PG 78Isidore and Zosimas
Part Three - The Doctrine of Saint Isidore
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.

Chapter ICaput Primum

Part IPars I

col. 61–62page 1 of 59
Caput Primum
PG 78:61θαρὲν εὑρίσκων αὐτῶν τὴν γνώμην καὶ τῆς ἄνευ μεσί Ὅτι μὲν ἀκμαζούσης τῆς ἐκκλησίας, καὶ μήπω νενοσηκυίας, τὰ θεῖα περὶ αὐτὴν ἐχόρευε χαρίσματα, τοῦ ἁγίου Πνεύματος δημαγων γουστος, καὶ τῶν προεστώτων ἕκαστον κινοῦντος, καὶ οὐρανὸν τὴν Ἐκκλησίαν ποιοῦντος, πᾶσι δῆλόνἐστιν. Ὅτι δὲ νοσησάσης καὶ στασιασάσης, ἀπέπτη πάντα ἐκεῖνα, καὶ ἀπεπήδησεν, οὐ τὰ χαρίσματα μένου ἀλλὰ καὶ βίος καὶ ἀρετή, καὶ τοῦτο πᾶσι Κοινότητα γραμμάτων διορθώσεως τὴν τῶν ἀμφοτέρων τῶν Διαθηκῶν ἐνδιάθετον συμφωνίαν δογμάτων, ὦ φιλότης, οὐδεμίαν τῷ νόμῳ καὶ τοῖς προφήται, ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ὑπεισήγαγεν. ἐπεισήγαγεν. Ούκ ἀπῳδα, οὐδ᾽ ἀλλότρια τῆς τοῦ νόμου ἐντολῆς, ἡ εὐαγ γελική νομοθεσία παρέδωκε. 1, 146. Τούτου χάριν τὸ δῶρον προσενεγκεῖν ὁ λεπρὸς ἐκελεύετο, ὅπερ ὁ νόμος προσ έταξεν, ἵνα δειχθῇ τῶν δύο Διαθηκῶν ἡ ὁμόνοια. Ο γὰρ Χριστὸς δεῦρ᾽ ἐπιφοιτήσας, ταύτης αὐτῷ προσενεχθείσης τῆς πεύσεως, οὐ μόνον οὐκ ἐμέμψατο τὸν Μωσέα, ἀλλὰ καὶ ὑπεραπολογήσατο
col. 63–64page 2 of 59
PG 78:63(α) 17. — Μὴ νομίσητε, ὅτι ἦλθον καταλύσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας· οὐκ ἦλθον καταλῦσαι, ἀλλὰ πληρῶσαι. 1, 371. — ἀμείψαντες γὰρ τὴν τοῦ Κυ ρίου φωνήν, οὐκ ἦλθον, λέγοντος, καταλῦσαι τὸν νό μον ἢ τοὺς προφήτας. — ἐποίησαν. Δοκεῖτε, ὅτι ἦλθον πληρῶσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας: ἦλθον κατα λῦσαι, ἀλλ' οὐ πληρῶσαι. — Ἐκ τούτων δὲ εἴσῃ, ὅπως ἔχθραν ταῖς δυσὶ Διαθήκαις κατασκευάζουσι, ξένον εἶναι τοῦ νόμου τὸν Χριστὸν σχεδιάζοντες. σχεδιάζοντες σχεδιάσαντες. ἵνα δειχθῇ ὅτι ὁ νῦν τὴν ἴασιν ἐργασάμενος, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ τὸν νόμον ἐνθέμενος. 649, αὐτός ἐστι καὶ τὸν νόμον ὁ θέμενος. 1 494. — ἵνα εἷς θεός ραις ταῖς Διαθήκαις γνωσθῇ. ἐν ἀμφοτέ καὶ Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης εἷς νομοθέτης. εἰ 649 πολὺ τῆς δευτέρας τὸ πρὸς τὴν προτέραν διάφορον. (55. Πολλὴ τοῦ Εὐαγγελίου πρὸς τὸν Νόμον ἡ ὑπεροχή. 11, 335. απαι δεύτους, καὶ πρὸς τὰ λίαν σαφῆ ἀπαιδευτοῦντας. 650, αναισχυντοῦντας. εἷς νομοθέτης ὁ σοφῶς καὶ προσφόρως καὶ καταλλήλως τοῖς καιροῖς νομοθετήσας. 154. Τα νομικά και προφητικά μαθήματα προπαιδεύματά εἰσι — 650, έστι τῆς νέας καὶ εὐαγγελικῆς φιλοσοφίας. 1, 458. τοῦ μὲν γὰρ (νόμου) την Εκβασιν καὶ τὴν πρᾶξιν τῆς ἁμαρτίας παιδεύοντας, αὕτη (εὐαγγελική νομοθεσία) τὴν ἀρχὴν τοῦ κακοῦ, τὴν ἐπιθυμίαν, εκώλυσεν. 245. Δύο γενικῶν κακιῶν οὐσῶν, τῆς τε νοουμένης, τῆς τε δρωμένης, ἡ μὲν διὰ τῶν ἔργων, πάλαι διὰ τοῦ Νόμου ἐκολάσθη, ἡ δὲ νοου μένη, διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ανεστάλη, οὐ τὸ ἔργον μετά τὴν πρᾶξιν τιμωρουμένου, ἀλλ' ὅπως μηδ' ἀρχὴν λάβοι τὸ κακὸν προμηθουμένου. Τότε μὲν γὰρ τῇ χειρὶ, νῦν δὲ τῇ ψυχῇ ἐνομοθετήθη. — 11, 954. Χριστός – οὐ τὴν πρᾶξιν μόνον, μόνην), ἀλλὰ καὶ τὴν ἔννοιαν προαναστέλλων, τὸν σαρκικὸν νόμον, τὸν νόμον τοῦ πνεύματος ὁ μὲν γὰρ τῇ ψυχῇ, ὁ δὲ τῇ χειρὶ νομο θετεῖ, καὶ διὰ τὸ τοῦ — μὴ συγχωρῆσαι φῦναι τὴν βίζαν καὶ τοὺς κλάδους προαναστέλλει. μὲν γὰρ τῇ χειρὶ — 650, σαρκὶ — ἡ δὲ τῇ ψυχῇ νομοθετεῖ. Καὶ τὰ μὲν τὴν πρᾶξιν, ἡ δὲ τὴν ἔννοιαν εὐθύνει. iθύνει - καὶ οἰακίζει. Τα μὲν γὰρ γραμματιστῇ, ἡ δὲ τὰ δὲ ἄκρως φιλοσόφω ἔοικεν. Εις μέν ἐστιν ἀμφοτέρων τῶν Διαθηκῶν ὁ νομοθέτης· ἀλλ' ὁ μὲν νόμος δυσηνίοις οὖσι τοῖς Ἰουδαίοις, τὰς πράξεις ἀπηγόρευε μόνον· τὸ δὲ Εὐαγγέλιον, ἅτε φιλοσόφοις δογματίζων, καὶ τὰς ἐννοίας, ἀφ᾽ ὧν αἱ πράξεις φύουσιν, ὥσπερ πηγὰς τῶν κακῶν προαναστέλλει, οὐ γενόμενα μόνον τὰ ἁμαρτήματα κολάζον ἀκριβῶς, ἀλλὰ μηδὲ γενέσθαι, κωλύον ἀσφαλῶς. 106. ἐκ τοῦ δεῦρο πνεύμα πνεύματι, Πνεύματος – μόνον ἐξιλάσκεσθαι βούλομαι· ὁ σαρκικός πε πλήρωται νόμος, ὁ τοῦ πνεύματος κρατείτω, καὶ τῆς σωτηρίας ἀρχέτω. ἐξιλάσκεσθαι 1, 494. Η μὲν γὰρ (παλ. διαθ.) τυπικοῖς ἐχρῆτο προστάγμασιν, ἡ δὲ (καιν. διαθ.) τοῖς ἀληθέσιν ἔλαμψε πράγμασί τε καὶ δόγμασι. μάθε παρ' αὐτοῦ νομοθετήσαντος. Μωσέως φημί, του διὰ σκιῶν καὶ συμβόλων τὴν ἀλήθειαν υπογράψαντος. 1. 401. ὧν εἷς ὑπάρχεις ὑπάρχει αὐτὸς, ὁ τὴν ἐν τῷ νόμῳ κρυπτομένην, καὶ νῦν δεδηλωμένην μὴ γνούς. 53 - ὁ μὲν γὰρ νόμος εἰς τοὺς ὁμοφύλους μόνους συγκλείει την φιλανθρωπίαν· τὸ δὲ Εὐαγγέλιον καὶ εἰς τοὺς ἀλλοφύλους ἐπεκτείνει. ὁ μὲν γὰρ νόμος τοὺς ὁμοφύλους μόνους συγκαλεῖ εἰς τὴν φιλανθρωπίαν καὶ ὁ μὲν τοὺς φίλους ἀγα πᾶν παρακελεύεται· τὸ δὲ καὶ τοὺς ἐχθροὺς ἀγαπᾶν προτρέπει. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ὡς παιδίοις νομοθετεί, τοῦτο δὲ ὡς φιλοσόφοις δόγματα ὑπερφυή ὑποτίθεται.
col. 65–66page 3 of 59
PG 78:65τὰ θεῖα χρήσματα κήρυγμα θεῖον καὶ ὑπερ φυές, θείαν θείαν, καὶ οὐρά μον παρὰ τοῦ Θεοῦ. Μωσέως σοφίαν, ἣν ἔλαβε τί ἐν τῇ Παλαιά διὰ Μωσέως καὶ τῶν ἄλλων προφη τῶν λαλήτας ὁ θεός. 1, 115. προφήτης φησίν, ἢ μᾶλλον δι' ἐκείνου θείς. 251. Τίνος ένεκεν, ἔφης, εἶπεν ἡ της ημερότητος πηγὴ διὰ τοῦ Ἰεζεκιήλ περὶ τῶν Ἰουδαίων κ. τ. λ. ψαλμοίς. φησὶ τὸ θεῖον Πνεῦμα ἐν τοῖς 407. ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς πάλαι περὶ αὐτοῦ προφανθεῖσι τὸ πέρας ἐπέθηκε. (*) 1. 500. Τὸ θεῖον καὶ προσκυνούμενον Πνεύμα τη δεκάτη τῆς ἀναλήψεως ἡμέρᾳ ἐπὶ τοὺς ἱερούς μαθητάς κατεφοίτησεν, ὡς ὁ Κύριος ἐπηγγείλατο. – καὶ Λουκᾶς ἔγραψε πληρωθὲν ὁ θεσπέσιος, ὅπερ πολλοῖς ὕστερον χρόνοις ὁ δυσσεβής μὴ γεγενήσθαι Μοντανὸς διεψεύσατο, καὶ τὸν Κύριον διαβάλλων οὐκ ἀληθεύοντα ποίῳ δὲ πνεύματι ενήργουν τα θαύματα, ἢ τὰ ἔθνη ἐπαίδευον τὴν εὐσέβειαν. Βίος δὲ ὀρθὸς καὶ αὐτοῦ τοῦ διαβόλου Τὰ μὲν, σημεῖα καὶ ὑπόνο αν δύναται δέξασθαι πονηράν, Ποίῳ δὲ πνεύματι ενήργουν οἱ ἀπόστολοι τὰ θαύματα? μηδεμίαν βίου ὀρθοῦ βουλομένοις ποιεῖσθαι πρόνοιαν, ἐμφράττει τὸ στόμα. Μὴ τοίνυν ἐκ τῶν σημείων μόνον νομιζέσθωσαν 650, νομιζέτωσαν κεκρατηκέναι τὸ κήρυγμα, οἱ μηδεμίαν βίου ὀρθοῦ βουλόμενοι ποιεῖσθαι πρόνοιαν. Συνέπραττε γὰρ τοῖς γινομένοις καὶ λεγομένοις καὶ ὁ τῶν κηρυττόντων βίος, μηδεμίαν μηδενί λαβήν διδούς. ὅτι διὰ τὴν δόξαν οἰκείου ὀνόματος ἐπλήρου τὰς θεοσημείας ὁ Κύριος, καὶ τῶν δαιμόνων κωλίων ἐπιβουλάς, καὶ ὁδὸν τῷ Εὐαγγελίῳ ὁμαλίζων ἀπρόσκοπον. 54. Ὥσπερ οἱ ἀπόστολοι ἀνδρείᾳ καὶ μεγαλοψυχία φραξάμενοι, καὶ τῇ θείᾳ συμμαχία θωρακισθέντες. 345. — οἱ ἀπόστολοι τῆς θείας ἐμπεπλησμένοι σοφίας. 402. Ο θεολόγος καὶ θεοφιλής Ἰωάννης, ὁ τῆς βροντῆς ὄντως υἱός, θεοφράστω γλώττη, ὑπὸ ἁγίου γὰρ Πνεύματος ἐκινεῖτο, τὴν τοῦ Θείου Λόγου λόγον ὑπόστασίν τε καὶ ιδιότητα -- ἀνεκήρυξε. 88. Καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος, και τοι πνευματικοῖς κομῶν χαρίσμασι, τῆς ἀναγνώσεως οὐ μικρὰν ἐποιεῖτο σπουδήν. Διὸ καὶ τῷ θρέμματι αὐτοῦ τῷ περιβλέπτῳ ἔγραφε Προσέχε τῇ ἀναγνώσει. Δεινὸν γὰρ μάλιστα 650, τῷ γευσαμένῳ τῆς θείας σοφίας ἑστερῆσθαι ταύτης, κ. τ. λ.
col. 67–68page 4 of 59
PG 78:67(α) Ταύτας, ἡμῖν τὰς θεοσημείας οἱ αὐτόπται αὐτῶν παρ ἔδωκαν, τοσοῦτον κολακείας καὶ χάριτος ἄμοιρον τὴν μαρτυρίαν τηρήσαντες, ὡς καὶ τὰ συμβάντα αὐτῷ ἐπονείδιστα γράψαι, διωγμούς, ὕβρεις, κ. τ. λ. 11, 249. Τοῖς θείοις χρησμοῖς, οὔτ' ἀντιβλέπειν χρὴ, οὔτ᾽ ἀντιφθέγγεσθαι. 1, 24. — καὶ μὴ κατατολμῶν ἁπλῶς τῶν ἀψαύστων καὶ ἀνεφίκτων μυστηρίων. 376. σοφώτεροι γὰρ εἶναι βου λόμενοι τῶν λογίων, καὶ τὰ δοκοῦντα ἑαυτοῖς δογματίζοντες, οὐ μόνον ἑαυτοὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς πρὸς αὐτ τοὺς ὥσπερ εἰς λιμένας καταφεύγοντας, σφάλλουσι τῆς ἐλπίδος, εἰς πέλαγος αὐτοὺς ζητημάτων ἐξακοντίζοντες. λόγιον 103. Τὸν περὶ τῆς ἐκπτώσεως τῶν ψυχῶν λόγον, ἀληθῆ μὲν ὡς οἶμαι, οὐκ ὄντα, πιθανὸν δὲ δοκοῦντα, πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα, δύο δὲ μάλιστα, κατά γε τὸν ἡμέτερον λογισμόν, ἀνατρέπειν δοκεῖ· ἓν μὲν, τὸ μὴ σαφώς κεκηρύχθαι ἐν ταῖς Γραφαῖς· δεύτερον δ', κ. τ. λ. (γ) τὰ θεῖα καὶ ὑπερφυή παι δεύματα, λόγοις και παραδείγμασι σωματικοῖς ἐκέ λόγοι, ρασεν. Οὐ γὰρ οἷόν τε ἦν ἡμᾶς ἄλλως νοῆσαι. 11, 5, 129, 9. τὴν θείαν σοφίαν εὐτελέσι λόγοις καὶ παραδείγμασι κραθεῖσαν, εἰ γὰρ πρὸς τὴν αὐτοῦ ἀξίαν μόνον προσέσχεν ὁ Θεὸς, καὶ μὴ πρὸς τὴν ὠφέλειαν τῶν ἐντευξομένων, οὐρανίας ἂν καὶ θείοις λόγοις τε καὶ παραδείγμασιν ἐχρήσατο. Αλλ' ἐπειδὴ ἀνθρώποις ἐνομοθέτει ἀσθενέσι τυγχάνουσι, καὶ ἀνθρωπίνων δεομένοις λόγων· οὕτω γὰρ ῥᾳδίως τὰ ὑπὲρ αὐτοὺς νοῆσαι ἡδύνατο· ἰδιωτικαίς λέξεσιν ἐκέρασε τὰ θεῖα μαθήματα, ἵνα καὶ γυνὴ, καὶ ταῖς, καὶ ἁπάντων ἀνθρώπων ἀμαθέστατος κερδάνῃ τι καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἀκροάσεως. ἐν τοσαύτῃ γὰρ σαφηνεία οὕτως ἀπόῤῥητοι λόγοι καθάπερ θησαυροί τινες ἐνοικοῦσιν, ὡς καὶ τοὺς σοφωτάτους καὶ ἐλάσ γιμωτάτους τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸ βάθος τῶν νοητ μάτων ιλιγγιᾷν, καὶ παραχωρεῖν πολλάκις τῷ ἀκαταλήπτῳ τῆς σοφίας. 82. Σοφόν ἔγωγε καὶ τοῦτ' εἶναι ἡγοῦμαι, δ σὺ φής παράλογον. Εἰ μὲν γὰρ πάντα ἦν δῆλα, που τῇ συνέσει ἐχρησάμεθα, μὴ οὐ σης ζητήσεως; Εἰ δὲ πάντα ἄδηλα, καὶ οὕτως ἀνα πεπτώκειμεν ἂν, μὴ οὔσης εὑρέσεως. Νῦν δὲ διὰ τῶν δήλων, καὶ τὰ ἄδηλα τρόπον τινὰ καταλαμβάνεται· εἰ δὲ διαφύγοι, καὶ οὕτως ἡμᾶς ὠφελεῖ τὸ φύσημα ἡμῶν καταστέλλοντα.
col. 69–70page 5 of 59
PG 78:69(α). (α) 1. 75. Τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἱερῶν Γραφῶν, ἐφόδιον ἡγοῦ τῆς σωτηρίας, 208. Μὴ καταφρόνει, ὦ φίλος, τῆς μελισταγούς ἀκροάσεως τῶν θείων Γραφών. (α) τοῖς δὲ θείας χρησμοίς διὰ βίου δίδου σαυτόν. 38. παραίνει τοίνυν ἐκείνοις περὶ ὧν καὶ γέγραφας, ἔχεσθαι τῆς τῶν Γραφών ἀναγνώσεως. εἰ δὲ φαίης, Τί οὖν ποιητέον; φήσαιμι, ὅτι τὸ κάτοπτρον τὸ πνευματικών συνεχῶς μεταχειριστέον φημὶ τὰς θείας Γραφάς, ἐν οἷς - Β. δὴ — καὶ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν ἐστὶν ἡ ἱστορία, καὶ οἱ παρὰ τοῦ Θεωρώ τεθέντες σωτηριώδεις νόμοι. 153. Τὸ τὴν ἀνάγνωσιν κατεβόνθα μέσα – 649 κατευθυμεῖσθαι — τῶν θείων Γραφών, καὶ τὸ ἕκαστον τὰ οἰκεῖα πάθη τῶν θείων προκρίνειν χρησμῶν, τῶν τοσούτων τραγῳδιῶν αἴτιον γέγονε. 51. ἅμα δέ τις τούτῳ καὶ ἀπόρ έτος Α. τάχα συμπέπλεκται ἀπένειμε Κύριος ὁ Θεός σου πᾶσι τοῖς ἔθνεσι Β. συμπλέκεται — λόγος, παρὰ γερόντων εἰς ἡμᾶς σοφῶν διαφοιτήσας. 99. - καὶ τῇ ἁγίᾳ συνόδω, τη συγκροτηθείσῃ κατὰ Νικαίαν, ἀκολουθεῖν, μήτε προστιθέντας, μήτε ἀφαιροῦντας. Εκείνη γὰρ θεό θεν ἐμπνευσθεῖσα, τἀληθὲς ἐδογμάτισεν. 391. Απένειμε πρὸς διδασκαλίαν, πρὸς παίδευσιν, πρὸς γνῶσιν, ἵν᾽ ἐκ τοῦ μεγέ θους καὶ τῆς καλλονῆς τῶν κτισμάτων ὁ γενεσιουργὸς ἀόρατος ὤν, θεωρῆται. Εἰ μὲν γὰρ - ἀγενή τους καὶ αἰτίας κρείττους εἶναι φαίεν Έλληνες, μάλιστα μὲν ἐκ τῆς ἐμμελείας αὐτῶν καὶ τῆς εὐταξίας ἐλεγχθήσονται. Ἡ γὰρ τάξις τὸν τα ξίαρχον κηρύττει. 186. Οπου τάξις, ἐκεῖ ἀναγκαῖος ταξίαρχος· καὶ ὅπου ἱππικὸν τεταγμένον, ἐκεῖ ἱπ παρχος· καὶ ὅπου ἡ ναῦς, δῆλος ὁ τεχνίτης· καὶ ἐνθὰ μουσικὰ ὄργανα, δῆλος δὴ ὁ ἁρμονικός. Οὐκοῦν χρή καὶ ἐπὶ — 650. ἀπὸ – του κόσμου τὸν ἀόρατον καθορᾷν λογισμοίς, οὐκ ὀφθαλμοῖς, νῷ, οὐ βλέμματι. Οὐδὲ γὰρ ἄνευ ἀρχιτέκτονος οἰκία οἰκοδομεῖται, οὔτε ἄνευ ναυπηγοῦ ναῦς, οὐδὲ ἄνευ ἁρμονικοῦ μουσικὸν συσταίη ὄργανον.

