀγα
πήσας, οὐχ ὅτι τῷ κοινῷ τῆς Ἐκκλησίας συνοίσει
σκεψάμενος, συνεργοὺς ὑμᾶς τῆς ἑαυτοῦ ἐχειροτό
νησε πλεονεξίας. Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, παύ
σασθε εἰς οὐρανὸν τὰ τόξα τείνοντες, καὶ τῷ τῆς
ἀκτημοσύνης πολεμοῦντες νομοθέτῃ, δι' ὧν τὰς ἄλλοτρίας πραγματεύεσθε συμφοράς.
EN.
ΑΦΡΟΔΙΣΙΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
Οτι τὸ μὲν ἐφ' ἑαυτοῖς ἀπολώλαμεν, τὸ δ' ἐπὶ τῷ
Χριστῷ ἐσώθημεν, δῆλόν ἐστιν ἅπασι. Δίκην γὰρ
ὀφείλοντας διὰ τοῦ βαπτίσματος ἐδικαίωσε, καὶ οὐ
ρανίοις χαρίσμασιν εκόσμησεν. Ὅτι δὲ εἰ τὰ παρ'
ἡμῶν μὴ ἔψοιτο, οὐδὲν ἐκ τῆς τοιαύτης πραγματ
τείας καὶ χάριτος κερδανοῦμεν, ἀλλὰ καὶ μείζονα
δώσομεν δίκην, ἅτε μηδὲ τοσαύτῃ εὐεργεσία βελ
τιωθέντες, καὶ τοῦτο δῆλον.
ΕΒ.
ΠΑΥΛΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Ἐγὼ μὲν εὐαγὲς ἡγοῦμαι τὸ τοῖς θείοις πιστεύειν
χρησμοῖς, καὶ τούτοις ἕπεσθαι μετά σπουδῆς,
καὶ μὴ τὴν ἄκακον φιλοτιμίαν τῆς Δεσποτικῆς ἀσφα
λείας προκρίνειν. Εἰ δέ τις ἑαυτῷ τοσαύτην μαρτυ
ρήσεις σωφροσύνην, ὡς μηδὲ συνεχῶς ὁρῶν βλάπτε
σθαι, μανθανέτω τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τὴν ἀσθέν
νειαν καὶ τῶν θείων χρησμῶν τὴν ἀσφάλειαν. Τοὺς
Tro μετά duo codd. Vat. 649 et Alt. legunt ἀπὸ, et vers. scq. άκαιρον, pro ἄκαxy. PossIN.
col. 505–506page 164 of 750
PG 78:505ο μὲν οὖν ἀλόντας, ἵνα μὴ δόξω διενοχλεῖν, παραλείψω πᾶσαι γὰρ αἱ ἱεραὶ Γραφαι, καὶ αἱ ἔξωθεν τραγῳδίας, καὶ τὰ καθ᾿ ἡμέραν δράματα τούτων γέμουσι τῶν παραδειγμάτων· τοὺς δὲ προμηθείᾳ τινὶ χρησαμένους καὶ περιγενομένους του πάθους (οὐ γὰρ ἔστιν ἀπραγμόνως κατορθώσαι σωφροσύνην), τούτους εἰς μέσον ἀγαγεῖν πειράσομαι. Εἰ μὲν οὖν τινας τῶν ἔξω τῆς πίστεως τοῦτ' αὐτὸ κατορθώσαντας ἐπι δείξαι με προνοία τινὶ καὶ ἀσφαλείᾳ, καὶ οὐ τῷ ἑα' τοὺς