Part IIPars II

col. 71–72page 6 of 59
PG 78:71(β), μία γάρ ἐστιν ἡ θεύτης, (α), 'Η δὲ περὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ βάσανος, οὔτ᾽ ἀναγκαία, οὔτ᾽ ἐφικτὴ ἀνθρώποις. Εἰδέναι γὰρ χρὴ καὶ πιστεύειν, ὅτι ἐστὶ Θεὸς, οὐ τὸ τί ἐστι πολυπραγμονεῖν. Αφέ μενοι τοίνυν τοῦ περὶ τῆς οὐσίας λόγου ὡς ἀνεφίκτου, καὶ μηδαμῶς ἀλωσίμου, ἀλλὰ πᾶσαν βάσανον ὑπερ νηχομένου, τον βίον ἑαυτῶν καὶ τὸν τρόπον ῥυθμίσωμεν, ὡς λόγον πάντως ἀποδώσοντες. 186. εἰ τοίνυν ἐθέλομεν τὸ πᾶσιν ἀχώρητον χωρῆσαι, καὶ ἀξιωθῆναι χρήματος πᾶσαν ὑπερβαίνοντος ἀξίαν, σωφροσύνη, και δικαιοσύνη, καὶ φρονήσει, καὶ ἀνδρίᾳ καὶ ταῖς ἄλλαις ἀρε ταῖς ἑαυτοὺς κοσμήσωμεν. ψυχῆς γὰρ ἁγνῆς τόπον οικειότερον καὶ πρεπωδέστερον ἐπὶ, 649 ἐπὶ γῆς - οὐχ ὁρίσ ζεται. Διὸ καὶ ἔφη, Ενοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω. 25. Η μὲν εἰλικρινής καὶ ἀκριβὴς ἐλευθερία ἐστί, τὸ μηδενὸς ὅλως δεῖσθαι, ὑπερ καὶ κρεῖττον δν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, θεῖον ἔστω. 359. Ἡ θεία καὶ ἀκήρατος καὶ αήττητος δεξία ἀναλλοίωτός ἐστι, καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ, καὶ ὡσαύτως ἔχει, οὔτε κ. τ. λ. 111, (γ) (α) 18. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἴδιον καὶ χαρακτηριστικὸν τῆς θείας φύσεως, ὡς τὸ ἀΐδιον. 149. Ἡ ἀϊδιότης, οἷον ἀξιζωότης ἐστί. Διὸ ἐπὶ μόνης τῆς ἀνάρχου φύσεως, τῆς ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτά, καὶ ὡς αὕτως ὡσαύτως ἐχού στις, λαμβάνεσθαι εἴωθε· — τὸ δ' άΐδιον κυρίως της θείας ουσίας ἴδιόν ἐστι. 65. Ἡ τῆς σοφίας πηγή, ἡ τῆς συνέσεως καὶ πάσης ἀρετῆς ἀρχή τε καὶ αἰτία καὶ μίζα. ἡ τῆς ἡμε ρότητος πηγή Θεόν (σ.. ἀληθῶς Θεὸν (ε), γνήσιον καὶ φυσικὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ Πατρός 71. Ὅτι μὲν φιλάνθρωπος ἐστιν ὁ Θεὸς μαλ' ἀκριβῶς οἶδα. Οτι δὲ καὶ ἀπαιτεῖ δίκας σφοδροτάτας τοὺς τῆς φιλανθρωπίας καταφρονήσαντας, καὶ αἱ ἱεραὶ χρησμῳδοῦσι Γραφαι, καὶ τὰ πράγ ματα μαρτυρεί. 47. 151. — Θεὸς ἐφορᾷ πάντα καὶ οὐδὲν αὐτὸν διαδιδράσκει 368. 247. μία γάρ ἐστιν ἡ Θεότης, τρεῖς δὲ αἱ ὑποστάσεις. 142. "Ηκιστα μὲν χρὴ τὴν — — τῆς θεότητος φύσιν συστέλλειν ιουδαϊκώς, εἰς μόνον τὸν ἕνα Θεὸν καὶ Πατέρα· κατευρύνειν δὲ, ὥσπερ εἰς ἁγίαν καὶ ὁμοούσιον Τριάδα. Προσώπων γὰρ πολιό τητι καὶ ὑποστάσεων ιδιότητα διαστέλλοντες, εἰς ἕνα πάλιν συστελοῦμεν Θεόν, διὰ τὸ τῆς οὐσίας ταυ τόν. (α) 178.· ταῦτα δὲ ἔλεγεν οὐκ ἀπο κληρῶν τῷ μὲν Πατρὶ τὸν Νόμον· τῷ δὲ Υἱῷ τὸ Εὐαγγέλιον· ἀλλὰ πρὸς τὴν τῶν πολλῶν ὑπόνοιαν, καὶ δόξαν ἀφορῶν. Πάντα γὰρ τὰ τοῦ Πατρὸς τοῦ Υἱοῦ ἐστι, καὶ τὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Πατρός 1, 139. ἀλλὰ Δεσπότης υπάρχων, καὶ τῶν ἐπουρανίων, καὶ τῶν ἐπιγείων, καὶ τῶν και ταχθονίων, — 460. Χριστὸς δὲ ὁ πάν των ποιητής καὶ Θεὸς. 126. ὑπερκοσμίων καὶ τῶν ἐπιγείων Βασιλεύς ήκεν ουρα γύθεν. 106. — ὧν δὲ μία εύξα, πολλῷ μᾶλλον καὶ ἡ ουσία,
col. 73–74page 7 of 59
PG 78:73α) 1, 60. ὅτι δὲ τῆς θείας ἐστὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐσίας, τοῦτο σύ ήτησας γραφι πως τρανωθῆναι, ἔξεστι δὲ σοι ἀγχινοῦντι ἀγχινοώτατε ἀγχινούστατε μικρὸν προελθόντι ἐκ τῶν ἐν χερσὶ τοῦ Κυρίου φωνῶν καὶ . τὴν λύσιν εὑρεῖν. Εἰ ἐγώ, φησὶν, ἐν τῷ - Βεελζεβούλ ἐκβάλλω τα δαιμόνια; οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβάλο λουσιν; 649. ἐκβαλοῦσιν; εἰ δὲ Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω ταῦτα, ἆρα ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἐν τῷ ἑτέρῳ σαφέστερον εἰρηκώς εὐαγγελιστής. — 650. εὐαγγε λισού. - εἰ δὲ ἐγὼ ἐν δακτύλῳ Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια. δάκτυλον Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα λέγων τὸ ἅγιον. Δάκτυλος δὲ, ὡς ἐν ὑποδείγματι τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τῆς οὐσίας ἐστὶ τοῦ σώματος. Τὴν τοίνυν ἀχώριστον καὶ συγγενῆ τῆς θείας ουσίας τοῦ Πνεύ ματος τοῦ ἁγίου ὑπόστασιν. τῷ τοῦ δακτύλου ὀνόματι Εφανέρωσε. καὶ 204, υπηνίκα ὁ πρωτόπλαστος ἐν τῷ ἐμφύτῳ πολιτευομένους νόμῳ, ἄνθρωπος ἐξ αὐτῆς, ὡς ἂν τις εἴποι, γραμμῆς τῆς θείας ἐντολῆς ἀλογήσας τὴν ἀπάτην προτίμησε τοῦ αὐτὸν ἀπολέσαι παντελώς μηχανησαμένου, τὸ τηνικαῦτα καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ γέγονεν οὐ μόνον θνητόν, ἀλλὰ καὶ παθητόν. Πολλὰ γὰρ ἐλαττώματα ἐβλάστησε, καὶ βαρύς, καὶ δυσήνιος ὁ ἵππος κατέστη. εἰ δέ τις οίεται, τοῦτο μὴ εὐλόγως νενομοθετήσθαι, τί φαίη περὶ τοῦ θανάτου, ὅτι· μιᾶς ἁμαρτησάσης φημὶ δὴ τῆς Εὔας· ὅλον, κ. τ. λ. φύσις ἐν ἑαυτῇ τῶν ἀρετῶν ἀκριβὲς καὶ ἀδέκαστον τὸ κριτήριον. — 54. πῶς γὰρ, εἰ ἐκ φύσεως εἶχον τὸ εἰδέναι τὰ κακὰ ἔφασκε τὸ μεμαθηκότες τὰ κακά; εἰ δὲ μεμαθήκεσαν, καὶ ἀπομαθεῖν δυνήσονται. καὶ βοᾷ μὲν τοῦτο τὰ πράγματα καθ' ἑκάστην αμειβόμενα τὴν ἡμέραν· ἐγγυῶνται δὲ καὶ αἱ γραφαί.

Part IIIPars III

col. 75–76page 8 of 59
PG 78:75(σ). πάσης φύσεως πονη ρίαν καταγινώσκων, ἐμφύτῳ νόμῳ παιδαγωγηθέντες (α) 61: Έλληνας δὲ ἐνταῦθά φησιν, οὐ τοὺς εἰδωλολάτρας, ἀλλὰ τοὺς εὐσεβεῖς, τοὺς ἐν τ. ἐμφ. πολιτ. νομ.· πάντα τὰ πρὸς εὐσέ βειαν βλέποντα παραφυλάσσοντας· οἱ ἦσαν. Μελχισεδὲκ, Ιώβ, Κορνήλιος. 55: Ευδόκιμοι μὲν οἱ τῷ ἐμφύτῳ νόμῳ παιδαγωγηθέντες, καὶ τὸ δέον πεποιηκότες. ἔχει γὰρ ἡ φύσις ἐν ἑαυτῇ τῶν ἀρετῶν ἀκριβὲς καὶ ἀδέκαστον τὸ κριτήριον, ὅπερ καὶ ὁ Χριστὸς ἐν παραινέσεως μέρει καὶ συμβουλῆς εἰσήγαγε, λέγων πάντα, ὅσα ἐὰν θέλητε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν, κ. τ. λ. οὐδὲν ἄπρα στὸν εἴασαν. ὡς γὰρ μηκέτι ὄντες μετά θάνατον, πάντα δρἂν τὰ αἰσχύνης καὶ θανάτων 650. – καὶ κολάσεως ἄξια ἐπεχείρουν, καὶ κολάσεως ἄξια ἐπεχείρουν, λέγοντες· αὕτη ἡ μερὶς ἡμῶν, καὶ ὁ κλῆρος οὗτος. *Είχε τοίνυν ὁ Σωτήρ, κ. τ. λο 15: 'Απημφίασε μὲν ὁ κοινός ἁπάντων ἐχθρὸς, ἅτε δὴ τυραννίδα νοσῶν, τὸ ἀν θρώπινον γένος τῶν προσόντων αὐτῷ ἐμφύτων πλεονεκτημάτων, καὶ τὴν ἐναντίαν τῆς ἀρετῆς περιέστειλε πολιτείαν, τὴν τῶν ἀνθρώπων ῥώμην 100. τότε δὴ λύτρον τὸν Μονο γενῆ ἐπεισήγαγεν, ἵν᾽ ἔχῃ λόγον ή χάρις, ἀντεισήγαγε γὰρ λύτρον τὸν Μονογενῆ να ἔχῃ λόγον ἡ χάρις. Τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐνανθρωπήσαι καταξιώσαντος, καὶ τὰ πάθη Ο τὰ ἀνθρώπινα, κυμαίνοντα πρώην, καταστορέσαν ανθρώπινα, 650. γνώμην ὑπήκοον δεξάμενος, οὐ γὰρ ἂν τοσαύτην γνώμην 650. ρώμην εἶχε καθ' ἑαυτὸν, εἰ μὴ ὑπὸ τῆς τῶν ἀπατηθέν των ραθυμίας κομιδή επερρώσθη, ἀλλ' (329: Ὅτι οἱ ἀλιτήριοι δαίμονες μετὰ τοῦ στρατηγοῦντος αὐτοῖς διαβόλου, ἐπὶ τὸ ἔσχατον τῶν παθῶν τοὺς ἀνθρώπους ἀπήλασαν· τότε 100: - Πᾶς γὰρ ἰατρείας ἐξηλέγχθη τρόπος, καὶ οὔτε νόμος, οὔτε προφητικός λόγος τὸν ἐπιπολάσαντα λοιμὸν ἀπελάσαι ίσχυεν, ίσχυσεν. ἐπειδὴ δ' ώκλασεν ἡ φύσις, καὶ ἡμαύρωσε τοὺς τῆς ἀρετῆς χαρακτήρας, ἐδόθη καὶ ὁ νόμος γραπτός. Ἐπειδὴ δὲ καὶ αὐτὸς 630. οὗτος – παρεβάθη, ὁ τῶν προφητῶν χορὸς ἐνεχειρίσθη τὴν διόρθωσιν. ὡς δὲ καὶ οὗτος ἀπεἶπεν, τος, ἀνάγκη τὸν ἐθέλοντα κινῆσαι καὶ ἀφανίσαι τὰ φαῦλα, τὰ μήπω νενομισμένα ἀντὶ τῶν πρότερον ἐπὶ ζημίᾳ κεκρατηκότων καταστῆσαι. 64: (Χριστοῦ) — τὰς πονηράς φάλαγγας ὑπὸ τοὺς πόδας τῶν οἰκείων φοιτητών παρασκευάσαντος: - 108, 471. διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς τὴν διὰ σταυροῦ πρὸς τοὺς δαί μονας κατεδέξατο μάχην. 329. 100. ἱερεῖον γὰρ προσηνέχθη ἐν ὑπὲρ πάντων, καὶ ὑπὲρ τὴν ἁπάντων ἀξίαν. Καὶ τότε ἡ ὀργὴ ἐλύθη καὶ ἡ καταλλαγὴ γέγονε, καὶ ἡ ἔχθρα εἰς φιλίαν μετεῤῥυθμίσθη, καὶ ἀντὶ τῆς ἀποφάσεως, τὸ ὑπερφυὲς τῆς υἱοθεσίας ἐδόθη χάρι σμα, καὶ μυρία δῶρα εχόρευσε ἐχορήγησε. 1, 121: (Χριστός) — τὴν πρὸς τὸν Αβραὰμ πληρῶσαι θέλων ὑπόσχεσιν, καὶ τοῦ σπέρ ματος αὐτοῦ ἐπιλαβόμενος, καὶ μητέρα ἐκεῖθεν ἐπι λεξάμενος, καὶ ἐν αὐτῇ καὶ ἐξ αὐτῆς σαρκωθείς. 1, 23. — τὴν δὲ (μήτραν) τὸν Κύριονἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν κυήσασαν, αὐτὸς συλληφθείς ἀσπόρως προερχόμενος ήνοιξε, καὶ πάλιν ἐσφραγισμένην κατέλιπεν. 1, 25: Χριστός ἀληθῶς 649 ἀληθής — μὲν γενόμενος ἄνθρωπος. 1, 121. καὶ ἄνθρωπος κατά ἀλήθειαν ὅμοιος ἡμῖν κατὰ πάντα. Πέτρα δὲ ὁ Χριστός ἐστιν, ἄτρεπτος μείνας, ὅτε σεσάφο χωτό. 421: καὶ ἄνθρωπος κατά ἀλήθειαν ὅμειος ἡμῖν κατὰ πάντα, πλὴν ἁμαρτίας
col. 77–78page 9 of 59
PG 78:77Χριστὸς άτρεπτος μείνας, ὅτε σεσάρκωτο· ἁμαρτίαν γὰρ οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. (α) 23: ἀληθῶς μὲν γενόμενος ἄνθρωπος, ἀληθῶς δὲ ὧν καὶ Θεὸς — Θεὸς ῶν — καὶ προσκυνούμενος εἷς ἐξ ἀμφοτέρων τῶν φύσεων. ἐν ἀμφο τέραις ταῖς φύσεσιν. τὴν Δεσποτι τὴν μορφὴν κρύψας, τὴν τοῦ δούλου ἐπεδείκνυτο. Ἐπειδὴ γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς θαύμασιν οὐδὲν αὐτὸν ουδένα τόπου παρασχόντα τινὶ λυπηρόν—cod. λυπηρῷ ἑωράκεισαν, μόνον εὐεργετεῖν αὐτὸν ὑπελάμβανον δύνασθαι, οὐκ ἔχοντα 649. του κακοῦν τοὺς πονηροὺς ἐξουσίαν. ἐκ τῆς ἀψύχου τοίνυν οὐσίας, πείθει τὸν ἀχάριστον δῆμον ὅτι καὶ ἀμύνασθαι δύναται, καὶ ὡς ἀγαθὸς οὐ βεβούλευται. — 649. βεβούληται. – ἐξηράνθη οὖν ξύλον, ἵνα φοβήσῃ ἀνθρώπους. (α) 117. Αγνόησε, φάσκουσι, 649. φάσκοντες — τῆς συντελείας τὴν ἡμέρα, ὁ Κύριος· οὐκ ἠγνόησεν, ἄπαγε, ἀλλὰ σα φηνίζειν τὸ ἀν. κ. τ. λ. (ε) 97: ᾧ μὴ πάθος ἀβούλητον τὸ πάθος. τὴν ἐκού στον ὁρμὴν τὴν εἰς τὸ πάθος Πόθεν, ἔφης, δηλόν ἐστιν, ὅτι ἐκὼν ἐπὶ τὸν θάνατον ἦλθεν ὁ Χρι στής: μάλιστα μέν, κ. τ. λ. ΕΙ δὲ τὸ πάθος σε ταράττει, τὸ κατὰ Θεοῦ μὲν τολμηθὲν, σαρκὸς δὲ ἁψάμενον, ἄκουε τοῦ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων, λέγοντος· Χριστοῦ οὖν παθόντος σαρκί, Εἰ τοίνυν δ τὰς κλεῖς τῶν οὐρανῶν ἐγκεχειρισμένος, την σάρκα κυρίως ἀπεφήνατο πεπονθέναι, τὴν παθῶν δεκτικὴν· ἀπαθὲς γὰρ τὸ θεῖον. 179, 515, 2: Ἐπειδὴ γὰρ οἱ πένταλμα Ἰουδαῖοι· ἐπιλυττήσαντες ἱδραματουρ γησαν τραγωδίαν, κατὰ Θεοῦ μὲν τολμηθεῖσαν, σαρκὸς δὲ ἀναμένην· ἀπαθὸς γὰρ τὸ θεῖον κυρίως. 179, 5. εἰ δὲ καί τις τά ὅμοια πέπονθε (δεδόσθω γὰρ ), ἀλλὰ τὸ μὴ ἀπὸ τῆς ἴσης ἀξίας ὁρμᾶσθαι τοὺς πεπονθότας, άνισα πάλιν δείκνυσι τὰ πάθη. Οὐ γάρ, ὕβρις γὰρ ἐκείνῳ τὸ συμπαθές; ᾧ μὴ τὸ πάθος ἀβούλητον τυγχάνει. Οἱ μὲν γὰρ ἄκοντες πάσχοντες εἰκότως καταθρηνοῦνται· οἱ δ' ἐκ. 299, 256: Αἱ ἱεραὶ Γραφαῖ κινδυνεύουσι μὲν ἀγαθὴν ἐλπίδα ὑπισχνούμεναι, εν πράττουσι δὲ θάρσος ὀρέγουσαι· καὶ δυσπραγοῦσι μὲν παραμυθίαν προτεινόμεναι, δὲ φαίης, Τί οὖν ποιητέον; φήσαιμι, ὅτι τὸ κάτοπτρον τὸ πνευματικὸν συνεχώς μεταχειριστέον· φημὶ δὴ τὰς θείας Γρα φάς τοῦτο γὰρ τὸ κάτοπτρον, οὐ δείκνυσι τὴν ἀμορφίαν μόνον, ἀλλὰ καὶ μετατίθησιν, ἂν ἐθέλω μεν, -- εἰς κάλλος ἀμή χανον. 376. — οἱ μὲν ἱεροὶ χρησμοί πάσι τοῖς ἁμαρτήμασι τὰ ἰάματα σαφῆ προσάγουσιν. 257. εἰ δὲ ἀπιστεῖς ταῖς θείαις Γραφαῖς ἐντυχών, εἴσῃ καὶ τοῦ νοσήματος τὴν κακίαν, καὶ τῆς κακίας τὴν ἀπαλλαγήν. 388. - εἴσω γὰρ τοῦ γράμματος παραπέμποντες τὸν νοῦν, τοσούτου πίμπλανται θαύματος, καὶ τοσαύτης πληρούνται χάριτος, ὥστε - ὡς μηδὲν ἔτι χωρῆσαι τῶν ἐπιγείων πραγμάτων δύνασθαι, μηδὲ ἂν πάντα πρὸς αὐτοὺς συρρέῃ τὰ περιμάχητα, λήθης ὧν πρότερον ἐθαύμαζον ἐκνικησάσης. (α) 160. οὕτω καὶ ἡ θεία σοφία τὴν κακίαν καὶ τὴν ἄγνοιαν ἐξοστρακίζουσα, συν εσιν καὶ ἐπιστήμην ἐντίθησιν.
col. 79–80page 10 of 59
PG 78:791, 125. ἀντὶ βαπτίσματος γὰρ τῇ περιτομῇ Ἰουδαῖοι ἐκέχρηντο. ", 61. δίκην γὰρ ὀφείλοντας διὰ τοῦ βαπτίσματος ἐδικαίωσε, καὶ οὐρανίοις χαρί σμασιν εκόσμησεν. (α) 195. τινὲς μὲν οὐ σμικρολο γοῦντές φασιν, ὅτι τὸν διὰ τὴν παράβασιν του Αδάμ διαδοθέντα τῇ φύσει ρύπον ἀποπλύνονται· ἐγὼ δὲ καὶ τοῦτο μὲν γένεσθαι — 650. γίνεσθαι πιστεύω, οὐ μὴν μόνον (οὐδὲν - οὐδὲ γὰρ ἂν τοσοῦτον ἦν), ἀλλὰ καὶ ἄλλα πολλὰ μακρῷ τὴν ἡμετέραν ὑπερβαίνοντα φύσιν δεδόσθαι χαρίσματα. Οὐ γὰρ ὅσον ἔχρηζεν ἡ φύσις εἰς τὴν τῆς ἁμαρτίας ἀναίρεσιν ἔλαβε μόνον, ἀλλὰ καὶ θείοις εκοσμήθη δώροις. Καὶ γὰρ οὐ μόνον κολάσεως ἀπηλλάγη, καὶ πονηρίαν ἀπημφιάσατο πᾶσαν, ἀλλὰ καὶ ἀνεγεννήθη ἄνωθεν, παλιγγενεσίας θείας, καὶ λόγον ὑπερβαινούσης – καὶ ἀπελυτρώθη, καὶ ἡγιάσθη, καὶ εἰς υἱοθεσίαν ἠνέχθη —. ἀνηνέχθη κ. τ. λ. 1, 70: Οἶμαι μὴ ἁπλῶς τὰ χαρίσματα δίδοσθαι, ἀλλὰ πρὸς τὴν προπαρασκευὴν τῆς διανοίας τῶν δεχομένων. 11, 72, μαθὼν τοίνυν ὅτι τῆς ἄνωθεν προηγουμένης ροπῆς, ὁ βουλόμενος καὶ που νῶν καὶ πάντα κινῶν (οὐ γὰρ ἀρκεῖ ψιλὸν τὸ θέλειν), καὶ μανθάνει, καὶ καρποφορεῖ, καὶ σώζεται. 266. Οταν εὐβουλίας προκαθηγουμένης πάσῃ ἡ τοῦ ἀνθρώπου δύναμις ὑπουργήσῃ εἰς τὴν ἀρετὴν, πᾶσαν ἐκποδὼν ποιησαμένη σκηψιν καὶ μέλο λησιν· τότε δὴ τότε ὁ Θεὸς εἰς τέλος ταύτην Βαν. αὐτὴν ἄγει. 111, 22. (*) 242. Ἐπὶ τὸν κατὰ τῶν παθῶν 192, — καὶ ὁ σταυρωθείς κατάρας τῆς σαρκὸς ἱερὸν χρὴ χωρῆσαι πόλεμον, οὐχ ἑαυτοῖς ἐξήρπασε, μᾶλλον δὲ τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὸν θάνατον " θαῤῥοῦντας, ἀλλὰ τῇ θείᾳ συμμαχίᾳ ἐπιτρέποντας ἐσταύρωσε. 73. 100, — ἱερεῖον γὰρ προσηνέχθη ἐν ὑπὲρ πάντων, καὶ ὑπὲρ τὴν ἀπάντων ἀξίαν. 73. μὴ γὰρ δὴ νόμιζε, ὅτι ἡ πίστις, είγε πίστιν χρὴ καλεῖν τὴν ὑπὸ τῶν ἔργων τῶν σῶν ἐλεγχομένην, σῶσαι σε δυνήσεται. - Ε. πως δὲ ἡ πίστις φανεῖται, μὴ ἔχουσα ἀρετὴν δι' ἧς ἐνερ γήσει; Καθάπερ γὰρ μουσικὸς ἄριστος λύραν μὴ ἔχων, οὐδὲ τὴν ἐπιστήμην ἐπιδείξεται· οὕτω καὶ ἡ εὐσέβεια μὴ δι' ἔργων καθάπερ ὀργάνων δεικνυμένη, νεκρὰ καὶ ἀνενέργητος εἶναι δοκεῖ, οὐ τοῖς, κ. τ. λ. () 20. — εἰ τοίνυν ἡ ἀρετὴ τὴν εὐ σέβειαν ἐγγυᾶται, σπουδαστέον αὐτὴν ἔχειν, δι' αν ἡ εὐσέβεια αξιόχρεως ἀποφανθήσεται. — ἀρετῆς ἀρετῆς τοίνυν καὶ εὐσεβείας ἀνθεκτέον· ὡς ἡ μὲν θεμέλιος ἐστιν, ἡ δὲ στεφάνη καὶ ἐγκαλλώπισμα. τὸ νικᾶν. Εἰ γὰρ καὶ οὕτως ορμήσομεν, πᾶσαν μὲν παρασκευὴν καὶ παράταξιν, καὶ πόνους καὶ ἀγρυπνίας κινοῦντες· τῇ δ' ἄνωθεν ῥοπῇ θαῤῥοῦντες, ῥᾳδίως περιεσόμεθα, - 1, δῆλον μὲν γὰρ ὅτι τῶν μὲν ἀγώνων καὶ τῶν ἄθλων στάδιόν ἐστι ὁ παρὼν βίος· τῶν δὲ στεφάνων καὶ τῶν ἐπάθλων, ὁ μέλλων. 111, 60. τὰ μὲν γὰρ τῇδε, ἀγώνων ἐστὶ καὶ στεφάνων ὑπόθεσις· τὰ δὲ ἐκεῖ γερῶν καὶ τιμῶν. Μὴ τοίνυν τὴν εὐκαρίαν τῶν πραγμάτων προδῶμεν, ἵνα μὴ ἐκεῖ ἀνόνητα μεταμεληθῶμεν. 72. ὅτι εἰ πᾶσαν ὁμοῦ τὴν ἀφ' οὗ γεγόνασιν ἄνθρωποι μακαριότητα τῷ λόγῳ τις συλλάβοι, καὶ εἰς ἐν ἀθρήσειεν, οὐδὲ μυριοστῷ μέρες τῶν ἐσομένων ἀγαθῶν εὑρήσει παραπλησίαν· ἀλλὰ

Part IPars I

col. 81–82page 11 of 59
Pars IVCaput II
PG 78:81Ευ πλέον τοῦ ἐν ἐκείνοις σμικροτάτου τὰ τῇδε κατὰ τὴν ἀξίαν λειπόμενα, κ. τ. λ. (α) 221. Ισθι, ὦ ἀγαθὲ, ὅτι εἰ οἱστὰ καὶ φορητὰ καὶ εὐΐατα πταίσοιμεν καὶ πάθοιμεν τι ἐνταῦθα δεινὸν, ἀποτριβόμεθα τὰ πταίσματα· εἰ δὲ ἀπάνθρωπα καὶ δεινά, κἀκεῖσε τιμωρηθησόμεθα, κου φότερον μέν, εἰ κανταῦθά τι πάθοιμεν, βαρύτερον δὲ, εἰ ἀπαθεῖς ἀπέλθοιμεν· ἀλλ᾽ ἵνα, κ. τ. λ. 229. Όπερ πρώην περὶ τῶν ἁμαρτημάτων ἔφην, τοῦτο νῦν περὶ τῶν κατορθωμά των ἐρῶ· ὅτι μικρὰ καὶ εὐτελῆ κατορθώσας, εἰ ἀπο λαύσει τινὸς χρηστοῦ ἐνταῦθα, ἀφέξει τὸν μισθόν· εἰ δὲ μεγάλα καὶ ὑπερφυὴ καὶ ἀξιοθαύμαστα, κἀκεῖσε ἀπολείψεται, μετρίως μὲν, εἰ κάνταῦθα ἀπείληφε· τὸ γὰρ ἐνταῦθα λαβεῖν ὑποτέμνεται μισθοῦ μέρος οὐ μι χρόν· ὑπερβαλλόντως δὲ, εἰ μὴ ἀπείληφεν. 136. Τὰ ἐπαθλα μείζονα ὄντα πάσης ἀνθρωπίνης ἀξίας, καὶ ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος, τὴν τοῖς πόνοις χρεωστουμένην ἀμοιβὴν ὑπερ βαίνοντα. 1, 222. Το κρίνεσθαι ζῶντας καὶ νε κρούς, ταῦτό ἐστι, τὸ καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα εἰς κρίσιν ελεύσεσθαι, καὶ οὔτε ἐν θατέρου κεχωρισμένον, ἀλλ' ὥσπερ κοινὴν τὴν ἐνταῦθα συνάφειαν ἐποιήσαντο, ἐνταῦθα κοινὴν τὴν συν. ἐπ. οὕτω καὶ τὴν ἐκεῖθεν δίκην ηνωμένως υφέξουσιν. 201. Εἰ μὲν μόνη κατώρθωσεν ή ψυχή, μόνη καὶ στεφανούσθω· εἰ δὲ καὶ τὸ σῶμα ἐμερίσατο τοὺς ἄθλους, μετ' αὐτοῦ καὶ στεφανούσθω. Δίκαιον γὰρ καὶ εύλογον καὶ εἰκὸς καὶ πρεπωδέστα τον τούτο τυγχάνει. 179.· ἡ δὲ (ἀνάστασις) τοῦ σώματος ἐκεῖσε τελεσθήσεται, πάντων μὲν ὁμοίως διὰ τὴν ἀθανασίαν, οὐ πάντων δὲ ὁμοίως διὰ τὴν εύκλειαν. Η γὰρ δόξα ἀναλόγως τοῖς ἐνταῦθα πεπραγμένοις ἑκάστῳ πρυτανευθήσεται, καθώς τὰ ἀψευδῆ τῆς Γραφῆς περιέχει λόγια. (η) οὕτω καὶ τὸ σῶμα ὁμιλῆσαν τῇ ἀθανασίᾳ καὶ τῇ ἀφθαρσία, ἀνάλωτον ἔσται καὶ ἄβατον πᾶσι τοῖς πάθεσιν, οἷς γυνί νῦν εὐάλωτον καθέστηκεν. 77. Πνευματικὰ ἔσεσθαι τὰ σώματα ἐν τῇ ἀναστάσει, ἔφησεν ὁ θεσπέσιος Παῦλος Βαν. Πνευματικὰ ἔφησεν ὁ Παῦλος ἔσεσθαι τὰ σώ ματα ἐν τῇ ἀναστάσει διὰ δύο ταῦτα, διά τε τὸ κούφα, καὶ αἰθέρια, καὶ παντὸς κρείττονα πάθους καὶ βάρους, μέλλειν ἔσεσθαι, καὶ διὰ — εἰ δὲ περὶ τῶν σωμάτων τῶν ἁμαρτωλῶν ζητήσει τις, φήσομεν ὅτι ἡ κατὰ τὴν προτέραν ἐκδοχὴν κούφα ἔσται καὶ αιθέρια, ἢ ὅτι ὑπὸ πυρὸς βασανισθήσεται μὲν, οὐκ ἀναλωθήσεται [δέ]· ἢ ὅτι κἂν ἐθελήσωσιν ἁμαρτεῖν, οὐ δυνήσονται. ὁ γὰρ μὴ ὂν τοῦτο - ποιή σας, πολλῷ μᾶλλον γεγενημένον ἀναστήσει. 92. Ἐπειδὴ καὶ ἐπί τισιν ἁλοὺς ὁ Αρης δίκην ἔδωκεν δέδωκεν ἐθέλησας μαθεῖν, αἰσχύνομαι μὲν φράσαι, ὅμως δ' οὖν ἐρῶ. Ἔλεγχος γὰρ ἔσται Ελλήνων σαφὴς τὰ λεγόμενα. Οταν γὰρ οἷς φασι τῶν πάντων δια νομεῖς εἶναι καὶ ταμίας, ὀφθεῖεν, μήτε σωφροσύνην, σωφροσύνης,· μήτε τὸ κρίνειν ἔχον ὀρθῶς, σχολῇ γ' ἂν μετέχοντας τες εἶεν σεπτοί, κ. τ. λ. πῶς ὅν φατε μαντικώτατον εἶναι, ᾧ καὶ τὸ τοῦ ἡλίου ἐπιψεύδεσθε όνομα, 650, ὡς καὶ τὸ τ. ηλ. ἐπιψεύδεσθαι όνομα, - ηγνόησεν ὅτι σώφρων ἐστὶν ἡ κόρη, καὶ οὐκ ἂν ἀλοίη ἡδονῇ; Είτε γὰρ ἐκ τῆς μαντικῆς,
col. 83–84page 12 of 59
PG 78:83ψυχικούς εἴτε ἐκ τοῦ σοφός 650, μουσικός εἶναι, καὶ δυνατώτατος τῶν ταῦτα, ὡς φατε, κατα σκευαζόντων ἢ σημαινόντων, ἐχρῆν αὐτὸν εἰδέναι. Εἰ δὲ διὰ πάντων ἄγνοιαν δυστυχῶν ἐφωράθη· παύσασθε, ὦ δεινότατοι, δι' ὧν φατε, ἑαυτοὺς ἐλέγχοντες. (α) 54. Τί περισσὸν ἢ ἀλλότριον τῆς ἡμετέρας, ἔφης, θρησκείας δοξάζουσιν οι πολυπλανείς καὶ πολύθεοι Έλληνες, εἰ - μητέρα θεῶν ἀναγράφουσιν, ὁπότε καὶ ἡμεῖς Θεοῦ μητέρα πιστεύομεν. Έλληνες μὲν τὴν τῶν θεῶν αὐτῶν καὶ ὑπάτων μητέρα, ἐξ ἀκολασίας καὶ ἀκολάστων άῤῥήτων παθῶν, καὶ συνειληφυίαν καὶ τετοκυῖαν ἐγνώρισαν, 649. ἀνέγνωσαν, οὐδὲν ὅτι λαγνείας εἶδος ἢ ἀγνοήσασαν, ἢ ἄπρακτον καταλιποῦσαν, ἅτε τοιούτων μητέρα. ἣν δὲ ἡμεῖς Βαν. μητέρα. Ἡμεῖς δὲ — τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ ἡμῶν γενομένην ὁμολογοῦμεν μητέρα, Μονογενῆ μη τέρα. Τὴν δὲ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μητέρα, Μονογενή καὶ μονότροπον σύλληψιν δεξαμένην, πᾶσαι Βαν. πάλαι· τῶν ἀνθρώπων αἱ γενεαὶ σὺν ἀληθείᾳ ἐπέγνωσαν, οὔτε σποράς γενομένης, οὔτε φθορᾶς μεσίτευσάσης. -- οὔτε φθοράς γενομένης, οὔτε σπορᾶς. 63: Τίς σε οὐ κωμωδήσει; τίς σε οὐκ ἐλεήσει, ἐν γαλήνη φιλοσοφίας τῶν τοῦ Κυρίου μαθητῶν – τὸν τοῦ Κυρίου μαθητήν — καθώ εζόμενον, καὶ θόρυβον καὶ βρασμὸν Ἑλληνικῶν συγ γραφέων καὶ ποιητῶν ἐφελκόμενον; Τί γάρ, εἰπε μοι, παρ' ἐκείνοις τῶν καθ' ἡμᾶς προτιμότερον; τί δὲ οὐ ψεύδους γέμει καὶ γέλωτος, ὧν ἐκεῖνοι σπου δάζουσιν; Οὐχ αἱ θεότητες ἐκ παθῶν; οὐχ αἱ ἀνδρείαι ὑπὲρ παθῶν; οὐχ οἱ ἀγῶνες ὑπὲρ - αἰῶνες διὰ — παθῶν; Οὗ καὶ θεότητες ἐκ παθῶν, οὗ καὶ ἀνδρεῖαι ὑπὲρ παθῶν, οὗ καὶ οἱ ἀγῶνες διὰ παθῶν. – Φεύγε τοίνυν καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς αἰσχρότητος. Δεινῶς γὰρ οἶδεν ἀναστομούν Αἰι. ἀναστομεῖν τοὺς τῶν τραυμάτων συνουλώ σαντας μώλωπας· μήποτε υποστρέψη τὸ πνεῦμα τῆς πονηρίας σφοδρότερον, καὶ χείρονα σοι τὴν ἦταν τῆς προτέρας ἀγνοίας ἡ ῥᾳθυμίας ἐργάσηται. Οσον μὲν οὖν χρήσιμον εἰς τὴν καθ' ἡμᾶς φιλοσοφίαν ἐκ τῆς ἔξωθεν παιδεύσεως, ὥσπερ ἡ μέλιττα δρεψάμενος· πολλά γάρ, εἰ χρή τἀληθῆ λέγειν, ἀρετῆς ἕνεκεν πεφιλοσοφήκασι, κ. τ. λο
col. 85–86page 13 of 59
PG 78:85(α) Εἰ γὰρ Θεὸς, οὐ γένεσις· εἰ δὲ γένεσις, οὐ φημι τὸ ἐναντίον εἰ γένεσις, οὐ νόμος. Εἰ δὲ νόμος, οὐ γένεσις. Εν γένεσις, οὐ παραίνεσις· εἰ δὲ παραίνεσις, Οι γένεσις. Εν γένεσις, οὐ κρίσις· εἰ δὲ κρίσις, οὐ γένεσις. Εἰ γένεσις, οὐ μελέται· εἰ δὲ μελέται, οὐ γένεσις. Εἰ γένεσις, οὐ φιλοσοφία· εἰ δὲ φιλοσοφία, οὐ γένεσις. Εἰ γένεσις, οὐκ ἰατρική· εἰ δὲ ἰατρικὴ, οὐ γένεσις. Εἰ γένεσις. οὐ γεωργία· εἰ δὲ γεωργία, οὐ γένεσις. Καὶ πολλὰ ἔχων εἰπεῖν, νυνὶ παραλείψω. Αύθις δὲ συλλογίσομαι. Εἰ μὲν οὖν ἑνὸς ἦν τοῦ πράγματος πρὸς ἐν Βαν. ὁ ἀγών, ἴσως ἀμφισβης τήσιμος ἂν ἦν ὁ στέφανος. Εἰ δ' ἑνὸς πρὸς πολλὰ καὶ πακίλα ή μάχη, αναμφισβήτητος, ὡς οίμαι, ἡ νίκη. και κἂν γὰρ ἐν δόξῃ νενικηκέναι, δόξῃ ἐν νενικηκέναι, ὑπὸ τῶν ἄλλων ηττηθήσεται. Εἰ πάν τα, ὡς φής, ὦ σοφέ, καθ' ειμαρμένην γίνεταί τε καὶ λέγεται, εἶπε πως νῦν δι' ἡμῶν ἑαυτὴν ἀνατρέπει. Εἰ γὰρ αὐτὴ πάντα ποιεί, αὕτη ἂν εἴη νῦν δι' ἡμῶν κη φέστουσε μὴ εἶναι γένεσιν. Πῶς οὖν αὕτη, ἦν φατε είναι, φάσκου τα μὴ εἶναι, οὐ πιστεύεται παρ' ὑμῶν; (α) 66: Ἐπεὶ οὖν τὸ τὰ συμφέ ρεντα εἰδέναι τε καὶ διδόναι, τῇ θείᾳ ἀνήκει προς νος, αῦτα παρ' αὐτῆς αἰτῶμεν, καὶ διδόμενα στερο γωμεν, εἰ καὶ ἐναντία δοκοίη εἶναι. τῆς ή φύσις, ἀνάγκῃ καὶ ὅροις δέδεται, ἡ δὲ προαίρεσις ἐλευθερίᾳ καὶ ἐξουσία τετίμηται Προνοίας τῆς τὸ συμφέρον ἐπισταμένης, καὶ ἑκά στῳ ἢ συγχωρούσης, ἢ ἀπονεμούσης. (η 11, 175: Τί θαυμάζεις εἰ τὴν τοῦ πηλοῦ εἰκόνα ἔλαβεν ὁ Παῦλος, οὐχ ἵνα τὸ αὐτεξού στον λυμήνηται, λυμήνοιτο, 8 πανταχοῦ στεφανοῖ, ἀλλ' ἵνα μὴ μόνον τὴν σφοδρὰν πειθὼ καὶ ὑπακοὴν δείξῃ, ἣν δίκαιος ἂν εἴη ἔχειν ὁ ἄνθρωπος πρὸς τὸ θεῖον, ἀλλὰ καὶ τὴν λύτταν ἰάσηται τῶν ἐπισκήψα: τολμώντων τῇ ἀκηράτῳ καὶ παντὸς ἐπέ κεινα καὶ λόγου καὶ νοῦ ἐπιστήμη. 129: Εοικας θαυμάζειν, πῶς τὸν προδότην οὐκ ἔπεισεν ὁ Χριστός, καλὸν ἡγεῖσθαι τὴν ἀρετὴν, καίτοι πολλάκις περὶ ἀρετῆς, μᾶλλον δὲ οὐκ ἔστιν ὅτε οὐχ ὑπὲρ ταύτης ἐν συνουσίαις ἀκούσαντα. Ἐγὼ δὲ θαυμάζω, πῶς τὸν ὄρον τῆς αὐτεξουσιότητος ἐπιστάμενος, περὶ τούτου ἐθαύματας. Οὐ γὰρ βία καὶ τυραννίδι, ἀλλὰ πειθοῖ καὶ προσηνείᾳ ἡ τῶν ἀν θρώπων σωτηρία κατασκευάζεται. Διὸ καὶ τὸ κῦρος Έχει ἕκαστος τῆς οἰκείας σωτηρίας. Ἵνα καὶ οἱ στε φαν. 20. Τοῦ γὰρ πεισθῆναι καὶ μή, αὐτὸς κύριος καθέστηκεν. Εἰ δὲ ἀπιστεῖς, ἐνὶ παραδείγματι χρησάμενος, ᾧ ἕτερον οὐδὲν παρα βληθῆναι δυνήσεται, πεῖσαι δυνήσομαι. Τί γὰρ τοῦ λόγου ελλογιμώτερον; ἢ τί τῆς σοφίας σοφώτερον τῆς τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα φησάσης 650, φρασάτης – καὶ προσηνῆ καὶ δραστήρια, ὥστε ἀναστείλαι τοῦ Ἰούδα τὴν φιλοχρηματίαν, καὶ μὴ ἀνυσάσης; οὐ παρὰ τὴν οἰκείαν ασθένειαν, ἀλλὰ παρὰ τὸ τὸν ἀκούοντα κύριον εἶναι τῆς οἰκείας γνώμης, διὰ τὸν τῆς αὐτεξουσιότητος ὅρον, δι' ἂν καὶ ὁ τῆς κρίσεως ἀξιόχρεό; ἐστι λόγος. κράσεως στο μ. Οὐ παρὰ
col. 87–88page 14 of 59
PG 78:87τὴν οἰκείαν ἀσθένειαν, ἀλλὰ παρὰ τὸ τοὺς ἀκροατάς κυρίους εἶναι τοῦ τέλους, διὰ τὸν τῆς αὐτεξουσιότητος δρον, χρησάμενος λόγοις ὁ Λόγος, οἳ καὶ τὴν ἄψυχον φύσιν εἰκότως ἂν ἔκαμψαν, οὐκ ἔπεισε τὸ ἀμείλικτον ἐκεῖνο θηρίον τὸ κατ' αὐτοῦ ἐπιλυττῆσαν· ἔδειξε λαμπρῶς, ὅτι τὸ πεισθῆναι καὶ μὴ, τῶν ἀκουόντων ἐστὶ, διὰ τὸν τῆς αὐτεξουσιότητος ὅρον, δι' ἂν καὶ ὁ τῆς κρίσεως ἀξιόλογός ἐστι λόγος. (α) Προς σχέῳ Προσεχίῳ Ἧκε τοίνυν ὁ Σωτὴρ, μετὰ τῶν ἄλλων, ὧν κατώρθωσε, καὶ ταύτης ἀπαλλάξων τοὺς ἀνθρώπους τῆς ὑπονοίας. Τὴν γὰρ τῆς ψυχῆς ἀθανασίαν ὁρισάμενος, ἐν τῷ φάναι·· Τὴν δὲ ψυχήν μή δυναμένων ἀποκτεῖναι, καὶ τὴν τῶν σωμάτων ἀνάστασιν εὐαγ γελισάμενος διὰ τοῦ εἰπεῖν· «Ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν νεκρῶν οὔτε γαμούσιν οὔτε γαμίζονται, ἀλλ' ἔσονται ὡς ἄγγελοι·· τήν τε κρίσιν μηνύσας διὰ πολλῶν μὲν ἄλλων καὶ ἐν τῷ φρᾶσαι δέ· ο Φοβήθητε τὸν δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ. ν 43: - Χρή, ἐπειδὴ τὰς ἱερὰς παρα γράφονται, Γραφὰς ἐκ λογισμῶν καὶ ἀποδεικτικῆς τάξεως, ἀναγκαστικὸν κατασκευάσαι λόγον παρα σκευάζοντα ἡμᾶς τὸ σαφὲς συνιδεῖν. κοῦν ἐπειδὴ Ελληνά τε ὄντα, καὶ τὰ Ἑλλήνων προ σβεύοντα, χρὴ ἐκ τῶν σῶν σε χειρώσασθαι, ἀντιτα χτέον, κ. τ. λ. 46: Εἶπε τῷ διενεχθέντι Βαν. διαλεχθέντι – πρὸς σέ, καὶ τὰ Ἑλλήνων πρεσ σβεύοντι, πρεσβεύσαντι, — φήσαντί τε, ὅτι καινήν τινα καὶ παρὰ τὴν ἀρχαίαν 649. ἀρχαίων -- συνήθειαν, εισηγήσατο πολιτείαν τὸ Εὐαγγέλιον, ὅτι, ὦ σοφώτατε, κινδυνεύεις ἀγνοεῖν, ὅτι τὴν πονηρὰν συνήθειαν καινότης μόνη παύειν πέφυκε. Διδ, κ. τ. λ. 11, 228: - Σεμνὴ γὰρ καὶ ἡ παρὰ τῶν ἐχθρῶν μαρτυρία.
col. 89–90page 15 of 59
PG 78:8976: Πόσοι γὰρ Πυθαγόρειοι τύ φου καὶ ὑπεροψίας πεφηνότες διδάσκαλοι, φοιτηταί γεγόνασι τοῦ λόγου; πόσοι δὲ Πλατωνικοί, τὴν ὀρουν τὴν ἀπὸ τῆς καλλιεπείας κατασπάσαντες, ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ ἱδρύνθησαν; πόσοι ᾿Αριστοτελικοὶ καὶ Στωϊκοί, τὴν, ἐφ᾽ ἧς ἐσεμνύνοντο, σοφίαν ἀτιμάσαν δες, ἠγάπησαν ἐν τοῖς ὑπηκόοις τετάχθαι; δὴ κατ' ἐκεῖνον Η. κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον 650. καιρὸν Ἰησοῦς, σοφὸς ἀνὴρ, είγε αὐτὸν ἄνδρα Η. ἄνδρα αὐτὸν — λέγειν χρή. "Ην γὰρ παραδόξων ἔργων ποιητής, διδάσκαλος ἀνθρώ των τῶν ἡδονῇ ταληθή δεχομένων. Καὶ πολλοὺς μὲν Ἰουδαίους, πολλοὺς δὲ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐπηγάγετο. Ὁ Χριστὸς οὗτος ἦν. Καὶ αὐτὸν ἐνδείξε: τῶν πρώτων ἀνδρῶν παρ' ἡμῖν σταυρῷ ἐπιτετιμηκότος Πιλάτου, Ο οὐκ ἐπαύσαντο οἱ τὸ πρῶτον Η. οίγε πρώτον αὐτὸν — ἀγαπήσαντες. Ἐφάνη γὰρ αὐτοῖς τρίτην ἔχων ἡμέραν πάλιν ζῶν, τῶν θείων προφητῶν ταῦτά τε περὶ αὐτοῦ εἰρηκότων εἰρηκότων -- καὶ ἄλλα μυρία θαυμάσια εἰρηκότων. "Ιδε τοίνυν — 650. εἷς δὲ τῶν νῦν... Η. εἰς ἔτι νῦν — τῶν Χριστιανῶν, ἀπὸ τοῦδε ὠνομασμένων, οὐκ ἐξέλιπε 650. τὸ φῦλον, ὡς καὶ Φίλωνα, καίτοι Ἰουδαῖον ὄντα καὶ ζηλωτήν, δι' ὧν ἀπολέλοιπε συγ γραμμάτων απομαχήσασθαι τῇ οἰκείᾳ θρησκεία. Βα σανίζων γάρ', κ. τ. λ.