ἐπιρρίπτειν τῷ πυρί, ἴσως ἂν αὐτοὺς παραγρά έριντο, ὡς οὐδὲν μέγα ἀνύσαντας. Εἰ δὲ καὶ τὸν Θε σπέσιον Παῦλον μάρτυρα καλέσω, λέγοντα, ο Υπω πιάξω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγῶ, μήπως ἄλλοις κηρύξας, αὐτὸς ἀ[πο]δόκιμος γένωμαι, πᾶσα αὐτοῖς ἀποκέκλεισται ἀπολογία. Καὶ ἴσως ἂν δυσωπη θελεν καὶ τῆς οἰκείας ἀσφαλείας πρόνοιαν Β. ποιήσονται. Εχρήν μὲν οὖν ἀρκεσθῆναι τῇ ἀποστολικῇ μαρτυρία. 'Αλλ' ἐπειδὴ καὶ τὰ τοῖς ἔξωθεν κατα ορθωθέντα ἀλείφει εἰς σωφροσύνην, οὐδὲ τούτων ἐμνημονήσω. Οίδα τοιγαροῦν ἀναγνούς, ὅτι βασιλεύς τις Ἐφεσίαν ιέρειαν ἰδὼν ὑπερβολῇ καλὴν φανεῖσαν, ἀνέζευξεν εὐθὺς ἐξ Εφέσου, φοβούμενος μὴ παρά γνώμην ἐκβιασθῇ πρᾶξαι τι τῶν οὐχ ὁσίων. Καὶ Κύρος δ' ὁ Πέρσης οὐδ᾿ ἰδεῖν τὴν Πάνθειαν ἐτόλ μησε θαυμαστόν τι καὶ ἀμήχανον κάλλος ἔχειν μαρτυρουμένην. Εἰ τοίνυν καὶ τὰ πράγματα, καὶ οἱ ἔξωθεν τῷ σωτηρίω χρησμῷ μαρτυροῦσιν, ὡς ὀρθῶς καὶ ἀσφαλῶς ἔχοντι (ἡ γὰρ συνεχής θέα ὁδός ἐστινἐπὶ τὴν πράξιν άγουσα· εἰ δὲ καὶ εἰς ἔργον μὴ ἐκε βαίη, μολύνει τὸν λογισμὸν, καὶ μοιχὸν ἀποφαίνει τὸν ἀλόντα)· τίς τοσοῦτόν ἐστι τολμηρός, ὅστις ἀλλο τρίας συνεχῶς ἐστιώμενος κάλλεσι, λέγοι μηδὲν τὸ παράπαν παραβλάπτεσθαι; Εἰ δὲ τοῦτο δύσκολον, χρὴ μάλιστα μὲν φεύγειν τὰς συνεχεῖς τῶν γυναικῶν ἐντεύξεις· εἰ δ᾽ ἀνάγκη εἴη, χαλινοῦν τοὺς ὀφθαλμοὺς. ΕΝ. ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Η θεία καὶ ἀκήρατος δύναμις, ἡ τῆς σοφίας πηγή, ἡ τῆς συνέσεως καὶ πάσης ἀρετῆς ἀρχή τε καὶ αἰτία καὶ ρίζα, βουληθεῖσα τὰς τῶν μελλόντων προρρήσεις ταῖς ἀρχαιοτέραις ευφῆναι γραφαῖς, σοφῶς, καὶ ὑπὲρ πάντα λόγον καὶ ἔπαινον, τὸ πρᾶγμα μετήλ Καὶ τὰ καθ' ἡμέραν δράματα. ηνο δρώμενα, καὶ την οὐρανίω χρησμῷ λοιπὸν πεισθείεν, Καὶ Κύρος... ἐτόλμησε. παρθενία», πανθίαν.
EPISTOLARUM LIB. II. ‹
ο
EPIST. LXIII.