Part IIPars II

col. 91–92page 16 of 59
PG 78:91οἶμαι, κεκραμένην, τους (α) 19: Εἰ μηδὲν πλέον τοῦ γράμματος νομίζει τὸν νομοθέτην εἰρηκέναι ὁ πρὸς σέ, ὡς ἔφης, διενεχθεὶς Ἰουδαῖος, εἰπὲ πρὸς αὐτὸν, ὅτι Ελέγχουσιν ὑμῶν τὴν ἀπαιδευσίαν οἱ δύο ἄνδρες οἱ μετὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν συγγραφεῖς παρ' ὑμῖν γεγονότες, Φίλων ὁ θεωρητικώτατος, καὶ Ἰωσηφος ὁ ἱστορικώ τατος. Ο μὲν πᾶσαν σχεδόν τὴν παλαιὰν εἰς ἀλλη γορίαν τρέπων· ὁ δὲ διαρρήδην γράφων, τὰ μὲν αἱ νιττομένου τοῦ νομοθέτου δεξιῶς· τὰ δὲ, ἀλληγοροῦν της μετά σεμνότητος· ὅσα δ' ἐξ εὐθείας λέγεσθαι συνέφερε, ταῦτα ῥητῶς ἐμφανίζοντος — τὰς δὲ τῶν παρ' αὐτοῖς δοξάντων σοφῶν μαρτυρίας παραγράφεσθαι, οὐκ ἂν εἶεν δίκαιοι. 1. 18: Ἐπειδὴ σκάνδαλον εἶπας οἴε σθαι Ιουδαίοις δαίους — τὸ ἐν τοῖς θείοις χρησμοίς ειρημένον, οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν ἕως οὗ ἔτεκε τὸν Υἱὸν αὐτῆς, ὡς μετὰ ταῦτά φησι συναφείας τῷ μνηστῆρι πρὸς τὴν Παρθένον γενομένης — γεγενημένης γινωσκέτω ὁ βλάσφημος καὶ ἀχάριστος λαός, ὅτι τὸ, ἕως, πολλάκις καὶ ἐπὶ τοῦ διηνεκὼς ἐν τῇ θείᾳ Γραφή εὑρίσκομεν κείμενον. 141: ἰδοὺ οὖν ὁ ἀνὴρ ἐκ τῆς γῆς καὶ ἡ γυνὴ ἐκ τοῦ ἀνδρὸς, καὶ ἀμφότεροι τῆς συνουσ σίας χωρίς. Ἐπεὶ οὖν ἐπώφειλεν ἡ γυνὴ χρέος τῷ ἀνδρὶ, ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ δίχα σπορᾶς ὑποστάσα, τοῦτο ἀπέτισεν καὶ ἡ – μήτηρ τοῦ Κυρίου, αὐτὸν δίχα σπέρματος ἀποδοῦσα σεσαρκωμένον. Οὐκ ἔστιν οὖν τῇ φύσει ἀδύνατον, ἀλλ᾿ ὥσπερ 649. ὅπερ ἐπὶ τῶν πρωτοπλάστων ήδη γεγένητο, ἐπὶ τῆς Δεσποτικῆς οἰκονομίας τετέλεστο. 99. Επειδή, ὡς γέγραφας, του δαῖός τις ἀπαιδευσίας ἀνάπλεως, ὡς ὑπερβολὴν κατ αγνούς τοῦ εἰρηκότος θείου εὐαγγελιστοῦ οὐδ' αὐτὸν οἶμαι. τὸν κόσμον χωρῆσαι τὰ γραφόμενα βιβλία, πράγματα σοι παρέσχεν· ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐκ τῆς Παλαιᾶς Δια θήκης, ἂν καὶ αὐτὸς ἐκκρίνει — 649. Β.ν. ἐγκρίνει - καὶ θείαν ἡγεῖται, τὰ ὑπερβολικώς εἰρημένα εἰς μέσον ἀγαγεῖν, ἵνα εἰδῇ ἐκεῖνος, ὅτι καὶ ὁ εὐαγγελιστής τῇ Παλαιά Επόμενος Γραφή. τῇ Παλαιᾷ επόμενος. τῇ Παλαιᾷ ἐκείνῃ ἑπόμενος Γραφῇ γέγραφεν & γέν γραφε. έγραφεν & έγραφεν, κ. τ. λ. Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἄκρατός ἐστιν ἡ ὑπερβολή ένα ταῦθα δὲ καὶ κεκραμένη. Οὐ γὰρ ἀφῆκεν αὐτὴν ἁπλῶς, ἀλλ' ἐκό λασεν (ὁ εὐαγγελιστής). Εἰκὸς δὲ μηδὲ ὑπερβολικῶς αὐτὸ εἰρῆσθαι. Οὐ γὰρ ἐῤῥέθη, πολλὰ καὶ ἄλλα σημεία πεποιηκέναι τὸν Ἰησοῦν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, ἀλλ᾽ ἀδιορίστως πεποιηκέναι τὸν Ἰησοῦν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, ἀλλ' ἀδιορίστως πεποιηκέναι. Εστι δὲ, κ. τ. λ. καὶ 90: Καὶ παρ' Έλλησι μὲν, παρὰ Ἰουδαίοις, πολλὰς αἱρέσεις ἔτεκεν ὁ διάβολος. Εἰ δὲ καὶ παρὰ Χριστιανοῖς πολλῷ πλείους, θαυ μαζέτω μηδείς. Πρὸ μὲν γὰρ τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χρι στοῦ παρουσίας ὁρῶν πάντας ὑπὸ τῆς κακίας με θύοντας, καὶ οὐδένα, ὡς ἔπος εἰπεῖν, καθαρῶς νήσ

Chapter IIICaput III

col. 93–94page 17 of 59
Pars III
PG 78:93φεντα, ὀλίγα ἐνέβαλλε φιλονεικίας σπέρματα. Επειδή δὲ ἦχον οὐρανόθεν ὁ σωτήριος Λόγος, φέρων μὲν ἡμῖν οὐρανίου πολιτείας δόγματα, τῷ δὲ διαβόλῳ δι' ὧν τοῖς ἁμαρτάνουσιν ηπείλει προμηνύων τὴν ἀναμέν νουσαν αὐτὸν δίκην, κ. τ. λ. 57. "Η ἐκ φιλ αρχίας, οἶμαι, ἢ ἐκ προλήψεως, δύο δυσκαταγωνί στων παθών, τὰς αἱρέσεις τετέχθαι. Οἱ μὲν γὰρ ἐν τοῖς ὑπηκόοις μὴ ἀξιώσαντες εἶναι, μηδὲ καταδεξάμενος. νεωτέρας διδασκαλίας σπέρμα καταβεβλήκασι, τοῖς καθεστώσιν ἐμμένειν μὴ καταξιώσαντες. (δ). 1. 102: "Ωσπερ οι ναυτικοί αλιευτικοί βρώματι τὸ δέλεαρ κατακρύπο τουσι, καὶ τοὺς ἰχθύας απροόπτως ἀγρεύουσιν· οὕτως οἱ πονηροὶ τῶν αἱρέσεων σύμμαχοι τη χρηστολογία τὰς ἑαυτῶν κεκανοίας καλύπτοντες ἀγκιστρεύουσι τοὺς ἁπλουστέρους πρὸς θάνατον. 166: Ηξειν, ὦ βέλτιστε, ὁ Χριστὸς ἐν τῇ πατρώα εξῃ ἐπηγγείλατο, τὰ τῶν αἱρετικῶν ἐμπράττων στήματα, καὶ τὴν λύτταν αὐτῶν σβεννύς. (α) 169: - Τους τοίνυν τὴν θείαν παρ μεχαράσσοντας παίδευσιν, καὶ νήθοις, και ἐξιτήλοις ἐντάλμασι τὰ οὐράνια ἐπι βολοῦντες διδάγματα Μανιχαίους, καὶ Σίμωνας, καὶ Μοντανούς, καὶ Ναυάτους, Αρείους, καὶ Μακεδονίους, φωτεινούς τε καὶ τοὺς τούτοις ὁμόφρονας, καπή πως εἰκότως προσαγορεύει μιγνύντας τὸν οἶνον τέστι, τῇ ἀκραιφνεῖ τῶν θείων λόγων. 643. λογίων – σοφίᾳ τοὺς οἰκείους σχετλια σμούς ἐπεισάγοντας. (ε) ποι. 1, 422: Τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ζητεῖται καὶ κρίνεται, ὡς ἄνθρωπος ἀνθρώπου μείζων, καὶ βοὺς βοὸς, καὶ ἵππος ἵππου. Καὶ ἅπαξ ὁ κανὼν τῆς συγκρίσεως τοῖς ὁμου γενέσιν ἁρμόζει. Εἰ τοίνυν ὁ τὰ τοῦ Θεοῦ, τολμηρώς περιεργαζόμενος, καὶ μείζονα λέγων τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα, την σύγκρισιν ὡς ὁμοουσίων ὁμοούσιον — προσίεται, περὶ τοῦ μείζονος αὐτῷ συν τόμως ἀποκρινούμεθα. Ετερούσια ἑτοροού τια - γὰρ ἀλλήλοις συγκρίνεσθαι οὐ δύναται οὔτε λέγεται μείζων ἄνθρωπος βούς, ἢ μείζων ἵππος και μήλου, ἢ μείζων ὄνος ἰχθύος. 63: Οὐδὲν οὕτω τῆς θείας φύσεως ἴδιον, ὡς τὸ ἀΐδιον. Ο τοίνυν μεταγενέστερον τὸν Υἱὸν λέγων — λέγων μεταγενέστερον τὸν Υἱὸν — τοῦ Πατρὸς, ἐξ οὗ ἀνάρχως ἐξέλαμψεν, οὗτος αὐτὸ τὸ χαρακτηρίζον τὴν ἀκήρατον οὐσίαν, τόγε αὐτοῦ μέρος, ἀναιρεῖ. Καὶ ἀριθμοῦ γὰρ καὶ χρόνου ἐστὶν ἀνωτέρα· καὶ τοῦ πρὸς καὶ μετὰ, οὐκ ἀνέχεται, οὐδὲ τὸ πρῶτον, καὶ δεύτερον προσίεται. ᾿Απρόσιτος γάρ ἐστιν ὥσπερ τοῖς ἄλλοις ἅπασι, καὶ τούτοις τοῖς ὀνόμασι, δι' ὧν τὰ κτίσματα χαρακτηρίζει ται. ὁ θνητὸς οὕτως τίκτε:, ὁ ἀθάνατος οὐχ οὕτως Βαν. ὁ θνητὸς ἐμπαθῶς γεννᾶ, ὁ ἀθάνατος ἀπαθῶς. Α, ποία γὰρ σύγκρισις τοῦ ἀεὶ ὄντος πρὸς τὰ 650. τὸν ἐκ μὴ ὄντων γεγονότα;
col. 95–96page 18 of 59
PG 78:95τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ που πρωτότοκον πρωτοτόκον (α) πρωτοτόκος μητροκτονος μητροκτόνος οὐ γὰρ διδασκαλίας, ἀλλὰ παραμυθίας παραμυθίας δ' ἕνεκεν μόνης· τοῦτο εἴρηται τοῖς ἀποστόλοις τεθνηκόσι τῷ δέει, ὡς αὐτίκα μάλα ἁλασσομένοις. 650. ἀνωσομένοις — ἵνα θαῤῥοῖεν, ὡς πρὸς τὸν δοκοῦντα αὐτοῖς μείζονα, πορευομένου αὐτοῦ. 292: Τὸν λαμπρᾶς ἀπτόμενον ὑποθέσεως, καὶ τὸν νοῦν τῶν ἱερῶν Γραφῶν ἑρμη νεῦσαι πειρώμενον, χρὴ τὴν μὲν γλώτταν ἔχειν σε μνήν τε καὶ τρανήν, τὴν δὲ γνώμην εὐσεβὴ τε καὶ εὐαγῇ ἀκολουθεῖν τε αὐταῖς, καὶ μὴ ἡγεῖσθαι, μηδὲ πρὸς τὸ οἰκεῖον βούλημα, τὸν ἐκείνων νοῦν ἐκδιά ζεσθαι. Τοῖς γὰρ παραποιεῖν καὶ παρερμηνεύειν τολμώσι, κίνδυνος επήρτηται μέγιστος εἰς αὐτὴν τὴν ψυχὴν β' έπων. (α) 156: Μὴ ἁπλῶς προφέρων τινὰς βήσεις τῶν ἱερῶν χρησμῶν διὰ στόματος σπάραττε. ἀλλὰ τὰς ὑποθέσεις ἀκριβῶς ζητήσας, ἕξεις τὰς λύσεις. Τυφλώττουσι γὰρ αἱ ἑρμηνείαι τῶν ὑποθέσεων χηρεύουσαι. — ὑπόθεσις περι κοπή, Οι τοὺς θείους χρησμούς παραποιούντες καὶ πρὸς τὸ οἰκεῖον βούλημα εκβιαζόμενοι, συγγνώμης ἁμαρτάνουσι μείζονα. (γ). οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν ἕως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς, ἕως ὁ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, μείζων ἐστὶν Ιωάν νου Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστερα! (ο) Η φρόνησις τῇ ἁπλό τητι κιρνωμένη θεῖόν τι χρήμα (γ) 125: Πολλάκις έθαύμασα τῶν τὰς θείας παρερμηνευόντων Γραφάς, καὶ τὸ οἰκεῖον μᾶλλον βούλημα, ἢ τὸ ἐν αὐτοῖς κείμενον παρισταν πειρωμένων. Τὸ γὰρ ἄκρατον αὐτῶν καὶ εἰλικρινές. καὶ εὐφρᾶναι ψυχήν. — ψυχάς δυνάμε τον βούλημα τῷ φαύλῳ καὶ ἐξιτήλῳ τῶν οἰκείων δογ μάτων παρακιρνώντες ὕδατι, τὰ θεῖα καπηλεύειν τολμώσι. τολμῶντες καὶ τοῦτό ἐστι τὸ. Οἱ κάπηλοί σου μίσγουσι σμίγουσι τὸν οἶνον ὕδατι, κ. τ. λ. Η φρόνησις κερνωμένη τῇ ἁπλό τητι, κ. τ. λ.
col. 97–98page 19 of 59
PG 78:97πιά φυλαχτήρια ίσθι, ὅτι δέλτια ἦν μικρά, ἔσω τὸν νόμον ὠδίνοντα, ἅπερ ἐφόρουν οἱ τῶν Ἰουδαίων καθηγηταί, ὥσπερ νῦν αἱ γυναῖκες τὰ (α) Εὐαγγέλια τὰ μικρά (Π. Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἓν ἐσμεν (έ), ἕν, εσμέν, Οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ᾽ οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ Πατρός μου – Οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι ἁπλῶς τοῖς αἰτοῦσιν, ἀλλὰ παρασχεῖν μισθὸν τοῖς καμοῦσιν. (α) δέλτα. ίσω. είσω. αἱ γυναῖκες τὰ, Εὐαγγέλιον Αἱ γυναῖκες καὶ τὰ παιδιὰ τὰ μικρὰ, ἀντὶ φυλακῆς μεγάλης, Εὐαγγέλια ἐξαρτῶσι του τραχήλου, καὶ πανταχοῦ περιφέρουσιν, όπουπερ ἂν ἀπίωσιν. 52: Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι οἱ ἐν οὐρανῷ, οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ 117. Τι καθ' ἑαυτῶν τὴν τοῦ Κυρίου επισπώνται κρίσιν οἱ βλάσφημοι; τί τὸ πῦρ της γεέννης οἱ θεομάχοι ἐκκαίουσιν; ἐπικαίουσιν Αγ νάτισε, φάσκοντες, 649. τάσκουσι, — τῆς συντελείας τὴν ἡμέραν δ Κύριος, οὐκ ἠγνόησεν, ἄπαγε, ἀλλὰ σαφηνίζειν τὰ ἀνωφελή παρητείτο προβλήματα· ἐπεὶ πῶς ἀγνοεῖν του στα ώραν ἢ ἡμέραν ὁ Ποιητὴς τῶν αἰώνων; ἐν ᾧ, *. τ. λ. (έ) Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, εἴρηται. Οὐκ Βαν. εἴρηται, ότι ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἂν εἰμι. Ένας ειμί. Τὸ τοίνυν ἐν τῆς μιᾶς οὐ σίας δηλωτικόν· τό, ἐσμεν, τῶν δύο ὑποστάσεων ἐστι σάββατον δευτερόπρωτον, δεύτερον τοῦ πάσχα εἰ πρῶτον τῶν ἀζύμων Εσπέρας γὰρ, θύοντες τὸ πάσχα τῇ ἑξῆς τὴν τῶν ᾿Αζύμων ἐπανηγύριζαν ἑορτήν, εἰ σάββατον, πᾶσαν ἑορτὴν καλοῦσι (ο). ἐξοχὴν ἑορτὴν τῶν Αζύμων σαββάτου δευτεροπρώτου "Ωσπερ γὰρ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας, οὕτως ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας, ἐπαγγειλάμενος τὸν τύπον πληρῶν (ε) Ἰωνᾶ, σημαντικόν. 195: Οἱ πᾶσαν τὴν Παλαιὰν διαθήκην εἰς τὸν Χριστὸν μεταφέρειν πειρώμενοι, οὐκ ἔξω αἰτιάσεως εἰσιν, ἐπείπερ καὶ Ἕλλησι, καὶ τοῖς μὴ ἐγκρίνουσιν αὐτὴν αἱρετικοῖς ἰσχὺν ἰσχύειν ἐν τῇ καθ᾿ ἡμῶν διδόασι μάχῃ. Τὰ γὰρ μὴ εἰς αὐτὸν εἰρημένα εκβιαζόμενοι, καὶ τὰ ἀδιάστως εἰρημένα ὑποπτεύεσθαι παρασκευάζουσι. Δι' ὧν γὰρ ἐκεῖνοι αὐτοὺς ἀνατρέπουσι ὡς παραποιοῦντας παραποιοῦντες διὰ τούτων καὶ ἐν τοῖς διαῤῥήδην περὶ αὐτοῦ εἰρημένοις νικᾶν νομίζονται. διὰ τοῦτ᾽ εἴρηται Σάββατα σαββάτων. Ἐπειδὴ ἔσθ' ὅτε. ἢ ἡ ἀρχὴ τῆς πανηγύρεως, ἢ τὸ τέλος συνέπιπτε τῷ τῆς ἑβδομάδος σαββάτῳ, οἷον εἰπεῖν, καὶ παρ' ἡμῖν πολλάκις γίνεται. "Ωσπερ γὰρ - οὕτω καὶ παρ' αὐτοῖς, εἰ ή ἡ πανήγυρις τῷ σαββάτῳ — τῶν σαββάτων συνέπιπτε, Σάββατα Σαββάτων ἐκαλεῖτο. καὶ (ε) πληρούν.
col. 99–100page 20 of 59
PG 78:99ἕκτῃ, ὥρᾳ τῆς παρασκευῆς ἐσταυρώθη ὁ Κύριος, ἀπὸ ταύτης ἕως ἐννάτης σκότος εγένετο, τοῦτο νύχτα μοι νόησον· πάλιν ἀπὸ τῆς (α) εννάτης φῶς, τοῦτο πάλιν ἡμέραν· ἡ νύξ αὖθις τῆς παρα σκευῆς· τὸ σάββατον πάλιν ἡμέρα· ἡ νύξ τοῦ σαβ βάτου ὁ τῆς Κυριακῆς ὄρθρος, κατὰ τὸν εὐαγγελιστὴν λέγοντα, τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν τῶν σαββάτων. καὶ τρεῖς νύκτας Πᾶν ἁμάρτημα, ὃ ἐὰν ποιήσῃ ἄνθρωπος, ἐκτὸς τοῦ σώματός ἐστιν· ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει 1, 5. εἰ τοίνυν καὶ βρώματα καὶ ἐσθήματα τῆς κατὰ Θεὸν τελείας ἀσκήσεως ἐν Ἰωάννῃ τῷ Βαπτιστῇ ἐπαιδεύθημεν, θριξὶ μὲν, εἰ οἷόν τε, πρὸς σκέπην ἀρκεσθησόμεθα· ἀκρέμοσι δὲ βοτανῶν καὶ φυτῶν πρὸς λιτὴν τροφὴν καὶ ἀπέριττον. μοσι δὲ βοτανῶν καὶ φύλλων πρὸς ὀλίγην τροφὴν καὶ δύναμιν Θεοῦ πρωτότοκον, πρωτοτόκον Διαθήκη γὰρ ἐπὶ νεκροῖς βεβαία, ἐπεὶ μήποτε ἰσχύει ὅτε ζῇ ὁ διαθέμενος, γέγραφας νομίζων εἰς τοὐναντίον οὗ προήρητο εἰπεῖν περιτετράφθαι τὸν Παῦλον, τί ἐστι. Δια θήκη γὰρ ἐπὶ νεκροῖς βεβαία, ἐπεὶ μήποτε ισχύει ὅτε προείρηται εἶπον.
col. 101–102page 21 of 59
PG 78:101καὶ τοῦ ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους εἰ μὲν οὖν τελείωσις διὰ τῆς Λευϊτικῆς ἱερωσύνης ἦν (Κ) εἰ μὲν οὖν ἐστιν ἐπεὶ, καὶ συγκόπτεται τὸ νόημα, καὶ τοὐναντίον τῇ ἀποστολικῇ γνώμῃ κατα σκευάζεται. καὶ τὸ γνήσιε σύζυγε (ί), γνησία ἐστὶ τοῦ Ιῶτα στοιχείου ἢ προστεθέντος, ἢ συγγραφομένου μὲν, μή συνεχε φωνουμένου δέ. ζῇ ὁ διαθέμενος· ἀντεπιστέλλω, ὅτι τὸ μήποτε μὴ τότε (α) ἐστὶ, μιᾶς κεραίας ἑνὶ στοιχείῳ ὑπό τινων ἴσως ἀμαθῶν προστεθείσης. Οὕτω γὰρ εὗρον καὶ ἐν παλαιοῖς ἀντιγράφοις. Οὐ γὰρ ἂν θείῳ πνεύματι κοσμηθεὶς καὶ Ἑρμῆς εἶναι νομισθεὶς εἰς τού ναντίον περιετράπη· ἐπειδὴ γὰρ μὴ τότε (α) ισχύει. ετε ζῇ ὁ διαθέμενος, μετὰ θάνατον βεβαιοῦται. Εἰ δὲ μήποτε κέοιτο, οὐκ εἰς τὸν μὴ, τὸν τόνον ἀνα πεμπτέον, ἀλλ᾽ εἰς τὸ πότε (γ), ίνα μηδαμῶς νοηθῇ μήποτε ότε Μήποτε ἐπεὶ τότε οὐκ ἰσχύει ὅτε.. μὴ πότε, κωλυόντων γαμεῖν, ἀπέχεσθαι βρωμάτων, απέχεσθαι ἀντέχεσθαι ἔχεσθαι "Οτι δὲ πολλάκις Εν στοιχεῖον ἢ μεταστοιχειωθέν, ἢ παραλειφθέν, ἢ προστεθὲν τὸν νοῦν τῶν λεγομένων συνταράττει, δηλόν ἐστιν ἐκ τοῦ φερομένου ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων· εἰ δὲ πνεῦμα ἐλάλησεν αὐτῷ, ἢ ἄγγε (α) ἐστί. ὅτι τὸ μήποτε τότε ἀμαθῶς. νομιζόμενος. ἐπειδὴ μή ποτε. οὐκ τὸ μήποτε. ἵνα μηδαμῶς. 650. ίνα μηδαμώς ή νοηθῆ. Οὐαλέντι καὶ οὐκ ἀποδέχεσθαι τοὺς ἐπὶ τὰς θεωρίας τοὺς ἀνα γινώσκοντας παρακαλοῦντας. Σοφωτέρους γὰρ, ὡς ἔφης, τῶν Γραφῶν ἑαυτοὺς ἡγούμενοι, εἰς ἅπερ βούλονται μετακομίζοντες τὰ θεῖα λόγια, πολλὰ σφάλ λουσι τοὺς ἀκούοντας. Ἐγὼ δ' οὔτ᾽ ἐκείνους αἰτιπ σαίμην, εἰ σοφόν τι ἐξευρεῖν ἐπαγγέλλονται, οὔτε σε, μὴ βουλόμενον ἀλληγορεῖν, ἀναγκάσαιμι.

Prolegomena to the Paris EditionProlegomena editionis Parisiensis

col. 103–104page 22 of 59

DOMINO D. PÉTRO SEGUIER MAGNO FRANCIEæ cancellario. Ea semper virorum animis egregia indole præditorum insedit opinio, vir amplissime, ut nihil pulchrius, neque ad gloriam illustrius esse existimarent, quam si majorum suorum virtutes, eorumque præclara fa cinora suis imitarentur. In qua quidem sententia cum ego jam inde ab ineunte ætate fuerim, cumque ma ximos parentis mei labores atque eximiam melioris notæ auctoribus edendis navatam operam, quamque inde nominis famam et laudem ipse est consecutus, animo perpenderem, tanto studio, tantaque cupiditate ad similem virtutem similemque gloriam sum incitatus, ut quo jam pridem de republica litteraria bene merendi desiderio flagrarem, illud diutius in pectore meo inclusum continere non potuerim, sed totis vi ribus in id mihi incumbendum putarem, ut quacunque ratione possem, animum meum patefacerem. Cum autem in ea cogitatione totus versarer, atque in aliquo deligendo opere potissimum defixus essem, nihil eruditis viris gratius atque acceptius fore judicavi, quam si Magnam Patrum et scriptorum ecclesia sticorum Bibliothecam typis mandarem. Atqui eo libentius atque alacrius ad illud opus animum adjeci, quod futurum sperarem ut ipsum omnes quotquot sunt in toto orbe Christiano Ecclesiæ Patrum lectionis amantes summopere complecterentur, cum præsertim ea quam meditabar editio omniuni, quotquot un quam in lucem prodierunt, auctissima atque absolutissima futura esset. Siquidem Coloniensis editio, qua pro exemplari uti decrevi, licet ipsa plures auctores quam cæteræ contineat, nostra tamen erit inferior, quod in ea Græcorum auctorum non nativa et germana lingua, sed Latina duntaxat versio reperiatur. Ego vero textum Græcuin in dicta Coloniensi editione desideratum una cum interpretatione Latina conjungere in animo habeo, ut qui hujusce omnium elegantissimæ linguæ Græcæ, inquam, studio tenentur, sibi a nobis hac in parte magnopere consultum esse intelligant. Præterea multos auctores Græcos nunquam hac ` tenus sua lingua in lucem editos ex multis bibliothecis maximo labore maximisque impensis conquisitos atque collectos in dictam Patrum Bibliothecam congessi, quo fiet ut viginti quinque volumina (si Deus no stris conatibus ſaverit) ipsa sit complexura. Quantæ autem molis ac difficultatis res illa futura sit, quan tumque laboris atque oneris in hoc opere elaborando et ad finem usque perducendo subiturus sim, quis quis rerum usu atque experientia vel mediocriter præditus est, facillime judicare potest. Quod cum ita sit, ne carco quodam ac temerario animi impetu rem tanti momenti aggredi videar, sapientissimum ac pru dentissimum aliquem ducem mihi deligendum esse putavi, cujus auspiciis ad faustum felicemque exitum nostrum opus pervenire possit. Nam si illi qui longinquam navigationem adornant, non prius se mari committunt, quam peritissimum aliquem gubernatorem habuerint, cujus prudentia salvi atque incolumes omnia maris pericula evitare possint: multo magis id mihi faciendum est, qui non viles aliquas ac terre nas merces, sed pretiosissimos cœlestis doctrinæ thesauros ad portum vehere contendo. Quemnam autem præstantiorem tam periculosæ navigationis moderatorem quam te, qui litterarum decus es et ornamen tum, mihi eligere conveniebat? Equidem quocunque oculos converto, quem tecum conferre possim, ne minem video. Nam cum omnes virtutes in te suam sedem collocarint, tum vero præcipue justitia, cui administrandæ præfectus es, necnon et pietas, quam e sanctorum Patrum assidua lectione hausisti, ita in te elucent, ut nullus in toto Christiani nominis orbe locus sit, quo non illarum splendor pervascrit. Quam S. Isidori Pelusiota de interpretatione divinæ Scripturæ Epistolarum libri V, quorum tres priores ex interpreta tione Jac. Bilii Prunei, quartus autem a Cunrado Rillershusio JC. qui et notas uberiores et summas et indices priori bus libris adjecit, et quintus ab Andrea Schollo, societatis Jesu presbytero, nunc primum in Gallia prodeunt. Parisiis, sumptibus Egidii Morelli, via Jacobæa ad insigne Fontis. MDCXXXVIII. Cum privilegio regis.

col. 105–106page 23 of 59
PG 78:105¿λ).” ἡμεῖς αὐτοῖς οὐ διαμειψόμεθα τῆς ἀρετῆς τὸν πλοῦτον,
col. 107–108page 24 of 59

reipub. et Ecclesiæ educatur, aliquos pristini ardoris igniculos resuscitare, sive ut Græcorum elegantis simo utar verbo, àvawnupslvpossimus. De meo erga istas litteras, quibus humanitas omnis continetur, amore perpetuo dicam parcius. Multum volui; parum potui ad illarum propagationem conferre. Partim enim ingenii et valetudinis mediocritas, vel potius utriusque tenuitas, conatibus honestis obstitit, partim cccasiones defuerunt, partim denique alia studia, ab illis non parum remota atque aversa me velut abs traxerunt. Et vel sic tamen non pœnitet prorsus, quantum hic operæ posui, si non et operæ pretium aliquod feci. Isidorus Pelusiotes quidem quid quantumve nobis debeat, ipse potius loquatur. Et loquetur sane boc ipsum diserte, si hæc nostra editio cum Parisina clarissimi Billii conferatur. Dicet enim, se mea primum benignitate plus quam ducentis viginti epistolis prodire auctiorem; dicet, plurimis priorum etiam librorum locis factum emendatiorem atque integriorem; dicet, interpretatione Latina et notis quoque ac perochis redditum planiorem ad intelligendum; dicet, indicibus nostris usui factum aptiorem et habiliorem. Ac ne quis per nos sua laude et gloria defraudetur, nec illi hic reticendi sunt, quorum beneficio manuscriptus ille codex bibliothecæ princip. Bavar. nostris usibus impetratus est. Id tu quidem, Grutere claríssime, jam nosti, norunt etiam complures amici alii. Sed quando hæc epistola, quæ et amicitiæ nostræ et grati erga ɛvɛpyétaɩ animi mei testis esse debet, a pluribus, quemadmodum spero, legetur una cum ipso Isi doro; sciant illi quoque, qui antea nesciebant, quod eos scire interest meæ fidei et eůyvwµoσúvηs, deberi istius beneficii gratiam viris magnificis atque amplissimis, Marco Velsero, reip. August. H, viro, et Joanni Georgio Hervuarto ab Hohenburg, cancellario Bavarico, qui et per litteras et per interpretem ac proxe nelam opt. ac gratiosiss. Davidem Hoeschelium nostrum a me rogati usum pulcherrimi illius codicis, quem Monaci exstare inaudiveram, non difficiles sesc mihi præbuerunt, quin eum mihi ab sereniss. et celsiss. Bavar. princip. impetrarent, pɛɣálŋ zápis avrois, ut Theocriti verba hic faciam mea. Idem di ctum volo et prothymiæ clariss. et nobiliss. viri Marq. Freheri: qui cum intellexisset, a me alterum etiɔm desiderari exemplar editionis Parisinæ, quod·variantibus lectionibus a me conscribillatum novæ impres sioni subservire juberem, ultro id, qua est vir eximia benignitate, prolixeque mihi obtulit atque conces sit usibus meis. Sunt etiam qui signum nobis postea subtulerunt ad bene sperandum de novis auxiliis ex Vaticana bibliotheca subministrandis. Ibi enim plurimas etiam &vexõótovę nostri auctoris epistolas latere perhibent aštóntai, nec vanam faciunt fidem. Jam enim quarumdam vidimus initia, quæ inde And. Schot tus, vir doctiss., de antiquitate omni et de rectis studiis opt. mer. (notissima tibi prædico) exscripserat, Illi quoque, ubi promissa impleverint, uti speramus propediem facturos, et vero cuin fidei suæ tum boni publici causa facere debent, debita laude gratiaque minime fraudabuntur. Neque ipsos hæc editio, quam Commeliniani sine magno suo incommodo, ut scis, diutius differre non potuerunt, retardare, sed potius invitare debet, ut quæ ultro perbenigne sunt polliciti, non tam nobis quam reipub. Christianæ repræsen tent. Accipies cum his litteris et operis universi titulum, et aliquot encomiastica partim carmina, partim epistolia clarorum virorum, quæ suum in locum ab operis typographicis referri jubebis. Cætera quæ ad Isidorum idoneo cohonestandum proœmio pertinent, vobis curæ erunt. Meministi nam que omne pontificium лposywvhσews Commelinianis a me transcriptum esse. Errata colligere et corri gere in foliis transmissis, quanquam statim aliqua agnovi, non libebat, cum præsertim non omnia að ma num haberem. Itaque àvayvworŋg et travopłwtig ista viderint quo pacto emendentur, et more solemni ad calcem operis rejiciantur. Nec plura, nunc quidem, de Isidoro nostro. Tantum bonis avibus prodeat, et bono publico pariter ac Bonutiis privatim prosit plurimum. Exspectas procul dubio dum scribam tandem etiam de suppetiis, quas ad vetera numismata vestra, quibus ingens illud et immortale opus Antiquarum inscriptionum locupletare cogitas, aliquando me tibi Norimberga procuraturum promisi. Qua de re sic habeto serio, exstare sibi apud illum quem supra laudavi patricium virum thesaurum minime vulgarem numismatum veterum omnis generis Hebræorum, Græcorum, Latinorum, consulum, censorum, trium virorum, imperatorum, Cæsarum; denique aureorum, argenteorum, æneorum. Cumque superioribus ſe riis nostris ad finem vergentibus Norimbergam me contulissem, et ultro aliquot diebus (decem, nisi fal lor) me quasi captivum in illam instructissimam bibliothecam benigniss, heri ejus permissu inclusissem, post hanc perlustratam, illa etiam pleraque omnia in manus sumpsi et inspexi; periculum quoque feci in describendis numismatum singulorum epigraphis, ad eum fere modum, quem cl. V. Adolphns Occo Med. Aug. amicus noster in suo illo celebratiss. opere servavit. Deprehendi autem laborem bunc, si quis to tum, ut par est, absolvere velit, non paucorum dierum, sed aliquot mensium fore. Nec inutile fuerit, meo judicio, aliquem pingendi artificem adhibere, qui numismata singula (quæ quidem nondum ab aliis excusa sunt) ad vivum, quantaquanta sunt, delinearet atque exprimeret. Quam quidem ad rem et sumptus non parvus, et tempus non exiguum, et totus, ut sic dicam, homo requireretur. Mihi vero nec consultum vi debatur, sine mandato vestro in id sumptum facere, et ad familiam atque operas academicas revertendum erat. Si quid tamen in posterum vel apud illum hospitem meum Imhoſium, vel apud Bened. Ammar.num, aliosve (sunt enim plures in locupletissima civitate talium xeipŋllwy possessores, quamvis alius alio pe cuniosior), tuo instituto subservire potero etiam absens, non parcam operæ meæ; nec suam, opinor, dene

col. 109–110page 25 of 59

gabit prætorius uoster, quem virum et tui cum primis studiosum atque amantem, et alioquin omnis officii fideique plenum cognovi. Vale, et saluta verbis meis Bonutium et Commelinianos, amicosque cœ teros. Altorfli in acad. Norimbergensi, mense Augusto anni mdcv. Illustrissimo, clementissimoque duci ac domino, FRIDERICO Juniori, comiti Palatino ad Rhenum, bono reipubl. nato, juventutis principi unico. Opportune Isidoro ultimam imponunt manum typographi, quo post biennii secessum, e finibus Galliæ ad tuos redis, desideratissime principum. Nempe cum omnis ætas, omnis ordo in publicum effusus, adventum tuum, tanquam clari ac salutaris sideris, bene ominatis gratulationibus atque declamationibus excipiat, jure el nos quoque submittimus animi nostri lætitiæque indicem, Pelusiotam hunc episcopum; qui jam nunc pri mam parte sui quarta integrior, tantum non vocaliter, et florentissimum juventutis principem faustis prose quatur ominibus, et Græca præterea vernilitate, desuper in lepidum caput ejus ac sinum invergat uberem coronamentorum copiam. Nimirum viso cæteros (occasione verni auspicii) inter alia devotæ mentis munera, aggerere etiam ephemeras florum delicias, merito arbitratur gratos tibi item acceptosque fore colores odores que depromplos e sacræ sapientiæ hortis, præsertim cum ejus sint genii, ut non modo non obsolefiant, non marcescant, aul usu aut tempore, sed inde potissimum sumant coloris odorisque fragrantioris augmentum; ejusque præterea ingenii, ut non simpliciter tantum blandiantur oculis, lenocinentur naribus, verum et ipsi animo et ipsi pectori salutarem vins communicent, quo citius quis ac tutius grassetur, per virtutis atque ho noris templa, ad æternitatem: quæ ipsa, quoniam nulli non ætati perpetuo esse debet ante oculos; fecerit, spero, senez iste noster pretium suæ operæ: tanto quidem magis, quod et is insuper se totum tibi voveat dedicetque. unius tui contubernio adhærescere deinceps cupidissimus. Idque eo facit confidentius, quod memineri! arte paucas annorum hebdomadas, haud frustra commendatum fuisse patrocinio magni illius propatrui tui Joan mis Casimiri, principis memoriæ nunquam interituræ, præceptorem suum D. Chrysostomum. Quippe, si non indecenter patrem sequitur sua proles, decore etiam allubescit familiæ ei discipulus, in qua et splendorem invenit et tutelam magister suus. Quem ut et ipse alicujus habeas momenti, princeps illustrissime, scias pro cul abesse a contage et sui olim sæculi, et istius nostri; talem scilicet qui dicta sua omnia factis cohonestet, neque aliter vivat quam loquatur; qui aversatus inutiles omnes super religione quæstiunculas, ad solam auri getur pietatem ac virtutem; qui sacrarum Litterarum loca obscuriora infinita, sobria bonæ mentis et rationis luce uberrime perfundat; quique ideo longissime dissideat ab eis, qui nescio quibus contentionum strophis de diti, neque contenti ludere de suo corio, ita reges el principes inter se committunt, nationes et respublicas per vertunt, ut de uno populo mox duo aut adeo plura fiant corpora, et ab externis in æternum Christiani nomi xis hostem bellis, in sua viscera armentur, furentiumque exemplo manus et membra sua ipsi cædant: in summa, qui nikil commune geras cum istis, qui sic a se segregatum habent candorem, fidem, modestiam, ut si e toto orbe diligenda venirent monstra hominum conflata e contentione, pervicacia, maledicentia, suspi cione, avaritia, livore, superbia, lascivia, ex horum potissimum ordine essent promenda ac producenda. () ærum! O mores! Si enim huic nostro fides, tantum inter sacerdotem et quemlibet probum virum interesse debet, quantum inter cœlum et terram discriminis est, plura possemus pro isto; sed ex supervacuo, illu strissime princeps, adeo statim optimum senem utraque invasisti manu, ac serio polliceris, ubi ætate fueris adultior, habiturum iu amicorum cohorte prima primum, nihilque non de ejus sententia facturum publice pri vatimque. Macte hac indole, hoc proposito, maximæ exspectationis princeps, certus id ipsum accessurum non solum incredibili familiæ Palatinæ incremento, et summo Opt. Max. parentum gaudio, sed et incomparabili reipublicæ Christianæ bono, tuoque honori ac gloriæ sempiternæ. Quæ ut brevi consequaris, supremum Nu men supplices veneramur, clementiæ suæ alis te verpetuo, ceu Germaniæ totius delicium et amores porro ob umbrare dignetur. Neostadii xx11 Februarii, veris ipsius die auspicali. Illustriss. Vestræ Clementiæ addictiss. COMMELINIANI et Bonutiani. Reverendissimis Patribus P. Andrew SCHOTTO, et P. Heriberto ROSWEIDO, societatis Jesu presbyteris in collegio Antwerpiano, S. P. D. Redit ad te, Pater Schotte, Isidorus tuus post bene longam captivitatem, in qua eum carcer Jani Gru teri, velati mancipium quoddam, cum aliis id genus liberalis notæ monumentis, præter votum tuum hac

col. 111–112page 26 of 59

tenus detinuerat. Verum Suffridus Sixtinus Ambstelrodamensis, qui optimam Gruteranæ bibliothecæ par tem in usum ac possessionem suam redegit, non est passus tam sanctum, tam pium, tam sapientem, tam disertum scriptorem diutius in isthoc tenebroso carcere delitescere; sed inde extractum liberali manu as seruit, haudque gravatim consensit, ut in dias luminis oras, tuo vestitus ac splendens ornatu, a Fitzeto nostro produceretur, et hoc pacto in libertatem suam restitutum ire juberet quo vellet. Qua in re et tibi ut gratificaretur sategit, et simul, ne tam præclara opera auctori suo deperiret, præcavere voluit. Sane ut bono Christianæ reipublicæ, cui juvando promovendoque, in exulceratis hominum quorumdam judiciis persanandis et feris moribus mitigandis, unice facere hic scriptor et potest et delet, vel hac in parte consultum ivit. Neque ego interim officio meo defui, veritus ne aut manuscriptum in æmulorum manus invidas deveniret, aut res rursum procrastinata novum in periculum ex transverso incideret. Non sum ignarus, sed domi doctus meopte exemplo didici, quantæ molis sit talem partum progignere, quantave dividia mentem premat et conficiat ob deperditas forte aut manticulatas vigiliarum nostrarum Incubra tiones. Nec dubito quin plura id genus monumenta penes te exstent, vel abs te ipso affecta et proſe cta, vel ab amicis tuæ fidei commendata, quæ cupias cum industriis et assiduis bibliopolis communi care. Ad eam rem si tibi opera mea utilis et proficua esse poterit, mandabis, quid fieri velis, et factum putato. Ad te quoque, Pater Rosweyde, non minus curatio hujus sanctissimi Patris Isidori spectare debet, ut quem Pater Schottus eleganti festivoque schemate tam liberaliter honestavit, ei tu vitam ipsam redonare non neglecturus sis in illis de Sanctorum historiis commentariorum libris. Ita spes nos bona fovet, quam ‹de te omnes eruditi et bonarum litterarum studiosi conceperunt. Neque nos falli aut spe nostra jam diur ´nante frustrari patieris, si ingenuum ingenium tuum recte novimus, et perseverantem animi voluntatem, quam sapientes constantiam in promissis appellant, rite perspeximus. Cum ergo utrumque vestrum Pelusiota vester, imo ex parte et noster, tangat, recte atque ordine mili facturus videbar, si eum ad utrumque pariter destinarem, qui aurem vobis velleret, ut conjunctis opibus atque industriis integram aliquando et omnibus numeris absolutam Isidori operum editionem adornaretis et procuraretis. Dignissimus sane scriptor, in quo operam hanc cunctam collocaretis, vel egregio reipa `blicæ, in qua et sub qua vitam communem degunt religiosi cum profanis, catholici cum schismaticis, boni cum malis. Neque enim sanctissimo huic Patri Isidoro, vel magistro ejus B. Chrysostomo, aut cæte ris ejus ævi sanctis et catholicis Patribus, Basilio Magno, Gregorio Nazianzeno, Cæsario, etc., mos ille quo nunc vulgo vivitur cognitus erat, at homines æque, ac ipsa vitia, odissemus et vitaremus. Contra ea sancti illi Patres vitia hominum fugere ac detestari nos jubebant. non homines ipsos Dei imaginem gerentes, quos Dominus noster Jesus Christus proximos nostros esse docuit, et diligere præcepit. Sed hæc est sæculi no stri haud scio infelicitas, dicam, an fatalitas, an potius immanitas, quam tantopere quondam illustrissimi cardinales Bembus et Sadoletus deplorabant. Dicite mihi, sed vestra fide, si istam morum rigiditatem in expungendis dissentientium nominibus non modo ex diptychis Ecclesiæ, verum ex ipso etiam albo tñ; Lɛw çıklaç xal dµillas indifferenter admittemus, nunquam vel sanctissimorum Patrum exsortem ab hac Invidia præstabimus? Non certe vos istum ipsum Isidorum vestrum, non ejus magistrum B. Joannem Chrysostomum, non Magnum Basilium, non Thaumaturgum Nazianzenum, non Theologum Nyssenum, non Ephræm Theodidactum, non Synesium, non Epiphanium, Theodoretum, non ullum ejus ætatis tra ctatorem sanctum ab injuriæ hujus nexu defendere mihi unquam poteritis, aut in tuto collocare. Viri cordati beatos vos esse prædicant, quibus datum atque concessum sit e tam rigido eorum, quos dixi, instituto seorsim sentire. Sic enim alienam religionem, et humanos mortalium læsus odio habetis, ut tamen dotes ingeniorum humanoruni, easque artes, quas eis præbuit Phœbus Apollo, ut Homericis verbis exprimam, æstimare et admirari didiceritis. Macte hac virtute, o venerandi seniores, qua in orbe Chri stiano nomina vestra præclivent ac celebrantur. Vobis ipsi etiam adversarii hanc justissimam laudem veris calculis assignant, quod plus moderatione vestra apud dissentientes proficiatis, quam illi, quos mi nus dudum memoravi, cum omnibus suis armatis copiis ad rigoris cotem sanciatis, quibus sæpefieri af firmant, ut magis destruant, quam ædificent, cadant, quam vincant. Valete, et comitatem meam, quam Isidoro vestro servando, et vobis in hoc schemate repræsentando libenter impendi, boni consulite; majora a me præstolaturi, si vobis studium atque officium meum in rebus vestris litterariis juvandis, et pro ea, qua valere atque posse existimor, auctoritate promovendis, placere intellexero. Scribebam Francofordiæ a d. xvi Kal. Martiar. A. C. N. oc 15CXXIX, Duos quidem Isidoros locis temporibusque dissitos, patria quoque diversos, sed sanctimonia socios junctima

col. 113–114page 27 of 59
PG 78:113ἀναγινώσκειν καὶ μὴ γινώσκειν, καταγινώσκειν ἐστί. Ἰσίδωρος πρεσβύτης, ὁ Πηλουσιώτης, ἀνὴρ ἐλλογιμώτατος φιλόσοφός τε καὶ ῥήτωρ ἐπιστολὰς ἑρμηνευού τις θείαν Γραφήν γ γέγραφε, καὶ ἄλλα τινά. 'Αφέλεια, Μήτοι Σεραπίων, Ἰωάννης Ἀντιοχεὺς ὁ ἐπικληθεὶς Χρυσόστομος.