munitionem. Atque cos quidem, qui capti ac subacti·
sunt, ne gravis ac molestus esse videar, silentio
praetermittain (nam ei omnes sacra Lilleræ, et
externæ tragoediae, et quotidianae fabule his exeinplis refertae sunt: eos autem qui cura quadam et
providentia usi sunt, atque hunc affectum superarunt (neque enim sine labore ac negotio quisquam
pudicitiam consequi potest), in medium proferre
conabor. Ac siqnidem nonnullos ex iis, qui a fide
abhorruerunt, cura quadam et cautione, ac non seipsos
in ignem projiciendo, hoc ipsum consecutos esse
ostendero, eos fortasse, ut qui nihil magni præstilerint, submovebunt ac rejicient. Si autem divinum
Paulum testem laudavero, his verbis utentem:
μὲν οὖν ἀλόντας, ἵνα μὴ δόξω διενοχλεῖν, παραλείψω· tem, ac divinorum oraculorum cautionem ac præπᾶσαι γὰρ αἱ ἱεραὶ Γραφαι, καὶ αἱ ἔξωθεν τραγῳδίας,
καὶ τὰ καθ᾿ ἡμέραν δράματα τούτων γέμουσι
τῶν παραδειγμάτων· τοὺς δὲ προμηθείᾳ τινὶ χρησαμένους καὶ περιγενομένους του πάθους (οὐ γὰρ ἔστιν
ἀπραγμόνως κατορθώσαι σωφροσύνην), τούτους εἰς
μέσον ἀγαγεῖν πειράσομαι. Εἰ μὲν οὖν τινας τῶν
ἔξω τῆς πίστεως τοῦτ' αὐτὸ κατορθώσαντας ἐπιδείξαι με προνοία τινὶ καὶ ἀσφαλείᾳ, καὶ οὐ τῷ ἑα'-
τοὺς ἐπιρρίπτειν τῷ πυρί, ἴσως ἂν αὐτοὺς παραγρά
έριντο, ὡς οὐδὲν μέγα ἀνύσαντας. Εἰ δὲ καὶ τὸν Θε
σπέσιον Παῦλον μάρτυρα καλέσω, λέγοντα, ο Υπωπιάξω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγῶ, μήπως ἄλλοις
κηρύξας, αὐτὸς ἀ[πο]δόκιμος γένωμαι, πᾶσα αὐτοῖς
ἀποκέκλεισται ἀπολογία. Καὶ ἴσως ἂν δυσωπηθελεν καὶ τῆς οἰκείας ἀσφαλείας πρόνοιαν Β. Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne
ποιήσονται. Εχρήν μὲν οὖν ἀρκεσθῆναι τῇ ἀποστο
λική μαρτυρία. 'Αλλ' ἐπειδὴ καὶ τὰ τοῖς ἔξωθεν κατα
ορθωθέντα ἀλείφει εἰς σωφροσύνην, οὐδὲ τούτων
ἐμνημονήσω. Οίδα τοιγαροῦν ἀναγνούς, ὅτι βασιλεύς
τις Ἐφεσίαν ιέρειαν ἰδὼν ὑπερβολῇ καλὴν φανεῖσαν,
ἀνέζευξεν εὐθὺς ἐξ Εφέσου, φοβούμενος μὴ παρά
γνώμην ἐκβιασθῇ πρᾶξαι τι τῶν οὐχ ὁσίων. Καὶ
Κύρος δ' ὁ Πέρσης οὐδ᾿ ἰδεῖν τὴν Πάνθειαν ἐτόλ
μησε θαυμαστόν τι καὶ ἀμήχανον κάλλος ἔχειν
μαρτυρουμένην. Εἰ τοίνυν καὶ τὰ πράγματα, καὶ οἱ
ἔξωθεν τῷ σωτηρίω χρησμῷ μαρτυροῦσιν, ὡς ὀρθῶς
καὶ ἀσφαλῶς ἔχοντι (ἡ γὰρ συνεχής θέα ὁδός ἐστιν
ἐπὶ τὴν πράξιν άγουσα· εἰ δὲ καὶ εἰς ἔργον μὴ ἐκε
βαίη, μολύνει τὸν λογισμὸν, καὶ μοιχὸν ἀποφαίνει
τὸν ἀλόντα)· τίς τοσοῦτόν ἐστι τολμηρός, ὅστις ἀλλοτρίας συνεχῶς ἐστιώμενος κάλλεσι, λέγοι μηδὲν τὸ
παράπαν παραβλάπτεσθαι; Εἰ δὲ τοῦτο δύσκολον,
χρὴ μάλιστα μὲν φεύγειν τὰς συνεχεῖς τῶν γυναικῶν
ἐντεύξεις· εἰ δ᾽ ἀνάγκη εἴη, χαλινοῦν τοὺς ὀφθαλ
μούς.