Ancient Eulogies of St. IsidoreElogia veterum de S. Isidoro

col. 115–116page 28 of 59

epístolarum omnis generis divina simul et humana gratia refertarum prope chiliades decem, in quibus Scripturam omnem clarius exponit, et omnes omnium mores instituit: quippe qui dicendi genere ad docendum accommodato in eis utitur. Satis quoque ille declarat, quo ardore erga bonestatem, eiga Eccle siam, et eos qui temere injuria afficerentur, flagravit. Multum præterea in lucubrationibus suis invehitur in eos, qui non recte episcopali, sacerdotalique munere fungerentur. Et quod aperte Chrysostomum defenderet, vehementer Arcadium et Cyrillum atque hujus patronum Theophilum perstringit, eorumque sinistras adversus virum eum susceptas molitiones taxat. Quæ eodem illum cum eis tempore vixisse te stantur. Cyrillum sane quidem ut hominem turbulentum refellens, hæc quoque scribit: Favoris quidem affectio acutum non videt, hostilis vero animi odium nihil prorsus cernit, etc. EX XISTO SENENSI (lib. 1v Bibliothecæ sanctæ). Isidorus Pelusiota, monachorum Pelusiaci montis in Ægypto abbas, D. Joannis Chrysostomi discipulus, angelicam in carne vitam degens, multa scripsit variæ utilitatis plena, potissimum autem epistolarum omnis generis divina simul et humana gratia refertarum prope chiliades decem, sive decem millia, in quibus omnes divinas utriusque Testamenti Scripturas exposuit, et omnium mores instituit, usus in eis dicendi genere maxime ad docendum accommodato. Vidimus in bibliotheca Marciana Venetiis volumen manuscriptum complectens hujus sancti viri 1148 epistolas: quarum prima sic incipit: 'Emeidh xuxàixóv st: xpóvov. Claruit sub Theodosio Juniore anno Domini 440. Mihi operæ pretium visum est ex superioribus paucula ista annotare. Refert quidem Suidas hunc no strum Isidorum præter illam magnam epistolarum multitudinem alia etiam quædam scripsisse; sed quæ sint illa, non commemorat. Inter ea collocandus est liber ille, quem ad Gentiles scripsit, cujus ipse in his epistolis aliquoties meminit. Qui an adhuc in tenebris lateat, aut luce fruatur, non mibi constat. Quædam eliam ejus poetica desiderari viderentur, si vera essent, quæ supra ex Nicephoro Callisto juxta vulgatam versionem citavimus: nempe, Isidori Pelusiotæ, Nili et Marci eremitæ, ac denique Theodoriti Cyrenensis antistitis magnam in poetica esse laudem. Verum hæc Nicephoro minime suni ascribenda: sed errori potius interpretis ejus, Langi, ob homonymiam dictionis Græcæ non bene animadversam, ut libro primo Sacrarum suarum Observationum doctissimus noster Billius indicat et admonet. Nam libro primo cap. 38, ubi quædam observat in Evagrii Historiam, sic ait, cap. 15. In initio hæc verba, xarà moinoty, ab inter prete omissa, idem valent quod montixws elmely, id est, ut poetæ verbis utar. Hæc enim dicit ob hæc verba xλéos supů, quæ præcedunt, et quibus utitur Homerus Odyss. lib. pen. Quod cum ne Langus quidem apud Nicephorum lib. xiv, cap. 53, animadverterit, Isidorum Pelusiotam, Nilum et Marcum eremitam, ac denique Theodoritum Cyrenensem antistitem egregios poetas facit, cum tamen nullum omnino ex his poetica laude floruisse litteris ullis proditum sit. Ex quo perspicere licet, quantum interdum erroris unius voculæ homonymia non animadversa pariat. Quod vero Xistus Senensis narrat se Venetiis in Marciana bibliotheca vidisse volumen manuscriptum complectens hujus sancti viri 1184 epistolas, quarum prima sic incipit: 'Eneidh xuxlixóv ¿STI TOυ xovou, etc., cum in his mille ducentis, quas eruditissimus Billius traduxit, nulla sic incipiat, hinc satis liquet, et hanc et reliquas (ut verisimile est) sequentes ibi adhuc conclusas teneri, et Endymionis somnum dormire, vel potius sepultas jacere, Billio aliquo admodum egentes, qui eas vindicet, et expergefaciat, vel etiam mortuas excitet. Cæterum legimus passim varios fuisse Isidoros: alios quidem martyres, alios confessores, alios episcopos, alios abbates et monachos. Hic noster inter sanctos abbates reponitur. Usuardus Martyrologus quinque ejusdem nominis in Album sanctorum retulit, inter quos hujus nostri Pelusiotæ meminit, ejusque festum quarta die Februarii cele brari tradit. Martyrologium Romanum et Menologium Græcorum die 4 Februarii, et Usuardus sanctorum Catalogo ascripsit Isidorum Pelusiotam. Ubi card. Baronius, in Annotationib., et tomo V Annalium ecclesiastic., ad aunum Christi 431 legendus. (Lib. De script. ecclesiasticis ad annum Christi 431, legendus.) Isidorus Pelusiota monachus doctissimus floruit tempore Theodosii Junioris, ad quem ejus exstat epi stola apud card. Baronium tom. V Annalium ecclesiast. ad annum Dom. 431, et lib. 1, epist. 35 et 501 de synodo Ephesina. Scripsit plurimas epistolas, quas Græce et Latine impressas babes Parisiis Latinas factas niille ducentas tredecim opera Jac. Billii abbatis Sancti Michaelis in Eremo, an. 1585. Addidit Conr. Rittersb. Jureconsultus trecentas triginta e Bavarico exemplari, ut ille ex cod. Sirleti vel Bessarionis car dinalium. Vaticano demum codice Duxx, epistolas Andr. Schottus Societatis presbyter adjecit. Exstant itaque plures quam Suidas numerat epistolæ centum tredecim: in universum 3113. Sed myriadem seri psisse epistolarum sanctum Isidorumi asserit Sixtus Senensis in sacra Bibliotheca, Nicephorum credo lib. xv Ecclesiast. histor, secutus; sed calculi crrore numerorum, ut fieri amaɩ, notis, l` pro E' natus esse videatur. ANT. POSSEVINUS (in Apparatu sacro). De epistolis sancti Isidori Pelusiotæ, cum eæ sententiis ac brevibus adhortationibus aculeum lectori perutilem infigant, suaserin probis et eruditis gymnasiarchis, ne tantain sinerent elabi occasionem, qua eas discipulis interdum partim prælegerent, partim seligerent e libris quinque utilissimas ac similes con jungerent vel Latine. Sic adolescentum mores dictionemque ac pietatem instillarent juventuti sibi com missæ, ut beati Hieronymi pias quasque epistolas selegit P. Petrus Canisius; alii, aliorum. ANDREAS SCHOTTUS (Observ. divin.). Pelusium oppidum Ægypti. Ostium Pelusiacum in septem Nili ostiis. Isidori Pelusiotæ patria sive Alexandria. Lente et cepa abundavit. Pelusiota duplex apud Hieronymum significatio. In Isidori Pelusiotæ gratiam, quia ejus Epistolas prope sexcentas post Billium ac Rittershusium e Vati

col. 117–118page 29 of 59
PG 78:117Πηλουσιώταις, Ο πρόσθ᾽ ἐς αὐτὰς Ισίδωρος ἐκδοθεὶς Μέλη τιν ἦν μὲν Ισιδώρου, σῶμα δ' ού. Τὸ σῶμα δ' ἡμῖν ἄρτιον χαρίζεται Πρόσχημα σεμνῶν Ριττερσούσιος νόμων Λαχὼν τοσούτῳ κῦδος εὐκλεέστερον Τοῦ δόντος εἰς φῶς Ἰσιδώρου λείψανα, Οσω τὸ σῶμα τῶν μελῶν ὑπέρτερον.

Arguments of the LettersArgumenta epistolarum

col. 119–120page 30 of 59
PG 78:119ἀποταγής ὑπο ταγής ἑκατοντάδας δ' περὶ ἀγά πης.
col. 121–122page 31 of 59

sacris Litteris. Virgo mater virgini discipulo quasi testamento Christi commendata. 19 Solutio quæstionis: Cur non etiam Daniel cun. tribus sociis simul in fornacem sit conjectus. 20 Qui Christo non credit, ei nos frustra conabi mar persuadere res arcanas et cœlestes. 21 Veteris et Novi Testamenti collatio cum scri ptis gentilium, quæ de natura deorum exstant. 22 Dehortatio a sacerdotii cupiditate. 13 Interpretatio loci de Primogenito sancto. 24 Sacra Litteræ religiose suni tractandæ. 25 Contra solituriæ vite sectatorem, qui tamen perturbationibus succumbit. 26 Admonitio de crimine Simoniæ vitando. 27 Objurgatio hominis avari, bene alioquin versati in sacrarum Litterarum lectione. 28 Sacerdotium appetere non est cujusvis. 29 Admonitio de cavenda Simonia. 30 Admonitio de officio episcopali. 31 Admonitio de brevitate magistratus, adeoque totins humanæ vitæ, honestis actionibus extendenda. 32 Lucerna in candelabro est sacerdos in cathedra. 35 Joannes Baptista quibus rebus præstantior fue rit prophetis. 34 Joannes Baptista quo consilio legationem ad Christum miserit. 35 Admonitio imperatoris Theodosii de mansue tudine et eleemosynis exercendis. 36 Admonitio de officio aulici. 37 Oratorium ex rupinis non ædificandum. 38 Admonitio de carenda abjiciendaque sacerdoti feritate, et assumenda humanitate et mansuetudine. 39 Etiam tunc, quando ob unum impium tota ple ctitur civitaș, non fit injuria cæteris, quasi omnino innocentes punirentur. 40 In hominem Apaσúdsidov. 41 Objurgatio monachi vagi atque instabilis, pro posita leporis et veri monachi dissimilitudine. 42 Ineffabilis unio hypostatica duarum in Christo naturarum præfigurala viso prophetico carbonis igniti forcipe comprehensi. 43 Quare Abrahamus servum suum voluerit jure jurando sibi astringere manu ſemori imposita. 44 Eleemosyna cum judicio erogandæ. 43 Admonitio de officio episcopali, et quid denota rit abjectio laneorum vestimentorum. 45 Actiones orationi copulandæ ac velut maritan de sunt. 47 Admonitio de prætura recte gerenda. 48 Tributum ne clerici quidem pendere detre elanto. 49 Monachi suis manibus operantes victum quæ runto exemplo Pauli et ex præcepto Christi. 50 Virga nucea quid denotet apud Jeremiam. 51 De typo ficus maledictæ a Christo et arefactæ. 52 Abstinentiæ a cibis causæ complures. 53 Mundum fugere quid sit, apud Amos prophetam. 54 Inter Mariam matrem Domini et Cybelem ma trem deorum quantum sit discrimen. 55 De honore habendo reliquiis sanctorum, ut per quas Deus multa admiranda opera patret. Conf. ep. lib. 11. £6 Judæ proditio, licet prævisa prædictaque, li bera tamen fuit. Nam præscientia Dei non affert hominum actionibus necessitatem. 57 Utres veteres quinam sint. Piorum et impio rum discrimen in Caipha et Petro conspicuum. 58 Frugalitatis commendatio. 59 De peccato in Spiritum sanctum irremissibili. 60 Spiritus sanctus est Deus: unde et Dei digitus socatur. 61 Objurgatio rominis ebriosi. Et quod non sil salis, scripla sanctorum legere, nisi vita quoque el moribus exprimantur quæ legerimus. 02 Inter veram et falsam eloquentiam quantum Intersil. 65 Contra nimium studium gentilium historico rum et poetarum, Christiano homine indignum. 64 De infrugiferis arboribus securi exscindendis. 65 Area, ventilabrum, frumentum et horreum al legorice quid denotent. 66 De Christo a Joanne baptizato. 67 De illustri patefactione Trinitatis in bapti smate Christi. 68 Vera expositio dicti Christi de Joanne Ba plista. 69 Dehortatio a gula, et adhortatio ad jejunium propositis utriusque rei et fructibus et exemplis. 70 Et ventri et perturbationibus animi imperan dum. 1 De sunctificatione Sabbati, et quæ opera in Sabbato sint facienda, nempe quæ animæ sint lu crosa. 72 De opere manuum, quatenus per id Sabbatum profanetur. 73 Cur Deus etiam templa sua fulmine ſerial. 74 De indumentorum vilitate. 75 Consolatio tentationibus opponenda. 76 Cur Christus lapides in panes convertere no luerit. 77 De solitudinis bono. 78 De terrena militia cum spirituali commutanda. 79 Mali sacerdotes Pharisæorum similes. 80 Dicti evangelici de adversario el via, el expo sitio nova et mira. 81 Expositio dicti ex psalmo xcii: ‹ Ne adhæ real tibi sedes iniquitatis fingens laborem in præ cepto., 82 Solutio dubitationis cur Israelitæ Benjamini tarum scortationem ultum euntes in Gabaa sint cæsi (Jud. xx). 83 Expositio allegoria de oculo eruendo et manu dextra abscindenda abjiciendaque. 84 Expositio præcepti evangelici de inani gloria in bonis actionibus cavenda. 85 Expositio tertiæ petitionis in oratione Domi nica. 86 Vera nobilitas et felicitas in virtute consistit. 87 Exemplis docetur, etiam feminas posse affe ctus suos vincere. Quare muliebris sexus imbecilli tas feminas illis succumbentes non excusat. 88 Contra jactantiæ vanitatem. 89 De mulierum congressibus, aut contemplatione cerle vilanda. sit. 90 Cantus feminarum in ecclesia an permillendus 91 Collaudatio hominis continentis, et ad perse verantiam exhortatio. 92 De veris et falsis monachis. 93 Admonitio monachorum, Ne multi fiant ma gistri. 94 Expositio dicti Scripture, Hebr. v, 13 Omnia nuda et aperta oculis ejus. › 95 De spinea corona, quo spectarit. 96 Invitatio philosophi gentilis, ut veram philoso phiam, id est Christianismum, abjectis erroribus, amplectatur. 97 De Spiritus sancti cum Patre et Filio arclis sima conjunctione, quæ vel ex verbis concessæ upo stolis clavium potestatis apparet satis. 98 De injuriis Christiano patienter ferendis. 99 Contra eum qui superbit, cum nullam habeat superbiendi materiam. 100 Refutatio hæreseos Novati. 101 Collaudatio hominis qui bene cœpit; et ad perseverantiam in bono cohortatio. 102 Contra hæresin Manelis et aliorum qui male de duabus in Christo naturis sentiunt. Hæreticorum cum piscatoribus comparatio. 103 Trine abnegationi Petri opposita trina Do mini interrogatio et Petri assensio. 104 Episcopatum appetere non est cujusvis. 105 De partu viperino, cui a Joanne Baptista Judæi comparantur.

col. 123–124page 32 of 59

106 Solutio quæstionis, de purgatione templi a Christo instituta; 107 De summa inter Vetus et Novum Testamen tum consensionę. 108 De vana et inani eloquentia. 109 De Spiritus sancti deitate adversus Pneuma tomachus. 110 Contra superbiam monachalem. Et quis verus sit monachus. 111 Detestatio Simoniæ. 112 Contra eos qui aliter vivunt quam docent, atque ita hominibus se deridendos propinant. 113 Contra adificationem ecclesiæ ex injustis lu cris. Confer ep. 37, h. lib. 114 De triduana Christi in sepulcro quiete. Con fer ep. 212, lib. 11. 115 In eum qui ad pristina vitia revertitur. 116 Admonitio de officio. 117 De ignoto extremi judicii die. 118 Admonitio ad pravos sacerdotes, ut ad meliv rem frugem se recipiant. 119 Contra Simoniacos. 120 Mali sacerdotes sibi ipsis potius nocent, quam sacrum suggestum contaminant. Confer Chrysost. 121 De vocatione gentium et rejectione Judæorum. 122 Pax vobiscum, et cum Spiritu tuo,› quare a sacerdote in ecclesia dicatur, el a populo respon dcatur. 123 Quid sacrum corporale significet in mysterio rum divinorum administratione. 124 Divinitas passionis expers, contra Theopa schilas. 125 Solutio quæstionis de angelo Moysi necem minitante. 126 De dicto Christi: Estote prudentes sicut serpentes. Confer ep. 175, lib. 11. 127 In indoctum multos libros coementem, ex quibus nullam percipit utilitatem. 128 Objurgatio hominis imperiti, impudentis et superbi. 129. Laus vitæ monasticæ, ad eamque rite degen dam cohortatio. 130 Monasticæ vitæ cultor a gula fastuqué alie nus esto: vigilantiæ, sobrietati, modestiæque sin deto. 131 Zachariæ silentium et mutitas typus fuit legis in adventu Christi obmutescentis. 132 De victu Joannis Baptistæ: sive quid fuerint axpldes contra vulgarem opinionem. 133 Gratulatio, et simul admonitio de officio ma gistratus. 134 Increpatio hominis desperati. 135 Objurgatio hominis libidinosi. 136 Habitus sacerdotalis quid denotet. Quoque sacerdos typum gerat Christi Domini, veri supre mique Pastoris. Adi Joan. Stephan. Duratum De ritib. Ecclesiæ cathol. 137 Absurdum est præmia et coronas petere ante impleta legitima certamina. 438 Patris et Filii non est una persona, sed una essentia, contra Sabellianos. 139 Expositio dicti Pauli: «Non rapinam arbi tratus est esse se æqualem Deo. > 140 Dehortatio a crapula hominis jam cani et in nequitia veterani. 141 Hominem etiam sine humano semine exsistere posse probatur, contra Judaicam perfidiam. 142 Deprecatio pro servo alieno, qui ob delictum quoddam ab hero suo aufugerat, ut in gratiam re cipiatur data venia. 143 Divina mysteria cum hominibus impiis non communicanda. 144 Objurgatio hominis, qui a via salutis arcta ad latam perditionis viam deflexit atque exorbi tavit. 145 Objurgatio ejus qui ambitu et prece pretioque ad sacerdotium obrepserat. 146 Solutio quæstionis, cur Christus leproso quem mandarat, præceperit munus offerre sacerdo libus. 147 Cur Christus prædixerit multos venturos ex gentibus, qui cum patriarchis recumbant. 148 Justi et iniqui imperii differentia. Tyrannici præsidis reprehensio. 149 De officio episcopi, quam arduum ac periculi plenum sustineat munus. 150 Objurgatio monachorum propter inhospitali lalem. 151 Objurgatio mali et in suo officio negligentis episcopi. 152 De S. Joan. Chrysostomo ejusque adversariis. 153 Expositio dicti Christi: ‹ In viam gentium ne abieritis. 154 Admonitio de pœnitentia, et vitæ correctione. 155 Monachus neque ipse jurare, neque ab aliis jus jurandum exigere debet. 156 Sacerdotii dignitas et majestas quanta sit, quinque libris a Joan. Chrysost. expositum est. 157 Admonitio de officio archidiaconi ne fluxis opibus adjiciat animum. 158 Reprehensio improbi et Simoniaci sacerdotis. 159 Evangelii prædicationi nullum afferri debet impedimentum. 160 Collaudatio viri probi, et ad constantiam co hortatio. 161 Colluudatio bene scribentis, et ad perseveran tiam cohortatio. 162 Quid requiratur ad perfectionem. 163 Non satis est bene loqui, sed bene etiam vi vere oportet. 164 De cavenda superbia. 165 Collaudatio boni magistratus, et cœlestium alque æternorum præmiorum repromissio. 166 Objurgatio et admonitio obstinati peccatoris, ul resipiscat. 167 Objurgatio hominis contentiosi et rixosi. Qui pugnis gaudet et odio esse studet, merito dæmon est vocandus. 168 Christus vitis est; ejusque doctrina vinum læ tificans corda hominum. 169 Apostoli musto pleni; hæretici ut caupones quidam adulterant vinum coelestis veritatis. 170 Gravissima increpatio impii sacerdotis, qui tamen a sacrorum tractatione non abstinet. 171 Admonitio, ut fratres dissidentes in gratiam et concordiam redeant. 172 Quantum inter divitemet Lazarum fuerit dis crimen. 173 Objurgatio hominis inconstantis et gulosi, alios exemplo suo corrumpentis. 174 Objurgatio crudelis præfecti, qui reis perfu gium ad ecclesiam, suique defendendi copiam dene garal. 175 Si quis talis dici recusat, talia ne faciat. Ser mones enim rebus sunt consequentes. 176 Admonitio subditorum, ut sibi ab iniquo præ side suo caveant. 177 Corruptissimi status ecclesiastici et politici de scriptio. 178 Imploratio auxilii contra injustum præsidem. 179 Reprehensio viduæ luxuriose viventis. 180 Admonitio, ut non tam verbis quam factis philosophemur, neve simus homines ignava opera, philosophica sententia, quia parum est lingua dun taxat eruditum esse, non vita et factis emendatum. 181 De severitate, qua Moyses in Achanum Sab. bati violatorem, et Petrus apostolus in Ananiam ejusque uxorem Saphiram usi sunt. 182 De margarita emptore in parabola evangelica, quod Novi Testamenti denotat populum, Christi veræ margaritæ sectatorem. 183 Vita humana mare est; ejus tranquillatores apostoli.