forte, cum aliis predicavero, ipse reprobus elliciar", › omnis profecto ipsis defensionis ratio
præclusa erit: ac fortasse pudore commovebuntur,
suæque cautioni ac securitati consulendum putabunt. Quanquam autem nos apostolico testimonio
contentos esse oportebat: tamen quoniam ea quoque, quæ ab exteris præstita sunt, ad pudicitiam
acuunt, ne hæc quidem oblivione præteribo. Lectione
igitur didici, regem quemdam, cum Ephesiam
sacerdotem, cujus incredibilis quædam ac singularis pulchritudo erat, conspexisset, statim ex Ephesina urbe digressum esse, illud videlicet metuentein, ne præter voluntatem nefarii aliquid admittere
cogeretur. Atque item Persarum regem Cyrum,
Pantheain, quæ admiranda quadam et incomparabili formæ elegantia esse ferebatur, ne videre quidem sustinuisse. Cum igitur, et res ipsæ, et externi
auctores salutari oraculo, ut recto ac securo, festimonium dicant (siquidem assiduus conspectus viam
ad facinus munit: atque ut etiam in opus minime
excal, mentem tamen contaminat, eumque qui captus est, adulterum efficit), quis tanta audacia est,
ut cxm aliena pulchritudine oculos assidue pascal, se tamen hinc nihil omnino detrimenti capere contenda:? Quod si hoc difficile est, maxime quidem illud curandum est, ut crèbros et assiduos mulierum
congressus fugiamus; si autem necessitas nos traxerit, ut saltem oculos tanquam injecto freno
coerceamus,
ΕΝ.
ΤΙΜΟΘΕΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Η θεία καὶ ἀκήρατος δύναμις, ἡ τῆς σοφίας πηγή,
ἡ τῆς συνέσεως καὶ πάσης ἀρετῆς ἀρχή τε καὶ αἰτία
καὶ ρίζα, βουληθεῖσα τὰς τῶν μελλόντων προρρήσεις
ταῖς ἀρχαιοτέραις ευφῆναι γραφαῖς, σοφῶς, καὶ
ὑπὲρ πάντα λόγον καὶ ἔπαινον, τὸ πρᾶγμα μετήλ
*7 1 Cor. 13, 27.
LXIII. — TIMOTHEO LECTORI.
Divina illa et ab omni labe aliena potentia, 150
ille saplentiæ fons, illa prudentiæ ac virtutis omnis
origo et causa, et radix futurarum rerum, vaticinia
vetustioribus scripturis intexere volens, sapienter,
atque omni sermone ac laude præstantius hujusmoVARIE LECTIONES ET NOTÆ.
Καὶ τὰ καθ' ἡμέραν δράματα. Bill., el ηνοtidiane fabulæ. Præfero quod est in BC [et in
cod. Vat. et Alt.] δρώμενα, id est, quæ quotidie
Funt, quotidiana actiones. Ritt.
Coddl. Vat. et Alt. lacunam asterisco recte
indicatam,undle compleas suggerunt hæc verba, καὶ
την οὐρανίω χρησμῷ λοιπὸν πεισθείεν, qur plane ad
lori sententiam faciunt. Possin.
Καὶ Κύρος... ἐτόλμησε. ldem exemplum
continentiæ Cyri laudat etiam infra lil. ut, ep. 66.
Et vide apud Xenophontem lib. vu Pædice Cyri.
B. G. lectio utroque in loco nihili est, ubi hac ep.
scriptum est παρθενία», in altera πανθίαν. Addit
eadem ep. 66, eliam Alexandrum M. qui oculos a
Darii formosissima uxore abstinuit. Romana historia
suppeditat exemplum Scipionis, quod est notissimum. RITT.
col. 507–508page 165 of 750
PG 78:507ρῆσαι τῶν μελλόντων ἀγαθῶν τὴν εἰκόνα· ἐν αὐτῷ τὰ μὲν ἐσκιογράφει, τὰ δὲ διὰ χρωμάτων στρά νου καὶ λαμπρὸν καὶ ζῶντα ἐπεδείκνυτο τῆς εἰκόνος τὸν χαρακτήρα. Δύο γὰρ ἐκ τούτου συνέβαινε μέγιστα, τό τε τοὺς ἀρχαιοτέρου; μὴ ξενίζεσθαι, μήτε διαχλευάζειν τὰ λεγόμενα, ἔχοντάς τι καρποῦσθαι ἐκ τῶν λεγομένων ὠφέλιμον· τό τε τοὺς ἐσομένους, τὸ τῆς προφητείας θηρεύειν ἀδιάπτωτον. Εφ' ᾧ δ τὴν θείαν χάριν προσκυνητέον, καὶ θαυμαστέον, ὅπως τοσαύτην δυσκολίαν πράγματος ῥᾳδίως μετα ἦλθε. Χρή τοιγαροῦν τοὺς ἑρμηνεύοντας εἰ μὲν ἀβιάστως οἷόν τε εἴη διὰ πάντων διεξελθεῖν, προθύμως τοῦτο ποιεῖν· εἰ δὲ μὴ, μὴ ἐκβιάζεσθαι τὰ μὴ προσήκοντα· ἵνα μὴ καὶ τοῖς προσήκουσιν ὑποψίαν παραποιήσεως τέκωσι, καὶ Ἰουδαίοις μὲν καὶ Ἕλλησι καὶ αἱρετικοῖς λαβὰς παράσχοιεν, εἰς δὲ τὸν Χριστὸν ταπεινά τινα καὶ τῆς ἀξίας αὐτοῦ ἐλάττονα ἀνενέγκοιεν· ἀλλὰ τὰ μὲν ταπεινὰ παρεπ πεύειν, ἢ καὶ τῇ ἐνανθρωπήσει προσήκοντα ἡγεῖ σθαι, εἰ πρεπόντως δέχοιτο τὸν χαρακτήρα, τὰ δ' ὑψηλὰ τῆς ἀξίας μόνης ἕνεκα εἰρῆσθαι συγχωρεῖν. Εἰ δέ τι τῶν τότε γεγενημένων ἕνεκα ἐῤῥέθη, τοῦτο συγχωρεῖν δι' ἐκεῖνα εἰρῆσθαι, καὶ μὴ εἰς τὸ ἀπρεπές ἐκβιάζεσθαι. θεν. Εἴ ποτε γοῦν πρᾶγμα ὑπέπιπτε δυνάμενον χω ΘΕΟΦΙΛΟ. Ἐκεῖνοί εἰσιν οἱ Θεὸν μὲν ὁμολογουντες εἰδέναι, τοῖς δ' ἔργοις ἀρνούμενοι, οἱ ἐπὶ μὲν τῇ ὡραιότητί τῶν δογμάτων εναβρυνόμενοι, διὰ δὲ τοῦ μὴ συμβαίνουσαν τῇ πίστει τὴν πολιτείαν ἐπιδείκνυσθαι, τόγε ἦχον εἰς αὐτοὺς, τὸν Θεὸν ἀτιμάζοντες. Τῷ μὲν γὰρ διαπτύειν τὰ παρ' αὐτοῦ κελευσθέντα, τῷ τε ἑτέρους παρασκευάζειν βλασφημεῖν τοῦτον, δν καὶ εὐλογεῖν οὐ πάντων ἐστὶν, ἀλλὰ τῶν ἄκρων εἰς ἀρετὴν, τούτων νόθους ἑαυτοὺς ἀπελέγχουσι. ΞΕ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ Οὐ φέρω τὴν διὰ τὸν σὸν βίον γινομένην παρά πάντων καταβοήν. Φασὶ γὰρ εἰς σὲ ὥσπερ ἐπὶ σκοπὸν τὸν λόγον τείνοντες· Πῶς ἄλλους ἁγιάζεις δ ἐναγής; Πῶς καθαίρεις ὁ ἀκάθαρτος; Πῶς υἱοὺς Θεοῦ κατασκευάζεις ὁ δουλοπρεπής; Καθαρθῆναι ὀφείλεις, καὶ οὕτω καθᾶραι· μὴ ἱεροσυλεῖν, καὶ τότε ἱερᾶσθαι. Ταῦτ᾽ ἀκούων, ἀλγῶ τὴν ψυχὴν, ὅτι τε ταῦτα περὶ σοῦ φράζουσι, καὶ ὅτι καὶ εἰς τὰ μυστικὰ σύμβολα παραβλάπτεσθαι τοὺς προσιόντας τῇ θείᾳ ἐτράνου καὶ ἐτράνει. Τῇ ὡραιότητα. τῇ ὀρθότητι τῷ μὲν τῷ τε.