col. 125–126page 33 of 59

184 Admonitio hominis impii, ut resipiscat, si non Dei, saltem infamiæ metu. 185 Objurgatio vitiosi episcopi. 186 Cohortatio ad liberalitatem sine curiozitate exercendam. 187 Ob sacerdotum improbitatem atque abusum rerum divinarum non debemus exercitia 'liberalitatis omillere. 188 De extremo judicio, quod ejus respectu debea mus nos ad rationes vitæ nostræ Deo reddendas præ parare, nec pœnitentiam nimis dix protelare. 189 Martyrum verus honor et cultus non tam in oblationibus munerum, quam in morum imitatione consistit. 190 Commendatio servi fugitivi, ut a domino suo in gratiam recipiatur. 191 Imploratio auxilii contra tumultus in solitu dine excitatos. 192 Supplantatio Esau a Jacobo facta quid alle gorice significet. 193 Jacobus hædinis pellibus contectus Christum præfiguravit, humana carne peccati experte indutum, qui patri gratum cībum obtulit. 194. Quæ sit causa zizaniorum sive malarum co gitationum in corde hominis exsistentium. 195 Cur Deus impios non statim perdal el eradi cet, et quod angeli futura ignorent. 196 De rebus ab Ægyptiis, per Israelitas ablatis. 197 Ostentatio in recte factis vitanda est. 198 Car Ægyptiorum mares in mari submersi sint nempe ut hæc pœna esset talionis, quod et ipsi antea mares Israelitarum occidissent. 199 De comparatione regni cœlorum cum grano si napis. 200 De loco prophetæ Malachiæ 11, 13, ut acci piendus sil. 201 Regnum Dei simile fermento. 202 Admonitio de intempestivis atque immodicis discipulorum laudibus vitandis. 203 Dehortatio ab ebrietate. 204 Regnum Dei cum sagena comparatum. 205 Regnum Dei sagenæ simile. 206 De statere in ore piscis reperio a Petro, et pro Christo depenso. 207 Similitudo puerorum, ad quam Christus nos vocal, qua in re consistat. 208 Admonitio de officio magistralus. 209 Ut malum est a diabolo, sic bonum omne Deo acceptum ferre debemus. 2:0 Allegorica expositio aliquot dictorum Christi in vaticinio de extremo die prolatorum. 211 Quidnam significent allegorice prægnantes el lactantes, quibus vœ a Christo denuntiatur. 212 Præmia recte fuctorum in sacris Litteris pro missa. 213 Monetur viduus, ut sibi a secundis nuptiis curcal, et monasticam potius vitam amplectatur. 214 Imperiți de rebus divinis disputare non de bent, ne religio in contemplum per eos adducatur. 215 Admonitio avari episcopi, ut liberalita'em in pauperes exerceat. 216 Respondet ei qui petierat, tunicam sibi milti ab Isidoro. 217 Gratiarum actio pro vestibus donatis. 218 Quatuor summa imperia Danieli in visione Osiense. 219 De agno paschali, cur Judæi igne assum com ederunt. 220 Admonitio de offcio monachi. 421 Quid sit, pro mortuis baptizari. Exposi:io di eti Paulini, I Corinth. xv, 29. 222 De judicio in vivos et mortuos exercendo Viri et mortui tribus modis accipi possunt. Confer Mc thodum in Bibliotheca Photii, pag. 493. 223 Increpatio hominum deploratorum. 224 Convalescens et in vitu diutius manere jussus, petīt se amici precibus ad Deum jurari. 925 Gratulatio magistratus viro bono delati. 226 Boni prætoris commendatio. 227 Increpatio insolentis atque elati philosophi, qui Christi fidem fuerat amplexus. 228 Eucharistia quare dicatur Communio. 249 Solutio quæstionis, cur non quæris oblatio munerum prosit offerenti. 250 Caini oblatio cur Deo fuerit ingrata. 231 Objurgatio hominis temerarii, et ad meliorem frugem revocatio. 252 Admonitio de officio sacerdotali. 233 Objurgatio hominis crudelis et sanguinarii. 234 Objurgatio hominis libidinosi. 235 Petri de Christo confessio est basis el funda mentum Ecclesiæ. 236 Unio duarum naturarum in Christo Petri confessione comprehensa. 237 Invidis parata supplicia et in hac et in altera vila. 238 Ecclesiæ perpetua conservatio. 239 De Christi in monte transfiguratione. 240 Impios diu tolerat Deus ad pœnitentiam eos patientia sua exspectans et invitans. 241 Filius Dei coæternus Patri, contra Arianos. 242 De hæresi Montani, quam fœda ac detestabilis fuerit. 243 Montanus machus manifestarius, dignus scili cet habitus, cujus beneficio Spiritus sanctus morta lium generi conferretur. 244 Non quodvis jejunium prodest. 245 Manichæorum juxta cum Montanistis dete statio. 246 Detestatio hæreseon Arii et Eunomii., 247 Contra hæresim Sabellii. 248 Solutio quæstionis de oriente el occasu. 249 Calix afflictionem significat in sacris Litte ris. 250 Querela de corruptelis in Ecclesia grassanti bus. 251 De veste Christi. 252 De velo templi in passione Domini scisso. 253 De miraculis quibusdam, quæ in crucifixione et morte Christi evenerunt. 254 Solutio quæstionis, cur petræ res inanimatæ, cæse scissæque sint in passione Christi. 255 Latrones duo una cum Christo crucifixi quid mystice denotarint. 256 Cur medius inter duos latrones pendere vo luerit Christus. 257 Ut lux major obscurat minorem, sic Zacha rias ad nuntium de Prodromo Christi obmutuit. 258 Moderato labore exercendi sunt tyrones, el paulatim ad graviora ferenda assuefaciendi. 259 Dicti Joannis evangelistæ cup. ult. nova expo sitio. Homo microcosmus. 260 Admonitio ne adolescens suo arbitratu vivat, sed senioribus se submittal gubernandum. 261 Improbitas fugienda ei qui Deo et hominibus charus esse velit. 262 Querela de mala episcopi administratione. 263 Objurgatio improbi diaconi. 264 Admonitio de cœlesti armatura adversus hostem diabolum comparanda, avaritia et voluptate vitata. 265 Increpatio superbientis oo corporis procerita tem. 266 Consilium de assequenda perfectione. 267 De duplici statu animæ post mortem. 268 Discipuli Christi quibus armis victoriam re portarint. 209 Admonitio de vitanda avaritia rapacitateque bonorum ecclesiasticorum, et cura pauperum susci pienda ad quos bona ecclesiastica pertinent. 270 Ethnicismo abolito Christianismus per totum orbem terrarum prævaluit. Conferendus Minutius Felix in Octavio, et Theodoretus De Græcanicis af fectionibus curandis.

col. 127–128page 34 of 59

315 Contra episcopum Simoniacum. 271. Vitra homini non inesse per naturum. Confer infra ep. 303, quæ hac est plenior: sicut etiam 'in ms. cod. Bavar. hæc altero tanto est longior. 272 Quod primus Adam perdidit, secundus resti tuit. 273 De vero Dei cultu. 274 Contra vanam ſugacium opum fiduciam. 275 Contra ingratum ac degenerem reipub. alum num. 276 Contra opum et inanis gloriæ studium, 277 Contra ebrietatem et crapulam. 278 Luus vitæ monasticæ. 279 Contra ebrietatem. 280 Contra iracundiam. 281 De Cappadocum pessima perversissimaque in dole. 282 De expulsione ex paradiso, el in eumdem re stitutione. Interpretatio dicti Christi, Matth. xxv. 283 De disparitate humanorum studiorum. 284 De resurrectione mortuorum etiam in stirpibus præfigurata. 285 Expositio dicti Christi de duabus molentibus. Vita hæc est pistrinum. 286 Contra eos, qui sola virginitatis observatione gloriantur, cum interea virtutum variarum, et in primis humilitatis studio destituantur. 287 Talenti bene collocati præmium cœleste. 288 Ovium et hircorum in extremo die separatio. 289 De Christi vera humanitate, etiam in infirmi tatum nostrarum susceptione declarata. 290 Firmamentum imperiorum est amicitia cum Deo. 291 Petrus servo summi sacerdotis Malcho auri culam amputans, quid mystice denotet. 232 Barrabas liber dimittitur, Christus ad crucem dumnatur. 293 Judæi Christum felle polantes quid mystice denotent. 294 Admonitio de virtutibus duci exercitus neces sariis, metu Dei et justitia: quibus remotis infeliciter cum hoste pugnatur. 295 Oderunt peccare mali formidine pœnæ. › 296 Contra libidines. 297 Increpatio homicidæ superbi. 298 De inutili el otiosa monachorum turba mi nuenda. 29) Deprecatio pro naufrago reliquatore. 300 Deprecatio pro naufrago. 301 Interpretatio dicti ex psalmo xx111, ‹ Virga tua et baculus tuus, › etc. 302 Præceptum monasticum de exercitatione et certamine ante coronas suscipiendo. 303 Vitia homini inesse per naturam: quam Chri stus in unitatem personæ assumptam saluti integri tatique asseruit. Christus Deus el homo in unitate personæ incommutabilis. 304. Impuram mentem non esse cœlestis sapientiæ capacem aut docilem, ut lippus oculus splendorem solis intueri nequit. 305 Nova interpretativ pηtov psalmi cx1x: ‹ Ad hæsit pavimento anima mea. › 306 Etiam in servili conditione potest quis libe rum alque ingenuum animum gerere. In Christo enim nulla est differentia liberi hominis et servi. 307 Gratulatio episcopo ex periculo servato. 308 Vita monastica est militia. 309 Exhortatio ad linguæ petulantiam coercendum. 310 Admonitio necessaria de affectibus et præju diciis cavendis. Deque Theophilo Cyrilli avunculo Joannis Chrysostomi adversario. 311 De concilio Ephes. recte instituendo ad imper. Theodosium. 312 Ficus sterilis exscindenda. 313 Dehortatio ab ebrietate et abusu vini, ex cujus primitiis Spiritus divinus sanguinem Christi efficit. 514 Objurgatio monachi gulosi ac vagi, quamvis jam annis gravis. 316 De recta liberorum educatione et institutione. 317 Collaudatio solventis primitias et decimas fructuum. 318 Deprecatio pro monacho fugitivo. 319 Admonitio, ut sacerdos typum se præbeat gregis. 320 Gula est soror vel polius mater libidinis. 321 Dictum psalmi ci exponitur: ‹ In matuli no, etc. 322 De hominibus indoctis, insulsis et temerariis, qui omnia in Ecclesia, repub, et imperii statu per surbarunt, patienter ferendis. 323 De Verbi Dei incarnatione. Laus Athanasii. 324 Inconstantia et xavodo§ia Cyrilli taxatur. 325 Lingua refrenanda. 326 Militaris insolentia in ordinem redigitur. 327 De concussione militari. 328 Ira gravior blasphemia. 329 De intemperantia linguæ coercenda. 330 Dicti psal. cxix, Non est occultatum, etc., expositio nova et mira. 331 Expositio dicti ejusdem psalmi. 332 Increpatio imperii perturbatoris Ecclesia. 333 Admonitio de futuro judicio, in quo reddendæ sunt rationes corum omnibus angelis et hominibus. 334 Quinam mortui sint lugendi. Nova expositio dicti: ‹ Super mortuum plora, etc. 335 Consilia non sunt ex eventis metienda aut ponderanda. 336 Admonitio hominis gulosi ventrem pro namine colentis, ut resipiscat. 537 Expositio grammaticæ loci ex Actis apost. cap. xxviii, 15, usque ad‹ Appii forum, et tres tabernas. > 338 De remissione peccatorum contra Novatianos. 539 Rursus de eadem. 340 De æterno avarorum et crudetium hominum supplicio. 341 Increpatio hominis perdisi. 342 Re potius quam sermone philosophandum. 343 De angelorum creatione, etc. 344 De animadversione divina, quod sit admonitio potius emendandi nostri causa suscepta, quam iræ vel indignationis significatio. 345 Objurgatio hominis gulosi. 346 De Pauli conversione. 347 Admonitio kominum flagitiosorum, ut ad offi cium redeant. 348 Donaria sine pietate oblata nihil prosunt. 349 Sacerdos etiam improbus non est aspernandus, quia est angelus Dei omnipotentis. 350 Admonitio hominis voluptuarii, ut resipiscal. 351 Objurgatio hominis pravo sodalitio gaudentis. 352 De sanctis Patribus, qui ex Cappadocia fue rint oriundi. Et quod vitium atque improbitas non sit a natura, sed a voluntate et animi instituto. 353 Patris et Filii sicut una est essentia, sic et voluntas. 354 Quo fine magnus Elimas in Actis apostolorum cacitate fuerit punitus. 355 Allegorica interpretatio dicti Exod. XIX, 10: Abluant vestimenta sua hodie, etc. 356 De trina abnegatione Petri, et trina item con fessione Christi. 357 De Petri conversione et resipiscentia ad gal licinium. 358 De ficu a Christo maledicta, quid mystica ratione denotarit. 359 Trina rejectio, qua gens Judaica, totumque ndeo genus humanum repudiavit salutem. 360 Cur Christus sese panem appellaris. 361 Dehortatio a gulositate. 362 Typica benedictio Ephraim et Manasse. 363 De vaticinio Elizabethæ, matris Joan. Bapt. 361 Nova el allegoricu expositio dicti psalmi CL

col. 129–130page 35 of 59

Laudate eum in tympano et choro, › etc. 365 De vaticinio Jacobi, Genes. xlix. 366 Dieti Isaiæ, Ne dicas, Jacob: Et quid locu tus Israel,, etc., nova expositio, et accommodativ ud quæstionem in præcedenti epistola decisam. 367 Dehortatio a crebritate congressuum urbico rum. 568 Admonitio monachi, ut vitet fastum, quippe a quo ipsius professio et vitæ institutum longe sit alienissimum, 369 Commendatio sacræ Scripturæ præ omnibus litteris sæcularibus. 570 Admonitio de studio contentionum et dissidio Tum cavendo. 371 De crimine falsi, quo Marcionitæ Novum Testamentum corruperunt. 372 De perseverantia in bono. 373 Tentationibus firmiter resistendum. 374 Veræ ac solidă gloriæ studendum. 375 Paupertas æquo animo ferenda. 376 De dispari piorum et impiorum conditione in hac et altera vita. 377 De miraculosa Christi nativitate. 578 De stella Magis visæ ac præviæ insuelo cuŕsu. 379 De extremo judicio, et æternis impiorum sup pliciis, quæ etiam ethnicis non ſuerunt ignota. Con fer. ep. ult. lib. 111. 380 Peccatis irascitur, et pœnas infligit Deus. 381 Exhortatio et revocatio ad pœnitentiam. 382 Qui improbum castigat, est ei idem quod speculum deformi et medicus ægrolo. 383 Contra gulositatem. 384 De gastrimargia sive insano ventris studio. 385 De intemperantia in vino vitanda. 386 Oratio quibus rebus sit adjuvanda. 387 Rursus de eodem argumento. 388 Contra persecutorem sacerdotis. 389 Ostendit recte ab se factum, quando Arianis se opposuit. 390 Adolescentem litterarum studiis aptum natum non oportet ad militiam traducere. Quin potius naturæ fas est semina quemque sequi. 391 Aliis medicinam facere volens, seipsum prius Gural. 392 Occasio (urem facit. 393 Christus cur aquam in vinum converterit. 394 Objurgatio discipuli nihil proficientis. 395 Præclara facinora manent hujus et æternæ vilæ præmia. 396 Commendatio amicı. 397 Humana inventu absque divina gratia non sunt diuturna. 398 De Philostrato Thyanæo. 399 Qui multos bonos libros possidet, ne sit canis in præsepi. 400 Expositio dicti psalmi LXVIII:Captivam duxisti captivitatem. › 401 Refutatio Judæi, avi sacramentum cœnæ Domini carpserul. 402 Laus vitæ solitariæ. 403 De vero jejunio, quod omnibus sensibus suis komo indicit. 401 De penetratione corporis Christi per clausum virginal maternum et monumentum obsignatum. W05 In rebus divinis cesset rationum indagatio. 406 De angeli apparitione in resurrectione Domini. 407 Pauli ovyxaráбası; el accommodatio ad ca plum infirmorum. 408 Invitatio ad seriam resipiscentiam. 409 Cur Christus Paulum apostolum e cœlo sit allocutus. 410 Ad peccata corum qui fidei nostræ sunt commissi nequaquam connivendum. 411 Exhortatio ad eleemosynarum largitionem. 412 Contra eos qui lillerarum studia in meras contentiones convertunt, quod graves Deo vero ratio as reddere teneantur. 413 Explicatio dicti Paulini de legitimo usu con jugum et cæterarum rerum hujus vitæ. 414 Expositio dicti psalmi cxxviii: «Labores fru cluum tuorum manducabis. › 415 Recusat respondere ad quæsita de dicto Salo monis, quibus tamen seq. epist. satisfacit. 416 Nova expositio arithmologiæ cujusdam Salo monica. 417 Nova expositio dicti Salomonis: Sic via mulieris adulteræ, etc. Adulterium quid mystice significet in sacris Litteris. 418 Zelus pro gloria Dei decertans in viris sanctis. 419 Arundineus baculus Egypti quid significet apud prophetam: Filium Dei post incarnationem mansisse incommutatum, inconfusum, et indivisum. Confer scripta Athanasii, dialogos Theodoreti, et aliorum. 420 Exhortatio ad liberalitatem in pauperes exer cendam. 421 Excusat vehementiam superioris epist. 422 Contra Arianos, dicentes, Patrem Filio mojorem esse. Comparatio inter quas res locum habeat, vel non. 423 Dehortatio a gula, ejusque comite libidine. 424 De moderatione in cibo el potu a monacho adhibenda. 425 Increpatio episcopi Simoniacı. 426 Christus vere dicitur semen mulieris. 427 Contra eos qui solo habitu professionem men tiuntur, tanquam histriones in scenu. 428 Quomodo virtus Dei in infirmitate perficiatur. 429 Quomodo Deus sapientiam hujus mundi stul tam reddiderit. 430 Admonitio quorumdam, ne patriam diripere ac turbare velint. 431 Pietatis semina in natura sparsa sunt. 432 Exhortatio ad exstirpanda vitia. 433 Adversus incendia libidinum utilissimum phar macum, ut scilicet recordatione sempiterni ignis ea restinguamus. 434 Amuletum contra avaritiam. 455 De monachorum institutis. 436 Increpatio hominis deplorati. 457 Medice, cura teipsum. › 438 Par turturum el par columbarum ex lege offerendum quid typice notarit. 439 Quomodo intelligendum sit quod Deus de sua pœnitentia super unctione Saulis dicit. 440 Expositio dicti Christi, quod pueris debeamus assimilari, Matth, xviii. 441 Responsio ad instantiam ex superiore epistola nalam. 442 Responsio ad «liam instantiam. 443 Dictum Pauli quomodo accipiendum. 444 In lege umbra fuit futurorum; in Evangelio ipsa est facies rerum. 445 De puerili institutione tam in lege quam in Evangelio usurpala. 446 Objurgatio hominis maledici, non ut oportet jejunantis. 447 De contentionibus et controversiis theologo rum, ad stipendia tantum luculentiora respicientium. Responsio ad quæstionem de Philippo, qui in Actis apost. baptizasse scribitur eunuchum. 448 Probal ulterius Philippum illum, qui eunu chum baptizavit, non fuisse apostolum. 449 Rursus de eodem Philippo Cæsariensi. 450 Alia probatio, quod Philippus ille baptistes non fuerit apostolus. 451 Non semper cedendum ventis el tempestatibus, sed sæpe etiam resistendum. 452 Votum pacis, quod fecit Ezechias, quale fuerit. 433 Dei nomen nullum. Jesus quid significet. 454 Patris accusatio etiam vera parricidæ exitiosa est. 455 Quales opes sint Christianis noxiæ. 456 Comessatio quid, et quam vim habeat in iis qui usurpant.

col. 131–132page 36 of 59
PG 78:131συγκατάβασιν, εἶναι.
col. 133–134page 37 of 59
PG 78:133αι, τὸ γὰρ, μηδὲν ἄγαν, μὲ τέρπει. Άρειος πάγος.
col. 135–136page 38 of 59
PG 78:135μὴ δεῖν ἐρᾶν χρημάτων.
col. 137–138page 39 of 59
PG 78:137συνθήκας οι διαθήκας. λειτουργία ἀξία,
col. 139–140page 40 of 59

235 In doctore Ecclesiæ conjunc¡im requiruntur, et vitæ sanctimonia, et doctrinæ eruditæ facundiæque copia. 236 De Josephi castitate et periculis, quæ in illu conservanda subiit. 257 De liberţate orationis doctori Ecclesiæ con veniente. 238 Pars sanitatiş est nosse ægritudinem. Morbum at suum qui ignorat, haud sanabitur. 239 De ira, qualis esse debeat, et ubi locum et quam utilitatem habeat. Expositio loci ex psalm. iv, 5 Confer ep. 189, supr. et ep. 208 lib. }}}. 240 Præclara virtutis et voluptatis vitiorum com paratio, qua adversus falsam vulgi persuasionem de monstratur, in viliis plus molestiarum inesse, quam in ipso virtutis cultu. Confer epist. 67 et 147, h. lib. 11. 241 Christianorum propria virtus ex diversis com ponitur ac temperatur. 242 Bellum cum vitiis ita suscipiendum ac geren dum est, ut nostræ curæ diligentiæque auxilii divini fiducia adjungatur. Confer ep. 2 h. lib. 11. 243 Evangelica lex non modo manum, sed animum quoque cohibet, providens magis ne vitia nascantur, quam ut admissa puniantur. 244 De Zosimi stupore improbitatis plane incu rabili. 245 Recusat laudare virum omni laude majorem. 246 Reprehensio improbi episcopi, qui Ecclesiæ securus in templis exstruendis tolus est, cum tamen Christus non parietum sed animarum causa in mun dum venerit, hoc est non templorum sed Ecclesiæ, qui est cœlus sanctorum, ex fide recta et optima vivendi ratione collectus. 247 Orare in magnis et voluisse sat est. 248 Reconciliatio amicorum dissidentium. 249 Deo per omnia obtemperandum. 250 Præstantis viri germanum dici discipulum quam cognatum esse, major laus est. 251 Apostoli quibus artibus instructi vicerint mun dum; nempe sermone fide digno et auctoritatis pleno; deinde vita ac moribus sermonis consentaneis. 252 Increpatio perditorum hominum. Confer ep. 266 lib. 11, quæ est plenior. 253 Improbis divina mysteria non sunt revelanda; sed ipsi polius ad meliorem frugem revocandi. 254 Contra depravatores sacrarum Litterarum, qui e eas cogunt loqui quod ipsis placuit. Confer Hi larium... et Isid. ep. 63 h. lib. 11, et ep. 125 et 292 lib. 111. 255 Contra sophistas. 256 Objurgatio hominis ignavi et otiosi adhibita auctoritate Platonis, qui virtutem sudore parandam esse scripserit. 257 Contra avaritiam et injustitiam. 258 Contra eum qui potius ab erronea vulgi opi nione pendet quam veritatem spectet. 259 Christiana religio etiam improbis jubet benefa cere, non tantum injurias ab ipsis illatas æquo animo ferre. 260 Boni sacerdotis sive episcopi cum bono rege collatio, quo pacto uterque cum diversis subditis di versimode agat. 261 Improbi hominis ad meliorem mentem revocatio, mertione pœnarum vel in hoc vel in altero sæculo sustinendarum. 262 Collaudatio hominum de victoria rebus ho nestis inter se certantium. 263 De castitate Josephi, qui nihil præter peccatum grave ducebat. Confer ep. 236 h. lib. 11, et Tertull. De spectaculis, cap. 26. 264 Sacerdotium nemo expetal, nisi prius bene pa ruerit ecclesiasticarum sanctionum imperiis: sicut nemo tribuni militum aut imperatoris munus ambire debet, qui non ante boni militis laudem obtinuerit. 265 Contra avaritiam. 266 Deus ad virtutem omni studio contendentes ad juvat ac provet it. 267 Scilicet in vitiis vincendis summa v Confer ep. 147, et 240, 250 sup. h. lib.11. 268 Qui vincit eum a quo alii omnes sunt Si is omnes scilicet vincit. Si te vincentem devicero te quoque vincat 269 Pauperis non misereberis in judicio. Ce 251 et 277. h. 1. et ep. 250 lib. 1. 270 Nequando tote, in sacris Litteris significare solet quod fortasse, vel si forte; ei non ablationem, pœnitentiæ denotat. Equipole his: ti; oldɛv e!. Quis scit num. Item łows Daniel, et Jona i. 271 Quid sibi velit præceptum, ● Non mise pauperis in judicio. › 272 De quastione discipulorum el respo Christi An cæcus natus, an ejus parentes pecc Joan. 18. 273 Epistola Socratica a curiositate quæstion curam bonorum morum vitæque probitatem ho revocans. Confer epist. 93 et 100 h. lib. 11. 274 Contra cos qui patriarcharum sanctorun lygamiam suis obtendunt libidinibus. 275 Orationis et operis pulcherrima est conjur Sed si alterutra harum rerum carendum sit, pr illius quam hujus defectu laborare. Confer ep. h. lib. 11, el ep. 40, 120, 362 lib. 111, el Augu serm. 3 de verbis Domini. 276 Improbos sua pœna manet. 277 Pauperis commiseratio in judicio prohib ergo multo magis divitis litigantis. 278 De libidonoso feminarum aspectu vita Confer ep. 89 lib. 1 et ep. 11; item ep. 65 lib. 111. 2:9 Divinum judicium nemo eludere, nemo e gere potest aut fallere; quod etiam apud Platoı agnovil Socrates, cujus dictum quoddam hic re tur, et cum Paulino confertur. 280 Tentationes quo pacto ferendæ et cum Deo perandæ sint. 281 Commendatio orationis Dominica, et quas petitionis sensus spiritualis. 282 Improborum maledicta et calumniæ bene cɩ sciis parvi faciendæ sunt. 283 Dui furor in cursu est, currenti ce furori. 284 Contra eos qui se aspectu crebro mulierum n hil lædi jactant. 285 Responsio ad quæstionem: Quare Christi objurgarit mulieres, quæ luctu ac lacrymis ipsum i via ad crucis supplicium prosequebantur. Conf ep. 166 h. lib. 11..... 286 Exhortatio ad virtutem, omnibus rebus pretio sissimis præstantiorem et durabilem, cum cæter omnia caduca et mortalia quæcunque a mortalibu magni fiunt. 287 Ubi non est peccatum (ut in Christo nos fuit), ibi neque mors quidquam juris habet. 288 Legis et Evangelii differentia. 289 Consiliis unaquæque res non eventis metienda est. Confer epist. 335 lib. 1, et ep. 179 hoc lib. 11, et epist. 505 lib. 111. 290 De officio sacerdotum. Confer August. ep. 180 ad Honoratum, et Vita Aug. cap. 30. 291 Vera nobilitas, a bonis moribus et virtute orta, emptitiæ nobilitati virtute vacuæ longe anteferri meretur. 292 Quibuscunque sis natalibus ortus, arrogantiam modestiæ capistro reprime, ne tanti morbi vesti. gium in te appareat. 293 Non verbis sed factis philosophandum. Confer ep. 182 et 183, et 275 h. lib. 294 Nihil fortuito nobis accidit, et Deus pœnas peccatorum in bonum convertit electis. Conf. ep. 332 lib, ut. 295 Hominum flagitiosissimorum objurgatio. 296 De insolentia ac petulantia hominis elati pa tienter ferenda.