ρῆσαι τῶν μελλόντων ἀγαθῶν τὴν εἰκόνα· ἐν αὐτῷ
τὰ μὲν ἐσκιογράφει, τὰ δὲ διὰ χρωμάτων στρά
νου καὶ λαμπρὸν καὶ ζῶντα ἐπεδείκνυτο τῆς
εἰκόνος τὸν χαρακτήρα. Δύο γὰρ ἐκ τούτου συνέβαινε
μέγιστα, τό τε τοὺς ἀρχαιοτέρου; μὴ ξενίζεσθαι, μήτε
διαχλευάζειν τὰ λεγόμενα, ἔχοντάς τι καρποῦσθαι
ἐκ τῶν λεγομένων ὠφέλιμον· τό τε τοὺς ἐσομένους,
τὸ τῆς προφητείας θηρεύειν ἀδιάπτωτον. Εφ' ᾧ δ
τὴν θείαν χάριν προσκυνητέον, καὶ θαυμαστέον,
ὅπως τοσαύτην δυσκολίαν πράγματος ῥᾳδίως μετα
ἦλθε. Χρή τοιγαροῦν τοὺς ἑρμηνεύοντας εἰ
μὲν ἀβιάστως οἷόν τε εἴη διὰ πάντων διεξελθεῖν,
προθύμως τοῦτο ποιεῖν· εἰ δὲ μὴ, μὴ ἐκβιάζεσθαι
τὰ μὴ προσήκοντα· ἵνα μὴ καὶ τοῖς προσήκουσιν
ὑποψίαν παραποιήσεως τέκωσι, καὶ Ἰουδαίοις μὲν
καὶ Ἕλλησι καὶ αἱρετικοῖς λαβὰς παράσχοιεν, εἰς δὲ
τὸν Χριστὸν ταπεινά τινα καὶ τῆς ἀξίας αὐτοῦ
ἐλάττονα ἀνενέγκοιεν· ἀλλὰ τὰ μὲν ταπεινὰ παρεπ
πεύειν, ἢ καὶ τῇ ἐνανθρωπήσει προσήκοντα ἡγεῖ
σθαι, εἰ πρεπόντως δέχοιτο τὸν χαρακτήρα, τὰ δ'
ὑψηλὰ τῆς ἀξίας μόνης ἕνεκα εἰρῆσθαι συγχωρεῖν.
Εἰ δέ τι τῶν τότε γεγενημένων ἕνεκα ἐῤῥέθη, τοῦτο
συγχωρεῖν δι' ἐκεῖνα εἰρῆσθαι, καὶ μὴ εἰς τὸ ἀπρεπές
ἐκβιάζεσθαι.
di rem administravit. Etenim si quando aliquid a θεν. Εἴ ποτε γοῦν πρᾶγμα ὑπέπιπτε δυνάμενον χω
accidebat, quod futurorum bonorum imaginem ac
simulacrum complecti posset, in eo quædam delineabat, quædam coloribus adhibitis declarabat,
splendidamque ac vivam imaginis notam ostendebat.
linc enim duo maxima commoda contingebant:
alterum, quod hac ratione veteres tanquain novis et
¡nusitatis rebus minime offendebantur, nec ea, quæ
dicebantur, irridebant, ut qui ex his, quæ dicerentur, utilitatis aliquid percipere possent; alterum,
quod posteri vaticinii veritatem indagarent. Quo
quidem nomine divinam gratiam adorare atque
admirari convenit, quæ rem usque adeo arduɔm ac
difficilem facile persecuta sit. Ac proinde ita se
gerere interpretes debent, ut si commode ac nulla
vi adhibita omnia peragrare possint, id impigre ac
sedulo faciant; sin autem id fieri nequeat, ne iis,
quibus minime opus est, vim afferant (ut ne alioqui
iis locis, qui id requirant, depravationis ac praeposteræ expositionis suspicionem pariant: atque
Judæis quidem et gentilibus, et hæreticis ansas
præbeant, ad Christum autem abjecta quædam atque ipsius dignitate inferiora referant): verum
hanc rationem ineant, ut humilia et abjecta prætereant, aut si congruentem notam accipiant, assumptæ humanitati convenire existiment, sublimia autem et excelsa dignitatis duntaxat causa dicta
esse concedant: quod si quid eorum, quæ tum contigerunt, causa dictum est, illud ob ea, dictum
esse fateantur: ac non in eum sensum qui minime conveniat, velut obtorto collo trabant.