col. 141–142page 41 of 59
PG 78:141δήλωσις καὶ ἀλήθεια 4. Περὶ ὀνειρωγμού θαρσίας ἀπολογία. λόγω β'.
col. 143–144page 42 of 59
PG 78:143κενοδοξίας τροφή τιμαὶ καὶ ἔπαινοι. Οἱ ἐπαινοῦντες με, μαστιγοῦσί με.
col. 145–146page 43 of 59
PG 78:145αταιοτεχνίαι οι κακοτεχνίαι.
col. 147–148page 44 of 59
PG 78:147προς το τέλος εύχρηστον τῶν ἐν τῷ βίῳ. φρόνημα φρόνησιν, μοναχικὴν πολιτείαν. 299 Εσθλὰ λέγειν αἰεὶ πάντας καλόν, αἰσχρὰ δὲ δεινὸν, κἂν ὦσιν τούτων ἄξιοι, ὧν λέγομεν.
col. 149–150page 45 of 59

217 Improb: libere reprehendendi sunt, quamvis pro gratiarum actione maledicta regerant reprehensi. Confer. ep. 153 libent. 248 Præclara orativ, de vitiorum ac virtutum in quolibet fere homine concursu el mistura (nam sine rilis nemo nascitur; optimus ille est, qui minimis urgetur, vinquit Horatius), in gratiam hominis im probi repetita, ut his hominum de se judicia reveri ius, qui omni virtute vacuum eum censebant, ad meliorem frugem se recipiul. Confer epist. 410 k. I. 249 De Judæorum navodeopía a Daniele, cap. sx, 26, prædicta, deque sacerdotii et regni inter se comparatione. Confer ep. 257 h. l. 250 De dicto: ‹ Non misereberis pauperis in ju dicio. Confer ep. 271 lib. 1, et ep. 298 h. lib. i. Item Greg. Max. epist. 51 lib. VIII. 251 Quatuor cause, cur homines virtutis et sa pientiæ studium, omnibus licet rebus præstantius, tam parvi tamen faciant. Confer ep. 268 h. lib. 252 Peccatum mors est animæ. Conſer Greg. Max. ep. 14 lib. v. 253 Mittit orationem suam contra fatum, el monet ut libere de ea judicet, famæ præjudicio interim se questrato. Confer ep. 191 h. lib. 254 Ve continentia oculorum et animi servanda. Confer epist. 278 lib. 11, et ep. 89 lib. 1, et ep. 65 et 199 h. lib. 111. 255 Cohortatio ad servandam in rebus secundis constantiam erga amicos. 256 De laudibus magnorum virorum, quibus par inveniri oratio non potest. 257 Expositio dicti angeli ad Dan. proph. ix. Confer ep. 249 h. lib. 258 Reprehensio improbi diaconi, et qui eum con stituerat episc. Confer supra ep. 210 h. lib. 259 De officio boni doctoris, et quam sit difficile, ut contumaces discipuli corrigantur. Corruptela Ec clesiæ ob ineptis antistitibus. Confer ep. 282 h. lib. 260 Reprehensio ejus qui potestate clavium in te mittendis peccatis abutitur. 261 Peccata auctores suos enecant, perinde ul viperæ suos parentes. 262 Commendatio pii filii, obsidem se pro patre dare volentis. 263 Admonitio de officio boni magistratus. 264 De animi magnitudine cum modestia humili tateque conjungenda. 265 De officio antistitis Ecclesiæ, et interpretatio dicti Paulini, II Cor. 1x, in fine. 6 Varia significatio cwoposuvns: quæ aliquando amentiæ, aliquando libidinum impuritati opponitur. 267 De exemplorum vi et natura alque accommo danone. Confer ep. 175 lib. 11, et ep. 107 h. lib. 111. 268 De præstanti pulchritudine virtutis et pieta tis, quæ idem est animo, quod oculus corpori. Con fer ep. 231 h. I. m. 269 Exhortatio ad resipiscentiam a pravis dozma tibus. ±70 Admonitio de ejulatu et lacrymis ob civitatis statum afflictum, culpa episc. incorrigibilis perditæ, ominendis, et in preces potius convertendis. Confer ep. 245 h. 1. 111. 211 Responsio ad gravissimam quæstionem, cur vieīna grutia non omnibus sese indulgeat. Confer p. 316 et 406 h. 1. 272 Nikil nos moveat, st insanis, quibuscum in sanire eamdem insaniam nolumus, insani esse ipsi wet rideamur. Confer ep. 322 lib. 1, et ep. 296 lib. 11. 273 Invitatio ad communem lætitiam ob amici degenerantis correctionem. 271 De difficultate recte judicandi, et causis cor rapentibus verum et sincerum judicium. Confer ép. 175 k. lib. 111, et ep. 214 lib. iv. 275 Objurgatio improborum sucerdotum, atque ad meliorem mentem revocatio. 276 De contemptu rerum mundanarum, et cura studioque coelestium et æternarum. Confer ep. 186 et 207 h. l. II. 277 Contra cos qui pauperum curam professi, sub hoc inani pratertu illos sacrilega audacia spo liare aggrediuntur. Confer ep. 88 et 111 h. lib. 1. 278 Quomodo Jobus xxix, 14 et seq., sua recte facta absque reprehensione et vilio commemo rarit, cum tamen Repiautodoɣía, et sui ipsius præ dicatio in Pharisao Luc. XVIII, tantopere fuerit a Christo reprehensa. 279 Consolatio, perinde ut medicina non est in tempestive adhibenda animo ægro ac mœrore recenti saucio. Sic Ovidius... 280 De utilitate ex inimicis capienda. Confer Plu tarchi hac de re Commentarium. 281 De adulatione vitanda, ut nec ipsi eam aliis adhibeamus, nec ab aliis admittamus. Confer ep. 359 inf. h. lib. 1. 282 Bene monenti si non pareant improbi, horumn ea culpa est, non illius. Nam neque Paulus aposto lus omnes corrigere potuit, sicut Nec est in medico semper relevetur ut æger, etc. Confer ep. 259 koc lib. et ep... lib. 1v. 283 Admonitio de modestia in rebus secundis sér vanda. 284 Præstat bellum pro veritate, pietate et justitia susceptum, paci et concordiæ per quam illæ res per dantur. Confer ep. 246 et 397 h. lib. i et lib. xv." 285 Non omnes in amicitiam admittendi, nec sta tim quilibet abigendi sunt. 286 Rerum humanarum nova fucies et in melius conversio per adventum Christi allata. 287 Admonitio de corruptelia omnibus vitandis. 288 Increpatio hominum improborum, ut nomi nibus sic moribus quoque et institutis geminorum. 289 Quod magistratus non tam necessitudini san guinis quam excellentiæ virtutis debeantur, quodque non tam successionis lege quam libere electionis jure deferendi sint, exemplo Mosis probatur, Josuam filiis propriis præferentis. 290 Clodius accuset mochos; Catilina Cethegum. Turpe est doctori cum culpa redarguit ipsum. Conf. ep, 391 lib. 1, et 240 lib. 11, et 367 h. lib. 131. 291 Sperne voluptatem; nocet empla dolore vo luplas. 292 Quibus dotibus præditum esse oporteat inter pretem sacrarum Litterarum. Confer ep. 254 lib. 11, et Hil. lib. 1 De Trin. 293 Physiologia de diversis ebriorum affectionibus el ratione illis imperante. Confer ep. 109 lib. 1. 294 Contra Judæorum in extremis suis miseriis pertinaciam et obstinaciam; et in eos qui pupillum el viduam lædunt. 295 Demonstratio immortalitatis animarum, el re vocatio improborum hominum ad vitæ correctionem. 296 Nova expositio ejus quod Deus ad Abraha mum de numerositate sobolis ejus dicit. 297 Exhortatio ad reconciliandos dissidentes ami cos. Confer ep. 83 lib. 11. 298 Cur judex pauperis in judicio misereri non debeat. Confer ep. 250 h. lib. III. 299 Desperatis non est adhibenda medicina. Con fer ep. 16 lib. 11. 300 De Pauli apostoli etiam in realu magnitudine animi, et rappŋola cœlesti doctore digna, Act. xxvI. 301 Idem licet sermo haud idem semper valet. Confer ep. 267 h. lib. 111. 302 Commendatio hominis, qui depositis simulta libus in gratiam cum amico redire cupit. 303 Tumidæ ratio imperet iræ. 304 Exhortatio ad laudandum defunctum, in quo vicit præsentia famam. 305 De Judæorum internecione atque excidio ul timo ob spretum et occisum Christum Dei Filium. Confer ep. 249 et 257 h. lib. 111 et lib. 1v. 306 Boni regis et boni sacerdolis comparatio.C. ep.

col. 151–152page 46 of 59
PG 78:151317 Τρόπος ἔσθ' ὁ πείθων τοῦ λέγοντος, οὐ λόγος
col. 153–154page 47 of 59
PG 78:153πιας. Οκές εἰς μεγαλόφρων οι μετριόφρων, τα πεινόφρων, φως ευγνώμων, κενόδοξος, ψιλόδοξος στις μικρόψυχος, μεγαλόψυχος. 411 Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ παιδοποιίᾳ ἀκολασταίνε
col. 155–156page 48 of 59

19 Turpe manere diu peregre est, vacuumque (reverti. Amici patria procul rem præclare gerentis deside rium tanto facilius fertur. 20 Doctrinæ veritati adjungenda est probitas vitæ az morum, sine qua illi fides derogatur. 21 Orationi vita debet esse par. Nihil facilius quam sibi ipsi imponere. Se scire opinari, impedit scien tium. Exemplo Christi, qui ultro se humiliavit ac submisit Patri, modestiæ studere debemus. 23 Multa noris oportet, ut fallas providentiam et animadversionem divinam. Multi fugiendo fatum, in ipsum incidunt. 24 Precationis Dominicæ sapientissime brevitas explicatur et ostenditur. Quomodo el a quibus recte relicetur, a quibus perperam. 25 Precantes alios taxare et carpere promptus. In culpis veniam dat sibi quisque suis. 26 Esau inutilis pœnitentia post vendita Jacobo fratri primogenituræ jura, quæ virtuti potius lan quam præmia debentur, quam sorti nascendi. 27 Ethnici sapientes dum extenuant et derident Christianam religionem præ sua, non animadver tunt quod semetipsos refellant ac deridendos aliis propinent, suam religionem evertentes, et Christiani smum extollentes. 28 Ejusdem cum superiore argumenti. Scripturæ sacræ simplex et rudis (ut sapientibus mundi videtur) veritas potentior exsistil quavis sapientia humana et Attica eloquentia. 29 Christi passio, crux et mors ac sepulcrum quantam vim habuerit. 30 De divina vi et efficacia præconii Evangelii, quam vis calamistris compie et elegantis orationis destituti. Testimonium laudatur Platonis et Homeri. 31 Refutatio ethnici hominis crucem Christi exagi tantis omissa ac spreta mentione resurrectionis et ascensionis ejusdem, quæ tamen iisdem monumentis evangelicis continetur. Qui producit instruntentum pro se in uno capite, debet idem etiam in aliis capi tibus contra se admittere et agnoscere. 32 Crux Christi fulcrum et fulgor est cœli et terræ. 35 Sacræ Scripturæ lectioni deditus etiam cœlo dignam vitam agere debet. 35 De pravis sodalitiis vitandis, ut quæ pernicio sissima sint. De interdicto cum brutis coitu. 56 Pax non ubivis nec per omnia est bona. Pro veritate pugna quam quis suscipit, paci scelestæ multis antistat modis. 37 Pax est colenda, dum pietati haud officit. 38 Iracundia cohibenda freno rationis et pruden. tie omniaque cum consilio agenda sunt. 39 Quia dicta factaque indicta infectaque fieri ne queunt, nihil sine prævia deliberatione, vel dicen dum, vel agendum est, ne alioqui pœnitentia impru dentiæ et præcipitantiæ sit pedisequa. 40 Salomonis libri hoc ordine legendi sunt, ut initium fiat a Proverbiis, inde ad Ecclesiasten, et ab hoc ad Canticum canticorum procedatur. In adyla penetrare non debet, qui nondum atrii seu vestibuli ingressu dignus est. Theoriam praxis præcedere debet. 41 Varia hominum genera eleemosynas, exercen tium diverso fine. Præstat bonum facere, quamvis per ambitionem, quam id plane prætermillere. 42 Ebriosi æque ac maledici et adulteri et scorta tores excludentur a regno cœlorum, teste Paulo apo stolo, quamvis diversis interim pœnis afficiendi. 43 Corvus &stopyos, licet avis, Eliam pascens (a cite ipsum de mitiganda ira admonuit. 41 Quisque sua ponus merito quam majorum deli cla immeritus luit; avasxevh veteris diverbii Judaici. Patres comederunt uvam acerbam, et filiorum dentes obstupuerunt. 45 De Susanna innocentia a senilibus calumniis vindicata, et pœna justiss, senibus irrogata. Christo propinquos efficit Non sanguinis cognatio, Sed Spiritus imitatio, Et vita virtutem colens. 47 Deum cujus vindicem oculum nihil latet aut effugit animadversionem, et ut severum judicem ti mere, et ut benefactorem clementissimum ac libera lissimum amare debemus. 48 Christus a terrenis ad cœlestia nos vocans, vim divinam suis verbis adjungit. 49 Gustum nec ullum verba habent inania Quisque ergo sermo condiendus est sale, Quem suppeditant divina testimonia, Et præmium cœleste, et judicii metus. 50 Herodes post illam populi acclamationem Vox Dei et non hominis, divinitus punitus, exem plo suo docet, pœnas dare eos, qui adulationes im pias aliorum admiserint, nec reprehenderint. 51 Paulus, cum ait: ‹ Cooperatur iis qui secun dum propositum vocati sunt, › significat, non suffi cere ad salutem, ut quis a Deo vocatus sit, nisi etiam accedat ex parte vocali studium obsequendi vocationi divinæ. 52 Peccatum morte gravius est. Præstat igitur mori integrum et incontaminatum peccato, quam ad mittere peccatum, ut immortalitatem, si fieri possit, assequaris. 53 Evangelica præcepta perfectione sua vincunt et jus naturæ, et legem scriptam, et prophetarum oracula. 54 Norma ac definitio exactissima virtutis hæc est, quam quisque in se ipso possidet. Omnia, quæ cunque volueritis, út faciant vobis homines, et vos facile ipsis. 55 Causa omnium malorum dissidentiumque opi nionum est ambitio, non solum in Ecclesia, sed etiam in philosophia sæculari. Tolle igitur ambitio nem, et hæresum fontem obstruxeris. 56 Ambitio et anticipata opinio hæreses pepere runi. 57 Cum etiam ante natum Christum inter homi nes omnibus sæculis contentiones exstiterint, non est mirum quod diabolus eliam post Christum natum varias excitarit hæreses. 58 Que sint apud apostolum Judam stellæ er rantes, quibus caligo tenebrarum servala est in æter 59 Quid sit apud Paulum, Rom. 1: ‹ Tradidit evs Deus in reprobuin sensum, etc. Tradere est nuda tum auxilio divino dimittere, et relinquere ruentem proprio impetu, non autem impellere in facinus. 60 Quo sensu dixerit Paulus, Rom. 1: ‹ Non so lum qui ea faciunt, sed etiam qui consentiunt facien tibus.» Gravius est peccantem laudare, et alterius im probum factum comprobare, quam ipsum peccure. Confer ep. 84 infra. 61 De dicto Pauli, Rom. 11: Gloria et honor et pax omni operanti bonum, Judæo primum, et Gracco. 62 Peccatum sine lege mortuum est. Qui sine lege peccant, mitius puniuntur, quam qui sub lege. 63 De dicto Pauli, Rom. vii: «Non sunt condi gne passiones hujus temporis ad futuram gloriam in nobis revelandam. › 64 Christi in carnem adventus quantum boni ct tulerit rebus humanis. Qui perit, sua culpa peril, quod victoriam labore parare neglexerit. 65 Gratia Dei per fidem justificati bonis operibuɛ studere, et fidem alioqui mortuam animare, et salu tem suam operari debent. 66 Divinæ res omnes ignis nomine in sacris Litte ris insigniuntur. 67 Ethnicorum scripta cum sacris Litteris compa rantur. Illa non ad omnium lectorum utilitatem, sed ad auctorum gloriam diriguntur; et pomposo di cendi genere utuntur. Hæ ad omnium, etiam idio

col. 157–158page 49 of 59
PG 78:15783 ἐφιχτά· δυσέφικτα· ἀνέφι πρέπει τὰ ἀμήχανα.
col. 159–160page 50 of 59
PG 78:159νὸν καὶ ἴσον, ἀμφισβητεῖν καὶ φιλονεικεῖν; εὐδοκιμεῖσθαι, εἶνε εὐδόκιμον εἶναι, εἰ ἐπαι καὶ εὐφραίνεσθαι.
col. 161–162page 51 of 59
PG 78:161Καλὰ τὰ παρθενίης κειμήλια παρθενίη δὲ Τὸν βίον ὤλεσεν ἂν πᾶσι φυλαττομένη. Τούνεκεν ἐνθέσμως ἄλοχον λάβε· καί τινα κόσμῳ Δὸς βροτὸν ἀντὶ σέθεν· φεῦγε δὲ μαχλοσύνη».
col. 163–164page 52 of 59
PG 78:163διδασκαλικός είτε προφορικός 216 ἀντικείμενον, εναντιομανες θυμὸς εἰ ἐργή
col. 165–166page 53 of 59
PG 78:165108 Εργα με πάρεργα.
col. 167–168page 54 of 59
PG 78:167Αντιοχ. 2:5 ἄβουλος καὶ ἀβούλητος.
col. 169–170page 55 of 59
PG 78:169Απόνοια νουθεσία.
col. 171–172page 56 of 59
PG 78:171καὶ κενόδοξος. 497 Παράδοξον
col. 173–174page 57 of 59
PG 78:173Η πρεσβείας.
col. 175–176page 58 of 59

Ad librum V S. Isidori Pelusiota Epistolarum. Agriculturam Xenophon et Plinius laudant, ep. 98. Aliorum medicus ipse ulceribus scates, 296, Amicitiam sæpe silentium diremit ex Aristot., 125. Aphrodisius Didymi presbyteri frater, 28. Arpocras rhetor et Arphocras in antiquis lapp., 48. Bene imperat, qui bene obedivit, ex Plat., Arist. el Isocrate, 455. Chorites tres nudæ cur pingerentur, 334. Chœrili poetæ versus de gulta lapidem cavante, Corporis exercitatio utilis ex Isocr. et Hippocrate, Corvus pioótexvoç cur? 569. Epistolaris character ex Demetrio Phalereo, 133. Exercitatio corporis utilis ex Hipp. et 1soc. 528. Flagellatum ob peccata Jesum in sacris Litteris, Isocratis ad Demonicum locus, 187. Judas Christi admonitionibus nihil profecit, 20. 'Huɛpoxades flos lilii agrestis, Diosc., Theophr. et Plin., 563. Litterarum silentium sæpe diremit amicitiam, 125. Libanii epistolicus character, 133. Manus qui sibi afferunt quantum peccent, 287. Nazianzenus de epistolari stylo ad Nicobulum, 133. Obediens antea, recte imperabit, ul philosophi do cent, 455. “Oµóyvio ásλæde, frater germanus, 12. Пaptivos xal xópn, et puella, et virgo, et pupilla, Pestes tres humanæ vitæ apud Platon. in Alci biade Ignorantia, negligentia, et arrogantia, 377. Phrynone apud Laertium in Pillaci Vita, ep. 63. Pittacus molam construxit, 6. Pythagorei ei qui a sua defecisset secta cenotaphium Gratiæ virgines in Platone nudæ. Socrates quid ponebant, ex Orig., Clemente et Nazianzeno, 53. de iis, 251. Gutta cavat lapidem. Chœrili poetæ dictum et Ovidii, 236. Homero tria dicendi genera, ut rhetoribus, 444. Horatius vitam rusticam laudat, 98. Jobi locus allatus, 162, 270. Sacra Scriptura quid, ex Nazianzeno, 295 Thucydidis locus, lib. 111, 186. Tres humanæ vitæ pestes quæ, 387. Tria dicendi genera, 444. Umbra sunt res hominum, apud poetas, 244. Telos pro ineptiis, 199.

col. 177–178page 59 of 59
PG 78:177ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΣΙΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΠΗΛΟΥΣΙΩΤΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΒΙΒΛΙΑ ΠΕΝΤΕ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ. ΒΙΒΛΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Οἱ μὲν ἅγιοι τῆς μοναχικής φιλοσοφίας κορυφαίοι καὶ ἡγεμόνες, ἐκ τῶν ἄλλων καὶ ἀγώνων ὧν ἐτέλεσαν, καὶ τὰς προσηγορίας αρμοδίας τοῖς πράγμασι Εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῆς θείας Γραφῆς. ἐπιστολάς έρμηνευούσας τὴν θείαν Γραφὴν γ'.
Page scan enlarged

Notebook

Full View