LXIV. — THEOPHILO.
Qui se Deum nosse confitentur, factis autem negant, ii demum sunt, qui ob dogmatum quidem
pulchritudinem gloriantur: verum quia fidei minime consentaneam vitam exhibent, Deum, quantum
in ipsis situm est, dedecore atque ignominia afficiunt. Dum enim et divina jussa aspernantur, et
alios adducunt, ut eum blasphemis verbis lacessant,
quem etiam benedicere non cujuslibet est, verum
hominum summa virtute præditorum, hinc scilicet spurios sese atque adulterinos esse convincuul.
LXV.—ZOSIMO PRESBYTERO.
EA'.
ΘΕΟΦΙΛΟ.
Ἐκεῖνοί εἰσιν οἱ Θεὸν μὲν ὁμολογουντες εἰδέναι,
τοῖς δ' ἔργοις ἀρνούμενοι, οἱ ἐπὶ μὲν τῇ ὡραιό
τητι τῶν δογμάτων εναβρυνόμενοι, διὰ δὲ τοῦ
μὴ συμβαίνουσαν τῇ πίστει τὴν πολιτείαν ἐπιδεί
κνυσθαι, τόγε ἦχον εἰς αὐτοὺς, τὸν Θεὸν ἀτιμάζοντες.
Τῷ μὲν γὰρ διαπτύειν τὰ παρ' αὐτοῦ κελευσθέντα,
τῷ τε ἑτέρους παρασκευάζειν βλασφημεῖν τοῦτον,
δν καὶ εὐλογεῖν οὐ πάντων ἐστὶν, ἀλλὰ τῶν ἄκρων
εἰς ἀρετὴν, τούτων νόθους ἑαυτοὺς ἀπελέγχουσι.
ΞΕ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ
Clamores eos, qui ob vitam tuam ab omnibus Οὐ φέρω τὴν διὰ τὸν σὸν βίον γινομένην παρά
excitantur, ferre nequeo. Aiunt enim, sermonem πάντων καταβοήν. Φασὶ γὰρ εἰς σὲ ὥσπερ ἐπὶ
in te, tanquam in album dirigentes, Quonam pacto
aliis sanctitatem impertis, profanus ipse ac nefarius? Quonam pacto alios purgas, qui impurus es?
Quonam pacto filios Dei efficis, qui servili animo
es? Purgari prius debes, atque ita purgare: 151
prius a sacrilegii crimine purum esse, ac tum sacerdotis munus subire. Hæc audiens, animi cruciatu
** Tit. 1, 16.
σκοπὸν τὸν λόγον τείνοντες· Πῶς ἄλλους ἁγιάζεις δ
ἐναγής; Πῶς καθαίρεις ὁ ἀκάθαρτος; Πῶς υἱοὺς
Θεοῦ κατασκευάζεις ὁ δουλοπρεπής; Καθαρθῆναι
ὀφείλεις, καὶ οὕτω καθᾶραι· μὴ ἱεροσυλεῖν, καὶ τότε
ἱερᾶσθαι. Ταῦτ᾽ ἀκούων, ἀλγῶ τὴν ψυχὴν, ὅτι τε
ταῦτα περὶ σοῦ φράζουσι, καὶ ὅτι καὶ εἰς τὰ μυστικὰ
σύμβολα παραβλάπτεσθαι τοὺς προσιόντας τῇ θείᾳ
Pro ἐτράνου cod. Alt. legit καὶ ἐτράνει. Possin.
Nota aureum præceptum interpretationis
sacræ Scripturæ: ne violenta sit eamque loqui cogat, quod quis cum animo suo præsumpserit. Et
confer ep. 254 hujus libri 11, nec non ep. 125 et
292 lib, ut, et epist. 203 lib. iv. Ritt.
Τῇ ὡραιότητα. Pro liis cod. Vat. 649 iu contextu ponit τῇ ὀρθότητι et idipsum cod. Alt. Hala
marginali coniprobat. Iulem cod. Alt. v. seq. pro
τῷ μὲν scribit τῷ τε. Possin.